open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valorizasiya

**Valorizasiya** (;  — "qiymətləndirmək, təqdir etmək") — malların, qiymətli kağızların, valyutanın, pensiyaların, sosial ödənişlərin və digər kapitalın yenidən qiymətləndirilməsi və ya dəyərinin artırılması üçün dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər.

## Marksizmdə terminin istifadəsi
"Kapitalın valorizasiyası" anlayışını K. Marks "Kapital"ın birinci cildinin 7-ci fəslində təqdim etmişdir. Alman dilində orijinal termin "Verwertung" (və ya "Kapitalverwertung") kimi səslənir, bu da təxminən "kapitaldan istifadənin (istifadənin) artması" kimi tərcümə edilə bilər. Müasir iqtisadi cəmiyyət fransızca "valorizasiya" terminini qəbul etmişdir. Fransız termini "əsas kapitalın artırılması prosesi" kimi tərcümə olunur. Marksın və Engelsin əsərlərinin ikinci sovet nəşrində bu termin işlədilmir, söz "dəyərin/kapitalın (öz-özünə) artması prosesi" kimi tərcümə olunur.

Karl Marks kapitalist istehsal prosesini istifadə dəyərinin yaradılmasının əmək prosesi və verilmiş dəyər üçün yeni dəyər yaratmaqla dəyər yaratma prosesi kimi müəyyən etmişdir. Bununla belə, kapitalistin məqsəd kimi dəyərinin yaradılması deyil. Kapitalist öz kapitalını daim artırmaq istəyir. Bu o deməkdir ki, işçi əmək haqqı şəklində alacağı dəyərdən daha çox dəyər yaratmalıdır. Bu yolla işçi izafi dəyər yaradır. Dəyərin yaradılması prosesi fəhlənin öz işçi qüvvəsi hesabına dəyər yarada biləcəyi hüdudları aşdıqda, kapitalın dəyəri artmağa başlayır, bu, valorizasiya prosesidir.

## Ədəbiyyat
* Новый экономический словарь / Под ред. *А. Н. Азрилияна*. — М.: Институт новой экономики, 2006. — 1088 с. ISBN 5-89378-014-0
İqtisadi azadlıq

**İqtisadi azadlıq** — cəmiyyətin insanlarının iqtisadi tədbirlər görmək qabiliyyəti. Bu, iqtisadi və siyasi müzakirələrdə, eləcə də iqtisadiyyat fəlsəfəsində istifadə olunan termindir. İqtisadi azadlığa yanaşmalardan biri azad bazarlara, azad ticarətə və azad sahibkarlıq şəraitində xüsusi mülkiyyətə üstünlük verən liberal ənənədən irəli gəlir. İqtisadi azadlığa başqa bir yanaşma fərdi seçimlə rifah iqtisadiyyatının öyrənilməsini genişləndirir.

Liberal azad bazar baxış bucağında iqtisadi azadlıq güc tətbiq etmədən, fırıldaqçılıqdan və ya oğurluqdan istifadə etmədən, dövlət tənzimləməsi olmadan əldə edilmiş hər hansı mal və xidmətləri istehsal etmək, ticarət etmək və istehlak etmək azadlığı kimi müəyyən edilir. Bu, hüququn aliliyi, mülkiyyət hüquqları və müqavilə azadlığında təcəssüm olunur və bazarların xarici və daxili açıqlığı, mülkiyyət hüquqlarının qorunması və iqtisadi təşəbbüs azadlığı ilə xarakterizə olunur.

## İstinadlar


## Əlavə ədəbiyyat

* Cebula, R., & Clark, J. (2014). Impact of Economic Freedom, Regulatory Quality, and Taxation on the Per Capita Real Income: An Analysis for OECD Nations and Non-G8 OECD Nations, MPRA Paper 56605, University Library of Munich, Germany.
* Cebula, R. (2013). Effects of Economic Freedom, Regulatory Quality, and Taxation on Real Income, MPRA Paper 55421, University Library of Munich, Germany.
* Friedrich Hayek, *[[:en:The_Constitution_of_Liberty|The Constitution of Liberty]]*
* Friedrich Hayek, *[[:en:The_Road_to_Serfdom|The Road to Serfdom]]*
* Milton Friedman, *[[:en:Capitalism_and_Freedom|Capitalism and Freedom]]*
* Amartya Sen, *[[:en:Development_as_Freedom|Development as Freedom]]*
* 

## Xarici keçidlər

* John Miller, "Free, Free at Last" in Dollars & Sense magazine
* The Protection Of Economic Rights & Freedoms
Sövdələşmə qabiliyyəti

**Sövdələşmə qabiliyyəti** — mübahisəli situasiyada olan tərəflərin bir-birinə təsir göstərmək qabiliyyəti. Əgər hər iki tərəf debatda bərabər şəraitdə olarsa, o zaman onlar bərabər sövdələşmə qabiliyyətinə malik olarlar. Bu, tərəflərin ölçüsü və gücü, mövcud alternativlər və ünsiyyət kimi amillərdən asılıdır. Sövdələşmə qabiliyyəti əmək haqqı, qiymətlər və bazar strukturu kimi iqtisadi nəticələrə təsir göstərə bilər. Buna dövlət tənzimlənməsi və elmi-texniki tərəqqi kimi xarici amillər təsir edir.

Sövdələşmə qabiliyyəti konsepsiyasının ardıcıl təhlil üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi bir sıra sahələr var. Bunlara oyun nəzəriyyəsi, əmək iqtisadiyyatı, kollektiv sövdələşmələr, diplomatik danışıqlar, məhkəmə çəkişmələrinin həlli, sığortanın qiyməti və ümumilikdə istənilən danışıqlar daxildir.

## Formulu
Sövdələşmə qabiliyyətinün bir neçə formulları hazırlanmışdır. Amerikalı iqtisadçı Nil Volverton Çemberlenə görə, A-nın sövdələşmə qabiliyyətinü B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərclərin A-nın şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərə nisbəti kimi izah etmək mümkündür. A ilə fikir ayrılığının B üçün yaradacaq nisbətən yüksək həmcdəki xərci o deməkdir ki, A-nın sövdələşmə qabiliyyəti güclüdür. Razılaşmanın yaradacağı xərclərin nisbətən yüksək həcmdə olması A-nın sövdələşmə qabiliyyətinün zəif olduğunu göstərir. Bununla belə, bu cür ifadələr özlüyündə A-nın B-yə nisbətən güclü və ya zəif tərəfləri barədə heç bir məlumat vermir, çünki B eyni şəkildə güclü və ya zəif sövdələşmə qabiliyyətinə malik ola bilər. Buna baxmayaraq, B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərcləri B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərdən böyükdürsə, həmçinin A-nın B-nin şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərcləri A-nın B-nin şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərdən kiçikdirsə, deməli A-nın sövdələşmə qabiliyyəti B-nin sövdələşmə qabiliyyətindən böyükdür.

## İstinadlar
Vyetnamda din

thumb|Nyaçanq, Lonqşon məbədində Qautama Budda
thumb|Vyetnam icma məbədi|icma zalı Vyetnamın şimalında.
thumb|İsanın anası Məryəm|Müqəddəs Məryəm şərəfinə ənənəvi Vyetnam üslubunda Zibil (avtomobil)|Palanquin yürüşü.
**Vyetnamda din**— vyetnamlıların əksəriyyəti heç bir mütəşəkkil dinə riayət etmir. Vyetnama gələn ilk dinlər Mahayana Buddizmi, Konfutsiçilik və Taoizmdir; onlara üç din (tam giáo) deyilir. 2010-cu ildəki hesablamalara görə, Vyetnam xalqının əksəriyyəti xalq dinlərinə etiqad edir (45,3%). Əhalinin 16,4%-i Buddist, 8,2%-i Xristian, 30%-ə yaxını isə heç bir dinə bağlı deyildi. Rəsmi olaraq Vyetnam Sosialist Respublikası kommunist hökuməti tərəfindən elan edildiyi kimi ateist dövlətdir. 
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin 2018-ci il statistikasına əsasən, buddistlər ümumi əhalinin 14,9%-ni, xristianlar 8,5%-ni (katoliklər 7,4% və protestantlar 1,1%), Hoahao buddistləri 1,5%-ni və kaodaizm ardıcılları 1,2%-ni təşkil edir.  Digər dinlərə Hinduizm, İslam və Bəhai inancı daxildir ki, bu da əhalinin 0,2%-dən azını təşkil edir. Hökumət statistikasına daxil edilməyən xalq dinləri (əcdadlara, tanrılara və ilahələrə sitayiş) 1980-ci illərdən etibarən yenidən canlanmağa başlamışdır.

## Buddizm
Buddizm Vyetnama eramızın 2-ci əsrində gəldi. Çindən Mahayana Buddizmi təxminən eramızın 300-cü illərində Hong Hi Deltasına daxil oldu. Vyetnamda Buddist adətləri digər ölkələrdən fərqlidir; iyerarxik və institusional strukturlar, eləcə də icmalar adətən orada yoxdur. Vyetnam Buddizmi Taoizm, yerli inanclar və Çin mistisizmi ilə birlikdə inkişaf etdi və əksər Buddistlər meditasiyadan çox rituala diqqət yetirirlər. 
Saf Torpaq Buddizmi ölkədə ən məşhur Buddist məktəblərindən biri olan Mahayananın əsas qoludur. Saf Torpaq məktəbinin adət-ənənələri, ritualları və konsepsiyaları Mahayanadan götürülsə də, bu məktəb 2007-ci ilə qədər (Yaponiyadan fərqli olaraq) rəsmi olaraq Buddist təriqəti hesab edilməmişdir.

## İstinadlar
Vyetnam musiqisi

thumb|2009-cu ildə YUNESKO tərəfindən Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilmiş, Şimali Vyetnamdan olan qədim kamera musiqisi janrı olan ca trù ifası.
**Vyetnam musiqisi**— ölkənin etnik zənginliyinə görə, müxtəlif və sinkretikdir. Tarixinin çox hissəsində Vyetnam musiqisi Çin musiqi ənənəsindən, eləcə də Koreya, Monqolustan və Yaponiyadan çox şey götürmüşdür. Qədim Hind-Çin krallığı Çampa da Vyetnam musiqisinə təsir etdi, çünki Vyetnam hökmdarları Çam bəstələrini dinləməyi xoşlayırdılar. Bununla belə, xarici təsirlərə baxmayaraq, Vyetnam musiqi mədəniyyəti, əsasən, köklərini xalq musiqisindən alması ilə fərqlənir. Vyetnam musiqisi dörd dövrə bölünür: X-XIV əsrlər, XV-XVIII əsrlər, XIX-XX əsrin birinci yarısı və 1945-ci ildən bizim dövrümüzə.

## Tarixi
[thumb|Sông Đà (Mường Lay)|Sông Đà, [Vyetnamdan nağara. Dong Sonun Mədəniyyəti II. Eramızdan əvvəl 1-ci minilliyin ortaları. Bürünc.]]
Musiqi haqqında ən erkən etibarlı məlumat X əsrdə hakimiyyətdə olmuş Dinx sülaləsinə aiddir. O vaxta qədər ölkənin musiqisi haqqında çox az şey məlum idi. 
10-cu əsrdən sonra Vyetnam musiqisinin inkişafına Çin və Hindistanın təsiri olmuşdur. Çampa işğalından sonra vyetnamlılar sənəti yüksək qiymətləndirilən Çam müğənnilərini əsir götürdülər.
990-cı ildə Çin səfiri İmperator Le Hoanın Vyetnamca mahnı ilə səfiri masaya necə dəvət etdiyini yazmışdı. Bu illərdə imperatorlar vaxtaşırı süni dağlar düzəldirdilər, onların üzərində musiqiçilər, müğənnilər və rəqqaslar çıxış edirdilər. Eyni zamanda saray musiqisi bir janr kimi hələ mövcud deyildi, xalq əsərləri hökmdarlar qarşısında ifa olunurdu. 
15-ci əsrdən etibarən Hindistanın musiqiyə təsiri zəiflədi, əsas diqqət Çin Mingə yönəldi. 19-cu əsrin əvvəllərində Vyetnam musiqisi təcrid olundu, Avropa təsiri meydana çıxdı. 20-ci əsrin əvvəllərində "islah edilmiş" Kai Luong teatrı yaradıldı. Ölkənin cənubunda mandolin, klassik gitara və skripka populyarlıq qazandı.
İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə Vyetnam musiqisinin inkişafında müasir dövr başladı. 1980-ci illərə qədər ənənəvi musiqi populyarlıq baxımından avropalı musiqidən aşağı idi, sonra avtoxton musiqi ənənəsi dəbi geri qayıtdı.

## İstinadlar
Beynəlxalq Ozon Qatının Mühafizəsi Günü

**Beynəlxalq Ozon Qatının Mühafizəsi Günü** (qeyri-rəsmi və sadəcə olaraq **Ozon Günü** də adlanır) — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən elan edilmiş və 16 sentyabrda təyin olunan gün. Bu təyinat 19 dekabr 2000-ci ildə, 1987-ci ildə dövlətlərin Ozon qatını məhv edən maddələr üzrə Monreal protokolunu imzaladığı tarixin xatirəsinə verilmişdir. 1994-cü ildə BMT Baş Assambleyası 1987-ci ildə Ozon qatını məhv edən maddələrə dair Monreal Protokolunun imzalanmasının xatirəsini qeyd edərək, 16 sentyabr tarixini Beynəlxalq Ozon təbəqəsinin mühafizəsi günü elan etdi.

## İstinadlar
Təcavüzə Məruz Qalmış Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü

**Təcavüzə Məruz Qalmış Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü** hər il iyunun 4-də fiziki, əqli və emosional zorakılığın qurbanı olan uşaqların çəkdiyi ağrıları anmaq üçün qeyd olunan gündür. Bu gün ilk dəfə 1982-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən elan edilib və silahlı münaqişələrin uşaqlara təsiri barədə məlumatlılığı artırmaq üçün yaradılıb. Bu gün xüsusilə müharibə və münaqişələr zamanı uşaq hüquqlarının müdafiəsi, uşaqların istismarı və sui-istifadəsinin qarşısının alınması zərurətini xatırladır. Gün, həm də BMT-nin 1989-cu ildə qəbul edilmiş və uşaq hüquqlarının müdafiəsi üçün hərtərəfli çərçivə təqdim edən Uşaq Hüquqları Konvensiyasının təşviqi üçün də istifadə olunur. UNICEF, Save the Children və Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi də daxil olmaqla bir çox təşkilatlar günün mesajını təbliğ etmək və təcavüzdən təsirlənən uşaqların vəziyyəti haqqında məlumatlılığı artırmaq üçün tədbirlər və kampaniyalarda iştirak edirlər.

## İstinadlar
Köləlik və Transatlantik Qul Ticarəti Qurbanlarının Beynəlxalq Anma Günü

**Köləlik və Transatlantik Qul Ticarəti Qurbanlarının Beynəlxalq Anma Günü** hər il martın 25-də köləlik və transatlantik qul ticarəti nəticəsində əziyyət çəkən və həlak olan milyonlarla insanın xatirəsini ehtiramla yad etmək üçün qeyd edilir. Bu gün həm də irqçilik və qərəzli münasibətin təhlükələri haqqında məlumatlılığı artırmaq, bərabərlik və insan hüquqlarına hörmət dəyərlərinə təşviq etmək məqsədi daşıyır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası 2007-ci ildə bu günü elan edərək, "tarixdə insan hüquqlarının ən pis pozulması" kimi adlandırılan transatlantik qul ticarətinin cəmiyyət, iqtisadiyyat, siyasət və mədəniyyətə geniş təsirləri olan bəşər tarixində faciəli nəticələrini önə çıxarır və transatlantik qul ticarətinin 4 əsrdən çox davam etdiyini və milyonlarla afrikalının Amerikaya, Karib dənizinə və dünyanın digər hissələrinə məcburi daşınması, burada qeyri-insani şəraitə və qəddar rəftara məruz qalması ilə nəticələnməsi ilə bağlı məlumat yaydı.

## İstinadlar
Opera (dəqiqləşdirmə)

* Opera — musiqi janrı.
* Opera (brauzer) — internet brauzeri.
* Opera (şirkət) — şirkət.
Mahir Səbzəliyev

**Mahir Səbzəliyev** (Səbzəliyev Mahir Mirzəxan oğlu; ) — Azərbaycan alimi, professor, riyaziyyat üzrə elmlər doktoru.

## Həyatı
Mahir Səbzəliyev 1951-ci ilin fevralın 11-də Ağsu rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsindən məzun olmuşdur. 1982-ci ildə *"Diferensial tənliklər, Kiçik parametr daxil olan xüsusi törəməli diferensial tənliklər nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri"* elmi işini müdafiə edərək riyaziyyat üzrə elmlər namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 2013-cü ildə *"Diferensial tənliklər, Sinqulyar həyəcanlanmış diferensial tənliklər nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri"* elmi işini müdafiə edərək riyaziyyat üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
Mahir Səbzəliyev əmək fəaliyyətinə 1971-ci ildə Ağsu rayonunda riyaziyyat müəllimi kimi başlamış və 1977-ci ildən isə fəaliyyətinə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda aspirant, 1980-ci ildən isə həmin universitetdə böyük laborant kimi davam etmişdir. 1984-cü ildə "Xəzərdənizneftqazsənaye" ÜSB-nin Hesablama Mərkəzində böyük mühəndis vəzifəsində işə başlamış və 1988-ci ilə kimi bu vəzifəni icra etmişdir. 1988–2011 illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının ali riyaziyyat kafedrasında baş müəllim, dosent kimi çalışmışdır. 2011–2016-cı illərdə isə həmin kafedranın müdiri vəzifəsini tutmuşdur. 2017-ci ildə həmin universitetinin ümumi və tətbiqi riyaziyyat kafedrasının professoru elmi adını almışdır. Hazırda 2017-ci ildən Bakı Biznes Universitetinin Ali riyaziyyat və texniki fənlər kafedrasının müdiridir.

2020-ci ildən AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun nəzdindəki doktorluq dissertasiya şurasının elmi seminarının katibidir.

### Elmi fəaliyyəti
Mahir Səbzəliyev 100-dən artıq elmi və tədris-metodiki işin müəllifidir. Mahir Səbzəliyev sonsuz zolaqda kvazilinear hiperbolik tənlik üçün sərhəd məsələsinin həllinin asimptotikası da daxil olmaqla bir sıra mövzular üzrə elmi iş işləmiş və mühəndislik və texnologiya üçün ali riyaziyyat üzərində elmi fəaliyyət göstərmiş və Mühəndislik və Texnologiya üçün Ali Riyaziyyat: Problemlər və Həll Yolları da daxil olmaqla bir sıra kitabların müəllifidir.

## İstinadlar
Valyuta nəzarəti

**Valyuta nəzarəti** — valyuta əməliyyatlarının aparılması zamanı valyuta qanunvericiliyinə əməl olunmasına valyuta nəzarəti orqanlarının və agentlərinin nəzarəti.

Doktrinal tərif (Maliyyə hüququ dərsliyinin 4-cü nəşrinə görə N.İ. Ximiçeva, 2008): "Valyuta nəzarəti Rusiya hökumətinin, valyuta nəzarəti orqanlarının və agentlərinin valyuta əməliyyatlarının həyata keçirilməsində valyuta qanunvericiliyinə riayət edilməsinə nəzarətidir."

Valyuta nəzarəti agentləri banklar, vneseconobank, eləcə də peşəkar qiymətli kağızlar bazarı iştirakçıları, gömrük orqanları və vergi orqanlarıdır.

## Valyuta nəzarətinin mərhələləri
Valyuta tənzimləməsinin qaydaları və tələbləri əməliyyatların növündən asılı olaraq fərqlənir. Bununla birlikdə, bank tərəfindən həyata keçirilən valyuta nəzarətinin standart prosesi aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
* Sənədlər toplusu;
* Xüsusi bir hesab açmaq (lazım olduqda);
* İdarəetmə prosedurları;
* Müqavilənin qeydiyyatı (lazım olduqda);
* Bütün tələb olunan reyestrlərdə əməliyyat haqqında məlumatın əks olunması;
* Əməliyyatın icrası, rezervasyon proseduru;
* Ehtiyat vəsaitlərinin miqdarının qaytarılması;
* Əməliyyatın bağlanması;
* Hesabat hazırlığı.

## Tarixi
Əksər ölkələrdə xarici birja idarələri çox yayılmışdır. Məsələn, bir çox qərb Avropa ölkəsi II Dünya Müharibəsindən dərhal sonra illərdə birja nəzarəti həyata keçirdi. Tədbirlər tədricən mərhələli şəkildə mərhələli idi, çünki müharibədən sonrakı iqtisadiyyatın qitədə durmadan gücləndi; Birləşmiş Krallıq, məsələn, 1979-cu il oktyabrın 1990-cı ildəki məhdudiyyətlərinin sonuncusunu çıxardı.

Fransada birinci dünya müharibəsindən sonra mübadilə idarələri başladı. Daha sonra 1939-1967-ci illər arasında yenidən ortaya çıxdı. Çox qısa bir kəsilmədən sonra 1968-ci ildə birja nəzarət, 1984-cü ildə rahatlaşdı və nəhayət 1989-cu ildə ləğv edildi.

## İstinadlar
Valyuta müharibələri

**Valyuta müharibələri** və ya **rəqib devalvasiyası**  — öz ixrac həcmlərini artırmaq və idxalını artırmaq üçün bir sıra ölkələrin hökumətlərin və mərkəzi banklarının ardıcıl qəsdən hərəkətləri. İxrac həcmində artım, daxili ixracat müəssisələrinin istehsalının xarici valyutasının azalması və ixracatçıların qiymətini azaltmaq qabiliyyətinin azalması səbəbindən baş verir. Yerli valyuta dəyərsizləşməsi ilə idxal daha bahalı olur və buna görə yerli istehsalçılar üçün rəqabət üstünlükləri yaradan azalır.

## Tarixi
Son vaxtlara qədər xarici valyuta müharibələrinin fenomeni olduqca nadir idi. Epizodlardan birinin 1930-cu ildə baş verdiyi hadisənin, bəzi ölkələrin xarici ticarətinin həcmini yatırmaq üçün bəzi dövlətlərin satış valyutası olduqda, 1930-cu ildə hadisənin hadisəsidir.

2 oktyabr 2010-cu ildə, BVF Dominik Stross-Kan, Çində vəziyyətə istinadən və Braziliya Maliyyə Nazirliyinin dünya pul müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar bəyanat, xarici valyuta müharibələrinin yeni başlaması yenidən mümkündür.

## Mümkün tənzimləmə
Kaliforniya Universitetinin professoru Berkley Barri Eyxenqrin hesab edir ki, milli valyutaların zəifləməsinin nəticəsi pul siyasətinin liberallaşdırılmasını qismən əlaqələndiriləcəkdir.

## İstinadlar
Azərbaycan Həndbol Federasiyası

**Azərbaycan Həndbol Federasiyası** və ya qısaca **AHF** — Azərbaycanda həndbola nəzarət edən rəsmi qurum.

## Tarix
Azərbaycan Həndbol Federasiyası 1992-ci ildə yaradılmışdır. Həmin il Avropa Həndbol Federasiyasının və Beynəlxalq Həndbol Federasiyasının üzvü olmuşdur.

## Rəhbərlik
* **AHF Prezidenti** — Saleh Məmmədov
* **Vitse-prezident** — Orxan Abbasov
* **Baş Katib** — Yusif Atakişiyev

## Milli komandalar
* Azərbaycan qadın milli həndbol komandası
* Azərbaycan kişi milli həndbol komandası

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda həndbol

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Rəsmi facebook səhifəsi
* Rəsmi instagram səhifəsi
* Rəsmi YouTube kanalı
Ticarət müharibəsi

**Ticarət müharibəsi** (), **Ticarət mübahisəsi** () — xarici bazarları (təhqiredici ticarət müharibəsi) ələ keçirmək və ya milli iqtisadiyyatın (müdafiə ticarət müharibəsi) ticarətin "işğalı" ticarəti ilə məşğul olmaq məqsədilə iki və ya daha çox dövlətin ticarət rəqabəti.

## Xüsusiyyətləri
Ticarət müharibələrinin aparılması səbəbləri və metodlarının tədqiqi, geoiqtisadiyyat və dünya iqtisadiyyatı da daxil olmaqla müxtəlif elmlərin prerogatividir. Bir ticarət müharibəsi daha geniş "hərbi əməliyyatlar"  bu qədər iqtisadi müharibənin bir hissəsi kimi keçirilə bilər.

Klassik istiqamətdə olan iqtisadçılar ticarət müharibələri ilə mənfi aiddirlər, icraları onların icrası münaqişədə iştirak edən bütün ölkələrin iqtisadi quyuların azalmasına səbəb olur. Eyni zamanda, ticarət müharibələri bir çox nəzəri anlayışlar çərçivəsində, o cümlədən institusional və keynes dili nəzəriyyələri çərçivəsində nəzəri cəhətdən əsaslandırılmışdır.

Hücum edən bir ticarət müharibəsi aparmağın əsas üsulları:

* ixrac gömrük tariflərini azaltmaq,
* ixrac kvotalarının artırılması,
* zibil qiymətlərindən istifadə,
* fövqəladə hallarda, iqtisadi blokada və embarqo istifadə olunur,
* istehlakçılara və ya ekologiyaya zərərli rəqiblərin elanı, bəyanatların beynəlxalq qaydalarının və normalarının və rəqiblərin istifadəsini və istifadəsini qadağan edən və ya əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıran və ya əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırılması ilə müşayiət oluna bilər.

Müdafiə Ticarət Müharibəsinin metodlarına ticarət maneələrinin inşası daxildir:

* İdxal gömrük rüsumlarının artması (idxal olunan malların qiymətinin daxili qiymət səviyyəsinə qədər artması təmin edilməsi, boşaltmanın qarşısını almaq üçün), daxil olmaqla, bərabərləşdirici vəzifələrin istifadəsi də daxil olmaqla),
* İdxal kvotaların azaldılması,
* Ayrıfilsiz məhdudiyyətlərin tətbiqi - lisenziyalaşdırma proseduru və gömrük rəsmiləşdirilməsinin komplikasiyası ilə bağlı maneələr,
* İdxal olunan malların milli standartlara və texniki şəraitə uyğunluğu ilə çətinliklərin meydana gəlməsini təmin edən texniki maneələrin tətbiqi.

Ticarət müharibəsinə rəhbərlik edən bütün ölkələrin müdafiə taktikasına riayət edildiyi təqdirdə, özünəməxsus "kollektiv autarxiya" imkanı var.

Ticarət müharibələri tez-tez silahlı qarşıdurmalara, xüsusən də ticarət blokadasından keçmək cəhdləri halında inkişaf edir.

## İstinadlar
Emiliya Klark

**Emiliya Klark** ( () — Britaniyalı televiziya və kino aktrisası. O, daha çox *"[[Taxt-tac oyunları (teleserial, 2011)|Game of Thrones]]"* filmindəki Daenerys Targaryen obrazı ilə tanınır. O, "Empire Mükafatı", "Saturn Mükafatı", üç "Tənqidçinin Seçimi Mükafatı" nominasiyası və dörd "Primetime Emmi Mükafatı"" nominasiyası daxil olmaqla müxtəlif mükafatlar alıb. 2019-cu ildə *[[Time (jurnal)|Time jurnalı]]* onu dünyanın 100 ən nüfuzlu adamından biri adlandırıb.

## Erkən həyatı
Emiliya Klark, İngiltərənin London şəhrəində doğulub və Oxfordshire-da büyüyüb. Atası teatrda səs mühəndisi, anası iş adamıdır. Qardaşı isə universitetdə siyasət üzrə təhsil alır. Klarkın oyunculuğa marağı, hələ üç yaşındaykən atasının işlədiyi teatrda *Show Boat-ı* izlədikdən sonra başladı. İlk olaraq Oxford St. Edward Məktəbini, ardından Rye St. Antony Liseyini bitirdi. 2009-cu ildə Drama Centre London Universitetindən məzun oldu.

## Şəxsi həyatı
Klark Londonun İslinqton səmtində yaşayır. O, həmçinin Los-Ancelesin Venice Beach məhəlləsində 2016-cı ildə aldığı və 2020-ci ilin dekabrında satdığı bir evə sahib idi. 2013-cü ildə Allure ilə müsahibəsində Klark anasının böyüdüyü zaman onun üçün qaydaları olduğunu söylədi: "Narkotik qəbul etmə, cinsi əlaqədə olma və qaşlarına toxunma". O, uşaq ikən "gülünc qaşlara sahib olduğu" üçün zorbalığa məruz qaldığını bildirib. "Taxt Oyunları" serialının son mövsümünün çəkilişlərindən sonra Klark Daenerys Targaryen roluna hörmət olaraq, serialda uçan əjdaha üçlüyünü əks etdirən bilək döyməsi etdirib.

## Karyera
Aktyorluq fəaliyyətinin ilk illərində bir çox irili-xırdalı layihələrdə iştirak edib. Televiziyadakı ilk rolu 2010-cu ildə nümayiş olunan Trias Hücumu (Triassic attack) filmindəki "Savannah" obrazı ilə olub. Bu filmdən sonra Screen International jurnalı onu gələcək Britaniya ulduzu "UK Stars Of Tomorrow" kimi qiymətləndirdi.

2010-cu ildə George R. R. Martinin "A Song of Ice and Fire" kitabına əsaslanan HBO-da yayımlanan "Taxt Oyunları" serialında Daenerys Targaryen rolunda çıxış edib. Serialda Daenerys Targaryen obrazı üçün Tamzin Merchant düşünülürdü. O, serialın kastinqində Tamzin Merchant-ın ehtiyat oyunçusu olsa da, məlum olmayan səbəblərdən bu aktyorun yerinə çəkilməyə başlayıb. Aldığı müsbət rəylər sayəsində serialın ikinci sezonunda da yer alır. Klark 2011-ci ildə Daenerys Targaryen roluna görə "Entertainment weekly"-da dramda Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa üçün EWwy Mükafatını qazandı. 2017-ci ildə o, "Taxt Oyunları" serialının bir epizodu üçün 1,2–2 milyon funt sterlinq qazanaraq televiziyada ən çox qazanan aktyorlardan biri oldu. O, 2016-cı ildə çəkilmiş "Səndən əvvəl mən" filmində baş rolu Sam Claflinlə paylaşıb. Emiliya, yaşamın incə detallarına toxunulan bu filmdə, rəngli və fərqli paltar və ayaqqabılar geyinən Louisa Clark rolunu canlandırıb.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

### Video oyunlar

### Teatr

## Mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Miras (teleserial, 2018)

**Miras** () — Amerika fantastik dram televiziya serialıdır. Culi Plek tərəfindən *[[İlk doğulmuşlar (teleserial, 2013)|İlk doğulmuşlar]]*-ın spinoffu olaraq yaradılmış 25 oktyabr 2018-ci ildə The CW -də premyerası baş tutmuşdur. Vampirin gündəlikləri kainatının bir hissəsi olduğu üçün hər ikisindəki eləcə də *[[Vampirin gündəlikləri (teleserial, 2009-2017)|Vampiri gündəliklərindəki]]* personajlarını əks etdirir. Daniell Rouz Rassell *İlk doğulmuşların son* beşinci mövsümündə yaratdığı 17 yaşlı Houp Mayklson rolunu davam etdirir. Matt Davisdə *Vampirin gündəlikləri*-n dəki Alarik Saltzman rolunu yenidən canlandıraraq serialda yer alır. 2022-ci ilin may ayında dördüncü mövsümün son mövsümü olacağı açıqlandı.

## Mövzu
*Miras* Klaus Mayklson və Heyli Marşalın qızı olan və ən güclü vampir, canavar və cadugar nəslindən olan Houp Mayklsonun ətrafında cərəyan edir. *İlk doğulmuşlar*-dakı hadisələrdən iki il sonra 17 yaşlı Houp Salvatore Gənc və İstedadlılar Məktəbində oxuyur. Məktəb fövqəltəbii varlıqların öz qabiliyyətlərini və impulslarını idarə etməyi öyrənə biləcəyi bir cənnət təmin edir.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Cosey

**Josei** və ya **Cosey** 18 yaş üstü qadın auditoriyası üçün nəzərdə tutulan anime və manqa janrı. Süjet adətən Yaponiyada yaşayan qadınların gündəlik həyatları haqqda bəhz edir. Cizgi şocoya oxşasa da, ondan bir qədər realistik olur. Sevgi münasibətlərinə daha çox diqqət ayrılır ("*Paradise Kiss"*, "*Honey and Clover"*).
Kodomo

**Kodomo** ( Yaponca :  ; "uşaq") və ya **"uşaq anime və manqası"**.  Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş anime və manqa növü. Bu seriallar çox vaxt uşaqlara həyatda doğru və düzgün olmağı öyrədir. Doraemon F. Fujio manqa və animesi bu janrın ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir.
## İstinadlar
Daniell Rouz Rassell

**Daniell Rouz Rassell** () — Amerikalı aktrisa. O, The CW fövqəltəbii dram serialı *[[İlk doğulmuşlar (teleserial, 2013)|İlk doğulmuşlar]]*-ın son beşinci mövsümündə və onun spinoffu Miras-da oynadığı Houp Mayklson rolu ilə tanınır. O, həmçinin *Məzar daşları arasında gəzinti* (2014), *Aloha* (2015), *Pandemik* (2016) və *[[Möcüzə (film, 2017)|Möcüzə]]* (2017) kimi filmlərdə köməkçi rolları ifa edib.

## Həyatı
Rassell Nyu Cersi ştatının Pequannock Township şəhərində anadan olub və Uest Milford şəhərində böyüyüb. O keçmiş rəqqasə Rozmari Rado və keçmiş müğənni Rikki Rasselin qızıdır. O regional teatra getmədən və Nyu-Cersi ştatının Pequannock şəhərindəki Müqəddəs Ruh Məktəbində bir neçə məktəb tamaşasında çıxış etməzdən əvvəl ilk olaraq gəncliyində modelliklə məşğul oldu və reklamlara çəkildi. 2018-ci ildəki m əlumata əsasən orta məktəbi onlayn vasitəsilə bitirəcək.

## Karyerası
Rasselin ilk rolu *Məzar daşları arasında gəzinti* (2014) filmində olmuşdur  və rus narkotik satıcısının 14 yaşlı qızı rolunu oynamışdı. Növbəti il isə *Aloha* (2015) filmində Bredli Kuperin obrazının qızı rolunu oynadı. 2016-cı ildə Russell *The Last Tycoon adlı* qısa müddətli teleserialın altı seriyasına çəkildi. Rassell 2017-ci ildə çəkilmiş *[[Möcüzə (film, 2017)|Möcüzə]]* filmində köməkçi rol oynamışdır.

2017-ci ilin iyul ayında o, The CW televiziya serialı *[[İlk doğulmuşlar (teleserial, 2013)|İlk doğulmuşlar]]*-ın beşinci və son mövsümündə yeniyetmə Houp Mayklson rolunda çəkildi. 2018-ci ilin may ayında onun spinoffu olan The CW-nun *[[Miras (teleserial, 2018)|Miras]]-*da Houp Mayklson rolunu davam etdirəcəyi bildirildi. O, bu rola görə 2019-cu ildə Elmi-fantastik/fantastik televiziya aktrisası üçün Yeniyetmələrin Seçimi Mükafatına namizəd olub. Rassell *Miras*-da dörd mövsüm qaldı və serial 16 iyun 2022-ci ildə başa çatdı.

## Filmoqrafiya

## Xarici linklər
* 

## İstinadlar
İqtisadi səmərəlilik

**İqtisadi səmərəlilik **— insan fəaliyyətinin nəticələrinin, məhsulların və ya xidmətlərin istehsalı ilə əmək və istehsal üçün vəsaitlərin nisbəti ilə müəyyən edilən dəyər.

Pol Samuelson və Vilyam Nordhausun tərifinə görə, iqtisadi səmərəlilik faydaları (əmtəə) və xərcləri daim əlaqələndirərək, eyni zamanda rasional davranaraq mövcud resurslardan maksimum dərəcədə potensial fayda əldə etməkdir. Məhsulların istehsalçısı və istehlakçısı öz faydalarını maksimuma çatdırmaqla və xərcləri minimuma endirməklə ən yüksək səmərəliliyə can atırlar.

## Etikası
Şirkətlərin səmərəliliyinin etikası aşağıdakıların kombinasiyasını əhatə edir:

* müştəriləri üçün ən yüksək dəyəri yaratmaq;
* sahibləri üçün gəlirlilik;
* işçilər üçün cəlbedici əmək haqqı ilə birlikdə özünüreallaşdırma və böyümə imkanları.

## İstinadlar
Vilyam Nordhaus

**Vilyam Nordhaus** (; ) — ABŞ iqtisadçısı. O, 2018-ci ildə İqtisadiyyat üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür. Nordhaus iqlim dəyişikliyinin uzunmüddətli makroiqtisadi təhlilə inteqrasiyasındakı fəaliyyətinə, eləcə də ətraf mühitin iqtisadiyyatı sahəsinə verdiyi qabaqcıl töhfələrə görə tanınır.

## Həyatı
Nordhaus 1941-ci ildə ABŞ-da, Nyu-Meksiko ştatının Albukerke şəhərində anadan olmuşdur. Onun valideynləri XIX əsrdə Santa-Fe yolu bölgəsinə köçən almaniyalı yəhudi mühacirlər idi. O, Yel Universitetində təhsil almış və hamısı iqtisadiyyat üzrə olmaqla 1963-cü ildə bakalavr dərəcəsi, 1966-cı ildə magistr dərəcəsi və 1967-ci ildə fəlsəfə doktoru dərəcəsi əldə etmişdir. Nordhaus 1967-ci ildə Yel Universitetində dərs deməyə başlamış və o vaxtdan bəri orada fəaliyyət göstərmişdir.

## Fəaliyyəti
Nordhaus 20-dən çox kitabın müəllifi və ya redaktorudur. O, iqlim dəyişikliyi iqtisadiyyatı ilə bağlı fəaliyyəti, o cümlədən Dinamik İnteqrasiya olunmuş İqlim İqtisadiyyatı (Dİİİ) modelinin inkişafı ilə tanınır. Dİİİ modeli tədqiqatçılara iqlim dəyişikliyinin təsirlərinin azaldılmasına yönəlmiş müxtəlif siyasətlərin xərclərini və faydalarını araşdırmaq imkanı verən bir vasitədir. Bu, bütün dünyada siyasət haqqında müzakirələrinin formalaşmasında təsirli olmuşdur. Nordhaus iqlim dəyişikliyi ilə bağlı fəaliyyətinə əlavə olaraq ətraf mühitin iqtisadiyyatı sahəsinə, o cümlədən iqtisadi artımı ətraf mühitin mühafizəsi ilə balanslaşdırmağa çalışan "optimal nəzarət" konsepsiyasını inkişaf etdirməyə mühüm töhfələr vermişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 

## External links

* William Nordhaus (Yale Home Page)
* The Question of Global Warming Nordhaus exchange with Freeman Dyson and others from *[[:en:The_New_York_Review_of_Books|The New York Review of Books]]*
* *[http://www.nybooks.com/articles/archives/2011/oct/27/energy-friend-or-enemy/ Energy: Friend or Enemy?]* October 27, 2012 in *The New York Review of Books*
*
Aqil Məmmədov (futbolçu, 1972)

**Aqil Məmmədov** () — SSRİ və Azərbaycan futbolçusu, mərkəz yarımmüdafiəçisi, məşqçi. O, Azərbaycan millisində çıxış etmişdir.

## Həyatı
Aqil Məmmədov Sumqayıtda anadan olmuşdur və Sumqayıt futbolunun yetirməsi idi. O, böyüklər futbolunda 1989-cu ildə yerli "Xəzər" klubunun tərkibində SSRİ ikinci liqasında 10 oyun keçirmişdir, lakin sonrakı iki mövsümdə ustalar yarışında iştirak etməmişdir.

Ümumilikdə o, Azərbaycanın yüksək liqasında 363 oyun keçirmişdir (digər mənbələrə görə 359). 2019-cu ilə olan məlumata görə, o, meydana çıxma sayına görə liqada ilk on oyunçu arasındadır.

O, 31 mart 2004-cü ildə, 31 yaşında Moldova ilə oyunda Azərbaycan yığmasında debüt etmişdir. Ümumilikdə, 2004–2005-ci illərdə millinin heyətində 6 oyun keçirmişdir.

2013-cü ilin iyunundan 2015-ci ilin oktyabrına kimi "Sumqayıt"ın baş məşqçisi vəzifəsində çalışmışdır. 2016/17 mövsümündə birinci liqa təmsilçisi "Mil-Muğan"ın baş məşqçisi olmuşdur. 2017-ci ilin oktyabrında "MOİK" FK-ya baş məşqçi təyin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Elmi idarəetmə

**Elmi idarəetmə** — iş axınlarını təhlil edən və sintez edən idarəetmə nəzəriyyəsi. Onun əsas məqsədi iqtisadi səmərəliliyi, xüsusilə əmək məhsuldarlığını artırmaqdır. Bu, elmi idarəetmədə proseslərin mühəndisliyinə tətbiq etmək üçün ilk cəhdlərdən biri idi. Elmi idarəetmə bəzən onun qabaqcılı Frederik Vinslou Teylorun şərəfinə **teylorizm** kimi tanınır.

Teylor nəzəriyyənin inkişafına ABŞ-də 1880–1890-cı illərdə istehsal sənayesində, xüsusən də polad sənayesində başlamışdır. Onun təsirinin pis nöqtəsi 1910-cu illərdə çatmışdır. Teylor 1915-ci ildə vəfat etsə də, 1920-ci illərdə elmi idarəetmə hələ də təsirli bir nəzəriyyə olaraq qalmışdı, lakin əks və ya bir-birini tamamlayan ideyalarla rəqabətə və sinkretizmə girmişdi. Fərqli bir nəzəriyyə və ya düşüncə məktəbi kimi elmi idarəetmə artıq 1930-cu illərdə köhnəlmiş olaraq qəbul edilsə də, onun mövzularının əksəriyyəti bu gün hələ də sənaye mühəndisliyi və idarəetməsinin vacib hissələridir.

## İstinadlar
Sinkretizm

**Sinkretizm** — müxtəlif mədəni və ya dini ənənələrdən fərqli inancların, adətlərin və ya təcrübələrin birləşməsi və ya qarışması. Bu, müxtəlif mədəniyyətlərdən olan insanlar təmasda olduqda və bir-birindən ideya və ya təcrübələr götürdükdə və ya bir çox ənənələrin elementlərini birləşdirən yeni bir din və ya mədəni təcrübə yarandıqda baş verə bilər.

Sinkretizm nümunələrinə dünyanın müxtəlif dini və mədəni təcrübələrində rast gəlmək olar. Məsələn, Cənubi Asiyada yaşayan sufi müsəlmanlarının dini təcrübələrində hindu və islam ənənələri qarışdırılır. Sinkretizm mədəniyyətin dil, incəsənət və musiqi kimi digər sahələrində də baş verə bilər. Məsələn, Latın Amerikasında danışılan ispan dilində yerli dillərdən götürülmüş çoxlu sözlər və qrammatik strukturlar var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* HadžiMuhamedović, Safet (2018) ''Waiting for Elijah: Time and Encounter in a Bosnian Landscape''. New York and Oxford: Berghahn Books.
* HadžiMuhamedović, Safet (2018) "Syncretic Debris: From Shared Bosnian Saints to the ICTY Courtroom". In: A. Wand (ed.) *Tradition, Performance and Identity Politics in European Festivals* (special issue of *Ethnoscripts* 20:1).
* Cotter, John (1990). *The New Age and Syncretism, in the World and in the Church*. Long Prairie, Minn.: Neumann Press. 38 p. *N. B*.: The approach to the issue is from a conservative Roman Catholic position. 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Bənövşəyi xətt (1914)

**Bənövşəyi xətt** —1914-cü ilin martında Britaniya ilə Osmanlı imperiyaları arasında razılaşdırılmış sərhəd xətti. 1913-cü il İngiltərə–Osmanlı Konvensiyasında razılaşdırılan Mavi xəttin dayandırılmasından başlayaraq Osmanlının Yəmən vilayəti ilə Britaniyanın Ədən protektoratı arasındakı sərhədə qədər uzanmışdır. Mavi xətt ilə birlikdə Bənövşəyi xətt Ərəbistan yarımadasını iki yerə bölmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Anscombe, Frederick F. *The Ottoman Gulf: the creation of Kuwait, Saudi Arabia, and Qatar* New York: Columbia University Press, 1997.
* Kelly, J. B. *Eastern Arabian Frontiers* New York: Frederick A Praeger, 1964.
* Kelly, J. B. *Sovereignty and Jurisdiction in Eastern Arabia* International Affairs (Royal Institute of International Affairs) 34.4 (1958): 16-24.
* Hurewitz, J. C., ed. *The Middle East and North Africa in World Politics: A Documentary Record*, 2nd edn. Vol. 1: European Expansion, 1535-1914. New Haven: Yale University Press, 1975, pp.567-570.
* Schofield, Richard. *Kuwait and Iraq: Historical and Territorial Disputes*. London: Chatham House, 1991.
* Slot, B. J. Mubarak al-Sabah: *Founder of Modern Kuwait 1896-1915*. Arabian Publishing Ltd, 2005.
* Tallon, James N. "Allies and Adversaries: Anglo-Ottoman Boundary Negotiation in the Middle East, 1906–1914" in Justin Q. Olmsted *Britain in the Islamic World Imperial and Post-Imperial Connections* London: Palgrave, 2019, 89-105.
* Wilkinson, John C. *Arabia’s Frontiers: The Story of Britain’s Boundary Drawing in the Desert*, London: I.B. Taurus & Co Ltd, 1991, 100-108.
Pro Armenia

***''Pro Armenia**** () — iki həftədə bir buraxılan [[Fransız dili|fransızdilli]] jurnal. 1900-cü ildə təsis edilmişdir və ermənipərəst mövqe tuturdu. Jurnalın məqsədi [[Avropa]]da [[Osmanlı imperiyası]]nda yaşayan [[Osmanlı erməniləri|ermənilərinin]] vəziyyəti haqqında məlumat yaymaq idi. Bu, [[Daşnaksutyun]]un həmtəsisçisi [[Xristofor Mikaelyan]]ın təşəbbüsü ilə bir sıra tanınmış [[Dreyfus işi|Dreyfusçu]] və solçu ziyalıların köməyi ilə yaradılmışdır. [[Pyer Kiyar]] onun baş redaktoru, [[Jan Longe]] isə katibi idi. Onun redaksiya komitəsinin üzvləri [[Jorj Klemanso]], [[Anatol Frans]] və başqaları idi. [[Gənc türklər inqilabı|1908-ci il Osmanlı konstitusiya inqilabından]] sonra nəşri müvəqqəti olaraq dayandırılmışdır. 1912 və 1913-cü illərdə "*Pour les Peuples d'Orient''" adı ilə yenidən nəşr olunmuşdur. 1914-cü ildə orijinal adı bərpa edilmişdir, lakin həmin il nəşrini dayandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəqəmsallaşdırılmış nömrələri
İvan Avramov (aktyor)

**İvan İvanoviç Avramov** (; ) — komi mənşəli SSRİ teatrı aktyoru, rejissor. SSRİ xalq artisti.

## Həyatı
İvan Avramov 23 sentyabr 1915-ci ildə Sloboda kəndində (indiki Komi Respublikasının Sıktıvkar şəhərinin Ejvinski rayonu) Müqəddəs Nikolay kilsəsində məzmur oxuyan ailəsində anadan olmuşdur. 1932-ci ildən Komi təlimatçı və səyyar nümayiş teatrının truppasında fəaliyyət göstərmişdir. 1933-cü ildə Nadejda Krupskaya adına Moskva Teatr Texnikumunda, 1934–1936-cı illərdə Leninqrad İncəsənət Texnikumunda (indiki Rusiya Dövlət İncəsənət İnstitutu) təhsil almışdır.

## İrsi
Komi Respublikası Prezidentinin 20 iyun 2001-ci il tarixli 257 nömrəli Fərmanı ilə teatr sənəti sahəsində SSRİ xalq artisti İvan Avramovun adına mükafat təsis edilmişdir.

## İstinadlar
Mixail Avramov

**Mixail Petroviç Avramov** (; ) —  Rusiya dövlət xadimi, həqiqi dövlət müşaviri, I Pyotrun hakimiyyəti dövründə Sankt-Peterburq-da yaradılmış ilk mətbəənin direktoru. Bir çox islahat layihələrinin müəllifidir.

## Həyatı
Mixail Avramov xidmətə səfir sərəncamının katibi kimi başlamışdır. 1697–1702-ci illərdə Hollandiyada "mətbəə elmləri"ni öyrənmiş, I Pyotrun diqqətini çəkmiş və 1702-ci ildə cəbbəxananın deakonu olmuşdur. O, burada çarın müxtəlif əmrlərini yerinə yetirmişdir. Sankt-Peterburqa köçən Avramov kabinet katibi Aleksey Vasilyeviç Makarovun qızı ilə evlənmiş və bu, onun dövlət müşaviri rütbəsinin yüksəldilməsini təmin etmişdir. Avramov 1711-ci ildə Sankt-Peterburqda mətbəənin yaradılmasında iştirak etmiş və onun ilk direktoru olmuşdur, bu vəzifəni 1721-ci ilə qədər fasilələrlə daşımışdır. 1716-cı ildən rus tarixinə dair materiallar toplamışdır. 1721–1724-cü illərdə Berq Kollegiyasında xidmət etmişdir. II Pyotr Alekseyeviçin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Avramov açıq şəkildə Pyotrun islahatlarına qarşı çıxmış, Feofan Prokopoviçi bidətdə və "qeyri-qanuni çarlarla" ortaqlıqda ittiham etmişdir. 1732-ci ildə patriarxlığın bərpası layihəsinə görə İverski monastırında həbs edilmiş və 1738-ci ildə Oxotska sürgün edilmişdir. 1741-ci ildə yeni imperatriça Yelizaveta Petrovna Avramova amnistiya vermişdir. O, Sankt-Peterburqa qayıtmış və burada bir sıra islahat layihələrini təqdim etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* *Крашенинникова О. А.* Радышевский и Аврамов: к истории русской духовной оппозиции первой половины XVIII в. // Вестник славянских культур. — 2019. — Т. 53. — С. 34—47.
* *[https://biographical-encyclopedia.info/Биографическая_энциклопедия/126274/Аврамов_Михаил_Петрович Аврамов Михаил Петрович]* // Большая биографическая энциклопедия. 2009
* ** // Словарь русского языка XVIII века. — М:. Институт русской литературы и языка. Ответственный редактор словаря – А.М. Панченко. 1988-1999.
* *Пекарский*. Наука и литература. — Т. 1—2 . — 1862;
* Письма М. Аврамова / Лит. разыскания. — Тбилиси, 1956. — Т. 10.
* *Пыпин А. Н.* Первое время после Петра Великого // Вестник Европы. — 1895. — № 1.

## Xarici keçidlər
*
Avrora (nəşriyyat)

**Avrora** —  SSRİ və Rusiya ixtisaslaşmış nəşriyyatı. Mərkəzi Sankt-Peterburqdadır, lakin Moskvada da filialı var. 1969-cu ildə "*[[Sovetski xudojnik]]*" nəşriyyatının Leninqrad filialının bazasında yaradılmışdır. Nəşriyyat bədii albomlar, rəsm əsərlərinin reproduksiyaları, rus və xarici dillərdə mətnləri olan açıqcalar və bukletlər nəşr edir. "Avrora" nəşriyyat evinin saytında yerləşdirilən məlumata görə, nəşriyyatın mövcud olduğu dövrdə ümumi tirajı 1,300,000,000 nüsxədən çox olan 23 minə yaxın nüsxə buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* *Кормушина Г.* Возраст высшего балла // В мире книг, 1976. № 2.
* 

## Xarici keçidlər
* ОАО "ИЗДАТЕЛЬСТВО «АВРОРА» 
* Распоряжение Росимущества от 17.04.2009 N 388-р 
* Aurora Art Publishers — books from this publisher by ISBN
Valentin Avrorin

**Valentin Aleksandroviç Avrorin** (; ) — SSRİ dilçisi, SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü. O, tunqus dilləri sahəsində görkəmli idi və nanay yazı dilinin fəal yaradıcılarından biri idi.

## Həyatı
Valentin Aleksandroviç Avrorin Rusiya imperiyasının Tambov şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. O, 1925-ci ildə Tambov məktəblərindən birindən məzun olmşdur. Avrorin 1930-cu ildə Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Tarix və Etnologiya fakültəsini bitirmişdir. O, 1956-cı ildə filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsini müdafiə etmişdir. Avrorin Novosibirsk Dövlət Universitetinin Humanitar Elmlər Fakültəsi Ümumi Dilçilik kafedrasının professoru, fakültənin ilk dekanı olmuşdur. O, 26 iyun 1964-cü ildə Sovet İttifaqı Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.

## İstinadlar
Pavel Avramov

**Pavel Vasilyeviç Avramov** (; ) - Rusiya siyasətçisi, dekabrist, 1823-cü ildən polkovnik.

## Həyatı
Pavel Avramov 1790-cı və ya 1791-ci ildə, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının əməkdaşı, kollegial məsləhətçi Vasili Mixayloviç Avramovun ailəsində anadan olmuşdur. 1798-ci ildən Birinci Kadet Korpusunda tərbiyə almış, 1806-cı ildə Üçüncü Artilleriya Alayının ikinci leytenantı kimi xidmətə başlamışdır. 1810-cu ildə Avramov leytenant rütbəsinə yüksəlmiş, 1811-ci ildə isə xidmətini Birinci Kadet Korpusunda davam etdirmək üçün köçürülmüşdür. 1812-ci il Fransa–Rusiya müharibəsi Avramov rus ordusunun ehtiyat hissələrinin hazırlanması ilə məşğul olmuş, fərqlənməyə görə 1813-cü ildə 4-cü dərəcəli "Vladimir" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1816-cı ildə kapitan rütbəsi almış və 1818-ci ildə onun xahişi ilə qumbaraatan alayına, 1819-cu ildə mayor rütbəsində İkinci Karabineri alayına keçmişdir. Elə həmin il II Ordunun qərargahının baş adyutantı təyin edilmiş və polkovnik-leytenant rütbəsi almışdır. Avramovun dekabrist təşkilatlarda iştirakının başlanğıcı da eyni dövrə təsadüf edir. 1819-cu ildə "Rifah İttifaqı"nın üzvü olmuş və dağıldıqdan sonra Cənub Cəmiyyətinin işində iştirak etmişdir. 1822-ci ildə Avramov İkinci Ordu tabeliyindəki təlim batalyonunun komandiri olmuş və elə həmin il Kazan piyada alayının komandiri təyin edilmişdir. 1823-cü ildə xidmətdə fərqləndiyinə görə polkovnik rütbəsinə yüksəlmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Декабристы. Биографический справочник / Под редакцией М. В. Нечкиной. — М.: Наука, 1988. — С. 6, 215. — 50 000 экз. — .
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Биография на сайте «Хронос»
Ulrix Avranek

**Ulrix İosifoviç Avranek** (; ) — SSRİ opera xomeysteri, dirijor, violonçel ifaçısı. RSFSR xalq artisti (1932), Əmək Qəhrəmanı (1934).

## Həyatı
26 dekabr 1853-cü ildə indiki Çexiyanın Kluçenitse şəhərində anadan olmuşdur. Milliyyətcə çexdir. Onun atası müəllim, kilsə kilsəsinin orqanisti idi. 1870-ci ildə Avranek Praqa Konservatoriyasını violonçel və musiqi nəzəriyyəsi siniflərini bitirmişdir. Praqada "Alman operi"nin orkestrində oynamışdır. 1874-cü ildə Avranek Rusiyaya violonçel solisti və bandmeyster kimi dəvət olunur. Əvvəlcə Kazan, Saratov, Xarkov və başqa şəhərlərin opera teatrlarında işləmişdir. O, 1882-ci ilin aprelində Moskvada, Bolşoy teatrda bandmeyster kimi debüt etmiş, sonra baş xormeyster və ikinci bandmeyster təyin edilmişdir. Ömrünün sonuna kimi burada çalışmışdır. 1883-cü ildən Avranek həm də müəllimlik etmişdir. O, 12 avqust 1937-ci ildə keçən gecə Kreml xəstəxanasında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Dan Balan

**Dan Mihai Bălan** () — Moldovalı sənətçi, bəstəkar və prodüserdir. O, Moldovanın O-Zone qrupunun və qrupun 32 ölkədə hit-paradlarda birinci olub və bütün dünyada 12 milyon nüsxə satılan beynəlxalq hit sinqlı " Dragostea Din Tei "-nin yaradıcısıdır.

Sənətçi Disney Channel Rumıniya tərəfindən *Brandy &amp;amp; Mr. Whiskers* seriyalının saundtrekini oxumaq üçün seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ambazoniya

**Ambazoniya** — (rəsmi olaraq Ambazon Federal Respublikası və ümumi adı Amba Land) 1961-ci ildə BMT tərəfindən yaradılmış Kamerun Federasiyasının muxtar anqlofon dövləti kimi beynəlxalq səviyyədə tanınan, özünü elan etmiş bir dövlətdir. Ambazoniya Cənubi Kamerunun keçmiş Britaniya Məcburi Ərazisinin varisidir. Ştat şərqdə Kamerun Respublikası, şimal və qərbdə Nigeriya, cənubdan Atlantik okeanı ilə Bonni körfəzi ilə həmsərhəddir. Onun ərazisi təxminən 5 milyon insanın yaşadığı 42,710 km² qiymətləndirilir. FRA 1 oktyabr 2017-ci ildə Kamerunun mərkəzləşdirilməsinə və ölkənin ingilisdilli əhalisinə qarşı etirazlar zamanı müstəqil elan edildi. Kamerun hökuməti müstəqillik bəyannaməsinin heç bir hüquqi çəkiyə malik olmadığını bəyan etdi və FRA-ya müharibə elan etdi ki, bu da faktiki olaraq dövlətin müstəqilliyinin tanınması kimi qiymətləndirilə bilər. 2018-ci ildə Ambazoniya Təmsil olunmayan Millətlər və Xalqlar Təşkilatına qəbul edildi. 5 yanvar 2018-ci ildə Yuliy Ayuk Tabe (Ambazoniyanın ilk prezidenti) və köməkçiləri Nigeriya və Kamerun hakimiyyətinin sui-qəsdi nəticəsində Abuca hotelindən qaçırıldılar və siyasi ittihamlarla ittiham olunaraq Kameruna təhvil verildilər. Tezliklə hərbi tribunal tərəfindən ömürlük həbs cəzasına məhkum edildilər. Etiraz hərəkatının liderlərini və ya Ambazoniya liderlərini həbs etmək və ya aradan qaldırmaq üçün sonrakı cəhdlər xalqın qəzəbinə çevrildi və bu, müstəqillik hərəkatlarının aktivləşməsinə, Kamerunda prezident və parlament seçkilərinin boykot edilməsinə səbəb oldu.

## Etimologiya və terminologiya

"Ambazonia" termini ingiliscə Ambas körfəzi kimi tanınan Vuri çayının ağzındakı körfəzin yerli adı olan Ambozesdən gəlir. Adı 1984-cü ildə Von Qorji Dink tərəfindən regionda muxtariyyətin bərpası və ingilisdilli institutların qorunub saxlanması kampaniyasının bir hissəsi kimi irəli sürülüb. Adı simvolik verilmişdir. 1858-ci ildə Cənubi Kamerunun azad edilmiş qullarının ilk məskəni çayın ağzının ərazisində salınmışdır.

## İnzibati struktur
Ambazoniya 13 mahala bölünür.

## İstinadlar
Uilyam Vordsvort

**Uilyam Vordsvort** () — ingilis romantik şairi. Samuel Teylor Koldric ilə birlikdə "Lirik balladalar"ın (1798) birgə nəşri ilə ingilis ədəbiyyatında romantizm dövrünün başlamasında rol oynayan şəxs kimi qəbul edilir.

Vordsvortun maqnum əsəri, ümumiyyətlə, erkən illərinə aid yarı avtobioqrafik bir şeir olan və bir neçə dəfə yenidən işləyib genişləndirdiyi Prelüd olaraq qəbul olunur. Ümumilikdə "Koleric üçün şeir" kimi tanınan Prelüd, ölümündən sonra həyat yoldaşı tərəfindən adlandırılmışı və nəşr olunmuşdur.

Vordsvort ən çox təbiətin gözəlliyini və gücünü, insan təxəyyülünü tərənnüm edən poeziyası ilə tanınır. Ən məşhur əsərlərinə *"Tintern Abbey"*, *"The Prelude"* və *"Ode: Intimations of Immortality"* daxildir.

Poeziyasından əlavə, Vordsvort həm də tənqidçi, esseist və siyasi fəal idi. O, Samuel Taylor Koldricin yaxın dostu idi və məşhur "Lirik balladalar" şeirlər toplusunda əməkdaşlıq edirdi.

## İstinadlar
Yusif bəy İbrahimli

**Yusif bəy İbrahimli** () ― azərbaycanlı siyasətçi, Müsavat Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin katibi.

## Həyatı
Yusif Ağaqulu oğlu İbrahimli 1883-cü ildə Bakının Keşlə kəndində anadan olub. Mollaxanada və mədrəsədə təhsil alaraq burada türk, ərəb, fars və rus dillərini öyrənib. 1900-cü ildə Bakıda açılmış Politexnik Sənaye məktəbini bitirib. Əvvəlcə Mantaşovun daha sonra isə Şibayevin neft emalı zavodlarında fəaliyyət göstərib. Tezliklə burada mühəndis operator vəzifəsinə yüksəlib.

1911-ci ildə Bakıda gizli şəkildə qurulmuş Müsavat partiyasının ilk üzvlərindən olub. 1913-cü ildə Məmməd Əmin Rəsulzadə Bakıya geri qayıtdıqdan sonra Müsavat partiyasının mərkəzi komitəsinin sədri seçilir. Yusif bəy İbrahimli isə Müsavat Partiyası mərkəzi komitəsinin katibi olur.

1917-ci il oktyabrın 26–31-ə qədər Bakıda, "İsmailiyyə" binasında keçirilmiş Müsavat partiyasının ilk qurultayında və 1919-cu il dekabrın 2-dən 12-dək davam edən Müsavat partiyasının II qurultayında iştirak edib.

Aprel işğalından sonra 1920-ci il may ayında Nəsib bəy Yusifbəyli ilə birlikdə Gürcüstana getmək üçün Bakıdan yola çıxıblar. Yevlaxda ayrılaraq hərəsi fərqli istiqamətlərdə Gürcüstana doğru yol alıblar. Yusif bəy İbrahimli Sığnaq qəzasında naməlum şəxslər tərəfindən güllələnərək öldürülüb. Ehtimallara görə o da Nəsib bəy Yusifbəyli kimi bolşeviklər tərəfindən öldürülüb.

## Ailəsi
Yusif bəy İbrahimlinin dörd qardaşı, bir bacısı olub. Kiçik qardaşı Bəhram 1918-ci ildə Mart soyqırımında ermənilər tərəfindən öldürülüb. 1937-ci ildə qardaşı Sabit İbrahimli, əmiləri və əmisi uşaqları sürgün olunublar.

1912-ci ildə Ziba Əmrah qızı ilə ailə qurub. Bu evlilikdən iki qızı bir oğlu olub. Həyat yoldaşı Ziba Əmrah qızı 1960-cı ildə dünyasını dəyişib

## Xatirəsi
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Bakıdakı Çiçerin küçəsinin adı dəyişdirilərək Yusif bəy İbrahimli küçəsi adlandırılıb və burada onun barelyefi quraşdırılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tanış olun — Yusif bəy İbrahimli