open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Divar (Qısa hekayələr toplusu)

Jan Pol Sartrın 1939-cu ildə nəşr olunan "***Divar***" (fr. *Le Mur*) adlı 5 hekayədən ibarət hekayələr toplusu. Müəllifin ən böyük ekzistensialist fantastika əsərlərindən biri hesab olunur. Sartr kitabı öz yoldaşı, Olqa Kosakieviçə həsr etmişdir.

# "Divar"
# "Otaq
# "Herostrat"
# "İntimlik"
# " Liderin uşaqlığı "

## "Divar"
Eponim hekayəsi məhbusların ölümə məhkum edildiyi vəziyyəti soyuqqanlı şəkildə təsvir edir. 1939-cu ildə yazılmış hekayə,18 iyul 1936-cı ildə başlayan və 1 aprel 1939-cu ildə general Fransisko Frankonun başçılıq etdiyi Millətçilərin *sona çatan* vətəndaş müharibəsində baş verir.

Başlıq məhbusları edam etmək üçün atəş dəstələrinin istifadə etdiyi divara aiddir. Divarın özü insanın ölümünün qaçılmazlığını və xəbərsizliyini simvollaşdırır. Baş qəhrəman Pablo İbbieta kamerada olan digər iki nəfərlə birlikdə ölümə məhkum edilir. Yoldaşı Ramon Qrisin yerini açıqlayacağı təqdirdə ona çıxış yolu təklif olunur. Pablo öz-özünə düşünməyə başlayır və görür ki, o, artıq nə öz səbəbi, nə də həyatı ilə maraqlanmır. Pablo, planlaşdırılan edamından bir az əvvəl, heç bir zərər görməyərək, Ramón Qrisin olduğu yer haqqında səlahiyyətlilərə yalan hesab etdiyi məlumatı verənə qədər əməkdaşlıqdan imtina etməyə davam edir. Ramón Gris əvvəlki gizləndiyi yerdən Pablonun tapıla biləcəyini səlahiyyətlilərə dediyi yerə köçdü. Beləliklə, Ramón Gris güllələnir və Pablonun həyatı ən azı müvəqqəti olaraq ölümdən xilas olur.

## "Otaq"
Xanım Darbédat naməlum xəstəlik səbəbindən otağına qapanır, burada yatağa bağlı günlərini keçmişi xatırlayaraq keçirir . O, əri Mr. Darbedatdan həftəlik ziyarətlər alır; Həmin gün onların söhbəti zamanı məlum olur ki, Darbedatların qızı Eve, açıq-aşkar dəlilikdən əziyyət çəkən əri Pierrenin sığınacaqda saxlanmasına icazə verməkdən imtina edir . Xanım Darbédat Ève və Pierre'nin davam edən romantik yaxınlığına işarə edir və ərini daha da qəzəbləndirir.

## "Herostrat"
Herostratın yolu ilə getməyə və pis əməllə tarix yazmağa qərar verən misantrop bir insan haqqında hekayə — bu halda, altı təsadüfi insanı (onun revolverindəki hər güllə üçün bir) öldürməklə. Kişi cibində tapançanı küçələrdə gəzdirərkən aldığı güc hissi ilə coşur. Sartr oxucuya insanın təbiətinin sahib olduğu əşyalarla necə dəyişdiyi barədə dərin məlumat verir, lakin nəticədə göründüyü kimi, obyektin özü daxili insanı dəyişdirmək iqtidarında deyil.

## "İntimlik"
Gənc Lulu özünü sosial stereotiplərdən azad etməyə çalışarkən orijinallıqla mübarizə aparır. O, əri Anrini tərk edib, dostu Rirettenin təkidi ilə sevgilisi Pyerlə qaçmağa qərar verir. Arvad, dost, hətta sevgili kimi rolların mənasız olduğunu görəndə bir neçə dərketmə mərhələsindən keçir. Bununla belə, yaranan həyəcandan həqiqi bir varlıq olmaq üçün istifadə etmək üçün kifayət qədər gücü yoxdur, buna görə də nəhayət əri ilə qalmağa qərar verir.

## " ''Liderin uşaqlığı'' "
Lucien Fleurier adlı oğlanın 4 yaşından erkən yetkinlik dövrünə qədər zehni inkişafının nağılıdır. Zəngin bir sənayeçinin oğlu Lucien, onunla "nəyin olmadığını" öyrənmək üçün şəxsiyyət və məna axtarır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
III Leon (Abxaziya çarı)

**III Leon**  (; ) — II Giorgidən sonra taxta çıxan və 960-969-cu illər arasında ölkəni idarə edən Abxaziya çarı.

## Həyatı
926-cı ildə Leon sonuncu uğursuz üsyandan sonra II Georgi tərəfindən kor və kastrasiya edilmiş böyük qardaşı Konstantini Kartli çarı kimi əvəz etmişdir. II Georgi hökmdarı həmçinin Kartliyə iddia qaldıran II Kvirikenin hakimlik etdiyi ən şərqi gürcü knyazlığı olan Kaxetiyə qarşı kampaniyasını davam etdirmişdir. Georgi və Leonu Kvirikenin qardaşı olan kürəkəni Şahzadə Şurta dəstəkləmiş, ardınca Ucarma qalasını abxazlara vermişdir. Kvirike məğlub olmuş və həbs edilmiş, yalnız Abxaziya çarına tabe olduqdan sonra azad edilmişdir. Tezliklə Kvirike yenidən hücuma keçmiş və Kartlidə üsyana səbəb olmuşdur. 957-ci ildə Georgi oğlu Leonun başçılığı ilə böyük bir ordu göndərmiş, lakin çar ekspedisiyada ölmüş və Leon Kvirike ilə sülh bağlamaq məcburiyyətində qalmış, nəhayət kampaniyasını başa vurmuşdur. Kvirike oğlu Davidin qızı Leonla evlənməsinə razılıq verməyə məcbur qalmışdır. Sülh uzun sürmədi, çünki şahzadə tezliklə vəfat etmiş və iki tərəf arasında inamsızlıq yaranmışdı. Leon yenidən Kaxetiyə hücum etmiş və Muxnari, Xerki və Bazaletini mühasirəyə almışdır. O, Bazaletidə 967-ci ildə xəstələnərək vəfat etmişdir. Onun yerinə qardaşı III Dimitri keçmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Daxili işlər orqanları (Belarus)

**Belarusun daxili işlər orqanları** — Belarus Respublikasının hüquq-mühafizə orqanı.

Milis, Belarus Respublikasının Prezidenti tərəfindən başqa hal müəyyən edilmədikdə, daxili işlər nazirinin qərarı ilə milis tapşırıqlarını yerinə yetirmək üçün yaradılan cinayətkar milislərdən, ictimai təhlükəsizlik milislərindən və digər bölmələrdən ibarətdir.

Daxili işlər orqanları bu Qanun və Belarus Respublikasının digər qanunvericilik aktları ilə onlara həvalə edilmiş vəzifələrə uyğun olaraq cinayətkarlıqla mübarizə aparan, ictimai asayişi qoruyan və ictimai təhlükəsizliyi təmin edən dövlət hüquq-mühafizə orqanlarıdır

Daxili işlər orqanları Belarus Respublikasının milli təhlükəsizlik sisteminin tərkib hissəsidir.

## Tarixi
4 mart 1917-ci ildə Minsk şəhərinin mülki komendantı Mixailov Mixail Aleksandroviçin əmri ilə (pasport məlumatlarına görə, əsl adı Mixail Vasilyeviç Frunze idi) Ümumrusiya Zemski İttifaqının müvəqqəti polis rəisi təyin edildi. Minsk şəhərində asayişin qorunması. Bu tarix Belarus polisinin doğum günü hesab olunur. Qomeldə ölkə milisinin yüz illiyi şərəfinə abidənin açılışı olub.

## Strukturu
### DİN
* Kriminal polis
* Cinayət Axtarış Baş İdarəsi
* İqtisadi Cinayətlərə Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi
* Narkotiklərlə Mübarizə və İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi
* İctimai Təhlükəsizlik Milisi
* Hüquqların Mühafizəsi və Profilaktikası Baş İdarəsi
* Dövlət Avtomobil Müfəttişliyinin Baş İdarəsi
* Əməliyyat və Növbətçi Xidmət İdarəsi
* Baş kadrlar şöbəsi
* İdeoloji İş Baş İdarəsi
* Daxili Təhlükəsizlik Baş İdarəsi
* Baş Nəzarət və Audit İdarəsi
* Mütəşəkkil Cinayətkarlığa və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi
* Qərargah
* Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsi
* Dövlət Sirrinin Mühafizəsi İdarəsi
* Əməliyyat-axtarış fəaliyyətinin təmin edilməsi şöbəsi
* Vətəndaşlıq və Miqrasiya İdarəsi
* Cəzaçəkmə İdarəsi
* Maliyyə və Logistika Departamenti
* Daxili Qoşunlar Komandanı Baş İdarəsi
* Mühafizə İdarəsi
* İnterpolun Belarusdakı Milli Mərkəzi Bürosu
* İnformasiya və İctimaiyyətlə Əlaqələr Departamenti
* Yüksək Texnologiyalı Cinayət Axtarış İdarəsi
* Nəzarət və İcraedici Fəaliyyət Departamenti
* Tədris müəssələri
* Belarus Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyası
* Daxili İşlər Nazirliyinin Mogilev İnstitutu
* Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbər işçilərinin və mütəxəssislərinin ixtisasartırma mərkəzi
* Hərbi Akademiyanın Daxili Qoşunlar fakültəsi
* Belarus Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin İxtisaslaşdırılmış Liseyi
* Məlumat Mərkəzi

## Rütbələr

## İstinadlar
Unqku Əbdül Əziz

**Unqku Əbdül Əziz** (; ) — Malayziyalı akademik iqtisadçı. Malayziya Dil və Ədəbiyyat Şurasının ilk baş direktoru (1956-1957). 1968-1988-ci illərdə Malaya Universitetinin rektoru olmuşdur.

## Bioqrafiyası
Aristokrat ailədəndir. Atası Malay-Çerkes əsilli, zabit, anası ingilis qadındır. Cohor Bahruda İngilis kollecini və Batu Pahatda Malay məktəbini bitirib. Ali təhsilini Sinqapurda Malaya Universitetinin Raffles Kollecində almışdır (1951). 1964-cü ildə Vaseda Universitetində (Tokio, Yaponiya) doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Əvvəlcə 1952-1961-ci illərdə Cohor ştatının administrasiyasında — Malayziya Dili və Ədəbiyyatı Şurasına rəhbərlik etdiyi zaman bir illik fasilə ilə Malaya Universitetində (Sinqapur) müəllim kimi çalışmışdır.

1962-1965-ci illərdə. Malaya Universitetində (Kuala Lumpur) professor və İqtisadiyyat fakültəsinin dekanı, 1968-1988-ci illərdə bu universitetin rektoru olub. Onun təşəbbüsü ilə universitetdə Nəbatat bağı, Asiya İncəsənəti Muzeyi və kooperativ kitab mağazası yaradılmışdır. Onun rəhbərliyi altında Malaya Universiteti ilə Moskva Dövlət Universitetinin Şərq Dilləri İnstitutu (daha sonra Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutu) (1970-ci ildən) arasında tələbə mübadiləsi başladı.

Bir sıra sənaye layihələrinin iqtisadi əsaslandırılmasının, Malayziyanın sosial-iqtisadi problemlərinə dair 50-dən çox kitabın və monoqrafiyanın müəllifi, BMT-nin ixtisaslaşmış təşkilatlarının (BƏT, YUNESKO, BMT-nin Asiya və Uzaq Şərq üzrə İqtisadi Komissiyası - ECADV) məsləhətçisi ).

Malaya Universitetində Sabak Bernamdakı orta məktəb (Sekolah Ungku Aziz Sabak Bernam), icma zalı (Balai Ungku Aziz) və 11-ci yataqxana (Kolej Kediaman Ungku Aziz - KK11) onun adını daşıyır.

Qızı — Zeti Axtar Əziz (d. 1947), Malayziya Mərkəzi Bankının rəhbəri (2000-2016).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Abu Bakar A. Hamid, K. T. Joseph. The University at Pantai Valley: Glimpses of the past. Kuala Lumpur: UM Press, 2009 ISBN 9831004744
Konakpınar, Altıeylül

**Konakpınar** — 2007-ci il siyahıyaalınması nəticələrinə görə 294 əhalisi olan Balıkəsir vilayətinin Altıneylül mahalına bağlı bir məhəllədir.

Konakpınar məhəlləsi; İzmirə gedən yolda mərkəzdən 30 km məsafədədir.

## İstinadlar
Konakpınar, Gürün

**Konakpınar** (nahiyə mərkəzi) — Sivas vilayətinin Gürün rayonunda kənd.
 
## Coğrafiya

Sivas vilayətindən 108 km, Gürün rayonundan isə 30 km məsafədədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseyn Onn

**Hüseyn Onn** (; ) — Malayziyanın dövlət və siyasi xadimi, 1976–1981-ci illərdə baş nazir.

## Həyatı
Tanınmış siyasətçi, müstəqillik uğrunda mübarizə aparan, Birləşmiş Malay Milli Təşkilatının (BMMT) qurucusu və ilk sədri Dato Onna bin Jaffarın ailəsində anadan olub. Cohorun ilk Baş Naziri Cəfər bin Hacı Məhəmmədin nəvəsi və türk çərkəzi.

Hərbi təhsilini Dehradundakı Hindistan Hərbi Akademiyasında almışdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı (1940-cı ildən) o, Yaxın Şərqdə Hindistan Ordusunda xidmət etmiş, daha sonra Ravalpindidəki Malaya Polis Təlim Mərkəzində təlimatçı vəzifəsində çalışmışdır. Sonralar bir sıra inzibati vəzifələrdə çalışıb.

Siyasi fəaliyyət BMMT ilə bağlıdır, onun yaradıcılarından biri atası Dato Onn (1946-cı ildən). 1949–1950-ci illərdə gənclər təşkilatının rəhbəri, 1950–1951-ci illərdə BMMT-nun baş katibi olub. 1951-ci ildə o, atasının ardınca partiyanı tərk etdi və özünün Malaya Müstəqillik Partiyasına qoşuldu. 1958-ci ildə Londonda hüquq təhsili alıb, sonra isə özəl hüquq təcrübəsi ilə məşğul olub.

1976-cı il yanvarın 15-dən — partiyanın sədri vəzifəsini icra edən və hakim partiya koalisiyası Milli Cəbhənin sədri.

1976-cı il yanvarın 15-dən 1981-ci il iyulun 16-dək — Baş nazir. O, həmçinin səhhətinə görə aktiv siyasətdən ayrılıb. 1981-ci ilin əvvəlində o, dul qaldı. O, ABŞ-da xəstəxanada vəfat edib, Milli Qəhrəmanlar Məkam Paxlavan məqbərəsində dəfn edilib.

O və onun sələfi baş nazir və BMMT lideri kimi tanınmış Malayziya siyasətçisi olan Məhəmməd Nuhun qızları ilə evlənmişdilər.

## İstinadlar
Əziz Kərimov

**Əziz Kərimov** (    ) azərbaycanlı fotoqrafdır. O, Free Media Awards 2020 The Fritt Ord (təşkilat) mükafatına layiq görülüb.

## Həyat və İş təcrübəsi
1987-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin bitirib. 2013-cü ildə çəkdiyi fotolar Associated Press agentliyində dərc olunub çalışıb, sonradan karyerasına müstəqil fotoqraf kimi başlayıb.

2019-cu ildə, dünya nəhəndi olan Getty Images agentliyinə qoşulur. 

2013 Freedom House təşkilatının keçirdiyi müsabiqədə Azərbaycan, Bəhreyn, Belarus, Çin, Rusiya, Cənubi Sudan və Suriya da daxil olmaqla 20-dən çox ölkədən fotoşəkillərdən ibarət sərgi hazırlanır.

2014-cü ildə YARAT-ın təşkil etdiyi ."BEYNƏLXALQ YAY FOTO MƏKTƏBİ"ində  MAGNUM PHOTOS peşəkar təlimçilərinin təlimində iştirak edir. 

" 2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının müəllimi, idman fotojurnalistikası. 2019 Azərbaycan Dillər Universitetinin müəllimi – Fotojurnalistika fənnini tədris edib.

2020-ci ildə "İkinci Qarabağ Müharibəsi"ndə çəkdiyi foto fAssociated Press Agentliyinin hazırladığı "2020-ci ilin Ən Maraqlı Fotoları" hesabatında yer alır."

2021-ci ilin noyabrın 8-də həmkarları ilə birlikdə İkinci Qarabağ Müharibəsindən bəhs edən ilk foto jurnal - JPEG (foto jurnal) nəşr edirlər

2022-ci ildə Rusiya–Ukrayna müharibəsini işıqlandırmaq üçün Azərbaycandan Ukraynaya ezam olunan ilk foto Jurnalist olur.

2022-ci il noyabr ayında Italiyanın Venesiya şəhərində və 2023-cü il may ayında Türkiyənin İstanbul şəhərində MAGNUM PHOTOS agentliyinin təlimində iştirak edib.

5-23 May, 2025-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında "Fotojurnalistika: Şəkillərlə hekayələr" mövzusunda təlimlərdə iştirak edir.

## Mükafatları
2013 Azərbaycan Fotoqraflar Birliyinin keçirdiyi  "İlin Press Fotoqrafı 

2015 Azərbaycanlı jurnalistlər Aİ tərəfindən maliyyələşdirilən Media layihəsinin qalibləri arasında 

2020 Azərbaycan fotoqrafları qızıl medal qazandılar 

2020 Əziz Kərimov Free Media Awards 2020 mükafatına layiq görülüb 

2023 Azərbaycan Fotoqraflar Birliyinin keçirdiyi "İlin Press Fotoqrafı" mükafatına layiq görülüb  

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi internet saytı

Archived 19 August 2013 at the Wayback Machine

* Fritt Ord, Helsingforskomiteen-də namizədliyini irəli sürdü
* Turan İnformasiya Agentliyinin fotomüxbiri nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görülüb
* 2-ci Qarabağ müharibəsi haqqında müsahibə
* Ukraynada baş verənlər foto jurnalistin gözü ilə
* Əziz Kərimov - Buçada Rusiya əsgərləri öldürdükləri 70 sakini kütləvi şəkildə basdırıb ARB 24 | İşgüzar səhər
* Əziz Kərimov: 5 dəqiqə geciksəydik, bomba yanımızda partlayacaqdı – İşgüzar səhər
* - Ukraynada yaşananlar: azərbaycanlı jurnalistlər nələrin şahidi oldular?
* - Əziz Kərimov foto jurnalist olaraq Türkiyədə zəlzələ olan ərazilərdə olub.
Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya Sazişi

**Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya Sazişi** — Avropa İttifaqı (Aİ) ilə Aİ üzvü olmayan dövlət arasında tərəflər arasında əməkdaşlıq üçün çərçivə təmin edən sazişdir. Əməkdaşlıq sahələri adətən siyasi, ticarət, sosial, mədəni əlaqələrin inkişafına və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə təsir göstərir. Belə bir razılaşmanın hüquqi əsası Avropa İttifaqının fəaliyyəti haqqında Müqavilənin 217-ci maddəsi ilə yaradılmışdır.

Assosiasiya sazişinin təmin edilməsi Böyük Britaniya ilə gələcək İcma əməkdaşlığının təmin edilməsi vasitəsi kimi AET-də Roma Müqaviləsinə daxil edilmişdir. Avropa Birliyi ilə assosiativ sazişlər bağlayan ilk dövlətlər 1960-cı ildə Yunanıstan və Türkiyə olmuşdur.

Aİ adətən siyasi, iqtisadi, ticarət və ya məhkəmə islahatları öhdəliyi müqabilində assosiasiya sazişləri bağlayır. Bunun müqabilində əlaqəli dövlət Aİ bazarlarının bir hissəsinə və ya hamısına, kənd təsərrüfatı məhsulları bazarına və s. rüsumsuz çıxış, habelə maliyyə və ya texniki yardım ala bilər. Assosiasiya sazişinə Aİ ilə üçüncü ölkə arasında azad ticarət sazişi daxil ola bilər.

Assosiasiya Sazişi bütün Aİ Üzv Dövlətləri tərəfindən ratifikasiya edilməlidir.

Yaxın tarixdə belə sazişlər Aİ-nin iki siyasəti: Sabitləşmə və Assosiasiya Prosesi və Avropa Qonşuluq Siyasəti çərçivəsində imzalanıb. Birincidə Balkan yarımadasının dövlətləri iştirak edir. İkinci siyasət dörd ümumi məkanın yaradılmasında israrlı olan Rusiya istisna olmaqla, Aralıq dənizi dövlətlərinə və Şərqi Avropanın Aİ ilə qonşu dövlətlərinə (Cənubi Qafqaz daxil olmaqla) şamil edilir. Adətən assosiasiya sazişi imzalayan dövlətlərlə əməkdaşlığın dərinliyi Aİ-nin tamhüquqlu üzvləri ilə müqayisədə daha az olur.

## Aİ-nin digər dövlətlərlə münasibətlərinə dair beynəlxalq müqavilələr
Aİ və digər dövlətlər arasında münasibətlərə dair beynəlxalq müqavilələr üçün meyarlar:

## Aİ və digər dövlətlər arasında beynəlxalq əməkdaşlıq müqavilələri

## İstinadlar
Azadlığa aparan yollar

***Azadlığa aparan yollar*** (fra. : *Les chemins de la liberté)* fransız yazıçısı Jan-Pol Sartrın romanlar seriyasıdır. Tetralogiya kimi nəzərdə tutulmuşdu, o, yarımçıq qaldı, planlaşdırılan dörd cilddən yalnız üçü nəşr olundu.

Nəşr olunan üç roman sosialist fəlsəfə müəllimi Mathieu və onun bir qrup dostunun ətrafında cərəyan edir. Trilogiyaya aşağıdakılar daxildir: *L'âge de raison* (Kamilliyin yaşı), *Le sursis* (Möhlət) və *La mort dans l' âme* (*Problemli Yuxu*). Trilogiyadan sonra dördüncü roman, *La dernière (Son şans) çıxmalı idi.*; lakin Sartr onu heç vaxt bitirməyəcəkdi: *Son şansın* son hissəsi sonradan yenidən quruldu və 1981-ci ildə nəşr olundu.

Romanlar əsasən İkinci Dünya müharibəsi hadisələrinə və Fransanın nasist işğalına cavab olaraq yazılmışdır və Sartrın fəlsəfi mövqeyində həm həyatda, həm də ədəbiyyatda “məşğulluq” (öhdəlik) istiqamətində müəyyən əhəmiyyətli dəyişiklikləri ifadə edir, geniş essedə öz həllini tapır.
Eqonun aşılması

Eqonun aşılması (fra. : **''La Transcendance** de l'ego'') 1934-cü ildə filosof Jan-Pol Sartr tərəfindən yazılmış və 1936-cı ildə nəşr edilmiş fəlsəfi və fenomenologi essedir. Bu keçid Sartrın 1939-cu ildəki hərbi xidmətindən sonra daha aydın görünür, burada biz dünyada olmaya daha çox rəğbətlə baxırıq, bu mövzu onun 1943-cü ildəki işində daha ətraflı şəkildə işlənir. Bu esse Sartrın fenomenologiya və ontologiyanın tədqiqi və hibridləşməsinə başlayır.

Essenin əsası Husserlin "nəzərdə tutulan obyektlərin" (göründüyü kimi) təsvirinin öz-özlüyündə təsvir edildiyini dərhal qiymətləndirmək, həm də mənliyi şüurun maddi deyil, "dünyada" kimi müşahidə etməkdir. Sartr üçün eqonu şüur üçün bir obyekt kimi təsvir etmək daha məqsədəuyğun idi.
Oliviya Rodriqo

**Oliviya İzabel Rodriqo** () — amerikalı müğənni, bəstəkar və aktrisa. O, 2010-cu illərin sonlarlnda Disney televiziyasında yayımlanan *[[:en:Bizaardvark|Bizaardvark]]* və *[[:en:High School Musical: The Musical: The Series|High School Musical: The Musical: The Series]]* seriallarında oynadığı baş rolları ilə tanınıb.

Geffen və Interscope Records ilə müqavilə bağladıqdan sonra Rodriqo 2021-ci ildə debüt sinqlı "Drivers License"-i buraxdı və bu, müxtəlif rekordlar qırdı və ilin ən çox satılan mahnılarından biri oldu və onu əsas şöhrətə çatdırdı. O, "Deja Vu" və "Good 4 U" kimi daha uğurlu sinql ilə davam etdi və 21 may 2021-ci ildədə Sour albumunu çıxardı. Rodriqonun debüt studiya albomu *Sour* (2021) dünya miqyasında hit-paradlarda birinci yeri tutdu və geniş tənqidi bəyənmə ilə qarşılandı. O,64-cü İllik Qremmi Mükafatlarında yeddi kateqoriya üzrə, o cümlədən Ən Yaxşı Yeni Sənətçi, *Sour* üçün İlin Albomu və "Drivers License" üçün İlin Rekoru və İlin Mahnısı kimi namizədliklər əldə edib.

## Həyatı
Oliviya İzabel Rodriqo 20 fevral 2003-cü ildə Kaliforniyanın Marrieta şəhərində anadan olub. Anası Cennifer müəllim, atası Kris isə ailə terapistidir. O, Kaliforniyanın Temekula şəhərində boya başa çatıb. Oliviya Filippin kökənlidir.

## Diskoqrafiya
*Sour (2021)
*Guts (2023)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buryatiya Respublikasının Dövlət Başçısı

**Buryatiya Respublikasının Dövlət Başçısı** (Rusca: *Глава Республики Бурятия*; Buryatca: *Буряад Уласай Толгойлогшо*) və ya 1994-2012 illəri arasındakı adı ilə **Buryatiya Respublikasının Prezidenti** (Rusca: *Президент Республики Бурятия*) -- Rusiya Federasiyasına aid muxtar respublika olan Buryatiyada ən yüksək vəzifə. Səlahiyyət müddəti 5 ildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məhəmməd Əmin Zəki

**Məhəmməd Əmin Zəki** (; ) — kürd yazıçısı, tarixçisi və siyasətçisi.

## Həyatı
Məhəmməd Əmin Zəki 1880-ci ildə Osmanlı imperiyasının Süleymaniyyə şəhərində anadan olmuşdur. O, Süleymaniyyə Hərbi Məktəbi və Bağdad Hərbi Liseyində təhsil aldıqdan sonra 10 fevral 1902-ci ildə Osmanlı Hərbi Akademiyasından məzuz olaraq Osmanlı ordusuna qatılmışdır. Məhəmməd Əmin Zəki 11 yanvar 1905-ci ildə İstanbuldakı Osmanlı Hərbi Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. O, daha sonra Osmanlı ordusunda qərargah zabiti kimi xidmət etmişdir. Məhəmməd Əmin Zəki Bağdad Hərb Tarixi kafedrasını tərk etmiş və 23 iyul 1923-cü ildə İraq Hərbi Akademiyasında mühazirələr oxumağa başlamışdır. O həmçinin, 1920-ci illərdə Britaniya mandatı altında İraq administrasiyasında çalışmış və 1928-ci ildə müdafiə naziri təyin edilmişdir. Onun kürd xalqı və dövlətlərinin tarixinə dair iki cildlik kitabı bu mövzuda məşhur əsərlərdən biridir olmuş, ingilis və ərəb dillərinə tərcümə edilmişdir. Məhəmməd Əmin Zəki 1944-cü ilin dekabrından 1946-cı ilin iyununa qədər Deputatlar Palatasının sədri olmuşdur. O, 1948-ci ilin iyulunda İraqın Süleymaniyyə şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İyirmidördlər (tayfa)

**İyirmidördlər** () — Azərbaycanda tayfa ittifaqı. İyirmidördlər tayfa ittifaqına həm türk (azərbaycanlı), həm də kürd tayfaları daxil idi. Mərkəzi Bərdə olan, Tərtər çayı sahili ərazi XVI əsrdən etibarən bu köçəri tayfalara verilmişdir. Tayfa ittifaqına daxil olan kürd tayfaları getdikcə azərbaycanlılara assimilyasiya olunmuşdur. Qarabağ elatlarından olmuş, 1736-cı ildə Muğan qurultayında Nadir xanın şah elan edilməsinə qarşı çıxmışdır.

## İstinadlar
Bərgüşad (tayfa)

**Bərgüşad** — Azərbaycanda kürddilli tayfa. Qızılbaş tayfaları arasında olmuş, şiələrdən ibarət olmuşdur. Şah I Abbasın dövründə Yunsur paşanın başçılğı ilə Qarabağa köçmüşlər.

## İstinadlar
Rəşid Yasəmi

**Qulamrza Rəşid Yasəmi** (; ) — kürd mənşəli İran şairi, tərcüməçisi, akademiki və ədəbiyyat xadimi.

## Həyatı
Qulamrza Rəşid Yasəmi 1895-ci ildə İranın Kirmanşah ostanında anadan olmuşdur. O, ibtidai təhsilini Kirmanşahda başa vurmuş, 1912-ci ildə Tehrana köçmüşdür. Rəşid Yasəmi orta məktəbi fransızdilli Sen-Luis məktəbində bitirmişdir. O, təhsilini başa vurduqdan sonra 1918-ci ildə "Danışkadə" ədəbi cəmiyyətinin yaradıcılarından biri olmuşdur. Rəşid Yasəmi həmçinin, "Şəfəq-e Sorx" qəzetində məqalə və tədqiqat dərc etdirmişdir. O, kürd, fransız, ingilis, ərəb və pəhləvi dillərini bilirdi. Rəşid Yasəminin 4 oğlu və 2 qızı olmuşdur. O, 1951-ci ildə insultdan vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Əhməde Həpo

**Əhməde Həpo** () — Azərbaycan yazıçısı və publisisti, "Ronahi" Kürd Mədəniyyət Mərkəzinin qurucusu.

## Həyatı
Əhməde Həpo 22 may 1933-cü ildə Ermənistan SSR-nin Qəmərli rayonunun Şırran kəndində anadan olmuşdur. Mənşəcə kürddür. Onun ailəsi İosif Stalinin dövründə həyata keçirilən repressiyalar səbəbilə 10 il sürgündə olmuşdur. Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiya edilməsi ilə Əhməde Həpo evindən didərgin olmuş, Azərbaycanın Yevlax rayonunda məskunlaşmışdır. Ali təhsil almaq üçün Bakıya gələn Əhməde Həpo dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmiş, sonradan Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Mətbuatda Dövlət Sirlərini Mühafizə edən Baş İdarədə çalışmışdır. O, kürd folklorunun toplanması və nəşr edilməsində böyük xidmətlər göstərmişdir. Əhməde Həpo "Yara", "Qanlı göz yaşları", "Evsiz yolçu", "Ömür çiçəkləri" kimi 10 kitab müəllifidir. Onun əsərləri kürd dilində də nəşr olunmuşdur.

Azərbaycanda müstəqillik elan olunduqdan sonra Əhməde Həpo "Ronahi" Kürd Mədəniyyət Mərkəzini yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. Bu illərdə, o, həm də Mehdi Hüseyn, Mirzə İbrahimov, İlyas Əfəndiyev və digər yazıçılarımızın əsərlərini kürd dilinə tərcümə etmişdir. Əhməde Həpo "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində kürd dilində efirə gedən "Kürdün səsi" radio verilişinin rəhbəri və eyniadlı qəzetin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. O həmçinin, Azərbaycandakı kürd icmasının ağsaqqalıdır.

## İstinadlar
I Ferdinand (Leon kralı)

**I Ferdinand** () və ya **Böyük Ferdinand** (; ) — Leon kralı.

## Mənbə
* Sánchez Candeira, Alfonso (1999). Rosa Montero Tejada (ed.). *Castilla y León en el siglo XI, estudio del reinado de Fernando I* (in Spanish). Madrid: Real Academia de la Historia. ISBN 978-84-8951241-2
* Martínez Díez, Gonzalo (2005). *El Condado de Castilla (711–1038): la historia frente a la leyenda* (in Spanish). 2 volumes. Valladolid. ISBN 84-9718-275-8
* Martínez Díez, Gonzalo (2007). *Sancho III el Mayor Rey de Pamplona, Rex Ibericus* (in Spanish). Madrid: Marcial Pons Historia. ISBN 978-84-96467-47-7

## İstinadlar
Azərbaycan 2022 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** — 2022-ci ildə Çinin Pekin şəhərində baş tutan **[[2022 Qış Olimpiya Oyunları|XXIV Qış Olimpiya Oyunları]]**nda. Azərbaycan XXIV Qış Olimpiya Oyunlarında 2 idmançı ilə 1 idman növündə təmsil olundu.

## Nəticələri
### Fiqurlu konkisürmə

* **Q** — növbəti mərhələyə adladı

Bu idman növü üzrə turnirlərdə Azərbaycanı Vladimir Litvintsev və Yekaterina Ryabova təmsil etdi.

Bu idman növü üzrə turnir 4-20 fevralda baş tutdu. Kişilərin turnirində çıxış edən Vladimir Litvintsev fevralın 8-də qısa proqramda çıxış etdi. 85.16 balla 30 idmançı sırasında 18-ci pillədə qərarlaşan Vladimir Litvintsev növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. Fevralın 10-da baş tutan sərbəst proqramda Vladimir Litvintsev 80.76 balla mərhələni 24 idmançı sırasında 18-ci pillədə bitirdi. Ümumi nəticədə isə Vladimir Litvintsev 240.20 balla olimpiadanı 18-ci pillədə başa vurdu.

Qadınların turnirində çıxış edən Yekaterina Ryabova fevralın 15-də qısa proqramda çıxış etdi. 62.82 balla 30 idmançı sırasında 16-cı pillədə qərarlaşan Yekaterina Ryabova növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. Fevralın 17-də baş tutan sərbəst proqramda Yekaterina Ryabova 118.16 balla mərhələni 25 idmançı sırasında 15-ci pillədə bitirdi. Ümumi nəticədə isə Yekaterina Ryabova 180.98 balla olimpiadanı 15-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Nikolay Tixonov (şair)

**Nikolay Semyonoviç Tixonov** () ― rus yazıçısı, tərcüməçi, siyasətçi, ictimai xadim, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1966).

## Həyatı
Nikolay Tixonov 1896-cı il dekabr ayının 4-də (bəzi mənbələrdə bu tarix 22 noyabr olaraq göstərilir) Sankt-Peterburq şəhərində anadan olmuşdur. O, ilk əvvəl ibtidai şəhər məktəbində, sonra isə ticarət məktəbində təhsil almışdır. Nikolay Tixonov aztəminatlı ailənin övladı idi. Ailəsinə kömək etmək məqsədilə 1911-ci ildə təhsilini yarımçıq qoymuş və Baş Dəniz İqtisadiyyat İdarəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır.

Ədib 1914–1918-ci illər Birinci Dünya müharibəsi, 1918–1920-ci illər Rusiyada Vətən müharibəsi və 1941–1945-ci illər İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir.

Nikolay Tixonov Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin sədri, SSRİ Nazirlər Soveti yanında Ədəbiyyat, İncəsənət və Memarlıq Sahəsində Lenin və SSRİ Dövlət Mükafatları Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. Ümumdünya Sülh Şurasının üzvü olan Tixonov SSRİ Ali Sovetinin 2–9-cu çağırış deputatı və SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi olmuşdur.

Nikolay Tixonov 8 fevral 1979-cu ildə Moskva şəhərində vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
Nikolay Tixonovun yaradıcılığının əsas mövzuları sülh, şərq xalqlarının milli azadlıq və istiqlaliyyət uğrunda mübarizəsi, Sovet xalqlarının dostluğunun tərənnümüdür. Yazıçının əsərləri SSRİ xalqlarının dillərinə, habelə Azərbaycan və bir sıra xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. Ədib Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən Ermitaj muzeyində Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyinin keçirilməsinin təşkilatçılarından biri olmuşdur. Dəfələrlə Azərbaycanda olmuş Nikolay Tixonov Azərbaycan haqqında bir sıra şeirlər yazmışdır. O, eyni zamanda Azərbaycan ədəbiyyatı və ədibləri haqqında məqalə və xatirələr qələmə almışdır. Habelə Azərbaycan ədəbiyyatından rus dilinə tərcümələr etmişdir.

### Əsərləri
* "Sami" (1920)
* "Üz-üzə" (1934)
* "Güruh" və "Braqa" (1922)
* "Dost ölkəsi" (1936)
* "İki axın" (1951)
* "Sülh tərəfdarları ikinci dünya konqresində" (1953)
* "Ağ möcüzə" (1956)
* "Yaşıl zülmət" (1966)
* "Altı sütun" (1968)

## Mükafatları
Nikolay Tixnov müxtəlif illərdə üç dəfə "Lenin" ordeninə layiq görülmüşdür. O, eyni zamanda Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ və Beynəlxalq mükafatlar laureatı olmuşdur. 1974-cü ildə "Azərbaycan SSR xalq şairi" fəxri adı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Nikolay Tixonov

* Nikolay Tixonov (dövlət xadimi) — SSRİ Nazirlər Sovetinin Sədri və Sovet siyasətçisidir.
* Nikolay Tixonov (yazıçı) — SSRİ yazıçısı.

## Həmçinin bax
* Nikolay
* Tixonov
Vantablək

[thumb|300px|[Alüminium folqa üzərində vantablək]]
**Vantablək** — (vanta () "şaquli istiqamətli nanoboru massivləri" + black "qara") karbon nanoborundan hazırlanan maddədir.
Bilinən ən qara maddələrdən biridir. 
Üzərinə düşən rdiasiyanın 99,965%-ni: görünən işıq, mikrodalğa və radiodalğaları udur (müqayisə üçün: ən qara kömür işığın 96%-ni udur) .
Alüminium folqa üzərində "böyüyən" şaquli düzülmüş nanoborulardan ibarətdir; Vantablack üzərinə düşən fotonlar bu nanoborucuqlar arasında itir və demək olar geri əks olunmadan istiyə çevrilir.
Bu maddə ilk dəfə 2014-cü ilin iyulunda Böyük Britaniya Milli Fizika Laboratoriyası və *Surrey NanoSystems* alimləri tərəfindən Farnboro aviasiya sərgisində təqdim edilmişdir.

Yardılmış maddə bir çox potensial tətbiqlərə malikdir: məsələn, teleskoplarda işığın səpilməsinin qarşısını almaq, Yerdə və kosmosda fəaliyyət göstərən infraqırmızı kameraları təkmilləşdirmək, istilik mühafizə sistemlərində və müxtəlif mikroelektromexaniki cihazların miniatür birləşmələri və elementləri üçün örtük kimi istifadə edilə bilər.
Bu obyekt tərəfindən radiasiyanın udulması insanları və kosmik gəmiləri güclü radiasiyadan qoruyan yüngül və davamlı örtüklər yaratmaq imkanını açır. Günəş enerjisinin cəmləşdirilməsi texnologiyalarında istifadə olunan materiallarda istilik udulmasını artırmaq üçün də istifadə etmək mümkündür, hərbi sahədə isə Vantablək, məsələn, təyyarələr üçün "temperatur kamuflyajı" yaratmaq üçün istifadə edilə bilər.
Beləliklə, Vantabləki yaradan alimlərə, materiallarının potensial hərbi istifadəsi haqqında jurnalistlərə danışması qadağandır və onlar da "çox bahadır" ifadəsi ilə məhdudlaşaraq, bunun qiymətini açıqlamaqdan imtina edirlər.

İnsan gözünün Vantabləkə reaksiyası maraqlıdır: əks olunan işığın demək olar tamamən olmaması səbəbindən insan bunu hansısa çox qara obyekt kimi deyil, bir heçlik kimi, uçuruma, qara dəliyə düşmə, iki ölçülü qaralıq kimi qəbul edir.
Tanınmış heykəltaraş Aniş Kapur Vantabləkə maraq göstərdiyini, bu maddənin məsələn, dibsiz kosmosu təsvir etmək üçün boya kimi çox təsirli olacağını bildirib.

2014-cü ildə aerokosmik və müdafiə sənayesi müştəriləri artıq ilkin Vantablək sifarişlərini almışdılar.
## Həmçinin bax
* Mütləq qara cisim
* Qara

## İstinadlar
Milan derbisi

**Milan derbisi** — İtaliyanın iki nəhəng klubu Milan və İnter klubları arasında olan futbol oyunu. Milan derbisi əsasən İtaliya A Seriyası oyunları, həmçinin futbol üzrə İtaliya kuboku və Avropa Çempionlar Liqası oyunlarında keçirilir. Bəzən derbi İtaliyada *"Derby della Madonnina"* adlanır. Buna səbəb isə adətən italiyalıların derbi oyunlarını, derbi keçirilən şəhərdə olan bir görməli yer ilə adlandırmasına görədir. Milan şəhərində olan məşhur Milan Kafedralının üzərində yerləşən Müqəddəs Məryəm (*Madonnina*) heykəlinə görə isə, italiyalılar bu derbini *"Derby della Madonnina"* adlandırır.

## Tarixi
Derbinin tarixi 10 yanvar 1909-cu ildən başlayır. İlk oyun Milan klubunun 3–2 hesablı qələbəsi ilə nəticələnib.

## Stadion
Oyunlar hal hazırda San Siro stadionunda keçirilir.

## Azarkeş qarşıdurmaları

## Statistika

## İstinadlar
Abdulla Goran

**Abdulla Goran** və ya **Abdulla Qoran** (; ) — İraq kürd şairi.

## Həyatı
Abdulla Goran 1904-cü ildə İraqın Hələbcə şəhərində anadan olmuşdur. O, yerli məktəblərdə və Kərkükdə pedaqoji institutda təhsil almışdır. Goran Kərkükdə müəllim işləyərkən yeni dilləri, türk və Qərb ədəbiyyatını öyrənəmişdir. O, 1930-cu illərdə radikal siyasi və ictimai hadisələrdə iştirak etmiş, 14 iyul 1958-ci il inqilabına qədər tez-tez həbs edilmişdir. Goran iki kürd ləhcəsi olan kurmanc və soranı birləşdirərək vahid kürd ədəbi dili yaratmaq üçün çox səy göstərmişdir. Bundan əlavə, o, tərcüməçi olub, ingilis, fransız, fars və türk dillərindən kürd dilinə mətnləri tərcümə etmişdir. Abdulla Goran 1962-ci ildə Süleymaniyyə şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Mahmud bəy

**Mahmud bәy Çobanoğlu** (türk. *Mahmud Bey Çobanoğlu*; ) — Çobanoğlu bәyliyinin 4-cü vә son hökmdarı. Yavlaq Arslanın 2 oğlundan biridir (digәri Әli bәydir). Onun 1309-cu ildә Candaroğlu Süleyman bəy tәrәfindәn öldürülmәsinden sonra Çobanoğlu dövlәti süquta uğramışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zambiya kvaçası

**Zambiya kvaçası** — 1968-ci ildən Zambiyada istifadə edilən rəsmi valyutadır. Sikkə inflyasiya səbəbindən çox az istifadə olunur.
## İstinadlar
Jose Napoles

**José Ángel Napoles** və ya **Mantequilla** (qüsursuz boks tərzinə görə "Yağ" adlanır) () — Kuba əsilli Meksikalı peşəkar boksçu idi. O, yüngül orta ağır çəkidə boks üzrə dünya çempionu idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Texnofest Azərbaycan

**Texnofest Azərbaycan** — 2021-ci ildən etibarən Azərbaycanda keçirilən aerokosmik və texnologiya festivalı.

## 2021
Azərbaycan ilk dəfə 2021-ci ildə Teknofest Aviasiya, Kosmos və Texnologiya sahələri üzrə festivalda iştirak edib. Festivalın sərgi hissəsində Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən qurulmuş Azərbaycan Milli Pavilyonunda 11 yerli şirkət və startapın məhsul və həlləri nümayiş olunub, həmçinin ölkəmizin yerli istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları sərgilənib. Tədbir çərçivəsində təşkil olunan hava şoularında Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin peşəkar pilotları "MiQ-29" qırıcı təyyarələri ilə solo pilotaj uçuşları həyata keçiriblər. Tədbirdə Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi tərəfindən iki "MiQ-29" təyyarəsi, eləcə də Müdafiə Sənayesi Nazirliyi tərəfindən "İti qovan", "Orbiter 2", "Orbiter 3", "Orbiter 4" kimi pilotsuz hava vasitələri də sərgilənib. "MiQ-29" təyyarələri beş gün ərzində İstanbulda hava şoularında da iştirak edib.

## 2022
Teknofest Azərbaycan tədbirinin 2022-ci ilin 26–29 may tarixlərində "Bakı Kristal Zalı" və Dənizkənarı bulvar ərazisində keçirilib. Festivalın təşkilatçıları "Türkiyə Texnologiya Komandası" — T3 Fondu, Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi və Türkiyə Respublikasının Sənaye və Texnologiya Nazirliyidir. Yarışlarda beynəlxalq iştirakçıların da iştirak edib. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan iştirakçılar texnologiya müsabiqələrinə qatılıblar.

Həmçinin akademik tərəfdaşlar isə ADA Universiteti, Azərbaycan Texniki Universiteti və Milli Aviasiya Akademiyasıdır.

Tədbir çərçivəsində Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin "MİQ-29" qırıcı təyyarələri, Türkiyənin Solotürk və Türk Ulduzları aerobatika komandaları, Bayraktar Akıncı PUA-sı, Hürkuş təlim təyyarəsi və T-129 helikopterləri uçuşlar həyata keçiriblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ebiqeyl Mek

**Ebiqeyl Mek** (*;* ) — amerikalı pornoaktrisa.

## Bioqrafiya

Ebiqeyl Mek 2 iyun 1988-ci ildə Baltimor (Merilend) şəhərində, alman və italiyalı əsilli ailədə anadan olub. İlk dəfə iş olaraq restoranda ofsiant olaraq işlədi.

Karyerasına 2012-ci ildə, 24 yaşında pornoqrafiya aktrisası olaraq başlayıb. Əsasən lezbiyan mövzulu filmlərlə tanınır.

Mek Hard X, Vixen, Blacked, New Sensations, Sweetheart Video, Girlfriends Films, Naughty America, Girlsway, Penthouse, Jules Jordan Video, Reality Kings, Evil Angel, Wicked Pictures və Brazzers kimi şirkətlərlə birgə işləyib. Qreq Lenskinin rejissoru olduğu və ilk irqlərarası seks səhnəsi olan "Black and White" adlı filmdə çəkilməsi ilə 2016-cı ildə *ən yaxşı kişi/qadın seks səhnəsi* və *ən yaxşı solo* adı altında AVN Awards qazanıb.

2018-ci ildə Tushy studiolarında Kayden Krossun rejissor olduğu 11 videoda çəkilib. Bu videolarla ilk anal seks və double penatration (DP) səhnələrdə yer alıb.

2019-cu ildə ilin qadın sənətçisi olaraq XBIZ Mükafatı qazanıb. Aktrisa olaraq 550-dən çox filmdə yer almışdır.

## Filmoqrafiya

## Mükafatlar və namizədliklər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şəmmas ibn Osman

**Şəmmas ibn Osman** (,  ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabəsi. O, Məkkənin Beni Məhzum qəbiləsindəndir. 591-ci ildə bu şəhərdə anadan olmuşdur. Onun atası qəbiləsinin böyüklərindən olan Osman bin Şəriddir. İslamın ilk illərində müsəlman olmuşdur. İkinci Həbəş köçündə iştirak edir. Oradan Məkkəyə qayıtsa da, Məkkədə davam edən zülmə görə bu dəfə Mədinəyə hicrət edir. O, Bədrdən sonra Uhud döyüşündə iştirak etmiş və bu döyüşdə həlak olmuşdur. Bu döyüşdə ordu məkkəlilərin cəbhəsindən geri çəkildikdə geri çəkilməyən və Məhəmmədi qoruyan azsaylı əsgərlərdən biri olmuşdur.

Şəmmas ad deyil, ləqəbdir, amma gözəl və işıqlı simasına görə bu ləqəbi alır. Daha çox ləqəbi ilə tanınmışdır. Xəlifə Ömər onu “Ümmətin Yusifi” adı ilə anır. 
## İstinadlar
Oqast Eyms

**Mersedes Qrabovski** (*;* ) — kanadalı pornoaktrisa.

## Həyatı
Mersedes Qrabovski 23 avqust 1994-cü ildə Yeni Şotlandiyanın Antiqoniş şəhərində dünyaya gəldi və Ontarionun Petavava ərazisində böyüdü. 2013-cü ilin noyabr ayında pornoqrafiya film sənayesinə başladı. 2016-cı ildə Kevin Muri ilə evləndi.

5 dekabr 2017-ci ildə Kaliforniya ştatının Kamarillo şəhərindəki evində özünü asaraq intihar edib.

## Filmoqrafiya

## Mükafatlar və namizədliklər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nort-Kent adası

**Nort-Kent**  — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiyası
Ada Devon adasının şimal-qərbindəki Kolin Arçer yarımadası ilə Elsmir adasının cənub-qərbindəki Simmons yarımadası arasında yerləşir. Şimali Kent Elsmir adasından 6 kilometrlik Xell-Qeyt boğazı (ingilis dilindən tərcümədə - "Cəhənnəm Qapıları"), Devon adasından 7,5 km eni olan Kardiqan boğazı ilə ayrılır. Nort-Kent adasının sahəsi 590 km², sahil xəttinin uzunluğu 122 km-dir.

Adanın demək olar ki, üçbucaqlı forması var, uzunluğu 41 km, eni şimalda 22 km-dən cənubda 10,5 km-ə qədərdir. Adanın sahilləri əsasən dənizə sıldırım şəkildə kəsilir. Sahil qayalarının hündürlüyü 50-100 metrdir. Relyefi şimalda hündürlüyü təqribən 400 metr, cənubda isə dəniz səviyyəsindən 600 metrdən yuxarı olan daxili dağlıq əraziyə bölünür.

Adanın cənub yarısının mərkəzi hissəsi daimi olaraq buzla örtülmüşdür. Buz örtüyü və ona bitişik buzlaqlar 150 km² ərazini əhatə edir. 
## Fauna
Nort-Kent adası, eləcə də adanın cənub ucundan 5 km aralıda yerləşən kiçik Kalf adası köçəri quşlar üçün mühüm yuva yeridir. Quş koloniyaları Nort-Kent adasının şərq və cənub-şərq sahillərində, Kalf adasının bütün sahili boyunca uçurumlarda yerləşən 9 km-lik qayalıqlar zolağında yerləşir. Maydan sentyabr ayına qədər adalarda quşlar yuva qurur. Əsas quş növləri: adi təmizçi, qaqa, qütb qağayısı və qağayıdır.

Adanın sahilləri boyunca axan güclü cərəyanlar iri məməliləri buraya cəlb edən iri polinyalar əmələ gətirir: morjlar, Halqaşəkilli suiti və narvallar. 
## İstinadlar
Mihaloğulları

**Mihaloğulları** və ya **Mihallılar** (türk. *Mihaloğulları/Mihalliler*) — axıncı nәsli. Rumeli fəthlərində önəmli yerə sahibdirlər. Nəslin Paleoloqlar sülaləsinin Kosses qolundan olduğu hesab olunur.

## Tanınmış nümayəndələri
# Kosa Mihal (Mixail Kosses)
# Mihaloğlu Mahmud bəy
# Mihaloğlu Balta bəy
# Mihaloğlu İlyas bəy
Kastiliyalı Eleonora (Navarra kraliçası)

**Kastiliyalı Eleonora** () () — Navarra kralı III Karlın xanımı.

## Mənbə

* Borrás Gualis, Gonzalo M. (2014). "La Virgen de Tobed. Exvoto dinástico de los Trastámara" (PDF). In Escribano Paño, María Victoria; Duplá Ansuátegui, Antonio; Sancho Rocher, Laura; Villacampa Rubio, María Angustias (eds.). *Miscelánea de estudios en homenaje a Guillermo Fatás Cabeza*. Zaragoza: Institución Fernando el Católico. pp.&nbsp;167–176. ISBN 978-84-9911-302-9
* Woodacre, Elena (2013). *The Queens Regnant of Navarre*. Palgrave Macmillan

## İstinadlar
Qarqasar

**Qarqasar** - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı.

## Toponimi
1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Azərbaycanda və Ermənistanda "qarğa" sözünün iştirakı ilə düzəlmiş çoxlu toponim vardır. Toponimlərdə bu söz üç mə'nadadır.
# Qədim türk mənşəli karqa tayfasının  adını əks etdirir. Qərbi Sibirdə, qırğızlarda və özbəklərdə Karqa tayfası mə'lumdur. Azərbaycanda Masallı, Xaçmaz və Naxçıvandv Qarqalıq kənd adları məhz bu tayfanın adını əks etdirir (yenə orada).
# Bə'zi mikrotoponimlərdə bu söz qarqa quş adını əks etdirir.
# Bə'zi toponimlərdə isə "qarqa" sözü türk dillərində karka - "üst-üstə düşmüş  buzlaq mənşəli daşlar (qaya parçaları)"sözünün təhrifidir. Qarqasar toponimi də məhz karka və hasar "qalaça", "hörükda ş", "tsiklopik tikinti" sözlərindən ibarətdir. Azərbaycanda Xırxatala (Zaqatala rayonu) kənd adı ilə mə'naca eynidir.

## İstinadlar
Qabarəli

**Qabarəli** — İrəvan xanlığının Dərəçiçək mahalında kənd adı.

## Tarixi
1830-cu ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. Əsli Kabar eli yə'ni Kabar tayfası. 

## Toponimi
Mənşəcə Kabar (Kəbər) tayfasının adını əks etdirir. Azərbaycanda Kəbirli və Kəlbəcər rayonunda Havarlı (Qabarlıdan təhrif) kənd adları ilə mənşəcə eynidir.

## İstinadlar
85-in yayı

**85-in yayı** François Ozon tərəfindən yazılmış və rejissorluq etdiyi 2020-ci il Fransız dram filmidir, qismən Aidan Çembersin 1982-ci ildə yazdığı "Dance on My Grave*"* romanına əsaslanır. Baş rolları Félix Lefebvre və Benjamin Voisin canlandırır.

Diaphana tərəfindən 14 iyul 2020-ci ildə Fransada yayımlandı.

## Məzmunu

1985-ci ilin yayında Normandiyada ölüm ilə maraqlanan 16 yaşındaki Aleks dənizə çıxır. Göy gurultusu onun qayığının aşmasına səbəb olur, lakin o, 18 yaşında olan David tərəfindən xilas edilir. Bu hadisədən sonra ikisi arasında eşq yaşanır. Mübahisədən sonra David motosiklet qəzasında ölür. Onlar öz aralarında bir söz tutmuş idi və aralarında ilk kim ölərsə digəri onun qəbrində rəqs edəcək. Aleks özünü günahkar hissedir və Davidin qəbrində rəqs edir və Davidin qəbrinə zərər verdiyi üçün məhkəmə tərəfindən cəza alır.

## Aktyorlar
* Félix Lefebvre, Alexis Robin rolunda
* Benjamin Voisin, David Gorman rolunda
* Philippine Velge, Kate rolunda
* Valeria Bruni Tedeschi, Davidin anası rolunda
* Melvil Poupaud, Lefèvre rolunda
* Isabelle Nanty, Alexisin anası rolunda
* Laurent Fernandez, Alexisin atası rolunda
* Aurore Broutin, müəllim rolunda
* Bruno Lochet, Bernard rolunda
* Yoann Zimmer, Luc rolunda
* Antoine Simoni, Chris rolunda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Murovdağ tuneli

**Murovdağ tuneli** — Toğanalı–Kəlbəcər avtomobil yolu üzərində yerləşən avtomobil tuneli. Tunel Kəlbəcər rayonu ərazisində, Murovdağ silsiləsinin işərisindən keçir. Murovdağ tuneli strateji əhəmiyyət daşıyır və uzunluğu 11,6 kilometrdır. Tunelinin təməli Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 16 avqust 2021-ci ildə qoyulmuşdur.

## İnşaası
İkinci Qarabağ müharibəsi bitdikdən dərhal sonra prezident İlham Əliyev işğaldan azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişaf planının hazırlanması üçün tapşırıqlar vermişdir. Belə tapşırıqlardan biri də Kəlbəcər rayonuna yeni avtomobil yolunun çəkilməsi olmuşdur. Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu başlanğıcını Göygöl rayonunun Toğanalı kəndindən götürməklə işğaldan azad edilmiş Kəlbəcər rayonunun ərazisindən keçir. 

2–4 hərəkət zolaqlı, uzunluğu 81 km olan Toğanalı–Kəlbəcər–İstisu avtomobil yolunun genişmiqyaslı tikintisinə 23 iyul 2021-ci il tarixində başlanılmışdır. Göygöl və Kəlbəcər rayonlarını birləşdirən Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolunun layihə uzunluğu 80,7 km təşkil edir. Layihənin 13,5-ci km-lik hissəsindən Murovdağ silsiləsi başlanır və yüksəklik 1 700 m-dən Murovdağ zirvəsinədək 3 250 m-ə qədər artır. Burda qış fəslində güclü qar və şaxtalı hava şəraitində yolun təhlükəsiz istismarı mümkün olmaya bilər. Ona görə də çətin relyefə malik ərazidə 31.5 km-lik yolun tikilməsi əvəzinə bu hissənin Murovdağ silsiləsinin altından 11,6 km-lik tunel ilə keçilməsi daha məqsədəuyğun hesab edilib. Tunel bir istiqamət üzrə 2 hərəkət zolaqlı və 12 metr enində olacaq.

Magistral yolun üzərində yerləşən 11,6 kilometrlik Murovdağ tunelinin təməli İlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 16 avqust 2021-ci ildə qoyulmuşdur. 

İş həcmi və layihənin qısa müddət ərzində yekunlaşdırılması tapşırığı nəzərə alınaraq tikintini Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin “3 N-li Magistral Yolların İstismarı” MMC ilə subpodratçı şirkətlər olaraq yol tikintisi sahəsində ixtisaslaşmış Türkiyənin “Kolin İnşaat Turizm Sənaye və Ticarət” və “Cengiz İnşaat Sənaye və Ticarət” şirkətləri birgə icra edir. Murovdağ tunelinin sol hərəkət istiqaməti üzrə üst yarı hissədə 125 metr, sağ istiqamət üzrə üst yarı hissədə isə 115 metr qazma işləri aparılıb. Hazırda tuneldə qazma, partlatma və qırıcı üsulları ilə tunelin qaya qruntlardan ibarət hissələrin kənarlaşdırılması işləri davam etdirilir.

## Həmçinin bax
* Toğanalı-Kəlbəcər avtomobil yolu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* lham Əliyev bizi Kəlbəcərə qalib vətəndaş kimi qaytardı
* Azad olunmuş Kəlbəcər ötən bir ildə
* İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Kəlbəcər və Laçın rayonlarında olublar
* Kəlbəcərə getmək üçün 15 kilometrlik tunel çəkilir - Ömər aşırımı belə aşılacaq
Eurasian Resources Group

**Eurasian Resources Group (ERG)** (Avrasiya Resursları Qrupu) — beynəlxalq şirkətlər qrupu, inteqrasiya olunmuş mədənçıxarma, emal, energetika və logistika müəssisələri ilə mineral ehtiyatların hasilatı və emalı sahəsində dünyanın aparıcı qruplarından biri. Aktivlərin əsas hissəsi Qazaxıstanda yerləşir. Əvvəllər Avrasiya Təbii Resurslar Korporasiyası (Eurasian Natural Resources Corporation, ENRC) kimi tanınan şirkət FTSE 100-də və London (LSE) və Qazaxıstan (KASE) birjalarında siyahıya alınmışdır. 2013-cü ildə korporasiya bu saytları tərk etdi.

Avrasiya Resursları Qrupu (ARQ) ENRC korporasiyasını satın alaraq, onun Qazaxıstandakı aktivlərini idarə etmək üçün Eurasian Group LLP-ni yaradaraq, onu açıq şirkət statusundan çıxarıb.

## Tarixi
ENRC-nin aktivləri 1990-cı illərin ortalarında Qazaxıstanda özəlləşdirmə prosesi zamanı alınıb. Aktivlərin vahid şirkətlər qrupuna çevrilməsi 2006-cı ildə baş verdi — İngiltərə və Uelsdə qeydiyyatdan keçmiş holdinq şirkəti yaradıldı və qrupun aktivlərinin mülkiyyət strukturu sadələşdirildi.

2007-ci ilin dekabrında ENRC London Fond Birjasının əsas mərtəbəsində ilkin kütləvi təklif keçirdi, bundan sonra 2008-ci ilin martında FTSE 100 indeksinə qoşuldu.

2009-cu ilin dekabrında qrupun diversifikasiyası Afrikada inkişaf etməkdə olan mədən şirkəti olan Mərkəzi Afrika Mədən və Kəşfiyyat Şirkətinin (CAMEC) alınması ilə davam etdi. Şirkətin aktivlərinə mis, kobalt, kömür, boksit, platin və flüorit, habelə logistika daxildir. CAMEC-in mis və kobalt aktivləri Mozambik, Mali, Zimbabve və Cənubi Afrikadakı inkişaf layihələri ilə Konqo Demokratik Respublikasında (DRC) yerləşir.

2010-cu ilin fevralında ENRC Zambiyadakı neft emalı zavodu olan Chambishi Metals PLC (Chambishi) şirkətinin 90%-ni və ənənəvi olaraq Chambishi-nin mis və kobaltını bazara çıxaran Dubayda yerləşən marketinq və ticarət şirkəti Comit Resources FZE-də 100% pay aldı. Müqavilə 2010-cu ilin iyununda tamamlanıb. 2010-cu ilin avqustunda ENRC Qrupu Camrose Resources Limited-də (Camrose) 50,5% pay aldı. Şirkətin aktivləri DRC-də yüksək keyfiyyətli mis və kobalt yataqlarının işlənməsi üçün lisenziyalardır.

2010-cu ilin sentyabrında ENRC Qrupu Bahia Minerals BV-nin qalan səhmlərinin 50%-ni və Greystone Mineracao do Brasil Limitada (Greystone) şirkətinin birgə sahibi olan Block V Limited və Caera Minerals Limited-in dövriyyədə olan səhmlərinin 100%-ni almaq opsiyasını əldə etdi. BMBV layihəsinin yaxınlığında yerləşən yatağın işlənməsi üçün mədən lisenziyasına malik olan.

## İstinadlar