open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peys Universiteti

**Peys Universiteti** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Nyu-York şəhərində yerləşən özəl universitetdir. 1906-cı ildə Homer və Charles A. Pace qardaşları tərəfindən biznes məktəbi kimi təsis edilmişdir. Təxminən 13.000-dən çox tələbəyə xidmət göstərir.

## İstinadlar
Gorillaz: Layiqsiz kumirləri rədd edin

**Gorillaz: Layiqsiz kumirləri rədd edin** () — 2019‐cu ildə ekranlara çıxan Böyük Britaniya musiqili-sənədli filmi.

## Məzmun
Filmdə virtual qrup Gorillaz-ın 2015–2018-ci illərdə lentə alınan eksklüziv görüntüləri təqdim edilir. Filmdə Deymon Albarn və onun komandasının səsyazma studiyalarındakı maraqlı mahnı yazma prosesi, o cümlədən "Humanz" və "The Now Now" albomları üzərində işi, eləcə də konsert turlarının pərdəarxası görüntüləri əks olunub.

## Rollarda
* Deymon Albarn
* Remi Kabaka Cr.
* Ceymi Hyulet
* Seye Adelekan
* De La Soul
* Qrehem Kokson
* Vins Steypls
* Kali Uçis

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E (albom)

**E** (℮) — İsveç-Britaniya müğənnisi -nın debüt studiya albomu. 27 noyabr 2019-cu ildə YEAR0001 vasitəsilə sürpriz şəkildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Year0001

**YEAR0001** — İsveçin Stokholm şəhərində fəaliyyət göstərən müstəqil musiqi şirkəti. 2015-ci ildə təsis edilib.

## Sənətçi rosteri
* Bloodz Boi
* bod [包家巷]
* Chariot
* Dark0
* Lokey
* Merely
* Nadia Tehran
* Namasenda
* Nation
* Provoker
* Quartermaster
* Quiltland
* Team Rockit
* DJ Suzy
* Toxe

### Keçmiş artistlər
* Död Mark
* Bladee
* Ecco2K
* Thaiboy Digital
* Yung Lean
* Whitearmor
* Gud
* Yung Sherman
* Viagra Boys
* Adamn Killa

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Good Luck (Bladee və Mechatok albomu)

***Good Luck*** — İsveç repçisi Bladee və Almaniya prodüseri Mechatok tərəfindən hazırlanmış kollaborativ studiya albomu. 10 dekabr 2020-ci ildə YEAR0001 vasitəsilə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Psykos

***Psykos*** — İsveç repçiləri Bladee və  tərəfindən birgə hazırlanmış kollaborativ studiya albomu. 13 mart 2024-cü ildə World Affairs vasitəsilə sürpriz şəkildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
PXE (minialbom)

***PXE*** — İsveç–Britaniya müğənnisi Ecco2Knin ikinci minialbomu. 31 mart 2021-ci ildə "YEAR0001" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı
Brat (albom)

***Brat*** — İngiltərə müğənnisi Charli XCX-nin altıncı studiya albomu. 7 iyun 2024-cü ildə "Atlantic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
The Rise and Fall of a Midwest Princess

***The Rise and Fall of a Midwest Princess*** — ABŞ müğənnisi  debüt studiya albomu. 22 sentyabr 2023-cü ildə "Island Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Island Records

**Island Records** — 1959-cu ildə Yamaykada ingilis musiqi prodüserləri tərəfindən təsis edilmiş səsyazma şirkətidir. Uzun illər İngiltərədə yerləşən şirkət hal-hazırda Universal Music Group şirkətinə məxsusdur və ABŞ-da Island Def Jam Music Group və Birləşmiş Krallıqda Island Records Group tərəfindən idarə olunur.

Bu şirkət həmçinin də, Avstraliyada Universal Music Australia tərəfindən Island Records Australia adı altında fəaliyyət göstərmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eversince

***Eversince*** — İsveç repçisi, Drain Gang kollektivinin üzvü Bladee-in debüt studiya albomu. 25 may 2016-cı ildə YEAR0001 tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
"Awaken, My Love!"

***"Awaken, My Love!"*** — ABŞ müğənnisi Childish Gambino-nun üçüncü studiya albomu. 2 dekabr 2016-cı ildə "Glassnote Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Valer Jil

**Valer Jozef Jül Jil** (; ) — Belçikalı şair, jurnalist, redaktor, kitabxanaçı və muzey işçisi, Belçika Kral Fransız Dili və Ədəbiyyatı Akademiyasının üzvü.
## Həyatı
Valer Jil 1885-ci ildən Lyoven Katolik Universitetində təhsil almışdır.

1887-ci ildən o, Jorj Rodenbax, Maks Valler, Anri Mobel, İvan Jilken, Alber Jironun da daxil olduğu "Gənc Belçika" adlı ədəbi-bədii jurnalı və eyniadlı ədəbi birliyin ətrafında birləşən simvolist şairlər qrupunun üzvü olmuşdur.

1889-cu ildə İvan Jilken və Alber Jiro ilə birlikdə "Gənc Belçika" jurnalının redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1891-ci ildə redaktorluq vəzifəsindən istefa vermiş və Belçika Kral Kitabxanasının kuratoru olmuşdur.

Valer Jilin 1897-ci ildə Parisdə çap olunmuş "Tsitra" (*La Cithare*) adlı şeirlər toplusu Fransa Akademiyası tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

8 yanvar 1921-ci ildə Belçika Kral Fransız Dili və Ədəbiyyatı Akademiyasına üzv qəbul edilmiş və 1925-1946-cı illərdə onun direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1945-ci ildə Virtza Muzeyinin kuratoru işləmişdir.

## Seçilmiş əsərləri
* Le Château des merveilles (1893)
* La Cithare (1897)
* Le Collier d’Opale (1899)
* Les Tombeaux (1900)
* Le Coffret d'ébène (1901)
* La Corbeille d’octobre (1902)
* Le joli Mai (1905)
* La Victoire ailée (1921)
* Du Symbolisme (1940)
* La Jeune-Belgique. Au hasard des souvenirs (Bruxelles, Office de Publicité, 1943)

## Xatirəsi
* Brüsseldə meydanlardan birinə Valer Jilin adı verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Valère Gille
Mainstream Sellout

***Mainstream Sellout*** — ABŞ musiqiçisi -nin altıncı studiya albomu. 25 mart 2022-ci ildə "Bad Boy Records" və "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Hüquqi pozitivizm

**Hüquqi pozitivizm**, **qanuni pozitivizm** —  hüququn ədalətli olub-olmamasına fikir vermədən yalnız müsbət hüquq normalarını hüquqi kimi tanımaqdan və hər hansı bir qanunu müəyyən dövrdə və müəyyən cəmiyyətdə qüvvədə olan normalara endirməkdən ibarətdir.

Tədqiqatçılar hüquqi pozitivizmin üç əsas versiyasını müəyyən edirlər: statist, sosioloji və normativist.

## Tarixi
Hüquqi pozitivizmin mənşəyini Roma hüququnun ən inkişaf etmiş sistemlərindən birinin yaradıldığı Qədim Romada tapmaq olar. Qərbi Avropa böyük ölçüdə Roma mədəniyyətini miras qoyduğundan, burada da ilkin olaraq hüquq elmində pozitivist yanaşma üstünlük təşkil edirdi. Bununla belə, orta əsrlərdə təbii hüquq doktrinası fəal şəkildə inkişaf etdi, ona görə pozitivistdən fərqli olaraq, hüquq normalarının müəyyən bir dairəsi insana doğulması faktı ilə xas olan müəyyən bir verilmişlik kimi başa düşülür. Burada, məsələn, bir çox mütəfəkkirlər öz təbəələrinin təbii hüquqlarını alçaldan bir hökmdara qarşı xalq üsyanı ideyasını alqışladılar.

Hüquq elmində hüquqi pozitivizmin mövqeyi müasir dövrün gəlişi ilə dəyişdi. Dünyəvi dövlətin fəal şəkildə formalaşması və ona uyğun dünyagörüşünün başlanmasından sonra suveren hüququn əsas mənbəyi kimi tanınmağa, hüquq isə müəyyən nizama malik olan konkret dövlətin iradəsi kimi başa düşülməyə başladı. Dünyagörüşünün bu transformasiyası hüquqi pozitivizmin inkişafını əvvəlcədən müəyyən etdi.

Hüquqi pozitivizm XIX əsrdə, bütün Qərbi Avropanı Böyük Fransız İnqilabının təkan verdiyi inqilablar dalğası bürüdüyü zaman öz inkişafında ciddi bir irəliləyiş əldə etdi. Əsas, liberal, demokratik ideyaların mövqelərinin görünməmiş güclənməsinə səbəb oldu. Belə bir şəraitdə dövlətlərin bütövlüyünü qorumaq üçün dövlətlə insanların elan edilmiş hüquq və azadlıqları arasında əlaqəni əsaslandırmaq lazım idi,  ona görə də pozitivist məktəbin nümayəndələri dövlətin lehinə arqumentlər və müddəalar sistemi hazırladılar.

Məhz XIX əsrdə Con Ostinin “Hüquqşünaslıq və ya pozitiv hüququn fəlsəfəsi üzrə mühazirələr” əsəri nəşr olundu, hansı ki, hüquq normaları suverenin, yəni dövlətin iradəsi kimi müəyyən edilir. Qanun yaradıcılığının müstəsna dövlət yurisdiksiyasının sferası kimi tanınmasına əsaslanaraq, hüquq normalarına əsasən utilitar yanaşma tətbiq edilməyə başlandı, onlar konkret cəmiyyət üçün məqsədəuyğunluq baxımından qiymətləndirilməyə başlandı; Bununla əlaqədar hüquq sferası ilə əxlaq qanunlarının fəaliyyət məkanı arasında gərginlik yarandı və əxlaqla hüququn ayrılması ilə bağlı müzakirələr kəskinləşdi.

## İstinadlar
The First Time

***The First Time*** — Avstraliya repçi-müğənnisi -nin debüt studiya albomu. 10 noyabr 2023-cü ildə "Columbia Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
İvan Jilken

**İvan Jilken** ( ; )  — fransız dilində yazan belçikalı simvolist şair.
## Həyatı
İvan Jilken Brüsseldə anadan olub. Luven Universitetində təhsil alıb. İvan Jilken XIX əsrin 90-cı illərdə “Gənc Belçika” jurnalına rəhbərlik edib. Onun simvolistlərlə sıx əlaqəsi var idi. Onun şeirlər toplusunun çap olunduğu kitabının illüstrasiyasını məşhur simvolist rəssam Odilon Redon təsvir etmişdir.
Onun yetkin əsərləri dini və fəlsəfi mövzulara toxunmuş və çox bədbin idi. Onun ilkin yaradıcılığında dini, fəlsəfi və bədbin ruhlu şeirlərin üstünlük təşkil etməsi Şarl Bodler və Artur Şopenhauerdən təsirlənməsi ilə əlaqədardır.

1903 və 1909-cu illərdə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına namizəd göstərilib.

## Əsərləri
* *La Damnation de l'artiste* (1890)
* *Ténèbres* (1892)
* *Stances dorées* (1893)
* *La Nuit* (1893) https://books.google.com/books?id=mxQwAAAAMAAJ&pg=PA267&#PPA3,M1
* *Prométhée* (1897)
* *Le Cerisier fleuri* (1899)
* *Jonas* (1900)
* *Savonarole* (1906)
* *Étudiants russes* (1906)
* *Le Sphinx* (1907)
* *Le Roi Cophétua* (1919)
* *Les Pieds d'argile* (1921)
* *Egmont* (1926)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Məmlük hökmdarlarının siyahısı

**Məmlük hökmdarlarının siyahısı** — Məmlük sultanlığı 1250-ci ildə Əyyubi sultanı Saleh Əyyubinin məmlükləri tərəfindən qurulmuş və Əyyubilər dövlətini süquta uğratmışdır. Sultanlığın paytaxtı Qahirə şəhəri olmuş və müxtəlif dövrlərdə ərazisi Misir, Suriya və Anadolunun bəzi hissələrini, Cəzirə və Hicazı əhatə etmişdir. Məmlük sultanlığı 1517-ci ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən süquta uğradılmışdır.

Məmlük tarixi Bəhri və Burci dövrləri olmaqla iki yerə bölünür. Bəhri sultanları əsasən türk mənşəli, Bürcilər isə etnik çərkəzlərdən ibarət idi. İlk üç Məmlük sultanı Aybək, onun oğlu Mənsur Əli və Qutuz Bəhrilər sülaləsinin üzvü hesab edilsələr də, onlar "Bəhriyyə məmlük alayı"nın tərkibində deyildilər və Bəhrilərin siyasi maraqlarına qarşı çıxırdılar. Bəhrilərdən ilk sultan Baybarsdır.

Bürcilər 1382-ci ildə sultan Bərkukun hakimiyyətə gəlməsi ilə taxta çıxdılar. Həmçinin 1512-ci ildə taxta çıxarılan və bir neçə ay hakimiyyətdə olan, 34-cü sultan Müstəin Billah Abbasi xəlifəsi idi və Bürci əmirləri tərəfindən siyasi fiqur kimi hakimiyyətə gətirilmişdi.

## Hökmdarların siyahısı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Universal Music Group

**Universal Music Group** (qısaca: **UMG**) — dünyanın ən böyük musiqi şirkətidir. Amerikanın çoxmillətli musiqi şirkəti olan UMG baş ofisi Paris şəhərində yerləşən Vivendi media şirkətinin bir qoludur. UMG-yə dünyanın ikinci ən böyük musiqi yayımı ilə məşğul olan şirkəti olan Universal Music Publishing Group, həmçinin də bir çox digər musiqi istehsalı ilə məşğul olan şirkətlər daxildir. Universal Music Group şirkətinin baş ofisi Kaliforniyanın Santa-Monika şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
Villains

***Villains*** — ABŞ rok qrupu Queens of the Stone Age-nin yeddinci studiya albomu. 25 avqust 2017-ci ildə "Matador Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Crystal Castles (albom)

**Crystal Castles** — Kanada elektronik musiqi duosu -in debüt studiya albomu. 18 mart 2008-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Kids See Ghosts (albom)

**Kids See Ghosts** — ABŞ repçiləri Kanye Vest və -dən ibarət olan hip-hop superqrupu -un debüt studiya albomu. 8 iyun 2018-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Şüreyh ibn Haris

**Qazı Şüreyh** və ya **Əbu Ümeyyə Şüreyh ibn əl-Haris ibn Qeys əl-Kindi** (; ) — Tabiin dövrünün tanınmış fəqihlərindən, Kufə qazısı. Şüreyh, verdiyi hökümlərlə İslam tarixində ədalətin simvollarından birinə çevrilmişdir.

## Bioqrafiyası
O, İslam peyğəmbəri Məhəmmədin sağlığında Yəməndə İslamı qəbul edən ardıcıllardan biri olub, bununla belə, onunla heç vaxt görüşməmişdir. Əbu Bəkrin hakimiyyəti dövründə Yəməndən Mədinəyə köçmüşdür. Ömər, Əli, Abdullah ibn Məsud və s. səhabələrdən dərs almışdır. əş-Şəbi, İbn Sirin, İbrahim ən-Nəxai və başqaları ondan dərslər almışdır. Ömər tərəfindən Kufə qazısı təyin edilmiş və mühakimə yürütmüş, ədəbiyyat və poeziya ilə məşhur olmuşdur. Osmanın dövründə də qazılıq edən Şüreyh, Əli tərəfindən vəzifəsindən azad edilmişdir. Yerinə təyin olunan şəxslərin işi yerinə yetirə bilməmələri ucbatından yenidən Hz Əli tərəfindən qazı təyin edilmişdir. Müaviyyə dövründə 7 il Bəsrə qazılığı da etdiyindən ona "qazı əl-misreyn" deyilmişdir. Abdullah ibn Zübeyr tərəfindən vəzifəsindən azad edilmiş, Kufəni ələ keçirən Muxtar Səqəfi tərəfindən isə yenidən qazı təyin edilmişdir. Haqqında çıxan şayələrdən qorxaraq, bundan imtina etmişdir. Musab ibn Zübeyr tərəfindən yenidən qazı təyin olunsa da yenidən istefa verərək qazılıqdan imtina etmişdir. Əbdülməlik ibn Mərvan tərəfindən yenidən qazı təyin olunan Şüreyh, oğlu haqqında çıxan şayələrdən sonra Həccaca istefasını təqdim edərək vəzifəsindən getmişdir. Həmin il vəfat etmiş və öz evində dəfn edilmişdir. Onun bəzi görüşlərini Vəki ibn əl-Cərrah "Əxbar əl-Quzat" əsərində nəql etmişdir.

## İslam hüquq sisteminə gətirdiyi yeniliklər
Vəzifədə olduğu dövrdə bir sıra yeniliklər etmişdir. Yalançı şahidlərə qarşı İslam tarixində ilk dəfə gizli təhqiqat həyata keçirtmiş və bu ənənənin əsasını qoymuşdur. Əvvəllər edilməmiş bir şeyi etdiyi üçün tənqidlərə məruz qalmış və bu tənqidlərə: *"İnsanlar yeni şeylər icad etdikləri üçün mən də yeni şeylər icat etdim"* - deyərək cavab vermişdir.

## İstinadlar
Tomori daş şiri

– Yaponiyanın Okinava prefekturasının Yaese qəsəbəsində yerləşən şisa.

## Tarixi
Şisa Okinava mədəniyyətində şirə oxşayan heykəllərdir və adanın mədəni simvollarından biridir. Okinavada ilk şisanın 1689-cu ildə Tomori kəndində quraşdırıldığına inanılır.

1740-cı illərdə yazılmış Ryukyu krallığının xronikaları olan *"Kyuyo"* əsərində qeyd olunur ki, Tomori kəndinin əhalisi tez-tez baş verən yanğınlardan əziyyət çəkirdi. Bu zaman fenşey təlimi ilə məşğul olan bir şəxs onlara Alov dağı kimi tanınan Yaese dağına tərəf baxan daş şir quraşdırmağı məsləhət görmüşdür. 1689-cu ildə Ciri-qusuku məbədinin yerləşdiyi təpənin başına Tomori daş şiri yerləşdirilmişdir.

İnanca görə Tomori daş şiri daha sonra digər kəndlər tərəfindən imitasiya olunaraq bütün Okinavaya yayılmış, əvvəl apotropoik heykələ, daha sonra yerli mədəniyyət simvoluna çevrilmişdir. Keçmişdə yerli əhali bu heykəlin ətrafına yığışır, rəqs edərək onları yanğından qoruması üçün dua edirdi.

### İkinci Dünya müharibəsi
İkinci Dünya müharibəsi zamanı baş vermiş Okinava döyüşündə Tomori daş şiri ABŞ əsgərləri tərəfindən sipər kimi istifadə olunmasına görə tanınmışdır. Belə bir anı əks etdirən, 18 iyun 1945-ci ildə çəkilmiş foto Okinava döyüşünün ikonik fotolarınan biri olmuşdur. Heykəlin səthində həmin döyüşə aid güllə dəlikləri hələ də qalmaqdadır. Daş şir 1974-cü ildə Okinava prefekturasının mədəni mülkü elan olunmuşdur.

## Qalereya

Tomori stonelion2.jpg|Yandan görünüşü.
Tomori stonelion3.jpg|Lövhə.
Tomori Stone Lion (18 June 1945).jpg|18 iyun 1945-ci ildə ABŞ əsgərləri tərəfindən çəkilmiş foto.
Tomori Stone Lion - Face.jpg|Üzü.
Tomori Stone Lion II.jpg|Profildən görünüşü.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Yaese qəsəbəsinin rəsmi saytında
Lil Boat 2

***Lil Boat 2*** — ABŞ repçisi -nin ikinci studiya albomu. 9 mart 2018-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Teo van Dusburq

**Teo van Dusburq** () – holland rəssamı, memar və dizayner.

1899-cu ildə naturalizm üslubunda rəngkarlıq əsərləri yaratmağa başlamışdır. Karikaturalar çəkmişdir. 1908-10-cu illərdə G.H.Breytner manerasında impressionist peyzajlar və portretlər işləmişdir. 1916-19-cu illərdə Vasili Kandinski və Piet Mondrianın təsirilə abstrakt əsərlər yaratmışdır. 1917-ci ildən “De Stijl”, 1922-23-cü illərdə dadaistlərin “Mecano” jurnallarını nəşr etdirmişdir. 1921-22-ci illərdə Veymarda Bauhauzda seminar aparmışdır.

## İstinadlar
Zəfər meydanı (Xankəndi)

**Zəfər meydanı** — Azərbaycanın Xankəndi şəhərinin mərkəzində meydan, SSRİ dövründə **Lenin meydanı** adlanırdı.

## Tikililəri

### Vilayət Partiya Komitəsinin binası
Meydanın özü bu binanın qabağında yerləşir. Sovet vaxtında bu bina Vilayət Partiya Komitəsinin binası idi. Bu bina 1960-cı ildə istifadəyə verilmişdi. Binanın müəllifi — Azərbaycan memarı Həsən Məcidov.

### Vilayət İcraiyyə Komitəsinin binası
Meydan tərəfdən baxanda, keçmiş Vilayət Partiya Komitəsinin binasından solda yerləşən bina sovet vaxtında Vilayət İcraiyyə Komitəsinin binası idi. Bu bina 1972-ci ildə istifadəyə verilmişdi. Binanın müəllifi — Azərbaycan memarı Nəsrullah Kəngərli.

### "Qarabağ" hoteli
Meydan tərəfdən baxanda, keçmiş Vilayət Partiya Komitəsinin binasından sağda "Qarabağ" hoteli yerləşir. Binanın müəllifi — Azərbaycan memarı Ənvər Qasımzadə. Hotel XX-ci əsrin ortalarında istifadəyə verilmişdi. 2023-cü ildə antiterror tədbirləri nəticəsində Xankəndi şəhəri Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılandan sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, hoteldə təmir-bərpa və yenidənqurma işləri başlandı. Yenidənqurma işlərindən sonra bina ilkin görkəminə qaytarılıb, həmçinin hotelin keçmiş adı — "Qarabağ" qaytarılıbdır.

### Xankəndi Konqres Mərkəzi
Təqribən keçmiş Vilayət Partiya Komitəsinin binası və "Qarabağ" hoteli ilə üzbəüzdə hal hazırda Xankəndi Konqres Mərkəzi tikilir. Konqres Mərkəzinin təməli 5 iyul 2024-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Xankəndi şəhərinə səfəri zamanı qoyulubdur.

## Tarixi
15 oktyabr 2023-cü il — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Xankəndi şəhərinə səfəri zamanı şəhərin bu meydanında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaldmışdı.

8 noyabr 2023-cü il — Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfərin üçüncü ildönümünə həsr olunan hərbi parad Xankəndi şəhərinin bu meydanda keçirilmişdi. Parad Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva və oğulları Heydər Əliyev iştirak etmişdilər. Parada müdafiə nazirinin birinci müavini – Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi, "Zəfər" və "Qarabağ" ordenli general-polkovnik Kərim Vəliyev komandanlıq etmişdi.

18 mart 2024-cü il — Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Xankəndi şəhərinin mərkəzi meydanında Novruz tonqalını alovlandırıb, təbrik nitqində bu meydanın yeni adını "Zəfər meydanı" elan etmişdi.

## İstinadlar
Zəfər meydanı

**Zəfər meydanı** və ya **Qələbə meydanı**:
*Zəfər meydanı — Azərbaycanın Xankəndi şəhərində meydan.
*Zəfər meydanı — Belarusun Minsk şəhərində meydan
*Viktoriya meydanı — Fransanın Paris şəhərində meydan
Eramızdan 10.000 il əvvəl

***Eramızdan 10.000 il əvvəl *** () — rejissor Roland Emmerixin çəkdiyi və baş rolları məşhur film ulduzları olan Stiven Streyt ilə Kamilla Bellenin oynadığı film. Filmin premyerası 2008-ci il fevral ayının 10-da Berlində, 7 mart 2008-ci ildə ABŞ-da, 13 mart 2008-ci ildə isə Rusiyada baş tutmuşdur. Bu film eyni zamanda film ulduzları olan Stiven Streyt ilə Kamilla Belleni bir araya gətirmişdir. Film tənqidçilərdən olduqca çox mənfi rəylər almışdır.

## Rollarda
* Stiven Streyt — *D’Lex (), 21 yaşlı mamont ovçusu*
* Kamilla Bell — *Evolet (), D’Lexin sevgilisi*
* Kliff Kertis — *Tik-Tik (),  D’Lexin məsləhətçisi və dostu*
* Coel Verin — *Nakudu (), Naku tayfasının lideri*
* Ben Barda — *“dördayaqlı şeytanlar”ın lideri*
* Mo Zainal — *Ke-Ren ()*
* Nataniel Berniq — *Baku ()*
* Ris Riçi — *Moxa*
* Ömər Şərif — *hadisələri danışan*

## İstinadlar
Müttəfiqlər (film)

**Müttəfiqlər** () — Robert Zemekisin rejissorluğu və Stiven Naytın yazdığı süjet xətti ilə çəkilmiş və İkinci Dünya müharibəsindən bəhs edən romantik triller filmi. Filmdə baş rolları Bred Pitt və Marion Kotiyar ifa etmişdirlər. Film 23 noyabr 2016-cı ildə Paramount Pictures tərəfindən ABŞ-da nümayiş etdirilmişdir.

Filmin əsas çəkilişləri 2016-cı ilin fevral ayında Londonda başlanmış və 2016-cı ilin may ayında Mərakeşdə çəkilən səhnələr növbəti aylarda Kanar adalarında davam etdirilmişdir. Coanna Conston bu film üçün geyim dizayneri olmuş və geyimlərin dizaynlarını filmin personajlarının düşüncə tərzinə və situasiyaya görə müəyyənləşdirmişdir.

Filmin premyerası 9 noyabr 2016-cı ildə Los-Ancelesdə baş tutmuş və 23 noyabr 2016-cı ildə Paramount Pictures tərəfindən ABŞ-da nümayiş etdirilmişdir. Film tənqidçilərdən kostyum dizaynı, operator işi (kinomatoqrafiya) və musiqi partiturasına görə təriflərlə bərabər qarışıq rəylər almış, lakin ssenarisinə və aktyorlar arasında sintezin olmamasına görə də tənqid edilmişdir. Film təxmini olaraq büdcəsi 85-113 milyon dollar arasında olmuşdur. Filmin gəlirləri isə yerli bazardan 40,1 milyon dollar, xarici bazarlardan isə 119 milyon dollar təşkil etmişdir. Buna görə də bu film kassada çox da müvəffəqiyyətli bir film hesab edilmir. Film 89-cu Oskar mükafatı mərasimində ən yaxşı kostyum dizaynı nominasiya üzrə bu mükafata namizəd olmuşdur.

## Aktyor heyəti

## İstinadlar
Miyoşi Mononoke Muzeyi

və ya rəsmi adı ilə  – Yaponiyanın Hiroşima prefekturasının Miyoşi şəhərində yerləşən muzey. Yaponiya folklorundakı fövqəltəbii varlıqlar olan yokaylara həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Muzey 26 aprel 2019-cu ildə Tokioda yaşayan yokay tədqiqatçısı və etnoloq Koiçi Yumotonun xatirəsinə Miyoşi şəhəri tərəfindən açılmışdır. O, 2016-cı ildə kolleksiyasındakı 5000-dən çox əşyanı muzeyə bağışlamışdır. Miyoşi şəhəri Edo dövrünə aid *"[[İno Mononoke Roku]]"* nağılına görə tanınır. Nağıl 16 yaşlı bir oğlanın 30 gün ərzində yokaylarla mübarizəsindən bəhs edir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey binası ikimərtəbəlidir və polad karkasla tikilmişdir. Ümumi sərgi sahəsi 1.241 m² təşkil edir.

Miyoşi Mononoke Muzeyi Yaponiyada yokaylara həsr olunmuş ilk muzeydir. Yokaylar haqqında məlumatlar tarixi artefaktlar və interaktiv rəqəmsal quraşdırmalar vasitəsilə çatdırılır. Ziyarətçilər interaktiv rəqəmsal yokay kitabı ilə tanış ola və xüsusi kamera ilə yokaylarla şəkil çəkdirə bilərlər. Muzeydə Yumotonun kolleksiyasından olan 160 əşya sərgilənir. Muzey kolleksiyasına Toriyama Sekienin "100 iblisin illüstrasiyalı gecə paradı" əsəri, məşhur yokay nağıllarının rəsmləri və əl işləri daxildir. Muzeyin suvenir dükkanında yokaylar haqqında kitablar, furoşikilər satılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bəhrilər

**Bəhrilər** (, Bəhriyyə) — Misir, Suriya və Hicazı əhatə edən Məmlük sultanlığını idarə edən qıpçaq-türk əsilli məmlüklərdən və onların nəsillərindən ibarət sülalə.

Sülaləyə verilən **Bəhri** adının mənşəyi Əyyubi sultanı Saleh Əyyubi tərəfindən Nil çayının Roda adasında qıpçaq əsilli əsgərləri qəbul etmək üçün inşa etdirilmiş hərbi düşərgədən gəlir.

Bəhrilərdən olan 24 sultandan bəziləri *"Bəhriyyə"* hərbi düşərgəsində yetişdirilmişdir məmlüklər, bəziləri isə nəsildən-nəsilə keçməklə taxta çıxmışlar. Bəhri hakimiyyətinin sonlarına yaxın sultanlar faktiki olaraq hakimiyyətlərini itirdilər və güclü məmlük əmirləri üçün "siyasi fiqura" çevrildilər.

Bəhri sülaləsindən olan Məmlük sultanları Qahirədəki Müqəddəm təpəsində yerləşən Qahirə qalası içərisindəki sarayda yaşayırdılar.

1382-ci ildə sultan Bərkukdan etibarən Bəhrilərin hakimiyyətinə son verildi və Məmlük sultanlığı əsasən çərkəz əsilli Bürci sülaləsi tərəfindən idarə olunmağa başlandı.

## Bəhri sultanları

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Clot, Andre (2009), *L'Égypte des Mamelouks 1250-1517. L'empire des esclaves* Paris:Perrin ISBN 978-2-262-03045-2. 
** Tür. çev.: Clot, Andre (çev. Turhan Ilgaz) (2005), *Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır'ı*, İstanbul:Epsilon Yayınları ISBN 9753317727.
* المماليك البحريون/القبجاق (Bahrî Memlukluları/ Kıpçaklar) adlı madde (Erişme:3.7.2010)
* Bosworth, Clifford Edmund (1967) *The new Islamic dynasties: a chronological and genealogical manual* Edinburgh:Edinburgh University Press  ISBN 978-0-7486-2137-8  Google Books  (Erişim:2.7.2010)
* Muir, William (2007) The Mameluke or slave dynasty of Egypt, 1260-1517 Piscataway, NJ: Gorgias Press. ISBN 978-1-59333-697-4. (Birinci basım: Smith, Elder 1896) 
* El-Makrizi (1997), *Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk*, Kahire: Dar al-kotob, . 
** İng. çev.: Bohn, Henry G. (çev.), (16969) *The Road to Knowledge of the Return of Kings, Chronicles of the Crusades*, AMS Press.
* El-Makrizi, (1996) *al-Mawaiz wa al-'i'tibar bi dhikr al-khitat wa al-'athar*, Kahire:Matabat aladab, ISBN 977-241-175X .
Bürcilər

**Bürcilər** (; *əl-Məmalik əl-Bürciyyə*) — 1382-ci ildən 1517-ci ilə qədər Məmlük sultanlığında hakimiyyətdə olmuş çərkəz əsilli sülalə. *"Bürc"* sözü "qala divarlarının üstü" mənasındadır. Belə ki, bu sülalədən olan məmlüklərin hərbi düşərgələri Qahirə qalası daxilində yerləşirdi.

Bürci hakimiyyəti Məmlük sultanlığında qeyri-sabit dövr olmuş və sülalədən olan Məmlük sultanlarının hakimiyyətləri əsasən qısa çəkmişdir. Bu sülalənin üzvləri arasında taxt-tac uğrunda çəkişmələr Məmlüklərin nəzarətində olan Kipr adasının Əmir Teymurun qüvvələri tərəfindən işğalına və daha sonra Məmlüklərin Osmanlılara məğlub olmasına və beləliklə Məmlük sultanlığının süqutuna səbəb oldu.

## Tarixi
1250-ci ildən başlayaraq Məmlük sultanlığı qıpçaq-türk əsilli Bəhri sülaləsi tərəfindən idarə olunurdu. 1377-ci ildə Suriyada başlayan üsyanla dövlətin idarəçiliyi çərkəz məmlüklərin əlinə keçdi və 1382-ci ildə Bürcilərdən olan Seyfəddin Bərkuk Məmlük taxtına çıxdı. Bəhri sülaləsindən olan Zeynəddin Hacı 1389-cu ildə hakimiyyəti ələ keçirsə də, 1390-cı ildə Bərkuk yenidən hakimiyyətini bərpa etdi. Bu dövrdən etibarən Məmlük sultanlığında Bürci sülaləsi hakimiyyətə keçdi.

## Bürci sultanları

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Clot, Andre (2009), *L'Égypte des Mameloüks 1250-1517. L'empire des esclaves* Paris:Perrin ISBN 978-2-262-03045-2. 
** Tür. çev.: Clot, Andre (çev. Turhan Ilgaz) (2005), *Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır'ı*, İstanbul:Epsilon Yayınları ISBN 9753317727.
* Bosworth, Clifford Edmund (1967) *The new İslamic dynasties: a chronological and genealogical manual* Edinburgh:Edinburgh University Press  İSBN 978-0-7486-2137-8  Google Books  (Erişim:2.7.2010)
* Muir, William (2007) The Mameluke or slave dynasty of Egypt, 1260-1517 Piscataway, NJ: Görgias Press. İSBN 978-1-59333-697-4. (Birinci basım: Smith, Elder 1896) 
* El-Makrizi (1997), *Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk*, Kahire: Dar al-kotob, . 
** İng. çev.: Bohn, Henry G. (çev.), (16969) *The Road to Knowledge of the Return of Kings, Chronicles of the Crusades*, AMS Press.
* El-Makrizi, (1996) *al-Mawaiz wa al-'i'tibar bi dhikr al-khitat wa al-'athar*, Kahire:Matabat aladab, ISBN 977-241-175X .
Tyron

***Tyron*** — Böyük Britaniya repçisi -nin ikinci studiya albomu. 12 fevral 2021-ci ildə "Method Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Veteran (albom)

**Veteran** — ABŞ repçisi -nın ikinci studiya albomu. 19 yanvar 2018-ci ildə "Deathbomb Arc" və "Republic Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
No Thank You

***No Thank You*** — Böyük Britaniya repçisi -in beşinci studiya albomu. 12 dekabr 2022-ci ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Mm..Food

***Mm..Food*** — Britaniya-ABŞ repçisi -un beşinci studiya albomu. 16 noyabr 2004-cü ildə "Rhymesayers" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Goodbye & Good Riddance

***Goodbye & Good Riddance*** — ABŞ repçisi Juice Wrld-in debüt studiya albomu. 23 may 2018-ci ildə "Grade A Productions" və "Interscope Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Gürcü İsmayıl Paşa

**Gürcü İsmayıl Paşa** () — I Mahmud dönəmində 5 ay 13 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Əslən gürcü olub, yeniçəri ocağında təlim-tərbiyə edildi. İlk öncə yeniçəri ağası Şaban ağanın, ardından Mustafa ağanın xidmətində çalışdı. Patrona Xəlil üsyanına qatılmadığı üçün sarayın etibarını qazandı və 1731-ci ildə yeniçəri ağası oldu.

Sədrəzəm Həkimoğlu Əli Paşanın onu özünə rəqib görməsi səbəbilə 26 iyul 1732-ci ildə Rumeli bəylərbəyi təyin edilərək İstanbuldan uzaqlaşdırıldı. Ardından Trabzon, Diyarbəkir və Bağdada təyin olundu. Ancaq buna baxmayaraq Həkimoğlu Əli Paşanın vəzifədən alınmasının ardından Darüssəadə ağası Bəşir ağanın tövsiyəsilə 12 iyul 1735-ci ildə sədarətə yüksəldi.

Silahdar Mehmed ağa vasitəsilə sədarət möhürünü alan İsmayıl Paşa yeniçəri ağalığında olduğu kimi sədarət dövründə də sərt tədbirlərini davam etdirdi. Sarayda rüşvətin yayılmasını səbəb oldu. İşinə müdaxilə etmək istəyən şəxsləri böhtanla saraydan uzaqlaşdırdı. Bu kimi hərəkətləri səbəbilə saraya gələn şikayətlərin artması nəticəsində 25 dekabr 1735-ci ildə vəzifədən alındı.

Öncə Saqqız adasına, ardından isə Rodos adasına sürgün olunan İsmayıl Paşa 1737-ci ilin sentyabrında Hanya qalasının mühafizəsiylə vəzifələndirildi. Bu vəzifəsi davam edərkən 1738-ci ilin oktyabrında Hanyada vəfat etdi. Vəfat xəbərinin ardından İstanbuldakı mal-mülük müsadirə edildi. İstanbulun Təpəbaşı səmtində 1732-ci ildə öz adına inşa etdirdiyi çeşmə isə sonralar yol inşaatı səbəbilə dağıdıldı.

## İstinadlar


## Mənbə
* Bir Grup Biyografisi Denemesi: Osmanlı Sadrazamları (1718–1917). Yüksek Lisans Tezi. Semi Özgen Cesur. Kırıkkale 2023
Xankəndidə 2018-ci il Azərbaycan prezident seçkiləri

Azərbaycan Prezidentinin seçilməsi üçün **[[Azərbaycanda prezident seçkiləri (2018)|2018-ci ildə Azərbaycanda keçirilmiş prezident seçkiləri]]**. Bu seçkilərdə Xankəndi şəhəri üzrə 1 seçki dairəsi təşkil olunmuşdur. Seçki nəticələri Mərkəzi Seçki Komissiyasına istinadən yerləşdirilmişdir.

## Əvvəlki seçkilər
2013-cü il prezident seçkiləri Xankəndi şəhəri üzrə 1 seçki dairəsində keçirilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri, prezidentliyə namizəd İlham Əliyev seçki dairəsi üzrə ən çox səsi toplamışdır.

## Ümumi nəticələr

## İstinadlar
Hell Can Wait

***Hell Can Wait*** — ABŞ repçisi  debüt minialbomu. 7 oktyabr 2014-cü ildə buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Muhsinzadə Abdullah Paşa

**Muhsinzadə Abdullah Paşa** () — I Mahmud dönəmində 4 ay 14 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Əslən ərəb olub, tacir Hələbli Muhsin Çələbinin oğludur. Ailənin Mosuldan gəldiyi düşünülür. 1670-ci ildə atasının ölümünün ardından zərbxana əmini olan qardaşı Mehmed Əfəndinin vasitəçiliyi ilə zərbxanada xidmət etməyə başladı. Burada xidmət etdiyi sənada çıxan Ədirnə hadisələri əsnasında 23 avqust 1703-cü ildə üsyançılar tərəfindən baş dəftərdarlığa təyin olundu.

Bir müddət fərqli vəzifələrdə xidmət edən Abdullah Əfəndi qaynatası Çorlulu Əli Paşanın sədarətə yüksəlməsinin ardından onun kəndxudalığına təyin olundu (1706). Ancaq onun gözdən düşərək vəzifədən alınmasının ardından Abdullah Paşa da 1710-cu ildə vəzifədən alındı və yenidən dəftərdarlıq daxilində fərqli vəzifələrə təyin olundu.

Silahdar Əli Paşanın sədarəti dövründə 1714-cü ildə Misirdə ayaqlanan üsyançı Qaytaş bəyi ələ keçirməklə vəzifələndirilən Abdullah Paşa bu vəzifəsində uğur qazandı və 1715-ci ilin oktyabrında Moreya dəftərdarlığına, 1716-cı ilin martında Rumeli bəylərbəyliyi, 1717-ci ilin aprelində isə İstanbula çağırılaraq sədarət kəndxudası təyin edildi.

Avstriya ilə davam edən müharibədə məşhurlaşan Abdullah Paşa 1717-ci ilin dekabrında Ədirnəyə çağırıldı və 1718-ci ilin yanvarında yeniçəri ağalığına, 21 gün sonra isə Rumeli bəylərbəyliyinə təyin edildi. Ancaq bu vəzifədə ikən yeniçərilərlə münasibətləri pisləşdi və 1721-ci ilin mayında öz istəyilə Bosniya bəylərbəyliyinə təyin olundu. Müharibənin səngiməsinin ardından 24 avqust 1727-ci ildə yenidən Rumeli bəylərbəyliyinə gətirildi.

Patrona Xəlil üsyanının ardından üsyançılar tərəfindən İstanbula çağırıldı və 25 noyabr 1730-cu ildə yenidən yeniçəri ağalığına təyin olundu. Ancaq paytaxtdakı siyasi gərginlikdən uzaqlaşmaq istədi və çıxan iğtişaşlar əsnasında qaçaraq gizləndi. Ardından Adana, Hələb və Rumeli valiliyinə təyin edildi.

5 avqust 1737-ci ildə sədarətə təyin edilən Abdullah Paşa baş miraxur Şəhla Əhməd ağadan sədarət möhürünü aldıqdan sonra paytaxta doğru yola düşdü. Ancaq dekabr ayında İstanbula gəlib çatan Abdullah Paşa saraya gəldikdə sədarət möhürü əlindən alındı və 17 yanvar 1738-ci ildə Salonikiyə göndərildi. 1743-cü ildə Vidin qalasının mühafizəsi ilə, 1745-ci ildə isə Rumeli bəylərbəyliyi ilə vəzifələndirildi. 1746-cı ilin avqustunda təqaüdə ayrılsa da, 1748-ci ilin martında Bosniya valisi təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 1749-cu ilin martında Travnikdə vəfat etdi.

Ədirnə hadisələri əsnasında təyin edildiyi baş dəftərdarlıq vəzifəsində ikən Çorlulu Əli Paşanın qızı Ayşə xanımla evləndi. Oğullarından Mehmed Paşa 1745-ci ildə Sultan Əhmədin qızlarından Əsma Sultanla nişanlandı. Ancaq oğlunun da özü kimi əyalətlərdə xidmət etməsi səbəbilə toy mərasimi gecikdi və Abdullah Paşa oğlunun 1758-ci ildə baş tutan toy mərasimini görə bilmədi.

## İstinadlar


## Mənbə

* *Bir Grup Biyografisi Denemesi: Osmanlı Sadrazamları (1718-1917).* Yüksek Lisans Tezi. Semi Özgen Cesur. Kırıkkale 2023
Big Fish Theory

***Big Fish Theory*** — ABŞ repçisi  ikinci studiya albomu. 23 iyun 2017-ci ildə "Blacksmith Records və Def Jam Recordings" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Eupatorium crenatum

*  — Mikania stipulacea bitki növünün sinonimi.
*  — Chromolaena squalida bitki növünün sinonimi.
*  — Mikania cordifolia bitki növünün sinonimi.
Nişançı Hacı Əhməd paşa

**Nişançı Şəhla Hacı Əhməd paşa** () — I Mahmud dönəmində 1 il 10 ay Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Əslən Alanyalı olub, Foçada dünyaya gəldi. Atası Cəfər ağa Sultan Əhmədin sədrəzəmlərindən Hacı Əhməd Paşanın kəndxudası Osman ağanın qohumu idi. Üstəlik əmisi vəzir Hacı Əbubəkr Paşa da Ciddə valisi idi. Bu səbəblə ilk təhsilini tamamladıqdan sonra əmisinin yanına göndərildi və burada xidmətə başladı. Burada əmisinin kəndxudası kimi xidmət etdi və saray ədəb-ərkanını öyrəndi.

Ardından İstanbula göndərildi və sırayla qapıçılar kəndxudası, çavuşbaşı və baş miraxur təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1737-ci ilin avqustunda yenicə sədarətə gətirilən Muhsinzadə Abdullah Paşaya sədarət möhürünü təslim etməklə vəzifələndirildi. Çox keçmədən 1737-ci ilin dekabrında sədarət kəndxudası, 14 mart 1738-ci ildə vəzirliklə sədarət naibi, 1739-cu ilin martında riqabdar, həmin ilin noyabrında isə nişançı təyin edildi.

Hacı İvaz Paşanın sədarəti əsnasında Aydında qalması şərtilə sədarət naibliyinə gətirildi. Çox keçmədən 22 iyun 1740-cı ildə özü sədarətə yüksəldi. Ancaq şərq cəbhəsindən gələn məğlubiyyət xəbərləri, əhalinin şikayətləri və Əhməd Paşa haqqında gəzən rüşvət şayələri səbəbilə 21 aprel 1742-ci ildə vəzifədən alındı. Vəzifədən alınmasında Nadir şahla gedən sülh müzakirələrini düzgün apara bilməməsi və dövlət işlərindəki təcrübəsizliyi mühüm rol oynadı.

Haqqındakı rüşvət şayələri səbəbilə, mal-mülkü müsadirə edilən Əhməd Paşanın edam olunması gözlənilsə də, xələfi Həkimoğlu Əli Paşanın tövsiyəsilə canı bağışlandı və Rodosa sürgün edildi. 1743-cü ildə bağışlandı və həmin il içində öncə Raqqa, daha sonra isə Sayda valisi təyin edildi. Ardından 1744-cü ildə Qars qalasının mühafizəsiylə vəzifələndirildi və bu vəzifədə ikən Nadir şahın ordularına qarşı qalanı müdafiə etdi. Daha sonra Hələb, Diyarbəkir, Bağdad, Misir, Adana kimi əyalətlərdə xidmət etdi. Son vəzifə yeri olan Hələbdə 1753-cü ilin fevralında vəfat etdi.

## İstinadlar


## Mənbə
* *Bir Grup Biyografisi Denemesi: Osmanlı Sadrazamları (1718–1917).* Yüksek Lisans Tezi. Semi Özgen Cesur. Kırıkkale 2023
Melt My Eyez See Your Future

***Melt My Eyez See Your Future*** — ABŞ repçisi  beşinci studiya albomu. 25 mart 2022-ci ildə "PH" və "Loma Vista Recordings" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Okunoşima Zəhərli Qazlar Muzeyi

– Yaponiyanın Hiroşima prefekturasının Takehara şəhərinə daxil olan Okunoşima adasında yerləşən və zəhərli qazlara həsr olunmuş muzey.

## Tarixi

Okunoşima adası 1929–1945-ci illərdə Yaponiya İmperator ordusu tərəfindən zəhərli qazlar hazırlamaq üçün məkan kimi istifadə olunmuşdur. Bu səbəbdən Okunoşima "zəhərli qazlar adası" ləqəbi ilə tanınır. Muzey 1988-ci ilin aprelində sülh aktivistlərinin və zəhərli qaz qurbanlarının təşəbbüsü ilə açılmışdır. Muzeyin ilk direktoru Hatsuiçi Murakami 1940-cı ildə 14 yaşında ikən Okunoşimadakı zəhərli qazlar fabrikində işləmiş, müharibədən sonra "Zəhərli qazlar adası və oğlan" kitabını yazmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Muzey kolleksiyasına 600-dən çox əşya daxildir. Muzeydə zəhərli qaz istehsalında istifadə olunmuş ləvazimatlar, toksik maddələrin saxlanılması üçün qablar, qaz mərmilərinin qalıqları, qaz maskaları, qoruyucu geyimlər, zəhərli qazların Çində istifadə olunması barədə əmrləri əks etdirən sənədlər sərgilənir. Muzeydə çəkiliş aparmaq üçün icazə tələb olunur.

Muzeyin birinci otağı Yaponiya İmperator ordusunun Okunoşimadakı gizli zəhərli qazlar proqramına həsr olunmuşdur. Sərgi zəhərli qaz zavodundakı təhlükəli iş şəraiti və zəhərli qazların insan bədəni üzərindəki təsiri haqqında məlumat verir. Burada dəftərlər və təlimat kitabçıları kimi işçilərə aid olmuş sənədlər nümayiş etdirilir.

Muzeyin ikinci otağı sinif kimi təşkil olunmuşdur. Buradakı plakatlar və fotolar zəhərli qazların ağciyər, göz, dəri və ürəyə təsirini göstərir. Zəhərli qazların zərərli təsirini göstərmək üçün İran və İraqdakı zəhərli qaz qurbanlarının fotoları da asılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Takehara şəhərinin rəsmi saytında
Fövqəlmilli hüquq

**Fövqəlmilli hüquq** —  dövlətlərin bəzi hüquqlarını şüurlu şəkildə məhdudlaşdırdığı və bəzi səlahiyyətləri dövlətlərüstü orqanlara verdiyi beynəlxalq hüquq forması. Belə orqanlar tərəfindən verilən normativ aktlar, bir qayda olaraq, milli qanunvericilik aktlarından daha böyük hüquqi qüvvəyə malikdir. Millətlərüstü hüququn ən parlaq nümunəsi Avropa İttifaqının qanunudur.

## Terminin tarixi
Terminin yaranması dövlətlərin dünya birliyinə sürətlə inkişaf edən inteqrasiya prosesləri ilə bağlıdır. İstənilən assosiasiyaya daxil olan dövlətlər oxşar hüquq normalarına malik olmalıdırlar. Müvafiq olaraq, bu birliyə üzv olan bütün dövlətlərdə sosial münasibətləri eyni prinsiplər əsasında tənzimləyən vahid qanunun yaradılması tələb olunur. Və bu “vahid hüquq” millətlərüstü qanundur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*South-American Community of Nations
Sorcererz

**Sorcererz** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca altıncı studiya albomu "The Now Now"-da səsləndirilmiş mahnı. Albomdan üçüncü sinqldır və 7 iyun 2018-ci ildə buraxılıb. "Sorcererz" 2019-cu ildə çıxan "FIFA 19" videooyununun saundtrekində yer alıb.

## Haqqında
Gorillaz-ın keçmiş konsert üzvü olan Cunior Den, bu mahnıda səslənən bas-gitara melodiyasını çalır. Həmçinin mahnıda amerikalı müğənni və bəstəkar Abra əlavə vokal ifa edir.

## İstinadlar
Xanımana Əhmədova

**Xanımana Əhmədova** (20 oktyabr 2002 — Sumqayıt, Azərbaycan) — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Sumqayıt" klubunun müdafiəçisi.

## Həyatı və Karyerası
Xanımana Əhmədova 2016-cı ildən "Sumqayıt" klubunda forma geyinməyə başladı. O peşəkar karyeraya növbəti ildən başladı. 

Peşəkar olaraq Sumqayıtda forma geyinən futbolçu, həmin il çempionluqla yadda qaldı. 

2018-2019 sezonunda "Sumqayıt" klubunun dağıdılması nəticəsində eyni şəhərin yeni yaranmış digər klubu olan "Uğur" klubuna keçdi. Bu klubla da uğur əldə edən futbolçu, iki il ard-arda çempion oldu. 

2020-ci ildə "Uğur" klubunun fəaliyyətinin dağılması nəticəsində, yenidən "Sumqayıt" klubu yarandı və Xanımana Əhmədova, "Sumqayıt" klubunda forma geyinməyə davam etdi. 

## Milli Karyerası
2017-ci ildə Azərbaycan qadınların ibarət U17 millisində çıxış edib.

## Uğurları
* **Sumqayıt FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2017/2018, 2023/2024)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (1):** *(2023/2024)*

* **Uğur FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2018/2019)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):** *(2019/2020)*

## Həmçinin bax
* Xanım Əsədova
* Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası
* Gülər Hənifəyeva

## İstinadlar
Okunoşima mayakı

– Yaponiyanın Hiroşima prefekturasının Takehara şəhərinə daxil olan Okunoşima adasında yerləşən dəniz mayakı.

## Tarixi
Köhnə Okunoşima mayakı 1893-cü ildə Mihara yaxınlığından keçən dəniz yolunun təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə tikilmişdir. 15 may 1894-cü ildə yandırılmışdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiya ordusu tərəfindən gizli zəhərli qaz istehsalı yeri kimi istifadə olunduğu üçün mayak 1945-ci ilə qədər "xəritələrdən yoxa çıxmışdır".

Orijinal mayak 1992-ci ilə qədər fəaliyyət göstərdikdən sonra Şikoku Muraya köçürülmüşdür. İndiki mayak 1992-ci ildə tikilmiş yeni Okunoşima mayakıdır.

Okunoşima mayakı Yaponiyadakı dəniz mayaklarını tanıtmaq məqsədilə yaradılmış "İşığın qoruyucusu" layihəsinin 47-ci mayakı seçilmişdir. Layihə çərçivəsində mayakın insan təcəssümü kimi yaradılmış personaj adanın qoruyucu talismanı kimi təqdim olunmuşdur. Mayak 2016-cı ildə Yaponiya mayaklarının tarixi və mədəni dəyərlərini tanıtmaq üçün başladılmış "Sevgi mayakları" layihəsi çərçivəsindən seçilmiş 21 mayakdan biri olmuşdur.

## Xüsusiyyətlər
Mayakın bünövrəsinin ölçüsü 3,8 metr, mayakın hündürlüyü 8,5 metrdir. Mayakın güllə hissəi yonulmuş qranit daşlarından hazırlanmışdır. Tökmə dəmirdən hazırlanmış yuxarı hissəsi isə 2,4 metr hündürlüyündədir. Mayak Kure Sahil Mühafizə Xidməti tərəfindən idarə olunur.

## Qalereya


Okunoshima Lighthouse 1904.jpg|1904-cü ilə aid fotosu.
Shikokumura32s5s3200.jpg|Orijinal mayak Şikoku Muraya köçürülmüşdür.
大久野島 P7265798.jpg|Uzaqdan görünüşü.



## İstinadlar
Tanki X

**Tanki X** () ― 2017-ci ildə AlternativaPlatform tərəfindən təqdim olunmuş "free-to-play" tipli çoxoyunçulu videooyundur.

## Tarixi
"Tanki Online"-ın oyununun tərtibatçıları tərəfindən 2014-cü ildə oyunun "Tanki X" adlı yeni versiyasının hazırlanmasına başlandı. 2016-ci ilin sentyabrında beta sınaqlarına başlanılan "Tanki X" 2017-ci ilin 20 aprelində Steam-də təqdim olunmuşdur. Tanki Online ilə paralel olaraq mövcud olan Tanki X-də tərtibatçıların özünkü əvəzinə Unity oyun mühərrikindən istifadə olunmuşdur. 2019-cu ilin sonunda Tanki X-in bağlandığı elan edildi. Oyun 2020-ci ilin əvvəlində bağlandı, lakin bəzi xüsusiyyətlər Tanki Online-a köçürüldü.

## Geympley
"Tanki X" xüsusiyyətlərinə görə "Tanki Online" oyununa bənzəyirdi. Oyunçular öz tanklarını müxtəlif qüllə və gövdə birləşmələrdən istifadə edərək fərdiləşdirmə imkanına malik idilər. Oyunda onların yarışa biləcəyi müxtəlif xəritələr və 3 oyun rejimi mövcud idi. Bu rejimlər "Ölüm Maçı", "Komanda Ölüm Maçı" və "Bayraqqapma" idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Oyunun rəsmi veb-saytı

## Həmçinin baxın
* Tanki Online
Cyperus lutescens

*  — Cyperus esculentus bitki növünün sinonimi.
*   — Cyperus eragrostis bitki növünün sinonimi.
Boynuəyri Seyid Abdullah Paşa

**Boynuəyri Seyid Abdullah Paşa** () — I Mahmud dönəmində 2 il 4 ay 10 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Əslən ərəb olub, Kərküklü Seyid Həsən Paşanın oğludur. İlk təhsilini tamamladıqdan sonra Əndəruna alındı və sırasıyla silahdar, qapıçıbaşı, qapıçılar kəndxudası və 1738-ci ildə baş miraxur təyin edildi. 1745-ci ildə vəzir rütbəsi alaraq Kipr valisi təyin edildi və saraydan ayrıldı. Daha sonra 1747-ci ildə Aydın valiliyinə gətirildi.

Bu vəzifədə ikən Darüssəadə ağası Bəşir ağanın tələbiylə gizlicə İstanbula çağırıldı və 24 avqust 1747-ci ildə sədrəzəm təyin edildi. Onun sədarəti dövründə bəzi əyalətlərdən şikayətlər gəlmiş, sərhəd boyunca yerləşən qala və istehkamların bərpası ləngimişdir. Digər yandan paytaxtdakı bahalıq səbəbilə dükan sahiblərinin kiçik miqyaslı ayaqlanmaları olsa da, bu iğtişaşlar çox böyümədən yatırıldı. Bütün bunlar səbəb göstərilərək Seyid Abdullah Paşa 3 yanvar 1750-ci ildə vəzifədən alındı.

Bir neçə gün sarayda həbs tutulan Seyid Abdullah Paşa 11 yanvarda Rodos adasına sürgün edildi. Ancaq çox keçmədən həmin ilin mayında bağışlandı və Qaraman valisi təyin edildi. Vəzifə yerinə gedərkən təyinatının dəyişməsi xəbərini aldı və Misir valisi olaraq Qahirəyə yollandı. 1753-cü ildə Hələb, 1756-cı ildə Rəqqə, 1757-ci ildə Diyarbəkir valisi təyin olundu. Ardından Hələb bəylərbəyi təyin edilən Seyid Abdullah Paşa bu vəzifədə ikən 1761-ci ilin martında burada vəfat etdi. Cənazəsi Əbubəkr təkyəsinə dəfn olundu.

## İstinadlar


## Mənbə

* *Bir Grup Biyografisi Denemesi: Osmanlı Sadrazamları (1718-1917).* Yüksek Lisans Tezi. Semi Özgen Cesur. Kırıkkale 2023
Tiryaki Mehmed Paşa

**Tiryaki Mehmed Paşa** () — I Mahmud dönəmində 1 il 16 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Əslən türk olub, 1680-ci ildə İstanbulda dünyaya gəldi. Atası yeniçəri ocağında xidmət edən İvaz ağadır. Bu səbəblə yeniçəri ocağında böyüdü və ilk vəzifələrini də burada aldı. 1736-cı ildə səfərə göndərilən ordunun daxilində baş yazıcı olaraq vəzifələndirildi. Səfər əsnasında Sultan Mahmudun əmriylə, yeniçəri ocağında qeydə düşməyən əsgərlərə ülufə verməyərək dövlət xəzinəsinə külli miqdarda gəlir qazandırdı.

Ancaq bu səbəblə yeniçərilər arasında xeyli düşmən qazandı. Bu səbəblə vəzifəsindən azad edilərək sədarət kəndxudası Osman Xalis Əfəndinin xidmətinə alındı. Uzun müddət müxtəlif vəzifələrdə xidmət etdikdən sonra 10 avqust 1746-cı ildə sədrəzəm təyin edildi.

Ancaq sədarətə təyin edildikdən sonra sərt tədbirlər alan Mehmed Paşa eyş-işrət aləmlərinə qarışdı. Tütünə qurşanmasıyla bağlı haqqında yayılan şayələrin ardından çox keçmədən 26 avqust 1747-ci ildə vəzifədən alındı. Bir müddət həbs tutulduqdan sonra Rodos adasına sürgün edildi. Daha sonra bağışlandı və həmin ilin noyabrında İçel, 1748-ci ilin martında Mosul, noyabrında isə Bağdad valisi olaraq təyin edildi. Son vəzifə yeri olan Bağdadın idarəsində yaranan problemlər səbəbilə vəzifədən alınan Mehmed Paşa Ciddəyə təyin edilsə də, bu vəzifəni qəbul etmədi. Nəticədə vəzirlik rütbəsi əlindən alınaraq Krit adasına sürgün olundu. Resmo qalasında həbsdə ikən 31 iyul 1751-ci ildə vəfat etdi.

## İstinadlar


## Mənbə

* *Bir Grup Biyografisi Denemesi: Osmanlı Sadrazamları (1718-1917).* Yüksek Lisans Tezi. Semi Özgen Cesur. Kırıkkale 2023
Platylepis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəvayətçi

**Rəvayətçi** — ədəbiyyat mətnləri, kino, teatr, teleserial və s. kimi sahələrdə sözügedən hadisələri təsvir edən xəyali bir varlıqdır. Rəvayətçilərin hadisələrin gedişatında müxtəlif funksiyaları vardır: ya onlar hadisələri şərh edirlər, ya oxucuları (izləyiciləri) hadisələr ilə tanış edirlər, ya da hadisələrin gedişatına şahidlik edirlər.

Ədəbiyyat növləri (roman, hekayə və s.) əsasən bir rəvayətçi tərəfindən nəql edilir. Rəvayətçilərin insan olmadıqları ədəbiyyat əsərləri nümunələri də vardır. Məsələn, məşhur ABŞ yazıçısı olan Mark Tvenin *“Mikroblarla üç min il”* əsərində rəvayətçi insan yox, vəba mikrobudur. Bəzi ədəbi əsərlərdə isə rəvayətçi bir deyil, birdən çoxdur.  Məsələn, Orxan Pamukun yazmış olduğu *“[[Mənim adım qırmızı]]”* romanında müxtəlif rəvayətçilər vardır.

Ət-Tayyib Əs-Salihin yazmış olduğu “Mövsümül-Hicrə iləş-Şimal” romanındakı rəvayətçi isə adı əsər boyu açıqlanmayan bir personajdır. Bununla belə, bu adı məlum olmayan rəvayətçinin müəllifin digər kitablarında rast gəlinən Mühəymid adlı personajla eyni olduğu fikri irəli sürülmüşdür.

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Shen, Dan: "Unreliability", in Peter Hühn (ed.): The Living Handbook of Narratology, Hamburg: Hamburg University Press. (retrieved 8. March 2021)
* Smith, M. W. (1991). *Understanding Unreliable Narrators*. Urbana, IL: National Council of Teachers of English.

## İstinadlar