open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan Cüdo Federasiyası

**Azərbaycan Cüdo Federasiyası**  — 1972-ci ildə yaradılmış idman federasiyası.

## Haqqında
1972-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsi cüdonun SSRİ ərazisində yayılması haqqında qərar vermişdir. Qərarın icrası kimi elə həmin il, yəni 1972-ci ildə Respublikamızda Cüdo Federasiyası yaradılır. Bu illər ərzində federasiyaya Arif Ələkbərov rəhbərlik edib. 1980-ci ildən Federasiya rəhbərliyində dəyişikliklər baş verib. Yeni sədr — Rəhim İsmayılov −16 il ərzində qurumun rəhbəri olub.

1996-cı ildə Füzuli Ələkbərov Azərbaycan Cüdo Federasiyasının prezidenti təyin edildi. 2015-ci ildən 2021-ci ilə qədər federasiyanın baş katibi Elmar Babanlı olmuşdur. Həmin dövrdə federasiyanın prezidenti vəzifəsində Rövnəq Abdullayev təyin edilmişdi. 2021-ci ildə Azərbaycan Cüdo Federasiyasının İcraiyyə Komitəsi tərəfindən Rəşad Rəsullu qurumun baş katibi təyin edilib. Bu barədə Azərbaycan Cüdo Federasiyasının rəsmi saytında məlumat verilib. O, yeni vəzifədə Elmar Babanlını əvəzləyib.

Hal-hazırda isə qurumun prezidenti Rəşad Nəbiyev, vitse-prezidentləri isə Rövşən Rüstəmov və Elnur Məmmədlidir.

## Fəaliyyət və uğurlar
Azərbaycanlı cüdoçular arasında birinci dəfə idman ustası adını qazanan Sahib İsmayılov, beynəlxalq dərəcəli idman ustası isə Qüdrət Pəncəliyevdir. Qızlar arasında ilk idman ustası Arzu Atayeva, ilk beynəlxalq dərəcəli idman ustası Gülşən Şirinovadır. Uğurlu ənənələr müstəqillik qazanıldıqdan sonra da davam edib.

1992-ci ildə Barselona Yay Olimpiya Oyunlarında Nazim Hüseynov vətənə qızıl medalla dönüb. Müstəqil Azərbaycanın Dövlət bayrağı ilk dəfə bu qələbə şərəfinə qaldırılıb.

2008-ci ildə Pekin Olimpiyadasında Elnur Məmmədlinin inamlı qələbəsi ölkədə bayram ovqatı yaradıb. Elnur və bürünc medal qazanan Mövlud Mirəliyev vətəndə böyük təntənə ilə qarşılanıblar.

2013-cü ildə Elxan Məmmədov müstəqil Azərbaycanın cüdo üzrə ilk dünya çempionu olaraq, adını ölkə idman tarixinə yazıb.  

2016-cı ildə Rüstəm Orucov və Elmar Qasımov Rio Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazandılar.

2020-ci ildə isə Yay Olimpiya Oyunlarında İrina Kindzerskaya bürünc medal qazanmışdır.

## [[Elnur Məmmədli|Həmçinin bax]]
* Azərbaycanda cüdo

## İstinadlar
Muzdlu qatil

**Muzdlu qatil** — bir şəxsi və ya şəxsləri öldürmək üçün pul ilə müqavilə əsasında fəaliyyət göstərən cinayətkar.

Bəzən hegomon qruplar və ya şəxslər arasında düşən mübahisəni muzdlu qatil tutmaqla və kiminsə öldürülməsi ilə son qoyulur.

Əsasən ABŞ, Yaponiya, Rusiya və İtaliya kimi dövlətlərdə, mafiyanın ayaq açıb yeridiyi ölkələrdə bu cinayətkar qatillərdən tez-tez istifadə olunur. Türkiyədə də siyasi qətillər zamanı, dərin dövlətin istəmədiyi şəxsləri aradan qaldırmaq üçün muzdlu qatillərdən istifadə olunduğu ehtimal olunur.

Muzdlu qatillər əsasən keçmiş hərbçilər və xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşlarından təşkil olunurlar.
İtaliya prezidentlərinin siyahısı

**İtaliya Respublikasının Prezidenti** () — dövlət başçısı, milli birliyin təmsilçisi və İtaliya konstitusiyasının təminatçısı. Prezident dövlətin konstitusiyalı orqanıdır və İtaliya parlamenti palatalarının müştərək iclasında seçilir. Prezident səlahiyyətlərinin icra müddəti 7 ildir.

## İtaliya prezidenti üçün müəyyən olunmuş məbləğ
Məbləğ ölkə büdcəsi ilə müəyyənləşir və illərə görə aşağıdakı kimidir:

* 2001-ci il — 140 000 000 €
* 2002-ci il — 167 000 000 €
* 2003-cü il — 183 000 000 €
* 2004-cü il — 195 000 000 €
* 2005-ci il — 210 000 000 €
* 2006-cı il — 217 000 000 €

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İtaliya prezidentinin rəsmi saytı 
* İtaliya prezidentləri siyasi atlasda 
* Rəsmi İtaliya  
* İlk dəfə İtaliya tarixində prezident ikinci müddətə seçilib 

## Həmçinin bax
* İtaliya Respublikasının Fəxri Prezidenti
* Ömürlük senator (İtaliya)
* İtaliya Respublikası Prezidentinin Ştandartı
İvana Miloş

**İvana Miloş** — karyerasını AGİL Novarada davam etdirən xorvatiyalı blokçu.

## Karyerası
İvana Miloş peşəkar karyerasına 2001-ci ildə öz ölkəsinin voleybol komandası olan Riyekada başlamışdır. Onun bu klubda çıxış etməsində bir sıra səbələr var idi. Başlıca amil isə doğma şəhərində oynamaq istəyi idi. Öz komandasına bağlılığı ilə seçilən Miloş doqquz il bu klubda voleybol oynamışdır. Bu müddət ərzində o, 4 dəfə Xorvatiya çempionluğuna, 5 dəfə isə kubokuna yiyələnmişdi.

2009-cu ildə Xorvatiya milli voleybol komandası ilə birlikdə Peskara şəhərində keçirilən Aralıq dənizi oyunlarında bürünc medal qazanaraq yığma komandadakı ən böyük uğurunu qazanmışdı.

2010–11 mövsümündə karyerasını Azərbaycanda davam etdirən voleybolçu bunun onun arzusu olduğunu söyləmişdi. O, sözügedən mövsümdə İqtisadçı ilə Azərbaycan Superliqasının bürünc medallarına yiyələnmişdi.

2011-ci ildə Azərbaycanın digər bir voleybol klubu olan Lokomotivə transfer olunan İvana burada Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kubokunu qazanaraq ilk belə uğuruna imza atmışdı.

Növbəti mövsüm Lokomotivdən ayrılaraq Türkiyə klubu Eczacibaşı ilə anlaşan Miloş bu klubda bir oyun belə oynamadan geri dönmüşdü. Daha sonra Volley 2002 Forlinin isti təklifini qəbul edərək legioner həyatını İtaliyada davam etdirmişdi.

2013–14 mövsümündə voleybolçu A1 Seriyasında keçmiş günlərini axtaran adlı-sanlı AGİL Novara komandasından gələn təklifi qəbul edərək Novara şəhərinə yollandı.

## İstinadlar
Ölülər (pyes)

**Ölülər** — Cəlil Məmmədquluzadənin 1909-cu ildə yazdığı dörd məclis və beş pərdədən ibarət komediya.

## Əsərin tarixi və ilk səhnələşdirilməsi

Əsərin ilk oxunuşu 1913-cü ildə Şuşada keçirilmişdi. Əsər təriflənmiş, lakin mövhumat yuvası Şuşada səhnəyə qoyulmasının tezliyi qeyd edilmişdi. 1916 il aprelin 29-da Bakıda, Tağıyev teatrında əsərin ilk tamaşası oldu. Tamaşanın rejisoru H. Ərəblinski idi. İsgəndər rolunda M. Əliyev, Şeyx Nəsrullah rolunda Əliqulu Nəcəfov çıxış edirdi.

Tamaşa çox böyük müvəffəqiyyət qazandı. Bakıda nəşr olunan "Açıq söz" qəzetinin 1 may 1916 il sayındakı "Ölülər" haqqında təəssürat məqaləsində deyilirdi: "Cümə günü Tağıyev teatrı bir ədəbiyyat bayramı keçirdi. Mola Nəsrəddinin əsəri – təhriri olan "Ölülər" draması tamaşa edilirdi". Sonra məqalədə göstərilir ki, hər pərdənin arasında müəllif alqışlarla səhnəyə çağırılıb təbrik olunurdu. Mətbuat, ədəbiyyat, məktəb və səhnə işçiləri düzülüb müəllifi alqışlarla çağırdılar. "Müəllif səhnəyə çıxanda bir alqış tufanı qopdu". "Açıq söz"ün müxbiri bu təntənədəki görkəmli tamaşaçılara müraciətlə öz təəssüratlarını bildirmələrini xahiş edir. Onlar deyirlər: "Şeyx Nəsruallahın ölüləri diriltməsi yalansa da, "Ölülər"in ölü fikirləri diriltməsinə şübhə ola bilməz". 

Sultan Məcid Qənizadə yazırdı: ""Ölülər" son komediyalarımız içində parlaq bir mövqe tutur. "Ölülər"də sənətkaranə bir dirilik, mahiranə bir incəlik var. "Ölülər" mühərrirində bəzən Qoqol ruhu yaşar". Hüseyn Cavid isə qeyd edirdi ki, artıq dərəcədə məharətlə yazılmış, məzmunu eynən həyatımızdan götürülmüş, ideyası inqilabi bu drama müsəlman həyatında böyük rollar oynayacaqdır. Üzeyir Hacıbəyov isə "Ölülər"i "Molla Nəsrəddin" kimi, baltanı dibindən vuran bir pyes adlandırmışdı.

## Personajların prototipləri
* Həmidə Məmmədquluzadə (Cavanşir) yazır ki, Mirzə Cəlilin dediyinə görə, şeyxin ölüləri diriltməsi əhvalatı əsla uydurma deyil. Bir vaxtlar İrəvan quberniyasında belə bir hadisə baş vermişdi. Pyesin bütün tipləri Naxçıvan camaatından götürülmüşdür.
* Həmidə Məmmədquluzadə (Cavanşir) yazır ki, atası "rus Əhməd" kimi çağrılan Əhməd bəy Cavanşirin bir dostu Ağcabədinin Hüsülü kəndindən olan İsgəndər Hacı Həsən oğlu yerli ruhaniləri vecinə almadan öz üzümündən şampanabənzər şərab çəkirmiş və buna görə də ona "kefli İsgəndər" deyirlərmiş. Ancaq kefli İsgəndərin prototipi kimi bir sıra adamların, məsələn, hüquqşünas Paşa bəy Hacı Ələkbər bəy oğlu Sultanovun (1868/1869–1942) da adı çəkilir.

## Ədəbiyyat
* 
* Həmidə xanım Cavanşir. Xatirələrim. II nəşr. Bakı, 2012

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Cəlil Məmmədquluzadə
* Poçt qutusu

## Xarici keçidlər
Kazalmacore QVK

**VBC Casalmaggiore** — Seriya A1-də mübarizə aparan İtaliya qadın voleybol klubu.

## Tarixi
VBC Casalmaggiore 2008-ci ildə yaradılmışdır. İtaliya Voleybol Federasiyası  kluba lazımi lisenziyanı təqdim edərək onun 2008-09 mövsümündən etibarən Seriya B2-də mübarizə aparmasına izin vermişdi.

Bundan sonra Casalmaggiore sözü gedən liqada səkkizinci yeri tutmuşdu. Ancaq 2009-10 mövsümündə komanda süpriz çempionluq yaşayaraq bir üst liqaya yüksəlmişdi. Bu liqada da debütdəcə gələn ikincilik onun 2011-12 mövsümündə Seriya A2-də mübarizə aparmasına şərait yaratmışdı.

İki mövsümü də ikinci liqa da keçirən Casalmaggiore nəhayət 2013-14 mövsümündə istəyinə nail ola bilmişdi. Belə ki, komanda tarixində ilk dəfə olaraq əsas liqada — "Seriya A1" elitasında iştirak hüququ qazanmışdı. Bu liqada da komandanın debütü elə də uğursuz alınmadı. Liqanın normal sezonunda ilk yeddiyə girən klub pley-offa yüksələ bilmişdi. Bu mərhələdə isə onların qarşısını güclü İmoko Volley Konegliano kəsmişdi. Üç matçlıq seriyada iki dəfə "3-0" hesabı ilə qələbə qazanan koneglianolular yarımfinala yüksələ bilmişdi.

2013-14 mövsümü Casalmaggiorenin voleybolçuları üçündə uğurlu alındı. Komandanın yeni transferləri Valentina Zaqo və Yovana Stevanoviç çempionatın ən yaxşıları sırasına adlarını yazdıra bilmişdilər. Onlardan müvafiq olaraq Zaqo 42, Yovana isə 64 xal (səsvermə xalları) toplayaraq bu uğura imza atmışdılar.

## Heyəti
*2013-14 mövsümü üçün*

## Mənbə
*Volleyball Casalmaggiore '''Fatti-su.it''' İtaliya voleybol statistikaları portalı 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Serra-du-Mar

**Serra-du-Mar** () — cənub-şərqi Braziliyada dağ sistemi. Uzunluğu 1500&nbsp;km, hündürlüyü 1889 m-dir. İquasu çayı başlanğıcını bu dağ sisemindən götürür.
İquasu

* İquasu (çay) — Cənubi Amerika qitəsində uzunluğu 1320&nbsp;km olan çay.
* İquasu (şəlalə) — Cənubi Amerika qitəsində, Braziliya ilə Argentinanın sərhəddində, İquasu Milli Parkının ərazisində yerləşən şəlalə.
* İquasu Milli Parkı (Argentina) — Argentinanın İquasu departamentinin Misones vilayətində eyniadlı çayın sahilində yerləşən zəngin fauna və floraya malik milli park təbiət qoruğu.
* İquasu Milli Parkı (Braziliya) — Braziliya ərazisində yerləşən park.
Bullit missiyası

**Bullit missiyası** — Rusiyada hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsədilə Paris sülh konfransında (1919–1920) ABŞ nümayəndə heyətinin üzvü Uilyam Kristian Bullitin rəhbərliyi ilə 1919 ilin martında sovet Rusiyasına göndərilmiş nümayəndə heyəti.

## Tarixi
ABŞ prezidenti V. Vilson və B. Britaniyanın baş naziri C. Lloyd Corcun təklifi ilə 1919-cu il martın 19-da Moskvaya gələn Bullit Leninlə görüşmüş, atəşkəs haqqında razılıq əldə etmişdi. Görüş nəticəsində hazırlanmış layihədə göstərilirdi ki, keçmiş Rusiya imperiyası və Finlandiya ərazisində faktiki surətdə mövcud olan hökumətlər öz hakimiyyətlərini saxlayır, Rusiyanın iqtisadi blokadası dayandırılır, sovet respublikaları ilə xarici dövlətlər arasında rəsmi nümayəndələrin mübadiləsi bərpa olunur, Rusiya imperiyası və Finlandiya ərazisindəki dövlətlər xarici ölkələr qarşısında, bu ölkələrin vətəndaşları qarşısında Rusiya imperiyasının maliyyə öhdəlikləri üçün məsuliyyət daşıyır və s.

Lakin sonradan Antanta dövlətləri və ABŞ admiral Kolçakın hücumunun başlanması ilə əlaqədar razılaşmadan imtina etdilər. Osmanlı imperiyasının ABŞ-nin protektoratlığına verilməsi layihəsinin də müəllifi Bullit olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I cild. Bakı 2004
* История дипломатии, 2 изд., т. 1–5, M., 1959–74.
İtaliya Qadınlar Voleybol Çempionatı

**İtaliya Qadınlar Voleybol Çempionatı** — dünya voleybolunun ən önəmli liqalarından biri.

## İstinadlar
Anna Qrbaç

**Anna Qrbaç** () — xorvatiyalı qadın voleybolçu. Toppaylayıcı mövqeyində oynayır.

## Uğurları

### Şəxsi mükafatları
* *2005 Gənclər Avropa Çempionatı — "Ən Yaxşı Ötürücü"*

### Milli Komanda ilə
* 2009 Aralıq dənizi oyunları —  **Bürünc Medal**

### Klublar ilə
*  İtaliya Çempionatı
: 2006–07

*  Xorvatiya Qadınlar Voleybol Çempionatı
: 2008–09

*  İsveçrə Çempionatı
: 2009–10

*  İtaliya Kuboku
: 2006–07

*  İsveçrə Kuboku
: 2009–10

*  İtaliya Superkuboku
: 2007

*  Çempionlar Liqası
: 2007–08

*  CEV Kuboku
: 2006–07

## İstinadlar
İHF Volley Frosinone QVK

**İHF Volley** — İtaliyada Latsio inzibati rayonunda yerləşən Frosinone şəhər tipli qəsəbəsinin qadın voleybol klubu. Komanda 2013-cü ildən Seriya A1-də mübarizə aparır. Çox vaxt klubun yaranma tarixini də məhz bu ili göstərirlər. Dəqiq yaranma tarixi isə bilinmir.

## Heyəti
*2013-14 mövsümü üçün*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Antuan de Monkretyen

**Antuan de Monkretyen** (; 1576 – 1621) — fransız iqtisadçısı, merkantilist

## Həyatı
Antuan de Monkretyen hesab edirdi ki, *"insanların xoşbəxtliyi sərvətdədir, sərvət isə əməkdədir"*, bolluq yalnız yerli məhsulların istehlakı, onun istehsalçılarının işi olduğundan və mənfəətin ölkə daxilində qaldığı halda qanunidir. Əcnəbiləri Fransadan sərvəti çıxaran nasosla müqayisə edir və onların qovulmasını, sənayenin inkişafını və onun məhsulunun təkmilləşdirilməsini təklif edir və iqtisadi həyata dövlətin müdaxilə etməsinin, vergilərin alınmasının və ticarət mənfəətinin tərəfdarı olmuşdur. Monkretyen xarici ticarəti genişləndrməyə kömək etməyi təklif etməmiş və əsərlərində monotarizmin izləri qalsa da o, merkantilizmin əksinə olaraq təbii sərvətə (Taxıla, duza, çaxıra və. s) birinci dərəcəli əhəmiyyət verir. O, hesab edirdi ki, dövləti qızılın və gümüşün miqdarı yox, "həyat və geyim üçün lazım olan predmetlərin olması varlı edir.

## Əsərləri
* Siyasi iqtisadın traktatı.

## İstinadlar
Neft platforması

**Neft platforması** (həmçinin neft platforması, dəniz platforması, neft hasilatı platforması və s. adlanır) — dəniz dibinin altındakı qaya birləşmələrində yerləşən neft və təbii qazı çıxarmaq və emal etmək üçün qurğuları olan böyük strukturdur. Bəzi hallarda platformanın okean döşəməsinə bağlanmasına ehtiyac olur, bu vəziyyətdə platforma süni bir ada kimi görünür. Bəzi hallarda isə platforma hərəkətli də ola bilər.

Ümumiyyətlə, neft platformaları qitə sahanlığı daxilində inşa edilirlər, texnologiyanın irəliləməsiylə birlikdə qazma və istehsalı dərin sularda da edilə bilər. Tipik platformalarda otuz əsas mənbə olur və fərqli dərinliklərdəki rezervuarlara çatmaq üçün şaquli sondaja icazə verilir və platformadan 8 km uzaqlıqdan nəzarət edilir.

Bir çox platformada quyular kabellər köməyi ilə uzaqdan idarə edilə bilər, bu tək bir quyu üçün və ya fərqli mərkəz bir çox quyu üçün etibarlıdır.

## Platforma növləri
Böyük göl və dəniz əsaslı neft platformaları və neft qüllələri (təchizatları) dünyada ki ən böyük insan yapılarılarıdır. Bir neçə müxtəlif tip platforma və qala:
* * Sabit platformalar* (Fixed Platforms)
* * Sabit qüllələr* (compliant Towers)
* * Yarı batırılmış platformalar* (Semi-submersible Platforms)
* * Qaldırımlı platformalar* (Jack-up Platforms)
* * Qazma gəmisi* (Drillships)
* * Hərəkətli istehsal sistemi* (Floating production systems)
* * Tellə sabitlənən platformalar* (Tension-leg Platforms)
* * Dirəkli platformalar* (Spar Platforms)

## Ən yüksək neft platformaları
* Petronius Platforması, 610 metr
* Baldpate Platforması, 579,1 metr
* Bullwinkle Platforması, 529,1 metr
* Troll A platforması, 472 metr
* Gullfaks C, 380 metr 

## Xarici keçidlər
* Oil Rig Disposal (pdf) — Post note issued by the UK Parliamentary Office of Science and Technology.
* Fish farmers see future in oil platforms
* Overview of Conventional Platforms  Pictoral treatment on the installation of platforms which extend from the seabed to the ocean surface
* Exploring the Future of Offshore Oil and Gas Development in BC: Lessons from the Atlantic
* Offshore Oil Drilling News Offshore Oil Drilling News
* Oil Rig Disasters  Listing of Oil Rig Accidents
* Oil Rig Photos  Collection of pictures of Drilling Rigs and Production Platforms
Pyer Buagilber

**Pyer Buagilber** (; ) — Fansız iqtisadçısı, klassik iqtisad elminin yaradıcılarından biri.

## Həyatı
Buagilber Fransada əmək-dəyər nəzəriyyəsinin banisi olmuşdur. O, bazar qiymətlərinin arxasında "həqiqi qiymət" axtarmışdır. bu qiymətin kəmiyyətinin əmək məsrəfi ilə müəyyən olunduğunu müəyyən etmişdir. O göstərir ki, iqtisadiyyat əmtəələrin öz həqiqi qiymətini tapa bildiyi azad rəqabət şəraitində daha yaxşı inkişaf edir. O, azad rəqabətin əsasında yaranan "həqiqi qiyməti" iqtisadi müvazinətin və inkişafın ən zəruri şərti hesab etmişdir. Onun dəyər qanununun iqtisadi tarazlığın ifadəsi kimi başa düşülməsi fikri o dövr üçün olduqca yeni və cəsarətli idi. Buagilberin baxışlarına o dövrdə Fransada yaşanan iqtisadi və sosial bərabərsizliklər güclü təsir etmişdir. Bu dövrdə dörddə üç hissəsi kəndlilərdən ibarət olan Fransanın əhalisi yoxsulluq şəraitində yaşayırdı, feodal sistemi öz əhəmiyyətini saxlayırdı, kapitalist münasibətləri ləng inkişaf edirdi, sənaye sahibkarlığı zəif idi, istehsalın, xüsusilə də kənd təsərrüfatının inkişafı üçün stimul yox idi. Buna görə də Buagilber öz baxışlarını kəndə yönəltmiş, kənd təsərrüfatının inkişafına, sənayeyə və ticarətə nisbətən üstünlük vermişdir, iqtisadi inkişafın və sərvətin artımının əsasında onu görmüşdür. O, yoxsul kəndlilərin mənafeyini müdafiə etdiyi üçün Karl Marks yazmışdır ki, "Buagilber … ağıl və cəsarətlə məzlum siniflərə tərfdar çıxır. " Buagilberin siyasi baxışları Fransanın idarə olunduğu üsula və bu dövrdə Fransada həyata keçirilən iqtisadi siyasətə qarşı yönəlmişdir. O göstərmişdir ki, "Fransanın idarə olunduğu üsul əgər dayandırılmasa, onu fəlakətə aparacaqdır. Mən yalnız bütün tacirlərin və əkinçilərin dediklərini deyirəm". Ticarət azadlığının və dövlətin iqtisadiyyata qarışmaması ideyasını ifadə edən klassik iqtisad elminin "laisser faire" ideyası Buagilberin "fəaliyyət göstərməyi yalnız təbiətin sərəncamına vermək lazımdır"- deməsiylə dəqiq şəkildə ifadə etmiş olmuşdur. O, dövlətin iqtisadi funksiyasını dolayı metodlarla-vergi siyasəti vasitəsilə iqtisadiyyata müdaxilə etməsində, tələb və təklifin səviyyəsinə təsir göstərməsində görmüşdür.

## Əsərləri
* XVI Lüdovik krallığı dövründə Fransa haqqında təfsilat
* Fransanın günahlandırılması
* Fransanın pərakəndə ticarəti
* Sərvətin, pulun və verginin təbiəti haqqında

## İstinadlar
Jan de Sismondi

**Jan de Sismondi** () — fransız iqtisadçısı və tarixçisi.

## Həyat və fəaliyyəti
Simon de Sismondi isveçrə mənşəli fransız iqtisadçısı və tarixçisidir. O, 1773-cü ildə doğulmuş, 1842-ci ildə vəfat etmişdir. Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarının inkişafı iki mərhələyə bölünür. Birinci mərhələdə o, A. Smitin davamçısı və təbliğatçısı olmuş, onun təbii azadlıq prinsiplərini tamamilə müdafiə etmişdir. Onun bu mövqeyi öz ifadəsini "Toskananın kənd təsərrüfatının təsviri" və "Kommersiya sərvəti və ya ticarət qanunvericiliyinə tətbiqində siyasi iqtisadın prinsipləri" əsərlərində tapmışdır. Lakin sonradan sənaye çevrilişinin nəticələri xırda istehsalçıların var-yoxdan çıxması, işsizlər ordusunun yaranması, qadın və uşaq əməyindən geniş istifadə edilməsi Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarına güclü təsir etmişdir. Bundan sonra o, A. Smitin təbii azadlıq və şəxsi mənafelərin azadlığı prinsipinə qarşı çıxaraq kapitalizmin təbiiliyi və əbədiliyi müddəalarını şübhə altına almışdır. Bu müvqedən o, böyük həcmli ikicildli "Siyasi iqtisadın yeni əsasları və ya özünün əhaliyə münasibətindən götürülmüş sərvət haqqında" və "Siyasi iqtisad üzrə etüdlər" əsərlərini yazmışdır. O, bu əsərlərində kapitalizmin əsaslarını- xüsusi mülkiyyəti, sahibkarlıq fəaliyyətini, qiymət siyasətini saxlamaqla azad rəqabəti, şəxsi mənafelərinazad oyununu və iri sahibkarlıq fəaliyyətini tənqid etmişdir. Sismondi əməyin kapital tərəfindən istismar olunduğu fikrini irəli sürmüşdür. Ona görə kapitalistlər əməyi sadəcə olaraq onun yaşaması üçün zəruri olandan daha çox işləməklə deyil, eyni zamanda az əmək haqqı ödəmək vasitəsilə də istismar etməkdədir. O, mənfəəti "Artıq dəyər" adlandırmış, onun fəhlə tərəfindən yaradıldığını və kapitalist tərəfindən mənimsənildiyini qeyd etmişdir. Onun "artıq dəyər" anlayışını Marks sonradan izafi dəyər adlandırmışdır. O, göstərir ki, əmək məhsuldarlığının hədsiz artması nəticəsində yalnız varlıların israfçılığı və həzzi artır və millət sənətkarlıq və sənaye sahəsində nə qədər çox inkişafa nail olursa, zəhmətkeşlər arasında qeyri-bərabərlik bir o qədər çox olur, biri nə qədər çox çalışarsa digəri bir o qədər çox varlanır.

## Əsərləri
* İtaliya respublikalarının tarixi (2 cild), 1807
* Fransanın tarixi (31 cild),
* Toskananın kənd təsərrüfatının təsviri (1801)
* Kommersiya sərvəti və ya ticarət qanunvericiliyinə tətbiqində siyasi iqtisadın prinsipləri(1803)
* Siyasi iqtisadın yeni əsasları və ya özünün əhaliyə münasibətindən götürülmüş sərvət haqqında(1819), 2 cildli
* Siyasi iqtisad üzrə etüdlər (1837).

## İstinadlar
Müqəddəs Qədəh

**Müqəddəs Qədəh** — Xristian mifologiyasına görə İsa Məsihin Sonuncu şam yeməyi zamanı istifadə etdiyi  və hansiniki Arifmeyli Yusif Məsihin qanını yığdığı qədəh.

## Həmçinin bax
* Da Vinçi şifrəsi (film)
* Mələklər və iblislər (film)
* Cəhənnəm (film, 2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sonuncu fəsil (teleserial, 2013)

**Sonuncu fəsil** — Rövşən İsaxın quruluşçu rejissorluğu ilə çəkilmiş Azərbaycan teleserialı.

## Məzmun

Bir gün polis polkovniki Xanlar Əfəndiyevin (*[[Ramiz Novruz]]*) oğlu Zaur (*Anar Seyfullayev*) maşınla naməlum adam vurur. Hadisə zamanı onun yanında yalnız dostu Fəxrəddin (*Niyaz İlyasoğlu*) olur. Məsələdən xəbər tutan polkovnik Əfəndiyev Zaurun dostunun ağzından söz çıxarıb-çıxarmayacağını yoxlamaq qərarına gəlir. "İmtahan"dan uğurla çıxan Fəxrəddin Əfəndiyevin rəğbətini qazanır. Bunu görən Fəxrəddin fürsət varkən, bu iki ailənin qohum olması barədə anası Zərnigara (*[[Mahirə Yaqubova]]*) təklif verir. Gənclərin şəxsi razılığı olmadan aparılan toy hazırlığı yalnız onların ailələrinin marağındadır. Xanların qızı Zümrüd (*Kəmalə Piriyeva*) dayısı oğlu Altayı (*[[İlqar Cahangir]]*), Fəxrəddinin qardaşı İlyas (*İlham Hüseynov*) isə, cavan ikən dul qalmış iş yoldaşı Vəfanı (*Natəvan Hacıyeva*) sevir. Buna görə də, gənclər sevgilərinə qovuşmaq üçün ailələrinin əleyhinə gedərək çıxış yolu axtarırlar.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifləri :** Rövşən İsax, Əyyub Qiyas, Vüqar Əmirov
:**Quruluşçu rejissor :** Rövşən İsax
:**Operatorlar :** Hüccət Cəfərov, Tahir Xəlfəquliyev
:**Bəstəkar :** Nailə Mirməmmədli
:**İkinci rejissor :** Vüqar Əmirov
:**İcraçı prodüser :** Rizvan Məmmədov
:**Səs :** Anar Quliyev, Vasif Sultanov
:**Montaj :** Cavid Cəlil
:**Qrafik dizayn :** Ayaz Qasımbəyli
:**Aranjiman :** Vasif Arifoğlu
:**Qrim :** İlqar Cəfərov
:**Rejissor assistenti :** Aida Pənahova
:**İşıq :** Xəzər Sultanov, Əlibala Zamanov
:**Saç və makiyaj :** Sara Nuriyeva, Nərgiz Əsgərova
:**Mətbəx işləri :** Lətifə Qüdrətova, Rəna Abbasova
:**Sürücülər :** Ramitdin Səfərov, Cəbrayıl Cəfərov

### Rollarda

## Çəkilişə köməklik edən qurumlar

:Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi
:Bakı şəhər Baş Polis İdarəsi
:Xəzər rayon Polis İdarəsi
:Azərbaycan Dəmir Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti
:Gəncə Dövlət Dram Teatrı
:Gəncə şəhəri "Deluxe" oteli
:Soliton
:Beko
:Grundig
:Blomberg
:"Neptun" supermarketi
:Gautier Mebel Salonu
:Uventa
:Miracle City
:Dialog
:Oktayoğlu
:Ağ çiçəyim
:"Bakı" Rəsm Qalereyası
:X-Lady
:"Meridian" restoranı
:Grand Hospital

## Çəkilişə kömək edənlər
:Ramil Usubov (general-polkovnik)

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
Filmi izlə (1-28, 30-40-cı seriyalar)
Filmi izlə (29-cu seriya)
Filmi izlə (41-ci seriya)
Amerind dilləri

**Amerind dilləri** — Kolumböncəsinə qədər Amerika qitəsində danışılan yerli dillər — başda qədim astek, maya, keçua dillərini ehtiva edən böyük dil ailəsi.

Amerind dilləri hipotezi ilk dəfə amerikalı linqvist Cozef Qrinberq tərəfindən elm dünyasında təklif olunmuşdur. Hipotezin təsdiqlənmiş və çözülmüş iddiaları mövcuddur.

## İstinadlar
Şəhər rayonları

**Şəhər rayonları** — şəhər inzibati ərazi vahidinə daxil olan daha kiçik inzibati vahid.

## SSRİ-də şəhər rayonları
Ən çox SSRİ-də tətbiq edilirdi, 200 min nəfərdən çox əhalisi olan şəhərlərdə hər 100 min nəfər əhali ərazisi şəhər rayonu statusu alırdı. 1989-cu ildə SSRİ-də 623 şəhər rayonu var idi.
Teyt Modern

**Teyt Modern** () — İngiltərənin paytaxtı Londonda yerləşən milli və beynəlxalq  modern sənət əsərlərinin sərgiləndiyi muzey, dünyada ən çox ziyarət edilən sənət muzeylərindən biri. Teyt Briteyn, Teyt Liverpul, Teyt S.t İves və Teyt Onlayn ilə birlikdə sadəcə "Teyt" olaraq adlandırılır.

## Tarixi
Teyt Moderndəki sənət qalereyaları orijinal olaraq fərqli funksiyalara sahibdir.1947-1963-cü illərdə memar Gil Gilbert Skott dizaynına görə bu bölgədə iki mərhələli inşaat ilə "Bankside Elektrik stansiyası" inşa etdi.1981-ci ildə isə bu elektrik stansiyası bağlandı.

Quruluş memarlar qrupu olan Herzoq & de Meyron tərəfindən yenidən dizayn edilərək muzey kimi xidmət göstərməyə başladı.Muzeyin tikintisini isə "Karillion" adlı inşaat firması həyata keçirdi.
Ermənistanın inzibati bölgüsü

7 noyabr 1995-ci il tarixində *Ermənistan Respublikası Milli Məclisi*nin qəbul etdiyi və 4 dekabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikasının prezidenti Levon Ter-Petrosyanın təsdiq etdiyi *"Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü haqqında Qanunu"*na əsasən Ermənistan Respublikası inzibati cəhətdən 10 mərzdən və mərz hüquqlu İrəvan şəhərindən ibarətdir. Mərz (farsca: مرز, ermənicə: erm. մարզ) fars kökənli söz olub "sərhəd" deməkdir. Mərzlər mərzban (ermənicə: erm. մարզպետ, lat. marzpet) vəzifəsi daşıyan dövlət məmurları tərəfindən idarə edilir. Mərzbanlar Ermənistan Respublikası Hökumətinin təyini və Ermənistan Prezidentinin təsdiqi ilə vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilirlər. Ermənistan Respublikasının 27 noyabr 2005-ci il etibarı ilə qüvvədə olan konstitusiyasının I fəsil, XI maddəsinin I bəndinə əsasən mərzlər inzibati cəhətdən bələdiyyələrə bölünür. Bələdiyyə başçıları yerli özünüidarə seçkiləri ilə ölkə vətəndaşları tərəfindən majoritar qaydada 4 il müddətinə seçilirlər. İrəvan şəhəri də inzibati cəhətdən bələdiyyələrdən ibarətdir. İrəvan şəhərinin meri şəhərin ağsaqqallar şurası tərəfindən seçilir. Ağsaqqallar şurasının üzvləri isə proporsional qaydada vətəndaşlar tərəfindən 4 il müddətinə seçilirlər. Ermənistan Respublikası Milli Statistika Xidmətinin 1 yanvar, 2011-ci ilə olan rəsmi məlumatına əsasən bu ölkədə qeyd edilən tarixə 915 bələdiyyə, inzibati cəhətdən bu bələdiyyələrə daxil olan 49 şəhər (İrəvan şəhəri daxil) və şəhər tipli qəsəbə, həmçinin 866 kənd mövcuddur.

## Tarixi
9 sentyabr 1930-cu il tarixinə Ermənistan SSR 26 rayona və iki müstəqil inzibati vahidə (İrəvan və Leninakan şəhərləri) bölünürdü:
# Allahverdi rayonu
# Ağbaba rayonu
# Abaran rayonu
# Artaşat rayonu
# Ərtik rayonu
# Axtı rayonu
# Əştərək rayonu
# Basarkeçər rayonu
# Vedi rayonu
# Gorus rayonu
# Dilican rayonu
# İcevan rayonu
# Qafan rayonu
# Kirovakan rayonu
# Kotayk rayonu
# Martuni rayonu
# Meğri rayonu
# Nor Bəyazid rayonu
# Oktemberyan rayonu
# Sisian rayonu
# Stepanavan rayonu
# Talin rayonu
# Şəmşəddin rayonu
# Vağarşapat rayonu
# Dərələyəz rayonu

## Mənbə

***СССР. Административно-территориальное деление союзных республик на 1 мая 1940 года** / Информ.-стат. отд. при Секретариате Президиума Верх. Совета СССР. - М. : Изд-во Ведомостей Верховного Совета РСФСР, 1940, стр. 248-249
***СССР. Административно-территориальное деление союзных республик на 1 января 1951 года** / Информ.-стат. отд. при Секретариате Президиума Верх. Совета СССР. - 7-е изд. - М. : Известия Советов депутатов трудящихся СССР, 1951. - XII, стр. 340-341

## İstinadlar
Şatilyonlu Reynald

**Şatilyonlu Reynald** (; ; d. 1123, Şatilyon-Sur-Loyer, Fransa – ö. 4 iyul, 1187, Hattin döyüşü) - Antakiya knyazlığının knyazı*.*

## İstinadlar
İstiqamət

**İstiqamət** — aşağıdakıları izah edən çoxmənalı söz:

## Əsas mənası
* Vektorun istiqaməti — coğrafiyada vektorun yönəldiyi səmt.
** Azimut — verilən koordinatlar sitemində səmt.

## Şərti izahı
*  Elmin inkişaf xətti.

## Hərbi iş
* Silahlı Qüvvələrdə hərbi birləşmələrin strateji nöqtəsinə planlı hərəkət.

## Həmçinin bax
* Hərəkət
Strategiya

**Strategiya** (, "sərkərdə mədəniyyəti") — subyektin məqsədinə çatması üçün düşünülmüş planlı fəaliyyət modeli. Strategiyanın məzmununa fəaliyyət istiqamətinə uyğun olaraq məntiqi qərarlar toplusu daxildir.

Strategiya — təşkilatın vəzifələrinin həyata keçirilməsini və onun öz məqsədlərinə çatmasını təmin etmək üçün müəyyən edilmiş uzun müddətli və hərtərəfli kompleks planı özündə əks etdirir. Strategiya rəhbərlik tərəfindən hazırlanır, lakin onun həyata keçirilməsi bütün idarəetmə səviyyələrinin iştirakını nəzərdə tutur. Strateji plan, konkret şəxs nöqteyi-nəzərindən deyil, bütün firmanın inkişafı nöqteyi-nəzərindən hazırlanmalıdır.

## Strategiyanın seçilməsi
Rəhbərlik, mövcud strateji alternativlərə baxdıqdan sonra konkret strategiyaya diqqət yetirib onu seçə bilər. Strategiyanın seçilməsində məqsəd, təşkilatın (firmanın) uzunmüddətli effektiv fəaliyyətini maksimum artırmaqdır. Hər hansı konkret seçimə bağlılıq, gələcək strategiyanı məhdudlaşdıra bilər, buna görə də, qərar qəbul edərkən əsaslı tədqiqatlara və qiymətləndirməyə əsaslanmaq lazımdır. Bu zaman strateji seçməyə təsir göstərən aşağıdakı müxtəlif amillər mütləq nəzərə alınmalıdırlar: risk; təcrübə; rəqabət; vaxt.

## Strateji planlaşdırma ardıcıllığı
Strareji planlaşdırmanın ardıcıllıq mərhələləri aşağıdakı kimi aparılır.
Sxemdə verilmiş ardıcıllıqla müəssisənin strategiyasının müəyyənləşdirilməsi mərhələlərini izah edək:
Missiya – ali məqsəddir. Ali məqsəd 2 istiqamətə yönələ bilər: a). Istehsalla məşğul olmaq; b). Kommersiya işi ilə məşğul olmaq.
# Məqsəd – missiyadan yaranır və onu həll etmək üçün qarşıya qoyulur.
# Mühit – xarici və daxili təsir amilləri kimi mövcuddur.
# Zəif və güclü amillərin tədqiqi. Hər bir müəssisə öz vəziyyətini yoxlayaraq zəif və güclü cəhətlərini aşkar edir.
# Strateji alternativlərin təhlili. Çatışmazlıqları aradan qaldırmaq üçün alternativ variantlar hazırlamaq və onlardan birini — ən səmərəli olanını seçmək lazımdır.
# Strategiyanın seçilməsi.
# Strategiyanın həyata keçirilməsi.
# Strategiyanın qiymətləndirilməsi.

## İstinadlar
Qüdrətli dəstə

**Qüdrətli dəstə**, **Balakiryev dərnəyi**, **Yeni rus musiqi məktəbi** () — rus bəstəkarlarının, 1850-ci illərin sonu 1860-cı illərin əvvəllərində, Sankt-Peterburqda formalaşmış yaradıcılıq birliyi. Bura Mili Aleksandroviç Balakiryev (1837–1910), Modest Petroviç Musorqski (1839–1881), Aleksandr Porfiryeviç Borodin (1833–1887), Nikolay Andreyeviç Rimski-Korsakov (1844–1908) və Sezar Antonoviç Küi (1835–1918) daxil idilər. Dərnəyin ideya müəllifi və əsas qeyri-musiqiçi məsləhətçisi ədəbi tənqidçi, ədib və arxivçi Vladimir Vasilyeviç Stasov (1824–1906) olmuşdur.

"Qüdrətli dəstə" adı ilk dəfə Stasovun 1867-ci ildə yazdığı "Cənab Balakiryevin slavyan konserti" məqaləsində rast gəlinir. "Yeni rus musiqi məktəbi" adı isə dərnəyin öz üzvləri tərəfindən təklif edilmişdi. Onlar özlərini Mixail Qlinkanın davamçısı hesab edirdilər və öz məqsədlərini rus milli ideyasının musiqidə təcəssüm etdirilməsində görürdülər.

## Dərnəyin üzvləri

Fayl:Balakirev 1900s CuiIP 407 300.jpg|Mili Balakiryev
Fayl:Borodin CuiIP 119 600.JPG|Aleksandr Borodin
Fayl:Cesar cui.jpg|Sezar Küi
Fayl:Musorgskiy.jpg|Modest Musorqski
Fayl:Nikolai Rimski-Korsakov.jpg|Nikolay Rimski-Korsakov
Sonrakı Tan

**Sonrakı Tan** — eyniadlı sülalə tərəfindən idarə olunan imperiya. Şatolar tərəfindən, Beş sülalə və on çarlıq dövründə qurulmuş ilk dövlətdir. Li Keyonun oğlu Li Çunşü tərəfindən qurulmuşdur. Dövlətin ömrü az olmuş, cəmi 13 il çəkmişdir. Başqa bir türk sülaləsi olan Sonrakı Cin sülaləsi tərəfindən devrilmişdir.
## İmperatorları
Loru mərzi

**Loru mərzi** () — Ermənistan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi. Şimalda Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarı, şərqdə Tavuş mərzi, cənubda Kotayk mərzi və Aragatsotn mərzi, qərbdə Şirak mərzi ilə həmsərhəddir. Gürcüstanla sərhəd xətti 110&nbsp;km–dir. İnzibati mərkəzi Böyük Qarakilsə şəhəridir.

## Tarix
Mərz ölkənin şimalında Gürcüstanla sərhəddə, tarixi Loru mahalı ərazisində yerləşir.
7 noyabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Alaverdi, Quqark, Taşir, Spitak, Stepanavan və Tumanyan rayonları ləğv edilərək onların hesabına *Loru mərzi* təşkil edilmişdir.

## Coğrafiya
Mərzin ərazisi 2011–ci il siyahıyaalınması zamanı 3.789&nbsp;km² idi. Yeni inzibati dəyişikliklərdən sonra mərzin ərazisi 10&nbsp;km² artaraq 1 yanvar 2012–ci il tarixindən etibarən 3.799&nbsp;km² təşkil edir. Ərazinin 251.154 hektarı kənd təsərrüfatı üçün yararlı hesab edilən torpaqlardır, ondan 42.075 hektarı əkin sahələridir. Orta illik yağıntı 600–700&nbsp;mm təşkil edir. Mərzin ən hündür nöqtəsi (3101 m) Tej-əhməd dağı, ən alçaq  hissəsi isə Tona çayının Gürcüstanla sərhəddə yaxın aşağı axarının vadisi (təqribən 390 m) hesab edilir. Mərzin ümumi ərazisi əsasən dağlıqdır, düzənliklərdən Loru çökəkliyi ölçülərinin böyüklüyünə görə fərqlənir. Sıx çay şəbəkəsi var, əksəriyyəti kiçik çaylardır. Demək olar ki, hamısı Cəlaloğlu və Pəmbək çaylarının və onların qovuşmasından yaranan Tona çayının, həmçinin Çapal çayının hövzəsinə daxildir.

## İnzibati-ərazi bölgü
Loru mərzi inzibati cəhətdən 113 bələdiyyəyə () bölünür. Hər bir bələdiyyə kənd və şəhər olmasından asılı olmayaraq bir və ya bir neçə yaşayış məntəqəsini əhatə edir. ERMSTAT–ın 1 yanvar 2011–ci ilə olan rəsmi məlumatına əsasən mərzin ərazisində 8–i şəhər və 105–i kənd bələdiyyəsi olmaqla 113 bələdiyyə mövcuddur. Bələdiyyələrin tərkibinə 8 şəhər və 122 kənd daxildir.

## Əhali

### Şəhərlər
Mərzin 1 iyul 2014-cü il tarixinə rəsmən 228.9 min nəfər təxmin edilən de-yuri yəni daimi əhalisindən 134.7 min nəfəri şəhərlərdə yaşayırdı. ERMSTAT–ın rəsmi məlumatına əsasən mərzin daimi əhalisi azalaraq 2015–ci ilin yanvar ayının 1–inə 228 min nəfər təşkil etmişdir və onlardan 134.3 min nəfəri şəhər əhalisidir. Şəhər əhalisinin 83.4 min nəfəri Vanadzor sakinləridir.

12–21 oktyabr 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən mərzin şəhərləri:

### Etnik tərkib

## Şərhlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Borçalı qəzası
* Borçalı distansiyası
* Loru mahalı
* Borçalı xanlığı
Qavril Radomir

**Qavril Radomir** — Samuilin oğlu, çar. Atasının dövründə sərkərdəlik etmişdir, cəngavərliyi ilə şöhrət sahibi olmuşdur. Əmisi oğlu İvan Vladislavı və atasını ölümdən qurtarmışdır. Bununla belə 1014-cü ildə taxta çıxandan sonra Bizansa etdiyi hücumların birində Ostrovo yaxınlığında əmisi oğlu İvan Vladislav tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
İvan Vladislav

**İvan Vladislav** — Bolqarıstan çarı. Əmisi oğlu Qavril Radomir tərəfindən ölümdən qurtarılsa da, onu öldürərək taxta keçmişdir. 1018-ci ildə müharibədə öldürülmüşdür.

## Hakimiyyətdən öncə həyatı
İvan Vladislav Kometopuli qardaşlarının ən böyüyü Aaron Kometopulinin oğlu olaraq, təqribən 975-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Çar Samuilin edam hökmündən əmisi oğlu Qavril Radomir tərəfindən qurtarılmışdır. Lakin Qavrilin zəifliyi, əyanlar tərəfindən İvan Vladislavın dəstəklənməsinə və Qavrilin ölümünə gətirib çıxarmışdı. 1015-ci ildə Qavril öldürülmüş, İvan çar elan olunmuşdur.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyətə gələndən sonra II Basilə nümayəndə göndərən İvan bununla özünə vaxt qazanmaq istəyirdi. İmperator bundan xəbərdar olandan sonra kovxan Fyodora rüşvət verdi ki, çarı öldürsün. Fyodor öz növbəsində bir muzdlu qatilə sifariş verdi. Lakin qatil elə Fyodorun özünü öldürdü. Bu zaman II Basil artıq dövlətin içlərinə doğru gəlmiş, paytaxt Ohridi ələ keçirmişdi. Lakin Vladislav onun ərzaq yolunu tutandan sonra çarəsiz qalan Basil paytaxta qayıtdı və əvəzinə iki komandan qoydu. 22 may, 1016-cı ildə vassalı Serbiya knyazı Yovan Vladimiri hüzuruna çağıraraq edam etdirən İvan Vladislav, Peçeneqlərə kömək üçün müraciət etsə də müttəfiqlik cəhdi uğursuz oldu. 1017-ci ildə Bizans ordusunu tələyə salsa da əlavə qüvvələrin gəlişi ilə geri çəkilməli oldu.

## Ölümü
1018-ci ilin fevral ayında, Durryos şəhərini mühasirəyə alarkən öldürülmüşdür. Ölümünün səbəbi sir olaraq qalmaqda davam edir. Bəzi müəlliflər onun öz əyanları tərəfindən öldürüldüyünü, bəziləri şəhərin hakimi ilə təkbətək döyüşdə öldürüldüyünü, bəziləri isə Yovan Vladimirin ruhu tərəfindən öldürüldüyünü qeyd edirlər. İvan Vladislavın ölümü imperiyanın çöküşünü sürətləndirdi, bir çox sərkərdə və valilər Bizansa təslim oldular. II Presianın rəhbərlik etdiyi kiçik bir qrup isə mübarizəyə davam etdi.

## Ailəsi
**İvan Vladislavın soy ağacı**




## İstinad və mənbələr
Aktau

**Aqtau** () — Qazaxıstanın qərbində, Xəzər dənizi sahilində, Mangistau vilayətinin Manqışlaq yarımadasında yerləşən şəhər.

Şəhər 1964–1991-ci illər aralığında **Şevçenko** adlandırılıb, hal-hazırda Manqıstau əyalətinin əyalət mərkəzidir.

## Tarixi
Aqtaunun yerləşdiyi ərazi neft və uran ehtiyatları ilə zəngin olduğundan SSRİ dövründə 1961-ci ildə bu ərazidə yeni yaşayış məntəqəsinin tikintisinə başlanıldı. Salınan yeni yaşayış məntəqəsi isə 1963-cü ildə şəhər statusu aldı.

Şəhərin adı 1963-cü ildən 1991-ci ilə kimi Ukrayna şairi Taras Şevçenkonun xatirəsinə **Şevçenko** adlandırılsa da 1991-ci ildə şəhərin adı dəyişdirilərək Aqtau (aq [aқ] -ağ, tau [тау] -dağ; Ağdağ) edildi.

## Nəqliyyat
Şəhərdə 1996-cı ildə tikilmiş Aktau Beynəlxalq Hava Limanı fəaliyyət göstərir. 25 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycan Hava Yollarının 8243 nömrəli reysi bu hava limanı yaxınlığında qəza enişi etmişdir.

## Qardaş şəhərləri
* , Atırau
* , Sumqayıt
* , Konstansa
* , Poti
* , Qorqan
* , Ənzəli
* , Çerkasi

## Qalereya

Aktau beach.jpg|Şəhərin dənizsahilindən görünüşü
Horses in Mangystau Province, Kazakhstan.jpg|Şəhərin girişi


## İstinadlar
Sünik mərzi

**Sünik mərzi** () — Ermənistan Respublikasının 10 mərzindən (əyalətindən) biri. Ölkənin cənubunda, tarixi Zəngəzur mahalı ərazisində yerləşir.

Mərkəzi Qafan şəhəri olan mərz şimaldan Vayoc dzor mərzi, cənubdan İran, qərbdən Naxçıvan Muxtar Respublikası, şərqdən Kəlbəcər, Laçın, Qubadlı, Zəngilan rayonları ilə həmsərhəddir.

## Tarixi

7 noyabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Qafan,Sisiyan,Meğri, Gorus rayonları ləğv edilmiş və onların hesabına Sünik mərzi təşkil edilmişdir.

## Coğrafiyası
Mərz Ermənistanın cənubunda dağlıq ərazidə yerləşir, qərbdən Zəngəzur dağları ilə əhatə olunub. Oxçuçay, Bazarçay, Meğri çayları əsas çaylarıdır.

## Şəhərləri

## Həmçinin bax
* Zəngəzur mahalı
* Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü

## İstinadlar
Alaverdi

**Alaverdi** — Ermənistan Respublikasının Loru mərzində şəhər. 1938–ci ildə şəhər statusu almışdır. 7 noyabr 1995–ci il tarixində Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qəbul etdiyi və 4 dekabr 1995–ci ildə Ermənistan Respublikasının prezidenti Levon Ter-Petrosyanın təsdiq etdiyi "Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü haqqında Qanunu"na əsasən Akner kəndi ilə birlikdə "Alaverdi bələdiyyəsi"ni () təşkil edir. 12 – 21 oktyabr 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin (de–yure) daimi əhalisi 13.343 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Tumanyan rayonu
*Tumanyan

## Xarici keçidlər
Qəzəb (film, 2014)

**Qəzəb** (ing. *Fury*) Devid Eyr rejissorluğunda 2014 istehsalı ABŞ müharibə mövzulu film.

## Mövzu
1945-ci ilin Aprel ayı. İkinci Dünya müharibəsinin son ayları. Avropa Teatrında müttəfiqlər son kartlarını oynayarkən, müharibə ilə yoğurulmuş ordu çavuşu Wardaddy (Brad Pitt), bir M4 Sherman tankını idarə etməkdədir və düşmən xətti ardında ölümcül bir vəzifə boynuna götürən beş nəfərlik bir qrupu vardır. Çox az sayda və kifayət qədər silahı olmayan Wardaddy və adamları, Nazi Almaniyasının ürəyini vurmaq üçün qəhrəmanlıqları içərisində təhlükəyə atılmaqdadır. Ən sonda beş nəfərlik bir qrupdan bir nəfər sağ qalır.

## Xarici Keçidlər
* 
* Qəzəb  Kinotap.com
Dağlıq ölkə

**Dağlıq ölkə** — Yer kürəsinin bir neçə min kilometr məsafədə, dəniz səviyyəsindən çox yüksəklikdə yerləşən mürəkkəb konfiqurasiyalı səthi.

Konkret sərhəddi və coğrafi adı var (məsələn, Alp, Qafqaz, Altay və s.
Leon Valras

**Leon Valras** () — isveçrəli iqtisadçı, Lozanna Universitetinin professoru, Lozanna məktəbinin yaradıcısı.

## Həyat və fəaliyyəti
Leon Valras 1834-cü ildə dünyaya gəlmişdir. Onun dahiliyi ondadır ki, Kurno mümkünsüz hesab etdiyi yetkin və geniş formada ümumi iqtisadi tarazlığın riyazi nəzəriyyəsini yaratmışdır. Onun məqsədi abstrakt səviyyədə mükəmməl rəqabət şəraitində bazarın fəaliyyətini tədqiq etmək və bazarın həqiqətdə tarazlığa doğru necə irəlilədiyini göstərmək olmuşdur. Onun iqtisad elminə olan töhfəsi istehlakçı davranışı nəzəriyyəsidir. O, müasirlərindən fərqli olaraq bu nəzəriyyəni dərindən və cəsarətlə təhlil etmişdir. Onun modeli məhsuldar xidmətlər və istehlak malları bazarlarının qarşılıqlı fəaliyyət sistemidir. Bu sistemdə iqtisadiyyatda tarazlıq üç şərt gözlənildikdə təmin olunur; 1) məhsuldar xidmətlərə səmərəli tələb bu xidmətlərə bərabər olur, 2) məhsullar bazarında qiymətlər dəyişməzdir; 3) məhsulların satış qiyməti məhsuldar xidmətlərdə ifadə olunan məsrəflərə bərabərdir. İlk iki şərt mübadilənin tarazlığına, üçüncü şərt isə istehsaln tarazlığına aiddir. Tarazlığın bu şərtlərini Valras 4 qarşılıqlı bərabərlik sistemi vasitəsilə ifadə etmişdir. Birinci sistem məhsuldar xidmətlərin təklifini xarakterizə edir. Məhsuldar xidmətlərin hər birinin(Torpaq, əmək, kapital) təklifinə bu xidmətlərin və bütün hazır məhsulların bazar qiymətlərinin funksiyası kimi baxılır. İkinci sistemdə hazır məhsullara tələbi xarakterizə edir və hər bir məhsullara tələb bütün məhsuldar xidmətlərin və bütün məhsulların qiymət funksiyası kimi baxılır. Üçüncü sistem məhsuldar xidmətlərin istehlakını əks etdirir. Bütün hazır məhsulların istehsalına hər bir məhsuldar xidmət məsrəfinin məbləği bu cür xidmətə məcmu təklifə bərabər olmalıdır. Dördüncü sistem məhsuldar xidmətlərin və hazır məhsulların qiymət nisbətini göstərir. Hər bir hazır məhsulun qiyməti onun istehsalına çəkilən bütün istehsal xidmətlərinin qiymət məbləğinə bərabərdir. Valrasın modelində naməlum kəmiyyətlərin sayı bərabərliklərin sayına bərabərdir.

## Əsərləri
* Xalis iqtisad elminin elementləri (1874)

## İstinadlar
Vilyam Stenli Cevons

**Vilyam Stenli Cevons** () — ingilis iqtisadçısı, marjinalizmin nümayəndəsi

## Həyatı
Vilyam Stenli Cevons 1835-ci ildə Liverpul şəhərində anadan olmuşdur. O, İngiltərədə faydalılıq həddi nəzəriyyəsinin banisi olmuşdur. Qossen və Avstriya məktəbinin nümayəndələrindən fərqli olaraq Cevons hesab edirdi ki, subyektiv faydalılığın kəmiyyətcə müəyyən olunması və qiymətləndirilməsi yalnız əmtəə, xidmət və istehsal vasitələrinin bazar qiymətində təzahür edə bilməsidir. O, "fərqsizlik qanununu" yaradır. Bu qanuna görə "eyni bir bazarda, eyni bir vaxtda, eyni bir məhsula iki müxtəlif qiymət ola bilməz". Cevons 13 avqust 1882-ci ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* Siyasi iqtisadın nəzəriyyəsi (1871)

## İstinadlar
Mərz

**Mərz** (, ) — Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü vahidi; tarla, bağ, bostan və s. sahəsini bir-birindən ayıran xətt. Farsca söz olan mərz "sərhəd", "əyalət" mənalarına gəlir. Mərzlər mərzban (; marzpet) adı daşıyan əyalət başçısı tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar
Slovakiya qadın milli voleybol komandası

**Slovakiya qadın milli voleybol komandası** — Slovakiya dövlətini voleybolda beynəlxalq yarışlarda və dostluq matçlarında təmsil edən yığmadır. Komanda 2003-cü ildə ilk dəfə olaraq Avropa çempionatına vəsiqə qazanmışdır. Bu turnirdəki son çıxışı isə 2009-cu ildə keçirilən Avropa çempionatına təsadüf edir. Bu zaman Azərbaycan millisi ilə eyni qrupa düşən komanda qrupda dördüncü, ümumi yarışda isə 13-cü yeri tutmuşdu. Bu yığma 2012-ci ilin avqustunda da Avropa çempionatına hazırlıq çərçivəsində Azərbaycana səfər etmiş və Azərbaycan millisini "3–0" hesabı ilə məğlub etmişdi.

## Heyəti
*2014-cü il üçün federasiyanın açıqladığı heyət*

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Avropa qadınlar voleybol çempionatı|Avropa Çempionatı]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Sayt
Sığorta daxılı

**Sığorta daxılı** – hər hansı eyni sığorta növünü aparan sığortaçıların həmin sığorta növü üzrə maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi məqsədilə sığorta müqavilələri üzrə iştirakçılarının birgə öhdəliyini nəzərdə tutan hüquqi şəxs olmayan birliyi
Aleksandr Nakaşidze

**Aleksandr Nakaşidze** (tam adı:*Aleksandr Davidoviç Nakaşidze*, ) — gürcü əsilli knyaz, general. 1880–1897-ci illərdə Yelizavetpol (indiki Gəncə) quberniyasının qubernatoru olmuşdur.

## Həyatı və fəaliyyəti
1877-ci ildə Rusiya-Türkiyə müharibəsi zamanı Dağıstanda Rusiya əleyhinə üsyan qaldırılanda onun amansızcasına yatırılmasında Nakaşidzenin xüsusi rolu olmuşdur. Bu xidmətinə görə, 8 noyabr 1877-ci ildə ona general-mayor rütbəsi verilmiş, o Qərbi Dağıstanın hərbi rəisi təyin edilmişdir və 15 may 1878-ci ildə "İgidliyə görə" sözləri yazılmış qızıl xəncərlə təltif edilmişdir.

16 fevral 1880-ci il tarixindən 30 avqust 1897-ci il tarixinədək Yelizavetpol (indiki Gəncə) quberniyasının qubernatoru olmuşdur.

25 sentyabr 1905-ci ildə Sankt-Peterburqda vəfat etmişdir.

## Əhməd bəy Cavanşirlə insident
Nakaşidze yerli adət-ənənələri inkar edərək Əhməd bəy Cavanşirin atını istəmiş, o isə cavabında atını onun arvadına dəyişə biləcəyini bildirmişdi. O dövrdə at da, arvad kimi kişinin namusu sayılırdı.

## Ədəbiyyat
* Həmidə xanım Cavanşir. Xatirələrim.II nəşr. Bakı, 2012
* *Волков С. В.* Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том II. Л—Я. М., 2009
* ''Гизетти А. Л.'' Сборник сведений о георгиевских кавалерах и боевых знаках отличий кавказских войск. Тифлис, 1901 на сайте Руниверс
* *Гогитидзе М.* Грузинский генералитет (1699–1921). Киев, 2001
* *Исмаилов Э. Э.* Золотое оружие с надписью "За храбрость". Списки кавалеров 1788–1913. М., 2007
* Список генералам по старшинству. Составлен по 1 сентября 1896 года. СПб., 1896
* *Старчевский А. А.* Памятник Восточной войны 1877–1878 гг. СПб., 1878
Diona (Saturnun peyki)

**Diona** (, ) — Saturn planetinin peyki. 21 mart 1684-cü ildə italyan astronomu Covanni Kassininin Paris rəsədxanasındakı tədqiqatları nəticəsində kəşf edilmişdir.

## Adlandırılması
Diona Kassininin kəşf etdiyi Saturnun 4 peykindən biridir. Digər üçü Tetis, Reya və Yapetdir. Kassini kəşf etdiyi peykləri Fransa kralı XIV Lüdovikin şərəfinə "Lüdovik ulduzları" () adlandırmışdı.

1847-ci ilə qədər astronomlar Dionanı Saturnun dördüncü peyki (Saturn IV) adlandırırdılar. Yalnız həmin il Vilyam Herşelin oğlu Con Herşel Saturnun o dövrdə məlum olan 7 peykini Roma mifologiyasında Saturnun analoqu olan Kronosun bacı və qardaşlarının şərəfinə adlandırmağı təklif etdi.

## Xarakteristikası
1122&nbsp;km diametrində olan Diona, Günəş sisteminin 15-ci böyük peykidir.

## Xarici keçidlər

* Dione Profile  at NASA's Solar System Exploration site
* The Planetary Society: Dione
* NASA probe video of approach to Dione 
* Cassini images of Dione
Peyk telefonu

**Peyk telefonu** — Dünyanın orbitində olan ünsiyyət məqsədli peykləri istifadə edərək əlaqə və ünsiyyət təmin edən bir növ mobil telefondur. Mobil telefonlar bənzər iş prinsipi ilə işləyir; danışıq, sms və aşağı sürətli internet xidməti təmin edir. Mobil telefonlardan fərqli olaraq hər hansı bir baza stansiyasına ehtiyac duymadan birbaşa peyk ilə əlaqə qururlar.

## Bağlı sahələrdəki cazibə qüvvəsi
Peyk telefonlarının qapalı məkanlarda rabitə potensialı çox aşağıdır. Bir bina daxilində peyk telefonu ilə keyfiyyətli bir danışıq etmək üçün pəncərə önünə keçmək lazımdır. Peyk telefonu almadan əvvəl şirkətin əhatə sahəsini öyrənərək ehtiyaca uyğun bir telefon təmin etmək məsləhət görülür. Bəzi telefonların əhatə dairəsi bütün dünyanı, bəziləri isə yalnız müəyyən edilmiş bir ərazi üçün nəzərdə tutulub.
Peyk dövlət

**Peyk dövlət** - Kağız üzərində müstəqil olmaqla birlikdə, özündən hərbi, siyasi və ya iqtisadi baxımdan daha güclü bir ölkənin motivimində olan ölkəyə siyasət elmində verilən ad.

Əksəriyyətlə Varşava Paktına üzv Şərqi Avropa ölkələrinin Sovet İttifaqına üzvlüklərini xarakterizə üçün müraciət edilən termin, 1975-2005 arasında Hariri Sui-qəsdindən sonra Suriyanın beynəlxalq təzyiqlərə dözə bilməyərək əsgərlərini çəkməsinə qədər bu ölkənin motivimində olan Livan üçün də istifadə edilmişdir.

## Digər mənaları
Termin zaman-zaman başqa mənalara gələn kukla dövlət, yeni müstəmləkə, protektorat ya da mandat ilə qarışdırılaraq da istifadə edilmişdir.
Şuqnan dili

**Şuqnan dili** — şuqnanlıların dili. İran dil qrupunun şərqi İran qrupuna aiddir. Tacikistanın Dağ Bədəxşan muxtar vilayətinin Şuqnan, Ruşan və Murqab rayonlarında (1990-cı il siyahıya alınmasına görə 90 min nəfərdirlər) və Əfqanıstanda yaşayırlar.

## Ədəbiyyat
* И. И. Зарубин. Шугнанские тексты и словарь. М.-Л.,1960;
* Şamвizodāt M.B. Xugnөni alifbә. ullajen çāt. Sitalinobod — Toşkand 1931
* Şamвizoda Çamşed. Alifbe. Awalөn sol çat. Stalinobod, 1937
* Карамшоев. Шугнанско-русский словарь. 3 вып. М., 1988—1999.
* Бахтоваршоев А. Ш. Доклады Академии Наук РТ, 2013,Том 56, № 7, стр.531-533.

## Xarici keçidlər