open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abuna Yemata Quh

**Abuna Yemata Quh** — Efiopiyanın Tiqray bölgəsinin Havzen şəhərində yerləşən monolit kilsə. 2,580 metr (8,460 fut) yüksəklikdə yerləşir və kilsənin içərisinə daxil olmaq üçün piyada dırmaşmaq lazımdır. V əsrə aid olan günbəzi, divar rəsmləri və memarlığı ilə diqqət çəkir.

## Haqqında
Ziyarətçilər kilsəyə çatmaq üçün təxminən 250 m enişli təbii daş körpüdən, sonra isə dar taxta piyada körpüsündən keçməlidirlər. Ardınca 300 metr (980 fut) hündürlüyündə məsafəni əl tutacaqlarından və ayaq tutacaqlarından (əlavə dayaq olmadan) istifadə edərək şaquli halda qaya divarına dırmaşmalıdırlar. Sonda isə 50 sm enində, aşağısı isə qaya olan çıxıntı üzərində keçmək lazımdır. Kilsənin hazırda mövcud olan sütunlarının kimyəvi tərkibi Kembridən əvvələ aid olan qumdaşı formasiyasının son eroziya qalıqlarından, entiço və adiqrat mənşəli qumdaşlarından ibarətdir. Abuna Yemata Quh dünyanın ən əlçatmaz ibadət yeri olsa da, əsasının qoyulduğu 1500 il əvvəldən indiyədək buraya dırmaşmaq istəyən bir nəfər belə yerə yıxılmayıb.

## Tarixi
Yerli əfsanəyə görə kilsənin əsası (qayanın yonulması) VI əsrdə qoyulub və "doqquz müqəddəslər"dən biri olan Abuna Yemataya (yaxud *Abba Yem'ata* da deyilir) ithaf olunub. Doqquz müqəddəslərin V əsrin sonu və VI əsrin əvvəlləri arasında Roma, Konstantinopol və Suriyadan gəldiyinə inanılır.

## Kilsədəki rəsmlər
 

Kilsədəki rəsmlərin dizaynı Debre Tsion kilsəsi kimi yaxınlıqdakı digər kilsələrdə tapılanlarla eynidir. Rəsmlərdə Əhdi-ətiqi əks etdirən fiqurlar, Əhdi-cədidi əks etdirənlərdən daha çoxdur. Həmçinin quru hava və rütubətin olmaması bu freskaları orijinal mükəmməlliyi ilə qoruyub saxlamışdır. Rəsmlər Efiopiyada xristianlığın ilkin izlərinə aiddir və doqquz müqəddəs və on iki həvari haqqında mövzuları əhatə edir. Ən qədim ikonalar XV əsrə aiddir və diptix, yaxud triptix şəklindədir.

## Həmçinin bax

* Meteora 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Güc

**Güc** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Güc (fizika)
* Enerji gücü
* Mühərrik gücü
* Güc (ictimai və siyasi)
* At gücü
Şimali Qafqaz toqquşmaları

**Şimali Qafqaz toqquşmaları** Rusiyanın Şimali Qafqaz regionlarında hökumət qüvvələri ilə islamçı yaraqlılar arasında baş vermiş olan münaqişələrdir. Münaqişə 16 aprel 2009-cu ildə rəsmi olaraq başa çatmış olan İkinci Çeçenistan müharibəsinin davamıdır. 

Münaqişələr Rusiyanın 2017-ci ildə vermiş olduğu bəyanatla başa çatmış və üsyançıların Şimali Qafqazdakı mövcudluğu tamamilə yox edilmişdir. Münaqişənin ən qızğın olduğu vaxtlarında əsas hərbi əməliyyatlar daha çox Çeçenistan, Dağıstan, İnquşetiya və Kabardin-Balkarda cəmləşmişdi. Şimali Osetiya-Alaniya, Qaraçay-Çərkəz, Stavropol diyarı və Volqoqrad vilayəti kimi ətraf rayonlarda da bəzən təsadüfi insidentlər baş vermişdir.

## Arxa plan
Dağıstan İslam İcmasının 1999-cu ildə qəbul etmiş olduğu qərardan sonra çeçen və dağıstanlı döyüşçülər Çeçenistandan Rusiyanın Dağıstan regionuna hücum edərək 12 kəndi ələ keçirdirlər. Rusiya Dağıstan regionunda itirmiş olduğu kəndləri geri almaq üçün əməliyyat keçirməyə qərar verir və keçirilmiş olan əməliyyatlardan sonra kəndlər rus ordusu tərəfindən geri alınır. Aslan Masxadov hökumətinin Dağıstandakı islamçı yaraqlıların hücumlarının qarşısını ala bilməməsi və yaraqlılara fürsət verməsi iddiaları ilə Rusiya Çeçenistanı işğal qərarını verir. Yerli çeçen qüvvələri və sələfi ərəb döyüşçüləri təxmini olaraq bir il davam edən müqavimətdən sonra məğlubiyyətə düçar olurlar və bütün yaşayış məntəqələri rus ordusunun nəzarəti altına keçir. 2000-ci ilin axırından etibarən isə yaraqlılar dağlara çəkilərək partizan müharibəsi aparmağa başlayırlar.

## Üsyan və toqquşmalar
2007-ci ildə Qafqaz Əmirliyi elan olunana qədər Çeçen Ordusu, bəzi yerli çeçen döyüşçüləri və Qafqaz Cəbhəsi kimi qruplar Rusiya Silahlı Qüvvələrinə qarşı partizan müharibəsi aparmışdırlar. 2007-ci ildə isə Dokka Umarov tərəfindən Çeçenistan İçkeriya Respublikası ləğv edilmiş və bunun yerinə bütün Şimali Qafqaz üzərində hüquqlar iddia edən Qafqaz Əmirliyi adlı dövlətin yaradıldığı elan edilmişdir. Qafqaz Əmirliyinin tabeliyində olan və əksəriyyəti sələfi / vəhhabi döyüşçülərindən ibarət bir çox qruplaşmalar 2015-2016-cı ilə qədər rus əsgərlərinə qarşı hücumlar həyata keçirirdilər. 2015-ci ildə İŞİD Qafqaz vilayətini elan edib. 2016-cı ildə Qafqaz Əmirliyinin Şimali Qafqazdakı fəaliyyətləri əsasən dayandırılmış və onun döyüşçülərinin əksəriyyəti İŞİD-Qafqaz vilayətinə qoşulmuşdurlar. 2017-ci ilin axırında Şimali Qafqazda baş tutmuş olan antiterror əməliyyatları ilə bu regiondakı silahlıların mövcudluğuna son qoyulmuş olsa da, Qafqaz Əmirliyinə bağlı olan bəzi qruplar Suriyada fəaliyyətlərini hələ də davam etdirirlər.

## İstinadlar
B-52 (kokteyl)

**"B-52"** (İngilis B-52) üç likördən (qəhvə likörü, qaymaqlı likör və sərt portağal likörü — tripl-sek və ya kuantro) ibarət "qatlı kokteyl"-dir. Dijestiv (həzmə kömək edən) (desert) kimi təsnif edilir. Əvvəllər bu, Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyasının (BBA) rəsmi kokteyllərindən biri, "Yeni Era İçkiləri" kateqoriyasında idi.

## Tarixi
B-52 kokteylinin mənşəyi ilə bağlı bir neçə nəzəriyyə mövcuddur. Onun adı 60-cı illərdə dəbdə olan qadın saç düzümləri ilə, Boeing B-52 "Stratofortress" bombardmançısının adını daşıyan B-52s qrupu ilə və ya birbaşa bombardmançının özü ilə bağlıdır. Bir nəzəriyyə iddia edir ki, kokteylin Malibudakı "Alice" Barında, digəri isə kokteylin 1977-ci ildə Kanadanın Alberta şəhərindəki "Banff Springs Hotel" barında və ya eyni əyalətlərin Kalqaridəki "Keg's steakhouse" restoranında yaradıldığını iddia edir; kokteylin ixtirasına dair başqa iddiaçılar da var. Kokteylin İkinci Dünya müharibəsi zamanı İtaliyada yerləşən Amerika pilotları tərəfindən icad edildiyi barədə əfsanə belə var.

## Hazırlanması
Likörlər diqqətlə süzülür ki, təbəqələr qarışmasın. Kokteyl qədəhdə (rus. рюмка, ing. shot) verilir. Üst təbəqə ("Grand Marnier" və ya "Cointreau") yandırılıra bilər. Bu zaman yandırılan "B-52"-yə "yanan B-52" (ing. Flaming B-52) deyilir. Yanan B-52-nin servisi zamanı stəkan mütləq şəkildə yüksək temperatura dözümlü olmaldır. Yanan B-52 içilən zaman onu adi qədəhdən içilən formada birbaşa içmək təhlükəlidir. İçki üçün nəzərdə tutulan çöp (plastik də ola bilər) içkiyə tam salınaraq tez bir zamanda içilməlidir.

B-52-nin şeykerdə çalxalanaraq buzla servis olunduğu forması da mövcuddur.

BBA reseptinə görə 1/3 həcmində Kahlua, 1/3 həcmində Baileys, 1/3 həcmində isə Grand Marnier məhz bu ardıcıllıqla və ehtiyatla süzüldükdə qatlı kokteyl B-52 alınır. Kokteyl qaşığı (baş hissəsi çay qaşığı ölçüsündə, amma tutulan hissəsi uzun olan qaşıq) qatları daha düzgün etməyə xeyli kömək olur.

## Müxtəlif variasiyalar
Bir sıra kokteyl variantları B-52-dən alınan adları daşıyır və "B-50 seriyası" kimi tanınır:

* Portağal likörü əvəzinə Frangelico qoz likörü ilə bu kokteyl "B-51" adlanır.
* İki əlavə təbəqə ilə — Frangelico və Bacardi rom, bu kokteyl tam yüklənmiş B-52 (B-52 with a Full Payload) adlanır.
* Kremli likör əvəzinə Sambuca likörü ilə bu kokteyl "B-53" adlanır. Portağal likörünün absent ilə əvəz edilməsi ilə "B-53" variasiyası da var.
* Portağal likörü əvəzinə amaretto badam likörü ilə bu kokteyl "B-54" (B-54) adlanır.
* Portağal likörü əvəzinə Xenta Absent ilə bu kokteyl "B-55" adlanır.
* Kremli likör əvəzinə nanə şnapsları ilə bu kokteyl "B-57" adlanır.
Anatoli Serdyukov

**Anatoli Eduardoviç Serdyukov**, (; , Krasnodar diyarı, Sovet İttifaqı ) — rusiyalı siyasətçi və iş adamı. O, 15 fevral 2007-ci ildən 6 noyabr 2012-ci ilə qədər Rusiyanın müdafiə naziri vəzifəsində işləmişdir.

2007-ci ilin noyabr ayında o, Corc KovalA verilmiş Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı mükafatını almışdır.

## İstinadlar
Sinqapur universitetlərinin siyahısı

**Sinqapurdakı Universitetlərin Siyahısı** məqalədə təqdim olunub.

## Sinqapurda yerli universitetlər

### Dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən yerli universitetlər

### Xarici universitetlərin yerli kampusları

Aşağıdakı özəl təhsil müəssisələri xarici universitetlərin yerli filiallarıdır.

## Həmçinin bax

* Ölkələr üzrə universitetlərin siyahısı

## İstinadlar
Qara rus

**"Qara Rus"** (ingiliscə: Black Russian) vodka və kofe likörü əsasında hazırlanmış kokteyldir (məsələn, Kahlúa). Dijestiv (həzmi sürətləndirən, desert) kimi təsnif edilir. Bu, Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyasının (BBA) rəsmi kokteyllərindən biridir, “Müasir klassiklər” kateqoriyası (ing. Contemporary classics), əvvəllər dijestivlər (ing. “After-dinner”) kateqoriyasına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Kokteyl ilk dəfə 1949-cu ildə o zaman ABŞ-ın Lüksemburqdakı səfiri olmuş Perle Mestanın şərəfinə Brüsseldəki "Metropole" otelində hazırlayan belçikalı barmen Qustav Top tərəfindən yaradılmışdır. Kokteyl bütün qəhvə kokteyllərinin əcdadı hesab olunur.

“Qara” qəhvə likörünün rəngini, “rus” isə vodka tərkibli olması ilə əlaqələndirilir. Digər tərəfdən, ad SSRİ ilə ABŞ arasında yenicə başlayan Soyuq Müharibənin qaranlıq dövrlərini simvolizə edir. Qəhvə tərkibli qarışıq içkilərin əcdadı sayılan bu kokteyl yalnız BBA-nin ikinci təkrar buraxılışında dünya kokteyllərinin kolleksiyasına (Gotha) daxil edilib.

## Hazırlanması
BBA-yə uyğun olaraq kokteyl tərkibi:

* vodka - 50 ml (5/7 hissə)
* qəhvə likörü - 20 ml (2/7 hissə)
* buz. 

"Old fashioner" stəkanı buz kubları ilə doldurulur, sonra araq və qəhvə likörü tökülür və yavaşca buzla qarışdırılır.

Qeyd: “Ağ rus” kokteylini hazırlamaq üçün üzərinə diqqətlə 30 ml qaymaq əlavə edin. (Bəzi reseptlərə görə “Ağ Rus” qarışdırılır, bəzilərinə görə isə yox.)

## Həmçinin bax

* Ağ rus
* BBA-nın rəsmi kokteyllərinin siyahısı
* Vodka
Ağ rus

**Ağ rus** (ing. White Russian) qaymaqlı kokteyllər qrupundan olan kokteyldir, vodka və qəhvə likörü (adətən Kahlúa) əsasında hazırlanır.

"The Big Lebowski" (Böyük Lebovski) filmindən Jefri Lebovski-nin sevimli içkisi. Filmin nümayişindən sonra kokteyl "qadın kokteyli" sayılmağını dayandıraraq populyarlıq qazandı.

## Tarixi
İlk dəfə 1949-cu ildə təqdim edilən "Qara Rus" kimi tanınan ənənəvi kokteylə duru qaymaq ​​əlavə edilərək "Ağ Rus"-a çevrilir. Bu içkilərin heç biri rus mənşəli deyil, belə adlanadırılma səbəbi isə əsas tərkib hissəsinin vodka olmasıdır.

Çapda bu içki haqqında ilk qeyd 21 noyabr 1965-ci ildə Oakland Tribune qəzetində oldu. Eyni zamanda, BBA kolleksiyasına aşağıdakı reseptlə daxil edilib: "Buzla doldurulmuş "Old fashioner" stəkanına 5/10 neytral vodka və 5/10 kofe likörünü tökün, bir çay qaşığı çırpılmış qaymaq əlavə edin və qarışdırmayın." 1993-cü ildə kolleksiyadakı resept belə oldu: "5/10 araq, 3/10 qəhvə likörü və 2/10 çırpılmış krem."

Müasir ABB reseptinə əsasən, çırpılmış deyil, duru qaymaq ​​əlavə edin və sonra ehtiyatla qarışdırın.

## Hazırlanması
Klassik resept belədir;

* 5/10 araq,
* 3/10 qəhvə likörü və
* 2/10 çırpılmış krem.

Amma indiki dövrdə şəraitdən asılı olaraq tərkib də dəyişə bilir.

Ən çox yayılmış növlərində müəyyən miqdarda vodka və ya qəhvə likörü və ya qəhvə likörlərinin qarışığı var. Duru qaymağı içkiyə tökməzdən əvvəl qatılaşdırmaq üçün çalxalamaq da adi haldır. İçki bəzən soyuq günlərdə isti yemək kimi sobanın üstündə isti qəhvə ilə hazırlanır. Əksinə, dondurmaq üçün duru qaymaq deyil vanilli dondurma istifadə olunur.

## Variasiyalar
Kokteyl əsasında əsas maddələrin birində fərqlənən bir sıra kokteyllər yaradılmışdır:

* "Ağ Kubalı" (White Cuban) — vodka əvəzinə rom istifadə olunur;
* "Ağ Zibil" (White Trash) — vodka əvəzinə viski istifadə olunur;
* "Mavi Rus" (Gay Russian) — "Kahlua" əvəzinə albalı likörü istifadə olunur;
* "Çirkli rus" (Dirty Russian) — qaymaq ​​şokoladlı südlə əvəz olunur.

## Pop mədəniyyətdə
* Jeffrey "The Dude" Lebowski'nin "The Big Lebowski" filmindən ən sevimli içkisi.
* "The IT Crowd" britan serialında Moris Mossun sevimli içkisi.
* "How to Lose Friends & Alienate People" komediya filmində Lourens Maddoksun sevimli içkisi.
* "Catwoman" filmində baş qəhrəman barda kremdən başqa bütün inqrediyentləri sıradan çıxararaq bu kokteyli sifariş edir.
Lidiya Ruslanova

**Lidiya Andreyevna Ruslanova** (; ) – Rusiya xalq mahnılarının ifaçısı.

## İlk illəri
1900-cü ildə Saratov yaxınlığında yerləşən Çernavka kəndində doğulmuş və Praskovya Andrianovna Leykina-Qorşenina () adı ilə xaç suyuna salınmışdır. Onun anası etnik baxımdan erzyan olmuşdur. Beş yaşına çatanda iki valideyni (atası Rus-yapon müharibəsində, anası bu hadisədən qısa müddət sonra) ölmüşdür. Bu səbəbdən uşaqlığının böyük hissəsini yetim kimi keçirmişdir. Mahnı oxumağa yerli kilsə uşaq xoruna qatıldıqdan sonra başlamış və tezlikdə solo ifaçı olmuşdur.

Lidiyanın dayısı onu mebel fabrikində işləməyə dəvət etmişdir. Fabrik sahiblərindən biri onun mahnı oxumağını eşitmiş və ona Saratov konservatoriyasında oxumağı tövsiyə etmişdir. Lakin akademik təhsilini tamamlaya bilməmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı xəstəxana qatarında işləmiş və Vitali Stepanov ilə tanış olmuşdur. 1917-ci ilin mayında onların uşağı olmuşdur. Lakin bir il sonra əri onu tərk etmişdir. Lidiya Rusiya vətəndaş müharibəsində ölmüş başqa bir kişi ilə evlənmiş və ondan Ruslanova soyadını götürmüşdür.

## Karyerası

Ruslanova ilk konsertini 16 yaşında hərbi auditoriyanın qarşısında vermişdir. Rusiya vətəndaş müharibəsi illərində rus əsgərlər üçün oxumuşdur. 1923-cü ildə Rostov-na-Donda peşəkar müğənni kimi debüt etmişdir. 1929-cu ilə qədər bir Çeka məmuru ilə yaşamış, daha sonra Vladimir Kryukov ilə evlənmişdir.

1930-cu illərdə Ruslanova xeyli populyar olmuşdur. 1933-cü ildə musiqi, estrada və sirk müəssisələri assosiasiyasının sənətçisi olmuş və bütün Rusiyada çıxış etmişdir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı səyahətlər edərək sovet əsgərləri üçün vətənpərvərlik mahnıları olmuşdur. Onun *"[[Valenki]]"* və "Katyuşa" məşhur olmuşdur. Berlin döyüşü zamanı Reyxstaq binasının pilləkənlərində çıxış etmişdir.

Ruslanova SSRİ-nin ən varlı qadınlarından biri olmuşdur. 1942-ci ildə iki Katyuşanın konstruksiyasını maliyyələşdirərək orduya təqdim etmişdir. Həmin il Rusiya SSR-nin əməkdar artisti adını almışdır. Kobud davranışları və ədəbsiz dili əsgərləri çox cəlb etdiyi üçün sovet məmurları onu potensial təhlükə hesab etmişdirlər. 1948-ci ildə Ruslanovanın əri Vladimir Kryukov vətənə xəyanətdə təqsirləndirilərək həbs edilmişdir. 1950-ci ildə Ruslanovanı ərinin təqsirkar olması barədə bəyannamə imzalatdırmağa çalışsalar da, Ruslanova bunu qəbul etməmiş və növbəti 10 ilini əmək düşərgəsində keçirmişdir.

Stalinin ölmünüdən sonra 4 avqust 1953-cü ildə azadlığa çıxmışdır. Düşərgə həyatı onu zəiflətsə də, dərhal karyerasını davam etdirməyə başlamışdır. Düşərgə həyatı sovet mətbuatı tərəfindən gizlədilmişdir. O, Ümum-Sovet Sovet Mahnıları Festivalının prezidenti olmuş, 1973-cü ildəki ölümünə qədər oxumağa davam etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Lidiya Ruslanovanın əfsanələri və həyatı"
Namiq Bayramov

**Namiq Süleyman oğlu Bayramov** () — Hərbi Hava Quvvələrinin Hava Təlim komandiri, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru.

## Həyatı
Bayramov Namiq Süleyman oğlu 20 sentyabr 1971-ci ildə Kəngərli rayon Qarabağlar kəndində anadan olub. O, orta təhsilini 1978–1988-ci illərdə Qarabağlar kənd 2 saylı orta məktəbində alıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Rusiyanın Smolenks Ali Zenit Raket Mühəndisləri hərbi məktəbinə daxil olub. 1992-ci ildə həmin məktəbi radioelektronika avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi ixtisası üzrə bitirib.1992–1993-cü illərdə Almaniyada Qərb Qoşunları Qrupunda taqım komandiri vəzifəsində, 1993-cü ilin oktyabr ayından isə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət edib. Naxçıvan Muxtar Respublikasında Hava Hücumundan Müdafiə təyinatlı hərbi hissələrdə batareya komandirinin müavini vəzifəsindən Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunun idarə rəisi vəzifəsinədək xidmət yolu keçib. Batareya komandiri, hərbi hissənin kəşfiyyat rəisi, motoatıcı diviziyanın komanda məntəqəsinin rəisi-hərbi hissə komandiri, Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun HHM idarəsinin qərargah rəisi, HHQ İdarəsinin rəisi olub. 2019-cu ildən Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində fakültə rəisi, 2021-ci ildən etibarən isə Hərbi Hava Qüvvələrinin idarə heyətində rəhbər vəzifədə xidmət edib.

Hal-hazırda Hərbi Hava Qüvvələrinin Hava Təlim komandiridir.

### Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladi var. 2 oglan, 1 qiz.

## Təltifləri
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi (1991–2001)yubileyi" medalı
* "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medal
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918–2008) yubileyi" medalı
* "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə"3-cü dərəcəli medal
* "Qüsursuz xidmətə görə" 2-ci dərəcəli medal
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi (1918–2013) yubiley" medalı
* "Qüsursuz xidmətə görə" 1-ci dərəcəli medal
* "Vətən uğrunda" medalı
* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı
* "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918–2018)"Azərbaycan Respublikasının yubileyi medalı
* "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə"2-ci dərəcəli medal
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının və mülki işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Lokrum

**Lokrum** () — Adriatik dənizində Xorvatiyaya məxsus kiçik ada. Ada Dubrovnik şəhərinin yaxınlığıda yerləşir və ərazi baxımdan Dubrovaçko-Neretvan jupaniyasına daxildir. Adanı çox vaxt Elafat adalar qrupuna daxil edirlər. 

## Coğrafiyası
Lokrum adasının sahəsi 0,694 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu — 5058 metrdir. Adanın uzunluğu — 1,6 km, eni isə — 540 metrdir. Adanın dəniz səviyyəsindən ən yüksək zirvəsi 93 metrdir. Zirvədə fransızlar tərəfində inşa edilmiş Fort Royal istehkamı var. Kiçik ölçülərə baxmayaraq adada kiçik göl var — Mrtvo (Ölü) ().

Ada təbii qoruq kimidir və ərazidə Aralıq dənzinə xarakterik bitki aləmi saxlanılmışdır. Ərazidə zeytun, aqava, kaktus, maqnoliya və palma geniş yayılıb. Həmçinin adada nəcib dəfnəyə, palıd, şam və qara şam ağaclarına rast gəlinir.

Lokrum adı latın mənşəli  *acrumen* (turş meyvə) sözündən meydana gəlmişdir. Əvvəllər adada portağal ağacları geniş yayılmışdır.

## Tarixi
Ada haqqında ilk yazılı məlumat 1023-cü ilə təsadüf edir. Ərazidə ilk dəfə benedik abbatlığı və monastır yaradılmışdır.

Əfsanəyə görə Şirürəkli I Riçard 1191-ci ildə fırtınadan qorunmaq üçün adada bir müddət qalmışdır. 1667-ci ildə adadakı monastır Dubrovnik zəlzələsindən böyük zərər almışdır.

## Turizm
Adada olan qədim benedikt monastırı və xüsusi qurğu ilə yamacdan sahilə gətirilən su xətti turistləri cəlb edir. Adada həmçinin Meksikanın gələcək imperatoru Maksimilian Habsburq istirahət etmişdir. Onun zamanında adada botanika bağı fəaliyyət göstərmiş və bağda bir neçə tovuz quşu ailəsi yaşamışdır. Lokrumun populyar olmasının səbəblərindən biri də adada amerika serialı olan "Taxt-tac oyunları" seryalının  bir neçə epizodununun çəkilməsidir.


Fayl:Форт_Наполеона.jpg|Fransız qalası
Fayl:Павлины_у_Мертвого_озера,_Локрум.jpg|Göl sahilində tovuz quşları


## İstinadlar
Rüstəm paşa (dəqiqləşdirmə)

;Şəxslər

* Rüstəm paşa
* Rüstəm paşa (Cakeli)

;Obyektlər

* Rüstəm Paşa külliyəsi (İstanbul)
* Rüstəm Paşa külliyəsi (Təkirdağ)
* Rüstəm Paşa karvansarayı
* Rüstəm Paşa kitabxanası

## Həmçinin bax
* Rüstəm (ad)
* Rüstəm (dəqiqləşdirmə)
Mahir Məmmədli

**Məmmədli Mahir Rafət oğlu** () — REAL TV-nin baş redaktorunun müavini, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
16 avqust 1975-ci ildə Gəncə şəhərində doğulub.

## İstinadlar https://president.az/az/articles/view/34734
Mütəmadi içki

Mütəmadi içki (ingiliscə "long drink", sözün əsl mənasında "uzun içki") kifayət qədər böyük həcmli (120 ml-dən çox, ortalama həcm - 160-400 ml) spirtli kokteyldir. Adətən çoxlu buzla hazırlanır, ona görə də əriyəndə şirə çöpü vasitəsilə içmək çox vaxt aparır. İsti günlərdə yaxşı sərinlədir.

## Məşhur mütəmadı içkilər

* Cin-tonik
* Kaypirnya
* Kuba-libre
* Lumumba
* Moskva Qatırı
* Mohito
* Pina-kolada
* Vintaçan
* Long Island buzlu çay
York Kolleci

**York Kolleci** — 1999-cu ildə İngiltərənin York şəhərində yaradılmış ali təhsil kolleci.

## Tarixi
Kollec 1999-cu ildə York Kolleci ilə əvvəllər York İncəsənət və Texnologiya Kolleci kimi tanınan York Əlavə və Ali Təhsil Kollecinin birləşməsi nəticəsində yaradılmışdır. Keçmiş kolleci 60 milyon funt sterlinq dəyərində yenidən qurulması 2005-ci ildə başladı və hazırkı kampus 2007-ci ilin sentyabrında açıldı.

Layihə üçün 21 milyon funt sterlinq ayırdı

2015-ci ilin sentyabr ayında York Kolleci əsas kampusununda Memarlıq və Tikinti bölməsinin binasını açdı. Bina rəsmi olaraq 14 mart 2016-cı ildə Nik Boles tərəfindən açılmışdır.

## Kursları
York Kolleci Kommersiya, Peşə, Ali təhsil və Təlim kursları təklif edir. Bu, York Universitetinin əlaqəli kollecidir. Kollecdə 8000-dən çox tələbə təhsil alır.

2012-ci ilin aprelində York Kolleci və York St. Con Universiteti tələbələr üçün “imkanları maksimuma çatdırmaq” bakalavr dərəcəsindən aspirantura səviyyəsinə qədər aydın inkişaf marşrutu təmin etmək məqsədilə tərəfdaşlıq qurdular.

## Həmçinin bax
* York Universiteti (İngiltərə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
Toyota Supra

**Toyota Supra** (yapon : トヨタ・スープラ Toyota Sūpura) 1978–2002 və 2019-cu ildən bəri Toyota tərəfindən istehsal edilmiş idman avtomobil modelidir. Avtomobil Toyota Celica əsasında hazırlanmışdır və 1986-cı ildə üçüncü nəsil Celica-nın bir hissəsi olmaqdan çıxdı və müstəqil model oldu. Supra adı Latın mənşəlidir, supra; yuxarıda, exsupero; aşmaq və supergrediatur; Həddindən artıq keçmək sözlərindən törəmişdir. İlk nəsil Supra, Aichi ştatının Tahara şəhərində istehsala başladı. Dördüncü nəsil Supra Yaponiyada Toyota City-də istehsalını davam etdirdi. Beşinci nəsil Supra, BMW Z4 ilə birlikdə Avstriyanın Qraz şəhərində istehsal olunur.

1998-ci ildə Toyota dördüncü nəsil Supra-nın ABŞ-də satışını dayandırdı. Supra-nın dördüncü nəslinin istehsalı da 2002-ci ildə Yaponiyada başa çatıb.

İlk dörd nəsil Supra 1978–2002-ci illər arasında buraxıldı. Beşinci nəsil Supra 2019-cu ilin martında təqdim edildi və 2019-cu ilin mayında satışa çıxarıldı.

Toyota Supra, Initial D, Gran Turismo, Forza, Need for Speed, Midnight Club, Wangan Midnight, Asphalt, Tokyo Xtreme Racer və Fast and Furious da daxil olmaqla çoxsaylı video oyunlarında, filmlərində, musiqi videolarında və televiziya şoularında göründü. [6][ 7]

Birinci nəsil (A40/A50; 1978)
Birinci nəsil (A40/A50)

Toyota Celica Supra (MA47)
Ümumi baxış
Başqa ad
Toyota Celica XX (Yaponiya)
Toyota Celica Supra
İstehsal aprel 1978 — iyun 1981[1]
Assambleya Yaponiya: Tahara, Aichi (Tahara bitkisi)[8]
Korpus və şassi
Oxşar
Toyota Carina (A40)
Toyota Celica (A40)
Texniki Spesifikasiyalar
Mühərrik
1988cc M-EU I6
2563cc 4M-E I6
2759cc 5M-E I6
sürət qutusu
5 pilləli W50 təlimatı
4 pilləli A40D Avtomatik
4 pilləli A43D Avtomatik
Təkər bazası 2,630 mm (103,5 düym)
Uzunluq 4,600–4,615 mm (181,1–181,7 düym)
Eni 1,650 mm (65,0 düym)
Hündürlük 1,290–1,310 mm (50,8–51,6 düym)https://en.wikipedia.org/wiki/File:Perf_pack_for_wiki.jpg
Çəki 1,150–1,270 kq (2,535–2,800 lb)
Celica Supra və bütün digər Celica modelləri Toyota tərəfindən 1981-ci ilin sonlarında 1982-ci istehsal ili üçün yenidən işlənmişdir. Avtomobil Yaponiya bazarında Celica XX kimi tanınırdı və digər bazarlarda Celica Supra adı istifadə olunurdu.
Toyota Supra, Toyota şirkəti tərəfindən yaradılmış və istehsal edilmiş bir idman avtomobildir. Supra, xüsusilə 1990-cı illərin dördüncü nəsil modeli ilə böyük məşhur olmuşdur. Bu model, sərt performansı, yüksək sürəti və estetik dizaynı ilə diqqət çəkmişdir. Toyota Supra, avtomobil yarışlarında və performans sürüşlərində uğurlu nəticələr əldə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Konya Texniki Universiteti

**Konya Texniki Universiteti** — Türkiyənin Konya vilayətində dövlət universiteti. 2018-ci ildə qurulan universitet Konya vilayətinin Səlçuklu rayonunda yerləşir.

Konya Texniki Universiteti texnologiya və mühəndislik sahələrində Türkiyə universitetləri arasında mühüm yer tutur. Bu müəssisə tələbələr üçün müasir təhsil imkanları yaradır. Universitetdə tələbələrə nəzəri biliklərə əsaslanan praktiki tapşırıqlar da verilir. Bu, məzunların iş tapmaq şansını artırır.

KTU təkcə texniki fənlər deyil, həm də sosial elmlər üzrə müxtəlif proqramlar təklif edir. Bu proqramlar tələbələrin hərtərəfli inkişafına imkan verir.

Kampusda müxtəlif sosial və mədəni tədbirlər təşkil olunur. Bu fəaliyyətlər tələbələrin sosial bacarıqlarına və fərdi inkişafına kömək edir. Konya Texniki Universiteti Türkiyədə təhsil sahəsində tələbə məmnuniyyətinin ən yüksək olduğu qurumlardan biridir.

## Akademik strukturu
Bu gün KTU-da 5508 bakalavr, 3851 dosent və 3484 aspirant olmaqla ümumilikdə 12 min 843 tələbə təhsil alır.

Universitetdə 4 fakültə, 1 İnstitut və 1 Kollec fəaliyyət göstərir.

### Fakültələri

#### Mühəndislik fakültəsi
* Kompüter Mühəndisliyi
* Proqram Mühəndisliyi
* Ətraf Mühit Mühəndisliyi
* Elektrik elektronika mühəndisliyi
* Sənaye Mühəndisliyi
* Xəritə Mühəndisliyi
* Mülki Mühəndislik
* Geologiya Mühəndisliyi
* Kimya Mühəndisliyi
* Dağ-mədən Mühəndisliyi
* Mexanika Mühəndisliyi
* Metallurgiya Mühəndisliyi
* Proqram Mühəndisliyi

#### Memarlıq və Dizayn fakültəsi

* Memarlıq
** Şəhər və Rayon planlaması
* Biznes və İdarəetmə Elmləri fakültəsi
* Kənd Təsərrüfatı Elmləri və Texnologiyaları fakültəsi

### Kollecləri
#### Texniki Elmlər Kolleci

* Kompüter Texnologiyaları
* Elektrik və Enerji
* Elektronika və Avtomatlaşdırma
* Qida emalı
* Vizual, Audio Texnikalar və Media
* Kimya və Kimyəvi Emal Texnologiyaları
* Maşın çəkmə və konstruksiya
* Maşın və Metal Texnologiyaları
* Materiallar və Material Emalı Texnologiyaları
* Memarlıq və Şəhərsalma
* Əmlakın Mühafizəsi və Təhlükəsizliyi
* Tekstil, Geyim, Ayaqqabı və Dəri

### İnstitutu

* Konya Texniki Universiteti Ali Təhsil Məktəbi

### Tətbiq və Araşdırma Mərkəzləri
* Davamlı Təhsil Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi 
* Enerji Texnologiyaları Tədqiqat, İnkişaf və Tətbiq Mərkəzi
* Obruk Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi
* Kosmos və Aviasiya Texnologiyalarının Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi
* Nanotexnologiya və Qabaqcıl Materialların İnkişafı Tətbiqi və Tədqiqat Mərkəzi

## Kitabxanası

Konya Texniki Universiteti kitabxanası geniş resursları ilə informasiyaya çıxışı asanlaşdırır. Universitetin kitabxanası təhsil, təlim və tədqiqat fəaliyyətlərində məlumat və sənədlərə ən sürətli və effektiv şəkildə çatmaq üçün ənənəvi kitabxana xidmətlərini texnoloji inkişaflarla dəstəkləyərək, öz çap və elektron kolleksiyasını daim təkmilləşdirir. Kitabxana resursları çap nəşrləri, elektron nəşrlər, məlumat bazası, jurnallar, elektron jurnallar, tezislərdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İrəvan Tarix Muzeyi

**İrəvan Tarix Muzeyi** (; *[[Romanizasiya|Rom]]: Yerevani Patmut'yan T'angaran*) — Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində yerləşən tarix muzeyidir. Muzey 1931-ci ildə Kommunal Muzey kimi yaradılmışdır. Hazırda muzey İrəvan meriyasının nəzdindəki binada yerləşir. Binanın memarı Cim Torosyandır.

## Tarixi

1931-ci ildən başlayaraq muzey İrəvan Yanğından Mühafizə İdarəsinin binasının ikinci mərtəbəsində iki otaqda yerləşmiş və 1936-cı ildə isə Göy məscidə köçürülmüşdür. 1994-1997-ci illər arasında isə muzey keçmiş Hripsime Qadın Gimnaziyasının binasında yerləşdirilmişdir. 1997-2005-ci illər arasında isə muzey Stepan Şaumyan adına 1 saylı məktəbin binalarından birində fəaliyyət göstərmişdir. 2005-ci ildə isə muzey üçün yeni bina istifadəyə verilmiş və bu bina İrəvan meriyasının binası ilə bərabər bir memarlıq kompleksi təşkil edir.

## Kolleksiyası

2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən, İrəvan tarix muzeyinin kolleksiyasında qədim zamanlardan bu günə qədər yerli mədəniyyəti nümayiş etdirən edən 94.000-dən çox eksponat mövcuddur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Albert Parsadanyan. *School Companion*. Yerevan, VMV-Print, 2008, pp.&nbsp;102–103.
Erməni İnqilabı Federasiyası Tarix Muzeyi

Erməni İnqilabı Federasiyası Tarix Muzeyi () Ermənistanın İrəvan şəhərində yerləşən və Ermənistan Demokratik Respublikasının və Erməni İnqilabi Federasiyasının (EİF) görkəmli üzvləri ilə bərabər tarixini özündə əks etdirən muzeydir.

## Tarixi

Muzey ilk olaraq 1946-cı ildə, Fransanın paytaxtı olan Paris şəhərində açılmış və bu illər ərzində 3000-ə qədər artefakt yığılmışdır. Muzeyin İrəvandakı açılışı isə 2007-ci il iyul ayının 13-də İrəvandakı Kristapor Mikaelyan Mərkəzində keçirilən rəsmi mərasim zamanı edilmişdir. Açılışda Hrant Markaryan kimi daşnak liderləri və tərəfdarları iştirak edirdilər. Sosialist İnternasionalının prezidenti Luis Ayala da açılış mərasimində iştirak etmiş və muzeyin açılışını EİF tarixində tarixi və mühüm dönüş nöqtəsi kimi alqışlamışdır.

Muzeydə dövlət sənədləri, möhürlər və digər artefaktlar nümayiş etdirilir. Onun eksponatlarından birincisi 1918-1920-ci illər arasında mövcud olmuş olan Ermənistan Demokratik Respublikasına həsr olunmuşdur. Burada 1919-cu ildəki Versal sülh müqaviləsində Ermənistanın təqdim etmiş olduğu rəsmi sənədlər, habelə ilk respublikanın baş nazirlərinin şəxsi əşyaları nümayiş etdirilir; Hamo Ohancanyan, Aleksandr Xatisyan, Simon Vratsian və Hovhannes Katçaznouni, generallardan Andranik Ozanyan və Drastamat Kanayanın şəxsi əşyaları da sərginin diqqət çəkən eksponatlarındandır.

Soyqırım Muzeyi və İnstitutunun direktoru olan Hayk Demoyan ilkin eksponatlardan birini Ermənistanın “ən dramatik” tarixi dönüş nöqtələrindən birinin ən zəngin kolleksiyalarından biri adlandırmışdır.

## İstinadlar
Konstantinopol Erməni Yeparxiyası

**Konstantinopol Erməni Yeparxiyası** 1461-ci ildə Fateh Mehmed tərəfindən Osmanlı imperiyasında yaşayan ermənilərin mənəvi və dünyəvi işlərini idarə etmək üçün nəzərdə tutulmuş olan təşkilatdır. O, hazırda Apostol Kilsəsinə (Qriqorian) mənsub olan Türkiyə ermənilərinin dini lideridir. Patriarxlığın qərargahı İstanbulun Qumqapı rayonunda yerləşən Surp Asdvadzadzin Yeparxiya Kilsəsidir.

## Tarixi

Konstantinopolun süqutundan əvvəl II Mehmed yoxlama məqsədi ilə Bursaya gəlir və Bursa ermənilərinin yepiskopu olan Hovaqmi ziyarət etmək istəyir. Sultan Mehmed qəfil Hovaqimin otağına girəndə Hovaqim həyəcanlanır. Sultan ondan nə etdiyini soruşduqda, “Allahın kəlamını oxuyuram” deyə cavab verərərk əlindəki İncili ona göstərir. Sultan Mehmed Hovaqimdən İncildən təsadüfi bir səhifə açmağını və həmin səhifəni şərh etməsini xahiş edir. Hovaqimin təsadüfi açdığı səhifə isə Krallar haqqında bir bölmə olur. Hovaqim sultana deyir: “Sultanım, siz daha böyük yerləri ələ keçirdib bütün dünyanın sultanı olacaqsınız”. Sultan ondan Bu bütün dünyaya Konstantinopol da daxildirmi?” deyə soruşanda Hovaqim “Ey sultanım buna nə şübhə var? Bunun üçün heç kitab açmağa da ehtiyac yoxdur” deyir. Bundan sonra sultan, “And içirəm ki, Konstantinopolu alaramsa, sənin camaatını bu şəhərdə yerləşdirəcəyəm və səni də yeparx elan edəcəyəm” deyir.

Sultan Mehmed İstanbulu tutduqdan sonra sonra yunanlara alternativ bir kütləyə sahib olmaq və gələcəkdə yunanlar üsyan edərsə, bunun qarşısını almaq üçün erməniləri İstanbula yerləşdirir və hətta cinayət törətmiş olan erməniləri belə sürgün yeri kimi İstanbula yollayırlar. Sultan vəd verdiyi kimi, Bursalı Hovaqimi yeparx elan edir və Rumlardan aldığı Samatiyadak; Sulu monastırını yeparxiya kimi istifadə etmələri üçün ermənilərə verir. Kilsənin adı Surp Kirkor Lusuroviç olaraq dəyişdirilmiş və ermənilərin sıx yaşadığı regionlardakı bəzi yunan kilsələri də ermənilərin istifadəsinə verilir. Daha sonra isə Yeparxiya Qumqapıya köçürdülür.

Yanğınları ilə məşhur olan bu ərazidə yeparxiya dəfələrlə yansa da, 1850-ci illərdə baş vermiş olan son yanğınlardan sonra yararsız hala düşmüş və sultan II Mahmudun baş zərgəri və baş məsləhətçisi olan Kazaz Artin Əmirə Bezciyan tərəfindən Yeparxiya kilsəsi və Yeparxiya binası yenidən tikilmişdir.

## Müasir Yeparxiya

2000-ci illərdə Yeparxiya binası tamamilə yararsız hala düşəndən sonra Mesrob Mutafyanın dövründə edilən ianələr hesabına yenidən bərpa edilmişdir. 2005-ci ildə binanın bərpası üçün ianə verənlər Yeparx Mutafyan tərəfindən "Yeparxiya xidmətlərinə görə" ordeni ilə təltif edilmişdirlər. Bu ordenlə təltif edilənlər:

* Xosrov Akpolat
* Hayq Aslanyan
* Efrim Çantası
* Misak Baqam
* Luiz Bakar
* Yervart Bozadjian
* Apel Çelik
* Jirayr Dağdevirenel
* Kirkor Dosemejian
* Hibel Qəzza
* Dikran Gülmezgil
* Apik Hayrebetyan
* Boğos Hecimoğlu
* Aram Camburyan
* Sirvart Karamanuk
* Zöhrab Marukyan
* Hrant Moskofyan
* Anto Parunakyan
* Asadur Parunakyan
* İrma Polat
* Kevork Santalu
* Bedros Şirinoğlu
* Tanya Şirinoğlu
* Cezo Daş
* Mığırdıç Timurcuoğlu
* Setrak Tokat
* Mihran Ulikyan
* Garbis Unan
* Maksut Məhsulu
* Bedri Yalın
* Aret Yerqanyan

## İstinadlar
Dijestiv

**Dijestif** (latınca "digestivus", fransızca "digestif" "həzmə kömək edən vasitə") yeməkdən sonra verilən, həzmi sürətləndirən (həzmedici) içkilərin ümumi adıdır. Dijestiflərin yeməyin həzm etməyinə kömək etdiyinə inanılır. Orta əsrlərdə Fransada yeməkdən sonra şərab, şəkər və ədviyyat əsasında içki içirdilər.

Həzmedici kimi dijestivi yeməkdən əvvəl verilən aperitivlə müqayisə etmək olar, lakin dijestij adətən daha güclü olur. Sözsüz bir qayda var: yüngül içkilər aperitif, tünd içkilər isə həzm kimi xidmət edir.

Adətən bu, konyak, armanyak və digər brendi və ya viski növləri, məsələn, qrappa, kalvados. Digestiflər likörlər və balzamlar, həmçinin zəngin dadı olan sərt şərablar — şeri, madeyra, porto ola bilər. Ağır yeməkdən sonra yüngül şərabların dadı qəbul edilməyəcəyi üçün güclü içkilər istifadə olunur. Yemək zamanı içilən içkilərlə dijestivin birləşdirilməli olduğuna da inanılır. Beləliklə, əgər yemək pivə ilə müşayiət olunursa, konyak və ya armanyakdansa arpa viskisi daha uyğun olardı.

Bəzi kokteyl növləri də dijestiv kimi istifadə olunur. Çay və ya qəhvə kimi alkoqolsuz içkilər, adətən yeməkdən sonra içilsələr də, dijestiv hesab edilmir.

## Dijestiv kokteyllər
Kokteyl-dijestivlər kokteyl və qarışıq içkilərin (qarışıqlar, miks-içkilər) dijestiv kimi istifadı olunmasının növlərindən biridir, çünki onların tərkibi qidanın həzm olunmasına kömək edir.

Bu, müxtəlif dad çalarları olan çox müxtəlif kokteyllərin böyük qrupudur — turş, şirin, turşa-şirin və s. Bu müxtəliflik onunla izah olunur ki, dijestiv-kokteyllər hazırlamaq üçün müxtəlif içkilər və məhsullar istifadə olunur: sərt spirtli içkilər və şərablar, likörlər və siroplar, meyvə şirələri, yumurtalar, bal, qaymaq və s.

Kokteyllərin dadından, buna görə də reseptə daxil olan komponentlərdən və hazırlanma üsullarından asılı olaraq, onlar çoxsaylı alt qruplara bölünür:

* Turş kokteyllər
* Soyudulmuş kokteyllər
* Çalınmış kokteyllər
* Əzilmiş kokteyllər
* Qaymaqlı kokteyllər
* Qatlı kokteyllər

## İstinadlar
Konstantinopol Müqəddəs Məryəm Kafedralı

**Konstantinopol Müqəddəs Məryəm Kafedralı, Surp Asdvadzadzin Yeparxiya Kilsəsi** və ya Türk dilindəki adı ilə **Müqəddəs Məryəm Yeparxiya Kilsəsi** ()  İstanbulun Qumqapı kvartalındakı Qəlpə küçəsində yerləşən Erməni Qriqorian kilsəsidir.

Konstantinopol Erməni Yeparxiyasının kilsəsidir. Yeparxiya binası ilə üzbəüz yerləşir. Tikintisinin dəqiq tarixi məlum deyil. Tarix boyu müxtəlif yanğınlara məruz qalmış olan kilsə binası sonuncu dəfə 1902 və 1985-ci illərdə təmir olunmuşdur. Yanında məktəb də yerləşir. 1915-ci ildəki Erməni soyqrımından sonra kilsənin icması azalmış və xristian ziyarətçilərinin sayı aşağı düşmüşdür.

## Xarici keçidlər

* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Meryem Ana Rum Kilisesi Tanıtım Sitesi

## İstinadlar
Artyun Amira Bezciyan

**Artyun Amira Bezciyan** (; ) **Kazaz Artin** kimi də tanınır. Osmanlı ermənilərindən olan xeyriyyəçi, tacir, maliyyəçi, məsləhətçi və Surb Prkiç erməni xəstəxanasının yaradıcısıdır.

## Həyatı

Artyun Bezciyan Yenikapı kvartalında erməni mənşəli ailənin övladı olaraq dünyaya gəlmişdir. Yerli Qumqapı Erməni Məktəbini bitirmiş və atası ilə birlikdə ipək ticarətinə başlamışdır. Osmanlı zərbxanasına rəhbərlik edən erməni ailəsi olan prestijli Düzyan Ailəsində işləyərkən tezliklə Osmanlı sarayı ilə tanış olmuşdur. Müxtəlif yüksək rütbəli Osmanlı məmurlarının etimadını qazandıqdan sonra II Mahmudun iqtisadi və şəxsi məsləhətçisi olmuşdur. II Mahmudun razılığı ilə Bezciyan rütbələrdə yüksəlmiş və Osmanlı xəzinəsinin zərbxana müdiri olmuşdur.

O, Türkiyə Erməniləri Yeparxiyasının binası və Yeparxiya kafedralı olan Surp Asdvadzadzin Patriarx Kilsəsinin ianə layihəsinə başlamışdır. O, Bəyoğluda bir neçə erməni qız məktəbindən əlavə, Bezciyan erməni məktəbi, Arakelots Azkayin, Boğosyan, Varvaryan, Topqapı və Eyüphandakı Bezciyanın yaradıcısıdır.

Bezciyanın başlatdığı, lakin inşasını başa çatdıra bilmədiyi Surb Prkiç erməni xəstəxanası onun ən böyük və ən əhəmiyyətli xeyriyyə layihələrindən biri olmuşdur.

II Mahmud tərəfindən verilmiş olan xüsusi icazə ilə Yeparxiya Kafedralındakı Surp Harutyunda dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Surb Prkiç erməni xəstəxanası

**Surb Prkiç erməni xəstəxanası** — İstanbulun Zeytinburnu rayonunun Kazlıçeşme məhəlləsində yerləşən Kazaz Artin Amira Bezciyanın rəhbərliyi altında erməni icması tərəfindən yaradılmış olan şəxsi xəstəxanadır. Osmanlı sultanı olan II Mahmudun 1832-ci ildəki fərmanı ilə yaradılmış olan xəstəxana 1834-cü il may ayının 31-də tikinti və avadanlıq işlərini başa çatdıraraq xidmətə başlamışdır. Yeddiqüllə Surb Prkiç Erməni Xəstəxanası Fondu tərəfindən idarə olunur. İdarə Heyətinin hal-hazırkı sədri Bedros Şirinoğludur.

Kompleksə həmçinin də Surb Prkiç Erməni xəstəxanası kapellası da daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Surb Prkiç Erməni xəstəxanası kapellası

**Surb Prkiç Erməni xəstəxanası kapellası** () Türkiyənin İstanbul vilayətinin Zeytunburnu rayonunun Kazlıçeşme kvartalında yerləşən erməni kilsəsidir. Surb Prkiç erməni xəstəxanası kompleksində yerləşən kilsə 1834-cü ildə açılmışdır. Hovhannes Amira Serveryan və əsas memar Qarabed Amira Balyan tərəfindən layihələndirilmiş olan bina zamanla xarabalığa çevrilmiş və 1906-cı ildə memarlar Krikor Melidosyan və Yeğiazar Avedisyanın rəhbərliyi altında yenidən təmir edilmişdir. 1966-cı ildə təmir edilmiş olan kapella 2005-ci ildə yenidən təmir edilərək və müasir vəziyyətini almış və Erməni Patriarxı olan II Mesrob tərəfindən açılışı edilmişdir.

## İstinadlar
Bezciyan erməni məktəbi

**Bezciyan erməni ibtidai məktəbi** — İstanbulun Fateh distriktinin Qumqapı kvartalında yerləşən və erməni icmasına mənsub olan məktəbdir.

1700-cü illərin axırlarında Qumqapıda mövcud olan məktəb binasının yanğın nəticəsində məhv olmasından sonra Artyun Amira Bezciyan tərəfindən yenidən inşa edilmişdir. 1915-ci ildəki Erməni soyqırımından sonra burada oxuyan tələbələrin və xristian ziyarətçilərin sayı azalmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Stefani Siqman

**Stefani Siqman** (; ) — Meksika və ABŞ aktrisası. İlk dəfə 2011-ci ildə Meksika istehsalı dram filmi *"Miss Bala"*da rol almışdır.

## Filmoqrafiya
### Film

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ANS (dəqiqləşdirmə)

**[[ANS]]** və ya rəsmi adı ilə **ANS TV** — 1991–2016-cı illərdə fəaliyyət göstərmiş Azərbaycanın ilk özəl və ilk xəbər televiziya kanalı idi.

**ANS** həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* ANS Şirkətlər Qrupu — Azərbaycanda xəbər və televiziya yayımı quruluşu. ANS TV-nin sahibi idi.
* ANS Press — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən xəbər agentliyi.
* ANS ÇM — Azərbaycanda ilk özəl radio kanalı idi. Sahibi ANS Şirkətlər Qrupu idi.
* ANS Pivani Bakı FK — 1992–2000-ci illərdə Azərbaycanda mövcud olmuş futbol klubu.
Zamiq Əliyev (futbolçu)

**Zamiq Əliyev** () — Azərbaycanlı futbolçu. Eqnatiya futbol klubunda və  Azərbaycan milli komandasında mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış edir.

## Karyerası

### Klub
Zamiq Əliyev futbola Qarabağ klubunun uşaq məktəbində başlayıb. "Qarabağ"ın yetirməsi olan futbolçu 2020-ci ildə klubun əsas heyətinə dəvət edilir. Azərbaycan Premyer Liqasının və Azərbaycan Kubokunun 2020/21 mövsümündə dəfələrlə adı "Qarabağ"ın iştirak ərizəsinə salınsada meydana çıxmır. 2021/22 mövsümünün UEFA Avropa Konfrans Liqasının 2-ci təsnifat mərhələsində "Aşdod" klubu ilə oyunlar üçün iştirak ərizəsinə adı daxil edilir. Daha sonra "Konfrans Liqası"nın qrup mərhələsinə vəsiqə qazanan "Qarabağ"ın ehtiyat 5 nəfərlik heyətinə futbolçunun da adı daxil edilir.

Onun "Qarabağ" klubunun heyətində debütü, 2022-ci il mayın 15-də Azərbaycan Premyer Liqasında "Qarabağ"ın Səbail klubu ilə oyununda baş tutur.

2 iyul 2022-ci ildə futbolçu Kəpəz klubuna icarəyə verilir. Onun "Kəpəz" klubunda debütü 5 avqust 2022-ci ildə, Azərbaycan Premyer Liqasında baş tutmuş "Kəpəz" — Zirə oyununda baş tutur.

24 iyul 2023-cü ildə azad agent kimi "Araz-Naxçıvan" klubu ilə müqavilə imzalayır. Zamiq Əliyevin "Araz-Naxçıvan" klubunda debütü 4 avqust 2023-cü ildə, "Azərbaycan Premyer Liqası"nda baş tutmuş "Araz-Naxçıvan" — Turan Tovuz oyununda baş tutur.

10 iyun 2024-cü ildə Albaniyanın Eqnatiya klubuna keçir.

### Milli komanda
Zamiq Əliyev milli komandalara ilk dəfə 2017-ci ilin aprelində dəvət edilib. Onun milli komandalara ilk dəvəti, 2017-ci il aprelin 25-dən 29-dək Monteneqronun Podqoritsa şəhərində təşkil edilmiş UEFA İnkişaf turnirində iştirak edən "Azərbaycan U17 milli komandası"na olub.

19 noyabr 2024-cü ildə, Azərbaycan milli komandasının İsveç milli komandası ilə baş tutmuş oyunda meydana çıxaraq, Azərbaycan milli komandasında debüt edir.

