open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma

**Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma** () — kompleks prosesləri və tapşırıqları insan müdaxiləsi olmadan təyin edən və idarə edən bir texnologiyadır. Bu yanaşma şirkətlərə daha sürətli və dəqiq qərarlar qəbul etməyə, resursları optimallaşdırmağa və prosesləri daha səmərəli şəkildə həyata keçirməyə imkan verir. Avtomatlaşdırılmış planlaşdırma alqoritmləri və maşın öyrənməsi modelləri ilə dəstəklənir, beləliklə sistemlər öncədən müəyyən edilmiş qaydalara, tarixi verilənlərə və təlim verilmiş modellərə əsasən optimal həll yollarını təklif edə bilir.

## Haqqında
Avtomatlaşdırılmış planlaşdırmanın geniş tətbiq sahələri var:
# İstehsalat — maşınların və işçi gücünün səmərəli istifadəsini təmin etmək üçün istehsalatın təyin olunması və izlənməsi.
# Logistika — malların daşınması, ehtiyatların idarə edilməsi, nəqliyyat marşrutlarının optimallaşdırılması və sifarişlərin çatdırılmasını avtomatlaşdırmaq.
# Proqram inkişafı — kodların avtomatik yerləşdirilməsi (CI/CD), testlərin avtomatlaşdırılması və layihə tapşırıqlarının təyin edilməsi üçün DevOps proseslərində istifadə olunur.
# Tibb — xəstə resurslarının (məsələn, əməliyyat otağı, həkimlərin növbə qrafiki) idarə olunması üçün planlama.
# Maliyyə — maliyyə analitikası, büdcə planlaması və xərc optimallaşdırmasını avtomatlaşdırmaq üçün modellərin tətbiqi.

Avtomatlaşdırılmış planlaşdırmanın əsas üstünlükləri arasında dəqiq hesablama, vaxt və xərclərə qənaət, insan səhvlərinin azalması və proseslərin optimallaşdırılması göstərilə bilər. Bu texnologiya ilə müəssisələr daha strateji, çevik və effektiv iş axınları qura bilirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* International Conference on Automated Planning and Scheduling
Qurban Qurbanov (dəqiqləşdirmə)

* Qurban Osman oğlu Qurbanov (1972) — azərbaycanlı futbolçu və məşqçi.
* Qurban Osman oğlu Qurbanov (2002) — azərbaycanlı güləşçi.
* Qurban Əli oğlu Qurbanov (1912–1944) — azərbaycanlı dramaturq.

## Həmçinin bax
* Qurban (ad)
* Qurbanov
Fabritsio Romano

**Fabritsio Romano** () məşhur italyan idman jurnalisti, insayder. O, futbol transferləri ilə bağlı xəbərlər üzrə ixtisaslaşıb və futbol transferi rəsmiləşdirildikdə, təqribən "Getdik!" və ya "Bax belə!" kimi tərcümə olunan "Here we go!" fazası ilə ilk xəbər verməsi ilə məşhurlaşmışdır.
İbn Faris

**İbn Faris** (; ) — İran əsilli ərəb dili üzrə Kufə dil məktəbinə mənsub dil və ədəbiyyat alimi.

## Həyatı
İbn Faris bir müddət Rey və Həmədanda qalıb, Qəzvində elm öyrənib və Bədiüzzaman Həmədani onun tələbəsidir. Digər alimlərlə yanaşı, o atasından da çox şey öyrənib.

Hazırda əlimizdə olan kitablarında ərəb dilinin mənşəyi və ərəb qəbilələrinin fərqliliyinə görə ərəb ləhcələrinin xüsusiyyətləri və fərqləri haqqında dəyərli qənaətləri mövcuddur.

İbn Faris «Məqayis əl-luğa» kitabında: «Ərəbcə ət-təəhhul sözünün evlənmək mənasında işləndiyini, kişinin əhli onun arvadına və ona ən yaxın insanlara, evin əhli onun sakinlərinə, islam əhli onu qəbul edib Allah-təalanın qoyduğu qayda-qanunlara əməl edən insanlara» — deyildiyini bildirir. (İbn Farix«Maqayis al-Luğa» cild 1,səh.150.)

## Həmçinin bax
* Ərəb dili
* Bədiüzzaman Həmədani

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əmir Kahayev — İbn Farisin Mucəmu Məqayisul-luğa Adlı Lüğətində Maddə Başlıqlarında Qeyd Edilən Məfhumların İzahı (türk dilində)// Tam mətn
* Əmir Kahayev — İBN FÂRİS’İN MU‘CEMU MEḲÂYÎSİ’L-LUĠA ADLI ESERİNDE ÖRNEKLERİYLE SÖZLÜK BİLİMİ YÖNTEMİ - PDF
Amazon dilləri

**Amazon dilləri** — Amazon dilləri, Cənubi Amerikanın Amazon hövzəsində danışılan müxtəlif yerli dillər qrupuna aiddir və çoxsaylı dil ailələrinə bölünür. Amazon hövzəsi, Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Ekvador, Qayana, Peru, Surinam və Venesuela daxil olmaqla, bir çox ölkəni əhatə edir və təqribən 300-dən çox müxtəlif yerli dil burada danışılır.

## Amazon dillərinin xüsusiyyətləri və yayılması
Amazon bölgəsi, dil müxtəlifliyi baxımından dünyada ən zənginlərdən biridir. Burada danışılan dillər bir neçə əsas dil ailəsinə aid edilir, bunlara Tupi, Araşak, Kariban, Pano-Tacanan, Jê və Makro-Ge kimi ailələr daxildir. Həmçinin bəzi dillər heç bir dil ailəsinə aid edilməyərək izolyat dil olaraq qəbul edilir.
Amazon dillərində çoxsaylı fonetik və morfoloji fərqlər mövcuddur. Bu dillərin çoxunda zəngin sait sistemləri, ton fərqləri və bir sıra qrammatik kateqoriyalar mövcuddur. Bəzi dillərdə inkorporasiya, polisintez və şəkilçi vasitəsilə morfoloji quruluşun qurulması kimi xüsusiyyətlər də görülür.

Amazon dilləri yerli mədəniyyətlərin zənginliyini və unikal həyat tərzini əks etdirir. Hər bir dil, yerli icmaların öz tarixi, əfsanələri, dini inancları və təbiət haqqında biliklərini daşıyır. Lakin şəhərləşmə, müasir təsirlər və dövlət dillərinin təsiri nəticəsində bir çox Amazon dili tənəzzülə uğramaq təhlükəsi altındadır və dil qoruma proqramlarına ehtiyac duyulur.
Amazon dilləri haqqında məlumat toplanması çox çətindir, çünki bu dillərin danışıldığı ərazilər çox vaxt uzaq və çətin əlçatandır. Həmçinin, bu dillərin bir çoxunda yazılı ənənə yoxdur, buna görə də dilçilər əsasən sahə tədqiqatları vasitəsilə məlumat toplamalıdırlar. Əlavə olaraq, bəzi dillər hələ də yaxşı sənədləşdirilməyib və yalnız az sayda insan tərəfindən danışılır.

Tupi və Araşak kimi əsas dil ailələri, Amazon bölgəsində ən geniş yayılmış ailələrdən sayılır. Tupi dili Braziliyanın bir çox ərazilərində danışılır və ən çox yayılmış dillərdən biridir. Arawak dilləri isə Cənubi Amerikanın şimal hissələrində, o cümlədən Kolumbiya və Venesuelada geniş yayılıb.

## Dilçilikdə önəmi
Amazon dilləri, dilçilik tədqiqatlarında xüsusi yer tutur, çünki onların araşdırılması dilin ümumi inkişaf qanunauyğunluqlarını, struktur dəyişikliklərini və qrammatik imkanları anlamağa kömək edir. Bu dillərin qorunması həm yerli mədəni irsin saxlanması, həm də dünya dilçilik müxtəlifliyinin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir.

## Qalereya

Şəkil:Arawak-Languages.png|Cənubi Amerikanın Aravak dilləri, Amazon dillərinin ikinci ən böyük ailəsi. Tünd mavi Cənubi Aravak dillərini göstərir.
Şəkil:Pano-Takanan languages.png|Pano-Tacanan dilləri: Pano (tünd yaşıl) və Takana (açıq yaşıl), dillərin sənədləşdirilmiş lokalizasiyasını göstərən nöqtələr.
Şəkil:Tupi languages.png|Tupian dil ailəsi Amazonda ən çox danışılan dil ailəsidir.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Portal Japiim (dictionaries of various indigenous languages of Brazil)
2022/2023 Azərbaycan Kuboku

**2022–23 [[Azərbaycan Kuboku]]** — Azərbaycanda hər il keçirilən kubok yarışlarının 31-ci mövsümüdür. Qalib komanda 2023–24 UEFA Avropa Liqasının birinci təsnifat mərhələsinə vəsiqə qazanır.

## Reqlament
Azərbaycanın Kubokunun bütün mərhələlərində cütlüklərin qalibləri iki matçın (1/16-dan, 1/8-dən və finaldan başqa) nəticələrinə görə təyin edilirdilər. Əgər kubok matçı əsas vaxta heç-heçə bitdisə, onda əlavə vaxt (hər biri 15 dəqiqə olmaqla 2 əlavə hissə, fasiləsiz) təyin olunurdu. Amma əgər əlavə vaxtda da qalib təyin olunmursa, o zaman 11 metrlik zərbələr seriyası təyin edilirdi.

## Komandalar

## I təsnifat
Noyabrın 23-də AFFA I təsnifat mərhələsi oyunlarına hakim təyinatlarının siyahısını açıqlayıb.

## Dörddəbir final
Dekabrın 7-də AFFA 1/4 final mərhələsinin ilk oyunları üçün hakim təyinatlarının siyahısını açıqlayıb.

----

----

----

## Yarımfinallar

----

## Final

## Qol vuranlar
**3 qol:**

* **[[İsnik Alimi]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* Emmanuel Apeh - Sabah

**2 qol:**

* **[[Ramon Maçado|Ramon]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* **[[Felipe Santos|Felipe Santos]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* **[[Rafael Utziq]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* Fərid Nəbiyev - Kəpəz
* **[[Emin Mahmudov (futbolçu)|Emin Mahmudov]] - [[Neftçi PFK|Neftçi]]**
* **[[Kenni Sayef]] - [[Neftçi PFK|Neftçi]]**
* Musa Qurbanlı - Qarabağ
* Davit Volkov - Sabah
* Franko Mazurek - Səbail

**1 qol:**

* **[[Məqsəd İsayev]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* **[[Ülvi İsgəndərov]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* **[[Emil Səfərov]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* **[[Omar Hani]] - [[Qəbələ FK|Qəbələ]]**
* Mixail Ergemlidze - Kəpəz
* Abdullahi Şuaybu - Kəpəz
* **[[Yeqor Boqomolski]] - [[Neftçi PFK|Neftçi]]**
* Bəxtiyar Həsənalızadə - Sabah
* Kristian Seballos - Sabah
* Mirabdulla Abbasov - Səbail
* Adilxan Qarəhmədov - Səbail
* İlkin Muradov - Səbail
* Emil Martinov - Səbail
* Qoba Zakpa - Səbail
* Luvaqqa Kizito - Səbail
* Maksim Çex - Səbail
* Faiq Hacıyev - Turan Tovuz
* Xəyal Nəcəfov - Turan Tovuz
* Ehtiram Şahverdiyev - Turan Tovuz
* Eva - Turan Tovuz
* Denis Marandiçi - Turan Tovuz
* Natan Oduva - Turan Tovuz
* Rüstəm Əhmədzadə - Zirə
* Rəhim Sadıxov - Zirə
* Loris Broqno - Zirə
* Dimitrios Çantakias - Zirə

## Həmçinin bax
* 2022–23 Azərbaycan Premyer Liqası
* 2022–23 Azərbaycan Birinci Liqası

## İstinadlar
Hibrid intellekt sistem

**Hibrid intellekt sistemləri** () — insanın və süni intellektin (AI) sinerjisini bir araya gətirən sistemlərdir. Bu yanaşma, hər iki tərəfin ən güclü cəhətlərini birləşdirərək daha təsirli qərar qəbuletmə və problem həlli təmin edir. Belə sistemlər insan intuisiyası və təcrübəsini süni intellektin hesablama gücü və geniş məlumat analizi ilə birləşdirir, nəticədə daha səmərəli və düzgün nəticələr əldə olunur.

## Xüsusiyyətləri
# İnsan və maşın əməkdaşlığı — hibrid sistemlərdə insan və maşın qarşılıqlı şəkildə çalışır. İnsan intuisiyası, etik qaydalar və kontekstual anlamı təmin edir, süni intellekt isə yüksək sürətlə analiz və geniş məlumat emalı təmin edir.
# Məlumatların təhlili və qərar qəbuletmə — süni intellekt, geniş məlumat mənbələrindən məlumatları təhlil edir və insan üçün uyğun qərar alternativləri təqdim edir. İnsan isə bu alternativləri nəzərdən keçirərək son qərarı qəbul edə bilir.
# Əlçatanlıq və fərdiləşmə — süni intellekt algoritmləri fərdiləşdirilmiş təkliflər təqdim edə və istifadəçinin ehtiyaclarına uyğunlaşa bilir. Bu da sistemləri daha əlçatan və daha istifadəyə uyğun edir.

## Tətbiq sahələri
Süni intellekt diaqnoz təklifləri verərkən həkimlər bu təklifləri nəzərdən keçirir və şəxsi təcrübələri əsasında xəstəyə uyğun qərar qəbul edirlər. Təhsil sahəsində süni intellekt fərdiləşdirilmiş öyrənmə proqramları təklif edir, müəllimlər isə bu proqramları tələbələrin ehtiyaclarına görə tənzimləyir. Maliyyə analitikləri süni intellektin təqdim etdiyi bazar təhlillərindən istifadə edərək investisiya və risk idarəetmə qərarlarını daha dəqiq və səmərəli şəkildə qəbul edirlər.

## Üstünlükləri və məhdudiyyətləri
### Üstünlükləri
İnsanın məntiqi və etik prinsiplərinə uyğun qərar qəbulunu təmin edir. Süni intellektin dəqiq analiz qabiliyyəti və sürətindən faydalanır. Mürəkkəb və qeyri-müəyyənliklə dolu sahələrdə daha səmərəli qərarlar verə bilir.

### Məhdudiyyətləri
İnsan və maşın arasında qarşılıqlı təsirin düzgün qurulması çətindir. Etik və məxfilik qaydalarına riayət olunmasını təmin etmək üçün əlavə nəzarət tələb olunur. Dərin təlim və çoxsaylı adaptasiya mərhələləri tələb edə bilər. Hibrid intellekt sistemləri, insanın və süni intellektin təcrübəsini və üstünlüklərini birləşdirərək kompleks problemlərin həllini və effektiv qərar qəbuletmə prosesini gücləndirir.

## İstinadlar
Jalə Əliyeva (dəqiqləşdirmə)

* Jalə Fazil qızı Əliyeva (1966) — azərbaycanlı dövlət xadimi.
* Jalə Kamal qızı Əliyeva (2001) — azərbaycanlı güləşçi.

## Həmçinin bax
* Jalə
* Əliyeva
Siyasi triller

**Siyasi triller** — hadisələrin siyasi hakimiyyət mübarizəsi fonunda baş verdiyi triller janrıdır. Bu tipdə olan triller filmlərində yüksək risklər və gərginlik hekayənin əsas mahiyyətini təşkil edir. Bu janrda çəkilmiş olan filmlər çox vaxt tamaşaçını siyasətin əhəmiyyətini düşünməyə və dərk etməyə məcbur edir. Belə hekayələrdə mənfəətlər çox böyükdür və bir ölkənin taleyi çox vaxt tək bir insanın əlində olur. Siyasi korrupsiya, mütəşəkkil cinayətkarlıq, terrorizm və müharibə bu janrın ümumi mövzularıdır.

Siyasi triller filmləri Con Kennedinin qətli və ya Votergeyt qalmaqalı kimi real faktlara əsaslanaraq çəkilə bilər. Bu filmlər sui-qəsd triller filmləri ilə eyni mövzuları əhatə edirlər.

## İstinadlar
Beyrut (film, 2018)

**Beyrut**, **Beyrut əməliyyatı** və ya **Geri dönüş nöqtəsi** (;  () Böyük Britaniyada) — 2018-ci ildə Toni Qilroyun yazdığı ssenari əsasında rejissor Bred Anderson tərəfindən çəkilmiş Amerika siyasi triller filmidir. Filmdəki hadisələr 1982-ci ildə Livanda vətəndaş müharibəsi zamanı cərəyan edir. Bu filmdə baş rolu oynayan Con Hemm on il əvvəl ailəsinin ölümünə görə məsuliyyət daşıyan yerli siyasi qrupdan keçmiş həmkarını xilas etmək üçün Beyrutda vəzifəsinə qayıdan keçmiş amerikalı diplomat rolunu oynayır. Filmdə həmçinin Rozamund Payk, Din Norris, Şey Uyiqem, Larri Payn və Mark Pelleqrino da rol almışdırlar.

Filmin premyerası 22 yanvar 2018-ci ildə Sandens Film Festivalı zamanı baş tutmuş və 11 aprel 2018-ci ildə ABŞ-də nümayiş olunmuşdur. Film tənqidçilər tərəfindən ümumiyyətlə müsbət rəylər almış və tənqidçilər filmi "qüsurlarına baxmayaraq həyəcanlı" adlandıraraq, Con Hemm və Rozamund Paykın çıxışlarını yüksək qiymətləndirmişdirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Oh My God ((G)I-dle mahnısı)

***Oh My God*** – Cənubi Koreya qız qrupu "(G)I-dle" tərəfindən ifa olunmuş mahnı. 6 aprel 2020-ci ildə *"[[I Trust]]"* minialbomunun əsas sinqlı kimi buraxılmışdır. Eyni gün ingiliscə versiyası yayımlanmışdır. Mahnı özünəinam, işıqla qaranlığın mübarizəsi, saflıq və günah haqqındadır. Sözləri qrupun üzvü Soyon yazmışdır. Yaponca versiyası 26 avqust 2020-ci ildə eyniadlı minialbomla buraxılmışdır.

## Buraxılması
"Oh My God" 6 aprel 2020-ci ildə həm koreya dilində, həm də ingilis dilində buraxılmışdır. Miyonun sözlərinə görə ingilis versiyası qrupun qlobal fanatları üçün buraxılmışdır. Mahnının yaponca versiyası 26 avqust 2020-ci ildə ''"Oh My God"'' minialbomunun əsas mahnısı kimi buraxılmışdır.

Mahnı üçün klipin tizeri 6 avqust 2020-ci ildə yayımlanmış və YouTube-da 11 saat ərzində 1 milyon baxış yığmışdır. Klip Soyonun ağ otaqdakı rəqsi ilə başlayır və reallıqdan qaçmağa çalışması ilə davam edir. Klipin sonuna doğru Sucin latın dilində "ürəyimin dibindən" mənasına gələn *"Ab imo pectore"* ifadəsini pıçıldayır. Klipin xoreoqrafiyası "Star System" tərəfindən hazırlanmışdır. Mahnı üçün monoton sözlər videosu 8 apreldə, rəqs videosu 12 apreldə buraxılmışdır. Klip buraxıldıqdan 24 saat sonra 17 milyon baxışa çatmışdır. 13 aprelə qədər 50 milyon dəfə izlənmiş, qrupun 50 milyon baxışa ən tez çatan mahnısı olmuşdur. 9 iyul 2020-ci ildə 100 milyon baxışa çatmışdır. "Rolling Stone India" klipi 2020-ci ilin ən yaxşı 4-cü K-pop klipi adlandırmışdır.

## Musiqi və sözlər
*"Oh My God"* mahnısı qrupun lideri Soyon tərəfindən yazılmışır. Mahnı urban hip-hop janrındadır, trep və pop xüsusiyyətləri daşıyır. Mahnının sözləri özünəinam mövzusunda olub reallıqda üzləşmək və rədd edilmə, qarışıqlıq, özünü tanıma və ləyaqət hislərini yaşamaqdan bəhs edir.

Mahnıda yer alan "Ey tanrım / o, məni göylərə apardı / Ey tanrım / o, mənə bütün ulduzları göstərdi" sözləri dinləyicilər arasında marağa səbəb olmuş və kimdən söhbətin getdiyini müzakirə etmişdirlər. Soyon buna cavab olar bildirmişdir ki, buradakı şəxs xəyalidir və sözlər sevginin müxtəlif formalarını tərənnüm edir, odur ki, bunu şərh etməyi dinləyicinin öhdəsinə buraxır.

## Qəbul
"Tonplein" jurnalından Yan Sora mahnını 2020-ci ilin ən yaxşı mahnıları siyahısında 15-ci yerdə göstərmişdir. O, mahnının kompozisiyasını və qrup üzvlərinin ifalarını bəyənmişdir. "Paper" jurnalı mahnını öz siyahısında 28-ci yerdə göstərmişdir.

Mahnı 8 top hit-paradda debüt etmişdir. Şotlandiyada 97-ci, Macarıstanda 24-cü yerdə debüt edərək qrupun Avropa hit-paradlarına daxil olan ilk mahnısı olmuşdur. Tayvanda 21-ci yerdə debüt etmiş və "KKBOX" həftəlik hit-paradında 3-cü yerə qalxmışdır. Qrup 17 aprel 2020-ci ildə bu mahnı ilə KBS-in *"[[Music Bank]]"* verilişində qalib gələrək ilk veriliş qalibiyyətini əldə etmişdir. Mahnı SBS-in *"[[Inkigayo]]"*, Mnet-in *"[[M Countdown]]"* və MBC-nin *"[[Show! Music Core]]"* verilişlərində qalib olmuşdur. "Amazer"in məlumatına əsasən *"Oh My God"* 2020-ci ilin aprel ayının ən çox koverlənən K-pop mahnısı olmuşdur.

## İstinadlar
Halikarnaslı Dionisi

**Halikarnaslı Dionisi** (; ) — qədim yunan tarixçisi, ritoriki və tənqidçisi. Onun əsas əsəri "Roma antikaları"dır. Bu, 20 kitabda Romanın qədim dövrlərdən Birinci Pun müharibəsinə qədər olan tarixini izah edir.

## Həyatı
Halikarnaslı Aleksandrın oğlu olan Dionisi təqribən e.ə. 60-cı ildə anadan olmuşdur. O, e.ə. 29-cu ildə, Romada vətəndaş müharibələri başa çatdıqdan dərhal sonra bu şəhərə köçmüşdür. Dionisi burada 22 il latın dilini öyrənmiş və həyatının əsas əsəri olan "Roma antikaları" üçün materiallar toplamışdır. 20 kitabdan ilk 10-u tam formada salamat qalmış, 11-i qismən qalmışdır, digər kitabların məzmunu Bizans mənbələrindən fraqmentlərdən məlumdur. "Roma antikaları" Roma tarixini Troya müharibəsinin mifoloji elementlərindən başlayaq e.ə. 264-cü il, yəni Birinci Pun müharibəsi başlayana qədərki dövrə qədər əhatə edir.

Dionisinin əsəri e.ə. 7-ci ildə nəşr edilmişdir. Müəllifin az sonra vəfat etdiyi güman edilir.

## İstinadlar
Astioxa (Laomedontun qızı)

**Astioxa** () —qədim yunan mifologiyasında personaj. Laomedont və Strimin qızı. Misiyalıların padşahı Telefin həyat yoldaşı olmuşdur. Övladı Evripil idi.

Zevs Qanimed üçün təzminat olaraq Laomedonta qızıl üzüm vermiş, Priam onu Astioxaya vermiş və bunun üçün oğlunu döyüşə göndərmişdir. Navrpestidlərdən biri olmuşdur.

## İstinadlar
Navprestidlər

**Navprestidlər** — qədim yunan mifologiyasından personajlar. Troya padşahı Laomedontun qızları, padşah Priamın bacıları idi. Onların adları Aytilla, Astioxa və Medesikasta idi.

Bir versiyaya görə, Troyanı ələ keçirdikdən sonra onlar əsir götülmüş və İtaliyaya aparılmışlar. Orada əsirlər yunan gəmilərini yandırmış və ellinlər burada məskunlaşdılar. Onların məskunlaşdıqları çayın adı Navet və ya Neef idi.

## İstinadlar
Frakiyalılarda hərb

**Frakiyalılarda hərb** — frakiyalılar arasında hərbi işlərin formalaşması və inkişafı.

Frakiyalılar arasında hərbi işlərin tarixi e.ə. X əsrdən başlayır və b.e. I əsrinə qədər davam edir. Qədim yunan və Roma müəlliflərinin Frakiya adlandırdıqları regionda qurulur. Bu mövzu Balkanlarda Frakiya tayfaları və dövlət qurumlarının iştirak etdiyi silahlı münaqişələri əhatə edir. Frakiyalılar ilə qonşu xalqlar arasında münaqişələr nisbətən nadir hallarda baş verirdi, lakin regionda çoxlu qəbilələrarası müharibələr olduğu məlumdur.

## Mifoloji dövr
Frakiyalıların hərbi münaqişələrin iştirakçıları kimi xatırlanması ilk dəfə Homerin "İliada"sında və yunan mifologiyasında müşahidə olunur. Beləliklə, temenidlər (Timenin oğulları), yunan mifologiyasına görə, frakiyalıları Pieriyadan (sonralar mərkəzi Makedoniya, indiki Yunanıstan ərazisi) qovmuşdular. Troyalıların müttəfiqi olan məşhur döyüşçülər olan frakiyalılar Egey dənizi sahillərindən gəlmişdilər. "Odisseya"da frakiyalılar, yəni Frakiya tayfası olan kikonlar, yalnız bir dəfə xatırlanır.

## İstinadlar
Sika (silah)

**Sika** — qədim frakiyalılar və daklar, eləcə də qədim Romada qladiatorlar tərəfindən istifadə edilən qısaölçülü qılınc və ya xəncər. Bu, misdən, tuncdan, sonra isə dəmirdən hazırlanmışdır. Bu bıçağın adından ilk terror qruplaşmasının adı "Sikarii" yaranmışdır. "Bibliya" mətnlərində qeyd olunur. Başlanğıcda bu silah 40–45 sm uzunluğunda bıçağı olan əyri qılınc kimi görünürdü və bıçaq qırıldığı zaman dəmirçilər tərəfindən xəncərə çevrilmişdir. Çoxlu nümunələr indiki Rumıniya, Bosniya, Bolqarıstan və Serbiya ərazisində aşkar edilmişdir.

## İstinadlar
Sikarii

**Sikarii** (,  ; "*[[Sika (silah)|sica]]*" sözündən) — b.e. əsrində İudeyada fəaliyyət göstərən yəhudi silahlı qruplaşması . Birbaşa hücumlar və terror aktları yolu tutan zelot hərəkatının radikal, sonradan qopmuş qanadı idi. Sikariinin məqsədi Romadan müstəqil bir yəhudi dövlətinin yaradılması olmuşdur.

Sikarii adı "Sica" sözündən gəlir və bu, bir qılınc növüdür. Bu adın verilməsinin səbəbi bu qrupun üzvləri toqa paltarının altında xəncər daşımaqları idi.

## İstinadlar
Aytilla

**Aytilla**, **Efilla** və ya **Etilla** (  və ya  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj. O, Troya padşahıLaomedontun qızı, padşah Priamın bacısı, Protesilayın əsiri olmuşdur. Mifin bir versiyasına görə Protesilay Troya müharibəsi zamanı həlak olmamış, lakin təhlükələrdən sağ çıxaraq Priamın bacısı Aytillanı da əsir götürərək Pallena yarımadasına enmişdir.

## İstinadlar
Telef

**Телеф**, **Телефос** ( — «uzaqlarda parlayan») — yunan mifologiyasında Herakl və Avqanın oğlu. Avqa adı Anadolu tanrısı Telipinu ilə oxşardır.

## Doğumu
Atasından qorxan Avqa oğlunu tanrıça Afina ziyarətgahında gizlədir. O, buna görə ölkəni vəba ilə cəzalandırır. Telef Parfeniya dağının yamacında, Arqosa gedən yolda atılır. Burada onu özünü Artemidaya həsr etmiş cərrah böyüdür.

## İstinadlar
Tros (Erixtoninin oğlu)

**Tros** və ya **Troya (**) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Erixtoni və Astioxanın oğlu olmuşdur. O, atasından miras qalaraq səltənətə Troya adını vermişdir. Həyat yoldaşı Kalliroya idi. Övladları Kleopatra, İl, Assarak və Qanimed idi. Eney "Tros atlarına" minmişdir.

## İstinadlar
İl (Trosun oğlu)

**İl** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Tros və Kalliroyanın övladı olmuşdur. Troyada İlion şəhərinin əsasını qoydu.

Həyat yoldaşı Evdirik, oğlu Laomedont idi. O, bir ordu ilə Avropaya keçmiş və frakiyalıları fəth etmişdir.

## İstinadlar
Assarak

**Assarak** () —qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Tros və Kalliroyanın övladı olmuşdur. Həyat yoldaşı Hieromnem, oğlu Kapis idi. Dardanların padşahı olmuşdur.

Adı Miqdoniyanın Assara şəhəri ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Miqdoniya (Mesopotamiya)

**Miqdoniya** () — Şərqi Mesopotamiyada, Xabur çayının qərb sahilində qədim region. Bura həddindən artıq məhsuldarlığına görə yunanlar tərəfindən Anfemuziya ləqəbi ilə adlandırılmışdır. Burada Nisibis, Daras, Tsenye, Sinqara, Miqdon Antioxiyası və başqa şəhərlər var idi. Bu ad, Strabonun fikrinə görə, Makedoniya hakimiyyəti dövründə yaranmışdır.

## İstinadlar
Killa

**Killa** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Bir versiyaya görə, Laomedont və Strimonun qızı olmuşdur. Başqasına görə, o, Hekubanın bacısı, Fimetin həyat yoldaşı və Priamın sevgilisidir. Hekubanın Parisi dünyaya gətirdiyi gün Priamdan Munipp adlı bir oğul doğmuşdur. Həmin gün doğulan uşağın Troyanı məhv edəcəyi ilə bağlı peyğəmbərliyi alan Priam Killa və onun oğlunu öldürmüşdür. Kompromis versiyaya görə, o, Priamın diri-diri basdırdığı bacısıdır.

## İstinadlar
Laomedont

**Laomedont** və ya **Laomedon** () — qədim yunan mifologiyasında Troya şəhərinin padşahı. Trosun nəvəsi İl və Evridikin oğlu olmuşdur. Strimonun həyat yoldaşı idi. Övladları Tifon, Lamp, Kliti, Hiketaon, Podark (Priam), Hesiona, Killa və Astioxa.

Lesxin məlumatına görə, o, həm də Qanimedin atasıdır. Onun qaçırılmasından sonra Laomedont Zevsdən möhtəşəm atlar şəklində fidyə almışdır.

## İstinadlar
Hesiona (Laomedontun qızı)

**Hesiona** () — yunan eposunda Troya padşahı Laomedontun və Strimonun qızı, Podarkın (Priam) bacısı. Onun adı etimologiyada "asiya"mənşəlidir.

Apollon kahininə görə, atası onu dəniz canavarı tərəfindən udmaq üçün qayalara bağlamışdı. Herakl canavarın içərisinə dırmaşaraq onu parçalara ayıraraq xilas etmişdir. Heraklı canavar udduqda başı keçəl olmuşdur. Sonralar Arqosda təltif olunmuşdur. Versiyaya görə, Hesiona qızların sonuncusu idi. Valeri Flakka görə, kahin Ammon tərəfindən göndərilmişdi, xilas arqonavtların yürüşü zamanı baş vermiş, canavar Herakl və Telamon tərəfindən birlikdə öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Mark Valeri Marsial

**Mark Valeri Marsial** (; ) — qədim Roma şairi. Əsərləri 80–101-ci illərdə ayrıca nəşr edilmiş 15 kitabda birləşmişdir.

Martial ən böyük latındilli epiqrammatist adlanır və müasir epiqram janrını yaradıcısı hesab olunur.

## İstinadlar
Misiya

**Misiya** və ya **Miziya** (, ) — qədim zamanlarda Kiçik Asiyada (müasir Türkiyə ərazisi) region. Bu, yarımadanın bütün şimal-qərb hissəsini, şimalda Propontida və Hellespont, qərbdə Egey dənizi, cənubda Lidiya, şərqdə Frigiya və Vifiniya arasında yerləşirdi. Attalidlərin mifik əcdadı, qəhrəman Telefin mülkü hesab olunurdu. Nisbətən az sayda şəhəri olan dağlıq ölkə idi.

Strabona görə, adı Misiya Olimpi (indiki Uludağ dağı) regionunda bolca yetişən fıstıq ağacının Lidiya dilindəki adından gəlir.

## İstinadlar
Misiyalılar

**Misiyalılar** (; , ) —  Kiçik Asiyanın şimal-qərbində yerləşən Misiya regionunun sakinləri.

## Mənşəyi
Onlar haqqında ilk qeydi Homerin "İliada"sındadır. Misiyalılıarn troyalıların müttəfiqləri siyahısındadır və Troya tərəfində, Xrom və Ennomun komandanlığı altında Troya müharibəsində vuruşmuşdular.

Herodot "''Tarix''" əsərində yazırdı ki, misiyalılar kariyalılar və lidiyalıların qohumları idi. Onlar əslən Lidiyadan olan müstəmləkəçilər idilər və buna görə də Milasda Zevsə həsr olunmuş ziyarətgahda öz qohum xalqları ilə yanaşı ibadət etmək hüququna malikdirlər.

Strabon "Coğrafiya" əsərində öz mənbələrinə görə misiyalıların öz dinlərinə uyğun olaraq hər hansı canlını, o cümlədən sürüləri ilə qidalanmaqdan çəkindiklərini, bal, süd və pendir kimi yemək kimi istifadə etdiklərini bildirir. O, tarixçi Ksanfa istinad edərək xalqın adının fıstıq ağacının Lidiya dilindəki adından götürüldüyünü də bildirir.

## İstinadlar
Pes

**Pes** ( ,  ) — Kiçik Asiyada, Misiyada, Hellespontun girişində, Propontidanın cənub sahilində, Lampsak və Pariya şəhərləri arasında, eyniadlı çayın mənsəbində qədim şəhər. Homerin "İliada"sındakı troyalılar kataloqunda onu **Apes** () kimi qeyd edilir. Böyük Ayaks tərəfindən öldürülən Selaqın oğlu troyalı Amfi Pesdən idi. Şəhər e.ə. 646-cı ildə miletlilər tərəfindən qurulmuşdur.

## İstinadlar
Ksanf (tarixçi)

**Ksanf** (; ) — qədim yunan tarixçisi. Əslən Sarddan olan lidiyalı idi.

O, Lidiyanın tarixini 4 kitabda yazmışdır, lakin onlardan parçalar gəlib çatmışdır. Herodot (sonralar da Halikarnaslı Dionisi) Lidiya haqqında hekayələrində Ksanfın əsərindən istifadə etmişdir. Coğrafi və tarixi məlumatlarla yanaşı, Lidiya mifologiyası və etnoqrafiyası haqqında da məlumat vermişdir. Ksanf həmçinin, sehrbazlar və Empedokl haqqında yazılar yazmışdır.

## İstinadlar
Qay Valeri Flakk (şair)

**Qay Valeri Flakk** (; ) — qədim Roma şairi, yarım qalmış "Arqonavtika" şeirinin müəllifi.

## Həyatı
Qay Valeri Flakk b.e. I əsrdə yaşamışdır. O, Vergilini təqlid etmişdir. Mark Valeri Marsialın bir epiqramından göründüyü kimi, Pataviyada anadan olmuş, epik poemasını Vespasiana həsr etmiş və 88-ci ildə vəfat etmişdir.

Flakkın əsərlərində Ovidin təsiri, üslubunda isə Virgil və sentimental-patetik ritorika müşahidə olunur.

## İstinadlar
Avqa

**Avqa** () — qədim yunan mifologiyasında personaj. O, Tegeya və Neeradan olan Arkadiya padşahı Aleyin qızı idi. Avqa Afina keşişi olmuşdur. Afina Aleyası məbədinin şimalındakı bulaqda Herakl ilə münasibətdə olmuşdur. O, Herakldan Telef bir oğul doğmuş və onu Afinadakı müqəddəs yerə atmışdır.

Sofoklun "Avqa" faciəsinin, Evripidin "Avqa" faciəsinin, Afareyin "Avqa" faciəsinin, Filillinin "Avqa", Rintonun "Avqa" komediyasının baş qəhrəmanı olmuşdur.

## İstinadlar
Kometo (keşiş)

**Kometo** (  ) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, Axayada ilahə Artemidanın keşişi. Pavsaniyə görə, o, Melanion adlı bir gəncin aşiq olduğu "gözəl gözəlliyə malik" bir qız idi. Valideynləri sevgililərin evlənməsinə icazə verməmiş və onlar müqəddəs məkanda münasibətə girmişdilər. Buna görə ilahə Axayaya məhsul çatışmazlığı və vəba göndərmişdir. Axeylər dərdlərinin səbəbini Pifiyadan öyrənmiş, Kometonu və Melanionu Artemidaya qurban vermişdilər.

## İstinadlar
Anri Daras

**Anri Daras** (; ) — Fransa rəssamı.

## Həyatı
9 dekabr 1850-ci ildə Roşforda anadan olmuşdur. Parisdə Gözəl Sənətlər Məktəbində Aleksandr Kabanel və Eli Jül Delonenin studiyalarında rəssamlıq təhsili almışdır. Sonra ona əhəmiyyətli təsir göstərən və öz bədii üslubunu inkişaf etdirməyə kömək edən Pyer Sesil Püvi de Şavannın emalatxanasına keçmişdir.

## İstinadlar
Niki Larson və Kupid parfümü

**Niki Larson və Kupid parfümü** (, ) — rejissor Filip Laşo tərəfindən çəkilmiş fransız kriminal komediya filmi. Bu filmin süjet xətti, ssenarini oxuduqdan sonra adaptasiyaya razılıq vermiş Çukasa Hodze tərəfindən yazılmış yapon manqa və anime seriyası olan *Şəhər ovçusu* əsərindən götürülmüşdür.

Filmin premyerası Fransada 6 fevral 2019-cu ildə, Rusiyada isə 2019-cu il may ayının 23-də baş tutmuşdur.

## Süjet xətti
Nikki Larson qeyri-adi şəxsi detektiv, istedadlı döyüşçü və snayperdir. Onu tez-tez heç kimin həll edə bilmədiyi problemləri həll etmək üçün çağırırlar. Partnyoru və otaq yoldaşı Lauranın köməyi ilə o, müştərilərinə bir neçə xidmət təklif edir. Ancaq bir peşəkar olaraq, onun mühüm bir çatışmazlığı var — həm işdə, həm də evdə şəriki Lauraya belə mane olacaq səviyyədə qadınlara qarşı olan ehtiras hissi. çox mane olan zərif cinslə vəsvəsə.

Müştərilərindən biri bir gün ona güclü afrodizyak olan "Kupid parfümü"nü mühafizə etməyi tapşırır. Müştəri ilə görüş zamanı quldurlar parfümü oğurlamağa çalışırlar. Niki quldurlar ilə mübarizə apararaq içində parfümün olduğu çamadanı geri götürməyi bacarır, lakin tezliklə məlum olur ki, çamadan dava zamanı qarışmış və həmin vaxt yoldan təsadüfən keçən bir adamın əlinə keçmişdir.

## İstinadlar
Triskelion

**Triskelion** (həmçinin *triskele*, *triskel*, *triskele*, ,  - üç ayaqlı) — bir nöqtədən çıxan üç şüa şəklində qədim simvol . Şüalar əyrilər, qıvrımlar və ya qırıq düz xətlərdir. Tarixən simvol eramızdan əvvəl V əsrə aid Likiya sikkələrindən başlayaraq müxtəlif xalqlar arasında rast gəlinir. Hal-hazırda Siciliyanın rəsmi heraldik simvoludur.
İl (dəqiqləşdirmə)

* **[[İl]]** — Yer kürəsinin Günəş ətrafında dövr etməsi ilə bağlı olan zaman ölçü vahididir.
* İl (Trosun oğlu) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj.
Delfin (dəqiqləşdirmə)

* **[[Delfin]]** — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
* Delfin (bürc) — göyün şimal yarımkürəsində bürc.
City Hunter

– Tsukasa Hoco tərəfindən yazılmış manqa seriyası. Seriya 1985-ci ildən 1991-ci ilə qədər "Shueisha"nın *"Weekly Shonen Jump"* jurnalında yayımlanmışdır. Manqanın hekayəsi "silib-süpürən" Ryo Saeba və Kaori Makimuranın cangüdən — şəxsi detektivlik işlərindən bəhs edir. Manqadan əlavə, Sunrise şirkəti tərəfindən hazırlanmış dörd anime serialı, üç televiziya şousu, iki OVA seriyası və bir anime filmi mövcuddur. Bundan əlavə, Ceki Çanın baş rolda oynadığı Honq Konq filmi, Fransa filmi və Koreya televiziya serialı da mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Animesinin DVD boks-seti üçün rəsmi sayt
Kriptoanaliz

**Kriptoanaliz** (yunanca *kryptós*, "gizli", *analýein*, "analiz etmək") — sistemlərin gizli aspektlərini başa düşmək üçün informasiya sistemlərinin təhlili prosesi. Kriptoanaliz kriptoqrafik təhlükəsizlik sistemlərini pozmaq və kriptoqrafik açar məlum olmasa belə, şifrələnmiş mesajların məzmununa çıxış əldə etmək üçün istifadə olunur.

Kriptoqrafik alqoritmlərin riyazi təhlili ilə yanaşı, kriptoanaliz kriptoqrafik alqoritmlərin özlərindəki zəif cəhətləri hədəf almayan, əksinə onların həyata keçirilməsində zəif cəhətlərdən istifadə edən yan kanal hücumlarının öyrənilməsini əhatə edir.

## İstinadlar
Əlif

**Əlif** () — Bu hərf fars əlifbası, ərəb əlifbası, ivrit əlifbası, Şuqnan əlifbası və Sami dillərinin istifadə etdiyi digər əlifbalar da daxil olmaqla bütün dillərdə ilk hərfdir. Fars dilindəki bu hərf bir çox ismin başlanğıcıdır.

## Həmçinin bax
* Ərəb əlifbası
* Fars dili
* İvrit əlifbası
* Şuqnan dili
* Sami dilləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Məmmədova, Ə. (2020). Fars yazısındakı "əlef-e məğsure" (tətbiqi dilçilik müstəvisində). "Metafizika" jurnalı, 3(1), səh.25–42
1876 Benqal siklonu

**1876-cı il Böyük Bakerqanc siklonu** (29 oktyabr — 1 noyabr 1876) – tarixin ən ölümcül tropik siklonlarından biri. Siklon Britaniya Hindistanının Benqal prezidentliyindəki Bakerqanc (Meqna çayının mənsəbinin yaxınlığı, indiki Banqladeşin Barisal şəhərinin ətrafı) sahillərinə vurdu və təxminən 200.000 nəfərin ölümü ilə nəticələndir. Ölənlərin yarısı fırtınanın yaratdığı su daşqınında boğularaq, qalanları isə sonrakı aclıqdan öldü.

## Meteoroloji tarixçəsi
Oktyabrın 27-də Benqal körfəzinin cənub-şərqində 10,0° şm. və 89,0° şərq koordinatlarında aşağı təzyiq zonası şəklində əmələ gələn siklon oktyabrın 30-da 15,0° şm. və 89,0° şərq koordinatları yaxınlığında özəyində qasırğa küləkləri əsən siklonik fırtınaya çevrildi. Siklon şimala doğru Şimal körfəzinə qədər, buradan isə şimal-şimal-şərqə doğru hərəkət etdi. Oktyabrın 31-də siklon Bakerqanc sahilinə çatdı.

Küləyin maksimal sürətinin 220 km/saat olduğu təxmin edilirdi, dalğaların hündürlüyü isə 3–13,6 metr olmuşdu.

## İstinadlar
Abdullah Ağar

**Abdullah Ağar** () — Hərbçi və təhlükəsizlik mütəxəssisi. 1989-cu ildə Quru Qoşunları Məktəbindən məzun olub. Türkiyə Xüsusi Qüvvələr Komandanlığında Bölük Komandiri vəzifəsində çalışıb. Qabar, Cudi, Şimali İraq, Menteş, Azərbaycan, Deve Keçidi, Dəclə, Ergani, Baykan, Siirt, Şırnak, Diyarbakır kimi yaşayış məntəqələri və dağlarda xidmət göstərib. Kapitan rütbəsində ikən öz istəyi ilə ordudan ayrılıb. 2017-ci ildən etibarən Bahçeşehir Universitetində müəllim kimi fəaliyyət göstərib.

## Kitabları
* 5. Tim: Güneş Doğsun İsteriz, Otopsi Yayınevi, İstanbul, 2004, ISBN 975-8410-44-X
* Bir Millet Uyanıyor — 7 Ölüm Dağları Bekler "Cudi Dağı", Bilgi Yayınevi, 2005
* Türk Komandoları: Silahın Zülfikar'ın Olsun Mehmetçik, Bir Harf Yayınları, İstanbul, 2006, ISBN 975-9198-58-4
* Ölüm Dağları Bekler Cudi Dağı, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2006, ISBN 975-22-0151-2
* Toprak Mehmet'e Susamışsa: Ülkem Bayrağım Onurum, Kitaptürk Yayınevi, İstanbul, 2007, ISBN 9750127403
* Baskın: Biz Bu Dağların Erleri, Kitaptürk Yayınevi, İstanbul, Mayıs 2009
* IŞİD ve Irak — Beled el-nifak vel şikak!, Remzi Kitabevi, İstanbul, Nisan 2015, ISBN 978-975-14-1668-1
* Özgür Şehit Abdullah Ağar Meskun Mahal'lerde Dağlarda Ve Fırat Kalkanı'nda Savaşan Mehmetçikleri anlatıyor! Remzi Kitabevi Istanbul 2017
 
## İstinadlar
II Nəzərəli xan Şahsevən

**II Nəzərəli xan Şahsevən** —  1797-1808-ci illərdə Ərdəbil xanlığının sonuncu hakimi.

## İlk hakimliyi
O, ya Nəsir xan Şahsevənin oğlu ya da adı açıqlanmayan bir oğlu vasitəsilə Nəzərəli xan Şahsevənin nəvəsi idi. O, 1799-cu ildə Ərdəbil xanı kimi qeyd edilmişdir. Lakin 1804-1813-cü illər rus-Qacar müharibəsinin başlanması onun hakimiyyətini qeyri-sabit etdi.  O, 1804-cü ilin iyununda Əliqulu Şahsevənin başçılığı ilə bir ordunu Abbas Mirzənin köməyinə göndərdi. 1805-ci ildə Ərdəbildə Fətəli şah Qacarı qonaq etdi.  Əmisi Fərəculla 1806-cı ildə Qarabağda Qacar ​​ordusunun tərkibində qaynı Əbülfət xan Cavanşirə kömək etdi. Şahsevən tayfalarının bir neçə məğlubiyyətindən sonra Abbas Mirzə Ərdəbil şəhərini qalaya çevirdi və Gərruslu Nəcəfqulu xanı komandir kimi təyin etdi.  Şahsevən başçıları xəyanətdən qorxaraq Talış xanlığına qaçdılar.

Lakin tezliklə ruslara qarşı süvari dəstəyi və Qacarlarla Talış xanlığı arasında nikah ittifaqı yaratması müqabilində Abbas Mirzə tərəfindən bu dəfə Ərdəbil valisi kimi təyin olundu. Lakin bunda uğurlu ola bilməyib 1809-cu ildə əmisi ilə birlikdə zindana salınaraq Təbrizə göndərildi.  Abbas Mirzə Ərdəbil xanlığını ləğv etdi və onu Qacar ​​İran vilayətinə çevirdi və oğlu Cahangir Mirzəni vali təyin etdi.

## Ailə və varislik
O, bir vaxtlar Talışlı Mir Mustafa xanın qızı Qəmər ağa xanımla evlənmişdi. Qızı Bahar xanım (yaxud Şahbəyim ağa) 1831-ci ildə Qacar ​​şahzadəsi Seyfəldövlət ilə evləndi.  Qustav Raddeyə görə, onun Məhəmməd xan və Balaca xan adlı iki oğlu olub.  Məhəmməd xan 1843-cü ildə şahsevənlərin rəhbəri oldu.

## Mənbə
* 
* 

## İstinadlar
Açıq dəniz (film, 2010)

**Açıq dəniz** (, ) — 1983-cü ildə Rey Boundinin başına gələn real hadisələr əsasında rejissor Endru Traukki tərəfindən 2010-cu ildə çəkilmiş Avstraliya triller filmidir. Film Ən yaxşı DVD Relizi nominasiyası üzrə Elmi Fantastika, Fantastika və Dəhşət Filmləri Akademiyası Mükafatına namizəd göstərilmişdir.

## Rollarda
* Demien Uolş-Houlinq — *Luk
* Qaston Qrantli — *Mett
* Zoy Neylor — *Keyt
* Edrienn Pikerinq — *Suzi
* Kiran Darsi-Smit — ''Uorren

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Açıq dəniz: Dərinlik bədheybəti

**Açıq dəniz: Dərinlik bədheybəti** () — Avstraliya istehsalı olan təbiət qorxu filmi olub, Açıq dəniz filminin mənəvi davamçısıdır. Filmin ssenari müəllifi və rejissoru Endru Traukidir. Filmdə baş rolları Tereza Lien, Ann Çuonq, Saskiya Arçer, Keyt Lister və Tim Ross ifa etmişdir.

## Rollarda

* Tereza Lien — *Nik
* Ann Çuonq — *Codi
* Saskiya Arçer — *Enn
* Keyt Lister — *Liza
* Tim Ross — ''Qreq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Süni intellekt sistemlərinin inteqrasiyası

**Süni intellekt sistemlərinin inteqrasiyası** () — müasir texnologiyanın ən vacib istiqamətlərindən biridir. İnteqrasiya prosesində müxtəlif tip süni intellekt sistemlərinin sinxronlaşdırılması, onlardan birgə istifadə, və məlumat mübadiləsi yolları üzərində işlənilir.

## Üstünlükləri
Bu cür inteqrasiya bir çox üstünlüklər təqdim edir:
# Effektivlik və dəqiqlik — müxtəlif sahələrdə, məsələn, səhiyyə, maliyyə, istehsal və təhsil sahələrində, Sİ sistemlərinin inteqrasiyası nəticəsində qərar qəbuletmə prosesi daha dəqiq olur.
# Məlumat axını və təhlil — inteqrasiya olunmuş Sİ sistemləri bir çox müxtəlif mənbələrdən məlumat toplayıb onları təhlil edə bilir. Məsələn, e-ticarət sahəsində müştərilərin davranışını analiz edərək fərdiləşdirilmiş təkliflər yaradır.
# Fərdiləşdirilmiş xidmətlər — fərqli məlumat mənbələrindən əldə edilən məlumatlar əsasında istifadəçilərə fərdiləşdirilmiş xidmətlər təqdim edilir. Bu, xüsusi ilə müştəri xidmətlərində və rəqəmsal marketinqdə effektivdir.
# Təkmilləşdirilmiş təhlükəsizlik — Sİ sistemlərinin inteqrasiyası, kibertəhlükəsizlik sahəsində təhlükələrin daha sürətlə aşkar olunmasına və qarşısının alınmasına kömək edir.
# Avtomatlaşdırma — rutin və vaxt tələb edən tapşırıqlar avtomatlaşdırılaraq insan resurslarından səmərəli istifadə edilir.

İnteqrasiya ilə bağlı əsas çətinliklərdən biri isə fərqli sistemlərin bir-biri ilə uyğunlaşdırılması və məlumat təhlükəsizliyidir. Bu səbəbdən də, süni intellekt sistemlərinin inteqrasiyası zamanı təhlükəsizlik və etik standartların nəzərə alınması olduqca vacibdir.

## İnteqrasiyaya fokuslanmaq
Sistem inteqrasiyasına diqqət, xüsusən də modul yanaşmalara münasibətdə, əhəmiyyətli miqyaslı kəşfiyyat hissələrinin çoxunun çoxsaylı proseslərdən ibarət olması və/yaxud multimodal giriş və çıxışdan istifadə etməsindən irəli gəlir. Məsələn, humanoid tipli intellekt nitqin sintezindən istifadə etməklə danışmaq, nitqin tanınmasından istifadə etməklə eşitmək, məntiqi mühərrikdən istifadə etməklə başa düşmək və s. bacarmalıdır. Daha geniş intellekt üçün süni intellekt proqram təminatı yaratmaq üçün bu üsulların inteqrasiyası zəruridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* COG, a humanoid robot at M. I. T.
* The Open Knowledge Initiative Library
6 güllə

**Altı güllə** () və ya digər adı ilə **Qəssab** () — 11 sentyabr 2012-ci ildə nümayiş etdirilmiş və baş rolda Jan-Klod Van Dammın iştirak etdiyi döyüş filmidir. Filmin rejissoru Erni Barbaraş, ssenari müəllifləri isə Çad və İven Lou olmuşdur.

Filmdəki hadisələr Moldovada baş verir, ancaq filmin çəkilişləri Rumıniyada, Buxarestdə aparılmışdır. Lakin filmin kadrlarından birində Praqa qəsri də aydın bir formada görünür və bu da o deməkdir ki, filmin çəkilişlərinin bir hissəsi Çexiyanın Praqa şəhərində aparılmışdır.

## Süjet xətti
Filmin süjet xətti itkin düşmüş uşaqların axtarışında iştirak edən keçmiş muzdlu əsgərdən (Jan-Klod Van Damm) bəhs edir. O, keçmiş qarışıq döyüş sənətçisinin (Co Flaniqan) qızını tapmalıdır.

## Rollarda

## İstinadlar
Chenopodiastrum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Süni intellektdə irəliləyiş

**Süni intellektdə irəliləyiş** () — zamanla süni intellekt sahəsində əldə edilən nailiyyətlərə, mərhələlərə və irəliləyişlərə aiddir. Süni intellekt, adətən insan zəkasını tələb edən tapşırıqları yerinə yetirə bilən maşın və sistemlər yaratmağı hədəfləyən kompüter elminin fənlərarası bir sahəsidir.

Süni intellekt tətbiqləri tibbi diaqnostika, iqtisadi və maliyyə tətbiqləri, robot nəzarəti, hüquq, elmi kəşf, video oyunlar və oyuncaqlar da daxil olmaqla geniş sahələrdə istifadə olunur.

## Əsas irəliləyişlər
Süni intellekt (Sİ) sahəsində son irəliləyişlər sürətlə artır və çox yönlü texnologiyaların inkişafına səbəb olur. Əsas irəliləyişlərdən bəziləri bunlardır:

# Dərin öyrənmə () və transformer modelləri — dərin öyrənmə üsulları, xüsusilə transformer modelləri (məsələn, GPT-4, BERT) böyük miqyasda dil modellərinin inkişafında istifadə olunur. Bu modellər təbii dil emalı sahəsində ciddi irəliləyişlərə yol açıb, insanla əlaqə yaratma, tərcümə, mətn yaradılması və cavablandırma kimi müxtəlif sahələrdə çox effektiv nəticələr verirlər.
# Süni sadalayıcı və generativ Sİ modelləri — sadalayıcı və generativ modellər təsvirlər, musiqilər, videolar və hətta oyunlar yaratmaq üçün geniş istifadə olunur. DALL-E, Midjourney, Stable Diffusion kimi sistemlər görsəl materialların yaradılmasında böyük bir irəliləyiş təqdim edir.
# Avtonom sistemlər və robotlar — sürücüsüz avtomobillər, pilotsuz uçan aparatlar və digər robot sistemləri üçün Sİ texnologiyaları inkişaf edir. Bu irəliləyişlər nəqliyyat, logistika, səhiyyə və kənd təsərrüfatı sahələrində avtonom qərar qəbul etməyə imkan verir.
# Etik və tənzimləmə aspektləri — Sİ-nin inkişafı ilə etik problemlər və tənzimləmə ehtiyacları da gündəmə gəlib. Bir çox ölkələr və təşkilatlar süni intellektin istifadəsinə dair qanunlar və qaydalar hazırlayır. Məqsəd Sİ-nin təhlükəsiz, ədalətli və şəffaf istifadəsini təmin etməkdir.
# Məsuliyyətli Sİ və şəffaflıq — Sİ-nin izah edilə bilməsi, şəffaflığı və məsuliyyəti də önə çıxan trendlərdəndir. Alqoritmik qərarların anlaşılması üçün izah edilə bilən Sİ modelləri inkişaf etdirilir ki, bu da etimadın artırılması və Sİ-nin daha təhlükəsiz istifadəsi üçün vacibdir.

Bu irəliləyişlər göstərir ki, süni intellekt texnologiyaları bir çox sahədə insanların həyatını dəyişdirməyə davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MIRI database of predictions about AGI
Me Gustas Tú

**Me Gustas Tú** — Manu Chao-nun 2001-ci ildə çıxan Próxima Estación: Esperanza albomunda yer alan məşhur mahnılardan biridir. Mahnı latın və reggi ritmləri ilə seçilir və onun lirikası sadə, ancaq təsirli bir təkrarlıq üzərində qurulub. Mahnının əsas mövzusu sevgi, istəklər və həyatın zövqləri ilə bağlıdır, burada müxtəlif detallara olan bəyənmə ifadə olunur.

## Klipi
Klipi Kolumbiyanın Urrao şəhərində çəkilib, burada Manu Chao mahnının sözlərini oxuyaraq rəqs edir, arxa planda isə rəngarəng naxışlarla əhatə olunmuş bəzi sözlər ekranda görünür. İspaniyalı aktrisa Paz Gómez olan sarışın qadın da onun yanında rəqs edir və mahnının sonunda oxuyur.

## Sözləri
"Me Gustas Tú" ispan dilində "Sən xoşuma gəlirsən" deməkdir (sözbəsöz, "Sən mənə xoş gəlirsən"). "Doce de la noche en La Habana, Cuba. Once de la noche en San Salvador, El Salvador. Once de la noche en Managua, Nicaragua" mətninin Radio Reloj radiostansiyasına aid olduğu bildirilir.

Que hora son, mi corazón? Te gusta viajar? A mi me gusta viajar A ti te gusta bailar? ()

## Mahnı siyahısı
# "Me Gustas Tú" – 3:58
# "La primavera" – 1:52
# "Infinita tristeza" – 3:56

## İstinadlar
Kulyakan

**Kulyakan** — Meksikanın Sinaloa əyalətinin mərkəzidir. Şəhər Tamazula və Humaya çaylarının birləşərək Kulyakan çayını əmələ gətirdiyi vadidə yerləşir və dəniz səviyyəsindən 55 metr yüksəklikdə yerləşir. Sahəsi 4,758 km², şəhərin əhalisi 2010-cu ildə 858,638 nəfərdir.

## Tarix
Kulyakan 1531-ci ildə *San Miguel de Culiacán* adı ilə ispanlar tərəfindən təməli qoyulmuşdur.

## İqtisadiyyat
Kulyakan iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatı və ticarətə əsaslanır və ət və balıq istehsalı üçün ticarət mərkəzidir. Şəhər digər sənayelər arasında əyalət iqtisadiyyatının 32%-ni təşkil edir.

Həmçinin Kulyakanda Coppel, Casa Ley, HOMEX kimi milli əhəmiyyətli şirkətlərin baş qərargahları var.

## İstinadlar
Global Witness

**Global Witness** — 15 noyabr 1993-cü ildə yaradılmış beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı. Dünya miqyasında təbii sərvətlərin istismarı, münaqişələr, yoxsulluq, korrupsiya və insan hüquqlarının pozulması arasında əlaqələri qırmağa çalışır. Təşkilatın London və Vaşinqtonda ofisi mövcuddur.

Təşkilatın heç bir siyasi mənsubiyyətinin olmadığını bildirir. Mayk Devis 2020-ci ildən təşkilatın baş icraçı direktorudur.
## Layihələri
Təşkilat Kamboca, Anqola, Liberiya, DR Konqo, Ekvatorial Qvineya, Qazaxıstan, Birma, İndoneziya, Zimbabve, Türkmənistan və Fil Dişi Sahilində almaz, neft, taxta, kakao, qaz, qızıl və digər faydalı qazıntılar ilə əlaqəli araşdırmalar və nümunə araşdırmaları aparmışdır. O, həmçinin Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü, Kimberli Prosesi və "Publish What You Pay" koalisiyası kimi beynəlxalq təşəbbüslərin yaradılmasına kömək etmişdir.

Təşkilatın ilk kampaniyası qırmızı khmer partizanlarını maliyyələşdirən Kamboca və Tailand arasında qeyri-qanuni ağac ticarətinə qarşı idi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinaloa

**Sinaloa**, rəsmi olaraq **Azad və Suveren Sinaloa Ştatı** () — Meksikanın şimal-qərbində yerləşən ştat. Şimaldan Sonora və Çixuaxua; cənubdan Nayarit; Şərqdən Duranqo, qərbdən isə Kaliforniya körfəzi ilə əhatə olunub. Ştatın mərkəzi və ən böyük şəhəri Kulyakandır.

Sinaloanın ərazisi 57,377 kvadrat kilometrdir. Əhalisi 2.650.499 nəfərdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Robinzon Kruzo (film, 2003)

**Robinzon Kruzo** () — Daniel Defonun eyniadlı romanı əsasında Fransa, Britaniya və Kanadanın müştərək istehsalı olan və 2003-cü ildə nümayiş etdirilmiş macəra televiziya filmi.
Orxan Hüseynzadə

**Orxan Hüseynzadə** (tam adı: *Orxan Rüfət oğlu Hüseynzadə*; ) — Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı

## Həyatı
Orxan Hüseynzadə 1983-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2004-cü ildə Bakı Dövlət Universitetini, 2013-cü ildə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirib.

2006–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

2012–2018-ci illər ərzində Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi müxtəlif vəzifələrdə işləyib.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Aparatında çalışıb.

2018-ci ildən 2024-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətində işləyib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 01 noyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Ağdaş Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur.

## Mükafatları
23 iyun 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hüseynzadə Orxan Rüfət oğlu
Nikolya Kazale

**Nikolya Kazale** () — fransız televiziya və kino aktyoru və modelidir. Nikolya, 2004-cü ildə istehsal olunmuş fransız filmi olan "Böyük səfər" filmindəki Reda rolu ilə tanınmışdır. Aktyor 2005-ci ildə Nyuport Beynəlxalq Film Festivalında *Ən Yaxşı Aktyor* nominasiyası üzrə Münsiflər Heyəti Xüsusi Mükafatını qazanmışdır.

## Erkən illəri və karyerası

Nikolya Kazale 24 aprel 1977-ci ildə Fransanın Atlantik Pireney regionunun Po kommunasında anadan olmuşdur.

## Şəxsi həyatı

Kazalenin anası Əlcəzairlidir. Kazale Roma katoliki kimi vəftiz olunmuşdur. Kazale ərəb dilində məhdud, ispan dilində isə səlis danışır.

## İstinadlar
Po (Atlantik Pireney)

**Po** — Fransanın Yeni Akvitaniya regionunda yerləşən Atlantik Pireney departamentinin paytaxtıdır. Bu kommuna Pireney dağlarının şimal hissəsində yerləşir. Bu kommuna Atlantik okeanından 100 km, İspaniyadan isə 50 km məsafədə yerləşir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

Qardaşlaşmış şəhərlər
* — Saraqosa
* — Mobil, Alabama
* — Pistoya
* — Kofu, Yamanaşi
* — Setubal
* — Suonsi
* — Göttingen, Aşağı Saksoniya
* — Daloa
* — Sian, Şansi
* — Katmandu

## İstinadlar