open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
TvOS

**tvOS** — "Apple" tərəfindən inkişaf etdirilən və yalnız Apple TV cihazları üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi bir əməliyyat sistemidir. İlk dəfə 2015-ci ildə Apple TV 4K və Apple TV HD cihazları ilə birlikdə təqdim olunmuşdur. Bu əməliyyat sistemi iOS-un təməli üzərində qurulub və əsasən böyük ekran təcrübəsini optimallaşdırmağa yönəlib.

## Xüsusiyyətləri
Böyük ekranlar üçün optimallaşdırılmışdır, istifadəsi sadədir və Apple Remote ilə rahat idarə olunur. Focus Engine texnologiyası sayəsində interfeysdə seçilmiş elementlər vizual olaraq vurğulanır. tvOS üçün xüsusi olaraq hazırlanmış tətbiqlərə App Store vasitəsilə çıxış mümkündür. Bura video yayımı, oyunlar, hava proqnozu tətbiqləri və daha çoxu daxildir. Apple-ın öz video yayım platforması olan Apple TV+ tamamilə inteqrasiya olunub. Netflix, Disney+, Prime Video və digər populyar yayım tətbiqlərini dəstəkləyir. iPhone, iPad və Mac cihazlarından Apple TV-ə məzmun yayımlamaq üçün AirPlay funksiyasını dəstəkləyir. Ekran güzgüsü ilə cihaz ekranını televizorda əks etdirmək mümkündür.

Siri vasitəsilə səsli əmr funksiyası təqdim olunur. Məsələn, "Mənə komediya filmlərini göstər" və ya "Növbəti epizodu oynat" kimi əmrlər verilə bilər. Siri, məzmun axtarışını və naviqasiyanı asanlaşdırır. Fərqli istifadəçi profilləri yaradaraq hər bir istifadəçiyə fərdi tövsiyələr, izləmə siyahıları və digər fərdiləşdirilmiş parametrlər təqdim olunur. tvOS, Apple HomeKit ilə inteqrasiya olunaraq, ağıllı ev cihazlarını televizor vasitəsilə idarə etməyə imkan verir.

Apple Arcade üzərindən oyun oynamaq mümkündür. Xarici oyun nəzarətçilərini (məsələn, PlayStation və Xbox kontrollerlərini) dəstəkləyir. tvOS yüksək keyfiyyətli səs və video təcrübəsi təqdim edir. Dolby Vision, HDR10 və Dolby Atmos dəstəyi ilə mükəmməl kinoteatr təcrübəsi yaradır. Screen Time funksiyası ilə ekran qarşısında sərf olunan vaxtı izləmək və məhdudlaşdırmaq mümkündür.

Hər il tvOS-a yeni funksiyalar əlavə olunur. Son yeniliklər arasında daha yaxşı istifadəçi interfeysi, genişlənmiş HomeKit funksiyaları və oyun təcrübəsi təkmilləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Passau Universiteti

**Passau Universiteti** — Almaniyanın Aşağı Bavariya əyalətinin Passau şəhərində ictimai tədqiqat universiteti. Universitet bakalavr və magistr kursları təklif edir.

## Tarixi
1973-cü ildə qurulan universitet Bavariyadakı ən gənc universitetdir və əyalətdəki ən müasir kampusa malikdir. Bavariya Landtaqının (Bavariya Torpaq Parlamenti) fərmanı ilə yaradılmışdır. 

## Akademik strukturu
[thumb|right|[Reflektor (teleskop)|Reflektor otağı]]
thumb|Humanitar elmlər binası
thumb|Hüquq fakültəsinin binası

### Fakültələri

* Hüquq
* Biznes
* İqtisadiyyat və informasiya sistemləri
* İncəsənət və Humanitar Elmlər
* İnformatika və riyaziyyat

### İnstitutları

* Avropa Hüquq Mərkəzi İnstitutu
* Hüquq Didaktikası İnstitutu
* Beynəlxalq və Müqayisəli Hüquq İnstitutu
* Bazar və İqtisadi Araşdırmalar İnstitutu
* Özəl Maliyyə Planlaşdırma İnstitutu 
* Biznesdə, Peşəkar Təlimdə və Davamlı Təhsildə Tətbiqi Etika İnstitutu
* Şərqi Bavariya Ərazi Araşdırmaları İnstitutu 
* Mədəniyyətlərarası Ünsiyyət İnstitutu 
* Fənlərarası Media Elmləri İnstitutu 
* İnformasiya Sistemləri və Proqram Mühəndisliyi İnstitutu 
* İT Təhlükəsizlik və Təhlükəsizlik Hüququ İnstitutu 
* Kompüter Elmlərinin Texniki Tətbiqlərində Proqram Sistemləri İnstitutu 
* Passau Rəqəmsal Təhlükəsizlik İnstitutu 

### Kitabxanası
Universitetin kitabxanası 1978-ci ildə universitetlə birlikdə yaradılmış və elə həmin il öz qapılarını Passau tələbələrinin və vətəndaşlarının üzünə açmışdır. Kitabxana universitetin əsas kitabxanasıdır və beş fakültə və institut kitabxanası ilə birlikdə universitetin kitabxana sistemini təşkil edir. Hazırda universitetin kitabxanasında iki milyon kitab və 3050 jurnal var. Gündə 16 saat açıq olur.

### Araşdırma mərkəzləri
* Cinayət Proseslərində İnsan Hüquqları Araşdırma mərkəzi
* İT Hüququ və İnternet Siyasəti üzrə Araşdırma mərkəzi
* Mədəniyyətşünaslıqda Əsas Tədqiqatlar Araşdırma mərkəzi
* Erkən Müasir Alman Ədəbiyyatı Tədqiqat mərkəzi
* Pedaqoji Araşdırmalar mərkəzi
* Riyaziyyat və İnformatika Tədris bölməsi

## Kampusu
Passau Universitetinin kampusu Köhnə şəhərdə yerləşən Katolik İlahiyyatı Departamenti və şəhərin mərkəzindəki bir sıra ofislər istisna olmaqla, bütün fakültələr tək bir küçə boyu bir kampusda yerləşir. Bu, tələbələrin və işçilərin daxili ünsiyyəti üçün əlverişlidir, xüsusən də universitet bir çox fənlərarası kurslar təklif edir. Kampus Inn çayının sol sahili boyunca uzanır və bu, onu təhsil almaq üçün qeyri-adi bir yerə çevirir. Bağlar və çəmənliklər yayda tələbələr arasında çox populyardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*University of Passau website 
*University of Passau campus tour
İTunes

**iTunes** — "Apple" tərəfindən hazırlanmış, ilk növbədə musiqi, filmlər, podkastlar və digər media məzmunlarını idarə etmək, oynatmaq və satın almaq üçün istifadə olunan bir proqramdır. İlk dəfə 2001-ci ildə təqdim edilən iTunes, illər ərzində media idarəçiliyində əsas platformalardan birinə çevrilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Musiqi, video, podkast və audiokitabları oynadır. Media fayllarını təşkil etmək üçün geniş idarəetmə imkanları təklif edir (albomlar, janrlar, ifaçılar və ya çalğı siyahıları əsasında). Fərdi çalğı siyahıları (Playlists) yaratmağa və sinxronizasiya etməyə imkan verir. Musiqi, filmlər, TV şouları, podkastlar və daha çoxunu satın almaq və ya icarəyə götürmək üçün rəqəmsal mağazadır. Apple Music xidmətinə giriş iTunes vasitəsilə mümkündür. Musiqi və videonu uyğun cihazlara simsiz yayımlamağa imkan verir.

iOS cihazlarınızla məzmunu sinxronizasiya etmək üçün istifadə olunur. Bu proses zamanı kontaktlar, təqvim, tətbiqlər, musiqi, foto və videolar ötürülür. iTunes vasitəsilə cihazların ehtiyat nüsxəsi (backup) yaradılır və bərpa edilir. Kompüterdə saxlanılan musiqi və digər media fayllarını bir mərkəzi kitabxanada idarə etməyə imkan verir. Audio CD-ləri rəqəmsal formata çevirmək və kitabxanaya əlavə etmək mümkündür. Müxtəlif kateqoriyalarda podkastlara abunə olmaq və dinləmək üçün istifadə olunur.

## Platformalar və uyğunluq
iTunes əvvəllər yalnız macOS və Windows üçün mövcud idi. Lakin macOS Catalina (2019) yeniləməsindən sonra iTunes, Apple Music, Apple Podcasts və Apple TV tətbiqlərinə ayrıldı. Windows istifadəçiləri üçün isə iTunes hələ də tam funksionallıqda mövcuddur.

## iTunes-un sonrakı təkamülü
Mac-da iTunes-un funksiyaları 2019-cu ildən sonra ayrılaraq müxtəlif tətbiqlərə inteqrasiya olundu:

* Apple Music — musiqi axını və kitabxana idarəçiliyi.
* Apple TV — filmlər və TV şouları üçün.
* Apple Podcasts — podkast idarəçiliyi üçün.

Windows istifadəçiləri üçün isə iTunes əvvəlki formada istifadə edilməyə davam edir.

## Həmçinin bax
* Apple tərəfindən birləşdirilən və satın alınanların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bitcoin Cash

**Bitcoin Cash** — 2017-ci ildə Bitcoin-in bir hard fork-u kimi yaradılmış kriptovalyutadır. Onun yaradılmasının əsas məqsədi Bitcoin şəbəkəsində əməliyyat sürətini və miqyasını artırmaq idi. Bu, blok ölçüsünün 1 MB-dən 8 MB və sonradan 32 MB-a qədər artırılması ilə mümkün olmuşdur.

## Tarixi

Bitcoin Cash 1 avqust 2017-ci ildə Bitcoin blockchain-inin ayrılması nəticəsində yaradılmışdır. Bu ayrılmanın səbəbi Bitcoin icması daxilində blok ölçüsünün artırılması mövzusunda yaranan fikir ayrılıqları idi. BCH-nin əsasını qoyanlar, daha böyük blokların daha çox əməliyyatı dəstəkləyəcəyini və beləliklə, yüksək tıxac problemini həll edəcəyini düşünürdülər.

## Texniki xüsusiyyətlər

***Blok ölçüsü:** 32 MB
***Algoritm:** SHA-256 (Bitcoin ilə eyni)
***Əməliyyat vaxtı:** Təxminən 10 dəqiqə
***Təchizat limiti:** 21 milyon sikkə

## Tənqid

Bitcoin Cash, kriptovalyuta icmasında həm dəstək, həm də tənqid alır. Onun tərəfdarları daha sürətli əməliyyatları və aşağı komissiyaları vurğulasa da, tənqidçilər blok ölçüsünün artımının mərkəzləşmə riskini artıracağını iddia edirlər.

2017-ci ildə satışa çıxarılandan bəri kriptovalyutanın dəyəri orijinalla müqayisədə kəskin şəkildə aşağı düşüb.

## Həmçinin bax
* Kriptovalyuta
* Kriptovalyutaların siyahısı
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Arif Ağayev

**Arif Mehdi oğlu Ağayev** () — Azərbaycan SSR dövlət xadimi və deputatı.

## Həyatı
Arif Ağayev 1931-ci ildə Naxçıvan MSSR, indiki Şərur rayonunun Mahmudkəndində anadan olmuşdur. Atasının adı Mehdi, anasının adı isə Çimnaz olmuşdur.

### Şəxsi həyatı
Diplomat, Naxçıvan Vilayət Komitəsinin İşlər müdiri, 1937-ci ilin ilk repressiya qurbanlarından olan Nəcəfqulu Nəcəfovun və Naxçıvanda ilk qızlar məktəbinin yaradıcısı, Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi Nazlı Nəcəfovanın qızları Şəfiqə Ağayevanın həyat yoldaşıdır. 1-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordenli Hüseynqulu Ağayevin əmisi oğludur.

4 övladı (Akif, Qəzənfər, Kamran və Çimnaz) var.

### Təhsili
Naxçıvan şəhərində orta təhsilini bitirdikdən sonra, ali təhsil almaq məqsədilə Bakıya gedərək, 1949-cu ildə Karl Marks adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə) qəbul olmuş, 1953-cü ildə həmin institutu əla qiymətlərlə bitirərək Dövlət İmtahan Komissiyasının 1953-cü il, 27 iyun tarixli qərarı ilə Ona iqtisadçı ixtisası verilmişdir.

### Ölümü
O, uzun sürən xəstəlikdən sonra 17 fevral 2009-cu ildə Naxçıvan şəhərində vəfat etmiş və şəhər qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Bakıda ali təhsilini başa vurduqdan sonra doğma yurdu Naxçıvana geri qayıdan Arif Ağayev ilk dəfə əmək fəaliyyətinə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda onun rektoru və müəllimi olmuş Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsinin birinci Katibi Xurşud Məmmədov tərəfindən Vilayət Komitəsində iqtisadçı vəzifəsinə təyin edilərək başlamış, daha sonra isə Vilayət Komitəsinin növbəti birinci Katibi Hacıağa İbrahimovun baş köməkçisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Növbəti olaraq O, Naxçıvan MSSR-in ticarət, sənaye və istehsalat sahələrində bir neçə zavodların (Naxçıvan MSSR Şərab emalı zavodu, Süd zavodu və s.) direktoru olmuşdur. Onun rəhbərlik etdiyi dövrdə qeyd olunan zavodlar əvvəlki dövrlərlə müqayisədə sürətlə və kompleks şəkildə inkişaf etmiş və Naxçıvan MSSR üzrə iqtisadiyyat və aqrar sahələrdə güclü sənaye potensialı yaranmış idi.

Naxçıvan MSSR-in ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak etdiyinə və xidməti fəaliyyətində konkret nəticələr əldə etdiyinə görə Arif Ağayev Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının 40 illiyi münasibətilə 1964-cü ildə keçirilən təntənəli yubiley mərasimində Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1964-cü il, 22 oktyabr tarixli qərarı ilə "Naxçıvan MSSR-də iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsində xidmətlərinə görə" Fəxri Fərmanla təltif edilmişdir.

Daha sonra O, Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin Naxçıvan şəhər XDS-nin 67 saylı dairəsindən deputat seçilmiş, Azərbaycan SSR Ticarət Nazirliyinin Naxçıvan MSSR bölməsinin direktoru, Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin iqtisadi məsələlər üzrə direktor müavini kimi vəzifələrdə çalışmışdır.

Yuxarıda sadalanan məsuliyyətli vəzifələrdə 40 ildən artıq müddətdə şərəf və ləyaqətlə çalışan A. Ağayev muxtar respublikada təvazökar və sadə dövlət xadimi kimi tanınmış şəxsiyyətlərdən birinə çevrilmiş idi.

## İstinadlar
Ələt hava limanı

**Ələt hava limanı** — Ələt qəsəbəsində tikilməkdə olan beynəlxalq hava limanı. Hava limanı Ələt Azad İqtisadi Zonasında yerləşəcək. Hava limanının 2027-cı ilin birinci rübünə kimi fəaliyyətə başlayacağı gözlənilir.

Aeroportun illik yükaşırma gücünün ilkin mərhələdə 500 min ton, daha sonra isə 1,5 milyon tona qədər artacağı planlaşdırılır. Hava limanı, ilk növbədə, iqtisadi zonada fəaliyyət göstərən müəssisələrin yüklərinin təyyarə ilə daşınmasını təmin edəcək.

## İstinadlar
Kamilə Dadaş-zadə

**Kamilə Hüseyn qızı Dadaş-zadə** — sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının rektoru.

## Həyatı
2005–2007-ci illərdə və 2011-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Musiqi tarixi və nəzəriyyəsi kafedrasının müdiri olub.

Konservatoriyanı bitirdikdən sonra uzun müddət Azərbaycan Aşıqlar Birliyində çalışıb.
2000-ci ildə "Azərbaycan aşıqlarının dastan havalarında semiotik prinsiplərinin təhlilinə dair" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. 40-a yaxın elmi məqalənin, monoqrafiyanın müəllifidir.

2003-cü ildə Avropa İncəsənət Universitetləri Liqası tərəfindən İspaniyanın Barselona şəhərində keçirilən beynəlxalq müsabiqədə "Xalq musiqisinin tədqiqi və tədrisində müasir elmi nəzəriyyələrin tətbiqi" adlı məruzə ilə çıxış edıb. Amerika etnomusiqişünası, YUNESKO-nun xalq musiqisi üzrə eksperti Stiven Blumun Universitetə dəvət olunması onun təşəbbüsü ilə həyata keçirilib. O, həmçinin Avropa Şurasının STAGE layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış "Azərbaycan mədəniyyət siyasəti" məruzəsinin ekspertlərindən və məcmuənin müəlliflərindən biridir.

Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür.

## Mükafatları
10 dekabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə **“Əməkdar İncəsənət Xadimi”** fəxri adı ilə təltif olunub.

## Kitabları
* "Dastanın işarə sistemi"
* "Üzeyir Hacıbəyli və aşıq sənəti: intertekstual dialoq" 

## İstinadlar
Logic Pro

**Logic Pro** —  peşəkar musiqi istehsalı üçün "Apple" tərəfindən hazırlanan güclü rəqəmsal audio iş stansiyasıdır (). Logic Pro, musiqi aranjimanı, miksinq, yazı, redaktə və masterinq üçün geniş imkanlar təqdim edir və dünya miqyasında musiqiçilər, prodüserlər və səs mühəndisləri tərəfindən geniş istifadə olunur.

## Tarixi
Logic Pro ilk dəfə Almaniyanın "Emagic" şirkəti tərəfindən Logic Audio adı ilə hazırlanıb. 2002-ci ildə "Apple", "Emagic" i satın almışdır və Logic Pro, yalnız macOS üçün mövcud oldu. Logic Pro, Apple-ın ekosisteminə inteqrasiya edildi və ardıcıl olaraq təkmilləşdirildi. 2013-cü ildə Logic Pro X versiyası təqdim olundu, bu versiya əsaslı yeniliklər və müasir bir istifadəçi interfeysi ilə diqqət çəkmişdir.

## Üstünlükləri
# Yüksək səviyyəli səs keyfiyyəti və geniş imkanlar təqdim edir.
# "Apple" cihazları ilə tam uyğunluq.
# Peşəkar səviyyədə alətlər və plaginlər.
# Təkmilləşmiş film musiqisi və məkan səsi dəstəyi.

## Alternativləri
Logic Pro, peşəkar səviyyədə DAW-lar arasında liderlərdən biridir, lakin rəqibləri də mövcuddur:
* Ableton Live — elektron musiqi istehsalçıları üçün məşhurdur.
* Pro Tools — əsasən səs mühəndisləri tərəfindən istifadə edilir.
* FL Studio — elektron musiqi və hip-hop prodüserləri arasında populyardır.
* Cubase — musiqi istehsalı və aranjiman üçün alternativdir.

## Həmçinin bax
* Apple tərəfindən birləşdirilən və satın alınanların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rəqəmsal audio iş stansiyası

**Rəqəmsal audio iş stansiyası** () — rəqəmsal səslərin yaradılması, qeydə alınması, redaktəsi, qarışdırılması və masterinqi üçün istifadə olunan proqram və ya cihaz sistemidir. DAW-lar musiqi prodüserləri, podkast yaradıcıları, səs mühəndisləri və digər audio mütəxəssislər tərəfindən geniş şəkildə istifadə olunur.

## Xüsusiyyətləri
Canlı səs (məsələn, vokal və ya musiqi alətləri) və ya MIDI məlumatlarının qeydə alınması.  Fərdi audio parçaların kəsilməsi, uzadılması, qısaldılması, ton dəyişiklikləri, səs səviyyəsinin tənzimlənməsi və digər manipulyasiyalar.Reverb, kompressor, ekvalayzer və digər effektlərdən istifadə edərək səslərin işlənməsi. Rəqəmsal alətlərin idarə edilməsi və musiqi notlarının tənzimlənməsi.Bir neçə səs parçasını qarışdıraraq tam musiqi və ya səs layihəsi yaratmaq. Hazır layihəni son formaya gətirmək üçün zəruri tənzimləmələrin edilməsi.

## Proqram təminatı
DAW proqram təminatına istinad edə bilər, lakin ənənəvi olaraq kompüter əsaslı DAW dörd əsas komponentdən ibarətdir: kompüter, səs kartı və ya digər audio interfeys, audio redaktə proqramı və məlumatların əlavə edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün ən azı bir istifadəçi daxiletmə cihazı.

Kompüter səs kartı üçün host kimi çıxış edir, proqram təminatı isə audio redaktə üçün interfeys və funksionallığı təmin edir. Səs kartı adətən analoq səs siqnallarını rəqəmsal formaya və səsləndirildikdə yenidən analoq səsə çevirir və həmçinin səsin sonrakı işlənməsinə kömək edə bilər. Proqram təminatı bütün müvafiq aparat komponentlərinə nəzarət edir və qeyd, redaktə və oxutma üçün istifadəçi interfeysi təmin edir.

## Məşhur rəqəmsal audio iş stansiyaları
* Ableton Live — elektron musiqi və canlı performans üçün məşhur seçim. 
* FL Studio — musiqi istehsalı üçün intuitiv interfeysi olan proqram.
* Pro Tools — professional səviyyəli audio və film layihələri üçün standart.
* Logic Pro — Mac istifadəçiləri üçün Apple tərəfindən təklif edilən güclü DAW.
* Cubase — MIDI və audio işlənməsi üçün geniş funksiyalara malikdir.
* Studio One — istifadəsi asan və müasir xüsusiyyətlərə malik DAW.
* Reaper — iqtisadi və yüksək səviyyədə özəlləşdirilə bilən bir proqram.
* GarageBand — yeni başlayanlar üçün Mac cihazlarında pulsuz mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*A list of software DAWs, Sequencers, Hosts, etc.
*DAW Software for beginners
Ant Wan

**Ant Wan** (əsl adı: *Antvam Afram*; ) — İsveç repçisi. Vesterosun *Råby* bölgəsində böyüyüb. Onun beş trekdən təşkil etdiyi "Wow" adlı minialbomu "İsveç albomlar hit-paradı"nda birinci pilləyə çatıb.

İsveçdə suriyalı ailədə doğulub. Aramilərdəndir. 15 yaşından bəri musiqi ilə məşğul olur. Fəaliyyətinə qanqsta rep janrlı mahnılar yazmaqla başlayıb. İlk mahnılarını 2016-cı ildə Råby təxəllüsü ilə yayımlayıb. 2019-cu ilin dekabrında Bando Kids Music leyblını təsis edib. Bu şirkət repçilər Christian "10an" Homsi və 2M ilə müqavilə imzalamışdı. Onların hər ikisi törətdikləri cinayət əməlinə görə saxlanıldıqdan sonra bu şirkət 2021-ci ildə fəaliyyətini sonlandırmalı olmuşdur.

Onun 12 oktyabr 2024-cü il tarixində Stokholmdakı Tele 2 Arena-da (*futbol stadionu*) baş tutan konsertinə 40,899-dən çox tamaşaçı qatılıb. O, bununla Madonnanın 2015-ci ildə həmin məkanda keçirilən rekordunu (40,557) təzələyib. İsveçdə bu uğura nail olan yeganə repçidir.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları

### Minialbomları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
I Suzuki Şiniçi

və ya doğum adı ilə **Takahaşi Yuciro** – Yaponiya fotoqrafı. Onunla eyni adı daşıyan digər fotoqraf II Suzuki Şiniçinin qayınatasıdır.

## İlk illəri
1835-ci ildə İvaşina kəndində (hazırda Şizuoka prefekturasının Kamo rayonu) doğulmuşdur. Doğum adı Takahaşi Yucirodur. 1854-cü ildə Suzuki Yoşiçinin qızı ilə evlənərək Suzuki soyadını götürmüş və Şimodaya köçmüşdür. Həmin il böyük sunami dalğası Şimodada dağıntılara səbəb olmuş və Suzuki sahib olduğu hər şeyi itirmişdir. O və arvadı yeni həyata başlamaq üçün Yokohamaya köçmüşdürlər.

## Fotoqrafiya
Suzuki 1866-cı ildə Yokohamada yaşayan şimodalı fotoqraf Şimooka Renconun şagirdi olmuşdur. 1873-cü ilin oktyabrında ondan ayrılaraq Bentendori küçəsində öz studiyasını açmışdır. Həmin il adını Şiniçi olaraq dəyişdirmiş, qızı isə Şimookanın digər fotoqraf şagirdi olan Okamoto Keyzo ilə evlənmişdir. Okamoto daha sonra özünə II Suzuki Şiniçi adını götürmüşdür.

Suzuki Yokohamada portret studiyasını idarə etmiş və suvenir albomlarının satışı ilə məşğul olmuşdur. 1872–1873-cü illərdə jurnalist Con Reddi Blek üçün yaponların gündəlik həyatlarını əks etdirən fotolar çəkmişdir. Bu *[[şaco]]* seriyasından olan fotolar *"[[The Far East]]"* jurnalının 1873-cü ilin iyul sayında nəşr olunmuşdur. Onun Tokionun Kudanzaka bölgəsində yerləşən fotostudiyası da var idi. Suzuki fotoların çini materialların üzərinə vurulması texnikasının qabaqcılı olmuş, bu cür məhsulları xaricilərə satmağa başlamışdır. 1884-cü ildə Yokohamanın Masaqo bölgəsində yerləşən, Qərb üslubunda olan ikimərtəbəli fotostudiyaya köçmüşdür. Bu studiya 1908-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Suzuki 1892-ci ildə fotoqrafiyadan əl çəkmiş və biznesini oğlu İzaburoya ötürmüşdür.

Suzuki 1918-ci ildə ölmüşdür. 1870-ci illərdə xristianlığı qəbul etdiyi və vəftiz adının Luka olduğu güman olunur.

## Qalereya

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Emagic

**Emagic** — musiqi texnologiyaları sahəsində fəaliyyət göstərmiş və əsasən rəqəmsal audio iş stansiyaları (DAW) və musiqi istehsal proqramları hazırlayan Almaniya şirkət idi. 2002-ci ildə "Apple" şirkəti tərəfindən satın alındıqdan sonra "Emagic"in məhsulları, xüsusilə "Logic Pro", müasir musiqi istehsalı proqramlarının əsas standartlarından birinə çevrildi.

## Tarixi və məhsulları
"Emagic", 1992-ci ildə Almaniyada yaradılıb. Əsas məqsədi musiqi istehsalçıları üçün peşəkar səviyyəli proqram və cihazlar hazırlamaq idi. "Logic" "Emagic"in ən məşhur məhsulu olmuşdur. Logic, musiqi istehsalını və aranjimanını idarə edən güclü bir DAW proqramıdır. O, MIDI və rəqəmsal audio ilə işləmə imkanı təqdim edirdi. Digər məhsulu olan WaveBurner Audio CD mastering proqramıdır, SoundDiver isə MIDI cihazlarını idarə etmək və onların parametrlərini dəyişdirmək üçün hazırlanmış proqramdır. "Emagic" tərəfindən istehsal edilmiş MIDI interfeyslər — Unitor8 və AMT8.

### Apple tərəfindən satın alınması
2002-ci ildə "Apple", "Emagic"i satın almışdır. Bu addımla Logic proqramı "Apple" ekosisteminin bir hissəsinə çevrildi və yalnız macOS platformasında istifadə oluna bildi. Bu satınalma ilə "Emagic", Logic Pro-nun inkişafına davam edərək, "Apple"ın musiqi istehsal sahəsində əsas oyunçulardan biri olmasına kömək etdi.

"Apple", "Emagic"in Logic proqramını təkmilləşdirərək Logic Pro və Logic Pro X adlı peşəkar səviyyəli DAW-ları təqdim etdi. Bu proqramlar, həm musiqi yaradıcıları, həm də film və televiziya üçün musiqi yazan mütəxəssislər tərəfindən geniş şəkildə istifadə olunur.

## Sənaye üçün əhəmiyyəti
"Emagic"in Logic proqramı musiqi sənayesində inqilab etdi və bu gün ən çox istifadə edilən DAW-lardan biri hesab olunur. Şirkətin MIDI interfeysləri və digər məhsulları, peşəkar musiqi istehsalçılarına musiqi yaradıcı proseslərini optimallaşdırmaqda kömək etdi. "Apple" tərəfindən alınması ilə Logic-in inkişafı daha da sürətləndi və macOS platforması üçün ən güclü musiqi proqramlarından birinə çevrildi.

## Həmçinin bax
* Apple tərəfindən birləşdirilən və satın alınanların siyahısı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Official site (archive.org)
GarageBand

**GarageBand** —  "Apple" tərəfindən hazırlanmış, macOS və iOS cihazları üçün nəzərdə tutulan pulsuz bir rəqəmsal audio iş stansiyasıdır (DAW). Bu proqram musiqi istehsalına yeni başlayanlar və həvəskar musiqiçilər üçün ideal seçim hesab edilir. O, sadə interfeysi, istifadəsi asan funksiyaları və yüksək keyfiyyətli səsləri ilə seçilir.

## Tarixi
"Apple" "GarageBand"ı Qerhard Lenqelinqin rəhbərliyi altında inkişaf etdirdi. Lengelinq əvvəllər "Logic Audio"nun yaradıcıları olan Alman şirkəti "Emagic"də çalışıb (sonradan adı "Logic Pro" olaraq dəyişdirilib). "Apple" 2002-ci ilin iyulunda "Emagic"i satın almışdır. "Apple" "GarageBand"i "Logic Pro"nun yüngül versiyası kimi (qısa müddətə təklif edilən ara proqram proqramı olan "Logic Expres") işləyib hazırlamışdır. "GarageBand"ın hər bir versiyası estetik baxımdan "Logic"in cari versiyasına bənzəyir, həmçinin öz audio mühərrikinə malikdir.

## Xüsusiyyətləri
İstifadəsi çox rahatdır və musiqi istehsalı prosesini intuitiv edir. Yeni başlayanlar üçün nəzərdə tutulmuş bəsit dizayn. Canlı alətlər və ya vokallar üçün birbaşa mikrofon dəstəyi. MIDI klaviatura ilə rəqəmsal musiqi alətlərinin idarə edilməsi. Virtual alətlər kitabxanası (pianino, gitara, baraban, simfonik alətlər və s.). GarageBand-də yüzlərlə əvvəlcədən hazırlanmış səs dövrəsi (loop) mövcuddur. Bu dövrələr müxtəlif musiqi janrlarına uyğun olaraq inteqrasiya edilə bilər. iPhone və iPad üzərindən musiqi yaratmaq üçün iOS versiyası mövcuddur.

## GarageBand ilə yaradılan musiqilər
GarageBand peşəkar səviyyədə istifadə olunmasa da, bir çox uğurlu musiqi istehsalçısı onu ilkin eskizlər hazırlamaq və ideyaları sınamaq üçün istifadə edir. Sadə istifadəsi və güclü funksiyaları ilə həm həvəskarlar, həm də peşəkarlar üçün əlverişlidir.

## Həmçinin bax
* Apple tərəfindən birləşdirilən və satın alınanların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
AppleWorks

**AppleWorks** —  "Apple" tərəfindən hazırlanmış və bir çox funksiyanı özündə birləşdirən bir məhsuldarlıq proqramıdır. İlk dəfə 1984-cü ildə buraxılan "AppleWorks", o dövr üçün müasir bir inteqrasiya olunmuş ofis proqramı idi və əsasən "Apple II", daha sonra isə macOS platformalarında istifadə olunurdu. 2007-ci ildə rəsmi olaraq istifadədən çıxarılmışdır.

## Xüsusiyyətləri
AppleWorks bir neçə fərqli tətbiqin funksiyalarını bir araya gətirərək çoxfunksiyalı bir platform təmin edirdi.  Sənədlərin yazılması, redaktəsi və formatlanması üçün istifadə olunurdu. Sadə və funksional interfeysi ilə mətn sənədləri yaratmaq üçün ideal idi. Maliyyə hesabatları, məlumat analizləri və cədvəllər hazırlamaq üçün bir vasitə idi. İnteqrasiya olunmuş qrafik və hesablama funksiyaları ilə istifadəçilərə analitik alətlər təklif edirdi. Məlumatların saxlanması və idarə edilməsi üçün sadə bir verilənlər bazası modulu. İstifadəsi intuitiv idi və kiçik bizneslər üçün effektiv həll təklif edirdi. Sadə illüstrasiyalar və qrafik elementlər yaratmaq üçün vasitələr təqdim edirdi. Vektor və piksel əsaslı dizayn üçün əsas alətlər mövcud idi. Vizual təqdimatlar yaratmaq üçün istifadə olunurdu (xüsusilə daha sonra versiyalarında). Mətn, qrafik və şəkilləri birləşdirərək təqdimatlar hazırlamağa imkan verirdi. Modullar arasında məlumatların asanlıqla ötürülməsi üçün inteqrasiya edilmiş sistem təmin edirdi. Bu, istifadəçilərə birdən çox tapşırığı bir proqram daxilində həyata keçirməyə imkan verirdi.

Apple II dövründə AppleWorks təhsil və kiçik bizneslərdə geniş istifadə olunurdu. Mac versiyası olan ClarisWorks 1991-ci ildə buraxıldı və 1998-ci ildən etibarən AppleWorks adını aldı. Proqram, istifadə rahatlığı və funksionallığı ilə tanınsa da, 2000-ci illərin əvvəllərində daha güclü proqramlar (məsələn, Microsoft Office və iWork) tərəfindən əvəz edildi.

## Dəstəyin dayandırılması
2007-ci ildə "Apple", "AppleWorks"u rəsmi olaraq istifadədən çıxardı və onun yerinə iWork proqramlarını (Pages, Numbers, Keynote) təklif etməyə başladı."AppleWorks", sadəliyi və inteqrasiyası ilə öz dövründə məhsuldarlıq proqramlarının inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Bugünkü çoxfunksiyalı proqramların bir çox xüsusiyyəti, "AppleWorks"un əsas konseptlərindən ilham almışdır.

## Həmçinin bax
* Apple tərəfindən birləşdirilən və satın alınanların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Apple II History: AppleWorks – Chapter of an Apple II History dedicated to AppleWorks.
* GUIdebook > Articles > "Apple II User Interfaces"
* Download.com: AppleWorks 6.2.9 Update for Macintosh
* 
*  – A history of ClarisWorks/AppleWorks from one of the original developers, Bob Hearn.
Qalib Salahzadə

**Salahzadə Qalib Aslan oğlu** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV çağırış deputatı.

## Həyatı
Qalib Salahzade 1953-cü il oktyabrın 2-də Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun Bilgəh qəsəbəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının Menecment fakültəsini bitirmişdir. Rus dilini sərbəst bilir.

## Peşəkar fəaliyyəti
Qalib Salahzade, 1969-cu ildən etibarən iş həyatına başlamış və “Azərkurortticarət” Birliyi Bakı şöbəsində satıcı kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1981-ci ildən isə Lenin rayon Ticarət İdarəsində mağaza müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1990-cı ildən Bilgəh Zəfəran Sovxozunun direktoru vəzifəsinə təyin edilmiş, burada kənd təsərrüfatı sahəsində rəhbərlik etmişdir. 2001-ci ildən isə Bilgəh Bələdiyyəsinin hüquqşünası vəzifəsində çalışmışdır. Həmçinin, o, müxtəlif dövlət strukturlarında müxtəlif idarəetmə və rəhbərlik vəzifələrində də fəaliyyət göstərmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Qalib Salahzade, siyasi sahədə də aktiv bir şəxsdir. O, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür və Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin üzvüdür. Eyni zamanda, o, Argentina, Danimarka, İordaniya və Səudiyyə Ərəbistanı parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.

## Ailə həyatı
Qalib Salahzade evlidir və iki övladı var.

## İstinadlar
II Suzuki Şiniçi

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya fotoqrafı. Xaricdə təhsil almış ilk yapon fotoqrafdır. Onunla eyni adı daşıyan digər fotoqraf I Suzuki Şiniçinin kürəkənidir.

## İlk illəri
1855-ci ildə Yaponiyanın İzu əyalətində doğulmuşdur. Ailənin ilk oğlu olan Suzukinin doğum adı Okamoto Keyzo idi. Erkən yaşlarda rəssamlığa və rəsm çəkməyə maraq göstərməyə başlamışdır. 13-14 yaşı olanda rəssam olmaq məqsədilə Yokohamaya getmişdir. Burada ingilis rəssam Çarlz Virqmanın şagirdi olmuşdur. Bu zaman fotoqrafiya ilə maraqlanmağa başlamış, Virqmandan fotoqrafiyanın əsasları haqqında məlumatlar əldə etmişdir.

## Fotoqrafiya
Suzuki 1870-ci ildə fotoqraf Şimooka Renconun şagirdi olmuşdur. 1873-cü ildə Şimookanın digər fotoqraf şagirdi olan I Suzuki Şiniçinin qızı ilə evlənmişdir. 1876-cı ildə ondan ayrılaraq Naqoya şəhərində ilk fotostudiyasını açmışdır. Texniki biliklərini artırmaq üçün ABŞ-də təhsil almağa qərar vermiş və xaricdə təhsil almış ilk yapon fotoqraf olmuşdur. Fotostudiyasını köməkçisinə etibar edərək 1879-cu ildə Yaponiyanı tərk etmiş və San-Fransiskoda məskunlaşmış fotoqraf İsaya Vest Teyberin şagirdi olmuşdur. 1880-ci ildə Yaponiyaya qayıdaraq Tokionun Kudanzaka bölgəsində yeni fotostudiya açmışdır. Bu fotostudiya qayınatasına aid fotostudiyanın filialı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Suzuki qısa müddət ərzində Yaponiya və Avropa sərgilərində mükafatlar qazanmışdır. Tokiodakı studiyasında III Napoleonun və 1881-ci ildə Havay kralı Kalakauanın fotosunu çəkmişdir. 1888-ci ildə İmperator Meyci və İmperatriça Şokenin fotolarını çəkmək üçün saraya dəvət olunmuşdur. Daha sonra həmin il Şahzadə Yoşihitonun fotosunu çəkmişdir. 1890-cı ildə isə İmperatriça Şokenin fotoportretini çəkməklə vəzifələndirilmişdir. Təxminən 1890-cı ildə hökumətin tapşırığı ilə Yaponiyanın mənzərələrini əks etdirən fotolardan ibarət xüsusi albomlar hazırlamışdır. Bu albomlar konstitusiya hüququ oxumaq üçün xaricə göndərilmiş Yaponiya nümayəndəliyi tərəfindən Avropa və Amerika rəsmilərinə təqdim olunmuşdur. 1891-ci ildə Yaponiyaya səfər edən Rusiya taxtının vəliəhdi Nikolay sui-qəsd cəhdi nəticəsində yaranmış və səyahəti qısa çəkmişdir. Bu səbəbdən Suzuki hökumətin tapşırığı ilə Nikolayın qalması üçün nəzərdə tutulmuş Tokaydo hotellərinin fotolarından ibarət xüsusi albom hazırlayıb təqdim etmişdir.

Suzuki gəmiçilik biznesi ilə məşğul olmağa cəhd etsə də, uğursuz olmuş və hər şeyini itirmişdir. 1912-ci ildə ölmüşdür.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Hit-parad

**Hit-parad** () —  musiqi dünyasında populyarlıq sıralamasını əks etdirən bir anlayışdır. Hit-parad müəyyən bir dövr ərzində ən populyar mahnıların, albomların və ya musiqi ifaçılarının siyahısını təqdim edir. Hit-paradlar adətən radiolar, televiziya proqramları, musiqi jurnalları və ya internet platformaları tərəfindən tərtib olunur.

Hit-parad, musiqi dünyasında həm sənətçilərin populyarlığını qiymətləndirmək, həm də dinləyicilərin musiqi seçimlərinə rəhbərlik etmək üçün vacib bir vasitədir.

## Tarixi
1930-cu ildə ilk hit-paradlar ABŞ-da yaranmışdır. "Billboard" jurnalı bu sahədə öncüllərdən biridir. 1936-cı ildə Billboard musiqi xitlərinin siyahısını dərc etməyə başladı. 1950-1960-cı illərdə rok-n-roll dövründə hit-paradlar musiqi sənayesinin əhəmiyyətli bir hissəsinə çevrildi. 1980-2000-ci illərdə MTV-nin inkişafı ilə video kliplər əsasında hazırlanan hit-paradlar populyar oldu. Müasir dövrdə rəqəmsal musiqi platformaları (Spotify, Apple Music, YouTube və s.) və sosial şəbəkələr hit-paradların əsas göstəricilərini müəyyənləşdirir.

## Xüsusiyyətləri
Hit-paradlar mahnıların və albomların məşhurluğuna əsaslanır. Populyarlıq müxtəlif göstəricilərlə müəyyən edilir, məsələn:
* Satış rəqəmləri.
* Radiolarda yayımlanma tezliyi.
* Streaming xidmətlərində dinlənmə statistikası.
* Sosial şəbəkələrdə paylaşımlar və trend mövzular.

Hit-paradlar adətən həftəlik, aylıq və ya illik dövrlər üzrə hazırlanır. Hit-paradlar müxtəlif janrlar üçün ayrı-ayrı siyahılar təqdim edə bilər, məsələn, pop, rok, hip-hop, elektron musiqi və s. Həmçinin ümumi siyahılar da mövcuddur ki, burada bütün janrlar qarışıq şəkildə sıralanır. Mahnılar və albomlar ən populyardan ən az populyara doğru sıralanır. Adətən ilk 10 və ya ilk 100-lük daha çox diqqət çəkir.

## İstinadlar
Stora Hammars daşları

**Stora Hammars təsvir daşları** təxminən VII əsrə aid olan, Lärbro kilsəsi, Qotland, İsveçdə yerləşən dörd Vikinq dövrü təsviri daşıdır.&#x5B; ** &#x5D;

## Təsvir

Dörd Stora Hammars təsvir daşı fallik formadadır.  Bu cür erotik simvolika ilə ölüm elementlərinin sintezinə digər Qotland runik və təsvir daşlarında da rast gəlinir. 4 Stora Hammars təsvir daşlarından II və IV daşlardakı təsvirlər çox köhnəlmişdir və hazırda deşifrə edilə biləcək vəziyyətdə deyil.

### Stora Hammars I
Stora Hammars I daşında mifoloji, dini və döyüş fonu olan altı panel, o cümlədən iki kişi arasında qadın, qurbangahın üstündə Valknut ilə qurban kəsmə səhnəsi,  silahlı döyüşçülərin idarə etdiyi gəmi və başqa bir qrup arasında dayanan qadın, silahlı əsgərlər və döyüş səhnəsini əks etdirən panellər var. Bu, Hildr əfsanəsini və onun sonsuz döyüşünün təsviri kimi şərh olunur. Daşın üstündə qan qartalı üsulu ilə qurban ediləcək, ağacdan asılmaq üzrə olan döyüşçü, Skandinaviya bütpərəstliyində insan qurbanı ilə bağlı ehtimalları əsaslandıran Valknut ilə birgə (Odinin dini simvolu hesab olunur) təsvir edilmişdir. Qurbangahın yaxınlığındakı bir formalı bir daş bəzi tədqiqatçıların fikrincə Elgesem Runik daşına bənzər bir kult daşı ilə bilər.

### Stora Hammars III
Stora Hammars III təsvir daşı dörd panelə malikdir, onlardan aşağısı döyüşçüləri olan gəmini göstərir. Panellərdən biri *Skáldskaparmál* kitabının 6-cı bölməsində təsvir olunan əfsanədəki kimi  Odini şeir içkisi (Mead of Poetry) götürən qartal şəklində təsvir etmişdir.  Qartalın sağ tərəfində Gunnlöð və Suttungr göstərilir. Başqa bir paneldə bir atlının Valkiriya olduğu düşünülən bir qadın tərəfindən qarşılanması təsvir edilmişdir. Qadının əynində bükülü ola bilən uzun köynək və ya alt paltarı və qısa libas geyindiyi görünür.

## İstinadlar
Əbdül (şair)

**Əbdül** () — farsəsilli Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Əbdül indiki Əfqanıstanın Bəlx şəhərində anadan olmuşdur. O, orada təhsil almış və böyümüşdür. Sonra səfər məqsədi ilə Azərbaycana getmiş və oradakı hökmdarların sarayında fəaliyyət göstərmişdir. Bir müddət sonra İsfahana getmiş və İsmayıl Səfəvinin xidmətinə daxil olmuşdur. Təzkirələrə görə, Əbdül müxtəlif şeir növlərini, o cümlədən şeir oxuyan sənətkar olmuşdur.

## İstinadlar
Əbdül sultan

**Əbdül sultan** () və ya **Əbdülməlik sultan** (; ) — Buxara xanlığında yaşamış zadəgan. O, Teymuri Mirzə Uluqbəyin nəslindən, Əbdülətif xanın oğlu və İsgəndər xanın tabeliyində olan hakim özbək Şeybani sülaləsinin nümayəndəsi Küçkünçi xanın nəvəsi idi. Buxara xanlığının Zamin vilayətinin xüsusi hökmdarı olmuşdur.

"Xuş" təxəllüsü ilə şeir yazmışdır.

1580-ci ildə Hisar-ı Şadmanda Özbək xan tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Əbdül Baba Əlişahi İraqi

**Əbdül Baba Əlişahi İraqi** () — Tacikistan şairi.

## Həyatı
O, Əlif Əbdül adı ilə tanınır, həm də "Muteyi" təxəllüsü ilə şeir yazmışdır. Hidayət Rzaquluxanın "Rövzət-üs-Səfa" təzkirəsindəki məlumatına görə, Əbdül azad fikirli bir şəxs olmuş, dövrünün məmur və hökmdarları ilə düşmənçilik etmiş, onları sərt tənqid etmişdir. Onun təzkirələrində indiki dövrə qədər gəlib çatan şeirlərində sufi çalarları var.

## İstinadlar
Əbdülvazeh (şair)

**Əbdülvazeh** () — İran şairi.

## Həyatı
O, Xorasanın Nuri bölgəsində anadan olmuş, təhsil və karyerasını burada başa vurmuşdur. "Məcalis-un-nəfais", "Müzəkkir-ül-Əhbab" təzkirələrində Əbdülvazeh fəsahətli, müasir təfəkkürlü, fəzilətli və bilikli bir şair kimi vəsf olunur. Onun şeirlərindən nümunələr təzkirələrdə qorunub saxlanılmışdır. Bu nümunələrdə o, öz həyatını təsvir edir, dövrün bəzi nöqsanlarını tənqid edir, sevgini tərənnüm edir.

## İstinadlar
İnstrumentalist

**İnstrumentalist** — musiqi alətində ifa edən musiqiçi. İnstrumentalist anlayışının müğənni anlayışına zidd olmasına baxmayaraq, eyni musiqiçinin həm "instrumentalist, həm də müğənni" olmasına heç nə mane olmur. Bu hal, məsələn, gitara ifa edən zaman mahnılarını oxuyan Jorj Brassensə aid edilir. Mənsub olduqları musiqi növündən asılı olmayaraq instrumentalistlər adətən alətlərinə görə təsnif edilirlər.

Musiqi tarixində bəstəkarlar, ifaçılar və dinləyicilər arasındakı fərq uzun müddət dəqiq aydınlaşdırılmamışdı. Bu fərq yalnız XIX əsrdə müəyyən edilmişdir. Vətəndaş mədəniyyətinin bərqərar olması ilə müxtəlif təbəqələrdən olan insanlar musiqiyə qulaq asmaq imkanı əldə etmişdir. Bununla yanaşı, musiqinin bədii dəyərini bir çox insana çatdırmaqda və eyni zamanda onu yaradan ifaçılıq texnikasını nümayiş etdirməkdə ixtisaslaşmış insanlar da meydana çıxmış, bəstəkar və ifaçı peşələrinin fərqləndirilməsinə cəhd edilmişdir.

Motsart və Bethovenin nümunəsində göstərildiyi kimi, alətlərdə improvizasiyanın geniş yayıldığı və bəstəkarların da ifa etməsinin qeyri-adi olmadığı XVIII əsrdən fərqli olaraq, XIX əsrdə ifaçılar ixtisaslaşmağa başlamış və ortalardan sonrakı dövrlərə qədər sənətkarlar özlərindən əvvəlkilərin əsərlərini mükəmməl ifaçılıq texnikası ilə təkrarlamağa başlamışdır. Frans List pianoda bunun nümunəsi olmuşdur. Buna baxmayaraq, XIX əsrin sonlarında ifa üsullarının ifrat dərəcədə qiymətləndirilməsi yolverilməz hala gəlmiş və hətta böyük ifaçıların subyektiv şərhləri əsasında musiqinin özünə edilən dəyişikliklərə yol verilmişdir.

## İstinadlar
Əbdülvəhhab Xoca

**Əbdülvəhhab Xoca** () — Tacikistan şairi.

## Həyatı
Doğulduğu şəhər Buxaradır. O, 80 yaşında Nisa  rayonunun Əsfərdan kəndində vəfat etmişdir. O, Əbdülvəhhab Xoca "Arif" təxəllüsü ilə də şeirlər yazmışdır. O, XVI əsr təzkirəçisi Xoca Həsən Nisarinin nəslindən idi. Təzkirə məlumatına görə, Əbdülvəhhab Xoca atasının yanında elm öyrənmişdir. O, poeziya haqqında tam məlumatlı idi və daim yaradıcılıqla məşğul olurdu. Nisari qeyd etmişdir ki, Əbdülvəhhab Xocanın nitqi bəlağətlidir və o, qəzəldə təsəvvüfə meyilli olmuşdur.

## İstinadlar
Əbdüləziz Məxsum

**Əbdüləziz Məxsum** () — Tacikistan müğənnisi, şairi və musiqiçisi .

## Həyatı
Əbdüləziz Məxsumun gənclik illərindən şeirə, musiqiyə böyük marağı olmuşdur. Qəzəlləri həm bəstələmiş, həm də ifa etmişdir. Xalq arasında "Hafiz Məxsum" kimi də tanınırdı.

Əbdüləziz Məxsum müğənnilik, saz çalmaq, şeir və musiqi qaydalarını əhatə etmək üçün Əhməd Doniş, Kori Kəraməti Dilkəş və başqa musiqi müəllimlərindən dərs almışdır. O, Buxara və onun hüdudlarından kənar sənət adamları arasında "Əbdüləziz Səvti" adı ilə bir musiqi ustası və mahir musiqiçi kimi tanınırdı.

## İstinadlar
Əhməd Doniş

**Əhməd Doniş** (, , ) və ya **Əhməd Məxdum ibn Nasir** () — Tacikistan alimi, yazıçısı, pedaqoqu, filosofu, mütəfəkkiri, şairi, dövlət xadimi və Buxara əmirliyinin Rusiya imperiyasındakı səfiri. XIX əsrin tacik maarifçiləri dərnəyinin rəhbəri olmuşdur. O, bütün Mərkəzi Asiyada müasir dövrün təhsil hərəkatının banisidir.

## İstinadlar
Əbdürrəhman Tənburi Səmərqəndi

**Əbdürrəhman Tənburi Səmərqəndi** () — tacik müğənnisi. Şaşmakom istiqamətində fəaliyyət göstərmişdir.

## Həyatı
1850-ci ildə Səmərqənddə anadan olmuşdur. Güman edilir ki, 1898-ci və ya 1900-cü ildə orada vəfat etmişdir.

1896-cı il tarixli "Risaləyi-Şaşmakom" risaləsində Əbdürrəhman Tənburi Səmərqəndi haqqında məlumat verilmişdir. Səmərqəndi orada musiqi alətlərində ifa etməyi bilən, musiqi təhsilini Buxarada bitirmiş müğənni kimi göstərilir. Müəllimləri Əhməd Doniş və Kəramət Dilkəş Tənburi idi. O, daha çox şaşmakom janrında mahnılar ifa edir, mahnılarına musiqi bəstələyir, tanınmış şairlərin müxtəlif qəzəllərini oxuyur, bəzi mahnılarını isə öz qəzəlləri əsasında yazırdı.

## İstinadlar
Şaşmakom

**Şaşmakom** (, , ) — Mərkəzi Asiyada yaranmış, indiki Tacikistan və Özbəkistan ərazisində inkişaf etmiş vokal-instrumental məqam musiqisi növü. Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Şaşmakom islamdan əvvəlki dövrdə saray musiqisi kimi meydana çıxmışdır. Onun indiki halı IX–X əsrlərdə bir çox musiqi məktəbi təşkil edən Buxara sakinləri, əsasən də Buxara yəhudiləri tərəfindən formalaşdırılmışdır. XVI əsrin sonunda şəhər Buxara xanlığının paytaxtı olmuş və bu janrın yüksəlişinə gətirib çıxarmışdır. Bu dövr şaşmakom üçün klassik hesab edilir. Şaşmakom həm tacik, həm də özbək dillərində, həm müsəlmanlar, həm də yəhudilər tərəfindən ifa edilirdi. Buxara yəhudiləri XX əsrin əvvəllərinə qədər şaşmakomun əsas daşıyıcıları olaraq qalmışdılar.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Видео на сайте ЮНЕСКО.
* Академия макама в Таджикистане.
*
Nisari

**Nisari** (), əsl adı **Xoca Bahəddin Həsən** və ya **Həsən Xoca Nəqib Əşrəf Buxari** —  Buxara xanlığında Şeybanilər dövrünün özbək şairi.

## Həyatı
"Nisari" təxəllüsü Xoca Bahəddin Həsən və ya Həsən Xoca Nəqib Əşrəf Buxariyə aid edilir.

Nisari 1516-cı ildə Buxarada anadan olmuş və bütün uşaqlığını burada keçirmişdir. İbtidai təhsilini atasının rəhbərliyi altında almış, sonra o dövrün alimləri Səfiəddin Müstəufi Rumi (hədis), Məsum Xoca İşki ("Quran" tilavəti üsulları), Əmirə Mehdi Hüseyni (riyaziyyat və astronomiya), Mövlana Qiyaməddin Bəlxi (riyaziyyat və astronomiya), Mövlana Məhəmməd (tibb), Mir Mahmud Baçki (musiqi) və bir neçə başqalarının rəhbərliyi ilə Bəlx, Herat, Qəzvin və Məşhəd mədrəsələrində təhsilini davam etdirmişdir. Nisari elmləri öyrənməyə can atmışdır və onların bir çoxunda, xüsusən də riyaziyyat elmlərində mahir idi. O, astronomiyadan məlumatlı idi və astrolabiya ilə tanış idi.

## İstinadlar
İbrahim ibn Ədhəm

**Əbu İshaq İbrahim ibn Ədhəm əl-İcli** (; ) — erkən sufi zahidlərindən biri. Sünniliyin hənəfi məzhəbinə mənsub idi. Sufi ənənəsi İbrahimi saleh və təvazökar kimi təsvir edir. İbrahimin ən məşhur tələbəsi Şəqiq əl-Bəlxidir.

## Həyatı
Müsəlman ənənəsinə görə, İbrahimin ailəsi Kufədən idi, lakin o, Bəlxdə anadan olmuşdur. Əksər müsəlman tarixçiləri İbrahimin Cəfər Sadiqin qardaşı Abdullahın nəslindən olduğuna inanırlar. İbrahimin həyatı İbn Asakir və Buxari kimi orta əsr müəllifləri tərəfindən nəql edilmişdir.

İbrahim Bəlx hökmdarının ailəsində anadan olmuş, lakin taxt-tacı tərk edərək zahid həyatını seçmişdir. Rəvayətə görə, Xızır ona taxtdan əl çəkməyi və zahid həyat tərzi keçirməyi məsləhət görmüşdür. 750-ci ildən sonra tez-tez Qəzzaya qədər cənuba doğru səyahət edərək yarımköçəri həyat sürməyə başlamışdır. İbrahim dilənçiliyi inkar etmiş və çörəkpulu qazanmaq üçün yorulmadan çalışmışdır. İbrahim Bizansla sərhəddə hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. Güman edilir ki, onun ölümü yürüşlərdən birində baş vermişdir.

## İstinadlar
Əbdüllətif Bəlxi

**Əbdüllətif Bəlxi** () — tacik şairi.

## Həyatı
Təzkirəçilərin məlumatına görə, onun şeirlərində xalq şifahi yaradıcılığı və danışıq dili böyük təsir göstərir. Əbdüllətif Bəlxinin ədəbi irsindən "İbrahim Ədhəm" hekayəsi qalmışdır. Burada erkən təsəvvüfün nümayəndələrindən olan İbrahim ibn Ədhəmin hekayə və rəvayətləri, məziyyətləri və məziyyətləri toplanmışdır.

## İstinadlar
Əbdülkərim Xarəzmi

**Əbdülkərim Xarəzmi** () — Azərbaycan və İran şairi, xəttatı və alimi. O, Əbdürrəhman Xarəzminin oğlu və Əbdürrəhim Xarəzminin qardaşı idi.

## Həyatı
Şirazda anadan olmuşdur, lakin cdadları Xarəzmdən olduğuna görə o, "Xarəzmi" ləqəbini seçmişdir. Məlumata görə, Əbdülkərim Xarəzminin həyatı daha çox Şirazda keçmişdir, lakin bəziləri bu fikirdədirlər ki, Əbdülkərim Xarəzmi Ağqoyunlu hökmdarı Yaqubun dövründə Təbrizdə yaşamışdır. Əbdülkərim Xarəzmi uşaqlıqdan xəttatlıqla məşğul olmuş, sonra bu sahədə şöhrət qazanmışdır. Onun qardaşı Əbdürrəhim Xarəzmi də istedadlı xəttat idi. "Gülistani xurt" kitabının müəllifi Qazı Əhmədin məlumatına görə, qardaşların xəttatlıq üslubu oxşar olmuşdur. Bu iki xəttat ataları Əbdürrəhman Xarəzminin xəttatlıq sənətində özlərinə ustad hesab edirdilər.

## Yaradıcılıq
Əbdülkərim Xarəzmininin xəttatlıq əsərlərindən nümunələr qorunub saxlanılmışdır. Tarixi mənbələrə görə, Əbdülkərim Xarəzmi çoxlu tələbələr yetişdirmişdir ki, onlardan biri də xəttat və rəssam Məhəmməd Bəqquldur. Xarəzminin əsərləri İstanbul, Tehran, Sankt-Peterburq dövlət kitabxanalarında saxlanılır.

## İstinadlar
Əbdülkərim (şair)

**Əbdülkərim** () — tacik şairi, Xoca Həsən Nisarinin tələbələrindən biri.

## Həyatı
XVI əsr təzkirələrində bu şair əsil-nəcabətli şəxsiyyət, şair kimi uzun-uzun əsərləri ilə xatırlanır. Xoca Həsən Nisari "Müzəkkir-ül-Əhbab" təzkirəsində Əbdülkərimi öz tələbələrindən hesab edirdi. Əbdülkərim şeirlərini Nisarinin və yoldaşlarının gözündən oxudu. Onun divanından heç bir məlumat yoxdur. Onun şeir nümunələri təzkirələr vasitəsilə saxlanılmışdır.

## İstinadlar
İbn Asakir

**Hafiz Siqatəddin Əbül-Qasım Əli ibn Həsən əd-Dəməşqi** () və ya təxəllüsü ilə **İbn Asakir** və ya **İbn Əsakir** (; ) — islam alimi, ilahiyyatçısı, hədisşünası, tarixçisi və şafii məzhəbinin hüquqşünası. Ərəb regional tarixşünaslığının nümayəndəsi olmuşdur. Dəməşqdə yaşayan 10000-ə yaxın insanın (onlardan 200-ü qadın) bioqrafiyasını özündə əks etdirən "Tarixu mədinəti-Diməşq" ("Dəməşq şəhərinin tarixi" bioqrafik lüğətinin müəllifi olmuşdur. O, Əbunnəcib Sührəvərdinin tələbəsi idi.

## Həyatı
Onun tam adı Hafiz Siqatəddin Əbül-Qasım Əli ibn Həsən ibn Hebətullah ibn Abdullah ibn Hüseyn ibn Əsakir Dəməşqi əş-Şafii əl-Əşəridir. O, Bəni-Əsakir qəbiləsindən idi. 1105-ci ildə Dəməşqdə anadan olmuşdur. O, atasının və böyük qardaşının rəhbərliyi altında təhsil almışdır. 20 yaşında elm üçün Bağdada getmişdir. Bir il sonra Məkkə və Mədinəyə həcc ziyarəti etmişdir. Həcc ziyarətindən qayıdaraq 5 il Nizamiyyə mədrəsəsində qalıb Dəməşqə qayıtmışdır.

1135-ci ildə anası vəfat etdikdən sonra İbn Əsakir Xorasana getdi, burada Əsbəhan, Mərv, Təbriz, Beyhək, Rey, Herat və başqaları kimi böyük şəhərləri gəzmişdir. 4 ildən sonra İbn Əsakir Dəməşqə qayıtmış və "Darül-Hədin ən-Nuriyyə" mədrəsəsində tələbələrə dərs deməyə başlamışdır.

1176-cı ildə Dəməşqdə vəfat etmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* Ибн Асакир // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1964. — Т. 5 : Двинск — Индонезия. — Стб. 719—720.
* Ибн Асакир Али ибн аль-Хасан // Евклид — Ибсен. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — С. 617. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 9).

## Xarici keçidlər

*
Böyük kiçik yalanlar

**Böyük kiçik yalanlar** () — HBO kanalında yayımlanan məşhur bir Amerika televiziya serialıdır. Serial Liana Moriartinin eyniadlı romanı əsasında hazırlanmışdır və ilk dəfə 2017-ci ildə ekranlara çıxıb.Serialın yaradıcıları arasında Devid Kelli də yer almışdır.

## Mövzusu
Serial Kaliforniyanın Monterey şəhərində yaşayan bir qrup qadının həyatını araşdırır. Onların əslində mükəmməl görünən həyatı, ailə münasibətləri və dostluqları bir cinayətlə bağlı olaraq tədricən açılır. Serialda ailə, sevgi, yalanlar və qadınlar arasındakı münasibətlər mövzu kimi işlənilir.

## Aktyor heyəti
Serialın güclü aktyor heyəti onu daha da məşhur edib. Əsas rolları ifa edənlər:

* Riz Uizerspun (Madlen)
* Nikol Kidman (Selesta)
* Şeylin Vudli (Ceyn)
* Lora Dern (Renata)
* Zoi Kravits (Bonni)
* Meril Strip (2-ci mövsümdə rolu Meri Luiz Rayt)

## Sezonlar və populyarlıq

### 1-ci mövsüm
2017-ci ildə yayımlandı və tamaşaçılar tərəfindən çox bəyənildi. Hekayə cinayətlə bağlı suallar ətrafında dönür.

### 2-ci mövsüm
2019-cu ildə yayımlandı və bu dəfə daha çox dramatik elementlərə və Meril Stripin güclü performansına yer verildi.

## Mükafatları
Serial çoxsaylı mükafatlara, o cümlədən Emmi və Qızıl Qlobusa layiq görülüb. Ən yaxşı miniserial, ən yaxşı qadın aktyor performansı (Nikol Kidman) və digər kateqoriyalarda qalib olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*