Nina Matviyenko

**Nina Mitrofanovna Matviyenko** (; ) — Sovet və Ukrayna müğənnisi, Ukrayna SSR xalq artisti (1985), Ukrayna SSR Dövlət Mükafatı laureatı, Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı (1988), Ukrayna Qəhrəmanı (2006) milli mükafatları laureatı.
## Həyatı
[thumb|280px|Nina Matviyenko və Trioda qrupunun [Lvovda çıxışı zamanı, 2014]]
Nina Matviyenko, 1947-ci il oktyabrın 10-da Ukraynanın Jitomir vilayətinin Nedelişe kəndində anadan olub. O, Mitrofan Ustinoviç və Antonina İlkovna Matviyenkonun ailəsində on bir uşağın beşincisi kimi dünyaya gəlib. Jitomir vilayətinin Radomışl rayonu, Potiyevka kəndində çoxuşaqlı ailələrin uşaqları üçün internat məktəbində təhsil alıb.

O, 1968-ci ildən Q.Q.Verevka adına Ukrayna Xalq Xorunun nəzdində vokal studiyasını bitirdikdən sonra (vokal müəllimi - Yuliya Krotkeviç) onun solisti olub. O, həmçinin "Qızıl açarlar" vokal triosu ilə əməkdaşlıq edib. Xor solisti kimi “Gənc səslər” Ümumkrayna müsabiqəsinin (1978), “Həyat boyu mahnı ilə” Ümumittifaq televiziya müsabiqəsinin (1979), Bratislavada keçirilən Ümumdünya Xalq Mahnıları müsabiqəsində (1979), XII Moskva Ümumdünya Gənclər və Tələbələr festivalında (1985) iştirak edib. 1979-cu ildə əməkdar, 1985-ci ildə isə Ukrayna SSR xalq artisti adına layiq görülüb. 1991-ci ildən “Kiyev Kamerası” Milli Solistlər ansamblının solistidir.

Müğənninin repertuarına bir çox xalq mahnıları, o cümlədən ritual, lirik, yumoristik, ballada mahnıları, XVII-XVIII əsrlərə aid Ukrayna mahnıları daxildir. Nina Matviyenko həmçinin bir çox məşhur Ukrayna bəstəkarları - Yevgeni Stankoviç, Oleq Kiva, Miroslav Skorik, İrina Kirilina, Anna Qavrilets və başqaları ilə əməkdaşlıq edib.

Müğənni qastrol və konsert fəaliyyətlərində fəal olub. Nina Matviyenko Polşa, Finlandiya, Fransa, Çexiya, Kanada, Meksika və ABŞ kimi dünyanın bir çox ölkələrində qastrol səfərlərində olub. Onun işi müxtəlif medialarda; yazılardan tutmuş CD-lərə qədər geniş miqyasda təkrarlanıb.

1975-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin filologiya fakültəsini qiyabi bitirmiş və ədəbi yaradıcılıqla fəal məşğul olmuşdur. Kiyev Milli Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin musiqi sənəti kafedrasının professoru olub.

O, bir çox televiziya tamaşalarında ("Marusya Çuray"; "Yekaterina Belokur"; "Dörd dərəyə su töküldü"), bədii filmlərdə ("Polad necə qızardı" (1975, 1-ci seriya), "Toy ittiham olunur" (1986) filmlərində), “Qızıl toy” (1987), “Saman zəngləri” (1987), “Oxun daha da uçuşu” (1990) və s.), radio tamaşalarında (“Oxun uçuşu”, “Zəriflik klarnetlər”) çəkilib. 1988-ci ildə Nina Matviyenko ilə birlikdə "Rusalka həftəsi" video filmi çəkilib. O, 1989-cu ildən Ukrayna Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür.

Müğənni bir sıra elmi-populyar filmlər, kinoxronika və sənədli filmlər, bir neçə televiziya və radio proqramlarını səsləndirib. Nina Matviyenko Nyu-Yorkdakı La Mama E.T.C. teatrında 16 tamaşada rol alıb. Aktrisanın orijinal teatr və rejissor əsərləri arasında yapon rəqqasəsi Tadaşi Endonun iştirakı ilə “Günəş altında” (1997) musiqili tamaşası, həmçinin “Qızıl daşı səpəcəyik” (1998) adlı möhtəşəm musiqili-səhnə tamaşası vardır.

2004-cü ildən ölkənin siyasi həyatında fəal iştirak edib, Narıncı inqilabda və Avromeydanda iştirak edib. 2014-cü ilin noyabrında o, Meydanda və ölkənin şərqində Ukrayna hərbçilərinin atəş açmasına qadağa qoyulması və silahların olmaması səbəbindən insanların ölümünü xalqın soyqırımı adlandırıb.

2022-ci ilin fevralında o, Rusiyanın Ukraynaya hücumunu pisləyib. Müğənni həmçinin Rusiya hərbçilərinə xəbərdarlıq edərək bildirib ki, onlar dağıtdıqları bütün Ukrayna şəhərləri və öldürdükləri ukraynalıların pulunu ödəyəcəklər.

O, 8 oktyabr 2023-cü ildə 75 yaşında vəfat edib. O, Kiyevdəki Zverinetski qəbiristanlığında dəfn edilib.
### Ailəsi
1971-ci ildə o, məşhur Ukrayna folklorşünası və etnoqrafı İvan Qonçarın oğlu rəssam Pyotr Qonçarla (1949-cu il təvəllüdlü) ailə həyatı qurub. 

Cütlüyün oğulları İvan (1973-cü il təvəllüdlü), Andrey (1974-cü il təvəllüdlü) və qızı Antonina (1981-ci il təvəllüdlü) olmaqla 3 övladı var. Oğulları atalarının yolu ilə gedib rəssamdırlar. 2005-ci ildə İvan Matviyenko rahib oldu.

Qızı Antonina Matviyenko anasının işini davam etdirir, ansamblda oxuyur və müsabiqələrdə iştirak edir.

## Mükafatları
* Ukrayna Qəhrəmanı (01.21.2006 - yüksək səviyyəli musiqi istedadına, Ukrayna xalqının mənəvi gücünü oyatdığı və yüksəltdiyinə görə).
* II dərəcəli "Knyaginya Olqa" ordeni (2020)
* III dərəcəli "Knyaginya Olqa" ordeni (1997)
* Ukrayna SSR xalq artisti (1985).
* Ukrayna SSR əməkdar artisti (1978).
* Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı laureatı (1988).
* Kiyev şəhərinin fəxri vətəndaşı.

## Filmoqrafiyası
### Film
* 1973 — Polad necə qızardı (1 ser.) - *Valya* rolunda
* 1986 — Toyu ittiham olunur
* 1987 — Saman zəngləri - *Katerina* rolunda
* 1990 — Oxun daha da uçuşu
* 1998 — Heyvanın təbəssümü / Посмішка звіра (ukraynca)

### Vokal
* 1972 — İtmiş sertifikat
* 1984 — İvanko və çar Poqanin (layla ifa edir)
* 1988 — Dağlar tüstülənir / Гори димлять (ukraynca)
* 2004 — Soroçinskaya yarmarkası (filmin uvertürası kimi ifa olunan mahnı)
* 2005 — Dünyanın ninniləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Биография Нины Матвиенко на сайте «Великие Украинцы»