open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sunizadə Seyid Mehmed Əmin Əfəndi

**Sunizadə Seyid Mehmed Əmin Əfəndi** () — Osmanlı alimi, müdərrisi və şeyxülislamı.

## Həyatı
Sultan Əhməd dövrünün Hələb qazısı olan Sunullah Əfəndinin oğludur. Anası Əmir Sultanın şəcərəsindən olduğu üçün bəzi mənbələrdə Seyid ünvanıyla anılır. İlk təhsilini atasından aldıqdan sonra İstanbula gələrək dövrün üləmasından dini təhsil almışdır. Ardından 1627-ci ilin oktyabrında Nişançı Mehmed Paşa mədrəsəsinə müdərris təyin olundu və 1640-cı ilin sentyabrına qədər müxtəlif mədrəsələrdə fəaliyyət göstərdi.

Daha sonra qazılığa keçdi və 1641-ci ilin oktyabrında Saloniki qazısı oldu. 1646-cı ilin avqustunda Hələb, 1647-ci ilin yanvarında Qahirə qazılığına gətirildi. 1649-cu ildə isə İstanbul qazısı seçildi. 12 avqust 1650-ci ildə bu vəzifəsindən ayrıldı və uzun müddət dövlət vəzifələrindən uzaq qaldı. Dövrün tarixçiləri o illər haqqında danışarkən Mehmed Əmin Əfəndinin adını tez-tez işlədir. Belə ki, 1653-cü ilin siyasi böhranları əsnasında dövrün şeyxülislamı olan Bahai Mehmed Əfəndi, uşaqlıq dostu olduğu Mehmed Əmin Əfəndiyə Anadolu başqazılığa vəd etmiş, ancaq bu vədini yerinə yetirə bilməmişdir. Nəhayət, 24 sentyabr 1654-cü ildə Anadolu başqazılığına gətirilən Mehmed Əmin Əfəndi 1655-ci ilin avqustunda təqaüdə ayrıldı. Ancaq 2 il sonra 1657-ci ilin mayında Rumeli başqazısı təyin edilsə də, 1658-ci ilin aprelində vəzifədən ayrıldı. 1661-ci ildə ikinci dəfə Rumeli başqazısı seçildi və 3 fevral 1662-ci ildə sədrəzəmlə rəqabət aparan Əsir Mehmed Əfəndinin vəzifədən alınmasıyla şeyxülislamlığa gətirildi.

Dövrün qaynaqlarında Mehmed Əmin Əfəndi haqqında bir çox mənfi rəylər yazılsa da, 21 noyabr 1662-ci ildə vəzifədən alınmasının əsas səbəbi olduqca yaşlı olması idi. Bundan başqa o illərdə təhlükəli hal alan Məlamiyyə təriqəti üzvləri haqqında verdiyi fətvalar da vəzifədən alınma səbəbi olaraq göstərilə bilər.

Seyid Mehmed Əmin Əfəndi 1665-ci ilin iyulunda Beşiktaşdakı köşkündə vəfat etdi. Məzarı Üsküdardakı Mahmud Hüdayi həzrətlərinin dərgahındadır.

## Mənbə
* Naîmâ, Târih, V, 19, 131, 244, 352–356, 428;
* Silâhdar, Târih, I, 229;
* Şeyhî, Vekāyiu’l-fuzalâ, I, 316–318;
* La‘lîzâde Abdülbâki, Sergüzeşt: Aşka ve Âşıklara Dair, Melâmî Büyükleri (haz. Tahir Hafızalioğlu), İstanbul 2001, s. 57;
* Sicill-i Osmânî, IV, 175;
* İlmiyye Salnâmesi, s. 481–482;
* Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, III/2, s. 478;
* Danişmend, Kronoloji2, V, 129;
* Abdülkadir Altunsu, Osmanlı Şeyhülislâmları, Ankara 1972, s. 92;
* Mehmet Nermi Haskan, Yüzyıllar Boyunca Üsküdar, İstanbul 2001, I, 91–92, 106;
* Mehmet İpşirli, "Üsküdar’da Medfun Şeyhülislâmlar", Üsküdar Sempozyumu IV: Bildiriler (ed. Coşkun Yılmaz), İstanbul 2007, II, 447–448;
* "Melâmiyye", DİA, XXIX, 32
Arif Əsədov

**Arif Gülağa oğlu Əsədov** (18 avqust, 1970, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı futbolçu, müdafiəçi. Azərbaycan milli futbol komandasının keçmiş üzvüdür.

## Bioqrafiya
"Neftçi" yetirməsi olan futbolçu klubun 15 yaşlılardan ibarət komandasında oynamışdır. Bir müddət sonra isə SSRİ gənclərdən ibarət yığmasına dəvət almışdır. Bu yığma ilə gənclər arasında dünya və avropa çempionu olur.

1988-ci ildə "Neftçi"nin tərkibində SSRİ futbol çempionatının yüksək liqasında debüt edib.

1989 - 1991-ci illərdə SSRİ 1-ci liqasında oynamışdır. 1992-ci ildə isə Azərbaycan Yüksək Liqasında oynamışdır.

1994-cü ildə Vladiqafqazın "Spartak" klubuna keçir və  həmin klubda 20 oyunda 1 qol vurub. Çempionatın sonlarına yaxın "Neftçi" klubuna qayıdır.

1998-ci ildə isə yenidən Rusiya yüksək liqasına qayıdır və  Tümen klubunda çıxış edir. 1999-cu ildə isə Anji klubunda 1-ci liqada oynayır.

1999-cu ildə yenidən Azərbaycana qayıdan futbolçu 1 mövsümü Ağdamın "Qarabağ" klubunda, 2 mövsümü isə "Neftçi"də keçirir.

2003/04 mövsümündə "Qarabağ"la çempionatın bürünc medalını əldə edir. 2004/05 mövsümünün əvvəlini "Xəzər Lənkəran, sonradan isə "Gəncə" klubunda keçirir.

2005/06 mövsümün əvvəlində futbolçu karyerasını bitirərək məşqçilik fəaliyyətinə başlayır.

2006—2007-ci illərdə Azərbaycan U-19 yığmasına məşqçilik etmişdir.

2008/09 mövsümündə "Neftçi"nin əvəzedicilərinin məşqçisi olur və həmin mövsüm əvəzedicilər arasında "Neftçi" çempion olur. 2009-cu ilin mayından isə Böyükağa Ağayevin əsas köməkçilərindən birinə çevrilir.

2010-cu ilin fevralında "Neftçi"nin baş məşqçisi olur. Bu zaman 2010/2011 mövsümünün qalibi olur. 2011-ci ilin iyul ayında Çempionlar Liqasının təsnifat mərhələsindəki uğursuzluq səbəbindən istefa verir.

5 noyabr tarixindən etibarən isə Azərbaycan U-19 milisininin baş məşqçisi olmuşdur. Bu postda Vəli Qasımovu əvəzləmişdir.

## Nailiyyətləri
* Azərbaycan çempionu: 1992, 1995/96 ("Neftçi")
* Azərbaycan Çempionatının gümüş medalçısı: 1996/97, 1997/98, 2000/01, 2001/02 ("Neftçi"), 2004/05 "Xəzər Lənkəran")
* Azərbaycan Çempionatının bürünc medalçısı: 1993, 1994/95 ("Neftçi"), 2003/04 ("Qarabağ")
* 16 yaşlılar arasında Dünya çempionu: 1987
* 19 yaşlılar arasında Avropa çempionu: 1988

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Unudulmaz xatirələr: Arif Əsədov
Qaqnepena zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Çində və Qərbi Xibeydə yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m olan həmişəyaşıl, düz böyüyən və ya sallaq koldur. Gövdəsi slindrik, sarımtıl, bir az ziyillidir, zoğlarının uzunluğu 2 sm-dir, iynələri üçhissəlidir. Sadə, iri, parlaq yarpaqları dalğalı, tutqun-yaşıl, ensiz-lansetvari, tərs yumurtavari formalı, kənarları xırda dişlidir, uzunluğu 10 sm-ə çatır. Çiçəklərin diametri 1 sm-dək olub, açıq-sarı, xoş qoxulu, salxımşəkilli, çiçək qruplarında dəstələrdə 3-7 ədəd yığılmışdır. Maydan iyunadək qızılı-sarı rəng alır. Meyvələri yumurtavari formalı, göy-qara, göyümtül çalarlı olub, uzunluğu 1 sm-ə qədərdir, payızın əvvəllərində yetişir.

## Ekologiyası
Günəşə, kölgəyə və atmosferin sənaye çirklənməsinə davamlı olan növdür. Torpağa tələbkar deyil, ancaq təzə, drenajlı torpaqlara üstünlük verir. Quraqlığa, şəhər şəraitinə davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda bəzi həyətyanı sahələrdə, parklarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Yaxşı budanır, müxtəlif formalar vermək olur. Alpinari və keçilməz canlı çəpərlərin salınmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bakı real məktəbi

**Bakı real məktəbi** — 1874-cü ildə Bakı real gimnaziyasının (1867) əsasında yaradılmışdır. Məktəbdə 1876-cı ildə 431 (44 az-lı), 1899-cu ildə 658 (67 az-lı) şagird təhsil alırdı. Burada hazırlıq sinifləri də açılmışdır. 1890-cı ilin məlumatına görə Bakı real məktəbində oxuyanların 4.6 % kəndli uşaqları idi. Şagirdlərin müəyyən qismi dövlət hesabına təhsil alırdı. Bakı milyonçusu Musa Nağıyev məktəbə maliyyə yardımı edirdi. N. Nərimanov, H. Zərdabi Bakı real məktəbində dərs demişdir.

## İstinadlar
Sultan burnu

**Sultan burnu** - burun olaraq Abşeron yarımadasının cənubunda, Bakı buxtasının şərqində yerləşir. İnzibati cəhətdən Bakı şəhəri Xətai rayonu ərazisinə daxildir. Buxtanın təbii sərhəddini təşkil edir. 

## Həmçinin bax
*Şıx burnu

## İstinadlar
Şıx burnu

**Şıx burnu** — burun olaraq Abşeron yarımadasının cənub-qərbində, Bakı buxtasının qərbində yerləşir. İnzibati cəhətdən Bakı şəhəri Qaradağ rayonu, Bibiheybət qəsəbəsi ərazisinə daxildir. Buxtanın təbii sərhəddini təşkil edir. Salyan şossesindən qərbdə burunun daxilinə yol ayrılır. Ərazisində Bibiheybət Tarix və Diyarşünaslıq Muzeyi vardır. Burun sahilindən 160 m cənubda kiçik qaya çıxıntısını xatırladan Şıxov adası  yerləşir.

## Həmçinin bax
*Sultan burnu

## İstinadlar
Yasamal parkı

**Yasamal parkı** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda "Azərsu" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin "+82 Qərb" su anbarının ərazisində yerləşən şəhər parkı.

## Tarixi
Yasamal rayonunun Akim Abbasov və Zahid Xəlilov küçələrinin kəsişməsində yerləşən Yasamal parkının açılışı 25 dekabr 2014-cü ildə prezident İlham Əliyev tərəfindən baş tutub. Parkda geniş yaşıllıq işləri görülüb, abadlıq-quruculuq işləri həyata keçirilib. Parkda iki uşaq oyun meydançası və böyüklər üçün idman meydançası yaradılıb, çoxillik ağaclar, gül və bəzək kolları əkilib. Bu meydançalarda trenajorlar, müxtəlif əyləncə vasitələri quraşdırılıb. Parkın salınması zamanı milli memarlıq üslubu ilə müasirlik tam uzlaşdırılıb, istirahət məkanı orijinal elementlər və formalarla zənginləşdirilib. Həmçinin parkın ərazisində müxtəlif fəvvarələr, süni şəlalələr və xüsusi dizaynla hazırlanmış bulaqlar quraşdırılıb və iki kafe fəaliyyət göstərir.

## Qalereya


Yasamal parkı in 2024 02.jpg|Parkın içərisindən görüntü.
Yasamal parkı in 2024 04.jpg|+82 Qərb su kanalı.
Yasamal parkı in 2024 03.jpg|Parkın süni şəlalələri.
Dove's Travel.JPG|Parkın fəvvarəsi.



## Həmçinin bax
* Mətbuat prospekti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yasamal parkı
Şıxov adası

**Şıxov adası** — Xəzər dənizində Bakı arxipelaqı daxil olan Azərbaycana məxsus ada. Şıx burnu sahilindən 160 m cənubda kiçik qaya çıxıntısını xatırladan ada. Uzunluğu 65 metr, eni isə ən enli hissədə 30 metrdir.

## İstinadlar
Pokémon Sun və Moon

**Pokemon Sun və Moon** – 2016 cı ildə buraxılmış videooyun. Oyun Nintendo 3DS platforması üçün buraxılmışdır. Oyunda ilk dəfə Z-Move hərəkəti təqdim edilmişdir. Bunun üçün Z-Ring və Z-Crystal adı iki əşyaya sahib olmaq lazımdır. Oyunun mövzusu tropik adalardır. Oyun Alola bölgəsində bir məşqçi olaraq keçir. Alola adasındaki tropik iqlimə görə, bəzi Pokemonlar Alola formalarının yaranmasına səbəb olur.

## Alola adaları
Alola bölgəsi 4 adadan ibarətdir. Dörd adanın hər birinin qoruyucu tanrı adı verilən Pokemon var. Bu Pokemonlar kütləvi olarak **Tapu** olaraq adlandırılır və insanlar tərəfindən səcdə edilir. Hər adanı idarə edən **kahunalar** var və ada qoruyucuları tərəfindən seçilir. Hər adanı idarə edən **kahunalar** var və ada qoruyucuları tərəfindən seçilir. Alola dənizlə əhatə olunmuşdur. Alolada insanlar və Pokemonlar çox sıx yaşayırlar ve başqa regionların mədəniyyətindən fərqlənir. Aloha adasındaki tropik iqlimə görə, bəzi Pokemonlar Alola formalarının yaranmasına səbəb olur.

### Alola adaları və qoruyucuları
* Melemele — Tapu Koko
* Akala — Tapu Lele
* Ula Ula — Tapu Bulu
* Poni — Tapu Fini 

### Alola formaları

## Kahunalar
Hər adanı idarə edən **kahunalar** var və ada qoruyucuları tərəfindən seçilir. Kahunlaraı meğlub etdikdə Z-Crytasalları verirler.
* Melemele → Hala → Fightinium Z
* Akal → Olivia → Rockium Z
* Ula Ula → Nanu → Darkinium Z
* Poni → Hapu → Groundium Z 

## Ada meydan oxumaları
Uşaqlar 11 yaşlarına çatanda adaları gezərək trail kapitanları ve totem pokemonlara meydan oxuyub Z-Crystalları qazana bilerlər. Bu meydan oxumalar Trail Kapitanları terfnindən rəhbərlik edilir, xüsusi vəzifələr verilir və vəzifələri edənlər **Totem Pokemonla** savaşır. Totem Pokemonlar aura tərəfindən  statları artır və həmin pokemonun böyük variantı olur.
### Trail Kapitanları
* Ilmia
* Lana
* Kiawe
* Mallow
* Sofocles
* Acerola 

### Totem Pokemonlar
* Gumşus/Raticate →  Normalium Z
* Vişivaşi → Waterium Z
* Salazzl → Firium  Z
* Lurantis → Grassium Z
* Vikavolt → Electirium Z
* Mimikyu → Ghostium Z
* Kommo-o → Dragonium Z

## Ultra bədheybətlər
Alola bölgəsində Ultra bədheybətlər olaraq tanınan sirli bədheybətlər var. Bu bədhəybətlər **Ultra Space** adlı altirnativ bir ölçüdən gəlirlər.
### Ultra bədheybətlər
* Nihilego
* Buzzvol
* Feromosa
* Ksurkitri
* Celestila
* Kartana
* Guzzlord 

## Kəllə Komandası
Alola bölgəsində, **Kəllə Komandası** olaraq bilinən bir grub avaralar var ve onlar çox problem yaradırlar. İnsanların Pokemonlarını oğurlayırlar və hər cür pis işlərdən zövq alırlar.

## Pokemonlar və Ultra bədheybətlərin siyahısı
### Alola formaları

### Alola Pokemonları

### Ultra bədheybətlər
* Nihilego
* Buzzvol
* Feromosa
* Ksurkitri
* Celestila
* Kartana
* Guzzlord 

## İstinadlar
Talış üsyanı (1629)

**Talış üsyanı** — 1629-cu ildə, talış kəndlilərinin və şəhər yoxsullarının İran ağalığına və yerli feodallara qarşı çıxışı.

## Tarixi
1629-cu ilin yayında başlayan üsyan tezliklə ətraf əraziləri bürüyüb. Üsyanda təqribən 30 min nəfər iştirak edib. Səfəvi hökmüdarı Şah Səfi üsyançılara qarşı Astara hakimi Sarı xanın komandası altında qoşun göndərib. Döyüşlərin birində təqribən 7 min nəfər tələfat verən üsyançılar məğlubiyyətə uğradılıblar.

## İstinadlar
Lansetvarı zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Orta Asiyada geniş yayılmışdır

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m-ə çatan, budaqları az tüklü, erkən yaşlarında qırmızı-qonur, sarı, yaşlı nümayəndələrdə isə al-qırmızı-qonur rəng alan kol bitkisidir. Budağın üzərindəki iynələr əsasən 3 hissəli, uzunluğu 0,5-2,5 sm-ə qədərdir. Yarpaqların uzunluğu 2,5-4,5 sm-dir, yumurtaşəkilli-ellipsvaridir, uzunsovdur, ucu biz, kənarları dişlidir. Üst tərəfdən tutqun-yaşıl, bir az tüklü və ya çılpaq, alt tərəfdən isə boz-yaşıl rəngli və tüklüdür. Çiçəkləri parlaq yaşıl, diametri təxminən 0,6 sm-dir, uzunluğu 2,5-3,5 sm olan sıx salxımlara yığılmışdır. Meyvələri uzunsov-yumurtaşəkilli, uzunluğu 1 sm-ə qədər olub, al-qırmızıdır.

## Ekologiyası
Soyuğa, küləyə, kölgəyədavamlı olub, torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya olunmuşdur. Abşeronda park və bağlarda, həyətyanı sahələrdə becərilir.

## İstifadəsi
Dekorativ görünüşə malikdir. Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədəuyğundu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xəmrə

**Xəmrə** - buğda unu, maya və sudan hazırlanan, müəyyən hissəsi xəmirin yoğrulmasına, qalan hissəsi isə xəmrənin özünün təzələnməsinə (yenidən istehsalına) sərf olunan yarımfabrikatdır.

## Xəmrənin hazırlanması
Qatılığına görə xəmrə üç cür olur: qatı xəmrə, çox qatı xəmrə və maye xəmrə. 
Bütün xəmrələr əvvəlcə becərmə dövründə, sonra isə istehsalat dövründə hazırlanır.
Çovdar unundan, çovdar və buğda unları qarışığından çörək istehsalı zamanı xəmir çox qatı xəmrə ilə; dəm tətbiq et-məklə maye xəmrə ilə; dəm tətbiq etmədən maye xəmrə ilə; qa-tılaşdırılmış mayasız süd turşulu xəmrə ilə hazırlanır.
Xəmrələr tam becərmə dövrü üzrə hər bir müəssisədə müəyyənləşdirilmiş qrafik üzrə ildə 1÷2 dəfə, yaxud qaldırma qüvvəsi pisləşdikdə, turşuluğun toplanması kifayət etmədikdə, dadı və qoxusu pisləşdikdə, məcburi boş dayanmalar nəticəsində, yaxud müəyyənləşdirilmiş texnoloji rejimin pozulması zamanı digər qüsurlar meydana çıxdıqda yenidən hazırlanır .

## İstinadlar
Fantaziya

* Fantaziya (musiqi) — formal və stilistik olaraq fərqli janrların ümumi təyinatı, sərbəst formalı instrumental musiqi pyesi.
* Fantaziya hamamı — Bakıda yerləşən 1896-cı ildə tikilən məşhur hamam.
* Fentezi — Ədəbiyyatdan götürülmüş və film, cizgi film eləcə də teatr kimi bir sıra sahələrdə istifadə olunan janrdır.
Müalicəvi yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Cənubi-Şərqi Avropada, Kiçik və Orta Asiyada, Qafqazda və İranda çayların sahillərində, çəmənlərdə, otlaqlarda, yüngül məhsuldar torpaqlarda yayılmışdır.
 
## Botaniki təsviri
Şaquli, qalın köklü, çox budaqlı, oduncaqlaşmış gövdəli, hündürlüyü 60-150 sm-dək olan, xoş "limon" qoxulu çoxillik yarımkol bitkisidir. Yarpaqları növbəli düzülüşlü, mavi-yaşıl, alt tərəfi yapışıqdır. Boz tükcüklərlə örtülmüşdür; alt yarpaqları saplaqlı, iki və üç yerə lələkvari bölünmüş, orta yarpaqları oturaq, yuxarı yarpaqları üç yerə bölünmüş və ya bütövdür. Sentyabr-oktyabr aylarında çiçəkləyir. Xırda, sarı, boruvari çiçəkləri kiçik, sallaq səbətlərdə, gövdənin ucunda və budaqlarında yığılaraq şaxələnmiş süpürgəvari çiçək qrupu əmələ gətirir. Azərbaycanda müalicəvi yovşan yayın ikinci yarısında çiçəkləyir. Meyvələri noyabr-dekabr aylarında yetişir, toxumları hamar və çıxıntılıdır. Qələmlərlə çoxalır.

## Ekologiyası
İşıqsevəndir, torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da, Kiçik Qafqazda düzənliklərdə təbii halda bitir.

## İstifadəsi
Müalicəvi yovşanın yerüstü hissəsində efir yağı, flavonoid birləşmələri, kumarinlər, aşılayıcı və acı maddələr, abrotanin və alkaloidlər vardır. Yarpaqlarının cövhəri və həlimi mədə-bağırsaq xəstəliklərində, soyuqdəymədə, anginada, sarılıqda, revmatizimdə, diş ağrısında və saçların bərkidilməsində istifadə edilir. Park və bağlarda, qarışıq əkinlərdə dekorativ kol kimi istifadəsi məqsədəuyğundur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qumlu yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Balkan yarımadasında, Azov və Qara dəniz sahillərində, Qərbi Qafqazda çöllərdə, qumluqlarda bitir.
 
## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20-100 sm-ə çatan yarımkoldur. Gövdələri bünövrəsində oduncaqlı, vegetativ zoğları qısadır. Yarpaqları yaşıl, bir az ətli, təxminən çılpaq, uc hissələrdə ensiz seqmentlərə bölünmüşdür. Alt yarpaqları uzun saplaqlı, digərləri oturaqdır. Səbətləri yumurtavari oturaq olub, şaxələnmiş süpürgəyə yığılmışdır. Yarpaqların uc hissələri lansetvari-xətvari və ya xətvari formalı bölünmüş, uzunluğu 10-15 mm, eni 1 mm-dir. Səbətləri xırda, uzunluğu 3 mm, eni 2 mm-dir. İyul-avqustda çiçəkləyir.

## Ekologiyası
İstiyə, soyuğa, küləyə davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz və Kiçik Qafqazda, Lənkəranda orta dağ qurşaqlarında, quru torpaqlarda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Təbabətdə yovşanın cavan yarpaqlarından alınan həlimdən qaşınmada və dərinin irinli xəstəliklərində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Akbaris (Şaran)

**Akbaris** (), ) — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Akbaris kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Şaran): 18 km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 50&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə Marilər (79%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Modern Media Qrupu

**"Modern" Media Qrupu** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən dövlət/hökumət nəzarətində olan hakimiyyətyönümlü media-qrup.

Təsisçisi və rəhbəri Elşad Eyvazlı, müavini Pərvin Arzuqızıdır.

Media–qrupa "modern.az" xəbər saytı, "AzEdu.az" təhsil saytı və "MediaTürk TV" internet televiziyası daxildir.

Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İçərişəhər, Maqomayev 3 döngəsi, 1-ci Qəsr (indiki Şəhid Fərid Əliyev) döngəsi 78-də yerləşir. Poçt indeksi AZ 1001-dir.

## Modern.az
**"Modern.az" İnformasiya Agentliyi** xəbər portalı 2009-cu il sentyabrın 1-də fəaliyyətə başlayıb. Xəbər portalı Azərbaycanda, regionda və dünyada baş verən hadisələr barədə məlumatlar verir, reportaj, araşdırma, müsahibə və digər janrlarda materiallar təqdim edir. Təsisçisi və baş direktoru Elşad Eyvazlı, baş redaktoru isə Anar Rüstəmovdur. Ondan əvvəl isə saytın baş redaktoru uzun müddət Əfqan Qafarlı olub. Ə. Qafarlı həmin ərəfədə KİVDF tərəfindən 2017-ci ildə mənzillə də təmin edilib.

## AzEdu.az
AzEDU.az MMC 2018-ci il martın 1-dən fəaliyyət göstərir.

"AzEdu.az" təhsil portalı təhsil sahəsində ölkədə və dünyada baş verən ən vacib hesab etdiyi hadisələri Azərbaycan dilində çatdırır. Elm-təhsil sahəsindəki problem və perspektivləri özündə əks etdirən gündəlik materiallarla yanaşı, rubrika yazıları, müsahibə, reportaj, araşdırmaları da təqdim edir.

## Media Türk TV
“Media Türk” onlayn televiziyası 13 aprel 2021-ci ildən yayıma başlayıb. TV-nin aparıcısı və baş redaktoru Səidə Bəkirqızı 2025-də məcburi köçkünlər barədəki qalmaqallı sözlərindən sonra işdən çıxıb.

## Həmçinin bax
* Global Media Group
* APA Group
* Səs Media Qrupu
* Yeni Çağ (media qrup)
* Yeni Müsavat
* Gündəlik Teleqraf
* Liatris Holding

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Əfqanıstan Silahlı Qüvvələri

**Əfqanıstan Silahlı Qüvvələri** Əfqanıstan İslam Respublikasını istənilən daxili və xarici təhdidlərdən müdafiə etmək vəzifəsi daşıyan hərbi qüvvədir. Əfqan Milli Ordusu və Əfqan Hərbi Hava Qüvvələrindən ibarətdir. Ölkə prezidenti Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanıdır və silahlı qüvvələr birbaşa ona tabedir. Milli Hərbi Komanda Mərkəzi ölkənin paytaxtı Kabil şəhərində yerləşir və silahlı qüvvələrin baş qərargahı hesab olunur.

1709-cu il əfqan silahlı qüvvələrinin yarandığı tarix hesab edilir. 18-ci əsrdən 19-cu əsrə qədər əfqanlar Səfəvi İmperiyası və Maratha İmperiyasına qarşı bir çox döyüşdə iştirak etmişdir. Ordu Britaniya Hindistanının tərkibində əmir Əbdürrəhman xan tərəfindən idarə olunan zaman 1880-ci ildə yenidən təşkilatlanmışdır. 20-ci əsrin əvvəllərində Əmənullah xanın hakimiyyəti dövründə ilk dəfə modernizasiya olunan əfqan hərbi qüvvələri sonradan, Məhəmməd Zahir şahın 40 illik hökmranlığı dövründə ikinci dəfə yenilənmişdir. Sovet İttifaqı tərəfindən dəstəklənən Əfqanıstan Silahlı Qüvvələri 1978-ci ildən 1992-ci ilə qədər ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan tərəfindən dəstəklənən çoxmillətli mücahid qruplaşmalarına qarşı mübarizə aparmışdır. Prezident Məhəmməd Nəcibullanın 1992-ci ildə istefa verməsindən sonra Sovet hökuməti tərəfindən dəstəyin kəsilməsi nəticəsində ölkə müxtəlif qruplaşmalar tərəfindən bir neçə hissəyə parçalandı və mücahidlər hökumətə nəzarəti ələ keçirdi. Həmin dövr ərzində Əfqanıstanda Taliban qruplaşmasının üstünlüyü artdı.

Taliban üzvlərinin hakimiyyətdən düşürülməsindən sonra 2001-ci ilin sonlarından etibarən Əfqanıstan Silahlı Qüvvələri ölkə daxilində yerləşdirilən NATO qoşunları, xüsusilə də ABŞ Silahlı Qüvvələri tərəfindən yenidən quruldu. Ordunun komplektləşdirilməsi və şəxsi heyətə təlimlərin keçirilməsində ilkin problemlərin yaranmasına baxmayaraq, bu qoşunlar Taliban hərəkatına qarşı mübarizədə kifayət qədər effektiv oldular. ABŞ-nin əsas qeyri-NATO müttəfiqlərindən biri hesab olunan Əfqanıstan hələ də bu ölkədən milyardlarla dollar həcmində hərbi yardım alır.

## Həmçinin bax
* Əfqanıstan
* Əfqan mücahidləri
* Sovet-Əfqan müharibəsi
* Əfqanıstan müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Əfqanıstan Müdafiə Nazirliyinin rəsmi veb-saytı
Turan (tank)

**Turan tankı** — İkinci Dünya müharibəsi zamanı Çexoslovakiyanın Skoda şirkəti tərəfindən hazırlanan tank. T21 orta tank prototipinin dizaynına əsasən, iki əsas variantda hazırlanmışdır: 40&nbsp;mm qurğuşun ilə 40M Turan (və ya Turan I) və 75&nbsp;mm top qülləsi ilə 41M Turan (və ya Turan II) . Ümumi 424 ədəd istehsal edilmişdir.

## İstinadlar
Samsung Internet

**Samsung Internet** — Android əməliyyat sistemi üçün mobil veb-brauzer. İlkin versiyaları Samsung mobil telefonları və tabletləri üçün nəzərdə tutulsa da hazırda bir çox Android qurğularını dəstəkləyir. Render aparatı açıq-kodlu Chromium əsasında hazırlanıb və Samsung şirkətinin Web Service Group-u tərəfindən bir çox təkmilləşdirmələr edilib. 2016-cı ildə 400 milyondan çox aktiv istifadəçisi olmuşdur. 2018-ci il May ayındakı hesablamalara görə dünya brauzer payında 4.98%-lik yer tutur.

## İmkanları

* Məzmun bloklama genişlənməsi
* Gear VR və DeX inteqrasiyası.
* KNOX İmkanı
* Open Tabs və Bookmark Sinxronizasiyası
* Oxucu rejimi
* Səhifələrin yadda saxlanması
* “Məxfi rejim” və biometrik autentikasiya.
* Secure Web Auto Login
* SPen imkanları
* service workers və Push API standartlarının dəstəklənməsi
* Ultra Power Saving Mode
* Progressive Web Apps dəstəyi
* Payments Request API (Web Payments) dəstəyi

## İstinadlar
Hanza Rostok FK

**Hanza Rostok FK** ― Almaniyanın Rostok şəhərində yerləşən peşəkar futbol klubu. 25 Noyabr 2018 tarixinə əsasən 13.000 nəfər üzvə malik Hanza Rostok Almaniyada ən çox üzvə malik komandalardan biridir. Hanza Rostok futbol klubu kimi əsası 28 dekabr 1965-ci ildə Empor Rostok klubundan ayrılmaqla qoyulmuşdur.

Komandanın tarixində ən böyük uğuru 1990/91-ci il mövsümündə sonuncu Şərqi Almaniya Futbol Çempionatında qalib olmaqdır. Hal-hazırda (2018/19 mövsümündə) Hanza Rostokun əsas komandası Almaniya Çempionatının 3-cü Liqasında çıxış edir.

## İstinadlar
Standart silah

**Standart silah** (İdman tapançası) — güllə atıcılığı dövrü, rəqabət tələblərinin qaydalarına uyğun halqa atəşi ilə 25 metr məsafədə atəş açmaq üçün nəzərdə tutulmuş bir tapança nəzərdə tutur. Əsas məhdudiyyətlər: nişan xəttinin uzunluğu, zəifliyin çəkilməsi və sapı üçün tələblər.

## Nişan xəttinin görünüşü və uzunluğu
Yalnız açıq yerlərə icazə verilir. Nişan xəttinin uzunluğu **220** mm-dən artıq olmamalıdır.

## Çəki
Rəqabət qaydalarına əsasən bir idman tapançası maksimum kütləsi 1400 qram olmalıdır. Ən az tənzimlənən kütlə yoxdur. Bununla belə, qeyd etmək lazımdır ki, bir idman tapançası halda, texniki olaraq 1000 qr az ola bilməz. Atışın güclü təsiri ilə əlaqədar tapança mövqeyinin sabitliyi müəyyən bir kütlə tələb edir. Üstünlük kütləsi ox kütləsinin fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq dəyişilməsinə imkan verən modellər ilə təmin edilir.

## Sapı
Əsas tələblərdən biri tapança sapını mil sümüyünə kimi uzatma halları olmamalıdır. Sap ağacdan istehsal oluna bilər. Müsabiqənin şərtlərinə görə sapsız atışma qadağandır.

## Daraq və patronlar
Darağın tutumu 5 patrondan çox olmamalıdır. 

Müsabiqənin qaydalarına uyğun olaraq 22 kalibr patronlarla (5,6 mm) çəkiliş aparılır.

## İstinadlar

MP-1, MP-2, MP-4, MP-5, MP-8 məşğələləri yalnız standart bir tapança ilə həyata keçirilir.
## Xarici keçidlər
* Общие технические правила 
* ПРАВИЛА ВИДА СПОРТА ПУЛЕВАЯ СТРЕЛЬБА 
*  Стандартный самозарядный малокалиберный пистолет ИЖ-35М и ИЖ-34(М)
Tıs-tıs

**** () —  sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Vedi tıs-tısı
* Trautvetter tıs-tısı
Ətirli yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqazda orta dağ qurşaqlarında təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25 (30-45) sm-ə çatan, bozumtul və ya açıq-bənövşəyi rəngdə çoxillik kol bitkisidir. Cavanlıqda ağa çalan, keçəvari, sonradan çılpaqlaşan, gövdəsi dik, oducaqlı olub, qalınlığı 0,5-1 sm-dir. Yarpaqları ikili, üçər lələkvari-parçalanmış, uc hissələri uzunsov, aşağıdan dəyirmi sapvari hissəciklidir. Səbətləri yumurtavari kürəkşəkilli, bozumtul-bənövşəyi tüklü olub, uzunluğu 2 mm, eni 1,5 mm-dir. Örtüyü kirəmitdişli, yarpaqcıqları ətli, xaricdəkilər dar, daxildəkilər enli, arxa hissə şırımlı, kənardakılar isə arxadan bozumtul, sıx tükcüklüdür. Çiçəkləri qabarıq çiçək yatağında toplaşmışdır, sayı 10 ədəddir. Toxumacası tərs konusşəkillidir. Sentyabr ayında çiçəkləyir, oktyabr-dekabr aylarında isə meyvə verir. Kökləri yoğunlaşmış şaquli, kök gövdəsi çoxsaylı olub, boz hörümçəkvari və ya bənövşəyi çalarlı tükcüklüdür.

## Ekologiyası
Orta dağ qurşaqlarında rast gəlinir. Quraqlığa və qışadavamlıdır, torpağa az tələbkardır.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqaz, Abşeron, Kür-Araz ovalığı, Lənkəran düzənlikləri, Samur-Dəvəçi, Xəzər dənizi ətrafı, Naxçıvan MR-da Araz boyu düzənliyində və s. ərazilərdə yayılmışdır. Endem bitkidir.

## İstifadəsi
Tərkibində efir yağı vardır. Yaşıllaşdırmada az istifadə olunur.
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hindistan Silahlı Qüvvələri

**Hindistan Silahlı Qüvvələri** (Hindi (in IAST): *Bhāratīya Saśastra Senāeṃ*) Bu üç peşəkar güc strukturlarının ibarətdir: Hindistan Ordusu, Hindistan Hərbi Dəniz Qüvvələri və Hərbi Hava Qüvvələri.Bundan əlavə, Hindistan Silahlı Qüvvələri Hindistan Sahil Mühafizəsi və Paramilitariya Təşkilatları tərəfindən dəstəklənir

## İstinadlar
Bazqıya (Şaran)

**Bazqıya** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Bazqıya kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Şaran): 17&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Kandrı stansiyası): 20&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (46%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qriqol Vaşadze

**Qriqol Vaşadze** (;'  19 iyul 1958, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Gürcüstan diplomatı və siyasətçisi, Gürcüstan Xarici İşlər Naziri (6 dekabr 2008-25 oktyabr 2012).

## Bioqrafiyası
Qriqol Vaşadze Tbilisdə Nodar Vaşadze və Elene Bakradzenin ailəsində doğuldu. 1975-ci ildə Tbilisi 61 saylı orta məktəbi bitirdi. 1981-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirdi. 1981-1988-ci illərdə Sovet İttifaqının Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Təşkilatlar şöbəsində, sonra isə *Kosmos və Nüvə Silahları* şöbəsində fəaliyyət göstərdi. 1988-1990-cı illər arası Diplomatik akademiyanın aspirantı idi.

1990-cı ildən 2008-ci ilə qədər Vaşadze şəxsi bizneslə məşğul idi və qurduğu "Georgia Arts Management" və "Gregory Vashadze and BR" şirkətlərini idarə edirdi.

2008-ci ildən dövlət xidmətinə qayıdaraq fevralın 6-sı Gürcüstan Xarici İşlər nazirinin müavini təyin edildi.
2 noyabr 2008-ci ildə *Gürcüstan Mədəniyyət, Abidələrin Qorunması və İdman Naziri* təyin edildi. 6 dekabr 2012-ci ildən *Xarici İşlər Naziri* olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Nino Ananiaşvili ilə evlidir, Nodar və Elene adında iki uşağı var. Rus, ingilis, portuqal, italyan, ispan və fransız dillərini bilir.

## İstinadlar
Limonlu yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Türkmənistanda, Azərbaycanda dağ yamaclarında bitir.
 
## Botaniki təsviri
Limonlu yovşanın hündürlüyü 50-80 sm, diametri 50-60 sm olan mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsindən olan çox budaqlanan yarımkoldur. Oduncaqlı çoxillik zoğlara malikdir. Yarpaqları 2-3 yerə lələkvari bölünmüşdür. Səbətləri oval-uzunsov, uzunsov süpürgədə yerləşir. Çiçəkləri ikicinslidir. Külək və həşəratların vasitəsilə çarpaz tozlanır. Çiçəkləməsi vegetasiyanın birinci ilində başlayır. Oktyabrda çiçəkləyir. Toxumları dekabrda yetişir, çox xırda, açıq-boz rənglidir. Toxumla və vegetativ üsulla çoxalır. Toxumların cücərdilməsi üçün optimal temperatur 10-12C olmalıdır.

## Ekologiyası
Limonlu yovşan yüksək quraqlığa və qışa davamlılığı, torpağa tələbkar olmaması ilə fərqlənir. Onu digər kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün yararlı olmayan az məhsuldar torpaqlarda becərmək olar. Ancaq limonlu yovşanın əkilməsi üçün sahəni əvvəlcədən hazırlamaq lazımdır.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, Balaxanıda təbii yayılmışdır.

## İstifadəsi
Bitki xoş sitrus qoxuludur. Yovşandan likör istehsalında və qənnadı sənayesində alkoqolsuz içkilər hazırlanır. Yağı açıq-sarı, hərəkətlidir; onun əsas komponentləri sitral, linalol və geranioldur. Ətriyyat-kosmetika sənayesində və sitral geraniol və lianolun alınması üçün istifadə edilir.
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
2018-ci il sentyabr ayında vəfat edənlər

**2018-ci il sentyabr ayında vəfat edənlərin siyahısı.**

## 1 sentyabr

## 2 sentyabr

## 3 sentyabr

## 4 sentyabr

## 5 sentyabr

## 6 sentyabr

## 7 sentyabr

## 8 sentyabr

## 9 sentyabr

## 10 sentyabr

## 11 sentyabr

## 12 sentyabr

## 13 sentyabr

## 14 sentyabr
Loryan FK

**«Loryan»** () — Bretan bölgəsindəki Loryan şəhərindəki bir Fransa futbol klubu. 2 aprel 1926-cı ildə təsis edilib. Komanda Stad dyu Mustuar stadionunda ev oyunları keçirir. Klubun rəngi narıncıdır.

## Nailiyyətlər
*Liqa 2-də 2-ci yer: 1997/98, 2000/01
*Fransa Kubokunun sahibi: 2002
*Fransa Superkubokunun finalçısı: 2002
*Futbol üzrə Fransa liqasının kubokunun finalçısı: 2002
## Heyəti
### Əsas komanda

## Məşhur oyunçular
* Jan-Klod Darşvill
* Paskal Feynduno
* Bakari Kone
* Seydu Keyta
* Vensan Abubakar
* Kevin Qameyro
* Robson
## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
Argiope bruennichi

**Argiope bruennichi** (*eşşəkarısı hörümçəyi*) *argiope* cinsinin növlərindən biri. Şimali Avropa, Şimali Afrika, Asiyanın bəzi hissələri və Azor adaları boyunca yayılmışdır,həmçinin ABŞ-nin Şimali Karolina və Ohayo ştatlarında görülmüşdür. *Argiope *cinsinin digər növləri kimi qarın hissəsində sarı-qara zolaqları var.

## Toru
Hörümçək  adətən uzun otların içərisində yerdən bir az yuxarı gecə yaxud şəfəq vaxtı spiral tor hörür, toru hörməsi  təxminən bir saat çəkir. Torun ortasında nəzərə çarpan zigzaqlı, *stabilimentum* və ya tor dekorasiyası adlanan şəkil var. Bunun funksiyası qeyri-müəyyən olsa da həşəratların cəlb edilməsi üçün olduğu düşünülür.

Tora hər hansı həşərat ilişdikdə *Argiope bruennichi* tez onu hərəkətsiz hala gələnə kimi tora sarar. Sonra hörümçək ovunu sancaraq iflic edici zəhər və zülal həll edən ferment injeksiya edər.

## Seksual dimorfizm
*Argiope bruennichinin* dişisi və erkəyi arasında böyük fərqliliklər vardır.  Belə ki, dişinin ortalama bədən uzunluğu 15&nbsp;mm ikən erkəyin ortalama bədən uzunluğu 4,5&nbsp;mm-dir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Feodosiya Blaçford

**Feodosiya Blaçford** (; d. 1744 – ö. 9 noyabr 1817) — irland filantropist və metodist.

## Həyatı
1744-cü ildə Uiklou qraflığında anadan olmuşdur. O, dörd övladı olan Uilyam Tiqrenin yeganə qızı idi. Onun  Uilliam, Eduard və Riçard adlarında üç qardaşı var idi.

Onun uşaqlarla olan yazışmaları İrlandiya Milli Kitabxanasında saxlanılır.

9 noyabr 1817-ci ildə vəfat etmişdir. Necə dəfn edildiyi məlum deyil.

## İstinadlar
İlan Mesliye

**İlan Mesliye** () — Liqa 2 təmsilçilərindən olan Loryan klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Loryan
Mesliye öz futbolçu karyerasına 6 yaşı olarkən yerli klublarından olan *Merlevenez* klubunda start vermişdir. Uğurlu çıxışından sonra o, Loryan akademiyasına transfer olmuşdur. 1 fevral 2018-ci ildə Mesliye Loryan klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Mesliye peşəkar karyerasında debütünü 14 avqust 2018-ci ildə *Valensiennes* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Liqa Kuboku görüşündə Loryan rəqibinə 1–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile
* FCL Profile
* FFF Profile 
* LFP Profile
Bergün

**Bergün** () — İsveçrədə kənd.

Kənd "çox gözəl olduğu üçün və sosial şəbəkələrdə paylaşılan şəkilləri kənddə olmayan insanları pis hiss etdirdiyi üçün" turistlərin kənddə şəkil çəkdirməsi qadağan olunub.. Kəndin fotosunu çəkənləri 5 avro miqdarında cərimə gözləyir.

## İstinadlar
Jülyen Ponso

**Jülyen Ponso** (28 noyabr 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 2 təmsilçilərindən olan Loryan klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Loryan
Ponso Loryan klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 14 fevral 2018-ci ildə Mesliye Loryan klubu ilə 2020-ci ilə kimi olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Ponso peşəkar karyerasında debütünü 14 avqust 2018-ci ildə *Valansyen* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Liqa Kuboku görüşündə Loryan rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, Liqa 2-də debütünü üç gün sonra yenidən *Valansyen* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 64-cü dəqiqədə Cimmi Kabotu əvəz etmişdir. Liqa 2 görüşündə Loryan rəqibinə 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*FFF profile  
*Soccerway profile
*LFP Profile
*FCL Profile
Innocence (mahnı)

***Innocence*** () – Yaponiya müğənnisi Eyr Aoi tərəfindən ifa olunmuş sinql. 21 noyabr 2012-ci ildə buraxılmışdır və müğənninin 5-ci sinqlıdır. Üç formatda buraxılmışdır.

Mahnı *"[[Sword Art Online]]"* anime serialının 15–25-ci seriyalarının açılış mahnısı olmuşdur.

## İstinadlar
Ağarmış yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
İranda, Türkiyədə, Qafqazda geniş yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Yarpaq ayası enli, dəyirmi, lələkvari və ya üçər parçalanmış, uc paycıqları neştərvari və ya xətvari neştərşəkilli, sivrivari və ya bəzən dəyirmivaridir. Səbəti çox böyük olmayıb, sıx dəstəvari, qalxanda əyilmiş, zoğların ucunda qalxanvari, süpürgəvari hamaş çiçək qrupu əmələ gətirir. Tacın ucları tükcüklüdür. Avqust ayında çiçəkləyir, sentyabr ayında meyvələri yetişir.

## Ekologiyası
Rütubətə davamlı, işıqsevən, bəzən kölgəli ərazilərdə də bitir. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Tərkibində efir yağı vardır,qida sənayesində və kosmetologiyada geniş istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Üzən buğa

**Üzən boğa** (əvvəlki adı: **Kara şahin**, indiki adı **Ferdinand**) — 2018 Qurban bayramının birinci günü Rizenin İyidere ilçəsində Hazar məhəlləsində qurulan qurbanlıq heyvan bazarından qaçan, bayramın dördüncü günündə 23 kilometr uzaqlıqdakı Trabzonun Sürmene ilçəsi sahilində tapılan, Sahil mühafizə qrupları tərəfindən xilas edilən qurbanlıq buğa.

## Qaçması
2018-ci ildə keçirilən Qurban bayramı zamanı Türkiyədə bir qurbanlıq buğa xeyli məşhurlaşıb. Belə ki, "Kara şahin" adlı buğa Qurban bayramının birinci günü təxminən saat 10-da Rizedə — İyidere ilçəsinin Hazar məhəlləsində qurulan qurbanlıq heyvan bazarında bağlı olduğu ipdən qurtulub, 5 metr yüksəkliyindəki divardan atlayaraq, düşdüyü dərədən qaçıb, qurban kəsilməkdən xilas olmuşdur.

Buğanın sahibləri olan Metin Yalçın və Zekeriya Balık adlı ortaqlar onu tapa bilmədikləri üçün jandarmaya müraciət edirlər. Axtarış işləri davam edərkən, bəzi şahidlər buğanı dənizdə üzərkən gördüklərini bildirirlər. Heyvan sahibləri onu Rize və Trabzon arasındakı sahil xəttində axtarırlar.

Buğa bayramın dördüncü günündə 23 kilometr uzaqlıqdakı Trabzonun Sürmene ilçəsində dənizin sahilində görünür. İnsanların yaxınlaşdığını görən qurbanlıq buğa, onlardan ürkərək dənizə girir. Hətta balıqçı qayığının yaxınlığına qədər üzür. Bundan sonra balıqçıların da yardımı ilə Sahil mühafizə qrupları tərəfindən xilas edilən qurbanlıq buğa baytarlıq nəzarətindən sonra sahiblərinə təhvil verilir.

Baş verən hadisədən sonra buğanın sahibləri onu kəsməyəcəklərini bildirirlər.

## Yeni sahibi

Bu barədə mediada xəbərlərin yayılmasından sonra türk rok ifaçısı Haluk Levent özünün "Twitter" hesabında dənizdə üzən və 23 kilometr yol qət edərək qurban edilməkdən xilas olan buğanı alıb, bəsləmək istədiyini bildirir. Daha sonra buğanı satın alan Haluk Levent yenidən "Twitter" hesabında belə yazır: "Buğanı satın aldıq. İzmir Kemalpaşa ev hayvanları sığınacağına göndərməyi qərara aldıq".

Haluk Levent "Kara Şahin" adlı buğanın adını dəyişdirərək 1980-ci illərin cizgi film qəhrəmanı olan "Ferdinand" etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Peter Ouane

**Peter Ouane** () — Liqa 2 təmsilçilərindən olan "Şatoru" klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Loryan
Ouane Renn klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 9 may 2018-ci ildə Ouane Loryan klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Ouane peşəkar karyerasında debütünü 14 avqust 2018-ci ildə *Valensiennes* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Liqa Kuboku görüşündə Loryan rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Milli karyerası
Ouane Kinşasa şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri Konqo vətəndaşlarıdır. O, kiçik yaşlarında Fransaya köçmüşdür. Ouane Fransa millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmiş və 2015 FİFA U-17 Dünya Çempionatında iştirak etmək üçün Fransa U-18 millisinə dəvət almışdır.

## Karyera statistikası

### Klub
 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Soccerway Profile
* FFF Profile 
* FCL Profile
* FIFA Profile 
* LFP Profile
Bulək (Şaran)

**Bulək** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Dimitriyevo Polyanka kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Şaran): 10&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Dimitriyevo Polyanka): 6&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 45&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (84%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Azçiçəkli yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qazaxıstan, Rusiyanın Avropa hissəsinin cənub-şərqində geniş yayılmışdır. Aşağı Volqada təsvir edilmişdir.
 
## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-25 sm-ə çatan yarımkolcuqdur. Çoxsaylı oduncaqlaşmış möhkəm gövdəyə malikdir. Nazik yan budaqları mərkəzdən yuxarıda iti bucaq altında çıxır və yığcam süpürgəvari çiçək qrupu əmələ gətirir. Yarpaqları bozumtul-yaşıl, aşağıdakılar tez tökülən, saplaqlı, lələkvari, 2-3 dəfə bölünmüş, orta yarpaqları oturaq, yuxarıdakılar tam qısa xətvaridir. Uc hissələri ensiz, eni 1-1,5 mm-dir. Cavan gövdələri və yarpaqları boz, tünd-yaşıldır. Səbətləri xırda (diametri 2,5 mm-dək), 1-4 çiçəkli, təxminən oturaq, çiçək qrupunun oxuna bitişik budaqlarda yerləşir. Tacı sarı və ya qırmızıdır. Avqustda çiçəkləyir, oktyabrda toxum verir.

## Ekologiyası
Şoran çöllərdə, şoran çəmənlərdə bitir. Əsasən otlaqlarda üstünlük təşkil edir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-də rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yem, yağ və dərman bitkisidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şərəfli yukka

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Yavaş böyüyür, təbii mühitdə hündürlüyü 2 m-ə çatan, şarşəkilli kol və ya ağac formasını alır. Tək və ya zəif şaxələnmiş, cod və əyri yarpaqlı rozetləri olan ağacşəkilli gövdəsi vardır. Kökümsov gövdəsi yaxşı inkişaf edir, qısadır, torpaşın səthinə yayılır. Yarpaqların uzunluğu 40-50 sm, eni 6-13 mm, ensiz xətvarı, göyümtül-yaşıl kənarları ağ və ya boz rənglidir, liflidir. Cavan yarpaqları düzünə yuxarıya, kənar yarpaqları isə aşağıya əyilir. Bu yarpaqlar bitkinin aşağı hissəsində narın dişli, təpə hissəsində isə bərk sivri uclu olur. Süpürgə çiçək qrupunun hündürlüyü 1-2 m-dir, qol-budaqlıdır, zəngşəkilli çiçəkləri ağ rəngli, qonur və ya yaşılımtıl çalarlı olub, 6-7 sm uzunluqdadır. Aprel-may aylarında çiçək açır. Meyvəsi qutucuqdur, sentyabr-oktyabrda yetışir. Tozlandırıldıqda meyvə əmələ gətirir. Kökdən əmələ gələn pöhrələrlə, toxumlarla, kök zoğları, gövdə və kök qələmləri ilə çoxaldılır.

## Ekologiyası
Soyuğa, istiyə, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyil, hətta qumda bitir. Çox güclü şaxtalarda məhv olur və ya onların mərkəzi tumurcuğu donur və bunun nəticəsində bitki yeraltı stolonlarına görə bərpa olunur və iri kollar əvəzinə bir neçə birillik bitki əmələ gəlir.

## Azərbaycanda yayılması
2003-cü ildə Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir. Azərbaycanda Lənkəran zonasında, Abşeronda, Gəncədə və bəzi başqa yerlərdə mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Xüsusilə çiçəkləmə dövründə çox dekorativ bitkidir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağ yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Orta Asiyada, Azərbaycanda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25-70 sm-ə çatan sıx tükcüklü, bozumtul yaşıl rəngli yarımkolcuqdur. Şırımlı olmayan gövdəsinin aşağı hissəsində yarpaqlar nisbətən xırdadır. Yarpaqları qısa saplaqlı 2-4,5 sm uzunluqda, 3-5 mm enindədir. Gövdənin aşağı yarpaqları üçər lələkvari parçalanmış, səbətləri sadə salxımlı, ensiz, süpürgələrdə yığılmışdır. Toxumu 1 mm uzunluğunda, uzunsov konus formalı, kənarı qeyri-bərabər haşiyələnmişdir. Avqust ayında çiçəkləyir, sentyabr ayında toxumları yetişir.

## Ekologiyası
Qumlu təpəciklərdə rast gəlinir. Quraqlığa davamlıdır, torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda dənizkənarı ərazilərdə təbii halda bitir.

## İstifadəsi
Tərkibində efir yağı vardır ki, ondan ətriyyatda və dərman vasitəsi kimi istifadə olunur və əsasən aşağıdakı maddələrdən ibarətdir: 12%-pinen, 23%-kamfen, 16%-kamfora, 10%-borneol, 25%-bornilasetat.
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Həsənağa Abasquliyev

**Həsənağa Rza oğlu Abasquliyev** () — bəstəkar, dirijor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2007).

## Həyatı və yaradıcılığı
Həsənağa Abasquliyev 2 avqust 1938-ci ildə Bakıda müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə hər iki valideynini itirib. Bu səbəbdən o, yeddi yaşında ikən Bərdə şəhərində uşaq evinə verilib. Uşaq evində keçirilən musiqi dərslərində Həsənağa trubada ifa etməyi öyrənir. Daha sonra Azərbaycan kapellasını təşkil edən Eduard Novruzovun xorunda oxuyur. 1954-cü ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumuna daxil olur. Kərim Babayevin truba ifası sinfində təhsil alır. Texnikumu başa vurduqdan sonra indiki Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında (1958-1963) təhsilini davam etdirir. 1963-cü ildə o, xalq artisti Rauf Hacıyevin rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Estrada Orkestrində çalışmağa başlayır.

1960-cı illərdə Həsənağa Abasquliyev Rusiya Federasiyası Tomsk vilayətinin filarmoniyasından dəvət alır və oraya işləməyə gedir. 1967-ci ildə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində yaradılan "Biz Bakıdanıq" estrada-caz ansamblından dəvət alaraq ölkəyə qayıdır.

Bakı Musiqi Akademiyasının dosenti olmuş bəstəkar Azərbaycan və Rusiya artistlərinin sirk nömrələrini müşayiət edən musiqilər yazmışdır. Onun rus sirk ustasının "Canlı şlyapa" nömrəsi üçün yazdığı musiqi 1990-cı illərdə Yaroslavlda keçirilən beynəlxalq müsabiqədə 4 mükafata layiq görülüb. 1992-ci ildə bəstəkar "Qarşılanma marşı"nı yazıb. Bu musiqi 1993-cü ildən Bakının hava limanında yüksək ranqlı çinli qonaqların qarşılanma mərasimində ifa olunur. Daha sonra yazdığı "Səni gözləyirəm", "Ayrılıq", "Qarşılama marşı", "Topçular marşı", "Dünya azərbaycanlılarının həmrəylik mahnısı" mahnıları bəstəkarın məşhur əsərlərindəndir. H.Abasquliyev 2000-ci ildə təşkil etdiyi caz orkestri ilə 2005, 2006, 2010-cu illərdə dəfələrlə beynəlxalq caz festivallarında iştirak edib və laureat olub.

Həsənağa Abasquliyev 6 avqust 2018-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Şotta yukkası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Kanada, Amerikanın Arizona ştatının cənubunda qumlu torpaqlarda bitir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 3-5 m-ə, diametri 1-3 m-ə çatan həmişəyaşıl kol bitkisidir. Budaqları düz və ya bir az əyilmışdir. Göyümtül, düz yarpaqlarının uzunluğu 0,2-0,5 m, eni 4 sm-dək olub coddur, kənarları dişciksizdir, bünövrəsində bir az daralır. Yarpağın kənarları nazik saplarla örtülmüşdür. Budaqları və çiçəksaplağı əyilmışdir. Çiçəkləri ağ olub, süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır. Abşeron şəraitində çiçəkləməsi iki dəfə: 1-ci çiçəkləmə aprel-may ayında, 2-ci çiçəkləmə isə avqust-sentyabr aylarında müşahidə edilir. Bol çiçəkləməsinə baxmayaraq, meyvə əmələ gətirmə tam başa çatmır. Toxumla, əsasən kök və gövdə pöhrələri ilə çoxaldılır. Bu məqsədlə gövdədə mişarla bir neçə yerdə yarıq açılır. Növbəti ildə həmin hissədən yeni cücərti əmələ gəlir. Toxumla çoxaldılmanın yazda aparılması məqsədyönlüdür.                           

## Ekologiyası
Həyat müddəti 50 ilə qədərdir. İşıqsevədir, küləyə və zərərvericilərə qaqrşı davamlıdır. Kasıb torpaqlarda da yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Lənkəran, Abşeron və Qobustanda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərində, canlı çəpərlərin salınmasında, müxtəlif kompozisiyaların qurulmasında genış istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şoranvari yovşan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiyada Belqorodun cənub-şərqində, Voronej vilayətinin cənubunda, Rostov, Volqoqrad, Saratov, Kuybışev, Orenburqda, Başkiriya MR-nın cənub-şərqində, Ukraynanın şərqində, Qazaxıstanın qərbində, Azərbaycanda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hamaşçiçəyi dar, sıxılmış süpürgə və ya salxımdır. Səbəti 2,5-3,5 mm uzunluğunda, salxımşəkilli çiçək qrupundadırlar: aşağı yarpaqları 2-3,5 sm uzunluğunda, sadə lələkvari parçalanmışdır. Çılpaq və ya bəzən seyrək ulduzvari tüklüdür. Oktyabr ayında çiçəkləyir, dekabr ayında toxum verir.

## Ekologiyası
Təbaşir dövrü qalıqlarının səciyyəvi bitkisidir. Əhəngdaşı və digər daşlı yamaclarda rast gəlinir. Bu növün olması torpağın yuyulmasının ilkin mərhələlərinə və ya cavan təbaşir qalıqlarına aid olduğunu göstərir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeron yarımadasında yayılmışdır.

## İstifadəsi
Mal-qaranın otarılmasında və təbaşir hazırlanmasında istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İsmayıl Axundov

* İsmayıl Axundov (rəssam) (1907—1969) — boyakar və teatr rəssamı, Azərbaycan SSR xalq xəssamı.
* İsmayıl Axundov (epidemioloq) (1897—1952) — ilk azərbaycanlı epidemioloq.

## Həmçinin bax
* İsmayıl 
* Axundov
Courage (mahnı)

***Courage*** () – Haruka Tomatsu tərəfindən ifa olunmuş sinql. 3 dekabr 2014-cü ildə CD + DVD formatında buraxılmışdır.

Mahnı *"[[Sword Art Online|Sword Art Online II]]"* anime serialının 15-24-cü seriyalarının açılış mahnısı olmuşdur. Haruka Tomatsu həmçinin Asuna personajının seyyusudur.

## Trek siyahısı
### Anime

### Məhdud nəşr

### Daimi nəşr

## Hit-paradlarda

## İstinadlar