open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Köhnə Alvadı məscidi

**Köhnə Alvadı məscidi** — Azərbaycanın Masallı rayonunun Köhnə Alvadı kəndində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi
1998-ci ildə kənd əhalisi tərəfindən inşa edilmişdir. Həcminə görə bölgənin ən iri məscidlərindən sayılır. Məscidin uzunluğu 36, eni 18 metrdir. Ümumi sahəsi 648 kv.metr olan bu məsciddə eyni vaxtda 600 nəfər sərbəst namaz qıla bilər. Məscid 2 minbərdən və 2 minarədən ibarətdir. Burada su, kanalizasiya və ən müasir istilik sistemi quraşdırılmışdır. Məsciddə Dövlət Komitəsindən qeydiyyatdan keçmiş dini icma fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
İvan Zaytsev

**İvan Zaytsev** () (d. 2 oktyabr 1988 - Spoleto, İtaliya) — Rus əsilli İtaliyalı voleybolçu. O «Lube Banka Marke Macerata» komandasında və İtaliyanın kişilərdən ibarət Milli Yığmasında çıxış edir. 
## Karyerası
İvan İtaliyanın Spoleto şəhərində, sovet idmançıları - voleybol üzrə çempion Vyaçeslav Zaytsevin və üzgüçü İrina Pozdnyakovanın ailəsində anadan olmuşdu. Məhz bu şəhərdə onun atası çıxış edərkən öz gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuşdur.

Öz peşəkar karyerasını İvan Zaytsev 2004-cü ildə, «Perugia» komandasında əlaqələndirici olaraq başlamışdı. 2006-cı ildə o İtaliyanın Roma komandasına keçmişdi (hər iki klubda o öz oyun vaxtını ikiqat Dünya Çempionu Paolo Tofoli ilə paylaşırdı). 2008-ci ildə o Corco Domengini ilə birlikdə Avropa və Dünya "biç-turlarında" çıxış edərək, İtaliyanın çimərlik voleybolu üzrə çempionu oldu. Buna baxmayaraq, 2008/09 oyun mövsümündə o klassik voleybola öz ampluasını dəyişir və 2008-ci ildə İtaliyanın Milli Yığmasında ilk dəfə çıxış etmişdi. 2012-ci ildə 27 iyul - 12 avqust tarixləri arasında Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında İvan bürünc medal qazanmışı.

## Oynadığı klublar

## Mükafatları
### Klub
*  Kişilərdən ibrət İtaliya Superkuboku: 1

:2012

* A2 serialı İtaliya kuboku: 1
:2009-10

### Milli (kiçik yarışlar)
* 2009-cu ilin Kişilərdən ibarət XVI Aralıq dənizi oyunları
* Memorial Hubert Vaqner (2011)

### Fərdi mükafatlar
*2012 - Kişilərdən ibarət İtaliya superkuboku: ''Ən Qiymətli Oyunçu''
*2013 - Dünya Liqası: Ən yaxşı smaçör
*2013 - Avropa Çempionatı (2013): Oyunda ən yaxşı servis
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Highlights 
* Profil bei der FIVB  (ingiliscə)
* Profil bei legavolley.it (italyanca)
Azərbaycan Voleybol Federasiyası

**Azərbaycan Voleybol Federasiyası** — 1992-ci ildə yaranan Azərbaycan Voleybol Federasiyası elə həmin ildən etibarən Beynəlxalq Voleybol Federasiyasına (FIVB), Avropa Voleybol Federasiyasına (CEV), Şərqi Avropa Voleybol Zonal Assosiasiyasına (EEVZA) (2005) daxil olmuşdur.

## Haqqında
1997–2000-ci illər ərzində Azərbaycan voleybol komandaları Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarına əsasən rəsmi beynəlxalq yarışlarda iştirak etməkdən məhrum edilmişlər. Yalnız 4 illik fasilədən sonra — 2001-ci ildən etibarən komandalar yenidən beynəlxalq yarışlara buraxılmışlar.

Beynəlxalq yarışlarla yanaşı olaraq, Federasiya Azərbaycan Çempionatının keçirilməsi istiqamətində də müvafiq işlər aparmışdır.

Belə ki, 2001-ci ildən etibarən kişilər və qadınlar arasında Liqalar üzrə Azərbaycan Çempionatı keçirilir.

Bu müddət ərzində Azərbaycanda uşaq voleybolunun inkişafına qayğı göstərilmiş və Liqalarda iştrak edən klub və komandaların nəzdində uşaq bölmələri yaradılmışdır.

Həmçinin Azərbaycanı Avropa kubok yarışlarında təmsil edən klubların sayı da getdikcə artmaqdadır.
Qazanılan mükafatlar

Hazırda Azərbaycanda Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarı ilə Voleybol Akademiyasının yaradılması istiqamətində müvafiq işlər aparılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan idman federasiyalarının siyahısı

## Xarici keçidlər
*  Azərbaycan Voleybol Federasiyası — '''avf.az''' saytı 
* Nazirlər nəyi dəyişəcək?
* Cavid Qurbanov yenidən federasiya prezidenti
* Şahin Bağırov Azərbaycan Voleybol Federasiyasının yeni prezidenti seçildi
* Bəhruz Quliyev Azərbaycan Voleybol Federasiyası Vitse Prezidenti
Gülşən Lətifxan

**Gülşən Lətifxan** (*Gülşən Lətif qizi Kazımova-Atəş*; d. 8 noyabr, 1961 — ö. 11 yanvar 2015) — müəllim, tərcüməçi, hüquqşünas, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Hollandiya Yazıçılar, Ssenaristlər və Kinematoqrafçılar Birliyinin üzvü, çoxlu sayda povest, hekayə və ssenarilərin müəllifi, "Ana Vətən" Avropa Azərbaycanlı Qadınlar Birliyinin sədri. Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar mədəniyyət işcisi".

## Həyatı
Gülşən Lətifxan 8 noyabr 1961-ci ildə Bakı şəhərində doğulub. 1978-ci ildə Nərimanov rayonundakı 193 nömrəli məktəbi bitirib. 1983-cü ildə Xarici Dillər institutunu fərqlənmə diplomu ilə tamamlayıb.1983–1993-cü illərdə 212 nömrəli məktəbdə müəliim işləyib.1994-cü ildə hüquq təhsili almaq üçün Hollandiyaya yollanıb. 1997–1998-ci illərdə Beynəlxalq "İslamik Relif" yardım fondunun "Yetim uşaqlar" bölməsində çalışıb. 1998 −2000-ci illərdə "Avropanın Azərbaycan Mərkəzi" təşkilatının direktoru vəzifəsində işləyib. 1998 – 2001-ci illərdə Amsterdam, Haaqa və Harlem şəhərlərində ingilis və rus dillərindən dərs deyib.

O, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Niderland Yazıcılar İttifaqının üzvüdür. Gülşən Kazımova "Ana Vətən" Avropa Azərbaycanlı Qadınlar Birliyinin sədri olmuş, tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. "Ana Vətən" Azərbaycanlı Qadınlar Birliyi 2004-cü ildə Hollandiyada onun rəhbərliyi altında fəaliyyətə başlayıb. Cəmiyyətin yaradılmasında məqsəd Avropada yaşayan azərbaycanlı qadınların cəmiyyətə inteqrasiyasına dəstək vermək, onların hüquq və azadlıqlarının qorunmasına yardım göstərmək olmuşdur. 2006-cı ildə Gülşən Kazımovanın "Nəslimizin qızları" adlı kitabı Niderlandda nəşr edilib. 2011-ci il iyulun 4-də mədəniyyət sahəsindəki nailiyyətlərinə Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə Gülşən Kazımova Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar mədəniyyət işcisi" fəxri ad ına layiq görülüb.

## Yaradıcılığı
Gülşən Lətif 20 ildən yuxarı Avropanın Niderland Krallığında yaşayıb-yaratmışdır. O, holland ictiamiyyətində və mətbuatında dəyərli yer tutub, Azərbaycan həqiqətlərinin Avropaya catdırılmasi üçün, sözün əsl mənasında, var qüvvəsini verib. Hollandiyada "AnaVətən" adlı qadın təskilatının təsisçisi və rəhbəri olub, insan hüquqları müdafiəsi üzrə böyük işlər aparıb.

Gülşən Lətifin "Bizim nəslin qızlari" adlı romanı 2009-cu ildə Rusiyada kecirilən Beynəlxalq Ədəbiyyat Müsabiqəsinin qalibi adına layiq gorülüb. Onun "Azeraida adası" romanı, son beş ildə ən çox oxunan kitablar siyasına daxil olub.

2014-cü ildə Haaqada Azərbaycan səfirliyində Gülşən xanımın böyük Yaradıcılıq Gecəsi kecirilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gülşən Lətifxan. Nəsr — **azadliq.org** saytı. Yayımlanıb: 23.05.2011
The Slim Shady LP

ABŞ reperi Eminemin 2-ci studiya albomudur. Amma satışlara görə 1-ci albomu sayılır. 
Albom çox uğurlu alınmışdır. İlk həftəsində 283,000 nüsxə satılıb. Dünyada indiyə qədər 9 milyon nüsxə satılıb. "Just Don't Give a Fuck" mahnısı albomun ilk yeraltı sinqlıdır. İlk rəsmi sinql isə "My Name Is" oldu.

2003-cü ildə Rolling Stone jurnalı Tarixin ən yaxşı 500 albomu siyahısında 273-cü sırada yer aldı.

## Mahnı siyahısı

Qeyd:Senzuralanmış versiyada "Bitch", "Cum on Everybody", "Just Don't Give a Fuck" və "Still Don't Give a Fuck" mahnılarının adları "Zoe", "Come on Everybody", "Just Don't Give" və "Still Don't Give" olaraq dəyişdirilmişdir.
Ariel (yuyucu toz)

**Ariel** — Procter & Gamble şirkətinə daxil olan yuyucu toz markası. Ariel Avropa ölkələri, Meksika, Braziliya, Türkiyə, Pakistan, Hindistan, Kolumbiya, Çili, Venesuela və Filippində əsas yuyucu toz markası hesab olunur.

Ariel ilk dəfə 1967-ci ildə Böyük Britaniyada satışa çıxarıldı. Ariel xüsusi ləkə çıxarma enzimləri ilə ilk yuyucu toz hesab olunurdu. Paltaryuyan maşınların dəyişməsi və daha da inkişaf etdirilməsi nəticəsində Arielin məhsullarında da dəyişikliklər edilid. 80-cı illərdən etibarən satışa çıxarılan məhsullar bol köpükləndiricilik xüsusiyyəti ilə fərqlənirdi.

2010-cu ildə Airel üçün hazırlanmış reklam çarxının hazırlanmasında Çarli Çaplin, Mahatma Qandi və Corc Buş kimi simalardan istifadə olunmuşdur.

## Xarici keçidlər

**Saytlar**

* Rəsmi sayt - www.ariel.co.uk
* Asiya ölkələri üçün nəzərdə tutulmuş sayt - www.ariel.in

**Sosial şəbəkələr**

* Azərbaycan üzrə rəsmi Facebook səhifəsi
* Almaniya üzrə Facebook səhifəsi
* Türkiyə üzrə Facebook səhifəsi
Sanna Nilsen

**Sanna Nilsen** — İsveç müğənnisi.

## Həyatı
Nilsen Melodifestivalen 2014-ü qazanaraq 2014 Eurovision Mahnı Yarışmasında İsveçi "Undo" isimli mahnı ilə təmsil etməyə haqq qazandı. 2014 Eurovision mahnı Yarışmasının finalında isə 218 xalla 3-cü olmuşdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ben-Qurion Universiteti

**Negevdə Ben-Qurion adına Universitet** (; , qısaca ) — İsrailin Beer-Şeva şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Kampusları həmçinin Sde Boker və Eylatda vardır.

İsrailin cənubunda bir neçə akademik kolleci himayə edir, məsələn, Pinxas Sapira adına kollec, Beer-Şeva mühəndis kolleci və s. 2010-cu ildə tələbələrin sayı 18 347 idi.

## Universitetin tərkibi
Universitet İsrailin ən böyük təhsil və tədqiqat mərkəzlərindən biri sayılır.

Universitetin aşağıdakı fakültələri vardır:
* Təbiət elmləri fakültəsi
* Mühəndis fakültəsi
* Humanitar və ictimai elmlər fakültəsi
* Sağlamlıq və tibb fakültəsi
* İdarəetmə məktəbi
* Səhranı öyrənən beyməlxalq institut
* Dərin təhsil Kraytman məktəbi

Universitetin tərkibində həmçinin aşağıdakı böyük tədqiqat institutları vardır:
* Neqevedə biobiotexnologiya milli institutu
* Ceykob Blauşteyn adına səhraları öyrənmə institutu (Albert Kats adına səhraları tədqiqat beynəlxalq məktəbi daxil olmaqla)
* İsrail və sionizmi öyrənmək üzrə Ben-Qurion tədqiqat institutu.

## Xarici keçidlər
* Universitetin rus saytı

## Həmçinin bax
* İsrail universitetlərinin siyahısı
Vakıfbank İstanbul QVK

**VakıfBank QVK** — 1986-cı ildə qurulan və İstanbulda fəaliyyət göstərən peşəkar voleybol komandasıdır.

## Tarixi
### Adları
1986-da qurulan "Vakıfbank" ilk öncə Ankara şəhərini təmsil edirdi. 2000-ci ildə "Güneş Sigorta SK" ilə birləşən komanda  "Vakıfbank Güneş Sigorta SK" adını aldı və komanda Ankaradan İstanbula köçdü  Gücünə güc qatmaq istəyən vakıfbanklılar 2009-cu ildə Türk Telekomla birləşərək Vakıfbank Günəş Sığorta Türk Telekom, daha sonra isə Vakıfbank Günəş Sığorta adını aldı.

### Uğurları
Klub 2004-cü ildə Avropa Top Komandalar kubokunu qazanaraq ilk Avropa kubokuna yiyələndi. 2011-ci ildə CEV Çempionlar Liqasını məğlubiyyətsiz qapadan komanda tarixdə ilkə imza atdı.  Finalda Rabitəyə qalib gələn komanda Türkiyə voleyboluna bu turnirdə ilk qızılı gətirdi.

2013-cü ildə Acıbadem Voleybol 1.liqasını finalda Eczacıbaşı Vitrayı məğlub edərək qazandı. Həmin il eyni rəqibi həm Türkiyə kubokunda həm də, superkubokunda yenərək bütün dünyada diqqəti üzərinə çəkdi.Ancaq bu da türklərə bəs etmədi. Avropadakı uğuru sayəsində dünya çempionatına çıxan komanda bu turnirdə də finalda Braziliya təmsilçisi Osaskuyu yenərək çempionluq yaşadı. Ancaq "Kubok canavarı"na bu da bəs etmədi və 2013-cü ilin martında CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında  finalda yenə də Azərbaycan təmsilçisi Rabitəni məğlub edərək ikinci dəfə bu turnirdə çempionluq yaşadı.

Komanda 2014-cü ili də  boş keçmədi. Bakıda keçirilən "dördlər finalı"nda yalnız finalda Dinamo Kazana məğlub olan Vakıfbank bu səfər Avropa ikinciliyinə razı oldu.

## Heyəti

### Texniki heyət

## Həmçinin bax
Türk Telekom QVK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt
Kiniç-Eb-Şok

**Kiniç-Eb-Şok** (tərcüməsi *«Yandıran köpək balığı»*) (292-ci il — IV əsr başlanğıcı) — Qədim Mayya sivilizasiyasında Mutul çarlığının hökmdarı (paytaxtı Tikal şəhəri).

## İstinadlar
İtalik dilləri

**İtalik dilləri** — ölü Hind-Avropa dilləri (latın, falisk, umbr, osk) qrupu. İtalik dilləri Mərkəzi və Cənubi İtaliyada yayılmışdı. Osk, umbr və falisk dillərindən dövrümüzədək latın, etrusk və yunan əlifbaları ilə yazılmış 300-ə yaxın kitabə çatmışdır; ən əhəmiyyətliləri 1944-cü ildə Umbriya vilayətindəki (qədim İquvium şəhəri yaxınlığında) tapılmış e.ə 3-2 əsrlərə aid *İquvium cədvəlləridir* (5000 söz).

## Mənbələr və istinadlar
* "Latın dilinin tarixindən oçerklər" - Tronskiy İ.M 1958
* "Latın dilinin tarixi qrammatikası" - Tronskiy İ.M 1960
İtdirsəyi

**İtdirsəyi** - göz qapaqlarının kənarında yerləşən tük kisəsi və piy vəzisinin kəskin iltihabı. Törədicisi *stafilokokk bakteriyaları*dır.

## Əlamətləri
Göz qapağının məhdud bir nahiyəsi şişkinləşir, ağrılı olur. 2-3 gündən sonra irincik əmələ gəlir, deşildikdə irin ifraz olunur. Maddələr mübadiləsinin pozulması, avitaminoz, qanazlığı, ümumi zəiflik, diabet və s. xəstəliklər itdirsəyinin törəməsinə səbəb olur.

## Müalicəsi
İtdirsəyini törədən səbəbləri arada qaldırmaq, xəstəliyin başlanğıcında çay sodası, yaxud *[[kalendula məhlulu]]*ndan həmin nahiyəyə islatma qoymaq, brilyant yaşılı sürtmək və s. İtdirsəyini sıxdıqda, *göz yuvasının fleqmonası*na səbəb ola bilər.

## Həmçinin bax
* Xalyazion

## Ədəbiyyat
* "Göz xəstəlikləri" - Musabəyli U.S. Bakı 1972
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası V cild, səh. 18
İçinomiya

**İçinomiya** — Yaponiyada şəhər. Honşu adasının cənubunda, Aiçi prefekturasındadır.

## İqtisadiyyatı
Xüsusiləşdirilmiş toxuculuq sənayesi mərkəzidir. Tikiş və boyaq fabrikləri var. Rezin məmulatları istehsal edilir.

## Əhalisi
Əhalisi 380.000-dən çoxdur (2005).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası V cild, səh. 19
Mətn dilçiliyi

**Mətn dilçiliyi** — möhkəm daxili struktur-semantik əlaqələri olan cümlələr birliyidir. 

## Mətn dilçiliyi haqqında
Müasir dövrümüzdə aktual dilçilik sahələrindən olan mətn dilçiliyi XX əsrin 20-ci illərindən yaranmış, 50-80 ci illərdə formalaşmağa başlamışdır. Adından da göründüyü kimi, mətn dilçiliyinin əsas tədqiqat obyekti elə mətnin özüdür.  

"Mətn" sözünü ümumi şəkildə nəzərdən keçirsək, mətn sözü iki müxtəlif mənadan çıxış edə bilər. Yəni  bu söz həm geniş mənada - makromətn, həm də onun əksi olan dar mənada - mikromətn kimi nəzərdə tutula bilər. Dar mənada göstərdiyimiz mikromətnlər birləşərək geniş mənalı makromətnlər əmələ gətirirlər. Bu halda "mürəkkəb sintaktik bütöv" anlayışı ilə "mikromətn" anlayışı üst-üstə düşür. Deməli, makromətnlər mürəkkəb sintaktik bütövlər yığınıdır. Tək bir cümlə bitmiş bir fikri ifadə etdiyi halda, mürəkkəb sintaktik bütöv mürəkkəb bir fikri, hər hansı bir müəyyən informasiyanı ifadə edir. Mürəkkəb sintaktik bütöv – iki və ya daha artıq cümlənin sintaktik və formal əlaqələrlə birləşdiyi sintaktik bir vahiddir. 

Mətnin əsasını təşkil edən cümlələr birliyi müxtəlif alimlər tərəfindən müxtəlif terminlərlə adlandırılmışdır. Məsələn,  V.Q.Kolşanski abzas, İ.R.Qalperin, İ.O.Moskalskaya diskurs, K.Abdullayev mürəkkəb sintaktik bütöv, V.Q.Admoni böyük sintaktik bütöv və başqaları müxtəlif terminlərdən istifadə etmişlər. Mürəkkəb sintaktik bütöv termini daha məqsədə uyğundur. Çünki mətn daxilindəki cümlələr müəyyən vahid bir bütöv əmələ gətirirlər.

Sintaktik bütövlər mətn sintaksisinin xüsusiləşmiş tədqiq obyektidir və mahiyyət e`tibarilə “mikromətn” termini ilə sinonimdir.

Sintaktik  bütöv - əlaqəli nitqin (mətnin) cümlədən böyük elə bir bitkin mə’nalı parçasıdır ki, onu bir daha bitkin mə’nalı mətnlərə ayırmaq olmaz. Bu cəhətdən sintaktik bütövlər morfemləri xatırladır. Morfem dilin bir daha mə`nalı vahidlərə parçalana bilməyən ən kiçik mə`nalı vahidləri olduğu kimi, sintaktik bütövlər də mətnin bir daha bitkin mə`nalı mətnlərə bölünə bilməyən ən kiçik mə`nalı parçasıdır. 

## İstinadlar
Glock

**Glock** — Avstriya istehsalçısı "Glock Ges.mb" tərəfindən dizayn edilmiş və istehsal edilmiş polimer çərçivəli, qısa geri çəkilmə ilə idarə olunan, kilidli arxa yarımavtomat tapança markası. Silah etibarlılıq və təhlükəsizlik testlərində ən yüksək nəticə əldə etdikdən sonra 1982-ci ildə Avstriya hərbi və polis qüvvələrinin xidmətinə verilmişdir.

Glock tapançaları şirkətin ən gəlirli məhsuluna çevrilib və ən azı 48 ölkədə milli silahlı qüvvələrə, təhlükəsizlik agentliklərinə və polis qüvvələrinə tədarük edilib. Glock həm gizli, həm də açıq daşımada istirahət və güllə atıcılığı, evdə və özünümüdafiə üçün mülki şəxslər arasında məşhur odlu silahdır. 2020-ci ildə Glock 19 "GunBroker"də ən çox satılan tapança idi.

## Haqqında
Şirkətin ilk və şirkəti tanıdan əsas silahı "Glock-17" tapançasıdır. Gaston Glock tərəfindən hazırlanan bu tapança 1980-ci illərdə Avstriya ordusu tərəfindən təşkil edilən bir yarışmada qalib olur. Bundan sonra 80-ci illərin əvvəllərindən kütləvi şəkildə istehsal olunur. Hal-hazırda 30-dan çox ölkədə istehsal edilir.

## İstinadlar
Ariel (şəhər)

**Ariel** () — İsraildə şəhər, 1978-ci ildə əsası qoyulub. İordan çayının qərb sahilində Samariyada yerləşir. Şəhər statusunu  1998-ci ildə alıb, İudeya və Samariya dairəsinin ən böyük şəhərlərindəndir. 2010-cu il məlumatına görə, əhalisi 17700 nəfərdir, o cümlədən MDB 
ölkələrindən 7 min nəfər də orada yaşayır.
Ariel Universiteti bütün Yəhudeya və Samariya bölgəsində yeganə yəhudi ali təhsil müəssisəsidir.

## İstinadlar
Həsən Əlibəyli

**Həsən Əlibəyli** — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sabiq üzvü, "Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri tarixi" şöbəsinin müdiri, tarix üzrə elmlər doktoru, professor, Beynəlxalq Siyasi Elmlər Akademiyasının üzvü.

## Həyatı
Həsən Əlibəyli 1935-ci ildə Biləsuvar rayonunda anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirdikdən sonra 1958-1959-cu illərdə həmin fakültənin dekan köməkçisi vəzifəsində işləmişdir.
 
1959–1963-cü illərdə Əfqanıstanda fars dili mütərcimi, Əfqanıstan üzrə ekspert kimi vəzifələri icra etmişdir.

1964-1967-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Asiya Xalqları İnstitutunun aspiranturasında oxumuş və 1967-ci ildə həmin institutda "Əfqanıstanın xarici siyasətinin əsas problemləri (1946–1966-cı illər)" adlı namizədlik dissertasiyasını vaxtından dörd ay əvvəl müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsi almağa layiq bilinmişdir.

1967–1972-ci illərdə İranda metallurgiya zavodunda baş mühəndisin köməkçisi və ictimai əsaslarla SSRİ-nin İsfahandakı Baş Konsulluğunda Protokol məsələləri üzrə attaşe vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ildən 1992-ci ilə kimi Azərbaycan EA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunda elmi işçi, baş elmi işçi və İran tarixi şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1992–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının İrandakı səfirliyində müşavir və 1993–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının İranda müvəqqəti işlər vəkili vəzifəsində işləmişdir.

O, 7 aprel 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikaçılar Partiyası təmsilçisi olaraq  Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü seçilmişdir.

1989-cu ildə SSRİ Xarici İşlər Naziriliyinin Diplomatiya Akademiyasında "İranın həmsərhəd Şərq ölkələri ilə siyasi münasibətləri (problemlər və təmayüllər)" adlı doktorluq dissretasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

Görkəmli alim 2018-ci il noyabr ayının 28-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Elmi yaradıcılıq
Həsən Əlibəyli 6 monoqrafiyanın müəllifidir. Bundan başqa 120 adda məqaləsi Azərbaycanda və xaricdə müxtəlif elmi jurnal və toplularda çap olunmuşdur.

Hal-hazırda AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.

Beynəlxalq Siyasi Elmlər Akademiyasının üzvüdür.

## Əsas elmi əsərləri
* "Основные проблемы внешней политики Афганистана (1946–1966 гг.)", М., "Наука", 1979
* Иран и сопредельные страны, М., "Наука",1989 – 267 стр.
* Внешняя политика Афганистана (1946–78 гг.), М., "Наука", 1979, 208 стр. (xidməti istifadə üçün)
* Tarixin dörd günü (Prezident Heydər Əliyevin İrana rəsmi səfəri ilə bağlı), Tehran, 1994, 180 s.
* Diplomatiya, Ensiklopedik lüğət, Bakı, 2005-ci il, 578 s. (müəllflər kollektivi)
* İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (EKO), (çapa hazırlanıb)
* Beynəlxalq münasibətlərin qlobal problemləri (məqalələr toplusu), Bakı, 2006, 241 s.
* Həsən Əlibəyli. Birinci Dünya müharibəsi illərində Urmiyada türk-müsəlman əhalinin soyqırımı. Bakı, 2018

## İstinadlar
Beer-Şeva

**Beer-Şeva** (, "yeddi nəfərin su quyusu" və ya "andiçmə su quyusu"; ərəbcə بئر السبع «Bir-es-Saba») — İsrailin cənubunda şəhər.

Əhalisi — 195 400 nəfər (Mərkəzi Statistika Bürosunun
2010-cu il məlumatı). İllik artım — 0,6 % illik.

Hal-hazırda Beer-Şevada 200 min nəfər əhali yaşayır. Şəhər İsrail cənubunun inzibatı mərkəzidir. Burada bir sıra təhsil ocaqları, o cümlədən Ben-Qurion universiteti, Soroka xəstəxanası, dairə məhkəməsi, şəhər teatrı, müxtəlif dövlət idarələrinin regional şöbələri yerləşir. Şəhər həmçinin iri mədəni və sənaye mərkəzidir.

Bibliya Virsaviyası  (Təl Beer-Şeva) şəhərin şimal-qərbində yerləşir və 2005-ci ildə YUNESKO-nun ümumdünya irsi statusunu alıb.

## İstinadlar
Mümtaz (aktrisa)

**Mümtaz** (Hindcə: मुमताज़ Ərəbcə: ممتاز) () — Hindistan aktrisası.

## Həyatı
Mümtaz 31 iyul 1947-ci ildə Hindistanın Mumbay şəhərində doğulub. 1961–1963-cü illərdə 6 filmə çəkilmişdi.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Site on Mumtaz  by Arun Golas
* Print media on Mumtaz
* Profile of Mumtaz's career
* Mumtaz Biography
Dinamo Moskva QVK

**Dinamo Moskva Qadın Voleybol Komandası** — 1926-cı ildə yaradılmışdır. Komanda 1992-ci ildə dağıdılsa da, 2004-cü ildə yenidən bərpa edildi. Hal-hazırda klub ev oyunlarını paytaxdakı "Drujba" idman sarayında keçirir.
## Heyəti

## İz buraxan oyunçuları

## Uğurları
### Ölkədaxili

*  Rusiya Superliqası
**  Çempionluq (3): 2005–06, 2006–07, 2008–09
*  SSRİ Çempionatı 
**  Çempionluq (14): 1947, 1951, 1953, 1954, 1955, 1960, 1962, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1983
*  Russiya Kuboku 
**  Çempionluq (2): 2009, 2011
*  SSRİ Kuboku 
**  Çempionluq (4): 1950, 1951, 1953, 1982

### Beynəlxalq arenada

*  **[[CEV Qadınlar Çempionlar Liqası|CEV Çempionlar Liqası]]**  
**  Çempionluq (11): 1961, 1963, 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977
**  Gümüş medal (4): 1965–66, 1966–67, 1972–73, 2006–07, 2008–09

## Xarici keçidlər

*"Dinamo Moskva QVK" Rəsmi Sayt 
*"Dinamo Moskva QVK" Rəsmi VK Səhifəsi
İsrail dairələri

**İsrail dairələri** — İsrail dövlətinin əsas inzibati ərazi vahidləri. Ölkə yeddi **dairəyə** (, *«maxoz»*), 15 **yarımdairəyə** (, *«nafa»*) və 50 **təbii regiona** bölünür..__TOC__
## Dairələr

## [[Qüds dairəsi (İsrail)|Qüds dairəsi]]
* Əhalisi: 945 000 nəfər (2011)
* İnzibati mərkəzi: Qüds
* Yarımdairələri yoxdur
Dairəyə həmçinin  altı günlük müharibə (1967) nəticəsində İsrailin tutduğu ərazilər də birləşdirilib.
## [[İsrail şimal dairəsi|Şimal dairəsi]]
* Əhalisi: 1 279 200 (2011)
* İnzibati mərkəzi: Nazaret
Yarımdairələri və əhalisi:
* Аkko 
* İzreeel 
* Kineret 
* Tsfat 
* Holan

## İstinadlar
Enlil

**Enlil** — Şumer-Akkad mifologiyasında baş tanrı.

## Ümumi məlumat
Şumer allahı Enlil (bunu çox vaxt «küləklər hökmdarı» kimi tərcümə edirlər) baş allah mövqeyinə qaxdı. O, talelər cədvəlinə malik idi və bunun sayəsində dünyanın taleyini qabaqcadan görə bilirdi. Eyni zamanda təbiətin məhsuldarlığı və adamların həyatı haqqında də hökm verə bilirdi.

Enlil təbiətin dağıdıcı qüvvələri– tufan, daşqın və s. hakimi olduğundan öz şıltaqlığına əsasən adamları cəzalandıra bilərdi. Adamları, eləcə də yer üzərində mövcud olan bütün canlıları məhv etmək üçün dünya daşqınını o göndərmişdir. Mifoloji qəhrəmanlar Bilqamıs (Gilqameş) və Enkidunun başına gələn bütün bəlaların da səbəbkarı odur. Bütün bu misallar bir daha göstərir ki, atası Anu kimi Enlil də qorxunc cəza verən tanrı imiş və insanlar üçün onun etimadını qazanmaq olduqca çətin olmuşdur.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Şumerlər
*Akkad

## Xarici keçidlər
Anu

**Anu** — Şumer-Akkad mifologiyasında baş tanrı.

## Baş tanrı
Ümumiyyətlə, İkiçayarası xalqlarının tanrılar panteonu həm zəngin, həm də maraqlıdır. Burada Şumer, Akkad tanrıları ilə yanaşı, Babilistan padşahlığı dövrünün tanrıları da yerləşdirilmişdir. Əlbəttə Babil tanrılarının əksəriyyəti Şumer tanrılarıdır. Ancaq Babilistanda onları qəbul edərkən xeyli hissəsinin adlarını dəyişsələr də, onların funksiya və vəzifələri dəyişmədən qalmışdır. Şumerlərdə tanrıların daxili dünyasının ierarxiyası mövcud olmuşdur. Yəni hər bir allah özünə məxsus mövqe tutmuşdur. Çünki tanrılar panteonu cəmiyyət və dövlət qaydalarına uyğun təşkil edilmişdir. Tanrılar ierarxiyasının zirvəsində əvvəllər Şumer allahı Anu dururdu. O, özünə göylərdə məskən seçmiş səma allahı idi. Digər tanrılar isə onun övladları sayılırdı. Lakin Anu allahının bu cür yüksək mövqeyinə baxmayaraq, ona nisbətən çox az məbədlərdə pərəstiş edirdilər. O, əlçatmaz və insanlara düşmən mövqedə olan kimi anlaşılırdı və onlara müxtəlif bəlalar göndərirdi. Ona görə də onunla dindarlar arasında heç vaxt yaxınlıq və etibarlılıq münasibətləri yaranmamışdı. Təsadüfi deyildir ki, elə Şumer dövründə Anunun yerini bir sıra münasibətlərdə oğlu Enlil tutmağa başlamışdı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şumerlər
* Akkad

## Xarici keçidlər
Sakramento koloniyası

**Sakramento koloniyası** () — Uruqvayda portuqallar tərəfindən salınmış ilk koloniya.

## Tarixi

## İstinadlar
Bülənt Karslıoğlu

**Bülənt Karslıoğlu** — peşəkar voleybol məşqçisi. Türkiyə voleybolunun ən tanınmış simalarındandır. Türkiyədə Beşiktaş voleybol klubundakı işləri ilə tanınan mütəxəssis 2012-ci ildən etibarən Azərbaycan klublarından olan İqtisadçı Qadın Voleybol Komandasını çalışdırır. 2013-cü ilin yazında klubdan getsə də 2 ay sonra geri dönür.

## Uğurları
Ən böyük uğuru 2011-ci ildə Beşiktaş komandasıyla CEV Kubokunda dördlər finalına çıxmasıdır.
Azərbaycanda yaşadığı ən uğurlu sezon isə 2012-2013 mövsümü olur. Superliqanın gümüş medalına yiyələnən məşqçi gözlənilməz istefadan sonra klubumuza geri dönür və klub tarixinin ən uğurlu mövsümünü yaşayır. Avropanın ən nüfuzlu klub turnirində son 13-ə qalan Bülənt Karslıoğlu rəhbərliyindəki Bakılılar sonda Karslıoğlunun həmvətənləri Vakıfbank Günəş Sığorta komandasına məğlub olur.

## Ən maraqlı faktları
Özünəinamı ilə tanınan məşqçi tez-tez iddialı açıqlamaları ilə gündəmə gəlir. Məşqçinin "Türkiyə voleybolunun Fatih Terimi olmaq istəyirəm" sözləri bir müddət türk mediasını sallamışdır. 2013-2014 Çempionlar liqasında isə maraqlı bir fakt CEV saytına qədər gəlib çıxmışdır. Belə ki, turnirdə iştirak edən hər üç türk klubunun baş məşqçisi italyan idi. Türkiyənin ən güclü baş məşqçisi isə turnirin digər bir iştirakçısı Azərbaycan klubu İqtisadçının başında idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Bülənt Karslıoğlu Rəsmi Twitter Səhifəsi
Dharmendra

**Dharmendra** (əsl adı **Dharam Sinqh Deol** , ; ) — hind aktyoru, prodüseri və siyasətçisi.

## Həyatı

Dərməndər 8 dekabr 1935-ci ildə Hindistanın Pəncab əyalətinin Paqhvara şəhərində doğulub. Mühafizəkar bir ailədə dünyaya gəldiyindən kinoya çəkilməyi ancaq arzulaya bilərdi. O, erkən həyatını Sahnewal kəndində keçirmiş və atasının kənd məktəbinin direktoru olduğu Ludhiana əyalətinin Lalton Kalan şəhərindəki Dövlət Orta Məktəbində oxumuşdur. O, 1952-ci ildə Phagwara şəhərində ali təhsil almışdır.

Dharmendra əvvəlcə kino sənayesində heç bir aydın yolu olmadan Mumbaya səyahət etmiş, iş tapa bilmədikdən sonra Pəncabdakı evinə qayıtmış və qazma şirkətində işə düzəlmişdir. Daha sonra Filmfare jurnalının istedad axtarışı üçün bir reklamını gördükdən sonra yenidən aktyorluğa müraciət etmiş, bu reklam üçün Mumbaya qayıtmış və ikinci yeri tutmuşdur (qalib Suresh Puri sonradan ictimaiyyətin diqqətindən kənarda qalmışdır). Daha sonra o, 1960-cı ildə Arjun Hingoraninin "Dil Bhi Tera Hum Bhi Tere" romantik dramı ilə film debütünü etmişdir. Film əsasən diqqətdən kənarda qaldı və nəticədə kassada o qədər də yaxşı nəticə göstərmədi. O, ilk kommersiya uğurunu 1961-ci ildə Rameş Sayqalın "Şola Aur Shabnam" filmi ilə qazandı və ardınca Mohan Kumarın "Anpadh" (1962) və Bimal Royun "Bandini" (1963) kimi hit filmləri ilə hind dilində ən yaxşı bədii film nominasiyasında Milli Film Mükafatını qazandı.

## Filmoqrafiya

* Çiçək və daş (film, 1966)&nbsp;— 1966… Shakti Singh / Shaaka
* Gözəl və məğrur (film, 1970) 1970
* Zita və Gita (film, 1972)&nbsp;— 1972… Raka
* Mənim adım Kloundur (film, 1972)&nbsp;— 1972… Mahender Kumar
* Sevimli Raca (film, 1972)&nbsp;— 1972… Rajkumar Singh «Raja»
* Qisas və qanun (film, 1975)&nbsp;— 1975… Viru
* Məhəbbətin əbədi nağılı (film, 1977)&nbsp;— 1977… Dharam Sinqx
* Əlibaba və qırx quldur (film, 1979)&nbsp;— 1979… Əlibaba
* Yanan qatar (film, 1980)&nbsp;— 1980… Ashok
* Raziyə Sultan (film, 1983)
* Üç muşketyor kimi (film, 1984)&nbsp;— 1984… Şankar
* Həsrətli (film, 2005)&nbsp;— 2005

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Hema Malini

## Xarici keçidlər
* 
* Сайт Деолов
* Видеосайт Деолов на Youtube
Uruqvay tarixi

**Uruqvay tarixi** (; ) — Uruqvayın ümumi tarixini əhatə edir.

## Erkən koloniyalaşma dövrü

İspanlar Uruqvaya 1516-cı ildə gəldilər. XV əsrdən etibarən ərazidə yayılmağa başlayan müxtəlif xətəliklər, qızıl və gümüş ehtiyatlarının az olması səbəbindən XVI və XVII əsrlərdə Uruqvayda yeni yerləşim sahələri məhdud sayda salınmışdır. Latın Amerikası bölgəsində üstünlük əldə etməyə çalışan ora əsrlərdə Avropanın iki böyük dəniz dövləti Portuqaliya imperiyası və İspaniya imperiyası Uruqvay üzərində nüfuz üstünlüyü əldə etmək üçün bir-biri ilə mübarizəyə başladı. 1603-cü ildə İspaniya imperiyası tərəfindən kənd təsərrüfatını inkişaf etdirmək üçün ölkədə camış fermaları yaradılır. Uruqvayda ilk koloniya 1624-cü ildə İspanlar tərəfindən salınır və Neqro çayının sahilində yerləşən həmin koloniya Soriano adlandırılır. İspaniya imperiyasının ərazidə möhkəmlənməsindən narahat olan Portuqaliya imperiyası 1669-1671-ci illərdə Sakramento koloniyasının əsasını qoyur və əlavə hərbi məqsədli bir necə qala inşa edir. İspaniya imperiyası Portuqaliyalı dəniz səyyahlarına və ölkəyə gələn Portuqal din misyonerlərinə qarşı ərazidə İspan yaşayış məntəqlərinin sayını sürətlə artırmağa başladı. İspaniya imperiyasını narahat edən məsələlərdən biridə Braziliya - Uruqvay sərhəddində portuqal dilində danışan və onların tərəfini tutan yerli etnik əhalinin artması idi.

Uruqvayın indiki paytaxtı olan Montevideo şəhəri XVIII əsrin əvvəllərində İspanlar tərəfindən hərbi məntəqə kimi salınmışdır. Qısa zamanda hərbi şəhərçik olmaqdan çıxan Montevideo liman şəhəri kimi sürətlə inkişaf etməyə başladı. XIX əsrin ortalarında şəhər iqtisadi baxımdan yaxınlıqda yerləşən Buenos Ayres şəhəri ilə rəqabət aparırdı. XIX əsr Uruqvay üçün uğurlu olmadı. Ölkə hələ də iki imperiya arasında mübahisə predimeti olaraq qalırdı və bu hal ölkə iqtisadiyyatına bir başa mənfi təsirini göstərirdi. İspaniya imperiyası və Portuqaliya imperiyasının ardınca Britaniya İmperiyasıda bu nüfuz yarışına qoşuldu. 1806-1807-ci illərdə Britaniya İmperiyası Napoleon müharibələrinin bir parcası olaraq Montevideo və Buenos Ayres şəhərlərini ələ keçirməyə başladı. Çətin günlərini yaşayan İspaniya imperiyası ingilislərə ciddi müqavimət göstərə bilmədi və nəticədə Montevideo 1807-ci ildə işğal edilidi.

## İstinadlar
Şeyx Məhəmməd Rasizadə

**Şeyx Məhəmməd Abdulla oğlu Rasizadə** () — maarif xadimi, müəllim və şair. Hüseyn Cavidin böyük qardaşı və Azərbaycan Respublikasının baş naziri Artur Rasizadənin babasıdır.

## Həyatı
Şeyx Məhəmməd Hacı Abdulla oğlu Rasizadə 15 mart 1878-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. Təbrizdə, Urmiyada ehtimal ki, bir müddət Tehranda ruhani təhsili almış, 1917-ci ildə İrəvan maarif idarəsində kurs bitirmişdir.

Ruhani təhsil almasına baxmayaraq, 1906-cı ildə Naxçıvanda üsuli-cədid məktəbinin ("Məktəbi-xeyriyyə") yaradıcılarından biri kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamış, ömrünün sonunadək buradakı orta məktəblərdə pedaqoji və kənd təsərrüfatı texnikumlarında türk dili və ədəbiyyatından dərs demiş, Həsən Əliyev, Məmməd Cəfər, Heydər Əliyev, Abbas Zamanov, Yusif Məmmədəliyev kimi gökəmli şəxslərin müəllimi olmuşdur.

Şeyx Məhəmməd həmçinin istedadlı şairi olmuş, XX əsrin əvvəllərindən "Şərqi-Rus", "Həyat", "İrşad", "Tazə Həyat", "Təkamül", "İqbal", "Füyuzat", "Açıq söz", "Hürriiyət" kimi qəzet və jurnallarda, sonralar isə Sovet mətbuatında, xüsusilə "Şərq qapısı" qəzetində xalqı maarif, elm və mədəniyyətə səsləyən şeirlər dərc etdirmişdir.

"Yeddi qız", birinci dünya müharibəsindən bəhs edən "1914-cü il" (bəzi parçaları 1935-ci ildə "Şərq qapısı" qəzetində dərc olunmuşdur) adlı kiçik poemaları vardır. Fars dilini mükəmməl bilən Şeyx Məhəmməd bu dildə də şeirlər yazmış, o cümlədən, fars şairi Firdovsiyə şeir və poema həsr etmiş, onun "Şahnamə"sindən parçaları ("Sultab Mahmuda həcv" və s.) dilimizə çevirmiş, Firdovsi haqqında tədqiqat aparmış, bununla əlaqədar görkəmli şərqşünas K. Smirnovla məktublaşmışdılar.

"Azərbaycan tədqiq və tətəbbö cəmiyyəti" Naxçıvan şöbəsinin tarix, ədəbiyyat bölməsinə rəhbərlik edən Şeyx Məhəmməd (Şərur qəzasında aparılmış ibtidai tədqiqat haqqında məqaləsi "Azərbaycanı öyrənmə yolu" jurnalının 1930-cu ildə 4–5-ci saylarında dərc olunmuşdur) Naxçıvan folklorunun toplanması sahəsində də diqqətəlayiq iş görmüşdür.

Ömrünün son illərində, xüsusilə H. Cavidin həbsindən sonra təzyiq və təqiblərə məruz qalmışdır.

1939-cu ilin dekabr ayının 24-də vəfat etmişdir. Ədəbi irsi H. Cavidin Bakıda və Naxçıvandakı xatirə muzeylərində saxlanılır.

## Mənbə
* Naxçıvan Ensiklopediyası

## Nəsil ağacı
Yerusəlim dairəsi

**Qüds dairəsi** — İsrailin yeddi inzibati ərzi vahidindən biri. Ərazisi 653&nbsp;km² (Şərqi Qüds də daxil olmaqla). İnzibati mərkəzi həm də İsrailin paytaxtı olan Qüds şəhəridir.

## Əhalisi
İsrailin Mərkəzi Statistika Bürosunun məlumatına görə, 2011-ci ildə dairədə 945 000 nəfər yaşayırdı:

* Yəhudilər: 635 200 nəfər (67,2 %)
* Ərəblər: 293 800 nəfər (31,1 %)
* Digəriləri: 16 000 nəfər (1,7 %)

Qeyri-yəhudi əhalinin sayı 28,3 % müsəlman, 1,8 % xristian və 1,4 % dinini qeyd etməyənlərdir..

## İstinadlar
Düzkənd (Şörəyel)

**Düzkənd**, **Axuryan** — Düzkənd rayonunun mərkəzi.

## Tarixi
Düzkənd İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd olmuşdur. [*133, 89*]. İndi Ermənistan adlanan ərazidə sovet hökuməti qurulandan sonra – 31 dekabr 1937-ci ildə yaradılan Düzkənd rayonunun mərkəzi olmuşdur.
XVIII əsrə aid mənbədə — "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Böyük Düzkənd, Kiçik Düzkənd adlı iki kəndin adı göstərilir. Erməni mənbəyində Düzkənd kəndinin digər adı kimi Böyük Düzkənd göstərilir. Görünür, sonralar Böyük Düzkənd və Kiçik Düzkənd kəndləri birləşdirilmişdir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim türk dilində "düzənlik, çöl düzəngah" mənasında işlənən düz sözünə kənd coğrafi nomeninin artırılması yolu ilə yaranmışdır. Relyeflə bağlı düzələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7. XII.1945-ci il fərmanı ılə adı dəyişdirilib Axuryan qoyulmuşdur. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Şiralel nahiyəsində kənd adı kimi qeyd olunmuşdur. 1931-ci ildən 1950-ci ilədək Düzkənd rayonu və onun mərkəzinin adı idi.

## Əhalisi
1828-ci ilə kimi azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828–1829-cu illərdə Türkiyədən köçürülmüşdür. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Fars bəylərbəyliyi

**Fars bəylərbəyliyi** — Səfəvilər dövlətinə bağlı bölgələrdən biri.

## Tarixi
XVI əsrin əvvəlindən I Şah İsmayıl Səfəvi Fars ostanının ağqoyunluların əllərindən alıb orda Zülqədər elini yerləşdirdi. Bəylərbəyiliyinin paytaxtı Şiraz şəhəri idi.

Şah İsmayıl hicri 909-cu ildə (1503 = Sıçğan ili) Farsı fəth etdikdə, bu geniş bölgənin valiliyini İlyas bəy Hacılar-Zülqədərə vermişdi. Fəqət ertəsi il bir səhvi üzündən onu öldürtdüyü kimi, yerinə təyin etdiyi Süleyman bəyi də eyni aqibətə uğratdı. Bunun üzərinə Şiraz valiliyinə Avşar Mənsur bəy gətirildi. Mənsur bəy, Ağqoyunlu Uzun Həsən bəyin hələ Diyarbəkirdə ikən yaxın əmirlərindən biri olub İranın fəthi üzərinə ona Kuhgiluyə valiliyi verilmişdi. Şah İsmayılın Farsı ələ keçirdiyini görən Mənsur bəy başına Qızılbaş tacını geyərək dirliyini mühafizə edə bildi. Ancaq Mənsur bəyin Şiraz valiliyi çox az sürmüş və bura yenə Zülqədər elindən Əmət bəyə (Sarı Şeyxlü obasından) verilmiş və Əmət bəy bu təyinatdan sonra Xəlil sultan ləqəbi ilə anılmışdır. Ancaq Çaldıran savaşında boşluq göstərdiyi ittihamı ilə Xəlil Sultan da öldürülərək yerinə Zülqədərin Çiçəkli obasından Qorucu Başı İzzəddin təyin edildi. Bunun ləqəbi də Əli Sultan idi. Zülqədərlilər Şah Abbasın zamanınadək Fars bölgəsini əllərində tutdular. Öncə vurğulandığı kimi, Diyarbəkirdə öldürülən Dülqədirli Əlaüddövlənin oğlu Şah Ruh Bəyin oğulları Məhəmməd və Əli, İsmayılın yanında olduqları kimi, Dülqədir bəyliyinin 1515-də Şahsuvar Oğlu Əli Bəyə verilməsi üzərinə Zülqədərlilərin bir qismi Şah İsmayılın xidmətinə keçdilər.

## Vilayətləri
*Şiraz
*Abadə
*Darab 
*Çəhrom 
*Fəsa
*Kazerun
*Neyriz
*Lar

## Mahalları
*Firuzabad

## Nahiyələri

## Hakimləri
*İlyas bəy Hacılar-Zülqədər, (1503-1505)
*İbrahim xan Zülqədər
*Əli sultan Zülqədər
*Şahrux xan Tatılı-Zülqədər
*Yaqub xan Zülqədər
*Bünyad xan Zülqədər
*Hüseyn xan Qacar
*Fərhad xan Qaramanlı
*Allahverdi xan
*İmamqulu xan
*Lütfəli xan Dağıstani (1717-1720)

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Zülqədər eli, Bakı: Şərq-Qərb, 2011,-156 səh.

## Həmçinin bax
*Fars ostanı
Amasiya (Ağbaba)

**Amasiya** — Amasiya rayonununda kənd və eyniadlı rayonun mərkəzi.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Vedi (dəqiqləşdirmə)

* Böyük Vedi — indiki Vedi şəhəri.
* Kiçik Vedi — Vedibasar mahalında kənd.
* Vedi rayonu — Ermənistanda rayon.

## Həmçinin bax
* Vedibasar mahalı
Qızıl Qoç

**Qızıl Qoç**, **Qukasyan**, **Aşosk** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Ağbaba mahalı ərazisində kənd. Qızıl Qoç rayonunun mərkəzi. İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında (İndi Qukasyan rayonunda) kənd adı

## Tarixi
1878-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1938-ci ildə kənd ermənicə Verin Qukasyan adlandırılmışdır. 1956-cı ildən Qukasyan rayonunu mərkəzinə çevrildikdən sonra 1960-cı ildə "Verin" sözü atılmışdır. 1990-cə ildə ermənicə Aşosk adlandırılmışdır. Kənd süxuru qırmızı rəngə çalan yaylaq yerinin adındandır. Yaylağın adındakı "qoç" sözü qırmızı rəngli daşdan yonulmuş "qoç daşların"ı (qoç heykəllərini) bildirir. Azərbaycan və Ermənistan ərazisində qoç heykəllərin (qoç daşlarının) mənşəyi mə'lum deyil. Lakin onların türk mənşəli xalqlara mənsub olması şübhəsizdir, heç olmazsa ona görə ki, Sibirdə е.ə. 700–100-cü illəri əhatə edən Taqar arxeoloji mədəniyyətinin əhatə etdiyi Yeniseyətrafı ərazidə və Minusin çökəkliyində qoç heykəlləri aşkar edilmişdir.  Azərbaycanda at və qoç heykəlləri Gədəbəy, Kəlbəcər, Daşkəsən və Naxçıvanda, Türkiyə ərazisində, o cümlədən Ahisaqada, Diyarbəkirdə, Pasianda, Ərzincanda, Çıldırda və Vanda vardır

## İstinadlar
Artaşat

**Qəmərli**, **Artaşat** — Ermənistan Respublikasının Ağrı vadisində, Gərnibasar mahalı ərazisində Qəmərli rayonunun mərkəzi, şəhər.

## Tarixi

## İstinadlar
Eleonora Marks

**Eleonora Evelinq** (**Marks**; ; ) — Böyük Britaniya sosialist və qadın hərəkatının fəal üzvü.

## Həyatı
1855-ci il yanvarın 16-da Londonda anadan olmuşdur. O, Karl Marksın kiçik qızı, ingilis sosialisti Eduard Evelinqin isə həyat yoldaşı və silahdaşı olmuşdur.

Eleonora 1898-ci ildə martın 31-də Londonda vəfat etmişdir.

## İnqilabda rolu
Eleonora Britaniyada ilk sosialist təşkilatının yaradıcılarından biri olmuşdur. O, bununla yanaşı "yeni tred-yunionlar" hərəkatında fəal iştirak etmiş, qadınlar arasında böyük iş aparmışdır. İkinci İnternasionalın bir sıra konqreslərində tərcüməçi olmuşdur. O, İngiltərə və Almaniyanın sosialist mətbuatında fəal iştirak etmişdir. Atası K. Marksın bir sıra əsərini çapa hazırlamışdır. Eleonora Karl Marks və Fridrix Engels haqqında xatirələrin müəllifidir.

## İstinadlar
Sumqayıt Şahinləri RK

**"Sumqayıt Şahinləri"** Reqbi Klubu — Sumqayıt şəhərini təmsil edən reqbi klubu.

## Tarixi
Sumqayıt Şahinləri reqbi klubu 2004-cü ildə Sumqayıt şəhərində yaradılmışdır.

## İstinadlar
Srvena Zvezda Belqrad QVK

**"Srvena Zvezda"** — Çoxulduzlu, Qızılulduz kimi tanınan serb qadın voleybol klubu Belqrad şəhərini təmsil edir. Zrvena Zvezda idman klubunun voleybol şöbəsidir. Bununla yanaşı klubun kişi voleybol klubu da fəaliyyət göstərir. Klub hal-hazırda 27 ölkə çempionluğu və 17 ölkə kuboku ilə Serbiyanın ən titullu voleybol komandasıdır.

## Tarixi
### Yarandığı ildə
Srvena Zvezda Belqrad Qadın Voleybol Komandası 1946-cı ildə yaradılmışdır. Bu idman klubunun basketboldan sonra ikinci şöbəsi idi. Komandanın düzgün formalaşmaması səbəbi ilə qırmızı-ağlar   əsas liqaya vəsiqə qazana bilmədi. Artıq 1947-ci ildə  vəziyyət yaxşılaşmışdır. Klubun ilk mühüm addımı isə gənc komandanın yaradılması idi.

### Əllinci illər
Əllinci illərdə Serbiya çempionatının açıq-aşkar ən güclü komandası Partizan idi. Ancaq hər kəsin dilində Srvena Zvezda ilə gələn yeni nəsil var idi. Komanda ilk çempionluğunu 1959-cu ildə əldə etdi. Qızılulduz bundan sonrakı iki mövsümdə kürsünü əzəli rəqibi Partizana qapdırdı.

### Altmışıncı illər
Bundan sonra onlar, ardıcıl 6 ölkə çempionluğu yaşayaraq Serbiya voleybolunda Srvena hakimiyyətinin başladığını hər kəsə göstərdilər. Klub 1968-ci ilə qədər adını beş dəfə dəyişməsinə baxmayaraq sonda ənənəvi adını yenidən aldı.

### Səksəninci illər
Klub tarixində ən yaxşı nəsillərdən biri 1976-cı ildə gəldi.Bu nəsil Avropa Çempionlar Liqasının yarı finalına qədər yüksəldi. Yekunda  qırmızı-ağ qadın voleybolçular Belçika klubuna məğlub olaraq mübarizəni yarımfinalda dayandırır. Bu Yuqoslaviya qadın  voleybolunun klublar kateqoriyasındakı ən böyük uğuru idi. Klub 1982 və 1983-cü illərdə beynəlxalq səhnədə əhəmiyyətli uğurlar qazandı. 1986-ci  CEV kubokunun (indiki adıyla Challenge Kuboku) final four mərhələsinə çıxmış və yarımfinalda İtaliyanın Nelson Reggio Emilia komandasına məğlub olmuşdur, lakin üçüncülük maçında Türkiyənin Arçelik İstanbul komandasını yenərək turnirin bürünc mükafatlarına yiyələnmişdir.

### Son illər
1992-ci ildə klub ölkə daxilindəki bütün kubokları qazandı.Yuqoslaviyada baş verən daxili savaşların nəticəsində bir neçə il ölkə çempionatı oynanılmadı. 2002-ci ildə Zoran Terziç rəhbərliyində böyük çıxış yaxalayan belqradlılar sonrakı illərdə Anja Spasojevic və Ivana Derisilo kimi dünyaca məçhur voleybolçular yetişdirmişdir. 2008-ci ildə CEV Kubokunda qazanılan final four bileti klubun 22 il sonra Avropa arenasında qazandığı ən böyük uğur idi. 2008-ci ildəki final four yarışlarının Belqrada verilməsi qırmızı-ağlar üçün bəlkə də bir CEV kuboku qazanmaq şansı idi.Yerli azərkeşlər də turnirin son iki oyununda Zrvezdaya dəstək oldu. Mərkəzi arenada böyük izdiham olsa da belqradlılar medal kürsüsünə bu səfər çıxa bilmədi. 2011-ci ildə yenə müvafiq turnirin yarımfinalına qalan komanda bu səfər də çempionluq yaşaya bilmədi. Finalda-Bakıdakı oyunda İtaliyanın Yamamay klubuna məğlub olaraq, Avropada daha bir gümüş medal qazanıldı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Srvena Zvezda FK

## Xarici keçidlər
Şimal dairəsi (İsrail)

**İsrail şimal dairəsi** (, ) — İsrail Dövlətinin yeddi inzibatı ərazi vahidindən biri. Ərazisi - 4638 km², quru ərazisi — 4478 км². Holan yüksəklikləri  (1 154 km²) olmadan ərazisi 3484 km² (o cümlədən quru ərazisi — 3324 km²). Dairənin inzibati mərkəzi və ən böyük şəhəri Nazaretdir.

1981-ci ildə qəbul edilmiş Holan yüksəklikləri haqqında qanuna uyğun olaraq onlar şimal dairəsinin bir hissəsidir. Bu beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilmir (BMT Təhlükəsizlik Şurasının  497 saylı qətnaməsi).

## Demoqrafiya
İsrail Mərkəzi Statistika Bürosunun məlumatına görə dairədə 2011-ci ildə  1 279 200 nəfər yaşayır, o cümlədən:
* Ərəblər: 680 200 nəfər (53,17 %)
* Yəhudilər: 567 700 nəfər (44,37 %)
* Digəriləri: 31 300 nəfər (2,44 %)

Dinə etiqad:
* İudaizm: 523 400 nəfər (44,2 %)
* İslam: 443 800 nəfər (37,4 %)
* Druzlar: 93 000 nəfər (7,8 %)
* Xristianlar: 87 500 nəfər (7,4 %)
* Digəriləri: 35 400 nəfər (3,0 %)

Əhali sıxlığı dairədə 265 nəfər/km² təşkil edir. Şimal dairəsi ərəblərin çoxluq təşkil etdiyi yeganə dairəsidir.

## İnzibatı bölgüsü
Şimal dairəsi aşağıdakı altdairələrə bölünür:
* Tsfat (98 000 nəfər)
* Kineret (98 100 nəfər)
* İzreel (430 400 nəfər)
* Akko (536 300 nəfər)
* Holan (39 800 nəfər)

## Həmçinin bax
* İsrail dairələri
* Holan yüksəklikləri

## İstinadlar
Millionaires (The Script mahnısı)

**"Millionaires" mahnısı** — The Script rok qrupunun #3 albomundan olan bir trekdir.

Mahnının qısa məzmunu bundan ibarətdir ki, guya həyatdakı hər şeyin pul, var-dövlət olmadığını və insanın əsl varlılığının məhz ürəkdə, yəni hislərdə olduğunu göstərir. Mahnının klipi 12 İyun 2013 tarixində çəkilmişdir və hələ ki klipin baxış sayısı 4 milyona yaxındır. Qrup üzvləri özləri də müsahibələrində bildirmişlər ki, bu klip qrupun ən uğursuz klipləri arasındadır.
Teleqram

**Teleqram** ( — uzaq,  — yazı)  — teleqraf vasitəsilə ötürülən məlumat.

## Tarixi
21 oktyabr 1832-ci ildə dünyada ilk teleqram Pavel Lvoviç Şillinqin Sankt-Peterburqdakı mənzilində yerləşdirilmiş elektromaqnit teleqraf aparatından göndərilmişdir. Bu teleqramın mətni on sözdən ibarət idi.

6 yanvar 1836-cı ildə amerikalı ixtiraçı və rəssam Samuel Morze Nyu-Cersi ştatının Morristaun şəhərində teleqraf aparatını nümayiş etdirmiş və bu aparat vasitəsilə özünün yaratdığı kodla ilk teleqramı göndərmişdir. Teleqramın ötürmə məsafəsi 3 km-ə yaxın, mətni isə bir neçə sözdən ibarət idi: "A patient waiter is no loser" ("Səbir edən heç vaxt uduzmur"). Bu tarixdən etibarən bütün dünyada məlumatın teleqraf vasitə- silə ötürülməsində standart kimi Morze əlifbasından istifadə edilməyə başlanmışdır. Əlifbanın hər bir hərfi nöqtə və tirelərdən ibarət idi. Bu işarələrin müxtəlif say və ardıcıllığı müəyyən hərf bildirirdi. Morzenin quraşdırdığı 60 kilometrlik teleqram xətti ilk dəfə prezident seçkilərinə dair məlumatların verilməsində istifadə olunmuşdur.

## Ədəbiyyat

* Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
İsrail (dəqiqləşdirmə)

**İsrail**:
* İsrail Dövləti
* İsrail — İncil patriarxı İakov
* İsrail torpağı
* İsrail çarlığı
* İsrail — İsrail övladları, yəhudilər
* İsraili — İsrail nəslinə mənsub, İsrail nəslindən olan
* İsrail (ad) — kişilərə verilən şəxsi ad.
* İsrayıl — kişilərə verilən şəxsi ad.

## Həmçinin bax
* İzrael

## İstinadlar
İsrail (ad)

**İsrail** — kişilərə verilən şəxsi ad.

Yaqub peyğəmbərin ləqəbi. Sonradan onun soyundan gələnlər İsrailoğulları deyə anılmışlardır. İsrailoğulları, Quranda çox sıx istifadə edilən bir addır.

* İsrail Ori — Erməni milli hərəkatının rəhbərlərindən biri.
* Katolikos İsrail — Albanların LXXXXI yaxud LXXXXII katolikosu.

## Həmçinin bax
* İsrayıl
* İsrail (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar
Təlafər qəzası

**Təlafər qəzası** (ərəbcə: قضاء تلعفر) — İraq Respublikasının Ninəvə mühafazasında inzibati ərazi vahidi. Qəzanın inzibati mərkəzi Təlafər şəhəridir.

## Ərazisi
2009-cu ilə olan rəsmi məlumata əsasən qəza 4.453&nbsp;km² ərazini əhatə edir.

## İnzibati-ərazi bölgüsü

İnzibati cəhətdən dörd nahiyyəyə (ərəbcə: ناحية) bölünür: Təlafər nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية تلعفر), Zimmər nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية زمار), Rəbiyyə nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية ربيعة) və Ayadiya nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية العياضية)

## Əhalisi
10 oktyabr-20 dekabr 2009-cu il siyahılarına əsaslanan rəsmi təxminlərə görə Təlafər qəzasının əhalisi həmin tarixdə 425.861 nəfər olmuşdur. Eyni təxminlərə görə bütün Nineva mühafazasında 3.106.948 nəfər əhali yaşamışdır. Və bu rəqəmlər nəzərə alındıqda məlum olur ki, Təlafər qəzasında yaşayan əhali bütün mühafazada yaşayan əhalinin 13.71%-ni təşkil edirdi. Qəzanın inzibati mərkəzi olan Təlafər şəhəri monoetnik türkman şəhəridir. Şəhərdə yaşayan türkmanaların 75%-i şiə, 25%-i isə sünni müsəlmanlardır.
### Etnik tərkibi

#### Tayfalar
Bütün qəza əhalisi oturaq olsa da tayfa quruluşunu saxlamışdır və qəza ərazisində toplam 82 tayfa yaşayır. Onalardan 51-i türkman tayfasıdır.
***Halaybeq** — sünni müsəlman, etnik türkman, əsasən Təlafər şəhəri.
***Çələblər** — sünni müsəlman, etnik türkman, Təlafər şəhəri.
***Əli Dövləti** — sünni müsəlman, etnik türkman, Təlafər şəhəri, Buxur kəndi, Şeyx İbrahim kəndi.
***Himmətli** —
***Fərhadlılar** —
***Qaplanlı** —
***Pir Nazarlı** —
***Bekkerli** —
***Səlbi** — sünni müsəlman, etnik türkman, Təlafər şəhəri.

## İstinadlar