open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan Premyer Liqasında ən çox qol vurulan oyunların siyahısı

Bu siyahıda 1992-ci ildən etibarən keçirilən Azərbaycan Premyer Liqasında ən çox qol vurulan oyunların və ən böyükhesablı qələbələrin siyahısı verilmişdir. 1996/97 mövsümündə "Kəpəz"in "Şəmkir"i 14–2 hesabı ilə məğlub etdiyi oyun Azərbaycan Premyer Liqasında ən çox qol vurulan və ən böyükhesablı qələbənin qeydə alındığı oyundur. Bundan əlavə, çempionat tarixində cəmi 2 oyunda 12 qol və 7 oyunda 10 qol qeydə alınmışdır. "Neftçi" həm ən böyük quru hesabla, həm də səfərdə ən böyük hesabla qalib gələn komandadır. Komanda 1998/99 mövsümündə Qusarı təmsil edən "Şahdağ" klubunu 11–0 hesabı ilə, 1994/95 mövsümündə səfərdə Sumqayıtı təmsil edən "Xəzər" klubunu 10–0 hesabı ilə məğlub etmişdir. "Kəpəz", "Neftçi" və "Turan" 10 və ya daha artıq top fərqi ilə qalib gələn yeganə klublardır.

## Ən çox qol vurulan oyunlar

## Qeydlər

## İstinadlar
Viki Baum

**Rozi Malik Yonan** (; ) — Avstriyalı yazıçı, pyes müəllifi və ssenarist. O, ən çox "Böyük otel" romanı ilə tanınır, bu əsər böyük beynəlxalq uğur qazanıb və sonradan roman əsasında məşhur film də çəkilib.
## Həyatı
Viki Baum 24 yanvar 1888-ci ildə Vyanada yəhudi əsilli ailədə anadan olub. O, burada Vyana Konservatoriyasında musiqi təhsili almışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra əvvəlcə konsert piano ifaçısı kimi fəaliyyət göstərmiş, lakin tezliklə ədəbiyyatla maraqlanmağa başlamış və yazıçılığa yönəlmişdir. O, 1919-cu ildə ilk romanını nəşr etdirmişdir.

Baum "Böyük otel" (Großes Hotel, 1929) romanı ilə geniş tanınmışdır. Bu roman Berlindəki lüks bir oteldə yaşayan bir qrup insanın həyatını təsvir edir. Romanın uğuru onu səhnə pyesinə və 1932-ci ildə "Akademiya Mükafatı "qazanan filminə uyğunlaşdırmağa gətirib çıxarmışdır. Film adaptasiyası Baumun beynəlxalq şöhrətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır.

Almaniyada nasistlərin hakimiyyətə gəlməsi ilə Baum Berlini və yaşadığı Üçüncü Reyxi tərk edərək 1932-ci ildə ailəsi ilə ABŞa köçmüşdür. Burada yazı karyerasını davam etdirmiş, əsasən ssenaristlik və romanlar yazmaqla məşğul olmuşdur. O, Los-Anceles yaxınlığında məskunlaşdı. 1935-ci ildə onun kitabları faşist Almaniyasında əxlaqsız hesab edildi və qadağan edildi.

1938-ci ildə Viki Amerika vətəndaşı oldu və İkinci Dünya müharibəsindən sonra o, alman dili əvəzinə ingiliscə yazılar yazdı. Ancaq onun işi artıq eyni uğuru qazanmadı. 1960-cı ildə Viki Baum leykozdan öldü. Onun "Es war alles ganz anders" ("Hər şey tamamilə fərqli idi") adlı xatirə kitabı 1964-cü ildə ölümündən sonra nəşr olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* https://www.merriam-webster.com/dictionary/Baum
* https://jwa.org/encyclopedia/article/baum-vicki
* https://scholarsarchive.byu.edu/sophsupp_gallery/21/
* https://www.dhm.de/lemo/biografie/vicki-baum
Kristina Anapau

**Kristina Anapau** (; ) — ABŞ aktrisası və prodüseri, həmçinin ictimai fəal. 

## Həyatı
Kristina Anapau 30 oktyabr 1979-cu ildə Honolulu şəhərində anadan olub. O, Los-Ancelesə köçərək, orada aktyorluq təhsili almışdır. O, ilk olaraq bir neçə televiziya şousu və film layihəsində kiçik rollarla fəaliyyətə başlamışdır. Anapau aktyorluq sahəsindəki ilk təcrübələrini gənc yaşlarında, xüsusilə yerli televiziya layihələrində qazanmışdır.

Kristina Anapaunun karyerasında ən tanınmış rolu 2009-cu ildən yayımlanan məşhur "True Blood "(Qanlı Həyat) serialında olmuşdur. Bu vampir dramında o, "Maurella" obrazını canlandırmışdır. "True Blood" HBO kanalında yayımlandığı dövrdə geniş izləyici kütləsi qazanmış və serialın fantastik atmosferi, həyəcan verici hadisələri ilə böyük bir populyarlıq əldə etmişdir. Anapau'nun rolu, ona televiziya dünyasında daha geniş tanınma gətirmişdir.

O, müxtəlif filmlərdə, o cümlədən "Black Limousine" (2010), "The Hunted" (2013) və "The Devil’s Advocate" (2016) kimi filmlərdə rol aldı. Kristina Anapau yalnız aktrisa olaraq deyil, həm də prodüser olaraq fəaliyyət göstərmişdir. O, bir neçə layihə üzərində çalışaraq, həm sənət, həm də biznes sahəsində təcrübə qazanmışdır. Prodüser kimi bir neçə müstəqil film layihəsində iştirak etmişdir. Bu onun sənətə olan ciddi yanaşmasını və müxtəlif sahələrdəki bacarıqlarını ortaya qoymuşdur.

O, ekoloji məsələlərə və heyvanların hüquqlarına diqqət yetirən bir aktivistdir. Sosial medyada o, həmçinin sağlam həyat tərzi, fitness və fərdi inkişaf mövzularında izləyiciləri ilə paylaşım edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Кристина Анапау на Кинопоиске
Eva Amurri

**Eva Amurri** (; ) — ABŞ aktrisası və bloqeri. 
## Həyatı
Eva Amurri 15 mart 1985-ci ildə Nyu-York şəhərində anadan olub. O, məşhur aktrisa Susan Sarandonun qızı və film prodüseri Franko Amurrinin nəvəsidir. O, Braun Universitetinin məzunu olub. Eva Amurri həm televiziya, həm də film sahələrindəki rolları ilə tanınır, amma onun karyerası, həm də şəxsi həyatı və sosial mediada fəaliyyət göstərməsi ilə diqqət çəkir.

Eva Amurri uşaq yaşlarından sənət dünyasına yaxın bir mühitdə böyüdü. Anası Susan Sarandon Hollivudun məşhur aktrisalarından biri olduğu üçün Evanın bu sahəyə gəlişi təsadüfi olmayıb. O, gənc yaşlarından teatr və aktrisa olmaq istəyi ilə məşğul olmuş, müxtəlif teatrlarda və film layihələrində kiçik rollarla tanınmağa başlamışdır.

Eva Amurri ən çox "The Mindy Project" adlı məşhur televiziya şousunda oynadığı rol ilə tanınır. Burada Mindi Lahirinin yaxın dostu, sərbəst və rahat bir xarakter olan Brittani obrazını canlandırdı. Bu rolu ilə o, geniş pərəstişkar kütləsi qazandı və televiziya ekranlarında daha çox tanındı.

Eva Amurri həmçinin sosial media və şəxsi blogu ilə də tanınır. O, şəxsi həyatı və təcrübələri ilə bağlı sosial şəbəkələrdə açıq şəkildə paylaşım edir, bu da onun pərəstişkarları ilə daha yaxın əlaqə qurmasına kömək edir. Amurri valideynlik, həyat tərzi və sağlamlıq mövzularında fəal şəkildə yazılar yazır və blogunda müxtəlif mövzularda fikirlərini paylaşır. 

Eva Amurrinin şəxsi həyatı həm media, həm də pərəstişkarları tərəfindən maraqla izlənir. O, 2011-ci ildə futbolçu Keyl Martino ilə evlənmişdir və onların iki övladı vardır. Amurri həm şəxsi həyatı, həm də iş həyatında balansı qorumağa çalışır. O, sosial şəbəkələrdəki paylaşımında ailə həyatı və uşaqlarla bağlı vəziyyətlərə xüsusi diqqət yetirir.
Amurri 2020-ci ildə həyat yoldaşı ilə ayrıldığını açıqladı və bu, geniş müzakirələrə səbəb oldu. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Happily Eva After (lifefstyle blog)
Loren Embrouz

**Loren Embrouz** (; ) — ABŞ aktrisası, müğənni və kinoprodüseri. 
## Həyatı
Loren Embrouz 20 fevral 1978-ci ildə Konnektikut ştatının Nyu Haven şəhərində anadan olub.  O, gənc yaşlardan aktyorluğa maraq göstərmişdir. O, yerli teatr tamaşalarında iştirak edərək peşəkar aktyorluğa ilk addımlarını atmağa başladı. Nyu-Yorka köçdükdən sonra, Loren Embrouz teatr və televiziya sahələrindəki karyerasına daha da sürətlə başlamağa başladı. Onun teatr təhsili və aktyorluqla bağlı ilkin təcrübəsi, onu Hollivud dünyasında tanınmağa hazırladı.

Loren Embrouz 2001-ci ildən 2005-ci ilə qədər yayımlanan "Six Feet Under" serialında Klaira Simone rolunu oynayaraq böyük bir məşhurluq qazandı. Bu serial ölüm və həyatın mənası ətrafında dönən dramatik hekayələri izah edən bir drama idi və Loren Embrouzun rolu, şounun ən yadda qalan personajlarından biri oldu. Loren Embrouzun bu roldakı performansı, ona böyük tənqidçilərin və tamaşaçıların bəyənisini qazandırdı. "Six Feet Under" o dövrün ən sevilən və ən yüksək qiymətləndirilən televiziya şoularından biri oldu və Loren Embrouzun karyerasında dönüş nöqtəsi yaratdı.

O, 2000-ci illərin sonlarına doğru "Can't Hardly Wait" (1998), "Psycho Beach Party" (2000) və "Serving Sara" (2002) kimi filmlərdə qonaq aktyor kimi yer aldı. 2010-cu illərin əvvəlində isə o, teatr sahəsinə keçiş etdi və "My Fair Lady" kimi məşhur musiqili layihələrdə rol aldı.
Loren Embrouz həmçinin 2018-ci ildə "The X-Files" serialında kiçik bir rol almış və bu layihə ilə televiziya dünyasında yenidən diqqətləri üzərinə çəkmişdir.

Loren Embrouz həm də musiqiyə böyük maraq göstərmişdir.
Teatrda da aktiv olan Loren Embrouz 2018-ci ildə "My Fair Lady" musiqili şuosuna qatıldı. Bu çıxış onu teatr sahəsində də geniş bir izləyici kütləsi ilə tanış etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Trini Alvarado

**Trini Alvarado** (; ) — ABŞ aktrisası. 
## Həyatı
Trini Alvarado 10 yanvar 1967-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olub. Gənc yaşlarda o, teatr və aktyorluqla maraqlanmağa başlamışdır. Bir neçə yerli teatr tamaşasında iştirak edən Alvarado, bu sahədə təcrübə qazanaraq 1980-ci illərdə film və televiziya dünyasına adım atmağa başlamışdır.
İlk dəfə 1980-ci illərin ortalarında, xüsusilə "The Waterdance" (1992) kimi filmdəki rolu ilə diqqət çəkməyə başladı. Bununla yanaşı Alvaradonun oyunu həm tənqidçilər, həm də tamaşaçılar tərəfindən bəyənildi.  

Trini Alvaradonun karyerasında ən tanınan rolu, 1994-cü ildə çəkilən "Little Women" (Kiçik Qızlar) filmindəki Co Març obrazı oldu. Luiza Mey Alkottun məşhur romanından ekranlaşdırılan bu film, Alvaradonun karyerasına böyük bir təkan verdi. Kiçik Qızlar müasir film versiyaları arasında ən sevilənlərdən biri halına gəldi və Alvaradonun Co Març obrazı ilə tanınması, ona geniş bir pərəstişkar kütləsi qazandırdı. 

1990-cı illərin ortalarında Trini Alvarado həmçinin televiziya şoularında və film layihələrində yer almışdır. O, "The Last Thing He Wanted" (1999) və "Early Edition" (1998) kimi televiziya seriallarında da qonaq aktyor kimi çıxış etmişdir. Bununla yanaşı 1990-cı illərin sonunda və 2000-ci illərin əvvəllərində, Alvarado bir neçə film layihəsində daha kiçik, amma diqqət çəkən rollar oynamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Mariya Konçita Alonso

**Mariya Konçita Alonso** (; ) — ABŞ aktrisası. 
## Həyatı
Mariya Konçita Alonso 29 iyun 1957-ci ildə Kubanın Senfueqos şəhərində anadan olub. O, 1980-ci illərdə Hollivudda tanınan sima oldu. Alonso həm film, həm də televiziya layihələrindəki müxtəlif rolları ilə məşhurdur və həm də musiqi karyerasında özünü göstərmişdir.

Mariya Konçita Alonso 1984-cü ildə "Moscow on the Hudson" adlı filmində Robin Vilyams ilə baş rol oynayaraq böyük şöhrət qazanıb. Onun film karyerası, "The Secret of My Success" (1987) və "The Running Man" (1987) kimi başqa böyük layihələrlə davam etdi. "The Running Man" filmində Arnold Şvartsenegger ilə baş rolda olan Alonso, bu film vasitəsilə həm gərgin səhnələri, həm də karyerasında daha geniş bir kütləyə tanınma imkanı qazandı.

Mariya Konçita Alonso həm də məşhur bir müğənnidir. Onun musiqi karyerası 1980-ci illərin əvvəllərində başladı. Alonso həm ingilis, həm də ispan dilində müğənni kimi çıxış edirdi. Onun ən məşhur hitləri arasında "Ven Conmigo" (1985) və "The Wheel of Love" (1986) kimi mahnılar yer alır. Alonsonun musiqi karyerası, ona çoxlu mükafatlar və tanınma qazandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* María Conchita Alonso at :en:Discogs
Suzi Emis

**Suzi Emis Kameron** (; ) — ABŞ aktrisası və fotomodeli. 
## Həyatı
Suzi Emis 5 yanvar 1962-ci ildə Texas ştatının Oklahoma şəhərində anadan olub. O, 1980-ci illərdə aktrisa kimi tanınsa da, sonradan ətraf mühitin qorunması və sağlam həyat tərzi mövzusunda etdiyi işlərlə daha çox tanınmağa başlamışdır. Suzi Emis həm də məşhur film rejissoru və prodüseri Ceyms Kemeron ilə evlidir.

Suzi Emis gənclik illərində model kimi fəaliyyətə başlayıb və 1980-ci illərdə film və televiziya sahələrində də karyerasına başlamışdır. Onun ilk tanınan rolu 1985-ci ildəki Fandanqo filmində oldu. Filmdəki rolları ilə diqqətləri öz üzərinə çəkən Suzi Emis daha sonra müxtəlif dramalarda və komediyalarda yer aldı.

Onun karyerası "The Usual Suspects" (1995) və "Titanik" (1997) kimi məşhur filmlərdəki rolları ilə zirvəyə çatdı. 

Suzi Emisin aktrisa kimi karyerası çoxsaylı filmlər və televiziya şoularını əhatə edir. O, "The Ballad of Little Jo" (1993), "Return to Paradise" (1998) və "Spider's Web" (2002) kimi filmlərdə yer almışdır. 
Bununla yanaşı Suzi Emis bir neçə televiziya şousunda və mini seriallarda da iştirak etmişdir. Lakin onun aktyorluq fəaliyyətləri zamanla azalaraq, daha çox sosial fəaliyyətlərə yönəlmişdir. 

Suzi Emis həyatının çox hissəsini ətraf mühitin qorunması və sağlam həyat tərzinin təşviqi üçün sərf etmişdir. O, 2010-cu ildə "Blue Frontier Campaign" təşkilatının fəal dəstəkçisi olmuş və ətraf mühitin mühafizəsi mövzusunda müxtəlif xeyriyyə işlərində iştirak etmişdir.
Suzi Emis həmçinin 2012-ci ildə ərinin, rejissor Ceyms Kemeron un dəstəyilə "The Environmental Media Association" ilə əməkdaşlıq edərək, "PlantPure Nation" adlı bir layihə başlatmışdır. Bu layihə insanların sağlam həyat tərzini formalaşdırması və daha ekoloji cəhətdən təmiz həyat sürmələri məqsədini güdür. O, vegan qidalanmanın və təbii məhsulların istifadəsinin ətraf mühitə olan müsbət təsirini təbliğ edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*Biography (OMD)
* 
*
Təhqiqat

**Təhqiqat** — şübhə doğuran bir halın yaratdığı təhlükəni aradan qaldırmaq məqsədilə aparılan tədqiqat və araşdırma prosesi. Təhqiqat anlayışı hüquq sistemlərində cinayət-prosessual və inzibati olmaqla iki əsas növə ayrılır.

Cinayət prosesi çərçivəsində təhqiqat, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Prosessual Məcəlləsinə əsasən, səlahiyyətli orqanlar tərəfindən cinayət şübhəsinin öyrənilməsindən başlayaraq ittiham aktının (iddianamənin) qəbulunadək davam edən mərhələni əhatə edir. İttiham aktı qəbul edildikdən sonrakı mərhələ isə məhkəmə baxışı və ya məhkəmə icraatı adlanır.

İnzibati istintaq (inzibati təhqiqat) dövlət qulluqçularına və ya xüsusi qanunlara əsasən bu prosedura tabe olan şəxslərə münasibətdə aparılır. Bu cür təhqiqatın məqsədi, vəzifə səlahiyyətlərinin icrası zamanı baş verə biləcək qanun pozuntularının və ya nizam-intizam qaydalarının pozulmasının araşdırılmasıdır.

Təhqiqat zamanı həyata keçirilən bütün prosessual hərəkətlər, adətən, məxfi xarakter daşıyır.

## İstinadlar
Andras

**Andras** — macar adı.

* Andras Zsolt Biro — Macar Turan Vəqfinin rəhbəri
* Andras Perçel — Macar kimyaçı, biokimyaçı, universitet professoru
* Andras Ksonka — yarımmüdafiəçi
* Andras Vinkler — hücumçu
* Andras Simor — Macarıstan Mərkəzi Bankının rəhbəri
Darya

**Darya** — qadın adı.

* Darya Skrupnik — belaruslu cüdoçu.
* Darya Klimina — Qazaxıstanlı biatlonçu.
* Darya Şkurixina — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Darya Trubnikova — rusiyalı bədii gimnast.
* Darya Naumova — Belarusiyalı ağır atlet.
* Darya Domraçeva —
* Darya Petrojitskaya —

## Həmçinin bax
* Darya Duqina qətli
Desmond

**Desmond** — ad.

* Desmond Tutu — Keyptaun anqlikan arxiyepiskopu.
* Desmond Duqlas — Birləşmiş Krallıqı təmsil edən stolüstü tennisçi.
* Desmond D'Sa — Cənubi Afrikadan olan ekoloq.
* Desmond Doss — İkinci Dünya müharibəsi veteranı.
Pteroglossus beauharnaisii

**Pteroglossus beauharnaisii** (*Qıvrım kəkilli arakari*) — Tukanlar fəsiləsinə ("Ramphastidae") aid, qədim sərçəkimilər qrupuna daxil olan bir quş növü. Boliviya, Braziliya və Peruda rast gəlinir.

## Təsvir

"Pteroglossus beauharnaisii" 42–46 sm uzunluğunda və 164–280 q çəkisindədir. İngilis dilindəki adını başının üstündə və ensəsindəki unikal qıvrım, parlaq, qara lələklərdən alır; bu lələklər plastik və ya emal parçalarına bənzəyir. Erkək və dişilər bir-birinə bənzəyir, lakin dişilərin dimdiyi daha qısadır. Dimdiyinin əsasında qəhvəyi-narıncı bir xətt var. Alt çənəsi fil sümüyü rəngindədir və ucuna doğru narıncılaşır. Üst çənənin külməni narıncıdır və alt hissəsində tünd qırmızı bir zolaq var. Bu zolaq əsas hissədə daha genişdir. Üst çənənin qalan hissəsi yaşıl və ya mavi rəngdədir. Dimdiyinin kənarında müəyyən olunmayan fil sümüyü rəngli "dişlər" var. Gözün ətrafında mavi dəri var, yanaqları və boğazı ağ rəngdə olub qara ləkələrlə örtülüdür. Üst beli və bel nahiyəsi qırmızı, qalan üst hissələri isə tünd yaşıl rəngdədir. Qarın hissəsi sarıdır və aşağı sinə hissəsində enli qırmızı bir zolaq var. Quyruqaltı örtükləri qırmızı rəngdə ola bilər. Cavan fərdlər yetkinlərdən daha solğun rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Curl-crested Aracari videos on the Internet Bird Collection
*"Curly-crested Aracari" photo gallery VIREO 
*Photo-High Res; Trip Report tropicalbirding
*Photo-Medium Res--(Dorsal View); Article nashvillezoo.org&mdash;"Ramphastidae"
Kuci-in

**Kuci-in** () və ya **çzyu-çzıyin** (), həmçinin **Doqquz əl möhrü** — doqquz hecadan ibarət mudralar və onlara uyğun mantralar sistemi. Bu mantralar kuci () adlanır və sözün hərfi mənasında “doqquz işarə” deməkdir. Kucidə istifadə olunan hecalar xüsusilə Yaponiyanın ezoterik mikkyo ənənəsində çoxsaylı formalar almışdır.

Tədqiqatçılara görə, kuci buddist yox, taoistmənşəlidir. Kuci barədə nə şinqon, nə də tenday məktəbinin Yaponiyaya gətirilmiş buddist mənbələrində heç bir qeyd yoxdur. Bu təlim əsasən sekulyar praktika hesab olunur və ortodoks buddizmdə nadir hallarda rast gəlinir. Bununla belə, Yaponiyanın dağ asketizmi ənənəsi şuqendo və şinqon buddizmi ilə şintoizm inancının sintezi ryobu şintoda geniş şəkildə tətbiq olunur.

## Tarixi
Kuci anlayışı ilk dəfə "Baopu-çzı" (抱朴子) adlı Çin taoist mətnində təxminən 280–340-ci illərdə yaşamış Qe Hun tərəfindən təqdim edilmişdir. Əsərin XVII fəsli — denşe (登涉; ) lyu-çzya (六甲; ) adlı qədim taoist tanrılara dua formasında kucinin tətbiqini təsvir edir. Taoist magiyada çzıyalar güclü səma mühafizəçiləri sayılır və Çjen-u imperatorunun səma ildırım məhkəməsinin ilahələri arasında yer alırlar.

## İstinadlar
Ritsuryo

— Yaponiyada VII–XI əsrlər arasında formalaşmış mərkəzləşdirilmiş dövlətin siyasi-hüquqi və sosial-iqtisadi sistemi. Bu sistem cinayət hüququ və mülki hüquq prinsiplərinə əsaslanırdı. Tayho, Yoro kimi qədim yapon qanun məcəllələri, eləcə də digər normativ-hüquqi aktlarla müəyyən edilirdi. Ritsuryo modeli Çin imperiyalarından — xüsusilə Suy və Tan sülalələrinin hüquq və idarəetmə təcrübəsindən götürülmüş, Tayka islahatları dövründə Yaponiyada tətbiq edilmişdi.

## Tarixi

Ritsuryo sistemi dövlətin mərkəzi idarə aparatının yaradılmasını nəzərdə tuturdu. Onun əsasında iki ali idarə və səkkiz nazirlik fəaliyyət göstərirdi. Ölkə inzibati-ərazi baxımından vilayətlərə, dairələrə və kəndlərə bölünmüşdü. Sistem dövlət mülkiyyətinin xüsusi mülkiyyətdən üstünlüyünə əsaslanırdı. Bu, torpaqlara və əhaliyə dövlət məmurlarının tam nəzarətini təmin edirdi. Əhali iki əsas təbəqəyə bölünürdü: azad və "yaxşı xalq" sayılan ryomin və asılı, "aşağı xalq" adlanan semmin. Birinci təbəqənin nümayəndələri dövlət torpaqlarından bir nəsillik istifadə hüququ əldə edir, əvəzində isə mərkəzi və yerli hökumətlərə vergi ödəməyə və müvafiq ictimai xidmətlər göstərməyə borclu olurdular.

Ritsuryo sistemi IX–X əsrlərdə dövlət iqtisadiyyatının böhranı və aristokratik, həmçinin məbədlərə məxsus özəl torpaq mülkiyyətinin — şoenlərin sürətlə artması nəticəsində tənəzzülə uğramışdır.

## İstinadlar
Müvəqqəti həbs

**Müvəqqəti həbs** — adətən bir şəxsin cinayət törətdiyinə dair şübhə yarandığı zaman və ya onun saxlanılmasından sonra, həmin şəxsin azad hərəkət (səyahət) hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması məqsədilə tətbiq edilən hüquqi qabaqlayıcı tədbir. Həbs, məhkəmənin yekun hökmü deyil; buna görə, həbs edilən şəxs sonradan əlavə dindirilmələrə və ya ittihamlara məruz qala bilər, əgər təhqiqat nəticəsində onun lehinə sübutlar əldə edilərsə, müvəqqəti həbssiz mühakimə olunmaq üçün azad edilə bilər, yaxud cinayəti törətmədiyi sübuta yetirilərsə, bəraət ala bilər.

Əsasən polis olmaqla, müxtəlif dövlət məmurları həbs etmək səlahiyyətinə malikdirlər. Bəzi ölkələrdə vətəndaşların da müəyyən hallarda bir şəxsi bilavasitə tutma (vətəndaş həbsi) hüququ mövcuddur. Məsələn, İngiltərə və Uelsdə, müəyyən şərtlər daxilində, hər bir şəxs "cinayət törətmiş, törətmək üzrə olan və ya bu barədə əsaslı şübhə doğuran" şəxsi tuta bilər.

Fransa, İtaliya, Almaniya, Avstriya və İsveçrədə də oxşar qayda mövcuddur: əgər bir şəxs cinayət törədərkən yaxalanarsa və şəxsiyyətini təqdim etməyə hazır və ya buna qadir deyilsə, təhlükəsizlik qüvvələri onu müvəqqəti həbs edə bilər.

Amerika Birləşmiş Ştatları kimi bir çox ölkədə isə qanunsuz güc tətbiqinin qarşısını almaq məqsədilə həbsin əsaslı hüquqi səbəbə () söykənməsi şərtdir.

Həbsdə saxlanılma müddəti ölkələrə görə fərqlənir. Bəzi dövlətlərdə bu müddət qısadır — məsələn, Birləşmiş Krallıq və Fransada 24 saat, ABŞ-də 24–48 saat. Lakin bəzi ölkələrdə bu müddət iki və ya üç ilə qədər uzana bilər.

Türkiyədə isə 5271 saylı Cinayət Prosessual Məcəlləyə () əsasən, həbs müddəti ən çox bir ildir və zəruri hallarda altı ay uzadıla bilər. Ağır cinayətlər üzrə işlərdə bu müddət iki ilə qədər ola bilər; xüsusi hallarda, əsaslandırılmış qərarla bu müddət ümumilikdə üç ilə, terror və ağır milli təhlükəsizlik cinayətləri üzrə isə beş ilə qədər uzadıla bilər (5237 saylı Türk Cinayət Məcəlləsi və 3713 saylı Terrorla Mübarizə Qanununa əsasən).

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* The Future of Getting Arrested - "What they're gonna do when they come for you," *[[The Atlantic]],* Jan.–Feb. 2015

## Xarici keçidlər

* 
*
Manucodia comrii

**Manucodia comrii** (*Qıvrım kəkilli manukod*) — Cənnət quşları fəsiləsinə aid bir quş növü.

## Etimologiya

Britaniyalı zooloq Filip Latli Skleyter, bu növü 1874-cü ildə Ferqusson adasında quşu kəşf edən doktor Piter Komriyə (1832-1882) ithaf edərək adlandırmışdır.

## Təsvir

"Manucodia comrii" təxminən 43 sm uzunluğunda yığcam və iri bədənə malikdir. Parıltılı bənövşəyi, qara və yaşıl lələkləri, qırmızı göz rəngi və buruq sarı-yaşıl üst döş və boyun lələkləri var. Başında qıvrım lələklər və buruq mərkəzi quyruq lələkləri var. Hər iki cins bir-birinə bənzəyir, lakin dişilər bir qədər kiçik olur. Qıvrım kəkilli manukod manukodlar arasında ən böyük növdür və bədən ölçüsünə görə fəsiləsinin ən böyük və ən ağır növüdür, çəkisi 450 qrama qədər çıxır, lakin quyruğu qara oraqdimdikdən daha qısadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Cornell Lab of Ornithology 
* Oiseaux.net
Limnornis curvirostris

**Limnornis curvirostris** (*Qıvrımdimdik qamışlıq quşu*) — "Furnariidae" fəsiləsinin, "Furnariinae" yarımfəsiləsinə aid bir quş növü. Argentina, Braziliya və Uruqvayda rast gəlinir.

## Təsvir

"Limnornis curvirostris" quşu 15–17 sm uzunluğunda və 27–30 q çəkisindədir. Bu, kiçik bir furnariid quşudur və lələkləri "Acrocephalus" cinsinə aid olan "Köhnə dünya" qamışlıq quşlarına bənzəyir. Uzun və qıvrımlı bir dimdiyə malikdir. Erkək və dişilərin lələkləri eynidir. Yetkin fərdlərin ağ üst göz xətti, göz arxasında qeyri-müəyyən tünd qəhvəyi zolaq, nazik ağ zolaqlı açıq qəhvəyi yanaqları və ağ malar sahəsi var. Başının üstü, ensəsi, beli, bel nahiyəsi və quyruqüstü örtükləri zəngin qəhvəyi rəngdədir; başının üstündə ən tünd olan bu rəng quyruqüstü örtüklərinə doğru tədricən daha qırmızımtıl olur. Qanadları və quyruğu qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir. Boğazı ağ, sinəsi daha sarımtıl, qarnı krem-sarı, yanları darçın-sarı və quyruqaltı örtükləri zəngin sarı rəngdədir. Gözləri qəhvəyi, üst çənəsi qəhvəyi-qara, alt çənəsi ağ və qəhvəyi qarışıq, ayaqları və dırnaqları isə boz rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nothoprocta curvirostris

**Nothoprocta curvirostris** (*Qıvrımdimdik tinamu*) — Cənubi Amerikanın And dağlarında, yüksək hündürlükdəki çəmənlik və kolluqlarda yayılmış bir tinamu növü.

## Etimologiya

"*Crypturellus*" adı üç latın və ya yunan sözündən əmələ gəlmişdir: "*kruptos*" (örtülü və ya gizli), "*oura*" (quyruq) və "*ellus*" (kiçik). Beləliklə, "*Crypturellus*" kiçik gizli quyruq deməkdir.

## Xüsusiyyətlər

"Nothoprocta curvirostris" təxminən 28 sm uzunluğundadır. Üst hissələri tünd qəhvəyi olub, ağ zolaqlar və qara ləkələrlə örtülüdür. Sinəsi qırmızımtıl və ağ ləkəlidir, qarnı qonur-sarı, başının üstü qara, başının yanları, boğazı və ön boynu ağ rəngdədir. Ayaqları isə qəhvəyi rəngdədir.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Bu tinamu Kolumbiyanın mərkəzi və cənub And dağlarında, Ekvador və Perunun şimal və mərkəzi hissələrində yaşayır. O, 2800–3700 metr yüksəklikdəki çəmənlikləri üstün tutur. Həmçinin yüksək hündürlükdəki kolluqlar və otlaqlarda da tapıla bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ankona toyuğu

**Ankona** — İtaliyanın Marke regionunda yaranmış bir toyuq cinsi. Lakin XIX əsrdə əsasən Böyük Britaniyada müasir formasına yetişdirilmişdir. Cins adını Markenin paytaxtı olan Ankona şəhərindən almışdır. Böyük Britaniya və ABŞ-də məşhurdur, lakin İtaliyada nadir rast gəlinir. 2000-ci ildə İtaliyada bu cinsin yenidən bərpası və biomüxtəlifliyinin qorunması üçün bir təşəbbüs başlanmışdır. Ankonanın bantam versiyaları da mövcuddur.

## Xüsusiyyətləri

Ankona tipik bir Aralıq dənizi cinsidir – güclü, dözümlü və çox hərəkətlidir. Uzaq məsafələrə gedə bilir və asanlıqla uçur.
Onun tük örtüyü qara rəngdə olub ağ ləkələrlə örtülmüşdür. Təxminən hər üç lələkdən birinin ucunda v-şəkilli ağ işarə olur. Bütün əsas lələklərin, quyruq tüklərinin və "sickle" adlanan arxa lələklərin ucları ağ olmalıdır. Qara lələklər bəzən yaşıl-mavi metalik parıltıya malik ola bilər. İtaliyada ağ ləkəli mavi rəng də tam ölçülü quşlar üçün tanınır, lakin bantam versiyalarında qəbul edilmir.
Avstraliya isə "Qırmızı" Ankona cinsini tanıyır; bu versiyanın dibi şabalıdı və ya qırmızı-qəhvəyi rəngdədir.
Ayaqları sarı rəngdə olub, qara ləkələrlə örtülmüşdür. Dimdiyi sarıdır, yuxarı hissəsində qara işarələr ola bilər. Gözləri narıncı-qırmızı rəngdədir. Dərisi sarı rəngdədir, qulaq seqmentləri isə ağ və ya krem rəngindədir. Darağı orta ölçüdədir, beş aydın görünən dişə malikdir və dişi fərdlərdə yana tərəf əyilməlidir. Böyük Britaniya və ABŞ-da həm sadə, həm də gül daraq icazəlidir, lakin İtaliyada yalnız sadə daraq tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mikkyo

— Yaponiyada Vacrayana ənənəsinin bir qolu olan ezoterik buddizm istiqamətidir. Bu təlim əsasən Heyan dövrünün əvvəllərində Kukay tərəfindən Yaponiyaya gətirilmiş, qismən də Sayço və onun Ennin kimi davamçıları vasitəsilə yayılmışdır. Mikkyo mürəkkəb ikonoqrafik sistemlər, meditasiyaya əsaslanan ayinlər və xüsusi rituallarla bağlı simvolik dillərdən ibarətdir. Bu, ekzoterik məktəblərdən fərqli xarakter daşıyır.

Mikkyo ən son mərhələdə Çinin Tan sülaləsi dövrünə aid Tanmi ənənəsindən törəmişdir. Xüsusilə Huey Qo tərəfindən öyrədilən ikili mandala sistemi, Amoqhavacra kimi Hindistan–Çin mənşəli tantrik ustadlar vasitəsilə formalaşmışdı. Bu ənənənin Yaponiyada iki əsas istiqaməti meydana gəlmişdir. Şinqon məktəbi tamamilə ezoterik təlimə əsaslanırdı, Tenday isə ekzoterik və ezoterik doktrinaları bir-birini tamamlayan prinsiplər kimi qəbul edirdi. Bundan əlavə, Şuqendo adlı sinkretik dini ənənə mikkyo təlimini şintoist və daoist praktikaları ilə birləşdirirdi. Ezoterik praktikalar yalnız bu məktəblərlə məhdudlaşmamış, Yaponiya buddizminin digər istiqamətlərində də müxtəlif formalarda özünü göstərmişdir.

Mikkyo Yaponiya mədəniyyəti və tarixində mühüm rol oynamışdır. Bu təlim aristokrat saray mədəniyyətini konfutsiçi ritsuryo siyasi sistemindən uzaqlaşdırmış, həmçinin yapon ədəbiyyatının, xüsusən vaka poeziyasının və kana heca əlifbasının formalaşmasına təsir etmişdir.

## İstinadlar
Kukay

və ya əsl adı ilə &nbsp;— Heyan dövrünün başlanğıcında Yaponiya görkəmli dini, mədəni və ictimai xadimi. O, Şinqon buddizm məktəbinin banisi, həmçinin  fəxri titulunun daşıyıcısı idi.

Kukay Tenday buddizm məktəbinin banisi olan Sayço ilə birlikdə Nara dövrü buddizmindən Heyan dövrü buddizminə keçid prosesinə rəhbərlik etmişdir. O, Tan sülaləsi dövrünün buddist tantra təlimi olan mikkyonu Çindən Yaponiyaya gətirmiş, ezoterik buddizmin əsasını qoymuşdur.

Kukai həm də məşhur xəttatlıq ustası kimi tanınır. O, imperator Saqa və Tatibana no Hayanari ilə birlikdə öz dövrünün üç ən böyük xəttatından biri hesab olunur.

## İstinadlar
Oqtay Əfəndiyev (iş adamı)

**Oqtay Ziya oğlu Əfəndiyev** (  (d. 27 fevral 1966, Kaxi, Azərbaycan SSR ) — Azərbaycan əsilli ukraynalı iş adamı, xeyriyyəçi, ictimai xadim, "Niva" Peşəkar Futbol Klubunun (укр. *Кудрівка-Нива*) prezindeti. Onun rəhbərliyi altında bu Klub Kiyev vilayətinin çempionu və 2022/2023 İkinci Liqasının qalibi olmuşdur.

## Həyatı
27 fevral 1966-cı ildə Azərbaycan SSR Qax rayonunun Kaxı kəndində anadan olub.

Kiyev Texnoloji Yüngül Sənaye İnstitutunu mühəndis və texnologiya ixtisası üzrə bitirib. 

1984-1986-cı illərdə Sovet Ordusunda xidmət edib.

1994-cü ildə Kiyevdə tarixi binaların yenidən qurulması ilə məşğul olan "Поділ Реставрація" şirkətini qurub və hazırda şirkət bərpa, tikinti, lizinq və dizayn işləri ilə məşğuldur.

2000-2006-cı illərdə Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinə rəhbərlik edib. O, uzun müddət Ukrayna Prezidenti yanında Milli Azlıqlar Şurasının üzvü olub.

2008-ci ildə “Gələcəkdə Qələbə” ("Віра в майбутнє") xeyriyyə fondunu təsis edib, hansı ki, uşaq evlərinin, xəstəxanaların tikintisində iştirak edib, çətin vəziyyətdə olan insanlara yardım göstərib.

2019-cu ildə o, "Niva" PFK-un prezidenti təyin olunub. Onun rəhbərliyi altında Klub 2020-ci ildə Kiyev-Svyatoşinski Rayon Kubokunun, 2021-ci ildə Kiyev Region Kubokunun, 2022/2023 Ukrayna İkinci Futbol Liqasının, 2023-cü ilin qışında isə Makarov Memorial turnirinin qalibi olub.

Rusiyanın Ukraynaya silahlı basqını başlaması ilə “Niva” PFK üzvləri ilə birlikdə o, Kiyevin düşmən nəzarətinə keçmiş ətraf rayonlardan insanların təxliyyəsinə iştirak edib, müharibə nəticəsində dağılmış və sonra bərpa edilən təhsil müəssisələrini yeni avadanlıq və dərsliklərlə təmin edib, Ukrayna Ordusuna Yardım Fonunda milyonlarla qrivna ianə edib.

## Mükafatları

* “Şöhrət” ordeni (13 mart 2006) – *dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə görə* 
* Kiyevin fəxri vətəndaşı (27 fevral 2006) - *Kiyev və Azərbaycan Respublikası arasında dostluq əlaqələrinin inkişafı və möhkəmləndirilməsində xidmətlərinə görə*

## İstinadlar
Kirsti Elli

**Kirsti Luiz Elli** (; ) — ABŞ aktrisası, Emmi mükafatı və "Qızıl Qlobus" mükafatı qalibi.
## Həyatı
Kirsti Elli 12 yanvar 1951-ci ildə Kanzas ştatının Viçita şəhərində anadan olub. Aktyorluq karyerasına 1970-ci illərdə başlamış və 1980-ci illərdə ən çox tanınan aktrisalar arasında yer almışdır. O, Universitetdə təhsil alarkən, o, bir müddət modelliklə məşğul olmuşdur. Lakin aktrisa olmaq arzusu onu Los-Ancelesə aparmış və burada 1980-ci illərin əvvəlində aktyorluq sahəsindəki təcrübələrini artırmağa başlamışdır. O, ilk dəfə 1982-ci ildə "Star Trek II: The Wrath of Khan" filmindəki "Savik" rolu ilə tanınmağa başladı. Bu onun karyerasının başlanğıcı oldu və həmçinin onu geniş auditoriyaya tanıdan bir layihə oldu.
Elli ən çox "Şən dəstə" (1987-1993) adlı məşhur televiziya serialındakı Rebeka Hov rolu ilə tanınır, həmçinin "Look Who's Talking" (1989) və "Veronica's Closet" (1997-2000) kimi digər layihələrdəki rolları ilə də yadda qalmışdır.

2022-ci ilin may ayında bel ağrısı üçün həkimə müraciət etdikdən sonra Elliyə IV mərhələdə bağırsaq xərçəngi diaqnozu qoyuldu. Florida ştatının Tampa şəhərindəki Moffitt Xərçəng Mərkəzində kimyaterapiyadan keçsədə, 5 dekabr 2022-ci ildə müalicəyə baxmayaraq Elli 72 yaşına bir ay qalmış Florida ştatının Clearvater şəhərindəki evində vəfat edib.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Nensi Allen

**Nensi Allen** (; ) — ABŞ aktrisası. 
## Həyatı
Nensi Allen 24 iyun 1950-ci ildə Nyu-York şəhərinin Bronks səmtində anadan olub. in the Bronx borough of New York City, the youngest of three children of Eugene and Florence Allen. Her father was a police lieutenant. O, gənc yaşlarında rəqs və aktyorluqla maraqlanmağa başlamış və Los-Ancelesdə müxtəlif sənət təhsili almışdır. 1970-ci illərin əvvəllərində televiziyada və filmlərdə kiçik rollar almağa başladı. O, əvvəlcə televiziya seriallarında və bir neçə kommersiya filmində yer aldı, lakin böyük çıxışı 1976-cı ildə Brayan De Palmanın "Carrie" filmindəki roluyla oldu. Film gənc bir qızın telekinetik qabiliyyətlərini kəşf etməsi və bununla mübarizə etməsi ətrafında dövr edir. Allen burada baş qəhrəmanlardan biri olan Kris Harqensen rolunu canlandırdı. Onun bu rolu həm filmi, həm də özünü geniş auditoriyaya tanıtdı. "Carrie" həm tənqidçilərdən, həm də tamaşaçılardan müsbət rəylər aldı və Allen bu filmdəki uğuru ilə tanınan bir aktrisaya çevrildi.

Nenci Allen 1980-ci illərdə bir neçə başqa mühüm layihəyə imza atdı, bunlardan biri də 1987-ci ildə yayımlanan Robokop filmidir. Allen burada Enn Levis adlı rolu canlandırdı. Film gələcəyin Detroyt şəhərində baş verən bir hadisəni izah edir və Robokop adı verilən yüksək texnologiyalı bir polisin yaranmasını göstərir. Allen burada Robokop ilə işbirliyi edən və cinayətlə mübarizə edən bir polis rolunu oynadı. Robokop böyük bir kommersiya müvəffəqiyyəti qazandı və o, bu rolu ilə tanınmağa davam etdi.

Nensi 1980-ci illərin sonlarında aktyorluq karyerasında fasilə verərək, daha çox şəxsi həyatına və sosial fəaliyyətlərinə fokuslanmışdır. O, bir neçə qeyri-kommersiya təşkilatına dəstək vermiş və ekoloji məsələlərə diqqət çəkmək üçün kampaniyalar aparmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* 
*
Lora Allen

**Lora Allen** (; ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Lora Allen 21 mart 1974-cü ildə Kaliforniya ştatının Portland şəhərində anadan olub. O, aktyorluğa olan marağını erkən yaşlarda göstərmiş və sonra təhsilini tamamlayaraq peşəkar səhnə və ekran karyerasına başlamaq üçün Nyu-Yorka köçmüşdür. İlk illərində teatr sahəsində təcrübə qazanan Allen daha sonra televiziya və film sahələrində də görünməyə başlamışdır.

Lora Allen televiziya sahəsindəki uğurlarının yanında film layihələrində də yer almışdır. O, bir sıra müstəqil filmlərdə və bəzən də böyük büdcəli filmlərdə rol almışdır. Allen "The Life Before Her Eyes" (2007) və "The Collector" (2009) kimi filmlərdə çıxış edərək karyerasını daha da zənginləşdirmişdir. 

Allen LAX adlı başqa bir məşhur televiziya serialında da rol almışdır. Bu serialda o, hava limanında çalışan bir işçini canlandırmışdır. Allen burada sərhəd mühafizəsi ilə əlaqəli dramatik bir rolu ifa etmişdir. Bununla yanaşı, o, "CSI: Crime Scene Investigation", "Cold Case və The Mentalist" kimi bir çox populyar televiziya şoularında da qonaq aktyor kimi iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Laura Allen at AllMovie
Krista Allen

**Krista Allen** (; ) — ABŞ aktrisası və model.

## Həyatı
Krista Allen 5 aprel 1971-ci ildə Venturada anadan olub. Onun atası Deyl Allen anası isə Ketrin Allendir. Krista Texasın Hyuston şəhərində böyüyüb. O, Ostin Texas Universitetini bitirdikdən sonra aktyorluq karyerasını davam etdirmək üçün Kaliforniyaya qayıtdı. Krista Allen həm də model kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. O, gənc yaşlarında modellik etməyə başlamış və bir çox reklam kampaniyalarında iştirak etmişdir. Onun fiziki görünüşü, ona həm televiziya, həm də kino sahələrində böyük uğurlar qazandırdı. Stuff, FHM və Maxim kimi jurnallar üçün modellik etdi.

O, 1994-cü ildə Emmanuelle haqqında səkkiz erotik filmdə rol alaraq kinoda debüt etdi. 1997-ci ildə "Yalançı yalançı" filmində yadda qalan epizod rolunu oynadı. 1996-1999-cu illərdə "Həyatımızın günləri" serialında rol alıb. 2000-2001-ci illərdə o, "Malibu xilasediciləri" filmində rol alıb.

2021-ci ildən o, "Cəsur və Gözəl" serialında rol alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Official Veggie Boom Boom website 
* "Krista Allen".*[[Stuff (magazine)|Stuff]]*. December 2003.
*
Jonel Allen

**Jonel Allen** (; ) — ABŞ aktrisası, müğənnisi və rəqqasəsi.
## Həyatı
Jonel Allen 8 iyul 1948-ci ildə Nyu-York şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından etibarən incəsənətə olan marağı onu teatr və musiqi dünyasına yönəltmişdir. Allen xüsusilə Brodvay səhnəsindəki performansları ilə tanınır və geniş bir izləyici kütləsi tərəfindən sevilir. Onun müğənni və aktrisa kimi güclü istedadı, ona çoxsaylı məşhur rollarda yer alma imkanı yaratmışdır.

Jonel Allennin karyerasındakı ən əhəmiyyətli mərhələlərdən biri, 1975-ci ildə təqdim olunan məşhur "The Wiz" muziklindəki çıxışı olub. Bu muzikl "The Wizard of Oz" əsərinin Afrika-Amerika mədəniyyətinə uyğunlaşdırılmış versiyasıdır və Allen burada Qlinda rolunu canlandırmışdır. Onun bu roldakı təfsiri mükəmməl şərh edilmiş və həm tənqidçilərdən, həm də tamaşaçılardan yüksək qiymət almışdır. "The Wiz"in Brodveydəki uğuru, Alleni səhnə sənətlərinin önəmli simalarından birinə çevirmişdir.

Allen yalnız teatrda deyil, həm də televiziya və kinoda çıxışlar etmişdir. 1970-ci illərin sonu və 1980-ci illərin əvvəllərində bir sıra televiziya şoularında və filmlərdə rol almışdır. Xüsusilə "The Act" adlı televiziya proqramında rol aldığı dövr onun karyerasında diqqət çəkən mərhələlərdən biridir. Bu sahədəki uğurları onun sənətə olan geniş baxışını və çoxşaxəli istedadını göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Fan Site
*
*
* Facebook page (official)
Qayl Dines

**Qayl Dines** (; ) — Britaniya - Amerikalı sosioloqu, feminist nəzəriyyəçi. Dines seks sənayesinin qadınları obyektləşdirdiyini və zorakılıq mədəniyyətini gücləndirdiyini iddia etməsi ilə məşhurdur.
## Həyatı
Qayl Dines 29 iyul 1958-ci ildə Mançester şəhərində ortodoksal yəhudi ailəsində anadan olub.O, ilk təhsilini Kral David Məktəbində alıb. 18 yaşında Robin Morqanın "Bacılıq gücdür" (1970) əsərini oxuduqdan sonra o, ortodoks iudaizmdən imtina edib və radikal feminist olub. Daha sonra o, feminizmlə münasibətini "ehtiraslı sevgi macərası" kimi təsvir etdi. 2011-ci ildə o, radikal feminizmin cəlbediciliyindən danışdı: "*İllər sonra qadınlara dərs deməyə başladım. [[Liberal feminizm]] sual dolu bir görünüş alırdım... Gəlib radikal feminizmi öyrətməyə başlayardım və budur, otaq partlayacaqdı... Radikal feminizm haqqında ilk dəfə oxuyanda başıma gələnləri xatırlayıram, Bütün həyatım boyu bunu gözləyirdim və bunu gözlədiyimi də bilmirdim*".

O, Salford Universitetində Elmlər üzrə Bakalavr dərəcəsi qazandı və burada Mançester Universitetində oxuyan əri David Levi ilə tanış oldu. O, marksizmi qəbul etdi, lakin BMT Baş Assambleyasının yəhudi tələbə qruplarına maliyyə ayrılmasını rədd edən 3379 saylı qətnaməsindən sonra tələbə həmkarlar ittifaqları sionizmi irqçi kimi qələmə verməyə səs verdikdə Britaniya solundan məyus oldu. İngiltərədəki iqlim antisemitizmin artmasına səbəb oldu. Svastikalar yəhudilərin evlərinə çəkilirdi, yəhudi dostları ilə bir restoranda olarkən Dines yaxınlıqdakı bir qrup insanın "qaz iyi gəldi" dediklərini eşitdi.

O, radikal feminist perspektivdən çıxış edərək, pornoqrafiyanın qadınların azadlığına və bərabərliyinə zərər vurduğunu bildirir. Feministlər arasında seks-pozitiv və seks-tənqidi mövqelər arasındakı fərqlərin müzakirəsində önəmli rol oynayır. 

"Pornland: How Porn Has Hijacked Our Sexuality" (Pornland: Pornoqrafiya Bizim Seksuallığımızı Necə Ələ Keçirib?) – Bu kitabda Dines porno sənayesinin necə inkişaf etdiyini və cəmiyyətə təsirini araşdırır.

Qayl Dinesin fikirləri bəziləri tərəfindən radikal hesab olunur. Seks-pozitiv feministlər və bəzi akademiklər onun pornoqrafiyaya yanaşmasının senzura və ifadə azadlığı məsələlərini çətinləşdirdiyini bildirirlər. Lakin o, pornoqrafiyanın tənqid edilməsinin senzura ilə eyni olmadığını, əksinə, mədəni transformasiya üçün vacib olduğunu müdafiə edir.
Dines pornoqrafiyanın sosial, mədəni və psixoloji təsirlərini araşdıran ən mühüm feminist tənqidçilərdən biridir. Onun fikirləri feminist nəzəriyyə, media tədqiqatları və cinsi siyasət sahələrində mühüm təsir göstərmişdir.
## Əsərləri
* 
* 
* 
* 
*  https://salford-repository.worktribe.com/output/1453644/towards-a-sociology-of-cartoons-a-framework-for-sociological-investigation-with-special-reference-to-playboy-sex-cartoons

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gail Dines' website
*
Debbi Allen

**Debbi Allen** (; ) — ABŞ aktrisası, rəqqasəsi, xoreoqrafı, rejissoru və prodüseri. Emmi mükafatı və "Qızıl Qlobus" mükafatı qalibi.
## Həyatı
Debbi Allen 1950-ci il yanvarın 16-da Texas ştatının Hyuston şəhərində dörd uşağın ən kiçiyi olaraq anadan olub. Onun böyük bacısı aktrisa və müğənni Filisiya Rəşaddır. Allen Rəşadın baş rolu oynadığı məşhur sitcom "The Cosby Show"un rejissoru və həmprodüseri idi. O, Hovard Universitetində və Şimali Karolina Universitetində bakalavr dərəcəsi aldı. O, Hovard Universitetində klassik yunan ədəbiyyatı və teatr üzrə bakalavr olub. Beş yaşından etibarən rəqs dərsləri almağa başlamışdır. Lakin irqçilik səbəbindən Hyuston Balet Məktəbinə qəbul edilməmişdir. Anası uşaqlarını irqçilikdən uzaq tutmaq üçün Meksikaya köçmüş və orada Debbi "Ballet Nacional de México" ilə rəqs etmişdir. Daha sonra ailə Hyustona qayıtmış və Debbi Hyuston Balet Fondunun ilk afroamerikalı rəqqasəsi olmuşdur. Brodveydə çıxış etməyə başladı. Debbi Allen 2001-ci ildə Los-Ancelesdə "Debbie Allen Dance Academy" (DADA) adlı rəqs akademiyasını təsis etmişdir. Bu qeyri-kommersiya təşkilatı, müxtəlif yaş qruplarına rəqs təhsili verir və rəqs sənətinin inkişafını dəstəkləyir. Akademiya baletdən hip-hopa qədər geniş spektrdə dərslər təklif edir.

Debbi Allen 1984-cü ildən keçmiş NBA basketbolçusu Norm Nikson ilə evlidir. Cütlüyün üç övladı var, DeVauqn, Vivian və Norman Jr. Vivian Nikson, 

2020-ci ildə Debbi Allen "Kennedy Center Honors" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Anna Alisiya

**Anna Alisiya** (; ) — ABŞ — Meksika aktrisası.

## Həyatı
Anna Alisiya atası və anasının geyim fabrikində işlədiyi Mexiko şəhərində anadan olub. O, dörd uşaqdan üçüncüsü idi. Atası Karlos Kelestino Ortiz vəfat etdikdən sonra o, ailəsi ilə birlikdə Texas ştatının El Paso şəhərinə köçdü. Burada anası, nənəsi, əmisi və üç qardaşı ilə birlikdə böyüdü.

Orta məktəbi başa vurduqdan sonra o, nüfuzlu Vellesley Kollecində təhsil almaq üçün tam təqaüd qazandı. Lakin daha sonra Texas Universitetinin El Paso kampusunda (UTEP) dram üzrə bakalavr dərəcəsi aldı. Universitet illərində o, teatr sahəsinə böyük maraq göstərir və müxtəlif səhnə tamaşalarında iştirak edirdi.

Təhsilini başa vurduqdan sonra Anna Alisiya aktyorluq karyerasına başlamaq üçün Los-Ancelesə köçdü. İlk böyük rolu 1977-ci ildə "Ryan’s Hope" adlı serialda Alisiya Nieves obrazı oldu. Daha sonra o, bir çox televiziya şoularında və filmlərdə rol aldı.

1981-ci ildə "Halloween II" filmində Janet Marşall obrazını canlandıraraq karyerasında yeni mərhələyə qədəm qoydu. Lakin onun ən məşhur rolu, 1982-1988-ci illərdə yayımlanan "Falcon Crest" adlı primetime serialında Melissa Agretti obrazı oldu. Burada o, zəngin və hiyləgər bir üzüm bağı varisinin həyatını canlandırdı və tamaşaçılar tərəfindən böyük rəğbət qazandı.
Anna Alisia həmçinin "Battlestar Galactica", "Galactica 1980" kimi televiziya seriallarında qonaq aktyor kimi çıxış etmişdir. 1989-cu ildə "Romero" filmində Arista Zelada rolunu canlandırmış, 1990-cı ildə isə "Miracle Landing" adlı televiziya filmində Mişell Honda obrazını oynamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
*
*
Krista Brittani Allen

**Krista Brittani Allen** (; ) — ABŞ aktrisası. O, daha çox romantik komediyalardakı və dram seriallarındakı rolları ilə tanınır.

## Həyatı
Krista Brittani Allen Kaliforniyanın Vildomar şəhərində anadan olub. O, dörd böyük qardaşı və dörd ögey qardaşı olan doqquz uşaqdan ən kiçiyidir. O, evdə təhsil almış və 9 yaşında aktyorluq dərslərinə başlamışdır. Onun ilk çıxışları reklam çarxlarında və tələbə filmlərində olmuşdur. Gənc yaşlarında müxtəlif reklam çarxlarında və tələbə filmlərində iştirak etmişdir.

O, 2004-cü ildə "13 Going on 30" filmində Cennifer Qarnerin canlandırdığı Cenna Rink obrazının gənclik versiyasını oynayaraq diqqət çəkmişdir. 2009-cu ildə yenidən Cennifer Qarnerin gənclik versiyasını "Ghosts of Girlfriends Past" filmində canlandırmışdır. Televiziya sahəsində isə 2011-2015-ci illərdə yayımlanan "Revenge" serialında Şarlotta Qrayson obrazı ilə tanınmışdır. Bundan əlavə "Medium", "Grey's Anatomy", "ER" və "CSI: Crime Scene Investigation" kimi məşhur seriallarda qonaq rollarında çıxış etmişdir.

Krista Brittani Allen aktyorluq karyerası ilə yanaşı, sosial mediada da fəaldır. O, TikTok platformasında 1.8 milyon izləyiciyə malikdir və burada müxtəlif məzmunlar paylaşır. 

Aktyorluqdan kənarda Allen hava akrobatikası ilə məşğul olur və cəmiyyətə faydalı olmaq üçün müxtəlif təşəbbüslərdə iştirak edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi səhifə
*
Hanaoka Seyşu

və ya **Hanaoka Zuiken** – Yaponiya cərrahı və həkimi. Tibb tarixində narkoz tətbiq edərək əməliyyat həyata keçirən ilk şəxsdir. Yaponiyada anesteziologiyanın qabaqcılı hesab olunur.

## İlk illəri
1760-cı ildə Kii vilayətinin Kaminaka bölgəsində yerləşən Nişiyama kəndində doğulmuşdur. Onun atası cərrahiyyənin holland üslubunu mənimsəmiş cərrah idi. 1782-ci ildə Kiotoda Yoşimasu Nanqayın şagirdi olmuş və ənənəvi Çin tibbinin məktəbi olan Koyhonu öyrənmişdir. Yamato Kenryunun şagirdi kimi Qərb tibbinin texnikalarını da öyrənmişdir. 1785-ci ildə öyrəndiklərini tətbiq etmək üçün öz məmləkətinə qayıtmışdır.

## Karyerası
Hanaoka Seyşu 20 il davam edən təcrübələrindən sonra narkoz üçün "mafutsusan" adlı maddə ixtira etmişdir. Bu maddə altı xam dərmanın qarışığından ibarət idi. O, 1805-ci ildə döş xərçəngi əməliyyatı zamanı bu narkozdan uğurla istifadə etmişdir. O, bədxassəli şişlər, qanqren, boyun vərəm limfadeniti, hemoroid kimi xəstəliklərin əməliyyatı zamanı da bu narkozdan istifadə etməyə davam etmişdir. 1802-ci ildə Kii hanının rəsmi həkimi, 1833-cü ildə daymyonun şəxsi həkimi təyin olunmuşdur.

Seyşunun şüarı "həyatın prinsiplərini açıqlayın, daxili xəstəlikləri cərrahiyyə ilə birləşdirin" idi. Yaponiyada bir çox həkim onun şagirdi olmuş və onun əməliyyatlarda istifadə etdiyi texnikalar Hanaoka metodu kimi tanınmışdır. Bir çox kitab nəşr etdirmişdir. Əsas əsərlərinə "*Şoka saqen*", "*Sanka saqen*", "*Şokan koqi*", "*Nyuqan-ben*" və "*Seyşu zatsuva*" daxildir.

## Populyar mədəniyyətdə
Yaponiya yazıçısı Savako Ariyoşi Hanaoka Seyşunun həyatına əsaslanan "Hanako Seyşunun arvadı" (1966) romanını yazmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
İrəvan qeyri-nizami süvari alayı

**İrəvan qeyri-nizami süvari alayı** — Rusiya imperator ordusunun qeyri-müntəzəm süvari hərbi birləşməsi olub, XIX əsrdə Cənubi Qafqaz ərazisində formalaşdırılmışdır. Bu Alay sərhədlərin qorunması, kəşfiyyat və Qafqaz cəbhəsində döyüş əməliyyatlarında iştirak üçün yaradılmış yerli hərbi birləşmələr sisteminin bir hissəsi idi.

## Yaranma tarixi
Bu Alay İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən sonra, 1826–1828 illər Rus–Qacar müharibəsinin nəticəsi olaraq yaradılmışdır. Bu təşəbbüs Cənubi Qafqazın müsəlman əhalisinin İmperiya ordusuna sıraətetdirmə siyasətinin bir hissəsi idi. Həmin Alay əsasən yerli zadəganlar və kənd əhalisi arasından könüllülərdən formalaşdırılıb.

## Etnik tərkib
Alayın şəxsi heyəti aşağıdakı etnik qruplardan ibarət olub:

* Azərbaycan türkləri — əsas döyüşçü qüvvə, əksəriyyəti İrəvan və Naxçıvan xanlıalqrından;
* Kürdlər — sərhəd bölgələrində ayrı-ayrı yüzlüklər şəklində iştirak edirdilər;
* Yerli müsəlman zadəganlar — tez-tez zabit vəzifələrində xidmət edirdilər.

## Təşkilat və struktur
Alay qeyri-müntəzəm statusa malik idi, yəni daimi ştat strukturu yox idi və yüzlüklər əsasında formalaşdırılırdı. Hər yüzlük təxminən 100 süvaridən ibarət olurdu. Komandanlıq imperiyaya sadiq yerli zadəganlar arasından təyin edilən zabitlər tərəfindən həyata keçirilirdi. Tanınmış komandirlər arasında İsmayıl xan Naxçıvanski xüsusi rol oynayırdı.

## Hərbi iştirak
Bu Alay bir sıra hərbi kampaniyalarda iştirak etmişdir:

* Rusiya–Osmanlı müharibəsi (1877–1878) — general-leytenant Arşak Ter-Qukasyanın komandanlığı altında İrəvan dəstəsinin tərkibində. Bu Alay Bəyazid, Dramdağ döyüşü, İnca-su və Dəvəboynu döyüşlərində iştirak etmişdir.
* Bəyazidin müdafiəsi (1829) — Alayın döyüşçüləri şəhərin müdafiəsində mühüm rol oynamış və qəhrəmanlıq göstərmişdir.

## Dil xüsusiyyətləri
Etnik tərkib nəzərə alınaraq, bu Alayda Azərbaycan dilində təlimatlar istifadə olunub, komandanlıqla şəxsi heyət arasında səmərəli ünsiyyəti təmin edilib, bu məqsədlə Alaya azərbaycanca sərbəst danışan zabitlər təhkim olunub.

## Əhəmiyyəti
İrəvan qeyri-müntəzəm süvari Alayı yerli hərbi ənənələrin Rusiya imperiyasının strukturuna uğurla inteqrasiya (sıraətetmə) nümunəsi olarqaq, İmperiyanın cənub sərhədlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində və müsəlman əhalinin mərkəzi hakimiyyətə sadiqliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayıb.

## Həmçinin bax

* Rusiya–Osmanlı müharibəsi (1877–1878)
* İsmayıl xan Naxçıvanski
* Kəngərli süvariləri
* Tatar süvari alayı
* Zaqafqaziya atlı-müsəlman alayı

## İstinadlar