open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ANS Pivani Bakı FK

**ANS Pivani Bakı** — Azərbaycan futbol klubu, Bakı şəhərində yaranmışdır. Müxtəlif vaxtlarda "Bakı Fəhləsi", "Nicat", "ANS-Pivani" adları ilə 8 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir. UEFA İntertoto kubokunda Litva təmsilçisi İnkaras Kaunasa qarşı oyunda mübarizəni dayandırıb və mərhələ adlaya bilməyib. 2000-ci ildə klub maliyyə problemləri səbəbindən fəaliyyətini rəsmən dayandırdı

## Daşıdığı adlar
* 1992 – "Nicat Maştağa"
* 1994 – "Bakı Fəhləsi Maştağa"
* 1995 – "Bakı Fəhləsi"
* 1999 – "ANS-Pivani Bakı"

## UEFA turnirlərində

"Bakı Fəhləsi" UEFA bayrağı altında keçirilən və Azərbaycan klublarının qatıldığı 5 qitə turnirinin 1-də, ümumilikdə 1 dəfə iştirak edib. "Bakı Fəhləsi"ın iştirak etdiyi yeganə turnir UEFA İntertoto Kubokudur.

### UEFA turnirlərindəki statistika
Mənbə: uefa.com
Son yenilənmə: 20 avqust 2010

### UEFA turnirlərindəki oyunlar

## Xarici keçidlər
Kamil Nəsibov

**Kamil Nəsibov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
8 oktyabr 1946-cı ildə Laçın rayonunun Bozlu kəndində anadan olmuşdur. Milliyətcə kürddür. 1963-cü ildə orta məktəbi Minkənd kəndində bitirmiş və ordu sıralarına çağırılmışdır. Üç ildən sonra ordudan tərxis edilərək vətənə qayıtmış, 1973-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutuna daxil olmuşdur.

## Döyüşlərdə iştirakı
1992-ci ildə Laçın erməni silahlı dəstələrinin hücumlarına məruz qaldığı zaman Kamil könüllülərdan ibarət özünümüdafiə bölüyü yaratmış və özünün komandir olduğu 30 nəfərdən ibarət bu bölük Sadınlar, Malıbəyli, Xanallar, Suarası kəndlərinin müdafiəsində böyük rəşadət göstərmişdir.

1992-ci il 29 iyun tarixində Qonaqgörməz yüksəkliyi uğrunda gedən qanlı döyüşlərdən birində Kamil Nəsibov snayper gülləsidən ağır yaralanmış, döyüşçü dostları onu təhlükəsiz yerə çıxarmaq istəsələr də cəsur komandir etiraz edərək döyüş meydanını tərk etməmiş və nəticədə çoxlu qan itirmədən həlak olmuşdur.

## Ailəsi
Kamil Nəsibov ailəli idi, dörd övladı var.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 457 saylı fərmanı ilə Nəsibov Kamil Balədə oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.

Ağcabədi rayonunda dəfn edilmişdir.

Doğulduğu Bozlu kəndindəki Mədəniyyət evi Kamil Nəsibovun adını daşıyır.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 226.

## İstinadlar
İnşaatçı Bakı PİK

**İnşaatçı Bakı Peşəkar İdman Klubu** — Azərbaycan Region Liqasında çıxış edən futbol klubu. Bakını təmsil edən komanda, ilk Azərbaycan Kubokunun qalibidir.

## Tarixi
"İnşaatçı" 1935-ci ildə Bakı şəhərində yaranmışdır. Müxtəlif vaxtlarda 4 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir. 1992-ci ildə futbol üzrə ilk Azərbaycan Kubokunun qalibi olmuşdur.

1995-ci ildə maliyyə problemləri üzündən fəaliyyətini dayandıran klub, 2025-ci ildə yenidən bərpa edilib.
## Uğurları
;Azərbaycan Kuboku
:  **Qalib (1)** — 1992

## Liqa və kubok tarixi

## İstinadlar
Xəzər FK (Lənkəran)

**"Xəzər" Futbol Klubu** — Lənkəran şəhərini təmsil etmiş Azərbaycan futbol klubu. Lənkəran şəhərində yaranmışdır.

1976/77-də Azərbaycan SSR Çempionatında II olub.

Müstəqillik illərində müxtəlif vaxtlarda 4 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir. 1994-cü ildə futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finalında oynamışdır.

Azərbaycanın müstəqil futbol çempionatı keçirilməyə başladıqdan sonra Lənkəranın ilk təmsilçisi olmuş "Xəzər"in baş məşqçisi 1992-dən Ağadadaş Həmidov olmuşdur.

## Uğurları
***Azərbaycan Kuboku:**
****Finalçı (1)** - 1993/1994

## İstinadlar
Fazil Mehdiyev

**Fazil Umud oğlu Mehdiyev** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Fazil Mehdiyev 20 avqust 1966-cı ildə Laçın rayonunun Ələkçi kəndində anadan olmuşdur. O, körpə olarkən ailəsi Ağdamın Abdal Gülablı kəndinə köçmüşdür. 1983-cü ildə məktəbi burada bitirmişdir. 1984–1986-cı illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

## Döyüşlərdə iştirakı
Qarabağda baş verən hadisələr Fazil Mehdiyevi narahat edirdi. O, 1990-cı ildə Ağdam rayon Daxili İşlər Şöbəsində yaradılmış polis batalyonuna yazılır. Tezliklə onun səsi ən qaynar döyüş meydanlarından eşidildi. 1991-ci ildə Qaradağlı kəndində ağır yaralanan Fazil azacıq sağalan kimi cəbhəyə qayıdır. Fazil 1991-ci ilin avqust ayında erməni işğalçılarına məxsus "Niva" markalı avtomobili ələ keçirib polis idarəsinə təhvil vermişdi. 1991-ci il sentyabrın 23-dən 24-ə keçən gecə ermənilər Abdal Gülablı (Gülablı) kəndinə hücum etmişdilər. Fazil dostu Salehlə maşına minib döyüşə tələsir. Ağdama gələn yolda pusqu quran ermənilər onları atəşə tuturlar və Fazil bu döyüşdə faciəli surətdə həlak olur.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Mehdiyev Fazil Umud oğluna ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verilmişdir.

Ağdam rayonunun "Qarağacı" qəbristanlığında dəfn edilib.

Bakının Nəsimi rayonunda büstü qoyulub, Səbail rayonunda isə adına küçə var.

## Xatirəsi

### Bakı şəhərində park
Bakı şəhərinin mərkəzində Xətai prospekti 136 ünvanında milli qəhrəman Fazil Mehdiyevin şərəfinə kiçik park salınmış, parkın mərkəzində onun büstü qoyulmuşdur.


Fazil Mehdiyev parkı, Bakı.jpg|Parkda Fazil Mehdiyevin büstü
Fazil Mehdiyevin anım günü.jpg|Fazil Mehdiyevin anım günü


## Həmçinin bax
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## Mənbə
*Elbrus Şahmar. "Fazilin Allah dərgahına gedən ömür yolu", "Zərdabi LTD" MMC, Bakı-2011. Tiraj 400.
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 183.

## İstinadlar
İnşaatçı Sabirabad FK

**İnşaatçı Sabirabad FK** — Azərbaycanın Sabirabad rayonunu təmsil etmiş futbol klubu. Klub 1989-cu ildə "**Stroitel Sabirabad**" adı ilə Sabirabadda yaradılmış, 1992-ci ildə adı "İnşaatçı Sabirabad"a dəyişdirilmiş və 1995-ci ildə ləğv edilmişdir. 

Klub iki mövsüm Azərbaycan Yüksək Liqasında mübarizə aparıb və 1992-ci ildə 12-ci, 1993-cü ildə isə 8-ci olub. "İnşaatçı" həmçinin 1993 Azərbaycan Kubokunda ikinci yeri tutub. 

2025-ci ildə klubun bərpa edildiyi və Həvəskarlar Liqasında mübarizə aparacağı bildirilib. 

## Uğurları

***Azərbaycan Kuboku:**
****Finalçı (1)** - 1993

***[[Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı]]:**
****Çempion (1)** - 1989

## İstinadlar
Kürmük Qax FK

**Kürmük Qax FK** — 1990-cı ildə Qaxda yaranan, Azərbaycanın köklü klublarından biridir. Hazırda Azərbaycan İkinci Liqasında çıxış edir.

## Tarixi
2023/2024-cü ildən etibarən Azərbaycan İkinci Liqasında çıxış etməyə başladı.

## Loqo
Qax həmişədən Müdafiə Qalası rolunu oynayıb. Bu səbəbdən Qaxda qala sayı çoxluq təşkil edir.  Sumuq qala , Şeyx Şamil Qalası , Dəyirman qalası buna misal ola bilər. Bu özünü loqoda da göstərib. Belə ki, "Müdafiə Qalası" fikrinə uyğun olaraq, müdafiənin əsas simvollarından olan iki tərəfli balta əks olunmuşdur. Hal hazırda Qaxda qədim eksponatlar sərgilərində bu baltaya təsadüf edilir. 
Logodakı yaşıl rəng yaşıllıq bir rayon olduğunu təcəssüm edir. 
## Futbolçular

## İstinadlar
Azneftyağ FK

**Azneftyağ FK** — 1991-ci ildə "Tərəqqi" adı ilə Bakı şəhərində yaranmışdır. Daha sonra "Azneftyağ FK" adı ilə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

1992-ci ildə keçirilən ilk turnirə qatılan "Tərəqqi" 32 xal ilə 9-cu yeri tutmuşdur.

1993-cü ildə keçirilən ikinci turnirə qatılan "Azneftyağ" isə 8 xal ilə "A" qrupunda 9-cu yeri tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azneftyağ
*  Yüksək dəstə- 1992
*  Yüksək dəstə- 1993
*  Birinci dəstə- 1993/94
*  Azərbaycan kuboku- 1992
*  Azərbaycan kuboku- 1993
*  Azərbaycan kuboku- 1993/94
*  Состав команды "Тарагги" Баку в сезоне 1992
*  Kim oynadı, kim vurdu– 1992
*  Kim oynadı, kim vurdu– 1993
Ümid Cəlilabad FK

**Ümid FK** — və ya digər adı ilə **Ümid Futbol Klubu** Azərbaycannın Cəlilabad rayonunda yerləşən futbol klubudur. 1990-cı illərdə yaradılmışdır. 

## Tarixi
“Ümid” klubu 1990-cı ildə fəaliyyətə başlayıb. 
1992 və 1993-cü illərdə elitada mübarizə aparan "Ümid", Premyer Liqaya yüksəldiyi ilk ilində uğurla çıxış edib. Lakin  mövsüm sonunda 5-ci pillə ilə kifayətlənməli olub. 

1993-cü ildə isə klub öz gücünü itirməyə başladı. 10 komandanın iştirak etdiyi çempionatda “Ümid” mövsümü qələbəsiz başa vurdu. Tarixinin ən pis dönəmini keçirdi demək mümkündür. 16 məğlubiyyət alan komanda cəmi 2 dəfə heç-heçə edərək hesabına 2 xal yazdıra bilmişdi.

Uzun bir aradan sonra, 2022-ci ildə Azərbaycan Region Liqasında iştirak etmək istəyən klubun qarşısını, maliyyə problemləri kəsir. 

## İstinadlar
Avtomobilçi Yevlax FK

**Avtomobilçi** futbol klubu Yevlaxda yaranmışdır. Müxtəlif vaxtlarda “Avtomobilçi”, “Gənclik” adları ilə 2 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Daşqın Zaqatala FK

**Daşqın** futbol klubu 1968-ci ildə Zaqatalada yaranmışdır. 1992 və 1993-cü il mövsümlərində 2 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının Güclülər Dəstəsində iştirak etmişdir. 1993-cü ildə 20 komanda arasında 6-cı yeri tutmuş, amma mövsümün başa çatmasından sonra maliyyə çətinlikləri ucbatından fəaliyyətini dayandırmışdır. 1994/95 mövsümündə yenidən Azərbaycan çempionatında iştirak etsə də (aşağı dəstə), Güclülər Dəstəsinə vəsiqə qazana bilməmişdir. 1995-ci ildən sonra fəaliyyəti olmamışdır. 2012-ci ildə klubun fəaliyyətə başladığı xəbər olundu.

## Həmçinin bax

* Simurq PİK
* Zaqatala PFK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çıraqqala Siyəzən FK

**Çıraqqala** futbol klubu Siyəzəndə yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Karat Bakı FK

**Karat Futbol Klubu** — Bakı şəhərində yaranmışdır. 1 dəfə 2004–2005 mövsümündə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının Yüksək dəstəsində iştirak etmişdir..

## 2004–2005 mövsümü
Həmin mövsüm aşağıdakı cədvələ uyğun göstəricilərə nail olmuşdur.

Çempionatı 10-cu bitirməsinə baxmayaraq mövsüm sonunda Karat FK fəaliyyətini dayandırdığı üçün onun əvəzinə aşağı dəstəyə düşən MOİK klubu çempionatda saxlanıldı.

Həmin mövsümdə Azərbaycan kubokunda əvvəlcə 1/8 final mərhələsində iki oyunun cəmində Kəpəz PFK komandasını turnirdən uzaqlaşdırmağı bacarsa da, 1/4 finalda İnter komandasına məğlub olaraq mübarizəni dayandırmışdır.

###### 1/8 final

**1/4 final**

## Komandan üzvləri

Komadanın heyətində ən çox qolu hücumçu Kaxaber Cebisaşvili ən çox (2) aftoqol vurmuş futbolçu ilqar Hüseynov olmuşdur.

## İstinad
Lokomotiv İmişli FK

**Lokomotiv** futbol klubu. İmişlidə yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

Hazırda klub AFFA region liqasında iştirak edir.

Klubun baş məşqçisi Teymur Əliyev, icraçı direktoru Elməddin Abbasovdur.
Plastik Salyan FK

**Plastik** futbol klubu 1971-ci ildə Salyanda yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatında iştirak etmişdir.

## Həmçinin bax

* Muğan FK
* Salyan FK

## İstinadlar
Şirvan Kürdəmir FK

**Şirvan-Kürdəmir FK** - və ya **Şirvan-Kürdəmir Futbol Klubu**. 1990-cı ildə yaradılmış Azərbaycan futbol klubudur.

## Tarixi
“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu 1987-ci ildə Kürdəmir şəhərində yaradılıb və 1990-cı ildən rəsmi olaraq fəaliyyətə başlayıb. Klubun Stadionu 5 min nəfərlik tutuma malikdir. Klub əvvəl Azərbaycan Milli SSR Çempionatında, 1992-ci ildə isə Azərbaycan Güclülər Dəstəsində iştirak edib. “Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu Dağlıq Qarabağ münaqişəsiə səbəbilə 1993-cü ildə fəaliyyətini məcburi olaraq dayandırıb.

Futbol Klubunun yaradılmasında məqsəd nəinki Kürdəmirdə, o cümlədən, Şirvan bölgəsində futbolun təbliğ edilməsi, gənclərdə və yeniyetmələrdə futbola marağın artırılması olub. “Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubunun ən ali məqsədlərindən biri xüsusilə regionlarda yaşayan istedadlı futbolçuları bir araya gətirmək və Kürdəmiri – ümumən Şirvan regionunu futbol çempionatlarında təmsil etmək olub.

“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubundan bildirilib ki, Hələ 1992-ci ildə Klub Azərbaycan Güclülər Dəstəsində çıxış edəndə ona maraq yüksək olub və hətta oyunları izləmək üçün digər bölgələrdən Kürdəmirə axın olub.

Klub 2020-ci ildə fəaliyyətini yenidən bərpa edib. Bununla əlaqədar “Azərbaycan Region Liqası”na müraciət olunub və iştirakla bağlı müsbət cavab əldə edilib. “Region Liqası” həm yeni fəaliyyətə başlayan futbol klubları üçün, həm də sözügedən klubların sponsorları üçün öz məqsədlərini həyata keçirmək baxımından ən əlverişli futbol tədbiridir. “Region Liqası” həvəskar futbol klublarının çıxış etdiyi və AFFA tərəfindən hər il təşkil edilən ən yüksək futbol layihəsidir.

“Şirvan – Kürdəmir” Futbol Klubu göstərilən etimadı doğrulmaqla yanaşı, cəmiyyətdə sağlam həyat tərzi prinsiplərinin tətbiq edilməsi, ölkə futbolunun inkişaf səviyyəsinin yüksəldilməsi, peşəkar futbolçuların hazırlanmasını qarşısına məqsəd qoymuşdur.

2020-ci ildə klubun yenidən futbola qayıtması xəbəri yayıldı. 2021/2022 il mövsümündə Region Liqasında iştirak etmək istəməsinə baxmayaraq, büdcə cəhətdən və digər amillər səbəbiylə iştirak edə bilmədi. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şirvan Şamaxı FK

**Şirvan Şamaxı FK** — 1990-cı ildə İnşaatçı Şamaxı adı ilə Şamaxıda yaranmışdır. 

## Tarixi

1990–1991-ci ildə SSRİ Çempionatının ikinci kiçik liqa üçüncü zonada milli çempionatda iştirak edib. 1992-ci ildən Şirvan Şamaxı adı ilə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir, lakin debüt uğursuzluqla nəticələndi və 26 komanda arasında 20-ci yeri tutaraq birinci liqaya düşdü. Klubun Azərbaycan çempionatının elitasında ən çox top vuran futbolçusu Rəhim Həsənovdur (7 top). Şirvan Şamaxı futbol klubu həmçinin Azərbaycan Birinci Divizionunda iki mövsüm (1993, 1993–94) oynamışdır. Birinci divizionda ən yaxşı göstəricisi 1993 mövsümündə 4-cü yeri tutmasıdır. 1994-cü ildə klub maddi çətinliklər səbəbindən fəaliyyətini dayandırmışdır.

## SSRİ dövrü

## Liqa və kubok tarixi

## Klubun 1992-ci ildə oyunçularının siyahısı
Şahin Qədirov, Rafiq Cabbarov, Rahim Səfərov, Elşən Eyvazov, Tofiq Rəhimbəyov, Elxan Orucov, Elşad Hacıyev, Əkbər Məmmədov, Namiq Əliyev, Elnur Orucov, Nəriman Əşrəfov, Nəriman Ələkbərov, Şahbaz Atakişiyev, İlqar Alibabaev, Yusif Salmanov, Elxan Rəsulov, Anatoli Yavin, Mübariz Quliyev, Rahman Kazım, Sərdar Əsədullayev, Emil Məlikov, Elçin Ağayev, Ceyhun Razimi, Aslan Əhədov, Rauf Rəhimov, Rəşad Mustafayev, Aslan Əhmədov.

## İstinadlar
Fərid FK

**Fərid Futbol Klubu** və ya ilk adı ilə **Səbail Futbol Klubu** — 1994–1997-ci illərdə Bakını təmsil etmiş klub. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

Səbail FK 1994-cü ildə yaradılıb və 1994/95-ci illər mövsümündə I Divizionda mübarizə aparıb və 15 komanda arasında 5-ci olub. Növbəti mövsüm komandanın adı dəyişdirilib və "Fərid" FK olub. "Fərid" 1995/96-cı illər mövsümündə yenə I Divizionda çıxış edib və 16 komanda arasında 66 xalla 3-cü yeri tutub və əsas liqaya (1996/97) yüksəlib. 

## Liqa və Kuboklarda

## Həmçinin bax

* Nicat Maştağa FK

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Neftqaz Bakı FK

**Neftqaz** futbol klubu Sovet dönəmində Bakı şəhərində yaranmış keçmiş tarixə sahib futbol klubu olmuşdur. Klub müstəqillik illərində uşaq futbolunun inkişafında xüsusi yer tutmuş və bir çox peşəkar azərbaycanlı futbolçuların yetişdirilməsinə xidmət etmişdir.  

## Tarix:
Neftqaz FK 90-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Neftçi İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin tabeliyində fəaliyyət göstərən futbol klubu olmuşdur. Əsas fəaliyyəti uşaq futbolunun inkişafı olan futbol klubunun nəzdində Neftçi İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin fəaliyyət göstərdiyi müxtəlif rayon və şəhərlər üzrə müxtəlif yaş qruplarında uşaq futbol komandaları fəaliyyət göstərmiş və bu komandalar arasında Neftqaz FK-nın daxili futbol çempionatı keçirilmişdir. Klub bir neçə dəfə ölkə çempionatının müxtəlif liqalarında çıxış etmişdir. Klub İsmət Qayıbov adına stadionda fəaliyyət göstərmişdir. Klub uzun illər Tofiq İsmayılov adına Suraxanı stadionunda ev oyunlarını keçirmişdir. Klub 2005-ci ildən etibarən aktiv fəaliyyət göstərməmiş. 2005-ci ildən etibarən Neftçi İSM-in digər futbol klubları olan Neftçi İSM və Qaradağ Lökbatan Neftqaz FK-nın varisi olaraq fəaliyyətlərini davam etdirmişlər.

## Yarışlar:

# 1998-1999-cu il Azərbaycan Yüksək Liqası. 14-cü yer. 
# 1999-2000 və 2000-2001-ci illər Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası. 
# 2001-2002-ci il Azərbaycan Birinci Divizionu. 7-ci yer
# 1998-1999 və 2001-2002-ci il Futbol üzrə Azərbaycan Kuboku yarışları.

## Tanınmış yetirmələr:

* Kamal Bayramov
* Elvin Əliyev 
* Rauf Cabarov
* Əliyar Ağayev 

## Rəhbərlik:

* 1992-2000. Neftçi İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin sədri Rafiq Bünyatov, Neftqaz FK-nın prezidenti Rafiq Bünyatov
* 2000-2004, Neftçi İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin sədri Rauf Əliyev, Neftqaz FK-nın prezidenti Gülağa Cabarov
* 2005-2018, Neftçi İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin sədri Sadıq Sadıqov

## Mənbə:

# https://web.archive.org/web/20120809153900/http://www.pfl.az/upload/arxiv/200102/divizion200102.pdf
# https://web.archive.org/web/20160818204237/http://www.pfl.az/files/0cup11.pdf 
# http://neftchi.org/klub/44-tarix.html 

## Həmçinin bax:

* Azərbaycan Premyer Liqası 
* Azərbaycan Birinci Liqası
* Azərbaycan Çempionatının Həvəskarlar Liqası
* Azərbaycan Kuboku
* Gülağa Cabbarov
* Azərsun Arena

## İstinadlar:
Azəri Bakı FK

**Azəri Bakı FK** — Bakını təmsil etmiş futbol klubu.

## Tarixi
Bakı şəhərində yaranmışdır.

## Fəaliyyəti
3 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Futbol üzrə Bakı şəhər çempionatı

**Futbol üzrə Bakı şəhər çempionatı** — 1911-1917-ci illərdə keçirilmişdir.

## Qaliblər
Turnirin bütün qalibləri aşağıdakılardır:
Ümid Bakı FK

**Ümid Bakı FK** futbol klubu Bakı şəhərində yaranmışdır. Müxtəlif vaxtlarda "Təfəkkür Universiteti" adlanan bu komanda 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı

**Futbol üzrə Azərbaycan SSR çempionatı** SSRİ dövründə Azərbaycanın ən güclü həvəskar futbol komandalarını müəyyən edən futbol turniridir. 1928–1991-ci illərdə klub komandaları arasında oynandı. Sovet futbol liqaları sistemində həvəskar klublar arasında rəqabət statusu var idi. Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı bir çox mövsümlərdə Sovet İttifaqı futbol piramidasının 3-cü və ya 4-cü səviyyəsinə uyğun gəlirdi.

## Nəticələri

## Həmçinin bax

* Azərbaycan futbolunun xronologiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Standard Sumqayıt FK

**"Standard"** futbol klubu — Bakı şəhərində yaranmışdır. Bu komanda futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak edib. Komandanın adı daha sonra "Standard Bakı" adlandırılıb. 2009/10 mövsümünün yekunlarına əsasən komanda "Karvan"la birlikdə Premyer Liqanı tərk etdi. Lakin klub 1.ci Divizyonda iştirakdan imtina etdi və fəaliyyətini dayandırdı. Futbolçulara isə azad agent statusu verildi.

Sumqayıt klubunun baş məşqçisi Valdas İvanauskasın istefaya göndərilməsi qərara alınıb. Litvalı mütəxəssisi müvəqqəti olaraq Elbrus Məmmədov əvəz edib. Son olaraq Sumqayıt təmsilçisinə bundan sonra Böyükağa Hacıyev başçılıq edib.

## 2009/2010 mövsümünün iştirak ərizəsi
;Qapıçı:
** 12. Anar Nəzirov (08.09.1985).

;Müdafiəçilər:
** 77. Ramin Quliyev (22.06.1981)
** 4. Levan Silaqadze (04.08.1976)
** 5. David Çiçveişvili (23.10.1975)
** 3. Orbeladze Serqi (01.05.1982)
** 17. Oleq Qvelesiani (16.09.1980).

;Yarımmüdafiəçilər:
** 50. Riçard Rekelme (06.09.1980)
** 30. Eduardo Fernandes (21.08.1977)
** 25. Samir Zərgərov (29.08.1986)
** 14. Zeynal Zeynalov (06.12.1979)
** 7. Rəcəb Fərəczadə (19.12.1980)
** 9. Murad Ağakişiyev (13.06.1985)
** 11. Aqil Məmmədov (12.04.1972)
** 28. Vasif Əliyev (06.08.1986).
** 95. Qasımbəyli Elməddin (21.07.1995)

;Hücumçular:
** 86. Fərid Quliyev (06.01.1986)
** 99. Rodriqo Silva (16.11.1982).

## İstinadlar
Qarabağ Xankəndi FK

**"Qarabağ"** futbol klubu 1927-ci ildə Xankəndi şəhərində yaradılmışdır. İlk adı **"***Dinamo***"** olmuşdur. 1974-cü ildən "*Qarabağ*" adlanır. 1977-ci ildə Futbol üzrə Azərbaycan SSR çempionatının qalibi olmuşdur. 1950 və 1986-cı illərdə SSRİ Kuboku yarışlarında iştirak etmişdir.

## Uğurları
* **[[Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı]]nın qalibi (1)** — 1977

## Həmçinin bax
* Xankəndi şəhər stadionu

## İstinadlar
Endər Günlü

**Endər Günlü** — Fransada yaşayan türk əsilli yarımmüdafiəçi

1984-cü il təvəllüdlü Endər Lion "Olimpik"inin yetirməsidir.

Onun ilk peşəkar klubu İsveçrə çempionatının 2-ci dəstəsində mübarizə aparan "Etual" olub. 2003-2005-ci illərdə bu komandanın şərəfini qoruyan türk futbolçu sonra İspaniyaya üz tutub. O, bu ölkənin 2-ci dəstə təmsilçisi "Oruvela" komandasının şərəfini qoruyub. 2007-2008-ci illər ərzində isə Türkiyədə top qovub. "Adanadəmirspor"a (2-ci dəstə) transfer olunan Endər Tunisdə də legioner həyatı yaşamağa vaxt tapıb. Belə ki, yarımmüdafiəçi 2008-ci ildə Tunisin güclülər dəstəsində mübarizə aparan "Qafsa"nın heyətində çıxış edib. 2009-cu ilin yanvarında isə İsveçrəyə dönərək 3 ay ərzində aşağı dəstə təmsilçisi "Rasing Ceneve"də top qovub.

Endər Günlü bundan sonra "Olimpik-Şüvəlan"ın formasını geyinəcək. Artıq onunla münasibətləri rəsmiləşdirən paytaxt təmsilçisi 2 il müddətində orta sahə oyunçusunun xidmətindən yararlanacaq.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Muğan FK

**Muğan** futbol klubu Salyanda yaranmışdır. İlk adı "NBC" olmuşdur. Komanda futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak edib. Klubun təsisçilərinin qərarı ilə Muğan FK Futbol üzrə Azərbaycan çempionatının 2011-2012-ci futbol mövsümündə adını dəyişdirərək, Rəvan FK adı ilə Bakı şəhəri Bayıl qəsəbəsinin təmsilçisi olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

## Rəhbərlik

* Prezident: Surxay Əhmədov
* Vitse-prezident: Yaşar Məmmədov
* Transfer işləri üzrə vitse-prezident:Bəhruz Şirəliyev
* Mətbuat katibi: Rövşən Abdullayev

## Rəmzlər

Komandanın bayrağı müasirliyi ifadə edən  tünd qırmızı, saflıq və paklıq rəmzi sayılan ağ rənglərdən ibarətdir. Qırmızı eyni zamanda rənglər arasında ən çox nəzərə çarpan, daima göz önündə olan güc, qüdrət, aktivlik və enerji rəngidir.
Komandanın loqosunda həmçinin eyni rəngləri müşahidə etmək olar. Loqoda simvolik olaraq maral təsvirləri əks olunmuşdur. Maral cəldliyin çevikliyin, sürətin və cürətin rəmzidir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Muğan futbol klubu
Futbol üzrə Azərbaycan SSR kuboku

Futbol üzrə ilk Azərbaycan SSR kuboku 1936-cı ildə keçirilib.

## Azərbaycan SSR kuboku final oyunları
### 1930-cu illər
Qaliblər:

1936 Cənub İnşaatçısı (Bakı)

1937 Temp (Bakı)

1938 Temp (Bakı)

### 1940-cı illər

### 1950-1991 illəri
1950 Əmək ehtiyatları (Bakı)

1951 S. M. Budennoqo adına Zavod (Bakı)

1952 S. M. Budennoqo adına Zavod (Bakı)

1953 Dinamo Bakı

1954 BODO (Bakı)

1955 S. M. Budennoqo adına Zavod (Bakı)

1956 NPU Orconikidzeneft (Bakı)

1957 Məhsul (Tovuz)

1958 SK BO PVO Bakı

1959 Neftyannik (Quba)

1960 AzTZ (Azərbaycan Boruprokat Zavodu, Sumqayıt)

1961 NPU Orconikidzeneft (Bakı)

1962 OİK Bakı

1963 OİK Bakı

1964 Vostok (Bakı)

1965 Vostok (Bakı)

1966 Vostok (Bakı)

1967 Abşeron (Xırdalan)

1968 Politexnik (Mingəçevir)

1969 OİK Bakı

1970 OİK Bakı

1971 Suraxanılı (Bakı)

1972 İzolit (Mingəçevir)

1973 OİK Bakı

1974 OİK Bakı

1975 Suraxanılı (Bakı)

1976 OİK Bakı

1977 Suraxanılı (Bakı)

1978 OİK Bakı

1979 Suraxanılı (Bakı)

1980 Energetik Əli-Bayramlı

1981 Gənclik (Bakı)

1982 Gənclik (Bakı)

1983 Viləş Masallı

1984 Konditer (Gəncə)

1985 Konditer (Gəncə)

1986 İnşaatçı Sabirabad

1987 Xəzər Lənkəran

1988 Araz (Bakı)

1989 Gənclik (Bakı)

1990 Qarabağ

1991 İnşaatçı Bakı

## Həmçinin bax
*Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı

## Mənbə
* Azerbaijan — List of Cup Finals
Rasim Cəfərov

**Rasim Valeh oğlu Cəfərov** — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2016).

## Həyatı
Rasim Cəfərov 17 oktyabr 1978-ci ildə anadan olub. ADMİU-nun dram və kino aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb (Əliabbas Qədirovun kursunda, 1996–2000).

1996-cı ildə Akademik Milli Dram Teatrında epizodik çapar rolunda səhnəyə çıxıb. Daha sonra 2003-cü ilə qədər Azərbaycan Dövlət Pantomim Teatrında çalışıb. İlk dəfə kinoya gəlişi Murad İbrahimbəyovun "Üç qız" filmilə olub. Hazırda Gənc Tamaşaçılar Teatrının və Azərbaycan Dövlət Yuğ Teatrının aktyorudur.

29 iyul 2016-cı ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Teatr səhnəsindəki rolları

### Azərbaycan Dövlət Pantomim Teatrı
* "Şəngülüm, Şüngülüm, Məngülüm"
* "Şərqə səyahət"
* "Pantomim buketi"
* "Zibillik pərvanələri"
* "Eşq"

### Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı
* "Pəri-Cadu" — Təlxək əcinnə
* "Çəkməli pişik"
* "Tıq-tıq xanım" — Siçan bəy, keçi
* "Şelkunçik"
* "Pələng ili" — Ağa
* "Oliver Tvistin macəraları"
* "Məhv olmuş gündəliklər" — Qənimət
* "Mən gəldim, qızlar" ("Müharibə") — əmi
* "Yalqız qərb" — Balin qerbor

## Filmoqrafiya
# Salur Qazanın evi talandığı boy (film, 2001)
# Epizod (film, 2002)
# Manqurt (film, 2003)
# Oyun (film, 2003)
# Ana qaz (film, 2005)
# Üç qız (film, 2005) (tammetrajlı bədii film)
# Ev (film, 2007)
# Qala (film, 2008)
# Yalançılar (film, 2008)
# Ölüm növbəsi (film, 2009)
# Teatral həyat (film, 2009)
# Podpiska o neviezde (2009)
# Kuklalar (film, 2009)
# Sahə (film, 2010)
# Əzizim Fellini (film, 2010)
# Səhərə inan... (film, 2011)
# Tabutçunun yelləncəyi (film, 2012)
# Sirr (serial, 2012)
# Döngələr (teleserial, 2012)
# Çaqqal nəfəsi (film, 2013)
# Ayrı (Torn) (film, 2014)
# Arzuların ardınca... (film, 2015)
# Əli və Nino (film, 2015)
# Dərs (film, 2015)
# Lotereya bileti (film, 2015) (qısametrajlı bədii film)
# Oğurlanmış arzular (film, 2015)
# Skripkaçı (film, 2015)
# Tələs ömrümə (film, 2015)
# Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015)
# Ayaqqabı əməliyyatı (film, 2016)
# Qara bağ (film, 2016)
# Məryəm (teleserial, 2016)
# Sənin deyil (serial, 2016)
# Ata ocağı (film, 2017) (bədii serial)
# Üçüncü günün adamı (film, 2017)
# Qaragöz (film, 2018)
# 3 rəng (video)
# Jurnalist (Rusiya)
# Rusca tərcümə (Rusiya)
# Əlvida, Şmidt! (film, 2019)
# Olimpia (film, 2021)
#Mən burdayam, İlahi!
# Suğra və oğulları (film, 2021)
# Mən, Lalə, bir də Şerlok Holms (serial, 2024)
# Tərsinə kölgələr (film, 2024)
# Oriondan sevgilərlə (film, 2025)
# Bu şəhərdə kimsə yoxdur (serial)
# 8 (teleserial, 2026)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Məşhur aktyor: "Əvvəllər meyxana deyirdim" MÜSAHİBƏ
* "Sevişmə səhnəsini evdəkilərə 2 aya başa saldım"
Mürsəl bəy Şahsuvarov

**Şahsuvarov Mürsəl bəy Adilxan bəy oğlu** () — Cümhuriyyət tələbəsi, həkim, professor.

## Həyatı
Mürsəl bəy Adilxan bəy oğlu 1900-cü ilin iyun ayının 19-da Zəngəzur qəzasının Minkənd kəndində anadan olmuşdu.

Mürsəl Şahsuvarov əvvəlcə Gəncədə, sonra isə Tiflisdə təhsil almışdır.

Arxivdə onun Tiflisdəki İmperator Aleksandrın adına gimnaziyanı bitirməsi barədə sənəd vardır.

310 saylı Kamal Şəhadətnaməsindən məlum olur ki, Şahsuvarov Mürsəl Ədilxan oğlu 1913-cü ildə Tiflis oğlan gimnaziyasına daxil olmuş və oranı 1918-ci il fevralın 18-də bitirmişdir.

1919-cu il noyabr ayının 23-də M. Şahsuvarovun Azərbaycan Respublikası Xalq Maarif Nazirliyinə ünvanladığı ərizəsində deyilir: "Sizdən xahiş edirəm ki, məni Almaniyaya Tibb İnstitutuna daxil olmaq üçün hökumət hesabına ezam edəsiniz."

Mürsəl bəy Şahsuvarov Münhen Universitetinin tibb fakültəsini uğurla bitirib… Vətənə qayıtmamışdır.

İstedadlı gənc təbibi alman həmkarları Hamburq şəhərində ixtisasına görə işlə təmin etmişlər.

O, bir neçə il Tropik Xəstəliklər İnstitutunda çalışmışdır. Gənc alim burada dissertasiya müdafiə edərək, tibb elmləri doktoru adını almışdır. Azərbaycanlı alim Hamburqda tanış olduğu alman qızı Marqarita xanımla nikah bağlayıb, ailə qurmuşdur. Otuzuncu illərdə ər-arvad Bakıya qayıtmışlar. Bakıda elmlər doktoru olan Cumhiriyyətin tələbəsinin və onun alman zövcəsinin Amerika Birləşmiş Ştatlarından gəlmiş qonağı da olarmış. Bu, Mürsəl doktorun baldızı oğlu ABŞ vətəndaşı Hüqo idi…

1937-ci ildən başlayaraq, doktor Şahsuvarovun mənzili bir daha qonaq üzü görmədi. Onu Sibirə, Maqadana on il müddətinə sürgün etdilər. Onun xanımı Marqaritanın da başı üstünü təhlükə almışdı.

Sədaqətli qadın Mürsəl bəyin məsləhətinə qulaq asaraq, bacısı oğlu ilə birlikdə Almaniyaya qayıtmalı oldu.

Professor Hans Fodelin Mürsəl bəyə etmiş olduğu bir tarixi xidməti də qeyd etməmək olmaz. 1937-ci ildə Mürsəl bəyin evində axtarış zamanı Münhen Universitetini bitirmək barədə diplomu yoxa çıxmışdı. M. Şahsuvarov Almaniyaya göndərdiyi məktublarından birində keçmiş tələbə dostundan xahiş etmişdi ki, mümkünsə, ali məktəb diplomunun surətini çıxartdıraraq Bakıya göndərsin. Alman professoru azərbaycanlı həmkarının xahişini yerinə yetirmişdi. Diplomun surəti əldə edildikdən sonra, Cumhuriyyət tələbəsi, tibb elmləri doktoru, professor Mürsəl Adilxan oğlu Şahsuvarov Bakıdakı Fuad Əfəndiyev adına 4 saylı Şəhər Klinik Xəstəxanasına işə qəbul edilmişdir.

1971-ci il aprel ayının 21-də vəfat edib.

## Xatirəsi
29 may 2018-ci ildə Azərbaycan Tarix Muzeyində "Şahsuvarovlar nəslindən üç varis" adlı tədbir keçirilib. Tədbirdə Mürsəl bəy Şahsuvarovla yanaşı, Nurməmməd bəy Şahsuvarov və Surxay bəy Şahsuvarovun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin həyatındakı xidmətlərindən bəhs edilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Şahsuvarovlar, "Soy" dərgisi, № 3 (11), 2008.

## Həmçinin bax
* Nurməmməd bəy Şahsuvarov
Alsu

**Alsu Ralifovna Abramova** (Tatar dili: Rälif qızı Alsu Abramova, Rusca: Алсу́ Рали́фовна Абра́мова. Alsou (Rusca: Алсу) olaraq da tanınır) -  Rusiyanın tanınmış müğənnisidir. Tatarıstan Respublikasının əməkdar artisti (2000). Tatarıstan Respublikasının xalq artisti (2010). Sülh adına YUNESKO artisti (2011).

## Həyatı

Alsu 27 iyun 1983-cü ildə Tatarıstanın Bögilme bölgəsində dünyaya gəldi. Atası Ralif Rafilovich Safın zəngin bir iş adamıdır. "Lukoyl" neft şirkətinin keçmiş vitse-prezidenti idi. Rusiyanın siyasi aləmində tanınmış şəxsdir. Anası Raziye Iskhakovna bir memardır. Renard və Marat adında iki qardaşı vardır. Məşhur tennisçi Marat Safın müğənninin əmisi oğludur.

Alsu daha 10 yaşında ikən ailəsi ilə Sibirdə qaldığı dövrdə piano çalmağı öyrənmişdir. Daha sonra Moskvada musiqi məktəbinə davam etdirmişdi.
Daha sonrakı illərdə İngiltərə və Nyu-Yorkda xüsusi məktəblərdə memarlıq dərsləri alan Alsu, hələ də Londonda yaşamaqdadır. Eyni zamanda 2000-ci ildə ölkəsini Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və 2-ci yerə layiq görülmüşdür. 2009-cu ildə Rusiyada keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi finalında ekspert heyəti tərkibində olmuşdur.

## Xarici keçidlər
Füsunkar xanım

**Füsunkar xanım** — Avropada, orta əsrlərdə yüksək mənəviyyata — (cəsarət, sadiqlik, qadına qarşı alicənablıq) malik kişinin — cəngavərin öz təxəyyülündə yaratdığı kurtuaz sevgi obyekti olan obraz. Füsunkar xanım həm mənəvi, həm də cismani kamillik idealı idi. Çox vaxt cəngavər özünə qadını görmədən seçirdi. Əsas şərt qadına xidmət, onun bütün tələblərini yerinə yetirmək və bütün rəqiblərdən, xüsusilə qəddar və ya qısqanc ərdən qorumaqdır. Füsunkar xanım obrazı heç şübhəsiz kişi, üstəlik, cəngavər təsəvvürünün məhsulu olub və cəngavər kişilər üçün yaradılmışdı. Füsunkar xanım kurtuaz ədəbiyyatın mərkəzi obrazıdır, məsələn: Flamenka "Flamenka", İzolda "Tristan və İzolda" romanında. Son füsunkar xanım obrazlarından biri, Servantesin ölməz "Don Kixot" əsərində rast gəlinir.

## İstinadlar
Centlmen

**Centlmen** (Gentleman) - Gender sistemində centlmen etosuna malik maskulinliyin xüsusi bir tipi. Cəngavər anlayışı kimi, centlmen anlayışı da sosial tarixdən gəlib və özünü ilkin mənasında «yaxşı ailədən çıxmış insan» anlayışını ifadə edirdi.  Zamanla centlmen anlayışı zadəganların davranış tipləri və maskulinliyi ilə əlaqədar məcazi məna daşımağa başladı. XX əsrdə artıq bu termin bu anlayışa uyğun davranış və etik dəyərlərə malik hər bir kişi haqqında işlədilə bilər. Centlmen öz sağlamlığının və fiziki formasının qayğısına qalır - həvəskar idmanla məşğul olmaq centlmenliyin vacib elementlərindəndir. Centlmen xüsusi qapalı məktəblərdə (İngiltərədə bu cür məktəblər, məsələn İton, Vinçester, Vestminster, Reqbi, Xarrou məktəblərdir) tərbiyə olunan kişi elitarlığının kollektiv formasına malik olur. Burada gənclər özlərində yoldaşlıq hissi və xarakteri tərbiyə etmək bacarığına yiyələnirlər. Centlmen obrazının əsas komponentlərindən biri onun qadına münasibətidir. Qadın centlmenin qayğılarının əsas predmeti deyil. O, qadına yalnız ailə qurmaq və hər cəhətdən yaxşı yerdən evlənmək istəyəndə diqqət yetirir. Bununla belə, maliyyə məsələləri çox vaxt birinci yerdə dayanmır. Centlmen özünün qadınlarla münasibətini qanuni sevgi, nikah çərçivəsində kodifıkasiya edir. Onun üçün qadında başlıca dəyərlər ləyaqət, ismət, itaətkarlıq, mülayimlik, zəriflik və nəciblikdir. Qadının gözəlliyinin lazımlığı ən son faktordur. Qadın və həyat yoldaşı centlmen üçün sinonim məna daşıyır. Beləliklə, maskulin tipli centlmen - qadınlar barəsində diskriminasyon meylli, həyat və fəaliyyət sferalarına gender prinsiplərinə əsasən mütəşəkkil sərhəd qoyan insan nümunəsidir. «Zəif, köməksiz» qadın kultunu məhz o yaradır. Centlmen tipi bu gün də son dərəcə populyardır və müəyyən sosial təbəqədən olan bir çox kişilərin davranış modelində izlənilir.
Hakimiyyət

**Hakimiyyət** — hər hansı üsulla (iradə, nüfuz, hüquq, zorakılıq, dövlət qurumları sistemi) ayrı-ayrı fərdlərin və ya qrup üzvlərinin insanların davranışına, fəaliyyətinə təsir göstərmək imkanı, müəyyən məqsədə çatması və maraqlarını reallaşdırmaq qabiliyyətidir.

Hakimiyyət istənilən insan münasibətlərinin ayrılmaz hissəsidir. Cəmiyyətdə bir çox konfliktlər hakimiyyət uğrunda mübarizə üzündən baş verir, çünki fərdlərin və ya qrupların öz maraqlarını təcrübədə reallaşdırmaq imkanı hansı səlahiyyətə malik olmalarından asılıdır. Hakimiyyətin bir hissəsini qadınlara vermək üçün cəmiyyətdə səlahiyyətlərin yenidən bölünməsi, həmçinin, xarakterinin dəyişdirilməsi feminizmin əsas məqsədlərindən biridir. Qadınların bərabər hüquqlar əldə etmək uğrunda uzun mübarizəsi onların siyasi hakimiyyətə daxilolmaya nail olmasına aydın misaldır. Eyni zamanda, yalnız hakimiyyəti kişilərlə bölüşmək ideyası deyil, həm də onun dəyərini, ümumiyyətlə, şübhə altına almaq ideyası inkişaf edir. 1985-ci ildə Nayrobidə keçirilən Qadınların Vəziyyətinə dair III Ümümdünya Konfransından sonra qadın maraqlarının ön plana çəkilməsinin siyasi strategiya əlaməti kimi müxtəlif mənbələrdə qadın imkanlarının genişlənməsi və ya qadın nüfuzunun artması "empowerment" anlayışı kimi geniş vüsət tapdı. Bu dövrün konsepsiya müəllifləri hakimiyyəti sosial fəallığın geniş imkanları vəsait mənbələrinə nəzarət etmək hüququ, qərarlar qəbul etmək imkanı, bütün fəaliyyət sferalarında və səviyyələrində transformasiya potensialına sahib olmaq kimi müəyyənləşdirirlər.

## İstinadlar
Gözümün qarası (mahnı)

**Gözümün qarası** - 2006-cı ildə Azərbaycanda ən populyar mahnılardan biri. Sözləri İsmayıl Dadaşovun, musiqisi Hüseyn Abdullayevindir.

## Mahnı haqqında
Mahnı ilk dəfə 2006-cı ilin yazında Zülfiyyə Xanbabayeva tərəfindən oxunmuşdur. Mahnı efirə getdiyi gündən bütün hitparadlarda 1-ci oldu. Mahnı 2006-cı ildə ilin mahnısı seçildi. Mahnı Zülfiyyə xanımın 2009-cu ildə işıq üzü görən Dəniz albomuna daxil edildi.

## Video
Mahnının videosu əvvəlki Zülfiyyə Xanbabayeva kliplərindən fərqli olaraq Gürcüstanda çəkildi. 
Videoda hər hansı bir süjet xətti yoxdu.
Mahnının videosuna baxmaq üçün keçid http://www.youtube.com/watch?v=4EwLE2nsYxo

## Mahnıların siyahısı
# "Gözümün Qarası" - 4:42

## Həmçinin bax
*Zülfiyyə Xanbabayeva
*Zülfiyyə Xanbabayeva diskoqrafiya

## Mənbə
*Zülfiyyə Xanbabayeva rəsmi İnternet səhifəsi
*Zülfiyyə Xanbabayeva rəsmi Facebook səhifəsi
*Zülfiyyə Xanbabayeva rəsmi YouTube kanalı
Ulduz (jurnal)

***"Ulduz" jurnalı*** — Azərbaycanda nəşr olunan populyar bədii jurnallardan biri.

## Haqqında
24 noyabr 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə jurnalın dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına çap olunması qərara alınmışdır.

* Baş redaktoru Qulu Ağsəsdir.
* Nəsr və poeziya şöbəsinin redaktoru Vüsal Nuru
* Dizayneri Təhmasib Mehdiyev
* 1967-ci ildən nəşr olunur.
* Tirajı 300 nüsxədir.

## Redaktorları
# Cabir Novruz — 1967–1972
# Akif Hüseynov — 1972–1973
# Əhməd Cəmil — 1973–1976
# Yusif Səmədoğlu — 1976–1986
# Abbas Abdulla — 1986–1993
# Ələkbər Salahzadə — 1993–2004
# Elçin Hüseynbəyli — 2004–2014
# Qulu Ağsəs — 2014-indi

## Redaksiya heyəti
# Səhər
# İlqar İlkin
# İbrahim İlyaslı
# Elbariz Məmmədli
# Rafiq Hümmət
# Əyyub Qiyas
# Qoca Xalid
# Faiq Balabəyli
# Həyat Şəmi
# Rəsmiyyə Sabir
# Xanəmir
# Əlizadə Nuri
# Natəvan Dəmirçioğlu
# Nisəbəyim
# İrfan Çiftçi - Türkiyə
# Xaqani Qayıblı — Estoniya
# Səadət Məhəmmədova - Özbəkistan
# Baloğlan Cəlil - Başqırdıstan

## Həmçinin bax

* Azərbaycan (jurnal, 1923)
* Qobustan (jurnal)
* Literaturnı Azerbaycan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 2015-dən 2025-ə bütün sayları (PDF)
Müseyib Müseyibov

**Müseyib Ağababa oğlu Müseyibov** () — coğrafiya elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi.

## Həyatı
Müseyib Müseyibov 1927-ci il may ayının 5-də Tovuz rayonunun Qaraxanlı kəndində anadan olmuşdur. Orta və ali məktəbi İkinci dünya müharibəsi illərində bitirmişdir. 1949-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində (indiki BDU) aspiranturaya daxil olmuş, 1954-cü ildə "*Ceyrançölün geomorfologiyası*" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edib, 27 yaşında coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

## Fəaliyyəti
1954-cü ildən ADU-nun Fiziki coğrafiya kafedrasında çalışmış, 1955-ci ildə dosent vəzifəsinə seçilmiş və 1960-cı ildən həmin kafedraya rəhbərlik etməyə başlamışdır. Müəllimləri Heydər Əfəndiyev, Məmmədəmin Salayev, Hadı Əliyev, Abdulla Şahbazov və başqalarının əhatəsində elmi fəaliyyətini davam etdirərək, 1963-cü ildə "*Orta Kür əyilməsinin geomorfologiyası*" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, 1964-cü ildə professor elmi adı almışdır. Ötən əsrin 70-ci illərindən keçmiş SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin Ali Coğrafiya Təhsili elmi-metodik şurasının (hazırda Rusiya Federasiyasında) üzvü, Azərbaycan SSR Ali Təhsil, sonralar Təhsil Nazirliyi elmi-metodik şurasının sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1990-cı ildən BDU-nun Coğrafiya fakültəsinin dekanıdır. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Yer elmləri üzrə ekspert şurasının üzvüdür. Onun rəhbərliyi ilə 20-dən artıq elmlər doktoru və elmlər namizədi yetişmişdir.

Coğrafiya elmi və onun aparıcı sahələrindən olan landşaftşünaslıq, geomorfologiya və neotektonik hərəkətlərin tədqiqi sahəsində apardığı araşdırmalar təkcə Azərbaycanda deyil, keçmiş SSRİ-nin bir çox respublikalarında, həmçinin Almaniya, Fransa və s. ölkələrdə öyrənilmişdir. 400-dən artıq məqalənin, 9 monoqrafiyanın, 25 kitabın müəllifidir.

### Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
Dəfələrlə beynəlxalq simpozium, konqres və konfranslarda iştirak etmişdir. 1972-ci ildə Kanadada, 1976-cı ildə isə Moskvada keçirilən Beynəlxalq Coğrafiya Konqresinin, 1980-ci ildə "*Palecoğrafiyaya aid sovet*" Amerika simpoziumunun, SSRİ Coğrafiya Cəmiyyətinin Qurultaylarının (Lvov, Tbilisi, Bişkek, Leninqrad, Moskva və s.) iştirakçısı olmuşdur. Beynəlxalq məzmunlu elmi-tədqiqatlarını davam etdirmiş, Almaniya, Fransa, Rusiya, Gürcüstan alimlər ilə birgə "*Qafqazın geosiyasi xəritəsi*" üzərində işləmişdir.

### Seçilmiş əsərləri
* Altıağac Təcrübə Bazasında tələbələrin çöl tədris təcrübəsinin təşkili.

### Kitabları
* География (учебное пособие для фбитуриентов, учашихя старших классов и предподавателей) Аbiturient, Dtqk, 2008
* Антропогенное трансформация природной среды Южного Кавказа (Tbilisi, Sovstor),
* Türk dünyasının coğrafiyası. XI sinif. Bakı: Təhsil, 2008
* Coğrafiya (abiturientlər üçün proqram toplusu)

## Ölümü
Professor 2011-ci il 4 sentyabr tarixində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Vladimir Vısotski

**Vladimir Semyonoviç Vısotski** (; ) — Sovet şairi, aktyoru və musiqiçisi, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı.

## Həyatı
Vladimir Semyonoviç Vısotski 1938-ci il yanvarın 25-də Moskvada anadan olmuşdur. Onun uşaqlığı müharibə illərinə təsadüf etmişdir. 1947-ci ildən 1949-cu ilə kimi atası və analığı ilə Almaniyada yaşamış, sonradan Moskvaya qayıdıb müəllimlər evindəki dram dərnəyinə getmişdir. Tikinti-mühəndisləri institutuna daxil olub, lakin oranı tərk edib Moskva Bədii Akademik teatrın nəzdindəki V.İ.Nemiroviç-
Dançenko adına məktəb studiyasının aktyorluq şöbəsinə daxil olmuşdur.

1960-cı ildə oranı bitirib, A.S.Puşkin adına dram teatrında fəaliyyətə başlayıb. 1964-cü ildən ömrünün sonuna qədər Moskva dram və komediya teatrında işləmişdir.

## Yaradıcılığı
O, "Qalileyin həyatı", "Hamlet","Puqaçov", "Albalı bağı", "Cinayət və cəza" tamaşalarında baş rollarda çıxış etmişdir. Bir neçə tamaşada
Vısotskinin mahnıları səslənmişdir. V.Vısotski ilk şeirlərini tələbəlik illərində yazmışdır.

İlk kitabı "Döymə" ("Tatuirovka") 1961-ci ildə çap olunmuşdur.

V.Vısotski 1959-cu ildən kinoya çəkilmişdir. 1960-cı ilin I yarısından Vısotski mahnılarını gitarada ifa etməyə başlamışdır.
1968-ci ildən Vısotskinin mahnıları mətbuatda ciddi tənqid edilmiş və SSRİ-də kitablarını bir iki mahnı və şeirindən başqa çap etdirmək mümkün olmamışdır. 70-ci illərin II yarısından başlayaraq xarici ölkələrdə konsertlərlə çıxış etmişdir. 1980-ci ilin 25 iyulunda "Hamlet"
tamaşasına üç gün qalmış vəfat etmişdir. 1981-ci ildə SSRİ-də onun ilk kitabı "Əsəb"("Nerv") çap olunmuşdur.

1987-ci ildə, ölümündən sonra ona "Görüş yerini dəyişmək olmaz" filmindəki roluna görə SSRİ Dövlət mükafatı verilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Görüş yerini dəyişmək olmaz (film, 1979)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çexov

**Çexov** — Rus soyadı.

;Bu soyadı olan tanınmışlar
* Anton Çexov — görkəmli rus yazıçısı.
* Aleksandr Çexov — 
* Anatoli Çexov — Sovet snayperi
* Valeri Çexov — Şahmatçı
* İvan Çexov — leytenant

;Yaşayış məntəqələri
* Çexov (şəhər) — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Moskva vilayətinə daxildir.
* Çexov (stansiya) — Moskva vilayətində stansiya.
* Çexov (qəsəbə) — Bryanski vilayətində qəsəbə.
Rzaqulu xan Hidayət

**Rzaqulu xan Məhəmmədhadi xan oğlu Hidayət** () — tarixçi, şair, pedaqoq

## Həyatı
Rzaqulu xan 1800-cü ildə anadan olmuşdu. mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Tarixçi, şair, pedaqoq kimi tanınmışdı. 1828-ci ildə Fətəli şah ona Əmirəşşüara ləqəbi vermişdi.1838-ci ildən sarayda xidmət etmiş, maarif nazirinin köməkçisi olmuşdu. 1851-ci ildən 1867-ci ilədək İranda Avropa tipli ali ümumtəhsil məktəbi olan Tehran Darülfünunun direktoru vəzifəsində çalışmışdı. O, 1871-ci ildə vəfat edib.

## Əsərləri
Rzaqulu xanın ədəbi irsi 50 min beytlik divandan, "Gülüstani-İrəm" (yaxud "Bektaşnamə") romantik poemasından və 6 məsnəvidən ibarətdir. Mirzə Fətəli Axundov onu məzmunsuz şeirlərinə görə tənqid edirdi.

Rzaqulu xanın əsərləri:"Rövzətüs-Səfayi-Nasiri", "Məcməül-füsəha"
* Хидайат, Риза-Кули-Хан. Собрание красноречивых (Маджма‘ ал-фусаха) / Сост. Музахир Мусаффа. Тегеран: Амир Кабир, б. г.
* Хидайат, Риза-Кули-Хан. Рийаз ал-‘арифин / Сост. Михр ‘Али Гургани. Тегеран: Махмуди, 1344/1965.

## Həmçinin bax
* Hidayət (soy)

## Xarici keçidlər
* Biography of Reza Qoli Khan
* genealogy of Hedayat family
Konvensiya

**Konvensiya**  ( — müqavilə, saziş)— hər hansı bir məsələ barəsində dövlətlər arasında bağlanan müqavilə, saziş. Beynəlxalq hüquqi sənəddir.

Bəyannamə və ya müraciətnamədən fərqli olaraq, konvensiya qanun statusuna malikdir və onu imzalayan və ratifikasiya edən dövlətlər tərəfindən (müvafıq beynəlxalq strukturların üzvləri) icrası məcburidir.

Gender bərabərliyi sahəsində müəyyən edilmiş bu qəbildən olan mühüm beynəlxalq sənədlərə aid olanlar bunlardır:
* "Eyni dəyərə malik əməyə görə kişi və qadınların bərabər mükafatlandırılması haqqında" (1951) N100 BƏT (Beynəlxalq Əmək Təşkilatı) Konvensiyası
* "Qadınların siyasi hüquqları haqqında" Konvensiya (1952)
* "Ərli qadınların vətəndaşlığı haqqında" Konvensiya (1957)
* "Minimal nikah yaşında nikaha daxil olmaq razılaşması və nikahların qeydə alınması haqqında" Konvensiya (1962)
* "Qadınlara münasibətdə ayrı-seçkiliyin bütün formalarının aradan qaldırılması haqqında" Konvensiya (1979)
* "Zəhmətkeş qadın və kişilər üçün bərabər imkanlar və eyni davranma: ailə mükəlləfiyyətli zəhmətkeşlər haqqında" BƏT 156№ Konvensiya (1983)

Əgər, milli qanunvericilikdə gender bərabərliyi, qadınların hüquqları zəif işlənilmişdirsə və ya ümumiyyətlə nəzərə alınmayıbsa, onda qadın təşkilatları və qadınlar müstəqil olaraq öz hüquqlarını qorumaq üçün dünya ictimaiyyəti tərəfindən qəbul edilmiş və onların ölkələrində ratifikasiya olunmuş konvensiyalardan və digər sənədlərdən istifadə edə bilərlər. Onlar konvensiyalara istinad edərək, bütün səviyyələrdə məhkəmə instansiyalarına müraciət etmək hüququna malikdirlər. Təsadüfi deyil ki, BMT-nin hüquqi aktlarını "qadınlara münasibətdə diskriminasiyanın qarşısının alınmasının hüquqi silahı" adlandırırlar.
Ağəli bəy Naseh

**Ağaəli bəy Naseh** () – şair. Klassik Şərq üslubunda yazılmış əsərləri vardır, lakin şeirləri toplanılıb çap edilməmişdir. Ağaəli bəy M. Ə. Sabirin və A. Səhhətin yaxın dostu olmuşdur.

## Həyatı
Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Ağaəli bəy Naseh təvəllüd edibdir Şamaxıda 1273-cü ildə məhərrəm ayının onuncu günündə – yövmi-aşura. İlk təhsilini Şamaxıdakı "Üsuli-cədid" məktəbində almışdır.

Təhsili Şamaxı məktəblərində üsuli-qədim üzrə olubdur. Atasının ondan başqa köməkçisi olmadığı cəhətinə, məktəbdə oxuyan zaman ticarət işlərilə dəxi məşğul olarmış. 16 sinnə çatdıqda məhz türk və fars dillərinin təhsilinə kifayətlənməyib, rusca oxumağa şövqü həvəs göstəribdir və lakin bu vaxtlarda müşarileyhin atası həmişə səfərdə olmaq cəhətilə ev və bazar işləri dəxi ona mühəvvəl olubdur. Belə ki, oxumağa və elm təhsil etməyə çəndan vaxtı olmayıbdır. Bununla belə rusca oxumağı hər şeydən əlzəm bilib, onun təhsilinə canü dil ilə müdavimət etmişdir. Ələlxüsus, o vaxtlarda rusca oxumaq xalq arasında bidət, bəlkə daha ziyadə bir əmri-şəni kimi sayıldığı halda və valideyninin mümaniəti ilə bərabər bir az vaxtın müddətində şəhər məktəbinin üç klass dərslərini ikmal etmişdir.

Naseh cənabları ziyadə xoşxülq, bavüqarü təmkin və əzmində sabit bir zat olduğu üçün öz həmşəhərlərinin və sair onu tanıyanların hörmət və məhəbbətini kəsb etmişdir. Xüsusən Ağaəli bəyin haqqı bizim boynumuzda artıq dərəcədədir ki, Şamaxı şüərasının tərcümeyi-hallarına dair bir çox məlumat bizə cəm edib göndərmişdi. Bu barədə ol cənaba səmim-qəlbdən razılıq izhar edib, cənab həqqdən ona xoşbəxtlik və tuli-ömr mərhəmət olunmasını təmənna edirik.

Naseh Şirvan şairlərindən Bahari-mərhumun xidmətini dərk etmişdir və Seyid, Zövi, Bixud və Qafil kimi ürəfa və şüəra ilə ənisü həmcəlis olmuşdur.

Cənab Ağaəli bəy hal-hazırda Şamaxının müslih divanxanasında (mirovoy sudda) sərkatiblik (sekretarlıq) mənsəbində qulluq edir. Ərəb lisanından dəxi bibəhrə deyil. Sərf-nəhvü məntiq və qeyrilərinə lazım olan dərəcədə bələdiyyəti vardır. Qulluqdan asudə vaxt tapanda ədəbiyyata dair əsərlərin mütaliəsinə məşğul olur. Təbi-şeriyyəsi olmağına görə, xeyli mərrub şer və qəzəlləri vardır ki, onlardan nümunə üçün bir neçəsi burada yazılır".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər