open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
M240 pulemyot

**M240**, rəsmi olaraq **United States Machine Gun, 7.62mm, M240** (Azərbaycanca Amerika Birləşmiş Ştatları Pulemyotu, 7.62&nbsp;mm, M240) göbəkdən doldurmalı, barıt qazının geri təpməsiz və icra nəşrin irəli itələməsi ilə ardıcıl olaraq atış edə bilən bir pulemyot dur. Silah 7.62x51mm NATO sinifi fişəng (M13 lent ilə birlikdə) istifadə edilməkdədir. Bu silah Belçika istehsalı FN MAG (* *'M** itrailleuse d` **A** ppui **G*' énéral *, "General Purpose Machine gun "Azərbaycanca Ümumi əlaqələr Pulemyotu) modelinin Amerika Quru Qoşunları üçün inkişaf etdirilmiş modelidir.

M240 1970 ci illərdən günümüzə ABŞ Ordusu tərəfindən istifadə edilməkdədir. Ən çox piyada tərəfindən istifadə edilən silah quru, dəniz və hava maşınlarına quraşdırılaraq istifadə edilməkdədir. M240 orta sinif pulemyot olmamasına qarşı təhlükəsiz istifadə baxımından NATO ölkələri içərisində ən çox seçilən silah olmuşdur.

M240 seriyası bütün silahlar bəsləmə əsnasında parçalanan zolaqlı standart NATO sursatı olan 7.62 mmlik güllələr atmaqdadır. M240 FN MAG ailəsinə aid silahlarla eyni və rahatlıqla bir-birləri ilə dəyişdirilə bilən fundamental parçalara malikdir. Ağırlıq və xüsusiyyət baxımından çox fərqli olan silahlarda bu dəyişikliklər edilə bilməz. M240 silahı bir Belçika fiması olan və ABŞ Ordusu ilə uzun zamandır iş əlaqəsi içərisində olan FN Herstalin ABŞ-də olan fabrikasıda çıxarılmaqdadır.

## İstinadlar
Arqument (dəqiqləşdirmə)

**Arqument** (- hekayə,səbəb,mövzu) çoxmənalı termin:

* **[[Arqument]]** məntiqdə — bir fikri isbat etmək üçün verilən sübut.
* **Arqument** riyaziyyatda:
****Arqument funksiyası** müstəqil dəyişəndir. Onun mənasından funksiyanın bütöv mənası aslıdır.
* **Arqument** polis polimer dəyənəklərinə verilən rəsmi ad.
* Arqument () — hansısa başqa fikri təsdiq etmək üçün sübutlar.
Qütb ulduzu

**Qütb ulduzu** () — Kiçik Ayı bürcündə yerləşən ən parlaq ulduz. Şimal qütbünə çox yaxındır və bu, mövcud şimal qütb ulduzunu meydana gətirir. Yenidən nəzərdən keçirilmiş Hipparკos parallaksı Qütb ulduzuna təxminən 433 işıq ili (133 parsek) məsafəsini verir, digər metodlarla hesablamalar isə təxminən 30% yaxındır.

Qütb ulduzu başlıca ulduzdan ibarət olan üçlü ulduz sistemidir: Polaris Aa (sarı supernəhəng), Polaris Ab, Polaris B ilə orbitdə olan cüt. Bir zamanlar iki daha uzaq komponent - Polaris C və Polaris D kimi düşünülmüşdü, lakin bunlar Qütb ulduzu sistemi ilə fiziki olaraq əlaqələndirilməməsi göstərilmişdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Info on Polaris 
*Finding the Pole Star
*Polaris at Constellation Guide
Yamaqata prefekturası

**Yamaqata prefekturası** ( *Yamagata ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Tohoku regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
Nəbatilər

[thumb|sağ|300px|İmperator [İosif Flavi dövründə imperiya sərhədləri.]]

**Nəbatilər** (, *Əl-Ənbaṭ*) İosif Flavi zamanında Fərat çayından Qırmızı dənizə qədər uzanan və Suriya ilə Ərəbistan arasında sərhəd bölgəsindəki vahələrdə məskunlaşan  və "Nəbatə" adı verilən bölgədə yaşayan qədim samilər, cənubi İordaniyalı, Kənanlı və şimal Ərəbistan'lı ərəbləridi.

[thumb|sol|230px|[Əl Həznə, Petra (Nəbatilərin paytaxtı)]]
thumb|300px|Nabatilərin ticarət yolları.

## Arxeoloji məskunlaşma yerləri
* Petra (İordaniya)
* Busra Suriya
* Mədain Saleh (Şimalqərbi Səudiyyə Ərəbistanı)
* Shivta (Nəcəf Çölü - İsrail)
* Avdat (Nəcəf Çölü - İsrail)

## Xarici keçidlər
* Hecht Museum - Catalogues | The Nabateans in the Negev 
* Hecht Museum - Exhibitions | The Nabateans in the Negev 
* ''Bulletin of Nabataean Studies'' : links on Petra and the Nabataeans
* The Nabateans in the Negev
* NABATÆANS
* The only collection of ancient Nabataean art outside of Jordan 
* Archaeological Studies ADASR (Ancient Desert Agriculture Systems Revived
* Nebatilerle ilgili arkeolojik yerleşim yerleri.

## Əlavə ədəbiyyat
* Graf, David, *Rome and the Arabian Frontier: from the Nabataeans to the Saracens*
* "Nabat," *Encyclopedia of Islam*, Volume VII.
* Stephan G. Schmid: "The Nabataeans. Travellers between Lifestyles". in: B. MacDonald - R. Adams - P. Bienkowski (eds.), The Archaeology of Jordan (Sheffield 2001) 367-426. ISBN 1-84127-136-5
* Mazor, Emanuel and Krasnov, Boris, editors "The Makhteshim Country - a Laboratory of Nature". Pensoft Publishers, Sofia, 2001: , ISBN 954-642-135-9, 411 pages
Magnum opus

**Magnum opus** (lat. *böyük iş*) — yazıçının, rəssamın və ya bəstəkarın ən yaxşı, ən iddialı əsəri belə adlandırılır. Əlkimyada fəaliyyətin ən son nöqtəsi, yekunu-fəlsəfə daşının və həyat eliksirinin hazırlanması da bu anlayışla adlandırılır.

## İstinadlar
Sarı adası

**Sarı adası** — Lənkəranın şərqində yerləşən yarımada.

## Tarixi
910-cu ildə slavyan (rus) dəstələri bura hücum etmişlər.

1956-cı ildə Sarı adası Liman şəhəri ilə torpaq yolla, bəndlə birləşdirildikdən sonra yarımada şəklini alıb. Torpağı və qumu sarı rəngdə olduğu üçün bu ad verildiyi güman edilir. "Sara" şəxs adı və ya rəng mənalarında da izah edilir. Talışca "Səri" adlanır. "Sə" və "ru" sözlərindən yaranıb. Qırmızı çay, çayın başlanğıcı kimi anlaşılır. Mənası tam açılmayıb.

Ada əsasən iki hissədən ibarətdir: Nərimanabad və Balıqçılar qəsəbəsi. Əhalisi təqribən yeddi minə yaxın olan bu adada yaşayanlar balıqçılıqla məşğuldurlar. Gözəl təbiətə və geniş fanunaya malik bu adanın bir hissəsini Qızılağac Milli Qoruğu təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Mavi dənizin sahilində (film, 1935)
* Qızıl qaz (film, 1972)

## Ədəbiyyat
* Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti, 86 cilddə (82 cild. və 4 əlavə.). — СПб., 1890–1907.

## Xarici keçidlər
* Сары, Шуша, Карабах, Кабала, Гяндж и Байлакан — '''Этнография и лингвистика'''
Tokarev TT-33

SSRİnin çıxardığı yarı-avtomatik tapançalardandır. TT-33 olaraq da bilinir.TT-nin açıqlamsı "Tula, Tokarev"dir.1920-ci illərin sonunda Qırmızı Ordu, çoxca köhnələn Nagant M1895 revolver yerinə yerli istehsal yarı-avtomatik tapança axtarışına girmişdir. Ordu, bir çox müxtəlif silah prototipinin testi nəticəsində, 1930-cu ildə Rus silah dizayneri Fedor Tokarevin "TT-30" dizaynını tətbiqə qoyma qərarı almışdır. Sonrasında bu dizayn bir az modernləşmiş və 1934-də "TT-33" adıyla ardıcıl istehsala verilmişdir.Daha əvvəl Almaniyadan alınıb istifadə olunan Mauser C96nın 7.63x25mm Mauserlik gülləsi təməl alınıb, qovan ölçülərinə az qala heç toxunulmadan yalnız barıt modernləşməsi nəticəsində 7.62x25mm TT cəbhəxanası ortaya çıxarılmışdır və bu da yeni silahın sursat növü olmuşdur. 2 güllə növü o qədər bənzərdir ki, bəzi silahlarda dəyişməli olaraq belə istifadə edilə bilər çox məşhur olmasa da.

116&nbsp;mm-lik nisbətən uzun lüləsi, güclü 7.62-yə 25&nbsp;mm-lik Tokarev gülləsiylə birləşincə ortaya olduqca güclü və etibarlı bir silah çıxmışdır. Hələ də elədir. Standart maqazini 8 güllə daşıyır. Bu tapança Qırmızı Ordunun İkinci dünya müharibəsi və Koreya müharibəsinda standart tapançasıydı. Öz ölkəsində 1934 - 1952-ci illər arasında çıxarılmış olsa da, bir çox sovet silahı kimi bunun da saysız xarici modifikasiyası istehsalı günümüzə qədər uzanmıştır. Xüsusilə Çinlilər, Serblər, Polşalılar, Şimali Koreyalılar və Macarlar ilk ağla gələnlərdir. 1952-ci ildə, köhnələn texnologiyası yeri 9x18mm-lik Makarov PMlərə buraxmışdır.

## İstifadəçi ölkələr

### İstifadəçilər
* Azərbaycan
*  Əfqanıstan
*  Albaniya
*  Banqladeş
*  Çin Xalq Respublikası
*  Kamboca
*  Şimali Koreya
*  Macarıstan
*  Misir
*  Monqolustan
*  Moldova
*  Pakistan
*  Polşa
*  Türkiyə
*  Rumıniya
*  Vyetnam

### Köhnə istifadəçilər
*  SSRİ 
*  Yuqoslaviya

## İstinadlar
* Modern Firearms
Volt

1 **Volt** iki nöqtə arasındakı elə potensiallar fərqidir ki, bu nöqtələrin birindən digərinə 1 **[[Kulon (ölçü vahidi)|Kulon]]** yük verilən zaman görülən iş 1 **[[Coul]]** olsun. Sahənin iki nöqtəsi arasındakı potensiallar fərqi elektrometrlə, elektrik dövrəsinin iki nöqtəsi arasindakı gərginlik düşgüsü voltmetrlə ölçülür.

Elektrik gərginliyi və ya sahənin iki nöqtəsi arasındakı potensiallar fərqi, q yükünün sahənin bir nöqtəsindən digərinə hərəkəti zamani sahə qüvvələrinin gördüyü işin bu yükün miqdarına olan nisbətinə deyilir U=A/q. Ölçü vahidi italyan fiziki Voltanın şərəfinə 1V götürülür

## Həmçinin bax
* Gərginlik (elektrik)
* Potensial enerji

## İstinadlar
Allen Qinzberq

**Allen Qinzberq** (doğum adı *İrvin Allen Qinzberq*; 3 iyun, 1926 - 5 aprel, 1997) — Amerikalı şair, müharibə əleyhdarı və Bit cərəyanının qurucularından biri.
## Həyatı
1926-cı ildə Nyu Cersidə Yəhudi bir ailənin uşağı olaraq dünyaya gələn Qinzberqin uşaqlığı Nyu Cersinin Paterson şəhərində keçmişdir. Yetkinlik illərində Amerikanın köklü qəzetlərindən biri olan The New York Times'a İkinci dünya müharibəsi və işçi hüquqları ilə bağlı yazdığı mətnləri vermişdir. Məktəb illərində müəlliminin tövsiyəsi ilə Volt Uitmenin yazılarını oxumağa başlamışdır.

Atası Luiz Qinzberq şair və lisey müəllimi idi. Anası Naomi Liverqant Qinzberq isə uzun müalicələr nəticəsində diaqnozu qoyula bilməyən bir psixoloji böhranın içində həyatını davam etdirirdi. Həmçinin Naomi, Kommunist Partiyanın köklü üzvlərindən olub, çox vaxt Allen və qardaşını da partiyanın yığıncaq və mitinqlərinə aparmışdır. Allenin anasının bu qəribə böhranında, əksəriyyət olaraq paranoyaqlıq əlamətləri görülməkdə idi. Məsələn; həmin vaxt dövlət başçısının, evlərinə gizlicə dinləmə cihazları yerləşdirdiyini düşünüb, bir mitinq əsnasında dövlət başçısını qətl yetirməyə cəhd etmişdi. Allen, anası Naomi'yə həsr etdiyi avtobioqrafik janrdakı *"Kaddish"* adlı şeir kitabını 1961-ci ildə, anasının ölümündən 5 il sonra nəşr etmişdir.

1954-cü ildə Allen Qinzberq, öz yarı ilə, gələcəkdə bir həyatı paylaşacağı Peter Orlovski ilə San Fransiskoda tanış olur. O həmçinin burada San Fransisko Renassansının şair və yazar üzvləri ilə də tanış olur.

Bit cərəyanının ən əhəmiyyətli şairi olaraq qəbul edilən Qinzberq, Kolumbiya Universitetində keçirdiyi tələbəlik illərində Cek Keruak, Vilyam Borrouz və Nil Kasadi ilə tanış olmuşdu. "Yolda" adlı kitabında Nil Kasadi ilə olan tanışlığından bəhs edən Cek Keruak, kitabda Allenin xarakterindən, Nil və Cek ilə olan əlaqəsindən və yaşadığı yerlərdən bəhs edir. Həmçinin Allen, The Clash qrupunun *Ghetto Defendant* adlı mahnısında öz yazdığı bəzi sətrləri mahnının girişində və arxaplanında səsləndirmişdir.

Qinzberqin tez-tez homoseksualizmə açıqlıq gətirməsi əhəmiyyətli olsa da geniş mübahisələrə səbəb olmuşdur. O gey insanların azadlığını müdafiə edirdi. O öz şeirlərində homoseksual olduğunu açıqca dilə gətirirdi.

Allenin yazdığı *"Howl"* (İnilti) şeiri, Bit cərəyanının manifesti olaraq qəbul edilir. Şeirində bir çox mövzuya toxunan Allen, şeirin bir neçə sətrini yazar Karl Solomona həsr etmişdir.

1960-cı ildə Qinzberq tropik xəstəlikdən müalicə alırdı və ehtimal olunur ki 40 il sonra onun ölümünə səbəbi də, həkimi tərəfindən vurulan sterilize olunmamış iynə idi. Buna baxmayaraq o sağlamlığını və dini səbəbləri inkar edirdi. Öz həyatına davam edən Qinzberq həmişə də siqaret çəkirdi.

90-cı illərin əvvəlindən etibarən, bir çox mükafat alan Allen, 1997-ci il 5 aprel günü, East Village, Manhettendə dünyasını dəyişdi. Ölüm səbəbi, hepatit və son illərdə başına bəla olan şiş idi. Ölümündən əvvəl, 30 mart 1997-ci ildə "Etməyəcəyim şeylər (Nostalji)" adlı şeirini yazmışdır.

## Əsərləri
* "Howl" (İnilti) - 1956
* "Kaddish" - 1961
* "Amerika" 1976
* "Etməyəcəyim Şeyler (Nostalji)" - 1997
Coul

**Coul** (C) () — fizikada enerjinin həcmi, istiliyin kəmiyyəti, görülən işin vahidi. 1 coul (C) - 1N qüvvənin qüvvə istiqamətində gedilən 1m yolda gördüyü işə deyilir.   Elektrik sahəsində 1 coul (C)  1 volt (V) gərginliyin təsiri ilə 1 saniyə (s) müddətində dövrədə 1 amper (A) şiddəti olan cərəyanı davam etdirməyə sərf olunan işə deyilir.
Coul enerji ölçü vahidi ingilis alimi Ceyms Preskott Coulun şərəfinə adlandırılıb. Ədədi qiymətcə 1C=kq*m^2/san^2 bərabərdir.

## Həmçinin bax
Qüvvə (fiziki kəmiyyət)

## İstinadlar
Mexaniki çəkic

**Mexaniki çəkic ** yaxud * deşər* — bərk , məsələn dağ çöküntü süxurları, asfalt, beton konstruksiyaların dəlinməsi, kəsilməsi yaxud eşilməsi üçün nəzərdə tutulmuş zərbə hərəkətli əl aləti. Hər hansı təhriklə (məsələn pnevmatika ilə) hərəkətə gətirilən metal süngü və ya tir. Təhrik hissəsinin zərbə hissəsinə ötürdüyü impuls nəticəsində, dəmir süngü emal olunan metariala dəlməklə və ya kəsməklə təsir edir.
Vatt

**Vatt** (Vt) (; işarəsi: **W**) — Elektrik və ya mexaniki güc ölçü vahidi. 1 vatt – 1 saniyədə (s) 1 coul (C) iş görə bilən mexanizmin gücünə deyilir və BS-də güc vahidi olaraq götürülür. N = A/t, burada N-mexaniki güc, A iş, t-bu işi görməyə sərf olunan zamandır.
Vatt ölçü vahidi universal buxar maşınının yaradıcısı ixtiraçı-mexanik Ceyms Vattın şərəfinə adlandırılıb.

## Həmçinin bax
* Güc (fizika)
* Gərginlik (elektrik)
* Potensial enerji

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəndə

**Rəndə** — taxtanın qatlarını siyirərək yonmaq üçün nəzərdə tutulmuş əl aləti. Rəndədən, taxta məmulatlarının üzərinin düzlənmə, ensizləmə, yumrulama və ümumiyyətlə lazımi formaya salmaq və onlara lazımi hamarlıq vermək üçün yararlanırlar.

Əl və mexaniki rəndələr olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məngənə

**Məngənə** — hissələrinin emalından tərpənməz bərkidilməsi üçün tətbiq olunan tərtibat. O, əsasən aralarında hissə bərkidilən tərpənməz və hərəkətli dodaqlardan ibarətdir. Dodaqların üzərinə yeyilmənin qarşısını almaq üçün əlavə olaraq emal olunan hissəyə uyğun formaya malik  xüsusi lövhələr bərkidilir. 

Məngənə həm əl işlərinin (yivaçma, mişarlama, bülövləmə, təmizləmə), həm də dəzgahlarda (burğulama, frezləmə) aparılan əməliyyatların yerinə yetirilməsində geniş tətbiq olunur. Dəzgahlarda tətbiq olunan məngənələr yüksək dəqiqliyi, sərtliyi ilə fərqlənir. Məngənələrdə bərkitmə üçün lazım olan güc həm tənzimləyici vintin köməyi ilə əl ilə, həmçinin hidravlik ötürmədən istifadə etməklə yaradıla bilir. Şəkildə göstərildiyi kimi, məngənədə bərkidilmiş hissəni dəzgahın işçi sahəsində müəyyən bucaq altında döndərməklə onun bir çox səthlərini mexaniki emal etməyə şərait yaradılır. 

Boruların emalı üçün verilmiş ölçüyə sazlanabilən xüsusu boru məngənələrindən istifadə olunur. Onun üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, burada yumşaq materialdan olan boruların deformasiya olunmadan emalını aparmaq olur.

## Mənbə
* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
Üskük

**Üskük** — qalın parçanın yaxud dərinin tikilməsi vaxtı iynənin barmağa batmaması üçün istifadə olunan alət.
Hərbi diplomatiya

Hərbi attaşelər adətən öz ölkələrinin silahlı qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətdə olan və müəyyən müddətə diplomatik missiyaya təhkim edilən nümayəndələrindən ibarət olur. Hərbi attaşenin, eləcə də hərbi-dəniz yaxud hərbi-hava attaşesinin əsas vəzifələrindən biri, maraqların həmin dairəsinə aidiyyəti olan hadisələr haqda hesabatları öz departamentinə bilavasitə yaxud, xüsusi vacib hallarda, missiya başçısı vasitəsilə təqdim etməkdir. Müəyyən şəraitlərdə hərbi attaşe silahın alınmasına və ya satılmasına imkan yarada bilər və əksər ölkələrdə o eləcə də nizami qoşunların təlimlərinə dəvət olunur.

## Xarici keçidlər
* Diplomatiya Aid Məlumatlar (Blog) 
* Diplomatiya haqqında internet səhifə 
* Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin ''Diplomatiya Aləmi'' jurnalı
Türkiyə bayramları

Bu Məqalə Türkiyə Respublikasının bayramlarına aiddir.

## Bayramlar və tətillər

### Yeni il Bayramı
**1 Yanvar Yeni il günü** -  Yeni ilin başlanğıcı. Dövlət İdarələri, Nazirliklər, ve digər ticarət mərkəzləri də yeni il səbəbi ilə qısa zaman ərzində çalışır.

### Milli Müstəqillik və Uşaqlar günü
Türkiyə Respublikasının tarixində xüsusi əhəmiyyətə malik gündür. 23 aprel 1920-ci ildə Türkiyə Böyük Milli Məclisinin (TBMM) qurulduğu gündür. Eyni zamanda **Uşaqlar günü** kimi də qeyd edilir. Rəsmi olaraq tətil 22 apreldə başladığı üçün dövlət idarələri 22 aprel günorta saatlarından başlayaraq tətilə çıxır.

### İşçi və Fəhlə günü
1 may tarixi Türkiyə Respublikasında **işçi və fəhlə günü** kimi düşmüşdür.

### Atatürkü anma, Gənclik və İdman günü
19 May 1919-cu il Türkiyə Respublikasının qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün Samsuna gəlişi və Müstəqillik mübarizəsinin başladığı gün kimi qeyd edilir. Eyni zamanda **İdman bayram** kimi qeyd edilir. 18 May günortadan sonra bayram başlanğıcı kimi qəbul edilir. 18 may tarixində rəsmi dairələr günortaya qədər işləyir.

### Qələbə  günü
Türkiyənin Azadlıq mübarizəsində qələbə qazandığı gündür. Dövlət idarələri 29 avqust tarixindən rəsmi tətilə çıxır. 30 avqust bütün gün tətil günü kimi qeyd edilir.

### Respublika günü
Respublika günü - Türkiyə Respublikasının 29 oktyabr 1923-cü ildə qurulmasından etibarən Respublika günü kimi qeyd edilir. Dövlət idarələri 28 oktyabrı günortadan sonra və 29 oktyabr bütün gün ərzində rəsmi tətilə çıxır.

## Dini Bayramlar
### [[Ramazan bayramı]]
Ramazan ayının sonunda qeyd edilən bayram. Bu bayram 3 gün qeyd edilir. Bu 3 gün ərzində dövlət idarələri, banklar, təhsil müəssisələri bağlı olur. Ramazan bayramının günləri hər il dəyişir.
### [[Qurban bayramı]]
Qurban bayramı 4 gün qeyd edilir. Bayram müddətində dövlət idarələri, banklar, təhsil müəssisələri bağlı olur. Qurban bayramının günləri hər il dəyişir.

## Xarici keçidlər
Türkiyədə rəsmi bayram və tətil günləri

## Həmçinin bax
Douglas DC-3

**Douglas DC-3** sabit qanad quruluşlu, pərvanəli, 1930 və 1940-cı illərə damğasını vurmuş təyyarə modelidir.

Təyyarə baş mühəndis Arthur E. Raymond tərəfindən inkişaf etdirilmiş və ilk uçuşunu 17 Dekabr 1935-də etmişdir. Təyyarə American Airlines CEO-i Cyrus Smith və Donald Douglasın etdikləri telefon marafonu nəticəsində DC-2-nin inkişaf etdirilməsi fikirləri nəticəsində doğulmuşdur. Kabin içi mətbəx və yataraq səyahət kimi fürsətlər təqdim edən DC-3 sayəsində xüsusilə Amerikada hava nəqliyyatı məşhur hala gəlmişdir.

Erkən dövr aviasiya şirkətləri *United, Amerika, TWA* və *Eastern* 400-ü üzərində DC-3 sifarişi vermişlər. İkinci Dünya müharibəsi illərində isə DC-3ün 10.000 ətrafı hərbi məqsədli versiyası istehsal edilmişdir (C-47, C-53, R4D və Dakota). Istehsalın pik nöqtəsinə çatdığı 1944-də tam 4853 ədədi təslim edilmişdir. Lisenziyalı kopyaları isə Yaponiyada çıxarılan **SHOWA L2D** və Rus istehsalı **Lisunov Li-2** dir.

Döyüş sonrasında bir çox C-47 sivil nəqliyyatı məqsədi ilə yenidən əldən keçirilmişdir. Douglas bu vaxt DC-3-ü inkişaf etdirməyə davam etmiş və yük tutumunu böyüdərək və qanad quruluşunu dəyişdirərək * Super DC-3 * modelini yaratmışdır. Ancaq bu model ticarət satış üçün təqdim edilməmiş və hərbi məqsədli istifadə edilmişdir. 

Bu gün hələ də bəzi şirkətlərdə bəzi daşımalarda DC-3lər istifadə edilməkdədir.

## İstehsalat
Santa Monica, Kaliforniya və Long Beach, Kaliforniyada 10655 ədəd DC-3 çıxarılmışdır. 2000 in üzərində Lisunov Li-2 Rusiyada, 485 ədəd Yaponiyada çıxarılmışdır. 1998-ci ildə 400 ətrafı DC-3 ticarət uçuşlarında vəzifə yerinə yetirməkdə idi.

Modellərdə çox müxtəlif mühərriklər istifadə edilmişdir. Pratt & Whitney R-1830 ən çox üstünlük verilənlərdir.

## Xüsusiyyətləri

## Qalereya

Fayl:Askeri uçak.JPG|Türk Hava Qüvvələrinə aid bir hərbi təyyarə
Fayl:Kokpit.JPG|Bir hərbi təyyarə pilot kabinəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qızıq boyu

**Qızıq boyu** — Oğuz xan dastanına əsasən Oğuzların Boz oxlar qolundan, Ulduz xan soyundan gəlir. Ancaq bu boyu Mahmud Qaşqarlı "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərində məlumat verdiyi 22 bölük Oğuzlar içində göstərməmişdir. Bu boyun adı Oğuz türklərinin tarixən məskunlaşdıqları ərazilərdə yaratdıqları toponimlərdə Qızıq, Kızık, Qırıq, Qırıx kimi formalarda öz əksini tapmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kızık Boyu Sitesi
Qızıq

*Qızıq/Kızık/Qırıq boyu — Oğuz xan dastanına əsasən adını Oğuz xanın nəvəsi Ulduz xanın oğlu Qızıqdan almış, Oğuz türklərinin 24 boyundan biri.

### Türkiyədə

*Kızık (Gümüşhacıköy) — Türkiyənin Amasya ili, Gümüşhacıköy ilçəsində kənd.
*Kızık (Sandıklı) — Türkiyənin Afyonkarahisar ili, Sandıklı ilçəsində kənd.
*Kızık (Kızılcahamam) — Türkiyənin Ankara ili, Kızılcahamam ilçəsində kənd.
*Kızık (Manyas) — Türkiyənin Balıkəsir ili, Manyas ilçəsində kənd.
*Kızık (Develi) — Türkiyənin Kayseri ili, Develi ilçəsində kənd.
*Kızık (Andırın) — Türkiyənin Qəhrəmanmaraş ili, Andırın ilçəsində kənd.
*Kızık (Karaman) — Türkiyənin Karaman ili, Mərkəz ilçəsində kənd.
*Kızık (Ovacık) — Türkiyənin Tunceli ili, Ovacık ilçəsində kənd.
*Kızık (Zara) — Türkiyənin Sivas ili, Zara ilçəsində kənd.
*Kızık (Tokat) — Türkiyənin Tokat ili, Mərkəz ilçəsində kənd.
Azərbaycan Ordusu (qəzet)

**Azərbaycan Ordusu (qəzet)** — Azərbaycan Respublikası yenidən müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk hərbi mətbuat orqanı kimi "Xalq Ordusu" adlanan qəzetin birinci nömrəsi 1992-ci ilin fevral ayının 11-də çap olunmağa başlayıb.

İlk hərbi qəzet getdikcə genişlənən Qarabağ müharibəsini, o cümlədən cəbhədə baş verən hadisələri işıqlandırmağa və düşmənə qarşı döyüş ruhunu yüksəltməyə yardımçı olmağa çalışırdı.

Qəzetin mövcud olduğu illərdə ordunun həyatında baş vermiş əksər hadisələr, o cümlədən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin daha da inkişaf etdirilməsi, müasir silah və texnika ilə təmin edilərək döyüş qabiliyyətinin yüksəldilməsi və şəxsi heyətin bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti – Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanlarının göstərdiyi diqqət və qayğı, eyni zamanda A. R. Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyinin fəaliyyəti qəzetin səhifələrində öz əksini tapmışdır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Ordusunun Sənədli və Tədris Filmləri Mərkəzi
* Hərbi Bilik (jurnal)
* Milli təhlükəsizlik və hərbi elmlər (jurnal)

## Xarici keçidlər
* "Azərbaycan Ordusu" qəzeti 
* "Azərbaycan Ordusu" qəzetinin 22 yaşı tamam oldu
Yamanaşi prefekturası

**Yamanaşi prefekturası** ( *Yamanashi ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Çubu regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
M270 MLRS

**M270 MLRS** (YARS, ) — ilk dəfə ABŞ tərəfindən istehsal olunan çox lüləli raketatan sistemi. Birdən çox raketi saxlayan bu silah orduda topçulara dəstək olmaq üçün istifadə olunur. Peyklə idarə olunan raketlərlə saatda 90 km sürətlə gedərkən 187 km-ə nöqtə atışı edə bilir. Ləqəbi "*Çöl pələngi*"dir ().

227 mm-lik "M270" reaktiv yaylım atəş sistemi.

İstehsalçı: ABŞ

Lülə diametri: 227 mm

Lülə sayı: 12 ədəd

Məhvetmə radiusu: 25.000 m²

Salvo Atış müddəti: 60 saniyə

Atəş məsafəsi: 120 km

## İstifadəçilər
*  — 56
*  — 840+151
*  — 58+38
*  — 36
*  — 22
*  — 26
*  — 9
* 
*  — 64
*  — 90
*  — 12
*  — 30
*  — 67
*  — 22

## Şəkillər

Fayl:M77 Cluster Munition With Hand.jpg
Fayl:Army mlrs 1982 02.jpg
Fayl:MLRS-system.JPEG
Fayl:MLRS (Multiple Launch Rocket System) Vehicles at Camp Bastion, Afghanistan MOD 45148148.jpg
Fayl:MLRS firing on the ranges at Otterburn. MOD 45158572.jpg
Fayl:MARS (MLRS) Bundeswehr.jpg
Fayl:IDF-M270-MLRS-Israel-60.jpg
Fayl:M270 operators.png


## Xarici keçidlər

* Lockheed US MLRS at Army-Technology.com
* British MLRS 
* Designation Systems
* Diehl BGT—German developer and manufacturer of GMLRS (site in English) 
* Danish M270 MLRS
Qaraağac (Qızıq)

**Qaraağac** (gür.: g.ə. ყარაღაჯი, l.ə. **karağaci**) — tarixi Qızıq mahalında, hazırda Gürcüstan Respublikasının Kaxeti diyarının Sığnaq bələdiyyəsində kənd.

## İstinadlar
Qırıqlı

*Qırıqlı (Goranboy) — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Qırıqlı (Göygöl) — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Dönük Qırıqlı — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Düz Qırıqlı — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Oxşar

*Qırıxlı (Sarvan) — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarının Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
*Qırıqlı bələdiyyəsi
*Qıraqlı
Odlu gəvən

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Cənubi  Qafqaz üçün endemik növdür.

## Azərbaycanda yayılması
Kür-Araz düzənliyində və Abşeronda dəniz sahili ərazilərində yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın endem bitkisidir. VU C2a(ı).

## Bitdiyi yer
Xəzər dənizi sahillərində qumlu yerlərdə yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Bioloji xarakteristikası
Hünürlüyü 50-60 sm-ə çatan, yarpağı çoxbudaqlı, aşağı hissəsi ağacvarı yarımkoldur. Bütün bitki ağ tüklüdür. 
Yarpaqcıqları 3-4 cüt ensiz xətvarı, uzunsov, 6-20 mm uzunluqda, 1-3 mm enində, hər iki tərəfdən sıx ağ tüklüdür. Çiçək oxları yarpağa bərabər, yaxud onlardan qısa, yumşaq, azçiçəklidir. 

Paxlası saplaqlı, ellipsvarı, uzunsov, ucu şiş, arxası azca şırımlı, üzəri yumşaq ağ tüklü, buruncuğu 1,5 mm-ə qədər əyilmiş, bizvarıdır. 
Birinci dəfə Abşeron yarımadasından təsvir edilmişdir. Mayda çiçəkləyir, iyun ayında meyvəsi yetişir. 

## Çoxalması
Təbiətdə toxumla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Becərilmir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na salınması və bitki yayılan yerlərdə yasaqlığın təşkili vacibdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pərgar

**Pərgar** (   — dairə, çevrə)   — çevrə və çevrə qövslərinin çertyojunu çəkmək, həmçinin xəritələrdə məsafələrin təyini üçün istifadə edilən alət. Həndəsə, rəsmxət, naviqasiya və başqa sahələrdə üçün geniş istifadə edilir.

Pərgar metaldan hazırlanır və şarnirlə birləşdirilmiş iki hissədən ibarətdir. Adətən onlardan birinin sonunda iynə, o birinin  sonunda — yazı predmeti (məsələn karandaş qrifeli) yerləşir.
## Qalereya


Fayl:Zircull-m.JPG|Köhnə metal pərgar
Fayl:Zirkel.jpg|Müasir pərgar
Əşrəf Quliyev

**Əşrəf Hacı oğlu Quliyev** () — Azərbaycan aktyoru, rejissoru, professor, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Aktyor sənəti" fakültəsinin dekanı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1974).

## Həyatı
Əşrəf Hacı oğlu Quliyev 29 iyun 1924-cü ildə Bakıda anadan olub. Yeddiillik təhsili bitirəndən sonra Azərbaycan Dövlət Teatr Məktəbinə daxil olub. Tələbə ikən Azərbaycan Akademik Dövlət Teatrının tamaşalarında kütləvi səhnələrə çıxıb. 1938-ci ildə təyinatla İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına göndərilib.

Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. Müharibədən qayıtdıqdan sonra az müddət İrəvan teatrında işləyib və sonra yenicə açılmış Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun rejissorluq fakültəsinə daxil olub. 1952-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrında rejissor işləyib.

1984-cü il yanvar ayının 2-dən yalnız Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda işləyib və burada aktyor və rejissor sənətindən dərs deyib "Aktyor sənəti" fakültəsinin dekanı olmuşdur	
Müxtəlif illərdə Lənkəran və Gəncə teatrlarında tamaşalara quruluşlar verib. Əşrəf Quliyev 10 fevral 1994-cü ildə Bakıda vəfat edib və Yasamal qəbirsanlığında dəfn olunub.

## Mükafatları
* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1 iyun 1974

## Quruluş verdiyi tamaşalar
**Nəcəf bəy Vəzirov adına Lənkaran Dövlət Dram Teatrın səhnəsində**
* Mirzə İbrahimov "Yaxşı adam" (06.12.1973)
* Nəbi Xəzri "Sən yanmasan" (21.12.1973)
* Mirzə İbrahimov " Kəndçi qızı" (22.05.1975)…
* Nəbi Xəzri "Əks səda" (1974)

**Akademik Milli Dram Teatrın səhnəsində**
* Vasili Şkvarkinin "Özgə uşağı"(8 sentyabr 1956)
* Yuri Osnos və Viktor Vinnikovun "Hind gözəli" (2 oktyabr 1959)
* Həsən Seyidbəylinin "Bağlı qapılar" (3 iyun 1961)
* Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara"
* Sabit Rəhmanın "Toy" (14 dekabr 1963)
* Cavad Fəhmi Başqutun "Köç" (19 sentyabr 1964)
* Mirzə İbrahimovun "Yaxşı adam" (24 aprel 1965), "Kəndçi qızı" (15 may 1976)
* Cəfər Cabbarlının "Oqtay Eloğlu" (29 iyun 1966)
* İlyas Əfəndiyevin "Mənim günahım" (5 may 1967)
* Bernard Şounun "Şeytanın şagirdi" (23 dekabr 1967)
* Bəxtiyar Vahabzadənin "İkinci səs" (19 aprel 1969), "Yollara iz düşür" (30 oktyabr 1977)
* Nəbi Xəzri "Sən yanmasan" 1972
* Nəbi Xəzri "Əks-səda" 1974
* Aleksandr Ostrovskinin "Müdriklər" (19 may 1973)
* Vilyam Şekspirin "Heç nədən hay-küy" (10 mart 1979)
* Sabit Rəhmanın "Əliqulu evlənir" (3 oktyabr 1980)

## Filmoqrafiya
* Yay günlərinin xəzan yarpaqları (film, 1986)-Musa

## İstinadlar
Akita prefekturası

**Akita prefekturası** ( *Akita ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Tohoku regionunda prefektura. Prefekturanın inzibati mərkəzi Akita şəhəridir.

## İstinadlar
Mauntin-Vyu (Kaliforniya)

**Mauntin Vyu** (, yəni *Dağ görüntüsü*) — Amerika Birləşmiş Ştatları Kaliforniya ştatının Santa Klara rayonunda yerləşən kiçik şəhər.

Şəhər bu adı Santa Cruz dağı mənzərəsinə sahib olduğu üçün almışdı. 2010-cu ildə əhalinin sayını bilmək üçün aparılan hesablamaya görə, Mauntin Vyu şəhərində 74 066 insan yaşayır. Bu şəhər dünyanın yüksək texnologiya mərkəzi sayılan Silikon Vadisində yerləşir

Mauntin Vyu həm özəl, həm də hökumət məktəblərinin "evi" sayılır.

Google, Mozilla Foundation və sair məşhur kompaniyaların baş ofisi burada yerləşir. Həm də burada Kompüter Texnologiyasının Muzeyi yerləşir.

## [[Qardaş şəhərlər]]
*  Ivata (Yaponiya)
*  Hasselt (Belçika)

## İstinadlar
Puyo krallığı

**Buyeo krallığı** — Mancuriyadan Şimali Koreyaya qədər əraziləri əhatə edir və e.ə. II əsrdən 494-cü ilə qədər mövcud olmuşdur. Bu krallığın qalıqları 494-cü ildə Goguryeo krallığı tərəfindən mənimsənilmişdir. Ancaq Goguryeo krallığı və Bekçe krallığının hər ikisi  özünü bu dövlətin varisi hesab edib.

Mənbələrin mübahisəli olmasına baxmayaraq Dongbuyeo (Şərqi Buyeo)  eramızdan əvvəl 86-cı ildə  Bukbuyeodan (Şimali Buyeo) sonra qurulmuşdur .

Buyeo dövləti Bekçe dövlətinin tərkibinə daxil edilmişdir və 538-ci ildə Bekçe krallığı özünü  Nambuyeo (Cənubi Buyeo) adlandırmağa başlamışdır.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Goguryeo krallığı
*Bekçe krallığı
*Bohay krallığı
Şila krallığı

**Şila krallığı**- (Koreya: 신라; Hanja: 新羅) Koreyanın cənubunda yerləşmişdir və e.ə. 57-ci ildən 935-ci ilə qədər mövcud olmuşdur. Şila Park ailəsindən Hyokqose tərəfindən qurulan Koreya sülaləsi olmuşdur. 586-ci il Qyoncu Gim (Kim) (김, 金) qəbiləsi, 232 il Miryan Bak (Park) (박, 朴) qəbiləsi və 172 il Volsyon Seok (석, 昔) qəbiləsi tərəfindən idarə olunmuşdur.

## Tarixi
Şila krallığının tarixi 3 hissəyə bölünür :
#Erkən dövr(e.ə.57-b.e.654)
#Orta dövr(654-780)
#Son dövr(780-995)
### Güclənməsi
Park tayfası Seok tayfası tərəfindən edilən qəsdə qədər üç nəsil Şilanı idarə etmişdir.  Seok tayfasından olan ilk hökmdar Talhaenın vaxtında Kim tayfasından olan Kim Aljinin qızıl qutudan Hoqonq (Şilanın baş naziri) tərəfindən tapıldığı iddia edilir. Seok və Park tayfaları arasında müharibə baş verir və daha sonra Kim tayfası digər iki tayfanın əlindən hakimiyyəti alır. Şila krallığının son illərinə qədər Kim tayfası hakimiyyəti əlində saxlayır, digər iki tayfa isə dövlətinin idarə edilməsində iştirak edirlər. Şilanın sonuncu kralı Gyeongsun Kim tayfasının üzvü idi.

### Koreyanın birləşməsi
Vll əsrdə Bekçe krallığı, Qaya və Goguryeo krallığını birləşdirmə düşüncəsiylə ön plana çıxmışdır. Şila Krallığı güclənməyə başlayanda ilk növbədə Qaya Konfederasiyasını himayəsi altına aldı. Şila Krallığı Tan Xanədanlığı ilə ittifaqa girərək, Bekçe və Goguryeonu da öz himayəsinə almaq istəyirdi. Ancaq Tan Xanədanlığı ittifaqı pozaraq Goguryeo və Bekçeye hücum etdi. Şila Krallığı Tan Xanədanlığı ilə müharibə apardı və sonunda Şila Krallığı qələbə qazanaraq, Goguryeo və Bekçeyi də himayəsinə aldı. Some Korean researchers point out that the grave goods of Silla and Xiongnu are alike, and some researchers insist that the Silla king is descended from Xiongnu.

### Hərb
Şila Krallığında hərb sənəti inkşaf etmişdi. Şila generalları Koreya tarixində mühüm yer tutur. Şila ordusu müxtəlif qoşun növlərinə bölünmüşdü: Kral mühafizəçiləri, zirehli atlı birliklər və xüsusi qoşun növü olan Haranq dəstələrinə. Şila generallarının bir çoxu haranqlar olmuşlar. Haranqlar əsasən Şilanın zadəgan ailələrinin uşaqlarından təşkil olunurdular. Haranqlar Şila ordusunun əsas gücü olmuşdur. Onlar döyüşə getməzdən əvvəl üzlərinə müxtəlif rəngli boyalar çəkərmişlər. Şila ordusu dövrünün ən güclü ordularından olmuşdur.

Vlll əsrin ortalarında ən parlaq dövrünü yaşamış Şila Krallığının güclü donanması vardı. Bu donanma General Yan Boqo tərəfindən qurulmuşdur.

## Memarlıq abidələri

Şila Krallığının 27-ci hökmdarı və ilk qadın rəhbəri olan Kraliça Seondeok Uzaq Şərqin ilk rəsədxanasını inşa etdirmişdir.

## Həmçinin bax
* Koreya tarixi
* Goguryeo krallığı
* Bekçe krallığı
* Qaya konfederasiyası
* Kraliça Seondeok
* Bidam

## İstinadlar
Kaya konfederasiyası

**Qaya krallığı** — Koreyanın cənubunda yerləşmişdir və 42-562-ci illərdə  mövcud olmuşdur.
## Tarix
Qaya konfederasiyası 391-412-ci illərdə Goguryeo krallığının təsiri altında zəiflədi. Ancaq krallıq 562-ci ildə Şila krallığı tərəfindən işğal edilənə qədər müstəqilliyini saxladı. İşğalın səbəbi Qaya krallığının Şila krallığı əleyhinə Bekçe krallığı ilə ittifaqda olması idi.

## Qalareya

Image:Gold Crown access NT138.jpg|Qızıl tac və bər-bəzək.
Image:Pressapochista15.jpg|İpək Yolu vasitəsilə Koreya və İran arasında əlaqələri sübut edən Qayanın buynuz şəkilli fincanı.
Image:Pressapochista13.jpg|Koreya Milli Muzeyində Qaya dulusçuluğu.
Image:Pressapochista5.jpg|Gimhae ərazisindəki Daeseong-dong qəbiristanlıq sahəsindən tapılan ornamentlər.
Image:Pressapochista8.jpg|Bu dəmir başlıq dəmirçiliyin Qayada inkişafını və Nakdong çayı təpəsindən  dəmirin önəmini təsvir edir. 
Image:PressapochistaA.jpg|Qaya tacı
Image:Korea-Gaya_Warrior.jpg|Qaya əsgəri

## İstinadlar
Pekçe krallığı

**Bekçe krallığı** — Koreyanın cənubunda yerləşmişdir və  e.ə. 18-ci ildən   660-cı ilə qədər  mövcud olmuşdur . Bekçe Krallığı Koreyanın Şila krallığı və Çinin Tan imperiyasının birləşmiş orduları tərəfindən 660-cı ildə süquta uğradılmışdır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Bekçe tarixi & Mədəniyyət zalı  
*Buyeo Milli Muzeyi
*Gongju Milli Muzeyi
Gecə Canavarları

**Gecə Canavarları** () — SSRİ-də yaradılmış ilk rəsmi bayker klubu.

## Tarixi
31 may 1989-cu ildə Moskvada yaradılmışdır. 1992-ci ildən beynəlxalq bayker hərəkatının üzvüdür.

## Fəaliyyəti
Motoklubun çox saylı regional bölgələri fəaliyyət göstərir və 5 minə yaxın üzvü var.

Rusiya prezidenti Vladimir Putin dəfələrlə klubun üzvləri ilə görüşüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ночные Волки
* Сайт байк-шоу
* Сайт байк-фестиваля "Открытое небо"
Rövşən Əliyev (prokuror)

**Rövşən Ədalət oğlu Əliyev** () — Azərbaycan hüquqşünası, kriminalist, Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Azərbaycan Respublikasının ilk Hərbi Prokuroru (1992–1993).

## Həyatı
1972-ci ildə orta təhsilini Ağstafada başa vuran Rövşən elə həmin il Azərbaycan Dövlət Unverstitetinin Hüquq fakültəsinə qəbul olur və 1977-ci ildə ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə bitirib Bakı Şəhər Nəsimi Rayon Prokurorluğunda müstəntiq kimi əmək fəaliyyətinə başlayır. Sonralar Bakı şəhəri və respublika prokurorluqlarında prokuror-kriminalist, respublika prokurorluqlarında istintaq idarəsinin rəisinin və Bakı şəhər prokurorunun birinci müavini olmuşdur. 1992-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun müavini — Azərbaycan Respublikasının Hərbi Prokuroru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 9 noyabr 1993-cü ildə isə vəzifəsindən azad olunmuşdur.

R. Əliyev 1995-ci ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunda ağır cinayətlərə dair istintaq idarəsinin kriminalistika şöbəsini rəisi və idarə rəisinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. "Əməkdə igidliyə görə" medalı və "Prokurorluğun fəxri işçisi" döş nişanı ilə təltif edilmişdir.

Rövşən Əliyev 2002-ci ilin 13 martında Hacı Məmmədovun dəstəsi tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Bakıda dəfn olunub.

## İstinadlar
Matteo Messina Denaro

**Matteo Messina Denaro** () — Koza nostra – Siciliya mafiya təşkilatının başçılarından biri. Digər təxəllüsləri "Diabolik" və ya "Roleks"dir. Onun atası Messina Denaro Siciliyada "Don Çiççio" kimi tanınmaqdadır. Matteo Bernardo Provençanonun sələfi Salvatore Lo Pikkolonun həbsindən sonra, 2007-ci ildə Siciliya mafiyasının 1 nömrəli adamına çevrilir. 1993-cü ildən etibarən polisdən gizlənərək, Forbs jurnalına əsasən dünyada 10 axtarışda olan cinayətkarlar arasında VI yeri tutur. Onun evində axtarış zamanı tapılan məktubdan:
}— Matteo Messina Denaro

|}


## Həyatı
Matteo Messina Denaro 26 aprel 1962-ci ildə Siciliyanın Kastelvetrano kommunasında (Trapani əyalətində) siciliyalı mafioz Françesko Messina Denaronun ("Don Çiçço" kimi tanınan) ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Françesko mafioz fəaliyyətə qeyri rəsmi muzdlu qatil, rəsmi isə zəngin mülkədar və bankir () D‘Ali ailəsinin silahlı müafizəçisi kimi başlamış, sonralar isə irəli çəkilərək həmin ailənin icarə torpaq mülklərinin inzibatçısı təyin edilir. Yaxşı işinə görə D’Ali ailəsi ona Dzanqara rayonunda böyük bir mülk bağışlamışdır. Françesko 14 yaşlı oğlu Matteoyaya silahdan istifadəni öyrətmişdir. 18 yaşında Matteo ilk qətlini törətmiş olur. 1992-ci ildə atasının rəqibi Vinçenso Milaççonu onun sevgilisi, üç aylıq hamilə olan Antonello Bonoma ilə birlikdə öldürür. Matteo heç vaxt evli olmamış və qanuni övladı yoxdur. Bəzi şayiələrə görə onun nikahdan kənar () bir uşağı vardir. 2002-ci ilin mayında ona qiyabi olaraq Milan, Roma və Florensiyada törətdiyi silsilə partlayışlar nəticəsində onlarla insan həyatını itirdiyinə görə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilir.

2006-cı ildə Siciliya mafiyasının "Bosslar bossu" "Traktor" ləqəbli Bernardo Provenzano həbs edildikdən sonra onun yerinə üç iddiaçı: Salvatore Lo Pikkolo, Domeniko Rakuqliya və Matteo Messina Denaro meydana çıxır. Lakin 2007-ci ildə Salvatore Lo Pikkolo həbs olunur, ondan iki il sonra isə Domeniko Rakuqliya həbs edilir. Beləliklə Matteo Denaro Siciliya mafiyasının "Xaç atasına" çevrilir.

2023-cü il sentyabrın 22-dən komada olan mafiya başçısı yoğun bağırsaq xərçəngindən 25 sentyabr tarixində dünyasını dəyişib.

## İstinadlar
Asiman Quliyev

**Asiman Aydın oğlu Quliyev** (1956, Şəki, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti "İqtisadiyyat və sənaye" fakültəsinin dekanı, iqtisadi elmlər namizədi, əməkdar müəllim (2020).

## Həyatı
Asiman Quliyev 1956-cı ildə Şəki rayonunda anadan olmuşdur. 1963-1973-cü illərdə Bakı şəhərində orta məktəbdə, 1973-1978-ci illərdə isə Dadaş Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil almışdır. 1983-1985-ci illərdə həmin institutun aspirantı olmuşdur.

1988-ci ildə Nikolay Voznesenskiy adına Leninqrad Maliyyə-İqtisad İnstitutunda müdafiə edərək iqtisadi elmlər namizədi dərəcəsini almışdır. 1986-1992-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində müəllim, 1986-1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində Tələbə Həmkarlar Komitəsinin sədri olmuşdur.

1992-1993-cü illərdə Lerik rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.

1994-1997-ci illərdə Bakı Biznes Universitetində dosent olmuş və orada dekan işləmişdir. 1997-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "İqtisadi nəzəriyyə-1" kafedrasının dosentidir. 2000-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində ki, "İqtisad elmləri: nəzəriyyə və praktika" jurnalının mətbuat katibidir.

2006-2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Türk dünyası işlətmə" fakültəsinin dekan müavini olmuşdur. 2014-cü ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "İqtisadiyyat və sənaye" fakültəsinin dekanıdır.

60-dan artıq elmi əsəri, monoqrafiyası, dərsliyi və tərcümələri Azərbaycanda, Rusiyada və Çexoslovakiyada nəşr olunmuşdur. Beynəlxalq konfranslarda mütəmadi olaraq iştirak edir. Ailəlidir, 1 övladı var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vedi gəvəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Arealı
Cənubi Zaqafqaziya endemidir. Qafqazda, Azərbaycanda təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 10-35 sm, düz, yuxarı qalxan budaqlı, zəif şaxələnmiş, yarpağını tökən kolcuqdur. Yarpağı cüt, nazik, narıncı-qırmızı, ucu biz, ətli, uzunluğu 4-6 sm, tükcüklü, ellipsvaridir. Yarpaqaltlıqları neştərvari, kənarı kirpikli. 6-12 cüt ellipsvari yarpaqcıqlardan ibarətdir. Çiçəkləri yarpaqcıqların qoltuğunda 5-10-u bir yerdə yerləşib, diametri 2-3 sm, şarşəkilli çiçək qrupu əmələ gətirir. Kasacığı uzun tükcüklərlə örtülmüşdür; dişcikləri tükcüklü, borucuqdan uzundur. Çiçək tacı açıq çəhrayıdır; yelkənciyi kasacıqdan uzun, qulaqlı deyil, tədricən daralır. Üzərində nazik, yaşıl, 8 sm-ə qədər uzunluqda tikanları vardır. Paxlası az keçəvari, birtoxumludur. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Toxumla çoxalır.

## Ekologiyası
Dağların aşağı zolağında, dəniz səviyyəsindən 800-1000 m hündürlükdə, daşlı yerlərdə bitir. Dağlıq bölgələrdə açıq sahələrdə, çınqıllı, daşlı qayalarda bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan, Ordubad və Qarabağda yabanı halda bitir. Nadir bitkidir, Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi məqsədyönlüdür.

## İstifadəsi
Tərkibində kitrə vardır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İşikava prefekturası

**İşikava prefekturası** ( *Ishikawa ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Çubu regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
Lord Voldemort

**Lord Voldemort** () — Harri Potter romanlar seriyasının qəhrəmanlarından biri.

## Romanlarda

### ''[[Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)|Harri Potter və Fəlsəfə Daşı]]''
Voldemort öz debütünü "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanında edir. Birinci romanda Roulinq Voldemortu *Qara Lord* kimi təqdim edir, göstərir ki, o, Harrinin valideynləri Ceyms və Lili Potterləri öldürür, lakin Harrini öldürmək istəyərkən anasının sevgisi uşağı qoruyur, Voldemortun bədəni məhv olsa da, ruhu yenidən qayıtmağa çalışır. Sehrli çubuğu isə Harrinin alnınca çapıq izi buraxır. Voldemort bədənini qaytarmaq üçün Fəlsəfə Daşını ələ keçirməyə çalışır. Bu məqsədlə o, Professor Kvirelldən istifadə edir. Romanın sonuna yaxın Voldemort professorun başının arxasında peyda olur. Lakin Harri daşın onların əlinə keçməsinin qarşısını ala bilir.

### ''[[Harri Potter və Sirlər Otağı (roman)|Harri Potter və Sirlər Otağı]]''
İkinci kitab olan "Harri Potter və Sirlər Otağı"nda Roulinq Cinni Uizlinin tapdığı gündəlik vasitəsiylə Lord Voldemortun gənclik xatirəsi olan Tom Narvolo Reddli canlandırır. Bu kitabda Cinni Harridən xoşu gələn yeniyetmə qız kimi təsvir olunur. Özünü tənha hiss edən Cinni fikirlərini və hisslərini gündəliyə yazmağa başlayır və beləcə Tom Reddl gündəlik vasitəsiylə onunla əlaqəyə girir. Tom qısa zamanda Cinnini ələ alır və Sirlər otağına apararaq əsir alır. Tom Reddl onun enerjisindən istifadə edərək fiziki forma almağa çalışır. Lakin Basilliskin öldürülməsindən sonra Harri gündəliyi məhv edir və beləcə Lord Voldemortun gənclik xatirəsi olan Tom Reddl məhv edilir.

Tom Reddlin adı hər dildə fərqlidir:

### ''[[Harri Potter və Azkaban Məhbusu (roman)|Harri Potter və Azkaban Məhbusu]]''
Üçüncü kitab olan "Harri Potter və Azkaban Məhbusu" romanında Lord Voldemort nə insan, nə də sehrli məxluq kimi iştirak etmir. Lakin Harrinin Dementorlarla bağlı hadisəni öyrənməsi zamanı onun adı çəkilir. Fala baxma fənnindən sonra müəllim vergi alır və Voldemort haqqında nadir məlumat açıqlayır: *"Qara Lord bütün tərəfdaşlarından imtina edərək tənha və dostsuz qalıb. On iki il ərzində onun bütün xidmətçiləri zəncirlənmişdilər. Bu gecə, gecə yarısından qabaq onun xidmətçisi azad olacaq və ustadına qovuşacaq. Xidmətçisinin köməyi ilə Qara Lord əvvəlkindən də güclü şəkildə diriləcək. Bu gecə…gecəyarısından əvvəl…azad olacaq…ustadına…qovuşacaq."* Bu məlumatda nəzərdə tutulan xidmətçinin Sirius Blek olduğu düşünülsə də, kitabın sonunda məlumatların Piter Petiqryuya aid olduğu müəyyənləşir.

## İstinadlar
Severus Sneyp

**Severus Sneyp** () — Harri Potter romanlar seriyasının qəhrəmanı.

## Romanlarda

### ''Harri Potter və Fəlsəfə Daşı''
Severus Sneyp ilk dəfə "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanında Harrinin Hoqvartsa gəlməsindən sonra görünür. O, məktəbdə İksir elmini tədris etsə də, əslində Qara qüvvələrdən müdafiə dərsini tədris etmək istəyir. Sneyp özü də "Simurq Ordeni" romanında bunu təsdiqləyir. Sneyp qəddar və tərs müəllimdir, o, öz fakultəsini önə çəkmək üçün hər imkanda Harrini və dostlarını cəzalandırır. Əsərin sonuna kimi oxucu Sneypin əsas antoqonist obraz olduğunu düşünür. Çünki Harri və dostları əvvəlcə Sneypin Fəlsəfə Daşını oğurlamaq istədiyini düşünürlər. Daha sonra isə Harri Sneypin Lord Voldemorta işlədiyini düşünür. Həmçinin uşaqlar Qviddiç oyunu zamanı Sneypin Harrini öldürməyə cəhd etdiyini fikirləşirlər. Lakin sonda məlum olur ki, Harrinin atası Ceyms Sneypin həyatını xilas etdiyinə görə, Sneyp də onun oğlunu qorumağa çalışırmış.

### ''Harri Potter və Sirlər Otağı''
İkinci romanda Professor Sneyp obrazı kiçik rola malikdir. O, Gilderoy Lokhartın yaratdığı duel klubunda kömək edir, lakin əsas süjetdə iştirak etmir. Sneypin Ekspelliarmus sehrindən istifadə etdiyini görən Harri də bu sehri öyrənir ki, bu da sonrakı romanlarda mühüm rol oynayır.

### ''Harri Potter və Azkaban Məhbusu''
"Harri Potter və Azkaban Məhbusu" romanında yeni gəlmiş Qara qüvvələrdən müdafiə müəllimi Remus Lupinin istifadə etməsi üçün Canavar iksiri hazırlayan Sneyp bu sahədə ustad olduğunu göstərir. Bütün roman boyunca Sneyp Lupinin Siriusa Hoqvartsa girmək üçün kömək etdiyindən şübhələnir; Sirius Potterlər ailəsinin gizləndiyi yeri Lord Voldemorta deməklə onların ölümünə səbəb olmaqda günahlandırılırdı. Siriusun şübhələrinin əsasında hələ Hoqvartsda tələbə olduqları vaxt Siriusun Lupin və Harrinin atası Ceyms Potterlə dostluq etməsi dayanırdı. Romanın kuliminasiyasında Sneyp Siriusu tutmağa çalışsa da, Harrinin köməyi ilə Sirius qaça bilir. Sneyp bu hadisə haqqında Dambldora məlumat verir, Harri və Lupinin cəzalandırılmadığını gördükdə isə, Lupinin canavar adam olduğunu açıqlayaraq onun vəzifəsindən istefa verməsinə səbəb olur.

Azkaban Məhbusunda Sneyp və Harrinin atası Ceyms Potterin münasibətləri haqqında detallar açıqlanır. Bir dəfə məktəbdə uşaqlar Sneypi aldadaraq Lupinin canavar adama çevrildiyi yerə göndərsələr də, Ceyms təhlükəni başa düşərək Sneypi dayandırı və onun həyatını xilas edir; birinci romanın sonunda Dambldor məhz bu hadisəyə istinad edirdi. Lakin, Sneyp Ceymsin bu hərəkətinin özünümdafiədən qaynaqlanan bir addım olduğuna inanır.

## İstinadlar
Drako Malfoy

**Drako Malfoy** () — Harri Potter romanlar seriyasının personajlarından biri.

## Romanlarda

### ''Harri Potter və Fəlsəfə Daşı''
Drako Malfoy ilk dəfə Madam Malkinin Çəpəki küçədəki paltar dükanında Harri ilə rastlaşarkən oxuculara görünür. İlk görüşdə Malfoy qarşılaşdığı uşağın Harri Potter olduğunu bilmədiyinə görə ona laqeyd yanaşır. Malfoy təmiz qanlı sehrbaz nəslindən olduğuna görə fəxr edir, mələz qanlıları qınayır, maql ailəsində doğulanların isə ümumiyyətlə Hoqvartsda təhsil almaq hüququnun olmadığını deyir. Malfoy növbəti dəfə Harri ilə Hoqvarts Ekspress qatarında görüşür. Malfoy Ron Uizlinin ailəsinə qarşı xoş olmayan ifadələr işlətdikdən sonra Harri onun dostluq təklifini rədd edir və burdan da onlar arasında mənfi münasibətin əsası qoyulur. Roulinq qeyd edir ki, əslində Malfoy Harri ilə dost olmaq istəyir, çünki, *"Harri məşhur idi və belə bir məşhurun dostu olmaq məktəbdə onun üçün əlavə nüfuz ola bilərdi."* Lakin, Harri Drako ilə dostluq eləmək istəmir, çünki, o, *"Harrinin çox sevdiyi [[Rubeus Haqrid|Haqrid]] və Ron haqqında yaxşı fikirdə deyil"*. Seçici şlyapa uşaqları bölərkən, Drako Malfoy dekanı İksir dərsini tədris edən Severus Sneyp olan Slizerin fakultəsinə təyin olunur. Drako Harrini məktəbdən qovdurmaq üçün gecə duelinə çağırır, özü isə gizlincə məktəbin nəzarətçisi Fliçə Harrinin gecələr məktəbdə gəzdiyini xəbər verir, lakin, Harri gizlənərək ehtiyatlı şəkildə məsələni həll edə bilir.

### ''Harri Potter və Sirlər Otağı''
"Harri Potter və Sirlər Otağı" romanında atası Lusius Malfoyun Slizerin Qviddiç komandasının bütün üzvlərinə ən son model "Nimbus 2001" uçan süpürgəsi hədiyyə etməsindən sonra Drako Malfoy Slizerin komandasının yeni tutucusu təyin edilir. Hermiona dedikdə ki, Qriffindor komandasında hər kəs istedadına görə yer tutub və heç kim yerini almayıb Drako onu "mələz" adlandırır. Bu ifadə sonrakı hadisələrə təsir edir, maql ailəsində böyümüş Harri və Hermiona isə əvvəlcə bu sözün nə anlama gəldiyini başa düşmür. Qarışıq qanlılara nifrət etdiyinə görə Harri, Ron və Hermiona Drakonun Slizerinin varisi ola biləcəyini və Sirlər otağını açdığını güman edirlər. Harri və Ron çevirilmə iksiri içərək Kreb və Qoylun görünüşünü alır və bu simalarla Drakonu sorğu-suala tuturlar. Lakin Drakonun da məlumatsız olması aydınlaşır.

### ''Harri Potter və Azkaban Məhbusu''
"Harri Potter və Azkaban Məhbusu" romanında Haqridin tədirs etdiyi ilk Sehrli varlıqlara qulluq dərsində Haqridin xəbərdarlığına baxmayaraq Drako Malfoy hippoqrif Bakbeki təhqir edir. Bunun əvəzində sehrli məxluq Drakoya ayağı ilə zərbələr endirir. Drakonun atası Lusius Malfoy bundan istifadə edərək Haqridin tədrisdən uzaqlaşdırılmasına çalışır. Lakin, Dambldorun səyi ilə istəyinə nail olmur. Əvəzində Sehr Nazirliyi hippoqrif Bakbekin edamına qərar verir.

## İstinadlar