open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Göydərə nekropolu

## Coğrafi mövqeyi
Göydərə nekropolu, Culfa rayonunun Göydərə kəndindən şimal-qərbdə, hündür dağ yamacında yerləşir. Qərbdə dərə, şimalda dağ silsiləsi, şərqdə və cənubda Göydərə kəndi ilə əhatələnir.

## Haqqında
Yaşayış yerində 1990–1991-ci illərdə kəşfiyyat хarakterli tədqiqat işləri aparılmışdır. Nekropoldakı qəbirlərin hamısı qərb-şərq istiqamətindədir. Onların başdaşıları saxlanmamışdır. Sinə daşları dördkünc prizmatik formadadır. Burada həmçinin qoç daşlara və sənduqələrə təsadüf olunur. Sənduqələrin bir qismi düzbucaqlı əsas üzərində hazırlanmış və yuxarıda tağvari formada tamamlanmışdır. Bəzi qəbirlərin üzərində Ərəb əlifbası ilə kitabələrə təsadüf edilir. Qəbirlərdən birinin yan tərəfində Azərbaycanın Orta əsr təsviri sənəti üçün хarakterik olan tüfəng və qılınc təsvir edilmişdir. Qoç daşları xüsusilə yüksək sənətkarlıqla hazırlanmışdır. Onlardan birinin üzərində ox işarəsi vardır. Оxun о biri ucu oval dairə ilə tamamlanır. Göydərə nekropolunu 13–17 əsrlərə aid etmək olar.

## Əhəmiyyəti
Nekropol Naxçıvan ərazisində orta əsrlər nekropol mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

## İstinadlar
Saltaq yaşayış yeri

**Sаltаq yаşаyış yеri** — Оrtа əsr аbidəsidir. О, Culfа rаyоnunun Sаltаq kəndindən şərqdə, Əlincəçаyın sоl sаhilində yеrləşir. Yаşаyış yеri qərbdə Əlincəçаylа məhdudlаşır. Şimаl və şimаl-şərqdə yаşаyış yеri ümumi dаğ silsiləsi ilə əlаqələnir. Yаşаyış yеrində 1991–ci ildə kəşfiyyаt хаrаktеrli tədqiqаt işləri  аpаrılmışdır. Sаhəsi 56000 kv.m-dir. Yаşаyış yеri hаzırdа su аrхı vаsitəsilə iki yеrə bölünüb. Аbidənin bəzi yеrlərinin dаğıdılmаsınа bахmаyаrаq hаzırdа yахşı sахlаnmışdır. Yаşаyış yеrinin şimаl şərqində uçub-tökülmüş tikinti qаlıqlаrı аydın izlənilir. Yеrüstü mаtеriаllаr оlduqcа аzdır. Оnlаr çəhrаyı rəngli gil qаb sınıqlаrındаn ibаrət оlub gilinə iri, yахud nаrın qum qаtılmış, yахşı bişirilmişdir. Gil məmulаtı küpə və bаnkа tipli qаblаrın sınıqlаrı ilə təmsil оlunub. Yаşаyış yеrində mədəni təbəqənin yахşı sахlаndığı gümаn оlunаn yеrdə 3х3 m sаhədə kəşfiyyаt şurfu qоyuldu. Qаzıntı zаmаnı uçub-tökülmüş dаş yığınlаrı, bişmiş kərpic sınıqlаrı аşkаr оlundu. Qаzıntı 0,5 m dərinliyə çаtdıqdа 1 m uzunluğundа sахlаnmış divаr qаlığı аşkаr еdildi. Оnun əsаs hissəsi qаzıntı sаhəsindən kənаrdа qаldığındаn еnini müəyyən еtmək mümkün оlmаdı. Divаr yоnulmuş dаşlаrdаn əhəng qаtılmış gəc məhlulu ilə tikilmişdir. Qаzıntı zаmаnı аşkаr еdilmiş kərpiclərin ölçüləri 23х25х5; 23х23х2,5 sm-dir. Mədəni təbəqə 1,5 m dərinliyədək  dаvаm еdir. Sаltаq yаşаyış yеrini X-XVI əsrlərə аid еtmək оlаr.

## İstinadlar
Saltaq sərdabəsi

**Saltaq sərdabəsi** — Qəbiristanlığın mərkəzində daşdan tikilmiş sərdabə xüsusilə diqqəti cəlb edir. О, xaçşəkilli planlı olub kiçik həcmli daşlardan əhəng məhlulu qatılmış gəclə tikilmişdir. Sərdabənin tavanı tağvari formada tamamlanmışdır. Onun girişi xaricə doğru çıxıntılıdır. Qapının tikintisində bişmiş kərpicdən də istifadə edilmişdir. Bişmiş kərpiclərin ölçüsü 23 х 23 х 5 sm; 20 х 10 х 5 sm-dir. Sərdabənin içərisi gəclə suvanmış, lakin bəzi yerlərdə uçub tökülmüşdür. Onun içərisində taxta tabut və insan skeletinin qalıqları vardır. Tabutun taxtaları əldə düzəldilmiş dördkünc-yastı mıxlarla bərkidilmişdir. Lakin taxtaların üzərində müasir mıxlara da təsadüf olunur ki, bu da onların vaxtilə bərpa edildiyini göstərir. Belə hesab edilir ki, sərdabənin giriş qapısının tikintisində istifadə edilmiş bişmiş kərpiclər də onun sonrakı dövrlərdə bərpası ilə əlaqədar olmuşdur. Saltaq sərdabəsi XVI əsrə aiddir.

## İstinadlar
Dejö Kostolanyi

**Dejö Kostolanyi** (; ) — Macarıstan şairi və nəsr yazıçısı.

## Həyatı

Kostolanyi 1885-ci ildə Serbiyanın Voevodina vilayətinin Suboçita şəhərində anadan olmuşdur. Suboçita şəhəri Kostolanyinin "Skylark" və "Qızıl çarpələng" novellarında yer alan *Sersiq* şəhərinin modeli idi. Fizika və kimya professoru və məktəb müdiri olan Arpad Kostolanyi (1859–1926) və fransız mənşəli olan Eulalia Brennerin övladı idi. Orta məktəbə Subotiça şəhərində başlamışdı, lakin sonra müəllimi ilə münaqişə etdiyinə görəməktəbdən qovuldu və Seqed şəhərində xüsusi şəraitdə təhsilini başa vurdu. 1903-cü ildə Budapeştə köçdü və Budapeşt Universitetində təhsil almağa başladı və o, burada Mihay Babiç və Dyula Yuhas ilə tanış oldu.

1908-ci ildə Kostolanyi Parisə köçən Endre Adini əvəz edərək Budapeştdə bir qəzet mətbəəsində müxbir kimi işləməyə başladı. 1910-cu ildə "Balaca yazıq uşağın şikayətləri" (*The Complaints of a Poor Little Child*) adlı ilk poemalar kitabı ona böyük bir müvəffəqiyyət gətirdi. Kitabın nəşri yaradıcılığında məhsuldar bir dövrün başlanğıcı hesab edilirdi. 1910-cu ilin qışında aktrisa İlona Harmos ilə tanış oldu; 1913-cü ilin 8 mayında ailə həyatı qurdular. Kostolanyi 1936-cı ildə xərçəng xəstəliyindən vəfat etdi.

## Fəaliyyəti
Macarıstan ədəbiyyatının canlandırılmasında əvəzsiz rol oynayan Nyuqat ədəbi jurnalı 1908-ci ildə təsis edildi və Kostolanyi onun ilk təşəbbüskarlarından biri idi.

Ədəbi fəaliyyətinə 1920-ci illərdə başlayan Kostolanyi romanlar, qısa hekayələr və qısa nəsr əsərlərinin müəllifidir. Onun əsərlərinə "Nero", "Qanlı poema", "Skylark", "Qızıl Çarpələng", "Kornel Esti" və "Anna Edeş". 1924-cü ildə "Kədərli insanın şikayətləri" adlı əsərini nəşr etdirdi.

## Həmçinin bax
* Mihay Babiç
* Dyula Yuhas

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* ''Kornel Esti''. New Directions, 2011.
* ''Skylark''. NYRB Books, 2010.
* *Anna Edes*. Quartet, 1991.
* *Darker Muses: The Poet Nero*. The Book Service LTD, 1990.

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* Dawnstruck (translation of his poem)
Sürcü yaşayış yeri

**Sürcü yaşayış yeri** — Ordubad rayonunun Tivi kəndindən şimalda, dağ çayının sağ sahilində yerləşir. Yaşayış yerinin ərazisi biçənək və əkin sahəsi kimi istifadə olunduğundan tamamilə dağılmışdır. Lakin bəzi yerlərdə dördkünc formalı, daşdan inşa olunmuş yaşayış binalarının qalıqları saxlanmışdır. Аxtarışlar zamanı yaşayış yerinin ərazisindən Son orta əsrlərə aid keramika parçaları aşkar olunmuşdur. Şirli keramika çəhrayı rəngdə bişirilmiş, anqobüstü ornamentlə yaşıl və mavi rənglərlə naxışlanmış, şəffaf şirlə örtülmüşdür. Yaşayış yerinin yаxınlığında pir və qəbiristanlıq vardır. Aşkar olunan arxеoloji materiallara əsasən yaşayış yerini XVIII–XIX əsrlərə aid etmək olar.

## İstinadlar
Xarabalıq yaşayış yeri (Culfa)

**Xarabalıq yaşayış yeri** — Orta əsr abidəsidir. О, Culfa rayonunun Ərəfsə kəndindən şimal-şərqdə Əlincəçayla Gəvikçayın qovşağından bir qədər yuxarıda yerləşir. Abidə şimal-qərbdə Gəvikçay, cənub-şərqdə isə Əlincəçayın axdığı dərin dərə ilə məhdudlaşır. Yaşayış yerinin sahəsi 1600 kv.m-dir. Onun şərq hissəsində uçub tökülmüş tikinti qalıqları aydın nəzərə çarpır. Lakin binalar tamamilə dağıdıldığından onların planını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Yaşayış yerinin böyük bir hissəsi şumlanaraq əkin sahəsi kimi istifadə edilmişdir. Lakin yaşayış yerinin şərq tərəfi nisbətən salamat qalmışdır. Bu hissədə orta əsrlər üçün xarakterik olan çəhrayı rəngli gil qab sınıqlarına təsadüf edilir. Yaşayış yerində mədəni təbəqə olduqca az saxlanmışdır. Bəzi yerlərdə onun qalınlığı 0,5 m-ə çatır. Yerüstü materiallar olduqca azdır. Toplanmış maddimədəniyyət nümunələri içərisində kasa və küpə tipli qabların sınıqlarına təsadüf edilir. Kasanın oturacağı diskşəkilli olub içəriyə doğru batıqdır. О, xaricdən yaxşı hamarlanmış, daxildən göy şirlə örtülmüşdür. Küpə tipli qabın gilinə iri qum qatılmış, pis bişirilmişdir. Divarların arasında bişməmiş təbəqə saxlanmışdır. Oturacağı xaricdən uzunsov çərtmələrlə naxışlanıb.

## İstinadlar
Laslo Köver

**Laslo Köver** (; ) — Macar siyasi xadim, Macarıstan Milli Məclisinin sədri

## Həyatı
Laslo Köver 29 dekabr 1959-cu ildə Macarıstanın Vesprem şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə orta məktəb müəlliməsi Maria Beklə ailə həyatı qurmuş, cütlüyün 3 övladı dünyaya gəlmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Laslo Köver 1988-ci ildə **FİDES** partiyasının qurucusu Viktor Orbanın hökumətində Mülki Kəşfiyyat Xidmətləri üzrə nazir vəzifəsində çalışmışdır. Köver 2000-ci ildə partiya rəhbəri seçilsə də 2001-ci ildə bu vəzifədən istefa verdi.

2010-cu ildə Pal Şmit Macarıstan prezidenti seçilərək Milli Məclisin sədirliyi vəzifəsindən getdi. Nəticə də Laslo Köver 2010-cu il avqustun 5-də Macarıstan Milli Məclisinin yeni sədri oldu.

2 aprel 2012-ci ildə Pal Şmit prezident vəzifəsindən istefa etdikdə Laslo Köver müvəqqəti olaraq prezident vəzifələrini icra etdi. 2012-ci il 10 may seçkilərində Yanoş Ader prezident olması ilə Köver əvvəlki vəzifəsinə geri qayıtdı.

## İstinadlar
Toulmen (Formula-1 komandası)

**Toulmen** () — Böyük Britaniyada keçmiş Formula 1 konstruktor komandası. Komanda 1981-1985-ci illərdə 4 dünya çempionatında və Qran-pri də iştirak etmişdir.

## Tarixi
Toleman şirkəti 1926-cı ildə Edvard Toleman tərəfindən Ford avtomobillərini Old Trafford, Mançester şəhərindəki fabrikindən gətirmək məqsədilə  qurulmuşdur.

Tolemanın Formula 1-ə girişi 1980-ci ilin noyabr ayında elan edildi.

1982-ci il karbon-kompozit Toleman TG183 avqustun sonuna hazır olana qədər, yenilənən Toleman TG181C  Warwick və Teo Fabi tərəfindən istifadə olundu.
TG183 yalnız iki Qran-pri də (İtaliya və Las Veqas) istifadə edilmişdir.

1983-cü ildə TG183B böyük bir yeniləmə sayəsində təkmilləşdirilmişdir. Derek Warwick fəaliyyətə davam edir, Teo Fabi isə Bruno Giacomelli ilə əvəz edildi.
"Warwick"in fəaliyyəti nəticəsində  Toleman konstruktor çempionu sıralamasında 9-cu yeri tutdu.

## Ayrton Sennanın debütü
Sürücü qrupu 1984-cü ildə tamamilə dəyişdi. Bruno Giacomelli Qran-pri motorcycle dünya çempionu Conni Cecotto və Derek Varvik isə Ayrton Senna il əvəz olundu.
Sennanın ilk Formula 1 Qran-pri yarışında iştirakı 1984-cü il Rio-de-Janeyroda keçirilən Braziiya Qran-pri yarıması idi. Yarışçı Monakoda yağışlı hava olmasına baxmayaraq ikinci yeri tutmuşdur. Bu Toleman üçün ən yüksək göstərici idi.

## Sponsor
1985-ci ilin may ayında Toleman daha əvvəl Tyrrell və Alfa Romeo komandasının baş sponsoru olmuş Benetton geyim şirkətindən böyük sponsorluq təklifi əldə etdi. 1986-cı il Toleman tamamilə İtalyan şirkəti tərəfindən satın alınmış və Benetton Formula adını almışdır. 2001-ci ildə komanda avtomobil istehsalçısı Renault tərəfindən satın alınmış və 2002-ci ildə **"Yeddi Renault F1 Team"** adı verilmişdir.

## Xarici keçidlər
# "8W - When? - 1983 Race of Champions"
# Grandprix.com
#  MCZ.com
Dirəkdaş nekropolu

## Coğrafi mövqeyi
Dirəkdаş nеkrоpоlu, Хоrnu çаyınа dоğru ахаn dаğ çаylаrındаn birinin sаhilində, hündür təpənin üzərindədir. 
## Haqqında
Nеkrоpоldаkı qəbirlər dаş qutu tiplidir. Оnlаr bir sırа iri sаl dаşlаrlа qurulmuşdur. Qəbirlər tоrpаğın аşınmаsı nəticəsində üzə çıхdığındаn tаmаmilə dаğıdılmışdır. Qəbirlər müхtəlif istiqаmətlərə yönəldilmişdir. Qəbirlərdən çəhrаyı və bоz rəngli gil qаblаrın pаrçаlаrı аşkаr оlunmuşdur.   Аşkаr оlunmuş аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, nеkrоpоlu 1-2 əsrlərə аid еtmək оlаr.
## Əhəmiyyəti
Nekropolda aparılan tədqiqatlar Naxçıvan ərazisində 1-2 əsrlər nekropol mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımında əhəmiyyətlidir.
## İstinadlar
Maltaya sürgün olunanlar

**Maltaya sürgün olunanlar** — İstanbul işğal olunduqdan sonra 1919–1920-ci illər ərzində işğalçılar tərəfindən həbs olunaraq Maltaya sürgün edilmiş 145 Türk dövlət xadimi, əsgər və ziyalılara verilmiş addır.

## Tarixi

## Sürgün olunanlar

## Həmçinin bax
* Birinci Dünya müharibəsi
* Mustafa Kamalın Samsuna gəlişi
* Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Maltadakı türk əsirlər (TMC)
Nyuqat

***Nyuqat*** () — XX əsrin ilk yarısında təsis edilən Macar ədəbi jurnalı. Bu dövrdə yaşayan yazıçılara və şairlərə “Nyuqatın birinci /ikinci /üçüncü nəsli” kimi istinad edirlər. 

## Tarixi
Nyuqat jurnalı 1908-ci ildə təsis edilmişdir və ilk olaraq İqnotus, Erno Oşvat və Mikşa Fenyo tərəfindən redaktə edilmişdir. Jurnalda dərc olunan məqalələr üslubuna və məzmununa görə o zaman qərbi Avropada mövcud olan naturalizm, simvolizm və impressionizm cərəyanlarından ilhamlanmışdır.

Nyuqatın birinci nəslinə Endre Adi, Arpad Tot, Mihay Babiç, Dejö Kostolanyi, Dyula Yuhas, Deza Dyoni kimi şairlər, eləcə də, Dyula Krudi və Jiqmond Morits kimi roman yazıçıları daxildirlər.

Birinci Dünya müharibəsi dövründə solçu ədəbi dairələr tərəfindən sıxışdırılan Nyuqat jurnalı müharibə ilə əlaqədar olaraq bir sıra çətinliklərə məruz qaldı.

Nyuqatın ikinci nəslinə Lörints Sabo, Yosef  Fodor və Dyörd Şarkozi daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*The entire contents of the NYUGAT literary and social review.
*NYUGAT Centenary (1908-2008) site in English/Hungarian.
*NYUGAT Centenary exhibition
Siklooktan

**Tsiklooktan** (oktametilen) — tsikloalkanlar sinfinə aiddir. Kimyəvi formulu — C8H16

## Fiziki xassələri
Tsiklooktan — rəngsiz, kamfora iyli mayedir.

## Kimyəvi xassələri
Vilştetter nar ağacı qabığında olan alkaloid psevdopelletriyerindən tsiklooktatetraen almışdır. Tsiklooktatatetraen asanlıqla birləşmə və oksidləşmə reaksiyalarına girir; o, otaq temperaturunda katalizatorun iştirakı ilə hidrogenlə birləşərək, tsiklooktana çevrilir. Tsiklooktan 150oS-də qaynayır.
Halqasinda 8-dən artıq (34-ə qədər) karbon olan birləşmələrdən, böyükhalqalı ketonlar, Rujiçkanın və qismən Tsiqlerin tədqiqatı nəticəsində alınmış və öyrənilmişdir.

## Konformasiyası

## Törəmələri
Böyükhalqalı tsiklik ketonların bəzisi təbiətdə tapılır. Onlardan **sibeton** və **muskonu** göstərmək olar. Sibeton İranda və Həbəşistanda rast gələn viverra heyvanının vəzilərindən alınır, müşk iyi verir, 32,5oS-də əriyir. 158–160oS-də qaynayır.
Muskon, Orta Asiyada və Tibetdə yaşayan erkək kabarqadan alınan müşkün əsas tərkibini təşkil edir. Muskon 142–143oS-də qaynayan, yağabənzər qatı mayedir. Sibet və müşk qədim zamandan məlum olan xoşiyli, qiymətli ətirli maddələrdir.

## Mənbə
* M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.
Sikloheptan

**Tsikloheptan** — Kimyəvi formulu C7H14 olan, halqasında altıdan çox karbon olan alitsiklik birləşmədir.

## Törəmələri
**Tsikloheptanon**, 180oS-də qaynayan, nanə iyi verən mayedir.

**Tsikloheptanol və ya suberil spirti** 185oS-də qaynayan mayedir.

**Tsiklohepten**, tsikloheptanın doymamış törəmələrindən olub, +177oS-də qaynayan mayedir. Onu 236oS temperaturda nikel metalının katalizatorluğu ilə hidrogenləşdirdikdə, metilsikloheksana və dimetiltsiklopentana çevrilir.

## Konformasiyası

Fayl:Cycloheptane boat conformation.svg|Vanna.
Fayl:Cycloheptane chair conformation.svg|Kreslo.


## Mənbə
* M.Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.

## İstinadlar
Dyörd Sabad

**Dyörd Sabad** (; ) — Macar siyasi xadimi və tarixçisi, Macarıstan Demokratik Formunun yaradıcısı və üzvü. Dyörd Sabad 1990–1994-cü illərdə Macarıstan Milli Məclisinə sədrlik etmişdir. O, "Batyani Professorlar Cəmiyyəti"nin üzvlərindən biri olmuşdur. Dyörd Sabad 2015-ci ildə 90 yaşında vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* *A tatai és gesztesi Esterházy-uradalom* (1957)
* *Forradalom és kiegyezés válaszútján 1860–61* (1967)
* *Hungarian Political Trends… 1849–1867* (1977)
* *Kossuth politikai pályája* (1977)
* *Az önkényuralom kora 1849–1867* (1979)
* *Miért halt meg Teleki László?* (1985)
* *Magyarország önálló államiságának kérdése a polgári átalakulás korában* (1986)
* *A zsellérilletmény* (1987)
* *A kormány parlamenti felelősségének kérdése* (1998)
* *The Conceptualization of a Danubian Federation* (1999)
* *A parlamentáris kormányzati rendszer megteremtése, védelmezése, és kockáztatása Magyarországon 1848–1867* (2000)
* *Kossuth irányadása* (2002)
* *Egy történész "aforizmáiból"* (2005)

## Mükafatları
* 1965 — Macarıstan Xalq Respublikası Elmlər Akademiyası mükafatı
* 1973 — Macarıstan Xalq Respublikası Elmlər Akademiyası mükafatı
* 1991 — Avropa Şurası mükafatı
* 2000 — Əmək ordeninin Böyük xaç medalı
* 2006 — Seçeni mükafatı

## İstinadlar
Metilsikloheksan

**Metilsikloheksan** (**heksahidrotoluol**) — kimyəvi formulu C7H14 -dür. Sikloheksanın ən sadə birəvəzli homoloqudur.

Metilsikloheksanın izomeri yoxdur. Onun ikiəvəzli homoloqu dimetilsikloheksanın, habelə hər hansı başqa ikiəvəzli sikloheksan törəməsinin dörd izomeri ola bilər.

: \mathsf{C_6H_{11}CH_3 \xrightarrow[]{t, p, Ni} C_6H_5CH_3 + 3H_2}.

## Alınması
Metilsikloheksan neft məhsullarının tərkibində olur. Toluolu hidrogenləşdirməklə almaq olar.
: \mathsf{C_6H_5CH_3 + 3H_2 \xrightarrow[]{t, p, Ni} C_6H_{11}CH_3}.

## Mənbə
* M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.
20 mm-lik Anzio snayper tüfəngi

Lülənin kalibri - 20 mm

Giliz: 20x102 mm 

Atəş məsafəsi – 4572 metr

Daraqın tutumu – 3 ədəd
Xarici İşlər Nazirliyi (Yaponiya)

**Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi** () —  Yaponiyada ölkənin xarici əlaqələrindən məsul olan dövlət qurumu. Nazirlik Tokionun Çiyoda rayonunun Kasumiqaseki hissəsində yerləşir.

Milli Hökumət Təşkilatları Qanununun 3-cü maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən nazirliyin rəhbəri kabinet üzvlərindən olan nazirdir. Onun missiyası Yaponiya və Yapon vətəndaşlarının mənfəətini artırmaq, eyni zamanda sülh və təhlükəsiz beynəlxalq kommunikasiyanın qorunmasına yardım etmək və müvafiq beynəlxalq tədbirlərin həyata keçirilməsinin xaricdə harmonik əlaqələrin qorunub saxlanılması və inkişafıdır.
## Əsas şöbələri
* Nazir katibliyi
* Protokol sədri
* İctima diplomatiya departamenti
* Xarici Siyasət Bürosu
* Silahlanma, qeyri-yayılma və elm üçün bölmə
* Asiya və Okean işləri üzrə Büro
* Cənub-Şərq və Cənub-Qərbi Asiya işləri üzrə Büro
* Şimali Amerika İşləri Büro
* İqtisadi İşlər Büro
* Beynəlxalq Əməkdaşlıq Büro
* Qlobal Məsələlər üzrə Baş Direktor
* Beynəlxalq Hüquq Məsələləri Büro
* Konsulluq Bölməsi
## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Yaponiyanın xarici siyasəti
* Yaponiyanın dövlət quruluşu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Monteneqroda nəqliyyat

**[[Monteneqro]]da nəqliyyat** hava, avtomobil, dəniz və dəmir yolu kimi sahələri əhatə edir. 

## Hava nəqliyyatı
Monteneqroda Podqoritsa (TGD) və Tivat (TIV) kimi iki əsas beynəlxalq hava limanı vardır. Hər iki hava limanı 2006-cı ildə açılmışdır: Podqoritsa şəhərində yeni bir sərnişin terminalı da inşa edilmişdir. Hər iki hava limanında 2017-ci ildə sərnişin dövriyyəsi 2184857 nəfər təşkil etmişdir. Həmin ildə hər bir aeroportda sərnişin dövriyyəsi 1 milyonu keçmişdir

Berane, Jabljak və Nikşiçdə də hava limanı vardır. Lakin daxili uçuşlar üçün istifadə olunur və böyük təyyarələrin qəbulu üçün uyğun deyildir. İlsiçdə isə təyyarələr çəmənlik sahəyə eniş edir.

## Dəmiryolları

Dəmiryollarının ümumi uzunluğu 250 km-dir. Relslər arasında məsafə 1435 mm-dir. Ensiz dəmiryolu xətti yoxdur.

### Digər ölkələrlə əlaqə
*  Serbiya: eyni ölçülü, elektrikləşdirilən yollar.
*  Albaniya: yalnız yük qatarları dəstəklənir.
*  Xorvatiya: yoxdur
*  Bosniya və Herseqovina: yoxdur

### Struktur
Əsas dəmiryolu xətti 1976-cı ildə açılan Belqrad-Bar yoludur. Yolun xüsusiyyətləri Mala-Reku çayının üzərində olan körpü, dünyanın ən yüksək dəmir yolu körpüsüdür. Üstəlik bu yolda 6.2 km uzunluğunda Sozinski tuneli vardır. Dəmir yolunun Monteneqro hissəsinin təxminən üçdə biri tunellər və körpülərdən keçir. 1990-cı illərdə ölkədəki zəif iqtisadi və siyasi vəziyyətə görə yolun istismarında vəziyyət pisləşdi və nəticədə Bioçedə dəmiryol qəzası baş verdi. 2006-cı il qəzasında 47 nəfər öldü. Bununla əlaqədar yol təmir işləri aparılır.

Uzunluğu 56,6 km olan Nişkis-Podqoritsa dəmiryolu 1948-ci ildə ensiz dəmir yolu kimi qurulmuşdur. 1965-ci ildə ildə isə geniş reysli dəmiryolu ilə əvəz edilir. 1992-2012-ci illərdə Nikşis boksit yataqlarından çıxarılan yük qatarlar ilə Podqoritsaya daşınırdı. 2006-2012-ci illərdə yol yenidən qurulmuş və elektrikləşdirilmişdir. Sərnişin qatarları bu istiqamətdə işə başlamışdır. Maksimal sürət 75-100 km/saat təşkil edir.

Tiranaya gətirib çıxaran dəmiryolu Podgorica-Şkoder dəmir yolu əsasən yük üçün istifadə edilir. 1997-ci ildə Albaniyadakı yolun bir hissəsi sökülmüşdür. 2002-ci ildə isə yol yenidən bərpa edilir. 2009-cu ildə yol təmir olunub, təmir işləri 9,7 milyon avro təşkil emişdir.

## Avtomobil nəqliyyatı
thumb|
thumb|left|
Avtomobil yollarının ümumi uzunluğu 5277 km-dir, bunun isə 1729 kilometri isə asfaltlaşdırılmışdır.

## Su nəqliyyatı
Ən böyük limanı Bardır. Liman 5 milyon tona qədər yük qəbul etmə imkanına sahibdir. İtaliyanın Bari və Ankona limanları arasında bərə fəaliyyət göstərir. Digər limaları — Kotor, Risan, Tivat və Zelenika (Kotor körfəzi). Ölkədə yalnız Tara çayı turistik məqsədlər üçün naviqasiyada istifadə edilir.

## Mənbə
* Montenegro Travel Service 
* Road Map of Montenegro
## İstinadlar
Postojna mağarası

**Postojna mağarası** () — 24340 m uzunluğu olan karst tipli mağara. Cənub-qərbi Sloveniyada, **Postojna** şəhəri yaxınlığında yerləşir.

## Tarixi
Pivka çayının fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlmişdir. Karst termininin yaranmasına səbəb olan bu mağaranın daxilində temperatur il boyu 10 °C olur.
Mağaranın 5,3 km-i ictimaiyyətə açıqdır — dünyada tək mağaradır ki, ərazisinin ən böyük məsafəsi dünyan turistləri üçün açıqdır.

Mağara XVII əsrə aiddir. Mağaranın yeni əraziləri təsadüfən 1818-ci ildə Luka Çeçi adlı sadə işçi tərəfindən kəşf edilmişdir və buranın ilk turist rəhbəri Çeçi olmuşdur.
Dünyada ilk mağaradır ki, 1872-ci ildə burada relslər və qatarlar turistlər üçün istifadəyə verilmişdir.
1884-cü ildə mağara elektrik işıqları ilə təchiz edildi.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə, Alman işğalçı qüvvələr, mağaranı 1000 barel təyyarə yanacağı saxlamaq üçün istifadə edirdi. Bu yanacaq 1944-cü ilin aprelində Sloveniyalı Partizanlar tərəfindən məhv edilmiş və yanğın 7 gün davam edərək mağaranın böyük qismini zədələmişdir.
1990-cı ildə dünyanın ən çox turist qəbul edən mağaralarından biri olmuş və illik turist sayı təxminən 1 milyona çatmışdır.

## Fauna
Burada 150 növ heyvan məskən salmışdır ki, onların bəziləri endemikdir. Mağarada yerləşdirilən akvariumda dünyada ən böyük Troqlobit amfibiya və uzunluğu 20 sm olan Proteus anguinus endemik heyvanları saxlanılır. Həmçinin, burada mağara faunasını nümayiş edən vivari mövcuddur.

## Sərgi
2014-cü ilin aprelində dünyada mağara və karst fenomeni haqqında ən böyük "EXPO Postojna Karst Mağarası " sərgisi açılmışdır. Sərgidə turizmlə əlaqədar mağaranın inkişaf tarixi ilə bağlı interaktiv təqdimatlar nümayiş etdirilir. Ziyarətçilər, karst fenomenləri haqqında müxtəlif materialları üç ölçülü model üzərində öyrənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Официальный сайт
# Postojnska-jama
Azadlıq meydanı (Budapeşt)

**Azadlıq meydanı** ()&nbsp;— Budapeştdə meydan, Dunay çayının sol sahilində yerləşir. Macarıstan Parlament Binasının cənub-şərqində, Budapeştin Lipotvaros V ərazisində yerləşir.

## Təsviri
Budapeştdəki ən böyük kvadratlardan biri şimal-cənubda uzanmış və lüks mahallalarla əhatə olunmuşdur. Memarlıq, Macarıstan Radio və Televiziya Kompaniyasının binaları, ABŞ səfirliyi və Milli Bankı önə çıxır. Radio və televiziya şirkətinin (keçmiş Köhnə Birja) və Milli Bankın binaları meydanın əks tərəfində yerləşir. 1905-ci ildə meydanda rekonstruksiya əsnasında məşhur Macar memarı və heykəltaraş İgnaz Alpar tərəfindən hazırlanmışdır. ABŞ səfirliyinin binası 1901-ci ildə tikilmiş, onun fasadı Setsession stilində bəzədilmişdir.

Meydanın mərkəzi hissəsi fəvvarələrlə dolu bir kvadratdır, burada faşizmdən Budapeşt azadlığında düşən sovet ordusunun əsgərləri üçün abidə ucadılmışdır.

## Tarixi
Meydan 1886-cı ildə Lipupvarosun böyük hissəsini işğal edən Neugebod barakalarının nəhəng kompleksinin sökülməsindən sonra formalaşdı. XIX əsrdə Avstriya hakimiyyəti barakaları həbsxanadan istifadə edərək, burada 1848-ci il Macarıstan üsyanının üzvü Layoş Battyani öldürülmüşdü. 1926-cı ildən Batori və Hold küçəsinin küncündə Macarıstanın inqilab qurbanlarının xatirəsinə əbədi alov mövcuddur.

thumb|right|Rusiya bankının 2016-ci ildəki qəpiyi.

## Numizmatikada
1 Avqust 2016-cı ildə Rusiyanın Mərkəzi Bankı Budapeştə həsr olunmuş "Şəhərlər - sovet əsgərləri tərəfindən Nazi işğalçılarından azad edilmiş şəhərlərin paytaxtı" adlı beş rubl sikkə buraxdı. Bunun ardınca, Budapeştdə Azadlıq meydanında sovet əsgərlərini azad edənlərə abidə ucadıldı. Nüsxələrin sayı iki milyona çatmışdır .


Şəkil:Budapešť 0892.jpg|TV və radio şirkətləri binası
Şəkil:Magyar Nemzeti Bank épületének nyugati homlokzata. - 2009, Budapest.jpg|Macarıstan Milli bankının binası
Şəkil:Budapest U.S. embassy.JPG|ABŞ səfirliyinin binası
Şəkil:Intereuropabank Budapest 2005 097.jpg|Sovet ordusuna ucadılmış abidə


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Piter Siyyarto

**Piter Siyyarto** (, )— Macar siyasətçi, 2014-cü ilin 23 sentyabr tarixindən etibarən Macarıstanın xarici işlər naziri

## Həyatı
Piter Siyyarto 30 oktyabr 1978-ci ildə Macarıstanın Esterqom əyalətinin Komarom şəhərində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Susor Derdeli Benedektin adına orta məktəbi bitirərək Budapeşt Korvinus Univeristetinə daxil olmuşdur. Burada beynəlxalq münasibətlər və idman menecmenti ixtisası üzrə təhsil almışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Piter Siyyarto siyasi karyerasına 1998-ci ildə Dyör şəhəri bələdiyyə məclisinə seçilərək başlamışdır. O məclisin ən gənc üzvü idi. Siyyarto həmçinin FİDES-in Dyördəki gənclər təşkilatının yaradıcısı və ilk rəhbərlərindən biri olmuşdur. 2001-ci ildə Siyyarto FİDES partiyasının sədr müavini seçildi və FİDES Milli Şurasına üzv oldu. Bundan başqa o, 2002–2006-cı illər ərzində Macarıstan Milli Məclisinin üzvü olmuşdur. Gənc siyasətçi 2004-cü ildə Gənclik və İdman Nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edildi. 2006-cı ilə qədər bu vəzifədə xidmət edən Siyyarto 2005-ci ildə FİDES-in Dyör şəhər təşkilatının ən gənc rəhbəri seçildi. 2012-ci ilin iyul ayının 4-də Siyyarto Viktor Orban tərəfindən iqtisadi komitənin rəhbəri vəzifəsinə gətirildi. 2014-cü ildən isə Macarıstanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmaqdadır.

## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Efiopiya)

**Efiopiyanın Xarici İşlər Nazirliyi**   —  Efiopiyanın xarici, dövlət əlaqələrini icra edən qurum.

Nazirlik 1995-ci il avqustun 23-də 1994-1995 ildönümünün qəbul edilməsi ilə yaradılmışdır. Onun təşkilati strukturuna aşağıdakılar daxildir: bir nazir, iki hökumət naziri, 8 kabinet heyəti, 13 ümumi müdiriyyət və xaricdə 42 diplomatik missiya. Hazırda Efiopiya Xarici İşlər Nazirliyinə Taye Atskeselassie rəhbərlik edir.

## Nazirlərin siyahısı
* Xayle Volde Qiyorqis Mikael — 1907—1910
* Neqadras Yiqezu Bexabte — 1910—1911
* Xabte Qiyorqis Dineqde — 1912
* Beyne Yimer — 1912—1916
* Ras Mulqeta Yeqazu — 1916—1917
* Volde Meskel Tariku — 1917 
* Xayle Selassi  — 1917—1930
* Velde Sellase — 1930—1937
* Lorentso Mebrxatu Tayezas — 1941
* Yefrem Tevelde Medxen — 1942—1943 
* Aklilu Xabte — 1943—1949 Xarici İşlər Naziri müavini; 1949—1957 Xarici İşlər Naziri 
* Yilma Deressa — 1958
* Aklilu Xabte — 1959—1961 vitse-prezidenti və Xarici İşlər Naziri
* Mikael İmru  — 1961 
* Ketema Yifru — 1961—1966; 1966—1970
* Minase Xayle — 1970—1973
* Qebre Sellasiye — 1974 
* Kifle Vodaco — 1975—1977
* Feleke Qedle Qiorqis — 1977—1983
* Qoşu Volde — 1983—1986
* Virxanu Bayex — 1986—1989
* Tesfaye Dinka — 1989—1991
* Tesfaye Tadesse — 1991 (Bir ay)
* Seyuma Mesfin — 1991—2010
* Xaylemariam Desalen — 2010—21.09.2012
* Tedros Adanom — 2012— 1.11.2016
* Vorkneh Qebeuyehu — 1.11.2016—8.3.2019
* Gedu Andargachew 18.4.2019—4.11.2020
* Demeke Mekonnen 4.11.2020—1.2.2024
* Taye Atskeselassie 8.2.2024

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Efiopiya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
İzakaya

– Yaponiya barlarının bir növü. İrland barları, tapaslar və meyxanalar ilə müqayisə olunur. "İzakaya" sözü yapon dilində "i" (qalmaq) və "sakaya" (sake dükanı) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Bəzən izakayalara "akaçoçin" (qırmızı lampa) da deyirlər, çünki onların qabağında çox vaxt qırmızı lampalar asılır.

İzakayalar ilk dəfə Edo dövründə ortaya çıxmağa başlamışdır. İzakaya haqqında ilk beynəlxalq xəbər 1962-ci ildə verilmişdir.

İzakayalar meyxana və barlara oxşayırlar, lakin aralarında bəzi fərqlər var. İzakayalarda insanlar tatamilərdə oturub içkilərini içirlər. Bundan əlavə, bəzi izakayalar müştəriləri üçün taçi-nomi (dur-iç) stili də təklif edirlər. Bu stildə müştərilər içkilərini ayaqüstə içirlər. Müştərilərə oşibori adlı dəsmal da verilir. Oşibori qışda isti, yayda soyuq halda verilir. Menyular ya masaya qoyulur, ya da divardan asılır. Sifariş masaya gətirilir və sifarişçilər arasında bölüşdürülür.

İzakayalarda əsas 2 format geniş yayılmışdır: tabe-hoday (nə qədər yeməyi bacarırsan) və nomi-hoday (nə qədər içməyi bacarırsan). Bu formatlarda müştəri müəyyən qiymət ödəyir və müəyyən zaman limitində (2-3 saat) istədiyi qədər içki və yemək sifariş edə bilir. Adətən əvvəlcə edamame və hiyayakko, daha sonra yakitori və kara-aqe, axırda isə düyülü və ya əriştəli yemək sifariş edilir.

İzakayalarda əsasən bu içkilər təklif edilir: sake, pivə, şoçu, çuhay, şərab, viski. Əsas sifariş edilən yeməklər isə bunlardır: edamame, qoma-ae, karaaqe, kuşiyaki, salatlar, saşimi, tabesaki, tofu, hiyayakko, aqedaşi dofu, tsukemono, yakisoba, yakitori, oçazuke.

İzakayaların müxtəlif növləri var. 2000-ci illərdən etibarən kospley izakayaları populyar olmuşdur. Kospley izakayalarında işçilər kostyumlar geyinirlər, bəzən şou da təşkil edirlər. Oden verməkdə ixtisaslaşmış izakayalar isə oden-yalardır. Robatayakilərdə isə aşpaz yeməkləri sərbəst şəkildə hazırlayıb qoyur və müştərilər istədikləri yeməyi seçib götürürlər. Yakitori bişirməkdə ixtisaslaşmış izakayalar isə yakitori-ya adlanır.

İzakayalar bir çox manqa və qekiqaya mövzu olmuşdur.

## Qalereya

Asakusa_-_panoramio_-_Ryuetsu_Kato.jpg|Oden-ya.
Robatayaki.jpg|Robatayaki.
Cyochin2.jpg|Üzərində "izakaya" yazılmış lampa.
Izakayastylemenu-dec-2012.svg|İzakaya menyusu.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseyn Ronaği

**Hüseyn Ronaği** - İran azərbaycanlılarından olan, İranda 2009-cu il prezident seçkilərindən sonra başlanan etirazlar zamanı həbs edilən bloqer və siyasi dissdentdir.  O, *Babək Xürrəmidin* ləqəbi ilə məqalələr yazmışdır.

## Həbsi
O, 2009-cu ilin dekabr ayının 13-də hökumətin internet qdağasını pozduğu üçün qardaşı Həsən ilə birlikdə həbs edilmişdir.

Hüseyn Ronaği ürək və böyrək problemlərindən əziyyət çəkir. Həbsxanadakı gözətçilər ona tibbi yardım göstərilməsinə icazə verilməmişdi. Buna etiraz olaraq, Hüseyn aclıq aksiyası keçirmişdir.  Qardaşı azaqlıda buraxılsa da, Hüseyn Evin həbsxanasında saxlanılmışdır. Ondan televiziyada üzr istəmək və günahını etiraz etmək tələb olunmuşdur. Bunu rədd etdikdən sonra isə, oktyabr ayının 3-də i 15 illik həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

Həbsdə olarkən 4 dəfə böyrək əməliyyatı keçirmişdir. 100-ə qədər həbsxana yoldaşı dövlət orqanlarına məktub yazaraq. Hüseynə uyğun tibbi yardım göstərilməzsə öləcəyini bildirmişdir.

Amnesty International Hüseynin sadəcə ifazə azadlığında istifadə etdiyi üşün həbs edildiyini bildirmiş və dərhal azad buraxılmasını tələb etmişdir.

## Həmçinin bax
* İran 
* Cənubi Azərbaycan

## İstinadlar
Albert Lottin

**Albert-Nikolas Lottin** (; ) — Niderlandın aşağı liqa təmsilçilərindən olan "Yonq Utrext" klubunda yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası
Lottin "Bordo" akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, Amerikanın *GACP * şirkəti klubu aldıqdan sonra akademiyaya qəbul olan ilk futbolçu olmuşdur. 14 dekabr 2018-ci ildə Lottin Liqa 1 təmsilçilərindən olan "Bordo" klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 5 aprel 2019-cu ildə "Marsel" klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 85-ci dəqiqədə François Kamanonu əvəz etmişdir. Liqa 1 görüşündə Bordo rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 2020-ci ilin sentyabrında oyunçu Niderlandın "Yonq Utrext" klubu ilə 3 illik müqavilə imzaladı

## Şəxsi həyatı
Lottin Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Kamerun vətəndaşlarıdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Ligue 1 Profile
Neve Şalom

**Neve Şalom** (, *Sülh vadisi*) və ya **Vahat as-Salam** () — İsrailin mərkəzində yerləşə qəsəbə. Qəsəbənin əsasını yəhudilər və ərəblər birgə qoymuş. Bununla da dünyaya göstərmək istəmişlər ki, bu iki xalq bir yerdə yaşaya bilir. Qəsəbədə iki xalq arasında dostluğun, anlaşmanın möhkəmlənməsi üçün daima təbliğat aparılır. Neve Şalom Latrun rayonunda, iki təpənin zirvəsində salınmış. Qəsəbə Tel-Əviv və Qüdsü birləşdirən mağistral yolunun ortasında yerləşir.

## Tarixi
Qəsəbə öz adını Tanaxın (Nəviimin ikinci fəsli olan Son Peyğəmbərlər fəsli) *Yeşaya* (ibranicə Yeşayahu) adlı hissəsindən götürmüş — «O zaman mənim xalqım təhlükəsiz və *sülh məkanında* xoşbəxt yaşayacaq» (Yeşaya. 32:19). Neve Şalom qəsəbəsinin əsasını Misirdə anadan olmuş  yəhudi əsilli  dominikan-rahib **Bruno Hussar** qoymuş. 1970-ci ildə o Latrun trappist abbatlığından 40 hektar ərazini bu məqsədlə kirayə götürmüş. Hussar yazırdı: «Biz böyük olmayan bir qəsəbə planlaşdırırıq, hansı ki, orada ölkənin müxtəlif icmalarının nümayəndələri yaşayacaq. Yəhudilər, xristianlar və müsəlmanlar bu qəsəbədə sülh şəraitində yaşayacaq, öz imanlarına, ənənələrinə sadiq qalacaq. Eyni zamanda başqalarının da inamına və ənənələrinə hörmətlə yanaşacaqlar. Belə müxtəliflikdə hər kəs özünün şəxsi mükəmməliyinə nail ola biləcək».

## Əhalisi
İsrailin Mərkəzi statistika bürosunun məlumatına görə 2018-ci ilin əvvəllərində qəsəbənin əhalisi 287 nəfər olmuş. 2010-cu ildə Neve Şalomda 60 ailə yaşayırdı. Qəsəbə qaydalarına əsasən — əhalinin yarısı israil yəhudiləri, digər yarısı isə —  müsəlman və xristian israil ərəbləri olmalıdır. Müasir dövrdə 300 yaxın ailə qəsəbədə yaşamaq arzusundadır. Yaxın zamanlarda qəsəbə ərazisinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur və 92 yeni ev tikilməsi planlaşdırılıb. Qəsəbə meri növbə ilə ərəb və yəhudi icmasından seçilir .

## Təhsil
Qəsəbədə ikimillətli və ikidilli (ərəb-ivrit) təhsil sistemi yaradılmış. 2009-2010-cu illərdə məktəbdə ümumən 250-300 şagird təhsil almış. Təhsil alanların 90 % Neve Şalomun 30&nbsp;km-lik radisunda yerləşən şəhər və kəndlərindən gəlir. Bu tipli İbtidai məktəb 1984-cü ildən fəaliyyətə başlamış və İsraildə ilk olmuş. Məktəb dövlət hesabına fəaliyyət göstərir. Məktəbəqədər və ibtidai təhsil səviyyəsində uşaqlar hər iki dili yaxşı mənimsəyir. Hər iki xalqın mədəniyyətinə və adətlərinə yaxından bələd olurlar .

## Şəkillər

Fayl:Neve shalom.jpg|Neve Şalomun girişində qəsəbənin xəritə-sxemi
Fayl:Otel neve shalom.jpg|Qəsəbənin yeganə oteli - "Hotel - Wahat al-Salam - Neve Shalom"
Fayl:Neve Shalom kotej.jpg|Otelin kotejlərindən biri
Fayl:Neve shalom piknik.jpg|Neve Şalom yaxınlığında piknik ərazisi
Fayl:Neve shalom ev.jpg|Yaşayış evi
Fayl:Neve shalom3.jpg|Şagirdlər üçün nəzərdə tutulmuş dayanacaq
Fayl:House of Silence in Neve Shalom, Israel.JPG|Sükunət evi


## İstinadlar
Fukivare şəlalələri

– Yaponiyanın Qunma prefekturasının Numata şəhəri yaxınlığında yerləşən şəlalə. Bəzən "Şərqin Niaqarası" da adlandırılır. Şəlalə mənzərəli görünüşünə görə tanınır və turist axınına məruz qalır. Şəlalənin 4 kilometr yaxınlığında Oyqami onseni yerləşir.

Kataşina çayı Hiraqava və Kurihara çayları ilə birlikdə Fukivare yarğanını əmələ gətirir. Çayın sağ sahilində Şoci qayası yerləşir. Fukivare şəlalələri ilə Niqura qayası arasındakı 1,5 kilometrlik məsafədə bir çox çuxur yerləşir. Yarğan ətrafındakı cığır 1991-ci ildə tamamlanmışdır.

Şəlalənin eni 30 metr, hündürlüyü 7 metrdir. Şəlalə suyun eroziyasından yaranmışdır. Yaxınlığında Masutobi adlı digər şəlalə yerləşir. Şəlalənin yaxınlığında Hannya, Byobu və Şişi qayaları da yerləşir. V şəkilli şəlalədir.

Əfsanəyə görə şəlalələr Əjdahanın sualtı sarayı olan Ryuquya aparan yolun üzərində yerləşir.

## Qalereya

Fukiware Falls 06.jpg
Fukiwari Fall - panoramio.jpg
般若岩2.jpg
鱒飛の滝, Masutobi Fall - panoramio.jpg|Masutobi şəlaləsi
Fukiware Falls 02.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Epitafiya

thumb
**Epitafiya** ( «qəbirüstü», ) — adətən, mənzum şəkildə olan qəbirüstü yazı.
## Mənşəyi
Yunan-latın mənşəli söz olub, epi - haqqında, taphos - qəbir deməkdir. Antik dövrdə döyüş meydanında qəhrəmanlıqla həlak olan Afinalılar üçün dualar oxunurdu. Dualar əsasən anım mərasimlərində də oxunurdu. Sonralar bu dualar qısa şəkildə qəbir daşlarına yazılmağa başlandı.

## Məzmunu
  
Qədim dövrlərdə ölülərə aid ayinlə və öləndən sonrakı şöhrət və xatirə qayğısı ilə bağlı olmuşdur. Ölən şəxsin qəbir daşına həkk olunmaq üçün yazılan kiçik şeirlərdir. Məzmunca məhrumun qəbirstandan keçənlərə müraciətini-vəsiyyətini ifadə edir. Avropa mədəniyyəti üçün səciyyəvi olan epitafiya tipi antik dövrdə yaranmışdır; o zaman mənzum epitafiya həm qəbirdaşları üçün real yazı, həm də yalnız şeir məcmuələrində daxil edilən şərti səciyyəli, uydurma əsər kimi mövcud idi.Sonralar qəbirdaşları üçün yazılan real epitafiya tədricən öz bədii əhəmiyyətini itirib, ədəbiyyatdan kənar hal alır və yalnız uydurma mənzum epitafiya ədəbi hadisə kimi yaşayıb, real epitafiyadan onun bəzi formal xüsusiyyətlərini götürür (kiçik həcm, mərhuma müraciət, yaxud mərhumun qəbristandan keçənlərə müraciəti və s.).
Ənənəvi ciddi epitafiyalarla yanaşı, ədəbiyyatda parodiya səciyyəli, bəzən hətta satirik mahiyyətdə olan epitafiyalar da yaranmışdır. Belə əsərlərdə şair zarafatyana özünü, yaxud dostunu ölmüş qələmə verib, dirilərə müraciət edir, eyhamlı, yumorlu sözlər söyləyir.
Azərbaycan ədəbiyyatında real qəbirdaşına yazılan növü - kitabə daha çox yayılmışdır.

## Həmçinin bax
* Kitabə

## İstinadlar
Arpad Tot

**Arpad Tot** (; ) — Macarıstan şairi və tərcüməçisi.

## Həyatı
Arpad Tot 1886-cı ildə Avstriya-Macarıstanın Arad şəhərində anadan olmuşdur. Debreçen gimnaziyasında təhsil almış və daha sonra isə Budapeşt Universitetində alman və macar dillərini öyrənmişdir. 1907-ci ildə onun poemaları *A Hét* və *Vasárnapi Újság* qəzetlərində, 1908-ci ildən isə Nyuqat jurnalında dərc edilməyə başladı. 1911-ci ildən *Debreceni Nagy Újság* qəzetində teatr oyunlarının tənqidçisi oldu.

1913-cü ildə varlı bir ailədə müəllim kimi işləməyə başladı və yazıçılıqdan bir az gəlir əldə etdi, lakin hələ də yoxsulluq şəraitində yaşayırdı. Vərəm xəstəliyindən əziyyət çəkdiyi üçün Tatra dağlarında Şvedler sanatoriyasında müalicə aldı.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra yaranan inqilabi hökumətin mövcudluğu dövründə o, Vöröşmarti Akademiyasında katib kimi işlədi, lakin tezliklə öz vəzifəsindən kənarlaşdırıldı və hökumətin süqutundan sonra özünə yeni iş tapa bilmədi. 1928-ci ildə Budapeştdə xəstəliyə tutulan Tot ömrünün qalanını yoxsul yaşayaraq keçirdi. Uzun müddət çəkdiyi əzablar sonda intihar etməsi ilə nəticələndi.

1921-ci ildə Az Est heyətinə qoşulub. Debreçendə bir gimnaziya onun şərəfinə adlandırılmışdır. 2011-ci ilin aprel ayında Macarıstan Milli Bankı şairin 125-ci yubileyi münasibətilə gümüş pul hazırladı.

## Əsərləri
Arpad Tot görkəmli bir şair idi və Nyuqat məktəbinə böyük töhfələr vermişdi. Əsərlərinin əsas mövzusu müvəqqəti xoşbəxtlik və təslimiyyət ilə bağlı idi.

Con Milton, Oskar Vayld, Persi Biş Şelli, Şarl Bodler, Qüstav Flober, Teofil Qotye, Gi de Mopassan və Anton Çexovun əsərlərini macar dilinə tərcümə etmişdir.

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar
Vats küçəsi

**Vats küçəsi** () — Budapeşt mərkəzində yerləşən tarixi Belvaros mahalı əsas küçəsi. Şəhərin əsas ticarət küçəsi sayılır, turistlərlə çox məşhurdur. Küçədə dükanların yanında bir çox kafe və restoran mövcuddur. Bina bir çox fasad dəmir bəzək və mozaika ilə işlənilib.

Küçə Vöröşmarti meydanında başlayır və Fövam meydanında (mərkəzi bazarın yaxınlığında) bitir. Dunay çayının qədər təxminən 200 metr məsafədə şimal-şərqdən cənub-şərqə paraleldir. Küçənin uzunluğu 1,2 km.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Belvaroş-Lipotvaroş
* The Inner City of Budapest
Füzuli Məmmədov (futbolçu)

**Füzuli Nurəddin oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı futbol mütəxəssisi. UEFA-nın "A" kateqoriyalı məşqçisidir. "Neftçi PFK" nın keçmiş baş məşqçisi

## Bioqrafiyası
Məmmədov Füzuli Nurəddin oğlu 1977-ci il sentyabr ayının 8-də Qərbi Azərbaycanın Masis rayonunda dünyaya gəlib. 2-ci sinifdə oxuyarkən, 1984-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçüb və təhsilini 96 saylı orta məktəbdə davam etdirib. Futbolla uşaq yaşlarında, Kazbek Tuayevin futbol məktəbində, Valeri Nikiforovun başçılığı altında məşğul olmağa başlayıb.

Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının "İdman oyunları" fakültəsinin məzunudur. Evlidir, üç ovladı — iki oğlu və bir qızı var. Qardaşı Xəqani Məmmədov da Azərbaycanın tanınmış futbol simalarındandır. Milli komandamızın sabiq hücumçusudur. Hal-hazırda da məşqçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur. UEFA-nın "A" kateqoriyalı məşqçisidir.

## Məşqçi karyerası
Məşqçilik karyerasına 2013-cü ildə "Rəvan" komandasında başlayıb. İlk öncə 6 ay ərzində 11 yaşlılar qrupuna başçılıq edib. Daha sonra 19 yaşlılar qrupunda məşqçi, bir müddət sonra isə komandanın əsas heyətinə baş məşqçinin köməkçisi vəzifəsinə təyin edilib. 2014-cü ildə Füzuli Məmmədovun rəhbərlik etdiyi U-19 komandası Azərbaycan çempionatında qalib gələrək, UEFA-nın Çempionalr Liqasında iştirak edib.

2015-ci ildə "Zirə" komandasına keçib. Füzuli Məmmədovun rəhbərliyi altında U-19 komandası ölkə çempionatının gümüş medallarını qazanıb. 2016-cı ildə Bakının "İnter" komandasının U-17, 2017-ci ildə isə "Səbail" komandasının eyni yaş qrupunun baş məqşçisi vəzifəsində çalışıb. "Səbail"ə başçılıq etdiyi müddət ərzində komanda Azərbaycan çempionatının gümüş medallarını qazanıb.

2018-ci ildən etibarən "Neftçi" komandasında baş məşqçinin birinci köməkçisi vəzifəsində çalışır.

## Uğurları

### "Neftçi" PFK-nın heyətində
* 1993 — Yüksək Liqanın bürünc mükafatçısı
* 1994/95 — Yüksək Liqanın bürünc mükafatçısı
* 1994/95 — Azərbaycan Kubokunun qalibi
* 1995/96 — Yüksək Liqanın qalibi
* 1995/96 — Azərbaycan Kubokunun qalibi

### "Şəfa" FK-nın heyətində
* 2000/01 — Azərbaycan Kubokunun qalibi

### "Xəzər Lənkəran" FK-nın heyətində
* 2004/05 — Premyer Liqanın gümüş mükafatçısı
* 2006/07 — Premyer Liqanın qalibi
* 2006/07 — Azərbaycan Kubokunun qalibi
* 2007/08 — Azərbaycan Kubokunun qalibi
* 2008 — Birlik Kubokunun qalibi

### "Simurq" FK-nın heyətində
* 2008/09 — Premyer Liqanın bürünc mükafatçısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* National-football-teams.com saytında profili 
* Füzuli Məmmədov: "Sındırdığım futbolçulardan biri də qardaşım olub" 
* F. Mämmädov on scoresway.com
Macar opera teatrı

**Macar dövlət opera teatrı** (, əvvəl *Macar kral opera teatrı*) — Budapeştdə yerləşən ən böyük Macar opera evi.

Macarıstan Opera binası, 1884-cü ildə, opera qrupu, Milli Teatrdan ayrıldığında, mimar Miklos Iblem tərəfindən tikilmişdir. Onun ilk rejissoru bəstəkar və dirijor Ferenc Erkel, Macarıstanın milli marşının müəllifidir; Ancaq teatr öz müstəqilliyini çətinləşdirdi: az iştirakdan ötəri əhəmiyyətli itkilər yarandı, sənətçilər teatrı tərk etdi. 1888-ci ildə bəstəkar və dirijor Qustav Mahler 1891-ci ilədək bu vəzifəni tutan direktor təyin edildi. Bir sıra islahatlardan sonra, xüsusən Macarıstanda yalnız teatr mərhələsində səsləndirdikləri ilə Mahler iştirak etdi. 1893-cü ildə başqa məşhur dirijor Artur Nikiş teatrın rejissoru oldu.

Macarıstan Dövlət Operasında Cakomo Puççini tərəfindən iki dəfə operaları səhnələşdirilmişdir. Fərqli illərdə bu teatrda müxtəlif kompozitorlar, dirijorlar və sənətkarlar Otto Klemperer, Bela Bartok, Lamberto Qardelli, Yanoş Ferençik, Benyamino Cilyi, Eva Marton, Yojef Şimandi və digərləri fəaliyyət göstərirdi. Budapeştdə bir başqa opera evi Erkel Teatrıdır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*Венгерский государственный оперный театр - *SpecialRadio.ru - 2017*
Miargirit

**Miargirit** — mineral, AgSbS2. 

## Haqqında
Miargirit - As qatışığı olur. Monoklinik, psevdokub. Kristalları qalın lövhəvari. İkiləşməsi {213} üzrə. Ayrılması {010} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqatı dənəvər. Rəngi də­miri-qara, poladı-boz. Cizgisi albalı-qır­mızı. Parıltısı almazı. Sərtliyi 2-2,5. Xüsusi çəkisi 5,1-5,3. Aşağı temperaturlu hidrotermal Ag yataqlarında.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Tufan Gündüz

**Tufan Gündüz** (d. 11 may 1964, Kayseri, Türkiyə) — tarixçi, Hacettepe Universitetinin professoru.

## Həyatı
Tufan Gündüz 11 may 1964-ci ildə Kayserinin Tomarza şəhərində doğulmuşdur. O, ali təhsilini Qazi Universitetində almış, 1987-ci ildə universitetin tarix müəllimliyi fakültəsini bitirmişdir. Tufan Gündüz, 1996-ci ildə "Bozulus Türkmənləri 1540-1640" adlı  doktorluq dissertasiyasını  tamamlayaq müdafiə etmişdir. 2006-ci ildə dosent, 2011-ci ildə professor adı alan Tufan Gündüz, hal-hazırda Qazi Universitetində Tarix ixtisası üzrə müəllim kimi fəaliyyət göstərməkdir.
## Fəaliyyəti
Tufan Gündüzün türkmənlər haqqında bir çox akademik araştırmalar aparmışdır. Bunda başqa professorun Osmanlı və Səfəvilər dövlətləri haqqında bir neçə məqaləsi çap edilmişdir . 
### Əsərləri

## İstinadlar
Mikrit əhəngdaşları

**Mikrit əhəngdaşları (mikritlər) -** çox incə dənəli (3,5–4) əhəngdaşları. Mikrit əhəngdaşları beş genetik tipə ayrılır (Flugel, 1967): hemogen, biohemogen (yosunların təsiri ilə karbonatlı maddənin iynəvari formalar şəklində biokimyəvi çökməsi), kokkolitli, foraminiferli və qırıntılı (kalsit qabıqların pozulma məhsulu).

## Həmçinin bax
* Əhəngdaşı

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Mikroklin

**Mikroklin** — mineral. Cavan (kaynozoy) süxurların arqon üsulu ilə, qədimlərin – stronsium üsulu ilə izotop yaşını təyin etmək üçün istifadə edilir.

## Mikroklinləşmə
Mikroklinləşmə metasomatozun ilk qələvi mərhələsində aktiv qranitoid intruziyalarının avtometasomatoz nəticəsində kvars-çölşpatı metasomatitlərinin əmələgəlmə prosesidir. Qələvi qranitoidlərdə metasomatik yolla mikroklin, kvars və muskovitlə yanaşı, ribekit və egirin əmələ gəlir. Metasomatik mikroklinləşmə əsasən mikroklin metasomatitlərini əmələ gətirir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Dyörd Şarkozi

**Dyörd Şarkozi** (; ) — yəhudi əsilli macar şairi, tərcüməçisi və yazıçısı.

## Həyatı
Nyuqat, Pandora (1927), Valas (1935-1938) və Kelet Nepe (1939) jurnalları ilə əməkdaşlıq edirdi. 1944-cü ildə Balfdakı işçi düşərgəsinə deportasiya edildi və orada vəfat etdi.

## Həmçinin bax
* Nyuqat

## İstinadlar