open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qaziantep qalası

**Qaziantep qalası** — Qaziantepin mərkəzindəki bir təpəyə qurulmuş qala. Nə zaman inşa edildiyi məlum olmamaqla birlikdə, Roma dövründə müşahidə məqsədli istifadə edildiyi məlumdur. Qaziantepdə Alleben dərəsinin kənarında, qismən təbii qayalıq, qismən də təpənin üstünə qurulmuşdur. Şəhərə hakim bir mövqedədir. Daxili və xarici qaladan formalaşmaqda olub, təxminən dairəvi planlıdır. Monumental giriş qapısından xarici qalaya girəndə, qalanın daxili təbəqələrinə və üstünə doğru açılan iki yol vardır. Sola açılan yoldan, dəmir örtməli monumental ikinci bir qapı və buradan asma körpüylə keçilən yolla iç qalaya çatılır. İç qala qapısının istiqamətində 150 metr uzunluğunda işıqlandırılmış bir qalereya yer alır. Fasilələrlə mazğal pəncərələrinin yerləşdirildiyi bu qalereyadan bürclərə çıxılır. Bütövlükdə on iki bürcün olduğu iç qalada XIII əsrə aid hamam və məscid qalığı mövcuddur. Qala ətrafında, eni 30 metr, dərinliyi isə 10 metr olan bir xəndək var idi. Buradan qalaya keçid körpü ilə təmin olunurdu. Bu xüsusiyyətləri Antep qalası; Ətrafında şəhərlə əlaqədar abidənin toxunun qorunduğu qədim Antep evlərini, karvansaraları, hamamları, məscidləri və s. memarlığının yaratdığı qədim şəhərin bütövlüyünün, ən gözəl və mənalı izləndiyi seyringah xüsusiyyəti daşıyır. Bizans dövründən sonrakı illərdə xüsusilə Məmlüklər, Dulkadiroğulları və Osmanlılar ehtiyaca görə qalanı zaman-zaman təmir etmişdilər və buna dair də təmir kitabələri qoymuşdular. Qala ikinci dəfə, 1481-ci ildə Misir sultanı Kayıtbay tərəfindən əldən keçirilmişdir. Əsas qapı üzərində olan kitabədən, baş qapı və qala körpüsünün iki yanındakı qüllələrin, Osmanlı İmperiyası dövründə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən 1557-ci ildə yenidən tikildiyi anlaşılır.

Qala tarix boyu bir çox dəfə bərpa edilmiş və son halını 2000-ci illərin əvvəlində aparılan bir bərpa ilə almışdır.
 
Dairə şəkilli qalanın ətrafı 1200 metrdir. Divarları daş bloklardan olan 12 qülləsi və bürcləri vardır. Qala, hal-hazırda "Qaziantep Müdafiəsi və Qəhrəmanlıq Panoraması Muzeyi" olaraq istifadə edilir. Qaziantepin göstərdiyi müdafiə 45 dəqiqəlik sənədli filmlə qala içərisində göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Gaziantep Kalesi, Gaziantep'te Alleben deresinin kenarında, kısmen doğal kayalık, kısmen de höyük üstüne kurulmuştur.
*  Gaziantep Tarihi
Blanc boğazı

**Blanc boğazı** () — Solomon adalarının Qərb vilayyəti ərazisinə daxildir. Yeni Georgiya aid olan Şimaldan Vangunu və cənubdan isə Rendova və Teterpare adaları arasında yerləşir. Solomon dənizi akvatoriyasına aiddir.

## Mənbə
* Sakit okean adaları

## Həmçinin bax
Harput qalası

**Harput qalası** (*Süd qalası*) — e.ə. XIII əsrin əvvəllərində Urartu krallığı tərəfindən qurulmuş olub cənubunda bir Urartı Açıq hava məbədi yerləşir. Qala VI əsrdə Fars hakimiyyətinə girmiş, XVII-XV əsrlərə aid I  əsrdən etibarən Roma, Sasani, Bizans, Abbasi, Artukoğulları, Səlcuqlular, Dulkadiroğulları, Ağqoyunlular və Osmanlı Dövlətinin hakimiyyətlərinə girmişdir. Bu mədəniyyətlərə aid izləri qala divarları, qapılar və bürclər üzərində görünür, qalanın şimal-qərb uc hissəsində bir Artuk sarayının qalıqları yerləşir. Qalanın şərq hissəsində yerləşən Məryəm Ana kilsəsi IV əsrdə inşa edilmiş, bir divarı qalanın oturduğu qayaya oturan bir kilsədir. İç divarlarında bir çox kitabə görünür. İç qala və xarici qala olmaq üzrə iki hissəsindən meydana gəlmişdir. Xarici divarlar tamamilə dağıdılmışdır. Sadəcə Harputa girişdə bir bürc qalıq görünür. Süd qalası adlandırılan iç qala yalçın qayalar üzərində inşa edilmişdir. Qalanın içində olan 60-70 il əvvələ qədər bütün quruluşları ilə böyük bir məhəllənin olduğu söylənilir. Quruluşlar bu gün tamamilə dağıdılmışdır. Artuklu, Ağqoyunlu və Osmanlı dövrlərində bərpa olunmuşdur. 2005-ci ildə qapısı və bürcləri bərpa edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Elazığ Harput Kalesi, Harput Kalesinin Özellikleri ve Harput Kalesiyle ilgili efsaneler
Ceyms Forrest

**Ceyms Forrest** () — şotland futbolçu. Şotlandiyanın "Seltik" klubunda çıxış edir.

## Karyerası

### İlk illəri
1991-ci ildə Şotlandiyanın Prestvik bölgəsində anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarında həm də tennis ilə də maraqlanan Ceyms Seltik klubunun skautlarının diqqətini çəkmişdir. 2003-cü ildə klubla müqavilə imzalamışdır. 2009-cu ilə qədər aşağı komandalarda oynayan futbolçu 30 avqust 2009-cu ildə "Seltik"lə peşəkar müqavilə imzalamışdır.

### Seltik
"Seltik"də ilk peşəkar oyununa 1 may 2010-cu ildə Motervelllə oyunda sonradan girərək çıxmışdır. Komandasının 4:0 qalib gəldiyi oyunda Ceyms 3-cü qolu atmışdır. İlk Avropa oyununa isə 2010-cu ilin iyulunda "Braqa"ya qarşı çıxmışdır. 2011-ci ildə oyunçu ilə "Tottenhem" klubu maraqlansa da Ceyms "Seltik"lə olan müqaviləsini uzatmaq qərarı almışdır.

## Uğurları

### Klub
* Şotlandiya çempionatı (3):
** 2011–12, 2012–13, 2013–14
* Şotlandiya Kuboku (2):
** 2011, 2013

### Gənc
* Şotlandiya U-19 çempionatı (1):
** 2010
* Şotlandiya Gənclik Kuboku (1)
** 2010

## Çıxışı

## İstinadlar
Oka

**Oka**:
## Çaylar
* Oka çayı — Rusiyanın Avropa hissəsində çay, Volqa çayının sağ qollarından ən böyüyü.
* Oka (-dan) — Şərqi Sibirdə çay, Anqara şayının sol qolu.
* Oka — Tver vilayətində çay, Kunyanın qolu.
* Oka — Qərbi Sibirdə çay, Omun qolu.
* Oka — Başqırdıstanın şimal-şərqində çay, İkanın qolu.
* Oka — İspaniyada çay.

## Toponim
* Oka — dəmiryol stansiyasının qəsəbəsi, Serpuxov rayonu, Moskva vilayəti, Rusiya.

## Ticarət markaları
* Oka (BAЗ-1111х, СеАЗ-11116) — birinci qrup xüsusi kiçik sinif azlitrli minik maşını (seqment А — miniavtomobillər), 1988—2008-ci illərdə buraxılıb.
* Oka — velosiped markası.
* Ока — soyuducu markası, 1950-ci illərdə «Муромский холод» zavodu tərəfindən buraxılıb.
* Oka (81-760/761) — metropoliten vaqon modeli, 2010-cu ildən buraxılır.

## Silahlar
* Oka (ОТРК) (ОТР-23) — Kolomna maşınqayırma konstruktor bürosunun hazırladığı sovet operativ-taktiki raket kompleksi.
* Ока (2Б1) — Boris Şavırinin rəhbərliyi ilə Kolomna maşınqayırma konstruktor bürosunun hazırladığı sovet özüyeriyən 420&nbsp;mm-lik minomyot qurğu. 
* Yokosuka MXY7 Ohka () — İkinci Dünya Müharibəsinin sonlarında xüsusi təyinatlı Yaponiya təyyarə-qurğu - kamikadze təyyarəçi tərəfindən idarə edilən raket mühərrikli "qanadlı bomba".

## Soyadlar
* Masi Oka (; 1974) — ABŞ və Yaponiya atyoru, filmlərə xüsusi effektlərin yaradılmasında iştirak edir.
* Masafumi Oka (həmçinin *Sindzi Oka*, ; 1962—1975) — gənc yapon şair, özünü öldürüb.
* Migel Anxel Oka — ispan voterpolisti, 1996-cı il olimpiya çempionu

## İdman klubları
* Oka (futbol klubu, Kolomna) — Kolomnadan olan keçmiş həvəskar futbil klubu.
* Oka (futbol klubu, Stupino) — Stupinodan olan həvəskar futbil klubu.
* Oka (futbol klubu, Beloomut) — Beloomutdan olan  həvəskar futbil klubu.
* Oka-Burevestnik — Kaluqadan voleybol klubu.

## Digər mənalar
* Ока-инфо — Moskva vilayətində nəşr edilən ictimai siyasi qəzet.
* Oka-FM — musiqi radiostansiyası.
* Oka (turşəng) — yeməkdə istifadə edilən göyərti.
* Oka - Kanada pendiri.
* 16494 Oka -asteroid.
* Oka (böhran) - Mohau xalqı ilə Oki şəhəri arasında torpaq mübahisəsi, Kanada.
* Oka (çəki vahidi) — Türkiyə, Yunanıstan və Misirdə ölçü vahidi.
* OKa1 — az güclü Latviya Tk paravozlarının adı dəyişilmiş Polşa paravozları seriyası.
* 81-760/761 «Ока» —  «Метровагонмаш» ASC (Rusiya) təərəfindən 2010-ci ildən və Tver vaqonqayırma zavodu (Rusiya) tərəfindən 2011-ci ildən buraxılan metropoliten vaqonları.
* Asiya Olimpiya Şurası () — beynəlxalq olimpiya təşkilatı.
Torres boğazı

**Torres boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Mərcan dənizini Hind okeanına daxil olan Arafur dənizi ilə birləşdirən coğrafi boğaz. Avstraliya materikini Papua-Yeni Qvineya adalarından ayırır. Boğazın eni 150 km təşkil edir. Cənubda Avstraliyanın Kvislend ştatının ərazisi olan Keyp-York yarımadası, şimalda isə Papua Yeni Qvineyanın Qərb vilayyətinə daxildir.

## Coğrafiyası
Boğaz şərqdə Mərcan dənizi , qərbdə isə Arafur dənizi yerləşir. Boğaz çox kiçik riflər və adalar buradan naviqasiya üçün təhlükəlidir. Burada bir sıra adalar vardır ki, onlar da birlikdə Torres boğazı adaları adlanır. Burada 274 ada var ki, onunda 17 yaşayış üçün əlaməti vardır. Mərkəzi hissələrdə mərcan məşəlli , şərqdə isə vulkan məşəllidir. Burada yerli əhali Maleneziyalılar əsas papuaslardır. Aborigenlərin dili Kolo-Laqov-ya, Meriam-mir və brokan dilləridir. 2001-ci il statikasına görə adalarda 8,089 nəfər yaşayır.

## Tarixi
Boğazı ilk üzüb keçən avropalı Luis Baes de Torres olur. O ispan dənizçisi Pedro Fernando Kirosun köməkçisi olaraq Perudan Sakit okeanın cənubuna üzərkən 1605-ci ildə kəşf edilir. O Manila və Malukka adaları arasından üzərək Yeni Qvineya adalarının cənubuna irəliləyir və ola bilsin Avstraliyanın şimalına qədər gəlir ancaq bu haqqda gəmi kitabçasında qeydlər yoxdur. 1769-cu ildə Şotlandiyalı coğrafiyaçısı Aleksandr Davimpl Torresin yazdığı məruzəni oxuyur və boğazı Torres boğazı adlandırır. 1770-ci ildə Ceyms Kuk boğazı üzərək Avstraliya sahillərinə catır. 1879-cu ildə Torres boğazı adaları Kvislənd bölgəsinə daxil edilir. Boğazın uzunluğu 74 km təşkil edir.

## Mənbə
* Dünyanın boğazları haqqında məlumat

## Həmçinin bax
Rəsul Mirzayev

**Rəsul Mirzayev** () - əslən Dağıstanlı rus MMA döyüşçüsü.

1986-cı ildə Dağıstanın Qızlar şəhərində anadan olmuşdur. Dəfələrlə Pankration və Döyüş Sambosu üzrə Rusiya və beynəlxalq yarışların qalibi həmçinin Qarışıq döyüş sənəti (MMA) üzrə keçirdiyi döyüşlərdə məğlub olmamışdır.

## Həbsi
13 avqust 2011-ci ildə "QARAJ" adlanan klubda Rusiya Polis Akademiyasının tələbəsi olan İvan Aqofonov və Rəsul Mirzayev arasında baş vermiş kiçik mübahisə sonradan ikincinin boksda "bakavoya"(yandan zərbə) adlandırılan zərbə ilə İvanın çənə nahiyəsinə xəsarət yetirməsi ilə nəticələnmişdir. Boyu 190 sm olan İvan Aqofonov aldığı zəbədən yerə sərilmiş, nakaulta düşmüş bir qədər sonra isə ətrafdakıların və dostlarının köməyi ilə özünə gəlmiş və yaxınlığdakı 1 nömrəli Şəhər Kliniki Xəstəxanasına çatdırılıb. Həkimlərin ilkin diaqnozuna görə zərərçəkmiş baş-beyin travması almışdır. Bir müddət həkim nəzarətində müalicə alan İvan onların səyinə baxmayaraq 18 avqust gecəsi düşdüyü komadan ayılmamış və vəfat etmişdir.

Bu hadisədən sonra şübhəli qismində saxlanılan Mirzayev məhkəmənin qərarı "Ehtiyatsızlıqdan ölümə səbəb olma (RF CM 109-cu maddəsi)" maddəsinə əsasən 15 il müddətə azadlıqdan məhrum edilir və 100.000 rubl cərimə edilir.

27 noyabr 2012-ci ildə yenidən ekspertiza təşkil edildi və bu həbs qərarına bir daha baxıldı və bəzi qaranlıq məqamlara aydınlıq gəlir və iki il təcdirxana həyatı yaşayan Mirzayev 21 yanvar 2013-cü ildə sərbəst buraxılır.
Kilidbahir qalası

**Kilitbahir qalası** — 1452-ci ildə İstanbulu mühasirə etməsi əsnasında Papalıq donanmasının Bizans İmperiyasına kömək etməsini qarşısını almaq məqsədilə Fateh Sultan Mehmet tərəfindən Dardanel qarşısındakı Kilitbahir kəndində inşa etdirilmişdir. Qala, daxili və xarici sur divarlarından və həyət içində 7 mərtəbəli üçbucaq bir qüllədən ibarətdir. İç qala 7 mərtəbəlidir. Daha sonra ilk dəfə 1541-ci ildə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən bərpa edilmiş, bu bərpa zamanı cənub hissəsi əhatə edən bir sur divarı xarici ucda bir qüllə (Sarıqüllə) inşa edilmişdir. Qala 1870-ci ildə Sultan Əbdüləziz tərəfindən ikinci dəfə bərpa edilmişdir. Şimal hissəsinin orijinal xarici dəniz divarı günümüzdə yoxdur. Bu bölümün şimal hissəsi 1894-cü illərdə II Əbdülhəmid tərəfindən yenidən inşa etdirilib. Xarici sur divarları (xarici qala) 4 mt, ikinci xarici qala 18 mt, iç qala 30 mt hündürlüyündədir. Divar qalınlıqları 4-6 mt arasındadır. Dəniz divarlarının cənub hissələri top mazğalı olaraq istifadə edilmişdir. Qala bütün kobud yonulmuş daşlarla inşa edilmişdir. Açıqlıq hissələri saxsı kəmərli olub, qapı və pəncərələr ağ mərmərdən tikilib. Qala Dardanel Müharibələrində çox mühüm rol oynamışdır. Bu qala 14 noyabr 1980-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Qorunması Vacib Olan Mədəni Varlıq" olaraq reyestr edilmişdir.

## Xarici keçidlər
Barbara Bax

**Barbara Bax** (, qızlıq soyadı **Qoldbax** (); 27 avqust 1947, Nyu York, ABŞ) — amerikalı aktrisa və model. "Məni sevən casus" filmində Ceyms Bondun sevgilisi rolunu oynayıb. "The Beatles" qrupunun barabançısı Rinqo Starın həyat yoldaşıdır.

## Həyatı
27 avqust 1947-ci ildə Nyu Yorkda anadan olub.

Barbaranın atası Avstriyadan olan yəhudi olub. Anası İrlandiya, nənəsi isə rumın əsilli olub.

Barbara öz soyadını Qoldbaxdan Baxa dəyişib və *[[On yeddi (jurnal)|"On yeddi"]]* jurnalının üz qabığında çəkilib.

18 yaşı olarkən özündən 10 yaş böyük olan italiyalı biznesmen Avqusto Qreqoriniyə ərə gedib. 1968-ci ildə Barbaranın qızı Françeska, 1972-ci ildə isə oğlu Canni dünyaya gəlib. İtaliyaya köçdükdən sonra televiziyada işləyib və filmlərdə çəkilib.

1975-ci ildə ərindən ayrılaraq, iki uşağı ilə birlikdə geri - Amerikaya qayıtmış, lakin bununla belə televiziya karyerasını davam etdirmişdir. "Məni sevən casus" filmində Ceyms Bondun sevgilisi Anya Amasova rolunu oynamışdır.

27 aprel 1981-ci ildə "The Beatles" qrupunun barabançısı Rinqo Starla evlənib.

Barbara Bax və həyat yoldaşı Rinqo Star vegetariandırlar.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hüseynbala Ağaverdiyev

**Hüseynbala Ağaverdi oğlu Ağaverdiyev** () — Azərbaycan inqilabçısı, dövlət xadimi, repressiya qurbanı.

## Həyatı
1888-ci ildə Bakının Kürdəxanı qəsəbəsində doğulmuşdur. 1901-ci ildə atasının ölümündən sonra Balaxanıda alman milyoner Riderlin mədənlərində işləməyə başlayıb. 1917-ci ilin əvvəllərindən fəhlə hərəkatına qoşulmuş, Binəqədidə fəhlələr arasında inqilabi iş aparmışdır. Həmin ilin may ayında isə bolşevik hərəkatına qoşulmuşdur. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qələbəsindən sonra Binəqədi RİK tərkibinə daxil olmuşdur. 1922–26-cı illərdə respublika Mədən Fəhlələri Həmkarlar İttifaqı Mərkəzi İdarə Heyətinin sədrinin müavini olmuşdur. 1926-cı ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının birinci katibi vəzifəsinin icrası Əliheydər Qarayev, Hüseynbala Ağaverdiyev və Levon Mirzoyandan ibarət katibliyə həvalə edilmişdi. 1927–29-cu illərdə Azərbaycan SSR XTŞ-sədri, 1929–34-cü illərdə Azneft Birliyi rəisinin müavini işləmişdir. 1933-cü ildə ABŞ-yə işgüzar səfər etmişdir. 1935-ci illərdən Azərbaycan SSR XKS sədrinin müavini, həmçinin Xalq Yerli Sənaye komissarı vəzifəsində çalışmışdır. 1934-cü ildə Zaqafqaziya partiya təşkilatlarının VII qurultayında ÜİK(b) Zaqafqaziya Ölkə Komitəsinə, 1935-ci ildə isə Zaqafqaziya mərkəzi icraiyyə komitəsinə üzv seçilib.

## Həbsi və ölümü
17 iyul 1937-ci ildə "Trotski-Zinovyevçi əksinqilabi təşkilatın fəaliyyətində iştirak" etməyə görə həbs edilmiş, 766-cı əmrlə I kateqoriya ilə güllələnməyə məhkum olunmuşdur. 3 oktyabr 1937-ci ildə edam olunmuş, 24 dekabr 1956-cı ildə bəraət verilmişdir.

## Ailəsi
Ağaverdiyeva Xədicəxanım Xudaverdi qızı (d. 1902 — ö. 13 fevral 1944) ilə evlənmişdir. SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il tarixli qərarına əsasən vətən xaininin həyat yoldaşı kimi 24 oktyabr 1937-ci il tarixdə saxlanılmış və 9 dekabr 1937-ci il tarixdə XDİK-in qərarına əsasən 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Xədicəxanım Ağaverdiyeva 19 oktyabr 1956-cı il tarixdə Zaqafqaziya Hərbi Dairəsi Hərbi Tribunalının qərarına əsasən bəraət almışdır. Övladları:
* Sara Ağaverdiyeva (d.1922)
* Törə Ağaverdiyeva (d.1925)
* Lətifə Ağaverdiyeva (d.1929)
* Şükufə Ağaverdiyeva (d.1934)

## İstinadlar
Maramasike boğazı

**Maramasike boğazı** () — Solomon adalarına daxil olan Malaita adasını Cənub Malaita adasından ayırır. Florida adaları qrupuna aiddir. Boğaz vulkanik aktivlik nəticəsində yaranmışdır. Dar və uzun boğazdır. Uzunluğu 28 mil təşkil edir. Eni isə 400 metrdir. Dərinliyi 4 metrdir. Boğaza Taho çayı tökülür.

## Mənbə
* Solomon adaları
Cənubi Kuril boğazı

**Cənubi Kuril boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Kunaşir adasını Şikotan adasındasından ayırır. Boğaz Boyük Kuril adaları qrupunu da Kiçik Kuril adaları qrupundan ayırır. Kunaşir boğazı ilə Xəyanət boğazı vastəsi ilə birləşir. Boğazın sahilində Kunaşir adasında Yujno-Kurils qəsəbəsi yerləşir.

## Mənbə
*Cənubi Kuril boğazı
OPZZ

**Həmkarlar İttifaqı Polşa Birliyi** və ya qısaca **OPZZ** () — Polşanın 2 əsas həmkarlar ittifaqı təşkilatından biri.

## Tarixi
24 noyabr 1984-cü ildə yaranmışdır.

## Tərkibi
Təşkilatın 3 milyon üzvü var, bunların 500 mini təqaüdçüdür.

## Fəaliyyəti
OPZZ "Solidarnost" ilə birlikdə Polşanın əsas müəssisələrində sahibkarlar, işçilər və hökumət arasında dialoqun əldə olunması üçün iqtisadi və sosial məsələlər üzrə üçtərəfli komitənin işində iştirak edirlər. Müvafiq komitənin əsas məqsədi sosial tarazlığı qorumaq üçün əməkhaqları və müavinətlər, vergi öhdəlikləri, büdcə və digər məsələlərə aid danışıqların aparılmasıdır.

## Beynəlxalq münasibətlər
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

## Həmçinin bax
* Solidarnost

## Mənbə
* **Afaq HÜSEYNOVA**. ''Polşanın həmkarlar ittifaqları'' . "Ülfət" qəzeti, 04.05.2012.
İkinci Kuril boğazı

**İkinci Kuril boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Şumşu adasını Paramuşir adasından ayırır. Sakit okeanını Oxot dənizi ilə birləşdirir. Uzunluğu 30&nbsp;km, ən dar yeri isə 1,5&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 30 metrdir. Sahilləri sıldırımlıdır. Burada Savuşkin, Artyuşkina Opornıy, Krepkiy, Ozernıy, Sibuynıy, Şumnıy burnuları vardır. Boğaza Nasetkina Materskaya, Qorodskaya və Savuşkina çayları tökülür. Şərqində sualtı və su üstü daşlar vardır. Cənub hissədə Ozernaya burnu İkinci Kuril boğazı Levasova boğazına keçir. Orta dərinlik 1 m təşkil edir. Şumşu adası sahilində Boykova, Şumnıy və Paramuşir adası sahilində isə Severo-Kurilsk şəhəri yerləşir. Boğaz Saxalin diyarının ərazisində yerləşir.

## Mənbə
*Topoqrafik xəritə
Antisosialist Pambıq Xadimləri İttifaqı

**Antisosialist Pambıq Xadimləri İttifaqı** — Belçikanın keçmiş həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Hazırkı varisi Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasıdır.

## Tarixi
1886-cı ildə yaranmışdır.

## İstinadlar
Belçika Liberal Həmkarlar İttifaqlarının Ümumi Konfederasiyası

**Belçika Liberal Həmkarlar İttifaqlarının Ümumi Konfederasiyası** ( / ) və ya qısaca **ACLVB/CGSLB** — Belçikanın 3 mərkəzi həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Baş qərargahı Gent şəhərində yerləşir.

## Tarixi
XX əsrin əvvəllərində yaradılmışdır.

## Tərkibi
230 000 üzvü var.

## Fəaliyyəti
Üzvlərinin əməkhaqqı və əmək şəraitinə aid danışıqlarda iştirak edir.

Ölkədə ofislər şəbəkəsi mövcuddur.

## Daxili strukturu
*Ərzaq və bölüşdürülməsi;
*Nəqliyyat;
*Kimyəvi;
*Maliyyə xidmətləri;
*Ağac, inşaat və sənaye;
*Qaz və elektrik;
*Metallurgiya;
*Tekstil;
*Xidmətlər;
*Qeyri-ticarət.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Belçika Ümumi Əmək Federasiyası

thumbnail|Təşkilatın rəhbəri çıxış edərkən
**Belçika Ümumi Əmək Federasiyası** ( / ) və ya qısaca **ABVV/FGTB** — Belçikanın 3 mərkəzi həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Sosialist milli həmkarlar ittifaqı federasiyasıdır.

## Tarixi
1898-ci ildə yaradılmışdır. 1937-ci ildən hazırkı adını daşıyır.

## Məqsədi
Təşkilatın strategiyasında islahatların aparılması ilə nəyisə dəyişmək mümkün olsa da, onun əsas missiyası sosialist planlı iqtisadiyyatın və işçilərin özünüidarəsinin qorunub saxlanılmasına nail olmaqdır.

## Tərkibi
Digər həmkarlar ittifaqlarından fərqli olaraq, hansısa peşə və ya sənət deyil, iqtisadiyyatın sahələri üzrə təşkil olunmuşdur. Federasiya 14 həmkarlar ittifaqını, İctimai Xidmətlər Birliyi, Metal İşçiləri Birliyini və 36 regionlararası ittifaq orqanını əhatə edir.

## Beynəlxalq əlaqələri
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Bali boğazı

**Bali boğazı** () — Malay arxipelaqına daxil olan Yava adasını Bali adasından ayırır. Sakit okeanına daxil olan Bali dənizini Hind okeanı ilə birləşdirir.

## Coğrafiyası
Ən dar yeri 2,4 km, ən dərin yeri isə 60 metr təşkil edir. Boğaz təbii sərhəd olaraq Böyük Zond adalarını, Kiçik Zond adalarından (Flores, Timor, Sumba, Sumbava, Lombok) ayırır. Yava adası sahilində Banyuvanqi, Vonqsoredjo, Ketapanq, Bali adasında Qilimanuk, Melaya adlı yaşayış məntəqələri vardır. Hər iki ada arasında kiçik adalar və qayalıqlar vardır.

## Təbiəti
Boğazın suyu Bali dənizinin suyunun xüsusiyyətlərinə uyğundur. Suyun temperaturu 27–28 S təşkil edir. Bura tökülən çaylar suyun duzluğuna az təsir göstərir. Suyun duzluğu 33,0–34,0‰ təşkil edir. Ekoloji vəziyyət ürək açandır. Sahil hissədə bir çox müəssisələr fəaliyyət göstərsə də onlar kiçik müəssisələrdir. Burada Qərbi Bali parkı vardır ki, onun sahəsi 34 km² təşkil edir.

## Nəqliyyat əhəmiyyəti
Buada nəqliyyat aktiv olsa da iri tonnajlı gəmilərin üzməsi mümkünsüzdür. Bu səbəbdən Hind okeanından Bali dənizinə əsas keçid kimi Lombok boğazından faydalanılır. Bölgəyə turistik turlar təşkil edilir.

## Layihələr
Bali boğazı üzərindən körpü tikintisi planlaşdırılır. 1990-cı illərin əvvəllərində bu layihənin işlənməsinə başlanılır. Körpü üç adanı birləşdirməli idi.

1990-cı illərin sonunda dünyada başlanan iqtisadi böhran səbəbindən layihə dayandırılır. Bununla belə layihənin digər qolu olan Madura boğazı üzərində Suramadi körpüsünün tikintisi başa çatdırılır.

## Mənbə
* Boğaz üzərində tikilən meqa layihə
Folkirk çarxı

**Folkirk  çarxı** () — Şotlandiyada *Forth and Clyde Canal ilə the Union Canal*ı  əlaqələndirən fırlanan gəmi qaldıran qurğudur. Gəmi qaldırıcı *Millennium Link* layihəsinin bir hissəsi kimi 1930-cu ildən bəri ilk dəfə olaraq iki kanalı yenidən birləşdirib və  açılışı 2002-ci ildə olub. Gəmi qaldırıcının adı yaxınlıqdakı Folkirk şəhərinin şərəfinə adlandırılıb.

Edinburqla  Qlazqonu yenidən birləşdirən və əsas Şotland kanallarını bərpa etmək üçün hazırlanmış plana *Şotland Müəssisələri Şəbəkəsi (), Avropa Regional İnkişaf Fondu () və Millennium Commission*, yeddi yerli hakimiyyət orqanlarının maliyyə dəstəyi və yardımı ilə  British Waterways tərəfindən rəhbərlik edilib.

Çarx gəmiləri 24 m-dək hündürlüyə qaldırır, ancaq *Union Canal* akvedukdan 11 metr daha yüksəkdir.  Gəmilər  *Union Canal* və çarxın yuxarısına çatmaq üçün iki şlüzün içərisindən keçməlidirlər. Folkirk çarxı dünyada bu tipli yeganə fırlanan qayıq qaldırıcıdır. Böyük Britaniyada olan iki qayıq qaldırıcıdan biridir, digəri isə  *Anderton gəmi qaldırıcısıdır.*

## Strukturu

Çarx tam olaraq 35 metr diametrə və iki başlı balta formasında mərkəzi oxdan 15 metr kənara uzanan iki əks qoldan ibarətdir.  Balta formalı oxların iki dəsti uzunluğu 28 metr, diametri 3.8 metrlik mərkəzi ox ilə əlaqəlidir. Tamamilə əks iki  hər birinin tutumu 250,000 litr olan su ilə doldurulmuş kessonlar  qolların sonu arasında quraşdırılıb.

## Ziyarətçi mərkəzi
Ziyarətçi mərkəzi aşağı hövzənin şərq tərəfində yerləşir. Dəniz gəzintisi təqribən 50 dəqiqə çəkir. Çarxın açılışından sonra təqribən 4.4 milyon insan buranı ziyarət edib, 1.3 milyon insan isə dəniz gəzintisindən istifadə edib. Hər il çarxı ziyarət edənlərin sayı təqbibən 400.000 nəfərdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
*Folkirk çarxı
Fridrix Avqust fon Kaulbax

**Fridrix Avqust fon Kaulbax** (; doğum 2 iyun 1850, Hannover, Almaniya - ölüm 26 iyul 1920, Münix, Almaniya) — alman portretçisi və rəssamı, Kaulbax rəssam ailəsinin məşhur isimlərindən biri.

## Həyatı

O, 2 iyun 1850-ci ildə Hannoverdə anadan olub. Fridrix Avqust fon Kaulbax Hannoverdə saray rəssamı olan Teodor Fridrix Uilhelm Kristian Kaulbaxın (1822-1903) oğlu olub. Həmçinin Uilhelm Kaulbaxın yaxın qohumu olub. O rəssamlığı atasından öyrənib daha sonra Nürnberqdə incəsənət və peşə məktəbində Auqust fon Krelinqin yanında təlim keçib. O, rəssam Hans Holbeyni qabaqlamaq üçün səylər göstərib.

Rəsm əsərlərinin əksəriyyəti tarixi və portret janrlarına aiddir.



Fayl:Kaulbach Germania 1914.jpeg|Germaniya, 1914, Almaniya Tarix Muzeyi
Fayl:Friedrich August von Kaulbach - Portrait of Young Alexandra Feodorovna.JPG|Gənc Aleksandra Fyodorovnanın portreti, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi
Fayl:Friedrich August von Kaulbach - Portrait of 18 year old Alexandra Feodorovna.jpg|On səkkiz yaşlı Aleksandra Fyodorovnanın portreti, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi
Fayl:Oskar von Miller DM.jpg|Oskar fon Millerin portreti, 1912



## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Salmen, Brigitte (Hrsg.): «Ich kann wirklich ganz gut malen». Friedrich August von Kaulbach — Max Beckmann. Murnau 2002
* Thieme-Becker, Bd. 20 (1992), S. 20-22
* Birgit Jooss: «’Bauernsohn, der zum Fürsten der Kunst gedieh’ — Die Inszenierungsstrategien der Künstlerfürsten im Historismus». In: Plurale. Zeitschrift für Denkversionen. Heft 5 — Gewinn. Hrsg. von Mirjam Goller, Guido Heldt, Brigitte Obermayer und Jörg Silbermann. Berlin 2005, S.196 — 228
Arran (ada)

**Arran** adası ( ("uzaq ada"); ) — Şotlandiyanın qərbində, Fert-of-Klayd körfəzində yerləşən ada. Sahəsinə görə ölkənin yeddinci böyük adası Şimali Eyrşir əyalətinin tərkibinə daxildir. Ərazisi dağlıq olan bu ada geoloqlar üçün "cənnət" hesab olunur. 1787-ci ildə adaya gələn geoloq Ceyms Hatton burada olan süxurların yatım formasına və tərkibinə əsasən sonradan geologiya elmində yeni nəzəriyyənin — Plutonizimin əsasını qoydu.

## Təbiəti və iqlimi
Geologi baxımdan Şotlandiyanın ərazisi iki fərqli hissəyə bölünür: Dağlıq şimal və düzənlik cənub hissə. Bu geoloji bölgü xətti həm də Arranı iki hissəyə bölür. Adanın şimal hissəsi yüksək dağlardan və dərin dərələrdən, cənub hissəsi isə bunun əksi olaraq bataqlıq, çaylar və meşəlikdən ibarətdir. Sanki bütün Şotlandiyaya məxsus cəhətlər bu adada toplanmış. Dağları şimal Qrampian dağları kimi çox yüksək deyil. Arranın ən yüksək zirvəsi olan Qotfell (874 m) şimal-qərbdə yerləşir. Adanın ən geniş vadisi onun qərbində yerləşir. Bu Glen Lorsa vadisidir.

İqlimi yümşaq dəniz iqlimidir. Qolfstrim cərəyanı adanın iqlimin formalaşmaqda böyük rol oynayır. Qış aylar çox soyuq olmur, qış aylarının orta temperatura müsbətdir. Yayı isə sərin — nadir hallarda temperatura + 20&nbsp;°C-dən yuxarıya qalxır. Adanın fauna və florası çox zəngindir.

## Tarixi

Adada ilk məskunlaşma izləri neolit dövrünə təsadüf edir. Əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıq olan bu tayfaların adada 4 min öncə mövcud olması ehtimal olunur. Daha çox diqqət cəlb edən tarixi abidələrdən biri Maxri kəndi yaxınlığında olan şaquli formada duran iri daş parçalarıdır. Bu daşların nə məqsədlə qoyulması hal hazırda da mübahisə mövzusudur.

E.ə. I minillikdə kelt tayfalarının Avropanın materik hissəsindən Biritaniya adalarına məskunlaşması başlanıldı. I əsrin əvvəlində adada britt tayfaları məskunlaşdılar. VI əsrdə Arrana skott-irland tayflarının axını artdı. VIII əsrdən sonra adaya vikinqlər gəldilər və Arran yüz illər boyu Norveçin bir hissəsi oldu. II Robertin zamanında (1371) Arran Şotlandiyanı tərkibinə daxil edildi.

## Şəkillər


Fayl:Arran sunset.jpg|Arran qürub çağı.
Fayl:Arran from South Eilean, Millport bay (149246826).jpg|Milport körfəzi
Fayl:Corrie Hotel.jpg|Korri oteli və pivə bağı
Fayl:Loch Iorsa.jpg|Lox Lorsa gölü



## Xarici keçidlər
* http://www.visitarran.com/

## İstinadlar
Filip Kotler

**Filip Kotler** (; ) — ABŞ-nin Şimal-Qərb Universitetinin tərkibində olan C.L.Kelloqa adına Ali Menecment məktəbinin beynəlxalq marketinq üzrə proffesoru. Çikaqo Universitetində iqtisadiyyat üzrə magistr və fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır.

Filip Kotler 13 mart 2014-cü ildə Q. V. Plexanov adına Rusiya İqtisad Universitetinin hörmətli doktoru dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

## Bioqrafiya
Kotlerin valideynləri o zaman Rusiya imperiyasının tərkibində olan Ukraynada yaşayırdı. Onlar inqilabdan sonra, 1917-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etmişlər.

Marketinq və menecment üzrə bir çox kitabların, eyni zamanda aparıcı jurnallarda nəşr olunan 100-dən çox məqalənin müəllifidir. Journal of Marketing tərəfindən ən yaxşı məqalə üçün təltif edilən illik Alfa Kappa Psi mükafatına üç dəfə layiq görülmüş yeganə müəllifdir. Marketinq sahəsində göstərdiyi töhfələrə görə bir çox medallara və mükafat layiq görülmüşdür.
Marketinqə aid bütün bilikləri sistemləşdirməsi onun əsas töhfələrindəndir. Onun
"Marketinqin əsasları" kitabı 2009-cu ildə 9-cu dəfə yenidən nəşr edildi və marketinq sahəsi üzrə əsas "ədəbiyyat"dır.

## İstinadlar
Transport Tycoon

**Transport Tycoon və Transport Tycoon Deluxe** — Kris Soyer tərəfindən Şotlandiyada hazırlanan, "MicroProse" tərəfindən 1994 (TT) və 1995-ci (TTD) illərdə buraxılan videooyunlar. 2D ölçüsündə olan bu iqtisadi xarakterli videooyun izometrik xəritə üzərində oynanılır. Videooyunda oyunçular su, hava, quru nəqliyyatlarından ən səmərəli və tez şəkildə istifadə etmək və daha çox gəlir əldə etməyə çalışırlar.

## İnkişaf etdirənlər

### TTDPatch
Oyunu inkişaf etdirən yamadır. Xüsusiyyətləri:

* Yeni alətlər, yeni qrafiklər.
* Daha çox nəqliyyat vasitəsiə
* Yeni stansiyalar
* Yeni siqnallar
* Daha çox inşaat seçimi
* Hiylələr

### OpenTTD
OpenTTD isə Transport Tycoon oyunun digər platformlarda oynanıla bilən versiyasıdır. İşləməsi üçün əsas TTD sənədlərinə ehtiyac duyur.

## Xarici keçidlər
* TTDPatch
* Transport Tycoon Forumları
* OpenTTD
* ''Transport Tycoon'' Webring 
* Oyun açıqlaması
Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası

**Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası** ( / ) və ya qısaca **ACV/CSC** — Belçikanın 3 mərkəzi həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Bu konfederasiya 1886-cı ildə yaranmış Anti-Sosialist Pambıq Xadimləri İttifaqının varisidir.

## Tarixi
1904-cü ildə yaranmışdır. Bir neçə dəyişikliklərdən sonra 1923-cü ildən hazırkı adını daşıyır.

## Tərkibi
Tərkibinə Belçika əhalisinin 16%-ni təşkil edən 1,7 milyon üzvü olan 22 regional federasiya və 16 sahə həmkarlar ittifaqı daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xəyanət boğazı

**Xəyanət boğazı** () — Sakit okeanında yerləşən Kunaşir adasını Hokkoyda adasından ayırır. Şimaldan Kunaşir boğazı, cənubdan Cənubi Kuril boğazını birləşdirir. Uzunluğu 24&nbsp;km, eni 20&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 20 m-dir. Sahilləri nisbətən alçaqdır. Orta dərinlik 7 m olması, üstəlik duman naviqasiya üçün təhlükəlidir. Bu səbəbdən gəmilər üçün məsləhət görülmür. Sahillərində Paltusov, Visla (Kumaşir) və Pyadzin-Saki (Hokkoyda) burunları vardır. Boğaza Rikardo, Qolovina, Sennaya çayları tökülür. Şimalda Veslovskiy, cənubda isə Noçuke-Xonto yarımadaları yerləşir. Qış vaxtı buzlarla dolur. Adlanmasına gəldikdə Rus səyyahı Vasili Mixayloviç Qolovnini yaponlar tərəfindən tutulması şərəfinə verilmişdir. Sahillərində Qolovnino, Poltusova (Rusiya) və Kimaki (Yaponiya) kimi yaşayış məntəqələri vardır. Boğaz Rusiya ilə Yaponiya arasında dövlət sərhəddini təşkil edir.

## Mənbə
*Topoqrafik xəritə
Praqa qəsrinin maneji

**Praqa qəsrinin maneji** () — Praqa qəsrinin yaxınlığında və məşhur Kral bağının girişinin qarşısında yerləşən tarixi bir bina. Manej ərazisinə həmçinin tövlələrin yerləşdiyi geniş həyət və II Rudolf tərəfindən qırqovulların yetişdirilməsi üçün 1600-cü ildə inşa etdirilmiş məkan da daxildir. Müasir ağır bina (92 x 40 metrə) memar Jan-Batist Matenin hazırladığı layihəyə uyğun olaraq, I Leopoldun əmri ilə 1694-cü ildə inşa edilmişdir. Yeni manej ondan daha kiçik və köhnə binanın yerində inşa olunmuşdu. Hal-hazırda manejin fasadında Üçüncü reyxin emblemi yoxdur; belə ki, bərpaçılar tərəfindən aparılan sonuncu yenidənqurma işləri zamanı bu emblemin çıxarılması qərara alınmışdır.

1760-cı ildə binada yanğın hadisəsi baş verir, o dövrdə aparılan rekonstruksiya işləri zamanı, yanmış köhnə dam yenisi ilə əvəz edilmiş və bu cür də qorunub saxlanılmışdı.

Məhz *manej* kimi, bina yalnız 103 il fəaliyyət göstərmişdi, növbəti 150 il isə o yalnız anbar kimi istifadə olunurdu. 1948-49-cu illərdə çex memarı Pavel Yanak bina bərpa edir. Binanın sərgi salonu olacağı planlaşdırılmışdı, buna baxmayaraq Yanak onun çoxfunksiyalı bir məkana çevirməyi istəyirdi. Buna görə də o yüksək parapetli köhnə kiçik pəncərələrin yerinə daha böyüklərini quraşdırmışdı. Yeni pəncərələrdən Qəsrə yeni bir mənzərə, ətrafındakı terrasa isə daha geniş məkan açılırdı. Ümumilikdə bu müsbət bir yenilik olsa da, ekspozisiya üçün daha çox çatışmazlıq idi.

Buna baxmayaraq, texniki göstəricilərinə görə, binanın otaqları arzu olunan qədər yaxşı deyildi. Buna görə də, 2006-07-ci illər arasında Ladislav Labusun layihəsi əsasında yenidən rekonstruksiya işləri həyata keçirilmişdir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Jaroslava Staňková, Jiří Štursa, Svatopluk Voděra: *Pražská architektura, významné stavby jedenácti století*, Praha, 1991, ISBN 80-900209-6-8
*
Kunaşir boğazı

**Kunaşir boğazı** () — Sakit okeanına daxil olan Kunaşir adasını Hokkoyda adasındasından ayırır. Oxot dənizini Xəyanət boğazı ilə birləşdirir. Uzunluğu 74&nbsp;km, eni şimalda 24&nbsp;km, cənubda isə 43&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 2500&nbsp;km-dir. Sahilləri yüksəkdir. Burada Znamenka, Alexina, İvanovskiy burunları vardır. Boğaza Asin, Valentina, Alexina, Ozernaya, Krivonojka, Temnaya, Tyoryoy-Qava, Kotanuki-Qava çayları tökülür. Sahillərində sualtı və suüstü qayalı daşlara rast gəlinir. Şərqində Alexina buxtası yerləşir. Boğaz cənubda Xəyanət boğazı ilə birləşir. Kunaşir adası yaxınlığında yerləşdiyi üçün eyni ad verilmişdir. Sahillərində Sibeçu,Kumbeçu və Sakimui yaşayış məntəqələri vardır. Yaponiya ilə Rusiya arasında sərhədi təşkil edir.

## Mənbə
*Boğazın Topoqrafik xəritəsi
*Kunaşir boğazı
Demoked

Herodotun tarix kitabından tanıdığımız Demoked e.ə VI əsrdə yaşamış fizik, həkim, filosof və siyasət adamı idi. Kroton vətəndaşı olub Kroton, Afina, Aegina və Samosda tanınırdı. Samia (Samos) tiranı Polikratı müdafiə edərkən Dara tərəfindən əsir götürülərək Parfiyanın paytaxtı
Susaya aparılıb və Kralın məhkəməsində xidmət edməyə başlayıb.

Ona nəzarət altında Krotona baş çəkməyə icazə verilib. O nəzarətçilərdən xilas olaraq Krotona gəlib və burda Krotonlu Milonun qızı ilə evlənib.

Fizik Daraya evliliyi ilə bağlı mesaj göndərib. Dara təkcə Demokeddən eşitdiklərinə görə bu güləşçiyə (Milona) heyranlıq bəsləyirdi.

## İstinadlar
Elektrik boşalması

**Elektrik boşalması** — Dünyada ilk dəfə rus alimləri Mixail Lomonosov (1711‐1765) və Qeorq Vilhelm Rixman (1711‐1753) və onlardan asılı olmadan amerikan alimi Frankel havada elektrik boşalmasını tədqiq etmişlər. 1743‐cü ildə M.V.Lomonosov «Allahın böyüklüyü haqqında axşam düşüncələri» əsərində ildırımın və şimal qütb parıltısının elektrik təbiətli olması ideyasını irəli sürmüşdür. Bir qədər sonra (1752‐ci ildə) Frankel və Lomonosov ildırım maşınının köməyi ilə göstərmişlər ki, ildırım və şimşək – havada güclü elektrik boşalmasıdır. Bununla yanaşı aşkar edilmişdir ki, hətta ildırım olmadıqda da havada elektrik boşalması baş verir. İldırım maşını sadə quruluşa malik olub, yaşayış evində qurulmuş Leyden bankalarından ibarət idi. Bankalardan birinin qapağı naqil vasitəsilə açıq havada yerləşdirilmiş
metal darağa və ya dəmir milə birləşdirilirdi.

Sankt-Peterburq tibbi‐cərrahiyyə akademiyasının akademiki Vasili Vladimiroviç Petrov (1761‐1834) M.V.Lomonosovun elmi işlərini inkişaf etdirərək, 1802‐ci ildə ilk dəfə olaraq (ingilis fiziki Devidən bir neçə il əvvəl) havada iki kömür elektrod arasında qövs boşalması hadisəsini müşahidə etmiş və göstərmişdir ki, havadan elektrik cərəyanı keçərkən elektrik boşalması baş verir. V.V.Petrov öz kəşfini belə təsvir edirdi: «Əgər şüşə masanın üzərinə 2‐3 qırıntı ağac kömürü qoyub, onları naqillər vasitəsilə güclü elektrik mənbəyinə qoşsaq və bir‐birinə yaxınlaşdırsaq, həmin kömür qırıntıları arasında parlaq (gözqamaşdırıcı) ağ işıqlanma (alov) yaranacaq və bu alovun təsirindən kömürlər yanacaq». V.V.Petrovun elmi işləri rus dilində dərc olduğuna görə, onlar xarici ölkə alimləri üçün əlçatmaz idi. Rusiyada həmin dövrdə elmi işlərə bir o qədər maraq göstərilmədiyindən həmin işlər tezliklə unudulmuşdu və məhz bu səbəbdən də, sonralar qövs boşalmasının kəşfi ingilis alimi Devinin adına yazılmışdır.
Lujin boğazı

**Lujin boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Ançiferova adasını Paramuşir adasından ayırır. Oxot dənizini Dördüncü Kuril boğazı ilə birləşdirir. Uzunluğu 20&nbsp;km, ən dar eni isə 15&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 700 m-ə çatır. Şərq sahilində Fusso vulkanı vardır. Boğazda Neproydennıy, Kapustnıy (Paramuşir),Terkut (Ançiferova) burunları vardır. Bura Fusso və Selasura çayları tökülür. Mərkəzi hissədə Mayora körfəzi yerləşir. Kapustıy burnundan Lujina boğazı Dördüncü Kuril boğazına keçir. Boğazın sahillərində dərinlik 1 m təşkil edir. Kuril adalarını öyrənən Fedora Fedoroviç Lujinin şərəfinə boğaz Lujin boğazı adlandırılmışdır. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Saxalin diyarının ərazisinə daxildir.

## Mənbə
*Tapoqrafik xəritə
Dördüncü Kuril boğazı

**Dördüncü Kuril boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Ançiferova və Paramuşir adalarını Onekotan və Makanruşi adasından ayırır. Oxot dənizini Sakit okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu 30&nbsp;km, ən dar eni isə 1,5&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 1110 m-ə çatır. Sahili qayalı və sıldırımlıdır. Boğazda Vasili, Kapustnı (Paramuşir), Kimberley, İvan-Malı (Onekotan), Polubosnı (Makanruşi) burunları vardır. Bura Bolşaya, ruçi Fomelnı, Krivoy, Novov, Skalnı və Poloqi çayları tökülür. Şimal hissədə Vasili körfəzi yerləşir. Şimalında Lujin boğazı, cənubunda isə Evreinov boğazı yerləşir. Kuril adalarının sıra sayına görə dördüncü olduğü üçün in bu cür adlandırılmışdır. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Saxalin diyarının ərazisinə daxildir.

## Mənbə
*Tapoqrafik xəritəsi
Alvaro Servantes

**Alvaro Servantes** (; doğ. 12 sentyabr 1989) - İspaniyalı teatr və  kino aktyoru.
## Bioqrafiya
Barselona şəhərində anadan olmuş Alvaronun atası Xuan Ramon kompüter ticarəti üzrə mütəxəssis, anası Emilia isə floristdir. Məktəbdə oxuyarkən kiçik bir teatr tamaşasını oynadıqdan sonra, onda aktyorluq sənətinə böyük maraq yaranmışdı. O hələ incəsənət məktəbində təhsil alarkən, Xoakin Oristrelin rejissorluq etdiyi və ispan Televiziyası tərəfindən istehsal olunan "Nənə və yay tətili" teleserialında çəkilmişdi və bu onun aktyorluq sənətində ilk addımı idi. Ardından o təhsilini davam etdirmək üçün "Audiovizual kommunikasiyalar" fənnini öyrənməyə başladı, lakin onu tamamlaya bilmədi.

17 yaşı olarkən, Alvaro *La invasion de los padres mutantes* adlı qısametrajlı filmdə özünün ilk baş rolunu ifa edir; iki il sonra isə (yəni 2008-ci ildə), o Kataloniyalı kinorejissor Silvia Muntun "Bəraət" () filmində aktrisa Laia Marull ilə birgə çəkilmişdir. Həmin ildə o həmçinin İnma Turbaunun "Asılmışın oyunu" adlı romanın katalanca ekranizasiyasında baş rolda çəkilmək üçün keçirilən yarışmada qalib gəlir və burada o Klara Laqo ilə birgə çəkilməyə başlayır. Məhz bu filmdə göstərdiyi mükəmməl performansa görə, Alvaro "Ən yaxşı debüt roluna görə" Qoya Mükafatına namizəd seçilmişdi.

Mario Kasas və Maria Valverde ilə yanaşı, Alvaro rejissor və ssenari müəllifi Federiko Moççianın iki adaptasiyasında çəkilmişdi; onlardan biri Göyün yeddinci qatında (2010), digəri isə *Göyün yeddinci qatı. Mən səni istəyirəm* (2012) filmləri idi. 2011-ci ildə ekranizasiya olunmuş "Hanna" filmində isə, o irlandiyalı aktrisa Sirşa Ronan ilə birgə çalışmağa başlamışdı.

2012-ci ildə rejissor Xavier Villaverde tərəfindən ekranizasiya olunmuş Mələklərin seksi filmində, Alvaro Astrid Berje Frisbi və Lorens Qonzaleslə birgə çəkilmişdi. Filmdə o homoseksual gənc rolunu ifa etmişdi.

Kino ilə parallel şəkildə, Alvaro həmçinin bir sıra teleseriallarda da çəkilmişdi. Onların içərisində "Okeanın ürəyi" (), "Bədr gecəsi" () və "Al rəngli burun" () kimi teleserialların adlarını qeyd etmək olar.

## Filmoqrafiya

### Televiziya

### Teatr

## Mükafat və nominasiyalar
**Qoya Akademiyasının İllik Mükafatları**

**Malaqa Kino Festivalı**

**Neoks Fan Mükafatı**

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Nimrud

**Nimrud** (və ya **Nəmrud**) — Qədim Assuriyanın Kalhu adlanan şəhərinin vaxtı ilə yerləşdiyi təpəliyin adıdır. İraqın Mosul şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Burada e.ə. XIII əsrdə I Salmanassar tərəfindən paytaxt Nineviyadan 4 mil aralıqda şəhər salınmışdı. E.ə. 885-ci ildə Aşşurnasirpal paytaxtı buraya köçürür və şəhəri bərpa edir. Kalax şəhəri Nineviyadan daha çox mövcud olur və eyniadlı əyalətin mərkəzinə çevrilir.

Şəhər vaxtı ilə hündür dördbucaq formasında olub və Dəclə çayı ilə yuyulub. Hal hazırda burada 4 qrup qalıqlar var. Nimrudda yerləşən şəhər qalıqları 1845-1847-ci illərdə Leyard tərəfindən araşdırılıb. Şimalda yerləşən qalıqlar ən qədimdir və Aşşurnasirpalın sarayının qalıqlarıdır. Mərkəzdə yerləşən qalıqlar onun sələfi II Salmanasara aiddir. Cənub-qərbdə yerləşən qalıqlar Assarqoduonun bitirilməmiş sarayının qalıqlarıdır. Nimrudda həmçinin kiçik məbədin qalıqları yerləşir. Sarayların divarlarında yerləşən barelyeflər Assuriya mədəniyyətinin öyrənilməsində mühüm mənbələrdir.

2015-ci ilin mart ayında İŞİD terror qruplaşmasının silahlıları Nimrudun qalıqlarını ağır texnika vasitəsilə məhv ediblər.

## İstinadlar

## Mənbələr
* Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti
* Arxeoloji lüğət
Kruzenştern boğazı

**Kruzenştern boğazı** — Sakit okeanına daxil olan Raykoke adasını Şiaşkotan adasından ayırır. Oxot dənizini Sakit okeanı ilə birləşdirir. Kuril adaları arası boğazlara nisbətən enlidir. Uzunluğu 15&nbsp;km, ən dar eni isə 74&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 1764 m-ə çatır. Sahilində sıldırımlı və qayalıdır. Boğazın duzluluğu 32,5-34,2 ‰ təşkil edir. Boğazın sahəsi 40,84&nbsp;km²-dir. Mərkəzi hissədə Lavuşki qayalıqları vardır. Cənub hissədə isə Qolovnin boğazı ilə birləşir. Boğaz səyyah İvan Kruzenşternin şərəfinə adlandırılmışdır. O boğazı keçərkən Nadejda gəmisi 1805-ci ilin mayında Lovuşki qayalıqlarına çırpılır, ancaq batmaqdan qurtula bilir. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Saxalin diyarının ərazisinə daxildir.

## İstinad
Niderland krallığı

**Niderland Krallığı** () və yaxud da digər adı ilə **Hollandiya Krallığı** — Qərbi Avropa və Karib hövzəsində toprağı olan bir suveren dövlət və konstitusiyalı monarxiya. Aruba, Kürasao, Niderland və Sint-Marten olmaq üzrə dörd ölkədən ibarətdir. Ancaq reallıqda, krallığın işlərinin çoxunu əhalisinin və sahəsinin 98 %-ini təşkil edən Niderland idarə etməkdədir. Bu səbəbdən digər üç ölkə, müəyyən qədər öz parlamentləri vasitəsilə muxtar olsa da xarici siyasət və müdafiə məsələlərində Niderlanddan asılıdırlar.

Niderlandın torpaqlarının çoxu Avropadadır. Yalnız Niderlanda aid 3 özəl bələdiyyədən – Boneyr, Sint-Estatius və Sabadan ibarət Karib Niderlandı ərazisi Karib dənizindədir. Aruba, Kürasao və Sint-Marten də Karib dənizindədir.

## Krallığın xronologiyası

## Qeydlər

## Xarici keçidlər

*The Charter for the Kingdom of the Netherlands (pdf)
*Chief of State and Cabinet Members
*
3TU

**3TU** (tam adı:  / ) — Niderland Krallığının üç texniki ali məktəbinin - Delft, Eyndhoven və Tvente universitetlərinin birləşdiyi federasiya.

## Tarixi
2007-ci ildə yaradılmışdır.

## Fəaliyyəti
Federasiya çərçivəsində tədqiqat və texnologiya hazırlamaları üzrə əməkdaşlıq həyata keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Madura boğazı

**Madura boğazı** () - Malay arxipelaqına daxil olan Yava adasını Madura adasından ayırır. Sakit okeanına daxil olan Bali dənizini Yava dənizi ilə birləşdirir. Qərbdə və qədim İndoneziya mənbələrində Surabay boğazı adlandırılrdı.

## Coğrafiyası
Ən dar yeri 4,9&nbsp;km (Madura rayonunun cənub-qərbində). Boğaz daxilində bir neçə kiçik adalar vardır (Kambinq, Qetenq, Ketapoenq, Qiliraya, Qilitimur).

## Təbiəti
Boğazın suyu Bali və Yava dənizinin suyuna nisbətən duzluluğu azdır. Əsas səbəb isə boğaza tökülən Brontas çayıdır. Bu çay təkcə boğazın suyuna deyil, həm də onun dibinə tonlarla çöküntü gətirir. Sularında 78 bioloji növ yaşayır. Bunlardan 26-sı balıq növüdür. Ekoloji vəziyyət nisbətən gərgindir. Səbəb isə Brantas çayı sahilində fəaliyyət göstərən müəssisələrdir.

## Nəqliyyat əhəmiyyəti

Burada nəqliyyat aktivdir ancaq dərinliyinin 10 m təşil etməsi iri tonnajlı gəmilərin üzməsinə mane olur. Boğaz üzərində 2009-cu ildə Suramadu körpüsü tikilmişdir. Körpünün uzunluğu 5438 m təşkil edir. Boğazdan gəmilərin fəal üzməsini təmin etmək məqsədilə körpünün hündürlüyü 35 m götürülmüşdür.

## Mənbə
*Suramatu körpüsü
Abxaziya apsarı

**Abxaziya apsarı** (abx. Aҧсар) — Abxaziyanın pul vahidi. Abxaziya Respublikası Milli Bankı tərəfindən buraxılır. Bu pul vahidi ilə yanaşı Abxaziyada Rusiya rublu da istifadə olunur. Bir Rusiya rublu 0.10 apsardır. İndiyə qədər ancaq 1, 2, 10, 20, 25, 50, 100 apsarlıq pullar tədavülə buraxılıb. Abxaziya pulları Moskvada istehsal olunur. Pulun istifadəsi xeyli məhduddur. İlk Abxaziya apsarı 2008-ci ildə hazırlanıb.

10 apsar gümüşdən hazırlanır, 25 və 50 apsar isə qızıldan düzəldilir. Pulların buraxılması çox azdır.

## 2008
### Abxaziya müharibəsindəki zəfərin 15-ci ildönümü münasibətilə buraxılmış xatirə sikkələri

## 2009

### Abxaziya yazıçılarının xatirəsinə buraxılmış xatirə sikkələri

### Nart əfsanələri xatirə sikkələri

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Abxaziya sikkələri
Əl-Müraciat

**Əl-Müraciat** () — Şərəfuddin Musəvinin əl-Əzhər Universitetinin o zamankı rektoru ilə Şiə–Sünni mübahisəsinə dair etdiyi məktublardan ibarət kitab.

Kitab 6 Zilqədə 1329-cu ildən 18 Rəbius-Sani 1330-a qədər yazılmış 106 məktubdan ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şərəfuddin Musəvi
* Şiə kitablarının siyahısı
## Xarici keçidlər
*Yüklə 
*word yüklə 
*Tam mətn  
*Tam mətn  
*El-Müracaat
Vettern gölü

**Vettern** () — Vanerndən sonra sahəsinə görə İsveçin ikinci böyük gölü.

Gölün ümumi sahəsi 1912&nbsp;km², sahil zonası ilə birlikdə 4503&nbsp;km, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü isə 88 m. Ən dərin nöqtəsi Visingsö adasından cənubda yerləşir və 128 metr dərinliyə malikdir. Gölün orta dərinliyi 40 metrdir. Sahil xəttinin uzunluğu təxminən 642&nbsp;km. Həcmi 74&nbsp;km³, əvvəllər suyun səviyyəsi tez-tez dəyişdiyi üçün göl suyunun səviyyəsi xüsusi avadanlıq tərəfindən tənzimlənir. Şərq və qərbdən dağlarla əhatə olunub; çox mənzərəli sahilə sahibdi: Orta Əsrlərdə krallar Visingsö adasında tez-tez qalırdılar.

Gölə xırda axınlar tökülür. Göta kanalı vasitəsilə göl Baltik dənizi və Vanern gölü (sonra Kattegat boğazı ilə) ilə birləşir.

## [[Toponimika]]
Ehtimal olunur ki, Vettern adı isveç dillindən "Vatten" (su) sözündən əmələ gəlib, amma bu iddia mübahisəlidi. Başqa rəvayətə görə, bu adın "vätter" (meşə və ya ruhlu göl) arxaik termindən yaranıb.

## Geologiya
thumbnail|left|Siyası xəritədə yarıq-formalı Vittern-i asanlıqla cənubda tapmaq olar
Gölün geologiyası Baltik Dənizi ilə sıx bağlıdır, çünki bir zamanlar Vettern bu dənizin bir hissəsi idi. Yaxın geolojik keçmişdə Vettern və Vanern gölləri mərkəzi İsveçi Skagerrak boğazı ilə birləşdirən su sisteminin tərkib hissəsi idi.

Vetternin yer qabığı şərq-qərb istiqamətdə hərəkət etməsindən formalaşmış qrabendə yerləşir. Son milyon il ərzində çoxsaylı donmalar gölü və onun ətrafını bürümüşdür, və onlar geri çəkildikdən sonra buzlaq zolaqlar və drumlin kimi qalıqlar peydə oldu.. 
thumbnail|left|Xəritədə
Göl indiki vəziyyətini son buzlaşma dövründən sonra (10 million il əvvəl) Skandinaviya buzlağını tərk edib almağa başlamışdı. Sonra o, öncə Baltik buz gölünün boğazı oldu (gölün relikt heyvan növlərinin çoxusu məhz həmin vaxtdan burada məskunlaşmağa başladılar). Sonradan o, Yoldia dənizinin boğazına dönərək, *Ancylus* gölü ilə birləşdi. Təximinən 8000 il öncə nahamar Skandinaviya izostatik torpaq artması qəzası nəticəsində Vettern *Ancylus*-dan yuxarda yerləşməyə başladı, və beləcə onlar ayrıldılar.

Vettern post-buzlağın sürətlə artmasının nəticəsində hər il 1&nbsp;mm (0.039) cənub tərəfə aşağı əyilir.

## Müxtəlif sahələrdə istifadəsi
### Göl
Vettern əla keyfiyyətli şəffaf suyu ilə məşhurdu. İsveçin vilayətlərində bələdiyyələrin bir çoxu birbaşa Vetterndən içməli su alır. Hətta təklif olunurdu ki, Vettern dünyada içməli suyun ən böyük mənbəsi sayılsın.

Vettern həm də öz "Vetternrundan" adlı istirahət məqsədli velosiped yürüşü ilə tanınır, gölün sahilləri ətrafında 300&nbsp;km səfəri başa çatma məqsədi hər il təxminən 20.000 nəfəri cəlb edir.

Burada olan balıqçılığa marağı da qeyd etmək lazımdı. Turistlər burada sərbəst balıq tuta bilərlər, amma tor istifadəsi qadağandır. Həmçinin, göldə kommersiya balıq ovu da təşkil olunur.

### Drenaj hövzəsi
Drenaj hövzəsi bu sahələrin məşğulluğunu təmin edir: mədənçıxarma, emal sənayesi, meşəçilik və kağız. Əkinçilər daha çox qaramal, qoyun, donuz və quş ətlərinin istehsalı ilə məşğuldular.

## İstinadlar
Andriyan Nikolayev

**Andriyan Nikolayev** (, ; ) — SSRİ təyyarəçi-kosmonavtı, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1962, 1970), aviasiya general-mayoru (1970), texnika elmləri namizədi, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası-nın üzvü (1957), Çuvaş

## Həyatı
5 sentyabr 1929-cu ildə doğulub.

3 iyul 2004-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Keyli (rəqs)

**Keyli** () — ənənəvi Qal ictimai məclisi, adətən Qal xalq musiqisi və rəqsləri ilə müşaiət olunur. Keyli İrlandiya və Şotlandiyada yaransa da, hazırda Şotlandiya və İrlandiya diasporu tərəfindən işlənir.

## Etimologiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər