open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samur-Dəvəçi ovalığı

**Samur-Dəvəçi ovalığı** — Azərbaycanın şimal hissəsində yerləşən ovalıq. 

## Ümumi məlumat
Samur-Dəvəçi ovalığı Böyük Qafqaz ilə Xəzər dənizi arasındakı məkanı əhatə edir. Xəzər dənizinin sahili boyu şimal-qərbdən cənub-şərqə, Azərbaycan Respublikasında Samur çayından Sumqayıt çayınadək uzanır. Ataçayla Sumqayıtçay arasındakı hissə Boğaz düzü adlanır. Ovalıq şimal-qərbdə (200-250 m hündürlükdə) nisbi hündürlüyü 10-25 m-ə çatan pillə vasitəsilə Qusar maili düzənliyinə keçir. Maili düzənlik cənub-qərbdə Yan silsiləyədək davam edir. Hündürlüyü təqribən 1900 m-ə (Böyük Suval dağı və s.) qədərdir. Ovalığın dəniz sahili hissələri okean səviyyəsindən 28 m-dək aşağıda yerləşir.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası ərazisinin relyefi

## Həmçinin bax
* Kür-Araz ovalığı
* Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu
Ancəqov

**Ancəqəv** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Bürsülüm kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd əhalisi əsasən, Lerik rayonunun Təngəbin və Anzolu kəndlərindən buraya köç edənlərdir. Kənd ərazisindən iki əsas çay axır. Bu çaylar kəndin sonunda birləşərək Ləkər çayına, Ləkər çayı Lənkəran (Vazaru) çayına, bu çay isə Xəzər dənizinə axır. Kəndin yuxarı və aşağı hissələri sıx meşələrlə əhatə olunmuşdur. Kəndin adı meşə kənarında yerləşməsi ilə bağlıdır. Ancəqəv kəndi Hirkan Milli Qoruğunun yaxınlığında yerləşdiyi üçün burada Hirkan qoruğunda olan və Qırmızı Kitaba salınmış bir çox bitki və ağaclara rast gəlmək mümkündür. Kənd meşələrində qaban, qonur ayı, tülkü, çaqqal, canavar, yenot, vaşaq, meşənin əlçatmaz yerlərində bəbirə rast gəlmək mümkündür.

## İstinadlar
Afrobit

**Afrobit** — Foki, Yoruba və ictimai həyat kimi Qərbi Afrika musiqi üslublarının elementlərini, Amerika vokalına, kəsişən ritmlərə və zərblərə vurğu edən Amerika funk və cazı ilə birləşdirən musiqi növüdür. Bu termin 1960-cı illərdə həm Nigeriyada, həm də xaricdə üslubun qabaqcıl və populyarlaşdırılmasından məsul olan Nigeriyalı multi-instrumentalist və orkestr rəhbəri Fela Kuti tərəfindən irəli sürülmüşdür.

Afrobit Afrobitsdən fərqlidir — XXI əsrdə Qərbi Afrikada yaranan, müxtəlif təsirlərə məruz qalan və British house, hiplife, hip-hop, dancehall, soca, Jùjú music, highlife, R&B, Ndombolo, Naija beat, Azonto və palma şərabı musiqisi. İki janr, tez-tez qarışsa da, eyni məna ifadə etmir.

## Mənşəyi
Afrobit 1920-ci illərin əvvəllərində Qanada ortaya çıxdı. O dövrdə Qanalı musiqiçilər, foxtrot və calypso kimi xarici təsirləri Fante kimi Qanalı ritmləri ilə birləşdirdilər. Müstəmləkə dövründə Highlife yerli Afrika zadəganları ilə əlaqəli idi və Caz Kings, Cape Coast Sugar Babies və ölkənin sahillərindəki Accra Orkestri daxil olmaqla çoxsaylı qruplar səsləndirdi. Nigeriya daha sonra 60-cı illərin sonlarında dövrün müxtəlif çağdaş musiqilərini sınaqdan keçirən Fela Kutinin rəhbərlik etdiyi Afrobeat dalğasına qatıldı. Nigeriyaya gəldikdən sonra Kuti qrupunun adını da dəyişdirdi. Yeni səs qurduğu Afrika Shrine adlı bir klubdan alındı. Nigeriyalı gənclər inkişaf edərkən qrup 1970–1975-ci illərdə Afrika Məbədində beş il çalışdı.

## İstinadlar
Alyona Apina

** Alyona Apina** (; qızlıq familiyası — *Lyovoçkina*; ) — Sovet və rus müğənnisi, aktrisa, bəstəkar, Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti (2002) 

## Həyatı
1964-cü il 23 avqust tarixində Saratov şəhərində doğulub. 5 yaşı olanda valideynləri onu lokal musiqi məktəbinə qoydular. O, musiqi məktəbini uğurla bitirdikdən sonra musiqi kollecinə daxil olub. Musiqi kollecindən sonra Saratov Dövlət Konservatoriyasında təhsilinə davam edib.

## Fəaliyyəti
Konservatoriyada oxuyarkən Alyona bir dostu tərəfindən bir qrupda müğənni olaraq əlavə pul qazanmaq üçün yay tətilinə dəvət edilir və 1988-1991-ci illərdə Rusiya qadın qrupu Kombinaciya-nın aparıcı müğənnisi olur. Qrupun populyarlığı 1989-1993-cü illər arasında "Rus Qızları", "Amerikan oğlan", "Mühasib" (Бухгалтер) və "İki Dilim Sosis" (Два кусочека колбаски) kimi məşhur hitləri ilə zirvəyə çatdı. 1991-ci ildə Alyona Apina solo ifaçı kimi uğurlu karyerasını davam etdirmək üçün qrupdan ayrıldı. İlk solo mahnısı "Xenia" dərhal hit oldu. 1992-ci ildə ilk solo albomu 'Street of love' nı çıxardı, lakin ikinci albomu "Səhərə qədər rəqs et" ən uğurlu hesab olunur. Bu albomdakı səkkiz mahnının hamısı bütün Rusların tanıdığı və oxuduğu populyar hit oldu. 1994-cü ildə Rus pop / xalq musiqisi tarixində ilk dəfə Apina "Limit" musiqili pop-romanı istehsal etdi. Musiqili mahnıları məşhur rus şairi Mixail Taniç bəstələyib. "Limit" çox uğurlu alındı və ölkənin əsas televiziya kanallarında yayımlandı.

Alyona Apina 90-cı illərdə populyar bir müğənni idi və bu müddət ərzində bir neçə albom istehsal etdi.  1998-ci ildə Alyona Apina, "İlin ən yaxşı müğənnisi" olaraq prestijli Rus musiqi mükafatı "Ovation" aldı. 1999-cu ildə Rusiyanın "ТВ Центр" televiziya kanalına məşhur "Polevaya pochta" musiqili televiziya şousunun aparıcısı kimi dəvət edildi. Müğənnilik karyerasına davam etdi və Almaniya, İsrail, Fransa, İrlandiya və bir çox digər Avropa ölkələrində qastrol səfərlərində oldu. Bir aktrisa kimi məşhur televiziya serialları "Əsas şeylərin köhnə mahnıları" (Старые песни о главном), Alla Puqaçova ilə "Milad görüşləri" (Рождественские встречи), "Təcili" və bir çox digər televiziya layihələrində iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Şamil Babayev

**Şamil Baloğlan oğlu Babayev** () — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının kapitanı, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Şamil Babayev 1988-ci il yanvarın 26-da Culfa rayonunun Camaldın kəndində anadan olub.
Ailəli idi. Bir övladı var.

## Hərbi xidməti

Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının kapitanı olan Şamil Babayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şamil Babayev noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi zamanı şəhid olub. Culfa rayonunda dəfn olunub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamil Babayev ölümündən sonra "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamil Babayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamil Babayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamil Babayev ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

## Təltifləri
*  (26 iyun 2020) — III dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
*  (9 dekabr 2020) — "Zəfər" ordeni (ölümündən sonra)
*  (15 dekabr 2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
*  (25 dekabr 2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
*  (29 dekabr 2020) — "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

## İstinadlar
İrəvan sancağı

**İrəvan sancağı** — Liva-i İrəvan  (İrəvan livası) Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətində inzibati–ərazi vahidi. 
1583-cı ildə

## Kəndləri
* Livadə

## Mənbə

## Həmçinin bax
* Çulundur mahalı

## İstinadlar
Nazan Öncel

**Nazan Öncel** (6 fevral 1959, İzmir, Türkiyə) — türkiyəli müğənni, bəstəkar. Türkiyədə "Küçə Kızı" ləqəbi ilə bəhs edilən sənətçi ilk qırx beş, *"Sənin köləsi ola bilərdim İstifadə"* 1978-ci ildə nəşr olundu. 1982-ci ildə LP formatında çıxan ilk albomunu tuta bilmədikdə, TRT üçün demo hazırlamağı dayandırdı və karyerasına yalnız səhnə işi ilə davam etdi. 9 il sonra 11 Oktyabr 1991-ci ildə çıxardığı *"Bir Hadise Var"* albomunun satış müvəffəqiyyəti ilə möhkəm, davamlı və möhtəşəm bir başlanğıc etdi.

## Diskoqrafiya
### Albom

### Remix albom

### Single

### Tərtib albom

### Charts

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Rəsmi Veb Satı
Əbu İbrahim Əl-Haşimi Əl-Qureyşi

**Əbu İbrahim əl-Haşimi əl-Qureyşi** (*Əmir Məhəmməd Əbdurrəhman əl-Mövlü əs-səlbi*, Ərəbcə: أمير محمد عبد الرحمن المولى الصلبي; ) — 2020-ci il yanvar ayında İŞİD'in Əbu Bəkr əl-Bağdadidən sonra elan edilən ikinci xəlifəsi.

## Həyatı

1976-cı il Təlafər şəhərində anadan olmuşdur.  O Mosul şəhərində təhsilini bitirdikdən sonra universtitetdən məzun olaraq BƏƏS İraqında ordu sıralarında xidmət etmişdir. 2003 ABŞ'ın İraq işğalından sonra isə Əl-Qaidə'yə qoşuldu. 2004-cü ildə Əbu Bəkr Əl-Bağdadi ilə tanış oldu. Sonda İraq'ın cənubundakı Bucca deyilən həbsxanaya göndərildi. Həbsxanadan naməlum bir vaxta sərbəst buraxıldıqdan sonra yenidən Əl-Qaidə'yə yaxınlaşdı.

2014-cü ildə Əl-Haşimi Əl-Qaidə'dən  ayrıldı və İraq Şam İslam Dövləti'nə qoşuldu və ona bağlılığını elan etdi. O Mosulun İŞİD tərəfindən işğalında çox böyük rol oynamışdır.

İŞİD'ə görə, Əl Haşimi, çox dindar və təcrübəli bir döyüşçü olub. Ona İŞİD milisləri "alim, müharibə şeyxi və.s" ləqəblər qoymuşdular.

## İstinadlar
Batch (fayl)

**Batch** — DOS, OS/2 və Microsoft Windows-da bir skript faylıdır. Sadə mətn sənədində saxlanılan, komanda sətri tərcüməçisi tərəfindən icra ediləcək bir sıra əmrlərdən ibarətdir. Bir toplu iş faylı, tərcüməçinin interaktiv şəkildə qəbul etdiyi hər hansı bir əmri ehtiva edə bilər və IF, FOR və GOTO etiketləri kimi toplu sənəd daxilində şərti budaqlanma və döngünü təmin edən konstruksiyalardan istifadə edə bilər. . Bat fayl sonluğu DOS və Windows-da istifadə olunurdu. Daha sonra Windows NT və OS/2-ə .cmd əlavə edildi. Digər mühitlər üçün fərqli sonluq ola bilər, məsələn, 4dOS, 4OS2 və 4NT.

Toplu faylların ətraflı işlənməsi versiyalar arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi. Bu məqalədəki bəzi detallar bütün toplu sənədlərə, digər detallar yalnız müəyyən versiyalara aiddir.

## Digər
Salam Dünya proqramı;

```bat
@ECHO OFF
ECHO Hello World!
PAUSE
```


```bat
@echo off
echo x=msgbox("Salam Dünya" ,2, "TITLE") >> msgbox.vbs
start msgbox.vbs
```


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xəlfəliçay

**Xəlfəli** — Xocalı və Şuşa rayonu ərazisində çay. Qarqar çayının sol qoludur. Mənbəyini Sarı Baba dağının Şimal-Şərq yamacından (2100 m. yüksəklikdən) alır. Çay öz adını ərazisindən axdığı Xəlfəli kəndinin adından almışdır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları

## İstinadlar
Qızıldaş (dağ, Şuşa)

**Qızıldaş** — Şuşa rayonunun ərazisində dağ. Qarabağ silsiləsinin şimal-şərq yamacında yerləşir. Hündürlüyü 1960 metrdir.

## İstinadlar
Nəşid

**Naşid** yaxud *İlahi* Sinxron insan səslərindən ibarət daha çox dinə aid olan mahnı.

**Naşid** (Ərəbcə:  نشيد nashīd,), Bir vəya birdən artıq insan tərəfindən səsləndirilən dini mahnıdır. Naşiddə çalğı alətləri iştirak etmir.

## İstinadlar
İmamqulubəyli (Ağdam)

* İmamqulubəyli (qəsəbə, Ağdam)
* İmamqulubəyli (kənd, Ağdam)

## Həmçinin bax
* İmamqulubəyli
İmamqulubəyli (kənd, Ağdam)

**İmamqulubəyli** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun İmamqulubəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

Bu kənd "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Ağdam rayonunun Quzanlı bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 22 may 2007-ci il tarixli, 346-IIIQ nömrəli Qanunu ilə Ağdam rayonunun İmamqulubəyli kəndi Quzanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, İmamqulubəyli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Seyid Abdullah Nuri

**Seyid Abdullah Nuri** (Tacikcə: Сайид Абдулоҳи Нурӣ, ) — 1993-cü ildən ölənə qədər Tacikistan İslam İntibah Partiyası'na rəhbərlik etmişdir. 2006-cı ilin sonlarında xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. 1992 ilə 1997-ci illərdə baş verən Tacikistan Vətəndaş Müharibəsi'ndə Birləşmiş Tacikistan Müxalifətini idarə etdi. Abdulloh Nuri və Tacikistan Prezidenti İmaməli Rəhman, 1997-ci ildə Tacikistan Milli Sülh Müqaviləsi'ni imzalayaraq vətəndaş müharibəsini sona çatdırdı.

Nuri 1974-cü ildə bir İslami tədris qruplaşması olan Nahzat-i Islomi'ni təsis etdi. Sovet polisi onu 1986-cı ildə dini təbliğat yaymaqdan həbsxanaya atdı və 1988'ə qədər həbsxanada qaldı. O bu müddətdə daha da radikallaşdı.

## İstinadlar
Lisoqor

**Lisoqor aşırımı** — Şuşa rayonu ərazisində, Qarabağ silsiləsində aşırım.  Şuşa-Laçın şose yolu bu aşırımdan keçir. Hündürlüyü 1800 m. Yaxınlığında Turşsu mineral bulağı var. Ədabiyyatlarda Lisaya qora variantı da işlənir. Oronim rus dilindəki Lisiy (keçəl, çilpaq) və qora (dağ) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, “keçal dağ” və ya “çilpaq dağ” mənasındadır. Əslinda bu ad, **Keçəltəpə** adının rus topoqrafları tərəfindən kalkasıdır.
 
## İstinadlar
Asma tabut

**Asma tabut** — yerdən yüksəkdə, qayalara qoyulmuş tabut şəklində olan dəfn tikililəri. Çin və Filippin də daxil olmaqla bir çox ölkədə rast gəlinir. Cində *syuanquan* kimi tanınır.

## Çin
Tabutları asmaqla dəfn etmək Çindəki bəzi milli azlıqların, xüsusən də Bo xalqının (Ch. 僰 人) qədim dəfn adətidir. Onlar haqqında ilk olaraq Min sülaləsinin salnamələrində bəhs edilmişdir. Nanu ağacının möhkəm parçalarından müxtəlif formalı içi boş tabutlar oyulur. Mərhumun cənazəsinin bu tabutun içərisinə yerləşdirilərək hündür (100 m-ə qədər) qaya çıxıntılarına və mağaralara, çox vaxt qrup şəklində qoyullur. Bo xalqının inancına görə dağlar bu dünya ilə cənnət arasındakı pilləkən yolunu oynayır. Bundan əlavə, insanlar mərhumu düşmənlər və heyvanlar tərəfindən qorumaqdan ötrü etdiklərini bildirirlər.

Szyusyuysi çayı üzərindəki Uişan bölgəsində asma tabutlar, qayıq şəklində, o cümlədən kürəkləri ilə birlikdə hazırlanır. Uişanın qədim sakinlərinin inanclarına görə, qurduqları gəmilərdə yerə enən müqəddəslər ölüləri cənnətə qaldırırlar. Burada olan taxta lövhələr, insanları dəvət etdikdə dağların ruhuna qalxa biləcəyi addımlar rolunu oynayırdı. Çində olan bu tabutlardan birinin təxminən dörd min yaşı vardır.

Asma tabutlar aşağıdakı yerlərdə tapılmışdır:
* Fucyen
** Uişan dağları
* Hubey
* Szyansi
** Lunxuşan
* Sıçuan
* Yunnan
* Çuntsin
* Quyçjoy
* Quansi-Çjuan Muxtar Rayonu
* Tayvan
* Xunan

## Tibet
Tibetdə cəsədin gil qaba qoyulduğu və evin alt qatının tavanından asıldığı uşaqlıqda vəfat edən Sakya hökmdarlarının varisləri üçün dəfn mərasiminin bir versiyası var idi. 8–9 aydan sonra qalıqlar yandırılır və sa-sa hazırlanırdı.

## Filippin
Luzon adasındakı Saqada şəhəri tabutları asmaqla məşhurdur.

## İndoneziya
Asma tabutlarda dəfn Sulavesinin dağlıq bölgələrindəki toracilər arasında adətdir. Asma tabutlara Londa Nanqqal mağarasında rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Səma dəfni ayini

## Mənbə
### Çin
* Hanging coffins in China
* Mysterious Hanging Coffins of the Bo
* Hanging Coffins a Clue to Ba Mystery
* Hanging coffins in Yunnan
* Mysterious Hanging Coffins of the Bo People

### Filippin
* Sagada Igorot Online — Hanging Coffins
* Hanging Coffins of Sagada 
* Picture of hanging coffins in Sagada
* Visit Sagada

### İndoneziya
* Hanging coffins in Indonesia
* Picture of hanging coffins in Sulawesi
Serqe

**Serqe** () — Buryatlar və yakutlar arasında yayılmış olan ayin ağac və dirəkləri.

Serqe quraşdırıldığı ərazinin bir sahinin olması deməkdir. Alaçığın yanında, evin qapılarında yerləşdirilir ("serqe əgər dik durursa, demək ailə sağdır"). Serqeni dağıtmaq olmaz, o özü yararsız hala gəlməlidir.

Serqe ata pərəstiş ilə əlaqələndirilir. Ev sahibləri və qonaqlar atları bu dirəyə bağlayırdılar. Bu dirək həm üç dünyanı birləşdirən dünya ağacının da simvoludur. Dirəkdə üç üfüqi yiv kəsilir. Yuxarı üst dünyadakı göylərin atlarını bağlamaq üçün, orta insanların atları üçün, alt hissəsi yeraltı atlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Keçmişdə serqe hər alaçığın yaxınlığında və əlavə olaraq şamanların toplantısı (şanar ayini) zamanı quraşdırılırdı. Şamanların dəfn olunduğu yerlərdə, tanrıların və ruhların atlarını bağlamaq üçün çox yüksək bir serqe quraşdırılır. Həm də şamanların dəfn olunduğu yerdə serqe daş obelisk (maral daşı) şəklində quraşdırılır. Bu daşlardan ən məşhuru Altan-Serqedir.

## Maraqlı faktlar
* 2007-ci ilin sentyabrında Moskva Kolomenskoye muzeyində Saxanın Rusiyanın tərkibinə daxil olmasının 375-ci ildönümü şərəfinə serqe şəklində bir lövhə quraşdırılmışdır.
* 2009-cu ilin oktyabrında Fransada saxa diasporu Şampan vadisində bir serqe qurmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Манжигеев И. А.. Бурятские шаманистические и дошаманистические термины. — М., 1978.
* Дугаров Д. С.. Исторические корни белого шаманства. — М., 1991.
* Путеводитель по Агинскому Бурятскому АО. — М.: Авангард, 2006. — ISBN 5863942126.
Kamran Kazımov

**Kamran Qurbanəli oğlu Kazımov** () — Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının baş leytenantı; 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatları zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilib.

## Tərcümeyi-halı
Kamran Qurbanəli oğlu Kazımov 1990-cı il, dekabrın 7-də Rusiya Federasiyasının Voloqda vilayəti anadan olub.

1997–2008-ci illərdə Xətai rayonu S. Həsənov adına 63 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb.

2010-cu ildə Xətai Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2010–2011-ci illərdə Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının Bərdə rayonunda yerləşən N saylı hərbi hissədə xidmət edib.

2012-ci ildə sənədlərini Daxili Qoşunların Orta İxtisas Hərbi Məktəbinə verib və 2012–2014-cü illərdə burada təhsil alıb.

2014-cü ildən qoşunların sıralarında taqım komandiri, qrup komandiri vəzifələrində xidmət edib.

Müxtəlif illərdə daxili işlər nazirinin əmrləri ilə "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalı ilə, habelə fəxri fərmanlarla təltif edilib.

2020-ci il, sentyabrın 27-də başlanan Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarına qatılıb. Oktyabrın 5-də Cəbrayıl rayonu ərazisində döyüş tapşırığının icrası zamanı şəhid olub. 2 saylı Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub. Müharibə zamanı xüsusi xidmətləri nəzərə alınaraq "Qarabağ" ordeni ilə, həmçinin "Cəbrayılın azad olunmasına görə", "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" və "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif edilib.

Evli idi. Aydan və Kamrana adında 2 qızı var.

## İstinadlar
Şirin Xalmuratova

**Şirin Xalmuratova** (qaraqalpaqca:*Shirin Xalmuratova*; ) — Qaraqalpaq şairi və publisisti

## Həyatı

Şirin Uteşovna Xalmuratova 11 oktyabr 1949-cu ildə Özbəkistan SSR-in Daşkənd şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Nukus Dövlət İnstitutunun tarix və filologiya fakültəsində təhsil almışdır. "Bilik", "Kniqolyubov" cəmiyyətlərində çalışmışdır. Uzun illər "Sovet Karakalpakstanı" qəzetinin xüsusi müxbiri olmuşdur.

### Ailəsi

Şirin Xalmuratova yazıçı, şair və tərcüməçi Uzakbay Pirjanovun həyat yoldaşı olmuşdur.  Bu nikahdan onların Lira Pirjanova, Gözəl Pirjanova, Erpolat Pirjanov, Aysultan Pirjanova və  Muxtar Pirjanov adlı övladları dünyaya gəlmişdir.
### Ölümü

Şirin Xalmuratova 6 mart 2013-cü ildə vəfat etmişdir.
## Yaradıcılığı

Şirin Xalmuratova  bədii yaradıcılığa erkən başlasa da, uzun müddət əsərlərini nəşr etdirməmişdir.  Müəllifin sağlığında "On səkkizinci bahar", "Sevimli insanlar" kimi kitabları nəşr olunmuşdur. Onun şeirləri həmçinin 1974-cü ildə "Karakalpakstan" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan qaraqalpaq şairlərinin poetik axtarışlarından ibarət  "Amu nəğmələri" məcmuəsinə daxil edilmişdir.

## Kitabları
* Эзийз адамлар: [Косыклар], Нокис: Каракалпакстан, 1984, 76 s.
* Бүлбил сести таңда оятар мени, Тошкент: Zilol buloq, 2020, 212 s.

## Ədəbiyyat
* Напевы Аму: Сборник стихов молодых поэтов Каракалпакии: [Перевод]. - Нукус: Каракалпакстан, 1974. - 131 с.
* Karakalpak Türkleri Edebiyatı. Denizli, Özcan Ofset, 1999, 220 s.
* Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары: библиографиялық мағлыўмат, Ташкент : Extremum press, 2011, 240 s.
* Nizami Tağısoy. Qaraqalpak ədəbiyyatı, Bakı: Elm və təhsil, 2015, 449 s.

## İstinadlar
Tumanis nahiyəsi

**Tumanis nahiyəsi** XIV əsr — 1801əsr-XIX əsrlərdə inzibati nahiyə. Borçalının bölgələrindən biri.

## Tarixi
1590-cı ilə aid olan Türk mənbələrində Tuman, 1728-ci ilə aid mənbələrdə Tumanisi kimi qeyd olunmuş və Tumanisinin Tiflis əyalətinin bir nahiyəsi
1593 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Lori sancağının nahiyəsi

1724 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Somxit livasının nahiyəsi.  

Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasının tərkibində olmuşdur (1880-1922)

## Nahiyənin kəndləri

1747-ci ilə aid həmin mənbədə adları çəkilən nahiyələrdə  aşağıdakı kəndlərin və camaatların (ellərin) yaşadığı göstərilmişdir:

*Ziyabəyli  
*Üşən  
*Orta Şevən
*Heylərqulu

## Mənbə

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Ordusuna Yardım Fondu

**Azərbaycan Ordusuna Yardım Fondu** - Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin müasir tələblər səviyyəsində inkişafını təmin etmək, onun maddi-texniki bazasını möhkəmləndirmək və zəruri sosial tədbirləri maliyyələşdirmək məqsədilə təşkil edilən qurum.

Fond Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin 2002-ci il 17 avqust tarixli Fərmanı ilə yaradılıb. 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 08 dekabr tarixli 1204 nömrəli Fərmanı ilə Azərbaycan Ordusuna Yardım Fondu yaradılıb və “Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinə yardım Fondunun yaradılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 17 avqust tarixli 755 nömrəli Fərmanı ləğv edilib. Silahlı Qüvvələrə Yardım Fondu ləğv edildiyi gündən onun balansında qalan vəsait Azərbaycan Ordusuna Yardım Fondunun xüsusi xəzinə hesabına köçürülüb.

## Haqqında
Silahlı Qüvvələrə Yardım Fondu Azərbaycan Prezidentinin 2002-ci il 17 avqust tarixli Fərmanı ilə yaradılıb. Fond Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin müasir tələblər səviyyəsində inkişafını təmin etmək, onun maddi-texniki bazasını möhkəmləndirmək və zəruri sosial tədbirləri maliyyələşdirmək məqsədilə yaradılıb. Fondun maliyyə mənbəyi Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin maddi-texniki və sosial bazasının möhkəmləndirilməsinə maliyyə köməyi məqsədilə Azərbaycanın ərazisində fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslərdən könüllülük əsasında daxil olan maliyyə vəsaiti və qanunvericiliklə qadağan edilməyən digər daxilolmalardır.

### Vəzifəsi
Fondun əsas vəzifəsi Azərbaycan Respublikasının etibarlı müdafiəsi üçün Silahlı Qüvvələrin inkişafını və onun maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsini, həmçinin hərbi qulluqçuların sosial müdafiəsinin daha da gücləndirilməsini təmin etməkdir.

## Fəaliyyəti

### İanələr
2020-ci il sentyabrın 27-si İkinci Qarabağ müharibəsi başladıqdan sonra fonda bir çox şirkətlər vəsait köçürmüşdülər. Təkcə müharibə dövründə Fonda hüquqi şəxslər tərəfindən 47 milyon 670 min 193 manat məbləğində vəsaitin köçürülməsi qeydə alınmışdır.

#### Toplanan vəsait
Müdafiə Nazirliyinin rəsmi internet saytında mütəmadi olaraq hər ayın əvvəli fonda toplanan vəsait barədə məlumatlar verilir.

## Həmçinin bax
* YAŞAT Fondu
* Qarabağ Dirçəliş Fondu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lori sancağı

**Lori sancağı** və ya Lori livası —  Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin inzibati–ərazi vahidi.  İnzibati mərkəzi Lori idi.
1590-cı ilə aid mə’lumatda göstərilir ki, indiki Borçals bölgəsində olan Loru mahalı 5 nahiyədən ibarət olub: Barat, Baydar, Dəmirçi Həsənli, Ağçaqala və Tumanis
Rialto körpüsündə xaç qalıqlarının möcüzəsi

"

**"Rialto körpüsündə xaç qalıqlarının möcüzəsi"** və ya "**Rialto körpüsündə mübtəlanın sağalması"** () - Erkən intibah dövründə yaratmış italyan rəssam Vittore Karpaççonun (təx. 1465-1525/26) əsəri. 1494-cü ildə yaradılıb.

1820-ci ildən bu günədək Venesiyada Akademiya qalereyasının kolleksiyasında saxlanılır.

## Tarix
Bu kompozisiya, Həvari Yuhənna dini qardaşlığının (Skuola Qrande di San Covanni Evancelista) Alberqo (və ya Xaç) zalı üçün nəzərdə tutulmuş rəsmlər seriyasına daxil idi. Həmin zalda 1369-cu ildən bəri möcüzəvi Müqəddəs Xaçın fraqmenti saxlanılırdı. Venesiyada heç bir digər skuolada belə böyük əhəmiyyətli relikviya yox idi. Bu süjet haqqında 10 əsər yaradılmışdı, lakin onlardan yalnız səkkizi günümüzə gəlib çatıb.

## Təsvir

Rəsmdə qeyri-adi qalıqların törətdiyi möcüzələrdən bəhs edən səhnə təsvir edilib. Əsər, 1494-cü ildə Qrado patriarxı Françesko Kverininin iştirakı ilə mübtəlanın sağalmasına həsr olunub. Karpaçço, müqəddəs Xaç möcüzəsi haqqında üç epizod təsvir edir - skuola rahiblərinin Rialto körpüsü boyu keçidini, patriarxın girişini və sarayın lodciyasının ikinci mərtəbəsində mübtəlanın sağalması. Rəsmin əsas qəhrəmanı Venesiya şəhərinin panoraması, Böyük Kanal, 1458-ci ildəki vəziyyətində - ağacdan, böyük gəmilərin keçə bilməsi üçün açılan orta hissəsi ilə təsvir edilmiş Rialto körpüsüdür. Müasir körpü isə köhnə körpünün dağılmasından sonra 1524-cü ildə İstriya daşından tikilmişdi.

Şəhər elə dəqiq göstərilib ki, bəzi tikililəri də, məsələn, sağda 1505-ci ildə yanğın nəticəsində məhv olmuş Fondako-dei-Tedeski (Alman sarayı) binasını tanımaq olur. Hər iki tərəfdə olan fasadlar Karpaçço tərəfindən fərqli rakurslarda çəkilib, bu da, sağa genişlənən və eyni zamanda sol tərəfdə fonla kəsişən kanalın hamar səthi ilə balanslaşmış assimetriyaya gətirib çıxarır. Şəhərdə həyat qaynayır: qadınlar pencərələrindən çıxaraq xalça çırpırlar, arxa fonda uzaqda ticarət gedir, qondola sürücüləri öz sərnişinlərini daşıyırlar, tüstü bacaları səviyyəsində damlarda qurumaq üçün paltarlar asılıb. Əsərin personajları arasında fərqli irqlər, millətlər, peşələr və cəmiyyət təbəqələrindən olan insanlar var. Sağ aşağı küncdə şəhərdə karnavalın və digər tədbirlərin keçirilməsinə cavabdeh olan teatr cəmiyyəti della Kalza şirkətinin bir qrup iştirakçısı var.

Karpaççonun bu rəsmi sayəsində, Venesiyanın XV-XVI əsrlərin əvvəllərində necə göründüyünü və sakinlərinin həyatının necə olduğunu başa düşə bilirik.

## Ədəbiyyat

* 
* 
*  Архивная копия от 16 октября 2014 на Wayback Machine 

## Linklər
Xorasan Səlcuqiləri

**[[Xorasan]] Səlcuqiləri** (; 1092-1118) - Səlcuqluların Xorasanda qurduğu dövlət (sultanlıq). Ərazisi Xorasanı, Türkmənistanı, Məvarünnəhri və Xarəzmi əhatə etmişdi.

## [[Hökmdar]]lar ([[Məlik]]lər və [[Sultan]]lar)

### Məliklər

# Davud Çağrı bəy
# Alparslan
# Arslan şah 
#İlyas ibn Davud
# Süleyman ibn Davud
# Məsud ibn Ərtaş Yabqu
# Maudud ibn Ərtaş Yabqu
# Arslan Arqun ibn Məhəmməd
# Böri Bars ibn Məhəmməd
# Təkiş ibn Məhəmməd
#Toğan ibn Alparslan

### Sultanlar
# Arslan Arqun ibn Məhəmməd
#Əhməd Səncər ibn Məlikşah

## Xorasan Səlcuqlu Sultanlığının bayrağı və gerbi

### Bayraq
Səlcuqlu dövlətinin bayrağında bir ikibaşlı qartal və üzərində bir yay ilə ox təsvir edilmişdir. İkibaşlı qartal Səlcuqların həm Şərqə, həm də Qərbə hakim olduğununun simvoludur. Ox və yay isə Türklərin savaş ruhunu təmsil etməkdə idi. Böyük Səlcuqlu parçalanmağa başlayandan sonra yaranmış digər kiçik Səlcuqlu dövlətləri öz bayraqlarını Böyük Səlcuqluların bayrağının əsasında düzəldiblər. Məsələn, Rum Səlcuqlularının bayrağı kimi. Ehtimal edilir ki, **Xorasan Səlcuqluları** da öz bayraqlarını bu bayraq əsasında düzəldiblər.

### Gerb
Səlcuqluların gerbi ikibaşlı qartaldır. İkibaşlı qartalın mənası "Bayraq" qismində verilmişdir. Səlcuq gerbi bütün Səlcuq dövlətlərində olduğu kimi istifadə edilmişdir.
Şəkil:Saljuq flag.jpg|Böyük Səlcuqlu dövlətinin bayrağı
Şəkil:Flag of Sultanate of Rum.svg|Anadolu Səlcuqlu Dövlətinin bayrağı.
Şəkil:Official Flag of Syrian Turkmen.jpg|Suriya Türkmənlərinin bayrağı. Ehtimal ki, bu bayraq Suriya Səlcuqlu dövlətində istifadə edilmişdir.
Şəkil:Seljuk Empire.png|Səlcuqluların gerbi (İkibaşlı qartal)

## İstinadlar
Kinab (Əhər)

**Kinab** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 145 nəfər yaşayır (30 ailə).

## İstinadlar
Santa-Mariya Formoza

**Santa Mariya Formoza Kilsəsi** () -Venesiyada, Kastello rayonunda kilsədir. Eyniadlı Santa Mariya Formoza meydanında yerləşir.

Kilsə 1492-ci ildə köhnə kilsənin yerində Mauro Koduççinin layihələsi əsasında inşa edilib. Memarlıq xüsusiyyətlərindən qabarıq krem rəngli apsidləri, zəng qülləsinin ətəyindəki qrotesk maskanı — məbədin bir çox barokko stilində olan detallarından birini qeyd etmək olar.

Kilsədə Venesiya rəssamlıq məktəbinin nümayəndələrinin bir neçə şah əsəri var. Bunlardan ən böyüyü Palma il Vekkyo tərəfindən çəkilən "Müqəddəs Barbara digər qüqəddəslər ilə" adlı poliptixidir. Bu əsər rəssamın ən yaxşı rəsmi hesab olunur. Digər bir şedevr, Bartolomeo Vivarini tərəfindən yaradılmış "Mizerkordiya Madonna" triptixidir. Bu əsər, 1473-cü ildə kilsə konqreqrasiyasının vəsait ayrılmasından sonra yaradılmışdı.

## Həmçinin bax
* Venesiya kilsələrinin siyahısı
* Cüzeppe Torretto
Əyridaş

**Əyridaş** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Dilican şəhəri ərazisində dağ.

## İstinadlar
Tutsilər

**Tutsilər** — müasir Burundi və Ruandada yaşayan etnik xalqlardan biri. Dünyada daha çox Ruanda soyqırımı ilə tanınırlar.

Tutsilər Birinci Dünya müharibəsinin axırında Almanların müharibədə məğlub olmasıyla birlikdə Almaniya müstəmləkəsi olmaqdan çıxaraq *Belçika Mandatı* olublar.

Belçika hökumətinin irqçi siyasəti nəticəsində Tutsilər ilə Hutular arasında 1994-cü ildə iki etnik qrup arasında tarixin ən qanlı soyqırımlarından biri olan Ruanda soyqırımı baş vermiş, soyqırımda 1 milyon Tutsi və Hutu öldürülmüşdür.
Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsi

**Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsi** (RVC) — həm hutu, həm tutsi nümayəndələrindən ibarət hərbi-siyasi təşkilat. 1988-ci ildə mühacirlər tərəfindən Uqandada qurulan bu təşkilat, bütün qonşu ölkələrdə sürgün edilmiş tutsi və mülayim hutu millətlərindən kadrlar toplayırdı. Liderləri Pol Kaqame sayılır. 

* 2 oktyabr 1990-cı ildə RVC Ruanda hökumətinə qarşı hərbi əməliyyat başlatdı, cəbhənin 500 silahlı birləşmə üzvləri sərhədi keçdilər.
* 1990, 7 oktyabr — sayca üstün və ağır silahlanmış hökumət qüvvələri əks-hücuma başladılar. Oktyabr ayının sonlarında silahlı birləşmə üzvləri Uqandaya çəkilməli oldular.
* 1991, 23 yanvar — RVC bölmələrinin Ruhengeri şəhərinə basqını və Ruanda ordusunun əsas qüvvələrinin gəlməsindən əvvəl geri çəkilməsi.
* 1993-cü ildə hərbi əməliyyatların dayandırılmış və dövlət idarəsindəki vəzifələrin bölünməsi barədə müqavilə imzalandı, ancaq hər iki tərəf buna yalnız nominal yanaşmış və dəfələrlə sabotaj edirdi.
* 1994, 7 aprel — Ruandada soyqırımın başlanmasına cavab olaraq RVC təxminən 25 min nəfərlə hücuma keçdi.
* 1994, 4 iyul — RVC qoşunları paytaxta daxil oldu.
* 1994, 21 avqust — RVC qüvvələri ölkənin bütün ərazisinə nəzarət qurdu.Siyasi qanad partiyaya çevrildi, hərbi qanad isə Ruanda Vətənpərvərlər Ordusunu qurdu.

RVC hazırda Ruandada hakim partiyadır. O, 2003 və 2008-ci illərdə parlament seçkilərində qazanmışdır.

## Ədəbiyyat
* Wm. Cyrus Reed. The Rwandan Patriotic Front: Politics and Development in Rwanda. A Journal of Opinion, Vol. 23, No. 2, Rwanda (1995)
* Wm. Cyrus Reed. Exile, Reform, and the Rise of the Rwandan Patriotic Front. The Journal of Modern African Studies, Vol. 34, No. 3 (Sep., 1996)
Fəlidən doğru xəbər (veriliş)

**Fəlidən doğru xəbər** — Elşən Orucovun aparıcılığı ilə Xəzər Televiziyasında yayımlanan əyləncə janrında olan verilişdir. Veriliş hər həftənin şənbə günü saat 23:00-da Xəzər Televiziyasında yayımlanır.
Zauerbraten

**Zauerbraten**— bir neçə gün sirkə və digər inqredientlərin olduğu qarışıqda saxlanılan mal ətindən hazırlanır. Müxtəlif regional növləri olan Zauerbraten alman mətbəxinin tanınmış milli yeməyidir.   
 
## Hazırlanması

İlkin olaraq çiy mal əti bir neçə gün sərin bir yerdə sirkə, su və ya çaxır, soğan, kartof, ədviyyatlar, dəfnə yarpağı, mixək, istiotdan ibarət qarışıq içərisində saxlanılmaqla marinə edilir. Daha sonra isə ət həmin qarışıqdan çıxarılaraq qızardılır. Qızardılarkən marinə etmək üçün istifadə edilən qatışıqdan ətin üzərinə əlavə edilir. Son olaraq ətə sous vurulur və salat, knödel və başqa qarnir ilə servis edilir.

## Növləri
Zauerbratenin Rayn, Baden, Şvab, Frank, Saksoniya, Drezden, Vestfallen və Turqau kimi müxtəlif məşhur növləri var. Zauerbraten kimi mal və at ətindən savayı bəzən donuz, dovşan və ya ovlanmış vəhşi heyan əti də servis edilir.

## İstinadlar
Kvattroçento

**Kvatroçento** və ya **kvattroçento** (  - *dörd yüz*, *dörd yüzüncü il*) - XV əsr erkən İntibah dövründə İtalyan incəsənətinin ümumi qəbul edilmiş adlandırılması.

Duçento (1200s) və treçento (1300s) dövrlərindən fərqli olaraq, italyan rəssamlar xristian məzmunu qismən antik incəsənətdən mənimsədikləri yeni formalara yerləşdirirdilər. Buna qədər proto-intibah dövrü zamanı İtaliyada və Şimali Avropada (Şimali intibah) yeni ideyaları köhnə, orta əsr memarlıq, heykəltəraşlıq və incəsənət formalarına yerləşdirirdilər. İtalyan kvattroçento dövrü zamanı ilk dəfə olaraq elmə, təhsilə (humanizm) can atmaq istəkləri, antik incəsənətin gözəl nümunələrini ram etmək cəhdləri ilə birləşdi. Əvəllər antiklik qalıqları orta əsr insanlarının gözləri önündə idi, lakin onlar sanki buna fikir vermirdilər. Məzmun və formanın kontaminasiyası məhz İtaliyada kvattroçento dövrü zamanı başladı . Rəssamlar və humanist yazıçılar öz ideallarını antik incəsənət formalarında görməyə başladılar. Eyni zamanda xristian ideologiyası və estetikasının da humanizasiyası baş verirdi.

Neoplatonistlərin Danteyə əsaslanan "La Vita Nuova" (Yeni həyat) fəlsəfəsi meydana çıxırdı. Kartuziyalı Dionisinin "Dünyanın cazibədarlığı və Tanyrı gözəlliyi haqqında" (De venustate mundi et pulchritudine Dei) adlı traktatı da məhz bu dövrə aiddir. Təbiəti təqlid etmək "antikləri təqlid etmək" adlandırılmağa başladı (it. *modi antichi*). Həyatda və incəsənətdə olan bütün gözəlliklər ilahiləşdirilir və "ən müqəddəs gözəllik" adlandırılırdı (lat. *sacrosanta venustas*). Humanist yazıçı Lorenzo Valla, "dini reformaların tələblərini klassik ənənələrin bərpa edilməsi ilə birləşdirməyi" təklif edirdi .

Yeni incəsənət Toskana və paytaxtı Florensiyada formalaşırdı. Florensiyada İntibah memarlığının banisi Filippo Brunelleski, heykəltəraşlığın banisi isə Donatello idi. Lakin Florensiyada demək olar ki, heç bir qədim abidə günümüzə gəlib çatmamışdır. Buna görə kvattorçento dövrünün əsas hadisəsi Brunelleski və Donatellonun Romaya (ehtimal edilir ki, 1402-ci ildə) səyahəti hesab edilir.

Bu, Pyero della Françeska, Botticelli, Mazaçço, Bellini ailəsi (Yakopo, Centile və Covanni), Pinturikkiyo, Fra Anceliko, Pyetro Perucino, Domeniko Qirlandayo və digər görkəmli freska ustalarının və rəssamların yaratdığı dövr idi.

Romada yüksək intibah dövrünün 3 nəhənginin incəsənətində erkən, Florensiya periodu vacib rol oynayırdı. Rafaelin yaradıcılığında 1504-1508-cü illər dövrü, Leonardo da Vinçidə 1513-cü ilə qədərki əsərləri (1482-1499 və 1506-1513-cü illərdə Milanda yaratdığı əsərlər istisna olmaqla) və Mikelanceloda 1488-1496-cı illərdə yaratdığı rəmslər. XVI əsrin əvvəllərində intibahın mərkəzi Romaya keçdi.

## Həmçinin bax

* Duçento
* Treçento
* Çinkveçento
* Seiçento

## Qeydlər


## Ədəbiyyat

* 
* 
*
Sent-Luis Simfonik Orkestri

**Sent-Luis Simfonik Orkestri** — Missuri, Sent-Luis şəhərində yerləşən Amerika simfonik orkestri. 1880-ci ildə Cosef Otten tərəfindən Sent Luis Xor Cəmiyyəti olaraq qurulan Sent Luis Simfonik Orkestri (SLSO), ABŞ-də yalnız Nyu-York Filarmoniyasının rəhbərlik etdiyi ikinci ən qədim peşəkar simfonik orkestrdir. Əsas konsert məkanı Sent Luis mərkəzində "Powell Hall"-da yerləşir.
Xudayar təsnifi

**“Xudayar təsnifi”** və ya əvvəlki adı ilə **"Vətən yaxşıdır"** — xanəndə Əlibaba Məmmədovun qəzəlxan Əliağa Vahidin "Vətən yaxşıdır" şeirinə bəstələdiyi təsnif.

## Tarixi

Təsnif ilk dəfə 1960-cı ildə Əlibaba Məmmədovun ifasında səsləndirilib. Məlumata görə Əliağa Vahid bir gün Terek çayında gəmi ilə səfər edirmiş. Birdən vətən üçün darıxır və beləliklə bu təsnifin sözləri yaranır. Təxminən 50 il əvvəl Əlibaba Məmmədov bu şeirə təsnif bəstələyir. "Terek" sözünü "Xəzər" ilə əvəz edir. Təsnif Şur ladında yazılmış və sovet dövründə "Şur təsnifi" kimi təqdim olunmuşdur.

Əlibaba Məmmədov təsnif haqqında bunları deyib:

Daha sonra təsnif Eyyub Yaqubovun, Güllü Muradovanın, Babək Niftəliyevin, Rəvanə Əmiraslanlının, Ehtiram Hüseynovun, Almaxanım Əhmədlinin ifalarında səsləndirilib. 

### Trendə çevrilməsi

Təsnif Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsinin şəhidi Xudayar Yusifzadənin ifasında məşhurlaşmışdır. Xudayar Yusifzadə döyüşlərdən iki gün öncə "Vətən yaxşıdır" təsnifini oxuyarkən döyüş yoldaşları ilə özünü videoya almışdır. Həmin video sosial şəbəkələrdə trendə çevrilmişdir.

Əlibaba Məmmədov Xudayarın ifası haqqında deyirdi:

## Mətn
### Orijinal mətni
Dumanlı dağların başında durdum,
Dumandan özümə bir xeymə qurdum, 
Keçdi xəyalımdan öz gözəl yurdum,
Dumanlar başımda duman göründü.

Xəzər Dənizi tək eşqinlə coşdum,
Xülyalar içində sanki bihuşdum,
Vətən arzusu ilə nəğmələr qoşdum,
Tufanlar qarşımda dastana döndü.

Könüllər cəlb edən bu xoş mənzərə,
Şövqümü artırdı şerə qəzələ,
Çarpdıqca vətənim, elim nəzərə,
Təbiət də mənə heyran göründü.

Deyirlər bülbülə çəmən yaxşıdır,
İnsan üçün laləzar vətən yaxşıdır, 
Vahid, sorma vətən nədən yaxşıdır,
Adı gəlcək könlüm xəndan göründü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Abbas Bağırov və Xudayar Yusifzadə — Vətən Yaxşıdır (Oxu, qardaşım, oxu)
COMiKON İstanbul

**COMiKON İstanbul** – Türkiyənin İstanbul şəhərində hər il təşkil olunan bir populyar mədəniyyət hadisəsi. Konvensiya, dünyanın bir çox böyük şəhərlərində təşkil olunan komiks hadisəsini Türkiyəyə daşıyaraq bu ölkədə güclü bir sektorun formalaşmasını və istedadlı gənclərin beynəlxalq səviyyədə tanınırlıq qazanmasını, dünyadakı ustalarla bir araya gəlməyi və bir vizyon qazanmağı hədəfləyir. Türkiyə Yapon İncəsənət Mərkəzi tərəfindən təşkil edilən ilk və yeganə anime hadisəsidir və ilk dəfə 2017-ci ildə təşkil edildiyi gündən bu yana üç dəfə keçirilmişdir.

Konvensiyada animasiya, komikslər, manqa, oyun dizaynı, illüstrasiya, cosplay, elmi fantastika kinosu, fantaziya ədəbiyyatı daxil olmaqla bir çox fəaliyyət daxildir. COMiKON İstanbul, hər il Türkiyədən və xaricdən çox sayda quruma və sənətçiyə ev sahibliyi edir. Konvensiyanın talismanı Kitsune (tülkü) adlı qadın anime personajıdır.

## Keçirilmiş tədbirlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Keijo

– Dayçi Sorayomi tərəfindən yazılan idman manqa seriyası. Seriya, 2015-ci ilin avqustundan 2020-ci ilin sentyabrına kimi Shogakukan nəşriyyatının *[[Weekly Shōnen Sunday]]* jurnalında 18 tankobon həcmində nəşr olunmuşdur. Seriya oyunçuların üzən platformalarda dayandıqları və rəqiblərini yalnız döşlərindən və ombalarından istifadə edərək suya düşürmək və ya itələməyi hədəf aldığı qadınlar üçün uydurma keyco (keijo) idmanı ətrafında dayanır. Xebec tərəfindən istehsal olunmuş anime seriyası adaptasiyası 2019-cu ilin oktyabrından dekabrına qədər yayımlanıb.

## Məzmun
21. əsrin başlanğıcında təqdimatından bəri, keyco kimi tanınan yeni, yalnız qadınlar üçün mərc idmanının Yaponiyada sürətlə dəb halına gəldiyi alternativ bir gerçəklik içində baş verir. Məqsəd, rəqibini platformadan suya itələməkdir, ancaq bunu edərkən bir-birlərini itələmək üçün sinələrindən və ya kalçalarından istifadə etmək lazımdır.

17 yaşlı Nozomi Kaminaşi, görkəmli bir gimnastdır. Ən yaxşı gimnastika proqramlarına sahib olan kolleclər özlərini işə düzəltməkdə çətinlik çəkirlər. Bununla birlikdə, Nozominin başqa planları var və ailəsinin kasıblığı səbəbindən pul onun üçün hər şeydir və buna görə də keyco dünyasına qərq olmaq istəyir. Nozomi, bu rəqabətli keyco dünyasında mübarizə aparmağı və ailəsinə şans və sərvət gətirməyi hədəfləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*  
*
Marat Allahverdiyev

**Marat Allahverdi oğlu Allahverdiyev** () — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı. O, həmçinin Azərbaycan Respublikası Dövlət Nəşriyyat, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti İşləri Komitəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Tarix və Mədəniyyət Abidələrinin Mühafizəsi və Bərpası Komitəsi sədrinin birinci müavini,  Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Nəzarət İnspeksiyasının sədri vəzifələrində çalışmışdır. 

## Həyatı
Marat Allahverdiyev 1941-ci il mayın 18-də Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Politexnik Universitetini bitirib.

### Ailəsi
3 övladı, 6 nəvəsi var. Azərbaycan Milli Məclisinin VI çağırış üzvü Elnur Allahverdiyevin atasıdır.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
Tikinti sahə rəisliyindən başlayaraq Bakı şəhər komitəsində tikinti instruktoru, dəmir-beton zavodunun direktoru, Azərbaycan Rabitə Nazirliyi rabitə montaj-tikinti trestinin rəhbəri, sonralar Mətbuat və İnformasiya Nazirliyinə çevrilən Azərbaycan Respublikası Dövlət Nəşriyyat, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti İşləri Komitəsinin sədr müavini, sədri, məşhur "Bərpaçı" mərkəzinin rəisi, Azərbaycan Mədəniyyət nazirinin müavini, Respublika Xalq Nəzarət Komitəsi sədrinin birinci müavini, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Tarix və Mədəniyyət Abidələrinin Mühafizəsi və Bərpası Komitəsi sədrinin birinci müavini,  Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Nəzarət İnspeksiyasının sədri vəzifələrində çalışıb.

### Siyasi fəaliyyəti
1990–1995-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

### Elmi fəaliyyəti
Beynəlxalq İctimai Telekommunikasiya Akademiyasının üzvü, akademik, texniki elmlər doktoru olub.

## Təltifləri
20 may 1990-cı ildə Zaqafqaziya müsəlmanları Ruhani idarəsi və onun qazilər şurasının qərarı, Allahşükür Paşazadənin imzası ilə 1984–1990-cı illərdə 30 qədər məscid o cümlədən "Təzə-Pir", "Əjdərbəy", "Maştağa", "Mərdəkan", "Bibi-heybət", "Türbə", bir sıra pirlər, ovdanlar, bulaqlar, Mir Mövsüm Ağanın məzarının abadlaşdırılması, H. Z. Tağıyevin, Hacı Qurbani məqbərəsi və sair bərpa işlərinə yardım etdiyinə görə təşəkkür edilib.

## İstinadlar
Məkkənin fəthi

**Məkkənin fəthi** (*ərəbcə*: فتح مكة‎) — 11 yanvar 630-cu ildə müsəlmanların, Qüreyşlilərin əlindən Məkkəni ələ keçirməsi hadisəsidir.

## Fəthdən əvvəl
Bir müddət əvvəl müsəlmanlar və Məkkə paqanları ("müşriklər") arasında Hudeybiye Anlaşması imzalanmışdı. Məkkə Qureyşin müttəfiqi olan Bani Bəkir qəbiləsi, bu müqavilənin əksinə olaraq, müsəlmanların himayəsində olan Bani Huzaa qəbiləsinə hücum etdi.
Məhəmməd, Məkkəyə öldürülənlərin qan qiymətinin ödənilməsi və ya Bəni Bəkir qəbiləsi ilə ittifaqa son qoyulması lazım olduğunu, əks təqdirdə Hudeybiya müqaviləsinin pozulduğunu və döyüşməyə məcbur olacağını xəbər verdi. Məkkə əhalisi təklifləri rədd edərək müharibəyə hazırlaşacaqlarını elan etdilər.Məkkə müşrikləri sonradan fikirlərini dəyişdirərək Əbu Süfyanı müsəlmanları bir barışığa inandırmaq üçün Mədinəyə göndərdilər. Ancaq danışıqlardan heç bir nəticə alınmadı.

## Fəth
Məhəmməd hicrətin 8-ci ilində, 13-cü Ramazan ayında 10 min nəfərlik bir ordu ilə Mədinədən ayrıldı. Məhəmməd ordusunu 4 qola böldü və ordusuna belə bir əmr verdi: "Sizə qarşı çıxmayınca, sizə hücum edilməyəcək, heç kimlə döyüşməyəcəksiniz, kimsəni öldürməyəcəksiniz."
Məhəmməd hərəkət etməyi əmr etdi və Fəth surəsini oxuyaraq Məkkəyə daxil oldu. 3 qol heç bir müqavimətlə qarşılaşmadığı halda Xalid bin Vəlidin rəhbərliyindəki 4 qol İkrima bin Əbu Cəhilin rəhbərliyindəki kiçik bir hücumu dəf etdi. Əfv elan olunduğunu və Əbu Süfyana bildirdiyinə görə heç kimə toxunulmayacağını bildirdi. Sonra 360 büt olan Kəbəyə tərəf yönəldi. İsra surəsinin 81-ci ayəsini oxuyaraq bütləri bir-bir yıxdı. Daha sonra özü ilə birlikdə müsəlmanlarla birlikdə Kəbəni təvaf etdi.

## Sonrası
Fəthdən dərhal sonra Məhəmməd Kəbədəki ilk xütbəsini verdi. Məkkə əhlinin şübhələrini aradan qaldırmaq üçün xütbəsinə bu sözləri də əlavə etdi: "Mənim halım sizin halınız,Yusifin qardaşlarına dediyi kimi olacaq. Yusif qardaşlarına dediyi kimi mən də deyirəm: 'Bu gün sizə heç bir qınaq və ayıblama yoxdur. Allah hamınızı bağışlasın, Allah mərhəmət göstərənlərin ən mərhəmətlisidir, siz indi azadsınız. (Yusuf surəsi, 92-ci ayə)

## İstinadlar
MEKKE - Nebi Bozkurt - Mustafa Sabri Küçükaşcı
Muhammad: Islam’s First Great General, by Richard A. Gabriel, p176.
İbn-i, Hişam (1971). es-Siretun Nebeviyye (Sîre). Beyrut. c. 4 s.32.
SURUÇ, Salih (2005). Peygamberimizin Hayatı. İstanbul: Nesil Yayınları. ISBN 975-408-019-4 c. 2 s.470.
SURUÇ, Salih. a.g.e. c. 2 s.469,470,471.
1 OCAK 630 MEKKE'NİN FETHİ
Sahih-i Buhari, Mekke'nin Fethi Gazası URL erişim tarihi:04 Ağustos 2008
Hamidullah, Muhammad. a.g.e. Yenişafak. s. 88.
Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — Göyçay şəhərində yaradılmış muzey. Muzeydə Göyçay rayonun təbiətini və tarixinin əks etdirən eksponatlar toplanmışdır.

## Muzeyin tarixi
Göyçay rayon Tarix-diyarşunaslıq muzeyi 1983-cü ildə yaradılmışdır. Muzey 2012-ci ildən müasir uslubla inşa edilmiş binada fəaliyyət göstərir.

## Muzeyin eksponatları
Göyçay Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində 6000-ə yaxın eksponat toplanıb. Onların sırasında insanların qədim yaşayış məskənlərində aparılmış qazıntılar zamanı aşkar olunan bəzək əşyaları, silah və qab-qacaq nümunələri var. Çox sayda eksponat İkinci dünya müharibəsi və Sovet İttifaqı Qəhrəmanları: Ziya Bünyadov, Bahəddin Mirzəyev, Hacı Qafarov və onlarla digər döyüşçülərdən bəhs edir.

Hazırda 6800 ədəd eksponat vardır. Bunlardan 795 eksponat ekspozisiyada nümayiş etdirilir. Muzey eksponatları:- rəssamlıq, heykəltaraşlıq, arxeologiya, etnoqrafiya, fotoşəkillər, sənədlər, iqtisadiyyat və milli adət-ənənələri tərənnüm edən bölmələrdən ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan muzeyləri
* Göyçay rayonu
* Göyçay döyüşü

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Fransisko Suarez

**Doktor Eximius** (Granada; ) kimi tanınan **Francisco Suárez de Toledo Vázquez de Utiel** y **González de la Torre** — ispan Cizvit ilahiyyatçısı, filosofu və hüquqşünası. O, ən yaxşı sxolastiklərdən biri hesab olunurdu.

## İstinadlar
Qorxu altında (film, 2017)

**"Qorxu altında"** — rejissor Namiq Əlioğlunun filmi. Narkomaniyaya mübarizə məqsədilə çəkilmişdir.

## Məzmun
Filmdə narkotik vasitənin təsirindən mutanta çevrilən və dispanserdən qaçan 3 xəstənin yaşadıqları macəradan bəhs edilir.

## Filmin üzərində işləyənlər
* Quruluşçu rejissor: Namiq Əlioğlu
* Rejissor assistenti: Adnan Zeynallı
* Ssenari müəllifləri: Namiq Əlioğlu, Sima Şabanova
* Quruluşçu operator: Tərlan Haqverdiyev
* Quruluşçu rəssam: Maqsud Məmmədov
* Qrim: Tahirə Əliyeva
* Aktyorlarla iş üzrə: Sima Şabanova
* Geyim: İnqa Şabanova
* Musiqi: Ağası Nəsirov
* Səs rejissoru: Toğrul Axundlu
* Montaj və rəng: N. A. Media
* Baş məsləhətçi: Əli Qafarov
* Fotoqraf: Sənan Mehmanoğlu
* Marketinq direktoru: Səxavət Rəsulov
* Kastinq: Cavid Aydınov
* Koordinator: Heydər Həsənov
* Prodüser: Namiq Əlioğlu

## Rollarda
* Sima Şabanova — Natali
* Cavid Aydınov — Ruslan
* Rüfət Cabbarov — Teymur
* Təhminə Tağıyeva — Tamara
* Zeynəb Tahirli — Elena
* Xanım Əliyeva — Mutant
* Rəfael Abdullayev — Mutant
* Adəm Osmanov — Mutant

## Epizodlarda
* N. Əlioğlu
* V. Məmmədəliyev
* N. Qədimov
* A. Əliyev
* Q. Məmmədova
* M. Mirzəzadə
* R. Lətifzadə
* K. Atayeva
* K. Nağıyev
* İ. Qasımov
* C. Səmədov
* V. Fətullayeva
* Ə. Abdullayev
* O. İdrisov
* V. Məmmədov
* T. Haqverdiyev

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2017-ci ilin Azərbaycan filmləri
Bilal Mahmudov

**Bilal Baxşalı oğlu Mahmudov** () — Azərbaycan Kommunist Partiyası Balakən Rayon və Kürdəmir Rayon Komitəsinin birinci katibi.

## Haqqında
5 may 1929-cu ildə Tərtər rayonunda anadan olmuşdur. Bilal Mahmudov uzun müddət partiya və dövlət orqanlarında rəhbər vəzifələrdə çalışıb, Tərtər, Bərdə və Yevlax rayonlarının Partiya Dövlət Nəzarəti Komitəsinin sədri və Balakən, Kürdəmir Rayon Partiya Komitələrinin 1-ci katibi vəzifələrində fəaliyyət göstərib. Eləcə də IX və X çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib. Bilal Mahmudov 89 yaşında vəfat edib.

## Kitabları

* Ömür karvanımın ləpirləri: Xatirələr. Bakı: Şuşa, 2002.

## İstinadlar
Bala Kür

* Bala Kür (kanal) — Neftçala rayonu ərazisində Kür çayından Xəzər dənizinə çəkilən kanal.
* Akkuşa — Kür çayının Salyan və Neftçala rayonları ərazisindəki, həm də "Bala Kür" adlanan qolu.
İttifaq Partiyası

* İttifaq Partiyası (Tatarıstan) — 1990-cı ilin aprel ayında Tatarıstan MSSR-da əsası qoyulan siyasi partiya.
* İttifaq Partiyası (Azərbaycan) — Azərbaycan milli sosialist-inqilabçı (eser) təşkilatı.