open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hacı Heybət məscidi (İçərişəhər)

**Hacı Heybət məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan məscid.

Sovet işğalından sonra məsciddə ibadət dayandırılıb. Hazırda yaşayış evi kimi istifadə olunur.

## Tarixi
Hicri tarixi ilə 1206-cı ildə (1791-ci il) memar Hacı Heybət Əmirəli oğlu tərəfindən tikilmişdir.

## Haqqında
Kiçik olub yaşayış məhəllələrinin cərgəsinə daxildir. Planda dördbucaq şəklindədi. Kvadrat formalı vestibüldən, xidməti otaqdan və taxçalı ibadət zalından ibarətdir. Məscidin memarlıq-konstruktiv quruluşu yerli üslubların sarsılmazlığını qoruyaraq və onlara sadiq qalaraq daş qübbələrdən və çatma formalı tağlardan ibarətdir. Sadə ifadə olunmuş taclı giriş və "Quran" məzmunlu, eləcə də memar haqqında məlumat verən epiqrafik yazı məscidin yüksək dəyərini göstərir. İbadət zalının interyerində, künclərin birində memarın və onun həyat yoldaşının məzarı yerləşir.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Mirzə Əhməd məscidi

**Mirzə Əhməd məscidi** — İçərişəhərdə yerləşən XIV əsrə aid ölkə əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi, məscid.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Hazırda fəaliyyət göstərmir, bağlıdır, tavanı uçub və tikili özü də qəzalı vəziyyətdədir, dağılmaq üzrədir.

## Tarixi
1345-ci ildə Hacı Mirzə Əhməd tərəfindən tikilmişdir.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. 

## Memarlığı
Məscid kiçik olub yaşayış məhəllələrinin cərgəsinə daxildir. Planda dördbucaq şəklindədir. Kvadrat formalı vestibüldən, xidməti otaqdan və taxçalı ibadət zalından ibarətdir. Məscidin memarlıq-konstruktiv quruluşu yerli daş qübbələrdən və çatma formalı tağlardan ibarətdir. Məscidin giriş qapısı yerləşən divarının mərkəzində "Quran" məzmunlu, eləcə də memar haqqında məlumat verən epiqrafik yazı məscidin yüksək dəyərini göstərir.

Məscidin tavanı və yan yardımçı otağı uçulmuşdur. Məscidin qədim məbəd üzərində inşa olunduğu ehtimal olunur.

## Həmçinin bax
* Molla Əhməd məscidi

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 

## Xarici keçidlər

*
Hikmət Cavadov

**Hikmət Cavadov** () — Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun (UABD) sədri, hüquq üzrə elmlər doktoru

## Həyatı
Hikmət Cavadov 1982-ci ilin may ayının 5-də Bakı şəhərində doğulub. 1998-ci ildə Bakı şəhərindəki 42 saylı orta məktəbini fərqlənmə attestatı ilə bitirib. 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin bakalavr, 2004-cü ildə isə magistr pillələrini fərqlənmə diplomları ilə bitirib. 2007-ci ildə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının V. M. Korotskiy adına Dövlət və Hüquq İnstitutunun aspirantura şöbəsini bitirərək 2008-ci ildə Hüquq elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. 2004-cü ildən Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının V. M. Korotskiy adına Dövlət və Hüquq İnstitutunda elmi fəaliyyətlə məşğul olan H. Cavadov 2009–2013-cü illərdə kiçik elmi işçi, 2013–2016-cı illərdə həmin institutun doktorantı olub, hazırda elmi işçi vəzifəsində çalışır. 2018-ci ildə hüquq üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. Bu müddətdə H. Cavadovun hüquq elmi üzrə 2 monoqrafiyası və 40-dan çox elmi məqaləsi çapdan çıxıb.

2023-cü ilin yanvar ayında Ukrayna vətəndaşlığı alıb.

## Fəaliyyəti
H. Cavadov 2005–2012-ci illərdə "Demokratiyanın Nəbzi" Beynəlxalq İctimai Təşkilatının sədri vəzifəsində çalışıb, 2010-cu ildən "Slovo Azerbaydjana" ümumukrayna qəzetinin şef redaktorudur. 2012-ci ildən isə Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun (UABD) sədri kimi aktiv ictimai fəaliyyətlə məşğuldur. Ötən müddət ərzində Azərbaycanla bağlı bir sıra uğurlu layihələrə imza atıb. H. Cavadov Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərinə həsr olunmuş 3 elmi konfransın keçirilməsinə (2009–2011-ci illər), Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərindən bəhs edən "Ukraina- Azerbaydjan" Xronika 2000 almanaxının nəşrinə (2010-cu il), Ukrayna — Azərbaycan münasibətlərinə həsr olunmuş "Film o drujbe" tarixi-sənədli filminin hazırlanmasına (2010-cu il), Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı ilə "Diaspor məktəbləri üçün xüsusi dərslik" birgə layihəsinin təşkilinə (2012-ci il), "Xocalıya Ədalət" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası çərçivəsində Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı ilə UABD-nin birgə layihəsi olan "Pilot kotorıy videl ad" tarixi-sənədli filminin ərsəyə gəlməsinə (2012-ci il), Ukraynanın müxtəlif vilayətlərində "Azərbaycan dili Diaspor məktəblərinin"nin təsis edilməsinə (2010–2015) nail olub. H. Cavadov 2014–2016-cı illərdə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Ukrayna Diaspor Mərkəzinin baş koordinatoru olub. 2016-cı ildən Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvüdür.

## Mükafatları
2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Farer dili

**Farer dili** (**Føroyskt mál** ) — Skandinaviya dilləri qrupuna aid dil. Danimarkaya məxsus Farer adalarında yayılmışdır. Farer dili Avropada yox olma təhlükəsi olmayan ən azsaylı dildir. Çünki Farer dilində danışılan yerlərin əksəriyyətində bu dildə ədəbiyyatlardan istifadə olunur və eyni zamnada həmin dildə radio və televiziya veilişləri rəsmi statusa malikdir.

## İstinadlar
I Ərdəşir

**I Ərdəşir Babəkan** (,  — Sasanilər sülaləsinin ilk nümayəndəsi, şahənşah.

## İlk illəri

Təbərinin məlumatına görə Ərdəşir 180-ci ildə İstəhrin Tiruda kəndində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarında atası Fars knyazı Gozihrdən icazə alaraq onu Darab qalasına göndərmiş, qalanın arqbadı Tiridən sonra Ərdəşir qalanın hakimliyinə gəlmişdir. Get-gedə Ərdəşirin gücü artmış, atası Babək və qardaşı Şapurla birlikdə Gozihri devirmişdilər. Şapurun qəfil ölümündən sonra 222-ci ildə bütün Fars regionuna, Xuzistan və Kirmana hakimlik etməyə başlamışdı.

## Hakimiyyəti
28 aprel, 224-cü ildə Parfiya hökmdarı V Artabanın ordularını Bəndər Abbas yaxınlığında məğlub edən Ərdəşir özünü şahənşah elan etmişdi. 226-cı ildə Ktesifonda rəsmən tacqoyma mərasimi keçirilmişdi. Ərdəşir Sistan, Qorqan, Mərv, Xarəzm, Bəlx, Bəhreyn və Mosulu ələ keçirmiş, Kuşanı və Məkranı asılı hala salmışdı.

### Daxili siyasət
Ərdəşir ölkəni mərkəzləşdirdi və mərzbanlıqlara böldü. Zərdüştilik dövlət dini oldu. Xristianlara tolerant yanaşılmağa başlandı.

### Xarici siyasət
Ərdəşir hakimiyyətə gələndən sonra əsasən Roma ilə problemlər yaşamağa başladı. Ermənistan Arşakilərinin Sasanilərə qarşı müqaviməti Ərdəşiri Romaya hücum etmək qərarına gətirdi. 230-cu ildə Nusaybini mühasirəyə alan Fars orduları Kappadokiyaya qədər gedib çıxmışdı. 232–233-cü illərdə Septimi Severlə olan bir sıra döyüşlərdə Roma ordularını məğlubiyyətə uğratdı və 237-ci ildə nəhayət ki, Mesopotamiyanın şimalını ələ keçirə bildi. 240-cı ildə oğlu Şapuru şərik kimi taxta çıxardı. 242-ci ildə vəfat etdi.

### Ailəsi
Atası Babək Sasani yerli bir əsilzadə, babası Sasan İstəhr atəşgahının rahibi idi. Nənəsi isə Bəzrəngilər ailəsinə mənsub idi. Şapur və Balaş adlı iki qardaşı vardı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ceyms Edvard Smit

**James Edward Smith** (; ) — İngilis botaniki.

## İşləri
* *Icones pictae plantarum rariorum descriptionibus et observationibus illustratae.*  London, 1790-93
* Linneaeus, Carl von,  Disquisitio de sexu plantarum. (1786) –  (English) *A dissertation on the sexes of plants* translated from the Latin of Linnaeus by James Edward Smith. London : Printed for the author, and sold by George Nicol ..., (book details: xv, [1], 62, [2] p. ; 22&nbsp;cm. (8vo))
* *English Botany: Or, Coloured Figures of British Plants, with their Essential Characters, Synonyms and Places of Growth*, descriptions supplied by Smith, was issued as a part work over 23 years until its completion in 1813. This work was issued in 36 volumes with 2,592 hand-colored plates of British plants.'' Published and illustrated by James Sowerby.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Margot Walker, Sir James Edward Smith, 1759—1828. London: 1988.
* Mark Lawley, JAMES EDWARD SMITH (1759—1828). pdf
Luytla-Duymun

**Luytla-Duymun** (əvvəlki xəritələrdə — **Litla-Dimun**) ( "*Kiçik Duymun*") — 18 Farer adasından ən kiçiyi. Şotlandiya və İslandiyanın arasında yerləşir. Sahəsi 0,8&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 414 m olan Ravan dağıdır.

 
## Xarici keçidlər
* Litladimun.com — Adanın sahiblərinin rəsmi saytı
Logo (proqramlaşdırma dili)

**Logo** – çox zaman uşaqlara proqramlaşdırmanı öyrətmək üçün istifadə olunan, ilkin olaraq 1968-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (ABŞ) Seymur Papert (Seymour Papert) tərəfindən işlənib hazırlanmış proqramlaşdırma dili.
LOQO-da xüsusi komandalar icraçısı – Bağa nəzərdə tutulub. Canlı tısbağa qum üzərində hərəkət edərkən iz qoyduğu kimi, Bağa da yerini dəyişən zaman iz qoya bilər; onun bu bacarığından ekranda fiqurlar çəkmək üçün istifadə olunur. Bağanın davaranışını müşahidə etməklə verilən hər bir komandanın mənasını asanca görmək olar. Bununla da təkcə proqramlaşdırma dilinin vasitələrini deyil, həm də alqoritmləşdirməni asanca öyrənmək olar. Bağa "obyekt-fikir" əlaqəsini təmin edir ki (əvvəlcə döşəmədə sürünən mexaniki tısbağa, sonra isə kompüterin ekranında onun şərti görüntüsündən istifadə olunurdu), bu da LOGO dilinə gözəllik və cazibədarlıq verir.
Bağa çox mühüm keyfiyyətə malikdir: onun "istiqaməti" var ki, bu da özünü onunla eyniləşdirməyə və proqramın işinin əsas məntiqini asanca başa düşməyə imkan verir.
İlkin komandalar çox sadədir: onlar Bağanın neçə addım və məhz hansı istiqamətə (irəli, sağa, sola, geri) yerini dəyişməyi göstərir. Bağaya "hərəkət etməyi", yaxud "düşünməyi" öyrətmək, öz hərəkət və fikirlərini anlamağa vadar edir, buna görə də proqramlaşdırmanı öyrənmə prosesi daha səmərəli olur.
Loqo genişlənəbilən dildir; yəni proqramlar mövcud olan deyimlərə əsaslanaraq təyin olunmuş deyimlərdən qurulur.

Yəni: "Ekranı təmizlə (və bağanı mərkəzə yerləşdir), 50 addım (vahid) irəli (yuxarı) get, 90 dərəcə dön, 50 addım irəli get, 90 dərəcə dön və s.".
LOQO tədris dili hesab olunsa da, bəzi firmalar onu daha geniş yaymağa çalışmışlar.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Loqotip

**Loqo** - müəssisə və təşkilatıların fəaliyyətlərini və markalarını bir adla ifadə etmək üçün yaddaşlarda qalmasına təsir edə biləcək simvol görüntüsü.

Loqonu seçərkən nələrə diqqət edilməlidir:
*Loqo yaddaşlarda qala biləcək şəkildə olmalı;
*Sadə olmalıdır.
*Loqo şəkillə və yazı ilə birlikdə istifadə oluna bilər.
*Loqo təmsil etdiyi təşkilatın, markanın xüsusiyyətlərinə və məqsədinə uyğun olmalıdır.
Tenerife

**Tenerife** — İspaniyanın Kanar adalarının ən böyük və ən yoğun nüfuslu adası. 2034,38 km ² sahə və 906.854 nəfər nüfusa sahibdir ki Kanar adalarının ümumi əhalisinin 43% olur. Paytaxtı Santa Kruz de Tenerife şəhridir. Tenerife, İspaniyaın ən yüksək höndürlüyünə sahibdir. Ümumdünya irsi olan Teyde, 3.718 m ilə bazasından dünyanın üçüncü ən böyük vulkanıdır.

## Qalereya

Tenerife LANDSAT-Canary Islands.png|Tenerife
Echium Wildpretii at The Teide.jpg|Teyde vulkanı
Tenerife2005 056.jpg|Santa-Krus-de-Tenerife
Auditorio de Tenerife Seitlich.jpg|Auditorio de Tenerife, Santa-Krus-de-Tenerife
La Laguna.jpg|San Cristóbal de La Laguna
Tenerife.candelaria.exterior.basilica.jpg|Candelaria bazilika, Candelaria
Loscristianos.jpeg|Los Cristianos, Arona


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Cabildo de Tenerife
Teyde

**Teyde vulkanı** () — Tenerife adasında vulkan, İspaniya ərazisinin ən yüksək nöqtəsi. Hündürlüyü — 3718 metr, Atlantik okeanının dərinliyindən nisbi hündürlüyü — 7500 metr, okeanın ən hündür zirvəsi. Tenerife adası dünyada həcminə görə üçüncü vulkanik adadır.

## Şəkillər

Fayl:Teide2.jpg|Teyde vulkanı
Fayl:Teide 3D - version1.gif|Teide 3D
Fayl:Teide 3d - version2.gif


## İstinadlar
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası

**Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası** - Rusiya Federasiyasının Dövlət Dumasının qəbul etdiyi 16 mart 2005 tarixli qanununa əsasən təşkil edilib. Bu qanuna görə Rusiya Federasiyası Prezidenti Palatanın 126 üzvündən 42 üzvünü təyin edir. Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının digər 86 üzvü isə ümumrusiya ictimai birlikləri (42 üzv) və regional  və regionlararası birliklər (42 üzv) tərəfindən seçilirlər.  

Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası  aktual problemlerlər üzrə 12 komissiya və hər bir komissiya sədrinin iştirak etdiyi Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının Şurasından ibarətdir.

Rusiya Federasiyası İctimai Palatasının və "Gənclər KİV-inin inkişafı mərkəzinin" birlikdə 31 mart 2011-ci ildə təşkil etdikləri "Modernləşdirmə və innovasion inkişaf: qlobal tərəfdaşlıq" mövzulu konfransda 200-dən çox gəncin təklifləri müzakirə olunub və müvafiq qərarlar qəbul olunub. 
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının və İdman Nazirliyinin gənclər siyasəti şurasının birlikdə 31 mart 2011-ci ildə hazirladıqları yeni təkliflər müzakirə olunaraq  qəbul olunub.

Rusiyadakı Regionlararası İctimai Palataların 6.4.2011 tarixindəki plenar toplantisında Rusiyada sərmayə qoyuluşunun şəraitinin yaxşılaşmasına aid Rusiya Federasiyası Prezidentinin 10 təklifi müzakirə olunacaqdır. 

İctimai Palatada 16.2.2011 tarixində "Dayan, korrupsiya" adlı telefon xətti qurulubdur. Vətəndaçların  korrupsiya faktları barədə verdikləri məlumatlar İctimai Palatanın hazırladığı "Müasir Rusiyada antikorrupsiya siyasətinin səmərəliliyi" hesabatının əsasını təşkil edəckdir.

## İstinadlar
Fəzlulla xan Dəbirəssəltənə

**Fəzlulla xan Mirzə Ələsgər oğlu Dəbirəssəltənə** (1844-1902) — İranın ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
Fəzlulla xan Mirzə Ələsgər oğlu 1844-cü ildə Təbriz şəhərində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini əmisi Məhəmmədrəfi Nizamülüləmadan almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Müzəffərəddin mirzə Cənubi Azərbaycanın valisi olarkən Fəzlulla xanı sarayına dəvət etmişdi. Rəisi-xəlvət vəzifəsində çalışmışdı.

Müzəffərəddin şah taxta çıxdıqdan sonra Fəzlulla xanı Tehrana aparmış, vəziri-xəlvət vəzifəsinə təyin etmişdi. Ona Dəbirəssəltənə ləqəbini vermişdi.

## Ailəsi
Mirzə Fəzlulla xanın Əbülfət xan adlı oğlu vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Diba ailəsi, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №10, səh.52-64.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Mirzə Əsədulla xan Nizaməddövlə
*Mahmud xan Əlaülmülk
*İclaülmülk

## Xarici keçidlər
İvan Şopen

**İvan İvanoviç Şopen** ()— fransız səyyahı və etnoqrafı.

## Elmi fəaliyyəti
XIX əsrin iyirminci illərində məşhur fransız səyyahı və etnoqrafı İvan İvanoviç Şopen (1798, Fransa – 18.08.1870, Peterburq) Rusiyaya gəlmiş, Qafqaz canişinliyində işləmişdir. General İ. F. Paskeviçin göstərişi ilə 1829–1832-ci illərdə Qafqazın, o cümlədən
İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının tarixi və coğrafiyasının tədqiqi ilə məşğul olmağa maraq göstərmişdir. Əsərlərində Qafqaz xalqlarının, həmçinin azərbaycanlıların tarixi, dili və etnik tərkibi, folkloru, ədəbiyyatı, incəsənəti, iqtisadiyyatı və s. barədə geniş məlumatı olmuşdur. Lakin etiraf etdiyi həqiqətlərlə yanaşı, bəzən təhriflərə də yol vermiş, 1840-cı ildə rus dilində nəşr etdirdiyi "Koroğlu" dastanının bəzi epizodlarında nöqsanları olmuşdur.

## Əsərləri
* И. Ш. Некоторые замечания на книгу "Обозрение российских владений за Кавказом" (СПб., 1840).
* Об ирригации и о пользе распространения искусственного орошения полей в большом размере в России (СПб., 1845).
* Хозяйственные очерки части Араксской долины, вошедшей в состав Грузино-Имеретинской губернии (СПб., 1843).
* Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху ее присоединения к Российской империи  (СПб., 1852).

## İstinadlar

* Русский Биографический Словарь: Шопен Иван Иванович
Mirzə Ələkbər Elxanov

**Mirzə Ələkbər Elxanov** (1828-?) — Pedaqoq. 1856-cı ildən 1885-ci il 31 martadək İrəvan gimnaziyasında müəllim.

## Həyatı
O, 1828-ci ildə Uluxanlı kəndində anadan olmuş, İrəvan şəhərindəki baş məscid nəzdindəki ruhani məktəbini bitirmiş, sonra isə rus dilini öyrənmiş, 1856-cı ildə Tiflis gimnaziyasında imtahan verərək Azərbaycan dili müəllimi adını almışdı.

Uluxanlıda yaşlı nəslin nümayəndələrindən Mirzə Zeynalabdın Rzayev, Əsədulla Musayev, Şıxəli Bağırov, qonşu Sarvanlar kəndinin 112 yaşlı sakini Məmmədəli Nəsirov və başqaları M. Ə. Elxanovun yüksək mənəvi keyfiyyətlərindən maraqla söhbət açardılar. Onun Uluxanlı kənd məktəbinin açılmasında hədsiz rolu olduğunu, kasıbların balalarına köməkliyini, "Əkinçi" qəzetinin nömrələrini və bir çox kitabları camaat arasında gətirib oxuduğunu həmişə xoş xatirələrlə yad edərmişlər.

Qərbi Azərbaycan maarifi və məktəbi ümumi Azərbaycan maarifi və mədəniyyəti ilə birgə addımlayır, Zaqafqaziyada və Rusuyada baş verən pedaqoji yeniliklər, mütərəqqi məktəb təcrübəsi və pedaqoji ideyalar bura da nüfuz edirdi. İrəvan məktəbləri bəzi məsələlərdə hətta irəli gedirdi. Səs üsulu ilə ana dili dərsliklərinin meydana gəlməsi XIX əsrə təsadüf edir. Böyük rus pedaqoqu K. D. Uşinskinin xəlqilik ideyası, "Vətən dili" və "Uşaq aləmi" dərslikləri Zaqafqaziyada özünə ardıcıllar tapırdı. Belə ardıcıllardan biri də Zaqafqaziyada birinci İrəvan gimnaziyasında 30 ilə qədər Azərbaycan dili müəllimi olmuş Mirzə Ələkbər Elxanov idi. M. Ə. Elxanov əslən Uluxanlıdandır. Şəhərdəki Şah Abbas məscidi nəzdindəki mədrəsədə mükəmməl təhsil almışdır. Onun səs üsulu ilə tərtib etdiyi "Vətən dili" dərsliyi XIX yüzilliyin 80-ci illərində Rusiya Xalq Maarif Nazirliyində müzakirə edilərək çapa tövsiyə edilmişdir. Sözü gedən əsrin sonlarına doğru İrəvanda yeni məktəblər açılır, şəhərin teatr həvəskarları tez-tez tamaşalar göstərirdilər. "Rus-Azərbaycan" qız məktəbləri əhalinin rəğbətini qazanmışdı. Məktəbin müdiri Haşım bəy Nərimanbəyov, Irəvan gimnaziyasının müəllimlərindən İsmayıl bəy Şəfibəyov, İrəvan Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan dili müəllimi Rəhim Xəlilov, Mirzə Məmmədvəli Qəmərlinski, Axund Məmmədbağır Tağızadə və başqalarının bu sahədəki xidmətləri unudulmazdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Teodor Koçi

**Teodor Koçi** (; 15 aprel 1813 - 11 iyun 1866) — Avstriya botaniki.

## Seçilmiş əsərləri
* *Abbildungen und Beschreibungen neuer und seltener Thiere und Pflanzen, in Syrien und im westlichen Taurus gesammelt*, (Illustrations and Descriptions of New and Rare Animals and Plants, in Syria and western Taurus); (1843) 
* *Analecta botanica* (Heinrich Wilhelm Schott (1794-1865) və Carl Fredrik Nyman (1820-1893) ilə birlikdə), (1854) 
* *Coniferen des Cilicischen Taurus* (Conifers of Cilician Taurus), (Franz Antoine (1815-1886) ilə birlikdə), (1855) 
* *Die Eichen Europas und des Orients*, (Oaks of Europe and the Orient); (1858-1862) 
* *Plantae Tinneanae*  (Johann Joseph Peyritsch (1835-1889) ilə birlikdə); (1867)
Çayxana

**Çayxana** ( — «çay evi») və ya **çay evi**, bəzən **çay otağı** (; ) — ilk növbədə çay və digər yüngül içkilər xidmət edən bir məkan. Onun funksiyası mədəniyyətlə asılı olaraq geniş dəyişməsinə baxmayaraq, çay evləri çox vaxt sosial qarşılıqlı əlaqə mərkəzləri kimi xidmət edirlər.

## Bölgələrə görə

Çayxana sözü fars dilində çay evi deməkdir və o, əsasən Mərkəzi və Qəri Asiya ölkələrində işlənilir. 

Bolşeviklər həm Mərkəzi Asiyada, həm də Azərbaycanda qırmızı çayxanaları () propaqandanı yaymaq məqsədi ilə işlədirdilər.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Çində çay mədəniyyəti
* Qəhvəxana
Lipstick

**Lipstick** () - İrlandiya pop dueti Jedwardın çıxardığı duet. Bu cütlüyün hələ adı qoyulmamış ikinci solo albomundan olan ilk sinqldır. Cütlük həmçinin bu mahnı ilə İrlandiyanı 2011-ci ildə Almaniyanın Düsseldorf şəhərində keçirilən 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcək. Mahnı bu şərəfə 2011-ci ilin 11 fevralında İrlandiya Milli Seçimlərində layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
291 (ədəd)

**İki yüz doxsan bir** — say sistemində ədədlərdən biri. İki yüz doxsandan sonra,  iki yüz doxsan ikidən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* **İki yüz doxsan bir ədədi** — tək ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir. Belə ki, 1, 3, 97 və 291 ədədlərinə qalıqsız bölünür.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
307 (ədəd)

**Üç yüz yeddi** — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz altıdan sonra,  üç yüz səkkizdən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* **Üç yüz yrddi ədədi** —tək ədəddir və eyni zamanda sadə ədəddir. Belə ki, ancaq 1 və 307 ədədlərinə bölünür.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film, Vol. 2

***Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film, Vol. 2*** — Baz Luhrmannın Mulen Ruj! filminin musiqilərinin satışa çıxarıldığı ikinci albom. Albom 26 fevral 2002-ci ildə çıxarılmışdır. Albom bir il əvvəl çıxarılmış birinci albomun davamıdır. Lakin birinci albomdan fərqli olaraq bu alboma bəzi mahnıların orijinal film versiyası daxil edilmişdir.

## Mahnı siyahısı

## Hit-paradlarda

## Çıxarılma tarixi

## İstinadlar
311 (ədəd)

**Üç yüz on bir** — say sistemində natural ədədlərdən biri. Sayca Üç yüz ondan sonra,  üç yüz on ikidən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* ** Üç yüz on bir ədədi** —tək ədəddir və eyni zamanda sadə ədəddir.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
313 (ədəd)

**Üç yüz on üç** — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz on ikidən sonra,  üç yüz on dörddən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

c=2n-7

## Elmdə

## Dində

İslam mənbələrində 313 ədədi ilə bağlı bəzi rəvayətlər mövcuddur. Belə ki, tarixi məlumatlara görə, İslam tarixində ilk böyük savaş olan Bədr savaşında müsəlmanların sayı məhz 313 nəfər olmuşdur.
 
Müsəlmanlar bu döyüşdə sayca özlərindən üç dəfə artıq olan (min nəfər) müşriklərə qalib gəlmişdilər. Bəzi hədislərdə deyilir ki, Həzrət Davud Peyğəmbərin (ə) dövründə Talut adlı Bəni-İsrail hökmdarının başçılığı altında düşmənlərlə döyüşə yollanmış mömin əsgərlərin sayı da bu qədər olmuşdur. Bu hadisə barədə Bəqərə surəsinin 249-252-ci ayələrində məlumat verilir. Həmçinin, İmam Mehdinin (ə) xas (xüsusi) səhabələrinin də sayının 313 olacağı deyilir. Onların böyük əksəriyyəti əcəmlərdən (qeyri-ərəb xalqlardan) olacaq. Bu 313 nəfər İmamın (ə) ilk çağırışı ilə onun ətrafına cəmləşəcək və zühur üçün lazım olan köməyi həzrətə göstərəcəkdir.

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
314 (ədəd)

**Üç yüz on dörd** — say sistemində ədədlərdən biri. Üç yüz on üçdən sonra,  üç yüz on beşdən əvvəl gəlir.

## Riyaziyyatda

### Əsas hesablamalarda
* * Üç yüz on dörd ədədi*' —cüt ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir.

### Say sistemində

## Elmdə

## Dində

## İnam və etiqadlarda

## Digər sahələrdə

## Mənbə

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Serapias grandiflora

*  — Cephalanthera damasonium bitki növünün sinonimi.
*  — Cephalanthera longifolia bitki növünün sinonimi.
İohan Reynhold Forster

**İohan Reynhold Forster** (, ) — İngilis mənşəli alman orintoloqu, botaniki, zooloqu və səyyahı.

## Çap olunmuş əsərləri
*  (London, 1771)
*  (Berlin, 1844)
*  (London, 1778)
*  (London, 1776)
*  (1780)
*  (Qalle, 1781)
*  (London, 1790)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Plumbaqokimilər

**** () —  sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi. 

## Botaniki təsviri

### Cinsləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (sin. *Statice*)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Georq Forster

**Johann Georg Adam Forster** (; ) — Alman publisisti, yazıçısı, səyyahı, təbiətşünas-alimi etnoqrafı, ictimai-siyasi xadimi.

## Əsərləri
* *A Voyage round the World in His Britannic Majesty's Sloop Resolution, Commanded by Capt. James Cook, during the Years, 1772, 3, 4, and 5* (1777) (preview)
* *Journal of travels in Poland* (August–November, 1784), The Warsaw Voice, 1990 31 8–9
* *De Plantis Esculentis Insularum Oceani Australis Commentatio Botanica* (1786) available online at Project Gutenberg
* *Florulae Insularum Australium Prodromus * (1786) available online at Project Gutenberg
* *Essays on the moral and natural geography, natural history and philosophy* (1789–1797)
* *Views of the Lower Rhine, Brabant, Flanders* (three volumes, 1791–1794)
* "Neuholland und die brittische Colonie in Botany-Bay", *Allgemeines historisches Taschenbuch: oder Abriss der merkwürdigsten neuen Welt-Begebenheiten für 1787, enthaltend Zusätze zu der für das Jahr 1786 herausgegebenen Geschichte der wichtigsten Staats- und Handelsveränderungen von Ostindien, von M. C. Sprengel, Professor der Geschichte auf der Universität zu Halle,* Berlin, bei Haude und Spener, Dezember 1786, Zusatz 7, S.xxxiii-liv; supplement to: *Historisch-genealogischer Calender oder Jahrbuch der merkwürdigsten neuen Weltbegebenheiten für 1787.* Re-published in *Georg Forster’s [[Kleine Schriften]]: Ein Beytrag zur Völker- und Länderkunde, Naturgeschichte und Philosophie des Lebens, gesammlet von Georg Forster,* Erster Theil, Leipzig, Kummer, 1789, S.233–74.(English translation at: web.mala.bc.ca/Black/AMRC/index.htm?home.htm&2)
* *Letters* (posthumous compilation of his correspondence, 1828)
* *Werke in vier Bänden*, Gerhard Steiner (editor). Leipzig 1971
* *Ansichten vom Niederrhein*, Gerhard Steiner (editor). Frankfurt am Main: Insel, 1989. ISBN 3–458–32836-X
* *Reise um die Welt*, Gerhard Steiner (editor). Frankfurt am Main: Insel, 1983. ISBN 3-458-32457-7
* *Über die Beziehung der Staatskunst auf das Glück der Menschheit und andere Schriften*, Wolfgang Rödel (editor). Frankfurt am Main: Insel, 1966. – A little collection of political essays, notes, and speeches of republican thinkers and writers.
* * Georg Forsters Werke, Sämtliche Schriften, Tagebücher, Briefe*, Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, G. Steiner et al. Berlin: Akademie 1958
* *Georg Forster, Revolutions-Briefe*, Kurt Kersten, Athenaeum Verlag, 1981
* *Georg Forster, Briefe an Ernst Friedrich Hector Falcke. Neu aufgefundene Forsteriana aus der Gold- und Rosenkreuzerzeit*, Michael Ewert, Hermann Schüttler (editors). Georg-Forster-Studien Beiheft 4. Kassel: Kassel University Press 2009. ISBN 978-3-89958-485-1

## Xarici keçidlər
* Pitt Rivers Muzeyində Georq Forsterin kolleysiyaları 
* Georg Forster society in Kassel 
* Georq Forsterin məktubları 
* Georq Forsterin əsərləri 
* Georq Forsterin çəkdiyi şəkillər
* Bioqrafiyası
* Forster comments after hearing of the death of Benjamin Franklin
Fridrix Anton Vilhelm Migel

**Friedrich Anton Wilhelm Miquel** (; 24 oktyabr 1811 – 23 yanvar 1871) — XIX əsr Hollandiya botanik-sistematiki.

## Əsərləri
* De nord-nederlandsche vergiftige Gewassen. Amsterdam, 1836 (36 cədvəl)
* Commentarii phytographici. Leyden, 1838—1840 (14 cədvəl)
* Genera cactearum : descripta et ordinata, quibus proemissi sunt characteres totius ordinis et adfinitatum adumbratio scripsit F. A. Guil. Miquel. Roterodami, 1839 
* Monographia generis Melocacti. Breslau, Berlin, 1841 (11 cədvəl)
* Monographia Cycadearum, Utrecht, 1842 (с 8 таблицами)
* Systema Piperacearum, Rotterdam,1843—1844
* Illustrationes Piperacearum, Bonn, 1847 (92 cədvəl)
* Revisio critica Casuarinarum, Amsterdam, 1848 (12 cədvəl)
* Stirpes surinamenses selectae, Leyden, 1850 (65 cədvəl)
* Analecta botanica indica, Amsterdam, 1850—1852 (20 cədvəl)
* Cycadeae quaedam Americanae, partim novae. Amsterdam, 1851
* Plantae Junghuhnianae, Leyden, 1851—1855
* Flora Indiae batavae, Amsterdam, 1855—1859 (2 cilddə)
* Prodromus Florae Sumatranæ, Amsterdam, 1860—1861
* Sumatra, seine Pflanzenwelt und deren Erzeugnisse, Leipzig, 1862
* Choix des plantes rares et nouvelles, cultivées et dessiné es dans le jardin botanique de Buitenzorg, Den Haag, 1863 (26 cədvəl)
* Annales Musei botanici Lugduno-Batavi, Amsterdam, 1863—1869 (4 cilddə, 40 cədvəl)
* Prolusio Florae japonicae, Amsterdam, 1865—1867
* De Palmis Archipelagi Indici observationes novae. Amsterdam, 1868
* Catalogus Musei botanici Lugduno-Batavi. I. Flora japonica, Den Haag, 1870
* Illustrations de la Flore de l’Archipel indien / par F. A. W. Miquel. Amsterdam, Utrecht, van der Post, Leipzig, Fleischer, 1871
Paradise Oskar

**Paradise Oskar**  (; gəlçək adı- **Aksel Enström** ; ) — Finlandiyada yaşayan İsveçli müğənni.

## İstinadlar
Xanlar Məmmədov

**Xanlar Əliş oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan Kommunist Partiyasının Laçın Rayon Komitəsinin 1-ci katibi, Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Azərbaycan Respublikasının Xalq Deputatı, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Üzvü.

## Həyatı
Xanlar Əliş oğlu Məmmədov 27 fevral 1940-cı il tarixdə Laçın rayonunun Mişni kəndində Səhəngdolan məhəlləsində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1963-cü ildə Alxaslı kənd məktəbində müəllim işləmişdir.

2002-ci il dekabr ayının 1-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
1966-ci ildə "Laçın" qəzetində şöbə müdiri, 1967-ci ildə Azərbaycan LKGİ Laçın rayon komitəsinin 2-ci katibi, 1968-ci ildə Azərbaycan LKGİ-nin Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi, 1972-ci ildə Bakı Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi, 1972-ci ildə Azərbaycan KP Laçın rayon komitəsinin təlimatçısı, 1975-ci ildə Azərbaycan KP Laçın RK-nın katibi, 1979-cu ildə Azərbaycan KP-nın Laçın RK-nın 2-ci katibi, 1985-ci ildə XI çağırış Laçın rayon Xalq Deputatları Sovetinin 1-ci sessiyasında Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri, 1986-cı ildə Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi seçilmişdir.

1990-cı illərin əvvəlində Laçın rayonu icra hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuş və 29 may 1992-ci il tarixə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

## Mənbə
* "Laçın" qəzeti, 16.03.2007-ci il, səhifə 3.

## İstinadlar
Naxçıvan Avtomobil Zavodu

**Naxçıvan Avtomobil Zavodu** və ya qısaca **NAZ** – 2006-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında əsası qoyulan avtomobil zavodu.

## Tarixi
Naxçıvan Avtomobil Zavodunun əsası 2006-cı ildə qoyulub. 2009-cu ilin May ayında Pekində keçirilən Çin-Azərbaycan biznes-forumu çərçivəsində Naxçıvan Avtomobil Zavodu və Çinin "CHONGQING LIFAN INDUSTRY (GROUP) IMP. & EXP. CO., LTD." Avtomobil Korporasiyası arasında əməkdaşlıq sazişi imzalandı. Sazişə əsasən, Naxçıvan şəhərində "LİFAN" markalı minik avtomobillərinin istehsalı təşkil olundu.

Naxçıvan Avtomobil Zavodu 2010-cu ilin yanvar ayının 11-də istismara verilmişdir.

## İstehsal
Zavodda "Lifan" modellərinin yığılmasını həyata keçirilir. Zavodun "NazLifan" brendi altında buraxdığı avtomobillər daxili bazarda populyar deyil. Zavod gah fəaliyyətini dayandırır, gah məhdud həcmdə avtomobillərin yığılmasını həyata keçirir. 2019-cu ilə olan məlumata görə, 2010-cu ildən bəri "NazLifan" cəmi 5 minə yaxın avtomobil buraxmışdı.

## Şəkilllər


Lifan 320 01 China 2012-05-20.JPG|Naz Lifan 320
Lifan 520i 01 China 2012-05-20.JPG|Naz Lifan 520i
Lifan 520 01 China 2012-07-15.JPG|Naz Lifan 520
Lifan 620 01 China 2012-05-20.JPG|Naz Lifan 620
Lifan X60 -- Auto Chongqing -- 2012-06-07.jpg|Naz Lifan X60



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sabiq rəsmi saytı

## Həmçinin bax
* Gəncə Avtomobil Zavodu
* AzSamand
* Azərmaş ASC
* BakAZ-3219
Gizli qalada üç əclaf (film, 1958)

**Gizli qalada üç əclaf** () — rejissor Akira Kurosavanın filmi.

## Məzmun
Filmin əvvəlində iki bədbəxt kəndli Tahey və Matasiti döyüş meydanından qaçırlar. Evə aparan yolu tapmağa çalışan kəndlilər general Rokurota Makabe ilə rastlaşırlar. O, taxtdan salınmış kral ailəsinin şahzadə xanımını gizli surətdə təhlükəsiz əraziyə köçürmək istəyir. Daha sonra satın alınaraq bir qul alverçisinin karvansarasının həyətində saxlanılan fermer qızı da onlara qoşulur. Çox keçmir ki, kəndlilər də onlara qoşulur. Lakin əvvəlcədən nəzərdə tutulmamış bu hal generalın işlərini çətinliyə salır. Hətta iş o yerə gəlib çatır ki, kəndlilər şahzadənin qızıllarını götürüb aradan çıxmağa çalışırlar. Beşlik ümidsiz halda çətin bir qərar qəbul edirlər. Onlar qızıl dolu yüklərlə düşmən tərəfinə keçirlər. General və şahzadənin isə yeganə məqsədi vətənin keçmiş əzəmətini bərpa etmək və itirilmiş əraziləri geri qaytarmaqdır.

## Film haqqında
* Bu film Akira Kurosavanın genişekranlı "TohoSkop" formatında çəkdiyi ilk işidir.
* 2008-ci ildə Yaponiyada bu filmin "Sonuncu şahzadə" adlı rimeyki çəkilmişdir.

## Mükafatlar
### Berlin kinofestivalı (1959)
:Ən yaxşı rejissor işinə görə "Gümüş ayı" mükafatı – Akira Kurosava

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifləri:** Sinobu Hasimoto, Akira Kurosava, Rüdzo Kikusima, Hideo Oquni
:**Rejissor:** Akira Kurosava
:**Operator:** Kadzuo Yamasaki
:**Bəstəkar:** Masaru Sato
:**Prodüserlər:** Sanedzumi Fudzimoto, Akira Kurosava

### Rollarda
:Toşiro Mifune — general Rokurota Makabe
:Misa Uehara — şahzadə Yuki
:Minoru Tiaki — Tahey
:Kamatari Fucivara — Matasini
:Susumu Fudzita — general Hyoe Tadokoro
:Takasi Simura — general İdzumi Naqakura

## Xarici keçidlər
* '''Filmin treyleri'''  sayt   YouTube

## Həmçinin bax
Xınalıq mahalı

**Xınalıq mahalı** — Quba xanlığında mahal.

Quba xanlığı dövrünə aid XVIII yüzilliyin sənədlərində göstərilir ki, Xınalıq mahalının mərkəzi Xınalıq kəndi olmuşdur. Həmin dövrdə xanlıq 10 mahala bölünmüşdü və həmin mahallardan da biri Xınalıq mahalı idi. Tarixi ədəbiyyatda olan bir məlumata görə Xınalıq mahalının kənd icmaları nəinki xəzinəyə vergi və mükəlləfiyyətlərdən azad idilər, hətta xandan bəxşişlər alırdılar.

F.F.Simonoviçin yazdığına görə isə, Quba malikanəsi 8 mahala bölünmüşdü. Buduq və Xınalıq həmin mahallardan idilər və hər biri 9 kəndi birləşdirirdi. İki mahalın ərazisi birlikdə, coğrafi mövqeyinə görə "Dağıstan" adlanırdı. Həmin mahallar Qonaqkənd, Yerfi, Cimi, Xaltan, Utuq, Dərk, Söhüb, Buduq, Zeyid, Cek, Qrız və Xınalıq kəndlərini birləşdirirdi. Bu kəndlərdə 950-yə qədər təsərrüfat mövcud idi. P.Q.Butkov da Buduq və Xınalıq mahallarını birlikdə "Quba Dağıstanı" adlandırır və bildirir ki, Buduq mahalı 13 kəndi əhatə edir və həmin kəndlərdə 387 təsərrüfat vardır. Buduq, müəllifin sözünə görə, həmin kəndlərin ən böyüyüdür. Xınalıq mahalında cəmi 4 kənd birləşmişdi. Bunlar Xınalıq (200 ev), Qrız (180 ev), Cek (130 ev) və Əlik (100 ev) kəndləri idi.

XIX əsrin 40-cı illərində Buduğun inzibati-ərazi baxımından mövqeyi daha da genişlənir və kənd Anaqdarin, Buduq və Xınalıq mahallarından təşkil olunmuş "Sahə" mərkəzinə çevrilir. Buduq sahəsinə 34 kənd (Anaqdarin və Xınalıq mahallarının hər birində 9 kənd və Buduq mahalında 16 kənd) daxil idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mərceyi-təqlidlərin siyahısı

Bu siyahı hazırda 12 imam şiəsi/üsuli əqidəsində olan insanlar tərəfindən qəbul edilən müctəhidlərin (**مرجع** Mərcei-təqlid) siyahısıdır.

## Vəfat edənlər

## İstinadlar
İnteqrasiya Edilmiş Rəqəmsal Şəbəkə

**İnteqrasiya edilmiş rəqəmsal şəbəkə** (, qısaca ) — mövcud telefon şəbəkələri əsasında inkişaf etdirilən ümumdünya rəqəmsal kommunikasiya şəbəkəsi. ISDN-də məqsəd informasiyanın rəqəm analoq çevrilməsini tələb edən mövcud telefon xətlərini ən çeşidli informasiyaları (adi danışıqdan tutmuş kompüter verilənləri, musiqi və videoyadək) ötürmə bacarığına malik olan rəqəmli veriliş vasitələri ilə əvəzləməkdən ibarətdir. ISDN iki başlıca rabitə kanalı üzərində qurulub: verlənləri 64 kbit/san sürətilə ötürən B kanalı və idarəedici informasiyanı ya 16, ya da 64 kbit/san sürətilə ötürən D kanalı. Kompüterlər və digər qurğular ISDN ilə sadə standart interfeyslərlə birləşirlər. ISDN istifadəçilərə daha sürətli və çeşidli rabitə xidmətləri verir. Qoşulma universal qurğu, telefon xəttindən istifadə etməklə müxtəlif cür – telefon, telefaks, internet və digər elektron-rabitə növlərindən eyni vaxtda istifadəyə imkan verən komplekt qoşulma hesab olunur. Evinizə bir İSDN xətt çəkdirdiyinizdə iki xəttiniz olar. Bir xətti səs, digərini məlumat transferi üçün istifadə edə bilərsiniz. Və ya, bu iki xətti birləşdirib 128 kbit/s məlumat transfer sürətinə çata bilərsiniz.

İSDN-in orijinal standartına əlavə olaraq inkişaf etdirilən B-ISDN standartı geniş band məlumat ötürülməsi imkanı təmin etməkdədir. B-ISDN 1.5 Mbit/s məlumat transfer sürətinə qədər qalxa bilər ancaq lif optik kabellər istifadə edilməsi lazım olduğu üçün çox da populyar deyil.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov). İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Bakı nəşriyyatı, 2017, 996 s.

## Xarici keçidlər
Həkim Nou (film, 1962)

**Həkim Nou** () — 1962-ci ildə istehsal olunmuş Böyük Britaniya filmidir. "Doktor No" filmi 1962-ci ildə "EON productions" studiyasinası tərəfindən çəkilmişdir. Bu film Ceyms Bond qəhrəman tipinin çəkildiyi ilk filmdir. Film Böyük Britaniyada çəkilmişdir. Filmin büdcəsi 1 milyon dollar olmuşdur. Filmin gəliri isə 59.6 milyon dollar təşkil etmişdir. Filmin rejissoru Terens Yanq, Ceyms Bond rolunun ifaçısı Şon Konneri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Pərpərənkimilər

**** () —  sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.

## Təbii yayılması

## Botaniki təsviri

### Cinsləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Ekologiyası

## Azərbaycanda yayılması

## İstifadəsi

## Ədəbiyyat
DruGOY

***DruGOY*** () – Filipp Kirkorovun sonuncu studia albomu. Albom promo versiyası 2010-cu ildə OK! jurnalına əlavə olaraq verilmişdir. Tam versiya 3&nbsp;cd-dən ibarət olacaq və 2011-ci ilin aprel ayında çıxacağı gözlənilir.

## OK ! Promo versiyaya daxil olan mahnıların siyahısı

## Videolar
* Prosto Podari (2009)
* Lyubov (2009)
* Strunı (2010)
* Nelepo Razoşlis (2010)
* Sneg (2011)
Yakob Fridrix Erhart

**Yakob Fridrix Erhart** (, 4 noyabr 1742 – 26 iyun 1795) — İsveçrə mənşəli alman botaniki və əczaçısı.

## Elmi əsərləri
* Chloris hanoverana. 1776.
* Supplementum systematis vegetabilium, generum et specierum plantarum. 1781.
* Beiträge zur Naturkunde. 7 Bände, 1787 bis 1792.

## İstinadlar
* Friedrich Ehrhart
* Friedrich Ehrhart (1742–1795)
Elliot Peyc

**Elliot Peyc** (əvvəlki adı: **Ellen Peyc**; ) — kanadalı aktyor. O, "*[[Cuno (film)|Cuno]]*" filmindəki performansına görə "Oskar", "BAFTA" və "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərilib.

## Həyatı
Elliot Peyc 21 fevral 1987-ci ildə Kanadanın Yeni Şotlandiya əyalətindəki Halifaks şəhərində anadan olub. Anası Marta Filpotts müəllimə, atası Dennis Peyc isə qrafik dizaynerdir. O, qadın doğulub və əvvəlki adı Ellen idi. 2020-ci ildə cinsiyyətini dəyişdirib.

## Karyerası
Onun 1997-ci ildə 10 yaşında çəkildiyi "*Pit Pony*" telefilmi sonradan serial kimi yayımlanmağa başlayır. Bir qədər sonra Kanada televiziyasında efirə çıxan aktyor kinodakı ilk mükafatını "*Ghost Cat*" filmindəki roluna görə alır. "*Love That Boy*" filmindən sonra 16 yaşlı Peyc ilk dəfə "*Mouth to Mouth*" adlı Avropa filminə çəkilir. 2005-ci ildə Halifaksdakı Şambala məktəbini bitirən Elliot Peyc "*Wilby Wonderful*" filmindən sonra "*[[Sərt konfet (film)|Sərt konfet]]*" trillerində baş rolu oynayır. 2006-cı ildə isə onun iştirakı ilə bir neçə film çıxır. "*[[İks-adamlar: Son müqavimət|İks adamlar: Son müqavimət]]*" və "*An American Crime*" filmlərindən sonra "*The Tracey Fragments*" filmində rol alır. "*[[Cuno (film)|Cuno]]*" filmi isə ona daha böyük şöhrət gətirir. Bu filmə görə Peyc "Oskar" və "Qızıl Qlobus" mükafatlarına namizədlik qazanır.

## İstinadlar
Qumarbaz (roman)

***Qumarbaz*** () — Fyodor Dostoyevskinin gənclik illərini, dramatik eşq və qumar ehtirasını ən çılpaq halı ilə qələmə aldığı əsərlərindən biri. İlk böyük romanı olan və geniş oxucu kütləsi tərəfindən rəğbətlə qarşılanan "*[[Cinayət və cəza]]*"dan sonra nəşriyyat ilə imzaladığı müqaviləyə əsasən yazıçı bu romanı vaxtında yazıb bitirə bilmək üçün stenoqraf tutmaq məcburiyyətində qalmışdır ("*Qumarbaz*" romanını 25 gün içərisində təhvil verməyəcəyi təqdirdə o, sonra yazacağı romanlara görə hər hansısa qonorar tələb edə bilməyəcəkdi). Sonralar F. Dostoyevski özündən xeyli gənc olan bu stenoqraf xanımla — Anna Qriqoryevna ilə evlənmişdir. Roman 25 gündə tamamlanmışdır.

## İlham
O, ilk dəfə 1 sentyabr 1863-cü ildə birinci həyat yoldaşının bacısına göndərdiyi məktubda qumara olan marağının ilkin uğurunu təsvir edir:

## Obrazlar

* **Aleksey İvanoviç** - baş qəhrəman. Əsərdə qumar asılılığı olan Alekseyin başından keçən hadisələr cərəyan etməkdədir. Genralın qızı Polina Aleksandrovnayanı sevir.
* **General** - 55 yaşında bir dul generaldır və Madmazel Blançeni sevir.
* **Polina Aleksandrovna Prakovya** - Generalın ögey qızı. Alekseyin ona olan sevgisindən istifadə edərək, Alekseyin başına oyun açır.
* **Madmazel Blançe** -  Generalın nişanlısı, fransiz zadəgan xanımı olduğu güman edilir. 

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Lüdmila Qurçenko

**Lüdmila Markovna Qurçenko** (; 12 noyabr 1935, Xarkov — 30 mart 2011, Moskva) — əsl soyadı Qurçenkova sovet-rus teatr və kino aktrisası, estrada müğənnisi. SSRİ xalq artisti (1983).

## Həyatı

Lüdmila Qurçenko 1935-ci il noyabrın 12-də Ukraynanın Xarkov şəhərində anadan olub. Atası “Amerikanın köpək balığı” filminə baxandan sonra filmin qəhrəmanının şərəfinə qızının adını Lüdmila qoyub. 1943-cü ildə Lüdmila orta məktəbdə birinci sinifə gedir, eyni zamanda musiqi məktəbində təhsil almağa başlayır. 1953-cü ildə orta məktəbi bitirir, sənədlərini Moskva Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutuna verir və tələbə adını qazanır.

İnstitutda həm yaxşı oxuduğuna, həm də yaxşı səsi olduğuna görə müəllimlərin sevimlisinə çevrilir. Üçüncü kursda F. Şillerin “Qaçaqlar”ında ilk rolunu oynayır. 1956-cı ildə Eldar Ryazanovun “Karnaval gecəsi”ndə oynadığı Lena Krılova rolu ona şöhrət gətirir. 1958-ci ildə institutu bitirir. Həmin il rejissor Yan Fridin “Düzgünlük yolu” filminə və M. Faynsimmerin “Gitaralı qız” filminə çəkilir. Elə həmin ildə institutda təhsil alan, gələcəyin ssenarist və tarixçisi Boris Andronikaşvili ilə tanış olur. Bir müddət sonra onlar evlənirlər, 1959-cu ildə qızları Mariya dünyaya gəlir. Lakin bu nikah uzun sürmür və üç ildən sonra onlar ayrılırlar.

Ümumiyyətlə, sənətdəki uğurlarına baxmayaraq, Lüdmila Qurçenkonun şəxsi həyatı uğurlu alınmamışdı. 1962-ci ildə aktyor Aleksandr Fadayevlə, 1967-ci ildə müğənni İosif Kobzonla ailə həyatı qurur, amma hər ikisi ilə üç il yaşayır. 1973-cü ildə aktrisa “Köhnə divarlar” filmində Anna Smirnova roluna çəkilir. 1976-cı ildə bu roluna görə "Şöhrət" ordeninə layiq görülür. Bundan sonra o, “Ana”, “Səma qaranquşları”, “Küləşdən papaq”, “Mexanik Qavrilovun sevimli qadını” və s. filmlərə çəkilir. 1977-ci ildə aktrisa Konstantin Kuperveyslə ailə həyatı qurur və bu evlilik 18 il sürür. Konstantindən ayrılandan sonra aktrisa prodüser Sergey Seninlə nikah bağlayır və ömrünün axırınacan onunla birgə yaşayır. 
1982-ci ildə rejissor Eldar Ryazanovun “İki nəfərlik vağzal” filmində Vera Nefyodova roluna çəkilir. Film 1983-cü ildə Kann kinofestivalında nümayiş olunur, aktrisa isə SSRİ xalq artisti adına layiq görülür.

Lüdmila Qurçenko aktrisalıq istedadı ilə yanaşı, müğənni kimi də özünü sınayır, 1987-ci ildə ilk solo konsertini verir. 1998-ci ildə nəvəsinin, bir il sonra isə anasının vəfatı ilə depressiya keçirir, bir müddət sənətdən uzaq düşür. 2000-ci ildə Eldar Ryazanovun “Qoca yabılar” filmi ilə kinoya qayıdır və daha bir neçə ekran əsərinə çəkilir. Aktrisa 2011-ci ilin fevralında xəstələnir və martın 30-da ürəktutmasından vəfat edir.

## Filmoqrafiya

# Karnaval gecəsi (film, 1956)
# Gitaralı qız (film, 1958)
# İki nəfərlik vağzal (film, 1982)
# Alqışlar, alqışlar... (film, 1985)

## İstinadlar
Fici hind dili

**Fici Hindisi** — Ficidə hind mənşəli əhalinin danışdığı dil. Dil fici, hind, holland və afrikaans dillərinin sözləri əsasında yaranıb. Dildə həmçinin çoxsaylı ingilis dili sözləri də var və şərqi hind dialektinə aiddir. Dilin spesifikliyi dildə cingiltinin olmasıdır.

## Xarici keçidlər
* Ethnologue — Fiji Hindi
LOL (film, 2008)

**LOL** ( — *bərkdən gülürəm* və ya *gülürəm-ölürəm*) — Liza Azuelos rejissorun filmi.

## Süjet
LOL — *gülürəm-ölürəm* deməkdir. Lolanı elə dostları çağırırlar. Tətildən sonrakı məktəbdə birinci gün gələn kimi, Lolanın gülməyə vaxtı yoxdur: sevdiyi oğlan onu tərk edir, anası isə yaşamağa imkan vermir...
Qafqaz günləri (roman)

**"Qafqaz günləri"** () — Azərbaycan əsilli Fransa yazıçısı Baninin 1945-ci ildə Parisdə nəşr olunmuş romanı.

Qafqaz günləri romanında XX əsrin əvvəllərinə aid olan Azərbaycan tarixi təqdim olunur, o zamankı adət-ənənələr, həyat tərzi, mədəniyyət haqqında ətraflı məlumat verilir.

Fransız dilində yazılmış roman avtobioqrafik faktlar üzərində qurulmuşdur.

## Məzmun
Əsərin məzmunu Baninin şəxsi bioqrafiyası üzərində qurulmuşdur. Romanda Bakının bir çox zəngin ailələri, onlar arasında olan münasibət, bayram və yas mərasimləri, milli adət-ənənələr, zamanın əhval — ruhiyyəsi müəllif tərəfindən dəqiqliklə və ustalıqla qələmə alınmışdır.

Romanda gənc qəhrəmanın onu əhatə edən insanlara və mühitə münasibəti, müasirlərinin əhval-ruhiyyəsi onların baş verən hadisələrə münasibəti öz əksini tapmışdır.

Öz evinin və Mərdəkandakı bağ evinin təsvirindən müəllif onun və yaxınlarının həyatına güclü təsir edən hadisələrin təsvirinə keçir.

Bu əsərə erməni-azərbaycan qarşıdurması, Bakıda azərbaycanlılara qarşı törədilmiş qırğınlar, demokratik respublikanın qurulması və süqutu, nəhayət qırmızı ordunun Azərbaycanı işğalı və Bakıya daxil olması hadisələri daxildir.

Banin babasının vəsiyyətinə əsasən onun və üç bacısının birdən-birə milyonçuya çevrilməsi, lakin onların "milyonçuluğunun" çox çəkməməsi, Azərbaycan qırmızı ordu tərəfindən işğal edildikdən sonra ailəsinin başına gələn faciələr haqda ətraflı yazır.

Yazıçı ADR-in hökumətində nazir olmuş atası Mirzə Əsədullayevi, ata nənəsini, alman dayə fröylen Annanı ən kiçik detalları belə nəzərdən qaçırmadan təsvir edir.

Banin Novruz və Ramazan bayramının qeyd olunmasını çox maraqlı bir tərzdə təsvir edir.

## Həmçinin bax
* Banin

## Mənbə
* Axisxa.narod.ru — Arzu Yolçuyeva: Ümmulbanu yaradıcılığı: Fransa-Azərbaycan ədəbi əlaqələri kontekstində
* Azərbaycanın mühacir ədəbiyyatı 
* Qafqaz günləri roman
Aleksandr Menşikov

**Menşikov Aleksandr Sergeyeviç** () — Rusiya diplomatı, knyaz, general-adyutant, admiral.

## Həyatı
Aleksandr Menşikov 1787-ci ildə anadan olmuşdur. I Nikolayın yaxın adamlarından olmuşdur. İran elçiliyinə rəhbərlik etmiş, bu zaman diplomatik uğursuzluğa düçar olmuş, rus-İran müharibəsinin başlanmasını sürətləndirmişdi. Müharibənin başlanmasına görə o, düşmən dövlətin elçisinə çevrilmiş, çox çətinliklərdən sonra sağ-salamat geri dönə bilmişdi. 1853–1856-cı illər Krım müharibəsində baş komandan kimi də fərasətsizliyini göstərmişdi. 1869-cu ildə 82 yaşında ölmüşdür.

## Ədəbiyyat
* Отрывки из писем и бумаг Меньшикова, относящихся главным образом ко времени Крымской войны, напечатаны в "Русском Архиве" (1881 г., кн. II, стр. 361–379) и в "Русской Старине" (1875 г., т. XII; 1877 г., т. XVIII и XIX; 1882 г., т. XXXIV; 1884 г., т. XLI и др.).
* О библиотеке князя Меньшикова см. у А. Ивановского, "Граф Н. П. Румянцев" (стр. 160–161).
* *А. В. Бутенин*. А. С. Меншиков — государственный деятель, царедворец и человек. Сборник "Из глубины времен" 1995 год. вып. 5-й. Сс. 112–122
*  Князь А.С. Меншиков. 1853–1854 Переписка / Сообщ. и коммент. А.Д. Крылова // Русская старина, 1873. – Т. 7. – № 6. – С. 843–854. 
*  Князь А.С. Меншиков. (Некролог) // Русский архив, 1869. – Вып. 6. – Стб. 1067–1076. 
*  Князь Александр Сергеевич Меншиков. Анекдоты – Штуки и остроты. // Русская старина, 1875. – Т. 12 – № 3. – С. 638–653. 
*  Меншиков А.С. Письма князя А.С. Меншикова к кн. М.Д. Горчакову. 1853–1855. // Русская старина, 1875. – Т. 12 – № 1. – С. 174–196. – Под загл.: Оборона Севастополя. ,  № 2. – С. 298–328. 

## Xarici keçidlər
* *Демкин А. Д.* Усадьба А. С. Меншикова в Александрово, что в Кругу под Клином
Con Latam

**Con Latam** ( ) — Britaniya həkimi, orintoloqu, təbiətçisi.

## Əsərləri

* *A general synopsis of birds, with a suppl.* White, Leigh & Sothebys, London 1781-1802.
* *Index ornithologicus sive Systema ornithologiæ.* London, Paris 1790-1809.
* *Allgemeine Übersicht der Vögel.* Weigel, Nürnberg 1793.
* *Faunula Indica id est Catalogus animalium Indiae orientalis.* Gebauer, Halle 1795.
* *A general history of birds.* Jacob & Johnson, Winchester 1821-28.
## Ədəbiyyat
* *Wright, N.* John Latham, the naturalist of Kent and father of British ornithology. // Bygone Kent. — 1980. — Vol. 1. — P. 231—235.
## İstinadlar