open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əkərət mahalı

**Əkərət mahalı** — Şirvan xanlığının inzibati ərazilərindən biri.

## Tarixi
Göyçay, İsmayıllı və Saatlı rayonlarının ərazisində ərazisində mövcud olmuşdur.

Mahalın naibi Məlik Kərim idi.

## Əhalisi
1821-ci ildə 7 kənddə (İncə, Kürdmaşı, Yekəxana, Qaraməryəmli, Qarabaqqal Qaraman, Saatlı, Seyidlər) 160 ailə yaşayırdı.

## İqtisadiyyatı
Əkərət mahalının sakinləri əkinçilik, bağçılıq, pambıqçılıq, məşğul olurdular. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şirvan xanlığı

## Xarici keçidlər
*  
*
Avan bazilikası

**Avan Bazilikası** – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Qırxbulaq mahalında, Ellər (12. 10. 1961 – ci ildən Abovyan) rayonunun Avan kəndində, İrəvandan Baş Gərniyə gedən yolun üstündə qədim türk  xristian məbədi.

## Tarixi

Məbəd 592 – 598 – ci illərdə inşa edilmiş və dövrümüzə yarımdağılmış vəziyyətdə çatmışdır. 1939 – 1941 – ci illərdə məbəddə ermənilər tərəfindən bərpa işləri aparılmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Tədqiqatçılar indiki məbəd binasının hansısa qədim bir məbədin özülləri üstündə inşa olunmasını qeyd edirlər. Məbəd ərazisində arxeoloji tədqiqatlar zamanı qərb divarı yaxınlığından xüsusi ornamentli naxışlarla bəzədilmiş inşaat materialları və incə yonulmuş daşlar tapılmışdır.  Binanın indiki qalıqları iki hissəli platforma üzərində yerləşmişdir. Günbəz və tavan uçduğundan divarlara ağıqlıq düşməmiş və nisbətən sağlam qalmışdır. Qərbi Azərbaycan ərazisindəki tarixi – memarlıq abidələrini tədqiq etmiş erməni tədqiqatçı Toros Toromanyan qeyd edir ki, məbədin üstündə beş günbəz olmuşdur ki, onlardan da biri böyük olmaqla mərkəzdə, digərləri isə kiçik olmaqla onun ətrafında yerləşmişdir. Məhz bu səbəbdən də Avan bazilikası beş günbəz
i olan ilk məbəd hesab olunur. Düzbucaqlı plana malik olan bazilikanın mərkəzi qübbəsinin üstünün səkkizüzlü piramida şəkilli örtüklə tamamlanması güman edilir. Məbədin dörd yarımdairəvi apsisi olub və daxildən məbədin üç küncündə üçbucaq şəkilli kiçik hücrələr yerləşdirilib.

Binanın alçaq arkalı girişi qərb divarında yerləşməklə ətrafı incə naxışlı kəmərlə haşiyələnmişdir. Şimal tərəfdə isə başqa, daha kiçik bir giriş qapısı vardır. Bu qapının binanın inşasından xeyli sonra tikiliyə əlavə olunması güman edilir. Məbəd SSRİ dövründə 1940 – 1941, 1956 – 1966 və 1968 – ci illərdə ermənilər tərəfindən "bərpa" edilmiş və bu bəra işləri zamanı məbədin ilkin memarlığına yad olan elementlər binaya əlavə edilməklə yanaşı, məbədin divarlarında süni olaraq erməni dilli kitabələr də yaradılmışdır.


Fayl:Avan 2.JPG
Fayl:Avan 3.JPG
Fayl:Avan Church.JPG
Fayl:Interior Avan Church.JPG
Fayl:Vishap avan church2.jpg
Fayl:Avaninsc1.JPG


## Mənbə
* И.Шопен. Исторический памятник состояния армянской области к эпоху ее присоеденения к Российской империи, С-П., 1852, стр.35;   
* Ə.Ələkbərli. Qərbi Azərbaycan, II с, В., 2002, səh.541-543.
## İstinadlar
 

## Həmçinin bax

* Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
Qarabörklülər

Qarabörklülər-Qədim türk tayfası.

## Tarixi
Qıpçaqlar, Monqol zəbtindən əvvəl də Sırdərya, İdil və Don arasında, Qafqaz və Krım dağlarında, Xəzərin şimal düzlüyü ilə bugünkü Qazaxıstanın orta və şimal-qərb arasında yaşayıb bir çox türk tayfaları ilə qarışmışlar və İran, Suriya, Rusiya, Şərq Avropa və Bizans ilə hərbi, ticari və iqtisadi əlaqələr qurmuşlar. Əvvəllər "Oğuz çölü" deyilən torpaqlar, artıq XIII əsrdə Dəşti Qıpçaq adıyla xatırlanmağa başlanmışdır. Çindən Don çayına, Uraldan Qaradənizə qədər olan sahəyə yayılan Qıpçaqlar, bu dövrdən sonra da böyük bir hərəkətlə yeni ərazilərə yayılırdılar.

XI yüzildə İrtış çayı sahilində  yaşayan qıpçaqlar qərbə doğru hərəkət edərək peçeneqləri məğlub etdilər. Peçeneqlərin bir hissəsi Vərəndə, Qov, Tuba adlı tayfalar  qıpçaqların tərkibinə daxil oldular. Bu tayfalar ittifaq  bağlayaraq Qarabörk birliyi kimi tanınmağa başladılar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Kümxana

**Kümxana (dəyə)** — XIX-XX əsrlərdə Azərbaycanın baramaçılıqla məşğul olan kəndlərində ipəkqurdu bəsləmək üçün xüsusi təsərrüfat tikilisi. Kümxana, bir qayda olaraq, "toxmacar" və ya "gərrik" adlanan tut bağının içərisində inşa olunurdu. Kümxananın içərisində 3-4 qatda tərəcə düzəldilir, burada baramaqurdu bəsləyirdilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Dəmirçixana
Dəmirçixana

**Dəmirçixana** — istehsal binası olub adətən ikimərtəbəli yaşayış binasının alt qatında, iri kəndlərdə ayrıca binada, şəhərlərdə isə ticarət cərgələrində yerləşirdi. Onun ön tərəfində geniş qapı və pəncərəsi olur, hazır məhsullar burada etdirilirdi. Dəmirçi məlumatları (kotan ucluğu-gavajın, oraq, balta, bel, kərənti ağızlığı, mərküz, sacayaq, sac və s.) emalatxananın özündə satılır, sifarişlər də burada qəbul edilirdi. Əhalinin dəmirçilik məlumatlarına olan tələbatını qismən də olsa ödəyən belə dəmirçixanalara, demək olar ki, hər bir kənddə təsadüf etmək mümkün idi.

## Mənbə
* **Azərbaycan etnoqrafiyası** AMEA ARXEOLOGİYA VƏ ETNOQRAFİYA İNSTİTUTU, ŞƏRQ-QƏRB BAKI 2007, səh.96

## Həmçinin bax
* Kümxana

## İstinadlar
Baramaçılıq

**Baramaçılıq** — ipək almaq üçün ipəkqurdu becərilməsı.

Baramaçılıqda ən geniş istifadə olunan tut ipəkqurdudur ().

Tarixi mənbələrə görə tut ipəkqurdundan ipəyin alınması hələ e.ə. XVII əsrlərdə məlum idi. Arxeoloji qazıntılar isə bu sənətin hətta eramızdan 5000 il əvvəl mövcud olduğunu deməyə əsas verir

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanda ilk dəfə rəngli baramalar yetişdirilir (Region TV)
Taraz

**Taraz şəhəri** (; до 1997 — **Cambıl**, 1993-ci ilədək — **Cambul**,  1938-ci ilədək — **Mirzoyan**,  1936-cı ilədək — **Avliyé-Ata**) — Qazaxıstan ərazisində yerləşir.

## Tarixi

Mahmud Qaşqarlının Divani-lüğət-it-türk adlı əsərində Taraz şəhərinin Talas və Tıraz variantları mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сайт Акимата Жамбылской области
* Электронная карта города Тараза 
* Объявления города Тараз 
* Город Тараз. Информационный портал
* Областная газета "Новый регион"
* Тараз на WikiMapia — аннотированные спутниковые снимки
* Путешествие по Казахстану: Тараз
* *Гумилев Л. Н.* Древние тюрки. XXVI. Каганат и Империя // gumilevica.kulichki.com
Şəfa stadionu

**Şəfa stadionu**, indiki rəsmi adı ilə **ASK Arena** və ya keçmiş adı ilə **İnter Arena** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində stadion. ASK Arena Heydər Əliyev prospekti, köndələn 5 ünvanında yerləşir. Azarkeş tutumu 8125 nəfərdir. Meydança süni ot örtüyü ilə döşənmişdir.

## İnşası
Stadion əvvəllər "Termist" adlanan arenanın əsasında UEFA-nın ayırdığı vəsait hesabına 2000-ci ildə AFFA tərəfindən əsaslı şəkildə yenidən qurulub və yenidənqurma işləri 4 milyon 500 min dollara başa gəlmişdir. 2001-ci ildən istifadəyə verilən arena ilk olaraq "Şəfa" stadionu adlandırılıb. Arena öncədən milli komandaların təlim-məşq bazası üçün nəzərdə tutulmuşdu. Əsas meydançada milli çempionatın ilk dövrəsində Olimpik klubu ev oyunlarını keçirib. 2014-cü ildə stadion Bakının "İnter" klubuna 4 milyon 250 min manata satılmışdır. Federasiya bu addımını stadionu öz imkanları hesabına saxlaya bilməməsi ilə əsaslandırıb. Stadionun adı dəyişdirilərək "İnter" (hazırkı "Şamaxı") klubunun adına uyğun olaraq "İnter Arena" adı verilib. 2018-ci ilin 20 iyulunda Azərbaycan Sənaye Korporasiyasının balansında olduğu üçün stadiona şirkətin adının baş hərfləri (ASK) verilib.

## Tədbirlər
ASK Arena FİFA U-17 Qadınlararası Dünya Çempionatı 2012 zamanı çempionat oyunları üçün istifadə olunmuşdur.

Stadiondan hər il Amerika Birləşmiş Ştatlarının müstəqillik günü (4 iyul) münasibətilə Amerika Ticarət Palatasının (AMCHAM) keçirdiyi piknik üçün istifadə olunur və bu tədbirə yüzlərlə qonaq təşrif buyurur.

## İstinadlar
Zal Mahmud paşa məscidi

**Zal Mahmud Paşa Məscidi** İstanbulun Eyüp mahalında Sultan Süleyman Qanuninin vəziri Zal Mahmudun Memar Sinana tiktirdiyi məscid mədrəsə, türbə, bulaqdan meydana gələn bir kompleksdir. Zal Paşa küçəsindəki məscidin inşa tarixi 1577-ci ildir. Bir mədrəsə bulağ həyəti ətrafında yerləşir. Buna bağlı ikinci mədrəsə alçaq bir platformada türbə ətrafındakı həyətdədir və onun Dəftərdar küçəsi tərəfində qapısında bir bulaq yerləşir. Düzgün səkkizbucaqlı, tək günbəzli, girişi 6 sütunlu bir rəvandan olan türbədə Zal Mahmud Paşa yatmaqdadır. Türbə pəncərələri klassik qarışqa gözlüdür.

## Həmçinin bax
*Məscid
*İstanbul
*İsa bəy məscidi

## İstinadlar
* Zal Mahmud Paşa Məscidi  ArchNet.org-da
* Zal Mahmud Məscidi  Paytaxt İstanbul Bələdiyyəsi rəsmi internet səhifəsi
* Memar Sinan Memarlığı

## Xarici keçidlər
* Zal Mahmud Paşa Məscidinin şəkilləri
Stüard

**Stüard** (qadınlar üçün: **stüardessa**) və ya **təyyarə bələdçisi** — təyyarələrdə sərnişinlərə qulluq etmək üçün ekipajın sıravi üzvü. Sərnişinlərə yemək və su verir, onlara təhlükəsizlik qaydalarını izah edir və rahatlığı təmin edir. Bundan əlavə, gəmilərdə də **stüardlar** olur.

Hərbi aviasiyada bu vəzifəni ekipaj üzvlərindən biri: borttexnik, bortmexanik və ya operator yerinə yetirir.

## Təyyarələrdə stüard və stüardessaların istifadə tarixi
İlk dövrdə təyyarələrdə sərnişinlərə qulluqla ikinci pilot məşğul olurdu, ancaq bu uçuş üçün təhlükəli idi. 1928-ci ildə Almaniyada ekipaja xüsusi işçi – stüard əlavə etdilər.

1930-cu ildə ABŞ-də stüard kimi qızları cəlb etməyi təklif etdilər. Birincisi, qızlar özlərinin xarici görünüşləri ilə təyyarələri reklam edə bilirdilər. İkincisi isə, qızlar çəkicə az olurdular ki, bu isə təyyarənin az yük götürməsinə şərait yaradırdı. Aviasiya tarixində ilk dəfə 15 may 1930-cu ildə San-Fransiskodan Ellen Çerç qadın stüard kimi uçuş etdi.

## İstinadlar

* Stüardessa peşəsi (rus.)
* A-310 təyyarəsinin sərnişinlərin xilas edən stüardessa mükafat laureatı oldu (rus.)
* Stüardessaların dövrə görə uniformalarının dəyişməsi 

## İstinadlar
231 (ədəd)

**İki yüz otuz bir** — say sistemində ədədlərdən biri. İki yüz otuzdan sonra,  iki yüz otuz ikidən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* ** İki yüz otuz bir ədədi** — tək ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Miatsum

**Miatsum** (; mənası – "Birləşmə") — 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərində, 1992–1994-cü illərdə Birinci Qarabağ müharibəsinə səbəb olan Qarabağ hərəkatı zamanı istifadə olunan konsepsiya və şüar.

İdeya əsasən erməni əhalisinin yaşadığı ərazinin Azərbaycanın yurisdiksiyasında qalmasından narazı olan ermənilər arasında yenidən qurulma dövründə yaranıb. 1970-ci illərdən etibarən Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Heydər Əliyevin dəstəyi ilə DQMV-nin azərbaycanlılar tərəfindən yerləşdirilməsinə yönəldilmiş siyasət həyata keçirilirdi. Sumqayıt hadisələri bu tendensiyaları daha da gücləndirdi və bu, Azərbaycan Respublikasının qoşunları ilə Dağlıq Qarabağdakı erməni qüvvələri arasında hərbi toqquşmalara səbəb oldu. 
## Həmçinin bax

* Ermənistanda Qarabağ hərəkatı
* Birləşmiş Ermənistan
* Vilson Ermənistanı
* Arsak
* Laçın dəhlizi
* Enozis

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2010-11 Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku

**2010–11 Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku** () — Avropa Voleybol Konfederasiyası (*CEV*) tərəfindən keçirilən turnir.

### Kubokun başlaması

Voleybol üzrə Avropa Qadınlar CEV Challenge Kuboku yarışlarına 14.10.2010-cu il tarixdə start veriləcək. Qitə miqyaslı bu turnirdə Azərbaycan 3 komanda ilə təmsil olunur ki, onlardan da ilk imtahanı Super Liqanı dördüncü pillədə başa vuran "Azərreyl" verəcək. Vüqar Əliyevin yetirmələri ilkin təsnifat mərhələsinin birinci oyununu səfərdə Maltanın Paola Hibs klubuna qarşı keçirəcəklər. Daha sonra qitə miqyaslı turnirdə "İqtisadçı" qüvvəsini sınayacaq. O, Bosniya və Herseqovinanın "Kula" komandasını mübarizədən kənarlaşdırmağa çalışacaq. Qeyd edək ki, paytaxtın "Lokomotiv" klubu isə Çelenc Kubokunda mübarizəyə II təsnifat mərhələsindən başlayacaq.

### Birinci mərhələ
**Oyunların tarixi**:
10.2010–17.10.2010

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.

### İkinci mərhələ
**Oyunların tarixi**: 07.12.2010–16.12.2010

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.

### 1/16 Final
**Oyunların tarixi**: 04.01.2011–13.01.2011

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.
Şveğina (Almaniya)

### 1/8 Final
**Oyunların tarixi**: 01.02.2011–10.02.2011

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.

### 1/4 Final
**Oyunların tarixi**:

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.

#### Dördlər finalı
* Tarix: 15/16.03.2011–19/20.03.2011

**Qeyd**: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə — 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.

#### Final
* Tarix: 29.03.2011–02.04.2011

#### Həmçinin bax
Voleybol üzrə Çempionlar Liqası (qadınlar) 2010/2011
Lara Fabian

**Lara Fabian** (, əsl soyadı **Krokart** (, Fabian isə anasının qızlıq familiyasıdır; ) — Fransa müğənnisi. Onun fransız, ingilis, ispan, portuqal, rus və s. dillərində mahnıları var.

## Erkən həyatı

Lara Fabian 9 yanvar 1970-ci ildə Brüssel yaxınlığındakı Etterbek kommunasında anadan olmuşdur.

## Albomları

* Lara Fabian (1991)
* Carpe diem (1995)
* Pure (1997)
* Lara Fabian Live 1998 (1998)
* Eponyme (version anglaise) (1999)
* Nue (2001)
* Lara Fabian Live 2002 (2002)
* En toute intimite (2003)
* A Wonderful Life (2004)
* 9 (Neuf) (2005)
* Un Regard 9 (Live) (2006)
* Toutes les femmes en moi (2009)
* Every woman in me (2009)
* Mademoiselle Zhivago (2010)

## İstinadlar
231 (dəqiqləşdirmə)

*231 — il
*231 (ədəd) — ədəd
*231 — Tovuz rayonunun 1 aprel 2013-cü ilə qədərki telefon kodu. (yeni kod: 22)
*+231 — Liberiyanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 231 — il.
Nəcməddin Ərbakan

**Nəcməddin Ərbakan** (; ) — Türkiyənin 33-cü baş naziri (1996–1997) və keçmiş millət vəkili.

## Həyatı
29 oktyabr 1926-ci ildə Türkiyənin Sinop şəhərində adanalı Oğuz türklərinin Avşar elindən Kozanoğullarına mənsub olan Mehmet Səid Ərbakanın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Nəcməddin Ərbakan ibtidai təhsilinə Kayseridə başlamışdı. 1937-ci ildə bu məktəbi əlaçı şagird kimi bitirmişdi.

Həmin ildə İstanbul Oğlanlar Liseyində orta təhsilini davam etdirdi. Ərbakan həmin litseyi əlaçı tələbə kimi bitirdi. O zamanlar orta məktəbi əlaçı şagird kimi bitirənlər ali məktəblərə imtahansız qəbul olunurdu. Lakin Nəcməddin Ərbakan imtahansız qəbul olunmağı rədd edərək imtahana girmiş və yüksək nəticə göstədiyinə görə İstanbul Texniki Universitetinin ikinci kursuna qəbul edlimişdir. İbtidai təhsilinə altı yaşından, universitetə də ikinci kursdan başlamaqla özündən iki yaş böyük olanlarla eyni sinifdə təhsil aldı. Bu yoldaşlarından biri də Süleyman Dəmirəl olmuşdur.

Ərbakan 1948-ci ilin yayında İTU Makina fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirmiş və elə həmin ildə – 1 iyunda Makina fakültəsinin "Motorlar" kursunda aspirant kimi işləməyə başlamışdır. 1948–1951-ci illər arasındakı 3 illik aspirantlıq dövründə o vaxtlar doktorluq disertasiyasını əvəz edən bir dissertasiya hazırladı. Kurslarda dərs vermək dosent və professorların səlahiyyətində olmasına baxmayaraq aspirant olduğu halda dərs verməsinə icazə verilmişdir. Dissertasiyasındakı müvəffəqiyyətinə görə universitet tərəfindən 1951-ci ildə Aaxen Texniki Universitetində elmi araşdırmalar aparmaq və bilik və təcrübəsini artırmaq üçün Almaniyaya göndərilən Ərbakan alman ordusu üçün araşdırma aparan DVL araşdırma mərkəzində çalışan Prof. Şmit ilə birlikdə müvəffəqiyyətli araşdırmalar apardı.

Aaxen Texniki Universitetində il yarım ərzində biri doktorluq dissertasiyası olmaqla 3 dissertasiya hazırlayan Ərbakan alman universitetlərində etibarlı olan "DOKTOR-MÜHƏNDİS: Dr-İng" adını aldı.

Almaniya İqtisadiyyat Nazirliyinin Rur ərazisindəki zavodlarda araşdırma aparan heyətə öz istəyi ilə qoşulmuş və 15 gün Rur ərazisindəki bütün ağır sənaye zavodlarını gəzib araşdırma aparmaq imkanı əldə etmişdir.

2010-cu ildə Səadət Partiyasında partiya sədri şeçimlərindən sonra Numan Kurtulmuşun istefasından sonra Erbakan yenidən partiya sədri şeçilib.

Nəcməddin Ərbakan 2011-ci il fevralın 27-də saat 13.40-da ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Nəcmeddin Ərbakan Universiteti
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.bizimyol.az/?mod=news&act=view&nid=23111
* http://www.musavat.com/new/G%C3%BCnd%C9%99m/82022-%C6%8FRBAKAN_%E2%80%9CHUZUR%E2%80%9D_%C4%B0ST%C6%8FD%C4%B0
236 (dəqiqləşdirmə)

*236 — il
*236 (ədəd) — ədəd
*+236 — Mərkəzi Afrika Respublikasının beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 236 — il.
237 (dəqiqləşdirmə)

*237 — il
*237 (ədəd) — ədəd
*+237 — Kamerunun beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 237 — il.
242 (dəqiqləşdirmə)

*242 — il
*242 (ədəd) — ədəd
*242 — Antalya ilinin telefon kodu
*+242 — Konqo Respublikasının beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 242 — il.
Tulipa clusiana

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Sinonimləri
* *Tulipa aitchisonii* A.D.Hall
* *Tulipa aitchisonii* subsp. *cashmiriana* A.D.Hall
* *Tulipa aitchisonii* var. *clusianoides* Wendelbo
* *Tulipa chitralensis* A.D.Hall
* *Tulipa clusiana* f. *cashmeriana* (A.D.Hall) Raamsd.
* *Tulipa clusiana* f. *clusianoides* (Wendelbo) S.Dasgupta & Deb
* *Tulipa clusiana* f. *diniae* Raamsd.
* *Tulipa clusiana* f. *fernandezii* (Blatt.) S.Dasgupta & Deb
* *Tulipa clusiana* f. *porphyreochrysantha* (Blatt.) S.Dasgupta & Deb
* *Tulipa clusiana var. chrysantha* (A.D.Hall) Sealy
* *Tulipa clusiana var. rubroalba* (Brot.) Nyman
* *Tulipa fernandezii* Blatt.
* *Tulipa hafisii* Bornm. & Gauba
* *Tulipa hispanica* Willd. ex Schult. & Schult.f. in J.J.Roemer & J.A.Schultes
* *Tulipa porphyreochrysantha* Blatt.
* *Tulipa rubroalba* Brot.
* *Tulipa stellata* var. *chrysantha* A.D.Hall

## İstinadlar

## Həmçinin bax
248 (ədəd)

**İki yüz qırx səkkiz** — say sistemində ədədlərdən biri. İki yüz qırx yeddidən sonra,  iki yüz qırx doqquzdan əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* ** İki yüz qırx səkkiz ədədi** —cüt ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Türküstan dağlaləsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Bu bitkinin mənşə yeri Çinin qərbi və Türkistandır. Hər lampoçkadan 1-12 ağ ulduzvarı gül çiçəklənəbilər. Bu növ dağlaləsi gülünün qruplarının 15-ci qrupuna aiddir. Uzunluğu 30 sm dir. Ləçəkləri kremi rəngli ağ və güllün ortası sarı və ya narıncıdır. Çiçəklənmə zamanı çox erkən və fevral ayının sonundadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gesner dağlaləsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN  Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu. "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU C2a(ii). Nadir növdür.

## Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtaşəkilli, uzunsov, qonur rəngli qınla örtülüdür. Gövdə və çiçək saplağı qısadır. Yarpaqları 3 ədəd, enli neştərşəkilli, yaşılımtıl-göydür. Çiçəkyanlığı parlaq qırmızı, qaidəsində sarı ləkələr var; ləkələr sarı və ya qırmızı ləkəli sarıdır. Ləçəklər uzunsov-yumurtaşəkilli küt və təpə hissəsi örtüklüdür.

## Bioloji, еkoloji və fitosеnoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə iyun, mеyvə əmələgətirmə iyul ayına təsadüf edir. Soğanaqla və toxumla çoxalır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında, dağ bozqırlarında, otlu yamaclarda, daşlı-çınqıllı, qayalı yerlərdə yayılmışdır. Mezoksеrofitdir.

## Yayılması
Naxçıvanın dağlıq rayonları (Ordubad rayonu, Nus-nus kəndi ərazisi).

## Sayı və tеndеnsiyası
Təbii ehtiyatı azdır. Əhali tərəfindən intensiv toplanması gələcəkdə azalma təhlükəsini ehtimal etməyə əsas verir.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogеn, ekoloji və zoogen amillər.

## Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yeni yayılma yerlərinin axtarılması vacibdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kazım Qoyuncu

**Kazım Qoyuncu** — (; d. 7 noyabr 1971, Hopa, Artvin, Türkiyə — ö. 25 iyun 2005, Şişli, İstanbul, Türkiyə) —  laz mənşəli Türkiyə musiqiçisidir. 33 yaşında ikən ağciyər xərçəngindən vəfat etmişdir.

## Həyatı
Kazım Koyuncu 7 noyabr 1971-ci ildə doğulmuşsa da, sənədləşmədə səhvlər olduğundan, rəsmi doğum tarixi 10 may 1972-ci ildir. Orta məktəbdə mandoluna çalaraq, musiqiyə başlamış, kamança ustadı Yaşar Turnanın yanında musiqi təhsili almışdır. İstanbul Universiteti Politologiya fakultəsinə daxil olmuş, ancaq siyasi səbəblərə görə təhsilini yarımçıq qoymuşdur. 1992-ci ildə peşəkar musiqiçi həyatına atılmış, laz dilində, türkcə və qara dəniz bölgəsinin unudulmaq üzrə olan məhəlli dillərində ifa etdiyi mahnılarla məşhurluq qazanmışdır. Çünki bu dillərdə mahnılar Rock janrı ilə çox uyğunlaşmışdı. Çernobıl faciəsi  zamanı havaya yayılan radioaktiv buludlar Qara dəniz üzərindən Türkiyənin "qara dəniz" bölgəsinə də təsir edir. Dövrün hökuməti lazımi tədbirləri görmür. Bu səbəbdən Kazım ağciyərində uşaqlıqdan xərçəng formalaşmışdır. 2004-cü ildə Ağciyər xərçəngi diaqnozu  ilə xəstəxanada müalicəyə başlamışdır. 25 iyun 2005-ci ildə 33 yaşında vəfat etmişdir.

## Diskoqrafiya

### '''Zuğaşi Berepe (Dənizin uşaqları) qrupunda'''

* 1995: *Va Mişkunan*
* 1998: *İgzas*
* 1998: *Bruxel Live*

### '''Grup Dinmeyen qrupunda'''

* 1996: *Sisler Bulvarı*

### Solo albomları

* 2001: *Viya!*
* 2004: *Hayde*
* 2006: *Dünyada Bir Yerdeyim* (ölümündən sonra)
Tulipa linifolia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Bu bitkinin əsas mənşə yeri Türkistan və İrandır. Hündürlüyü 10-15 sm dir. Yarpaqların, griyaşıl rənglidir. Ləçəklərinin rəngi parlaq qırmızı, kremi, sarı, narıncı sarı və çəhrayıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xassə (fəlsəfə)

**Xassə** — predmetin digər predmetlərdən fərqini və ya oxşarlığını şərtləndirən və onlarla qarşılıqlı təsirdə təzahür edən tərəfi (məsələn, sahə, elastiklik, rəng, elektrikkeçirmə və s.). Hər bir xassə nisbidir. Ağaca münasibətdə dəmir möhkəmdir, almaza münasibətdə yumşaqdır. Hər bir ayrıca şeyin müxtəlif xassələri vardır. Həmin xassələrin vəhdəti keyfiyyəti təşkil edir (*keyfiyyət* və *kəmiyyət*). Bütün predmetlərə xas olan və ya materiyanın öz təbiəti bağlı xassələr ümumi (atributiv) xassələr adlanır. Xassələr səciyyəvi və ümumi, başlıca və qeyri başlıca, zəruri və təsadüfi, mühüm və qeyri-mühüm, xarici və daxili, bir araya sığışan və ya bir araya sığışmayan, ayrılan və ayrılmaz, təbii və süni və s.olur. Materializmə görə şeylərin bütün xassələri şeylərin özünə məxsusdur, yəni obyektivdir. Predmetmetlərin ayrı-ayrı xassələrinin öyrənilməsi onların keyfiyyətlərinin dərk edilməsi pilləsidir.

## İstinadlar
251 (dəqiqləşdirmə)

* 251 — il
* 251 (ədəd) — ədəd
* B-251 — Rusyanin sualti hərbi qəmisi. Layihə  671RTM "Balig".
*+251 — Efiopiyanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 251 — il.
252 (dəqiqləşdirmə)

*252 — il
*252 (ədəd) — ədəd
*+252 — Somalinin beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 252 — il.
255 (dəqiqləşdirmə)

*255 — il
*255 (ədəd) — ədəd
*+255 — Tanzaniyanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 255 — il.
*+255 — Zənzibarın beynəlxalq telefon kodu.
Hermenevtika

**Hermenevtika** ( — aydınlaşdırıram) — təfsir (şərh) nəzəriyyəsi və metodikası. Xüsusilə də dini və fəlsəfi mətnlərin, müdrik ədəbiyyatların şərh (təfsiri) edilməsi hermenevtika adlanır.

**Hermenevtika** mətnin obyektiv (sözlərin qrammatik mənaları və tarixən şərtlənmiş variantları) və subyektiv (müəlliflərin niyyəti) əsaslarına görə mənasının müəyyən etmək olan şərh məharəti nəzəriyyəsidir. Ellinizim dövründə klassik mətnlərin (məs. Homerin) izahı və tədqiqi ilə əlaqədar meydana gəlmiş və sonradan dini kitabların şərhi çərçivəsi daxilində inkişaf etdirilmişdir. XIX əsrdə mətnin mənasının predmeti, hüdudları ilə məhdudlaşdırılmayan "sərbəst" Hermenevtikanın inkişafı başlayır. Dilteydə Hermenevtika ictimai elmlərin tarixi xadimlərin subyektiv niyyətlərinə əsaslanaraq ictimai hadisələrin "başa düşülməsini" təmin edən spesifik metoduna çevrilir. Burada "başa düşülmə" təbiətşünaslıqdakı abstraklaşdırma ilə və ümuminin, qanunun müəyyən edilməsi ilə bağlı "izaha" əks qoyulur. XX əsrdə Hermenevtika tədricən əvvəlcə ekzistensializm çərçivəsində (Haydegger), sonra isə fəlsəfi Hermenevtikanın özündə fəlsəfənin metedoloji əməliyyatlarından biri kimi formalaşır. Hermenevtika əməliyyatlarından tarix, hüquq elmlərində və şüurlu insan fəaliyyətinin obyektivləşdirilmiş nəticələrinin təhlili ilə əlaqəsi olan digər elmlərdə istifadə oluna bilər.

## Etimologiya
Hermenevtika sözü Yunanca ἑρμηνεύω (hermēneuō, "şərh etmək, təsfir etmək") sözündən əmələ gəlib. Bu sözün özü də (mütərəddüd etimologiya) ἑρμηνεύς (hermeneus, "şərh edən, təfsirçi") sözündən yaranıb. Praktiki olaraq ilk dəfə bu termin Aristotelin Περὶ Ἑρμηνείας ("Peri Hermeneias") əsərinin adında istifadə olunub.

Həmçinin bu termin yunan tanrılarının mesajlarının şərhçisi olan yunan Tanrısı Hermesin adı ilə bağlıdır.
257 (dəqiqləşdirmə)

*257 — il
*257 (ədəd) — ədəd
*+257 — Burundinin beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 257 — il.
259 (dəqiqləşdirmə)

*259 — il
*259 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 259 — il
*NGC 259 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
262 (dəqiqləşdirmə)

*262 — il
*262 (ədəd) — ədəd
*+262 — Mayottanın beynəlxalq telefon kodu.
*+262 — Reyunyonun beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 262 — il.
265 (dəqiqləşdirmə)

*265 — il
*265 (ədəd) — ədəd
*265 — Samux rayonunun 1 aprel 2013-cü ilə qədərki telefon kodu. (yeni kod: 22)
*+265 — Malavinin beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 265 — il.
281 (dəqiqləşdirmə)

*281 — il
*281 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 281 — il
* NGC 281 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıq
Tulipa pulchella

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Xususiyyətləri
İran və Türkiyədə yetişən cücə lalədir. 20 sm-də sapı olan bu bitkinin soğanı 1–2 sm-dir. Yarpaqları glaucous-yaşılı olub, 10–15 sm uzunluğundadır. Çiçəklərinin rəngi bənövşəyi və qırmızı təhər olur. Altı ilə birlikdə tepalsı 3 sm uzunluğunda, 1.5 sm genişliyindədir.

## Taksonomi
Bəzi mənbələrdə Tulipa humilis də adlandırılır. Digər adlar sinonimlərdə göstərilmişdi.

## Yetişdirilməsi
Avropada 1800-cü illərdə tanıdılan bu bitki o vaxtlar Fars incisi adı ilə tanınırdı. Avropaya bəzək üçün tanıdılan bitki o vaxt az sayıda növlü bəzək bitkiləri bilən avropalılar üçün yenilik idi. Çox sayıda növü olan az sayıda bitkilərdəndir. Bunlar arasında Fars incisi (içi bənövşəyi, çölü qırmızı), Şərq ulduzu (sarı dabanlı olur) və Obalisque (içi qırmızı, çölü bənövşəyi) tanınmışlardır. Bundan başqa qara dabanlı violacea kimi çeşidləri var.

## Elmdə
Eduard August von Regel bu bitkini 1874-cü ildə ilk tanıdan olmuşdur. John Gilbert Baker isə adlandırmışdır.

## Sinonimləri
* *Tulipa humilis* Herb. (qəbul edilən adı) 
* *Tulipa alpina* J.Qay ex Beyker
* *Tulipa aucheriana* Beyker
* *Tulipa humilis subsp. matinae* Zojajifar & Sheidai
* *Tulipa sylvestris var. pulchella* Fenzl ex Reqel
* *Tulipa violacea* Boiss. & Buhse

## İstinadlar

## Həmçinin bax
298 (dəqiqləşdirmə)

*298 — il
*298 (ədəd) — ədəd
*+298 — Farer adalarının beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 298 — il.
308 (dəqiqləşdirmə)

*308 — il.
*308 (ədəd) (**Üç yüz səkkiz**) — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz yeddidən sonra, üç yüz doqquzdan əvvəl gəlir.
Fatalizm

**Fatalizm** (fatalis-tale, qismət) — anti-dialektik dünyagörüşü konsepsiyası. Bu konsepsiyaya görə aləmdə baş verən bütün proseslər azadlığa, yaradıcılığa imkan yaratmayan zərurətə tabedir və əzəldən müəyyən edilmişdir. İlk əvvəl fatalizm mifologiyada insanların və hətta Allahların mənası, məqsədi olmayan kor taleyə qarşısıalınmaz tabeliyi haqqında təsəvvür kimi inkişaf etdirilmişdir.

Fəlsəfədə fatalizm müxtəlif formada təzahür edir. Stoiklərin təliminə görə kosmos üzərində amansız tale hökmrandır və vaxtaşırı meydana gələn dünya yanğınından sonra hər şey təkrar olunur: qabaqcadan müəyyən edilmiş ahəngdarlıq haqqında Leybinits təlimində monadaların qarşılıqlı təsiri Allah tərəfindən qabaqcadan müəyyənləşdirilibdir; Şellinqin obyektiv idealist sistemində azadlıq və zərurətin bir-birindən ayrılması real fərdləri azad surətdə fəaliyyət göstərmək imkanından məhrum edir; Hegeldə şəxsiyyət nəticə etibarilə mütləq ideyanın yalnız aləti kimi meydana çıxır. Metafizik materializm sistemlərində (Hobbs, XVIII əsr fransız materializmi və b.) obyektiv təsadüfün inkarı, səbəbiyyət və eyniyyətin eyniləşdirliməsi də fatalizmə gətirib çıxarmışdır.

Teoloji fatalizm tarixin və insan həyatının hadisələrinin Allahın iradəsiilə qabaqcadan müəyyən edilməsinə əsaslanır; teoloji fatalizm çərçivəsində mütləq tale konsepsiyaları (avqustinizm, kalvinizm, yansenizm) ilə Allah bəsirətinin qadirliyini insanın azad iradəsi ilə uyğunlaşdırılmağa çalışan baxışlar arasında (katolisizm, pravoslavlıq) mübarizə gedir.

## Ədəbiyyat
* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yulğun

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
326 (dəqiqləşdirmə)

*326 — il
*326 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 326 — il
*NGC 326 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
336 (dəqiqləşdirmə)

* 336 — il
* 336 (ədəd) (**Üç yüz otuzaltı**) — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz otuz beşdən sonra, üç yüz otuz yeddidən əvvəl gəlir.
338 (dəqiqləşdirmə)

*338 — sayca təqvim ili.
*338 (ədəd) (Üç yüz otuz səkkiz) — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz otuz yeddidən sonra, üç yüz otuz doqquzdan əvvəl gəlir.
350 (dəqiqləşdirmə)

*350 — il
*350 (ədəd) — ədəd
*+350 — Cəbəllütariqin beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 350 — il.
365 (dəqiqləşdirmə)

*365 — il
*365 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 365 — il
*365 gün (qəzet) — qəzet
*365 Days TV —
372 (dəqiqləşdirmə)

*372 — il
*372 (ədəd) — ədəd
*+372 — Estoniyanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 372 — il.
373 (dəqiqləşdirmə)

* 373 — il
* 373 (ədəd) — ədəd
* +373 — Moldovanın beynəlxalq telefon kodu.
* E.ə. 373 — il.
* Bavar 373
Babuvizm

**Babuvizm** — XVIII əsrdə Fransada "Bərabərlik Respublikası" — vahid mərkəzdən idarə edilən, vahid, ümummilli komunna uğrunda aparılan inqilabi hərəkat. Hərəkat özünün rəhbəri və daha ardıcıl nəzəriyyəçisi olan Qrakh Baböfün (1760–1797) adı ilə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
380 (dəqiqləşdirmə)

*380 — il
*380 (ədəd) — ədəd
*+380 — Ukraynanın beynəlxalq telefon kodu.
*380 — Bolqarıstanın əmtəə ştrix-kodu.
*E.ə. 380 — il.
420 (dəqiqləşdirmə)

*420 — il
*420 (ədəd) — ədəd
*Cənab 420 (film, 1955) — 1955-ci ildə Bollivud tərəfindən istehsal olunmuş film.
*+420 — Çexiyanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 420 — il.
431 (dəqiqləşdirmə)

*431 — il
*431 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 431 — il
*NGC 431 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
438 (dəqiqləşdirmə)

* 438 — təqvim ili.
* E.ə. 438 — il.
* 438 (ədəd) — natural ədəd.
*NGC 438 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
GoldSrc

**GoldSrc** () — Valve şirkəti tərəfindən hazırlanmış videooyun mühərriki. Mühərrik Quake oyunu əsasında hazırlanıb hal-hazırda müasir Source modern edilmiş versiyası mövcuddur. O özünün Counter-Strike və Half-Life oyununda qabarıq göstərmişdir. Onun Half-Life üçün əlavə kimi istfadəyə buraxılan Half-Life:Deathmach bu mühərrikin Quakeyə bənzər versiyasını işlədir.

## Xarici keçidlər
470 (dəqiqləşdirmə)

*470 — il
*470 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 470 — il
*400 — Qırğızıstanın əmtəə ştrix-kodu.
471 (dəqiqləşdirmə)

*471 — il
*471 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 471 — il
*NGC 471 — Yeni Ümumi Kataloqda qeydə alınmış qalaktika.
*471 — Tayvanın əmtəə ştrix-kodu.
484 (dəqiqləşdirmə)

*484 — il.
*484 (ədəd) — ədəd.
*E.ə. 484 — il.
*484 — Moldovanın əmtəə ştrix-kodu.
486 (dəqiqləşdirmə)

*486 — il
*486 (ədəd) — ədəd
*E.ə. 486 — il
*486 — Gürcüstanın əmtəə ştrix-kodu.
501 (dəqiqləşdirmə)

*501 — il
*501 (ədəd) — ədəd
*+501 — Belizin beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 501 — il.
*501 nömrəli hücrə (film)
504 (dəqiqləşdirmə)

*504 — il
*504 (ədəd) — ədəd
*+504 — Hondurasın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 504 — il.
506 (dəqiqləşdirmə)

*506 — il
*506 (ədəd) — ədəd
*+506 — Kosta-Rikanın beynəlxalq telefon kodu.
*E.ə. 506 — il.
*506 Marion
Hüseynqulu Səlimov

**Hüseynqulu Yusif oğlu Səlimov** (9.10.1889, Bakı - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına  əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilməsi nəzərdə tutulmuş tələbələrdən biri.

## Həyatı
Bakı real məktəbini bitirmiş (1909), Xarkov Texnologiya İnstitutunun kimya Şöbəsində 3-cü kursadək oxumuşdur. Lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq buraxıb geri qayıtmağa məcbur olmuşdu. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, Hüseynqulu Səlimovun təhsilini kimya sahəsində davam etdirməsi üçün Rusiyaya göndəriləcək tələbələrin siyahısına salınmışdı. Lakin Vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar yaranmış mürəkkəb vəziyyətdə oraya tələbə göndərmək baş tutmamışdır. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.

## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri

## İstinadlar
Mir İsmayıl Seyidzadə

**Seyidzadə Mir İsmayıl Seyid Əhməd oğlu** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

## Həyatı
Mir İsmayıl Seyidzadə Lənkəran kişi gimnaziyasını bitirmiş (1917), Kiyev Politexnik İnstitutunun Elektrotexnika şöbəsində 2-ci kursadək oxumuş, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini davam etdirə bilməmişdi. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini elektrotexnika sahəsində davam etdirmək üçün Berlin Universitetinə (Almaniya) göndərilmişdir. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin vəziyyətini öyrənən Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923–1925-ci illər üçün məlumatında Seyidzadənin təhsilinin bitməsinə 1 il qaldığı göstərilirdi.

## Həmçinin bax
* Cümhuriyyət tələbələri

## İstinadlar
Silva Kaputikyan

**Silva Kaputikyan** (; ) - erməni şairəsi, erməni millətçilərinin Qarabağın Azərbaycandan qoparılması üçün başladığı "Qarabağ hərəkatının" aktiv nümayəndəsi.

## Həyatı

5 yanvar 1919 cu ildə İrəvanda anadan olub. 1933 – cü ildən mətbuatda şeirləri nəşr olunub 1941 – ci ildən Ermənistan SSR – nın Yazıçılar ittifaqının üzvü olub.

80 – ci illərin sonundan etibarən Miatsum ideyasının ardınca düşərək, nümayişlərdə və mətbuatda Qarabağın Azərbaycandan alınıb Ermənistana verilməsi tələbi ilə aktiv çıxışlara başlayır.
Onun çıxışları bir qayda olaraq Azərbaycana və azərbaycanlılara qarşı nifrət və düşmənçilik ilə dolu idi.
Mətbuatda və əhali qarşısında irqçi çıxışlarına baxmayaraq, rus hüquq müdafiəçiləri və inteleqensiyası arasında özünə geniş dəstək əldə edə bilir.
26 fevral 1988 – ci ildə Zori Balayanla birlikdə Moskvada Mixail Qorbaçovun şəxsi müşaviri Georgi Şahnazarovun "Qarabağ nümayəndə heyəti" ilə təşkil etdiyi görüşdə iştrak edir, bu görüşdə Silva Kaputikyan Qorbaçovu Qarabağ məsələsini  Ermənistanın xeyrinə həll etməyə çağırır.
Yuri Pompeyev öz kitabında (Krovaviy omut karabaxa) Silva Kaputikyanın "türklərə və azərbaycanlılara qarşı zooloji nifrət bəslədiyini" yazır.
Bütün münaqişə dövrü ərzində Kaputikyan azərbaycanlılara qarşı törədilən cinayətlərə bəraət qazandıran çıxışlar edərək erməniləri müharibəyə səsləyirdi.
90 – cı illərin ortalarından Silva Kaputikyan Ermənistan hakimiyyətinə qarşı müxalif mövqe tutur.
2004 – cü ildə İrəvanda müxalifətin nümayişlərinin güc yolu ilə dağıdılmasından sonra ona 80 illik yubileyi ilə əlaqədar verilmiş "Mesrop Maştots" ordenini prezident Robert Koçaryana qaytarır.
26 avqust 2006 – cı ildə İrəvanda vəfat edir.
Silva Kaputikyan hələ sovet hakimiyyəti illərində öz əsərlərində erməni terrorçularının fəaliyyətinə toxunur, onlara bəraət qazandırırdı.
1983 cü ildə o, ASALA üzvü olan erməni terrorçusu Levon Ekmekçyana həsr olunmuş şeir yazır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Принося беду в чужой дом, подумай о своем! 
* АРМЕНИЯ, АРМЯНЕ, АРМЯНСТВО
Mir Məmmədrza Seyidəliyev

**Seyidəliyev Mir Məmmədrza Abutalıb oğlu** (1898, Şamaxı - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına  əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

## Həyatı

Bakı kişi gimnaziyasını bitirmişdir (1919). Parlamentin 1919-cu il 1sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün Berlin Universitetinə (Almaniya) göndərilmişdir.

Mir Məmmədrza Seyidəliyev 1923-cü ildə Türkiyəyə qaynatası Ələsgər bəy Mahmudbəyovun yanına getmişdi.

Mir Məmmədrza Alya xanım Ələsgər bəy qızı Mahmudbəyova ilə ailə qurmuşdu.

## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
IV Xlodviq

**Xlodviq IV** (; ) — Merovinqlər sülaləsindən olan Frank kralı 691-695-ci illərdə kral olub.

Xlodvqi hələ 9 yaşında ikən Kral elan edilmişdir. 695-ci ildə 13 yaşında ikən ölüb.

## Ədəbiyyat

*  Fredeqarın davamçıları. London: Thomas Nelson and Sons Ltd, 1960.
*  Frankların tarixi. Das Buch von der Geschiche der Franken. // Quellen zur Geschichte des 7. und 8. Jahrhunderts. Ausgewaehlte Quellen zur deutschen Gechichte des Mittelalters. — Darmstadt: 1982 Т. 4a.

## İstinadlar
Hacı Səədi

**Səədi Hacı Həsən oğlu** (?, Göyçay - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

## Həyatı
1919-cu ildə Türkiyədə İstanbul Universitetinin tibb fakültəsinin son kursunda oxuyarkən maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq buraxmağa məcbur olmuş və Azərbaycana qayıtmışdı.

Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini davam etdirmək üçün yenidən İstanbul Universitetinə (Türkiyə) göndərilmişdi.

Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.

## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri

## İstinadlar
Mir Sadıq Sadıqov

**Sadıqov Mir Sadıx Seyid Kamil oğlu** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına  əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

## Həyatı
Mir Sadıq Sadıqov 4 yanvar 1897-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 7 yaşında ilk dəfə olaraq xalq məktəbinə getmiş, 1906-cı ildə təhsilini orta məktəbdə davam etdirmişdir. 1916-cı ildə Bakı orta texniki məktəbinin mexanika Şöbəsini bitirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra o Moskva Ticarət Ali Məktəbinin texnika bölümünə daxil olur. Moskvada 1 il oxuduqdan sonra Mir Sadıx Rusiyada baş verən inqilaba görə təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya dönür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Əmək Nazirliyində idarəçi kimi çalışır. 

1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Avropaya ali təhsil almaq üçün dövlət təqaüdü ilə göndərdiyi 100 nəfərin daxilində Mir Sadıq Almaniyaya gedir. 1920-ci ildə ilk təhsilinə Darmstadta başalayan Mir Sadıq orada yalnız 1 semestr oxuyur. Sonra Frayberq Dağ-Mədən Akademiyasına qəbul olunur (20 aprel 1920). 1925-ci ilin yay semestrində o Frayberqdə ali təhsilini başa vurur. 27 noyabr 1925-ci ildə Dağ mühəndisi üzrə diplom alır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Tağı Rzayev

**Tağı Əsgər oğlu Rzayev** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

1918–1920 illərdə Zaqavqaziya Seyminin Müsəlman fraksiyasının üzvü, AXC liderlərindən biri, AXC Parlamentin deputatı və Baş katibi, Araz-Türk Respublikasının naziri Bağır Əsgər oğlu Rzayevin (1893–1827) qardaşı.

## Həyatı
İrəvan klassik gimnaziyasında oxumuşdur (1906–1916). Moskva İmperator Unuversitetinə daxil olmuşdur və hüquq fakültəsinin iki kursunu bitirmişdir. AXC Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qəranna əsasən, təhsilini yüngül sənayesi mühəndisliyi sahəsində davam etdirmək üçün Paris Universitetinə (Fransa) göndərilmişdir. Təhsilini tamamlanmadan sonra 1924-cü ildə Bakıya qayidıb və "Yoldaş Vladimir İlyiç Lenin" (indiki H. Z. Tağıyev) adına toxuculuq kombinatında əvvəl mühəndis, sonra isə direktor vəzifəsində işləyib.

1952–1958 illərdə Az SSR Toxuculuq Sənayesi Komissarlığında şöbə rəisinin müavini olub.

1 yanvar 1959-cu il tarixində gəfildən infarkt keçirtdi və öldü.

Yasamal qəbiristanlığında ailə panteonunda dəfn olunub.

## Həmçinin bax
* Cümhuriyyət tələbələri

## İstinadlar
Sübh (Neftçala)

**Sübh** — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Neftçala rayonunun Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sübh qəsəbəsinə kənd statusu verilmiş və bu qəsəbə Sübh kəndi adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Xaspolad bəy Hacıyev

**Xaspolad bəy İsmayıl bəy oğlu** (21.1.1900, Şuşa — ?) – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.

## Həyatı
1917-ci ildə İrəvan kişi gimnaziyasını bitirmiş, Petroqrad dağ-mədən institutuna daxil olmuş, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq buraxıb geri qayıtmağa məcbur olmuşdu. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini davam etdirmək üçün Fransaya göndərilmişdir. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Hacıyevlər: Hacı Allahverdi bəyin törəmələri, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №4, səh.8–11.

## Həmçinin bax
*Cümhuriyyət tələbələri
Maqasberd qalası

**Maqasberd qalası** – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Şörəyel mahalının Düzkənd rayonu ərazisində, Araz çayının sol qolu olan Arpaçayın sağ sahilində qədim türk qalası.

Keçilməz divarları və dərin dərə ilə Maqasberd qalası üç tərəfdən möhkəm qorunur. Qalanın divarları əvvəllər ikiqat olmuşdur. Çöl divar nisbətən alçaq, iç divar isə daha hündür imiş.İki divarın arasında dərin xəndək yerləşmişdir. Lakin sonralar çöl divar dağılmış yalnız hündür olan içdivar qalmışdır. Mənbələrə istinadən qalanın VI yüzilə aid olması güman edilir. Qalanın yerləşdiyi ərazilər qədimdən türk – oöuz boylarının yurdu olmuş, bu yerlərə ilk ermənilərin gəlişinin XVIII əsrə təsadüf etmişdir.

## Adın etimologiyası

Qalanın adı türk dilində olmaqla maq və as etnonimlərindən və qədim türk dilində qala anlamında olan *"berd"*  sözündən ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
Xəzər (dəqiqləşdirmə)

**Coğrafiya:**
*Xəzər dənizi — Yer kürəsində ən böyük axmaz göl.
*Xəzər dağı — Füzuli rayonunun ərazisində qərar tutan dağ. 
*Xəzər gölü (Türkiyə) — Türkiyədə yerləşən Tavr (Tavros) dağları arasında tektonik (rif mənşəli) göl.

;Yaşayış məntəqələri
*Xəzər rayonu — Bakı şəhərinin 11 inzibati rayonundan biri, keçmiş Əzizbəyov rayonu.
*Xəzər (Neftçala) — Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Xəzər (Türkmənistan) — Türkmənistanın Balkan vilayətində etrap hüquqlu şəhər. 
*Xəzər (Dərbənd) — Dağıstanın Dərbənd rayonunda yerləşən kənd.

**Tarix:**
*Xəzər xaqanlığı — 634-cü ildə Şərqi Göytürk dövləti dağıldıqdan sonra yaranmış türk dövləti.

**Mətbuat:**
*Xəzər — Ədəbi-bədii jurnal.
*Xəzər — 2009-cu il aprelin 1-də bağlanan qəzet.
*Xəzər Televiziyası — Azərbaycanda yayımlanan televiziya kanalı.
*Mirzə Xəzər - jurnalist

**İdman:**
*Xəzər Sumqayıt — Sumqayıt şəhərində yaranmış futbol klubu.
*Xəzər-Lənkəran — Lənkəran şəhərində yaranmış futbol klubu.
*Xəzər Bakı FK - Xəzər rayonunda futbol klubu

**Digər:**
*Xəzər Universiteti — Azərbaycanda özəl ali məktəb.

## Həmçinin bax
*Xəzər (ad)

## İstinadlar
Dilemma

**Dilemma** — iki mümkün (hər iki tərəfdən əlverişsiz) seçim arasından birini etmək məcburiyyətidir. Yəni, istənməyən iki variantdan birini seçməli olmaq deməkdir. 

## Növləri
Dilemmanın iki növü vardır: Quraşdırıcı dilemma və dağıdıcı dilemma. Əgər nəticədə şərti hökmdə verilmiş xassə, yaxud fikir iqrar edilirsə - qurucuya, inkar idilirsə - dağıdıcıya aiddir. Qurucu dilemmaya nümunə olaraq Y. Semyonovun "Baharın on yeddinci anı" kitabından əsərin baş qəhrəmanı Ştirlisin mühakiməsini verək: 
*"Əgər [[Berlin]]ə getsəm, məni [[gestapo]] həbs edəcək, [[Moskva]]ya qayıtsam, onda tapşırığı yerinə yetirə bilməyəcəm. Lakin mən Berlinə gedə bilmərəm, yaxud Moskvaya qayıda bilmərəm. Məni gestapo həbs edəcəkdir, yaxud tapşırığı yerinə yetirə bilməyəcəm".*

Gətirilən nümunədə alınan nəticə konkret deyil. Lakin belə bir qayda əsas tutulur ki, iki çətin vəziyyətdən ən az çətin olanı seçilir.

Dağıdıcı dilemmada isə kiçik müqəddimələrdə verilmiş şərtlər, alternalar da, nəticə də inkar olunur. Məsələn: *"Yetərincə [[vaxt]]ım olarsa, ya kitab üzərində işləyəcəm, ya da səyahətə çıxacam". "Nə kitab üzərində işlədim, nə də səyahətə çıxdım".*
Nəticə: *"Mənim asudə vaxtım yetərincə olmadı"*.

## Qaydaları
Dilemmanın struktur təhlili göstərir ki, aşağıdakı qaydalar gözlənildikdə, müqəddimələrdən doğru nəticələr alınar:
*1. Qurucu dilemmada mühakimə prosesi əsasın iqrarından nəticənin iqrarına yönəldilməlidir; dağıdıcı dilemmada isə fikir nəticənin inkarından əsasın inkarına doğru getməlidir. 
*2. Təqsimi hökmdə mümkün olan bütün alternativlər sadalnamalıdır, başqa sözlə, onlar fikirdə tam əks olunmalıdır.

## İstifadəsi
Praktikada və elmin müxtəlif sahələrində dilemmadan tez-tez istifadə edilir. Cəmiyyətin inkişafında da çətin vəziyyət yarandıqda, xalq dilemmanının iki qütbündən birini seçməli olur. Bəzən dilemmadan zidd fikirləri inandırıcı surətdə təkzib etmək məqsədilə də istifadə olunur.
Məhkəmə praktikasında dilemmadan istifadə edərkən çox diqqətli olmaq lazımdır, çünki bu yolla həqiqət aşkara çıxarmaq olmur, bunları qəti hökmlərlə, onların dəyişməsilə əvəz etmək lazımdır.

## Həmçinin bax
* Arqument
* Nəticə
* Fakt

## Mənbə
M.M.İsrafilov Məntiq kursu (dərslik). Bakı-2005

## Xarici keçidlər
*M.M.İsrafilov - Məntiq kursu (*pdf)
Boz qaz

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Bənövşəyi, ağ, boz lələkləri, narıncı dimdiyi və çəhrayı ayaqları var. Yetişkin fərdin uzunluğu 74 ilə 91 santimetr (29 və 36 inç) arasındadır, ortalama çəkisi 3,3 kiloqramdır. Arealı genişdir. Avropa və Asiya bölgələrindən şimaldan gələn quşlar qışı isti yerlərdə keçirmək üçün cənub istiqamətinə köç edir. 

Boz qaz bahar aylarında şimal bölgələrində dəniz sahillərində, bataqlıqlarda, göllərin sahilində və sahilə yaxın adalarda yuva quraraq çoxalır. Nəsil artırmaq üçün cütləşirlər və yerdə bitki örtüyü arasında yuva qururlar. Dişi fərd 3-5 yumurta qoyur və qırt oturur; həm erkək, həm də dişi fərd balalarını qoruyur və böyüdür. Quşlar ailə qrupu şəklində birlikdə yaşayırlar, payız aylarında cənuba doğru köç edir, bir sonrakı il baharda yenidən geri dönürlər. Qışda adalarda, çayların sahilində, bataqlıqlarda yuvalayırlar, çəmən otları və kənd təsərüffatı bitkiləri ilə qidalanırlar. Növün bəzi fərdləri, məsələn, Cənubi İngiltərədə yaşayan boz qazlar şəhərlərdə məskunlaşırlar və oturaq həyat tərzi keçirirlər.

## Təsviri
Boz qaz öz cinsinin ən iri növüdür. Lakin buna baxmayaraq o çox çevikdir. Həcmli bir gövdə, qalın və uzun bir boyun və böyük bir başları var. Çəhrayı ayaqları və ağ və ya qəhvəyi bir dırnağı olan narıncı və ya çəhrayı rəngli (yuxarı çənənin ucunda sərt buynuzlu material) var. 6,2 - 6,9 santimetr (2,4 - 2,7 inç) quyruğu var. Ağırlığı 2,16 ilə 4,56 kiloqram (4,8 ilə 10,1 lb), ortalama çəkisi isə 3,3 kiloqram (7,3 lb) olur. Qanadların uzunluğu 147 - 180 santimetrdir (58 - 71 inç). Kişilər ümumiyyətlə qadınlardan daha böyükdür, cinsi dimorfizm şərq alt növlərində daha çox ifadə olunan *rubirostris* , orta hesabla irəli sürülən alt növlərdən daha böyükdür. 

Boz qazın paler döş və qarın boztəhər qəhvəyidır. Quş uçarkən və ya qanadlarını yerə uzadıqda nəzərə çarpan solğun boz ön qanadı və budu var. Üst qanadları ilə həmsərhəd olan ağ bir xətt var və qanad örtükləri tünd uçuş tüyləri ilə zidd olaraq açıq rənglidir. Tükləri lələklərin solğun saçaqları ilə naxışlanır. Yetkinlik yaşına çatmayanlar daha çox döş və qarındakı qara ləkələrin olmaması və boz ayaqları ilə fərqlənirlər. Yetkinlərin boynundakı lələklərdə fərqli bir 'konsertina' nümunəsi var.

Boz qazın, yerdəki və ya uçuş zamanı səsləndirilən yerli qazınkına bənzər bir yüksək səslə "aahng-ung-ung" çağırışı var. Fərqli şəraitdə istifadə olunan müxtəlif incə dəyişikliklər var və fərdi qazlar səsləri ilə digər bilinən qazları təyin edə bilirlər. Bir sürü qazın çıxardığı səs itlərin balalarını xatırladır.  Quş balaları xırıldayır və ya xışıltı verirlər, hədələnsə və ya qəzəblənsələr böyüklər tıslanırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax