open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azərbaycan yol nişanları

**Azərbaycan Respublikası yol nişanları** — nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsiz və nizamlı hərəkətini təmin etmək, həmçinin yol hərəkəti iştirakçılarını məlumatlandırmaq üçün qurulmuş qrafiki nişanlardır. Bu nişanlar Azərbaycan Respublikası Yol hərəkəti haqqında qanununa və "Yol hərəkəti və siqnallar" haqqında Vyana konvensiyasına əsasən nizamlanır.

## [[Yol]] nişanları
Yol nişanları 3 nişan qrupundan ibarətdir: xəbərdarlıq, üstünlük, məlumatlar.

Xəbərdarlıq nişanları hərəkət zamanı şəraitə uyğun tədbirlər görülməsi tələb edilən yolun təhlükəli sahəsinə yaxınlaşma və təhlükənin xarakteri barədə yol hərəkəti iştirakçılarına məlumat verir.

Xəbərdarlıq nişanlarının əsas fərqləndirici əlamətləri (1.3, 1.4 və 1.31 qrupları istisna olmaqla) onların ağ fonlu üçbucaqlı və qırmızı haşiyəli formasıdır. Onlar heç bir məhdudiyyət nəzərdə tutmurlar. Lakin belə nişanları görən sürücü diqqətini artırmalı və şəraitə uyğun təhlükəsizlik tədbirləri görməyə hazır olmalıdır.

Xəbərdarlıq nişanlarını hərəkətin icazə verilmiş sürətindən, görünmə şəraitindən və onların yerləşdirilməsi imkanından asılı olaraq yaşayış məntəqələrindən kənarda, təhlükəli sahələrin başlanğıcından 150–300 metr, yaşayış məntəqələrində isə 50–100 metr aralıda quraşdırırlar. Zərurət olduqda bu nişanlar başqa məsafədə də quraşdırıla bilər. Bu halda təhlükəli sahəyə qədər yolayrıcı varsa, bu yolayrıcından sonra təkrar nişan 7.1.1 lövhəciyi ilə quraşdırılır. Bundan başqa kəsişən (və ya birləşən) yolda yolayrıcından 50 metr məsafədə 7.1.3 və ya 7.1.4 lövhəciklərindən biri ilə birlikdə belə xəbərdarlıq nişanı quraşdırıla bilər.

### Üstünlük nişanları
Üstünlük nişanları yolayrıclarını, yolun hərəkət hissəsinin kəsişmələrini, habelə əks istiqamətlərdə hərəkət edən iki nəqliyyat vasitəsinin eyni zamanda keçməsinə imkan verməyən dar sahələrini keçmək növbəliliyini göstərir. Üstünlük nişanları başqa qruplardan toplandığına görə vahid forma və rəng fonuna malik deyildirlər.

### Qadağan nişanları




### Məcburi hərəkət istiqaməti

### Servis nişanları
Servis nişanları yollarda müvafiq obyektlərin yerləşməsi barədə məlumat verir. Servis nişanlarının düzbucaq forması, enli mavi haşiyəsi vardır. Müvafiq rəmzlər ağ fon üzərində təsvir olunur. Servis nişanları yaşayış məntəqələrində bilavasitə obyektlərin yanında və ya onlara dönəcək yerlərdə quraşdırılır. Yaşayış məntəqələrindən kənar yollarda nişanlar əvvəlcədən göstərilən obyektdən 60–80 kilometr, 15–20 km və 400–800 metr aralıda quraşdırılır. Yaşayış məntəqələrinin yollarında onları əvvəlcədən, göstəriləcək obyektlərdən 100–150 metr aralı məsafədə və onlara yaxın dönəcək yerlərdə quraşdırırlar.

## İstinadlar
Al-Khalid tankı

**Al-Khalid tankı** MBT 2000 ya da bilinən adı ilə Al-Khalid tankı Pakistan ordusunun istifadə etdiyi ən yeni əsas döyüş tankıdır. Çin Pakistana aid Heavy Industries və Ukraynadan KMDB və Malyshev Factory-nin ortaq şəkildə hazırladığı bir tankdır. Tank adını əfsanəvi İslam Orduları komandiri Xalid bin Vəlidin adına düzəldilibdir. Tank Çin istehsalı Type 90-IIM ana müharibə tankı əsasında hazırlanmışdır. Ukrayna istehsalı olan isti və soyuq hava şərtlərinə uyğun 1200 at gücü olan 6TD dizel mühərriki ilə təmin edilmişdir.

2014-cü ilə qədər təqribən 310 ədəd tank Pakistan ordusu üçün istehsal olunub.

Tankın gecə döyüşmə xüsusiyyəti yanında avtomatik hədəf təqib sistemi də var. Tank digər ana müharibə tanklarına görə daha kiçikdir. Bunun səbəbi avtomatik güllə yükləmə sistemi sayəsində yükləyiciyə ehtiyac olmamasıdır. Son on ildə bu tankın dizaynı və istehsalı üçün 20 milyon ABŞ dolları xərclənmişdir.

Pakistan bu tank üçün olan sifarişi tamamladıqdan sonra, yeni nəsil Al-Haydar tankının istehsalına başlayacaq.

2-ci nəsil Çin-Pakistan əsas döyüş tankı olan MVT-2000 (“Al-Khalid”). O, 1997-ci ildə Çin Xalq Azadlıq Ordusunun silahlanmasına qəbul edilən “Ture 96” tankının Çin versiyasının yaxşılaşdırılmış modifikasiyasıdır. “Əl-Xalid” tankları artıq Mərakeş, Banqladeş və Myanma ordularının (Pakistanın özünü nəzərə almasaq) silahlanmasında var.

Tank bir çox cəhətlərdən Fransa istehsalı olan “Leklerk” tankının müasir atəş idarəetməsi sisteminin analoqudur. “Əl-Xalid” tankları Fransa istehsalı olan istilik görməsi ilə təchiz edilib. Mühərrik 50 dərəcədən yüksək temperatur havada işləməyə uyğunlaşdırılıb. Tankın maksimal sürəti 65 kilimetr/saatdır. 450 kilometr məsafə qət edə bilər. Tankın çəkisi 48 ton təşkil edir. Ekipajı 3 nəfərdən ibarətdir. Tankda 125 milimetrlik elektron avtomat doldurmasına malik 2A46 topuna, 762 millimetr kalibrə malik “86 tipli” pulemyot, qüllədə 12,7 millimetr çaplı “W-85” pulemyotu və 12 ədəd tüstü qumbarasına malikdir. Tuşlama qurğuları lazer məsafəölçəni, istilik görüntüsü yaradan avadanlıqlarla təchiz edilib. Tankın gövdəsi və qülləsinə dinamik müdafiə quraşdırılıb. “Əl-Xalid”də həmçinin hərəkət hissəsini qapayan yeni gövdə ekranları da mövcuddur.

“Əl-Xalid” tankları Ukrayna istehsalı olan 6TD-2 mühərrikləri ilə təchiz edilmişdir. Həmçinin motor-transmissiya bölməsində T-80 UD və T-84 tanklarına bənzər şəkildə Sovet tank quruculuğu məktəbinin, xüsusən də T-72M-in xüsusiyyətləri hiss olunur.

## Variantları

*Al-Khalid I
*Al-Khalid II
*VT-1A

## İstifadəçilər

* Pakistan- 350 ədəd Al-Khalid xidmətdədir. Ümumi 600 ədəd planlaşdırılıb.
* Çin
* Mərakeş- 54 ədəd VT-1A
* Şri-Lanka- 22 ədəd VT-1A
* Banqladeş- 44 ədəd VT-1A
* Myanma- 148 ədəd VT-1A

## Həmçinin bax
* T-90
* T-84
* Altay

## Xarici keçidlər
*http://www.globalsecurity.org/military/world/pakistan/mbt-2000.htm
*http://www.pakistanidefence.com/PakArmy/AlKhaildMBT2000.html
Bəraət

**Bəraət** sözü müxtəlif mənalara gəlir, ən çox işlənən mənası isə xas olan "günahlarımıza görə bəraət qazanmaq", "istiğfar olunmaq", "bağışlanmaq" kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Ulduz (opera)

**“Ulduz”** — məşhur Azərbaycan bəstəkarı Fikrət Əmirovun 1948-ci ildə bəstələdiyi birpərdəli operetta. Operettanın librettosu Azərbaycanın xalq artisti İsmayıl Hidayətzadəyə məxsusdur. “Ulduz” operettası Fikrət Əmirovun diplom işi idi. Bu operettayla o 1948-ci ildə Azərbaycan konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsini bitirib.

## İstinadlar
Siyasi məhbus

**Siyasi məhbus** — şəxsi azadlığını özünün başlıca hüquqlarından məhrum olaraq itirmiş insan. Həmin hüquqlar Avropa İnsan Haqları Konvensiyasında və digər sənədlərdə qeyd edilən hüquqlardır. Buraya söz, ifadə, vicdan, din və sərbəst toplaşmaq azadlıqları daxildir. Əgər bir şəxsin azadlıqdan məhrum edilməsinin tam olaraq siyasi səbəblərdən baş verdiyi aşkarlanarsa, bu halda da həmin şəxs "siyasi məhbus" adı daşıyır. Hətta siyasi həbsxana kimi tanınan bəzi həbsxanalar, yalnız siyasi məhbusların saxlanılması üçün ayrılıb.

## İstinadlar
Baştağ

**Baştağ** — binanın girişində, yuxarı hissəsində xüsusi fiqurlar və ya yazı elementləri ilə qapanan mütənasib biçimli memarlıq elementi.

Çağlar memarlıqda girişin iki növü formalaşmışdı: baştağlar və portallar. Portalların ən bitkin növünə qədim yunan memarlığında, baştağlara isə qədim Misir memarlığında rast gəlinir.

Memarlıq alimi Rayihə Əmənzadə XI əsrdən sonra Azərbaycanda milli memarlıq məktəblərinin formalaşdığı dövrdə yaranan baştağları 8 qrupa bölüb: taxça, üz, haşiyə, həcm-məkan, ayrıca dayanan, eyvan, balaxana ilə birləşdirilən və darvaza baştağlar.

## [[Azərbaycan memarlığı]]nda baştağlar
Azərbaycan memarlığında haşiyə ilə çevrələnmiş dərin taxça quruluşlu baştağlar XII əsr abidələrində qeydə alınıb, XIV əsrdə Naxçıvandakı, sonralar Bakı və Ərdəbil, Təbriz və Bərdədəki abidələrdə özünü göstərib. Üz baştağların klassik örnəklərinin yaradılması memar Əcəmi Naxçıvaninin adı ilə bağlıdır. Bu nümunələrə Naxçıvan, Marağa, Qəbələ abidələrində rast gəlmək olur. Haşiyə baştağlar işğal altında olan Cəbrayıl, Zəngilan, Ağdam, Füzuli rayonlarında qalan tarixi abidələrdə daha çoxdur.

### Həcm-məkan baştağlar
Həcm-məkan baştağlara Bakıda Şirvanşahlar sarayını, Şamaxı abidələrini göstərmək olar. Ayrıca dayanan baştağlardan Naxçıvandakı Qarabağlar kompleksini, Güney Azərbaycanın Sultaniyyə və Təbriz abidələrini, Bakıda Şirvanşahlar sarayının Şərq darvazasını, Gəncədə İmamzadə kompleksini, Buzovnadakı turbəni memarlar daha yüksək dəyərləndirilər.

### Eyvan baştağlar
Eyvan baştağlar yenə Şirvanşahlar sarayı məscidində, Qusar, Quba rayonlarındakı türbələrdə, Nardaranda, Gəncədəki qədim tikililərdə özünü göstərir. Balaxana ilə birləşdirilmiş baştağlara Bakıda, Ordubadda, Qubada, Ramanada, Səngəçalda qorunan abidələrdə rast gəlinir.

### Darvaza baştağlar
Darvaza baştağlardan Şuşa, Şamaxı, Gəncə, Ordubad bölgələrinin memarlığında daha çox istifadə olunub.

Bakının İstiqlaliyyət küçəsində İsmailiyyə binasının, Ədəbiyyat Muzeyi binalarındakı baştağlar bu binaların möhtəşəm görünüşündə mühüm rol oynayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Portal (memarlıq)
* Atabəylər Memarlıq Kompleksi
Pilləkən

**Pilləkən** və ya **Pilləkən marşı** — kiçik şaquli məsafələrə bölünməklə iri şaquli məsafəyə qalxmaq üçün tikilinin bir hissəsi. Pilləkənlər düz, dəyirmi, yaxud bucaq altında birləşdirilmiş iki və ya daha artıq düz hissədən ibarət ola bilər.

## Ümumi məlumat
Binalarda pilləkənin standart hündürlüyü 150 *mm*, eni isə 300 *mm* olur. Bunun səbəbi insanın pilləkənlə rahat çıxması üçün ayağını 45 dərəcədə yuxarı qaldırmasıdır. 15 *sm* + 30 *sm* də 45-ə bərabərdir. Əgər yer problemi varsa memar 1-2 *sm* ölçülərdə dəyişiklik edə bilər ancaq bu fərq cəmin 45 olmasına mane olmamalıdır. Yəni hündürlüyü 160 *mm* etmək üçün mütləq en 290&nbsp;mm olmalıdır. Və ya 140 *mm* hündürlük üçün en 310 *mm* olmalıdır.

## Materialı
Pilləkən materialları müxtəlif ola bilər. Beton, taxta, şüşə və başqa. Əsasən fasadda görsənən daxili pilləkənlər şüşədən olmalıdır ki, fasada ağırlıq verməsin.

## Qalereya

|Hacı Zeynalabdin Tağıyevin sarayında Şərq zalının güzgülü pilləkəni
Fayl:Addington Palace Interior Shot - The Grand Staircase.jpg|Addinqton sarayının pilləkəni
Fayl:VaticanMuseumStaircase.jpg|Vatikan muzeyinin pilləkəni
Fayl:Copenhagen Metro escalators.jpg|Kopenhagendə metro eskalatoru
|Buxarest Parlament Sarayının pilləkəni
Fayl:Potěmkinovy schody.jpg
Fayl:Rappenau-treppenturm.jpg
Fayl:KamondoMerdiveni1.jpg
Fayl:Merdiven.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Əlibəy Novruzi

**Əlibəy Nəzərəli oğlu Novruzi** () — Azərbaycan memarı, rəssam, Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar arxitektoru (1991), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1978).

## Həyatı
Əlibəy Novruzi 8 noyabr 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1965-ci ildə Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirib. Memarın əsas fəaliyyəti elə gənc yaşlarından, təhsilini bitirdiyi illərdən – 1967–1969-cu illərdən başlayır və bu yaş üçün qeyri-adi olan yeniliklərə imza ataraq ölkədə və ölkə hüdudlarından kənarda tanınmağa başlayır..

Əlibəy Novruzi 3 il dalbadal SSRİ–nin "İlin ən yaxşı memarlıq layihəsi" müsabiqəsinin qalibi olub.

"Küləyin binada hərəkəti" mövzusunda dissertasiya yazıb.

Əlibəy Novruzi Sumqayıtın baş memarı olub.

600-dən artıq memarlıq layihəsinin, 400-yə yaxın rəsm əsərinin və 3 kitabın müəllifi olmuşdur.

Əlibəy Novruzi 2021-ci ildə vəfat edib..

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 1978
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar arxitektoru" fəxri adı — 20 dekabr 1991
* Akademik Mikayıl Hüseynov mükafatı

## Kitabları
* "Svilizasiya", 1999-cu il
* "Bir Portretin Tarixçəsi",

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* "Müasir Azərbaycan Memarları 2010", kitabı
* "Alibek Novruzi", kitabı
* "Svilizasiya", kitabı
* "Город" jurnalı, 2011, noyabr sayı
Devil May Cry

— Yaponiya istehsalı olan və "Capcom" tərəfindən hazırlanan videooyun seriyası. Eyni zamanda bu oyun "Daimi bəla" filminin davamı olaraq da bilinir.

Oyunun süjet xətti yarı-mələk və yarı-iblis olan Dantenin anası hələ o uşaq ikən öldürüldükdən sonra qisas almaq məqsədilə bütün iblisləri öldürməyə başlamasından ibarəttir.
Devil May Cry (anime)

— Şin İtaqakinin rejissorluğu ilə *[[Madhouse (şirkət)|Madhouse]]* studiyası tərəfindən *[[Devil May Cry]]* video oyununun motivləri əsasında 2007-ci ildə çəkilmiş anime serialı. Yaponiyada 14 iyun 2007-ci ildən 6 sentyabr 2007-ci ilə kimi yayımlanmış və 12 seriya davam etmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Funimation veb-saytı 
* Devil May Cry Yaponiya saytı 
* Wowow-un Devil May Cry səhifəsi  
*
Kukla (teatr)

250px|thumb|right|Kukla teatrı
**Kukla teatrı** — teatr incəsənətinin növlərindən biridir. Qədim antik dövrdə Yunanıstanda və Romada yaranmışdır. Ən genış yayılan forması saplarla, əlcəklə, əl ağacı ilə hərəkət etdirilən kuklalarla nümayiş edilən tamaşalardır.

## Kukla teatrının formaları
thumbnail|left|130px|Sapla idarə olunan kukla-marionetka.
Kukla teatrın formaları - marionetka teatrı, taxta kuklalardan ibarət teatrdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Səda - Türk teatrı Bakı səhnəsində (19.05.2016)
* Kukla incəsənətdə

## Həmçinin bax
* Teatr
* Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı
Rəngdar

**Rəngdar** (*keçmiş adları *'Rənginədahar**, **Vəngidar**'') — [[Azərbaycan Respublikası]]nın [[Quba rayonu]]nun Xaltan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. [[Xaltan bələdiyyəsi]]nin tərkibindədir.

== Toponimikası ==
**Rəngidar** (oyk.), (sadə.) - Dağətəyi ərazidədir.

Əsl adı **Rənginədahar'''dır. Oykonim tat dilindəki "rənginə" (rəngli) və "dahar" (qaya) sözlərindən düzəlib, “rəngli qaya” mənasındadır. Kənd eyniadlı qayanın yaxınlığında salındığından həmin qayamn adını daşıyır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 123 nəfər əhali yaşayır. Kənd əhalisi tatlardan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Quba rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Istanbul Sapphire

**Istanbul Sapphire** — İstanbulda yerləşən göydələn. 261 metr hündürlüyü (antenlərlə) ilə Avropada (Rusiya istisna)  "Şard London Briç"  binasından sonra ən yüksək 2-ci binadır. İstanbulun Kağızxana bölgəsində yerləşir.

## Yerləşməsi
İstanbulun Çeliktəpə səmtindəki Böyükdərə küçəsində yerləşən @Istanbul Sapphire@ binası Türkiyədə inşa edimiş ən böyük binadır. 261 metr hündürlükdəki göydələni İstanbulun bir çox yerindən görmək olar. Göydələn ÖSYM (Ölçmə, Seçmə və Yerləşdirmə Mərkəzi) binasının yanında yerləşir.

## Xüsusiyyətləri
165.169 m2 sahəyə sahib bina yer altındakı 10 mərtəbə də daxil olmaqla 66 mərtəbədən ibarətdir. Bina 30 metr uzunluğunda antenlərə da malikdir. Binadan alış-veriş mərkəzi və yaşayış binası kimi istifadə olunur. Avtodayanacaq göydələnin ilk 6 mərtəbəsində yerləşir.

Binanın tikilməsində əsasən beton və poladdan istifadə olunmuşdur.

Binada cəmi 14 lift və 13 eskalator var.

## Memarlığı
Bina yuxarıya qalxdıqca azacıq incəlir. 4-cü mərtəbən aşağı isə genişlənir. Göydələnin fasadı şüşədən ibarətdir.

Binanın yaşayış olan otaqlarının sayı 177-dir və sahələri 100–1100 m²-ə qədər dəyişir .

Binada 970 m2-lik ictimai salon (lounc), 1.100 m2 sahəyə malik qolf meydançası və son mərtəbədə bar yerləşir. Həmçinin 225 metr yüksəklikdə yerləşən terrasdan İstanbulun mənzərəsini seyr etmək mümkündür.

## Qalereya

Fayl:Istanbul. sapphire en construción, marzo 2008.jpg|Binanın tikintisi davam edərkən (mart, 2008-ci il)
Fayl:Sapphire.JPG|Binanın uzaqdan görünüşü
Fayl:Sapphire Sabanci.jpg|Sağ tərəfdə "Sabancı Mərkəzi" ilə
Fayl:Sapphire street.jpg|Giriş
Fayl:Sapphire Entrance.jpg|Alış-veriş mərkəzi
Fayl:IstanbulSapphireOverall.jpg|Binanın mənzərəsi
Fayl:Gültepe Plazalar.jpg|
Fayl:Büyükdere Cad Nisan 2012.jpg|

## Həmçinin bax
* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Merkuri qülləsi
* Avrasiya (bina)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Istanbul Sapphire (official website)
* Pictures of Istanbul Sapphire
Həsən Əliyev

* Həsən Əliyev (akademik) (1907–1993) — Sovet və Azərbaycan alimi.
* Həsən Əliyev (güləşçi) (d. 1989) — azərbaycanlı yunan-roma güləşçisi.

## Həmçinin bax
* Həsən
* Əliyev
Si Cey Perri

**Ketrin Coy "Si Cey" Perri** və ya **Lana** () — ABŞ güləşçisi, modeli, aktrisa, rəqqasəsi və müğənnisi. O, hazırda peşəkar güləşçi Rusev-in meneceridir. O, Sovet İttifaqında Latış (Latviya) Sovet Sosialist Respublikasında onun uşaqlığının bir neçə ilini keçirdi. Harada ki, atası Xristian missioneri kimi işlədi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sverre Fen

**Sverre Fen** () — Norveç memarı.

## Həyatı
Sverre Fen Norveçin Buskerud bölgəsində yerləşən Konqsberq şəhərində anadan olub. İkinci dünya müharibəsindən sonra Osloda aldığı memarlıq təhsilindən sonra Norveçin əsas memarlarından birinə çevrilmişdir.

1952-1953-cü illərdə Mərakeşdə olduğu zamanlarda bu ölkənin memarlığını öyrəndi.Bu dövrlərdəki memarlıq kəşfləri həyatının qalan hissəsində vacib rol oynamışdır. Daha sonra 2 il Parisdə yaşayan Sverre Fen Jan Pruvun ofisində işlədi. Bu zaman Le Kurbuse ilə tanış oldu. 1954-cü ildə Norveçə qayıdan memar bu zamandan etibarən ofisini açıb layihələrini hazırlamağa başlamışdır.

34 yaşında ikən 1958-ci ildə Brüsseldə keçirilən Ekspo sərgisində məşhurlaşdı. Onun 60-cı illərdəki ən məşhur işi Norveçin Hamar şəhərində yerləşən Hedmarks Muzeyi (1967-1979) idi. Digər maraqlı və məşhur işləri arasında Oslo şəhərindəki Şreyner Evi (1963) və Bambl şəhərində yerləşən Bask Evi (1990) də yer alır. Memarın çox az layihəsi tətbiq edilmişdir.

Sverre Fen 1971-1991-ci illəri arasında Oslo Memarlıq Məktəbində və ABŞ-nin Miçiqan ştatının Blumfild Hills şəhərində yerləşən Kranbruk İncəsənət Akademiyasında dərs vermişdir.

1997-ci ildə  Pritsker mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin Henrik Tessenov Qızıl Medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

## Qalereya

Colosseum_kino.jpg|Kolezium Kinoteatrı, Oslo (1963)
Storhamar barn N.jpg|Hedmarks Muzeyi (1963)
Bøler bibliotek.JPG|Boler Kitabxanası
Isbremuseet.jpg|Norveç Buz Muzeyi


## İstinadlar
Tsu

**Tsu** () — Yaponiyanın Hanşu adasının Kansai regionunda yerləşən Mie prefekturasının paytaxtı.

## Həmçinin bax
Miyazaki

**Miyazaki** () — Yaponiyanın Kansai regionunda (Kyuşu adası) yerləşən Miyazaki prefekturasının eyni adlı paytaxtı.

## Qardaş şəhərləri
* , , Virciniya Biç
* , Uokiqan
* , Huludao
* , Kaşihara
* , Poın

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maks Blek

**Maks Blek** () — ingilis-amerikan filosofu, XX əsr analitik fəlsəfəsinin öncül şəxslərindən biri. Analitik fəlsəfə, dil fəlsəfəsi, incəsənət və riyaziyyat fəlsəfəsi sahələrindəki işləri ilə tanınır.

## Həyatı
1909-cu ildə Bakıda yəhudi mülkədar ailəsində anadan olub. Blek (*Black*) onun "ingilisdilli" soyadıdır, əsl soyadı "Çernıy" olub. Atası Lyonel Çernıy varlı bir iş adamı idi. 1903-cü ildə Sankt Peterburqda dərc edilən "Sion müdriklərinin protokolları" adlı mətnlər toplusu bütün Rusiyada, eləcə də Azərbaycanda antisemitizm hissləri yaymışdı. Bundan qorxan Lyonel Çernıy ailəsi (xanımı Sofiya Divinska, oğulları Maks, Moisey (Mişa), Samuel (Sem) və qızı Rivka (Betti)) ilə əvvəl Parisə, sonra isə Böyük Britaniyaya köçdü və "Black" soyadını qəbul etdi.

## Təhsili
Kembric Universitetinə qəbul oldu və orda Bertran Rassel və Lüdviq Vitqenşteyndən dərs aldı. Məhz bu dövrdə onda riyaziyyat fəlsəfəsinə maraq oyandı. 1930-cu ildə məzun olmuş və Göttingendə 1 il təqaüdlə oxumaq imkanı qazanmışdır. 1931–1936-cı ilər arasında Nyukaslndə riyaziyyat magistri olmuşdur.

## Karyerası
1936-cı ildən London Universitet Kollecində dərs deməyə başlamışdır. 1939-cu ildə doktoranturanı bitirmiş və sonrakı il ABŞ-yə köçmüşdür. Orada İllinoys Universitetində, daha sonra isə 1946-cı ildə Kornell universitetlərində işləmişdir. Onun əsas maraq sahəsi müəllimləri kimi dil, məntiq və riyaziyyat fəlsəfəsi olub. Vitqenşteynin traktatı və Bertran Rasselin Principia Mathematicası onun əsas tədqiqat sahəsi olub. Həmçinin Qottlob Fregein əsərlərini ingilis dilinə tərcümə edən ilk şəxslərdən biridir.

Maks Blek 1948-ci ildə ABŞ vətəndaşlığına keçmiş, 1963-cü ildə Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir,1988-ci ildə ABŞ-nin Nyu-York ştatının İtaka şəhərində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* The Nature of Mathematics. 1933
* Vagueness: An exercise in logical analysis in the Philosophical Society. 1937
* A New Method of Presentation of the Theory of the Syllogism. 1944
* Language and Philosophy: Studies in Method. (1949). Ithaca, NY: Cornell UP
* Critical Thinking. 1946.
* Problems of Analysis. 1954
* Metaphors are no arguments, my pretty maiden. (1954–1955)
* Models and Metaphors. Studies in Language and Philosophy. 1962
* A Companion to Wittgenstein’s Tractatus. 1964
* The Labyrinth of Language. Mentor, New York 1969.
* Margins of Precision: Essays in Logic and Language. 1970.
* Making intelligent choices, how useful is decision theory? 1985
* The Importance of Language. 1962. Nachdruck 1982 (ISBN 0-8014-9077-4)
* Art, Perception and Reality, zusammen mit E. H. Gombrich und Julian Hochberg. 1972
* Perplexities.1990

## Encyclopedia Britannica məqalələri
* Abstract and abstraction. 1956 Cild 1, pp. 67–68 (ed. 1957: Cild. 1, səh. 67–68)
* Antinomy. 1956, C. 2, s. 70
* Condition. 1957, C. 6, s. 220–221
* Deduction. 1957, C. 7, s. 132–133

## İstinadlar
Buxarı

thumbnail|right|Buxarının quruluşu. <br />А — soyuq hava, <br />В — isti hava, <br />С — tüstü.
**Buxarı** — evlərin daxilində, evi qızdırmaq və xörək hazırlamaq məqsədilə qurulmuş ocaq yeri.
## Xüsusiyyətləri
Buxarı evdə diqqəti cəlb edən əsas elemntlərdən biridir. Yaşayış evlərinin əksəriyyətində buxarı kəllə divarın ortasında yerləşdirilirdi. Bəzən otağın künclərinin birində ocaq oyuğundan və divariçi tüstü borusundan ibarət buxarılara da rast gəlmək olurdu. Atmosfer çöküntülərindən mühafizə edilməsi və tüstünü yaxşı çəkməsi üçün buxarının başı hörülərək dam örtüyündən 80 - 90 sm hündürə qaldırılır, günbəzli, qövüsvari və ya üçbucaq formalı başlıqla tamamlanırdı. Azərbaycanın Şirvan bölgəsində bağdadı tipli evlərdə bu funksiyanı "səbətbaca" yerinə yetirirdi. Lənkəran - Astara bölgəsi kəndlərində bişmiş və çiy (kal) kərpicdən hörülmüş buxarıların içərisinə xüsusi çuqun tava yerləşdirilirdi. İki qulpu olan bu tava istiliyi tənzimləyir, evə tüstünün dolmasının qarşısını alırdı. Belə ki, ocaq yeni yandırılanda qulp vasitəsilə tava fırladılır, tüstü ancaq bacadan çıxardı. Köz düşdükdə isə tava əksinə fırladılır, bu zaman tavanın qövsü bacanın yolunu bağlayır, istiliyi otağa ötürürdü
## Formaları
[thumbnail|right|[İlisu. **Qarpızı** buxarı]]Azərbaycanda buxarının bir neçə formalarından istifadə olunmuş. Daha populyar olan  **qarpızı**  və  **asma** (qoyma) Şəki - Zaqatala bölgəsinin kənd yaşayış evlərində geniş istifadə edilirdi. Qarpızı  buxarı  asma  buxarıdan fərqli olaraq bəzəkli düzəlirdi.  Asma  buxarı divar ın önündə xüsusi ağac dayaqların arasını kərpiclə düzəldilir, kərpic boru ilə təchiz edilirdi. Belə buxarıların bacası damın çardağında gümbəzvarı formada qurulurdu. Asma  (qoyma) buxarıda adətən böyük ağac kötüklərini yerləşdirmək olurdu. Qarpızı  buxarı evi qızdırmaq üçün,  asma  buxarı isə həm evi qızdırmaq, həm də xörək hazırlamaq üçün nəzərdə tutulurdu.

## Bəzədilməsi
Buxarıların olduğu daha imkanlı evlərdə o dekorativ işləmələrlə zəngin olurdu. Onlardan bəzilərinin memarlıq tərtibatı müəyyən dərəcədə bəzəkli portalı xatırladır və haşiyələrdən ibarət olurdu. Əksəriyyətində yuxarıdan bir-biri ilə müxtəlif formalı tağlarla əlaqələndirilən divara yapışıq nazik sütunlarla əhatə edilir və ya ocaq yerinin yerləşdiyi batığın hər iki yandan kiçik taxçalarla quraşdırılardı

## Həmçinin bax
* Kürsü
* Baştağ
* Ləm abidəsi

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Əcyad qalası

**Əcyad qalası** və ya **Ecyad qalası** — 1781-ci ildə Məkkə şəhərində Osmanlı imperiyası tərəfindən tikilən, 2002-ci ildə isə Səudiyyə Ərəbistanı hökuməti tərəfindən sökülən tarixi qala.

## Tarixi
Əcyad qalası Osmanlı dövləti tərəfindən Kəbənin bədəvilərindən qorunmaq üçün Məkkə şəhərində tikilmişdi. Birinci Dünya müharibəsində isə qala türk qarnizonu kimi istifadə olunmuşdur. Kəbəyə yaxın yerdə tikilən qala Səudiyyə Ərəbistanı hökuməti tərəfindən otellər tikilmək üçün 2002-ci ildə sökülmüşdür. "Əbrac-əl Beyt" ("Evin bürcləri") adı verilən göydələn otellər Fransız ACCOR qrupu tərəfindən idarə olunur
Qalanın sökülməsi ilə Məkkədəki 500 illik türk hakimiyyətindən yalnız Sultan Əbdüləziz və II Əbdülhəmid tərəfindan Kəbə ətrafında tikilən revaklardan başqa heç bir iz qalmadı. Hadisə Türkiyədə narazılıqlara səbəb olsa da bu qalanın sökülməsinə mane olmadı.

## İstinadlar
Nam San Mi

**Nam San Mi** () — Cənubi Koreyalı aktrisa.

## Filmoqrafiya

### Teleserialları
* İkili həyat (teleserial, 2007)
* Cosonun silahlısı (teleserial, 2014)

## Xarici keçidlər
* Nam Sang-mi Yeuleum Əyləncədə
* Nam Sang-mi Daum kommunikasiyalarında
*
Akademik Mikayıl Hüseynov mükafatı

**Akademik Mikayıl Hüseynov mükafatı** — Azərbaycan Memarlar İttifaqının ali mükafatı. Mükafat görkəmli Azərbaycan memarı Mikayıl Hüseynovun şərəfinə Simurq cəmiyyəti tərəfindən təsis olunub

## Laureatlar
* Şamil Fətullayev — 2009
* İlham Əliyev — 3 may 2013
* Zaha Hadid — 5 noyabr 2013

## İstinadlar
Yevlax şəhər stadionu

**Yevlax şəhər stadionu** — Yevlax şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. 6000 nəfərlik azarkeş tutumuna malikdir.

Stadionunun tikintisinə 2004-cü ilin aprel ayında başlanmışdır və 2005-ci ildə tikintisi başa çatdırılmışdır. Stadionun tikintisinə 2 milyon 850 min manat vəsait xərclənmişdir. Stadionun ümumi sahəsi 6,5 hektardır. Stadionun bir əsas oyun, bir təlim-məşq üçün yardımçı, bir süni örtüklü mini meydançaları vardır. İlk dəfə istifadətə verilərkən 5000 yerlik idi. 2011-dəki yenidənqurmadan sonra 6000 nəfərlikdir.

Stadionda Yevlaxın Karvan klubu öz ev oyunlarını keçirir.

2025-ci ildə təmir edilib, süni ot örtüyü salınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Президент Ильхам Алиев ознакомился с ходом строительства стадиона в городе Евлахе 
* İnfrastruktur
* Yevlax şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
* Евлахский городской стадион
Rəhim Seyfullayev

**Rəhim Seyfullayev** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı (19.04.2000), SSRİ Memarlar ittifaqının və SSRİ Rəssamlar ittifaqının üzvü, Şərq ölkələrinin Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1999).

## Həyatı
Rəhim Seyfullayev 16 fevral 1944-cü ildə Bakı şəhərində doğulub. Azərbaycan Politexnik universitetində memarlıq təhsili almışdır. 1970-ci illərdə Norilsk şəhərinə köçür və 10 il orada həyat yoldaşı Nailə Seyfullayeva ilə birgə memarlıq və interyer sahəsində fəaliyyət göstərir. SSRİ Memarlar ittifaqının və SSRİ Rəssamlar ittifaqının üzvü olur. 1982-ci ildə vətənə qayıdan memar Bakının baş rəssamı vəzifəsinə dəvət olunur. 1999-cu ildə R.Seyfullayev Şərq ölkələrinin Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvu seçilir.

## Mükafatları
2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı adına layiq görülmüşdür.

## Layihələri
* Fəvvarələr meydanı — 1980-ci illər
* Gənc Tamaşaçılar Teatrı — 1986-cı il (Sənan Salamzadə ilə birgə)
* Nizami 10 ünvanında yerləşən ofis binası — 1998–2000 illər
* İçəri Şəhərdəki ofis binası — 2000–2003 illər
* İçərişəhərdə mehmanxana layihəsi — 2000–2003 illər

## Memarın fikirləri
* Memarlıq yüksəldən, endirən, coşduran, süstləşdirən, qızdıran və üşüdəndir, nəvazişli və iyrəncdir.
* Memar boşluğun sehrbazıdır.
* Memarın başlıca ifadə vasitələri – Forma, işıq, rəng, material və onun fakturasıdır. Təkcə forma obrazı müəyyənləşdirmir, digər ünsürlərlə birlikdə forma özünü göstərir.
* Tikinti materialları cansızdır. Yalnız memar onu canlandırmaq qabiliyyətinə mlikdir.
* Memar interyeri işləyə bilmirsə, o həcmli əsərlər yarada bilməz.
* İnteryer yekcins, geniş, xeyli mürəkkəb və süzülən olmalıdır.
* Memarlıqda başlıca şey nə etdiyini anlamaqdır.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
* Rəna Əfəndizadə, "Memar – Rəhim Seyfullayev" kitabı.
* Elçin Əliyev, "Müasir Azərbaycan Memarları 2010" kitabı.
Almeriya qalası

**Almeriya qalası** ()  -  955-ci ildə Əndəlusun ilk xəlifəsi III Abd ər-Rəhman  tərəfindən  Almeriya şəhərində müdafiə qalası kimi əsası qoyulmuşdur..  Tikilinin ərazisi 35 000 m²-dir.. 1931-ci ildən İspaniyanın milli abidəsidir.

İspaniyanın cənubunda yerləşən və tarixi liman şəhəri olan Almeriya ticarət cəhətdən vacib strateji obyekt hesab edilirdi. Müxtəlif vaxtlarda şəhəri romalılar, finikiyalılar, karfagenlilər idarə etmişdir.  Lakin müsəlmanlar şəhərin qurulmasına çox böyük töhfə vermişdilər..

955-ci ildə Alksaba de Almeriya qalasının tikintisinə başlanılmışdır. İlk əvvəl müşahidə qüllələri və qala divarları ucaldılmış, sonradan isə qala Xəlifəliyin iqamətgahına çevrilmişdi. Bu qala özünün daha çox çiçəklənməsini XI əsrdə yaşamış xəlifə Əl-Cayranın hakimiyyəti dövründə tapmış və bütün Əndəlüsün ticarət mərkəzi olmuşdur.

Qala bir neçə səviyyəyə malikdir.. Aşağı hisə hərbi düşərgə (indi orada bağ salınmışdır), orta hissə xəlifə hökumətinin idi. Hissələr bir-birilə hərbi qüvvələrlə gücləndirilmiş  müşahidə pilləkanları ilə birləşirdi..  Qala seysmoloji cəhətdən aktiv zonada yerləşir və bir neçə dəfə zəlzələyə məruz qalmışdır. Bu da infrastrukturun obyektlərinin neqativ hala düşməsinə səbəb olmuşdur.  İndi bizə həmin qaladan yaxşı vəziyyətdə ancaq xəlifənin quyuları qalmış, qalan abidələr xarabalığa çevrilmişdir.

1489-cu ildə buranı müsəlmanların əlindən alan katoliklər qalanın yuxarı səviyyəsini ucaltmış, burada hərbi ehtiyaclar üçün artilleriyalarını yerləşdirmişdilər..  1524-1562-ci illərdə qotik üslubda Kafedral sobor tikilmişdir. Məbədin əsasını tamamilə yenilənmiş islam məscidi təşkil etmişdir. Həmin soborun memarı Dieqo de Siloe olmuşdur..

Müxtəlif vaxtlarda bu qalanın ərazisində “Barbar Konan (film, 1982)”, “İndiana Cons və son səlib yürüşü (film, 1989)”, “Heç vaxt “heç vaxt” demə” kimi məşhur filmlər çəkilmişdir..

## Qalereya


Fayl:Almeria Zinnen der Alcazaba (fcm).jpg|Divarların oxlu dişləri. 
Fayl:Alcazaba Almería 007.JPG|Müdafiə qülləsinin divarları
Fayl:Wall of the Alcazaba of Almeria.jpg|Alkasaba divarı
Fayl:Gatehouse-courtyard at Alcazaba of Almeria.jpg|İç həyəti
Fayl:BinnentuinAlcazaba.JPG|Bağlar


## İstinadlar
Adana Arxeologiya Muzeyi

**Adana Arxelogiya Muzeyi** — Türkiyədə, Adana vilayətində yerləşən və arxeoloji əsərlərin sərgiləndiyi muzey. Muzey 1924-cü ildə yaradılmışdır.

## Tarixi
İlk illərdə Polis Dairəsində xidmət göstərən muzey 1928-ci ildə Daşkörpü bölgəsindəki Cəfərpaşa Məscid Mədrəsəsinə, daha sonra Qurukörpü Yunan kilsəsinə daşındı. 1935-ci ildə muzeyə etnoqrafiya salonu əlavə edildi. 1950-ci ildə muzey Etnoqrafiya Muzeyinin binasına köçürüldü. 1966-cı ildə isə Mədəniyyət Parkında yeni muzey binasının inşasına başlanıldı. 1972-ci ildə bu bina xidmətə verildi. Alyanaqzadə Həlil Kamil Bəy və Ali Rza Yalman muzeyin inkişafında böyük rol oynamış müdirlərdir.

## Sərgilənənlər əsərlər
Adana Arxeoloji Muzeyində Tarsus-Gözlügüllə, Mersin-Yümüktəpə, Milis, Qaratəpə, Soyuqsutəpə və başqa arxeoloji qazıntı yerlərində tapılan və Adana tarixi ilə əlaqədar əsərlər nümayış olunur. Bunlar tarix öncəsi, Hitit, Assuriya, Finikiya, Frig, Ellen, Roma və Bizans dövrlərinə aid heykəl, kitabə, stel, memarlıq parçaları kimi daş əsərlər, bişmiş torpaqdan düzəldilmiş müxtəlif qablar, silindir və maqma möhürləri, dəmir pullar və digər tarixi əşyalardır. Muzeydə Səlcuq və Osmanlı mədəniyyətlərinə dair əsərlərdə var. Muzeyin ən əsas əsərləri qəbir daşlarıdır. Bunlar arasında 3848 nömrəli qəbir daşı 1958-ci ildə Tarsusda tapılmış və muzeyə gətirilmişdir. Qəbir daşının üzərində Troya qəhrəmanı Hektorun cəsədinin qurtarılması, Kral Priamosun Axillesə yalvarışı, kralın arabasından enişini təsvir edən qabartmalar təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəkil qalereyası
Meşə Qardaşları

* Meşə Qardaşları (1905-1906)
* Meşə Qardaşları (Estoniya)
* Meşə Qardaşları (Dərbənd)
* Meşə Qardaşları (Gürcüstan)
Vandom sütunu

**Vandom sütunu**  () — Parisdə Vandom meydanında sütun. Sütun eyniadlı meydanda ucaldılmışdır.
## Tarixi
Meydanın özü 12 sentyabr 1685 ci il dekretinə əsasən, 13 avqust 1699 cu ildə XIV Lüdoviqin zamanında memar  tərəfindən salınmışdır. O zaman meydanın mərkəzində XIV Lüdoviqin atlı heykəli yerləşmişdir. Böyük Fransa inqilabından sonra meydan 7 avqust 1792 ci ildə dağıdılır.
1799 cu ildən meydan Vandom adını almış olur. 1 oktyabr 1803 cü il Napoleonun dekretinə əsasən meydanda yeni bir sütun tikilir. Vandom sütunu Romadakı Trayan sütununun bənzəri olub, 1805-ci il Rusiya - Avstriya - Fransa müharibəsi zamanı Fransa ordusunun  Austerlits döyüşündəki qələbəsi şərəfinə ələ keçirilmiş 133 qənimət topunun əridilməsindən tökülmüşdür.  1,5 milyon liver dəyərində olan bu tikili “Böyük Ordü sütunu”  adlandırılır. 1814 cü ildə sütun üzərində qoyulmuş olan IV Henrixin atlı hüykəli 1 mart 1833 cü ildə Napoleonun atlı heykəli ilə əvəz edilir.

*12 aprel 1871 ci il. Kommuna dekret qəbul edir:* 

15 may 1871-ci ildə monument Paris kommunası tərəfindən dağıdılır. Kommuna üzvü rəssam Qustav Kurbe sütunu Əlillər Evinin ərazisinə kıçürməyi təklif edir. Lakin inqilan əhval ruhiyyəli Paris sakinləri onu tamam uçurulmasını tələb edirlər. Sütunun qonşuluğunda yaşayan kommunaçı rəssam Qustav Kurbe həm siyasi, həm də estetik cəhətdən sütunun uyğunsuzluğunu əsas gətirərək sökülməsini israr edir və işə rəhbərliyi öz boynuna götürür.
Sütun iki uğursuz cəhddən sonra kəndir və  bucurqadın köməyi ilə aşırılır.
Tunc lövhələr saxlanılır və Kommuna rejimi devrildikdən sonra 1873 cü ildə sütun onument yeni respublikanın pesidenti  tərəfindən Qustav Kurbenin öz hesabına bərpa etdiir. Ölümünə qədər müflisləşmiş rəssam Qustav Kurbe xərci tam ödəyə bilmir.

### Napoleonun heykəli
Sütunun üstündəki ilk Napoleonun heykəli heykəltaraş  (1763−1810) tərəfindən hazırlanmışdır. 1814 cü ildə götürülərək 1818 ci ildə əridilir.  Yuli monarxiyası 1833 cü ildə -ə yeni heykəl hazırlamağı tapşırır. Bu heykəldə Napoleon “petit caporal” - kiçik onbaşı kimi təsvir edilir. Halhazıda bu heykəl Əlillər Evinin həyətində qoyulmuşdur. III Napoleon birinci heykəlin (heykəltaraş  tərəfindən) sürətini hazırlatdıraraq ikincini əvəz etdirir.

## Abidə haqqında məlumat
Vandom sütununun hündürlüyü 44,3 m, diametri isə 3,65 m-dir. Sütun özü 96 daş barabanının üzərində qoyulmuşdur. Sütun özü isə döyüş səhnələrindən cızılmış 280 m uzunluğa malik 425 bürünc lövhələrdən ibarətdir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Vandom meydanı

## Xarici keçidlər
* 
*
Qanun naminə

* Qanun naminə (film, 1968) — kinorejissor Muxtar Dadaşovun lentə aldığı Azərbaycan filmi.
* Qanun naminə (teleserial, 2013) — rejissor Xanlar Ağayevin lentə aldığı Azərbaycan teleserialı.
Ərtegin Salamzadə

**Salamzadə Ərtegin Əbdül Vahab oğlu** — Sənətşünaslıq üzrə elmlər  doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü (30.06.2014), Azərbaycan Dizaynerlər İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Ərtegin Salamzadə 1987-ci ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun «Təsviri sənət tarixi və nəzəriyyəsi» bölməsini bitirmişdir. 1987-ci ildən etibarən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda çalışır.

1992-ci ildə Bakıda namizədlik, 2002-ci ildə isə Moskvada doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Sənətşünaslıq üzrə elmlər  doktoru, professordur.

1996-2010-cu illərdə İnstitutun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra etmiş, 2010-cu ildən İnstitutun direktorudur. 2010-cu ildən etibarən eyni zamanda İnstitutun «Təsviri və dekorativ-tətbiqi sənətləri» şöbəsinə rəhbərlik edir. 2010-cu ildən  «İncəsənət və mədəniyyət problemləri» Beynəlxalq elmi jurnalının baş redaktorudur. 2009-cu ildə Memarlıq və İncəsənət üzrə Respublika Problem Şurasının sədri təyin edilmişdir.

Hal-hazırda Azərbaycan Memarlıq-İnşaat Universitetinin «Dizayn» kafedrasının professorudur. Azərbaycan Dizaynerlər İttifaqının üzvüdür.

## Elmi fəaliyyəti
Bakı, İstanbul, Daşkənd, Almatı, London, Budapeşt, Tunis, Moskva, Sankt-Peterburq və Krasnodar şəhərlərində nəşr olunmuş, Azərbaycan sənətşünaslığının tarixi və metodologiyasına, dizayn və heraldikanın vizual dilinin problemlərinə həsr olunmuş 160-ə yaxın elmi əsərin müəllifidir. Onlardan «Azərbaycan sənətşünaslığı. XX əsr» (2001), «Elçin Əlibəyli: rəssam və bədii ənənə» (2001), «Dizayn və informasiya» (2006), «İncəsənət və sənətşünaslıq» (2009) monoqrafiyaları, «Dizayn tarixi» (1995), «Vizual informasiya» (2003) ali məktəblər üçün tədris vəsaitləri, «Məlik Ağamalov. Boyakarlıq» (2000), «Tofiq Rəsulov. Şəbəkə» (2009) və  «Akmal Nur. Boyakarlıq» (2011) kataloqları qeyd olunmalıdır.

Türkoloji sənətşünaslıq sahəsində ixtisaslaşır. Moldovada keçirilmiş MDB ölkələri yaradıcılıq və elmi ziyalıların IV Forumunun, Rusiya, İtaliya və Tunisdə keçirilmiş bir sıra elmi konfransların iştirakçısıdır.

## İstinadlar
İncəsənət və mədəniyyət problemləri (jurnal)

***İncəsənət və mədəniyyət problemləri*** — Beynəlxalq elmi jurnal, Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun orqanı. Jurnalın baş redaktoru Sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü Ərtegin Salamzadədir.

## Məzmun
2007-ci il jurnal üçün növbəti ciddi yeniləşmə ili olmuşdur. Həmin ildən jurnal indiki formatında, 200 nüsxədə, öz dizaynı və loqosunu saxlayaraq çap olunur. Hazırda jurnalın dövriliyində də kəmiyyət dəyişikliyi baş vermişdir və o rüblük nəşrə çevrilmişdir. Ən ciddi yenilik isə jurnalın statusu ilə bağlıdır. Azərbaycan Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə jurnal təklif olunan nəşrlər siyahısına daxil edilmişdir. İndi məcmuə, məqalələr üçün rəylərin mütləq alınması da daxil olmaqla AAK-ın bütün formal tələblərinə cavab verir.

Jurnalda dərc olunan müəlliflərin coğrafiyası saydan-saya genişlənir. Məcmuənin səhifələrində əcnəbi alimlərin imzaları görünməyə başlayır ki, onların da sırasından professor Vladimir Petrovun (Rusiya), professor İvan Santonun (Macarıstan), professor Georgi Poçerçovun (Ukrayna), sənətşünaslıq doktoru Rauf Fərhadovun (Rusiya), fəlsəfə doktoru Meysera Kayanın (Türkiyə) adlarını xüsusi qeyd etmək istərdik. Bundan əlavə, son üç il ərzində jurnalda Türkiyə, Misir və İran vətəndaşı olan doktorant, aspirant və magistrların da məqalələri dərc olunur.

"İncəsənət və mədəniyyət problemləri" jurnalında mütəmadi olaraq Türkiyə, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Qırğızıstan, Macarıstan, Rusiya, Ukrayna, Misir və İrandan olan müəlliflərin araşdırmaları dərc edilir.

## Jurnalın saytı
"İncəsənət və mədəniyyət problemləri" beynəlxalq elmi jurnalının WEB-saytı yaradılıb. Üç dildə – Azərbaycan, ingilis və rus dillərində fəaliyyət göstərən WEB-sayt dörd bölmədən: beynəlxalq redaksiya heyətinin tərkibi, jurnalın tarixi, jurnalın cari sayları və xəbərlər bloku bölmələrindən ibarətdir. WEB-saytın təşkili jurnalın beynəlxalq statusunu əks etdirir, həmçinin müəlliflər dairəsinin və jurnalın səhifələrində dərc olunan elmi ideyaların nüfuz edəcəyi informasiya məkanının sərhədlərini genişləndirməyə xidmət göstərir.

## Redaksiya heyəti
Jurnalın məzmun baxımından təbii keyfiyyət dəyişikliyi prosesi professor Vladimir Petrovun (Rusiya), professor Gülnarə Abdrasulovanın (Qazaxıstan, baş redaktorun müavini), professor Kamola Akilovanın (Özbəkistan) və professor Oğuz Ceylanın (Türkiyə) daxil olduğu beynəlxalq redaksiya heyətinin yaradılması aktında bir daha özünün məntiqi davamını tapdı.

Azərbaycanı həmin redaksiya heyətində əvvəlki kimi baş redaktor, professor Ərtəgin Salamzadə, Azərbaycan MEA-nın müxbir üzvləri Şamil Fətullayev, İnqilab Kərimov, Zemfira Səfərova, Rəna Məmmədova, professorlar Rəna Abdullayeva, Sevil Fərhadova təmsil edir. Jurnalın məsul katibi vəzifəsini bu günədək sənətşünaslıq doktoru Səltənət Tağıyeva yerinə yetirir.

## İstinadlar
Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanı

**Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanı** — Hacıqabul şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.

Xiyaban 1992-ci ildə Hacıqabul şəhərində yaradılıb. 

 
   
## B
* Baxışlı Allahverdi Əbülfəz oğlu (18.02.1991 – 27.09.2014)
* Baladov Ruslan Allahyar oğlu (1997 – 2020)

## Ə
* Əsədov Əzizağa Mirzağa oğlu (1973 – 1993)

## Həmçinin bax
* Şəhidlər Xiyabanı

## İstinadlar
Rusiya məhsulları alma!

**Rusiya məhsulları alma** () və ya **Rusiya məhsullarını boykot elə** (ukrayna dilində Бойкотуй російське!) — Ukraynadakı Rusiya əmtəəsini boykot edən müqavimət kampaniyasıdır. Rusiya Federasiyasının Ukraynaya ticarət embarqosuna qarşı reaksiya olaraq 2013-cü ilin avqustun 14-də başlamışdır. Vidsiç adlı hərəkat kampaniyanı sosial mediada təşkil etmişdir. Kampaniya 45 şəhər və qəsəbəyə müxtəlif üsullarla (poster, vərəqə və s.) ilə yayıldı. 2013-cü ilin noyabrında baş verən Avromeydan aksiyaları ilə eyni dövrə düşən kampaniya 2014-cü ilin martın 2-də Krım böhranı və Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsi ilə eyni vaxt ərzində yenidən başladıldı.

## Qalereya


Fayl:Акція бойкот російських товарів.jpg|Kiyev, 22.08.2013
Fayl:Flesh mob Boycott.jpg|Kiyev, 15.03.2014
Fayl:Матрьошка Львів.jpg|Lvov, 04.04.2014
Fayl:Baner bridge Kyiv.JPG|Kiyev, 29.05.2014
Fayl:PTN KhYLO 1.jpg|Brovarı, 22.06.2014



## Xarici keçidlər

* Rusiya Ukraynanı zərəsizləşdirir. Facebookda kampaniyanın rəsmi səhifəsi (ingilis dilində)
* Дамо відсіч зазіханням Росії на Україну.  Facebookda kampaniyanın rəsmi səhifəsi.
* Дамо відсіч зазіханням Росії на Україну!. vk.com-da kampaniyanın rəsmi səhifəsi.
* Бойкот російського кіно. ORusiya kinomatoqrafiyasının boykot kampaniyasının rəsmi səhifəsi.
* НЕТ русским товарам  . Kampaniya iştirakçılarının saytı.
Ştutqart FK

**VfB Ştutqart** - Almaniyanın Ştutqart şəhərinin peşəkar futbol klubu.  1893-cü ilin 9 sentyabrında  qurulmuşdur.

## Uğurları

* Bundesliqa (çempion):
** 1950, 1952, 1984, 1992, 2007
* Almaniya kuboku (qalib):
** 1954, 1958, 1997, 2025
* Almaniya kuboku (finalçı):
** 1986, 2007, 2013
* Almaniya superkuboku (qalib)
** 1992
* UEFA Avropa Liqası (finalçı):
** 1989
* UEFA Kuboklar Kuboku (finalçı)
** 1998
* UEFA İntertoto Kuboku (qalib)
** 2000, 2002, 2008
* Cənubi Almaniya çempionatı
** 1946, 1952, 1954
* Vurttemberq çempionatı
** 1927, 1930, 1935, 1937, 1938, 1941

## Loqoları



Şəkil:Ştutqart FK loqo (01).png
Şəkil:Kronen-Club Cannstatt (Logo).png
Şəkil:Ştutqart FK loqo (1912-1949).jpg




## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mamont Mağarası Milli Parkı

**Mamont Mağarası Milli Parkı** — ABŞ-nin Kentukki ştatında yerləşən milli park. Milli park 400 mil uzunluğundakı mağaralar sistemindən ibarət olub sahəsi 214&nbsp;km2dır. Milli Park Xidmətləri tərəfindən idarə olunur. Milli parkın böyük hissəsi Edmonson rayonunda yerləşir.

## Tarixi
Mamont Mağarası Kentukki ştatında Penniroyal platforması üzərindəki "Flint Ridc" adı verilmiş, üzəri qum daşı təbəqəsi ilə örtülmüş qalın Mississipi tipi daşdan əmələ gəlmişdir. Rəsmi ad kimi "Mamont-Flint Ridc Sistemi" istifadə olunur.

Müasir dövrdə mağara sisteminin labirint kimi bir-biri ilə bağlanan mağaralardan ibarət olduğu və uzunluğunun 640&nbsp;km olduğu hesab edilir.

Mağaraya adı XVIII əsrdə verilmişdir. Bu cür adlandırılmasının səbəbi nəhəng ölçüləridir. Mağaranın mamontlarla heç bir əlaqəsi yoxdur.

Mağara XVIII əsrdə tapılanda divarlarda 1000 il yaşında olan yarasa quanosu tapılmış və bu quanodan gübrə kimi əkinçilikdə və barıt istehsalında istifadə olunmuşdur. 1810-cu ildə mağarada nəhəng yarasa sürülərinin olduğu bildirilmişdir. Amma mağaranın turizm sahəsində istifadəsi nəticəsində hazırda yarasaların sayı çox azalmışdır. Mağaralar 1840–1850-ci illərdə zənci kölə olan olan Sven Bişop tərəfindən dəqiq öyrənilmişdir. Sven Bişop mağaraların ilk planını çəkmiş və mağaradakı bir çox quruluşu o adlandırmışdır. Mağaraların ilk peşəkar şəkildə ölçülməsi 1908-ci ildə Maks Kamper tərəfindən reallaşdırılmışdır.

Mağaralar ABŞ prezidenti D.Ruzveltin dövründə 1941-ci ildə milli park elan edilmişdir. 27 oktyabr 1981-ci ildə isə YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına alınmışdır. 26 sentyabr 1990-cı ildə isə Beynəlxalq Biokürə Ehtiyatı olmuşdur.

Müasir dövrdə Mamont mağaralarının böyük hissəsi hələ də öyrənilməyib.
Kolonnada

thumbnail|350px|right|Apameya məbədində kolonnada
**Kolonnada** () —  memarlıqda sütun cərgəsi və ya cərgələrinin horizontal örtük altında birləşməsinə verilən ad. Kolonnada daha çox portik və qalereya formasında tətbiq olunur. Əsas binaya bitişik olan bu forma vizual görüntünün genişliyinə imkan verir

## Tarixi
İlk kolonna nümunələrinə  Misir və Antik dövr memarlığında rast gəlinir. Yunan və Roma abidələrinin vaz keçilməz elementlərindən biri olan kolonna indidə memarlıqda geniş tətbiq olunur.

## Xüsusiyyətləri
Kolonnada tətbiqində əsas cəhətlər sütunların hündürlüyü, diametri, aralarında ki, məsafə və cərgələrin sayıdır. Buraya binanın ümumi həcmi və hündürlüyüdə aiddir.

### Tipləri
# Bircərgəli (Peripter) — kolonnada bir cərgə olur. və məbədi dörd tərəfdən əhatə edir. 
# İkicərgəli (Dipteros) — kolonnada iki cərgəli olur.
# Yalançı (Pseudodipteros) — kolonnada bir cərgəli olsa da, binanın sütunlardan uzaq olan hissəsində iki cərgəli olur. Daxildə sütunların nizamı pozulmuş haldadır.

File:Peripteros.svg|Bircərgəli kolonnada
File:Dipteros.svg|İkicərgəli kolonnada
File:Pseudodipteros 1.svg|Yalançı kolonnada

Sütunlar arasında olan məsafələr və digər qanunauyğunluqlar  Dorik, Toskan, İonik və Korinf orderlərdə fərqli-fərqli olur

## Məşhur kolonnadalar

File:Baalbek-Jupiter.jpg|Livan. Balbekdə qədim kolonnada
File:Казанский собор Санкт-Петербурга.jpg|Kazan kafedralıında kolonnada
File:Luxor, West Bank, Ramesseum, colonnade2, Egypt, Oct 2004.jpg|Misir. Luksor
File:Colonnade palais de justice 04.JPG|Fransa. Məhkəmə sarayı
File:Parthenon from west.jpg|Afina. Parfenon məbədi


## Həmçinin bax
* Sütun
* Arkada
* Tağ

## İstinadlar
Susurluq

**Susurluq** —  Balıkəsirin bir rayonudur. Rayon mərkəzinin əhalisi 23.800-dür. Susurluq mahalı Balıkəsir elinə bağlı bir rayon olub, elin şimal şərqində yerləşməkdədir. Rayonun şərqində Bursanın Mustafakəmalpaşa rayonu, şimalında yenə Bursansanın Qaracabəy və Balıkəsirin Batırdırma rayonları, qərbində Manyas, cənub və cənub şərqində Kəpsut rayonu yerləşir. Ayranı və tostu ilə bilinər. 1996-dakı Susurluq yol qəzası ilə dünya tərəfindən tanınmasına səbəb olmuşdur.

## Memarlıq

## Həmçinin bax
* Susurluq qəzası

## İstinadlar
Daima Aydınlıq Üçün Bir Dəqiqəlik Qaranlıq Hərəkatı

**Daima Aydınlıq Üçün Bir Dəqiqəlik Qaranlıq Hərəkatı** -  1 Fevral 1997-də Vəkil Ergin Cinmən və Davamlı Aydınlıq Üçün Yurddaş Cəhdi liderliyində başladılan vətəndaş itaətsizlik hərəkatıdır.

Susurluq Qəzası ilə birlikdə kimi dövlət təşkilatlarının və qanuni vəzifəli kəslərin qeyri-qanuni qruplarla və axtarışda olan  adlarla əməkdaşlıq etdiyinin ortaya çıxması üzərinə Davamlı Aydınlıq Üçün Yurddaş Cəhdi, mafiya ilə əlaqəsi olan millət vəkilləri mühakimə önünə çıxana qədər bütün yurddaşları hər axşam saat 21:00-da evlərindəki işıqları bir dəqiqəliyinə bağlamağa çağırdı. Hərəkət kimi media quruluşlarının da dəstəyiylə zaman zaman özbaşına təşkilatlanan kütlə nümayişlərinə çevrildi. Xüsusilə varoşlarda məşəl yoldaşlığında gedişlər edildi. Ədalət Naziri Şövkət Qazanın hərəkətlə əlaqədar olaraq "şam söndü oynayırlar" şəklindəki şərhi, cəmiyyətin geniş seqmentlərindən və siyasətçilərdən böyük bir reaksiya gördü. 15 Fevral 1997-də hərəkətə Türkiyə daxilində təxminən 30 milyon adam qatıldı.

Hərəkati hazırlayan platformanın mətbuat məlumatı belə idi:

Biz Türkiyə cümhuriyyəti yurddaşları, illərdir səssiz əksəriyyət, olaraq təyin olunuruq. Kimiləri də, bu səssizliyimizi, olan bitən hər şeyi təsdiqlədiyimiz şəkildə şərh edir. Bir tərəfdə danışmağa dəyər heç bir haqlı sözü olmadığı halda danışanlar, kənar yanda danışacaq çox şeyi olduğu halda susdurulan bir cəmiyyət!
Cəmiyyət olaraq, həyatda bizə təqdim edilən səssiz əksəriyyət rolunu bu dəfə rədd edirik... Vətən sevgisindən, ədalət duyğusuna, demokratiyadan hüquq dövlətinə bütün dəyərləri zədələyənlərin, həmişə bizim adımıza danışması yerinə, bir dəfə də biz danışmaq istəyirik. Həyatımıza qarışan çirkliliyin sona çatmasını istəyirik!
Televiziyalarda, qəzetlərdə, radiolarda, ağrılarla çürümüşlüyün üst üstə yığıldığı, görünüşlər və məlumatlar yerinə, kefli, işıqlı, xüsusiyyətli xəbərlər görmək istəyirik. Hadisələrdəki kompleksliyə qarşı, bizim istəklərimiz çox sadə.
Cinayət təşkilatlarını quranların və onlara vəzifə verənlərin, bir an əvvəl mühakimə önünə çıxardılmasını istəyirik.
Hadisələri araşdıran adam və mərcilərə təzyiq edilməməsini istəyirik. Çirkli işlərin və əlaqələrin dövlət sirri, çətiri altında gizlənməməsini istəyirik. Dövlətin öz yurddaşları əleyhində çalışacaq xidmətlər qurmamasını istəyirik. Ölkəmizin, bütün beynəlxalq platformalarda, faili məchul cinayətlər, mühakiməsiz edamlar və dünya narkotik trafikindəki 80 %-lik payı ilə xatırlanmaqdan çıxmasını istəyirik. Və bütün bunların, demokratik həyat içində, demokratik üsullarla bir an əvvəl reallaşmasını istəyirik.

## Həmçinin bax
* Susurluq Qəzası