open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pirəkəşkül

**Pirəkəşkül** (əvvəlki adı: **Çaylı**) — Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun Pirəkəşkül kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Abşeron rayonunun faktiki mövcud olan Pirəkəşkül kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kənd mərkəz olmaqla Pirəkəşkül kənd Soveti yaradılmışdır.

Kəndin ərazisi 5200 hektar, əhalisi isə 3085 nəfərdir.

## Toponimikası
Pirəkəşkül vaxtilə Abşeronun qədim kəndlərindən olub. Kənd uzun müddət Çaylı adını daşıyıb. Pirəkəşkül kəndinin adının mənşəyi çox qədimlərə gedib çıxır. Adın etimologiyası baradə fikirlər demək olar ki, haçalanmır. Əsas üzdə olan və qəbul edilən mülahizə ondan ibarətdir ki, yaşayış məntəqəsinin adı bu ərazidə mövcud olmuş pirin adı ilə bağlıdır. Toponimin tərkibindəki ikinci komponent hind qozundan düzəldilmiş və dərvişlərin gəzdirdiyi nəzir qabının adından — kəşkül sözündəndir. Keçmişdə pirlərin üstündən kəşkül asarmışlar. Pirəkəşkül sözü də mənbəyini burdan alıb.

## Tarixi
Pirəkəşkül Azərbaycan SSR tərkibində hərbi əhəmiyyətə malik ərazi idi. 1988-ci il avqustun 25-nə kimi 22-ci briqadanın nəzarəti Türkmənistan SSR-in tərkibindəki Yolotan şəhərindən Pirəkəşkülə köçürülmüşdü.
 
Kəndin Xızı dağlarının ətəklərində böyük yaylaq yerləri vardı. Əhali əsasən tərəkəmə həyatı sürüb, heyvandarlıqla, xüsusilə qoyunçuluqla məşğul olub, yayda yaylağa, qışda isə qışlağa köç edib. Tarixən bu kənd 5 tirədən ibarət olub: Bədirli, Nağdılı, Xəlilli, Keçəllər, Ortaoba, hər birinin kökü müxtəlif mahallara bağlı olub. Bir vaxtlar burada böyük heyvandarlıq təsərrüfatı varmış. Lakin 1950-ci illərin sonlarında kəndin əhalisini Sumqayıt şəhərinə köçürüblər. 1988-ci ildə Qərbi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlılar milli münaqişə zəmnində Ermənistandan deportasiya ediləndə onları yerləşdirmək üçün Nazirlər Kabinetinin 30 avqust 1989-cu il tarixli 361 saylı qərarına əsasən Qobustan qoyunçuluq sovxozunun ərazisindən 300 ailəyə həyatyanı torpaq fondu ayrılıb. Həmin fonddan Ermənistandan deportasiya edilmiş ailələrə fərdi ev tikilərək kand adı saxlanılmaqla yenidən bərpa olunub.

Pirəkəşkül dağ ətəyində yerləşir. Onu Abşeronun digər kəndlərindən fərqləndirən əsas əlamətlərdən biri odur ki, kəndin yanından Sumqayıtçay keçir. Kəndin ərazisində yetişən çay yemişi öz şöhrətini bu günə qədər saxlamaqdadır. Pirəkəşkülün indiki sakinləri burada 1989-cu ildən məskunlaşdıqlarına görə kənddə tanınmış adamlar yetişməyib. Keçmiş sakinlər isə Abşeronun müxtəlif kəndlərinə və Sumqayıta səpələndiklərinə görə əslən Pirkəşküldən olan tanınmış şəxsiyyətləri ayrıd etmək çətindir.

Qarabağ döyüşlərində kənddən 35 nəfər iştirak edib. Onlardan 8 nəfəri şəhid olub. Kənd ərazisində tarixi abidə yoxdur. Əhali əsasən Bakıdakı sənaye müəssisələrində çalışır, habelə heyvandarlıqla məşğul olur.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 3085 nəfərdir.

## Qalereya

Fayl:Pirakashkul, 30 October 2022.jpg
Fayl:Pirakashkul, 30 October 2022 (32787).jpg
Fayl:Pirakashkul, 30 October 2022 (58503).jpg
Fayl:Pirakashkul, 30 October 2022 (77456).jpg
Fayl:Pirakashkul, 30 October 2022 (43389).jpg


## İstinadlar
Masazır

**Masazır** — Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun Masazır kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Abşeron rayonunun Masazır kəndi Xırdalan qəsəbə Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Masazır kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Masazır oykonimi fars dilindəki masse – qum sözündən və məkan bildirən zar şəkilçisindən ibarət olub, "qumlaq, qum olan yer" mənasını bildirir. Yazılı mənbələrdə oykonimin Musazır, Musadır, Mostazxir variantlarına da rast gəlinir. Yerli əhali kəndin adını Məstanzor şəxs adı ilə də bağlayır.

## Tarixi
Masazır kəndi 1913-cü ildə Bakı qəzasının Masazır kənd cəmiyyətinə tabe idi. 1926-cı ildə isə Azərbaycan SSR-in inzibati-ərazi bölgüsünə görə Bakı qəzasının Binəqədi dairəsinə tabe idi. 1929-cu ildə inzibati bölgü islahatlarında qəzalar ləğv edildikdən sonra Masazır Azərbaycan SSR Bakı Şəhər Sovetinin tabeliyinə verilmişdir. 1961-ci il inzibati bölgüsünə görə Masazır kəndi Azərbaycan SSR Bakı şəhəri, Kirov rayonu Xırdalan qəsəbə sovetinin tərkibində olmuşdur. 1963-cü il yanvarın 4-də kənd yeni yaradılmış Abşeron rayonunun tərkibinə verilmişdir. Kənd 1977-ci il inzibati ərazi bölgüsünə görə Abşeron rayonu Xırdalan kənd sovetinin tərkibində olmuşdur. 1991-ci il mayın 25-də Xırdalan kənd Sovetindən yeni Masazır kənd Soveti ayrıldı. 1999-cu ildə Azərbaycanda inzibati islahat aparıldı və Masazır inzibati ərazi dairəsi tərkibində Abşeron rayonunun Masazır bələdiyyəsi yaradıldı.

## Coğrafiyası və iqlimi
Masazır eyniadlı gölün sahilində yerləşir. Kənd Bakıdan 16 km aralıda, Xırdalan şəhərinin ərazisi ilə birləşir. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası Xırdalandır. Kənd dəniz səviyyəsindən 70 metr yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar
Aşağı Güzdək

**AŞAĞI GÜZDƏK**— Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun Aşağı Güzdək qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Abşeron rayonunun Aşağı Güzdək qəsəbəsi Ceyranbatan qəsəbə Sovetindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla Aşağı Güzdək qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi
Əvvəllər Güzdək dəmir yol stansiyası yanında qəsəbə adlandırılmışdır. 1965-ci ildən qəsəbənin adı indiki kimi rəsmiləşdirilmişdir. Oykonim yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyi ilə bağlı yaranmışdır. Oykonimin ikinci komponenti güzlək (payız otlağı) sözünun tələffüz formasıdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 8&nbsp;km şimal-qərbdə, Güzdək dəmiryolu stansiyasından 600 m aralıdır.

## İstinadlar
Qoca palıdın nağılı (film, 1984)

## Məzmun
Film meşəbəyinin (*[[Həsən Məmmədov]]*) başına gələn, qoca palıdın şahidi olduğu hadisələrdən bəhs edir. Burada göstərilir ki, xeyirxah işlər və əməllər fəal həyat mövqeyi olmadan görülə bilməz.

Təbiətin vurğunu olan meşəbəyi qoca palıdın məhv edilməsinə qarşı çıxır. Nəticədə ədalət qalib gəlir.

## Film haqqında
* Film Mərkəzi Televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.
* Film 2-ci kateqoriyaya aid edilmişdir.
* Film İsi Məlikzadənin "Dədə palıd" povesti əsasında çəkilmişdir.
* Film rus dilində lentə alındığına görə, Azərbaycan Televiziyası tərəfindən dublyaj olunmuşdur. Dublyaj zamanı aktyor Həsən Turabovun ifa etdiyi Nurcabbar obrazı səhvən Nurcəfər kimi səsləndirilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** İsi Məlikzadə
:**Quruluşçu rejissor:** Fikrət Əliyev, Hüseyn Mehdiyev
:**Quruluşçu operator:** Fəraməz Məmmədov
:**Quruluşçu rəssam:** Fikrət Əhədov
:**Bəstəkar:** Eldar Rüstəmov
:**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
:**Rejissor:** Əşrəf Mamayev
:**Operator:** Nizami Abbasov
:**Geyim rəssamı:** Səyyad Bayramov
:**Qrim rəssamı:** Firuzə İsmayılova
:**Montaj edən:** S. Qədimova
:**Rejissor assistenti:** Mirzəbala Məlikov, S. Mirzəyev, Maarif Məhərrəmbəyli
:**Operator assistenti:** İ. İbrahimov, Tərlan Babayev (T. Babayev kimi)
:**Montaj üzrə assistent:** S. Babayeva
:**İnzibatçı:** Vladimir Dudniçenko, Liliya Zöhrabova
:**Quraşdırılmış səhnələrin operatoru:** Vaqif Bağırov
:**Quraşdırılmış səhnələrin rəssamı:** Mirzə Rəfiyev
:**İşıq ustası:** Malik Nəsirov
:**İfa edir:** Vokal-İnstrumental Ansambl
:**Ansambl rəhbəri:** Rafiq Babayev
:**Dirijor:** Rafiq Babayev
:**Redaktor:** Əhmədağa Qurbanov, Çingiz Qaryağdı
:**Filmin direktoru:** Əli Məmmədov

### Rollarda
:Həsən Məmmədov — Bağır
:Həsənağa Turabov — Nurcabbar
:Xalidə Quliyeva — Nazlı
:Rasim Balayev — İdrisov
:Cahangir Novruzov — Namaz
:Gülşən Qurbanova — Sona
:Afaq Quliyeva — Leyli

## Sponsor
:Mərkəzi Televiziya (Moskva)

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

Filmi izlə
Tənha narın nağılı (film, 1984)

## Məzmun

:Bu, müharibədən sonrakı ilk illərdə çiyinlərinə dövrün ağır yükü düşmüş adamlar, Azərbaycan şəhərlərindən birinin həyatı, insan mənəviyyatının paklığı haqqında film-xatirədir. Filmin balaca qəhrəmanı, məktəbli Sadiq(*[[Ruslan Nəsirov]]*) ona ən yaxın olan yeganə adamı, bibisi Mədinə(*[[Şükufə Yusifova]]*) ilə birlikdə kənddən şəhərə köçür. Bir vaxtlar bibisi Sadığa guya yeni evlərinin pəncərələrinin altında böyüyən gözəl nar ağacı haqqında nağıl danışmışdı. Məlum olur ki, müharibədən sonrakı Azərbaycan şəhərinin həyatı heç də oğlanın təsəvvür etdiyi kimi deyilmiş. Lakin müharibənin yükünü öz üzərində hiss etmiş adamlarla ünsiyyət saxlaması Sadığı daha da nəcibləşdirir və xeyirxah edir.

## Film haqqında

:*Film aktyor İdris Rüstəmovun kinoda ilk işidir.
:*Film yazıçı Əkrəm Əylislinin "Adamlar və Ağaclar" silsilə povestlərindən biri-"Tənha Nar Ağacı" əsasında ekranlaşdırılmışdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin Müəllifi :** Əkrəm Əylisli
:**Ssenari müəllifi :** Roza Hüsnitdinova
:**Quruluşçu rejissor :** Şamil Mahmudbəyov, Həsənağa Turabov
:**Quruluşçu operator :** Zaur Məhərrəmov
:**Quruluşçu rəssam :** Kamil Nəcəfzadə
:**Bəstəkar :** Tofiq Quliyev
:**Səs operatoru :** Ağahüseyn Kərimov
:**Rejissor :** Tofiq Məmmədov
:**Operator :** Nizami Abbasov
:**Mahnı Mətni :** Eyvaz Borçalı
:**Geyim rəssamı :** Kamil Nəcəfzadə
:**Qrim rəssamı :** Elbrus Vahidov
:**Dekor rəssamı :** Səyyad Bayramov
:**Montaj edən :** V. Mironova, G. Hüseynova
:**Rejissor assistenti :** Ə. Əhmədov, Fərid Hümbətov, F. Hüseynov
:**Operator assistenti :** Sərvər Rəşidoğlu(Sərvər Quliyev kimi)
:**Rəssam assistenti :** M. Manuvaxova
:**Quraşdırılmış səhnələrin operatoru :** Həmzə Əhmədoğlu
:**Quraşdırılmış səhnələrin rəssamı :** Sərvər Musayev(S. Musayev kimi)
:**İşıq Ustası :** Rüstəm Rüstəmov
:**Redaktor :** Ramiz Rövşən(R. Əliyev kimi)
:**İnzibatçı :** Məmməd Qurbanov, Sahib Quluzadə
:**Çalır :** Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Komitəsinin Simfonik Orkestri
:**Dirijor :** Əli Cavanşir
:**Filmin direktoru :** Aydın Dadaşov
:**Kadrarxası mətn :** Fəxrəddin Manafov
:**Mahnı İfa edən :** Akif İslamzadə(titrlərdə yoxdur)

### Rollarda

:Ruslan Nəsirov-Sadıq
:Şükufə Yusifova-Mədinə
:Nəcibə Hüseynova-Mərcan
:Yaşar Nuri-Qubad
:Rasim Balayev-Yaqub
:Natəvan Məmmədova-Surət
:Süsən Məcidova-Bəyxanım
:Əminə Yusifqızı-Firuzə
:Həsən Əbluc-Səyyad
:İlqar Ağayarov-Xəzər
:Həsənağa Turabov-Əli
:Nadir Əzməmmədov
:Mayak Kərimov-Leytenant
:Ötkəm İsgəndərov-Mənsur
:İdris Rüstəmov-Səlim
:N. Rukoviçkina
:Lətifə Əliyeva-Sədəf

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 246; 257.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

Filmi izlə
Avropa Komissiyası

**Avropa Komissiyası** — Avropa İttifaqının siyasətinin planlaşdırıcısı və koordinatoru. Qanun təklifləri hazırlayır, Parlament və Şuraya təqdim edir. Birliyin hərəkətverici orqanı olaraq Parlament və Şura tərəfindən hazırlanan büdcə və proqramları tətbiq etmək vəzifəsini daşıyır. Birlik müqavilələrinin qoruyucusudur və Ədalət Divanı ilə birlikdə birlik hüququnun doğru tətbiq edilməsini təmin edir.

Beynəlxalq platformada və beynəlxalq müqavilələrin müzakirələrində, xüsusilə ticarət və əməkdaşlıq sahələrində Birliyi təmsil edir. Avropa Komissiyası 1994-cü ildə Şuraya 558 təklif və eskiz ilə 272 bildiriş, memorandum və hesabat təqdim etmişdir. Bu sənədlər siyasət, idarəetmə, iqtisadiyyat və cəmiyyət üzvlərilə sıx fikir alış-verişi nəticəsində əldə edilmiş məhsullardır. Komissiya üzvləri vəzifələrini yerinə yetirərkən öz milli hökumətlərindən tamamilə azad olaraq davranmaq və sadəcə Avropa Birliyinin xeyrinə işlər görməklə mükəlləfiyyətlidirlər.

Komissiyanı işdən azad edə biləcək tək orqan Avropa Parlamentidir. Komissiyanın hər üzvünün bir və ya bir neçə siyasət sahəsində xüsusi cavabdehlikləri vardır. Ancaq qərarlar kollektiv cavabdehlik qaydası formasında alınır. Komissiya xüsusilə və hər şeydən əvvəl Anlaşmaların qorunması və izlənməsiylə vəzifələndirilib. Vəzifəsini yerinə yetirərkən tərəfsiz davranır və Anlaşma hökmləri ilə Anlaşmalar təməlində alınan qərarların düzgün formada tətbiq olunmasına nəzarət edir. Üzv Dövlətlərdən hər hansısa birinə qarşı Anlaşma pozulması istintaqı başlada bilər və lazım bildiyində məsələni Avropa Ədalət Divanına qaldıra bilər. Bunlarla bərabər, xüsusilə Avropa Birliyinin rəqabət qaydalarını pozduqları təqdirdə ayrı-ayrı şəxslərə və şirkətlərə pul cəzası verə bilər. Komissiya bundan başqa Birliyə hərəkət verən orqandır.

Qanunvericilik müddətini başlatmaq mövzusunda tək hüquq sahibidir və yeni bir Avropa konstitusiyasının qəbulu müddətinin hər mərhələsinə təsir etmə gücünə və hüququna sahibdir. Hökumətlərarası əməkdaşlıq sahəsində Üzv Dövlətlər kimi təklif etmə haqqına sahibdir. 18 noyabr 2004-cü ildə Avropa Parlamentində keçirilən inam səsverməsindən sonra Barrosonun başçılığı altındakı 25 üzvlü yeni Avropa Komissiyası 22 Noyabrda işə başladı. Barrosonun başçılığı altındakı Avropa Komissiyası 5 il vəzifədə qalacaq. Başçı və Komissiya üzvləri üzv ölkə hökumətləri tərəfindən ortaq uzlaşmayla təyin olunurlar və ancaq Avropa Parlamenti tərəfindən işdən azad edilirlər. Komissiyanın idarəyə aid personalının çoxu (Komissiya mərkəzinin yerləşdiyi) Brüsseldə, bir qismi isə Lüksemburqda işləyir.

Komissiya orqanlarındakı təqribən 30 Əsas Müdirlük və ona oxşar sahələrdə təxminən 16.000 işçi işləyir. Komissiyanın və digər qurumların fəaliyyət xərcləri Birliyin büdcəsinin 5 faizini keçmir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Avropa Ədalət Məhkəməsi

**Avropa İcmalarının Ədalət Məhkəməsi** və ya **Avropa Ədalət Məhkəməsi** — Avropa Birliyinin ali məhkəmə orqanı. Bu məhkəmə Avropa İttifaqı qanunları ilə bağlı məsələrə yekun baxılma orqanıdır. Məhkəmə Avropa Birliyi qanunlarının bütün üzv dövlətlərdə bərabər tətbiqini təmin edir.

Bu orqan 1952-ci ildə yaradılmış və Lüksemburq Şəhərində yerləşir. Məhkəmə üzv dövlətlərin sayı qədər hakimlərdən ibarətdir. Məhkəməyə prezident rəhbərlik edir. 2003-cü ildən bu vəzifəni Vasiliyos Skoris həyata keçirir.

Ədalət məhkəməsinə alt məhkəmə — İlk İnstansiya Məhkəməsi tərəfindən bəzi məslələrdə kömək edilir. Digər iki məhkəmə isə başqa məsələlərlə məşğul olur. Bunlardan Dövlət Xidməti Tribunalı birlik təşkilatlarında çalışan işçilər, Auditorlar Məhkəməsi isə Birliyin hesabtaları ilə məşğul olur. Xatırlatmaq lazımdır ki, Avropa Ədalət Məhkəməsi İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi ilə səhv salınmamalıdır. Sonuncu Avropa Şurasının tərkibindədir.

Ədalət Divanı 15 hakim və onlara kömək edən doqquz qanun keçikçisindən ibarət olur. Bununla yanaşı 1989-cu ildə 15 hakimdən ibarət olan bir Bidayət Məhkəməsi də qurulmuşdur. Bu məhkəmələrin üzvləri Lüksemburqda işləyir və üzv Dövlətlərin yekdil səsverməsi ilə altı illik bir müddətə təyin olunurlar. Hakimlərin müstəqilliyinə təminat verilir. Divanın vəzifəsi Avropa Anlaşmalarının hüquqa uyğun bir formada şərh edilməsi və tətbiq edilməsinin təmin olunmasıdır. Divan hər hansısa bir Üzv Dövlətin Anlaşmalarda nəzərə çatdırılan hər hansı bir mükəlləfiyyəti yerinə yetirmədiyinə qərar verə bilər. Üzv Dövlət bu qərarın şərtini yerinə yetirməzsə Divan pul cəzasını qərarlaşdıra bilər. Divan qurumların gördüyü tədbirlərin təxirə salınması üçün açılan məhkəmə işlərində bu tədbirlərin qanuniliyini araşdıra biləcəyi kimi, bəzi tədbirlərin görülməməsinin Anlaşma şərtlərinə zidd olduğuna da qərar verə bilər. Bidayət Məhkəməsi ayrı-ayrı şəxslər və idarələr tərəfindən açılmış məhkəmə işlərinə baxır. Hüquq məsələləriylə bağlı müraciətlər haqqında sadəcə Avropa Ədalət Divanı qərar verə bilər. 1952–1994-cü illər arasında Divana 8600-dən çox qovluq gəlib, bunlardan 2900-ü əlavə qərar üçün müraciətlərdir. Ədalət Divanı hər vəziyyətdə eyni formada tətbiq olunan bir Birlik hüququnun yaradılmasına yardımçı olmuş və bu yolla Avropanın bütünləşmə müddətini sürətləndirmişdir.

## Həmçinin bax
* Avropa Bölgələr Komitəsi
* Avropa Komissiyası
* Avropa Mərkəzi Bankı
* Avropa Parlamenti
* Avropa Zirvəsi

## İstinadlar
Avropa İqtisadi və Sosial Komitəsi

**Avropa İqtisadi və Sosial Komitəsi** (, , ) Avropa İttifaqının məsləhət orqanıdır. İqtisadi və Sosial Komitə () 1957-ci ildə Avropa Birliyinin yaradılması haqqında Müqavilə, yəni Roma müqaviləsi əsasında müxtəlif iqtisadi və sosial qrupların maraqlarının təmsil olunmasını təmin etmək üçün yaradılmışdır.

Komitə 329 üzvdən ibarətdir; onlar milli hökumətlərin tövsiyəsi ilə Avropa İttifaqı Şurası tərəfindən 5 il müddətinə təyin edilirlər. Sosial və İqtisadi Komitə Avropa Komissiyası, Avropa İttifaqı Şurası və Avropa Parlamenti ilə dialoqda onların mövqeyini təmsil edir və maraqlarını müdafiə edir. Sosial-iqtisadi komitənin vəzifəsi sosial və iqtisadi məsələlərdə məsləhət verməkdir. Komitə Avropa İttifaqı ilə vətəndaşlar arasında bir növ “körpü” rolunu oynamalıdır.

Sosial-İqtisadi Komitənin üzvləri ildə təxminən on dəfə plenar iclaslarda toplaşır və daha çox kiçik qruplarda toplaşırlar.

Nitsa Müqaviləsi Komitədə yerlərin üzv dövlətlər arasında bölüşdürülməsini dəyişdirmədi, yalnız İttifaqın genişlənməsini nəzərə alaraq, gələcəkdə Sosial-İqtisadi Komitədə yerlərin sayının 350-dən çox olmamasını şərtləndirdi. Müqavilə komitə üzvlərinin təyin edilməsi prinsiplərini aydınlaşdırır: Komitə “mütəşəkkil vətəndaş cəmiyyətinin müxtəlif iqtisadi və sosial qruplarının nümayəndələrindən” ibarət olmalıdır (Avropa Birliyinin yaradılması haqqında Müqavilənin 257-ci maddəsi).

## Mənbələr

* http://www.eesc.europa.eu   
* http://ru.euronews.net/2009/04/13/european-economic-and-social-committee/
* http://www.rian.ru/politics/20020717/192956.html
Avropa Bölgələr Komitəsi

**Avropa Bölgələr Komitəsi** (  ) — qısa adı  Avropa Birliyi Anlaşmasıyla qurulmuşdur. Komitənin 329 həqiqi üzvü və eyni sayda alternativ üzvü var. Komitə işlərini Lüksemburqda aparır.

İlk iclasını 9–10 mart 1994-cü ildə keçirmişdir. Avropa Birliyi Anlaşması Şura və Komissiyanın regional maraqlarının əsas olduğu təhsil, gənclər, mədəniyyət, cəmiyyətin sağlamlığı, iqtisadi və ictimai bütünləşmə və Avropa səviyyəsində nəqliyyat, telekommunikasiya, enerji sahələri kimi mövzularda Bölgələr Komitəsinin fikrinə müraciət edilməni zərurət halına gətirmişdir. Bölgələr Komitəsi bundan başqa özbaşına da fikir bildirə bilər. Bölgələr Komitəsinin fəaliyyətləri ildə 5 dəfə təşkil olunan əsas heyət iclaslarından başqa 8 komissiya və 4 alt komissiya tərəfindən yeridilir. Komitəyə bağlı bir xüsusi komissiya Avropa Birliyində təşkilati islahat mövzusunda hesabat hazırlayır. 1999-cu il Amsterdam Anlaşmasıyla müstəqillik qazanan Komitə Birlik nizamnaməsi ilə əlaqəli yerli mövzuları gündəmə gətirir və səlahiyyət yerləşdirməsi prinsipilə işləyir. Buna görə Birlik hüququnun yerli və ya regional qaydalardan daha əlverişli olmadığı hallar xaricində müdaxilə etmir. Komitə Birlik nizamnaməsinin düzgün tətbiqini təmin edərkən, bir yandan da yerli qaydalardan qorunmasını təmin edir.

## Tarix
Avropa Birliyi daxilində yerli və regional səlahiyyətlilər AB işlərində söz sahibi olmaq üçün lobbiçilik edirdilər. Bu, Maastrixt Müqaviləsi ilə Avropa Bölgələr Komitəsinin yaradılmasına və Üzv Dövlətlərin AB Şurasında regional hökumətlərindən olan nazirlər tərəfindən təmsil olunmasına səbəb oldu.

## Prinsip
Komitənin işinin mərkəzində üç əsas prinsip durur:

; Subsidiarlıq
: CoR-nın yaradılması ilə eyni vaxtda Müqavilələrdə təsbit edilmiş bu prinsip o deməkdir ki, Avropa İttifaqı daxilində qərarlar vətəndaşa ən yaxın praktiki səviyyədə qəbul edilməlidir. Buna görə də Avropa İttifaqı milli, regional və ya yerli idarələrə daha uyğun olan vəzifələri öz üzərinə götürməməlidir.
; Yaxınlıq
: Hökumətin bütün səviyyələri “vətəndaşlara yaxın” olmağı hədəfləməlidir, xüsusən də onların işini şəffaf şəkildə təşkil etməklə, insanlar kimin nəyə cavabdeh olduğunu və fikirlərini necə eşitdirəcəklərini bilməlidirlər.
; Tərəfdaşlıq
: Sağlam Avropa idarəçiliyi Avropa, milli, regional və yerli hökumətin birlikdə işləməsi deməkdir – dördü də əvəzolunmazdır və “çoxsəviyyəli idarəetmə” qərar qəbulu prosesində iştirak etməlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əlibəyli

**Əlibəyli** — Soyad və təxəllüs.

;Bu soyadı və təxəllüsü olan tanınmışlar
*Elçin Əlibəyli — televiziya aparıcısı, alim, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru
*Ənvər Əlibəyli — şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1939)
*Qulamhüseyn Əlibəyli — Sağ mərkəzçi mövqedə dayanan Aydınlar Partiyasının sədri 
*Gülrux Əlibəyli — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, Filologiya elmləri doktoru.
*Məryəm Əlibəyli — bəstəkar, musiqişünas.
*Tapdıq Əlibəyli — Azərbaycan şairi, publisist,

## Kəndlər
;Azərbaycanda
*Əlibəyli (Qax) — Azərbaycanın Qax rayonunda kənd.
*Əlibəyli (Tovuz) — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
*Əlibəyli (Zərdab) — Azərbaycanın Zərdab rayonunda kənd.

;Ermənistanda
*Əlibəyli (Üçkilsə) — Ermənistanın Üçkilsə rayonunda kənd.

;İranda
*Əlibəyli (Şəbüstər)
*Əlibəyli (Qoşaçay) —
*Yuxarı Əlibəyli (Çaroymaq) —
*Aşağı Əlibəyli (Çaroymaq) —

## Həmçinin bax
* Alıbəyli
Ciddə

**Ciddə** () — Səudiyyə Ərəbistanının ikinci böyük şəhəri və maliyyə paytaxtı. Əhalisi 3,8 milyon nəfərdir (2009).

## Qardaşlaşmış şəhərlər
Ciddə 20-dən artıq şəhərlə qardaşlaşmışdır:
Avropa Mərkəzi Bankı

**Avropa Mərkəzi Bankı (ECB)** () — avrozonada milli çərçivələrdən daha yuxarı səviyyədə monetar siyasət aparmaq üçün yaradılmış təşkilatdır. 1998-ci ildə Frankfurtda təməli qoyulmuşdur. AMB avronu qəbul edən üzv ölkələrin milli bankları ilə işləyir. AMB-nin idarəedici şurasının tərkibi altı üzvdən, idarəedici şura və Avropa PulKredit İttifaqının üzvləri olan milli bankların idarəedicilərindən ibarətdir.

AMB avro banknotlarının buraxılmasında yeganə hüquq sahibidir.

AMB-nin məqsədləri Maastrixt müqaviləsinə və aşağıdakılara söykənir: 
:qiymət sabitliyini qorumaq; 
:qiymət sabitliyinə tabe olmaq; 
:ittifaqın ümumi iqtisadi siyasətinə dəstək vermək.
Avropa Pul Birliyinin yaranmasından etibarən 1 iyun 1998-ci ildə fəaliyyətə başlamış, yeni pul vahidi Avro da 1 yanvar 1999-cu ildə bank işlərində istifadə edilməyə başlamış və 1 yanvar 2002-ci ildə tədavülə çıxarılmışdır. Mərkəzi Frankfurtda yerləşən Avropa Pul İnstitutu 1994-cü ildən bəri bunun zəminini hazırlamışdır. Avronu qəbul edən Ölkələr "Avro sistemi" və ya "Avro sahəsi"ni yaradırlar. Bütün AB üzvləri isə Avropa Mərkəzi Bankları Sistemini təşkil edirlər.

Avropa Mərkəzi Bankı Avropa Birliyinin pul siyasətlərini təşkil edir və yeridir. Mərkəzi Frankfurtda olan Bank bundan başqa üzv ölkələrdən 12-sinin qəbul etdiyi pul vahidi Avronu ixrac edir və qoruyur. Bankın vəzifələri arasında bundan başqa üzv ölkələrdə qiymət istiqrarını təmin etmək və faizləri müəyyən etmək də yer alır. Tam azad işləyən Avropa Mərkəzi Bankına üzv ölkələrin hökumətləri heç bir formada müdaxilə edə bilməz və təsir göstərə bilməz. Buna baxmayaraq, bank AB üzv ölkələrinin hökumətləri və mərkəzi bankları ilə yaxın bir əməkdaşlıq çərçivəsində işləyir. Avropa Mərkəzi Bankının üç qərarvermə qurumu mövcuddur: İdarəetmə heyəti, İcra heyəti və Əsas şura.

## Xarici keçidlər
*European Central Bank, Rəsmi sayti
*http://www.ecb.int/pub/pdf/other/ecbhistoryrolefunctions2004en.pdf Avropa mərkəzi bankasinin geçmişi(pdf. fayli).

## Həmçinin bax
İudaizm

**İudaizm** (), yaxud musəvilik və ya **yəhudilik** — e.ə. I minillikdə Fələstində yaranmış monoteist ibrahimi din.

## Ümumi məlumat
İudaizm qədim yəhudi qəbilələrinin politeizmindən yaranmış, e.ə VII əsrdən başlayaraq moneteist din olmuşdur. Vahid Allah Yəhvaya, Tövratın müqəddəsliyinə etiqad; axirətə, qiyamət gününə, o dünyada əcr veriləcəyinə inam; ölülərin diriləcəyinə və Məsihanın zühr edəcəyinə etiqad; ruhun varlığına və taleyinə inam və s. iudaizmin əsas etiqad ehkamlarıdır. Müqəddəs kitabları Tanax və Talmuddur. Musa peyğəmbərin adıyla bağlı olaraq bu dinə "Musəvilik" də deyilir.

Yəhudilər demək olar ki, dünyanın hər yerinə yayılıblar. Dünyanın əksər ölkərində yəhudilər yaşayır. 2012-ci ilin statistikasına görə dünyada 14 milyondan çox yəhudi yaşayır, onların 58%-i İsraildə, 42%-i isə ABŞ və Kanadada yaşayırlar.

Bu gün yəhudilərin böyük əksəriyyəti Yəhuda Krallığında yaşamış 4 qəbilənin nəslindəndir: Yəhuda qəbiləsi, Binyamin qəbiləsi, Şimeon qəbiləsi və təxminən 4% Levi qəbiləsinə mənsub. Bu tayfalar Yaqub peyğəmbərin dörd oğlu (İsrail) tərəfindən yaradılmış və qəbilələr onların adlarına verilmişdir.

İsrail Padşahlığını təşkil edən və Yəhuda Krallığının qardaşları və Yaqubun oğulları olan digər 10 qəbilə ilə nə baş verdiyi məlum deyil. Bu qəbilələr bunlardır: Ruben, Menaşşe, Efrayim, Zevulun, İssakar, Aşer, Naftali, Qad, Dan və Levi qəbiləsinin qalan hissəsi. Yəhudi ənənəsinə görə, onlar eramızdan əvvəl V əsrdə Babil imperiyası tərəfindən indiki Əfqanıstanın Sambatyon adlanan yerə sürgün ediliblər. Zaman-zaman dünyanın hər yerində yəhudi ənənələrini qoruyan ucqar icmalar aşkar edilir, lakin onların həqiqətən İsrail nəslindən olub-olmaması, yoxsa yəhudiliyi qəbul etmiş insanlar olub-olmaması bəlli deyil.

Ümumilikdə, İsrail xalqı və yəhudi dini 13 müxtəlif qəbilədən ibarətdir, Yusif peyğəmbər daxil edilmir, lakin onun iki oğlu Menaşe və Efrayim İsrail konfederasiyasına qoşulan iki qəbilə olurlar.

## Həmçinin bax
* Yəhudişünaslıq

## Mənbə
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, V cild, səh. 21. 

## İstinadlar
Qonaqkənd (Quba)

**Qonaqkənd** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Qonaqkənd qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

## Tarixi
Qubanın qədim kəndlərindən biri hesab olunur. Qədim tarixə malik olan bu kənd Sasanilər İmperiyası zamanında İrandan bura köçürülən tat mənşəli əhali burada hələ də yaşayır. SSRİ dövrundə bura ən mühüm hərbi-strateji mövqelərindən biri olmuşdur.

1959-cu ilin dekabr ayına qədər Qonaqkənd rayon mərkəzi olmuşdur. İndiki qəsəbədə vaxtilə bütün dövlət strukturları fəaliyyət göstərib. Hətta "Staxanovçu maldar" adlı qəzet də nəşr edilmişdir.

## Coğrafiyası
Qəsəbə çayın içində vadisində yerləşir. Yaşayış məntəqəsinin arxasındakı dağlardan axıb gələn sel suları da qəsəbə üçün həmişə təhlükə yaratmışdır.

## Yol
2013-cü ildə altmış səkkiz min nəfər əhalinin yaşadığı 66 yaşayış məntəqəsini birləşdirən Quba–Qonaqkənd avtomobil yolunun tikintisi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat Nazirliyinə ilkin olaraq 2,0 (iki) milyon manat ayrılmışdır.

## Təhsil və səhiyyə
Hazırda burada 6 məktəb, 2 feldşer-mama məntəqəsi, 1 xəstəxana fəaliyyət göstərir.

## Əhalisi
Əhalisi Azərbaycan türkləri, buduqlular və tatlardan ibarətdir. Qonaqkənd tatları tat dilinin xüsusi ləhcəsində – Qonaqkənd ləhcəsində danışırlar.

### Şəxsiyyətləri
* Vahid Əhmədov (1947) — Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi; Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti adlandırılıb) deputatı (1990–1995); Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 52 saylı Quba seçki dairəsindən seçilmiş III və IV çağırış millət vəkili. Azərbaycan SSR-in əməkdar mühəndisi; texnika elmləri doktoru.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* azerbaijanphoto.com saytındakı şəkilləri
Cimi

**Cimi** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Qonaqkənd qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Cimi oyk, sadə. Cimi çayının (Vəlvələçayın qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kənd XVI əsrdə bir neçə dağ kəndindən köçmüş ailələrin bir yerə cəmləşməsi nəticəsində yaranmış və ərəb dilindəki cəm sözü ilə Cemi adlandırılmışdır. Əslində isə kənd öz adını ərazidəki min. bulaqların adından almışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
* Cimi çayının (Vəlvələçayın qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir.

## Əhalisi
Qədim tarixə malik Cimi kəndinin əhalisini tatlar təşkil edir. Sayları təxminən 1000 nəfərə yaxındır. Əhali əsasən heyvandarlıqla, xalçaçılıq, toxuculuq, arıçılıqla məşğul olur. 2009-cu ilin siyahıya alınmasına əsasən kəndə 1209 nəfər əhali yaşayır.

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Quba rayonu Cimi kənd 80 şagird yerlik modul tiplitam orta məktəbin quraşdırılması üçün 390 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Həmçinin bax
* Cimi bulağı

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Xaşı

**Xaşı** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Qonaqkənd qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Xaşı oyk, sadə. Cimi çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Kənd yaxınlığındakı eyniadlı bulağın adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 160 nəfər əhali yaşayır. Əhalisini tatlar təşkil edir. 

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ruçuq

**Ruçuq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Güləzi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Güləzi bələdiyyəsinin tərkibindədir.

## Toponimikası
Ruçuq oyk., sadə. Dağətəyi düzənlikdədir. Keçmiş adı Ruçuqqışlaq olmuşdur. Sonralar oykonimin ikinci komponenti düşmüşdür. Yaşayış məntəqəsi Afurca kəndinə məxsus Ruçuq adlı qışlaq yerində salınmışdır. Güman etmək olar ki, oykonim tat dilindəki ruçuq (ru-üz, çuq-açıq; Üzüaçıq) sözündəndir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 25 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi tatlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qarovulüstü

**Qarovulüstü** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Qonaqkənd qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Qarovulüstü oyk., mür. Cimi çayının sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Azərbaycanın bir sıra kiçik dağlarında keçmişdə gözətçi məntəqələri yerləşdiyinə görə belə adlanmışdır. Bu ad bir qrup ailənin Qaravul adlı yerin üst tərəfində məskunlaşması ilə əlaqədar yaranmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 176 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi tatlardır. 

## Həmçinin bax
* Quba rayonu
* Qonaqkənd (Quba)

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Əski İqrığ

**Əski İqrığ** və ya **Əski İqriq** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Quba şəhər inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Əski İqrığ oyk, mür. Qusar maili düzənliyindədir. Oykonim əski (köhnə, qədim) və İqrığ (kənd adı) komponentlərindən düzəlib "köhnə İqrığ kəndi" deməkdir.

## Turizmi
Kənddə beşulduzlu *"Quba Palace Azerbaijan"*' oteli fəaliyyət göstərir. Otelin tikintisinə 2011-ci ilin aprelində başlanmış, açılışı 20 dekabr 2013-cü ildə olmuş və açılışda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev iştirak etmişdir. Otel kompleksi yeddimərtəbəli əsas binadan, 16 villadan, üç restoran və bir gecə klubundan, əyləncə parkından, qolf sahəsində və digər müasir xidmət obyektlərindən ibarət olmaqla 210 hektar ərazini əhatə edir. Oteldə tennis kortu, voleybol, basketbol, mini futbol sahələri və ərazisi 68 hektar olan qolf sahəsi də yaradılmışdır. Villalar 7 otaqdan ibarətdir.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 356 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Əlik

**Əlik** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Əlik kənd  inzibati ərazi dairəsində kənd. Əlik bələdiyyəsinin mərkəzi.

## Toponimikası
Əlik oykonimi – sadə. Ağçayın (Qudyalçayının qolu) sağ sahilində, Yan silsiləsinin cənub-qərb ətəyindədir. Azərbaycanın qafqazdilli etnik qruplarından biri olan qrupların məskunlaşdığı qədim kəndlərdən biridir. Kür adlandırılan kiçik dağ çayının sahilindəki çökəklikdə salınmışdır. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim xakas, tuvin, Şor və Sibir türklərinin dilində "kənd, aul, ulus" mənalarında işlənən al sözünə kiçiltmə bildirən -ik şək.-sini əlavə etməklə, yaxud "hündürlük, yüksəklik, zirvə" mənasında işlənən alık sözündən yaranmışdır. Digərlərinə görə, Əlik kənd adı türk dillərində "dağlarda çuxur, çökək" mənalarında işlənən alık sözü ilə bağlıdır. Bu fikir kəndin coğrafi mövqeyinə uyğundur.

### 2011-ci il
2011-ci ilin aprel ayında Azərbaycanın Şimal bölgəsinə yağan güclü yağışlardan sonra Qubanın Əlik kəndində yenidən torpaq sürüşməsi baş verib. Torpaq sürüşməsi kəndin böyük bir ərazisini əhatə edib. Sürüşmə nəticəsində kənddə olan 58 evdən 5-i tamamilə uçub, 10-dan çox evdə qəzalı vəziyyət yaranıb. Həmçinin, Quba Rayon Mərkəzi Kitabxana Sisteminin Əlik kənd kitabxana filialının binası da yararsız hala düşüb. Kəndin yuxarı hissəsindəki təpəlikdə baş verən sürüşmə çay tərəfə irəliləməyə başlayıb. Həmin ərazidə 2010-cu ildə də sürüşmə hadisəsi baş vermişdi.

## Mədəniyyəti

### TV
1984–1985-ci illərdə bu kənddə kiçik güclü verici quraşdırılmışdır

## Coğrafiyası və iqlimi

Əlik Quba rayonu ərazisində çay. Çay öz adını ərazisindən axdığı Əlik kəndinin adından almışdır.

## Əhalisi
Kəndin əhalisinin etnik tərkibini "Şahdağ milli etnik qrupu" kimi fərqləndirilən əliklilər təşkil edir. Əliklilər Azərbaycanın milli etnik nümayəndələridir. Əliklilərin ana dili əlik dilidir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 372 nəfər əhali yaşayır.

## Təhsilin vəziyyəti
* Kənddə ümumtəhsil məktəbi fəaliyyət göstərir.

## İqtisadiyyatı
XIX yüzillikdə Əlikdə yun şal istehsalı çox geniş yayılmışdı.
Kənddə məskunlaşmış əhalinin çox böyük əksəriyyəti hazırda qışlaq və yaylaq şəraitindən istifadə etməklə heyvandarlıqla məşğul olur. Onlar ilin bir yarısını qışlaqda, digər yarısını isə yaylaqda keçirməyə adət edib. Hər il oktyabrın 1-dən 15-dək qoyun sürülərini qışlağa endirir, may ayının 1–15-i arası isə yaylağa çıxarırlar.

## Xarici keçidlər

* Müxtəlif dilləri olan iki qonşu kənddən REPORTAJ . apa.tv, 10.06.2015 
* Qubanın Əlik kəndi - SÖZSÜZ . apa.tv, 10.06.2015 
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Məclis Şəmsəddinov. "Şah dağın ziynət kəməri". Bakı, "Nasir" nəşriyyatı, 2002, 116 səhifə. 

## Həmçinin bax
Zıxır

**Zıxır** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Rük kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Zuxur oyk., sadə. Qudyal çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Yerli adı Züxürdür. Kənd mənşəcə həmin r-ndakı Xanəgah kəndindən köçmüş bir qrup ailənin Züxür adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerin adı isə tat dilindəki zil (dərə) və xiir (qüllə, saray) sözlərindən ibarət olub, “qüllə dərəsi** mənasındadır. Kəndin yaxınlığında Kəllahi adlı qəd. qala xarabalıqları var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 116 nəfər əhali yaşayır. Əhalisi tatlardan ibarətdir. 

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Quba rayonu Zıxır kənd 80 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılması üçün 330 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Haputlu

**Haputlu** əvvəlki **Haput** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Əlik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Azərbaycanın qafqazdilli etnik qrupu olan haputluların məskunlaşdığı kəndlərdəndir. Özlərini hər adlandırırlar. Kəndin adı Ptolemeyin (II əsr) Albaniya şəhərləri sırasında qeyd etdiyi Xabota ilə əlaqələndirilir. Haputlular Qədim Albaniyada yaşayan 26 tayfadan biri olan hər tayfasının nümayəndələridir. Hal hazırda da qonşu kəndlər Haputlulara öz dillərində Hər deyirlər. Azərbaycan dilinin dialektlərində həm hapıtdı (hapıtmaq), həm də hər sözü "tələsik, vaxtından tez" mənalarında işlənir. Mənbələrin verdiyi məlumata əsasaən XIX əsrin ortalarında Göycay qəzasında 736 nəfər haputlu ailəsinin məskunlaşdığı Haputlu Məlikli, Haputlu Mollaqasımlı, Haputlu Gidəyli, Haputlu Nətəs Qacar, Haputlu Hacı Qətəsi, Haputlu İmamlı, Haputlu Kürd kəndləri var idi.

## Toponimikası
Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Azərbaycanın qafqazdilli etnik tayfa olan haputlular Özlərini hər adlandırırlar. Kəndin adı Ptolemeyin (II əsr) Albaniya şəhərləri sırasında qeyd etdiyi Xabota ilə əlaqələndirilir. Azərbaycan dilinin dialektlərində həm hapıtdı, həm də hər sözü "tələsik, vaxtından tez" mənalarında işlənir.Haputlular  taryfasının nümayəndələridi. Qədim Alban tayfaları olan qırızlılar, əliklilər, ceklilər, yergüclülər, haputlura hərəd, Haput kəndinə isə Hərə kum (haputluların kəndi) deyirlər

## Əhalisi
Kəndin əhalisinin etnik tərkibini "Şahdağ milli etnik qrupu" kimi fərqləndirilən haputlular təşkil edir. Haputlular Azərbaycanın milli etnik nümayəndələridir. Haputlularin ana dili haput dilidir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 505 nəfər əhali yaşayır. 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumata görə Haput kəndində 95 ev var..

Əhalinin məşquliyyəti 1950-ci illərə qədər əkinçilikə olmuşdur. Sonradan heyvandarlıq kalxozları yaradılmışdır. Hal hazırda kənd əhalisi heyvandarlıqla məşğuldur.

## Təhsili
* Kənddə ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir.

## İqtisadiyyatı
Kənddə məskunlaşmış əhalinin çox böyük əksəriyyəti hazırda qışlaq və yaylaq şəraitindən istifadə etməklə heyvandarlıqla məşğul olur. Onlar ilin bir yarısını qışlaqda, digər yarısını isə yaylaqda keçirməyə adət edib. Hər il oktyabrın 1-dən 15-dək qoyun sürülərini qışlağa endirir, may ayının 1–15-i arası isə yaylağa çıxarırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Youtube"da Haput haqqında
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
* Şahdağ milli etnik qrupu
Qalayxudat

**Qalayxudat** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xınalıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
* Qalayxudat kəndi Quba rayonunun dağlıq ərazisində yerləşən qədim yaşayış məskənidir.

## Toponimikası
Qalayxudat oyk., miir. Qudyalçayın sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Bu ad ilk dəfə XVI əsrə aid mənbədə xatırlanır. Fars dilinin qrammatik normalan əsasında yaranmış Qalaye-Xudat formasından təhrifdir. Fars dilindəki qala (“ye” izafət göstəricisidir) və xudat (“hakim, hökmdar” qədim mənası “Allah”) sözlərindən ibarət olub, “hökmdar qalası, hakim qalası” məna¬sını bildirir. Quba xanlığının ilk iqamətgahı olmuşdur.

## İqtisadiyyatı
Kənddə məskunlaşmış əhalinin çox böyük əksəriyyəti hazırda qışlaq və yaylaq şəraitindən istifadə etməklə heyvandarlıqla məşğul olur. Onlar ilin bir yarısını qışlaqda, digər yarısını isə yaylaqda keçirməyə adət edib. Hər il oktyabrın 1-dən 15-dək qoyun sürülərini qışlağa endirir, may ayının 1–15-i arası isə yaylağa çıxarırlar.

## Turizm
Kənd ərazisində dağ turizminin müxtəlif növlərinin inkişafı üçün böyük imkanlar var. 2013-cü ildə kənd yaxınlığındakı Kam dağlıq massivinin tədqiqi nəticəsində şimal yamacda boulderinq (qayayadırmanma) üçün perspektivi olan qaya divarları (200 m) aşkar olunmuşdur. Qalayxudat və Qrız kəndlərini birləşdirən yolun kənarında geniş, enli qaya divarı da böyük əhəmiyyət daşıyır. Qayaların hündürlüyü 15–20 m-ə yaxındır, ətəklərdə çadır düşərgələri salmaq üçün yerlər var.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 404 nəfər yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Yalavanc

**Yalavanc** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Buduq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Yalavanc oyk, sadə. Dağətəyi ərazidədir. Oykonim qismən təhrifə uğramışdır. XIX əsrin əvvəllərində Yalavac Şabran düzündə qışlaq yeri kimi qeyd olunur. Sonralar Buduq kəndindən çıxmış ailələr qışlaqda məskunlaşaraq burada kənd salmış və onu qışlağın adı ilə adlandırmışlar. Tədqiqatçılara görə, oykonim özündə türkdilli qədim Samur tayfasının yalavac tirəsinin adını əks etdirir. Dədə Qorqud dastanlarında yalavac sözü “peyğəmbər” mənasmda işlənmiş, XIII əsrə aid mənbələrdə şəxs adı kimi qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 287 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Bircəciyim (film, 1986)

**Bircəciyim** tammetrajlı bədii filmi rejissor Ənvər Əbluc tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film yazıçı İlyas Əfəndiyevin "Sarıköynəklə Valehin nağılı" povestinin motivləri üzrə çəkilmişdir. Uşaq evində tərbiyə alıb boya-başa çatmış, həyatda ilk addımlarını atarkən gözlənilmədən dramatik vəziyyətə düşən iki sevən gəncin ülvi məhəbbət əhvalatı filmin mərkəzində durur. Əsas rolları Mehriban Xanlarova, Kamil Zöhrabov, Həsən Məmmədov, Hamlet Xanızadə, Ramiz Məlikov, Əhməd Salahov və Rafiq Əzimov ifa edirlər. Film 2-ci kateqoriyaya layiq görülüb.

## Məzmun
Kino əsəri cəmiyyətimizin mənəvi həyatı ilə bağlı aktual məsələlərə toxunur. Uşaq evində tərbiyə alıb boya-başa çatmış, həyatda ilk addımlarını atarkən gözlənilmədən dramatik vəziyyətə düşən iki sevən gəncin ülvi məhəbbət əhvalatı filmin mərkəzində durur. Burada dostluq, sədaqət, kollektivizm hissi kimi mənəvi dəyərlərdən söhbət gedir. Yalnız qarşılıqlı kömək, güzəştə getməmək, ədalətin zəfər çalacağına qəti inam gənc qəhrəmanlara düşdükləri çətin vəziyyətdən birgə çıxış yolu axtarıb tapmağa kömək edir.

Gənclər tikintidə çalışırlar və qarşılarına çıxan çoxlu çətinlikləri ləyaqətlə aradan qaldırırlar.

## Film haqqında
* Film yazıçı İlyas Əfəndiyevin "Sarıköynəklə Valehin nağılı" povestinin motivləri üzrə çəkilmişdir.
* Film 2-ci kateqoriyaya layiq görülüb.
* Filmdə sözləri Vaqif Səmədoğluna, bəstəsi Mobil Babayevə aid olan "sən gələndə çiçəklər açardı" mahnısı ifa olunmuşdur. Mahnını Mübariz Tağıyev ifa etmişdir,

## Rollarda
:Mehriban Xanlarova — Sarıköynək
:Kamil Zöhrabov — Valeh
:Həsən Məmmədov — Muradzadə
:Hamlet Xanızadə — Məcidov
:Ramiz Məlikov — Yusifov
:Əhməd Salahov — Rövşən
:Rafiq Əzimov — Musa
:Eldəniz Rəsulov — Bardakı oğlan
:Vüqar Qasımov(V. Qasımov kimi)
:Amaliya Pənahova — Zabitə
:Vəliəhd Vəliyev — Camal
:Ötkəm İsgəndərov — İlkin 
:Ömür Nağıyev — Eldar
:Fərhad İsrafilov — Zeynal
:Əliqulu Səmədov — Sərvər
:Cahangir Aslanoğlu
:Həsən Əbluc — Təhqiqatçı
:Yusif Əlizadə — Təhqiqatçı
:
:Film AZTV tərəfindən azərbaycan dilində dublyaj olunmuşdur
:Filmi səsləndirənlər:
:Şəfəq Əliyeva — Sarıköynək (Mehriban Xanlarova)(titrlərdə yoxdur)
:Ruslan Nəsirov — Valeh (Kamil Zöhrabov);Rövşən (Əhməd Salahov);Eldar (Ömür Nağıyev)(titrlərdə yoxdur)
:İlham Əsgərov — Muradzadə (Həsən Məmmədov)(titrlərdə yoxdur)
:Eldəniz Rəsulov — Məcidov (Hamlet Xanızadə)(titrlərdə yoxdur)
:Ramiz Məlik — Yusifov (Ramiz Məlik)(titrlərdə yoxdur)
:Pərviz Bağırov — Musa (Rafiq Əzimov);İlkin (Ötkəm İsgəndərov)(titrlərdə yoxdur)
:Venera Abbasova — Zabitə (Amaliya Pənahova)(titrlərdə yoxdur)
:Rəşid Səməndər — Camal (Vəliəhd Vəliyev)(titrlərdə yoxdur)
:Qədir İsmayılov  — Zeynal (Fərhad İsrafilov);Sərvər (Əliqulu Səmədov);Təhqiqatçı (Həsən Əbluc)(titrlərdə yoxdur)
:Titrlər — Bəxtiyar Şərifzadə (titrlərdə yoxdur)
:

## İstinadlar

## Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 300; 311.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə 
* Filmi izlə (azərbaycan dilində dublyajlı)
* Filmin musiqiləri (audio)
Sizi dünyalar qədər sevirdim

**Sizi dünyalar qədər sevirdim** — filmi rejissor Rasim İsmayılov tərəfindən 1985-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Filmin çəkilişlərində Belarus və Zaqafqaziya hərbi dairələrinin qoşunları iştirak etmişlər. Film Azərbaycan xalqının rəşadətli oğlu, igid sərkərdə, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, tank qoşunları general-mayoru Həzi Aslanovun həyat və döyüş bioqrafiyasının səhifələrini canlandırır. Film tarixi, döyüş, bioqrafik, müharibə janrındadır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Ramiz Novruzov, Viktor Tarasov,  Aleksandr Denisov, Şahmar Ələkbərov ifa edirlər.

## Məzmun
Burada hadisələr I Pribaltika cəbhəsində axırıncı döyüş zamanı həlak olmuş Həzi Aslanovun ömrünün son günlərində cərəyan edir...

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Rasim İsmayılov
Ssenari müəllifi: Ramiz Fətəliyev
Operator: Valeri Kərimov
Rəssam:	Nadir Zeynalov
Bəstəkar: Aqşin Əlizadə

Tərcüməni səsləndirən: Həsən Turabov

## Rollarda
Ramiz Novruzov — general Həzi Aslanov
Viktor Tarasov — siyasi işlər üzrə müavin
Aleksandr Denisov — qərargah rəisi
Şahmar Ələkbərov — general Mehmandarov
Viktor İliçev — Samulekin
Aleksandr Polyakov — Oxrinenko
Bədri Kakabadze — Sxirtladze
Mixail Petrov — Petroviç
Oleq Sokoldınski — Murzin
İqor Neupokoyev — Vasyok
Gülnarə İbrahimova — Aslanovun arvadı
Rza Xudiyev — Aslanovun qardaşı
Yaşar Cavadov — Həzi Aslanov (uşaq)
Ramin Rəhimov — Həzi Aslanov (yeniyetmə)
Asim Qədirli — Həzi Aslanov (gənc)
Hamlet Manaximov — Həzi Aslanov (gənc)

Muxtar Maniyev — Məmməd
Nəcibə Hüseynova — Həzinin anası
Zilli Namazov — zabit

Rəşad Qədirli — epizod

Filmi səsləndirənlər:

Şahmar Ələkbərov — Həzi Aslanov (Ramiz Novruz)(titrlərdə yoxdur)

Səməndər Rzayev — Səməd bəy Mehmandarov (Şahmar Ələkbərov)(titrlərdə yoxdur)

Pərviz Bağırov — Aslanovun qardaşı (Rza Xudiyev)(titrlərdə yoxdur)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1985-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
Burulğan (film, 1986)

**Burulğan** filmi rejissor  Eldar Quliyev tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə qeyri-tipik əhvalatdan uzaq, müasir həyatın mühüm mənəvi problemlərinə toxunulmuşdur. Əsas rolları Məmməd Məmmədov, Eqle Qabrenayte, Eldar Tağıyev, Həmidə Ömərova və Vidadi Həsənov ifa edirlər.

## Məzmun
Bir neçə gənc: Murad (Məmməd Məmmədov), Ruslan (Eldar Tağıyev), Nata (Eqle Qabrenayte) və Tamara (Həmidə Ömərova) istirahət günü Xəzərin kimsəsiz sahilinə gəlirlər. Təzə "robinzonlar"ın şən əhval-ruhiyyəsini dəstəyə dəvətsiz qoşulan beşinci "robinzon"-Adil (Vidadi Həsənov) korlayır. Gənclər çadırları qurmağa və tonqal qalamağa macal tapmamış dəhşətli bir hadisə baş verir.

Filmdə qeyri-tipik əhvalatdan uzaq, müasir həyatın mühüm mənəvi problemlərinə toxunulmuşdur.

## Rollarda
:Məmməd Məmmədov — Murad
:Eqle Qabrenayte — Nata
:Eldar Tağıyev — Ruslan
:Həmidə Ömərova — Tamara
:Vidadi Həsənov — Adil
:Əminə Yusifqızı — Katibə
:Ofeliya Məmmədzadə — Ana
:Filmi səsləndirənlər:
:Rasim Balayev — Murad (Məmməd Məmmədov) (titrlərdə yoxdur)
:Əminə Yusifqızı — Nata (Eqle Qabrenayte) (titrlərdə yoxdur)
:Eldəniz Rəsulov — Ruslan (Eldar Tağıyev) (titrlərdə yoxdur)
:Əliabbas Qədirov — Adil (Vidadi Həsənov) (titrlərdə yoxdur)
:Nuriyyə Əhmədova — Katibə (Əminə Yusifqızı) (titrlərdə yoxdur)
:Zərnigar Ağakişiyeva — Ana (Ofeliya Məmmədzadə) (titrlərdə yoxdur)
:Hamlet Xanızadə — Televizorda şeir deyən (titrlərdə yoxdur)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 278-298; 310.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Mülkülü (Tovuz)

**Mülkülü** — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əlibəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd *mülkülü* nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Mülkülü kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Tovuzçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə Mülkülü kənd kitabxana filialı, Mülkülü kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə H.Ələkbərov adına Mülkülü kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax