open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Canuario Karta

**Canuario Karta** (; ) — İtaliya siyasətçisi, Xristian Demokratik Partiyasının rəhbərlərindən biri.

## Həyatı
1931-ci ildə Bittidə anadan olmuşdur.

1968–1983-cü illərdə İtaliya Deputatlar Palatasının üzvü olmuşdur.

1983–1992-ci illərdə İtaliya Senatlar Palatasının üzvü olmuşdur.

1983–1986-cı illərdə İtaliyada Tacir donanmasının başçısı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Parliamentar works of Canuario Karta
Yədulla Səmədi

**Yədulla Səmədi** () — İran kinosu və televiziyasının tanınmış azərbaycanlı rejissoru.

## Həyatı və fəaliyyəti
Yədulla Səmədi 1952-ci ildə Marağa şəhərində dünyaya gəlib. Yədulla Səmədinin çəkdiyi bir çox kino-filmin mövzusu türk dili və mədəniyyəti, həmçinin Azərbaycan vilayətlərində baş verən hadisələrə həsr edilib. Rejissorun 1986-cı ildə çəkdiyi "Avtobus" kinofilmi o dövrün ən çox satılan filmlərindən olub. İran Azərbaycanının kəndlərində iki tayfa arasındakı qarşıdurmanı təsvir edən "Avtobus" filminin hekayəsi əslində Səfəvilər dönəmindən bəri davam edən "Heydəri-Neməti" münaqişəsinin bir təmsilidir.

Avtobus filmindən 3 il sonra çəkilən "Savalan" filminin hekayəsi də İran Azərbaycanında baş verən hadisələrə əsaslanır. Filmin baş qəhrəmanı Koroğlu Savalan kəndinin əhalisini basqınçıların hücumundan qoruyur.

Urmiyə Aşıq Məktəbinin iki böyük ustadı Aşıq Dərviş və Aşıq Yusuf müvafiq olaraq ‘Avtobus’ və ‘Savalan’ filmlərində rol alıb və mahnı ifa ediblər.

Rejissorun 1994 və 1997-ci illərində çəkdiyi "Dəli Domrul" və "Saray" filmləri İran Azərbaycanında türk dilində, ölkənin digər bölgələrində isə fars dilində nümayiş olunub.

"Saray" filminin musiqisini məşhur günenyli sənətkar Aşıq Çingiz Mehdipur bəstələyib.

Rejissoru olduğu "Təkəmçi" adlı televiziya filmi isə İranda türk kimliyinin aşağılanması və türklərin paytaxt Tehranda lağa qoyulmasını təsvir edir.

Yədulla Səmədinin digər əsərlərinin böyük qismi komediya filmlərindən ibarətdir. O həmçinin İslam İnqilabı və İran-İraq müharibəsi mövzusunda filmlər çəkib.

## Ölümü
Yədulla Səmədi uzun illər qara ciyər xəstəliyindən əziyyət çəkib. Ona yeni ciyər transplantasiya olunsa belə səhhətindəki problemlərə görə 66 yaşında Şirazda dünyasını dəyişib.

## Filmoqrafiya

### Rejissoru olduğu filmlər
* Başqasının atası (2014)
* 7S (serial) (2013)
* Hava uçuşu (teleserial) (2007)
* Mənim ledim (2002)
* Sara (1997)
* Gülüşün möcüzəsi (1996)
* Domrul (1993)
* Mənzil № 13 (1990)
* Savalan (1989)
* Stansiya (1987)
* Avtobus (1985)
* Çox bilən insan (1984)

## Həmçinin bax
* Cəfər Pənahi
* Hüseyn Şəhabi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yədulla Səmədinin çəkdiyi "Apardı sellər Saranı" filmi
Balavani

**Balavani** Tiflis quberniyasının Duşeti qəzasında (indi Qori rayonunda) kənd adı.

## Toponimkası
Balavani- Tiflis quberniyasının Duşeti qəzasında (indi Qori rayonunda) kənd adı. Pəhləvanlı adının gürcücə yazılışıdır. Tiflis əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində Ərəbli tayfasının bir qolu və Borçalı elinin bir tayfası Pəhləvanlı adlanır. Orta əsrlərdə İrəvan əyalətinin Maku nahiyəsində Balaban kənd adı ilə eynidir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
axc.preslib.az

## İstinad
Aspara

**Aspara** Tiflis quberniyasının Axalkalaki qəzasında xaraba kənd adı.

## Toponimkası
Aspara- Tiflis quberniyasının Axalkalaki qəzasında xaraba kənd adı. Qədim türkmənşəli Az tayfasının adından və farsca para "kənd" sözündən ibarətdir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
axc.preslib.az

## İstinad
Birinci Kontinental Konqres

**Kontinental konqres** — Filadelfiya Konqresi kimi də tanınan Kontinental Konqres On Üç Koloniya təmsilçilərinin birgə qəbul etdikləri sözləşmə əsasında formalaşmışdır. Konqres Amerikan İnqilabı zamanında Birləşmiş Ştatların rəhbər orqanı halına gəlmişdir.

Konqres 1774-cü ildən, 1789-cu ilədək üç məsələnin həlli üçün bir araya gəlmişdir. Konqres üçün ilk çağırış 1774-cü ildə Benjamin Franklinə Koloniyalara nümayəndə heyətlərinin formalaşmasına razılığını bildirən, həmçinin Massaçusets ştatında baş verən blokadalara və Dözümsüzlük nümayişlərinə qarşı cəza tədbirlərinin görülməsini nəzərdə tutan qanunların qəbul olunması ilə bağlı idi. Bugünədək qəbul olunan konvensiyalar və sərəncamlar Kontinental Konqresin illər boyu qəbul etdiyi qərarların bir növ tərkib hissəsi olması da bilinməkdədir.

Birləşmiş Krallığın təmsilçilərinin nəzərdə tutulan bölüşdürücülüklə razı olub-olmayacağına baxmayaraq, 1776- cı ildə Konqresin ikinci - *"Müstəqillik Haqqında Qanun"*u yekdilliklə qəbul edildi. Müstəqillik haqqında qətnamənin qəbulundan iki gün sonra yeni dövlətin - Amerika Birləşmiş Ştatlarının yaradılmasının əsası qoyuldu. Bu, həm də Virciniyadan olan Corc Vaşinqtonun başçılıq etdiyi Kontinental Ordunun yaradılmasını da rəsmiləşdirdi. Ordu Böyük Britaniya ilə müharibə etmiş, Fransa ilə Hərbi İttifaq bağlamış və müharibə iştirakçılarını kreditlər və kağız pullarla maliyyələşdirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

Əvvəlki Konqreslər
Presbiornis

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. 66,0-33,9 mln il bundan avvəl müasir ABŞ və Monqolustan ərazilərində yaşayan presbiornislər 4 növə bölünür.

## Təsviri
Presbiornislər qazkimilər dəstəsinə aid ilk quş cinsi olmuşdur. Uzun boyunu və ayaqlarına görə presbiornisləri əvvəlcə flaminqoya oxşadırdılar, sonra isə kəllə və dimdiyinin ördək kimi strukturu səbəbilə onları qazkimilər dəstəsinə aid ediblər. Müasir çay ördəkləri kimi, onların geniş və düz dimdikləri suyu, qidalanmış bitkiləri və kiçik heyvanları filtrasiya etmək  üçün istifadə olunurdu. Presbiornislər dayaz göllər ətrafında koloniya şəklində yaşamağa üstünlük verirdilər.

## Təsnifatı
2016-cı ilin fevral ayında Fossilworks saytına görə presbiornislərin 4 növü var:
* Presbyornis isoni Olson
* Presbyornis mongoliensis Kurochkin & Dyke, 2010
* Presbyornis pervetus Wetmore
* Presbyornis recurvirostrus (Hardy, 1959) [syn. Coltonia recurvirostra Hardy, 1959]

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bellsund

**Bellsund** () — Qərbi Şpisbergen (Şpitsbergen arxipelaqı, Norveç) adasının qərbində yerləşən fiord. Uzunluğu 20&nbsp;km-dir. 
## Tarixi
İlk dəfə Villem Barens tərəfindən 1596-cı ildə aşkarlanmışdır. O, fiordu *Inwyck* (ensiz boğaz) adlandırır. 1610-cı ildə fiordu ingilis Yohan Pol () araşdırmış və hazırkı adı vermişdir. 1612-ci ildə hollandiyalı dənizçi Villem Kornelis van Myoyden burada ilk dəfə balina ovlamağa cəhd göstərmişdir. Ancaq uğursuzluğa uğramışdır. 1613-cü ildə bask, holland və fransız balina ovçuları gəmiləri ilə Bellasunda gəlsələrdə ingilis hərbi donanması tərəfindən cərimə ödənilməyə məcbur edilərək geri göndərilirlər.

1614-cü ildə holladlar Bellsundu İngiltərəyə 1 mövümlük güzəşrtə gedirlər. 1615-ci ildə hollandiyalılar Bellsundun cənubunda, Reşerşfiordda, Qərbi Şpitsbergendə ilk yarı qalıcı balina ovu stansiyasını qururlar. 1626-cı ildə bu stansiya York və Hulldan olan balina ovçuları tərəfindən zərər görmüşdür.

## Mənbə
* Conway, W. M. 1904. Early Dutch and English Voyages to Spitsbergen in the Seventeenth Century. London.  
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press. 
* Şpitsbergenin coğrafi adıarının baza məlumatları  
* Purchas, S. 1625. Hakluytus Posthumus or Purchas His Pilgrimes: Contayning a History of the World in Sea Voyages and Lande Travells by Englishmen and others. Volumes XIII and XIV (Reprint 1906 J. Maclehose and sons).
Hacıyeva

**Hacıyeva** — Azərbaycan soyadı.

* Sona Hacıyeva — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1949).
* Sevil Hacıyeva — Karvan və "Qaya" Vokal Kvartetinin solisti.
* Diana Hacıyeva — Azərbaycan müğənnisi və bəstəkarı, Bəri bax kollektivinin solisti.
* Xuraman Hacıyeva — azərbaycanlı aktrisa.
* Fidan Hacıyeva — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2015), Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti.
* Səbinə Hacıyeva — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).
* Vəsilə Hacıyeva — siyasi elmlər doktoru, professor.
* Pərvanə Hacıyeva — biokimya üzrə tanınmış alim, Mayns Universitetinin (AFR) tibb üzrə professoru.
* Züleyxa Hacıyeva — Azərbaycan diktoru, XX əsrdə Azərbaycanın 10 ən görkəmli idmançılarından biri.
* Məhbubə Hacıyeva

## Həmçinin bax
* Hacıyev
Platoberqet

**Platoberqet** (, ) — Hotellneset yarımadası ərazisində yerləşən plato. Plato yaxınlığında Şpitsbergenin ən böyük yaşayış məntəqəsi olan Lonqyirbyuen yerləşir. Platodan qərbdə Blomsterdalen vadisi (), qərbdə isə Ayı vadisi () vardır. Bitki örtüyü mamır və şibyə istisna demək olar ki yoxdur.

1999-cu ildən burada peyk stansiyası var. Peyk stansiyası televiziya və internet əlaqələrini təşkil edir. Rikintiyə qədər vdüşünülürdü ki, Platoberqet Şpitsbergenin mədəni irsinə aid qalıqlarla zəngindir. Lakin bu isbat olunmamışdır.

2008-ci ildə platoda qiyamət anbarı inşa edilmişdir. Anbarda dünyadakı bütün bitkilərin toxumlarından vardır. Platoya qışda qarda yeriyən maşınlar, yayda isə piyada belə getmək olur.

## İstinadlar
Mineral motor yağları

**Mineral motor yağları** – neftin yüksəkqaynayan (qaynama temperaturu 300–6000C) yüksəkmolekullu karbohidrogen fraksiyalarının (əsasən, alkilnaften və alkilaromatik), xüsusi təmizlənməsi nəticəsində alınan texniki məhsuldur.

## Təsnifatı
Neft yağlarının təsnifatlandırılması onların kinematik özlülüyü (normativ-texniki sənədlərdə qeyd olunur) və istismar xassələri əsasında müəyyənləşdirilir.
Neft yağları öz alınma üsuluna görə distillat (neftin distilləşdirilməsi nəticəsində alınan), qalıq (qudronlardan arzuolunmaz komponentlərin çıxarılması ilə alınan) və kompaund (distillat və qalıq komponentlərin qarışdırılması nəticəsində alınan) yağlarına bölünür.

## Tətbiqi
Tətbiq sahəsinə görə mineral yağlar sürtkü yağlarına, elektroizolyasiya yağlarına və konservasiya yağlarına bölünür. Mineral yağlar həmçinin kosmetoloji sənayedə də istifadə olunur.

## Aşqarlar
Neft yağlarına lazımi xassələri vermək üçün onlara cox zaman aşqar əlavə edirlər. Neft yağlarının əsasında plastik və texnoloji sürtkülər, xüsusi mayelər, məsələn yağlayıcı-soyuducu, hidravlik mayelər və s. alınır.
Mineral yağların markaları.
Mineral yağların təyinatı və təmizlənmə üsulu onların markalaşdırılmasında qeyd olunur. Mineral yağlar xassəsinə, təmizlənmə üsuluna, təyinatına görə xüsusi hərflərlə markalanır:
* Xassələrinə görə
* Л – yüngül, aşağı özlülüklü
* C – orta, aşağı özlülüklü (bax Özlülük indeksi)
* T – ağır, yüksək özlülüklü
* У – yaxşılaşdırılmış
* Təmizlənmə üsuluna görə
* A – adsorbsiya üsulu
* B – qələvi ilə təmizlənmiş
* Г – hidrotəmizlənmə üsulu ilə təmizlənmiş
* K – turşu ilə təmizlənmiş
* C – selektiv həllediciləri istifadə etməklə təmizləmə
* П – aşqarlı yağlar ("легированные масла" rus.)
* Təyinatına görə
* Д – dizel yağı
* И – industrial yağ
* M – motor yağı
* Т – turbin, transfarmator, transmissiya yağları
* П – qurğu yağı
Mineral yağın markası 1–3 hərfdən və rəqəmdən ibarət olur.
# Birinci hərf yağın təyinatını göstərir.
# İkinci hərf (qeyd olunanda) yağın təmizlənmə üsulunu təyin edir.
# Üçüncü hərf (qeyd olunanda) yağda aşqarların mövcudluğunu göstərir.
# Rəqəm yağın özlülüyünü müəyyən edir.
Məsələn:
* TKп – Turşu ilə təmizlənmiş aşqarlı transformator yağı;
* И-12 –Kinematik özlülüyü 50 °С-də 12 mkm²/san. olan industrial yağ.

## Mənbə
# ГОСТ 17479.0–85 Масла нефтяные. Классификация и обозначение. Общие требования.
# Воскресенский В. А., Дьяков В. И. Глава 2. Смазочные вещества и их физико-химические свойства // Расчет и проектирование опор скольжения (жидкостная смазка): Справочник. — М.: Машиностроение, 1980. — С. 14. — (Библиотека конструктора). — ISBN ББК 34.42, УДК 621.81.001.2 (031).

## Ədəbiyyat
* Казакова Л. П., Крейн С. Э. Физико-химические основы производства нефтяных масел. — М., 1978.
* Масла нефтяные // Большая Советская энциклопедия (в 30 т.) / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М.: "Советская Энциклопедия", 1974. — Т. XV. — С. 439–440. — 632 с.
Kamikaze

***Kamikaze*** — amerikalı reper Eminemin 31 avqust 2018-ci il tarixində işıq üzü görmüş 10-cu studiya albomudur. Albomda yer alan mahnılarda Eminem, əsasən, ''Mumble rap'' ifaçılarını (Lil Pump, Lil Xan, Migos və s.) tənqid etməklə diqqət çəkir.

## Mahnı siyahısı

## Sempllar
* *"Greatest"* mahnısında Kendrik Lamar tərəfindən yazılmış və ifa olunmuş "Humble" mahnısının sample-ı istifadə olunub.

## İstinadlar
Avtomatik qatar idarəsi

**Avtomatik qatar idarəsi** (ATC) — xarici təsirlərə qarşı sürətə nəzarət mexanizmini əhatə edən dəmir yolları üçün qatar müdafiə sistemlərinin ümumi bir sinfidir. ATC sistemləri, müxtəlif kabin siqnalizasiya texnologiyalarını əlaqələndirirlər və köhnə avtomatik qatar dayandırma texnologiyası ilə müqayisə olunduqda sərt tormozlama əvəzinə daha çox yavaş tormozlanmadan istifadə edirlər. Avtomatik qatar idarəsi ayrıca avtomatik qatar əməliyyatlarında da istifadə edilə bilər (ATO) və adətən sistemin təhlükəsiz-kritik hissəsi hesab olunur.

Bir müddət keçdikdən sonra "avtomatik qatar nəzarəti" kimi etiketlənmiş bir çox təhlükəsizlik sistemi yardıldı. İlki 1906-cı ildən Böyük Qərb dəmiryolunda istifadə edilmişdir. İndi həmin sistem AWS (avtomatik xəbərdarlıq sistemi) adlandırılandırlır. Termin xüsusən Yaponiyada geniş yayılmışdır, burada ATC bütün Shinkansen (bullet qatar) xətlərində və ATS üçün əvəz kimi bəzi şərti dəmir yolu xətlərində istifadə olunur.

## Avropa

### Danimarka
Danimarka'nın ATC sistemi (resmi olaraq ZUB 123 olaraq müəyyən olunmuş) qonşularından fərqlidir.1980-dən 1987-yə qədər İsveçdəki ATC sistemi Danimarka'da sınandı ve 1986 ile 1988 arasında yeni bir Siemensin hazırladığı ATC sistemi . aprel 1988'de meydana gelen Sorø demiryolu qəzası (da: Sorø-ulykken) nəticəsində yeni sistem, 1990'lərin əvvəllərindən etibaren bütün Danimarka əsas xətlərində hissəli olaraq quruldu.

### İsveç
İsveç ATC'nın inkişafı 1960 illərdə (ATC-1) başladı ve 1980-lərin əvvəllərində yüksek sürətli qatarlarla (ATC-2) biryerdə resmi tanıdıldı. 2008 ildən etibarən İsveç Nəqliyyat İdarəsi'nin sürdürdüğü 11,904 kmlik xəttin 9.831 kmi ATC-2'nin yaradılması reallaşdırıldı.

### Birləşmiş Krallıq
1906-cı ildə İngiltərədəki Böyük Qərb Dəmir Yolunda(Great Western Railway) "avtomatik qatar nəzarəti" kimi tanınan bir sistem inkişaf etdirildi. Müasir terminologiyada GWR ATC avtomatik xəbərdarlıq sistemi (AWS) kimi təsnif edilir. Bu elektriklə enerjisi ilə(və ya unenergised) dəmir yolunda reyslər arasında qatar müdafiə sistemi idi. Bu dəmir yolun hər hissəində yerləşdirildi və ATC sistemi kimi adlandırıldı.

## Şimali Amerika

### Birləşmiş Ştatlar

Birləşmiş Ştatlardakı ATC sistemləri demək olar ki, mövcud davamlı vaqon siqnalizasiya sistemləri ilə həmişə inteqrasiya olunur. ATC, kabinə siqnalizasiya sisteminin girişlərinə əsaslanaraq lokomativdə sürət nəzarəti elektornik şəkildə təmin edilir. Sürəti, yolun bu hissəsi üçün icazə verilən maksimum sürəti aşsa, kabinədəki bir çox həyəcan siqnalı çalınır. Maşınist sürəti azaltıqda digər avtomatik tormozlama işə düşür.

## Həmçinin bax
* Anti-collision device
* Automatic train stop
* Automatische treinbeïnvloeding
* Cab signalling
*  Train protection system

## İstinadlar
Alakay (İşembay)

**Alakay** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Skvorçixa kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 12&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Skvorçixa): 20&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Salavat stansiyası): 6&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Galaxy Nexus

**Galaxy Nexus** — (GT-I9250) Google və Samsung şirkətlərinin birgə əməkdaşlığı ilə yaradılan ağıllı telefon. Telefon və əməliyyat sistemi hər iki şirkətin birgə əməyi ilə istehsal edilmişdir. Bu telefon Google'ın üç nüvəli admiral gəmisidir. Bir nüvəli Nexus One, iki nüvəli isə Nexus S'dir. Galaxy Nexus HD (1280x720) Super AMOLED ekrana sahibdir. Cihaz mükəmməl bir kameraya sahibdir və Android Ice Cream Sandwich versiyası ilə istehsal olunmuşdur. Cihaz adı, Android ağıllı telefonların Samsung Galaxy və Nexus markalarının birləşməsidir. Amma cihaz Braziliyada Galaxy X kimi bilinir.

Galaxy Nexus, 19 oktyabr 2011-ci ildə Hong Kong'da Google və Samsung tərəfindən satışa qoyuldu. 17 noyabr 2011-ci ildə Avropa sərbəst buraxıldı. Telefon Open Source Project tərəfindən az sayda önərilən cihazlardan biridir. 29 oktyabr 2012-ci ilə qədər Galaxy Nexus, xələfi olan LG Nexus 4'ün bazara qoyulmasından sonra artıq Google Play Store'da satışa qoyulmadı.

## Tarix
Google-un Nexus seriyasını davam etdirmək və üçüncü nəsil Nexus'u bazara qoyma planları Google'ın mobil platformalarının prezidenti müavini Endi Rubin tərəfindən 2011-ci ilin mayında təsis edildi. Samsung "Google Epizod"u üçün 11 oktyabrda bir reklam videosu ortaya atdı. Amma daha sonra Stiv Cobs'un ani ölümünə görə reklam 19 oktyabr tarixinə saxlandı. Rəsmi açıqlamadan öncə, ayrıca Google "Nexus Prime" kimi anıldı. Telefon 19 oktyabr 2011-ci ildə Hong Kong'da rəsmi olaraq elan edildi və adı "Galaxy Nexus" olaraq açıqlandı.

## Xarici keçidlər

*
Jül Şere

**Jül Şere** (; ) — fransız rəssamı və qrafikçi. Müasir poster qurucularından biri.

## Həyat və fəaliyyəti
Jül Şere mətbuatçı ailəsində anadan olmuşdur. Ailəyə pul lazım idi və Jül 13 yaşındaykən məktəbdən ayrıldı və üç ildir litoqrafistə yazıldı. Sonra Parisdəki Milli Dizayn Məktəbinə qatılıb. Heç bir sistematik təhsil almadan özünü göstərən bir sənətkar idi. Gənc illərində Şere tez-tez Paris muzeylərində olub; Ona ən böyük təsiri, əsasən, Vatto və Fraqonar olan rokoko rəssamları tərəfindən təmin edilmişdir.

1866-cı ildə sənətçi Parisə qayıdıb, burada çap işi və qrafika açıb. İngiltərədə böyük formatlı plakatlar və posterlər çap etmək üçün maşın alıb J. Şere eyni zamanda rəngli litoqrafiyanın texnoloji prosesini sadələşdirdi və bir "daş" dan iki fərqli rəng ilə təzyiqlər etmək imkanı verdi. Bundan əlavə, Şere yeni sənətkarlıq stili olan posterlər, müasir sənətin öncünü yaratdı. Şerenin inkişafına əsaslanaraq, Tuluz-Lotrek, T.-A. Steynlen, Ejen Qrasse, Alber Giyom kimi sənətkarların inkişaf etdirdilər.

Əsərlərinin müvəffəqiyyətindən sonra, Şere, yalnız bədii istiqaməti geridə buraxaraq, çap atelyesinin birbaşa idarə edilməsini dayandırdı. 1896-cı ildən 1900-cü ilə qədər Parisli sənətçilərin ən yaxşı posterlərindən ibarət bir kolleksiyanı azaldılmış formatda nəşr etdi. Bu seriya da böyük müvəffəqiyyət qazandı və bir çox imitasiyaya səbəb oldu. 1878-ci ildə və 1889-cu ildə Dünya sergisində iştirak edən sənətçi, əsərləri sırasıyla qızıl və gümüş medal qazandı. 1890-cı ildə 1900, 1910 və 1926-cı ildə Şere *Şərəf Legionu*nun müxtəlif dərəcələrinə layiq görülmüşdür. Şere çox görkəmli Fransız sənətkarları ilə dost idi.

### Ölümü
Yaşlılıq dövründə Fransanın cənubuna köçdü. 1925-ci ildə görmə qabiliyyətini itirdi. 96 yaşında vəfat etdi, Parisin Monmartr mahalı Sen-Vensan qəbiristanlığında dəfn edildi. 1933-cü ildə Şerenin ölümündən bir il sonra Parisin Payız Salonunda böyük bir sərgi keçirildi — onun əsərlərinin retrospektivi.

## Qalereya

Cheret MoulinRouge ParisCancan.jpg|«Mulen Ruj», 1890
Cacao Lhara Andre Cheret.png|«Cacao Lhara», təx. 1890
Plakat Cheret 95.jpg|«Quinquina Dubonnet», 1895
ArletteDorgere.jpg|«Arletta Dojer»
Cheret, Jules - Pastilles Geraudel.jpg|«Pastilles Geraudel», təx. 1890
Cheret - Masquerade.jpg|«Maskarad», təx. 1900
Cheret - La Musique.jpg|«Musiqi», 1891
Cheret - La Danse.jpg|«Rəqs», 1891
Jules Chéret-Fete des Fleurs.jpg|«Banyer-deLyuşonda gül bayramı» (1890)
(Albi) Bal au Moulin Rouge place Blanche 1889 - Jules Chéret.jpg|«Mulen Rujda bal» (1892)
Orpheus1858.jpg|«Cəhənəmdə orfey» (1858).


## Xarici keçidlər
* Персональный сайт
Təbii metallar

**Təbii metallar**  — təbii  metal, metalik formasında, saf və ya qarışıq şəkildə təbiətdə rast gəlinən metallar. Tək-tək və ya qarışıqlarda təbii olaraq tapılan metallar arasında alüminium, sürmə, arsen, bismut, kadmium, xrom, kobalt, indiyum, dəmir, manqan, molibden, nikel, renyum, selenium, tantal, tellur, qalay, titan, volfram, vanadium vardır. 

## Qrupları
Qızıl və platin qrupları vardır. Qızıl qrupu qızıl, mis, qurğuşun, alüminium və gümüşdən ibarətdir. Platin qrupuna platin, iridium, osmiyum, palladium, rodium və rutenyum daxildir. Təbii halda olan ərintilər arasında düyü, tunc, qalay, alman gümüşü, osmiridium, elektrum, ağ qızıl və gümüş-civə və amalgam iştirak etmişdir.

## Yaranması
Yalnız qızıl, gümüş, mis və platin metallar təbiətdə böyük miqdarlarda meydana gəlir. Geoloji tədqiqat zamanı, çox az metal oksigenə təbii hava şərtlərinə müqavimət göstərir, bu səbəblə tez-tez qızıl və platin kimi daha az reaktiv metallar yerli metallar olaraq tapılır. Digərləri ümumiyyətlə təbii bir kimyəvi prosesin, metalın ortaq bir tərkibini və ya mədənini azaltdığı və saf metal kimi ortaya çıxar. Təbii qeyri-metal elementlər karbon və kükürddən ibarətdir. Yer altı təbəqələrdə yarı-metal olan silisium tapılmışdır. 

### Tarixi
Yerli metallar tarix əvvəli insanın metallar əldə etməyindən hesablanır, çünki mədənlərin çıxarılması əməliyyatı, əritmə əməliyyatının, metalların ətrafında kəşf edildiyi düşünülməydədir. Bu səbəblə mis və dəmir, mis çağı və Dəmir Çağından əvvəl yaxşı biliməyərkən, texnologiyanın inkişafı nəticəsində  hal hazırda metallardan geniş istifadə olunur.

## İstinadlar
Arnyoy adası

**Arnyoy adası** (, ) və ya Arnyoya () — Ada Şervyoy kommunasına daxildir. Norveçin ən böyük 10 adası siyahısına daxildir. Sahəsi 276&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 900 metr olan bir neçə zirvəyə sahibdir. Maksimal hündürlüyü 1168 metrdir (Arnyoyxyoqda). Adada bir neçə balıqçı qəsəbəsi vardır.

## İstinadlar
Qryutyoya adası

**Qryutyoya adası** () — Hinnyoya adasından şimalda, Byarkyoya adasınfdan isə cənubda yerləşir. Ada ərazisi iki kommunaya bölünür։Harstad və Byarkyoya. Sahəsi 108&nbsp;km²-dir. Maksimal hündürlüyü 1012 metrdir (Nona dağı).

## İstinadlar
Qurskyoy

**Qurskyoy adası** () — Sanna və Heryoy kommunasına daxildir. Sahəsi 137&nbsp;km²-dir. adanın cənub hissəsi tarixən Rovde inzibati vahidinin ərazisi olmuşdur. Adada balıq ovu və emalı ilə əlaqəli müəssisələr vardır.

## İstinadlar
I Pepi

**I Pepi** () — Qədim Misirin VI sülalədən hökmdarı (təxminən e.ə. 2310-2260).

## Hakimiyyət illəri

Manefona görə I Pepi 53 il,Turin papiruslarına əsasən isə 20 il hakimiyyətdə olmuşdur. Ancaq nəzərə almaq lazımdı ki Turin papiruslarının VI sülalə olan hissəsi çox pozulmuşdur.Heyvan Sürülərin siyahıya alınmasına nəzərə aparılmış araşdırmalar göstərir ki  I Pepi ən azı 25 il fironluq etmişdir.

I Pepi Teti və Iputun oğlu idi. Maraqlıdır ki, Abidosda I Setinin fironlar siyahısında Tetidən sonra Userkara firon kimi göstərilmişdir. Userkara haqqında çox az məlumat vardır. Abidos yazıları Userkaranın adı keçən yeganə tapıntıdır. Lakin yenə də əsasən 2 ildən,bəzi dövrlərdə 1 ildən bir siyahıya alınan sürülərlə bağlı olaraq sənədlərinə görə Userkaranın 2-4 il arasında hakimiyyətdə olduğunu demək olar. Ondan sonra fironluq taxtına Tetinin oğlu I Pepi(I Piopi) oturur.

## İstinadlar
Ular

**** () —  dəstəsinin  fəsiləsinə aid quş cinsi.

## Növləri
* Altay uları (*Tetraogallus altaicus*) — Altay dağları, Sayanlar;
* Himalay uları (*Tetraogallus himalayensis*) — Tyan-Şan, Pamir-Altay, Hindukuş, Kunkun, Himalay dağlarının qərb tərəfi;
* Qafqaz uları (*Tetraogallus caucasicus*) — Böyük Qafqaz;
* Xəzər uları (*Tetraogallus caspius*) — Tavr dağları və Pont dağları, Elbrus, Kopetdağ, Zaqros;
* Tibet uları (*Tetraogallus tibetanus*) — Pamirin şərqi, Himalay dağları, Sino-Tibet dağları, Kunlun.

## İstinadlar
Qızılbalıq

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Nəsli kəsilmək üzrədir, pərakəndə yayılmış yarımnövdür.

Avropa, Şimali Asiya, Şimali və Mərkəzi Amerika sularında geniş yayılmış qızılbalıqların 9 cinsə mənsub olan 400-dən çox növü məlumdur. Xəzər dənizində qızılbalıqların 2 cinsə mənsub olan 1 növü -Stenodus leucichthys və 1 yarım növü-Salmo trutta caspius (Xəzər kumjası) yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çömçəxul

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Cinsə daxil olan balıqların ümumi uzunluqları 3,4 sm-dən (*[[Benthophilus spinosus|B. spinosus]]*) 15 sm qədər (*[[Benthophilus nudus|B. nudus]]*) olur. Qara, Azov və Xəzər dənizlərinin hövzələrində yayılmışlar. Şirin və az duzlu sullarda yaşayırlar. Əsasən duzluğu 20 ‰ qədər olan sularda görülür. Bununla belə 30 ‰ duzluğa malik sularda da yaşayırlar.

## Növləri
Cinsə (*Benthophilus*) 20 növ daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Şəkillər

Benthophilus nudus.jpg| 
Benthophilus_macrocephalus,_Caspian_Sea.jpg| 
Benthophilus_casachicus,_Caspian_Sea.jpg| 
Benthophilus_baeri,_Caspian_Sea.jpg| 
Benthophilus_granulosus.jpg| 


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağımtıl buxurkolu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Aralıq dənizi ölkələrində rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Uzunsov və ya oval-lansetvarı, bozumtul-ağ, möhkəm tükcüklərlə örtülmüş koldur. Çəhrayı, 5 ləçəkli, iri çiçəkləri budaqların uclarında kiçik qruplara yığılmışdır. Maydan iyuna qədər çiçəkləyir. Çiçəkləri çoxləçəkli olmayan qızılgülə bənzəyir, ləçəklərin bünövrəsində çox vaxt qırmızı və ya bənövşəyi xallar olur. Çiçəkləri uzunömürlü deyil, səhər onların kağıza bənzər ləçəkləri açılır, axşam tökülür, solmuş çiçəklərin yerinə iyunun əvvəlindən avqustun ortalarınadək yeni qönçələr əmələ gəlir.

## Ekologiyası
Buxurkolu əlverişli olmayan şəraitdə qeyri münbit, qumlu və əhəngli torpaqda, dəniz sahilində bitir. Kölgə və şaxtalar ona pis təsir göstərir.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda park və bağçalarda, bəzi şəxsi həyətyanı sahələrdə rast gəlinir.

## İstifadəsi
Bitki aromoterapiyada, içkilərin, qənnadı məmulatlarının hazırlanmasında, ekstraktı qankəsici kimi, saçların bərkidilməsində, dəri xəstəliklərində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kontinental Ordu

**Kontinental Ordu** — sonralar Amerika Birləşmiş Ştatları kimi tanınan koloniyaların başlatdığı Amerikan İnqilab Müharibəsinin törədilməsindən sonra İkinci Kontinental Konqres tərəfindən formalaşdırıldı. 1775-ci il, İyunun 14-də Konqresin qərarı ilə təsis edilən Böyük Britaniya hakimiyyətinə qarşı On Üç Koloniyanın hərbi səylərini koordinasiya etmək üçün yaradılmışdır. Kontinental Ordu yerli döyüşçülər və könüllü qoşunlardan ibarət ordu idi. General Corc Vaşinqton müharibə boyunca ordunun baş komandanı olmuşdur.

1783-cü ildə müharibənin başa çatması ilə Paris Sülh Müqaviləsi bağlanır və Kontinental Ordunun əksər hissəsi dağılır. 1792-ci ildə, 1-ci və 2-ci Alaylar General Entoni Veynin rəhbərliyi altında Amerika Birləşmiş Ştatları Legionunun əsasını qoymağa başladılar. Bu, 1796-cı ildə yaranmış ABŞ Ordusunun təməli oldu.

## Həmçinin bax
* ABŞ İstiqlal müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Brayan Şmidt

**Brayan Şmidt** — Stromlo Rəsədxanası və Tədqiqat Məktəbində professor və Astronomiya və Astrofizika üzrə tədqiqatları ilə tanınan alim. 2011-ci ildə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyat yolu
24 fevral 1967-ci ildə balıqçılıqla məşğul olan bir ailənin yeganə uşağı olaraq dünyaya gəldi. 13 yaşındaykən ailəsi Alyaskaya köçdü. Beş yaşından bəri meteoroloq olmağı dilə gətirmiş, 1993-cü ildə doktorluq dissertasiyasını bitirmiş, sonra isə Robert Kirşnerin Harvard Universitetində idarə etdiyi və II. Tip Supernova'dan 1992-ci ildə istifadə etmişdir.

## Töhvələri
Şmidt 1995-ci ildə Stromlo rəsədxanasını keçmədən öncə Astrofizika Harvard Smitsonian mərkəzində 1993–1994-cü illərdə təhsil almağa davam etdi. Kainatın genişlənmə sürəti artıq I. Tip Supernova izləmə yolu ilə elmi araşdırmalar ortaya atdı. 1998-ci ildə Adam Riess ilə işləməyə başladı. Onlar birlikdə kainatın genişlənmə sürətinin getdikcə artdığını kəşf etdilər.

## İstinadlar
Docker (proqram)

**Docker** — əməliyyat sistemi səviyyəsində virtuallaşdırma (başqa sözlə konteynləşdirmə) tətbiq edən proqram. İlk versiyası 2013-cü ildə Docker, Inc tərəfindən yaradılmışdır.

Docker proqram təminatını "konteynerlər" vasitəsilə işə salır. Sadə bir misal göstərsək, bir konteyner veb servisi və veb tətbiqi işə salır, digər bir konteyner isə bu tətbiq tərəfiindən istifadə edilən verilənlər bazası servisini işə salır. Konteynerlər bir-birindən izolyasiya olur və hər birinin öz alətləri, kitabxanaları və konfiqurasiya faylları olur, amma bu konteynerlər bir-biri ilə xüsusi ayrılmış kanallar vasitəsilə əlaqə yarada bilir. Bütün konteynerlər sadəcə bir əməliyyət sisteminin nüvəsi üzərində işlədiyi üçün virtual maşınlardan daha az resurs istifadə edir.

## İstinadlar
Boris Şapoşnikov

**Boris Mixayloviç Şapoşnikov** (; ) — rus və sovet hərb xadimi və nəzəriyyəçisi, Sovet İttifaqı Marşalı (1940), professor (1935).

## Həyatı
1882-ci ildə Ufa quberniyasının Zlatoust şəhərində (indiki Çelyabinsk vilayəti), xidmətçi ailəsində içində doğulmuşdur. Atası Mixail Petroviç (1837–1912), Orenburq kazaklarından olmuş, xüsusi naymada xidmət etmişdir. Anası Pelageya Kuzminiçna müəllim işləmişdir. B. M. Şapoşnikov 1899-cu ildə Krasnoufimski Sənaye və Perm Real Məktəbini bitirmişdir.

## Hərbi fəaliyyəti
Boris Şapoşnikov Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1928–1931-ci illərdə Qızıl Ordunun Baş qərargah rəisi olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində Baş qərargah rəisi (1941, iyul—1942, may), xalq müdafiə komissarının müavini (1942, may—1943, iyun), Baş qərargah Hərbi Akademiyasının rəisi (1943–1945) olmuşdur. Sovet qərargah kadrlarının hazırlanmasında xüsusi xidmətləri olmuşdur. Boris Şapoşnikov 26 mart 1945-ci ildə Moskvada vəfat etmiş, Qırmızı meydanda Kreml divarı yaxınlığında dəfn olunmuşdur.

## Mükafatları

### Rusiya İmperiyası
* IV dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni (26.10.1914)
* IV dərəcəli Müqəddəs Vladimir ordeni (02.11.1914)
* III dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni (1915)
* III dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni (22.07.1916)
* II dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni (01.11.1916)

### SSRİ
* 3 dəfə Lenin ordeni (31.12.1939, 03.10.1942, 21.02.1945)
* 2 dəfə "Qırmızı Bayraq" ordeni (14.10.1921, 03.11.1944)
* Suvorov ordeni (22.02.1944)
* 2 dəfə "Qırmızı Ulduz" ordeni (15.01.1934, 22.02.1938)
* "Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun XX illiyi" yubiley medalı (22.02.1938)
* "Moskvanın müdafiəsinə görə" medalı (01.05.1944)

## Ədəbiyyat
* Горелик Я. М. Маршал Советского Союза Борис Михайлович Шапошников. Краткий очерк жизни и деятельности. — М., 1961.
* *Григорян А. М., Мильбах В. С., Чернавский А. Н.* Политические репрессии командно-начальствующего состава, 1937–1938 гг. Ленинградский военный округ. — СПб.: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2013. — 423 с. — .
* *Лазарев С. Е.* Социокультурный состав советской военной элиты 1931–1938 гг. и её оценки в прессе русского зарубежья. — Воронеж: Воронежский ЦНТИ — филиал ФГБУ "РЭА" Минэнерго России, 2012. — 312 с. — 100 экз. — .
* *Круглов А. И.* Выдающийся военный деятель: К 110-летию Б. М. Шапошникова // Военная мысль : Военно-теоретический журнал. Печатный орган Министерства обороны Российской Федерации. — М.: Редакционно-издательский центр МО РФ, 1993. — № 1. — ISSN 0236–2058.

## Xarici keçidlər
* Шапошников Борис Михайлович на сайте Министерства обороны Российской Федерации 
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза, 1898–1991.
* Министерство обороны РФ. Начальники Общевойсковой Академии ВС РФ .
* 

## İstinadlar
Dadaş Rəhimov

**Dadaş Bəhmən oğlu Rəhimov** () — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru.

## Həyatı
Dadaş Bəhmən oğlu Rəhimov 20 yanvar 1932-ci ildə Azərbaycan SSR Lerik rayonunun Siyov kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. 1946-cı ildə Siyov kənd orta məktəbinin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra, Lənkəran Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna aqronomluq fakültəsinə daxil olmuşdur. 1949-cu ildə texnikumu bitirdikdən sonra 1949-1950-ci illərin Lerik rayonunun “Qızıl Oktyabr” kolxozunda və Lənkəran rayonunun “Avrora” sovxozunda aqronom vəzifələrində işləmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə "Bioloq-zooloq" ixtisasına daxil olmuşdur.
 
D. Rəhimov 1960-cı ilin dekabrında Azərbaycan Respublikası Milli Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunda ixtiologiya ixtisası üzrə namizədlik aspiranturasına daxil olmuş və A. Mahmudbəyovun elmi rəhbərliyi altında 1966-cı ildə “Orta və Cənubi Xəzərin qərb sahillərində xul balıqlarının növ tərkibi, biologiyası və ehtiyatınin vəziyyəti” mövzüsunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Daha sonralar o, demək olar ki, bütövlükdə Xəzərin xul balıqlarını öyrənmiş və 1991-ci ildə “Xəzər dənizinin xul balıqları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Dadaş Rəhimovun uzunmuddətli tədqiqatları nəticəsində Xəzər dənizində xul balıqlarının 11 cinsinə aid olan 36 növ və yarımnövlərini müəyyən etmişdir. O,  elmdə 2 növ və 7 yarımnövü ilk dəfə təsvir etmişdir. Dadaş Rəhimov 1976-1980-cı illər ərzində kefalın Azərbaycanın şirinsulu göl və gölməçələrində yetişdirilməsi məsələləri üzrə tədqiqat işləri aparmışdır. 1982-ci ildən ömrünün sonuna qədər (2004) İxtiologiya laboratoriyasının müdiri işləmişdir. O, 1982-2004-cü illərdə Azərbaycanın balıq faunasının tədqiq edilməsi üzrə aparılan elmi tədqiqat işlərinə rəhbərlik etmiş, 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. 
## İstinadlar
Olbani (Nyu-York)

**Olbani** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Şərqindəki Nyu York ştatının paytaxtı və "Olbani Kauntinin (County)" mərkəzi olan şəhərdir. Olbani, Hudson çayının qərbində, cənubdan Muhavk (Mohawk River) çayı ilə təxminən 16&nbsp;km məsafədə uzanan və Nyu York ştatının 150&nbsp;km şimalında yerləşir.

Olbani zəngin tarixi, ticarət, mədəniyyət, memarlıq və ali təhsil müəssisələri ilə tanınır. 2013-cü il siyahıyaalınmasına görə təxminən 1,1 milyon əhaliyə malik olan bu Əyalət Paytaxtı, dövlətin üçüncü ən böyük şəhər paytaxtıdır. 2010-cu il siyahıyaalınmasından sonra isə Olbaninin əhalisi 97,856 nəfər idi.

Daha sonralar Olbani adlanacaq bolgə, 1614-cü ildə, Fort Nassauda kürk ticarəti ilə qurulan və 1624-cü ildə Fort Oranjı (Yeni Hollandiya) yerləşmə zonasına çevirən holland kolonistlər tərəfindən salınmışdır. 1664-cü ildə, ingilislər hollandların yaşayış məskənlərini ələ keçirərkən onu ilk öncə gələcək Olbani başçıları, ingilis II Ceyms və şotland VII Ceymsin şərəfinə Olbani adlandırdılar. 1686-cı ildən Şəhər rəsmən ingilislər tərəfindən idarə olunurdu. 1797-ci ildə ABŞ-nin yaradılması ilə bərabər Olbani, Nyu York əyalətinin paytaxtı oldu. Olbani, On Üç Britaniya Koloniyasının ən qədim yaşayış məskənlərindən və Birləşmiş Ştatların ən uzunmüddətli şəhərlərindən hesab olunur.

XVIII əsrin sonlarında və 19-cu əsrdə Olbani ticarət və nəqliyyat mərkəzi idi. Hudson çayının şimalında gəmilərin hərəkət etdiyi yerə qədər uzanan şəhər, Böyük Gölləri "Erie" Kanalı ilə birləşdirən şərqi terminal və dünyanın ən qədim dəmiryolu sisteminin olduğu yer olaraq da bilinir. 1920-ci illərdə Olbanidə, Demokratik Partiyanın hökmranlıq etdiyi güclü bir siyasi sistem meydana gəldi. 20-ci əsrin ikinci yarısında, suburbanizasiya səbəbindən Olbani şəhər əhalisinin sayında azalma baş verdi; buna baxmayaraq, Nyu York Əyalət Qanunvericiliyi 1990-cı illərdə şəhər ətrafında abadlıq və tikinti layihələrinin gerçəkləşdirilməsi üçün 234 milyon dollarlıq planı təsdiqlədi. 21-ci əsrin əvvəllərində, Olbaninin nanotexnologiya sektorunda böyük uğurları olan yüksək texnologiyalı sənayedə artım yaşandı.

## Qardaş şəhərlər
Olbani, rəsmi olaraq 5 şəhərlə qardaşlaşmış və iki əkiz şəhərlə əlaqələrini genişləndirmişdir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Olbani ilə Hollandiyanın Neymeqen şəhəri arasında əlaqələr qurulmuşdur. Olbanidəki Katolik Universitetinin köməyi ilə, Neymeqen Katolik Universiteti (Radboud University Nijmegen), qismən məhv edilmiş kitabxanasını yenidən qurdu və 50,000-dən çox kitab Hollandiya universitetinə hədiyyə edildi. 1948-ci ildə Neymeqen şəhəri, müharibədən sonrakı dövrdə göstərilən yardıma görə öz minnətdarlığını bildirmək üçün Olbaniyə 50.000 ədəd lalə gülü göndərmişdir. Bu hadisə hər il Lalə Festivalının keçirilməsi ilə qeyd olunur. Digər əlaqələrin əksər hissəsi, 1980-ci illərdə Bələdiyyə Başçısı olmuş Valenin (Thomas Michael Whalen) mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi proqramı çərçivəsində qurulmuşdur. Qardaş şəhərlər bunlardır:

* Nassau, Baham Adaları;
* Neymeqen, Niderland;
* Kvebek, Kanada;
* Tula, Rusiya;
* Verona, İtaliya.

Əkiz-şəhər əlaqələrinin qurulduğu şəhərlər isə bunlardır;

* Gent, Belçika
* Extremadura (region), İspaniya.
Mahmudbəyov çömçəxulu

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Yayılması
Xəzərin endemik növü olub əsasən onun Volqa deltası və onun qərb sahili boyunca, Pesçannıy burnundan, Çələkən yarımadası, Oğurca adası ətrafı bölgələrə kimi yayılmışdır. Yetkinlərə ümumiyyətlə 11 m-dən daha 50 metrə qədər dərinmlikdə rastlanılır. Uzunluğu 6,6 sm olan fərdlərinə rast gəlinir. 
Azərbaycan ixtioloqu A. Mahmudbəyovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pinçuk çömçəxulu

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Yayılması
Xəzərin endemik növü olub əsasən Abşeron yarımadasından İran sahillərinə qədər, Xəzərin Türkmənistan sahillərinə yaxın ərazilərdə yayılmışdır. İlk olaraq Benthophilus ctenolepidus növünə aid bir yarımnöv olaraq qeyd edilmişdir. Lakin sonradan müstəqil növ olması məlum olmuşdur. Rus ixtioloqu Vitali Pinçukun (1931-1992) şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Marko Borsotti

**Marko Borsotti** — BMT-nin Azərbaycandakı sabiq rezident əlaqələndiricisi.

## Mükafatları
*2009 –  "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı

## İstinadlar
Əbdüləziz bin Osman əl-Tüveycri

**Əbdüləziz bin Osman əl-Tüveycri** — İSESKO-nun baş direktoru.

## Mükafatları
*2011 –  "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı

## İstinadlar
Natali Qule

**Natali Qule** () — Fransa senatoru.

## Həyatı

## Mükafatları
* 2014 –  "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı

## İstinadlar
Əptek (İşembay)

**Əptek** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Urman Bişkazak kənd şurasının tərkibindədir.

## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
*rayon mərkəzindən (İşembay): 23&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Səlix): 5&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası): 50&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Arlar (İşembay)

**Arlar** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd Sayran kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 32&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Sauran): 2&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası): 52&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Çingiz Axundov (dirijor)

**Axundov Çingiz Məmməd oğlu** (03.09.1959, Naxçıvan şəhəri) — Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, Naxçıvan Dövlət Universitetinin "Orkestr alətləri və dirijorluq" kafedrasının professoru, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası kamera orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru.

## Həyatı
Çingiz Axundov 1959-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1978-ci ildə A.Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunu, 1983-cü ildə Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının "Orkestr alətləri" fakültəsini bitirib. 1982-ci ildə I "Zaqafqaziya kamera musiqisi" festivalının laureatı olmuş və I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. 1976-cı ildən orkestr ifaçısı kimi Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında işləmişdir. 1996-cı ildən Naxçıvan Dövlət Universitetində işləyir. "İncəsənət" fakültəsində ilk xalq çalğı alətləri orkestri, skripkaçılar ansamblı, kiçik tərkibli simfonik orkestrini təşkil etmişdir. Fakültənin "Opera studiyası"nda Ü.Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operası, "Arşın mal alan" operettasını tələbə orkestri üçün orkestrləşdirmiş və orkestrə rəhbərlik etmiş, bu əsərlərlə Türkiyənin Qars, Trabzon, Samsun, Rusiyanın Novosibirsk şəhərlərində çıxış etmişdir. Pedagoji fəaliyyətlə yanaşı 1985-ci ildən ifaçılıq fəaliyyətilə də məşğul olmuş Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Kamera orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində çalışır. Bu kollektiv ilə Ü. Hacıbəyovun "Koroğlu" operasını tamaşaya qoyub Türkiyənin Ordu və Türkmənistanın Aşqabad şəhərində konsertlər vermişdir. 2006-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi sədrinin fərmanı ilə "Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar Artisti" fəxri adına, 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" fəxri adına, 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti" fəxri adına layiq görülmüşdur. 2 dəfə Prezident mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

Elmi fəaliyyətlə də məşğul olaraq "Simli alətlərin tədrisi metodikası", "Orkestr sinfi" fənləri üzrə proqram, "Alətşünaslıq" fənni üzrə metodiki vəsait, "Valtorna məktəbi" adlı dərsliklərini yazmışdır.

## İstinadlar
Amsterdam Mərkəzi Stansiyası

**Amsterdam Mərkəzi Stansiyası** — Hollandiyanın paytaxtı Amsterdamın əsas xətt qatar stansiyasıdır. Stansiya ölkənin ən böyük stansiyası olan Utrext Mərkəz Stansiyasından sonra ikinci ən böyük stansiyasıdır və Hollandiyanınnın ən çox ziyarət olunan tarixi irsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Amsterdam Centraal station , stansiya haqqında məlumat
* Amsterdam Centraal , stansiya haqqında layihə
Bayram Heydərov (riyaziyyatçı)

**Bayram Mirabbas oğlu Heydərov** () — Zəngi Liseyinin qurucusu və ilk direktoru, pedaqoq, "Şöhrət" ordenli (2010), əməkdar müəllim.

## Həyatı və təhsili
Bayram Heydərov 22 mart 1956-cı ildə Zəngibasar rayonunun Dəmirçi kəndində anadan olub. Orta təhsilini həmin kənd məktəbində alıb, daha sonra Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Sonrakı illərdə Novosibirsk Dövlət Universitetində aspirantura və ixtisasartırma təhsili keçib, differensial tənliklər sahəsi üzrə elmlər namizədi elmi dərəcəsi alıb.

1988-ci ildə Azərbaycana qayıdaraq AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda fəaliyyətini davam etdirib. Burada həm nəzəri, həm də tətbiqi istiqamətli işlərlə məşğul olub.

1990-cı illərin əvvəllərində müdafiə və təhsil sahələri ilə bağlı təşəbbüslərdə iştirak edib, elmi və kadr potensialının formalaşdırılması istiqamətində fəaliyyət göstərib.

Onun təşəbbüsü və institut rəhbərliyinin dəstəyi ilə Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun nəzdində "Zəngi" adlı kiçik dövlət müəssisəsi yaradılıb. Bu müəssisədə orta məktəblər üçün kitablar hazırlanıb, müxtəlif müəssisələr üçün avtomatik idarəetmə sistemləri və ölçü cihazları işlənib.

Azərbaycan SSR Milli Elmlər Akademiyasında çalışmışdır. Differensial Tənliklər üzrə dissertasiya müdafiə etmiş, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Bir neçə məktəbdə riyaziyyat müəllimi olaraq çalışmışdır. 1992-ci ildə Azərbaycanda 4 təmayül üzrə təhsil verən ilk lisey olan "Zəngi" liseyini yaratmışdır. 1992-ci ildən vəfatına qədər həmin liseyin direktoru olmuşdur.

## Təltifləri
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2005)
* "Şöhrət" ordeni (2010)

## Ölümü
18 avqust 2018-ci il tarixdə 62 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbələr
* "Respublika" qəzeti, 28.09.2018-ci il nömrəsi
* "Vedibasar" qəzeti, 28.09.2018-ci il 19056-cı nömrəsi
* "Azərbaycan" qəzeti 27.09.2018-ci il nömrəsi
Con Vaysmüller

**Con Vaysmüller** (2 iyun 1904; Freydorf, Rumıniya - 20 yanvar 1984; Akapulko, Meksika), Amerikalı üzgüçü və kino aktyoru.
1920-ci illərin Dünya üzmə çempionu olan və olimpiadalarda qızıl medal qazanan Con Vaysmüller, üzgüçülük və su polosu sahələrində ümumi altı mükafata sahibidir. 1924-ci ildə Olimpiya rekordlarını qıraraq qazandığı 100 və 400 metr sərbəst üzgüçülüyə əlavə olaraq, 4x200 estafed yarşında da birinci olan komandanın tərkibində,həmçinin su polosunda üçüncü olan Amerika komandasıyla birlikdə 3 qızıl və 1 bürünc medal qazanmışdı. Weissmuller, dörd il sonra keçiriləcək Amsterdamdakı Olimpiya oyunlarında da 100 metr sərbəst və 4x200 estafeddə də iki qızıl medal almış və 67 dünya rekordunun ardından Hollivud 12 silsiləlik Tarzan filmində baş rolu oynayamışdır.

Tarzan roluyla bir fenomen yaradan Con Vaysmüller, meşədə vəhşi həyat yaşayan, ürəkli bir şəxsiyyəti canlandırmış, milyonların qəlbində taxt qurmuşdur.

Peter Con Vaysmüller olan qeyd olunan şəxsiyyətinin əsil adı, János Weißmüller'dir. Ailəsi Rumıniya mənşəli olan Con Vaysmüller, Avstriya 'nın Freydorf şəhərində doğulmuşdur. 1984-ci ildə Meksikanın Akapulko şəhərində iflic nəticəsində əbədiyyata qovuşmuşdur.

## Uşaqlıq illəri

Etnik bir Alman olan Con Vaysmüller, Piter Vaysmüllerin və həyat yoldaşı Elizabetin (née Kersch) böyük oğlu idi, Macarıstan Krallığının cənub-şərq hissəsində Alman etnik  azlığı olan Banat Svabianlarına mənsubdu. Conunun Piter adlı özündən kiçik qardaşı olan,Veysmüllerin qəbul etdiyi doğum yeri Szabadfalva (Freidorf), Avstriya-Macarıstan imperiyası (Timişoara (Temeschwar), Rumıniya hissəsi) idi. Freydorfdakı Müqəddəs Roxus Kilsəsinin qeydləri göstərir ki, Peter və Elizabetin oğlu Yohan, (Weissmüller), 5 iyun 1904-cü ildə doğulduqdan üç gün sonra xaç suyuna salındı. Qanunlara uyğun olaraaq adı Con Vaysmüller olaraq razılaşdırıldı

## Kariyerası

### Üzgüçülük

Bir yeniyetmə kimi, Veysmüller Lake Michigan çimərliyində xilasedici kimi bir sıra işlərdə işləməzdən əvvəl Lane Texniki Kollecinin Hazırlıq Liseyində iştirak etdi. Illinois idman klubunda lift operatoru işləyərkən,Veysmüller ona gələcəkdə məşqçilik edəcək üzgüçü məşqçi Uilyam Baxrax'ın xoşuna gəldi ; 1921-ci ilin avqust ayında Veysmüller 50-yard və 220-yard məsafələrində milli birinciliyi qazandı. Xarici ölkə doğumlu olsa da, Veysmüller doğum yerini Tanneryville, Cambria şəhəri, Pensilvaniya özünün doğüm tarixini kiçik qardaşı Piter Veysmüllerin doğum tarixi olaraq verdi. Bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Olimpiya komandasının bir hissəsi olmaq üçün edilmiş həmçinin ABŞ vətəndaşlığının verilməsi üçün kritik bir məsələ idi.

## Şəkillər

Fayl:Johnny Weismuller and Duke Kahanamoku shaking hands.jpg | Con Vaysmüller və Duk Kahanamoku
Fayl:Johnny Weissmuller (1970).jpg | Con Vaysmüller (1970)
Fayl: Johnny Weissmuller in Tarzan Finds a Son! (1939).png | Con Vaysmüller Tarzan Finds a Son! filmindən kadr
Fayl: Johnny Weismuller and Duke Kahanamoku smiling.jpg | Con Vaysmüller və Duk Kahanamoku gülümsəyərkən



## Xarici keçidlər
* IMDb'də Con Vaysmüller

## İstinadlar
Osteologiya

**Osteologiya** sümüklər haqqında elmi sahədir. Anatomiyanın alt başlığı olan, sümüklər , diş, mikro sümik morfologiyası, patologiya, sümük bərkimə müddəti  (qığırdaqlardan etibarən), sümüklərin müqaviməti ve sərtliyi (biofizika), kimi mövzularda ətraflı araşdırmalara söykənir. Ümumiyyətlə alimlər tərəfidnən insan cesədləri üzərində  yaş, ölüm, cinsiyyət, inkişaf ve yetkinləşmə mövuzlarında cəsədin şəxsiyyətinin müəyyənləşdirməsində istifadə edilir.
Məhkəmə tibbi ekspertiza,Biyoloji antropologiya ve arxeologiya sahələrində tez-tez istifadə edilir.

## Həmçinin bax

Paleontologiya

## Xarici keçidlər
*Baş sümükləri
*British Association for Biological Anthropology and Osteoarchaeology
*Museum of Osteology

## İstinadlar
Krid (film)

**Krid** () — 2015-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ idman, dram filmi. Aron Kovinqton və Rian Kooqler birlikdə yazdığı ssenari əsasında çəkilmişdir. "Rokki" film seriyasının spin-offudur. Filmdə Maykl Bakari Cordan, Tessa Tompson, Filisiya Raşad, Tonny Bellev, Silvestr Stallone kimi aktyorlar rol alıb. Filmin çəkilişlərinə İngiltərəninLiverpul şəhərində başlandı ardınca, Rokkinin vətəni olan Filadelfiyada da davam etdi. Filmin premyerası "Rokki" filminin premyerasının 40 ci il dönümündə 25 noyabr 2015-ci tarixinə təyin olundu.

## Mövzusu
Adonis Consn Creed, Apollo Creedin nigahdan kənar dünyaya gələn oğludur. Anası ona hamiləykən atsının və bir neçə il sonra ansının dünyasını dəyişməs səəbbində 13 il uşaqlar evində yaşayır. Bundan sonra 1998-ci ildə Apollo Creedin həyat yoldaşı-Meri Anna Onun ziyarətinə gəlir və onu öz hmiayəsinə götürür. 17 il peşəkar boksçu olmağa xəyalı quran Creed işlədiyi firmada vəzifəsinin yüksəlməsinə baxmayaraq istefa edir.Bundan sonra atasının dostu və rəqibi Rocky Balbao ilə görüşmək və onu məşq etdirməsi ümidi ilə Filadelfiyaya gedir.Balbao yaşının artıq olduğu üçün onu məşq etdirməkdən əvvəl imtina etsədə sonradan bu fikrindən daşınır və onun məşqçisi olur.

## Rollarda

* Maykl Bakari Cordan — Adonis Johnson Creed
* Silvestr Stallone — Rocky Balboa
* Tessa Tompson — Bianca
* Toni Bellev — "Pretty" Ricky Conlan
* Qraham McTaviş — Tommy Holiday
* Filisiya Raşad — Mary Anne Creed
* Vood Harris
* Andre Vard
* Qabriel Rosado

## İstinadlar