open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirzə Əbdürrəhim Qarabaği

**Mirzə Əbdürrəhim Molla Məhəmmədbağır oğlu Qarabaği** - şair, müctəhid

## Həyatı

Mirzə Əbdürrəhim Qarabaği 1794-cü ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdi. Onun mənsub olduğu nəslin nümayəndələri ardıcıl olaraq Şuşanın qazisi və məşhur ruhaniləri olublar. Təhsil almaq məqsədilə Nəcəfə yola düşən gənc Mirzə Əbdürrəhim Şeyx Əhməd Bəhreynidən dərs alaraq ictihad məqamına çatmışdı. Daha sonra Şuşaya qayıdaraq elmi və ictimai fəaliyyətə başlamışdı. O zaman Azərbaycan Rusiya imperiyasının tərkibində idi. Buna baxmayaraq Mirzə Əbdürrəhim Qarabağinin sayəsində burada mədrəsələr açılır, şəriət qanunları təbliğ olunur, dini elmlər üzrə tələbələr yetişdirilirdi. Onun fəaliyyətindən narahat olan bəzi qüvvələr alim barəsində şayiə yayır və rus məmurlarına yanlış məlumatlar çatdırırdılar. Bu səbəbdən alim Tiflis canişini Vorontsovun yanına gətizdirilərək həbs olunmuşdu. Bir neçə müddətdən sonra onun barəsində verilən məlumatların yalan olduğu aydınlaşmış və o azadlığa buraxılmışdı. Həbsdən sonra Mirzə Əbdürrəhim Qarabaği Şirvana köçmüşdü. Az müddətdən sonra alim məhərrəm ayının 9-u burada vəfat etmişdir. Onun cənazəsi Şirvan məntəqəsindən Şamaxıya, buradan isə Nəcəfə aparılaraq torpağa tapşırılmışdı.

Mirzə Əbdürrəhim Qarabağinin həmçinin şairlik istedadı olub və o, Əlil təxəllüsü ilə farsca şeirlər yazıb.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda maarif,	Bakı:	Zərdabi LTD,	2013,	288 səh.

## Həmçinin bax
Sürəyya Qacar

**Sürəyya xanım Sədrəddin Mirzə qızı Qovanlı-Qacar** () — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan SSR (1954) və Ermənistan SSR xalq artisti.

## Həyatı
Sürəyya Qacar 1 may 1910-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.  1927 ildə Bakı Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdi. 1927-39-cu illərdə Azərbaycan Opera və Balet Teatrının solisti olmuş, burada Leyli, Əsli, Gülnaz, Asya ("Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "O olmasın, bu olsun", "Arşın mal alan", Ü. Hacıbəyli), Şahsənəm ("Aşıq Qərib", Z. Hacıbəyli) partiyalarında çıxış etmişdir. 1940-cı ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında solist (fasilələrlə), 1968 ildən vokal üzrə məsləhətçi-müəllim işləmişdi. Repertuarında Azərbaycan xalq mahnıları, muğamlar, eləcə də xarici ölkə xalqlarının və bəstəkarlarının mahnıları əsas yer tutmuşdu. O, 27 iyul 1992-ci ildə vəfat edib.

## Partiyaları
* Leyli - Leyli və Məcnun (Üzeyir Hacıbəyov)
* Əsli - Əsli və Kərəm (Üzeyir Hacıbəyov)
* Gülnaz - O, olmasın, bu olsun (Üzeyir Hacıbəyov)
* Şahsənəm - Aşıq Qərib (Zülfüqar Hacıbəyov)

## Mükafatları
Sürəyya xanım  Qacar Azərbaycan SSR (1954 oktyabr) və Ermənistan SSRxalq artisti fəxri adını almış, iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdi.

## Ailəsi
Atası Sədrəddin Mirzə Qacar məşhur Bəhmənilər ailəsinə mənsub olmuşdur. Bəhməni ailəsi Qacarlar sülaləsinin bir tirəsi olmuş və ailənin əsasını qoyan Bəhmən Mirzə Qacar bir müddət İran Azərbaycanının valisi kimi çalışmışdır. Aprel işğalından sonra (1920) Sədrəddin Mirzə bolşeviklər tərəfindən həbs edilərək Arxangelskə sürgün olunmuş, bir ildən sonra isə Ryazan şəhərində güllələnmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə

*
Armageddon (film, 1998)

**"Armageddon"** — Yerin asteroidlə toqquşması haqqında 1998-ci il fəlakət filmi. Toqquşmanı qarşısını almaq üçün NASA Herri Stemper (Uillis) başçılığı ilə peşəkar qazmaçıları kosmosa göndərir.

1998-ci ildə Hollivudda çəkilmiş "Armageddon" blokbasterində Yer planetini Azərbaycan ərazisinə bərabər ölçülərdə asteroid təhdid edir. Filmin süjetinə görə, həmin asteroid planetimizə doğru 35000&nbsp;km/saat sürətlə hərəkət edir. Fəlakətə 18 gün qalmış bir qrup qazma işləri mütəxəssisi sürətləndirilmiş astronavt kursu keçir, "Şattl" kosmik məkiyinin idarəolunmasını öyrənir, asteroidə çatır, orada 225 metr dərinliyində quyu qazır və atom bombası ilə asteroidi iki yerə parçalayırlar.  Asteroidlərin parçaları Yerin yanından keçir və bəşəriyyət fəlakətdən qurtulur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Moris Drüon

**Moris Drüon de Reynyak** (; ) — Fransız yazıçı, Fransa Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı, Fransanın mədəniyyət naziri (1973-1974).

## Həyatı

Moris Drüonun atası, mənşəcə litvalı yəhudi olan Lazar Kessel 1899-cu ildə Rusiyanın Orenburq şəhərində doğulmuş və 1908-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Fransaya mühacirət etmişdir. Lazar Kessel 21 yaşında intihar edəndən sonra, Morisin anası notarius Rene Drüona ərə getmişdir. Drüonun uşaqlığı Normandiyada keçmişdir.

1937-1939-cu illərdə Parisdə ədəbiyyat fakültəsində və Siyasi Elmlər Məktəbində təhsil almışdır.

İkinci dünya müharibəsi illərində Fransa Müqavimət Hərəkatında iştirak etmiş, hərbi müxbir işləmişdir.

1973-1974-cü illərdə Fransanın mədəniyyət naziri vəzifəsində çalışmışdır.

1966-cı ildə Fransa Akademiyasının üzvü (yazıçı Jorj Duamelin olümündən sonra boşalmış yerə) seçilmişdir.

1985–1999-cu illərdə Fransa Akademiyasının daimi katibi vəzifəsini icra etmişdir.

## Ədəbi fəaliyyəti

1943-cü ildə Drüon, əmisi Jozef Kessel ilə birlikdə, Fransa Müqavimət Hərəkatının qeyri-rəsmi himni olan "Partizanların nəğməsini" yazmışdır.

## Əsərləri

* *"Odlu bulud"*, 1938 (novellalar)
* *"Meqarey"*, 1942 (milli-qəhrəmanlıq dramı)
* *"12 noyabr qatarı..."*, 1943 (salnamə şəhadətnaməsi)
* *"Partizanların nəğməsi"*, 30 may 1943, J. Kessellə birgə
* *"Avropalının məktubu"*, 1944 (publisistika)
* *"Sonuncu briqada"*, 1946 (müharibə haqqında povest)
* *"Düzənlik hökmdarları"*, 1962 ("cəngavərlik" hekayələri silsiləsi)
* *"Bu dünyanın güclüləri"*, 1948 — 1951 (trilogiya).
* *"Qeydlər"*, 1952
* *"Həyatın şəhvəti"*, 1954 (naturalist roman)
* *"Lənətə gəlmiş krallar"* T.1—6, 1955—1960, T.7, 1977, (tarixi romanlar seriyası)
***"Dəmir kral"*
** *"Şato-Qayar dustağı"*
** *"Zəhər və tac"*
**"*Şərin qanunu*" ("*Zanbaqlara əyirmək yaramaz*")
***"Fransız dişi canavarı"*
***"Zanbaq və şir"*
***"Kral Fransanı məhvə sürükləyəndə"*
* *"Qüdrətli İsgəndər və ya Tanrı haqqında kitab"*, 1958
* *"Zevsin memuarları"*, T. 1 1963 və T. 2 1967 (mifoloji dilogiya)
* *"Hakimiyyət"*, 1965
* *"Birilərinin xoşbəxtliyi..."*, 1967 (hekayələr silsiləsi)
* *"Gələcək çaşğınlıq içindədir"* (fransızca "*L'Avenir en désarroi*"), 1968 (1968-ci ildə Fransada baş vermiş ümumxalq tətil haqqında pamflet

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tərcümeyi-halı  *(fransız dilində)*
Elbariz Məmmədli

**Elbariz Məmmədli** — şair, publisist.

## Həyatı
Elbariz Məmmədli 1960-cı ildə Şəmkir rayonunun Çaparlı kəndində anadan olub. 1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. "Azərbaycan dəmiryolçusu" qəzetinin müxbiridir.

1996-cı ildə publisistik fəaliyyətinə görə "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb. "Durna harayı" adlı kitabı 1993-cü ildə, "Mən savaşa çağırıram" kitabı 2006-cı ildə, "Dünya iki rəngdədir" kitabı 2010-cu ildə çap olunub.Sonrakı illərdə Vasif Sülüymanla birgə  yazdığı, dəmiryolçuların fəaliyyətindən bəhs edən "Məxmər yolların sirri" , " Bitməyən ömür karvanı" və "Mənim nağıllı dünyam" (2023)  kitabları nəşr olunub.


 
## Həmçinin bax
"Şiri-Xurşid" ordeni

**"Günəş və Aslan" ordeni** ( *Nešān-e Šir o Xoršid*)— İranın Qacarlar sülaləsi hakimiyyəti dönəmidə dövlət mükafat nişanı. 1808-ci ildə Fətəli şah Qacar tərəfindən təsis edilmişdir. Bəzi qaynaqlarda *"Şir-i Xurşid"* kimi də yazılır. Bu ordenin I, II və III dərəcələri vardı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şiri-Xurşid ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
Fransa Akademiyası

**Fransa Akademiyası** (fransızca:*Académie française*) - fransız dilinin və ədəbiyyatının tədqiqatı ilə məşğul olan elmi quruluş.

## Yaranma tarixi

Kardinal Rişelyenin 29 yanvar 1635-ci il tarixli fərmanı əsasında yaradılmışdır.

## Üzvlük

Akademiya 40 üzvdən ibarətdir. Bunlar əsasən fransız dilinin inkişafında və tanınmasında böyük xidmətləri olan yazıçı, şair, filosof, tarixşünas, alim, tənqidçi, dövlət xadimləri və s. arasından seçilir. Akademiyaya üzvlük ömürlükdür.
Hacı Hüsü

**Kazımlı Hacı Hüsü Kərbəlayı Lütfəli oğlu** () — xanəndə.

## Həyatı
Hacı Hüsü Niftalı oğlu 1839-cu ildə Şuşa şəhərində papaqçı ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almışdır. Sonra mədrəsədə təhsilini davam etdirmişdir. Gözəl səsi olduğundan xanəndəliyə başlamışdır.

## Əmək fəaliyyəti
Şuşa vokal sənətinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri Xarrat Qulunun yetişdirməsi Hacı Hüsü şuşalılar qarşısında ilk dəfə "Xandəmirovun teatrı" binasında "Xeyriyyə gecəsi"ndə tarzən Sadıqcanın müşayətilə çıxış edərək "Çahargah"ı elə oxumuşdur ki, onun şöhrəti hər yerə yayılmışdır. Hacı Hüsü tək Azərbaycanın toylarına deyil, Yaxın və Orta Şərqin bir sıra şəhərlərinin məclislərinə dəvət olunurdu. Məsələn, 1880-ci ildə İran şahı Nəsrəddin Hacı Hüsünü öz oğlunun toyuna Təbrizə dəvət etmişdir. Hacı Hüsünü həmin məclisdə müşayiət edən tarzən Sadıqcan və kamançaçı Bağdagül Ata idi. Bu toyda Hacı Hüsü digər məşhur İran musiqiçəliriylə bərabər çıxış etmişdir. Lakin toyun sonunda şah tərəfindən verilən birinci mükafata məhz Hacı Hüsü layiq görülmüşdür.
       
Hacı Hüsü XIX əsrin 80-ci illərində Mir Möhsün Nəvvab ilə birlikdə Şuşada "Musiqiçilər məclisi" təşkil etmişdi ki, bu məclisdə muğam sənəti müzakirə olunurdu. Məşədi Cəmil Əmirov, İ.Abdullayev, Seyid Şuşinski, Sadıqcan kimi tanınmış incəsənət nümayəndələri bu məclisin iştirakçıları idilər. Hacı Hüsü gözəl xanəndə olmaqla bərabər, həm də Şərq və Azərbaycan muğamlarını əla bilən musiqişünas və müəllim kimi də məşhur idi. O, bir sıra muğamları təkmilləşdirmiş, onların yeni variantlarını yaratmışdır. Məsələn, o, "Kürdi" muğamına "Şahnaz"ı əlavə etmiş və yeni "Kürdi-Şahnaz" muğamını yaradıb oxumuşdur. Cabbar Qaryağdıoğlunun yazdığına görə, Hacı Hüsü Sadıqcanın tarda müşayiətilə "Qatar" muğamının da yaradıcısıdır.

Hacı Hüsü xan qızı Xurşidbanu bəyim Natəvanın sevimli xanəndəsi olmuş, onun məclislərində iştirak etmişdi. O, şamaxılı Mahmud ağanın və bakılı Məşədi Məlik Mənsurovun məclislərinə tez-tez dəvət olunardı. Deyilənə görə məşhur Qaçaq Nəbi də Hacı Hüsünün səsinə qulaq asmaq üçün xüsusi olaraq onun oxuduğu toy məclislərinə gələrdi.
       
Hacı Hüsünün həyatının son illəri çox da uğurlu olmamışdır. O, Ərəbistandan qayıtdıqdan sonra mollaların təzyiqi altında Şuşada Gövhər ağa məscidində minacat verməyə məcbur olmuşdur. Şuşa camaatı ətraf yerlərdən onu dinləmək üçün axışıb məscidə gələrdilər. Bu barədə C. Bağdadbəyov xatirələrində belə yazır: "Qış mövsümündə, yüzlərlə adam gəlib bu cazibəli səsə qulaq asardılar. Hacı Hüsünün uzun nəfəsi olmaqla bərabər, zənguləsinin misli-bərabəri yox idi".

## Ölümü
Hacı Hüsü 1898-ci ildə Aşqabad şəhərində vəfat etmişdi.

## Həmçinin bax
Xarrat Qulu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Köhnə kişilər (Hacı Hüsü Niftalı oğlu)
Bahadur Eyvazov

**Bahadur Əsgər bəy oğlu Eyvazov** () — görkəmli həkim, dermatoveneroloq, tibb elmləri doktoru (1936), professor (1940), Azərbaycan SSR əməkdar həkimi (1942), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1956).

## Həyatı
Bahadur Eyvazov 26 oktyabr 1907-ci ildə Qaryagin qəzasının Qarğabazar kəndində anadan olmuşdu. Kəndlərindəki natamam məktəbi bitirəndən sonra Bakı şəhərində orta təhsil almışdır. Sonra Bakı Dövlət Universitetinin tıbb fakültəsini bitirmişdi.

1935–1937-ci illərdə Azərbaycan SSR Səhiyyə Komissarlığında elm və tibb təhsili idarəsinə başçılıq etmiş, 1938–1946-cı illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Dəri-Zöhrəvi Xəstəlikləri İnstitutunun direktoru vəzıfəsində çalışmışdı.

1946–1964-cü illərdə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun rektoru olmuşdu. 1973-cü ildən Azərbaycan SSR Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Qanköçürmə İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdı. Hazırda həmin institut onun adını daşıyır. Tədqiqatı əsasən, dəri-zöhrəvi xəstəliklərin klinikası və epidemiologiyasının, respublika balneoloji kurort sərvətlərinin (Naftalan nefti, Suraxanı kükürdlü suyu, Şıx mineral bulağı, Şuşa iqlim kurortu və s.) öyrənilməsinə həsr olunmuşdur.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (2-ci və 5-ci çağırış) deputatı seçilmişdi.

## Ailəsi
Bahadur Eyvazov Azərbaycan Cümhuriyyətinin rəhbərlərindən olan Həsən bəy Ağayevin qızı Xurşid Ağayeva ilə ailə qurmuşdu.

## İstinadlar
Emmanüel Bear

**Emmanüel Bear** (; ) — Fransalı aktrisa. Fransız müğənni Qi Bearın qızıdır.

## Həyatı
14 avqust 1964-cü ildə Fransanın Var departamentində anadan olmuşdur.

İlk dəfə 1971-ci ildə rejissor Rene Klemanın Dovşanın Qaçışı filmində çəkilmişdir.

1996–2006 illərində YUNİSEF-in Fransa Komitəsinin Səfiri çalışmışdır.

## Karyera
Bert 1976-cı ildə "Sabahın Uşaqları" filmində aktyor rolunu oynamışdı. Yeniyetməlik illərində televiziyada kiçik hissələrdə rol almışdır. Monrealdakı Beynəlxalq Marie de Frans Kollecini bitirdikdən sonra Parisdəki dram məktəbində oxumaq üçün Fransaya qayıdır. Qısa müddət sonra o, bir filmə çəkildi.1986-cı ildə fransız hit olan Manon des Sources-də qisasçı qız rolunu oynayaraq Yves Montandın qarşısındakı rolu ilə şöhrət qazandı.Performansına görə o, 1987-ci ildə Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa mükafatını qazandı. 1987-ci ildə "Mələklə görüş" filmində o, Mələk rolunu oynadı. 1995-ci ildə "Fransız qadın" filmindəki baş rola görə 19-cu Moskva Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı qadın rolu" nominasiyasında "Gümüş Müqəddəs Georgi" mükafatını qazanmışdı.

## Seçilmiş filmoqrafiyası
* 1988 – Liftdən sola / *À gauche en sortant de l’ascenseur*
* 1991 – Soyuq ürək / *Un coeur en hiver*
* 1996 – Çətin tapşırıq / *Mission: Impossible*
* 2002 – 8 qadın / *8 femmes*
* 2005 – Cəhənnəm / *L’Enfer*

## Xarici keçidlər
Dünya Rəqəmsal Kitabxanası

**Dünya Rəqəmsal Kitabxanası** — 21 aprel 2009-cu ildə **Dünya Elektron Kitabxanası** saytının rəsmi açılışı olub. Bu kitabxanada pulsuz olaraq dünyanın hər yerindən nadir kitabları, əlyazmalarını oxumaq olar; filmlərə, şəkillərə baxmaq olar. Veb-saytın ünvanı: wdl.org.

Saytdakı mətnlər dünyanın 7 əsas dilindədir − ərəb, çin, ingilis, fransız, portuqal,rus və ispan dili. UNESCO-nun və dünyanın 32 kitabxanasının birgə yaratdığı yeni kitabxananın məqsədi qiyməti olmayan nadir materialları hamı üçün əl çatan etməkdir.

Dünya Elektron Kitabxanası yaratmağı 2005-ci ildə Amerika Konqresi Kitabxanasının rəhbəri Ceyms Billinqton təklif edib.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* http://www.wdl.org/en/
Pont yunanları

**Pont yunanları** və yaxud sadəcə **pontlular** (yunanca: Πόντιοι) — yunanların subetnik qrupu. Tarixi vətənləri bugünkü Türkiyənin şimal-şərq (Qaradəniz və ya Pont) bölgəsidir. Özlərini həmçinin "romei" ("romalılar"; Bizansın özünü Roma imperiyasının varisi saydığına görə) adlandırırlar.

Orta əsrlərdə Pont yunanları Osmanlı imperiyasıyla həmsərhəd məsihi ölkələrə köçürdülər. Yunanıstandan savayı Rusiya imperiyasında Qara dənizin sahillərində, əsasən indiki Ukraynada və Qafqazda pənah tapırdılar. 1940-cı illərdə Qafqazda yaşayan bəzi Pont yunan ailələri (çeçenlər, inquşlar, Axısqa türkləri və s. ilə yanaşı), o cümlədən Bakının demək olar ki bütün pontlu əhalisi Orta Asiyaya sürgün edilmişdir. 1990-cı illərdən başlayaraq keçmiş Sovet respublikalarında yaşayan pontlular Yunanıstana repatriasiya proqramı əsasında mühacirət etməkdədirlər.

Ənənəvi olaraq pontlular Pont yunan dilində danışırlar. Bu dil qədim yunan dilinin müstəqil surətdə inkişaf etmiş bir qolu olaraq müasir yunan dilindən olduqca fərqlənir. Sovet zamanı Pont yunanlarının əksəriyyəti rus dilini mənimsəyib.

Son vaxta qədər əsasən Şimali Qafqazda (Rusiyanın Stavropol, Krasnodar diyarlarında və Şimali Osetiyada) Ukraynanın Donetsk vilayətində, Gürcüstanın Borçalı bölgəsində və həmçinin Abxaziya və Acarıstanda, Ermənistanın şimal-şərqində (Tumanyan rayonunda) və Azərbaycanın Mehmana kəndində (Mardakert rayonu, indiki Kəlbəcər rayonu) yaşayırdılar. Yunanıstanda əsasən şimal və şimal-şərq bölgələrində məskunlaşıblar.

Azərbaycan aktrisası Panfiliya Tanailidi Pont yunan əsilli idi.
Ziya Hacızadə

**Ziya Salman oğlu Hacızadə** () — Azərbaycan alimi, geologiya-mineralogiya elmləri namizədi.

## Həyatı
Ziya Hacızadə 29 aprel 1934-cü ildə Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olmuşdur. O, 1951-ci ildə Bakı şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirmiş, ardınca isə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki ADNA) geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Hacızadə buradan 1956-cı ildə məzun olmuşdur. O, məzun olduqdan sonra Neft Daşlarına işə göndərilmiş, 1962-ci ilə qədər orada operator, mühəndis və böyük mühəndis vəzifələrində çalışmışdır. Hacızadə 1967-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda "Neft və qaz yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı" kafedrasında əyani aspiranturanı bitirmiş və "Neftlilik-qazlılıqla əlaqədar olaraq Abşeron vilayəti qərb kənar zonasında qırməkanaltı lay dəstəsinin hidrogeoloji və hidrokimyəvi xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 

Ziya Hacızadə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun "Neft və qaz yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı" kafedrasında mühəndis, elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. O, 1968–1972-ci və 1980–1981-ci illərdə Əlcəzairdə, Əhməd Buqarə adına Bumerdes Universitetində fransız dilində geoloji fənlərdən dərs demişdir. Hacızadə 1972-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının "Neft-qaz mədən geologiyası" kafedrasında dosent vəzifəsində çalışmışdır. O həmçinin, uzun müddət geoloji-kəşfıyyat fakültəsinin dekan müavini və dekanı olmuşdur.

Ziya Hacızadə 29 sentyabr 2004-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Elmi fəaliyyəti

Ziya Hacızadə bir sıra dərslik, dərs vəsaiti və metodik göstərişlərin müəllifidir. 1981-ci ildə onun 27,8 ç.v. həcmində "Neft-qaz axtarışı və neft-mədən geologiyası" dərsliyi "Maarif" nəşriyyatında çap edilmişdir. 1966-cı ildə "Hidrogeologiya" (3,5 ç.v.), 1979-cu ildə "Neft-qaz yataqlarının hidrogeologiyasının əsas məsələlərinə dair" (5 ç.v.), "SSRİ-nin əsas neftli-qazlı artezian hövzələrinin hidrogeologiyası" (2,75 ç.v.) dərs vəsaitləri Az.NKİ-nin nəşriyyatında çap olunmuşdur. Bunlardan əlavə o, neft və qaz ehtiyatlarının hesablanması, struktur geologiya fənləri üzrə bir sıra metodik göstəriş və laboratoriya tapşırıqlarının müəllifidir.

Bir sıra elmi konfranslarda hidrogeologiya üzrə məruzələr etmişdir. Onun 50-dən artıq elmi məqaləsi vardır ki, onlardan üçü Əlcəzairdə çap edilmişdir. Ziya Hacızadə 1991-ci ildə SSRİ Geologiya Nazirliyi tərəfindən "Yer dərinliklərinin kəşfı əlaçısı" nişanı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Cekson-Venik düzəlişi

**Cekson-Venik düzəlişi** (ing. *Jackson-Vanik amendment*) – 1974-cü ildə ABŞ Konqresi tərəfindən yəhudilərin azad mühacirət hüquqlarını məhdudlaşdıran dövlətlərə qarşı ticarət sanksiyalarının tətbiq edilməsini nəzərdə tutan ABŞ Ticarət Aktına edilən düzəliş.

Düzəlişdə nəzərdə tutulan sanksiyalar ABŞ tərəfindən əsasən MDB dövlətləri və Çin Xalq Respublikasına qarşı tətbiq edilir.

2008-ci ildə Senator Riçard Luqar düzəlişin Azərbaycana qarşı tətbiq edilməsinin ləğv edilməsi haqqında qanun layihəsini ABŞ Konqresinə təqdim etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* 907-ci düzəliş

## Xarici keçidlər
Kərim bəy Vəzirov

**Kərim bəy Vəzirov** () — Azərbaycan şairi və məmuru.

## Həyatı
Kərim bəy Vəzirov 5 may 1843-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. Mükəmməl mədrəsə savadı almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində rus dilini öyrənmişdi. Dövlət idarələrində, Şamaxı və Salyan şəhərində məmur işləmişdi. Kərim bəy 1892-ci ildə subay vəfat edib.

Kərim bəy şair idi. Məhəmməd ağa Müctəhidzadə onun haqqında yazır: "Salif əz-zikr Talıb bəy mərhumun vələdi-ərşədidir. Bu zati-pəsəndidəsifat Şamaxı şəhərində padşahlıq dəftərxanasında münşilik əmri ilə məşğul olur imiş. Tarixi-1290-cı ildə həman sərzəmində mürği-ruhi-pürfütühi gülzari-behişti-bərrinə təyyəran edib".

Mir Möhsün Nəvvab da Kərim bəydən bəhs etmişdir. O, səsli təzkirəsində yazır: "Mərhum Kərim bəy ibn Talıb bəy ibn Zeynalabdin bəy Vəzirzadədir. Qarabağın Şuşa əhalisindəndir. Otuz yaşlı nakam bir cavan idi. Həmin tarixdə rəhmətə getdi".  
      
## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
*Vəzirovlar
Pavel Karyagin

**Pavel Mixayloviç Karyagin** — Çar ordusunun polkovniki, 17 Yeger alayının komandiri.

## Həyatı
Pavel Karyagin 1761-ci ildə Poltava şəhərində zadəgan ailəsində anadan olub. Xasiyyətcə qəddar olmasını nəzərə alan valideynləri Paveli Hərbi məktəbə qoyurlar. 1778-ci ildə həmin məktəbi bitirir. 1781-ci ildə praporşik rütbəsi alır. 1783-cü ildən Qafqazda fəaliyyət göstərən Yeger polkunda xidmət edir və müxtəlif rütbələrə yüksəlir. 1784–1791-ci illərdə Türkiyəyə qarşı Rus ordusunda döyüşür və buna görə P. P. Rumyantsevin təqdimatı ilə ona mayor rütbəsi verilir və Georgi Xaçı ordeni ilə təltif edilir. 1796-cı ildə Valerian Zubovun Azərbaycana yürüşü zamanı P. M. Karyagin xüsusi xidmət göstərmiş, Gəncə, Şəmkir, Şirvan, Qarabağ, Dərbənd, Bakı və s. yerlərdə gedən döyüşlərdə xüsusi qəddarlıqlar törətmişdir. V. Zubov Azərbaycandan geri çağrılarkən Qarabağdakı Hərbi Hissənin rəhbərliyini P. M. Karyaginə tapşırır. Ermənilərə inanan və onlardan məharətlə istifadə edən P. M. Karyagin çox vaxt vergi toplama işlərinə qarışmaqla Qarabağın müsəlman camaatına olmazın zülmün vermişdir. Bu azmış kimi 1800-cü ildə ona Qafqaz Ali Baş Komandanlığı tərəfindən polkovnik rütbəsi verilmişdir.

1802-ci ilin 8 noyabrında imperator Aleksandrın fərmanı ilə Qafqaz Ali Baş Komandanlığına Karyaginin dostu Pavel Dmitriyeviç Sisyanov təyin olunur. Bu vaxtdan başlayaraq P. D. Sisiyanov harada işğalçı müharibələr aparıbsa Karyagin onun yanında olub. Karyaginin Qarabağda törətdiyi zülmləri eşidən və bundan qəzəblənən İbrahimxəlil xanın İranda yaşayan oğlu Əbülfət xan 1805-ci il iyun ayının 21-də Karyaginin qoşunu ilə Əsgəran yaxınlığında döyüşür. Bu döyüşdə Karyaginin qoşunu məğlub olur, özü isə bərk yaralanır və Sisyanovun göstərişi ilə Gəncəyə qayıdıb orada müalicə olunur. Sağalandan sonra bir müddət Gəncədə mülki işlərdə çalışır. 1807–ci il mart ayının 17-də о, yenidən Şuşaya qayıdaraq hərbi işlərini davam etdirir. 1807-ci ilin 14 oktyabrında Karyagin Şuşada bərk xəstələnir və Həmin ilin dekabrında vəfat edir. Çar polkovnik P. M. Karyaginin adını əbədiləşdirmək üçün Qarabulaqda yaranan qəzaya onun adını verir. 8 avqust 1930-cu ilədək rayon mərkəzi statusunu almış Qarabulaq 2 mart 1959-cu ilə qədər Karyagin adı altında öz fəaliyyətini davam etdirir.

Elə bu tarixdən də (2 mart 1959-cu il) başlayaraq rayon mərkəzinin Karyagin adı ləğv edilərək Azərbaycanın dahi şairi M. Füzulinin şərəfinə Füzuli şəhəri adlanır.

## Mükafatları
* 4-cü dərəcəli "Müqəffəs Georgi" ordeni (1804)
* "Cəsurluğa görə" qızıl qılınc (1805)
* 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni (1807)

## Həmçinin bax
* Qarabağ

## İstinadlar
Məşədi Mahmud bəy Vəzirov

**Vəzirov Məşədi Mahmud bəy Kazım bəy oğlu** () — şair, II gildiya tacir.

## Həyatı
Məşədi Mahmud bəy Vəzirov 1839-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Böyüyüb özünü tanıyandan sonra tacirliklə məşğul idi. Orta Asiya və İranın bir çox şəhərlərini gəzmişdi. Aşqabadda binə bağlayıb, ticarətini davam etdirmişdi.
 
Məşədi Mahmud bəy şair idi. Mahmud imzası ilə klassik üslubda, türk və fars dillərində yazıb-yaratmışdır. Təzkirəçi Məhəmməd ağa Müctəhidzadə "Riyazül-aşiqin" adlı əsərində ondan bəhs etmişdir. Müctəhidzadə yazır: "Bu rizvancaygah Kazım bəy Vəzirovun xələfidir. Məlum olduğu vəch üzrə bu şəxsi-şaxes əksər ömrünü bu sərzəmində eyşü işrətlə keçirər imiş. Vəqta ki, bəradəri-can bərabərləri və əxi-ruhaniləri tərki-dünyayi-fani qılmışlar, mücərrəd olduğuna görə paytəxti-Əli ibn Musa ər-Riza əleyh ət-təhiyyə və-s-sinayə müşərrəf olub neçə illər o ərzi-əqdəsdə əşraf və əyan ilə ömr keçirdikdən sonra vətəni-məlufuna övdət buyurur və hicrətin 1318-ci sənəsində beməfadi-küll min əleyha fəinnə vidai-can edib bəradərani-ruhanilərinin ərvahına ruhi-şərifini mülhəq etişdir. Xülasə, sahibi-təbi-lətif və kəlami-şərifdir".

Məşədi Mahmud bəy haqqında təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab da öz ünlü əsəri "Təzkireyi-Nəvvab"da bəhs etmişdir. Nəvvab yazır: "Mahmud bəy Kazım bəyin oğlu, o da Məhəmmədxan bəyin oğludur. Qarabağ əhalisindəndir, yaşı təqribən əlli beş olar. Peşəsi tacirlikdir. Qaməti düz, bir qədər yoğun, burnu yekə, gözləri zəif, özü deyib, özü güləndir.

İndi ki, 1309-cu ildir, Xorasan və Aşqabadda alver edir. Bəzən şeir də deyir. Şair və dərvişlərlə ünsiyyəti var. Aşağıdakı şerlər onundur. Təxəllüsü yoxdur. Şerləri öz adıyla deyir. Divanı yoxdur. Mahmud bəyin vəfat tarixi 15 səfər 1320-ci ildir — 1902-ci il".

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
* Vəzirovlar
Səməd bəy Vəzirov

**Səməd bəy Vəzirоv** () — şair, Əsəd bəy Vəzirin oğlu

## Həyatı
Səməd bəy Əsəd bəy оğlu 7 iyul 1853-cü ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinın Mirzəcamallı (Şərifbəyli) оbаsındа аnаdаn оlmuşdu. Şuşa şəhər məкtəbində təhsil  аlmışdı. Bir nеçə dil bilirdi. Dövlət idarələrində məmur işləmişdi.

Səməd bəy şair idi. Məclisi-ünsün iştirakçısı olmaqla yanaşı, "Dizaq şairləri" yığnağında olurdu. Mir Möhsün Nəvvab öz ünlü təzкirəsində yаzır: "Səməd bəy mərhum Əsəd bəyin оğlu оlub, Qasım bəy Zakirin nəvəsi, Abdulla bəy Asinin bаcısı оğludur. Vüqаrlı və təmкinli bir cаvаndır. Yаşı təхminən qırх оlаr. Аşаğıdакı şеirlər о cənаbın хəyаlındаndır".

## Yaradıcılığı

Еy piri-хəstədil, bеlə bitаqət аğlаmа,
Əğyаr görsə, giryən еdər töhmət, аğlаmа.

Təşbihini qiyаmətə qıldın çü qаmətin,
Bir еyb оlur vüsаli-qədü qаmət, аğlаmа.

Pərvаnələr аşiq еdər nəqdi-cаn nisаr,
Üşşаq içində qоymаgilən bidət, аğlаmа.

Zülf içrə gərçi кönlün оlub pаsibаni-hüsn,
Gül rudə busədir оnа həm icrət, аğlаmа.

Gər mövci-bəhrdən sənə yох bакü ictinаb,
Tufаni-əşк хəlqə vеrir zəhmət, аğlаmа.

Məşuq еlər аşiqini nаzlа imtаhаn,
Bu nаzı sən sаqınmаgilən firqət, аğlаmа.

Şüкr еylə кim, ənisi-dilindir хəyаli-yаr,
Çохdur qаlаn bu söhbətə həm həsrət, аğlаmа.

Lаzım tutur əgərçi Fənа ləfzi giryəni,
Bаqi оlub, vəfаdа qılıb himmət, аğlаmа.


## Mənbə

*Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
Haubitsa

**Haubitsa** (, , ilkin mənası — daş atmaq üçün silah (sapand)) — açıq və örtülü yerlərdəki (səngər, xəndək) hədəfləri, habelə səhra müdafiə qurğularını məhv etmək üçün artilleriya silahı növü. 70°-dək yüksələn bucaq altında atəş aça bilər. Haubitsanın lüləsi topa nisbətən qısadır (20–30 kalibr), mərmisinin başlanğıc sürəti və təsir məsafəsi isə eyni kalibrli adi toplarınkından azdır.

## Həmçinin bax
* 203 mm Haubitsa M-1931 (B4)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şıxılı kənd icması

**Şıxılı kənd icması** — Cəbrayıl qəzasının tərkibindəki kənd cəmiyyətlərindən biri idi.

## İcmanın tarixi
1875-ci ildən 1921-ci ilədək Cəbrayıl qəzasında Şıхılı kənd dairəsi və kənd icması fəaliyyət göstərirdi. Bu icmaya yüzbaşı başçılıq edirdi. Şıxılı icmasına yüzbaşılıq etmiş Həsənəli bəy Əsgərxanovun və başqalarının adları məlumdur.

1875-ci ildə qeydə alınmış Şıxılı (şiə) kənd dairəsi:

Şıxılı (şiə) kənd dairəsi

1. Yağləvənd obası 
2. Mirzəcamallı obası 
3. Aybasanlı obası 
4. II Mahmudlu obası 
5. Gecəgözlü obası 
6. Şıxılı obası 
7. Comərdli obası 
8. Dilağarda obası 
9. Zərgər obası 

1886-cı ildə qeydə alınmış Şıxılı kənd icması:

Şıxlı icması

1. Aybasanlı obası 
2. Dilağarda obası 
3. Comərdli obası 
4. Qorqan kəndi 
5. Gecəgözlü obası 
6. II Mahmudlu obası 
7. Mirzəcamallı obası 
8. Şıxılı obası 

1892-ci ildə qeydə alınmış Şıxılı kənd dairəsi:

Şıxlı icması

1. Şıxılı obası 82 kişi 61 qadın
2. Aybasanlı obası	201 kişi	107 qadın
3. Dilağarda obası	452 kişi	330 qadın
4. Qorqan kəndi 32 kişi 24 qadın
5. Gecəgözlü obası	147 kişi	97 qadın
6. II Mahmudlu obası	240 kişi	190 qadın
7. Mirzəcamallı obası	248 kişi	174 qadın

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

## Həmçinin bax
* Qarabağ
* Cəbrayıl qəzası
Valeri Jiskar d'Esten

**Valeri Jiskar d'Esten** (fr. *Valéry Giscard d’Estaing*; 2 fevral 1926, Koblents, Almaniya — 2 dekabr 2020, Fransa) — 1974–1981-ci illərdə Fransa Respublikasının 20-ci prezidenti. Avropa İttifaqı Konstitusiyasının müəlliflərindən biridir. Bilderberq klubunun üzvüdür.

## Həyatı
Bəhram bəy Vəzirov

**Bəhram bəy Əsəd bəy oğlu Vəzirov** və ya **Bəhram bəy Fədai** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü, İttihad Partiyası və İttihad fraksiyasının üzvü, şair, hüquqşünas.

## Həyatı
Bəhram bəy Əsəd bəy oğlu Vəzirov 23 dekabr 1857-ci ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Mirzəcamallı (Şərifbəyli) obasında anadan olub. Sonra Şuşa şəhərinə köçüblər. Şuşa Realni Məktəbini bitirdikdən sonra Sankt Peterburq Dövlət Univerisitetinin Hüquqşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra Qarabağa geri dönmüş və hüquq sahəsində çalışmağa başlamışdır.

O, Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının iştirakçılarındandır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının "Azərbaycan Məclisi-Məbusanın təsisi haqqında qanun"una əsasən, İttihad Partiyasından Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü seçilib. Parlamentdə İttihad fraksiyasına daxil olub. Aprel işğalından (1920) sonra müxtəlif təsərrüfat müəssisə və idarələrində çalışıb.

Bəhram bəy sovet dönəmində gizli İttihada daxil olub və həmin vaxtdan gizli fəaliyyətə keçib. Lakin çox çəkmədən yerli adamların yazdığı şikayət ərizələri əsasında orqan işçiləri onu, qardaşını, qardaşıoğlunu izləməyə başlayıblar və hər üçü də həbs olunub. Bəhram bəy hələ məhkəməsi olmamış Ağdam həbsxanasında 1921-ci ildə ölmüşdür.

## Ədəbi fəaliyyəti
Bəhram bəy şair idi. Fədai təxəllüsü ilə xoştəb şeir yazıb. Mir Möhsün Nəvvab "Təzkireyi-Nəvvab" adlı əsərində onun haqqında yazır:
Azərbaycan türkcəsi ilə birlikdə, ərəb və fars dillərini də bilmiş, erkən yaşlarından fəlsəfə, İslam elmləri, tarix kimi sahələr üzrə təhsil almışdır.

## Ailəsi
Bəhram bəy Vəzirovlar ailəsinin üzvü olmuşdur. Qasım bəy Zakir onun babası idi və ana xətti ilə Qarabağ xanları ilə qohumluq əlaqəsinə sahib olmuşdur. Atası Əsəd bəy Vəzirov həm şair, həm də doktor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Qardaşları olan Baxış bəy Səbur və İsfəndiyar bəy Gülçin də şairliklə məşğul olmuş, qardaşlar birlikdə Məclisi-Üns görüşlərinə qatılmışdırlar.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Subatan soyqırımı

**Subatan soyqırımı** - Türkiyənin Qars və Sarıqamış bölgələrində erməni quldurları tərəfindən türklərə qarşı törədilmiş soyqırım.

Qars və Sarıqamışdan çəkilən Daşnak-Erməni quldur birləşmələri o zamanlar Türk, Erməni və Rumların yaşadıqları Subatan kəndinə hücum etdilər. Müxtəlif istiqamətlərdə dağıntılar törədən dəstələr əllərinə keçirdikləri kəndliləri də rast gəldikləri yerdə amansızcasına öldürürdülər.

Arxiv mənbələrindən əldə edilən rəsmlərə və sənədlərə əsasən başlarına baltalarla vurulmuş, qarınlarına süngülər soxulmuş kişi, qadın və uşaqlar küçələrə atılmışlar.

Arxiv məlumatlarına əsasən Subatan kəndində ümumilikdə 805 adam öldürülmüşdür. Erməni dəstələrinin geri çəkilmısindən sonra ərazi yenidən Türk əsgərlərin nəzarətinə keçmişdir. Amansızcasına kütləvi qətledilmədən sonra küçələrə səpələnmiş və küçə itlərinin yeminə çevrilmiş insan cəsədlərinin çoxluğu səbəbindən ərazinin müxtəlif yerlərində kütləvi məzarlıqlar salınmışdır. Məlumatlara əsasən Köşəoğulları məhəlləsində 180, Tıptıp küçəsində 275, Göy Məsçidin güneyində 350 şəhidin basdırıldığı bildirilir.

## Həmçinin bax
* Erməni terrorizmi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.ermenisorunu.gen.tr/turkce/katliamlar/kars_subatan.html
Baxış bəy Səbur

**Baxış bəy Səbur** () — XIX əsrin ikinci yarısı, XX əsrin birinci yarısında fəaliyyət göstərmiş şair, Şuşada fəaliyyət göstərən Məclisi-Fəramuşan ədəbi məclisinin üzvü. Baxış bəy Qarabağın məşhur bəy ailələrindən olan Vəzirovlar nəslinin nümayəndəsi idi.

## Həyatı
Baxış bəy Səbur 27 avqust 1863-cü ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Mirzəcamallı (Şərifbəyli) obasında anadan olmuşdu. Şuşa real məktəbini bitirmişdi. Bir neçə dil bilirdi. Baxış bəy bir sürə Şuşa və Bakı şəhərlərində dövlət idarələrində çalışdıqdan sonra Özbəkistanın Daşkənd şəhərinə köçmüşdü. Daşkənd şəhərində Salman Mümtazın yazdığına görə "maarif və mədəniyyətə dəyərli köməyi olmuşdur".

Baxış bəy Səbur 1931-ci ildə Daşkənd şəhərində vəfat edib.

* Əsəd bəy Vəzirin oğludur.

Mir Möhsün Nəvvab öz ünlü təzkirəsində yazır:  

Baxış bəy Əsəd bəyin oğludur. Qarabağın Şuşa əhalisindəndir. Bəhram bəy Fədainin kiçik qardaşı, Asinin bacısı oğlu və Zakirin nəvəsidir. 28 yaşlı xoşəhval bir cavandır. Farsca və rusca savadı var. Şeirdə təzədir. Aşağıdakı şeirlər onundur. Təxəllüsü Səburdur.

## Ailəsi
Atası Əsəd bəy Vəzirov  Mirzə Camal Cavanşir Qarabağinin qardaşı oğlu olmuşdur. Baxış bəyin Bəhram bəy Fədai, İsgəndiyar bəy Gülçin adlı qardaşları olmuşdur. Baxış bəyin dayısı Abdulla bəy Asi də şair idi. Baxış bəy  Qasım bəy Zakirin nəvəsi idi. Adı keçən bütün şəxslər həm də şairliklə məşğul olmuşdurlar.

## Həmçinin bax
* Vəzirovlar
## İstinadlar

## Mənbə
*  
*
Samir Əsgərxanov

**Samir Eldar oğlu Əsgərxanov** (az. Samir Eldar oğlu Əsgərxanov; 25 fevral 1963, Bakı – 9 fevral 1998, Bakı) — Azərbaycan publisisti, jurnalist.

## Həyatı
Samir 25 fevral 1963-cü ildə Bakıda dünyaya gəlmişdi. Əslən Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndindəndir. Qarabağın qədim və nəcib zadəgan ailəsindəndir.

1979-cu ildə Bakı şəhərin 160 nömrəli orta məktəbini bitirdikdən sonra, Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dillər Universiteti) qəbul olunur və İngilis dili ilə birlikdə fransız dilini də öyrənir. 1984-cü ildə bakalavr dərəcəsi qazanıb.

Ali təhsilini aldıqdan sonra Ukraynanın Odessa vilayətinə hərbi xidmətə çağırıldı. Bir müddət sonra, xidmət etdiyi hərbi hissəni Əfqanıstana göndərirlər. Orada ayağından yaralanmışdı.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri şirkətində "Xəzər" redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində işləyirdi. Aktual mövzuda publisistik yazıları ilə tanınırdı. 1994-dən etibarən "Qanlı iz", "650 km uzununda yol", "Satqın generallar" kimi beynəlxalq terror və erməni işğalı haqda çox sayda sənədli film hazırladı.

Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi onun şərəfinə *"Samir Əsgərxanov"* mükafatı təsis edib. Münsiflər heyətinin sədr müavini Məmməd Cəfərlinin sözlərinə görə, *Samir Əsgərxanov* adına müsabiqə artıq bir neçə ildir ki, keçirilir və məhz bu il müsabiqəyə çoxlu maraqlı kitablar, monoqrafiyalar, elmi-tədqiqat məqalələri və işləri, heykəltəraşlıq nümunələri, şəkillər, sənədli filmlər və s. təqdim olunub. "Bütün bunlar erməni yalanına qarşı ideoloji mübarizədə mühüm əhəmiyyət kəsb edir".

## Ailəsi
* Valideynləri — atası Eldar Əsgərxanov (1934–2006), anası Nailə xanım (1942–2007).
* Ulubabası Georgi xaçı kavaleri Həsənəli bəy Əsgərxanov olub.
* Keçən əsrin 70-ci illərində Eldar Əsgərxanov DQMV İcraiyyə Komitəsinin sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb və o zaman orada belə yüksək vəzifədə olan yeganə azərbaycanlı idi.

## Yaddaş
Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi onun şərəfinə *"Samir Əsgərxanov"* mükafatı təsis edib.

## İstinadlar
İqbal Ağazadə

**İqbal Fehruz oğlu Ağazadə** () — azərbaycanlı siyasətçi, Azərbaycan Milli Məclisinin II, III və IV çağırış deputatı, Azərbaycan Ümid Partiyasının sədri (2002), 2008 və 2013-cü il Azərbaycan Respublikası Prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd.

## Həyatı
İqbal Ağazadə 1968-ci il sentyabrın 17-də Füzuli rayonunun Merdinli kəndində anadan olub. 1975–1985-ci illərdə Bakı şəhəri, S. C. Pişəvəri adına 4 saylı fars təmayüllü məktəbdə təhsil alıb. 1986–1988-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib. 1989–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində təhsil alıb, universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1992-ci ildə universitetdə təhsilini donduraraq, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda tələbələrdən ibarət könüllülərin komandiri kimi Ağdərə, Tərtər, Ağdam, Goranboy istiqamətlərində döyüşlərdə iştirak edib.

### Ailəsi
Evlidir, 2 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
Azərbaycan Milli Məclisinin II çağırışı, III çağırış və IV çağırış 35 saylı Xətai III Seçki Dairəsindən millət vəkili seçilib.

Milli Məclisin İnsan Hüquqları Daimi Komissiyasının üzvü, Azərbaycan-Braziliya Parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri olmuşdur. Azərbaycan-İordaniya, Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur.

2020-ci il 9 fevral növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak etmiş, namizəd olduğu 35 saylı Xətai III Seçki Dairəsinin seçki nəticələri ləğv olunub.

2008 və 2013-cü il Azərbaycan Respublikası Prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd olsa da seçilə bilməyib.

### Partiya fəaliyyəti
1999-cu ildə Ayaz Mütəllibov rəhbərliyində təsis edilən Vətəndaş Birliyi Partiyasında 2000-ci il parlament seçkilərindən sonra mübahisələr yaranmışdır. Partiya partiya katibi İqbal Ağazadə və partiya qurucusu Ayaz Mütəllibov rəhbərliyində iki qola bölünmüşdür. İqbal Ağazadənin rəhbərliyindəki qol 15 mart 2002-ci ildə Azərbaycan Ümid Partiyasına birləşmişdir. Birləşmiş partiyanın sədri İqbal Ağazadə seçilmişdir.

## Şəxsi həyatı
2024-cü ildə Azərbaycanda prezident seçkiləri zamanı İlham Əliyevi dəstəklədiyini açıqlamışdır. Ümid Partiyası adından verilən açıqlamada Əliyevin Azərbaycan və Azərbaycan xalqı adına "ən düzgün seçim" olduğu qeyd edilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycanın Milli Məclisi

### İstinadlar
Sirakuz Universiteti

**Sirakuz Universiteti** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarinın Nyu-York ştatının Sirakuz şəhərində yerləşən özəl elmi-tədqiqat univerisitetidir.

## Tarixi
1870-ci il martın 24-də yaradılmışdır.

## Məşhur məzunları
Universitetin məzunları arasında ABŞ-nin vitse-prezidenti Co Bayden də var.

## İstinadlar
Tacəssəltənə

**Zəhra Xanım Tacəssəltənə** () — İran şahzadəsi və Qacarlar sülaləsinin memuaristi. Nasirəddin şah Qacarın Turan Əssəltənədən olan qızı.

## Həyatı
Zəhra Xanım Tacəssəltənə 1884-cü (bəzi mənbələrdə 1883) ildə Nəsrəddin şah Qacarla onun həm də əmisi qızı olan həyat yoldaşı Məryəm Turan əl-Səltənənin qızı olaraq dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illərinin böyük bir hissəsi onun təlim tərbiyəsi ilə məşğul olan tərbiyəçi qadın və tibb bacısı ilə keçmişdir. Belə ki, o anasını gün ərzində yalnız iki dəfə görürdü. Hər dəfə şah Tehrana gələndə onu gündə 1 dəfə də atasının yanına aparırdılar. Tacəssəltənə sonralar öz xatirələrində uşaqlıq illərini acı və tənqidi xatırlayır. Tacəssəltənə ibtidai təhsilinə 7 yaşında kral məktəbində başlasa da, 1893-cü ildə nişanlanması onun təhsilini yarımçıq qoymuşdur. Sonrakı illərdə onun bir neçə şəxsi tərbiyəçisi var idi. Onların bəziləri haqqında xatirələrində ətraflı məlumatlar vermişdir. 

## Ailəsi
Tac Əssəltənə хanım Şücaəssəltənə Əmir Həsən хan Mirzə Məhəmmədbağır хan Sərdari-Əkrəm oğlu ilə ailə qurmuşdu. Dörd oğlu vardı.

Tehran şəhərinin Təcriş bölgəsindəki Zahir əd-Dövlə qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
* Crowning Anguish, Memoirs of a Persian Princess from the Harem to Modernity 
* A brief history of women's movements in Iran 1850 – 2000 payvand
Rzaqulu mirzə Qovanlı-Qacar

**Rzaqulu mirzə Bəhmən mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** () — Çar ordusunun generalı, Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın oğlu.

## Həyatı
Rzaqulu mirzə Bəhmən mirzə oğlu 1837-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Ailə təlim-tərbiyəsi, təhsili almışdı. Rus ordusunda xidmət etmişdi. Xidmətə Qafqaz eskadronunun leyb-qvardiyasında kornet kimi başlamışdı. 1862-ci il, 1864-cü il dağlılar əleyhinə yürüşdə iştirak etmişdi.

Rzaqulu mirzə 1874-cü ildə Sırdərya yürüşünün iştirakçıları arasında idi. 1877–1878-ci illər rus-osmanlı savaşında dəstəsinin başında döyüşmüşdü.

Rzaqulu mirzə 1883-cü ildə general-mayor rütbəsinədə ehtiyata buraxılmışdı. O, 1894-cü ildə vəfat edib.

Rzaqulu mirzənin Əkbər mirzə Qovanlı-Qacar, Fətəli mirzə Qovanlı-Qacar adlı oğulları, Dilşad xanım adlı qızı vardı.

## Mükafatları
Rzaqulu mirzə Rusiyanın bir çox orden-medallarını almışdı. 1873-cü ildə tac ordeninə layiq görülmüşdü. Fransanın "Maarif qarşısındakı xidmətlərinə görə" ordenini almışdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
Valeh Ələsgərov

**Valeh Ələsgərov** () — 2005-ci il dekabrın 2-dən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Sədrinin müavini.

## Haqqında
1946-cı il oktyabrın 19-da Samux rayonunun Qarayeri qəsəbəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun neft və qaz yataqlarının işlənməsinin texnologiyası və kompleks mexanikləşdirilməsi fakültəsini bitirmişdir. Əməkdar mühəndisdir. "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. Çoxsaylı elmi əsərlərin və ixtiraların müəllifidir. Rus və ingilis dillərini bilir.

1970-ci ildən "Permneft" birliyi "Kunqurneft" NQÇİ-də böyük mühəndis, növbə rəisi, sex rəisi, baş mühəndis, 1982-ci ildən "Permneft" Elmi Tədqiqat və Layihə İnstitutunda bölmə müdiri işləmişdir. 1985-ci ildən "Muradxanlı" NQÇİ-də baş mühəndis, idarə rəisinin müavini, 1987-ci ildən "Azərneft" Birliyində baş mühəndis, baş direktorun müavini, 1992-ci ildən "Azərneft" Dövlət Konserninin vitse-prezidenti, ARDNŞ-nin birinci vitse-prezidenti, şirkətin prezidentinin müşaviri olmuşdur. 1995-ci ildən Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin Xarici Sərmayələr İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Bitərəfdir.

2005-ci il noyabrın 6-da 102 saylı Samux-Şəmkir seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya məsələləri daimi komissiyasının sədridir.

Avropa İttifaqı − Azərbaycan parlament əməkdaşlığı komitəsinin rəhbəridir.

Evlidir, 4 övladı var.

## İstinadlar
Ziyafət Əsgərov

**Ziyafət Abbas oğlu Əsgərov** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin müavini (2000–2005, 2024-cü ildən) və sabiq birinci müavini (2005–2020), Milli Məclisin I, II, III, IV, V, VI və VII çağırış deputatı (1997-ci ildən).

## Həyatı
Ziyafət Əsgərov 1963-cü il oktyabrın 24-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Babək rayonunun Aşağı Uzunoba kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Hüquq elmləri namizədi, professordur.

1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını işləyib hazırlayan Komissiyanın işçi qrupunun üzvü olmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Qulluğunu İdarəetmə Şurası yanında Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə komissiyanın üzvüdür.

1990-cı ildən Bakı Dövlət Universitetində konstitusiya hüququ kafedrasının müəllimi, baş müəllimi, dosenti, kafedra müdirinin müavini, hüquq fakültəsi dekanının müavini vəzifələrində çalışmışdır. Hazırda Konstitusiya hüququ kafedrasının professoru və ictimai əsaslarla kafedranın müdiridir.

Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür.

Birinci və ikinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuş, 2000-ci il noyabrın 24-dən parlament Sədrinin müavini, Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri daimi komissiyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır.

2005-ci il noyabrın 6-da 76 saylı Lənkəran-Astara seçki dairəsindən üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri daimi komissiyasının sədridir.

NATO-nun Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəridir.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan—İran parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

2024-cü ilin oktyabrında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi və Rusiya Federasiyası Federal Məclisi Dövlət Dumasının parlamentlərarası əməkdaşlıq komissiyasının sədri təyin olunub.

2024-cü ilin dekabrın 10-da Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyasına üzv təyin olunub.

Evlidir, 2 övladı var.

## Mükafatları
* 23.10.2013 —  "Şöhrət" ordeni.
* 23.10.2023 —  "Şərəf" ordeni.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* I çağiriş
Qaravəlli (Şamaxı)

**Qaravəlli** (əvvəlki adı: **Qaravəlli Qambay bəy**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Mirikənd kənd inzibati ərazi dairəsndə kənd. Kənd Mədrəsə bələdiyyəsinə aiddir.

## Coğrafiyası
Kənd Ləngəbiz silsiləsində “Şor dərə” çay dərəsi hövzəsində yerləşir.

## Tarixi
Məntəqənin keçmiş adı Qaravəlli Qambay bəy olmuşdur.

Qambay bəy adlı birisinə mənsub qaravəlli ailələri 19 əsrin 80-ci illərində Daştulan adlı yerdə oturaqlaşaraq kənd salmışlar. Kənd də tayfanın adını daşıyır.

1919-cu il tarixində ermənilər tərəfindən 66 evlik Qaravəlli kəndində 40 kişi, 50 qadın, 30 uşaq öldürülmüşdür.

## Əhalisi
1886-cı il əhalinin siyahıyaalmasında Şamaxı qəzasında Qaravəlli Qambaybəy köçünün (54 ailə, 272 nəfər) yaşadığı göstərilir.****

2009-cu il üçün kənddə 1143 nəfər əhali, 278 təsərrüfat var. Kəndin əhalisi əsasən maldarlıq və əkinçiliklə məşğuldur.

Kənd əhalisi 1170 nəfərdir ki, onunda 616 nəfəri kişi, 554 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## Din
Kənddə Qaravəlli kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Seyfulla mirzə Qovanlı-Qacar

**Seyfulla mirzə Bəhmən mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** () — Çar ordusunun polkovniki.

## Həyatı
Bəhmən mirzənin oğlu Seyfulla mirzə 1864-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Tiflis ədadiyə məktəbinin tam kursunu bitirmişdi. 1886-cı il avqustun 30-da isə Tiflisdəki birinci dərəcəli yunkerlər məktəbini qurtaran podporuçik Seyfulla mirzə 152-ci Vlаdiqаfqаz alayında hərbi xidmətə başlamışdı. Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində, süvari diviziyalarındakı əla xidmətinə görə həmişə fərqlənmişdi. Birinci Cahan Müharibəsi illərində Qərb cəbhəsində batalyon və alay кomandiri olmuşdur. Ivanoqorod şəhəri uğrunda gedən döyüşlərdə yaralanmışdı.1916-cı ildə polkovnik rütbəsi almışdı. Azərbaycan Demokratik Respublikası dönəmində milli orduda zabit olmuşdu. Sovet dönəmində , 1920-ci ildən 1921-ci ilədək konvoy nizami hissəsinin rəisi vəzifəsini icra etmişdi. Keçmişinə görə işdən çıxarmışdılar. O, 1926-cı ildə vəfat edib. Seyfulla mirzə Rüxsarə хanım Əli bəy qızı Lalayeva-Təbrizli ilə həyat qurmuşdu. Firudin mirzə, Əliхan mirzə adlı oğulları, Firuzə хanım adlı qızı vardı.

## Mükafatları
Seyfulla mirzə Qacar şücaətinə görə "Müqəddəs Anna" (qəlınc və bantla birlikdə), 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordenləri, "Georgi" silahı ilə təltif olunmuşdu.

## Mənbə
*
Bahadur xan Qasımlı-Avşar

**Bahadur xan Əmirgunə xan oğlu Qasımlı-Avşar** — Cənubi Azərbaycan azadlıq mücahidi, şair.

## Həyatı
Bahadur xan Qasımlı-Avşar 1857-ci ildə Urmiya şəhərində anadan olub. 6 yaşı olarkən atasını itirmişdi. İlk təhsilini qardaşından almışdı. Sonra Urmiyada açılan Amerika gimnaziyasında oxumuşdu.

1906-cı ildə məşrutəçilərə qoşulmuşdu. Məcdüssəltənə Avşarla əməkdaşlıq etmişdi. 150 nəfər məşrutəçinin başçısı idi. Borucerddə Kazak dəstəsi ilə baş verən savaşda iştirak etmişdi.

Həsən Müddərisin yaratdığı nazirlər kabinəsi dönəmində 6 ay Kirmanşahda ordu sıralarında xidmət etmişdi.

1906-cı ildə rus qoşunu ilə Cənubi Azərbaycan qoşunu toqquşur. Azərbaycan qoşununa Cəmşid xan Məcdəssəltənə Avşar başçılıq edirdi. Bahadur xan qoşunda zabit kimi qulluq edirdi. Mayor rütbəsi almışdı.

Müttəfiqlər Benyülnəhreyni alandan sonra Bahadur xanın dəstəsi dağılmışdı. Dəstə üzvləri ilə birlikdə İstanbula mühacirət etmişdi. Orda iranlıların təşkil etdiyi "Əncüməni-Səadət" adlı təşkilatın üzvü olmuşdu. İstanbulda və başqa yerlərdə çıxan dövri mətbuatda türk və fars dillərində çıxış etmişdi. 3 il İstanbulda yaşadıqdan sonra Urmiyaya qayıtmışdı. Qayıtdıqdan sonra ailəsini erməni və cilolar tərəfindən öldürülmüş, mal-mülkünü qarət edilmiş, yandırılmış görmüşdü.

Bahadur xan 1963-cü ildə Urmiyada vəfat edib.

Bahadur xan şair idi. Azərbaycanca və farsca şeirlər yazırdı.

Bahadur xanın Əli xan, Nadir xan adlı oğulları, Hümay xanım adlı qızı var idi.

## Mükafatları
Bahadur xan göstərdiyi qəhrəmanlığa görə, Osmanlı sultanının "Babi-Ali" beşguşəli ordeni ilə təltif olunmuşdu.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar. Avşarlar. Bakı: Şuşa, 2008, səh. 139–140
1986 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1986 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 31-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. "Bobbysocks!" duetinin ifa etdiyi "La det swinge" mahnısı ilə 1985 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1986-cı ildə Norveç ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Avroviziya 1986 ölkənin ikinci ən böyük şəhəri olan Bergendə "Grieghallen" arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 1986-cı ilin 3 may tarixində baş tutmuşdur.

1986-cı ildə İslandiya ilk dəfə Avroviziyaya qoşulmuşdur. Niderland və Yuqoslaviya bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdürlər. Müsabiqənin keçirildiyi tarixin Yunanıstanda qeyd olunan dini bayramla üst-üstə düşməsi səbəbindən Yunanıstanın Norveçdə keçirilən müsabiqədə iştirakı baş tutmamışdır. Eyni zamanda İtaliya son illərdə ölkədə müsabiqəyə marağın azalması səbəbi ilə Avroviziya 1986-ya təmsilçi göndərməmək qərarına gəlmişdir. Ümumilikdə 20 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə Belçika təmsilçisi 13 yaşlı Sandra Kim ifa etdiyi "J'aime la vie" adlı mahnı ilə qalib gəlmişdir. Bu Belçikanın Avroviziyada iştirak etdiyi 31 il ərzindəki ilk qalibiyyəti idi.

## Final
İlk üçlükdə yer alan mahnıların üçüdə fransız dilində səslənmişdir.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi