İspaniya Silahlı Qüvvələri

**İspaniya Silahlı Qüvvələri** — İspaniyanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.İspaniyanın Silahlı Qüvvələri,Quru Qoşunları, Dəniz Qüvvələri və Hava Qüvvələrindən ibarətdir.İspaniyanın Silahlı Qüvvələrinin İspaniya Konstitusiyasına görə, İspaniyanın suverenliyini və müstəqilliyini təmin etmək, ərazi bütövlüyünü və konstitusiya quruluşunu müdafiə etmək missiyaları var.

İspaniya Silahlı Qüvvələrinin ali komandanlığına Kral Silahlı Qüvvələri Ali Baş Komandanın kapitanı rəhbərlik edir.Baş qərargah rəislərinin təyin edilməsi Müdafiə nazirinin təklifi ilə Baş nazir tərəfindən icra edilir.

İspaniya Silahlı Qüvvələri Avropa Birliyi Qüvvələrinin (EUFOR) və Eurocorps'un bir hissəsidir.Eyni şəkildə, İspaniya 1982-ci ildə   Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) hərbi quruluşuna inteqrasiya olunmuşdur.Bundan əlavə, dünyanın ən qədim dəniz korpuslarına və ən daimi iki hərbi hissəsinə sahibdirlər.

1 yanvar 2021-ci il tarixinə qədər İspaniya Silahlı Qüvvələrində 133,282 hərbi qulluqçu var idi.

## İspaniya Silahlı Qüvvələrinin tərkib hissələri

### Hərbi birləşmələr

### İspaniya Quru Qoşunları

İspaniya Silahlı Qüvvələri, İspaniyanın suverenliyini və müstəqilliyini təmin etmək, ərazi bütövlüyünü və konstitusiya quruluşunu müdafiə etmək missiyasına malikdir. Yaranması 15-ci əsrə təsadüf edir. Avropada və dünyada fərqli missiyalarla qatqı təmin edərək beynəlxalq səviyyədə tanınan ən əhəmiyyətli ordularından biri sayılır. Təxminən 80.000 əsgər var.


File:BRIPAC in Afghanistan 121569.jpg|Əfqanıstandakı İspan əsgərləri
File:TRJE 15 (21953221094).jpg|Leopard 2E tankı
File:3e Régiment Don Juan de Austria de la.jpg|Üçüncü "Don Juan de Austria"Legionu


### İspaniya donanması

Dəniz Qüvvələri İspaniyanın suverenliyini və müstəqilliyini, konstitusiya quruluşunu təmin etmək, ərazi bütövlüyünü dəniz sərhədlərini xüsusi qayğı ilə qorumağa borcludur. Dünyadakı ən qədim aktiv dəniz qüvvələrindən biridir.Yaranması XV əsrə aiddir. Bu gün Hərbi Dəniz Qüvvələri öz yarımkürəsində əhəmiyyətli dərəcədə güc proqnozlaşdırmağa qadir olan dünyanın səkkiz dəniz qüvvələrindən biri olaraq Avropadakı ən əhəmiyyətli ordulardan biridir. Təxminən 22.000 əsgəri var.

File:Spanish navy frigate, BAM and LHD.jpg|Tornado (solda) və Amiral Juan de Borbón (sağda) yanında Juan I Carlos (gəmisi)
File:McDonnell Douglas EAV-8B+ Harrier II (VA.1B-27 01-917) de la 9ª Escuadrilla de la Flotilla de Aeronaves en la rampa de despegue del L-61 (34292836963).jpg|Juan Carlos I qalxma rampasında  EAV-8B + Harrier II
File:Lancha Semirrígida DUARRY SUPERCAT.jpg|Super Cat sürət qayığından enən dəniz piyadaları


### İspaniya Hava Qüvvələri

Hərbi Hava Qüvvələri, sülh əməliyyatlarında və humanitar yardımlarda İspaniyanın suverenliyini və müstəqilliyini, konstitusiya quruluşunu təmin etmək, ərazi bütövlüyünü hava məkanını xüsusi qayğı ilə qorumağa və beynəlxalq təhlükəsizliyə riayət etməyə borcludur. 22.000 əsgəri var.

File:Eurofighter EF2000 Typhoon ‘C.16-44 - 14-09’ (31480326162).jpg|İspan Eurofighter Tayfunu.
File:CASA C-295M 5D3 3249 (36223292106).jpg|CASA C-295 nəqliyyat təyyarəsi
File:Spanish Air Force Super Puma flying over Herat province in 2008.jpg|Əfqanıstan üzərində uçan Super Puma helikopteri


### İspaniya Silahlı Qüvvələrinin Ümumi Korpusu
Silahlı Qüvvələrin Ümumi Korpusu dörd sahəni təşkil edən hərbi birliklərdir: Müdaxilə, Hərbi Hüquq, Sağlamlıq və Hərbi Musiqi. Əvvəllər bu orqanlar üç ordunun hər birinə inteqrasiya edilmiş, birləşmiş və səmərəliliyinə və vəsait qənaətinə görə birbaşa Müdafiə Nazirliyindən asılı vəziyyətə gəlmişdi.2.991 əsgər bu hərbi qurumları təşkil edir 2991 efectivos forman estos cuerpos militares.


File:Emblem of the Spanish Military Audit Corps.svg|Hərbi Müdaxilə Korpusu
File:Emblem of the Spanish Military Legal Corps.svg|Hərbi Hüquq Korpusu
File:Emblem of the Spanish Military Medicine (Ornamented variant).svg|Hərbi Sağlamlıq Korpusu
File:Emblem of the Spanish Military Bands Members.svg|Hərbi Musiqi Korpusu

### Birgə bölmələr

Silahlı Qüvvələrin və ümumi orqanların üç qolundan ibarət birliklər.

#### Kral Qvardiyası
Kral Mühafizəsi,Silahlı Qüvvələr, Dəniz Donanması, Hava Qüvvələri və Ümumi Korpus üzvlərindən ibarət olduğu üçün İspan Silahlı Qüvvələrinin kralın xidmətindəki nümayəndəliyini təşkil edir. 1504-cü ildə yardılıb və 1500 əsgərdən ibarətdir. 10 Kral Mühafizəsi,ilə birlikdə dünyanın müşayiət və qorunmasında ən ixtisaslaşmış hərbi hissələrdən biri sayılır. Hərbi qvardiya xidməti göstərmək, şərəf göstərmək və kralı və onun ailə üzvlərini təyin olunmuş şəkildə müşayiət etmək, əmr verildiyi zaman xarici dövlət başçılarına oxşar xidmətlər göstərmək missiyası var.

#### Hərbi Təcili Yardım Birliyi
Hərbi Təcili Yardım Birliyi (UME) ciddi risk, fəlakət, ictimai fəlakət və ya digər ciddi vəziyyətlərdə müdaxilədən məsuldur.3500 qoşundan ibarətdir.

## Missiyalar
İspaniya müttəfiqləri (Fransa, İngiltərə, İtaliya, Danimarka, Amerika Birləşmiş Ştatları, Kanada) ilə birlikdə bir tanker təyyarəsi, dörd F-18, bir frekat, sualtı və müşahidə təyyarəsi ilə, Liviyada Qəddafiyə qarşı hücuma qatıldı. Morón və Rota bazalarına maddi-texniki cəhətdən əlavə dəstək verdi.

İspaniyanın bu an xaricdə bir neçə fəal nümayəndəliyi var:  Livanda 1070  və Əfqanıstanda 1290 hərbi heyəti var. 2006-cı ilin dekabrında İspaniya Hökuməti beynəlxalq missiyalarda eyni vaxtda yerləşdirilən 7000 nəfərlik əsgər sayını təyin etdi.

İspaniya 1982-ci ildən NATO-ya üzvdür, qalıcılığı 1986-cı ildə referendumla təsdiqlənmişdir. ABŞ-la birinci və  ikinci  1953-cü ildən bəri imzaldığı müqavilələrin şərtləri İspaniyada yerləşən ABŞ hava və hərbi bazalarının azaldılması idi. Dünya müharibəsi və Atlantik İttifaqının hərbi aparatına inteqrasiya edilməməsi nəticəsində hər iki şərt yerinə yetirilməmiş qaldı. Demokratiyanın gəlişindən bəri, demokratik millətlərlə birbaşa əlaqə, İspaniyanın beynəlxalq qrumlara tədricən daxil olması, ordu, donanma və hava qüvvələrinin peşəkarlaşması, iqtisadi səylərlə birlikdə İspaniya Silahlı Qüvvələrini xeyli yaxşılaşdırdı.

### Xaricdəki missiyalar

2019-cu ilin sentyabr ayından etibarən Silahlı Qüvvələrin və Mülki Mühafizənin 2816 üzvü İspaniyanın fəal iştirak etdiyi 17 əməliyyatdan birinin üzvü idi
.

Əməliyyat Komandanlığının verdiyi məlumatlara görə, 2019-cu ilin sentyabr ayından etibarən bunlar hazırda Silahlı Qüvvələr və Mülki Qvardiya tərəfindən həyata keçirilən missiyalardır:

Müdafiə Diplomatiyası Missiyası Səhifə

İspaniya Silahlı Qüvvələri  son illərdə digər missiyalarda, xüsusən də humanitar və müşahidələrdə: 1999-cu ildə Albaniyada;  2000-ci ilin Mart ayınada Mozambikdə; 2001-ci ildə Makedoniya Respublikasında; 2004-cü ildə Haitidə; 2005-ci ildə İndoneziyada iştirak etmişdir. 2006-cı ildə İspaniya Sudanın Darfurda şəhərinə müşahidəçilərin göndərilməsi ilə və Konqo Demokratik Respublikasında da iştirak etdi. 2003-2004-cü illərdə 33 mülki mühafizəçi və milli polisdən ibarət kontingent, iki patrul gəmisi və bir vertolyotla birlikdə Qabon və Seneqalda, Afrika Buynuzunda dəniz nəqliyyatını təmin etmək üçün,həmçinin İraq müharibəsinə də qatıldılar. Bundan əlavə, 2015-ci ildə Təcili Yardım Hərbi Birliyindən 46 əsgər və Jaca Yüksək Dağ Qrupundan 12 mülki mühafizəçi, 6 it, üç elmi polis və Hava Qüvvələri təchizatı nəqliyyatı Boeing 707 ilə birlikdə Nepal Zəlzələsi üçün humanitar yardım və xilasetmə işlərində iştirak etmək üçün gəldi.

2018-ci ildə  xaricdəki nümayəndəliklərin dəyəri 1100 milyon avro təşkil etdi, bu da əvvəlki ilə bənzər bir rəqəmdir. 2019-cu il üçün 1.176 milyon maliyyət gözlənilirdi. Bütün nümayəndəliklərdən ən bahalısı Təxminən 124 milyonluq NATO dəniz qrupları, 112 milyonluq Birleşmiş Millətlər Livandakı missiyası və ya 110 milyona başa gələn İraqdakı İslam Dövlətinə qarşı koalisiya olmuşdur.

## Büdcələr

Müdafiə Nazirliyinin 2008-ci il üçün büdcələri 2007-ci illə müqayisədə 5,63% artaraq 8,494,107,080 Avro təşkil etmişdir.

2009-cu ildə büdcə 8,255,772,260 avro təşkil etdi. 2010-cu il nazirlik üçün proqnoz 7.694.862.260 Avro olmuşdur.

2011-ci ildə büdcə 6.929 milyon avro idi. 2012-ci ildə  əvvəlki ilə nisbətən 8.8% azalaraq 6.316 milyon avro təşkil etdi.

2013-cü ildə büdcə 5.983 milyon avro təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən 4.8% azalma deməkdir. 2015-ci ildə Müdafiə büdcəsini, son yeddi ildə ilk dəfə 2014-cü illə müqayisədə 0,4% çox artırdı.

2017-ci ildə büdcə 7.572 milyon avroya qədər artmağa davam etdi. Elə həmin il hökumət NATO-ya hərbi xərclərini 80%-ə 18 milyard avroya çatdırmaq üçün bir öhdəlik götürdü.

## Silahlı Qüvvələrə giriş şərtləri

* İspan milliyyətinə sahib olmalıdır. Qoşun və Dənizçi miqyasına daxil olmaq üçün, müəyyən Latın Amerikası ölkələrinin və Ekvatorial Qvineyanın (2017 çağırışında 18 ölkə) vətəndaşı da seçim prosesində iştirak edə bilər. 
* Əsas hüquqlardan məhrum olmamaq. 
* İşləməməli.
* Bədənin fərqli yerlərində görünə biləcək və eyni zamanda görünməsə də Konstitusiyanı pozan və ya ayrı-seçkilik edən müstəsna olan döymələrin olmaması. 
* Ən azı İcbari Orta Təhsil (ESO) adına  sahib olumalı. 
* Yaxşı vətəndaş davranışını sübut etməli (cinayət qeydinin olmaması). 
* Çağırış ili  18 ilə 29 yaş arasında olmalı.
* Vicdanı təmiz olmalı
* Zabit olmaq istəyənlər üçün ilk testin başlanğıc tarixindən əvvəl Fakültələrə, Ali Texniki Məktəblərə və Universitet məktəblərinə qəbul imtahanlarından keçdiklərini təsdiqləyən sənəd olmalıdır.
* QHT-lərə namizədlər üçün, ilk testin başlanğıc tarixindən əvvəl Universitet İstiqamətləndirmə Kursunun (COU və ya 2-ci Bakalavr) testlərindən keçdiyini təsdiqləyən sənədi olmalıdır.

## Könüllü Reservistlər

Quru Qoşunları, Dəniz Donanması, Hava Qüvvələri və Ümumi Müdafiə Korpusu (Hüquq, Səhiyyə, Musiqi) sıralarında könüllü ehtiyatda olanlar var. Bu rəqəm 1999-cu ildə yaradıldı, baxmayaraq ki, ilk 340 yer 2003-cü ilin dekabrına qədər elan edilmədi. Bu ildən bəri müsabiqə sistemi tərəfindən seçmə prosesi yolu ilə illik danışıqda yerlər təklif edildi. Könüllü ehtiyatda olan şəxs, könüllü və müvəqqəti olaraq, İspaniya Silahlı Qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən fərqli missiyalarda, İspaniya Konstitusiyası tərəfindən onlara verilən funksiyanın yerinə yetirilməsində və cavab olaraq öz bacarıqlarına,  və biliklərinə töhfə vermək istəyən mülki şəxsdir.

Könüllü ehtiyatda olanlar hərbi xidmətlərində irəliləyə bilərlər. Bunun yolu və əldə edilə bilən maksimum iş yerləri tənzimləmə inkişafı ilə tənzimlənir (18 mart 2011-ci il R.D. 383 nömrəli Silahlı Qüvvələrin Reservistləri haqqında Əsasnamə).

## Hərbi xidmətdən tərxis olunma

İspaniya Nazirıər kabinetinin qərarına əsasən 18 illik hərbi fəaliyyəti olan şəxslər,45 yaş tamam olduqdan sonra məcburi ehtiyata buraxılırlar.On səkkiz illik hərbi fəaliyyəti tamam olmayan şəxslər isə,47 yaşa kimi hərbi xidmətdə qala bilərlər.Ehtiyata buraxılan şəxslər,Müdafiə Nzirliyinin mərkəzi orqanları tərəfindən 12 aylıq hissə-hissə ödənilməklə müavinətlər alırlar.Mövcud qanunvericiliyə əsasən bu müavinətlərin verilməsi 65 yaşda təqaüdə cıxana qədər davam edə bilər. Ehtiyata buraxılanlar üçün göstərilən müavinətdə tutuylma yoxdur və Sosial Müdafiə vergi tutmur.Ehtiyatda olan hərbçilər üçün tətbiq olunan müavinətlər Qoşunlar və Dənizçilik haqqında - qanunun V fəsində 8/2006 saylı qərara əsasən tətbiq edilir.

## Komanda quruluşu

İspaniya Konstitusiyasının 62-ci maddəsinə uyğun olaraq, kral "Silahlı Qüvvələrin Ali komandanlığı"na malikdir.21 noyabr tarixli 39/2007 Qanununun 19-cu maddəsi hərbi karyera haqqında kralın hərbi işini tənzimləyir: "kral Quru Qoşunları, Hərbi Dəniz Donanması və hava ordusu general-kapitanı, Silahlı Qüvvələrin Ali komandanlığı kimi yalnız malik olduğu ali hərbi rütbəyə malikdir"..

Kral bu vəzifəni necə həyata keçirdiyinə gəldikdə, konstitusiyanın 97-ci maddəsində deyilir ki, "hökumət daxili və xarici siyasətə, mülki və hərbi idarəçiliyə və dövlətin müdafiə olunmasına rəhbərlik edir", 64-cü maddədə isə deyilir ki, "kralın əmrləri hökumətin sədri və müvafiq hallarda səlahiyyətli Nazirlər tərəfindən təsdiq edilir".

Silahlı Qüvvələrin operativ komandanlığı müdafiə qərargahına (CEMAD) rəhbərlik edir və ordu generalı, general-admiral və ya Aviasiya generalı kimi onun mənsub olduğu Silahlı Qüvvələrin qolundan asılı olaraq fəaliyyət göstərir. Hərbi qüvvənin qalan hissəsi quru qoşunlarının qərargah rəisi (JEME), hərbi hava qüvvələrinin qərargah rəisi (JEMA) və Hərbi Dəniz Donanmasının (AJEMA) Baş Qərargah rəisindən ibarətdir.

Qərargah rəislərinin təyin edilməsi müdafiə nazirinin təklifi ilə hökumət başcısı tərəfindən həyata keçirilir. Hər üç qoşun Müdafiə Nazirliyinə tabedir.

* Ali komandanlıq: VI Filip, Ordu, Dəniz Qüvvələri və Hava Qüvvələri general-kapitanıdır.
* Müdafiə naziri: Margarita Roblesdir.
* Müdafiə nazirinin Qəragah rəisi (JEMAD): Admiral General Teodoro Esteban López Calderóndur. 
* Quru Qoşunlarının Baş qərargah rəisi (JEME): Ordu generalı Francisco Javier Varela Salasdır..
* Dəniz Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi (AJEMA): Admiral General Antonio Martorell Lacavedir.
* Hərbi Hava Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi (JEMA): General Javier Salto Martínez-Avialdır.

## Silahlı Qüvvələrdə peşəkar birliklər

Silahlı Qüvvələrin hüquq və vəzifələri haqqında qanunun qəbul edilməsi nəticəsində (orqanik qanun 9/2011) peşəkar birliklərin mövcudluğu təsdiq edilmiş,Mülki Mühafizə kimi Nazirlikdən asılı bir qurum yradılmışdır.Həmçinin bu qanunvericilik nəticəsində artıq fəaliyyət göstərən iki yeni orqan yaradılıb: Silahlı Qüvvələrin kadrlar Şurası və hərbi Müşahidə Şurası, onların hər ikisi müdafiə nazirinin müavininə tabedir.

Qanun, Daxili İşlər Nazirliyindən fərqli olaraq, yalnız ir sıra dərnəkləri özündə cəmləşdirən öz peşə birlikləri reyestrinin mövcudluğunu müəyyənləşdirdi. RAPFAS adlanan bu reyestr bu tip təşkilatla əlaqəli bütün proseslərin işlənməsindən məsuldur.

## Gender bərabərliyi

1988-ci ilin fevralından bəri qadınların İspaniya Silahlı Qüvvələrinə qoşulmaq hüququ var.. Zaragoza Ümumi Hərbi Akademiyasına daxil olan ilk qadın Patricia Ortega idi. Sinifindəki tək qadın idi. 2009-cu ildə polkovnik-leytenant, 2016-cı ildə polkovnik rütbəsi almış və 2019-cu ildə general olmaq üçün təhsili alan ilk qadın olmuşdur..

2011-ci ildə Silahlı Qüvvələrdə Qadınların Vəziyyətinin Araşdırılması Mərkəzi (Observatorio de la mujer en las FAS) Silahlı Qüvvələrdə qadınlar və kişilər arasında bərabərliyi təmin etmək məqsədi ilə adını dəyişdirərək Hərbi Müşahidə komitəsinə çevirdi.2018-ci ilin Noyabr ayından etibarən birbaşa Müdafiə nazirliyinə hesabat verir.

2017-ci il məlumatlarına görə qadınların işsizlik etibarı kişilərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Hərbi qadınlar üçün müvəqqəti məşğulluq nisbəti 77,5%, kişilər isə 51,5% idi. Başqa sözlə, kişilərin demək olar ki yarısının karyerasının sonuna qədər Silahlı Qüvvələrdə qalmasına imkan verən daimi bir müqavilə var idi.
.

2018-ci ildə zabit miqyasında bütün aktiv generallar, 221 kişi; polkovniklərdən 1040 nəfəri kişi və yalnız 3 nəfəri qadındır; Polkovnik-leytenant rütbəsində 3080 kişi və 160 qadın var. 2019-cu ildə ilk dəfə bir qadın Patricia Ortega, general rütbəsi üçün bir təlim kursuna girdi.

2018-ci ildə Silahlı Qüvvələrdəki qadınların nisbəti 12,7%, NATO ölkələri üçün ortalama göstəricidən 10,9% çox idi
.

2018-ci ildə 15.286 İspan hərbi qulluqçusundan 8.926 nəfəri Ordu (58.4%), 2.674 Dəniz Qüvvələri (17.5%), 2.881 Hava Qüvvələri (18.8%) və 805 (5,3%) qadınlar təşkil edir.

1993-cü ildən bəri qadınlar beynəlxalq missiyalarda iştirak edir.

## Silahlı Qüvvələrdə olan əcnəbilər

Müdafiə Nazirliyinin 2015-ci il dekabr ayına olan məlumatlarına görə Silahlı Qüvvələrdə ümumilikdə 315 xarici hərbi qulluqçu var idi, yəni 121,292 vətəndaşı (99,74%) ilə müqayisədə 0,26% təşkil edir.

## Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə

1979-cu ildən dövlətlə kilsə arasındakı razılaşmaya əsasən təşkil edilir. Xidmət 700 məmur tərəfindən aparılır.

## İstinadlar