Çin əjdahası

**Çin əjdahası** — Çin folklorunda və  Çin mifologiyasında əfsanəvi məxluq.  Əjdahaların tısbağa, balıq və xəyali varlıqlar kimi bir çox heyvana oxşayan formaları var, ancaq onlar daha çox dörd ayaqlı ilan kimi təsvir olunurlar. İn və Yan terminologiyasında əjdaha *yandır*,  Çin feniksi isə ini tamamlayır. Çin əjdahaları ənənəvi olaraq,  mərhəməti və əzəmətin qüdrətini simvolizə edir, xüsusi olaraq isə suyu, yağışı, tufanı və daşqını idarə etmək gücünə malikdir.  Əjdaha həmçinin gücü, qüvvəni və buna layiq olan insanlar üçün uğuru simvolizə edir. Bununla belə, *Çin imperatoru* imperiyanın gücünü göstərmək üçün əjdahadan istifadə edirdi.

Çinin gündəlik danışıq dilində  hörmətli və məşhur insanları əjdaha ilə,  bacarıqsız və nailiyyətləri olmayan insanları isə soxulcan kimi ehtiram göstərilməyən varlıqlarla müqayisə edirlər.  Bir çox Çin atalar sözü və idiomlarında əjdahaya aid nümunələr var, məsələn:  Ümidli birinin oğlu əjdaha olacaq (望子成龍,wàng zǐ chéng lóng, yəni, oğlunun bir əjdaha çevrilməsi ümidi ilə).

## Rəmzi əhəmiyyəti
Tarixən əjdaha Çin imperatorunun simvolu olub. Çjou sülaləsində beş-caynaqlı əjdaha *Səma Oğlunu* , dörd caynaqlı əjdaha zadəganları (*zhuhou*, seigneur), üç caynaqlı əjdaha isə nazirləri (*dafu*) təsvir etmək üçün təyin olunmuşdu.  Tsin sülaləsidə beş caynaqlı əjdaha imperatoru, dörd və üç caynaqlı əjdahalar isə sadə insanları təsvir etmək üçün təyin edilirdi. Tzin Mancur sülaləsinin *milli bayrağında* əjdahanın təsviri var idi.

Əjdaha bəzən Çinin milli simvolu kimi qərbdə istifadə olunur. Lakin bu istifadə millətin rəmzi kimi həm Çin Xalq Respublikası , həm də Çin Respublikasının tərkibində ortaq deyil. Əjdaha ümumiyyətlə mədəniyyət simvolu kimi istifadə olunur. Honkonqda əjdaha beynəlxalq brend kimi Honqkonqu təbliğ etmək üçün istifadə olunan  layihəsinin bir hissəsidir.

Avropanın təsiri olmuş mədəniyyətlərdə əjdahanın aqressiv, döyüşkən  çalarları var, buna görə Çin hökuməti simvol kimi əjdahadan istifadə etməkdən çəkinmək istəyir.

Bəzən çinlilər arasında "*Əjdahanın övladları*" termini istifadə olunur. Bu termin etnik kimlik əlaməti kimi müxtəlif Asiya millətlərini təsvir etmək üçün heyvan simvolları axtarılan zaman 1970-ci illərdə bir tendensiya kimi yaranıb.  Canavar monqollar arasında, meymun isə tibetlilər arasında istifadə olunurdu. Çin mədəniyyətində bu gün əjdaha əsasən dekorativ məqsədlər üçün istifadə olunur.

## Dövlət rəmzi kimi
Əjdaha Tzin Mancur sülaləsinin zamanında rəsmi istifadə də idi.  1912-ci ilə qədər milli bayrağın üzərində təsvir olunurdu. Əjdaha 1913-ci ildən 1928-ci ilədək *dövlət gerbinin on iki simvolu* üzərində yenidən təsvir olunmuşdur.

## Mənşəyi
Çin əjdahasının mənşəyi məlum deyil.  Çin mədəniyyətində əjdahanın olması  tarixdən bir neçə min il əvvələ gedib çıxır.  Belə ki, 1987-ci ildə Henan əyalətində Yanşao mədəniyyətindən beşinci minilliyə aid  əjdaha heykəli , eramızdan əvvəl 4700 -2900-cü illəri əhatə etmiş *Hunşan mədəniyyətindən* isə spiral formada dekorativ fərqləndirmə nişanları qazıntılar nəticəsidə aşkar olunub. 
 
Spiral formalı əjdaha Çin mədəniyyətinin əvvəllərində mühüm rol oynayıb. Ən erkən Çin yazısında əjdaha simvolu Şan sülaləsi dövründən dekorativ əjdaha həmailləri kimi spiral formasına oxşar formaya malik idi.

Qədim çinlilər "əjdaha sümükləri" kimi dinozavr sümüklərinin tapıldığını göstərirlər və onlar bu cür qeyd edilir. Məsələn, *Çanq Qu* eramızın 300-cü ilində Sıçuanda "əjdaha sümüklərinin" kəşfini qeyd edib.  Dinozavrlar üçün müasir Çin sözü *konqlonqdur* (恐龍) və mərkəzi Çində kənd sakinləri bu gün də davam edən praktikada ənənəvi təbabətdə istifadə üçün daşlaşmış "əjdaha sümükləri"  qazıb çıxarıblar. Henan Geologiya Muzeyindən olan  Çjan Xinliao qeyd edir:

Çində kəşf edilmiş dinozavrların müxtəlifliyi üçün binominal ad Mey lonq çincə "*yatmış əjdaha*" mənasına gəlir.  Mey lonqun daşlaşmış qalıqları Çində yatmış və spiral formasında tapılıb.

## Qalereya

Şəkil:Flag of China (1889–1912).svg|1912-ci ilə qədər Çin bayrağı
Şəkil:Twelve Symbols national emblem of China.svg|1913-1928-ci illərdə Çinin dövlət simvolu
Şəkil:C-shaped jade dragon.jpg|Hunşan mədəniyyətinə aid olan C formasında olan dekorativ daş totem
Şəkil:Freer 013.jpg|Bürünc aynanın əks tərəfi, Tan sülaləsi, 8-ci əsr, hər bir ayağında əjdahanın üç barmağı təsvir edilib
Şəkil:DatongJiulongBi.jpg|Doqquz əjdaha divarı (bir hissəsi), Datun 
Şəkil:A visitor of Sanggar Agung Temple toke a picture under the dragon statues, Surabaya-Indonesia.jpg| Sanqqar Aqunq məbədində dənizlə əhatə olunmuş böyük əjdaha heykəlləri, Surabaya, İndoneziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Əjdaha məqalələri , cdot.org
*Qədim Çində əjdahalar, chinapage.com
*Əjdahanın doqquz oğlu