open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Coffri

**Robert Coffri** (əsl adı və soyadı – Abdulla Caffa Ənvər Bəy Xan, Ənvər Bəy Khan) (24.12.1930, Sietl –25.3.1988, Nyu-York) — Amerika baletartisti, xoreoqraf, pedaqoq.

## Həyatı
1941-ci ildən Sietldə M.E. Uellsdən dərs almışdır. 1950-ci ildən Nyu-Yorkda, Amerika baleti məktəbində A.N. Obuxov və P.N. Vladimirovdan klassik rəqsi, Ali Səhnə Sənəti Məktəbində M. O’Donnel və G. Şurrdan modern rəqsi öyrənmişdir. 1949–50-ci illər -də R. Petinin “Paris baleti”ndə, 1951–53-cü illərdə M. O’Donnelin Amerika truppasında işləmişdir. 1948-ci ildən estradada çıxış etmiş, özü üçün, M. Ramberin şirkəti (1955, London) və b.-ları üçün rəqslər qurmuşdur.

## Fəaliyyəti
1952-ci ildə Nyu-Yorkda “Amerikan balle senter” studiyasını və 1954-cü ildə studiyanın əsasında “Robert Coffri balle konsert” truppasını təşkil etmişdir. C. Fildin musiqisi əsasında “İlahələrin rəqsi” və F. Pulenkin musiqisi əsasında “Bal-maskarad” (hər ikisi 1954), A. Şönberqin musiqisi əsasında “Ay Pyerosu” (1955) tamaşalarını hazırla mışdır. 1956-cı ildə C. Arpino ilə birlikdə “Robert Coffri tietr balle” truppasını yaratmış (truppa bir neçə dəfə adını dəyişmişdir, 1966-cı ildən “Siti senter Coffri balle”, 1977-ci ildən “Coffri balle”; 1982-ci ildən Los-Ancelesdə, 1995-ci ildən Çikaqoda), L. Harrisonun musiqisi əsasında “Qamelan” (1962) baletini, K. Sirkusun musiqisi əsasında “Astarta” (1967) rok-baletini, R. Vaqnerin musiqisi əsasında “Xatirələr” (1973) baletini səhnəyə qoymuşdur. Sonralar baletmeysterlikdən uzaqlaşaraq, pedaqoq və bədii rəhbər işləmiş, müasir xoreoqrafları (T. Tarp, A. Eyli, U. Forsayt) teatra dəvət etmişdir. 1910–30-cu illərin repertuarlardan çıx mış əfsanəvi baletlərinin tamaşaları [K. Yossun (“Yaşıl masa”, F. Koen, 1967), L.F. Myasinin (“Parad”, E. Sati, 1973), V.F. Nijinskinin (“Müqəddəs bahar”, İ.F. Stravinski, 1987) və b.] truppanın ən böyük uğurlarından olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Balet
* Teatr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cerald Arpino və Robert Coffri Fondu
* Nyu-York şəhərində Coffri balet məktəbi
Ançar

**Ançar (Antiaris)** – tut fəsiləsindən bitki cinsi. Birevli ağac və ya kollardır. Asiyanın, Afrikanın tropik qurşaqlarında və Madaqaskar adasnda 5–6 növü məlumdur. Ən çox yayılan zəhərli ançar (A.toxicaria) növü – həmişəyaşıl ağac olub (hünd. 40 m-ədək), çətiri kiçik və dəyirmidir; yarpaqları yumurtavarı-uzunsovdur. Afrikadan Cənubi Çinədək və Fici adalarında yayılmışdır. Tərkibində zəhərli süd şirəsi vardır. Aborigenlər ondan ox ucluqlarına sürtmək üçün istifadə edirdilər. Uzun müddət ançar həddən artıq zəhərli bitki hesab edilirdi. Tədqiqatlar onun qeyri-adi zəhərliliyə malik olmasının şişirdildiyini göstərmişdir.

## İstinadlar
Codhpur

**Codhpur**, Marvar — Hindistanın şimal qərbində, Racəstan ştatında şəhər.

## Əhalisi
Əhalisi 959,6 min (2007). Marvar səhrasının kənarında yerləşmişdir. Nəqliyyat qovşağı.

## Tarixi
1459-cu ildə racputların Rathor sülaləsindən olan maharacə Rao Codha tərəfindən salınmışdır. Racəliyin paytaxtı idi. 1818-ci ildə Böyük Britaniyanın Hindistandakı mülklərinə qatıldı. Hindistan müstəqillik qazandıqdan sonra Racəsthan ştatının tərkibindədir (1949-cu ildən). Şəhərdəki təpənin zirvəsində qalın divarları və 7 darvazası olan 1459-cu ildə əsası qoyulmuş, 16–18-ci əsrlərdə tamamlanan Mehranqarh qalası yerləşir (Hindistanda ən böyük qalalardan biri). Daxilində maharacələrin sarayları (o cümlədən Moti-M hal, 1595–1619), zərif naxışlı memarlıq detalları və çoxlu heykəltaraşlıq bəzəkləri ilə seçilən, Çamunda – Mataci məbədi (15-ci əsr) saxlanılmışdır.

## Mədəniyyəti
Təpənin ətəyində, şəhərin düzən hissəsində təqribən 10&nbsp;km uzunluğunda divarla (1532–73) əhatə olunmuş 16–19-cu əsrlərə aid məbədlər (divar rəsmləri, 18–20-ci əsrin əvvəlləri), naxışlarla bəzədilmiş yaşayış evləri, Codhpur hökmdarlarının mərmər kenotafı və memorialı (Casvand-Thada, 1899), Can-Mandi örtülü bazarı yerləşir. Möhtəşəm Umayd Bhavan sarayı (1929–44, memar Q.V. Lankaster; hazırda maharacənin iqamətgahı, mehmanxana və muzeydir) özündə hinduist memarlığı və ardeko üslubu element lərini birləşdirir. Codhpuru brahmanların evlərinin rənginə görə “mavi şəhər” adlandırırlar. Mərkəzi quraq zonanın ETİ (1959), universiteti (1962); toxuculuq, metal emalı, kimya-əczaçılıq sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir. Bədii sənətkarlıq inkişaf etmişdir. Codhpurun şimal qurtaracağında qala, məbəd xarabalıqları, qədim Mandora şəhərinin bağları var. Codhpur yaxınlığındakı qədim Osian şəhərində 8–11-ci əsrlərə aid məbədlərin qalıqları saxlanılır.

## Şəkillər

Mehrangarh Fort.jpg|Mehranqarh qalası
Jaswant Thada Dawn.jpg|Casvand-Thada 
Jodhpur, India, Jodhpur Clock Tower (Ghanta Ghar).jpg|Qanta Qar
Jodhpur, India, Panorama of Jodhpur.jpg
Jodhpur, India, Gate of Mehrangarh Fort.jpg
Jodhpur, India, Mehrangarh, Cannon.jpg


## Həmçinin bax
* Hindistan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi internet saytı
* Racəstanın turizm saytında Codhpur
Anderson Taliska

**Anderson Taliska** və ya **Taliska** () — braziliyalı peşəkar futbolçu. "Fənərbaxça" klubunun hücumçusudur. Bəzən yarımmüdafiəçi kimi də çıxış edir.

## Klub karyerası

### Bahiya
Sübhanqulu şah

**Sübhanqulu şah** — Qütbşah, Qolkonda hökmdarı.

## Həyatı
1543-cü ildə Heydərabadda doğulmuşdu. Atası Cəmşidqulu bəy Baranlı, anası Bilqız Zaman xanımdır. Hakimiyyətə gələndə hələ 7 yaşı vardı. Anası *Racmata (Şah anası)* Bilqız Zaman Əhmədnaqarda yaşayan Eynəlmülk Səif xanı qəyyumluğa çağırmışdı. Lakin Səif xanın hakimiyyəti öz əlində toplaması bəzi əmirləri narahat etdi və onlar Cəmşidqulunun qardaşı İbrahimqulunu taxta çağırdılar. İbrahimqulu bəy 7 ay sonra - 1550-ci ilin iyulunda taxta çıxdı.

## Mənbə
* Teluqu dilindəki Vikipediyada məqaləsindən tərcüməyə baxın.
Seraikilər

**Seraikilər** (seraiki dilində: سرائیکی) — mərkəzi və cənub-şərqi Pakistanda, cənubi Pəncabda yaşayan etnik qrup. Dilləri seraiki dilidir.

Seraikilərin əsas dini İslam dinidir. Cüzi bir hissəsi Xristian, İnduizm və Siqhizm dinlərinə etiqad edir.
İbrahimqulu şah

**İbrahimqulu şah Vali** — Qolkonda hökmdarı, ilk dəfə Sultan titulundan istifadə etmişdir.

## Həyatı
Sultanqulu şahın üçüncü oğlu idi. 1518-ci ildə doğulmuş, qardaşı Cəmşidquludan qorxduğu üçün 1543-cü ildə Vicayanaqara qaçmışdır. O, burada Teluqu dilini də mükəmməl öyrənmişdi. Onun dövründə şiələrdən əlavə hindular da dövlət vəzifələrinə gətirilirdi.

## Talikota döyüşü
Vicayanaqar imperiyasının böyüməsindən qorxuya düşən Əhmədnaqar, Bicapur, Berar və Bidar sultanları ittifaqa tələsdilər. Əhmədnaqar sultanı I Hüseyn Nizamşah İbrahimqulu ilə dost idi. Beləliklə Qütbşahlar da bu ittifaqa qoşuldular. 29 dekabr 1564-cü ildə ilk toqquşmalar baş verdi. Bu toqquşmalarda Nizamşah və Qütbşah məğlub olsalar da, Adilşahların da döyüşə qoşulmasından sonra 23 yanvar 1565-ci ildə Rakşasi və Tanqadi kəndləri yaxınlığında döyüş baş verdi. Bəzi mənbələrə görə 1 milyondan çox əsgərin iştirak etdiyi bu döyüşdə birdən-birə 140.000 müsəlman Vicayanaqar əsgərinin sultanların tərəfinə keçməsi həlledici oldu. Nazir Ramaraya öz filindən yıxıldı və Nizamşah tərəfindən həbs olundu.

## Hakimiyyətinin son illəri
Vicayanaqar imperiyasını yıxan İbrahimqulu və Nizamşah bu dəfə yenidən birləşərək Adilşahlara qarşı mübarizə aparmağa başladılar. Hindulara qarşı hücuma keçən Adilşahlara kömək etməyən İbrahimqulu, hətta Murari Rao adlı hindu sərkərdəni də ordusuna qəbul etmişdi. 1579-cu ildə Ahobilam məbədini yağmalayan Murari saf qızıldan hazırlanmış Vişnu bütünü sultana göndərmişdi. 1580-ci ildə İbrahim şah öz ordusu ilə birlikdə Kondavidunu işğal etdi və Udayagiri yağmalandı. Böyük qalibiyyətdən sonra Qolkondaya qayıdan İbrahim 1580-ci ildə vəfat etdi. Yerinə oğlu Məhəmmədqulu şah keçdi.

## Ailəsi
Əhmədnaqar sultanı I Hüseyn Nizamşahın qızı ilə evlənmiş, 30 övladı olmuşdu. Bunlardan təkcə 6 oğul və 13 qız sağ qalmışdır:
# Əbülqadir şah Sahib (1544 - 1565) - 21 yaşında hakimi olduğu Devrkonda qalasında ölmüşdür.
# Mirzə Hüseynqulu (1560-1586) - boğularaq ölmüşdür.
# Məhəmmədqulu şah - atasını əvəz etmişdi.
# Mirzə Əbdülfəttah (1577-1605)
# Mirzə Məhəmməd Xüdabəndə (1571-1611) - Məhəmmədqulu şahın ata-bir ana bir qardaşı, 1609-cu ildə qardaşına üsyan etmiş, 1611-ci ildə Qolkonda həbsxanasında öldürülmüşdür.
# Mirzə Məhəmməd Amin (1571-1596) - cavan yaşında ölmüşdür.

## İstinadlar
Israel Aerospace Industries

**İsrail Aerokosmik Sənayesi** (, ha-ta'asiya ha-avirit le-yisra'el) və ya qısa adı ilə **IAI** (תע"א) — İsrailin həm hərbi, həm də mülki sektorda əsas aerokosmik və aviasiya istehsalçısı və təchizatçısıdır. 2013-cü il məlumatına əsasən şirkətin 16,000 nəfər əməkdaşı var. IAI şirkətinin bütün səhmləri İsrail dövlətinə məxsusdur.

IAI mülki təyyarə, döyüş təyyarəsi, pilotsuz uçuş aparatları, raket, müxtəlif avionika istehsalı və təmiri ilə məşğul olur.

IAI-nin əsas istiqaməti aviasiya və kosmik sənaye olmasına baxmayaraq, şirkət, həmçinin quru və dəniz qüvvələri üçün də müxtəlif hərbi təyinatlı məhsulların istehsalı ilə məşğul olur. Bu məhsullar xüsusilə İsrail Silahlı Qüvvələrinin ehtiyacını ödəmək məqsədilə hazırlansa da, bəzi xarici ölkələrə də ixrac edilir.

## Həmçinin bax
* İsrail Silahlı Qüvvələri
* İsrail Hərbi Hava Qüvvələri
* Şimon Peres

## Xarici keçidlər

* Israel Aerospace Industries — rəsmi sayt.
* IAI Space Systems
* IAI Space Division
Ernst Kummer

**Ernst Kummer** (; ) — Alman riyaziyyatçısıdır; cəbri ədədlər nəzəriyyəsi, həndəsə, riyazi analiz, nəzəri mexanika üzrə əsərlərin müəllifidir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Adolf Qurviç

**Adolf Qurviç** (; ) — Alman riyaziyyatçısıdır; əsas işləri riyazi analizə, funksiyalar nəzəriyyəsinə və ədədlərnəzəriyyəsinə aiddir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İohann Lambert

**İohann Lambert** (; ) — Alman riyaziyyatçısı, astronumu, fizikidir; riyaziyyatda π (pi) ədədinin irrasional olmasının ciddi isbatını vermişdir (1766-cı il), cəbr, həndəsə, sferik triqonometriya üzrə əsərlərin müəllifidir; astronomiyada kometlərin orbitini, kainatın quruluşunu tədqiq etmişdir; işarələrdən ibarət universal dil ideyasının müəllifidir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Karl Lindeman

**Karl Lindeman** (; ) — Alman riyaziyyatçısıdır; 1882-ci ildə π (pi) ədədinin transendent olduğunu göstərmişdir.

## Həyatı
## İstinadlar
Məhəmmədqulu şah

**Məhəmmədqulu şah** - İbrahimqulu şahın oğlu, Qütbşah və Qolkonda hökmdarı, şair.

## Həyatı
1565-ci ildə dünyaya gəlmişdi. İbrahimqulu şahın üçüncü oğlu idi. Anası Əhmədnaqar sultanı I Hüseyn Nizam şahın qızı idi. 15 yaşında taxta gətirilmişdi. İmam Əli ibn Əbu Talibin şərəfinə adını verdiyi Heydərabad şəhərini İsfahandan ilhamlanaraq salmışdı. Lakin başqa mənbələr həyat yoldaşının şərəfinə olduğunu deyir.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyətə gələndə hələ Vicayanaqar imperiyasının qalıqları ilə mübarizə aparmalı idi. Atasının siyasətini davam etdirən Məhəmmədqulu 1586-cı ildə Andranı işğal etdi. Penukondanı özü mühasirəyə almışdı. Qandikota və Qutti torpaqlarının ilhaqını isə türkmən sərkərdə Rüstəm xana tapşırdı. Vicayanaqar hakimi II Venkata əvvəl sülhə razı oldu və mühasirəni bu üsulla ləğv etməyi bacarsa da, yenidən müharibə elan etdi. Qarşıdurmanın qızışdırığını görən Qütbşah bu dəfə Rüstəm xanın başçılığı altında 100.000 əsgəri hücuma göndərdi. Lakin hindliların tələsinə düşən Rüstəm xan artilleriya atəşləri altında əsgərlərinin yarısını itirdi, özü isə öldürüldü. Qütbşah Krişna çayının sahilinə çəkilməli və atasının aldığı torpaqları qaytarmalı oldu.

## Ədəbi fəaliyyəti
Farsca, Teluqu və Urdu dillərində şeirlər müəllifidir. 1800 səhifədən ibarət külliyatın əsas hissəsi divan ədəbiyyatı, 300 səhifədən artığı məsnəvi və mərsiyyə, 100 səhifədən çoxu isə qəzəl və qəsidələrdən ibarət idi. Urdu ədəbiyyatında ilk *sahib-i divan* təxəllüsü almış şəxsdir.

## Ailəsi
1591-ci ildə indiki Çarminar məscidinin yerində olan Çiçelam kəndində Pakmati adlı bir rəqqasə ilə tanış olub evlənmişdi. Daha sonra Heydər Mahal adını almışdır. Yeganə övladı Həyat Bəxş xanım, qardaşı oğlu Sultan Məhəmməd şah ilə evlənmişdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Sultan Məhəmməd şah

**Sultan Məhəmməd Qütbşah** — Qütbşahlar sülaləsindən hökmdar.

## Həyatı
İbrahimqulu şahın ikinci oğlu Məhəmməd Amin və Xanım Ağanın oğlu idi. Atası hələ 25 yaşında ikən vəfat etmişdi. Məkkə Məscidi onun dövründə, 1617-ci ildə tikilmişdi.

## "Tarixi Məhəmməd Qütbşah"
1617-ci ilin iyul-avqust aylarında "Tarixi Məhəmməd Qütbşah" əsərini yazdırmışdı. Kitab Qütbşahların Qaraqoyunlu əcdadlarından və sultanaqədərki tarixdən bəhs edir.

## Hakimiyyəti
Onun dövründə Qütbşahların Böyük Moğol İmperiyası tərəfindən işğal edilmə təhlükəsi yaranmışdı. Buna görə də Səfəvilər dövləti ilə sıx əlaqələrdə olmuşdu. I Abbasın Qütbşahların sarayında Hüseyn bəy Keçəçibaşı adlı səfiri vardı.

## Ailəsi
1607-ci ildə əmisiqızı Həyat Bəxş xanımla evlənmişdi. Bu evlilikdən 3 oğul və 7 qızı olmuşdu. Oğlu Abdullah şah onu əvəz etmiş, qızı Badi Sahibə bəyim Bicapur krallığına gəlin getmişdi. Digər qızı Xeyrünnisə bəyimdir.

## İstinadlar
Belaşnisa

**Belaşnisa dağı** () — Bosniya və Herseqovina ərazisində yerləşən dağ. Zirvə Sarayevodan 25 kilometr cənub-qərbdə yerləşir. Dinar öndağlığı ərazində yerləşir. Dağ ərazisində bütün ölkə ərazisində məşhur olan dağ-xizək kurort turizm obyekti yerləşir. Dağda yerləşən idman kompleksində 1984-cü ildə XIV Qış Olimpiya oyunları keçirilmişdir.

## XIV Qış Olimpiya oyunları

1978-ci ildə Sarayeo Olimpiyadanı keçirmək yarışmasında qalib gəldikdən sonra Belaşnisada dağ xizək yolu inşa edilməsinə qərar verilmişdir. Tikinti işlərinə 10 iyun 1980-ci ildə başlanılmışdır. Artıq həmin ilin 30 sentyabr tarixində obyektin inşası başa çatdırılmış və istifadəyə verilmdir. Xizək yolunun inşası 361 570 000 Yuqoslaviya dinarına başa gəlmişdir. Mətbuat mərkəzinin inşası isə 129 803 000 dinar təşkil etmişdir

## Bosniya müharibəsi (1992-95)
Sarayevo mühasirəsi zamanı serb ordusu Bosniya müharibəsinin gedişində əsas Belaşnisa və İqman zirvələərində qərar tutmuşdu. Zirvələrin ələ keçirilməsi uğrunda şiddətli döyüşlər getmişdir

## D-0 hərbi obyekti
Konisdən 8 kilometr aralıda, Belaşnisanın cənub ətəklərində atom zərbəsinə davamlı olan bunker inşa edilmişdir. Bunkerin ümumi sahəsi 6 500 m² təşkil edir. Burada yaşayış və işçi yerlərindən başqa xəstəxana belə vardı. Bunker 350 nəfər yerə sahib idi. Bunker komanda məntəqəsinə və zərərsizləşdirmə otağına sahib idi. Tikilinin inşa 26 il davam etmişdir. Onun inşası 1979-cu ildə bitmişdir.

2011-ci ildə bunker müasir incəsət sərgisi üçün qalereya təşkil edilmişdir. Burada «Zaman maşını» rəssamlıq sərgisi təşkil edilmişdir.

## İstinadlar
Tomorr

**Tomorr** — Albaniyanın cənubunda yerləşən dağ. Çuka e Partizanit adlı ən yüksək zirvəsi 2415 m hündürlükdə yerləşir. Bərat və Poliçan şəhərlərindən şərqdə yerləşir, həmçinin Osum çayı və Osum kanyonun yaxınlığındadı.

## Dağın din əhəmiyyəti
Antik dövrdə yunanlar Tomorr dağını **Amiron** (yun. *Άμυρον)* adlandırırdılar, və bu dağ Dassaretis regionun mərkəzi idi. Regionun bu adı Yunanıstanın şimal-qərbində və Epir vilayətində yaşamış Dassartelər tayfasının şərəfinə adlandırılmışdır. Xristianlar bu dağı müqəddəs sayırdı, və Müqəddəs Məryəmin Yüksəlməsi günü (15 avqust) onlar bu dağa qalxırdılar. Həmçinin, Bəktaşilik sufizm ordenin üzvləri də bu dağa ehtiram göstərirdilər, avqustun 20-dən 25-dək hər il həcc ziyarəti zamanı Abbas ibn Əlini yada salırdılar.

Alban mifologiyasında Tomorr dağı əfsanəvi qəhrəman Baba Tomorr ilə assosiasiya olunur, bu cəsurun uzun ağ saqqalı var idi və onun ətrafında dörd dişi qartalı uçurdu. Alman folklorşünas Maksimilian Lambertsə görə, Baba Tomorr illirya mifologiyasından qalan izdi.

Tomorr dağının kultu alban ədəbiyyatının milli hərəkat dövründə rast gəlinir. Konstantin Xristofordi, Naim Bey Fraşeri, Anton Zako Çadjupi, Asdreni, Xilyo Mosi və Ndre Mceda kimi şairlər bu dağı öz əsərlərində qeyd etmişdilər.

## Milli park
Tomorr dağı BTTSMB təsnifatı üzrə II-ci tipli milli parklara aid edilir; Albaniyada dağ sahəsi 24723 ha olan eyniadlı milli parkın mərkəzi obyektidi. Parkda yetişən bir sıra nadir bitki və orada yaşayan nadir heyvanlar mühafizə altında saxlanılır. Yeri gəlmişkən dağ xizək həvəskarları üçün də uyğundur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Robert Elsie.* A Dictionary of Albanian Religion, Mythology, and Folk Culture. — New York, NY: New York University Press, 2001. — .
* *Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, Guy Thompson Griffith.* A History of Macedonia: Historical Geography and Prehistory. — Oxford, UK: Clarendon Press, 1972. — Vol. I.
* *N. G. L. Hammond.* 9d. Illyrians and North-West Greeks // The Cambridge Ancient History, Volume 6: The Fourth Century BC / David Malcolm Lewis, John Boardman. — Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1994. — С. 422–443. — 

## Xarici keçidlər
* Mount Tomorr Hiking (*ing*.)
Şulqan Daş mağarası

**Şulqan Daş** (), həmçinin **Kapova mağarası**, **Belskaya**  — Rusiyanın Başqırdıstan ərazisində yerləşən karst mağarası. Ağidel çayı sahilində, eyni adlı Şulqan Daş qoruğu ərazisində yerləşir. Mağara ibtidai icma quruluşu dövrünə aid (paleolit) qayaüstü rəsmləri ilə məşhurdur..
## Adın mənası
Şulqan Daş adı başqırd dili mənşəlidir. «Тaş» daş, Şulqan isə çay deməkdir. Məhs mağaranın girişi yaxınlığında Şulqan çayı var və Ağidelə birləşir. Bundan başqa Şulqan başqırd eposu olan Ural Batırda əsas qəhrəmanın qardaşıdır. Mağaranın digəri adı Kapovanı isə iki formada izah edirlər. Birincisi - su damcılarının səsi, və ikinci  məna «kapişe» (məbəd) deməkdir. Ehtimal olunur ki, mağaradan qədim zamanlarda məbəd kimi istifadə etmişlər.
## Coğrafiyası
Uzunluğu 3&nbsp;km, hündürlüyü 165 metr olan bu mağara üç mərtəbəli bir sistemdən ibarət və çox az şaxəlidir. Mağara böyük zaldan, yer altı göldən və çaydan ibarətdir. Üç hipsometrik səviyyədən (mərtəbə) ibarət olan mağaranın aşağı səviyyəsini Şulqan çayı təşkil edir və mağaranıda məhs bu çay formalaşdırıb. Mağara yaxınlığından dərin karst mənşəli Şulqan kanyon keçir. Dərənin də uzunluğu 3&nbsp;km-dən çoxdur. Ərazidə karst mənşəli qıflar və göllər çoxdur.

Mağaraya giriş Sarıkuskan dağının cənub yamacında yerləşir və hündürlüyü 30 metr olan arka formasındadır. Mağara girişindən solda göl yerləşir. Şulqan çayı burdan başlayır. Gölün diametri 3 metr, dərinliyi isə 35 metrdir. Faktiki olaraq əslində bu göl deyil, çayın şaquli dərinləşmiş hissəsidir. Göl suyu içməli deyil və müalicə vannaları üçün istifadə olunur.
## Qayaüstü rəsmlər

Mağara paleolit dövrünə aid qayaüstü rəsmləri ilə məşhurdur. Rəsmlər ilkin solyutrey mədəniyyəti ilə orta madlen mədəniyyəti dövrünə aid olunur.
 Şəkillər düz divar üzərinə çəkilmiş və birinci mərtəbənin Xaosa otağındadır.
## Şəkillər

## İstinadlar
Pərqubellər

**Pərqubellər fəsiləsi** () — orta ölçülü kəpənəklərdir.

## Quruluşu
Pərqubellər fəsiləsi – Cymatophoridae (Effendi R.E.). Nisbətən qısa konusvarı qarıncığı olan orta ölçülü (25–30&nbsp;mm) kəpənəkləri əhatə edir. Önkürəyi sıx yumşaq tükcüklərlə örtülmüşdür. Uzunsov-üçkünc qabaq qanadlarının zirvəsi düzbücaqlıdır. Bəzi növlərdə əlvan və parlaq olsa da, əksəriyyətində kül-boz rəngdə olub, bir qədər tünd dalğalı, eninə sarğıları var. Dinclik halında qanadlar çardaqvarı, «evcik» şəklində yığılır. Bığcıqları qılşəkillidir. Axşamdan xeyli keçmiş və gecə uçur, çox vaxt işığa gəlirlər. Tırtılları çılpaq, 16 ayaqlıdır, dinclik halında yarımhalqa şəklində əyilirlər. Müxtəlif kol və ağacların yarpaqları ilə qidalanır. Avropada, Aralıq dənizi hövzəsində, Kiçik Asiyada, Qafqazda yayılıblar.

## Yayılması
Asiyada  geniş yayılmışdır. Bəzi növləri Cənub-Şərqi Asiyaya qədər gedib çatır. Palearktikada 20, Azərbaycanda 6 növü məlumdur.
Moruq pərqubeli (Habrozyne derasa L.) yayın ortalarında aran və dağətəklərinin hər yerində uçur və ona tez-tez rast gəlinir. Tırtılları payızda moruq və böyürtkən yarpaqları ilə qidalanır. Pupları qışlayır.
Thyatria cinsindən Azərbaycanda 2, Palearktikada 3 növ yaşayır. Onlardan biri Uzaq Şərqdə yayılmış, o biri isə Uzaq Şərq və Hindistandan, Qafqazdan və Rusiyanın cənub rayonlarından keçməklə cənub-şərqi Avropaya keçmişdir (T. batis L.), üçüncüsü isə T. hedemanni Chr. morfoloji cəhətdən əvvəlkinə çox yaxın olub, Zaqafqaziya  endemikidir. Azərbaycanda T.batis şimal-şərqdə (Yalama, Xudat, Qusar) rast gəlir, Dağıstanda və Şimali Qafqazda daha boldur, N.hedemanni isə Talışın aran və dağətəklərinin meşə zonasında tapılmışdır. Hər iki növün kəpənəyi may-iyunda uçur, bir nəsildə inkişaf edir, tırtılları isə böyürtkən və moruq yarpaqları ilə qidalanır.
Cymatophora cinsi Azərbaycanda zahirən bənzər 2 növlə C. or F. və C. octogesim Hb. təmsil olunmuşdur. Bu kül-boz kəpənəklər meşə dağətəklərində may ayında uçur, kifayət qədər tez-tez rast gəlinir. Tırtılları müxtəlif qovaq növləri ilə qidalanır. Nazik baramada, torpaqda, mamır və ya yarpaqların arasında puplaşır. Pupları qışlayır. İldə bir nəsildə inkişaf edir. Talışın dağətəklərində çox nadir hallarda yayın ikinci yarısında Polyploca diluta F. rast gəlinir. Tırtılları mayda palıd yarpaqlarında inkişaf edir, yumurtaları qışlayır.

## Xarici keçidlər
Qarışçılar fəsiləsi 

## Ədəbiyyat
# AZƏRBAYCANIN HEYVANLAR ALƏMİ,II cild, Bakı, Elm, 2004

## İstinadlar
Karpyeyənlər

**Karpyeyənlər** və ya quyruqqəlsəməlilər () dəstəsinin nümayəndələri iri xərçənglərdir.

## Quruluşu
Karpyeyənlər - 3–15&nbsp;mm uzunluğunda iri xərçənglərdir. Yastı bədəni ön və arxa şöbələrdən ibarətdir. Ön, baş-döş şöbəsi üstdən enli baş-döş qalxanla ör¬tülmüşdür. Bel səthində bir cüt faset göz, onların arasında isə üç sadə nauplial gözcük yerləşir. Bir cüt ikişaxəli üzgəc ayaqları ilə təchiz edilmiş dörd döş seqmenti də qalxanla örtülmüşdür. Bədən qarın şöbəsi ilə qurtarır, bunun sonunda isə furkal şaxələr vardır. Ön şöbənin çıxıntıları sahibin bədəninə yapışmağa, arxa şöbəninkilər isə üzməyə xidmət edir. Hər iki cüt antenalar çox qısadır. Çeynəmə çənələri arxaya yönəlmiş xortumcuq təşkil edir. Bu xortumcuq balığın bədən örtüyünə daxil edilir və onların qanını sormağa xidmət edir. Xortumcuğun yanlarında əmziklər yerləşmişdir. Dörd cüt döş ayaqcığı lələkli qıllarla təchiz olunmuşdur və bel tərəfi ilə yuxarıya doğru üzməyi həyata keçirir.
## Yayılması
Karpyeyənlər şirin və şor sularda, müxtəlif balıqların dərisində yaşayırlar. Cəmi 60 növü məlum olan bu dəstənin 2 növü Azərbaycanda yaşayır.
## Təsnifatı
Argulus coregoni Thorell Kür nərə zavodlarında nərə körpələrinin dərisi üzərində qeydə alınmışdır. Xəzər və Qara dənizlərin hövzələrində, Amur çayında, Kola yarımadası, Sankt-Peterburq vilayəti və Kareliyanın su hövzələrində yayılmışdır.
A.follaceus (L.) Aşağı Kür göllərindən Hacıqabul, Şilyan, Naxalıxçala göllərində və Mingəçevir su anbarında tapılmışdır. Külmə, karp, sıf və b. balıqların parazitidir. Güclü patogen növdür. Arqulyozdan balıqların kütləvi qırılması məlumdur. Hər yerdə yayılmış növdür. Karpyeyənlər bəzən nohurlarda karpların qırılmasına səbəb olur. Kürəkayaqlılardan fərqli olaraq, onlar doyandan sonra balıqdan əl çəkir və su qatlarında üzürlər.

## Həmçinin bax

* xərçəngkimilər

## Ədəbiyyat
AZƏRBAYCANIN HEYVANLAR ALƏMİ,II cild, Bakı, Elm, 2004
Spin-off

Mediada ***spin-off*** (və ya ***spinoff***) termini radio proqramda, televiziya verlişində, teleserialda, filmdə, video oyunda, romanda və ya hər hansı bir layihədə yer almış hekayənin, baş vermiş bir hadisənin, obrazın və s. kiminin ayrıca olaraq sırf o barədə hazırlanmış versiyasıdır. İngilis dilində istifadə olunan bu terminin Azərbaycan dilində birbaşa tərcüməsi olmasa da "*(nəyinsə) bir hissəsi*" mənasında başa düşülə bilər.

Daha dəqiq qavranması üçün aşağıdakı bir neçə nümunəyə nəzər salaq:

* 2009-17 illərdə The CW kanalında yayımlanmış *[[Vampirin gündəlikləri (teleserial, 2009-2017)|Vampirin Gündəlikləri]]* serialının bir neçə mövsümündə *ilk vampir ailəsi* haqqında söhbət açıldı. Sözügedən serial uğurlu alındığından kanal *ilk vampir ailəsi* mövzusunda ayrıca olaraq 2014-cü ildə *[[İlk doğulmuşlar (teleserial, 2013)|İlk Doğulmuşlar]]* adlı serial yayımlamağa başladı. Aktyor heyətinə gəldikdə isə rolları bu mövzudakı obrazları daha əvvəl *Vampirin Gündəlikləri*-ndə ifa etmiş eyni aktyorlar ifa etdilər.

* *[[Fləş (teleserial, 2014)|Fləş]]* serialı da *[[Ox (teleserial, 2012)|Ox]]* serialının "*spin-off*" versiyasıdır (və ya "*spin-off*"udur). Qrant Qastin tərəfindən oynanılmış *Fləş* obrazı ilk dəfə 2012-ci ildə yayımlanmağa başlayan *Ox* serialının 3 seriasında göründü. Yaradıcılar bu obraza diqqət yetirərək ona aid ayrıca bir serial hazırlamağı qərara aldılar və 2014-cü ildə *Fləş* serialını yayımlamağa başladılar. Rol isə bu rolu *Ox*-da oynamış Qastinə verildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Banya-Luka Beynəlxalq Hava Limanı

**Banya-Luka** (, ) — Bosniya və Herseqovina ərazisində yerləşən beynəlxalq hava limanı. Hava limanı bəzən **Maxovlyani Aeroportu** adlanır. Bu cür adlanma onun yaxınlığında yerləşən kəndin adı ilə əlaqədardır. Hava limanı Bnya-Luka dəmir yol stansiyasından 18 km şimal-şərqdə yerləşir. Banya-Luka Bosniya və Herseqovinanın ikinci böyük şəhəridir. Üstəlik Serb Respublikasının paytaxtıdır. 

## Tarixi
Banya-Luka Beynəlxalq hava limanının inşasına 1976-cı ildə başlanmışdır. O dövr üçün hava limanı yerli əhəmiyyətli bir aeroport olaraq inşa edilmişdir. Bu zaman limanı yerli uçuşları qəbul edirdi. Yuqoslaviyanın digər hava limanlarından bura uçuşlar təşkil edilirdi. 

Deyton anlaşması ilə Banya-Luka faktiki olaraq Serb Respublikasının paytaxtına çevrilmişdir. Bundan sonra Banya-Luka hava limanı böyük əhəmiyyət və yeni vəzifə daşımasına səbəb olmuşdur. Banya-Luka Beynəlxalq Aeroportu mülki reyslərin qəbulu üçün 18 noyabr 1997-ci ildə açılmışdır.

1999 - 2003-cü illər ərzində Air Srpska şirkətinin əsas hava limanı olmuşdur. Bununla yanaşı Serb Respublikasının xarici ölkələrlə əsas əlaqə vasitəsinə çevrilmişdir. Bu şirkət dövlətin təşkilatlığı ilə təşkil edilmişdir. 2003-cü ildə Air Srpska öz fəaliyyətini dayandırmışdır. Bundan Sky Srpska şirkəti təşkil edilmişdir. Bu şirkətin əsas bazası Banya-Luka Beynəlxalq Aeroportu idi.

Hava limanın modernləşdirilməsinə 2002 və 2003-ci illərdə başlanılmışdır. Bu addımın əsas səbəbi 2003-cü ildə roma papası II İohan Pavelin Banya-Lukaya gəlməsi idi. 

Banya-Luka Beynəlxalq Hava limanını «Aerodromi Republike Srpske» şirkəti idarə edir.

## Avia əlaqə
thumb|left|
Müxtəlif vaxtlarda hava limanından Afina (Yunanıstan), Belqrad (Serbiya), Frankfurt (Almaniya), Zalsburq (Avstriya), Tivat (Monteneqro) və Vyana (Avstriya) istiqamətli uçuşlar gerçəkləşdirilmişdir. 
Adria Airways şirkəti bir başa Banya-Lukaya uçuş təşkil edən ikinci ölkədir. 2010-cu ilin iyulundan Lyubliyanadan Banya-Lukaya həftədə dörd reys təşkil edilir. 

2007-ci ilin noyabrından 2009-cu ilin dekabrına qədər serb aviaşirkəti olan Jat Airways Belqraddan Banya-Lukaya uçuşlar təşkil edilirdi. 

## Aviaşirkətlər və hədəflər

### Mütəmadi reylslər
thumb|right|

*Adria Airways - Lyublyana
*B&H Airlines - Surix, Sarayevo, Tivat

## Statistika
Sərnişin dövrüyyəsi

## Mənbə
* Banja Luka International Airport — Official Website
## İstinadlar
Abdullah şah

**Abdullah şah** () — Qolkonda hökmdarı, Qütbşahlar sülaləsinin son nümayəndəsi.

## Həyatı
1612-ci ildə, Heydərabadda doğulmuşdur. Atası Sultan Məhəmməd şah, anası isə Həyat Bəxş xanımdır. Atası və anası əmioğlu-əmiqızı idilər.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyətə gələndə hələ 14 yaşı vardı və qəyyumluğu anası Həyat Bəxş xanım edirdi. Hakimiyyətə gələndən cəmi 4 il sonra imperator Şah Cahanın oğlu Övrəngzib Əhmədnaqara hücum etdi və Qolkonda üçün təhlükə yarandı. Abdullah şah Moğollardan asılı olduğunu elan etməyə məcbur oldu.

Avropalıların Hindistana ayaq açması, almaz yataqlarının kəşfi Qolkonda üçün yeni bir fürsət idi. Sənaye canlamağa, ticarət güclənməyə başlamışdı. Masulipatnam meşələrində ağac sənayesi üçün əlverişli vəziyyət vardı və Hollandiya Ost-Hind şirkəti bundan istifadə etməyə can atırdı.

## Ailəsi
İki qızı olmuşdu:
* Padşah Bibi xatun — 13 aprel 1656-cı Övrəngzibin böyük oğlu Məhəmməd Sultan ilə evlənmişdi. Abdullah Məhəmmədi gələcək imperator kimi görmək istəsə də, Məhəmmədin atası tərəfindən edam edilməsi bu planlara son qoydu.
* Digər qızı — Əbül Həsən Qütbşah ilə evlənmişdi. Onu əvəz edən də elə kürəkəni idi. Oğlu olmamışdır.

## İstinadlar
Roketsan

**Roketsan** müxtəlif təyinatlı raket tədqiqatı və istehsalına öndərlik etmək məqsədilə Müdafiə Sənayesi İcraiyyə Komitəsi tərəfindən 1988-ci ildə yaradılmış müdafiə sənayesi şirkətidir. Hal-hazırda Türkiyənin əsas raket istehsalı ilə məşğul olan şirkətdir. Ən yaxşı müdafiə sənayesi şirkətləri siyahısında 2018-ci ildə 96-cı yrdə qərarlaşıb. 2019-cu ildə isə  daha da yuxarı pilləyə yüksəlmiş və 89-cu yerdə qərarlaşmışdır.

Roketsan-ın hazırkı səhmdarları arasında Türkiyə Silahlı Qüvvələri Vəqfi (55,5%), ASELSAN (15%), Maşınqayırma və Kimya Sənayesi Müəssisəsi (15%), Vakıflar Bankası (10%), HAVELSAN (4,5%) var. Roketsan ən çox idarə olunan və idarə olunmayan raketləri, həmçinin Bora, Atmaca, Cirit, UMTAS və OMTAS kimi idarə olunan raketləri ilə tanınır.  Şirkət həmçinin FIM-92 Stinger, Rapier və RIM-162 ESSM raketləri üçün alt sistemlər istehsal edir və digər inteqrasiya olunmuş mülki və hərbi platformalar üçün texnologiya və mühəndislik həlləri təqdim edir.

## Məhsullar
* Atmaca gəmi əleyhinə raket
* J-600T ballistik raket
* T-122 Sakarya reaktiv yaylım atəş sistemi
* T-300 Qasırğa reaktiv yaylım atəş sistemi
* FIM-92 Stinger
* Bora (raket)
* SOM raketi
* Cirit tank əleyhinə idarəolunan raket
* OMTAS tank əleyhinə idarəolunan raket
* UMTAS tank əleyhinə idarəolunan raket
* Hisar-A hava hücumundan müdafiə raketi
* Hisar hava hücumundan müdafiə raketi
* Hisar-U hava hücumundan müdafiə raketi
## Həmçinin bax

## İstinadlar
Həştərxan tatarları

**Həştərxan tatarları** () — müasir Həştərxan vilayəti ərazisində yayılmış tatar xalqına aid qrup. Vilayətin sayına görə üçüncü ən böyük etnik qrupudur. Ümumi əhalinin 7 % təşkil edir. 2010-cu il diyahıya alınmasına görə Həştərxan vilayətində 60 min tatar yaşayır.

## Tarixi
XV—XVII əsrlərdə həştərxan tatarları Həştərxan xanlığının və Noqay knyazlıqlarının ərzilərdə cəmləşmişdilər. Onlar noqayların güclü təsirinə məruz qalmışdılar. XVII əsrdən etibarən Volqa-Ural tatarları ilə əlaqə güçlənmişdir.

## Mədəniyyət

### XX əsr
1917-ci ildə Həştərxan tatarların iri mədəni və ictimai mərkəzlərinfən biri olmuşdur. 1892-ci ildə burada "Nizamiyə" mədrəsəsi fəaliyyət göstərirdi. Burada "Azad xalq" (1917–1919), "İrek" (1917), "İslah" (1907), "Tartış" (1917–1919), "İdel]]" (1907–1914; yenidən 1991) qəzetləri buracılırdı. Üstəlik vilayət ərazisində "Azad xanım" (1917–1918), "Maarif" (1909), "Tup" (1907) və s. jurnallar fəaliyyət gödtərmişdir. 1907-ci ildən Tatar Xalq teatrı fəaliyyət göstərir. 1919-cu ildə idə Həştərxan Tatar teatr studiyası təşkil edilmişdir.

### Hazırkı dövr
Hazırda Həştərxanda tatar milli cəmiyyəti olan "Dostluq" və tatar gənclər mərkəzi olan "Ümid" fəaliyyət göstərir. Paralel olaraq "Tatar mədəniyyətinin qorunması və inkişafı cəmiyyəti" fəaliyyət göstərir (Tatar iş mərkəzi).

## Hazırkı siyahıya alınma
Tatarlar Həştərxan vilayətinin ümumi əhalisinin 7% təşkil edir. Həştərxan xanlığı işğal edildikdən sonra tatarların bir qismi Yuxarı Volqa istiqamətinə yayılmışdır.

* 2002 il siyahıya alınması: 70 590 (7,0 %).
* 2010 il siyahıya alınması: 60 523 (6,6 %).

## Yerləşməsi
Həştərxan vilayətinin etnik xəritəsinə görə tatarlar vilayətin 20 kəndində yaşayırlar: (ən əsası Privoljski və Nərimanov rayonları) iri kəndlər — Starokuçerqanovka, Solyanka, Osıpnoy Buqor, Qaraqalı, Tri Protoka, Tatar Başmağı, Kilinçi, Biştyobinka.

## Ədəbiyyat
* Исхаков Д. М. Астраханские татары, этническое расселение и динамика численности в XVIII — начале XX в. // Астраханские татары. — Казань, 1992. — С. 5–33.
* Татары. Народы России. Энциклопедия. — M., 1994. — С. 320–321.

## Mənbə
* Həştərxan tatarlarının birinci saytı

## İstinadlar
Fransada ilin məşqçisi

Bu, hər il mövsümün sonunda Fransada seçilən ilin məşqçisi siyahısıdır. **Fransada ilin məşqçisi** mükafatı 1994-cü ildən bəri sahibinə təqdim edilir. Mükafatın ilk sahibi isə "Kann" klubunda məşqçi kimi çalışmış Luis Fernandes olmuşdur. Erik Qerets isə mükafatı qazanmış ilk əcnəbi məşqçidir.

## Qaliblər

## İstinadlar
Fransada ilin qolu

Bu, hər il mövsümün sonunda Fransada seçilən ilin qolu siyahısıdır. Fransada əksər futbol mükafatlarından fərqli olaraq bu mükafatın sahibi cəmiyyət arasında aparılan sorğu nəticəsində müəyyən edilir. İlk qalib isə "Lans" klubunun oyunçusu olmuş Antuan Siberski olmuşdur.

## Hər mövsüm üzrə seçilmiş qollar
Bosniya diyarı

**Bosniya diyarı** (, , ) — Bosniya və Herseqovinanın şimal-qərbində yerləşmiş tarixi vilayət. Vilayət üç çay ilə əhatələnmişdi — Sava, Una və Bras. Üstəlik həm də Bosniya və Herseqovinanın tarixi, iqtisadi və mədəni subyekti.

Hazırda diyar ərazisi Bosniya və Herseqovinanın iki subyekti arasında bölünmüş halındadır: Serb Respublikası və Bosniya və Herseqovina Federasiyası.

Bosniya diyarının şimal-qərbi həm də Boxaç diyarı olaraq tanınır. Bu isə eyni adlı () Bixaç şəhərindən götürülmüşdür.

## Şəhərləri
* Banya-Luka
* Bixaç
* Priedor
* Bosanka-Dubisa
* Belika-Kladuşa
* Sanski-Most

## Əhali
Bosniya vilayətinin əhalisi (1991 il.):
* Serblər: 43 %
* Boşnaklar: 40 %
* Xorvatlar: 10 %
* Digərləri (Macarlar, Qaraçılar, Ukraynalılar, Rumınlar): 7 %

## Tarixi
1683–1690-ci illərdə Osmanlı imperiyası ilə Avtriya-Macarıstan imperiyası arasında baş vermiş müharibəsində Macarıstan və Sloveniya Habsburqların nəzarətinə keçmişdir. Bosniyanın şimal və qərb hissəsi "Bosniya dövləti" Habsburqlar və Osmanlılar arasında bölünür. Habsburqlar bölgəni kapitanlığa bölmüşdürlər. Hər kapitanlıq hərbi qüvvələrə sahibdir. Regionda yaşayan serb cobanlar Habsburqlar imperiyasına qarşı əsas qüvvələrə çevrilmişdir. Bu dövrdən serblər Bosniya diyarında üstünlük təşkil etmişdir. Sava, Una və Brbad çaylarının vadisi avropa ədəbiyyatında XVIII və XIX əsrlərdə Türk Xorvatiyası adlanırdı. "Kraina" adı (Diyar) türklər tərəfindən verilmiş və avtriya, italyan, alman və holland xəritəçilər tərəfindən xəritəyə salınmışdır. 1860-ci ildə bölgənin provaslav əhalisinin etirazı ilə "Türk Xorvatiyası" "Bosniya diyarı" olaraq adlandırılmışdır. Bu ad ilk dəfə xəritələrdə 1869-cu ilə aiddir. Bosniya kapitanları öz titullarını və torpaqlarını saxlamaqla bosnaklar arasında ən varlı qruplardan birinə çevrilmişdir.
Diyar 1875–1878-ci illər serb hərəkatının mərkəzinə çevrilmişdir. Üsyan zamanı 150 000 insan həlak olmuşdur. Bu isə o zaman Bosniya və Herseqovinanın 1 100 000 əhalisinin 13 % təşkil edirdi.

Son yüz illikdə isə Bosniya diyarı antifaşist dirənişi ilə tanınır. Bu bölgə Yuqoslaviyanın istənilən ərazisinə nisbətdə qarışın etnik tərkibə sahib partizan qüvvələri vardı.

## İstinadlar
2017 Britaniya Bahar Film Festivalı (Bakı)

2017-ci il aprel ayının 28-də British Council Azərbaycan təşkilatı, Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı səfirliyi və Nizami Kino Mərkəzi ilə birgə əməkdaşlıq çərçivəsində Bakıda üçüncü Britaniya Bahar Film Festivalının açılışı olmuşdur. Festivalı çərçivəsində aprelin 28-dən mayın 4-dək Nizami Kino Mərkəzində müasir Britaniya kinematoqrafiyasının uğur qazanmış yeni filmləri təqdim edilmişdir.

British Council Bakıda ilk Britaniya Film Festivalını 2013-cü ildə təşkil etmişdir. Ötən ilki festivallardan fərqli olaraq bu dəfə qadınların çəkdiyi və qadınlar haqqında çəkilmiş 6 film nümayiş olunmuşdur. Həmçinin British Council Azərbaycan Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı səfirliyi "Nərimanfilm" kino şirkəti ilə birgə 24 – 28 aprel tarixlərində Nizami Kino Mərkəzində azərbaycanlı ssenaristlər üçün beş günlük seminar təşkil edilmişdir. Təlim proqramında 20-dən çox ssenarist iştirak etmişdir. Təlimi "Yetkinlik həyatının bacarıqları" filminin ssenari müəllifi olan Pol Freyzer aparmışdır. Nizami Kino Mərkəzində üçüncü dəfə "British Film Spring" festivalı Reyçel Tunnardın "Yetkinlik həyatının bacarıqları" komediyası ilə baş tutmuşdur. Bu həmçinin onun debüt filmidir. Festival çərçivəsində ümumilikdə 6 film nümayiş olunmuşdur ki, bunlarında hamısı tamaşaçılara Azərbaycan dilində subtitrlərlə təqdim edilmişdir.

## Festivalda təqdim olunmuş filmlərin siyahısı

### Yetkinlik həyatının bacarıqları
 Orijinal ad: Adult Life Skills.
* Rejissor: Reyçel Tannard.
* Ssenari müəllifi: Reyçel Tannard.
* Operator: Bet Rouriç.
* Prodüser: Maykl Berliner.
* Bəstəkar: Miça P. Hanson.
* Rollarda: Codi Uittaker , Ozzi Mayers , Brett Qoldşteyn , Alisa Lau , Lorreyn Eşburn , Edvard Hoqq , Reyçel Derinq , Eliyen Deyvis.
* Janr:	Komediya
* Vaxt:	96 dəqiqə.

### Mən, Daniel Bleyk
 Orijinal ad: I, Daniel Blake.
* Rejissor: Ken Louç.
* Ssenari müəllifi: Pol Laverti.
* Operator: Robbi Rayn.
* Prodüser: Rebekka O'Brayn.
* Bəstəkar: Corc Fenton.
* Rollarda: Deyv Cons , Hayley Skuayrs , Daylen Mekkirnen, Briana Şen.
* Janr:	Dram
* Vaxt:	100 dəqiqə.

### Yan, yan, yan
 Orijinal ad: Burn Burn Burn.
* Rejissor: Çanya Batton.
* Ssenari müəllifi: Çarli Kovel.
* Prodüser: Çanya Batton , Daniel-Konrad Kuper, Tim Filips
* Bəstəkar: Mark Kanhem , Kendi Seys.
* Rollarda: Lora Karmaykl , Kloe Pirri , Cek Fartinq , Co Dempsi , Elison Stedmen , Alisa Lou , Salli Fillips.
* Janr:	Dram, Komediya
* Vaxt:	106 dəqiqə.

### Möhtəşəm həyat
 Orijinal ad: This beautiful fantastic.
* Rejissor: Simon Abod.
* Ssenari müəllifi: Simon Abod.
* Operator: Mayk Eley.
* Prodüser: Andrea Yervolino, Monika Barkadi, Kristina Alderson, Kami Nağdi.
* Rollarda: Cessika Braun Findley, Tom Vilkinson, Endrü Skott, Ceremi İrvin, Anna Çansellor, Şeyla Hankok.
* Janr: Komediya, Dram
* Vaxt: 100 dəqiqə.

### Daşqın
 Orijinal ad: The Levelling
* Rejissor: Houp Dikson Leç.
* Ssenari müəllifi: Houp Dikson Leç.
* Operator: Nanu Seqal.
* Prodüser: Kristofer Qreyner.
* Rollarda: Elli Kendrik.
* Janr: Dram
* Vaxt: 83 dəqiqə.

### Etel və Ernest
 Orijinal ad: Ethel and Ernest.
* Müəllif: Raymond Briqqs.
* Rejisor: Rocer Meynvud.
* Janr: Animasiya, Biyoqrafiya.
* Vaxt: 94 dəqiqə.
Bostanqum

**Bostanqum** —  Qazaxıstanın Manqıstau vilayəti ərazisində, eyni adlı dağlardan şərqdə yerləşən qumlu vadi. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 85&nbsp;km, eni isə 20&nbsp;km təşkil edir. Ərazisində Stıpa, saksaul, Cuzqun və digər bitkilər bitir. Ərazisindən Janaozen və Aktau şəhərlərini təmin edən su kəməri keçir. Qumluq ərazisindən qaz-neft kəməri çəkilmişdir. Səhra əsasən Təbaşir dövrünə aid suxurlardan təşkil edilmişdir.
## İstinadlar
Herman Minkovski

**Herman Minkovski** (; ) — Alman riyaziyyatçısı və fizikidir; həndəsəyə, ədədlər nəzəriyyəsində həndəsi üsullara, riyazi fizikaya hidrodinamikaya aid əsərlərin müəllifidir; xüsusi nisbilik nəzəriyyəsinin kinematikasının həndəsi şərhini vermişdir (Minkovski fəzası).

## Həyatı
Herman Minkovski 1864-cü ildə doğulub.

1909-cu ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Ruslan Dibirhacıyev

**Ruslan Dibirhacıyev** () — 2002-2008-ci illərdə Rusiyanı, 2009-2018-ci illərdə isə Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.

## Karyerası
Ruslan Dibirhacıyev 2008-ci ildə Rusiyada Şamil Umarxanovun xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turniri bürünc medalla başa vurdu. 2009-cu ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) tərədindən Ruslan Dibirhacıyev sərbəst güləş üzrə Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb edildi. Ruslan Dibirhacıyev 2009 və 2010-cu illərdə Azərbaycanın sabiq Prezidenti Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirləri müvafiq olaraq beşinci və yeddinci pillələrdə başa vurdu.

2013-cü ildə Ruslan Dibirhacıyev beynəlxalq turnirlərdə birinci uğurlarına imza tadı. İyulda İspaniyanın Madrid şəhərində baş tutan İspaniya Qran-Prisinin qalibi olan Ruslan Dibirhacıyev noyabrda Azərbaycanda Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib oldu. Karyerasının ən uğurlu mövsümü 2014-cü ilə təsadüf edən Ruslan Dibirhacıyev fevralda Bolqarıstanın Sofiya şəhərində D. Kolov - N. Petrov beynəlxalq turnirinin, apreldə Finlandiyanın Vantaa şəhərində Avropa Çempionatının, iyunda isə Almaniyanın Dortmund şəhərində Almaniya Qran-Prisi beynəlxalq turnirinin qızıl medallarına sahib oldu. Həmin ilin sentyabrında Dünya Çempionatlarında debüt edən Ruslan Dibirhacıyev uğursuz çıxış etdi və turniri 15-ci pillədə başa vurdu.

Ruslan Dibirhacıyev 2015-ci ilin yanvarında Fransada Paris Qran-Prisinin bürünc medalına sahib oldu. İyunda isə Ruslan Dibirhacıyev Birinci Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində Ruslan Dibirhacıyev Polşa nümayəndəsi Məhəmmədmurad Hacıyev ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Ruslan Dibirhacıyev rəqibinə 2:8 hesabı ilə məğlub oldu. Rəqib final görüşünə vəsiqə qazandığına görə Ruslan Dibirhacıyev təsəlliverici qrupda mübarizə apardı. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə Ruslan Dibirhacıyevin rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi Miroslav Kirov oldu. Həmin görüşdə Ruslan Dibirhacıyev rəqibi üzərində 4:1 hesabı ilə qələbə qazandı və təsəlliverici qrupun növbəti görüşünə adladı. Bu görüşdə onun rəqibi Macarıstan nümayəndəsi Zsombor Qulyas oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ruslan Dibirhacıyev rəqibinə 5:4 hesabı ilə qalib gəldi və bürünc medal uğrunda görüşə vəsiqə qazandı. Bu görüşdə onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi David Tlaşadze oldu. Həmin görüşdə Ruslan Dibirhacıyev rəqibi üzərində 6:2 hesabı ilə qələbə qazandı və Birinci Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən Birinci Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Ruslan Adilxanoviç Dibirhacıyev "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

2016-cı ildə beynəlxalq turnirlərdə çıxış eləməyən Ruslan Dibirhacıyev 2017-ci il ərzində Bolqarıstanda D. Kolov - N. Petrov beynəlxalq turnirinin və Serbiyada Avropa Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. Ruslan Dibirhacıyev 2018-ci ildə idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Split Beynəlxalq Hava Limanı

right|thumb|Hava limanın loqotipi
thumb|250px
**Split Beynəlxalq Hava Limanı**  — Xorvatiyanın Orta Dalmasiya regionunda Split, Kaştekla, Troqir və sahil boyu şəhərlərə xidmət edən beynəlxalq hava limanı.

Split Beynəlxalq Aeroportu Xorvatiyanın sərnişin dövrüyyəsinə görə ikinci ən böyük hava limamı (1 190 551 nəf. 2007 il). Hava limanı həm də Croatia Airlinesin əlaqələndicisi funksiyasınl təşkil edir. Buradan Londan, Amsterdam, Frankfurt, Roma, Paris və digər iri şəhərlərə uçan təyyarələr eniş edir.

## Aviaşirkətlər və uçuşların istiqaməti
* Aeroflot (Şeremetovo Hava limanı)
* Air One (Roma)
* airberlin (Dyuseldorf)
* Alitalia (Air Alps ilə) (Milan-Malpensa)
* Austrian Airlines (Vyana)
* Croatia Airlines (Amsterdam, Berlin-Şenefed, Byusfell, Dubrovnik, Dyusseldorf, Frakfurt, London-Qetvik, London-Xitrou, Lion, Myunxen, Osiek, Şarl de Qoll Aeroportu, Leonardo da Vinçı adına  Beynəlxalq Aeroportu, Skope, Vyana, Zaqreb, Surix)
* Czech Airlines (Praqa)
* easyJet (Bristol, Jeneva, London-Qetvik)
* Flybe (Birmingem)
* Germanwings (Berlin-Şenefeld, Köln/Bonn, Dortmunt, Hamburq, Ştutqart, Hanover)
* InterSky (Fridrixsxafen, Qras)
* Luxair (Lüksenburq)
* Norwegian Air Shuttle (Berqen, Oslo, Stokholm-Arlanda, Helsinki, Tronheyn, Varşava)
* S7 Airlines (Domodedovo Beynəlxalq Aeroportu)
* Scandinavian Airlines System (Stokholm-Arlanda, Qöteburq)
* Sterling Airlines (Kopenhagen)
* Thomas Cook Airlines (London-Qetvik, Mançester)

## İnkişaf planları

2007-ci ilin payızından havada limanında təmir işlərinə başlanılmışdır. Təmir işləri 2011-ci ildə başa çatdırılmışdır. Hazırda hava limanı iri terminala sahibdir.

Hava limanın genişləndirilməsi üç mərhələ gerçəkləşdirilməlidir:

* Birinci mərhələ, 2008—2009
** Perron sahəsinin 45 min. m² qədər artırılması.
** Əlavə zolğın uzadılması.
* İkinci mərhələ, 2009—2012 (2013)
** Yeni 25 min. m² olan terminalın inşası.
** 85 min. m² sahəsi olan perronun inşası.
* Üçüncü mərhələ, 2011—2015
** Yeni uçuş-eniş zolağının inşası.
** İkinci səviyyəni IIIB ICAO kateqoriyasına qədər artırmaq.

## Sərnişin və yük daşıma

## Veb-kamera
* Split Beynəlxalq Aeroportunun veb-kameraları 

## Mənbə

* Airport website 
* Hava limanın tarixi 

## İstinadlar
İbrahim Peçevi

**İbrahim Peçevi** (; ) — Macar əsilli osmanlı tarixçisi. Macar mənbələrində Vakanüvis adı ilə tanınır. Boşnak əsilli olan anası soylu ailəyə mənsub olmuşdur. Peçevi 14 yaşı olarkən atasını itirmiş və qohumları tərəfindən Anadolu Bəylərbəyi *Lala Mehmed Paşanın* himayəsinə verilmişdir. Osmanlı imperiyası və Avstriya-Macarıstan imperiyaları arasında baş verən bir çox müharibədə iştirak etmiş İbrahim Peçevi həmin müharibələrdə baş verən hadisələrin qələmə alınmasında mühüm xidmətlər göstərmişdir.

1641-ci ildə dövlət işlərindən kənarlaşaraq həyatını şahid olduğu dövrün tarixini yazmağa həsr etmişdir. Peçevi tərəfindən yazılan əsərlərdə, xüsusi ilə 1520–1640-cı illərin tarixi hadisələri araşdırılmışdır. Peçevi ondan əvvəlki dövrün tarixini yazarkən istifadə etdiyi mənbələri açıq şəkildə göstərmiş və bir növ həmin mənbələrində itməsinin qarşısını almışdır.

İbrahim Peçevi eyni zamanda Avropalı tarixçilərin əsərlərinə istinad edən və öz əsərlərində qərb tarixçilərindən mənbə göstərən ilk tarixçi kimi tanınır. İki cildlik *Târih-i Peçevî* XVII əsr Osmanlı imperiyasının tarixinin öyrənilməsi üçün ən önəmli mənbələrdən hesab olunur.

## Ədəbiyyat
* İbrahim Peçevî (haz. Murat Uraz), (1969) *Peçevi Tarihi 2 Cilt*, İstanbul:Nesriyat Yurdu.
* İbrahim Efendi Peçevî (haz. Bekir Sıtkı Baykal), (1999) *Peçevi Tarihi 2 Cilt*, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları;

## İstinadlar
Bixaç

**Bixaç** () — Bosniya və Herseqovinanın şimal-qərbindəki Bosniya diyarı vilayətində, Una çayı üzərində yerləşən bir şəhər. Şəhər 56,261 nəfərlik bir əhaliyə malikdir. Bixaç, Bosniya və Herseqovina Federasiyasının Una-Sana kantonunda (I Kanton) yerləşir.

Bələdiyyənin səthi 900&nbsp;km2-dir. 1995-ci ilə qədər edən təxminən 689&nbsp;km2-lik bir ərazini əhatə edirdi. Dayton sazişindən sonra, Drvar bələdiyyəsinin bir qismi Bixaç bələdiyyəsinə verilmişdir.

## Coğrafiyası
Bixaç, Bosniya və Herseqovinanın şimal-qərbi hissəsində, Una-Sana Kantonunun iqtisadi, inzibati və mədəni mərkəzində yerləşir. Bixaçın qərbində, Xorvatiyanın Donyi Lapas bələdiyyəsi və Plitviçka Gölləri Milli Parkı, şimalında Cazin bələdiyyəsi, şərqində Bosanska Krupa və Bosanski Petrovac bələdiyyələri və cənubunda isə Drvar bələdiyyəsi yerləşir.

Bixaç bələdiyyəsinin relyefi, əksəriyyətlə çöllərdən, təpələrdən və dağlardan ibarətdir. Bixaç bələdiyyəsinin böyük bir qismi bulaqlar, çaylar və yeraltı suları ilə zəngindir. İqlimi əksəriyyətlə mülayimdir. Bələdiyyə yay mövsümündə çox isti və quru olur.

## Demoqrafiyası
2013-cü ildəki rəsmi siyahıyaalmaya görə, Bixaç bələdiyyəsi 48 yaşayış məntəqəsinə paylanan 56,261 nəfərlik bir əhaliyə sahib idi.

## Görkəmli şəxsiyyətləri
* Saşa Matiç — Muğənni
* Alen Islamoviç — Muğənni
* Azra Kolakoviç — Muğənni
* Djanan Musa — Basketbolçu
* Irfan Lyubiyankiç — Həkim, bəstəkar və siyasətçi
* Borislav Stankoviç — Köhnə basketbolçu və məşqçi
* Safet Nadareviç — Futbolçu
* Zele Lipovaça — Boşnak rok qrupu olan *Divliye Jaqode*-nin baş üzvü
* Zlatko Dediç — Futbolçu
* Nihad Hasanoviç — Yazıçı və tərcüməçi
* Faruk Şehiç — Şair
* Mersada Beçirspahiç — Köhnə basketbolçu
* Mehmed Alaybeqoviç — Siyasətçi və vəkil
* Ferid Djaniç — İkinci dünya müharibəsində Berlin-Roma-Tokio oxu əsgəri
* Saşa Raduloviç — Serb mühəndis və siyasətçi

## Yaşayış Məntəqələri
* Bayriçi
* Brekovisa
* Buqar
* Çukovi
* Dolyani
* Donya Qata
* Dubovsko
* Qoriyevas
* Qrabej
* Qrmuşa
* Hrqar
* Izaçits
* Yezero
* Kalati
* Kulen Vakuf
* Lohovo
* Lohovska Brda
* Mala Petsa
* Mali Skoçay
* Medzudrajye
* Muslitsi
* Ostrovisa
* Papari
* Praşçiyak
* Pritoka
* Raçits
* Rayinovsi
* Ripaç
* Spahitsi
* Srbliyani
* Velika Qata
* Veliki Skotsay
* Veliki Styenyani
* Vikitsi
* Vrsta
* Zavalye i Zlopoliyas

## Həmçinin Bax
* Bosniya diyarı
* Plitviçka Gölləri Milli Parkı

## Xarici Keçidlər
* Rəsmi şəhər təqdimatı
* Preminqer Pivə Zavodu

## İstinadlar
BWF İnternational Challenge

**BWF İnternational Challenge** — 2007-ci ildən Ümumdünya Badminton Federasiyası (BWF) tərəfindən icazəsi verilən, BWF İnternational Series və BWF Future Series turnirləri ilə birlikdə təşkil edilən dörd əsas badminton turnirindən biridir.

## Xüsusiyyətləri

### Pul mükafatı
Beynəlxalq Seriyalı turnirin minimal mükafat fondunu 15000 dollar təşkil edir.

### Dünya Reytinqi xalları

BWF İnternational Challenge BWF turnirlərindən yalnız dördünə (BWF yarışlarından sonra, Super Series, Grand Prix Gold və Grand Prix və İnternational Challenge) Dünya Reytinqi sisteminə əsasən xallar verir.

## Həmçinin bax

* Azerbaijan International

## İstinadlar