open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hacıhüseynli bələdiyyəsi

**Hacıhüseynli bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunda bələdiyyə.

## Tarixi
1999-cu ildə yaradılmışdır.

## Tərkibi
* Gənclər qəsəbəsi
* Davudoba kəndi
* Əliməmmədoba kəndi
* Ərməkiqışlaq kəndi
* Hacıhüseynli kəndi
* Hacıqaib kəndi
* Küpçalqışlaq kəndi
* Qımılqışlaq kəndi
* Mirzəqasım kəndi
* Novonikolayevka kəndi

## Mənbə
* Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında Azərbaycan Respublikasının 7 dekabr 1999-cu il tarixli, 771-IQ nömrəli Qanunu.  e-qanun.az
Qış sarayının Kiçik taxt zalı

**Kiçik taxt zalı** () — Sankt-Peterburqdakı Qış sarayında həm də *"Pyotr zalı"* kimi tanınan, Çar I Nikolayın sifarişi ilə memar Ogüst Monferranın layihəsi əsasında 1833-cü ildə I Pyotrun xatirəsinə inşa edilmiş zal. 1837-ci ildə baş vermiş və sarayın böyük bir hissəsini məhv etmiş yanğından sonra zal, memar Vasili Stasov tərəfindən tamamilə bərpa edilmişdir.

## Tarixi
Rusiya imperiyası dövründə Milad bayramı zamanı bu zalda Çarın xüsusi qəbulu keçirilər və diplomatlar Çarı şəxsən təbrik edərdilər. Birinci Dünya müharibəsi zamanı isə zal sarayda yaradılmış hospitalın baş həkiminin şəxsi qəbul otağı kimi istifadə olunmuşdur. Bu gün Ermitaj muzeyinin tərkibinə daxil olan zalın orijinal quruluşu saxlanmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Ümumilikdə zal inkişaf etmiş barokko stilində dizayn edilib, dizaynda mərkəz rolunu apsida içərisində yerləşdirilmiş taxt tutur ki, bu taxtın da arxasında iki korinf sütunu arasında italyan rəssamı Yakopo Amiqo tərəfindən çəkilmiş *"[[I Pyotr]] və [[Minerva]]"* əsəri yerləşdirilib. Zalın divarları dado nissədən yuxarı al məxməri rənglə boyanıb və gümüşü iki başlı qartallarla bəzədilib. Tavan isə çatmatağlarla həll edilib.

Zaldakı lunetlər içərisində Pietro Skotti (1768–1837) və Barnaba Mediçi tərəfindən çəkilmiş, Poltava döyüşü və Lesnaya döyüşünü təsvir edən iki rəsm əsəri yerləşdirilmişdir. Lakin, zalın əsas diqqət mərkəzi gümüşü və qızılı taxtdır ki, 1731-ci ildə, anqlo-fransız sənətkar Nikola Klausen tərəfindən işlənmişdir.


Fayl:Zaryanko Peter the Great-s Room in Winter-Palace 1837.jpg|S.Zaryanko,1837
Fayl:Smallthroneroomwinterpalace.jpg|Taxtın görünüşü
Fayl:St. Petersburg (8371336539).jpg|Çatmatağlı tavan və lunetlərdəki əsərlərin görünüşü.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

* 

* 
* History of the Hermitage retrieved 1 November 2008
Always (brend)

**Always** — Procter & Gamble  şirkətinə daxil olan, 1983-cü ildə yaradılmış qadın baxımı və müdafiəsi üçün bezlər istehsal edən marka.

Always dünyanın müxtəlif ölkələrində müxtəlif adlarla satılır. Buna misal olaraq Yaponiya, Hindistan, Çin, Cənubi Koreya, Tayvan, Filippin, Tayland, İndoneziya və Avstraliyada **Whisper**, İtaliyada **Lines** Türkiyə də isə **Orkid** adı altında satılır. Digər adlarına misal kimi isə İspaniya və Portuqaliyada istifaəd edilən **Evax** və **Ausonia** adlarını  göstərmək olar. Procter & Gamble *Always* markasını dünya səviyyəli marka olması yolunda ciddi addımlar ataraq, qadın sağlamlığı və təmizliyi sahəsində də keçirdiyi layihə və tədbirlərlə tez-tez gündəmə gəlir.

## Xarici keçidlər

* Orkid - Türkiyə üzrə olan rəsmi sayt 
* Azərbaycan üzrə olan facebook səhifəsi
Bismillah

**Bismillah** və ya tam şəkildə **"Bismillahir-Rahmənir-Rahim"** (ar. **بسم الله الرحمن الرحيم**) kəlməsi ərəb dilində ifadə olub, **"Rəhmli və Mərhəmətli Allahın adı ilə"** mənasına gəlir. Xeyirli və halal bir işə başlayarkən Allah-Təalanın adını dilə gətirmək və bu adla işə başlamaq mənasına gəlir. İslam dini meydana gəlməmişdən öncə ərəblər cahiliyyə dövründə hər hansı bir işə başladıqları zaman "Bismil-Lat" (Latın (büt)adı ilə) və "Bismil-Uzza" (Uzzanın (büt) adı ilə) deyirdilər. İslam Peyğəmbəri Məhəmməd (ə.s.) İslam dinini təbliğ etməyə başladıqdan sonra bu ifadənin yerinə *"Ey Allahım, sənin adınla"* mənasına gələn *"Bismikə Allahummə"* və *"Allahın adıyla"* mənasını verən *"Bismillah"* kəlmələrini işlətmişdir. Ancaq Qurani-Kərimdə Nəml surəsinin 30-cu ayəsi nazil oduqdan sonra *"Bismillah"* kəlməsi son şəklini almışdır; *"Bismillahir-Rahmənir-Rahim"*. Bu ayədə Süleyman Peyğəmbərin yazdığı məktubun başlığı kimi məhz *"Bismillahir-Rahmənir-Rahim"* qeyd olunmuşdur.

Qeyd edildiyi kimi, hər hansı bir xeyirli və halal işə başlayarkən bu ifadənin deyilməsi müsəlmanlar üçün təkidlə tövsiyə edilmişdir. Qurani-Kərimdə də bununla bağlı bir sıra ayələr vardır.

*"Həcc mərasimini tamamlayıb qurtardıqda ata-babalarınızı yada saldığınız kimi, ondan da artıq Allahı yad edin."

*"Rəbbinin adını zikr et və (hər şeyi buraxıb) ona tərəf yönəl."*

*"Səhər-axşam Rəbbinin adını zikr et!"''

## Təfsiri
Abdullah bin Sinan belə rəvayət edir: Əbu Abdullah Cəfər Sadiqdən (əs) "Bismillâhirrahmanirrahim"in təfsirini soruşdum.

Buyurdu ki: ""Bə" hərfi Bəhaullahı (Allahın cəlalını) , "sin" hərfi Sənaullahı (yüksəkliyini) və "mim" hərfi Məcdullahı (ululuğunu) simvolizə edir."

həmçinin:

Rəsulullah (s.ə.v.) buyurdu ki, İsa (əs) anası tərəfindən məktəbə verildi ki, onu öyrətsinlər. (Müəllimi) Ona dedi: "Yaz `Bism`. İsa (əs) ona dedi: `Bism` nədir? Müəllimi dedi ki, bilmirəm. Bu zaman İsa dedi: "Bə" yəni Bəhaullah, "Sin" yəni Sənaullah və "Mim" yəni Mülkullah. (ərəbcədə bism sözü "b", "s" və "m" hərflərindən ibarətdir)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qurani-Kərimin elektron versiyası və Azərbaycan dilinə tərcüməsi
* Encyclopedias about Muslim Civilisations
Dəliçay

**Dəliçay** — Zəngəzurun Sisian mahalının Ərəfsə (keçmiş Qarakilsə rayonunda) kəndində (eyniadlı kənd Naxçıvan MR-in Culfa rayonunda da olduğuna görə və bunların qarışdırılmaması üçün Sisian rayonundakı Ərəfsə kəndinin adı yazıldıqdan sonra mötərizədə rayonun əvvəlki adı — "Qarakilsə" sözü yazılır) çay.

Çayın kəndin təsərrüfat həyatında rolu o qədər də böyük deyildir. Dağlardan sürətlə axan bu çay tez-tez daşar, nadir hallarda isə son dərəcə güclü sel gələrdi. Sel az qala ev boyda qayaları, kökündən çıxarıdığı çoxillik ağacları qabağına qatıb gətirər, böyük hay-küyə səbəb olardı. Bu səbəbdən də ona babalarımız tərəfindən Dəliçay adı verilmişdir.

Görkəmli şairimiz Məmməd Araz bu çayın şəninə şeir yazmışdır. Həmin şeirə yazılmış mahnını isə sevimli müğənnimiz Arif Babayev oxuyur (Salvartıya, Dəliçaya haray salıb, O qəhrəman, o qəhrəman).

Başlanğıcını Qırxlar dağlarından götürür və Ərəfsə kəndinin aşağı məhəlləsinin ortalığında Salvartıçay və Taxtakörpüçay (Abuzər) çayları ilə qovuşur. Aşağı axarlarda Bazarçay, daha sonra isə Bərgüşad çayı ilə qovuşub, Araza tökülür.

Dəliçay Ermənistanın rəsmi xəritəsində göstərilmir.

## İstinadlar
AXA MBASK

**AXA MBASK** — Azərbaycanın ilk özəl sığorta şirkətlərindən biri. 1992-ci ildən MBASK adı ilə, 2010-cu ildən isə AXA MBASK adı ilə fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
1992-ci ildən 1996-cı ilədək olan dövrdə Azərbaycanın sığorta bazarının təşəkkülü baş verirdi. Bu müddət ərzində bazarın məhdud imkanlarına baxmayaraq MBASK peşəkar kollektiv formalaşdırmağa nail oldu və bu gün 29 sığorta növünü həyata keçirmək üçün lisenziyaya sahibdir.

2005-ci ildə Azərbaycan sığorta bazarının tarixində ilk dəfə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı MBASK Sığorta Şirkətinin səhmlərinin 30 %-ni alaraq yerli sığorta şirkətinin səhmdarı oldu.

2006-2007-ci illərdə müstəqil bazar təhqiqatları MBASK şirkətini əhali arasında ən populyar və etibarlı sığorta şirkəti kimi tanımışdır.

2004-cü ildə MBASK Sığorta Şirkəti müvəffəqiyyətlə keyfiyyətin idarə olunması sisteminin sertifikatlaşdırılmasını keçmişdir. Şirkətin auditorları qismində Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri iştirak etmişdirlər. Yoxlamanın nəticələrinə görə MBASK Sığorta Şirkətinə müvafiq sertifikat təqdim olunmuşdur. 3 il ərzində şirkət bütün zəruri keyfiyyət standartlarına riayət etmişdir ki, bu da həmin sertifikatın ilbə-il təsdiq olunmasında öz əksini tapmışdır.

2007-ci ilin dekabrında Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri MBASK Sığorta Şirkətinin keyfiyyət menecmenti sisteminin növbəti auditor yoxlamasını aparmış və onun keyfiyyət menecmenti üzrə İSO 9001:2000 beynəlxalq standartının tələblərinə uyğun olduğunu təsdiq etmişlər.

2007-ci ilin nəticələrinə görə MBASK sığorta şirkəti toplanmış tədiyyələrin həcmi üzrə Azərbaycanın özəl şirkətləri arasında birinci yeri tutmuşdur.

14 oktyabr 2010-cu il tarixdə dünyanın ən iri sığorta şirkətlərindən biri olan “AXA Group” özünün törəmə cəmiyyəti olan “AXA Seguros Generales, S.A., De Seguros Y Reaseguros” (İspaniya) şirkəti vasitəsilə “MBASK” Sığorta  Şirkətinin səhmlərinin əhəmiyyətli nəzarət zərfini (51 %) əldə etmişdir.

AXA Group dünyada ən iri sığorta şirkətlərindən biridir və Fortune Global 500-ün 2010-cu il üzrə siyahısında gəlirlərinə görə dünyanın 9-cu ən iri şirkəti kimi göstərilmişdir. AXA 57 ölkədə, əsasən Qərbi Avropada, Şimali Amerikada, Asiya-Sakit okean regionunda və Yaxın Şərqdə fəaliyyət göstərir. Qrupun 216 000-dən artıq əməkdaşı və dünya üzrə 96 000 000 müştərisi vardır. Qrup beş əməliyyat biznes-seqmentindən ibarətdir: Həyatın və Əmanətlərin sığortası, Əmlakın sığortası və Bədbəxt Hadisələrdən sığorta, Beynəlxalq sığorta (təkrarsığorta daxil olmaqla), Aktivlərin idarə edilməsi, habelə digər maliyyə xidmətləri.

2010-cu ilin 7 dekabrında MBASKın lisenziyası şirkətin adının **AXA MBASK**`a dəyişdirilməsi ilə əlaqədar olaraq yenilənib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*www.axambask.az 
*www.axa.com
*www.axasigorta.com.tr
*www.risk.axambask.az
Səngər (coğrafiya)

**Səngər** — qədim türk dillərində dağ burnu mənasında işlənmişdir. Azərbaycanlıların məskunlaşdığı ərazilərdə səngər sözü ilə 
bağlı çoxlu toponimlər vardır. Məsələn, Vardenis rayonunda Səngər qışlağı olmuşdur.

## İstinadlar
Səngər

* Səngər (hərb) — müharinə zamanı döyüş sahələrində qazılan kanal.
* Səngər (coğrafiya) — qədim türk dillərində dağ burnu mənasında işlənmiş söz. 
* Səngər (İran) — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər
* Səngər (Abaran) —İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Alagöz (Araqadz) rayonunda kənd
* Səngər dağı - Şahbuz rayonu ərazisində dağ
* Səngərtəpə dağı - Şahbuz rayonu ərazisində dağ
* Səngərtəpə yaşayış yeri — abidə Ağdam rayonunun Baharlı qəsəbəsindən 300 m cənub-qərbdə yerləşir
* Səngərçay — 
* Səngər — Abşeronda palçıq vulkanı; 
* Səngər — Goranboy rayonu ərazisində dağ;
* Səngər — Qusar rayonu ərazisində dağ. 
* Səngər — Şəmkir rayonu ərazisində dağ.
* Səngərçay — İsmayıllı rayonu ərazisində çay.

## Həmçinin bax
* Səngərtəpə
Toponim

**Toponim** ( – yer +  — ad) — Yerdəki təbii obyektin və ya Yer üzündə insanın yaratdığı obyektin xüsusi adını bildirən onimlər kateqoriyası. Toponimləri onomastikanın bir qolu olan toponimika elmi öyrənir.

## Elementləri
### İrandilli
* abad – firavan, rahat (şəhər) (İslamabad, Heydərabad)
* kənd – şəhər ( Səmərqənd; Daşkənd)
* ob (ab, ap) – çay (Ob, Varzob)

### Türkdilli
* ağay, ağac – Qoş-Ağac, Sarıağac
* ağ;  mola – qəbir (Akmola)
* alma – Almatı, Almalıq
* altın – Altıntaş, Altıntu
* balıq – Qarabalıq, Balaklava
* baş – Başqırdıstan, Qarabaş
* dağ – Ayudağ, Qaradağ, Uluq-Dağ
* elqa – çay (Koelqa, Sak-Elqa
* qara – Karatau
* kol, kul, xol, qoyul – göl (İssık-Kul)
* kum – qum, səhra (Qızılqum, Qaraqum)
* qızıl – qırmızı (Qızıl)
* sarı – Saryözek, Saratov – *sarı* + *tau* sözlərindən
* su (suq) – Mras-Su
* tau – Yamantau
* daş – Daşkənd
* temir, timer – dəmir (Temirtau)
* yana, jana – yeni (Yanaul), (Janatas)
* çeşmə – bulaq (Çişma-Baş, Çişmı)
* har – qar və ya buz (Xarabad)

## İstinadlar
Qış sarayının Gerb zalı

**Gerb zalı** () — Sankt-Peterburqdakı Qış sarayında rəsmi tədbirlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş geniş zaldır. Zal Hərbi qalereya ilə saray bağının arasında yerləşir.

## Tarixi

XVIII əsrin sonlarında indiki Gerb zalının yerində, memar Yuri Feltenin layihəsi əsasında inşa edilmiş Ağ qalereya mövcud idi. İmperatriçə II Yekaterinanın hakimiyyəti dövründə bu qalereyada dəbdəbəli saray  balları keçirilərdi. 1796-cı ildə imperator I Pavelin göstərişi ilə, hələ 1762-ci ildə çevriliş nəticəsində öldürülmüş III Pyotrla vida mərasiminin keçirildiyi "Matəm zalı"nda, II Yekaterina üçün xüsusi matəm mərasimi təşkil edilmişdi. XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq, "Ağ qalereya" yenidən təyinatı üzrə istifadə olunmağa başlamışdı. Bu zaldan yenidən saray maskaradları, təntənəli qəbullar və balların sasləri gəlirdi. Lakin, 1830-cu ildə Çar I Nikolay bu zala fərqli bir məna vermək qərarına gəldi. Yeni layihənin əsas məqsədi güclü Rusiya imperiyasının qüdrətinin öyülməsi idi.

Oktyabr inqlabından sonra zal, Mariff komissarı Anatoli Lunaçarskinin göstərişi ilə 2000 nəfərlik tutumu olan konsert zalı kimi istifadə olunmuşdur. Hazırda Ermitaj muzeyinin tərkibində olan zal əvvəlki görünüşündə bərpa edilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Hazırkı görünüşündə zal, 1837-ci ildə sarayda baş vermiş yanğından sonra, memar Vasili Stasovun layihəsi əsasında rus klassisizmi stilində bərpa edilmişdir. Zalın giriş qapısının iki tərəfində qədim rus döyüşçülərini təsvir edən heykəllər qoyulmuşdur ki, heykəllərdə təsvir edilmiş döyüşçülərin qalxanlarında da Rusiya quberniyalarının gerbləri vardır. Bundan başqa, quberniyaların gerbləri qızıl suyuna çəkilmiş nəhəng tunc çilçıraqlarda da vardır.

Ümumilikdə zal kolonnada (sütunlar sırası) ilə əhatə olunmuşdur ki, bu da zalı eyvan xarakterli hissəyə bölür. Zalın mərkəzində XIX əsr Yekaterinburq daş ustalarının əl işi olan iri daş kuzə vardır. Gerb zalının dəbdəbəli görünüşü, qızılı sütunlar arasında düzülmüş fransız stilli pəncərələrlə xüsusi vurğulanmışdır.


Fayl:Armorial Hall Eremitage St. Petersburg.JPG|
Fayl:St. Petersburg (8371336619).jpg|
Fayl:St. Petersburg (8372407534).jpg|
Fayl:Hermitage - St. Petersburg - Russia 01.JPG|


## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*   Hermitage Museum Website  Published by the Russian state Hermitage Museum. Retrieved 13 October 2008.
*
Xalq Müdafiə Birlikləri

**Xalq Müdafiə Birlikləri** və ya **Xalq Qoruma Dəstələri** (, qısaca: **YPG**; , ) — Kürd Ali Komitəsinin rəsmi silahlı birləşməsi. Rəsmi olaraq heç bir siyasi partiyayla əlaqəsi olmasa da, de-fakto Demokratik Birlik Partiyasının (PYD) silahlı qanadıdır.

## Tarixi
2004-cü ildə Qamışlı hadisələrindən sonra PYD və "Kürd Ali Komitəsi" tərəfindən yaradılan silahlı birləşmə ilk aktiv fəaliyyətinə 2011-ci ildə Suriya vətəndaş müharibəsi zamanı başlayıb.

2012-ci ilin dekabr ayının xəbərlərinə görə **YPG** 8 briqada və 10 min döyüşçüdən ibarətdir. 2013-cü ilin yaz aylarının sonlarına yaxın isə bu rəqəmin 15 minə çatdığı bildirilir.

**YPG**-də kişilərlə yanaşı qadınlar da vuruşur; 2013-cü ilin fevral ayında Əfrin şəhərində 150 nəfərdən ibarət ilk qadın batalyonu yaradılıb.

## Suriya vətəndaş müharibəsindəki yeri
2003-cü ildə kürd muxtariyyəti tələbi ilə qurulan *Demokratik Birlik Partiyası*nın (PYD) de-fakto silahlı qanadı sayılan YPG hal-hazırda Suriyanın Hələb mühafazasının Əfrin, Kobani, Cinderis şəhərlərini, Haseke mühafazasının Amude, Derik, Efrin bölgələrini, Əl Dərbasiyə, RəsulaynAfr şəhərləri ilə Tirbesipiye qəsəbəsini öz nəzarəti altında saxlayır.

23 may 2013-cü il tarixində *Demokratik Birlik Partiyası*nın (PYD) sədri Salih Müslim Suriya neftinin 60%-nin kürdlərin yaşadığı ərazidə yerləşdiyini və kürd nəzarətində olduğunu bildirdi.

6 iyun 2013-cü il tarixində isə *Demokratik Birlik Partiyası* rəsmi nümayəndə heyəti və o cümlədən YPG sədri ilə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndələri arasında görüş baş tutdu və görüşdən sonra PYD sədri Salih Müslim görüşün uğurlu keçdiyini bildirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Demokratik Birlik Partiyası'' (PYD) rəsmi saytı
Torpaqşünaslığın Beynəlxalq İttifaqı

**Torpaqşünaslığın Beynəlxalq İttifaqı** () — Kənd təsərrüfatı üzrə bеynəlхalq təşkilat

## Yaradılması
İttifaq 19 may 1924-cü ildə İtaliyanın Roma şəhərində torpaqşünaslıq üzrə dördüncü Bеynəlхalq konfransda yaradılmışdır. İttifaqın müasir adı Fransanın Montelye şəhərində Bеynəlхalq torpaqşunaslıq konfransında qəbul еdilmişdir.

## Əsas məqsədi
#torpaqşunaslığın bütün sahələrinin inkişafına və alınan nəticələrin praktikada tətbiqinin dəstəklənməsi; 
#torpaqşunaslığın problеmlərini öyrənən və bu sahədə olan nailiyyətlərin  tətbiqi ilə məşğul olan alimlər və digər katеqoriya işçilər arasında əlaqələrin təmin еdilməsi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Offizielle Website
* Links zu den internationalen Gliederungen der IUSS 
* 18. Weltkongress der Bodenkunde 2006
Sarh

**Sarh şəhəri** () — Sarh köhnə adı ilə Fort-Arçambault Çadın Ncamena və Mundu şəhərlərindən sonra ən böyük üçüncü şəhəridir. Şəhər Moyen-Şari (Mərkəzi Şari) regionunun Barh-Köh şöbəsinin inzibati mərkəzidir. Əhalisi 2012-ci 103270 nəfər olmuşdur. Dəniz səviyyəsindən 353 m yüksəklikdə yerləşən şəhər, Şari çayının sahilində paytaxt Ncamenadan təxminən 550 km cənub-şərqdə yerləşir. Çadla Mərkəzi Afrika Respublikasını birləşdirən avtomobil yolu da bu şəhərdən keçir . Şəhərin adı burada üstünlük təşkil edən Sara etnik qrupunun adından yaranmışdır.

## İqtisadiyyatı
Çadın digər böyük şəhərlərindən fərqli olaraq Sarhın iqlimi daha rütubətli (il ərzində bura 969,3 mm yağış düşür) və sərindir. Məhz, iqliminin münbitliyi şəhərin Çadda pambıq sənayesinin mərkəzi olmasını təmin etmişdir. Pambıqçılıqla yanaşı şəhərdə balıqçılıqla da məşğul olurlar. Həmçinin, Çadla Mərkəzi Afrika Respublikasını birləşdirən avtomobil yolunun da bu şəhərdən keçməsi şəhər iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərir .

## Tarixi
Sarh şəhəri Konqo-Okean dəmiryolu xəttinin tikintisi zamanı yaradılmış əmək düşərgəsinin yerində, fransızlar tərəfindən yeni şəhər olaraq salınmışdır. Şəhər bu gün də bölgənin əsas nəqliyyat qovşağıdır və pambıq sənayesinin mərkəzidir. 1990-cı ildə, şəhərdə yoluxucu meninqokok infeksiyası müşahidə olunmuşdur.

## Görməli yerləri
Sarh Havalimanı və Milli Muzeyi.

## Qardaş şəhərlər
Şerburq-Oktevil, Fransa
Şerburq-Oktevil

**Şerburq-Oktevil şəhəri** () — Fransanın şimal-qərbində yerləşən Manş (Aşağı Normandiya rayonu) bölgəsinin liman şəhəri.

## Coğrafiyası
La Manş boğazının sahillərində Kotentin yarımadasının şimalında yerləşən şəhərin ərazisi 6,9 km²-dir.

## Əhalisi
Şəhərin əhalisi isə təxminən 118000 nəfərdir.

## İstinadlar
Alekseyevka bələdiyyəsi

* Alekseyevka bələdiyyəsi (Xaçmaz) — Xaçmaz rayonunda bələdiyyə.
* Alekseyevka bələdiyyəsi (Quba) — Quba rayonunda bələdiyyə.

## Həmçinin bax
* Alekseyevka
Sixteen Tons

**Sixteen Tons** () — kömürçü-şaxtaçıların ağır əməyindən və kasıblığından bəhs edən populyar mahnı. İlk dəfə 1946-cı ildə amerikalı kantri müğənnisi Merl Trevis tərəfindən yazılmış və növbəti il onun "Folk Songs of the Hills" albomuna daxil edilmişdir. 1955-ci ildə Tennessi Erni Fordun "You Don’t Have to Be a Baby to Cry" albomuna daxil olan ifa ABŞ-də Billboard çartlarında birinci yerə yüksəldi və 10 həftə boyunca yerini qorudu. Eyni zamanda Böyük Britaniyada Frenki Leynin ifasındakı versiya populyar idi.

Sonrakı dövrlərdə mahnı çoxsaylı ifalarla yadda qalmış və mahnı yazılmış 20 milyon nüsxə val satılmışdır.

## Kaver versiyalar
Ən məşhur kaver versiyaları sırasında 1957-ci ildə "The Platters" qrupunun, 1966-cı ildə Stivi Uanderin, 1967-ci ildə Tom Consun, 1987-ci ildə Conni Keşin, 2012-ci ildə LeAnn Raymsın və 2013-cü ildə Robbi Uilyamsın ifalarını qeyd etmək olar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mahnının sözləri
* Merle Travis — Sixteen Tons — YouTube
* Ernie "Tennessee" Ford — Sixteen Tons — YouTube
* The Platters — Sixteen Tons — YouTube
Qayvan

**Qayvan** (蓋碗/盖碗; hərfən— “qapaqlı qab”) – ənənəvi Çin çay mərasimində istifadə edilən çay dəmləmək üçün qab. Bəzən (蓋杯 gay bey — “qapaqlı fincan”) və ya 焗盅 (szyu çjun — “istiliyi saxlayan qab”) da adlandırırlar.

## Tarixi
Qayvan — qabın müasir adıdır. O Min sülaləsi dövründə ixtira olunmuşdur.

Min sülaləsi dövründən qabaq çay hazırlandığı qabdan fincanlara süzülürdü. Bu baxımdan qayvan çayın dəmləndiyi qabdan birbaşa fincana süzülməsinin qarşısını alan qab kimi ixtira edilmişdi. O dövrdə qayvanlar daha böyük idilər.

Müasir qayvan- fincan (80-250 ml), qapaq və nəlbəkidən ibarət dəstdir. Nəlbəki torpağı, qapaq səmanı, fincan isə onların arasında olan insanı təcəssüm etdirir.

## İstifadəsi
Qayvandan həm çaynik kimi, həm də fincan kimi istifadə etmək olar. Klassik qaydaya uyğun olaraq qayvanlar saxsıdan hazırlanırlar. Lakin şüşə qayvanlar da istehsal olunur. Əgər qayvandan həm də finsan kimi istifadə edilməsi nəzərdə tutulursa, bu halda şüşə qayvan yaramır.

Müasir dövrdə adətən çay alanda qayvanda çay dəmləyərək onun dadına baxırlar. Bəziləri gündəlik çay dəmlənməsi uçun də ondan istifadə edirlər. Qayvanda istənilən çayı dəmləmək olar, amma bu üsul əsasən zəif fermentləşdirilmiş (yaşıl çay, ağ çay, ulun) çaylar üçün daha uyğun sayılır.

## Qayvanda çay dəmlənməsi
Qayvanda çay dəmlənməsi prosesi aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
*Suyu qaynatmaq və ya müvafiq çay sortuna uyğun gələn temperaturadək (75-90 dərəcə) qızdırmaq və ya soyutmaq.
*Qayvanı qaynar su ilə yaxalamaq.
*Çay yarpaqlarını qayvana tökmək (100-120 ml-ə 7 qram).
*Çay yarpaqlarının üstünə qaynar su tökmək və o suyu dərhal axıtmaq (puer çaylarında bu proses üç dəfə təkrar oluna bilər).
*Qaynar suyu qayvanın divarı ilə süzərək onu doldurmaq.
*Tünd çay dəmi almaq istəyirsinizsə, 10-30 saniyə gözləmək və çayı fincanlara tökmək. İstənilən halda 5-7 dəqiqədən artıq gözləmək məsləhət deyil (puer çayları istisna olmaqla). Hesab olunur ki, birinci dəm daha faydalıdır. Bir dəfəyə beşədək dəm almaq mümkündür.
 
Qayvanda həm çay dəmlənən çaynik kimi, həm də ondan fincan kimi istifadə edilə bilər. Əgər qayvandan çaynik kimi istifadə edilirsə, o halda çayı birbaşa fincanlara və ya əvvəlcə çahay adlanan qaba, oradan isə fincanlara süzürlər.


Fayl:YellowGaiwan.jpg|
Fayl:YellowGaiwanLidOff.jpg|


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Çində çay mədəniyyəti
* Yaşıl çay

## Xarici istinadlar
* How to Brew Gaiwan Tea
* How to Brew Gaiwan Tea from Wikihow
Mixail Suslin

**Mixail Yakovleviç Suslin** (; d.15 noyabr, 1894, Saratov – ö.21 oktyabr, 1919, Krasavka) — rus riyaziyyatçısı, Luzinin şagirdidir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
1916-cı ildə Moskva Universitetinin tələbəsi olduğu zaman *A* çoxluğu adlanan yeni sinif çoxluq kəşf etmişdir.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Игошин В. И. "Михаил Яковлевич Суслин (1894-1919)", "Наука. Физматлит", 1996, стр. 160. ISBN 5-02-015191-2  
* Колягин Ю. М. "Дмитрий Федорович Егоров. Путь ученого и христианина", "ПСТГУ", 2010. стр.302. ISBN 978-5-7429-0611-7

## Xarici keçidlər
* Игошин В.И. Страницы биографии Михаила Яковлевича Суслина, 1996, том 51, номер 3, страницы 3—16 
* Суслин Михаил Яковлевич 
* Math.Ru
Ceyş əl-Mühacirin vəl-Ənsar

**Ceyş əl-Mühacirin vəl-Ənsar** ( Mühacirlər və Dəstəkçilər Ordusu) — Suriya vətəndaş müharibəsinin iştirakçısı olan silahlı birləşmə. Keçmiş adı olan *«Mühacirlər Briqadası»* (*«Kətibət əl-Mühacirin»*) adıyla da tanınır.

## Tarixi
Silahlı qruplaşma etnik çeçen Əbu Ömər əl-Şişaninin başçılığı ilə *«Mühacirlər Briqadası»* (*«Kətibət əl-Mühacirin»*) adı altında 2012-ci ilin yayında yaradılıb.

2013-cü ilin mart ayında isə suriyalı islamçı Kətibət Xəttab və Ceyş Məhəmməd qruplaşmaları ilə birləşən *«Mühacirlər Briqadası»* (*«Kətibət əl-Mühacirin»*) *«Ceyş əl-Mühacirin vəl-Ənsar»* (*«Mühacirlər və Dəstəkçilər Ordusu»*) adını alıb.

## Qruplaşmanın tərkibi
Əsasən çeçen, azərbaycanlı, dağıstanlı və digər Qafqazlı döyüşçülərdən təşkil olunan qruplaşmada digər MDB ölkələrindən olan döyüşçülərə də rast gəlinir.

2013-cü ilin sentyabr ayında Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti rəsmisinin bildirdiyinə görə Suriya vətəndaş müharibəsində döyüşmək üçün  300-400 Rusiya vətəndaşı ölkəni tərk edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İraq və Şam İslam Dövləti
Cordan Larson

**Cordan Larson** –  1986-cı ildə anadan olmuş Amerikalı qadın voleybolçu.

## Karyerası
Hal-hazırkı komandası Əczacıbaşıdır. O, bu klubda hücumçu mövqeyində çıxış edir. Əczacıbaşı klubuna 2014-cü ildə Dinamo Kazan. Dinamo Kazanda 2013-14 sezonunda CEV Qadınlar Çempionlar Liqasını başı üzərinə qaldıran bacarıqlı voleybolçu mövsüm bitmədən türk klubu ilə anlaşmış, 2014-15 sezonunu başlamımışdan isə müqavilə imzalamışdı.

## Uğurları
### Şəxsi mükafatları
* *2011-12 [[CEV Qadınlar Çempionlar Liqası]] - "Ən Yaxşı Qarşılayıcı"
* *2013 Şimali Amerika Çempionatı - "Ən Yaxşı Servisçi"
* *[[2013-14 CEV Qadınlar Çempionlar Liqası]] - "Ən Yaxşı Blokçu"

=== Klublar ilə ===
* 2011-12 [[CEV Qadınlar Çempionlar Liqası|CEV Çempionlar Liqası]] - [[Şəkil:Med 3.png]] *Yarımfinalçı* [[Dinamo Kazan QVK|Dinamo Kazan]] ilə
* [[2013-14 CEV Qadınlar Çempionlar Liqası]] - [[Şəkil:Simple cup icon.svg|16px]] [[Dinamo Kazan QVK|Dinamo Kazan]] ilə

=== Milli komanda ilə ===
*2004 Gənclər arasında Şimali Amerika Çempionatı - [[Şəkil:Med 1.png]] *'Qızıl medal** 
*2010 Panamerikana Kuboku - [[Şəkil:Med 3.png]] **Bürünc medal**
*2011 Panamerikana Kuboku - [[Şəkil:Med 3.png]] **Bürünc medal'''

## İstinadlar
Blu-ray Disc

**Blu-ray Disc** və ya qısaca **BD** ( göy şüa və    — disk; *blue* yerinə *blu* yazılır)   — yüksək sıxlığa və dəqiqliyə malik yazı, video və digər rəqəmsal məlumatların saxlanılması üçün istifadə edilən optik daşıyıcı formatı. Blu-ray standartı BDA konsorsiumu ilə birgə hazırlanmışdı. Yeni daşıyıcının ilk prototipi 2000-ci ilin oktyabrında təqdim edilmişdi. Müasir variantı isə 2006-cı ilin yanvarında keçirilən Consumer Electronics Show (CES) - istehlak elektronikasının beynəlxalq sərgisində təqdim edilmişdir. Blu-ray formatı bazara 2006-cı ilin yazında çıxarılmışdır.

Blu-ray (mənası "göy şüa") - adı, yazılış və oxuma üçün istifadə edilən qısadalğalı (405&nbsp;nm) göy (texniki olaraq göy-bənövşəyi) lazerə uyğun adlandırılmışdır. "e" hərfi qəsdən "blue" sözündən çıxarılmışdır, çünki "blue ray" ifadəsi tez-tez istifadə ediləndir və əmtəə nişanı olaraq qeydə alınması ehtimalı böyükdür.

Daha böyük məsafələrdə daha qısa fokus uzunluğu vacibdir. Harda ki DVD drayver obyektivləri təxminən 40 dəfə böyükdür, CD drayver obyektivləri 20 dəfə daha çox böyükdür. Blu-ray drayver obyektivləri təxminən 60 dəfə daha böyükdür.

## Variantlar və ölçülər

Birtəbəqəli Blu-ray (BD) diskə 23,3 QiB (25 QB), ikitəbəqəli BD diskə 46,6 QiB (50 QB), üçtəbəqəli BD diskə 100 QB, BD diskə 128 QB həcmində məlumat yerləşdirilə bilər. Hələ 2008-ci ilin sonunda yapon şirkəti Pioneer 405&nbsp;nm lazeri olan oxuyucular və adi BD-pleyerlər üçün 16 və 20-təbəqəli 400 və 500 QB həcmində olan disklər istehsal etdi. Pioneer Electronics şirkəti artıq üçtəbəqəli 100 QB və dördtəbəqəli 128 QB həcmində olan diskləri dəstəkləyən BDR-206MBK qurğusunu təqdim etdi. Disklər **BD-R XL** indeksləşdirilməsinə uyğun olmalıdır.

5 oktyabr 2009-cu il tarixində yapon korporasiyası olan "TDK"  320 qiqabayt həcmində olan Blu-ray diskin yaradılması haqqında məlumat verdi. TechOn saytına istinadən yeni ontəbəqəli disklər bütün mövcud daşıyıcı qurğularda tamamilə dəstəklənəcək

Hazırda BD-R (birdəfəlik yazı), BD-RE (çoxdəfəlik yazı), BD-RE DL (çoxdəfəli yazı), 46,6 QiB (50 QB) həcmə malik BD-ROM formatında disklər mövcuddur. BD-R disklər həmçinin LTH tipində də ola bilər. Standart disklərin 120 millimetr olur. Daha kiçik 80&nbsp;mm ölçülərində olan disklər də mövcuddur. Bu disklər rəqəmsal foto/videokameralar üçün nəzərdə tutulub.

BD-də informasiya keçid sürəti drayverin sürətindən və mediadan asılıdır. Optik diskin fırlanma sürəti 10,000 rpm-dir, hansı ki, BD maksimum sürət drayverləri (12x) 54 MBps keçid norması ilə eyniləşdirilir. Tək və ya 2 qatlı disklərdə yazma və ya oxuma vaxtı BD drayver(media) sürəti müxtəlifdir, hansı ki, aşağıdakı şəkildə göstərilir.

Obyektivlik aralılıq ölçüsüdür. Yüngül toplana bilən obyektivlərin fokus uzunluqları və yaxınlıqları olduqca vacibdir.Obyektivin ədədi qiyməti işığın fokusa maksimum bucaq altında daxil olması nəticəsində əldə edilir. Blu-ray drayver obyektivləri işığı 58,2° bucaq altında yığır. Nəticə olaraq ədədi apertura SIN(58,2)=0,85 olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Salvartıçay

**Salvartıçay** — Zəngəzurda, indiki Ermənistanda çay.

Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Sisian rayonundakı Ərəfsə kəndində Salvartı dağının ətəklərində formalaşıb, kəndin aralıq hissəsində Xırdaçayla, aşağı məhəllənin orta hissəsində isə Taxtakörpüçay (Abuzər) və Dəliçayla birləşərək, aşağı axarlarında Bazarçay, Bərgüşad və Arazla qovuşaraq, son hesabda Xəzər dənizinə tökülür. Salvartı çayı Xırdaçayla yanaşı, suvarma vasitəsi kimi kəndin təsərrüfat həyatında mühüm rol oynayırdı. Kənddən axan digər çayların — Taxtakörpüçay və Dəliçayın təsərrüfat həyatında rolları o qədər də böyük deyildi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Salvartı gölü
Kəpəz FM

**"Kəpəz" FM** — mərkəzi Gəncə şəhərində olan radio kanalı.

Kəpəz FM 5 fevral 2013-cü il tarixində yayıma başlamışdır. Kəpəz FM radiosu Gəncə və Gəncə ətrafı rayonlarda 93.3 MHz, Qazax, Tovuz və Ağstafa rayonlarında isə 102.7 MHz tezliyində yayımlanır. Həmçinin radionu Azerspace-1 peykindən və rəsmi saytından (www.kepezfm.az) da dinləmək olar. Peykdəki yayım tezliyi bunlardır:  11024 , Polyarizasiya: (V), FEC: 5/6, Symbol rate: 12698

Milli Televiziya və Radio Şurasının 21 dekabr 2012-ci il tarxili qərarına əsasən "Kəpəz Müstəqil Teleradio Şirkəti" MMC-yə Gəncə və ətraf ərazilərdə regional radio yayımı üçün 6 il müddətinə xüsusi razılıq (lisenziya) verilmişdir.

## Xarici keçidlər
Ədalət Paşayev

**Ədalət Məhəmməd oğlu Paşayev** () — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Dövlət Feldyeger Xidmətinin sabiq rəisi (2009–2016), feldyeger xidməti general-leytenantı.

## Həyatı
Ədalət Paşayev 1947-ci ildə Gədəbəy rayonunun Dəyəqarabulaq kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında Dövlət Feldyeger Xidmətinin sabiq rəisi olan Ədalət Paşayev Azərbaycanda feldyeger xidmətinin banisi, Dövlət Feldyeger Xidmətinin ilk rəisi olmaqla yanaşı MDB dövlətlərinin Hökumətlərarası Feldyeger Rabitəsi Əlaqələndirmə Şurasının da sabiq sədr müavini olmuşdur.

Prezident İlham Əliyev tərəfindən 2014-cü ildə göstərdiyi xidmətə görə general-leytenant ali xüsusi rütbəsi verilən Ədalət Paşayev 2 noyabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Yevgeniya Startseva

**Yevgeniya Starseva** () — Rusiyalı qadın voleybolçu. Dinamo Kazanın sözləşməli voleybolçusu.

## Karyerası
Yevgeniya karyerasına 2004-cü ildə Avtodor Metarda başlamışdır. Bu komanda da elə böyük uğurlara sahib olmasa da, göstərdiyi əla oyunla ara-sıra Rusiya milli komandasına da çağrılırdı. Nəhayət, 2010-cu ildə doğma komandasını tərk edir və Dinamo Krasnodara imza atır.

Yevgeniyanın karyerasının ən böyük uğuru heç şüphəsiz 2010-cu il Dünya Çempionatında milli komanda ilə qazandığı qızıl medaldır. Əlbəttə ki, bu titul bir voleybolçunun qazana biləcəyi ən böyük medal olduğundan voleybolçu dünyanın ən xoşbəxt oyunçularından sayılır. O, həmçinin Rusiyanın 2012 London Yay Olimpiya Oyunları heyətində də yer alaraq bu mənada ilk təcrübəsini qazanır.

Voleybolçu 2012-ci ildə Dinamo Kazanla müqavilə imzalayır. Kazan təmsilçisi ilə Rusiya Superliqasında çempionluq yaşayır. 2013-14 mövsümündə isə tarixində ilk dəfə CEV Qadınlar Çempionlar Liqasını qazanır.

## Uğurları
### Şəxsi mükafatları
* *2010 Dünya Qranpirisi - "Ən Yaxşı Toppaylayıcı"*
* *2010-2011 Rusiya Kuboku - "Ən Yaxşı Toppaylayıcı"*
* *2011-2012 Rusiya Kuboku - "Ən Yaxşı Toppaylayıcı"*
* *[[2012 Yay Olimpiya Oyunları]] - "Ən Yaxşı Toppaylayıcı"*

### Klublar ilə
* 2011-12 Rusiya Kuboku -   Dinamo Kazan ilə
* 2012-13 Rusiya Superliqası -   Dinamo Kazan ilə
* 2013-14 CEV Çempionlar Liqası -  Dinamo Kazan ilə

### Milli komanda ilə
* 2010 Dünya çempionluğu

## Xarici keçidlər
* Dinamo Kazan Profili
Alişa Qlass

**Alişa Qlass** — 1986-cı ildə anadan olmuş Amerikalı qadın voleybolçu. İmoko Koneglianonun şərəfini qoruyur.

## Karyerası
Voleybolçu həmçinin 2009-cu ildən ABŞ millisinin şərəfini qoruyur. 2012 və 2013-cü illərdə milli komanda ilə birlikdə Panamerikana kubokunu qazanmışdır.

Qlass 2013-14 mövsümündə Türkiyənin Fənərbaxça klubunda 12 nömrəli formanı geyinmişdir. Oynadığı vaxt komandanın əsas toppaylayıcısı olmuşdur. Fənərbaxçaya 2013-cü ildə transfer olunmuşdur. Bu klubdakı ən böyük uğuru isə 2013-14 mövsümünə təsadüf edir. Belə ki, həmin mövsüm Alişa komandası ilə birlikdə CEV Kubokunu qazanmışdır.

2014-cü ildən etibarən isə İtaliyanın İmoko Volley Konegliano komandasına transfer olunmuşdur. O, bu klubda özünə "səkkiz" nömrəli formanı bəyənmişdir. Alişa yeni komandası ilə birlikdə 2014-15 mövsümündə keçiriləcək CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında da iştirak edəcək.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Alişa Qlassın rəsmi səfihəsi USA Volleyball saytında 
*Alişa Qlass Bioqrafiya 
*Alişa Qlass Fənərbaxçada
Çendler Riqqz

**Çendler Riqqz** (; ) — Amerikalı azyaşlı aktyor. Ən çox AMC televiziya kanalında Gəzən ölülər serialındakı Karl Qrayms roluna görə tanınır.

## Həyatı
O Corciya ştatının inzibati mərkəzi Atlantada anadan olub.
10 yaşında Gəzən ölülər serialında rol alıb. 2012-ci ildə Teleseriallar üçün *Ən yaxşı Aktyor* mükafatını qazananlardan biri olub.

## Filmography

### Film

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Reaktiv hərəkət

İmpulsun saxlanma qanunu özünün ən mühüm praktik tətbiqini reaktiv hərəkətdə tapmışdır. Cismin bir hissəsi ondan ayrılaraq hər hansı sürətlə hərəkət etdiyi zaman, cismin özünün əks istiqamətdə hərəkət alması reaktiv hərəkət adlanır.

Reaktiv hərəkətə tüfəngin təpməsi, raketlərin, reaktiv təyyarələrin hərəkəti misal göstərilə bilər.

Yanacaq və oksidləşdirici maddələr yanma kamerasına daxil olduqdan sonra reaksiyaya girir. Nəticədə yüksək temperatur və yüksək təzyiqli qazlar əmələ gəlir. Bu qazlar raketin soplosundan, raketə nəzərən **U** axın sürəti ilə xaricə çıxır. Nəticədə, raket əks istiqamətdə **v** sürəti ilə hərəkət edir. Yerlə bağlı koordinat sistemində, startdan əvvəl raket Yerə nəzərən sükunətdə olduğundan, impuls sıfıra bərabər olmalıdır. Raket işə salındıqdan sonra da ümumi impuls sıfıra bərabər qalmalıdır. 

Burada **M** —  raketin örtüyünün kütləsi, **m** — isə raketin soplosundan çıxan qazın kütləsidir. İmpulsun saxlanma qanununa görə yazmaq olar:


Mv+mU=0
Mvy+mUy=0 
Mv – mU=0 
v=m/M*U


Yəni, raketin örtüyünün sürəti, qazın sürəti ilə qazın kütləsinin raketin örtüyünün kütləsinə olan nisbətinin hasilinə bərabərdir.
Abdikasiya

[thumb|220px|[Napoleonun abdiksiyası]]
**Abdikasiya** () — taxt-tacdan, hökmranlıqdan, ad-sandan, rütbədən könüllü olaraq imtina etmək. Tarixdə bir sıra hallar mövcuddur ki, monarx (imperator, kral) könüllü olaraq səlahiyyətlərini yerə qoyaraq, taxt-tacdan imtina etmiş ya da həmin səlahiyyətlərini qardaşına ya övladına güzəştə gediblər. 
## Tarixdə
* Almaniyada 1848-1849-cu illər inqilabı gedişində I Lüdviq taxt-tacdan oğlu II Maksimiliannın xeyrinə imtina etmişdir. 
* Birinci Holland kralı Napoleonun kiçik qardaşı I Lüdovik Bonapart taxt-tacdan oğlu  II Lüdovik Bonapartın xeyrinə imtina etmişdir.
* V Filipp 1724 cü ildə, melanxoliyadan və sinir pozğunluğundan əziyyət çəkdiyinə görə taxt-tacdan oğlu I Luisin xeyrinə imtina etmişdir.
* Niderland kralı I Villemin bacarıqsızlığı ucbatından dövlət borclarının artması onu kral kimi gözdən salmış olur və nəticədə 7 oktyabr 1840 cı ildə taxt-tacdan böyük oğluna II Villemin xeyrinə  imtina etmiş olur.
* Rza şah Pəhləvi 1941-ci ilin avqust ayında Sovet və İngils qoşunları İranın ərazisinə yeridildikdən sonra oğlu Məhəmməd Rza Pəhləvinin xeyrinə taxtdan əl çəkməyə məcbur olmuşdur.

## Müasir dövrümüzdə
* 30 aprel, 1980 cı ildə Niderland kraliçası Yuliana 71 yaşında fərman imzalayaraq, böyük qızı şahzadə Beatriksin xeyrinə taxt-tacdan imtina etmişdir. Bundan 33 il sonra 75 yaşında Beatriks fərman imzalayaraq taxt-tacı böyük oğlu Villem-Aleksandra təhvil vermişdir.
Tacqoyma

**Tacqoyma** ya **Taxta-çıxma** () — monarxiya quruluşu ölkələrdə yeni monarxın hakimiyyətə gəlişi bəyan edən, təntənəli təşkil olunmuş mərasim.  Bu zaman iddiaçı şahzadə ya sələf təntənəli şəkildə üç vacib hökmdar rəmzini qəbul edir: taxta oturur, başına tac qoyulur və əlinə hökmdar əsası verilir.  Xristian aləmində tanrının xeyir-duasını almaq məqsədilə bu mərasim ölkənin baş kilsə məbədində keçirilir.
Hətəmlər

* Hətəmlər (Laçın) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Hətəmlər (Tovuz) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
Loqon çayı

**Loqon** () — Çadda və Kamerunda çay.

Loqon və ya Loqona çayı, Çadda yerləşən Şari çayının ən böyük qoludur. Loqon çayını bəsləyən su qaynaqları qərbi MAR (Mərkəzi Afrika Respublikası), şimali Kamerun və cənubi Çaddadır. Çayın sahilləri boyunca bir çox bataqlıqlar mövcuddur. Çayın çevrəsindəki başlıca yaşayış məntəqələri, Çadın ikici böyük şəhəri Mundu, Bonqor və Kamerunun ən şimalda yerləşən şəhəri Kousseridir. Çadın paytaxtı Ncamenada Loqon çayının Şari çayı ilə qovuşduğu yerdə salınmışdır. Çay həmçinin Çadla Kamerun arasında beynəlxalq sərhəddi təşkil edir.

## İstinadlar
Cəfərli bələdiyyəsi

* Cəfərli bələdiyyəsi (Ağsu) — Ağsu rayonunda bələdiyyə.
* Cəfərli bələdiyyəsi (İmişli) — İmişli rayonunda bələdiyyə.
Hacımustafalı

**Hacımustafalı** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Cəfərli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 35&nbsp;km məsafədə yerləşir.

## Əhalisi
88 nəfər.

## İstinadlar
Skeptron

**Skeptron** ( “əsa” ya “çomaq” mənasını verir, *skepto* — “güvənirəm”, “söykənirəm” sözündən götürülmüşdür; ) — Qədimdə Misirdə hökmranlıq rəmzi. İlkin olaraq çoban çomağı, sonralar xristiyan kilsəsi tərəfindən mənimsənilərək (Dini rəvayətə görə İsa peyğəmbər tanrının çobanı, insanlar isə qoyunlarıdır.) rəmz xarakter almış. Avropada hökmdarlar onun qısa formasını hakimiyyət rəmzi kimi tətbiq etməyə başlamışlar.



## İstinadlar
Adnan Ərsöz

**Adnan Ərsöz** (; ) — Türk generalı, Milli Kəşfiyyat Təşkilatı] rəhbəri.

## Həyatı
1936-cı ildə Hərb Məktəbindən Kiçik leytenant olaraq məzun oldu. Türkiyə Silahlı Qüvvələrində müxtəlif addımlarda vəzifə yerinə yetirdikdən sonra 1963–1965 illəri arasında Tuğgeneral, 1965–1969-cu illər arasında Tümgeneral, 1969–1973-cü illər arasında General-leytenant, 1973–1977-ci illər arasında General rütbəsiylə xidmət gördü. Dövrün Quru Qoşunları Komandiri General Namiq Kamal Ərsun zərbə hazırlıqları içərisində olmaq səbəbiylə şəxsən Süleyman Dəmirəl tərəfindən təqaüdə göndərildi. Yerinə keçəcək komandir üçün Süleyman Dəmirəlin namizədi 3-cü Ordu komandiri Əli Fəthi Əsənər, Fəxri Korutürkün namizədi 1-ci Ordu komandiri Adnan Ersöz idi. 30 Avqusta qədər Adnan Ərsöz vəzifəyə vəkalət etmiş yerini Kənan Evrene təhvil vermişdir.

Təqaüdə çıxdıqdan sonra, 13 iyul 1978-ci il tarixində Milli İstihbarat Təşkilatı rəhbəri vəzifəsinə təyin edildi. 19 noyabr 1979-cu il tarixində vəzifəsindən istefa verdi. Məsləhətləşmə Məclisi Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən Seçilən Üzvü (5 yanvar 1982 – 6 dekabr 1983) olaraq vəzifə yerinə yetirdi. İstanbul Göztəpədəki evində biri qadın üç adam tərəfindən silahlı hücuma uğrayaraq həyatını itirdi. Hadisəni, DEV-SOL boynuna götürdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Adnan Ərsöz biografiyası
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı

**"Rəşadətli əməyə görə" nişanı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət mükafatı.

## Təsisi
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı 25 iyun 2013-cü il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Fərmanı ilə təsis edilmişdir.

## Statusu
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı dövlət qulluğunda, iqtisadiyyat, elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, idman, hüquq-mühafizə və sosial sahələrdə, ədəbi-bədii yaradıcılıqdakı nailiyyətlərə, Naxçıvan Muxtar Respublikasının ictimai həyatında səmərəli fəaliyyətə görə verilir.

"Rəşadətli əməyə görə" nişanı Azərbaycan Respublikasının orden və medalları və "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı olduqda onlardan sonra taxılır.

"Rəşadətli əməyə görə" nişanı ilə təltif olunmuş şəxslərə nişan onun vəsiqəsi ilə birlikdə təqdim olunur.

## Təsviri
"Rəşadətli əməyə görə" nişanı gümüşdən hazırlanmış, qızıl suyuna çəkilmişdir və diametri 35 mm, qalınlığı isə 2,5 mm-dir.

Nişan səkkizguşəli ulduz şəklindədir. Nişanın ön tərəfində yuxarı çevrə boyunca "**RƏŞADƏTLİ ƏMƏYƏ GÖRƏ**" sözləri yazılmış, aşağı hissəsində qoşa sünbül təsviri vardır. Yazı və təsvirlər qabarıqdır.

Nişanın arxa tərəfi hamar səthlidir və bərkidilmək üçün müvafiq element vardır. Ortasında nişanın nömrəsi həkk olunmuşdur.

## Təltif edilənlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın orden və medalları
* Azərbaycan Respublikasının ordenləri
* "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı
Alay

**Alay** və ya **polk** — bir polkovnikin əmri altında üç ya da dörd tabordan ibarət olan hərbi birlik. Bir həbri birlik olaraq çox köhnə tarixə malikdir. 16 əsrin ortalarında Fransız süvari birliklərinə də alay deyilirdi. Daha sonrakı əsrlərdə alayların öz bayraq, forma və gerbləri inkişaf etdirilmiş və müəyyən alaylar müəyyən bir şəxsiyyət, hərbi karier əldə etmişlər.
20 əsrin əvvəllərinə qədər Avropa və ABŞ ordularında alaylar 10 bölükdən ibarət idi. Napoleon isə alay təşkilatında yeni tənzimləmələrə getmiş və əmri altındaki alayları, biri qərargahda, digər ikisi də ərazidə olmaq üzrə üç tabor şəklində təşkilatlandırmışdır. 20 əsrin başlanğıcında Birləşmiş Ştatlar ordusu da bu yeniliyi mənimsəmişdir. Alayların bu quruluşu Birinci Dünya müharibəsi, İkinci dünya müharibəsi və Koreya müharibəsi ərəfəsində dəyişməmişdir.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində və digər dövlətlərdə həbri birləşmələrdən başqa, hüquq mühafizə orqanlarının şəxsi heyətinin birləşmələridə Alay adlandırılır.məs:Çevik Polis Alayı və s.

## İstinadlar
"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı ilə təltif edilənlərin siyahısı

**"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı ilə təltif edilənlərin siyahısı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı ilə təltif edilənlərin siyahısıdır.

## 2013
* Abbasov Məhərrəm Hüseyn oğlu — 18.10.2013
* Zeynalov Sahib Səfərəli oğlu — 18.10.2013
* Bayramov Bəhruz Surxay oğlu — 31.10.2013
* Novruzov Vəli Zihralı oğlu — 31.10.2013

## 2014
* Hacıyev Həsən İbrahim oğlu — 10.01.2014
* Cəfərov Rafət Telman oğlu — 17.01.2014
* Əliyev Pərviz Ramiz oğlu — 17.01.2014
* Həsənov Tahir Tapdıq oğlu — 17.01.2014
* Hüseynzadə Əkrəm Rüfət oğlu — 01.02.2014
* Məmişov Ramal Xalıxverdi oğlu — 01.02.2014
* Sevdimalıyev Urfan Adil oğlu — 01.02.2014
* Babayev İsmayıl Məmməd oğlu — 01.03.2014
* Bağırov Elçin İsrafil oğlu — 01.03.2014
* Əhmədova Afət Qafar qızı — 01.03.2014
* Əliyarov Fikrət Qəzənfər oğlu — 01.03.2014
* Həsənov Akif İsgəndər oğlu — 01.03.2014
* Hümbətova Həcər Mahmud qızı — 01.03.2014
* Məmmədov Sabir Duman oğlu — 01.03.2014
* Məmmədov Zakir Əhməd oğlu — 01.03.2014
* Seyidov İxtiyar Mircəfər oğlu — 01.03.2014
* Abdullayev Musa Əsgər oğlu — 25.06.2014
* Atnur İbrahim Ethem Ekrem oğlu — 05.07.2014

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının orden və medalları ilə təltif edilənlərin siyahıları
* "Rəşadətli əməyə görə" nişanı ilə təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar
Makroiqlim

**Makroiqlim** — qlobal və regional masştabda iqlim şərtləri. Təmiz halda makroiqlim hallarını 10–100 metr yüksəklikdə müşahidə etmək olar. Ona orada yerin yerli xüsusiyyətləri təsir etmir.

## Həmçinin bax
* Mikroiqlim
* İqlim
* İqlim anomaliyası
* İqlim qurşağı
Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı

**Voleybol üzrə Qadınlar Dünya Çempionatı** — voleybolun ən nüfuzlu yarışı olan "Dünya Çempionatı"nın qadınlar arasında keçirilən yarışlarıdır. Qadın voleybolunu populyarlığına görə kişi voleybolundan öndə olduğunu nəzərə alsaq, turnir səviyyəsinə və maraq dairəsinə görə voleybolun bir nömrəli kubokudur.

Dünya çempionatı Beynəlxalq Voleybol Federasiyası (FİVB) tərəfindən keçirilir. "FİVB"nın təşkil etdiyi digər bir yarış Dünya Kuboku ilə səhv salınmamalıdır.

Turnir ilk dəfə 1952-ci ildə SSRİ-də keçirilmişdir. Yarışın qalibi də elə ev sahibləri SSRİ millisi olmuşdur.

Müvafiq turnirdən sonra qadınlar arasında dünya çempionatı hər dörd ildə bir dəfə keçirilməyə başlandı. Bu mənada XX əsrin 60-cı illəri istisnadır. 1974-cü ilə qədər kişilər və qadınlar arasında keçirilən dünya çempionatları eyni ölkədə keçirilirdi. 1994-cü ildən etibarən isə turnir vahid şəhərdə yox, ev sahibi ölkənin bir neçə şəhərində keçirilməyə başlandı. Dünya çempionatının ən çox qalibi olmuş komanda isə SSRİ millisidir. Onlar nə az, nə çox beş qat dünya çempionlarıdır.

## Turnirin arxivi

## Medal sayına görə ölkələrin reytinqi
Mikroiqlim

**Mikroiqlim** () — bir və ya bir neçə kilometrlik kiçik sahələrdə meşə, çollük, bataqlıq, sahil, su hövzəsi faktorları təsir edən və küləkdən qorunan yerlərdə iqlimin xüsusiyyətləri.

Mikroiqlimi öyrənməklə kənd təsərrüfatında işləri qurmaq və istirahər yerlərini düzgün seçmək olur ( sanatoriya, istirahət evləri).

## Həmçinin bax
* Makroiqlim
* İqlim
* İqlim anomaliyası
* İqlim qurşağı

## Mənbə
* Словарь иностранных слов, Государственное издательство иностранных и национальных словарей, Москва, 1955. 853 с.
* СанПиН 2.2.4.1294–03, Гигиенические требования к аэроионному составу воздуха производственных и общественных помещений.
Çuvar

**Çuvar** — İranın İlam ostanının İlam şəhristanının Çuvar bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 5,574 nəfər və 1,080 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Rza Bahari

**Rza Bahari**- şair, Fətəli şah Qacar zamanında yaşayırdı və azərbaycan dilində şeirlər yazırdı. Bahar şəhərində dünyaya gəlib və bu şəhərdə vəfat edib.

## Həyat

## Əsərlər

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Mənbə
*Nuri, Cavad və Cəlili Hünərmənd, Səid. *Rza Baharinin Şeirlər Divanı*.Həmədan:Məknun nəşrləri ,2007.ISBN 964-8520-04-6

## Xarici keçidlər
Dərəşəhr

**Dərəşəhr** — İranın İlam ostanının şəhərlərindən və Dərəşəhr şəhristanının mərkəzidir. 2011-ci ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 24,961 nəfərdən ibarət idi. Bu şəhərin əhalisi lurlar və ləklərdən ibarətdir və lur və lək dillərində danışırlar.

## Şəkillər

Fayl:Kabir Kuh in Winter.JPG|Kəbirkuh dağı
Fayl:Bahram-e-Choobin Gorge.jpg|Bəhram Çubin dar keçidi


## İstinadlar
Tim

**Tim** — vəzifəsi yüz metrlik bir sahəsi atəş gücüylə idarə altına almaq olan iç təhlükəsizlik hərəkatında vəzifə yerinə yetirən ən kiçik əsgəri vahiddir. Komandiri ümumiyyətlə Çavuş olmaq üzrə ən az Kapral rütbəsindədir.

* 1 X Tim Komandiri (1 inciunsur komandiri)
* 1 X Ovçu Əri
* 2 X pulemyotçudan
* 2 X pulemyotçunun köməkçisi
* 2 X Raket atar Nişançısı
* 2 X Raket atar Nişançısı
* 1 X snayperçidən meydana gəlməkdədir

## İstinadlar
Mustafa Sunqur

**Mustafa Sunqur** — Səid Nursinin tələbəsi. Nur camaatının öndə gedənlərindəndir

## Həyatı
2012 vəfat etmişdir

## Xarici keçidlər
* http://www.risale-inur.org/9.htm 
* http://www.nurnet.org/mustafa-sungur-abi-kimdir-1929-2012/
Taqım

**Taqım** və ya dəstə, ehtiyaclara və şərtlərə görə sayı dəyişməklə birlikdə təməl olaraq 35–40 şəxsi heyətdən ibarət olan hərbi bölmə. Dəstə komandiri Kiçik leytenant, Leytenant və ya Baş leytenant rütbəsindədir. Müstəqil vəzifə icra edə biləcək ən kiçik bölmədir.
Təməl olaraq bir piyada dəstəsi, dəstə qərargahı, 3 piyada manqası və topçu manqasından ibarətdir. Ancaq bu birliyin vəzifələrinə görə dəyişə bilər. Sərhəd dəstəsi, Kəşfiyyat taqımı, Topçu taqımı, Minaatan taqımı kimi növləri var və bunların vəzifəyə görə özlərinə xas quruluşları vardır.

## İstinadlar
Bölük

**Bölük** — quru qüvvələrində inzibati baxımdan ən kiçik hərbi-taktiki vahiddir. Artilleriya qüvvələrində **Batareya**, sərhəd qüvvələrində **Zastava**, hava qüvvələrində **Eskadrilya**, dəniz qüvvələrində isə **Eskadron** adlanır. Bölüklər, bir bölük qərargahı və ən az iki (ümumiyyətlə üç, dörd) taqımdan ibarətdir. Şərtlərə və ehtiyaclara görə dəyişməklə birlikdə ən az 100 əsgərdən ibarət olan bir hərbi birlikdir. Komandiri Baş leytenant, ya da kapitandır.

İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində bölüklərin heyətləri genişlənmişdir, üç tüfəngli müharibə batalyonunun yanında yaxın dəstək atəşi təmin edən qrup silahlarını: minaatan, pulemyot, top istifadə edən bir sıra olaraq təşkil edilməyə başlanmışdır. Bu cür bölüklər 6 zabit, 187 əsgərdən meydana gəlir.

İndiki vaxtda bölüklər müəyyən funksiyaları yerinə yetirmək üzrə müharibə, istehkam, kəşf kimi və ya müəyyən bir sinif silahın: tank, minaatan, zenit, topçu təməlində olaraq təşkil edilir.

## İstinadlar
Mbere çayı

**Mbere çayı** () — Çad və Kamerunun torpaqlarında yerləşən çay.

Böyük hissəsi Kamerunun şimal ərazisində olan çay, başlanğıcını buradan götürərək Çad ərazisində Loqon çayına qovuşur. Mbere qolu Loqon çayının Pende qolundan sonra ən uzun ikinci qoludur. Uzunluğu 28,69 km-dir.

## İstinadlar
Kərxə

**Kərxə** — İranın Xuzistan ostanında çay.

Kərxə çayı İraqda dəclə çayına tökülür. İranın üçüncü ən uzun çayı, Zaqros dağlarından mənşə alır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Karun
* Dəclə
Şeyx Məhəmməd Bahari

**Şeyx Məhəmməd Bahari** () — şiə alimi, azərbaycan dilində şeirlər yazıb. Bahar şəhərində dünyaya gəlib və bu şəhərdə vəfat edib.

## İstinadlar