open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto Burri

**Alberto Burri** (İtalyanca tələffüz: [alˈbɛrto ˈburri]; ) — Çitta di Kastello şəhərində yaşamış İtalyan vizual rəssam, rəssam, heykəltəraş və həkim. O, Avropa qeyri-rəsmi sənət hərəkatının materiyaizmi ilə əlaqələndirilir və üslubunu polimaterialist kimi təsvir edir. O, Luço Fontananın məkançılığı ilə əlaqələri var idi və Antoni Tapiyes ilə Avropada olduğu kimi ABŞ-də (Robert Rauşenberq) müharibədən sonrakı montaj sənətinin canlanmasına təsir etdi.

## Həyatı

Alberto Burri 12 mart 1915-ci ildə Umbriyadakı Çitta di Kastello şəhərində Toskana şərab taciri Pietro Burri və Umbrian ibtidai məktəb müəllimi Karolina Torreggiani ailəsində anadan olmuşdur. 1935-ci ildə Burri, Arezzoda bir dövlət liseyində təqaüdçü olaraq yaşayırdı və onun məktəb hesabatlarında qeyd edildiyi kimi, Çitta di Kastelloda özəl bir məktəbdə klassikləri oxudu. Şimali Afrikadan qayıtdıqdan sonra Burri və kiçik qardaşı Vittorio Perugiadakı tibb məktəbinə daxil oldular və Afrika macərasından sonra Burri tropik xəstəliklər üzrə ixtisaslaşmaq qərarına gəldi. Burri 1940-cı ildə tibb fakültəsini bitirdi və həmin il oktyabrın 12-də İtaliyanın İkinci Dünya müharibəsinə girməsindən iki gün sonra, İtaliya-Efiopiya Müharibəsində könüllü təcrübə qazandı, sonra hərbi xidmətə çağırıldı və döyüş həkimi kimi Liviyaya göndərildi. Ordu qeydləri göstərir ki, bu əmrdən sonra 20 gün ərzində Burri tibbi stajını başa çatdırmaq və tibb həkimi olmaq üçün diplom əldə etmək üçün müvəqqəti buraxılış aldı. Burri, sənət tarixini öyrəndiyini iddia etdi, çünki onu əhatə edən sənət əsərlərini başa düşmək istəyirdi. O, yunan dilini də öyrəndi, bu dildə mükəmməlləşdi və daha sonra həyatda Klassik Yunan ədəbiyyatını oxuyub zövq ala bildi. 8 may 1943-cü ildə onun bir hissəsi olduğu bölmə Tunisdə ingilislər tərəfindən ələ keçirildi və daha sonra amerikalılara təhvil verildi və 3000-ə yaxın italyan zabitinin yaşadığı hərbi əsir düşərgəsində Texas ştatının Hereford şəhərinə köçürüldü və burada rəsm çəkməyə başladı. 1946-cı ildə azad edildikdən sonra o, Romaya köçdü və özünü yalnız rəssamlığa həsr etdi; ilk fərdi sərgisi 1947-ci ildə La Margherita Qalereyasında baş tutdu. Daha sonra Nyu-Yorkdakı Marlboro Qalereyasında və Parisdəki "Gallery de France"-da sərgiləndi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Fondazione Palazzo Albizzini "Collezione Burri", with photographs of works
* Solomon R. Gugghenheim Museum New York ''Alberto Burri The Trauma of Painting'' exhibition page (2015–16) 
* Trailer ''Alberto Burri and Piero della Francesca: the Two Revolutions'' documentary by Luca Severi (2015)
* Trailer ''Alberto Burri and Piero della Francesca: the Two Revolutions'' documentary by Luca Severi (2015)
Bəğavi

**Əbu Məhəmməd Muhyis-Sünnə əl-Hüseyn ibn Məsud ibn Məhəmməd əl-Fərrə əl-Bəğavi** (; ) — mühəddis, müfəssir və Şafii fəqihi.

## Həyatı
Uşaqlıq və gənclik illəri haqqında məlumat yoxdur. Bağşurda (Bağ) anadan olduğu üçün nisbəsi "Bəğavi"dir. Atası kürk ticarəti ilə məşğul olduğu üçün Bəğavinin ləqəbi "İbn Fərrə"dir. Digər ləqəbləri isə "Muhyis-Sünnə" və "Rüknəddin"dir. Ona bu ləqəblər, Quran və Sünnə mədəniyyətini təbliğ etdiyi üçün verilmişdir.

1067-ci ildə təhsil üçün Mərvər-Ruda getmiş və burada Şafii fəqihi Qazı Hüseyn ibn Məhəmməd əl-Mərvər-Rudidən fiqh və hədis təhsili almışdır. Xorasanı gəzmiş, Əbu Ömər Əbdülvahid əl-Məlihi, Əbül-Həsən Əli əl-Cüveyni, Əbu Bəkr Yaqub əs-Səyrəfi kimi müəllimlərdən müxtəlif elmləri öyrənmişdir. Daha sonra ikinci vətəni adlandırdığı Mərvər-Rudda məskunlaşmış və müəllimi Qazı Hüseynin vəfatından sonra onun yerinə keçərək bir çox tələbə yetişdirmişdir. Ən qabaqcıl tələbələri isə bunlardır:

* Əbu Mənsur Məhəmməd əl-Əttari. Həfədə olaraq tanınan bu tələbəsi, ondan "Şərhüs-Sünnə"ni rəvayət etmişdir.
* Əbül-Fəth Məhəmməd əl-Həmədani.
* Əbül-Məkərim Fəzlullah ən-Nugani.

Bəğavi, hicri 516-cı (1122) ildə Mərvər-Rudda vəfat etmiş və çox sevdiyi müəllimi Qazı Hüseynin yanında dəfn edilmişdir. Bəzi mənbələrdə vəfat tarixi hicri 510-cu (1116) il olaraq qeyd edilir.

## Əsərləri
Bəğavi ərəb və fars dillərində fiqh, təfsir və hədis sahələrinə aid əsərlər qələmə almışdır.

* **Hədis:**
# Şərhis-Sünnə.
# Məsabihus-Sünnə.
# əl-Cəmi-beynəs-Səhiheyn.
# əl-Ənvar fi şəmailin-nəbiyyil-muxtar.
# Şərhu Cəmiit-Tirmizi.
* **Təfsir:**
# əl-Kifayə fil-Qiraə.
# Məalimüt-Tənzil.
* **Fiqh:**
# ət-Təhzib.
# Fətəva.
# əl-Kifayə fil-Fiqh.
# Tərcəmətül-Əhkam.

## İstinadlar
Manipur üsyanı (1891)

**Manipur üsyanı**— Manipur knyazlığı ilə Britaniya İmperiyası arasında baş vermiş üsyan.

## Tarixi
İngilis müstəmləkəçiləri Manipur ordusunun baş komandanı Sinqhin müstəqilliyə cəhd göstərməsindən şübhələnərək knyazlığın paytaxtı İmfal qoşun dəstəsi yürüdürlər. Manipur knyazlığı öz qoşunların və əhalisinin göməyi ilə ingilisləri öz ərasindən çıxarırlar. 

Manipur üsyanı aprelin 27-də yatırılıdı, rəhbərləri edam edilir. Manipur knyazlığı ingilislərin əlinə keçir.

## Həmçinin bax

* Manipur
* İmfal

## İstinadlar
ABŞ-nin Venesuelaya zərbələri (2026)

3 yanvar 2026-cı ildə Amerika Birləşmiş Ştatları "**Mütləq Qətiyyət Əməliyyatı**" kod adı altında paytaxt Karakas da daxil olmaqla, Venesuelanın şimalındakı bir çox yeri hədəf alan hava hücumlarına başladı.

Günün irəliləyən saatlarında Donald Tramp "Truth Social"da bir paylaşımda Venesuela prezidenti Nikolas Maduronun saxlanıldığını bildirdi.

Davam edən saatlarda Venesuelada səfərbərlik elan olunub. Venesuela vitse-prezidenti Delsi Rodriges Maduro və həyat yoldaşının itkin düşdüyünü təsdiqləyib və ABŞ-dən onların "həyatda olması ilə bağlı sübut" tələb edib.

## Arxa plan

Venesuelanın ixracının təxminən 95%-i neft təşkil edir. 2014-cü ildə neft qiymətinin kəskin ucuzlaşması ölkədə böhran ilə nəticələnmişdi.

2013-cü ildən bəri Venesuelanın Prezidenti Nikolas Maduro idi. Onun 2018 prezident seçkilərində qalib gəlməsi 45 ölkə tərəfindən tanınmamışdı. Obama, Bayden və Tramp prezedentliyi altında ABŞ Venesuelaya qarşı sanksiyalar tədbiq edərək, oradakı böhranı daha da gücləndirirdi. Venesuelanın Milli Seçki Şurası Maduronu ölkədə keçirilən 2024-cü ilin Prezident seçkilərinin qalibi elan etmişdir. Lakin, həmin nəticə tənqidçilər tərəfindən "hiyləgər" adlandırılmışdı, Maduronun özü isə avtoritarlığına görə tənqid olunmuşdur. 2025-ci ilin yanvarında Baydenin idarəçililiyi Edmundo Qonzalesi Venesuelanın qanuni seçilmiş prezidenti olaraq tanıdığını bəyan etmişdi.

## Reaksiyalar

### Beynəlxalq
*  Kolumbiya prezidenti Qustavo Petro partlayışları "bombalama" adlandırıb və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Amerika Dövlətləri Təşkilatını dərhal yığıncaq keçirməyə çağırıb.

*  Kuba prezidenti Migel Dias-Kanel "ABŞ-nin Venesuelaya qarşı cinayətkar hücumunu" pislədi və beynəlxalq ictimaiyyəti "cəsur Venesuela xalqına və Amerikamıza qarşı dövlət terrorizmi"ni qınamağa çağırıb.

*  İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-nin Venesuelaya hücumunu qətiyyətlə pisləyən bir bəyanat yayaraq, bunu ölkənin milli suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün açıq şəkildə pozulması kimi xarakterizə edib.

*  Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi hücumları pisləyərək onları "silahlı təcavüz aktı" adlandırıb.

*  İspaniya Xarici İşlər Nazirliyi "gərginliyin azaldılmasına və mülayimliyə" çağırıb və 28 iyul 2024-cü il seçkilərinin nəticələrini tanımadıqlarını təkrarlayıb.

## İstinadlar
Əbül-Qasım əl-Bəğavi

**Əbül-Qasım Abdullah ibn Məhəmməd ibn Əbdüləziz ibn əl-Mərzban əl-Bəğavi** (; ) — hədis alimi.

## Həyatı

### Mənşəyi
Hicri 214-cü (829) ildə Bağdadda doğulub. Ailəsi Xorasanın Bağşur və ya Bağ məntəqəsinə mənsubdur. Buna görə də nisbəsi "Bəğavi"dir. Onu İbn bint Əhməd ibn Məni də adlandırıblar.

### Təhsili və fəaliyyəti
Bəğavi, əmisi Əli ibn Əbdüləziz və ana tərəfdən babası Əhməd ibn Məninin sayəsində kiçik yaşlarından elm məclislərində iştirak etmiş və on bir yaşından hədis öyrənməyə başlamışdır. O, aralarında Əli ibn Cəd, Əli ibn Mədini, Əhməd ibn Hənbəl, Əbu Nəsr ət-Təmmar kimi məşhur mühəddislər də olduğu 300-dən çox alimdən hədis təhsili almışdır.

İbn Səid, Qətii, İsmaili, İbn Şahin, Darəqutni, İbn Qəni, Təbərani, İbn Hibban kimi yüzlər alim ondan hədis öyrənmişdir.

Əli Yardımın bildirdiyinə görə, etibarlı mühəddis hesab olunan Bəğavi, yetişdirdiyi tələbələrlə yanaşı təsnif və yazdığı əsərlər də İslamın mədəniyyət tarixindən özünə məxsus yer tutmuşdur. Xətti gözəl olduğu üçün babası, əmisi və hətta özü üçün bir çox kitab intisab etmişdir. Həyat ikən ona paxıllıq edənlər olsa da, onlardan bir ziyanlıq görməmişdir. Nisbəsi Bəğavi olan digər alimlərlə səhv salınmasın deyə ona "əl-Bəğaviyyül-Kəbir" deyilmişdir. Lakin bununla belə bəzi mənbələr onu Muhiys-Sünnə Məhəmməd əl-Bəğavi ilə səhv salmışlar. Buna görə də, Muhyis-Sünnənin "Məalimut-Tənzil" adlı təfsirini onun əsərləri arasında göstərmişlər.

### Vəfatı
Bəğavi, bir Ramazan gecəsi Bağdadda vəfat etmiş və Babüt-Tin qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Əsərləri
* Mucəmüs-Səhabə (Zahiriyyə kitabxanası, məcmuə, № 94/11).
* Tarixu vəfatiş-Şüyux (Zahiriyyə kitabxanası, məcmuə, № 106, 8 vərəq).
* Məsailu Əhməd ibn Hənbəl (Zahiriyyə kitabxanası, məcmuə, № 83/7, 8 vərəq).
* Hekayətü Şöbə və Əmr ibn Mürrə.

Həmçinin Bəğavi Əhməd ibn Hənbəlin "Kitabül-Əşribə"sini rəvayət etmiş, "Hədisu Əbi Sələmə" və "Sələsətün və sələsunə hədisən min hədisi-Əbil-Qasım" adlı əsərləri qələmə almışdır.

O, müəllimi Əli ibn Cədin hədislərini toplayaraq, on üç cüzdən ibarət "əl-Cədiyyət"i və "əs-Sünən alə məzahibil-füqəha" adlı əsərləri ərsəyə gətirmişdir. Mənbələrdə onun babası və əmisinin müsnədlərindən faydalanaraq ərsəyə gətirdiyi "əl-Müsnəd" adlı əsərdən də bəhs edilir.

## İstinadlar
Palantökən Xizək Mərkəzi

**Palantökən Xizək Mərkəzi** () — Türkiyənin Ərzurum vilayətinin Palantökən ilçəsində yerləşən xizək mərkəzi. 2011-ci ildə "*2011 Dünya Universitetləri Qış Oyunları*" üçün inşa edilən xizək mərkəzi, Ərzurum şəhər mərkəzindən 7 km cənub-qərbdə, Palantökən dağının ətəyində yerləşir.

Xizək mərkəzinin əsas hissəsi 2200 metr, yuxarı hündürlüyü isə 3176 metrdir. Qondola liftinə əlavə olaraq, 460 hektarlıq xizək sahəsi boyunca fərqli meyilli 22 yamacın hamısına xidmət göstərən beş qaldırıcı lift də mövcuddur. Mərkəzdə xizək mövsümü adətən oktyabr ayının sonlarında başlayır və daha yüksək hündürlüklərdə may ayının ilk həftəsində başa çatır. "Əjdər" və "Qapıqaya" yolları ən uzun yollardır ki, slalom xizək və nəhəng slalom növləri üçün uyğundur. Yolların ümumi uzunluğu 28 km-dir, ən uzun yolun isə 12 km-lik və 1100 m-lik hündürlük fərqi vardır.

Palantökən Xizək Mərkəzinin yamaclarında hər biri saatda ümumi tutumu 8100 xizəkçi olan müxtəlif ölçülü səkkiz qaldırıcı lift və bir qondola lifti xidmət göstərir.

Xizək mərkəzindəki otellər, şəhərdəki yaşayış yerləri ilə yanaşı, burada qalmağı da təmin edir.

Yerli vaxtla saat 16:00 radələrində qaranlıq düşən də xizək sürməyin mümkün olması üçün yamaclar da işıqlandırılıb. İşıqlandırma prosesi 2017-ci ildə daha da sürətləndirilib.

2012-ci ilin dekabr ayında mərkəzin idarəçilik hüquqları Türkiyə Xizək Federasiyasından Ərzurum Gənclər Xidmətləri və İdman İdarəsinə verildi. 2011-ci il "2011 Dünya Universitetləri Qış Oyunları"ndan sonra xizək mərkəzi bir müddət fəaliyyətsiz qaldı. 2016-cı ilin sentyabr ayında xizək mərkəzinin idarəçiliyi Ərzurum Böyükşəhər Bələdiyyəsinə verildi.
## Ev sahibliyi etdiyi bəzi beynəlxalq turnirlər
* 2011 Dünya Universitetləri Qış Oyunları — 27 yanvar-6 fevral; snoubord və sərbəst xizək yarışları.
* 2017 Avropa Gənclər Olimpiya Qış Festivalı — 12-17 fevral; Dağ-xizək idmanı və snoubord.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Qəzza müharibəsi (dəqiqləşdirmə)

**Qəzza müharibəsi** əsasən 7 oktyabr 2023-cü ildən bəri davam edən HƏMAS–İsrail müharibəsi istinad edir, lakin İsrail–Qəzza münaqişəsi digər müharibələrinə və hadisələrinə də istinad edə bilər:

* Qəzzədə müharibə (2008–2009)
* Qəzzədə müharibə (2014)
Suna Kıraç

**Suna Kıraç** () — türkiyəli iş xanımı, Koç Holdinqin Direktorlar Şurasının sədr müavini.
## Həyatı
Suna Kıraç Robert Kollecini, daha sonra isə Boğaziçi Universitetinin Bankçılıq və Maliyyə fakültəsini bitirib. 1999-cu ildə idarəetmə və liderlik keyfiyyətlərinə, Koç Holdinqə, iş dünyasına və türk uşaqlarının təhsilinə verdiyi töhfələrinə görə London Biznes Məktəbi tərəfindən "Fəxri Üzvlük" mükafatına layiq görülüb. Yan amiotrofik skleroz xəstəliyi ilə mübarizə aparan və ətrafı ilə yalnız gözləri ilə təmas quran Suna Kıraç, ölkəsinə xidmətini həyat yoldaşı İnan Kıraç ilə birlikdə qurduğu Pera Muzeyi və 1 mart 2007-ci ildə açdıqları İstanbul Tədqiqat İnstitutu ilə davam etdirib. İstanbula dünya səviyyəli auditoriya və mədəniyyət mərkəzləri gətirmək məqsədi ilə işlərini və fəaliyyətini davam etdirən Suna Kıraç, 2006-cı ildə "Həyatımdan uzun ideallarım var" adlı kitabını nəşr etdirdi. Rıdvan Akarın redaktorluğu ilə nəşr olunan kitabdan əldə edilən bütün gəlir isə TEGV-ə (Türkiyə Təhsil Könüllüləri Fondu) bağışlandı. Kitab 100000-dən çox nüsxə satıldı və ilin ən çox satılan kitablarından biri oldu.

2000-ci ildən bəri Yan amiotrofik skleroz xəstəliyindən əziyyət çəkən Suna Kıraç 15 sentyabr 2020-ci ildə İstanbulda 79 yaşında vəfat edib. Dəfn mərasimi 16 sentyabr 2020-ci ildə Mərmərə İlahiyyat məscidində keçirilən Suna Kıraçın nəşi daha sonra Zəncirliquyu qəbiristanlığında torpağa verildi.
[thumb|Suna Kıraçın [Zəncirliquyu qəbiristanlığında olan ailə qəbiristanlığındakı məzarı]]

## Sərvəti
Suna Kıraç Forbes Türkiyənin 2017-ci il "Ən varlı 100 Türk" siyahısında 2 milyard dollarlıq sərvəti ilə 8-ci yerdə qərarlaşıb. Eyni jurnalın 2020-ci il siyahısında o, 1,6 milyard dollarlıq sərvəti ilə 13-cü yerdə qərarlaşıb.

## Mükafatları
* 1997-ci ildə Türkiyə Respublikası Nazirlər Şurasının 23 sentyabr 1997-ci il tarixli qərarı ilə Türkiyə Respublikası Prezidenti Süleyman Dəmirəl tərəfindən 27 oktyabr 1997-ci ildə Türkiyədə təhsil, səhiyyə və sosial xidmət sahələrinə verdiyi töhfələrinə görə "Dövlət Fərqlənmə Xidməti medalı" ilə təltif edilmişdir.
* 2009-cu ildə İnan Kıraçla birlikdə Pera Muzeyi və İstanbul Tədqiqat İnstitutuna verdiyi töhfələrinə görə İstanbul Turizm Fəxri mükafatına layiq görülmüşdür.

## Sosial tədbirlər
* Vehbi Qoç Fondunun Direktorlar Şurasının üzvü
* Koç Universiteti Himayəçilər Şurasının üzvü
* Koç Özəl Liseyinin İdarə Heyətinin üzvü
* Türkiyə Təhsil Fondunun Himayəçilər Şurasının üzvü
* Robert Kolleci, Himayəçilər Şurasının üzvü
* Türkiyə Təhsil Könüllüləri Fondunun (TEGV) təsisçi üzvü və Himayəçilər Şurasının üzvü
* Türkiyə Ailə Planlaşdırma Fondunun Direktorlar Şurasının üzvü.

## İstinadlar
Donald Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ ekspansionizmi

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp ABŞ-nin siyasi təsirini və ərazisini genişləndirmək üçün müxtəlif plan və ideyalar təklif etmişdir. Tramp ikinci andiçmə nitqində ABŞ-nin ərazisini genişləndirməyi birbaşa qeyd etmiş və andiçmə nitqində "açıq tale" ifadəsini işlədən ilk ABŞ prezidenti olmuşdur.

Tramp Qrenlandiyanı ilk dəfə 2019-cu ildə, ilk prezidentliyi dövründə ilhaq etmək istədiyini bildirmişdir. Tramp 2024-cü ildə, ikinci prezidentlik müddətinə seçildikdən sonra Kanada və Panama kanalını ilhaq etmək istəyini də qeyd etmişdir. O, həmçinin Venesuelaya hücum etməyi, Meksikanı ilhaq etməyi, Qəzza zolağını ələ keçirməyi və Katolik Kilsəsinin idarəedilməsinə təsir göstərməyi təklif etmişdir. Trampın Qərb yarımkürəsini ABŞ-nin təsir dairəsi kimi qəbul etmək istəyi Monro doktrinasının dirçəlişi kimi xarakterizə olunmuşdur. 2025-ci ilin dekabr ayında bu il üçün ABŞ-nin Milli Təhlükəsizlik Strategiyası sənədi yayımlanmışdır, bu sənəddə Qərb yarımkürəsini ABŞ-nin təsir dairəsi kimi qəbul etmək istəyi, Tramp administrasiyası tərəfindən Monro doktrinasına "Trampın əlavəsi"nin elan edilməsi ilə rəsmi olaraq qeyd edilmişdir.

YouGov tərəfindən 2025-ci ilin fevral ayında keçirilən sorğuya görə, amerikalıların yalnız 4%-i hərbi güc tələb edən hallarda ABŞ-nin ekspansionizmini dəstəkləyir, 33%-i hərbi və ya iqtisadi güc tətbiq etmədən ekspansionizmi dəstəkləyir və amerikalıların 48%-i isə tamamilə ekspansionizmə qarşıdır.

## İstinadlar
Qızğın rəqabət

**Qızğın rəqabət** () — Ceykob Tirni tərəfindən yazılmış və çəkilmiş Kanada idman romantikası serialı. "Crave" strim-servisi üçün çəkilmiş serial, Reyçel Rid tərəfindən yazılmış *"Game Changers"* adıə romanlar seriyasına əsaslanır. Serialda əsas rollar Hadson Uilyams və Konnor Storri tərəfindən canlandırılmışdır. 

Serialın ilk mövsümü tənqidçilər və izləyicilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdır. Serialın premyerası 25 noyabr 2025-ci ildə Kandada, "Crave"də baş tutmuşdur. Bundan sonra ABŞ və Avstraliyada serial HBO Max strim-servisində yayıma girmiş, "Sky" tərəfindən Yeni Zellandiyada, "Movistar Plus+" tərəfindən isə İspaniyada yayımlanmışdır. 

12 dekabr 2025-ci ildə serialın ikinci mövzümə uzadıldığı elan edilmişdir. 

## Məzmunu

Serial süjetinin mərkəzində MHL-nın iki istedadlı hokkeyçisi dayanır: xarizmatik Şeyn Hollander və impulsiv İlya Rozanov. Onların buz üstündəki qızğın rəqabəti milyonlarla izləyicinin diqqətini cəlb edərək, yarışmanı "ən yaxşı" adı uğrunda döyüşə çevirir. Lakin, pərdəarxasında idmançılar gizlincə bir-birinə aşiq olaraq, açıqlamağa cəsarət etməkdikləri bir sevgi yaşayırlar. Səkkiz il ərzində Şeyn və İlya mümkünün sərhədlərinə tarazlıq tapırlar: bir tərəfdən kubok və müqavilələr uğrunda yarışlar, həmçinin yaxınlıq hissi, digər tərəfdən isə liqanın təzyiqindən qorxu, komanda yoldaşlarının gözləntiləri, sərtlik və susqunluöu ilə seçilən idman növündə ifşa edilmək qorxusu. 

## Rollarda
### Əsas heyət
* Hadson Uilyams — Şeyn Hollander, Asiya mənşəli Kanada hokkeyçisi, Ottavada doğulub və "Monreal Metros" komandasının kapitanıdır. 
* Konnor Storri — İlya Qriqoryeviç Rozanov, Rusiya hokkeyçisi. Moskvada doğulub və "Boston Reyders" komandasının kapitanıdır. 
* Fransua Arno — Skott Hanter, ABŞ hokkeyçisi, "Nyu-York Admirals" komandasının kapitanıdır. 
* Robbi Qrem-Kunts — Kristoper "Kip" Qreydi, smuzi mağazasında barista.
* Kallan Potter — Hayden Payk, Şeynin komanda yoldaşı və yaxın dostu. 
* Kristina Çanq — Yuna Hollander, Şeyn Hollanderin anası.
* Dilan Uolş — Devid Hollander, Şeyn Hollanderin atası.
* Kolton Stüart — Karter Von, Skottun komanda yoldaşı və yaxın dostu.
### İkinci plan

* Nadin Baba — Yelena Riqq, Kipin yaxın dostu.
* Mett Qordon — Corc Qreydi, Kipin atası.
* Kseniya Daniela Harlamova — Svetlana Sergeyevna Vetrova, İlyanın uşaqlıq dostu.
* Sofi Neliss — Rouz Lendri, Şeynin dörüşdüyü məşhur aktrisa.
* Franko Lo Presti — Kliff Marlo, İlyanın komanda yoldaşı.
* Kamilla Koval — Ceki Payk, Haydenin həyat yoldaşı.
* Slavik ROqozin — Aleksey Qriqoryeviç Rozanov, İlyanın qardaşı.
* Yaroslav Poverlo— Qriqor Rozanov, İlyanın atası.
* Keyden Konnors — Saşa, İlyanın keçmiş məşqçisinin oğlu və keçmiş seks partnyoru. 

## Seriyalar

## İstinadlar
Teymuri intibahı

**Teymuri İntibahı** — Asiya və İslam tarixində İslamın qızıl dövründən sonrakı, XIV əsrin sonlarından XVI əsrin əvvəllərinə qədər davam edən bir dövr idi və bu dövrdə Teymuri İmperiyası hakimiyyəti altında, incəsənət və elmin dirçəlişi müşahidə olunmuşdur. Bu hərəkat müsəlman dünyasına yayılmışdır.

Teymuri İntibahı Avropa İntibahından bir qədər əvvəl baş vermişdir. Bəziləri tərəfindən onun şöhrəti İtaliya Kvattroçentosuna bərabər şəkildə təsvir edilmişdir. Teymuri İntibahı XV əsrdə, monqol işğalları və fəthlərinin bitməsindən sonra zirvə nöqtəsinə çatmışdır.

İslam ideallarına əsaslanan Teymuri İntibahı Səmərqəndin yenidən qurulmasını, Əmir Teymur tərəfindən Teymur şahmatının ixtirasını, İtaliya İntibahının Florensiyası ilə rəqabət aparacaq gücdə olan Heratda Şahrux və onun həyat yoldaşı Gövhər Şadın hakimiyyətini, astronom və riyaziyyatçı Uluqbəyin digər polimatlar və İslam alimləri ilə birlikdəki dövrünü və Sultan Hüseyn Bayqara tərəfindən tədris mərkəzlərinin yaradılmasını əhatə edir.

## İstinadlar
Sabir Qarayev

**Sabir Mirzağa oğlu Qarayev** — Azərbaycanın tanınmış pedaqoqu, hüquqşünası, hakim və ictimai xadimi. "Oktyabr İnqilabı" ordeni ilə təltif olunmuş azərbaycanlı müəllim-hüquqşünas, II dərəcəli hüquqşünas, Lerik, Masallı rayonlarının və Lənkəran şəhərinin keçmiş baş hakimi. Ədliyyə veteranı.

## Həyatı
Sabir Qarayev 1937-ci il yanvarın 3-də Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlığı İkinci Dünya müharibəsinin çətin illərinə təsadüf etmiş, 5 yaşında dövrün Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin katibi olan atasını ağır xəstəlik səbəbi ilə itirmişdir. Nənəsi və anasının himayəsində böyümüşdür. 1957-ci ildə Lənkəran Pedaqoji Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə, 1962-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Riyaziyyat-fizika fakültəsini bitirmişdir.

Daha sonra hüquq sahəsinə yönələrək Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində ali təhsil almışdır. 2024-cü il yanvarın 4-də Lənkəran şəhərində ağır xəstəlik sonrası vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

### Pedaqoji fəaliyyəti
Sabir Qarayev 16 il müddətində Lənkəran şəhər 5 saylı tam orta məktəbində riyaziyyat və fizika müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Təhsil sahəsində tətbiq etdiyi metodlar və islahatlarına görə Azərbaycan SSR KPMK-nin birinci katibi Heydər Əliyev tərəfindən "Oktyabr İnqilabı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

### Hüquq sahəsində fəaliyyəti
Müəllimlik fəaliyyətindən sonra hüquq sahəsində karyerasını davam etdirən Sabir Qarayev bu vəzifələrdə işləmişdir.

* **1978–1982:** Lerik rayon Xalq Məhkəməsinin hakimi.
* **1982–1990:** Masallı rayon Xalq Məhkəməsinin baş hakimi.
* **1990–1991:** Lənkəran şəhər Xalq Məhkəməsinin baş hakimi.
* **1991–2000:** Lənkəran şəhər məhkəməsinin sədri

Hüquq sahəsində II dərəcəli hüquqşünas rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 2000-ci ildə təqaüdə çıxmış, Ədliyyə veteranı (Ədliyyə sahəsində xidmətlərinə görə verilən "əmək veteranı") fəxri adı ona verilmişdir.

Lerik rayonunda hakim vəzifəsində çalışarkən, öz məhkəmə prosesində ölkədən çıxışı qadağan edilmiş və ölkədən qanunsuz keçən xarici casusun aşkarlanması və yaxalanmasında göstərdiyi şücaətə görə Azərbaycan SSR Sərhəd Qoşunlarının rəisi, general-mayor Mustafa Nəsirov tərəfindən 2-ci dərəcəli "Отличник погранвойск" (Sərhəd qoşunları əlaçısı) ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Təltifləri
"Oktyabr İnqilabı" ordeni

2-ci dərəcəli "Отличник погранвойск" (Sərhəd qoşunları əlaçısı) ordeni

"Əmək Veteranı" fəxri adı

## İstinadlar
Kənzul-Ummal

**Kənzul-Ummal** () — Süyutinin əsərinlərdəki rəvayətlərin fiqhi mövzularına görə, əlifba sırası ilə düzüldüyü hədis məcmuəsi.

## Əsər
Əsərin tam adı "*Kənzul-Ummal fi sünənil-Əqval vəl-Əfəl*"dir. Kənzul-Ummal Süyutinin "Cəmul-Cəvami", "əl-Cəmus-Sağir" (10 min hədis) və "Ziyadətül-Cəmi" (5 min hədis) adlı əsərləri əsas götürülərək hazırlanmışdır.

İstişhad (sübut) üçün işarələnmişlər istisna olmaqla, əsərin Heydərabad nəşrində 46180, Beyrut nəşrində isə 46624 hədis vardır.

Əsər haqqında Müttəqi əl-Hindinin müəllimi Əbül-Həsən əl-Bəkri belə demişdir:

Əsərin Hindistanda (Heydərabad 1895; 1945–1949, 1965 və s.) müxtəlif nəşrləri həyata keçilirmişdir. Daha sonra bu nəşrlər əsas götürələk və qeydlər əlavə edilərək əsər yenidən nəşr edilmişdir (Hələb 1970–1977; Beyrut 1969, 1979, 1981, 1985, 1990–1991).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Sezar salatı

**Sezar salatı** () — limon suyu (və ya laym suyu), zeytun yağı, yumurta, Vusterşir sousu, hamsi, sarımsaq, Dijon xardalı, Parmesan və qara istiotla bəzədilmiş roman kahısı və krutonlardan ibarət yaşıl salatdır.

Salat, mətbəxin həddindən artıq yükləndiyi və inqrediyentlərin çatışmazlığı olduğu bir vaxtda, 4 iyul 1924-cü ildə Meksikanın Tijuana şəhərindəki Caesar's-da Sezar Kardini tərəfindən yaradılmışdır. 

## Qalereya

Fayl:Caesar Salad - Purezza 2023-11-22.jpg
Fayl:Chicken Caesar salad - Auckland, New Zealand.jpg
Fayl:Caesar salad with shrimp - San Francisco.jpg
Fayl:Caesar salad in Tabriz.jpg
Fayl:Chicken Caesar Salad at French Market Restaurant.jpg
Fayl:Caesar salad with iceberg lettuce, chicken, broiled eel, cheddar cheese, and black pepper - Massachusetts.jpg
Fayl:Caesar salad in Canberra, Australia, 2022, 02.jpg


## İstinadlar
Məsabihus-Sünnə

**Məsabihus-Sünnə** () — Bəğavinin etibarlı hədis mənbələrindən topladığı rəvayətləri özündə ehtiva edən hədis məcmuəsi.

## Əsər
Rəvayətlərin əvvəlcə mövzulara və bablara görə sıralandığı bu kitabda hər babdakı hədislər öz daxilində səhih və həsən olmaq üzrə iki yerə ayrılıb. Əsərdə az sayda olan zəif rəvayətlərin vəziyyəti xüsusi olaraq qeyd edilib. Əsərdə münkər və mövzu (uydurma) rəvayətlərə isə yer verilmədiyi bildirilib. Brokkelmanın Bəğavinin əsərinə daxil etdiyi hədisləri səhih, həsən, zəif və qərib olmaqla üç yerə ayırdığını söyləməsi düzgün hesab olunmur.

Bəğavi, başqa mənbələrdə rast gəlinməməsinə baxmayaraq, "Səhiheyn"dən seçdiyi hədislər üçün "səhih" (2434 hədis), digər hədis kitablarından seçdiyi hədislər üçün isə "həsən" (2050 hədis) terminindən istifadə etmişdir. Bu kitablar "Kütübi-Sittə", həmçinin Dəriminin "əs-Sünən"i, Malikin "Muvatta"sı, Şafiinin "əl-Müsnəd"i, Darəqutninin "əs-Sünən"i, Beyhəqinin "Şuabul-iman"ı və əndəlüslü mühəddis Rəzin ibn Muaviyə əs-Səraqustinin "ət-Təcrid lis-sihəh vəs-sünən" adlı əsərləridir.

İslam dünyasında böyük şöhrət qazanmış və üzərinə qırxdan artıq şərh yazılmış "Məsabihus-Sünnə" əsərində 4931 hədis vardır (Yusif Əbdürrəhman əl-Məraşli nəşri). Katib Çələbi isə əsərin 4719 hədis ehtiva etdiyini, onlardan 1051 hədisin həm "Səhihi-Buxari", həm də "Səhihi-Müslüm"də, 325 hədisin yalnız Buxaridə, 875 hədisin isə təkcə Müslümdə yer aldığını bildirir.

Əsər müxtəlif dillərə tərcümə edilmiş olub, üzərində aparılmış ən məşhur tədqiqat Xətib Təbrizinin "*Mişqətül-Məsabih*"idır.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Sarsılmaz qətiyyət

**Sarsılmaz qətiyyət**, **Həqiqi cəsarət** və ya **Dəmir iradə** () — Koen qardaşlarının 2010-cu ildə Çarlz Portisin eyniadlı romanı (1968) əsasında çəkdiyi vestern janrlı bədii film. Filmdə baş rolları "Oskar" mükafatı laureatları Ceff Brices və Mett Deymon, həmçinin Metti Ross obrazı ilə Hollivud kinosunda debüt edən on üç yaşlı Heyli Staynfeld ifa etmişdirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, romanın daha erkən ekranlaşdırılmasında (1969-cu ildə çəkilmiş eyniadlı film nəzərdə tutulur) baş qəhrəman Ruben "Ruster" Koqbern rolunu canlandıran Con Ueyn, "Ən yaxşı kişi rolu" nominasiyasında "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür.

Bu film həm tənqidçilər, həm də tamaşaçılar tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və 10 nominasiyada "Oskar" mükafatına namizəd göstərilmişdir.

## Süjet xətti

Filmin hadisələri 1870-ci illərdə, ABŞ-nin vəhşi qərbində cərəyan edir. 14 yaşlı Metti Ross (Heyli Staynfeld) atasını qətlə yetirən Tom Çeyni adlı qatili tapıb ədalətə təslim etmək (və ya intiqam almaq) niyyətindədir. O, bu işdə kömək üçün ən qəddar və amansız federal marşallardan biri hesab olunan, lakin içkiyə meyilli Ruben "Ruster" Koqberni (Ceff Brices) işə götürür. Onlara həmçinin Çeynini başqa bir cinayətə görə axtaran Texas reynceri Labeof (Mett Deymon) da qoşulur. Üçlük qatilin izi ilə hinduların məskunlaşdığı təhlükəli ərazilərə yola düşür.

## Rollarda

## Tənqidi rəylər

Film kinotənqidçilər tərəfindən əsasən müsbət rəylər almışdır. "Rotten Tomatoes" aqreqatorunda 274 rəy əsasında 95% müsbət rəy qazanmışdır. Saytın tənqidçilərinin ortaq rəyində deyilir: "Koen qardaşları tərəfindən Çarlz Portisin əsərinə daha sadiq şəkildə ekranlaşdırılan *Sarsılmaz qətiyyət*, Ceff Brices, Mett Deymon və gənc Heyli Staynfeldin möhtəşəm oyunları ilə vestern janrına layiqli töhfədir."

"Metacritic" saytı 41 tənqidçinin rəyi əsasında filmə 100 ballıq sistemdən 80 bal verərək "əsasən müsbət rəylər" kateqoriyasına daxil etmişdir. Tanınmış kinotənqidçi Rocer Ebert filmə 4 ulduzdan 3,5 ulduz verərək əsəri yüksək qiymətləndirmişdir.

## İstehsalı

### Çəkilişlər

Filmin çəkilişlərinə 2010-cu ilin mart ayında Nyu-Meksiko ştatının Santa Fe şəhərində başlanılmışdır. Çəkilişlərin bir hissəsi isə Texas ştatının Qreyncer və Ostin şəhərlərində aparılmışdır. Coen qardaşları Çarlz Portisin romanının ruhunu tam ötürmək üçün 1969-cu il versiyasından fərqli olaraq, daha sərt və realist mühit yaratmağa çalışmış və buna əsasən də nail ola bilmişdilər.

## Kassa gəlirləri

Sarsılmaz qətiyyət filmi kommersiya baxımından böyük nailiyyət qazanmışdır. Təxminən 38 milyon dollar büdcəsi olan film, Şimali Amerikada 171,2 milyon dollar, digər ölkələrdə isə 81,0 milyon dollar gəlir əldə etmişdir. Ümumi kassa gəliri 252,2 milyon dollar təşkil edərək Koen qardaşlarının karyerasında ən çox gəlir gətirən film olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Mətin Kaçan

**Mətin Kaçan** (; ) — türk roman yazıçısı, hekayə yazıçısı və ssenaristi.

## Həyatı
Mətin Kaçan 1961-ci ildə Kayserinin İncesu bölgəsində anadan olmuşdur. Altı aylıq olarkən ailəsi ilə birlikdə İstanbula köçmüşdür. Atası bərbərxana işlədirdi. Kasımpaşa Liseyini ikinci sinifdə tərk etmiş, müxtəlif ixtisas tələb etməyən işlərdə çalışmışdır.
Mətin Kaçanın böyük qardaşı karikaturaçı rəssam Həsən Kaçan, kiçik qardaşı isə Kurtlar Vadisi serialında Pürmüz Hasan obrazını canlandıran aktyor Fatih Kaçandır.
1995-ci ilin fevral ayında Metin Kaçan və Alp Buğdaycı Günəş K. adlı qadına qarşı törədildiyi iddia edilən ağır cinayətlərlə əlaqədar olaraq məhkəmə tərəfindən həbs cəzasına məhkum edilmişdirlər. Kaçan həbsdə olduğu müddətdə müxtəlif zorakılıqlara məruz qalmışdır. Bu hadisə ilə bağlı Ayşe Armana verdiyi müsahibədə baş verənləri dəqiq xatırlamadığını, hadisənin sonradan mediada gördüyü görüntülərlə özünə də inanılmaz gəldiyini bildirmişdir.

## Yaradıcılığı

Gənclik illərində satirik-yumoristik jurnallarıda yazılar yazmağa başlamışdır. İlk məqaləsi 1985-ci ildə "Gırgır" jurnalında dərc olunmuşdur. Ədəbiyyat dünyasına qısa hekayələrlə daxil olmuş, "Jak Laban" və "Andante" təxəllüsləri ilə yazılar yazmışdır.

Daha sonra "Ağır roman" adlı əsəri işıq üzü görmüş, ssenariləşdirilərək filmə çəkilmişdir. Ardınca Kemal Aratan ilə bərabər narkotik istifadə edən küçə uşaqlarının həyatından bəhs edən "İstədikləri yerə gedənlər" kitabını yazmışdır.

"Ağır roman" 2003-cü ildə, "Fındık Sekiz" isə 2008-ci ildə alman dilinə tərcümə olunmuşdur. Fransız dilinə də tərcümə edilən "Ağır roman" 2012-ci ildə nəşr edilmişdir.

## Kitabları
* 1989. Jaklaban və Andante imzasıyla: *Graffiti*. İstanbul: Joker Yayınları.
* 1991. Kaçan, Mətin; Aratan, Kemal: *İstedikleri Yere Gidenler*. İstanbul: Joker Yayınları.
* 1990. Kaçan, Mətin: *Ağır Roman*. İstanbul: Metis Yayınları
* 1997. Kaçan, Mətin: *Fındık Sekiz*. İstanbul: Can Yayınları.
* 1999. Kaçan, Mətin: *Harman Kaplan*. İstanbul: Can Yayınları.
* 2002. Kaçan, Mətin: *Adalara gedən bərə*. İstanbul: Can Yayınları.
* 2003. Kaçan, Mətin: *Cholera Blues*. Berlin: Dağyeli.
* 2005. Kaçan, Mətin: *Cervantesin qohumu*. Istanbul: Can Yayınları.
* 2008. Kaçan, Mətin: *Haselnuss 8.* Berlin, Dağyeli.
* *Yalançı hekayələr* 9 Yazar, 9 hekayə

## Ölümü

Metin Kaçan 6 yanvar 2013-cü ildə İstanbulda intihar etmişdir. Qardaşı Həsən Kaçan, 28 fevral prosesindən sonra Mətin Kaçan haqqında aparılan ictimai linç kampaniyasının onun psixoloji vəziyyətinə ağır təsir etdiyini və bu prosesdə dövrün mediasının məsuliyyət daşıdığını bildirmişdir. Mətin Kaçanın cəsədi ölümündən 16 gün sonra tapılmış və Ədirnəqapı qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Xalq Qüvvələri

**Xalq Qüvvələri** və ya **Terrorla Mübarizə Xidməti** — Qəzza zolağında fəaliyyət göstərən, fələstinli, anti-Həmas ideologiyası olan silahlı qruplaşmadır. 4 dekabr 2025-ci ildə öldürülənə qədər Yasir Əbu Şəbab tərəfindən idarə olunmuşdur. Yasir Əbu Şəbabın ölümündən sonra Qassan Duhin özünü təşkilatın yeni lideri elan etmişdir. Xalq Qüvvələri İsrail tərəfindən dəstəklənir və iddia edilir ki, bu təşkilat İslam Dövləti ilə də əlaqəlidir. Qanunsuz dəstə və ya milis kimi təsvir edilən Xalq Qüvvələri şərqi Rəfahda və şərqi Xan Yunisdə fəaliyyət göstərən, təxminən 300 nəfərdən ibarətdir. Əşrəf əl-Mənsinin rəhbərlik etdiyi, Qəzza zolağının şimalındakı "Xalq Ordusu — Şimal Qüvvələri" milisinin də Xalq Qüvvələrinin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərdiyi mətbuata bildirilmişdir. İsrailin Xalq Qüvvələrinə dəstəyi yalnız 2025-ci ilin iyun ayında açıqlanmışdır, lakin qrupun fəaliyyəti 2024-cü ilin may ayında baş verən Rəfah hücumunundan bəri qeydə alınmışdır.

Xalq Qüvvələri, zəifləmiş HƏMAS-ın yaratdığı hakimiyyət boşluğu fonunda, Qəzza müharibəsi dövründə Rəfahda hakimiyyətə gələ bilmişdir. Xalq Qüvvələri Misir-Qəzza sərhədi yaxınlığındakı əraziyə və yardım yollarına nəzarət edirdi və Qəzza zolağına daxil olan humanitar yardımı talan etməkdə ittiham olunurdu, bu hadisə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının rəsmisi tərəfindən "böyük oğurluq" kimi təsvir edilmişdir. Xalq Qüvvələri mülki şəxsləri HƏMAS hökumətinin terrorundan" qoruduğunu iddia edir və genişmiqyaslı talanları inkar edir. 2025-ci ilin iyun ayında Xalq Qüvvələri Qəzza Humanitar Fondu (QHF) tərəfindən idarə olunan paylama məntəqələrinə göndərilən yardım yüklərinin qorunmasına kömək etdiklərini açıqlamışdır və yardım gətirən yük maşını sürücüləri CNN-ə bildirmişdir ki, Əbu Şabab yardım karvanlarını qorumaq üçün adamlar təchiz etmişdir. Elə həmin ay Xalq Qüvvələri və İsrail Müdafiə Qüvvələri Qəzza Humanitar Fondu yardım məntəqəsində yardım axtaran bir neçə qəzzalını güllələməkdə və öldürməkdə ittiham olunmuşdur.

İsrail rəsmiləri Qəzza zolağında HƏMAS əleyhinə olan ünsürləri və klanları silahlandırmaq və dəstəkləmək layihəsinin bir hissəsi olaraq Xalq Qüvvələrinə silah göndərdiklərini etiraf etmişdir. Əbu Şəbab İsraillə əməkdaşlıq etdiyini etiraf etmişdir. HƏMAS, adı açıqlanmayan İsrail təhlükəsizlik rəsmisi, və Aviqdor Liberman, Yair Golan və Yair Lapid kimi israilli müxalifətçilər Xalq Qüvvələrinin İŞİD ilə əlaqəli olduğunu iddia etmişdir və İsrailin Xalq Qüvvələrinə dəstəyini tənqid etmişdir. Xalq Qüvvələrinin bəzi tanınmış simalarının Sinay üsyanında döyüşən keçmiş İŞİD yaraqlıları olduğu müəyyən edilmişdir. Avropa Xarici Əlaqələr Şurasının üzvü Məhəmməd Şehada bildirib ki, Əbu Şəbabın qrupunun əksəriyyəti "Sinayda və ya Qəzzada məhkum edilmiş qatillər, oğrular, onlarla əməkdaşlıq edənlər, narkotik satıcıları və ya İŞİD üzvləri"ndən ibarətdir. Əbu Şəbab sağlığında İŞİD ilə əlaqəsini təkzib etmiş və iddiaları ərəblər və israillilər arasında düşmənçilik yaratmaq üçün nəzərdə tutulmuş təbliğat adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yasser Abu Shabab — Xalq Qüvvələri
* Yasir Əbu Şəbab
Kral Arturun tarixiliyi

**Kral Arturun tarixiliyi** — həm akademiklər, həm də məşhur yazıçılar tərəfindən müzakirə olunmuşdur. Kral Arturun əsl tarixi şəxsiyyət olduğuna dair bir çox iddialar olsa da, mütəxəssislər arasında bu dövrlə bağlı fikir birliyinə görə, o, mifoloji və ya folklor xarakteridir.

Artur haqqında ilk dəqiq qeyd təxminən 828-ci ildə *"Historia Brittonum"* əsərində verilmişdir, burada o, həmin əsərin yazılmasından 3 əsr əvvəl baş vermiş Badon döyüşündə, V–VI əsrlərdə Roma imperiyası hakimiyyətindəki Britaniyada işğalçı saksonlara qarşı vuruşan bir hərbi lider kimi təqdim olunmuşdur. Artur, Monmutlu Ceffrinin nüfuzlu, lakin əsasən uydurma olan *"Historia Regum Britanniae"* əsərindən sonra, XII əsrdən etibarən Britaniya məsələsində əfsanəvi bir fiqura çevrilmişdir.

Tarixçilər Artur mifi üçün müxtəlif mümkün mənbələr təklif etmişdir. Bu cür nəzəriyyələrdə qeyd edilən tarixi şəxsiyyətlər arasında müasir Şotlandiyada VI əsrdə yaşamış Dál Riata kralı Artuir mak Aedan; saksonlara qarşı Roma-Britaniya müqavimətinə rəhbərlik edən Ambrosiy Aureliyan; sarmat süvarilərinin II əsr Roma komandiri Lusiy Artoriy Kast; V əsrdə Qalliyaya ekspedisiya zamanı Qal-Roma komandirləri ilə birlikdə visiqotlar əleyhinə vuruşan Britaniya kralı Riotam var. Digərlərinə Uels kralları Oveyn Danvin, Enniaun Girt, və Atrius ap Meyriq daxildir.

## İstinadlar
Yeddi krallıq dövrü

**Yeddi krallıq dövrü** və ya **Heptarxiya —** VI–VIII əsrlərdə Anglo-Sakson İngiltərəsinin kiçik krallıqlara, Şərqi Anqliya, Esseks, Kent, Mersiya, Nortumbriya, Sasseks və Uesseks kimi yeddi krallığa bölündüyü dövr. **Heptarxiya** termini XII əsr tarixçisi Huntinqdonlu Henri tərəfindən ortaya çıxarılmışdır və o vaxtdan bəri geniş istifadə olunur, lakin krallıqların sayı dəyişkən olduğu üçün bu terminin istifadəsi tarixçilər tərəfindən şübhə altına alınmışdır, çünki anqlo-saksonların ərazisinin hər biri bir kral tərəfindən idarə olunan, düz yeddi krallığa bölündüyü vaxt heç bir zaman olmamışdır (say fərqli olmuşdur). Kiçik krallıqlar dövrü VIII əsrdə İngiltərənin Şərqi Anqliya, Mersiya, Nortumbriya və Uesseks kimi dörd dominant krallığa bölündüyü dövrdə başa çatmışdır.

## İstinadlar
Əs-Süveyda Ali Hüquq Komitəsi

**Əs-Süveyda Ali Hüquq Komitəsi** (ərəbcə: اللجنة **القانونية العليا في**) **—** Suriyanın cənubundakı Əs-Süveyda mühafəzəsində fəaliyyət göstərən, birtərəfli şəkildə elan edilmiş, *[[de-fakto]]* muxtar hüquqi-inzibati orqandır. Bölgədəki toqquşmalardan və mərkəzi hökumət qurumlarının qismən geri çəkilməsindən sonra, Şeyx Hikmət əl-Hicrinin rəhbərlik etdiyi Unitar Druzların Ruhani Rəhbərliyinin himayəsi altında, 25 iyul 2025-ci ildə yaradılmışdır.

## Yaranması
Komitə, Əs-Süveyda mühafəzəsində artan qeyri-sabitlik və hakimiyyət boşluğu fonunda yaradılmışdır. Komitə dörd məhkəmə məsləhətçisi də daxil olmaqla altı hakimdən və üç vəkildən ibarətdir. Təşkil olunma Şeyx Hikmət əl-Hicrinin rəhbərlik etdiyi Druzların Ruhani Rəhbərliyi tərəfindən elan edilmişdir.

## İstinadlar
İraq Kürdistanı–İsrail münasibətləri

İsrail Dövləti və İraq Kürdüstan Bölgəsi (Kürdistan bölgəsi) sıx qeyri-rəsmi münasibətlərə malikdir, lakin onlar rəsmi diplomatik münasibətlərə malik deyil və bir-birinin ərazisində diplomatik nümayəndəliklər saxlamırlar. Bu iki ərazinin əlaqələri İsrailin kürd xalqına tarixən güclü dəstəyinə və Kürdüstanda uzun müddətdir davam edən müqəddəratını təyin etmə və milli müstəqillik əldə etmə arzusuna əsaslanır. 1992-ci ildə, İraqın Körfəz müharibəsində uduzmasından qısa müddət sonra, Kürdüstan Bölgəsi muxtar bir qurum kimi tanınmış və bu qurum İraq Kürdüstanının bir hissəsini idarə etməyə başlamışdır ki, bu da İraq-Kürd münaqişəsində əhəmiyyətli bir irəliləyiş olmuşdur. İsrailin ərəb ölkələri ilə münaqişəsini nəzərə alaraq, Kürdüstan Bölgəsi kürdlər və israillilər arasında düşmənçilik üçün heç bir səbəb olmadığını bəyan etmişdir. 2017-ci ildə İsrail hökuməti müstəqil kürd dövlətinin qurulmasına açıq şəkildə dəstək vermişdir. İki tərəf arasındakı münasibətlər Ərəb Liqası, İran və Türkiyə tərəfindən antisemitizm və anti-kürd əhval-ruhiyyəsi ilə qarşılanmışdır. 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ankaranın rayonları

Ankara ilinin 25 rayonu vardır. Bu rayonlar bunlardır: Akyurd, Altındağ, Ayaş, Bala, Beypazarı, Çamlıdərə, Çankaya, Çubuk, Almadağ, Etimesgut, Evren, Gölbaşı, Güdül, Haymana, Qəhrəmanqazan, Qalacıq, Keçiörən, Qızılcahamam, Mamak, Nallıxan, Poladlı, Pursaklar, Sincan, Şərəfliqoçhisar və Yeniməhəllə.

## Tarix
Türkiyədə 16 fevral 1924-cü ildə qəbul edilmiş 417 nömrəli Qanunla, Ankara Şehremaneti yaradılmışdır. Ancaq 1930-cu ildə 1580 nömrəli Qanun qəbul edilmişdir və bu qanuna görə Ankara Şehremaneti ləğv edilmişdir. 1580 saylı Qanun illər ərzində müxtəlif dəyişikliklərə məruz qalsa da, bu gün bələdiyyələrin vəzifələrini, səlahiyyətlərini və məsuliyyətlərini müəyyən edən əsas mənbə olaraq qalır.

1936-cı ilə qədər mövcud olan Ankaranın Çankaya rayonu, 1936-cı ildə ayrılaraq yeni bir rayon halına gətirildikdə iki yerə bölünmüşdür.

1953-cü ildə Altındağ rayonu yaradılmışdır.

Etimesgut 1968-ci ilə qədər qəza olaraq qalmışıdr. Daha sonra Ankara şəhərinin bir məhəlləsinə çevrilmişdir. 1990-cı ildə isə bir rayon olmuşdur və burada bələdiyyə təşkilatı yaradılmışdır.

1983-cü ildə bir qrup yeni rayon yaradılmışdır. Bu rayonlar bunlardır: əvvəllər Altındağ rayonunun bir hissəsi olan Keçiören, Çankaya rayonunun məhəlləsi olan Mamak, 1923-cü ildən bəri qəza olan Gölbaşı və əvvəllər qəza olmuş Sincan. Bu rayonlardan Sincan 1988-ci ildə Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sərhədləri daxilində yer aldı və mərkəzi rayona çevrildi.

1984-cü ildə Yeniməhəllə rayonu yaradılmışdır.

1987-ci ildə Qazan qəsəbəsi Qəhrəmanqazan rayonuna çevrilmişdir.

1990-cı ildə Akyurd qəsəbəsi də rayon statusu almışdır.

2008-ci ildə qanun dəyişikliklərindən sonra Pursaklar qəsəbəsi də rayon statusu alır.

Bu proseslər zamanı əvvəllər Ankara vilayətinə aid olan bəzi bölgələr də ondan ayrıldı. 1989-cu ilə qədər Ankara vilayətinin tərkibində olan Qırıqala rayonu, 1989-cu ildə 3578 saylı Qanuna əsasən ayrı bir vilayət olur. Eyni zamanda, əvvəllər Ankara vilayətinin tərkibində olan Delice, Keskin və Sulakyurt rayonları Kırıkkale vilayətinə birləşdirilmişdir. Əvvəllər Şərəfliqoçhisar rayonunun bir hissəsi olan Ağaçören qəsəbəsi, 1989-cu ildə ətraf kəndləri ilə birlikdə bir rayon halına gətirilmiş və Aksaray vilayətinə birləşdirilmişdir.

## Rayonların siyahısı

## Əhali
Ankara əyalətinin əhalisi 5.864.049 nəfərdir (2024-cü ilin sonu). Əyalətin ərazisi 25.632 km²-dir. Əhali sıxlığı hər km²-də 229 nəfərdir. (Ən yüksək əhali sıxlığına malik rayon hər km²-də 5.862 nəfərlə Keçiörendir.)

Əyalətdə illik əhali artım tempi 1,04% -dir. TÜİK (Türkiyə Statistika İnstitutu)-nun 6 fevral 2025-ci il tarixinə olan məlumatlarına görə, əyalətdə 25 rayon və bələdiyyə var və bu bələdiyyələr cəmi 1.426 məhəllədən ibarətdir.

Əhalinin artım tempi ən yüksək və ən aşağı olan rayonlar bunlardır: Gölbaşı (4,82%) və Çamlıdere (-25,02%).

## İstinadlar
Şəmsi Paşa Məscidi

**Şəmsi Paşa məscidi**, digər adı ilə **Kuşkonmaz məscidi** İstanbulun Üsküdar səmtində Şəmsi Paşa küçəsində yerləşən, Osmanlı dövrünə aid tarixi bir məsciddir.

## Tarixi
Üsküdar sahilində yerləşən Şəmsi Paşa Məscidi 1580-ci ildə Şəmsi Əhməd Paşa tərəfindən inşa edilmiş və memar Sinan tərəfindən inşa edilmişdir. Məscid 1894-cü ildə baş verən zəlzələdə ciddi ziyan görsə də, növbəti il təmir olunub. Cümhuriyyət dövrünə xaraba vəziyyətdə gəlib, uzun müddət bərbad, çatlamış vəziyyətdə qaldı, hətta bir müddət heyvan sığınacağı kimi də istifadə olunub. Kompleksin inşası zamanı dünyasını dəyişən Şəmsi Əhməd Paşanın məzarı məscidə bitişikdir.

## Memarlıq Xüsusiyyətləri
Kvadrat planlı məscidin yonma daşdan tikilmiş günbəzi səkkizguşəli nağara üzərində dayanır. Həyətinin biri dənizə, digəri isə parka açılan iki qapısı var. Məscidin minarəsi əsas tikilinin üstündə və küncdə yerləşir. Kuşkonmaz Məscidi adlandırılmasının səbəbi: Üsküdar sahilində yerləşən, Kuşkonmaz Məscidi olaraq da bilinən Şəmsi Əhməd Paşa Məscidi 1580-ci ildə Şəmsi Əhməd Paşa tərəfindən inşa edilmiş və memar Sinan tərəfindən dizayn edilmişdir. Vasvası xasiyyətinə görə Memar Sinandan quşların nəcis etməyəcəyi bir məscid tikdirməsini istədi. Usta memar daha sonra araşdırma aparıb və həllini tapıb. Quşlar küləklərin istiqamətindən təsirləndiyi üçün məscidi şimal və cənub küləklərinin kəsişdiyi yerdə tikdirib. Beləcə, quşlar daha məscidə qona bilmirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ÜSKÜDAR İLÇƏSİNDƏKİ DİNİ MƏRKƏZLƏR, Üsküdar Kaymakamlığı, erişim 20 Şubat 2013
* Muhammet Altındal (20 iyun 2017). "Üsküdar'daki Şemsipaşa Məscidi "şimdilik" xilas oldu". milligazete.com.tr. 21 iyun 2017 tarixində arxivləndi. Erişim tarixi: 19 iyun 2017.
* OpenStreetMap'te Şəmsi Paşa Məscidi ilə bağlı coğrafi məlumatları redaktə edin
* Wikimedia Commons'ta Şəmsi Paşa Məscidi ilə bağlı media faylları
Müsənnəf Əbdürrəzzaq

**əl-Müsənnəf** () və ya **əl-Müsənnəf fil-hədis** () — ilk təsnif edilən hədis məcmuələrindən biri.

## Əsər
Herld Matski əsərin hicri 144–153-cü (761–770) illər arasında yazıldığı iddia etmişdir. Lakin bu iddianı sübata yetirəcək dəqiq məlumat yoxdur. Əhməd ibn Hənbəl ilə Yəhya ibn Məin Əbdürrəzzaq əs-Sənanidən hədis öyrənmək üçün hicri 200-cü (815–816) ildən əvvəl Yəmənə getmişdilər. Bu fakt əsərin bu tarixdən əvvəl yazıldığını güman etməyə əsas verir.

Əsər tədvin dövrünün bəzi xüsusiyyətlərini özündə ehtiva edir. Başda "Kütubi-Sittə" olmaqla, bir çox hədis məcmuəsində bu əsərdən iktisab edilən rəvayətlər vardır. Əsərin hədis kitabları arasındakı mövqeyi haqqındakı İbn Həzm ilə Şah Vəliyyullah əd-Dəhləvinin dəyərləndirmələri olduqca mühümdür. İbn Həzm mərfu, məvkuf və məqtu hədisləri birlikdə ehtiva edən kitabları dəyərləndirərkən "əl-Müsənnəf"i birinci yerdə, "Muvatta"dan əvvəl qeyd etmişdir. Dəhləvi isə "əl-Müsənnəf"i üçüncü təbəqədən olan hədis kitabları arasında qeyd etmişdir. Bu əsər, mühüm və fiqhi məzhəblərin təşəkkül dövründən əvvəlki tədqiqatları özündə ehtiva etdiyi halda elm düny8ası tərəfindən lazimi diqqəti görməmişdir. Bunun da səbəbi müəllifə yönləndirilən əsassız şiəlik ittihamları olmuşdur.

Əsər otuz bir bölmədən (kitabdan) ibarətdir. On beşinci bölmə olan "Kitabu Əhlil-kitab" ilə sonuncu bölmə olan "Kitabu Əhlil-kitabeyn" arasında mühüm oxşarlıqlar mövcuddur. Buna görə, bunların eyni bölmənin fərqli rəvayətləri olduğu irəli sürülmüşdür. Lakin həm məzmun, həm də rəvayət texnikası baxımından fərqli olmaları bu iddiaları əsaslandırmır. Bundan əlavə, on dördüncü bölmə kimi göstərilən "Kitabül-Məğazi", əz-Zöhrinin "Məğazi" əsərinin Məmər ibn Rəşid tərəfindən rəvayət edilən nüsxəsi olduğu təəssüratını yaradır və həm tərtib, həm də rəvayət üslubu baxımından "əl-Müsənnəf"in digər bölmələrinə bənzəmir.

Əsərin birinci nəşrinə görə (Beyrut 1971–1975), "əl-Müsənnəf"də 2133 bab və 19418 hədis (Məmər ibn Rəşidin "əl-Cəmi"si ilə birlikdə 21033) mövcuddur. Əsərdə həmçinin Həmmam ibn Münəbbihin "əs-Səhifə"sindən 32 hədis vardır.

Həbibür-Rəhman əl-Əzəmi əsərin Murad Molla kitabxanasındakı nüsxəsini Millət (Feyzullah Əfəndi), Zahiriyyə və Dəməşq İslam kitabxanalarındakı nüsxələri ilə müqayisə edərək nəşr etmişdir (I–XI, Beyrut, 1971–1975). Bu nəşrin X cildinin 379–468-ci, XI cildinin isə 3–471-ci səhifələri arasında Məmər ibn Rəşidin "əl-Cəmi"isinə yer verilmişdir. Əsər 1983-cü ildə bəzi dəyişikliklərlə ikinci dəfə çap edilmişdir. Məktəbül-İslami tərəfindən "Fəhərisu Müsənnəfi-Əbdirrəzzaq və Kitabil-Cəmi" adlı bir fihrist (Beyrut, h.q. 1407), Ümmü Abdullah bint Məhrus əl-Əsəli tərəfindən isə İbn Əbu Şeybənin "əl-Müsənnəf"i ilə birlikdə başqa bir fihrist (I–II, Riyad, 1987) nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Sadəddin Qaynaq

**Sadəddin Qaynaq** (; ) — Türkiyə klassik musiqi bəstəkarı.

## Həyatı

Sadəddin Qaynaq 15 aprel 1895-ci ildə İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. O, Aslen Rizəənin Dərəbazarı rayonundan olan Əli Ələddin Əfəndi və Həvva Xanımın oğludur. O, gənc yaşlarında hafiz olmuşdur. Uşaqlıq və gənclik illərində atasını erkən yaşda itirmişdir. Musiqi təhsilini İstanbul Universitetində başa vurmuşdur. Daha sonra Cənub-Şərqi Anadolu bölgəsinə səfər edərək burada türk xalq musiqisini tədqiq etmişdir.

Yeni qurulmuş Türkiyə Cümhuriyyəti tərəfindən dəstəklənmiş, Türkiyə klassik musiqisinin ən mühüm bəstəkarlarından biri kimi tanınmışdır. O, Qərb musiqi anlayışlarını özünəməxsus şəkildə klassik Türkiyə musiqisinin məqam sisteminə tətbiq etmişdir. Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən həyata keçirilən islahatları dəstəkləmişdir. İmam olması ilə yanaşı, dini çevrələrdə öncül mövqe tutmuş və azan mətninin türk dilində oxunmasını həyata keçirən ilk din xadimlərindən biri olmuşdur. Sadəddin Qaynaq klassik Türkiyə musiqisi sahəsində 300-dən artıq əsər bəstələmişdir. 1955-ci ildə insult keçirmiş, bundan sonra iflic vəziyyətdə yaşamış və 3 fevral 1961-ci ildə vəfat etmişdir. Onun məzarı Mərkəzəfəndi qəbiristanlığında yerləşir.

## Əsas əsərləri

Sadəddin Qaynaq 42 müxtəlif məqamda ümumilikdə 330 bəstə müəllifi olmuşdur. Onun əsərləri klassik Türkiyə musiqisinin əsas repertuarı sırasında mühüm yer tutur.

* Aşk Yolunda Bağrı yanık yolcular-Hüzzam
* Bahar bitti güz bitti -nihavend
* Ben Güzele Güzel Demem - Mahur
* Benim Yârim Gelişinden Bellidir - Hicaz
* Bir Rüzgardır Gelir Geçer Sanmıştım - Segâh
* Bir hüzün çöktü yine gönlüme-Hüzzam
* Bu yerler ne füsunkârdır-Hicaz
* Çile Bülbülüm Çile - Muhayyer
* Çözmek elinde değil gönlümü senden kadın-Hicazkâr
* Çıkar yücelerden Haber sorarım-Hüzzam
* Dertliyim Ruhuma Hicranını - Segâh/Nihavent
* Ela Gözlerine Kurban Olduğum -
* Enginde Yavaş Yavaş - Hicaz
* Gönlüm Seher Yeli Gibi- Hüzzam
* Gönlümün İçindedir Gözden Irak Sevgili - Hicaz
* Gönül Nedir Bilene Gönül Veresim Gelir - Nihavend
* İncecikten Bir Kar Yağar - Segâh
* Kara Bulutları Kaldır Aradan - Karcığar
* Leyla Bir Özge Candır - Segâh
* Leylakların Hayali - Hüzzam
* Muhabbet Bağına Girdim Bu Gece - Segah
* Niçin Baktın Bana Öyle - Uşşak
* Tel Tel Taradım Zülfünü - Hicaz
* Yadeller Aldı Beni - Hicaz
* Yanık Ömer - Hüseyni

## İstinadlar