open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Təranə Əlidostu

**Təranə Əlidostu** (; ) — İran aktrisası.

## Həyatı
Təranə Əlidostu İran futbol yığmasının oyunçusu Həmid Əlidostunun ailəsində anadan olmuşdur. Anası isə heykəltəraşlıqla məşğul olub. Təranənin kinematoqrafda debütü 17 yaşına təsadüf edir. O zaman Rəsul Sədr Əməlinin "Mən Təranəyəm, 15 yaşım var" filmində baş rolu ifa etmişdi. Bu roluna görə o, Lokarno Film Festivalında ən yaxşı aktrisa kimi "Gümüş bəbir" və Fəcr Beynəlxalq Film Festivalında "Büllur simurq" mükafatlarına layiq görülmüşdür. İkinci mükafata layiq görülən ən gənc ifaçı kimi tarixə düşüb.

Təranə Əlidostu tanınmış İran kinorejissoru Əsgər Fərhadi ilə sıx əməkdaşlıq edir. Aktrisa onun "Gözəl şəhər", "Atəşfəşanlıq çərşənbəsi", "Elli haqqında" və "Satıcı" filmlərində çəkilmişdir. Sonuncu filmdə ifa etdiyi rola görə 2016-cı ilin Kann Film Festivalında Ən yaxşı aktrisa nominasiyasına namizədlərdən biri olub. Aktrisa həmçinin, 2008-ci ildə İran kinosunun klassiki Abbas Kiyarüstəminin "Şirin" filminə çəkilərək kinozalda əyləşmiş yüzlərlə tamaşaçıdan birini ifa etmişdir.

Təranə Əlidostu kino ilə yanaşı, teatrda da fəaliyyət göstərir. 2017-ci ildə Donald Trampın yürütdüyü siyasətə etiraz əlaməti olaraq, "Oskar" mükafatının təqdimetmə mərasimində iştirakdan imtina etmişdir.

Təranə Əlidostu 2022-ci ilin dekabrında Məhsa Əmini etirazları iştirakçılarından birinin edamına həsr etdiyi instaqram paylaşımından sonra həbs olunmuşdur. Bu paylaşımında Əlidostu İran hakimiyyətinin fəaliyyətinə reaksiya verməyən beynəlxalq təşkilatları tənqid etmişdi. 3 həftədən sonra zaminə buraxılıb.

### Şəxsi həyatı
Təranə Əlidostu ailəlidir. 2013-cü ildə qızı anadan olub.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Ross Hagen

**Ross Hagen** () — Amerikalı aktyor, rejissor, ssenarist və prodüser. Ross Hagen aşağı büdcəli və istismar filmlərinin hazırlanmasında gördüyü işlərlə tanınıb.

## Bioqrafiyası
Ross Hagen Arizona ştatının Uilyams şəhərində anadan olub. Aktyorluq karyerasına 1960-cı illərin ortalarında başlayıb. Onun ilk karyerasına The Virginian, The Big Valley və Here Come the Brides seriallarında qonaq rolları olub. Müxtəlif televiziya şoularında və aşağı büdcəli filmlərdə iştirak edib. Bu filmlərin janr diapazonu çox genişdir — bayker filmləri, vesternlər, kriminal dramlar və s. 1963-cü ildən 2003-cü ildə ölümünə qədər aktrisa olan ikinci həyat yoldaşı Kler Polanla evli olub. Kinorejissor Fred Olen Reyin həyatında xüsusi rol oynayıb. Rey ilə birlikdə Hagen 20-yə yaxın filmin yaradılmasında iştirak edib — onlar üçün ssenarilər yazırdı, kastinq aparırdı, prodüserlik etdi və tez-tez dostunun filmlərində rol aldı. Aktyorluqdan başqa Hagen ABŞ ordusunda da xidmət edib. Hagen qocalığına qədər istismar filmi sənayesinin həyatında fəaliyyət göstərmiş və fəal iştirak etmişdir. Ross Hagen 7 may 2011-ci ildə 72 yaşında Los-Ancelesin Brentvud şəhərindəki evində xərçəng xəstəliyindən vəfat edib.

## Filmoqrafiya

### Filmlər

### Televiziya

## İstinadlar
Hakensak (Nyu-Cersi)

**Hakensak** () — ABŞ-ın Nyu-Cersi ştatının Berqen dairəsində yerləşən şəhərdir. Bu şəhər eyni zamanda da, Berqen dairəsinin dairə mərkəzi olan şəhərdir. Şəhərin əhalisi ABŞ-də əhalinin 2010-cu il siyahıya alınmasının statistik məlumatlarına əsasən, 43,010 nəfər təşkil edir.

## Coğrafiyası

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi məlumatlara əsasən, Hakensakın ümumi ərazisi 11,256&nbsp;km² təşkil edir. Bu ərazinin 10,826&nbsp;km²-lik hissəsi quru, 0,43&nbsp;km²-lik hissəsi isə su ərazisidir. Su ehtiyatlarının ərazisi isə onun ümumi ərazisinin 3,8%-ni təşkil edir.

Hakensak şəhəri dəniz səviyyəsindən 6 metr yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar
Popcaan

**Popcaan** (əsl adı: *Andrae Hyu Suzerlend*; ) — Yamayka diceyi.

O, 2008-ci ildə yamaykalı densholl diceyi Vybz Kartel-in səsyazma şirkəti olan Gaza Music Empire*-*yə qoşulub. Onunla bərabər ayaqqabı brendi "*Clarks*" üçün mahnı yazmış və həmin mahnısı beynəlxalq miqyasda hit olmuşdur. O, 2013-cü ildə Bruklində fəaliyyət göstərən müstəqil musiqi şirkəti olan Mixpak Records ilə müqavilə bağlayıb. Debüt studiya albomu "Where We Come From"-u bir il sonra, 2014-cü ildə təqdim edib.

Popcaan 2016-cı ildə Kanada repçisi Dreykə məxsus səsyazma şirkəti olan OVO Sound ilə və eyni zamanda Warner Records ilə müqavilə bağlayıb. Onun Mixpak ilə müqaviləsindən olan ikinci studiya albomu "Forever" 2018-ci ildə çıxmışdır. Popcaan-ın bir sıra ölkələrdə hit olan sinqlları mövcuddur: "Only Man She Want", "Everything Nice", "Ova Dweet", "El Chapo" və "Family". O, dünyanın bir çox şəhərlərindən olan sənətçilərlə əməkdaşlıq etmişdir: Jamie xx, Pusha T, Giggs, Matoma, Wale, Gorillaz və Davido. Popcaan 2018-ci ildə ekranlara çıxan "*The Intent 2: The Come Up*" adlı Britaniya istehsalı cinayət-triller filmində aktyorluq debütünü edib.

## Həyatı
Popcaan Yamaykanın Sent-Tomas parişində anadan olmuş və Sent-Katerin parişindəki Portmor şəhərində böyümüşdür. O, sakinləri tərəfindən "*Qansterlər şəhəri*" (*Gangsta City*) olaraq adlanan bölgədə boya-başa çatıb. Uşaqlığının "*çətin keçdiyini*" deyir.

Yaşadığı məhəllədəki "*küçə problemləri*", o cümlədən pis mühit onu təhsil almaqdan yayındırmış, maneçilik törətmiş və sonda o, məktəbdən çıxmağa məcbur olmuşdur. O, səhnə adı olan "*Popcaan*"-ı Portmorda cinayətə qurban gedən yaxın dostu "*Scumpi*"-dən alıb.

## Diskoqrafiya

* *Bay Badness* (2012)
* *[[Where We Come From]]* (2014)
* *[[Forever (Popcaan albomu)|Forever]]' (2018)
* *Fixtape* (2020)
* *Great Is He'' (2023)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mixpak Records

**Mixpak Records** — 2009-cu ildə Bruklində prodüser Dre Skull tərəfindən təsis edilmiş səsyazma şirkəti. Şirkət, densholl, *underground club* musiqisi, eksperimental elektronik, rep və solfild pop kimi janrlarda musiqilər yaradan sənətçilərlə işləyir.

## Roster

* Andy Petr
* Beenie Man
* Cory Blaine
* Deva Bratt
* Douster
* Dre Skull
* Dubbel Dutch
* Famous Eno
* Gaika
* Hard Nips
* Jubilee
* Konshens
* Koyote
* Lil Scrappy
* Machel Montano
* MC Buzzz
* Melé
* Mr One Hundred
* Ms. Thing
* Murlo
* Natalie Storm
* Palmistry
* Poirier
* Popcaan
* Psycho Tanbad
* QQ
* Schlachthofbronx
* Sissy Nobby
* Sizzla
* Sticky
* Suku
* Tifa
* Tortur3 T 
* Vybz Kartel
* Warrior One
* Wildlife!

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
OVO Sound

**OVO Sound** (*October's Very Own*-nın akronimi) — 2012-ci ildə Kanada repçisi Dreyk və həmkarları prodüser 40 və meneceri Oliver El-Xatib tərəfindən təsis edilmiş səsyazma şirkəti. 2022-ci ilə qədər Warner Records-un çətiri altında fəaliyyət göstərib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Warner Records

**Warner Records** (2019-cu ilə kimi Warner Bros. Records Inc. adlanırdı) — Warner Music Group-a məxsus olan səsyazma şirkəti.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tyla

**Tyla** (; ) — CAR-dan olan müğənni-mahnı yazarı. Amapiano janrındakı mahnılarına görə tanınır. O, Yohannesburqda böyümüş, 2019-cu ildə yayımladığı debüt sinqlı "Getting Late" (feat. Kooldrink)-nin uğurundan sonra Epic Records-dan müqavilə təklifi almışdır.

2023-cü ildə çıxardığı sinqlı "Water" CAR, Birləşmiş Krallıq və ABŞ hit-paradlarında ilk onluğa daxil olub. Sözügedən mahnısı 2024-cü ildə ona "Afrikalı musiqiçi tərəfindən ən yaxşı musiqi performansı" kateqoriyası üzrə "Qremmi" mükafatı qazandırıb. Bu mahnı onun 2024-cü ildə çıxardığı öz adını daşıyan debüt studiya albomunda da yer alıb. "Tyla" rəğbətlə qarşılanmış və kommersiya baxımından müsbət nəticə göstərmişdir. Albom ABŞ da daxil olmaqla bir sıra ölkələrin albom hit-paradlarına düşüb.

Tyla "Qremmi" mükafatı qazanan ən gənc afrikalı sənətçidir. O, bundan əlavə, müxtəlif mükafatlara namizəd göstərilib: bir dəfə "Brit", bir dəfə "*Soul Train Music Award*", bir dəfə "*MOBO Award*" və son olaraq iki dəfə "*South African Music Awards*". Tyla 2024-cü ildə baş tutan "*BET Awards*"-da müğənnilər Uşer və Viktoriya Mone ilə birlikdə ən çox mükafat qazanan sənətçilər arasında olub. O, pop və amapiano musiqi elementlərini incəliklə öz mahnılarında birləşdirdiyinə görə "*Popiano kraliçası*" adını qazanmışdır.

## Həyatı
Tayla Laura Sital 30 yanvar 2002-ci ildə Qautenq vilayətinin Edenveyl şəhərində doğulub. Hind, mavrikili, zulu və irland mənşəlidir. Yohannesburqda böyüyüb. Məktəbi 2019-cu ildə başa vurmazdan öncə musiqiçi kimi karyera qurmağı planlaşdırır və musiqi sənayesində imkanlar axtarmağa çalışırdı. O, məktəbin son illərində öz İnstaqram hesabında orijinal mahnılarını və kaver ifalarını paylaşırdı. Onu ilk meneceri olan Garth von Glehn kəşf edib. İkisi tanış olduqdan qısa müddət sonra səsyazma studiyasında seanslara başlamışdır. O, orta məktəbin son ilində hər həftə sonu vaxtının çoxunu səsyazma studiyasında mahnı yazaraq keçirdiyi deyir.

## Fəaliyyəti

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *[[Tyla (albom)|Tyla]]* (2024)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Feel Good Inc.

***Feel Good Inc.*** — "Gorillaz" virtual musiqi kollektivi tərəfindən Amerika Birləşmiş Ştatlarının "De La Soul" hip-hop qrupu ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təqdim edilmiş musiqi əsəri. Sözügedən kompozisiya 2005-ci il mayın 9-da qrupun "*[[Demon Days]]*" adlı ikinci studiya albomunun əsas sinql buraxılışı qismində təqdim olunmuşdur. Əsər Böyük Britaniya musiqi cədvəlində 2-ci, Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə 14-cü mövqeyə yüksəlmişdir. Bundan əlavə, kompozisiya səkkiz həftə müddətində "Billboard Modern Rock Tracks" cədvəlində lider mövqeyini qoruyub saxlamış və "Billboard Hot 100" siyahısında 225-ci pillədə qərarlaşmışdır.

Mahnı 16 dövlətin musiqi reytinqlərində ilk onluğa daxil olmuş, İspaniya Krallığı, Polşa Respublikası və Yunanıstan Respublikasında birinci yerə yüksəlmişdir. Həmçinin, kompozisiya Yeni Zelandiyada altı dəfə platin, Kanada ərazisində beş dəfə platin, Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığında isə dörd dəfə platin statusuna layiq görülmüşdür.

Mahnı "Pitchfork Media" və "Rolling Stone" nəşrlərinin 2000-ci illərin ən yaxşı mahnıları reytinqlərinə daxil edilmişdir. "*Feel Good Inc.*" əsəri 48-ci "Qremmi" mükafatları mərasimində, o cümlədən "İlin səsyazması" nominasiyası olmaqla, üç "Qremmi" mükafatına namizəd göstərilmiş və "Ən yaxşı pop əməkdaşlığı" nominasiyası üzrə qalib elan edilmişdir. "Popdose" nəşri tərəfindən tərtib edilmiş onilliyin 100 ən yaxşı mahnısı siyahısında 26-cı yerdə qərarlaşmışdır.

## Musiqi videosu
"*Feel Good Inc.*" videoklipinin əsas konseptual istiqamətləri intellektual azadlıq məsələsi və kütləvi informasiya vasitələrinin mədəniyyəti uniformalaşdırması problematikası üzərində qurulmuşdur. Layihənin bədii rəhbəri Ceymi Hyulet rəsmi açıqlamasında qeyd etmişdir ki, əsərdəki bir sıra vizual elementlər, xüsusilə də külək enerjisi ilə hərəkətə gətirilən yerüstü konstruksiya, məşhur yapon rejissoru Hayao Miyazakinin "*[[Castle in the Sky]]*" filmindən iqtibas edilmişdir. Sözügedən videomaterial 2022-ci il aprelin 26-da qrupun virtual iştirakçısı Mördok Nikkalsın ətraflı şərhləri ilə müşayiət olunaraq "Gorillaz"ın rəsmi "YouTube" kanalında təkrar nümayiş etdirilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, musiqili videomaterialın çəkilişləri 2005-ci ilin fevral ayında həyata keçirilmişdir.

## İstinadlar
19-2000

**19–2000** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın öz adını daşıyan debüt studiya albomunda səslənmiş mahnı. Bu mahnının Soulchild Remix versiyası "*FIFA Football 2002*" videooyununun saundtrekində yer alıb.

## Haqqında

## İstinadlar
Latin Simone (Que Pasa Contigo)

**Latin Simone (Que Pasa Contigo)** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın öz adını daşıyan debüt studiya albomunda səslənmiş mahnı. Bu mahnıda Kuba müğənnisi  xüsusi qonaq qismində çıxış edir. Bu mahnının Deymonun ifasında olan ingiliscə versiyası da mövcuddur.
Dirty Harry

**Dirty Harry** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca ikinci studiya albomu "Demon Days"-da səslənmiş mahnı. Bu mahnıda ABŞ hip-hop qrupu -nin üzvü Bootie Brown xüsusi qonaq qismində çıxış edir.

## Haqqında

## İstinadlar
Untunq Şamsuri

Polkovnik-leytenant **Untunq Şamsuri** və ya **Untunq Şamsuri oğlu Stopo** (Sruni, Kebumen, Mərkəzi Yava, 3 İyul 1926  - 1967) İndoneziyada 30 Sentyabr Hərəkatı kimi tanınan 1965-ci  il çevriliş cəhdinin liderlərindən biri.

Karyera əsgəri olan Untunq 1962-ci ildə prezident Sukarnonun hələ də nəzarət edən holland qüvvələrini qovmaq cəhdlərinin başlanğıcında Qərbi Yeni Qvineyaya paraşütlə atılan ilk zabit idi.  Bunun nəticəsində o, polkovnik-leytenant rütbəsi almış və medalla təltif edilmişdir.&nbsp;Qərbi Papuada və daha sonra Mərkəzi Yavada Diponeqoro Diviziyasında Untunq 1964-cü ildə Untunqun toyunda iştirak edən gələcək prezident Suharto ilə birlikdə xidmət etmişdir.

1965-ci ilin əvvəlində Untunq Prezident Mühafizəsi olan *Cakrabirava Alayı*na köçürüldü və onun dörd piyada mühafizə batalyonundan birinə komandir təyin edildi.&nbsp;O, oktyabrın 5-də Silahlı Qüvvələr Günündə keçiriləcək paradın təşkilinə cavabdehlik daşıdı.  İndoneziya Milli Silahlı Qüvvələrinin 20-ci ildönümü münasibətilə Sukarno xüsusi bir tədbir keçirməyi əmr etmişdi. Gün ərzində tam piyada döyüş briqadası Şərqi və Mərkəzi Yavadan üç piyada batalyonu, biri tank, biri zirehli maşın, bir minaatan batalyonu, bir zenit batalyonu və bir mühəndis batalyonu daxil olmaqla Cakartaya köçürüldü. 1 oktyabr 1965-ci il səhəri qoşunlar 30 Sentyabr Hərəkatına dəstək olaraq Cakartanın mərkəzindəki Merdeka meydanını mühasirəyə aldılar, lakin Untunq İndoneziya Kommunist Partiyasının lideri D.N.Aidit də daxil olmaqla hərəkatın digər liderləri ilə birlikdə Halim Perdanakusuma Hərbi Hava Qüvvələri bazasında idi. Bununla belə, Merdeka meydanında İndoneziya Dövlət Radiosunun binasından qrup tərəfindən edilən radio yayımında o, 30 Sentyabr Hərəkatının lideri kimi göstərilib.  Roosanın D.N.Aiditin 30 Sentyabr Hərəkatında iştirakını iddia edən hadisələrlə bağlı versiyası çox mübahisəlidir və buna dair qəti sübut yoxdur. Ruth McVey və Benedikt Andersonun təqdim etdiyi nəzəriyyə Roosanın tamamilə şərti dəlillərə əsaslanan iddiasına ziddir.

Çevriliş cəhdi uğursuzluqla nəticələnəndə Untunq və digər liderlər Halimi (hərbi baza) tərk etdilər.  Untunq oktyabr ayında Mərkəzi Yavanın Teqal yaxınlığında ələ keçirildi. O, Xüsusi Hərbi Məhkəmədə (Mahmillub) mühakimə olundu. O, Kommunist Partiyasının üzvü olduğunu inkar etdi və öz təşəbbüsü ilə hərəkət etdiyini təkid etdi.&nbsp;O, edama məhkum edilmiş və 1967-ci ilin sentyabrında edam edilmişdir.

30 Sentyabr Hərəkatının qoşunları tərəfindən öldürülən general-leytenant Əhməd Yani, onlar basqınçıların birliyində xidmət edərkən Untunqun komandiri olub.  Çevriliş cəhdinin qarşısının alınmasında mühüm rol oynamış RPKAD&nbsp;(Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr Komandanlığı) para-komando alayının komandiri, briqada generalı (o zaman polkovnik)&nbsp;Sarvo Edi Vibovo Untunqun paraşütçü təliminə cavabdeh idi.  Kodam I/Bukit Barisanın (I Hərbi Regional Komandanlıq) komendantı kimi qoşunları Şimali Sumatrada çevriliş cəhdini yatıran briqada generalı Kamal İdris Untunqun toyunda qonaq olmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
*
Andromeda (mahnı)

**Andromeda** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca beşinci studiya albomu "Humanz"-da səslənmiş mahnı. Bu mahnıda ABŞ repçisi  xüsusi qonaq qismində çıxış edir. Albomdan dördüncü sinqldır.

## Haqqında

## İstinadlar
Andre (film, 1994)

**Andre** — heyvanlar haqqında olan uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş bədii filmdir. Lyu Deytzinin “Andre adlı dəniz pişiyi” kitabının ekranlaşdırılmasıdır. Film hər yaşda olan uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Süjet xətti

Andre dəniz pişiyidir. O, anasız qalır və bir havan gözətçisinin ailəsi onu saxlamağa başlayır. Bu ailədə bir müddət yaşayır. Sonra bu heyvanı zooparka vermək istəyirlər, amma sonda Andre doğma evinə - dənizə buraxılır. Bir müddətdən sonra isə dəniz pişiyi dənizdə ona baxan ailənin qızını ölümdən xilas edir.

## Rollarda

## İstinadlar
Andre

**Andre** — ad.

* Andre Malro — fransız yazıçısı, mədəniyyətşünası.
* Andre Mişo — XVIII əsrin ikinci yarısında fransız səyyahı və botaniki.
* Andre Morua — Fransa yazıçısı.
* Andre Silva (futbolçu) — Portuqaliyalı futbolçu.
* Andre-Jak Qarneren — fransız ixtiraçı və aviator.
* Andre Abbal —
* Andre Baqqaley —
* Andre Bazin —
* Andre Hu —
* Andre Onana —
* Andre Rusimov —
* Andre Kertes —
* Andre Qunder Frank —

## İstinadlar
Andre (suiti)

**Suiti Andre** (16 may 1961 - 19 iyul 1986) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Men ştatının  Penobskot körfəzindəki Robinson qayası adasında tapılmış erkək adi suiti balası idi.

## Həyatı

Suiti o vaxt arborist (meşələrdə ağacları ağac mişarı ilə kəsən şəxs) və Men ştatının Rokport limanının müdiri olan Harri Qudric tərəfindən qəbul edilmişdir. Harri suiti balasını onun dalğıc yoldaşı olacağına ümid edərək böyütmüş və gələcəkdə suitinin nəhayət vəhşi təbiətin qoynuna geri dönəcəyini gözləyirdi. Bunun əvəzinə isə Andre 1986-cı ildəki ölümünə qədər Harri ilə Rokportda qalmağı seçmişdir.

## Mediada və incəsənətdəki təsvirləri

Onların 25 illik münasibətləri yazılmış yüzlərlə hekayələrdə, xəbər məqaləsində, bir neçə kitabda, 1994-cü ildə Paramount Pictures tərəfindən çəkilmiş bir bədii filmdə və PBS tərəfindən çəkilmiş bir sənədli filmdə nümayiş etdirilmişdir.

Andrenin şöhrəti və populyarlığı hətta 1978-ci ildə Men ştatının Rokport limanında onun şərəfinə Ceyn Vasi tərəfindən xatirə heykəlinin ucaldılması ilə nəticələnmişdir. 2018-ci ildə isə əhəngdaşından hazırlanmış heykəlin üzü 14.000 ABŞ dollarına bərpa olunmuş və nəticədə heykəldəki çoxsaylı çatlar aradan qaldırılmışdır. Leqesi Rokport () adlı qeyri-kommersiya təşkilatı bu məqsəd üçün 6000 dollar ayırmışdır. Qalan vəsait isə, yerli bağ klubundan gəlmiş 2500 dollar da daxil olmaqla xüsusi donorlardan təmin edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fərdi Neytral İdmançılar 2024 Yay Olimpiya Oyunlarında

**Fərdi neytral idmançılar** (  - AIN) — Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) tərəfindən 2022-ci ildən başlamış Rusiya-Ukrayna müharibəsinə görə Rusiya (RUS) və Belarusun (BLR) olimpiya sülhünü pozması əsas gətirilərək bu ölkələrin olimpiya komitələrinin olimpiya oyunlarında iştirakı qadağan edilmişdir. Lakin buna baxmayaraq işğal prosesi 2024-cü ildə də davam etdiyinə görə 2024 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirakı təsdiqlənmiş fərdi Rusiya və Belarusiya idmançılarını ifadə etmək üçün fərdi neytral idmançılar adından istifadə edilmişdir. '''BOK''' ölkə kodu kimi, fransızcadan tərcümədə “Fərdi neytral idmançılar” sözünün abreviaturası olan AIN abreviaturasından istifadə etmişdir.

İdmançılara neytral Olimpiya bayrağından və Olimpiya himnindən istifadə etmək qadağan edilmiş və bunun əvəzinə hər ikisi də BOK tərəfindən təyin edilmiş xüsusi dairəvi AIN emblemi və birdəfəlik instrumental himni əks etdirən bayraqdan istifadə etmişdirlər. Fərdi neytral idmançılar oyunlarda iştirak etməzdən əvvəl onların hər birinin keçmişi ayrı-ayrılıqda yoxlanılmış və bundan sonra hər bir idman növü üzrə beynəlxalq federasiya, daha sonra isə BOK tərəfindən yaradılmış xüsusi panel tərəfindən təsdiqlənmişdirlər. Bu idmançılar fərdi idmançılar hesab edildikləri üçün açılış mərasimi zamanı millətlərin paradında iştirak etməmiş və eyni zamanda da rəsmi medal cədvəllərində ölkə/qrup kimi göstərilməmişdirlər.

## Qeydlər



## İstinadlar
Pirkənd məscidi (Xaçmaz)

**Pirkənd məscidi** — Xaçmaz şəhəri, Nəriman Nərimanov küçəsi, 77 saylı həyətdə yerləşən tarixi məscid. 1813-cü ilə inşa edilmişdir.
Androsentrizm

**Androsentrizm** ( sözündən – ) — şüurlu və ya başqa şəkildə kişinin dünyagörüşünün, mədəniyyətinin və tarixinin mərkəzinə kişi baxış bucağını yerləşdirmək və bununla da qadınlığı mədəni şəkildə marginallaşdırmaq təcrübəsi. Qadın baxış bucağını mərkəzə yerləşdirmək təcrübəsi ginosentrizmdir.

Androsentrizm seksizmin geniş yayılmış forması kimi təsvir edilmişdir. Bununla belə, bu, kişi və ya kişi maraqlarına əsaslanan, ona vurğulanan və ya onun dominasiyası altına düşmüş bir hərəkat kimi də təsvir edilmişdir.

## Elmdə
XIX əsrə qədər Qərb ölkələrində qadınların ali təhsil alması faktiki olaraq qadağan edilmişdi. Harvard Universiteti üç əsr yalnız tanınmış ailələrdən olan ağdərili kişiləri qəbul edirdi. Bir çox universitetlər, məsələn, Oksford Universiteti qəbul etdikləri qadın bakalavrların sayını məhdudlaşdırmışdır.

## Tibbdə
Gender sağlamlığı ilə bağlı məlumat boşluğu mövcuddur. Qadınlar sistematik olaraq tibbdə diskriminasiyaya məruz qalır və onlara yanlış diaqnoz qoyulur. Erkən tibbi tədqiqatlar demək olar ki, yalnız kişi cəsədləri üzərində aparılmışdır. Qadınlar "kiçik insanlar" hesab edilirdilər və onlar tədqiq olunmurdular.

## Ədəbiyyatda
Devid Anderson və Mikol Hamilton tərəfindən aparılan tədqiqatlar 2001-ci ildə ən çox satılan uşaq kitabları və Kaldekott mükafatına layiq görülmüş yeddi illik kitabların daxil olduğu 200 kitabdan ibarət nümunədə qadın personajların az təmsil olunmasını sənədləşdirmişdir. Qadın əsas personajlardan təxminən iki dəfə çox kişi əsas personajlar var idi və kişi personajlar illüstrasiyalarda qadın personajlardan 53 faiz çox görünür. Süjet xətlərinin əksəriyyəti kişi personajlarına və onların həyat təcrübələrinə əsaslanırdı.

## Tipik kişi simvolları
İnternetdə bir çox avatar cinsiyyətindən asılı olmayaraq neytraldır (məsələn, gülən üz smayliki). Bununla belə, avatar insan olduqda və nəzərəçarpacaq dərəcədə cinsiyyət xüsusiyyətlərinə malik olduğu halda adətən kişi kimi görünür.

Skeletlərin təsvirləri, hətta skeletin xarakteri qadın olması nəzərdə tutulsa belə, adətən qadın yox, kişi anatomiyasına malikdir.

## Təsirləri
Kişilər androsentrik düşüncədən daha çox təsirlənir. Bununla belə, hər yerdə mövcud olan ideologiya onun içindəki hər kəsin düşüncə tərzinə əhəmiyyətli təsir göstərir. 2022-ci ildə 3,815 nəfərə illüziyalı üzlər (insanların üzləri gördükləri obyektlər) olan 256 təsvirdən ibarət seçmənin göstərildiyi araşdırmada obyektlərin 90%-nin kişi olduğu müəyyən edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Ginzberg, Ruth (1989), "Uncovering gynocentric science", in (1989). . Bloomington: Indiana University Press. pp.&nbsp;. ISBN&nbsp;<bdi>9780253205254</bdi>.
* 
* 
*
Reymond Çandler

**Reymond Tornton Çandler** (; ) — ABŞ realist yazıçısı və tənqidçisi, detektiv romanlar, povestlər və qısa hekayələrin müəllifi. Deşil Hammet və Ceyms Keyn ilə birlikdə "bərk detektiv" janrının yaradıcılarından biridir. Nuar üslubunda bir neçə etalon filmi onun hekayələri əsasında və ya ssenarisi əsasında çəkilmişdir ("''Dərin yuxu''", "*[[İkiqat təzminat]]*"). Çandlerin bir çox romanının əsas personajı kaliforniyalı özəl detektiv Filip Marloudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Raymond Chandler’s Shamus Town A history of Los Angeles via the locations where Raymond Chandler lived and wrote about, 1912—1946
* Newsweek’s Top 100 Books&nbsp;— список 100 лучших романов всех времен по версии журнала Ньюсвик.
Özül (dzoqçen)

**Özül** () — dzoqçendə ilkin vəziyyət. Bu, həm bon ənənəsi, həm də Tibet buddizminin nyinqma məktəbi üçün dzoqçen ənənəsinin vacib tərkib hissəsidir. Bu "özül" haqqında biliklərə ''riqpa'' deyilir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Tomas Melori

Ser **Tomas Melori** və ya **Malori** (; ) — İngiltərə yazıçısı, "*Kral Artur və Dəyirmi Masanın cəsur cəngavərləri*" kitabının müəllifi. Bu, Kral Artur və Dəyirmi Masa cəngavərləri haqqında səkkiz romandan ibarətdir və Artur əfsanəsinin hərtərəfli xülasəsidir. 1485-ci ildə ingilis pioneri Vilyam Kekston Melorinin yazılarını "*[[Arturun ölümü]]*" () nəşrində birləşdirmişdir.

Melori XV əsrin əvvəllərində Vorvikşirdə zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. Onun həyatı haqqında çox az şey məlumdur. O, bir cəngavər kimi, Vorvik qrafının tərəfində Qızılgüllər müharibəsində iştirak etmiş, 1444 və ya 1445-ci illərdə İngiltərə Parlamentində qraflığını təmsil etmişdir. Bekingem hersoqu tərəfdarlarının mülklərinə hücum etdiyinə və evli qadınlara qarşı təkrar zorakılığa görə o, Makstok qalasında həbs edilmiş və oradan su ilə bir xəndəkdən keçərək qaçmışdır.

O, həyatının son 20 ilini həbsxanada keçirmiş, romanlarını burada yazmışdır. Əsirlikdə olarkən sələflərinin xeyli sayda əlyazmalarını əldə etmək imkanı var idi. Kitabda romanların sırasının necə olduğu məlum deyil.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Малори, Томас&nbsp;// Большая советская энциклопедия&nbsp;: в 66 т. (65 т. и 1 доп.)&nbsp;/ гл. ред. О. Ю. Шмидт.&nbsp;— М.&nbsp;: Советская энциклопедия, 1926—1947.
Riqpa

***Riqpa*** (; ) — dzoqçendə özülün biliyi. Riqpanın əksi – ***ma riqpa*** (). Riqpa vəziyyətinə çatmış və orada davamlı olaraq istirahət edə bilən şəxsə ***Riqdzin*** və ya ***Riqma*** deyilir.

## Bilik
Riqpa özülün biliyidir. Bu, həm də fundamental özül  olan "təmiz məlumatlılıq" mənasına gəlmişdir. Erik Pema Kunsanq dzoqçen kontekstində riqpa və ma riqpanın əsas təriflərini verən mətni tərcümə etmişdir:

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   (hc);  (pbk).
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 

## Xarici keçidlər

* ''Hitting the Essence in Three Words''
Çarlz Anri Rio

**Çarlz Piyer Anri Rio** (fr. *Charles Pierre Henri Rieu*; 8 iyun 1820-19 mart 1902) — İsveçrəli şərqşünas, London və Kembric universitetlərində ərəb dili üzrə professordur.

## Həyatı

O, Cenevrədə anadan olmuşdur. Bonn Universitetində oxumuş və 1843-cü ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. 1847-ci ildə Britaniya muzeyində işə götürülmüş və iyirmi illik xidmətdən sonra əlyazmaların mühafizəsi ilə məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Slate (jurnal)

***Slate*** — cari hadisələri, siyasət və mədəniyyəti əhatə edən ABŞ onlayn nəşri. 1996-cı ildə "''The New Republic''" nəşrinin keçmiş redaktoru Maykl Kinsli tərəfindən yaradılmışdır. Resurs əvvəlcə "Microsoft"a məxsus idi və MSN-nin bir hissəsi idi. 21 dekabr 2004  cü ildə nəşr "The Washington Post Company" tərəfindən satın alınmış və sonradan adı dəyişdirilərək "Graham Holdings Company" olmuşdur.  "*Slate*" 4 iyun 2008  ci ildə "Graham Holdings Company" tərəfindən təsis edilmiş "The Slate Group" tərəfindən təhvil alınmışdır. "*Slate*"in baş ofisi Nyu Yorkda yerləşir və həmçinin Vaşinqtonda nümayəndəliyi var.

## İstinadlar
Southern Spaces

***''Southern Spaces**** — [[Cənubi ABŞ|Cənubi Amerika Birləşmiş Ştatlarının]] real və xəyali məkanları, yerləri, onların daha geniş dünya ilə əlaqələri haqqında məqalələr, [[foto-esse]]lər və şəkillər, təqdimatlar və qısa videolar dərc edən [[akademik jurnal]]. Nəzərdə tutulan auditoriyaya tədqiqatçılar və müəllimlər, siniflərdə və sinifdən kənar tələbələr, kitabxana müştəriləri və geniş ictimaiyyət daxildir.

[[Multimedia]] rəqəmsal nəşri olan "*Southern Spaces*" bir çox cənub bölgələrinin təsvirini və təhlilini, hər hansı bir monolit "Cənub"un tənqidi araşdırılmasını, [[məkan-zaman]] əlaqələrinin kəşfini və yerlə əlaqəli ifadəli mədəni formaların xəritələşdirilməsini təşviq edir. Jurnal [[coğrafiya]], cənub tədqiqatları, [[Sahə tədqiqatı|regional tədqiqatlar]], [[qadın tədqiqatları]], [[kvir tədqiqatları]], [[Sosial gigiyena və səhiyyənin təşkili|ictimai sağlamlıq]] və [[Qaradərili tədqiqatları|afroamerikan]], [[Yerli amerikalı tədqiqatları|yerli amerikalı]] və [[Amerika tədqiqatları]] kimi sahələri əhatə edir.

"*Southern Spaces*" [[ABŞ]]-nin [[Corciya|Corciya ştatındakı]] [[Emori Universiteti]]nin Rəqəmsal Təqaüd üzrə Emori Mərkəzi tərəfindən nəşr olunur.

== İstinadlar ==


== Xarici keçidlər ==
* 
* Sarah Toton and Katherine Skinner. "[http://jolt.merlot.org/vol2no3/toton.htm A Space of Our Own: Bridging New Media and Traditional Scholarship with *Southern Spaces* in the Classroom]" *Journal of Online Teaching and Learning* Fall 2006.
* Editors of *Southern Spaces*. [https://southernspaces.org/2017/southern-spaces-partial-history "*Southern Spaces'': A Partial History"]. September 2017.
Bernhard Dorn

**Bernhard Dorn** (Tam adı: Johannes Albrext Bernhard Dorn), (; ) — Şərqşünas-tarixçi, iranşünas, semitoloq, Sankt-Peterburq İmperator Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1842-ci ildən), məxfi məsləhətçi

## Həyatı

O ilk növbədə Leypsiq Universitetində oxumuş, daha sonra isə Xarkov Milli Universitetində Şərq dilləri professoru olmuşdur. Daha sonra Xarici İşlər Nazirliyinin Şərq Dilləri İnstitutunda tarix və coğrafiya professoru dərəcəsinə yiyələnmişdir. Həmçinin Sankt-Peterburq Universitetində sanskrit və şərq dillərindən dərs demişdir.

1835-ci ildə Dorn Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvü olmuşdur. 1842-ci ildə Asiya Muzeyinin direktoru seçilmiş, 1855-ci ildə isə Böyük Pyotrun Antropologiya və Etnologiya Muzeyinin direktoru olmuşdur.

## İstinadlar
Nao Dequçi

– Yaponiya dini xadimi. *[[Oomoto]]* dininin əsasını qoymuşdur.

## İlk illəri
Nao Dequçi 1837-ci ildə Yaponiyanın Tanba əyalətinin Fukuçiyama şəhərində doğulmuşdur. Kirimura Qorosaburonun qızı idi. 1855-ci ildə dülgərliklə məşğul olan Toyosuke Şikata (daha sonra Seyqoro Dequçi) ilə evlənmişdir. Evlilikdən 3 oğlu və 5 qızı olmuşdur. Alkoqolik olması ilə tanınan əri 1887-ci ildə ölmüşdür.

51 yaşında 8 uşağı ilə dul qalan Dequçi ailəsini dolandırmaq üçün xırda işlərlə məşğul olmağa başlamışdır. Ən böyük oğlu intihara cəhd etmiş, daha sonra yoxa çıxmış, evli olan iki qızı isə psixoloji problemlər yaşamışdırlar.

## ''Oomoto'' dini
Dequçi 1892-ci ilin yanvarında vəhylər görməyə və Uşitora no Koncin adlı tanrının onunla danışdığını iddia etməyə başlamışdır. Bədəninin bu tanrı tərəfindən ələ keçirdiyini iddia edən Dequçi onun vasitəçisi olmağa qərar vermişdir. Dequçini formal təhsil almasa da, ona ötürüldüyünü iddia etdiyi vəhyləri yazmağa başlamışdır. *"Ofudesaki"* adlı bu yazılar *[[Oomoto]]* dininin əsas mətnləri olmuşdur. Dequçinin vəhyləri məsihçi xarakterli olmuşdur. O, bədxah, çürüyən dünyanın tezliklə yenilənəcəyini, bir xilaskarın ortaya çıxmasından sonra sülh dövrünün başlayacağını iddia edirdi. O, sağaldıcı güclərə malik olduğunu inkar etsə də, bir çox xəstəni sağaltdığını iddia etmişdir.

Nao bir neçə dini qrupla fəaliyyət göstərdikdən sonra 1898-ci ildə eyni vəhyləri görən Kisaburo Ueda (daha sonra Onisaburo Dequçi) ilə tanış olmuşdur. Onisaburo Naonun vəhyləri və yazıları əsasında *Oomoto* adlı dini təlim formalaşdırmışdır. Onisaburo Naonun qızı Sumi ilə evlənmiş bu bu dini hərəkatın liderinə çevrilmişdir. *Oomoto* dini şintoizmə əsaslanan imperator sistemini tənqid edirdi. Bu səbəbdən Onisaburo Dequçi 1920 və 1930-cu illərdə hökumətin təzyiqləri ilə üzləşmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Oomoto saytında
Ambroz Birs

**Ambroz Qvinnet Birs** (; ) — ABŞ yazıçısı, jurnalisti, yumoristik və qorxulu hekayələrin müəllifi.

ABŞ vətəndaş müharibəsi (1861–1865) iştirakçısı olan Birs bir növ reportyor kəskinliyi, barışmazlığı və sadəliyi ilə seçilmişdir. Bu, təkcə məqalə və esselərində yox, həm də bədii ədəbiyyatda və poeziyada özünü göstərmişdir. Buna görə o, "Mərhəmətsiz Birs" () ləqəbini qazanmışdır. Birs şair Corc Sterlinq və qorxu hekayəsi yazıçısı Vilyam Çemberz Morrou kimi gənc yazıçıları dəstəkləmişvə onları həvəsləndirmişdir.

Ömrünün sonunda iki oğlunun vaxtsız ölümü, həyat yoldaşından boşanma, işəgötürənlərlə problemlər səbəbilə darmadağın olan Birs vətəndaş müharibəsinin davam etdiyi Meksikaya getmişdir. Onun evə yazdığı son məktubu 26 dekabr 1913-cü il tarixli olmuşdur, bundan sonra yazıçı izsiz yoxa çıxmışdır. Birsinölüm yeri və vaxtı hələ də dəqiq bilinmir.

Ambroz Birsin ədəbi irsi müasirləri və davamçıları tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Onun "*[[Bayquş axını körpüsünün üzərindəki hadisə]]*" hekayəsi ABŞ ədəbiyyatının klassiki hesab olunur. O, Qərb ədəbiyyatında ən çox oxunan və təsirli hekayə müəlliflərindən biridir.

## İstinadlar
Robert Vilyam Çembers

**Robert Vilyam Çembers** (; ) — ABŞ rəssamı və elmi fantastika yazıçısı. O, 1895-ci ildə nəşr olunan "*[[Sarıdakı kral]]*" adlı qısa hekayələr kitabı ilə tanınır.

## Tənqidi
H. V. Lavkraft Klark Eşton Smitə yazdığı məktubda Çembers haqqında qeyd etmişdir:

Çembers daha sonra qəribə fantastika və fövqəltəbii hekayələrdən effektiv şəkildə imtina etmişdir, lakin bu ilk əsərlər Lavkraftın "*[[Ədəbiyyatda fövqəltəbii dəhşət]]*" essesinə daxil etməsi sayəsində XX əsrin böyük bir hissəsi üçün çapda qalmışdır. Frederik Taber Kuper yazmışdır:

## İstinadlar
Tomas Liqotti

**Tomas Liqotti** (; ) — ABŞ qorxu yazıçısı. Onun əsərləri bir neçə ədəbi janrda, xüsusən də qəribə fantastikadan qaynaqlanır və tənqidçilər tərəfindən qotika ədəbiyyatı ənənəsində tez-tez qısa hekayə və romanlara çevrilmiş fəlsəfi dəhşət əsərləri kimi təsvir edilmişdir. Liqottinin bədii və qeyri-bədii əsərlərində müdafiə etdiyi dünyagörüşü pessimist və nihilistdir. "''The Washington Post''" Toması "müasir qorxu ədəbiyyatında ən yaxşı qorunan sirr" adlandırmışdır.

## İstinadlar
Rey Brasye

**Rey Brasye** (; ) — fransız-şotlandəsilli Britaniya filosofu, Beyrut Amerika Universitetinin (Livan) professoru, fəlsəfi realist. Spekulyativ realizmin banilərindən biri kimi də tanınır.

Brasye bakalavr dərəcəsini Şimali London Universitetində almışdır (1995). Vorvik Universitetində magistr və fəlsəfə doktoru dərəcələri (müvafiq olaraq 1997-ci və 2001-ci ilər).

## İstinadlar
Epipremnum aureum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Bəzən "qızıl potos", "şeytan sarmaşığı" və ya "pul bitkisi" adları ilə də bilinir. 

## Arealı
Vətəni əsasən Cənub-Şərqi Asiya hesab olunur. 

## Botaniki xarakteristikası
Adətən ev bitkisi kimi yetişdirilir və öz dayanıqlılığı, həmçinin asan qulluq tələbləri ilə tanınır. Tropik və subtropik iqlimlərdə geniş yayılmışdır. Təbii şəraitdə ağacların gövdələrinə sarılaraq böyüyür və yerə qədər uzanır. İnsanlar və ev heyvanları üçün zəhərli ola bilər. Udulduğu halda ağızda və boğazda yanma hissi, qusma və udma çətinliyi kimi simptomlar yaranır.

İri, parlaq və ürək şəklində yarpaqlara malik olan sarmaşıq tipli bitkidir. Yarpaqları tünd yaşıl rəngdədir və üzərində sarımtıl və ya ağ rəngli naxışlar ola bilər. Adətən evlərdə asılqanlarda və ya dirəklər ətrafında dolanmış vəziyyətdə yetişdirilir.

İşıq, su və torpaq tələbləri baxımından çox tələbkar deyil. Az işıqlı mühitlərdə belə inkişaf edə bilir. Suvarma aralıqları torpağın quruluğuna görə müəyyən edilir. Torpaq qismən nəmli olmalıdır, lakin suya doymamalıdır. Ev bitkisi kimi geniş istifadə edilir. Havada mövcud olan zərərli maddələri filtrləmə qabiliyyəti olduğu üçün, NASA tərəfindən "hava təmizləyici bitkilər" siyahısına daxil edilmişdir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yucin Taker

**Yucin Taker** (; ) — ABŞ filosofu və yazıçısı, Yeni məktəbin professoru. Dəhşət, populyar mədəniyyət və yeni media ilə bağlı araşdırmaları ilə tanınır. Pessimizm və spekulyativ realizm istiqamətlərinə istinad edir.

## Fəlsəfi fikirlər
Takerin ilk işi bioinformatika, nanotexnologiya, biokompüter və şəbəkələrə maraqları ilə elm və texnologiya fəlsəfəsi daxilindədir. Sonralar "*Ömrdən sonra*" əsərində ontologiya məsələləri ilə maraqlanmağa başlamışdır. Burada tədqiqatçı iddia etmişdir ki, həyatın ontologiyası "həyat"ın özü ilə "həyat tərzi" arasındadır və bu, "metafizik əvəzetməni" mümkün edir.

## İstinadlar
Entoni Conston

**Entoni Conston** (; ) — Britaniya komikslər, video oyunlar və romanlar yazıçısı. O, postapokaliptik komiks seriyası "*[[Wasteland (komiks)|Wasteland]]*", "*The Coldest City*" qrafik romanı və bir neçə "Image Comics" seriyasındakı işi ilə tanınır. 2023-cü ilin may ayında Conston seriyanın ilki olan "*The Dog Sitter Detective*"i nəşr etmişdir.

## Mükafatlar
Constonun 2001-ci ildə yazdığı "*Qorxuducu əyrilər*" romanı 2002-ci ildə "BookExpo America"da Amerika Müstəqil Nəşriyyatının (IPPY) "Ən yaxşı dəhşət" mükafatını qazanmışdır. "*[[Resident Evil Village]]*"də Ledi Dimitresku obrazı üçün yazdığı ssenari ona 2022-ci ildə "Personajda görkəmli nailiyyət" üçün D.I.C.E Mükafatını qazandırmışdı.

## İstinadlar
Klark Eşton Smit

**Klark Eşton Smit** (; ) — ABŞ şairi, yazıçısı, rəssamı və heykəltəraşı.

Klark Eşton Smit elmi fantastika, fantastika və qorxu janrlarında hekayələr yazmışdır. Spreq Layon De Kamp onun haqqında demişdir ki, "Podan bəri heç kim yaxşı çürümüş cəsəddən heyran olmamışdı".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Clark Ashton Smith, 1893-1961
Latın Amerikası İqtisadi Komissiyası

**Latın Amerikası İqtisadi Komissiyası** — Latın Amerikası təşkilatlarından birinin qısa adıdır. ECLA 25 fevral 1948-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) çərçivəsində yaradılmışdır. İspanca qısaldılmış adı CEPAL-dır. Sonrakı illərdə Karib hövzəsi ölkələri də tədqiqat sahəsinə daxil edilmiş, buna görə də adı 1984-cü ildə ECLAC (; ) olaraq dəyişdirilmişdir. BMT-nin 5 regional komissiyasından biri olan ECLAC-ın inzibati mərkəzi Çilinin Santyaqo şəhərindədir.

ECLAC-ın əsas məqsədi rəsmi sənədlərdə Latın Amerikası ölkələrinin iqtisadi inkişafına töhfə vermək və onların iqtisadi siyasətləri arasında əlaqəni təmin etmək kimi göstərilir.

Komissiya 1951-ci ildə Meksikada Mərkəzi Amerika ölkələri və 1966-cı ildə Port-of-Speyndə (Trinidad və Tobaqo) Karib hövzəsi ölkələri üçün subregional mərkəzlər yaratmışdır. Buenos-Ayres, Brazilia, Montevideo və Boqotada da ofisləri mövcuddur. ECLAC qarşısına mühüm məqsədlər qoymuş, ölkələr arasında əməkdaşlığı artırmağa çalışsa da, onun təsiri məhdud olaraq qalmağa davam edir. Bu məqamda ECLA-nın ölkələr arasında əməkdaşlıq platforması yaratdığını söyləmək olar. Sonradan yaranan inteqrasiya təşkilatlarının ECLA iclaslarında formalaşması bu iddianı təsdiqləyir.

## Xarici keçidlər

* BMT-nin Latın Amerikası və Karib hövzəsi üzrə İqtisadi Komissiyasının rəsmi veb-saytı
* ECLA rəsmi veb-sayt
* https://ecla.online/
ECLAC İspan dilində əsas səhifə 

## İstinadlar
Onisaburo Dequçi

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya din xadimi. *[[Oomoto]]* dini hərəkatının əsas liderlərindən biri olmuşdur.

## İlk illəri
Kisaburo Ueda 1871-ci ildə Yaponiyanın Kioto prefekturasında yerləşən Anao şəhərində (indiki Kameoka şəhəri) kəndli ailəsində doğulmuşdur. Təhsilə və öyrənməyə böyük marağı olsa da, sadəcə yerli müəllimlərdən dərslər ala bilmiş, rəsmi təhsil almamışdır. Müəllimliklə maraqlanmışdır.

## ''Oomoto'' dini
Ueda 1898-ci ildə quldurların kəndə etdikləri hücumdan sonra Şuqendo təlimindəkinə oxşar dini təcrübələr yaşadığını iddia etməyə başlamış, şaman kimi ad çıxarmışdır. Şintoizmlə məşğul olmağa başlamış, yanına gələn şəxsləri trans vəziyyətinə soxan, hər bir bədənə hökm edən ilahi gücü çəkdiyini iddia etdiyi qədim texnikanı tətbiq etməyə başlamışdır.

O, 1898-ci ildə onun kimi dini təcrübələr yaşayan Nao Dequçi ilə tanış olmuş və onun dini hərəkatına qoşulmuşdur. Tezliklə Naonun qızı Sumi ilə evlənmiş, Dequçi soyadını götürmüş və *[[Oomoto]]* dininin liderlərindən birinə çevrilmişdir. Şintoizm praktikaları haqqında məlumatlı olan Dequçi Naonun vəhylərini Yaponiyanın sürətli sənayeşləmə dövründə əziyyət çəkən kütləyə xitab edəcək terminlərlə ifadə etməyi bacarmışdır. Onun rəhbərliyi altında *Oomoto* adını alan bu dini hərəkat sürətlə yayılsa da, gələcəkdə dünyanın yenidən qurulması fikrini müdafiə etməsi Yaponiya hökumətinin dövlət şintoizmi ideyası ilə ziddiyyət təşkil edirdi. O, dövlətin şinto siyasətini tənqid etmək üçün yayımlara başlamış, ağ ata minmiş və səyahətlərində motosikldan istifadə etmişdir. Bu səbəbdən Dequçi 1921-ci ildə həbsdə olmuş, Monqolustana sığınaraq özünü "Dünyanın xilaskarı" elan etmiş və  yaratmışdır.

Dequçi öz ruhani səyahətindən bəhs edən 81 cildlik *"Reykay monoqatari"* (1921–1927; 1934–1935) əsərini nəşr etdirmiş, dinində istifadə etmək üçün esperanto dilini öyrənmiş və xarici ölkələrə missionerlər göndərmişdir. 1935-ci ildə polislər onun dini mərkəzlərinə basqın təşkil edərək Dequçini həbs etmiş, dini məhv etməyə çalışmışdırlar. Həbsdə olarkən 600.000 dini şeir yazmışdır. O, 1942-ci ildə həbsdən çıxmış, İkinci Dünya müharibəsindən sonra *Oomoto* dininin bərpası üçün çalışmışdır. Dinlə yanaşı dulusçuluq, rəssamlıq və xəttatlıq ilə məşğul olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Onisaburo Dequçinin Ayı
Rafael Utziq

**Rafael Utziq** (8 avqust 1996-cı ildə anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqasında hücumçu kimi "Zirə"də çıxış edən braziliyalı peşəkar futbolçu.

## Klub karyerası
11 sentyabr 2020-ci ildə Utziq "Qəbələ" FK ilə iki illik müqavilə imzalayıb. 22 iyun 2022-ci ildə “Qəbələ” Utziqlə müqaviləni daha bir il uzatdıqlarını açıqladı.

7 iyul 2023-cü ildə Utziq Chungnam Asan ilə müqavilə imzaladı.

6 yanvar 2024-cü ildə Utziq "Zirə" ilə 18 aylıq müqavilə imzalayaraq Azərbaycan Premyer Liqasına qayıtdı.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fey Vebster

**Fey Vebster** (; ) — ABŞ-nin Atlanta şəhərindən olan müğənni-mahnı yazarı. Onun mahnıları indi-pop və kantri elementlərini özündə birləşdirir. 

30 oktyabr 2013-cü ildə 16 yaşında ikən "Run and Tell" adlı debüt studiya albomunu yayımlayıb. Musiqi üzrə təhsil almaq üçün Neşvilldəki Belmont Universitetinə daxil olmuş, lakin oranı başa vurmadan doğma şəhəri Atlantaya geri qayıtmışdır. "*Vaxt və pulunu boşa xərcələmək istəmədiyini*" deyir. O, valideynləri ilə şərtləşmişdi ki, bir il evdə qalacaq və bu müddət ərzində musiqi karyerasında uğur qazanmasa, yenidən universitetə dönəcək. 2017-ci ildə universitetdən ayrıldıqdan sonra Awful Records ilə saziş bağlayıb.

## Həyatı

Corciya ştatının Atlanta şəhərində doğulub. Ailə üzvləri özü kimi musiqiçidir. Adı Korbin olan babası vaxtıilə Texasda "*bluegrass*" janrında gitaraçılıq etmişdir. Anası da öz növbəsində "*fiddle*" və eyni zamanda gitara ifaçısı olmuşdur. Böyük qardaşı isə məktəbdəki rok qrupuna üzv idi.

Fey Vebster mahnı yazmaqla 14 yaşından məşğul olur. Atlandakı "*Henry W. Grady High School*"-da təhsil alıb. Şagird olduğu illərdə dost-yoldaşları ilə birlikdə rep qrupu yaratmışdır.  Onun səhnədəki canlı çıxışını izləyib heyran qalan atası belə məsləhət görür ki, öz mahnılarını yazıb buraxmağa başlasa yaxşı olar.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Run and Tell* (2013)
* *Faye Webster* (2017)
* *[[Atlanta Millionaires Club]]* (2019)
* *[[I Know I'm Funny Haha]]* (2021)
* *[[Underdressed at the Symphony]]* (2024)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Asif Əliyev (futbolçu)

**Asif Tofiq oğlu Əliyev** () — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu. Məşqçi.

## Klub karyerası
Asif Əliyev 10 fevral 1956-cı ildə Kirovabadda anadan olub. Peşəkar futbolçu karyerasına 1973-cü ildə, Futbol üzrə SSRİ ikinci liqasında çıxış edən "Dinamo Kirovabad" klubunda start verib. 1976-cı ildə respublikanın əsas komandası olan "Neftçi" klubuna cəlb edilib. 1976–1985-ci illər ərzində Bakı təmsilçisinin heyətində ümumilikdə 227 oyuna çıxıb və 39 qol vurub. 

1985 mövsümünün gedişində Kirovabada qayıdıb və 1990-cı ilə qədər "Kəpəz"də çıxış edib. Peşəkar futbolçu karyerasını 1991-ci ildə Qazaxın "Göyəzən" komandasında başa vurub.

## Məşqçi karyerası
Karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçiliyə başlayıb. 1996, 1998 və 1999-cu illərdə "Neftçi"nin baş məşqçisi olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Asif Əliyev ''Transfermarkt.com'' saytında
Maqsud Adıgözəlov

**Maqsud Adıgözəlov** — "Sabah" Futbol Klubunun prezidenti, AFFA Klublar Komitəsinin sədri və AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvüdür.

## Həyatı
Maqsud Adıgözəlov 1981-ci il 9 oktyabrda Bakı şəhərində anadan olub. 1998–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Maliyyə-kredit" ixtisası üzrə bakalavr təhsili alıb. 2002–2004-cü illərdə həmin universitetdə "Maliyyə-kredit" ixtisası üzrə magistr dərəcəsi əldə edib. 2011–2012-ci illərdə The George Washington University-də "Layihələrin idarə edilməsi" ixtisası üzrə magistr təhsili alıb.

## Peşəkar fəaliyyəti
Karyerasına 2003-cü ildə Eupec Pipe Coatings Azerbaijan şirkətində Baş Operator kimi başlamış və burada 2006-cı ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Daha sonra, 2006–2017-ci illərdə Access Bank-da İnzibati İdarənin rəhbəri kimi çalışmışdır. 2017-ci ildən etibarən "Sabah" Futbol Klubunun Prezidenti vəzifəsini icra edir. 2023-cü ildən AFFA-nın Klublar Komitəsinin sədri vəzifəsini də yerinə yetirir.

## İstinadlar
Xəzinədarbaşı

**Xəzinədarbaşı** () — Osmanlı imperiyasında biri daxili xəzinədən, digəri isə xarici xəzinədən məsul olan vəzifə. Osmanlı dövlət təşkilatında daxili xəzinənin saxlandığı Bab-ı Hümayun və Hilət xəzinələri bölməsində saray sənətkarlarının (əhl-i hirəf) idarəsindən məsuldur.

Osmanlı sarayının Əndərun hissəsində işləyənlərə xəzinədar deyilirdi. Əndərunda çalışan xəzinədarlardan məsul şəxs xəzinədarbaşı adlanırdı.

## İstinadlar
Bakıqulu

**Bakıqulu** — Osmanlı imperiyasında Tənzimat dövrünə qədər vergi müfəttişlərinə verilən ad.

Həmin məmurlar vergiləri yığıb, vergi ilə bağlı yoxlamalar aparıb, araşdırmalar açıb, bu məsələni izləyiblər. Bakıqulu məmurları ilk dəfə 1512–1520-ci illər arasında Yavuz Sultan Səlim tərəfindən təyin edilmişdir. Onların ilkin vəzifəsi dövlət adından gəlir və məxaric işlərinə cavabdeh olan digər məmurların hərəkətlərini yoxlamaq idi. Birinci qrupda 60-a yaxın adam xidmət edirdi. Onlar sonralar vergi toplamaq, vergi borcu olanları təqib etmək, müxtəlif maliyyə cinayətlərini izləmək, pul paylamaq, vergi işlərində dövlət adından məlumat vermək kimi vəzifələri də öz üzərinə götürmüşdülər. Bu məmurların hazırladıqları hesabatlar dövlət üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi və tez bir zamanda işlənib, lazımi tədbirlər görülmüşdür. Bu məmurlara "**Başbakıqulu**" adlı bir müdir nəzarət edirdi. Tənzimatdan sonra adları dəyişdirilərək maliyyə müfəttişi olmuşdur.

## İstinadlar
Battal evrak

**Battal evrak** — Osmanlı yazışma sistemində köhnəlmiş qeydlər. Bu, sənədin bir küncündən digər tərəfinə böyük formatda "battal" yazılmış  və "şərh" əlavə edilməklə həyata keçirilir. Bu proses battal çəkmək adlanırdı.

## İstinadlar
Kursk AES

**Kursk Atom Elektrik Stansiyası** (KuAES) — Rusiyada, Kursk vilayətinin Kurçatov şəhərində, Kursk şəhərindən 40 km qərbdə, Seym çayının sahilində yerləşən atom elektrik stansiyası. O, ümumi gücü 2 QVt olan iki işləyən enerqoblokdan ibarətdir. Kursk AES-in enerji bloklarının resursu tükəndiyi üçün onların gücü Kursk AES-2 aqreqatları ilə əvəz olunacaq.

Kursk AES Rosenerqoatom Konserni ASC-nin filialıdır.

Stansiyada 5 mindən çox insan çalışır.

2021-ci ildə elektrik enerjisi istehsalı 25,1 milyard kilovat-saat təşkil etmişdir.

## Yerləşməsi
Kursk Atom Elektrik Stansiyası Rusiyada, Kursk vilayətinin Kurçatov şəhərində, Kursk şəhərindən 40 km qərbdə, Seym çayının sahilində yerləşir.

Kursk Atom Elektrik Stansiyasının yerləşdiyi ərazi 100 ildə 1 dəfə təkrarlanan 5 ballıq seysmik zonaya və hər 10,000 ildə bir dəfə təkrarlanan 6 ballıq seysmik zonaya aiddir.

## Mədəniyyətdə
2019-cu ildə rejissor Danila Kozlovskinin "*[[Çernobıl (film, 2021)|Çernobıl]]*" bədii filmi Kursk Atom Elektrik Stansiyasının tikintisi başa çatmamış beşinci blokunda çəkilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Газета трудового коллектива Курской АЭС
*
Ömər Lütfi Barkan

**Ömər Lütfi Barkan** (; ) — Türkiyə tarixçisi , Osmanlı imperiyasının iqtisadi tarixi üzrə mütəxəssis.

## Həyatı
Ömər Lütfi Barkan 1902-ci ildə Ədirnədə anadan olmuşdur. Barkanın Fatma adlı bir bacısı var idi. Orta məktəbi Ədirnədə, sonra oradakı pedaqoji liseyi bitirmiş, oranı bitirdikdən sonra üç il məktəb müəllimi işləmişdir. Sonra İstanbula köçmüşdür. Orada Darülfünunda fəlsəfə təhsili almışdır. Evli idi və üç oğlu var idi. 23 avqust 1979-cu ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Hacı Baba Şeyx

**Hacı Baba Şeyx** (;  ) — Məhabad Cümhuriyyətinin baş naziri, İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası üzvü. 1947-ci ildə Məhabad Cümhuriyyəti İran qoşunları tərəfindən darmadağın edildikdən sonra Hacı Baba Şeyx Qazı Məhəmməddən fərqli olaraq edam edilməmişdir. Hacı Baba Şeyxin həyatı dini statusunu qoruyub saxlamışdır. Cümhuriyyət dövründə onun katibi jurnalist və şair Həmin Mükriyani olmuşdur.

## İstinadlar