open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
In vino veritas

**** — *[[Latın dili|latın]]* ifadəsi olub "şərabda həqiqət var" mənasını verir. Bu ifadə, bir insanın spirtli içkinin təsiri altında olarkən gizli düşüncələrini və arzularını daha açıq şəkildə ifadə etdiyini bildirir. Bəzən ifadə bu formada da işlədilir:  — "şərabda həqiqət, suda sağlamlıq vardır". Oxşar mənalı ifadələr müxtəlif dillərdə və mədəniyyətlərdə mövcuddur.

Bu ifadə, yunan dilindəki qarşılığı ilə birlikdə Erasmusun *Adagia* əsərində (I.vii.17) qeyd olunub. Qoca Plininin əsərində də bu ifadəyə işarə edilir. Yunan ifadəsini Naukratisli Athenaeus öz *Deipnosophistae* əsərində sitat gətirib, və onun kökü Mitileneli Alkeyin şeirinə gedib çıxır.

Herodot qeyd edir ki, əgər farslar bir qərarı sərxoş halda qəbul etsəydilər, onu ayıq vəziyyətdə yenidən müzakirə edərdilər. Daha sonrakı müəlliflər əlavə ediblər ki, əgər qərar ayıq halda verilsəydi, onu sərxoş halda təkrar nəzərdən keçirərdilər . Tacitus da German xalqlarının məclislərdə qərar qəbul etdiklərini və sərxoşluğun insanı yalan danışmaqdan çəkindirdiyinə inandıqlarını qeyd etmişdir.

## Qərbi Avropa
Bu ifadənin mənası Qərbi Avropa dillərində də müxtəlif formalarda ifadə olunur:
* danimarkaca:  – "həqiqəti uşaqlardan və sərxoşlardan eşitmək olar".
* almanca:  – "sərxoşun dili qəlbin sirrini açır".
* fransızca:  – "ayıq insanın qəlbində olan sərxoşun dilindədir".
* ingiliscə: "A drunk man’s words are a sober man’s thoughts" – "sərxoşun sözləri ayıq insanın fikirləridir".

## Mərkəzi Avropa

* çexcə: 
* macarca: 
* polyakca: 
* rusca:  – "Həqiqət şərabdadı".
* slovakca: 
* slovencə: 

## Asiya
* çincə: – "şərabdan sonra həqiqət danışılır".
* yaponca: – "içki insanın əsl duyğularını göstərir".
* farsca:  – "sərxoşluq və doğruluq".

### Talmudda
Babil Talmudunda "" ("şərab daxil olur, sirr çıxır") ifadəsi yer alır. Davamında deyilir: "İnsanı üç şeydə tanımaq olar — onun qədəhində, cibində və qəzəbində". Bu cümlədə "qədəh" (), "cib" () və "qəzəb" () sözləri həm qafiyələnir, həm də mənaca bir-birinə bağlıdır.

## İstinadlar
Meri Higgins Klark

**Meri Higgins Klark** (*Mary Higgins Clark*, doğum adı *Meri Tereza Eleanor Higgins* (Mary Theresa Eleanor Higgins); 24 dekabr 1927 – 31 yanvar 2020) — amerikalı psixoloji triller romanları müəllifidir. Onun 51 kitabının hər biri ABŞ-da və müxtəlif Avropa ölkələrində bestseller olmuşdur. Bütün romanları 2015-ci ilə qədər nəşr olunmuş, trilleri olan "Uşaqlar haradadır?" isə 75-dən çox dəfə yenidən nəşr edilmişdir.

## Həyatı və karyerası

Meri Higgins Klark 1927-ci ilin dekabrın 24-də New York şəhərində doğulmuşdur. O, 1950-ci illərdə yazıçılığa başlamış və ilk romanı "Where Are the Children?" (1968) ilə böyük uğur qazanmışdır. Kitab, qadın qəhrəmanı və cəmiyyətin çətin şəraitində qalmağını təsvir edən sürükleyici bir triller idi və Klark-ın yazıçılıq karyerasının başlanğıcı olmuşdur. Klark, həmçinin həyatında çoxsaylı çətinliklərlə üzləşmişdir. O, həyat yoldaşını erkən yaşda itirmiş və iki uşağını təkbaşına böyütmüşdür. Bu təcrübələr, onun yazılarında qadınların və ailə münasibətlərinin dərin təsvirini təmin etmişdir.

## Əsərləri

Meri Higgins Klarkın ən məşhur əsərləri arasında "The Cradle Will Fall" (1980), "A Stranger Is Watching" (1977) və "I'll Be Seeing You" (2000) yer alır. Onun əsərləri genellikle psixoloji gərginlik və sirr dolu süjetlərlə məşhurdur. Klark, həmçinin bir neçə kitabını digər yazıçılarla birgə yazmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Modern Signed Books Rodger Nichols interviews Mary Higgins Clark, May 2018
*Mary Higgins Clark interviewed at the Bouchercon 27 World Mystery Convention in St. Paul in October 1996, **Northern Lights TV Series** #363 (1996):  [https://reflections.mndigital.org/catalog/p16022coll38:176#/kaltura_video
* 
*
Ateleopodidae

**Ateleopodidae** — "Ateleopodiformes" dəstəsinə aid olan kiçik bir qrup. Şüaüzgəcli balıqların bu qrupu monotipikdir, tək "Ateleopodidae" fəsiləsini təşkil edir.

## Ekologiya

"Ateleopodidae" balıqları dərin suda, dəniz dibində yaşayan balıqlardır. Onlar Karib dənizi, şərqi Atlantik, qərbi və mərkəzi Hind-Sakit okeanı və Mərkəzi Amerikanın Sakit okean sahillərində tapılır. Əsasən mezopelajik sularda məlum olsalar da, Ateleopus cinsinə aid müəyyən edilməmiş bir növ Yava və Marian çökəkliklərində, 6,737 metr (22,103 fut) dərinlikdə müşahidə edilmişdir ki, bu da ailənin dərinlik diapazonunu 5,500 metr (18,000 fut) qədər genişləndirir.

## Təsvir

"Ateleopodidae" balıqlarının skeletləri əsasən qığırdaqdan ibarətdir. Başları böyük, burnu şişkin və bədənləri (adətən) uzun olub, quyruğa doğru daralır. Quyruq üzgəcləri çox kiçikdir və Guentherus istisna olmaqla, uzun anal üzgəclə birləşir. Cavan fərdlərin qarın üzgəclərində 10-a qədər şüa ola bilər, lakin yetkinlərdə bu, boğazda tək bir uzun şüaya qədər azalır. Yenə də Guentherus istisnadır, yetkinlərdə bir neçə üzgəc saxlayır və qarın üzgəcləri pərdəli üzgəclərin arxasında yerləşir. Bel üzgəcləri adətən yüksəkdir və qısa bir əsası var. Onların yeddi branchiostegal şüası var. Növlərin ölçüləri müxtəlifdir, ən uzun növ 2 m (6.6 fut) uzunluğa çatır. Üzgəc kisəsi yoxdur və bəzi növlərdə pulcuqlar da yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* National Geographic News, "Bizarre Fish Found In Brazil", September 22, 2009 (includes video of a possible new species of Jellynose)
Pita Pinta Asturiana

**Pita Pinta Asturiana** — İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən Asturiya knyazlığına aid olan yeganə toyuq cinsi.

## Etimologiya

Ad Asturiya dilindən gəlir: "*pita*" toyuq, "*pinta*" isə "rəngli" və ya "ləkəli" mənasını verir.

## Xüsusiyyətlər

Pita Pinta yığcam və orta çəkili bir cinsdir: xoruzlar təxminən 4-4.5 kq, toyuqlar isə 2.5-3 kq çəkiyə malikdir. İbikləri tək və 5-7 dişlidir, toyuqların ibikləri xoruzlarınkından daha kiçikdir. Qulaq yumruları həmişə qırmızı, gözləri isə narıncı rəngdədir. Dəriləri sarı, dimdikləri və ayaqları sarı rəngdə olub qara ləkələrlə örtülüdür. Dörd rəng növü mövcuddur: "Pinta Negra", "Pinta Roxa", "Blanca" və "Abedul". "Pinta Negra" növündə lələklər qara rəngdə olub ağ kənarlıdır, bu da onlara xarakterik ləkəli görünüş verir.
Halqa ölçüsü xoruzlar üçün 20 mm, toyuqlar üçün isə 18 mm təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*La Pita Pinta Asturiana Site with pictures of the Pita Pinta.
Qırmızı ehram

**Qırmızı ehram** — Həmçinin "Şimal Piramidası" kimi tanınır, Misirin Qahirə şəhəri yaxınlığındakı Dahşur nekropolunda yerləşən piramidaların ən böyüyüdür. Qırmızı əhəng daşlarının paslı qırmızı rənginə görə bu adı almışdır. O, həmçinin Cizədəki Xufu və Xefren piramidalarından sonra Misirin üçüncü ən böyük piramidasıdır. Bundan əlavə, Qırmızı Piramida, "həqiqi" hamar üzlü piramida tikmək cəhdi ilə Misirin ilk uğurlu təcrübəsi hesab olunur. Yerli sakinlər Qırmızı Piramidanı "el-heram el-watwaat" (Yarasa Piramidası) adlandırırlar.

Qırmızı Piramida həmişə qırmızı rəngdə olmayıb. Əvvəllər o, ağ Tura əhəngdaşı ilə örtülmüşdü, lakin indi bu daşlardan yalnız bir neçəsi piramidanın əsasında, küncdə qalıb. Orta əsrlərdə ağ Tura əhəng daşının böyük hissəsi Qahirədəki binalar üçün götürülmüşdü, bu da altındakı qırmızı əhəng daşını açıq şəkildə ortaya çıxardı.

## Tarix

Qırmızı ehram, Qədim Padşahlıq fironu Sneferu tərəfindən tikilmiş dörd piramidanın üçüncüsüdür və e.ə. 2575–2563-cü illərdə inşa edilmişdir. Qırmızı Piramida, Əyri Piramidanın təxminən bir kilometr (0.62 mil) şimalında yerləşir. O, Əyri Piramidanın yuxarı hissəsi ilə eyni 43 dərəcəlik dayaz bucaq altında tikilmişdir, bu da onu oxşar ölçülü digər Misir piramidaları ilə müqayisədə daha yastı görünüş verir. Tikintinin Sneferunun hakimiyyətinin otuzuncu ilində (təxminən e.ə. 2590) başladığı güman edilir. Misirşünaslar tikintinin nə qədər vaxt apardığı ilə bağlı fikir ayrılığına düşürlər. Tikintinin müxtəlif mərhələlərində tapılan mədən işarələrinə əsaslanaraq, Reyner Stadelmann tikintinin təxminən 17 il çəkdiyini təxmin edir, Rolf Krauss isə eyni qrafitilərə əsaslanaraq tikinti müddətini 10–11 il olaraq təxmin edir. Bu təxmin daha sonra Con Romer tərəfindən dəstəklənmişdir.

Arxeoloqlar onun dizaynının Sneferunun əvvəlki iki piramidasının tikintisi zamanı yaşanmış mühəndislik böhranlarının nəticəsi ola biləcəyini ehtimal edirlər. Bunlardan ilki olan Meydum piramidası qədim dövrdə uçmuşdur, ikincisi olan Əyri Piramida isə tikintinin üç mərhələsi zamanı yaranan çətinliklər səbəbilə meyl bucağı 54 dərəcədən 43 dərəcəyə qədər kəskin şəkildə dəyişdirilmişdir.

Bəzi arxeoloqlar indi Meydum piramidasının hamar üzlü piramida tikmək üçün ilk cəhd olduğuna və Əyri Piramidanın tikintisi artıq davam edərkən uçduğuna inanırlar. Həmçinin, piramida o vaxta qədər artıq narahat edici sabitlik əlamətləri göstərməyə başlamış ola bilər, bu da onun daxili kameralarını dəstəkləyən böyük taxta şüaların mövcudluğu ilə aydınlaşır. Bunun nəticəsi Əyri Piramidanın meyl bucağının dəyişdirilməsi və sonradan Qırmızı Piramidanın sabitliyə daha az həssas olan və buna görə də fəlakətli uçma ehtimalı daha az olan bir meyl bucağı ilə tikintisinə başlanması olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*The Red Pyramid of Snofru
Xobota

**Xobota** () — Qafqaz Albaniyasında şəhər. Müasir Quba şəhərinin yerində yerləşdiyi ehtimal olunur. Qədim yunan tarixçisi Ptolemey də Qafqaz Albaniyası ərazisindəki şəhər və kəndlər arasında Xobota şəhərinin adını çəkmişdir.

## İstinadlar
Lyubov Qarkavi-Landau

**Lyubov Veniaminovna Qarkavi-Landau** (; ) — sovet fizioloqu və farmakoloqu. Lev Landaunun anası.

## Həyatı və karyerası
20 oktyabr 1877-ci ildə, Bobruyskda anadan olmuşdur. Mogilyovda 5 illik qadın gimnaziyasını bitirmiş, repetitorluqla məşğul olmuşdur.

1896-cı ilin oktyabrında Sürix Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olmuş, lakin 1897-ci ilin avqustunda təhsilini davam etdirmək üçün vəsaiti olmadığından Mogilyova qayıtmağa məcbur olmuşdur. 1898-ci ildə oturaqlıq hüdudları zonasından kənarda yaşamaq üçün icazə almış və həmin ilin sentyabrında Yelenin İmperator Klinik Mamaçılıq İnstitutuna daxil olmuşdur. 1899-cu ildə bu institutu bitirdikdən sonra Peterburqda Qadın Tibb İnstitutuna qəbul edilmişdir. Orada fiziologiya kafedrasında ştatdankənar əməkdaş və prosektor köməkçisi kimi çalışmış, eyni zamanda fərdi mamaçılıq praktikası ilə məşğul olmuşdur.

1905-ci ildə mühəndis David Landau ilə evlənmiş və Bakıda yaşamağa başlamışdır. Üç il ərzində Balaxanıda mamalıq və qadın xəstəlikləri sahəsində özəl praktik fəaliyyət göstərmiş, daha sonra Bakının Qadın Gimnaziyasında həkim kimi çalışmışdır. 1915–1916-cı illərdə Bakıda hərbi hospitalda ordinator-həkim olmuşdur. 1916-cı ilin sentyabrından yeni açılmış Bakı Yəhudi Gimnaziyasında təbiət elmləri fənnini tədris etmişdir.

Sovet dövründə Neft Sənayeçilərinin Sovet Qurultayı xəstəxanasında mama-ginekoloq, həmçinin Ümumi Təhsil (Vseobuç) sistemi çərçivəsində və Azərbaycan Ordusunun Hərbi Məktəbində tibb bacıları və qırmızı feldşerlər kurslarında fiziologiya, anatomiya və farmakologiya fənlərini tədris etmişdir. Bakının orta tibb məktəbində, Xalq Maarifi Ali İnstitutunda, işçi fakültəsində və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda dərs demişdir. 1920-ci ilin yaz semestrindən Azərbaycan Dövlət Universitetinin fiziologiya kafedrasında fəaliyyət göstərmişdir.

Eksperimental farmakologiya sahəsində elmi tədqiqatlar dərc etmişdir: "İzolyasiya olunmuş ürək üzərində digitalisin faza təsiri barədə" ("Die Phasenwirkung des Digitalis auf das isolierte Herz", 1925), "Qurbağanın öz zəhərinə qarşı immuniteti haqqında" (1930) və "Eksperimental farmakologiya üzrə qısa rəhbərlik" (1927). Kislovodskda Lenin adına kardiologiya klinikasının laboratoriyasının eksperimental şöbəsində elmi işçi kimi çalışarkən, dolomit narzanının şəkərin aralıq mübadilə axını üzrə paylanmasına təsirini öyrənən bir sıra tədqiqatlar aparmışdır.

Leninqrada köçdükdən sonra ömrünün sonuna qədər Birinci Leninqrad Tibb İnstitutunun fiziologiya kafedrasında çalışmışdır.

## İstinadlar
OurBaku

**OurBaku** (; ) — Bakının tarixinə həsr olunmuş rusdilli informasiya saytı. Administratorları və baş redaktorları Sergey Koltunov, Tatyana Speranskaya və İrina Rotedir. Onlar materialları müxtəlif inqilabqabağı və sovet dövrü arayış kitabları, nəşrlər, dövri mətbuat, xatirələr və s. mənbələr əsasında dərc edirlər. Eyni zamanda sayt digər qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərin birgə redaktə etməsinə imkan verir. Sayt 2009-cu il martın 8-də yaradılmış və Almaniyada "Our Baku e.V." cəmiyyəti kimi rəsmi qeydiyyatdan keçmişdir.

Sayt Azərbaycan internet mükafatı "NETTY"nin "Azərbaycan" kateqoriyasında dörd dəfə finalçı olmuşdur. Bakı və bakılılar haqqında ən populyar informasiya saytlarından biri hesab olunur, xüsusilə mühacirlər arasında geniş oxunur. Sayt müəlliflərinin bəzi nəşrləri Azad Berlin Universitetinin Refubium repozitoriyasında nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Refubium"da nəşr olunanlar
Neferirkare piramidası

**Neferirkare piramidası** (Misir dilində: Bꜣ Nfr-ỉr-kꜣ-rꜥ "Neferirkarenin Ba ruhu") — Beşinci sülalənin fironu Neferirkare Kakai üçün e.ə. 25-ci əsrdə inşa edilmişdir. Bu piramida Abusir nekropolunda, Giza və Sakkara arasında yerləşən ən yüksək yerdə tikilmiş ən hündür strukturdur və hələ də nekropolu üstələyir. Piramida həmçinin onunla əlaqəli qazıntılar zamanı Abusir papiruslarının aşkarlanması ilə də məşhurdur.

## Tarix

Beşinci sülalə Qədim Padşahlıq dövründə böyük piramidaların tikintisinin sonunu qoydu. Bu dövrdə piramidalar daha kiçik və daha standart olsa da, mürəkkəb relyef bəzəkləri də geniş yayılmışdı. Neferirkarenin piramidası isə ənənədən kənara çıxaraq ilkin olaraq addım piramidası kimi tikilmişdi: bu dizayn Üçüncü sülalədən (e.ə. 26-cı və ya 27-ci əsr) sonra köhnəlmiş sayılırdı. Daha sonra bu piramida ikinci bir addım piramidası ilə örtülmüş və onu həqiqi piramidaya çevirmək üçün dəyişikliklər edilmişdi. Lakin fironun ölümü işləri varislərinin tamamlamasına səbəb oldu. Qalan işlər tələsilə və daha ucuz tikinti materialları istifadə edilərək başa çatdırıldı.

## Xüsusiyyətlər

Bu şərtlər səbəbindən Neferirkarenin abidəsində piramida kompleksinin bir neçə əsas elementi yox idi: vadi məbədi, keçid yolu və kult piramidası. Əvəzində, bu elementlər abidənin cənubunda yerləşən kiçik bir palçıq kərpic yaşayış məntəqəsi ilə əvəz olundu. Burada kult kahinləri gündəlik fəaliyyətlərini həyata keçirə bilərdilər. 1890-cı illərdə Abusir papiruslarının kəşfi də məhz buna borcludur. Normalda, papirus arxivləri piramida şəhərciyində saxlanılırdı və onların məhv olması təmin edilirdi. Piramida daha böyük bir ailə qəbiristanlığının bir hissəsinə çevrildi. Neferirkarenin həyat yoldaşı II Khentkaus və oğulları Neferefre və Nyuserre İni üçün abidələr ətraf ərazilərdə tapılmışdır. Onların tikintisi müxtəlif hökmdarlar dövründə başlasa da, bu dörd abidə Nyuserrenin hakimiyyəti dövründə tamamlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fəthiyyə məscidi (Afina)

**Fəthiyə məscidi** (; ) — Yunanıstanın Afina şəhərinin mərkəzində yerləşən XVII əsrə aid Osmanlı məscidi. 1834-cü ildə Yunanıstanın müstəqilliyindən sonra yenidən istifadəyə verilmiş bina yararsız hala düşdüyündən, 2017-ci ildə təmirdən sonra ictimaiyyət üçün yenidən açıldı və hazırda binadan mədəni sərgilər üçün istifadə olunur.
## Tarixi
Fəthiyə məscidi Afinadakı Qədim Roma aqorasının şimal tərəfində, Küləklər qülləsinin yaxınlığında yerləşir. Yunan mənbələrinə görə, bina Orta Bizans dövrünə (VIII-IX əsrlər) aid xristian məbədi olan bazilikanın xarabalıqları üzərində inşa edilmişdir. Xristian kilsəsi olan bina, Osmanlıların Afina hersoqluğunu fəth etməsindən dərhal sonra, Fateh Sultan Mehmedin 1458 və ya 1456-cı illərdə şəhərə səfəri zamanı məscidə çevrilib.Lakin türk tarixçisi Səmavi Əyicə məscidin tikilmə tarixinin məlum olmadığını, məscidin kilsədən çevrildiyi haqqında məlumat vermir. 1668-1670-ci illər arasında sökülərək yerinə tikilən yeni binadan yalnız bir parça mehrab qalıb. Yeni məscid, eyvan və dörd sütunla dəstəklənən günbəzlə əhatə olunmuş geniş düzbucaqlı formalı əsas zaldan ibarətdir. Beş tağla dəstəklənən eyvanı hər biri yan divarlar və dörd mərkəzi sütunla dəstəklənən kiçik bir günbəzlə örtülmüşdür. Osmanlı imperiyası dövründə ümumiyyətlə "Buğda bazarı məscidi" kimi tanınırdı. 1684-1699-cu illərdə davam edən Türkiyə-Venesiya müharibəsi dövründə Venesiya qüvvələri tərəfindən şəhərin qısa müddətli işğalı zamanı məscid venesiyalılar tərəfindən Dionisi Areopagitin şərəfinə tikilmiş katolik kilsəsinə çevrildi.
thumb|left|Məscidin 1830-cu ildəki görünüşü
Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin başlamasından sonra, 1824-cü ildə artıq istifadəsiz qalan məscid Filomosos Eteri tərəfindən məktəb kimi istifadə edilmişdir. Müharibə qurtardıqdan qısa müddət sonra məscidin minarəsi söküldü. XX əsrin əvvəllərindən bəri, əsasən Afina Aqora və Akropolunda qazıntılardan tapılan müxtəlif artefaktlar üçün saxlama yeri kimi istifadə edilmişdir. Məsciddən müxtəlif dövrlərdə həbsxana, çörək sexi, kazarma və un anbarı da daxil olmaqla müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. 1935-ci ildə məscidin sökülməsi planlaşdırılırdı, lakin bu plan Türkiyə hökumətinin təşəbbüsü ilə ləğv edildi.  1963-2011-ci illər arasında arxeoloji qazıntılardan əldə edilmiş artefaktların anbarı kimi istifadə edilmişdir. O zamankı Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Yunanıstanın Baş naziri Georgies Papandreudan məscidin bərpası üçün edilən xahiş təsdiqləndi və məscidin bərpası 2017-ci ildə tamamlandı.

## Qalereya

3775 - Athens - Fethiye mosque - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg
3776 - Athens - Fethiye mosque - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg
3779 - Athens - Fethiye mosque - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg
Athens - roman forum columns and Fethiye mosque.jpg
The Fethiye Mosque (interior) on August 2, 2020.jpg
Remains of the minaret of the Fethiye Mosque in Athens on July 15, 2020.jpg
Atenas, Fathiye.jpg
The Fethiye Mosque in Athens on February 13, 2021.jpg


## Həmçinin bax
* Yunanıstanda islam
## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*
Luisvill kafedralı

**Luisvill kafedralı** və yaxud **Müqəddəs Məryəm kafedralı** () — Luisvill şəhərində yerləşən katolik kilsəsi. Kentukki ştatında yerləşən kafedral Luisvill Yeparxiyasının ana kilsəsidir. Kafedral arxiyepiskop Şelton J.Fabrein təsis yeridir.
## Tarixi
1811-ci ildə Luisvilldəki kiçik bir katolik qrupu 10-cu və Main küçələrində Müqəddəs Lui kilsəsini qurdu. Əvvəllər ABŞ-da təqdis edilmiş ilk keşiş olan Stefan Badin, "dövrə keşişi" adlanaraq, Luisvill bölgəsində və Amerika sərhədlərinin böyük bir hissəsində xidmət etmişdi.

1821-ci ildə Filip Hosten Müqəddəs Lui kilsəsinin ilk daimi keşişi oldu. Keşiş Hosten bir il sonra şəhərdə sarı qızdırma epidemiyası zamanı vəfat etdi. 1830-cu ilə qədər Ohio çayından beş km cənubda, Beşinci küçədə daha böyük bir Müqəddəs Lui kilsəsi tikildi. Müqəddəs Məryəm kafedralı bu gün də həmin ərazidə yerləşir.

ABŞ-nin ilk daxili yeparxiyası olan Bardstaun Yeparxiyası 1808-ci ildə quruldu və Benedikt Jozef Flaže ilk Bardstaun yepiskopu oldu. Yeparxiya Kentukkinin, Tennessinin, Missurinin, İllinoysun, İndiananın, Ohayonun və Miçiqanın böyük bir hissəsini əhatə edirdi.

1841-ci ildə yeparxiya Bardstaundan Luisvillə köçürüldü və Müqəddəs Lui kilsəsi Müqəddəs Lui kafedralı oldu. Yepiskop Flaze 1849-cu ildə yeni kafedralın tikilməsinə qərar verdi. Lakin Yepiskop Flaze 11 fevral 1850-ci ildə, yeni kilsə binasının təməl daşı qoyulduqdan bir neçə ay sonra vəfat etdi. Onun qalıqları bu gün kafedralın zirzəmisindəki şapeldə yerləşir.

Yeni tikilmiş Müqəddəs Məryəm kafedralı, tikintisindən qısa müddət sonra Luisvildəki anti-Katolik və anti-immigrant qərəz səbəbi ilə demək olar ki, məhv ediləcəkdi. 6 avqust 1855-ci il, Bazar ertəsi günü, "Luisville Journal" qəzetinin redaktoru Corc D.Prentis öz fikrini ifadə edən bir məqalə dərc etdi. Bu məqalədə immiqrantların (almanlar və irlandlar) şəhəri ələ keçirməsi ehtimalı və səs saxtakarlığı ittihamları irəli sürülürdü. Təhlükəsizlikdən qorxan "Know Nothing" Partiyası (Yerliçilər Partiyası) yerli immiqrant işçilərə hücum edərək 22 alman və irland immiqrantını öldürdü. Həmçinin kafedral və yeni tikilmiş Müqəddəs Martin Turonlu kilsəsinin (1854-cü ildə tamamlanmışdır) zirzəmilərində silah saxlandığı iddia edilirdi. Kilsələr yandırılmaqla hədələndi, lakin o zamanın şəhər meri Con Barbi, özü də "Know-Nothing" partiyasının üzvü olaraq, kilsələri yoxladı və bu ittihamları təkzib etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Pseudocolopteryx dinelliana

**Pseudocolopteryx dinelliana** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Pseudocolopteryx dinelliana monotipikdir. Növün ümumi adı və xüsusi epiteti, Argentina bioloqu Luis Dinellinin şərəfinə verilmişdir. 

Pseudocolopteryx dinelliana təxminən 11 sm uzunluğundadır. Erkək və dişilər eyni lələk quruluşuna malikdir, lakin dişilər erkəklərdən daha solğundur. Yetkin fərdlərin başı əsasən sarımtıl zeytun rəngindədir, başının üstü, göz ətrafı və yanaqları qırmızımtıl çalarlıdır. Üst hissələri sarımtıl zeytun rəngindədir. Qanadları daha boz zeytun rəngindədir, uçuş lələkləri və qanad örtükləri incə bej kənarlara malikdir; qanad örtükləri iki zəif qanad zolağı kimi görünür. Quyruğu daha qəhvəyi zeytun rəngindədir. Erkəklərin boğazı və alt hissələri parlaq sarı, dişilərin isə daha solğun sarı rəngdədir. Hər iki cinsin gözləri tünd qəhvəyi, dimdiyi incə, qara və pərvaz quşuna bənzəyir, ayaqları və dırnaqları qara-boz rəngdədir.

Pseudocolopteryx dinelliana qamış yataqlarında, otlu bataqlıqlarda və su yaxınlığındakı kolluqlarda yaşayır. Dəniz səviyyəsindən yalnız 500 metr yüksəklikdə tapılır.

Pseudocolopteryx dinelliananın qidası təfərrüatlı şəkildə təsvir edilməsə də, həşəratlar və hörümçəkləri daxil olduğu məlumdur. Sıx bataqlıq bitkilərində qidalanır.

Pseudocolopteryx dinelliana sentyabrdan aprelə qədər çoxalır. Yuvası bataqlıq otlarına və səkilərə yapışdırılmış bitki liflərindən və hörümçək yumurta qabıqlarından hazırlanmış dərin bir fincandır. Bir dəfəyə üç yumurta qoyulur. İnkubasiya müddəti, balaların uçma vaxtı və valideynlərin qayğısı ilə bağlı detallar məlum deyil.

## Qorunma statusu
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) Pseudocolopteryx dinelliananı ilk dəfə 1994-cü ildə "Zəif" kimi qiymətləndirmiş, 2004-cü ildən isə "Təhlükəyə Yaxın" kimi təsnif etmişdir. Məhdud yayılma sahəsində nadir və ya yerli olaraq geniş yayılmışdır və təxminən 6700–20,000 yetkin fərddən ibarət populyasiyasının azalmaqda olduğu güman edilir. "Kanalizasiya Bañados del Río Dulce və Laguna de Mar Chiquita bataqlıqlarını təsir edə bilər və yayılma sahəsi daxilində digər bataqlıq dəyişiklikləri baş verir. Quru savanna tipli bitkilərdə yaşadığı yerlərdə, xüsusilə maldarlıq üçün kənd təsərrüfatına çevrilmə təzyiqi altındadır." Bir neçə dövlət və özəl qorunan ərazidə də tapılır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ceyms Albert Miçener

**Ceyms Albert Miçener** (ingiliscə: *James Albert Michener*; 3 fevral 1907 – 16 oktyabr 1997) — Amerikalı yazıçı, 40-dan çox kitabın müəllifi və geniş ailə səyahətlərini, tarixi hadisələri əhatə edən romanları ilə məşhurdur. Bir çox əsərləri bestseller olmuş və "Book of the Month Club" tərəfindən seçilmişdir. Miçenerin əsərləri həm də ona geniş araşdırma və dəqiq tarixi məlumatlar daxil etməsi ilə tanınmışdır.

## Erkən həyat və təhsil

Ceyms Miçener 1907-ci ildə ABŞ-nin Pensilvaniya ştatının Doylstaun şəhərində doğulub. O, bioloji valideynlərini bilməyib və doğum yeri barədə dəqiq məlumatı yoxdur. Miçener, Kvaker cəmiyyətində böyümüşdür və Mabel Miçener tərəfindən övladlığa götürülmüşdür. Doylstaun Liseyini 1925-ci ildə bitirdikdən sonra, Svortmor Kollecinə daxil olmuşdur. Burada basketbol oynayıb və "Phi Delta Theta" qardaşlıq təşkilatının üzvü olub. 1929-cu ildə İngilis dili və Tarix üzrə "summa cum laude" ilə məzun olduqdan sonra, Sent-Endryus Universiteti (Şotlandiya) və Kolorado Dövlət Müəllimlər Kollecində təhsil alıb.

## Əsərləri və uğurları

Miçenerin ən məşhur əsərlərindən bəziləri arasında "Tales of the South Pacific" (1947) (bu əsər ona 1948-ci ildə Pulitser mükafatı qazandırmışdır), "Hawaii" (1959), "The Drifters", "Centennial" (1974), "The Source", "The Fires of Spring", "Chesapeake", "Caribbean", "Alaska", "Texas", "Space" və "Poland" daxildir. Əsərlərinin əksəriyyəti tarixi və mədəniyyətlə əlaqəli dəqiq araşdırmalara əsaslanır.

Miçenerin ilk əsəri "Tales of the South Pacific" 1949-cu ildə Rocers və Hammerştayn tərəfindən məşhur Brodvey müziklına çevrilmiş, daha sonra 1958 və 2001-ci illərdə filmə çevrilmişdir. Onun digər əsərləri də film və televiziya seriallarına uyğunlaşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Published books with covers
* James A. Michener Library at the University of Northern Colorado
* James A. Michener Biography and Interview on American Academy of Achievement
* James A. Michener Collection at the University of Northern Colorado
* James A. Michener Society
* James A. Michener Art Museum, Doylestown, PA 
* Michener Center for Writers at the University of Texas at Austin
* Michener: His Influence and Ethics by Edward Rutherfurd
* Working with James A. Michener—The Making of ''The Covenant''
* James Michener interviewed by Stephen Banker (~1978)
* Biographical Entry  at the Texas State Cemetery
* 
* ''Michener at Work'', 1998 documentary by Kathy Barber Hersh and Karl Hersh (48&nbsp;mins)
Stizoptera bichenovii

**Stizoptera bichenovii** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Stizoptera bichenovii ilk dəfə 1827-ci ildə təbiətşünaslar Nikolay Vayqors və Tomas Horsfild tərəfindən Avstraliyanın Kvinslend ştatında Şolvater Körfəzi və Brod Saund yaxınlığında toplanmış nümunələr əsasında təsvir edilmişdir. Onlar bu növə "Fringilla bichenovii" binominal adını vermişdilər. Növ əvvəllər "Taeniopygia" cinsinə aid edilirdi. 2020-ci ildə "Estrildidae" fəsiləsi üzərində aparılan molekulyar filogenetik tədqiqat göstərdi ki, "Taeniopygia" cinsi monofiletik deyil. Monofiletik cinslər yaratmaq üçün edilən təşkilat zamanı Stizoptera bichenovii, 1899-cu ildə amerikalı ornitoloq Harri C. Oberholser tərəfindən təqdim edilmiş "Stizoptera" cinsinə köçürüldü. Cinsin adı qədim yunan dilində "döymə etmək" mənasını verən "stizō" və "qanad" mənasını verən "pteron" sözlərindən yaranıb. Növün epiteti isə sentyabr 1842-ci ildə Van Diemen Torpağının kolonial katibi təyin edilmiş Ceyms Ebenzer Biçenonun şərəfinə verilmişdir. 

İki yarımnöv tanınır:
* "S. b. annulosa" (Quld, 1840) – Qərbi Avstraliyanın şimalı və Şimal Ərazisi (şimal-qərb və şimal Avstraliya);
* "S. b. bichenovii" (Vayqors & Horsfild, 1827) – Şimali Kvinslenddən cənub-şərqi Yeni Cənubi Uelsə qədər (Şərqi Avstraliya).

Stizoptera bichenovii 10–11 sm uzunluğunda, muniyaya bənzər bir quşdur. Ağ üzü qara ilə haşiyələnmişdir, üst hissələri və boğazı qəhvəyi, alt hissələri isə ağ rəngdədir. Boğaz və alt hissələr başqa bir qara xətt ilə ayrılır. Qanadları qəhvəyi və ağ rəngli naxışlara malikdir. Erkək və dişi fərdlər oxşardır, lakin cavan fərdlər daha solğun və qəhvəyi rəngdədir. "S. b. annulosa" yarımnövü nominal yarımnövdən ağ yerinə qara sağrıya malik olması ilə fərqlənir. 

Stizoptera bichenovii toxumlarla qidalanan və yüksək dərəcədə sosial bir quşdur. Yuvalar otlar, kollar və ya aşağı ağaclar üzərində qurulur və hər dəfə dörd-altı yumurta qoyulur. Çağırışı yumşaq "tet" və ya daha güclü "peew" səsi, mahnısı isə zəbra quşununkinə bənzəyən yumşaq bir fleyta səsidir.
## Qalereya

Taeniopygia bichenovii 1 - Glen Alice.jpg|
Double-barred finch 8066-2.jpg|
Double-barred Finch94.ogg|
National Aviary (13020192503).jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Video of double-barred finches
Xenerpestes minlosi

**Xenerpestes minlosi** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Xenerpestes minlosinin iki yarımnövü var: nominal yarımnöv "X. m. minlosi" (Berlepsch, 1886) və "X. m. umbraticus" (Wetmore, 1951). Bu növ "Xenerpestes" cinsini ekvatorial "X. singularis" ilə bölüşür və onlar birlikdə "Metopothrix aurantiaca" (narıncıalın pərvaztac) ilə qohum növlərdir.

Xenerpestes minlosi 11–12 sm uzunluğundadır. Bu xırda bir fırnaquşu olub, pöhrəyə bənzəyir. Erkək və dişi fərdlərin lələk örtüyü eynidir. Nominal yarımnövün yetkin fərdlərinin göz ətrafı zeytun-açıq sarı rəngdədir, ağ-sarı "qaş" xətti var və gözün arxasında tünd boz xətt var. Başının üstü qaradır, beli, sağrısı və quyruğu tünd boz rəngdədir. Qanadları tünd boz olub, qıvrım hissəsində sarımtıl rəng və örtüklərində iki ağ zolaq var. Boğazı və alt hissələri ağ-sarı rəngdədir, döşündə boz ləkələr və zeytun-açıq sarı quyruqaltı örtüklər var. Gözünün rəngi açıq qəhvəyi, üst çənəsi tünd qəhvəyi, alt çənəsi boz-ağ, ayaqları və pəncələri isə boz-qəhvəyi rəngdədir. Cavan fərdlərin "qaş" xətti daha az müəyyəndir, alt hissələri daha boz rəngdədir və qanad zolaqları yoxdur. "X. m. umbraticus" yarımnövünün üst hissələri, qanadları və quyruğu nominal yarımnövdən daha tünd rəngdədir.

Nominal yarımnöv Kolumbiyada Karib dənizi sahilindən Maqdalena çayı vadisinə qədər, cənubda Boyaka və Santander departamentlərinə qədər yayılmışdır. "X. m. umbraticus" yarımnövü isə Panamanın şərqində Darien əyalətindən cənubda, qərbi Kolumbiya və şimal-qərbi Ekvadorun Esmeraldas və Piçinça əyalətlərində tapılır. Ekvatorda nadir və yerli bir növdür. Bu növ düzənlik və təpəlik həmişəyaşıl meşələrdə, həm ilkin, həm də yetişmiş ikinci dərəcəli meşələrdə yaşayır. Dəniz səviyyəsindən 900 metr yüksəkliyə qədər rast gəlinir, lakin Ekvatorda təxminən 500 metr yüksəkliyə qədər tapılır.

Xenerpestes minlosi bütün yaşayış sahəsi boyu il boyu qalıcıdır.

Xenerpestes minlosi buğumayaqlılarla qidalanır. Tək və ya cüt şəklində yem axtarır və tez-tez qarışıq növlərdən ibarət qidalanma dəstələrinə qoşulur. Meşənin orta və üst qatlarında, xüsusilə sıx sarmaşıq dəstələrində yem axtarır. Canlı və ölü yarpaqlardan, həmçinin budaqlardan və bəzən çiçəklərdən ovunu götürür, tez-tez yarpaqların alt tərəfindən baş aşağı asılaraq yem axtarır.

Xenerpestes minlosin çoxalma biologiyası haqqında məlumat yoxdur.
## Qorunma statusu
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) ilk dəfə 2000-ci ildə Xenerpestes minlosinin qorunma statusunu "Narahatçılıq doğurmayan" kateqoriyasında qiymətləndirmişdir. Onun geniş yayılma sahəsi və ən azı 50.000 yetkin fərddən ibarət populyasiyası var, lakin populyasiyanın azalma tendensiyası göstərdiyi güman edilir. Hər hansı bir dərhal təhlükə müəyyən edilməmişdir. Bu növ nadir və ya yerli miqyasda az rast gəlinən hesab edilir, "lakin bu, qismən bu növü aşkar etməyin çətinliyindən irəli gələ bilər".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Geopelia cuneata

**Geopelia cuneata** — Göyərçinlər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Geopelia cuneata əsasən su yaxınlığında, lakin yüngül quru və ya yarı-quru xarakterli ərazilərdə, xüsusilə Mərkəzi, Qərb və Şimali Avstraliyada yaşayır. Onlar Avstraliyanın ən kiçik göyərçinlərindən biridir və sakit göyərçinlə birlikdə mövcuddur. Mərkəzi Avstraliya çox quru olduqda, cənubi Avstraliyada parklarda və bağlarda da nadir hallarda görülmüşdür.

İngilis ornitoloq Con Latham Geopelia cuneatanı ilk dəfə 1801-ci ildə təsvir etmişdir. "Almaz" ümumi adı, quşun qanadlarındakı ağ ləkələrə istinaddır.

Bu kiçik göyərçinlər 19–21 sm uzunluğundadır. Cinsindən asılı olmayaraq, qanadlarında ağ ləkələr və qara kənarlar, qırmızı gözlər və narıncı göz halqaları var. Cinslər oxşar görünsə də, dişilərin göz halqası daha az canlıdır və lələkləri daha çox qəhvəyi rəngdədir. Erkəyin başı, boynu və sinəsi açıq mavi-boz rəngdədir. Dimdiyi tünd boz rəngdədir. Qarın hissəsi krem rəngində, bel və quyruq isə qəhvəyi-boz rəngdədir. Ayaqları və dırnaqları çəhrayı rəngdədir. Cavan fərdlərin dimdiyi açıq boz, gözləri və göz halqası açıq qəhvəyi, ayaqları və dırnaqları boz, sinəsi boz rəngdədir və qanadlarında ağ ləkələr yoxdur.

Çəkisi təxminən 35 qram olmasına baxmayaraq, bədən temperaturu, metabolizm, tənəffüs, su balansı və davranış adaptasiyaları sayəsində yüksək isti səviyyələrə böyük dözümlülüyə malikdir.

Geopelia cuneata adətən cütlər və ya kiçik qruplar halında yerdə qidalanarkən görülür. Əsasən otlardan olan toxumlarla qidalanırlar. Həmçinin qarışqa da yeyirlər.
Bu göyərçinlər adətən yağışdan sonra çoxalır, lakin əsasən Cənubi Avstraliyada yazda çoxalır. Yuvalar adətən ot və ya budaqlardan toxunaraq hazırlanır və quruluşca kövrəkdir. Adətən iki ağ yumurta qoyulur və 13–14 gün müddətində qızdırılır. Balaları tez böyüyür və adətən iki həftə ərzində tam lələklənir və uçmağa başlayır. Onların müxtəlif çağırışları var. Çağırışları kədərli, yavaş və yumşaq, xoş falsetto xüsusiyyətlidir. İki çağırış iki uzun "kuu" səsindən, fasilədən və sonra uzun, qısa və uzun "kuu" səsindən ibarətdir. Bəzən iki uzun "kuu" səsi çıxarırlar. Həyəcan çağırışı bir neçə qısa, lakin yüksək "kuu" səslərindən ibarətdir.

## Qorunma statusu
Geopelia cuneata "Viktoriya Flora və Fauna Zəmanət Aktı"nda (1988) təhlükə altında olan növ kimi siyahıya alınıb. Bu Akt əsasında bu növün bərpası və gələcək idarə edilməsi üçün bir "Fəaliyyət Bəyannaməsi" hazırlanmayıb.
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) 2007-ci il Viktoriya ştatında təhlükə altında olan onurğalı fauna siyahısında almaz göyərçini "təhlükəyə yaxın" kimi qeyd edilib.
## Qalereya

Geopelia cuneata.JPG|
Diamon dove - Christopher Watson.jpg|
Close up of Diamond Dove.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*The Dove Page: Diamond Dove (Geopelia cuneata)
*Diamond Dove Home Page
Əbdürrəzzaq əs-Sənani

**Əbu Bəkr Əbdürrəzzaq ibn Həmmam ibn Nafi əs-Sənani əl-Himyəri** (; ) — yəmənli mühəddis.

## Bioqrafiyası
Sənada doğulub. İbn Cüreyc ilə görüşüb və ondan hədis alıb. Hicaz, Şam və İraq kimi yerlərə elmi səfərlər edib. Buralarda Məmər ibn Rəşid, Süfyan əs-Səvri, Süfyan ibn Uyeynə, Malik ibn Ənəs və başqa şəxslərdən təhsil alıb. Bunlardan ən çox bəhrələndiyi Məmər ibn Rəşid olmuşdur. Fiqhi biliklərini Əvzai, Süfyan əs-Sövri və Əbu Hənifədən alıb. Yəhya ibn Məin, Əli ibn Mədini, İshaq ibn Rahuyə, Züheyr ibn Hərb, Əhməd ibn Hənbəl və başqa şəxslər ondan hədis rəvayət ediblər. Müəllimləri Süfyan ibn Uyeynə ilə Mötəmir ibn Süleyman ondan hərəsi 1, Buxari 110, Müslüm isə 409 hədis rəvayət etmişdir.

## Əsərləri
Onun çoxsaylı əsər müəllifi olduğu deyilsə də, qələmə aldığı əsərlərdən dövrümüzə qədər gəlib çatanları bunlardır:

* ***[[Müsənnəf Əbdürrəzzaq|əl-Müsənnəf fil-hədis]]***. 1971–1975-ci illərdə Beyrutda on bir cilt halında nəşr olunmuşdur.
* ***ət-Təfsir***. Əsərin bir nüxsəsi Misirdəki Darül-kütubil-Misriyyə kitabxanasında, digər bir nüsxəsi isə Türkiyədəki Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi kitabxanasında (İsmayıl Saib Səncər, № 4216, 110 vərəq) saxlanılır.
* ***Kitabüs-Səlat***. Məlum olan yeganə nüsxəsi Zahiriyyə kitabxanasında saxlanılır (Məcmuə, № 94, 11 vərəq).
* ***əl-Əmali fi əsaris-səhabə***.
* ***əs-Səhifə***.

## İstinadlar
Rhinoptilus africanus

**Rhinoptilus africanus** və ya **İkizolaqlı qaçağan** — Haçaquyruqlar fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Quşun başının üstü açıq rəngdədir və qəhvəyi-qara lələklərlə zolaqlanmışdır. Dimdiyin əsasından başlayaraq gözdən boynuna qədər uzanan ensiz qara zolaq var. Yanaqları, çənəsi, boğazı və boynu açıq sarı-ağ rəngdədir və tünd qəhvəyi ləkələrlə örtülüdür. Bel və qanad örtükləri qumlu-qəhvəyi rəngdədir, tünd mərkəzlərə və geniş ağ/açıq sarı kənarlara malikdir. Qısa dimdiyi qaradır, gözləri tünd qəhvəyi, ayaqları və pəncələri isə açıq boz rəngdədir.

İkizolaqlı qaçağan Efiopiya, Somali, Cənubi Afrika Respublikası və Tanzaniyada tapılır. Quş kifayət qədər geniş yayıldığı üçün nəsli kəsilmə və ya təhlükə altında olma təhlükəsi yoxdur. İkizolaqlı qaçağan düz, daşlı və ya qumlu yarımsəhra landşaftlarında, möhkəm qumlu torpaq və otlu və ya tikanlı kolluqlarla örtülü ərazilərdə yaşayır və çoxalır.

İkizolaqlı qaçağanlar monoqam cütlüklər şəklində çoxalır. Çoxalma erkəyin dişi ətrafında yarımdairevi rəqs etdiyi cütləşmə rəqsi ilə başlayır. Dişi bir yumurta qoyur və valideynlər növbə ilə yumurtanı təxminən bir saat müddətində qoruyur. Təxminən iyirmi beş gündən sonra yumurta çatlayır. Balalar yumurtadan çıxdıqdan 24 saat ərzində yuvadan ayrılır, lakin 3–4 günlük olana qədər yuvaya yaxın qalır və sonra valideynlərinə qoşulur. Hər iki valideyn balanı kiçik həşəratlarla qidalandırır və bala təxminən 5–6 həftəlik olanda müstəqil qidalanmağa başlayır.

Çoxalma mövsümü ölkələr üzrə fərqlənir:
* Efiopiya: aprel–iyun
* Somali: fevral–iyul (əsasən may–iyun)
* Tanzaniya: noyabr
* Cənubi Afrika Respublikası: il boyu, ən çox oktyabr–noyabr aylarında.

Quş əsasən qarışqa, termit və böcək kimi həşəratlarla qidalanır. Ovunu tez qaçaraq və dimdiyi ilə vuraraq tutur.

### Yarımnövləri
"Rhinoptilus africanus"un səkkiz yarımnövü var:
* "R. a. raffertyi", (Mearns, 1915): Eritreya, şərqi Efiopiya və Cibuti;
* "R. a. hartingi", (Sharpe, 1893): cənub-şərqi Efiopiya, Somali;
* "R. a. gracilis", (Fischer & Reichenow, 1884): Keniya və Tanzaniya;
* "R. a. bisignatus", (Hartlaub, 1865): cənub-qərbi Anqola;
* "R. a. erlangeri", (Niethammer & Wolters, 1966): şimal-qərbi Namibiya;
* "R. a. traylori", (Irwin, 1963): şimal-şərqi Botsvana;
* "R. a. africanus", (Temminck, 1807): şərqi Namibiya, mərkəzi və cənub-şərqi Botsvana, şimali Cənubi Afrika Respublikası;
* "R. a. granti", (Sclater, 1921): qərbi Cənubi Afrika Respublikası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Image at ADW
* Double-banded courser - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
*Double-banded courser Structured guide to the species in southern Africa
Hemitriccus diops

**Hemitriccus diops** — Sərçəkimilər fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Hemitriccus diops monotipik bir növdür. XX əsrin əvvəllərində bəzi müəlliflər H. obsoletus və H. flammulatusu onun yarımnövləri hesab edirdilər. 1966-cı ildən bəri əksər sistemlər bu üç növü ayrı-ayrı növlər kimi tanıyır. Onlar supernöv əmələ gətirir.

Hemitriccus diops təxminən 11 sm uzunluğunda və 9,5-13,5 qram çəkisindədir. Cinslər eyni lələk örtüyünə malikdir. Yetkin fərdlərin başının üst tərəfi tünd zeytun-yaşıl rəngdədir. Gözləri üstündə ağ ləkə və zeytun-yaşıl üzdə ağ göz halqası var. Bel və bel nahiyəsi tünd zeytun-yaşıl rəngdədir. Qanadları və quyruğu sadə zeytun rəngindədir, bəzən daxili ikinci dərəcəli lələklərin kənarları daha açıq rəngdə ola bilər. Boğazı və döşü əsasən solğun boz rəngdədir və çəhrayı və ya bənövşəyi çalarlara malikdir; onların arasında zəif ağ aypara formasında ləkə var. Qarın hissəsi ağ, quyruqaltı hissəsi isə ağ rəngdədir və sarı çalarlara malikdir. Gözləri qırmızı-qəhvəyi, üst dimdiyi boz, alt dimdiyi çəhrayı, ayaqları və dırnaqları isə açıq boz rəngdədir.

Hemitriccus diops Braziliyanın şərq-mərkəzi hissəsindəki Bahiya ştatından cənubda Rio Qrande do Sulun şimalına qədər, həmçinin şərqi Paraqvay və Argentinanın şimal-şərqindəki Misiones əyalətində tapılır. Rütubətli ilkin meşələrin və yetkin ikinci dərəcəli meşələrin daxili və kənar hissələrində yaşayır, demək olar ki, yalnız bambuk meşəliklərində rast gəlinir. Dəniz səviyyəsindən təxminən 1,300 m yüksəkliyə qədər olan ərazilərdə tapıla bilər.

Hemitriccus diops il boyu yaşayış yerində qalır.

Hemitriccus diops həşəratlarla qidalanır. Adətən tək və ya cüt-cüt qidalanır və nadir hallarda qarışıq növlərdən ibarət qidalanma dəstələrinə qoşulur. Qida axtarışı zamanı əsasən sıx alt bitki örtüyündə olur və qidalanma zamanı qısa məsafələrə uçaraq bitkilərdən ovunu tutur.

Hemitriccus diopsun çoxalma mövsümü dəqiq müəyyən edilməmişdir, lakin cənubi Braziliyada oktyabr ayını əhatə edir. Məlum olan yeganə yuva, 1,8 m yüksəklikdə bir budaq ucundan asılan yan girişli bir çanta şəklindədir. Yuva əsasən yaşıl mamırlar və bitki liflərindən hazırlanmışdır, həmçinin göbələk rizomorfu, kiçik köklər və qabıq zolaqları da daxil edilmişdir. İki yumurta qoyulmuşdur, yumurtalar əsasən ağ rəngdədir və kiçik qəhvəyi xallara malikdir. İnkubasiya müddəti balaların uçma müddəti və valideyn qayğısının detalları məlum deyil. Dromococcyx pavoninus tərəfindən yuva parazitliyi halları qeydə alınmışdır.

## Qorunma statusu
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) Hemitriccus diopsin qorunma statusunu "ən az narahatlıq doğuran" kateqoriyasına daxil etmişdir. Geniş yayılma sahəsinə malikdir, populyasiya ölçüsü məlum deyil və azalmaqda olduğu güman edilir. Dərhal təhlükələr müəyyən edilməmişdir. Bu növ nadirdən orta tezliyə qədər rast gəlinir və bir çox qorunan ərazilərdə mövcuddur. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paguma larvata

**Paguma larvata** və ya **Himalay siveti** — Viveralar fəsiləsinə aid məməli növü.
## Ümumi məlumat
Paguma larvata Hindistan yarımqitəsi və Cənub-Şərqi Asiyaya məxsus vivera növüdür. 

Paguma larvatanın xəzi boz və ya oxra rənglidir, baş, çiyin və boyun hissələri qara, quyruq və ayaqlar isə qara-qəhvəyi rəngdədir. Alnında ağ bir ləkə var; gözlərin üstündə və altında olan ağ işarələr qulaqlara qədər uzanaraq yarım yaxalıq əmələ gətirir. Morfoloji cəhətdən digər palma sivetalarına bənzəsə də, heç bir ləkə və ya zolaq yoxdur. 
Ağ maska yanlara doğru yanaqların kənarlarına qədər uzanır və alından qulaqların arxasına, boynun arxasına qədər gedərək çiyin sümüklərinin altında dayanır. Gözlər ağ xəzlə əhatə olunub, bu xəzlər zəif, natamam konturlardan yaxşı müəyyən edilmiş ləkələrə qədər dəyişə bilər. Dodaqlar, çənə və boğaz ağ rəngdədir. Bəzilərində insanların yanaq saçlarına bənzər ağ xəzlər boğazdan yuxarı qalxır. Bu əyrilər qalınlıqda fərqlənir və ya qulaq əsasında kiçik ləkələrlə, ya da hər iki qulaq əsasını əhatə edən böyük ləkələrlə bitir.

Paguma larvata həm həmişəyaşıl, həm də tökülən meşələrdə, həmçinin pozulmuş yaşayış mühitlərində qeydə alınmışdır. Parçalanmış meşə mühitlərində də yaşayır, lakin bu ərazilərdə sıxlıq azdır. Yaponiyada da tapılmışdır, genetik tədqiqatlar göstərir ki, bu növ introduksiya edilmişdir və əsrlər boyu bir neçə dəfə gətirilmişdir, ən azı iki dəfə Tayvandan gətirilmişdir.

Paguma larvata gecə fəaliyyət göstərən tək yaşayan bir yırtıcıdır, bəzən gündüz də fəal ola bilir. Qismən ağacda yaşayır. Təhlükə hiss etdikdə heyvan anal vəzisindən ifrazat püskürtərək yırtıcını qorxudur. Bu ifrazat skunkun ifrazatına bənzər funksiyaya malikdir və digər yırtıcıları qorxutmaq üçün xidmət edir.

Paguma larvata üçün əsas təhlükələr yaşayış mühitinin dağıdılması və qəbirlik ət üçün ovlanmasıdır. Cənubi Çində restoranlarda geniş şəkildə təqdim olunur və Vyetnamda da yeyilir. Paguma larvata tez-tez qanunsuz heyvan ticarətinin qurbanı olur, Çin və Vyetnamda tələbatı ödəmək üçün istifadə olunur; 2021-ci ilin aprelində 100 siveta müsadirə edilmişdir. "Save Vietnam Wildlife" adlı vəhşi təbiət bərpa mərkəzinə köçürülsə də, ən azı 8 sivet stress və zədələrdən ölmüşdür.

## Qorunma statusu
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) 2008-ci ildən etibarən onu "Narahatlıq Doğurmayan" kimi təsnif edib. Çünki bir çox qorunan ərazidə rast gəlinir, yaşayış mühitinin dəyişikliklərinə müəyyən dərəcədə dözümlüdür və geniş yayılmış populyasiyasının azalma ehtimalı zəifdir.

Paguma larvata Malayziya və Çində qorunur, lakin Tailand və Nepalda qorunmur. Hindistan populyasiyası CITES Əlavə III-də qeyd olunmuşdur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Frenk Gil Sloter

**C. V. Terry**, **Frenk Gil Sloter** (, ) — amerikalı yazıçı və həkim. Kitabları 60 milyondan çox satılmışdır. O, romanlarında öz təcrübəsini həkim kimi və tarixə, həmçinin Müqəddəs Kitaba olan marağını əks etdirərək yazmışdır. Romanlarında tez-tez tibbi tədqiqatlardakı yeni tapıntıları və tibbi texnologiyaların inkişafını oxucularına təqdim etmişdir.

## Həyatı
Frenk Gil Sloter Vaşinqtonda doğulmuşdur. Uşaq yaşlarında ailəsi Berea, Şimali Karolina yaxınlığında bir fermaya köçmüşdür. 17 yaşında "Trinity College"-dən (indiki Dyuk Universiteti) bakalavr dərəcəsini almış və Cons Hopkins Universitetində tibbi təhsil almışdır. 1935-ci ildən yazmağa başlamış və ilk romanı "That None Should Die" (1935) kitabını altı dəfə yenidən yazdıqdan sonra nəşr etdirmişdir.

Sloter 17 may 2001-ci ildə Floridanın Ceksonvill şəhərinə vəfat etmişdir.

Vilyam DuBois, Sloterin 27 tarihi romanında səssiz yazıçı olaraq yer almışdır.

## Əsərləri
* "That None Should Die" (1941)
* "Spencer Brade M. D." (1942)
* "Battle Surgeon" (1944)
* "Air Surgeon" (1945)
* "A Touch of Glory" (1945)
* "In a Dark Garden" (1946)
* "The Golden Isle" (1947)
* "Sangaree" (1948)
* "The Divine Mistress" (1949)
* "The Stubborn Heart" (1950)
* "Fort Everglades" (1951)
* "The Road to Bithynia" (1951)
* "East Side General" (1952)
* "The Cross and the Crown" (1953)
* "Storm Haven" (1953)
* "The Galileans: The Story of Mary Magdalene" (1953)
* "The Song of Ruth" (1954)
* "The Healer" (1955)
* "Flight From Natchez" (1955)
* "The Scarlet Cord: A Novel of the Woman of Jericho" (1956)
* "The Warrior" (1956)
* "Sword and Scalpel" (1957)
* "The Mapmaker" (1957)
* "Daybreak" (1958)
* "The Crown and the Cross: The Life of Christ" (1959)
* "Lorena" (1959)
* "The Thorn of Arimathea" (1959)
* "The Land and the Promise: The Greatest Stories of the Bible Retold" (1960)
* "Pilgrims in Paradise" (1960)
* "The Curse of Jezebel" (1961)
* "Epidemic!" (1961)
* "David, Warrior and King" (1962)
* "Tomorrow's Miracle" (1962)
* "Devil's Harvest" (1963)
* "A Savage Place" (1964)
* "Constantine, The Miracle of the Flaming Cross" (1965)
* "The Purple Quest" (1965)
* "Doctors' Wives" (1967)
* "God's Warrior" (1967)
* "The Sins of Herod" (1968)
* "Upon This Rock" (1968)
* "Surgeon's Choice: A Novel of Medicine Tomorrow" (1969)
* "Countdown" (1970)
* "Convention M. D." (1972)
* "Women in White" (1974)
* "The Stonewall Brigade" (1975)
* "Devil's Gamble: A Novel of Demonology" (1977)
* "Plague Ship" (1977)
* "Gospel Fever" (1980)
* "Doctors at Risk" (1983)
* "No Greater Love" (1985)
* "Transplant" (1987)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Slaughter at fantasticfiction.co.uk
Pogonornis bidentatus

**Pogonornis bidentatus** — Afrika saqqallıları fəsiləsinə aid quş növü.
## Ümumi məlumat
Pogonornis bidentatus qara və qırmızı rəngli Afrika saqqallıları növüdür. Dimdiyi böyük və açıq rənglidir, göz ətrafındakı dəri sarı rəngdədir. Pogonornis bidentatusun bədəninin üst tərəfi qara rəngdədir və belində ağ lələk ləkəsi var. Döş hissəsi qırmızıdır və yan tərəfində ağ ləkə var. Dişi və erkək fərdlər oxşar işarələrə malikdir, lakin dişilərin ağ yan ləkəsində qara lələk xətləri var. Cavan fərdlər daha solğundur; lələkləri tünd boz rəngdədir.

Onun mahnısı bir qədər pişiyin mırıltısına bənzəyir. Bəzən Pogonornis bidentatus cütləri birlikdə oxuyur.

Pogonornis bidentatus ümumiyyətlə sıx meşələrin alt qatında yaşayır. Meşə kənarlarında, çay boyu meşələrində və ikinci dərəcəli meşələrdə rast gəlinir. Bəziləri bağlara daxil olur və meyvə axtarır.

Pogonornis bidentatus meyvə və həşəratlarla qidalanır. Qida axtarışı zamanı əsasən on metrdən aşağıda olur. Həşəratlardan böcək, termit, qarışqa və yarımsərtqanadlıları yeyir, bunları ağac qabığında və ya yarpaq dəstələrində tapır. Tez-tez uçuş zamanı qanadlı qarışqa və termitləri tutur. Həmçinin meyvələrlə, məsələn, əncir, papaya, avokado, "Musanga" (çətir ağacı) və "Solanum" meyvələri ilə qidalanır. Pogonornis bidentatuslar bəzi meyvələrin toxumlarını da yeyir.
Bu quşlar cüt-cüt və ya kiçik ailə qrupları halında, köməkçilərlə birlikdə tapıla bilər, tək iki dişli Pogonornis bidentatuslar nadirdir. Onların əraziləri genişdir.

Pogonornis bidentatus dişi üçün təqdimat zamanı quyruğunu və bədənini ətrafında yelləyir. Həmçinin yan tərəfindəki ağ lələk ləkələrini göstərir. Cütləşən quşlar bir-birini təmizləyir və irəli-geri hərəkət edir. Erkək bəzən dişini yuva girişinə doğru cəlb etmək üçün yuva girişinə yüngülcə vurur. Çoxalma il boyu davam edir. Dişi iki ilə dörd arasında ağ yumurta qoyur. Yumurtaların qızdırılması təxminən 13 gün davam edir. Əvvəlcə yetkin quşlar balaları həşəratlarla qidalandırır, sonradan əsasən meyvələrlə. Balaların valideynləri və köməkçilər yuvadan nəcisi təmizləyir. Balalar 37-39 gün sonra uçmağa başlayır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər