open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nazpərvər Xatun

**Nazpərvər Xatun** () — 12-ci Osmanlı sultanı III Muradın xanımlarından biri.

## Həyatı
Əslən rumın olan Nazpərvər Xatun 1556-cı ildə dünyaya gəldi. Atası Valaxiya knyazı V Mirka olub, əsl adı Dobra olaraq qeyd olunur. Atasının 1559-cu ildə ölümünün ardından uşaq yaşdakı qardaşı Valaxiya knyazı, anası isə onun naibəsi elan olundu. Buna baxmayaraq mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaq istəməyən yerli boyarlarla qanlı mübarizənin ardından anası bütün övladlarını da alaraq 1570-ci ildə İstanbula qaçdı. Burada Osmanlı sultanı II Səlimə sığınan ailəsinin istəyilə 14 yaşlı Dobra Topqapı sarayındakı hərəmə alındı.

O əsnada Manisa sancaqbəyi olan oğlu Şahzadə Muradın hasəkisi Safiyə Sultana olan bağlılığından şikayətlənən və bu səbəblə, durmadan oğluna cariyələr təqdim edən Nurbanu Sultan tərəfindən himayə altına alınan Dobra dərhal təlim-tərbiyə edildi. İslam dinini qəbul edərək adı Nazpərvər olaraq dəyişdirildi. Ardından Nurbanu Sultanın istəyilə Manisa sarayına göndərildi. Nazpərvər Xatun ilk övladı olan Şahzadə Mahmudu 1572-ci ildə məhz Manisa sarayında dünyaya gətirdi.  

13 dekabr 1574-cü ildə Sultan Səlimin vəfatının ardından böyük oğlu Şahzadə Murad taxta çıxmış, bir müddət sonra isə Manisa sarayındakı hərəmi İstanbula, Topqapı sarayına gətirilmişdir. Beləliklə, Nazpərvər Xatun da bu əsnada Topqapı sarayına gələnlər arasında idi. Qaynanası olan Validə Nurbanu Sultanla münasibətləri olduqca yaxşı olan Nazpərvər Xatun 1577-ci ildə Şahzadə Yusifi, 1579-cu ildə Fəthiyə Sultanı, 1585-ci ildə isə Şahzadə Əbdürrəhmanı dünyaya gətirdi. 1586-cı ildə öz adını daşıyan və günümüzə sadəcə bir qismi gəlib çatmış Nazpərvər Xatun məscidini inşa etdirdi.

15 yanvar 1595-ci ildə Sultan Muradın vəfatının ardından onun Safiyə Sultandan doğulan oğlu III Mehmed taxta çıxarıldı. Manisadan yola çıxan Sultan Mehmedin Topqapıya gəldiyi 27 yanvar günü Topqapı sarayında yaşayan 19 qardaşı boğularaq edam edildi. Bunların arasında isə Nazpərvər Xatunun oğulları Yusif və Əbdürrəhman da var idi. Bəzi mənbələrdə, Nazpərvər Xatunun o gecə övladlarıyla birlikdə saraydan qaçmağa cəhd etdiyi, ancaq ələ keçirilərək yenidən saraya gətirildiyi qeyd olunur. Oğullarının edamından sonra qızıyla birlikdə Köhnə saraya sürgün olunan Nazpərvər Xatun çox keçmədən burada vəfat etdi. Bəzi mənbələrdə, övladlarını saraydan qaçırmaq istədiyi üçün cəza olaraq Sultan Mehmed tərəfindən edam olunduğu da qeyd olunur.

## Övladları

* Şahzadə Murad (d. 1568 - ö. 1580) — Sultan Səlim türbəsinə dəfn olunmuşdur.
* Şahzadə Yusif (d. 1577 - ö. 27 yanvar 1595) — Qardaşı Sultan Mehmedin əmriylə edam olunmuş, Sultan Murad türbəsinə dəfn edilmişdir.
* Fəthiyə Sultan (d. 1579 - ö. ?)
* Şahzadə Əbdürrəhman (d. 1585 - ö. 27 yanvar 1595) — Qardaşı Sultan Mehmedin əmriylə edam olunmuş, Sultan Murad türbəsinə dəfn edilmişdir.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Aynur, Hatice (1995). *Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin*. Harvard University

## İstinadlar
Akvitaniya (Roma vilayəti)

**Akvitaniya** (, ) — mərkəzi Burdiqala üzərində yerləşən Roma vilayəti . Adı müasir baskların əcdadlarından biri olan akvitan qəbiləsindən gəlir.

Romanın Narbon Qalliyası əhalisi ilə təmasları İkinci Pun müharibəsindən sonra Qalliya tayfalarının Hannibal ilə ittifaq qurması ilə başlamışdı

## İstinadlar
Covanna Antonelli

**Covanna Antonelli** () — Braziliyalı aktrisa, televiziya aparıcısı və prodüserdir.
## Şəxsi həyatı
Antonelli Hilton Prado və Sueli Antonellinin qızıdır. Qardaşı Leonardo Pietro Antonelli vəkildir. Onun Qabriel adlı bir qardaşı oğlu və Mina adlı bir qardaşı qızı var. Onun ilk münasibəti 16-21 yaşları arasında olub. Daha sonra o, iş adamı Rikardo Medina ilə görüşməyə başladı və 8 mart 2000-ci ildə onların evliliyi baş tutub. 2002-ci ilin fevralında isə boşandılar.

2002-ci ildə Klon telenovelasında tərəf müqavili aktyor Murilo Benesioya ilə münasibətə başladı və 24 may 2005-ci ildə Antonellinin ilk övladı və Murilonun ikinci övladı olan Pietro dünyaya gəldi. Həmin ilin noyabrında cütlük ayrıldı. İlk ayrılığında, 2004-cü ilin avqustunda iş adamı Aleksandr Assioli ilə qısa müddətlik münasibəti oldu.

2005-ci ildə o, amerikalı iş adamı Robert LoKascio ilə tanış olur və onlar İtaliyada nişanlandılar. Nişan cəmi dörd ay davam etdi.

2009-cu ildə iş adamı Artur Fernandes ilə iki illik münasibətini bitirdi. Daha sonra 8 oktyabr 2010-cu ildə rejissor Leonardo Noqueira ilə görüşməyə başladı və Antonia və Sofia adlı əkizləri dünyaya gəldi.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Vaskoniya hersoqluğu

**Vaskoniya hersoqluğu** (, ) — VII–IX əsrlərdə müasir Fransanın cənub-qərbində mövcud olmuş orta əsr hersoqluğu. Adını müasir baskların əcdadları olan vaskon qəbiləsindən almışdır. IX əsrin sonunda Vaskoniyanın yerində Qaskon hersoqluğu yaranmışdır.

Ən böyük çiçəklənmə dövründə hersoqluğun strukturuna tarixi Fransanın Qaskon regionu, eləcə də sonradan Pamplona (Navarra) krallığının əsasına çevrilən Pamplona şəhəri ətrafında və Pireney dağlarının cənubundakı torpaqlar daxil idi.

## Əlavə ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* Auñamendi Encyclopedia: Ducado de Vasconia.
* Sedycias, João. ''História da Língua Espanhola''.
Akvitanlar

**Akvitanlar** — e.ə. I əsrdə indiki Fransanın cənub-qərbində Pireneylər, Atlantik okeanı və Qaronna arasındakı regionda yaşamış tayfa. Romalılar bu bölgəni "*[[Akvitaniya (Roma vilayəti)|Gallia Aquitania]]*" adlandırdılar. Yuli Sezar və Strabon kimi klassik müəlliflər akvitanları Qalliyanın digər xalqlarından aydın şəkildə fərqləndirir və onların Pireney yarımadasındakı digərləri ilə oxşarlığını qeyd edirlər.

Romalılaşdırılma prosesi zamanı akvitanlar tədricən vulqar latın dilini və Roma sivilizasiyasını mənimsəmişdilər. Onların köhnə dili olan aktivan dili bask dilinin əcdadı və Qaskonda danışılan qaskon dilinin substratı idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/home.html - 51 complete works of authors from Classical Antiquity (Greek and Roman).
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Caesar/Gallic_War/home.html - Julius Caesar text of De Bello Gallico (Gallic War).
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/home.html - Pliny the Elder text of Naturalis Historia (Natural History) - books 3-6 (Geography and Ethnography).
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html - Strabo's text of De Geographica (The Geography).
Akvitan dili

**Akvitan dili** — akvitanların dili. Bu, Roma işğallarından əvvəl qədim Akvitaniyada, qərb Pireneyin hər iki tərəfində (təxminən Pireney və Qaronna arasında, sonradan Qaskon kimi tanınan bölgədə) və Basklar torpaqlarının vadilərində danışılırdı. Ehtimal olunur ki, Pireney dağlarının şimalında erkən orta əsrlərə qədər yaşamışdır.

Arxeoloji, toponimik və tarixi sübutlar göstərir ki, bu, bask dilinin əcdadı olan bir dil və ya dillər qrupudur. Ən mühüm dəlillər e.ə. I–III əsrlərə aid, 400-ə yaxın şəxsi ad və 70 tanrı adından ibarət olan, latın dilində yazılmış bir sıra nəzir və dəfn mətnləridir.

## İstinadlar

## Əlavə oxu

* Ballester, Xaverio (2001): "La adfinitas de las lenguas aquitana e ibérica", *Palaeohispanica* 1, pp.&nbsp;21–33.
* Gorrochategui, Joaquín (1984): *Onomástica indígena de Aquitania*, Bilbao.
* Gorrochategui, Joaquín (1993): La onomástica aquitana y su relación con la ibérica, *Lengua y cultura en Hispania prerromana : actas del V Coloquio sobre lenguas y culturas de la Península Ibérica : (Colonia 25–28 de Noviembre de 1989)* (Francisco Villar and Jürgen Untermann, eds.), , pp.&nbsp;609–34
* Gorrochategui, Joaquín (1995): "The Basque Language and its Neighbors in Antiquity", *Towards a History of the Basque Language*, pp.&nbsp;31–63.
* Gorrochategui Churruca, Joaquín (2020). "Aquitano Y Vascónico". In: *Palaeohispanica: Revista Sobre Lenguas Y Culturas De La Hispania Antigua*, n.º 20 (noviembre). pp. 721-48. https://doi.org/10.36707/palaeohispanica.v0i20.405.
* Hoz, Javier de (1995): "El poblamiento antiguo de los Pirineos desde el punto de vista lingüístico", *Muntanyes i Població. El passat dels Pirineus des d'una perspectiva multidisciplinària*, pp.&nbsp;271–97.
* Michelena, Luis (1954): "De onomástica aquitana", *Pirineos* 10, pp.&nbsp;409–58.
* Michelena, Luis (1977): *Fonética histórica vasca*, San Sebastián.
* Núñez, Luis (2003): ''El Euskera arcaico. Extensión y parentescos''  , Tafalla.
* Orduña Aznar, Eduardo (2021). "Onomástica Ibérica Y Vasco-Aquitana: Nuevos Planteamientos". In: *Palaeohispanica: Revista Sobre Lenguas Y Culturas De La Hispania Antigua* 21 (diciembre). pp. 467-94. https://doi.org/10.36707/palaeohispanica.v21i0.414.
* Rodríguez Ramos, Jesús (2002): "La hipótesis del vascoiberismo desde el punto de vista de la epigrafía íbera", *Fontes Linguae Vasconum* 90, pp.&nbsp;197–219.
* Rodríguez Ramos, Jesús (2002): "Índice crítico de formantes de compuesto de tipo onomástico en la lengua íbera", *Cypsela* 14, pp.&nbsp;251–75.
* Trask, L.R. (1995): "Origin and relatives of the Basque Language: Review of the evidence", *Towards a History of the Basque Language*, pp.&nbsp;65–99.
* Trask, L.R. (1997): *[https://web.archive.org/web/20051025043713/http://www.cogs.susx.ac.uk/users/larryt/basque.html The History of Basque]*, London/New York, 
* Trask, L.R. (2008):  (edited for web publication by Max Wheeler), University of Sussex
* Velaza, Javier (1995): "Epigrafía y dominios lingüísticos en territorio de los vascones", *Roma y el nacimiento de la cultura epigráfica en occidente*, pp.&nbsp;209–18.
Libertaliya

**Libertaliya** () — "kapitan" Çarlz Conson tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 1724-cü ildə Londonda nəşr edilmiş "*[[Ən şöhrətli piratlar tərəfindən törədilən qarət və qətllərin ümumi tarixi]]*" kitabının dördüncü genişləndirilmiş nəşrində təsvir edilən qondarma utopik pirat dövlət. Rəvayətə görə, adı ənənəvi olaraq "liberi", yəni "azad" sözündən Libertaliya Madaqaskarın şimal hissəsində iki-üç onilliklər ərzində mövcud olmuşdur. Ən müasir tarixçilər bu faktın etibarlılığını şübhə altına alırlar.

Bəzi tədqiqatçılara görə, "Çarlz Conson" adı çox səyahətlər etmiş, lakin heç vaxt nə Hind okeanını, nə də Karib dənizini ziyarət etməmiş, əvəzində dəniz quldurları haqqında kitablarında əsasən şifahi hekayələrdən mənbə kimi istifadə edən Daniel Defonun təxəllüslərindən biridir. Bəzi tədqiqatçılara görə, yazıçının mistifikasiyasında məqsəd istedadlı azadfikirlərin özlərinə yer tapmadığı dövrün cəmiyyətini tənqid etmək idi. İlk dəfə 1932-ci ildə amerikalı alim Robert Mur tərəfindən irəli sürülən bu nəzəriyyəni bütün ədəbiyyatşünaslar bölüşməsə də, Consonun yaradıcılığı hələ də əslində Libertaliya haqqında yeganə məlumat mənbəyidir.

## İstinadlar
Piratlar Respublikası

**Piratlar Respublikası** () — Vest-Hinddə dəniz quldurluğunun qızıl dövründə mövcud olmuş özünü ada respublikası. Bu, nominal olaraq Britaniya imperiyasının ərazisi idi, baxmayaraq ki, de-fakto olaraq onun nəzarəti altında deyildi. Bu, 1706-cı ildə dəniz quldurları tərəfindən qurulmuşdur və mövcud olduğu müddət ərzində bütün dünyada quldurların qalası, əsas bazası olmuşdur. Formal mənada nə dövlət, nə də respublika olmasa da, öz pirat kodeksi ilə tənzimlənirdi.

Britaniya dənizçisi Vuds Rocers 1718-ci ildə kralın əfv fərmanı ilə Nassauya gələnə və Britaniya nəzarətini bərpa edənə qədər dəniz quldurlarının fəaliyyəti Karib dənizində gəmiçilik və ticarətə böyük zərbə vurmuşdu.

## İstinadlar
Navarra krallığı

**Navarra krallığı** ( , , , ) — orta əsr bask krallığı. 1162-ci ilə qədər **Pamplona krallığı** adlanırdı. Buraya Atlantik okeanının yaxınlığındakı Pireney dağlarının hər iki tərəfindəki ərazilər - İspaniyanın şimalında müasir Navarra muxtariyyəti və müasir Fransanın cənubunda Atlantik Pireney daxil idi. Krallıq IX əsrin əvvəllərindən mövcud olmuşdur. 1513-cü ildə Navarranın cənubu Araqon kralı II Ferdinand tərəfindən fəth edilmiş və İspaniya krallığının bir hissəsi olmuşdur. Navarranın şimalı 1589-cu ilə qədər, onun kralı III Henrix de Burbon IV Henrix adı ilə Fransa kralı olana qədər müstəqil qalmış, bundan sonra Navarra krallığı 1620-ci ildə Fransaya birləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Məsud Kimyayi

**Məsud Kimyayi** (; ) — İran rejissoru, ssenaristi və film prodüseri. O, İran yeni dalğasının rejissorlarından sayılır.

Kimyyai karyerasına 1968-ci ildə "*Qəribə gəl*" filmi ilə debüt etmiş, rejissor köməkçisi kimi başlamışdır. İkinci filmi "*Qeysər*" (1969) ilə o, İran kino sənayesində tarixi dəyişikliyə səbəb olmuşdu. Film kassada böyük uğur qazanmaqla yanaşı, daha əvvəl sənayedə şansı olmayan bir çox gənc və istedadlı rejissorların da yolunu açmışdı. Onun filmləri çox vaxt cəmiyyətdə marginallaşmış insanlar haqqında olur və filmin sonunda antiqəhrəmanlar ölür.

O, adətən ssenarilərini özü yazır və ənənəvi adi xalq dialektləri əsasında jarqon dialoqları ehtiva edir. İranda keçirilən festivallarda aldığı bir çox mükafatlardan başqa o, yeganə beynəlxalq mükafatını Berlin Film Festivalında almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İkinci aliya

**İkinci aliya** (, ) — 1904–1914-cü illər arasında baş verən aliya. Bu dövrdə əksəriyyəti Rusiya imperiyasından, bəziləri də Yəməndənolan təxminən 35,000 yəhudi Osmanlının idarə etdiyi Fələstinə köçmüşdü.

İkinci aliya 1870-ci illərdən 1920-ci illərə qədər davam edən yəhudilərin Şərqi Avropadan daha böyük köçünün kiçik bir hissəsi idi. Bu müddət ərzində iki milyondan çox yəhudi Şərqi Avropadan köç etmişdi. Bu immiqrantların bir çoxu ABŞ-də məskunlaşmışdılar, çünki burada böyük iqtisadi imkanlar var idi. Digərləri Cənubi Amerika, Avstraliya və Cənubi Afrikada məskunlaşmışdılar və mühacirət edən yəhudilərin yalnız kiçik bir hissəsi Fələstinə getmişdi.

Şərqi Avropadan bu kütləvi mühacirətin bir çox səbəbi var və ən çox danışılanlar Rusiyada artan antisemitizmdir. Bu antisemitizmin təzahürləri müxtəlif poqromlar və 1905-ci il Rusiya inqilabı ilə müşayiət olunan talanlar idi. Miqrasiya üçün digər mühüm amil iqtisadi çətinliklər idi. Şərqi Avropadakı yəhudi əhalisinin əksəriyyəti yoxsul idi və daha yaxşı həyat axtarışında ölkəni tərk etmişdi.

## İstinadlar
Dariyuş Mehrcuyi

**Dariyuş Mehrcuyi** (; ) — İran kinorejissoru, ssenaristi, prodüseri və redaktoru. O, İran kino hərəkatlarından biri olan İran yeni dalğasını başlatmış hesab edilən "*İnək*" filminin rejissorudur. Mehrcuyi İran kinosunun intellektual rejissorlarından sayılır. Onun bir çox filmləri fars və ya digər ədəbiyyatların əsərlərindən adaptasiya edilmişdir.

Müasir İran kinosu Mehrcuyi ilə başlayır. O, İran kinosunu realizm, simvolizm və bədii kinoya xas həssaslıqla tanış etmişdi. Onun filmləri Roberto Rossellini, Vittorio de Sika və Satyacit Rayin filmlərinə bənzəyir. O, kinosuna İrana xas elementlər əlavə etmişdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* 
* Firouzan Films Iranian Movie Hall of Fame Inductee Dariush Mehrjui
* , FirouzanFilms, 25 November 2008: (4 min 37 sec).
Aliya

* Aliya (termin)
** Birinci aliya
** İkinci aliya
** Üçüncü aliya
** Dördüncü aliya
** Beşinci aliya
** Aliya Bet
* Aliya (müğənni)
Z189

**Z189** (189-cu Gəmiqayırma Şirkəti) — Vyetnamda Vyetnam Müdafiə Nazirliyi tərəfindən idarə olunan dövlət gəmiqayırma zavodu. .

Gəmiqayırma zavodu 1989-cu ildə Hayfon şəhərinin Hayan rayonunda yaradılmışdır. .

"Z189" 1989-cu ilin yanvar ayına qədər "**" (10B sexi) kimi tanınırdı və Üçüncü Hərbi Mahalın bir hissəsi idi..

## İstinadlar
Vyetnamda müharibə (1945–1946)

**Vyetnamda 1945–1946-cı illər müharibəsi**, britaniyalılar tərəfindən **"Masterdom" əməliyyatı** () və vyetnamlılar tərəfindən **Cənub Müqavimət müharibəsi** () — İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiyanın danışıqsız təslim olmasından sonra ölkənin cənub yarısına nəzarət etmək üçün Vyetnam kommunist hərəkatı olan Vyetminə qarşı, əsasən, Britaniya–Hindistan və Fransa işçi qrupunun, həmçinin Yaponiyanın Cənubi Ekspedisiya Ordu Qrupundan qoşunlarının iştirak etdiyi silahlı münaqişə.

Tanınan üç Hind-Çin müharibələrinə nisbətən daha çox gözardı edilir, 1945-ci ildən 1946-cı ilə qədər Yaponiya qüvvələrinin təslim olmasını qəbul etmək üçün Sayqona eniş edən Britaniya işğal qüvvələrinin nəticəsində yaranan qısamüddətli, lakin əhəmiyyətli ilk münaqişəni nəzərdən qaçırılır.

Vyetmin koalisiya birləşmələri tərəfindən məğlub edilmiş və Vyetnama nəzarət Fransa müstəmləkə imperiyası tərəfindən yenidən gücləndirilmiş, bu da Birinci Hind-Çin müharibəsi ilə nəticələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vyetnam müharibələri: 1945–1972
Hayfon

**Hayfon** və ya **Xayfon** (,  – *Hayfonq*) — Vyetnamda şəhər, ölkənin şimalının ən böyük şəhəri. Xonqxa çayı deltasında, Cənubi Çin dənizinin Bakbo körfəzinə axan Kinhmon çayı üzərində yerləşir. Əhalisinin sayı 1,8 milyon nəfərdir; Hoşimin və Hanoydan sonra ölkədə üçüncüdür. Vyetnamın mərkəzi tabeliyində olan beş şəhərdən biridir.

## Tarixi
Təməlinin dəqiq vaxtı məlum deyil, lakin Hayfon limanı ən azı bir neçə əsrdir ki, mövcuddur. Vyetnam Fransa tərəfindən müstəmləkə edildikdən sonra bura Fransanın ən mühüm dəniz bazalarından birinə çevrilmiş, "Tonkin Venesiyası" ləqəbini almışdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiya tərəfindən işğal olunmuşdur.

1954-cü ilin oktyabrında ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri ilə kommunist Şimali Vyetnamdan Cənubi Vyetnamın paytaxtı Sayqona 293,000 qaçqın evakuasiya edildiyi "Azadlığa reys" əməliyyatının başlanğıc nöqtəsi olmuşdur. 1972-ci ildə Şimali Vyetnamın yeganə böyük limanı olduğu üçün Amerika təyyarələrinin bombardmanı nəticəsində ciddi ziyan görmüşdür.

## İqtisadiyyatı
Müharibədən sonra böyük ticarət və sənaye mərkəzi kimi yenidən qurulmuşdur. Balıqçılıq inkişaf etmişdir. Halonq buxtasına gedən turistlər üçün başlanğıc nöqtələrindən biridir.

Müdafiə Nazirliyinin Z189 (189-cu gəmiqayırma şirkəti) tərəfindən idarə olunan dövlət gəmiqayırma zavodu var.

## Nəqliyyatı
Hayfon Hanoydan 108 km şimal-şərqdə yerləşir. Onunla dəmiryolu xətti və pullu avtomobil yolu ilə birləşir. Vyetnamda ikinci ən böyük dəniz limanıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Website of Haiphong City 
* Official Website of Haiphong Tourism.
* History of Haiphong Vietnam: DanDuongDi Review- interactive Google Map with specific sites and historic views of the city from French colonial times.
*
Zümrüdçiçəyi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Zümrüdçiçəyi cinsinin latınca adı () əvvəllər bu bitkinin aid edildiyi dəniz soğanı cinsinə mənsubdur. Məlum olan 86 növdən gülçülükdə təxminən 10 növündən istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Miranşahi ailəsi

**Miranşahi ailəsi** — Bayandurlar sülaləsinin ikinci dərəcəli qolu olan ailə. Ailə Teymuri sülaləsi ilə Bayandurlu sülaləsinin qarışığından, yəni Sidi-Əhməd ibn Miranşah Teymuri ilə Uzun Həsənin qızı Rüqəyyə Sultanın evliliyindən ortaya çıxmışdır. 
## Baysunqur hakimiyyətə gələrkən reaksiyaları
Sultan Yaqub Qarabağdakı düşərgədə öldükdən sonra Sufi Xəlilin yardımı ilə oğlu Baysunqur hakimiyyətə gəldi. Baysunqurun taxta çıxışında Miranşahi ailəsinin dəstəyi mühüm rol oynamışdı. Hökmdarlığın faktiki hakimi olan Sufi Xəlil Yaqubun baş komandanı Mirzə Əli ibn Sultanxəlili ələ keçirib edam etdirdi. Onun bu addımı Bayandurluların və Miranşahilərin Sufi Xəlildən uzaqlaşmasına və üsyana başlamasına səbəb oldu. Üsyan nəticəsində hökdmar düşərgəsində qanlı döyüş baş verdi və döyüş nəticəsində Miranşahilərin daxil oldğu koalisiya məğlub oldu.
## Həmçinin bax

* Ağqoyunlu dövləti
* Teymurilər

## İstinadlar

## Mənbə
*
Maqomayev

**Maqomayev**

* Cəmaləddin Maqomayev — Azərbaycan-sovet mühəndisi və dövlət xadimi
* Məhəmməd Maqomayev — Kino rəssamı
* Müslüm Maqomayev (bəstəkar) — Azərbaycan bəstəkarı, dirijor, pedaqoq, folklorşünas, ictimai xadim
* Müslüm Maqomayev (müğənni) — görkəmli Azərbaycan-sovet opera və estrada müğənnisi (bariton), bəstəkar, SSRİ xalq artisti (1973)
Arif Aslanov

**Arif Həzi oğlu Aslanov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycanın avtomobil nəqliyyatı naziri (1990–1992), "Azəravtonəqliyyat" Azərbaycan Dövlət Konserninin prezidenti (1992–1996).

## Həyatı
Arif Həzi oğlu Aslanov 1938-ci ildə anadan olmuşdur. 1963-cü ildə Odessa Dəniz Mühəndisliyi İnstitutunun Bakı filialını, 1969-cu ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Avtomobil nəqliyyatı fakültəsini mühəndis-mexanik ixtisası üzrə, həmçinin 1983-cü ildə Moskva Xalq Təsərrüfatı Akademiyasını bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1961-ci ilin noyabrında başlamış, 1961–1963-cü illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Hasilatı İnstitutunun preparatoru, 1963–1964-cü illərdə Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Neft Maşınqayırma İnstitutunun texniki, 1964–1966-cı illərdə Bakı Dəniz Limanının stividoru olmuşdur. 1966-cı il iyulun 17-dən 1979-cu ilə Azərbaycan SSR Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyi Bakı istehsal trestinin mühəndisi, həmin nazirliyin Bakı növbətçi avtomobillər parkının rəisi, Bakı Avtomobil Nəqliyyatı İstehsalat Birliyində rəis müavini kimi vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 25 oktyabr 1979-cu il tarixli Qərarı ilə Arif Aslanov Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, bu vəzifədə 11 ilə yaxın işləmiş, 5 iyun 1990-cı ildə Azərbaycan SSR avtomobil nəqliyyatı naziri təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 yanvar 1992-ci il tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Avtomobil Nəqliyyatı "Azəravtonəqliyyat" Azərbaycan Dövlət Konserninə çevrilmiş və Arif Aslanov bu qurumun prezidenti təyin edilmişdir. O, bu vəzifədə 1996-cı il iyulun 20-dək çalışmışdır.

Arif Aslanov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXII qurultayında Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmişdir. O, fəaliyyəti dövründə dəfələrlə dövlət mükafatları və diplomlarla təltif edilmişdir.

Arif Aslanov 2 may 2007-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Üç övladı var idi.

İki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Həzi Aslanovun oğludur. Azərbaycan SSR daxili işlər nazirinin birinci müavini Tofiq Aslanovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Adilşah Sultan

**Adilşah Sultan** () — 26-cı Osmanlı sultanı III Mustafanın xanımlarından biri.

## Həyatı
Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat olmasa da, Sultan Mustafanın üçüncü xanımı olaraq saraya alındığı məlumdur. Bu səbəblə sultanın baş xanımı olan Aynülhəyat Sultanın vəfat etdiyi 1764-cü ildən sonra hərəmə alındığı anlaşılır. Qısa zamanda sultanın rəğbətini qazanan Adilşah Sultan 13 yanvar 1766-cı ildə ilk övladı Bəyxan Sultanı, 14 iyun 1768-ci ildə isə Xədicə Sultanı dünyaya gətirdi. Ancaq uşaqları hələ körpə ikən 21 yanvar 1774-cü ildə həyat yoldaşı Sultan Mustafa anidən vəfat etdi və qardaşı I Əbdülhəmid taxta çıxdı. Adilşah Sultan və qızları isə sabiq sultanın digər hərəm üzvləriylə birlikdə Köhnə saraya göndərildi.

Burada qızlarının təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olan Adilşah Sultan əmiləri Sultan Əbdülhəmidə məktub yazaraq evlilik çağına gələn qızlarının münasib görülən dövlət adamlarından biriylə evləndirilməsini istədi. Ardından sədrəzəm Həmid Paşaya yazılan məktubla münasib bir bəy namizədi axtarmağa başlayan Sultan Əbdülhəmid öncə 1784-cü ildə Bəyxan Sultanı, daha sonra 1787-ci ildə Xədicə Sultanı evləndirdi. Qızlarının evlənərək saraydan ayrılmasının ardından tez-tez onları öz saraylarında ziyarət edən Adilşah Sultan qalan ömrünü xeyriyyə işləriylə keçirdi. 1795–1796-cı illərdə Təkfur sarayı qarşısında kiçik bir məscid və sübyan (yetimlər) məktəbi inşa etdirdi. Ancaq bir müddət sonra çıxan yanğın səbəbiylə hər iki bina yanmışdır.

19 dekabr 1803-cü ildə vəfat edən Adilşah Sultanın cənazəsi Laləli külliyəsindəki Sultan Mustafa türbəsinə — həyat yoldaşının yanına dəfn olundu. Vəfatının ardından qızları tərəfindən onun adına bir çox xeyriyyə işləri görüldü. Qızlarının maliyyə dəstəyiylə 1805–1806-cı illərdə indiki Adilşah Qadın məscidi (digər adı Xədicə Sultan məscidi) inşa olundu. Böyük qızı Bəyxan Sultan isə bacısının sahil sarayı önündə anasının xatirəsinə bir məktəb inşa etdirdi.

## Övladları
* Bəyxan Sultan
* Xədicə Sultan

## Mənbə
* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Aynur, Hatice (1995). *Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin*. Harvard University

## İstinadlar
Kitaiçi Venesiya İncəsənəti Muzeyi

– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Otaru şəhərində yerləşən və İtaliyanın Venesiya şəhərinin incəsənətinə həsr olunmuş muzey.

## Tarixi
Muzey 1988-ci ildə Venesiya incəsənətini tanıtmaq məqsədilə Otaru şəhərində yaradılmışdır. Otaru Venesiya ilə bəzi ortaq xüsusiyyətlərə malikdir: iki şəhər də kanallarına, şüşə məhsullarına və liman ticarətinə görə tanınır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey binasının fasadı Venesiya şəhərində yerləşən Palatso Qrassi binası əsasında tikilmişdir. Binanın interyeri, sərgiləri, mebellər və digər əşyaları Venesiya üslubundadır. 2-ci, 3-cü və 5-ci mərtəbələrdə sərgi otaqları yerləşir. Bu sərgilərdə dövlət otağı, yemək otağı, hamam otağı və s. replikaları quraşdırılaraq orta əsrlərdə yaşamış Venesiya aristokratlarının dəbdəbəli həyat şəraiti yaradılmışdır. Muzeydə Venesiya incəsənətinə aid 3000-dən çox eksponat nümayiş etdirilir.

Muzeydə Şahzadə Diananın mindiyi qondola da sərgilənir. Ziyarətçilərə ənənəvi Venesiya geyimlərini geyməyə icazə verilir. 5-ci mərtəbədə muzeyin kafesi yerləşir. Kafedə italyansayağı şokolad və biskotti satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tateşina Oyuncaq Ayı Muzeyi

– Yaponiyanın Naqano prefekturasının Tateşina qəsəbəsində, Şirakaba gölünün sahilində yerləşən muzey. Dünyada ən böyük oyuncaq ayı muzeyidir.

## Tarixi
Muzey 1995-ci ildə Yaponiyanın ilk oyuncaq ayı muzeyi kimi açılmışdır. 2011-ci ildə muzeydə yenidənqurma işləri aparılmış və 30 iyul 2011-ci ildə yenidən açılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzeydə 15 fərqli ölkədən və 18 fərqli mövzuda olan 11.000-dən çox oyuncaq ayı nümayiş etdirilir. Muzey sərgisi 18 kabinə bölünmüşdür. Muzeydə tez-tez oyuncaq ayı axtarma oyunları keçirilir. Muzeyin miniatür oyuncaq ayı kolleksiyası var. Bu kolleksiyaya daxil olan 0,8 millimetr ölçüsündəki oyuncaq ayı dünyanın ən kiçik oyuncaq ayısı kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. Muzeyin sahəsi 3,300 m2 təşkil edir və dünyadakı ən böyük oyuncaq ayı muzeyidir.

Muzeydə zürafə və fil kimi müxtəlif heyvanların real ölçüdə olan oyuncaqlarından ibarət "zoopark" fəaliyyət göstərir. Muzeyin oyuncaq ayı mağazası Yaponiyadakı ən böyük oyuncaq ayı mağazasıdır. Burada *[[Steiff]]* və *[[Merrythought]]* kimi brendlərlə yanaşı yerli sənətçilərin hazırladıqları 2000-dən çox oyuncaq ayı satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Maykl Skott (personaj)

**Maykl Skott** () — "Ofis" teleserialının protaqonisti. Stiv Karell tərəfindən ifa edilib. Maykl "Dunder Mifflin" şirkətinin Skranton şəhərindəki filialının meneceri vəzifəsində çalışır. Hərçənd ki, müvəqqəti olaraq şirkətindən ayrılmış və həmkadları Pem Bisli və Rayan Hovardla birlikdə öz şirkətini təsis etmişdir. Altıncı mövsümün "The Meeting" və "*The Manager and the Salesman*" adlı epizodlarında o, Jim Halpert ilə birgə menecer vəzifəsini bölüşür. Yeddinci mövsümdə Maykl, HR nümayəndəsi Holli Flaxs-a evlilik təklif edir və daha sonra onun qocalmış valideynlərinin qeydinə qalmaq üçün Koloradoya köçür. O, "*Goodbye, Michael*" epizodunda menecer vəzifəsini Deangelo Vickersə təhvil verir. Serialın finalında isə Dwight Schrute-nin toyuna gələrək sürpriz edir.

## Bioqrafiyası
Maykl Qeri Skott 15 mart 1965-ci ildə Pensilvaniya ştatının Skranton şəhərində anadan olub. Uşaqlığının çətin olduğunu və tez-tez özünü tənha hiss etdiyini deyir. Pilot epizodunda o, qardaşı olduğunu bildirir. "Dunder Mifflin Infinity" epizodunda Maykl təhsili ilə əlaqədar bəzi çətinliklərlə üzləşdiyini və ikinci sinifdə sinifdə qaldığını dedi. O, "Diversity Day" epizodunda ingilis, irland, alman və şotland əsilli olduğunu, həmçinin "2–15% arası" yerli amerikalı olduğunu iddia etdi. Maykl Ceff adlı nifrət etdiyi ögey atası olduğunu deyir. "Nepotism" epizodunda Mayklın 15 ildir ayrı qaldığı bir ögey bacısı olduğu üzə çıxır. Bu tanışlıq sayəsində Maykl bacısı oğlu Luku ofisdə stajçı kimi işə götürür. Maykl Lukun bacarıqsız və mədəniyyətsiz olduğunu görür, ona ofisin qarşısında şillə vurur və bu Lukun göz yaşları içində işdən çıxıb getməsinə səbəb olur.

## İstinadlar
Hekayə (sosial şəbəkə)

**Hekayə** — sosial media tətbiq panelinin yuxarı hissəsində yerləşən və 24 saatlığına paylaşılan və sonra yoxa çıxan mətn, şəkil, video və audio paylaşımlara verilən ad. Həmçinin hekayələr daha uzun müddət arxivləşdirilə və yenidən paylaşıla bilər. Hekayələrə həştəqlər, etiketləmə, yer, gif, filtrlər də əlavə edilə bilər.
Anxel Maturino Resendiz

**Anxel Maturino Resendiz** () — **Dəmiryolu qatili** kimi tanınmış, 1986–1999-cu illər aralığında Amerika Birləşmiş Ştatları və Meksikada 23 dən çox şəxsi qətlə yetirmiş meksikalı seriyalı qatil. Maturino Resendizin qurbanlarının bir çoxuna qarşı cinsi zorakılıq etmiş və əsasən onları bıçaqlayaraq və digər mətbəx əşyaları ilə döyərək öldürmüşdür.

Qatilin *Dəmiryolu qatili* kimi məşhurlaşmasının səbəbi ölkəni gəzmək üçün istifadə etdiyi qatarlardan tullanaraq dəmir yollarının yaxınlığında törətməsi olmuşdur. Seriyalı qatil 1999-cu ilin 21 iyun tarixindən 13 iyul tarixinə qədər Texas hökumətinin tələbi ilə Federal Təhqiqat Bürosu tərəfindən ən çox axtarılan on şəxs siyahısına daxil edilmiş və siyahıya salınan sayca 457-ci şəxs olmuşdur.

Federal Təhqiqat Bürosunun yerli polis təşkilatları ilə koordinasiyalı şəkildə aparılan araşdırmalarından sonra Anxel Resendiz 1999-cu ilin 12 iyul tarixində təslim olmuş və ABŞ-ın V Dairə Apellyasiya Məhkəməsinin müvafiq qərarına əsasən edam cəzasına məhkum edilmişdir. Cəza 2006-cı ilin 27 iyul tarixində Amerika Birləşmiş Ştatlarının Texas ştatının Hantsvill şəhərində yerləşən *Texas Dövlət Penitensiar müəssisəsinin* edam zalında, zəhərli iynənin bədənə vurulması ilə icra edilmişdir.

## Həyatı

### Qətllər və metodologiya

### Qurbanlar

### Həbs edilməsi və edamı

## İstinadlar
Bəzmi Qadınəfəndi

**Bəzmi Qadınəfəndi** və ya **Bəzmiara Qadınəfəndi** () — 31-ci Osmanlı sultanı Sultan Əbdülməcidin xanımlarından biri.

## Həyatı
Əslən çərkəz olan Bəzmi xanım Misir hakimi Kavalalı Mehmed Əli Paşanın oğlu İsmayıl Kamil Paşanın övladlıq aldığı qız uşaqlarından biri idi. Üstəlik, İsmayıl Kamil Paşa sədrəzəm Xəlil Həmid Paşanın nəvəsi Fatma Zəhra xanımla evli idi və bu səbəblə, uşaqlıq illərində mükəmməl saray təlim-tərbiyəsi almışdır. İsmayıl Kamil Paşanın vəfatından sonra 1822-ci ildə analığı Fatma Zəhra xanımla birlikdə İstanbula dönən Bəzmi xanım qısa zamanda gözəlliyi ilə paytaxtda məşhurlaşdı. Sultan Əbdülməcid Fatma Zəhra xanımı ziyarəti əsnasında gördüyü Bəzmi xanımı nigahına almaq istəsə də, onun bu təklifi ilk başda geri çevrildi. Ancaq çox keçmədən cütlük 1849-cu ildə nigahlandı və Bəzmi xanım altıncı qadınəfəndi ünvanı alaraq Sultan Əbdülməcidin Çırağan sarayındakı hərəminə daxil oldu.

22 fevral 1850-ci ildə ilk övladı Mukbilə Sultanı dünyaya gətirən Bəzmi Qadınəfəndi bu övladını bir neçə ay sonra körpə yaşlarında itirdi. Misir saraylarındakı sərbəst həyat tərzinə uyğunlaşan Bəzi Qadınəfəndi hərəmdəki qapalı həyata uyğunlaşa bilmədi. Sultan Əbdülməcidin digər xanımlarıyla münasibətləri pis idi və bu səbəblə qısa zaman sonra gözdən düşdü. Nəticədə 2 iyun 1859-cu ildə Sultan Əbdülməcid bu xanımı boşadı. Saray ənənəsinə görə, bir daha evlənməsi qadağan olan Bəzmi xanım qısa zaman sonra rəssam Tofiq Paşayla nigahlandı və bu nigahından Əminə Cavidan xanım adlı bir qızı dünyaya gəldi. Mülayim xarakterli Sultan Əbdülməcid buna göz yumsa da, onun vəfatının ardından 1861-ci ildə taxta çıxan qardaşı Sultan Əbdüləziz buna göz yummadı və cütlüyü Bursaya sürgün etdi.

Sürgündən xilas olmağın yolunu Bəzmi xanımdan boşanmaqda görən Tofiq Paşa qısa zaman sonra xanımını boşadı və İstanbula qayıtdı. Ancaq çox keçmədən 1866-cı ildə burada vəfat etdi. Bəzmi xanım isə Bursa Evkaf müdürü Uzun Əhməd bəylə nigahlanaraq İstanbula döndü. Ancaq ögey anasından qalan bütün mirasını xərcləyən Bəzmi xanım öncəki dəbədəbli həyatını yaşaya bilmədi və 25 yanvar 1909-cu ildə olduqca ağır şərtlərdə İstanbulda vəfat etdi.

## Övladları

* Mukbilə Sultan (d. 22 fevral 1850, Çırağan sarayı, İstanbul - ö. 6 avqust 1850, Çırağan sarayı, İstanbul )
* Əminə Cavidan xanım

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâ**tunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Aynur, Hatice (1995). *Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin*. Harvard University
* Adra, Jamil (2005). *Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005*. p. 3

## İstinadlar
Ceylanyar xanım

**Ceylanyar xanım** () — 31-ci Osmanlı sultanı Sultan Əbdülməcidin xanımlarından biri, iqbal.

## Həyatı
Əslən ubıx olan Ceylanyar xanım 1830-cu ildə indiki Soçidə dünyaya gəldi. Əsl adı Nafiyə olub, atası Bərzəx Mustafa bəy, anası isə Daruxan Dudarukdur. Hələ 10 yaşında ikən ailəsi tərəfindən İstanbula gətirilmiş, təlim-tərbiyə görməsi üçün Osmanlı hərəminə verilmişdir. Uzun illər keçmiş Çırağan sarayındakı hərəmdə, ardından Adilə Sultanın sarayında təlim-tərbiyə edildi. Adilə Sultan tərəfindən Sultan Əbdülməcidə təqdim olunmuş, ardından 1847-ci ildə nigahlanaraq Sultan Əbdülməcidin ikinci iqbalı oldu. Adı Ceylanyar olaraq dəyişdirildi və mərasim səbəbilə ailəsi İstanbula gətirildi. Bacıları Almazxan xanım və Pürtünak xanım saraya alınaraq Ceylanyar xanıma nədimə təyin edildi, qardaşına isə Bandırma yaxınlığında geniş torpaq mülkləri hədiyyə edildi.

Yeganə övladı olan Şahzadə Mehmed Rüşdü Əfəndi 31 mart 1852-ci ildə dünyaya gəlsə də, 9 ay sonra körpə ikən vəfat etdi. Övladının vəfatından sonra səhhəti pisləşən Ceylanyar xanım Fəriyə sarayına göndərildi və müalicə səbəbilə bir müddət burada yaşadı. Ancaq səhhəti daha da pisləşən Ceylanyar xanım 17 yanvar 1855-ci ildə burada vəfat etdi. Cənazəsi Fatehdəki Gülüstü Qadınəfəndi türbəsinə dəfn olundu.

## Övladları

* Şahzadə Mehmed Rüşdü Əfəndi (d. 31 mart 1852, Çırağan sarayı, İstanbul - ö. 5 dekabr 1852, Çırağan sarayı, İstanbul) — Sultan Əbdülhəmid türbəsinə dəfn edilmişdir.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet (2008). *Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-6-051-71079-2
* Adra, Jamil (2005). *Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005*. p. 3

## İstinadlar
Bram Mulenar

**Bram Mulenar** () — Hollandiyalı proqram mühəndisi və aktivisti, vi-törəmə mətn redaktoru olan Vimin yaradıcısı. O, Uqandada QİÇS qurbanlarını dəstəkləyən qeyri-hökumət təşkilatı olan ICCF Holland-ı təbliğ edir və ianələri təşviq etmək üçün Vim-in populyarlığından istifadə edirdi.

2006-cı ilin iyul ayından 2021-ci ilin sentyabr ayına qədər Google Calendarın Sürix ofisində işləyib. O, vaxtının bir hissəsini Vim-in inkişaf etdirilməsinə sərf edirdi.

## Erkən həyat və təhsil
1985-ci ildə Delft Texnologiya Universitetini elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə bitirib.

## Vim

Mulenar 1988-ci ildə Amiga kompüteri aldı. O vaxt Amigaya daşınmamış vi ilə tanış olan o, Stivi də daxil olmaqla bir neçə vi klonunu sınaqdan keçirdi. Mulenar Stevie-nin mənbə kodunu götürdü və onu təkmilləşdirdi. Vi ilə uyğunlaşmaq istəyən Mulenar nəhayət bir çox səviyyələri ləğv etmək kimi əlavə funksiyalar əlavə etdi. "Vi IMitation"ın ilk versiyası 1988-ci ildə Fred Fiş tərəfindən hazırlanmış ictimai disk dəstində buraxılmışdır. Bir neçə istifadəçi Vim-i MS-DOS və Unix kimi digər platformalara köçürdü. 1992-ci ildə 1.22 versiyasında Vi IMitation-nın adı "Vi IMproved" olaraq dəyişdirildi.

Vim açıq mənbə və xeyriyyə proqramıdır; istifadəçilər ICCF Hollandiyaya ianə verməyə təşviq edilir. Vim-in yarandığı gündən bir sıra digər proqramlar bu şəkildə lisenziyalaşdırılıb.. Vim bir neçə mükafat qazanmışdır və hələ də ən məşhur mətn redaktorlarından biri kimi tanınır.>

## Digər müəssisələr
Mulenarın inkişaf etdirdiyi digər proqram vasitələrinə Pythonda yazılmış, make-ə bənzəyən AAP adlı proqram təminatı qurma aləti və proqramların oxunaqlılığına diqqət yetirən Zimbu adlı proqramlaşdırma dili daxildir.

Mulenar, 25-ci ildönümündə Vim-i yaratmasına və ümumiyyətlə açıq mənbə proqram təminatına verdiyi töhfələrə görə ona mükafat təqdim edən Hollandiya Unix NLUUG istifadəçi qrupunun üzvü idi.

### Xeyriyyə
Mulenar Uqandanın Kibaale şəhərində yerləşən QİÇS qurbanları üçün qeyri-hökumət təşkilatı olan ICCF Holland-ın vəkili idi. 1994-cü ildə o, Kibaale Uşaq Mərkəzində su və kanalizasiya mühəndisi kimi könüllü olmuşdur. 1996-cı ildən bir neçə dəfə dönüş səfərləri edib. 1995-ci ildə o, Vim xeyriyyə proqramları hazırladı. 1997-ci ildə ICCF Hollandiya üçün təxminən 2000 ABŞ dolları, bir il sonra isə 4000 ABŞ dolları toplanmışdır. 1999-cu ildə ianə gəliri təxminən 7000 ABŞ dolları təşkil etmişdir. O, Kibaale İcma Mərkəzini sonuncu dəfə 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyasından əvvəl ziyarət edib.

## Şəxsi həyatı və ölümü
Mulenar 2022-ci ilin oktyabrında sağlamlıq problemləri olduğunu bildirdi.

5 avqust 2023-cü ildə Mulenarın ailəsi Vim Google Qrupunda Mulenarın getdikcə pisləşən tibbi vəziyyətinə görə iki gün əvvəl öldüyünü elan etdi. Onun dəfn mərasimi Hollandiyada keçiriləcək.

## İstinadlar

### Əlavə
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
İino UNO Muzeyi

– Yaponiyanın Fukuşima prefekturasının İino qəsəbəsində yerləşən muzey. Uçan naməlum obyektlərə və yadplanetlilərə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzeyin yerləşdiyi İino qəsəbəsi Yaponiyada "UNO-ların evi" kimi tanınır və qəsəbənin gəlir mənbələrindən biri UNO turizmidir. Belə ki, burada tez-tez UNO müşahidələri qeydə alınmışdır və iddialara görə qəsəbə ətrafında yerləşən bir çox qayalıq yadplanetlilər tərəfindən qoyulmuşdur. Muzeyin yanında yerləşən Senqanmori dağının əslində yadplanetlilər tərəfindən tikilmiş piramida olduğu, dağdan baza kimi istifadə olunduğu iddia olunur. Qəsəbənin UNO-larla olan əlaqəsini işıqlandırmaq üçün hökumətin dəstəyi ilə 1992-ci ildə İino UNO Muzeyi açılmışdır. Muzeyin indiki direktoru Toşio Kannodur.

## Xüsusiyyətlər
Muzey binası uçan boşqab formasındadır. Muzeydə UNO-lar və digər müəmmalara aid 935 CİA sənədi nümayiş etdirilir və sərgilər keçirilir. Muzeyin məqsədi UNO-ların fotolarını və videolarını toplamaq, UNO-lar haqqında tədqiqat işləri aparmaqdır. UNO-lardan bəhs edən 5000-dən çox kitab, foto və digər resursların 3000-i UNO tədqiqatçısı Kiniçi Arayın kolleksiyasına aid olmuş və onun 2002-ci ildəki ölümündən sonra muzeyə bağışlanmışdır. Muzeydə yadplanetlilərin mümkün görünüşlərində olan heykəllər, eləcə də, yadplanetlilərə həsr olunmuş ədəbiyyat və film nümunələri sərgilənir.

Muzeydə 3D virtual teatr, restoran və hədiyyə dükkanı yerləşir. Restoranda UNO-lara həsr olunmuş yapon yeməkləri satılır. Muzeyi hər il 30.000-dən çox şəxs ziyarət edir. 2022-ci ildən etibarən muzeyin 30 illiyi münasibətilə UNO festivalı keçirilir. Festival iştirakçıları yadplanetli kostyumları geyərək paradda və müsabiqədə iştirak edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Havpa

**Havpa** (, , ), həmçinin **Kürd Milli Sosialist Partiyası** (, qısaca forma "**PSNK**") — İraq Kürdüstanında kürd neonasist və hökumət əleyhinə yeraltı hərəkat.

Havpa 21 mart 2020-ci ildə Ərbildə gənc tələbələr tərəfindən Novruzun ilk günündə qurulmuşdur. Onların tez-tez vurğuladıqları təşkilatın əsas məqsədi Kürdüstanda yalnız etnik kürdlərin yaşaya bilməsidir. Havpa sionist işğal hökuməti konspirasiya nəzəriyyəsinə inanır, Kürdüstan Regional Hökumətinin hakim Bərzani və Təlabani ailələri kürd hökumətinin yəhudi işğalçıları olduğunu bildirir. "Instagram" və "Telegram" kimi müxtəlif onlayn platformalar vasitəsilə Havpa ərəblərin Kürdüstan bölgəsindən qovmaq, türkmanlar və aysorlara qarşı soyqırımı keçirmək ideyasını təbliğ etmək üçün kampaniya həyata keçirdi.

Bundan əlavə, Havpa İraq Kürdüstanının hər yerində plakatlar nümayiş etdirərək fəallıq göstərir.

## İstinadlar
Qasımçılıq

**Qasımçılıq** və **qasımizm** (, ) — 1958-ci ildən 1963-cü ilə qədər İraqı idarə edən Əbdülkərim Qasımın fikir və siyasətlərinə əsaslanan İraq milliyətçi ideologiyası.

## İdeologiya
Qasımçılıq panərəbizm, paniranizm, pantürkizm, turanizm, pankürdizm və İraq xalqının birliyinə təsir edən, İraqın ərazi itirdiyi istənilən ideologiyaya qarşı çıxır. Qasımçılığın əsas siyasəti İraq millətçiliyidir ki, bu da İraqdakı bütün etnosların, o cümlədən ərəblərin, kürdlərin, türkmanların, aysorların, ermənilərin, yezidilərin, mandeylərin birliyi və bərabərliyidir. Əbdülkərim Qasım bəəsçilər, panərəbistlər və kürd milliyetçilarına qarşı çoxlu münaqişələr yaşamışdı. Qasımçılıq ideologiyasında İraq hər şeydən əvvəl durur. Qasımçılıq həmçinin, İraqın qədim Mesopotamiya (Şumer, Akkad, Babilistan, Assuriya) kimliklərinə İraqın və onun xalqının özəyi kimi baxır, onları qoruyub saxlamağa çalışır. Qasımçılıq iraqlı olmağı hər hansı bir dindən üstün tutan dünyəvi bir ideologiyadır.

Əbdülkərim Qasım və bir çox qasımçı Küveyt və Xuzistan ostanının İraqın bir hissəsi olmasını istəməsi səbəbindən qasimizm də bəzi irredentist təsirə malikdir. Əslində, Küveyt və Xuzistanın qanuni İraq torpaqları olduğuna inamı yaradan qasımçılar Səddam Hüseynə də təsir etmişdir. O, bu ideyanı daha da populyarlaşdırmışdı və bunu özünə məqsəd qoymuşdu. Bu ideya İraqın Küveyti işğalı və İran–İraq müharibəsi üçün motiv olmuşdu.

## Həmçinin bax

* Atatürkçülük

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
*
Kürd Hizbullahı

"**Kürd Hizbullahı**" (), həmçinin "**Türkiyə Hizbullahı**" və ya sadəcə "**Hizbullah**" (, **) — Türkiyənin cənub-şərqində fəaliyyət göstərən yarımhərbi kürd qruplaşması. . Qruplaşmanın ideologiyası kürdçü sünni islamdır. Adı Livanda eyniadlı şiə təşkilatından fərqləndirmək üçün başqa formada qeyd edilir.

Qrupun əvvəlcə Türkiyə kəşfiyyatı tərəfindən solçu və dünyəvi PKK-ya qarşı mübarizə aparmaq üçün yaradıldığı, lakin sonradan nəzarətdən çıxdığı güman edilir. Qrupun fəaliyyəti Türkiyə hakimiyyətini təhdid etməyə başlayanda darmadağın edilmiş və 2000-ci illərin əvvəllərindən praktiki olaraq terror fəaliyyətini dayandırmışdı, lakin onun əvəzində yeni qruplar yaranmışdır.

## İstinadlar
Turan batalyonu

**Turan batalyonu** — Rusiya–Ukrayna müharibəsində döyüşən Ukrayna Silahlı Qüvvələrində türk xalqlarından formalaşmış könüllü batalyon.

## Tarixi
20 noyabr 2022-ci ildə Aydos Sadıqov adlı qazaxıstanlı müxalifət fəalı öz "Telegram" kanalında qrupun yaradılmasını elan etmişdir. O, Qırğızıstan əsilli, Rusiyada bərbər işləyən Almaz Qudabəyi qrupa komandir təyin etmişdir. Almaz Qudabəy qrupun təqdimat videosunda çıxış edərək qrupun məqsədinin Rusiyanın "türk xalqlarına qarşı soyqırımı" ilə mübarizə aparmaq olduğunu bildirmiş, həmçinin Vladimir Putin və Ramzan Kadırovu hədələmişdir. Qırğızıstanın Ukraynadakı səfiri İdris Qədirqulov Qudabəyə Qırğızıstana qayıtmağı təklif etmiş, lakin Qudabəy bu təklifi rədd etmiş və Ukraynada döyüşməyə getmişdi. 2023-cü ilin yanvarında verdiyi müsahibədə Almaz Qudabəy Turan batalyonunda 600-ə yaxın döyüşçünün olduğunu demiş və Kadırovun onun qətli üçün başına 500 min dollar qoyduğunu iddia etmişdir. Turan batalyonunun tərkibində Rusiyadan və Şimali Qafqazdan olan etnik qazaxlar, qırğızlar, azərbaycanlılar, uyğurlar, tatarlar, Krım tatarları və digər müxtəlif türk xalqları var. Batalyona Rusiya–Ukrayna müharibəsinin döyüşçüsü, "Qazaxıstan Rembo"su adlandırılan Jasulan Duysembin də qoşulmuşdur.

## Həmçinin bax

* Noman Çələbicihan batalyonu

## İstinadlar
Halis Bayancuq

**Halis Bayancuk** () və ya **Əbu Hanzala** () — İŞİD ilə əlaqədə olduğu iddiası ilə həbsdə olan zazaəsilli imam.

## Həyatı
Bayancuq Türkiyənin Diyarbəkir şəhərində Bingöldən gələn zaza ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Hacı Bayancuq, digər adı ilə "Hafiz" "Kürd Hizbullahı"nın siyasi qanadının lideri olmuş və hazırda ömürlük həbs cəzasındadır. 1998-ci ilə qədər Halis gəncliyini Diyarbəkirdə keçirmişdir.

Atasının 2005-ci ildə həbsindən sonra 3 il Misirdə yaşamış, Almaniyada "Kürd Hizbullahı"na bağlı olan diaspor kürdlərinin dəstəyi ilə burada təhsil almış və 2008-ci ildə Türkiyəyə qayıtmışdır. Halis daha sonra 2008-ci ildə İstanbulda törədilən partlayışlarda əli olduğu iddiası ilə həbs edilmiş və 15 may 2009-cu ildə dəlil olmadığı üçün sərbəst buraxılmışdı.

O, 2011-ci ildə "Əl-Qaidə" ilə əlaqəyə görə yenidən həbs edilmişdir. Bayancuq bomba planlaşdırmaqda şübhəli bilinən əlli nəfər ilə birlikdə həbs edilmişdi. O, 24 yanvar 2013-cü ildə prokurorlar sübut çatışmazlığı səbəbindən yenidən onu mühakimə edə bilmədikdən sonra sərbəst buraxılmışdır.

Bayancuq 14 yanvar 2014-cü ildə Van vilayətində üçüncü dəfə həbs olunmuş və polis onu mühakimə etmək üçün əllərində kifayət qədər dəlil olduğuna inanırdı, lakin Türkiyədə 2013-cü ildə baş vermiş korrupsiya qalmaqalına görə onun işi ilə məşğul olan polis məmurları və prokurorlar işdən azad edilmiş və o, 9 noyabr 2014-cü ildə azadlığa buraxılmışdı.

Bayancuq 18 iyul 2015-ci ildə mindən çox İslam Dövləti tərəfdarı olan camaat qarşısında çıxış etmişdi. 24 iyul 2015-ci ildə polis tərəfindən həbs olunmuşdur. Onun Türkiyədə İslam Dövlətinin lideri və Türkiyədə çoxsaylı partlayışlarda əli olduğu bildirilir. O və digər şübhəlilər 24 mart 2016-cı il tarixində mühakimə olunana qədər sərbəst buraxılmışdılar.

8 mart 2017-ci ildə yenidən həbs olunmuş və Ankara valisini təhdid etməkdə ittiham edilmişdir. 2017-ci ilin noyabr ayından etibarən Ankarada İŞİD tərəfdarı olan mədrəsədə dərs verməkdə ittiham edilərək həbsdədir. Sakarya məhkəməsi 28 iyun 2018-ci ildə onu 12 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmişdi, lakin 2019-cu ilin avqustunda İstanbul məhkəməsi hökmü ləğv etmiş və işi yenidən baxılması üçün Sakaryaya göndərmişdi. Sakarya məhkəməsi mübahisəli qərarla Bayancuqun 9 aprel 2020-ci ildə azadlığa buraxılmasına qərar vermişdir. O, eyni gün Türkiyə cəmiyyətində onun işini digər siyasətçi və akademiklərdən biri ilə müqayisə edən səs-küydən sonra yenidən həbs edilmişdir.

2020-ci ilin sentyabrında Bayancuq 12 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Vəkili onu müdafiə edərək qeyd etmişdir ki, Bayancuqun demokratiyanın kafirlər üçün olduğunu və cəmiyyətin Quran prinsipləri ilə idarə olunmasını istədiyi zaman sadəcə Quranın verdiyi siyasi çərçivəyə riayət etdiyini və İŞİD doktrinasına tabe olmayacağını müdafiə etmişdir.

Halis müxtəlif videolarda İŞİD ilə hər hansı əlaqəni rədd etmiş və terror təşkilatlarının üsullarını pisləmişdir.

## İstinadlar
Suriya kürdləri

**Suriya kürdləri** —Suriya ərazisində yaşayan etnik kürd icması. Onlar ölkədə etnik azlıqdır və sayı Suriya əhalisinin təxminən 10%-ni təşkil edir.

Suriya ərazisində kürdlər əsasən ölkənin şimal və şimal-şərqində qeyri-rəsmi olaraq "Suriya Kürdüstanı" adlandırılan və de-fakto ŞŞSMİ tərəfindən idarə olunan regionda kompakt şəkildə yaşayırlar.,Kürd əhalisi arasında "Qərbi Kürdüstan" adı Böyük Kürdüstanın bir hissəsi kimi verilir. Əsasən kürdlərin məskunlaşdığı ən böyük şəhərlər Türkiyə sərhədinə yaxın Hələb mühafəzəsində Qamışlı, Həsəkə və Kobanidir.

Beynəlxalq və kürd insan haqları təşkilatları Suriya hakimiyyətini illərlə kürd azlığına qarşı ayrı-seçkilikdə ittiham ediblər.

Kürdlər özləri üçün bərabər siyasi və iqtisadi hüquqlar tələb edirdilər. Suriya kürdlərinin əhəmiyyətli bir hissəsi də İraq Kürdüstanı kimi siyasi muxtariyyət istəyini nümayiş etdirmişdi, lakin müəyyən dairələr tam siyasi müstəqilliyi rəhbər tuturdu. Vətəndaş müharibəsinin əvvəlində Suriya hökumət qoşunları kürdlərin kompakt yaşadığı yerləri tərk etməyə məcbur olmuşdular ki, bu da kürd özünüidarəsinin formalaşmasına töhfə vermişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* kurdnas.org
* KurdWatch.org
* Support Kurds in Syria
* The Alliance for Kurdish Rights
* The Kurdish Youth Movement
* Hevale: революция в Курдистане
Gevork Pamuqcıyan

**Gevork Pamuqcıyan** (; ) — erməniəsilli Türkyiə yazıçısı, tarix və bioqrafiya tədqiqatçısı.

## Həyatı
Gevork Pamuqcıyan 23 fevral 1923-cü ildə İstanbulun Üsküdar rayonunun Quzguncuq səmtinin İcadiye məhəlləsində əslən Kayseridən olan bir ailədə anadan olmuşdur. Gevorkun atası Hacı Mikayıl Pamuqcıyan, anası Nazeli Lusararyandır. İbtidai təhsilini 1937-ci ildə Nersesyan-Yermonyan məktəbində başa vurmuş Gevork təhsilini Müqəddəs İosif Fransız Kollecində davam etdirmişdi. Onuncu sinfə qədər burada təhsilini davam etdirmiş Gevork 1945-ci ildə məktəbi yarımçıq qoymuşdur.

Gevork əsərlərinin sonunda Gevork Pamukcıyan imzasından başqa Kim-Men-Pen, K.M.P., K.P., Gevork Mırayon, G.Mırayon, Hasmiq, K.Arkeos, Xarazan adları və abbreviaturaları da öz imzası kimi istifadə etmişdir.

Gevork Pamuqcıyan 23 sentyabr 1996-cı ildə, 73 yaşında İstanbulun Şişli rayonunun Fəriköy səmtində yerləşən Surp Aqop xəstəxanasında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*