open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ryazan Uzunmənzilli Aviasiya Muzeyi

**Ryazan Uzunmənzilli Aviasiya Muzeyi** (rus: Рязанский музей дальней авиации) — Ryazan şəhərinin Dyagilevo aviabazasındakı 43-cü Hərbi Hava Qüvvələrinin Uçuş Təlimləri və Yenidən Hazırlıqları Mərkəzinin ərazisində yerləşən rus tematik muzey və sərgi kompleksidir. Kompleksin ekspozisiyası SSRİ və Rusiya Federasiyasında hərbi aviasiyanın inkişafı və istifadəsi tarixi ilə bağlı çoxlu sayda obyektləri birləşdirir. Buraya yerli döyüş təyyarələri, onların silah və texnikasının nümunələri, hərbi geyimlər, texnikalar, görkəmli pilotların mükafatları və şəxsi əşyaları daxildir. Buraya həmçinin sənədlər, xəritələr, fotoşəkillər və s. daxildir. Bu illər ərzində muzey 6000-dən çox ekskursiya keçirib və ziyarətçilərin sayı 120.000 nəfəri keçib.

## Tarixi

Muzey 43-cü Hərbi Təlim Mərkəzinin təlimatçısı, polkovnik-leytenant Yuli Nikolayeviç Yermakovun təşəbbüsü ilə yaradılıb. Bu təşəbbüs Sovet İttifaqının uzaqmənzilli aviasiya komandiri general-polkovnik Vasili Reşetnikov və uzaqmənzilli aviasiyanın siyasi idarəsinin rəisi general-leytenant N.F.Malinovski tərəfindən bəyənilib təsdiqlənir. Muzey kompleksinin açılışı 1975-ci il aprelin 29-da olub.

Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirinin 4 iyun 2009-cu il tarixli D-024 Direktivinə uyğun olaraq, hərbi hissələrin təşkilati strukturunun optimallaşdırılması prosesində Uzunmənzilli Aviasiya Muzeyi artıq 43-cü Hərbi Təlim Mərkəzinin bir hissəsi deyildir və buna görə də, Hərbi Təlim Mərkəzi və onun əməkdaşları muzeydən çıxarılır. Buna baxmayaraq, Uzunmənzilli Aviasiya Muzeyi könüllülük əsasında fəaliyyətini davam etdirmişdir.

## Qalereya


Museum of Long-Range Aviation (341-1).jpg |Muzeyin girişində boyalı pəncərələr
Museum of Long-Range Aviation (340-10).jpg | M-4-2 tanker təyyarəsi 
Museum of Long-Range Aviation (340-31).jpg |Tu-95K-20
Museum of Long-Range Aviation (340-36).jpg | Aviasiya kruiz raketi Kh-20M
Museum of Long-Range Aviation (340-4).jpg | Tu-22M2
Museum of Long-Range Aviation (341-28).jpg |  Ordu Generalı Pyotr Deynekinin Hermetik Helmeti
Museum of Long-Range Aviation (341-6).jpg | 7,62&nbsp;mm-lik birinci Sovet yüksək sürətli aviasiya pulemyotu ShKAS
Museum of Long-Range Aviation (341-5).jpg |Igor Sikorsky tərəfindən hazırlanmış İlya Muromets təyyarə modeli


## İstinadlar
Pyotr Deynekin

**Pyotr Stepanoviç Deynekin** () — Rusiya hərbi generalı. O, Rusiyanın Morozovsk şəhərində anadan olub. 1997-ci ildə Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı adına layiq görülüb.

1969-cu ildə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasını bitirib. 1991–1992-ci illərdə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələrinin və Müdafiə Nazirliyinin baş komandanının müavini vəzifələrində işləmişdir. O, 1992-ci ildə Müstəqil Dövlətlər Birliyinin Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı vəzifəsində işləmişdir. 1992-ci ildən ölümünə qədər Rusiya Federasiyası Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı vəzifəsində işləmişdir. 2002-ci ildə təqaüdə çıxıb.

Keçmiş rus hərbi generalı Pyotr Deynekin 19 avqust 2017-ci ildə 79 yaşında Moskvada vəfat edib.

## İstinadlar
ŞKAS

ŞKAS (rus: Шпитальный-Комарицкий Авиационный Скорострельный (ШКАС) Shpitalni-Komaritski Aviatsionni Skorostrelni) — Sovet istehsalı olan pulemyotlardan biridir. Silah əksər sovet qırıcılarında və bombardmançılarında istifadə edilmiş və ŞVAK avtomatik topunu əsasını təşkil etmişdir. Mərmisinin çıxış sürəti 775-825 m/s, atış sürəti isə dəqiqədə 1800-3000 arasında olmuşdur.
ŞVAK

**ŞVAK** (rus: Шпитальный-Владимиров Авиационный Крупнокалиберный (ШВАК) Şpitalni-Vladimirov Aviatsionni Krupnokaliberni) Sovet istehsalı olan 20 mm-lik avtomatik topdur. Silah bir çox sovet təyyarələrinə quraşdırılmışdı və İkinci Dünya Müharibəsində istifadə edilmişdir. İkinci Dünya Müharibəsində geniş istifadə edilmişdir. Yüngül tanklar üçün istehsal edilən model TNŞ (ТНШ) kimi tanınır. Silahın istifadə etdiyi sursat 20×99mmR, kalibri 20 mm, atış sürəti dəqiqədə 700-800 mərmi, mərmisinin çıxış sürəti 750-790 m/s, effektli mənzili 600-800 m, maksimal mənzili 1000 m, bəsləmə sistemi kəmər olmuşdur.
Kyara Sakki

**Kyara Sakki** () — Argentinalı iqlim fəalı. O, "Geləcəyimizi bizə qaytarın" şüarı ilə tanınır.
## Bioqrafiya
Kyara Sakki 2002-ci ildə Buenos-Ayresin Haedo şəhərində anadan olub. El Palomardakı Elmina Pas de Gallo Kollecində təhsil almışdır. Kyara Sakki Qreta Tunberq və digər fəallarla birlikdə "Uşaqlar İqlim Böhranına Qarşı" tarixi hərəkatının üzvü olur. Bu BMT-nin Uşaq Hüquqları Komitəsinin Argentina, Braziliya, Fransa, Almaniya və Türkiyəni iqlim böhranı qarşısında hərəkətsizliyinə görə cavablandırmaq qərarına gəldiyi bir təşəbbüsdür. Bu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Hüquqları Konvensiyasına əsasən, 18 yaşından kiçik bir qrup uşağın iqlim dəyişikliyi ilə bağlı verdiyi ilk rəsmi şikayət idi. Slow Fooda verdiyi müsahibəyə görə, Kyara Sakki həmişə sağlam qidalanmaqdan çox narahat olduğu bir ailə mühitində böyüdüyü və buna görə də bir iqlim fəalı kimi bir çox hərəkətləri bu məsələ ətrafında cərəyan etdiyini bildirir.

Kyara Sakki biomüxtəlifliyi və sağlam qidanı qorumaq üçün işləyən qlobal qrupda fəal iştirak etmişdir. O, həmçinin Terra Madre Salone del Gusto və La Comunidad Cocina Soberana de Buenos Airesin sağlam qida fəaliyyətlərində iştirak edir.

O, qida müstəqilliyi haqqında açıq danışır:

“Mən Slow Food prinsiplərini təbliğ edirəm, çünki təbiətə və insanlara zərərli olmayan qida istehsal etmək üçün başqa yollar olduğuna inanıram... Hökumətlər nəinki mövcud qida sisteminin vurduğu zərərin aradan qaldırılması üçün məsuliyyət daşımır, toksinlərə icazə verir və  bununla da toksinlər boşqablarımıza düşməyə davam edir”.

Kyara Sakki həmçinin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün hərəkətlərin birləşməsinin tərəfdarıdır:

“Bütün böyük dəyişikliklər insan kütlələrindən gəlir... Mən küçələrə çıxmaqdan danışanda səfərbərlikdən, kollektiv güc yaratmaqdan danışıram”.

O, "Bizə gələcəyimizi qaytarın" şüarı ilə tanınır. Kyara Sakki həm də iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə nəsillər arası bərabərliyi təşviq edən böyüyən gənclər hərəkatının bir hissəsidir.

## İstinadlar
İzabel Akselsson

**İzabel Akselsson** () —Stokholmdan olan isveçli iqlim fəalı.

## Fəaliyyəti
2018-ci ilin dekabrından Akselsson İsveçdə Gələcək üçün Cümə aksiyasının fəalı və təşkilatçısıdır. 2020-ci il yanvarın sonunda o, Qreta Tunberq, Luisa Noybauer, Lukina Tille və Vanessa Nakate kimi digər iqlim fəalları ilə birlikdə Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda iştirak etmişdir.

O, «Gemeinsam für die Zukunft — Friday For Future und Scientists For Future: Vom Stockholmer Schulstreik zur weltweiten Klimabewegung» kitabının həmmüəllifidir. Kitabda o, oxucuya bu aksiyanın iştirakçılarından birinə baxmaq imkanı vermək üçün “Gələcək üçün cümə” aksiyasının təfərrüatlarını danışıb.

14 fevral 2020-ci ildə Qreta Thunberq ilə birlikdə o, növbəti Gələcək üçün cümə günü iqlim tətili keçirir, bu zaman qanqsta replər meydana gəlir. İzabel tənqid dalğasından bunları deyir: “Biz geniş auditoriyaya çıxışı olan və deməyə sözü olan insanlarla eyni sıradayıq. İşlərin necə inkişaf etdiyini görmək xoşdur. Oxşar aksiyalarda on min adamımız olub, lakin fevralda hava bir az pis olur”.

COVID-19 koronavirus pandemiyasının başlanğıcından bəri o, Instagram-da etiraz aksiyaları təşkil edir və həmçinin Zoom platformasında video konfranslarda iştirak edir. 2020-ci ilin aprelində o, VOGUE jurnalına bunları deyir: “Mən bilirəm ki, bir çox insanlar, o cümlədən özüm də rəqəmsal piketlər haqqında real dünyada hiss etdikləri kimi hiss edirlər.”

İzabel Akselsson autizmdən əziyyət çəkir.
## İstinadlar
Ramil Həsən

**Ramil Sahib oğlu Həsən (Həsənov)** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI və VII çağırış deputatı, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının sabiq baş katibi, Türkdilli Dövlətlərin Parlament Assambleyasının sabiq baş katibi, Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin sabiq sədri, Müşfiqabad bələdiyyəsinin sabiq sədr müavini.

## Həyatı
Ramil Həsən 23 sentyabr 1978-ci ildə Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Qafan rayonunda anadan olmuşdur. Ramil Həsən Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin bakalavr pilləsini və Beynəlxalq münasibətlərin tarixi ixtisası üzrə magistr pilləsini bitirmişdir. Birinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsinə malikdir.

Evlidir, 2 övladı var. İngilis və rus dillərini bilir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Ramil Həsən 23 dekabr 1999-cu ildə keçirilmiş ilk bələdiyyə seçkilərində Müşfiqabad qəsəbə bələdiyyəsinin üzvü seçilmiş, 2001-ci ilədək bələdiyyənin sədr müavini olmuşdur.

Ramil Həsən 2002–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin idarə rəisi olmuşdur. Ramil Həsən 29 sentyabr 2009-cu il tarixindən 1 oktyabr 2013-cü il tarixinədək Türkdilli Dövlətlərin Parlament Assambleyasının baş katibi, diplomatik missiya rəhbəri, 2014–2018-ci illərdə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi, diplomatik missiya rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır.

Ramil Həsən 9 fevral 2020-ci ildə keçirilmiş növbədənkənar seçkilərdə 91 saylı Ucar seçki dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının deputatlığa namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 8387 səs və ya ümumi səslərin %52,2-ni toplayaraq deputat seçilmişdir. Hal-hazırda Ramil Həsən Milli Məclisin Gənclər və idman komitəsinin, Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvüdür. İspaniya, İtaliya, Qətər, Moldova, Özbəkistan, Rumıniya, Türkiyə, Yaponiya parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.

Ramil Həsən 2005-ci ildə Siyavuş Novruzovun ardınca Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin 2-ci sədri seçilmişdir. O, bu vəzifəni 2011-ci ilədək daşımışdır.  10 oktyabr 2025-ci ildə Türk Dövlətləri Parlament Assambleyasının Baş katibi  təyin olunub 

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Nepal parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

## Mükafatları
Ramil Həsən Krans Montana Forumunun qızıl medalı ilə təltif edilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin rəsmi saytında Ramil Həsən

### İstinadlar
Avtomatik top

**Avtomatik top** — sürətlə atəş aça bilən bir silahdır. Avtomatik toplar pulemyotlardan daha böyük çaplı mərmilərdən (20&nbsp;mm və yuxarı) istifadə edirlər. Avtomatik toplar sahə toplarından daha kiçikdirlər və daha yüksək atış üçün avtomatik doldurma sisteminə malikdirlər. Onlar müxtəlif növ mərmilərdən istifadə edə bilərlər: yüksək partlayıcılıq qüvvəsinə malik HEDP, zirehdələn AP, kompozit APCR və ya APDS.

Sahib olduqları avtomat sisteminə görə yüksək atəş gücünə çata bilirlər. Ancaq belə sürətli atəş sürəti lülənin tez qızmasına səbəb olur. İstifadə etdikləri mərmiləri öz mexanizmlərindən asılıdır. Böyük çaplı mərmilərinə görə çox da mərmi daşınmırlar. Amerika (25&nbsp;mm) Bushmaster və İngilis (30&nbsp;mm) rarden avtomatik topları yavaş atəş sürətinə malikdirlər, buna görə də çox sursat sərf etmirlər. Müasir avtomatik toplar dəqiqədə 90 atəş açır. Çox yüksək atəş sürətinə malik avtomatik toplar havadan havaya döyüş təyyarələrində istifadə olunurlar.

## İstinadlar

## Qalereya
Fayl:QF1pounderGunIWMApril2008.jpg|thumb|sağ|QF 1 pounder Mk II "pom-pom" 1903
Fayl:M2Bradley-M242.jpg|thumb|M2 Bradleyin üzərinə quraşdırılmış olan M242 25mm Bushmaster avtomatik topu
Fayl:XM307-01.jpg|thumb|XM307 25mm kalibrli 2 nəfərlik daşına bilən avtomatik topu
Fayl:Autocannon MLG27.jpg|thumb|Alman donanmasına məxsus Mauser BK-27 (MLG 27) uzaqdan idarə edilən avtomatik topu
Fayl:Oerlikon-20mm-batey-haosef-2-1.jpg|thumb|20&nbsp;mm-lik Oerlikon erkən məşhur avtomatik topu


## Xarici keçidlər
Male bəyannaməsi

**Male bəyannaməsi**  — 2007-ci ilin noyabrında keçirilən konfransda inkişaf etməkdə olan bir neçə kiçik ada dövlətinin nümayəndələri tərəfindən imzalanmış beynəlxalq müqavilədir. Bəyannamənin məqsədi iqlim dəyişikliyi və insan hüquqlarını birləşdirən aydın strategiyanı müəyyən etməkdir. Bəyannamə həm də iqlim dəyişikliyi ilə mübarizənin istiqamətini dəyişdirmək məqsədi daşıyır, yalnız iqlim dəyişikliyinin ətraf mühitə təsirinə diqqət yetirir və iqlim dəyişikliyinin insanlar üçün nəticələrini nəzərə alır. Bəyannamədə aydın şəkildə göstərilir ki, sağlam ətraf mühit hüququ bütün insan hüquqlarının əsasını təşkil edir.

Müqavilənin imzalandığı Maldiv adalarında iqlim dəyişikliyi artıq insan hüquqlarına və əhaliyə təsir göstərməyə başlayıb. Beləliklə Maldiv adaları və digər ada dövlətləri iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə insan hüquqlarından əsas kimi istifadə etməyə çağıran beynəlxalq koalisiya yaratmağa başlayıblar. Bu koalisiyaya dəstək məqsədilə Cenevrə, Nyu-York və Maledə görüşlər təşkil edilib.
## BMT
Bəyannaməni imzalayan ölkələr BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasından iqlim dəyişikliyinin təsiri və onun insan hüquqlarına təsirinə diqqət yetirməyi xahiş ediblər. Buna cavab olaraq, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığının İdarəsi iqlim dəyişikliyinin insan hüquqlarının həyata keçirilməsinə necə təsir etdiyini xüsusi olaraq müəyyən edən ilk araşdırmanı dərc edərək, ölkələrin insan hüquqlarını qlobal iqlim dəyişikliyindən qorumaq üçün birgə işləmək öhdəliyi olduğunu vurğulayır. Xüsusilə hesabatda həyat, sağlamlıq, layiqli həyat səviyyəsi və öz müqəddəratını təyinetmə hüquqları da daxil olmaqla təhlükə altında olan bir neçə fundamental hüquqlar vurğulanır.
## İstinadlar
Nkosilati Nyati

**Nkosilati Nyati** — Zimbabveli ətraf mühit fəalı. O, 10 yaşından ətraf mühiti qorumağa başlamış və gənclərin mühüm qərarların qəbulu prosesinə cəlb edilməsinin tərəfdarı olmuşdur. O, hesab edir ki, gənclərin müxtəlif strukturlarda səsini çıxarıb qərar qəbul edə bilmədikləri halda iqlim ədalətini təmin etmək səyləri həyata keçirilə bilməz. 2019-cu ildə Nkosilati İspaniyanın Madrid şəhərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iqlim dəyişikliyi konfransında iştirak edir və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı daha güclü fəaliyyət üçün kampaniya aparır.
## Fəaliyyət
Nkosilati Nyati Viktoriya şəlaləsi yaxınlığında böyüyüb. O, Viktoriya şəlaləsindəki zibillikləri görən gündən sonra ətraf mühitin mühafizəsi yoluna qədəm qoyur, bundan sonra ekoloji problemlərdən daha çox xəbərdar olur. O, 11 yaşında ikən Zimbabvedəki Çamabondo İbtidai Məktəbində 5-ci sinifdə oxuyarkən ölkəsindəki iqlim dəyişikliyinin təsirlərini hiss etməyə başlayır. 2019-cu ildə Victoriya şəlaləsində şiddətli quraqlıq yaşanır. İqlim dəyişikliyi nəticəsində təqribən 7,7 milyon Zimbabveli qida çatışmazlığı ilə üzləşir və 45 milyon Cənubi Afrikalı gələcək aclıq riski altındadır. Həmçinin Zimbabvenin səkkiz rayonunda misli görünməmiş qida çatışmazlığı var və beş faizi ötüb. Ölkəsindəki bütün bu problemlər onu ictimaiyyəti iqlim dəyişikliyi ilə bağlı maarifləndirməyə başlamağa və daim qlobal tullantıların azaldılmasına çağırmağa sövq edir. O, dünya liderləri iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün ciddi addımlar atana qədər mübarizə aparacağına söz verir.

O, ibtidai məktəbində Ozon Müdafiəçiləri Klubunun rəhbəri olur. 2016-cı ildə tullantıları enerji istehsalına çevirmək üçün öz ərazisində ilk bioqaz qurğusunun qurulmasını müdafiə edir. Bioqaz qurğusu indi tələbə yeməklərini hazırlamaq üçün enerji istehsal edir. Nkosinati idmanda üstün olmayıb, lakin yaxşı natiqlik qabiliyyətinə malikdir. O, davamlı olaraq hökuməti ekoloji problemləri həll etməyə və iqlim dəyişikliyinə daha çox diqqət yetirməyə çağırdığı çıxışlar edir. Madriddə (İspaniya) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Konfransında çıxış etdikdən sonra o, UNICEF tərəfindən tanınıb. 2020-ci ildə o, Viktoriya şəlaləsində keçirilən Davamlı İnkişaf üzrə Afrika Regional Forumunda çıxış etmişdir. Görüşdə o, dünya liderlərinin gənclərlə məşğul olmasını müdafiə edib. Məktəbdə mətbuat klubunun üzvüdür, ətraf mühit və iqlim dəyişikliyi haqqında maarifləndirici məqalələr yazır.

## Mükafatları
* Zimbabvedəki UNICEF Youth Climate Ambassador (2015).
* Youth Ambassador for Greenline Africa (2014)
## İstinadlar

## Mənbə
* Обзор продовольственной безопасности и питания в Африке за 2019 год 
* Успех Африки в мобилизации молодёжи, AfCFTA выполнит обещание  
* Доклад ООН «В Зимбабве один из крупнейших мировых продовольственных кризисов»
Nanometr

**Nanometr** (Sİ simvolu: nm) — metrik sistemdə metrin milyardda birinə  bərabər olan uzunluq vahididir (0,000000001) m). Bir nanometr elmi qeydlərdə 1×10−9 m  kimi ifadə edilə bilər.
## Tarixi
Nanometr əvvəllər millimikrometr və ya daha çox qısaca millimikron kimi tanınırdı, çünki o, 1/1000 mikron (mikrometr) və tez-tez mμ və ya μμ simvolu ilə işarələnirdi.
## Etimologiya
Ad Sİ prefiksini nano - (qədim yunan dilindən νάνος, nanos, "cırtdan") ana vahidin adı metrlə (yunanca μέτρον, metrοn, "ölçü vahidi") birləşdirir.
Ölçü vahidindən başqa bir şey üçün prefiks kimi istifadə edildikdə ("nanologiya"da olduğu kimi) nano nanotexnologiyaya və ya adətən nanometrlər miqyasında baş verən hadisələrə aiddir.
## İstifadəsi
Nanometr tez-tez atom miqyasında ölçüləri ifadə etmək üçün istifadə olunur: məsələn, helium atomunun diametri təxminən 0,06&nbsp;nm, ribosomun diametri isə təxminən 20&nbsp;nm-dir. Nanometr həmçinin spektrin görünən hissəsinin yaxınlığında elektromaqnit şüalanmanın dalğa uzunluğunu müəyyən etmək üçün də istifadə olunur: görünən işıq təxminən 400-700&nbsp;nm arasında dəyişir. 0,1&nbsp;nm-ə bərabər olan anqstrem əvvəllər bu məqsədlər üçün istifadə olunurdu.

1980-ci illərin sonundan etibarən, 32&nbsp;nm və 22&nbsp;nm yarımkeçirici qovşaq kimi istifadələrdə, yarımkeçirici sənayesində miniatürləşdirmə üçün ITRS Yol Xəritəsinin ardıcıl nəsillərində tipik xüsusiyyət ölçülərini təsvir etmək üçün də istifadə edilmişdir.
## İstinadlar
Vladislav Kaim

**Vladislav Kaim** () —  Moldovalı iqtisadçı və jurnalist, BMT Baş Katibi yanında İqlim Dəyişikliyi üzrə ilk Gənclər Məsləhət Qrupunun üzvü. Gənclər üçün ekoloji cəhətdən təmiz və layiqli iş yerlərinin yaradılmasına, beynəlxalq ticarət və miqrasiya sahəsində dərin biliklərə yiyələnməsinə çağırması ilə tanınır.

## Bioqrafiya
Vladislav Kişinyovda (Moldova) anadan olub. 2018-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu bitirmişdir. Bitirdikdən sonra Malmöyə (İsveç) köçür, daha sonra 2019-cu ildə Lund Universitetində magistr proqramına daxil olur.

2013-2017-ci illərdə Kişinyovda Business Class iqtisadi jurnalında çalışıb və burada Avropa futbolu ilə bağlı aylıq rəylər yazıb. MDBMİ-da o, Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri Forumunun təsisçilərindən biri olmuşdur. 2018-ci ilin oktyabr ayından 2019-cu ilin iyul ayına qədər Malmö Universitetinin “UF Malmö - Xarici İşlər Assosiasiyası” tələbə birliyində çalışmışdır. 2019-cu ildə o, iqlim dəyişikliyinə və onun ölkələrin iqtisadiyyatlarına təsirinə diqqət yetirməyə başlayır. 2020-ci ilin yanvar-iyul aylarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramında işləyib.

27 iyul 2020-ci ildə o, Nisrin Es-Saim, Ernest Gibson, Sofiya Kianni, Natamon Metene, Paloma Kosta, Arçana Sorenq ilə birlikdə BMT-nin Baş Katibi Antoniu Quterreş yanında İqlim Dəyişikliyi üzrə ilk Gənclər Məsləhət Qrupunun üzvü seçilmişdir. Məsləhətçi qrupun bir hissəsi olaraq, onlar gənclərin fikirlərini yüksək səviyyəli qərar qəbul edənlərə çatdırır və Baş Katibə 2020-2021-ci illər üçün iqlim dəyişikliyi strategiyasının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsləhətlər verir.
## İstinadlar
Penelope Lea

**Penelope Lea**— 15 yaşında UNICEF-in ikinci ən gənc xoşməramlı səfiri olan norveçli iqlim dəyişikliyi fəalı.
## Fəaliyyəti
Lea Osloda anadan olub. Anası uşaq yazıçısıdır. Səkkiz yaşında Lea Eco-Agents gənclərin iqlim qrupuna qoşulur və doqquz yaşında Təbiət və Gənclər Milli Düşərgəsində ilk çıxışını edir. 11 yaşında o, Eco-Agents idarə heyətinin üzvü seçilir. On iki yaşında Lea Eco-Agents tərəfindən qurulmuş Uşaq İqlim Qrupuna qoşulan yeddi üzvdən biri olur.

2018-ci ildə, on dörd yaşında ikən Lea Milli Könüllülük Mükafatına ən gənc namizəd olur. O, Qrinpisin Təbiət və Gənclərlə birlikdə Norveç hökumətinə neft müqavilələri ilə bağlı açdığı iddiadan əldə etdiyi 50.000 Norveç kronu mükafatı (2019-cu ildə təxminən 6.000 ABŞ dolları) bağışlayır.

2019-cu ildə Lea UNICEF-in Ümumdünya Uşaqlar günü Sammitində İnnlandet qubernatoru Knut Storberqetin İqlim Məsləhətçisi və Norveç Gənclər səfiri olur. 2019-cu ilin oktyabrında Lea UNICEF-in ilk iqlim səfiri olur və 15 yaşında təşkilatın tarixində UNICEF-in ikinci ən gənc səfiri olaraq tarixə düşür. O, həmçinin Norveçdən beşinci və 2007-ci ildən bu yana təyin olunan ilk səfir olur. 2019-cu ildə BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransında (COP25) Lea UNICEF və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığının təşkil etdiyi tədbirdə çıxış edən beş uşaq fəaldan biri idi.
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Nisrin Elsaim

**Nisrin Elsaim** () —  Sudanlı gənc ətraf mühit fəalı və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı danışıqların üzvü. O, Pan Afrika İqlim Ədalət Alyansı tərəfindən namizəd göstərildikdən sonra İqlim Dəyişikliyi üzrə BMT Gənclər Məsləhət Qrupunun üzvlüyünə daxil edilir. Elsaim İqlim Dəyişikliyinə Qarşı Sudan Gənclərinin prezidentidir. 2019-cu ildə o, həmçinin Gənclər İqlim Sammitini təşkil etmişdir.

Elsaim Xartum Universitetində fizika və bərpa olunan enerji üzrə dərəcə almışdır. 2012-ci ildən o, iqlim dəyişikliyinə qarşı çıxış edərək gənclərin iqlim fəaliyyətində fəal iştirak edir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Talk by Nisreen Elsaim at the For Women in Science programme on YouTube
Elmi ad

**Elmi ad** – pedaqoji və ya elmi-tədqiqat fəaliyyətindən asılı olaraq, yüksəkixtisaslı elmi işçilərə verilən ad.

## Haqqında
Azərbaycan Respublikasında assistent, dosent, kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, aparıcı elmi işçi, professor elmi adları, habelə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, həqiqi üzvü adları qəbul edilib. Bəzi elmi adlar (dosent, baş elmi işçi, professor) Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən təsdiq edilir. Bir sıra xarici ölkələrdə professor elmi adı, bir qayda olaraq, kafedra müdiri vəzifəsində işləyənlərə verilir.

## Həmçinin bax
* Dosent
* Professor
* Akademik

## İstinadlar
Susuzluq

**Susuzluq** içməli mayelərə olan güclü ehtiyactdır, onun nəticəsində heyvanların içmək üçün əsas instinkti yaranır. Maye balansında iştirak edən vacib bir mexanizmdir. Bu, maye çatışmazlığı və ya natrium kimi müəyyən osmolitlərin konsentrasiyasının artması nəticəsində yaranır. Bədənin suyun həcmi müəyyən bir həddən aşağı düşərsə və ya osmolit konsentrasiyası çox yüksək olarsa, beyindəki strukturlar qan tərkiblərindəki dəyişiklikləri aşkar edir və susuzluğu bildirir.

## İstinadlar
Fiziki məşq

**Fiziki məşq** — fiziki hazırlığı və ümumi sağlamlığı, rifahı gücləndirən və qoruyan hər hansı bədən fəaliyyətidir.

Bu, böyüməyə kömək etmək və gücü artırmaq, qocalmanın qarşısını almaq, əzələləri və ürək-damar sistemini inkişaf etdirmək, atletik bacarıqları inkişaf etdirmək, arıqlamaq və ya pəhriz saxlamaq, sağlamlığı yaxşılaşdırmaq və ya sadəcə həzz almaq üçün müxtəlif səbəblərdən həyata keçirilir. Bir çox fərdlər qrup halında toplaşa, ictimailəşə və rifahı və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra biləcəkləri açıq havada məşq etməyi seçirlər.

Sağlamlıq faydaları baxımından tövsiyə olunan məşq miqdarı məqsədə, məşq növünə və insanın yaşından asılıdır. Hətta  n n az miqdarda məşq etmək heç etməməkdən də daha faydalıdır.

## Təsnifat
Fiziki məşqlər insan orqanizminə ümumi təsirindən asılı olaraq ümumiyyətlə üç növə bölünür:
* Aerobik məşq böyük əzələ qruplarından istifadə edən və bədənin istirahət zamanı olduğundan daha çox oksigen istifadə etməsinə səbəb olan hər hansı fiziki fəaliyyətdir. Aerobik məşqlərin məqsədi ürək-damar dayanıqlığını artırmaqdır. Aerobik məşqlərə misal olaraq qaçış, velosiped sürmə, üzgüçülük, sürətli yerimə, iplə atlama, avarçəkmə, yürüyüş, rəqs, tennis, davamlı məşq və uzun məsafəyə qaçış daxildir.
* Güc və müqavimət məşqlərini özündə birləşdirən anaerob məşq əzələ kütləsini möhkəmlədə, gücləndirə və artıra, həmçinin sümük sıxlığını, tarazlığı və koordinasiyanı yaxşılaşdıra bilər. Güc məşqlərinə misal olaraq push-up, pull-up, lunges, squats, bench press daxildir. Anaerob məşqlərə həmçinin qısamüddətli əzələ gücünü artıran çəki təhsili, funksional məşq, ekssentrik məşq, interval təlimi, sprinting və yüksək intensivlikli interval məşqləri daxildir.
* Elastik bədən məşqləri əzələləri dartır və uzadır. Dartma kimi fəaliyyətlər oynaqların elastikliyini yaxşılaşdırmağa və əzələləri sərbəst saxlamağa kömək edir.

## İstinadlar
Molla Gürani

**Molla Gürani** () — Osmanlı alimi və şeyxülislamı.

## Mənbə
* Makrîzî, Dürerü’l-ʿuḳūdi’l-ferîde fî terâcimi’l-aʿyâni’l-müfîde (nşr. Adnân Dervîş – Muhammed el-Mısrî), Dımaşk 1995, I, 363–365.
* Bikāî, ʿUnvânü’z-zamân bi-terâcimi’ş-şüyûḫ ve’l-aḳrân, Köprülü Ktp., nr. 1119, vr. 6b-7b.
* Sehâvî, *eḍ-Ḍavʾü’l-lâmiʿ*, I, 241–243.
* Süyûtî, Naẓmü’l-ʿiḳyân (nşr. Philip K. Hitti), Beyrut 1927, s. 38–40.
* İbnü’ş-Şemmâ‘ el-Halebî, el-Ḳabesü’l-ḥâvî li-ġureri’s-Seḫâvî (nşr. Hasan İsmâil Merve – Haldûn Hasan Merve), Beyrut 1998, I, 134; II, 369.
* *İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri 953 (1546)*, s. 161–162.
* Taşköprizâde, *eş-Şeḳāʾiḳ*, s. 83–90.
* Feridun Bey, *Münşeât*, I, 235–238.
* Mecdî, *Şekāik Tercümesi*, s. 102–111.
* *Keşfü’ẓ-ẓunûn*, I, 595–597; II, 1371, 1486.
* Şevkânî, *el-Bedrü’ṭ-ṭâliʿ*, I, 39–41.
* *Sicill-i Osmânî*, III, 161.
* *Osmanlı Müellifleri*, II, 3.
* İlmiyye Salnâmesi (haz. S. Ali Kahraman v.dğr.), İstanbul 1998, s. 289–290.
* Brockelmann, *GAL*, II, 295–296; Suppl., II, 106, 319–320.
* *Hediyyetü’l-ʿârifîn*, I, 135.
* Gökbilgin, *Edirne ve Paşa Livâsı*, s. 74–77, 349.
* Karatay, *Arapça Yazmalar*, IV, 157–158.
* Cahid Baltacı, XV–XVI. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, İstanbul 1976, s. 310–312.
* Mehmed Sofuoğlu, Tefsire Giriş, İstanbul 1981, s. 363.
* Sakıp Yıldız, Fatih’in Hocası Molla Gürânî ve Tefsiri, İstanbul, ts. (Sahaflar Kitap Sarayı).
* a.mlf., "Molla Gürânî ve İstanbul Fethindeki Rolü", *İİFD*, sy. 3 (1979), s. 127–131.
* R. C. Repp, The Müfti of Istanbul: A Study in the Development of the Ottoman Learned Hierarchy, London 1986, s. 166–174.
* Abdulcebbar Altun, Şeyhulislâm Molla Gürâni: Hayatı, Eserleri ve Tefsirdeki Metodu (yüksek lisans tezi, 1996), Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
* Recep Cici, Osmanlı Dönemi İslâm Hukuku Çalışmaları: Kuruluştan Fatih Devrinin Sonuna Kadar, Bursa 2001, s. 234–242.
* Süleyman Mollaibrahimoğlu, Süleymaniye Kütüphanesi’nde Bulunan Yazma Tefsirler, İstanbul 2002, s. 295.
* Ahmed Ateş, "Molla Gürânî", *İA*, VIII, 406–408.
* J. R. Walsh, "Gūrānī", *EI<sup>2</sup>* (İng.), II, 1140–1141.
Anbar

**Anbar** — Yüklərin saxlanması onların daşınması, ehtiyaatların idarə edilməsi və anbarlama əməliyyatları ilə sıx bağlıdır. İstifadə olunan daşımaçı, ehtiyatların səviyyəsi və tələb olunan anbarların arasında birbaşa əlaqə vardır. Göstərilən əməliyyatlar həmçinin yükləmə-boşaltma işləri ilə də bağlıdır.

İstənilən material axınlarının yerdəyişməsi onların lazım olan miqdarının müəyyən yerlərdə cəmlənməsi olmadan mümkün deyildir. Cəmlənmə istənilən logistik sistemin ayrılmaz bəndi olan anbarlarda aparılır. Bu obyektlərdə qəbul olunan və yola salınan yük partiyalarının böyüklüyünə, tərkibinə, göndərmə vaxtına və s. parametrlərinə görə dəyişdirilməsi hesabına yük axınlarının şəkil dəyişmə baş verir. Malların anbarlardan keçməsi əmək və maddi vəsaitləri sərfinə səbəb olduğundan onların dəyərinin artmasına gətirib çıxarır. Ona görə də anbarların fəaliyyəti material axınlarının hərəkətinin optimallaşdırılmasına əhəmiyyətli təsir göstərir.

## Anbarların təsnifatı
Logistik fəaliyyətdə çoxlu anbar növləri istifadə olunur. Anbarlar aşağıdakı xarakteristikalarına görə təsnif olunurlar:
* Logistikanın bazis sahələrinə;
* Mülkiyyət formalaarına;
* Funksional təyinatlarına;
* Mal xüsusiləşməsinə;
* Sahəsinin ölçülərinə
* Texniki təminatına;
* Anbar binasının və ətraf ərazinin növünə görə.

## İstinadlar
Link

**Link** və ya **hiperlink** yaxud **keçid** ya da **bağlantı** — hipermətn sənədinin bu sənəddəki elementə (əmr, mətn, şəkil, qeyd) və ya başqa obyektə (fayl (sənəd), kataloq, proqram) aid olan hissəsi yerli diskdə və ya kompüter şəbəkəsində ya da  bu obyektin elementlərində yerləşir .
HTML sənədinin istənilən elementinə hiperlink əlavə edilə bilər. Mətnin əlavə edilmiş keçidi olan hissəsi əvvəlki cümlədə olduğu kimi, standart olaraq mavi rənglə vurğulanır. Siz keçidi olan mətnin üzərinə siçan kursorunu sürdükdə mətn  ya rəngini dəyişir, ya da altdan xətt çizilir.Klaviaturadan istifadə edərək brauzerdə naviqasiya edərkən, keçidləri olan mətn və qrafik elementlər düzbucaqlı nöqtəli çərçivə ilə vurğulanır. Əvvəllər ziyarət edilmiş link, adətən, ziyarət edilməmiş linkdən fərqli rəngdə vurğulanır.
“Yarasa” keçidi, məsələn, sənəd və ya fayl yerləşdiyi resursun inzibatçısı tərəfindən silinib və ya köçürülübsə ya da resursun özü mövcud deyilsə çatışmayan obyektə istinad edən hiperlinkdir. Adətən bu vəziyyətdə səhifədə  səhv kodu olan bir mesaj görünür, lakin bu həmişə baş vermir.

**Tam adı ilə hiperlink hissələri** http://www.example.com/test-papka/index.html

## HTML səhifə hiperlinkləri
Hiperlink HTML sənədinin və onun əsas elementinin fraqmentidir: 
 
* İnternetdə yerləşə bilən başqa bir fayla işarə etmək;
*  bu faylın tam yolunu (URL) ehtiva edir.
İstifadəçi üçün hiperlink veb-saytda, e-poçtda və ya hər hansı elektron sənəddə link yaradan və İnternetdəki digər obyektlərə keçməyə imkan verən qrafik təsvir, video və ya mətndir.
### Başqa HTML səhifəsinə hiper keçid
HTML-də bir keçid müəyyən etmək üçün   etiketi istifadə olunur,  
strukturu Bağlantı mətni, burada fayl adı keçid ediləcək fayl adı və ya İnternet ünvanıdır və LinkText HTML sənədində birbaşa göstəriləcək hipermətn keçid mətnidir. Siz həmçinin linkin hansı pəncərədə açılacağını göstərən TARGET arqumentindən istifadə edə bilərsiniz (dəyərlər - _blank (yeni), _self (cari)). target="pəncərə adı">.
Məsələn, bir hipermətn bağlantısı yazaq:
* "Mənim işlərim  - cari kataloqda my-photo.html sənədinə keçidlər verir və vurğulanmış  "Mənim işlərim" mətni şəklində hipermətn keçidini təşkil edir;
* Mənim foto albomum - kök kataloqun foto kataloqunda yerləşən my-photo.html faylına keçidlər verir və " Mənim foto albomum " mətni şəklində hipermətn keçidini təşkil edir;
* Foto - cari kataloqdakı indeks faylına istinad edir;
* Saytım - uzaq serverdə yerləşən resursa aiddir.
* Yeni pəncərədə açın

### Poçt hiperlink
E-poçt ünvanına keçid yaratmaq üçün URI sxem mailto-sundan istifadə edin, sonra isə alıcının e-poçt ünvanını göstərməlisiniz:
Poçt hiperlinkini yaradarkən, göndərilən mesajın mövzusunu və məktubun mətnini təyin edə bilərsiniz. Bunun üçün mövzu və bədən sahələrindən istifadə olunur. Məktubun mövzusu mövzu sahəsində, məktubun əsas hissəsi bədən sahəsində qoyulur.

Misal üçün:

Bağlantı mətni
## Həmçinin bax
* İnsanların anlaya biləcəyi URL
* Xlink
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Руководство по гиперссылкам — MSDN
* § 54. Краткий экскурс в историю гипертекста
* § 83. Секреты хорошего гипертекста
* § 171. Правила оформления ссылок — Ководство
Adrar-İforas

**Adrar-İforas** (; ) — Əlcəzair və Mali Respublikasında, Böyük Səhra cənubundakı səhra yaylası. 890 metrə qədər yüksəkliyi var. 2013-cü ildə bölgə Fransanın Malidə vətəndaş müharibəsinə müdaxiləsindən qaçan islamçı döyüşçülərin sığınacağına çevrilmişdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* .

## Xarici keçidlər
*
Adrasteya (mifologiya)

**Adrasteya** (, «qabağıalınmaz») — qədim yunan mifologiyasında qisas ilahəsi. Nemesid ilə eyniləşdirilir. Həmçinin, Zevsi yetişdirən nimfanın adıdır. Kirrakda (Fokida) Adrasteyanın heykəli vardı.

## İstinadlar
Adres-kalendar

**Adres-kalendar** (; mənası – ünvan-təqdim) — Rusiya imperiyasında rəsmi illik nəşr (1765–1916), bütün dövlət qurumlarının (mərkəzi və yerli) vəzifəli şəxslərinin siyahısı.

Hazırda ünvan təqvimləri qiymətli elmi məlumat mənbəyidir, xüsusən də tarixi, genealoji, statistik sahədə. Rusiya Dövlət Kitabxanasının yaddaqalan kitabların axtarışı layihəsi çərçivəsində Rusiya imperiyasının rayon və quberniyalarında nəşr olunan məlum və itirilmiş adres-kalendarın siyahısı tərtib edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Адрес-календари и месяцесловы Российской империи (общероссийские), списки чинов на сайте Государственной публичной исторической библиотеки
* Проект Российской Национальной Библиотеки «Памятные книжки губерний и областей Российской империи»
* Некоторые адрес-календари Российской империи
* Адрес-календари по различным губерниям Российской Империи
* Библиотека Царское Село(Месяцесловы с Росписью чиновных особ разных лет, Общий штат Российской Империи.)
Adrian (Moskva patriarxı)

**Adrian** () və ya **Andrey** (; ) — 1690-cı ildən Moskva və bütün Rusun patriarxı. 1678–1686-cı illərdə Çudov monastırının arximandriti, 1686-cı ildən Kazan və Sviyajsk mitropoliti olmuşdur. O, saqqal kəsməyin, ətirli tüstü almaq üçün yandırılan maddələrdən istifadə, I Pyotrun rus milli geyimlərinin ləğvini pisləmişdir. Kilsə yazılarının müəllifi olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* '[Скворцов, Григорий Афанасьевич.* Патриарх Адриан, его жизнь и труды в связи с состоянием русской церкви в последнее десятилетие XVII века. — Казань : Центр. тип., 1913. — VI, 370, VI с.
* *Белоброва О. А.* [http://odrl.pushkinskijdom.ru/LinkClick.aspx?fileticket=R-Besf9bUCY%3D&tabid=2279 К истории библиотеки Патриарха Адриана] // Труды Отдела древнерусской литературы. 1979. — Т. 33. — С. 406–414
* *Бамблевский Л.* [http://www.bogoslov.ru/text/321280.html Исторические предпосылки учреждения Святейшего Синода Русской Православной Церкви] // bogoslov.ru, 17 сентября 2008
* *Богданов А. П.* Святительский суд патриарха Адриана // Религии мира: история и современность. — М., 2004. — С. 123–137.
* *Павлов А. Н.* Грамота Петра I Патриарху Адриану о взятии Азова // Вестник церковной истории. — 2006. — № 2. — С. 240–242.
* *Липаков Е. В.* Архипастыри Казанские. 1555–2007. — Казань: Центр инновационных технологий, 2007. — 476 с. — ISBN 978-5-93962-249-3
* *Ляпин Д. А., Афанасьева И. Н.* [http://filoariadne.esrae.ru/4-53 Любимые кушанья патриарха Андриана] // Filo Ariadne. — 2016. — № 2.
* 
* *Петрушко, Владислав Игоревич.* История Русской Церкви. Первый патриарший период (конец XVI–XVII в.): курс лекций. — Москва : Изд-во ПСТГУ, 2020. — 460 с. — ISBN 978-5-7429-1336-8–1000 экз.

== Xarici keçidlər ==

* [https://web.archive.org/web/20070929111701/http://ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?2_2355 Адриан] на сайте *Русское Православие*
* [http://www.krotov.info/history/17/1/bogdanov_11.htm Андрей Петрович Богданов. *Патриарх Адриан*]
* [http://www.pravoslavie.ru/archiv/archiereology13.htm АДРИАН, патриарх Московский и всея Руси (Андрей)]
* [https://web.archive.org/web/20070927212614/http://ezh.sedmitza.ru/index.html?did=700 Предстоятельство Патриарха Адриана (1690–1700)] в *Православной энциклопедии''.
I Adrian

**I Adrian** (; ) — 772-ci ildən Roma Papası. O, Böyük Karl ilə sıx ittifaq siyasəti yürütmüş, papalıq mülklərini genişləndirməyə çalışmışdır. I Adrian adopsionizm bidətinə qarşı mübarizə aparmışdır. O, Nikeyadakı 7-ci Ekumenik məclisinə legatlar göndərmiş, orada ikonoborçuluğu pisləmiş, bundan sonra Şərq və Qərb kilsələri arasında münasibətlər yaxşılaşdırmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Partial letter from Pope Adrian to the 2nd session of the Seventh Ecumenical Council
IV Adrian

**IV Adrian** () və ya **Nikolas Breykspir** (; ) — 1154-cü ildən Roma Papası. O, yeganə ingilis Roma papası olmuşdur. IV Adrian Avinyon yaxınlığındakı Müqəddəs Ruf Avqustin monastırının rahibi, sonra abbatı, nəhayət 1150-ci ildə kardinalı olmuşdur. O, 1152-ci ildə Skandinaviyada Papa legatı olmuş və burada kilsəni Qriqorian islahatı prinsipləri əsasında yenidən təşkil etmişdir. IV Adrian Romada Breşiyalı Arnoldun başçılıq etdiyi respublikaçı hərəkatına qarşı mübarizə aparmışdır. 1155-ci ildə o, imperator I Fridrix Barbarossanı taclandırmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* J. G. Rowe. 'Hadrian IV. the Byzantine empire and the Latin oricnt' in Essay: in medieval historypmenud lo Bertie Wilkinson ed. T. A. Sandquist and M. R. Powickc (T oronto. 1969) pp.&nbsp;9–12
* 
* e
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

*Enciclopedia dei Papi (Italian)
VI Adrian

**VI Adrian** (; ; ) və ya **Adrian Florenszoon Buyyens van Utrext, Florents Dedal** (; ) — 1522-ci ildən Roma Papası. O, yeganə holland Papa olmuşdur. VI Adrian əslən Utrextdən idi. O, ilahiyyat professoru, sonra isə Löven Universitetinin rektoru olmuşdur. VI Adrian 1507-ci ildən gələcək imperator V Çarlzın tərbiyəçisi olmuşdur. O, 1516-cı ildə Tortoza yepiskopu, 1516-cı ildə Araqon və Navarra inkvizitoru və 1517-ci ildə oranın kardinalı olmuşdur. Qısa pontifikliyi dövründə VI Adrian uğursuz olaraq Roma kuriyasında islahat aparmağa cəhd etmiş, reformasiyanın yayılmasını məhdudlaşdırmağa, Osmanlı imperiyasına qarşı müdafiə üçün Avropa hökmdarlarını barışdırmaq və birləşdirməyə çalışmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* Creighton, Mandell. *A History of The Papacy during the Period of the Reformation* Volume V (London 1894).
* 
* Domarus, M. v. "Die Quellen zur Geschichte des Papstes Hadrian VI.," *Historisches Jahrbuch* 16 (München 1895), 70–91.
* 
* Gregorovius, Ferdinand. *The History of Rome in the Middle Ages* (translated from the fourth German edition by A. Hamilton) Volume 8 part 2 [Book XIV, Chapter 4–5] (London 1902)
* Gross, Ernie. *This Day In Religion.* New York:Neal-Schuman Publishers, Inc, 1990. .
* 
* 
* Luther, Martin. *Luther's Correspondence and Other Contemporary Letters,* 2 vols., tr.and ed. by Preserved Smith, Charles Michael Jacobs, The Lutheran Publication Society, Philadelphia, Pa. 1913, 1918. vol. I (1507–1521)  and vol.2 (1521–1530)  from Google Books. Reprint of Vol.1, Wipf & Stock Publishers (March 2006). 
* Malerba, Luigi. *Le maschere*, Milan: A. Mondadori, 1995. 
* 
* Pasolini, Guido. *Adriano VI. Saggio Storico* (Rome, 1913).
* Pastor, Ludwig. *History of the Popes* (tr. R. F. Kerr) Volume VIII (St. Louis 1908).
* Paulus Jovius, "Vita Hadriani VI," in Gaspar Burmann, *Analecta historica de Hadriano Sexto* (Utrecht 1727) 85–150.
* 
* Verweij, Michiel. *Adrianus VI (1459–1523): de tragische paus uit de Nederlanden*, Antwerpen & Apeldoorn: Garant Publishers, 2011. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Pope Adrian VI to Francesco Chieregati, Nov. 25, 1522
* Luther, corruption in the Catholic Church, the need for reform, etc.
* Writings of Pope Adrian VI in Latin
* Pope Hadrian VI at Catholic-Hierarchy.org
Nikomediyalı Adrian

**Nikomediyalı Adrian** (, *Adrianos Nikomedeyas*; ) — xristianlıqda şəhid, pretor. Roma imperatoru Qay Qaleri Valeri Maksimianın təqiblərindən əziyyət çəkmişdir. Nikomediyadan olan Müqəddəs Natalyanın əri olmuşdur. Onun xatirəsi 26 avqustda pravoslav kilsəsində, 8 sentyabrda katolik kilsəsində yad edilir. Həyat yoldaşı Müqəddəs Natalyanın xatirəsi pravoslav kilsəsində 26 avqustda (8 sentyabr), katolik kilsəsində isə 1 dekabrda yad edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Ondrusovlu Adrian

**Ondrusovlu Adrian** () və ya **Andrey Nikiforoviç Zavalişin** (; ) — xristianlıqda şəhid, rahib Svirli Aleksandrın şagirdi. O, Ladoqa gölünün şərq sahilindəki Müqəddəs Nikolay monastırının qurucusu olmuşdur. Ondrusovlu Adrian quldurlar tərəfindən öldürülmüşdür. Onun xatirəsi 26 avqust (8 sentyabr) və 17 may (30) tarixlərində Şərqi Ortodoks Kilsəsində yad edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Голубинский Е. История канонизации святых в русской церкви. — М., 1903
* Олонецкий патерик. — Петрозаводск, 1910
* Православная энциклопедия. — М., 2000, Т. 1.
* 

## Xarici keçidlər
* Святые земли Карельской
* Иеромонах Адриан (Дементьев), Преподобный Адриан Ондрусовский чудотворец
Poşexonyeli Adrian

**Poşexonyeli Adrian** (; ) — Rus Pravoslav Kilsəsinin hegumeni, şəhidi, Poşexonye ecazkarı, Adrianov Uspeniye monastırının qurucusu. Onun xatirəsi 19 noyabrda – qalıqların tapıldığı gündə, 5 martda, həmçinin 23 mayda Rostov-Yaroslavl Müqəddəslər Kafedralında yad edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Преподобный Адриан Пошехонский и Адрианов Пошехонский монастырь
Uqliçli Adrian

**Uqliçli Adrian** (; ) — ieromonax, rahib Uqliçli Paisiyanın şagirdi və zaviyənişini. O, 1489-cu ildə Uqliçli Paisiya ilə birlikdə Nikolski Qrexozaruçnı monastırını qurmuş və onun ilk abbatı olmuşdur. Xatirəsi 26 avqust (8 sentyabr) tarixində Şərqi Ortodoks Kilsəsində yad edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Игум. Андроник (Трубачев)*. Адриан Угличский // Православная энциклопедия
Edqar Duqlas Edrian

**Edqar Duqlas Edrian** (; ) — ingilis fizioloqu, London Kral Cəmiyyətinin prezidenti (1950–1955). Neyrofiziologiya üzrə fundamental əsərlər yazmışdır. O, ayrı-ayrı sinir hüceyrələrinin elektrik aktivliyini qeydə almışdır. Edrian 1932-ci ildə Çarlz Skott Şerrinqton ilə birlikdə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Master of Trinity at Trinity College, Cambridge
Aleksandr Adlerberq (qraf)

Qraf **Aleksandr Vladimiroviç Adlerberq** — Rusiya dövlət xadimi. O, Vladimir Adlerberqin oğlu və Rusiya imperatoru II Aleksandrın sirdaşı olmuşdur. Adlerberq 1861-ci ildən İmperator Qərargahının komandiri, 1866-cı ildən Dövlət Şurasının üzvü, 1870–1881-ci illərdə İmperator Məhkəməsi və Talelər Naziri olmuşdur

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Граф Адлерберг 2. Александр Владимирович // Список генералам по старшинству: Исправлено по 1-е января 1885. — С. 31. 
* Граф Адлерберг 1. Александр Владимирович // Список генералам по старшинству: Исправлено по 1-е сентября 1888. — С. 21.

## Xarici keçidlər

* раф Адлерберг Александр Владимирович на сайте «Русская императорская армия»
* Адлерберг (2-й) Александр Владимирович, граф // Информационная система «Архивы Российской академии наук» (ИСАРАН).
Boris Adrianov

**Boris Mixayloviç Adrianov** (; ) — SSRİ pilotu, əməkdar sınaq pilotu. O, İkinci Dünya müharibəsi illərində döyüşlərdə iştirak etmiş, buna görə təltif edilmişdir. 1960-cı ildə Adrianov Beynəlxalq Aviasiya Federasiyası tərəfindən "de Lavo" medalı ilə qeyd olunan qapalı döngədə mütləq dünya sürət rekordunu qoymuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Заслуженные испытатели СССР / А. А. Симонов, — М.: Авиамир, 2009
* Адрианов Борис Михайлович // Энцикопедия авиаторов
İnzibati komanda sistemi

**İnzibati komanda sistemi** (, *Administrativno-komandnaya sistema*) — iqtisadiyyatda kapitalın və torpağın dövlətə məxsus olduğu, məhdud resursların bölüşdürülməsinin mərkəzi hökumətin göstərişi ilə və planlara uyğun olaraq həyata keçirildiyi iqtisadi həyatın təşkili üsulu. İnzibati komanda sisteminin yaradılması ideoloji bayrağı marksizm olan bir sıra sosialist inqilablarının nəticəsi idi. İnzibati komanda sisteminin xüsusi modeli Vladimir Lenin və İosif Stalin tərəfindən hazırlanmışdır.

Marksist nəzəriyyəyə uyğun olaraq, burada ölkənin rifahının kəskin yüksəldilməsi və vətəndaşların fərdi rifahındakı fərqlərin xüsusi mülkiyyətin ləğv yolu ilə aradan qaldırılması, eləcə də bütün təsərrüfat fəaliyyətinin müəyyən prinsiplər əsasında aparılması, dövlət hökuməti tərəfindən elmi əsaslarla işlənib hazırlanmış vahid məcburi plan nəzərdə tutulmuşdur. İnzibati komanda sistemi xüsusi mülkiyyətin tamamilə aradan qaldırılmasını və onun dövlət mülkiyyəti ilə əvəz olunmasını nəzərdə tutur. Əsas iqtisadi məsələlər dövlət orqanları tərəfindən həll edilir və icrası məcburi olan sərəncam və planların köməyi ilə həyata keçirilir. Bunun üçün dövlət cəmiyyətin iqtisadi həyatının bütün sahələrini, o cümlədən qiymətlərin və əmək haqqının müəyyən edilməsini tənzimləməyə məcbur olur. SSRİ-nin inzibati komanda sistemində istehsal müəssisələrinin təsərrüfat fəaliyyəti Dövlət Plan Komitəsi, istehsal texnologiyasını diktə edən və avadanlıqların alınması üçün vəsait ayıran sahə nazirliyi, Təchizat üzrə Dövlət Komitəsi, Qiymətləndirmə üzrə Dövlət Komitəsi, Əmək və Əmək haqqı üzrə Dövlət Komitəsi və s. ilə tənzimlənirdi.

Bu sistemə uyğun olaraq xalqın mülkiyyəti elan edilən bütün sərvətlər, əslində, tamamilə dövlət və partiya məmurlarının nəzarətindədir. Nəticədə insanların və müəssisələrin gəlirləri onların resurslardan nə dərəcədə rasional istifadə etməsindən, cəmiyyətin onların əməyinin məhsullarına nə qədər ehtiyac duymasından asılı olmağı dayandırır. Fəaliyyətin nəticələrinin qiymətləndirilməsi çox vaxt cəmiyyətin real tələbatları ilə üst-üstə düşməyən formal meyarlara əsasən həyata keçirilir. Eqalitar əmək haqqı sistemi və korrupsioner məmurların böyüməsi ilə birlikdə bu, insanların işə marağının itirilməsinə səbəb olur. SSRİ-də və keçmiş sosialist blokunun digər ölkələrində inzibati komanda sisteminin səmərəsizliyi 1980-ci illərin əvvəllərində özünü büruzə vermişdir. İnkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə bu ölkələrdə istehsal olunan məhsulların böyük əksəriyyəti aşağı keyfiyyət və köhnə dizayn səbəbindən rəqabətədavamsız olmuşdur. Bu ölkələrdə vətəndaşların rifah səviyyəsi və gözlənilən ömür uzunluğu aşağı, körpə ölümü isə daha yüksək olmuş, istehsalın texniki səviyyəsi də xeyli aşağı olmuş, həmçinin ətraf mühitin çirklənməsi xeyli yüksək olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
*
Müqəddəs Qall monastırı kitabxanası

**Müqəddəs Qall monastırı kitabxanası** () — İsveçrənin Sent-Qallen şəhərində yerləşən, dünyanın ən qədim orta əsr monastır kitabxanası. 

Kitabxana,  eləcə də Müqəddəs Qall abbatlığı 1983-cü ildə "böyük Karolinq monastırının görkəmli nümunəsi" kimi Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilib. Kitabxana VIII əsrdən 1805-ci ildə dünyəviləşənə qədər Avropanın ən mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biri hesab olunurdu.
## Tarixi və memarlığı
Kitabxana Müqəddəs Qall monastırının qurucusu Otmar Sent Qallen tərəfindən qurulmuşdur.  937-ci il yanğını zamanı monastır dağıdılsa da, kitabxana toxunulmaz qalıb. Memar Piter Samb tərəfindən rokoko üslubunda dizayn edilmiş kitabxana zalı 1758-1767-ci illər arasında inşa edilib. Giriş qapısının üstündə həkk edilmiş yunanca yazı, *ΨΥΧΗΣ ΙΑΤΡΕΙΟΝ* (psukhēs iatreion), tərcümədə "ruhun əczaçısı" mənasını verir.
## Kolleksiyaları
Kitabxana kolleksiyası İsveçrənin ən qədimidir və dünyanın ən erkən və ən mühüm monastır kitabxanalarından biridir. Kitabxanada mövcud olan təxminən 160.000 cild ictimaiyyətin istifadəsi üçündür. Kolleksiyaya köhnə çap kitablarından əlavə, 1650 inkunabula (1500-cü ildən əvvəl çap olunmuş kitablar) və VIII-XV əsrlərə aid 2100 əlyazma daxildir; sonuncuların ən qiymətliləri arasında İrlandiya, Karolinq və Otton sənətinə aid əşyalar da yer alır. Bu kodekslər şüşə qutuların içərisində saxlanılır, hər birinin üstündə aşağıdakı rəflərin məzmunu ilə bağlı əyani ipucu olan oyma keruv var; məsələn, astronomiya ilə bağlı materiallarda teleskop vasitəsilə kitabları müşahidə edən bir keruv var. 1900-cü ildən əvvəl nəşr olunmuş kitablar xüsusi oxu zalında oxunula bilər. XII əsrin sonu və XIII əsrin əvvəllərində naməlum müəllif tərəfindən yazılmış orta əsr alman epik poeması olan *Nibelunqanın* B əlyazması burada saxlanılır.

Əlyazmalara daha geniş çıxışı təmin etmək üçün virtual kitabxana: *Codices Electronici Sangallenses* yaradılmışdır. Bu layihə digər kitabxanaların kodlarını da əhatə edəcək şəkildə genişləndirilib və e-kodlar adı altında fəaliyyət göstərir. Hazırda Müqəddəs Qall monastırı kitabxanasındakı 600-dən çox əlyazma rəqəmsal formatda mövcuddur.

## Əlyazmalar
* Kodeks Sanqallensis 18
* Kodeks Sanqallensis 48
* Kodeks Sanqallensis 878

## Həmçinin bax
* Ümumdünya irsi siyahısı
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Beat Matthias von Scarpatetti: *Die Handschriften der Stiftsbibliothek St. Gallen. Codices 547–669. Hagiographica, Historica, Geographica 8.–18.&nbsp;Jahrhundert.* Harrassowitz, Wiesbaden 2003, . 
* Beat Matthias von Scarpatetti: *Die Handschriften der Stiftsbibliothek St. Gallen. Codices 1726–1984 (14.–19.&nbsp;Jahrhundert). Beschreibendes Verzeichnis.* Verlag am Klosterhof, St. Gallen 1983, .
* 
## Xarici keçidlər
 

* Müqəddəs Qall Monastırının virtual kitabxanası
* Müqəddəs Qall Monastırının virtual kitabxanası,,,
* *e-codices, St. Gallen, Stiffsbibliothek
Robin Denholm

**Robin M. Denholm** (; ) — avstraliyalı şirkət idarəçisi. Denholm 2018-ci ilin noyabr ayında Tesla şirkətində sədr vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## Həyatı
Denholm 27 may 1963-cü ildə Yeni Cənubi Uelsin Milperra şəhərində anadan olmuşdur. Onun uşaqlığı valideynlərinin xidmət stansiyasında keçmişdir. Denholm elə uşaqlıqdan maliyyə məsələləri, avtomobillər və digər sahələrlə maraqlanmağa başlamışdır.

Denholm Sidney Universitetini iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi ilə, 1999-cu ildə isə Yeni Cənubi Uels Universitetini ticarət üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirmişdir. Denholm Avstraliya və Yeni Zelandiyada Mühasiblər İnstitutunun üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər