open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quba Hərbi Dəstəsi

**Quba Hərbi Dəstəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə şimaldan gözlənilən Çar Rusiyasının hərbçisi olan Anton Denikinin hücumuna qarşı 1919-cu ilin noyabr ayında yaradılmış taktiki hərbi qrup.

## Haqqında
Xaçmaz Hərbi Dəstəsinin bazasında təşkil edildiyindən, həmin dəstənin komandiri polkovnik Şirin bəy Kəsəmənli Quba hərbi dəstəsinin də komandiri vəzifəsində saxlanıldı. Quba qəzasındakı bütün hərbi hissə və bölmələr Şirin bəy Kəsəmənliyə tabe etdirildi. Quba hərbi dəstəsinin qərargahı Qusara köçürüldü və Şirin bəy Kəsəmənli, eyni zamanda, Qusar qarnizonunun rəisi vəzifəsini də öz üzərinə götürdü. Quba hərbi dəstəsi şimal sərhədi boyunca müdafiə mövqelərini möhkəmləndirməklə bərabər, kəşfiyyat işləri də aparmalı, Anton Denikinin qüvvələrinin Dağıstan ərazisindəki yerdəyişmələrini izləməli, toplanılan məlumatları Bakıya göndərməklə yanaşı, zəruri hallarda vəziyyətə uyğun qərarlar qəbul etməli idi. 4 dekabr 1919-cu il tarixində Şirin bəy Kəsəmənli 2-ci piyada diviziyasının komandir müavini təyin edilməsi ilə əlaqədar Quba hərbi dəstəsinin komandiri vəzifəsindən azad edildi və bu vəzifəyə süvari diviziyasının komandiri general-mayor Teymur bəy Novruzov təsdiq olundu, ancaq bir neçə gündən sonra onun da, yalnız birbaşa vəzifəsinin icrası ilə məşğul olması məqsədəuyğun bilindi, dəstəyə komandirlik isə 2-ci piyada diviziyasının komandiri vəzifəsinin icraçısı general-mayor Abel Makaşviliyə həvalə olundu. Anton Denikinin hücum təhlükəsinin aradan qaldırılmasından sonra, 31 dekabr 1919-cu il tarixində Quba hərbi dəstəsi ləğv edildi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Cənub qrupu (AXC)
* Birinci Piyada Diviziyası (AXC)
Birləşmiş Krallıq–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Böyük Britaniya münasibətləri** – iki ölkə arasında ilk münasibətlər 19 yanvar 1992-ci ildə qurulmuşdur. Böyük Britaniya Qazaxıstanda öz səfirliyini 1992-ci ilin oktyabrında, Qazaxıstan isə Böyük Britaniyadakı səfirliyini 1996-cı ilin fevralında açmışdır. Son on illiklər zamanı Qazaxıstanla Qərb ölkələri arasında münasibətlər olduqca yaxşı yöndə inkişaf etməkdədir. Bu onun terrorizmə qarşı mübarizədə göstərdiyi mövqe ilə əlaqədardır.

Böyük Britaniya Qazaxıstanda olan xarici investorlar arasında 3-cü ölkədir. Ümumi xarici yatırımların həcmi 14 % təşkil edir. Böyük Britaniyaya məxsus 100-dən artıq şirkətin Qazaxıstanda biznesi vardır

ВАЕ Systems «Air Astana» şirkətində 49 % səhmə sahibdir.

## Qazaxıstan–Böyük Britaniya strateji dialoqu
Qazaxıstan-Böyük Britaniya strateji dialoqu qarşılıqlı siyasi dialoq və əməkdaşlıq üçün bir platformadır. Ona hər iki ölkənin xarici işlər naziri başçılıq edir.

## İqtisadi əlaqələr və ticarət
Britanitya investorları və şirkətləri Qazaxıstan iqtisadiyyatına 1991-ci ildən 25 milyard dollar investisiya qoymuşdur. Böyük Britaniya və Qazaxıstan Trans-Avrasiya nəqliyyat dəhlizi və İpək Yolu üçün dəstəkləyici infrastruktur və kommersiya fəaliyyəti yaratmaq üçün əməkdaşlıq edir.

## Görüşlər və qarşılıqlı səfərlər
Qazaxıstanın Prezidenti Nursultan Nazarbayev ölkəsinin bir sıra iş adamları ilə birlikdə Londonda İngiltərənın Baş naziri Toni Blear, Kraliça II Elizabet, xəzinədar kansler Qordon Braun, Lord-merlər Con və Jan Lemer, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının prezidenti ilə görüşmüşdür. Nazarbayev Qazaxıstanın artan iqtisadiyyatını nəzərə alaraq Böyük Britaniyanın baş naziri Blear və Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının prezidenti ilə enegetika sahəsində əməkdaşlıq məələlərini müzakirə etmişdir. Nazarbayev Londondakı digər iş adamları ilə bir araya gəlmiş və London Metal Birjasını ziyarət etmişdir.

Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, Nazarbayev bu səfəri Britaniyanın hökumət rəsmilərinə Qazaxıstanının iqtisadi baxımından yüksəldiyini və demokratikləşmədə irəliləyiş əldə etdiyini isbatlamaqla 2009-cu ildə Avropada təhlükəsizlik və əməkdaşlıq təşkilatına rəhbərliyi ölkəsinə verilməsinə inandırmağa çalışmaq olmuşdur. ATƏT Nazirlər Soveti bununla bağlı qərar qəbul etmişdir.

## Həmçinin bax
* Birləşmiş Krallıq–Qırğızıstan münasibətləri

## Mənbə
*Halyk Savings Bank Of Kazakhstan To Offer GDRs In London
*'Victorious' Kazakhs Told To Wait On OSCE Decision
*Nazarbayev calls Kazakhstan relations with Britain special
*Nazarbayev has audience with Queen Elizabeth II, talks with British PM
## İstinadlar
Taihe xatun

**Taihe xatun** (Şahzadə Taihe 太和公主, Şahzadə Dinqan 定安公主 və ya Şahzadə Andinq 安定公主) — Çin şahzadəsi və Uyğur xaqanlığının xatunu.Tan sülaləsindən idi.

## Ailəsi və xatunluğu
Doğum tarixi dəqiq bilinmir. Atası Tan sülaləsinin 12-ci imperatoru Hsiançonq, anası isə imperatriça Yian olmuşdur. 821-ci ildə qardaşı imperator Muçonqun da razılığı ilə Uyğur hökmdarı Çindexan ilə evlənmişdir. Lakin şahzadənin konvoyu hələ 822-ci ilin sonlarında gəlib saraya çata bilmişdi. Mərasim Qədim Tan kitabında belə təsvir olunur:

*Xan bir qüllə ucaltdırdı və şərqdə oturdu, və şahzadə üçün qüllənin altında çadır qurdurdu. Daha sonra bir neçə uyğur xanımını şahzadəyə uyğurların adətlərini öyrətmək üçün göndərdi. Şahzadə Tan geyimlərini ataraq Uyğur xalatını geydi. Qoca bir xanım xidmətçi ilə çadırdan çıxdı və qülləyə qərbdən yanaşaraq başını əydi. Xan əyləşdi və onun təzimini qəbul etdi. O yenidən təzim etdi və çadıra daxil oldu. Yenidən xalatını çıxararaq Xatun xalatını geydi və onun bütün geyimləri boyaqotu rəngində idi. Buynuza bənzər çıxıntıları olan qızıl bir tac taxtı. Daha sonra çadırdan çıxdı və bir daha xana təzim etdi. Öndə kiçik bir oturacağı olan böyük bir kəcavə hazır edildi. Bir falçı ona kəcavəyə qalxarkən yoldaşlıq etdi və 9 uyğur tayfa başçısı kəcavəni daşıdılar. Qülləyə çatmazdan əvvəl doqquz dəfə döndülər. Şahzadə daha sonra kəcavədən endi və qülləyə çıxdı, xaqanla şərqə doğru baxan yerdə əyləşdi. Uyğur əyanları xan və xatuna baş əydilər. Xatunun öz baş çadırı və ona xidmət edən iki vəziri vardı.*

## Xatunluqdan sonra
824-cü ildə Çindexan vəfat etdi və qardaşı Çjaoli Kazar xan tərəfindən əvəz olundu.Taihe xatunun xaqanın qardaşı ilə evlənib-evlənmədiyi bilinmir. 832-ci ildə Çjaoli öldürüldü və yerinə Külüg bəy keçdi. 839-cu ildə An Yunhe adlı bir soğd əyan və Çaylı adlı bir uyğur əyanın ona qarşı planlarını öyrənən və edam əmrini verən Külüg bəy dövlətdə sevilməməyə başlamışdı. Kürəbir Urunqu Sanqun adlı Uyğur əsilzadə Şato tayfasının rəisi Çuye Çisin ilə birlikdə Ordu-Balıq şəhərini mühasirəyə aldı. Külüg bəy intihar etdi. Üsyançı uyğur əyanları II Kazar xan adlı bir nəfəri xaqan taxtına çıxarmağa hazırlaşırdılar.

Vəziyyətin gedişatını bəyənməyən 840-cı ildə Qırğız xaqanlığından dəstək alan Külüg Bağa Sanqun adlı Uyğur əyanı paytaxta hücum edərək II Kazar xan və Kürəbir Urunqu Sanqunu öldürdü. Taihe xatun isə Qırğız xaqanı Are xanın əsiri olmuşdu. Are xan Çindən dəstək almaq üçün şahzadəni hədiyyələrlə paytaxta geri göndərsə də karvan yolda Üge xaqanın ordusu tərəfindən yağmalandı, xatun əsir düşdü. Xaqan Taihe xatunun qardaşıoğlu olan imperator Vuçonqa onu xaqan kimi tanıması qarşılığında göndərəcəyini dedi.İmperator tələbləri qəbul etmədi və Uge xaqana qarşı Şhi Hsionqu göndərdi. Taihe xatun əsirlikdən xilas olaraq paytaxt Çanqana gətirildi.

## Sonrakı həyatı
4 aprel 843-cü ildə şahzadə yenidən Çinə qayıtdı. Ölüm tarixi bilinmir.

## İstinadlar
Qavurd

**Qara Arslan Qavurd bəy** () —Səlcuq şahzadəsi, Kirman Səlcuqlu dövlətinin qurucusu.

## Həyatı
Atası Çağrı bəyin Xorasan valisi olduğu dövrdə doğulmuşdur. Büveyhilər dövlətinin Səlcuqlar tərəfindən işğalından sonra 1048-ci ildə Kirmana vali təyin edilmişdi.Titulu *İmadəddövlə* idi.

## Hakimiyyəti

### Toğrul bəy dövründə
1055-ci ildə Omana yürüş etmiş və bölgəni ələ keçirmişdi.1056-cı ildə Sistan da fəth olunmuşdu. 1059-cu ildə İbrahim İnal üsyanı çıxmış, Qavurd bəy əmisi Toğrul bəyə üsyanı yatırmaqda kömək olmuşdu.

### Alp Arslan dövründə
4 iyul 1063-cü ildə Toğrulun ölümündən sonra qardaşı Alp Arslanın tərəfini tutmuş və Şirazda adına xütbə oxutdurmuşdu.Bundan sonra özünü vəliəhd kimi görən Qavurd bəy Şabanqara hökmdarı əmir Fəzləveyhə qarşı yağmalar edirdi. Fəzləveyhin şikayətindən sonra 1064-cü ildə qardaşı tərəfindən göndərilən cəza dəstəsinə məğlub olub Kirmana geri çəkilmişdi.

1067-ci ildə yenidən üsyana qalxmış, lakin yenə məğlub olaraq qardaşı tərəfindən bağışlanmışdı.

1068-ci ildə başqa bir üsyana başlayan Qavurd bəy bu dəfə Nizamülmülkün ordusu ilə hesablaşmalı oldu. Amma Səlcuq ordusu Qavurd ilə döyüşməyə həvəsli deyildi. Əsas səbəb kimi tarixçilər Qavurdun ordusunun türklər, Səlcuq ordusunun isə farslar tərəfindən idarə olunmasını göstərir. Buna görə də 1069-cu ildə Səlcuq ordusu döyüşsüz İsfahana qayıtdı.

Alp Arslan qardaşı ilə ədavətinin Qavurdun oğlu Sultanşahdan qaynaqlandığını düşünürdü.Sultan Qavurda oğlunun saraya göndərilməsini buyursa da, Qavurd əvvəlcə razı olmamış, Sultanşah isə 1070-ci ildə şəxsən sultanın hüzuruna çıxmışdı. Sultanşah əmisindən atasına qarşı ordu qurmağı təklif etmiş, Alp Arslan bu təklifi qəbul etmişdi. Bir neçə min əsgərlə atasına hücuma keçsə də Sultanşahın bu planı iflasa uğradı.

1072-ci ildə Alp Arslanın ölümü və Məlikşahın hakimiyyətə gəlməsi Qavurd bəy üçün böyük çaplı üsyana əsas səbəb oldu.

### Məlikşahın dövründə
Məlikşahın hakimiyyətinə əsas təhlükə qardaşı Ayaz bəy və əmisi Qavurd bəy idi. Ayaz Orta Asiyadakı Səlcuq torpaqlarına canişin təyin edilmiş və təhlükə sovuşmuşdu. Qavurd isə hakimiyyətə iddialı idi. 16 may 1073-cü ildə Qavurd bəy Həmədan yaxınlığında, Kərəcqapıda məğlub oldu və Nizamülmülkün tələbi ilə edam edildi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Kazan (stansiya)

**Kazan Dəmiryolu Stansiyası** - Kazan şəhərinin mərkəzində, Privağzalnaya meydanında yerləşir. Vağzal binası 1896-cı ildə Henrik Ruşun) layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Şəhərin görməli yerlərindən biridir. Şəhər ətrafı terminal isə 1967-cı ildə inşa edilmiş və 2005-ci ildə yenidən bərpa edilmişdir. Kazan stansiyası 36 cüt uzaq və 13 yaxın məsafəli qatarlara xidmət edir. Üstəlik xidmət arasında şərq istiqamətində olan dizel qatarları da vardır. İl ərzində vağzal 8 mln sərnişinə xidmət edir. Stansiyada 15 yol, bir neçə aşağı platforma və yolların üstündə bir yerüstü üst keçid var. Bütün əsas platformalarda işləyən liftlər vardır. Stansiyanın ərazisi qapalıdır. Ora giriş nəzarət altındadır. İstənilən şəxs sərbəst şəkildə kassalardan bilet əldə edə bilir. Şəhərətrafı qatarlara keçid üçün terminaldakı turniket kompleksləri, qərb və şərq platformalarında iki ayrı qırmızı pavilyon istifadə olunur. Stansiyanın yerləşdiyi meydandan metro istisna olmaqla, hər cür ictimai nəqliyyat keçir. 

Şəhərə dəmir yolunun çəkilişindən bir qədər sonra 1893-cü ildə voğzal açılmışdır. Sovetlər dönəmində binada Qorkov dəmir yollarının Kazan bölməsi yerləşirdi.

Stansiya binası 1992-ci ildə şiddətli bir yanğına məruz qaldı və 1997-ci ildə yenidən bərpa edildi. 2005-ci ilə şəhərin mi illiyi münasibətilə vağzalın bərpası planlaşdırılırdı. Ancaq meydanın və şəhər ətrafı platformanın bərpası mümkün olmuşdur.

