open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eql qəsri

**Eql Qalası** ( fr. Château d'Aigle ) — İsveçrənin Vo kantonunun Eql şəhərində yerləşən tarixi qala. Qala İsveçrənin Milli tarixi abidələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Qala XII-ci əsrin sonlarında yaradılmışdır. Eql baronları haqqında məlumat ilk dəfə 1179-cu ildə xatırlanır.

Qala Rona çayını keçərək Kol du Pillon və Kol des Mossesdən keçən yolda yerləşir.

XIII-cü əsrin ikinci yarısında Eql genişləndi və şəhər statusu aldı.
Tədricən genişlənən qala daha da möhkəmləndi.

1475-ci ildə İsveçrə İttifaqı ilə Burqundiya arasındakı münaqişə zamanı Eql şəhəri Bernin tabeçiliyinə keçdi.

1483-cü ildə Bern Respublikası Qalanı öz tərkibində ilk fransızdilli bölgənin inzibati mərkəzinə çevrildi. Qalada Berndən təyin edilmiş Qubernatorun qərargahı yerləşirdi. Bern nümayəndələri 1798-ci il Helvet İnqilabına qədər burada məskunlaşırdı. Bu zamanlar həm müdafiə, həm də yaşayış yerlərinin genişləndirilməsində irəliləyiş baş verir.

1528-ci ildə Eql fransızdilli İsveçrədə Reformasiya yolunu tutan ilk şəhər oldu.

1798-ci ilin inqilabı zamanı Vo kantonu və Eql şəhəri Berndən ayrılaraq müstəqil oldular.

1804-cü ildə qala Eql şəhərinin mülkiyyətinə keçdi.

1810-cu ildən 1815-ci ilə qədər bütün Helvetik Respublikası ilə birlikdə Fransa İmperiyasına birləşdirildi. 1832-ci ilə qədər həm xəstəxana, həm də məhkəmə kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Muzeyi
XX-ci əsrin əvvəlləri qədim qalanın tarixi dəyəri getdikcə daha aydın görünür.

1971-ci ildən Qalanı qorumaq və tarixini daha yaxşı başa düşmək üçün bərpa işləri aparılmışdır. Bir neçə bərpa layihələri onun vəziyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşdırdı.

1975-ci ildə Eql Qalasında muzey açıldı.

2009-cu ildən burada rəssamların əsərlərindən ibarət sərgilər keçirilir.

Qala və muzey İsveçrənin Milli Tarixi İrs Abidələri siyahısına daxildir.

## Həmçinin bax
* İsveçrə

## Xarici keçidlər
* Chateau homepage

## İstinadlar
Birinci Türk Dövlətləri Kardioloji Qurultayı

**Birinci Türk Dövlətləri Kardioloji Qurultayı** — kardiologiya sahəsində irəliləyişləri və problemləri müzakirə etmək üçün türkdilli xalqlardan alim və mütəxəssisləri bir araya toplayan beynəlxalq tədbir. Tədbir Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan və digərləri də daxil olmaqla türkdilli dövlətlərdən olan iştirakçılar arasında dialoq və bilik mübadiləsini asanlaşdırmaq məqsədilə təşkil edilib. Qurultayda kardiologiya sahəsində elmin ən son nailiyyətləri və ürək xəstəlikləri ilə bağlı aktual problemlər müzakirə edilmiş, müvafiq təkliflər hazırlanmışdır.

## Qurultay
Birinci Türk Dövlətləri Kardioloji Qurultayı Gülnaz Dadaşovanın sədrliyi ilə Səhiyyə Nazirliyi və nazirliyin akademik C. Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun (ETKİ) birgə təşkilatçılığı ilə aprelin 19-dan 21-dək Bakıda keçirilib. Qurultayda Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan, Bosniya və Hersoqovina, Şimali Kipr Türk Respublikasından institut direktorları, professor-həkim heyəti də olmaqla ümumilikdə 1000-dən çox iştirakçı qatılmışdır.

Qurultayda 8 sessiyada elmi müzakirələr aparılmış, satellit simpoziumlar keçirilmişdir. Qurultay çərçivəsində Azərbaycanda ilk dəfə kardiologiya üzrə kurslar təşkil edilib. "Ürək-damar xəsətliklərində kardiak görüntüləmə" kursu zamanı ürək-damar xəstəliklərinin diaqnostikasında MRT görüntüləmə, kardiak KT angioqrafiya kimi müasir üsulların effektivliyi və əhəmiyyəti interaktiv şəkildə müzakirə olunub. Xarici həkimlərin iştirakı ilə baş tutan "Ürək qapaq xəstəliklərində yeniliklər: transkateter aorta qapağı implantasiyası (TAVI)" adlı kursda qapaq xəstəliklərinin açıq cərrahi müdaxilə olmadan invaziv üsulla bərpası, transkateter aorta qapağının implantasiyası (TAVI simulyasiyası) nümayiş olunub.

Eyni zamanda, "Endovaskulyar anevrizmanin (EVAR) və torakal endovaskulyar anevrizmanın (TEVAR) bərpası və müalicəsi" kursunda bu əməliyyatlar barədə ətraflı məlumat verilərək, EVAR və TEVAR əməliyyatlarının simulyasiyası aparılıb. Həmçinin, ilk dəfə keçirilən "Renal denervasiya" adlı kursda Rezistent hipertenziya (dərman müalicəsinə cavab verməyən davamlı yüksək təzyiqin müalicəsi üçün minimal invaziv bir prosedur) haqqında ətraflı məlumat verilib.

Qurultay Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Elmi Tibbi Şurası tərəfindən akkreditasiya olunub və 51 DTT kredit balı ilə qiymətləndirilib. Qurultayda abstraktların dəyərləndirilməsi komitəsi tərəfindən tezislər toplanmış və tezislər toplusu çap edilib.

Qurultay nəticələrinə əsaslanaraq ürək-damar xəstəliklərinin profilaktikasında, diaqnostikasında və müalicəsində yeni istiqamətlərin, innovativ tibbi texnologiyaların işlənib hazırlanmasına və geniş tətbiqinə, laboratoriya və instrumental diaqnostika perspektivlərinə, ürək-damar xəstəliklərinin sübuta əsaslanan farmakoterapiyası, standartlaşdırma, əhaliyə kardioloji xidmətin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində müvafiq işlərə başlanılıb. Hazırda ürək transplantasiyası ilə bağlı proqramın hazırlanılmasına başlanılmışdır.

## İstinadlar
Martinez (kokteyl)

**Martinez** klassik kokteyldir və Martininin birbaşa atası deyilir. O, bir çox müasir kokteyllərin əsasını təşkil edir və orijinalın bir neçə fərqli tərkibdə formaları mövcuddur. Baza kimi Maraskin və ya Kürasao ilə hazırlanır, cin və ya bitterlərdəki fərqlərlə tərkibləri fərqlənə bilər.

## Tarixi
Martinez kokteylinin əsl mənşəyi bəlli deyil. İki erkən hekayə Martinez adlı kokteylin hazırlanmasını "Occidental Hotel"-də barmen Cerri Tomasa və ya Kaliforniyanın Martinez şəhərində bir salonda işləyən Richelieue adlı bir barmenə aid edir. Hər iki hekayənin doğruluğunu yoxlamaq çətindir, çünki o vaxtkı içkilərin qeydləri yoxdur və ya natamamdır, lakin Tomasın 1887-ci il *nəşrində* Martinez üçün resept var. Bu resepti hazırlamaq üçün "köhnə Tom" cinindən bir pors, bir pors vermut, iki damcı Maraskin, buzlu Boker bitterlərindən bir damcı əlavə etmək və bir dilim limonla bəzəmək lazımdır.

O.H. Byron tərəfindən cəmi bir neçə il əvvəl buraxılmış 1884-cü il içki bələdçisi Martinez adlı kokteyl reseptini də sadaladı və yalnız: " Manhettendə olduğu kimi, sadəcə olaraq viskini cin ilə əvəz edirsiniz". Kitabda Manhetten üçün iki resept var idi, müəllif isə onlardan birini, yəni 2 damcı kürasao, 2 damcı Anqostura bitteri, 1/2 şərab şüşəsi viski və 1/2 şərab şüşəsi İtalyan vermutunu nəzərdə tuturdu.

Harri Consonun 1888-ci il tarixli, "*New and Improved Illustrated Bartender's Manual" bələdçi təlimatında*, "z" hərfi olmayan, səhv olaraq "martine" kimi yazılmış içkinin siyahısı verilmişdir. Zamanla iki fərqli alkoqollu içkilər həm tərkib hissəsi, həm də adları ilə bağlı daha da dəyişikliyə uğradı və nəticədə iki fərqli kokteyl, Martinez və Martini kimi qəbul edildi.

## Tərkibi
Cerry Tomasın Martinez üçün reseptindən, eləcə də Byron's-dan sonra, Martinez adını saxlayacaq içki üçün maddələr daha dayanıqlı bir forma almağa başladı, əksər veriasiyalar maraskin və ya kurasaonun istifadəsi arasındakı fərqlərə əsaslanır. "*The Old Mr. Boston Official Bartender's Guide"* 1 unsiya quru cin, 1 unsiya fransız vermutu, 1/4 çay qaşığı kürasao və bir damcı portağal bitteri tələb edirdi.  1940-cı ildə Patrick Gavin Duffy tərəfindən hazırlanan "*The Official Mixers Manual"-da* içki cin, quru vermut, portağal acıları və "4 çay qaşığı kürasao və ya Maraschino" tələb edir. 1947-ci ildə Trader Vic 3/4 unsiya cin, 3/4 unsiya fransız vermutu, 1/2 çay qaşığı portağal acısı və 1/2 çay qaşığı kürasao çağırdı.

Difford Bələdçisi bir neçə versiyanı sadalayır, o cümlədən "Old Tom" versiyası cin, maraskin və angostura bitteri olan "Old Tom" versiyası,  quru cin, maraskin və angostura bitteri olan "London Dry" versiyası  və "Portağal" " quru cin, kurasao və portağal bitteriləri olan versiya.

## Həmçinin bax
Kokteyllərin siyahısı

BBA kokteylləri
Mülki (dəqiqləşdirmə)

* Mülki - qeyri-hərbi
* Mülki və siyasi hüquqlar
* Mülki müdafiə
* Vətəndaş cəmiyyəti
* Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafı Mərkəzi - Afrikada bir mərkəz
* Qeyri-hökumət təşkilatı
* Vətəndaş itaətsizliyi
Mülki

**Mülki** — beynəlxalq hüquq normalarına əsasən heç bir ölkənin silahlı qüvvələrinə və ya digər silahlı qruplara aid olmayan şəxsdir. Mülki şəxslər hər hansısa bir müharibələrdəki silahlı münaqişələrdə iştirak etməyən şəxslərdirlər və onların hüquqları və təhlükəsizlikləri müxtəlif beynəlxalq müqavilələr ilə qismən təmin edilmişdir. Mülki sözü bəzən müxtəlif peşə qrupları tərəfindən həmin peşə qrupuna daxil olmayan insanları müəyyən etmək üçün məcazi mənada  da istifadə olunur.

## Etimologiyası

Türk dilinə fransız dilindəki söz olan "*sivil*" sözündən daxil olmuşdur. Bu sözün mənşəyi latın dilindəki *civilis* sözü və ondan əvvəlki *civis* (vətəndaş) sözüdür. Mülki sözü həmçinin də bir anlayışın və ya orqanın qeyri-hərbi olduğunu göstərmək üçün sifət kimi istifadə olunur. Məsələn: *[[mülki aviasiya]]* və s.

## İstinadlar
Yapon Alpları

**Yapon Alpları** (日本アルプス, Nihon Arupusu) —  Yaponiyada bir sıra dağ silsiləsi.

## Coğrafiyası
Yapon Alpları Yamanaşi, Naqano, Toyama, Şizuoka və Gifu prefekturalarında yerləşir və 3 silsilədən ibarətdir:

* Hida dağ silsiləsi (飛騨山脈 Hida sammyaku) — Şimali Yapon Alpları 
* Kiso dağ silsiləsi (木曽山脈 Kiso sammyaku) — Mərkəzi Yapon Alpları
* Akaişi dağ silsiləsi (赤石山脈 Akaishi sammyaku) — Cənubi Yapon Alpları

Bu yüksək silsilələr hündürlüyü 3000 m-dən (9,843 fut) keçən bir neçə zirvəni əhatə edir ki, bu da Fuji dağından sonra ən hündürdür. 

Burada olan xammalı — ağac, yanacaq, gübrə, ət, minerallar və bitkilər əhali tərəfindən istifadə edilir.

## Tarixi
Adı ingilis arxeoloqu Uilyam Qould tərəfindən qoyulmuşdur. Yapon Alpları bir çox yapon zəvvarının ibadət yeridir.

Yapon Alp dağları qədim zamanlardan Buddist rahibləri tərəfindən müqəddəs yer kimi istifadə edilirdi.

Orta əsrlərdə Kaqa krallığının samurayları və sugendoları  dağların xəritəsini yaratmağa çalışırdılar.

İlk müasir geoloji hesabatlar 1890-cı ildə nəşr olunmuşdur.

1907-ci ildə Yoşitaro Şibasaki öz adamları ilə Yaponiyada ən son öyrənilməmiş zirvə hesab edilən və qalxması ən çətin olan Tsurugi dağına qalxmağı bacardılar. Dağın zirvəsində tapılan metal şuqendo çubuğu və qılıncı onları son Nara dövründən erkən Heian dövrünə qədər olduğunu təsdiqlədi. Məlum oldu ki, Tsuruqi dağına 1000 ildən çox əvvəl şugendolar artıq qalxmışdılar.

## Qallereyası


02 Kitadake and Fujisan from Senjyogatake 1995-7-25.jpg|
Yari-Hotaka-Renpoh 02.jpg|
Kiso Mountains from Mount Fujimidai.JPG|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Japan Alps 7 Cities Tourism
Qanlı Meri (kokteyl)

"Qanlı Meri" vodka və pomidor şirəsi əsasında hazırlanmış spirtli kokteyldir. Bu, Beynəlxalq Barmenlər Assosiasiyasının (BBA) rəsmi kokteyllərindən biridir, "Müasir Klassiklər" (İngilis Modern Classics) kateqoriyası, mütəmadi içkilər (Longdrink) kimi təsnif edilir.

İngilis dilində Qanlı Meri ifadəsi ingilislərə qarşı törətdiyi qırğınlara görə Qanlı ləqəbini alan Kraliça I Meri Tudorun (1553–1558) adı ilə əlaqələndirilir.

## Tarixi
Bir neçə insan Qanlı Merinin ixtiraçısı olduğunu iddia edir. Bir sıra mənbələrə görə kokteyl dünya müharibələri arasında Corc Cessel tərəfindən icad edilmişdir. Kokteyl haqqında ilk qeyd 2 dekabr 1939-cu ildə "New York Herald Tribune"-də tapıldı:

Corc Cesselin hazırladığı müxbirlərin diqqətini çəkən və "Qanlı Meri" adlanan yeni içkisonrası başağrı (ing. hangover) əleyhinə içkisi: yarısı pomidor suyu, yarısı araq.

Lakin, təxminən 25 il sonra, 1934-cü ildən Nyu-Yorkdakı "King Cole" barında işləyən Fernand Petiot, The New Yorker qəzetinə (18 iyul 1964-cü il) Parisdəki "Harry's New York Bar"-ında barmen kimi işləyəndə "pomidor-araq" kokteylini hələ 1920-ci illərdə icad etdiyini söylədi:

Mən Qanlı Merini yaratdım. George Jessel kokteyli yaratdığını deyirdi, ancaq vodka və şirə idi və mən onu dadanda başqa heç nə yox idi. Mən şeykerin dibinə dörd böyük çimdik duz, iki çimdik bibər, iki çimdik acı bibər, bir qat Worcestershire sousu, bir neçə damcı limon suyu və bir az əzilmiş buz əlavə edirəm, iki unsiya araq və iki unsiya tomat şirəsi süzürəm. Çalxalayıram, süzgəcdən keçirirəm və süzürəm. "King Cole Room" və digər restoranlarda və banket salonlarında gündə 100–150-ə qədər kokteyl hazırlayırdıq.

Kokteylin adı onun xarakterik qan-qırmızı rəngini vurğulayır. Avropadan Amerikaya köçən Fernand Petiotun pomidor-araq kokteylinə "Red Snapper" adını verdiyi bir əfsanə var. Bununla belə, bar onu "Qanlı Meri" adlandırmağa üstünlük verdi (müntəzəm müştərilərdən birinin təklif etdiyi kimi). Bu hekayənin başqa bir versiyasına görə, hər şey tam əksinə idi: Fernand Petiot ixtirasını "Qanlı Məryəm" adlandırdı və "King Cole bar"-ının rəhbərliyi onun adını "Qırmızı Snapper" adlandırmağa çalışdı.

Polşada eyni içki "Krwawa Mańka" yerli vətənpərvərlər arasında xüsusilə məşhurdur, stəkanın altındakı pomidor suyu və yuxarıdakı vodka Polşa bayrağını xatırladır.

## Tərkibi
Təzə sıxılmış limon şirəsi, duz, pul bibər və bəzi hallarda digər əlavələr (məsələn, Worcestershire sousu, Tabasco sousu) əlavə edilməklə araq və pomidor şirəsindən hazırlanır.

### Baza resepti
BBA-ya görə resepti

* 45 ml vodka
* 90 ml tomat şirəsi
* 15 ml yeni sıxılmış limon şirəsi
* 2–3 deş (1 deş 3–5 damlaya bərabərdir) Worcestershire sousu
* Qara istiot
* Tabasko
* Kərəviz tozu ilə duz qarışığı

Alınan məhlul yaxşıca qarışdırılmalı və süzgəcdən keçirilməlidir. Sonda highball stəkana tökülməlidir. Kokteyl kərəviz və bir dilim limonla bəzədilə bilər.
Maşikuli

**Maşikuli**, **sənkəndaz** və ya **təpə mazğalı** (; ) — orta əsrlər dövrünə aid olan qüllələr, divarlar və ya istehkamlarda əsas strukturdan qabağa çıxmış və qalaya hücum zamanı aşağıya doğru düşmən əsgərlərinin üstünə daş, ox və s. kimi hücum silahlarının atılmasına imkan verən çıxıntının adıdır.

## Etimologiyası

Maşikuli sözünün fransız dilindəki qarşılığı olan *Mâchicoulis* sözünün mənşəyi qədim fransız və latın dilindəki *macher* və *col* sözlərindəndir. İspan dilindəki qarşılığı olan *Matacán* sözü isə *matar canes* köklərindən yaranmışdır.

## Ümumi məlumatlar

Maşikulilər İngiltərədən daha çox Fransada geniş yayılmışdır. Orta əsrlərdən sonra isə dekorativ məqsədlər üçün geniş formada Şotlandiyada malikanələrdə və müasir qotik binalarda istifadə edilmişdir.

## Qalereya

Fayl:Pierrefonds5.jpg|link=Dosya:Pierrefonds5.jpg|alt=Pierrefonds Şatosunda tepe mazgalları| Pierrefonds şatosunda maşikulilər
Fayl:Saxon_Fortified_Church_Boian_Detail.JPG|link=Dosya:Saxon_Fortified_Church_Boian_Detail.JPG|alt=Romanya'daki tahkimatlı Boian kilisesindeki tepe mazgalları| Rumıniyadakı istehkamlı Boian kilsəsindəki maşikulilər
Fayl:Montealegre_castillo_matacán_ni.jpg|link=Dosya:Montealegre_castillo_matacán_ni.jpg|alt=Valladolid'deki Montealegre Kalesindeki tepe mazgalları| Valyadoliddəki *Montealegre qalası*ndakı maşikulilər
Fayl:Carcassonne_castle_arch.jpg|link=Dosya:Carcassonne_castle_arch.jpg|alt=Fransa'daki Carcassonne Kalesindeki tepe mazgalları| Fransanın *Carcassonne qalası*ndakı maşikulilər
Fayl:Visone-torre_e_castello2.jpg|link=Dosya:Visone-torre_e_castello2.jpg|alt=İtalya'daki Visone Kulesindeki tepe mazgalları| İtaliyada yerləşən *Visone qülləsi*ndəki maşikulilər
Fayl:Machicolations_(PSF).png|link=Dosya:Machicolations_(PSF).png|alt=Tepe mazgallarının kullanılmasının temsili resmi|Maşikulilərin istifadəsinin təsvir edildiyi şəkil


## İstinadlar
Echinops spinosus

*  — Echinops glaberrimus bitki növünün sinonimi.
*  — Echinops echinatus bitki növünün sinonimi.
*  — Echinops spinosissimus subsp. spinosissimus bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Echinops spinosissimus subsp. spinosissimus bitki yarımnövünün sinonimi.
Molekulyar biofizika

[thumb|300px| [ribosom protein dinamikasından istifadə edən bioloji maşındır.]]
**Molekulyar biofizika** — fizika, kimya, mühəndislik, riyaziyyat və biologiyadan anlayışları birləşdirən sürətlə inkişaf edən fənlərarası tədqiqat sahəsi. Bu sahə biomolekulyar sistemləri başa düşməyə çalışır və bioloji funksionallığı molekulyar quruluş, struktur təşkili və dinamik davranış baxımından izah etmək məqsədi daşıyır. Eyni zamanda bu fənn molekulyar qüvvələrin ölçülməsi, molekulyar əlaqələr, allosterik qarşılıqlı təsirlər, Broun hərəkəti və kabel nəzəriyyəsi kimi mövzuları əhatə edir. Əlavə tədqiqat sahələri Biofizika Kontur başlığı altında tapıla bilər. 

## İstinadlar
Yaponiya i Rossiya

***Yaponiya i Rossiya*** (; ) – 1905–1906-cı illərdə Yaponiyanın Kobe şəhərində nəşr olunmuş rusdilli həftəlik qəzet. Yaponiyadakı Rus-yapon müharibəsi əsirləri üçün nəzərdə tutulmuş qəzetin 16 sayı nəşr olunmuşdur. Qəzet Sosialist İnqilabçılar Partiyası tərəfindən yaradılmış, baş redaktoru Tsuci İvao olmuşdur.

## Tarixi
*"Yaponiya i Rossiya"* qəzetinin ilk sayı 8 iyul 1905-ci ildə Kobedə çıxmışdır. Qəzet *"Kobe Daily News"* tərəfindən ayda 4 dəfə nəşr olunurdu. Abunəliyin qiyməti bir il üçün 20 yen, bir ay üçün 2 yen təşkil edirdi.

Jurnalın redaktoru ABŞ jurnalisti Corc Kennanın dəvəti ilə Havay adalarından Yaponiyaya gəlmiş rus inqilabçı və siyasi mühacir Nikolay Sudzilovksi olmuşdur. Aleksey Novikov-Priboy qəzetin əməkdaşlarından biri olmuşdur.

## Mövzusu
Qəzet Yaponiyadakı Rus-yapon müharibəsi əsirləri üçün nəzərdə tutulmuşdu və rus dilində nəşr olunurdu. Qəzetdə rus abunəçilərin, müharibə əsirləri üçün açılmış Yaponiya pravoslav cəmiyyətinin, Müharibə Əsirləri İnformasiya Bürosunun və Nyu-Yorkdakı Rusiya Azadlıq Qardaşları Cəmiyyətinin materialları dərc olunurdu. Bundan əlavə, qəzet yapon dili dərsləri, xəbər teleqramları (xüsusilə, müharibə əsirləri haqqında), fotoşəkillər, döyüş hesabatları, yeni gələn əsirlər, əsirlərin ətraf ərazilərdə səyahəti haqqında məlumatlar yayımlayırdı.

Qəzetdə müxtəlif növ reklamlar nəşr olunurdu. Məsələn, Havay adalarında torpaq satışları, yapon dilindən rus dilinə tərcümə işləri, Yaponiya məhsulları və digər xidmətlər haqqında elanlar yerləşdirilirdi. Bundan əlavə, fabriklər, hotellər ("Osaka" və "Makado"), kitab və musiqi mağazaları, fotokameralar haqqında da reklamlar nəşr olunurdu.

Qəzet təhsil və inqilabi məqalələrin nəşr etməsinə görə fərqlənirdi. Qəzetdə dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan rusların həyatı haqqında məqalələr (məsələn, "Sendviç adalarında rus koloniyası") dərc olunurdu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Elektron versiyası
Syudad-Obreqon

**Syudad-Obreqon** () — Meksikanın Sonora ştatının cənubunda yerləşən şəhər. Ermosilodan sonra ştatın ən böyük ikinci şəhəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sonora

**Sonora** (), rəsmi adı ilə **Sonora Azad və Suveren Ştatı** () — Meksikanın ştatı. Ştat 72 inzibati vahiddən ibarətdir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Ermesilodur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kenna Ceyms

**Kenna Ceyms** (; ) — ABŞ pornoaktrisası və erotik fotomodeli.

## Bioqrafiya
Kenna Ceyms 27 avqust 1995-ci il tarixində ABŞ-nin İndiana ştatının Evansvill şəhərində doğulmuşdur. 

Pornoqrafiya sektorunda ilk dəfə 2014-cü ildə 19 yaşında olarkən çıxış etmişdir. Girlfriends Films, Hard X, X-Art, Digital Playground, New Sensations, Vixen, Reality Kings, Penthouse, Sweet Sinner, Pure Taboo, Deeper, Brazzers və Tushy kimi şirkətlərdə pornoqrafik aktrisa kimi çəkilmişdir. 

Ceyms ilk filmindən etibarən sadəcə lezbiyan mövzulu filmlər və səhnələrin çəkilişində peşəkarlaşmışdır. Lakin 2017-ci ildə aktyor Ceyms Din ilə səhnə çəkilişinə çıxdı.

2015-ci ilin fevral ayında "Penthouse" jurnalı onu *"Penthouse Pet of the Month" *seçdi. Növbəti il, 2016-cı ildə *"Penthouse Pet of the Year"* seçildi.

Karyerası ərzində 920-dən çox filmdə rol almışdır.

Filmlərindən bəzilərinə *"A Lesbian Romance",​ "A Soft Touch",​ "Best Of Webyoung Sisters", "Fantasy Factory",​ "First Love", "Lesbian Massage", "Mia Loves Girls",​ "Missing: A Lesbian Crime Story",​ "Paradise City" və "Stop Fucking My Friends"* daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aidra Foks

**Aidra Foks** (; ) — ABŞ pornoaktrisası və erotik fotomodeli.

## Bioqrafiya
Aidra Foks 25 sentyabr 1995-ci il tarixində ABŞ-nin Viskonsin ştatının Miluoki şəhərində polyak, alman və çex mənşəli ailədə doğulmuşdur. Üç böyük bacısı, bir kiçik bacısı vardır.

Pornoqrafiya sektoruna 2013-cü ilin oktyabrında 18 yaşında olarkən başladı. Evil Angel, Digital Sin, Hard X, New Sensations, Elegant Angel, Pure Taboo, Girlfriends Films, Jules Jordan Video və Tushy kimi şirkətlərin istehsallarında rol almışdır.

Həmçinin Brazzers, Twistys, Digital Desire, Reality Kings və Naughty America kimi müxtəlif veb-saytlarda da fəaliyyət göstərmişdir.

Karyerası ərzində Lisa Ann, Manuel Ferrara, Dana DeArmond, Brandi Love, Dani Daniels, Mick Blue və Seth Gamble kimi sektorun məşhur simaları ilə birgə çəkilişlərdə iştirak etmişdir. 

2014-cü ilin avqust ayında *"Twistys Treat"*, həmin ilin oktyabrında isə *"[[Penthouse]]"* jurnalı tərəfindən *"Pet of the Month" *seçilmişdir.

İlk anal seks səhnəsi 2014-cü ildə *"Anal POV Style"* filmində olmuşdur. Foks bir il sonra *"is Slutwoman"*ın *"Aidra Fox is Slutwoman"* filmində ilk dəfə cütlük və *blowbang *(oral seks və *gang bang* qarışığı) səhnələrində çəkildi.

2015-ci ildə AVN mükafatlarında bir neçə nominasiya əldə etdi. *"Jean Fucking"* filmi ilə "Ən yaxşı kişi/qadın seks səhnəsi" kateqoriyasında mükafat qazandı.

2016-cı ildə Rayli Reyd ilə birlikdə *"Being Riley"* filmi ilə "Ən yaxşı lezbiyan seks səhnəsi", həmçinin Cyuls Cordan və Cillian Censon ilə birlikdə *"Jules Jordan's Eye Contact"* filmi ilə "Ən yaxşı POV seks səhnəsi" kateqoriyalarında iki AVN mükafatı da qazandı.

Karyerası ərzində indiyə qədər 900-dən çox filmdə rol almışdır.

Filmoqrafiyasının bəzi filmlərinə *"Anal Newbies 3", "Barely Legal Amish Girls", "Come Inside Me", "Girls Kissing Girls","Jizz My Glasses", "Masseuse", "Mick Loves Anikka", "Polyamory",​ "Suck Balls 4"​ və "Teen Wonderland 3"* daxildir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bri Deniels

**Bri Deniels** (), doğum adı — **Brienn Boland** (); ) — ABŞ pornoaktrisası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tali Qolerqant

**Tali Qolerqant** (; ), əsasən sadəcə **Tali** kimi tanınır — İsrail əsilli Lüksemburq müğənnisi, mahnı müəllifi, aktrisa və vokal müəllimi. "*Fighter*" mahnısı ilə "Avroviziya 2024" müsabiqəsində Lüksemburq təmsilçisi kimi 13-cü yeri tutmuşdur.

## Həyatı
Tali Qolerqant 2000-ci ildə İsraildə Peru yəhudilərinin ailəsində anadan olmuşdur. Atasının işi ilə əlaqədar olaraq ailəsi ilə Çili, Argentina və başqa ölkələrə, sonra isə Lüksemburqun Limpertsberq şəhərinə köçmüş və orada 10 il yaşamışdır. 7 yaşında fortepianoda ifa etməyə, 12 yaşında oxumağa, mahnılar yazmağa və teatrda çıxış etməyə başlamışdır. Tali Lüksemburq Beynəlxalq məktəbində təhsil almışdır. Sonra Manhettendəki Merimaunt kollecində musiqili teatr ixtisası üzrə dərs almaq üçün Nyu-Yorka köçmüşdür.

Müğənni ingilis, ivrit, ispan dillərində sərbəst danışır, fransız və alman dillərində ünsiyyət qura bilir.

## Fəaliyyəti
Tali 16 yaşında debüt mahnısını yazdırıb. 2021-ci ildə "*Lose You*" adlı debüt albomu işıq üzü görüb. Öz şəxsi qrupu ilə Nyu-Yorkdakı yerli müəssisələrdə, xüsusilə R*ockwood Music Hall*, *Mercury Lounge*, Arlene's Grocery və *Delancey Street* səhnələrində çıxış etmişdir. Bundan başqa, müğənni fəaliyyətini teatr aktrisası kimi də davam etdirmiş, bir çox rollarla yanaşı, "Damdakı skripkaçı" müziklində Seyteli, "Kerri"də Syu Snelli və "İmtina"da Eponini ifa etmişdir. "Aqua" müstəqil qısametrajlı filmində çəkilmişdir.

Tali Qolerqant 2023-cü ilin dekabrında Lüksemburq mahnı müsabiqəsinin və "Avroviziya 2024" mahnı yarışmasının milli seçimlərinin səkkiz finalçısından biri olmuşdur. 9 yanvar 2024-cü ildə onun "*Fighter*" mahnısı ilə yarışacağı məlum olmuşdur. Tali seçimlərdə qalib gələrək ölkəni beynəlxalq müsabiqədə təmsil etmək hüququ qazanmışdır. 1993-cü ildən "Avroviziya"ya qatılmayan Lüksemburqun bu müsabiqədə uzun illərdən sonra ilk təmsilçisi olmuşdur.

## Musiqisi
Müğənni öz musiqisini pop, indi və R&B janrlarının qarışığı kimi qiymətləndirir. Lizzi Makelpin, Sara Barellis və Ledi Qaqanın onun musiqi fəaliyyətinə təsir etdiyini bildirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hvar

**Hvar** (, , , ) —  Xorvatiyaya məxsus ada. Ada Adratik dənizində, ölkənin cənub akvatoriyasında, Dalmatya sahillərində yerləşir. Ada yaxınlığında eyni adlı şəhər  var. Ada öz adını yunan mənşəli Faros () (mayak) sözündən götürmüşdür. 

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 299,66 km², uzunluğu — 68 km, eni — 10,5 km, sahil xəttinin uzunluğu — 254,2 km-dir. Adanın əhalisi — 11 103 nəfərdir (2001). Hvar adası əsasən mezozoy yaşlı əhəndaşı və dolomit süxurlarından ibarətdir. Adanın  şərq qurtaracağı materikdən 6 km məsafədə yerləşir. 

Ən böyük yaşayış məntəqəsi — Hvar şəhəridir (əhalisi — 4138), Yelsa (3672) və Stari Qrad (2817). Hvar şəhəri adanın cənub-qərb hissəsində yerləşir. Hvar Adriatik dənizinin ən günəşli adası hesab olunur. İlin 349 günü günəşli olur. Adanın iqlimi mülayim olub qışı yumşaq, yayı isə isti keçir. Turistləri əsas cəlb edir — xidmət, balıqçılıq və üzümçülük. Hvar adasında lavanda becərilir və son vaxtlar adanın simvoluna çevrilib.

## Tarixi
Ada qədim zamanlardan məskunlaşıb.Adadan tapılan arxeoloji tapıntılara əsasən «hvar mədəniyyəti»  termini yaradılmışdər. Tarixçilərin fikrinə görə mədəniyyət təxminən 3-4-cü minilliyə aiddir. Mis-bürünc dövründə hvar mədəniyyəti şimaldan gələn illiriya mədəniyəti ilə assimiliyasiya olmuşdur.

E.ə 385-ci ildə adada yunanların Faros koloniyası yaradılmışdır. E.ə III əsrdə Hvar adası İlliriya ilə birlikdə Roma imperiyasının nəzarətinə keçmişdir.

VIII əsrdə adaya, eləcə də bütün dalmasiya sahillərinə slavyan tayfaları gəldilər. 1147-ci ildə Hvar adası venesiyalıların nəzarətinə keçdi.

1918-1921-ci illərdə ada İtaliya tərəfində işğal olunmuşdur. Sonralar ada Yuqoslaviyanın ərazisinə aid olmuş və 1990-cı ildən Xorvatiyanın ərazisi hesab olunur.

## İstinadlar
Takaşi Kimura

– Yaponiya siyasətçisi. 2024-cü ildə Kumamoto prefekturasının qubernatoru seçilmişdir. Liberal Demokrat Partiyasının üzvüdür.

## İlk illəri
21 may 1974-cü ildə Tokioda doğulmuşdur. 1981-ci ildə ibtidai məktəbdə oxumağa başlamışdır. 1987-ci ildə liseyə keçmişdir. 1994–1999-cu illərdə Tokio Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almışdır.

## Siyasi karyerası
Tokio Universitetindən məzun olduqdan sonra Daxil İşlər və Kommunikasiyalar Nazirliyinə daxil olmuş və Okayama prefekturasında işləməyə başlamışdır. 2004-cü ildə Tottori prefekturasına təyin olunmuşdur. 2012-ci ilin iyulunda Kumamoto prefekturasının hökumətində fəaliyyət göstəməyə başlamışdır. 2016-cı ildə Daxil İşlər və Kommunikasiyalar Nazirliyindəki vəzifəsinə qayıtmış, Kumamoto zəlzələsinin fəsadlarını aradan qaldırmaq üçün dəstək göstərmişdir.

2020-ci ilin oktyabrında Kumamoto prefekturasının vitse-qubernatoru təyin olunmuşdur. Bu vəzifəni yetirərkən prefekturada rifah xidmətlərinin inkişafı üçün işlər görmüş, Tayvanın *"[[TSMC]]"* şirkəti ilə əməkdaşlıq etmişdir. 24 mart 2024-cü ildə Kumamotoda keçirilmiş qubernatorluq seçkilərində iştirak etmiş, Kumamoto şəhərinin meri olan Seyşi Koyama kimi rəqibləri qabaqlayaraq yeni qubernator seçilmişdir. O, Kumamoto prefekturasının son 16 ildəki ilk yeni qubernatoru olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
1999-cu ildə Okayamada işləyərkən məktəb müəllimi olan gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuş və 2002-ci ildə onunla evlənmişdir. Həyat yoldaşı hazırda Kumamoto prefekturasında yerləşən özəl liseydə dərs deyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Lourens Vonq

**Lourens Vonq Syun Tsay** (, ; ) — 15 may 2024-cü ildən etibarən Sinqapurun 4-cü Baş naziri və 2021-ci ildən etibarən Sinqapur maliyyə naziri vəzifəsində xidmət göstərən siyasətçi, iqtisadçı və keçmiş dövlət məmuru. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gaddar

**Gaddar** () — ilk seriyası 19 yanvar 2024-cü ildə buraxılan, baş rollarda Çağatay Ulusoy, Sümeyye Aydoğanın rol aldığı Türkiyə istehsalı döyüş və dram janrında teleserial.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Artuş və Zaur

**Artuş və Zaur** — Əli Əkbərin romanı. Roman erməni mənşəli olan Artuş və onun Azərbaycan mənşəli sevgilisi olan Zaurun sevgi hekayəsindən, cütlüyün Qarabağ münaqişəsi fonunda üzləşdikləri çətinliklərdən bəhs edir. Kitab 2012-ci ildə Hollandiyada çap olunaraq satışa çıxarılmışdır.

## Personajlar
Artuş

Zaur — Azərbaycan əsilli jurnalist, QHT nümayəndəsi və Artuşun sevgilisi.

## Süjet
Qarabağ münaqişəsindən əvvəl Bakıda eyni məktəbdə oxuyan Artuş və Zaur bir-birlərinə seksual istək duysalar da, bunu uzun müddət gizlədirlər. Qarabağda hadisələr baş verdikdə bir çox ermənilər Bakını, ümumiyyətlə Azərbaycanı tərk edəndə Artuş və Zaur istəmədən ayrılmalı olurlar. Ancaq illər sonra Gürcüstandakı QHT-lərin yığıncağında yenidən görüşmə imkanı əldə edirlər. Yenidən ayrılmalı olsalar da, bundan sonra tez-tez bir-birləri ilə əlaqə saxlayırlar.

Artuş güləş komandasının tərkibində Bakıya gəlir və Zaurla görüşür. İkili belə davam edə bilməyəcklərini anlayıb Qız qalasından özlərini ataraq intihar edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Naxçıvan BK

**Naxçıvan** – Azərbaycan Basketbol Liqasında çıxış edən basketbol komandası. Naxçıvan şəhərini təmsil edir. "Xəzri" adı ilə yaradılmışdır.

## Tarixi
"Xəzri" basketbol komandası 2023-cü ilin sentyabrında yaradılmışdır. Komandanın Azərbaycan Basketbol Liqasında çıxış edəcəyi 28 sentyabrda rəsmiləşmişdir. Komanda liqadakı ilk oyununu 27 oktyabrda "Neftçi" komandasına qarşı keçirmiş və 80-73 hesabı ilə qələbə qazanmışdır. Komanda ilk mövsümündəcə yarımfinalda "NTD İndigo" komandasını mübarizədən kənarlaşdıraraq final seriyasında "Sabah" komandası ilə qarşılaşmağa haqq qazanmışdır. Lakin seriyada 1-3 hesabı ilə məğlub olaraq ikinci olmuşdur.

2024-cü ildə klub ad və loqo dəyişikliyi edərək  "Naxçıvan" adı altında mübarizə aparır.

## Heyət




## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Keçmiş veb-saytı (arxivləşdirilib)
Althaea micrantha

*  — Althaea armeniaca bitki növünün sinonimi.
*  — Althaea taurinensis bitki növünün sinonimi.
Dactylis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2023/2024

**Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2023/2024** — Qadınlar arası Azərbaycanda keçirilən ən böyük futbol liqasının mövsümü

## Müsabiqə formatı
AFFA Yüksək Qızlar Liqasında oyunlar bir qrupda 9 komanda olmaqla iki dövrədən ibarət dairəvi sistemlə keçirilir. Qələbəyə görə 3 (üç) xal, heç-heçəyə görə 1 (bir) xal verilir. Məğlubiyyətə görə isə xal verilmir. 

Komandaların xalları bərabər olarsa, turnir cədvəlindəki sıralama aşağıdakı göstəricilərə görə müəyyən olunur:
* Komandaların öz aralarında keçirdikləri oyunlarda qazandıqları xallara əsasən;
* Komandaların öz aralarında keçirdikləri oyunlarda vurulmuş və buraxılmış qolların sayına əsasən;
* Bütün oyunlarda vurulmuş və buraxılmış topların fərqinə görə;
* Bütün oyunlarda vurulmuş qolların sayına əsasən;
* Komandaların qələbə saylarına əsasən;
* Ən az qırmızı və sarı vərəqələrə görə toplamış xalların fərqinə əsasən (sarı vərəqə 1 xal, qırmızı vərəqə 3 xal);
* Bütün göstəricilər eyni olarsa, yenidən komandalar arasında bir oyun keçirilir və nəticəyə əsasən turnir cədvəlində yer müəyyən edilir.

## Turnir Cədvəli
*mənbə:* 

**Qeyd**: "Şəmkir" klubu çempionatın 2-ci dövrəsinin başlarında, əsasnamənin müddəalarını pozduğu üçün liqadan diskvalifikasiya edilir.

## Maraqlı faktlar
* Çempionatda sadəcə 1 heç-heçə qeydə alınmışdır. "İnter" (Xaçmaz) doğma meydanda "Qəbələ" ilə 1-1 hesablı heç-heçə əldə etmişdir. 

* Çempionatın və Azərbaycan futbol tarixinin ən böyük hesablı qələbəsi "Olimpiya Ağcabədi" (Əvvəl "Aran" idi) və "Baku Juniyors" arasında baş tutan oyunda qeydə alındı. Bakı komandası, Ağcabədi təmsilçisini 52-0 hesabla məğlub etdi. 

* "Neftçi" klubunun futbolçusu Aysun Seydiyeva "Olimpiya Ağcabədi" klubuna qarşı oyunda 38 qol vurdu. 

## İstinadlar
Saman

* **Saman** — Taxıl bitkiləri (buğda, arpa) döyüldükdən sonra qalan küləş.
* Saman (İran) — İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Şəhrikürd şəhristanının Saman bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.
Andres

**Andres** — ad.

* Andres İnyesta — İspaniyalı futbolçu.
* Andres Eskobar — Kolumbiyalı futbolçu.
* Andres de la Mora — bir Meksikalı aktyor.
* Andres Manuel Lopes Obrador — Milli Yeniləşmə Hərəkatının (Morena) lideri.
Dabni Koulman

**Dabni Uorton Koulman** (; ) — amerikalı aktyor

## Həyatı
3 yanvar 1932-ci ildə Ostində anadan olub. Koulman 60-dan çox film və serialda rol alıb. Koulman "Doqquzdan beşə" (1980), "Tutsi" (1982), "Müharibə oyunları" (1983), "Sizə məktub var" (1998), "Balaca Stüart" filmlərindəki rolları ilə məşhurdur. 16 may 2024-cü il tarixində Kaliforniya ştatının Santa-Monika şəhərindəki evində vəfat edib.

## İstinadlar
İçoğlanı

**İçoğlanı** termini Osmanlı imperiyasındakı devşirmə sisteminə görə Balkan yarımadasında yaşayan xristian ailələrindən alınaraq İslam dini qəbul etdirilən və sonradan Topqapı sarayının üç bölməsindən biri olan əndərunda, yəni daxili sarayda işləyən kişi qulluqçuların adıdır. Başqa bir ifadə ilə deyilərsə, onlar daxili xidmətlər (məişət işləri) ilə məşğul olan, sarayın sultan və ailəsinə məxsus olan xüsusi hissələrində xidmət edən saray məmurları idilər.

## İstinadlar
Son müdafiə

**Son müdafiə** hər hansısa bir hərbi dəstənin böyük və demək olar ki, çıxılmaz vəziyyətlər qarşısında sonuncu dəfə müdafiə mövqeyi tutduğu hərbi vəziyyətdir. Hərbi dəstələr qarşılarına qoyulmuş olan tapşırığı yerinə yetirmək və ya vəzifə borcu hissi ilə əlaqədar olaraq son müdafiə mövqeyi tuta bilərlər ki, bunun da bir çox səbəbləri ola bilər; onlar taktiki cəhətdən çox əhəmiyyətli olan bir məntəqənin müdafiəsini təşkil edə bilərlər, tələyə düşmüş ordunun, şəxsin və ya bir qrup insanın qaçması üçün müəyyən bir vaxt qazanmağa cəhd edə bilərlər, tutulsalar edam olunma ehtimalları ola bilər, ya da öz hökmdarlarını və ya liderlərini müdafiə etməyə cəhd edən bilərlər. Son müdafiəni təşkil edən qoşunların qəhrəmanlığı və fədakarlığı bir sıra hallarda xalqın təxəyyülündə böyük əks-səda doğurduğu üçün tarixdə böyük əhəmiyyətə malik olmuşdur. Bəzi sonuncu müdafiələr, xüsusən də, müqavimətçilər məqsədlərinə çatdıqları zaman (nadir hallarda düşmənlərini məğlub edə bildikləri hallarda) həmin ölkənin və ya millətin tarixində məşhur bir hadisəyə çevrilir.

Bəzi hərbi mütəfəkkirlər isə tələyə düşmüş adamların daha çox mübarizə aparmaq ehtimallarının olduğunu bildirərək düşmənin son müdafiə tələb edən vəziyyətlərə salınmamasının lazım olduğunu bildirmişdirlər. Sun Dzı belə yazmışdır: *“Mühasirəyə alınmış olan düşmənə xilas yolu verin.* Bəzən isə, döyüş zamanı öz qüvvələrini geri çəkilməyə təşviq edə biləcək qayıqları və ya körpüləri qəsdən yandıraraq qüvvələri son müdafiə döyüşü aparmağa təhrik etmək təklif olunmuşdur. (Tariq ibn Ziyad Əndəlüs səfəri zamanı məhz belə bir taktika tətbiq etmişdir.)

## İstinadlar
Kauksi Ülle

**Kauksi Ülle** () – vıruəsilli Estoniya yazıçısı. Əsəsən vıru dilində əsərlər yazır. Cənubi Estoniya regional hərəkatının əsas nümayəndəsidir.

## Həyatı
Kauksi Ülle 26 sentyabr 1962-ci ildə Estoniyanın Vıru şəhərində doğulmuşdur. Rıuqe qəsəbəsində yerləşən məktəbin 8-ci sinfini bitirmişdir. 1981-ci ildə Tartu Universitetinə daxil olmuş, 1986-cı ildə universitetin jurnalistika fakültəsindən məzun olmuşdur. 1997-ci ildə Tartu Universitetinin folklor kafedrasından magistr dərəcəsini əldə etmişdir.

1986–1987-ci illərdə *"[[Kultuur ja Elu]]"* jurnalının müxbiri, 1987–1990-cı illərdə Estoniya Yazıçılar İttifaqının Tartu şöbəsinin metodoloqu, 1990-cı ildə Estoniya Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur. 1991–1993-cü illərdə Vıru Radiosunun icraçı direktoru kimi işləmişdir. 1993-cü ildən etibarən Fin-Uqor Fondunun katibidir. 1998–2004-cü illərdə bu təşkilatın rəhbəri olmuş, bir sıra tədbrilərin təşkilatçısı olmuşdur: I Beynəlxalq Fin-Uqor Gənc Sənətçilər Konfransı (1994), VII Fin-Uqor Folk Festivalı (1997) və III Etnofuturizm üzrə Fin-Uqor Gənc Sənətçilər Konfransı (1999). 1998–2001-ci ildə Fin-Uqor Yazıçılar Assosiasiyasının şura üzvü olmuşdur. 2001-ci ildən *"Lõkõriq"* musiqi ansamblının meneceridir. 2005–2006-cı illərdə *"[[Peko Helü]]"* jurnalının redaktoru olmuşdur.

Ülle vıru dilində əsərlər yazır və bu dilin dirçəlməsi üçün fəaliyyət göstərir. O, Vıru Ağsaqqallar Şurası Konqresinin rəhbəri və Vıru Dil və Mədəniyyət Fondunun qurucu rəhbəridir. 1998-ci ildə yerli məktəblər üçün vıru dərsliyi yazmışdır.

## Ədəbi fəaliyyəti
Ülle bir neçə şeir kitabı, roman, qısa hekayə, pyes, film ssenarisi müəllifidir. 1987-ci ildə ilk şeir kitabı olan "Öz təpəsinin üstündə" nəşr olunmuşdur. Növbəti illərdə "Qazlar və ya qu quşları", "Səhər və Həvva", "Qızıl qadın", "Sevinc gəlini yüksəlir" adlı balladalar yazmışdır. 1991-ci ildə yazdığı şeir kolleksiyası Nəğməli inqilaba həsr olunmuş vətənpərvər şeirləri ehtiva edir. "Qayıq" (1998) və "Alma ağacı" (2003) romanlarında qadın həyatı, seksuallığı və sosial çətinliklər mövzularına toxunmuşdur. "Qayıq" romanı Estoniyanın 150 illik tarixini əhatə edir. "Alma ağacı" romanı isə avtobioqrafik təcrübələri əks etdirir.

Ülle iki ədəbi cəmiyyətin üzvüdür: "Hirohal" və Estoniya Kestobi Cəmiyyəti. O, etnofuturizm konsepsiyasının yaradıcısı hesab olunur. 2004-cü ildə Setu dialektində yazdığı "Taarka" pyesi əsasında film çəkilmişdir. O, 1992-ci ildə Bernard Kanqro Ədəbiyyat Mükafatını, 2004-cü ildə Qustav Suyts Poeziya Mükafatını, 2019-cu ildə Yuxan Liyv Poeziya Mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Goodreads profili
Nutsa Buzaladze

**Nutsa Buzaladze** (; ), bəzən sadəcə **Nutsa** kimi tanınır — Gürcüstan müğənnisi. O, Gürcüstanı 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Firefighter" mahnısı ilə təmsil etmişdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Eden Qolan

**Eden Qolan** (; ) — İsrail müğənnisi. İsraili 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Hurricane" mahnısı ilə təmsil etmiş və bu müsabiqədə 5-ci yerə layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avropa Qonşuluq Siyasəti

**Avropa Qonşuluq Siyasəti** (AQS) — Avropa İttifaqının (Aİ) şərqində və cənubunda yerləşən ölkələri ittifaqa bağlamaq üçün Aİ-nin xarici əlaqələr aləti. Bu ölkələrə bir gün ya Aİ-yə üzv olmaq, ya da Aİ ilə daha sıx inteqrasiya olunmaq istəyən ölkələr daxildir. AQS Aİ-nin uzaqdakı regionlarının qonşularına, xüsusən Fransanın Cənubi Amerikadakı ərazilərinə deyil, yalnız Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin materik Avropadakı ərazilərinə yaxın olan ölkələrə şamil edilir.

Əhatə olunan ölkələrə Əlcəzair, Misir, İsrail, İordaniya, Livan, Liviya, Mərakeş, Fələstin, Suriya, cənubda Tunis və şərqdə Azərbaycan, Belarus, Ermənistan, Gürcüstan, Moldova, Ukrayna daxildir. Rusiya AQS-də iştirak əvəzinə Aİ-Rusiya Ümumi Məkanında xüsusi statusa malikdir. Aİ Avropa Qonşuluğu daxilindəki ölkələrə hökumət və iqtisadi islahatların və müsbət transformasiya ilə bağlı digər məsələlərin ciddi şərtlərinə cavab verməsi şərtilə maliyyə yardımı təklif edir. Bu proses adətən Brüsseldə və hədəf ölkə tərəfindən razılaşdırılmış Fəaliyyət Planı ilə əsaslandırılır. AQS hazırkı Aİ genişlənmə gündəliyində olan ölkələri, Avropa Azad Ticarət Assosiasiyasını və ya Qərbi Avropa mikrodövlətlərini əhatə etmir.

Aİ adətən bir ölkədə siyasi, iqtisadi, ticarət və ya insan hüquqları islahatları ilə bağlı öhdəliklər müqabilində Assosiasiya Sazişləri bağlayır. Bunun müqabilində ölkəyə bəzi və ya bütün Aİ bazarlarına (xüsusilə sənaye malları və ya kənd təsərrüfatı məhsulları) gömrük rüsumu olmadan çıxış və maliyyə və ya texniki yardım təklif oluna bilər.
## Xarici keçidlər
* European Neighbourhood Policy at European Union External Action Service
* EU Neighbourhood Info Centre
* EU Neighbourhood Library
* European Neighbourhood Policy Website
* Eurostat – Statistics Explained – European Neighbourhood Policy (statistical data)
* Website on the programming of EC development cooperation for the ENP region 
* Eastbook.eu – Portal on Eastern Partnership – (part of ENPI)
Şanel Preston

**Şanel Preston** (; ) — ABŞ pornoaktrisası və erotik fotomodeli. 2012-ci ilin martında *"[[Penthouse]]"* jurnalı tərəfindən *"Penthouse Pet"* seçilmişdir.

## Bioqrafiya
İngilis, ispan və alman mənşəli Preston 1 dekabr 1985-ci il tarixində Alyaskada doğulmuşdur. Pornoqrafiya sektoruna qoşulmazdan əvvəl Havayda striptizçi kimi işləmişdir. 

Pornoqrafiya sektoruna ilk çıxışını 2010-cu ilin yanvarında, 24 yaşında olarkən Nick Manning ilə* "Brand New Faces"* seriyası üçün ilk səhnəsini çəkərək başlamışdır. Qısa müddət sonra *"3rd Degree's Bikini Land"* adlı ilk filmi və *"Franc's Hot Video"*dakı ilk jurnal üz qabığı gəldi. Ardınca *"Club", "Cheri" və "High Society"* jurnalların üz qabığları gəldi. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Samanta Seynt

**Samanta Seynt** (; ) — ABŞ pornoaktrisası və erotik fotomodeli. 2012-ci ilin oktyabrında *"[[Penthouse]]"* jurnalı tərəfindən *"Penthouse of the Month"* seçilmişdir.

## Karyerası
Seynt pornoqrafiya sektoruna 2011-ci ildə qoşulmuşdur. 2012-ci ilin sentyabrında *"Wicked Pictures"* ilə xüsusi müqavilə imzaladı. Model olaraq 2012-ci ilin oktyabrında *"[[Penthouse]]"* jurnalının üz qabığında yer aldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bakı təşəbbüsü

**Bakı təşəbbüsü** — Avropa İttifaqının beynəlxalq təşəbbüsü. Bu, İNOQEYT enerji və TRASEKA nəqliyyat proqramlarının bir hissəsi olaraq həyata keçirilən Avropa İttifaqı, Türkiyə və Postsovet ölkələri arasında enerji və nəqliyyat əməkdaşlığına dair siyasi dialoqdur.

## Tarixi
Bakı təşəbbüsü 2004-cü ildə başladılan Avropa Qonşuluq Siyasətindən irəli gəlir. 2004-cü il noyabrın 13-də Bakıda Aİ ilə Qara dəniz, Xəzər dənizinin sahilyanı dövlətləri və onların qonşuları arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq üzrə Birinci Nazirlər Konfransı keçirilib. Bu konfransın yekunları Bakı təşəbbüsü kimi tanınıb. Eyni zamanda, noyabrın 14-də Aİ-nin TRASEKA proqramının çərçivəsini dəstəkləyən rəsmi açıqlama ilə nəticələnən Nəqliyyat Nazirləri konfransı keçirilib. 30 noyabr 2006-cı ildə Qazaxıstanın Astana şəhərində Enerji Təşəbbüsündən sonra ikinci Nazirlər Konfransı keçirilib.
 2–3 may 2006-cı ildə Bolqarıstanın paytaxtı Sofiyada ikinci Nəqliyyat Nazirləri Konfransı keçirilib.

## Tərəfdaş ölkələr
Bakı təşəbbüsünün nəqliyyat və enerji aspektləri və məsələləri üzrə tərəfdaş ölkələr aşağıdakılardır. Türkiyədən başqa, üzvlərin əksəriyyəti Postsovet ölkələridir.

## Strukturu
Avropa İttifaqı Bakı təşəbbüsünün gedişatını Avropa Komissiyası (Nəqliyyat və Enerji Baş İdarəsi; Xarici Əlaqələr üzrə Baş Direktorluq və EuropeAid Əməkdaşlıq Ofisi) vasitəsilə izləyir. INOGATE Texniki Katibliyi (özü Kiyevdə yerləşir, Qafqazı əhatə edən regional ofisi Tbilisidədir) Komissiya və TRACECA Katibliyi adından enerji aspektlərini əlaqələndirir, nəqliyyat aspektləri üçün eyni funksiyanı yerinə yetirir.

## Tənqidi
Bəzi ekspertlər, məsələn Avropa Təhlükəsizlik Strategiyaları Mərkəzindən Frank Umbax Bakı təşəbbüsünü və Xəzər regionu ilə bağlı digər siyasəti daha strateji uzunmüddətli əməkdaşlığa can atmaq yerinə texniki əməkdaşlığa həddən artıq diqqət yetirdiyinə görə tənqid edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Baku Initiative (European Commission (DG TREN))
* Baku Initiative (Transport)
* Ministerial Declaration on Enhanced energy co-operation between the EU, the Littoral States of the Black and Caspian Seas and their neighbouring countries
* Results of the 2nd Meeting of the Working Groups in 2006 on the ‘Baku Initiative’, INOGATE Secretariat, 16 July 2006
Yakob Arabo

**Yakob Arabo** (doğum adı: **Yakov Arabov**; ) — 1986-cı ildə Jacob & Company şirkətinin qurucusu və Beynəlxalq lüks brendə çevirən Amerikalı bir zərgərlik və saat dizayneridir.

## Həyatı
Yakob Arabo Daşkənddə, Özbəkistan SSR, Sovet İttifaqında, beş uşağın ən kiçiyi və Buxaradan olan yəhudi ailəsinin yeganə oğlu olaraq anadan olub. 

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Trixloretilen

**Trixloretilen** C2HCl3 formuluna sahib xloralkendir. Uçucu, rəngsiz mayedir. Xloroformun iyinə bənzər iyə malikdir. Suda həll olmur. Aşagı temperaturda yanmır. Quru təmizləməde həlledici kimi və **Trilen** adı ilə anesteziyada istifadə olunmușdur. Kanserogendir. 

İlk dəfə 1836-cı ildə fransız kimyaçı Avqust Loren tərəfindən tetraxloretanlardan almışdır.

## Həmçinin bax
* Tetraxloretilen 
* Vinilxlorid

## Mənbə
Horminum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Andris

**Andris** — kişi adı.

* Andris Ameriks — latviyalı dövlət və siyasi xadim
* Andris Berzinş — Latviyalı Dövlət və Siyasət Xadimi.
* Andris Ambaynis — Latviya informatiki
* Andris Treymanis — latviyalı peşəkar futbol hakimi.
Mun Son Men

**Mun Son Men** () Moon sektasının banisi həmçinin də dini lider, iş adamı və fəal. Məsih olduğunu iddia edərək 1954-cü ildə Vəhdət Kilsəsini (Unification Church) yaratmış və “İlahi Prinsip” (Divine Principle) adlı kitab yazmışdır.Onun təriqətinin əsas məqsədi xristianların hamısını vahid bir kilsənin ətrafında birləşdirmək və eyni zamanda da antikommunizm olmuşdur. O həmçinin də, Koreyanın birləşdirilməsini də dəstəkləmişdir.

## Həyatı

Men on yaşında olarkən onun ailəsi xristianlığı qəbul etmiş və bununla da onun xristianlıqla tanışlığı başlamışdır; 1947-ci ildə Şimali Koreyada casusluqda təqsirli bilinərək 5 il həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

## İstinadlar
Pinin həyatı (film)

***Pinin həyatı*** 2012-ci ildə ABŞ-da çəkilmiş olan macəra-dram filmi. Yann Martel tərəfindən 2001-ci ildə yazılmış olan eyniadlı romanın ekranlaşdırılmasıdır. Rejissoru Enq Li olan və David Magee tərəfindən süjet xəttinin ekanlaşdırılması təmin edilən filmdə baş rolları Suraj Sharma, İrfan Khan, Gérard Depardieu, Tabu və Adil Hussain canlandırılmışdırlar. Filmin süjet xətti 16 yaşlı Piscine Molitor "Pi" Patel adlı oğlanın Richard Parker adlı bir Benqal pələngi ilə Sakit Okeanda xilasedici salda sağ qalmağa çalışmasından bəhs edir. Film 11 nominasiya üzrə Akademiya Mükafatına namizəd olmuşdur.

## Süjet xətti

Ölkələrini tərk edərkən zooparkdakı heyvanlarını da özləri ilə apararkən Pi və ailəsi gəmidə olarkən gəmi yolda fırtınaya düşərək batır. Gəminin sağ qalan heyəti isə, kaftar, sınıq ayaqlı zebra, oranqutan, Riçard Parker adlı üç yüz kiloluq Benqal pələngi və Pi adlı 16 yaşlı hindistanlı oğlandan ibarətdir. Pi heç bir xilas yolu olmayan bu okeanda zəif qayıqda yanındakı heyvanlarla bərabər sağ qalmaq üçün mübarizə aparır, iti zəkası və zoologiya məlumatları sayəsində qida zəncirinin qurbanına çevrilmir. Pi 227 gün xilasedici qayıqda dənizdə sağ qalmaq üçün mübarizə aparır. Mübarizəsinin axırında isə xilas olur.

## Aktyor heyəti

* Surac Şarma - 16 yaşlı  Piscine Molitor "Pi" Patel rolunda
** İrfan Xan yetkin Pi rolunda
** Ayuş Tandon - 11/12 yaşlarındakı Pi rolunda
** Qautam Belur - 5 yaşlı Pi rolunda
* Tabu - Pinin anası Gita Patel rolunda
* Adil Hüseyn - Pinin atası Santoş Patel rolunda
* Jerar Depardye - baş aşpaz rolunda
* Po-Çieh Vanq - Tayvanlı dənizçi rolunda
* Rafe Spall - müəllif rolunda
* Şravanthi Sainat - Anandi rolunda, Pinin gənclik eşqi
* Andrea Di Stefano - keşiş rolunda
* Vibiş Sivakumar - Pinin 18/19 yaşlarındakı böyük qardaşı Ravi Patel rolunda
* Məhəmməd Abbas Xəlili - 15 yaşındakı Ravi rolunda
* Ayan Xan - 8 yaşındakı Ravi rolunda

## İstinadlar
Universal əsgər 3: Yenidən doğulma

***Universal əsgər 3: Yenidən doğulma*** Universal əsgər film seriyasının üçüncü filmi. Rejissoru Con Hyams olan və ssenarisi Viktor Ostrovski tərəfindən yazılan filmdə baş rollarda Jan-Klod Van Damm və Dolf Lundqren çəkilmişdirlər.

Film 1992-ci ildə istehsal edilmiş olan iki Universal əsgər televiziya seriyası ilə əlaqəsi olmayan və 1999-cu ildə çəkilmiş və bu filmin kinoteatr davamı olan Universal əsgər 2: Qayıdış filmindəki hadisələr ümumiyyətlə nəzərə alınmayaraq 1992-ci ildəki orijinal Universal əsgər filminin birbaşa davamıdır.

Film Yaxın Şərq və Cənub-Şərqi Asiyada və birbaşa ABŞ-da və dünyanın digər yerlərində kinoteatrlarda nümayiş olunmuşdur. Film qarışıq rəylər almış olsa da, çəkildiyi vaxtdan bəri diqqətəlayiq bir kult film olmuşdur.

## Aktyorlar

* Jan-Klod Van Damm ... Luc Deveraux
* Dolf Lundqren .... Endryu Skott
* Andrey Arlovski .... NGU
* Qeri Kuper .... Dr. Porter
* Corey Conson .... Kobi
* Kerri Şeyl .... Dr. Kolin
* Aki Avni .... General Boris
* Emili Coys .... Dr. Sandra Fleming
* Violeta Markovska .... İvana
* Mayk Payl .... Kapitan Kevin Burke
* Con Laskovski .... kapitan
* Zahari Baharov .... Komandir Topoff
* Kristofer Van Varenberq .... Miles

## İstinadlar