open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məhəmmədhəsən Avşar

**Məhəmmədhəsən Avşar** () — Qacarlar dövlətində yaşamış rəssam.

## Həyatı
Məhəmmədhəsən Urmiya şəhərində anadan olmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Rəssamlıqla məşğul olmuşdu. Əsasən portret janrında işləyirdi. Qacar şahlarından Məhəmməd şahın, Nasirəddin şahın, dövlət xadimlərindən Mirzə Tağı xan Əmir Kəbirin portretlərini çəkmişdi. Nəqqaşbaşı ləqəbi almışdı. Onun albomları dünyanın müxtəlif muzeylərində saxlanılır.

## İstinadlar
Məhəmməd Əli Rəsulzadə

**Məhəmməd Əli Əbdüləziz oğlu Rəsulzadə** () — ictimai xadim, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin əmisi oğlu, jurnalist, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü. Azərbaycan milli istiqlal hərəkatının fəal iştirakçılarından biri.

## Bioqrafiya
Məhəmmədəli Rəsulzadə 7 aprel 1882-ci il tarixdə Novxanıda anadan olmuşdur. 1911-ci ilin oktyabr ayında Bakıda Tağı Nağı oğlu və Abbasqulu Kazımzadə ilə birlikdə Müsavat Firqəsini qurmuşdur. 3 fevral 1982-ci il tarixdə İstanbulda vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

İlk təhsilini din xadimi olan atasından almış, sonralar maarif xadimi Sultanməcid Qənizadənin rəhbərliyi ilə Bakıda açılmış 2-ci "rus-müsəlman" məktəbində oxumuşdur. Siyasi fəaliyyətə 1902-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə yaranmış və Azərbaycanında Rusiya müstəmləkəçiliyinə qarşı mübarizə aparan "Müsəlman gənclik təşkilatı"nda başlamışdır. 1904-cü ilin axırında Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası (RSDFP) Bakı Komitəsinin nəzdində Mirhəsən Mövsümov, Məmməd Həsən Hacınski və Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə yaradılan ilk müsəlman sosial-demokrat təşkilatın əsası bu təşkilatla qoyulmuşdur. Həmin *"Hümmət"* təşkilatına ilk daxil olanlardan biri də Məhəmməd Əli Rəsulzadə idi. O, *"Hümmətin "Təkamül"* (1906–1907) və *"Yoldaş"* (1907) qəzetlərində inqilabi hərəkata dair məqalələrlə çıxış etmişdir.

1907-ci ildə Balaxanı neft rayonunda P. Caparidze, M. Əzizbəyov, İ. Fioletov, S. Əfəndiyev və başqalarının iştirakı ilə təşkil olunan *"Neft sənayesi fəhlələrinin ittifaqı"*nın sədri P. Caparidze, texniki katibi isə Məhəmməd Əli Rəsulzadə idi.

1911-ci ilin oktyabrında Bakıda gizli şəkildə təşkil olunmuş Müsəlman Demokratik Müsavat Partiyasının müəssislərindən olmuşdur. Partiyanın əsas orqanı olan *"Açıq söz"* (1915–19) qəzetinin müxtəlif vaxtlarda naşiri və redaktoru Məhəmməd Əli Rəsulzadə idi.

1918-ci il dekabrın 7-də Bakıda təntənəli surətdə açılmış Azərbaycan Parlamentinə gizli səsvermə yolu ilə Bakıdan üzv seçilmiş, 1919-cu ilin əvvəllərində təşkil olunmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumət mətbəəsinin müdiri təyin olunmuşdur. Məhəmməd Əli Rəsulzadə 1919-cu ilin oktyabrında *"Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Müsavat Partiyası"* Bakı komitəsinin üzvü seçilmişdi.

Aprel işğalından (1920) sonra iki ilə yaxın Moskvada Xalq Millətlər Komissarlığına tabe olan kooperativ təşkilatında işləyən Məhəmməd Əli Rəsulzadə 1922-ci ilin yayında Bakıdan İrana və oradan isə İstanbula mühacirətə getmişdir. M. Rəsulzadə həmin dövrdə İstanbulda nəşr olunan *"Yeni Qafqasya", "Azəri türk", "Odlu yurd", "Azərbaycan yurd bilgisi"* və s. mətbuat orqanları ilə yaxından əməkdaşlıq etmişdir. Onun Türkiyədə Azərbaycan ədəbiyyatının təbliği sahəsindəki fəaliyyəti də diqqətəlayiqdir. 1952-ci ildən Ankarada nəşr olunan *"Azərbaycan"* jurnalında *"M. Ə. Rəsuloğlu"* imzası ilə çoxlu məqaləsi dərc olunmuşdur.

## İstinadlar
Lili Avşar

**Lili Avşar** (; ) — musiqiçi, gitaraçı.

## Həyatı
Lili Əfşar Tehran şəhərində dünyaya gəlib.

"Bədii səfir" adına layiq görülüb.

X, XI, XII illik "Premier Guitarist" yarışmasının qalibi olub.

Memfis İncəsənət Akademiyasının baş mükafatına layiq görülüb.

2000-ci ildə "Bacarıq" mükafatı alıb.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lily Afshar (ingiliscə)
NAYO

**NAYO** (Norveç dili: *Norges Aserbaidsjanske Ungdomsforening*, Azərbaycan dili: *Norveç Azərbaycanlıları Gənclər Təşkilatı*,
İngilis dili: *Norwegian Azerbaijanis Youth Organization*) — Norveçdəki Azərbaycan cəmiyyətinə, Azərbaycana və Azərbaycanın mədəniyyətinə maraq göstərən gənclər üçün qeyri-siyasi, qeyri-gəlir, qeyri-dini təşkilatdır. Təşkilat bir qrup azərbaycanlı, norveçli və xarici tələbələrin təşəbbüsü ilə, Norveç Tələbə İttifaqının keçmiş vitse-prezidenti olan Ramil Əliyevin başçılığı ilə 2006-ci ildə yaradılmışdır. NAYO Azərbaycana aid prezentasiyalar, mədəni görüşlər, foto sərgilər, informasiya tədbirlər, şənliklər və konsertlər təşkil edir.

## Mənbə



## Xarici keçidlər

* http://www.nayo.no
* http://www.studentersamfundet.no/vis.php?ID=3389
* http://www.visitoslo.com/no/aserbaidsjansk-konsert.77704.266764rb2e.tlp.html
* http://anspress.com/nid116521.html
* http://www.azpromo.org/?menu=14&news=34&lang=eng
* http://www.azconsulateistanbul.org.tr/az/index.php?name=view&id=231
* http://www.azadtribun.net/Osloda_konsert.doc
* http://www.azembvienna.at/econews/2008/80.doc 
* http://www.press-release.az/articles.php?item_id=20080114073005857&sec_id=25
* http://www.diaspora.gov.az/teze/teskilatlar/norvec.htm 
* http://anspress.com/nid97369.html
* http://anspress.com/nid88639.html
* http://news.trend.az/index.shtml?show=news&newsid=873845&lang=AZ
* http://az.newsazerbaijan.ru/obsh/20080119/42111850-print.html
* http://www.press-release.az/articles.php?item_id=20080114073005857&sec_id=37
* http://noolmusic.com/google_videos/norwegian_azerbaijanis_youth_organization.php
* http://www.baku.ru/blg-list.php?id=32042&cmm_id=398
* http://www.savash.az/news.php?id=42
* http://www.baku-icc-2009.az/content.php?lang=en&page=166&nid=779
* http://www.nettkatalogen.no/firmainfo/norwegian_azerbaijanis_youth_organization_-_nayo/1983973516.htm
* http://www.facebook.com/home.php#/group.php?gid=15352630617&ref=ts
Mahnaz Avşar

**Mahnaz Avşar** (‎; 11 iyun 1977)— İran aktrisası

## Həyatı
Mahnaz Avşar 11 iyun 1977-ci ildə Tehran şəhərində anadan olub.

## Filmoqrafiya
* *Məhəbbət yanğısı*, Nader Müqəddəs (1999)
* *Cavan şirlər* Mohsen Mohseni Nasab (1999)
* *Dostlar* Mehrdad Mirfallah (2000)
* *Negin* Əsgər Haşemi (2000)
* *Koma* Araş Moayerian (2002)
* *Bal zəhəri* İbrahim Şeybani (2002)
* *Şirvani üzünə 13 pişik* (2002)
* *Fəsil salatı* Firudin Ceyrani (2003)
* *Akvarium* Irəc Qədiri (2003)
* *Əmiri niyə öldürdülər?* Mehdi Kərimpur (2004)
* *İşçilər işlə məşğuldurlar* Mani Həqiqi (2004)
* *Atəşbaz* by Təhminə Milani (2006)
* *Tale* Sirus Əlvand (2006)
* *Rəis* Məsud Kimiai (2006)
* *Mühakimə*, (2007)
* *Hesab* (2007)
* *İnikas* (2007)
* *Dəvət* (2008)

## Xarici keçidlər
http://www.imdb.com/name/nm1471547/
Daykündi vilayəti

**Daykündi vilayəti** (, ) — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.

Vilayətin ərazisi 8.088&nbsp;km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi təxminlərə əsasən əhalisi 417.3 min nəfər, inzibati mərkəzi Xadır şəhəridir.

Vilayət inzibati cəhətdən 9 rayona bölünür: Sangi Təxt, Aştarlay, Mir Amur, Xadır, Nili, Şəhristan, Kiti, Gizab, Qacran.

Vilayətin başçısı Sultan Əli Uruzganidir.

Əhalisinin 86%-i həzaralardan (7 rayonda: Aştarlay, Qacran, Xadır, Kiti, Mir Amur, Nili, Sangi Təxt, Şəhristan rayonlarında əhalinin mütləq əksəriyyəti), 8.5%-i puştunlardan (Gizab rayonunda əhalinin mütləq əksəriyyəti), 3.5%-i bəluclardan və 2%-i səyidilərdən ibarətdir.

*Vilayət əhalisinin 91%-i, vilayətdəki kənd əhalisinin 85%-i dəricə danışır.
*Vilayətdə ikinci ən çox danışılan dil puştu dilidir. Bu dildə vilayətdəki 151 kənddə yaşayan bütün vilayət əhalisinin təxminən 13%-i danışır.
*Vilayətdə 2 kəndin əhalisi türkməncə danışır.
*Vilayətdə 1 kəndin əhalisi bəluc dilində danışır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vorskla Poltava FK

**Vorskla Poltava FK** — Ukraynada futbol klubu. Ukrayna Premyer Liqasında çıxış edir və Poltava şəhərini təmsil edir. Klubun sponsoru Ferrexpo şirkətidir. Klubun əvvəlki sponsorlarından biri də Naftoqaz olub.

## Tarixi
Klubun yaranma tarixi Poltava şəhərində 1955-ci ildə **Kolhospnyk** adlı futbol klubunun yaranması ilə bağlıdır. 1957-ci ildə bu klub peşəkar futbol klubuna çevrildi və SSRİ çempionatının 3-cü liqasında iştirak etmək hüququ qazandı. Lakin 1982-ci ildə klub iflasa uğradı və fəaliyyətini dayandırdı. 1983-cü ildə bir çox futbolçular Poltavadakı digər futbol klubu *Kooperator* klubuna keçərək orada oynamağa başladılar.

İflasa uğramış klub 1984-cü ildə yenidən fəaliyyətə başladı və adını dəyişərək Poltava şəhərindən axan Vorskla çayının adına adlanmağa başladı. 1986-cı ildə Vorskla iflasa uğrayana qədər çıxış etdiyi Sovet üçüncü liqasına yenidən qayıtdı. 1992-ci ildə Ukrayna futbol çempionatının qurulmasından sonra Vorskla ikinci divizionda mübarizə aparmağa başladı və 1996-cı ildə burada birinci yeri tutdu. Həmin vaxt klubun sponsoru *Poltavaqazprom* şirkəti idi. Komanda Ukrayna Premyer Liqasında 1996/97 mövsümündə debüt etdi və həmin mövsüm də 3-cü yeri tutdu. Vorskla o vaxtdan bəri Premyer Liqada çıxış edir və iki dəfə UEFA Kubokuna vəsiqə qazanıb. Əslən azərbaycanlı olan Oleq Meydan oğlu Babayevin prezidenti olduğu Poltava təmsilçisi 2009-cu ildə ölkə kubokunun finalında UEFA Kubokunun son qalibi Şaxtyor Donetsk klubunu 1:0 hesabı ilə məğlub edərək kubokun qalibi olub. 2003-2005-ci illərdə klub sponsorluq səbəblərinə görə Vorskla-Naftoqaz adlanıb. Klub öz ev oyunlarını Butovsky Memorial Vorskla Stadionunda keçirir. Klubun ən böyük uğurlarından biri 2011/12 mövsümündə UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsində çıxış etməsi idi. 26 iyul 2016-cü ildə klubun prezidenti Oleq Babayev güllələnərək öldürülüb. 2017/18 mövsümündə klub 1996/97 mövsümündən bəri ilk dəfə olaraq Premyer Liqada 3-cü yeri tutdu.

## Liqa və kubok tarixi
### SSRİ
;Kolos

;Vorskla

### Ukrayna

### Avrokuboklar

* **avrokuboklarda oynanılıb**

## İstinadlar
Rosenborq FK

**Rusenborq** — Norveçin futbol klubu.

## Tarixi
19 may 1917-ci ildə yaranmışdır.

UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində 11 dəfə iştirak etmiş, 21 dəfə Norveç çempionu olmuşdur.

## Uğurları
* **Norveç Çempionatı:**
** **Çempion (26):** 1967, 1969, 1971, 1985, 1988, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018
** **İkinci (5):** 1968, 1970, 1973, 1989, 1991
** **Üçüncü (2):** 1939, 1981
* **Norveç Kuboku:**
** **Qalib (12):** 1960, 1964, 1971, 1988, 1990, 1992, 1995, 1999, 2003, 2015, 2016, 2018
** **Finalçı (5):** 1967, 1972, 1973, 1991, 1998
* **UEFA İntertoto Kuboku:**
** **Qalib (1):** 2008
* **La-Manqa Kuboku:**
** **Qalib (3):** 1999, 2001, 2003
Poltava

**Poltava** — Ukraynada şəhər.

Vorskla Poltava futbol klubu bu şəhərin təmsilçisidir.

## İstinadlar
Vidadi Rzayev

**Rzayev Vidadi Vaqif oğlu** (4 sentyabr 1967, Gəncə, Azərbaycan SSR, SSRİ) — sovet və Azərbaycan futbolçusu, məşqçi.

## Həyatı
Vidadi Rzayev karyerasında sonuncu oyununu XV Azərbaycan çempionatının sonuncu turunda Qaxda Simurq ilə görüşdə keçirib. Maraqlıdır ki, veteran futbolçu karyerasında sonuncu qolunu da məhz elə bu komandaya vurub: "İlk dövrədə "Şəfa" stadionunda "Simurq"la görüşdə 3:0 hesabı ilə qələbə qazandıq. Karyeramda sonuncu oyunumda uduzmadığıma görə çox sevindim. Səfər oyununda iki dəfə hesabda geridə olsaq da, oyunu 2:2 hesabı ilə başa vurduq".
 
Qeyd edək ki, karyerasında son iki ili "Olimpik"də keçirən V.Rzayev "Turan", "Neftçi", "Kəpəz", "Şəmkir", "Qarabağ-Azərsun", Rusiyada "Terek", Türkiyədə "Ərzurumspor", İranda "Miss-Kerman" klublarında çıxış edib. O, "Turan", "Neftçi", "Kəpəz" və "Şəmkir" klublarının heyətində qızıl medallar qazanaraq, 7 dəfə ölkə çempionu olub. V.Rzayev 1996-cı ilin avqustun 31-də Bakıda Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunda İsveçrə yığmasına vurduğu qolla milli komandamıza rəsmi oyunlarda ilk qələbəni qazandıran futbolçu olub.

## Uğurları
***[[Azərbaycanda ilin futbolçusu]]: (1)** – 1996 Vidadi Rzayev azarkeşlərin yadinda Neftçi Pyunik matçinda ermənilərin qapisina vurduğu qolla düşür.Bundan başqa o Azərbaycan milisinin ilk  rəsmi qələbəsinin memari olub  . O 1996 ci ilin payzinda keçirilən Azərbaycan İsveçrə oyununda qol vuramaqla  Azərbaycan milli komandasina ilk ilk rəsmi qələbə qazandırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lotto

**Lotto** — İtaliyanın idman geyimləri istehsalı ilə məşğul olan şirkəti.

1973-cü ildə yaradılan "Lotto" şirkətinin baş ofisi Trevizo şəhərində yerləşir və dünyanın yalnız 4 ölkəsində – Braziliya, Avstraliya, Türkiyə və Ukraynada rəsmi filialı var. Hazırda bu şirkətin 25 peşəkar futbolçu (ən məşhurları – Petr Çex, Xulio Kruz, Marek Yankulovski, Luka Toni, Simone Perrotta, Qoran Pandev, Mirko Vuçiniç, Joan Kapdevilya, Momo Sissoko və b.), 32 peşəkar tennisçi (Xuan Karlos Ferrero, Teymuraz Qabaşvili, Dominik Xrbatı, Qaston Qaudio, Lukas Laçko, Françeska Skiavone və s.) ilə müqaviləsi var. Bundan əlavə, 11 futbol federasiyası (Kolumbiya, Kosta-Rika, Oman, Ukrayna, Panama və s.), Afrikada 3 (“Raca Kasablanka” Mərakeş, “USM Aljir” Əlcəzair və s.), Asiyada 7 ("Ən-Nəsr" Səudiyyə Ərəbistanı, "Əl-Əyn" BƏƏ və s.), Avstraliyada 10 ("Kembltaun Siti" Avstraliya, "Uayteker Yunayted" Yeni Zelandiya və s.), Amerikada 39 ("Atletiko Mineyro" Braziliya, "San Lorenso" Argentina, "Kobreloa" Çili, "UNAM-Pumas" Meksika və s.) və Avropada 71 futbol klubu (“Soşo” Fransa, "Borrusiya" Mönxenqladbax, Almaniya, "Makkabi" Hayfa, İsrail, "Fiorentina", "Udineze", "Palermo" – hamısı İtaliya, "Rapid" Rumıniya, "Gəncləbirliyi" Türkiyə, "Arsenal" Kiyev, Ukrayna və s.) "Lotto" şirkəti ilə əməkdaşlıq və sponsorluq müqaviləsinə malikdir.

Azərbaycanın Simurq klubu bu şirkətlə əməkdaşlıq edir.

## İstinadlar
Emin Ağayev

**Ağayev Emin Rafael oğlu** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi, Azərbaycan milli komandasının sabiq müdafiəçisi, Anji Mahaçqala klubunun rəisi.

## Həyatı

## Karyerası
Futbolçu karyerasına 1990-cı ildə başlayan, 2 il sonra Azərbaycanın ilk milli çempionatında "Neftçi"nin heyətində qızıl medal qazanan Emin ardından Rusiyaya yollanır. Onun 1993-cü ildən indiyə kimi bu ölkədə olan karyerası məhz "Anji"də başlayıb. Müdafiəçi 1993-98-ci illərdə bu klubun heyətində Rusiyanın aşağı divizionunda 185 oyunda 10 qol vurub. Bu, Ağayevin Rusiyada ən yaxşı göstəricisidir. Belə ki, Emin sonradan "Torpedo-ZİL" (1999-2001, 70 oyun, 3 qol), "Ximki"də (2002-04, 68, 3), "Baltika" (2004, 11), "Dinamo" (Bryansk, 2005, 20), "Nosta" (2005, 10), "Nara-Desna" (2007, 27), "Volqa"da (2008-10, 90, 2) bu qədər oynamayıb.

20 illik futbolçu karyerasını kapitanı olduğu "Volqa"da bitirən Eminin Rusiyada karyerası daha çox aşağı divizionla bağlıdır. Təsadüfi deyil ki, Emin bu ölkənin Premyer Liqasında yalnız 2001-ci ildə "Torpedo-ZİL"in heyətində 11 oyun keçirib. Yeri gəlmişkən, Ağayevin karyerasında uğurlardan biri 2000-ci ildə həmin Moskva təmsilçisinin heyətində Rusiya I divizionunun çempionu olmasıdır. Onun yüksək liqada yeganə çempionluğu 1992-ci ildə "Neftçi" ilə olub.

Daha çox 2-ci divizionda oynayan Ağayev Rusiya çempionatında ümumilikdə 481 görüşdə (18 qol) meydana çıxıb. Bununla da Emini həmin ölkədə ən çox oyun keçirən legioner saymaq olar. O, Rusiyanın I divizionunda 224, II dəstəsində 146 oyun keçirib. Əslində o, uzun illər yaşadığı Rusiyanın vətəndaşlığını qəbul etdiyindən, orada yerli futbolçu statusu daşıyırdı. Moskvada evi olan Emin karyerasının son illərində Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə məşqçilik kursunu bitirərək, A kateqoriyasına sahib olub.

Vətəndə "Neftçi" ilə yanaşı, "Olimpik"in heyətində yer alan Ağayev cəmi 6 ay oynayıb. 2006/07 mövsümünün ilk yarısından sonra Rusiyaya qayıdan Emin milli komandada 65 oyuna 1 qol vurub. O, uzun müddət seçmə mərhələlərdə ən çox oyun keçirən futbolçu idi.

2000-də "Futbol+" qəzetinin sorğusuna əsasən ilin ən yaxşı futbolçusu seçilmişdir.

38 yaşında futbolçu karyerasını bitirən Ağayev Anji Mahaçqala klubunun rəisi təyin olunmuşdur.

## Uğurları
*** Rusiya birinci divizionunun qalibi – 2000
***Azərbaycanda ilin futbolçusu: (1)''' – 2000

## Xarici keçidlər
Səməd Qurbanov

**Səməd Qurbanov** () — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş SSRİ futbolçusu. "Neftçi"nin tarixində xüsusi iz buraxıb. "Jiquli" ləqəbiylə tanınıb.

Səməd Qurbanov 1953-cü il iyulun 10-da Qazaxda anadan olub. SSRİ-nin idman ustasıdır. Sol cinah yarımmüdafiəçisi mövqeyində çıxış edib. Futbol oynamağa 1965-ci ildə Qazaxda UGİM-də məşqçi F. İsmayılovun rəhbərliyi altında başlayıb. 1971-ci ildə Azərbaycanın gənclər yığmasının heyətində ümumittifaq "Ümid" kubokunun qalibi olub. 1971-ci ildə Bakının "Neftçi" komandasına qəbul olunub və 19 yaşından karyerasını bitirənədək bu komandanın əsas heyətində çıxış edib. "Neftçi"də, əsasən, 10 nömrəli formanı geyinib və 80-ci illərin əvvəllərində komandanın kapitanı olub. Rəsmi və qeyri-rəsmi turnirlər, həmçinin yoldaşlıq görüşləri nəzərə alınmaqla "Neftçi"də 400-dən çox oyun keçirib. 1976-cı ildə "Neftçi"nin heyətində SSRİ 1-ci liqasının ikinci mükafatçısı olub. 70-ci illərin sonunda SSRİ-nin ikinci yığmasına və olimpiya yığmasına cəlb olunub. 1979-cu ildə Azərbaycan yığmasının heyətində SSRİ Xalqlarının Spartakiadasında iştirak edib. 1981-ci ildə tərtib edilən Azərbaycanın bütün dövrlər ərzində 33 ən yaxşı futbolçusunun siyahısında yer alıb (3-cü sol yarımmüdafiəçi). 1983-cü ildə "Futbol-Hokkey" həftəliyinin SSRİ-nin ən yaxşı futbolçusunu müəyyənləşdirmək üçün keçirdiyi sorğuda "Neftçi"nin səs alan yeganə futbolçusudur (1 xal). Sürətli reydlərinə görə "Jiquli" ləqəbini qazanıb. 1982-ci ilin mayında - 30 yaş 10 ayında futbolçu karyerasını başa vurub.

## SSRİ çempionatında

SSRİ çempionatının yüksək liqasında qol vurduğu oyunlar

*08.09.1972 Dinamo (Minsk) - Neftçi 1:1 
**29-cu dəqiqədə hesabı açıb (0:1). 
*18.06.1978 SSKA (Moskva) - Neftçi 1:1 
**55-ci dəqiqədə hesabı açıb (0:1). 
*13.06.1979 Neftçi - Zenit (Leninqrad) 2:2 
**56-cı dəqiqədə hesab arasındakı fərqi azaldıb (1:2). 
*21.08.1980 Paxtakor (Daşkənd) - Neftçi 2:2 
**7-ci dəqiqədə hesabı açıb (0:1). 
*13.08.1981 Neftçi - Kuban (Krasnodar) 2:1 
**57-ci dəqiqədə hesabı açıb (1:0). 
*26.04.1982 Paxtakor (Daşkənd) - Neftçi 3:2 
**18-ci dəqiqədə hesabı açıb (0:1). 
*16.08.1982 Neftçi - Torpedo (Kutaisi) 3:2 
**71-ci dəqiqədə Azərbaycan komandasının üçüncü qolunu vurub (3:1). 
*24.08.1982 Neftçi - Paxtakor (Daşkənd) 4:2 
**17-ci dəqiqədə hesabı bərabərləşdirib (1:1). 
*23.10.1982 Neftçi - Dinamo (Minsk) 3:2 
**14-cü dəqiqədə hesabı açıb (1:0). 
*07.04.1984 Neftçi - Çernomorets (Odessa) 2:1 
**8-ci dəqiqədə hesabı açıb (1:0).

**Qeyd:** Fərqləndiyi 10 oyundan 7-də matçın ilk qolunu vurub. Ən çox Daşkənd "Paxtakor"unu məyus edib - 3 qol.
Março Dafçev

**Março Dafçev** - Bolqarıstan futbolçusu.

Hücumameyilli yarımmüdafiəçi olan futbolçu 1978-ci ildə Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində anadan olub. 185 santimetrlik boya malik oyunçu karyerasına Maritsa Plovdiv klubunda başlayıb. 1988-1996-ci illərdə bu komandanın şərəfini qoruyan yarımmüdafiəçi 2 il Sokol-Kametovo klubunda çıxış edib. 1998-2001-ci illərdə Lokomotiv Sofiya klubunda oynayan Dafçev bu komandanın forması altında 87 oyun keçirib və 16 top vurub. Yarım mövsüm ÇSKA Sofiya klubunda çıxış edən Dafçev karyerasını Yunanıstanda da davam etdirməyə imkan tapıb. Patraykos klubuna transfer olunan oyunçu bu klubun heyətində 6 oyun keçirib. Mövsümün sonunda vətəninə dönən Março Botev Plovdiv klubuna keçib. 24 oyunda meydançaya çıxan və 9 top vuran yarımmüdafiəçi 2004-cü ildə yenidən Lokomotiv Sofiya klubuna geri dönüb. O, paytaxt klubunun heyətində həmin mövsümdə 67 oyuna 14 top vurub. Yekunda Bolqarıstan çempionatının bürünc medalını qazanıb. Meydançaya "10" nömrəli futbolka ilə çıxan Dafçev cəmi 1 dəfə Bolqarıstan milli futbol komandasına dəvət alıb ki, bu da 2001-ci ilə təsadüf edib. 2008-2009-cu illərdə Neftçi Bakı komandasında çıxış edib. 2009-cu ildə bir daha Lokomotiv Sofiya klubuna geri dönüb və 2013-cü ildə peşəkar futbolçu karyerasına son verib. 2013-cü ildən Bolqarıstanın 
Avrokollec klubunun məşqçisidir.

## Həmçinin bax
Yer ulduzu

**Yer ulduzu** (lat. *Aseroe rubra*), Phallaceae familiyasından bir göbələk növü. Çürük(saprofit) bir növ olan yer ulduzuna ümumiyyətlə tropik bölgələrdə rast gəlinər və yetkinləşdiyində sıx pis bir qoxuya malikdir. Növün yetkin bir nümunəsi ortalama olaraq 8 sm uzunluğunda bir gövdəyə, 6 elə 10 arasında dəyişən ədəddə kola sahib olar; bu qolları ona ulduz bir şəkil verər ki adını da buradan götürmüşdür. Qolların ətraf mərkəzi qisimin rəngi ağ, qırmızı kimi müxtəlif rənglərdə ola bilərkən, bu qisimin ətrafında (qolların başladığı qisimlərdə) ümumiyyətlə qəhvəyi olan sporlar tapılar.

## Xarici keçidlər
* Avstraliya Bioloji Resurslar inkişafın müxtəlif mərhələlərində (səhnələrində) fotoşəkil ilə vebsaytı Öyrənir
* Göbələk xəritəsi Avstraliya çərçivəsində yenilənən paylaşdırma xəritəsi ilə layihəni qeyd etmək
Tarsus

**Tarsus** ― Mersin ilinin ilçəsi.

## Tarixi
Tarsus şəhəri Kilikiya Erməni Çarlığının ilk paytaxtı olmuşdur.

## Şəkillər

Şəkil:Stpaulchurchinturkey.jpg|Müqqədəs Paul Kilsəsi
Şəkil:Oscillum kiss Louvre Tarse92e.jpg|Məşhur tarixi əsər


## İstinadlar

## Xarici kaçidlər
* Tarsus Belediyesi
* Tarsus Kaymakamlığı
* Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğü 
* Tarsus İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
* Tarsus Ticaret ve Sanayi Odası 
* Tarsus Video 
* Tarsus 
* TarsusLu KorsanLar 

## Həmçinin bax
Dani Alves

**Daniel Alves** — Braziliya futbolçusu.

## Həyatı
Daniel Alves 6 may 1983-cü ildə Braziliyanın Juazeyroda şəhərində anadan olub. O, öz peşəkar futbolçu karyerasına Braziliya klubu "Bahia"da başlayıb. 2002-ci ildə Alves 6 aylıq Sevilya klubuna icarəyə verilib.

2003-cü ildə Alves gənclərin dünya çempionatında iştirak edib, bu turnirdə Daniel özünü yaxşı cəhətdən göstərib. Braziliya millisi bu turnirin qalibi olub, Alves isə turnirin ən yaxşı uç oyunçusundan biri seçilib. Çempionatda göstərdiyi gözəl oyundan sonra, Sevilya klubu Alveşi birdəfəlik heyətinə cəlb edib. 2006-cı ilin dekabrında Alveş Sevilya ilə 2012-ci ilə qədər müqavilə imzalayıb.

2008-ci ilin 7 iyununda Daniel Alves Barselona klubuna transfer olunub. Burada onun əsas işi, Milana keçmiş Canluka Zambrottanı əvəz etməkdir. Transferin qiyməti 30 mln avro təşkil edib. Alvesin Barselona futbol klubu ilə müqaviləsi beş ilə nəzərdə tutulur.

Braziliyanın əsas millisində Alves Ekvadora qarşı yoldaşlıq görüşündə əvəzləməyə çıxıb, üç gün sonra Küveyt ilə yoldaşlıq görüşündə Alves artıq əsas heyətdə meydanda olub. 2007-ci ilin 15 iyulunda Amerika Kubokunun finalında Daniel həlledici topu vurub.

## Nailiyyətləri
Gənclər arasında dünya çempionu: 2003

Amerika Kubokunun qalibi: 2007

UEFA Kubokunun qalibi: 2006, 2007

UEFA Superkubokunun qalibi: 2006

İspaniya Kubokunun qalibi: 2007, 2009

İspaniya Superkubokunun qalibi: 2007

İspaniya Çempionu: 2008/09

UEFA Çempionlar Liqasının qalibi: 2008/09

## Statistika

## Xarici keçidlər
* Daniel Alves. "Tasmaniyalı əzrail" 
* Barca.ru saytında Alvesin profili
* Daniel Alvesin rəsmi veb-saytı
Mahmudlu

**Mahmudlu** — Azərbaycan soyadı və təxəllüs.

## Kəndlər və qəsəbələr
### Azərbaycan
* Mahmudlu (Qubadlı) — Azərbaycanın Qubadlı rayonunda kənd.
* Mahmudlu (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda kənd.
* Seyid Mahmudlu — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Birinci Mahmudlu — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* İkinci Mahmudlu — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Üçüncü Mahmudlu — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* **[[Mahmudlu (Cəbrayıl)]]**
:* Mahmudlu (kənd, Cəbrayıl) — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
:* Mahmudlu (qəsəbə, Cəbrayıl) — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

### Ermənistan
* Mahmudlu (Qafan) — Zəngəzur mahalının Qafan rayonunda kənd.
* Mahmudcuq — İrəvan quberinyasının İrəvan qəzasında, indiki Artik rayonunda kənd.

### Gürcüstan
* Mahmudlu (Sarvan) — Gürcüstannın '''Aşağı Kartli mxaresinin''' Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Mahmudlu (Marneuli) — Gürcüstanın Marneuli rayonunda kənd.

## Digər
* Mahmudlu oymağı — qədim türk tayfası, Cavanşir və Cəbrayıllı ellərinin qolu.

## Həmçinin bax
* Mahmud
* Mahmudov
* Mahmudzadə
It's My Time

"**It's My Time**" () 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Böyük Britaniya iştirakçısı Jade Ewenin oxuduğu mahnıdır. Mahnının musiqisi Andrew Lloyd Webberə, sözləri isə Diane Warrenə məxsusdur.

Bu mahnı 31 yanvar 2009 tarixində Böyük Britaniya milli finalı olan "*Eurovision: Your Country Needs You*"da qalib gəlmişdir.

## Klip
Mahnının rəsmi klipi BBC-nin internet saytında ilk dəfə 31 mart 2009-cu ildə yayımlandı. Klipdə mahnının bəstəkarı Anrew Lloyd Webber də çəkilmişdir. Klipdə Jade Ewenin ağ paltardadır. Həmçinin, klipdə Jade Ewenin səhnə işıqları altında piyano müşaiyətindəmahnı oxuduğu bir hissə də mövcuddur.

## Həmçinin bax
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Jade Ewen

## İstinadlar
Xələc dili

**Xələc dili** — İranda və Əfqanıstanda danışılan türk dillərindən biri. 2017-ci il siyahıyaalınmasına görə, 52 800 nəfər bu dildə danışır. Dil böyük ölçüdə farslaşdırılmışdır.

## Coğrafi paylanma
Xələc dili əsasən İranın Mərkəzi vilayətlərində danışılır. Xələc dilinin əsas olaraq şimal və cənub dialektlərinə ayrılır. Bu dialektlərdə ayrı-ayrı kəndlərdə və danışan qruplarında müxtəlif nitq nümunələri var.

## Xarici keçidlər
* Süleyman şah və qarışqa (Azərbaycan və Xələc türkcəsində)

## İstinadlar
Teymur bəy Novruzov

**Teymur bəy Novruzov** () — Rusiya İmperator Ordusunun zabiti, Azərbaycan Demokratik Respublikasının general-mayoru. Müqəddəs Georgi ordeninin bütün dörd dərəcəsi ilə təltif olunmuşdur. 

## Həyatı
Teymur bəy Mirzə Hacı bəy oğlu 20 aprel 1880-ci ildə Qazax qəzasının Qovlar kəndində anadan olmuşdu. Tiflis kadet korpusunda oxumuşdu.

1898-ci ildə hərbi xidmətə başlamışdı. siravi əsgərlikdən general-mayor rütbəsinədək yüksəlmişdi. 

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 2 avqust 1919-cu il tarixli qərarı ilə ordudakı əla xidmətlərinə görə I tatar atlı alayının komandiri polkovnik Teymur bəy Novruzova general-mayor rütbəsi verilmişdir.

1920-ci ildə bolşeviklərin təzyiqindən Almaniyaya mühacirətə getmişdir.

O, 1961-ci ildə Nitsada vəfat edib.

## Mükafatları
Teymur bəy 6 dekabr 1909-cu ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni, 1913-cü ildə 3-cü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni, 2 noyabr 1914-cü ildə 2-ci dərəcəli "Müqəddəs Anna", 24 noyabr 1914-cü ildə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordenləri, "Georgi xaçı", onların lentləri və qılıncla təltif edilmişdi.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
* 

### İstinadlar
Validə Tutayuq

**Tutayuq Validə Xaspolad qızı** (23 sentyabr 1914, Şuşa – 12 noyabr 1980, Gəncə) — Azərbaycan botaniki, ilk azərbaycanlı qadın biologiya elmləri doktoru (1949), professor (1950), Azərbaycan SSR EA-nın həqiqi üzvü (1968).

## Həyatı
1914-cü ildə Şuşada doğulmuşdur. Validə Tutayuq 1980-ci ildə vəfat etmişdir.

### Təhsili
1930-cu ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Bağçılıq və bostançılıq" fakültəsinə qəbul olmuşdur.

1932-ci ildə institutda preparator vəzifəsinə qəbul edilən V. Tutayuq elə bu vaxtdan etibarən axşam təhsili ilə yanaşı əmək fəaliyyətinə başlayır.
 
1934-cü ildə aspiranturaya qəbul olunur, K.A. Timiryazev adına Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına ezam edilir, sonralar doğma institutuna qayıdır .

## Fəaliyyəti
1939-cu ildən botanika kafedrasına başçılıq etmişdir. 1949-cu ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 35 yaşında biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini alan ilk azərbaycanlı qadın olmuşdur.
 
1957-ci ildə Azərbaycan SSR EA Botanika İnstitutuna direktor təyin olunur.
 
O, geniş profilli botanika və biologiya üzrə milli kadrların hazırlanması üçün Azərbaycan dilində ilk dərsliklərin müəllifidir. 1968-1972-ci illərdə V.Tutayuqun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın qış və yay otlaqlarının geniş geobotaniki tədqiqi aparılmışdır.

## Əsərləri
V.Tutayuq 250-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən, 10 dərsliyin, 9 monoqrafiyanın müəllifidir. O, Azərbaycan KP MK-nın üzvü olmuşdur.

1939-1980-ci illərdə AKTİ-nin botanika kafedrasının müdiri, dekan, prorektor, Azərbərbaycan EA Botanika İnstitutunun anatomiya və morfologiya laboratoriyasının müdiri, direktoru vəzifələrində çalışmışdır. Elmi-tədqiqatı, əsasən, Azərbaycan dendroflorasının, çiçəyin teratologiyasının öyrənilməsinə həsr edilmişdir. AKP MK üzvü olmuşdur (1956-1960). Botaniklərin 9-cu Beynəlxalq konqresində (Monreal, 1950) məruzə etmişdir.

## Mükafatları
O, “Şərəf nişanı” ordeni (1943), “1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsində fədəkar əməyinə görə” medalı (1945), SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə “B.Miçurinin anadan olmasının 100 illiyi xatirəsinə” yubiley medalı (1955), Respublikanın xalq təsərrüfatı və mədəniyyətinin inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə Fəxri fərmanla (1960) təltif edilmiş, “Əməkdar elm xadimi” adına (1974) layiq görülmüşdür.

## İrsi
Haqqında "Çinara bənzəyən insan" adlı film çəkilmişdir.

2008-ci ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal olunan *Akademik Validə Tutayuq* adlı qısametrajlı sənədli televiziya filmi həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Tutayuqlar

## Xarici keçidlər
* Validə Xaspolad qızı Tutayuk (1914-1980)
Delfi

**Delfi** — Yunanıstanda Parnasos Dağının cənub-qərbində olan arxeoloji və müasir bir qəsəbədir. Antik çağlarda Yunan xalqları üçün əhəmiyyətli bir dini mərkəz idi.
Massiv

**Massiv** – proqramlaşdırmada eynitipli verilənlərin siyahısı. Massivin hər hansı bir elementinə müraciət etmək üçün massivin adından və indeks ifadəsindən ibarət olan ifadədən istifadə etmək olar. Massivin hər bir elementinə müraciət onun öz nömrəsi ilə olur. Yəni hər bir elementin öz nömrəsi var. Bu nömrəyə massivin indeksi deyilir. Hər elementin massivdə vəziyyəti onun indeksi ilə müəyyən olunur. Buna görə də massiv nizamlanmış olur.

## Həmçinin bax
* Kompüter
* Kompüter faylı
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* KAZIMOV TOFİQ, f.-r.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri, "Alqoritmləşdirmə və proqramlaşdırmanın əsasları (Üçüncü mühazirə)".
Rändajad

"**Rändajad**", (Azərbaycan dilində: *Səyyahlar*) 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Estoniyanı təmsil edən Urban Symphony musiqi qrupunun oxuduğu mahnıdır. Mahnının sözləri və musiqisi Sven Lõhmusə aiddir.

*Rändajad* içində kaman melodiyası olan və ucsuz bucaqsız çöl uşaqlarını izah edən mahnıdır. Bu mahnı BBC kanalı vasitəsilə Graham Norton tərəfindən ingilis dilinə səhvən “Qaraçılar” mənasına gələn “Travellers” olaraq tərcümə edildi.

## Həmçinin bax

* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

 

## Xarici keçidlər

* Sözlər 
* İngiliscə tərcüməsi 
* Klip
Li Çinq Yue

**Li Çinq Yue** () — Çinli botanik və döyüş idman növləri üzrə ustad.

## Həyatı
Li Çinq Yuenin 1677-ci ildə anadan olduğu göstərilir. Əslində onun əsl doğum tarixi heç vaxt müəyyən edilməyib. Gerontoloqlar onun iddialarını mif hesab edirlər. Yuxarıdakı rəqəmlərə diqqət yetirildiyi və 1933-cü ildə vəfat etdiyi nəzərə alındığı zaman məşhur botanikin, 250 ildən artıq ömür sürdüyü məlum olur. Hər iki halda da Li Yue dünyanın ən çox yaşayan insanı adına sahib olur. Bu barədə xəbər nüfuzlu "Taym" jurnalında belə öz əksini tapıb. "Taym" jurnalında dərc olunan xəbərə görə, Li Çinq Yuenin 250 yaşına qədər yaşamasının sirri "Köpək – göyərçin – qurbağa" üçlüyündədir.

"Taym" jurnalında bildirildiyinə görə, Li Yue həyatının böyük hissəsini dağların ətəklərində bitkilər toplamaqla və uzun ömür sürmənin sirlərini araşdırmaqla keçirib.

1748-ci ildə 71 yaşında olarkən Çin ordusunda döyüş texnikası üzrə məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərən Yue ordu sıralarından uzaqlaşaraq, evinə qayıtdıqdan bir il sonra vəfat edib. Bəziləri onun təbii ölümlə öldüyünü desələr də, bir sıra dostları onun ölmədən əvvəl "bu dünyada lazım olan işləri gördüm. Artıq evə gedirəm" dediyini bildiriblər.

Dostlarının sözlərinə görə, Li Yuedən uzun ömür sürmənin sirri soruşulduqda o, bu suala cavabında təmiz qəlbə sahib olmaq, bir qurbağa kimi oturmaq, göyərçin kimi həyat dolu hərəkət etmək və bir it kimi yatmaq olduğunu demişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qəmbər Bəybalayev

**Bəybalayev Qəmbər Bəylər oğlu** () — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, "Azərpoçt"un sabiq baş direktoru; texnika elmləri namizədi, dosent; Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar Mühəndis"i

## Həyatı
Qəmbər Bəybalayev 1 mart 1957-ci ildə Azərbaycanın Quba rayonunun Əlik kəndində anadan olmuşdur.

1973-cü ildə Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Avtomatik elektrik rabitəsi ixtisası üzrə elektrotexnika fakultəsinə daxil olmuşdur. 1978-ci ildə həmin institutu bitirərək təyinatla Respublika Elektrik Rabitəsi və Radiolaşdırma Qovşağında mühəndis, böyük mühəndis vəzifələrində işləmişdir.

1985–1988-ci illərdə Respublika Elektrik və Radiolaşdırma Qovşağının rəisi, 1988–1997-ci illərdə "Rayon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühəndisi, 1998-ci ildə "Aztelekom" İB-nin baş mühəndisi, 27 aprel 1998-ci ildən 23 aprel 2001-ci il tarixədək isə "Aztelekom" İB-nin baş direktoru vəzifəsində işləmişdir.

2001-ci ildən hal hazıradək "Azərpoçt" DM-nin Baş direktoru vəzifəsində çalışır.

## Elmi fəaliyyəti
13 noyabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə texnika elmləri namızədi alimlik dərəcəsi almışdır. Bir dərs vəsaitinin, dörd kitabın, beş ixtira üzrə patentin və 15 texniki məqalənin müəllifidir. Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri Artur Rasizadənin 22 iyun 2005-ci il tarixli 115 saylı Qərarı ilə Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin Kollegiya üzvü təyin edilmişdir.

Azərbaycan Texniki Universitetinin dosentidir.

## Birinci Qarabağ müharibəsində
"Rayon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühəndisi işlədiyi dövrdə, 1991–1992-ci illərdə bütün döyüş bölgələrində, həmçinin Dağlıq Qarabağ və onun ətraf rayonlarında rabitə əlaqəsinin yaradılmasında bilavasitə iştirak etmişdir. Kapitan rütbəsindədir. Müharibə veteranıdır.

## Mükafatları və fəxri adları
Azərbaycan Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi tərəfindən rabitə sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.
* Azərbaycan Rabitə nazirinin 28 yanvar 2002-ci il tarixli, KŞ-17 saylı Əmri ilə "Rabitə Ustası" adına layiq görülmüşdür.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 dekabr 2011-ci il tarixli, 1864 nömrəli Sərəncamı ilə ona Azərbaycanda rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsində xidmətlərinə görə "Əməkdar Mühəndis" fəxri adı verilmişdir.

## Həbsi
3 noyabr 2015-ci ildə Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb. Barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.

## Mənbə
* Azərpoçt: Rəhbərlik: Bəybalayev Qəmbər Bəylər oğlu — Baş direktor 

## İstinadlar
Baza verilənlərin proqramlaşdırma dilləri

**Baza verilənlərin proqramlaşdırma dilləri** — bu qrup dillər alqoritmik dillərdən həll etdiyi məsələlərə görə fərqlənir. İlk bazalar böyük informasiya massivlərinin emalına və müəyyən əlamətə görə bir qrup informasiyanın seçilməsinə ehtiyac olanda yaradılmışdır. Bunun üçün strukturlaşdırılmış sorğular dili SQL (structured query language) dili yaradılmışdır. O güclü riyazi nəzəriyyəyə əsaslanmaqla verilənlər bazasını effektiv emal etməyə imkan yaradır.

Böyük verilənlər bazalarını idarə etmək, onları effektiv emal etmək üçün VBİS (verilən bazasının idarəetmə sistemi) yaradıldı. Hal-hazırda dünyada 5 aparıcı VBİS istehsalçısını göstərə bilərik:
* Microsoft (SQL Server),
* İBM (DB2),
* Oracle Software AG (Adabas),
* İnformix
* Sybase.

Onların məhsulları şəbəkədə minlərlə istifadəçinin eyni zamanda işini dəstəkləyir, verilənlər bazaları isə paylanmış şəkildə bir neçə serverdə saxlanıla bilər.

## Mənbə
* Alqoritmləşdirmə və proqramlaşdırmanın əsasları", KAZIMOV TOFİQ, f.-r.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
Beko

**BEKO** – Türkiyənin Arçelik A.Ş. şirkətinin tərkibinə daxil olan əmtəə nişanı. Məişət texnikasının istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır.

Kompaniya Türk mühəndis Vehbi Koç tərəfindən yaradılmışdır. Koç öz biznesinə tikinti materiallarının satışı ilə başlamışdır. O, 20 il Koçzade Ahmet Vehbi Trading Company adlanan ailə şirkətində işlədikdən sonra fəaliyyət çevrəsini genişləndirmək qərarına gəlir. 1944-cü ildə Koç Türkiyədə ilk olaraq avtomobillərin satışı üzrə şirkət açır. On ildən sonra isə Koç Bejerano şirkəti ilə birgə BEKO markasını qeydiyyatdan keçirir. Bu brend altında iki şirkət konservlər və tomat şirəsi istehsalını təşkil etmək istəyirdilər. Əmtəə nişanının adı Bejerano və Koç adlanan şirkətlərin birinci hərflərini özündə birləşdirirdi. Lakin yeni biznesin açılması zamanı ortaya problemlər çıxdı. Konservlərin istehsalını başlamaq mümkün olmadı. BEKO zavodu yeni – Beko Ticaret A.Ş. adı altında fəaliyyət göstərməyə başladı. Arçelik şirkəti Ceneral Elektrik ilə müqavilə bağlayır və fabrik elektrik lampaları istehsal etməyə başlayır. Türkiyədə lampa istehsalı ilə məşğul olan ilk zavod Beko Ticaret A.Ş. olur.

Şirkətin məhsul növlərinin genişlənməsi 1996-cı ilə qədər davam edirdi. Bu müddət ərzində daha iki – paltaryuyan maşın və kondisioner istehsal edən zavod tikilmişdir. Öz şirkətini daim təkmilləşdirən, buraxdığı məhsulların çeşidlərini artıran və keyfiyyətini yüksəldən Vehbi Koç alıcıların tələbatını da diqqətdən kənarda qoymurdu. Alıcılara maksimum rahatlıq bəxş etməyə can atan Koç məhsulların alıcıların evinə ünvanlı çatdırılması sistemini təşkil edir. 1990-cı ildə Arçelik öz məhsullarını Avropa ölkələrinə ixrac etməyə başladı. Texnikanın dünya bazarında satışı üçün BEKO brendi seçildi. BEKO əmtəə nişanı əvvəlcədən dünya bazarına çıxış üçün yaradılmışdı. 1999 və 2000-ci illərdə Arçelik şirkətinin tərkibində əsaslı dəyişikliklər baş verdi. Ardem və Arçelik şirkətləri birləşir. Koç Holding Durable Consumer Goods konsernində islahatlar aparılır, nəticədə BEKO Beko Ticaret A.Ş.-dən ayrılaraq Arçelik A.Ş. firmasına birləşir.

## Maraqlı faktlar
* 2006-cı ilin yanvar ayında Belorusiyada "2005-ci ilin brendi" adlı beynəlxalq müsabiqədə 33 kateqoriya üzrə qiymətləndirilən 59 əmtəə nişanı arasında BEKO markası qızıl medala layiq görülmüş və paltaryuyan maşın istehsalı sahəsində "ilin brendi" seçilmişdir.

## Həmçinin bax
* Arçelik
* Beko Nişani
Çərkəz Məcid

**Məcidov Çərkəz Müğdət oğlu (Çərkəz Məcid)** () — şair, yazıçı, tənqidçi, müəllim, dissident.

## Həyatı
Çərkəz Məcid 1937-ci ilin payızında Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kəndində ruhani ailəsində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirmişdir (1956). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1956–1960). Əmək fəaliyyətinə Böyük Mərcanlı kəndində müəllim kimi başlamışdır. 
### Yaradıcılığı
Bədii yaradıcılığa erkən başlasa da, 60-cı illərdən dövri mətbuatda öz şeirləri ilə çıxış etmişdir. Onun poeziyasında uşaq şeirləri başlıca yer tutur: "Ağ çiçəklər" (1973), "İşıq telləri" (1984) şeir topluları bu cəhətdən diqqəti cəlb edir. Doğma yurda bağlılıq, vətən sevgisi, təbiətin əsrarəngiz gözəlliklərinə məhəbbət, ülvi təmizliyə, saflığa və doğruluğa çağırış onun doğma mövzuları olmuşdur. Yeri gəldikcə, özbaşınalığı, haqsızlığı və yaramaz halları satira atəşinə tutub ifşa etməkdən çəkinməmişdir. Azərbaycanın azadlığı və istiqlaliyyəti uğrunda qeyrətlə mübarizə aparmışdır. Bu göstərdiyi prinsipiallığına görə dövrü mətbuatında onun şeir və yazılarını o vaxtdaki yerli hakimiyyət çap etməyə böyük manələr yaradırdı. Ona görə çox çətinliklərlə yalnız 2 uşaq kitabı çap etdirə bilmişdi.

1989-cu ilin 6 yanvarında müəllimlərin Cəbrayıl rayonunda keçirilən müşavirəsində yaltaq sifətlilərin sovet başdılarının ona qarşı öyrədilmiş qərəzli çıxışlarından sonra çıxış etmək üçün tribunaya çıxmış əsəbi gərginlikdən sonra kəskin tənqidi çıxış etdiyi zaman beyininə qan sızma baş vermişdi. Xəstəxanaya yerləşdirildi və 3 gün sonra vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ÇƏRKƏZ MƏCİD şeirləri
* Qolu bağlı dili bağlı millətim şeir ÇƏRKƏZ MƏCİD
* Sözünü açıq de şeirin müəllifi ÇƏRKƏZ MƏCİD
Əlbistan

**Əlbistan** — Qəhrəmanmaraş eline bağlı ən böyük ilçədir.

Aralıq dənizi, İç Anadolu və Şərqi Anadolu bölgələrinin kəsişdiyi nöqtədə yerləşir. Elçə sınır-sərhədləri Şərqi Anadolu bölgəsinin Yuxarı Fərat bölümündə olub 2547 km² yüz ölçümünə sahibdir. Təxminən 37 şərqi meridiani – 38 şimal paraleli arasında olan Əlbistanın şimalında Darəndə və Gürün ilçələri, cənubunda Nurhak və Ekinözü, şərqində Malatya ili, Doğanşehir ve Ağçadağ ilçələri, qərbində isə Afşin və Göksun ilçələri var.

## Tarixi
Əlbistan şəhəri Zülqədəroğulları bəyliyinin paytaxtı olub.

## İstinadlar
Fəridə Vəzirova

**Vəzirova Fəridə Şamil qızı ** — azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, tənqidçi, 1963-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1956), professor (1980), əmək veteranı (1981).

## Həyatı
Fəridə Vəzirova 15 fevral 1924-cü ildə Qaryagin rayonunun Sərdarlı kəndində anadan olmuşdur. O, Bakı şəhərindəki 171 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, 1940-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdu, 1942-ci ildə komsomolun çağırışı ilə könüllü olaraq orduya getmişdir, orduda sıravi döyüşçü, rabitəçi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1945-ci ilin oktyabrında ordudan tərxis olunduqdan sonra təhsilini davam etdirmiş, Stalin təqaüdü almış, universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Fəridə Vəzirova 1948–1949-cu illərdə "Azərbaycan müəllimi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi işləmişdi, 1949–1952-ci illərdə ADU-nun aspiranturasında oxumuşdu, bu vaxta qədər dövri mətbuatda çıxış etməsinə baxmayaraq, onun ilk ədəbi tənqidi məqaləsi Mədinə Gülgünün "Təbrizin baharı" kitabına yazdığı eyniadlı məqaləsi olmuşdur.

O, "Azərbaycan" jurnalında tənqid şöbəsinin müdiri işləmiş, (1952–1953) illərdə ADU-nun Filololgiya fakültəsində Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında baş müəllim, dosent, sonra isə professor olmuşdur.

Əmək və müharibə cəbhəsində fəaliyyətinə görə 8 medalla təltif edilmişdir.

Fəridə Vəzirova 1986-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Sərdarlı kəndi. Bakı: Elnur-P, 2005, 320.
Tofiq Abbasov (futbolçu)

**Tofiq Abbas oğlu Abbasov** () — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş SSRİ futbolçusu.

## Həyatı
Tofiq Abbasov 13 iyul 1949-cu ildə Sumqayıt şəhərində doğulub. Orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna qəbul olub. 1973-cü ildə institutu tamamlayıb. 1966-cı ildən 1967-ci ilədək "Polad" futbol komandasında, 1968-ci ildən 1979-cu ilədək Neftçi Bakı klubunda oynayıb. 1984-cü ildə Moskvada məşqçilik məktəbinə daxil olub, 1986-cı ildə bitirib. 1986-cı ildən 1987-ci ilədək Termist, 1987-ci ildən 1988-ci ilədək Xəzər Sumqayıt, 1989-cu ildən 1992-ci ilədək "Göyəzən" komandasında baş məşqçi işləyib. 1992-ci ildən Rusiyanın Moskva vilayətində idman sahəsində işləyir. Hazırda "Dinamo" (Moskva) qadınlardan ibarət basketbol komandasını çalışdırır, klubun baş direktorudur.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Məhbubə Paşayeva

**Məhbubə İbad qızı Paşayeva** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Paşayeva Məhbubə İbad qızı 1913-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Təxminən 5–6 yaşlarında ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə — dayısının (Üzeyir Hacıbəyovun) yanına köçüb. Burada Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbinə daxil olub. Yalnız bundan sonra onun müğənnilik fəaliyyəti başlayıb.
Bakı Musiqi Texnikumunda və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında oxumuşdur. 1929-cu ildə dram teatrı nəzdindəki opera studiyasına daxil olmuş, burada Ü. Hacıbəylinin "Arşın mal alan" operettasında Gülçöhrə rolunda çıxış etmişdir (1930). Sonradan "Şah İsmayıl"da Ərəbzəngi, "Aşıq Qərib"də Şahsənəm, "Əsli və Kərəm"də Əsli və s. rolları oynamışdır. 1938-ci ildə Moskvada keçirilmiş Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyündə iştirak etmiş, "Koroğlu" operasında xanəndə qızın partiyasını oxumuşdur. Dövlət xor kapellasında və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında da fəaliyyət göstərmişdir. O, Üzeyir Hacıbəylinin böyük bacısı Sayad xanımın kiçik qızıdır. Üzeyir Hacıbəylinin bacısı uşaqlarının tərbiyəsində müstəsna rolu olub. Onların təhsil almasında, ailə qurmasında yaxından iştirak edib. Üzeyir Hacıbəyli onlara nəinki dayılıq, hətta atalıq edib. Onlar bir yerdə yaşayıblar. Ona görə də bacısı Sayad xanım dul qalandan sonra onu dörd uşağı ilə Bakıya gətirib öz mənzilində saxlamışdır. Bu, təxminən 1909–1910-cu illərə təsadüf edir. Həmin vaxtdan bu ailə bir yerdə yaşamışdır. Hazırkı ev-muzeyi yerləşən binada…

Məhbubə xanımın istedadı üzə çıxandan sonra Üzeyir bəy onun barəsində düşünməyə başlamışdı. Nəhayət, "Koroğlu" operasını yazarkən Xanəndə qızı Məhbubə üçün nəzərdə tutmuşdu. Məhbubənin səsi üçün məhz bu ariyanı yazmışdı. Nəticə isə daha uğurlu alınmışdı.
1938-ci ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyündə Məhbubə Paşayeva həmin ariyanı paytaxt tamaşaçıları qarşısında ifa etmişdi. Həmin ifaya görə ona qızıl saat da bağışlamışdılar. Məhbubə xanımın digər bir istedadı diqqətdən yayınmırdı. Son dərəcə gözəl tikişlər tikirdi, üzərinə zərif naxışlar düzürdü. Bu əl işlərini əsasən öz rolları üçün hazırlayırdı. Ən maraqlısı odur ki, Məhbubə xanımın sonralar işlədiyi və "Koroğlu" operasında istifadə olunan yaxalıqlar, sinəliklər, araxçınlar bəstəkarın ev-muzeyinə hədiyyə edilmişdir. Bu gün də nadir eksponat kimi muzeyin bir guşəsində qalmaqdadır.
Məhbubə Paşayeva mövzusu üzeyirşünaslıqda digər maraqlı məqamları da üzə çıxartdı. Çox təəssüf ki, Məhbubə Paşayevanın övladı olmayıb, yetirmələri də qalmayıb. Lakin onun bu yığcam repertuarı Azərbaycan ifaçılıq məktəbindən unudulmaz nişanədir.
Xüsusilə opera sənətimizin keçdiyi bu möhtəşəm yolda özünəməxsus ifa tərzi olan Məhbubə Paşayeva öz dəst-xəttini göstərə bilmişdir.
,
O, təkcə "Leyli və Məcnun"da deyil, başqa operalarda da müxtəlif xarakterli obrazların yaradıcısı kimi mədəniyyət tariximizdə iz salıb.

## Həmçinin bax
* Üzeyir Hacıbəyov (dayısı)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Пашаева Махбуба Ибад кызы
Fərhad Vəliyev

**Fərhad Vəliyev** ( 1.11.1980, Sumqayıt, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı futbolçu. "Səbail futbol klubunda qapıçılar üzrə məşqçi kimi fəaliyyətini davam etdirir. Həmçinin futbol üzrə Azərbaycan milli komandasının qapıçısı olmuşdur.

## Həyatı
1 noyabr 1980-ci ildə Qubada anadan olub. "Xəzər Sumqayıt", "İnter Bakı" klublarında çıxış edib. Karyerasını "Qarabağ" klubunda davam etdirir.

## Karyerası

## Uğurları
; Qarabağ
* Azərbaycan Kuboku
** Qalib (2): 2008–09, 2014–15
* Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (2): 2013–14, 2014–15
** Gümüş (1): 2012–13
** Bürünc (2): 2009–10, 2010–11

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Üzeyir Abdullayev

**Üzeyir Abdullayev** (1951–2009) — Beynəlxalq Rus Daması Assosiasiyasının versiyası üzrə rus daması üzrə dünya çempionu (1997) və dama üzrə 37 qat Azərbaycan çempionu, Azərbaycan Respublikasının əməkdar idman ustası (2009).

## Həyatı
Üzeyir Abdullayev 1951-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib. 38 il idman sahəsində çalışıb. Bu müddətdə 37 dəfə Azərbaycan, 1 dəfə isə dünya çempionu olub. 1997-ci ildə beynəlxalq qrosmeyster, həmçinin beynəlxalq dərəcəli hakim olub. Ü.Abdullayevə 2007-ci ildə Rusiya Federasiyasının Şahmat və Dama İncəsənət Akademiyasının akademiki adı verilib. 2009-cu ilin fevralında isə o, "Azərbaycan Respublikasının əməkdar idman ustası" fəxri adına layiq görülüb. Veteran damaçı son vaxtlar ürək ağrılarından əziyyət çəkirdi.

1996-cı ildən bəri Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyində aparıcı məsləhətçi vəzifəsində çalışan Ü.Abdullayev elə vəzifəsinin icrası zamanı vəfat edib. 2009-cu ilin aprel ayında nazirlik tərəfindən Lənkərana ezamiyyətə göndərilən Ü.Abdullayevin qəflətən səhhəti pisləşib və həkimlərin müdaxiləsi nəticəsiz qalıb.

## İstinadlar
Zaur Ramazanov

**Zaur Ramazanov** (d:27.7.1976, Bakı, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı eks-futbolçu. Hücumçu mövqeyində çıxış edib.

## Həyatı
27 iyul 1976-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Bakılı, Karvan, Xəzər-Lənkəran, Qarabağ komandalarında çıxış edib. 2004-cü ildə Azərbaycan futbol çempioantının bombardiri olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  11 ADAM x Zaur Ramazanov: "Hücumçu cərimə meydançasının şahı olmalı, topu başından etməməlidir"