open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yanlış döngə 6: Son çarə

**Yanlış döngə 6: son çarə** () Amerika istehsalı olan və rejissor Valeri Milevin çəkdiyi qorxu/triller filmi. Hazırda çəkilişlərin davam etdiyi film 2014-cü ilin oktyabr ayında nümayiş olunacaq. Bu film *Yanlış Döngə* filmlər seriyasının altıncı filmi.

## İstehsal
Verilən məlumata görə bu film üçün rejissor Deklan O'Breyn rejissor Valeri Milev ilə əvəz olunub. Filmin VOB/DVD versiyasının eləcə də altıncı seriasının 2014-cü ilin mart ayında Bolqarıstanda çıxarılması nəzərdə tutulub.

## Məzmun
Qəfildən gizlin itmiş miras Deni və onun dostlarını unudulmuş Qərbi Viciniya dağlarındakı Hobb Springsə gətirir. O burada bir vaxtlar heç vaxt bimlədiyi itmiş uzaq qohumları haqqında məlumatlar öyrənir. Amma tezliklə o həmin qohumlarının tamam fərqli bir yaşam tərzi sürdüyünü də kəşf edəcək. Bu kəşf isə heç də yaxşı nətilcələnməyəcək. İndi Deni dostarı ya da qohumları arasında seçim etməlidir.

## Rollarda
* Sadie Katz / Selli
* Antoni Ilot / Deni
* Aquella Zoll / Toni
* Rolo Skinner / Viktor
* Roksana Pallet / Cilian
* Luk Kauzins / Nik

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası

**Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası** () — Macarıstanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Baş qərargahı Budapeştdə yerləşir.

## Tarixi
1990-cı ilin martında yaranmışdır.

## Tərkibi
Konfederasiyanın 465.000 fəal və 250.000 pensiyaçı və tələbə üzvü var. Konfederasiya ətrafında bir neçə sahə həmkarlar ittifaqını birləşdirir.

## Fəaliyyəti
Əsas prinsipləri demokratiya, həmrəylik, bərabərlik, öz müqəddəratını təyin etmək, azlığın hüquqlarını qorumaq, müxtəlif fikirlərin ifadəsi, dürüst demokratik seçkilərin təmin olunmasıdır.

Konfederasiya siyasi təşkilatlardan asılı deyil. Müəyyən məqamlarda onların siyasətinə qarşı çıxır. Lakin nizamnaməsi onun siyasi qurumlarla əməkdaşlıq etməsinə də qadağa qoymur.

## Beynəlxalq əlaqələri
Konfederasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının, Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür. Digər beynəlxalq təşkilatların işində fəal iştirak edir.

## Mənbə
***İlahə ZEYNALLI**. ''Macarıstan Həmkarlar İttifaqları''. "Ülfət" qəzeti, 20 aprel 2012-ci il. 

## Xarici keçidlər
*
Sarvan

**Şəhərlər**

: **Gürcüstan**
* Sarvan (şəhər) — Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarında şəhər, Sarvan bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi.

**Kəndlər**

: **Azərbaycan**
* Sarvan (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Sarvan (Şabran) — Azərbaycanın Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

: **Gürcüstan**
* Sarvan (kənd) — Gürcüstanın Marneuli bələdiyyəsində kənd.

**Bələdiyyələr**

: **Azərbaycan**
* Sarvan bələdiyyəsi (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda bələdiyyə.

: **Gürcüstan**
* Sarvan bələdiyyəsi (Borçalı) — Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarında inzibati-ərazi vahidi.

## Həmçinin bax
*Sarvan döyüşü
* Sarvan (soyad)
* Sarvanlar
Çingiz İsmayılov (futbolçu)

**Çingiz Məmməd oğlu İsmayılov** () — AFFA-nın keçmiş baş katibi, futbol veteranı.

## Həyatı
1955–1962-ci illərdə "Neftçi"nin şərəfini qoruyub. Bundan başqa, Bakının və Gəncənin "Dinamo", həmçinin "Neft daşları" komandasında oynayıb. 

Çingiz İsmayılov 18 mart 2025-ci ildə pnevmoniya səbəbi ilə xəstəxanaya yerləşdirilib və 23 martda vəfat edib.

## Təltifləri
2022-ci ilin dekabr ayında "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  "Futbol – sevincim mənim" (Aranfilm. 2019)
* Çingiz İsmayılov ''Footballfakts.ru'' saytında
* Çingiz İsmayılov: "Mən 75 yaşımda da futbol oynayıram"
İvan Lazarev

**İvan Petroviç Lazerev** (; d. 1763 - ö. 1803) — Rusiya imperiyası generalı, Qafqazın işğalıında iştirak etmiş dövlət xadimi.

## İstinadlar
Sarmaşıq Liqası

**Sarmaşıq Liqası** () — ABŞ-nin şimal-şərqində 7 ştatda yerləşən 8 özəl ali məktəb. Bu adın yaranmasına səbəb bu universitetlərin qədimi binalarını örtən sarmaşıqlarla bağlıdır. Liqaya daxil olan ali məktəblər təhsilin yüksək keyfiyyətilə fərqlənirlər.

## Üzvlər

* Braun Universiteti — 1764-cü ildə yaradılmışdır. Rod-Aylend ştatının Providens şəhərində yerləşir.
* Harvard Universiteti — 1636-cı ildə yaradılmışdır. Massaçusets ştatının Kembric şəhərində yerləşir.
* Dartmut Kolleci — 1769-cu ildə yaradılmışdır. Nyu-Hempşir ştatının Hannover şəhərində yerləşir.
* Yel Universiteti — 1701-ci ildə yaradılmışdır. Konnektikut ştatının Nyu-Heyven şəhərində yerləşir.
* Kolumbiya Universiteti — 1754-cü ildə yaradılmışdır. Nyu-York şəhərində yerləşir.
* Kornel Universiteti — 1865-ci ildə yaradılmışdır. Nyu-York ştatının İtaka şəhərində yerləşir.
* Pensilvaniya Universiteti — 1740-cı ildə yaradılmışdır. Pensilvaniya ştatının Filadelfiya şəhərində yerləşir.
* Prinston Universiteti — 1746-cı ildə yaradılmışdır. Nyu-Cersi ştatının Prinston şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
* Rəsmi sayt.  *ivyleaguesports.com*
Manaf Ağayev

**Manaf Novruz oğlu Ağayev** () — azərbaycanlı müğənni.

## Həyatı və fəaliyyəti
Manaf Ağayev 1964-cü il aprel ayının 26-da Füzuli rayonunun Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini də məhz Füzuli rayonunda alıb. Musiqiyə həvəsi uşaqlıqdan yaranıb. Məktəb illərində müxtəlif musiqi müsabiqələrində, festivallarda, eləcə də "Füzuli Mədəniyyət Evi"ndə bir sıra uğurlu çıxışları olub.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1982–84-cü illərdə hərbi xidmətdə olub.

1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət universitetinin "Mədəni-Maarif" fakültəsinə daxil olub.

İlk albomu 1996-cı ildə işıq üzü görüb və ardıcıllıqla hər il yeni albomlar buraxıb. Bakıda, Sumqayıtda və eləcə də bir sıra xarici ölkələrdə konsert proqramları ilə çıxış edib.

2002-ci ildə Manaf Ağayevə həsr edilmiş "Vətənə getməyim gəlir" adlı kitab işıq üzü görüb.

Ən uğurlu nailiyyətlərindən biri 2009-cu ildə ANS TV-də yayımlanan "Toylar kralı" adlı yarışmanın qalibi olmasıdır.

Evlidir, 3 övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.facebook.com/manafagayev
* https://m.youtube.com/user/manafagayev
* http://instagram.com/manafagayev
Valentin Haüy

**Valentin Haüy** (, *Valentin Haüy*; 1745–1822) – XVIII-XIX əsrlərdə yaşamış məşhur fransız pedaqoqu və novatoru, ilk tiflopedaqoqlardan biri, korlar üçün ilk təhsil müəssisələrinin yaradıcısı, Luis Braylın sələfi olaraq korlar üçün qabartmalı əlifbanın müəllifi.

## Həyatı
Valentin Haüy 1745-ci il 13 noyabr tarixində Fransada Sen-Jüst kəndində (Amyen şəhəri yaxınlığında) kasıb fransız kəndli-toxucu ailəsində anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından onda əcnəbi dillərə qeyri adi maraq olmuş və bu onun gələcək həyat yolunun seçimini müəyyən etmişdir. Maliyyə və sosial çətinliklərə baxmayaraq, Valentin paytaxtda ali təhsil ala bilmiş və hətta Xarici İşlər Nazirliyində tərcüməçi vəzifəsində çalışmışdır. O mövcud avropa dillərindən başqa, latın, yunan, qədim ivrit dilini bilmiş və bir neçə şərq dillərində oxuya bilmə bacarığına malik olmuşdur.

1784-cü ildə Haüyün 39 yaşı olanda o artıq pedaqoq kimi çalışırdı. Həmin vaxt o hökumət və qeyri-hökumət xeyriyyə cəmiyyətlərinin köməyi olmadan öz şəxsi vəsaiti hesabına öz evində dünyada ilk dəfə kor uşaqlar üçün məktəb açmışdır. Bu məktəbin ilk şagirdi kilsənin sərəncamına verilmiş Fransua de Lezeyuer olmuşdur. Sonradan məktəbə daha 11 nəfər kor uşaq gətirilmişdi. Buna qədər Yer kürəsində kor insanlar üçün belə bir təhsil müəssisəsinin olmasından bixəbər idi. Haüy öz metodundan korları öyrətmək üçün istifadə edərək korlar üçün şrifti- "unsial"ı yaratmışdır.

Böyük maliyyə çətinliklərinə baxmayaraq, Haüy məktəbin nəzdində mətbəə yarada bilmiş və korlar üçün qabartmalı-xətti unsial şrifti ilə çap edilən bir neçə kitab nəşr etmişdir. Bu Yer kürəsində korlar üçün ilk kitablar idi. Brayl əlifbası çıxana qədər gözdən əlil insanlar bu kitablar sayəsində öyrənmişdilər. Haüyün fəaliyyəti Rusiya imperiyasının diqqətini cəlb etmişdir. 1803-cü ildə Rusiya imperatoru I Aleksandr Valaentinə Sankt-Peterburqda tam və ya qismən gözdən əlil insanlar üçün təhsil müəssisəsinin yaradılması təklifini vermişdir. Bu təklifi qəbul edən Valentin 1806-cı ildə Sankt-Peterburqa gəlmişdir. Haüy entuziast müəllimlər tapdıqdan sonra, artıq məktəb Rusiya imperiyasının Maarif nazirliyinin dəftərxanasında açılmağa hazırlaşdığı zaman Rusiya imperiyasından ona belə cavab gəlmişdir: *"Rusiyada kor uşaqlar yoxdur".* Belə olduğu halda Valentin özü şagirdləri axtarmağa başlayır. Valentin Haüy təkcə kor tələbələri oxutdurmaqla yanaşı, onları öz hesabına yedizdirməyə də hazır idi. 1807-ci ildə Rusiyada gözdən əlil uşaqlar üçün ilk təlim-tərbiyə müəssisəsi açılmışdır.

Valentin Haüy 72 yaşında istefa verərək Rusiyanı tərk edir.

Valentin Haüy 1822-ci il 19 mart tarixində vəfat etmiş və Parisin Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Miras
1889-cu ildə Moris de la Sizeran tərəfindən korlar və zəifgörmə qabiliyyətinə malik insanlara kömək üçün yaratdığı assosiasiyanı Valentin Haüyün şərəfinə adlandırmışdır.

## Mükafat
* IV dərəcəli Müqəddəs Vladimir Ordeni ilə təltif olunmuşdur..

## Həmçinin bax
* Luis Brayl
Tərtər bələdiyyəsi

**Tərtər bələdiyyəsi** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunda bələdiyyə.

## Tarixi
1999-cu ildə yaradılmışdır. Tərtər şəhərini əhatə edir.

## Bələdiyyə sədrləri

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Dəmirçilər bələdiyyəsi

* Dəmirçilər bələdiyyəsi (Qazax) — Qazax rayonunda bələdiyyə.
* Dəmirçilər bələdiyyəsi (Tərtər) — Tərtər rayonunda bələdiyyə.
Jan Viktor Ponsele

**Jan Viktor Ponsele** (; ) — Fransa riyaziyyatçısı və mexaniki; proyektiv həndəsənin əsasını qoymuşdur.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Eyfel qülləsində adı yazılmış 72 şəxsin adı

## Xarici keçidlər
Kristian Lorenz

**Kristian "Fleyk" Lorenz** (); almaniyalı musiqiçi. O, Rammstein qrupunda klaviş ifaçısıdır. Eyni zamanda "Feeling B" qrupundakı rolu ilə də tanınmışdır.

## Bioqrafiyası

Lorenz ailəsi tərəfindən övladlığa götürülən Flake iki ögey qardaşı ilə birlikdə böyümüşdür. Erkən yaşlarında pianoya ilk uşaqlıq dostlarından biri piano ifa edə bildiyi üçün maraq göstərmşdir. Ailəsi onu musiqi məktəbinə göndərmişdir. 15 yaşında  ad gününde 100 Marka aldıqları pianonu hədiyyə etmişdilər. Hal hazırda böyüdüyü Prenzlauer Berg'də yaşayır, hətta qrup məşqlərinə gedərkən hər gün köhnə məktəbinin önündən keçir.

Uşaqlıqda qəzet paylayan işləmişdir. Əslində həmişə cərrah olmaq istəmişdir, ancaq hərbi xidməti rədd etdiyi üçün ali təhsilinə icazə verilməmişdir.

## Şəxsi həyatı
Üç qız atasıdır.

## Karyerası

1983-cü ildə  17 yaşında Paul Landers ve Aljoscha Rompe ilə "Feeling B" adlı qrupda ifa etməyə başlayır və bu qrupda təqribən 10 il qalmışdır. Bu qrup 90-cı illərin ortalarında fəaliyyətini dayandırmışdır. Amma  2000-ci ildə Rompenin vəfatına qədər özəl fəaliyyətlərdə bir araya gəlmişdir.

1994-cü ildə Till Lindeman, Rixard Kruspe, Oliver Ridel və Kristof Şnayder ilə birlikdə qatıldığı "Berlin Senate Metrobeat" yarışmasında qalib gələrək peşəkar 4 demo musiqi parçası yazma haqqı  qazanmışdır. Sonradan Paul Landers və  son olaraq özünün qatılması ilə Rammstein yaranmışdr. Əslində əvvəllər qrupa qatılmaq istəmədiyini bildirsə də sonda qrupa qatılma təklifini qəbul etmiş və ilk albomları olan Herzeleid (Ürək ağrısı) üzərində işləməyə başlamışdılar.

## Albomları
### Rammstein ilə

* Herzeleid (Motor Music, 25 sentyabr 1995).
* Sehnsucht (Motor Music, Slash, 22 avqust 1997).
* Mutter (Motor Music, 2 aprel 2001).
* Reise, Reise (Motor Music, Republic Records, 27 sentyabr 2004).
* Rosenrot (Universal, 28 oktyabr 2005).
* Liebe Ist Für Alle Da (Universal, Vagrant, 16 oktyabr 2009).

### Feeling B ilə
* Hea Hoa Hoa Hea Hea Hoa (1989)
* Wir kriegen euch alle (1991)
* Die Maske des Roten Todes (1993)
* Grün & Blau (2007)

## Xarici keçidlər
Okaber

**Okaber** (tam adı: *Orxan Mustafazadə*; ) — Azərbaycanlı reper.

Okaber müxtəlif dövrdə Qara Dərviş, Xpert və digər sənətkarlar ilə əməkdaşlıq edib.

## Həyatı

### Erkən illəri
1987-ci il iyun ayının 18-də Gürcüstanın Marneuli şəhərində anadan olub. 2005-ci ildən 2009-cu ilə qədər Odlar Yurdu Universitetində təhsil almışdır.

### Yaradıcılığı
2005-ci ildən hip-hopa maraq göstərməyə başlamışdır. 2005-ci ildən 2011-ci ilə qədər R. O. C (Rap Out Clan) qrupunun tərkibində çıxış edib.

2011-ci ildə qrup dağıldığdan sonra, karyerasını solo işlərə başlayıb.

2012-ci ildə Qaraqan, RG, Əli Xəyyam və AiD ilə biryerdə "MadHouse Community"-nin ilk üzvlərindən birinə çevrilir. Hazırda müstəqil artist kimi fəaliyyət göstərir.

### Şəxsi həyatı

## Diskoqrafiya
Okaberin diskoqrafiyasına 8 studiya albomu daxildir.

; Studiya albomları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Saqa prefekturası

**Saqa prefekturası** ( *Saga ken*) — Yaponiyanın Kyuşu adasında yerləşən Kyuşu regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
Loru qəzası

**Loru qəzası** (, gür.: g.ə. **ლორის მაზრა** / l.ə. loris mazra) — Rusiya imperiyasıının Gürcüstan quberniyası tərkibində mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi. Kartli-Kaxetiya krallığının Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən və ləğvindən sonra bu krallığın ərazilərini əhatə edən Gürcüstan quberniyası tərkibində, 12 sentyabr 1801-ci ildə təşkil edilmişdir. İnzibati cəhətdən Tiflis şəhərini, Borçalı, Pəmbək, Qazax və Şəmşəddil distansiyalarını əhatə edirdi. 23 noyabr, 1804-cü ildə Rusiya imperatoru I Aleksandrın verdiyi əmrə əsasən inzibati mərkəzin Tiflis şəhəri olması dəyişdirilmədən Loru qəzasının adı "Tiflis qəzası" olaraq dəyişdirildi.
## İstinadlar
Davul

**Davul** —  çəkiclər ilə çalınan böyük ikibaşlı təbil. Olduğu ölkələrdən asılı olaraq müxtəlif adlara malikdir.

## Tarixi

Davul çubuqlarla səsləndirilən zərb alətidir. Onun adına «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanında rast gəlinir. Dastanda təsvir olunan adət-ənənələr, bir sıra tarixi hadisələr III-IV əsrlərlə səsləşir. Lakin dastanın bəzi boylarının yaranması eramızdan əvvələ gedib çıxır. Elə davulun da bizim eradan əvvəl yarandığı ehtimal olunur. XIII əsrə aid «Dastani-Əhməd Hərami» poemasında da davulun adı çəkilir.

Türk dünyasında davul çox zaman bayraq, xitbə, sikkə və s. məfhumlar kimi hakimiyyət rəmzi sayılıb, müqəddəs tutulub. XI əsrdə yaşamış türkoloq-alim Mahmud Kaşğarlıya görə, davulu ovçular icad ediblər.

Davul ölçüsünə görə üç cür olur: böyük, orta və kiçik. Lakin müxtəlif ölçülü davulların çalğı prinsipi eynidir. Bu alət əsasən nar ağacından hazırlanan nazik çubuq və qalın toxmaqla səsləndirilir. İfaçı qalın toxmağı sağ əli ilə davulun ön hissəsindəki dəriyə vuraraq musiqinin güclü vurğusunu ifa edir. Sol əlindəki nazik çubuqla da alətin arxa tərəfindəki dərini döyəcləməklə onu səsləndirir.

Davul sözü «tovul» sözündən yaranıb. Tovul öyrətmək, başa salmaq deməkdir. Müasir Azərbaycan dilində istifadə edilən tovlamaq (öyrətmək, tələ qurmaq, qızışdırmaq) sözü ilə eyni kökdəndir.

## İstinadlar
"Qırmızı bayraq" ordeni

**"Qırmızı Bayraq" ordeni** — ilk sovet ordeni. Sosialist Vətəninin müdafiəsi zamanı göstərilən xüsusi şücaət, fədakarlıq və cəsarət görə mükafatlandırma üçün 1918-ci ildə təsis olunub.

## Həmçinin bax
* "Qırmızı bayraq" ordeni

## İstinadlar
Əl-Cahiz

**Əbu Osman Əmr ibn Bəhr ibn Məhbub əl-Cahiz əl-Kinani** (; ) — Şərqi Afrika əsilli bərbər yazıçısı və alimi. İslamda rasional cərəyan olan Mötəzilik və ədəbiyyatın ədəb cərəyanının nümayəndəsi. Abbasilərin sarayında xidmət edib. Öz dövrünün ən savadlı insanlarından biri kimi məşhurdur.

## Həyatı
Bəsrədə doğulduğu güman edilir. Gözləri parıltılı olduğu üçün ləqəbi "Cahiz"dir. Kiçik yaşların etibarən elm öyrənmişdir. Hicri 255-ci ilin Məhərrəm ayında (yanvar 869) Bəsrədə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
100 çox traktatın və antologiyanın müəllifidir:
* yumoristik novellalar toplusu *Xəsislər barədə kitab*;
* natiqlik və stilistika üzrə *Dəlillər haqqında kitab*;
* tarixi-siyasi *Ərəblər və məvalilər haqda kitab* və
* *Ərəblər və farslar haqqında kitab* ;

* *Kitab əl-Hayavan* ("Heyvanlar kitabı") 350-den çox heyvan növünü şeir, lətifə və atalar sözləri ilə təsvir edən ensiklopedik əsər, kitabda təbii mühitin heyvanlar üzərindəki təsirindən danışır və bir təkamül haqqında nəzəriyyə yaratmışdı. Mühitin bir heyvanın yaşaması üçün təsirlərini incələmişdir. Bu kitabda Cahiz tarixdə ilk dəfə qida zəncirini təsvir etmişdir.
Ətraf mühitin determinizmi tərəfdarı olan Cahiz, ətraf mühitin toplumun irqi və etnik xüsusiyətlərinin formalaşmasına təsiri barədə də danışmışdı.
* *Fəzail ül Ətrak*(Türklərin fəzilətləri). Türklərin İran dünyasının şimal şərqinə erkən gəlişinin tərəfdarları bu prosesin sübutu kimi Cahizin yazdığı həmin bu *Risalə fi mənakib əl-ətrak va'ammat cunud əl -xilafə* adlı türklərin fəzilətləri haqqında traktatını misal gətirirlər. Cahiz türklərin o dövrdə bir qədər mənfi obrazını və onlara qarşı bu münasibəti yumşaltmaq istəyirdi, onlara layıqli yer vermək, onları Xilafətdə ərəblərlə farsların arasında "üçüncü qüvvə" etmək istəyirdi. Cahiz öz məqsədini ta'lif əl-kulub və ittifaq əl-əsbab("ürəkləri barışdırmaq" və "əlaqələri bərkitmək") kimi təsvir edir. Öz traktatının bir yerində o türkləri və xorasanlıları, mahiyətinə görə, eyni xalq hesab edir, eyni xassiyətlərə malikdirlər və bitişik yerlərdə yaşayırlar.

Cahiz xüsusilə ədəb janrına çox gclü təsir etmişdir.

## İstinadlar
Pyotr Yelistratov

**Pyotr Matveyeviç Yelistratov** () () — sovet partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi (1961–1968).

## Haqqında
1939-cu ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur.

28 dekabr 1961-ci ildən 2 may 1968-ci ilə qədər Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi, Azərbaycan KP MK bürosunun üzvü. Azərbaycan Kommunist Partiyalarının MK-nın ikinci katiblərii böyük səlahiyyətlərə malik idilər. Onlar Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nın nomenklaturası olaraq birbaşa Kremlə tabe idilər və respublika haqqında Moskvanı məlumatlandırıb, oradan göstərişlər alırdılar. Bundan əlavə onlar respublikalarda bütün İnzibati orqanların fəaliyyətini idarə edirdilər.

## İstinadlar
Vasili Konovalov

**Vasili Nikolayeviç Konovalov** () () — sovet partiya xadimi. 1947-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü.

## Fəaliyyəti
1983-cü ilin iyul ayından — 1988 -çi ilin noyabrın 13-nə qədər Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi, Azərbaycan KP MK bürosunun üzvü olmuşdur.

Azərbaycan Kommunist Partiyalarının MK-nın ikinci katiblərii böyük səlahiyyətlərə malik idilər. Onlar Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nın nomenklaturası olaraq birbaşa ora tabe idilər və respublika haqqında mərkəzi məlumatlandırıb, oradan göstərişlər alırdılar. Bundan əlavə onlar respublikalarda bütün inzibati orqanların fəaliyyətini idarə edirdilər.

## İstinadlar
Gürcüstan-İmeretiya quberniyası

**Gürcüstan – İmeretiya quberniyası** — Rusiya imperiyasının tərkibində mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Tiflis şəhəri idi. 10 aprel 1840-cı ildə təşkil edilmiş, 14 dekabr 1846-cı ildə ləğv edilmişdir.
## İnzibati-ərazi bölgüsü
1843-cü ilə olan məlumata əsasən quberniya inzibati cəhətdən 10 qəzaya (Tiflis, Telavi, Qori, Kutaisi, Quri, Axalsıx, Aleksandropol, Yelizavetpol, İrəvan və Naxçıvan) və 4 dairəyə (Balakən, Tuş-Pşav-Xevsur, Dağ və Osetin) bölünürdü.

## İstinadlar
Paul Landers

**Xayko Paul Landers** () — alman musiqiçisi, "Neue Deutsche Härte" Rammstein qrupunun ritmik gitaristidir.

## Bioqrafiya

### Erkən həyatı
Paul Landers Almaniya — Şərqi Berlində 7 aylıq olaraq anadan olmuşdur. Anası Polşa doğumludur və atası isə Çexoslovakiyadandır. Ailənin tək uşağı olaraq böyümüşdür. Uşaqlığı 1 il Moskvada keçmişdir. Ailəsi onun skripka ve pianoda çalmağını öyrənməsini istəyir, amma Paul bunları rədd edərək gitara çalmağı seçir. Anası və atası ayrıldıqdan sonra 16 yaşında evdən qaçır və Kristian Lorenz ilə birlikdə qalmağa başlayır.

### Musiqi karyerası
1983-cü ildə Landers Fleyk Lorenz və Alyoşa Rompe ilə birlikdə The East German punk qrupunu, *Feeling B*i yaratdı, hansı ki daha sonra Kristof Şnayder də burada yer alacaqdı. 1986-cı ildə Landers Till Lindeman və Rixard Kruspe ilə *[[First Arsch]]*-ı yaratdı. O həmçinin daxil olduğu Die Firma and Die Magdalene Keibel Combo qruplarının 1 nömrəsi kimi çıxış edirdi.

Lindemann, Kruspe, Şnayder və bass gitarist Oliver Ridel-in 1994-cü ildə "Berlin Senate Metro Beat" yarışmasına daxil olaraq qalib olması onlara professinalca yazılmış 4 demo musiqi parçasına sahib olma imkanı verdi. Landers və Fleyk tezliklə Rammstein adlanan qrupa qatılmağa qərar verdi .

Oddly bildirirdi ki, o, roku sevmir, ancaq "Bu Rammsteinlə işləmək kimi görünür".

### Şəxsi həyatı
O, 1984-cü ildə Nikki Landers-lə evləndiyində (20 yaşında), öz xanımının soyadını götürür and orta adını birinci adıyla əvəz edir, beləliklə də onun adı *Paul Landers* adlanır. 1987-ci ildə boşandıqdan sonra, o keçmiş xanımının soyadını saxlayır. Paulun keçmiş evlilikdən olan bir oğlu vardır- Emile Reinke (d. 20 iyun 1990), aktyordur.

Nikki Landers-dən boşandıqdan sonra *Feeling B* qrupundan olan yoldaşı Kristian Lorens-lə yenidən bir neçə il birgə qalır.

Qrupun ən qısaboy üzvüdür (1.73m). Rus dilində danışa bilir, ancaq yaza və oxuya bilmir.

Pantera, Metallica və The Sex Pistols-a qulaq asmağı sevdiyini demişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
İlqar Məmmədov (general)

**Məmmədov İlqar Aydın oğlu** () — Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbinin Sabiq rəisi . Daxili İşlər Nazirinin Hərbi məsələlər üzrə Müşaviri. General-mayor.

## Həyatı
7 oktyabr 1970-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Şirvan şəhərində anadan olmuşdur. 
1991-ci ildən SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Lvov Ali Hərbi Məktəbini, 2005-ci ildə  Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasını və 2009-cu ildə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasını bitirmişdir. 1991—1992-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrində zabit kimi xidmət etmişdir.

1992—2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunlarında tabor komandirinin tərbiyə işlər üzrə müavini, tabor komandirinin müavini - qərargah rəisi, əlahiddə tabor komandirinin birinci müavini, alay komandirinin tərbiyə işləri üzrə köməkçisi, tabor komandiri, Tədris alayında silsilə rəisi, alay komandirinin birinci müavini – qərargah rəisi, alay komandiri, Ali Hərbi Məktəb rəisinin müavini — qərargah rəisi vəzifələrində  xidmət etmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 8 mart 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə general-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 25 fevral 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə general-mayor Məmmədov İlqar Aydın oğlu Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunları Ali Hərbi Məktəbinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2024-cü ildən etibarən Daxili İşlər Nazirinin Hərbi məsələlər üzrə müşaviridir.

## Ailə
İlqar Məmmədov Ailəlidir və İki övladı var.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 11 mart 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 11 mart 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə "igidliyə görə medalı ilə təltif edilmişdir.

## Mənbə
* Ali Hərbi Məktəb

## İstinadlar
Oda Teatrı

** Oda Teatrı** — Bakıda yerləşən müstəqil teatr.

## Tarixi
Teatrın əsası 15 iyul 2013-cü ildə qoyulub. Teatr yarandığı ilk vaxtlarda müxtəlif məkanlarda tamaşalar göstərib. Daha sonra Bakı şəhəri, Topçubaşov küçəsi, 38 ünvanında yerləşən zirzəmidə məskunlaşan teatr Azərbaycanda ilk zirzəmi teatrı olaraq fəaliyyətini davam etdirib. Fəaliyyəti dövründə problemlərlə üzləşdiyi üçün bir müddət fəaliyyətini dayandırıb. Hazırda teatr Bakı şəhər, Dilarə Əliyeva küçəsi, 141 ünvanında yerləşir. ODA 2-ci mövsümünü amfiteatr quruluşunda həyata keçirib. Teatrının təsisçi və bədii rəhbəri Elmin Bədəlovdur. Müxtəlif təzyiqlər nəticəsində 2015-ci ilə qədər ODA 4 dəfə məkanını dəyişib. Daha sonra teatr adını dəyişib "ADO Theatre — Collective" edib (Azərbaycan Dağınıq Oda teatrı).

ADO teatrının bağlanması haqqında teatrın qurucusu Elmin Bədəlov Berlində Correctiv platformasının təşkil etdiyi GenEast-da danışıb.

## Fəaliyyəti
Teatr fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində Rumıniya dramaturqu Matey Vişnekin "Səncə döyəcəklər?", Qoqolun "Evlənmə", Samir Sədaqətoğlunun "İtən vaxt"(mono tamaşa), Pərviz Bəşərdüstün "Arzular bağı", Somerset Moemin "Qisas" hekayəsi əsasında hazırlanan "Xəyali Qisas", Peter Turrininin "Axır ki, qurtardı" əsəri əsasında hazırlanan "Suicide"(İntihar), Sien Ekerin əsəri əsasında hazırlanmış "Apokalipsis", Müzəffər İzgünün "Sərhəd" əsəri əsasında "Tikanlı məftillər" və pantomim "MimOda 18+" tamaşalarını səhnələşdirib. Daha sonra teatr adını dəyişib "ADO Theatre — Collective" edib (Azərbaycan Dağınıq Oda teatrı).
Teatr həmçinin Elmin Bədəlovun müəllifi olduğu eyniadlı əsərlər əsasında STOP, Ağ-Qara, GOTT və ya Cənnətin İşğalı, Göydən 3 Banan Düşdü, Bertold Brextin “Meşşan toyu” pyesi əsasında TOY, Bernard Marie Koltesin “Meşələrdən əvvəl gələn gecə” əsəsri əsasında Yağış, Yağış, Yağış, Falk Rixterin “Güvən” pyesi əsasında RİNG və.b tamaşalar hazırlanıb.

Teatr fəaliyyəti dönəmində geniş fəaliyyət sahəsinə malik olub. Belə ki, karikatura festivalları, sərgilər, performanslar, küçə performansları, kitab çapı və təqdimatları, musiqi günləri və.s tədbirlər təşkil edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan teatrlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
*
Sergey Kozlov (dövlət xadimi)

**Kozlov Sergey Vasilyeviç** (; ) — SSRİ partiya xadimi, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü (1947).

## Həyatı
22 may 1968-ci ildən 20 aprel 1977-ci ilə qədər Azərbaycan Kommunist Partiyasının ikinci katibi vəzifəsində işləmiş və Azərbaycan KP MK bürosunun üzvü olmuşdur.

Azərbaycan Kommunist Partiyalarının MK-nın ikinci katibləri böyük səlahiyyətlərə malik idilər. Onlar Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nın nomenklaturası olaraq birbaşa Kremlə tabe idilər və respublika haqqında Moskvanı məlumatlandırıb, oradan göstərişlər alırdılar. Bundan əlavə onlar respublikalarda bütün İnzibati orqanların fəaliyyətini idarə edirdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məhbusların dilemması

**Məhbusların dilemması** — oyunlar nəzəriyyəsində təhlil olunan standart oyunlardan biridir. Bu dilemma əməkdaşlıq etmələri hər ikisinin ən yaxşı seçimləri olduğu halda, tam rasional iki şəxsin belə əməkdaşlıqdan yayına biləcəklərini göstərir. Bu oyun ilk dəfə RAND korporasiyasında çalışan Merrill Flood və Melvin Dresher tərəfindən 1950-ci ildə dizayn edilib. Daha sonra Albert W. Tucker oyunu həbs cəzası "mükafat"ları ilə formal hala gətirib (Poundstone 1992) və oyuna "məhbusların dilemması" adını verib. Oyun aşağıdakı kimidir:

İki nəfər cinayətkar polis tərəfindən həbs olunur. Bu şəxslər bir-biriləri ilə heç bir vasitə ilə söhbət edə və ya mesaj göndərə bilməzlər. Polis qəbul edir ki, əllərində hadisəyə dair kifayət qədər dəlil yoxdur və bu səbəbdən  cinayətkarlara maksimum cəza verə bilmirlər. Nəticədə, polis hər iki şübhəlini eyni vaxtda sorğulayır və hər bir şübhəliyə digərini günahlandırmaq və ya sakit qalmaq (digər şübhəli ilə "əməkdaşlıq" etmək) haqqı verilir. Şübhəlilərin cavablarına əsasən həbs cəzaları aşağıdakı kimi olur:
* A və B bir-birilərini günahlandırdıqları halda hər ikisinə 2 il həbs cəzası verilir.
* Əgər A, B-ni günahlandırarsa və B sakit qalarsa, A azad olunur, B-yə isə 3 il həbs cəzası verilir (və ya əksinə, əgər B, A-nı günahlandırarsa və A sakit qalarsa, B azad olunur, A-ya isə 3 il həbs cəzası verilir).
* A və B hər ikisi sakit qalarsa ("əməkdaşlıq" edərsə) hər birinə 1 il həbs cəzası verilir.

Baxmayaraq ki, hər iki oyunçunun əməkdaşlıq etmələri, onlar üçün bir-birilərini günahlandırmalarından daha yaxşıdır, oyunda xalis strategiyada yeganə Nash tarazlığı hər iki oyunçunun bir-birini günahlandırmalarıdır. Qeyd edək ki, bu nəticə tam rasional və yalnız öz maraqlarını güdən oyunçular üçün, statik (yəni təkrar olunmayan) oyunda doğrudur.
Yengikənd (Dağıstan)

**Yengikənd**  (qum.Янгыгент - yeni kənd), darg. Янгъикент,  tat. - Nügədi — Dağıstanın Qaytaq rayonunda kənd. Yengikənd qəsəbə sovetliyinə Yengikənd, Mollakənd, Novaya Barşa, Tuməllər kəndləri daxildir. 1921 ildən qəsəbə soveti mərkəzi.

Məcəlis kəndindən 12&nbsp;km şimalda, Yengiçayda  yerləşir.

Əhalisi 1161 nəfər (2002).
Qumuq kəndidir.

XIX əsrdə kənd camaatının mərkəzi olub.

## İstinadlar
Məcəlis

**Məcəlis** — kənd, Dağıstanın Qaytaq rayonunun mərkəzi.

## Coğrafiyası
Mahaçqaladan 128&nbsp;km cənubda, dağətəyi Dağıstanda, 414 m yüksəklikdə, Ulluçayın sahilində, Məmmədqala dəmiryolu stansiyasından 26&nbsp;km qərbə  yerləşir.

## Tarixi
Məcəlis yaşayış məntəqəsi 1581-ci ildə yaranmışdır.

Bir versiyaya görə, kəndi usmi Sultanəhməd təsis etmişdir və 1588-ci ildən Məcəlis Qaytaq usmiliyinin mərkəzi olmuşdur. Lakin Məcəlis qəbiristanlığında XIV–XV əsrlərə aid abidələrin (qəbirlər və.s.) tapılması, bu yerlərdə insanların yaşadığını sübut edən abidələr aşkarlanmışdır. Həsən Əlqədari əsərində deyilir ki, *"indiki Məcalis kəndinin yerləşdiyi məkan boş idi. Yalnız ətraf kəndlərin sakinləri məşvərətlər zamanı burada yığışar, şura iclasları keçirər, sonra isə evlərinə dağılışardılar. Həmin* *usmi orada kənd salınmasını və ona Məcalis adının verilməsini əmr etdi"*.

1866-cı ildə Məcəlis dairə mərkəzi olaraq Qaytaq-Tabasaran dairəsi üsyanının episentrində yerləşmişdir.

Professor Rəsul Məhəmmədovun gətirdiyi Məcəlis rəvayətlərinə görə, kəndin əsasını Kalknidən olan üç qardaş qoymuş, üç ən qədim nəsil onlardan törəmişdir. Qısa müddət sonra onların yanında Kişadan, daha sonra Qayakənd, Əhmədkənd və Başlıkənddən gələnlər məskunlaşmışdır. Hər qrup ayrı-ayrılıqda yerləşirdi, lakin qonşuluq ümumi ehtiyacları müzakirə etmək tələbatına gətirib çıxarırdı. Tez-tez keçirilən məşvərətlər ümumi adı – Məcəlis (ərəbcə "iclas yeri, məşvərət") müəyyən etdi.

## Əhalisi
1869-cu il məlumatlarına əsasən, Məcəlisdə əsas danışıq dili qumuqca idi. 1888-ci il Dağıstan vilayətinin yaşayış məntəqələri siyahısında Məcəlisin milliyyət sütununda qeyd olunan, əksəriyyəti təşkil edən "tatarlar" (qumuqlar), kəndin tarixi sakinləri arasında mühüm bir elementdir. 1920-ci ildə kəndin əhalisinin 90%-ni qumuqlar təşkil edirdi.

1917-ci il inqilabına qədər Məcəlisdə Tubən-Aul kvartalını təşkil edən bir dağ yəhudi icması da yaşayırdı.

1940-cı illərdə və 1968-ci ildə kəndə qonşu Abdaşka və Darşa kəndlərindən olan darginlərin köçürülmüşdür.

2021-cu il siyahıyaalınmasına görə kənddə 6659 nəfər yaşayırdı, onlardan 80%-i dargilər, 17%-i isə qumuqlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Qriqori Kaminski

**Qriqori Naumoviç Kaminski** (; ) — sovet partiya və dövlət xadimi.

## Həyatı
Qriqori Kaminski 1913-cü ildən *RSDFP(b)* üzvü olub. 1920-ci ilin oktyabrından 1920-ci ilə kimi Azərbaycan KP MK-nın icraçı katibi, Bakı Fəhlə və Qırmızı Ordu Əsgərləri Sovetinin sədri (1921), Azərbaycan KP MK bürosunun üzvü olub.

## İstinadlar
Azərbaycanşünaslıq

**Azərbaycanşünaslıq** — Azərbaycanın tarixini, mədəniyyətini, dilini və s. öyrənməklə məşğul olan elmlərin məcmusudur. Azərbaycanşünaslıq ölkəşünaslığın tərkib hissəsidir. Azərbaycanşünaslıq elminin bir çox mühüm problemlərinin həlli birbaşa arxeoloji axtarışlarla bağlıdır. Bu elm sahəsi ilə məşğul olan Azərbaycanşünas adlanır.
Adriano Korrea

**Adriano Korrea Klaro** () və ya qısaca **Adriano** — sol cinah müdafiəsi mövqeyində oynayan braziliyalı futbolçu. Onun çıxış etdiyi sonuncu klub Belçikanın "Eypen" klubu olub. Peşəkar futbol sahəsində ambidekstriyaya malik nadir futbolçulardan olan Adriano meydanın hər iki hissəsində müdafiəçi və ya yarımmüdafiəçi mövqeyilərində çıxış etməyi bacarır.

Karyerasına "Koritiba" klubunda başladıqdan sonra 2005-ci ildə İspaniyaya yollandı, "Sevilya" və "Barselona" klublarında bir neçə La Liqa mövsümünü keçirdi və hər iki klubla bir neçə böyük titul qazandı, o cümlədən sonuncu ilə 2015-ci ildə "trebl" etməyə nail oldu.

On il ərzində Braziliya millisində çıxış edən Adriano ölkəsini iki Amerika Kuboku turnirində təmsil edib və 2004-cü ildə qalib gəlib.

## İstinadlar
Lankaşir

**Lankaşir** — İngiltərənin Şimali Qərbində qraflıqdır. Onun iki şəhəri vardır: Lankaster və Preston. 1974-dən əvvəl Liverpul və Mançester Lankaşirin hissəsi idilər.
Qraflığın Yorkşir ilə sərt rəqabəti onun şərqini inkişaf etdirmişdir.

## İstinadlar
Con Neş

**Con Neş** (; ) — amerikalı riyaziyyatçı və iqtisadçı. Oyunlar nəzəriyyəsindəki tədqiqatlarına görə 1994-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Reynhard Zelten və Con Xarsani ilə bölüşmüşdür. Eyni zamanda diferensial həndəsə və qismi diferensial tənliklər sahələrindəki tədqiqatları ilə də tanınır. Nəzəriyyələri bazar iqtisadiyyatı, hesablama, təkamül biologiyası, süni intellekt, mühasibat, siyasət və hərbi nəzəriyyələrdə istifadə olunur.

## Həyatı
Con Neş bakalavr və magistr təhsilini Karnegi Texnologiya İnstitutunda (indiki Karnegi Mellon Universiteti) tamamladıqdan sonra doktorluq dərəcəsinə yüksəlmək üçün Prinston Universitetinə getdi. 21 yaşında hazırladığı doktorluq dissertasiyası olan Oyunlar nəzəriyyəsi uzun illər sonra, 1994-cü ildə ona İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını qazandırmışdı. Con Neş Con fon Neymanın kəşfi olan Oyunlar nəzəriyyəsindəki problemləri həll edib, onu istifadəyə yararlı hala gətirdi. Con Neş 30 yaşına qədər parlaq düşüncələri və gözə gəlimli şəxsiyyətinə görə sürətlə yüksələrək riyaziyyat toplumunun qabaqcıl şəxslərindən biri oldu. Massaçusets Texnologiya İnstitutunda professor olaraq işləməyə başlayarkən Alisa Lerdi ilə tanış oldu. Lerdi həmin vaxt hələ fizika tələbəsi idi. Con Neşin şizofreniya problemləri başlamazdan əvvəl cütlüyün bir oğlu oldu. Con Neş həmçinin Soyuq müharibə dövründə ABŞ ordusunda gizli şifrələrin açılmasında iştirak etmişdi.

Xəstəliyinin ilk göstəriciləri 1958-ci ildə özünü büruzə verməyə başladı. Otaq yoldaşı olmamasına baxmayaraq ətrafındakılara otaq yoldaşı haqqında danışaraq onları qorxutmuş və otaq yoldaşı ilə xəyali söhbətləri onun şizofreniyadan əziyyət çəkdiyini ortaya çıxartmışdı. Daha sonra səy göstərərək bu xəstəliyin öhdəsindən gəlmişdi.

Alisa Lerdi və Con Neş cütlüyü 1963-cü ildə boşandı və 1970-ci ildə yenidən barışdılar. Tez-tez araları dəyib yenidən barışan cütlük özləri haqqında "bir dam altındakı iki yad" bənzətməsini etmişdi. Con Neş 1994-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görüldükdən cütlük yenidən barışdı və 1 iyun 2001-ci ildə yenidən evləndilər.

Con Neş 1945–1996-cı illərdə 23 elmi tədqiqat nəşr etdirdi, həmçinin "Oyunlar haqqında esselər" (1996) və "Con Neşin əsas özəlliyi" adlı kitablar yazdı. Bundan əlavə "Hex" və "So Long Sucker" adlı iki məşhur oyunun müəlliflərindən biridir. Con Neş Prinstonda riyaziyyatla bağlı tədqiqatlar aparırdı.

Onun həyatı haqqında "Ağıl oyunları" () filmi çəkilmişdir.

Con Neşin 23 rəqəmi ilə bağlı inancı vardı. Belə ki, o, cəmi 23 məqalə nəşr etdirmişdi.

Con Neş 21 avqust 2009-cu ildə ürək tutması keçirdi. Dörd gün xəstəxanada yatdıqdan sonra özünə gəldi və evinə qayıtdı.

23 may 2015-ci ildə öz həyat yoldaşı ilə avtomobil qəzasının nəticəsində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Con Neş haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Con Neş haqqında faktlar
* Con Neşin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
* Con Neşin müsahibəsi
* Con Neşin şəkilləri

## İstinadlar
Bistro

**Bistro** (, bəzən *bistrot*) - sadə yeməklərin verildiyi Parisin balaca restoran-kafeləri belə adlanır. İlk əvvəl *bistro* sözü bu cür müəssisələrin sahibini də bildirirdi. *Bistro* - istirahət etmək, ünsiyyət üçün vacib yerdir, hətta onun parislilərin həyatında oynadığı sosial rolu barədə xüsusi tədqiqatlar aparılmışdır. Bu gün *bistro* sözü  fransız ictimai qida müəssisəsi kimi işlədilir. Bu kafelərin  əsas özəlliyi ondadır ki, burada yeməklər standart reseptlərə uyğun olaraq tez bir zamanda hazırlanır.

## Adın mənşəyi

220px|thumbnail|right|Parisin "À la Mère Catherine" restoranındakı xatirə lövhəsi
Populyar etimoloji versiyaya görə, *bistro* sözünü rus dilində işlədilən *"быстро"* (*tez, cəld*) sözü ilə əlaqələndirirlər. Belə ki,1814-cü ildə Parisin Rusiya tərəfindən mühasirəsi zamanı rus zabitləri və ya kazaklar fransız ofisiantlarından onlara tez qulluq etmələrini tələb etmişdir. Beləliklə, sifariş verildikdən dərhal sonra hazırlanan və süfrəyə verilən yeməklərin verildiyi yer belə adlanmağa başlamışdır. Fransız dilində "I" səsi olmadığından, fransızlar rus sözü olan "быстро" *bistro* kimi tələffüz etmişdilər. Bu versiya Monmartrda yerləşən restoranlardan birinin xatirə lövhəsində həkk edilmişdir.

## Qeyd

Яндекс. Словари›Российский гуманитарный энциклопедический словарь.
Şiqa prefekturası

**Şiqa prefekturası** ( *Shiga ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Kansai regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
Livlər

**Livlər** və ya **livoniyalılar** ( или *lībieši*, , ) — Baltikyanı-fin xalqlarından biri. 

## Tarixi
Özlərini livli, kalamiez ("balıqçı"), bəzən də pandalist ("sahil adamı") adlandırırlar. Ural dil ailəsinin fin qrupunun pribaltika-fin qoluna mənsub olan liv dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən ağ (avropa) irqin aqdəniz-balt tipinə aiddirlər. Xristian dininin lüterçilik təriqətinə mənsubdurlar. Latviya Respublikasının Talsin və Ventcpil rayonlarında yaşayırlar. Assimilyasiya olunub qurtarmaq üzrədir. 1989-cu il məlumatına görə sayları 150 nəfərə yaxın olmuşdur. Livlər XII əsr Rus salnamələrində və Latviyalı Henrixin xronikasında adları çəkilən lib tayfalarının nəsilləridir. Kurlandiya XIII əsrdə Livaniya ordeninin tərkibinə qatıldıqdan sonra livlər latışların əcdadları olan kurşalar və latqallarla qaynıyıb-qarışmağa başlamışlar. Livlərin əsas məşğuliyyətləri balıqçılıq, meşə arıçılığı və ovşuluq olmuşdur. Ənənəvi mənzilləri kərtmə ağac evlərdir. Qadınlar zolaqlı don və arxalıq, kişilər gödək şalvar və dik yaxalıqlı gödəkcə geyinirdilər.

## İstinadlar
Mansilər

**Mansilər** ((Mansi: Мāньси / Мāньси мāхум, *Māńsi / Māńsi māhum*) - Ural xalqlarının fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan xalq.

## Haqqında
Mansilər Rusiya Federasiyasının Tümen vilayətinin Xantı-Mansi muxtar dairəsinin yerli əhalisidir. Onlar özlərini mansi ("adam") adlandırırlar. XX əsrin əvvəllərinə qədər voqul adlandırılmışlar. Ural dilləri fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan mansi dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən ağ (Avropa) irqi ilə sarı (monqoloid) irqi arasında keçid irqi sayılan Ural tipinə aiddirlər. Mansilər Sibirin Rusiya tərəfindən işğalından sonra zorla pravoslavlaşdırılmalarına baxmayaraq, özlərinin qədim dini görüşlərinin və şamançılığı hələ də saxlamaqdadırlar. Numi-Torı (Tanrı) adlandırdıqları Tanrıya inanırlar. Ayını müqəddəs sayırlar. 1989-cu il məlumatına görə mansilərin sayı 8500 nəfərdir. Əsasən Rusiya Federasiyasının Tümen vilayətinin Xantı-Mansi muxtar dairəsində - Ob çayı və onun sol qolları olan Konda və Şimali Sosva çayları hövzəsində yaşayırlar.

Mansilərin soyköklərində qədim paleoasiya tayfaları ilə yanaşı, I minilliyin ortalarında Şimali Qazaxıstan və Qərbi Sibirdən Ob çayı hövzəsinə gəlmiş altay-uqor tayfaları da iştirak etmişlər. XI əsrin sonlarında Rus salnamələrində mansilər onlara qohum olan xantılarla birlikdə yuqr, XIV əsrdən isə voquliçi adlandırılmışlar. XVI əsrin sonlarında (1598) Sibir xanlığının Rusiya tərəfindən işğalından sonra mansilərin vətəni də Rusiyaya qatıldı. 10 dekabr 1930-cu ildə mansilərin və onlara qohum olan xantıların yaşadıqları ərazidə RSFSR-in Tümen vilayəti tərkibində Ostyak-Voqul milli dairəsi yaradıldı. Bu quruma 1940-cı ildə Xantı-Mansi milli dairəsi, 1977-ci ildə isə Xantı-Mansi muxtar dairəsi adı verildi.

Mansilərin əsas məşğuliyyətləri balıqçılıq, ovçuluq və maral saxlamaqdır. Maldarlıq və əkinşilik yardımçı təsərrüfat sahələridir. Ənənəvi məşğuliyyət sahəsi toxuculuq sayılır. Toxuculuqda xammal kimi gicitkan və çətənədən istifadə olunur. Əsas nəqliyyat vasitələri it və ya maral qoşulmuş kirşə, xizək və qayıqlardır. Yayda cum adlanan alaçıqlarda, qışda isə kərtmə ağac evlərdə yaşayırlar. Kənarları gillə suvanmış Çuval adlandırılan ocaqla mənzillərini həm isidir, həm də işıqlandırırlar.

Kişilər başlıqlı üst geyimi, köynək və şalvar, qadınlar don, xələt və kürk geyinirlər. Ən çox xoşladıqları yeməklər ət və balıqdan hazırlanır.
 
Xantı-Mansi muxtar dairəsinin ərazisi meşələr, neft və qaz yataqlarıilə zəngindir. İnzibati mərkəxləri Xantı-Mansiysk şəhəridir.

## Mənbə
*Ural xalqları. Bakı,1997. səh.33.
*Народы Сибири. Москва-Ленинград,1956.
*Соколова З.П. К происхождению современных манси. "Советская этнография" jurnalı, 1979, №6.
*Гемуев И.Н. Сагалев А.М. Религия народа манси. Новосибирск,1986.
*Народы мира. Москва,1988.
*Население СССР Москва,1990.
Xantılar

**Xantılar** - Ural xalqlarının fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan xalq.
## Haqqında
Xantılar Rusiya Federasiyasının Tümen vilayətinin Xantı-Mansi muxtar dairəsinin yerli əhalisidir. Onlar özlərini xante ("adam") adlandırırlar. XX əsrin əvvəllərinə qədər ostyak adlandırılmışlar. Ural dilləri fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan xantı dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən ağ (Avropa) irqi ilə sarı (monqoloid) irqi arasında keçid irqi sayılan Ural tipinə aiddirlər. Xantılar Sibirin Rusiya tərəfindən işğalından sonra zorla pravoslavlaşdırılmalarına baxmayaraq, özlərinin qədim dini görüşlərinin və şamançılığı hələ də saxlamaqdadırlar. Ayını müqəddəs sayırlar. 1989-cu il məlumatına görə xantıların sayı 23 min nəfərdir. Əsasən Rusiya Federasiyasının Tümen vilayətinin Xantı-Mansi muxtar dairəsində, Yamal-Nen muxtar dairəsində, habelə Tomsk vilayətinin Aleksandrovsk və Karqasov rayonlarında yaşayırlar.

Xantıların soykökündə qədim paleoasiya tayfaları ilə yanaşı, I minilliyin ortalarında Şimali Qazaxıstan və Qərbi Sibirdən Ob çayı hövzəsinə gəlmiş altay-uqor tayfaları da iştirak etmişlər. XI əsrin sonlarında Rus salnamələrində xantılar onlara qohum olan mansilərlə birlikdə yuqr, XIV əsrdən isə ostyak adlandırılmışlar. XVI əsrin sonlarında (1598) Sibir xanlığının Rusiya tərəfindən işğalından sonra xantıların vətəni də Rusiyaya qatıldı. Xantıların assimilyasiyası sürətləndirildi. 10 dekabr 1930-cu ildə xantıların və onlara qohum olan mansilərin yaşadıqları ərazidə RSFSR-in Tümen vilayəti tərkibində Ostyak-Voqul milli dairəsi yaradıldı. Bu quruma 1940-cı ildə Xantı-Mansi milli dairəsi, 1977-ci ildə isə Xantı-Mansi muxtar dairəsi adı verildi.

Xantıların əsas məşğuliyyətləri balıqçılıq və ovçuluq şimalda isə maralçılıqdır. Geyim hazırlanarkən xammal kimi gicitkan, balıq və maral dərisindən və çətənədən istifadə olunur. Yarımköçəri həyat keçirən xantılar yayda yurtalarda (alaçıqlarda), qışda isə qazma evlərdə yaşayırlar.  Kişilər başlıqlı üst geyimi, köynək və şalvar, qadınlar don, xələt və kürk geyinirlər. Ən çox xoşladıqları yeməklər ət və balıqdan hazırlanır.

Zəngin folkloru olan xantılar qəhrəmanlıq nağılları, mərasim və lirik nəğmələr yaratmışlar.

Xantı-Mansi muxtar dairəsinin ərazisi meşələr, neft və qaz yataqlarıilə zəngindir. Xantıların əksəriyyəti meşə materialı tədarükü, neft və qazçıxarma sahələrində çalışırlar. İnzibati mərkəzi Xantı-Mansiysk şəhəridir.

## Mənbə
*Ural xalqları. Bakı,1997. səh.33.
*Народы Сибири. Москва-Ленинград,1956.
*Соколова З.П. Xанты. "Советская этнография" jurnalı, 1971, №6.
*Соколова З.П. Социальная организация хантов и манси в XVIII-XIX вв. Москва,1983
*Народы мира. Москва,1988.
*Население СССР Москва,1990.
Çeboksarı

**Çeboksarı** (, Çuvaş dilində: Шупашкар) — Çuvaşıstan Muxtar Respublikasının paytaxtı. Volqa çayı sahilində yerləşir. Əhalisi 453 721 nəfərdir.

## Tarixi
Çeboksarı şəhəri haqqında ilk yazılı qaynaqlar 1469-cu ildə rast gəlinir. Bu tarix Rus Çarlığının Kazan Xanlığına qarşı hücumların başladığı vaxtlardır. Bəzi mənbələrdə Çeboksarının tarixi XIII əsrdə İdil Bulqarlarının Suvar şəhərinin bu ərazidə yerləşdiyi qeyd edilməkdədir. 1555-ci ildə Rus ordusunun yerləşdiyi qala olaraq salının kənd daha sonralar XVII əsrdə böyük ticarət şəhərinə çevrilmişdir. 1781-ci ildə Kazana bağlı olaraq şəhər statusu aldı. 1920-ci ildə Çuvaş Muxtar Vilayətinin, 1925-ci ildə Çuvaş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının paytaxtı olmuşdur.

1991-ci ildən isə Çuvaşıstan Muxtar Respublikasının paytaxtıdır.

## Əhalisi
Əhalisinin 2010-cu il siyahıya alınmasına əsasən 453 721 nəfərdir. Əhalinin 60%-i çuvaşlar təşkil edir. Çeboksarıda çuvaşlardan əlavə ruslar (25%),tatarlar, başqırdlar, ukraynalılarda yaşayırlar.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Antalya, Türkiyə
* Qrodno, Belarus
* Santa Klara, Kuba
* Eger, Macarıstan
* Rundu, Namibiya

## İstinadlar
Emirates Post

**Emirates Post** — Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri üçün rəsmi poçt operatorudur. Bu Emirates Post Group Holding törəmə edir. [1]

Bu poçt xidmətləri nəhayət BƏƏ formalaşdırılması, 1972-ci ildə Rabitə Nazirliyinin saxlayın Xidmeti Ümumi Müdirliyi kimi müəyyən edilmişdir 1947-ci ildə Hindistanın müstəqilliyinin qədər Hindistan Post Office Services tərəfindən idarə olunur, avqust 19, 1909 açıldı .

Emirates Post Qrup törəmə olmaq Emirates Post Empost, DVT və Wall Street Birjası ilə, 2007-ci ildə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Ludyan zəlzələsi (2014)

**Ludyan zəlzələsi** — Çində 3 avqust 2014-cü il saat 08:30:13-də 6.5 bal gücündə baş vermiş zəlzələ. Zəlzələnin episentri Ludyan yaşayış məntəqəsində olub.

## Məzmun
Episentri Çinin Yunyan əyalətində baş verən zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı əvvəlcə 150, sonra 175, sonda isə 367-yə çatdığı bildirilir.
 
## İstinadlar
The Fame Ball Tour

**The Fame Ball Tour** — Lady Gaga-nın The Fame Monster albomundakı mahnılara verilmiş konsert turu.

Bu tur indiyə kimi ən yaxşı keçirilmiş turlardan bir hesab olunur. Həm də bu tur təzə çıxan müğənninin ən çox qazanc gətirmiş turu hesab olunur.

## Haqqında
Tur 27 noyabr 2009-da başlamış,6 may 2011-ci ildə sona çatmşdır. Bu vaxt ərzində 119 şov baş tutmuşdur. Bunlardan 6-ü Avropa-da, 15-i Okeaniya-da,4-ü Asiya-da baş tutub. Bu vaxt ərzində Gaga 227.4 milyon ABŞ dolları gəlir əldə edib.

## İstinadlar
Laokoon

**Laokoon** və ya **Laokoont** () — yunan mifologiyasında Troya şəhərində tanrı Apollonun kahini. Aketanın oğlu, Anxisin qardaşı və Apollonun kahini olan Laokoon Apollonun iradəsinə qarşı çıxaraq öz həyat yoldaşı ilə dünyaya iki əkiz oğlan uşağı gətirirlər.

Öncəgörücü Troya müharibəsi zamanı öz həmvətənlərinə Troya atını şəhərə salmamağı xəbərdar edir. Apollon bu səbəbdən Troyaya iki ilan göndərir. Dənizləri keçib gələn bu ilanlar Laokoonun oğulları olan Antifantı və Fimbreyi udmuş, sonra Laokoonun özünü boğub öldürmüşlər.

Digər bir hekayəyə görə isə bu Afinanın qəzəbindən baş vermişdir. İlanlar Afina (mifologiya) heykəlinin ayağında olan qalxanın altında gizlənmişlər. Troyalılar belə hesab etdilər ki, bu Laokoonun Troya atına nizə atmasına görə baş vermişdir. Mifin digər bir variantına görə, ilanlar tərəfindən ancaq onun oğulları boğulmuşdur. Laokoon özü sağ qalaraq əbədi olaraq ağlamışdır.

Rodoslu Aqesandr və onun oğulları Polidor və Afinodorun birgə hazırladıqları "Laokoon və oğulları" heykəl qrupu 1506-cı ildə Romada tapılmışdır. Hal-hazırda bu heykəl qrupu Vatikanda Piy-Klement muzeyində saxlanılır.

Heykəl Qothold Efraim Lessinqin eyniadlı "Laokoon" əsəri üçün süjet xətti rolunu oynamışdır.

Laokoon və oğullarının bu əhvalatı öz əksini rəssamlıqda da tapmışdır: məsələn, El Qreko bir neçə rəsm əsərində kahini və onun oğullarını təsvir etmişdir.

## Keçidlər
Lonqiskvama

thumbnail|Lonqiskvama
**Lonqiskvama** () — qədim sürünən quş növü.

Bu növə aid fosil 1970-ci ildə Qırğızıstanda rus paleontoloqu Aleksandr Şarov tərəfindən tapılmışdır. Ancaq elm adamları tərəfindən şərh edilərək ictimaiyyətə xəbər verilməsi 1999-cu ildə mümkün olmuşdu. Həmin dövrə qədər isə, bu fosil SSRİ Elmlər Akademiyası nəzdindəki Moskva Paleontologiya İnstitutunda qorunmuş və çox məhdud sayda qərb elm adamı tərəfindən məhdud müddət ərzində tədqiq edilmişdi.

## İstinadlar