open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sintezator

**Sintezator** — bir və ya bir neçə səs dalğası generatorunun köməyi ilə səs yaradan (sintez edən) elektron musiqi aləti. Tələb olunan səsi elektrik siqnalının xüsusiyyətlərini dəyişməklə (analoq sintezatorda) və mərkəzi prosessorun parametrlərini dəyişməklə (rəqəmsal sintezatorda) almaq mümkündür. Klaviatura da daxil olmaqla yalnız bir korpusdan ibarət sintezator klavişli sintezator adlanır. Klaviaturasız sintezator sintezator modulu adlanır və MIDI kontroller ilə idarə olunur. Əgər klavişli sintezatorda daxili sekvenser də mövcuddursa, buna *workstation* deyilir. Kompüter proqramı sintezator kimi istifadə olunursa, bu, sintezator proqramı adlanır. 

## Sintezin növləri

Səs dalğasının generasiya metoduna görə sintezatorların bir sıra növləri var.

### Additiv sintez

Additiv (toplanan) sintez, sadə səs dalğasının (əsasən sinusoidal) müxtəlif tezliklər və amplitudlarla superpozisiyası ilə reallaşan sintez metodudur. 

### Subtraktiv sintez

Subtraktiv (çıxılan) sintezdə səs, original dalğa fomasının müxtəlif filtrlərdən, envelop generatorlarından keçirilməsi ilə alınır. Müasir sintezatorlarda subtraktiv sintezdən geniş istifadə olunur.

### FM sintezi

FM (tezlik modulyasiyası) sintezi, bir neçə sadə səs dalğasının qarşılıqlı təsiri (tezlik modulyasiyası və toplanma) ilə başa gələn sintez metodudur. FM sintezatoruna ən yaxşı misalYamaha DX7 sintezatoeudur.

### Fiziki model sintezi

Fiziki model sintezi, güclü prosessorlar sayənsində hər hansı tipdə olan musiqi alətində gedən fiziki prosesləri simulyasiya etməklə reallaşan sintez metodudur.

## Həmçinin bax
*Sinti pop

## Xarici keçidlər
Rünoske Akutaqava

**Rünoske Akutaqava** (həmçinin *Ryunosuke Akutaqava*; ) — Yaponiya yazıçısı.

## Həyatı
1892-ci il iyuldə Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə "Rasyamon darvazası" və "Burun" hekayələri işıq üzü görüb. 1920-1923-cü illərdə "Magiya möcüzələri", "Bisey necə inanırdı", "Bir qisasın tarixçəsi", "Susanoo-no-mikoto, "Susanoo-no-mikoto ahıl çağlarında", "Tanrı Aqni", "Qəribə hekayət", "Xanım Rokunomiya", 1924-1927-ci illərdə "Sanemonun cinayəti", "Məktub parçası", "Momotaro", "At ayaqları", "Ölümdən sonra", "Karmen", "Suadamları ölkəsində", "Tanekonun kədəri", "Yuxu" və s. novellalar yazıb. Yazıçının 1927-ci ildə yazdığı "İlğım" və "Dişli çarxlar" hekayələrində və "Səfehin həyatı" povestində özünə qəsd etmək meylləri aydın duyulur. Bu əsərlər müəllifin o vaxtkı psixi vəziyyətini hər şeydən yaxşı əks etdirir.

Rünoske Akutaqava 1927-ci il iyul ayının 24-də yüksək dozada yuxu dərmanı içərək özünə qəsd edib. 1935-ci ildə ədəbiyyat sahəsində Rünoske Akutaqava mükafatı yaradılmışdır.

## Yaradıcılığı
Ən məşhur hekayələri: "Raşomon darvazası" (1915), "Burun" (1916), "Cəhənnəm əzabları" (1918) və "Sıx meşədə" (1922).

1950-ci ildə Rünoskenin "Raşomon darvazası" (1915) və "Sıx meşədə" (1922) hekayələri əsasında Akira Kurosavanın "Raşomon" filmi ekrana çıxmışdır.

### Kitabları
#### Azərbaycan dilində
* "Tanrıların istehzası" (2015, tərcüməçi: Rövşən Ramizoğlu)
* "Qar dənəsi" (2024)

## Filmoqrafiya
# Raşomon (film, 1950) / 羅生門

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rünoske Akutaqavanın əsərləri (rusca) 
* Rünoske Akutaqava haqqında sayt (rusca) 
* Azərbaycan dilinə Rünoske Akutaqava həyat və yaradıcılığı
Kassel

**Kassel** — Almaniyanın Hessen vilayətindəki universitet şəhəri. Fulda (d) çayı sahillərində.

## Əhali

## Xarici Keçidlər
Kassel şəhərinə görə sayt 

## İstinadlar
Gissen

**Gissen** () Almaniyanın Hessen vilayətindəki universitet şəhəridir. Əhalisi 76.000 nəfərdir, bunun 24.000 nəfərini universitet tələbələri təşkil edir.

## Şəkillər

Fayl:Marktplatz in Giessen (gezeichnet von P. Weber).jpg|Pazaryeri tarixi rəsm, 1844
Fayl:Akademischer Forstgarten Giessen Plan.jpeg|Akademischer Forstgarten Gissen, 1877-ci il tarixli rəsm
Fayl:Botanical garden Giessen Germany 01.jpg|Gissen nəbatat bağı
Fayl:2005-08 Gießen - Theater.jpg|Gissen teatrı
Fayl:Giessen-arch1.jpg|Gissen memarlığı
Fayl:Denkmal Röntgen (Gießen) 01.JPG|Röntgen abidə
Fayl:PSM V74 D619 Liebig laboratory at giessen.png|Liebig labaratoriyası, 1909
Fayl:Gießen ElephantLoo766.jpg|Çoxkanallı piyada körpüsü "Elephant loo"
You Are Not Alone

**You Are Not Alone** () — Maykl Ceksonun  albomundan mahnı. Mahnı, Epic Records tərəfindən yayımlanmışdır. Mahnının prodüserliyini R. Kelly üstlənmışdır. Mahnı ABŞ siyahılarında 1 nömrəyə qədər çıxdığı kimi, tarixdə, bu siyahıda girdiyi ilk həftədə 1 nömrəyə çıxan ilk mahnıdır.

## Mahnı haqqında

Mahnı, bir ballada və R&B olaraq avqust 1995-ci ildə satışa buraxılmışdır. Mahnının videosunda Ceksonun o zamanki yoldaşı, Elvis Presli'nin qızı Lisa Marie Presley'də rol almışdır. Mahnı, ABŞ siyahılarına 1 nömrədən daxil olmuşdur. Mahnı həmçinin bu müvəffəqiyyəti ilk tutan mahnı olmuşdur. Ancaq mahnı yalnız 1 həftə 1 nömrədə qala bilmişdir.

## Oğurlanmış iddiaları
Belçikalı SABAM şirkəti, sinqlı 1993-cü ildə ölkədə yayımlanan başqa bir sinqldan oğurlandığını iddia etdi. Araşdırmalar nəticəsində, iki sinql arasında 75% oxşarlıq tapıldı. Bu vəziyyət, sinqlın Belçika mediasından uzaqlaşdırılması ilə bitdi.

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı (ingilisçə)
*Tərcümeyi-halı (ingilisçə) 
*Mahnı sözləri
Erməni əlifbası

**Erməni əlifbası** () – Erməni dilinin yazılması üçün istifadə edilən əlifba. 38 hərfdən ibarətdir. Mesrop Maştos tərəfindən yaradılmışdır.
V əsrə qədər ermənilər tərəfindən yunan, suriya və aramey yazısından istifadə olunmuşdur. Müasir ermənilərin istifadə etdikləri indiki əlifba efiopiya yazısının tam oxşarıdır. Belə nəticəyə gəlmək mümkündür ki, Mesrop Maştos məhz erməni əlifbasını ixtira etməmiş (yuxusunda görməmiş), efiopiya (həbəş) yazısı əsasında yaratmışdır. Təxmin edilə bilər ki, erməni əlifbası həbəş mədəniyyətinin təsirinin nəticəsində formalaşmışdır.
Erməni əlifbasının yaranması haqqında ikinci mübahisə doğuran nəzəriyyəyə əsasən əlifba V əsrdə suriyalı din xadimi Danil tərəfindən hazırlanmışdır. Digər bir fərziyyəyə əsasən əlifbaya daxil edilmiş hərflər zərdüşt yazılarından götürülmüşdür. Həqiqət ondan ibarətdir ki, erməni əlifbasındakı hərflər yunan, latın, suriya, koptik və həbəş yazılarındakı işarələrdən götürülmüşdür.

## Müqayisəli cədvəl
…Maştosun əlifbası əsasında erməni yazısı, həbəş yazısı kimi soldan sağa istiqamətlidir. Maştosun əlifbası həm formaca həm də xaraktercə həbəş yazısı ilə oxşarlığa malikdir. Həbəş yazısının üç hərfinin **Ո** — *ba*, **Ս ** — *ha* və **Փ** — *qa*-nın yazılışı Maştosun əlifbasında səkkiz halda təkrarlanır. Maştosun yaratmış olduğu erməni əlifbasının hərflərinin forma və cizgi istiqamətləri prinsipi ilə analitik cədvəlini qurmuş olsaq görərik ki, həbəş yazısının 22 və 23 hərfini əhatə etmiş olur. Bu da əlifbanın ümumi hərflərinin üçdə ikisini təşkil edir. Maştos həbəş yazısının prinsipləri ilə sözsüz ki tanış idi və bu prinsiplər əsasında da erməni əlifbasını hazırlamışdır.

## Əlifba

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://armlet1600.sci.am/grerimasin.php?langid=3 
*Не армянский алфавит, а эфиопский
Opel

**Opel** — alman avtomobil şirkəti. 21 yanvar 1862-də Adam Opel tərəfindən qurulub. İlk zamanlarında tikiş maşını və velosiped istehsal edən bir firma olaraq xidmət etməkdə idi. Avtomobil istehsalına isə 1899-cu ildən başlamışdır.

## Modellər

### Ticari vasitələr
* Combo
* Movano
* Vivaro

### Konseptual modellər
* Opel Gran Turismo Concept
* Aero GT
* Antara GTC
* CD
* Diesel Rekordwagen
* Eco Speedster
* Frogster
* Frua Diplomat
* G90
* GT 2
* Insignia
* Maxx
* OPC x-Treme
* Snowtrekker
* Trixx

### Köhnə modellər
* Admiral
* Ascona
* Blitz
* Calibra
* Campo
* Commodore
* Diplomat
* Frontera
* GT
* Kadett
* Kapitän
* Manta
* Monterey
* Monza
* Olympia
* Omega
* Rekord
* Senator
* Sintra
* Speedster
* Super Six

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Şeir

**Şeir** () — ritmik vəzndə ahəngdar poetik əsər, nəzmə çəkilmiş bədii əsər. Bədii təfəkkürün nəzmlə yazılan ifadə forması. Şeir – fikri sözlə, obrazlı, qafiyələnmiş və ahəngdar
bir şəkildə ifadə etmək sənəti, müəyyən məzmuna malik, ahəngdar, vəznli sözlər. Sözün bədii cəhətdən ifadəli olması üçün rəngarəng təsvir vasitələrindən geniş istifadə edilməsi,
axıcılıq, musiqililik şeirdə səciyyəvi xüsusiyyətlərdir. Şeirdə cümlənin ayrı-ayrı hissələri arasında müəyyən qayda və ölçü ilə fasilələr olur, lazımi sözlər vurğularla qabarıq surətdə nəzərə çatdırılır, bəzi sözlər qəsdən təkrar edilir, sözün tərkibindəki səslərin ahəngcə bir-biri ilə uyğunlaşmasına xüsusi fikir verilir.

Şeir adətən bir-biri ilə qafiyələnən sətirlərə bölünür. Şeirdə bu cür sətirlər misra adlanır. İki misra birləşərək bəzən beyt, dörd misra isə bənd yaradır.  Öz aralarında cüt-cüt qafiyələnərək müstəqil məzmun ifadə edən misralara beyt deyilir. Azərbaycan şeirində bəndlərdə misraların sayı bir çox hallarda dörddən çox (məsələn, Səməd Vurğunun "Azərbaycan" şeirində bəndlər beşmisralıdır) və ya dörddən az da ola bilər (məsələn, Mikayıl Müşfiqdə üçmisralı bəndlər). Şeirdə qafiəyə,vurğuya,sözün düzgün deyilişinə və tələffüzünə diqqət yetirmək lazımdır

## Şeir sözünün mənası
Şeiriyyət ərəbcə incəlik, ahəngdarlıq, gözəllik deməkdir. Həqiqi şeir ciddi ədəbi-poetik qanunlar əsasında yaranır. Ahəng, qafiyə, ölçü, bölgü şeirin təşkilinin ən əsas
əlamətlərindən hesab olunur. Şeir sözü (yunanca stikhos) cərgə, düzülüş, qayda-qanun mənasını verib, ölçülü, ritmik, güclü emosional nitq deməkdir.
## Azərbaycan dilində şeir
Azərbaycan dilində şeir üç vəzndə yazılır: heca, əruz və sərbəst.
 
*<code>Heca vəznində yazılan şeirlərə [[Molla Pənah Vaqif]], [[Səməd Vurğun]] və [[Mikayıl Müşfiq]], əruz vəznində yazılan şeirlərə [[Məhəmməd Füzuli]], [[Seyid Əzim Şirvani]] və [[Mirzə Ələkbər Sabir]], sərbəst vəzndə yazılan şeirlərə [[Əli Kərim]], [[Mikayıl Rəfili]], [[Rəsul Rza]] yaradıcılığı misal ola bilər. Azərbaycan şairləri adətən bir neçə vəzndə yazırlar (məsələn, [[Molla Pənah Vaqif]]), bəzən bir şeir eyni zamanda iki vəznə aid ola bilir (məsələn, [[Süleyman Rüstəm]]in yaradıcılığında bir çox şeirlər adətən həm heca, həm də əruza aiddir).</code>*

## Nümunələr

### Heca vəznində şeir

Xumar-xumar baxmaq göz qaydasıdır,
Lalətək qızarmaq üz qaydasıdır,
Pərişanlıq zülfün öz qaydasıdır,
Nə badi-səbadan, nə şanədəndir.
(Molla Pənah Vaqif)


### Əruz vəznində şeir

Məndə Məcnundan füzun aşiqlik istedadı var,
Aşiqi-sadiq mənəm, Məcnunun ancaq adı var.
(Məhəmməd Füzuli)


### Sərbəst formada şeir

Yeri, yeri,
qara paltarlı qadın,
kiri, kiri,
qara paltarlı qadın.
Bəsdir başdaşımı basdın bağrına,
bu qəbir də min qəbirdən biridir.
Bütün məni ağlayanlar kiridi,
sən də kiri,
qəbrim damır,
ağlama!
(Ramiz Rövşən)


## Həmçinin bax
* Alliterasiya

## İstinadlar
Fulda

**Fulda** — Almaniyanın Hessen vilayətində bir şəhərdir. Fulda (d) eyniadlı çayı sahillərində. Şəhərin əsası 744-cü ildə xristian missionerləri tərəfindən qoyulub. Həmin dvrdə müasir Almaniyanın əhalisinin çoxu hələ də bütpərəst dininə inanırdı. Şəhərdə yaşayan xristian missonerləri Böyük Karlın orduları yürüşlər zamanı müşayiət edir, onların işğal etdiyi ərazilərdə xristianlığı yayırdılar. Orta əsrlər dövründə şəhər əsasən bu funksiyasını saxlamağa davam etdi. Soyuq müharibə dövründə Şərqi və Qərbi Almaniyanın sərhədi Fuldanın şərqindən keçirdi. Həmin ərazidə çoxsaylı sovet və Şərqi Almaniya əsgərləri olduğundan, şəhər çox böyük strateji əhəmiyyət qazanmışdı. Soyuq müharibənin bitməsi ilə birgə xarici qoşunlar bu əraziləri tamamilə tərk etdilər.

## İstinadlar
Darmştadt

**Darmştat** () — Almaniyanın Hessen vilayətindəki universitet şəhəridir.

## Elm şəhəri
Bu şəhər 1997-ci ildə "elm şəhəri" rəsmi statusunu alıb. Son illərdə Darmştadt şəhərini "proqram təminatının gizli paytaxtı" adlandırmağa başlayıblar. Darmştadt Texniki Universiteti daxil olmaqla bu şəhərdə yerləşən digər ali təhsil ocaqları informasiya texnologiyaları sahəsində yüksək ixtisaslı kadrların yetişdirilməsi ilə tanınır. Təsadüfi deyil ki, şəhərdə və onun ətrafında informasiya-kommunikasiya texnologiyaları (İKT) sahəsində fəaliyyət göstərən çox sayda müəssisələr yerləşir.

## Həmçinin bax
* Lorş

## İstinadlar
Offenbax am Mayn

**Offenbax am Main** () — Almaniyanın Hessen torpağında, Frankfurt am Maynın birbaşa cənub-şərqindəki şəhər. Main çayının sol sahilindəki şəhər, Frankfurt bölgəsinin ən böyük şəhərlərindən biridir.

2023-cü il məlumatına görə şəhərin əhalisi təxminən 135.490 nəfərdir. Offenbax 44,88 km² sahəni əhatə edir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 98 metr hündürlükdədir.

Offenbax am Mayn ilk dəfə 977-ci ildə yazılı mənbələrdə qeyd edilmişdir. Şəhər sənaye mərkəzi olaraq, xüsusilə dəri və poliqrafiya sahəsinde tanınmışdır. Fransız bəstəkar Jak Offenbax bu şəhərdə anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Zümrüd

**Zümrüd** (köhnə adı: **smaraqd** —  sözündən (, smáragdos)) — 1-ci sinfə aid olan bahalı daş. Böyük saf tərkibə malik olan bu daş 5 karat ölçüsündə almazdan bahadır.

Ən böyük zümrüd yataqları Muso (Kolumbiya), Tranavaale (CAR) və Uralda (Rusiya) yerləşir.

## İnsan orqanizmində əhəmiyyəti
Zümrüd — mənəvi harmoniya bəxş edir, iş qabiliyyətini yüksəldir, ürəyi, böyrəkləri, ağ ciyəri, əsəb sistemini müalicə edir. Zümrüdə uzun müddət baxmaq göz işığını bərpa etmək qabiliyyətini yüksəldir. Bu daşın fəaliyyətini gücləndirmək üçün onu az müddətə qırmızı şəraba salırlar.

## İstinadlar
Cicimli (Bərdə)

**Cicimli** (əvvəlki adı: **Cimcimli**) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Mehdixanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 22 may 2007-ci il tarixli 344-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bərdə rayonunun Mehdixanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Cimcimli kəndi Cicimli kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Cicimli variantında da qeydə alınmışdır. Kəndin ərazisi Laçın r-nunun Cimcimli kəndinə aid qışlaq yeri olmuşdur. XX əsrin əvvəllərində bu kənddən köçüb gəlmiş ailələr qışlaq yerində məskunlaşmışlar.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir. Seyid Yusifli kəndi ilə qonşudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
'''Cicimli kəndi 2012''' 

## Həmçinin bax
Bonsay

— dibçəkdə və kiçik məkanda cırtdan ağac yetişdirmək sənəti. Bonsay sənəti Çində yaranmışdır. Bonsay sözü çinlilərin "pen-çay" kəlməsinin yaponlaşdırılmış variantıdır.

Bonsayın vətəni Yaponiyadır, tərcümədə dayaz qabda bitki deməkdir. Onlar təbii şəraitdə böyüyən ağacın kiçilmiş nümunəsi olub, dibçəkdə becərilir, özünün minatür görünüşü ilə insaları valeh edir. Yaponiyada bonsay incəsənəti hələ bizim eranın VI əsrində yaranmış, becərilmə üsulları inkişaf etdirilərək bütün dünyaya yayılmışdır. Son dövrlərdə alimlər tərəfindən aparılmış tədqiqatlar nəticəsində məlum olunmuşdur ki, bansayın vətəni Yaponiya olmasına baxmayaraq hələ eramızdan iki min əvvəl Qədim Çin incəsənətində də qablarda dekorativ ağaclar becərilirdi. Avropada və digər ölkələrdə isə bonsayın yayılması əsasən XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edilir.

Təbii şəraitdə böyüyən bansaylara düzgün aqrotexniki qulluq edildikdə 100 il yaşaya bilər. Onlar insanlarda ədalət, müdriklik, xeyirxahlıq kimi müsbət keyfiyyətləri əks etdirər.

Bonsayların qurulmasında aşağdaki qanunauyğunluqlara riayət olunmalıdır:
* gövdəsi möhkəm olub, kök sistemi yaxşı görünməlidir;
* budaqların xətti dəqiq və aydın olmalıdır;
* gövdə və budaqlar bitkinin əsas elementi olduğu üçün yaxşı görünməlidir;
* təbii şəraitdə böyüyən ağaca oxşar olmalıdır;
* ağac və qab bir-birinə uyğun gəlməlidir;
* ölçüsünə və formasına görə bir-birindən fərqlənməlidirlər.

## Üslublar
Bonsayın bir neçə üslubu mövcuddur:

## Həmçinin bax
* İkebana

## Xarici keçidlər
* Bonsay haqqında
* Bonsay haqqında
Jaguar Cars

**Jaguar** — İngiltərə mərkəzli bir avtomobil markasıdır. 1920-ci ildə qurulan firmanı BLMC (British Leyland), 1990-cı ildə Forda satdı. Jaguar, 2008-ə qədər Fordun PAG adı verdiyi və Land Rover, Volvo, Aston Martın kimi lüks və prestijli markalardan meydana gətirdiyi alt qrupunda iştirak edirdi. 26 Mart 2008 tarixində Hindistanın ən böyük avtomobil markası Tataya satıldı. Ən əhəmiyyətli modeli 1965-ci ildə bazara yürüdülən E-Type, böyük bir satış müvəffəqiyyəti əldə etdi. Digər bir əhəmiyyətli model isə 1970-80-cı illər dövründə çıxarılan XJ-S 2 qapılı modeldir.

Jaguar, avtomobillərinin mühərrik kapotunun üstündə iştirak edən və tullanan Jaguar fiqurunu, meydana gələ biləcək qəzalarda, piyadaların yaralanma riskini azaltmaq üçün dəyişdirmişdir. Firma, çıxardığı yeni modellərinə bu Jaguar fiquru yerinə, Jaguar şəkilli bir lövhə vurur.

## Modellər

* Jaguar XK
* Jaguar XJ
* Jaguar XF
* Jaguar S-TYPE
* Jaguar X-TYPE

## Albom

Fayl:Jaguar SS 100 (1937).jpg|1937 Jaguar SS 100
Fayl:1939-jaguar-archives.jpg|1939 SS 3-1/2 Litre Saloon
Fayl:Jaguar 2,5-Litre Drophead Coupe 1948.jpg|Jaguar 2½-Litre Drophead Coupé 1948
Fayl:Jaguar Drophead Coupe.jpg|Jaguar Mark V Drophead Coupé
Fayl:Jaguar Mark V Drophead Coupe 1950.jpg|Jaguar Mark V Drophead Coupé 1950
Fayl:1950 Jaguar XK120 34.jpg|1950 Jaguar XK120 from the Ralph Lauren collection
Fayl:Jaguar Saloon 2.jpg|Jaguar Mark V Saloon
Fayl:Jaguar XK.jpg|Jaguar XK120
Fayl:Jaguar XK120 Roadster.jpg|Jaguar XK120 Roadster
Fayl:Jaguar XK120 Fixedhead Coupé 1954.jpg|Jaguar XK120 Fixedhead Coupé 1954
Fayl:Jaguar Saloon 3.jpg|Jaguar Saloon
Fayl:Jaguar Saloon.jpg|Jaguar Saloon
Fayl:Jaguar Mark VII Saloon 1954.jpg|Jaguar Mark VII Saloon 1954
Fayl:Jaguar Mark VII Mod M Saloon 1955.jpg|Jaguar Mark VII Saloon 1955
Fayl:Jaguar XK140 Drophead Coupe 1956.jpg|Jaguar XK140 Drophead Coupé 1956
Fayl:1958-jaguar-archives.jpg|1958 Jaguar XK150 Roadster
Fayl:Jaguar XK150 Roadster.jpg|Jaguar XK150 Roadster
Fayl:jaguar.3point4.750pix.jpg|1963 Jaguar 3.4 Mark 2
Fayl:1963 Jaguar XK-E Roadster.jpg|1963 E-Type Roadster on display in Indianapolis
Fayl:Jaguar Saloon 4.jpg|Jaguar Saloon
Fayl:Jaguar Mark II 3,4-Litre Saloon 1966.jpg|Jaguar Mark II 3,4-Litre Saloon 1966
Fayl:jaguar.etype.1966.750pix.jpg|1966 Jaguar E-Type (a.k.a. XKE)
Fayl:Jaguar 340.jpg|A 1968 Jaguar 340 small saloon
Fayl:Jaguar 420 G 1968.jpg|Jaguar 420G Saloon 1968
Fayl:1968 Jaguar 420 profile.jpg|1968 Jaguar 420 sports saloon
Fayl:Jaguar E-Type 1971.jpg|Jaguar E-Type Fixed-head Coupé 1971
Fayl:Jaguar XJ12 1974.jpg|Jaguar XJ12 Saloon 1974
Fayl:1991 Jaguar XJR-15 6.0.jpg|1991 Jaguar XJR-15
Fayl:JagXJ220.JPG|1992 Jaguar XJ220
Fayl:Jaguar_XJ6_1995.jpg|1995 Jaguar XJ6 (Sovereign)
Fayl:jaguar.xk8.car.750pix.jpg|Jaguar XK8


## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Isuzu

**Isuzu** (**Is**land **U**mbrella **Zu**zu) **Motors Limited** — Yapon avtomobil firması. Mərkəzi Tokiodadır. Dünyanın ən böyük avtomobil şirkətlərindən biridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ermənistan krallığı (antik)

**Ermənistan krallığı** — İran mənşəli Artaşes və Parfiya mənşəli Arşakilər sülalələrinin idarə etdikləri krallıq.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
GMC

**GMC** — sonradan adı GMC Truck olaraq dəyişdirilən, ABŞ mərkəzli bir cip, yük maşını və kiçik yük maşını markası. General Motorsun bir birimidir. Vasitələri Şimal Amerika və Orta Şərqdə satışa çıxarılmaqdadır.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Lamborghini

**Automobili Lamborghini S.p. A.** (qısaca **Lamborghini**) 1963-cü ildəki quruluşundan bəri az sayda idman və ərazi avtomobili çıxaran avtomobil şirkəti. Fabrikləri Modena və Bolonya şəhərləri arasında kiçik bir İtaliya qəsəbəsində Sant Aqatadadır. Volkswagen AG tərəfindən idarə olunur.

Lamborghini şirkətinin ərazi nəqliyyat vasitəsilərindən, idman avtomobillərinə keçişi sahibi Feruccio Lamborghininin (1916–1993) idman avtomobillərinə başda Ferrari ilə tutqun olmasıyla başlandı. Bilinən hekayəyə görə, Ferrarisinin debriyajı pozulunca Ferrari fabrikinə gedən Lamborghini ilə Enzo Ferrari görüşmək istəmədi. Öz debriyajını böyük bir asanlıqla təmir edən Lamborghini, idman avtomobillər çıxarmağa qərar verər.

Giorgetto Giugiaro və Marcello Gandini kimi məşhur dizaynçılar ilə işləyən Lamborghini, ardıcıl çıxarılan bütün avtomobillər arasında ən bahalı, ən güclü yol avtomobillərini təmsil etmişdir.

## Modelleri

Lamborghini'nin şu ana kadar sunduğu modeller sırası

1990-cı ildə bazara təqdim edilən Diablo, 2000-ci ildə DuPont Registry tərəfindən əsrin ən yaxşı avtomobili seçilmişdir.

## Sahibləri
Lamborghininin bu ana qədər sahibi olan adam ya da quruluşlar bunlardı:

* 1963–1970 – Ferruccio Lamborghini
* 1970–1977 – George-Henri Rosetti & René Leimer
* 1977–1984 – İflas dövründə istehsallar dayanmışdır, ancaq Patrick Mimran 1980–84 illəri arasında, şirkəti təkrar ayaqda tutma işləri tapılmışdır.
* 1984–1987 – Patrick Mimran
* 1987–1994 – Chrysler
* 1994–1998 – Megatech
* 1998-… – Volkswagen

## İstinadlar


## Həmçinin bax
Lotus (firma)

**Lotus** — 1955-ci ildə İngiltərədə Colin Chapman tərəfindən qurulmuş avtomobil firması. Firma bu gün Proton bünyəsi altındadır.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Lancia

**Lancia** , Vincenzo Lancia tərəfindən 1906-cı ildə qurulan İtalyan avtomobil istehsalçısı, 1969-dan bəri Fiat qrupunun bir parçasıdır.

## Həmçinin bax
Maserati

**Maserati**, yarış və idman avtomobilləri çıxaran məşhur İtalyan avtomobil firması. 1914-də Bolonyada quruldu. Ferrari tərəfindən satın alınmasıyla birlikdə zaman içərisində Fiat tərəfindən idarə olunmağa başlandı.

## Tarixi
Maserati avtomobil firması 6 nəfərdən ibarət olan Alferi,Bindo,Karlo,Ettore,Ernesto və Mario Maserati qardaşları qurmuşdur.Mario özünü incəsənət sahəsində sınamağa qərar verir.Karlo Maserati öz uğurlu karyerasına avtomobil yarışlarında iştirak etməklə başladı.Ancaq 1919-cu ildə vərəm xəstəliyi nəticəsində vəfat edir.Bindo,Alferi və Ernesto Maserati isə İsotta-Fraschinni adlı avtomobil şirkətində işləyirdilər.Alferi Maserati 1914-cü ildə Bolonya ətrafında öz emalatxanasını açmağa qərar verir.Bir müddət sonra ona 2 qardaş qoşulmağa başlıyır və onlar birlkdə ilk dəfə olaraq idman avtomobili istehsal etməyə nail olurlar.1926-cı ildə edilən maliyyə yardımı köməyi ilə "Maserati" şirkətinin əsasını qoyurlar.Daha sonra şirkət 4,6 və 8 silindrli avtomobillər istehsal etməyə başladı.  
## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Maybach

**Maybach** — Vilyam Maybax və oğlu Karl tərəfindən qurulan alman avtomobil şirkəti. Dirijabllar üçün mühərrik istehsal etməklə fəaliyyətə başlamış, sonradan böyük və lüks avtomobillər istehsalına keçmişdir. İkinci dünya müharibəsi illərində Almaniya hərbi zirehli maşınları üçün mühərrik hazırlamışdır. Hazırda şirkətin mərkəzi Ştuttqartdadır və Daimler-Chrysler avtokonserninin bir qoludur.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Mini (BMW)

**Mini** — 1950-ci illərin sonunda çıxarılmağa başlanan, 60-cı illərin simvolu olaraq görülən bir avtomobil markasıdır. Ən məşhur İngilis istehsalı avtomobildir. 1950-ci illərdən 1999-cu ilə qədər təxminən 40 il kiçik cüzi dəyişikliklərlə eyni model olaraq istehsalda qalmışdır. Geniş diametrli bir anketə görə Ford Model-Tdən sonra ən təsir edici avtomobil modelidir.

İndiki vaxtda Mini markası, BMW qrupuna aid bir markadır. 2001-ci ildə, BMW bünyəsində inkişaf etdirilmiş tamamilə yeni 2-ci nəsil bazara təqdim edilmişdir və bu model, retro dizaynı sahəsində günümüzdəki ən müvəffəqiyyətli tətbiqlərdən biri olmuşdur. Ayrıca bu model sanki go-kart hissi verən üstün yol tutuşuyla dünya mətbuatında və istifadəçilər arasında bir çox tərif almışdır.

Markanın ən yeni 3-cü nəsil modelləri isə 2006-cı ilin sonlarında dünya mətbuatına tanıdılmışdır. Satışı isə 2007 ili içərisində Avropada başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official international Mini website
MG Cars

**MG Cars** — 1924-cü ildən 2005-ci ilə qədər idman avtomobilləri çıxaran Britaniya avtomobil markası. İki qapılı üstü açıq idman avtomobilləriylə tanınır.

2005-ci ilin iyul ayında Çinin Nanjing Avtomobil Qrupu MG adını və onun istehsal müəssisələrini satın aldı. "MG" adını və fabrikini satın alan ikinci Çin şirkəti Nanjing de, Çin və İngiltərədə NAC MG adı ilə istehsalata başladı. 2007-ci ildən bəri Çinin digər SAÍC qrupu ilə birləşərək istehsala davam etdilər.

## Həmçinin bax
Merkuri (avtomobil)

**Merkuri** — Ford Avtomobil Qrupu bünyəsində iştirak edən, yalnız Amerika bazarına satışı edilən avtomobil markasıdır. Fordun modellərini başqa bir ad altında çıxarmaqdadırlar.

## Aktual modelləri
* Mercury Grand Marquis (1983–h.h.)
* Mercury Mariner (2005–h.h.)
* Mercury Mariner Hibrid (2006–h.h.)
* Mercury Milan (2006–h.h.)
* Mercury Montego (1968–1976, 2005–2007)
* Mercury Monterey (1950–1974, 2004–h.h.)
* Mercury Mountaineer (1997–h.h.)

## Bugünkü modelləri
* Mercury Marauder (1963½–1965, 1969–1970, 2003–2004)
* Mercury Cougar (1967–1997, 1999–2002)
* Mercury Villager (1993–2002)
* Mercury Sable (1986–2005, 2008)

## Keçmiş modelləri
* Mercury Bobcat (1975–1980)
* Mercury Brougham (1967–1968)
* Mercury Capri (1979–1986, 1991–1994)
* Mercury Colony Park (1957–1991)
* Mercury Comet (1960–1977)
* Mercury Commuter
* Mercury Custom (1956)
* Mercury Cyclone (1964–1972)
* Mercury Eight
* Mercury LN7 (1982–1983)
* Mercury Lynx (1981–1987)
* Mercury m-Series (1946–1968, Kanada)
* Mercury Marquis (1967–1986)
* Mercury Medalist
* Mercury Meteor (1962–1963)
* Mercury Monarch (1975–1980)
* Mercury Montclair (1955–1960, 1964–1968)
* Mercury Montego (1968–1976, 2005–2007)
* Mercury Monterey (1950–1974)
* Mercury Mystique (1995–2000)
* Mercury Park Lane (1958–1960, 1964–1968)
* Mercury Park Lane Brougham (1967–1968)
* Mercury S-55
* Mercury Topaz (1984–1994)
* Mercury Tracer (1988–1999)
* Mercury Turnpike Cruiser (1957–1958)
* Mercury Voyager
* Mercury Zephyr (1978–1983)

## Həmçinin bax
Tata Motors

Mahindra — 1945-ci ildə Jagdish Chandra Mahindra tərəfindən Hindistanda yaradılan şirkət.

1949-cü ildə Jeep CJ. Firma Hindistanın Nasik, Zaheerabad və Haridwar şəhərlərində qurduğu fabrikləriylə istehsal etməkdədir. 2000-cü Bolero. Mahindra dünyanın ən  SUV Mahindra Scorpio yaratmışdır.

## Modellər
* 1949 Jeep CJ
* 1953 Jeep CJ3B
* 1985 MM540
* 1991 Commander 650 DI/Commander 750 DP
* 1993 Armada
* 2000 Bolero
* 2001 MaXX
* 2002 Scorpio
* 2009 Xylo

## Xarici keçidlər
Ascari

**Ascari Cars Ltd.** (qısaca: **Ascari**) — Böyük Britaniyada yerləşən idman avtomobil istehsalçısıdır. Şirkət hollandiyalı milyoner Zvart Klaas tərəfindən təsis edilib. Şirkət iki dəfə Formula-1 dünya  çempionu olan Alberto Askarinin (1918–1955) adına layiq görülmüşdür. O, iki dəfə qalib gələn ilk sürücü oldu.

## İstehsalat
### Səyahət versiyaları

### Yarış versiyaları

## Mənbə
#http://www.themanufacturer.com/uk/profile/6479/Ascari_Cars 

## Xarici keçidlər
*ascari.net
ARO

**ARO** (**Auto Romania** üçün qısa) — off-road avtomobil istehsalı üçün Rumıniya zavodudur. İlk avtomobil - IMS-57 - 1957-ci ildə
buraxıldı. Avtomobil QAZ-69 əsasında qurulmuşdur. 2006-cı ildə iflas oldu.

## Şirkətin tarixi
ARO zavodunun tarixi 1885-ci ildə zavod qurulduqdan sonra başladı, lakin 1899-cu ildə işə son verildi. 1941-1944-cü illər dövründə anbar kimi istifadə edilmişdir. 1945-ci ildən 1950-ci ilə qədər Rumıniya və Sovet qoşunlarının avtomobillərini təmir etmək üçün istifadə edilmişdir. 1953-cü ildə onlar IMS-53
motosikletinin istehsalını qurmağa çalışdılar, amma cəmi 12 ədəd istehsal edildi. 1957-ci ildən etibarən zavod avtomobil hissələri - mühərrikləri və dişli qutuları istehsal etməyə başlayıb, eyni ildən etibarən IMS 57, M 59, ARO M 461 avtomobillərinin istehsalı başlayıb. Zavodun bütün həyatı boyu təxminən 380 min avtomobil istehsal etmişdir.

1979-cu ildə ARO 240-a əsaslanan zirehli avtomobil ABI inşa edilmişdir.

## ARO modelləri
### ARO IMS

Ailə avtomobilləri 1957-dən 1975-ci ilə qədər istehsal edilmişdir. Avtomobilin ürəyində sovet SUV-u QAZ-69 platforması qoyulmuşdur.

*IMS 57 (1957—1959)
*M 59 (1959—1964)
*M 461 (1964—1975)
*M 473

### ARO 24

Ailənin avtomobilləri 1972-ci ildən 2003-cü ilədək istehsal edilmişdir. Onlar ARO IMS-nin daha da inkişafı idi.

*ARO 240
*ARO 243
*ARO 244
*ARO 246
*ARO 266
*ARO 328 Maxi-Taxi
*ARO 33 N
*ARO 35 S
*ARO 35 M
*ARO 243
*ARO 323
*ARO 324
*ARO 330

### ARO 10

Ailə avtomobilləri 1980-ci ildən 2003-cü ilədək istehsal edilmişdir. 1.3 litr Dacia mühərrik  həcmindən istifadə edilmişdir. İngiltərədə bu avtomobil Dacia Duster adı altında, Dacia 10,
Rumıniyada, Fransada ARO Trapeurs və İtaliya ARO Ischia adı altında ixrac edilmişdir.

*
**ARO 10.1
**ARO 10.4
**ARO 10 Spartana
**ARO 11.4
**ARO 10.2
**ARO 10.3
**ARO 10.5
**ARO 10.6 pick-up
**ARO 10.9
**ARO 10.0
**ARO 11.9

## Mənbə
#Rəsmi sayt

## Xarici keçidlər
Ariel (şirkət)

**Ariel** — 7 işçiyə malik avtomobil şirkəti. İldə 100-ə qədər avtomobil istehsal etməklə Böyük Britaniyanın ən kiçik avtomobil şirkətlərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buick

**Byuik- Buick** — ABŞ avtomobil markası.

## Mənşəyi
Güman olunur ki, "Buick" adı Azərbaycanca "buruq" deməkdir. Bu markalı maşınlar benzini çox işlətdiyi üçün firmanın adını "neft buruğu", sonralar isə sadəcə "buruq" adlandırıblar.

## Tarixi
"Byuik" firmasının ("Buick Motor Car Company") əsasını 1902-ci ildə amerikalı mühəndis Devid Danbar Byuik qoymuşdur (Miçiqan ştatı, Flint şəhəri). Onun konstruksiya etdiyi ilk avtomobil 1903-cü ildə buraxılmışdır. Firma 1908-ci ildə "General Motors" konserni ilə birləşmişdir.

## Növləri
4 silindrli (1908-ci ildən), 6 silindrli (1914-cü ildən) və 8 silindrli (1931-ci ildən) mühərriki olan avtomobillər istehsal etmişdir. Mühərrikinin işçi həcmi 1,8–5 l, gücü 63–200 kVt, maks. sürəti 160–220&nbsp;km/saat-dır. 2008-ci ildən daha çox "Buick Enclave", "Buick La Crosse", "Buick Lucerne" modelləri istehsal edilir.  

## Həmçinin bax
* General Motors

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Buick avtomobilləri 
* Rəsmi internet səhifəsi
De Tomaso

**De Tomaso** - İtaliya avtomobil istehsalçısı. Alexandro da Tomaso tərəfindən Modenada 1959-cu ildə qurulmuşdur. 2004-cü ildə ləğv edildi, amma buna baxmayaraq 2005-ci ildə yeni avtomobillər hələ də istehsal edilməkdə idi.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Neapol

**Neapol** (qəd.yun. Νέα Πόλις — "yeni şəhər"; ital. Napoli) — böyüklüyünə görə Roma və Milandan sonra İtaliyanın 3-cü, cənubi İtaliyanın isə ən böyük şəhəri. Kampaniya (İtaliya) əyalətinin paytaxtı. Şəhərin əhalisi 1 milyon nəfər, şəhərətrafı bölgələrlə birlikdə 3 milyon nəfərdir. Neapol məşhur Vezuvi vulkanının yaxınlığında yerləşir. Şəhərin beynəlxalq aeroportu və böyük dəniz limanı vardır. Neapol öz zəngin tarixi, mədəniyyəti və mətbəxi ilə məşhurdur.

Əsası e.ə. VIII əsrdə yunanlar tərəfindən qoyulmuşdur. Şəhərin qoruyucusu Müqəddəs Yanuari (ital. San Gennaro) hesab olunur. 19 sentyabr şəhər günü kimi qeyd edilir. Neapol və Bakı qardaşlaşmış şəhərlərdir. E.ə. VI–IV əsrlərdə Qərbi Avropada yaranmış İskit dövlətinin paytaxtı olub.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* , Bakı
* , Kaqoşima
* , Afina
* , Budapeşt
* , Keleraşi
* , Qafsa
* , Salvador-da-Baya
* , Kəlkütə
* , Nosi
* , Palma-de-Malyorka
* , Santyaqo-de-Kuba
* , Sarayevo
* , Valensiya
* , Nablus
* , Nosi Be
* , İzmir
* , Mayami

## İstinadlar
Sərvət Çətin

**Sərvət Çətin** () — Əskişəhərspor və Türkiyə milli futbol komandasında oynayan Azərbaycan əsilli futbolçu.

## Həyatı
Sərvət Çətin 1981-ci ildə İqdırın Tuzluca adlı yerində dünyaya gəlib. Milliyətcə azərbaycanlıdır.

30 iyul 1999-cu ildə İstanbulun "Qartalspor" klubunda peşəkar futbolçu karyerasına başlayıb. Sonra transfer olunduğu Göztəpə klubu Türkiyə milli futbol çempionatının yüksək liqasına çıxıb. 2002-ci ildə yüksək liqada oynayan digər bir kluba — Dənizlispora transfer olunub. Dənizlisporun heyətində uğurlu oyunu ilə yadda qalıb. 1 sentyabr 2003-cü ildə Fənərbaxçaya transfer olunub. Bu klubun heyətində 2 dəfə Türkiyə çempionu adını qazanıb. Amma zədə aldığına görə uzun müddət yaşıl meydana çıxa bilməyib Fənərbaxçanın baş məşqçisi Ziko ona əsas heyətdə yer vermədiyinə görə 30 avqust 2006-cı ildə Sivasspora transfer olunub. Bu klubun heyətində 2006/2007 mövsümündəki uğurlu çıxışından sonra böyük futbol klublarının transfer siyahılarında yer alıb. 17 aprel 2007-ci ildə Qalatasaray klubuna transfer olunub.

Türkiyə milli futbol komandasının heyətində ilk qolunu 8 sentyabr 2007-ci ildə Maltanın milli futbol komandasının qapısına vurub. 2007/2008 mövsümündə Qalatasarayın heyətində 59 oyununda neydana çıxıb və 3 qola imza atıb. Bu nəticələrinə görə klubun tarixində ən çox qol vuran müdafiəçilərdən biri olub. Buna görə də Qalatasaray azarkeşləri ona "Ayıboğan" və "Türkü baba" ləqəblərini veriblər. Futbol üzrə Avropa çempionatı 2008-də Türkiyə milli futbol komandasının A qrupunda keçirdiyi hər 3 oyunda meydana çıxıb. 3-cü oyunda zədələndiyinə görə sonrakı 2 oyunda komandanın heyətində yer almayıb.

Qalatasaray klubunun heyətində 76 nömrəli geyimdə çıxış edib ki, bu rəqəm də İğdır ilinin nəqliyyat vasitəsi nömrəsidir.

## Müvəffəqiyyətləri
*  ** [[Fənərbaxça PFK|Fənərbaxça]]**
** Futbol üzrə Türkiyə çempionatı: **2-ci yer** (2003–2004, 2004–2005)
*  ** [[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]**
** Futbol üzrə Türkiyə çempionatı: **1-ci yer** (2007–2008)
*  **[[Türkiyə milli futbol komandası|Türkiyə]]**
** Futbol üzrə Avropa çempionatı 2008: **3-cü yer**

### Milli komanda heyətində vurduğu qolları

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* galatasaray.org
* TFF.org
* transfermarkt.de
Salman Rüşdi

**Salman Rüşdi** () — hind əsilli ingilis yazıçısı, 1981-ci ildə Buker mükafatı laureatı.

Rüşdinin Fandom saytında hesabı var, lakin İstifadə Şərtlərini pozduğuna görə həmişəlik dayandırılıb.
## Həyatı
Salman Rüşdi 1947-ci ildə Bombeydə biznesmen ailəsində anadan olub. 1961-ci ildə təhsil almaq üçün İngiltərəyə yollanıb. 1964-cü ildə Böyük Britaniya vətəndaşlığını alıb. Kembric Universitetinin tarix fakültəsini bitirib.

## Yaradıcılığı
İlk əsəri 1975-ci ildə yazdığı "*Qrimus*" romanıdır. 1981-ci ildə yazdığı "*Gecəyarısı uşaqları*" əsəri Le Monde tərəfindən XX əsrin 100 kitabı siyahısına daxil edilmişdir.

1988-ci ildə yazdığı Qurandan bəhs edən "*Şeytanın ayələri*" kitabı müsəlman dünyasında qəzəblə qarşılanıb. Kitab Hindistan və Cənubi Afrika Respublikasında qadağan edilib. 1989-cu ildə Ayətullah Xomeyni yazıçının ölümünə fətva verib.

16 iyun 2007-ci ildə II Elizabet Salman Rüşdini cəngavər tituluna layiq görüb. 26 iyun 2008-ci ildə Londonda Bukingem sarayında II Elizabet şəxsən cəngavər titulunu Salman Rüşdiyə təqdim edib.

## Əsərlərinin siyahısı
* Qrimus (1975)
* Gecəyarısı uşaqları (1981)
* Utanc (1983)
* Yaquar gülüşü (1987)
* Şeytan ayələri (1988)
* Harun və Hekayələr dənizi (1990)
* Güzgü işi
* Xəyali vətənlər (1991)
* Oz sehrbazı (1992)
* Şərq, Qərb (1994)
* Qəzəb (2001)
* Təlxək Şalimar (2005)
* Florensiyanın sehrbazı (2008)
* Luka və həyat atəşi (2010)
* Cozef Anton- Xatirə (2012)
* İki il səkkiz ay iyirmi səkkiz gecə (2015)
* Qızılı ev (2017)
* Kixot (2019)
* Kurt Vonnequtun "Sallaqxana-beş"i indi bizə nə deyir?

## İstinadlar
Honşu

**Honşu** (), həmçinin **Hondo**, **Hippon** — Yaponiyanın ən böyük adası.

## Coğrafiya

Adanın uzunluğu 1300 km, eni isə 50 – 230 km arasında dəyişir. Sahəsi 227 969,74 km² təşkil edir. Bu isə Yaponiya ərazisinin 60 % deməkdir. Honşu adası Britaniya adasından bir qədər kiçikdir. Sahil xəttinin uzunluğu 5450 km təşkil edir.

Honşunun reylefi dağlıqdır. Onlar arasında vulkanlar üstünlük təşkil edir. Onlar arasında ən böyüyü Fuci dağıdır. Onun hündürlüyü 3776 m təşkil edir. Vulkan Yaponiyanın rəmzi sayılır. Bu hündürlüyə görə ada dünyada 7-cidir. Adanın ən böyük çayı Şinano çayıdır. Adanın iqlimi rəngarəngdir. Burada şimal kontinental, cənub isə tropikdir. Adada tez-tez zəlzələlər baş verir. Səbəb isə üç tavanın toqquşduğu yerdə yerləşməsi ilə əlaqədardır. Adanin menseyi vulkanik menseydir.

## Region və prefekturaları
Ada bütünlükdə 5 regiona və 34 prefekturaya bölünmüşdür. Bura daxil olan prefekturaların ərazisinə digər adalarda daxildir:Bonin adaları, Sado, İzu-Oşima və Avaci.

* **[[Tohoku regionu]]** — Aomori, İvate, Miyaqi, Akita, Yamaqata, Fukuşima.
* **[[Kanto]]** — İbaraki, Toçiqi, Qunma, Saytama, Çiba, Tokio, Kanaqava.
* **[[Çabu]]** — Niiqata, Toyama, İşikava, Fukui, Yamanaşi, Naqano, Gifu, Şizuoka, Aiçi.
* **[[Kansay]]** — Mie, Şiqa, Kioto, Osaka, Heqo, Нара, Vakayama.
* **[[Çoqoku]]** — Tottori, Şimane, Okayama, Hiroşima, Yamaquçi.

## Şəhərləri
Tokio, Sendai, Osaka, Kyoto şəhərləri bu adada yerləşir.

## Əhalisi
XIX əsrdə adada Aynlarda yaşayırdılar. Sonradan onlar Hokkaydaya köçmüşlər. Adada hazırda 100 000 000 insan yaşayır (2010 il).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 『角川日本地名大辞典』全50巻、東京：角川書店、1987–1990 (*"Большой словарь названий местностей Японии издательства Кадокава". В 50 томах, Токио:Кадокава шотен, 1987–1990*)

## Həmçinin bax
* Hokkaydo
* Kyuşu
* Şikoku
Buker mükafatı

**Buker mükafatı** (tam adı **Man Booker Prize for Fiction** - *Ədəbiyyat üzrə Men Buker mükafatı*, 1968-2002-ci illərdə **Buker-Makkonnel mükafatı**) — ədəbiyyat sahəsində mükafat, hər il Britaniya Millətlər Cəmiyyəti və İrlandiya Respublikası vətəndaşına verilir.

Buker mükafatı ilk dəfə Buker-Makkonnel tərəfindən 1968-ci ildən təqdim olunmağa başlanılıb. Həmin vaxtdan 2002-ci ilə qədər onun mükafat fondu 21 min ingilis funt sterlinqinə bərabər olub. 2002-ci ildə Men Qrup şirkəti mükafatın rəsmi sponsoru olduqdan sonra mükafat fondu 50 min ingilis funt sterlinqinə qaldırıldı.

## Laureatlar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Beynəlxalq Buker Mükafatı
Pulitser mükafatı

**Pulitser mükafatı** () — ədəbiyyat, jurnalistika, musiqi və teatr sahəsində xidməti olan şəxslərə verilən mükafat.

## Ümumi Məlumat
Pulitzer ədəbiyyat, jurnalistika, musiqi və teatr sahəsində xidməti olan şəxslərə verilən mükafatdır.  Bu mükafat macar əsilli amerikalı naşir Jozef Pulitzer tərəfindən təsis edilib. Hər il aprel ayında qaliblərə mükafatlar 21 kateqoriya üzrə verilir.  20 kateqoriya üzrə hər qalibə  sertifikat və 10 min ABŞ dolları verilir. Jurnalistika  sahəsində ictimai xidmətinə görə qalib qızıl medalla mükafatlandırılır.  Hal hazırda birdən çox  Pulitzer alanlar da var. Onların siyahısı isə tamamlanmayıb.

Mükafatın təsis edilmə tarixi 20-ci əsrin əvvəllərinə aiddir. Qəzet naşiri Jozef Pulitzer mükafat təsis etmək və jurnalistika məktəbi açmaq üçün Kolumbiya Universitetinə pul ödəyir. Mükafat və təqaüdlər üçün 250 min dollar pul ayrılır.  Bölgü belə aparılmışdı: 4 mükafat jurnalistika üzrə, 4 mükafat teatr üzrə.  İlk Pulitzer mükafatı Jozefin ölümündən sonra, 4 iyun 1917-ci ildə  sahibinə təqdim edilib.  Bu Amerika tarixi haqda ən yaxşı kitabın müəllifi Jin Jules Jusserand idi, o 2 min dollar  dəyərində pul mükafatı almışdı. Hebert Bayard Svope isə ən yaxşı reportyor kimi min dollar qazanmışdı. Ən maraqlısı da odur ki,  jurnalistlər mükafat əldə etmək üçün rəqabət apardığı bir vaxtda, Mak  Kormikin idarəçliyi dövründə Çikaqo Tribun qəzeti bu mükafat uğrunda mübarizəyə qoşulmurdu.

## Xəbər fotoqrafiyası üzrə Pulitzer Mükafatı
Fotoqrafiya üzrə Pulitzer mükafatı 1942-ci ildə yaradılıb, 1967-ci ildən isə 2 kateqoriya üzrə mükafat təyin edilməyə başladı:  hadisəni təfərrüatları ilə çatdıran fotolar və hadisəni  baş verdiyi andaca çatdıran fotolar.

## Qadın “Pulitzer”çilər
1918-ci ildən 2011-ci ilədək 26 qadın şeir, 1921-ci ildən 2011-ci ilədək 29 qadın nəsr əsərləri,  1921-ci ildən 2009-cu ilədək 13 qadın dram əsərləri,  1983-cü ildən 2010-cu ilədək 4 qadın musiqi əsərləri kateqoriyasına  görə Pulitzer əldə edib.

## Kateqoriyalar
* İctimai xidmət
* Son dəqiqə xəbərçiliyi
* Araşdırma jurnalistlik
* Açıqlayıcı jurnalistlik
* Yerli xəbərçilik
* Milli xəbərçilik
* Beynəlxalq xəbərçilik
* Yazı
* Şəhr
* Tənqid
* Baş məqalə
* Karikaturaçılıq
* Son dəqiqə xəbər fotosu
* Fotoqrafiyaçılıq
* Dram
* Tarix
* Avtobioqrafiya
* Uydurma
* Şeir
* Uydurma olmayan ümumi əsər
* Musiqi

## İstinadlar
Çat

**Çat, onlayn çat** və ya **onlayn söhbət** () — mətn mesajlarının göndəricidən alıcıya İnternet üzərindən real vaxt rejimində ötürən kommunikasiya vasitəsidir. Digər iştirakçıların tez cavab verməsini təmin etmək üçün söhbət mesajları əsasən qısa olur. Bu sayədə danışığa bənzər bir hiss yaranır ki, bu da söhbəti İnternet forumları və e-poçt kimi digər mətn əsaslı onlayn kommunikasiyadan fərqləndirir. Onlayn çat nöqtədən nöqtəyə kommunikasiya üçün, birdən çox alıcıya məlumat göndərmək və səs və video çat üçün nəzərdə tutula bilər. Veb konfrans xidmətinin bir funksiyası da ola bilər.

Daha sadə izahla, onlayn söhbət ilk növbədə hər hansı birbaşa mətn əsaslı və ya video əsaslı (Vebkamera), ani mesajlaşma, IRC, talker, çox istifadəçili zindan və ya onlayn oyunlardakı təkbətək və ya qrup söhbəti ola bilər. Onlayn söhbət ifadəsi "qeyri-rəsmi söhbət" mənasını verən *chat* sözündən gəlir. Onlayn söhbətə müvadiq veb əsaslı proqramlar daxildir. Veb konfrans daha spesifik onlayn xidmətdir və tez-tez xidmət kimi satılır və satıcı tərəfindən idarə olunan veb serverdə yerləşdirilir.
## Tarixi
İlk onlayn çat sistemi 1973-cü ildə İllinoys Universitetində PLATO sistemində Doq Braun və David Vulli tərəfindən yaradılmış Talkomatic idi. Sistemdə hər birinə beş nəfərin daxil ola bildiyi bir neçə kanal var idi və mesajlar yazılan kimi bütün istifadəçilərin ekranlarında simvol olaraq görünürdü. Talkomatic 1980-ci illərin ortalarında PLATO istifadəçiləri arasında çox məşhur idi. 2014-cü ildə Braun və Vulli Talkomatic-in veb-əsaslı versiyasını buraxdılar.

Həqiqi "chat" əmrindən istifadə edən ilk onlayn sistem 1979-cu ildə Dialcom-dan Tom Volker və Fritz Teyn tərəfindən The Source üçün yaradılmışdır.

Digər çat platformaları 1980-ci illərdə böyüməyə başladı. GUI-yə sahib olan ən erkən uzantılar arasında Amerika və Almaniyadakı universitet kampuslarında xüsusilə populyarlaşan Macintosh uzantısı BroadCast idi.

İlk transatlantik internet çatı 1989-cu ilin fevralında Finlandiyanın Oulu və ABŞ-nin Oreqon ştatının Korvallis şəhərləri arasında quruldu. 

İctimaiyyət üçün geniş istifadəyə verilən ilk xüsusi onlayn çat xidməti 1980-ci ildə Ohayo ştatının Kolumbus şəhərində CompuServe-nin icraçı direktoru Aleksandr "Sandy" Trevor tərəfindən yaradılmış CompuServe CB Simulator idi.

Çat bir çox videokonfrans alətlərində tətbiq olunub. İşlə bağlı videokonfrans zamanı söhbətdən istifadənin araşdırılması zamanı müəyyən edilib ki, görüşlər zamanı söhbət iştirakçılara görüşü dayandırmadan ünsiyyət qurmağa, ümumi resurslar ətrafında fəaliyyət planlaşdırmağa və daha çox iştirak təmin edir.  Araşdırma həmçinin müəyyən edib ki, söhbət iştirakçılar arasında diqqəti yayındırmağa və məlumat asimmetriyasına səbəb ola bilər.

## Həmçinin bax
* Çat otağı
* Əməkdaşlıq Proqramı
* Ani mesajlaşma
* İnternet forumu
* Onlayn tanışlıq
* Real vaxt mətni
* Videotelefoniya
* Onlayn oyunlarda səsli söhbət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Moskviç-2141

**Moskviç-2141** — Moskviç markasının yeni adı olaraq 1986-cı ildə bazara çıxan Rus avtomobilidir. İstehsalı 1988 və 2000 illəri arasında davam etmişdir. Bu anda müflisləşmiş vəziyyətdədir.

## Həmçinin bax
Ayrılıq imiş

***Ayrılıq imiş*** tammetrajlı bədii filmi rejissorlar Ağaəli Əliyev və Faiq Kərimoğlu tərəfindən 2008-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. İ. F. A şirkətinin istehsalıdır. Film Orxan Hüseyn adlı əyalətdən gələn və məşhurlaşan müğənninin həyatından bəhs edir. Əsas rolları İzzət Bağırov,Natəvan Həbibi və Mehriban Xanlarova ifa edirlər.

## Məzmun
Orxan Hüseyn *([[İzzət Bağırov]]*) adlı müğənninin həyatından bəhs edən filmdə baş qəhrəman əyalətdən gələn bir oğlandır. Yaxşı insanların dəstəyi ilə o, bir xanım bəstəkarla tanış olur. Südabə (*[[Mehriban Xanlarova]]*) adlı bu xanım həm də konsert təşkilatçısıdır. Orxana hədsiz simpatiyası olan Südabə, istəmədən ona vurulur və hər şey də bundan sonra başlanır. Orxan isə Nərmin (*[[Natəvan Həbibi]]*) adlı bir qızla tanış olur və onun məhəbbətini qazanır. Süjet xətti Orxanı dəlicəsinə sevən Südabənin tapançadan açdığı güllə ilə yekunlaşır. Sevgisini kimsə ilə paylaşmayan əsas qəhrəman dünyadan nakam gedir.

## Film haqqında
Film 2007-ci ildə təqdim edilməli idi. Ancaq filmin rejissoru və ssenaristi Ağaəli Əliyevin vəfatı premyeranı bir xeyli yubatdı. Ona görə də filmin tamamlanma işlərini rejissor Faiq Kərimoğlu öz üzərinə götürdü.

## Film üzərində işləyənlər
**Ssenari müəllifi:** Ağaəli Əliyev**Rejissor**: Ağaəli Əliyev, Faiq Kərimoğlu**Operator:** Zaur, Tofiq, Rüfət, Asif**Rəssam:** Arif İsmayılov**Bəstəkar:** Nadir Əzimov, Vüqar Meyxanaçı, Rəşad Bağırov, Zamiq Qasımov**Prodüser:** Arzu Məmmədoğlu

## Rollarda
İzzət Bağırov — OrxanNatəvan Həbibi — NərminMehriban Xanlarova — SüdabəAnar Heybətov — ToğrulHəsənağa Vəzirov — AzərKazım Abdullayev — NuruSəidə Quliyeva — Sona xanım

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı2008-ci ilin Azərbaycan filmləri2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Beysbol

**Beysbol** — Amerikan mənşəli, Amerika və Uzaq Şərq ölkələrində (xüsusilə Koreya və Yaponiyada) çox məşhur olan idman növü.

### Prinsiplər
Beysbol doqquz dövrədə oynanılır. İki komanda hər dövrədə bir müdafiə və bir hücum haqqından istifadə edir. Hücumdakı komanda oyunçularının hər birinə bir vuruş haqqı veriliir. Oyun, qonaq komanda hücum vəziyyətində, ev sahibi komanda müdafiə vəziyyətindəykən başlayır.

### Müdafiə
Müdafiədəki komanda oyunçuları fərqli nöqtələrdə dəyişik vəzifələr yerinə yetirirlər. Atıcı, atıcı təpəsinə, tutucu (və ya mühafizəkar) ədəd qalasının arxasına, üç qala gözətçisi qala nöqtələrinə yerləşirlər. Ədəd etməyə çalışan hücum oyunçuları isə üç qaçışçı olaraq adlandırılar. Ədəd dövrünü tamamlaya bilməyən aradakı qalalardan birində qalan qaçışçının, ya özündən sonrakı vurucunun məqsədəuyğun vuruşuyla ortaya çıxan qaçma müddətində, ya da hər hansı bir anda, qala gözətçilərini sovuşduraraq bir sonrakı qalaya qaçması və ədəd dövrünü tamamlaması lazımdır. Amma bir qalada eyni anda ancaq bir qaçışçı ola bilər. Qaçışçı iki qala arasında qaçarkən, top qala gözətçisinə çatdırılsa ya da topu daşıyan bir müdafiə oyunçusu qaçışçını tutsa, qaçışçı oyundan xaric qalar. Tutucular qalanın ətrafında olmalıdırlar. Bir qısa top tutucu iç sahənin dərhal xaricində və üç xarici sahə oyunçusu xarici sahədə iştirak edir.

### Hücum
Hücumdakı komanda hər oyunçusu sırayla ədəd qalasına gəlir və atıcı təpəsindən atıcının ədəd qalasının arxasında dayanan tutucuya atdığı topa bitayla vurmağa çalışırlar. Atıcının atışının, vuruş sahəsi içindən keçən, etibarlı bir atış olub olmadığına ədəd qalasının arxasındakı hakim qərar verər. Atıcı dörd etibarsız atış etsə, vurucuya birinci qalaya getmə haqqı vermiş olar. Əgər bir vurucu, üç dəfə etibarlı atışa vura bilməzsə, vurduğu topu qarşı komandanın tutucusu havada tutsa ya da vurduğu topu cəza sahəsinə salsa oyundan xaric edilir. Üç oyunçusu oyundan xaric olan komanda hücum haqqını itirir və müdafiə mövqesinə keçir. İki komanda da vuruş haqqını tamamlayınca dövrə tamamlanır.

Vurucu, topa məqsədəuyğun bir vuruş etdiyində birinci qalaya qaçır. Müdafiə mövqesindəki qarşı komanda oyunçularının topu alıb qala gözətçilərinə çatdırmasına qədər keçən müddətdə o biri qalaları da gəzərək ədəd qalasına dönə bilər. Vurucu bu vəziyyətdə ədəd dövrünü tamamlamış olar. Məqsədəuyğun bir vuruşdan sonra bir qalaya çata bilən vurucu o qalada dayana bilər və bir sonrakı vurucunun qaçışı əsnasında o da irəlidəki qalaya qaça bilər.

## Ədəd dövrü
Əgər vurucu yaxşı bir vuruşla topu çəpərin xaricinə göndərsə, buna ədəd dövrü vurmaq deyilir. Ədəd dövrü vuran oyunçu, tutulması söz mövzusu olmadan, qalalardan keçərək ədəd dövrünü tamamlayır. Ədəd dövrü vurulduğu zaman əgər qalalarda qaçışçılar varsa, onlar da ədəd dövrünü tamamlayırlar. Bir vurucunun komandaya təmin edə biləcəyi ən böyük fayda ədəd dövrüdür. Çünki normal bir qaçışda bir vurucu ancaq bir ədəd qazandıra bilərkən, ədəd dövründə sahədə nə qədər qaçışçı varsa bir o qədər daha çox ədəd qazanmaq olar.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər