open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quş adası (Slovakiya)

**Quş adası** () — Slovakiyanın qərbində yerləşən ada. Adanın sahəsi 6,86 ha təşkil edir. Ada Qruşov su anbarının ərazisində yerləşir. Su anbarının sahəsi 2518 hektar təşkil edir. Qabçikov kaskadına daxildir. Ada isə Slovakiyanın Şamiron şəhərindən cənub-qərbdə qərar tutur. Suni şəkildə meydana gəlmişdir. Belə ki, Dunay çayıda dambanın inşası ilə ortaya çıxmışdır. Qabçikov-Nadmaroş bəndinin inşasının əsas səbəbi Dunyarın ətraf əraziləri basmasınln qarşısını almaqdlr. Adanın ərazi "Dunayskaya Luqa" qoruğunu toroaqlarına daxildir. Burada çoxlu sayda su quşları qorunur. Misal kimi Qarabaş qağayı və Qırmızıayağı göstərmək olar. Bura quşların ideal yumurta qoymaları üçün ərazidir. Quşların çoxalma və qışlama dönəmləri adaya giriş qadağandır.

## Coğrafiyası
Quş adasının sahəsi 6,86 hektardır. Adanın nöyük bir qismi otla örtülüdür. Ərazisində meşəlik yoxdur. Sahilləri qayalıdır. Sahilə yan almaq olduqca cətindir. Adaya ən yanın quru parçası 700 m məsafədə yerləşir. Dunay çayının qarşısına atılan bənd sayəsində meydana gəlmişdir. Görünür əvvəldən olduqca hündür bir ərazi olmuşdur. Bura Slovakiyada qağayıların ən iri çoxalma zonasıdır. Su anbarının inşasından sonra bölgədə yaranmış göldə su quşları sərbəst şəkildə yaşaya bilirlər. Adada quşların vəziyyəti qoruğu qoruyan insanlardan asılıdır.

## Quşlar
;Adada çoxalma dövrünü keçirən quşlar:
* Qarabaş qağayı
* Göl qağayısı
* Adi susüpürən

;Adada qışlama dövrünü keçirən quşlar
* Kəkilli qaraördək
* Qırmızıbaş qaraördək
* Qaşqa qaz

## Mənbə
* Na Vtáčom ostrove sa začal tábor na zlepšenie hniezdenia vtákov
Dövlət Rus muzeyinin nəzdindəki Rusiya gimnaziyası

**Dövlət Rus muzeyinin nəzdindəki Rusiya gimnaziyası** () — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən orta ümumtəhsil müəssisəsi. Burada şagirdlər həm orta, həm də tam orta təhsil alırlar. Gimnaziya 1989-cu ildən Dövlət Rus muzeyinin nəzdindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Дом Жербина — Гимназия при Государственном Русском музее , citywalls.ru
Uşaq və gənclərin yaradıcılıq sarayı (Rostov-na-Donu)

**Uşaq və gənclərin yaradıcılıq sarayı** ― Rusiyanın aparıcı uşaq təhsilverici müəssisəllərindən bir. Burada ümumilikdə 5–18 yaş arası 11 min uşaq incəsənətin müxtəlif sahələrinə sahiblənir. Müəssisədə ümumilikdə 3 mindən çox pedaqoq çalışır. Uşaq və gənclərin yaradıcılıq sarayı Rostov-na-Donu şəhərində yerləşir. Saray Volj-kamsk bankının binasında yerləşir.

## Tarixi
23 may 1936-cı ildə Rostov-na-Donu şəhərondə Qazetnaya xiyabanı ilə Bolşoy Sadovnaya küçələrinin kəsişdiyi yerdə təntənəli şəkildə Pioner sarayı açılmışdır. Saray Volj-kamsk bankının binasında yerləşdirilir. Binanın daxilində müəyyən dəyişikliklər gerçəkləşdirilir. Bunişlərə arxitektor Aleksey Nikolayeviç Beketov rəhbərlik edir.

1936-cı ilin payızında Sarayın iki bölməsi fəaliyyətə başlayır: elmi-texniki və rəssamlıq. 1937-ci ildə nsturalis bölməsi, 1938-ci ildə odman bölməsi, 1939-cu ildə siyasi-kütləvi bölmə açılır. 1940-cı ildə artıq sarayın əsas stukturları təşkil edilir. Burada 40 dairə, studiya, laboratoriya və rəssamlıq otaqları fəaliyyət göstərirdi.

Böyük Vətən müharibədi dönəmində sarayın fəaliyyəti tamamən dayandırılmışdı. Müharibə bitdikdən sonra bütün strukturlar bərpa edilmişdir.

Bu dövrdə musiqili bölmə, şagirdllər üçün bölmə, aşağı siniflərin bölməsi, İnternasional dostluq klubu, şəhər pionerlərinin qərargahı, komsomolsksaya qərargahı və s dairələr təşkil edilmişdir.

1991-ci ildə Pioner sarayı Uşaq və gənclərin yaradıcılıq sarayına çevrilmişdir. 1990-cı illərdə baş vermiş iqtisadi çətinliklərə baxmayaraq müəssisə nəyin ki, öz stukturunu qoruya həm də burada Don tarixinin muzeyi belə təşkil edilə bilmişdir.

## Stukturu
Sarayda 10 bölmə bölmə fəaliyyət göstərir:
* Hərbi-vətənpərvərlik nölməsi;
* Musiqi studiyası;
* Əl işləri bölməsi;
* Sosial incəsənət bölməsi;
* Rəssamlıq bölməsi;
* Ekoloji bölmə;
* Uşaq və gənclərin sosial inkişaf mərkəzi;
* Psixoloji xidmət;
* "Dar" mərkəzi

## İstinadlar
Quş adası

* Quşadası — Türkiyədə yerləşən istirahət zonası.
* Quş adası (Slovakiya) — Slovakiyanın qərbində yerləşən ada.
Burqteater

**Burqteater** — Vyanada teatr.

## Tarixi
1741-ci ildə imperatriçə Mariya Tereziyanın sərəncamı ilə Hofburq sarayı yaxınlığındakı Mixaelerplatsda, ballar keçirilən evdə əsası qoyulmuş, "Saray nəzdində kral teatrı", yaxud "Burqteater" adını almışdır. 1740-cı illərdə burada italyan və fransız artistləri opera və balet tamaşaları göstərirdilər. 1751-ci ildən Avstriya truppalarının çıxışları başlanmışdı.

İmperator II İosifin dekreti ilə 1776-cı ildə saray teatrı statusunu və "Alman milli teatrı" adını almış, 1794–1918-ci illərdə "Burq yanındakı İmperator və Kral saray teatrı" adlanmışdır, 1918-ci ildən indiki adını daşıyır. "Burqteater" 1888-ci ildən yeni binada (memarlar Q. Zemper və K. Hazenauer, rəssamlar Q. Klimt, E. Klimt və b.) fəaliyyət göstərir; bina 1945-ci ildə bombardmandan zərər çəkmiş və 1955-ci ildə tam bərpa olunmuşdur.

18-ci əsrdən başlayaraq teatrın repertuarı, əsasən, alman və fransız klassiklərinin əsərləri, U. Şekspirin, İntibah dövrü ispan dramaturqlarının pyesləri, antik dramaturgiya əsasında formalaşmışdır. 19-cu əsrdə F. Qrilparserin, A. Şnitslerin, H. fon Hofmanstalın əsərləri, həmçinin Vyana komediyaları və "xalq pyesləri" tamaşaya qoyulurdu.

## Təsviri
20-ci əsrdə repertuara daxil olan H. İbsenin və G. Hauptman, L. N. Tolstoy, A. P. Çexov, F. Verfel və b.-nın yeni səhnə həlli tələb edən pyesləri "Burqteater"-i akademizm prinsiplərindən uzaqlaşdırdı. 1920–40-cı illərdə teatrda ekspres sionistlərdən rejissor A. Heyne, rəssamlar A. Roller, R. Heylinq, O. Ştrnad çalışmışlar. 1950–60-cı illərdə Stanislavski sisteminin davamçısı, opera islahatçısı V. Felzenşteyn "Burqteater"-in səhnəsində özünün ən yaxşı dram tamaşalarını yaratmışdır.

1970-ci illərdə burada C. Streler və J. L. Barro tamaşalar hazırlamışlar. Lakin teatrın əsas bədii dəyərini onun aktyor ansamblı təşkil edirdi;müxtəlif illərdə R. Aslan, E. Balzer, H. Bleybtroy, K. M. Brandauer, P. Vesseli, Ş. Volter, Y. Kayns, Y. Lampe, E. Ort, Q. Foss, M. Heltau, P. A. Hörbiger, L. Şvarts və b. bu ansamblda çalışmışlar.

1986–99-cu illərdə teatra alternativ, sosial-tənqidi cərəyanın nümayəndəsi olan alman rejissoru K. Paymann rəhbərlik etmişdir. O, aktual ictimai problemlərə və müasir repertuara xüsusi diqqət yetirirdi. 1999-cu ildən truppaya K. Baxler rəhbərlik edir. Teatrda A. Bret, L. Bondi, K. M. Qrüber, P. Sadek və b. aparıcı rejissorlar çalışır.

## Həmçinin bax
* Vyana

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Burqteater ana səhifəsi
* [Burqteater informasiya və fotoqrafiyası](http://www.earthinpictures.com/world/austria/vienna/burgtheater_(castle_theatre).html)
Roberto Burle Marks

**Burle Marks Robertu** () — Braziliya landşaft memarı, rəssam, heykəltaraş, botanik.

## Həyatı
Almaniyalı mühacir Vilhelm Marksın ailəsində doğulmuşdur (K. Marksın nəslindəndir).Berlində (1928–29, boyakarlıq və botanikanı öyrənmişdir), həmçinin Rio-de-Janeyrodakı Milli Rəssamlıq Məktəbindətəhsil almışdır. Braziliyanın tropik florası əsasında bağ-park incəsənətində müasir üslub yaratmışdır. 1934–37-ci illərdə Resifidəki bağ və parklara rəhbərlik etmişdir.

## Fəaliyyəti
Burle Rio-de-Janeyroda bir sıra iri ansamblnın binası (hazırda Mədəniyyət sarayı, 1937–43, memarlar Ş. E. Le Korbüzye, L. Kosta, O. Nimeyer, rəssam K. Portinarivə b.), Müasir İncəsənət Muzeyi (1954– 62, memar A. E. Reydi), Kopakabananıngəzinti yerləri və parkları (1959, 1970), beynəl xalq aeroport (1971) və s.] həyata keçirmişdir.

Braziliya şimalınin tikintisində Nimeyer ilə əməkdaşlıq etmişdir: digər mərkəzi ansamblların süni göl, parterlər və bağ-park kompozisiyaları (1960–70-ci illər). Burle Pampulyada (Belu-Orizonti yaxınlığında, 1941–44, memar Nimeyer) memarlıq kompleksinin yaşıllıq zonaları, Karakasda Del-Este parkı (1960–61) və Parisdə YUNESKO binaları kompleksinin yaşıllaşdırma layihələrinin (1963) müəllifidir. Boyakarlıq və dekorativ-tətbiqi sənətlə (keramika, şüşə, zərgərlik məmulatları və s.) məşğul olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Roberto Burle Marks
Burnonit

**Burnonit** (fransız mineraloqu J.L.Burnonun soyadından) — mürəkkəb sulfidlər qrupundan mineral, PbCuSbS3..

## Təsviri
Romb sinqoniyasında kristallaşır. Qısa prizmatik və ya sütunvarı kristallar əmələ gətirir. Adətən, dənəvər aqreqatlar yaradır. Təkərvarı, yaxud xaçşəkilli ikiləşmələr səciyyəvidir. Rəngi poladı-bozdan dəmiri-qarayadək dəyişir. Metal parıltılıdır. Sərtliyi 2,5–3, sıxlığı təqr. 5840 *kq/m3*. Kövrəkdir. Dielektrikdir. Hidrotermal yataqlarda qalenit, pirit, xalkopirit, sfalerit, falers filizləri, bulanjerit və külçə qızılla assosiasiyada olur. Yüksək konsentrasiyalarda qurğuşun, mis, sürmə filizidir; digər filiz mineralları ilə birlikdə çıxarılır. Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Çexiyada, Almaniyada, həmçinin ABŞ-də, Avstraliyada və Cənubi Amerikanın bir sıra ölkəsində yataqları var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avqust Burnonvil

**Avqust Burnonvil** (; ) — Danimarka balet artisti, xoreoqraf, pedaqoq.

## Həyatı
Danimarkada atası Antuan Burnonvildən və V. Qaleottidən, sonra Parisdə (1820 və 1824–26), o cümlədən O. Vestrisdən dərs almışdır. Paris operasında (M. Talyoninin partnyoru) çıxış etmişdir. 1829-cu ildə Kopenhagenə qayıtmış, rəqqas (1848-ci ilə qədər; "Pol və Virciniya" və s.) və baletmeyster (1877-ci ilədək) kimi fəaliyyət göstərmişdir; 1855–56-cı illərdə Vyanada çıxış etmiş, 1861–64-cü illərdə Stokholmda, Danimarka kral sarayı nəzdində rəqs dərsləri vermişdir.

## Fəaliyyəti
53 balet tamaşaya qoymuşdur; onlardan bəziləri saxlanılmış və dünya repertuarına daxil edilmişdir. Ən məşhurları H. Lövenşellin "Silfida" (1836), H.S. Paulli, E. Helsted, N.V. Qade və X. Lümbünün "Neapol, yaxud Balıqçı və onun nişanlısı" (1842), Paullinin "Konservatoriya, yaxud Qəzetdə evlənmə elanı" (1849) və "Brüggedə yarmarka, yaxud Üç bəxşiş" (1852), Qade və Y.P.E. Hartmanın "Xalq rəvayəti" (1854), Helsted və Paullinin "Cendzanoda gül festivalı" (1858) baletləridir.

1874-cü ildə Rusiyaya səfər etmiş Burnonvilin sonuncu işi K.X. Mollerin "Sibirdən Moskvaya" (1876) baletidir. Romantik baletin görkəmli nümayəndəsi olan Burnonvil müxtəlif janrlarda baletlər yaratmışdır: lirik dramlar, komediyalar, pantomim baletlər, vodevil-baletlər və s. Klassik və səciyyəvi rəqsləri birləşdirərək, Danimarka xalq eposundan istifadə etmiş, müxtəlif xalqların folklorundan bəhrələnmişdir. Görkəmli pedaqoqun yaratdığı və "Burnonvil dərsi" adlanan tədris metodikası şagirdləri tərəfindən yazıya alınmış, balet pedaqoji praktikasına daxil edilmişdir. Burnonvil ənənələrinə dəqiq əməl edilməsi nəticəsində Danimarka baletində klassik rəqs, demək olar ki, dəyişiklik edilmədən saxlanılmış və bu günədək əhəmiyyətini itirməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Royal Danish Theatre (Danish)
* Burnonvil veb-saytı
Anortozit

**Anortozit** ( – plagioklaz) — qabbro qrupu süxuru. Əsas, yaxud orta plagioklazlardan ibarətdir. Tərkibində cüzi miqdarda rəngli minerallara rast gəlinir. İki növü var: 1) bitovnitli anortozitlər; 2) labradorlu, yaxud andezinli anortozitlər.

Sinonimləri: labradorit, plagioklazit. İridənəli struktura malikdir. Rəngi – açıq bozdan qarayadəkdir. Anortozitlər 1 milyard il bundan əvvəl formalaşmış iri maqmatik komplekslər (Ukrayna, Kanada, Finlandiya) və əsas-ultraəsas intruziyaların tərkib hissəsini (CAR, Avstraliya, Kanada və s.) təşkil edirlər. Anortozit Ay "materikləri"nin əsas süxurlarındandır. Anortozitlərin maqmatik komplekslərində titanın, xromun, platinin yataqlarına rast gəlinir. Göy və mavi çalarlı növündən (labrodoritdən) üzlük və məmulat daşı kimi istifadə olunur.

## İstinadlar
Şayrat aviabazasının bombardman edilməsi

**Şayrat azviabazasının bombardman edilməsi** () — ABŞ Hərbi-Dəniz Qüvvələrinin Suriya müharibəsi çərçivəsində Suriyada dövlətə məxsus Şayrat aviabazasını 59 Tomahauk raketləri ilə bombardman etməsi. Hücum əmrini ABŞ Prezidenti Donald Tramp 4 aprel 2017-ci il Xan-Şeyxunda kimyəvi silahdan istifadəyə cavab olaraq verib. Bu hadisə Suriya müharibəsi başlayandan ABŞ-nin Suriya dövlətinə məxsus obyektə ilk hücumudur.

## Münasibət

### Suriya
### ABŞ

### Beynəlxalq
Avstraliya, İsrail, Yaponiya, Polşa, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Krallıq və Türkiyə hökumətləri hücumu kimyəvi hücuma cavab olaraq qiymətləndirib və müsbət dəyərləndirib.

Rusiya və İran hücumu tənqid edərək, bunu suveren bir ölkənin hüquqlarının pozulması kimi qiymətləndiriblər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xan-Şeyxunda kimyəvi silahdan istifadə

## Xarici keçidlər
* 
*
Janar Duqalova

**Canar Asılbəy qızı Duğalova** (; a.o. 18 yanvar 1987, Qızılorda) — Qazaxıstan pop müğənnisi və aktrisası. 2015-ci ildən Qazaxıstanın əməkdar artistidir. 2014 Türkviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. *KeşYou* qazax qadın pop-qrupunun keçmiş ifaçısı olmuşdur.

## Bioqrafiyası
Canar Duğalova 18 yanvar 1987-ci ildə Qazaxıstanın Qızılorda şəhərində anadan olmuşdur. 3 il Tallində yaşamış, sonra isə yenidən vətənə qayıtmışdır. Yaşlı anasının təkidi ilə Canar 5 il pionerlərin yerli Saray estrada studiyasında fəailiyyət göstərmişdir. 6 yaşı olarkən Canar "Ənşi balaban" vilayət vokal müsabiqəsini qalibi olmuşdur. Bir sıra respublika müsabiqələrində qalib gəlmişdir.10 yaşı olarkən Canar "Aynalayın" uşaq müsabiqəsində Qızılgül Rımbayeva ilə duet oxumuşdur. Daha sonra bir sıra milli və beynəlxalq vokal müsabiqələrində iştirak etmişdir.

Canar fortepiano sinfi üzrə qazax liseyini və musiqi məktəbini bitirmişdir. Almatı musiqi kollecinə daxil olmuşdur. 2004-cü ildən *GİTİS*-də o onu təhil almış, oranı qırmızı diplomla bitirmişdir. 2011-ci ildə Qazaxıstanda melodramatik film olan "Ulduz 2 üçün kokteyl" filmində çəkilmişdir. 2012-ci ildən 2014-cü ilə qədər *KeşYou* qazax qadın pop-qrupu tərkibində ifa etmişdir.

2014-cü ilin noyabrında Canar Duğalova beynəlxalq musiqi müsabiqəsi olan 2014 Türkviziya Mahnı Müsabiqəsində "Ізін көрем" ("onların izini görürəm") mahnısı ilə iştirak etmişdir. O, 225 bal toplamaqla müsabiqənin finalında qələbə qazanmışdır. 3 dekabr 2015-ci il fərman ilə Canar Qazaxıstan Respublikasının Əməkdar Artisti adı ilə təltif olunmuşdur.

2015-ci ildə Canar Duğalova Qazaxıstanın "Nur Otan" hakim partiyasına üzv seçilmişdir. 2016-cı ilin yazında Canar Qazaxıstan parlamentinin majilisinə deputatlığını təqdim etmişdir. Ancaq seçkilərdə ona qalib gəlmək müvəffəq olmadı.

## Mahnıları
### KeşYou qrupunda
* Asıqpa (2013)
* Qazaq qızdarı (2013)
* Tuvğan jer (2013)
* Rıyzamın (2013)
* Maxabbat (2014)

### Solo karyera
* Tandanba (2011)
* Süyemin deşi (2012)
* Sen yemes (2012)
* Kim üşin (2013)
* Bir suraq (2013)
* Uşayımdama (2013)
* İzin körem (2014)
* Sen meni tüsinbedin (Kayrat Nurtas ilə duet, 2014)
* Ayta Bersin (2015)
* Əke-bala (2015)
* Janbırlı tun (Nurbolat Abdullin ilə duet, 2015)
* Munın durıs bulmadı (Nurbolat Abdullin ilə duet, 2016)
* Ala ketpedin (2017)

## İstinadlar
Burlesk

**Burlesk-burleskpoeziyası** (, – zarafatcıl, burla – zarafat sözündən) — ədəbiyyatda parodiyalı üslublaşdırma forması.

## Təsviri
Burada komik effekt mövzunun onun ifadə tərzinə uyğun gəlməməsi üzərində qurulur. Burleskdə yüksək (ali) mövzu kinayəli tərzdə, parodiya şəklində, bəsit (bayağı) mövzu isə, əksinə, yüksək üslubda işlənir. Burlesk nümunəsi olan “Siçanlarla qurbağaların müharibəsi” (e.ə. 6–5-ci əsrlər) poeması Homer eposuna parodiya kimi yazılmışdır. “Burlesk” anlayışı italyan şairi F.Berninin “Opere burlesche” (1548) toplusunun adından götürülmüşdür. Avropa ədəbiyyatında Burlesk İntibah, xüsusilə klassisizm dövründən, əsasən, poema janrında yayılmışdır (bax: İroikomik poema). Fransız şairi P. Skarronun (1610–60) “Libasını dəyişmiş Vergili” (1648–52) poeması (Qədim Roma şairi Vergilinin “Eneida” eposunun parodiyası) Burleskin bariz nümunəsidir.

## İstinadlar
Anozoqnoziya

**Anozoqnoziya** (a… + yun. νόσoς– xəstəlik + γνωσις – tanımaq) – geniş mənada öz xəstəliyini, anatomik və ya funksional qüsurunu bilməmək; aqnoziyanın bir forması. Çox vaxt hər hansı bir orqanın fəaliyyətinin başa düşülməyən pozğunluğu kimi (iflic, karlıq, korluq və s.) meydana çıxır. Bəzən anazoqnoziyalı xəstə bədənin zədələnmiş hissəsinin, iflic olmuş ətraf şöbəsinin başqa şəxsə məxsus olması haqqında özgəlik hissi keçirir. Anozoqnoziya psixopatologiyada da müşahidə edilir. «Anozoqnoziya» termini J.Babinski tərəfindən təklif edilmişdir (1914).

## Həmçinin bax

* Aqnoziya
* 
## İstinadlar
Ştefan Baniç

**Ştefan Baniç** (, d. 23 noyabr 1870 Smolenitse - ö. 2 yanvar 1941 Smolenitse) — erkən bir paraşüt dizaynına patent alan Slovakiya ixtiraçısı.

## Həyatı
Avstriya-Macarıstanın (indiki Smolenitse, Slovakiya) Neştiç () kəndində anadan olan Baniç, Amerika Birləşmiş Ştatlarına köçdü və Qrinvil, Pensilvaniyada bir kömür mədənçisi olaraq işlədi. 1912-ci ildə bir təyyarə qəzasına şahid olduqdan sonra, Baniç 1913-ci ildə bir paraşüt prototipini hazırlamış və 1,108,484 Nömrəli ABŞ patentini almışdır.

Digərlərindən radikal olaraq fərqli olan bu dizayn ilə (bədənə iliştirilmiş bir çətirə bənzəyirdi), Vaşinqtonda 15 mərtəbəli bir binadan və daha sonra 1914-cü ildə bir təyyarədən tullanaraq müvəffəqiyyətlə sınadığını iddia edirdi. Patentini ABŞ ordusuna ianə etdi, ancaq indiyə qədər istifadə edildiyinə aid bir dəlil yoxdur.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra Baniç, Çexoslovakiyaya geri döndü. Baniç məmləkəti Smolenitseyə yaxın Kiçik Karpat Dağlarının ətəklərindəki Drini Karst Mağarasını kəşf etməyə kömək etdi.

## İrsi
1997-ci ildə ABŞ paraşütçüsü olan Slavo Mulik (Həmçinin bir Slovak olan) *Ştefan Baniç Paraşüt Fondu-*u qurdu. Ştefan Baniç Paraşüt Fondu, Baniçin xatirəsinə, paraşütçü fəaliyyətlərində, promosyonlarından və ya qeyd etmələrində iştirak edən şəxslərə bürünc, gümüş və qızıl medallar təltif edir.

2006-ci ildə Slovakiya hərbi paraşütçülərin, Smolenitsedəki doğum yerinə bir xatirə lövhəsi yerləşdirdilər.

Smolenitse yaxınlarındakı Trinava — Boleraz Aeroportu, Baniçin adını daşıyır.

## Xarici Keçidlər
* http://www.freepatentsonline.com/1108484.pdfUS1108484 Paraşüt patenti

## İstinadlar
Eva Yanikovski

**Eva Yanikovski** (; tam adı **Eva Etelka Nametta Kuçeş** 23 aprel 1926, Seqed — 14 iyul 2003, Budapeşt) — Macarıstan yazıçısı. Xüsusi şöhrətini o, uşaqlar üçün yazdığı kitablar sayəsində qazanmışdır. Onun əsərləri 30-dan çox müxtəlif dilə tərcümə edilmişdir.

## Bioqrafiyası

Eva Yanilovski 23 aprel 1926-cı ildə Seqed şəhərində anadan olmuşdur. 1944-cü ildən 1948-ci ilə qədər Seqed Universitetində fəlsəfə, 1948-ci ildən 1950-ci ilə qədər Budapeştdə Eötvöş Lorand Universitetində fəlsəfə, psixologiya və siyasi iqtisadiyyat üzrə təhsil almışdır. 1950-ci ildə pedaqoq diplomunu almışdır. 1950-ci ildən 1953-cü ilə qədər Eva Təhsil Nazirliyində dərsliklər bölməsində referent işləmişdir. Eva dörd il ərzində gənclər kitab nəşriyyatında (*Ifjúsági Könyvkiadó*) redaktor kimi çalışmışdır. Sonra Eva Mor Ferensinin nəşriyyatının baş redaktoru olmuşdur. Evanın birinci kitabı olan *Csip-Csup* 1957-ci ildə nəşr olunmuşdur. Onun əsərlərinin mövzusu əksər hallarda uşaqların münasibətlərinə aiddir və gündəlik həyəcanların və münaqişələrin fonunda böyüklərin münasibətidir. Bundan başqa, o filmlərə ssenariləri yazır, jurnallarda işləyir,radio və televiziya verilişlərində çıxış edirdi. Onun kitablarından bəziləri əsasında animasiya və televiziya filmləri çəkilmişdir. Yanikovskinin çox kitabları Laslo Reber (1920 — 2001) qrafikiylə təsvir edilmişdir.

Eva Yanikovski 14 iyul 2003-cü ildə vəfat etmişdir. Budapeştdə Farkaşreti qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Şəxsi həyatı
1952-ci ildə o, həkim Bel Yanikovski ilə ailə həyatı qurmuşdur. 1955-ci ildə onların Yanoş adlı oğulları dünyaya gəlmişdir.

## Tanınması
Yanikovski yazdığı əsərlərinə görə uşaq ədəbiyyatı sahəsində Almaniya mükafatı olan *Koşuta adına mükafat*a layiq görülmüşdür. Erjebetvaroşanın (Budapeşt rayonu) fəxri vətəndaşıdır. 2003-cü ildə onun şərəfinə Budapeştdə məktəb adlandırılmışdır. 2004-cü ildə Eva Yanikovski fondu təsis edilmişdir.

## Əsərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Сайт о Еве Яниковски
Kristina Xoynovskaya-Liskeviç

**Kristina Xoynovskaya-Liskeviç** (; ) — Polşa yaxtaçısı və mühəndis-gəmi inşaatçısı. Kristina Dünya üzrə səyahətini yelkənli yaxtasında etmiş birinci və yeganə qadındır.

## Bioqrafiyası
Kristina Xoynovskaya 1936-cı ildə Varşavada anadan olmuşdur. Müharibədən sonra ailəsi ilə birlikdə Kristina şimali Polşadakı Ostrudaya köçürülmüşdür. 1953-cü ildən Qdanskda yaşayır. Kristina Qdansk Politexnik İnstitutunda təhsil almışdır. Sonralar Qdanskda yerləşən tərsanədə gəmi konstruktoru işləmişdir. Orada o, öz gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuşdur.

16 yaşı olarkən Kristina yelkənli qayıq idmanıyla məşğul olmağa başlamışdır. 1960-cı ildə o şturman, 1966-cı ildə — kapitan, yelkənli yaxtaların idarə edilməsi lisenziyanı alıb. Kapitan olarkən Kristina 21 okean və dəniz səyahəti etdi. Ekipajında üç nəfər qadın da yer alırdı. Bir neçə səyahətə əri ilə birlikdə getmişdir. Onun əri də yelkənli qayıq idmanıyla maraqlanırdı.

Kristina yelkənli yaxtası ilə yer kürəsi ətrafında səyahət etmiş ilk qadın kimi tarixə düşmüşdür. *Mazurek* yaxtasında səyahət edən xanım səyahətinə 28 mart 1976-cı ildə Las-Palmas-de-Qran-Kanariya şəhərindən başladı. Brictaun (Barbados) vasitəsilə Kristina Balboa, Taioxae, Taiti və Sidneyə qədər gəlib çata bildi. Burada isə yaxta təmir olundu. Darvin limanı vasitəsilə səyahətinə davam etdikdən sonra o ciddi xəstələndi və Kernsdən təyyarə ilə Portlend-Roudsa çatdırıldı. Bununla belə, Kristina səyahətinə davam etdi. 2 dekabr 1977-ci ildə Mozambik boğazına çatmağa nail oldu. Nəticədə Kristina 31 166 dəniz mili qət etdi və 401 gün sonra 21 aprel 1978-ci ildə Las-Palmasda səyahətini başa vurmağa nail oldu. Kristina bu nəticə ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına adını yazdırmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Polnische Entdecker, Herausgeber: Polnisches Ministerium für Auswärtige Angelegenheiten, ISBN 83-89175-51-7, Seite 55 ff.
Dmitri Anosov

**Dmitri Viktoroviç Anosov** () – rus riyaziyyatçısı.

## Haqqında
Moskva Dövlət Universitetini bitirmişdir (1958). 1997-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat İnistitunda diferensial tənliklər şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. Tədqiqatları diferensial tənliklər nəzəriyyəsinə, dinamik sistemlərə (Anosov sistemləri), həndəsə və topologiyaya aiddir. SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1976), Rusiya Elmlər Akademiyasının akademikidir (1992).

## İstinadlar
Lui Anri Bussenar

**Lui Anri Bussenar** () — Fransa yazıçısı.

## Həyatı
Paris Universitetinin tibb fakültəsini bitirmişdir (1870). Fransa-Prussiya müharibəsində (1870 –71) iştirak etmiş, yaralanmışdır.

## Fəaliyyəti
Afrika, Amerika və Avstraliyaya çoxsaylı səyahətləri zamanı topladığı etnoqrafik və tarixi materiallar əsasında "Parisli səfilin dünya səyahəti" (1880), "Qviana robinzonu" (1882), "Parisli səfilin şirlər ölkəsində sərgüzəştləri" (1886) və s. macəra romanlarını, J. Vernin yaradıcılığının təsiri altında "10000 il buzlar arasında" (1890) və s. elmi-fantastik romanlarını yazmışdır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Louis Henri Boussenard at Project Gutenberg
* Works by or about Louis Henri Boussenard at Internet Archive
Tbiliso (mahnı)

**"Tbilisi haqqında mahnı"** (), eləcə də **"Tbiliso"** () adı ilə tanınır — ən məşhur gürcü mahnılarından biri, Tbilisinin himni. Ən məşhur ifaçısı müğənni Nani Breqvadzedir.

## Tarixi
Melodiya Revaz Lagidze tərəfindən 1959-cu ildə ekranlara çıxmış film üçün Pyotr Qruzinskinin sözlərinə bəstələnmişdir. Film Tbilisi şəhərinin 1500 illiyinə həsr olunmuşdur. "*Tbiliso*" ifadəsi "*Tbilisi*" sözünün çağırış formasında səslənməsidir. Şəhərə müraciət mənasını əks etdirir.

1974-cü ildə "Melodiya" ümumittifaq qramyazılış müəssisəsi "Orera" gürcü vokal-instrumental ansamblının kompozisiyalarından ibarət iki böyük disk istehsal etdi. Digər ifaların arasında "Tbiliso" mahnını dərhal ümumittifaq şöhrəti əldə etdi. 1976-cı ildə Nani Breqvadze həmin mahnı ilə "İlin mahnısı-76" () festivalında ilk çıxışını etdi. Mahnı həmçinin Nani Breqvadze, Vaxtanq Kikabidze, Valeri Meladze və Tamara Qverdsiteli tərəfindən birgə ifa edilmişdir.

## Mahnının mətni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Тбилисо. Поэтический перевод Екатерины Кириловой
* Песня-76
* Грамзапись фирмы «Мелодия»
* «Тбилисо» в исполнении Софо Халваши
Tbiliso (dəqiqləşdirmə)

* Tbiliso (mahnı) — məşhur gürcü mahnısı.
* Tbiliso (film, 2014) — Azərbaycan qısametrajlı filmi.
Buyonnovski prospekti

thumb|280px
**Budyonnovski prospekti** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən mərkəzi prospektlərdən biri. Bolşoy Sadovaya küçəsi ilə kəsişərək, paralel şəkildə Voroşilov prospektinə çıxır.  
Əvvəllər müxtəlif cür adlandırılmışdır: **Taqanroq yolu** (XVIII əsr), **Taqanroq küçəsi** (XIX əsr), **Taqanroq prospekti** (XX əsr).

## Tarixi
Küçə Semyon Mixayloviç Buyonnovskinin şərəfinə sdlandırılmışdır. O, sovet hərbi rəhbəri dövlət və partiya xadimi olmuşdur.

Rusiyada baş vermiş vətəndaş müharibəsi zamanı 1-ci atlı ordusunun komandanı olmuşdur. Bolşoy Sadovnaya küçəsi ilə birləşən hissədə, ev 32 ünvanında barelyef qoyulmuşdur.  
Budyonnovski prospekti ilə Puşkinskaya küçəsinin kəsişməsində Budyonnovskiyə abidə ucaldılmışdır.  
## Coğrafiyası
Nömrələr cənubdan şimala doğru artır. 
**Prospektdə yerləşir:**
* *Resker və Xosudovskinin gəlirli binası*, Budyonnovski 10 (sökülmüşdür). Bina 1916-cı ildə Leonid Fyodoroviç Eberqin şərəfinə adlandırılmışdır. Bina Böyük Vətən müharibəsi zamanı dağıdılmışdır. 1957-ci ildə bu binanın yerində Q. Y. Sedovun adına gəmiçilik uçilişi üçün dörd mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Hazırda isə binada «Ekipaj №1» gəmiçilik uçilişi yerləşir.
* Rostov-na-Donu şəhərində ali partiya məktəbi, Budyonnovski 20;
* İ. A. Suprunovun kontoru, Buyonnovski 33;
* Keçmiş Palas-Otel, Buyonnovski 43/53;
* Rostov Dövlət sirki, Buyonnovski 45;
* Çirikovun binası, Buyonnovski 46;
* «Rostelekom MMC» Rostov vilayəti üzrə nümayəndəliyi, Buyonnovski 50;
* Cənubi Koreyanın konsulluğu, Buyonnovski 60, 7 mərtəbə;
* Macarıstanın ticarət nümayəndəliyi, Buyonnovski 60, 11 mərtəbə;
* «Rostov mehmanxanası», Buyonnovski 59; Skorbyaşenskaya kilsəninin yaxınlığında yerləşir. 

Bolşoy Sadovaya küçəsi ilə kəsişdiyi yerdə Makdonalds yerləşir.


Şəkil:Taganrogsky prospect. Rostov-on-Don.jpg|
Şəkil:Taganrog prospect old 1.jpg|
Şəkil:Tagangog prospect old 2.jpg|
Şəkil:Taganrog prospect old 3.jpg|
Şəkil:Taganrog prospect old trams.jpg|



File:Доходный Дом Машонкиной, Начало 20 века, Ростов-на-Дону.jpg|Maşonkinin binası.
File:Доходный Дом Чирикова 2.jpg|Çirikovun binası
File:Дом офицеров, Ростов-на-Дону.jpg|Zabitlər binası
File:Таможенная академия (бывшая партшкола), Ростов-на-Дону.jpg|Gömrük akademiyası
File:Rostov-na-Donu Hotel Rostov.jpg|Rostov mehmanxanası
File:Цирк, Ростов-на-Дону.jpg|Rostov sirki


## İstinadlar

## Mənbə
* Буденновский проспект. // Улицы Ростова. — Централизованная библиотечная система Ростова-на-Дону.
* Фотоархивы " Улицы Ростова " Будённовский проспект
* Ростов-на-Дону — Буденовский проспект
* Ростов-на-Дону / Таганрогский проспект
Gaska çayı

**Gaska** () — Xorvatiyada çay. Gaska çayı Liçko-Senska bölgəsinə (jupaniya) aiddir və Plitviçka Gölləri Milli Parkı ilə həmsərhəddir. Çayın böyük hissəsi yer altı axıma malikdir.
## Ümumi məlumat
Gaska çayının uzunluğu 61&nbsp;km-dir. Yer üstü axım hissəsinin uzunluğu 32&nbsp;km-dir. Ancaq həyata keçirilən axım nizamlayıcı işlərdən sonra çayın uzunluğu 11&nbsp;km olmuş. Çay hövzəsinin sahəsi — 584&nbsp;km², ən dərin yeri isə - 10 metrdir. Yay aylarında suyun temperaturu  — 10,8&nbsp;°C, qışda isə — 7,9&nbsp;°C olur.

Çay öz başlanğıcını Karst yaylasının cənub-şərqində götürür. Çayın ən yüksək mənbəyi dəniz səviyyəsindən 460 metr yüksəklikdə yerləşir. Gaskanın istiqaməti şimal-qərb olub, Velebit və Mala Kapela silsilələri arasında axır. Su sərfi 6,3 m³/s-dir, orta axarda orta su sərfi 3,3 m³/s-dir. Çay üzərində Otoças şəhəri yerləşib. Bu şəhərdən sonra Gaska Lika çayı ilə birləşir və sonra yer altı tunellə Qusiç gölünə tökülür. Göldən isə başqa bir tunellə Adriatik dənizinə tökülür. Mənsəbə yaxın hissədə çayın suyundan "Sen" və "Sklope" SES-lərində elektrik enerjisi almaq  üçün istifadə olunur.

Çay yatağında çoxlu mağaralar və boşluqlar var. Gaska çayı yatağınının öyrənilməsinə XX əsrin ikinci yarısından başlanılıb. Müasir dövrdə belə ərazidə yetərincə öyrənilməyən mağaralar var. Çay üzərində onlarca su dəyirmanı var.

Çayın sahilində turizm inkişaf edib. Daha çox balıqçılıq və meşə turizmi üstünlük təşkil edir. Çayın orta axarında tez-tez "Gaska kuboku" adlı balıqçıların yarışması keçirilir. Çay farel balığı ilə zəngindir. Ərazidə farel yetişdirmə zavodları fəaliyyət göstərir. Balıq tutma mövsümü 1 martdan 31 oktyabra qədərdir.

## Şəkillər

Majerovo vrilo 230907.jpg|Maerov mənbəyi
Vodenica Majerovo vrilo 07.jpg|Su dəyirmanı
Vodenica dijelovi Otocac 50807.jpg|Köhnə dəyirman
Gacka-river-Croatia.png|Çayın xəritədə yer üstü hissəsi
Rijeka Gacka (Croatia) - Vrelo Pećina (pritok Kostelka).jpg|Farel yetişdirmə zavodu


## İstinadlar
Xanlar xan Qaraçorlu

**Xanlar xan Hüseynqulu xan oğlu Qaraçorlu** () — Qaraçorlu elinin başçılarından, Məşrutə hərəkatı üzvü, səfərnamə müəllifi.

## Həyatı
Xanlar xan Hüseynqulu xan oğlu 1885-ci ildə Xorasan əyalətində, Bocnurd şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Atasının vəsiyyətinə əsasən böyük şəhərlərə yollanmayıb, əkinçiliklə məşğul olmuşdu. Çuğundur əkmiş, karxanaya təhvil vermişdi. O, Sərdari-Müəzzəz Əzizullah xan Bocnurdinin bacısı oğlu, Yarməhəmməd xan Şadlının qız nəvəsi idi. Sərdari-Müəzzəz general Canməhəmməd xan Əmir-Əlainin əmri ilə tutulub edam edilmişdi.

Xanlar xan gün-güzəranın, gündəmin diqtəsi ilə siyasətə atılmışdı. Seçkilərdə iştirak etmişdi.

Xanlar xan Qaraçorlu 1959-cu ildə vəfat edib.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Sultanlıq soydan gəlir, Bakı, 2012,
Mius çayı

**Mius** — Ukrayna (Luqansk и Dones vilayətləri) və Rusiya (Rostov vilayətinin Kuybişevski, Matveevo-Kurqanski Neklion rayonları) ərazisinsən axan çay. Çay Taqanroq körfəzinin Miusski limanı ərazisinə (Azov dənizi) tökülür.

## Coğrafiyası
Mius çayı Luqansk vilayətinin Mius və Knyaqinevka qəsəbələri yaxınlığından Luqansk və Dones vilayətlərinin səshədindən keçir.

## Hidronim
Mius toponiminə Rusiyanın qərb ərazilərində rasr gəlmək mümkündür. Bu sözün fars dili etimologiyası vardır. Mius "mis" metalının adından törəməsi ehtimal edilir (. Bu dın buraralara fars dilli sarmatlar, skiflər tərəfindən gətirilməsi ehtimal edilir. Bunu təstiqləyən çoxlu sayda dəlil bürünc dövrünə aid mənbələrələ təstiqlənir. Digər versiyaya görə "mius sözü" qədim türklərdə "buynuz", "künç" mənasını verirdi. Üçüncü versiyada "miyoş" sözündən törəmişdir ki, bu sözdə qədim türklərdə "palçıq" mənasını verir. Böyük Moskva knazlığı ilə olan XV əsr sənədləşmələrində çay məhz Miyuş adlandırılır.

## Xüsusiyyətləri
Mius çayının uzunluğu 258 km, hövzəsinin sahəsi isə 6680 km² təşkil edir. Yatağı V varı dərəyə sahibdir. Bu əsasən yuxarı axarlarda müşahidə edilir. Burada onun eni 0,2 km — 1,2 km arasında dəyişir. Aşağı axarlarda isə eni 5–7 km qədər artır. Çayın dərinliyi bir çox yerlərdə 6 metr olduğu halda, astanalarda isə 0,5 metrə çatır.
Əsas qolları: Qluxaya, Olxovçik, Krınka, Miusik Krepenkaya, Naqolnaya və s.

Əsasən qar və yağış sularə ilə qidalanır. Dekabrda donur. Martda isə donu açılır. Yaz daşmaları xarakterikdir.
Mius çayı üzərində kiçik su anbarları vardır. Bunlar əsasən sənsye, meliorasiya, hidroenergetika və sarirdə istifadə edilir. XVII əsrdə çayın mənsəbində Semyonovskaya qalası inşa edilmişdi.

## Mius-cəbhəsi
Böyük Vətən müharibəsi (1941–1945) dönəmində çay boyunca almanlar tərəfindən Mius-cəbhəsi təşkil edilmişdi. Bu xətt almanlar tərəfindən 1943-cü ilin avqust ayında tərk edilmişdir.

## Mənbə
* Празднование 9 мая на Миус-фронте 
* Mius
* Миус в фотографиях 
* Миус (БСЭ)

## İstinadlar
Bolşoy Roq çayı

**Bolşoy Roq**, **Bolşoy Roq axarı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Aksay çayının sağ qolunu təşkil edir (Don çayı) Çayın uzunluği 18 kilometrdir. Ümumi mayilliliyi 101,8 metrdir. Sahilində ən böyük yaşayış məntəqəsi Aksay şəhəridir (36 134, 2010). Çsy üzərində 4 avtomobil və 1 dəmiryol körpüsü vardır.

Çay sistemi: **Bolşoy Roq** → Aksay → Don.

## Axını
Çay öz başlanğıcını Don avtomagistralı yaxınlığından, Krasnı Kolos qəsəbəsindən 700 m cənubdan götürür. İlk 1,2&nbsp;km məsafəni qərb-cənub-qərb istiqamətində axır. Sonrakı axar isə cənub istiqamətindədir. Çayın mənsəbi Aksay şəhərinin mərkəzindən 2,7&nbsp;km, Rostov-na-Donu şəhər mərkəzindən isə 14,4&nbsp;km aralıda yerləşir. Çayın bütün hövzəsi Rostov vilayətinin Aksay rayonu ərazisində yerləşir

## Hövzəsi
Çayın axdığı hövzəsi boyunca əsasən kənd təsərüfatı müəssisələri yerləşir. Sahillərinin böyük hissəsində bağ və üzümlüklər, yaşayış sahələri yerləşir.  
Hövzəsində həm də qəbiristanlıq yerləşir. Çayın qolları:

* **Bolşaya Loq**
** Kamıxa axarı — (sol)
** Dubovaya axarı — (sağ)
** Muxina axarı — (sağ)

## Yaşayış məntəqələri
Çay hövzəsi boyunca yerləşən yaşayış məntəqələri:
* Bolşoy Loq xutoru.
* Berdanosovka mikrorayonu.

Su hövzəsinə həm də Aksay şəhərinin qəsəbələr daxildir: Aqlos, Muskatnı, Opıtnı, Rossiyski və Stepnoy.

## İstinadlar
Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti

**Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti** () — Ufa şəhərində yerləşən, Rusiya Federasiyası Səhiyyə Nazirliyinin balansında olan dövlət ali təhsil mərkəzi.

## Tarixi
Başqırdıstan Dövlət Tibb Universiteti 1932-ci ildə təşkil edilmişdir. İlk əvvəllər Frunze küçəsi ev 47 ünvanında yerləşən zirzəmiyə sahib binanın ikinci mərtəbəsində yerləşirdi. Sonradan binanı universitetə verirlər. Sonrakı illərdə universitetə 600 yerlik yataqxana inşa edilmişdir. Üstəlik yeni korpus belə istifadəyə verilmişdir. Universitetin ilk pedaqoqları: V. M. Romankeviç, S. Z. Lukmanov, Z. А. İsxanov, А. S. Davletov, İ. S. Nemkov, Q. N. Maslennikov, Е. N. Qribanov, М. А. Abdulmenov.

1933-cü ildə qistilogiya kafedrası, xarici dillər kabineti təşkil edilmişdir. Bu müəssisəyə həkim V. M. Romankeviç rəhbərlik edirdi. Pedaqoqlar isə V. A. Slovoxotov və R. İ. Safarov olmuşdur.

2012-ci ildə BDTU xəbərləri yayımlanmağa başlanmışdır.

2013-cü ildə Ufa Tib Kolleci universitetə birləşdirilmişdir.

## Restorları
* S. М. Traynin — BDTU dirktoru 1932–1937.
* А. V. Çubukov — BDTU dirktoru 1937–1940.
* Q. А. Pandikov — BDTU dirktoru 1941–1947.
* А. А. İvanov — BDTU dirktoru 1947–1965.
* Z. А. İxsanov — BDTU dirktoru 1965–1973.
* Y. А. Losmanov — BDTU dirktoru 1973–1982.
* Vener Qazizoviç Saxautdinov — BDTU dirktoru 1982–1988.
* Feliks Xusainoviç Kamilov — BDTU dirktoru 1988–1994.
* Vil Mamiloviç Timerbulatov — BDTU dirktoru 1994–2011.
* Valentin Nikolayeviç Pavlov — BDTU dirktoru 2011.

## Fakültələri
# Pediatr fakültəsi
# Müalicə fakültəsi
# Stamotoloji fakültə
# Müalicə işi fakültə
# Tibbi-profilaktik fakültə
# Əzaçılıq fakültəsi

## Tanınmış pedaqoqları
* Aşot Movsesoviç Aqaronov (1895–1962) — alim, həkim-cərrah, qinekoloq, tibb elmləri doktoru, professor, Başqırdıstan MSSR əməkdar elm xadimi.
* Şamil Xanafiyeviç Qantsev (1951) — onkoloq. tibb elmləri doktoru, Rusiyanın əməkdar elm xadimi.
* Şamil Zarifoviç Zaqidullin (1944) — terapeft, tibb elmləri doktoru, Rusiyanın əməkdar elm xadimi.
* Dina Naumovna Lazareva (1922) — farmakoloq, tibb elmləri doktoru, professor.
* Gennadi Qriqoryeviç Maksimov (1940) — toksikoloq, əmək gigiyenası üzrə mütəxəssis, tibb elmləri doktoru, professor, Başqırdıstanın əməkdar tibb xadimi.
* Geniatulla Niqmatulloviç Terequlov (1891–1984) — terapevt, tibb elmləri doktoru, professor, SSRİ əməkdar tibb xadimi.

## Ədəbiyyat
* *Камалов М. Х., Сафин М. С.* Медицинские кадры Башкирии за 60 лет. // Журнал "Советское здравоохранение", 1979 г.
* *Сафин М. С.* Башкирский государственный медицинский институт им. XV — летия ВЛКСМ. Уфа, 1978 г.
* История становления и развития БГМУ в воспоминаниях ветеранов и сотрудников. Уфа, 1999 г.
* История становления и развития БГМУ в воспоминаниях ветеранов и сотрудников. Уфа, 2000 г.
* *Сафин М. С.* Башкирскому государственному медицинскому институту 60 лет. Уфа, 1992 г.

## Mənbə
* ГБОУ ВПО Башкирский Государственный Медицинский Университет
* История БГМУ 

## İstinadlar
David Lama

**David Lama** () — Avstriyalı qayalara dırmaşan idmançı və alpinist.

## Bioqrafiyası

David Lama 4 avqust 1990-cı ildə İnsbrukda anadan olmuşdur. Onun atası Nepalın Comolunqma rayonundan gəlmədir. Davidin anası isə İnsbruk sakinidir. Altı yaşından başlayaraq David İnsbrukda Avstriya alpinist klubu qrupunda məşğul olurdu. Beş yaşından başlayaraq ciddi olaraq qayalara dırmaşmayla məşğul olan David Himalayın məşhur fatehi olan Piter Xabelerdən ilham almışdır. David bu idman növü üzrə çox istedadlı idi. Davidin birinci məşqçisi Raynxold Şerer olmuşdur. Şerer 8–10 uşaqdan ibarət kiçik qrupa rəhbərlik edirdi. Bu dövrdə həmçinin David özünə "Fuzzy" ləqəbini götürdü. Yeddi yaşı olarkən David ilk yarışına çıxdı. O, Telfsdə keçirilən yarışın ən gənc iştirakçısı idi. Yarışda David ikinci yeri tutdu. Doqquz yaşı olarkən o artıq alpinist klubunun gənclər kubokunu qazandı. Birinci marşrutu olan və Sloveniyada yerləşən 8a *Kindergarden*-ı Lama 10 yaşı olarkən keçdi. Lama çətinlik səviyyəsinə görə bu marşrutu keçmiş ən gənc alpinist oldu.

2004 və 2005-ci ildə lama gənclər arasında Avropa kubokunu qazandı. Həmçinin Edinburqda və Pekində keçirilən gənclər arasında dünya çempionatlarının qalibi oldu. 2006-cı ildə Lama birinci mövsümündəcə qayalara dırmaşma üzrə Dünya çempionatını udmağı bacaran ilk alpinist kimi tarixə düşdü. Lama indiyə qədər Dünya çempionatının ən gənc qalibi hesab edilir.

Yarışlardakı qələbələrdən sonra, 2010-cu ildən o alpinizmlə məşğul olmağa başladı. Lama Piter Ortner və Ştefan Zayqrist ilə birgə mürəkkəb dağlıq marşrutlarının keçilməsi ilə məşğul olurdu. 2012-ci ildə Piter Ortner ilə Serro-Torredə "Kompressor" marşrutunu birinci keçmələri onun ən böyük müvəffəqiyyətidir.

David Lama İnsbrukun Qyotsens şəhərində yaşayır.

## Kitab
* *High. Genial unterwegs an Berg und Fels.* Knaus Verlag, München 2010, ISBN 978-3-8135-0386-9.
* *Free. Der Cerro Torre, das Unmögliche und Ich.* Knaus Verlag, München 2013, ISBN 978-3-8135-0390-6.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Домашняя страница Давида Ламы 
* 
* Давид Лама в IFSC (результаты соревнований)
Albaniya mətbəxi

**Alban mətbəxi** (alb. Kuzhina shqiptare) — albanların milli mətbəxi. Aralıq dənizi mətbəxlərinə aid olduğundan, İtaliya və Türkiyə mətbəxi təsiri altında formalaşıb. Alban mətbəxi qara istiot kimi ədviyyatların və ət və balıq hazırlanmasında istifadə edilən qaraqınıq, nanə, reyhan və rozmarin kimi Aralıq dənizi otların istifadəsi ilə səciyyələnir, istiot çili və sarımsaq da bəzən istifadə olunur.

Tərəvəz demək olar ki, istənilən xörəydə istifadə olunur. Adətən bütün tərəvəzlər ölkənin Aralıq Dənizi regionlarında yetişdirilir və yerli bazarlarda satılır, adətən yerli sakinlər bazarlardan təzə tərəvəzi səhər alırlar, ancaq bazarlar bütün günü işləyir. Albanların gün ərzində ən önəmli yeməyi lançdı, hansı ki gjellë (pörtlədilmiş ət) ibarətdir. Bu yemək əsas sayılır və pomidor, xiyar, yaşıl istiot və avropa zeytunu kimi müxtəlif tərəvəzlərlə bişirilir. Həmçinin, ona duz, zeytun yağı, sirkə və ya limon suyu vurulur.

Ət xörəklərdə geniş istifadə olunur, xüsusilə bağırsaqlar və baş, hansılar ki digər hissələr arasında delikates sayılır. Süd məhsulları mətbəxin ayrılmaz tərkib hissəsidi, bir qayda olaraq çörək və rakia kimi spirtli içkilərlə yeyilir. Dəniz məhsulları əsasən sahilyanı rayonlarda və şəhərlərdə yayılıb.

## Yeməklər

### Qəlyanaltı
* Ağ çörək və ya qarğıdalı çörəyi həmişə alban masasının üstündə olur. Çörək alban mədəniyyətində xüsusi yer alıb və alban dillində "yemək yeməyə getmək" kəlməsi "çörək yeməyə getmək" (*për të ngrënë bukë*) kimi səslənir.
* Toyuq qarnı (mëlci pule)
* Badımcanlı qəlyanaltılar
* Yarpaq dolması
* Arbereşe populyar olan Panaret
* Bibər dolması
* Turş kələm (Turshi lakre)
* Limonla qızardılmış desə balığı (sardele me Limon)

### Salatlar
* Alban kartof salatı
* Alban salatı
* Paxla salatı
* Kələm salatı
* Pomidor və istiot salatı

### Şorbalar
* Bean Jahni şorbası
* Kartof və kələm şorbası
* Limon supu
* Arbereşe arasında məşhur olan Groshët
* Tarator
* Tarhana
* Lunxheri-in Gjirokaster regionunun Shqeto şorbası

### Balıq
* Soğan və pomidorla sobada bişmiş alabalıq (və ya Ohrid alabalıq)
* Sarımsaq və zeytun yağıyla qızardılan putassu, karpı, kefal və ya angvilkimilər

### Ət
* Tavë kosi — qızardılmış qoyun əti və yoqurtlu yemək
* Dana əti və ya qozlu toyuq
* Tirananın öküz ətli Fërgesë (Sataraš)
* Küftə të fërguara
* Qurudulmuş ətli proşutto (vetçina)
* Qızardılmış donuz əti gjiri gic
* Kolloface Korçe
* Phaseolus lunatusun yekə lobyalı dana ət
* Qoyun bağırsağı, kərə yağı, pendir və qarğıdalı unlu Harapaş
* Paça

## İstinadlar
Kosovo meşələri

**Kosova meşələri** — Kosovo Respublikasının meşə təsərrüfatına aid olan ərazilər. Meşələr ölkə ərazisinin 41 %-ni təşkil edir. Meşələr əsasən ölkənin cənub-qərb zonasında cəmləşib. Bundan başqa meşələr Peç, Deçan, İstok, Yunik və Caykov şəhərləri ətraflarında da mövcuddur. Bu ərazilər ölkə qanunvericiliyi əsasında qorunur. Kosovoda bir neçə  meşə tipi mövcud olsa da, daha çox şam meşələri üstünlük təşkil edir.

Kosovo meşələri zəngin flora və faunaya malikdir. Balkan yarımadası üçün böyük əhəmiyyətə malik bu meşələrdə balkanların flora ehtiyatının 25 % cəmləşib. Biomüxtəliflik baxımdan Şar dağları və Albaniya alpları daha zəngindir. Kosovo meşələri zaman zaman baş verən meşə yanğınlarından və qanunsuz meşə qırımından əziyyət çəkir.
## Ümumi məlumat
Kosovo meşələri dövlət əhəmiyyətlidir və müxtəlif qanunlarla qorunur. Ümumi meşə fondunun sahəsi 464 800 hektardır. Bu ehtiyatın 278 880 hektarı ictimayi mülkiyyətdir və Kosovo meşə təsərrüfatının nəznindədir. 185 920 hektar isə özəl mülkiyyətin nəzarətindədir.

Meşələr Kosovo iqliminə təsir göstərir və torpağı eroziyadan qoruyur. Meşələrin ümumi sahəsi 40 milyon m²-dir, hər kektara 90 m³ oduncaq düşür. Enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələr üstünlük təşkil edir..

### Meşə tipləri

Cədvəldə ölkə ərazisində olan meşələrin klassifikasiyası göstərilib:

Ümumi meşələrin yarısı 0 və 20 yaşlı ağaclardan, yarısı isə 20 - 40, 40 - 60, 60-80 yaş arasında olan ağaclardan ibarətdir.. Meşələrin üçdə ikisi orta diametri 7 sm olan ağaclardan ibarətdir.

#### Meşələrin tərkibi
Meşələrdə üstünlük təşkil edən ağaclar::
* Balkan palıdı *(Fagus taurica)*
* Avropa ağ şamı *(Abies alba)*
* Adi küknar *(Picea abies)*
* Pinus heldreichii *(Pinus heldreichii)*
* Pinus peuce *(Pinus peuce)*
* Quercus petraea *(Quercus petraea)*
* Quercus frainetto *(Quercus frainetto)*
* Keçi söyüdü *(Salix caprea)*
* Adi fındıq *(Corylus avellana)*

### Qorunan ərazilər
Ölkə ərazisininin 4,39% dövlət tərəfindən qorunur. Ümumən Kosovoda 97 qorunan ərazi var. Bunlar qoruqlar, milli parklar, təbiət abidələri və parklardır. Qorunan ərazilərdən ən böyüyü Şar dağları bölgəsidir (60 000 hektar). Şimali Albaniya alpları ərazisində də milli park yaradılması pılanlaşdırılır..

## İstinadlar
Auqust Sanq

**Auqust Sanq** (; ) — Estoniya şairi və ədəbi tərcüməçi.

## Həyat və yaradıcılığı
Auqust Sanq Pyarnuda poçt qulluqçusu ailəsində anadan olmuşdur. 1932-ci ildə Pyarnuda kişi gimnaziyasını bitirmişdir. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra Auqust bir il yarım telefon bağlantısı işçisi kimi çalışmışdır. 1934-cü ildən 1942-ci ilə qədər Tartu Universitetində fəlsəfə fakültəsində təhsil almışdır. Bir neçə dəfə bəzi səbəblərdən təhsilini yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalmışdır.

Artıq Auqust Sanq səkkiz yaşı olarkən şeirlər yazmağa başlamışdır. İnyo təxəllüsü altında şeirlər yazan Auqust 1933-cü ildə *Improvisatsioon* poeması ilə *Kevadik* adlı gənclər jurnalının ədəbi müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 1934-cü ildə onun şeiri ilk dəfə *Looming* ədəbi jurnalında çap olunmuşdur. 1936-cı ildə onun poetik toplusu *Üks noormees otsib õnne* işıq üzü görmüş və ona məşhurluq qazandırmışdır. Bir müddət Auqust ədəbiyyat haqqında bir çox resenziya və məqalə yazmışdır. 1930-cu illərin sonlarında o, *Arbuyad* ədəbi dairəsinə qoşulmuşdur. 1939-cu ildə Sanq *Müürid* adlı ikinci toplusunu dərc etdirmişdir.

Estoniyanın SSRİ-yə birləşməsindən sonra Sanq 1945-ci ildən Estoniyan Sovet Yazıçıları İttifaqına daxil oldu. Lakin sonralar ondan uzaqlaşdı və 1950-ci ildə tamamilə ittifaqdan ayrıldı. Yalnız 1955-ci ildən sonra hakimiyyət ona yenidən yazıçı kimi fəaliyyət göstərməyə icazə verdi. Bir il sonra Auqust yenidən Yazıçılar İttifaqına daxil oldu.

Auqust Sanqın yazıçı fəaliyyətinin nəsrləri və şeir nümunələri rus, alman, fransız və çex dilinə tərcümə edilmişdir. Sanq Yohann Volfqanq Götenin, Peter Vaysın, Ernest Teodor Amadey Hofmanın, Maksim Qorkinin, Vladimir Mayakovskinin, Frans Kafkanın, Keller Qotfridin, Molyerin, Eqon Ervin Kişin və Lion Feyxtvangerin əsərlərini tərcümə etmişdir.

## Şəxsi həyatı
Auqust Sanq Estoniya yazıçısı Kersti Merilaas (1913–1986) ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların 1950-ci ildə Coel adlı oğulları dünyaya gəlmişdir.

## Əsas əsərləri
* *Üks noormees otsib õnne* (1936)
* *Arbujad: valimik uusimat eesti lüürikat* (toplu, 1938)
* *[[Henrix Heyne]]* (bioqrafiya, 1938)
* *Müürid* (1939)
* *Võileib suudlusega* (1963)
* *Sada laulu* (seçilmiş əsərləri, 1965)
* *Luuletused* (seçilmiş əsərləri, 1970)
* *Väike luuleraamat* (seçilmiş əsərləri, 1971)
* *Laenatud laulud* (iki cilddə tərcümələrin antologiyası, 1973/74)
* *Laulud* (seçilmiş əsərləri, 1977)
* *Emajõe unisel veerel* (ölümündən sonra antologiya, 2003)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Реммельгас Л. Писатели советской Эстонии : Краткий биографический справочник. — Таллин: Эстон. гос. изд-во, 1956. — 269 с.
* Cornelius Hasselblatt: *Geschichte der estnischen Literatur.* Berlin, New York 2006 (ISBN 3-11-018025-1), S. 513f.
Qazaxıstan–Yunanıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Yunanıstan münasibətləri** —  Qazaxıstan Respublikası ilə Yunanıstan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Qazaxıstan və Yunanıstan əlaqələri SSRİ dövründə Yunanıstan–Qazaxıstan SSR münasibətlərinin tərkib hissəsi olmuş, Qazaxıstanın müstəqilliyinin bərpasından sonra yüksələn xəttlə inkişaf etməkdədir. Qazaxıstan və Yunanıstan arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin oktyabrında qurulmuşdur. Qazaxıstanda Yunanıstan səfirliyinin açılışı 1997-ci ilin fevral ayında baş tutmuşdur. 2005-ci ilin yanvarında Yunanıstanda Qazaxıstanın Diplomatik missiyası açılmışdır. 2009-cu ilin may ayında isə yenidən təşkil edilmişdir. Qazaxıstan Respublikasında Yunanıstanın fövqəladə və səlahiyyətli səfiri 2012-ci ilin aprel ayından E. Pantzopulos, Yunanıstanda Qazaxıstanın fövqəladə və səlahiyyətli səfiri isə Aleksey Yuri Volkovdur.

## Dövlət səfərləri
Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev 2001-ci ilin iyulunda və 2004-cü ilin avqustunda Yunanıstanda səfərdə olmuş, 2004 Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində iştirak etmişdir. 2002-ci ilin iyununda Yunanıstan prezidenti Konstantinos Stefanopulos Qazaxıstana səfər etmiş və öz çıxışında iki ölkənin əlaqələrinin sonrakı inkişafını dəstəkləmişdir.

## Əməkdaşlıq
Qazaxıstan və Yunanıstan arasında iqtisadi və texnologiya əməkdaşlığı haqqında müqavilələr imzalamışdır. 2006-cı ilin iyun ayından birgə Qazaxıstan-Yunanıstan nazirlərarası komitəsinin üzvlərinin görüşləri keçirilir. Həmçinin parlamentlərarası münasibətlər inkişaf etdirilir. Qazaxıstanda yunan icmasının 10 mindən 12 minə qədər nümayəndəsini yaşayır. Qazaxıstan və Yunanıstanın dostluğunun bildirən federasiya yaradılmışdır. Müxtəlif sosial-mədəni tədbirlər federasiyada təşkil olunur, qəzetlər burada çap olunur. Qazaxıstan həmçinin insan hüquqları haqqında avropa konvensiyalarına qoşulmaqda maraqlıdır. Qazaxıstanın və Avropa Birliyinin yaxınlaşması prosesində Yunanıstan yaxından iştirak edir.

Qazaxıstan Avropa Birliyi ilə münasibətlərin inkişafında maraqlıdır. Bunun qarşılığında Avropa Birliyi Burqas — Aleksandropolis boru kəmərinin tikintisini dəstəkləyir. Boru vasitəsilə Yunanıstana Bolqarıstan vasitəsilə Qara dənizdən neft çatdırılacaq. Egey dənizinin sahilindən Aleksandropolis limanına ötürüləcək boru kəməri Qazaxıstana Bosfor və Dardanel boğazlarını keçmədən Cənub və Qərbi Avropa bazarına çıxmağa icazə verəcək.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–Yunanıstan münasibətləri
* Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətləri

## İstinadlar