open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heman Hess

**Herman İvanoviç Hess** () — Rusiyalı kimyagər.

## Tərcümeyi hal
Heman Hess 1802-ci ildə Cenevrə şəhərində rəssam ailəsində anadan olmuşdur. Herman 15 yaşında Derpt şəhərinə köçür, harada ki ilk öncə özəl məktəbdə təhsil alır, daha sonra ise yerli gimnaziyada tehsil alir, hansını ki 1822-ci ildə mükəmməl şəkildə başa vurur. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra isə, o yerli Derpt universitetində tibb fakültəsinə daxil olur, harada ki, kimya elminə qeyri-üzvi və analitik kimya üzrə mütəxəssiz olan Hodfird Ozanna'dan yiyələnir.1825-ci ildə Gess tibb elmlər doktoru dərəcəsinə çatmaq üçün nəzərdə tutulan məqaləni müdafiə edir.

Universiteti bitirdikdən sonra Ozanna ilə, tərəf müqavili olaraq, o Ozanna tərəfindən yarımillik təyinat verilir və o Stokholma, Yens Berselius labaratoriyasına yola düşür. Orada Gess bəzi mineralların, analizi ilə məşğul olur. Dahi kimyaçı isə onun haqqında belə demişdir:"bu oğlanın çox gözəl əqli var, onun gələcəyi parlaq görünür. Onun bilikləri əla sistemləşmiş formadadır."

Derpt şəhərinə qayıdar-qayıtmaz Irkutskda vəzifə alır. Onun vəzifəsi isə, tibbi praktika ilə, məşğul olmaq idi. İrkutsda belə o, mineral suların müalicəvi təsiri və kimyəvi analizi ilə məşğul idi. Gess 1828-ci ildə adyunkta adına, 1830-cu ildə isə Elmlər Akademiyasının Akademiki adına layiq görülmüşdür. Elə həmin ildəcə ona Peterburq texniki institutunda kafedra verilir, harada ki praktiki və nəzəri kimyanın tədris planını təsis edir. 1832–1849-cu illərdə Dağ-mədən institutunun professoru adına layiq görülür.

Bir çox alimlər kimi, Hess öz analizini bir neçə sahədə aparırdı: o, Tellurun Gümüş ilə olan birləşməsindən əldə etməyin yollarını tapdı. Platin metalının qazları özünə çəkmək xüsusiyyətini tapdı. Üzvi maddələrin analizi ilə məşğul olan aparat icad etdi.

Dünya səviyyəsində məşhurluğu isə, termokimyanın əsasını qoymaqla qazandı. Hess, termokimyanın əsas qanunlarından olan "istiliklərin cəminin sabitlik qanununun" müəllifi sayılır. Bu qanuna əsasən kimyəvi reaksiyanın istilik cəmi, reagentlərin ilk və son hallarından asılıdır. Bu qanunların məqalə formasında olan çapı isə, yalnız 1840-cı ildə işıq üzü görmüşdür. Hess, həmçinin Termokimyanın ikinci qanununun da müəllifidir. Bu qanuna əsasən neytral duzların qarışığında istilik olmur. Hess, həmçinin istilik effektindən irəli gələrək, kimyəvi vasitəni ölçməyin mümkün olduğunu deyən ilk şəxsdir.

Hess adıçəkilənlərlə yanaşı kimyanın tədris planının mükəmməlləşməsi ilə də məşğul idi. Onun tədris üçün nəzərdə tutulan kitabı "Yeni Kimyanın əsasları" 7 cild çap olunub. Öz kitabında o, kimyəvi birləşmələr üçün Rus nomenklaturasını tətbiq etmişdir. Sonralar isə bu nomenklatura, D. İ. Mendeleyev tərəfindən mükəmməlləşdirilmişdir.

## Sankt-Peteburqda olan ünvanı
1830–30.11.1850 illərdə — Nikolay sahilyanı, 1.

## İstinadlar
Füzuli (dəqiqləşdirmə)

* **[[Füzuli]]** — azərbaycanlı şair.
* Füzuli (şəhər) — Azərbaycanın Füzuli rayonun inzibati mərkəzi.
* Füzuli rayonu — Azərbaycanda rayon.
* Füzuli (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda qəsəbə.
* Füzuli (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.

;Digər
* Füzuli (simfonik poema) — bəstəkar Arif Məlikovun simfonik poeması.
* Füzuli-500

## Həmçinin bax
* Füzuli (ad)
Kahuzi-Bieqa Milli Parkı

**Kahuzi-Bieqa Milli Parkı** — Afrikada, Konqo Demokratik Respublikasında yerləşən milli parkı. Sahəsi 6000 km2-dir. UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Haqqında

Kahuzi-Bieqa Milli Parkı təhlükədə olan Şərq qorillarının ən son sığınacağı olan tropik meşələrlə örtülmüş dağ və düzənliklərdən ibarətdir. Şərqi qorillalar indiki vaxtda yaşayan primitiv ən çox sayda olan qorillanın ən böyük alt cinsidir. Bunlar çox olaraq ot yeyənlərdir və ümumiyyətlə yarpaq yeyirlər. Sakit olan bu heyvanlar 5-li və 30-lu qruplar halında yaşayırlar.

2008-ci ildə Konqoda hazırlanan bir hesabata görə dağlarda hələ də 125, düzənliklərdə isə 31 qorilla yaşayır. Bu heyvanlar əhaliın artım sıxlığı, mədənçilik və Rwanda Interahamwe-nın (Ruanda pul-militar təşkilat) varlığı üzündən təhdid altındadırlar.

1990-cı ildəki Konqo və Ruanda arasındakı anlaşılmazlıqlardan əvvəl, təxmini 600 qorilla bu sahədə həyatını davam etdirirdi. Konqoda davam edən qarşıdurmalar milli parka pis təsir göstərmişdir. Nəticədə park 1997-ci ildə Təhlükə altındakı Dünya irsi siyahısına əlavə edilmişdir.

Park Demokratik Konqo Respublikasının şərqində, Kivu gölünün qərb yaxasına yaxın və Ruanda sərhədindədir. Adını İki sönmüş vulkandan almışdır: Kahuzi və Bieqa Dağları. Parkdakı digər primitiv arasında qərb şimpanzelərini, filləri, meşə donuzlarını, antilopları, gennetleri (pişik növü məməlilər), su kivetlərini (tropik bölgələrdə yaşayan pişik növləri), Maklaud yarasalarını, Ruenzori su köstəbəklərini, bayquş sifətli meymunları, iynə caynaqlı galagoları (itə bənzər), Tomas ağac sincablarını və Aleksandr kol sincablarını saya bilərik.

## İstinadlar
Ağalarov

**Ağalarov** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

* Araz Ağalarov — iqtisad elmləri doktoru. Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin vitse-prezidenti.
* Abbas Ağalarov — Azərbaycan və Sovet boksyoru
* Həsən bəy Ağalarov — Rusiya hərbçisi, çar ordusunun generalı
* İdris Ağalarov — Azərbaycan SSR xalq artisti, opera müğənnisi
* Emin Ağalarov — biznesmen, bəstəkar, müğənni. 
* İlyas bəy Ağalarov — çar ordusunun polkovniki.
* Əlövsət Ağalarov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırış deputatı.
* Yusif bəy Ağalarov — General-mayor
* Əbdülhüseyn bəy Ağalarov — ADR dönəmində maliyyə şöbəsinin rəisi 
* Rifət Ağalarov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı. 
* Fərhad bəy Ağalarov — ADR ordusunun polkovniki 
* Əliqulu Ağalarov — Azərbaycanın əməkdar elm xadimi (1971), tibb elmləri doktoru (1967), professor
* Mirabdulla Ağalarov — SSRİ İdman Ustası, Neftçala UGİM-də məşqçi müəllim.
* Cəfər Ağalarov — AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Dalğa dinamikası şöbəsinin müdiri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Ağalarova
Los-Katios Milli Parkı

**Los Katios Milli Parkı** — Cənubi Amerikada, Kolumbiyada (kiçik hissəsi də Panamada) yerləşən milli park. YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısındadır.

## Haqqında
Bir hissəsi Panamada (Darrien Milli Parkı adı altında), bir hissəsi də Kolumbiyada yerləşən 72000 hektar sahənı əhatə edən Los Katios Milli Parkı Kolumbiyanın şimal-qərbində yerləşir. Təpələri, meşələri və rütubətli düzənliklərində olan fövqəladə bioloji fərqlilikləri ilə məşhurdur. Təhlükə altındakı bir çox heyvan növü və endemik bitki örtüsünü saxlayır.

Park iki əhəmiyyətli bölgədən ibarətdir:

* Karib dənizinə hər saniyə 4,900 m³ su daşıyan dünyanın ən sürətli axan çayı olan Atrato çayının şərq və qərbindəki Serraniya del Darrien dağları bölgəsi.
* Atrato çayının hər iki sahilində uzanan və parkın təxminən yarısını örtən bataqlıq meşələr bölgəsi. Parkın geri qalanı da dağlara doğru yayılan tropik yağış meşələridir.

Serraniya del Darrien dağları yanaqlı uğultu quşları və bənövşəyi örtülü uğultu quşları ilə nadir qurbağalara ev sahibliyi edir. 450-dən çox da quş növü vardır. Diqqətə dəyər heyvan növləri arasında nəhəng qarışqayeyənlər, yaquarlar, eynəkli kaymanlar və Amerikan dəniz ayılarını da saya bilərik.

## İstinadlar
Cozef Qordon-Levitt

**Cozef Qordon-Levitt** () — ABŞ aktyoru. "Yayın 500 günü" və "50 50-yə" filmindəki performansına görə "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərilib. O, HitRecord media şirkətinin təsisçisidir.

## Həyatı
Qordon-Levitt 1981-ci ildə aşkenazi yəhudisi əsilli aktivist-fəal bir ailədə dünyaya gəlib, valideynlərinin sol dünyagörüşü və feminist baxışları səbəbiylə həm atasının (Levitt) həm də anasının (Qordon) soyadını daşımaqdadır. Hələ uşaq yaşlarından aktyorluğa başlayıb, 2000-ci illərin əvvəllərində aktyorluğa təhsili üçün ara verib ancaq sonra təhsilini yarıda buraxaraq aktyorluğa qayıdıb. *[[Sirli dəri]]*, *[[Yayın 500 günü|Yayın 500 Günü]]*, *Brick*, *The Lookout*, *[[50 50-yə (film, 2011)|50 50-yə]]* kimi əsasən indie filmlərlə populyarlaşsa da *[[Linkoln (film, 2012)|Linkoln]]*, *[[Başlanğıc (film, 2010)|Başlanğıc]]*, *The Dark Knight Rises, [[C.İ. Co: Kobranın yüksəlişi (film, 2009)|C.İ. Co: Kobranın yüksəlişi]], [[Gəzinti (film, 2015)|Gəzinti]]* kimi Hollivud filmlərində də yer alıb.

Hazırda dünyada ən populyar gənc aktyorlardan biri hesab edilən Qordon-Levitt, 2010-cu ildə onlayn vebsayt *HitRECords-*un əsasını qoydu. Portal, gənc və tanınmamış yazıçılar, rəssamlar, rejissorlar, şairlər və s. bütün növ sənətkarların azad şəkildə öz sənətlərini yaymaları, tanış olmaları və tanınmaları üçün nəzərdə tutulub. Aktyorun özü də gənc sənətkarlara yaxın dəstək olur, qısa filmlərin çəkilməsinə, və gənc yazarların əsərlərinin çap edilməsinə yaxın kömək göstərir. Layihəni televizor sahəsinə *HitRECords on TV* adı ilə daşıyan aktyor, bununla ABŞ televiziyasının ən prestijli mükafatı olan Emmiyə layiq görüldü. Bu günə kimi 4 dəfər Saturn, 2 dəfə "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərilən aktyor Çenninq Tatum, Conni Depp, Leonardo DiKaprio və Robert Dauni ilə birlikdə 2010-cu ildə Xalqın Seçimləri Mükafatlarında "Xalqın Ən Sevdiyi Aktyor" kateqoriyasında namizəd idi.

## Filmoqrafiya
* Sirli dəri (2004)
* Yayın 500 günü (2009)
* C.İ. Co: Kobranın yüksəlişi (2009)
* Başlanğıc (2010)
* 50/50 (2011)
* Linkoln (2012)
* Looper (2012)
* Don Jon (2013)
* Gəzinti (2015)
* Snouden (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aleksandr fon Humboldt Fondu

**Aleksandr fon Humboldt Fondu** () - Almaniya federal hökuməti tərəfindən təsis edilmiş və Almaniya Xarici işlər nazirliyi, Təhsil və tədqiqatlar nazirliyi, İqtisadi əməkdaşlıq və inkişaf, habelə digər milli və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən maliyyələşdirilrən fond.

Hər il Fond müsabiqə ilə təbiət elmləri (riyaziyyat da daxildir) və humanitar sahə üzrə 700 tədqiqat mövzusu təsdiq edir. Bu təqaüdlərə  Humboldt professorları və Sofya Kovalevskaya adına mükafat kimi tanınmış mükafatlar daxildir. Almaniyada Humboldt Fondu mükafatları çox nüfuzlu hesab edilir, bu siyahıya 130 ölkədən  26 000 laureat, o cümlədən 50 Nobel mükafatçısı daxildir..

## Mənbə
* Aleksandr fon Humboldt Fondunun rəsmi saytı 
* Sofya Kovalevskaya adına mükafat
* Владимир Фрадкин, Премия им. Софьи Ковалевской / АРХИВ ЖУРНАЛА «НАУКА И ТЕХНИКА» 2002

## İstinadlar
Beslanda terror aktı (2004)

**Beslan şəhərində terror aktı** () — Rusiya Federasiyasının Şimali Osetiya Respublikasında yerləşən Beslan şəhərində baş vermiş terrror aktı. Terrorçular şəhərdə yerləşən 1 nömrəli məktəbə ilk dərs günü (1 sentyabr) hücum etmiş və nəticədə 1.100 nəfəri əsir almışdır (777 nəfər uşaq). Əsir götürülən şəxslərin böyük əksəriyyəti şagirdlər, onların valideynləri və müəllimlərdən ibarət idi. Əsirlərin xilas edilməsi əməliyyatına Rusiya ordusunun xüsusi təyinatlıları cəlb edilmişdir. Əsirlərin xilas edilməsi əməliyyatı zamanı və bundan az əvvəl yaşanan hadisələrdə 300 nəfərdən çox şəxs həlak olmuşdur. Həlak olanların 186 nəfəri uşaqlar idi. Öldürülən şəxslərin əksəriyyəti etnik baxımdan çeçen və inquşlardan ibarət idi.

Terror aktını həyata keçirən qrup miliyyətcə çeçenlərdən təşkil edilmiş silahlı birləşmə idi. Çeçenistan müharibəsi zamanı səslərini bütün dünyaya çatdırmaq istəyən qrupa *Ruslan Xucabarov* rəhbərlik edirdi. Krizin üçüncü günündə Rusiya ordusunun xüsusi təyinatlılarından ibarət qrup binaya hücum təşkil edir. Hücum nəticəsində qarşılıqlı atışma meydana gəlmiş və ağır silahlardan istifadə edilmişdir. Bir neçə saat davam edən atışmadan sonra yüzlərlə insanın həlak olduğu məlum oldu. Belə ki, xüsusi təyinatlıların məktəbə girməsindən xəbər tutan terrorçular idman zalına topladıqları insanlara kütləvi atəş açmağa başladılar. Beslan şəhəri 1 nömrəli məktəbə təşkil edilən hücum nəticəsində 186 nəfəri şagird olmaqla, ən azı 334 nəfər əsir öldürülmüşdür. Hadisədə yüzlərlə insan müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almış və bir neçə nəfər itkin düşmüşdür.

Terror aktı Rusiyada və bütün dünyada rezonansa səbəb oldu. Rusiya daxilində məktəblərdə və xəstəxanalarda təhlükəsizliyin yüksək səviyyədə təmin edilməməsi iddiaları ilə rəsmi Kreml tənqid edildi. Eyni zamanda Rusiya prezidentinin səlahiyyətlərinin artırılması və regional subyektlər üzrə daha güclü sistemlərin yaradılması məsələləri müzakirə edildi.

## Arxa plan
Terror aktının baş verdiyi Beslan şəhəri Şimali Osetiyanın mühüm şəhərlərindən biridir. Şəhərin etnik tərkibini böyük ölçüdə osetinlər və ruslar təşkil edir. 2010-cu ilə olan məlumata əsasən, şəhərdə 36 min insan yaşayır. Hadisənin baş verdiyi tarixə qədər şəhərdə 7 tam orta təhsil verən məktəb yerləşirdi. Məktəbin yaxınlığında polis bölməsinin yerləşməsi burada hər hansısa terror hadisəsinin baş verə biləcəyi ehtimalını azaldırdı. 60 müəllimin işlədiyi və 800 nəfərə yaxın şagirdin təhsili aldığı Beslan şəhəri 1 nömrəli orta məktəb şəhərin ən böyük məktəblərindən biri hesab olunurdu.

## İstinadlar
Dennis Ritçi

**Denis Macalistair Ritçi** (; ) — kompüter mütəxəssisi, BCPL, B, C proqramlaşdırma dillərinin və UNIX və Multics əməliyyat sistemlərinin işlənməsində iştirakına görə tanınır.

## Həyatı
Ritçi 9 sentyabr 1941-ci ildə Nyu Yorkun Bronksvill qəsəbəsində anadan olub. Atası Alister Ritçi Bell Labs şirkətində alim kimi işləyirdi. O ailəsi ilə Nyu Cersi ştatının Sammit şəhərinə köçüb. Və orada Sammit orta məktəbini oxudu. Ritçi Harvardda fizika və tətbiqi riyaziyyat üzrə bakalavr təhsili alıb. 1967-ci ildən Bell Labs şirkətində işləməyə başlayıb.

## İstinadlar
Kokos Adası Milli Parkı

**Kokos Adası Milli Parkı** — Kosta-Rikaya aid Sakit okeanda yerləşən Kokos adasında qurulmuş milli park. Ramsar və Dünya irsi siyahısındadır.

## Haqqında
Kokos Adası Milli Parkı qlobal olaraq köpək balıqları üçün əhəmiyyətli olan, xüsusilə dəniz ekosistemini özündə saxlayır. Kokos Adası və ətrafındakı bölgəni əhatə edir. Kosta-Rikanın 550 km. qərbində, Sakit Okeanda yerləşir. Qalapagos adalarına ən yaxın quru parçası olan ada 630 km. cənub qərbə tərəf uzanır.

Ticarət və balıqçılıq qadağan olduğundan bölgənın dənizi etibarlı bir cənnətdir. Böyük köpək balıqları, pişik balığı, tuna balığı və delfin kimi 300 növ balıq bu milli parkın sularında yaşayır. Dünyanın ən əhəmiyyətli suya dalma nöqtəsidir.

Kokos adasında yaşayış yoxdur. Quraq iqlimi olmadından ətrafdakı digər adalardan fərqlənir. Nəmli tropik meşələrlə örtülüdür. Eyni zamanda dağlıq olub bir çox şəlalə vardır. Adaya sonradan gətirilən donuz və siçanlar üzündən ekosistemi olduqca pozulduğu halda, hələ bir çox endemik növü (endemik quru quşları kimi) həyatlarını davam etdirir.

## İstinadlar
Fond

**Fond** (* *  «əsas») — xeyriyyəçilik, sosial və digər ictimai faydalı fəaliyyət üçün yaradılan və müəyyən kapitala malik qeyri-kommersiya təşkilatı. Fondlar kommersiya şirkətləri və ya dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir.

Fond kitabxananın, informasiya mərkəzinin vəzifələrinə və profilinə uyğun olan sənədlərin istifadəsi və saxlaması üçün nəzərdə tutulan nizamlanmış məcmusudur.

Kitabxananın, informasiya mərkəzinin vəzifələrinə müvafiq olan sənədlərin aşkar edilməsi, seçilməsi, sifariş edilməsi, əldə edilməsi, alınması və qeydiyyatı prosesləri Fondun dəstləşdirilməsi adlanır.

## Ədəbiyyat
* Kitabxana – informasiya terminlərinin qısa lüğəti. Bakı, «NURLAR» Nəşriyyat-Poliqrafiya Мərkəzi, 2010. 144 s.
Dücanə Cündioğlu

**Dücanə Cündioğlu** (d. 21 yanvar 1962) — Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuş yazar, mütəfəkkir və filosofdur.

## Həyatı
2 aprel 1980-ci ildə başladığı yazı həyatına müxtəlif dərgi və qəzetlərdə məqalələr yazaraq davam etdi. 1981-ci ildən Quran elmlərini əsas məşğuliyyət sahəsi olaraq seçdi. Uzun müddət Tarix, Məntiq, Kəlam və Fəlsəfə dərsləri verdi. Bir müddət Berlində yaşamışdır.

## Əsərləri
*"Həqiqət və Xurafat" (1999)
*"Dairəyə Dair" (2007)
*"Göz İzi" (2007)
*"Hz. İnsan" (2009)
*"Ölümün Dörd Rəngi" (2009)
*"Memarlıq və Fəlsəfə" (2012)
*"Kino və Fəlsəfə" (2012)
*"İncəsənət və Fəlsəfə" (2012)

## İstinadlar
Beslan

**Beslan** () — Rusiya Federasiyasının Şimali Osetiya Respublikasında yerləşən şəhər. 2010-cu ilə olan məlumata əsasən şəhərdə 36 min nəfərə yaxın əhali yaşayır. Şimali Osetiyanın önəmli mərkəzlərindən olan şəhərin etnik tərkibi müxtəlifdir. Belə ki, Beslan əhalisinin  81.78% osetinlərdən ; 13.51% isə ruslardan ibarətdir.

## İstinadlar
Modallıq

**Modallıq** (,  - ölçü, üsul) — mühakimənin doğruluq dərəcəsini göstərən fəlsəfi kateqoriya. Hər-hansı bir obyektin mövcudluğu və ya hər hansı bir hadisənin gedişi üsulu (ontoloji M.). Yaxud obyekt, təzahür və ya hadisə haqqındakı anlayış, mühakimə üsulu. Aristotelin işlətdiyi M. anlayışı sonralar klassik fəlsəfəyə daxil olmuşdur. Yeni dövr məntiq və fəlsəfəsində mühakimənin İ.Kant tərəfindən assertorik, apodiktik və problematik mühakimələrə bölünməsi ənənəvi şəkil almışdır.

## İstinadlar
Nikolay Kurnakov

**Nikolay Semyonoviç Kurnakov** (; ) — görkəmli, rus fizika-kimyaçısı (1893), əməkdar professor (1907), kimya elmləri doktoru (1909), Peterburq EA-nın akademiki (1913) və SSRİ EA-nın, Stalin mükafatı laureatı, fiziki və kimyəvi analizinin yaradicisi.

## Tərcümeyi-hal
Nikolay Semyonoviç Kurnakov Nolinsk şəhərində anadan olub. Ali hərbi məktəbi bitirdikdən sonra o, Sankt-Peterburqun Dağ İnstitutuna qəbul olundu və onu 1882-ci ildə bitirib.

Bu institunun adyunkt-professoru kimi 1885-ci ildən işləyir. «Mürəkkəb metalik əsaslar barədə» disetasiyanı müdafiə etdikdən sonra geyri-üzvi kimya professoru rütbəsinə layiq göründü. Bu iş Rusiyada kompleks birləşmələrin xüsusiyyətini və quruluşunu sistematik öyrənməsinin əsasını qoydu.

Fiziki kimya laboratoriyasının yaradıcısı və rəhbəri, Elektrotexnika İnstitutunun professoru. ETİ-də işləyərkən "Pirometre Kurnakova" (1904) ihazı yaradıb.

1902-1930-сi illər ərzində Sankt-Peterburq Politexnik İnstitununun ümumi kimya kafedrasina rəhbərlik etmiş, harada kimya laboratoriyasını təşkil edib.

1915 –сi ildə  V. İ.  Vernadski və A. E. Fersmanla birlikdə Russiyanin  təbii  istehsalat güclərinin tədqiqatı üzrə SSRİ –nin EA–sında komissiya təşkil etmişdir. Dövlət Tətbiqi Kimya İnstitutunun (GIPH) ilk direktoru və (1919-1927) təşkilatçılarindan biri olmuşdur.

Elmi və Texniki Araşdırmalar Dövlət İnstitutunun direktoru (1921).

SSRİ-in EA-nın platin və digər qiymətli metallar öyrənilməsi İnstitutunun rəhbəri (1922-1924). 
 
SSRİ-in EA-nın Kimya İnstitutunun direktoru (1924).

Moskvada Elmlər Akademiyasının kimya institutundan  sonra yeni qurulan SSRİ-nin EA-nin Ümumi və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu (1934-1941) direktoru olmuşdur.  1936-ci ildən M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetin professor, 1937-1341 illər ərzində geyri-üzvi kimya kafedrasını rəhbəri.

## Xatirə
* N. S. Kurnakov adına ümumi və qeyri-üzvi kimya İnstitutu REA(1944)
* 1940-ci ildə Qazaxıstanda kəşf edilın mineral  kurnakovit N. S. Kurnakovun adina layiq gorülmüşdür.

## Mükafatlar
* 1925 — D. İ. Mendeleyev adina Boyük mükafat.
* 1928 — Lenin mükafatı.
* 1939 — ildə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
* 1940 — RSFSR əməkdar elm və texnika xadimi adına layiq görülmüşdür.  
* 1941 — Stalin mükafatına layiq görülmüşdür (1940-ci ilə görə).

## Sankt-Peterburqda ünvanları
1882-1941 — Dağ İnstitutu, Nikolayevskaya  45.  
1902-1930 — Politexnik Universiteti — Politexnik İnstitutu d. 29 kv. 4, indi fiziki-kimyəvi analiz laboratoriyası.

## Əsas işləri
* "Rusiyanin  fiziki kimya Cəmiyyətinin Jurnalı" və "Dağ jurnalının" qeyri-üzvi kimya üzrə məqalələr seriyasi.
* Kurnakov N. S.: Kimyəvi maddələrin çevrilməsini davamlığı // Phys. T.4 1924, Vol. 6 S.339-356  
* Kurnakov N. S.: Fiziki kimya analizinə giriş. Dördüncü nəşr genişlənmişdir. M.-L. Publisher SSRİ. 1940. 562 s.  
* Kurnakov N. S.:Seçilmiş əsərləri. T.1-3. M., 1960  
* N. S. Kurnakovun işlərinin siyahısı.
* N. S. Kurnakovun elektron kitabxanada «Elmi irslər» işləri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография Н. С. Курнакова на сайте химфака МГУ
* Биография Н. С. Курнакова на кругосвете
* К 140-летию со дня рождения Н. С. Курнакова 
* Могила Н.С. Курнакова
Nüvə qüvvələri

**Nüvə qüvvələri** - nüvə zərrəcikləri arasında təsir edən və onları nüvədə saxlayaraq atom nüvəsinin yaranmasına səbəb olan qüvvələr. Nüvə qüvvələri güclü qarşılıqlı təsirə aiddir, təbiəti hələlik dəqiq məlum məlum deyil və iki istiqamətdə öyrənilir.

## Tədqiqi
Birincidə nüvə qüvvələri onların təbiətini müəyyənləşdirən mezon nəzəriyyəsinnə əsasən tədqiq edilir. İkincidə isə təbiəti nəzərə alınmadan empirik yolla nüvə qüvvələrinin xassələri müəyyənləşdirilir. Mezon nəzəriyyəsinə görə nüvə qüvvələri əsasən nuklonlar arasında p-mezonlarla mübadilə nəticəsində meydana çıxır. Bir nuklon \pi\,\!-mezonu buraxır, digəri onu udur və beləliklə iki nuklon arasında qarşılıqlı təsir yaranır. Buna görə də nüvə qüvvələrinin təsir radiusu \pi\,\!-mezonun Kompton dalğasının uzulunğuna bərbaər olmalıdır.
Minas Gerais Pontifik Katolik Universiteti

**Minas Gerais Pontifik Katolik Universiteti (** və ya qısaca **PUC-MG)** — Braziliyanın Belo Horizonte şəhərində yerləşən dövlət universitetidir.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* PUC-MG

## Xarici keçidlər
Qayıqda üç kişi (iti saymasaq)

***Qayıqda üç kişi (iti saymasaq)*** () — ingilis yazıçısı Cerom K. Ceromun 1889-cu ildə nəşr olunmuş, Temza çayında Kinqston və Oksford arasında qayıq gəzintisindən bəhs edən yumoristik hekayəsi.

## Yazılma tarixçəsi
Cerom Klapka Cerom 21 iyun 1888-ci ildə subaylığın daşını ataraq, ərindən 9 gün olar boşanmış, Ceorcina Ellizabet Henrietta Maris ilə evlənir. Balayını Temza çayı boyu səyahətdə keçırən Cerom növbəti əsəri, "Qayıqda üç kişi (iti saymasaq)"  yumoristik romanın üçün materiallar toplamış olur. Balayı səyahətindən qayıdan Cerom sərgüzəştlərinin təsiri altında "Qayıqda üç kişi (iti saymasaq)" romanını yazmağa başlayır. Personajların prototipləri Cerom K. Ceromun dostları Corc Uinqrey () və Karl Henşel () olurlar. Novellada Temza çayı və ətrafında baş verən hadisələr, dostların düşdükləri komik vəziyyətlər təsvir edilir. Kitab 1889-cu ildə çap olunduqdan sonra gurultulu uğur qazanmış olur. Bu günümüzə qədər əsər dönə-dönə çap olunmaqdadır. Kitabdan sonra Temza çayı boyu səyahət üçün qayıqların sayı kəskin artmış olur. Bu qayıq gəzintiləri turistlərin sevimli məşquliyyətinə çevrilmiş olur. İlk 20 il əryində kitabın millyondan artıq nüsxəsi çap olunur və satılır. Bundan başqa əsər çoxlu sayda tamaşaya qoyulur. Onun əsasında filmlər çəkilir. Beləki alman rejisoru Helmut Vayss 1961-ci ildə, sovet rejisoru Naum Birman 1979-cu ildə eyniadlı film çəkmişdirlər.

## Süjeti
Roman qəhrəmanların təqdimi ilə başlayır. Romanda tipik yumoristik səhnələr cəmləşmişdir. Cey hekayəni nəql edən personaj Ceromun elə özüdür. Digər qəhrəmanlar isə onun dostları Corca, Harris və Manmoranis adlı köpəkdir. Dostlar Ceyin qonağıdırlar. Onlar əziyyət çəkdikləri xəstəlikləri haqqında söhbət eirlər və qərara gəlirlər ki, onalara təcili istirahət gərəkdir. Nəticə etibarılə onlar şənbə günü Temza çayı boyu qayıq səyahətinə çıxmağı qərara alırlar. Corc həmin günü işdə olmalıdır. (Corc şənbə günündən başqa hər gün saat ondan dördə dək bank üzərində yatarmış və hər şənbə saat ikidə onu oyadırlarmış.) Cey və Harris özləri Kinqstona qədə qatarla yetişməlidirlər, lakin Vaterloo dayanacağında onlar müvafiq qatar tapa bilmirlər. Onlar maşinistə rüşvət verərək qatarı Kinqstona sürdürürlər. Orada onları kirayə qayıq gözləyir. Corc onlara sonra, Beybricdə qoşulur. Yerdə qalan əhvəlatlar isə onların birgə səyahəti zamanı baş verir. Kityabda səyahət boyu baş çəkilən görməli yerlər Corcun dilindən elə dəqiq təsvir edilir ki, sanki bu bir bələdçi kitabıdır.

## Ekranlaşdırılması
* 1920,  ().
* 1933,  ().
* 1956,  ().
* 1961,  :de:Drei Mann in einem Boot (1961)
* 1975,  (TV).
* 1979,  :ru:Трое в лодке, не считая собаки (фильм)
* 2006,  (serial) (Three Men in a Boat).

## Sitatlar

}— "Qayıqda üç kişi "

|}

## Xarici keçidlər
* Kitabın skan olunmuş mətni İnternet arxivində. Üç nəşr var. 
* Kitabın mətni Qutenberq layihəsində. 8-dən çox formatda. 
* Kitabın audioversiyası. 

## İstinadlar

## Mənbə
* A. Moss: *J. K. J.: His Life and Works*. London 1929. 
* M. A. Wolfensberger: *J. K. J. Sein literarisches Werk*. Zürich 1953.
Moğol memarlığı

**Moğol memarlığı** — türk memarlığından bəhrələnən xüsusi memarlıq üslubu olub müasir Hindistan ərazisində Böyük Moğol İmperiyası dövründə mövcud memarlıq sənətidir. XVI-XVII əsrlərdə özünün inkişaf dövrünü yaşamışdır.

## Xüsusiyyətləri
Moğol imperatorluğu dövründə müsəlman-hind memarlığının bir sıra nümunələri yaradılmışdı. Əkbər şah dövründə Hümayun şahın Dehlidəki məqbərəsi, Aqra və Lahor şəhərində saraylar, Təthpur-Sikri qalası inşa edilmişdi. Əkbər şah Aqra şəhərindən 25 mil aralıda yerləşən, özü tikdirdiyi Təthpur-Sikri qalasında 1569-1584-cü illərdə yaşamışdı.

## Tac-Mahal məqbərəsi

Moğol memarlığının ən yüksək nümuməsi Tac-Mahal məqbərəsidir. Moğol imperatoru Cahan şah sevimli arvadı Mümtaz Mahal Banu Bəyimin qəbri üzərində 1630-1652-ci illərdə Tac-Mahal məqbərəsini tikdirmişdi. Bu məqbərə «Hindistanın incisi» adlanır. Ağ mərmərdən tikilmiş məqbərənin memarı usta Məhəmməd İsa Əfəndi, onun köməkçiləri səmərqəndli Məhəmməd Şərif və İstanbullu Xan Rumi idilər. Məqbərə müxtəlif miniatür janrda rəsmlərlə bəzədilmişdir. Hind rəssamlığında miniatür janrı XVI əsrdə üstünlük təşkil edirdi.

Şah Cahan hakimiyyəti dövründə Moğol memarlığı çiçəklənirdi. Cahan şahın dövründə bir sıra dəbdəbəli abidələr yüksəldib.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Mughal architecture
RAİ

**RAİ** (Radiotelevisione Italiana) - İtaliyanın hökumətə bağlı milli kanalı. Ayrıca iki böyük müstəqil televiziya kanalı (Mediaset (sahibi Silvio Berluskoni) və Sky Italia) ilə rəqabət edən İtaliyanın ən böyük televiziya kanalıdır.

## TV Kanalları
* Rai 1 
* Rai 2 
* Rai 3 
* Rai 4 
* Rai 5 
* Rai News 24 
* Rai Sport 
* Rai Movie 
* Rai Premium 
* Rai HD 
* Rai Gulp
* Rai Yoyo 
* Rai Scuola 
* Rai Storia 
* Rai Italia 
* Euronews

## Radio Kanalları
* Rai Radio 1: xəbər 
* Rai Radio 2 
* Rai Radio 3 
* Rai Radio Tutta Italiana 
* Rai Radio 3 Classica: klassik musiqi və opera
* Rai GR Parlamento: İtaliya Parlamenti 
* Rai Isoradio: sürücülərə istiqamətli 
* Rai Südtirol Radio: Alman nəşr 
* Radio Trst A: Sloveniya dilində nəşr

## Mənbə
italyanca 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* RaiPlay
Dinlə, kiçik adam (kitab)

**"Dinlə, kiçik adam"** ()  - avstriyalı və amerikalı psixiatr və psixoanalitik, Ziqmund Freydin tələbəsi Vilhelm Reyx tərəfindən yazılmış araşdırma tipli sosial-psixoloji, fəlsəfi kitab. Kitabı konkret bir kateqoriyaya aid etmək çətindir. Araşdırma tipli olan bu kitab sosial-psixoloji, fəlsəfi və həmçinin müəyyən dərəcədə ədəbiyyat əsəridir. Bu əsər sadəcə sırf yazıldığı günə ya da bu günümüzə xitab etməyib universal mahiyyət daşıyır. 

"Sevgi, əmək və bilik həyatımızın tükənməz mənbələridir. Dolayısıyla, həyatı onların idarə etməsi lazımdır."

*“Dinlə, kiçik adam”*' adlı bu kitab elmi bir əsər deyil, oxucu ilə səmimi söhbətdir. 1946-cı ildə akademik dairələr üçün yazılmış bu kitabı, müəllifin geniş kütlə üçün çap etdirmək niyyəti olmamışdır. Bu sadəcə olaraq, bir naturalist alimin və həkimin, uzun illər boyunca, əvvəlcə uşaqsayağı bir saflıqla, daha sonra böyük bir heyrətlə və nəhayət dəhşət içində araşdırmaqda olduğu “kiçik adam”la bağlı öz daxilindəki qarmaşıq fikirləri sistemləşdirmək cəhdi olmuşdur. Küçədəki kiçik adam nələrə dözmək məcburiyyətində qalır və buna necə üsyan edir? Düşmənlərini başının üstünə qaldırmasının, dostlarını isə öldürməsinin səbəbləri nələrdir? Bu kiçik adam “xalqın bir təmsilçisi” olaraq müəyyən bir gücü ələ keçirdiyi anlarda bu səlahiyyəti hansı formada boşa xərcləməklə, ziyan etməklə səhv istifadə edir? Niyə eyni gücü daha əvvəl əlində tutan və onu, kiçik adamı əzmək üçün istifadə edən yuxarı təbəqələrin sadist fərdləri kimi davranır, əlinə keçirdiyi o idarəetmə gücünü necə olur ki, mərhəmətsiz bir təzyiq vasitəsi halına gətirir?Böyüklükdə  toxunulmamış xəzinələr var. Bu dəyərlər insanoğlunun ümidlərinin reallaşması yolunda istifadə edilmək üçün hazır gözləyirlər. Məhz bu çıxış, xüsusən bu xəzinələrə olan böyük etibarı dilə gətirir. 

Başla Kitab layihəsi çərçivəsində nəşr olunan kitabı azərbaycan dilinə rus və türk dillərindən Tural Osman tərcümə edib. Kitab 2013-cü ildə çap olunub, redaktoru Ümid Əhmədovdur. Kitabdakı mətni çəkilmiş karikaturalar tamamlayır. Bu karikaturaların müəllifi Villiam Steyqdir.
Mirvari məscid (Dehli)

**Mirvari Məscid** — (Hindi dili: **मोती मस्जिद**, Urdu dili: **موتی مسجد**, tərcüməsi: Mirvari Məscid) — 1659-1660-cı illərdə Dehlidə, Sultan Övrəngzeb tərəfindən tikdirilmiş məscid.

## Xarici keçidlər
* Moti Masjid 
* Koch, Ebba, 1991, Mughal Architecture, Munich: Prestel, 121-122.
* Tillotson, GHR. 1990. Mughal India San. Francisco: Chronicle books, 81-81.
Françesko Bartolomeo Rastrelli

**Françesko Bartolomeo Rastrelli** (; ; ) — Rusiya vətəndaşlığını qəbul etmiş italyan memarı. Françesko Sankt-Peterburq şəhərinə gələndən sonra burada erkən Barokko stilində məşhur incəsənət nümunələri yaratmışdır. Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən *[[Qış sarayı]]* və *Çarskoe selo* () kompleksində yerləşən Böyük Yekaterina sarayı memarın ən məşhur işlərindən hesab olunur.

## Həyatı
*Françesko Bartolomeo Rastrelli* 1700-cü ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində memar ailəsində anadan olmuşdur. 1715-ci ildə atası və digər bir İtaliyalı memar olan *Karlo Bartolomeo Rastrelli* ilə birlikdə Rusiyaya gəlir. Gənc yaşlarında memarlığa böyük həvəs göstərən Françeskonun ən böyük arzusu *İtaliya memarlıq incəsənəti* ilə *Moskva Barokko üslubunu* birləşdirmək və bu iki memarlıq məktəbinin vəhdətindən yeni bir üslub formalaşdırmaq olur. Memarlıq fəaliyyətinin ilk illərində Sankt-Peterburq və ətraf ərazilərdə müxtəlif təyinatları binaların tikintisnə rəhbərlik etməyə başlayır, lakin Françeskoya özünü memar kimi təsdiq etməsi üçün ilk şansı 1721-ci ildə Boqdanın keçmiş qubernatoru Dmitri Kantemir üçün saray tikintisi üçün sifariş almaqla əldə edir.

Memar 1730-cu ildə ustad memarlıq ünvanını alır. Memarın ən son və önəmli işlərindən biri Sankt-Peterburq şəhərində inşa edilən Smolniy Monastırı olmuşdur. Ancaq 1762-ci ildə Çar I Yelizavetanın vəfat etməsi səbəbindən tikinti işləri yarımcıq dayandırılır. Vəfat edən çariçanın yerinə gələn II Yekaterina Barokko memarlığını sevməməsi səbəbindən Françesko Rastrelli memarlıq sənətin bıraxmalı olur. Memar həyatının qalan bölümünü inşaatı başladılmış saray və malikanələrin tamamlanması və dizayn işlərində çalışır. Eyni zamanda Françesko təqaüdə çıxdıqdan sonra İtaliyalı sənətkarlıq tacirləri ilədə əlaqələr yaratmışdır.

<

## Məşhur sənət nümunələri

## Həmçinin bax
* Qış sarayı
* Peterhof (saray-park kompleksi)
* Böyük Yekaterina sarayı

## İstinadlar
Internet Archive

**Internet Archive** — 1996-cı ildə San-Fransiskoda Bryuster Keyl tərəfindən əsası qoyulmuş qeyri-kommersiya təşkilatı. Arxiv, veb-səhifələrin surətlərini, qrafik materialları, video və audioyazıları, proqram təminatını toplayır. Arxiv, toplanmış materialın uzunmüddətli arxivləşdirilməsini və geniş oxucu kütləsi üçün öz məlumat bazalarına pulsuz giriş hüququ təmin edir. Arxivin bəyan edilmiş məqsədləri — internet texnologiyaları dövründə bəşəriyyətin mədəni-tarixi dəyərlərini qorumaq, elektron kitabxananın yaradılması və dəstəklənməsidir.

2012-ci ilin oktyabrında Arxivdə toplanan materialların ölçüsü 10 petabayta çatdı. 2014-cü ilin oktyabrına olan məlumata görə, Arxivdə 430 milyard veb-səhifə toplanıb.

Arxivin serveri San-Fransiskoda, güzgü serverləri Yeni İsgəndəriyyə kitabxanasında və Amsterdamda yerləşir. 2007-ci ildən Arxiv hüquqi olaraq kitabxana statusuna malikdir.

## Arxivlənmiş səhifə sayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Internet Archive Mirror at the Bibliotheca Alexandrina, Egypt
* The Other Minds Archive – New Music Resource from radiOM.org
* Web Archiving at archive.org, details of Internet Archive operations
* Pictures and descriptions of the Wayback Machine hardware in 2003 (prior to the Petabox), with cost information
* Current Petabox storage hardware
Covanni Battista Antonelli

**Covanni Battista Antonelli** (; ) — İtaliyalı hərb memarı. Covvani Antonelli İtaliyanın Qatteo şəhərindən anadan olmuş və İspaniyanın Toledo şəhərində vəfat etmişdir. Əsasən qalaların və hərbi binaların tikintisi sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. Covvaninin ən önəmli inşaat işlərindən biri Aralıq dənizi sahilləridə düşmən gəmilərini izləmək üçün tikilmiş müşahidə qüllələridir. Qardaşı Battista Antonellidə özü kimi hərb memarığı ilə məşğul olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Covvani Antonelli XVI əsrin ikinci yarısında Pireney yarımadası və Aralıq dənizində İspaniya imperiyası üçün hərbi istehkamlar və qalalar inşa etməyə başlayır. Kralın razılığı və rəhbərliyi ilə həyata keçirilən tikinti işləri nəticəsində özünü peşəkar bir memar kimi doğrultmağı bacaran Covvaniyə qısa zamanda daha məsuliyyətli bir iş həvalə olunur.
Friz

**Friz** — tikilinin hər hansı hissəsini bəzəyən, qabartmalarla işlənmiş üfüqi zolaq və ya lent şəklindəki dekorativ insan kompozosiyası. Antik Roma və yunan memarlığında geniş istifadə olunmuşdur.

Klassik memarlıqda friz deyərkən antablementin arxitrav və karniz arasında yerləşən mərkəzi hissəsi nəzərdə tutulur. Dorik orderdə friz zolağı ardıcıl gələn triqlif və metopalarla hissələrə ayrılır.

## İstinadlar
Ma Yansun

**Ma Yansun** (; ) – çinli memar və MAD Memarları birliyinin qurucusu.

## İşləri
Ma Yansunun ən tanınmış işləri "Absolute World" binaları və "Üzən ada"dır. "Üzən ada" Nyu-York Dünya Ticarət Mərkəzinin yenidən tikilməsi üçün hazırladığı dizayndır və hazırda dizayn Çin Milli Qaleriyasında saxlanılır.

Onun ilk böyük uğuru Massauqa şəhərində yerləşən və iki binadan ibarət "Absolute World" olub. Bu bina Kanadanın ən hündür 6-cı binası olub 2011-ci ildə tikilmişdir. Bu bir çinli memarın xarici ölkədə ilk böyük uğuru idi və Ma 125.000$ qazandı.

## Mükafatları
* Versal mükafatı
* D21 Gənc Çinli Memar mükafatı — 2013
* Dünyanın ən yaxşı göydələninə görə mükafat — 2013
* 2-ci Audi İncəsənət və Dizayn mükafatının Ən yaxşı Memar kateqoriyasında qalib — 2013
* CTBUH tərəfindən Ən yaxşı Hündür bina mükafatı — 2012
* Beynəlxalq Mülkiyyət mükafatı — 2012
* UED Muzey mükafatı — 2011
* RİBA Cəmiyyət mükafatı — 2011
* Memarlar Liqası tərəfindən Gənc memar mükafatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* i-Mad
Petabayt

**Petabayt** (**PB**, **PBayt**) — 1015 bayta bərabər olan rəqəmsal informasiya ölçü vahidi.

: 1 PB =  =  = .

*Peta-* prefiksi 1000-in 5-ci dərəcəyə yüksəldilməsini ifadə edir və Beynəlxalq Vahidlər Sistemində 1015 şəklində yazılır. 1 petabayt, qısa şkalalı ölçü vahidində 1 kvadrilyon, uzun ölçülü şkalada isə 1 bilyard bayta bərabər götürülür.

## Xarici keçidlər
* Petabyte Infographic by Pedro Pimenta
Edvard Qraham Peyli

**Edvard Qraham Peyli** () — ingilis memar.

Əsasən işlərini XIX əsrin 2-ci yarısında Lankaşirdə həyata keçirmişdir. 1838-ci ildə məktəbi tərk edəndən sonra Lançestrə getmiş, Edmund Şarpın tələbəsi olmuş və 1845-ci ildə Şarpa partneri olaraq qoşulmuşdur. 1851-ci ildə Şarp təqaüdçü olduqdan sonra Peyli tək qalmışdır. Daha sonra 1868-ci ildə Hurbert Austin və 1886-cı ildə öz oğlu Henri ona qoşulmuşdu. Onlar Peylinin 1895-ci ildə ölümünə qədər birlikdə işlədilər.

Peylinin əsas işi yeni kilsə layihələri yaratmaq olub, lakin o həm də kilsələrin yenidən qurulması işlərində də iştirak edib. Onun şah əsəri ruhani kilsəsi olan Müqəddəs Petr Kilsəsi olub.(indiki Lançestr kilsəsi). Digər məşhur işi isə Royal Albert Xəstəxanasıdır. O, kilsələrin tikilməsində əsasən Qotik Revivial üslubundan istifadə edib.

## İşləri

St Peter's Cathedral, Lancaster.jpg| Lançestr Kilsəsi
St George's Church, Barrow.jpg| Sent-Corc Kilsəsi
Royal Albert Hospital.jpg | Royal Albert xəstəxanası
Parish church, Brookhouse.jpg | Sent-Pauls Kilsəsi


## İstinadlar
Memarlıq üslubu

**Memarlıq üslubu** — memarlıq xüsusiyyətlərin və əlamətlərinin məcmusudur.

Memarlıq üslubunu, müəyyən dövrün və yerin xarakterik xüsusiyyətləri, funksional, konstruktiv və incəsənət tərəflərinin fərqliliyi formalaşdırır və onun ikişafı iqlim, dini və mədəni amillərdən asılıdır.

Memarlığın inkişafı zamandan birbaşa asılı olmasına baxmayaraq, həmişə üslublar ardıcıllıqla dəyişmir. Müəyyən dövrlərdə, fərqli üslubların eyni zamanda mövcudluğu tarixdə müşahidə olunmuşdur (məsələn, barokko və klassisizm, modern və eklektika, funksionalizm, konstruktivizm və ar-deko).

## Nümunələr

File:Colosseo 2020.jpg|Qədim Roma memarlığı: Kolizey, 50000 tamaşaçı tutumuna malik, I əsrdə tikilmiş amfiteatr
File:Great Mosque of Kairouan, prayer hall.jpg|İslam memarlığı VII IX əsrlərdə: Uqba məscidinin ibadət zalı. (Tunis)
File:St Vitus.jpg|Qotik memarlıq: Müqəddəs Vit kafedralı, Praqa, Çexiya
Su kəməri və kanalizasiya (İçərişəhər)

**Su kəməri və kanalizasiya** — İçərişəhərdə tapılmış ölkə əhəmiyyətli abidə.

## Tapılması
1924-cü ildə arxeoloq Sısoyevin başçılığı altında aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində bu kəmərin Qız qalasından bir neçə metr şimal tərəfdə keçdiyi müəyyənləşmişdir.

1964-cü ildə Sıratağlı qədim abidənin həyətində Ö. İsmizadə və F. İbrahimovun başçılığı altında aparılan arxeoloji qazıntı və kəşfiyyat zamanı, eləcə də torpaq təmizlənməsi zamanı tüng (saxsı) borulardan səliqə ilə çəkilmiş yeraltı memarlıq tikilisi aşkar olunmuşdur.

## Haqqında
Sıratağlı abidənin dini əhəmiyyət daşıyan müqəddəs bir yer olmasını nəzərə alsaq, bu qədim su xəttinin daha əvvəlki dövrlərə aid olduğu anlaşılır. Bu su kəməri şimal-qərb və cənub istiqamətində yerləşib Qız qalasına doğru davam edir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* İçəri Şəhər
Baba Kuhi Bakuvi məscidi

## Tapılması
1990–1993-cü illər Qız qalasının ətrafındakı dini kompleksin daha dəqıq öyrənilməsi məqsədilə arxeoloq F. İbrahimov tərəfindən qazıntı işləri aparılmış və qalanın şimalında IX əsrə aid edilən məscid aşkar olunmuşdur.

Bu ərazidə 1998-ci ildə aparılan qısamüddətli arxeoloji qazıntılar 2 otağın da varlığını aşkar etmişdir. Bunlardan böyük otağın döşəməsində qazıntı davam edilən zaman qərb divarının cənub-qərb küncünə yaxın hissədə üstü tağ formalı taxca içərisində yerləşdirilmiş mehrab aşkar olundu.

## Haqqında
Mehrabın üstündə iki kəlmədən ibarət qədim ərəb əlifbası ilə kufi xətli yazı var. Həmin yazını epiqrafçı alim Məşədixanım Nemət oxumuşdur. Yazının məzmunu belədir: "Hakimiyyət Allaha məxsusdur". Tədqiqatçılar müqayisəli təhlilə və xətt xüsusiyyətinə görə bu yazını VIII–IX əsrə aid edir.

Məscid, onunla yanaşı tikilmiş otaqlar və sıratağlı abidə onların vahid kompleksə daxil olduğu ehtimalını yaradır. Şəhərin karvan-ticarət yolu üzərində yerləşdiyini nəzərə alıb bu ərazidə xanəgahın olduğu ehtimalını da söyləmək olar. Tarixçi-arxeoloq F. İbrahimov bu məscidin, onun tikildiyi dövrdə yaşamış görkəmli ruhani alim və din xadimi, əslən bakılı olan Baba Kuhi Bakuvinin məscidi olduğunu ehtimal edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* İçəri Şəhər
Salvartı dağı

**Salvartı dağı** - Şahbuz rayonu silsiləsində dağ(hünd. 3161,8 m).

Salvartı dağı Zəngəzur mahalının Sisian bölgəsinin Ərəfsə kəndi ilə Naxçıvan MR Şahbuz rayonunun Gömür kəndinin torpaqları ilə həmsərhəddir. Salvartı dağının dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 3161,8 metrdir. Ətəkləri çox geniş alp çəmənləridir. Yay aylarında təkcə Ərəfsənin deyil, Qarabağdan yaylağa gəlmiş bir çox rayonların qoyun sürülərinin yemlə təmin olunmasına kifayət edirdi. Zəngəzur silsiləsinin  suayırıcısında, Naxçıvançayın sol qolu Zərnətünçayın mənbə hissəsində zirvə. Gömür kəndindən 7,5&nbsp;km şərqdədir. Submeridional istiqamətli fay qırılması ilə nəzarət olunan Alt Pliosen yaşlı dolerit və andezit-dasit  tərkibli ştokvari subvulkanik kütlənin əmələ gətirdiyi günbəzvari yüksəklikdir. Qərb yamaclarında Alt Pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsinin vulkanogen süxurları və Orta Pleystosen yaşlı flüvioqlasial törəmələr açılır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. 

Mənbəyini Salvartı dağının ətəklərindən götürən çay da onun adını daşıyır və aşağı axarında Bazarçayla birləşib, Araza qovuşan Bərgüşad çayına tökülür.

Salvartı dağının zirvəsində eyniadlı ziyarətgah - pir vardır. Ətraf kəndlərin müsəlman əhalisi Salvartı pirinə ziyarətə gələrdi.
Son vaxtlar ermənilər ziyarətgahda dəmir xaç qoyub bura ziyarətə gəlməyə başlayıblar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Salvartı piri
* Salvartı gölü
Dolbadarn qəsri

** Dolbadarn qəsri** - Böyük Britaniyada, Uelsdə yerləşən tarixi qəsr. XIII əsrdə Uels şahzadəsi Böyük Livelin tərəfindən istehkam kimi tikilmişdi. Uelsin şimalındakı Lyanberis bölgəsində yerləşir. Dolbadarn qəsri Böyük Livelinin güc və hakimiyyət simvolu olmuşdur. Qəsrin əsas xüsusiyyəti böyük daş kip olmasıdır.  1284-cü ildə kral I Edvard qəsri ələ keçirdi. Sonra qəsr məhv olmasına qədər malikanə kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Gözəl mənzərəsinə görə bu qəsr XVIII-XIX əsrlərdə rəssamların gəldiyi əsas yerlərdən biri oldu. Hazırda qəsr "Kadyu" təşkilatına məxsusdur və turistik məkan kimi istifadə olunur

## Xarici keçidlər
* https://en.wikipedia.org/wiki/Dolbadarn_Castle
Ağa Mikayıl hamamı

**Ağa Mikayıl hamamı** — İçərişəhərdə yerləşən və XVIII əsrə aid olan tarix-memarlıq abidəsi. Hamam Şamaxı sakini Hacı Ağa Mikayıl tərəfindən İçərişəhərin cənub-qərb tərəfində, əsas küçələrdən biri olan Kiçik Qala küçəsində tikilmişdir. Hamamın yerləşdiyi ərazi xalq arasında indi də *Hamamçılar məhəlləsi* adlanır.

Yarımyeraltı tipə malik hamamlardan fərqli olaraq tamamilə yerüstü tikili xüsusiyyəti daşıyan Ağa Mikayıl hamamı daxildən soyunma və yuyunma zalları, həmçinin kiçik hücrə yerlərinə divarlar yox, sütunlar vasitəsilə bölünmüşdür.

## Tarixi
Hamam XVIII əsrdə Şamaxı sakini Hacı Ağa Mikayıl tərəfindən İçərişəhərin cənub-qərb tərəfində, əsas küçələrdən biri olan Kiçik Qala küçəsində tikilmişdir. Hamamın yerləşdiyi ərazi xalq arasında indi də *Hamamçılar məhəlləsi* adlanır.

Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" operettası əsasında 1956-cı ildə çəkilmiş eyniadlı filmin bəzi hamam səhnələri bu hamamda çəkilmişdir (eyni zamanda çəkilişlər Gəncədəki Çökək hamamda aparılmışdır). Buna görə də, xalq arasında hamam həm də, filmin əsas qəhrəmanının adı ilə *"Məşədi İbad hamamı"* kimi də tanınır.

2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin "Bakı şəhərinin tarixi mərkəzinin ətraflı və əsaslı bərpa planı"na əsasən hamam azərbaycanlı və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə brpa işləri aparılmışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Yarımyeraltı tipə malik hamamlardan fərqli olaraq tamamilə yerüstü tikili xüsusiyyəti daşıyan Ağa Mikayıl hamamı daxildən soyunma və yuyunma zalları, həmçinin kiçik hücrə yerlərinə divarlar yox, sütunlar vasitəsiylə bölünmüşdür. Daxili həcmin bu cür təşkil edilməsi sayəsində, yarımyeraltı hamamlara məxsus yaxşı ifadə olunmuş xaçvari plan, dəqiq göstərilmiş kvadratla əvəz edilmişdir.

Belə planın əsas xüsusiyyəti odur ki, böyük ərazinin kiçik hissələrə bölünməsi, onların dam örtüyünün də asan inşasına imkan yaradır. Hamamın hər iki hissəsi sütunlar vasitəsiylə doqquz kiçik hissəyə bölünmüşdür. Mərkəzi hissə böyük günbəzlə örtülmüşdür, dörd künc hissə kiçik günbəz və tağla örtülmüşdür (xaçvari tağ), dörd yan hissə isə mərkəzi günbəzlə əlaqələndirilmiş tağvari örtüyə malikdir.


Fayl:Interior of Aga Mikail bath.JPG|Soyunma zalının günbəzinin interyeri
Fayl:Ağa Mikayıl hamamının tüstü bacası.JPG|Hamamın tüstü bacası



## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* 
*
Bel məbədi

**Bel məbədi**— Qalıqları Suriyanın Palmira şəhərində yerləşən qədim məbəd. Məbədin əsası bizim eranın 32-ci ilində qoyulub. Bu məbəd dini mərkəz kimi formalaşan Palmirada ibadət yeri kimi günəş tanrısı Yarhibol, ay tanrısı Aqlibol ilə Sami tanrısı Belə həsr olunub. Aeden Kremin hesab edir ki, Palmirada bu yer "ən yaxşı qorunub saxlanılan" məbəd qalıqlarındandır.

## Tarix
Məbəd təpənin üstündə tikilib. Ərazi sözügedən Ellinizm məbədi və Belin birinci məbədi olan keçmiş məbədlə Roma dövründən qabaq da işğal altında olub. Temenos (bayır divar)
və Propileinin sütünları ikinci əsrin birinci yarısında və birinci yarısından sonralar da tikilmişdir. Daxili kolonnadaların korinf sütünlarının əksəriyyəti hələ də havadarların heykəllərinin olduğu yerdə pyedestalda nümayiş olunur. Məbəd Palmirada Böyük Kalonnadanın şərq qurtaracağı boyu bir cərgə boyu uzanır.

## Memarlıq
Məbəd qədim Yaxın Şərq və Yunan-Roma memarlığının qeyri-adi sintezini özündə cəmləşdirib. Məbəd portiklər ilə üzlənmiş böyük sərhədə malik ərazinin içərisində yerləşir. Bu məbəd düzbucaqlı formasındadır və şimaldan-cənuba doğru istiqamətlənib. Bu məbədin əsasını propileium ilə 205 metr uzunluğunda sədd massivi ilə əhatələnmiş meydança təşkil edir. Meydançanın ortasındakı podiumda sella adlanan məbəd binası mövcuddur. Sella bütünlüklə Korinf sütunlarının prostili ilə örtülüb. Sellanı qeyri- adi edən Bel və digər yerli tanrıların məqbərəsi kimi təsis edilmiş şimal və cənub aditonlara – iki daxili ibadətgaha malik olmasıdır. Şimal ibadətgah dəvə və hicablı qadınların yürüşünün təsviri və Zodiakın on iki işarəsi ilə əhatə olunmuş və qədimdə məlum olan yeddi planetin barelyef təsvir olunduğu yer kimi tanınır.

Meydançada nişalı binalar, yeməkxana, mehrab və ləyənin (tas) qalıqları var. Burada üç monumental giriş yolları var. Onlar 1132-ci ildə istehkam tikilərkən Ərəblər tərəfindən dəyişilib və məbəd məscidə çevrilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Palmyra’s temple of Bel unique Oriental and Western mixture 
* Temple of Bel 
* Palmyra — Temple of Bel
Byarke İngels

**Byarke İngels**- danimarkalı memar. O, 2006-cı ildə qurduğu  "Byarke Ingels Group"a (BIG) başçılıq edir. 2009-cu ildə KiBiSi dizayn firmasının həmtəsisatçılarından biri olmuşdur. İngels iddalı və yenilikçi layihələri və dizaynaları ilə tanınır. Onun binalarının çoxu ənənəvi ölçüləri və konvesiyaları ayaqlayır. 

## Həyatı

İngels 1974-cü ildə Kopenhagendə işçi atanın və diş həkimi ananın ailəsində anadan oldu. Karikaturaçı olmaq ümidi ilə o, rəsm bacarığını inkişaf etdirmək üçün 1993-cü ildə Kopenhagendə Royal Akademiyasına daxil oldu. Lakin burada oxuduğu illərdə memarlığa marağı yarandı. Buna görə sonra Barselonadakı Kataloniya Politexnik Univesitetinə yollandı və 1999-cu ildə diplomunu almaq üçün Kopenhagenə geri qayıtdı. Barselonada keçirdiyi 3 ildə o, müəyyən təcrübə topladı və ilk mükafatını qazandı. 

İngels karyerası boyunca Rays Memarlıq Məktəbi Universitetində, Harvard Dizayn Məzun Məktəbində, Yeyl Memarlıq Məktəbində professor kimi işləmişdir.
Nickelodeon (İtalya)

**Nickelodeon** — İtaliya televiziya kanalı. Televiziya 1 noyabr 2004-cü ildə qurulub. Sahibi Telecom Italia Media (51%) və MTV Italy — Viacomdur. (49%)

## Xarici keçid
* Saytı