open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liasis olivaceus

**Liasis olivaceus** — Pythonidae ailəsinə aid bir ilan növü. Bu növ Avstraliyaya endemikdir. Burada təsvir edilən nominativ yarımnöv də daxil olmaqla iki yarımnöv tanınır.

## Yayılıma
*L. olivaceus* Qərbi Avstraliya, Şimal Ərazisi və Kvinslenddə tapılır. Verilən tip lokaliteti "Şimali Avstraliya; Port Essington"dur (Şimal Ərazisi, Avstraliya).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əl Məktum

**Əl-Məktum** ailəsi (; *[[Romanizasiya|Rom]]: Āl Maktūm*) — Dubay əmirliyinin hakim kral ailəsi və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin altı hakim ailəsindən biri. Əl-Məktum şeyxləri (1833-cü ildən) və Dubay əmirləri (1971-ci ildən indiyə kimi) Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin irsi baş nazirləri və vitse-prezidentləri sülaləsidir.

## Tarixi
1833-cü ildə şeyx Məktum ibn Butti və Obeid ibn Səidin birgə rəhbərliyi ilə Bəni-Yas qəbiləsinin 800-ə yaxın üzvü Dubay əmirliyini ələ keçirdilər. Obeid ibn Səid 1836-cı ildə vəfat etdikdən sonra Məktum ibn Butti tək hökmdar olaraq əmirlikdə Əl-Məktum sülaləsini yaratmışdır. 

Əl-Məktum sülaləsi 1833-cü ildən Dubaya rəhbərlik edir. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin federasiyası Federal Ali Şuradan və yeddi əmirliyin ayrı-ayrı hökmdarlarından ibarətdir. Prezident və vitse-prezident hər beş ildən bir Ali Şura tərəfindən seçilir.

Qeyri-rəsmi olsa da, prezidentlik faktiki olaraq Əbu-Dabi əmirliyində Əl Nəhyan klanına, baş nazir, vitse-prezident və müdafiə naziri isə Dubaydan olan Əl Məktum qəbiləsinə keçir.

## Hökmdarlar

Dubayı idarə edən Əl-Maktum ailə üzvləri:

* **Məktum ibn Buti Əl-Məktum** (ərəb. ) — Əl Məktum qəbiləsinin qurucusu və Obaid ibn Səid ibn Rəşidlə birlikdə Dubayın ilk hökmdarı (1833-9 iyul 1852-ci illər).
* **Səid ibn Buti Əl-Məktum** () — Məktum ibn Butti ibn Süheylin qardaşı (1852-1859-cu illər).
* **Həşər ibn Məktum Əl-Məktum** () — Səid ibn Buti Əl Məktumun qardaşı oğlu (1859-1886-cı illər).
* **Rəşid ibn Əl-Məktum** () — Həşər ibn Məktum Əl Məktumun qardaşı (1886-1894-cü illər).
* **Məktum ibn Həşər Əl-Məktum** (ərəb. مكتوم بن حشر آل مكتوم) — Rəşid ibn Məktumun qardaşı oğlu (1894-1906).
* **Buti ibn Suheyl Əl-Məktum** (ərəb. بطي بن سهيل آل مكتوم) — Məktum ibn Həşər Əl Məktumun əmisi oğlu (1906-1912).
* **Səid ibn Məktum Əl-Məktum**  (ərəb. سعيد بن مكتوم آل مكتوم) — Məktum ibn Həşər Əl Məktumun oğlu (1912-1958).
* **[[Şeyx Rəşid ibn Səid Əl-Məktum|Rəşid ibn Səid Əl-Məktum]]** (ərəb. راشد بن سعيد آل مكتوم) — Səid ibn Məktum Əl-Məktumun oğlu və 1971-ci ildə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin qurucularından biri (1958-1971).
* **Məktum ibn Rəşid Əl-Məktum** (ərəb. مكتوم بن راشد آل مكتوم) — Rəşid ibn Səid Əl-Məktumun oglu (1990-2006)
* **[[Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum|Məhəmməd ibn Rəşid Əl-Məktum]]** (ərəb. مُحَمَّد بن رَاشِد آل مَكتُوم) — Rəşid ibn Səid Əl Məktumun oğlu. Dubayın hazırkı hökmdarı, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vitse-prezidenti, baş naziri və müdafiə naziri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*The Official Website of the Prime Minister of the United Arab Emirates 
*His Highness Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum
İbn Həcər əl-Heytəmi

**Əbül-Abbas Şəhabəddin Əhməd ibn Məhəmməd ibn Əli ibn Həcər əl-Heytəmi əs-Sədi** (; ) — fəqih, mühəddis və ədib.

## Bioqrafiyası
İbn Həcər əl-Heytəmi, hicri 909-cu ildə (miladi 1503–1504) Misirin Heytəm kəndində anadan olmuşdur. Onun "əl-Heytəmi" nisbəsi bu kəndin adından gəlir. Ulu babaları kimi az danışdığı üçün ona "İbn Həcər" () ləqəbi verilmişdir. Uşaqlıqdan elmə böyük maraq göstərmiş və gənc yaşlarında Qahirəyə gələrək (hicri 924) məşhur əl-Əzhər universitetində təhsil almışdır. Burada dövrünün ən nüfuzlu alimlərindən dərs almışdır. Şəhabəddin ər-Rəmli, Zəkəriyya əl-Ənsari, İbn ən-Nəccar əl-Fütuhi və Əbu Həsən əs-Siddiqi kimi müəllimlər vasitəsilə fiqh, hədis, təfsir, kəlam, ədəbiyyat və ərəb dili sahələrində dərin elmi biliklərə yiyələnmişdir. Əl-Heytəmi tədris və yazı fəaliyyətlərini Məkkədə davam etdirmiş və orada böyük elmi nüfuz qazanmışdır. Hicri 974-cü (miladi 1567) ildə Məkkədə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
İbn Həcər əl-Heytəmi çox məhsuldar bir alim olmuş və müxtəlif sahələrdə 100-dən çox əsər qələmə almışdır. Onun əsərləri əsasən Şafii fiqhini izah və təhlil edən fundamental qaynaqlar sayılır. Ən məşhur əsərlərindən bəziləri bunlardır:

* Tuhfətül-Muhtac. Şafii fiqhində ən mühüm əsərlərdən biridir. İmam Rəfiinin "Minhəc" adlı əsərinə yazılmış geniş bir şərhdir. Bu əsər Şafii fiqhinin başlıca hüquqi qaynaqları arasında sayılır.
* əl-Fətəva əl-Fiqhiyyə əl-Kubra. Müxtəlif fiqhi məsələlərə dair verdiyi fətvaların toplandığı dörd cildlik əsərdir.
* əz-Zəvacir an İqtiraf əl-Kəbair. Böyük günahları izah edən, Quran və Sünnəyə əsaslanaraq müsəlmanları bu günahlardan uzaq durmağa təşviq edən mühüm bir əxlaqi əsərdir.
* İanətüt-Talibin. Şafii fiqhində şərhlər və izahlarla zəngin fiqhi risalədir.
* əd-Durrul-Muntəşir. Hədis elmi və onun qaydaları haqqında yazdığı əsərlərdən biridir.
* əs-Savəiqül-muhriqa. Raşidi xəlifələrinin leqallığını isbat və şiələrin bu mövzudaki görüşlərini tənqit məqsədilə qələmə alınmış əsər olub, hicri 950-ci ildə (1544) tamamlanmışdır.

İbn Həcər əl-Heytəminin əsərləri bu gün də fiqh tədrisində geniş istifadə olunur və İslam hüququnun inkişafında mühüm rol oynamışdır.

## İstinadlar
Yuliya Qavrilina

**Yuliya Mixaylovna Qavrilina** (; ) həmçinin **Yulka Şpulka** və ya **GAVRİLİNA**  — rusiyalı videobloqer (TikToker), müğənni, teleaparıcı və aktrisa.

2020-ci ilin oktyabr ayında Rusiyanın *Forbes* jurnalı onu ən yüksək ödənişli TikTokerlər siyahısında dördüncü yerə seçib.
## Həyatı
Yuliya Qavrilina 26 iyun 2002-ci ildə anadan olub. Atasını hələ uşaq ikən itirib. 2023-cü ilin oktyabrında Yuliya Dmitri Dibrovun "Sessiya" şousunda ona müsahibə verib. O, etiraf edib ki, onun bioloji atası onun bir yaşı tamam olanda intihar edib. Blogger atasının intiharı ilə bağlı məlumatların uzun illər ondan gizlədildiyini bildirib. İki yaşında ailəsi ilə birlikdə Moskvaya nənəsinin yanına köçüb. Moskvada anası və ögey atası ilə birgə yaşayır. Yuliyanın həm də böyük qardaşı və kiçik bacısı var. Uşaqlıqdan rəqslə maraqlanır.

14 yaşında olanda Musical.ly-də (indiki TikTok) qeydiyyatdan keçib. Orada yayımladığı videolarının mövzuları: yumor, rəqs, mahnılar (məşhur hitlərin coverləri) idi. O, bununla da böyük populyarlıq qazandı. 2025-ci ilin martına olan məlumata görə, onun TikTok hesabına 20,1 milyon insan abunə olub.

2020-ci ilin aprelindən o, TikTokerlərin *Hype House Rus*un üzvüdür. 2020-ci ilin yayında o, "Ju Ju" hitini ictimaiyyətə təqdim edərək müğənni kimi debüt edib. oktyabrın 17-də "Yalnız sən" mahnısını, dekabrın 27-də isə, "Zamelo" adlı yeni il mahnısını təqdim edib. Fevralın 17-də "Ulduzlara daha yaxın" trekini təqdim edib.

2021-ci ildə Yuliya, Danya Miloxin, Nastya İvleyeva və Eldar Caraxov ilə birlikdə "Bloggerlər və yollar" adlı yeni layihədə iştirak edib. Blogger Danyanın da ifa etdiyi "Omut" mahnısı üçün video da yayımlayıb.

2021-ci ilin mart ayının sonunda Yuliya tərəfindən yazılmış "Ulduzlara daha yaxın! Utanma, özün ol" adlı kitabı öncədən sifariş üçün hazırlanır. Elə həmin ilin sentyabrında Qavrilina TNT telekanalında "Afrikadakı ulduzlar" şousunun iştirakçısı və sonda finalçısı olub. 

2023-cü ildə Okko onlayn kinoteatrı Yuliyanın da rol aldığı "Açıq evlilik" serialını buraxdı.

2024-cü ilin fevral ayında tamaşaçılar Yulianı STS telekanalının ekranlarında Yeqor Kridin aparıcılığı ilə "Gizlən qaç" şousunda gördülər. Onunla yanaşı, Artem Dzyuba, Klava Koka, Eldar Caraxov və başqaları da layihənin iştirakçısı olublar. Daha sonra Qavrilina "Cümə!" ekranında, məşhurların 10 milyon rubl üçün yarışdığı "Survivalism" realiti şousunda iştirak edib.

2024-cü il iyulun 17-də Yuliya Qavrilina Sankt-Peterburqdakı Buz sarayında keçirilən "Sankt-Peterburqun ağ gecələri" festivalına da qatılıb.

## Diskoqrafiya
### Sinqlları

## Reytinqlər
* *Forbes*-ə görə ən yüksək ödənişli TikTokerlər - 4-cü yer
* Ən yaxşı 5 oxuyan *TikTok ulduzu* - 2-ci yer

## Mükafat və nominasiyaları

## İstinadlar
Elman Allahverdiyev

**Elman Fərman oğlu Allahverdiyev** () — Azərbaycan mühəndisi və dövlət xadimi, Bərdə Rayon İcra Hakimiyyətinin (1996–2006) və Tərtər Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1994–1996).

## Həyatı
Elman Fərman oğlu Allahverdiyev 16 mart 1958-ci ildə Tərtər rayonunda anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir.

Elman Allahverdiyev əmək fəaliyyətinə Bərdə şəhərindəki 32 saylı Tikinti Quraşdırma İdarəsində betonçu kimi başlamışdır. 1982-ci ildən Bərdə 1 saylı Su Tikinti İdarəsində usta, istehsalat-plan şöbəsində mühəndis, idarə rəisinin müavini, baş mühəndis olmuş, 1988-ci ildən "Başmeliorasiyasutikinti" idarəsində material-texniki təchizat sahəsinin rəisi, 9 saylı Bərdə dəmir-beton məmulatları zavodunda direktor işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 iyun 1994-cü il tarixli Fərmanı ilə Elman Allahverdiyev Tərtər Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmiş və bu vəzifədə 17 avqust 1996-cı ilədək çalışmışdır. Həmin tarixdə Bərdə Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmiş və 29 mart 2006-cı ildə vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar
Mahmud Cəlaləddin Paşa (1839–1899)

**Mahmud Cəlaləddin Paşa** (; ) — Osmanlı dövlət xadimi və klassik türk musiqisi bəstəkarı.
O, Krit və Bursa valisi, maliyyə, ticarət və ictimai işlər naziri vəzifələrində çalışıb.

Mahmud Cəlaləddin 1839-cu ildə İstanbulun Vəfa səmtində anadan olub. Qazəsgər Ziya bəyin nəvəsi və İstanbul xəzinədarı Mehmed Əziz bəyin oğludur.
## Peşə karyerası
Rüşdiyyə və Darülmaarif təhsili ilə yanaşı Mahmud Cəlaləddin, xüsusi müəllimlərdən ərəb və fransız dili dərsləri də almışdır. O, ictimai işlərlə məşğul olmağa 17 yaşında Bab-i Əlidə katib köməkçisi olaraq başlamışdır. Səlis və dəqiq işinə, səliqəli yazısına görə əsas heyətə təyin olunmuş və qısa müddətdə baş katib vəzifəsinə yüksəlmişdi.

1867-ci ildə Mehmed Əmin Əli Paşa ilə birlikdə Kritə göndərildi. Mehmed Əmin Əli Paşanın qeyri-müsəlman və müsəlman əhalinin imtiyazlarını tarazlaşdırmaqda mahir diplomatiyası 1866-cı ildə Kritdə başlayan üsyanın yatırılmasına böyük təsir göstərsə də, Mahmud Cəlaləddin Paşanın çalışqanlığı və səlis iş bacarığı bütün diqqətləri onun üzərinə çəkdi və tezliklə möhürdarlıq vəzifəsinə təyin edildi.  O, 1887-ci ildə Maliyyə naziri oldu. 1889-cu ildə Krit qubernatoru təyin edildi. 1891-ci ildə Ticarət və İctimai İşlər naziri vəzifəsində çalışmışdır. 1897-ci ildə Xəlil Rüfat Paşa hökumətində yenidən İctimai İşlər naziri vəzifəsinə təyin edildi və 1899-cu ildə vəfat edənə qədər bu vəzifəni icra etdi.

Mahmud Cəlaləddin Paşa siyasi fəaliyyəti ilə yanaşı, Osmanlı musiqisinə də böyük töhfələr verib. Onun 25-ə yaxın mahnısı günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Musiqidə o dövrün sənətçiləri Tənburi Cəmil bəy, kamançaçı Vasilaki və Lemi Atlı ilə çalışmışdır. O, həmçinin, səsinin gözəlliyi ilə də tanınırdı.

## İstinadlar
Riyadus-Salehin

**Riyadus-Salehin** () — ən-Nəvəvinin bir müsəlmanın gündəlik həyatında ehtiyac duyacağı ayə və hədisləri cəmlədiyi əsəri.

## Müəllif

Əsərin müəllifi ən-Nəvəvidir. Nəvəvi 1233-cü ildə anadan olmuş, 1278-ci ildə, 45 yaşında vəfat etmişdir.

## Əsər
Əsərin əsl adı "*Riyadus-salehin min hədisi-seyidil-mürsəlin*" olub, "*Riyadus-Salehin*" olaraq adlanır. 14 Ramazan hicri 670-ci il (14 Nisan 1272) tarixində tamamlanmışdır. Əsər 18 bölmə, 400-ə yaxın bab və təxminən 1900 hədisdən ibarətdir. Əsər İslam əxlaqı, ibadət, davranış qaydaları, insanlarla münasibət, tövbə, səbr, ixlas, təvəkkül kimi mövzuları əhatə edir. Hədislər və ayələr müvafiq başlıqlar altında qruplaşdırılıb. Əsər aşağıdakı xüsusiyyətlərinə görə sevilir və geniş yayılıb:

# Hər bir mövzuya uyğun ayə və hədislər sıralanır.
# Əsərdə yalnız səhih (etibarlı) hədislərə yer verilir (əsasən Buxari və Müslümdən).
# Aydın, praktik və mənəvi yönü güclü olan bir əsərdir.

Əsərin qələmə alınmasında müəllifin məqsədi, müsəlmanlara gündəlik həyatlarında rəhbərlik edəcək əxlaqi və dini prinsipləri öyrətmək və onların dini həyatını gücləndirməkdir.

Bu əsər mədrəsələrdə, universitetlərdə və İslam kurslarında dərs kitabı kimi istifadə olunur. Dünya miqyasında müxtəlif dillərə tərcümə edilmişdir, o cümlədən Azərbaycan dilinə də. Əsər İslam əxlaqı və davranışlarına dair əsas mənbələrdən biri sayılır.

## Nəşr
Əsər ilk dəfə 1885-ci ilədə Məkkədə nəşr olunmuşdur. Əsər sonralar müxtəlif tarixlərdə, dəfələrlə Beyrutda, Qahirədə, Dəməşqdə, İstanbulda nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
Aryan qardaşlığı

**Aryan qardaşlığı** (; qısaca **AB** kimi də tanınır) — ABŞ-də həbsxanaların içərisində və həbsxanalardan kənarda təxminən 15.000 üzvə malik olan həbsxana cinayət dəstəsidir. 2006-cı ilin mart ayında Aryan qardaşlığının dörd lideri qətl, narkotik alveri və qanqsterlik də daxil olmaqla bir çox ittihamlarla mühakimə olunmuşdurlar. FTB-nin vermiş olduğu məlumatlara əsasən, dəstə həbsxanalarda olan şəxslərin 1%-dən daha azını təşkil etməsinə baxmayaraq, federal həbsxana sistemindəki qətllərin 26%-nə görə məsuliyyət daşıyır.

## Tarixi

1960-cı illərə qədər ABŞ-dəki həbsxanaların böyük əksəriyyətində irqi ayrı-seçkilik hökm sürürdü. Həbsxanalarda mövcud olan irqi ayrı-seçkiliyin başa çatması ilə məhbuslar irqlərinə görə təşkilatlanmağa başlamışdılar. Aryan qardaşlığının 1964-cü ildə San Kventin Dövlət Həbsxanasında digər irqlərin zorakılığına qarşı reaksiya olaraq yaradıldığı güman edilir. Qardaşlıq özündən əvvəl mövcud olmuş bir təşkilat olan Bluebird Gang adlı təşkilatdan ilhamlanaraq yaradılmış və ya onun varisi ola bilər. 1970-ci illərin əvvəllərində Aryan qardaşlığı Meksika mafiyası ilə sıx əlaqələr yaradaraq narkotik ticarəti başda olmaqla bir çox digər sahələrdə də iqtisadi əməkdaşlıq etmişdir. 

1980-ci ildə dəstə biri federal həbsxana sisteminin içərisində, digəri isə dövlət həbsxana sistemindən kənarda olmaqla iki ayrı qrupa bölünmüşdür. 1982-ci ildə anonim bir mənbə, Aryan qardaşlığının Kaliforniya Dövlət Həbsxanasında baş vermiş olan iki böyük qətl hadisəsində iştirak etdiyi barədə məlumat vermişdir. FTB 1989-cu il ərzində dəstənin fəaliyyətini ciddi şəkildə izləmiş, lakin heç bir ittiham aktı irəli sürülməmişdir.

23 iyun 2005-ci ildə həyata keçirilmiş olan iyirmi aylıq təhqiqatlardan sonra federallar Ohayo ştatının şimal-qərbində Aryan qardaşlığının nəzarəti altında fəaliyyət göstərən cinayətkar təşkilat olan "Qan Orden"nə () məxsus olan altı evə basqın təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* FBI File on the Aryan Brotherhood
* "Allegations against Aryan Brotherhood" – BBC News
*  ''People v. Price'' (1991) 1 C4th 324
Qusay ibn Kilab

**Qusay (Zeyd) ibn Kilab ibn Mürrə ibn Kəab ibn Lüey ibn Fihr (Qureyş) ibn Qalib** (; ) — Məhəmməd peyğəmbərin ata tərəfdən 4-cü babası, Məhəmməd peyğəmbərin nəslində siyasi şöhrətə çatmış ilk şəxs. O, Darunnədvəni inşa etdirmişdir.

## Bioqrafiyası
Əsl adı Zeyddir. Zeyd qəbiləsindən uzaqda böyüdüyü üçün "uzaqlaşmaq" mənasındaki "qasv" kökündən əmələ gəlmiş "Qusay" ləqəbi ilə adlanmışdır. Anası ilə birlikdə bir müddət Təbükdə yaşadıqdan sonra Məkkəyə qayıtmışdır. Qısa müddətdə özünə hörmət qazanmışdır. Məkkəyə gəlmiş bir taricin varisi olmadığı üçün ona çoxlu var-dövlət qoyması, onun vəziyyətini daha da yaxşılaşdırmışdır. Məkkə və ətrafındakı ərazilərin mülkədarı olan Huzə qəbiləsinin başçısı Huleylin qızı Hubbə ilə evlənmiş, bu evlilikdən onun dörd oğlu (Əbdümənaf, Əbdüddar, Əbdüluzza, Əbdüqusay) və bir qızı (Hind) dünyaya gəlmişdir. Qayınatası öldükdən sonra Məkkənin idarəsi əlinə alan Qusay, Cürhüm qəbiləsinin basdırdığı Qara daşı yerinə qoymuş, Kəbəni təmir etdirmişdir. Məkkədəki hakimiyyətini gücləndirən Qusay, təxminən 440-cı ildə Darunnədvəni inşa etdirmişdir. Həclə bağlı vəzifələri Huzə və Kinanə qəbilələri arasında bölüşdürmüş, yeni su quyuları qazdırmış və Məkkə gələn hacılar üçün dəridən su hovuzları düzəltdirmişdir. Hacılara göstərdiyi xidmətlərə görə  Qureyşdən illik vergi də almışdır. Ölümündən əvvəl Kəbənin xidmətini və eləcə də siqayə, rifadə, livə vəzifələrini oğlu Əbdüddara həvalə etmişdir. Kəbənin açarını da oğlu Əbdüddara verən Qusay, təqribən 480-ci ildə ölmüş və əl-Hacuna dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
Dəri top

**Dəri top** — uşaq və yeniyetmələr arasında SSRİ-də, sonra isə Rusiya Federasiyasında keçirilmiş futbol turniri.

SSRİ-də futbolun populyarlaşması və istedadlı futbolçuların kəşf edilməsi məqsədilə kerilirdi. Azərbaycan klublarından Gəncənin Kəpəz (1971), Şirvanın "Xəzər" (1978) və "Şirvan" (1985), Qubanın "Şahdağ" (1979) və Bakının "Xəzər" (1987) komandaları turnirin qalibi olublar.

## Tarixi
Belə bir kütləvi yarışın keçirilməsi təşəbbüsü ilk dəfə sovet qapıçısı Lev Yaşin tərəfindən irəli sürülüb. Onun ideyası Komsomol Mərkəzi Komitəsində bəyənilir və komitə üzvləri tərəfindən dəstəklənir. 1964-cü ildə ilk dəfə olaraq yarışa start verilir. İlk turnirdə 170 minə yaxın komanda (Sovet İttifaqının hər yerindən demək olar ki, üç milyon gənc futbolçu) iştirak edir. 1965-ci il avqustun 16-dan 26-dək Moskvada keçirilən "Dəri top" final turnirində 20 komanda iştirak edir. İlk çempion Minskin "Çaika" komandası olur. Çayka oyunçularına qızıl medallar və yarışın əsas mükafatı olan gümüş raket təqdim olunur. İkinci yeri oyunçuları gümüş medallar və SSRİ Mərkəzi Televiziyasının mükafatı almış "Volna" (Luqansk) komandası tutur. Bürünc medalları və "Vojatiy" jurnalının kubokunu "Molniya" (Vladivostok) komandasının futbolçuları qazanırlar. Qaliblərə mükafat və medalları futbolçular, SSRİ-nin əməkdar idman ustaları Lev Yaşin, Valeri Voronin və Valentin İvanov təqdim ediblər.

İlk turnirdən sonra dəri top kuboku turniri müntəzəm xarakter alır və 1991-ci ilə kimi hər il keçirilir. SSRİ dağıldıqdan sonroa isə, Rusiyada turnirin fəaliyyəti davam edir. Hal hazırda Rusiyada bu turnir iki formatda keçirilir:

* Dəri top — Gənc Futbolçular Liqası: idman məktəbləri və klublar üçün.
* "Dəri top — Məktəb Futbol Liqası": mini-futbol və futzal daxil olmaqla məktəb komandaları üçün.

## Turnirin formatı
Turnir bir neçə mərhələdən ibarət olur. Əvvəlcə ittifaq üzrə bütün respublikalarda olan rayonlardakı məktəblərin komandaları bir biriləriylə yarışaraq rayon çempionunu müəyyən edirdilər. Növbəti mərhələdə isə, rayon çempionları öz aralarında yarışaraq əyalət və daha sonra isə respublika çempionunu müəyyənləşdirirdilər. Respublika çempionu olmuş komanda isə, turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanırdı. Burda isə, on altı komanda dörd alt qrupa bölünürdü. Öz qruplarında birinci yeri tutan komandalar yarımfinala yüksəlir. Yarımfinalda qalib gəlmiş komandalar isə, final oyununa çıxıb qalibi müəyyən edirdilər.

## Turnirin qaydaları
* Matçın müddəti 50 dəqiqədir (on dəqiqəlik fasilə ilə 25 dəqiqəlik iki hissə).
* Oyunçular matç zamanı istənilən sayda dəyişdirilə bilər. Top oyundan kənar olduqda əvəzetmə edilir.
* Hər komandanın öz forması olmalıdır. Ayaqqabı — idman ayaqqabısı.
* Oyunçuların həkim icazəsi olmadan yarışmasına icazə verilmir.
* Hər oyun zamanı protokol aparılır, orada komandaların düzülüşü və matçın nəticəsi qeyd olunur.
* Uşaq idman məktəblərinin və klublarının komandalarında oynayan və ya rəsmi rayon və ya rayon (şəhər) yarışlarında iştirak edən uşaqların "Dəri top" klubunun mükafatı uğrunda oyunlarda iştirakına icazə verilmir.

## Turnirin qalibləri

## İstinadlar
Antaresia perthensis

**Antaresia perthensis** (*Cırtdan piton*) — **Qarışqa yuvası pitonu** kimi də tanınan, Qərbi Avstraliyada rast gəlinən bir ilan növü.

## Təsvir

Yetkinlər təxminən 50 sm (19,5 düym) uzunluğa çatır və təxminən 210 qram çəkiyə sahibdirlər. Yenidoğulmuşlar təxminən 8 düym (20 sm) uzunluğunda və təxminən 4 qram çəkisindədir. Bir ildən sonra onlar orta hesabla təxminən 25 qram çəkiyə çatırlar. Bu, onları həm Children pitonundan, A. childreni, həm də ləkəli pitondan, A. maculosa daha kiçik edir. A. perthensis adətən bu digər növlərdən daha qırmızı bir əsas rəngə malikdir və onların ləkələri solur və ya yetkinləşdikcə daha az fərqlənir. Əksinə, əsas rəng childreni və maculosa-da daha açıqdır, lakin onların ləkələri bütün həyatları boyu daha yaxşı müəyyən edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Luidor

**Luidor** — fransız qızıl sikkəsi 6–7 qramlıq xalis qızıldan olub.

## Tarixi
1640-cı ildə XIII Lüdovikin dövründə kəsilmiş və onun adı ilə adlandırılmışdır. 1795-ci ildə Luidor kəsilməsi dayandırılmışdır.

## Həmçinin bax

*Sikkə

## İstinadlar
Fikrət Qəlimov

**Fikrət Qərifoviç Qəlimov** () — sovet tatar stomatoloqu, səhiyyə təşkilatçısı, SSRİ-nin səhiyyə əlaçısı (1974), Tatarıstan Respublikasının Əməkdar həkimi (1994), Tatarıstan Respublikasının Fəxri səhiyyə veteranı (2014).

## Həyatı
Fikrət Qəlimov 22 dekabr 1936-cı ildə Tatarıstan MSSR-in Bua rayonunun Aqkül kəndində anadan olub. 1954-cü ildə Bua şəhərindəki M. Vahitov adına orta məktəbi bitirdikdən sonra Kazan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olub və oradan 1959-cu ildə məzun olub.

O, 1959–1966-cı illərdə stomatoloq həkim kimi, sonra isə 1966–1997-ci illərdə Kuybışev (indiki — Spassk) Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsində çalışıb. Onun rəhbərliyi dövründə Spassk rayonunda poliklinika, əsas və təsərrüfat binaları, doğum və yoluxucu xəstəliklər şöbəsi daxil olmaqla yeni xəstəxana kompleksi, həmçinin beş xəstəxana tikilib.

Fikrət Qəlimov 1988-ci ildə Moskvada keçirilən Ümumittifaq Həkimlər Qurultayının, 1981-ci ildə Daşkənddə keçirilmiş Ümumittifaq Stomatoloqlar Qurultayının və 1996-cı ildə Moskvada keçirilmiş Ümum-Rusiya Stomatoloqlar Qurultayının nümayəndəsi olub. 1975–1995-ci illər ərzində dəfələrlə Spassk Rayon Sovetinə və Bolqar Şəhər Sovetinə deputat seçilib.

O, 2010 və 2017-ci illərdə nəşr edilmiş "Bolqar şəhəri və Spassk rayonu Ensiklopediyası" layihəsinin, o cümlədən 2020-ci ildə nəşr olunmuş "Spassk Mərkəzi Rayon Xəstəxanası — 190 il" adlı kitabın müəllifidir.

1970-ci ildə "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı, 1976-cı ildə isə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilib.

2014-cü ildə Tatarıstanın "İlin həkimi — Ak çəçəklər" respublika müsabiqəsində "Tatarıstan Respublikasının səhiyyə əfsanəsi" nominasiyasının laureatı, həmçinin Spassk qəzasında nəşr olunan "Krestyanin" qəzetinin ilk redaktoru A. N. Burumovun adını daşıyan jurnalistika mükafatının laureatı olub. Fikrət Qəlimov "Tatarıstan Respublikasının Əməkdar həkimi" (1994) və "Tatarıstan Respublikasının Fəxri səhiyyə veteranı" (2014) fəxri adlarına layiq görülüb.

## Mükafatları
*  "Şərəf nişanı" ordeni (1976)
*  "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı (1970)
* Tatarıstan Respublikasının Əməkdar həkimi (1994)
* Tatarıstan Respublikasının Fəxri səhiyyə veteranı (2014)

## İstinadlar
Zöhrəçiçəyikimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Psarocolius guatimozinus

**Psarocolius guatimozinus** — "Icteridae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Bu növ Kolumbiya və Panamada yayılmışdır. Təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli düzənlik meşələridir.

## Təsvir

Erkək qara oropendola təxminən 46 sm uzunluğa, dişi isə təxminən 39,5 sm uzunluğa çatır. Cinslər görünüş baxımından oxşardır və əsasən qara rəngdədir, bel, quyruqüstü, qanad örtüklərinin bir hissəsi və kloaka ətrafı tünd qəhvəyi rəngdədir. Yanında mavi rəngli çılpaq bir ləkə var, ən aşağı hissəsində çəhrayı kənarlıdır və qara dimdiyinin ucu narıncı rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Simalia tracyae

**Simalia tracyae** — Yalnız İndoneziyanın Halmahera adasında tapılan piton növü.

## Taksonomiya və etimologiya
Yaxın zamana qədər Morelia tracyae, Morelia amesthistina növünün bir hissəsi hesab olunurdu. Əvvəllər, elmi ictimaiyyət bu növün, görünüşdəki böyük müxtəlifliyə və geniş yaşayış yeri diapazonuna baxmayaraq, sadəcə "qeyri-adi yayılma qabiliyyətinə" sahib olduğuna inanırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Antaresia childreni

**Antaresia childreni** — Pythonidae ailəsinə aid zəhərsiz bir ilan növü. 

## Yaşayış yeri
*Antaresia childreni* meşə, savanna, kolluq, səhra, otlaq və şirin su bataqlıqları daxil olmaqla müxtəlif təbii yaşayış yerlərində tapılır. Alice Springs-də kosmopolit gənə Amblyomma limbatum bir Çildren pitonundan toplanmışdır.

## İstinadlar
Yekaterina Laskaridu

**Yekaterina Laskaridu** (; ) — Yunanıstanda uşaq bağçası sisteminin qurucusu, qız məktəblərində fiziki məşqləri tətbiq edən yunan feminist və pedaqoqu.
## Həyatı
Qızlıq soyadı Xristomannos olan Laskaridu, 1842-ci ildə Vyanada, Şərqi Makedoniyanın Meleniko şəhərindən (indiki Bolqarıstanda) olan A. Xristomannos və Mariya Kazazinin ailəsində dünyaya göz açıb. 1842-1855-ci illərdə Vyana Müəllimlər Akademiyasında çalışmışdır. 1858-ci ildə Bursalı varlı tacir Laskaris Laskaridis ilə evlənib. Ömürlərinin çox hissəsini Afinada yaşamış cütlük, burada 1864-cü ildə Laskaridu Yunan Qızlar Məktəbini (*Greek Girls' School*) qurdular. 1865-1867-ci illərdə Laskaridu, Con və Meri Hill Memorial Məktəbində (*Hill Memorial School*) müəllim kimi çalışmış, daha sonra isə məktəbin direktoru olmuşdur. O, 1867-ci ildə o, Kalliopi Kexadzi ilə birlikdə Yunan Qızlar Məktəbini (*Hellenic Girls' School*) qurdu və 1887-ci ilə qədər (təqaüdə çıxana qədər) burada çalışdı. 1878-1879-cu illərdə Laskaridu Almaniyada baronessa Berta von Marenholtz-Bülovin ilə birlikdə təhsil alıb. Burada Yunanıstan təhsilinə tətbiq etdiyi, məktəbəqədər təhsil və məktəbəqədər müəllimlərin hazırlanması metodu olan *Froebel metodunu* öyrəndi. Laskaridu Yunan Qadınlar Birliyinin təhsil şöbəsinin prezidenti olub və məktəblərdə ilk gimnastika dərslərinin tətbiqi üçün Gimnastika Assosiasiyası ilə birlikdə çalışıb.

1897-ci il Yunanıstan-Türkiyə müharibəsinin qızğın vaxtında Laskaridu Afina və Pirey bələdiyyə teatrlarında yoxsullar üçün təlim seminarları təşkil etmişdi. Sonralar hər iki yerdə kasıblar üçün uşaq bağçaları və gimnaziyalar açdı. 1906-cı ildə müəllim hazırlamaq üçün axşam məktəbləri açıldı. Nəhayət, 1912-ci ildə Laskaridu məktəbə qədər təhsil müəllimlərinin hazırlanması üçün Milli Uşaq bağçasını və Afina Ali Qızlar Məktəbini qurdu.

Laskaridunun 1876-cı ildə anadan olmuş və məşhur rəssam Sofiya Laskaridu, və 1882-ci ildə anadan olmuş Eyrini Laskaridu adlı qızları vardı. Eyrini Kallifeedə Korlar evini qurdu və Yunanıstanda Brayl üsulunu tətbiq etdi.

Gördüyü işlərə görə Laskaridu Xilaskar Ordeninin Gümüş Xaçı ilə təltif edilib.

Laskaridu 1916-cı ildə Afinada avtomobil qəzasında vəfat edib.
## İstinadlar
Alessandro

**Alessandro** — ad.

* Alessandro Volta
* Alessandro Borikko
* Alessandro Florenzi
* Alessandro Safina
* Alessandro Allori
* Alessandro Abate
* Alessandro Bottoni
Atsumi Tanezaki

– Yaponiya seyyusu. "Spy × Family" animesindən Anya Forgeri və "" animesindən Frireni səsləndirməsinə görə tanınır.

## Həyatı və karyerası
Atsumi Tanezaki Oita prefekturasında doğumuşdur. O, Tokioya getmiş, liseyi bitirdikdən sonra səs aktrisası olmaq üçün məktəbə daxil olmuşdur. Tanezaki bir müsahibəsində karyerası üçün "Sailor Moon" animesindən təsirləndiyini bildirmişdir. O, xüsusilə, animenin 45-ci seriyasından təsirlənmiş və səs aktrisası olmağa qərar vermişdir. O, sevimli seyyularının Miyuki Savaşiro və Mayumi Tanaka olduğunu demişdir.

Atsumi Tanezaki səs aktrisası kimi debütünü 2012-ci ildə "My Little Monster" animesində Asako Natsume personajı ilə gerçəkləşdirmişdir. Tanezaki 2020-ci ildə "Ən yaxşı ikinci plan qadın roluna görə" Seyyu Mükafatının qalibi olmuşdur. 2023-cü ildə həm "Ən yaxşı əsas rola görə", həm də "Ən yaxşı ikinci plan aktyoruna görə" Seyyu Mükafatını qazanmışdır.

2023-cü ildə seyyu Yu Miyazaki ilə evləndiyi açıqlanmışdır.

## Animeoqrafiya
Atsumi Tanezaki "Terror in Resonance" (2014) animesindən Lisa Mişima, "Death Parade" animesindən Mayu Arita, "Seraph of the End" (2015) animesindən Sayuri Hanayori, "Mob Psycho 100" (2016) animesindən Tome Kurata, "Land of the Lustrous" (2017) animesindən Neptuniti, "The Ancient Magus' Bride" (2017) animesindən Çisa Hatori, "Rascal Does Not Dream" (2018) animesindən Rio Futaba, "Beastars" animesindən Yuno, "Demon Slayer" (2021) animesinin ikinci mövsümündən Hinatsuru, "" (2021) animesindən Vivi, "My Dress-Up Darling" animesindən Sacuna İnui, "Spy × Family" (2022) animesindən Anya Forger, "Frieren" (2023) animesindən Friren, "The Apothecary Diaries" (2023) animesindən Qyokuyo, "The Dangers in My Heart" (2023) animesindən Serina Yoşida, "Too Many Losing Heroines!" animesindən Koto Tsukinokini səsləndirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi agentlik profili
Corcina Rodriges

**Corcina Rodriges** () — argentinalı və ispaniyalı model, sosial media şəxsiyyəti və iş qadını. Portuqaliyalı futbolçu Kriştiano Ronaldo ilə münasibətindən sonra media orqanlarının diqqət mərkəzinə düşüb, "Instagram" və digər sosial platformalarda milyonlarla izləyici auditoriyası qazanıb. Modellik karyerasındakı nailiyyətləri ilə kifayətlənməyən Corcina lüks moda evləri ilə əməkdaşlıq quraraq, özünün geyim markasını yaradıb. 2022-ci ildə "*I Am Georgina*" adlı "Netflix" sənədli serialının həm baş rol ifaçısı, həm də prodüseri olub.

## Həyatı
Corcina Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə doğulub. O, böyük bacısı ilə birgə ata tərəfindən olan qohumlarının mənzilində yaşayıb. O, körpə ikən anası İspaniyaya dönmək qərarına gəlir və ailəsi *Huesca* əyalətinin şimal şəhəri *Jaca*-ya köçür.

Dörd yaşından klassik balet dərslərinə başlayan Corcina rəqqasəliyə həvəs göstərib. On səkkiz yaşında Madridə köçərək gündüzlər mağazada satıcı, həftə sonları isə barda işləyib. Bir müddət sonra "Gucci"nin butikində çalışmağa başlayıb. 

## Fəaliyyəti
Corcina modellik və sosial media sahəsində uğurlu karyera qurub, "Gucci", "Prada" və "Chanel" kimi nüfuzlu moda evlərinin reklam kampaniyalarında iştirak edib. 2024-cü ilin mart ayında Paris Moda Həftəsində "Vetements"in 2024–2025-ci il payız-qış kolleksiyasının nümayişində iştirak edən Corcina, Ronaldonun "Mançester Yunayted", "Real Madrid" və "Yuventus" klublarının formasına bənzər, yeddi nömrəli qırmızı don geyinərək podiumda addımlayıb.

## Şəxsi həyatı
O, portuqaliyalı futbolçu Kriştiano Ronaldo ilə 2016-cı ildə Madridin məşhur ticarət mərkəzində tanış olub. O vaxt Corcina burada satıcı işləyirdi.

İkili arasındakı münasibət qısa zamanda sevgiyə çevrilib və 2017-ci ilin noyabrında ilk övladları doğulub. 2021-ci ilin payızında cütlük ikinci dəfə valideyn olacaqlarını elan edib. 2022-ci ilin aprelində əkiz körpələri - bir qız, bir oğlan doğulsa da, oğlan övladı vəfat edib. Ronaldo və Corcina sosial şəbəkədə paylaşdıqları yazıda "Dərin kədər hissi ilə oğlumuzun vəfat etdiyini bildiririk. Bu, valideynlərin yaşaya biləcəyi ən böyük ağrıdır" deyə qeyd ediblər. 

Ronaldonun 2010-cu ilin iyununda dünyaya gələn bir oğlu və 2017-ci ilin iyununda doğulan əkiz övladları da var. Corcina bütün bu uşaqları öz balası kimi qəbul edərək, onlara analıq qayğısı göstərir. Corcina ilə Ronaldo evli deyil.

## İstinadlar
Mariya (Macarıstan kraliçası)

**Mariya** (, , ; ) — XIV əsrdə Macarıstan taxtında oturmuş nadir qadın hökmdarlardan biri.  Macarıstan və Xorvatiyanın hökmdar kraliçası, Macarıstan, Xorvatiya və Polşa kralı I Lüdovik və Bosniyalı Yelizavetanın qızı; Macarıstan taxtında Anju-Siciliya sülaləsinin son nümayəndəsi.

## Bioqrafiyası
Anjuyalı Mariya 1371-ci ildə anadan olmuşdur. Atası I Layoş (Lajos I), Macarıstan və Polşada güclü kral olmuşdu. Onun vəfatından sonra taxt boş qalanda, varis kimi qızının hakimiyyəti qəbul edildi. Mariya 1382-ci ildə, cəmi 11 yaşında olarkən Macarıstan kraliçası elan edildi. Bu qərarda onun anası Yelizavetanın təsiri böyük rol oynamışdır. Mariyanın hakimiyyəti dövründə ölkədəki zadəganlar arasında parçalanma və xarici qüvvələrin təzyiqləri güclü idi. Onun gənc olması və təcrübəsizliyi səbəbilə bir çox siyasi qərarlar anası Yelizaveta tərəfindən idarə edilirdi. Yelizaveta faktiki olaraq regent (qanuni qəyyum) kimi fəaliyyət göstərirdi. 1385-ci ildə Bosniya kralı Tvrtko və digər rəqiblər Mariyanın hakimiyyətinə qarşı çıxdılar. Nəticədə, qısa müddətə onun taxtdan uzaqlaşdırılması, hətta girov götürülməsi də baş verdi. Mariya 1385-ci ildə Lüksemburqlular sülaləsindən olan II Siqizmund (sonradan Müqəddəs Roma imperatoru olmuşdur) ilə nişanlandı və 1387-ci ildə evlənmişdir. Bu evlilik, Macarıstanın siyasi dəstək əldə etməsi baxımından vacib addım idi. II Siqizmund sonradan taxtda əsas söz sahibi oldu, Mariya isə formal hökmdar statusunda qaldı. Mariya 1395-ci ildə, hamilə ikən, 24 yaşında vəfat etmişdir. Onun ölümündən sonra II Siqizmund təkbaşına hökmranlıq etməyə başladı.

## Əcdadlar

Kraliça Mariyanın Arpad sülaləsindən olan əcdadları.

## İstinadlar
Mərkəzi park

**Mərkəzi park** – bu mənalara gələ bilər:
:**Amerika Birləşmiş Ştatları**
:* *Mərkəzi park* və ya Sentral park — Nyu-York şəhərində park.
:**Azərbaycan Respublikası**
:* Mərkəzi Park — Bakı şəhərində park.
Əmrə Kutalmış Atəşli

**Əmrə Kutalmış Atəşli** (; ) — türk taekvondoçusu. +80 və +87 kilo çəki dərəcələrində yarışan Əmrə Atəşli İstanbul Böyükşəhər Bələdiyəspor və milli komanda adından yarışlarda iştirak edir. O, 2022-ci il taekvondo üzrə Avropa çempionatında qızıl medal qazanıb.
## Karyerası
Tunisin Hammamet şəhərində keçirilən 2018-ci il Dünya Taekvondo Gənclər Çempionatında 78 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan Əmrə Kutalmış Atəşli finalda Tayvanlı Menq-En Lini 9-8 hesabı ilə məğlub edərək qızıl medal qazanıb.

O, 2022-ci ildə İngiltərənin Mançester şəhərində keçirilən taekvondo üzrə Avropa çempionatında finalda ispan İvan Qarsiya Martinezi məğlub edərək qızıl medal qazanıb. İlk raunddan heç-heçə keçərək, 1/4 finalda sloveniyalı İvan Konrad Traykoviçi 16-5 hesabı ilə məğlub edib. Yarımfinalda isə azərbaycanlı Radik İsayevi 8-7 hesabı ilə məğlub edərək finala yüksəlib. Əmrə Kutalmış 2022-ci ildə Romada keçirilən Taekvondo Qran Prisində qızıl medal qazanıb. O, ilk mərhələdə Cənubi Koreyalı Seonqi Lini, ikinci mərhələdə ispaniyalı İvan Qarsiya Martinez, 1/4 finalda braziliyalı Migel Martins Soares, yarımfinalda İngiltərə təmsilçisi Kaden Kanninqhem, finalda isə Fil Dişi Sahilindən Olimpiya çempionu Çeyk Sallah Sisse qalib gələrək qızıl medal qazanıb. Konyadakı Səlcuq Universiteti "19 May idman salonu"nda keçirilən 5-ci İslam Həmrəyliyi Oyunlarında kişilər arasında +87 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanıb.

Azərbaycanın paytaxtı Bakıda keçirilən 2023-cü ildə taekvondo üzrə dünya çempionatında kişilər arasında +87 kq çəki dərəcəsində ilk raunddan heç-heçə keçən Əmrə Kutalmış ikinci mərhələdə polşalı Mikolay Şaferski, üçüncü mərhələdə qazaxıstanlı Ruslan Japarov, dörddəbir finalda isə Azərbaycan təmsilçisi Həmidreza Sadrini məğlub edib. O, yarımfinalda meksikalı Karlos Sensoresə uduzaraq bürünc medal qazanıb.  O, Polşanın paytaxtı Krakov şəhərindəki "Krynica-Zdroj Arena"da keçirilən III Avropa Oyunlarında kişilər arasında +87 kq çəki dərəcəsində moldovalı rəqibinə qalib gəlsə də, Böyük Britaniyadan olan rəqibinə məğlub olaraq 1/4 finala yüksəlib. Rəqibinin finala yüksəlməsindən sonra, Əmrə Kutalmış Norveç və İspaniya idmançılarını məğlub edərək bürünc medala sahib olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Emre Kutalmis Atesli 2024-cü il Yay Olimpiya Oyunlarında
Lil Shine

**Lil Shine** (tam adı: *Casper Vilyam Conson*; ) — ABŞ repçisi. O, *pluggnB* janrında öz dəst-xəttini yaratmağı bacarmışdır. Yaradıcılıq yolunda iki albom xüsusi yer tutur - 2022-ci ildə dinləyicilərə təqdim etdiyi "*[[Losing Myself]]*" və 2025-ci ildə yayımladığı "*[[Shine Forever]]*".

## Həyatı
Casper Vilyam Conson 2005-ci il fevralın 18-də Minnesota ştatının Minneapolis şəhərində doğulub.

## Fəaliyyəti
On iki yaşlarında, 2017-ci ildə musiqi yaratmağa başlayır. 2019-cu ildə "*Stop!*" və "*Relax!*" mahnılarını dinləyicilərə təqdim edərək diqqətləri üzərinə çəkir. 2020-ci ildə "Reptilian Club Boyz" rep qrupuna qoşulsa da, kollektiv 2021-ci ildə dağılır. 2023-cü ildə amerikalı repçi Summrs ilə əməkdaşlıq quraraq "*Hop Out*" sinqlını ərsəyə gətirir.

2024-cü ilin dekabr ayında Lil Shine və digər iki nəfər federal səviyyədə ittihamlarla qarşılaşır. Onlar 2022-ci ilin dekabrından 2023-cü ilin avqustuna qədər Narkotiklərə Nəzarət İdarəsinin həkim və mütəxəssislər sistemini sındıraraq, həkimlərin məlumatlarını ələ keçirməkdə, prometazin və kodein preparatlarını qanunsuz əldə edib satmaqda şübhəli bilinirdilər. İttiham aktına əsasən, onlar dələduzluğa görə 11 epizod üzrə, şəxsiyyət məlumatlarının oğurlanmasına görə isə 4 epizod üzrə məsuliyyətə cəlb edildilər. Lil Shine irəli sürülən ittihamları qəbul etməyib.

2025-ci il yanvarın 1-də ikinci studiya albomu - "*Shine Forever*" işıq üzü görüb. Maraqlıdır ki, əvvəlcə albomun faylları olan noutbuku itirməsinə baxmayaraq, işini tamamlamağı bacarıb.

## Üslubu
Mahnılarında *pluggnB*, *rage* və trep janrlarının elementlərini birləşdirir. Narkotik maddələrə aludəçilik və şəxsi münasibətlər onun əsas mövzularını təşkil edir.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları

### Minialbomlar

### Sinqllar

## İstinadlar
Xaviersobased

**Xaviersobased** (əsl adı: *Xavier Lopez*; ) — ABŞ repçisi. O, özünəməxsus rep ifası və prodakşn işləri ilə diqqət çəkir. "*Patchmade*" mahnısı ona geniş dinləyici auditoriyası qazandırıb. Onun yaradıcılığında trep, *plugg*, *jerk* və *hyperpop* kimi müxtəlif janrlarda yazılmış mahnılar xüsusi yer tutur.

## Həyatı
Lopez 2003-cü ilin oktyabr ayının 23-də Nyu-Yorkun Yuxarı Vest-Sayd məhəlləsində dominikan əsilli ailədə doğulub. Anası 1980-ci illərdən dicey işləyib. Onun yaradıcılığına Chief Keef, Hi-C, Lil B və Duwap Kaine kimi sənətçilər təsir göstərib.

O, anderqraund hip-hop kollektivləri olan 1c34 və Novagang ilə sıx əlaqədədir.

## Fəaliyyəti
Lopez ilk mahnısını Xaviersobased təxəllüsü ilə 2016-cı ilin 8 iyununda dinləyicilərin ixtiyarına verir. 2024-cü ilin 11 yanvarında Surf Gang qrupunun prodüseri Evilgiane və həmkarı Nettspend ilə "*40*" adlı sinqlı işıq üzü görür.  Ertəsi gün məşhur "On The Radar" radio verilişində qonaq qismində iştirak edən repçi, DJ Ess-in instrumental versiyası üzərində fristayl ifa edir. Bu fristayl daha sonra "*Keep It Goin Xav*" adlı layihəsində "*Special*" başlığı altında yer alır. Yanvarın 16-da DJ Rennessy-nin təqdimatında "*Keep It Goin Xav*" adlı 15 mahnıdan ibarət eksklüziv layihəsini "SoundCloud" platformasında yayımlayır. Layihədə Nettspend, Yhapojj, Jtxpo və Kuru kimi rep ifaçıları iştirak edir. Daha sonra bu musiqi toplusu digər rəqəmsal platformalarda da dinləyicilərin ixtiyarına verilir.

Lopez 2024-cü ilin 5 iyununda ikinci miksteypini "*2*" adı altında işıq üzünə çıxarıb. Albom tamamlanmamış vəziyyətdə olsa da, bir həftə əvvəl bütünlüklə internetə sızdırıldığından dərhal yayımlanmalı olub. "Pitchfork" nəşri üçün yazan Kieran Press-Reynolds qeyd edib ki, Lopezin həmkarları daha geniş dinləyici kütləsi qazanmaq üçün öz üslublarını dəyişdikləri halda, onun heç nəyə məhəl qoymadan öz yolu ilə getməsi təqdirəlayiqdir.

2025-ci il fevralın 25-də Xaviersobased-in Nettspend-in "*Invert*" konsert turuna qoşulacağı açıqlanıb.

2025-ci il martın 18-də Nettspend və Xaviersobased-in birgə ifasında "*Impact*" mahnısı bütün rəqəmsal musiqi platformalarında yayımlanıb. Bu əməkdaşlıq ilk dəfə 2025-ci il fevralın 28-də Nettspend-in Lopez ilə birlikdə keçirdiyi "Instagram" canlı yayımında təqdim edilib.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları

### Canlı albomlar

### Miksteyplər

### Kollaborativ miksteyplər

### Minialbomlar

### Kollaborativ minialbomlar

## İstinadlar
Anar Eminov

**Anar Eminov** () — azərbaycanlı iqtisadçı, pedaqoq. İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, dosent. Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektorudur.

## Həyatı və fəaliyyəti
Anar Nazim oğlu Eminov 1992–1999-cu illərdə Sumqayıt şəhər Texniki və Təbiət Elmləri Liseyində təhsil almışdır. 

1999–2003-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Beynəlxalq ticarət" ixtisası üzrə bakalavr təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur.

Təhsilini Türkiyədə davam etdirərək, 2003–2004-cü illərdə Egey Universitetində, 2004–2006-cı illərdə isə Dokuz Eylül Universitetində magistratura səviyyəsində beynəlxalq biznesin idarə edilməsi ixtisasına yiyələnmişdir.

2006–2010-cu illərdə Qərb Universitetində "Hüquqşünaslıq" ixtisası üzrə təhsil almış, 2006–2007-ci illərdə isə Beynəlxalq Ticarət İnstitutunun "Elektron ticarət" ixtisasını distant formada tamamlamışdır.

2018-ci ildə Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin prorektoru təyin olunmuşdur. 2023-cü ildə əvvəlcə Azərbaycan Texniki Universitetinin Tədqiqat və inkişaf şöbəsinin müdiri, daha sonra isə Yüksək Təhsil İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

2025-ci ildə London Universitetində "Menecerin əsas idarəetmə alətləri" istiqaməti üzrə kursu bitirmişdir.

9 aprel 2025-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Anar Nazim oğlu Eminov Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

https://apa.az/incident/-92347

## Elmi fəaliyyəti
Anar Eminov 2012-ci ildə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini, 2016-cı ildə isə dosent elmi adını almışdır. O, sosial sahələrə yönəldilmiş investisiya layihələrinin effektivliyi mövzusunda tədqiqatlar aparır. 200-ə yaxın elmi məqalənin, 5 dərs vəsaitinin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Anar Eminov
Balaca Co

**Balaca Co** () — Cessika Hauznerin rejissorluğu ilə 2019-cu ildə ekranlara çıxan dram filmi.

## Təsvir
İri şirkətlərin birində baş seleksiyaçı işləyən Elis, təbiətin sirlərini açmaqda mahir mütəxəssisdir. Oğlunu tənha böyüdən bu qadın, laboratoriyada bitkilərin gen kodları ilə işləyir. Yaratdığı möcüzəvi qırmızı çiçək təkcə ecazkar görünüşü ilə deyil, qeyri-adi təsir gücü ilə adamı heyrətləndirir - xüsusi temperaturda bəslənən, qulluq edilən, bir də söz-söhbətə qulaq asan bu bitki, sahibinin ruhuna məlhəm olur. Elis qaydaları pozaraq, bu sirli çiçəklərdən birini yeniyetmə oğlu Coya pay aparır. Ana-bala sevincək ona "Balaca Co" deyə ad qoyur. Günlər ötdükcə çiçək böyüyür, amma Elisin ürəyinə damır ki, bu yaratdığı möcüzə heç də məsum deyil.

## Rollarda

## İstinadlar
Sevinc dolu

**Sevinc dolu** () — Mayk Linin rejissorluğu və ssenarisi ilə 2008-ci ildə ekranlara çıxan Böyük Britaniya komediya-dram filmi.

## Təsvir
Londonun ibtidai məktəblərindən birində müəllimlik edən otuz yaşlı Poppi Kross, elə bil doğulandan şən yaranıb - ətrafındakıları özünə məftun etməyin ustasıdır. İnsanlar onun yanında özlərini elə rahat hiss edirlər ki, sanki illərin tanışıdırlar. Qızın üzündən təbəssüm əskik olmur, hər kəslə dil tapır, adamın könlünü açır.

Otaq yoldaşı və həmkarı Zoi başda olmaqla bir çoxları onun bu cür təbiətinə heyran qalır, əvvəlcə soyuq yanaşanlar belə sonradan onun sehrinə düşür. Amma elələri də var ki, bu qızın daimi şənliyindən baş götürüb qaçır, deyirlər bəsdir də, bir az ciddi ol.

Sürücülük müəllimi Skott da belələrindəndir. Yazıq kişi ömrü boyu özünə qapanıb yaşayıb, indi də bu qızın zarafatlarından başı çatlayır. Maşın sürmək zarafat deyil axı, amma Poppi elə bil diskodan gəlib - gülür, danışır, oxuyur. Qız hələ bilmir ki, bu şən-şux xasiyyəti onu hara aparıb çıxaracaq, xüsusən də bu qaşqabaqlı Skottla münasibətlərində nələr yaşanacaq.

## Rollarda

## İstinadlar
Azərbaycan Birinci Liqası 2025/2026

**Azərbaycan Birinci Liqası 2025/2026 — [[Azərbaycan Peşəkar Futbol Liqası]]** tərəfindən təşkil olunan və Azərbaycanın ən yüksək 2-ci futbol liqası olan **[[Azərbaycan Birinci Liqası|Azərbaycan Birinci Liqasının]]** otuz dördüncü mövsümü.

Mövsüm öncəsində AFFA-nın Lisenziya Komissiyasının 8 may 2025-ci ildə keçirilmiş iclasında "Cəbrayıl", "Dinamo", "Hypers Quba", "Qaradağ Lökbatan", "Mingəçevir", MOİK, "Şahdağ Qusar", "Şəfa", "Şəmkir", "Şimal", "Zaqatala" klublarının Birinci Liqa yarışlarında iştirakı üçün lisenziya verilmiş, "Araz Saatlı" və "Füzuli" klubları isə lisenziya ala bilməmişdir.

Azərbaycan Birinci Liqasının 2025/2026 mövsümü 11 sentyabr 2025-ci il tarixində start götürüb.

## Komandalar
# Baku Sportinq FK
# Cəbrayıl FK
# Difai Ağsu
# Mingəçevir FK
# MOİK Bakı FK
# Səbail FK
# Şahdağ Qusar FK
# Şəfa FK
# Şimal FK
# Zaqatala PFK

## Turnir cədvəli



## Nəticələr
### 1-27 ci turun matçları

## Futbolçular üzrə göstəricilər
### Bombardirlər

Mənbə: https://liqa1.pfl.az/bombardirl%C9%99r

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Premyer Liqası 2025/2026
* Azərbaycan İkinci Liqası 2025/2026
* 2025/2026 Azərbaycan Kuboku

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Akvamarin (film)

**Akvamarin** () — 2006-cı ildə ekranlara çıxan yeniyetmələr üçün ABŞ filmi.

## Təsvir
Floridanın darıxdıcı sahil qəsəbəsində xilasedici Reymondun əndamlı qamətinə baxmaqdan bütün qızların gözləri yorulmur. Yeniyetmə dostlar Kler və Heyli onu kölgə kimi izləyib hər hərəkətini əzbərləyirlər, amma ürəklərini toplayıb bir kəlmə söz belə deyə bilmirlər. Yayın son günləri sayılır, birinin ailəsi Avstraliyaya köçəndən sonra dostların yolları ayrılacaq. Elə bu vaxt tufanın qəribə zarafatı ilə hovuza düşən dəcəl su pərisi onlara söz verir - Neptuna sevginin varlığını göstərməkdə yardım etsələr, bir arzularını gerçəyə çevirəcək. Məhəbbət ilahəsinə bənzər bircə Reymond var ki, o da qızların qəlbini çoxdan fəth edib.

## Rollarda

## İstinadlar
Beneath The Lilypad

***Beneath The Lilypad*** — ABŞ müğənnisi Aleksandra Saviorun üçüncü studiya albomu. 16 may 2025-ci ildə RCA Records tərəfindən buraxılacaq. Albom aprelin 9-da elan edilib.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Gore (Deftones albomu)

***Gore*** — ABŞ alternativ metal qrupu "Deftones"un səkkizinci studiya albomu. 8 aprel 2016-cı ildə "" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Afinalı Panagiya kilsəsi

**Afinalı Panagiya kilsəsi** () — Yunanıstanın Afina şəhərində Yunan Ortodoks bazilikası. Bu, Parfenon xarabalıqlarından təqribən b.e. VI əsrində uyğunlaşdırılmışdır. Afinanın franklar tərəfindən işğalı zamanı kilsə 1206-cı ildə Papa bullası ilə Katolik arxiepiskop kilsəsinə çevrilmişdir. 1458-ci ildə Afinanın son Florensiya hersoqu gedənə qədər latın liturgiyası altında qalmış, bundan sonra qısa müddətə Ortodoks etiqadına qayıtmışdır. 1460-cı ildə Afina şəhərinin Osmanlı tərəfindən fəth edilməsindən bir müddət sonra Parfenon məscidə çevrilmişdir.

## Tarixi
Parfenonda bütpərəst ibadətinin sona çatmasını dəqiq tarixləndirmək mümkün deyil. I Feodosinin (438) bütpərəst məbədlərini kilsələrə çevirməsi haqqında fərmanı və Yustinianın (529) klassik fəlsəfə məktəblərini bağlayan əmri bütpərəstliyin b.e. V əsrində dayandığı nəticəsinə gəlinə biləcək konteksti təşkil edir. Parfenonda çoxallahlı bir şəxs tərəfindən son ibadət aktı 375-ci ilə tarixlənir, son panafina oyunları isə 391-ci və ya 395-ci illərdə keçirilmişdir. Fridrix Vilhelm Deyxman kilsəyə çevrilmənin 578–582-ci illərdən əvvəl baş verdiyini göstərmişdir. Bunun səbəbi Parfenonun cənub tərəfində tarixləndirilə bilən numizmatik sübutlarla xristian məzarlarının olmasıdır. Tikili Roma dövrünün sonlarında dağıdıcı yanğına məruz qalmış və onun orijinal damı məhv olmuşdur. Daha sonra təmir edilən zaman yalnız naos yenidən damla örtülmüş, peripteral sütunlar isə açıq səma altında qalmışdır. Kilsəyə çevrilən struktur bu olmuşdur.

Çevrilmə naosun bazilikanın nefinə, opistodomun isə narteksə dəyişdirilməsi formasında baş vermişdir. Bu məkana qərbdən daxil olunurdu, burada portikin sütunlar arası boşluqları aşağı divarla bağlanaraq tək bir qapı yaradılmışdı. Opistodomda, naosun şimal və cənub divarlarında iki qapı yaradılmış, mövcud olanla birlikdə cəmi üç xarici giriş olmuşdur. Narteksdə həmçinin, ayrılmış bir vəftizxana düzəldilmişdi. Opistodomu naosdan ayıran divar daxili qapılar yaratmaq üçün deşilmişdi. Nef məbədin şərq pronaosundan divarla bağlanmış yarım dairəvi apsida ilə nəticələnirdi. Memarlıq dəyişikliklərinə əlavə olaraq, Parfenonda xristian dövründən qalma 232 qraffiti var. Bunlardan 60-ı tarixləndirilmişdir və bu, o dövrün xristian ibadəti haqqında dəyərli məlumatlar vermişdir.

Çevrilmə prosesində klassik məbədin heykəltəraşlığına ciddi ziyan vurulmuşdur. Buraya nefin klestori pəncərələrini və apsidanı yaratmaq üçün frizin bəzi hissələrinin kəsilməsi daxildir. Həmçinin, bir çox fiqurun qəsdən zədələnməsi üçün səy göstərildiyi aydındır. Xüsusilə metopalar zərər görmüşdür, baxmayaraq ki, bəzilərinin niyə zədələndiyi, bəzilərinin isə toxunulmadığı spekulyasiya mövzusu olmuşdur. Rodenvalt qorunanların mifoloji səhnələrə xristian interpretasiyası tətbiq edildiyi üçün toxunulmadığı fikrini müdafiə etmişdir. Sonrakı tədqiqatlar Rodenvaltın nəticələrini şübhə altına almışdır. Yenə də vandalizmin nə vaxt və kimin tərəfindən edildiyi açıq bir problem olaraq qalır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
*
S-dalğa

**S dalğası** (İkincil Dalğa və ya Shear Wave), zəlzələ zamanı yer qabığında yayılan seysmik dalğalardan biridir. P dalğalarından sonra gələn S dalğaları, yer səthini yan-yana və ya şaquli istiqamətdə hərəkət etdirir və yalnız bərk mühitlərdə yayılır, maye və qazlardan keçə bilmir. Bu dalğalar daha yavaş hərəkət edir və təxminən 3.5–7 km/s sürətlə yayılır. S dalğaları yerin bərk qatlarında, əsasən mantiyada yayılır və yer səthində güclü titrəmələr yaradır. Zəlzələlərdəki ən şiddətli və hiss olunan hərəkət S dalğaları ilə baş verir, bu səbəbdən zəlzələlərin əsas təsirini S dalğaları təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər