Vitalik Buterin

**Vitali Dmitriyeviç "Vitalik" Buterin** (; ) daha çox Ethereum-un həmtəsisçilərindən biri kimi tanınan rus-kanadalı proqramçıdır. O, Kriptovalyuta dünyasına 2011-ci ildə Bitcoin Magazine-in həmtəsisçisi kimi daxil olub. 2014-cü ildə Buterin, Qevin Vud ilə Ethereum-u işə saldı.

## Erkən həyat və təhsil
Vitalik Buterin Rusiyanın Kolomna şəhərində kompüter alimi cənab Dmitri Buterin və xanım Natalya Amelinenin oğlu olaraq dünyaya gəlib. Ailəsi daha yaxşı iş imkanları tapmaq üçün Kanadaya köçənə kimi, 6 yaşına qədər burada yaşadı. Kanadada ibtidai məktəbin 3-cü sinfində oxuyanda onu istedadlı uşaqlar üçün xüsusi tədris sinfinə yerləşdiriblər. O yaşda riyaziyyat, iqtisadiyyat və proqramlaşdırma ilə maraqlanmağa başladı. Buterin daha sonra Torontoda özəl lisey olan Abelard Məktəbində oxuyub. Buterin Bitcoin haqqında 17 yaşında atasından öyrənib.

Orta məktəbdən sonra Buterin Vaterloo Universitetində təhsil alıb. Orada o, təkmil kurslar keçib və Off-the-Record Messaging-i yaradan və Tor Layihəsinin keçmiş sədri olan kriptoqraf İan Qoldberqin tədqiqatçı köməkçisi olub. 2012-ci ildə İnformatika üzrə Beynəlxalq Olimpiadada bürünc medal qazanıb.

2013-cü ildə o, kodla bağlı coşğusunu bölüşən digər ölkələrdəki tərtibatçıları ziyarət etdi. O, həmin ilin sonunda Torontoya qayıtdı və Ethereum təklifi ilə bağlı ağ kağız dərc etdi. O, 2014-cü ildə vençur kapitalisti Piter Til tərəfindən yaradılan Til Təqaüdündən 100.000 ABŞ dolları məbləğində qrantla təltif edilərək universiteti tərk etdi və Ethereum-da tam zamanlı işləməyə getdi.

25 iyun 2017-ci ildə Buterin 4chan-dan gələn saxta ölüm xəbərinin mövzusu oldu. Buterin 30 noyabr 2018-ci ildə Dies Academicus vasitəsilə Bazel Universitetinin fəxri doktoru adını aldı.

12 may 2021-ci ildə Hindistanda COVID-19 pandemiyası üçün yardım fonduna Shiba Inu və Ether kriptovalyutası ilə 1 milyard dollar bağışladı.

## Karyera

### ''Bitcoin Magazine''
2011-ci ildə Buterin bitcoin qazanmaq üçün bitcoin forumunda tanışlıqdan sonra *Bitcoin Weekly* adlı nəşr üçün yazmağa başladı. Sahibi onun üçün məqalə yazacaq hər kəsə beş bitkoin (o vaxt təxminən 3,50 dollar) təklif edib. Buterin, veb saytı kifayət qədər gəlir olmaması səbəbi ilə qısa vaxt sonra fəaliyyətini dayandırana qədər həmin nəşr üçün yazdı. 2011-ci ilin sentyabrında Mihai Alisie, Buterinin ilk həmtəsisçi kimi qəbul edəcəyi və aparıcı müəllif kimi töhfə verəcəyi Bitcoin Magazine adlı yeni çap nəşrini təqdim etmək üçün Buterin ilə əlaqəyə keçdi.

2012-ci ildə Bitcoin Magazine sonrakı çap nəşrini nəşr etməyə başladı və kriptovalyutalara həsr olunmuş ilk ciddi nəşr kimi tanındı. Buterin Bitcoin Magazine üçün işləyərkən, xəbər Ced Makkalebə çatdı və Ripple-da iş üçün təklif aldı. Ancaq Ripple Buterin üçün ABŞ vizasını dəstəkləyə bilmədiyi üçün onun təklif etdiyi məşğulluq baş tutmadı.

Bundan əlavə, o, 2016-cı ildə kriptovalyuta və blokçeyn texnologiyası ilə bağlı tammetrajlı orijinal tədqiqat məqalələri dərc edən resenziyalı elmi jurnal olan Ledger-in redaksiya heyətində çalışıb.

### Ethereum
Buterin, yeni kriptovalyutaların və vahid blokçeyni (kriptoqrafik kitabça) paylaşan proqramların yaradılmasını asanlaşdıran "mərkəzləşdirilməmiş mədən şəbəkəsi və vahid proqram təminatı platforması" kimi təsvir edilən Ethereum-un həmtəsisçisi və ixtiraçısıdır.

Buterin ilk dəfə 2013-cü ilin noyabrında Ethereum-u ağ kağızda təsvir etdi. Proqramı hazırlamaq üçün ona Bitcoinin skript dilinə ehtiyacı olduğunu bildirdi. Lakin razılığa gələ bilmədi və daha ümumi skript dili ilə yeni platformanın hazırlanmasını təklif etdi.

Ethereum ağ kağızı dövriyyəyə buraxıldı və yeni protokola maraq 2013-cü ilin sonu və 2014-cü ilin əvvəlində artdı. Buterin, 26 yanvarda Mayamidə keçirilən Şimali Amerika Bitcoin Konfransında Ethereum-u geniş kütlə üçün təqdim etdi.

## Mükafatlar və təltiflər
* Til Təqaüdü, 2014
* İT Proqram təminatı kateqoriyasında Dünya Texnologiya Mükafatı, 2014
* Fortune 40 under 40 siyahısı, 2016
* Forbes 30 under 30 siyahısı, 2018
* Fortune the ledger 40 under 40 siyahısı, 2018
* Bazel Universitetinin fəxri doktoru, 2018
* Time 100, 2021

## İstinadlar