open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paltau çayı

**Paltau çayı** — Bostanlık rayonundan axan dağlıq çaydır (saydır). Özbəkistan Respublikasının Daşkənd vilayətində yerləşən çaydır. Çatkalanın sağ qolunu əmələ gətirir. Yazın sonunda və başlanğıcda Çarvak su anbarına tökülür. Paltau çayının sahilində olan Obi-Raxmat mağarası arxeoloji tapıntıları ilə məşhurdur. Çayın sağ sahilində yerləşmişdir.

## Təsviri
Çayın mənbələri Kokyusk dağ silsiləsinin qollarında yerləşmişdir. Çayın mənbəyi bilavasitə dövlət sərhədinə (Qırğızıstanla) yaxındır. Axının əsas istiqaməti cənub-qərb istiqamətindədir. Paltau çayının yuxarı axını ilə Çatkala iki kilometrlik avtomobil körpüsü salınmışdır. Obi-Raxmat mağarası yaxınlıqda yerləşmişdir. Paltau çayı dərəsinin yamaclarında qəsəbə yerləşir. Sakinləri təbii təsərrüfatla məşğul olurlar. Paltau çayına mövsümi çaylar tökülür.

Dərənin yamaclarında qarışıq meşə yerləşir. Tozağacı ağaclıqları, meyvə-giləmeyvə ağacları, müxtəlif güllər və dərman otları xalça kimi örtük əmələ gətirir. Paltau və onun axınlarının yerləşdiyi vadidə yayda çoxlu göbələk növünə rast gəlmək olar.

Suyun ən yüksək səviyyəsi aprel-may ayında müşahidə olunur. Yastı gil alt və orta hissədə Paltau vadisini örtür. Təxminən mənbədən 4 kilometrdə çay sərt əyriliyi çevrilir. Burada qayaların arasında şəlalə yerləşir.

Qayalarda XX əsrin 30-40-cı illərinin geoloji-kəşfiyyat mədən dəhlizləri qurulmuşdur. Flüorititin yayıldığı yataqlar burada yerləşir. Çox nadir minerallardan hesab olunur.

## Obi-Raxmat mağarası

Obi-Raxmat mağarası Paltau çayının vadisində 1962-ci ildə aşkar olunmuşdur. Çarvak su anbarının tikintisindən əvvəl arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuşdur. Tapıntının güman edilən yaşı ən azı 50 min ildir. Göstərilmiş vəziyyətdə abidənin aşkar edilməsi vaxtı 500 daş aləti tapılmışdır.

## Turizm
Hal-hazırda Paltau vadisinə giriş yalnız dövlət sərhədinə yaxınlığa görə xüsusi icazələr üzrə mümkündür.

Sovet vaxtında Paltau çayı vasitəsilə Koksa, Kulosya, Xarquş, İrqaylık çaylarına marşrutlar təşkil olunurudu. Kulosi vadisinə marşrut onlardan ən sadəsidir.

Çayın yuxarılarında yerləşən Kunqurbuka və Desyati aşırımları turistlərin diqqətini cəlb edir. Bu aşırımlar Çatkalanın başqa axınlarına aparan yolu əmələ gətirir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Топографическая карта Генерального штаба, квадрат К42-23.
* В.Борисович «Рудокопы Бричмуллы» — на сайте orient-tracking.com
Transilvaniya hoteli (film)

**Transilvaniya oteli** — 2012-ci ildə Sony Pictures Animation tərəfindən istehsal olunan, fentezi və komediya janrında 3D kompüter animasiyasıdır. Filmin rejissoru Cenndi Tartakovski, prodüseri isə Mişel Murdokkadır. Cenndi Tartakovski Samuray Cek, Deksterin Labaratoriyası vı Sym-Bionic Titan cizgi filmləri ilə tanınır. Filmi səsləndirənlər Adam Sendler, Endi Semberq, Selena Gomez, Kevin Ceyms, Fren Dreşer, Stiv Buşemi, Molli Şennon, Devid Speyd və SiLo Qrindir.

## Məzmun
Hekayəni izah edən Kont Drakuladır. Otel sahibi olan Drakula qızının 118-ci ad gününü keçirmək üçün ən məşhur bədheybətləri dəvət edir. Ancaq gözlənmədiyi bir şəkildə, Conatan adlı adi 21 yaşında insan səyyah oteli ziyarət edir. Drakula otelin qonaqlarını təhlükəyə atmamaq üçün qalada insan olduğunu heç kimin bilməməsini təmin edib, Meyvisin Conatan adındakı insana aşiq olmasını əngəlləyib, otelin gələcəyini qurtarmalıdır.

## Haqqında
Film 28 sentyabr 2012-ci ildə Columbia Pictures tərəfindən təqdim edilmişdir. Ümumi olaraq xalq müsbət ikən, tənqidçilər tərəfindən qarışıq kritik qəbul edildi. Tənqidlərə baxmayaraq, Transilvaniya oteli 85 milyon büdcə ilə edilib, 358 milyon qazanc əldə etmişdir. Həftə sonu ən yüksək gəlir əldə edən film olmuşdur. Film Ən Yaxşı Animasiya Filminə görə Qızıl Qlobusa namizəd göstərildi.

## Səsləndirənlər
* Adam Sendler — Qraf Drakula
* Endi Semberq — Conatan (*Coonnişteyn*)
* Selena Qomez — Meyvis
* Kevin Ceyms — Frenk/Frenkenşteyn
* Fren Dreşer — Enays
* Stiv Buşemi — Ueyn
* Molli Şennon — Vanda
* Devid Speyd — Görünməz adam Qriffin
* SiLo Qrin — Mumiya Mürrey

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Məhşər gecəsi (film, 2013)

***Məhşər gecəsi*** (İng. *The Purge*), rejissorluğunu və ssenarisini Ceyms DeMonakonun etdiyi 2013 qorxu-gərginlik janrındakı ABŞ filmi. Baş rollarını Etan Houk, Lena Hidi, Adelaida Keyn və Maks Barkholder canlandırır. *[[Məhşər gecəsi (seriya)|Məhşər gecəsi]]* seriyasının ilk filmi.

## Məzmun
2022-ci ildə heç bir cinayətin olmadığı ölkədə, ildə bir gecə, 12 saat ərzində bütün cinayət olaylarının sərbəst buraxılması ərzində bir ailənin yaşadıqlarından bəhs edir.

## Rollarda
* Ethan Hawke — Ceyms Sendin
* Lena Hidi — Meri Sendin
* Adelaida Keyn — Zoi Sendin
* Maks Barkholder — Çarli Sendin
* Edvin Hodc — Dueyn "Qanlı qonaq"
* Toni Oller — Henri
* Arica Bareikis — Qreys Ferrin
* Deyna Banç — Cənab Ferrin
* Kris Malki — Cənab Halverson
* Tişa Frenç — Xanım Halverson
* Tom Yi — Cənab Keyli 
* Rhys Veykfild — Nəzakətli Lider 
* Piter Gvozdas — Dr. Peter Buynak (səs)
* Devid Basila — George (səs) 
* Keyren Strassman — Xəbər spikeri (səs)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Donald Trampın filmoqrafiyası

Donald Tramp — ABŞ-nin 45-ci prezidenti, biznesmeni və mediamaqnatı. O, müxtəlif illər ərzində filmlərdə və teleseriallarda epizodik rollarda çəkilmiş və televiziya verilişlərinin qonağı olmuşdur.

## Kino rolları

## Televiziya rolları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
*
Təcrübəsiz cadugər (teleserial, 2006)

**Təcrübəsiz Cadugər** () – 2006-cı il Türkiyə istehsalı olan fantastika, ailə və komediya janrlı teleserialdır. Əvvəlcə Kanal D kanalında yayımlanmağa başlayan serial daha sonra Star TV kanalında yayımlanmağa başladı. Bu serial Archie Comics-in motivləri əsasında çəkilmiş 1996-cı il ABŞ istehsalı olan *Sabrina: Yeniyetmə Cadugər* serialının remeykidir.
## Məzmun
On altı yaşlı Ayşəgül Yıldız ad günündən sonra ata tərəfdən bütün ailəsinin cadugər olmasını öyrənir. iki bibisi ilə yaşayan qız bundan sonra qüvvələrini düzgün idarə etməyi öyrənməyə çalışır. Bu işdə ona bibiləri yaxından köməklik göstərirlər. Eyni zamanda o yeni məktəbə keçir və burada yeni dostlar qazanmaqla yanaşı həmçinin də Səlim adlı oğlanlada qarşılıqlı olaraq maraqlanır. Lakin varlı və ərköyün olan Tuçənin də Səlimdən xoşu gəlir və buna görə də Ayşəgülə hər cür maneə olmağa çalışır. İyirmi yaşı olana qədər sehrli qüvvələrində daima istifadə edəbilmək üçün imtahanlar verən Ayşəgül həyatında olan hər bir şeyə indi vaxt ayırmağa və heç nəyi qarışdırıb korlamamağa çalışır.

## Rollarda

## Xarici keçidlər
* 
* Teleserialı onlayn izlə 
## İstinadlar
Tomas Burke

**Tomas "Tom" Burke** (d. 15 yanvar 1875; Boston, Birləşmiş Ştatlar - ö. 14 fevral 1929; Boston, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında iki qızıl medal qazanıb.

## Həyatı
Tomas Burke 1875-ci ilin 15 yanvar günündə Birləşmiş Ştatların Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. 1929-cu ilin 14 fevral tarixində isə elə həmin şəhərdə ömrünün 54-cü yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Tomas Burke 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında mübarizə aparan Burke təsnifat mərhələsində 11.8 saniyə nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Finalda isə 12.0 saniyə nəticəyə imza atan Tomas Burke I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

Burke Afina Olimpiadasında həm də 400 metr məsafəyə qaçış yarışlarında qüvvəsini sınadı. Təsnifat mərhələsində 58.4 saniyə nəticə göstərən Tomas Burke finalda 54.2 saniyə nəticəyə imzan atdı və I Yay Olimpiya Oyunlarında özünün ikinci qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
The Empty Box and Zeroth Maria

***The Empty Box and Zeroth Maria***, Yaponiyada tanınan adı ilə  və ya qısaca  — Tetsuonun rəssamlığı ilə Eyci Mikaqe tərəfindən yazılmış ranobe seriyası. 10 yanvar 2009-cu ildən 10 iyun 2015-ci ilə kimi *[[ASCII Media Works]]* nəşriyyatı tərəfindən 7 cildi buraxılmışdır. Polşada *[[Waneko]]*, Şimali Amerikada *[[Yen Press]]* nəşriyyatı tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.

## Məzmun
Kazuki Hoşino adi lisey tələbəsidir. Normal gündəlik həyat tərzi keçirir, dostları ilə əylənir. Lakin məktəb ilinin başa çatmasına bir gün qalmış – 2 martda onun sinfinə Aya Otonaşi adlı gözəl qızın gələcəyi məlum olur. Otonaşi sinfə daxil olar-olmaz üzünü Kazukiyə çevirərək bu sözləri deyir:

"Mən səni məğlub etməyə gəlmişəm. Bu mənim 13.118-ci məktəb transferimdir və mənim belə bu qədər təkrardan sonra narahat olmamam əldə deyil. Buna görə də dəyişiklik olsun deyə bu dəfə müharibə elan edirəm".

Bu başqarışdırıcı sözlərdən sonra Kazukinin həyatı tamamilə dəyişir. O, Otonaşinin əsl adının Mariya olduğunu, "qutular" adlandıran müəmmalı cihazların mövcudluğunu, Mariyanın günü minlərlə dəfə təkrarlamasının (Mariya bu hadisəni "Rədd edən sinif" adlandırır) səbəbkarının özünün olduğunu öyrənir.

## Personajlar
;
:Baş qəhrəmandır və adi lisey tələbəsidir. Ən sevdiyi yemək umaybodur. Lakin bir gün Aya Otonaşi adlı qızın onun sinfinə keçib ona müharibə elan etdiyini bildirir, lakin Kazuki onu ilk dəfə gördüyünü düşünür və çox təəccüblənir. Daha sonra ondan bütün bu müəmmalı hadisələrin səbəbkarının özünün olduğunu öyrənir.

;
:Baş qadın qəhrəmandır və Hoşinonun sinfinə 2 martda – məktəb ilinin başa çatmasına bir gün qala keçmiş gözəl və müəmmalı qızdır. Əsl adı Mariya olsa da, özünü hər kəsə Aya adı ilə təqdim edir. Gələr-gəlməz bütün şagirdlərin önündə Hoşinoya müharibə elan etdiyini bildirir. Mariyanın dediyinə görə bu günü 13.118 dəfə təkrarlamasının səbəbkarı məhz odur. Buna görə də "Rədd edən sinif" adlandırdığı bu hadisəni dayandırmaq üçün "qutu" adlı müəmmalı cihazı ələ keçirmək istəyir.

;
:Hoşinonun dostlarından biridir. Dostlarına böyük dəyər verən, lakin həddən artıq hər şeylə maraqlanan gülərüz və şən qızdır. Dayya ilə uşaqlıqdan tanışdır.

;
:Hoşinonun dostlarından biridir. Saçlarını gümüş rənginə boyayan, sağ qulağına 3 küpə taxmış arsız tələbədir. Bundan əlavə, sinif nümayəndəsidir.

;
:Hoşinonun dostlarından biridir. Şən, amma ağlı bir qarış havada olan beyzbol ulduzudur.

;
:Hoşinonun aşiq olduğu qızdır. Səssiz, sakit və ifadəsizdir.

;
:"Qutular"ı paylayan və hadisələrin arxasında dayanan müəmmalı varlıqdır.

## Media
### Ranobe
Ranobe seriyası Tetsuonun rəssamlığı ilə Mikaqe Eyci tərəfindən yazılmışdır. *[[ASCII Media Works]]* nəşriyyatı 10 yanvar 2009-cu ildən 10 iyun 2015-ci ilə kimi ranobe seriyasının 7 cildini buraxmışdır. Polşada isə *[[Waneko]]* nəşriyyatı tərəfindən 5 fevral 2016-cı ildə nəşr olunmağa başlamış və 6 oktyabr 2016-cı ilə kimi 5 cildi buraxılmışdır. Şimali Amerikada isə Yen Press ranobeni lisenziyalaşdırılmışdır.

#### Cild siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Waneko-nun rəsmi saytında
Szinmınsyundao

**Szinmınsyundao** (, tərcümədə. «Qızıl darvaza») — Tayvan boğazının qərb hissəsində yerləşən və Tayvana məxusus olan adalar qrupu. Adalar coğrafi baxımından Çinin Fuszyan vilayəti ərazisinə daha yaxın yerləşir. Ən yaxın yaşayış məntəqləri qərbdə yerləşən Syamın və şişalda yerləşən Syuançjoudur. Adaların sahəsi 153,1&nbsp;km² təşkil edir. Adalarda 2010-cu ilə olan məlumata görə 97 364 nəfər yaşayır.

## Coğrafiyası

Arxipelaq Szinmındao (Burada əhalinin böyük qismi burada cəmlənmişdir), Syoszinmıdao (, Leyuy və bir necə cərgədən ibarət kiçik adalardan ibarətdir.
## İnzibati bölgü
İnzibati baxımından adalar Tayvanın Fuszyan vilayəti **Szinmın uredi** () ərazisinə daxildir. 1949-cu ildə materik ərazisinin komunistər tərəfindən tam ələ keçirilməsindən sonra Çin Respublimasının idarə etdiyi Fuszyan vilayəti ancaq Szinmındao arxipelagı ilə məhdudlaşmışdır. Bu səbəbdən Tayvanın idarəsində olan Fuszyan vilayəti rəhbərləri Szinminsyundao adalarında Szinçen qəsəbəsində yerləşmişlər.

Çin isə raziyə Szımın uezdinə Fuszyan vilayətinin Syuançjou şəhər dairəsinin ərazisi kimi baxır.
## Tarixi
1954-cü il Çin Tayvanın işğaldan azad ediləcəyini bildir. 3 sentyabrda arxipelaqda daxil Szimen adaları atəşən tutulmuşdur. Bununla əlaqədar hətta Tayvanın müttəfiqi olan ABŞ Çinə atom bombasının atması məsələsini qabardır. Bununla belə Çinlilər Daçen adasını əlı keçirməyə müvvəfəq olurlar.
Adalarda ikinci münaqişə 17:30 radələrində 23 avqust 1958-ci ildə başlamışdır. Bu zaman Çinin xalq azadlıq ordusu Syamın şəhərindən adaları atəşə tutmuşdur.

## Nəqliyyat
Adada hava limanı mövcuddur. Əsas yük və sərnişinlər Kinmen hava limanı vastəsi ilə daşınır. Buradan Tayvanın havalimanına uçuşlar həyata keçirilir.

Bərələr Şuytoudan cənub-qərb adalarına, böyük torpağa reyslər təşkil edirlər (Dundu və Utun, Syamın, və Syuançjou dairədində yerləşın Şiszin havanına).

Daxili bərə daşımalar belə mövcuddur. Burada Szinmındao ilə Leyem arasında reyslər mütəmadi olaraq həyata keçirilir.

## Qalereya

Şəkil:Wentai Pagoda - DSCF9538.JPG|
Şəkil:Kinmen - Maoshan Pagoda - DSCF9490.JPG|
Şəkil:Kinmen - Jiangong Island and a pillbox in the sea - DSCF9444.JPG|
Şəkil:Kinmen Distillery - founder - DSCF9533.JPG|
 

## Mənbə
* Tayvanın birinci müdafiə xətti, çinli desantçıların çıxdığı ərazi. Fotoreportaj
* Tayvanın birinci müdafiə xətti: Yeraltı tunellər. Fotoreportaj
## İstinadlar
Əlisgəndər Yaqubov

**Əlisgəndər Yaqubov** () — alim-aqronom.

## Həyatı
Hacı Əlisgəndər Əhməd oğlu Yaqubov 25 sentyabr 1937-ci ildə Masallı Rayonun Yeddioymaq kəndində anadan olub. 1941-ci ildə 4 yaşında atasını itirən Əlisgəndər Yaqubovun uşaqlıq illəri ağrılı keçib. İkinci Dünya müharibəsi iki qardaşını ondan alıb. Çətinliklərə baxmayaraq, kənd orta məktəbini yüksək qiymətlərlə bitirdiyindən, imtahan vermədən Lənkəran Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna qəbul edilib. Vətənə hərbi borcunu 3il Gurcustanda Sovet Ordusunda xidmətdən sonra leytenant kimi başa vuran Əlisgəndər Yaqubov, ali təhsili bundan sonra ala bilib.

Ordu sıralarında xidməti zamanı nizam-intizamı ilə fərqlənən leytenant Yaqubov həmin illərdə Sov. İKP üzvlüyünə də qəbul olunub. Sovxozda normalaşdırıcı texnikdən baş aqronom vəzifəsinə qədər yüksəlib.

1964-cü ildə ilk Partiya Təşkilatının katibi seçilib.1969-cu ildə Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsində qiyabi təhsilini iki il sonra ovaxtkı Leninqrad vilayətinin Velikie Luki şəhərindəki Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda başa vurub.

Vətənə 1975-ci ildə alim-aqronom kimi qayıdıb. Bundan sonra vəzifə pillələrində uğurla irəliləyən Əlisgəndər Yaqubov 1975-ci ildə Krupskaya adına Tərəvəzçilik-Südçülük sovxozuna direktor təyin olunub. Onun rəhbərliyi dovründə qabaqcıl təsərrüfatlardan birinə çevrilən sovxoz dəfələrlə Azərbaycan KP MK-nın, Nazirlər Sovetinin, Ali Sovetin, Həmkarlar İttifaqı Mərkəzi Şurasının, Respublika Komsomolunun keçici qırmızı bayraqlarını qazanıb. Masallı Rayon Partiya Komitəsinin plenum üzvü, Rayon Sovetinin deputatı seçilən alim-aqronom direktoru olduğu dövrdə geridə qalan "Təzəkənd" sovxozunu da dirçəldib, onu qabaqcıl müəsissələr sırasına çıxardıb. 1980-ci ildə Masallı Rayon Aqrar-Sənaye Birliyinin baş direktorunun müavini təyin edilib. 1990-cı ilin 20 yanvar hadisələrindən sonra Sov. İKP üzvlüyündən imtina edən təcrübəli alimin sonuncu vəzifəsi 1997-ci ilədək Aqrar-Sənaye Birliyində şöbə müdiri vəzifəsi olub. Həmin vəzifədən təqaüdə çıxan Əlisgəndər Yaqubov 5 oğul,3 qız atasıdır. Əlisgəndər Yaqubovun 70 ilik yubileyində onun həyatını əks etdirən "Bir Ömrün İşiğı" kitabı çap olunub. Hal-hazırda dərin həyat təcrübəsini nəvələrinin tərbiyəsinə sərf edir. 17 nəvənin, 2 nəticənin babasıdır.

* Masallı rayon İşıq İdarəsində Enerji Satişi Şobəsinin Rəisi Famil Yaqubovun atasıdır
* Müdafiə Nazirliyinin Mənzil-İstismar hissəsinin rəisi Elçin Yaqubovun atasıdır
* Ukrayna Respublikasında "VİLƏŞ" Firmasının təsisçisi və Baş Direktoru Çingiz Yaqubovun atasıdir
* Azərbaycan Televiziya və Radiosu QSC-nin Mədəniyyət kanalının Direktor müavini Əməkdar mədəniyyət işçisi Hikmət Yaqubovun atasıdır
* Bakı Şəhəri Binəqədi rayon 4-cü Polis bölməsinin rəis müavini polis mayoru Yalçın Yaqubovun atasıdır

### Mükafatlar, təltiflər, fəxri adlar
# "Sosializm yarışının qalibi" döş nişanı
# "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı
# 1973-cü il "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
# 1977-ci il "Oktyabr İnqlabı" ordeni
# 2010-cu il 2 noyabr Azərbaycan Respublikasının prezidenti cənab İlham Əliyevin 1171 nömrəli sərəncamına əsasən "Əməkdar Kənd Təsərrüfatı" işçisi

## İstinadlar
Madinat-İsa

**Madinat-İsa** () — Manamadan cənub-qərbdə yerləşən, Bəhreyn krallığının Mərkəzi müzəfazasında yerləşən şəhər. Şəhərin əsası 1963-cü ildə qoyulmuşdur. 2010-cu il məlumatlarına əsasən şəhərin əhalisi 40000 nəfərdən azdır.

## Etimologiya
Şəhər İsa ibn Salman Al-xəlifənin adı ilə adlandırılmışdır. Xəlifə 1961-ci ildən 1999-cu ilə qədər Bəhreynin kralı olmuşdur.

## Tarixi
Madinat-İsa dövlət maliyyələşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır və əsas plana əsasən tikilmişdir. Gələcəkdəki layihələrin daha çox ambisiyası üçün bu layihə nümunə oldu. Buna Həməd şəhərinin və Faşt-əl-Adxam şəhərlərinin layihəsini misal göstərmək olar. Şəhərin əsası 16 dekabr 1963-cü ildə qoyulmuşdur. Birinci sakinlər 1968-ci ildə öz evlərində məskunlaşmışdılar.

Şəhərdə əsasən orta sinfin nümayəndələri yaşayırlar. Şəhərdə həyət evləri üstünlük təşkil edir. 2002-ci il seçkilərindən sonra şəhər mandat göndərən şəhərlərdən oldu. İslamçılar və ya sağ partiyalar bütün mandatları almadı. Bir yer Abdnabi Salmana verildi. Salman keçmiş Kommunist Demokratik blokunun nümayəndəsi idi. 2006-cı il seçkilərində mübahisəli şəraitdə Vaad partiyasından Harvardının sabiq-professoru doktor Munir Faxro seçildi. Əl-Menbarın həkimi Salah Əli süni islam partiyasının nümayəndəsinə güzəşt etdi.

1988-ci ilə qədər şəhər Əl-Mintaka-Əl-Vusta bələdiyyəsinin tərkibində olmuşdur. Bu bələdiyyə Bəhreynin 12 bələdiyyəsindən biri idi. Hal-hazırda Mərkəzi müxafazanın tərkibinə daxildir.

## Görməli yerləri
Madinat-İsada bizə məlum olan məşhur şərq bazarı yerləşir. Həmçinin burada bir çox Bəhreyn özəl məktəbi yerləşmişdir. Hind məktəbi də daxil olmaqla, Yeni Hind məktəbini, Pakistan məktəbini və Pakistan urdu məktəbini, Ən müqəddəs Ürək məktəbini, İbn-Xuldun adına milli məktəbi, Bəhreyn Bayan məktəbini, Beynəlxalq Nasima məktəbini və Müqəddəs Xristoforun məktəbini görə bilərsiniz. Bütün məktəblər kiçik rayonda cəmlənmişdir. Buraya Bəhreyn Universitetinin kiçik universitet şəhərciyi də daxildir. Madinat-İsada milli avtoməktəbin mərkəzi ofisləri və yol hərəkəti müdiriyyətləri yerləşmişdir. Burada İnformasiya Nazirliyinin binası yerləşmişdir. Bəhreyn radiosunun və televiziyasının stansiyası buradadır. Şəhərin başqa görməli yerləri bazardan başqa, Bəhreyn Milli stadionu və Bəhreynin köhnə universitetinin yerində tikilən Bəhreyn Politexnik Universitetidir.

Madinat-İsada məşhur musiqiçilərin evləri yerləşmişdir: Səudiyyə müğənnisi Əl-Məcid Rəşidin, Bəhreyn gitaraçası Xalid Əl-Tavadinin və *Brothers Band* qrupunun təbilçisi Avielya Həsənin () evi buradadır.

### Şəhər bazarında yanğın
15 iyul 2012-ci ildə Madinat-İsa bazarında yanğın baş vermişdir. Nəticədə 450-dən çox mağaza zərər çəkmiş, ümumi ziyan yüzlərlə-minlərlə dinar təşkil etmişdir. Yanğının söndürülməsi 5 saatdan çox davam etmişdir. Yanğının söndürülməsinə 30 yanğın söndürən maşın cəlb edilmişdir. Qurbanlar haqqında xəbərlər yox idi. Hərçənd iki yanğınsöndürən dəm qazı ilə zəhərlənməyə görə xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. Sonrakı məlumatlara görə bazarın üçdə ikisi yanmışdır.

Bəhreynin Baş Naziri Xalifə bin Salman Əl-Xəlifə hadisənin araşdırılması üçün xüsusi istintaq qrupunu yaratmağı əmr vermişdir.

## İstinadlar
Qandi Smriti

**Qandi Smriti** (, **Birla evi** və ya **Birla Bxavan** adı ilə də məşhurdur) — Hindistanın Yeni Dehli şəhərində yerləşən və Mahatma Qandiyə həsr edilmiş muzeydir. Muzey Tis Canuari Roud (əvvəllər Albukerke Roud) yolunun kənarında yerləşmişdir. Mahatma Qandi həyatının son 144 gününü bu evdə keçirmişdir. Qandi 30 yanvar 1948-ci ildə öldürülmüşdür. Ölümündən sonra yaşadığı ev muzeyə çevrilmişdir. Əvvəlcə bina Birla ailəsindən hind işgüzar maqnatlarına aid idi. Hal-hazırda ev Qandinin Əbədi Multimediya Muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. Bu muzey 2005-ci ildə yaradılmışdır.

## Tarixi
12 yataq otağı olan ev 1928-ci ildə Qxanşyamdasom Birla tərəfindən tikilmişdir. Sərdar Patel və Mahatma Qandi Birla ailəsinin daimi qonaqları idilər. Sonuncu dəfə Mahatma Qandi burada 1947-ci ilin 9 sentyabrından 1948-ci ilin 30 yanvar tarixinə qədər olmuşdur. Həmin gün Mahatma Qandi öldürülmüşdür. Cəvahirləl Nehrunun və Mahatma Qandinin memorialı Birla Evinin qarşısında Qxanşyamdasom Birla tərəfindən yaradıldı. O, Mahatma Qandiyə evi verən zaman çox təəssüflənmişdir. Çünki onun vermək istəmədiyi və bu evlə bağlı olan çoxlu xatirələri var idi. Birla evi Krişna Kumar Birla tərəfindən 1971-ci ildə Hindistanın hökuməti tərəfindən girovdan çıxardılmışdır. Uzun müddətli və ağır danışıqlardan sonra Kumar Birla onları razı sala bildi. O, hətta satışın qiymətinə meyvə ağaclarının dəyərini də daxil etmişdir. Yekun nəticədə ev nağd qiymətə (Rs 54 lakx) alındı. Mübadiləyə əsasən evin torpağının yeddi akrı 5,4 milyon rupi təşkil edirdi. Bu, çox əlverişli saziş idi. Birla evi 1973-cü il 15 avqust  tarixində ziyarətçilər üçün açdı. Evin adı Qandi Smriti ( və ya Qandinin Xatirə Evi) olaraq dəyişdirildi.

## Sərgi
Muzey binasında Qandinin ölümüylə və hayatı ilə bağlı bir sıra predmetlər öz əksini tapmışdır. Ziyarətçilər binada və ətraf ərazidə  gəzişə, yaşadığı  otağı gözdən keçirə bilərlər. Qandinin öldürüldüyü yeri də ziyarətçilər görə bilərlər. Həmin yerdə o, gecə gəzintisi zamanı vurulmuşdu. Bu yerdə indi Şəhid Sütunu yerləşir.

Qandi Smriti və ya Birla Evi Tis Canuari Roud 5 küçəsində yerləşmişdir. Yeni Dehlinin mərkəzi rayonlarından biri oaln Konnot-Pleysdən iki kilometr məsafədə yerləşmişdir.

Evin yanında sütun yerləşir ki, onun üzərində svastika təsvirlərini görmək olar. Sütuna şöhrəti onun üzərində svastika işarələri gətirmişdir. Svastika simvolunun etik mənası XX əsrdə Qərbdə tam fərqli idi. Sütunun üzərində həmçinin sanskritcə yazılmış və Omların dini mərasimlərini ifadə edən təsvirlər yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gandhi Smriti &ndash; Government of India website
Neyrocərrahiyyə

**Neyrocərrahiyyə** () — Neyrocərrahiyyə və ya nevroloji cərrahiyyə, ümumi dildə beyin cərrahiyyəsi kimi tanınan, beyin, onurğa beyni, mərkəzi və periferik sinir də daxil olmaqla sinir sisteminin hər hansı bir hissəsini təsir edən xəstəlilkərin qarşısının alınması, diaqnostikası, cərrahi müalicəsi və reabilitasiyası ilə məşğul olan tibbi ixtisasdır.

## Təhsil və kontekst
Müxtəlif ölkələrdə fərdin qanuni olaraq neyrocərrahiyyə ilə məşğul olması üçün müxtəlif tələblər var . Əksər ölkələrdə neyrocərrah təhsili üçün tibb fakültəsini bitirdikdən sonra minimum yeddi il müddətinə ehtiyac duyur

## Tarix
Ağrıları aradan qaldırmaq üçün baş üzərində əvvəlcədən düşünülmüş əməliyyatlar min illərdir mövcuddur, lakin neyrocərrahiyyədə nəzərəçarpacaq irəliləyişlər yalnız son yüz ildə baş verib.

### Qədim neyrocərrahiyyə
Görünür, İnkalar Avropanın müstəmləkəçiliyindən əvvəl trepanasiya kimi tanınan proseduru tətbiq ediblər. 936-cı ildən 1013-cü ilə qədər Əl-Əndəlusda orta əsrlərdə Əl-Zəhravi baş xəsarətləri, kəllə sınıqları, onurğa zədələri, hidrosefaliya, subdural efüzyonun cərrahi müalicəsini həyata keçirib. . Hua Tuo mafeisan adlı ilk ümumi anesteziya yaratdı. o bunu beyində cərrahi əməliyyatlarda istifadə etdi.

Neyrocərrahlar aşağıdakı tibbi problemlərlə məşğul olur:

* Onurğa sütunu xəstəlikləri,
* Fəqərə arası disk yırtqları, degenerativ xəstəliklər,
* skalioz, fəqərələrin patoloji sınıqları,
* Baş beyin şişləri,
* İntraserebral və ekstraserebral şişlərin mikrocərrahiyyəsi,
* Hipofiz adenomaların endoskopik cərrahiyyəsi,
* Onurğa beyin şişləri,
* İntramedulyar və ekstramedulyar şişlərin mikrocərrahiyyəsi,
* Uşaq neyrocərrahiyyəsi,
* İnkişaf qüsurları, anadangəlmə baş və onurğa beyin yırtıqları,
* hidrosefaliyalar, kraniostenozlar, uşaqlarda rast gəlinən şişlər,
* Bas və onurğa sütunun travmaları,
* İntraserebral, Epidural, Subdural hematomalar,
* basılmiş sınıqlar, kəllə sümüyünün defektləri,
* Fəqərələrin sınıqları və s.

Nevrologiyada həkim-nevropatoloqlar tərəfindən müalicəsi mümkün olmayan, cərrahi müdaxilələrlə sağaldılan bir sıra xəstəliklər

Azərbaycan Tibb Universitetinin Neyrocərrahiyyə Kafedrasında Neyrocərrahiyyə üzrə müxtəlif dərəcəli elmi dissertasiyalar müdafiə etmiş professorlar, tibb elmləri namizədləri, tibb üzrə fəlsəfə doktorları həm kafedranın nəzdində, həm də müxtəlif klinikalarda fəaliyyət göstərirlər. Respublika Neyrocərrahiyyə Mərkəzində çalışan neyrocərrahlarla yanaşı, ATU Tədris Cərrahiyyə Klinikasında, Mərkəzi Klinikada, Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında, Respublika Müalicə Diaqnostika Mərkəzində və digər xəstəxanalarda xaricdə və ölkə daxilində neyrocərrahiyyə üzrə ixtisaslaşmış çox sayda mütəxəssislər çalışır.

## İstinadlar
Penhuledao

**Penkuledao**, **Penxu** (, ) və ya **Peskador adaları** ( *«balıq»*) — Tayvan boğazının cənubunda, Tayvan Respublikasəna məxsus olan arxipelaq. İnzibati cəhətdən isə ərazisi bütünlüklə Penxu rayonuna daxildir.

## Coğrafiyası

Arxipelaq ümumilikdə 64 adadan ibarətdir ki, onlar da 127&nbsp;km² sahəyə malildirlər. 2008-ci il məlumatına görə adalarda ümumilikdə 92 415 nəfər yaşayır. Adalar vulkanın xuxurlardan təşkil olunmuşdur. Bazaltdan ibarət olmasına baxmayaraq min illərlə adaların su ilə eroziyaya məruz qalması sahəsində mövcud platunun maksimal hündürlüyü 48 metrə qədər enmişdir.

Arxipelaqa daxil olan üç əsas ada: Maqun, Bayşa və Siyuy damba və körpülarlə birbirinə birləşir.bu üç ada daxili dəniz əmələ gətirir. Təbii şəraiti ilə əlaqədar su idmanını sevərlər burada daha tez-tez gəlirlər. Maqun adası arxipelaq ərazisinin yarısını və ümumi əhalinin 70% təşkil edir. Adalar musson yağışlarının yağdığı bölgədə yerləşməsi ilə əlaqədar il ərzində düşən yağıntınln miqdarı 1000&nbsp;mm keçir. Payız aylaeı tayfunlar müşahidə edillir. Arxipelaqın ətraf suları mərcan, moyusk və digər dəniz vanlıları ilə zəbgindir

Adalarda güclü musson yağışları və güclü küləklər səbəbindən hündür bitkilər yoxdur. Əraziləri ot və kol bitkiləri ilə örtülüdür.

## Tarixi
Adaların yaşı 450–190 min il olaraq qiymətləndirilir. Burada yaşayış hələ qədim zamanlardan mövcud olmuşdur. Qədim insana aid çənə sümüyü bunu isbat edir . Bu çənə  növünə aiddir.

Penxu adaları b. e. ə  III əsrdə Çinin materik hussəsindən insanlar adaya köç edirlər.

Çin mənbələrinin məlumatına görə Suy sülaləsi dönəmində imperator adaların idarə edilməsi məqsədi ilıpolkovnik Çen Leni bölgəyə göndərmişdir.

Min sülaləsi dönəmində (1368—1644), XVI əsrin sonlarında adalarda Çin ordu katingenti yerləşdirilmişdir. 
1623-ci ildə adalar Hollandiyanın tərkibinə keçir. Onlar həm də Tayvanı işğal edirlər. 1661-62-ci illərdə Çjen Çen-qun hollandları adalardan çıxara bilir. Üstəlik Tayvan da onlardan təmizlənir.

XIX əsrin sonları adalar Çin-yapon müharibəsi (1894—1895) zamanı yaponların əlinə keçir.

1945-ci ildə Yaponiyanın İkinci Dünya müharibəsində məğlubiytindən sonra adalar yenidən Çinə qaytarılır.

1949-ci il sosialistlərin materiki ələ keçirməsindən sonra adaları Tayvan idarə edir.

2002-ci ildə arxipelaqda China Airlines şirkətinə məxsus Boeing 747 təyyarəsi qəzaya uğramışdır. Bu qəza zamanı 225 nəfər həlak olur. Təyyarə Taybey Honqkonq reysi ilə uçurdu. Təyyarə Tayvan boğazında sahildən üç km aralıda dənizə düşmüşdür.

## İqtisdiyyat
Adanln gəlir mənbəyindən biri əkinçilikdir. Burada kartof, araxis, maus, proso yetişdirilir. Balıqçılıq üçün xüsusi tələ-dambalar inşa edilmişdir.
## İstinadlar
Transilvaniya hoteli 2

**Transilvaniya oteli 2**, 2015 ABŞ 3D kompüter animasiya fentezi - komediya filmi. 2012-ci ildə hazırlanan Transilvaniya oteli filminin davamıdır.

Rejissorluğu Cenndi Tartakovskinin əlində olan filmin ssenarisini Adam Sendler və Robert Smiqel yazmışdır. Filmin əsas rollarını Mel Bruks, Adam Sendler, Selena Qomez, Stiv Buşemi, Kiqan-Maykl Key, Endi Semberq və Kevin Ceyms səsləndirir
## Məzmun
Əvvəllər yalnız bədheybət qonaqları qəbul edən Transilvaniya Otelindəki ən yeni dəyişiklik qapılarını insan qonaqlara açmasıdır. Drakula isə böyük problemlə üzləşir. Yarı vampir yarı insan olan nəvəsi Dennis vampir xüsusiyyətlərini göstərmir. Meyvis ilə əri Conni, insan nəslindən gələn qohumlarına ziyarətə getdiklərində, Drak da bədheybət dostları ilə iş birliyi edər və nəvəsi Dennisi təhsil düşargəsinə aparmağa qərar verər. Bu təhsil əsnasında Drakulanın çox yaşlı atası Vlad, ziyarət üçün otelə gəlir. Vladın, kiçik nəvəsi vampir olmadığı və otelə insanların da otelə qəbul edildiyini gördüyündə işlər qarışmağa başlayır.

## Səsləndirənlər
* Adam Sendler - Qraf Drakula
* Endi Semberq - Conatan
* Selena Qomez - Meyvis
* Eyşer Blinkoff - Dennis
* Kevin Ceyms - Frenk/Frenkenşteyn
* Stiv Buşemi - Ueyn
* Devid Speyd - Görünməz adam Qriffin
* Kiqan-Maykl Key - Mumiya Mürrey
* Mel Bruks - Vlad
* Fren Dreşer - Enays 
* Molli Şennon - Vanda
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* 
* 
* 
*
Kimyaterapiya

**Kimyaterapiya** () - Kimyaterapaiyada proteinlərə və ya DNT-ə ziyan verərək hüceyrənin bölünməsi prosesinə müdaxilə edən kimyəvi maddələrdən istifadə edilir və nəticədə xərçəng hüceyrələri öz-özünü məhv edir. Bu müalicələr istənilən bölünən hüceyrəni hədəfləyir, lakin normal hüceyrələr adətən kimyəvi zədələnmədən sağala bildiyi halda, xərçəng hüceyrələri sağalmır. Dərmanlar bütün bədən boyu hərəkət etdiyinə görə kimyaterapiya adətən yayılmış yaxud şaxələnmiş xərçəngin müalicəsi üçün istifadə edilir. Bu müalicə qan xərçəngi və limfomanın bəzi formaları üçün lazımlıdır. Kimyaterapiya mərhələlərlə həyata keçirilir və beləliklə, bədənin dozalar arasındakı müddətdə sağalmağa vaxtı olur. Lakin saç tökülməsi, ürək bulanması, yorğunluq, qusma kimi yan təsirləri vardır. Kombinasiya terapiyasına kimyaterapiyanın müxtəlif növləri yaxud digər müalicələrlə əlaqəli kimyaterapiya daxildir.
Malakka Ədəbiyyat Muzeyi

**Malakka Ədəbiyyat Muzeyi** () — Malayziyanın ədəbi əsarlərinin qorunduğu və Malayziyanın Malakka ştatının eyniadlı paytaxtında yerləşən muzey.

## Tarixi
Muzeyin binası Malakkada Müqəddəs Pavel təpəsində Britaniya Malayziyası zamanı tikilmişdir. Daha əvvəl bina Malayziyanın baş nazirinin iqamətgahı kimi istifadə olunurdu. Sonra bina həbsxana kimi istifadə olunmağa başlamışdır. 1957-ci ildə Malayziya müstəqillik qazandıqdan sonra binada Dövlət İnkişaf Nazirliyinin Malakka ofisi () yerləşirdi. Ofis 1974-cü ilə qədər mövcud olmuşdur. 1974-cü ildə binada Malakka Ədəbiyyat Muzeyini yaratmaq barədə qərar qəbul edilmişdir.

Muzey 1984-cü ildə Malakka ştatının baş naziri Mohd Zin Əbdül Qani tərəfindən rəsmən açılmışdır.

2008–2009-cu illərdə muzeydə 1,7 milyon Malayziya ringiti (400 min ABŞ dolları) dəyərində əsaslı təmir həyata keçirilmiş, 1 avqust 2009-cu ildə muzey yenidən ictimaiyyətə açılmışdır.

## Arxitektura
Binanın arxitekturası klassik Malayziya stilində hazırlanmışdır. Muzey iqamətgahın dizaynına malikdir. Binanın yeraltı hissəsi qonaq otağı kimi tikilmişdir. Muzey ikimərtəbəli binadan ibarətdir. Muzeyi əsas binaya yanaşdıran ayrı əlavə tikili tikilmişdir.

## Sərgi
Muzey eksponatlarının materialları Malakkanın, Munsui Abdullanın əsərlərinin və malayziyalıların xalq yaradıcılığının tarixi yazılarına aiddir. Muzeyin ön hissəsi freskalarla bəzədilmişdir. Bu freskalar Malayziyanın yazısının təkamülünü təsvir edir. Daş lövhəciklərin istifadəsindən ərəb əlifbasının tətbiqinə qədər olan təkamül kompüter və klaviatura kimi müasir alətlərlə bitir.

Həmçinin muzey 16-cı əsrdə yazılmış malayziyalıların erkən yazı nümunələrini təqdim edir. Malayziya müəlliflərinin töhfələri və dövlət qanunlarına İslamın təsiri haqqında kitablar muzeydə mövcuddur. Sərgilər kiosklarda qrafik panellərlə, sərgi bokslarıyla, audio və vizual effektlərlə və bukletlərlə nümayiş olunur.

## İş vaxtı
Muzey həftəiçi hər gün səhər saat 9:00-dan 17:30-a qədər fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Pars Muzeyi

**Pars Muzeyi** () — İranın Fars əyalətində yerləşən Şiraz şəhərindəki muzeydir. Muzey Nazar Bağında yerləşmişdir.р Səkkizbucaqlı bina Kərim xan Zəndin keçmiş sarayının yerində tikilmişdir. Bina Zəndlər sülaləsinin idarəsi zamanı xanların əhalini qəbul etmək üçün yer olmuşdur. Həmçinin binada o zamanlar rəsmi mərasimlər də keçirilirdi. Hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.

Saray həmçinin Kərim xan Zəndin dəfn olunduğu yerdir.

## Nəzər bağı
Səfəvilər (1501–1722) sülaləsinin idarəsi zamanı Nəzər bağı Şirazın ən böyük bağlarından biri hesab olunurdu. Zənd sülaləsinin nümayənsəsi Kərim xan Zəndin (1750–1794) dövründə bağın ərazisində səkkizbucaqlı saray tikilmişdir. Həmin saray Fəranci Dairəsi adını almışdır. Xarici qonaqların və səfirlərin qəbulu üçün, həmçinin başqa rəsmi mərasimlərin keçirilməsi üçün yer kimi ondan istifadə edilirdi.

Bağın qərb kənarında hasar yerləşmişdir. Hasardakı daşların üzərində üç müxtəlif kalliqrafik stildə yerinə yetirilmiş yazıları görmək olar: Süls xətti, rombşəkilli Nəsx xətti və Nəstəliq xətti. Bu üç yazı İran tarixinin müxtəlif dövrlərinə aiddir: Səlcuqlar, Səfəvilər və Qacarlar.

## Pars Muzeyi
1936-cı ildə saray muzey statusu almışdır. Muzey İranda Tehran şəhəri istisna olmaqla, digər şəhərlərdə açılan ilk muzey hesab olunur.

Muzeydə Quranın təxminən 30 əl ilə yazılmış nüsxəsi ziyarətçilərə nümayiş olunur. Həmçinin burada məşhur fars rəssamlarının işlərini də görmək olar. Əsərlərdən ən məşhuru isə rəssam Cəfər Nakaşanın çəkdiyi "Kərim xan Zənd qəlyan çəkərkən" adlı rəsm əsəridir.

Muzeyin kolleksiyasında bizim eradan əvvəl 4-cü minillikdə kəsilən dəmirlər, dulusçu məmulatları, sikkələr və başqa maraqlı eksponatlar saxlanılır. Ən maraqlı eksponatların arasında Kərim xan Zəndin qılıncını qeyd etmək olar.

## Xəfdax Man Quranı
Xəfdax Man Quranı hicri təqvimi üzrə X əsrin başlanğıcında yaradılmışdır. Quran sultan İbrahim Bin Şarux Qurekaninin dövründə Müqəqkak kalliqrafik xətti ilə yazılmışdı. Daha əvvəl bu yazıları *Quran Qapıları*nın üzərində görmək olardı, amma 1898-ci ildə Quran Pars Muzeyinə gətirildi. Quranın adı İranda istifadə olunan çəki vahidinin adı ilə bağlıdır. Bir kitabın çəkisi 17 man təşkil edir.

;Quranın xarakteristikası:
* Quranın çəkisi 40 kiloqram təşkil edir (2 cild).
* Vərəqlərin ölçüləri — 48×72 sm.
* Hər kitab 25 santimetrdən yuxarı qalınlıqdan və 500 vərəqdən ibarətdir.
* Hər vərəqdə mətnin hündürlüyü 11 sətir təşkil edir.
* Onun səhifələrində çaplar və müxtəlif dövrlərin insanlarının yadda qalan yazıları var.

## İstinadlar
Bu, sondur

***Bu sondur*** () — 2013-cü il Amerika qorxu komediya filmi. Rejissorluğu Set Rocen və Evan Qoldberqin etdiyi filmin baş rollarında Set Roqen, Ceyms Frenko, Cona Hill, Cey Baruşel, Danni Makbrayd və Kreyq Robinson yer almaqdadır. Film 14 iyun 2013-cü ildə təqdim edildi və tənqidçilərdən müsbət rəylər aldı.

## Rollarda

* Set Roqen
* Cey Baruşel
* Maykl Eşo
* Ceyms Franko
* Kreyq Robinson
* Cona Hill
* Denni Makbrayd
* Emma Uotson
* Maykl Sera
* Rihanna
* Ceyson Siqel
* Devid Krumholtz
* Pol Radd
* Mindi Keylinq
* Martin Starr
* Kevin Hart
* Kristofer Mintz-Pliz
* Aziz Ansari
* Evan Qoldberq
* Çenninq Teytum
* Brayan Haski
* Backstreet Boys

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Evan Qoldberq

**Evan Qoldberq** (d. 11 may 1982) — Kanadalı film ssenari müəllifi və rejissoru.

## Filmography

### Televiziya

## Mükafatları
Kapalay adası

**Kapalay** () — Sulavesi dənizində yerləşən sualtı bankə. Ada Malay arxipelaqına daxil olan, Ligitan arxipelaqının tərkib hissəsidir. İnzibati cəhətdən Malayziyanın Sabah ştatı ərazisinə daxildir.

Əvvəllər Ligitan adaları böyük bir sahəni əhatə edirdi. Lakin sonrakı dövrlərdə onun sahəsi tədricən azalmağa başlayır. Bunun isə təbii və antropagen səbıbləri olur. XX əsrin sonları ada çəkilmə zamanı müşahidə edilirdi. Qumlu dayazlığın ətrafında mərcan və riflər yayılır. Hazırda isə bölgə məşhur dəniz kurortudur.

## Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
### Coğrafi yerləşməsi
Coğrafi koordinatları — 
Ada Sulavesi dənizinin cənub-şərqində, Kalimantan adasından 20 km məsafədə qəralaşır. Ligitan arxipelaqına daxildir və qrupun digər adası olan Mabul adasından 4,6 km cənub-şərqdə yerləşir. Ada yaxınlığından İndoneziya-Malayziya sərhədi keçir. Kapalay adasının sahəsi son on illiklər ərzində azalmışdır. Belə ki, dənizin onun sahillərini yuması və iqtisadi gəlir məqsədi ilə qumunun satılması 1990-cı illərdə adanın su altı dayazlığa çevrilməsinə səbəb olmuşdur. Bununla belə dayazlıda inşa edilən dalğaqıranlar, müəyyən obyektlər əsasən adanın təbii əraxisində yerlışir

### Təbii şəraiti
İqlimi ekvatorialdır. Rütubətlidir. Kalimantan adasının şimal-şərq iqliminə uyğundur. Orta illik temoeraturu maksimum +38 °C, minimum isə +17 °C. Gündüz saatlarının orta temperaturu +31 °C, akvatoriyada suyunun temperaturu isə 26–28 °C

Bankə mərcan rifləri ilə əhatələnmişdur. Burada bitki örtüyü yoxdur. Ağac, kol və ot bitkiləri 1998-ci ildən yoza çıxmışdır. Yer üstü faunası yoxdur. Bununla belə sularında (), (), (), (), (), (), () Skatlar, Krablar, Dəniz ilanları.

## İnxibati bölgü
İnzibsti baxımdan ada Malayziyanın Sabah ştatı, Tavau vilayəti, Semporna dairəsi ərazosinə daxildir.

## Əhəmiyyəti
1990-cı illərdə Kapalayın qumu tikinti materialı kimi satılırdı. Qum satışı bitdikdən sonra adada daimi yaşayışın olmadına baxmayaraq turizm inkişsf etməyə başlayır. Əsasən insanları zəngin sualtı aləm özünə cəlb edirdi. Üsdəlik dayvinq həvəskarları bura axışır.

2002-ci ildə Sipadan və Ligitan adaları ilə bağlı yaranmış qeyri-müəyyənlik həl edildiyondən bölgənin inkişafına imkan yaranmışdır. 2000-ci illərin sonu bölgə artıq turzim bölgəsi kimi məşhurlaşmışdır.

Adaların iki dövlət sərhədinə yaxın yerləşməsi ilə əlaqədar burada polis və sərhəd mühafizə orqanları fəaliyyət göstərir<

## Nəqliyyat
Kapalay ilə əsas dəniz əlaqəsi Semporna limanından ilə həyata keçirilir. Yüklər və sərnişinlər iti kərəkətə malik katerlərlə daşınır.

## İstinadlar
Heydər Əliyev adına bağ (Tbilisi)

**Heydər Əliyev adına bağ** () — Tbilisi şəhərində yerləşən skver tipli park. 15 iyun 2004-cü ildə açılmışdı. Bağ Tbilisinin tarixi rayonlarından birində, Abanotubanidə yerləşir.

Bağın mərkəzində Heydər Əliyevin abidəsi ucaldılmışdır. Abidə Azərbaycanın xalq rəssamı, heykəltəraş Natiq Əliyev tərəfindən hazırlanmış və postamentin hündürlüyü dörd metrdir.
## Tarixi
### Bağın salınması
2004-cü il iyunun 14-də Gürcüstan və Azərbaycan prezidentləri Mixail Saakaşvili və İlham Əliyev ilk ağacları əkməklə. gürcü paytaxtının tarixi mərkəzində bağın əsasını qoydular.

Tbilisi meriyasının məlumatına görə, Heydər Əliyev adına bağın abadlaşdırılması üçün, şəhər büdcəsindən 75000 lari (təxminən, 45 min ABŞ dolları) ayırılıb.

### Bağın və Heydər Əliyevin büstünün açılışı
12 may 2007-ci ildə "Caspian Service" şirkəti tərəfindən yenidən qurulmuş parkın və Azərbaycanın üçüncü Prezidentinin büstünün rəsmi açılış mərasimi olmuşdur. Layihənin memarı F. Axundov, heykəltəraşı isə Azərbaycanın xalq rəssamı Natiq Əliyevdi. Açılış mərasimində Gürcüstan və Azərbaycan prezidentləri Mixail Saakaşvili və İlham Əliyev, hər iki ölkənin Hökumət və Parlament üzvləri, həmçinin diplomatik korpusun nümayəndələri iştirak etmişlər. Büstün postamentlə birlikdə hündürlüyü dörd metr təşkil edir.

## İnfrastruktur
Bağın ümumi sahəsi 1,0 ha təşkil edir. Onun ərazisi çoxlu skamyalarla, əkilmiş tinglərlə, ağaclarla və gül kölları ilə boldur. Həmçinin bağın qulluğunu Azərbaycan Dövlət neft şirkətinin Gürcüstandaki nümayəndəliyi çəkir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Yalama döyüşü

**Yalama döyüşü** — 1920-ci ilin aprel ayının 28-sində Yalama ərazisində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunun Quba alayının Yalama qarnizonu ilə XI Qırmızı Ordu arasında baş vermiş döyüş.

## Tarixi
1920-ci il aprel ayının 28-si, saat 00:05 dəqiqə ikən 70 minlik XI Qırmızı Ordu, öndə "III İnternasional", daha 3 zirehli qatar və 300 nəfərdən ibarət piyada desant olmaqla, Samurçay üzərindəki körpünü keçir. İşğalçı qoşunla Anastas Mikoyan, Qəzənfər Musabəyov da rus süngüləri üzərində Azərbaycanda şura hökuməti qurmağa gəlirlər.

Körpünün başında keşik çəkən piyada taqımının əsgərləri və altı süvari zirehli qatarları görəndə təəccüblənirlər. Çünki cəmi bir neçə saat əvvəl onlar həmin bu körpünün üstündə indi top-tüfənglə üstlərinə gələn rus zabitləri və əsgərləri ilə rəqs edir, dostluq-qardaşlıqdan danışırdılar… Artilleriya və pulemyot atəşi ilə kiçik dəstənin müqavimətini qırmaq ruslar üçün çətin olmur. Bundan sonra qatar Yalamaya üz tutur. Yolboyu onları dəmir yolunun kənarında meşədən olan azərbaycanlıların süvari patrulları izləyir.

Ruslar Yalamaya qəflətən hücum etmək istəyirlər. Onların desantı stansiya ilə sərhəd məntəqələrini birləşdirən telefon xəttlərini kəsir. Lakin Azərbaycan Ordusunun Quba alayının zabiti Ağaəli Babazadənin rəhbərliyi altında bir neçə yüngül top və pulemyotla silahlanmış iki rota, 300 nəfərdən ibarət süvari eskadronu və kiçik jandarm dəstəsi stansiya yaxınlığında düşməni gözləyir. Belə ki, qarnizonu süvari patrullar xəbərdar etmişdirlər. Ancaq qüvvələr həddən artıq qeyri-bərabər idi. Həmdulla Əfəndinin könüllülər dəstəsindən savayı, kiminsə köməyə yetişəcəyinə ümid yox idi.

İlk toqquşma stansiyaya bir kilometr qalmış baş verir. Azərbaycanlılar Yalamadan zirehli qatarlara qarşı parovoz yola salır. Məqsəd qəza törədib dəmiryolunu sıradan çıxarmaq və qatarların önünü kəsməkdir. Lakin "III İnternasional"dan iki sərrast top atəşi ilə buxar maşınının qazanı partladılır. Parovoz sürətini azaldaraq qatara çatmamış dayanır, onu itələyə-itələyə ehtiyat yola keçirirlər. Bundan sonra ağır döyüş başlanır. Zirehli qatarlardan fuqas mərmilərlə azərbaycanlı topçuların mövqeləri, pulemyot dzotları dağıdılır. Qatarların şrapnel mərmilər və pulemyot atəşi ilə dəstək verdiyi rus desantı hücuma keçir.

Yalama qarnizonu bu hücuma iki saat davam gətirir. 350 döyüşçü son nəfəsinədək stansiyanı qoruyur. Sağ qalanlar partizan dəstələrinə qoşulmaq üçün geri çəkilir.

Rus desantı da döyüşdə ciddi itki verir. Məsələn, XI Qırmızı Ordunun məşhur komandirlərindən biri, 28-ci diviziyanın veteranı Nemıkin də bu döyüşdə ölür.

## Populyar mədəniyyətdə
Döyüş barəsində jurnalist Arif Əliyev "Yalama" povestini yazmışdır.

Yalama döyüşü barədə 2018-ci ildə "Əsgərlər unudulanda ölürlər" adlı sənədli film çəkilmişdir.

## Mənbə
*"ayna.az" "YouTube" kanalının "Əsgərlər unudulanda ölürlər" adlı verilişinin videosu 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sarvan döyüşü
Moqao mağaraları

**Moqao mağaraları**, (), **Moqao mağara-məbəd kompleksi**, **Bin Budda mağaraları** və ya **Dunhuanq mağaraları** adları ilə tanınır. Çinin Qansu əyalətinin Dunhuanq şəhərin 25&nbsp;km cənub-şərqində Minqsha dağının ətəyində yerləşən mağarada  492 məbəd vardır.

Tarixi İpək Yolunun üzərində yerləşən mağarada Buddist sənətinin ən gözəl əsərləri vardır.Buddist yeraltı məbədinin tikilişinə 366-cı ildə başlamış və bu dövr ərzində burada ən dəyərli buddist əsərlərinə sığınacaq olmuşdur. Moqao mağaraları Lonqmen mağara-məbəd kompleksi və Yunqan mağara-məbəd kompleksi ilə birliktə Çinin ən tanınan Buddist yeraltı məbədlərindən biridir.

1987-də Ümumdünya irsi sıyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Danışılanlara görə 366-cı ildə Lezun (Lè Zūn, 樂尊) adında bir Buddist rahip Dunhuanq şəhərinə gəlir. Minqsha Dağına baxan zaman qızıl rəngli günəş işıqlarının arasında minlərlə Budda xəyal edən Lezun, xəyalından ilham alaraq ilk mağaranın qazıntısına başlayır. Sonralar mağaraların sayı artır, Tan sülaləsi dövründə mağaraların sayının minə çatdığı məlumdur. Sadə bir həyat tərzi seçən Buddist rahiplər kamilləşmək məqsədi ilə bu mağaralara üz tuturdular. IV əsrdən XIV əsrə kimi rahiblər qərbdən heykəlləri Dunhuanq şəhərinə gətirmiş, ipək yolundan keçən bəzi tacirlər isə buraya gözəl rəsm əsərləri hədiyyə etmişlər.

## Mağaralar
Tan sülaləsi dövründə mağaraların sayı minə çatmışdı.Bu gün isə bizə 735 mağara məlumdur. Şimal bölgədə olan mağaralar sadə cənub bölgədə olan mağaralar isə təmtəraqlı idi.
Yeni sülalələr hakimyətə gəldikdə yeni mağaralar tikilirdi. Bu səbəblə mağaraların içi, heykəllər və rəsm əsərləri bir-birindən kəskin fərqlənir. Ümumilikdə mağaranın divarlarındakı rəsm əsərləri  42000 m² ərazini tutur. XI əsrdən sonra bəzi mağaralar divarlar ilə bağlanaraq qiymətli əlyazmalar və müqəddəs əşyalar üçün anbar rolunu oynayırdı. 
Bu gün beş yüzə yaxın mağaranın tikilmə ili öyrənilmişdir:
* On altı barbar (çarlıqlar) (366-439) - 7 mağara
* Şimali Şei (439-534) və Qərbi Şei (535-556) - 10 mağara
* Şimali Zhou (557-580) - 15 mağara
* Suy sülaləsi (581-618) - 70 mağara
* Erkən Tan sülaləsi (618- 704) - 44 mağara
* Böyük Tan sülaləsi (705-780) - 80 mağara
* Orta Tan sülaləsi (781-847) - 44 mağara
* Son Tan sülaləsi (848-906) - 60 mağara 
* Beş sülalə on krallıq (907-960) - 32 mağara
* Sun imperiyası (960-1035)- 43 mağara
* Si Sya (1036–1226) - 82 mağara
* Yuan sülaləsi (1227–1368) - 10 mağara

## Şəkillər

TsangMonk.jpg|Xuanzanqın başcılığı ilə dini mərasim
Mogao Cave 61, painting of Mount Wutai monasteries.jpg |Budist məbədin şəkli
HanWudiBuddhas.jpg|Çin imperatorunun budizm ilə məşğul olması


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Dunhuang Academy 
* A large collections of images of murals and other artifacts from the Mogao Caves in Dunhuang 
* International Dunhuang Project 
* Mogao caves video
* Harvard Art Museums, some murals and a statue removed from Dunhuang by Langdon Warner 
* British Museum The cave-temples at Dunhuang 
*Wisdom embodied: Chinese Buddhist and Daoist sculpture in the Metropolitan Museum of Art
İyuliana Hobinku

**İyuliana Hobinku** () — 1976-cı il Olimpiya oyunlarında iştirak edən Rumuniyalı həndbollçudur.

O, Olimpiya oyunlarını 4 cü tamamlayan Rumuniya Həndboll Yığmasının üzvü idi.O üç oyunda üç qol ilə fərqlənib.

## İstinadlar
Barbara Peyton

**Barbara Peyton**(), qızlıq soyadı **Redfild** (; 16 noyabr 1927, Klokey, Minnesota, ABŞ — 8 may 1967, San-Dieqo, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı aktrisa.

## Həyatı

Barbara Peyton 16 noyabr 1927-ci ildə ABŞ-nin Minnesota ştatının Klokey şəhərində anadan olmuşdu.

Barbara Peyton dörd dəfə ailə həyatı qurmuşdu. Yeganə oğlu Con Li Peyton 14 mart 1947-ci ildə dünyaya gəlib.

Barbara Peyton 8 may 1967-ci ildə ABŞ-nin Kaliforniya ştatının San-Dieqo şəhərində vəfat edib.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Barbara Peyton Kinopoisk saytında
* Barbara Peyton Kinoteatr saytında
Lüstrasiya

**Lüstrasiya** ( paklanma)&nbsp;—&nbsp;işıqlanma, təmizlənmə, paklanma deməkdir.

Söhbət müstəqillik qazanandan və ya münaqişədən sonra siyasi qrupların əvvəlki rejimdən necə qurtulmasından gedir. Hal-hazırda siyasətdə hökumət rəsmilərinin hansısa rejim dəyişikliyindən sonrakı (əsas: avropa dövlətlərində kommunizmin çöküşü) "təmizləmə" aktını ifadə edir.

## İstinadlar
Melanya Tramp

**Melanya Tramp** (; qızlıq soyadı — **Knaus** (slov. *Knavs)*; ) — slovenəsilli ABŞ fotomodeli, qol saatları və zərgərlik məmulatları dizayneri; ABŞ-nin 45-ci və 47-ci prezidenti Donald Trampın həyat yoldaşı, birinci xanım (2017–2017; 2025-ci ildən).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* 
*