open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan-Cənubi Koreya futbol matçlarının siyahısı

Yığma və klub səviyyəsində keçirilən oyunlar Azərbaycan və Cənubi Koreyanı heç vaxt üz-üzə qoymayıb. Düzdür, Antalya toplanışında olan klublarımız dəfələrlə asiyalılarla yoldaşlıq oyunları keçiriblər. Bu qış "Neftçi", "Olimpik-Şüvəlan" və "Qəbələ" bu ölkədən olan klublarla sınaq matçlarında qüvvələrini sınayıblar. İki ölkə futbolunun təmas nöqtəsi isə Sumqayıt olub. Artıq tarixin yaddaşına köçən "Gənclərbirliyi" hələ birinci dəstədə oynadığı vaxt bu ölkədən iki futbolçu transfer etmişdi. Yun Sare Min və Keun Tae Park 2004-cü ilin qışında ekzotik futbolçular kimi Azərbaycana qədəm basıb qısa müddət Azərbaycanda çıxış etdilər.

## Kişilər

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19
#08.01.2015 Sankt-Peterburq BT Azərbaycan (U18) – Cənubi Koreya (U18) 0:3

### U-17

### Klublar
#23.01.2015 Antalya YO İnter Bakı – Ceu Yunayted 4:3
#27.01.2015 Antalya YO Qəbələ-2 – Deu Yunayted 2:5
#25.01.2018 Antalya YO Kəpəz – Tacon Sitizen 1:0

## Qadınlar

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19

### U-17

### Klublar

## Mənbə
*Qırmızı şeytanlar və baş "şeytan"
Azərbaycan-Nigeriya futbol matçlarının siyahısı

## Kişilər

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19

### U-17

### Klublar

## Qadınlar

### Əsas milli komanda

### U-21

### U-19

### U-17
#25.09.2012 Lənkəran DÇFM Azərbaycan - Nigeriya 0:11

### Klublar

## Mənbə
*Dünya kubokuna 32 namizəd: Berti Foqtsun super qartalları

## İstinadlar
Lider

**Lider** (ingiliscə "leader" — birinci, aparıcı, qabaqda gedən) — qrupa, kollektivə aparıcılıq etmə qabiliyyəti. İnsanlar qrupu bu şəxsə ən məsul qərarlar qəbul etməyə səlahiyyət verir, o kollektivin daxili təşkilində və fəaliyyətində əsas rol oynayır. Harri Trumana görə, lider başqalarının etmək istəmədiyi və sevmədiyi işləri onlara etdirmə qabiliyyətinə sahib olan adamdır.

Psixologiya elmində liderlərin aşağıdakı təsnifatı vardır:
* ruhlandıran lider;
* universal lider;
* situasiyaya görə lider;
* işgüzar lider.

## Liderin xüsusiyyətləri
Liderin xüsusiyyətləri dedikdə bu xüsusiyyətlər 3 qola ayrılır:

### Fərdi (şəxsi) keyfiyyətlər
* Özünə inam
* Aktiv həyat
* Təşəbbüskarlıq
* Motivasiya
* Məsuliyyət

#### İdarəetmə və təşkilatı keyfiyyətlər
* Rəhbərlik etmək bacarığı
* Təşkilati bacarıqlar
* Fürsət və təhlükələri görmə perspektivi
* Çeviklik, manevr qabiliyyəti
* Komanda işini və komanda üzvlərini qorumağa hazır olmaq

##### Psixoloji və sosial keyfiyyətlər
* Ədalət
* Ardıcıllara özlərini inkişaf etdirmək və təsdiqləmək üçün şərait yaratmaq

## Liderlərin fərqi
* formal lider — o situasiyaya turduğu vəzifəyə görə təsir edir;
* qeyri-formal lider — o situasiyaya qabiliyyətinə, məlumatlılığına və ya hansısa xüsusiyyətinə görə təsir edir.

Liderlərin fəaliyyət stili aşağıdakı kimi olur:
* avtoritar — ciddi intizam tətbiq edilir, dəqiq vəzifə bölgüsü olur, onunla mübahisə edilmir, qrupun rəyinə qulaq asılmır, hamı onun qərarına tabe olmalıdır;
* demokratik — qrup üzvləri ilə məsləhətləşmələr aparılır, qrupun rəyi əsas götürülür, səlahiyyətin bir hissəsi qrupun digər üzvlərinə verilir;
* anarxik — qrupda intizam yoxdur, qərarlar xaotik qəbul olunur, liderlər tez-tez dəyişir, hər hansı qərar icrasına nəzarət yoxdur.

Lider formal, yaxud da qeyri-formal ola bilər. Formal lider təyin edilir, onun qərarları rəsmi lider olduğuna görə yerinə yetirilir. Qeyri-formal lider rəsmi qruplarda qərar qəbulunda birbaşa iştirak etmir. Bununla belə onun rəyi daim bilinir və təsir imkanına malikdir.

Rəsmi və qeyri-rəsmi lider eyni şəxs olduqda qrupun fəaliyyəti daha effektli olur. Qupun fəaliyyətinə cavabdeh olan yuxarı instansiya pilləsi bu amili nəzərə almağa çalışır. Burada nəticə liderin rəhbərlik tipindən də çox asılı olur.

## Lider və müdirin əsas fərqləri
Bu iki anlayış bir-birinə yaxın olsalar da, eyni zamanda bir-birlərindən kəskin fərqlənirlər. Bu fərqlər aşağıdakılardır:

* Liderlər vizyon təyin edir, müdirlər isə tapşırıq verirlər;
* Liderlər dəyişikliyin, müdirlər isə status-kvonun təmsilçiləridir;
* Liderlər unikal, müdirlər isə bir-birlərinin surəti olurlar;
* Liderlər risk edir, müdirlər isə riski minimallaşdırırlar;
* Liderlər uzunmüddətli, müdirlər isə qısamüddətli düşünürlər;
* Liderlər uzunmüddətli, müdirlər isə qısamüddətli düşünürlər;
* Liderlər münasibət, müdirlər isə sistem qururlar;
* Liderlər kouçluq edir, müdirlər isə kontrol edirlər;
* Liderlərin azarkeşləri, müdirlərin isə işçiləri olur.

## Həmçinin bax
* Siyasət
* Psixologiya
* Barnum effekti

## İstinadlar
Vəli Xidirov

**Xidirov Vəli Sərxan oğlu** — dilçi-qafqazşünas.

## Həyatı
Vəli Xidirov 1936-cı ildə Xaçmaz rayonunun Palçıqoba kəndində anadan olub. 1957-ci ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və ədəbiyyatı İnstitutunu (indiki Bakı Slavyan Universitetini) bitirb. 1964-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Dilçilik İnstitutunun aspiranturasında təhsilini başa vuraraq Qafqaz dilləri üzrə məşhur dilçi Y.D. Deşeriyevin rəhbərliyi altında Qrız dilində feilin qrammatik kateqoriyaları üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1962-ci ildən ali təhsil aldığı təhsil ocağında işləyib. 1972-1982-ci illərdə həmin institutun ümumi və rus dilçiliyi kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb.

## Tədqiqat obyekti
Vəli Xidirov tədqiqatlarında Qrız dilində feilin qrammatik kateqoriyalarının digər ləzgi dillərindəki feil kateqoriyaları ilə müqayisəli təhlilini aparmışdır. Onun çoxsaylı məqalələri arasında ləzgi dilləri qrupuna daxil olan ləzgi, rutul, buduq, xınalıq dilləri ilə bağlı araşdırmaları var. Müasir Qrız dili və digər ləzgi dillərinin qrammatikası üzrə çoxsaylı məqalələr və 2007-ci ildə işıq üzü görən "Qrız dilində feil" () kitabının müəllifidir. Kitabda Qrız dili və digər ləzgi dilləri haqda müqayisəli tipoloji təhlillər əasasında üzə çıxarılan zəngin faktiki materiallar əks olunub.

## Həmçinin bax
*Qrız
*Qrızlılar

## İstinadlar
Ağ oyuq

**Ağ oyuq** — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Zəngilan şəhər inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Zəngilan rayonunun Zəngilan şəhər inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Ağ oyuq qəsəbəsi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağyoxuş (Göyçə)

**Ağyoxuş**, **Zariver** — Göyçə mahalında kənd.

## Tarixi

1920-ci ildə rusların dəstəyi ilə tarixi torpaqlarımızda Ermənistan SSR yaradıldıqdan sonra erməni daşnaqlarının əl-qolu açılıb. Türkiyədən, Suriyadan gətirilən ermənilər məqsədli şəkildə, yavaş-yavaş Göyçənin azərbaycanlılar yaşayan kəndlərində yerləşdirilməyə başlanıb. Subatan kəndi dağ ətəyində, heyvandarlıq və əkinçilik üçün əlverişli bir yerdə yerləşdiyindən ermənilər buradakı yerli əhalini müxtəlif bəhanələrlə köçürmək istəyiblər.

Subatana yaxın yerləşən dağlarda kifayət qədər Subatan (Göyçə) kəndinin yaxınlığında yerləşən dağlarda içməli su ehtiyatı kifayət qədər olmasına baxmayaraq, vəzifədə olan ermənilər bu problemi aradan qaldırmaq istəməyiblər. Kəndə borular vasitəsilə su çəkmək əvəzinə, əhalini köçürməklə həmin yerləri ələ keçirməyə cəhd ediblər.Ermənilər həmin vaxt qismən istəklərinə nail olublar. Belə ki, Subatandan 3-4 tayfa 1936-37-ci illərdə Göyçənin “Ağyoxuş” deyilən ərazisinə köçürülür. Ev tikilir və Subatandan gələnlər burada  məskunlaşırlar. Elə kəndin adı da ərazinin adına uyğun olaraq adlandırılır. Bura Subatandan Alcanlılar, Məşədi Qasımlılar, Mayıllılar tayfasından xeyli adam köçür. Sonra əhalinin sayı artdı və başqa kənddən də gələnlər olur və kənd xeyli böyüyür. Kənddə kitabxana, klub, ibtidai məktəb fəaliyyət göstərib. Canəhmədlə eyni sovetlik olub.

1988-ci ilə qədər kənddə 500-dən artıq sakin yaşayıb. Qaçaqaç dövründə 150-dən çox iribuynuzlu, 500-dən çox xırdabuynuzlu heyvan olub. Kənd rayon mərkəzxindən 16&nbsp;km aralıda yerləşib.

## İstinadlar
Acarlı

**Acarlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Novruzlu kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Dağətəyi ərazidədir. 

## Adının mənası
Toponimiyada atsa/aca coğrafi termin kimi "iti uclu qaya; yüksəklik; dağətəyi yer" mənalarını ifadə edir.

## Taxiri
Birinci Qarabağ Müharibəsi zamanı Acarlıda gedən döyüşlərdə bir çox şəhid verilmişdir. Bunlardan biridə Sadiq Hümbətovdur. O, 1990-cı ildə hərbiyə çağırılmış və  müxtəlif kəndlərində ermənilərə qarşı uğurla vuruşmuşdu. 4 illik mübarizədən sonra o, Acarlı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına döyüşmüş və mart ayının 15-də, yaralanmış Azərbaycan əsgərini qurtarmaq istəyərkən mənfur düşmənin snayper gülləsinə tuş gəlmiş və qəhrəmancasına həlak olmuşdur. 

2020-ci il Qarabağ Ətəşkəs Bəyanatına uyğun olaraq 20 noyabr 2020-ci il tarixlində qəsəbə  Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılmışdır.

## İstinadlar
Bənövşələr

**Bənövşələr** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Bənövşələr qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə .

Tarixi Bənövşələr kəndinin ərazisində yeni qəsəbə 2006-cı ildə salınmışdır.

Azərbaycan Respublikasının 6 noyabr 2007-ci il tarixli Qanunu ilə, Əhmədağalı kənd inzibati ərazi dairəsinin tərkibində yeni salınmış qəsəbələrdən birinin Bənövşələr qəsəbəsi adlandırılması, Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilməsi qərara alınmışdı. Həmin Qanunla, Bənövşələr qəsəbəsinin Əhmədağalı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin qəsəbə mərkəz olmaqla, Bənövşələr qəsəbə inzibati ərazi dairəsinun yaradılması qərara alınmışdı.

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Ağdam rayonunun Əhmədağalı bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## İstinadlar
Günəşli (Lerik)

**Günəşli** (*keçmiş adı Ozobijon (2007-ədək))* — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Noda kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 826 nəfərdir.

## Tarixi
8 may 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Lerik rayonunun Noda kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Azərbaycan kəndi Günəşli kəndi adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Günəşli şəlaləsi

## İstinadlar
Əjdər bəy Axundov

**Əjdər bəy İskəndər bəy oğlu Axundov** (1897-1962) — Cümhuriyyət tələbəsi.

## Həyatı
Əjdər bəy İskəndər bəy oğlu Şamaxı şəhərində anadan olmuşdu. Arxiv materiallardan aydın olur ki, Əjdər bəy Axundov Fransaya ali təhsil almağa göndərilməmişdən əvvəl Bakı Dövlət Universitetinin tibb fakültəsinlə oxumuşdur. Onun atası İsgəndər bəy Axundov Azərbaycan Parlamentində "İttihad" franksiyasını təmsil etmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin "İttihad" fraksiyasında İskəndər bəy Axundovdan savayı on üç nəfər parlament deputatı vardı.

## Mənbə

## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri

## İstinadlar
Ənvər Behbudov

**Ənvər Məcid oğlu Behbudov** () — RSFSR xalq artisti (1965), rejissor, bədii rəhbər.

## Həyatı
Ənvər Məcid oğlu 20 mart 1912-ci ildə anadan olmuşdur. Ümumittifaq Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirmiş (1942), Ulyanovsk (1944–1946), Xabarovsk (1946–1948), Novosibirsk (1948–1954) teatrlarında rejissor və bədii rəhbər olmuşdur. V. Kaçalov adına Böyük Dram Teatrında (Kazan, 1954–1959) və M. Qorki adına Dram Teatrında (Rostov, 1959–1964) baş rejissor işləmişdir. "Tüfəngli adam" (N. Poqodin), "Oyanmış torpaq" (M. Şoloxov), "Ölü canlar" (N. Qoqol), "Məhəbbət haqqında 104 səhifə" (E. Radzinski) və s. tamaşaların quruluşunu vermişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan Opera və Balet Teatrında baş rejissor işləmiş, "Koroğlu" operasını tamaşaya qoymuşdur. 1969-cu ildən Azərbaycan Rus Dram Teatrının baş rejissoru olmuşdur; Ə. Behbudov burada "Altı iyul" (1970, M. Şatrov), "Kənar adam" (1972, M. Dvoretski), "Öz yolunla" (1973, R. İbrahimbəјov), "Sən yanmasan" (1974, N. Xəzri), "Ötən yay Çulimskdə" (1975, A. Vampilov), "Bir iflasın protokolu" (1976, A. Gelman) və s. əsərləri tamaşaya qoymuşdur. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri, həmçinin, medallarla təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Yarımnöv

**Yarımnöv** — bitki və heyvan sistematikasında növdən kiçik taksonomik kateqoriya. Yarımnöv сoğrafi (nadir halda ekoloji və ya geoxronoloji) populyasiyaların məcmusudur. Yarımnöv növün adına üçüncü söz (epitet) artırmaqla ifadə edilir. Məsələn, adi tülkü (*Vulpes vulpes*) növünün yarımnövü Orta Asiya tülküsüdür (*Vulpes vulpes flavescens*).

## İstinadlar

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 87
Yarımsərtqanadlılar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi. Növ sayına görə həşəratlar sinfinin ən böyük dəstələrindəndir. Yer kürəsinin hər yerində yayılmış 25000—30000, o cümlədən Azərbaycanda 900 növü məlumdur.

Taxtabitilərin formaları bəzən yastılaşmış, bəzən isə silindirşəkilli qısa və ya çox uzun olur. Bədən rəngi müxtəlifdir. Qonur, sarı, yaşıl, qara, qırmızı rəngli növləri var. Dəstəyə daxil olan növlərin bədəninin uzunluğu 0,7-120 mm-dir. Növlərin başı sərbəst və zəif hərəkətlidir. Başın zirvə hissəsi iki uzununa tikişlə üzlüyə və onun böyründə yerləşən yanaqlara və ya almacıq lövhələrinə bölünür. Ağız orqanları dəlici-sorucu, xortumcuğu sərbəst olub, demək olar ki, həmişə başın qabaq hissəsinə bitişmişdir. Bığcıqları 4 və ya 5, bəzən 3 buğumludur. Qanadları 2 cütdür. Ön qanadlarının yarısı zarlı, yarısı isə nisbətən sərt (adı da buradandır), arxa qanadları zarlıdır. Yarımsərtqanadlıların, bir qayda olaraq, qoxu vəziləri olur. Bunların xaricə açılan dəliyi yaşlı fərdlərdə döşün alt hissəsində, sürfələrdə isə qarnın üzərində yerləşir. Bu vəzilərin buraxdığı xoşagəlməz qoxu ilə yarımsərtqanadlılar düşmənini qorxudur və öz növündən olan fərdləri cəlb edir. Yarımsərtqanadlıların həyat tərzi çox müxtəlifdir; əksəriyyəti quruda, müəyyən hissəsi isə suda və onun üzərində (suölçənlər), quruda olan yarımsərtqanadlılar bitkilərdə, ağac qabığı və xəzəlin altında, torpaqda, su hövzələri ətrafında və s. yerlərdə yaşayır. Əksər növləri bitkinin generativ hissəsi ilə, bir qismi xırda onurğasızlar və yosunlarla, bəziləri balıq körpələri və kürü ilə qidalanırlar. Müəyyən qismi kənd təsərrüfatı bitkilərinin zərərvericiləri olan mənənələri, gənələri, böcək sürfələrini, kəpənəklərin yumurta və tırtıllarını tələf edir, digəri insan və ev quşlarının qanını soraraq parazit həyat sürür. Bəzi növləri insan və bitkilərə xəstəlik keçirirlər. Azərbaycanda yarımsərtqanadlılardan ziyankar bağacıq və Mavr bağacığı, yonca, çəmən, çuğundur, bostan və armud taxtabitiləri və s. geniş yayılmışdır. Meşə və kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər vurur. Mübarizə tədbirləri kimyəvi və bioloji üsulla aparılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Buğumayaqlılar. II cild. Bakı: Elm, 2004

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 87
* BioLib
* Avropa faunası

## Həmçinin bax
Osman ibn Səid Əmri

**Əbu Əmr Osman ibn Səid Əmri** — İmam Mehdinin xüsusi nümayəndəsi.

Osman ibn Səid Bəni-Əsəd qəbiləsindən olmuş, Samirra şəhərində yaşadığı üçün Əskəri də adlandırılmışdır. Şiələr onu Səmman (yağsatan) deyə çağırırdılar. O, siyasi fəaliyyətinin üzə çıxmaması məqsədilə yağ satmaqla məşğul olur, şiələrin İmama çatdırmaq istədiyi malları onlardan alaraq yağ qablarına qoyub İmam Əskəriyə çatdırırdı. O, etimadını necə lazımdısa doğrultmuş, şiələrin hamısı ona inanırdı. Qeyd etmək lazımdır ki, Osman ibn Səid elə İmam Əliyyən-Nəqi və İmam Əskərinin də, nümayəndə və yaxın dostlarından olmuşdur.

Özü şiə başçılarından olan Əhməd ibn İshaq deyir: "Bir gün İmam Əliyyən-Nəqinin yanına gedib dedim: "Mən bəzi vaxtlar burada olur, bəzi vaxtlar isə olmuram, burada olanda da, həmişə sizin yanınıza gələ bilmirəm. Kimin sözünü qəbul edim, kimə qulaq asım?" İmam buyurdu: "Bu Əbu Əmr (Osman ibn Səid Əmri) inanılmış və etibar etdiyim bir şəxsdir. O, sizə nə desə, bilin ki, mənim tərəfimdən çatdırır."

Sonra Əhməd ibn İshaq əlavə edib deyir: "İmam Əliyyən-Nəqinin vəfatından sonra İmam Əskərinin yanına gedib həmin sualı təkrar etdim. O da atası kimi buyurdu: "Bu Əbu Əmr məndən əvvəlki İmamın etibar etdiyi, eləcə də, mənim həm həyatımda, həm də öldükdən sonra inandığım bir şəxsdir. O, sizə nə desə, bilin ki, mənim tərəfimdən demiş, sizə nə çatdırsa, bilin ki, mənim tərəfimdən çatdırmışdır."

İmam Əskəri vəfat etdikdə də, zahirdə ona qüsul verib kəfənə tutduqdan sonra dəfn etmiş şəxs Osman ibn Səid olmuşdu. Həmçinin, bir gün bir dəstə şiənin gözü qarşısında İmam Əskərinin göstərişi ilə Yəmən şiələrinin göndərdiyi şəri vergiləri təhvil alan şəxs Osman ibn Səid idi. İmam Əskəri şiələrin qarşısında öz hərəkəti ilə Osman ibn Səidə olan hörmət və etibarın nə dərəcədə böyük olmasını göstərərək buyurmuşdur: "Şahid olun ki, Osman ibn Səid mənim, oğlu Məhəmməd isə oğlum Məhdinin (ə) vəkili (naibi) olacaqdır." Eyni zamanda qırx nəfər şiənin İmam Əskəri ilə görüşünün sonunda o Həzrət onlara buyurdu: "Osman ibn Səid nə deyirsə, qəbul edin, onun əmrinə tabe olun, sözünə qulaq asın. O, sizin İmamınızın nümayəndəsidir və ixtiyar sahibidir."

Osman ibn Səidin vəfat etdiyi tarix məlum deyil. Bəziləri ehtimal vermişlər ki, o, hicrətin iki yüz altımış-iki yüz altımış yeddinci illəri arasında vəfat etmişdir. Bəziləri isə onun iki yüz səksəninci ildə vəfat etdiyini qeyd edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məhəmməd ibn Osman

**Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Osman ibn Səid Əmri** — İmam Mehdinin xüsusi nümayəndəsi.

Məhəmməd ibn Osman da atası kimi şiə böyüklərindən olmuş, təqva, ədalət, ehtiram baxımından bütün şiələrin onu qəbul edib hörmət etdiyi və İmam Əskərinin etibar etdiyi yaxın dostlarından olmuşdur. İmam Əskəri Əhməd ibn İshaqın "Kimə müraciət edək?" sualının cavabında buyurmuşdu: "Osman ibn Səid və oğlu Məhəmməd hər ikisi mənim etibar etdiyim şəxslərdir. Sənə nə çatdırsalar, bil ki, mənim tərəfimdən çatdırır, nə desələr, bil ki, mənim tərəfimdən deyirlər. Onların sözünə qulaq as və onlardan itaət et! Çünki onların ikisinə də mən etibar edirəm."

Osman ibn Səid vəfat etdikdən sonra İmam Məhdi tərəfindən ona başsağlığı verilərək özünün də, nümayəndə təyin olunması haqqında bir məktub yetişir.

Abdullah ibn Cəfər Himyəri deyir: "Osman ibn Səid vəfat etdikdən sonra İmam Məhdi əleyhissəlamdan əvvəllər bizimlə məktublaşdığı xətlə yazılmış bir məktub gəlir. Məktubda Məhəmməd ibn Osman atasının yerinə naib təyin edilmişdi." Həmçinin, İmam Məhdi İshaq ibn Yəqubun suallarına cavab verdiyi məktubda belə yazmışdı: "Allah Məhəmməd ibn Osman və vəfat etmiş atasından razı olsun. O, mənim inandığım bir şəxsdir və onun yazdığı mənim yazdığımdır."

Məhəmməd ibn Osman fiqh (müsəlman hüquqları) elmi sahəsində bir neçə əsər yazmış, o vəfat etdikdən sonra isə həmin əsərlər İmamın üçüncü naibi Hüseyn ibn Ruha (ya da dördüncü naib Əbülhəsən Səməriyə) çatmışdır.

Məhəmməd ibn Osman təxminən qırx il İmam Məhdinin nümayəndəsi olmuş, bu müddət ərzində müxtəlif məntəqələr üzrə təyin olunmuş nümayəndələrə başçılıq etmiş, onların işlərinə nəzarət etmiş və şiələrin işini səliqə-səhmana salmışdır. İmam Məhdidən ona çoxlu məktub yetişmiş, o isə həmin məktubları öz sahiblərinə (məktub yazıb cavabını gözləyən şəxslərə) çatdırmışdır. Nəhayət, hicrətin üç yüz dörd, ya da üç yüz beşinci ilində vəfat etmişdir. O, ölümündən qabaq vəfat edəcəyi tarixi müəyyən etmiş və müəyyən etdiyi vaxtda da vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Usta

* **Usta ** — çalışdığı sahəni yüksək səviyyədə bilən şəxs.
* **Usta ** — konkret sənət üzrə təzə başlayan fəhlənin hamisi.
* **Usta ** — Orta əsrlərdə sех lərin tamhüquqlu üzvü.
* **Usta ** — XIX əsrdə İngiltərədə oğlana edilən müraciət.
* **Usta ** — istehsalatda ilk mühəndis vəzifəsi.
* **Usta ** — məişət xidməi sahəsində ixtisaslı fəhlə.
* **İdman ustası** — idmanda ixtisas dərəcəsi.
* **Usta ** — masonluğa həsr edilmə dərəcəsi.
* **Usta ** — müəyyən sahələrdə professionallıq dərəcəsi.
* **Usta (film)** — Polşa filmi , 2005-ci il, rejissor Pyotr Тşalski tərəfindən çəkilib.
* ** Usta ** — rus yazıçısı Mixail Bulqakovun "Usta və Мarqarita " romanının əsas personajlarından biri.
* **Usta şagird** — uşaq və gənclər arsında oynalılan qədim Azərbaycan oyunu.
* **Usta ** — Mаgistr (latınca – müəllim, usta, rəhbər).
* **Usta ** — qrossmeystr, (almanca – böyük usta), şahmatçı dərəcəsi.
Fəsiləüstü

**Fəsiləüstü** (lat. superfamilia) — taksonomik kateqoriya. XV Beynəlxalq zoologiya konqresində qəbul edilmiş Beynəlxalq kodeksin zooloji nomenklaturasına əsasən (1966) fəsiləüstü üçün "oidea"-dan ibarət suffiks və sonluq qəbul olunmuşdur. Beləliklə, fəsiləüstünün adı sözün kökünə suffiks və sonluq əlavə edilməklə yaranır. Fəsiləüstü yalnız heyvan orqanizmlərinin təsnifatında tətbiq olunur. Məsələn, durnalar (gruoidea), sığırçınlar (ralloidea) və s.

## İstinadlar
Hüseyn ibn Ruh Nobəxti

**Əbülqasim Hüseyn ibn Ruh Nobəxti** — İmam Mehdinin xüsusi nümayəndəsi.

Məhəmməd ibn Osmanın həyatının son günlərində bir dəstə şiə onun yanına gedir. O deyir: "Mən vəfat etdikdən sonra mənim yerimə İmamın nümayəndəsi Əbülqasim Hüseyn ibn Ruh Nobəxti olacaq. Bundan sonra ona müraciət edin və işlərinizdə ona etibar edin."

Hüseyn ibn Ruh ikinci naibin ən yaxın adamlarından olmuş və Məhəmməd ibn Osman (ikinci naib) özündən sonra onun naib olması üçün əvvəldən zəmin yaradır, şəri vergiləri təhvil vermək üçün şiələrə ona müraciət etməyi göstəriş verirdi. O, Məhəmməd ibn Osman ibn Səidlə şiələr arasında bir vasitə idi. Hüseyn ibn Ruh şiə məzhəbinin əhkamına dair "Ət-Tədib" adlı bir kitab yazmışdı. Yazdığı bu kitaba öz münasibətlərini bildirmək məqsədilə onu Qum fəqihlərinə göndərir. Onlar bu kitabı nəzərdən keçirdikdən sonra ona məktub yazıb bildirirlər ki, bir məsələdən başqa bütün məsələlər şiə fiqhinə uyğundur. Hüseyn ibn Ruhla bir dövrdə yaşamış bəzi şəxslər onun düşüncə və istedadını tərifləyərək demişlər: "İstər onunla müvafiq olan, istərsə də müxalif olan şəxslərin dediyinə əsasən, Hüseyn ibn Ruh dünyanın ən ağıllı adamlarından biridir."

İmam Məhdinin üçüncü nümayəndəsi Hüseyn ibn Ruh Nobəxti Abbasi xəlifəsi Müqtədirin hakimiyyəti dövründə beş il həbsdə olmuş, üç yüz on yeddinci ildə azad edilmişdir. İyirmi bir il nümayəndəlikdən sonra hicrətin üç yüz iyirmi altıncı ilində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Yaşburunlar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

6 fəsiləsi, 50 növü əhatə edən 26 cinsi var. Bədənlərinin ölçüsü 13 sm dən 70 sm-dək, kütləsi 60—100 q-dan 2 kq-dək olur. Əksəriyyətinin quyruğu uzun, lorilərin quyruğu qısa, bəzən də quyruqsuz olur. Ön ətrafı arxa ətrafından qısadır. Əl va pəncə barmaqları əsasən hərəkətlidir. Baş barmaq əli yumduqda o biri barmaqlara çatır. Tükləri sıxdır. Beynində qırış pa şırımların miqdarı azdır. Afrika tropiklərində, Madaqaskarda, həmçiiin Asiyada və Malayya arxipelaqı adalarında yayılmışdır. Ağacda yaşayırlar. 1—3 bala doğur. Bir çox növlərinin sayı (xüsusilə Madaqaskarda) kəskin surətdə azalır.

## İstinadlar

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 87

## Həmçinin bax
Yanüzənlər

**Yanüzənlər** () — ali xərçənglər sinfindən onurğasız heyvan dəstəsi.

Bədəninin uzunluğu 0,5—25 sm-dir. Yan, bəzən isə bel-qarın istiqamətində sıxılmışdır. Yanı üstə üzür. Dəstənin adı bu xüsusiyyətinə görə seçilmişdir. Ayrıcinsiyyətlidir. 7000 növü məlumdur. Azərbaycanda 76, o çümlədən Xəzərin Azərbaycan sahilində 66 növü yayılmışdır. Balıqların, Suitilərin, quşların və s.-nin bir çoxu yanüzənlərlə qidalanır. Bəzi növləri limanların ağac dirəklərini, digəri isə balıq torlarını dağıtdığına görə zərərlidir.

Xəzər dənizində yaşayan 69 növü yerli faunadır, 4 növü (Pseudolibrotus caspius, P. Platyceras, Pontoporea affinis microphtalma, Gammaracanthus loricatus caspius) Arktika faunası qrupuna daxildir. Yanüzənlər balıqların (külmə, çapaq, çəki, xul) qidasında mühüm rol oynayırlar.

Yanüzənlərə əsasən dəniz və şirin su hövzələrində rast gəlinir. Onlar çaylar, göllər, dənizlər və hətta qabarıq və geriçəkilmə zonalarında da yaşaya bilirlər. Şirin su yanüzənləri adətən daşların altında və ya bitki örtüyündə gizlənir, dəniz növləri isə dib çöküntülərində yaşayır. Yanüzənlərin bəziləri, hətta yeraltı sulara uyğunlaşmış növlərdir və bu mühitdə öz ekoloji rolunu yerinə yetirirlər. 

Yanüzənlər çox vaxt parçalayıcılar kimi fəaliyyət göstərir və su mühitində qida zəncirinin vacib üzvüdürlər. Onlar ölü bitkiləri, heyvan qalıqlarını və mikroorqanizmləri yeyirlər. Bu su ekosistemlərində üzvi maddələrin parçalanmasına və təkrar istifadəsinə şərait yaradır. Onların yırtıcı növləri isə kiçik su orqanizmləri ilə qidalanır. Bokoplavlar qida zəncirində orta səviyyədə duraraq həm yırtıcıların qidası olur, həm də özləri aktiv ovçu kimi çıxış edirlər. 

Dişi yanüzənlər yumurtalarını döş qəfəsinin altındakı xüsusi kisədə (marsupium) saxlayırlar. Gələcək nəsil tam formalaşmış şəkildə doğulur, yəni onların inkişafı birbaşa gedir, metamorfoza məruz qalmırlar. Bu xüsusiyyət onları digər su həşəratlarından fərqləndirir. Bokoplavların sürətli çoxalma qabiliyyəti onlara müxtəlif mühitlərdə populyasiyalarını tez artırmağa imkan verir.
## Qalereya

Fayl:Ampelisca brevicornis.jpg|*[[Ampelisca brevicornis]]* (Ampeliscidae, Gammarida)
Fayl:Lepidepecreum longicornis.jpg|*[[Lepidepecreum longicorne]]* (Lysianassidae, Gammarida)
Fayl:Pariambus typicus.jpg|*[[Pariambus typicus]]* (Caprellidae, Corophiida)
Fayl:Hyperia galba.jpg|*[[Hyperia galba]]* (Hyperiidae, Hyperiidea)
Fayl:Hyperia.jpg|Hyperiidae *sp.* (Hyperiidea)
Fayl:Amphipodredkils.jpg|Ampeliscidae *sp.*(Gammarida)
Fayl:Bathyporeia pelagica.jpg|Pontoporeiidae *sp.* (Gammarida)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Zirinckimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Botaniki təsviri
Çoxillik ot, kol və ya kiçik ağaclardır. Çiçəkləri ikicinsnyyətli olub, salxım, süpurgə və digər çiçək qrupunda toplanmışdır. Yarpaqları növbəli düzülür. Meyvəsi giləmeyvə, bəzən də qutucuqdur. Şimal yarımkürəsiniin mülayim iqlimli ölkələrində bitən 650 növü məlumdur. Əsas cinsləri zirinc, epimedium, dombalankök (*Leontice*) və s.-dir.

## Cinsləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Teoman (müğənni)

**Fazlı Teoman Yakupoğlu** () — türk rok musiqiçisi.

## Həyatı
İstanbul'un Tünel səmtində doğulmuş olan musiqiçi, ailəsinin tek uşağı idi. Ailəsi Giresunlu, Hakim olan atası, sənətçi 2,5 yaşındaykən dünyasını dəyişdi. Atasının ölümü onun yaradıcılığına böyük təsir göstərdi. Ataköy Liseyini bitirdi. Lisenziya təhsili üçün Boğaziçi Universiteti sosiologiya bölümünə daxil olub, bu bölümü bitirdi. Mastır'ını isə İstanbul Universitetində qadın tədqiqatları üzərinə etmək istədi ancaq "Çizgi Romanda Qadının Rolu" mövzulu tezisi bəyənilməyincə yarım qaldı. 2012-ci il 30 dekabr 10 ildən artıq münasibətdə olduğu Aişə Qaya ilə evləndi. 2018-ci ildə öz biografiyasını, "Fasa Fiso" kitabını yazdı.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* "Teoman" (1997)
* "O" (1998)
* "Onyedi" (2000)
* "Gönülçelen" (2001)
* "Teoman" (2003)
* "En Güzel Hikayem" (2004)
* "Renkli Rüyalar Oteli" (2006)
* "İnsanlık Halleri" (2009)
* "Aşk ve Gurur" (2011)
* "Eski Bir Rüya Uğruna…" (2015)
* "Gecenin Sonuna Yolculuk" (2015)

### Toplu albomları
* "Best Of Teoman" (2004)
* "Söz Müzik Teoman" (2007)
* "Söz Müzik Teoman 2"
* "Konserler" (2012)

### Remiks və sinqllar
* "Remixler" (2001)
* "İstanbul'da Sonbahar Remixler" (2002)
* "Kupa Kızı Ve Sinek Valesi Remixler" (2003)
* "Duş Remixler" (2005)
* "Ruhun Sarışın" (2010)
* " Haziran"* (2014)

### Film musiqiləri albomları
* "Balans ve Manevra"
* "Romantik"

### Canlı konsert albomları
* "Teoman-Bülent Ortaçgil Konser" (9 aprel 2007)

### Duetləri
* "İki Yabancı" (2000) (Şəbnəm Fərah ilə)
* "En Güzel Hikayem" (2004) (Şəbnəm Fərah ilə)
* "Aşk Kırıntıları" (2007) (Sarah Nile Cameron ilə)
* "Taş Bebek" (2007) (Göksəl Dəmirpəncə ilə)
* "Zehr-i Zakkum" (2007) (Zakkum ilə)
* "Kal" (2009) (Atiyə ilə)
* "Arsız" (2009) (Handə Yenər ilə)
* "Mevsim Sonbahar" (2002) Metro ilə
* "Zamparanın Ölümü 2" (2001) (Pamela ilə)
* "Sensiz Olmaz" (2011) (Nilufer ile)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Teomanın rəsmi saytı
* Teomanın rəsmi fan saytı
Çaxırlı (Göyçə)

**Çaxırlı** — İrəvan quberniyasının Novo-Bəyazid qəzasında, keçmiş Basarkeçər (Vardenis) rayonunda, indi Geğarkunik vilayətində kənd.

## Coğrafiyası
Rayon mərkəzindən 3 km cənub-qərbdə, Göyçə gölünün cənub-şərq sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimikası
Toponim çaxırlı türk etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. F. Sümər qaraqoyunlu türk tayfasının da əsas boylarından birinin çəkürlü olduğunu göstərir. Deməli, Çaxırlı toponimi çaxırlı//çəkürlü etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir və çaxırlı çakırlı//çəkürlü etnoniminin fonetik formasıdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-in 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Sovetakert, Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı iləyenidən dəyişdirilib Xaçaxbuyr (Xaçbulaq) qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 212 nəfər, 1873-cü ildə 770 nəfər, 1886-cı ildə 1020 nəfər, 1897-ci ildə 1204 nəfər, 1908-ci ildə 1349 nəfər, 1914-cü ildə 1653 nəfər, 1916-cı ildə 1501 nəfər, 1919-cu ildə 85 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ilin yazmda azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq yaşayış yerlərindən perik düşmüşlər. 1919-cu ilin sentyabr-oktyabr aylarında kənddə yaşayan azərbaycanlılar axır nəfərinə kimi atäbaba torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İran və Türkiyədən köçürülən ermənilər 1919-cu ilin axırlarında burada yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edən azərbaycanlılardan sağ qalanları öz doğma torpaqlarına dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 679 nəfər, 1926-cı ildə 763 nəfər, 1931-ci ildə 975 nəfər, 1987-ci ildə 1500 nəfər azəfbaycanlı yaşamışdır.

1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında kənddə yaşayan azərbaycanlılar Ermənistan dövlətinin yeritdiyi siyasət nəticəsində tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada təkcə ermənilər yaşayır.

### Tanınmışları
* Abbas Çayxorski
* Zaman Abdulla

## İstinadlar
Yarımkollar

**Yarımkollar** — zoğunun yuxarı (otşəkilli) hissəsi veketasiya dövrünün axırında quruyub məhv olan, aşağı (odunlaşmış) hissəsində mühafizə olunan tumurcuqlar hesabına yerüstü hissəsi hər il təzələnən çoxillik bitkilər. Hündürlükləri adətən 80 sm-dək, nadir hallarda 150—200 sm olur. Yarımkollara yovşan, gəvən, şorangələr və s. daxildir.

## İstinadlar
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 87
Əli ibn Məhəmməd Səməri

**Əbülhəsən Əli ibn Məhəmməd Səməri** () — İmam Mehdinin xüsusi nümayəndəsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kolagirən (Göyçə)

**Kolagirən** — Göyçə mahalının Aşağı Qaranlıq rayonunda (09.09.1930-dan Martuni) kənd.

## Tarixi
Kolagirən kəndinin adı 3 yanvar 1935-ci ildə dəyişdirilərək "Tsovinar" qoyulmuşdur.
Kənd rayon mərkəzindən 16&nbsp;km aralıda yerləşir.

### [[Kolagirən qalası]]

Göyçə mahalının Aşağı Qaranlıq (09.09.1930-dan Martuni) rayonunun Kolagirən (03.01.1935-dən Tsavinar) kəndi kənarında e.ə.VIII yüzilin ikinci yarısına aid qədim türk qalasıdır. Göyçə gölünün sahilində təpə üstündə yerləşən bu qala həmin bölgədə Urartu çarı Sardurinin oğlu Russanın tikdirdiyi iki qədim qaladan biridir (digəri Göyçə mahalının Kəvər rayonundadır). Qalanın xarabalıqlarının yerində qaya üstündə mixi yazılar aşkar edilib. İri qaya daşlarından hörülmüş divar və künc qüllələrinin qalıqları qalmaqdadır. Ərazidən çoxlu gil qablar, daş, sümük, metaldan bəzək əşyaları və s. tapılıb. Kolagirən ərazisinə ilk ermənilər (23 təsərrüfatda 151 nəfər) 1830-cu ildə Türkiyədən köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Persi Forman

**Persi Yevgeni Forman** () — cinayət işləri üzrə amerikalı hüquq-müdafiəçisi (Xyuston, Texas ştatı)

## Həyatı
Texas Hüquq məktəbini 1927-ci ildə bitirmişdir. Persi qeyri-mütəşəkkil olduğuna, pis geyindiyinə və baha qiymət oxuduğuna görə bədnam şöhrət qazanmışdır. Lakın o, taktika ustası idi.

1500 ölüm cəzası ilə nəticələnməli olan işlərindən cəmi 53 uduzmuş və onlardan cəmi biri yerinə yetirilmişdir. Formanın müştərilərindən biri Ceyms Erl Rey olmuşdur (Martin Luter Kinqin güllələnməsində təqsirli bilinmişdir) və Forman ona günhı boynuna götürməyi məsləhət vermişdir. Ola bilsin ki, Forman o vaxt onun həyatını xilas etmişdir. Lakın Rey onu sonradan işdən çıxartmışdır (vəkil kimi), və Formanı "Fırıldaqçı Persi" adlandırırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Melvin Belli

**Melvin Muron Belli** () — məşhur amerikalı hüquqşünas, "Sazişlər kralı", tənqidçilər tərəfindən isə "Mübariz Melvin" kimi tanınır

## Həyatı
Ali təhsilini Berkli, Kaliforniya Universitetində almışdır. Onun çoxlu kitablarından biri "Müasir sınaqlar" (5 cild) sübutların təqdim etmə sahəsində klassik dərslik kimi qəbul olunur. Qrafik sübutların və şahid-ekspertlərin məhkəmədə təqdim edilməsi ümumi hüquq təcrübəsinə daxil olub.

Çox vaxt onu "özündən razı" adlandırırdılar, çünki özünü çox tərifləyirdi. Melvin deyirdi: "Ola bilsin ki, məndən yaxşı hüquqşünas var, amma o vaxta kimi onunla məhkəmədə çəkişməmişik".

Melvinin çoxlu ulduz-müştəriləri olmuşdur, o cümlədən Za Za Qabor, Errol Flinn, Məhəmməd Əli, Sirhan Sirhan, Çak Berri, Rolinq Stounz, Cim Baker, Tami Fey Baker, Marta Mitçel, Lana Terner, Toni Kertis, Mey Vest.
Öz vəkil karyerası dövründə məhkəmə çəkişmələrində 600,000,000 dollar qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anatoli Koni

**Koni Anatoli Fyodoroviç** (1844–1927) — məşhur rus hüquqşünası, ictimai xadim və ədəbiyyatçı, həqiqi məxfi müşavir.

## Həyatı
1865-ci ildə Moskva Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Məhkəmə islahatları keçirilən zaman Sankt-Peterburq məhkəmə palatasına katib köməkçisi vəzifəsinə keçmişdir, 1867-ci ildə Moskva məhkəmə palatasının Rovin dairə məhkəməsinin prokurorun katibi olmuş, həmin ildə Sum dairə məhkəməsinin prokurorun yoldaşı (tovariş) sonra da Xarkov dairə məhkəməsində çalışmışdır. 1870-ci ildə Kazan dairə məhkəməsinin prokuroru olmuşdur. 1875-ci ildə Ədliyyə Nazirliyi departamentinin vise-direktoru, 1877-ci ildə Sankt-Peterburqun dairə məhkəməsinin sədri, 1891-ci ildə cinayət-kassasiya senat departamentinin senatoru.

Koni görkəmli məhkəmə natiqi olmuşdur. Dövlət şurasının üzvü. Peterburq EA-nın fəxri üzvü. 1878-ci ildə Vera Zasuliç işində Koni (məhkəmə sədri) bəraət hökmü çıxartmışdır. Oçerk və xatrələr "Həyat yolunda".

## ədəbiyyat
* Балышев М.А., Шандула А.О. Анатолий Федорович Кони и харьковчане (2007). UNIVERSITATES. Наука и Просвещение. 2007. №3. С. 26–36.
Fyodor Plevako

**Plevako Fyodor Nikiforoviç** (1842 – 1909) – ən tanınmış rus vəkillərdən biri, hüquqşünas, natiq, həqiqi mülki müşavir

## Həyatı
Moskva Universitetinin hüquq fakultəsində kurs bitirmişdir. Məhkəmə vəzifələrinə namizəd olmuşdur. 1870-ci ildə  Moskva dairəsinin məhkəmə palatısının müvəkkil andlılar təbəqəsinə daxil oldu. Vəkil fəaliyyəti Moskvada keçmişdi. İlkin məhkəmə nitqləri böyük natiqlik istedadını göstərdi. Dinləməsi Ryazan dairə məhkəməsində keçirilən polkovnik Kosturbo-Koriskiy prosesində (1871-ci il) Plevakonun rəqibi müvəkkil andlı A.İ.Urusov olmuşdur və dinləciyilərə çox böyük təsir göstərmişdi, lakin sübutların ciddi təhlili ilə seçilən Plevako onun mövqeyini dağıtmışdır.  
 
Bundan başqa Plevakonun daha bir nitqi diqqəti cəlb edir, belə ki 1880-ci ildə 19-yaşlı  Kaçka adlı bir qız, tələbə Bayroşevskinin qətlində təqsirli bilinmişdir (onunla sevgi əlaqəsində olmuşdur). Cavanlıqla elmi işlərlə məşğul idi: 1874-cü ildə Puxtanın roma mülki hüquq kursunu rus dilinə tərcümə edib nəşr etmişdir.
Bığayaqlılar

**Bığayaqlılar** () — xərçəngkimilər yarımtipinin  çənəayaqlılar sinfinə aid infrasinif. 1220 növü məlumdur.

## Sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Dəstəüstüləri
* Acrothoracica
* Thoracica
* Rhizocephala

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Traxeyalılar

**Traxeyalılar** () —  tipinə aid yarımtip.

Bu yarımtipə iki sinifüstü daxildir: çoxayaqlılar və altıayaqlılar. Altıayaqlılara həm də cücülər daxildir. Bu taksonun tərkibinə daxil olan növlərin sayı olduqca çoxdur. Belə ki, etimoloqların hesablamalarına görə təkcə altıayaqlılar sinifüstünə aid olan cücülərin bir milyondan çox növü var. Çoxayaqlıların isə cəmi 13000-ə yaxın növü var.

## Təsnifatı
* Çoxayaqlılar (*Myriapoda*) sinifüstü
**  sinfi
**  sinfi
**  sinfi
**  sinfi
* Altıayaqlılar (*Hexapoda*) sinifüstü
**  sinfi
**  sinfi
*** Bığcıqsızlar (*Protura*) dəstəsi
*** Ayaqquyruqlar (*Collembola*) dəstəsi
*** Çəngəlquyruqlar (*Diplura*) dəstəsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Altıayaqlılar

**Altıayaqlılar** (lat. *Hexapoda*) —  tipinə aid sinifüstü. Entomoloqların hesablamalarına görə, altıayaqlılar yarımtipinə 1000000-dan çox növ daxildir.

## Təsnifatı
*  sinfi
*  sinfi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avropa faunası
* BioLib

## Həmçinin bax
Xeliserlilər

**Xeliserlilər** () — buğumayaqlılar tipinə aid yarımtip.

## Ümumi məlumat

Xeliserlilərin əksəriyyəti quru mühitində yaşayır. Onlarda antenna və antenulla tamamilə itmiş və əvəzində *xeliser* adlanan orqan əmələ gəlmişdir (xeliserlilər-qısqacbığcıqlılar deməkdir). Xeliser bir cüt olub, qısqaclara malikdir və ağzın önündə yerləşmişdir. Xeliserlilərin bədəni iki hissədən - baş-döş və qarıncıqdan ibarətdir. Quruda yaşayan xeliserlilərdə (hörümçəkkimilərdə) qarıncıq buğumlarının birləşməsi prosesi getmişdir, hətta buğumluluq tamamilə itmişdir. Suda yaşayan xeliserlilərdə qarıncığın ön şöbəsi qəlsəmələrlə təchiz olunmuş 6 cüt ətrafa malikdir, dal qarıncıq buğumları isə ətraflardan məhrumdur. Quruda yaşayanlarda isə qarıncıq ətrafları şəklini dəyişərək, tənəffüs orqanlarına - ağciyərlərə, tor ziyillərinə və s. çevrilmişdir.

## Təsnifatı

Sinifləri:
* Hörümçəkkimilər ()
* Merostomata ()
* Dəniz hörümçəkləri ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ITIS
* BioLib

## Həmçinin bax
Hünkar bəyəndi

**Hünkar bəyəndi** və ya sadəcə **Bəyəndi** ― Tarixən Osmanlı saray mətbəxinə aid, hazırda Türkiyə Respublikasında geniş istehlak olunan yeməklərdən biri. Hisə verilmiş və ədviyalı badımcanla hazırlanıb, qızardılır, sonra əzilir, süd, əridilmiş yağ və qovurulmuş unla qarışdırılır. Yekunda üzərinə quzu əti qoyulub yeyilir.

## Tərkibi
Yemək doğranmış qırmızı ət, rəndələnmiş pendir, süd, un, soğan, badımcan, pomidor, yağ, duz, limon kimi inqredientlərdən ibarətdir.

## Hazırlanması
* Badımcanlar közlənib qabığından ayırd edilir, bir müddət limonlu, unlu su içində saxlanılır.
* Ətləri aşağı odda bişirilir, ardınca yağ əlavə edilib soğan və pomidor ilə birgə qovrulur.
* Bəyəndi hazırlamaq üçün yağ və un birlikdə qovrulur, içərisinə süd əlavə olunur. Sonra suda gözləyən badımcanları çəngəllə əzilib əlavə edilir, və rəndələnmiş pendir də əlavə edilərək bişirilir.
* Əldə olunan bəyəndinin üzərinə ətləri qoyularaq servis edilir.

## İstinadlar
Gizliçənəlilər

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.

## Xarici quruluşu
Əsasən gizli həyat tərzi keçirən ibtidai, qanadsız cücülərdir. Uzunluğu 5 sm-ə çatır.

## Həyat tərzi
Rütubətli mühitdə yaşayır, qarıncığında hərəkət törəmələri vardır. Ağız hissələri baş kapsulunun içərisində yerləşir. Gizliçənəlilər yarımsinfi 3 dəstəyə bölünür: bığcıqsızlar, ayaqquyruqlar və ikiquyruqlar.

## Təsnifatı
* Bığcıqsızlar (*[[Protura]]*) dəstəsi
* Ayaqquyruqlar (*[[Collembola]]*) dəstəsi
* Çəngəlquyruqlar (*[[Diplura]]*) dəstəsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Arnavut ciyəri

## Tərkibi
1 qoyun qaraciyəri, 1/2 stəkan un, 1 stəkan duru yağ, 1.5 şorba qaşığı qırmızı bibər, 2 soğan, 1 dəstə cəfəri, duz.

## Hazırlanması
Ciyərin pərdələrini soyun. Yarım barmaq enində dilimlərə doğrayın. Yuyun və sularını süzün. Ciyərlərin suyu yaxşıca süzülüb quruyduqdan sonra una bulayın. Qızğın maye yağa düzərək gözləyin. 1 dəqiqyə qədər bişirin. Tavadan alın. Çıxarıb, üzərinə duz səpin.

Tavadaki yağın üçdə birinə qırmızı bibəri səpin. Qızartdıqdan sonra ciyərlərin üzərinə gəzdirin. Soğanları soyub, xırda doğrayın. Duz səpib əlinizlə duzu soğana yaxşıca yedirin. İçinə incə doğranmış cəfəri qarışdırın. Ciyərin yanında süfrəyə verin.

## Mənbə
* Türk xörəkləri
Ayaqqəlsəməlilər

***' () —  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.

1500-ə yaxın növü qeydə alınıb.

== Ümumi məlumat ==
Seqmentlərinin sayı dəyişkən olan ən ibtidai xərçəngkimilərdir. Başı döş seqmentlərinə bitişmir, faset və nauplial gözləri olur. Döş ayaqcıqları yarpaqşəkilli, zəif xitinləşmişdir, tənəffüs, hərəkət və qidanı ağıza yönəltməyə xidmət edir. Aydın şəkildə buğumlara bölünməmiş ayaqlar qəlsəmə çıxıntıları ilə təhciz olunmuşdur. Qarıncığın qurtaracağında yaxşı inkişaf etmiş çəngəl vardır. Qısqacsız mandibullar rudimentar vəziyyətdə nəzərə çarpır. Əksər növlərinin bədəni ikitaylı çanaqla və ya bel qalxanı ilə təchiz olunmuşdur.

== Təsnifatı ==
* ***Phyllopoda*** (Preuss, 1951)
*: [[Diplostraca]] dəstəsi (Gerstaecker, 1866)
*: [[Notostraca]]  dəstəsi (Sars, 1867)
* ***Sarsostraca**' (Tasch, 1969)
*: Anostraca dəstəsi Sars, 1867

## Adi növləri
* Subirələri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bu cütlüyü Allah yaradıb

**"Bu cütlüyü Allah yaradıb"** () — rejissor Aditya Çopranın filmi.

## Məzmun

İlk görüşdə eşq. Surinder bir vaxtlar ona dərs demiş müəlliminin qızını görəndə məhz bu hissi keçirir. Aşiq olduğu qız – Tani gəncdir, lakin artıq nişanlıdır. Taninin atası ölüm ayağında Surinderdən Tanini himayə etməsini və onunla ailə qurmasını istəyir. Çünki Taninin nişanlısı yol qəzasında həlak olur. Çox utancaq və subay olan Surinder Tani ilə evlənir. Amma Tani atasının və keçmiş nişanlısının ölümündən sonra həmişə qəmgin görünür. Surinder Taninin xoşbəxtliyini geri qaytara bilmir. Onlar ər-arvad kimi yox, bir evə salınmış iki yad adam kimi yaşayırlar. Lakin Surinder Tanini dəlicəsinə sevir.

İş elə gətirir ki, Tani rəqs kursuna yazılır. Surinder özünü yeni bir imicə salaraq birdən-birə tamamilə başqa bir adama – "Rac"a çevrilir. Bu işdə ona dostu Bobbi yarım edir. 
Rəqs kursunda tərəfdaş bölgüsü aparılarkən Rac (Surinder) Tani ilə düşür. Tani öz ərini tanımır və getdikcə bu "Rac"a aşiq olur. Sonda yalnız bir problem qalır: Tani əslində kimi sevir – komik və səmimi Racı, yoxsa monoton və utancaq əri  Surinderi?
 
## Film haqqında

* Film bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür.
* Film prokatdan 850 milyon rupi gəlir əldə edərək 2008-ci ilin hitləri sırasında ikinci yeri tutmuş və Bollivudun ən çox kassa gəliri əldə etmiş filmləri siyahısında altıncı olmuşdur.

## Filmin musiqiləri

:*Tujh Mein Rab Dikhta Hai
:*Haule Haule
:*Dance Pe Chance
:*Phir Milenge Chalte Chalte
:*Tujh Mein Rab Dikhta Hai
:*Dancing Jodi

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifi :** Aditya Çopra
:**Rejissor :** Aditya Çopra
:**Operator :** Ravi K. Çandran
:**Bəstəkarlar :** Səlim Merçant, Süleyman Merçant
:**Prodüserlər :** Aditya Çopra, Yaş Çopra

### Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı 
*
Sefalokaridlər

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.

## Təsnifatı
Bəzən *Lightiellidae* (Jones, 1961) ikinci fəsilənin də ayrılmasına baxmayaraq, bütün Sefalokaridlər (10-a yaxın növ) əsasən bir dəstəyə – Brachypoda dəstəsinə (Birshteyn, 1960) və bir fəsiləyə Hutchinsoniellidae fəsiləsinə və 5 cinsə bölünür.
* Hutchinsoniellidae fəsiləsi (Sanders, 1955)
** *[[Chiltonella]]* cinsi (Knox & Fenwick, 1977)
*** *Chiltoniella elongata* Knox & Fenwick, 1977 — Yeni Zelandiya
** *[[Hampsonellus]]* cinsi (Hessler & Wakabara, 2000)
*** *Hampsonellus brasiliensis* Hessler & Wakabara, 2000 — Braziliya
** *[[Hutchinsoniella]]* cinsi (Sanders, 1955)
*** *Hutchinsoniella macracantha* Sanders, 1955 — Braziliya
** *[[Lightiella]]* cinsi (Jones, 1961)
*** *Lightiella floridana* McLaughlin, 1976 — Meksika, Florida
*** *Lightiella incisa* Gooding, 1963 — Karib hövzəsi
*** *Lightiella magdalenina* Carcupino, Floris, Addis, Castelli & Curini-Galletti, 2006 — Европа
*** *Lightiella monniotae* Cals & Delamare Deboutteville, 1970
*** *Lightiella serendipita* Jones, 1961 — Kaliforniya (ABŞ) ştatının yaxınlığındakı körfəz
** *[[Sandersiella]]* cinsi (Shiino, 1965)
*** *Sandersiella acuminata* Shiino, 1965 — Yaponiya
*** *Sandersiella bathyalis* Hessler & Sanders, 1973 — Braziliya
*** *Sandersiella calmani* Hessler & Sanders, 1973
*** *Sandersiella kikuchii* Shimomura & Akiyama, 2008

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zəbi Quliyev

**Zəbi Əhəd oğlu Quliyev** () — Azərbaycan SSR dövlət xadimi.

## Həyatı
Zəbi Quliyev 1910-cu ildə Hacıtəpə kəndində din xadimi Axund Əhədin ailəsində anadan olub. İlk təhsili atası Axund Əhəddən alaraq, kəndlərində məktəb olmadığı üçün ibtidai məktəbə qonşu Xırmandalı kəndinə, orta məktəbə Masallı şəhərində alır. Zəbi Quliyev Lənkəran Pedaqoji Məktəbini, 1931-ci ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirir.

### Ailəsi
Zəbi Quliyevin 2 oğlu, 2 qızı olub.

## Fəaliyyəti
Zəbi Quliyev 1931-ci ildən 1941-ci ilə kimi Göyçay, Şəki, Masallı, Samux rayonlarında rayon partiya komitələrinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. 1941-ci ildə Samux rayonuna rayon partiya komitəsinin 1-ci katibi təyin edilir.

1942–1943-cü llərdə İkinci Dünya mharibəsində iştirak edir və yaralanaraq geri qayıdır.

1944–1950-ci illərdə Göyçay və Tovuz rayonlarının partiya komitələrinin birinci katibi olmuşdur.

1952–1953-cü illərdə Gəncə vilayət komitəsində şöbə müdiri, 1953–1955-ci illərdə Balakən və 1955–1957-ci Şəkidə RPK-nın 1-ci katibi vəzifələrində işləyir. 1957-ci ildən təqaüdə çıxana qədər Azərbaycan SSR Ali Sovetində çalışır.

1972-ci ildə vəfat edib və Bakıda dəfn olunub.

## Təltif və mükafatları
* "Vətən müharibəsi" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* "Qırmızı Ulduz" ordeni (06.11.1947)
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı (01.05.1944)
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı. (09.05.1944)
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı. (06.06.1945)

## Xatirəsi
2005-ci ildə Masallı şəhərindəki küçələrdən birinə Zəbi Quliyevin adı verildi.

## Mənbə
* "Çağırış" qəzeti, 14 fevral 1989-c il, s.3.
* Nurəddin Ədiloğlu "Bir insan ömrü",
* "Masallı" müstəqil qəzeti, may, 1998-ci il s.6.
* Nurəddin Ədiloğlu "Zəbi Quliyev",
* '''Əlizaman Baxış''', ''"Təmizlik simvolu"'', "Cənub xəbərləri" 
* Кулиев Зеби|Заби Ахад-оглы 1910г.р. podvignaroda.ru http://podvignaroda.mil.ru/?#id=80223877&tab=navDetailManAward
* Pamyat-naroda.ru https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero108267095/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fcsrf%3De8de38f99080335ed8e728b562d171da%26first_name%3DЗаби%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_polit%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%26page%3D1%26grouppersons%3D1%26last_name%3DКулиев&search_view_id=podvigchelovek_kartoteka1276059321&static_hash=63a1847cb7c186308f98122d68310cc1v1

## İstinadlar
Ali xərçənglər

**Ali xərçənglər** () — buğumayaqlılar tipinin xərçəngkimilər yarımtipinə aid sinif.

## Təsnifatı
* Fillokaridlər (*Phyllocarida*) yarımsinfi Packard, 1879
::* † Archaeostraca dəstəsi
::* † Hoplostraca dəstəsi
::* † Canadaspidida dəstəsi
::* Nazikzirehlilər (*Leptostraca*) dəstəsi Claus, 1880
* Hoplokaridlər (*Hoplocarida*) yarımsinfi Calman, 1904
::* Ağızayaqlılar (*Stomatopoda*) dəstəsi Latreille, 1817 (dəvədəllək)?
* Eumalokostraklar yarımsinfi Grobben, 1892
** Sinkaridlər (*Syncarida*) dəstəüstü Packard, 1885
*** Palaeocaridacea dəstəsi
*** Bathynellacea dəstəsi Chappuis, 1915
*** Anaspidesilər (*Anaspidacea*) dəstəsi Calman, 1904
** Perakaridlər (*Peracarida*) dəstəüstü Calman, 1904
*** Spelaeogriphacea dəstəsi Gordon, 1957
*** Thermosbaenacea dəstəsi Monod, 1927
*** Lophogastrida dəstəsi Sars, 1870
*** Şaxəliətraf xərçənglər və ya muzidlər (*Mysida*) dəstəsi Haworth, 1825
*** Mictacea dəstəsi Bowman, Garner, Hessler, Iliffe & Sanders, 1985
*** Yanüzənlər (*Amphipoda*) dəstəsi Latreille, 1816
*** Bərabərayaqlılar (*Isopoda*) dəstəsi Latreille, 1817, bura məryəmqurdu da daxildir.
*** Kəsici ulağlar (*Tanaidacea*) dəstəsi Dana, 1849
*** Kumlar (*Cumacea*) dəstəsi Krøyer, 1846
** Evkaridlər (*Eucarida*) dəstəüstü Calman, 1904
*** Evfauzid xərçəngkimilər (*Euphausiacea*) dəstəsi Dana, 1852
*** Amphionidacea dəstəsi Williamson, 1973
*** Onayaqlılar (*Decapoda*) dəstəsi Latreille, 1802, o cümlədən yengəclər, omar və krevetlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax