open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İdilliya

**İdilliya** (;  – "kiçik şəkil",  – "şəkil" sözünün kiçiltməsi) — ilk növbədə qədim Romada kənd həyatı mövzusunda kiçik şeir. Sonralar Bizansda  sözü sxoliastlar tərəfindən istifadə edilmiş və onlar Teokritin yazılarından bəzi hissələri şərh etmişlər.

Tarixi və ədəbi baxımdan "idilliya" termininin mənası əsasən "pastoral" və "bukolika" ilə kəsişir. Buradakı fərq "idilliya"nın çoban həyatı ilə məhdudlaşmayan, pastoral janrın ayrıca poetik əsəri adlandırılmasında özünü göstərir. Müasir dövrdə bu dar məna bulanıqlaşır və bir-birini sevən cütlüyün dinc həyatından (Qoqolun "*Qədim torpaq sahibləri*" əsəri) və ya ümumiyyətlə kəndli deyil, dinc patriarxal həyatından bəhs edən əsərlər çox vaxt idilliya adlanır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Идиллия // Литературная энциклопедия терминов и понятий / Под ред. А. Н. Николюкина. — Институт научной информации по общественным наукам РАН: Интелвак, 2001. — Стб. 287–290. — 1596 с. — ISBN 5–93264-026-X.
* Попова Т. В. Буколика с системе греческой поэзии // Поэтика древнегреческой литературы. М., 1981.
Mixail Avenarius

**Mixail Petroviç Avenarius** (; ) — Rusiya fiziki.

## Həyatı
Mixail Petroviç Avenarius lüteran pastoru Pyotr Aleksandroviç Avenariusun (1794–1854) oğlu idi. 19 sentyabr 1835-ci ildə Çarskoye Seloda anadan olmuşdur. Yazıçı Vasili Avenariusun qardaşıdır. 1854-cü ildə 5-ci Sankt-Peterburq gimnaziyasını, sonra isə 1858-ci ildə Peterburq Universitetini bitirmiş, ardınca bir müddət 2-ci gimnaziyada fövqəladə müəllimlik etmişdir. 1862-ci ildə xaricə getmiş, burada iki il əvvəl Berlində universitet kurslarında iştirak etmiş və professor Maqnusun laboratoriyasında işləmiş, sonra isə professor Kirxhofun rəhbərliyi ilə Heydelberqdə çalışmışdır.

1865-ci ildə Rusiyaya qayıtmış və Kiyev Universitetinin fizika kafedrasının dosenti, 21 sentyabr 1866-cı ildən qeyri-adi professor, 11 noyabr 1867-ci ildən adi professor vəzifələrinə təyin edilmişdir. 1890-cı ilə qədər universitetdə çalışmışdır. Bütün bu illər ərzində o, elmi məqsədlərlə xaricə, ömrünün son illərində isə səhhətini yaxşılaşdırmaq üçün yayda ancaq arabir Kiyevi tərk etmişdir. Almaniyaya etdiyi səfərlərin birində o, fizika problemlərinə həsr olunmuş alman elmi jurnalı "*[[Annalen der Physik]]*"in tam dəstini ehtiva edən çox qiymətli fiziki kitabxana əldə etmişdir.

1875-ci ildə Ukraynada ilk eksperimental fizika laboratoriyasını və Kiyev Universitetinin Fizika fakültəsində tələbələr üçün fiziki laboratoriya emalatxanasını təşkil etmişdir. 1865–1885-ci illərdə Kiyevdəki Müqəddəs Vladimir Universitetinin meteorologiya laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 29 dekabr 1876-cı ildə Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. O, 30 avqust 1884-cü ildə fəal dövlət müşaviri vəzifəsinə yüksəlmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Гольдман А. Г.* Михаил Петрович Авенариус и киевская школа экспериментальной физики. — УФН. — Т. 44. — август 1951.
Henrix Qustav Maqnus

**Henrix Qustav Maqnus** (; ) — Almaniya fiziki və kimyaçısı. Berlin Elmlər Akademiyasının üzvü (1840), London Kral Cəmiyyətinin xarici üzvü (1863), Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının (1854) və Paris Elmlər Akademiyasının (1864) müxbir üzvü olmuşdur.

## Həyatı
1831–1869-cu illərdə Berlin Universitetində əvvəlcə müəllim, sonra professor olmuşdur. O, fizika və kimyanın müxtəlif məsələlərinə dair çoxlu eksperimental əsərlər dərc etdirmişdir. Onun ev laboratoriyası pedaqoji məqsədləri olan fizika laboratoriyasının ilk nümunəsi idi. Eksperimental fiziklər üçün yetişdirmə meydanına çevrilmişdir. Maqnusun laboratoriyasında bir neçə rus, o cümlədən İvan Seçenov da təhsil almışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Annalen der Physik

"***''Annalen der Physik****" ("*Fizika annalları*") — [[fizika]] problemlərinə həsr olunmuş [[Almaniya]] [[Elmi jurnal|elmi jurnalı]]. 1799-cu ildən nəşr olunan jurnal ən qədim elmi jurnallardan biridir. Eksperimental, nəzəri, tətbiqi və riyazi fizika, eləcə də əlaqəli sahələr üzrə orijinal məqalələr dərc edir. Bütün məqalələr əvvəlcədən nəzərdən keçirilir. XIX əsrin sonundan etibarən jurnalın hər il təxminən 1,000 səhifə olmaqla üç nömrəsi çıxırdı. Hal-hazırda ildə 12 kitab çap olunur, ümumilikdə 800 səhifəyə yaxındır.

== Tarixi ==
Almaniyada ilk fizika jurnalları 1790–1794-cü illərdə nəşr olunan "*Journal der Physik* və *Neues Journal der Physik*" (1795–1797) idi. 1799-cu ildə onları əvəz edən "*Annalen der Physik*"in fəaliyyəti daha uğurlu olmuş, 2 əsrdən çox nəşr edilmişdir. Tarixində adını iki dəfə dəyişmiş: "*Annalen der Physik und der physikalischen Chemie*" (1819–1824), "*Annalen der Physik und Chemie''" (1824–1899), lakin 1899-cu ildə orijinal adına qayıtmışdır.

Jurnal XIX–XX əsrlərdə Almaniya fizikasının sürətli inkişafına fəal töhfə vermişdir. Burada Henrix Hers, Vilhelm Konrad Rentgen, Albert Eynşteyn, Maks Plank,Herman Minkovski, Ervin Şredinger öz elmi məqalələrini dərc etmişdir. Nisbilik nəzəriyyəsi ilk dəfə jurnalın səhifələrində təqdim edilmişdir.

1950–1990-cı illərdə jurnal alman və ingilis dillərində nəşr olunurdu, lakin alman dilində məqalələrin payı hər il azalırdı. Almaniyanın yenidən birləşməsindən sonra jurnal nəhayət ingilis dilinə keçid etmişdir. 2011-ci ildə nəşrdə islahatların aparılması planları elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Сайт журнала
* Выпуски 1799—1940 в открытом доступе
Qustav Kirxhof

**Qustav Robert Kirxhof** (; ) — Almaniya fiziki. O, Berlin Elmlər Akademiyasının üzvü (1840), London Kral Cəmiyyətinin xarici üzvü (1863), Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının (1854) və Paris Elmlər Akademiyasının (1864) müxbir üzvü olmuşdur.

## Həyatı
1846-cı ildə Köniqsberq universitetini bitirmişdir. Breslau (1850) və Heydelberq (1854) universitetlərinin professoru olmuşdur. Riyaziyyat kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 1875-ci ildən Berlin Universitetində fizika kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Əsas elmi işləri optika, elektrodinamika və mexanikaya həsr olunmuşdur. O, 1847-ci ildə Kirxhof qanunları kimi tanınan geniş elektrik dövrəsində elektrik cərəyanlarının paylanması qanunlarını təyin etmişdir. Kondansatorun boşaldılması və elektrik induksiyası tədqiq edilmişdir. Mexanika sahəsində mexaniki deformasiyanı, elastik cisimlərin mexaniki tarazlığını və hərəkətini, maye axınını öyrənmişdir. O, 1859-cu ildə Kirxhof şüalanma qanunu kimi tanınan istilik şüalanmasının əsas qanunlarından birini tərtib etmiş, fizikaya mütləq qara cisim anlayışını daxil etmişdir. 1859-cu ildə Robert Bunzen ilə birlikdə spektral analizin əsasını qoymuş, 1860-cı ildə sezium və 1861-ci ildə rubidiumu kəşf etmişdir. O, 1860-cı ildə spektrlərin tərsinə çevrilməsi qaydasını qurmuş və Günəşin spektrində Fraunhofer xətlərinin görünüşünü izah etmiş, onun atmosferinin kimyəvi tərkibini təyin etməyə cəhd göstərmişdir.

## Əsərləri
* 
* 
* *Vorlesungen über mathematische Physik*. 4 vols., B. G. Teubner, Leipzig 1876–1894.
** Vol. 1: *Mechanik*. 1. Auflage, B. G. Teubner, Leipzig 1876 (online).
** Vol. 2: *Mathematische Optik*. B. G. Teubner, Leipzig 1891 (Herausgegeben von Kurt Hensel, online).
** Vol. 3: *Electricität und Magnetismus*. B. G. Teubner, Leipzig 1891 (Herausgegeben von Max Planck, online).
** Vol. 4: ''Theorie der Wärme''. B. G. Teubner, Leipzig 1894, Herausgegeben von Max Planck

## İstinadlar


## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
*
Jorj Avenel

**Jorj Avenel** (; ) — Fransa publisisti və tarixçisi. O, həyatının çox hissəsini Fransa inqilabının öyrənilməsinə həsr etmişdir. Yazıçı Pol Avenelin kiçik qardaşı olmuşdur.

## Həyatı
1865-ci ildə Avenelin ilk böyük əsəri, "*Bəşər övladının natiqi Anaxarsis Kloots*" nəşr olundu. Burada Fransa inqilabının liderlərindən Anaxarsis Klootsun şəxsiyyəti və rolu ilk dəfə ətraflı şəkildə tədqiq edilərək təqdim edilmişdir. Dərin erudisiya və parlaq təqdimat sayəsində Avenel bu dövrün bir sıra məqamlarını qeyri-adi canlılıq və çoxlu təfərrüatlar ilə canlandıra bilmişdir. O, həmçinin Volterin bütün əsərlərini əhatə edən "*Əsrin nəşri*"ni tərtib etmişdir. Burada Volterin geniş yazışmaları diqqətlə yoxlanılmış və əlavə edilmişdir. Avenel o dövrdə işlədiyi və inqilabın liderlərindən biri Jan-Nikolya Paşın şəxsiyyətinə mühüm yer verilən əsərini bitirməmiş vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəhman Abdullayev

**Rəhman Vahid oğlu Abdullayev** () — Azərbaycanlı tarzən. Müxtəlif yerli, beynəlxalq müsabiqə və festivalların qalibi və laureatı.

## Həyatı
Rəhman Abdullayev 1998-ci il oktyabrın 27-də Bakıda dünyaya gəlib. İlk musiqi təhsilini 2008-ci ildə 28 №-li musiqi məktəbində alıb. Sonra 2012-ci ildə Azərbaycan Milli Konservatoriyasının (AMK) tərkibində İncəsənət Gimnaziyasında davam edib. 2015–2019-cu illərdə AMK-nin İfaçılıq fakültəsinin Tar ixtisasına daxil olub və bakalavr təhsilini fərqlənmə ilə bitirib. 2019–2021-ci illərdə isə Konservatoriyanın magistr pilləsini bitirib.

2010–2015-ci illərdə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının Uşaq orkestrinin konsertmesteri olub. (Drijor: Ağaverdi Paşayev)

Hal-hazırda AMK-nin tərkibindəki İncəsənət Gimnaziyasında müəllim vəzifəsində çalışır.

## Nailiyyətlər

2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin keçirdiyi II Respublika müsabiqəsində II yer olub.

2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Müstəqilliyinin 20-ci ildönümünə həsr olunmuş Respublika müsabiqəsinin laureatı olub.

2013-cü ildə Heydər Əliyevin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş Respublika müsabiqəsində II olub.

2014-cü ildə A. R. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi Respublika müsabiqədə II yer olub.

2015-ci ildə Əhsən Dadaşovun yubileyinə həsr olunmuş Respublika müsabiqəsində III olub.

2017-ci ildə "SALUT Talantov"un Bakıda keçirdiyi Beynəlxalq "Kaspisky Briz" müsabiqəsində 1-ci yer olub.

2018-ci ildə Hacı Xanməmmədovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş I Respublika müsabiqəsinin qalibi olub.

2019-cu ildə İtaliyanların Azərbaycanda keçirdiyi "TasteArt" beynəlxalq müsabiqəsində I yer olub.

2020-ci ildə Rusiya Federasiyasında keçirilən beynəlxalq müsabiqədə 2-ci yer olub.

2022-ci ildə "National Treasure" adlı musiqi albomu çıxıb. 100-dən çox treki musiqi platformalarında yayımlanıb.

Bundan başqa bir çox dövlət tədbirlərindəki çıxışlarına görə fəxri fərmanlarla təltif olunub.

## Həmçinin bax
* Ramiz Quliyev
* Sahib Paşazadə

## İstinadlar

## Mənbə
* "Qalmaqallarla sənəti ucuzlaşdırmaq ağlımdan keçməyib" — Gənc tarzən

## Xarici keçidlər
* 
* Rehman Abdullayev — YouTube kanalı
* Rəhman Abdullayev — Apple Music kanalı
* Rəhman Abdullayev — Spotify kanalı
* 
*
Ağbulaq-i Həsənabad (Mahnişan)

**Ağbulaq-i Həsənabad** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 59 nəfər yaşayır (15 ailə).

## İstinadlar
Pol Avenel

**Pol Avenel** (; ) — Fransa yazıçısı, şairi, qoqetyesi və mahnı müəllifi, dramaturqu və jurnalisti. Tarixçi Jorj Avenelin böyük qardaşıdır.

Gəncliyində kommersiya fəaliyyətinə hazırlaşsa da, sonra özünü tamamilə ədəbiyyata həsr etmişdir. Avenelin ədəbi fəaliyyəti çox müxtəlifdir. Qəzet yazışmaları və qəzetlərdə dramaturgiya sənətinə dair felyetonlarla başlayan Avenel tezliklə çoxsaylı teatr tamaşalarının, romanların və şeirlərin müəllifi kimi ad çıxarmışdır. Onun "*Alcôve et boudoir*" (1855) adlı şeir və şeirlər toplusu əxlaqsızlığa görə məhkəmə qərarı ilə müsadirə olunmuş, lakin 1885-ci ildə yenidən nəşr edilmişdir. Ən böyük uğuru onun "*Chanson politiques*" adı ilə çıxan siyasi mövzularda mahnıları, İkinci imperiya hadisələri haqqında satira əsəri idi. Bu toplu üzə çıxanda Viktor Hüqo müəllifə yazırdı: "Nəğmə kitabındakı şairi təbrik edirəm, şairdəki vətəndaşı salamlayıram".

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Jan-Nikolya Paş

**Jan-Nikolya Paş** (; ) — Fransa siyasətçisi. O, Fransa inqilabı dövründə yaşamışdır. Bir vaxtlar jirondist, daha sonra isə yakobin olan Paş hərb naziri və Parisin meri kimi xidmət etmişdir. O, yakobin diktaturasının formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

## Həyatı
1792-ci ildə Rolanın sağ əli, sonra isə hərb naziri Servanın baş işçisi olmuşdur. Konvensiya ilə həmin ilin sonunda hərb naziri təyin edilən Paş böyük təşkilatçılıq bacarığı nümayiş etdirsə də, hələ hakimiyyətə çatmamış montanyarlara tərəf meylləndiyi üçün tezliklə tutduğu vəzifədən uzaqlaşdırılmışdır. O, daha sonra Paris şəhərinin meri seçilmiş və Paris kommunasının ən nüfuzlu simalarından birinə çevrilmişdir. 9 termidordan sonra Paş Qvianaya sürgün edilmiş və oradan ümumi amnistiyadan sonra qayıtmışdır. Paris meriyasının binasında ona heykəl ucaldılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Биография на сайте «Наполеон и революция».
Termidor çevrilişi

**Termidor çevrilişi** — Fransa inqilabı dövründə dövlət çevrilişi. İnqilab 1794-cü ildə, iyulun 27-dən 28-nə keçən gecə (inqilab təqvimi ilə respublikanın 2-ci ilinin 9–10 termidoru) baş verdi. Bu, montanyarlar diktaturasının süqutuna səbəb olmuşdur.

## Çevriliş
1794-cü ilin yazında ölkənin inkişaf perspektivləri məsələsi konventin solçu yakobinlər və radikal montanyar deputatları arasında mübahisələrə səbəb olmuşdur. Jak Rene Eber və tərəfdarları maksimumun və terrorun əbədiləşdirilməsini müdafiə etmişdilər. Bu siyasət inqilabın düşmənlərini qorxutmaq və siyasi rəqibləri məhv etmək məqsədi daşıyırdı. Jak Jorj Dantonu dəstəkləyənlər sülhün bağlanmasını və terrora son qoyulmasını tələb edirdilər. Maksimillian Robespyer və onun tərəfdaşları hər iki qrupun liderlərinin edam edilməsinə nail olmuş və əksinqilabın qalibiyyətlə sona çatması, cəmiyyətin mənəvi yenilənməsi üçün bir proqram irəli sürmüşdülər. Bunun alətlərindən biri də terror idi. Cavab olaraq Konvensiyada deputatların sui-qəsdi yarandı. Bu, həm məğlub olmuş qrupların tərəfdarlarını, həm də real və ya qondarma ittihamlarla həbs olunmaqdan qorxanları, o cümlədən Jan-Lambert Tallien, Pol Barras, Bertran Barer və cəmiyyətlərin bir sıra komitə üzvlərini birləşdirdi. xilas və ümumi təhlükəsizlik. Cavab olaraq, konventdə deputatlar arasında konspirasiya yaranmışdır. Bu konspirasiya həm məğlub olan qrupların tərəfdarlarını, həm də real və ya proqnozlaşdırılan ittihamlara görə həbs olunmaqdan qorxanları, o cümlədən Jan-Lambert Talyen, Pol Barras, Bertran Barer, həmçinin ictimai təhlükəsizlik komitəsinin bir sıra üzvlərini özündə birləşdirirdi.

9 termidorda konspirasiyanın dəstəkçiləri sui-qəsdçilər Lui Antuan de Sen-Jüstün çıxışını dayandırmış, ona Robespyerin müdafiəsi üçün danışmağa imkan verməmişdilər. Konvent hər ikisini və onların əlbirlərini həbs edilməsi üçün fərman qəbul etmişdir. 1789–1794-cü illər Paris kommunası Robespyerin həbsdən azad edilməsinə nail olmuşdur. Onlar üsyan qaldırmağa çalışsalar da, xalqı öz tərəfinə çəkə bilməmiş, qanundan kənar elan edilmiş və məğlubiyyətə uğramışdır. 10 termidorda Robespyeri, Sen-Jüst, Jorj Ogüst Kuton və onların ortaqları gilyotin ilə edam edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* [bse.sci-lib.com/article110044.html БСЭ о перевороте]
* Конституция 1795 года
* *Бовыкин Д. Ю.* Революция окончена? Итоги Термидора. — М.: Издательство Московского университета, 2005. — 320 с.
* *Бовыкин Д. Ю.* Термидор, или Миф о конце революции
* *Бовыкин Д. Ю.* Термидор: старые проблемы и новые споры
Con Roberts

**Con Qlover Roberts** (; ) 29 sentyabr 2005-ci ildən Amerika Birləşmiş Ştatların baş hakimi vəzifəsində çalışan amerikalı hüquqşünasdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gülablı (dəqiqləşdirmə)

* Gülablı (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Gülablı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Gülablı (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Triennale di Milano

**Triennale di Milano** — İtaliyanın Milan şəhərindəki Sempione parkında yerləşən incəsənət və dizayn muzeyidir.

## Tarixi
O, Giovanni Muzio tərəfindən layihələndirilmiş və 1931-1933-cü illər arasında tikilmiş Palazzo dell'Arte-də yerləşir. Muzeyin tikintisi Antonio Bernocchi və onun qardaşları Andrea və Michele tərəfindən maliyyələşdirilib. Beynəlxalq incəsənət və dizayn sərgisi olan Milan Triennali muzeydə 1936-1996-cı illər arasında on üç dəfə və iyirmi illik fasilədən sonra yenidən 2016-cı ildə keçirildi.
## Fəaliyyəti
2003-cü ildən muzey İtaliya Memarlığına görə üç illik qızıl mükafat təqdim edir. İtalyan dizaynının daimi muzeyi, 2007-ci ildə açılan Triennale Dizayn Muzeyi dizayn, memarlıq və vizual, səhnə və tamaşa sənətlərini nümayiş etdirir. Binada həmçinin Muzio tərəfindən dizayn edilmiş Teatro del Arte teatrı da var.
2019-cu ildə XXII Triennial "Sınıq Təbiət" adı altında insanlar və təbiət arasındakı əlaqəni araşdıran dizayn yanaşmalarına diqqət yetirərək keçirildi.

## İstinadlar
Recep İvedik 7

**Recep İvedik 7** — Cielo Medya imzalı, 9 dekabr 2022-ci ildə Disney±da nümayiş etdirilən, rejissoru Togan Gökbakar, ssenarisi Şahan Gökbakarın yazdığı, baş rollarda Şahan Gökbakar, Öznur Sərçələr və Nurullah Çələbinin oynadığı türk komediya filmi. Recep İvedik film seriyasının yeddinci filmidir.

## Mövzu
Recep İvedik şəhərdə yaşamaq baha başa gəldiyindən həyat şəraiti pisləşincə İstanbulu tərk edərək kənddəki nənəsinin evində yaşamağa qərar verir. Kəndə gələndə öyrənir ki, düz kəndin üzərində layihə tikmək planlaşdırılır və təbiətə də ziyan vuracaq. Dostu Nurullah və qonşusu Büşra ilə birlikdə layihənin qarşısını almaq və kəndi xilas etmək üçün işə başlayırlar.

## Film heyəti
* Şahan Gökbakar – Recep İvedik
* Öznur Serçeler – hüquqşünas Büşra Altın
* Nurullah Çələbi – Nurullah Sağlam
* İrfan Kangı – Ərdəm Çökələk
* Eray Türk – Kamal müəllim
* Murad Ərgür – Muhtar Asim Civan
* Murat Dalkılıç – özü
* Mehmet İlhami Adsal – Ənvər Çökələk
* Yeşim Sarı – Murad Dalkılıçın meneceri
* Turgut Çalhan – Saleh abi
* Fatih Batı – qağayı bığ Fateh
* Barış Əli Çəlikər – bilya Camal
* Gönən Fateh Yeməz – Jan Klod Adnan
* Murad Bölücək – bibərli Həsən
* Şahabətdin Qarabulud – zıp-zıp Orxan
* Cənnət Uğurlu – baltalı Sultan

## Tənqidlər
"Sabah" qəzetinin yazarı Melih Altınok filmin Şahan Gökbakarın siyasi tvitlərindən ibarət olduğunu və dialoqlarda "Sözcü" qəzetinin manşetlərinin yer aldığını bildirib.

Müğənni, rejissor, ssenarist və aktyor Mahsun Kırmızıgül isə Recep İvedik 7-dən Kemal Sunal filmlərinin dadını aldığını bildirib və filmlə bağlı böyük müzakirələrə səbəb olub.

Jurnalist Ahmet Hakan filmi "Eyni sadəlik, eyni kobudluq, eyni səthilik, eyni alt-para yumor, eyni incəlik, eyni təkəbbür, eyni ədəbsizlik, eyni keyfiyyətsizlik" sözləri ilə tənqid edib.

Filmdə Türkiyə iqtisadiyyatı ilə bağlı tənqidlərə bəzi izləyicilər reaksiya verib.

## İstinadlar
Rodoquna

**Rodoquna** () — Əhəmənilər sülaləsindən olan fars şahzadəsi, Şahənşah II Artakserksin (e.ə. 404–358-ci illər) qızı və onun cariyələrindən biri.

Eramızdan əvvəl 401-ci ildə Kunaxa döyüşündən sonra atası onu Ermənistan satraplığının satrapı olan Baktriya zadəganı I Ervanda ərə verdi. Bu nikah (kommagenlərin Əhəmənilərin əcdadı olduğu iddiasını vurğulamaq üçün) onların nəslindən olan Kommagenalı I Antiox (e.ə. 70–31) tərəfindən ucaldılmış Nəmrud dağının stellərindən birində xatırlanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İlhami Səncər

**İlhami Səncər**  Türkiyəli hakim, siyasətçi və keçmiş nazir.

## Həyatı və təhsili
İlhami Səncər 1909-cu ildə Osmanlı İmperiyasının Manisa vilayətinin Gördes bölgəsində anadan olub. O, ilk təhsilini Kamalpaşada, ikinci təhsilini isə İzmirdə tamamlayıb. Daha sonra Səncər, Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb. O, 1933-cü ildə təhsilini bitirdikdən sonra İzmir şəhəri və ətrafında məhkəmə və prokurorluq orqanlarında çalışıb.
O, ilk dəfə 1934-cü ildə, ikinci dəfə isə 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb.

## Siyasi fəaliyyəti
İlhami Səncər məhkəmədəki işindən istefa verərək 1942-ci ildə siyasi həyata daxil olub.
1949-cu ildə o, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının İstanbul filialının rəhbəri seçilib. 1961-ci ilin 24 yanvarında Türkiyə Qurucu Məclisinə Cümhuriyyət Xalq Partiyası nümayəndəsi olaraq təyin edilib. Hərbi xidmətdən sonrakı zaman o, 1961–1969-cu illər arasında TBMM-nin 13-cü və İstanbul vilayətinin isə 12-ci millət vəkili olaraq xidmət edib.

Partiyasındakı bölünmənin ardından o, Turhan Feyzioğlu ilə birlikdə Cümhuriyyət Xalq Partiyasından ayrılıb və Güvən Partiyasına qoşulub. 1969–1977-ci illərdə isə fəaliyyətinə TBMM-nin 14-cü, 15-ci hökumətində millət vəkili olaraq davam edib.

Səncər beş dəfə Türkiyənin Milli Müdafiə Naziri təyin olunub. Bunlardan ilk üçü 20 noyabr 1961 – 20 fevral 1965-ci illər ərzində Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvü kimi TBMM-nin 26, 27 və 28-ci hökumətində olub. Daha sonra o, Güvən Partiyasının üzvü kimi 15 aprel 1973 – 26 yanvar 1974-cü illər ərzində TBMM-nin 36-cı hökumətində və 17 noyabr 1974 – 31 mart 1975-ci illər ərzində isə 38-ci hökumətində xidmət edib. Bu vəzifəsini 31 mart 1975-ci ildə qurulan Süleyman Dəmirəl hökumətinə qədər davam etdirib.

## Ölümü
İlhami Səncər 13 dekabr 1986-cı ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Naruto Uzumaki

**Naruto Uzumaki** (うずまき ナルト Uzumaki Naruto) — Masaşi Kişimoto tərəfindən yazılmış və çəkilmiş, 1999-cu ildən etibarən yayımlanan Naruto adlı manqa seriyasının baş qəhrəmanıdır. Eyni zamanda 2002-ci ildən başlayaraq anime seriyası da yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Heterogen sistem

**Heterogen** — yunan sözü olan "heteros"dan götürülüb, "müxtəlif" mənasını verir. Sistem müxtəlif fiziki və ya kimyəvi xassələrə malik olan və bir-birindən səth bölgüsü ilə ayrılan hissəciklərdən təşkil olunduqda "heterogen" sistem adlanır.

## Nümunələr
Heterogen sistemə misal su və buz qarışığı, duzun qarışığı və onunla təmasda olan doymuş məhlul, maye və onun üzərindəki buxar və s.
## Sistemin növləri
Komponentlərin sayına görə sistemlər:
* Birkomponentli
* İkikomponentli
* Üçkomponentli
olurlar.
## Fiziki-kimyəvi analiz
Sistem əsasən fiziki-kimyəvi analiz metodları ilə tədqiq olunur. Bu metodlar termik, mikroquruluş, rentgenoqrafik və s.-dir.
Fiziki-kimyəvi analiz kimyanın bir sıra sahəsi olmaqla, müvazinətdə olan sistemdə gedən çevrilmələri fiziki və həndəsi metodların birgə tətbiqi vasitəsi ilə öyrənir. Başqa sözlə, fiziki-kimyəvi analiz sistemdə təzyiq, temperatur, həcm və komponentlərin miqdarının dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq, fiziki-kimyəvi xassələrinin dəyişmə xarakterini həndəsəni tətbiq etməklə müəyyənləşdirir. Buradan alınan rəqəmlərə əsasən verilmiş müəyyən sistem üçün hal dioqramı qurulur ki, bu vaxt absis oxu üzərində tərkib, ordinat oxu üzərində isə onların xassələrini xarakterizə edən rəqəmlər verilir. "Tərkib-xassə" diaqramı sistemin komponentlərinin qarşılıqlı kimyəvi təsirinin xarakterini və bunun komponentlərin miqdarı nisbətlərindən asılılığını, ayrı-ayrı ərintilərin tərkibini və s. müəyyən etməyə imkan verir.
## Həmçinin bax
* Homogen sistem

## Mənbə
* Z.Qarayev "Qeyri-üzvi kimya", Maarif-1975.
* Карякин Н. И., Быстров К. Н., Киреев П. С. Краткий справочник по физике / ответственный = под ред. Г. Е Петровской; ответственный = худ. ред. И. Ф. Муликова; ответственный = тех. ред. Р. К. Воронина; ответственный = кор. Н. В. Кулиева. — 2-е изд. — Москва: Высшая школа, 1964. — С. 143. — 576 с.
* Ахметов Н. С. Раздел III, Агрегатное состояние. Растворы // Общая и неорганическая химия.
Jan Mari Rolan de La Platyer

**Jan Mari Rolan de La Platyer** (; ) — Fransa alimi və siyasətçisi. Fransa inqilabı dövründə, jirondist hökumətlərində daxili işlər naziri (mart–iyun 1792, avqust 1792–yanvar 1793).

Lionda istehsalat müfəttişi olmuş, orada yakobin klubu təşkil etmişdir. Daha sonra jirondist olmuş və 1792-ci ildə daxili işlər naziri kimi xidmət etmişdir. O, yakobinlərin qələbəsindən sonra Normandiyaya qaçmışdır. Burada onunla fəal əməkdaşlıq edən həyat yoldaşı Janna Manon Filiponun yakobinlərin əli ilə edam edildiyini öyrəndikdən sonra 15 noyabr 1793-cü ildə intihar etmişdir.

## Əsərləri

* «Mémoire sur l'éducation des troupeaux» (1779)
* «Dictionnaire des manufactures» (1785)
* «L’Art du fabricant d'étoffes de laine» (1780)
* «Fabricant de velours» (1780–1783), «L’Art du tourbier».

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Manon Rolan

**Manon Janna Rolan de La Platyer** (; ) — Fransa inqilabının iştirakçısı, iqtisadçı və Fransanın daxili işlər naziri Jan-Mari Rolan de la Platyerin həyat yoldaşı.

Madam Rolan maarifçi yazıçıların, xüsusən də Russonun pərəstişkarı idi. O, Fransa inqilabı zamanı evini ən görkəmli jirondist xadimlərin toplaşdığı yerə çevirmiş və qrupun liderlərindən biri kimi çıxış etmişdir. O, 1793-cü ildə jirodistlərin süqutundan sonra həbs və edam edilmişdir. Həbsxanada ikən memuar yazmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* *Баррьер, Жан-Франсуа*, «Collection de mémoires relatifs а la Révolution française».
* Abbott, John (2010). Мадам Роланд, создатели истории . Книги FQ. ISBN 1-153-81253-3 .
* Андрес, Дэвид. Террор: беспощадная война за свободу в революционной Франции.
* Блашфилд, Эванджелина Уилбур. Манон Флипон Роланд: ранние годы.
* Слепой, Матильда. Мадам Роланд. Little, Brown & Company, 1898 год.
* Далтон, Сьюзан. "Гендер и смена революционной политики: случай для мадам Роланд Канадский журнал истории, (2001) 36 # 2.
* Хэнсон, Пол Р. Исторический словарь французской революции.
* Кадане, Кэтрин Энн. «Реальное различие между Маноном Флиппоном и мадам Роланд», «Французские исторические исследования», т. 3, № 4, осень 1964 года.
* Линтон, Мариса, « Выбор террора: добродетель, дружба и подлинность во Французской революции», издательство Оксфордского университета, 2013 год.
* Май, Гита. Мадам Роланд и эпоха революции , Издательство Колумбийского университета, 1970 год.
* Папа-Хеннесси, Дама Уна Берч. Мадам Роланд: Исследование в революции, Додд, Мид и Ко, 1918 год.
* Роланд, мадам. Частные мемуары мадам Роланд. Под редакцией Эдварда Гилпина Джонсона, AC McClurg & Co., 1900 год.
* Шама, Саймон. Граждане: хроника французской революции. NY: Knopf, 1989 год.
* Скотт, Сэмюэл Ф. и Барри Рофаус. Исторический словарь французской революции 1789—1799 (1985) Vol. 2 стр. 837-45.
* Спалдинг, Джеймс Филд. «Мадам Роланд», «Американский католический ежеквартальный обзор», т. XXI, 1896 год.
* Сызманек, Брижит. «Революционные произведения французских женщин: мадам Роланд или наслаждение маской», «Тулса» в женской литературе, т. 15, № 1, весна 1996 года.
* Тарбелл, Ида М. Мадам Роланд: биографическое исследование, сыновья Чарльза Скрибнера, 1896 год.
* Тейлор, И. А. Жизнь мадам Роланд, Хатчинсон и Ко, 1911 год.
* Уокер, Лесли Х. «Сладкая и утешительная добродетель: мемуары мадам Роланд» , Исследования восемнадцатого века 34 (3), 2001 год.
* Вингартен, Рене. «Женщины и политика: мадам Роланд», «Новый критерий», т. 18, №. 2, октябрь 1999 года.
* Андервуд, Сара. Героини свободной мысли, Сомерсби, 1876 год.

## Xarici keçidlər
Jozef Servan

**Jozef Mari Servan de Jerbe** (; ) — Fransa diviziya generalı və Fransanın hərb naziri (iki dəfə).

## Həyatı
Roman-sür-İzer (müasir Drom departamenti) şəhərinin yerlisi olan kiçik bir zadəgan ailəsinin oğlu olmuşdur. 20 dekabr 1760-cı ildə könüllü olaraq piyada alayına getmişdir. 1769-cu ildə Paolinin başçılıq etdiyi Korsikadakı üsyançılara qarşı Fransa kampaniyasında iştirak etmişdir. 1772-ci ildə Servan artıq kapitan olmuşdur. O, ilk dəfə 1780-ci ildə "Vətəndaş əsgəri" broşüratını nəşr etməklə şöhrət qazanmış və orada ümumbəşəri hərbi çağırış lehinə hərbi işə götürmənin dayandırılması üçün kampaniya aparmışdır. Bu tədbir Fransa inqilabından sonra həyata keçiriləcəkdi.

1792-ci ildə Servan düşərgə marşalı (briqadir) rütbəsinə yüksəlmişdir. Jirondistlərin tərəfdarı olan Servan həmin il 9 mayda hərbi naziri portfelini almış, krala sadiq olan əsas hərbi birləşmələr  Kral Qvardiyasının və İsveçrə alaylarının ləğvinə nail oldu. Elə Servan da öz fərmanı ilə Fransa ordusunda ilk dəfə olaraq bütün bədən cəzalarını ləğv etmişdir. Bu qərar İnqilab və Napoleon müharibələri dövründə sarsılmaz olaraq qalmışdır. Bir ay sonra, 13 iyun 1792-ci ildə Servan vəzirlikdən istefa vermiş, Milli Assambleya xüsusi fərmanla ona minnətdarlığını bildirmişdir.

Buna baxmayaraq, artıq 10 avqustda Servan ikinci dəfə hərbi nazir olmuşdur. Onun sələfi, kral tərəfdarı Şarl Abankur, inqilaba qarşı çıxdığı üçün həbs edilmişdir. Bir ay sonra linç edilmişdir. Servan "Marselyeza"nın tanrıdan bəhs edən misrasını himndən çıxarmışdır. 25 sentyabrda Servan general-leytenant rütbəsinə yüksəlmiş və artıq 14 oktyabr 1792-ci ildə  ikinci dəfə nazir vəzifəsindən istefa vermiş, İspaniyaya qarşı əməliyyatlar teatrında Qərbi Pireney ordusuna komandanlıq etmişdir. O, yakobin terroru dövründə həbs olunmuşdur, lakin yakobinlərin devrilməsindən sonra sərbəst buraxılmışdır.

Napoleon hakimiyyətə gəldikdən sonra o, ordenin yaradılmasından qısa müddət sonra general Servanı "Fəxri legion" ordeninə layiq görmüşdür. İstər konsulluqda, istərsə də imperiyanın başlanğıcında Servan bir müddət fəxri vəzifələrdə çalışsa da, 3 may 1807-ci ildə istefa vermişdir. O, Parisdə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Jacques François Lanier. Le général Joseph Servan de Gerbey (Romans, 1741- Paris, 1808). Pour une armée au service de l’homme, Préface de Michel Vovelle, Valence, SRIG, 2001.
Xızırabad (Mahnişan)

**Xızırabad** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 88 nəfər yaşayır (21 ailə). İnsanların ana dili Azərbaycan türkcəsidir. Kənd əhalisinin əksəriyyəti 1980-1990-cı illərdə Zəncanın və ya Tehranın ətrafındakı digər şəhərlərə köç edib.

## İstinadlar
Şibuy

– yapon dilində sadə, gözə çarpmayan, incə gözəlliyi ifadə edən termin. Muromaçi dövrünün sənətkarları tərəfindən yaradılmış konsepsiyadır. Termin rəng, dizayn, dad, səs, hətta insan davranışına şamil edilə bilər.  və  isim formalarıdır.

## Terminologiya
Şibuy anlayışı Yaponiyada orta əsrlərin estetika anlayışı nəticəsində yaranmış, *[[vabi-sabi]]* və *iki* kimi konsepsiyaları əhatə etmişdir. "Şibuy" sözü kal, yetişməmiş alçaya istinadən hərfi mənada "büzücü" və ya "turş" deməkdir. Belə ki, bu termin ortaya çıxdığı ilk vaxtlarda alçaldıcı mənada işlədilirdi. Lakin orta əsrlərin sənətkarları sadə, gözə çarpmayan gözəlliyi ön plana çıxardıqdan sonra müsbət mənada işlədilən terminə çevrilmişdir. Xüsusilə, Edo dövründə səssiz və cəlbedici atmosferə üstünlük verən şəxslər arasında geniş istifadə olunan termin olmuşdur.

Usta müğənninin sakit mahnısı, təcrübəli aktyorun intizamnlı performansı və ya tanınmış keramika sənətçisinin sadə dizaynı şişirdilmiş, təvazökar gözəlliyə malik olduğu üçün şibuy kimi qiymətləndirilirdi. Şişirdilmiş, rəngarəng gözəllik sofistikə olmayan şəxslərə uyğun idi, lakin şibuy gözqamaşdırıcı gözəlliyə aldanmayan, bütün növ gözəlliklərdən doymuş şəxslərə aid edilirdi.

## Müasir dövrdə
Şibuya meyil müasir Yaponiyada da davam edir və sadə estetika anlayışını formalaşdıraraq memarlıq, interyer dizaynı, keramika və digər incəsənət sahələrində özünü götürür. Termin Yaponiya beyzbolunda da istifadə olunur: meydançada şou sərgiləməyən, amma nəzərə çarpmayan yollarla komandasına əhəmiyyətli töhfələr verən beyzbolçuya şibuy deyilir.

Şibuy konsepsiyası 1960-cı illərdə Qərb dünyasında da tanınmağa başlamışdır. Belə ki, ABŞ-nin *"[[House Beautiful]]"* jurnalı şibuy haqqında iki xüsusi buraxılış yayımlamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Sakura

**Sakura** (, , ) — 11 bioloji növün və gavalıkimilər yarımfəsiləsinə daxil olan bir neçə ağac çeşidinin ümumi adı. Çox vaxt Prunus serrulata da sakura adlandırılır. Sakura adlanan növlərin çoxu əsasən dekorativ bitkilərdir və kiçik, yeyilməyən meyvələr bitirirlər.
Xızırabad (dəqiqləşdirmə)

* Xızırabad — İranın Yəzd ostanının Səduq şəhristanının Xızırabad bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.
* Xızırabad (Mahnişan)
* Xızırabad (Urmiya)
Həlməl

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 40-60 (bəzən 80) sm olan çoxillik ot bitkisidir. Gövdələri yuxarı qalxdıqca dibi adətən odunlaşır. Tərs yumurtavari iki yarpaqcıqdan ibarət 1.5-3 sm uzunluqda, ətli, qeyri-bərabəryanlı yarpaqları qarşılıqlıdır. Çiçəklərinin acımtıl, aşağısı isə narıncı rəngdə olan ləçəkləri tərs yumurtaşəkillidir. Ətli, uzunluğu 15–40 mm, eni 3–5 mm olan uzunsov yuvarlaq beştərəfli prizma formalı qutucuqları qanadsız, çoxtoxumludur. Boz-mixəyi rəngli, uzunluğu 4–5 mm, eni 2.5-3.5 mm romba bənzər və ya oval formalı toxumları bozumtul, nahamar qabıqla örtülmüşdür. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, iyul-oktyabr aylarında meyvə verir.

## Mənşəyi və yayılması
Adi həlməl kserofil coğrafi tipinin aralıq dənizi sinfinin aralıq dənizi-iran-turan qrupuna aiddir. Aralıq dənizi, Balkan və Qaradəniz ölkələri, Orta Asiya, İran, İraq və

Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda adi həlməl Abşeron, Qobustan, Samur-Dəvəçi, Xəzəryanı, Kür-araz ovalıqları, Bozqır yaylası, Kür və Naxçıvan düzənliyi, Kiçik Qafqazın cənub rayonlarında bitir.

## Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Halokserofitdir, səhra və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Yarımsəhra, quru şoran torpaqlar, yol qıraqları, qumsal yerlərdə, boş torpaqlarda, ev və digər tikililərin yanında qruplar əmələ gətirir.

## Kimyəvi tərkibi
Alkaloid, flavonoid, saponin, kumarin, piyli və efir yağları, C və K vitaminləri, triterpenoidlər, fenolkarbon turşuları ilə zəngindir.

## Təsiri və tətbiqi
Adi həlməl eksperimental və xalq təbabətində, habelə kliniki sınaqlarda geniş tətbiq edilir. Əsasən sidik kisəsi, revmatizm, dəri-zöhrəvi xəstəlikləri, irinli yara və xoralar, eləcə də

çıbanların müalicəsində istifadə olunur. Antihelmint, antiseptik, işlədici, yarasağaldıcı, damargenişləndirici, iltihab proseslərinə və zəhərlənməyə qarşı təsirə malikdir.

## Əks təsirləri
Zəhərli olduğu üçün daxilə qəbul edilərkən ehtiyatlı olmaq zəruridir.

## İstifadəsi
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, kökü, meyvəsi və yarpaqları istifadə edilir. Cövhər, mazlar, plastır formalarında istifadə olunur.

## Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Qönçələr zəhərli olmadığına görə onlardan şorabalar hazırlanır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
The Pirate Bay

**The Pirate Bay** (bəzən **TPB** kimi qısaldılır) — əyləncə mediası və proqram təminatının onlayn rəqəmsal məzmun indeksidir. 2003-cü ildə İsveçin Piratbyrån araşdırma mərkəzi tərəfindən qurulan Pirate Bay ziyarətçilərə BitTorrent protokolu istifadəçiləri arasında peer-to-peer fayl mübadiləsini asanlaşdıran maqnit bağlantıları və torrent faylları arasında axtarma, endirmə və töhfə vermə imkanları yaradır.

Pirate Bay fayl paylaşımı, müəllif hüquqları və vətəndaş azadlıqlarının hüquqi aspektləri ilə bağlı mübahisələrə səbəb oldu və müəyyən edilmiş əqli mülkiyyət qanunlarına qarşı siyasi təşəbbüslər platformasına və müəllif hüquqları əleyhinə hərəkatın mərkəzi fiquruna çevrildi. Veb sayt fəaliyyətini davam etdirmək üçün bir sıra yeni veb ünvanlarına keçərək bir neçə dəfə bağlanma və domenlərin müsadirə olunması halları ilə üzləşdi.

2009-cu ilin aprelində saytın təsisçiləri (Piter Sunde, Fredrik Neyc və Qotfrid Svartholm) İsveçdə Pirate Bay işində müəllif hüquqlarının pozulmasına kömək etməkdə təqsirli bilinərək bir il həbs və cərimə cəzasına məhkum edildilər. Bəzi ölkələrdə internet provayderlərinə (ISP) vebsayta girişi bloklamaq tapşırılıb. Daha sonra proksi saytlar vasitəsi ilə bu saytla giriş əldə olundu. Təsisçilər Svartholm, Neyc və Sunde qısamüddətli cəza çəkdikdən sonra 2015-ci ildə azadlığa buraxıldı.

## İstinadlar
Karfagen əməliyyatı (1945)

**Karfagen əməliyyatı** — İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 21 mart 1945-ci ildə Birləşmiş Krallığın Kopenhagenə (Danimarka) təşkil etdiyi hava hücumu. Əməliyyat nəticəsində 145 danimarkalı mülki şəxs həlak olmuşdur. Əməliyyatın hədəfi Gestaponun şəhərin mərkəzində yerləşən "**" qərargahı idi. Qərargahda sənədlər saxlanılmış və dindirilmə zamanı Danimarka vətəndaşlarına işgəncə verilmişdir. Danimarka müqaviməti uzun müddətdir ki, britaniyalılardan qərargaha hücum təşkil etməyi tələb etmişdi. Hücum nəticəsində qərargah binası məhv olmuş, 18 məhbus azad edilmiş və nasist antimüqavimət fəaliyyəti dayandırılmışdır. Hücumun bir hissəsi səhvən qərargah binasından təxminən  cənub-qərbdə olan məktəbə yönəldilmişdir. Bu səbəbdən də itkilər arasında 86-sı məktəbli, 18-i isə yetkin olmaqla 125 danimarkalı mülki şəxs var.

## Populyar mədəniyyətdə
Hücumdan bəhs edən "*[[Gözümdəki kölgə (film, 2021)|Gözümdəki kölgə]]*" adlı Danimarka filmi 2021-ci ilin oktyabrında Danimarkada nümayiş etdirilmişdir. "Netflix" filmi 2022-ci ilin mart ayında "Bombardman" adı altında buraxmışdır. 

## İstinadlar
Azərbaycan Daxili Qoşunlarının Xüsusi Təyinatlı Dəstələri

**Azərbaycan Daxili Qoşunlarının Xüsusi Təyinatlı Dəstələri** — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının xüsusi əməliyyatların keçirilməsi və təşkili üçün nəzərdə tutulmuş struktur bölmələri.

## Tarixi
### İkinci Qarabağ müharibəsində
2020-ci ilin payızında İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Daxili Qoşunlarının Xüsusi Təyinatlı Dəstələri digər xüsusi təyinatlılarla birlikdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qarşısında duran ən mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirmişdir. Müharibənin ilk saatlarında "Pələng" və "Şahin" dəstələri Murovdağ istiqamətində, o cümlədən Murov zirvəsi istiqamətində strateji mövqelər tutmaqda fərqlənmişdilər. Murovdağ yaxınlığında gedən döyüşlərdə bu dəstələrin 7 hərbçisi şəhid olmuşdur.

Müharibənin sonrakı günlərində həm Cəbrayıl, həm də Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə "Bəbir", "Əqrəb" və "Kobra" xüsusi təyinatlıları dəstələri iştirak etmişdir. Həmçinin, "Gürzə" dəstəsi Füzuli, "Pələng" dəstəsi isə Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.

Cəbrayıl şəhəri uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycan Daxili Qoşunlarının Xüsusi Təyinatlı Dəstələrindən 13 hərbçi, o cümlədən "Əqrəb" xüsusi təyinatlı dəstəsinin xüsusi təyinatlı dəstəsinin komandiri Türkay Hüseynli şəhid olmuşdur. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Cəbrayıl şəhərinin nəzarətə götürülməsi əməliyyatının rəhbərlərindən biri, "Əqrəb" dəstəsinin komandiri, mayor Ələsgər Muxtarov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilmişdir. .

Daxili Qoşunların Füzuli rayonu istiqamətində "Bəbir", "Əqrəb", "Gürzə" və "Kobra" dəstələri qarşıya qoyulan tapşırıqları tam yerinə yetirmişdilər. Döyüşlərdə 13 hərbçi, o cümlədən "Bəbir" xüsusi təyinatlı dəstəsinin komandiri, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə ölümündən sonra Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş mayor Şixamir Qaflanov şəhid olmuşdur. Həmçininç bu ada "Şahin" və "Kobra" dəstələrinin komandirləri Zəfər Yusibov və Füzuli İmrəliyev layiq görülmüşdür. İlham Əliyevin digər sərəncamı ilə Füzuli şəhəri uğrunda gedən döyüşlərdə fərqlənmiş "Gürzə" xüsusi təyinatlı dəstəsinin komandiri Cavid Tağıyev "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilmişdir.

"Yarasa" və "Vaşaq" dəstələri digər mühafizə tapşırıqlarını yerinə yetirmişdilər.

## Dəstələr

Xüsusi təyinatlı dəstələrin hər birində peşəkar gizir və zabitlər var. Dəstələr vahid "Komando" adı altında birləşir. Qırmızı beret, fərqlənmə nişanı və şevron, xüsusi çalarlarda kamuflyaj forması Daxili Qoşunların xüsusi təyinatlılarının üzvlərini fərqləndirir.

## Qeydlər

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Nikel əsaslı ərintilər

**Ni–Co ərintiləri** maqnit xüsusiyyətlərinin, sərtliyinin, aşınmaya və korroziyaya davamlılığının yüksək olması səbəbindən geniş tətbiq sahələrinə malikdir. Bu ərintilərin müstəsna maqnit xassələri onların mikroelektromexaniki sistemlərdə (MEMS) sərt maqnit daşıyıcısı kimi istifadəsinə imkan verir.

Bundan əlavə, ölkə iqtisadiyyatının ekoloji cəhətdən təmiz və davamlı hidrogen energetikası ilə təmin edilməsi məqsədilə, suyun elektrokimyəvi parçalanması prosesində qiymətli metallardan hazırlanan elektrodların əvəz olunması aktual məsələdir. Hidrogen istehsalının maya dəyərinin azaldılması üçün yüksək elektrokatalitik aktivliyə malik yeni elektrod materiallarının hazırlanması vacib hesab olunur. Elektrokatalitik xüsusiyyətlərə, yüksək mikrosərtliyə və aşınmaya davamlılığa malik nazik Co–Ni ərintilərinin elektrokimyəvi üsulla sintezi hidrogen istehsalının iqtisadi səmərəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Ni–Co ərintiləri geniş tərkib intervalında davamlı bərk məhlullar əmələ gətirdiyindən, onların elektrokatalitik xüsusiyyətlərini müxtəlif kimyəvi tərkiblər üzrə sistemli şəkildə öyrənmək mümkündür.

## Xüsusiyyətləri
Müxtəlif ferromaqnit materialları arasında kobalt–nikel (Co–Ni) ərintiləri təkmilləşdirilmiş maqnit və katalitik xüsusiyyətləri, eləcə də ayrıca Co nanostrukturları ilə müqayisədə daha üstün mexaniki xassələri ilə seçilir. Yüksək maqnit doyması, sərtlik, aşınmaya və korroziyaya davamlılıq bu ərintilərin tədqiqat və texnoloji tətbiqlər üçün cəlbediciliyini artırır.

Bu xüsusiyyətlər sayəsində Ni–Co ərintiləri mikroelektromexaniki sistemlərdə, maqnit sensorlarında və enerji texnologiyalarında perspektivli materiallar hesab olunur.

## Elektrokimyəvi və struktur tədqiqatlar
Sulu KOH məhlulunda alınmış Ni–Co ərintilərinin kristal quruluşu, kimyəvi tərkibi və korroziya məhsullarının paylanması rentgen difraksiyası (XRD), skanedici elektron mikroskopiyası (SEM) və transmisiya elektron mikroskopiyası (TEM) metodları ilə tədqiq edilmişdir. Ərintilərin korroziya xüsusiyyətləri üç müxtəlif temperaturda öyrənilmiş, korroziya prosesinin böyümə kinetikası müəyyən edilmiş və davamlı korroziya modeli təklif olunmuşdur.

## Nanostrukturlar
Silikon səth üzərində sintez edilmiş Co, Ni və CoxNi100−x (0 5-Type Hydrogen Storage Alloys for Nickel–Metal Hydride Batteries. Journal of The Electrochemical Society, 2000, 147(1), 78–86.
* Mattei, G.; Julián de Fernández, C.; Mazzoldi, P.; Sada, C.; Battaglin, G.; Sangregorio, C.; Gatteschi, D. Synthesis, Structure, and Magnetic Properties of Co, Ni, and Co–Ni Alloy Nanocluster-Doped SiO2 Films by Sol–Gel Processing. Chemistry of Materials, 2002, 14(8), 3440–3447.
* Mukhtar, A.; Mehmood, T.; Wu, K. M. Investigation of Phase Transformation of CoNi Alloy Nanowires at High Potential. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 2017, 239, 1–5.
Ənvər Əliyev

**Ənvər Abbas oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sabiq üzvü (2002–2006).

## Həyatı
Ənvər Abbas oğlu Əliyev 25 yanvar 1951-ci ildə Ağsu rayonunun Pirhəsənli kəndində doğulmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil almışdır.

Aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru və dosentdir. O, hal-hazırda AMEA Coğrafiya İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsi daşımaqdadır.

## Siyasi fəaliyyəti

Meydan Hərəkatının fəallarından və təşkilatçılarından biri olmuşdur.

Azərbaycanda sovet hakimiyyəti dövründə ilk olaraq nəşr edilən “samizdat” kiab “Vətən” olub. Bu kitab 1988-ci ilin fevral-iyul aylarında gizli olaraq “rotopirin” üsulla nəşr edilib. Kitabı nəşrə hazırlayan və yazıları müəlliflərdən yığıb toplayan, tərtib edən – 17 noyabr mitinqlərinin əsas təşkilatçısı Ənvər Əliyev olub.

1988-ci ilin noyabr ayının 17-də Bakıdakı çoxgünlük mitinqlərin təşkilatçısı kimi Azərb.SSR CM-nin 188-3 maddəsi ilə 1989-cu ilin fevral-iyun aylarında SSRİ Prokurorluğunun xüsusi işlər üzrə istintaq qrupu tərəfindən həbs edilib. 1992-ci ilin noyabrın 19-da həbsdən azad olunub.

26 sentyabr 1992-ci ildə yaradılan Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının təsisçilərindən və partiya Ali Məclisinin ilk üzvlərindən biri olmuşdur.

2002-ci ildən MSK üzvü kimi fəaliyyət göstərdiyi üçün partiya sıralarından istefa vermişdir.

2012-ci ildə özünün “Meydan sirləri” kitabını yazıb çap etdirmiş, burada Noyabr mitinqləri ilə bağlı faktlar açıqlamışdır.

### Mərkəzi Seçki Komissiyasında
28 iyun 2002-ci ildə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının təqdimatı ilə Mərkəzi Seçki Komissiyası üzvlüyünə seçilmişdir.

13 iyun 2003-cü ildə növbəti dəfə VHP-nin təqdimatı ilə MSK üzvlüyünə seçilmişdir.

2005-ci ildə parlament seçkilərinin MSK tərəfindən hazırlanmış yekun nəticə protokoluna imza atmamışdır və komissiyanın 15 üzvündən sadəcə 13-nün imzasıyla (Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının təmsilçisi Mənsum Bayramov da imzalamamışdır) bu protokol Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim olunmuşdur.

7 fevral 2006-cı ilədək MSK-nın üzvü olmuş, həmin tarixdən MSK yeni tərkibdə təşkil olunarkən VHP tərəfindən namizəd göstərməmişdir.

## İstinadlar
Filipp Melanxton

**Filipp Melanxton** (; ) — Almaniya humanisti, ilahiyyatçı və pedaqoqu, yevangelist reformator, lüteran teologiyasının sistemləşdiricisi, Lüterin əməkdaşı.

## Həyatı
Gəncliyində artıq humanist olmuşdur. Melanxton, Lüterin təsiri altında, Reformasiyada əhəmiyyətli rol oynayan bir sıra siyasi və teoloji traktatların müəllifi kimi çıxış etmişdir. Melanxton bir sıra məktəb dərsliklərinin (yunan və latın qrammatikası, məntiq, ritorika, ilahiyyat, etika və s. üzrə) tərtibçisi, həmçinin Lüterin Müqəddəs kitabın alman dilinə tərcüməsinin iştirakçısı kimi tanınır. Melanxton yazılarında – "filisterist və cansız kabinet alimi"nin prototipi – Kopernik təlimlərinin qatı əleyhdarı kimi çıxış etmiş və dünyanın heliosentrik sistemini "şər və tanrısız bir fikir" hesab etmişdir. O, "bidətçilərin", qabaqcıl alimlərin təqib edilməsini qətiyyətlə bəyənirdi. Melanxton xüsusilə də həkim Servetin Kalvin tərəfindən yandırılmasını alqışlamış və bu hərəkətini "mömin və yaddaqalan bir nümunə" adlandırmışdır. Lüter kimi Melanxton da üsyankar kəndlilərə qarşı kəskin çıxış etmişdir. 1524-cü ildə inqilabçı kəndlilərin lideri Müntser Melanxtona məktubla müraciət etmişdir. Burada o, Melanxton və Lüteri kəndli hərəkatını boğmağa çalışmaqda ittiham etmişdir. 1525-ci ildə Pfals kürfürstünün təklifi ilə Melanxton alman kəndlilərinin "On iki tezis"ində irəli sürülən tələbləri tənqid etmişdir.

Melanxton XVI əsr Almaniyasında orta məktbələrin yaradılmasında böyük rol oynamışdır. Onun 1528-ci ildəki "Normal Sakson məktəbi planı"na əsasən, yeni yaradılmış latındilli "öyrənmə məktəbləri" öyrənmə peşələri adlanan peşələrə (kahinlər, hüquqşünaslar, müəllimlər və s.) hazırlamaq üçün fəaliyyət göstərirdi. Melanxton Vittenberqdə 40 illik professorluq fəaliyyəti dövründə minlərlə müəllim hazırlamışdır. Melanxtonun iştirakı ilə bir sıra Almaniya universitetləri transformasiya edilmiş və yenidən yaradılmışdır. Melanxtonun bu enerjili fəaliyyətinin əks tərəfi onun mütərəqqi məzmununun humanizmdən çıxarılması, yunan-latın təhsilinin "tamamilə tənəzzülə uğramış teologiyanı bərpa etmək üçün" uyğunlaşdırılması idi. Melanxton planına əsasən yaradılan məktəblərdə latın qrammatik formalarının öyrənilməsi hər şeyə üstünlük verirdi. Humanizm tənəzzülə uğrayaraq "siseronçuluğa" – qədim yazıçıların üslubunun köləyəbənzər təqlidinə çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* Galle, «Versuch einer Charakteristik M.'s als Theologen» (Галле, 1840)
* Herrlinger, «Die Theologie M.'s» (Гота, 1879)
* A. Franck, «M., Praeceptor Germaniae» (Нердлинген, 1860)
* Hartfelder, «M., als Praeceptor Germaniae» (в «Monumenta Germaniae paedagogica», т. 7, Б., 1889)
* Bernhardt, «M., als Mathematiker und Physiker» (Виттенберг, 1865)
* Chr. E. Luthardt, «M.'s Arbeiten im Gebiete der Moral» (Лейпциг, 1885)
* Matthes, «Philipp M., sein Leben und Wirken aus den Quellen dargestellt» (Альтенбург, 1842; 2 изд., 1846)
* Meurer, «M.'s Leben» (Лейпциг, 1860; 2 изд., 1869)
* С. Schmidt, «Philipp M.'s Leben und ausgewählt Schriften» (Эльберфельд, 1861)
* Nisard, «Renaissance et reforme. Erasme, Th. Morus, M.» (3 изд., II., 1877)

## Xarici keçidlər

* Речь «О свободных искусствах» (1517).