Bakı Beynəlxalq Dinlər və Sivilizasiyalar arası Əməkdaşlıq Mərkəzi

**Bakı Beynəlxalq Dinlər və Sivilizasiyalar arası Əməkdaşlıq Mərkəzi **(, ) ― dinlərarası dialoq platforması. BDSƏM-n yaradılma təşəbbüsü "İslam həmrəyliyi ili" çərçivəsində 21 dekabr 2017-ci il tarixində Bakı şəhərində keçirilmiş "2017 — İslam həmrəyliyi ili: Dinlər və mədəniyyətlərarası dialoq" Beynəlxalq Konfransında irəli sürülmüş və bu təklif tədbir iştirakçıları tərəfindən yekdilliklə qəbul edilmişdir.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 2017-ci il Azərbaycan Respublikasında "İslam Həmrəyliyi İli" elan edilmişdir. Sərəncama əsaslanaraq Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) qəbul etdiyi fəaliyyət planında il ərzində İslam həmrəyliyi, İslam ilə digər dinlər arasında dialoq, əməkdaşlıq və həmrəylik istiqamətlərində ölkə daxilində və xaricdə tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. 21 dekabr 2017-ci il tarixində Bakı şəhərində yekunlaşdırıcı tədbir — "2017 — İslam həmrəyliyi ili: Dinlər və mədəniyyətlərarası dialoq" Beynəlxalq Konfransı keçirilmişdir. Konfransda "Bakı Beynəlxalq Dinlər və Sivilizasiyalar arası Əməkdaşlıq Mərkəzi"nin yaradılması təşəbbüsü irəli sürülmüş və yekdilliklə qəbul edilmişdir. Nəticədə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nəzdində daimi əsaslarda fəaliyyət göstərən dinlərarası əməkdaşlıq mərkəzi — BDSƏM () təsis olunmuşdur. Aşağıda sadalanan müddəalar yeni yaradılan mərkəzin məqsədləri kimi müəyyən edilmişdir::

* Qarşılıqlı etimad və anlaşma mühitində mədəni müxtəlifliyin, sivilizasiyalar və dinlər arası dialoqun və bununla bağlı beynəlxalq əməkdaşlığın təşviq edilməsi;
* Dünyada sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün qlobal təhdid və çağırışların qarşısının alınmasına yönəlmiş beynəlxalq təşəbbüslərin, o cümlədən 2008-ci ildən başlamış Bakı prosesinin və əlaqədar beynəlxalq tədbirlərin davam etdirilməsi;
* Din və məzhəb ayrı-seçkiliyi, ksenofobiya, terrorçuluq, aqressiv separatizm, ekstremizm, eləcə də milli, dini və etnik zəmində digər dözümsüzlük hallarına qarşı birgə mövqeyin bildirilməsi;
* Humanitar fəlakət həddində qaçqınların, məcburi köçkünlərin və miqrantların problemlərinə dair, habelə terrorçu və separatçı qruplaşmalar tərəfindən dini, mədəni və tarixi sərvətlərin, abidələrin və məbədlərin dağıdılmasına qarşı birgə mövqeyin bildirilməsi;
* Özündə humanist bəşəri dəyərləri əks etdirən dinlərin dünya sivilizasiyasına, mədəniyyətinə və irsinə əvəzolunmaz töhfələrinin təbliğ olunması;
* Milli, mədəni, dini irsin qorunmasında, ümumi bəşəri dəyərlərin dünyada təbliği və gələcək nəsillərə ötürülməsində dinlər və sivilizasiyalararası dialoqun, həmrəylik ideyalarının və mənəvi maarifçiliyin vacibliyinin tərənnüm edilməsi;
* Davamlı inkişafa, əmin-amanlığa, sabitlik və təhlükəsizliyə əsas maneə olan silahlı münaqişələrə son qoymaq naminə müvafiq bəyanatların verilməsi, beynəlxalq birliyə, dünya ictimaiyyətinə, dini liderlərə müraciətlərin və çağırışların edilməsi.

## BDSƏM-in idarəetmə orqanları
Mərkəzin idarəetmə orqanları:

* Himayədarlar Şurası;
* Məşvərət Şurası;
* Katiblik

### Himayədarlar Şurası
Himayədarlar Şurası BDSƏM-ni idarə etmək üçün dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən müxtəlif dini mərkəzlərin və qurumların rəhbər şəxslərindən təşkil edilmişdir. Şura, bir qayda olaraq, təşkilatın əsas idarəedici orqanıdır.




Fayl:Allahşükür Paşazadə - VOA.jpg|Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə — Baş Katib, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri, Azərbaycan

Fayl:DQİDK sədri Mübariz Qurbanlının "Amerikanın Səsi"nə müsahibəsi - 3.2.jpg|Mübariz Qurbanlı — Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri, Azərbaycan

Fayl:Faisal bin Abdulrahman bin Muammar.jpg|Faisal bin Abdulrahman bin Muaammar — KAICIID Beynəlxalq Dinlərarası Dialoq Mərkəzinin Baş katibi, Səudiyyə Ərəbistanı/Avstriya

Fayl:AliErbas.jpg|Ali Erbaş — Türkiyə Diyanət İşləri Başkanı, Türkiyə

Fayl:ابوذر_ابراهیمی_ترکمان.jpg|Əbuzər İbrahim Türkman — İran Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri, İran

Fayl:Патриарх_Александрийский_Феодор_II_на_встрече_с_Владимиром_Путиным.jpg|Teodoros II — İsgəndəriyyə və Ümum-Afrika patriarxı, İsgəndəriyyə Yunan Pravoslav Kilsəsinin baş arxiyepiskopu (primator), Misir

Fayl:Abdullah_Matouk_Al-Matouk.jpg| Abdulla Mətuq Əl Mətuq — BMT Baş katibinin xüsusi məsələlər üzrə müşaviri, Küveyt

Fayl:Emmanuel_Adamakis.jpg|Mitropolit Emmanuel Adamakis — Ekümenik Patriarxlığının ekzarxı, Fransa

File:Научно-практическая конференция «Всеправославный собор мнения и ожидания» 05.jpg |[Mitropolit İllarion — Moskva Patriarxının Xarici Kilsələrarası Əlaqələr şöbəsinin sədri](https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD_(%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2)), Rusiya

|[Usama Məhəmməd Əl Abd — Dini işlər və Vəqflər üzrə Parlament Komitəsinin sədri](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A3%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%AF_(%D8%A3%D9%83%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%8A)), Misir




#### Məşvərət Şurası
BDSƏM-nin Məşvərət Şurasının tərkibinə beynəlxalq miqyasda dinlərarası və sivilizasiyalararası dialoq prosesində fəal iştirak edən dini liderlər, nüfuzlu ictimai-siyasi xadimlər, qeyri-hökumət təşkilatlarının rəhbərləri daxildir. Məşvərət Şurası Himayədarlar Şurasının fəaliyyətinə təşkilat və məlumat dəstəyi verir və BDSƏM-nin əsas məşvərət orqanıdır.



File:Tenrai Azuma.jpg | Azuma Ryuşin -  Tokozan Daijoji məbədinin baş rahibi, Yaponiya 
File:Béchara-Raï.jpg | Mar Bechara Boutros Rai  - Maroni Antakya Patriarxı, Livan
File:أ.د شوقي علام مفتي الجمهورية.jpg | Şavki Allam - Misirin Baş müftisi, Misir Ərəb Respublikası

File:Usmankhan Alimov.jpg | '''Usmonxon Alimov''' - Müfti, Özbəkistan Müsəlmanları İdarəsinin sədri, Özbəkistan
File:His Eminence John Cardinal Onaiekan.JPG | Con Onayekan - Abuja baş yepiskopu, Nigeriya
File:Philaret (Bulekov) Grabarka 2012 01 (cropped).JPG | [Arximandrit Filaret - Moskva Patriarxatının Xarici Kilsələrarası Əlaqələr Şöbəsinin sədr müavini](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82_(%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2)), Rusiya
File:د- حمد بن عبدالله الماجد 2013-09-20 17-22.jpg | Hamad Əl-Macid - KAICIID Beynəlxalq Dinlərarası Dialoq Mərkəzinin direktorlar şurasının üzvü, Səudiyyə Ərəbistanı
File:Крганов.jpg | Albir Krqanov - Rusiya Müsəlmanları Ruhani Məclisinin Başçısı, Moskva müftisi, Rusiya
 
| Şafik Pşixaçev - Beynəlxalq İslam Missiyasının sədri, QMİ-nin Rusiya Federasiyası üzrə nümayəndəsi, Rusiya
Thomas Schirrmacher 17 12 2017 (cropped).jpg | Tomas Şirmaxer - Dünya Yevangelik Alyansının icraçı sədri, Almaniya
File:423510 041903 Org - Qu90 RT728x0- OS1024x683- RD728x485-.jpg | Seyyid Əbülqasim Əl Dibaci - Beynəlxalq Fiqh Təşkilatının Baş katibi, Küveyt
 
File:Шейх-Ахмед-Тамім.jpg | Ahmed Tamim - Ukrayna müftisi, Ukrayna müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri
File:Александр (Ищеин).jpg | '''Arxiyepiskop Aleksandr İşein''' - Azərbaycan və Bakı Yeparxiyasının rəhbəri
File:Vladimir Fekete.jpg | Yepiskop Vladimir Fekete - Katolik Kilsəsinin Azərbaycandakı nümayəndəsi 



#### Katiblik
Katiblik BDSƏM-nin Himayədarlar Şurasının qərarlarını həyata keçirən əsas icraedici orqanıdır. Katibliyə Baş Katib rəhbərlik edir. BDSƏM-in Baş Katibi Azərbaycan və Bütün Qafqaz müsəlmanlarının dini lideri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadədir.

## Tərəfdaşlar

## Ədəbiyyat

### Mənbə
Bakı Beynəlxalq Dinlər və Sivilizasiyalar arası Əməkdaşlıq Mərkəzi

## İstinadlar