Lusifer

**Lüsifer** (- "işıq daşıyan";  — "işıq" və  — "daşıyıram") — Roma mifologiyasında "səhər ulduzunun təcəssümü", başqa sözlə Veneranın planetləri mənasını verir.

Qədim Yunan Fosforuna və qədim Rus Dennitsasına uyğun gəlir.

Xristianlıqda Orta əsrlərdən bəri — düşmüş mələyin sinonimi, Şeytan və iblis olaraq müəyyən edilir.

## Venera planetinin qədim adı

*Lüsifer* sözü latıncadan *lux* ("işıq") və *fero* ("daşıyıram") köklərindən ibarətdir.

Qədim romalılar ilahələrdən birini "Venera" adlandırmışdılar. Yalnız səhər və ya axşam şəfəq vaxtı görünən Venera planeti qədim Romalılar tərəfindən iki fərqli planet hesab edilirdi: "səhər ulduzu" *Lüsifer*  (Yunan. Fosfor — "işıqdaşıyıcı" və ya Eosphorus, Günəşdən əvvəl və ya ondan sonra çıxmasından asılı olaraq və "axşam ulduzu" Vesper (yun. Hesperus).

Lüsifer tez-tez poeziya və mifologiyada sübhün müjdəçisi kimi təsvir olunurdu.

Ovid Lusiferi Avroranın oğlu hesab edirdi (Yunan. Eos).

## Xristianlıqda
Erkən xristianlıqda "səhər ulduzu" sözü (və onun çoxdilli sinonimləri, məsələn *, lusifer, eosfor, səhər ulduzu*) tərifləyici epitet kimi istifadə edilmişdir.

Son orta əsrlərdə "Lusifer" və "Şeytan" ekvivalent anlayışlara çevrilir. Bu, Yeşaya ayəsinin alleqorik izahı ilə əlaqədar idi, burada Babil padşahının səhər ulduzu ilə müqayisəsi Şeytan mənasını verməyə başladı.

### Erkən xristianlıqda
5-ci əsrdə Stridonlu İyeronim Vulqatanın tərcüməsində latınca *lusifer* sözündən "səhər ulduzu" mənasını metafora kimi istifadə etmişdir. Burada söz xüsusi ad kimi *Lucifer* böyük hərflə yazılmaq əvəzinə kiçik hərflə yazılmışdır. Vulqatanın yaradıcısı bu sözü Müqəddəs Yazıların digər hissələrində, hətta cəm şəklində də istifadə etmişdir.

** epiteti İsaya şamil olunmaqla bayram himnlərində və *"  "* ("Sən dünyanın həqiqi işıqdaşıyıcısısan") ifadəsini özündə əks etdirən Piktaviyalı İlariusun himnlərində istifadə olunur.

### Yeşaya kitabı
Yeşaya ayəsində Babil padşahını pisləyən sözlər var və burada "lüsifer" sözü epitet kimi istifadə olunur. Bəzi xristian yazıçıları bu beytdəki "Lusifer" sözünü şeytanla əlaqələndirmişlər ki, bu da düşmüş mələk və şeytanın göydən yerə enməsinin məşhur motivinə çevrilmişdir.

Orijinal ibrani dilində istifadə olunmuş  ifadə " Şəhərin parlayan oğlu", "parlayan, səhər oğlu" mənasını verir. Bu ifadə ivrit dilində Venera planetinə səhər ulduzu kimi istinad edir.

Septuagintada  sözü yunan dilinə , kiçik hərflə yazılmış "səhər ulduzunun" adı kimi tərcümə edilmişdir.

Bu söz kilsə slavyan dillərindən tərcümədə "səhər çıxan gün işığı" və " gün işığı, şəfəqin oğlu" kimi tərcümə olunur.

### Şeytan və ya iblis kimi

Şeytan adlanan şərin təcəssümü olaraq xristian yazılarında, xüsusilə apokaliptik ədəbiyyatda qeyd edilirdi.

3-cü əsrdə Origen bu Əhdi-Ətiq ayələrini şeytanı təsvir edən kimi şərh etdi; lakin o, latınca deyil, yunan dilində yazdığı üçün şeytanı "Lusifer" adı ilə eyniləşdirməmişdir. Eyni zamanda Origen bu sözü Vəftizçi İohanna aid edərək deyirdi ki, o, səhər ulduzunun Günəşi müjdələdiyi kimi Məsihi də müjdələyir. Elə həmin əsrdə Tertullian latın dilində yazaraq şeytanın sözləri kimi və şeytanın göydən düşməsi ilə əlaqəli "Mən buludların yüksəkliyinə qalxacağam, Ən Uca Allah kimi olacağam" ayəsini şərh etdi, lakin "Lusifer" şeytanı təsvir etmək üçün istifadə etdiyi bir çox ad və ifadələr arasında deyildi. Hətta 4–5-ci əsrdə, latın yazıçısı Avreli Avqustinin dövründə "Lusifer" hələ şeytanın ümumi adına çevrilməmişdi.

14-cü əsrin əvvəllərində Dantenin " İlahi komediya " poeması, 1654-cü ildə Vondelin "Lüsifer", 1667-ci ildə Miltonun " İtirilmiş cənnət " əsərlərində Lüsifer cəhənnəmin lap dərinliklərində buzda donmuş kimi təsvir edilir.

Beləliklə, Lüsifer kilsə və xalq ədəbiyyatında Şeytan və iblislə sinonim ifadəyə çevrildi.

## İstinadlar

## Bağlantılar
* Lucifer // Ensiklopediya " Krugosvet ".