open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Üçtəpə kurqanları

Üçtəpə kurqanları - Mil düzündə ilk tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.
## Haqqında
Мil düzündə Üçtəpə adlı yerdə üç böyük kurqan aşkar olunmuşdur. Bu kurqanların biri 1960-cı ildə A.A.İessen tərəfindən tədqiq edilmişdir. Bu kurqanların ən böyüyünün hündürlüyü 17 m-dir. A.A.İessenin tədqiq etdiyi ən kiçik kurqanın hündürlüyü 13 m, diametri 130 m- dir. Açıq rəngli torpaq kurqanının altında, 12,8 m dərinlikdə, diametri 25m, hündürlüyü 2 m olan daş təpəyə rast gəlinmişdir. Ondan aşağıdakı qamış döşəmənin altından torpaq qəbir aşkar olunmuşdur. Qəbirin uzunluğu 13,8 m, eni 1,5 m, dərinliyi 2,6 m-dir. Qəbirin örtüyü yanğından qaralmış iki sıra ağac tirdən ibarətdir. Örtülmüş sahənin uzunluğu 24 m, eni 7,5- 8 m- dir.

Qəbir kamerasının içəri tərəfi və örtüyü güclü yanğına məruz qalmışdır. Onun içərisi qırmızı oxra və kömür qarışıq daşla doldurulmuşdur. Burada, həmçinin qızarmış və yanmış gil qab parçalarına da rast gəlinmişdir. Qəbirin kurqan örtüyündə müxtəlif yerlərdə ağ daş qapaq, oxra əzmək üçün daş plitə, daş həvəngin parçası, dən daşı və keramika qırıqlarına təsadüf edilmişdir. Qazıntı zamanı müəyyən edilmişdir ki, orta əsrlərdə burada qəbir qazılarkən, qədim qəbirə deşik açılmış və onun içərisi tamamilə təmizlənmişdir. Yalnız bundan sonra güclü yanğın baş vermiş və qəbir örtüyü dağılaraq içəri tökülmüşdür.

A.A.İessenin fikrinə görə, Üçtəpə kurqanı aşağıdakı şəkildə düzəldilmişdir. Əvvəlcə bu sahədə qəbir kamerası qazılmış, onun torpağı kənara çəkilərək kameranın kənarına daş düzüldükdən sonra oxra və müxtəlif əşyalarla müşayiət olunan dəfn prosesi olmuşdur. Qəbirin üzəri tirlərlə və qamışla örtülmüşdür. Bu örtüyün üzərinə gil qablar qoyulmuş və daş kurqan düzəldilmişdir. Daş təpənin üzərində yerli torpaqdan kurqan düzəldilmişdir. Мüəyyən edilmişdir ki, kurqan üç il ərzində müəyyən fasilələrlə düzəldilmişdir. Şübhəsiz ki, dəbdəbəli dəfn ritualı ilə düzəldilən Üçtəpə kurqanı tayfa başçısına aid olmuşdur. Çox təəssüf ki, kurqan qarət edilmiş və qəbir avadanlığı oğurlanmışdır.

Qəbirdən götürülən ağacdan alınan tarix e.ə. 2550+120, kömür analizi isə e.ə. 2887+230- cu ili göstərmişdir. Tədqiqatçılar bu qəbri e.ə. III minilliyin ortalarına və sonuna aid etmişlər.

## Mənbə
* Vəli Baxşəliyev. Azərbaycan arxeologiyası. I cild. Bakı, 2006.
Radonizm

Radon təşkilatçılığı. **Radonizm** düşüncələri. Radonist təlimləri

Radonizm 2014 cü ildə yaradılmış idarə etmə təşkilatıdır. Adı kimyəvi element olan Radonun adından götürülmüşdür. Arc Sinus ləqəbli bir şəxs  tərəfindən yaradılmış bu gizli təşkilat hal hazırda Y nəfər tərəfindən idarə olunur.

Simvol: Radon simvolu qədim kelt mədəniyyətində istifadə olunan triquetra simvoludur.

Təşkilatda idarə etmə:
Radon təşkilatı Y nəfər tərəfindən demokratik şəkildə idarə olunur. Üzvlər arasında fərq qoyulmur.
Radonist təlimi məntiqi, siyasi düşüncələri, dostluğu əks etdirir. Radonizm təşkilatında dini, irqi fərq qoyulmur.
İdarə ediciləri İslam dininə mənsub şəxslərdir.

Radonist təlimi mövcudluq və dəyişkənlikdən qaynaqlanır.
Sandıqtəpə yaşayış yeri

**Sandıqtəpə yaşayış yeri** - arxeoloji abidə.

## Haqqında
Sandıqtəpə yaşayış yeri Quba şəhərinin cənub-şərq kənarında, Ağçayın yüksək sahilində yerləşir. Yaşayış məskəni erkən orta əsrlərdə çox böyük olmuş, bir neçə təpə üzərində yerləş mişdi. İnkişaf etmiş orta əsrlərə aid mədəni təbəqə isə yalnız bir təpədə, erkən orta əsrlərdə narınqalanın yerləşdiyi, sıldırımlı yamacları olan təpədə qeydə alınmışdır. Üstünün sahəsi 1600 kv.m, hündürlüyü şimal-qərbdə 11 m, cənub-şərqdə, çay yatağı tərəfdə 24 m-ə çatan bu təpə üç tərəfdən dərin xəndək, bir tərəfdən isə Ağçayın dərin yatağı ilə hüdudlanır.  1300 kv.m sahədə, yəni təpənin 4/5 hissəsində aparılmış arxeoloji qazıntılar mədəni təbəqə yatımının qalınlığının 2-2,4 m olduğunu, onun 1,5 m-ə çatan üst mədəni təbəqəsinin inkişaf etmiş orta əsrlərə, 0,9-1 m qalınlıqda alt mədəni təbəqəsinin isə erkən orta əsrlərə mənsubluğunu təsdiqləmişdir. Üst mədəni təbəqədə iki inşaat qatı müəyyən olunmuşdur. 

Təpənin şimal-qərbində IX-X əsrlərə aid inşaat qatında yaşayış evinin bünövrəsi, təsərrüfat quyuları, məişət ocaqları aşkar edilib təmizlənmişdir, XI-XIII əsrlərə aid inşaat qatında iki-üç otaqlı yaşayış evləri komplekslərinin qalıqları, çoxlu çaydaşı töküntüləri aşkarlanıb tədqiq edilmişdir. Üst mədəni təbəqədə yanğın izlərinin qeydə alınması XI-XIII əsrlər ərzində yaşayış məskənində iki dəfə güclü yanğın baş verdiyini ehtimal etməyə əsas verir. İnkişaf etmiş orta əsrlərə aid təbəqədən xeyli şirli və şirsiz saxsı qablar, şüşə məmulat, silah nümunələri, sümük alətlər tapılmışdır. Arxeoloji qazıntıların nəticələrinə əsasən belə qənaətə gəlmək olar ki, XIII əsrin ikinci yarısının hərbisiyasi hadisələri ilə əlaqədar bu yaşayış yerində həyat kəsilmişdir.

## Mənbə
*Azərbaycan arxeologiyası. Altı cilddə. VI cild. Bakı,2008 
*T.M.Dostiyev, Q.Ə.Hacıyev, 2000. Dostiyev T.M., Hacıyev Q.Ə. Şabran və Sandıqtəpənin şüşə məmulatının kimyəvi-texnoloji tədqiqinə dair. // BUX. 2000, №2.
*T.M.Dostiyev, 2001. Dostiyev T.M. Şimal-Şərqi Azərbaycan XI-XV əsrlərdə. Bakı, 2001.
*Т.М.Достиев, 1994. Достиев Т.М. Стеклянные изделия средневекового слоя поселения Сандыгтепе. // Известия А Н Азерб. ССР (серия ИФП). 1994, №1-4
*Т.М.Достиев, 1999. Достиев Т.М. Средневековые археологические памятники Северо-Восточного Азербайджана (IХ-середина XIII века). Баку,1999
Qaraqalpaqıstan Muxtar Vilayəti

**Qaraqalpaqıstan Muxtar Vilayəti** (qısaca: **Qaraqalpaqıstan MV**) — 1925–1932-ci illərdə RSFSR–in tərkibində mövcud olmuş muxtar vilayət.

## Həmçinin bax
* Qaraqalpaqıstan MSSR
* Qaraqalpaqıstan Respublikası
VietJet Air

**VietJet Air** — Vyetnam aviaşirkəti. qərargahında Hanoi var. Şirkəti 2007-ci ildə təsis edilib. Vyetnamda və başqa ölkələrdə bir çox hava limanlarına uçuşlar həyata keçirir. 2011-ci ildə fəaliyyət başlayıb. 2014-cü ildə 63 yeni təyyarə almaq üçün Airbus ilə müqavilə bağlayıb.
Vestminster (London borosu)

**Vestminster borosu** — Vest-Endin əksər hissəsi, o cümlədən Böyük Londonun mərkəzi ərazisinin böyük hissəsini tutan, Londonun daxilində yaşayış məntəqəsidir. Bu boro qərbə tərəf qədim *Siti* ilə qonşudur,  düz şərqə tərəf *Kensinqton və Çelsi* ilə, cənuba tərəf isə Temza çayı ilə hüdudlanır. Boro 1 aprel 1965-ci ildə Böyük Londonun əsasının qoyulduğu vaxt  yaradılıb. Yaradılmasının ardınca, əvəllər daha kiçik olan *Vestminster Metropoliten Borosu* tərəfindən tutulmuş siti statusuna  layiq görülüb.

Böyük parklar və açıq yerlər olmasına baxmayaraq, rayonun əhali sıxlığı yüksəkdir. Bir qayda olaraq Londonla əlaqəli olan bir çox yerlər Bukingem sarayı, Parlament binası , Dauninq-strit 10 rayonun ərazisindədir. Boro bir neçə yaşayış məntəqələrinə o cümlədən gecə əyləncə rayonu Soho, alış-veriş ərazisi yaxınlığındakı Oksford-strit , Ridjent-strit ,Pikadilli  və  Bond-strit və Vestminster sarayı yaxınlığındakı qədim siyasi **Vestminster** rayonuna bölünür. Boronun çox hissəsi yaşayış ərazisidir. 2008-ci ildə hesablamalara görə əhalinin sayı 236,000 nəfər olub. Yerli orqanı *Vestminster Şəhər Şurasıdır*.

## Demoqrafiya
2011-ci ildə əhalinin siyahıyaalınmasına görə boronun əhalisi 219,396 nəfərdir. Əhalinin təxminən 61,6%-ni ağdərililər (Britaniyalılar: 35.2%, İrlandlar: 2.3%, və başqa ağdərili millətlərin nümayəndələri: 24.1%), 14.6%-ni Asiyalılar (o cümlədədən Çinlilər), 7.5% qaradərililər, 7.2%-ni Ərəblər, 5.2% qarışıq millətlərin, 3.9%-ni digər irqi qrupların nümayəndələri təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vestminster borosu
*Vestminster Şəhər Şurasının YouTube kanalı
*West End Extra— yerli qəzet
Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti

**Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti** (osetin. Ху́ссар Ирыстоны автономон облæст) — SSRİ–də, Gürcüstan SSR tərkibində, 1922–1990–cı illərdə mövcud olmuş muxtar vilayət.

## Həmçinin bax
*Cənubi Osetiya Respublikası
Kiberpank

**Kiberpank** () — Elmi fantastika janrının subjanrı. 1983-cü ildə Bryus Betkenin hekayəsində ilk dəfə istifadə olunmuş, termin "cybernetics" (kibernetika) və "punk" (zibil) sözündən əmələ gəlib.

## İstinadlar
Nikolay Trapeznikov

**Nikolay Trapeznikov** (; d. 1928, Nijni Novqorod, Rusiya, SSRİ — ö. 2001) — SSRİ-nin görkəmli alimi, tibb elmləri doktoru, cərrah–onkoloq, Rusiya Elmlər Akademiyasının və Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki.

## Həyatı

27 sentyabr  2001-ci ildə vəfat etmiş və Troekurovskom qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur..

## İstinadlar
Florida puması

**Florida puması** () — ABŞ-nin Florida ştatı üçün səciyyəvi olan və nəsilləri kəsilmək üzrə olan puma yarımnövü.

## Haqqında
Pişikkimilər dəstəsinə aid olan və adını yaşadığı Florida ştatından alan bu puma növü ABŞ-nin şərqində yaşayan yeganə puma növüdür. 70-dən az çoxala bilən üzvə sahib olan Florida pumalarının sayı hazırda 87-dir. Florida puması ilk dəfə 1958-ci ildə Florida qanunlarında nəsli kəsilmək üzrə olan heyvan növü kimi qeydə alınmışdır. Ən böyük təbii düşməni Amerika alliqatoru və Amerika timsahıdır.

## Qalereya

Everglades National Park Florida Panther.jpg
Florida Panther Kittens at White Oak.jpg
Florida panther at Audubon Center, Stuart, Florida.jpg
Florida Panther.jpg


## İstinadlar
Lloyds binası

**Lloyds binası** — Londonda inşası 8 il davam edən paslanmayan poladdan bina. Riçard Rocers tərəfindən 1986-cı ildə hazırlanmışdır.

## Tarixi
1978-ci ildə tikintisinə başlanılmış, 1986-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Futuristik dizaynı ilə bu bina diqqət çəkən binalardan biridir. Bina Almaniyanın əmlak idarəetmə fondu Commerz Reala aid olmuşdur.

2013-cü ildə Çinin Ping An sığorta sərmayə şirkəti Lloyds Binasını 260 milyon funt-sterlinqə satın alıb.

## İstinadlar
Şərifan (arxeoloji abidə)

**Şərifan yaşayış yer** — Zəngilan rayonu ərazisində qədim şəhər xarabalığı.

## Haqqında

Şərifan şəhər yeri Həkəri çayının sağ sahilində, onun Araz çayına töküldüyü yerin yaxınlığında, Zəngilan rayonunun Şərifan kəndindən şimal-qərbdə yerləşir. Düzbucaqlıya yaxın plan quruluşuna malik ş əhər yeri təxminən 9 hektar sahəni əhatə edir. Şəhər xarabalıqları bir tərəfdən dağla, digər tərəfdən isə çay ilə hüdudlanır. Abidənin ərazisinin şimal-qərb sərhədində, təpə üzərində XIV əsrə aid türbənin qalıqları vardır.

1974-cü ildə Şərifan şəhər yerinin mərkəzində iki sahədə aparılan arxeoloji qazıntılar orada mədəni təbəqə yatımının qalınlığının 3 m-ə çatdığını göstərmişdir. Üzə çıxarılan tikili qalıqları arasında bişmiş kərpicdən inşa olunmuş hamam kompleksi diqqətəlayiqdir. 

1979-cu ildə şəhər yerində daha iki sahədə geniş qazıntılar aparılmış və abidə ərazisində 6 yerdə yoxlama qazıntıları qoyulmuşdur. Şimal yamacda 144 kv.m-lik ərazini əhatə edən, şərti olaraq III qazıntı adlanan sahədə mədəni təbəqə yatımının qalınlığının 2-2,75 m olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Aparılmış qazıntılar nəticəsində yaşayış evlərinin bünövrələri, çəltik anbarı, təndirlər və külli miqdarda məişət əşyaları aşkara çıxarılmış, metalişləmə istehsalı ilə bağlı qalıqlar qeydə alınmışdır. Tapıntılar əsasən saxsı qab qırıqları, İran 216 və Çindən gətirilmə fayans və seladon qab parçaları, şüşə məmulat və bir neçə sikkədən ibarətdir.

Arxeoloji materiallar XIII-XVII yüzilliklər üçün səciyyəvi olduğundan Şərifan şəhər yeri də həmin dövrə aid edilir.

## Mənbə
*Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. II c, Bakı, 1998.
*Ахмедов Г.М., А хмедов Р.Дж. Об итогах археологических исследований в зоне строительства Худаферинского гидроузла в 1979 г. // АЭИА (1979т) Баку, 1984.
*Ахмедов Г.М. Города и городская культура в средневековом Азербайджане. // ТД ВАК. Баку, 1985/
*Геюшев Р.Б., Нуриев А.Б., Керимов Э.А., Рахманов А.А., Агаев Г.Д.Худаферинская комплексная экспедиция. // АО 1974 года. Москва, 1975.
30 St Mary Axe

**Gherkin** — Londonun memarlıq rəmzinə çevrilən və britaniyalıların "Gherkin" adlandırdıqları 40 mərtəbəli "St. Mary Axe" binası. 2014-cü ilin yay aylarında satışa çıxarılan bu binanı braziliyalı investor Joseph Safra Londonun mərkəzində yerləşən Gherkin binası üçün 726 milyon funt sterlinq (1.1 milyard dollar) təklif edib.

## Tarixi
Göydələn 2001–2004-cü illərdə məşhur britaniyalı arxitektor Norman Fosterin layihəsilə tikilib.

Tikintisi 400 milyon dollara başa gələn və 180 metr hündürlüyündə olan bina elə layihələşdirilib ki, bu tipli digər binalarla müqayisədə 2 dəfə az elektrik enerjisi sərf edir.

Bu səbəbdən "Gherkin" binasını çoxları "ekoloji göydələn" adı ilə də çağırırlar. Gherkin həm də turşuya qoyulmaq üçün yararlı olan kiçik xiyar növlərinin adıdır.

"Gherkin" Londonun əsas rəmzlərindən birinə çevrilərək müasir memarlıq sənətininin ən məşhur nümunələrindən sayılır.

"Evans Randall" şirkətilə şərikli əsasda binanın sahibi olan Almaniyanın "IVG Immobilien" şirkəti 2013-cü ildə müflis oluğunu elan etmişdi.

Hesablamalara görə, Londonun müasir mənzərəsini yaradan 10 ən məşhur binasının ümumi dəyəri 11 milyard dollar təşkil edir.

## İstinadlar
Kolumbiya Konservativ Partiyası

**Kolumbiya Konservativ Partiyası** () həmçinin **S partiyası** kimi də tanınır. Kolumbiyada XIX əsrdə mövcud olmuş iki əsas partiyadan biri olmuşdur. Partiyanın əsası 1848-ci ildə qoyulmuşdur. Partiyanın proqramı 1849-cu ildə təstiqlənmişdir. Əsası Mariano Ospina və Xose Eysebio Koro tərəfindən qoyulmuşdur. İlk əvvəl partiya Kolumbiya Liberal Partiyasına rəqib olaraq yaradılmışdır. 1948-ci ildə iki partiya arasında 10 il sürən münaqişə baş verir. Bu münaqişə tarixə La Violensiya müharibəsi kimi düşür.1957-ci ildə Konservativlər və Liberallar arasında ümumi razılığa gəlinərək barışıq elan edilir və *Milli Cəbhə* yaradırlar. Bu birlik Ölkəni 12 il idarə edir.

## Fəaliyyəti
XIX əsrdə Kolumbiyada seçilən prezidentlərin yarısı Konservativ partiyasının üzvü olur. Bu partiyadan seçilən ən son prezident Andres Pastrana Aronqo olur ki, oda ölkəni 1998–2002 illər ərzində idarə edir.2002-ci ildə isə Kolumbiya tarixində ilk dəfə olaraq nə Konsevativlərdən nə də Liberallardan deyil, Demokratlardan olur. 2010-cu ildə Konservativlərin nümayyəndəsi Noemi Sanin 893,819 (6,13%) səs topluya bilir. Deputatlar Palatasına 2,057,849 (21,4%) səs toplayaraq 166 yerdən 38-nə Senatda isə 2,298,748 (21,2%) səslə 102 yerdən 22-nə dahib olmuşdur.

## Mənbə
*
Ümumslavyan dili

**Ruski jezik**, ədəbiyyatda həmçinin **ümumslavyan dili** də adlanır — süni panslavyan dilidir. Xorvat keşişi Yuri Krijaniç tərəfindən Sibirdə sürgündə olanda yaradlıb. 1661-ci ildə kilsə slavyan , xalq rus dilləri , ədəbi xorvat dili  və polyak  və ukrayna dillərinin elementləri də istifadə edilməklə yardılıb. Krijaniç tədricən ümumi slavyan ədəbi dili yaradır və  onu «Ruski jezik» adlandırır. Onun əsərləri iki əsrdən sonra 1860-cı illərdə dərc edilir.

## Ədəbiyyat
* Крижанич Ю. Граматично исказанје об Руском језику (1666). М., В Университетской Типографии, 1859, с. 276.
* Костомаров Н. «История России в жизнеописаниях её главнейших деятелей»
* Николина Н.А. O Крижаниче
* Пушкарев Л. Н. «Юрий Крижанич. Очерки жизни и творчества». М., «Наука», 1984.
* Крижанич Юрий. «Политика» (текст и переводы). М., «Наука», 1965.

## Həmçinin bax
* Slovyan dili

## İstinadlar
Slavyanlararası dil

**Slavyanlararası dil** (2011-ci ilə qədər **slovyan dili**) — aposterior panslavyan dilidir, işlənən slavyan dillərinin materialları əsasında hazırlanıb və qarşısına ümumslavyan dili yaratmaq məqsədi qoyur.

Hal-hazırda (slovyanski, slovioski və novoslavyanski dilləri birləşəndən sonra) ümumslavyan cəmiyyəti 4 lüğətdən istifadə edir:
# Межславянский словарь (2015-ci ilin yanvarı üçün 12000 söz)
# Лексикон Словиоски  (bir neçə on min söz)
# Междуславянско-русский словарь (2015-ci ilin yanvarı üçün 7700 söz)
# Qısa novoslavyan lüğəti

İlk 3 lüğət yenilənir, 4-cü yox.

## Tarixi

Panslavyan dilinin yaradılmasının ən erkən (1659-1666) cəhdi xorvat rəhibi Yuray Krijaniçə aiddir.

2006-cı ilin mart ayında *Slovianski* adlı layihə müxtəlif ölkələrdən olan şəxslə tərəfindən başlanılıb. Onların məqsədi, slavyanlar üçün öyrənmədən başa düşülən dili yaratmaq idi. Bu dil slavyan dillərdə artıq mövcud olan xüsusiyyətlərdən ibarət olmalı idi və onun süni əlavələri olmamalı idi.

2011-ci ildə *Slovianski*, *Slovioski* və *Novoslověnsky* layihələri slavyanlararası (*Medžuslovjanski*) adı altında birləşiblər.

Slavyanlararası dilə ISO 639-3 kodu ayırmaq üçün 2012 və 2014 illərdə uğursuz müraciətlər göndərilib. 2019-cu ilin sentyabrında göndərilən müraciət isə 2024-cü ilin aprelində *isv* kodunun qəbulu ilə nəticələnib.

## Yazı

Slavyanarası dilin prinsiplərindən biri odur ki, onu hər hansı slavyan klaviaturasıyla yazmaq olar.

Slavyanarası kiril və latın əlifba versiyaları:

Bundan yanaşı, slavyanarası üçün 14 əlavə hərf ilə gelişləndirilimiş etimoloji əlifba da mövcuddur:

## Həmçinin bax
* Ümumslavyan dili

## İstinadlar

## Mənbə

* Главная страница Междуславянского языка
* Форум разработчиков языка Словянски 
* Лента новостей на Междуславянском языке
* Группа в Фейсбуке
* Вики
* Стихотворение А. С. Пушкина "К морю" по-Словянски
Sovet İttifaqında kiril qrafikasına keçid

[thumb|[Krım Tatar dili üçün hazırlanan Yanalif və kiril əlifbasının cədvəli (1938)]]
**Kiril qrafikasına keçid** () — 1930–1940-cı illərdə SSRİ, Monqolustan və Tuva xalq Respublikasında yaşayan xalqların əlifbalarının latın qrafikasında yenidən kiril qrafikalı əlifbaya keçid prosesi.
Qaston Orleanski (1608-1660)

**Qaston Orleanski** ()

## Ədəbiyyat
* Таллеман де Рео. Герцог Орлеанский // Занимательные истории / пер. с фр. А. А. Энгельке. — Л.: Наука. Ленинградское отделение, 1974. — С. 127–132. — (Литературные памятники). — 50 000 экз.

## İstinadlar
Qaston Orleanski (1842-1922)

**Qaston Orleanski** (; ) —

## Həyatı
28 aprel 1842- ci ildə Neyi syor-Sendə anadan olmuşdur. 28 avqust 1922-ci ildə vəfat etmişdir. O fransız şahzadəsi Lui Orleanın övladı, Hersoq de Nemurun və fransız kralı Lui Filipin nəvəsi idi.Braziliya şahzadəsi İzabellanın əsri idi. Onun İzabelladan dörd övladı olmuşdur.

## Paraqvay müharibəsində iştirakı
Paraqvay müharibəsində Braziliya ordusuna komandanlıq etmiş və cəsurluğu ilə seçilmişdir.Ömrünün sonuna yaxın marşal rütbəsi alır. Müasir araşdımaçı - tarixçilər onu hərbi çinayyətlərdə itdiham edilsədə hec biri təstiqini tapmır. Parqvay müharibəsinin son bir ilində partizan dəstələrinə qarşı vuruşan 21,000-lik müttəfiqlər ordusuna rəhbərlik etmişdir.

## Ailə həyatı
O İzabella ilə nigahdan 10-il sonra onların övladı doğulur amma ölür. Sonradan onların üçəm əkiz övladları olur.XIX əsrə xas varlı ailələrdən fərqli olaraq onlar sevgi əsasında ailə qurmuşdular.Braziliyanın demək olar ki, bütün vilayyətlərinə səfər etmişdir.Əsasən ordu arasında böyük nüfüza malik olmuşdur.1889-cu il noyabrda baş vermiş hərbi çevrilişin qarşısını ala bilmir. Ölkə monarxiyadan respublikaya çevrilir. Ölkəni tərk etməli olur.1921-ci ildə yenidən Braziliyaya çevrilir. Həmin ilin 28 avqust tarixində Atlantik okeanında gəmidə vəfat edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Paraqvay müharibəsində iştirak etmiş Braziliyadan olan zabitlər
Mişel Ferrero

**Mişel Ferrero** (; 26 aprel 1925, Dolyani, İtaliya – 14 fevral 2015, Monako) — İtalyan iş adamı; "Ferrero" şirkətinin sahibi, şokolad və digər şirniyyat məhsulları istehsalçısı.

## Həyatı
Mişel Ferrero 32 yaşında atasının yaratdığı şirkətə sahib olmuş və ömrünün sonuna qədər ona rəhbərlik etmişdir. Onun rəhbərliyi altında məşhur "Nutella", "Kinder Chocolate", "Kinder Surprise", "Rafaello", "Ferrero Rocher", "Tic Tac" kimi brendlər yaranmışdır.

İtaliyanın ən varlı adamı idi. 2013-cü ildə "Forbes" jurnalı onun varidatının 23,4 milyard dollar olduğunu açıqlamışdır.

Mişel Ferrero bir neçə aydır sürən xəstəlikdən sonra 89 yaşında - 14 fevral 2015-ci ildə Monakoda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Forbes Michele Ferrero  
*"Ferrero Group"un rəsmi saytı
Möhrə (ev tipi)

Möhrə - Azərbaycanda tarixən təşəkkül tapmış ev formalarından biridir.

## Haqqında
XIX-XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda geniş yayılmış yaşayış evlərinin bir qismini də möhrə tipli evlər təşkil edirdi. Belə evlərin hələ çox qədimdən mövcud olduğunu arxeoloji qazıntılar da təsdiq edir. Etnoqrafik materiallar isə göstərir ki, möhrə tipli yaşayış evləri bəzən 30-40 sm hündürlükdə çay daşından hörülmüş bünövrə üzərində, bəzən də bilavasitə torpaqdan başlayaraq tikilirdi.

Möhrə divarların qoyulmasına xalq arasında “möhrə vurmaq” deyilirdi. Möhrə vurmaq üçün “möhrəkeş” adlanan üçbucaq formalı uzun saplı alətdən və şətədən istifadə olunurdu. Bu alətlərin köməyi ilə palçığı kəsib hamarlayır, onu divara vurur və divarı yonub düzəldirdilər. Möhrə divarların vurulması prosesi fasilələrlə davam etdirilirdi. Hər möhrə qatı “kürsü” adlanır, hər kürsünün üstünə isə seysmik məqsədlər üçün nəzərdə tutulan ağac qurşaq (qələmə) verilirdi. Bu qayda ilə möhrə divar 1,8-2,2 metrə qədər ucaldılırdı. Bərkimiş divarın üstünə köndələn şəkildə ağac kərənlər düzülürdü ki, bu da dam örtüyünün ağırlığının divar boyu tənzimlənməsinə imkan yaradırdı.

Dam örtüyünü qurmaq üçün ucları kəllə divarların üstündəki kətillərə söykənmək şərtilə ana kərən qoyulur, üstündən isə ucları yan divar kətillərinə söykənən qoşa tir atılırdı. Ana kərin davamlılığını artırmaq üçün çox vaxt onun altına “T” şəkilli “tiraltı” və ya “aşıq dirəyi” basdırılırdı. Qoşa tirlərin üzərinə pərdilər və qarğı çətən qoyduqdan sonra carcı və avarla döşənib torpaqlanırdı.

Naxçıvan bölgəsinin “dörddirək ev” adlanan möhrə evlərinin dam örtüyünü qurmaq üçün isə evin ortasında bir-birindən təxminən 2 m aralı basdırılmış dörd dirəyin üstünə tirlər atılır, tirlərin üzərinə çiliklər (pərdi, atma) döşənir, çilikərin üstü isə carcı ilə (karvanqıran, gəngiz, qarağan) örtülür və torpaqlanırdı. Bundan sonra evin torpaqlığı hörülürdü. Azərbaycanın Gəncəbasar bölgəsində “milbənd”, Naxçıvanda isə “sərmöhrə” adı ilə məlum olan “torpaqlıq”- təzə evin üstünə torpaq salındıqdan sonra divarın üstündən həmin torpaq bərabəri hörülən hissəyə deyilirdi. Möhrə və kərpic divarlar atmosfer çöküntülərinə qarşı davamsız olduqlarından, xalq memarları dam örtüyünün ətəklərini divardan 30-50 sm kənara çıxarıb “yağmurluq” düzəldirdilər. Şəki-Zaqatala bölgəsində yağmurluq-“şirəsər”, “çardaq ətəyi”, “cərə qırağı” və ya “naqur”, Lənkəran-Astara bölgəsində isə “lijmun” adlanırdı. Möhrə və kərpic divarlar iç və bayır tərəfdən saman qatılmış palçıqla suvandıqdan sonra döşəməsinə şirə çəkilirdi. Küncləri oval formada düzəldilən möhrə evlər Muğan bölgəsində “zomalıq ev”, Lənkəran-Astara bölgəsində isə “qilinəkə ev” adı ilə məlum idi.

## Mənbə
Azərbaycan etnoqrafiyası. Üç cilddə. II cild. Bakı, 2007.
Qırğız diyarı

**Qırğız diyarı** — RSFSR–in tərkibində, 19 iyul 1919-cu ildən 26 iyul 1920-ci ilədək mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Orenburq şəhəri idi.

## İstinadlar
Orta Volqa diyarı

**Orta Volqa diyarı** — RSFSR–in tərkibində, 1929–1936-cı illərdə mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Samara şəhəri idi.
Yaroslav Yevdokimov

**Yaroslav Evdokimov** (*Tam adı:* ; ) — müğənni, bariton. Gród Rovno, Ukrayna 22.11.1946.

## Fəxri adlar
* 17.04.1980 — Belarus Əməkdar artist
* 13.07.1987 — Belarus xalq artisti
* 15.02.2006 — Rusiya Federasiyasının Əməkdar artist

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buxara Xalq Sovet Respublikası

**Buxara Xalq Sovet Respublikası** (qısaca: **Buxara XSR**) — dövlət, Buxara əmirliyinin 2 sentyabr 1920–ci ildə ləğvindən sonra yaranmışdır.

## Həmçinin bax
Türkmən Muxtar Vilayəti (Buxara XSR)

**Türkmən Muxtar Vilayəti** — Buxara XSR–in tərkibində, 1923–1924-cü illərdə mövcud olmuş muxtar vilayət.
Yoldaşlıq oyunu

**Yoldaşlıq oyunu** (bəzən **hazırlıq matçı** və ya **dostluq oyunu**) — idmanda, çempionata və ya kuboka aid olmayan rəqabət. Dostluq oyununda iştirakçılar üçün, nəticəsi oyun keyfiyyəti kimi əhəmiyyətli deyil.

## İstinadlar
Ərtoğrul Qazi türbəsi

**Ərtoğrul Qazi türbəsi** — Osmanlı Bəyliyinin banisi Osman Qazinin atası və Səlcuqlu Uçbəyi Ərtoğrul Qazinin Biləcik ilinin Sögüt ilçəsində yerləşən türbəsidir.

## Tarixi

XIII əsrin sonlarında inşa edilən türbənin tikinti tarixi dəqiq olaraq bilinmir. İlk olaraq Osman Qazi tərəfindən açıq qəbir kimi tikdirilmiş, daha sonra I Mehmed tərəfindən türbə halına gətirilmişdir. Sultan III Mustafa vaxtında 1757-ci ildə yenidən bərpa olunmuş və ilkin tikiliş halı dəyişmişdir. 1886-cı ildə II Əbdülhəmid tərəfindən yenidən təmir edilmiş və yanına bulaq əlavə edilmişdir.
 
Ərtoğrul Qazi türbəsi altıbucaqlı planlı, üstü günbəz örtüklü olub, düzbucaqlı bir girişdən sonra içəriyə girilir. Bu girişin yan tərəflərində bir cüt pəncərə var. Türbənin divarları bir sıra daş və iki sıra kərpicdən hörülmüşdür. Sanduqə olduğu türbənin içindəki qərb və cənub-şərq divarlarına dördkünc pəncərələr açılıb.

*Təmirlər zamanı türbənin giriş qapısı yanına bir kitaba əlavə edilmişdir*:

Menba-i cuy-i inayet şah-ı ali siretin

Mevce-i derya kadar ömrün Huda kılsın mezid

Kıldı ol şahinseh-i devran cedd-i emcedin

Gazi Ertuğrul Cenabın kabrini zira cedid

Baabı yanında dahi bu çeşmeyi inşa ile

Eyledi ruh-ı revanın şad o Hakan-ı reşid

Cevher-i nazma iki tarih bir beyt içre bak

Su verir buldukçe mecray-ı kalem feyz-i bedid

Ruh-ı Ertuğrul içün bu çeşmeyi kıldı iyan

Ayn-ı Lütf-ı saltanat Şah-ı zaman Abdül Mecid 1304

Yunan işğalı dövründə (1921) Söğüt və ətrafında baş verən dağıntılar zamanı **Ertuğrul Qazi türbəsinin Yunan ordusu tərəfindən dinamitle dağıdıldığı** rəsmi sənədlərdə qeyd olunur. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Mustafa Kamal Atatürk, 12 aprel 1921-ci il tarixli **"Âlem-i İnsaniyyətə Bəyanname"** adlı müraciətində, Yunan ordusunun türk xalqına qarşı törətdiyi zülmlər arasında Söğütdəki Ertuğrul Qazi türbəsinin də “dinamitle məhv edildiyini” bildirmişdir. 

## Xarici keçidlər

#  Ertuğrul Gazi Türbesi-Bilecik'in Bilecik Söğüt ilçesinde bulunan Ertuğrul Gazi'nin türbesi, oğlu Osman Bey tarafından önce açık mezar olarak yapılmıştır.
Hicran Bağırova

**Hicran Firudin qızı Bağırova** () — Azərbaycan Tibb Universitetinin II mamalıq-ginekologiya kafedrasının müdiri, Azərbaycanın Əməkdar həkimi (2008), Azərbaycanın elm xadimi (2021), tibb elmləri doktoru (2000), professor.

## Həyatı
Bağırova Hicran 1951-ci ildə anadan olub. 1967-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş və 1973-cü ildə institutu bitirmişdir. 1975–1977-ci illərdə Moskva şəhərində Ümumittifaq Onkologiya Elmi Mərkəzində kliniki ordinatura keçmiş və 1977-ci ildən 1993-cü ilə qədər həmin Elmi mərkəzin ginekologiya şöbəsində baş laborant, həkim, kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1984-cü ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1991-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyası tərəfindən "ali dərəcəli həkim" adı verilmişdir. 1993-cü ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin II mamalıq-ginekologiya kafedrasında assistent, 1998-ci ildə dosent vəzifəsinə seçilmiş, 2003-cü ildən hal-hazıra qədər kafedra müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

ATU-nini Böyük Elmi Şurasının, II Müalicə-profilaktika fakültəsinin Elmi Şurasının üzvüdür, Respublika mama-ginekoloqlarının elmi cəmiyyətinin sədr müavinidir, ATU-nun nəzdindəki D.03.011 Dissertasiya Şurasının üzvü, ETMGİ-nin Elmi Şurasının üzvüdür, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Elmi tibbi Şuranın plenum üzvüdür, Alman-Azərbaycan mama-ginekoloqlar cəmiyyətinin sədridir.

2000-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 2008-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
#  Kafedra müdiri, professor, t.e.d. Hicran Bağırova 
#  Estetik və Anti-age təbabət üzrə I Azərbaycan Konqresi- tibb elmləri doktoru, professor Hicran Ağayeva 
# Bağırova Hicran — "Mamalıq", Kitab-2007, 368 səh. "Təbib" nəşriyyatı.
Faiq Abdullayev

** Faiq Məmmədəli oğlu Abdullayev** () — Texnika elmləri doktoru (1987), professor (1988), "Neftqazavtomat" Elmi-İstehsalat Birliyinin baş direktorunun elmi işlər üzrə sabiq birinci müavini, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası "Avtomatika, Telemexanika, Elektronika" kafedrasının sabiq professoru, AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun baş elmi işçisi. Azərbaycan elmini Çexoslovakiya, Polşa, Almaniya və Fransada keçirilən elmi konqreslərdə təmsil etmişdir.

## Elmi nailiyyətləri
* Qeyri-stasionar neft-kimya reaksiya proseslərinin riyazi modelləşdirilməsi, optimallaşdırılması və avtomatlaşdırılması
* Proseslərin qeyri-statsionarlığını təyin etmək üçün yeni metodun yaradılması
* Passiv və aktiv təcrübə usullarının çatışmayan cəhətlərini aradan qaldıran əvəzedici planlaşdırılmanın texnoloji proseslərinin identifikasiyasında yeni prinsiplərin yaradılması
* Qeyri-stasionar texnoloji proseslərin fiziki-kimyəvi kinetik qanunlarına əsaslanan evristik formal-empirik riyazi modelləşdirilmə üsullarının işlənilməsi, kinetik formal-empirik modellərinin parametrlərinin qarşılıqlı əlaqələrinin göstərilməsi
* Paylanmış parametrli qeyri-stasionar katalitik proseslərin birbaşa variasiya və maksimum prinsipinə əsaslanan optimallaşdırılma məsələsinin inkişafı və etilen, etilbenzon, formalin və s. sənaye tərəfindən istismar olunan texnoloji proseslərində tətbiqi

## Elmi əsərləri
Onun 239 elmi əsəri vardır. Bunlara monoqrafiyalar, dərs vəsaitləri, tematik icmallar və 70-ə qədər ixtira daxildir.

## Mükafatları
* 1970 —  "Rəşadətli Əməyə görə" medalı
* 1977 —  "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni medalı
* 1981 —  SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı laureatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*  Bakı, 1976.
* Google Scholar profili Google Scholar Citations
Diyar

**Diyar** — bəzi dövlətlərdə inzibati–ərazi vahidi. Diyar Çexiyada, Gürcüstanda, Rusiyada və Slovakiyada inzibati–ərazi vahididir.
## Sözün mənşəyi
*"Diyar"* sözü ərəb mənşəli isimdir () və *"ölkə"*, *"məmləkət"* kimi mənaları ehtiva edir.

## Çexiyada
250px|thumb|right|Çexiyanın diyarları
*Diyar* çex dilində *kray* () adlanır. 2001–ci il etibarı ilə Çexiya 14 diyara (I dərəcəli inzibati vahidə) bölünmüşdür:
# Karlovı Varı diyarı
# Kraloveqradetsk diyarı
# Liberets diyarı
# Moraviya-Sileziya diyarı
# Olomoutsk diyarı
# Pardubitsk diyarı
# Plzen diyarı
# Praqa (diyar statuslu şəhər)
# Stredoçesk diyarı
# Ustetsk diyarı
# Vısoçina diyarı
# Yihoçesk diyarı
# Yihomoravsk diyarı
# Zlin diyarı

## Gürcüstanda
*Ölkə* (və ya *diyar*) gürcü dilində *"mxare"* () adlanır. 1994–1996–cı illərdə həyata keçirilmiş inzibati islahatlar nəticəsində Gürcüstanda I dərəcəli inzibati–ərazi vahidi statusu olan 9 diyar təşkil edilmişdir:
250px|thumb|right|Gürcüstanın diyarları
# İmereti diyarı
# Kaxeti diyarı
# Aşağı Kartli diyarı
# Quriya diyarı
# Msxeta-Mtianeti diyarı
# Raça-Leçxumi və Aşağı Svaneti diyarı
# Sameqrelo-Yuxarı Svaneti diyarı
# Samtsxe-Cavaxeti diyarı
# Daxili Kartli diyarı

## Rusiyada
*Diyar* sözü rus dilinə *"strana"* () və ya *"kray"* () kimi tərcümə olunur. 2005–ci il etibarı ilə Rusiya Federasiyasının 83 subyektindən 9–u diyar statusuna malikdir:
250px|thumb|right|Rusiyanın diyarları
# Altay diyarı
# Kamçatka diyarı
# Xabarovsk diyarı
# Krasnodar diyarı
# Krasnoyarsk diyarı
# Perm diyarı
# Primorsk diyarı
# Stavropol diyarı
# Zabaykal diyarı

## Slovakiyada
*Diyar* slovak dilində *kray* () adlanır. Diyar Slovakiyada I dərəcəli inzibati–ərazi vahididir və öz növbəsində slovak dilində *okres* (slovak. okres) adlanan II dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərinə bölünür. 1996–cı il etibarı ilə Slovakiya 8 diyara bölünmüşdür:
250px|thumb|right|Slovakiyanın diyarları
# Banska Bistritsa diyarı 
# Bratislava diyarı
# Jilina diyarı
# Koşitse diyarı
# Nitra diyarı
# Preşov diyarı
# Trençin diyarı
# Trnava diyarı

## Qeydlər



## İstinadlar
Conah Lomu

**Conah Tali Lomu** (; 12 may 1975 — ö. 18 noyabr 2015) — Yeni Zelandiya reqbiçisi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Gürcaani

**Gürcaani** () – Gürcüstanda şəhər. Əhalisi 8.024 nəfər təşkil edir (2014-cu il). Kaxetiya regionunda yerləşir.

## İstinadlar
Türkmən Muxtar Vilayəti (Xarəzm XSR)

**Türkmən Muxtar Vilayəti** — Xarəzm XSR–in tərkibində, 1924-cü ilin aprel–oktyabr aylarında mövcud olmuş muxtar vilayət.
Kolumbiya Liberal Partiyası

**Kolumbiya Liberal Partiyası** () — Partiya həm də (>) kimi tanınır. Bu partiya XIX əsrdə Kolumbiya Konservativ Partiyası ilə birlikdə ölkənin iki əsas partiyası olmuşdur. Liberallar sosial-internasional qrupuna aiddir. Partiyanın əsası 1848-ci ildə qoyulmuşdur. İlk əvvəl partiya Konservatlar əleyhinə fəaliyyət göstərirdi. Bu iki partiya arasında 1948-ci ildə münaqişə baş verir ki, bu da tarixə La Violensiya müharibəsi kimi düşür. 1958-ci ildə iki partiya arasında barışıq sazışı imzalanır və "Milli Cəbhə" yaradırlar.

## Fəaliyyəti
Partiyanın nümayəndəsi Ernesto Samper Pisano 1994-1998 ci illərdə ölkəni idarə edir. 2002-ci ildə ölkə prezidenti Alvaro Uribe seçilir ki, oda nə Liberalardan və nə də Konservatlardan deyildi. Bu Kolumbiya tarixində ilk dəfə olaraq Demokratlardan seçilir. Liberalların nümayyəndəsi Rafael Pardo 2010-cu il prezident seçkilərində 638,302 (4,38%) səs topluyaraq altıncı olur. 2010-cu il parlament seçkilərində Deputatlar palatasına 1,856,068 (19,3%) səslə 166 yerdən 37-nə sahib olurlar. Senata isə 102 yerdən 17-si məhz bu partiyaya mənsub olur.

## Mənbə
* Kolumbiya Liberal Partiyasının rəsmi saytı
## İstinadlar
Demokratik Fransız Müsəlmanlar Partiyası

**Demokratik Fransız Müsəlmanlar Partiyası** () və ya qısaca: **UDMF** — Fransada müsəlmanlardan ibarət ilk siyasi partiya

2015-ci ilin fevral ayında yaradılmışdır.

2015-ci ilin mart ayında keçirələcək seçkilərdə iştirak etməsi gözlənilir.

## İstinadlar
Müvəqqəti məşqçi

**Müvəqqəti məşqçi** — idmanda adətən müntəzəm məşqçi vəzifədən kənarlaşdıranda və ya başqa kluba keçəndə, müvəqqəti olaraq klubu və ya komandanı idarə edir.

## İstinadlar
Bakirənin ölümü (Karavacco)

Məryəmin ölümü (1606) - İtalyan barokko ustası Karavacco tərəfindən Məryəmin ölümünü təsvir edən bir rəsmdir. O, Parisdəki Luvr muzeyinin daimi kolleksiyasının bir hissəsidir.

## Təsir
Bu rəsm Karavacco tərəfindən 16-cı əsrin sonu və 17-ci əsrin əvvəllərində başlatdığı ikonoqrafik və formal inqilabı təsvir edir. Özünü qiymətli, təsirlənmiş üslub dəbindən uzaqlaşdıran rəssam səmimi, möhkəm, enerjili üslubun açılışını etdi. O, müqəddəsin təmsillərinin konvensiyalarından narahat olmadan insanların reallığını və duyğularını tərcümə etmək vəzifəsini öz üzərinə götürdü. Onun 17-ci əsrdə təsviri konsepsiyaların təkamülünə təsiri xeyli olmuşdur.

## İstinadlar
Azəri torpağı (mahnı)

**Azəri Torpağı** — 1999-ci il Eyyub Yaqubovun Duet Amburan albomundan olan mahnı.

## Həmçinin bax
* Ya Qarabağ, Ya Ölüm
* Kaş ki mən dəniz olaydım
* Cənab Leytenant

## İstinadlar
Venansio Flores

**Venansio Flores** (18 may 1808 Trinidad — 19 fevral 1868 Montevideo.) — Dövlət və siyasi xadim, ordu generalı, Uruqvay prezidenti olaraq 1854–1855 və 1865–1868-ci illərdə ölkənin müvvəqəti prezidenti.

## İlk karyerası
1839-cu ildə San-Xose departamentinə rəhbər təyin edir. Uruqvay Vətəndaş müharibəsində fəal iştirak etmişdir. O Manuel Oribe və onun argentinalı tərəfdarlarına qarşı fəaliyyət göstərmişdir. Müharibə bitdikdən sonra Uruqvay Kolorado Partiyasının əsas simasına çevrilir. 1853-cü ilin 26 sentyabrdan fəaliyyətdə olan üç müvvəqəti hökumətdən birinə rəhbərlik etmişdir.

## Prezidentliyi
O Uruqvay prezidenti olaraq 1855-ci ilə qədər ölkəni idarə edir. Sonradan Argentinaya getməli olur. 1863-cü ildən Bernardo Berroya qarşı vətəndaş müharibəsi başlayır. Argentina və Braziliyanın dəstəyi ilə 1865-ci ildə hakimiyyətə gətirilir. O diktator, olsa da hər kəs onu islahatcı, dekonratizm meyilli bir siyasətçi kimi tanıyır. Onun prezidentliyi dönəmində Uruqvayın Braziliya və Argentina arasında balanslaşdırılmış siyasəti öz bəhrəsini verirdi. Hakimiyyəti dönəmində Buenos Ayres arasında teleqraf xətti, ölkə daxilində dəmir yol tikintisi həyata keçirilir. Üstəlik Vətəndaş və Ticarət məcələləri qəbul edilir. 1868-ci ilin 15 fevralında prezidentlik postundan çıxır.

## Ölümü
O prezidentlikdən istefa verdikdən sonra 4 gün sonra öldürür. Onu öldürənlər tapılmır. Ölümü Kolorada və Milli partiyaları arasında çəkişmənin qurbanı olur. Onun doğulduğu bölgə onun şərəfinə Flores departamenti adlandırılmışdır.

## Mənbə
* Biografia de Venancio Flores 
* Sobre la complicitat de Flores amb el president argentí Bartolomé Mitre, i la invasió a la Banda Oriental
Rüstəm Hüseynov

**Hüseynov Rüstəm Kərim oğlu** () — "Azərbaycan məktəbi" jurnalının baş redaktoru.

## Həyatı
Hüseynov Rüstəm Kərim oğlu 5 may 1910-cu ildə anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında atasını itirmiş, uşaq evində böyümüşdür. 1925–1926-cı illərdə Baki Darülmüəllimində təhsil almışdır. Hüseyn Cavid müəllimi olmuşdur. R. K. Hüseynov 1926-cı ildə ibtidai məktəbdə müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdı. 1931–1936-cı illərdə isə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutun fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirdikdən sonra orta məktəblərdə riyaziyyat müəllimi işləmişdir.

## İctimai fəaliyyəti
1937-ci ildə Maarif Komisarlığında ibtidai məktəb idarəsinin rəis müavini vəzifəsində irəli çəkilmiş, bir qədər sonra isə pedaqoji məktəblər şöbəsinin müdiri təyin olunmuşdur. 1940-cı ildə o artıq Azərbaycan Müəllimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışırdı. 1946-cı ildə ordu sıralarından tərxis edildikdən sonra "Azərbaycan Müəllimi" qəzetinin redaktoru kimi fəaliyyətə başladı. 1951-ci ildə "Azərbaycan məktəbi (jurnal)" jurnalının baş redaktoru təyin olundu və 1963-cü ilə kimi, 12 ildən çox bir müddətdə respublikanın yeganə pedaqoji jurnalına uğurla rəhbərlik etdi. 1963-cü ildə artıq pedaqoji mətbuatın görkəmli nümayindələrindən biri kimi ad-san qazanmış Rüstəm Hüseynov "Maarif" nəşriyyatına direktor təyin olunmuşdur. Ali məktəblər üçün bir çox orijinal dərsliklər, o cümlədən "Pedaqogika" və "Psixologiya" dərslikləri, psixologiya və pedaqogika üzrə sanballı monoqrafiyalar nəşr olunması Rüstəm müəllimin rəhbərlik etdiyi vaxtında olmuşdur. 1966–1977-ci illərdə Rüstəm müəllimin yaxın dostu olan xalq şairi Rəsul Rzanın təkidli xahişi ilə o Azərbaycan Ensiklopediyasının baş redaktorunun müavini vəzifəsində çalışmışdır. Rüstəm müəllim respublikada pedaqoji elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almış ilk jurnalistlərdən biri idi. 1981-ci ildə "Tofiq Fikrət" monoqrafiyasını yazmışdır.

## Ölümü

Rüstəm Hüseynovun doğulduğu gündə, may ayının 5-i 1998-ci ildə 88 yaşında vəfat edib.

## Xarici keçidlər
Təhsil nazirliyinin saytında "Azərbaycan məktəbi" jurnalı haqqında
"Azərbaycan məktəbi" jurnalının rəsmi saytı
Azərbaycan dövlət başçılarının siyahısı

**Azərbaycan dövlət başçılarının siyahısı** — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycan Respublikası prezidentləri və dövlət başçıları bu siyahıda göstərilib.

25 yaşında hakimiyətə gələn Qriqori Kaminski Azərbaycan tarixində ən gənc, Heydər Əliyev isə 70 yaşında ən yaşlı hökumət başçısı olmuşdur. Hazırda Azərbaycanın prezidenti İlham Əliyevdir, hansı ki, o, 2003, 2008, 2013, 2018 və 2024-cü illərdə 5 dəfə ardıcıl prezident seçilmiş və hazırda 20 ildən artıq müddətlə bu vəzifəni icra etməklə bu vəzifəni ən uzun müddət icra edən dövlət başçısıdır.





## Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920)

### Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının sədri

### Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin sədri

## SSRİ dövrü

### Azərbaycan Kommunist Partiyası Rəyasət Heyətinin sədri

### Azərbaycan Kommunist Partiyasının icraçı katibi

### Azərbaycan Kommunist Partiyası MK rəhbərləri

### Azərbaycan SSR Prezidenti

## Müstəqillik dövrü (1991–cari)

### Azərbaycan Respublikasının Prezidentləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Republic of Azerbaijan
Süleyman Şah

**Süleyman Şah** və ya **Süleyman Şah Qaya Alpoğlu** () — Qaya Alpın oğlu, Ərtoğrul Qazinin atası, Osman Qazinin babasıdır. Oğuzların Qayı boyundandır. Doğum yeri və tarixi haqqında dəqiq məlumatlar yoxdur.
 
XII əsrin sonlarında doğulduğu və Qayı boyunun rəisi olduğu bilinir. Monqol hökmdarı Çingiz Xanın Orta Asiyadakı istilası zamanı, XIII əsrdə Türküstandan qərbə doğru köç etməyə qərar vermişdir. Türküstandan 50 min nəfərlə Şimali Qafqaz üzərindən Şərqi Anadoluya gələrək, 1214-cü ildə Ərzincan və Ahlat bölgəsində yerləşdi. Eyni boya mənsub bəzi tayfalar da Diyarbəkir, Mardin və Urfaya yerləşdilər.

## Ölümü və məzarı

Süleyman Şah Qayı boyundan bir neçə bəy ilə Cabere gedərkən Fərat çayında boğulub. Ölümündən sonra Caber qalasının Fərat çayı hövzəsinin şimalında (Türkiyəyə quş uçuşu 30&nbsp;km qədər cənubda) bir günbəzdə dəfn olunub.
 
Məzarın yerləşdiyi region, Birinci Dünya müharibəsi sonrasında Suriya Osmanlı Dövlətindən ayrılanda, Fransız Suriya Mandatı sərhədləri içərisində qalmışdır. Ancaq Ankara müqaviləsi və Lozanna müqaviləsinə əsasən Türkiyənin torpağı sayılmışdır. Günümüzdə Süleyman Şahın məzarının yanında yerləşən türbəsində Türk əsgəri keşik çəkir.

## Oğulları

Süleyman Şahın Sunqur Təkin, Gündoğdu, Dündar Bəy və Ərtoğrul Bəy adında dörd oğlu vardı. Sunqur Təkin və Gündoğdu, qəbilələri ilə birlikdə qədim yurdlarına qayıtdı. Dündar Bəy və Ərtoğrul Qazi, 400 çadırlık ailə efradıyla birlikdə yeni bir yurd axtarmaq üçün Pasin düzü ilə Sürməliçuxur bölgəsinə getdilər.

## Türkiyə ordusunun “Şah Fırat” əməliyyatı
21 fevral 2015-ci tarixində Türkiyə silahlı qüvvələri xüsusi əməliyyatla Süleyman Şah türbəsini yeni əraziyə köçürdü.

Türkiyənin dövlət sərhədlərindən kənarda yerləşən yeganə ərazi vahidi (eksklav) olan,Suriya ərazisində yerləşən Süleyman Şah Türbəsini qoruyan hərbi birlik ötən gün xüsusi bir əməliyyatla Türkiyəyə gətirilib.

Türkiyə baş Qərargahının şərti olaraq “Şah Fırat” adı verdiyi əməliyyat nəticəsində türbədə xidmət edən, onu  qoruyan 40 nəfərlik hərbçi qrup və Süleyman Şahın nəşi Türkiyəyə gətirilib.

Bu barədə baş nazir Əhməd Davudoğlu Twitter hesabında məlumat verib.

“Əcdadımızın əmanəti Süleyman Şahın nəşi Suriya ərazisindəki yeni məkanına müvəqqəti olaraq köçürülməsi üçün ölkəmizə gətirilib. Bu günə qədər böyük bir qürurla xidmət edən Süleyman Şah postunun hərbi xidmətçiləri də silahlı qüvvələrin “Şah Fırat” əməliyyatı ilə ölkəmizə qaytarılıb”.

Müdafiə naziri İsmət Yılmaz və baş qərargah rəisi Necdət Özəl də əməliyyat barədə ictimaiyyəti məlumatlandırıb. Məlum olub ki, ötən gecə saat 21 radələrində “Şah Fırat” şərti əməliyyat başladılıb. 39 tank, 57 zirehli maşın, 100 avtomobil və 572 hərbçinin iştirak etdiyi xilasetmə əməliyyatı 3,5 saat davam edib və gecə saat 00.30-da hərbçilər türbəyə çatıb.

## Həmçinin bax
* Qayı boyu
* Osmanlı sülaləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

#  OSMANLILARIN ASLI KAYILAR
#  Süleyman Şah biyografisi
#  Uğruna savaşmayı bile göze aldığımız Süleyman Şah kimdir?
Həlimə Xatun

**Həlimə Xatun** (Osmanlı türkcəsi: حلیمہ خاتون) () — Qayı boyunun başçısı Ərtoğrul Qazinin xanımı və Osmanlı İmperiyasının qurucusu Osman Qazinin anasıdır.

## Həyatı
Həlimə Xatun türk nəslindən olub türkmən bir ailəyə mənsub idi. Savcı Bəy (ö. 1287), Gündüz Alp (ö. 1306) və Osman Qazi adlarında üç oğlu vardı. 1281-ci ildə vəfat edən Həlimə Xatunun məzarı Söğütdə əri Ərtoğrul Qazinin türbəsinin yanındadır.

## Həmçinin bax
* Ərtoğrul Qazi
* I Osman
* Validə sultanlar
* Ərtoğrul Qazi türbəsi

## İstinadlar
İttifaqi-Müslimin

**İttifaqi-Müslimin** və ya **İttifaqi-əl-Müslimin** () — Rusiya imperiyasında fəaliyyət göstərən sosialist siyasi partiyası. Volqa bölgəsi, Krım, Ural və Qafqaz, Sibir, Türküstan və Zaqafqaziyada filialları mövcud idi.

## Tarixi
Əlimərdan Topçubaşovun Rusiyada ilk müsəlman "İttifaqi-əl-Müslimin" siyasi partiyasının təsisçisi, Rusiya Dumasında Müsəlman fraksiyasının rəhbəri olduğu, Dumanın 1906-cı ildə buraxılmasından sonra həbs edildiyi diqqətə çatdırılmışdır.

## Üzvləri və rəhbərləri
* Əlimərdan Topçubaşov
* Adil xan Ziyadxanov
* Ələkbər bəy Xasməmmədov
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev

## İstinadlar
Bumiputra (Malayziya)

***Bumiputra*** və ya ***Bumi Putra*** (Cavi: بوميڤوترا) - Malayziyada malay etnik qrupuna, Qərbi Malayziyada yaşayan oranq əsli qrupları və Şərqi Malayziyada yaşayan bir sıra etnik qruplara aid olan insanları digərlərindən fərqləndirmək üçün istifadə olunan termin. Bumiputra sözü iki sözün "Bhumi" (yer, torpaq) və "Putra" (oğul, övlad) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bumiputralar üçün Malayziyada bir sıra güzəştlər tətbiq olunmuş və onlar ölkənin digər sakinlərindən üstün hesab olunurlar.

## İstinadlar
Zoran Qayiç

**Zoran Qayiç** (; ) — Serb voleybol məşqçisi və siyasətçi, Serbiyanın idman naziri (2022).

Əsasən kişi voleybol komandalarında çalışan Zoran Qayiçin ilk klubu "OK Mladost" (Omoliça) olub. Daha sonra yerli klublardan olan başqa biri "Vojvodina"nın postu arxasına keçib. 1995-ci ildən 2002-ci ilə qədər Yuqoslaviya (parçalanandan sonra Serbiya) Kişi Millisində baş məşqçilik edib. Serbiya Milli komandasından sonra 2 il Rusiyanın və İranın kişilərdən ibarət komandasını idarə edib. Klub fəaliyyətində Yunanıstanın iki, Rusiyanın iki, Türkiyənin bir klubunda baş məşqçilik edib. İlk dəfə Rabitə Bakı ilə bir qadın klubunda karyerasını davam etdirib. 2011/12-ci illər mövsümü üçün Rabitəyə gətirilib. Bir çox uğurlar əldə olunsa da, onunla müqavilə bir ildən artıq olmamışdı. Lakin klub onu yenidən 2015-ci ildən öz köhnə mövqeyinə qaytardı.
Zoran Qayiç ES Voleybol klubu ilə birgə "Voleybol Tədrisi" adlı CD çıxarıb və bu, voleybolla maraqlananlar üçün yaxşı bir vəsaitdir.

## Karyerası
* 2015 — h.h — Rabitə Bakı 
* 2011–2012 — Rabitə Bakı 
* 2009–2011 — Ural Ufa 
* 2007–2009 — Iskra 
* 2002–2003 — Arçelik 
* 1999–2001 — Olimpiakos 
* Aris 
* OK Vojvodina 
* Mladost 

## Nailiyyətləri
* Azərbaycan Çempionu (Rabitə)- 2012
* Top Volley International Cup (Rabitə) — 2011, İsveçrə (Bazel)
* Klublararası Dünya Çempionu (Rabitə) — 2011, Qatar (Doha)
* Çempionlar Liqası brünüc mükafatçı (İskra) — 2009
* Dünya Liqası 3-cü yer (Rusiya Millisi) — 2006
* Avropa Liqası 2-ci yer (Rusiya Millisi) — 2005
* Türkiyə Çempionu (Azçelik) — 2003
* Dünya Liqası 3-cü yer (Serbiya Millisi) — 2002
* Avropa Çempionu (Serbiya Millisi) — 2001
* Olimpiya Çempionu (Serbiya Millisi) — 2000
* Yunanıstan Çempionu (Olimpiakos) — 1999, 2000
* Avropa Çempionatı bürünc medal (Yuqoslaviya) — 1999, 1995
* Dünya Çempionatı gümüş medal (Yuqoslaviya) — 1998
* Avropa Çempionatı gümüş medal (Yiqoslaviya) — 1997
* Olimpiya bürünc medal (Yuqoslaviya) — 1996
* Yuqoslaviya Çempionu (Mladost, Vojvodina) — 1987, 1988, 1992 və 1993
Laperuz boğazı

**Laperuz boğazı** () və ya **Soya boğazı** () - Sakit okeanda Saxalin adası və Hokkaydo adalarını ayırır, Yapon dənizi və Oxot dənizilərini birləşdirir. Uzunluğu 94&nbsp;km, eni isə 43&nbsp;km təşkil edir. Orta dərinlik 20–40 m-dir. Ən dərin yeri isə 118 m təşkil edir. Qışda boğazın ərazisi donur. Boğazın adına gəldikdə isə fransız səyyahı Jan Fransua de Laperuz 1787-ci ildə boğaz ərazisini üzərək keçir. Yaponiya sahillərində Vakkanay limanı yerləşir. Boğaz ərazisində sərt qayalıqlardan ibarət olan Təhlükəliklər adası mövcuddur.

## Planlar
Müəyyən zamanlarda tunel tikintisi ilə boğazın altı ilə Saxalin adasına yol çəkilişi planlaşdırılırdı. Hədəf isə Yaponiyanı materikə birləşdirən yol tikintisi idi. Ancaq hal-hazırda bununla bağlı heç bir tədbir görülmür.

## Mənbə
* Laperuz boğazı
Ədən körfəzi

**ƏdƏsn körfəzi** (, ) Ərəb dənizində yerləşən və Hind okeanına aid olan körfəz. Körfəzinin şimal sahilində Ərəbistan yarımadası və orda olan Yəmən ölkəsi məskunlaşıb, şərq və qərbdə isə Afrika kontinenti ilə Somali və Cibuti. Həm də qərbdə Tacura körfəzinidə qeyd etmək olar. Şərq sərhədi Qvardafuy burnunun meridianı sayılır (51°16’E).

Körfəz Babülməndəb boğazı vasitəsilə Qırmızı dənizlə birləşir. Körfəzin iqtisadi əhəmiyyəti ondadıki, o, Fars körfəzindən Avropaya neftin nəqli üçün su yolu kimi istifadə edilir.

XXI əsrdən başlayaraq burada dəniz quldurluğu problemi ortaya çıxmışdı.

Əsas limanları: Əl Mukəlla (Yəmən), Ədən (Yəmən), Cibuti (Cibuti), Berabera (Somali)

## Etimologiyası
Körfəz Öz adını Yəmənin əvvəlki paytaxtı və ən böyük şəhəri olan Ədən şəhərindən alıb.Liman-şəhər olan Ədən bu körfəzin ismini daşıyır.

## İstinadlar