## İstinadlar
Yabuka (ada)

**Yabuka** () — Adriatik dənizində Xorvatiyaya məxsus vulkanik ada. Ada Vis arxipelaqına aiddir. İnzibati baxımdan ölkənin Split-Dalmasiya jupaniyasına məxsusdur. Adanın sahəsi 0,022585 km², ən yüksək zirvəsi dəniz səviyyəsindən ― 99,333 metrdir.

Ada ilk dəfə xəritələrdə XIV əsrdə göstərilmişdir.  XV—XVII əsrlərdə adada qızılquş yumurtalarının toplanması həyata keçirilmiş və məqsəd onların çoxaldılması idi. 2013-cü ildən Yabuka və ətraf sular «Natura 2000»-nin qorunan ərazilər siyahısına salınmışdır. 2017-ci ildən Yabuka akvatoriyasında balıqçılığa məhdudiyyət qoyulmuşdur. 17 aprel 2019-cu ildən bütün arxipelaq UNESCO-nun geopark statusunu almışdır.

## Adlandırılması
1318-ci ildə ada Millo adlanırdı (). Sonrakı dövrlərdə ada bir çox ölkə xəritələrində müxtəlif  adla qeyd olunmuşdur. Ən geniş yayılmış ad isə italyan mənşəli Pomo idi ().

## Coğrafiyası
Ada Adriatik dənizində, Vis arxipelaqına daxildir.Uzunluğu  — 310 metr, eni — 130 metr, sahil xəttinin uzunluğu ― 715 metrdir.

Vulkanik ada olan Yabuka Adriatik piltəsinin mərkəzində yerləşir. Ada geoloji duzlu diapir üzərində yerləşir. Yura dövrünə aid subvlkanik dolerit adanın əsasını təşkil edir və maqmanın səthdə kristallizasiyası nəticəsində formalaşmışdır.

## İqlimi
Yabuka adası quraq iqlim zonasına daxildir. Orta illik yağıntının miqdarı 200 mm-dir. Orta illik temperatur — 16 °C, illik günəşli saatların miqdarı —  2700-dir.

## Fauna və flora
Ada da *Frankenia pulverulenta*, *Convolvulus cneorum*, *Euphorbia dendroides*, *Limonium vestitum*  geniş yayılıb. Eyni zamanda endemik bitki növlərindən *Centaurea crithmifolia*, *Centaurea friderici*, *Aurinia leucadea,* *Limonium pomoense*  və *Centaurea jabukensis* misal göstərmək olar.

## İstinadlar
Müjgan Seyidova

**Müjgan Seyidova** (11 may 2005, Balakən, Azərbaycan) — azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Neftçi" klubunun və Azərbaycanın qadınlardan ibarət U17 yaş qrupu üzrə millisinin müdafiəçisi

## Həyatı və Karyerası

### İlkin illəri
2013-cü ildən etibar Balakənin "Balxurma" klubunda futbolu öyrənməyə başladı.

### Peşəkar Karyerası
2019-cu ildə peşəkar futbola Balakənin "Qubek" (hazırda: Balxurma) klubunda başladı. Yüksək Qızlar Liqasında 2-cilik əldə etdi.

Növbəti sezon da, eyni uğuru təkrarladı. Yeni adı ilə "Balxurma" klubunda çıxış edərək 2-cilik əldə etdi.

2022-ci ildə eyni bölgənin eyni klubu ilə bu dəfə bürünc medal əl ldə etsi. Bu dövrdən sonra "Balxurma" karyerasına son verərək "Neftçi" klubuna transfer oldu. 2022-ci ilə qədər Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən Balakənin "Balxurma" klubunda çıxış edib.

2023/2024-cü il Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası futbol mövsümündə, "Neftçinin" heyətində çıxış edərkən, Azərbaycan çempionu oldu.

## Milli Karyerası
2021-ci ilə qədər U17 yaş qrupu üzrə çıxış edib. 2022-ci ildən etibarə U19 millisində çıxış edir.

## Uğurları
* **Neftçi FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2023/2024)*

* **Balxurma FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (2):** *(2018/2019, 2019/2020)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):** *(2021/2022)*

## İstinadlar
Ancelo

**Ancelo** — ad.

* Ancelo Buono — amerikalı seriyalı qatil, oğru, təcavüzkar.
* Ancelo Kavallaro — İtalyan müğənni və musiqiçi.

## Həmçinin bax
* Ancela
İrland qəhvəsi

**İrlandiya qəhvəsi** — İrlandiya viskisi, qara qəhvə (espresso), çırpılmış qaymaq və qəhvəyi şəkər əsasında qaymaqlı kokteyllər kateqoriyasına daxil olan qəhvə içkisi. Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyasının (BBA) "Müasir Klassiklər" kateqoriyasına aid rəsmi kokteyllərindən biridir.

## Tarixi
Alkoqol əlavə edilmiş Arabika hələ XIX əsrdə içilməyə başlamışdı. Ancaq əsl şöhrət qazanan isə İrlandiya qəhvəsi idi. Bu, xoş bir təsadüf və uğurlu reklam səbəbindən baş verdi.

20-ci əsrin əvvəllərində Atlantik okeanı üzərindən uçuşlar dəniz təyyarələri (hidrotəyyarələr) ilə həyata keçirilirdi. Bu daşıma üsulu narahat idi, sərnişinlər əsasən rahatlıq olmadan səyahət etməli oldular. Təyyarələrdə heç bir izolyasiya yox idi, bir uçuş təxminən 15 saat davam etdi, insanlar hava limanına yorğun və donmuş halda enirdilər. Reyslər yanacaq doldurmaq üçün İrlandiyada dayanırdılar. Təyyarəyə texniki baxış keçirilən zaman sərnişinər isinmək üçün ən yaxın bara gedirdilər.

Məhz belə bir şəraitdə İrlandiya qəhvəsinin resepti ortaya çıxdı. 1943-cü ildə Nyu-Yorka uçuşlardan biri Foynesdə ilişib qaldı. Təyyarə limandan havaya qalxsa da, pis hava şəraiti səbəbindən Atlantik okeanını keçə bilməyib. Sərnişinlərə dəhşətli dərəcədə soyuq idi və bara daxil olarkən barmendən isti bir şey istədikləri zaman bu içki ortaya çıxıb.

## Tərkibi
* Qaynar qara qəhvə (espresso) — 80 ml (4 hissə)
* İrland viskisi — 40 ml (2 hissə)
* Qəhvəyi şəkər — 1 çay qaşığı
* Çırpılmış qaymaq — 30 ml (1½ hissə)

Bu kokteylin bu tərkibi Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyası tərəfindən qeydiyyata alınıb və Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyasının rəsmi kokteyllər siyahısına daxil edilib.

## Hazırlanma üsulları
İrland qəhvəsini hazırlamaq üçün müxtəlif üsullar və reseptlər var:

### Klassik resept
# Soyudulmuş təzə qaymağı əvvəlcədən çırpın.
# İstənilən adi üsulla sərt qara espressonu dəmləyin.
# Şüşəni qaynar su ilə qaynarlayın. İçinə şəkər qoyun, isti espresso tökün və tamamilə həll olunana qədər qarışdırın.
# Viski əlavə edin.
# Ters çevrilmiş qaşıq və ya bıçaqdan istifadə edərək ehtiyatla çırpılmış qaymağı əlavə edin.

Nəticə aydın sərhədləri olan qara və ağ təbəqələr olmalıdır.

### Alovlu irland kofesi
# Çırpılmış qaymaq və təzə dəmlənmiş espressonu hazırlayın. Şüşəni qızdırın.
# Viskini 40–50 dərəcə temperatura çatdırın, içində şəkəri həll edin.
# Bir çay qaşığı şirin spirt götürün və yandırın. Sonra alov sönməsin deyə diqqətlə yenidən bokala daxil edin.
# Espresso əlavə edin və birdən üstünü örtün.
# Yarım dəqiqədən sonra qaymağı ehtiyatla əlavə edin.

### Soyuq resept
# Təzə üyüdülmüş arabikanı qaynadın və şəkəri orada həll edin. Sərinləşdirin.
# Şüşəni soyudun, bir az buz əlavə edin.
# Soyudulmuş espresso və viskini əlavə edin. Sonda çırpılmış qaymağı ehtiyatla əlavə edin.

## Mənbə
1.