Köxel kataloqu

220px|thumb|right|<center>Köxel kataloqunun müasir nəşrinin üz qabığı</center>
**Köxel kataloqu** (, ) — Lüdviq fon Köxel tərəfindən yaradılmış Volfqanq Amadey Motsartın əsərlərinin xronoloji ardıcıllıqla sıralandığı kataloqdur. Adətən *K.* və ya *KV.* abbreviaturası ilə qeyd edilir. Əsərlərin Köxel kataloqundakı sıra nömrələri onların bəstəkarın yaradıcılıq xronologiyasında tutduğu yeri göstərməklə, həm də əsərin özünə qısa istinad verir. 

Köxelin sırlamasına görə *"[[Rekviyem (Motsart)|Rekviyem re-minor]]"* Motsartın 626-cı əsəri olduğuna görə "К. 626" nömrəsi ilə qeyd edilir; lakin, Köxelin orijinal kataloqu (1862) iki dəfə redaktə edilmişdir və buna görə də bəzi əsərlər (məsələn *"[[Valtorn üçün birinci konsert (Motsart)|Valtorn üçün birinci konsert K.(412+514)/386b]]"*) üç KV. nömrəsinə malikdir.

## Tarixi

Motsartın vəfatından sonrakı onilliklərdə onun əsərlərinin kataloqlaşdırılmasına bir neçə dəfə cəhd edilmişdir. Franz Qlyesner və İohann Anton Andre tərəfindən hazırlanmış kataloq tam olmasa da 1833-cü ildə çap edilmişdir. Motsartın əsərlərinin əhatəli tam kataloqu Lüdviq fon Köxel tərəfindən hazırlanmış və 1862-ci ildə ilk dəfə nəşr edilmişdir. Köxelin 551 səhifəlik kataloqu *“Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämmtlicher Tonwerke W. A. Mozarts”* () adlandırılmışdır. Köxel kataloqda xronoloji ardıcıllığı izləməyə çalışsa da 1784-cü ildən əvvəlki əsərlərin tarixi təxminidir; lakin, Leopold Motsart oğlunun erkən əsərlərinin siyahısını tutmuşdur. Motsartın özü tərəfindən yazılmış kataloq (1784-cü ildə К. 449-dən başlayıb) isə, onun sonrakı dövr əsərlərinin bir çoxunun dəqiq tarixini müəyyənləşdirməyə imkan verir.  Kataloqa daxil olan bütün əsərlərin həm də insipit adlanan açılış hissəsi əlavə edilmişdir. Köxel xronologiyanı 626 əsərdən ibarət əsas korpus və beş hissəyə (almanca Anhang, qısaldılmış Anh.) Hissələrə (Anh. I-V) daxildir:
*I – İtirilmiş əsl əsərlər
*II – Motsartın fraqmentləri
*III – Motsartın başqaları tərəfindən transkripsiya edilmiş əsərləri
*IV – Müəllifliyi şübhəli əsərlər
*V – Səhvən Motsarta aid edilən əsərlər
Köxelin kataloqunun 1863-cü ildə orijinal nəşrindən (indi həmin nəşr K1 adlandırılır) sonra, Motsartın əsərlərinin tarixi ilə bağlı davamlı müzakirə və dəyişikliklər edilməkdədir. Həmin vaxtdan sonra bəstəkarın bir sıra yeni işləri aşkarlanmış, müxtəlif əsərlərin mənsubluğuna, tarixi və adlandırılmasına yenidən baxılmış, buna görə də Köxelin kataloqu redaktə və qeydlərlə dəfələrlə təkrar nəşr edilmişdir. Sonrakı nəşrlər – xüsusilə Alfred Eynşteyn tərəfindən hazırlanmış (1937)  üçüncü (K3) nəşr və Frans Geqlinq, Gerd Siverd və Aleksandr Veynmann tərəfindən hazırlanmış (1964) altıncı nəşr (K6) redaktorların daha doğru xronoloji ardıcıllıq yaratmaq cəhdi ilə diqqət cəlb edir.

K1 nəşrinin əsas çatışmazlığı ondan ibarətdir ki, onun sərt ardıcıllığı istənilən yeni kəşfə və ya bilinən köhnə əsərlərin sıralamasına görə dəyişiklik etməyə imkan vermir. 1937-ci il nəşri üçün (K3) Eynşteyn (Teodor de Vizeva və Jorj de Sen-Fuanın tədqiqatlarına uyğun olaraq) K1 nəşrində hissələrdə verilmiş bəzi əsərləri nömrələrin interpolyasiyası yolu ilə əsas kataloqa keçirmişdir. K6 nəşrində 1937-ci ildən sonra aparılmış tədqiqatlara uyğun olaraq dəyişikliklər edilmiş və həmin əsərlərin bəziləri əsas kataloqdan çıxarılmışdır: 
*K. 626a 
**K. 626a I – 64 Motsartın şəxsi dilli alətlər üçün konsertlərinə kadensiyaları
**K626a II – Motsartın digər bəstəkarların dilli alətlər üçün konsertlərinə kadensiyaları
*K. 626b – 42 Motsartın eskizləri və digər fraqmentlər (K3 Anh. II əvəz edir) 
*Anh. A – Başqa bəstəkarların əsərlərinin Motsart tərəfindən köçürülmüş əsərləri
*Anh. B – Motsartın əsərlərinin başqa bəstəkarlar tərəfindən köçürülmüş nüsxələri
*Anh. C – Şübhəli və ya səhv aid edilmiş vokal (C.1-10) və instrumental (C. 11-30) əsərlər
Məsələn, nəfəsli alətlər üçün E♭ divertisment K1 nəşrində Anh. 226 kimi nömrələnmişdir; K3 nəşrində isə Eynşteyn həmin əsəri əsas kataloqa keçirərək K. 196e nömrəsi ilə K. 196 və K. 197 arasında yerləşdirmişdir; K6 nəşrində həmin əsər yenidən şübhəli sayılaraq C hissəsinə keçirilmiş və Anh. C 17.01 kimi nömrələnmişdir. 1965-ci ildən sonra Anh. A hissəsinə daxil olan bəzi əsərlərin Leopold Motsarta aid olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Anh. C hissəsinə daxil olan bəzi işlərin isə müxtəlif bəstəkarlar və ya Motsartın özünə məxsusluğu dəqiqləşdirilmişdir.

## Motsartın kataloqlaşdırılmış əsərləri

İlkin K sıralamasını mümkün qədər çox saxlaya bilmək üçün sonrakı tədqiqatlar zamanı əlavə edilmiş əsərlər hərfə rəqəmlər artırmaqla göstərilmişdir. Aşağıdakı siyahıda Köxelin ilkin siyahısına uyğun əsərlər K1, altıncı nəşrə uyğun sıralama isə K6 ilə göstərilmişdir. Siyahıya edilmiş digər əlavələr Anhang (qısaldılmış şəkildə “Anh.” Kimi qeyd edilib) işarəsi ilə göstərilmişdir. Pianino üçün yazıldığı qeyd edilmiş əsərlər ehtimal ki, klavesin və ya fortepianoda ifa edilmişdir. Çünki, Motsartın yaşadığı dövrdə klavesin hələ də aktiv şəkildə istifadə edilirdi. 

## Səs-yazmaları

Motsartın əsərlərinin külliyyatı üç dəfə tam lentə alınmışdır: 1991-ci ildə Motsartın ölümünün 200 illiyi münasibətilə Philips Classics Records 180 diskdən ibarət 45 qutulu dəst, 1990-1991-ci illərdə isə *“[[The Complete Mozart Edition]]”* nəşrini yayımlamışdır. 1995-ci ildə həmin dəstdən seçilmiş əsərlər *“The Best of the Complete Mozart Edition”* adı ilə 25 CD disk şəklində yayımlanmışdır. 2000-ci ildə Motsartın külliyyatı *“The Compact Complete Mozart Edition”* adı ilə 17 qutuluq dəst şəklində təkrar yayımlanmışdır. Philips Classics Recordsun yayımladığı səsyazmaları dünyanın ən məşhur sənətçilərinin iştirakı ilə yazılmışdır və yüksək audio keyfiyyətinə malikdir. 

2006-cı ildə Motsartın 250 illik yubileyi münasibətilə Brilliant Classics şirkəti bəstəkarın 170 CD-dən ibarət külliyyatını *“Mozart Complete Edition”* adı ilə  yayımlamışdır. Dəstə bütün əsərlərin izahı və vokal əsərlərin librettoları da daxil edilmişdir. 

2016-cı ildə Motsartın ölümünün 225-ci ildönümü münasibətilə Decca Classics və Deutsche Grammophonun əməkdaşlığı və Beynəlxalq Motsarteum Fondunun iştirakı ilə 200 CD disk və iki qalın qutudan ibarət yeni külliyyat hazırlanmışdır. Bu dəfə dəstə Motsartın Kliff Eyzen tərəfindən yazılmış yeni bioqrafiyası və Köxel kataloqu üçün qısa bələdçi də daxil edilmişdir. *“Mozart 225: The New Complete Edition”* adlandırılmış bu dəstə Motsartın daha əvvəl itirildiyi güman edilən bir neçə əsərinin premyera ifaları, daha əvvəl heç yerdə səsləndirilməmiş fraqmentlər və əfsanəvi ifaların alternativ versiyaları da daxil edilmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*New Mozart Edition on-line
*Search Digital Mozart Edition
*