open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gendərə (Yardımlı)

**Gendərə** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun Astanlı inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Kənd Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə mövcud olmuş Cunduza kəndinin binə yeri olmuşdur. Sonralar binə tədricən kəndə çevrilmışdir. Kənd Gendərə (geniş dərə) adlı yerdə yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Gügəvar

**Gügəvar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Porsova kənd Sovetinin Gügəvar kəndi Honuba kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yerli əhali tərəfindən Kogavar variantında da işlənir. Oykonim "yaşıllıq, otlaq" kimi izah olunur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd meşəli dağların arasında, nisbətən düzənlik ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Honuba Şıxlar

**Honuba Şıxlar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Honuba kəndindən çıxmış şıxlar nəslinə mənsub ailələrin bu ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tiləkənd

**Tiləkənd** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Porsova kənd Sovetinin Tiləkənd kəndi Honuba kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Oykonimin tərkibindəki til komponenti türk dillərində "kənar", "qıraq", "ə" birləşdirici sait, kənd "yaşayış yeri" deməkdir (yəni Tiləkənd – kənar kənd).

## Əhalisi
Əhalisi talışlardan ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Honuba

**Honuba** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Honuba kəndi Porsova kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Honuba kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Oykonim talış dilindəki honu (bulaq) və uba (Azərbaycan dilindən həmin dilə keçmiş oba sözünun fonetik şəkli) sözlərindən ibarət olub, "bulaq yaxınlığındakı oba" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Horavar

**Horavar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Horavar Yardımlı rayonunun Vərgədüz inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Oykonim fars dilindəki oura (qala) və var (yer, məskən) sözlərindən düzəlib, "qala yeri" mənasındadır. Hıravar variantında "dumanlı yer" mənasında da izah olunur.

## İstinadlar
Əngəvül

**Əngəvül** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Horonu

**Horonu** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Horonu Yardımlı rayonunun Yolocaq inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sahilində Qələbaşı dağının yamacındadır. Oykonim Talış dilindəki hor (mal yemləmək üçün təknə) və honi və ya honu (bulaq) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, "təknəli bulaq" mənasındadır. Yaşayış məntəqəsi salındığı ərazidəki bulağın adı ilə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Jiy

**Jiy** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Ərus kənd Sovetinin Jiy kəndi Ərsilə kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim talış dilindəki "alt", "aşağı" mənasında işlənən jiy sözündəndir. Kənd dağ silsiləsinin aşağı hissəsində yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.

## Tarixi
24 noyabr 1959-cu ildə kənd ərazisinə meteorit düşmüşdür.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Köryədi

**Köryədi** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Köryədi  Yardımlı rayonunun Vəlixanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar və Peştəsər silsilələri arasında, çökəklikdədir. Tədqiqatçılar bu oykonimi "ocaqxana olan kənd", "yarğanda, dərədə olan kənd" kimi izah edirlər. Bu mənalardan ikincisi kəndin coğrafi mövqeyinə uyğundur.

## İstinadlar
Kürəkçi

**Kürəkçi** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsi Pirimbel tayfasının Kürəkçi tirəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Viləşçayın sahilində, Talış dağlarının Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir.

## Əhalisi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik tatarlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 410 nəfər əhali yaşayırdı.

## İstinadlar
Gərsava

**Gərsava** — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Garsavan Yardımlı rayonunun Kürəkçi inzibati ərazi vahidində kənd. Ağdağyurdu dağının ətəyindədir. Yerli əhali kəndi Gərsəvə adlandırır. 1917-ci ildə də kənd Gərsava variantında qeydə alınmışdır. Belə ehtimal edilir ki, oykonim Talış dilindəki qərs (əkin yeri) və ava ("oba" sözünun təhrif variantı) sözlərindən düzəlib, "əkin yeri yanında salınmış oba" mənasındadır. Yaşayış məntəqəsinin adının etnotoponim kimi "gorus oba" mənasında olması da ehtimal edilir.

## İstinadlar
Mişkireyn

**Mişkireyn** — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Mişkireyn ərəb dilindəki "mişk" -ətir mənasında və "yeri" sözlərindən ibarət olub "Ətirli yer" mənasındadır. Xalq etimologiyasına görə isə kəndin adı guya mülki-Reyin (yəni, "Rey mülkü") sözlərindən ibarətdir. M.Həsənov oykonimin Ərdəbil yaxınlığındakı Mişkin qəsəbəsinin adı ilə yaxından səsləşdiyini və bu toponimlərin eyni kökdən olduğunu ehtimal edir.(səh.52) Fikrimizcə, "yeri" komponentinin –eyn şəklinə düşməsi inandırıcı görünmür.

Onu da qeyd edək ki, Masallıda bu adla yaxın səsləşən Mişkəmi adında kənd vardır.

Xaçmaz rayonu ərazisində Müşkür yaşayış məntəqəsi vardır. Kənd öz adını Müşkür mahalının adından almışdır.Göyçay rayonundakı Müskürlü kəndi də Göyçay qəzasında yaşamış müskürlü tayfasının adıyla bağlıdır. Kənd Molla Qədim adıyla da tanınır. Mənbələrə görə, Müskürlü etnonimi Vəlvələçayla Samur çayı arasındakı Müşkür düzünün adından yaranmışdır. Müskürlü Müşkür düzündə qədimdə yaşamış ellərin ümumi adı olmuşdur. Müşkür haqqında ASE-də maraqlı faktlar yer almışdır: "Müşkür-Azərbaycanda tarixi mahal. Mənbələrdə Maskat, Məsqət, Maskut kimi adı çəkilən Müşkür Samur çayı, Xəzər dənizi və Şabran arasındakı ərazini əhatə edirdi. VIII əsrin əvvəllərində Mərvan ibn Məhəmməd İslam dinini qəbul etmiş xəzərləri Müşkürə köçürdü. Əvvəllər müstəqil hakimlik olan Müşkür 833- cü ildən Dərbənd əmirliyinin tərkibinə daxil idi. Müşkürə yiyələnmək uğrunda  Şirvan və Dərbənd arasında uzun müddət mübarizə getmişdir. X əsrdən Müşkür Şirvanşahlar dövlətinə tabe idi. XVIII əsrin II yarısında Quba xanlığının mahallarından biri olan Müşkürdə 31 kənd vardı.(1796-cı il məlumatına görə). Hazırda Yalama və Vəlvələ çayları arasındakı əraziyə Müşkür deyilir. (ASE, VII cild, s.140). Dilimizin Quba dialektində "qışlaq" mənasında "müşgür" sözü qeydə alınmışdır.

Faktlar göstərir ki, Mişkireyn oykoniminin talış dili ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Toponim müşgür-"qışlaq" və ərəb mənşəli eyn sözlərindən ibarət olub "qışlağın gözü", yaxud "iki qışlaq yeri" mənasındadır. "Eyn sözünun kəndin gəlmə və yerli tayfaya məxsus qışlaq sahələri ilə bağlı olması daha inandırıcıdır. M.Nəzərli "Tariximizin daş yaddaşı" əsərində kəndin əvvəlki adını Muxuş şəklində qeyd edir. Bu sözə Muxax (Zaqatalada kənd və çay) və Muxas (Oğuz rayonunda kənd) şəklində rast gəlirik. Toponimin tərkibindəki mux sözü türkdilli xalqların toponimiyasında çay və dağ adlarında rast gəlinir. Mux  çay adlarında çayın "az sulu", "quru" olmasını bildirir, dağ adlarında isə "keçilməz, dar, yarğanlı" mənalarını ifadə edir. Fikrimizcə, toponimin sonundakı uş leksemi qədim as/az topoformantının təhrif forması olub çay adlarının sonluğunda işlənir. Qənaətimizə görə, Muxuş sözü "suyu az olan çay", yaxud "quruyan çay" mənasındadır.

## İstinadlar
Qaraqaya (Yardımlı)

**Qaraqaya** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Yardımlı rayonunun Qaraqaya kəndi Çay Üzü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Urakəran kəndi mərkəz olmaqla Urakəran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ləzran (Yardımlı)

**Ləzran** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Ərus kənd Sovetinin Ləzran kəndi Ərsilə kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Ləzran kəndinin yaxınlığında XIII-XIV əsrlərə aid edilmiş Abi-Dərdə türbəsi yerləşir. Türbə ilkin forması saxlanmaqla 1985 və 2000-ci illərdə təmir olunub. Yardımlı şəhər sakini Hacı Sabir İsmayılovun şəxsi vəsaiti hesabına 2011-ci ildə ziyarətgahın yanında istirahət otağı və 17 metr uzunluğunda məscid tikilmişdir. Abi-Dərdə türbəsi ən çox ziyarət olunan pirlərdən biridir, buraya müxtəlif yerlərdən insanlar ziyarətə gəlir. Abi-Dərdə türbəsi 4471 invertar sayı ilə XIV əsrə aid yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət qeydiyyatına alınaraq mühafizə olunur.

### Deportasiya
1944-cü ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin hərbi sərhəd zonasından kəndlərin köçürülməsi haqqında qərarına əsasən 20-yə yaxın kəndin köçürülməsi prosesi başlanıldı. Köçürülənlərin bir hissəsi Yardımlının Çayüzü, Ünəç, Əsədabad kəndlərində yerləşdirilib. Kəndlərin torpaq sahələri dövlət fonduna daxil edilib. 50-ci illərdə (1952-1953) isə Abasallı, Köhnəqışlaq, Ovra, Pirovdağ, Ləceyir, Arvana, Qarovuldaş, Deman, Avaş, Binələr, Perimbel, Ərvərəz, Oncaqala, Peştəsər, Şatiker, Niyazonu, Niglə, Fındıqlı qışlaq, Vəlişli, Xanbulağı, Avaraq, Məceyir, Əliabad, Limar, Şələ, Eçara, Ləzran kəndləri əhalisinin böyük hissəsi Puşkin (Biləsuvar), Salyan, Cəlilabad, Neftçala, Əlibayramlı (Şirvan şəhəri) rayonlarına köçürüldü. Köçürmə prosesində 3 sovetlik, 17 kolxoz, 33 kənd ləğv edilib. Ləzran kəndinin əhalisi əsasən Cəlilabad rayonunun Göytəpə şəhərində məskunlaşmışdılar. SSRİ dağıldıqdan sonra əhalinin bir hissəsi doğma yurduna geri dönmüşdür.

## Əhali
Hazırda Ləzran kəndində 137 nəfər yaşayır.

## Təhsil
Ləzran kəndində ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Eçara (Yardımlı)

**Eçara** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 30 dekabr 1997-ci il tarixli 419-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Yardımlı rayonunun Ərsilə kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Eçara kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ökü

**Ökü** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Odurakəran

**Odurakəran** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Dağətəyi ərazidədir. XIX əsrə aid ədəbiyyatda Ordukəran kimi qeyd edilmişdir. Oykonim Ürdükəran adının təhrif olunmuş variantı hesab olunur. Kəndin adı talış dilindəki ürdü – (qamış) və kəran (evlər, kənd) sözlərindən ibarət olub, "qamış evlər" mənasındadır.(ATEL, I c.s.141). Akad. B.Budaqov da bu fikirdədir. (www.budaq.com). Astara rayonunuda da eyniadlı bulaq və kənd adı mövcuddur. Toponimin talış dilində izahı tamamilə yanlışdır. Oykonim ordu/urdu və kəran komponentlərindən ibarətdir. Mənbələrin təsdiqlədiyi kimi Odurağaran Ordukəranın təhrif edilmiş formasıdır. Odur ki, toponimin əvvəlki adı (Ordukəran) üzərində fikir söyləmək daha doğrudur. Ordu sözü mənbələrdə "kağanın yaşadığı şəhər" mənasında qeyd olunur.(Azərbaycan dilinin tarixi, s.139) Q.Qeybullayev hunlardan danışarkən Urdi və Urekan toponimlərini də qeyd edir.

Urdu "Drevnetyurkskiy slovar"da "ostanovka", "mesto prebıvaniya" (yaşayış yeri –Ş.M.) mənasında qeydə alınmışdır. (DTS., s.154). Ordu sözü "stavka", "rezidençiya xana" (xanın iqamətgahı-Ş.M.) (DTS, səh.370), "Kitabi -Dədə Qorqud" dastanlarında isə "kənd, mahal", "yaşayış yeri" mənasında işlənmişdir: "Otuz iki dişdən çıqan bütün orduya yayıldı; Atının cilovsın döndərdi, ordısına gəlür oldı; Oğlanı ata bindirdilər, alubanı ordısına gətdilər.

Kəran/qaran/ğaran lekseminə gəldikdə deyə bilərik ki, Yardımı ərazisində həmin komponentlə bitən digər yer adları da mövcuddur və onların B.Sultanlının qeyd etdiyi kimi "ağaran" (ağartı) şəklində izahı inandırıcı görünmür. N.Məmmədov kəran leksemini dilimizdəki "kənar" sözü ilə izah etmişdir. Bu fikir həqiqəti əks etdirmir. Biz yuxarıda ğaran lekseminə aydınlıq gətirdik. Sözün "yer", "ərazi", "kənd" mənasında kir-an// ker-an fonetik variantları da mümkündür. Kır/kir sözü Yardımlı şivələrində ker (yer, yoxuş, qaya, ulum, torpaq) şəklində arxaikləşmişdir. Dilimizdəki kir və yer sözü də bu sözlə eyni kökdəndir. Lerik rayonunun Mistan i.ə.v.-də Ker oykonimi mövcuddur. Tədqiqatçılara görə, oykonim türk dillərindəki Kör/ker sözlərindən olub "qoruq, gözətçi məntəqəsi" mənalarındadır. Topnimin təkibindəki –an morfemi iran dillərində olduğu kimi, qədim Azərbaycan dilində də mənsubiyyət, cəmlik bildirib. Bu yanaşmaya görə, Odurağaran (Ordukəran) toponimi türk mənşəli olub, "Urdu xana məxsus yerlər", yaxud "Urdu xanın mühafizə edildiyi yer" mənasındadır.

## İstinadlar
Nisəqələ

**Nisəqələ** və ya **Nisəqala** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun Çay Üzü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Ostayır

**Ostayır** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Lənkəran qəzası, Zuvand şöbəsi, Köryədi kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Ostayır kəndində 37 evdə şiə etiqadlı müsəlman tatarlardan (azərbaycanlılardan) ibarət  227 nəfər (148 nəfəri kişilər, 79 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.

## İstinadlar
Fındıqlıqışlaq

**Fındıqlıqışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Fındıqlıqışlaq Yardımlı rayonunda kənd. Peştəsər silsiləsinin yamacında, Salavat çayı sahilindədir. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Fındıqlı adlanan qışlaq yerində salındığına görə belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Perimbel

**Perimbel** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Haqqında
Viləş çayının sahilində, Sarıqaya dağının yamacındadır. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Talış zonasında yaşamış pirembel tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. XIX əsrin 70-ci illərinə aid məlumata görə, 5 qoldan ibarət olan pirembel tayfası qışı Cənubi Azərbaycandakı Muğanda, yayı isə Talış dağlarında keçirmişdir. Onların daimi məskunlaşması nəticəsində Babakənd, Lütfəlikənd, Ocaqqulu, Mahmudəli, Atamxanlı, Məlikqasımlı və s. kəndlər yaranmışdır. Rayonun ərazisindəki Cirimbel kəndinin adı da etnonimin təhrif olunmuş formasıdır.

## İstinadlar

## Mənbə
*Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı,2007.

## Həmçinin bax
Porsova (Yardımlı)

**Porsova** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Telavar, Şovut, Honuba, Honuba Şıxlar və Zeynələzir kəndləri ilə sərhəddaşdır. Hal hazırda kəndin əhalisi 851 nəfərdən ibarətdir.

## Adın kökü

Gerçəkdəki Porsova adı Pirsova kəlməsinə dayanır. Böyük ehtimalla kəndin adı ərəb ya da fars mənşəylidir.

## İqtisadiyyat

Əhalinin çoxu heyvandarlıq və bitkiçiliklə məşğuldur.

## Tarix

1886-cı ilin ailə siyahılarına əsasən Şovut ilə Porsova, Telavarın qəsəbələridir.

1970-ci illərdə, Porsova Azərbaycan SSR, Yardımlı rayonunun, Porsova kənd sovetinə daxildir. Porsova kənd sovetinin başqa kəndləri - Honuba, Honuba Şıxlar, Gügəvar, Zeynələzir, Tiləkənd.

## İstinadlar
Cirimbel

**Cirimbel** (keçmişdə **Perimbel**, **Pirinbel**, **Perembel**, **Xəlifəli**) — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayonun inzibati mərkəzi Yardımlı şəhərindən 12&nbsp;km uzaqlıqda, Yardımlı rayonunun qərbində, İranla sərhəddə yerləşir. Şimaldan Talış dağlarının Talış silsiləsinin Quludaş zirvəsi, cənub tərəfdən Talış dağlarının Peştəsər dağ silsiləsi ilə əhatə olunub.

## Əhalisi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik tatarlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 550 nəfər əhali yaşayırdı.

## Mənbə
* Yardımlı rayon Perimbel kəndi: Ana səhifə—Tarixi

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax: Yardımlı rayonu—Perimbel kəndi
* Youtube-da bax: Azərbaycan Televiziyası Yurd yeri verilişi: Yardımlı rayonu—Perimbel kəndi
Gilar

**Gilar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Gilar Yardımlı rayonunun Şəfəqli inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sol sahili ilə İran sərhədi arasında dağətəyi ərazidədir. Etnotoponimdir. Qədim Volqa Bulqarıstanında XIII-XIV əsrlərdə Gilan şəhəri və gilan tayfası qeydə alınmışdır. Gilar kəndi qədim, köçəri türkman tayfalarına məxsusdur. 

Qədim Volqaboyu Bulqarıstanından köçüb gəlmiş və Ərdəbildə məskunlaşmış türkman tayfaları sonradan indiki Yardımlı rayonuna köç ediblər və Gilar kəndini salıblar. Gilar kəndində tarixi məzarlıqda Səlcuqlu imperiyasında da istifadə edilən, qədim türklərə məxsus səkkiz güşəli simvollar yer alır. Hazırda Ərdəbildə də Gilarlu kəndi var. Bəzi məlumatlara görə, Türkmənistanda da eyniadlı şəhər mövcuddur.

## İstinadlar
Şıxhüseynli

**Şıxhüseynli** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Şıxlar (Yardımlı)

**Şıxlar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Şıxlar kəndi Bərcan kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Şıxlar kənd Soveti yaradılmışdır.

## Din
Kənddə Şıxlar kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şovut

**Şovut** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Telavar, Porsova, Jiy və Horonu kəndləri ilə sərhəddaşdır. Hal hazırda kəndin əhalisi 255 nəfərdən ibarətdir.

## İqtisadiyyat

Əhalinin çoxu heyvandarlıq və bitkiçiliklə məşğuldur.

## Tarix

Keçmişdə Şovut kəndi də Telavarın parçası idi.

1886-cı ilin ailə siyahılarına əsasən Şovut ilə Porsova, Telavarın qəsəbələridir.

1970-ci illərdə, Şovut Azərbaycan SSR, Yardımlı rayonunun, Telavar kənd sovetinə daxildir.

## İstinadlar
Telavar

**Telavar** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Şovut, Jiy, Porsova və Ərsilə kəndləri ilə sərhəddaşdır. Hal hazırda kəndin əhalisi 1221 nəfərdən ibarətdir.

## Adın kökü
Coğrafi ad ərəb dilində tel "təpə", "kurqan" və var qədim türk dillərində "kənd" komponentlərindən və "ə" (a) birləşdirici saitdən ibarətdir (Təpəkənd).

## İqtisadiyyat
Əhalinin çoxu heyvandarlıq və bitkiçiliklə məşğuldur.

## Tarix

Keçmişdə Şovut kəndi də Telavarın parçası idi

1886-cı ilin ailə siyahılarına əsasən Şovut ilə Porsova, Telavarın qəsəbələri idi.

1970-ci illərdə, Şovut Azərbaycan SSR-nin, Yardımlı rayonunun, Telavar kənd sovetinə daxil idi.

Telavar kəndinin ətrafındakı relyef dağlıqdır. Ən yaxın böyük yaşayış məntəqəsi Telavardan 14,1&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşən rayon mərkəzi Yardımlı şəhəridir.

## Tanınmış şəxsiyyətlər

Bəhruz Mənsurov — Azərbaycan Milli Qəhrəmanı.

Mirmahmud Mirəlioğlu — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı; Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri.

İdris Babakişi oğlu Babayev — 12 iyul 1962-ci ildə Telavar kəndində anadan olan şair, 3 kitab müəllifi. («Döndər məni daşa Vətən», «Bəxtsiz qonağıyam mən bu cahanın», «Yaşadacaq sözüm məni»).

## İstinadlar
Avun

**Avun** — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Yardımlı rayonunun Avun kəndi Çay Üzü kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Urakəran kəndi mərkəz olmaqla Urakəran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi adını ərazidəki eyniadlı çaydan almışdır. Toponim yerli əhalinin dilində Ovun kimi tələffüz edilir. Tədqiqatçıların bir qisminə görə, hidronim talış dilindəki ov (su) sözündən və həm məkan, həm də cəmlik bildirən -on şəkilçisindən ibarət olub, "sulu yer" deməkdir. Tədqiqatçıların digər qismi isə bu toponimi "ov, ovlaq" kimi izah edir. Əslində türk dillərində avun "sakitləşdirən, təsəlli verən, ovudan", "ram olan, sakitləşən" deməkdir. Deməli, Avun hidronimini "sakit çay" kimi qəbul etmək daha məqsədəuyğundur. Toponimikada Amur çayının adı da eyni məna ilə açıqlanır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Viləşçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Zəngələ

**Zəngələ** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Yardımlı rayonunun Zəngələ kəndi Horavar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Vərov kəndi mərkəz olmaqla Vərov kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Oykonim Zəngənə adlı bir tayfanı əks etdirir. Məmməd Həsən Vəliyevin sözlərinə görə, XIV əsrdə Hulaku hökmdarlar ilə Zəngənə tayfası Türküstandan İrana göçürülüb gəlmişdi. Və bu tayfa orta əsrlərdə qızılbaşlara qoşulmuşdur. Bir müddət keçəndən sonra Səfəvi şahları Zəngənə tayfasına Azərbaycanda,Gürcüstanda və Ermənistanda ərazi ayırmışdır.

Zəngələ sözünün etimologiyası ilə bağlı üç fərziyyə var. Bunlardan biri zəngənə adlı tayfa ilə bağlıdır. Digər iki fərziyyəyə görə kəndin adı talış dilindən zənqulə (sırsıra) və ya zənqələ (balıqqulağı) sözləri ilə əlaqələndirir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Peştəsər silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğuldur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yolocaq

**Yolocaq** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İnfrastruktur
Kənddə xəstəxana, klub, bağça, məktəb, bələdiyyə vardır.

## Görkəmli şəxsiyyətləri
* Mirəziz Rəfiyev — “Əməkdar mədəniyyət işçisi”, Yardımlı tarix-diyarşünaslıq muzeyinin yaradıcısı və keçmiş direktoru.

## İstinadlar
Cilovdar

**Cilovdar**-Orta çağdan xanlıq dövrünədək sarayda şah və ailəsinə qulluq edən məmur. Cilovdarlar əyan-əşrəfin atının cilovundan yapışıb, minməyə kömək edirdilər. Xanımları isə getdikləri yerə qədər müşayiət edirdilər.
I Şah Abbas Səfəvinin Şahqulu ağa Çəmişgəzəkli adlı cilovdarı vardı.

Sivil qaydada isə toy alayının  önündə at belində gedən gəlin qızı ər evinə aparan atı cilovundan tutub onun başını çəkərək aramla addımlayan şəxsə verilən ad.
Qızı ər evinə yola salan "qız evi adamları" arasında yengədən  sonra yer tutan bu şəxs qızın doğma dayısı, kiçik qardaşı, yaxud oğlan sağdışı  olardı. O, gəlin qıza at üstə və ya miniyə qalxıb-düşməkdə kömək edər, onu bəy qapısına  çatdırıb oğlan adamlarına tapşırdıqdan sonra geriyə, qızın dədəsi evinə qayıdardı. Onun "cilovkəş / cilavdar" (Naxçıvan) deyiliş şəkilləri və "inandar", "rikabdar" adları da vardı.
Azadkənd

*Azadkənd (Ordubad) — Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.
*Azadkənd (Saatlı) — Azərbaycanın Saatlı rayonunda bir kənd.
*Azadkənd (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda bir kənd.

## Həmçinin bax
*Azad (dəqiqləşdirmə)
Yeni Abdinli

**Yeni Abdinli** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Bəylik (Saatlı)

**Bəylik** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Bəylik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 953 nəfərdir.

## Toponimikası
Bəylik oyk., düz. Saatlı rayonunda kənd. Muğan düzündədir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, kəndin əhalisi keçmişdə bəy rəiyyəti olduğu üçün kənd belə adlanır. Bəy (titul) və -lik (mənsubiyyət bildirən şək.) komponentlərindən ibarət olan bu oykonim "bəyə məxsus kənd" mənasındadır.

## İstinadlar
Bəylər (Saatlı)

**Bəylər** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Bəylər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Əlisoltanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Bəylər kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 29 noyabr 2002-ci il tarixli 384-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Bəylər kəndi Əlisoltanlı kənd inzibati dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Bəylər kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1604 nəfərdir.

## Din
Kənddə Bəylər kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cəfərxan

**Cəfərxan** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Əbil kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 460 nəfərdir.

## Toponimikası
Cəfərxan oyk., sadə. Muğan düzündədir. Oykonim cəfərxanlı nəslinin adı ilə bağlıdır. Bu nəslin nümayəndələri Babək r-nunun Hacıvar, Ordubad r-nunun Üstüpü kəndlərində də qeydə alınmışdır. Etnotoponimdir.

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Saatlı rayonunun Cəfərxan kəndində 100 yerlik körpələr evi uşaq bağçasının tikintisi üçün 1 512 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## İstinadlar
Dədə Qorqud (Saatlı)

**Dədə Qorqud** (əvvəlki adı: **Bayramovka**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Dədə Qorqud kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Bayramovka kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Bayramovka kəndi Dədə Qorqud kəndi, Bayramovka kənd inzibati ərazi vahidi Dədə Qorqud kənd inzibati ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2348 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dəlilər (Saatlı)

**Dəlilər** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Dəlilər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 24 iyun 2005-ci il tarixli 952-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Dəlilər kəndi Nərimanov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Dəlilər kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Talış Əlimirzəbəyli olmuşdur.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1935 nəfərdir(2009)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şəddadilər sülaləsi

**Şəddadilər sülaləsi** - X əsrin ortalarından XII əsrin sonunadək (951-1088) Cənubi Qafqazın Gəncə, Naxçıvan və Dvin əmirliklərində hakimiyyət başında olmuşlar. Əsası soykökünə görə kürd olan Məhəmməd ibn Şəddad tərəfindən qoyulmuşdur.

## Şəddadilər

*Məhəmməd ibn Şəddad (951-954) Sülalənin banisi
*Əli Ləşkəri ibn Məhəmməd (971-978) Dövlətin ilk hökmdarı 
*Mərziban ibn Məhəmməd (978-985)
*Fəzl bin Məhəmməd (985-1031)
*Əbülfəth Musa (1031-1034)
*II Əli Ləşkəri (1034-1049)
*Ənuşirvan ibn Ləşkəri (1049)
*Əbüləsvar Şavur (1049-1067)
*II Fəzl ibn Şavur (1067-1073)
*III Fəzl ibn Fəzl (1073-1088)

## Həmçinin bax
*Şəddadilər dövləti

## Xarici keçidlər
Bəylər

**Bəylər** — Azərbaycanda daha çox işlədilən ad və təxəllüs.

**Bu adı olan tanınmış insanlar**
* Bəylər Eyyubov —Azərbaycan Respublikası Təhlükəsizlik Xidmətinin rəisi,general-polkovnik
*
* Bəylər Ağayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi. 
* Bəylər Məmmədov — “Hərbi xidmətlərinə görə ” medalı ilə təltif edilmiş şəhid. 
* Bəylər Aslanov — Azərbaycanlı alim, geologiya-minerologiya elmləri doktoru.
* Bəylər Hacıyev — Bakı Dövlət Universitetinin İngilis dili kafedrasının dosenti.
* Tarzən Bəylər — el sənətkarı, xalq musiqiçisi. 

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* Aygün Bəylər — "Əməkdar artist" (2002)
* Mirzə Bəylər — El şairi 
* Anar Bəylər — Müğənni 

**Yaşayış məntəqələri**
* Bəylər (Saatlı) — Azərbaycanın Saatlı rayonunda kənd.
* Bala Bəylər — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Böyük Bəylər — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

**Digər**
* Bəylər məscidi — İçəri Şəhərdə məscid. Məscid İçəri şəhərdə Şirvanşahlar Sarayı Kompleksinin yaxınlığında yerləşir.
Azadkənd (Saatlı)

**Azadkənd** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Azadkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1853 nəfərdir.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Keçmiş adı 5 Dekabr (Konstitusiya gününə işarədir) olmuş, 1937-ci ildə Sabirabad rayonunun Həşimxanlı kəndindən gəlmiş ailələr tərəfindən salınmışdır.

## İstinadlar
Fətəlikənd

**Fətəlikənd** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Fətəlikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 3171 nəfərdir.

## Toponimikası
Fətəlikənd oyk, mür. Muğan düzündədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrin sonlarında çarizmin köçürmə siyasəti nəticəsində rus kəndliləri Severskoye (Şimali) adı ilə salmışdılar. 1977-ci ildən yazıçı–dramaturq Mirzə Fətəli Axundovun şərəfinə Fətəlikənd adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## İstinadlar
Genişkənd

**Genişkənd** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Genişkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 603 nəfərdir(2009).

## Toponimikası
Genişkənd oyk., mür. Düzənlikdədir. 1964-cü ilədək Ağayevka adlanırdı. Oykonim geniş və kənd komponentlərindən düzəlib, "böyük, geniş ərazidə yerləşən kənd" mənasındadır.

## İstinadlar
Hacıqasımlı

**Hacıqasımlı** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Hacıqasımlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Hacıqasımlı kəndinin yaranması nəslin banisi olan Hacı Qasımın adı ilə bağlıdır. Hacı Qasım özü bir neçə əsr qabaq ailəsi ilə birgə, Dağlıq Şirvandan köçərək bu kəndin yaradıcısı və ilk sakini olmuşdur. Əslində kəndin yaranma tarixi XVII əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Kəndin yaranması XVII əsrin əvvəllərində Şamaxıdan gəlmiş Qasım adlı şəxsin adı ilə bağlıdır. Gənc yaşlarında bu ərazidə məskunlaşan Qasım ailə qurmuş, həcc ziyarətinə getmişdir. O, Hacıdan qayıtdıqdan sonra kənd onun adı ilə Hacıqasımlı adlandırılmısdır. Təxminən 20-ci əsrin əvvəllərində Hacıqasımlı kəndinə İran ərazisindən bir neçə seyid ailəsi gələrək Hacıqasımlı kəndinin el arasında Məmmədbəyli deyilən hissəsində məskunlaşmışlar. Bu gün Hacıqasımlı kəndində yaşayan əhalinin əksər hissəsini Hacıqasımın nəvə–nəticələri təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 orta məktəb binası, 1 məscid, 1 tibb məntəqəsi, Mədəniyyət və Turizm Nazırliyinin kənd klubu və İcra Hakimiyyətinin yerli kənd icra nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir. Orta Məktəb Qarabağ şəhidi İsmayıl Əliyevin adını daşıyır.(Əliyev İsmayıl Ayaz oğlu).

## Təhsil uğurlar
138 evdən ibarət olan Hacıqasımlı kəndinin 70-dən çox ali təhsilli övladları Azərbaycanın müxtəlif yerlərində müəyyən vəzifələrdə çalışırlar.

## Coğrafiyası və iqlimi
Saatlı rayonunun Hacıqasımlı kəndi Araz çayının sol sahilində yerləşir. Rayon mərkəzi ilə 5,5&nbsp;km məsafədədir. Hacıqasımlı kəndi 2 hissədən ibarətdir. Kiçik su kanalı kəndi iki hissəyə ayırır. Kanalın sol sahilinə Məmmədbəyli, sağ sahilinə–daha böyük ərazisinə HACIQASIMLI deyilir.

## Əhalisi
Əhalisinin müəyyən hissəsini seyidlər təşkil edir. Onlarda İrandan köç etmişlər. Kənd ağır seyidləri ilə də tanınmışdır. Onlardan Kərbəlayı Seyid İsmayıl ağa, onun oğlu Mirhadı ağa və Mirkazım ağa kənd sakinlərinin and yeridir.

Kəndin ən yaşlı sakinləri İbrahimov Əzizulla və Həsənov Məşədi Məhəmmədəli kişidir. M.Məhəmmədəli kişi kənddə öz əlləri ilə 2 məscid və 1 məktəb binası tikmişdir.

## İqtisadiyyatı
Əsasən əkinçilik və maldarlıq əhalinin əsas iqtisadiyyatını təşkil edir.

## İstinadlar
Kamallı (Saatlı)

**Kamallı** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Hacıqasımlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1107 nəfərdir.

## Toponimikası
Araz çayı sahilində, düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Kamal adlı şəxs qoyduğundan kənd onun adını daşıyır. Güman etmək olar ki, bu kəndlər ya Dərələyəz mahalında vaxtilə mövcud olmuş Kamal kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin gətirdiyi adla, ya da kamallı nəslinin adı ilə adlandırılmışdır. Keçən əsrdə Tatarıstan ərazisində də Kamallı adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır. Türk dillərində kamal sözü "qala", "səngər", "axın" mənalarında işlənir.

## İstinadlar
Musalı (Saatlı)

**Musalı** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Nərimanov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1025 nəfərdir.

### Tanınmışları
* Mübariz Əhmədov (1969–2023) — Jurnalist.

## Toponimikası
Mil düzündədir. Yaşayış mən­təqəsini vaxtilə Musa adlı şəxs və onun nəs­linə mənsub ailələr saldığına görə belə adlan­dırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Saatlı rayonu

## İstinadlar
Mircəlal

**Mircəlal** (əvvəlki adı: **Kirovkənd**; **Kirovka**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Mircəlal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Kirovka kəndi Mircəlal kəndi və müvafiq olaraq Kirovka kənd Soveti Mircəlal kənd Soveti adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Kirovkənd olmuşdur. Ağamalıyevka və Aqrabaz məntə­qələrinin birləşməsi nəticəsində yaradıl­mışdır. Görkəmli yazıçı Mircəlal Paşayevin adı ilə adlandırılmışdır. Antropooykonimdir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2360 nəfərdir.

## Din
Kənddə Mircəlalkənd kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Novruzlu (Saatlı)

**Novruzlu** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Novruzlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 29 noyabr 2002-ci il tarixli 384-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Novruzlu kəndi Nərimanov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Novruzlu kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Dəllər kəndindən ayrılmış novruzlu nəsli­nin həmin kəndə məxsus pay torpaqlarında məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Sarısu gölü ilə Kür çayının arasında, Mil düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 626 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nərimanov (Saatlı)

**Nərimanov** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Nərimanov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1360 nəfərdir.

## Toponimikası
Araz çayının sahilində, Mil düzündədir. Yerli əhali arasında Nəri­mankənd formasında da işlənir. Keçmiş adı Abbasbəyli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini sahibkar Abbas bəyə məxsus kəndlilər saldı­ğına görə kəndə həmin sahibkarın adı veril­mişdir. Sonralar kənd N. Nərimanovun şərə­finə adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## Həmçinin bax
* Saatlı rayonu
* Mil düzü

## İstinadlar
Nəsimikənd

**Nəsimikənd** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Nəsimikənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 3496 nəfərdir.

Kənddə etnik azlıqlardan olan Axısqa türkləri yaşayır.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Yaşayış məntəqəsini 1944-cü ildə qanunsuz olaraq Gürcüstandan Orta Asiyaya (əsasən Özbəkistana) sürgün edilmiş, 1959-cu ildə isə Azərbaycana gəlmiş türk (axıska türkləri) ailələri salmışlar. Kəndə 1976-cı ildə Azərb. şairi Nəsiminin adı verilmişdir. Memorial toponimdir.

## Həmçinin bax
* Saatlı rayonu
* Muğan düzü

## İstinadlar
Potubəyli

**Potubəyli** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Əlisoltanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Əlisoltanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Potubəyli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1024 nəfərdir.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrin birinci yarısında indiki Mollavazlı kəndindən köçüb gəlmiş Potubəyə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaran­mış və onların adı ilə (Potubəyli) adlandı­rılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qara Nuru

**Qara Nuru** (əvvəlki adları: **Nikolayevka**; **Petropavlovka**; **Krasnoselski**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Qara Nuru kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Krasnoselski kəndi Qara Nuru kəndi adlandırılmışdır.

Kəndin adı 29 dekabr 1992-ci ilə qədər Krasnoselski olmuşdur. Kəndin keçmiş adlarından biri – Nikolayevka, rus çarı I Nikolayın şərəfinə qoyulmuşdu. Bu adın ona 1909-cu ildə verildiyi deyilir. Amma rusdilli əhalinin bura köçürülməsi 19-cu əsrin sonlarına təsadüf edir.

## Əhalisi
Qara Nuru kəndi Saatlının ən iri yaşayış məntəqələrindən biridir. Əhalisinin sayı 2009-cu ildə 6258 nəfərdir. Sonrakı illərdə əhali sayı 7 min nəfəri keçmişdir. Əhalinin milli tərkibi də maraq doğurur. Kənddə azərbaycanlılardan başqa, az sayda Axısqa türkləri, ruslar, ukraynalılar, belaruslar da var.

## Toponimikası
Saatlı rayonunda kənd. Muğan düzündədir.

Çarizmin köçürmə siyasəti nəticəsində rus kəndliləri məskunlaşdıqdan sonra kəndin adı dəyişdirilərək Petropavlovka adlandırıldı. Sovet hakimiyyəti zamam inqilab rəmzi kimi kəndə Krasnoselski adı verildi. 1992-ci ildə kəndin əsl adı bərpa edildi. Ehtimal ki, kəndin adı Qara Nuru şəxs adındandır.

## Təhsil
Kənddə ümumi orta məktəb fəaliyyət göstərir. 2018/2019 tədris ilindən bu məktəbdə uşaqlarla yanaşı valideynlərə də dərslər keçirilir.

## Din
Kənddə "Fatimeyi–Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Tanınmış şəxsləri
* Ariz Məhərrəmov — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Emin Mahmudov (1992–) — Azərbaycan milli futbol komandasının və Neftçi PFK klubunun futbolçusu.
* Zahid Əskərov — Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://sputnik.az/life/20170402/409600756/diderginlerden-teshkil-olunan-kend.html

## Həmçinin bax
Mustafabəyli

**Mustafabəyli** (əvvəlki adı: **Leninkənd**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Mustafabəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun mövcud Leninkənd kəndi iki hissəyə ayrılaraq Qıraqlı və Mustafabəyli kəndləri adlandırılmaqla rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. Kənd sovetinin mərkəzi Qıraqlı kəndinə keçirilmişdir. 29 noyabr 2002-ci il tarixli 384-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Mustafabəyli kəndi Qıraqlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Mustafabəyli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Mustafa bəy adlı biri­sinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticə­sində yaranmışdır. Kollektivləşmə illərində kəndin adı V.İ.Leninin şərəfinə Leninkənd adlandırılmış, 1992-ci ildə isə keçmiş adı ilə rəsmiləşdirilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2224 nəfərdir.

## Din
Kənddə "İmam Əli" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Orta Muğan

**Orta Muğan** (əvvəlki adı: **Qarayevkənd**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Orta Muğan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Qarayevkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qarayevkənd kəndi Orta Muğan kəndi adlandırılmış, Qarayevkənd kənd inzibati ərazi dairəsi Orta Muğan kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2775 nəfərdir.

## Toponimikası
Kənd Muğan düzündədir. 1930-cu illərdə salınmış kənd sovet dövlət xadimi Əliheydər Qarayevin (1896–1938) adı ilə adlandırılmış­dır. Memorial toponimdir.

## Din
Kənddə Qarayevkənd kənd məscidi və "Mirismayıl ağa" məscidi dini icmaları fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qazanbatan

**Qazanbatan** (əvvəlki adı: **Otradnoye**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Qazanbatan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Otradnoye kəndi Qazanbatan kəndi adlandırılmışdır. 29 noyabr 2002-ci il tarixli 384-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Qazanbatan kəndi Qara Nuru kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Qazanbatan kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini 1908-ci ildə Rusiyanın Otradnı şəhərindən köçürülmüş rus ailələri salmış, əvvəllər Otradninskoye, Otradnoye adlandırılmışdı. 1992-ci ildən kəndin adı Qazanbatan kimi rəsmiləşdirilmişdir. Oykonim Qazan (Hülakü xanı) və batanfbaten (qala, şəhər) komponentlərindən düzəlib, "Qazan şəhəri" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1072 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Seyidlər (Saatlı)

**Seyidlər** (əvvəlki adı: **Seyidoba**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Seyidlər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Qaracalar kənd Sovetinin mövcud Seyidoba kəndi dürüstləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. 18 dekabr 2007-ci il tarixli 513-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Seyidoba kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Seyidoba kəndi Seyidlər kəndi adlandırılmış, Seyidoba kənd inzibati ərazi dairəsi Seyidlər kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1133 nəfərdir.

## Din
Kənddə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sımada

**Sımada** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Sımada kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Sımada kəndi Azadkənd kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sımada kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Miqrant toponimdir. İkinci Dünya müharibəsi illərində Gürcüstanın Adığün rayonunda möv­cud olmuş Böyük Smada və Kiçik Smada adlı kəndlərin türk əhalisi qanunsuz olaraq Özbəkistana sürgün edilmişdir. Həmin ailə­lərin bir qrupu 1965-ci ildə Azərbaycana gələrək Saatlı rayonu ərazisində məskunlaşmış və yeni salmış olduqlan yaşayış məntəqəsini öz ilk yurdlarının adı ilə adlandırmışdılar.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1752 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Varxan

**Varxan** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Varxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 2143 nəfərdir.

## Toponimikası
Kənd 1944-cü ildə qanunsuz olaraq Axalsixi rayonundan (Gürcüstan) Özbəkistana sürgün edilmiş, sonralar isə Azərbaycana qayıtmış bir qrup türk ailəsinin məskunlaşması nəticəsində 1959-cu ildə yaranmışdır. Varxan onların köçürülməzdən əvvəl Axaltsixidəki kəndlərinin adı olmuşdur. Orta Asiyada Qoşqar əyalətində də qəd. türklərə aid Varxan qalası vardır. Oykonim var/bar (əşya, əmlak) və xan (titul) komponentlərindən düzəlib, "xanın əmlakı, varidatı" mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Saatlı rayonu

## İstinadlar
Məmmədabad (Saatlı)

**Məmmədabad** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Məmmədabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1586 nəfərdir.

## Toponimikası
Muğan düzündədir. Oykonim Məmməd (ş.a.) və abad (kənd) komponentlərindən ibarət olub, “Məmmədin saldığı kənd”, yaxud “Məmmədin abad etdiyi kənd” mənasındadır.

## İstinadlar
Qaracalar (Saatlı)

**Qaracalar** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Qaracalar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1033 nəfərdir.

## Toponimikası
Qaracalar oykonimi qılıclı tayfasının qaracalar tirəsinin adı ilə bağlıdır. Qılıclı/qılınclı tayfası keçmişdə Azərbaycanın müxtəlif zonalarında yaşamış tayfalardan biridir. Hal–hazırda Azərbaycan Respublikasının müxtəlif rayonlarında Qılıclı adlı obyektlər vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Araz çayının sahilində, Muğan düzündədir.

Qaracalar kəndinin iqlimi əsasən mülayim–isti iqlim tipidir. Yayı isti, qışı isə mülayimdir.

## İqtisadiyyatı
Kənddə əsasən pambıq, taxıl, arpa, şəkər çuğunduru, yonca və s. bitkilər becərilir. Torpağı münbit olduğuna görə ildə 2 dəfə məhsul almaq olur.

## Həmçinin bax
* Saatlı rayonu

## İstinadlar
Yeni Novruzlu

**Yeni Novruzlu** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Bəylik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Leninkənd kənd Sovetinin ərazisində yeni salınmış yaşayış məntəqəsi Yeni Novruzlu kəndi adı ilə rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 941 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şirinbəyli

**Şirinbəyli** (əvvəlki adları: **Tverskoye**; **Oktyabrabad**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Şirinbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Oktyabrabad kəndi Şirinbəyli kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 4423 nəfərdir.

## Etimologiyası
Kənd Muğan düzündədir. Yaşa­yış məntəqəsinə XIX əsrin ortalarında Rusi­yanın Tver qubemiyasmdan köçürülmüş rus ailələri burada məskunlaşdıqdan sonra Tverskoye, 1977-ci ildən isə Oktyabrabad adı ve­rilmişdir. 1992-ci ildən kəndin adı Şirinbəyli kimi rəsmiləşdirilmişdir. Şirinbəyli kənddə yaşayan yerli nəsillərin birinin adıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əbil

**Əbil** (əvvəlki adı: **Ukraynskaya Otruba**, **26 Bakı Komissarı**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Əbil kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Saatlı rayonunun Sarıcalar kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki 26 Bakı Komissarı kəndi Əbil kəndi adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 885 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Göstəriş Fulad FK

**Göstəriş Fulad Futbol Kulubu** — İranın Təbriz şəhərinin İran Peşəkar Futbol Çempionatında iştirak etmiş futbol komandası. İlk dəfə Azadəgan Liqasında mübarizə aparıb.

## Keçmişi
Göstəriş 2009-cu ildə maddi çətinliklərlə üzləşən *Niroyə Zamini F. K.*-ın lisenziyasını alaraq yaranmışdır. Öncəki dönəmdə 3-cü Divizionda oynamış və birinciliklə bitirmişdir.

## Məşqçilər
*  Hüseyn Xətibi — mart 2010
*  Fərhad Kazimi — mart 2010-dan indiyə

## Oyunçular
* 2 —  Meysəm Hüseyni — Qorucu
* 9 —  Murtuza Qurbanpur — Orta Oyuncu
* 10 —  Rəsul Xətibi — Hücumçu
* 24 —  Tomas Manqa — Qorucu
* 27 —  Abbas Aqayi — Orta Oyuncu
* 26 —  Ruhulla Əbdullahi
* —  Möhsün Dəlir — Orta Oyuncu
* —  Ümüt Nizamipur — Orta Oyuncu
* 28 —  Qasim Quyazo — Orta Oyuncu
* 29 —  Makan Dambele — Hücumçu
* 32 —  Əli Ənsairian — Qorucu
* 34 —  Silas Feytoza — Orta Oyuncu
* 37 —  Həmidriza Divsalar — Orta Oyuncu
* 38 —  Nasir Azərkeyvan — Orta Oyuncu
* —  Əhəd Şəbani — Orta Oyuncu
* —  Əmir Çeğureş
* —  Əliriza İbadi — Qorucu
* —  Məmmətriza Məkarşərq — Qapıçı
* —  Əhməd Rüstəmi
* —  Yüsüf Qulami
* —  Ruslan Məcidov — Qapıçı
* —  Hamid Burbur — Qorucu
* —  Musa Qurbanpur — Orta Oyuncu
* —  Yunis Qasimi
* —  Hamid Riyahi — Qapıçı
* —  Mustafa Babazadə — Orta Oyuncu
* —  Əmir Nizamipur — Orta Oyuncu
Nabatkənd

**Nabatkənd** (əvvəlki adı: **Xanlarkənd**) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Nabatkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Xanlarkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Xanlarkənd kəndi Nabatkənd kəndi adlandırılmış, Xanlarkənd kənd inzibati ərazi dairəsi Nabatkənd kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1656 nəfərdir.

## Toponimikası
Kənd Muğan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi Böyük Vətən müharibəsindən sonrakı illərdə salınmışdır. Əvvəllər inqilabçı Xanlar Səfərəliyevin (1885–1907) adı ilə adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

## Din
Kənddə "Zeynəbiyyə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax