open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filippin plitəsi

**Filippin plitəsi** — litosfer plitələri arasında dünyada sahəsinə görə on üçüncüdür. Plitənin böyük hissəsi Filippin dənizi dibində yerləşir. Luson adasının şimalını əhatə edir.

Avrasiya plitəsi ilə Filippin plitəsinin toqquşduğu ərazilərdə hər zaman zəlzələlər və vulkan püskürmələri müşahidə edilir. Burada 50-dən çox fəaliyyətdə olan və sönmüş vulkan var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qara gəmilər

**Qara gəmilər** (; kurofune) — qərb üslublu gəmilər nəzərdə tutulur. Bu ifadə Edo dövründən başlayaraq müasir Yaponiyada da işlədilir. Edo dövrünün sonlarında (Tokuqava mütləqiyyətinin sonlarında) gələn gəmiləri belə adlandırırlar. Hazırda xarici siyasətin Yaponiyaya qarşı sanksiyalarının və xarici kapitalın artması kimi vəziyyətlərdə "müasir dövrün qara gəmiləri" kimi tanınır.
Hicikata Toşizo

**Hicikata Toshizo** () — Yapon qılınc ustası, hərbiçisi, Boşin müharibəsi dövründə, şoqun tərəfdarı fraksiyanın liderlərindən biri.

## Həyatı

## Ölümü

## İstinadlar
Şiqeru Yoşida

**Şiqeru Yoşida** () — Yaponiyalı diplomat, 1946–1947, 1948–1954-cü illər arasında Yaponiyanın Baş Naziri olmuşdur.

## İstinadlar
İzu adaları

**İzu adaları** () — Sakit okeanda yerləşən silsilə adalardan ibarətdir. Honşu adasında yerləşən İzu yarımadasından cənub-şərqdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Tokio perfekturasına daxildir.

## Coğrafiyası
İzu adaları Tokiodan yerləşməsindən asılı olaraq 100–350&nbsp;km aralıda yerləşir. İzu adalarından 290&nbsp;km cənub-şərqdə Bonin adaları yerləşir. Adalar Filippin dənizinin şimal sərhədlərini təşkil edir. Adalar vulkan məşəllidir.

İzu adaları Fudzi-Xakone-İzu milli parkının əsas hissəsini təşkil edir. Bura tokioluların əsas istirahət mərkəzi rolunu oynayır. Adalarda dəniz idmanları üçün münbit şərait vardır.

## Adaları
İzu arxipelaqı aşağıdakı adalardan ibarətdir:

İzu-oşima adası adalar silsiləsinin şimal nöqtəsini təşkil edir. Adalar insanları Mixara vulkanı xüsusi ilə cəlb edir.  Edo dövründə Miyakedzima və Хаtidedzima adaları dustağların həbsxanası rolunu oynayırdı.

## İnzibati aidlik
* Osima dairəsi
**  İzu-oşima
**  Toşima
**  Nii-cima, Sikinecima, Udonşima
**  Kodzuşima
* Miyake dairəsi
**  Miyakecima və Оnоhаrаcima
**  Mikuracima və İnambacima
* Hatice dairəsi
**  Хаtindzekodzima
**  Аоqаsimа
** Azad ərazilər: Bayonez qayalıqları, Sumisu-to, Torisima və Sofu-iva.
## İstinadlar

## Mənbə
* İzu adaları
* 東邦航空 - 東京愛らんどシャトル
* 新中央航空 - 新島、大島、神津島コミューター便
Səudiyyə Ərəbistanının İraq səfirliyi

**Səudiyyə Ərəbistanının İraq səfirliyi** — Səudiyyə Ərəbistanının İraqndakı diplomatik nümayəndəliyidir. Paytaxtda - Bağdad şəhərində yerləşir. Səudiyyə Ərəbistanının İraqdakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri 2015-ci ildən Tamer əs-Sabhandır

## Fəaliyyəti
Səudiyyə Ərəbistanının İraqdakı səfirliyi Səddam Hüseynin Küveytə hərbi müdaxiləsinə cavab olaraq 1990-cı ildə bağlanmışdır. Yalnız bundan 25 il sonra – 2015-ci ilin sonunda fəaliyyəti yenidən bərpa olunmuş və Tamer əs-Sabhan ölkənin İraqdakı səfiri təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Hatoyama ailəsi

**Hatoyama ailəsi** — Yaponiyanın siyasi ailələrindən biridir. Yaponiyada "*Yapon Kennedi ailəsi*" olaraq da adlandırılır. Ailənin iki üzvü İchiro Hatoyama 1954–1956 və Yukio Hatoyama 2009–2010 Yaponiyanın Baş Nazirləri olmuşdular.

## İstinadlar
Ay Veyvey

**Ay Veyvey** (; ; d. 28 avqust, 1957, Pekin, Çin) — Çinli müasir incəsənət rəssamı və fəal.

## Həyatı
Ay Veyvey 1957-ci il avqustun 28-də Pekin şəhərində anadan olub. Rəssamın atası görkəmli Çin şairi Ay Qing, 1950-ci illərin sonuna kimi sürgündə olmuş və 1978-ci ildə reabilitasiyasına kimi çap edilməmişdir.

### Şəxsi həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* WeiweiCam
Yaponiya konstitusiyası

Yaponiya parlamenti 1947-ci il 3 mayda ölkənin yeni konstitusiyasını qəbul etdi. Konstitusiyaya görə monarxiya rejimi saxlanılırdı. Lakin imperator əvvəlki mütləq hakimiyyətindən məhrum edilirdi. Ali hakimiyyət  ümumi səsvermə yolu ilə seçilən iki palatlı parlamentə məxsus oldu. Konstitusiyanın  9-cu maddəsində deyilirdi ki, "yapon xalqı beynəlxalq mübahisələrin həllində bir vasitə kimi millətin suveren hüququ olan müharibədən, həmçinin təhdid etməkdən və silahlı qüvvə tətbiqindən həmişəlik imtina edir". Ümumiyyətlə, konstitusiya o vaxta qədər qəbul olunmuş qanunları əhatə etməklə ölkədə demokratik və qeyri-militarist təməllərin bərqərar olmasını bir daha təsbit etdi.

Yaponiya Konstitusiyasına görə imperator xalqın birliyinin və dövlətin rəmzidir, hakimiyyət xalqın əlindədir. Konstitusiyada göstərilən hallar xaricində İmperatorun hökumətlə bağlı səlahiyyəti yoxdur. İcra səlahiyyəti bütövlükdə Parlament tərəfindən formalaşdırılan və onun qarşısında məsuliyyət daşıyan Nazirlər Kabinetinə aiddir.

Konstitusiya 99 maddədən ibarətdir.

## Konstitusiyaya düzəlişlər
Konstitusiyaya düzəliş etmək üçün, onun lehinə Parlamentin hər iki palatasının üzvlərinin 2/3 hissəsi səs verməlidir və xüsusi referendumun əksər elektoratı tərəfindən bu düzəliş təqdir edilməlidir.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Qarqantüa və Pantaqrüel

**"Qarqantüa və Pantaqrüel"** () — fransız yazıçısı Fransua Rable XVI əsrdə yazdığı satirik roman pentalogiyası. 5 kitabdan ibarət olan əsər Qarqantüa və Pantaqrüel adlı iki divin macəralarından bəhs edir. Əsər məzəli, ekstravaqant və satirik janrda yazılıb və çox erudisiya, vulqarlıq və söz oyununu özündə ehtiva edir. Pentalogiya mütəmadi olaraq Uilyam Şekspir və Ceyms Coysun əsərləri ilə müqayisə edilir.

Rable poliqlot idi və bu əsərlə "fransız dilinə çox sayda yeni və çətin söz" daxil etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında (Kişilər)

Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında (Kişilər) — Kişilər arasında keçirilən idman növü. Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında 13 iyun tarixində keçirildi. Yarışlar Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda yerləşən MTB Veloparkda baş tutdu.

Yarışlarda 31 ölkənin 43 idmançısı qüvvəsini sınadı.

2015 Avropa Oyunlarında Dağ velosipedində Kişilərin yarışında hər 3 medalı İsveçrəli idmançılar qazandı. Qızıl medalı Nino Şurter qazandı. Nino Şurter 1 saat 41 dəqiqə 4 saniyə nəticə göstərdi. Gümüş medalı Lukas Flukkiger qazandı. O Nino Şurterdən 13 saniyə geri qaldı. Bürünc medalı isə Fabian Giger qazandı. O qızıl medal sahibi həmvətəni Nino Şurterdən 33 saniyə geri qaldı.

## Medalçılar

## Nəticə

### Final

## İstinadlar
Oki adaları

**Oki adaları** () — Yapon dənizində Honşu adasından 50&nbsp;km şimalda yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Şimane prefekturasına daxildir.

## Coğrafiyası
Adalar qrupu dörd əsas adadan ibarətdir. Bunlardan üçü «ön adalar» — Tiburidzima (), Nakanosima (), Nisinosima () və bir «arxa» adada olan Doqodan () ibarətdir. Bu adaların yaxınlığında 18 kiçik ada və qayalıqlardan ibarətdir. Ada Pektusen vulkanının Koreya boğazından Honşu adasına uzanan hissədə meydana gəlmişdir. Adaların əmələ gəlməsi Paleolit dövrünə təsadüf edir. Daymen-Oki milli parkı ərazisinə daxildir
### Əsas adaları

## İnzibati bölgü
Oki adaları 1876-ci ildən Siname perpektirafına daxil edilmişdir. Oki vilayətinin ərazi vahidliyinə daxil edilmişlər. Əvvəllər adalar siyasi dustaqların saxlanma yerləri kimi istifadə edilirdi.

## Yaşayış məntəqəsi
2004-ci ilin oktyabr ayında Sayqo şəhəri, Fuse, Qoka və Suma kəndləri Okinosima şəhərində birləşdirilmişdir.

## Nəqliyyat
Şəhərdə fəaliyyətdə olan hava limanı vardır. Buradan «İtami» (ITM)  və İdzumo (IZO) hava limanlarına bir başa uçuşlar təşkil edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
*Map of the Oki Islands 
*View of the Oki Islands 
*Oki Islands Tourism Association 
*Japan National Tourist Organization site 
*Daisen-Oki National Park 
*Oki Islands Global Geopark 
*Sightseeing Navigation in Shimane
Z bayrağı

**Z bayrağı** — beynəlxalq dəniz işarə bayraqlarından biridir. Susima döyüşündə Yaponiyanın qələbəsini simvolizə etdiyi üçün Z bayrağı Yaponiya üçün xüsusi məna daşıyır.

## İstinadlar
Nico qəsri

**Nico qəsri** – Yaponiyanın Kioto şəhərində yerləşən qəsr. UNESCO tərəfindən Ümumdünya İrsi siyahısına salınan 17 Qədim Kioto Tarixi abidəsindən biridir.

## İstinadlar
Şimoda traktatı

**Şimoda traktatı (rəsmi: [[Rusiya]] və [[Yaponiya]] arasında Ticarət və Gəmiçilik Sazişi)** 7 fevral 1855-ci ildə Rusiya ilə Yaponiya arasında Şimoda şəhərində imzalanan ilk müqavilədir. Rusiyanın ticarət gəmiləri Xakadote, Şimoda və Naqasaki limanlarına gələ bilərdi. Rusiya üçün da əlverişli rejim təmin edildi. Müqavilədə Saxalin iki ölkə arasında mübahisəli ərazi kimi qeyd olunmuşdu.

## İstinadlar
Yaponiya Baş naziri

**Yaponiya Baş naziri** — İcra etmə səlahiyyəti Baş nazirin rəhbərlik etdiyi və Parlament qarşısında məsuliyyət daşıyan Kabinetə verilmişdir. Parlament üzvü olan və Parlament tərəfindən müəyyən edilən Baş nazir mülki və böyük əksəriyyəti Parlament üzvləri arasından olmaqla dövlət nazirlərini təyin etmək və vəzifədən azad etmək səlahiyyətinə malikdir.

Birinci nəsil İto Hirobumi idi,21 oktyabr 2025-ci ildən etibarən Yaponiyanın hazırkı, sayca 104-cü Baş naziri Yaponiya Liberal-Demokratik Partiyasının lideri Sanae Takaiçi.

## İstinadlar
Baskervillərin iti (dəqiqləşdirmə)

*Baskervillərin iti — Artur Konan Doylun Şerlok Holms haqqında əsərləri seriyasından detektiv povest.
*Baskervillərin iti (film, 1921)
*Baskervillərin iti (film, 1932)
*Baskervillərin iti (film, 1937)
*Baskervillərin iti (film, 1939)
*Baskervillərin iti (film, 1959) — rejissor Terens Fişerin 1959-cu ildə Artur Konan Doylun eyniadlı əsəri əsasında lentə aldığı film.
*Baskervillərin iti (film, 1972)
*Baskervillərin iti (film, 1978)
*Baskervillərin iti (film, 1981)
*Baskervillərin iti (film, 1983)
*Baskervillərin iti (film, 2000)
*Baskervillərin iti (film, 2002)
Okinava

**Okinava** (, *okkinava-xonto:*) —  Yaponiya Ryukyu arxipelaqının ən iri adasıdır. Küysü adası ilə Tayvan adası arasında yerləşir. Adanın sahəsi 1207&nbsp;km² təşkil edir. Okinava prefekturasının ən iri adasıdır. Əsas şəhəri olan Naxada 314067 insan yaşayır. Naxadan Syoriyə şose yolu gedir.

## Tarixi

Orta ərslərdə Okinavada Ryukyu dövləti mövcud olmuşdur. 1879-ci ildə ada Yaponiyaya birləşdirilmişdir. Adanın orta əsrlərə aid tarixi abidələri vardır. Bu abidələrin bir çoxu Ümumdünya irsi siyahısına daxildir.

1945-ci ilin aprel-iyul ayları ərzində adada Okinava döyüşü baş vermişdir. Ada döyüşün sonunda ABŞ tərəfindən işğal edilir. Ada 1972-ci ilə qədər ABŞ inzibati nəzarətində olur. Elə həmin il Amerika adanın 18 % ərazisinə nəzarəti əlinə alır və baza təşkil edir. Burada tez-rez yerli əhali ilə ABŞ ordu qüvvələri yeli əhali arasında münaqişələr baş verir. Xüsusi ilə 1995-ci il münaqişəsi böyük toqquşmalara səbəb olmuşdur.

Okinava Tote döyüş idmanı ilə məşhurdur. Bu idman növü Karatenin bir çox növlərinə stimul vermişdir.

## Maraqlı fakt
* Okinava uzunömürlü sakinləri ilə dünyada tanınır. Adada orta yaş yaş kişilərdə 88, qadınlarla isə 92 yaş təşkil edir. Bu ümumi Yaponiya göstəriçilərindən 10-15 il yüksəkdir.

## Qalereya

Fayl:Manzamo.jpg|
Fayl:GusukuWall.jpg|
Fayl:KinjoPot1656.jpg|
Fayl:Naha Shuri Castle16s5s3200.jpg|
Fayl:GusukuArch.jpg|
Fayl:TogyuWP.jpg|
Fayl:NakamuraHouse2.jpg|
Fayl:Map-okinawa-pref.png|


## İstinadlar
Kesa (geyim)

**Kesa** — qəhvəyi və ya zəfəranı rəngin şərəfinə adlandırılmış buddist rahib və rahibələrinin paltarıdır.

## İstinadlar
Manus plitəsi

**Manus plitəsi** — litosfer plitəsi 0.0002 steradion sahəyə malikdir. Bu mikro plitə litosfer plitələri arasında ən yaxşı arşdırılanıdır. Bir çoxları onu Sakit okean plitəsinin tərkib hissəsi hesab edir.

Bismark dənizinin bir hissəsinin təməlidir. Cənub-şərqində Manus adası yerləşir. Adı eyni adanın adından götürülmüşdür. Manus plitəsi Şimali Bismark plitəsi və Cənubi Bismark plitəsi ilə sərhəddə malikdir.

## Mənbə
* Peter Bird,''An updated digital model of plate boundaries'', Geochemistry Geophysics Geosystems, 2003 

## Həmçinin bax
Yaponiya imperatoru

1946-cı ilin noyabr ayında ittifaq qüvvələri tərəfindən parlament formasında razılaşdırılmış idarəetmə və icra orqanlarının əlində hakimiyyətin təmərküzləşməsinin yolverilməzliyi məqsədilə yaradılmış 99 maddədən ibarət Yaponiya Konstitusiyasına görə dövlət başçısı – sırf formal səlahiyyətlərə malik olan və dövlətin və millətin rəmzi sayılan imperatordur. Real hakimiyyət Baş nazirə, onun rəhbərlik etdiyi kabinetə və qarşısında məsuliyyət daşıdığı Parlamentə verilmişdir.
Taxt varislik yolu ilə imperator ailəsinin kişi üzvlərinə keçir. İmperator (2019-cu ildən Naruhito) mütləq hakimiyyətə malik deyildir, dövlət işlərinə aid fəaliyyəti Nazirlər Kabinetinin məsləhəti və icazəsi əsasında həyata keçirməlidir.

## Səlahiyyətləri
Konstitusiyada göstərilən hallar xaricində İmperatorun hökumətlə bağlı səlahiyyəti yoxdur. Bununla yanaşı İmperator Baş naziri və Ali Məhkəmənin Baş Hakimini təyin edir. Baş nazir əvvəlcə Parlament tərəfindən seçilir və İmperator tərəfindən təsdiq edilir. Baş hakim Nazirlər Kabineti tərəfindən seçilir və daha sonra İmperator tərəfindən təsdiq edilir. İmperatorun qanun və müqavilələri imzalamaq, Parlamentin sessiyalarını çağırmaq və Nazirlər Kabinetinin tövsiyə və icazəsi ilə şərəf nişanı vermək səlahiyyəti vardır. 
Yaponiya Konstitusiyasına görə imperator xalqın birliyinin və dövlətin rəmzidir. Konstitusiyada göstərilən hallar xaricində İmperatorun hökumətlə bağlı səlahiyyəti yoxdur.

## İstinadlar
Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında (Qadınlar)

**Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında (Qadınlar)** — Qadınlar arasında keçirilən idman növü. Dağ velosipedi 2015 Avropa Oyunlarında 13 iyun tarixində keçirildi. Yarışlar Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda yerləşən MTB Veloparkda baş tutdu.

Yarışlarda 18 ölkənin 26 idmançısı qüvvəsini sınadı.

2015 Avropa Oyunlarında Dağ velosipedində Qadınların yarışında 2 medalı İsveçrə 1 medalı isə Polşalı idmançılar qazandı. Qızıl medalı Yolanda Neff qazandı. Yolanda Neff 1 saat 31 dəqiqə 5 saniyə nəticə göstərdi. Gümüş medalı Katrin Ştirneman qazandı. O Yolanda Neffdən 2 dəqiqə 3 saniyə geri qaldı. Bürünc medalı isə Polşalı Maya Vloşovskaya qazandı. O qızıl medal sahibi Yolanda Neffdən 2 dəqiqə 8 saniyə geri qaldı.

## Medalçılar

## Nəticə

## İstinadlar
Tanto

thumb|Tanto

 — feodal Yaponiyada samuraylar tərəfindən işlənən yapon qılıncı (nihonto). Kiçik katana kimi görünür. Ümumiyyətlə tək, bəzən də cüt tərəfli tanto — 1 *[[şaku]]* (15–30&nbsp;cm) uzunluğundadır.

Yaponlar üçün "tan to" ifadə kimi səslənir, ona görə də onlar bunu sadəcə xəncər kimi qəbul etmirlər. Yapon dilində bıçaq  deməkdir.

## Mədəni təsiri
Müasir Yaponiya qaydalarına əsasən, tanto nippon-to və ya yapon qılıncının variantlarından biri kimi milli mədəni sərvət olaraq tanınır. Tanto istehsal etməyə yalnız lisenziyalı sənətkarlara icazə verilir, onlardan 300-ə yaxını hazırda Yaponiyada fəaliyyət göstərir. İkinci Dünya müharibəsindən bəri cəmi 600-ə yaxın lisenziya verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nihonto forum
Tsuşima

**Tsuşima** () — Yapon dənizində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Naqasaki prefekturasına daxildir. 1872-ci ilə qədər müstəqil Tsuşima vilayəti ərazisinə daxil olmuşdur. Ada Koreya boğazında Cənubi Koreya ilə sərhəddə yerləşir. Ümumi sahəsi 696,3 km², əhalisi 34,4 min nəfər təşkil edir.

## Tarixi
1900-cü ilə qədər Tsuşima bir adadan ibarət olmuşdur. Sonradan Aso kanalı ilə ada iki yerə bölünmüşdür. Şimal hissədə yerləşən ada Kaminosima, cənubda yerləşən ada isə Simonosima adlanır. Tsuşima adası ətrafında yerləşən kiçik adalar onun ərazisinə daxildir. İki adanı yanız körpü birləşdirir.

Ada yapon quldurlarının mərkəzi olmuşdur. Onların fəaliyyətinə qarşı 1419-cu ildə Koreya imperatoru tərəfindən Tsuşimaya hücum təşkil edilmişdir.

### Tsuşima münaqişəsi
1861-ci ildə rus korveti "Posadnik" 8 aydan artıq Tatamur körfəzində dayanmışdı. Bir müddət sonra onlar adanın şimalını ələ keçirə bilirlər. Burada ruslar tərəfindən müvvəqəti yaşayış məntəqi salınır. Bu Yaponiyanın mərkəzi hökumətini narahat edirdi. Yaponlar mövcud vəziyyət barədə Britaniya vitse admiralı Ceyms Houpa məlumat verilir. Onlar rusların bölgədə olması Britaniyanın ticarətinə zərbə vura biləcəyi ilə xəbərdarlıq edirlər. Yaponiya və britaniya ruslara diplomatik təziqlər göstərməyə başlayırlar.

27 may 1905 il Rus-yapon müharibəsi ən mühüm döyüşü olan Tsuşima döyüşü baş vermişdir.

## İqtisadiyyat
Adanın əsas gəlir mənbəyi balıq və dəniz məhsulları təşkil edir. Üstəlik adada turizm inkişaf etmişdir. Adanın mərkəzi eyni adlı Tsuşima şəhəridir. Şəhər 7 qəsəbənin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Андрей Ланьков, "Цусима — это остров ". Опубликовано в журнале "Восточная коллекция" № 3/2005
* Tsuşima. Tsuşima döyüşünün təfaruvatları.
Hanafuda

**Hanafuda** () — Yaponiyada yaranmış oyun kartları.

## Həmçinin bax
* Paçinko

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Hanafudanın qaydaları. sloperama.com
Qazaxlar (dəqiqləşdirmə)

## Kəndlər
* Qazaxlar (Bərdə) — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Qazaxlar (Goranboy) — Azərbaycanın Goranboy rayonunda kənd.
* Qazaxlar (Füzuli) — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.

## Oxşar
* Birinci Qazaxlar — Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Yəhərçi Qazaxlar — Azərbaycanın Goranboy rayonunda kənd.

## Digər
* Qazaxlar – Qazaxıstan Respublikasının yerli əhalisi

## Həmçinin bax
* Qazax (dəqiqləşdirmə)
Farsimədan

**Farsimədan** (), bəzi mənbələrdə **Farsumadan** və ya **Eymür** — qaşqayları təşkil edən ən böyük beş tayfadan biri.

İran mənbələrinə görə, Farsimədan tayfasının ailələrinin sayına və genişliyinə, həmçinin bu ailələrin adlarının müşahidə edilməsi nəticəsində gəlinən qənaətə görə, tarixdə Farsimədan tayfasında fars izlərinə rast gəlmək mümkündür.

## Adlandırma
Farsimədan tayfasının tarixi sənədləri və məzar daşları göstərir ki, Qacar ​​dövrünün sonuna qədər Eymür tayfasının adı Farsimədan tayfası üçün də işlənmişdir. Eymür Oğuz türklərinin əcdadı Oğuz xanın övladlarından birinin adıdır. Bəziləri hesab edir ki, bu türkdilli tayfa köçəri həyat tərzinə malik olduğu və fars dilini yaxşı bilmədikləri üçün bu adla tanınmışdılar. Bəziləri bunun səbəbini bu tayfanın kişilərinin at sürmədə məharəti və meydan döyüşçüsü kimi şöhrəti hesab edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şeşbəyli

**Şeşbəyli** (; bəzi mənbələrdə Şişbölüklü və ya Altıbəyli) — Qaşqayları təşkil edən ən böyük beş tayfadan biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Birinci Qazaxlar

**Birinci Qazaxlar** (əvvəlki adı:**Qazaxlar** (?-2015)) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
29 may 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qazaxlar kəndi Birinci Qazaxlar kəndi adlandırılmışdır.

## İqtisadiyyatı
Uzun müddət qaz şəbəkəsi olmayan Qazaxlar kəndinə 2011-ci ildə qaz xətti çəkilmiş və həmin ilin noyabr ayında kəndə təbii qaz verilməsinə başlanmışdır.

## Həmçinin bax
*İkinci Nazırlı bələdiyyəsi
*Qazaxlar (Bərdə)

## İstinadlar
Qoto adaları

**Qoto adaları**  — Yaponiyanın qərbində, Naqasaki prefekturası  ərazisində yerləşir. Adalar Şərqi Çin dənizi akvatoriyasına daxildir.

## Coğrafiyası

Adalar qrupu 140 müxtəlif ölçülü adalardan ibarətdir. Onlar arasında nisbətən iriləri beşdir: 
* Fukue (; 326,45&nbsp;km², ),
* Xisaka (; 37,35&nbsp;km², ),
* Naru (; 23,82&nbsp;km², ),
* Vakamasu (; 30,99&nbsp;km², ),
* Nakadori (; 168,42&nbsp;km², ).

## Tarixi
Orta əsrlərdə yapon dəniz quldurlarının əsas düşərgələrindən olmuşdur. Burada yerləşən quldurlar Yaponiya, Koreya və Çinin sahil ərazilərinə basqınlar təşkil edirdilər. Avropalıların bölgəyə gəlməsi ilə adalarda xristianlıq kök salmışdır. Hazırdada burada xristianlıq dominant din olaraq qalır.

## İqtisadiyyat
XX əsrdən adalar Yaponiyanın turizm və balıqçılıq mərkəzinə çevrilmişdir.
Hazırda burada aeroport fəaliyyət göstərir.

## Ədəbiyyat
* (яп.) Острова Гото // Большой словарь японских топонимов Кадокава. Префектура Нагасаки (42). — Токио: Кадокава сётэн, 1987.
* Qoto adaları // 日本大百科全書 : 全26冊. — 2版. — 東京 : 小学館, 1994—1997

## İstinadlar
Para Para

**Para Para**(yap: パラパラ) Yaponiya mənşəli bir qrup rəqsidir. Para Para, 1980-ci illərdən başlayaraq,  Avropada İtalo-disko və Avro diskonun satılmağa başladığı dövrdən mövcud olmuşdur.

Para Para və Avrobit bir-biri ilə sıx əlaqədədir. Avrobit sənətkarı Deyv Rocers, Para Para'nı Avrobitə qulaq asarkən rəqs edilə biləcək və əsasən çox cəld olan bir rəqs növü olaraq qeyd etmişdir.

## İstinadlar
Osmanlı imperiyasının tarixi

**Osmanlı imperiyasının tarixi** — Osmanlı imperiyası I Osman tərəfindən yaradılmışdır.

## Xarici keçidlər
*Osmanlı imperiyası: yaranması, inkişafı və süqutu 

## İstinadlar
Amar, Əkbər, Antoni (film, 1977)

## Məzmun
Yoxsul bir ailədə faciə baş verir. Ata quldurların əlindən qaçıb gizlənməyə məcburdur. Ana isə xəstəlikdən və kədərdən kor olub. Üç balaca uşaq isə itib. Onların müxtəlif həyatları var. Bu üç gənci tale hələ doğma qardaş olduqlarını bilmədikləri halda rastlaşdırmışdır. Nəhayət ki, ailə birləşir, ata, ana və qardaşlar hamısı tapılır.

## Filmin heyəti
### Aktyorlar
* Amitabh Baççan — Antoni Qonsalves
* Rişi Kapur — Əkbər İlaxobadi. Əsl adı Racudur.
* Vinod Xanna — Amar Xanna
* Pərvin Babi — Ceni. Antoninin sevdiyi qız.

## Həmçinin bax
Hindistan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə (azərbaycan dilində)
An-140 qəzası (2005)

**An-140 qəzası** — 23 dekabr 2005-ci ildə Azərbaycan Hava Yolları "AZAL"a məxsus Bakı–Aktau reysi ilə hərəkət edən "An-140" təyyarəsinin qəzası.

Həmin gün Azərbaycan Hava Yollarına məxsus An-140-100 tipli sərnişin təyyarəsi Heydər Əliyev adına hava limanından saat 22:19-da havaya qalxdıqdan təxminən 7 dəqiqədən sonra beynəlxalq hava limanından 18 kilometr aralıda, Nardaran qəsəbəsi yaxınlığında yerə düşmüşdür. Sonradan müəyyən olunub ki, təyyarənin sağ mühərrikində nasazlıq baş verib.

Təyyarədə olan 18 sərnişin və 5 heyət üzvü həlak olmuşdur. Onların 15 nəfəri Azərbaycan Respublikasının, 8 nəfəri xarici ölkə vətəndaşlarıdır.

## Dövlət Komissiyası
Baş vermiş hadisənin səbəblərinin araşdırılması və müvafiq tədbirlərin görülməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 dekabr 2005-ci il tarixli 1196 nömrəli Sərəncamına əsasən Dövlət Komissiyası yaradılmışdır.

## İstinadlar
Hirado

**Hirado adası** () — Yapon arxipelaqının qərb hissəsində, Şərqi Çin dənizi akvatoriyasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Naqasaki prefekturası ərazisinə daxildir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 163,42 km² təşkil edir. Dağlıq reylefə malikdir. Adada Hirado şəhəri yerləşir. Ada Hirado boğazı bölgəsinə daxildir.

## İqtisadiyyat
Adada kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələri inkişaf etmişdir. Burada portağal yetişdirilir. Ətlik istiqamətli maldarlıq inkişaf etdirilir. Mirvari istehsalı həyata keçirilir.

Boğaz üzərində böyük Hirado körpüsü vardır.

## Mənbə
* Хирадо (остров) // Большой словарь японских топонимов Кадокава. Префектура Нагасаки (42). — Токио: Кадокава сётэн, 1987.
* Hirado (ada) // 日本大百科全書 : 全26冊. — 2版. — 東京 : 小学館, 1994–1997
Ozu qəsri

və ya  — Yaponiyanın Ehime prefekturasının Ozu şəhərində yerləşən qəsr. Qəsr 1331-ci ildə memar Utsunomiya Toyofusa tərəfindən tikilmişdir. 1888-ci ildə qəsrin  məhv olmuşdur, amma 2004-cü ildə yenidən bərpa edilmişdir.

## Tarix
Ozu qəsri 1331-ci ildə Utsunomiya Toyofusa tərəfindən tikilmişdir. Lakin qəsrin indiki halı 1585-1617-ci illərdə inşa edilmişdir. Bu dövrdə qəsr Vakisaka Yasuharu, Kobayakava Takakaqe, Todo Takatora və Toda Katsutaka kimi hökmdarlar tərəfindən istifadə olunmuşdur. 1617-ci ildə qəsr Kato Sadayasu tərəfindən ələ keçirilmiş və qəsr Meyci dövrünə qədər Kato klanının nəzarəti altında olmuşdur. 1888-ci ildə qəsrin donjonu yanğın nəticəsində məhv olmuşdur, amma dəhlizlərlə donjonla əlaqələnən iki *yaqura* (qüllə) salamat qalmışdır. İkinci dünya müharibəsində qəsrə bomba düşmüşdür. 2004-cü ildə donjon və *yaqura*larla əlaqələnən dəhlizlər bərpa olunmuşdur. Yaquralarda və donjonda qəsrin tarixindən bəhs edən kiçik muzey açılmışdır.

## Qalereya

Ozu Castle 10.JPG
Ozu Castle 02.JPG
Oozu castle daidokoroyagura.jpg
Ozu castle in Honmaru.JPG


## İstinadlar

*

## Xarici keçidlər

* Ozu qəsrinin profili
Robin Şulz

**Robin Şulz** (28 aprel, 1987, Osnabrük) alman DJ və prodüser. Onun mahnılarının çoxu elektrogitara ilə hazırlanır. 4 fevral, 2014-cü ildə o öz mahnısını öz debüt albomunda yayımlamışdır. Mahnının adı "*Waves"* (dalğalar)dır ki, bu mahnı  hip-hop sənətçisi holland Mr.Probzla birlikdə hazırlanmışdır. Həmçinin bu remiks 57-ci Qremmi mükafatlarında "*Ən Yaxşı Remiks Sinqlı"* seçilmişdir.
Şimoda

**Şimoda** (yapon dilində: 下田市) Yaponiyanın Şizuoka prefekturasında şəhər. Şəhərin ərazisi 104,70 km², əhalisi 23 442 nəfər (1 avqust 2014-cü il, əhalinin sıxlığı hər km²-ə 223,90 nəfər.

## Coğrafi vəziyyəti
Şimoda şəhəri Honşu adasında Çubu regionunun Şizuoka prefekturasında yerləşir. Minamiicu, Kavacu, Matsucaki qəsəbələri onunla həmsərhəddir.

## Əhalisi
Şəhərin əhalisi 23442 nəfərdir (1 avqust 2014-cü il). Əhalinin sayının 1980-ci ildən 2005-ci ilədək dəyişməsi aşağıda əks olunmuşdur.
* 1980-ci ildə -	31 007 nəfər	
* 1985-ci il — 30 209 nəfər	
* 1990-cı il — 30 081 nəfər	
* 1995-ci il — 29 103 nəfər	
* 2000-ci il — 27 798 nəfər
* 2005-ci il — 26 557 nəfər

## Xarici keçid
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
Taşiro

**Taşiro** () — Yaponiyanın Miyaqi perfekturası ərazisinə daxildir. Ada faktiki olaraq İsinomaki şəhərinin bir hissəsini təşkil edir. Burada hazırda *Oodomari* və *Nitoda* qəsəbələri vardır. İki qəsəbə arasında pişik məbədi yerləşir. 

Qədim dövrlərdən insanlar pişiklərə rəğbət bəsləyirdilər. Səbən isə pişiklərin sıçovulları məhv etməsi idi (sıçovulların ipək sənayesinə vurduğu zərbə ilə əlaqədar). Adaya itlərin gətirilməsi qadağandır. Hazırda adada pişiklərin sayı burada yaşayan insanların sayından dəfələrlə çoxdur (70—100 nəf.). Bu qəribə adətlər səbəbindən gənclər adanı tərk edir. Burada son zamanlar ada sakinlərinin orta yaşı 71 çatmışdır..

Bloqlarən sayəsində bu adadan insamlar xəbər tutmuşlar. Bundan sonra pişik sevənlər və turistlər adaya axışırlar. Diqqət cəlb etməklə yerli əhali adanın boşalmasının qarşısını almaq istəyirlər.

*Lovemeow.com* saytının məlumatına görə Senday zəlzələsi və ardından baş verən sunami (mart 2011) adaya böyük təsir göstərməmiş insanlar və pişiklər zərər görməmişlər

## İstinadlar

## Mənbə
* Eko Video
Kəşküllü

**Kəşküllü** () — Qaşqayları təşkil edən ən böyük beş tayfadan biri. Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Kəşküllü tayfasının əsas gəlir mənbələrindən biri, Şiraz–Buşehr marşrutu üzərində yerləşən və tayfaya mənsub Kazerun bölgəsində toplanılan vergiylə əlaqədar Qaşqayı elinin elxanı İsmayıl xan Qaşqayla tayfanın başçıları arasında narazılıq yaranmış, nəticədə müharibə zamanı tayfa elxana və onun müttəfiqi almanlara qarşı ingilisləri dəstəkləmişdi. Birinci Dünya müharibəsi sona çatdıqdan sonra İsmayıl xan Kəşküllü tayfasından xana qarşı loyal olan iki tirəni ayırdı və onları müstəqil tayfalara çevirdi. Beləliklə üç yeni tayfa yarandı: Böyük Kəşküllü (), Kiçik Kəşküllü () və Qaraçaylı ().

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yaxşı külək, aydın səhər

**Yaxşı külək, aydın səhər** (), **Cənub külək, aydın göy** və ya **Qırmızı Fuci**  — yapon ukiyo-e rəssamı olam Hokusayın taxta blokunda qravür. Onun  seriyasına aiddir və bu həmin seriyadan olan *[[Kanaqavada böyük dalğa]]* qravüru ilə Yaponiya incəsənətinin ən tanınmış əsərlərdən biri sayılır.

## İstinadlar
Aleks Makın gizli dünyası (teleserial, 1994)

**Aleks Makın gizli dünyası** (Orijinal adı: *The Secret World of Alex Mack*) — 8 oktyabr 1994-cü ildən 15 yanvar 1998-ci ilə kimi Nickelodeon kanalında nümayiş olunmuş ABŞ uşaq teleserialı. Teleserial Azərbaycanda Lider TV-də ***Aleks Makın sirli aləmi*** adı ilə yayımlanmışdır.

## Məzmun

Aleks Mak Cənnət Vadisi *()* adlı şəhərciydə böyük bacısı və valideynləri ilə yaşayan 13 yaşlı adi qızdır. Yeni məktəbdə birinci gündən sonra evə qayıdarkən Aleksi az qala GC-161 adlı yüksək dərəcədə məxfi kimyəvi preparat daşıyan yük maşını vuracaqdı. Bu zaman həmin kimyəvi maddələrin bir hissəsi Aleksin üstünə tökülür, nəticədə o, qeyri-adi qabiliyyətlər qazanır. İndi o, heç bir əlaqə olmadan uzaqdan-uzağa əşyalara təsir göstərir, barmaqları ilə elektrikli atəş açır, mayeyə çevrilir və hirsləndiyi zaman qızmağa başlayır. Bu barədə yalnız onun bacısı Enn və ən yaxşı dostu Rey bilir. Bu arada kimyəvi zavodun alimləri Aleksi oğurlayıb və öz eksperimentlərində istifadə etmək üçün onu tutmağa çalışırlar.

## Rollarda
* Larisa Oleynik — *Aleks "Aleksandra" Mak*
* Lav Derris — *Rey "Reymond" Alvarado*
* Meredit Bişop — *Enn "Enni" Mak*
* Maykl Blekli — *Corc Mak*
* Dorian Lapinto — *Barbara Mak*

## Mövsümlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* ''Aleks Makın gizli dünyası''  TV.com saytında
Qaraçaylı (Qaşqaylar)

**Qaraçaylı** (; ; qaşqayca: *Qərəçaye*) — Qaşqay elini təşkil edən tayfalardan biri. Piralu, Kələli, Kürdlü, Kərəm Əbdali, Qaraqirli, Cəli, Qurd, Xan Əhmədi, Rekke, Tus, Maləhmədi, Çardange, Gərmesiri və Bahadonlu adlı tirələrə bölünür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sekellər

**Sekellər** ( sekey) eləcə də **Szekler** hərfən. adamlar; eləcə də , , ) — Macarların bir subetnosu.

## Tarixi
Sekellər Macar dilindən fərqli danışırlar. Sekellər Qərbi (Avropa) Hun imperiyasından sonra Karpat hövzəsinə köçək 3000 Hun əsgərin nəsillərindəndir. 895-ci ildə Macar ağalığına qədər varlıqlarını sürdürmüş və sonradan Macar ağalığına keçmişlərdir. Tarixdə Sekel krallığı adlı bir dövlət qurdular, lakin macarlar bu dövləti işğal elədilər. Daha sonra Osmanlı imperiyası zamanında Sekel Muxtariyyəti tanındı. Ancaq Avstriya-Macarıstan imperiyası zamanında Transilvaniyanın işğalı ilə sekellər macarlara qarışdılar. Hal-hazırda sekellər Rumıniya torpaqlarında yaşayan türk etnoslardır. 2003-cü ildə Milli Sekel Konseyi quruldu. Sekel türklərinin tək istəyi yaşadıqları bölgədə Sekelistan Muxtar Respublikası qurmaqdır.

Maraqlıdır ki, hazırda Macarıstan və Rumıniyada yaşamaqda olan, artıq bütünlüklə macar dilində danışan, fəqət öz türk köklərini unutmayan bir xalq yaşayır. Onlar özlərini "sekel" adlandırırlar. Bu xalqın ən azı XVl əsrə qədər türk- -run (Orxon-Yenisey) əlifbasından istifadə etdiyi, bu əlifba ilə yazılmış zəngin ədəbiyyata malik olduğu, dillərinin isə Avropanın geniş əraziləində işləndiyi məlumdur. Bu barədə Murad Aci yazır:

*"Münhendən olan həvəskar şərqşünas Frans Babinger Ausburqda Fuqqerlərə mənsub knyaz və qrafların arxivində işlərkən 1553–1555-ci illərin hadisələrindən bəhs edən qədim mətnlərə rast gəldi. Bu mətnlər əvvəllər, çox güman ki, tövlə olmuş bir binanın divarlarından kopiyalanmışdı və heç kəs onlara heç bir əhəmiyyət vermirdi, lakin Babinger Tomsenin əsərləri ilə tanış olduğundan bu mətnin hərflərinin qədim türk əlifbasının hərflərini xatırlatdığını dərhal sezdi və onları Kopenhagenə-Vilhelm Tomsenə göndərdi. Mətnləri alan Tomsen çətin vəziyyətə düşdü. Yazının hərfləri türk hərflərini xatırlatsa da, onlardan bir qədər fərqlənirdi. Yalnız xüsusi tədqiqatlardan sonra hər şey aydın oldu: Alimlərin önünə türk dilinin Avropa dialekti çıxmışdı."*

Tapılan mətn macar salnamələrindən məlum olan bir hadisədən söhbət açdığı üçün onun Avropa mənşəliliyinə heç bir şübhə yox idi. Mətnin dilini Tomsen "qədim macar dili" adlandırdı. Sonralar məlum oldu ki, bu sekellərin dilidir. Sekellər artıq çoxdan macarlaşmış olsalar da və türk dilini unutsalar da özlərinin türk mənşəliliyini unutmamışdılar.

## İstinadlar
Nikolay Lixaçyov

**Nikolay Petroviç Lixaçyov** ()—rus tarixçisi.

## Həyatı
Nikolay Petroviç Lixaçyov 12 aprel 1862-ci ildə Kazan quberniyasının Çistopol şəhərində zadəgan ailəsində anadan olmuşdu. Əvvəlcə Kazan gimnaziyasını, sonra Kazan universitetini bitirmişdi. 1884-cü ildə təhsilini tamamlayandan sonda doğma universitetində müəllim kimi saxlanılmışdı. Rus tarixi kafedrasında çalışmış, Adaşevlər soyunu tədqiq etmişdi.

Nikolay Lixaçyov 1892-ci ildən Sankt-Peterburq Arxeoloji institututunda işləməyə başlamışdı. Onun səyilə burda Diplomatiya kafedrası yaradılmışdı.1894-cü ildən Arxeoqrafik komissiyanın üzvü olmuşdu. 1902–1914-cü illərdə İmperator ümumi kitabxanasının direktor müavini vəzifəsində çalışmışdı. Onun bu vəzifədə çalışdığı dönəmdə biblioqrafik işlər dərinləşmişdi.

Nikolay Lixaçyov 14 aprel 1936-cı ildə Leninqrad şəhərində vəfat edib.

## Əsas elmi işləri
* "Разрядные дьяки XVI в." (СПб., 1888) — maqistr dissertasiyası;
* "Г. Н. Городчанинов и его сочинения" (Казань, 1886);
* "Библиотека и архив Московских Государей в XVI столетии" (СПб., 1894);
* "Книгопечатание в Казани за первое пятидесятилетие существования в этом городе типографий" (ibid., 1895);
* "Сборник актов, собранных в архивах и библиотеках" (ibid., 1895);
* "Каталог манифестов, указов и разных летучих русских изданий" (ibid., 1895).
* "Лекции по дипломатике" (ibid., 1897);
* "Грамота рода Осоргиных" (ibid., 1900);
* "Русская сфрагистика" (ibid., 1900);
* "Дипломатика" (ibid., 1901);
* "Дело о приезде в Москву Антония Поссевина" (ibid., 1903);
* "Древнейшая сфрагистика" (ibid., 1906);
* "Материалы для истории русского иконописания. Том 1–2" (ibid., 1906),
* "Манера письма Андрея Рублёва" (ibid., 1907);
* "Историческое значение итало-греческой иконописи. Изображения Богоматери в произведениях итало-греческих иконописцев и их влияние на композиции некоторых православных русских икон" (ibid., 1911);
* "Материалы для истории византийской и русской сфрагистики. Вып. 1. / Труды музея палеографии. Вып. I" (Л., 1928);
* "Материалы для истории русской и византийской сфрагистики. Вып. 2 / Труды музея палеографии. Вып. II" (ibid., 1930);
* "Моливдовулы греческого Востока / Научное наследство. Том 19" (М., 1991).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yaponiyanın danışıqsız təslim olma aktı

**[[Yaponiya imperiyası]]nın kapitulyasiyası** () — eyni zamanda İkinci Dünya müharibəsinin tərkib hissəsi olan İkinci dünya müharibəsində Sakit okean cəbhəsi və  Sovet-yapon müharibəsinin bitməsi.

26 iyun 1945 ildə antiyapon koalisiyasının müttəfiqləri: Çin, ABŞ və İngiltərə Yaponiyaya danışıqsız təslim olmaq şərtlərini özündə birləşdirən "Potsdam Deklarasiyası" adlı sənədi qəbul edirlər. Burada əgər Yaponiya şərtləri qəbul etməzsə, ölkənin tamamən məhv edilməsi nəzərdə tutulurdu.

28 iyun 1945 ildə Yaponiya rəsmi qaydada ultimatumun şərtlərindən imtina edir.

6 avqust 1945 ildə  "Podstam deklarasiyası" şərtlərinə əsaslanan ABŞ Hiroşima şəhərinə atom bombası atır.

8 avqust gecə radələrində SSRİ Yaponiyaya müharibə elan edir.

9 avqust 1945 ildə Naqasaki şəhərinə ikinci atom bombası atılır.

10 avqust tarixində Yaponiya Podstam Deklarasiyası çərçivəsində, imperator idarə sturukturunun qorunub saxlanması şəraiti ilə danışıqsız təslim olmaq məsələsini qəbul etdiyini bildirir. 11 avqustda ABŞ Podstam Deklarasiyasının xaricində olunan dəyişiklikləri qəbul etmədiyini bildirir. 14 avqustda Yaponiya rəsmi olaraq (İmperatorun toxunulmazlığı dəyişikliyi olmaqla) kapitulyasiyanı qəbul etdiyini bildirir. Bununla belə cəbhədə döyüşlər Aktın imzalanmasına qədər davam etmişdir. Yaponiyanın işğalı faktiki olaraq amerikanlar tərəfindən 28 avqust tarixindən başlanılmışdı.

Formal kapitulyasiyanı sənədi 1945-ci il  2 sentyabr 9:02 radələrində Tokio körfəzində yerləşən Missuri gəmisində imzalanmışdır.

## Akta imza atmış şəxslər

*  — Mamoru Şiqemitsu, Xariçi işlər naziri 
*:  — Yoshijiro Umezu, Baş qərargah rəyisi
*  — Müttəfiq qüvvələrinin ali komandanı , ABŞ ordu generalı Duqlas Makartur
*  — donanma admiralı Çerter Minis
*  — general Syoy Yunçan
*  — admiral Bryus Frezer
*  — general-leytenant Kuzma Derevyanko
*  — general Tomas Blemi
*  — polkovnik Lorens Kosqreyvs
*  — general Jan Filip Lekler
*  — leytenant-admiral Emil Helfrix
*  — vitse-marşal Leonard İzitt

### Aktın

Mamoru Shigemitsu signs the Instrument of Surrender, officially ending the Second World War - Original.jpg| Siqemisu Mamori
JapaneseSurrender.jpg| Umedzu Esidziro
Douglas MacArthur signs formal surrender.jpg| Duqlas Makartur
AdmiralChesterNimitzSigningJapaneseSurrender.jpg| Çerter Minis
Hsu Yung-Ch'ang Republic of China 1945.jpg| Syoy Yunçan
Fraser UK 1945.jpg| Bryus Frezer
Derevyanko signing 1945.jpg| Kuzma Derevyanko
Blamey Japanese surrender.jpg| Tomas Blemi
Cosgrave CANADA 1945.jpg| Lorens Kosqreyvs
Leclerc FRANCE 1945.jpg| Jan Filip Lekler
Helfrich NETHERLANDS 1945.jpg| Emil Helfrix
Isitt NEW ZEALAND 1945.jpg| Leonard İzitt


## Mənbə

* Статья в «Известиях» от 4 сентября 1945 года о капитуляции Японии 
* «Капитуляцию Японии принял!» статья о Кузьме Николаевиче Деревянко 
* National Archives & Records Administration Featured Document 
* Missuri linkorunun kapitanı Styuart Murrey kapitulyasiyanın imzalanması mərasimi haqqında   
* Alsos Digital Library bibliography of references on Japan’s surrender  
* Yaponiyanın danışıqsız təslim olma aktı (Tam mətn) 
* MaritimeQuest Japanese Surrender Pages 
* 
## İstinadlar
Bala Nəzərov

**Bala Sərxuş oğlu Nəzərov** () — Tibb elmləri namizədi. Azərbaycan SSR-nin Əməkdar həkimi (1964).

## Həyatı

Bala Nəzərov  1921-ci ildə Bakının Balaxanı kəndində anadan olmuşdur. Atası və  əmisi xalq düşməni kimi 20 il azadlıqdan məhrum edilmiş, iki dayısı isə güllələnmişdir.  Buna baxmayaraq, 1939-cu ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olmuş və 1943-cü ildə müalicə profilaktika fakültəsini bitirmişdir.

Tibb İnstitunun 4-cü kursunda oxuyarkən Xəzər Dəniz Səhiyyə İdarəsinin “Paris Kommunası” adına hövzə poliklinikasında həkim-cərrah kimi fəaliyyətə başlamışdır. İnstitutu bitirdikdən sonra Balaxanıda 5 saylı ambulatoriyada baş həkim, hövzə xəstəxanasında ordinator işləmişdir.
 
Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən dağ rayonları xəstəxanalarında cərrahiyyə şöbələri yaratmaq məqsədilə 1946-1948-ci illərdə Bala Nəzərov Gədəbəy və Lerik rayonlarına göndərilmişdir. Bala Nəzərov 1950-ci ildə Lerik rayon səhiyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilir. Həmin rayonun Şingədulan və Veri sovetliklərində 25 çarpayılıq xəstəxana açılmasına müvəffəq olmuşdur.
 
1951-ci ildə Bala Nəzərov Bakı şəhəri 5 saylı birləşmiş xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1955-ci ildən 5 saylı birləşmiş xəstəxananın əsasında təşkil olunmuş 13 saylı tibbi-sanitar hissəsinin (indiki 26 saylı Birləşmis Şəhər Xəstəxanası)  baş həkimi  işləməyə başlayır. 
 
1966-cı ildə isə Bakı şəhəri Semaşko adına 1-saylı kliniki xəstəxanaya (indiki Kliniki Tibbi Mərkəz) baş həkim təyin olunmuşdur. Həmin vaxt xəstəxanada 1915-ci ildə tikilmiş və tamamilə yararsız vəziyyətdə olan bir mərtəbəli baraklar hal-hazırda mövcud olan korpuslarla əvəz olunmuşdur.
 
1988-ci ildən 1996-cı ilə qədər “Zakfederasiya” adına poliklinikasının baş həkimi, 1996-cı ildən həyatının sonuna qədər Xəzər Gəmiciliyinin poliklinikasında həkim cərrah vəzifəsində işləmişdir 
 
2005-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Yakuşima

**Yakuşima** () — Yaponiyanın Kyuşu adasından 60 km cənubda, Kaqoşima prefekturası ərazisində yerləşən ada.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi 503 km² təşkil edir. Adanın ən hündür nöqtəsi 1935 m təşkil edir. Adanın böyük qismi tropik meşələrlə örtülüdür. Burada Suqi ağacları geniş yayılmışdır. Fauna baxımından adada maral və meymunlara rast gəlinir. İl ərzində 300 turist adanı ziyarət edir.

1993-cü ildə ada yaxşı vəziyyətdə qalmış tropik meşələrə görə UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Jhomonsugi_in_Yaku_Island_Japan_001.JPG|
Fayl:Senpiro_Fall_Yaku_Island.jpg|Sempiro şəlaləsi 
Fayl:YakuSika_in_Japan_001.JPG|Yapon maralı


## Ədəbiyyat
* Witham, Clive. *Yakushima: A Yakumonkey Guide*. Siesta Press. (2009) ISBN 0956150705

## İstinadlar

## Mənbə
* UNESCO World Heritage Site Entry
* Forest and tree photos from Yakushima old-growth forests
Matsuyama Universiteti

**Matsuyama Universiteti** () — Yaponiyanın Matsuyama şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 1923-cü ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Lara Fabianın diskoqrafiyası

**Lara Fabianın diskoqrafiyası** — Belçikalı-italyan əsilli Fransa müğənnisi Lara Fabianın diskoqrafiyası 12 studiya albomu, 4 konsert albomu, 1 yığma albom, 8 pavilyon albomu, 5 videoalbom və 52 sinqldan və digər albomlardan ibarətdir. Bir neçə dildə danışa bilən Lara Fabian öz mahnılarını daha çox fransız, italyan, ingilis, ispan, portuqal, rus, ivrit, yunan və alman dillərində oxuyur.

Onun diskoqrafiyası bütün dünya üzrə 18 milyondan çox satış rekordu əldə edib. Lara Fabian bütün zamanların Belçika əsilli qadın müğənniləri arasında ən çox satış göstəricisi olan ifaçı kimi tarixə düşüb. Səsinin imkanları baxımından vokal diapazona və lirik-soprano tembrə malikdir. Musiqi əsərlərini canlı ifa edərkən Do-3 notundan Sol♯6 notuna qədər 3 oktava yüksələ bilir.

## Albomları

### Studiya albomları

### Konsert albomları

### Yığma albomları

### Pavilyon albomları

## Sinqlları

### Şəxsi sinqlları

### Digər sinqllarda iştirak

### Promo sinqlları

## Digər çıxışları

## Video albomlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Garant Holding

**Garant Holding** — Azərbaycanın nəqliyyat naziri Ziya Məmmədovun oğlu Anar Məmmədovun təsisçisi olduğu 2005–2019-cu illərdə fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan holdinqi.

Qarant Holdinq şirkətlər qrupu inşaat məhsullarının istehsalı, telekommunikasiya, sığorta, mehmanxana işi və sağlamlıq-istirahət mərkəzləri, inşaat, daşınmaz əmlak və onun idarə edilməsi, reklam xidməti, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı, restoran servisi, eləcə də səyahət sahələrində fəaliyyət göstərib.

2005-ci ildən 2013-cü ilə qədər şirkət **ZQAN Holdinq** adı altında fəaliyyət göstərib. 10 may 2013-cü il tarixindən etibarən adını dəyişərək onu, yeni korporativ ad “Garant Holing”lə (Qarant Holdinq) əvəzləyib.

## Tərkibi
Holdinqin tərkibində bu şirkətlər daxil idi:

* Bank of Azerbaijan
* Qarant Sığorta Agenti MMC
* Qarant Sığorta ASC
* "Garant İnşaat Sənaye" MMC
* Garant (Ucar) Aqro ("Mərcan" toyuqları)
* Rixos Quba
* Quba Olimpiya Kompleksi MMC
* Garant Media Holdinq
* ZQAN Construction
* Azbentonit
* Goranboy Gips ASC
* Göyçay Çınqıl
* TranEuroCom Telekommunikasiya
* Delfin Otel, Meridian hoteli, ZQAN Plaza, Kəhrəba restourants
* Royal Estate Royal Fakilities Managment daşınmaz əmlak
* Garant Agricultur Group
* KFC Azərbaycan
* M. Trans MMC
* Delfin MMC
* Turbo.az MMC

## Həmçinin bax
* Ata Holdinq
* Cahan Holdinq
* Gilan Holdinq
* Paşa Holdinq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sabiq rəsmi saytı
* "Paşa Bank": "Garant Holding'lə çəkişmə dayandırılıb"
Uraz Məhəmməd

**Uraz Məhəmməd** ( (اوراز محمد); ) — Qasım xanlığının hakimi.

## Həyatı
Kalmık hücumları sırasında Şığay xanın oğlu (Təvəkkül xanın qardaşı) Ondan sultan öldü. Qədirəli Cəlayiri atasız qalan 13 yaşındakı Uraz Məhəmmədi yanına alıb bütün kəndiylə birlikdə Sibir xanı Küçüm xanın yanın köç etdi. Küçüm xan o vaxtdan Qədirəlini özünə baş bəy olaraq təyin etdi. Kosım bəy davamlı Uraz Məhəmmədi yanında saxlayırdı və onu öz övladı kimi təlim-təhsil verib yetişdirdi.

Qədirəli bəy Kosımoğlu, Uraz Məhəmməd və Seydak üçü sıx-sıx ovlanmağa çıxardılar. Belə bir ov sırasında (1588də) İrtiş çayı boyunda dolaşan bu üç qazaxı Sibir hərbi komendantı D. Çulkov pusqu qurub yaxaladı. Daha sonra üçünü ev-övladlarıyla bərabər Moskvaya "girov" olaraq Çar sarayına göndərdi.

Uraz Məhəmməd isə 1590–1591-ci illərdə Krım xanlığı və isveçlilərə qarşı savaşlara hərbi mütəxəssis olaraq qatıldı və müxtəlif yararlıqlar göstərdi. Sədaqəti və igidliyindən dolayı dönəmin Rus çarı Fyodr İvanoviç (İvan Qroznının oğlu) 1592-ci ildə Oka çayı boyundakı Qasım xanlığından Uraz Məhəmmədə xüsusi bir əmirlə torpaq verdi.

1600-cü ildən sonra Qasım taxtına sahiblik edən nəsil dəyişmiş Qasax Uraz Məhəmməd hakimiyyəti idarə etmişdir. Əvvəllər Qazax şahzadəsi kimi Moskvanın bəzi qəbul mərasimlərində iştirak edən Uraz rus ordusu ilə birlikdə bir çox müharibələrdə olmuşdur. 1601-ci ildə o, Moskvanı ziyarət etdiyi zaman hökmdarlara məxsus təmtəraqla qarşılanmış, xarici nümayəndələrin qəbullarında onunla müstəqil hökmdar kimi rəftar olunmuş və bir çox protokol hərəkətlərinin icrasında iştirak etmiş Uraz Osmanlılara qarşı rəğbət bəslədiyini gizlətməmişdi. Türkiyəni çox qüvvətli dövlət kimi həmişə təqdir etmişdi. Çar Vasili ilə II Dmitri arasındakı rəqabəti aradan götürmək istəyən Uraza böhtan atılır, nəticədə pusquya salınaraq 1610-cu ildə öldürülüb.

## Ədəbiyyat
* *Вельяминов-Зернов В. В.* Исследование о касимовских царях и царевичах. Ч. 3. — СПб., 1866.

## İstinadlar
Yapon əntəri

**Yapon əntəri** () — Əntərlər cinsinə aid olan meymun növü.

Yakuşima adasında yaşayan əntərlər qısa xəzə malik olmaları ilə yanaşı özünü aparma mədəni xüsusiyyətlərinin formalaşması ilə seçilirlər. Bu səbəbdən onlar ayrı yarımnöv (*Macaca fuscata yakui*) hesab edilir

## Xariçi görünüşü
Erkəklərin hündürlüyü 80–95 sm, kutleləri 12–14 kq, dişilər istər ölçü istərsə çəki baxımından erkəklərdən geri qalır. Meymunlar qırmızı dəriyə və tünd boz xəzə malik olurlar. Bədəni burun və əllər istisna olmaqla qəhvəyi ləkələrlə örtülüdür. Quyruqları qısa olur və 10 santımetri keçmir.

Boğazlıq dövrü 170–180 gün davam edir. Yeni doğulan körpə 500 q çəkiyə malik olur. İki və daha artıq balanın doğulması nadir hallarda baş verir.

Əntərlər ortalama 25–30 il, nadir hallarda çox yaşayırlar.

## Arealı
Bu əntərlər dünyanın şimala yaxın yeganə meymunlarıdırlar. Əsasən Honşu adasının şimalında yayılmış meymunlar bu baxımından seçilirlər. Bununla belə 1972-ci ildə Texasda bu növün nümayəndələri açıq təbiətə buraxılmışlar.

Yapon əntərləri istənilən növ meşələrdə yaşaya bilərlər. Bəzi meşələrdə yarpaqlar, cücülər, bitki kökləri, kiçik onurğalılar və quş yumurtaları ilə qidalanırlar. Onlar hətta su sahələrində balıqlar, xərçənglər və molyusklarla qidalanırlar.
Yaponiyanın şimal hissələrində hardaki, qar beş ay müddətində yerdə qalır, üstəlik orta temperatur −5° olarkən meymunlar adalarda yerləşən isti mənbələrə üz tuturlar. Daha soyuq vaxtlarda isti su mənbələrinə girərək günlərini orada keçirirlər. Qida dalınca gedərkən yaş bədənləri daha güclü donmağa məruz qalır. Bunu aradan qaldırmaq üçün bu növün özünə məxsus sistemi vardır. Beləki dəstənin iki üzvü suya girmir. Onlar qida təminatı ilə məşgul olurlar

Yapon əntərləri 10-dan 100-ə qədər üzvdən ibarət olan qruplarda birləşirlər. Bu qruplara həm dişilər həm də erkəklər birgə yaşayırlar.

## Qalereya

Fayl:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 002.jpg|
Fayl:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|
Fayl:Японский макак I.jpg|
Fayl:Японский макак II.jpg|
Fayl:Японский макак III.jpg|
Fayl:Японский макак IIII.jpg|
Fayl:Японский макак V.jpg|
Fayl:Japanese Macaque Fuscata Image 370 (cropped).jpg|


## İstinadlar

## Mənbə
* Обезьяна-морж. Yapon əntərləri qış ayları göldə yaşayırlar (foto) 
* Jigokudani Yaen-Koen 
* Guide around Snow Monkey park
IV Vasili Şuyski

**IV Vasili Şuyski** (tam adı ilə *Vasili İvanoviç Şuyski*; ) — rus çarı.

## Həyatı
B. Qodunovun düşmənlərinin başında Ruriklər nəslindən olan Şuyski qardaşları dururdu. Onlar özlərini çarlığın qanuni varisi bilir, Qodunovun hakimiyyətini qanunsuz sayırdılar. Təsadüfi deyil ki, Yalançı Dmitridən sonra hakimiyyətə gələcək Vasili Şuyski Yalançı çara qarşı sui-qəsd ərəfəsində həmfikirlərinə demişdi: -Yalançı Dmitrini ona görə əsil şahzadə kimi qəbul etdim ki, məqsədim Qodunovu yıxmaq idi.

1600-cü ildə Boris Qodunov öldü, Vasili Şuyski (1606-1610) hakimiyyətə gəldi. 1606-cı ilin yayında xolop İvan Bolotnikovun başçılığı altında üsyan baş verdi. Üsyanda xoloplar, kəndlilər, şəhərlilər, kazaklar, xırda qulluqçular iştirak edirdilər. Bolotnikov Moskva yaxınlığında Kolomna kəndinə qədər irəlilədi. Lakin üsyana qoşulmuş zadəganlar xəyanət etdilər, üsyançılar döyüşdə məğlub oldular və Moskvadan Kaluqaya çəkildilər. Oradan Tulaya getdilər, lakin 1607-ci ildə məğlub oldular. Bu üsyan təhkimçilik hüququ sisteminin təşəkkül tapmasını bir müddət uzatdı.

1610-cu ilin 19 iyulunda Şuyski hakimiyyətdən salınaraq monastra göndərilir və 12 sentyabr 1612-ci ildə Polşa krallığında vəfat etmişdir. Ondan sonra «Yeddi boyar» hakimiyyətə gəlmişdir.

## Ədəbiyyat
*Либрович С. Ф. Царь в плену — история пребывания Василия Шуйского в Польше. — 1904.
*Скрынников Р. Г. Василий Шуйский. — М., 2002.
*Бахревский В. А. Василий Иванович Шуйский, всея Руси самодержец. — М., 2002.
*Козляков В. Н. Василий Шуйский / Вячеслав Козляков. — М.: Молодая гвардия, 2007. — 304, [32] с. — (Жизнь замечательных людей. Серия биографий. Вып. 1075). — 5 000 экз. — ISBN 978-5-235-03045-9. (в пер.)

## İstinadlar