open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sistemli analiz

**Sistemli analiz** — mürəkkəb problem situasiyalarında qərar qəbul etmək üçün xüsusi metodikadır. Sistemli analiz mütləq analizin tamlığına, qərar qəbul etmə modelinin formalaşdırılmasına və öyrənilən obyektin və ya prosesin adekvat araşdırılmasına əsaslanmalıdır.

Sistemli analizi digər sistemli araşdırma istiqamətlərindən fərqləndirən əsas cəhət ondan ibarətdir ki, burada idarəetmə sistemlərinin funksiyalarının və məqsədlərinin formalaşdırılmasını və müqayisəli analizini asanlaşdıran metodlardan və vasitələrdən istifadə edilir. Bundan başqa burada məqsədə çatmaq üçün formal və qeyri formal metodlar birləşdirilir. Yəni hər iki metoddan istifadə edilir.

## Sistemli analizin tərifi
*O zaman istifadə edilir ki, burada riyaziyyat ayrı-ayrı metodları vasitəsilə həll oluna bilməz. Düşülmüş belə qeyri müəyyən vəziyyətdə qərar qəbul etmək üçün riyaziyyatın formal metodlarından sərbəst olaraq istifadə edilə bilməz. Burada formal metodlarla yanaşı qeyri formal metodlar – sərbəst düşüncə, intuisiya və təcrübə də lazımdır.
*Vahid metodika əsasında elmi dünya görüşünə əsaslanaraq müxtəlif metodları birləşdirir. 
*Müxtəlif sahələrin mütəxəssislərinin biliklərini, intuisiyalarını, mülahizələrini birləşdirir və onların qarşısında vahid intizama uyğun olaraq düşünmək vəzifəsi qoyur.
*əsas diqqəti hədəfə yönəldir və məqsədəuyğun düşünməyə vadar edir.

## Sistemli analizin alqoritmi
#Problemin qoyuluşu – tədqiqata başlama momenti. Mürəkkəb sistemlərin araşdırılması zamanı bu metodologiyanın qarşısında strukturlaşmış problem ilə işləmək durur.
#Problemin problematikaya qədər genişləndirilməsi. Yəni qarşıya qoyulmuş problem ilə əlaqədar olan digər problemlər sisteminin də tapılması. Bu zaman həll olunması mümkn olmayan problem nəzərə alınmır. 
#Hədəflərin müəyyən olunması. Problemin mərhələli həlli üçün hərəkət edilməsi lazım olan istiqaməti müəyyən etməyə hədəflər kömək edir. 
#Meyarların müəyyən edilməsi. Meyarlar – sistemin qarşısında qoyulmuş hədəfə çatmaq üçün əldə edilmiş nailiyyətlərin nailiyyət göstəricisidir. Meyar həmçinin mövcud alternativ həllər çoxluğundan ən düzgün olanını seçmək üçün lazımdır. 
#Meyarların aqreqatlaşdırılması. Müəyyən edilmiş meyarlar ya bir qrupda birləşdirilə bilər, ya da ki, onların hamısını izah edən ümumi bir meyar ilə əvəz oluna bilər. 
#Alternativlərin generasiya edilməsi və meyarlar çoxluğunun köməkliyi ilə onların arasından ən yaxşısının seçilməsidir. Alternativlər çoxluğunun yaradılması sistemli analizin yaradıcılıq mərhələsidir. 
#İnformasiya resursları da daxil olmaqla, bütün resursların imkanlarının tədqiq olunması
#Problemin həlli üçün formalizasiyaların (metodların və məhdudiyyətlərin) seçilməsi
#Sistemin qurulması
#Aparılmış sistemli analizin nəticələrindən istifadə edilməsi.

Sistemli analizin metodlarının və modellərinin işlənib hazırlanması zamanı, qərar qəbul etmə zamanı mövcud metodlar və həllər arasından ən effektlisinin seçilməsi lazımdır. Bu məqsədlərə mövcud metodları qruplara ayırmaq, onların xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək və həmin metodun hansı hallarda istifadə edilməsi üçün tövsiyələr vermək lazımdır.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Sistem
II Filipp

* Makedoniyalı II Filip — Makedoniyanın çarı, hakimiyyət illəri e.ə. 359–e.ə. 336.
* Kiçik Filipp —  
* II Filipp — Savoyya hersoqu.  
* II Filip Avqust — Bozonidlər sülaləsindən Fransa imperatoru.
* II Filipp (İspaniya kralı) — İspaniya kralı (1556—1598)

## Həmçinin bax
* Filipp
Filipp

**Filipp** — yunan kişi adı.

**Bu adı olan tanınmış insanlar**
* I Filipp — 1059–1108-ci illərdə Fransa kralı
* II Filipp — 1179–1223-cü illərdə Fransa kralı
* III Filipp — 1270–1285-ci illərdə Fransa kralı
* IV Filipp — 1285–1314-cü illərdə Fransa kralı
* V Filipp — 1316–1322-ci illərdə Fransa kralı
* VI Filipp — 1328–1350-ci illərdə Fransa kralı
* Katolikos Filipp — Albanların LXXIX katolikosu.
* Filipp Leonard — ABŞ kino rəssamı və aktyoru.
* Filipp Kirkorov — sovet-rus estrada müğənnisi, aktyor, bəstəkar.
* Filipp Nuare — görkəmli fransız kinoaktyoru.
* Filipp Senderos — İsveçrə futbolçusu.
* III Filipp (İspaniya kralı) — İspaniya kralı.
* Filipp (Pfals-Noyburq hersoqu) — Pfals-Noyburq hersoqu.
* Filipp (Pfals kürfürstü)
* Filipp Klodel
* Filipp Solers
* **[[II Filipp]]**
:* Makedoniyalı II Filip — Makedoniyanın çarı, hakimiyyət illəri e.ə. 359–e.ə. 336.
:* Kiçik Filipp —
:* II Filipp (İspaniya kralı) — İspaniya kralı (1556–1598).

## Həmçinin bax
* Filip
* Filipp İohann fon Stralenberq
Pasxa adası

**Pasxa adası** () — Sakit Okeanın cənub-şərqində — Polineziya üçbucağının cənub-şərqdəki nöqtəsində yerləşən Polineziya adasıdır. Ada qədim Rapa Nui insanları tərəfindən yaradılan 887 sanballı abidə ilə məşhurdur. 1995-ci ildə YUNESCO Pasxa adasını Rapa Nui Milli Parkının tərkibində qorunan adanın çox hissəsi ilə Ümumdünya irsi elan etdi. Şərqi Sakit okean silsiləsinin səthə çıxdığı yerdə yerləşir. Pasxa ada plitəsi üzərində yerləşir. Burada günümüzədək sirri açılmayan heykəllər var. Onların M. S(Miladdan sonra) 1000–1600-cü illərdə inşa edildiyi nəzərdə tutulur. Deyilənə görə yerlilər bu heykəllər vasitəsilə ruhlarla dialoqlar aparırlar və onlardan ən uzunu təxmini 10 metr hündürlüyündə və 82 ton ağırlığındadır.

## Həmçinin bax
* Ahu Tonqariki
İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu

**İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu** informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində fəaliyyətin stimullaşdırılmasını, bu sahədə innovasiyaların tətbiqini, habelə tətbiqi elmi tədqiqat işlərinin genişləndirilməsini maliyyə dəstəyi ilə təmin edən dövlət orqanıdır.

## Haqqında
İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2012-ci il 15 mart tarixli 2095 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır, Azərbaycan Respublikası Rabitə və Yüksək Texnologiyaları Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərmiş və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində fəaliyyətin stimullaşdırılmasını, bu sahədə innovasiyaların tətbiqini, habelə tətbiqi elmi tədqiqat işlərinin genişləndirilməsini maliyyə dəstəyi ilə təmin etmiş dövlət orqanıdır. Fond öz fəaliyyətini dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində fəaliyyət göstərən hüquqi şəxslər, kredit, maliyyə və sığorta təşkilatları, sahibkarlığın inkişafına dəstək verən ictimai birliklər, qeyri-hökumət təşkilatları və beynəlxalq qurumlar ilə əlaqəli şəkildə həyata keçirmişdir.

## Ləğv edilməsi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 6 noyabr 2018-ci il tarixli 325 nömrəli Fərmanına əsasən., Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində olan İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun və "Yüksək Texnologiyalar Parkı" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin əsasında nazirliyin tabeliyində İnnovasiyalar Agentliyi yaradılıb.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin tabeliyində İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondu haqqında Əsasnamə
* Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində İnnovasiyalar Agentliyinin NİZAMNAMƏSİ

## İstinadlar
Sistemli yanaşma

**Sistemli yanaşma** – mürəkkəb sistemlərin bütün baş xassələrini və onların qarşılıqlı əlaqələrini nəzərə alan, elmi cəhətdən əsaslandırılmış metoddur.

Sistemli yanaşma mütəxəssislərin formal bilik və intuisiyalarını birləşdirərək məqsədyönlü analitik idəretməni stimullaşdırır. Sistemli yanaşmada tədqiqat prosesinin alt proseslərə ayrılması, proseslərin məqsədyönlü modelləşdirilməsi və təyin olunmuş problemlərin həlli üçün qərarların qəbulu alqoritmlərinin işlənməsi nəzərdə tutulur.

## Həmçinin bax
* Sistem
* Sistemli analiz

## İstinadlar
Ronqoronqo mətn A

**Ronqoronqo mətn A** — Tahua olaraq da bilinir. Günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Barthel's coding of text A
Ronqoronqo mətn B

**Ronqoronqo mətn B** -  Aruku Kurenqa olaraq da bilinir. Günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir.
Ronqoronqo mətn C

**Ronqoronqo mətn C** — günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir. Mamari olaraq da bilinir.

## Xarici keçidlər
* *[http://www.netaxs.com/~trance/mamari.html The Lunar Calendar of Tablet Mamari] * (Guy, from 1998)
* Barthel's coding of text C 
* A photo of Paris reproduction of '''Cr'''
Ronqoronqo mətn E

**Ronqoronqo mətn E** — günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir. Keiti olaraq da bilinir.

## Xarici keçidlər
*Barthel's coding of text E 
*Discovery of a copy of the photographs
Fərd

**Fərd**— bir şəxs və ya insan.

## Ümumi məlumat
Fərd anlayışı bir cəhətdən də maraqlıdır: eyni növlü bitki ve heyvanlar bir-birinden müəyyən xüsusiyyətlərə görə fərqlənsələr də, onların arasında oxşarlıq daha çoxdur. İnsanlar isə belə deyildir: psixoloji baxımdan onlar bir-birlərinə oxşamırlar. Biz insanı fərd kimi xarakterizə edərkən məhz bu cəhətləri nəzərə çatdırıq.

Fərd özünəməxsus psixoloji xüsusiyyətləri olan, heç kəsə oxşamayan tebii varlıq deməkdir. Fərd anlayışının evristik mənası da elə bundan ibarətdir.

Bu baxımdan hər bir adam - həm təzə doğulmuş uşaq, həm də hər hansı bir yaşlı adam fərddir.

## İstinadlar
Ronqoronqo mətn H

**Ronqoronqo mətn H** — günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir. Böyük Santiaqo olaraq da bilinir.

## İstinadlar
Sinkopa (musiqi)

**Sinkopa** — xüsusi bir ritm şəklidir ki, aksentin qüvvəli hissədən zəif hissəyə köçürülməsi nəticəsində əmələ gəlir.

Sinkopa müxtəlif üsullar vasitəsilə alına bilər:

* əvvəlki xanənin axırıncı zəif hissəsi ilə sonra gələn xanənin birinci qüvvəli hissəsinin liqa ilə birləşməsi vasitəsilə.
* bir xanə daxilində zəif hissə ilə nisbətən quvvəli hissənin birləşməsi vasitəsilə.
* xanənin qüvvəli hissəsində pauza işlədilməsi vasitəsilə.

## Xarici keçidlər
Ronqoronqo mətn I

**Ronqoronqo mətn I** — günümüzdə mövcud olan 24 Ronqoronqo mətnindən biridir.

## Xarici keçidlər
* Barthel's coding of text I 
* A comparison of Barthel's and Fischer's tracings
* Photos of the reproduction in Belgium
Pauza (musiqi)

**Pauzalar** — musiqi əsərlərinin ifası zamanı işlədilən fasilə (tənəffüs). Pauzalar notların vəzni ilə ölçülür. Hər not vəzninin, özünəməxsus pauza işarəsi vardır. Bunlardan bütöv notun pauzası üçüncü xəttin üstündə və brevisin pauzası ikinci ilə dördüncü xəttin arasında. Qalan notların pauzaları isə not sətrinin müəyyən yerində yazılır.

* Bütöv notun pauzası.
* Yarım notun pauzası.
* Brevisin pauzası.
* Çərək notun pauzası.
* Səkkizlik notun pauzası.
* Onaltılıq notun pauzası.
* Otuzikilik notun pauzası.
* Altmışdördlük notun pauzası.

## İstinadlar
Melizm

**Melizm** – ümumiyyətlə melodiyanı gözəlləşdirən əlavə melodik artırmalara deyilir. Melizm işarələri ən çox Azərbaycan musiqisində işlədilir. Qərb və rus klassik musiqisində də çox təsadüf edilir. Bu əlavə melodik artırmaların müəyyən şəkli vardlr.

Musiqidə melizm hələ qədim zamanlardan başlayaraq inkişaf etmişdir. Onların yazılışı müxtəlif olduğu kimi ifa üsulları da müxtəlifdir.

Melizm xüsusi işarələrlə gostərilərək xanənin ümumi olcüsünə daxil olmayan bir neçə kiçik notlardan təşkil olunur. Müasir musiqidə işlənən melizm şəkilləri bunlardır:

* Forşlaq
* Mordent
* Qruppetto
* Trel
* Tremolo
* Vibrato
* Aksent

Digər melizmlər

* Aççakatura
* Şleyfer
* Aspilyasiya
Forşlaq

**Forşlaq** ( — əvvəlki zərbə). Bu melizm iki növ olur: uzun və qısa forşlaq.

## Qısa forşlaq
Qısa forşlaq, qarmağı qısa xətlə cızılmış kiçik şəkildə səkkizlik notdan ibarətdir. İfa zamanı bu xırda not əsas notun vəzni hesabına daxil olur. Qısa forşlaq sadə və mürəkkəb olmaqla iki, üç, hətta dörd və beş kiçik notdan da əmələ gələ bilər. Son zamanlar elə qısa forşlaqlar da yazılır ki, onlar əvvəlki notun hesabına ifa olunur.

## Uzun forşlaq
Uzun forşlaq – Melodiyanın hər hansı əsas səsindən sekunda məsafəsində yuxarıda və ya aşağıda yerləşən köməkçi səslərdən ibarət olur. Uzun forşlaq əsas səsin əvvəlində kiçik not şəklində yazılır və əsas səs ölçüsünün yarısına bərabər olur. Uzun forşlaqı göstərən notun yan xətti həmişə yuxarı şəkildə cizgisiz olaraq yazılır.
Hal hazırda bəstəkarlar uzun forşlaqdan öz əsərlərində istifadə etmirlər.
Pinxos Sabsay

**Sabsay Pinxos (Pyotr) Vladimiroviç** () — sovet heykəltəraşı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1947), Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1960), SSRİ xalq rəssamı (1973), 1-ci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı.

## Həyatı
Pinxos Sabsay Odessa Rəssamlıq Texnikumunu və Peterburq Rəssamlıq Akademiyasını bitirib. 1917-ci ildə Odessa Təsviri İncəsənət İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətə başlayıb.

1918-ci ildə Vladimir İliç Leninin portret heykəllərini, "Əmək" monumental barelyefini yaradıb. 1928-ci ildən başlayaraq Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində dərs deməyə başlayıb. İki il sonra onun Mirzə Fətəli Axundovun abidəsinin açılışı olub. Bakıda monumental heykəllərlə yanaşı, həm də barelyeflərin üzərində işləyib. 1932-ci ildə Sabsay 55 fiqurdan ibarət olan 22 metr hündürlüyündə "İdmandan əməyə və müdafiəyə doğru" barelyefi yaradır. Bu əsər Bakıda İdman Sarayında qoyulub. 1933-cü ildə Bakı Fəhlə Teatrının foyesində onun müəllifi olduğu bir sıra barelyeflər yer alıb. 1937-ci ildə Sabsay Bakı neftçilərinə həsr etdiyi 12 metrlik "Qazma zərbəçiləri" bareyefinin də açılışı baş tutub.

"Neftçi Kaveroçkin", "Rəssam S. Bəhlulzadə", "Neftçi Babayev", "Yazıçı Süleyman Rəhimov", S. Vurğunun mənzil-muzeyi üçün monumental portreti və s. ibarət portretlər qalereyası var. "A. S. Puşkinin portreti" ("Elegiya") onun ən kamil əsərlərindəndir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 23 aprel 1940
* Stalin mükafatı (I dərəcə) — 1942 (Bakıdakı S. Kirov heykəlinə görə)
* "Lenin" ordeni — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı — 24 may 1960
* "SSRİ xalq rəssamı" fəxri adı — 5 oktyabr 1973
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni — 31 iyul 1978
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

## İstinadlar
Mordent

**Mordent** () — Bu melizm iki növ olur: sadə və ikiqat. Sadə mordent iki eyni səs və bir də bunların arasındakı qonşu olan üçüncü səsdən ibarətdir.

İkiqat mordent, əsas səs ilə onun qonşu səsinin iki dəfə təkrar olunaraq, yenə də əvvəlki əsas səsdə qurtarmasından əmələ gəlir.

## İstinadlar
Puent-Nuar

**Puent-Nuar** (fr. Pointe-Niore; hərfi tərcüməsi: "Qara nöqtə") — Afrikada, Konqo Respublikasında eyniadlı əyalətdə yerləşən şəhər. Konqo Respublikasının Brazzavildən sonra ən böyük ikinci şəhəridir. Atlantik okeanının sahilində yerləşir.

Əhalinin sayına görə də şəhər ölkə üzrə ikincidir. 2010-cu ilin siyahıalmasına görə şəhərdə 829.134 nəfər yaşayır. Şəhərdə bir liman, bir hava limanı və 550 km uzaqlıqda olan Brazzavillə əlaqə saxlamağa yardımçı olan dəmiryolu var.

## Tarixi
Fransa müstəmləkəsi dövründə qurulan şəhər fransız qüvvələri üçün salınmışdır. Bu torpaqlara ilk dəfə 1484-cü ildə gələn portuqallar sahildən görünən qara qayalıqlar səbəbi buranı "Qara nöqtə" adlandırmış, daha sonra fransızların gəlişindən sonra uyğun adla — Puent-Nuar ("Qara nöqtə") əvəz olunmuşdur. 1924–1934-ci illərdə Brazzavillə dəmir yolu xətti inşa edilmiş, 1939-cu ildə isə liman istifadəyə verilmişdir.

1960-cı ildə ölkə müstəqillik qazandıqdan sonra şəhər əhəmiyyətli hərbi məntəqəyə çevrilmişdir.

## İnzibati bölgü
Puent-Nuar şəhəri 6 bələdiyyədən ibarətdir:
* Patris Emeri Lumumba *(Şəhərin ən qədim hissəsi, ticarət və idarə mərkəzi)*
* Mvou-Mvou
* Tie-Tie *(Ən çox əhalinin olduğu bələdiyyə)*
* Loandjili
* Monqo-Pakau
* Nqoyo

## Coğrafiya və iqlim
Şəhər Konqo Respublikasının ən cənub-qərbindədir və Atlantik okeanının sahlindədir. Point-Nyor Anqoladan asılı olan Kabinda akklav bölgəsinin şimalındadır.

## Qardaş şəhərlər
*  Havr
*  Nyu Orlean

## İstinadlar
Trel

**Trel** ( — cingildəmək) — melizmlərin ən çox işlənilən növlərindən biri olub, əsas səs ilə onun üst qonşu səsinin mümkün qədər tez – tez növbələşməsini göstərir.
2014-cü il avqust ayında vəfat edənlər

### [[31 avqust]]
### [[30 avqust]]
### [[29 avqust]]
### [[28 avqust]]
*Məmməd Alim — 65 yaşında vəfat edib

### [[24 avqust]]

*Lord Riçard — 90 yaşında vəfat edib

### [[23 avqust]]
*Albert Ebosse — 24 yaşında öldürülüb.

### [[22 avqust]]
*Ələddin Əhmədov — 62 yaşında vəfat edib.
*Elman Araslı —

### [[22 avqust]]
*Cavad Heyət — 89 yaşında vəfat edib.

### [[11 avqust]]

* Robin Vilyams — 63 yaşında intihar edib.

## İstinadlar
2014-cü il sentyabr ayında vəfat edənlər

### 30 sentyabr

* İradə Rövşən — vəfat edib.

### 20 sentyabr
* Şərəf Taşlıova — 76 yaşında Ankarada vəfat edib.

### 17 sentyabr
* Qədir Süleymanov — 97 yaşında Fransada vəfat edib.
* Eldar Axundov — 65 yaşında Bakıda vəfat edib.

### 12 sentyabr
* Tamilla Mahmudova — 83 yaşında vəfat edib.

### 10 sentyabr
* Riçard Kil — 74 yaşında vəfat edib.

### 4 sentyabr
* Əlfəddin Abdullayev — 85 yaşında vəfat edib.
* Coan Riverz — 81 yaşında vəfat edib.

### 1 sentyabr

## İstinadlar
Konte karandaşı

**Konte** — fransız təbaşirinin bir növü.

Gil, su və rəngləyici maddədən ibarətdir. Bu tərkib hissələr preslənir və bişirilir.

Aşağıdakı rəngləri vardır:
* sangina
* sepiya
* bistr
* ağ
* qara

Konte karandaşı kaolin (gil) və rəngləyici maddədən hazırlanmış rəngli karandaşlardan fərqlənir.
Ceyms Pyurfoy

**Ceyms Brayn Mark Pyurfoy** (; ) - Britaniyalı aktyor. Onun tanınmış filmləri 2009-cu ildə çəkilmiş fantastik janrlı *Solomon Keyn* filmi, Mark Antoni rolu ilə HBO kanalında yayımlanmış *Roma* teleserialı eləcə də Coe Karroll rolu ilə *Təqib* teleserialıdır.
## Həyatı
Ceyms 1964-cü ildə Britaniyanın cənub-qərbindəki Somerset qraflığının Tonton şəhərində dünyaya gəlib. Antoni Cetuind və Şirli Pyurfoyun böyük oğludu. *Sherborne School* məktəbini "Səviyyə-O" ilə bitirib. Daha sonra o, gecə məktəbinə daxil olur və "Səviyyə-A" ilə məktəbi başa vurur. "Central School of Speech and Drama" adlı aktyorluq məktəbinə daxil olmazdan əvvəl bir müddət "Yeovil District Hospital NHS Foundation Trust" xəstəxanasında çalışıb.
## Kariyerası
Ceymsin peşəkar rollarına Romeo rolu ilə Lizerhiddə *[[Romeo və Cülyetta]]*, Ualter rolu ilə Riverside Studios-da *Merri Morqan* və Alan Stranq rolu ilə *Equus* tamaşaları daxildir.

## Şəxsi həyatı
Ceyms rəsmi olaraq rejissor və prodüser Cessika Adams ilə evlidir. Bu nigahdan onun Rouz adlı qızı var. Keçmiş həyat yoldaşı aktrisa Holli Eirddən isə Cosef adında bir oğlu var.

O həmçinin *Yeovil Town* futbol klubunun tərəfdaşıdır.

## Filmoqrofiya
### Film

## Televiziya
### Serial

### Radio

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Aktyorun rəsmi saytı
Polis (dəqiqləşdirmə)

**Polis**

*Polis ( — "şəhər") — Qədim Yunanıstan və Qədim Roma üçün səciyyəvi olan cəmiyyətin xüsusi təşkili forması
*Polis — hüquq-mühafizə orqanı, ictimai asayişi qorumaq üzrə dövlət xidməti sistemi.
*Polis (,  sözündən) — sığorta müqaviləsinin bağlanmasını təsdiq edən və sığortaçı tərəfindən sığortalıya təqdim edilən sənəd.

## Həmçinin bax
*Meqapolis
*Metropolis
Uzunmeyvəli böyürtkən

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Gürcüstanda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Quba rayonunun dərələrində və meşə kənarlarında yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. LC.

## Bitdiyi yer
Aşağı və orta dağ qurşağında meşə və yol kənarınd çay, bulaq yaxınlığında yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə alçaqboylu koldur. Bitkinin birillik zoğları qövsvarı əyilmiş, uzun tüklü və düz və ya zəif əyilmiş tikanlıdır. Yarpaqları iri olub 5 yarpaqcıqlıdır. Yarpaqcıqların alt hissəsi ağımtıl keçətük-lüdür. Yarpaqlarının ucu sivri olub ikiqat mişardişlidir. Yarpaqcıqları 11-14 sm uzunluğunda, 7-9 sm enində ola bilir. Çiçəyinin oxu tilli, olub üzəri tikanlıdır. Çiçəkləri iri, 1 və ya 3 çiçəklidir. Meyvəsi uzunsov silindr şəkillidir. Meyvənin toxumları çox xırdadır. Bitki may ayında çiçək açır, avqust ayında isə meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gürcü böyürtkəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Qafqazda (Gürcüstan) təbii halda yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Altıağac ətrafında şərq tərəfdə meşə kənarında, kolluqlarda təbii halda rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. VU D2.

## Bitdiyi yer
Aşağı və orta dağ qurşağında meşə və yol kənarında, nəmli yerlərdə yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
İllik budaqları tilli, keçətüklü, üzərində qeyri-bərabər, qaidədən basıq və oraqvaı əyilmiş tikanlıdır. Yarpqları barmaqvarı 5 yarpaqcıqlıdır. Yarpaqcıqlar tikanlı saplaqlı, üzəri tüksüz, altdan nazik ağ, keçətüklü, axırıncı bir qədər rombşəkilli, uzunsaplaqlı, ucu sivridir. İyun-iyul aylarında çiçək açır. Çiçək saplağı tikanlıdır. Çiçək açan zaman aşağı qatlanır. Meyvəsi yaxşı inkişaf edir. May ayında çiçək açır, iyun-iyul aylarında meyvəsi yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hirkan böyürtkəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
İranda təbii arealına rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda Talış bölgəsində təbii halda rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. VU D2.

## Bitdiyi yer
Lənkəran rayonunda düzən və dağlıq sahələrdə, meşə və yol kənarlarında kolluqlarda rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 2 m-ə çatan alçaqboylu koldur. Çiçək açan budaqlar aydın tilli, üzəri sıx tüklü, enli qaidəli, uzunəyilmiş tikanlıdır. Meyvə verən budaqları tilli, üzəri sıx tükcüklü və əyilmiş, nisbətən uzun tikanlıdır. Yarpağı 3–5 yarpaqcıqdan ibarət olub, qısa saplaqlıdır. Ucdakı yarpaqcıqlar enli tərs yumurtavarı, dəyirmi və ya pazvarı qaidəli, üstdən tüklü, altdan boz keçətüklü, kənarları qeyri-bərabər, iki qat mişardişlidir. Çiçəkləri qısa saplaqlı, iri, aşağıdan keçə tükcüklü, kasa yarpaqcaqlar ilə örtülüdür. Ləçəkləri ağımtıl rəngli, enli, tərs yumurtavarıdır. May ayında çiçək açır, iyun-iyul aylarında meyvəsi yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Buş böyürtkəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Qafqazın hər yerində və Türkiyədə təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Quba, Qusar rayonları ərazilərində rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. NT.

## Bitdiyi yer
Meşənin yuxarı hissəsi, subalp çəmənliyi fıstıq meşəliyində dərəli və qayalı açıq yerlərdə bitir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı çox geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 1 m-ə çatan кoldur. Torpağa az tələbkar və işıqsevəndir. Budaqları düz yönəlmiş, silindrvarı, cavan budaqların üzəri tündqırmızıya çalan bozumtul ləkəli və seyrək, qısatüklü, tək-tək qırmızı tikanlıdır. Bir kökdən bir neçə dikdayanan gövdə çıxır. Gövdəsi seyrək tükcüklü olmaqla pas rəngli ləkəlidir. Yarpaqları 3–5 yarpaqcıqdan ibarət olub, uzun saplaqlıdır. Çiçəkləri qısa saplaqlı, ləçəkləri ağ rənglidir. Meyvəsi şirin turşməzə və şirəli, qırmızımtıl rənglidir. Yuxarı dağ zonasında meyvəsinin yetişməsi sentyabr ayına təsadüf edir. May iyun aylarında çiçəkləyir və iyul-avqust aylarında meyvəsi yetişir.

## Çохalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daхil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pontika yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Azərbaycanda, Orta Asiya Respublikalarında, Türkiyə, İraq və İranda yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Zaqatala-Balakən və Naxçıvan MR (Babək, Şahbuz) ərazilərində dəniz səviyyəsindən 800–2000 m yüksəkliklərdə təbii halda rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. EN A1abc; Bb(i, ii).

## Bitdiyi yer
Quru, əsasən daşlı, bəzən yamaclarda tək ağaclarla bitir, bəzən kiçik kolluqlar əmələ gətirir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 6–10 m-ədək olan, enli çətirli ağacdır. Budaqları tünd boz, illik budaqları və zoğları tükcüklüdür. İynələri yoxdur. Yarpaqları möhkəm, göyümtül yaşıl; alt yarpaqları tərs yumurtavarı, çox vaxt uzunsov, ucu iridişli və ya üç hissəli, yuxarı yarpaqların uzunluğu və eni 4,5–6,5 sm, rombvari və ya enli tərs yumurtavarı, bünövrəsi enli, dərin 5 bölümlü, çox vaxt 3 yerə bölünmüş orta hissəli və ya yeddi yerə bölünmüşdür. Qanadları əsasən uzunsov, onların uzunluğu çox vaxt enindən 3 dəfə çox, kənarları bütöv, ucunda 1–4 iri dişlidir. Bəzi fərdlərdə bütün yarpaqları üç qanadlıdır. Saplağının uzunluğu 1–1,5 sm-dir. Çiçək qrupları yığcam, diametri 3–5 sm, 8–14 çiçəkli, tükcüklü oxlu və uzunluğu 3–7 mm olan çiçək saplaqlıdır. Çiçəklərin diametri 1,5–2 sm olub kasayarpaqları enli üçkünc, biz, meyvələrində əyilmişdir. Erkəkcikləri 20, ağ tozluqludur. Sütuncuqları 2–3-dür. Meyvələri 1–2 ədəd olub diametri 15–28 mmə qədər olur və rəngi sarı, yaşıl narıncıdan narıncı sarıyadək, bəzən qırmızımtıl olur. Çəyirdəkləri 2–3 ədəd, birinci halda hamar üst tərəfi, ikincidə küt, üç hissəlidir. Mayda iyulda çiçəkləyir. Sentyabrda meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qafqaz yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Cənubi Qafqaz üçün endemik bitkidir.

## Azərbaycanda yayılması
Talış, Gədəbəy (Qalakənd), Qazax, Daşkəsən, Cəbrayıl, Naxçıvan MR-in Ordubad rayonu ərazilərində rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın endem bitki növüdür. CR A2abc; C1.

## Bitdiyi yer
Orta dağ qurşağına qədər daşlı-qayalı kolluqlu yamaclarda, dərələrdə, açıq yerlərdə bitir.

## Təbii ehtiyyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2-3, bəzən 5 m-ədək olan koldur. Bəzən bitkinin hündürlüyü 7 m, gövdəsinin diametri 18 sm-ə qədər ola bilir. Budaqları tünd-qonur, boz xallıdır. Zoğları çılpaqdır. Iynələri yoxdur və ya uzunluğu 0,5-2,5 sm olan qoltuq və yarpaqlı iynələri olur. Yarpaqları enli yumurtavarı, tutqun, üstüparlaq yaşıl, alt tərəfi bir az açıq, seyrək tükcüklü, sonradan çılpaqdır. Çiçəkləyən zoğlarında alt yarpaqları tərs yumurtavarıdan uzunsova qədər, ensiz bünövrəli, kənarları təxminən bütöv və ya iri dişli olur. Yuxarı yarpaqların uzunluğu 6 sm-ədək, eni 6-6,5 sm-ədək, enli yumurtavarıdan yumruyadək ola bilir. Yarpaqların bünövrəsi kəsikli və ya yumru, beş və ya yeddi yerə bölünmüşdür. Yarpağın bölünmüş hissələri əsasən enli, bəzən ensiz, alt yarpaqlar yuxarıdakılardan iri, hamısının ucu bizdir. Steril zoğların yarpaqlarının uzunluğu və eni 6-6,5 sm, yumurtavarı, yeddi yerə bölünmüş və çox vaxt ensiz, kənarları iridişli və kəsilmişdir. Çiçək qrupları uzunluğuna görə təxminən yarpaqlara bərabər, 5-15 çiçəkli olub çılpaqdır. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 3–18&nbsp;mm-ə çatır və kasayarpaqları enli, yumurtavari üçkünc, ucu daralmış və ya tədricən uzanmışdır. Çiçək tacının diametri 2 sm-ədək olur və erkəkciklərinin sayı 17-20 ədəd ola bilir. Sütuncuqları 2, bəzən 1 və ya 3-dür. Meyvələri qısa ellipsvari, diametri 10–13&nbsp;mm, tünd al qırmızı, yetişmişləri qara bənövşəyi, açıq nöqtəli və sarı bətlidir. Çəyirdəkləri əsasən 2-dir. May ayında çiçəkləyir, oktyabr ayında isə meyvəsi yetişir. Yetişdikdə meyvəsi bənövşəyi qara rəngli olur.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dmitri Nazarov

**Dmitri Valentin oğlu Nəzərov** () — Azərbaycanlı futbolçu. Almaniyanın 3-cü Liqa təmsilçisi "Ertsqebirqe Aue" komandasında çıxış edir.

Dimitri Nazarov həmçinin 2014-cü ildən Azərbaycan yığmasının uğurları üçün çalışır. Azərbaycan yığmasında 40 oyunda meydana daxil olan Dimitri Nəzərov 8 qol vurub.

## Həyatı
Dimitri Nəzərov 4 aprel 1990-cı ildə Qazaxıstanın Tayınşa şəhərində anadan olub. Babası əslən azərbaycanlı olan Dimitri Nəzərov, 1 yaşı olanda ailəsi ilə birgə Almaniyaya köçüb.

## Komanda karyerası

### Karlsrue FK

## Nəticələri

## Azərbaycan yığması karyerası
2014-cü ilin may ayında Dimitri Nəzərov, Berti Foqts tərəfindən Amerika Birləşmiş Ştatları ilə oyun üçün Azərbaycan yığmasının heyətinə çağırıldı. 27 may 2014-cü ildə ABŞ-yə qarşı baş tutan yoldaşlıq oyununda, 60-cı dəqiqədə Vaqif Cavadovun əvəzinə meydana daxil olaraq Azərbaycan yığmasında debüt etdi.

Dimitri Nəzərov 9 sentyabr 2014-cü ildə Bolqarıstana qarşı keçirilən UEFA Avro 2016-nın seçmə mərhələ oyununda 35 metrədən möhtəşəm qol vuraraq Azərbaycan yığmasında birinci qolunu vurdu.

2015-ci ildə Dimitri Nəzərov UEFA Avro 2016-nın seçmə mərhələsində Malta ilə baş tutan və Serbiyaya qarşı keçirilən yoldaşlıq oyunda qol vurdu.

10 oktyabr 2015-ci ilin tarixində Dimitri Nəzərov dörd qat Dünya Çempionu olan İtaliya yığmasında qarşı keçirilən oyunda qol vurdu. Bu qol Azərbaycan yığmasının Bakı Olimpiya Stadionunda vurulan birinci qolu idi.

Dimitri Nəzərov Azərbaycan yığmasında son qolunu 2016-cı ildə Kanada yığmasına qarşı keçiriən yoldaşlıq oyununda vurub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* AFFA-nın rəsmi saytında Dmitri Nazarov
Kuznetsov quşarmudu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiya (Dağıstan), Gürcüstan, Ermənistan, Balkan ölkələri, Livan, İran və Türkiyədə təbii arealları vardır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 4–5 m-ə çatan alçaqboylu koldur. Yarpağı sadə, enli, tərs ellipsvarı olub, qaidə hissəsi azacıq pazvarıdır. Üstdən çılpaq, altdan sıx keçə tükcüklüdür. Yarpaqlarının uzunluğu 6-12 sm arasında ola bilir. Yarpaqlarının kənarı ikiqat mişardişlidir. Meyvələri yumrudur. Çiçək saplağı tüklüdür. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabrda isə meyvəsi yetişir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda Quba, Şəki rayonlarında (Köynük kəndi) yuxarı dağ meşə qurşağında qayalıq yerlərdə təsadüf edilir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növlərindən biridir. VU B1 ab (ii,iii) + 2 ab (iii).

## Bitdiyi yer
Yuxarı və orta dağ qurşaqlarında fıstıq meşələrində, seyrək meşələrin kənarlarında cənub yamaclarda təsadüf edilir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nü (janr)

**Nü** () — bu incəsənət janrı  insanın çılpaq bədəninin gözəlliyini göstərir.

## Həmçinin bax
*Veneranın doğulması (Botiçelli)
*Veneranın doğulması (Kabanel)
*Veneranın doğulması (Buqro)
Peyzaj

[thumbnail|Albrext Altdorfer: [Dunay, Qala Vert ilə mənzərə]]
**Peyzaj** (, *pays* - ölkə) ya da **Mənzərə** ()— təsviri incəsənətdə landşaftın, təbii mənzərənin rəsmi.
Dənizin tabloda əks olunduğu mənzərələr isə "marina" adlanır, onu çəkənlər isə "marinist".

## İtalyan mənzərə simvolizminin öncüləri
İtalyan mənzərə simvolizminin erkən öncülərindən biri olaraq bu gün Francesco Filippini (1853–1895) tanınır. O, Brescia və Milan arasında fəaliyyət göstərmiş və əvvəlcə post-skapilyat natüralizmi ilə əlaqəli olmuşdur. Filippini rəsmi olaraq simvolist hərəkata qoşulmamış olsa da, 1882-ci ildən etibarən dərin atmosferli və konseptual yeni bir təsvir dili inkişaf etdirmişdir. Bu dil aşağıdakı elementlərə əsaslanır:

* insan fiqurunun mənzərəyə təkcə hekayəvi deyil, emosional və struktural bir element kimi daxil edilməsi;
* işığın təsviri vasitə kimi deyil, psixoloji agent kimi işlənməsi;
* mənzərənin görünən ilə zehni, maddə ilə yaddaş arasında bir *eşik* kimi qavranması;
* əsasən boz, gümüşü və tünd tonlarla məhdudlaşdırılmış soyuq bir palitra.

Bu xüsusiyyətlər, məsələn, *[[Verso sera]]* (1888) kimi əsərlərdə açıq şəkildə görünür və İtalyan simvolizminin əsas mövzularını qabaqlayır. Filippini, Umberto Boccioni’nin erkən pre-futurist dövrünə birbaşa təsir göstərmişdir.

Filippini bu gün İtalyan rəssamlığında mənzərəni artıq sadəcə təsvir deyil, daxili bir baxışın daşıyıcısı kimi təqdim edən ilk sənətkar kimi qiymətləndirilir; o, XIX əsr natüralizmi ilə XX əsr simvolist vizionu arasında bir körpü rolunu oynayır.

## Azərbaycanlı peyzajistlər və əsərləri:
*Səttar Bəhlulzadə (1909-1974) - "Suraxanının qədim odları" (1971), "Gülüstan" (1965), "Qızbənövşəyə gedən yol" (1953), "Göyçay" (1972), "Bilgəh" (1962), "Torpağın arzusu" (1963) və s.,
*Bəhruz Kəngərli (1892-1922) - "Türbə" (1919), "Naxçıvan, Sınıq minarəli məscid" (1920), "Nuhun məzarı" (1921), "Naxçıvanda rus kilsəsi" (1920), "Atabəyin türbəsi" (1919) və s.,
*Nəcəfqulu İsmayılov (1923-1990) və b.

## İstinadlar
Akaki Çxenkeli

**Akaki Çxenkeli** () — Gürcü marksist dövlət xadimi, Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasını yeganə baş naziri.

## Həyatı və fəaliyyəti
1874-cü ildə Tiflis quberniyasının Xoni şəhərində, əsilzadə ailəsində doğulmuşdur. Kiyev Universiteti, Berlin Universitetində və Londonda təhsil almışdır. Hüquqçu və ədəbiyyatçı idi. 1898-ci ildə sosial demokratiya hərəkatına qoşuldu və 1903-cü ildə menşevik oldu. Rusiyada 1905-1907-ci illər inqilabında iştirak etmiş və həbs olunmuşdur. Rusiya imperiyası IV Dövlət Dumasına Batum oblastından, Qars oblastından və Suxumi diyarından seçilmişdir.

### Fevral inqilabından sonra
Fevral burjua-demokratik inqilabından sonra Xüsusi Cənubi Qafqaz Komitəsi elan edilmiş, Akaki Çxenkeli də qurumun daxili işlər komissarı olmuşdur. Trabzon sülh konfransında Gürcü deleqasiyasına liderlik edən Çxenkeli 9 apreldə seymin, daha sonra isə Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının hökumət başçısı və xarici işlər naziri olmuşdur. Gürcüstan Demokratik Respublikası elan ediləndən sonra isə daxili işlər nazirliyinə gətirilmiş, 1919-cu ildə deputat olmuşdur. 1921-ci ilin yanvarı Parisdə səfir olan Çxenkeli Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının elan edilməsindən sonra bir daha Gürcüstana qayıtmamışdır. 1959-cu ildə, Parisdə vəfat edib.

## Ailəsi
24 iyul 1880-ci ildə Suxumidə Makrine Turkia ilə evlənmişdir. 1 iyul 1905-ci ildə oğlu Aleksi (1904–1985) doğulmuşdur. Uşka Çxenkeli və Kita Çxenkelinin böyük qardaşıdır. 2005-ci ildə nəvələri Tamara və Qivi Mixail Saakaşvilidən ölkələrinə qayıtmaq üçün icazə istəmişdilər.

## Mükafatları
Fransanın "Ləyaqətə görə" hərbi ordeni ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Qay Le Strenc

**Qay Le Strenc** (d. Hunstanton, Norfolk, 24 iyul 1854; ö. Kembric, 24 dekabr 1933) — ingilis şərqşünas.

## Həyatı

Henry LEstrange Styleman adlı bir atanın oğlu olaraq Hunstantonda doğuldu; 1875-ci ildə məhkəmə qərarıyla Styleman soyadını buraxdı. Həyatının böyük bir qismını İngiltərə xaricində keçirən Qay le Stranc, Parisdə olduğu bir sırada Julius Mohlun təsirində qalaraq İrana və Fars ədəbiyatına ilgi duymağa başladı. Bu arada Stanislas Guyardın Ərəb dili dərslerine devam edib bu dili dilçi düzeyinde öyrenmeyi başardı. 1877-1880-ci illərini dilini və mədəniyyətini daha yaxşı öyrənmək amacıyla İranda keçirdi. Daha sonra Kembricdə yerləşdi və əsərlərinin çoxunu burada yazdı. Kiçik yaşdan bəri görmə pozuqluğu olan Guy le Strange, 1912-ci ildən etibaren görmə yetənəyini itirmə nöqtəsinə gəldiysə də, çalışmalarına şövqlə davam etdi.

Qay Le Strenc 23 dekabr 1933-cü il tarixinde Floransada (İtaliya) öldü.
Blokbaster filmlər

Studiyalar diqqətini gəlir əldə etmək üçün hər il hədsiz dərəcədə bahalı filmlər buraxmağa yönəltmişdilər. Belə filmlər hər biri xeyli pula başa gələn mənzərə, güclü aktyorlar və istehsalat dəyərinə əsaslanırdı. Blokbasterlər, əsasən, məşhur aktyor və geniş tamaşaçı kütləsi cəlb etmək üçün kütləvi reklamdan asılıdır. Uğurlu blokbasterlər ona sərf olunan dəyər geri qazanmaq və çoxlu gəlir əldə etmək üçün kifayət qədər çox tamaşaçı cəlb edir. Belə filmlər ciddi uğursuzluq riski daşıyırlar və əksər studiyalar il ərzində həm yüksək, həm də aşağı nəticə əldə edən blokbasterlər buraxırlar. Bu dövrdən olan rekord qırmış filmlərə "Gələcəyə dönüş" (Back to the Future), "Beverli Hillz polisi" (Beverly Hills Cop), "Altıncı hiss" (The Sixth Sense), "Titanik" (Titanic), "Yağış adam" (Rain Man), "Yaşıl mil" (The Green Mile), "Ulduz müharibələri: Birinci mərhələ — Fantom təhlükəsi" (Star Wars: Episode I – The Phantom Menace), "Nyu York şəbəkələri", "Keçmişi olmayan adam" (The Man Without a Past) daxildir. Bu şəkildə çəkilən filmlərdə adətən aktyorluq baxımından yüksək peşəkarlıq qabiliyyəti, rejissorluq, ssenaristlik və filmlə bağlı olan digər detallara xüsusi diqqət yetirilir və yaradıcılıq və yeniçiliyə əsaslanır.

## Həmçinin bax
* Hollivud
* Müstəqil film
Nara qalası

**Nara qalası** — Çanaqqalaya 6&nbsp;km uzaqlıqda olan Osmanlı qalası. Tikintisinə III Səlimin dövründə başlanmış, II Mahmudun dövründə başa çatdırılmışdır. Divarlarında antik Abidos Şəhərinin qalıqlarından istifadə edildiyi bildirilir.

Qala, Boğazın müdafiəsi və İstanbula gedən gəmilərin son idarələrinin edilməsi məqsədiylə inşa edilmişdir. Qalanın inşasına III Səlim zamanında 1805-ci ildə başlanmış, II Mahmud zamanında 1807-ci ildə tamamlanmışdır. Qalanın ətrafında olan qala bürcləri və qala qapısı isə 1817-1818-ci illərdə başa çatdırılmışdır. Qala silah-sursat anbarı, xarici divar və müşahidə etmə qülləsi bölmələrindən ibarətdir. İç Qala 9 mt yarıçapında, 840 kvadrat metr, 6 bucaqlı dairəvi bir binadır. Divar qalınlığı 2 mt, hündürlüyü 9 m-dir. Qalada olan 10 pəncərə, bağlı mazgal olaraq və müşahidə etmə məqsədləri üçün istifadə edilmişdir. Qala divarlarının qalın və ventilyasiya sisteminin orijinal olması, həm də sığınacaq olaraq da istifadə edildiyini göstərir.

## Mənbə
http://www.canakkaleili.com/nara-kalesi.html
Edvard Beneşin villası

**Edvard Beneşin villası** və ya **Prezident evi** () — Çexoslovakiyanın ikinci prezidenti Edvard Beneşə məxsus olmuş Praqa qəsrinin yaxınlığındakı Kral bağında yerləşən binadır.

Möhtəşəm Kral bağı Praqada XVI əsrdən mövcuddur. Burada Mərkəzi Avropada nadir rast gəlinən ağac və ekzotik bitkilər yetişdirilirdi. 1731-ci ildə parkın qərb hissəsində, Kraliça Annanın intibah dövrünə aid yay sarayının yaxınlığında, tropik floranın inkişaf etdirilməsi üçün oranjereya kompleksi tikilmişdi. Yüksək barokko üslublu bina K.İ.Dintsenhoferin layihəsi əsasında yaradılmışdır.

1938-ci ildə oranjereya Edvard Beneşin iqamətgahının tərkib hissəsinə çevrilmişdi. Prezident binanın yerləşdiyi ərazini və onun pəncərəsindən gözəl bağa açılan mənzərəni çox bəyənmişdi. Mövcud qədim oranjereya binasına üçbucaq frontonlu və eyni üslubda sadə fasadları olan iki mərtəbəli fligel əlavə edilmişdi. Beləliklə, yeni əlavələr zərif görünüşlü barokko korpusunu ahəngdar şəkildə tamamlayır. Villanın tikintisinə Praqa qəsrinin və Hardçanı rayonunun baş memarı Pavel Yanak rəhbərlik edirdi.

Bu ev 1938-89-cu illər ərzində sosialist Çexoslovakiya Prezidentlərinin rəsmi iqamətgahı olmuşdur. Təhlükəsizlik səbəblərindən həmin illərdə Kral bağının böyük bir hissəsi bağlanmışdı - yalnız Yay sarayının qarşısında olan kiçik bir sahə ictimaiyyət üçün açıq qalmışdı.

Dəyişikliklər yalnız Vatslav Havelin prezidentliyi dövründə baş vermişdir - Prezident öz şəxsi evini rekonstruksiya edən zaman, bir neçə ay bu villada yaşamışdır. Vatslav Klaus da bu iqamətgahda yaşamaqdan imtina edir. 1990-cı ildən, Kral bağı mövsümi rejimində ictimaiyyət üçün açılmışdır. İndi hər bir insan Prezident evini görə və onun fonunda şəkil çəkdirə bilər.
## Xarici keçidlər

* Президентский домик на сайте Прагагид
* Президентский домик: фото, описание (Prezidentsky domek)
* Fotogalerie k článku Kouzlo pražských zahrad - Prezidentský domek
İsa Abdullayev

**İsa Abdullayev** () — Azərbaycan alimi, texniki elmlər doktoru (1992), professor (1993), Əməkdar elm xadimi (2000), Lütfi-Zadə adına Beynəlxalq Müasir Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1999), ADNA İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması fakülətsinin dekanı.

## Həyatı
1963-cü ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş və Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olmuş və 1968-ci ildə *İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması* faklütəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1969-cu ildə aspiranturaya daxil olmuş və 1973-cü ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. İsa Abdullayev pedaqoji-elmi fəaliyyəti həmişə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası ilə bağlı olmuşdur. O, burada assistent, dosent və avtomatika, telemexanika və elektronika kafedrasının müdiri işləmişdir. 1992-ci ildən doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib texnika elmlər doktoru alimlik dərəcəsi, 1993-cü ildə isə professor elmi adını almışdır. *İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması* fakülətsinin dekanı olub.

İsa Abdullayevin elmi fəaliyyəti, təkcə Azərbaycanla məhdudlaşmayıb. 1979–1980-cı illərdə o, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Pensilvaniya ştatında yerləşən Pensilvaniya Universitetində *Fulbrayt fondunun* təsis etdiyi IREX (Beynəlxalq elmi tədqiqatlar mübadiləsi) proqramı üzrə xarici həmkarları ilə elmi tədqiqat işləri aparmışdır.

1986–1987-ci illərdə isə Çinin Xarbin Universitetində mühazirələr oxumuş, dəfələrlə Beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxışı etmişdir. Professor İsa Abdullayev bir monoqrafiyanın, 100-dən artıq elmi məqalə və məruzənin, 30 ixtira və patentin, 8 dərs vəsaitinin müəlifidir. Elmi işlərinin böyük əksəriyyəti siqnalların rəqəmli işlənməsi və elektronika sənayesi məhsullarının keyfiyyətinə nəzarət və idarəetmə üçün avtomatlaşdırılmış sınıq-diaqnostika sistemlərinin yaradılması problemlərinə həsr etmişdir. Onun rəhbərliyi altında 10 nəfər elmlər namizədi yetişmişdir.

## İstinadlar
Moisey Vaynşteyn

**Moisey Rubinoviç Vaynşteyn** () — azərbaycanlı yəhudi bəstəkar, konduktor.

## Həyatı
1906-cı ildə Bakı quberniyasında anadan olmuşdur. 1930-cu ildə Musiqi Texnikumunu bitirmiş, 1934-cü ildə isə konservatoriyanın məzunu olmuşdur. Bakı Gənclər teatrında (1928-1931), Qırmızı Ordu Teatrında (1931-1933) və Sanitar Mədəniyyət Teatrında (1933-1934) dirijor işləmişdir. 1934-1937-ci illər arası Azərbaycan Dövlət Radiosunda musiqi direktoru, 1939-1940-cı illərdə Azərbaycan SSR İncəsənət aparatının musiqi şöbəsinin müdiri olmuş, 1940-1941ci illərdə Filarmoniyada işləmişdir.

## Əsərləri
Əsasən teatr və opera üçün musiqi yazmışdır. Əsərləri:
* «Sulamif» (Mixail Kriştul ilə birlikdə, 1937)
* «Siqnal» (Mixail Kriştul ilə birlikdə, 1941)
* Veniamin Kamerinin əsərləri əsasında «Mişa, Maşa və Kaşey» uşaq operası (1943)
* «Əkin sahəsi zərbəçiləri» (1930)
* «Fra Edhenio» (1931)
* «Sülh mələyi» (1932)
* «Tacir Kaşanikovun mahnısı» (Mixail Kriştul ilə birlikdə, 1940)
* «Pioner dəsti» (1940)
* Simfoniya (1940)
* «Seyran» hekayəsinə aimfoniya (Mixail Kriştul ilə birlikdə)
* Violançel orkestri üçün simfoniya (1955)
* 4 Azərbaycan xalq mahnısının fortepiano və skripkaya uyğunlaşdırılması (1938)

## Ailəsi
Olqa Belyavska ilə evlənmişdir. Oğulları:

* Leonid Vaynşteyn - bəstəkar.
* Kim Vaynşteyn - mühəndis, Harri Kasparovun atası.

## İstinadlar
Daşkörpü (Skopye)

**Daşkörpü** — Fateh körpüsü və ya Fateh Sultan Mehmet körpüsü Vardar çayı üzərində, Skopye şəhər mərkəzində yerləşən tarixi Osmanlı körpüsü. Skopyenin rəmzlərindən biri hesab olunur.

## Memarlıq
Körpü qatı daşdan ibarət olan bloklardan və 12 ədəd yarım yay kəmərə bağlanan sabit, qatı sütunlardan ibarətdir. Tikinti, 214 metr uzunluğa və 6 metr genişliyə malikdir. Körpünün ortasında olan kitabə hissəsi yenidən tikilmişdir.

1451-1469-ci illərdə II Mehmetin himayəsi və nəzarəti altında inşa edilmişdir.

Bəzi qaynaqlara görə körpü Memar Sinan tərəfindən inşa edildiyi deyilməkdədir. 13 kəmər gözü yəni 12 kəməri olan körpünün kəmər Açılış isə mərkəzə doğru genişlənməkdə və yüksəlməkdədir. Körpünün ümumi uzunluğu 220 metrdir. Kəmər Açılış baxımından ən kiçik açıqlıq 4,05 metr ən böyük açıqlıq isə 13,48 metrdir.

## Tarixi
1451-1469-ci illərdə Fateh Sultan Mehmetinn hakimiyyəti döründə inşa edilən körpü tarixdə bir neçə dəfə ziyan görmüş və təmir edilmişdir. 1555-ci ildəki böyük zəlzələdə ziyan gördüyünə dair tarixi dəlillər olduğu deyilmişdir. Bu zəlzələdə körpünün 4 sütunu ağır ziyan yaşamışdır.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə, 1944-cü ildə faşistlər tərəfindən körpüyə partlayıcı yerləşdirilmişdir. Skopyenin xilas olmasıyla, partlayıcılar sökülmüşdür.

1689-cu ildə bu körpüdə Kumanova hökümdarı Karpoş adlı birinin asıldığı iddia edilmişdir.

## Şəkillər


Skopje old tykish bridge on Vardar river in 1909.jpg|Osmanlı dövrü sonlarında körpü (1909)
Skopski Kameni Most stara.jpg|Körpü və çevrəsinin 1920-ci ildəki vəziyyəti
Skopje-kamen-most.jpg|Körpünün ortasında yerləşən kitabə hissəsi Osmanlı dönəmindəki orijinal halını qismən qorumaqdadır.
Stone bridge in Skopje.jpg|2000-ci ilin başlanğıcında körpü və yaxın çevrəsi



## Xarici keçidlər
*uskup.com
Qanuni Sultan Süleyman Körpüsü

**Qanuni Sultan Süleyman Körpüsü** — İstanbulun Böyükçəkməcə ərazisində olan, Büyükçəkməcə ilə Memarsinan arasında yer alan tarixi körpü.

İstanbulu Avropaya bağlayan tarixi ticarət yolu üzərində, Büyükçəkməcə gölünün Mərmərə dənizi ilə birləşdiyi nöqtədə inşa edilmişdir. Memar Sinan tərəfindən inşa edilən körpü, İstanbula 36&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir. Qanuni Sultan Süleyman (1520-1566) Zigetvar Səfərinə çıxarkən, ordunun, Büyükçəkməcə Gölü ilə dənizin birləşdiyi bu nöqtədən sallarla qarşıya keçməkdə çox çətinlik çəkdiyinə görə buraya körpü tikilməsini əmr etmişdir. Ancaq Qanuni Sultan Süleyman, Zigetvar şəhərinin mühasirəsində vəfat etdiyi üçün körpü, oğlu II Sultan Səlim zamanında, 1567-ci ildə tamamlanmışdır.

Körpünün girişindəki turistlik sahə içərisində Sokullu Mehmet Paşa Məscidi, Kurşunlu Han və Qanuni Sultan Süleyman çeşməsi də yer almaqdadır.

Memar Sinanın "Körpü, əsərlərimin içərisində şahəsərimdir." dediyi bu körpü, 636 metr uzunluğunda, 7,17 metr genişliyindədir. 4 ayrı hissədən və 28 kəmərdən ibarət olan körpünün tikintisi əsnasında, gölün suları böyük tulumbalarla boşaldılaraq, 40.000 m³ daş istifadə edilmişdir. Körpü 1986-1989-cu illər arasında bərpa edilən körpü bölgənin simvoludur.

## Xətt ilə tarix yazılması

Körpünün ortasında ağ mərmər üzərində "Karahisarlşlm jıhııjıultan Səlim Xan" adına olduğu bildirilən bir tarix döşəmə yazısı var:
"Dedi Târihin huda ol zaman
Yapdı âb üzrə bu Cisr Səlim Xan il 957
Eyledi kamil Süleyman körpüsü Sultan Səlim "

Körpünün 1567-ci ildən etibarən xərci 114.073.850 axçadır.

## Həmçinin bax
 
*Qanuni Sultan Süleyman bulağı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*http://www.buyukcekmece.gov.tr/?f=Turizm&id=1&title=Buyukcekmece-Kanuni-Sultan-Suleyman-Koprusu