Mende

**Mende** () — Fransada şəhər, Lozer departamentinin prefekturası (Langedok-Russilyon bölgəsi). Onun sakinləri Mendois adlandırılır. Şəhər qədim tarixə malikdir. Burda yaşayış yerlərinin ilk izləri də daxil olmaqla şəhər eramızdan əvvəl 200-cü ilə aiddir. O, əvvəlcə Mimata adlandırılmışdır. Ehtimal etmək olar ki, onu əhatə edən dağlara görə belə ad verilmişdir.

Mende nisbətən seyrək məskunlaşan yaşayış məskəni (təxminən 12.000 əhali) olaraq qalmasına baxmayaraq, Lozer departamentinin ən mühüm şəhəri olaraq qalır. Bundan əlavə, bu departamentin unikal-tarixi şəhər ərazilərindən biridir.

Mende Roma Katolik Yeparxiyasının yerləşdiyi yerdir.

## Tarixi və coğrafiyası
Lo çayı vadisində yerləşən Mende uzun müddət Lion, Overn və Lanqedokdan ticarət yollarının kəsişdiyi yer olmuşdur. Yaşayış yeri Tunc və ya hətta Mis dövründə yaranıb və Roma Qaliyası dövründə mövcud olub. Əfsanəyə görə alemanlar tərəfindən Müqəddəs Privatın şəhərdə öldürüldüyü guman edilir. Uzun müddət onun öldürüldüyü yer ziyarətgaha çevrilmişdir. Orta əsrlərdə Privatın ölüm yeri Mandanın inkişafına kömək edən ziyarət mərkəzi idi.

Şəhər ya Barselonadan, ya da Fransadan asılı idi. Yepiskop III Aldebertin hakimiyyəti dövründə (XII əsr) şəhərdə güclü istehkamlar tikildi. 1307-ci ildə yepiskop VI Giy IV Filip Gözəl ilə birgə şəhəri idarəetmə müqaviləsi bağladı. Manda iqtisadiyyatı Yüzillik müharibə zamanı ciddi zərər gördü, lakin 1368-ci ildə Lozereli V Urban şəhərdə kafedralın təməlini qoydu.

Müharibənin sonunda Mand Fransanın cənubundakı ən zəngin yeparxiyalardan birinə çevrilir. 1470-ci ildə yepiskop Antuan qraf Armanın üsyanını dəstəkləyır, nəticədə yepiskoplar bir neçə il ərzində şəhərdə dünyəvi hakimiyyətdən məhrum olurlar. 1478–1483-cü illərdə kafedrala gələcək Papa II Juli rəhbərlik etmişdir.

Fransada dini müharibələr zamanı şəhərə ciddi ziyan dəydi, kafedral yalnız 1605-ci ildə açıldı. Şəhərin yeni yüksəlişi XVII əsrin sonunda baş verir. Yepiskop sarayı bəzədildikdə isə xəstəxana da qurulur. XVIII əsrin əsas hadisəsi 1307-ci il müqaviləsinin nəhayət ləğv edildiyi Böyük Fransa inqilabı baş verir. Loser isə ilk departamentlərdən biri olur.

XIX əsrdə Mandanın yaxınlığında daşqınlardan qorunmaq üçün şam meşəsi salınır, şəhərdə dəmir yolu və elektrik işıqlandırma da çəkilir. XX əsrin əvvəllərindən yun sənayesinin tənəzzülü ilə əlaqədar iqtisadi tənəzzül baş verir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Mand Fransa Müqavimət Hərəkatının mərkəzlərindən birinə çevrilir. 1990-cı illərdə şəhərciyi canlandırmaq üçün layihələr hazırlanmış, külək turbini və istilik məntəqəsinin tikintisi nəzərdə tutulmuşdur.

## Görməli yerlər
Manda şəhərinin görməli yerləri arasında Müqəddəs Məryəm Katedrali və Müqəddəs Pyotr kilsəsi daxildir. Həmçinin bir neçə fəvvarə, XII əsr qalası, köhnə körpü, Müqəddəs Privatın mağarası, konsulluq evi, Baur qəsri də turist marşrutuna daxildir. Şəhərdə mütəmadi olaraq idman yarışları keçirilir.

## Qalereya

Fayl:Mende-panoramique-4.JPG|Mende şəhərinin yuxarıdan ponaraması
Fayl:Causses48.svg|Lozer departamentinin Kos rayonu
Fayl:Mende et mimat.jpg|Mimat dağının ətəyində Mende, Kos d'Auq mənzərəsi
Fayl:Mende-maison-le-long-du-lot.JPG|Lo çayının sahilində ev
Fayl:Mende in winter - 09.JPG|Mende şəhəri 2008-ci ilin dekabr ayında
Fayl:Mende in winter - 12.JPG|2008-ci ilin dekabrında Kos d'Auqun ponaraması
Fayl:Viaduc Rieucros (Mende).jpg|Riekros Viadukt 2007-ci ilin sentyabrında
Fayl:Gare mende1.jpg|Mende vağzalı
Fayl:Mende vers 1200.svg|Mende təxminən 1200-ci ildə
Fayl:Mende-rue-basse-1.JPG|Ryu-bas küçəsi
Fayl:Valcroze-Mende.jpg|Valakruz rayonu və Şabann kəndi
Fayl:Mende Fonta.jpg|Fontanill rayonu və Noter Dam Liseyi
Fayl:Vue de Mende - Lozere.JPG|Respublika meydanı tərəfdən Xaldekost rayonu
Fayl:Mende legende-fr.svg|Mende şəhərinin xəritəsi
Fayl:Ad6lanom.JPG|Xəritədə Anderitum (Javols), Mimate (Mende) və Gredon yerləşir
Fayl:Encyclo volX Mende.jpg|Elmlər, sənətlər və elmlər lüğəti Ensiklopediyasında Mende
Fayl:Cathedrale Mende.jpg| Mende Katedralı
Fayl:France Lozere Mende Cathedrale Urbain V.JPG|Papa V Urbanın heykəli
Fayl:Mende XVIe.jpg|Mende XVI əsrdə köhnə qravürada
Fayl:Mende-cathedrale-1.JPG|Katedralin havadan görünüşü
Fayl:Mende-pont-notre-dame-4.JPG|Notr-Dam körpüsü
Fayl:Mende-place-au-ble-1.JPG|Bliz sarayı
Fayl:274 Mende La maison de Mandrin.JPG|Pəncərələrin altında saxta balusterlər olan "Maison de Mandrin" adlı XVII əsrə aid bina
Fayl:Mende-place-republique-1.JPG|Respublika Meydanı
Fayl:FR-48-Mende14.JPG|1870-ci il müharibə abidəsi
Fayl:Mende-EmileJoly-FoyerStIlpide.jpg|Emili-Joli Meydanı, Sent-İlpid evi, Riekros Viaduktu və arxa fonda xəstəxana
Fayl:FR-48-Mende16.JPG|Bələdiyyə binası
Fayl:Préfecture de Mende, Lozère, France.JPG|Prefektura və Lozer Baş Şurasının iqamətgahı
Fayl:FR-48-Mende02.JPG|Məhkəmə binası
Fayl:Private school (Mende, Lozere).png|Bir vaxtlar "Plaisance" məktəbinin yerləşdiyi seminariya
Fayl:Univ-perpignan-a-mende.jpg|Perpignan Universitetinin Jak Maillot İnstitutu (IUP) filialı
Fayl:France Lozere Mende Cathedrale.jpg|thumb|right|Mende şəhər katedralı
Fayl:MendeSynagogue.jpg|Köhnə sinaqoqun girişi
Fayl:Mende Tour des Penitents.jpg|Tövbəlilər qalası
Fayl:Mende - Procession des Pénitents Blancs.jpeg|Ağ tövbəlilərin yürüşü
Fayl:Fetes-mende-bete.jpg|Gevaudan arabası hər il Mendenin böyük bayramlarından olan çiçək paradını açır
Fayl:FR-48-Mende22.JPG|Köhnə Piencort xəstəxanasının qapılarından birində Fransa və Navarra gerbləri
Fayl:Trophee-castan-trefle-2008.jpg|"Castan Trophy", 2008-ci ildə Trefle Lozeren veloyürüşünün finalı
Fayl:Mende-maison-toit-en-carene.JPG|Orta əsrlədə tikilmiş yaşayış binası
Fayl:48 - Mende - Pont Notre-Dame.jpg|Notr-Dam körpüsü
Fayl:Cine-Mende-2.JPG|Köhnə teatr, hazırda bələdiyyə kinoteatrının binası
Fayl:Hotel-ressouches-mende.jpg|"Hotel de Ressouches"in həyəti


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Mende (in French, photographs)
* City council website
* Office de Tourisme Mende