open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yaponiya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Yaponiya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () və ya qısaca **RENGO** () — Yaponiyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konfederasiyanın baş qərargahı Tokio şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Yaponiya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası 1989-cu ildə bir neçə milli mərkəzin birləşməsindən yaranmışdır.

## Strukturu
3 pilləli strukturdan ibarətdir:
***müəssisədaxili ilk təşkilatlar** – iş şəraitini yaxşılaşdırmaq, işçilərin ailə üzvlərinə müəyyən xidmətləri təmin etmək üçün iş yerlərində danışıqlar və əməyin idarə olunmasına aid məsləhətlər aparırlar;
***sahə birlikləri** – müəssisədaxili ilk təşkilatlardan təşkil olunur və onların üzvləri müəssisədə iş şəraitinə aid məlumat mübadiləsi aparırlar və sahəyə aid spesifik problemlərin həll olunmasına çalışırlar;
***milli mərkəz** – Konfederasiya isə öz-özlüyündə sahə birliklərindən ibarət olan milli mərkəzdir. İşçilərin, üzvlərinin hüquqlarının qorunması nöqteyi-nəzərindən əmək standartları, vergilər sistemi, sosial təminat və s. məsələlər üzrə hökumətlə, işəgötürənlərlə birgə fəaliyyət göstərir.

Konfederasiyanın regional təşkilatları da mövcuddur.

## Məqsədi və fəaliyyəti
Konfederasiyanın əsas məqsədi işçilərin hüquqlarının qorunması, həyat şəraitlərinin yaxşılaşdırılmasıdır. Bu məqsədlə də ilk təşkilatlar iş yerlərində müəssisə rəhbərləri ilə danışıqlar aparır və problemlərin həll olunmasına çalışırlar. Lakin buna baxmayaraq, yenə də həll olunmayan məsələlər var. Məsələn, tibbi sığorta sistemi, təqaüd, işçilərin sığortası və s.

Bu kimi problemlərin həlli üçün Yaponiya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası iqtisadi, sosial təminat siyasəti, işçi və əmək siyasəti və s. sahələrdə sistematik tələblər irəli sürürlər. Milli və Bələdiyyə Məsləhət Şurasında həmkarlar ittifaqları üzvləri əmək qanunvericiliyi, mövcud qanunda dəyişikliklərin aparılması və s. məsələlərə dair fikirlərini ifadə edirlər.

## "Yaz mübarizəsi"
Yaponiyada maliyyə ili aprel ayında başlayır. Həmin ayda bir çox şirkətlər yeni işçilər cəlb edir, əməkhaqqı sistemində təftiş aparır. Ona görə də bu mövsüm dəyişikliyi ilə bağlı 1955-ci ildə "Yaz mübarizəsi" başlanmışdı. Bu aksiyanın da əsas məqsədi əməkhaqlarının qaldırılması, iş şəraitinin yaxşılaşdırılması, digər tələblərinin işəgötürənlərə çatdırılması idi. İndi də həmkarlar ittifaqlarının aksiyalarının əksər hissəsi yaz aylarına təsadüf edir.

## Tərkibi
2012-ci ilin iyul ayının məlumatlarına görə tərkibində 54 üzv təşkilat və 47 regional təşkilatı var.

## Rəhbərləri
2009-cu ildən bəri təşkilata Nobuaki Koqa rəhbərlik edir.

## Mənbə
*''Yaponiya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası (JTUC-RENGO)'' . "Ülfət" qəzeti, 13.04.2012. 

## Ədəbiyyat
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tamale stadionu

**Tamale stadionu** () — Qananın Tamale şəhərinin mərkəzindən 1&nbsp;km qərbdə yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 20.000 nəfərdir. "Real Tamale Yunayted" komandası ev oyunlarını burada keçirir. 2008-ci ildə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi stadionlardan biridir. Sekondi-Takoradi stadionuna bənzəyir.

## Qalereya

Africancup.jpg|2008 Afrika Millətlər Kubokunda Tunisə qarşı Seneqallı fanatlar
TamaleStadium.jpg|2008-ci ildəki xarici görünüşü
Tamale Stadium (Interior).jpg|Daxili baxış


## Xarici keçidlər
*Ghana-pedia website - Tamale Stadium 
*Estadio Tamale en www.weltfussball.de
*Estadio Tamale en www.worldstadiums.com
Malayziya Həmkarlar İttifaqları Konqresi

**Malayziya Həmkarlar İttifaqları Konqresi** () — Malayziyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konqresin baş qərargahı Subanq Caya şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Malayziya Həmkarlar İttifaqları Konqresi 1949-cu ildə yaradılmışdır.

Fəaliyyətinin ilk illərində **Malayziya Həmkarlar İttifaqları Şurası** adlanırdı. Lakin 1958-ci ildə keçirilən qurultay zamanı qurumun adı dəyişdirilib və həmin vaxtdan etibarən **Malayziya Həmkarlar İttifaqları Konqresi** adını daşıyır.

## Fəaliyyəti
Konqres bir çox aktual məsələləri hər zaman gündəmdə saxlayır və onların həlli istiqamətində fəal addımlar atır. Konqresin prioritet məsələləri iş yerlərinin yaxşılaşdırılması, minimal əməkhaqqının yaşayış minimumu səviyyəsinə uyğunlaşdırılması, qadınlara cəmiyyətdə xüsusi diqqət ayrılmasıdır.

Konqres hər il 7 Oktyabr layiqli əmək və 1 May zəhmətkeşlərin həmrəylik günlərində minlərlə işçinin iştirakı ilə kütləvi nümayişlər təşkil edir. Məhz konqresin gördüyü işlər nəticəsində Malayziyada iş rejimində dəyişikliklər olub. Yəni iş həftəsi 6 gündən 5 günə, gündəlik iş saatları isə 8-ə salınıb, minimal əməkhaqının həcmi artırılıb. Təşkilatın ölkənin iqtisadi həyatında da böyük rolu var.

## Ali orqanı
Konqresin ali orqanı üç ildən bir keçirilən qurultaydır.

## Tərkibi
Konqresin tabeçiliyində 23 təşkilat fəaliyyət göstərir. Onların sıralarında kənd təsərrüfatı, elektroenergetika, su, tikinti, xidmət, nəqliyyat, rabitə, dövlət işçiləri və digər həmkarlar ittifaqı təşkilatı var.

Hazırda 800 mindən çox üzvü var.

## Rəhbərləri
Təşkilata Məhəmməd Xalid Atan rəhbərlik edir.

## Xarici əlaqələri
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

## Mənbə
*AFAQ. ''Malayziya Həmkarlar İttifaqları Konqresi'' . "Ülfət" qəzeti, 16.03.2013. 

## Ədəbiyyat
*

## Xarici keçidlər
*
Kozarez yarımadası

**Kozarez yarımadası** — faktiki yarımada olsa da rəsmi sənədlərdə və xəritələrdə ada kimi göstərilir. Ufa şəhərinin Lelinski rayonu ərazisində yerləşir. Yarımada Ağ çayın axını nəticəsində meydana gəlmişdir. Cənub-şərqdən quru əlaqəsi vardır. Bu səbəbdən yarımada adlanır ancaq daşqın və ya suyun mövsümdən asılı olaraq qalxması qurunun üzərinə qalxması ilə nəticələnir. Yarımadada qədim Kozarez kəndi yerləşir. Əhalisi 220 nəfər təşkil edir. Ərazi meşə ilə örtülüdür və əsasən Şam ağacları geniş yayılmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə məlumat
* Topoqrafik xəritə
Ceyhun

**Ceyhun** — kişi adı. Mənası *valeh olmaq* anlamına gəlir.

* Ceyhun Mirzəyev — Azərbaycan aktyoru, rejissor, rejissor assistenti.
* Ceyhun Mollazadə — AzQTel MMC-nin prezdenti, Azərbaycanın ABŞ-dəki keçmiş səfiri (1992-1993).
* **[[Ceyhun Məmmədov]]**
:* Ceyhun Məmmədov (idmançı) — sambo üzrə 9 dəfə dünya çempionu, Azərbaycan Sambo Federsiyasının prezidenti
:* Ceyhun Məmmədov (aktyor) (d.21 iyun 1982-ci il) — aktyor
* Ceyhun Kərimov — şəhid
* Ceyhun Nağı — Azərbaycanlı jurnalist.
* Ceyhun Həmidova —
* Ceyhun Əşrəfov

;Digər
* Ceyhun — Amudəryanın başqa adı.
* Ceyhuni — Azərbaycanın milli rəqsi.

## Həmçinin bax
Secret Wars (komiks, 2015)

**"Secret Wars"** () — 2015-ci ilin 6 mayında Marvel Comics tərəfindən nəşr olunan və hazırda da yayınlanan komiks. Gizli müharibələr Marvel dünyasında baş verən ən böyük hadisədir.

## Arxa plan

2015-ci ildə nəşr olunan bu komiksdən əvvəl 1984-1985-ci illərdə *"Secret Wars"* və davamı olan *"Secret Wars II"*, 2004-cü ildə *"Nik Furinin Gizli müharibələri"* adlı eyniadlı komikslər də nəşr olunmuşdur. Marvel Comics 1985-ci ildə nəşr olunan *"Secret Wars"* komiksinin 30 illiyi münasibətilə yenə eyniadlı komiks nəşr etmək qərarı almışdır.

## Hekayə
Hekəyə üç hissədən ibarətdir:
* **Son günlər** ()
* **Battleworld**
* **Müharibə zonaları** ()

### Məzmun

Hər şey Qara Panteranın İlluminati komandasını yenidən toplaması ilə başlamışdır. Qrup sonsuz sayda dünyaların tək-tək məhv olduğunu kəşf etmişdir. Bu hadisələrə İşğal () adını verdilər. İşğallar iki fərqli kainatın iki fərqli dünyasının toqquşaraq parçalanması və bu səbəblə kainatların da yox olmasıdır. Amma dünyalardan biri məhv edilərsə, kainatlardan birini xilas etmək mümkün olacaqdır. Trilyonları xilas etmək üçün milyardları fəda etmək lazımdır.

8 ay içində Tanosun köməkçisi Kabalın öndərliyində Marvel dünyasının qarşılaşdığı bütün kainatlar tək-tək məhv edilməyə başlamışdır. Bu zaman hər şeyi sirr kimi tutan İlluminati komandası SHIELD üçün işləyən Qisasçılar komandası tərəfindən təqib olunurdular. Doktor Dum isə Molekul-adamla birlikdə hadisələrin başlanğıcına getmək qərarı almışdırlar. Tor və bir neçə Qisasçı İşğalları başladanları tapmaq üçün yola düşmüş, Doktor Strenc isə Rabum Alal adlı şəxsin dalınca düşmüşdür.
thumbnail|left|Battleworld xəritəsi|300px
Tor və komandası İşğalların səbəbinin Beyonderlər adlı kosmik varlıqlar olduğunu öyrənmişdirlər. Aralarından ikisini məhv etsələr də, Tor daxil olmaqla bütün komanda həlak olmuşdur. Bundan sonra kainatların sayı 22-yə düşmüşdür. Sonda İlluminati və Qisasçılar bir-biriləri ilə döyüşməkdənsə, barışıb birlikdə döyüşməyə başlamışdır.

Bu zaman Doktor Strenc Rabum Alalı tapmış və onun əslində Doktor Dum olduğunu kəşf etmişdir. Dum hər şeyin başlanğıcına gedib Beyonderlərin təcrübələrini pozmaq istəmişdir. Dum və Strenc Beyonderləri məhv etmək üçün yola düşmüşdürlər.

Sadəcə iki kainat qalmışdır. Marvel dünyası və Ultimate Marvel dünyası. (Yer-616 və Yer-1610) Bu iki kainatın da dünyaları İşğala hazırlaşmağa başlamışdır. Amma etməli bir şey də yoxdur. Sadəcə bir neçə super qəhrəman qurtula bilmişdir.

Bu zaman Strenc və Dum Beyonderlərlə döyüşmüşdür. Doktor Dum bütün Beyonderləri məhv etmiş, Biq Banq yaradaraq özünün tanrı olduğu yeni dünya başlatmışdır. Bu dünyanın adı Battleworlddur.

## Battleworld diyarları
*Qeyd: Mötərizələrdə diyarların baronları göstərilmişdir.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Secret Wars 2015 Marvel.com-da
* Secret Wars 2015 Marvel Vikisində
* Secret Wars 2015 xəbərləri
* Secret Wars Battleworld Xəritəsi
Dördayaq

* Dördayaq (qaçış) — atların və digər bəzi heyvanların (məsələn, it pişik və s.) üçtaktlı allyuru.
* Dördayaq (yallı) — Ən qədim Azərbaycan yallırından biri.

;Oxşar
* Dördayaqlılar — Heyvanların onurğalılar yarımtipinə aid sinifüstü.

## Həmçinin bax
Əhməd Cəmil küçəsi (Bakı)

**Əhməd Cəmil küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Hüseyn Cavid və Mətbuat prospektlərinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan şairi, Azərbaycan dövlət mükafatı laureatı Əhməd Cəmilin adını daşıyır.

## Haqqında
2015-ci ilin may ayında təmiri başa çatan Bəxtiyar Vahabzadə küçəsindən sonra ona perpendikulyar Əhməd Cəmil küçəsinin yenidən qurulmasına başlanılması nəzərdə tutulmuş, 1 iyun 2015-ci il tarixdən təmirə başlanılmışdır. Küçənin açılışı 2015-ci ilin sentyabrında olmuşdur.

Bu küçədə yerləşən Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Liseydə isə təmir 2015-ci ilin aprel ayında başlamış, sentyabr ayında bitmişdir.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Akim Abbasov küçəsində bitir.

* Lətif İmanov küçəsi
* Şəhriyar küçəsi
* Mehdi Məmmədov küçəsi
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi
* Həsən Məcidov küçəsi

## Mühüm ünvanlar

* № 3 — Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Lisey
* № ? — 525-ci qəzetin redaksiyası
* № 41A — Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Əhməd Cəmil Küçəsi, Bakü, Azerbaycan
Çex-Moraviya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Çex-Moraviya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () — Çexiyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konfederasiyanın baş qərargahı Praqa şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Çex-Moraviya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası 1990-cı ilin martında yaradılmışdır.

## Fəaliyyəti
Təşkilat hər zaman üzvlərinin iş şəraitinin yaxşılaşdırılması, əməkhaqqının yaşayış minimumuna uyğunlaşdırılması və işçilərin iqtisadi rifahının təmin edilməsinin əsas qarantı kimi çıxış edir. Sosial partnyorluğa böyük önəm verir.

Son illər Konfederasiya fəaliyyət siyasətini dəyişib. Belə ki, təşkilat əvvəllər işini adi klassik həmkarlar ittifaqı prinsipi üzərində qururdusa, hazırda müasir, uzunmüddətli strateji konsepsiyaya üstünlük verir. Belə ki, iş yerlərində müasir tələblərə uyğun şəraitin yaradılmasına, son model avadanlığın tətbiqinə və bu avadanlıqları idarə edən işçilərin ixtisaslaşmasına nail olmağa çalışır.

Konfederasiya hüquqi resursların qorunması istiqamətində də fəaliyyətini gücləndirib. Bununla yanaşı, iş yerlərində diskriminasiyanı aradan qaldırmaq məsələsi də konfederasiyanın gündəmindədir. Təşkilat rəsmiləri hər zaman bildirirlər ki, bütün insanlar bərabər iqtisadi və sosial şəraitdə yaşamalıdır:

"Həmkarlar ittifaqlarının əsas məqsədi əhalinin bu şəraitlə təmin edilməsi uğrunda mübarizə aparmaqdır. Bunun üçün sosial portnyorlarımızın dəstəyinə böyük ehtiyacımız var".

Konfederasiya gender bərabərliyi mövzusuna böyük önəm verir. Bir neçə il əvvəl bu məsələ bir o qədər də diqqət çəkmirdi, çünki ötən dövrlərdə əsas işçi qüvvə kişi hesab olunurdu. Lakin indi, qadınların işləməyə ehtiyacları olmasa belə, onlar işləmək arzusundadırlar, aktiv iş karyerasına sahib olmaq istəyirlər. Bu, qadınlara cəmiyyətdə öz mövqeyini yaratmaq və onu qoruyub saxlamaq imkanı verir. Konfederasiya iş yerlərində qadınlara xüsusi diqqət və yer ayrılması məsələsini önə çıxardır. Təşkilatda qadın problemləri ilə məşğul olan şöbə yaradılıb.

Konfederasiya layiqli əməyin təminatı məsələsinə də böyük önəm verir. Bu məsələ ilə bağlı 2013-cü ilin əvvəlində təşkilat "Sosial dialoq layiqli əməyin təminatçısıdır" adlı layihəyə start verib. Layihədə bir neçə xarici dövlətin həmkarlar ittifaqları da iştirak edirlər.

## İcraedici orqanı
Konfederasiyanın əsas icraedici orqanı İcraedici Şuradır. Dörd ildən bir keçirilən Şura zamanı konfederasiyanın prezidenti və iki müavini seçilir.

## Tərkibi
Konfederasiya özündə 29 təşkilatı cəmləşdirir. 772 min üzvü var.

## Rəhbərləri
Təşkilata 2014-cü ildən Yozef Stredula rəhbərlik edir.

## Xarici əlaqələri
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqlarının və Avropa Həmkarlar İttifaqlarının konfederasiyalarının və Həmkarlar İttifaqlarının Məşvərət Komitəsinin üzvüdür.

Qurum beynəlxalq münasibətlərə çox böyük yer verir. Konfederasiyanın hazırladığı yeni fəaliyyət proqramına əsasən, işçilərin sosial və əmək hüquqları Avropa ölkələrinin qanunvericiliyindən götürülən standartlara uyğun olaraq qorunur.

## Mənbə
*AFAQ. ''Çex-Moraviya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası'' . "Ülfət" qəzeti, 20.04.2013. 

## Ədəbiyyat
*

## Xarici keçidlər
*
Con Erp

**Con Erp** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Con Erp 1860-cı ildə İngiltərənin Sutton şəhərində anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MUFCInfo.com profile
Çarli Harrison (futbolçu)

**Çarli Harrison** () — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*MUFCInfo.com profile
Çarli Harrison (futbolçu, 1861)

**Çarli Harrison** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi qapıçı idi. "Bolton Uonderers" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Çarli Harrison 1861-ci ildə İngiltərənin Nyuton-Hit şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1888–1890-cı illərdə "Bolton Uonderers" komandasında 24 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Tom Hey

**Tom Hey** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi qapıçı idi. "Mançester Yunayted", "Barslem", "Steyvli", "Bolton Uonderers", "Great Lever", "Hallivel", "Akkrinqton" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Tom Hey 1861-ci ildə İngiltərənin Steyvli şəhərində anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Profile mufcinfo.com
Vilyam Şarp (futbolçu)

**Vilyam Şarp** (; d. *məlum deyil* – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçusu, onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.

## Karyerası
1890–1891-ci illərdə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 2 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*MUFCInfo.com profile
Vilyam Gives

**Vilyam Gives** (; d. iyul 1867, Mançester, İngiltərə – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi qapıçı idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Vilyam Gives 1867-ci il ilin iyul ayında İngiltərənin Mançester şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1890-cı ildə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Profile at StretfordEnd.co.uk
*Profile at MUFCinfo.com
Terneuzen

**Terneuzen** — cənub-qərbi Niderlandın Zilandiya vilayətində Zilandik Flandersin mərkəzində yerləşən bir şəhər. 55 000-dən çox sakini ilə Zilandiya vilayətinin ən çox məskunlaşmış şəhəridir.

## Görkəmli şəxsləri

* Sandra Rulofs - Gürcüstanın sabiq Birinci xanımı
* Lodeveyk Van den Berq - Holland-Amerikan kimyəvi mühəndisi, kosmonavt
* Klas de Fris - bəstəkar
* Erik de Bruyn - rejissor, aktyor

## İstinadlar
Cənubi Amerika Birləşmiş Vilayətləri

**Cənubi Amerika Birləşmiş Vilayətləri** () — Cənubi Amerikada, 1810–1830-cu illərdə mövcud olmuş dövlət. Dövlət May inqilabı nəticəsində Rio-de-la-Plata vitse-krallığının (bəzən Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətləri adlanır) İspaniyadan müstəqillik elan etməsi ilə meydana gəlmişdir. Bu dövlətin ərazisi müasir Argentina, Uruqvay kimi dövlətlərin bütöv ərazisi və Boliviya, Braziliyanın müəyyən vilayətlərini özündə birləşdirirdi.

Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətlərinin müstəqilliyi 25 may 1810-cu ildə May inqilabı zamanı baş verir. Bu zaman vitse kral qovulur və birnci xunta yaradılır. 9 iyun 1816-cı ildə San-Migel-dе-Tukumanda konqres Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətlərinin adının dəyişdirilərək Cənubi Amerika birləşmiş vilayətləri () adlandırılmasına qərar verir və bu ad rəsmi olaraq 1920-ci ilə qədər qalır.

1825-ci ildə birləşmiş vilayətlərdən Boliviya ayrılır. 1828-ci ildə isə Argentina və Braziliya müharibəsi nəticəsində Sisplata vilayəti müstəqil Uruqvay dövlətinə çevrilir. Bundan sonra dövlətin adı dəyişilərək Argentina Konfederasiyası adlandırılır.

## İstinadlar
Erdal Tosun

**Ərdal Tosun** (; )— film, teatr və serial aktyoru.

## Həyatı
Ərdal Tosun Yeşilçam aktyorlarından Necdet Tosunun oğludur. Qardaşı Gürdal Tosun da özü və atası kimi aktyordu. O, 1980-ci ildə Beyoğlu Fındıklı Liseyinden məzun oldu. 1981-ci ildə "Minə" adlı filmdə ilk rolunu aldı. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti Dövlət Konservatoriyasını bitirdi. Bundan sonra "Özəl Teatr"ı qurdu. Daha sonra Antalya Dövlət Teatrında çalışmağa başladı. Muratxan Munqanın "Mesopotamiya üçləməsi" adlı oyununda oynadı və dövlət teatrlarından ayrılıb BKM aktyoru oldu. Bunubla yanaşı, çeşidli filmlərdə və seriallarda rol aldı. Bunlardan biri olan "Rina" filmində canlandırdığı "Memo" xarakteriylə söylədiyi "Xəyallarımızı satmadık ha" replikasıyla tanınır.

Aktyor 1995–2015-ci illərdə İlknur Tosun adlı xanımla ailəli olmuşdur. Zeynəb Kiraz Tosun adlı bir qızı var idi. 30 noyabr 2016-cı ildə meydana gələn yol qəzasında dünyasını dəyişdi və Zəncirliquyu qəbiristanlığında dəfn edildi. Məşhur aktyor, həmçinin "League of Legends" oyununda çempion Tam Kençi səsləndirmişdir.

## Rol aldığı oyunlar
* Sən heç atəşböcəyi gördünmü: Yılmaz Ərdoğan — BKM — 2000
* Geyikler Lanetler: Muradxan Mungan — Antalya Devlet Tiyatrosu — 1993
* Lozan (oyun): Memet Baydur — Antalya Devlet Tiyatrosu — 1992
* Tanrı (oyun): Woody Allen : Özel Tiyatro — 1988
* Lokomopüf: Wolker Ludvig\Rainer Hachfeld — İstanbul Devlet Tiyatrosu — 1985

## Filmləri
* *Yapışıq qardaşlar*,2015
* *Mənə nağıl danışma*,2015
* *Koğuş akademiyası*, 2013
* *Çalğı çəngi*, 2011
* *Çaqqallarla rəqs*, 2010
* *Vay dostum*, 2010
* *Pak pantera*, 2010
* *Rina *,2009
* *Türklər çıldırmış olmalı*, 2009
* *Əyləncəli həyat*, 2009
* *Sonsuz*, 2008
* *Avanak Kuzenler*, 2008
* *Super agent K9*, 2008
* *Masqalı beşlər: Kipr*, 2008
* *Müqəddəs damacana*, 2007
* *Evə dönüş*, 2006
* *İlk məhəbbət*, 2006
* *[[Maskalı beşlər: İraq (film, 2006)|Maskalı beşlər: İraq]]* (2006)
* *Atam və oğlum*, 2005
* *Təşkili işlər*, 2005
* *Könül varsa*, 2004
* *[[G.O.R.A. (film, 2004)|G.O.R.A.]]*, 2003
* *Vizontele Tuuba*, 2003
* *Ömərçip*, 2003
* *Vizontele*, 2000
* *Günəş yanıqları*, 2000
* *Küçədəki adam*, 1995
* *Alışaram*, 1987
* *Təmas*, 1987
* *Alnımdakı bıçaq yarası*, 1987
* *Səyyar Kamil*, 1987
* *Qadının adı yox, 1987
* *Minə*, 1985
* *Qərənfilli Naciyə*, 1984

== Seriallar ==
* *Qardaş payı , 2014–2015
* *Anasının oğlu, 2014
* *İbrəti-aləm*, 2012
* *Üsküdara gedərkən*, 2011
* *Ramazan gözəldir*, 2009
* *Fəsupanallah*, 2007
* *Könül yelləncəyi*, 2007
* *Fələk nə demək?*, 2006
* *Bir buket teatr*, 2006
* *Naciyəni kim sevməz?*, 2005
* *Ən yaxşı dost*, 2004
* *Ölümsüz məhəbbət*, 2003
* *Əsir şəhərin insanları*, 2003
* *Havada bulud*, 2002
* *Azad*, 2002
* *Yarım alma*, 2002
* *5 meymun mafiyası*, 1999
* *Bir buket teatr'', 1995

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Resmi ağ sayfası
* IMDb'de Erdal Tosun
* Sinema Türk'te Erdal Tosun 
* Gürdal Tosun
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi (Bakı)

**Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Bəxtiyar Vahabzadə və Şəhriyar küçələrinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan yazıçısı, dramaturqu, ədəbiyyatşünası Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin adını daşıyır.

## Haqqında
Küçənin başlanğıcı Yasamal rayon parkından (əvvəlki: Musabəyov parkı) başlayır. İki tərəfli hərəkət olmaqla geniş və təmirli küçədir. Başlanğıcdan sona doğru enişli olmaqla getdikcə kor bucaq üzrə sağa tərəfə dönür.

Küçədə hər iki istiqamətdə Marşurut avtobusları hərəkət edir. Ən yaxın metrostansiyası Elmlər Akademiyasıdır.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə Mətbuat prospekti ilə kəsişmədən başlayaraq İnşaatçılar prospektində bitir.

* Zahid Xəlilov küçəsi
* Əhməd Cəmil küçəsi
* Behbud Şahtaxtinski küçəsi 
* Hüseyn Cavid prospekti
* Şəfayət Mehdiyev küçəsi
* Kazım Kazımzadə küçəsi 
* İsmayıl bəy Qutqaşınlı küçəsi

## Mühüm ünvanlar
* № ? — Bank Standart
* № ? — Favorit market
* № 36a — Capsella pərdə-tül mərkəzi
* № 36c — Gömrük Komitəsinin İstintaq İdarəsi
* № ? — BTB bank
* № ? — AVİS aptek
* № ? — Mərkəzi Dənizçilər Xəstəxanası
* № ? — 175 saylı orta məktəb
* № ? — Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti

## Şəkillər

Fayl:Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev (küçə).JPG
Fayl:Haqverdiyev küçəsi.JPG
Fayl:Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi. Favorit.JPG


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Əbdürrəhim Bəy Haqverdiyev Küçəsi, Bakı
*Əbdürrəhim Bəy Haqverdiyev küçəsi
Terpeniya yarımadası

**Terpeniya yarımadası** — Saxalin adasının şərq hissəsində yerləşir. 65 km Oxot dənizinin içərilərinə doğru uzanır (Terpeniya burnu). 1 km-dən 30 kilometrə qədər eni olan Lodoçnıy bərzəği yarımadanı adaya birləşdirir. Hündürlüyü 350 m təşkil edir. Qərbdə sahillərini Terpeniya körfəzi yuyur.

## İstinadlar
Tazov yarımadası

**Tazov yarımadası** — Qərbi Sibir düzənliyinin şimalında yerləşir. Qərbində Ob estuarisi (körfəz), şərqdə isə Tazov körfəzi ilə əhatələnir. Uzunluğu 200 km, eni ortalama olaraq 100 km, hündürlüyü 100 m təşkil edir. Ərazidəki hündürlük düzəndir, şərqə (Tazov körfəzinə) doğru alçalır. Qərbi nisbədən parçalıdır (Ob estuarisi). Ərazisi Tundra iqliminə xas Mamır və Şibyə kimi bitkilərlə zəngindir. Burada çoxlu göl və bataqlıqlar vardır. Təbii qaz yataqları mövcuddur.

## İstinadlar
Kükü (yemək)

**Kükü** – İran və Azərbaycan mətbəxinə aid olan, yumurtadan hazırlanan yemək növü.

## Yayılması
Səfəvilər və Qacarlar dövrünə aid kulinariya kitablarında kükünün adı çəkilir. Qacar sənədləri kükünü qəlyanaltı kimi təqdim etmişdir. İranda Yeni il və Novruz bayramı zamanı kükü bişirmək ənənəsi mövcuddur. İranda yaşayan ermənilər və gürcülər Pasxa bayramı zamanı kükü bişirirlər.

## Hazırlanması
Tipik kükü inqredientlərin tavada yağla qızardılması ilə hazırlanır. Bu zaman tavanın üstü bağlı olmalıdır. Bişirmə də kükünün hazırlanma metodlarından biridir. Kükü adətən çörəklə servis edilsə də, İranın şimalında düyü ilə servis edilir.

## Növləri
Kükünün bir çox çeşidi hazırlanır. İranda ən populyar kükü çeşidi göyərtili küküdür. Göyərtili küküyə cəfəri və soğan olunur. İranın şimalında sarımsaq əlavə etmək də geniş yayılmışdır. Bundan əlavə, İranda kartof küküsü və badımcan küküsü də hazırlanır. Gilanda kükünün kürülü çeşidi mövcuddur.

Qozlu kükü Lənkəran mətbəxində geniş istifadə olunan kükü növüdür.

## İstinadlar
Fənərbaxça 6-0 Qalatasaray

**"[[Fənərbaxça PFK|Fənərbaxça]]" 6–0 "[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]"** — Türkiyə Super Liqasının 6-cı turu çərçivəsində 2002-ci ilin 6 noyabrında baş tutmuş və "Fənərbaxça"nın 6–0 "Qalatasaray" üzərində 6–0 üstünlüyü ilə başa çatan oyun. Oyun Mustafa Çulcunun hakimliyi ilə Fənərbaxça Şükrü Saracoğlu Stadionunda oynanmışdır. Bu oyunla "Fənərbaxça" "Qalatasaray" üzərində ən böyük hesablı qələbəsini qazanmışdır.

Qitələrarası derbi adlandırılan bu oyunda "Fənərbaxça"nın qollarına Tuncay Şanlı, Ariel Orteqa, Serhat Akın (2), Ceyhun Əriş və Ümit Özat atmışdır. Oyunun 57-ci dəqiqəsində Ariel Orteqa, 84-cü dəqiqəsində Əmrə Aşık qırmızı kart görmüşdür.

Bu oyun Türkiyə Super Liqasının 6-cı turunun keçirildiyi 22 sentyabr 2002-ci il tarixində baş tutmalı idi, lakin həm "Fənərbaxça"nın UEFA Kubokunda "AİK" ilə, həm "Qalatasaray"ın UEFA Çempionlar Liqasında "Lokomativ" Moskva və "Barselona"ya qarşı oyunlarına qarşı 6 noyabra ertələnmişdir.

## Oyunun detalları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fenerbahçe 6–0 Galatasaray — Oyunun videosu YouTube
* Fenerbahçe 6–0 Galatasaray — TFF oyun məlumatı
Şeyx Mənsur

**Şeyx Mənsur** (; ) — XVIII əsrin sonunda Qafqaz qaçaqlarının hərbi, dini və siyasi lideri; müridizmin yayıcısı. Sovet tarixşünaslığında o, ilk Qafqaz inqilabçısı kimi tanınır.

## Həyatı
Qafqazda müridizmin ilk yayıcısı 1760-cı ildə Çeçenistanda doğulmuş Şeyx Mənsur olmuşdur. O, istilaçılara qarşı cihad elan etmiş, on minlik qoşun yaradaraq 1783-cü ildə rusları Terek nəhri ətrafında məğlubiyyətə uğratmışdı. 1786-cı ildə Kabarda bölgəsinin bir hissəsini işğaldan qurtarmış, çərkəzləri də düşmənlər əleyhinə qaldırmağa müvəffəq olmuşdu.
XVIII əsrin sonlarında Mənsur öz təlimini çeçenlər arasında təbliğ etməyə, onları Rusiyaya qarşı yönəltməyə başladı. Mənsurun müasirləri qeyd edirdi ki, onu digərlərindən daha çox dəstəkləyənlər çeçenlər olmuşdur, bu, yəqin ki, Şeyx Mənsurun çeçenlərlə birgə olduğu müddətdə onlara verdiyi dəstəklə bağlı idi. Çərkəzlərin torpaqlarına köçdükdən sonra onun əsas silahdaşları çərkəzlər olmuşdur.
Mənsur Çeçenistanda fəaliyyətə başlayanda (Benniqsenin fikrincə, o, 1784-cü ildə özünü imam elan etmiş, 1785-ci ildə fəal təbliğata başlamışdır) Türkiyə Krımın qaytarılması üçün Rusiya ilə fəal şəkildə müharibəyə hazırlaşırdı.
Tədqiqatçı Benniqsen hesab edir ki, Mənsur Çeçenistanda İslamı təbliğ etməyə başlayanda formal olaraq, İslamı qəbul etmiş, lakin bütpərəstlik inanclarını qoruyub saxlayan sadə dağlılardan fərqli olaraq, çeçen aristokratiyasının əksər hissəsi artıq İslamı qəbul etmişdi.
Rus komandanlığı Şeyx Mənsurun başladığı hərəkatdan vahiməyə düşərək, böyük qoşun dəstələri yaradır; iki diviziya, onlarla süvari polku, iki kazak alayı eyni vaxtda Mənsurun üzərinə yeridilir və Anapa döyüşlərində Şeyx Mənsur əsir alınır. Bu yenilməz mücahid Rusiya İmperiyasının çariçası Yekaterinanın əmri ilə 1794-cü ildə edam olunur.
Bundan sonra İmam Mənsurun tərəfdarları dağılır və müridizm hərəkatı bir qədər səngiyir. Yalnız 1823-cü ildən sonra müridizm Dağıstanda və Çeçenistanda yeni zəmində dirçəlir və inkişaf edir.

## Xarici keçidlər
Braziliya Əməkçilərinin Mərkəzi

**Braziliya Əməkçilərinin Mərkəzi** () — Braziliyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Qurumun baş qərargahı San-Pauloda yerləşir.

## Tarixi
Mərkəz 1983-cü ildə 5 min qadın və kişinin iştirak etdiyi etiraz aksiyasındın sonra yaranıb. Həmin tətildə iştirak edənlər Braziliyada baş alıb gedən qanun pozuntularına qarşı çıxmışdılar. Etiraz aksiyasından sonra konqres keçirilir və 28 avqustda təşkilatın yaranması təsdiq olunur. Mərkəzi bəzən Braziliya işçi qrupunun mübarizə aləti kimi də adlandırırlar.

1985-ci il mərkəzin tarixində ən çətin il kimi yadda qalıb. Çünki həmin dövr Braziliyada daxili siyasi qarşıdurmalar və vətəndaş müharibəsi baş qaldırmışdı. Belə halda cəmiyyəti vahid şəkildə əldə saxlamaq və insanlar arasında demokratiyanı tənzimləmək çox çətin idi. Lakin Braziliya Əməkçilərinin Mərkəzi yenilməzliyini ilk dəfə nümayiş etdirdi və üz-üzə gəldiyi problem dağını məharətlə aşdı.

Hazırda bu təşkilat aktiv fəaliyyət göstərən həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biridir. Demək olar ki, cəmiyyəti, ictimaiyyəti və sosial həyatı əhatə edən bütün aktual məsələlərə dair bir sıra proqramlar hazırlayır. Bu proqramları beynəlxalq arenada da imkan daxilində gündəmə gətirir, təcrübə mübadiləsi aparır.

## Fəaliyyəti
Mərkəz fəaliyyətini müstəqil və demokratik əsaslar üzərində quran işçi kütləsinin maraq və mənafeyini qoruyan bir təşkilatdır. Bərabərlik və həmrəylik prinsipinə riayət edən qurum ölkənin dövlət qulluğu və özəl sektorunda çalışan, həm fəal, həm də passiv işçilərin hər birini əhatə edir, onların yaşayış və iş şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün əlindən gələni əsirgəmir.

Ölkədə demokratik cəmiyyətin əsas qurucusu kimi çıxış edir. Mərkəz Latın Amerikasının ən irimiqyaslı həmkarlar ittifaqıdır. Dünya üzrə işçilərin hüquqlarını qoruyan qurumlar arasında isə üzvlərinin sayına görə beşincidir.  Bununla yanaşı, yarandığı gündən bu günə kimi ölkənin sosial inkişafında hegemonluğunu qoruyub saxlayır. Bunu həyata keçirdiyi əmək münasibətləri sistemini düzgün və məqsədyönlü şəkildə qurması nəticəsində əldə edib. Mərkəzin əsas məqsədlərindən biri odur ki, işçilərin hüquqları genişləndirilsin və tam təmin olunsun.

## Tərkibi
Təşkilatın 7 500 000 üzvü var. Demək olar ki, ölkə iqtisadiyyatının bütün sahələrində fəal iştirak edir.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Vaqner de-Freytas Moraes rəhbərlik edir.

## Ədəbiyyat
*

## Mənbə
***Afaq HÜSEYNOVA**. ''Braziliya Həmkarlar İttifaqı Hərəkatı''. "Ülfət" qəzeti, 2 noyabr 2013-cü il. 

## Xarici keçidlər
*
Força Sindical

**Força Sindical** () və ya qısaca **FS** — Braziliyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Qurumun baş qərargahı San-Pauloda yerləşir.

## Tarixi
Força Sindical 1991-ci ildə Latın Amerikası Əməkçiləri Birliyinin 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə keçirdiyi konqresdə təsis olunub. Həmin konqresdə qitənin aparıcı həmkarlar ittifaqlarının 2 500 nəfərə yaxın lideri və fəalı iştirak edirdi. 
FS qısa müddətdə ətrafına böyük sayda üzv toplayır.

## Fəaliyyəti
Qurumun əhali arasında qazandığı nüfuz onun bütün aktual məsələləri hər zaman gündəmdə saxlaması ilə bağlıdır. İşçilərin bütün yaş qruplarının gündəlik həyatında baş verən sosial məsələlərə böyük diqqət göstərir; baş qaldıran problemlərin həlli istiqamətində bacardığını edir.

Son zamanlar təşkilat öz siyasətində hüquqi resursların qorunması sahəsində fəaliyyyətini gücləndirib. Bununla yanaşı, iş yerlərində diskriminasiyanı aradan qaldırmaq məsələsi də təşkilatın gündəmindədir.

## Gender bərabərliyi
FS gender bərabərliyi mövzusuna böyük önəm verir. Bir neçə il əvvəl bu məsələ bir o qədər də diqqət çəkmirdi, çünki ötən dövrlərdə əsas işçi qüvvə kişi hesab olunurdu. Lakin indi, qadınların işləməyə ehtiyacları olmasa belə, onlar işləmək arzusundadırlar, aktiv iş karyerasına sahib olmaq istəyirlər. Bu, qadınlara cəmiyyətdə öz mövqeyini yaratmaq və onu qoruyub saxlamaq imkanı verir. Qurum iş yerlərində qadınlara xüsusi diqqət və yer ayrılması məsələsini önə çıxardır. Təşkilatda qadın problemləri ilə məşğul olan şöbə yaradılıb.
Təşkilat beynəlxalq münasibətlərə çox böyük yer verir. FS-in hazırladığı yeni fəaliyyət proqramına əsasən, işçilərin sosial və əmək hüquqları dünya ölkələrinin qanunvericiliyindən götürülən standartlara uyğun olaraq qorunacaq.

## Layiqli əməyin təminatı
FS layiqli əməyin təminatı məsələsinə də böyük önəm verir. Bu məsələ ilə bağlı cari ilin əvvəlindən təşkilat "Sosial dialoq layiqli əməyin təminatçısıdır" adlı layihə həyata keçirməyə başlayıb. Layihədə bir neçə xarici dövlətin həmkarlar ittifaqları da iştirak edir.

## Tərkibi
Hazırda üzvlərinin sayı 2 milyon nəfəri ötür.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Miquel Torres rəhbərlik edir.

## Ədəbiyyat
*

## Mənbə
***Afaq HÜSEYNOVA**. ''Braziliya Həmkarlar İttifaqı Hərəkatı''. "Ülfət" qəzeti, 2 noyabr 2013-cü il. 

## Xarici keçidlər
*
Danimarka Ticarət və İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı

**Danimarka Ticarət və İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı** () — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan biri.

## Tərkibi
Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan ən böyük təşkilatlarından biridir. Onun 363 min üzvü var. Onların 75 %-ni qadınlar təşkil edir. İttifaqın sıralarında əsasən kargüzarlıq, informasiya və kommunikasiya sahəsində laboratoriyalarda çalışanlar və texniki işçilər birləşir. Təşkilatın 25 yerli komitəsi fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Danimarka Ticarət və Əmək Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı

**Danimarka Ticarət və Əmək Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı** () — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan biri. Mərkəzi ofisi Kopenhagen şəhərində yerləşir.

## Tarixi
2005-ci ildə yaranmışdır.

## Tərkibi
İttifaqın 47 yerli təşkilatı, 206 min üzvü var. 4 fəaliyyət sahəsinə bölünür:
*səhiyyə,
*pedaqoji,
*qida sənayesi,
*maşınqayırma sənayesi.

İttifaq üzvlərinin əksəriyyəti dövlət müəssisələrində işləyir.

## Rəhbəri
Təşkilata hazırda Dennis Kristensen rəhbərlik edir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Vilyam Bruks

**Vilyam Bruks** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Mançester Yunayted" və "Stalibric Rovers" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Vilyam Bruks 1873-cü ilin iyul ayında İngiltərədə, Stalibricdə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1898–1899-cu illərdə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 3 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MUFCInfo.com profile
Corc Redklif

**Corc Redklif** (; d. *məlum deyil* – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.

## Karyerası
"Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*MUFCInfo.com profile
Robert Törner

**Robert Törner** (; d. 1873, Mançester, İngiltərə – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Mançester Yunayted", "Red Rok", "Qravesend Yunayted" və "Brayton Yunayted" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Robert Törner 1877-ci ildə İngiltərənin Mançester şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1898–1899-cu illərdə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 2 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*MUFCInfo.com profile
Aaron Hulme

**Aaron Hulme** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Mançester Yunayted", "Nyuton Hit Atletik", "Kolne", "Oldem Atletik" və "Nelson" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Aaron Hulme 1886-cı ilin aprel ayında İngiltərənin Mançester şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1906–1909-cu illərdə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 4 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MUFCInfo.com profile
Uruqvay çayı

**Uruqvay** () — Cənubi Amerika ərazisindəndə yerləşən çay.

Çay Braziliya ərazisində 1800 metrdən başlayır, Pelotas və Kanoas çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Şimaldan cənuba doğru axır və Braziliya və Uruqvay arasında sərhədi təşkil edir. Çay Parana çayının əmələ gətirdiyi estuariyə tökülür (La-Plata estuarisi adlanır).

Quarani dilindən tərcümədə mənası "rəngli quşların çayı" anlamında işlənir.

Uzunluğu təxmini 1600&nbsp;km (Pelotas çayı ilə birlikdə 2200&nbsp;km), hövzəsi 365,000&nbsp;km² təşkil edir. Mənsəbdə eni 12&nbsp;km çatır.

Əsas qolları — İbikui və Rio-Neqro çayıdır.

Salto şəhərindən yuxarı axarlarda çayda astanalara rast gəlinir və yatağı qayalıqlarla zəngindir. Şəhərdən aşağı axarlarda isə çay gəmiçilik üçün əlverişlidir. Əsas limanları: Konkordiya (Argentina), Salto, Paysandu və Fray-Ventos (Uruqvay). Bu çay sistemləri həm ölkələrin su təhcizatında həm də hidroeneji alınmasında istifadə edilir. Ən iri hidroelektrostansiya Argentina-Uruqvay SES "Salto-Qrande" adlanır. Rio-Neqroda çayı üzərində — Rinkon-del-Bonete və Rinkon-del-Bayqorriya stansiyaları vardır.

## İstinadlar
Adel Ekzarkopulos

**Adel Ekzarkopulos** (; ) — Fransa aktrisası, Kann kinofestivalının "Qızıl Palma Budağı" mükafatının ən gənc sahibi. O, bu mükafata "Adelin həyatı" filmindəki roluna görə layiq görülüb.

## Həyatı və karyerası
Adel Parisin XIX dairəsində, de Fet meydanı yaxınlığında böyüyüb. Onun atası Didye Ekzarkopulos gitara ifaçılığı müəllimi, anası isə tibb bacısı olub. Adelin özündən kiçik iki qardaşı var. Aktrisanın babası əslən yunan olub.

Adelin valideynləri qızlarının utancaqlığını aradan qaldırmaq üçün, onu doqquz yaşında aktyorluq kursuna yazdırıblar. O, bu kursa 2005-ci ilədək getməyə davam edib, məhz bu ildə onun aktrisa kimi kinoda debütü olub. O, *Martha* filmində debüt edib. 2006-cı ildə o kino agentinin diqqətini cəlb etmiş və fransız teleserialı olan *"R.I.S, police scientifique"* teleserialında epizodik rolda çəkilmişdir. On üç yaşı olarkən Adel *Boxes* filmində rol alıb..

Adel müxtəlif illərdə bir neçə filmlərdə rol alıb: *Les Enfants de Timpelbach* (2008), *The Round Up* (2010), *Turk's Head* (2010), *Chez Gino* (2011), *Carré blanc* (2011), *Pieces of Me* (2012) və *I Used to Be Darker* (2013).

Ancaq Adelə aktrisa kimi ciddi beynəlxalq uğuru 2013-cü ildə Jüli Maronun *"[[Mavi ən isti rəngdir]]"* () adlı qrafik romanının əsasında çəkilmiş "Adelin həyatı" filmindəki rolu gətirib. Film 66-cı Kann kinofestivalında "Qızıl Palma Budağı"na layiq görülüb. "Adelin həyatı" Qızıl Palma budağının eyni anda həm rejissor, həm də aktrisalara təltif edildiyi yeganə filmdir. Adel Lea Seydu ilə birlikdə Ceyn Kempion istisna olmaqla bu mükafatı bütün tarix boyu qazanan yeganə qadın oyunçular hesab olunurlar. Adel həmçinin "Qızıl Palma Budağı"-nı qazanmış ən gənc aktrisa kimi tarixə düşüb.
2017-ci ilin mart ayında ana olacağını elan edib. Aktrisanın oğlu olub.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Allmovie/ Adèle Exarchopoulos
* Internet Movie Database/ Adèle Exarchopoulos
Cimmi Dayer

**Cimmi Dayer** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Uombvel", "Barnsli", "Donkaster Rovers", "Eşton Tovn", "Vest Hem Yunayted" və "Mançester Yunayted" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Cimmi Dayer 1877-ci ildə İngiltərənin Barnsli şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
"Mançester Yunayted" komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*MUFCInfo.com profile
Zahid Xəlilov küçəsi (Bakı)

**Zahid Xəlilov küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Əhməd Cəmil küçəsinə, Hüseyn Cavid və Mətbuat prospektlərinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan SSR dövlət xadimi, görkəmli riyaziyyatçı-alim, akademik, 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Prezidenti olmuş Zahid Xəlilovun adını daşıyır. Keçmiş adı Patris Lumumba küçəsi olmuşdur.

## Haqqında
Küçə 2014-cü ildə əsaslı təmir olunmuşdur. 2013-cü ildən Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi ilə kəsişmədən bağlı olan küçə 2015-ci ilin may ayında açılmışdır.

## Yeraltı keçidlər
Elmlər Akademiyası metrostansiyasının ikinci çıxışının inşası Bakı Dövlət Universitetinin yanından sərnişinlərin metroya yolunu asanlaşdıracaq. Bu keçid həmçinin Zahid Xəlilov küçəsində piyadaların bir tərəfdən o biri tərəfə keçidini də təmin edəcəkdir.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə Seyfəddin Dağlı küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Əbdülvahab Salamzadə küçəsində bitir.

* Ayna Sultanova küçəsi
* Məmməd Rahim küçəsi
* Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi
* Şəhriyar küçəsi
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi
* Həsən Məcidov küçəsi
* Akim Abbasov küçəsi
 
## Mühüm ünvanlar
* № ? — Azərbaycan Respublikası Məhkəmə-Hüquq Şurası
* № 23 — Bakı Dövlət Universiteti
* № ? — AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
* № ? — Meqasiti yaşayış kompleksi
* № 57d — adc CENTRE
* № 65 — Bakı şəhəri 53 nömrəli tam orta məktəb 
* № 79a — Kürə-Pizza restoranı
* № ? — Shafa studio
* № ? — AZ1141 saylı poçt şöbəsi
* № ? — Lake Palece Hotel

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Zahid Xəlilov Küçəsi, Bakü, Azerbaycan
Kulic effekti

**Kulic effekti** — Biologiya və psixologiyada bu terminin ifadə etdiyi fenomen ondan ibarətdir ki, erkək fərdlər cütləşməyə hazır olan yeni-yeni dişi fərdlərlə rastlaşdıqda onların cinsi aktivliyi davamlı olaraq yüksək səviyyədə qalır. Bu fenomen sınaq olunan bütün heyvanlarla bağlı özünü doğruldub.

## İzahı
Yeni dişi fərdlə rastlaşma erkək fərdin beynində dopamin neyromediatorunun ifrazında artıma, bununla da limbik sistemin yenidən və yenidən fəallaşmasına səbəb olur. Bundan sonra erkəklər yalnız yeni dişi ilə deyil, əvvəlki dişilərlə də cütləşmə potensialını yüksək səviyyədə saxlayırlar. Laster və Qorzalka bu fenomenin dişilərdə necə təzahür olunduğunu yoxlamaq üçün eksperimentlər aparmış, onun dişilərə də aid olduğunu (lakin erkəklər qədər deyil) aşkar etmişlər.

## Terminin tarixi
"Kulic effekti" adlanması Amerikada populyar olan lətifə ilə bağlıdır. Lətifənin məzmunu:

1920-ci illərdə ABŞ prezidenti olmuş Kalvin Kulic həyat yoldaşı ilə birlikdə quş fermasını ziyarət edərkən xanım Kulic fermerdən soruşur:

: - Necə olur ki, az sayda xoruz bu qədər toyuğun mayalı yumurta verməsini təmin edə bilir?
: Fermer:
: - Xoruzlar hər biri öz funksiyasını gün ərzində yüz dəfələrlə yerinə yetirir, ona görə.
: Bu cavabı eşidən xanım Kulic zarafatla deyir:
: - Siz bunu cənab Kulicə daha ətraflı izah etsəniz, pis olmaz.
: Bu atmacanı eşidən prezident fermerdən soruşur:
: - Xoruzlar hər dəfə eyni toyuğu mayalandırır?
: Fermer:
: - Xeyr, hər xoruza çoxlu sayda toyuq düşür.
: Prezident:
: - Siz bunu xanım Kulicə daha ətraflı izah etsəniz, pis olmaz.

## Mənbə
* Facebook — Psixologiya ilə bağlı hər şey
Həsənəli Qədimov

**Həsənəli Qədimov** (tam adı: **Qədimov Həsənəli Hüseynəli oğlu**; ) — Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1995-2000), "Azərpoçt" MMC-də baş direktorun maliyyə məsələləri üzrə müavini (2006–2015)

## Həyatı və fəaliyyəti
Həsənəli Qədimov 1942-ci il fevralın 25-də Ağstafa rayonunun Poylu kəndində anadan olmuşdur.

Əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə fəhlə kimi başlamışdır.

1965-ci ildə Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Avtomobil nəqliyyatı ixtisası üzrə mexanika fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olmuşdur. 1973-cü ildə həmin institutu bitirərək Poylu sovxozunda baş mühəndis-mexanik, sovxoz direktoru işləmişdir.

1990–1991-ci illərdə Ağstafa rayon XDS icra komitəsinin sədri, 1992–1995-ci illərdə Poylu sovxozunun direktoru olub.

1995-2000-ci illərdə isə Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləyib.

2004-cü ildən "Azərpoçt" MMC-də Nəqliyyat şöbəsinin rəisi, 2006-cı ildən ömrünün sonuna qədər isə baş direktorunun maliyyə məsələləri üzrə müavini vəzifəsində çalışıb.

6 iyun 2015-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Tariq Əziz

**Tariq Əziz** (; ) — İraqın informasiya (1974–1977) və xarici işlər naziri (1983–1991).

## Həyatı

28 aprel 1936-cı ildə İraqda doğulub.

5 iyun 2015-ci ildə İraqda vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleksandr Raykov

**Aleksandr Vadimoviç Raykov** ( ; ) — Özbəkistanli intellektual oyunçu. 2010-cu ilin 14 noyabr tarixində "Nikita Mobayl Te Te" komandası daxilində 20 yaşında 2010-cu ilin dünya çempionu oldu.

Aleksandr Raykov 1989-cu il 9 dekabrda, Daşkənddə, rus ailəsində anadan olmuşdur. O, Daşkənd Mirzo Uluqbek rayonu 225 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. Daha sonra Moskva Dövlət Universitetinin Daşkənd filialının Psixologiya fakültəsini bitirib.

## Vikipediya fəaliyyəti
Alexander Raykov (Carpodacus istifadəçi adı altında, əvvəlcə Raykoffff adı ilə) Rusca Vikipediyada iştirak edir. O, həmçinin Özbəkcə Vikipediyadə iştirak edir. 2013-cü ilin payızında "Uzinfocom"- kompüter və informasiya texnologiyalarının tətbiqi Mərkəzində "Vikipediyanı genişləndirmək" mövzusunda təlim seminar keçirdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* carpodacus.livejournal.com profili
Cozef Person

**Cozef Person** (; d. 1868 – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi yarımmüdafiəçi idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Cozef Person 1868-ci ildə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1892-ci ildə "Liverpul" komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Vilyam Kiç

**Vilyam Kiç** (; d. 22 fevral 1872 – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Vilyam Kiç 22 fevral 1872-ci ildə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1895-ci ildə "Liverpul" komandasında 6 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Con Uaythed

**Con Uaythed** (; d. İngiltərə – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi qapıçı idi. "Butl", "Everton" və "Liverpul" komandalarında çıxış edib.

## Həyatı
Con Uaythed İngiltərədə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1892-ci ildə "Butl" komandasında 7 oyunda, 1893-cü ildə "Everton" komandasında 2 oyunda və 1895-ci ildə "Liverpul" komandasında 3 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Paraqvay çayı

**Paraqvay çayı** (, ) — Parana çayının qollarından biri olaraq Cənubi Amerika materikinin cənub və mərkəzi hissəsində olan iri çaylardan biridir. Çay Braziliya ərazisindən başlayaraq Boliviya sərhəddinə yaxın axır, Paraqvayla Braziliya sərhədinin bir hissəsində keçir. Baiya-Neqra şəhəri yaxınlığında Parana çayına tökülür. Uzunluğu Braziluyanın Matu-Qrasu ştatı ərazisindən başlayaraq, Parana çayına birləşdiyi Argentinanın Korrentes şəhəri yaxınlığına qədər olan məsafədə 549 kilometrdir.

Çay Paraqvay Respublikasını iki hissəyə bölür. Şimali Paraqvay, çayın qərb hissəsində yerləşərək Qran-Cako vilayətini ölkənin digər hissəsindən ayırır. Ölkənin bu hissəsi zəif məskunlaşılmışdır. Əksinə ölkənin cənubunda (çayın şərq hissəsində) əhalinin 98 % məskunlaşdır.

## Etimalogiyası

Paraqvay hindu dilində olan sözdür. Bu dilin müxtəlif dialektlərində  «*Buynuzlu çay*» mənasında işlədilir.

## İstinadlar
Çarli Yovit

**Çarli Yovit** (; ) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi qapıçı idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Çarli Yovit 1872-ci ildə İngiltərənin Liverpul şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1897-ci ildə "Liverpul" komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Abraham Foksal

**Abraham Foksal** (; ) — hücumçu mövqeyində oynamış İngiltərə futbolçusu.

## Karyerası
1899-cu ildə "Liverpul" komandasında "Derbi Kaunti" klubuna qarşı 1 oyunda meydana çıxmışdır, oyun "Liverpul"un 2–0 hesablı məğlubiyyəti ilə bitmişdir.

## İstinadlar
Tomas Qrin

**Tomas Qrin** (; d. 25 noyabr 1883 – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Tomas Qrin 25 noyabr 1883-cü ildə anadan olmuşdur.

## Karyerası
1902–1903-cü illərdə "Liverpul" komandasında 7 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Sidney Smit

**Sidney Smit** (; d. 1875, Liverpul, İngiltərə – ö. *məlum deyil*) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Sidney Smit 1875-ci ildə İngiltərənin Liverpul şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1903-cü ildə "Liverpul" komandasında 2 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar
Herbert Kreyk

**Herbert Kreyk** (; d. 1880, Qrinok, Şotlandiya – ö. *məlum deyil*) — şotland futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Liverpul" komandasında çıxış edib.

## Həyatı
Herbert Kreyk 1880-ci ildə Şotlandiyanın Qrinok şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyerası
1903-cü ildə "Liverpul" komandasında 1 oyunda meydana çıxmışdır.

## İstinadlar