open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksandra Şevçenko

**Aleksandra Şevçenko** (; ) — Ukraynalı feminist, fəal. Femen beynəlxalq qadın hərəkatının həmtəsisçilərindən biri. O, patriarxata, diktatura, din və seks-industriyaya qarşı etiraz mitinqlərində yarıçılpaq geyimi ilə diqqət çəkir.

2013-cü ildə Aleksandra Şevçenko Fransadan siyasi sığınacaq alıb. Hazırda o, Parisdə FEMEN France təşkilatının fəal üzvüdür.
## Həyatı
Aleksandra Şevçenko 24 aprel 1988-ci ildə Ukrayna SSR-in Xmelnitski şəhərində anadan olub. 

10 aprel 2008-ci ildə Anna Qutsol Xmelnitskidən olan iki dostu Aleksandra Şevçenko və Oksana Şaçko ilə birlikdə Kiyevdə Ukraynanın qeydiyyatdan keçməmiş Femen qadın hərəkatının əsasını qoydular. Onların hərəkatı yaratmaqda ilk məqsədləri qadın tələbələrə qarşı olan ayrı-seçkiliyə etiraz etmək idi. Lakin onlar tədricən ukraynalı qadınların cinsi istismarına qarşı mübarizəyə keçdilər. Mübarizənin əsas etiraz forması kimi dinc aksiyalar keçirmək qərara alındı. Qrup etiraz aksiyalarına cəmiyyətin daha çox diqqətini cəlb etmək yollarını axtarmağa başladı. Hərəkat 23 may 2009-cu ildə Kiyevdə fahişəliyə qarşı mitinqdə “Ukrayna fahişəxana deyil” şüarı ilə diqqət çəkib. 2009-cu ilin avqust ayının sonunda Femen həmtəsisçisi Oksana Şaçko sinəsini geyimsiz göstərən qrupun ilk üzvü oldu. Femendə etirazın etikasına dair müzakirələrdə bir çox üzvlər əvvəlcə bu cür taktikaların əleyhinə çıxış edib, lakin sonra onun effektivliyinə əmin olaraq razılaşıblar. 2010-cu ildən başlayaraq yarıçılpaq etirazlar femen nümayişlərində adi taktikaya çevrilib. 

2011-ci ilin sonunda Aleksandra Şevçenko İnna Şevçenko və Yevgeniya Krayzmanla birlikdə beynəlxalq səviyyədə aksiya keçirmək qərarına gəldilər. 

31 oktyabr 2011-ci ildə onlar Beynəlxalq Valyuta Fondunun sədri Dominik Strauss-Kana, 5 noyabr 2011-ci ildə Romada Silvio Berluskoniyə, ertəsi gün Vatikanda Papaya, 10 noyabr 2011-ci ildə Sürixdə fahişəliyə qarşı etiraz etdilər. Aleksandra Şevçenko 2011-ci il dekabrın 9-da Moskvada Xilaskar Məsihin Katedralində Vladimir Putinə qarşı etiraz aksiyasında iştirak edib.

2013-cü ildə Aleksandra Şevçenko Berlində FEMEN təlim mərkəzini açıb. 9 fevral 2013-cü ildə Berlin Film Festivalında çılpaq sinəsinə “Stop Cutting Cutting My Pussy” sözləri yazılmış qadın sünnətinə etiraz edib. 6 mart 2013-cü ildə FEMEN fəalları fransız yazıçısı Qalya Akermanla əməkdaşlıq edərək, fransız dilində “FEMEN” adlı ilk kitablarını nəşr ediblər.

Aleksandra Şevçenko Ukraynada ona göstərilən təzyiq səbəbindən vətənini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. O, 2013-cü ilin avqustunda Fransadan siyasi sığınacaq alıb.
## Kitabı
* Ackerman, Galia, with Anna Hutsol, Oksana Shachko, Alexandra 'Sasha' Shevchenko, & Inna Shevchenko,  *FEMEN*, Published by Calmann-Lévy (Paris 2013), 280 pages. . (French language publication)
## Şəxsi həyatı
2014-cü ildə Sevastopoldan olan fotojurnalist Dmitri Kostyukovla nigaha girib. Onlar 2013-cü ildə "New York Times" üçün FEMEN haqqında məqalə üzərində işləyərkən tanış olublar. Bu nihgahdan Aleksandra Şevçenkonun Tim adlı bir oğlu var. Hazırda Aleksandra Şevçenko ailəsi ilə birlikdə Parisdə yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* FEMEN website
Zeqortte mağarası

**Zeqrotte** (su ma]arası; , *Seegrotte Hinterbrühl*) — Avstriyada bir hissəsi su ilə dolu gips mənşəli şaxta mağara. Mağara Vyananın yaxınlığında yerləşir və ölkənin görməli yerlərindən biridir. 

## Ümumi məlumat
Zaqrotte mağarasında Avropanın yer altında ən böyük gölü Sen-Leonar yerləşir. Sahəsi 6200 m²-dir. Gölün təbii axını yoxdur, ancaq yeraltı sular vasitəsilə qidalanır. Yaxınlıqdan olan Medlinq çayından hər gün  50—60 kub metr su gölə axaraq gölün səviyyəsini saxlayır. Gölün orta dərinliyi 1,2 metrdir. Ən dərin yeri 12 metrdir. Göl səthinin hündürlüyü yer səthindən 60 metr dərinlikdə yerləşir. Suyun temperaturu 8 ° C, mağara daxilində temperatur isə 9 ° C -dir.

## Tarixi
XIX əsrin ortalarında Hinterbryul yaşayış məntəsəsinin əhalisi yaxın təpəlikdə gipis yatağı aşakar etmişdir. Tezliklə ərazidə gipsin tədarükü və emalı həyata keçirilməyə başlanıldı. 1912-ci ildə şaxtada baş verən partlayış nəticəsində daxilə böyük miqdarda su daxil olmuş və nəticədə daxildə Avropanın yer altında olan ən böyük gölü formalaşmışdı. Bundan sonra ərazidə gipsin çıxarılması dayandırılmışdır.

Müasir dövrdə mağara və göl populyar turizm məkanlarından biri olmuş və 1993-cü ildə Walt Disney Pictures bölgədə "Üç müşketyor (film,1993)" filminin çəkilişlərini həyata keçirmişdir.

2004-cü ilin 31 mayında mağara daxilndəki göldə qayıq çevrilmiş və qayıqda olan bütün türistlər boğulmuşdur. Baxmayara ki, gölün dərinliyi 1,2 m olsa da, qayıq türistlərin üstünə aşdığından insanlar boğulmuşdur. İndi mağara daxilində iki qayıq fəaliyyət göstərir. Qayıqlar xüsusi quruluşlu olub xüsusi lisenziyası olan qayıqçılar tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar
Anna Qutsol

**Anna Vasilyevna Qutsol** (; ) — Ukraynalı feminist, fəal. Femen beynəlxalq qadın hərəkatının təsisçisi və lideri. Patriarxata, diktatura, din və seks-industriyaya qarşı etiraz mitinqlərində yarıçılpaq geyimi ilə diqqət çəkən fəal. 

## Həyatı
Anna Qutsol 16 oktyabr 1984-cü ildə Murmanskda anadan olub. 1991-ci ildə ailəsi Ukraynaya köçüb.

Qutsol ailəsi ilə birgə Kiyevdə yaşayıb. O, ilk təhsilini də burada alıb. İxtisası iqtisadçıdır. İlk iş addımlarını şou-biznesdə çalışmaqla atıb. 

2008-ci ilin aprelində Anna Qutsol Aleksandra Şevçenko və Oksana Şaçko ilə birlikdə qeyri-rəsmi Femen təşkilatını yaradıb. Fəallar əvvəlcə qız tələbələrin problemləri ilə bağlı etirazlar edirdilər. Lakin bir müddət sonra onlar ukraynalı qadınların cinsi istismarına və seks turizminə qarşı etirazlara da başladılar. Əvvəlcə onlar yalnız alt paltarı ilə tədbirlərə qatılaraq özlərinə diqqət çəkirdilər. 2009-cu ilin avqustunda Oksana Şaçko Kiyevdə etiraz əlaməti olaraq ilk dəfə sinəsini açıb. O vaxtdan başlayaraq, Femen fəalları mütəmadi olaraq üstsüz etiraz aksiyası keçirdirlər. Anna Qutsol bu barədə belə danışıb: "*Soyunmağımız fahişə olduğunuz demək deyil. Bir qadın soyunursa, bu, ona bir şey olduğunu göstərir, bu, bir şey üçün lazım olduğunu göstərir. Bu etirazın qədim ənənəsidir. Bu, ən güclü, emosional etirazdır və eyni zamanda zorakılıqdan uzaqdır*".

Anna Qutsol Ukraynadan başqa Belarus və Rusiyada keçirilən aksiyalarda iştirak edib. 2011-ci ilin sonunda Femen fəalları beynəlxalq səviyyədə aksiya keçirmək qərarına gəliblər. Bu məqsədlə onlar Avropa turnesinə çıxıb. Avropa turnesi İsveçrənin Lya-Şo-de-Fon şəhərindn başlayıb Burada onlar ilk dəfə 31 oktyabr 2011-ci ildə Beynəlxalq Valyuta Fondunun o vaxtkı, sədri Dominik Strauss-Kana qarşı aksiya keçiriblər. Qutsol aksiyada şəxsən iştirak etməsə də, onun əsas təşkilatçısı olub.

16 noyabr 2012-ci ildə Anna Qutsol Sankt-Peterburq hava limanında saxlanılıb. Qutsola qarşı heç bir ittiham irəli sürülmədən Rusiyadan deportasiya edilib. O, Rusiya ərazisində persona non-qrata elan olunub və ona ölkəyə giriş qadağan edilib.

Anna Qutsol Ukraynada ona göstərilən təzyiq səbəbindən vətənini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. O, 2013-cü ildə İsveçrəyə gedib ordan siyasi sığınacaq istəyib. Lakin İsveçrə hökuməti ona rədd cavabı verib. Qutsol daha sonra Fransa hökumətindən siyasi sığınacaq istəyib. 2014-cü ildə o, Fransadan siyasi sığınacaq almağa nail olub. Hazırda Fransada yaşayır və Avropada femen hərəkatının genişlənməsində iştirak edir. 
## Haqqında kitab
* Ackerman, Galia, with Anna Hutsol, Oksana Shachko, Alexandra 'Sasha' Shevchenko, & Inna Shevchenko,  *FEMEN*, Published by Calmann-Lévy (Paris 2013), 280 pages. . (French language publication)
## Filmoqrafiya
* 2014: Ukrayna fahişəxana deyil ()- avstraliyalı rejissor Kitti Qrinin sənədli filmi;
* 2014: Mən Femenəm () - Alen Marqot tərəfindən çəkilmiş fransız sənədli filmi;
* 2014: Çılpaq Müharibə () - Fransız-Alman sənədli filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Девушки хотят. Интервью с Анной Гуцол, лидером FEMEN
* «FEMEN — спецназ феминистского движения». Интервью Анны Гуцол «Нашей газете» (Швейцария, 2014)
Lazika Yayıncılık

**Lazika Yayıncılık** və ya köhnə adı ilə **Lazika Yayın Kolektifi** — 2011-ci ildə İstanbulda təsis edilmiş, laz dili ədəbiyyatı və dili üzrə nəşrlər edən nəşriyyat təşkilatı. Yarandığı gündən bəri "Lazika Yayın Kolektifi" 5-i türk, qalanı isə laz dilində olmaqla 80-dən çox kitab nəşr etmişdir. Lazcadan türkcəyə rəsmi olaraq tərcümə edilmiş ilk kitab olan "Balaca şahzadə" bu nəşriyyatda çap olunmuşdur. Nəşriyyatın nəşr etdiyi mövzulara laz dili dərslikləri, lüğətlər, uşaq kitabları və tərcümələr daxildir. Nəşriyyat Şərqi Qara dəniz regionunda TÜYAP kitab sərgisi və şənlik və festivallarda stendlər açır.

## İstinadlar
Qırğanuşağı

**Qırğanuşağı** (, ) — Türkiyənin Şərqi Anadolu regionunda yaşayan zazadilli tayfa. Şeyxhasanlıların altqoludur.
ərazilərə səpələnmişdirlər və ələvilərdir. Kiçik bir hissəsi hələ də köçəri olaraq yaşayır və maldarlıqla məşğuldur.

Qırğanuşağı tayfasının nümayəndələri hazırda Tunceli, Malatya, Aydın, İzmir, Ərzincan, İstanbulda, həmçinin Türkiyədən kənarda yaşayırlar.  Onların əsas ərazisi Tunceli regionudur. PKK–Türkiyə münaqişəsi və tez-tez kəndlərin köçürülməsi səbəbindən evlərə ciddi ziyan dəymiş, hətta tamamilə dağıdılmışdır. Beləliklə, bu gün bir çox keçmiş Kırqanlı kəndləri boş qalmışdır və ya orada yalnız yaşlı insanlar yaşayır.

## İstinadlar
Məlikçobanlı (Ağsu)

**Məlikçobanlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun Növcü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Lesoto bayrağı

**Lesoto bayrağı**, 4 oktyabr 2006-cı ildə Lesoto Krallığı tərəfindən rəsmi olaraq qəbul edilmiş olan bayraqdır. Bayrağın mavi, ağ və yaşıl rəngdə olan üç ədəd zolaqlarıdır var və bayrağın mərkəzi hissəsində (ağ zolağın mərkəzində) Basotho papağı yerləşdirilmişdir. Bu bayraq Lesoto krallığının müstəqilliyinin 40-cı ili münasibəti ilə qəbul edilmişdir. Bu yeni bayraq ölkə sülhünün və sülh oriyentasiyasının simvolu hesab edilir.

## Tarixi

Lesotonun ilk bayrağı 4 oktyabr 1966-cı ildə, ölkənin müstəqilliyini əldə etdiyi gün qəbul edilmişdir. Bayraqdakı ən 
gözəgəlimli fiqur isə ağ Basotho papağıdır. Bu papaqda istifadə edilən ağ rəng sülhün simvoludir. Bayrağın hakim rəngi olan mavi rəng səmanı və yağışı, yaşıl rəng torpağı, qırmızı rəng isə imanı simvolizə edir.

20 yanvar 1987-ci ildə Lesotoda yeni bayraq qəbul edilmişdir. Bu bayraq 20 ildir hakimiyyətdə olan Basotho Milli Partiyasının hərbi çevriliş yolu ilə devrilməsindən sonra qəbul edilmişdir. Bu bayraqda ənənəvi ağ rəngli Basotho papağı fiqurunun yerini açıq qəhvəyi rəngli Basotho qalxanı, "assegai" (nizə) və "knobkierie" (dəyənək) əvəz edilmişdir. Bayrağın rəngləri və forması da dəyişdirilmişdir. Diaqonal olan ağ rəngli zolaq sülhü, diaqonal olan açıq mavi rəngli zolaq yağışı, diaqonal olan yaşıl rəngli zolaq isə rifahın simvolu olmuşdur.

1993-cü ildə hərbi idarə demokratik hökumətlə əvəz olunmuş olsa da, ölkə daxilində bayraqla bağlı gərgin müzakirələr davam etmişdir. Ölkənin bu ikinci bayrağı hərbi xunta rejimi ilə eyniləşdirilmiş və onu dəyişdirmək üçün ictimaiyyətdən tələblər olmuşdur. Yeni bayraq isə 2006-cı ildə qəbul edilmişdir.

## Dizayn

Milli bayrağın rəng kodları və ölçüləri aşağıdakı kimidir.

## Tarixi bayraqlar

Flag_of_the_United_Kingdom.svg|Birləşmiş Krallığın müstəmləkəsi olan Basutolend bayrağı (1884–1966)
Flag of Lesotho (1966–1987).svg|Lesoto krallığının bayrağı (1966-1987)
Flag of Lesotho (1987-2006).svg|Lesoto krallığının bayrağı (1987-2006)
Mokorotlo.jpg|Bayraqda olan və mokorotlo adı verilmiş papaq


## Həmçinin bax

Lesoto gerbi
Duxlata

**Duxlata** () —  Bolqarıstanın qərbində mağara. Mağara ölkənin Vitoşa dağlıq karst əyalətində yerləşir. Mağaranın yerləşdiyi ərazi orta trias dövrünn dolomitlənlətin təşkil olunub. Duxlata uzunluğuna görə ölkənin ikinci ən uzun mağarası hesab olunur―18 200 m. 1962-ci ildən mağara Bolqarıstanın milli abidəsi elan edilib.

## Ümumi məlumat
Mağara Struma çayının cənub-qərbində, Bosnek kəndinin şimal-qərbində yerləşir. Mağaraya giriş Bosnek və Çuypetlovo mənətəqələri arasında yerləşir. Bir girişi var. Mağaranın dərinliyi 53 metrdir. Bir girişi var. Uzunluğu 18 km olan mağara ölkənin inki ən uzun mağarası hesab olunur. Mağara Strum çayınının fəaliyyəti nətcəsində formalışıb. Duxlata ölkənin ən mürəkkəb mağaralarından birdir. Mağara yetərincə öyrənilib və xəritələşib. Mağara daxilində mürrəkkəb labirint mövcuddur və bir neçə çay mövcuddur. Mağara öz adını daxildən gələn səsə verilən addan götürüb ( — «fit»). Mağara daxilində şəlalələr, göllər, bir çox tunellər var. Ümumi mərtəbələrin sayı altıdır.

Mağara daxilində 22 növ canlı qeydə alınıb. Əsasən xərçəngkimilər üstünlük təçkil edir (*Copepoda*). Bunlardan  iki növü ali xərçəngkimilərin yanüzənlər dəstəsinə daxildir. Bir növ isə Syncaridaya aiddir. Mağarada həmçinin Akariform gənələrinə də rast gəlinir. Yalançı əqrəblərə və *Neobisium kwartirnikovi də* qeydə alınıb. Bölgədə olan otuz növ yarasaların mağarada altı növünə də rast gəlinib.

Mağaraya antropogen təsirə görə giriş qadağan edilib. Əraziyə ancaq Vitoşa Milli Parkının icazə ilə ancaq tədqiqatçilar və speloloqlar daxil ola bilər.

## Xarici keçidlər

* 
* 

## İstianadlar
Məlikçobanlı

**Məlikçobanlı** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Məlikçobanlı (Şamaxı) — Azərbaycanın Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Məlikçobanlı (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunun inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Məlikçobanlı palçıq vulkanı — Azərbaycanın Şamaxı rayonu Məlikçobanlı kəndi yaxınlığında yerləşən palçıq vulkanı.

## Həmçinin bax
* Məlikçobanlı bələdiyyəsi
Lesoto gerbi

**Lesoto gerbi** Afrika ölkəsi olan **[[Lesoto]]** tərəfindən rəsmi olaraq istifadə edilən gerbdir.

Gerbin mərkəzi hissəsində qəhvəyi rəngdə olan basoto qalxanının üstündə mavi rəngli timsah təsvir edilmişdir. Qalxanın arxa tərəfində isə diaqonal olaraq yerləşdirilmiş olan nizə və yerli döyüş dəyənəkləri vardır və onların rəngi də yenə qəhvəyidir. Qalxan hər iki tərəfindən isə şaxə qalxmış olan qəhvəyi rəngli poni atları ilə tutulmuş və atlar mavi zolaqları olan yaşıl sahədədirlər. Yaşıl yerin üstündə isə səpələnmiş olan çınqıllar vardır. Gerbin aşağı hissəsində, yaşıl fonun aşağı uc hissəsində qəhvəyi rəngli şüar zolağında sesoto dilində *KHOTSO PULA NALA* (Azərbaycan dilində: *Sülh, Yağış, Rifah*) sözləri yazılmışdır.

Gerbdəki simvolların çoxu ölkədə hakim olan sülaləni və onun ən mühüm qəbiləsini, yaşıl fon isə ölkənin milli dağı hesab edilən Thaba Bosiu yaxınlığında yerləşən Qiloane qayalığını simvollaşdırır.

1966-cı ildən istifadə edilən gerbdə 2006-cı ildə edilmiş olan dəyişikliklərə əsasən sarı rəngdə olan qalxan, şüar lenti, çınqıllar, nizə və döyüş dəyənəyi qəhvəyi rəngə, qəhvəyi rəngdə olan timsah ilə bərabər sarı rəngdə olan atların üstündə dayandığı zolaq isə mavi rəngə çevrilmişdir.

## Tarixi gerblər


Fayl:Coat of arms of Lesotho (1966-2006).svg|Lesoto gerbi (1966-2006)


## Həmçinin bax

Lesoto bayrağı
Firuddin Nəbiyev

**Nəbiyev Firuddin İsaxan oğlu** () — Müdafiə Nazirliyinin Baş Klinik Hospitalının rəisi (2021).

## Həyatı
1965-ci il yanvar ayının 25-də Ermənistan SSR-nin Amasiya rayonunda doğulub. 1971-ci ildə Amasiya rayonunun Təpəkənd kəndindəki orta məktəbin birinci sinfinə gedib. 1981-ci ildə həmin məktəbi bitirərək N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub və 1987-ci ildə həmin institutundan müalicə işi ixtisası ilə məzun olub. 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu nəzdində hərbi hazırlıq kursu keçib, institutu bitirdikdə ona ehtiyatda olan tibb xidməti leytenantı hərbi rütbəsi verilmişdir.

## Fəaliyyəti
1987–1988-ci illərdə Yerevan şəhərində terapiya ixtisası üzrə internatura kursu keçdiyi zaman Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar kursu yarımçıq qoyub, 1988-ci ildə Bakı şəhərinə köçüb.

İnternaturanı 1989-cu ildə Sumqayıt şəhər xəstəxanasında davam etdirib.

1990–1992-ci illərdə Daşkəsən Mərkəzi Rayon Xəstəxanasında həkim, anesteziya-reanimasiya şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib.

1992-ci ildə Daşkəsən Rayon Hərbi Komissarlığına müraciət edərək ordu sıralarına çağırılıb və 1994-cü ilədək döyüşən hərbi hissələrdə müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib.

1994-cü ilin avqust ayında Hərbi Hava Qüvvələrinin tabeliyindəki hərbi hissələrin birində xidmətini davam etdirib.

1996-cı ildən 2001-ci ilədək Hərbi Hava Qüvvələrində tibb şöbəsinin müalicə-profilaktika üzrə zabiti və sonradan uçuşların tibbi təminatı üzrə baş zabiti, 2001-ci ildən Müdafiə Nazirliyində Hərbi Tibb Xidmətinin müalicə-profilaktika şöbəsinin baş zabiti, 2011-ci ildən Hərbi Tibb İdarəsinin müalicə-profilaktika şöbəsinin baş zabiti-şöbə rəisinin müavini, 2014-cü ilin yanvar ayından müalicə-profilaktika şöbəsinin rəisi vəzifələrində xidmət edib.

2021-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Müdafiə Nazirliyinin Baş Klinik Hospitalının rəisi vəzifəsinə təyin olunub.

2021-ci ilin fevral ayından 2023-cü ilin oktyabr ayınadək Müdafiə Nazirliyinin Tibb İdarəsinin rəisi vəzifəsini icra edib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2022-ci il tarixli 3340 nömrəli Sərəncamı ilə ona tibb xidməti general-mayoru hərbi rütbəsi verilib.

1992–1994-cü illərdə hərbi hissənin tərkibində Kəlbəcər və Gədəbəy rayonları ərazisində gedən döyüşlərdə iştirak edib.

Hər iki Qarabağ müharibəsinin veteranıdır.

29.05.2024-cü ildə "Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin 13-cü bəndinə əsasən həqiqi hərbi xidmətdə olmağın son yaş həddinə çatdığına görə istefaya buraxılıb.

## Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 iyun 2019-cu il tarixli 1287 nömrəli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 dekabr 2020-ci il tarixli 2349 nömrəli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Ziba Ələsgərova

**Ələsgərova Ziba Əlixeybər (Əliyehbər) qızı** () — SSRİ idman ustası (1959), Azərbaycanın əməkdar idman ustası (1998), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi (1975). 4×200 m məsafəya estafet qaçışında dünya rekodçusu (1959). 100 və 200 m məsafələrə qaçışda Azərbaycan (1957–66), yüngül atletika üzrə dünya rekordçusu, 4×100 m məsafəyə estafet qaçışında SSRİ (1964) çempionu olmuş, 1959–64 illərdə yüngül atletika üzrə SSRİ yığma komandasına daxil edilmişdir. Azərbaycanda qadınlar arasında ilk dünya rekodçusu olmuşdur. 1966 ildən pedaqoji fəaliyyət gostərmiş, Az. NKİ-də dərs demişdir. Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Supra (ziyafət)

**Supra** () — Gürcü sosial mədəniyyətinin mühüm hissəsi olan ənənəvi gürcü ziyafəti. Supra, milli mətbəxin və şərabın istehlakı, tostların hazırlanması və polifonik mahnıların ifa edilməsi ilə yeməyin sırasını birləşdirən ziyafət ənənəsidir.

Supra ənənələri gürcü sosial mədəniyyətinin mühüm hissəsi kimi 2017-ci ildə Gürcüstanın Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilib.

Ənənəvi olaraq ziyafətin əsas iştirakçıları iştirakçılar kişilərdir, qadınlar ikinci dərəcəli, köməkçi rollarda olurlar (xüsusilə də yeməklərin hazırlanmasına gəldikdə).

## Etimologiya
Gürcü dilində "supra" hərfi mənada "süfrə örtüyü" deməkdir. Söz farsca sofre, türkcə isə süfre sözündən götürülmüşdür. Kartli şarlığının tərkibində yerləşən Tiflisdəki (indiki Tbilisi) gürcü məhkəməsi Səfəvi hökmdarlığı dövründə Səfəvi adət-ənənələrindən olan mərasim adətlərinin və terminologiyasının əhəmiyyətli bir hissəsini istifadə edirdi. Məhz bu tarixi dövrdə bu termin gürcü lüğətində öz yerini tapır.

## Qaydalar
Ölçüsündən və növündən asılı olmayaraq, supra həmişə bayram zamanı müxtəlif tostlar deyə bilən tamada tərəfindən idarə olunur. Tamada ziyafət qonaqları və ya ev sahibi tərəfindən seçilir. Uğurlu bir tamada böyük ritorik bacarıqlara sahib olmalıdır və sərxoşluq əlamətləri göstərmədən çox miqdarda spirtli içki içə bilməlidir.

Yemək zamanı tamada ziyafətə başlayır və bir mövzu təklif edir. Sonra tamada təklif etdiyi mövzu haqqında uzun-uzadı danışır. Qonaqlar qədəhlərini qaldırırlar, amma içmirlər. Tamada danışdıqdan sonra, tost demək növbəsi saat yönünün əksinə (sağa) davam edir. Danışmaq istəyən növbəti qonaq stəkanını qaldırır, uzadır və sonra stəkanını boşaltır. Əgər qonaq danışmaq istəmirsə, onlara xüsusi təsir göstərən bəzi sözlərdən sonra qədəhindən içə bilər.

Tost zamanı yemək tamamilə münasibdir, lakin danışmaq xoşagəlməzdir. Mövzu haqqında danışmaq istəyən hər kəs bunu etdikdən sonra tamada yeni tost təklif edir və dövr yenidən başlayır. Bəzi məşhur ənənəvi mövzular arasında Allaha, Gürcüstana, ailəyə, Allahın anasına, müxtəlif müqəddəslərə, dostlara, əcdadlara və s. deyilən tostlar var. Bununla belə, hər bir tostun mövzusu tamadaya aiddir, o, öz tostlarını hadisəyə uyğunlaşdıra bilməlidir.

## Tostlar
* Rəbbin izzəti üçün; Rəbbə həmd olsun ( — dideba upals ; უფლის დიდება ყოფილიყოს — uplis dideba kopilikos)
* Sülh üçün (მშვიდობას გაუმარჯოს — mşvidobas qaumardjos)
* Ailə üçün (ჩვენ ოჯახებს გაუმარჯოს — çven ocaxebs qaumardjos)
* Vətən üçün (სამშობლოს გაუმარჯოს — samşoblos qaumardjos)
* Gürcüstan üçün (საქართველოს გაუმარჯოს — sakartvelos qaumardjos)
* Valideynlər üçün (მშობლებს გაუმარჯოს — mşoblebs qaumardjos)
* Qardaşlar və bacılar üçün (დედ-მამის შვილებს გაუმარჯოს — ded-mamis shvilebs qaumardjos)
* Əcdadlar üçün (წინაპრების მოგონება — tsinaprebis mogoneb)
* Gedənlər üçün (წასულების გახსენება — tsasulebis qaşeneba)
* Sevgi üçün (სიყვარულს გაუმარჯოს — sikvaruls qaumardjos)
* Qadınlar üçün (მანდილოსნებს გაუმარჯოს — mandilosnebs qaumardjos)
* Analar üçün (დედებს გაუმარჯოს — dedebs qaumardjos)

Tost söylənməmişdən əvvəl ailə tarixi, incəsənət, din və həyat və ölüm haqqında müzakirələrə toxunan uzun bir giriş ola bilər.

## İstinadlar
Yuxarıda olduğu kimi aşağıda da

**Yuxarıda olduğu kimi aşağıda da** — VIII əsrin sonu və ya IX əsrin əvvəllərində ərəbcə mənbədə aşkar edilmiş qısa hermetik mətn olan "Zümrüd Lövhə"nin ikinci misrasının məşhur müasir parafrazı.  Parafraz "Zümrüd Lövhə"nin bir neçə mövcud latınca tərcümələrindən birinə əsaslanır, burada ikinci misra aşağıdakı kimidir:


*Quod est superius est sicut quod inferius, et quod inferius est sicut quod est superius.*

That which is above is like to that which is below, and that which is below is like to that which is above.

Yuxarıda olan aşağıdakı kimi, aşağıda olan da yuxarıdakı kimidir.


Parafraz bu latınca versiyaya xasdır və orijinalı olan ərəbcədən fərqlidir.

Yelena Blavatskaya və "Kibalion"un anonim müəllifi kimi görkəmli müasir okkultistlər tərəfindən istifadə edildikdən sonra məşhurlaşmağa başladı və Nyu-eyc dairələrində tez-tez istinad edilən bir şüar oldu.
## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Vladimir Qorelov

**Vladimir Qorelov** () - Polkovnik rütbəli Sovet ordusunun zabiti, SSRİ-nin Polşanı işğalı və Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı. Qorelov öz təsadüfi ölümü ilə SSRİ-də məşhurluq qazanmışdır. O, 1945-ci ilin 28 yanvar tarixində Polşanın Poznan şəhəri yaxınlığında həlak olub.

Sovet dövründə zabitin ölümünün detalları açıqlanmamışdır. Qorelovun komandiri olmuş marşal Mixail Katukov öz xatirələrində onun ölümünü axmaq təsadüf adlandırıb. Hadisə baş verən gün sovet əsgərləri Polşanın Poznan şəhəri yaxınlığında almanların özləri ilə aparmağa macal tapmadıqları yüklərə rast gəlmişdilər. Onların arasında alkoqollu şnaps içkisi də vardı. Əsgərlər doyunca içəndən sonra yerli əhaliyə qarşı zorakılığa başladılar.

Baş verənlərdən xəbər tutan Katukov əsgərlərin hərəkətlərinə son qoymaq üçün Vladimir Qorelovu göndərir. Hadisə yerinə gedən polkovnik talançılıq edən əsgərləri intizama dəvət edir, tribunalla hədələyir və məhz bu zaman keflənmiş sovet əsgərləri onlara tutulan iradlara etiraz olaraq polkovniki güllələyib öldürürlər. Vladimir Qorelovu konkret kimin öldürməsi və onun sonrakı aqibəti barədə məlumat yoxdur.
Broughtonia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Crepis agrestis

*  — Crepis biennis bitki növünün sinonimi.
*  — Crepis capillaris bitki növünün sinonimi.
*  — Crepis nicaeensis bitki növünün sinonimi.
*  — Crepis setosa subsp. setosa bitki yarımnövünün sinonimi.
Crepis polymorpha

*  — Crepis capillaris bitki növünün sinonimi.
*  — Crepis tectorum bitki növünün sinonimi.
*  — Crepis vesicaria subsp. taraxacifolia bitki yarımnövünün sinonimi.
Crepis umbellata

*  — Crepis capillaris bitki növünün sinonimi.
*  — Hieracium umbellatum bitki növünün sinonimi.
HMS A2

**HMS ''A2*** 20-ci əsrin ilk onilliyində [[Krallıq donanması|Kral Donanması]] üçün hazırlanmış, Kral Donanmasına daxil olan [[sualtı qayıq]] idi.

== Dizayn və xüsusiyyətlər ==

*A2* əvvəlki gəmilərdən bir qədər böyük, daha sürətli və daha ağır silahlanmış olsa da, ilk İngilis sualtı sinifi olan A1 sinfinə daxil idi.  Sualtı qayığın ümumi uzunluğu , şüa  və oturumu  idi.  HMS A2 190 ton həcmlik su səthində dayanır və 206 ton həcmlik suda aşağı enirdi. A sinifli sualtı qayıqlar kimi HMS A2-nin də 2 zabit  və 9 nəfərdən ibarət ekipajı var idi.
Səthdə hərəkət üçün qayıq tək 16 silindrli  motoru ilə işləyirdi. Suya endikdə 150 at gücü (112&nbsp;kW) [[elektrik mühərriki]] işə düşürdü.  Qayıq su səthində saatda 19&nbsp;km və ya 12 mil, su altında isə saatda 13&nbsp;km və ya 8.1 mil sürətlə hərəkət edə bilirdi.  
Səthdə, *A2*  [[Nautical mile|dəniz mili]] <span data-ve-ignore="true">(590</span>&nbsp;<span data-ve-ignore="true">km; 370</span>&nbsp;<span data-ve-ignore="true">mi)</span>  ; suya batan qayıq  [[Nautical mile|dəniz mili]] <span data-ve-ignore="true">(56</span>&nbsp;<span data-ve-ignore="true">km; 35</span>&nbsp;<span data-ve-ignore="true">mi)</span>  .
Qayıqlar iki 18 düymlük (45&nbsp;sm) torpedo ilə silahlanmışdır. 
Onlar bir cüt təkrar yüklü torpedanı daşıya bilərdilər, lakin ümumiyyətlə bunu etmədilər ki, öz çəkilərini bərabər yanacaq çəkisi ilə kompensasiya etməli oldular.

== Tikinti və karyera ==

Sinifindəki bütün qayıqlar kimi, o da Vikersdə, Barrow-in-Furness [[Tərsanə|verfində]] tikilmişdir. Tikinti 1902-ci ildə başlamış, sualtı qayıq 15 aprel 1903-cü ildə suya buraxılmış və 26 mart 1904-cü ildə tam hazır olmuşdur. [[Birinci Dünya müharibəsi]] zamanı *A2'' Portsmutda liman xidmətində iştirak etmişdi. O, 1920-ci ilin yanvarında Portsmut Limanında Bomb Ketch gölündə quruya düşdükdən sonra su altında qaldı və 22 oktyabr 1925-ci ildə salamat qalmış hissələri HG Pound of Portsmoutha satıldı.

## İstinadlar
Majid Kavousifar

**Məcid Kavousifar** () — iranlı idi və qardaşı oğlu Hüseyn Kavousifar ilə hakim Məsud Əhmədi Moqaddasinin edamına görə məhkum edilmişdi.

## İstinadlar
Niger bayrağı

**Niger bayrağı müasir** versiyası 23 noyabr 1959-cu ildə qaldırılmış və o dövrdən etibarən istifadə olunmağa başlayan Niger dövlət bayrağıdır.

Bayraq üfüqi olaraq bayrağı üç bərabər hissəyə ayıran narıncı, ağ və yaşıl rənglərdən ibarətdir. Bayrağın yuxarı hissəsində mövcud olan narıncı rəng ölkənin şimal və şərq hissəsini əhatə edən Saxara səhrasını, aşağı hissəsində olan yaşıl rəng isə ölkənin qərb və cənub hissələrini əhatə edən yaşıl dərələri simvolizə edir. Bayrağın mərkəzi hissəsində yerləşən ağ rəngli zolaq isə millətin məsumluğuna, saflığına işarədir.Ağ zolağın mərkəzində, eyni zamanda da bayrağın da düz mərkəzində yer alan narıncı rəngli günəş isə, ölkənin mümkün bir müdafiə vəziyyətində millətin bütün hüquqlarından imtina edərək vətənini müdafiə edə biləcəyini göstərir.

## Nisbət problemi
Ölkə bayrağının rəsmi olaraq hansı nisbətlərdə olması müəyyən edilmədiyi üçün, bayraq bir çox nisbətlərdə istifadə edilir.


Fayl:Flag of Niger (3-2).svg|Niger bayrağı en-uzun nisbəti 2:3
Fayl:Flag of Niger (5-3).svg|Niger bayrağı en-uzun nisbəti 3:5
Fayl:Flag of Niger (2-1).svg|Niger bayrağı en-uzun nisbəti 1:2


## Tarixi bayraqlar

Flag_of_France.svg|Tarix boyunca Fransa müstəmləkəsi altında növbə ilə Seneqambiya və Niger (1902–1904), Yuxarı Seneqal və Niger (1904–1922) və Niger koloniyasının (1922–1959) bayraqları


## Həmçinin bax

Niger gerbi
Mirzəyeva

**Mirzəyeva** — soyad.

* Solmaz Mirzəyeva — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti.
* Sona Mirzəyeva — Azərbaycan teatr aktrisası
* Lyudmila Mirzəyeva — Azərbaycan alimi
* Şükufə Mirzəyeva —
* Elmira Mirzəyeva — Rusiya şahmatçısı.
* Vüsalə Mirzəyeva
* Rəhimə Mirzəyeva — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin bədii rəhbəri, teatrşünas-rejissor;

## Həmçinin bax
* Mirzəyev
Davut Gül

**Davut Gül** () — türk bürokrat və hazırkı İstanbul valisi.
## Həyatı
Yaxın Şərq Universitetinin Beynəlxalq Əlaqələr fakültəsini bitirib. Əmək fəaliyyətinə 2000-ci ildə Qaziantepdə mahal valiliyinə namizəd kimi başlayıb.

Muğla-Kavaklıdere və İzmir-Kemalpaşa rayonlarında Vali müavini vəzifəsində çalışdıqdan, İngiltərədə xaricdə təcrübə keçdikdən və AÜ Siyasi Elmlər Fakültəsində magistr təhsilini tamamladıqdan sonra Kırklareli-Kofçaz mahalına vali təyin edildi. 2003–2005-ci illərdə Şirvan qubernatoru, 2005–2006-cı illərdə Karaman vali müavini, 2006–2009-cu illərdə Gürün mahalı qubernatoru vəzifələrində çalışıb.

2009-cu ildə Türkiyə İdarəçilər Dərnəyi tərəfindən "İlin Kaymakamı" seçilib və Şəhid İlçe Baş məmuru Ersin Ateş Mükafatını qazanıb. Gördes və Şarkışla rayon qubernatoru vəzifəsində çalışdıqdan sonra 2015-ci ildə Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyinin Yerli İdarələr Baş İdarəsinə şöbə müdiri təyin edilib. O, 2016-cı il iyunun 1-də Sivas valisi təyin edilib. O, 27 oktyabr 2018-ci ildə Qaziantep valisi təyin edilib. Nəhayət, Əli Yerliqayanın Daxili İşlər Nazirliyinə təyin edilməsi ilə 5 iyun 2023-cü ildə İstanbul valisi vəzifəsinə təyin edildi.

## İstinadlar
Niger gerbi

**Niger gerbi** Afrika qitəsində yerləşən ölkələrdən biri olan **[[Niger]]** tərəfindən hal-hazırda istifadə edilən rəsmi dövlət gerbidir.

Gerbin mərkəzi hissəsində yerləşən və ağ fona sahib olan qalxanın daxilində qızıl rəngində dörd rəmz vardır. Gerbdəki simvollar arasında yer alan günəş qalxanın mərkəzi hissəsində, heraldik baxımından gerbin sağ tərəfində isə ölkədəki qaradərililəri və hausaları simvolizə edən nizə, onun üzərində diaqonal olaraq yerləşdirilmiş olan və ağdərili insanları simvolizə edən iki ədəd qılınc var, sol tərəfdə isə ölkədəki əkinçilik fəaliyyətini simvolizə edən üç ədəd darı sünbülü, aşağı hissəsində isə inək hesab edilən və ölkə daxilindəki heyvandarlığı və eyni zamanda da şimalda yaşayan köçəri icmaları simvolizə edən zebu başı yerləşdirilmişdir. Gerbin arxa tərəfində ikisi sağda və ikisi də solda olmaqla diaqonal formada yerləşdirilmiş olan nizələr qatlanmış (və ya örtülmüş) Niger bayrağı ilə göstərilir. Gerbin alt hissəsindəki ağ rəngli fonda yerləşən şüar zolağında isə ölkənin fransızca adı olan *REPUBLIQUE DU NIGER* (Azərbaycan dilində: *Niger Respublikası*) sözləri yazılmışdır.

## Həmçinin bax

Niger bayrağı
Alina Nəhmədova

**Alina Nəhmədova** () ― Azərbaycanlı peşəkar futbolçu, Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Neftçi" klubunun, həmçinin Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 millisinin müdafiəçisi.

## Həyatı və Karyerası
2003-cü ilin 3 noyabr tarixində anadan olmuşdur.

2017-ci ildə peşəkar futbola Bakının "Fidan" klubu ilə başladı.

2019-cu ildən etibarən Balakənin "Balxurma" klubunda çıxış etməyə başladı. Burda 1 dəfə 2-cilik əldə etdikdən sonra, 2021-ci ildə Balakənin "Balxurma" klubundan ayrıldı.

2022-ci ildə Türkiyənin "Kayserispor" klubunda çıxış etməyə başladı.

2023-cü ildə Türkiyənin "Asya" klubunda çıxış edirdi. Həmin il çarpaz bağlarının qopması səbəbiylə zədələnmişdir. Bu səbəblə 5 aya yaxın futboldan uzaq qalmalı oldu.  Həmçinin Türkiyənin Qaziantep bölgəsində baş verən zəlzələ fəlakəti də zədəyə mənfi təsir göstərdi. Belə ki, zəlzələ zamanı gücü tükəndiyi üçün komanda yoldaşlarının dəstəyi ilə binadan çıxmağa nail oldu.

2024-cü ildə Azərbaycana qayıdaraq "Sumqayıt" klubunda çıxış etməyə başladı. Burda da yaxşı mövsüm keçirən Alina 2-cilik əldə etdi. 

2024/2025 sezonunda "Neftçi" klubuna transfer edildi. 

## Milli Karyerası
2018-ci ildə Azərbaycan U17 yaş qrupu üzrə millisinə dəvət əldə etmişdir. 2021-ci ildən Azərbaycan U19 liqasında çıxış edir.

## Uğurları
**Asya FK**
**  **Türkiyə 1-ci liqası:Çempion (1)** *(2022/2023)*

**Balxurma FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası:İkincilik (1)** *( 2019/2020)*

**Sumqayıt FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: İkincilik (1)** *( 2023/2024)*

## İstinadlar
Arxeometriya (jurnal)

"Arxeometriya" jurnalı -  arxeologiya elmini, xüsusilə mütləq tarixləndirmə (yaşlandırma) üsullarını, artefakt tədqiqatlarını, kəmiyyət arxeologiyasını, məsafədən zondlama, arxeologiyada konservasiya və ətraf mühit arxeologiyası ilə əlaqəli məqalələri özündə əks etdirən resenziyalı akademik jurnaldır.

## Jurnal haqqında qısa məlumat

O, Oksford Universitetinin Arxeologiya və İncəsənət Tarixi üzrə Tədqiqat Laboratoriyası adından Viley-Blakvell tərəfindən iki ayda bir nüsxə olaraq nəşr olunur. Onun hazırkı redaktorları A. Mark Pollard, Ina Reyşe, Brandi Makdonald, Gilberto Artioli və Katrin Battdır.

Jurnal 1958-ci ildə Arxeologiya və İncəsənət Tarixi Tədqiqat Laboratoriyasının Bülleteni olaraq təsis edilmişdir. O, 2001-ci ildən etibarən Viley-Blakvell tərəfindən nəşr olunur.“Arxeometriya”da nəşr olunan məqalələr əsasən arxeologiyada tarix və materialların müəyyən edilməsi üçün tətbiq olunan fiziki və kimyəvi üsullara həsr olunur. Oksfordda yerləşən Radiokarbon laboratoriyası və eləcə də, digər radiokarbon laboratoriyaları tərəfindən həyata keçirilən radiokarbon tarixləndirmə analizləri haqqında məlumatların burada nəşr olunması xüsusi diqqət cəlb edir.

## Abstraktlaşdırma və indeksləşdirmə

Jurnal İncəsənət və Humanitar Elmlər İstinad İndeksi (Arts and Humanities Citation Index), Elm İstinad İndeksi (Science Citation Index), Scopus, Akademik Axtarış (Academic Search), FRANCIS, Dövri Ədəbiyyatın Beynəlxalq Biblioqrafiyası (International Bibliography of Periodical Literature), Sosial Elmlərin Beynəlxalq Biblioqrafiyası (International Bibliography of the Social Sciences), Periodicals Index Online, İncəsənət Mənbəsi (Art Source), Antropoloji Ədəbiyyat (Anthropological Literature) və GEOBASE-də indeksləşmiş jurnallar siyahısındadır. Journal Citation Reports-a (Jurnal İstinad Hesabatları) görə, jurnalın 2019-cu ildə impakt faktoru 1,519 olmuşdur. Adı çəkilən jurnal "Kimya, Analitika" kateqoriyasındakı 86 jurnal arasında 64-cü, "Kimya, Qeyri-üzvi və Nüvə" kateqoriyasında isə 45 jurnal arasında 28-ci yeri tutmuşdur. Bundan başqa "Yer elmləri, multidisiplinar" kateqoriyasında 200 jurnal arasında 142-ci sırada yer almışdır.

## Həmçinin bax

* Arxeologiya
* Arxeoloji abidələrin konservasiyası və bərpası
* Radiokarbon tarixləndirmə üsulu
* Artefakt
* Oksford Universiteti

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* "Arxeometriya" jurnalının əsas səhifəsi
Jenkins

**Jenkins** — açıq mənbəli avtomatlaşdırma serveri. O, proqram təminatının qurulması, test edilməsi və yayımlanması ilə bağlı prosesləri avtomatlaşdırmağa kömək edir, davamlı inteqrasiyanı və yayımlanmanı asanlaşdırır. Jenkins Apache Tomcat kimi servlet konteynerlərində işləyən server əsaslı sistemdir. O, AccuRev, CVS, Subversion, Git, Mercurial, Perforce, ClearCase və RTC kimi müxtəlif versiya nəzarəti alətlərini dəstəkləyir və Apache Ant, Apache Maven və sbt əsaslı layihələri, həmçinin ixtiyari shell skriptlərini və Windows batch əmrlərini icra edə bilər.
## İstinadlar
Yenilik

**Yenilik** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Yenilik — xəbər.
* Yenilik (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunun Xanbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Uyuk-Turan kitabələri

Uyuk-Turan kitabələri VIII-IX əsrlərə aid olduğu təxmin edilən və ehtimal ki, Yenisey Qırğız xaqanlığı dövründə yaradılmış kitabədir. Tuva Respublikasının Turan şəhəri ətrafında, Uyuk-Turan çayı vadisi yaxınlığındakı çöllərdə aşkar edilmişdir. Yenisey kitabələri kimi tanınan daha böyük kitabələr qrupunun bir hissəsi kimi tanınan kitabə qədim türk run yazısından istifadə edilməklə Orxon türkcəsində yazılmışdır. Yenisey kitabələri vəfat etmiş dövlət xadimləri üçün ucaldılmış abidə daşları növüdür. Ümumiyyətlə, Göytürklər arasında mərhumun xatirəsinə abidə daşlarının ucaldılması ənənəsi geniş yayılmışdır. Bununla belə, arxeoloq İvor Kormuşin, Göytürk xaqanlığından sonra da Uyğurlar arasında mühüm dövlət xadimləri üçün yazılı daşlarının qoyulması ənənəsinin davam etdiyini, buna görə də Uyuk-Turan kitabəsinin qədim dillərdə yazılan Orxon kitabələrindən sonrakı dövrə aid olduğunu ehtimal edir. Abidənin özü maral daşı stelasıdır, təxminən e.ə. 1000-ci ildə ucaldılmışdır və onun üzərinə yazı sonradan, eramızın VIII-IX əsrlərində həkk edilmişdir.

## Kitabənin xüsusiyyətləri
Kitabə qəhvəyi rəngli əhəng daşından hazırlanmışdır və Uyuk çayına tökülən çaylardan biri olan Turan çayının sağ sahilində yerləşir. Daş 8 pilləlidir və hündürlüyü 5 pus (tarixi ölçü vahidi), eni 1 pus, qalınlığı 11 pusdur. Yazılar daşın hər iki tərəfindədir. Daşın şimal üzündə heyvan təsviri var. Kitabənin cənub hissəsində isə möhürlər nəzərə çarpır.

## Kitabənin məzmunu

### Ön tərəfin transkripsiyası
1. &nbsp; quyda qunǰuyïm özdä oɣlïm ayït a äsizim a ayït a bökmädim adrïltïm äkinim qadašïm ayït a adrïltïm

2. &nbsp; altunlïɣ kešig belimtä bantïm täŋri elimkä bökmädim äsizim a ayït a

3. &nbsp; üčin külig tirig bän täŋri elimtä yämlig bän

### Arxa tərəfin transkripsiyası
1. &nbsp; üč yetmiš yašïmqa adrïltïm ägük qatun yärimkä adrïltïm

2. &nbsp; täŋri elimkä qïzɣaqïm oɣlïm ... oɣlïm altï biŋ yuntïm

3. &nbsp; qanïm tölböri qara bodun külig qadašïm äsizim a ič äčim är öglär oɣlan är küdägülärim qïz kälinlärim bökmädim

### Ön tərəfin tərcüməsi
1. &nbsp; Yoldaşım tənhada, oğlum çöldə deyir: yazıq, deyirlər: doymadım, ayrıldım. Əmilərim, qardaşım deyir: Ayrıldım.

2. &nbsp; Bağladım belimə qızıl saqqal, müqəddəs torpağım: Doymadım, yazıq mən,(dedilər).

3. &nbsp; Mən Üčin Külig Tirigəm. Mən... müqəddəs torpağımda.

### Arxa tərəfin tərcüməsi
1. &nbsp; Altmış üç yaşımda ayrıldım. Əgük Xatun, yurdumdan ayrıldım.

2. &nbsp; Müqəddəs torpağım, qızım, oğlum... oğlum, altı min atım.

3. &nbsp; Xanım Tölböri, xalqım, Külig qardaşım, yazıq mən, ... oğlum, kürəkənim, qızım, gəlinlərim. Mən doymadım.

## Həmçinin bax

* Epiqrafika
* Kitabə
* Kültigin abidəsi
* Qırğız xanlığı
* Tuva Xalq Respublikası
* Orxon-Yenisey dili
* Orxon abidələri
* Orxon əlifbası

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Türk Bitig
Annika

**Annika** — qadın adı.

* Annika Dris — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
* Annika Seibel — Almaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Annika Ljungberg — İsveç müğənnisidir.
Maçahel Suyu

**Maçahel suyu** (, *Mač'axelisc'q'ali*) — Türkiyənin Artvin vilayətindən başlayan və Gürcüstanın Acarıstan Muxtar Respublikasına axan çaydır. Əsas qolları Uğur-Maral və Efeler çaylarıdır. Çay, Gürcüstan sərhədində Çoruh çayına qarışır. Onun ümumi uzunluğu 37 kilometrdir. Onun hövzəsi 369 km²-dir. Axın sürəti 20,8 m³/s təşkil edir.

Maçaheli çayı vadisinin yuxarı hissəsində mövcud olan 6 kənd Türkiyənin sərhədləri daxilində yerləşmişdir. Mərkəzi yaşayış məntəqəsi Camili (Hertvisi). Bu bölgə arıçılıq və keyfiyyətli balı ilə Türkiyədə məşhurdur.

Acarıstan tərəfdə 12 kənd mövcuddur.

## Mənbə
Katarjina Kotula

**Katarjina Aqata Kotula** (; ) — Polşalı müəllim və siyasi fəal, Yeni Sol Partiyasının üzvü.

O, 2023-cü il 13 dekabrdan Polşa Respublikasının Bərabərlik naziri vəzifəsini icra edir. 2019-cu ildən Polşa Respublikası Seyminin IX və X çağırış deputatıdır. O, həmçinin feministdir.
## Həyatı
Katarjina Kotula 1 fevral 1977-ci ildə Qərbi Pomeraniya voyvodluğunun Qrifino şəhərində anadan olub.

Uşaq vaxtından Qrifinonun "Energetik" klubunda tennis oynayan Katarjina 2022-ci ilin noyabrında, 2017-ci ildə Polşa Tennis Assosiasiyasının (PZT) prezidenti seçilən keçmiş məşqçisi Miroslav Skşipçinskonu təcavüzdə ittiham etdi.  2022-ci il 22 noyabrda *Onet Wiadomości* portalına verdiyi müsahibəsində Kotula, məşqçi Skşipçinskonun ona 13-14 yaşlarında bir neçə dəfə təcavüz etdiyini bildirib. Kotula, məşqçini digər azyaşlı tələbələrə qarşı da cinsi təcavüzdə ittiham edib. Bütün bunların nəticəsində noyabrın 24-də Polşa Tennis Assosiasiyasının rəhbəri Miroslav Skşipçinsko istefa verdi.

2016-cı ildə Adam Mitskeviça adına Poznan Universitetində ingilis dili və ədəbiyyatı filologiyası  üzrə magistr dərəcəsini alıb.

Təxminən 20 il Qrifinoda özəl və dövlət məktəblərində ingilis dilindən dərs deyib.

O, 2016-cı ildən Polşada abort qanunlarının sərtləşdirilməsinə qarşı keçirilən "qadınların tətili"nin fəalı və lideridir.

Əlilliyi olan insanlara dəstək verməklə, Katarjina Kotula BMT-nin Əlillərin hüquqları haqqında Konvensiya həyata keçirilməsinə dəstək verir.

"Robert Bedronya Baharı" Partiyasının yaradılmasında iştirak etmişdir. 2019-cu il 26 mayda 13-cü seçki dairəsindən (Lubuş və Qərbi Pomeraniya voyvodluqları) Avropa Parlamentinə seçkilərdə iştirak edərək, topladığı 3143 səslə Parlamentə seçilə bilmədi.

2019-cu il 13 oktyabr parlament seçkilərinin nəticələrinə əsasən, o, Qərbi Pomeraniya voyvodluğu 41-ci (Şçecin) seçki dairəsində 7557 səslə IX çağırış Polşa Seyminə deputatı seçildi. Seymdə nizamnamələr, deputatların işləri və toxunulmazlıqlar komitəsinin sədr müavini və Sosial siyasət və Ailə Komitəsinin üzvü oldu. 2020-ci ilin oktyabrında "Robert Bedronya Baharı" Partiyasının mətbuat katibi olan Katarjina 2021-ci ilin iyununda, partiyanın dağılmasından sonra, Yeni Sol partiyanın üzvü oldu.
Noyabrda o, Yeni Sol Partiyasının Qərbi Pomeraniya voyvodluğu bölməsinin həmsədri seçildi. 2023-cü il oktyabrın 15-də keçirilmiş parlament seçkilərinin nəticələrinə əsasən, o, Pomeraniya voyvodluğu 25-ci (Qdansk) seçki dairəsindən 33122 səslə X çağırış Polşa Seyminə "Yeni Sol" Partiyasından deputat seçildi.

2023-cü il 13 noyabrda X çağırış Seymin ilk iclası ərəfəsində keçirilən mətbuat konfransında deputatlar Katarjina Kotula və Anna Mariya Jukovska, həmçinin senator Maqdalena Bejat Seymə iki qanun layihəsinin: liberallaşdırma və abort haqqında qanun layihələrinin təqdim olunduğunu elan etdilər.

Dekabrın 12-də Seym tərəfindən vəzifəsi təsdiqlənən Katarjina Kotula 13 dekabr 2023-cü ildə Donald Tuskun sədrlik etdiyi koalisiya hökumətində Bərabərlik naziri kimi and içib.
### Şəxsi həyatı
Katarjina Kotulanın bir qızı var.

## İstinadlar
Metodizm

**Metodizm** və ya digər bilinən adı ilə **Metodist hərəkatı** protestant xristian ənənəsidir. John Wesley tərəfindən əsası qoyulmuşdur. Digər görkəmli şəxslər Corc Uaytfild və Conun qardaşı Çarlz Ueslidir. Onlar metodist adlanırlar, çünki onlar öz xristian inanclarını yaşamaq üçün metodik bir yol izləyirlər. Wesley müqəddəs olmağın metodist inancının ən vacib hissəsi olduğunu söylədi. Metodistlər Allah tərəfindən yaradılmışdır. Metodistlər 18-ci əsrdə İngiltərə kilsəsində dirçəliş hərəkatı olaraq başladılar. Uesli öldükdən sonra onlar ayrı bir kilsə oldular. Hərəkat missionerlər vasitəsilə yayıldı. Onun dünya üzrə təxminən 80 milyon müridi var.

Metodist məzhəbləri tərəfindən dəstəklənən Wesleyan teologiyası müqəddəsləşmə prosesinə və imanın xristianın xarakterinə dəyişdirici təsirinə diqqət yetirir. Fərqli təlimlər — yeni doğuş, əminlik, verilmiş salehlik, tam müqəddəsləşmə imkanı və təqva işlərinin yerinə yetirilməsi ilə ortaya çıxan Allaha itaət daxildir. Müqəddəs Yazı əsas orqan hesab olunur, lakin metodistlər də xristian ənənələrinə, o cümlədən tarixi inanclara baxırlar. Metodistlərin əksəriyyəti Allahın Oğlu İsa Məsihin bütün bəşəriyyət üçün öldüyü və xilasın hamı üçün mümkün olduğu doktrinasını qəbul edir. Bu, Tanrının seçilmiş bir qrup insanların xilasını əvvəlcədən müəyyən etdiyinə dair İslahatçı (Kalvinist) fikrə qarşı çıxan Wesleyan-Arminian doktrinasıdır. Bununla belə, Whitefield və hərəkatın bəzi digər erkən liderləri Kalvinist Metodistlər hesab olunurdular və Kalvinist mövqeyini qəbul etdilər.

Hərəkat liturgik istifadədə müxtəlif ibadət formalarını, o cümlədən yüksək kilsə və aşağı kilsə ənənələrini, həmçinin ilin müəyyən vaxtlarında keçirilən çadırların canlanması və düşərgə görüşlərini əhatə edir. İngilis Metodist ənənəsindən olan məzhəblər daha az ritualist olsa da, Amerika Metodizmində ibadət Metodist məzhəbindən və yığıncağından asılı olaraq dəyişir. Metodist ibadəti rüblük eşq ziyafəti və ayıqlıq xidməti ilə seçilir. eləcə də insanların müvafiq olaraq Yeni Doğuş və tam müqəddəsləşməni yaşamağa dəvət olunduğu Yeni il ərəfəsində qurbangah çağırır. Onun Yeni Doğuşdan sonra (və tam təqdis olunduqdan sonra) lütfdə böyüməyə vurğu etməsi xristian həyatında həvəsləndirmək üçün sinif yığıncaqlarının yaradılmasına səbəb oldu. Metodizm zəngin musiqi ənənələri ilə tanınır və Çarlz Uesli Metodizmin bir çox himnlərinin yazılmasında mühüm rol oynamışdır.

## İstinadlar
Qrifino

**Qrifino** 1945-ci ilə qədər (Qrefenhagen) - Polşada, Şetsindən 20 km cənubda, Odra çayından 3 km şərqdə və Almaniya ilə sərhəddə yerləşən şəhər.

## Tarixi
Kənd əvvəlcə balıqçılıq qəsəbəsi kimi yaranmışdır. Qreyfenhagen 1254-cü il martın 1-də Barnimin fərmanı ilə şəhər hüquqlarını aldı.

1653-1679-cu illərdə İsveç hakimiyyəti altında idi. 

1877-ci ildə Qrifino ilə Şetsini birləşdirən bir dəmir yolu xətti çəkildi.

1930-cu ilə qədər şəhərdə dörd sənaye müəssisəsi var idi - kimya zavodu, sabun zavodu, konserv zavodu və keçə papaq fabriki.

1945-ci ilin martında "Vallonia"SS-nin 28-ci diviziyasının iştirakı ilə Qrayfenhagen yaxınlığında ağır döyüşlər başladı.
İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda 70% dağıdılan şəhər bütün Şərqi Pomeraniya ilə birlikdə Polşa dövlətinin tərkibinə daxil oldu.

1945-ci ildə Polşalı məcburi köçkünlər şəhərə gəlməyə başladılar. 1946-cı ildə Qrifinoda elektrik stansiyası, dəyirman və dəri zavodu tikildi, Polşa məktəbləri açıldı.

## İndiki dövr
Hazırda Qrifino inzibati cəhətdən Qərbi Pomeraniya Voyevodalığına aiddir. Əhalisinin sayı 21555 nəfərdir (2013).
Şəhərdə kimya, yüngül və yeyinti sənayesi müəssisələri açılıb. 
Şetsin — Kostşin — nad — Odroy dəmir yolu xətti Grifinyodan keçir.
Qrifinyoda olan iki böyük park, Aşağı Odra və Fıstıq meşəsinin vadiləri turistlərdə maraq doğururdu.

Şəhərin əsas müəssisəsi 1970-1977-ci illərdə tikilmiş Aşağı Odra elektrik stansiyasıdır.


Gryfino - panoramio (5).jpg|Şəhər Qapısı
Gryfino kosciol kolb1411.JPG|kilsə
Kaplica cmentarna Gryfino2.JPG|Kapella
Gryfino - panoramio (2).jpg|Qədim malikanə
Gryfino poczta kolb0669.JPG|Poçt binası
Urząd Miasta Gryfino.JPG|Bələdiyyə
Gryfino willa kolb1129.JPG|Vila
1WK15 Gryfino (1) Travelarz.JPG|Elektrik  stansiyası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

https://gryfino.pl/chapter_289000.asp Qrifino şəhərinin rəsmi saytı
Afrin çayı

**Afrin çayı** Kilisin şimalından başlayır, Suriyaya keçir və Hataydan yenidən Türkiyə ərazisinə daxil olur. Kilisin qərb hissəsinin sularını Aralıq dənizinə tökür.

Çayın orta axım sürəti 1,13 m³/san, uzunluğu 160 km dir. Qışda sürətlə axan çay yayda quruyur. Reyhanlı bəndi  daşqınla mübarizə məqsədilə Suriya sərhədinə yaxın çay üzərində tikilir. 

## İstinadlar