## Uzun məsafə qatarları
2018-ci ilin iyun ayından etibarən stansiyadan aşağıdakı uzun məsafə qatarları işləyəcək:


kazan-railstation-suburban.jpg|Şəhər ətrafındakı bina
kazan-railstation-adm.jpg|İnzibati bina
Kazan Railway station 08-2016 img2.jpg|Yeni korpus
"Kazan-1" railway station.JPG|Qış vağzalının binası
Desiro Rus 1.jpg|Siemens Desiro Rus.
Kazan-universiade-orgcars.jpg|2013-cü il.
Железнодорожный вокзал Казань-1.jpg|


## Mənbə
* Расписание поездов дальнего следования 
* Расписание пригородных поездов 
* Схема Арского (Восточного) направления 
* Схема Зеленодольского (Западного) направления
## İstinadlar
Dərbənd (stansiya)

**Dərbənd** — Şimali-Qafqaz dəmir yollarının Maxacqala regionunda yerləşən dəmiryol stansiyası. İnzibati baxımdan Dağıstan Respublikasının Dərbənd şəhərində yerləşir. Rusiya Dəmiryolları şəbəkəsinin ən cənub şəhər stansiyasıdır.

## Təsviri
Stansiyada elektrik lokomotivləri Azərbaycana gedən və oradan gələn qatarlar gömrük nəzarəti təşkil edilir.

## Uzun məsafə

## Mənbə
* Расписание поездов по станции Дербент в Яндексе
* Расписание и наличие мест на сайте ОАО "РЖД"
Sultanşah

**Rüknəddövlə Sultanşah** — Qavurd bəyin oğlu, Kirman hakimi. Məlikşahın hakimiyyətini qəbul etmişdi. 1084-cü ildə vəfat etmiş, yerinə qardaşı Turanşah gəlmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İranşah

**Bəhaəddin İranşah** — Səlcuq şahzadəsi, Kirman hakimi.

## Həyatı
1097-ci ildə atası Turanşahın balta yarasından ölməsi nəticəsində hakimiyyətə gəlmişdi. Atasından fərqli olaraq İsmaililərə meylli olmuş, 5 il hakimiyyətdən sonra xalq üsyanı nəticəsində öldürülmüşdür.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Dostəli xan Müəyyirəlməmalik

**Dostəli xan Müəyyirəlməmalik** () — Qacarlar dövlətinin xəzinədarı.

## Həyatı
Dostəli xan Hüseynəli bəy oğlu 1760-cı ildə İsfahanda anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Müəyyirəlməmalik ləqəbini daşıyırdı.

Dostəli xan Müəyyirəlməmalik 1821-ci ildə Kəngavərdə vəfat edib.

Dostəli xanın Məhəmmədqasım xan adlı oğlu vardı. Qasım xan Vali onun nəvəsidir.

## İstinadlar
I Turanşah (Kirman Səlcuq hökmdarı)

**Turanşah** () — Qavurd bəyin oğlu, Kirman hakimi.

## Hakimiyyəti
Qardaşı Sultanşahın ölümündən sonra taxta çıxmışdır. Onun dövründə Böyük Səlcuqlarla əlaqələr yenidən pisləşmiş, Türkan xatun müharibə vəziyyəti yaratmışdı.1097-ci ildə Fars vilayəti uğrundakı döyüşdə Türkan xatunun ordusu məğlubiyyətə uğrasa da Turanşah döyüşdə aldığı yaradan tezliklə vəfat etmişdi.

Kirmandakı Məlik Turanşahi Məscidi onun əmri ilə tikdirilmişdir.

## İstinadlar
Cümhuriyyət (zirvə)

**Cümhuriyyət** — Azərbaycan Respublikasında Qusar rayonu ərazisində, Böyük Qafqaz sıra dağlarında dəniz səviyyəsindən 3740 metr hündürlükdə, Tufandağın yan silsiləsində yerləşən zirvə.

## Haqqında
Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi və "Regional İnkişaf" İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illik yubileyi münasibətilə yeni zirvə fəth olunub.

İlkin olaraq 3 may 2018-ci ildə zirvəyə marşrut açılıb. 25 may 2018-ci ildə isə Böyük Qafqaz sıra dağlarında Tufandağın yan silsiləsində dəniz səviyyəsindən 3740 metr hündürlükdə yerləşən zirvəyə "Cümhuriyyət" zirvəsi adı verilib.

Layihə Prezident İlham Əliyevin 2018-ci ilin Azərbaycan Respublikasında "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili" elan edilməsi haqqında sərəncamına əsasən həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində reallaşıb.

Burada yerləşdirilmiş büstün müəllifi əməkdar rəssam Azad Əliyevdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasında ən yüksək dağ zirvələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kirmanşah (Kirman Səlcuq sultanı)

**Kirmanşah** — Kirman Səlcuqlu hakimi və Qavurd bəyin böyük oğlu. Şahzadəlik dövründə atası ilə Sistanın fəthində iştirak etmişdi.Hakimiyyətdə cəmi 1 il qalmış vəfat edib yerinə Sultanşah təyin edilmişdi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Eqriçka Təbiət Parkı

**Eqriçka təbiət parkı** () — Serbiyada yeləşən təbiət parkı. İnzibati baxımından Voyevodinanın Başka-Planka, Temerin, Brbas və Jalab icmalarının ərazisində yerləşir. Park 11.144 ha və 81 ar ərazizini əhatə edir. III kateqoriyalı təbiət abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur. Bununla belə Beynəlxalq Təbiəti Qoruma birliyi tərəfindən V kateqoriya olaraq qeyd edilir. Park Eqriçka çayının orta axarında yerləşir.

Təbiət parkı bərk tullantılar, qrunt suları, qamışların yandırılması, ətraf tarlaların pestisidlərlə zəhərləndirilməsi və Brakonyerlikdən əziyyət çəkir.

## Coğrafi xüsusiyyətləri
Park Baçka regionunda yerləşir və çay, bataqlıq və nohur biotoplarına sahibdir. Ərazini qamışlıqlar örtmüşdür. Parkın ərazisi 70 metr hündürlükdə yerləşir. İqlimi mülayim-kontinentaldır. Yayı uzun və istidir, qışı isə adətən sərt keçir. Eqriçka çayı özünəməxsus özəllikləri səbəbindən unikaldır.

## Bitki və heyvanlar aləmi
Parkda 80 növ su və bataqlıq bitkisi vardır. Onların böyük əksəriyyəti qorunma altındadır — Ağ suzanbağı (*Nymphea alba*), Bataqlıq telipterisi (*Thelypteris palustris*), üzən suqozu (*Trapa natans*), Utricularia vulgaris və b.

Parkda 150 növ heyvan qeydə alınmışdır ki, bunun da böyük qismi nadir heyvanlardır  — Böyük danquşu (*Botaurus stellaris*), Qaraboyun maygülü (*Podiceps nigricollis*), Ağgöz qaraördək (*Aythya nyroca*), Enlidimdik cürə (*Spatula clypeata*), Boz qaz (*Anser anser*), Bataqlıq belibağlısı (*Circus aeroginosus*), Kiçik təqibçi (*Porzana parva*), Seyrəbülbül (*Luscinia svecica*), Bığlı susüpürən və Qara susüpürən (*Chlidonias hybridus, Ch. niger*). Susamuru isə bölgənin su-bataqalıq zonasına əsl yaraşıqdır. Park ərazisində 80 növ balıq yaşayır.

## Qoruma tədbirləri
Park ərazisində bərk tullantıların atılmasına, qrunt sularının çirklənməsinə, qamışların yandırılmasına, brakonyerliyə qarşı tədbirlər görülür.

## Qalereya

Jegrička, park prirode, Zmajevo 01.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 02.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 03.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 04.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 05.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 06.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 07.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 08.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 09.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 10.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 11.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 12.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 13.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 14.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 15.jpg |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 16.JPG |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 17.JPG |
Jegrička, park prirode, Zmajevo 18.JPG |


## İstinadlar

## Mənbə
* ЧП Јегричка
* ЧП Јегричка
Birinci Qafqaz korpusu

**Osmanlı ordusunun I Qafqaz korpusu** (türkcə: *I Kafkas Kolordusu ya da I Kafkas Kolordusu*), Osmanlı ordusunun ordu korpuslarından biri. Birinci Dünya müharibəsi dövründə yaradılmışdır.

## Yaradılması
### 1916 dekabr, avqust 1917, yanvar 1918
1916 dekabr, avqust 1917, yanvar 1918-ci illərdə korpusun strukturu belə idi:

* Birinci Qafqaz Korpusu
**IX Qafqaz diviziyası, X Qafqaz diviziyası, 36-cı Qafqaz diviziyası

### 1918 iyunda strukturu
1918-ci ilin iyun ayında korpusun strukturu belə idi:

* Birinci Qafqaz Korpusu
**IX Qafqaz diviziyası, X Qafqaz diviziyası, XV diviziya

## Komandanları
* General-leytenant Yusif İzzət paşa — 1916–1917-ci illər.
* Kazım Qarabəkir paşa — 1917 dekabr 27-dən, 1918 dekabrın 25-nə qədər.

## Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə əlaqəsi
Qafqaz İslam Ordusu təşkil edilnə zaman onun hərbi birləşmələrinin əksəriyyəti bu ordu korpusunun hissələrindən təşkil edilmişdi. Kürdəmir döyüşü, Göyçay döyüşü və xüsusilə də Bakı döyüşləri zamanı Qafqaz İslam Ordusunun canlı qüvvəyə olan ehtiyacı bu korpusun şəxsi heyəti hesabına təmin edilmişdir.

Bu ordu korpusunun birləşmələri həmçinin Naxçıvanda və ətraf ərazilərdə ermənilərin azərbaycanlılara qarşı soyqırım aktlarının qarşısının alınmasında da iştirak etmişdir.

## Ləğvi
1916-cı ilin sentyabrında yaradılan ordu korpusu, 1918-ci ilin oktyabr ayının 21-də Mudros barışığına görə ləğv edilmişdir. Ordu korpusu ləğv edilsə də şəxsi heyəti Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərliyi altında Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinin sonuna qədər döyüşmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Qafqaz İslam Ordusu
*Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
*İkinci Qafqaz korpusu
Topoloji izolyator

Topoloji izolyator – həcmin daxilində dielektrik (izolyator) olan, səthin üstündə isə elektriki keçirən xüsusi tip materialdır. Topoloji izolyatorun nümunəsi kimi çox incə (əks halda lazımi effekt alınmır) civə təbəqəsi plyonkası və əvvəlcə laboratoriyada alınmış, sonra isə təbiətdə təsbit olunmuş kavatsulit mineralı çıxış edə bilər.
Hal-hazırda dünyada multidissiplinar xarakterli elmi tədqiqatlar geniş vüsət alır. Kimya fizika və materialşünaslığın qovşağında elmi araşdırmaların ən prioritet istiqamətlərindən biri yüksək texnologiyalar üçün qabaqcıl materialların alınmasının elmi əsaslarının yaradılmasıdır. Bu materiallara topoloji izolyatorlar (Tİ), günəş enerjisi çeviriciləri üçün daha effektiv fotovoltaik materiallar və nəhayət yeni sinif yarımkeçirici-ferromaqnetiklər və termoelektriklər daxildir. Məlumdur ki, bu materialların yaradılmasında baza fazaları kimi metalların xalkogenidlərindən və onlar əsasında çoxkomponentli fazalardan istifadə olunur.
Alternativ enerji mənbələri, mülki və hərbi sənaye və həmçinin, informasiya texnologiyaları üçün yuxarıda qeyd olunan innovativ materiallar arasında topoloji izolyatorlar xüsusi yer tutur. Maddənin bu xüsusi kvant halı cəmi bir neçə il öncə kəşf edilmişdir və onların araşdırılması yüksək texnologiyalar fizikası və kimyası sahəsində hazırda ən prioritet məsələlərdən biridir (Moore. The Birth of Topological İnsulators. Nature, 464, 7286, 2010). Tİ-də elektronlar kristalın həcmində deyil səthi boyunca hərəkət etməklə kvant spin Holl effekti nümayiş etdirir. Bu halda spinləri əks olan elektronların hərəkət istiqamətləri müxtəlif olur. Kvant spin Holl effektinin bu üstünlüyü keyfiyyətcə yeni elektronikanın – spintronikanın təşəkkül tapmasına real imkan yaradır.
Topoloji izolyatorlar 1980-ci illərdə proqnozlaşdırılmış, ilk dəfə 2007-ci ildə təsbit olunmuş və həmin dövrdən aktiv şəkildə tədqiq edilir.

## Xüsusiyyətləri
Üçölçülü topoloji izolyatorun səthi vəziyyəti ikiölçülü elektron qazının yeni tipidir, harda ki elektronun spini impulsla əlaqəlidir, yəni spin elektronun özünün hərəkətindən asılıdır.

## Tətbiqi
Topoloji izolyatorlar kvant kompüterlərində informasiya daşıyıcısı kimi istifadə oluna bilər.
Nəzəriyyədə tətbiqi:
* Maqnit monopoliləri
* Mayoran fermionu
* aksion
* kvant hesablamaları
* sahənin kvant nəzəriyyəsi

## Ədəbiyyat
# Абрикосов Н. Х., Банкина В. Ф., Порецкая Л. В. и др. Полупроводниковые халькогениды и сплавы на их основе. М.: Наука, 1975, 216 с.
# Бабанлы М. Б., Юсибов Ю. А., Абишев В. Т. Трехкомпонентные халькогениды на основе меди и серебра. Баку: БГУ, 1993, 342 с.
# Угай А. Я. Введение в химию полупроводников. М.: Высшая школа, 1975, 302 с
Kloto zülalı

**Kloto zülalı** — β-qlukuronidaza (К. Ф.3.2.1.31 ) bir sıra reseptorlarla qarşılıqlı təsirdə olan, orqanizmin insulunə qarşı həssaslığını tənzim edən transmembran zülaldır.

## Kəşf tarixi
Kloto geni ilk dəfə 1997-ci ildə yapon alimləri tərəfindən kəşf edilmiş və yunan mifologiyasında ömrün ipini əyirən mələyin şərəfinə Kloto adlandırılmışdır.
Yaşlandıqca orqanizmdə Klotonun miqdarı azalır. Təcrübə heyvanlarında Klotonun miqdarı yüksəldikcə ömrün uzunluğu artır, əksinə nokaut siçanlarda zülalın olmaması qocalmanı sürətləndirir. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, siçan və insanların Klotho zülalında 1014 amin turşusu var. İnsanla siçanın Klotho geni 86% oxşardır. İnsanda bu gen 13-cü xromosomda yerləşir: 5 eqzonu, 4 intronu var. Klotho proteini I tip transmembran zülallara aid edilir. Quruluşuna görə Klotho zülalının N və C terminalı (ucları) var. C terminalı transmembrana bitişikdir. Digər hissə hüceyrəarası mayedə yerləşir. Bu hissə üç cür olur: SS, Kl1, Kl2. Klotho zülalı iki formada olur: 1) membran formasında; 2) sekresiya formasında.

## Hormon və ya gənclik eleksiri
Klotho zülalının qocalıqla bağlı rolu 2 baxışla izah olunur: 1-cisi orqanizm səviyyəsində, 2-cisi hüceyrə səviyyəsində. Orqanizm səviyyəsindəki qocalığı genetika təyin edir. Bu zaman orqanizmə xarici faktorlar təsir edir: qidalanma, stres, həyat tərzi və s. Hüceyrə səviyyəsindəki qocalığı hüceyrənin bölünmə mexanizmi ilə əlaqələndirirlər. Hüceyrənin bölünməsi zamanı telomerazanın ölçüsünün azalması mühüm rol oynayır. Belə ki, xətti xromosomlarda, məs. eukariotlarda xromosomun 2 başında telomer vardır, hüceyrə bölündükcə telomer qısalır və sonda bölünmə dayanır. Telomerlərin qısalmasının müqabilində elə mexanizmlər tapılıb ki, bu yolla ömrü uzatmaq mümkündür. Son 10 ildə müəyyən olunub ki, orqanizmdə bu işi Klotho zülalı yerinə yetirir. Həmin zülal toxuma və müxtəlif orqanların ömrünün çoxalmasını mümkün edir. Ona görə bu zülala "hormon və ya gənclik eleksiri" ləğəbi verilib. Klothonun sekresiyalı forması insulinin işini azaltmaqla qocalmanın qarşısını alır.

## Xarici keçidlər
* "Ген молодости" Klotho повышает сопротивляемость к оксидантному стрессу — Элементы, 11 ноября 2005 г.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Eykon

**Eykon** () — Seneqal əsilli amerikalı müğənni, prodüser və iş adamı.

## Diskoqrafiya

* *Trouble* (2004)
* *Konvicted* (2006)
* *Freedom* (2008)
* *El Negreeto* (2019)

## Turlar
* Dar Es Salaam, Tanzania One-off Concert (2006).
* Konvicted Tour (July to September 2007, then additional dates in 2008)
* The Sweet Escape Tour (Gwen Stefani ilə) (Aprel-İyul 2007)
* Good Girl Gone Bad Tour (Rihanna ilə) (yalnız Kanada, Sentyabr-Dekabr 2008)
* Konvict Muzik Tour (T-Pain ilə) (yalnız Avstraliya, Octyabr 26–27, 2009)
* Summer Tour, (yalnız Braziliya, Yanvar Fervral 2010)
* OMG Tour (Aşer ilə) (Şimali Amerika, Aprel- İyun 2011)

## Filmoqrafiya
* *Black November* (2012)
* *American Heist* (2014)
* *Popstar: Never Stop Never Stopping* (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsayt: www.akon.com
Qven Stefani

**Qven Stefani** () — ABŞ müğənnisi.

## Diskoqrafiya
### Albom
* *Love. Angel. Music. Baby.* (2004)
* *The Sweet Escape* (2006)
* *This Is What the Truth Feels Like* (2016)
* *You Make It Feel Like Christmas* (2017)

### Sinql
* 2004: "What You Waiting For?"  
* 2004: "Rich Girl"
* 2005: "Hollaback Girl"  
* 2005: "Cool" 
* 2005: "Luxurious"
* 2006: "Crash" 
* 2006: "Wind It Up" 
* 2006: "The Sweet Escape" 
* 2007: "4 in the Morning" 
* 2007: "Now That You Got It"
* 2008: "Early Winter"
* 2014: "Baby Don't Lie"
* 2014: "Spark The Fire"
* 2015: "Used to Love You"
* 2016: "Make Me Like You"
* 2016: "Misery"

## Film
* Aviator (2004)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsayt: www.gwenstefani.com
Miruşa

**Miruşa** (; ) — Kosovo Respublikasının mərkəzi hissəsində yerləşən regional park. Park Metohiya düzənliyinin şərqində yerləşir. Ərazidə olan təbiət abidələri, özəl landşaft və biomüxtəlifliyə görə park 1982-ci ildə regional park elan edildi. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin klasifikasiyasına əsasən beşinci kateqoriya statusu almış və 55 580 hektar sahə qorunma zonasına daxil edilmişdir. Park üç munisipalitet ərazisində yerləşir: Klina, Malişevo və Oraxovas.

## Ümumi məlumat

Miruşa parkı daha çox eyni adlı çayın axdığı kanyonla məşhurdur. Çay kanyon boyu kaskad şəlalələr, karst tipli göllər əmələ gətirmiş. Geoloji struktur baxımdan kanyon ultra əsas və vulkanik-çöküntü süxurlarından təşkil olunub. Yura, karbon və təbaşir dövrlərində formalaşmış kanyonun dərinliyi 200 metrdir.

Kanyonda olan göllər bir-biri ilə şəlalələrlə birləşir. Ən hündür şəlalənin hündürü 21 metrdir. Ümumən kanyonda 12 şəlalə və 16 göl yerləşir. Kanyon daha çox sonuncu və kanyonun ən dar yerində yerləşən göllə məşhurdur. 

Park bölgəsi mülayim kontinental iqlimə malikdir və Aralıq dənizinin təsiri böykdür. Ərazi flora və fauna baxımdan zəngindir. Parkda bir çox endemik növlər mövcuddur.

Miruşa parkı Kosovanın ən gözəl və maraqlı təbiət obyektlərindən biridir. Park üç munisipal vahidin ərazisinə aiddir. Miruşa parkı Qremnik dağının cənub ətəklərində, Miruşa çayının hər iki sahilində yerləşir. Park çayın Ağ Drinə töküldüyü əraziyə qədər davam edir.

Parkın qərb hissəsindən Klina-Cakovisa avtomobil yolu keçir (М9.1). Bu yola paralel Peç-Prizren dəmir yolu, 8&nbsp;km şimaldan isə Priştina-Peş avtomobil yolu keçir.

Ən yaxın hava limanı  — Priştina Beynəlxalq Hava Limanıdır (PRN).

## İstinadlar
Bismut oksid (II)

**Bismut oksid(II)**
Bismut monooksid – BiO formullu bismut metalı və oksigenin binar qeyri- üzvi birləşməsidir. Boz-qara rəngli kristallardır. Soyuq su ilə qarşılıqlı təsirdə olub, kristallohidrat əmələ gətirir. Ərimə temperaturu 902 °C, qaynama 1647 °C.

## Alınması
* Bismut 3-oksidi bismutla qarşılıqlı təsirindən
:: \mathsf{Bi_2O_3 + B \rightarrow 3BiO}
* Hidrogen ilə 265℃ temperaturda
:: \mathsf{Bi_2O_3 + H_2 \rightarrow 2BiO + H_2O}
* Karbon oksidi ilə 400℃ temperaturda
:: \mathsf{Bi_2O_3 + CO \rightarrow 2BiO + CO_2}

## Kimyəvi xassələri
* Havada qızdırıdıqda oksidləşir 180℃ temperaturda
:: \mathsf{4BiO + O_2 \rightarrow 2Bi_2O_3}
* Metala qədər
300℃ temperaturda
:: \mathsf{BiO + H_2 \rightarrow 2Bi + H_2O}
250℃ temperaturda
:: \mathsf{BiO + CO \rightarrow 2Bi + CO_2}
* Turşularla turşu oksidləri ilə qarşılıqlı təsirdə olur.
:: \mathsf{3BiO + 6HCl \rightarrow 2BiCl_3 + Bi + 3H_2O}
:: \mathsf{5BiO + CO_2 \rightarrow 2Bi_2O_3 + Bi + CO}

## Ədəbiyyat
# Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И. Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — 623 с.
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
# Лидин Р. А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с.
# Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.
Bismut oksid (III)

**Bismut oksid(III)**
Bismut oksid(III) – bismut metalı və oksigenin binar qeyri-üzvi birləşməsidir. Formulu Bi2O3 . Suda həll olmayan sarımtıl kristallardır.

## Alınması
* Təbiətdə bismit mineralına rast gəlinir- Bi2O3 bismut oksidi.
* Bismutun havada yanması ilə (500–1000℃)
:: \mathsf{4Bi + 3O_2 \rightarrow 2Bi_2O_3}
•Bismut nitratın parçalanmasından (700℃)
:: \mathsf{4Bi(NO_3)_3 \rightarrow 2Bi_2O_3 + 12NO_2+3O_2}
•Bismut sulfidin oksidləşməsindən(400℃)
:: \mathsf{2Bi_2S_3 + 9O_2 \rightarrow 2Bi_2O_3 + 6SO_2}

## Fiziki xassələri
Bismut oksidi (III) ağ-sarımtıl kristallardır. Dörd kristallik modifikasiyası var:
* alfa — Bi2O3 monoklin sinqoniya (psevdorombik), havada 727 °C qızdırdıqda oksigeni itirir və omeqa — Bi2O3-x keçir.
* beta — Bi2O3, parlaq sarı kristal, tetraqonal sinqoniya 646 °C qədər soyudulduqda omeqa — Bi2O3- dən əmələ gəlir, 620–605°C-də alfa- Bi2O3 keçir.
* qamma — Bi2O3 parlaq sarı kristaldır, kubşəkilli sinqoniyaya malikdir.
* siqma — Bi2O3, narıncı kristallardır, kubşəkilli sinqoniyaya malikidir.

## Kimyəvi xassələri
* qatı, isti turşularla reaksiyaya girir.(70–80℃)
:: \mathsf{Bi_2O_3 + 6HCl \rightarrow 2BiCl_3 + 3H_2O}
* xlorla reaksiyaya girir.
:: \mathsf{Bi_2O_3 + 2Cl_2 \rightarrow 2BiOCl + Cl_2O}
* Molekulyar hidrogen metala qədər reduksiya edir.(240–270℃)
:: \mathsf{Bi_2O_3 + 3H_2 \rightarrow 2Bi + 3H_2O}
* Peroksidlərlə qarşılıqlı təsirdən bismutatlar əmələ gətirir.
* (450–600℃)
:: \mathsf{2Bi_2O_3 + 2Na_2O_2 + O_2 \rightarrow 4NaBiO_3}
* (400–500℃)
:: \mathsf{Bi_2O_3 + 2Na_2O_2 + 2NaOH \rightarrow 2Na_3BiO_4 + H_2O}

## Ədəbiyyat
# Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — 623 с.
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
# Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с.
# Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.
Dağlar qızı Reyhan (mahnı)

**Dağlar qızı Reyhan** — Azərbaycan xalq mahnısı. 1960-ci ildə  mahnını ilk dəfə SSRİ xalq artisti Rəşid Behbudov ifa etmişdir.

## Mahnının yaranma tarixçəsi
1918-ci il Mart soyqırımı zamanı erməni daşnakları azərbaycanlıların toyuna hücum edərək bəyi öldürürlər. Əslən Xaçmazdan olan Reyhan adlı gəlin isə qaçıb gizlənməyi bacarır. Sonradan dağlara çəkilən Reyhan başına dəstə yığaraq Qubada "Gəlinqaya" adlandırılan yerdə daşnakları darmadağın edir. 1928-ci ildə Reyhan həbs olunur, amma bolşeviklər tərəfindən güllələnməyə aparılan zaman o, xilas edilir.  Reyhanın adı və soyadı dəyişdirilir. O, Krımdakı bir monastrda yerləşdirilir. Hansı monastra yerləşdirildiyi məlum deyildir.

Əslən Xaçmazın Padar kəndindəndir.

## Haqqında
1959-cu ildə Azərbaycan bəstəkarı Fikrət Əmirov bu qəhrəman qıza həsr olunan "Dağlar qızı Reyhan" şerinə musiqi bəstələyir. Bir versiyaya görə mahnının sözləri şair Tələt Eyyubova məxsusdur. 1960-cı ildə  mahnını ilk dəfə SSRİ xalq artisti  Rəşid Behbudov ifa etmişdir. Lakin bu mahnı SSRİ xalq artisti Zeynəb Xanlarovanın ifasında  daha da məşhurlaşır. "Reyhan" mahnısı Azərbaycanla qonşu olan bir neçə qonşu ölkə dillərində də ifa edilib.

## Sözləri

I
Dağlar qızı Reyhan, Reyhan
Parlaq dan ulduzu Reyhan, Reyhan...
Aləm sənə heyran, heyran, heyran ...

II
Nə qəşəngsən, ay qız,
Gül-çiçəksən, ay qız,
Bir danəsən, ay qız,
Dürdanəsən, ay qız...

III
Gözəllər gözəli Reyhan, Reyhan,
Sevdamın əzəli Reyhan Reyhan,
Aləm sənə heyran, heyran, heyran ...

IV
Nə qəşəngsən, ay qız,
Gül-çiçəksən, ay qız,
Bir danəsən, ay qız,
Dürdanəsən, ay qız...

V
Zil qaradır gözün Reyhan, Reyhan,
Baldan şirin sözün Reyhan, Reyhan.
Aləm sənə heyran, heyran, heyran...

VI
Nə qəşəngsən, ay qız,
Gül-çiçəksən, ay qız,
Bir danəsən, ay qız,
Dürdanəsən, ay qız...


## İstinadlar
Barbo dağı

**Barbo dağı** (**Barbo piki**, ) — Elsmir adasında yerləşən, Kanadanın Nunavut vilayətinin ən hündür zirvəsi. 2616 metr hündürlüyə malik zirvə həmçinin Kanada Arktik arxipelaqı nın və Arktika Kordilyerinin ən hündür zirvəsidir.

Dağ Kuttinirpaak Milli Parkı ərazisində yerləşir.

Zirvənin ilk fəthi 7 iyun 1967-cı ilə təsadüf edir. 1969-cu ildə isə antropoloq Masrius Barbonun ölümündən sonra zirvə onun şərəfinə adlandırılmağa başlanılmışdır.

Təcrübəli alpinist üçün dağa gediş çox mürəkkəb deyil, sadəcə zirvənin fəthi güclü küləklər və ağır iqlim şəraiti ilə mürəkkəbləşir.

## Mənbə
* Summitpost.org
## İstinadlar
İrəm Dərici

**İrəm Dərici** (d. 21 mart 1987, İstanbul, Türkiyə) — türkiyəli müğənni, aparıcı və aktrisa.

## Həyatı və karyerası
İrəm Dərici 21 mart 1987-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti Dövlət Konservatoriyanın Piano bölməsini bitirmişdir. İstanbul Bilgi Universitetinin Sosiologiya bölməsini bitirdikdən sonra, **[[O Səs Türkiyə|O Ses Türkiye]]** mahnı müsabiqəsinə qatılmışdır."Monopop" adlı qrupla bir müddət səhnə almışdır.2012-ci ildə  "Bensiz Yapamazsın" ilk sinqlını, 2013-cü ildə isə "Düşler Ülkesinin Gelgit Akıllısı" sinqılını təqdim edir. 2013-cü ilin sentyabr ayında "2" adlı max-sinqılını təqdim edir. Max-sinqldan "Sevgi Olsun Taştan Olsun", "Zorun Ne Sevgilim" mahnılarına klip çəkdirir. Daha sonra türk müğənni Neşet Ertaşın "Neredesin Sen?" mahnısını yenidən ifa edərək təqdim edir.

2014-cü ildə "Kalbimin Tek Sahibine" sinqılını təqdim edir.Bu mahnı İrəm Dəricinin məşhurluğunu daha da artırır. 2014-cü ildə ikinci max-sinqılı "3"-ü təqdim edir.Max-sinqlda "Bir miyiz?", "Nabza Göre Şerbet" mahnılarına klip çəkdi. Rəşid Behbudovun "Nazəndə Sevgilim" mahnısını max-sinqlına daxil etmişdir.

2015-ci ilin mart ayında "Değmezsin Ağlamaya", sentyabr ayında "Aşk Eşittir Biz" sinqllarını təqdim etmişdir. Həmçinin Emrah Karadumanın "Tozduman" albomundakı"Nerden Bilecekmiş" mahnısını oxudu və mahnıya klip çəkdirdi.

2016-cı ildə ilk studiya albomu olan "Dantel"i təqdim etdi. Albomdakı "Evlenmene Bak", "Dur Yavaş", "Bana Hiçbir Şey Olmaz" və "Dantel" mahnılarına klip çəkdirdi.

13 sentyabr 2014-cü ildə radio aparıcısı Rıza Esendemir ailə həyatı qurdu.22 mart 2016-cı ildə isə ondan ayrıldı.

11 iyul-22 sentyabr 2016-cı il tarixində "Rising Star Türkiyə" yarışmasında münsiflik etmişdir.

2017-ci ildə Mustafa Ceceli ilə "Kıymetlim", Yonca Evimcik ilə "Kendine Gel" duetlərini ifa etmişdir. Həmçinin 2017-ci ildə "Tektaş" sinqlını təqdim etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Albom
* Dantel (2016)
*İrem Derici Tüm Şarkıları (2015)
### Max Sinql
**2** (2013)
*1. Sevgi Olsun Taştan Olsun
*2. Sevgi Olsun Taştan Olsun (Akustik)
*3. Zorun Ne Sevgilim

**3** (2014) 
* 1. Nazende Sevgilim
*2. Bir Miyiz
*3. Nabza Göre Şerbet

## Sinql
* Bensiz Yapamazsın  (2012)
* Düşler Ülkesinin Gelgit Akıllısı (2013)
* Aşk Eşittir Biz (2015)
* Tektaş (2017)
* Kendine Gel (2017)
* Sevimli (Bekar Bekir Orijinal Film Müziği) (2017)
* Bazı Aşklar Yarım Kalmalı (2017)
* Hadi Gel (2018)
* Cahil Cesareti (2018)

## Filmoqrafiya
*O Ses Türkiye (2011)
*İşte Benim Stilim (2016) 
*Jet Sosyete (2018)

## Həmçinin bax
Rəsmi Facebook Səhifəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qavriil Ter-Mikelov

**Qavriil Mixayloviç Ter-Mikelov** (, ; 16 aprel 1874, Stavropol – 14 yanvar 1949, Tbilisi) — Sovet memarı, SSRİ Memarlıq Akademiyasının müxbir üzvü (1937), Gürcüstan SSR-nin əməkdar incəsənət xadimi (1937), Tiflis İncəsənət Akademiyasının professoru.

## Həyatı
Qavriil Ter-Mikelov 1874-cü ildə Stavropolda Tiflisdən gələn erməni ailələrindən birində anadan olub. Atası sənaye və ticarət şirkətlərində işləmiş və fəaliyyətlərinə görə tez-tez iş gəzintiləri ilə məşğul olmuşdur. Qavriil məktəbə başlamazdan əvvəl Stavropolda yaşayırdı. Orta təhsilini Tiflis Real Məktəbində almışdır.

1899-cu ildə Ter-Mikelov Sankt-Peterburq İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun memarlıq şöbəsini bitirmiş, sonra onun memarlığı və yaradıcılığı başlıca olaraq Bakı və Tbilisidə keçmişdir.

Ter-Mikelov on ildən artıq Bakıda yaşamışdır. 1904-cü ildən 1918-ci ilə qədər o, yaradıcılıq cəmiyyəti yaratmış və bunun vasitəsilə layihələr alaraq onları həyata keçirmişdir. Bu birliyin ən əhəmiyyətli binalarından biri Bakı Filarmoniyasıdır.

## İşləri

### Bakıda
* Yüzbaşyanlar məlikanəsi (1900–1901)
* Tiflis Kommersiya Bankının Bakı filialı (1901)
* Bakı Kommersiya məktəbinin binası (1901)
* Adamyan qardaşlarının mədaxil evi (1908–1909)
* Tağıyev qardaşlarının mədaxil evi (1909–1911)
* Sadıqov qardaşlarının mədaxil evi (1909–1912)
* İctimai məclislər üçün yay binası (1910–1912 — daha sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının binası olaraq adlanmışdır)
* Dövlət bank işçilərinin yaşayış binası (1926)
* Fizioterapiya İnstitutunun binalar kompleksi (1937)

Fayl:Yaşayış binası, İstiqlaliyyət küç., 11.jpg|Yüzbaşyanlar məlikanəsi
Fayl:Sadıqov qardaşlarının evinin İstiqlaliyyət küçəsinə baxan fasadı.jpg|Sadıqov qardaşlarının mədaxil evi
Fayl:Yaşayış evi, B. Sərdarov küçəsi, 10.JPG|Dövlət bank işçilərin yaşayış binası
Fayl:Azerbaijan State Philharmonic Hall 2016.jpg|Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyası
Fayl:Building on Nizami Street 50 facae 1.jpg|Tağıyev qardaşlarının mədaxil evi 
Fayl:Bankın binası, T.Əliyarbəyov küçəsi, 5 2016.jpg|Tiflis Kommersiya Bankın Bakı filialı
Adamovların evi, 2020.jpg| Adamyan qardaşlarının mədaxil evi 
Fayl:Trade School, 1904 Baku.jpg| Bakı kommersiya məktəbi




### Tiflisdə
* Otel "Majestic" (1912–1915, indi — "Tbilisi Marriott", Rustaveli prospekti, 13)
* Dövlət Bank binası
* Tiflis Vağzalı (1952, bina 1982–1991-ci ildə tamamilə yenidən qurulmuşdur)

### Yaltada
* Kilsə

## İstinadlar
Qəzelşa şəlaləsi

**Qəzelşa şəlaləsi** —İrendık silsiləsinin şərqində, Xudolaz çayı üzəri yerləşən şəlalə.
## Ümumi məlumat
Şəlalə 800 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. 3 pillədən ibarətdir: birinci pillə 1,2 m, ikinci və üçüncü hərəsi 7 metr. Şəlalənin maksimal hündürlüyü 20 metrdir. Başqırdıstanın ən hündür şəlaləsidir.

Turistlər arasında bəzən «**İbrahimovski**» adı ilə məşhurdur. Yaxınlığında tur düşərgə yerləşir.

1965-ci ildə Qəzelşa şəlaləsi təbiət abidəsi elan edilmişdir.


Hadelsha_autumn_hi.jpg|
Hadelsha_autumn_lo.jpg|


## Mənbə
* Детский лагерь «Сармат»-Водопад Гадельша
* Водопад Гадельша на карте
* Водопад Гадельша в энциклопедии Башкортостана
* Фотоотчет похода на водопад весной
* Başqırdıstanın Şəlalələri
Peruşiç

**Peruşiç** () — Mərkəzi Xorvatiyada şəhər. Peruşiç Liçko-Senski jupaniyasına aiddir və eyni adlı icmanın mərkəzidir. 2011-ci ilin siyahıya alınmasına görə şəhər əhalisinin sayı 852 nəfərdir

## Coğrafiyası
Peruşiç şəhəri tarixi Lika əyalətinin cənub-şərqində, 575–600 metr dəniz səviyyəsindən hündürlükdə yerləşir. Şəhər Lika çayının vadisindədir. Qərbdən kiçik təpəliklə əhatə olunur.

Peruşiç dövlət əhəmiyyətli avtomobil yolları ilə Otoçasa və Qospiça şəhərləri ilə əlaqələnir. Bundan başqa əsas MP11 dəmir yolu ilə Zaqreb və Split şəhərləri ilə birləşir.

## Tarixi
Ərazi qədim zamanlardan yaşayış məskəni olmuşdur. Otoçasuya gedən yolda daş dövrünə aid edilən artefaktlar tapılıb. Bəzi tapıntılar tunc dövrü və VIII–IX əsrlərə aiddir. Beqovaça meşəsində Roma imperiyasına aid monolit yerləşir.

Peruşiç böyük yaşayış məntəqəsinə XVI əsrdə, Osmanlı İmperiyası zamanında çevrildi. Osmanlı əsarətindən sonra Peruşiç Avstriya imperiyasının, sonra isə Avstriya-macarıstan müqaviləsinə əsasən 1867-ci ildən 1918-ci ilə kimi Xorvatiya-Slavoni krallığına daxil edildi.

Xorvatiya müharibəsi (1991–1995) zamanı Peruşiç cəbhə zonasına daxil idi. Cəbhədə sabitlik olduqdan sonra belə Peruşiçdə hərbi toqquşmalar qeydə alınmışdır.

## Mədəniyyəti
Tarixi mənbələrə əsasən demək olar ki, Peruşiç xorvat kitab çapının beşiyidir. Yaxınlıqda ki, Kosin kəndində çap maşının ixtira edildikdən sonra Peruşiçdə ən qədim çap kitabı çap edilmiş. Bu kitab Xorvatiya və Avropanın ən qədim çap kitablarından biri hesab olunur (*хорв: Misal po zakonu rimskoga dvora*). Kitab çoxlu illüstrasiyalarla zəngindir. Kitab 1483-cü ildə çap edilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Peruşiç icması — Xorvatiyanın ən kasıb bölgəsi hesab olunur. Şəhər əhalisi daima azalır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti -əkinçilik və digər kənd təsərrüfatı sahələridir.

## İstinadlar
Fatih Əmirxan

**Fatih Əmirxan** - əsil adı isə **Muhəmmədfatih Zarif oğlu Əmirxanovdur**. Tatar dilində isə adı **-dır. O, 1 yanvar 1886 Kazanda anadan olub və 9 mart 1926 həmin şəhərdə rəhmətə gedib. Fatih Əmirxan Tatarıstanın məşhur yazıçısı və publisistidir

## Tərcümeyi-halı
Fatih Əmirxan 1 yanvar 1886-cı ildə Yeni Tatar kəndində anadan olub. Onun atası "İske Taş" məscidinin imamı idi. Yazıçı ö dövr üçün məşhur olan medresede təhsil almışdır.

1905-1907-ci illərdə Moskvada çap olunan "Tərbiyə-ətfal" (Cavanları maarifləndirək) qəzetinin baş katibi olmuşdur. 1907-ci ildə o Kazanda gündəlik qəzet olan "EL-İslax" nəşr elətdirir.

1909-cu ildə tatar dilində bir çox kiablarının tərcüməsi ilə məşğul olur.

1912-1917-ci illərdə Tatarıstanın milli qəzeti olan "Koyaş" (Günəş) qəzetinin redaktoru olur. Bu dövrdə o həmçinin ədəbiyyat-incəsənət jurnalı olan "And" və yumoristik jurnal olan "Yalt-yolt"a məqalələr yazır. O Abdulla Tukaemlə çox yaxın dost idilər.

Esperanto dərsliyinin üz qabığında Əmirxan Fatih və Abdulla Tukayun adları yazılmışdır.

Fatih Əmirxanın həyatı çox keşməkeşli olmuşdur. O Rusiyada baş verən inqilaba çox ümidlə yanaşırdı. Ancaq onun ümidləri özünü doğrultmadı.

O Fevral inqilabının baş verməsinə ən çox sevinən şəxslərdən biri olur. 1920-ci ildə Tatar ASSR yaradılmasında iştirak edir.

O son günlərini Böyük Qırmızı küçədə qardaşı İbrahim Əmirxanın ailəsinin yanında keçirdir.

Sağalmaz xəstəliyə düçar olması (ayaqlarının paralici), 1914-1918-ci illərdə Dünya müharibəsi, Vətəndaş müharibəsi və s. onu çox sarsıdır. Beləliklə, 9 mart 1926-cı ildə vəfat edir. Onu müsəlman qəbirsanlığında atası, dayısı və babasının yanında dəfn edirlər.

## Abidəsi
Fatih Əmirxanın abidəsi Kazan şəhərinin Yeni-Savinov rayonunda şəhər prospektində qoyulmuşdur.

## Ədəbiyyat
* *Аги Ф.* Амирхан // Литературная энциклопедия: В 11 т. Т. 1. — М.: Изд-во Ком. акад., 1930. — Стб. 112.
* "Fatix Ämirxan/Фатих Әмирхан". The Republic of Tatarstan Academy of Sciences. Institution of the Tatar Encyclopaedia. 2002. (tatar dilində)

## İstinadlar
Rodeziya

**Rodeziya** (, rəsmi adı (1970-dən sonra): **Rodezya Respublikası**) — 1965-1978 Afrikanın cənubunda yaranmış tarixi dövlət.

## Tarix
Bölgədə Sesil Rods tərəfindən 1889-ci ilfə British South Africa Company adlı şirkət quruldu. Beləcə İngilis hakimiyyəti altındakı bölgə 1895-ci ildə Rodeziya adı verilən torpaqların bir hissəsi halına gəldi. Britaniya hakimiyyəti dövründə gələn ağdərili qaçqınlar mütəmadi olaraq ölkə içində üstünlük qazanmağa başladı.

İngilislər inkişaf edən iqtisadiyyatı yeni bir bazarla bəsləmə ve ağdərili suverenliyini yaymaq baxımından Cənubi Rodeziya (bu gün Zimbabve) ilə Şimal Rodeziyanın (bu gün Zambiya) birləşdirilmesi üçün cəhdlərə başladı. Bu cəhdlər nəticəsində Britaniya hökuməti Nyasalandı da (bu gün Malavi) tərkibinə almaqla, 1953-cü ildə Rodeziya ve Nyasaland Federasiyanı formalaşdırdı.
Başqırdıstan sənayesi

**Başqırdıstan sənayesi** — Başqırdıstan Respublikasının iqtisadiyyat sahələrindən biri. Başqırdıstan Respublikasının sənayesi Başqırdıstan Respublikasının Sənaye və İnnovasiya Siyasəti Nazirliyinin səlahiyyətlərinə aiddir.

## Ümumi məlumat
Sənaye məhsulunun həcmi 640,4 mlrd. rubldur. (2009). Sənaye istehsalının sahəvi strukturu (2003, %-lə): yanacaq 37,7, maşınqayırma və metal emalı 17,3, kimya və neft-kimya 13,3, elektroenergetika 10,5, yeyinti 7,4, qara metallurgiya 2,8, əlvan metallurgiya 2,2, meşə, ağac emalı və sellüloz-kağız 2,1, tikinti materialları sənayesi 2, və s. Tuymazı, Şkapovo, Arlan və sair yataqlardan neft çıxarılır (əsas neftçıxarma şirkəti “Baş neft”dir). Aparıcı neft emalı müəssisələri: “Başneftexim” (RF-də ümumi neft emalının 10–12%-i), Novoufimsk neft emalı zavodu. Başqırdıstan özünü hasil etdiyi elektrik enerjisi ilə tamamilə təmin edir (Karmanov DRES-i).

### Maşınqayırma
Maşınqayırma sahəsi gübrə maşınları, metalkəsən və ağac emalı dəzgahları, neft aparaturası, özüboşaldan maşınlar, avtobuslar, kimyəvi avadanlıqlar və kabel istehsalında ixtisaslaşır. Aparıcı müəssisələr: “*Ufa motorqayırma isteh salat birliyi*” (hərbi və mülki təyyarələr üçün aviasiya mühərrikləri, helikopterlər üçün qovşaqlar, daxiliyanma mühərrikləri və s.), aviasiya istehsalat müəssisəsi (Kumertau ), "*Tuymazı avtobeton daşıyıcı zavodu"* və “*Neftekamsk özüboşaldanlar zavodu*”. Hərbi-sənaye kompleksi müəssisələri (“*Salavathidromaş*”, “*İşimbay nəqliyyat maşınqayırması zavodu*”) fəaliyyət göstərir.

### Kimya və neft-kimya
Kimya və neft-kimya sənayesi kükürd, sulfat turşusu, kaustik və kalsiumlaşdırılmış soda, bitkilərin mühafizəsi üçün kimyəvi vasitələrin, mineral gübrələr, sintetik kauçuk, sintetik qatranlar və plastik kütlə, həmçinin əsas üzvi sintez məhsullarının istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır. Əsas kimya müəssisələri: “*Kaustik*” (Ster litamak), “*Avanqard*” zavodu (“Steritamak”; nitroemallar, laklar və s.), “*Ximprom*” (Ufa; sulfat turşusu, xlorid turşusu, sintetik yuyucu vasitələr və s.); neft-kimya müəssisələri: “*Ufaneftexim*”, “*Kauçuk*” (Sterlitamak), “*Salavat nefte -orqsintez*” (mineral gübrələr, sintetik qatranlar, plastik kütlə).

### Metallurgiya
Qara (Beloretsk metallurgiya kombinatı, Ufada “Lita”, Blaqo veşşenskdə “Oktyabr” furnitur zavodu və Ufada “Vtor çermet” istehsalat birliyi) və əlvan (“Baş qırdıstan kükürd kombinatı”, Uçalı və Buribay filizsaflaşdırma kombinatları) metallurgiya; tikinti materialları sənayesi (“Başstroy konstruksiya”, “Salavat steklo” və s.), meşə sənayesi müəssisələri və s. fəaliyyət göstərir. Əsas sənaye mərkəzləri: Ufa, Sterli tamak, Salavat, Neftekamsk. İxracda yanacaq-energetika və neft -kimya komplekslərinin məhsulları, idxalda isə maşınqayırma məhsulları və s. üstünlük təşkil edir.  

## Mənbə

* 

## İstinadlar