open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Camış

**Asiya camışları** () — Boşbuynuzlular fəsiləsinin öküzlər yarımfəsiləsinə aid heyvan cinsi.Azərbaycanda **camış** ən qədim  zamanlardan bəri  yetişdirilir. Dağıstan MR, Kuban, Qara dəniz sahilləri, Krım və Dunay çayı ətrafında da camışçılıq inkişaf etmişdir. Vəhşi camışlara Hindistanın bəzi tropik  meşələrində, xüsusən şərq bataqlıqlarında, mərkəzi əyalətlərində, habelə Seylon adasının şərqində indi də rast gəlmək olur. Təbii xassələrinə görə camış susevər (hidrofil) heyvandır. Camış əhliləşdirilmiş halda Malıy adaları, Çin, Yaponiya, İran, Misir və Türkiyədə xeyli miqdarda yayılmışdır. 

Cənubi Avropada camışlar Bolqarıstan, Ruminiya, Albaniya, Macarıstan, Yunanıstan, Yuqoslaviya və başqa Balkan ölkələrində, hətta az miqdarda Çexoslovakiyada, Cənubi İtalyanın  Kalabriya hissəsində və Siciliya adasında da yetişdirilir. Bu ölkələrdə yağıntı az olsa da, çoxlu çay və su mənbələri vardır. Camış isti günlərdə həmişə  nohurlarda, bataqlıq yerlərdə, durğun sularda, gölməçələrdə, yaxud çaylarda yatmağı sevir. Suda olduqda camışın ancaq başı kənarda qalır, baş adətən bel ilə bir hündürlüklə durur, bu da onun suda yaşamaq adəti ilə əlaqədardır. İqlimi quru və isti yerlərdə camışlar gündə bir neçə dəfə, xüsusən sağımdan qabaq çimizdirildikdə dincəlirlər. Rəng və buynuz kimi bəzi xüsusiyyətlərinə görə camışlar  birtipli heyvan kimi görünür. Lakin yüz illər ərzində müxtəlif həyat və ekoloji şəraitdə, insan əməyinin iştirakı ilə camış əhliləşdirilərək, müxtəlif xüsusiyyətlərə malik olan cinslərə ayrılmışdır.
 
Öz tarixi (filogenetik) inkişafı etibarı ilə camış qədim heyvanlardan biridir. Camış növü Boz cinsi,  Cavicorniya boş buynuzlular ailəsi, Selenodonta yarımay dişilər, yaxud Reminanta gövşəyənlər yarım dəstəsi, nəhayət  Artiodatlya cütdırnaqlılar dəstəsinə mənsubdur. Qazıntılarda təsadüf edilən qalıqlarına görə, camışın qədim vəhşi formasına (Bubalis trigietricornis) yaxın olanı və hazırda yaşayan müxtəlif camış növlərindən biri Bubalis depressicorniya anoadır. Anoa vəhşi camışının cidov hündürlüyü 83 sm-ə qədər olur. Buna Selebes və başqa İndoneziya adalarında indiyənədək təsadüf edilir. Onun tünd qonur və tünd-boz rəngli arxaya yönələn buynuzları vardır, başının boyun ilə birləşən yeri, təpəsi-əmgəyi daraqsız və yumrudur. Camış antilop ilə qaramal arasında keçid forma hesab edilir. Əhliləşmiş  mindora camışına (Bub.mindorensis) çox vaxt Mindoro və Filippin adalarında təsadüf edilir və çəkisi çox ağırdır. Mindoro  camışı anoa ilə  adi camış arasında orta yer tutur. Bu camışın düz çıxan qısa buynuzları vardır, rəngi qaradır, buynuzlarının ucları azacıq içəriyə əyilmiş olur. Adi camış iki qrupa bölünür, bunların biri Afrika, ikincisi isə Asiya camışlarıdır.
## Təsnifatı
* Asiya camışı (*Bubalus bubalis*) növü
* Tamarau (*Bubalus mindorensis*) növü
* Cırtdan camış (*Bubalus depressicornis*) növü
* Dağ cırtdan camışı (*Bubalus quarlesi*) növü
## Mənbə
* http://library.adau.edu.az/view.php?lang=az&menu=book&id=396
Gizli sinir

**Qamış siniri** ( → *safin* - ərəb sözü olub "gizli" mənasını verir ) bud nahiyəsinə aid sinir. Başlanğıcını bud sinirindən (L3, L4) götürür.

## İstinadlar
Sevinc Fətəliyeva

**Sevinc Həbib qızı Fətəliyeva** () — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin IV, V və VI çağırış deputatı.

## Həyatı
Sevinc Fətəliyeva 1979-cu il avqustun 17-də Bakı şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə Sevinc Fətəliyeva 160 №-li tam orta məktəbi bitirib . 1996–2000-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetində (ADU) tərcümə ixtisası üzrə təhsil alan Sevinc Fətəliyeva, 2000–2002-ci illərdə ADU-da magistr pilləsində təhsil alıb. Rus və ingilis dillərini bilən Sevinc Fətəliyeva, fiologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. Sevinc Fətəliyevanın atası Həbib Fətəliyev Azərbaycan SSR-nin sənaye naziri olub.

### Ailəsi
Sevinc Fətəliyeva ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.

## Fəaliyyəti
2000-ci ildə "Mitsui & Co." LTD-də tərcüməçi vəzifəsində çalışan Sevinc Fətəliyeva, 2003-cü ildən Slavyan Universitetində (BSU) çalışır. O, 2003-cü ildən "Roman-german dilləri" Kafedrasının müəllimi, 2006-cı ildən isə "İngilis fiologiyası" Kafedrasının müdiridir.

Sevinc Fətəliyeva 2010-cu il noyabrın 7-də baş tutan Azərbaycan Milli Məclisinə IV çağırış seçimlərə qatıldı. 30 saylı Suraxanı 1-ci dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Sevinc Fətəliyeva, səsvermədə qalib gəldi və Milli Məclisə üzv seçildi. O, 2010–2015-ci illərdə Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr Komitəsinin sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvüdür.2015–2017-ci illər ərzində Avropa Şurasının uşaqlar üzrə Baş Məruzəçi vəzifəsində çalışıb.

2016–2018-ci illərdə AŞPA -nın Sosial məsələlər, Sağlamlıq və Davamlı İnkişaf komitəsinin Avropa Sosial Xartiyası üzrə alt komitənin sədri vəzivəsində çalışıb.

Sevinc Fətəliyeva 2015-ci il noyabrın 1-də baş tutan Azərbaycan Milli Məclisinə V çağırış seçimlərə qatıldı. 30 saylı Suraxanı 1-ci dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Sevinc Fətəliyeva, səsvermədə qalib gəldi və Milli Məclisə üzv seçildi. (2015–2020) Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr Komitəsinin sədrinin müavini, İctimai birliklər və dini qurumlar Komitəsinin isə üzvü vəzifələrində çalışıb. Sevinc Fətəliyeva Azərbaycan-Danimarka parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri,ABŞ, Çili, İsveç, Qətər, Misir, Peru, Yaponiya və Yunanıstan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının isə üzvü olub. Sevinc Fətəliyeva Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri, Qadınlar Şurasının isə sədr müavinidir.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Polşa parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

## Təltifləri
* "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı
* "Azərbaycan diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı

## İstinadlar
Beynəlxalq Hərbi İdman Şurası

**Beynəlxalq Hərbi İdman Şurası** və ya qısaca **CİSM** — dünya miqyaslı üçüncü hərbi idman təşkilatı. Hazırda özündə 137 üzv ölkəni birləşdirir. Dünya qitələrarası və regional yarışları keçirən dünyanın ən böyük idman təşkilatlarından biridir. Prezidenti Hamad Kalkaba Malboumdur.

## Tarixi
Qurum 18 fevral 1948-ci ildə Fransada yaradılmışdır. İlk təsisçiləri Lüksemburq, Hollandiya, Belçika və Danimarka nümayənədələri olmuşdur.

Qısa zaman ərzində öz fəaliyyətini genişləndirmiş və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən də tanınmışdır.

## Məqsədi
Məqsədi idman və fiziki məşqlər vasitəsilə iştirakçı ölkələr arasında daimi əlaqələr yaratmaqdır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Qəhvəyi şəkər

**Qəhvəyi şəkər**,patoka (melassa) olması səbəbiylə fərqli qəhvəyi rəng ilə saxaroza şəkəri məhsuludur.Qəhvəyi şəkər saflaşdırılmamış və ya qismən saflaşdırılmış yumşaq şəkər ki şəkər kristalları və qalıq melassa məzmunundan ibarətdir və ya saflaşdırılmış ağ şəkərə melassa əlavə olunması ilə istehsal olunur.

## Xarici keçidlər
* New Scientist. I'm Sweet Enough 21 January 2006. Accessed 30 December 20080
Əmiraslan xan Dünbili

**Əmiraslan xan Əhməd xan oğlu Dünbili** (?-1838) — Xoy xanlığının sərkərdəsi, hakim, vali.

## Həyatı
Əmiraslan xan Dünbili əmirlərindən Əmir Əhməd xanın oğludur. Təbriz hakimi olan Əmiraslan xan, İran hökumətinin vəliəhdi  Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın yaxınlarından idi. H.l 240 (M. 1824)-cı ildə  Xoy hakimi oldu. Məhəmməd şah Qacar  zamanında Xəmsə və Zəncan valisi vəzifəsində xidmət edirdi. Daha sonra Qaradağ naibliyi vəzifəzinə təyin edildi.  Fəzilətli bir şəxsiyyətə sahib olan Əmiraslan xan, hədis sahəsində yetkin bir alim idi. Ömrünün son zamanlarında sofulann yoluna girdi. İran şahı  Osmanlı dövləti arasındaki savaşda Bayazidə hakim təyin edildi. Rus və Osmanlı hökmdarlannm yanında sayğın bir yer almışdı. 
Əmiraslan xan h. 1254 (M. 1838) –cü ildə vəfat etdi.
Əmiraslan xan Qaradağ hakimi Seyfülmülk mirzə Qacarın müavini vəzifəsində çalışarkən şair Məzlumla sözləri çəpləşir. Xan biçarə Məzluma göz verir, işıq vermir. Axırda Məzlum Kirmanşah əyalətinə qaçır. Əmiraslan xana bir həcv yazır:

Görməm üzünü ləl ola gər daği-Qaradağ,
Gər şəhri-Əhər olsa Bədəxşan, köpəkoğlu!

## Ailəsi
Əmiraslan xanın Əsədulla xan adlı oğlu vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Xoy xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2013

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Əhməd xan Dünbili

## Xarici keçidlər
*http://www.donboli.com/aslan-khan.htm
Qanadlarıma sığal çək (film, 2008)

## Məzmunu

:Film yeniyetmə qızın atası yaşında kişiyə sevgisindən bəhs edir.

## Film haqqında

:* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran" müsabiqəsi çərçivəsində çəkilmiş və bu müsabiqənin 2008-ci ildəki qalibi olmuşdur.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifi :** Orxan Fikrətoğlu
:**Quruluşçu rejissor :** Samir Kərimoğlu
:**Quruluşçu operator :** Mətləb Yaquboğlu
:**Rəssam :** Tofiq Ağayev
:**Prodüser :** Cavid İmamverdiyev
:**İşıq :** Mətləb Yaquboğlu, Taleh Məhərrəmov
:**Orijinal musiqi :** H.O.S.T., Elvin Əmrahlı, Elxan Zeynallı, Fərhad Şabanov, Pərviz Ramizoğlu, Fərid Orduxan, Camal Əli, Əli Qara, Orxan Zeynallı
:**Qrim :** Milarə Kazımova
:**Rejissor assistenti :** Anar Mahmudov
:**Operator köməkçiləri :** Aqil Həsənov, Seynur Əhədov
:**Montaj edən :** Samir Kərimoğlu
:**Qrafika və animasiya :** Fərid Yusifoğlu, Əsgər Rəhimov
:**Səs rejissoru :** Pərviz Ramizoğlu
:**Texniki dəstək :** Butafilm, İlqar Nəcəf, Səbuhi Əhədov

### Rollarda

:Əli İsa Cabbarov
:İnna Xripunova
:İlahə Səfərova
:Nadir Musayev
:Səmimi Fərhad
:Taleh Məhərrəmov
:Ramin Şıxəliyev
:Mir Zahid Qafarov
:Mir Sadiq Ağayev

### Filmi səsləndirənlər

:Səbinə Abdullayeva
:Asif Rüstəmov

## Sponsor

:Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi

## İstinadlar

## Mənbə
* "Bu meydan, bu ekran-2008". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 27.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

* Filmi izlə: youtube; vimeo
* “Qanadlarıma sığal çək” filmini məni sadəcə əsəbləşdirdi
* “Azərbaycan kinosu kommersiya sahəsinə çevrilə bilib”
OneDrive

**Microsoft OneDrive** (qısaldılmış — ***OneDrive***; əvvəllər ***Microsoft SkyDrive***, Windows ***Live'' ''SkyDrive***; ilk dəfə ***Windows Live Folders***) — bulud texnologiyasına əsaslanan bir fayl hosting xidmətidir. Microsoft tərəfindən 2007-ci ilin avqustunda yaradılmış tətbiqi proqramdır və onlayn mühitdə faylların saxlanması, paylaşımı və redaktə etmə imkanına əsaslanır.

"Bulud Texnologiyası"nda məlumatları cihazlarda deyil, istifadə edilən xidmət serverlərində saxlanılır. Məlumat saxlama arxivində internet vasitəsilə ilə istənilən yerdən hər cür məlumata və fərdi məlumatlara dərhal daxil olma təmin edilir, istənilən əməliyyatları dərhal reallaşdırmaq mümnük olur.

OneDrive-dan istifadə etmək üçün Microsoft hesabı tələb olunur. Microsoft hesabınız yoxdursa, www.live.com ünvanında və ya telefonunuzdan istifadə edərək hesab yarada bilərsiniz. OneDrive-ın əsas müsbəti ofis proqramlarını Microsoft ofis keyfiyyətində online redaktəsidir. Google accountla idarə olunur, Google servislərlə tam inteqrasiya olunub.

## Xarici keçidlər
Əlavə qapayıcı sinir

**Əlavə qapayıcı sinir** () bel kələfiniə aid III və IV bel sinirlərinin (L<sub>3</sub> və L<sub>4</sub>) liflərindən təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar
Qapayıcı sinir

**Qapayıcı sinir** () bel kələfiniə aid II–IV bel sinirlərinin (L<sub>2</sub> — L<sub>4</sub>) liflərindən təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar
Astara kitabxanası

**Astara kitabxanası** — Astaranın ilk ictimai kitabxanasıdır. Bu kitabxana 1302-ci hicri şəmsi (1924) ilində Astara şəhərində qiraətxana kimi tikilib.

## Tarixi
Astara kitabxanası 1302-ci ildə Astarada xeyir və mədəniyyət sevər insanlar tərəfindən yaradılıb. Sonralar kitabxananın binası bərbad hala düşdüyünə görə 1386-ci ildə yeri dəyişdirilərək yenidən tikilib.

## Yeri
Kitabxana 1386-cı ildə Astaranın milli bağına köçürülüb.

## Kitabxana məlumatı
* Kitablarının sayı: 15000 ədəd
* Həqiqi üzvlərinin sayı: 783 nəfər
* İl ərzində müraciət edənlərin sayı: 8640 nəfər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dendrologiya

**Dendrologiya**(yun. Dendron – ağac və «loqos» – öyrənmək) – botanikanın bir bölməsi. Ağac və kol bitkilərinin morfologiyasını, sistematikasını, ekologiyasını və coğrafi yayılmasını öyrənir. Ağac bitkilərinin seleksiyası da dendrologiya dəlilləri əsasında aparılır. Respublikamızın alimlərinə görə Azərbaycanda 450-dən çox yabanı ağac və kol növləri bitir. Onların 70-i endemik növlər olub, respublikamızdan başqa dünyanın heç bir yerində təbii halda bitmir. Azərbaycan AMEA Botanika institutunda, Mərdəkan və Gəncə dendroparklarında, Azərbaycan Elmi-tədqiqat Meşəçilik İnstitutunda (Bərdə və Abşeron) yeni ağac və kol növlərinin yetişdirilməsi və iqlimə uyğunlaşdırılması sahəsində tədqiqatlar aparılır. 

## İstinadlar
Qalça-qarınaltı sinir

XII döş və bel kələfiniə aid II bel sinirlərinin ( Th<sub>12</sub> və L<sub>2</sub> ) liflərindən  təşkil olunmuşdur.
## Şaxələri
# **Yan dəri şaxəsi** () qalça darağının  ortasında qalça-qarınaltı sinirin əsasından ayrılaraq, qarının köndələn əzələsindən keçərək bud nahiyəsi dərisinin yuxarı bayır hissəsinə  şaxələnərək XII döş sinirinin (Th12)yan dəri şaxələri ilə birləşir.
# **Ön dəri şaxəsi** () qalça-qarınaltı sinirin davamı olaraq, xarici köndələn əzələ aponevrozundan keçərək, qasıq naiyəsi  dərisinə şaxələnir.
# **Əzələlər şaxəsi** () qalça-qarınaltı sinirin əsasından ayrılaraq, qarının köndələn və daxili çəp əzələlərinə şaxələnir.
## Vəzifəsi
Qalça-qarınaltı sinir qarışıq sinirlərdən olub hissi və hərəki sinir liflərindən təşkil olunmuşdur.
* **Hissi sinir lifləri** sarğının yuxarı hissəsinin dərisini, qasıq naiyəsinin  dərisini innervasiya edir. 
* **Hərəki sinir lifləri** isə qarının köndələn və daxili çəp əzələlərini innervasiya edərək onların təqəllüsünü təmin edir.

## İstinadlar
Aponevroz

**Aponevroz** ( — kənarlaşdırmaq, ayırmaq, dönən və ya qayıdan, inkar etmək, bitirmək, çevrilmək +  — "damar, vətər, sinir") enli vətər təbəqəsi olub, möhkəm kollagen və elastik liflərdən təşkil olunmuşdur. Enli əzələlərin vətərləri səfhə şəklində olub aponevroz adlanır. Aponevroz bir qədər parıltılı olub ağ gümüşü rəngə çalır. Histoloji quruluşa görə aponevroz vətər ilə eynidir, lakin sinir uclarından və qan damarlarından tam azaddır. Klinik nöqteyi nəzərindən qarının ön divarı, ovuc, arxa bel aponevroyları mühüm əhəmiyyətə malikdirlər.

## Həmçinin bax
* Əzələ
* Vətər (anatomiya)
* Fassiya
Fransisk

**Fransisk** (əsl adı: **Xorxe Mario Berqolyo**; ; ) — 266-cı Roma Papası, 2013-2025-ci illərdə Vatikanın rəhbəri. Cənubi Amerikadan və Yezuitlər ordenindən olan ilk papa.

## Həyatı
Xorxe Mario Berqolyo 1936-cı il dekabrın 17-də Buenos-Ayresdə dəmiryolçu işləyən italiyalı emiqrant ailəsində dünyaya gəlib. Ailənin 5 uşağının ən kiçiyi olub. Kimya üzrə texnik diplomu alıb. Buenos-Ayresdə Villa Devoto seminariyasında təhsil alıb. Yezuitlər ordeninə 11 mart 1958-ci ildə daxil olub. Çilidə noviziat mərhələsi (Monax ordeninə daxil olmaq üçün sınaq müddəti) keçib. Sonra da Buenos-Ayresdə müqəddəs İosif kollecində təhsilini davam etdirib. Buenos-Ayresin üç kollecində ədəbiyyat, fəlsəfə və dinşünaslıq dərsləri keçib. İtalyan dilində sərbəst danışır.

1969-cu ildə Berqolyo Argentina paytaxtındakı San-Migel kollecinin dinşünaslıq fakültəsinin professoru təyin olunub. 1970-ci illərdə Argentinanın yezuitlər ordenində müxtəlif vəzifələr tutub. 1973–1979-cu illərdə Argentinanın provensialı olub. 1986-cı ildə Almaniyada doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib, vətəninə ruhani və Kordova arxiyepiskopluğunun mənəvi direktoru olaraq dönüb.

1992-ci ildə Buenos-Ayresin köməkçi yepiskopu təyin edilib. 1997-ci ildə Buenos-Ayres arxiyepiskopunun koadyuttoru (yepiskopluğun varislik hüququna sahib olan yepiskopu) təyin olunub. 1998-ci ildə kardinal Kvarrasino öldükdən sonra onun vəzifələrini icra etməyə başlayıb. Papa II İohan Pavel 2001-ci ildə ona kardinal rütbəsi verib.

Xorxe Mario Berqalio 14 mart 2013-cü ildə Roma papası seçilib. Roma papası seçildikdən sonra Fransisk adını qəbul etmişdir.

21 aprel 2025-ci ildə vəfat edib. 26 apreldə Böyük Məryəm Ana kilsəsində dəfn olunub. Papa bu kilsədə dəfn olunan səkkizinci pontifik və 17-ci əsrdən sonra dəfn edilən ilk papa oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ayb (erməni hərfi)

**Ա, ա ** (səslənməsi: *Ayb* ) — Erməni əlifbasının birinci və əksər hərflərin qrafik strukturunu və stilini müəyyənləşdirən hərfi. Erməni əlifbasının əksər hərflərində olduğu kimi, ayb hərfi də yunan əlifbasının hərflərinin üst hissəsinin ixtisarı ilə yaradılmışdır. Prototipi yunan əlifbasının α (alfa) hərfi hesab olunur. **Ա "ayb"** və Բ "ben" hərflərinin birləşməsindən erməni dilində "*əlifba*" anlamına gələn "*aybuben*" sözü yaranır. Hərf tək şəkildə işlədildikdə Allah simvolu hesab edilir.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Ա : U+0531
* kiçik hərf ա : U+0561

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası
Ben (hərf)

**Բ**, **բ** (səslənməsi: **ben**, ) — Erməni əlifbasının ikinci hərfi. Digər erməni hərflərində olduğu kimi, "ben" hərfi də yunan əlifbasından bir hərfin — Β (beta) hərfinin yuxarı hissəsinin ixtisarı vasitəsiylə yaradılmışdır. **[[Ա|Ա "ayb"]]** və Բ "ben" hərflərinin birləşməsindən erməni dilində "*əlifba*" anlamına gələn "*aybuben*" sözü yaranır.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Բ : `U+0532`
* kiçik hərf բ : `U+0562`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası
Gim

**Գ**, **գ** (Səslənməsi: **gim**, ) — erməni əlifbasının üçüncü hərfi. Orta əsrlərdə "yerkatagir", "qraçagir", "notrgir", "şxagir" yazı üslublarında istifadə edilmişdir.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Գ : `U+0533`
* kiçik hərf գ : `U+0563`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası
Qalça əzələsi

daxili qrup çanaq əzələlərindən olub, qalça çuxurundan başlanğıc götürüb, bud sümüyünün kiçik troxanter çıxıntısına bağlanır.
Qalça-bel əzələsi

daxili qrup çanaq əzələlərindən olub, böyük bel əzələsi və qalça əzələsinə aid əzələ liflərinin birləşməsindən təşkil olunmuşdur.
Mario Püzo

**Mario Püzo** (; ) — italyan əsilli ABŞ yazıçısı, ssenaristi və tənqidçisi.

## Həyatı
Mario Püzo 15 oktyabr 1920-ci ildə italyan mühacir ailəsində anadan olmuşdur. İkinci dünya müharibəsi zamanı ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin tərkibində Şərqi Asiya və Almaniyada xidmət etmişdir. Nyu-York Yeni Məktəbində və Kolumbiya Universitetində oxumuşdur.

Təxminən iyirmi il ABŞ-nin Nyu-Yorkda və xaricdəki dövlət idarələrində işləmişdir. 1963-cü ildən o, ştatdankənar jurnalist kimi fəaliyyətə başladı və peşəkar ədəbiyyatçı oldu.

Mario Püzonun ilk kitabı "Zülmət meydanı" 1955-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Romandakı hadisələr müharibədən sonrakı Almaniyada baş verir. Hadisələrin mərkəzində Amerika əsgəri ilə alman qızının məhəbbəti dayanır. Yazıçının növbəti romanı "Xoşbəxt mühacir" 1965-ci ildə çap olundu. Roman ABŞ-də Böyük böhran dövründə italyan mühacirlərin ağır həyatından bəhs edirdi. Bu iki kitab Rusiyada ilk dəfə 1990-cı illərdə çap olundu.

Yazıçıya geniş dünya şöhrətini 1969-cu ildə işıq üzü görən "Xaç atası" romanı qazandırdı. Bu əsərdə italyan mafiyasının dərin köklərindən, qanunlarından, rüşvətxorluqdan, zorakılıqdan və alicənab qanqster don Karleonedən bəhs edirdi. 1970-ci illərdə bu roman bestsellerə çevrildi. 1972-ci ildə Mario Püzonun özünün ssenarisi əsasında kinorejissor Frensis Ford Koppola eyniadlı film çəkdi.

Mario Püzo 2 iyul 1999-cu ildə ürək çatışmazlığından Lonq-Aylenddəki evində vəfat etmişdir.

Mario Püzonun "Omerta" romanı onun ölümündən sonra, 2000-ci ildə çap olundu. "Ailə" adlı sonuncu romanı isə həyat yoldaşı Kerol Cino tərəfindən tamamlanmış və 2001-ci ildə işıq üzü görmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Xaç atası (film, 1972) / The Godfather
# Xaç atası 2 (film, 1974) / The Godfather Part II
# Zəlzələ (1974) / Earthquake
# Supermen (1978) / Superman
# Supermen 2 (1980) / Superman 2
# Siciliyalı (1987) / The Sicilian
# Xoşbəxt səyyah qız (1988)
# Xaç atası 3 (film, 1990) / The Godfather Part III
# Sonuncu don (1997)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* FreshAir Interview
* Mario Puzo biography 
* Mario Puzo Books
* The Official Mario Puzo Library
Kiçik bel əzələsi

çanağın daxili qrup əzələlərinə aid olub, Onurğa sütununun XII döş və I bel fəqərələrinin yan səthindən, fəqərələrarası diskdən başlanğıc götürərək qalça fassiyasında tamamlanır.
Con Qarner

**Con Qarner** — ABŞ-lı siyasətçi. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 32-ci vitse-prezidenti.

## Xarici keçidlər
*Con Qarnerin biografiyası
E (Erməni əlifbasının hərfi)

**Է**, **է** — (Səslənməsi: **e**, ) — erməni əlifbasının yeddinci hərfi. Orta əsrlərdə «yerkatagir», «qraçagir», «notrgir», «şxagir» yazı üslublarında istifadə edilmişdir.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Է : `U+0537`
* kiçik hərf է : `U+0567`
## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası
Burak Yılmaz

**Burak Yılmaz** (türk. Burak Yılmaz, ) — "Qol kralı" ləqəbli türk futbolçusu, Fransanın "Lill" və Türkiyə yığmasının hücumçusu, yığmanın kapitanı, Hakan Şükürdən sonra Türkiyə futbol yığmasında ən çox qol vurmuş bombardir (66 oyunda 28 qol), Sergen Yalçından sonra Türkiyənin dörd ən böyük futbol klubu olan "Beşiktaş", "Fənərbaxça", "Trabzonspor" və "Qalatasarayda" oynamış ikinci futbolçu. Bu dörd komanda ilə Çempionlar Liqasında oynayıb.

## Oyun stili
Burak Yılmaz klassik mərkəz hücumçusudur, hər iki ayaqla dəqiq zərbələr endirə bilir, kəllə ilə gözəl oynuyur, fiziki gücə və topun texniki qəbul etmə qabiliyyətinə malikdir. Həmçinin penalti və standart cərimə zərbələri yerinə yetirir, hərçənd bu sahədə yüksək usta hesab olunmur. Oyun stilinə görə yüksək sürətə malik dağıdıcı forvarddır.

## Klub karyerası

## Transferlər

### Antalyaspor
* Burak Yılmaz peşəkar futbol karyerasına 16 yaşında "Antalyaspor" klubunda sağ vinqer mövqeyində başlayıb

### Qalatasaray
* 2012/2013 futbol mövsümünün başında "Trabzonspordan" "Qalatasaraya" transfer qiyməti 5 mln avro olub.

### Beytsinq Quan (Beijing Guoan)
* 2016-cı ildə Çinin "Beytsinq Quan" klubuna 8 mln avro müqabilində transfer olunub.

### Trabzonspor
* 2017-ci ildə 3,5 mln avroya "Trabzonspora" tranfer olunub.

### Lill
* 2020/2021 il mövsümündə Fransanın "Lill" klubuna transfer olunub.

## Türkiyə Yığmasında
Türkiyə yığmasının bütün yaş qruplarında çıxış etmişdir. Yığmada ilk qolunu 2006-cı ildə Azərbaycanla yoldaşlıq oyunda, rəsmi yarışlarda isə 3 iyun 2011-ci il tarixində AÇ-2012 seçmə mərhələsində Belçika ilə matçda vurmuşdur.

## Titulları

### Komanda

### Şəxsi
* Türkiyə Çempionatında ilin oyunçusu: 2011, 2012, 2013;
* Türkiyə Çempionatında ilin bombardiri (2 dəfə): 2011/12 (33 qol), 2012/13 (24 qol);
* Goal.com Dünyanın ən yaxşı 20 futbolçusu (2013);
* Türkiyə yığmasında ən çox qol vuran 2-ci futbolçu (24 qol);
* Türkiyə Super Liqasında ən çox qol vuran 8-ci futbolçu (188 qol);
* "Lill" FK tarixinde Ligue 1'de üst üste 4 oyunda gol vuran futbolcu.

## Ailəsi
Burak Yılmazın atası keçmişdə Beşiktaş futbol klubunda forma geyən Fikrət Yılmazdır. Anasının adı Bəlgin Yılmaz bacısının adı Manolya Yılmazdır. Burak Yılmaz 2014-cü ildə İstəm Atilla ilə evlənib.

## İstinadlar
Böyük bel əzələsi

çanağın daxili qrup əzələlərinə aid olub, XII döş - V bel fəqərələrinin köndələn çıxıntılarından və müvafiq fəqərələrarası disklərin yan kənarlarından başlanğıc götürərək, bud sümüyünün kiçik troxanter çıxıntısına bağlanır.
Qarabulaq (Qazaxıstan)

**Qarabulaq** () — Qazaxıstanda qışlaq. Çimkəndin 45&nbsp;km şərqində, Qarasu çayının sahilində yerləşir. Əhalisi 45 mindən çoxdur. Əhalinin 99 faizi özbəklər təşkil edirlər.. Qışlaqdə həmçinin qazaxlar və başqa millətin nümayəndələri də yaşayırlar.

## Tarix
Karabulak qəsəbəsinin tarixi Böyük İpək Yolunun çiçəkləndiyi dövrə gedib çıxır. Karabulak ilkin Karabulak kəndinin başındakı bulaqlardan qaynaqlanan Karasu və Qaynarbulak çaylarının ətrafında yerləşir. Çindən qərbə və geriyə gedən tacirləri olan karvanlar bulaq sularının yaxınlığında müvəqqəti dayandılar. Keçmiş tacirlərin əlaqələri keçən karvanlarla ticarət mübadiləsinin inkişafına kömək edirdi. Belə ki, hələ o günlərdə bütün yaxın və uzaq kəndlərdən, aullardan tacir və alıcıların birləşib toplaşdığı Karabulakda böyük geyim və mal-qara bazarının təməli qoyulmuşdu.

1598-ci ilə qədər Karabulak Buxara xanlığının tərkibində idi. 1598-1784-cü illərdə Qazax xanlığının tərkibində olmuşdur. 1809-cu ilə qədər Daşkənd dövlətinin tərkibində olmuşdur[6]. 1809-1876-cı illərdə Karabulak Kokand xanlığının tərkibində olmuşdur[7]. 1876-1917-ci illərdə Karabulak Rusiya imperiyasının tərkibində olub. 1917-1924-cü illərdə Türküstan MSSR-in tərkibində olub. Bolşeviklər Orta Asiyada Milli Ərazi Delimitasiyası həyata keçirdikdən sonra Karabulak Qırğızıstan MSSR-in tərkibinə daxil oldu (1920-ci ildən 1925-ci ilə qədər), sonradan Qazax SSR adlandırıldı (1925-1936). 1936-cı il inzibati islahatının nəticələrinə görə Qazax SSR Qazax SSR adlandırıldı. SSRİ-nin dağılmasından sonra Qazaxıstan Respublikası Qazax SSR-in hüquqi varisi oldu.

## Karabulak məktəbləri
# adına 100 nömrəli ümumi orta məktəb. Usarkul haci Iriskulov
# adına 41 nömrəli ümumi orta məktəb. Jambil
# adına 42 nömrəli ümumi orta məktəb. Furkat
# adına 92 ​​nömrəli əsas orta məktəb. Aksu
# adına 10 nömrəli ümumi orta məktəb. Karabulak
# adına 77 nömrəli ümumi orta məktəb. Həmzə
# Əsas orta məktəb. Dələbazar
# adına 81 nömrəli əsas orta məktəb. M. Uluqbek
# 101 saylı ümumi orta məktəb
# 25 nömrəli kollec adlandırılıb. D. Kunayeva
# adına 3 nömrəli ümumi orta məktəb. Həmzə
# 17 saylı ümumi orta məktəb
# 104 saylı orta məktəb
# 75 saylı əsas tam orta məktəb
# 4 saylı məktəb gimnaziyası[8]
# "Nizamxan Süleymanov" adına tam orta məktəb

## Şəkillər

Karabulak panarama.jpg
Markaz.JPG
Supermarket.kar.JPG
Go'sht qo'konlari.JPG
Karabula masjid.jpg
Qorabuloq.kollej.jpg
Karabulak.klassik.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fərid Məmmədov (müğənni)

**Fərid Məmmədov** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Fərid Məmmədov 30 avqust 1991-ci ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Fərid Məmmədov orta təhsilini İlyas Əfəndiyev adına Elitar Gimnaziyada almışdır. İlk musiqi təhsilini isə Rəşid Behbudov adına 2 nömrəli musiqi məktəbində fortepiano sinfində almışdır. Fərid Məmmədov Azərbaycanın əməkdar artisti Aybəniz Haşımovanın tələbəsidir.

## Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Fərid Məmmədov 2013-cü ildə İsveçin Malmö şəhərində keçirilən sayca 58-ci olan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəmizi "Hold me" mahnısı ilə təmsil edərək 234 xalla ikinci yeri tutmuşdur. Bu göstərici ilə Azərbaycanın Avroviziya tarixində ən yüksək xal göstəricisi olmuşdur. Lakin onun rəqibi Danimarka təmsilçisi Emelie de Forest "Only Teardrops" mahnısı ilə 281 xalla 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.

## Mahnıları

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Rudsər

**Rudsər** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Rudsər şəhərinin əhalisinin əksəriyyəti giləklərdir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Rudbar

**Rudbar** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Rudbarın əhalisinin əksəriyətini tatlar təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Həştpər

**Həştpər** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Həştpər əhalisinin çoxluğunu azərbaycanlılar və talışlar təşkil edir.

## Əhalisi
Şəhərdə 2016-cı il siyahıya alınmaya görə 54,178 nəfər yaşayır (15,688 ailə). 

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Giləklər
Siyahkəl

**Siyahkəl** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Siyahkəl əhalisinin əksəriyyətini giləklər və deyləmlilər təşkil edir.

## İstinadlar


Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg


## Həmçinin bax
Şəft

**Şəft** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Rəşt şəhərindən 20 kilometr cənub-qərbdə yerləşir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə görə Şəftdə 1700 ailədə 6158 əhali yaşayır. Şəft əhalisinin əksəriyyətini giləklər və talışlar təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kral Nikolay Sarayı

**Kral Nikolay Sarayı** — Monteneqronun Çetinye şəhərində tarixi məkan.

## Tarixi
Saray Kral Nikolayın dövründə - 1863-cü ildə tikilmişdir. Orijinal memarlıq üslubu ilə diqqəti cəlb edir.

## Muzey
Saray hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir. Muzeydə Monteneqro tarixinin mühüm mərhələlərini əks etdirən qiymətli eksponatlar saxlanılır. Muzeydə qədim silahların kolleksiyaları toplanmışdır. Burada bir çox rəssamların müxtəlif illərdə yaratdığı qiymətli əsərlər də sərgilənir. Muzeyin qiymətli eksponatları arasında qədim pullar, bayraqlar, keçmişdə və indi istifadə olunan hərbi geyimlər nümayiş olunur.

## Bərpası
Sarayda son illərdə yenidənqurma işləri aparılmış, binanın tarixi görkəmi bərpa edilmişdir.

## Mənbə
*İlham Əliyev Çetinye şəhərindəki Kral Nikolay Sarayında olmuşdur

## İstinadlar
Çetinye

**Çetinye** () — Monteneqroda şəhər.

Monteneqro konstitusiyasına görə, Çetinye Podqoritsa ilə birlikdə ölkənin "paytaxtlarından" biridir: burada prezidentin rəsmi iqamətgahı və Monteneqro Mədəniyyət Nazirliyi yerləşir. Şəhər vahid idarəetmə orqanı olmayan üç ayrı bələdiyyənin konqlomeratından ibarətdir.

Ölkənin altıncı böyük şəhəri olan Çetinyenin əhalisi 14 min nəfərdir (2011).Lovçen massivinin ətəyi, dağarası hövzədə yerləşir. Avropanın ən yağışlı şəhərlərindən biridir. Zeta knyazı İvan Çernoyeviç tərəfindən 1484-cü ildə şəhərdə qurulan Çetinye monastırıMonteneqro şəhər rahiblərinin iqamətgahı oldu, daha sonra Monteneqro-Primorsk mitropolitinin kafedrası buraya köçrüldü və türk fəthçilərinə qarşı müqavimət mərkəzlərindən biri oldu. 1878 — 1918-ci illərdə müstəqil Monteneqronun paytaxtı olmuşdur. 1929 — 1941-ci illərdə Yuqoslaviya Krallığının Zeta banovinasının inzibati mərkəzi olmuşdur.

## Şəhərin adı
Şəhərin adı Çetinye çayından (qədimserbcə *Cětinje*) gəlir. "Meşə, meşəlik" mənasını verən Hind-Avropa köklü *kaito* sözündən gələ bilər.

## Tarixi
Əsası XIII əsrdə qoyulmuşdur.

## Rəmzləri
Cəmiyyətin gerbi mavi zolaqla bəzədilmiş qırmızı qalxandan ibarətdir, qalxanın alt hissəsində iki qartal başı təsviri olunub, bu da şəhərin qurucusu imperator İvan Çernoyeviçin gerbidir. Qalxanın üstündə Çetinye monastırının zəng qülləsi və Lovçen dağının ağ rəngli silueti təsvir olunub, onun altında açıq şəkildə ağ "Oktoix" təsvir olunub, hansı ki Monteneqroda XV əsrin sonlarında çap edilmiş ilk kitab sayılır.

İcmanın bayrağı 1:2 nisbətində üfüqi qırmızı sahədən ibarətdir, onun ortasında bərabərtərəfli ağ xaç təsvir olunub. İlk qeydi 1687-ci ilə aid olan bu bayrağı monteneqrolular dövlət və hərbi simvolu kimi istifadə edirdilər.

## Mədəniyyət
Buradakı binalar orijinal arxitekturası ilə seçilir. Şəhərdə çoxlu muzeylər və saraylar vardır:
*Kral Nikolay Sarayı

## İstinadlar
; Şərhlər

;Mənbələr
Only Love Survives

**Only Love Survives** — (Azərbaycanca: Yalnız Sevgi Xilas Edir) İrlandiyanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Masal

**Masal** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Masal əhalisinin əksəriyyətini talışlar təşkil edir.

Bu şəhərin əhalisi talış olduqları üçün talış dilində danışırlar. Masal, "Mazal" və ya "Məzal" sözünün transliterasiya edilmiş formasıdır. Təpəlik və ya dağlıq mənasındadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ləngərud

**Ləngərud** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər..Ləngərud şəhərinin əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Əmləş

**Əmləş** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Əmləş əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.

## Şəkillər

Tea Garden in the Amlash Iran.jpg
Orange Flower in Spring-Sarchevar-M.H.KH.jpg
Orange Flower in Spring-Amlash-M.H.KH.jpg|250px


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Masulə

**Masulə** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Masulə əhalisinin əksəriyyətini talışlar təşkil edir.

## Şəkillər

Masuleh Window.jpg|Masulə bənalarin pəncərəsi
Masuleh Iran Village in the Elburs Mountains.jpg|Masulə bənalari
In the way of masuleh.jpg|Masulənin meşəsi
Massouleh, Iran.jpg|Masulə bənalari
Masule1.jpg|Masulənin sənədi
In the way of masuleh 5.JPG|Masulənin yolu
Kados maklawan 23.jpg|Masulə yaz mövsümində
Masuleh Iran Village in the Elburs Mountains.jpg|Masulə qış mövsümində
Iran AugustSeptember 2007 045.jpg|Masulə binalari


## İstinadlar

## Həmçinin bax
It

**Ը**, **ը** — (Səslənməsi: **ıt**, ) - erməni əlifbasının səkkizinci hərfi. Orta əsrlərdə «yerkatagir», «qraçagir», «notrgir», «şxagir» yazı üslublarında istifadə edilmişdir.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Ը : `U+0538`
* kiçik hərf ը : `U+0568`
## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası
To (hərf)

**Թ**, **թ** (Səslənməsi: **to**, ) — erməni əlifbasının doqquzuncu hərfi. Orta əsrlərdə "yerkatagir", "qraçagir", "notrgir", "şxagir" yazı üslublarında istifadə edilmişdir.

Unicode nömrəsi:
* böyük hərf Թ : `U+0539`
* kiçik hərf թ : `U+0569`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbası

## İstinadlar
Ləvəndəvil

**Ləvəndəvil** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.. Ləvəndəvil əhalisinin əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil edir. Amma bəzi dağ kəndlərində talışlar da yaşayır. Ləvəndəvil şəhər əhalisi 11235 nəfərdir. Ləvəndəvil və Siblidə xələclər də yaşayırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bolid

**Bolid** (;  — nizə) — parlaq meteor. Bollidin uçuşu zamanı bəzən top atəşinə, ildırım gurultusuna bənzər səs çıxarır. Ən parlaq bollid gündüzdə görünür. Bollidin uçuşu zamanı bəzən yer səthinə meteroit düşür.
Məncil

**Məncil** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Məncil şəhəri İranda öz külək turbinləri ilə məşhurdur. Bu şəhər tarixən Tarım vilayətinə daxil olaraq bir zamanlar bu bölgənin mərkəzi olubdur. Sonrakı dönəmlərdə qədim türk torpağı olan tarixi Tarım vilayəti bölünərək; Məncil şəhəri isə Gilan ostanına daxil edilibdir.

## Coğrafiya

Məncil Tehrandan 210 kilometr şimal-qərbdə, dəniz səviyyəsindən 314 metr yüksəklikdə və Ammarlı dağının qərbi ətəyində yerləşir.Ortalama illik yağıntı miqdarı burada 477 milimetr dir.
Məncil Qızılüzən çayının şərq sahilindəki dağlıq ərazidədir. Burası çox küləkli bir bölgə olaraq, son illərdə Məncildə bölgənin küləklərindən elektrik enerjisi istehsal etmək üçün bir neçə külək stansiyası quraşdırılmışdır.Məncil küləyi bu şəhərin şöhrət amillərindən biridir ki, yazda və yayda tez-tez daha çox, payızda və qışda daha az kəskinləşir. Bu külək çoxdan yerlilər arasında Məncilin Yeddi Küləkləri olaraq bilinir və elə güclüdür ki, burada bol əkilən zeytun ağaclarını tez-tez bir yana əyir.Məncilə gəldikdə, şübhəsiz ki, hamımız yel və onun külək turbinlərini xatırlayırıq. Bu turbinlər yalnız təmiz enerji istehsalının ən böyük qaynaqlarından biri deyil, eləcə də bu şəhərə xüsusi bir şöhrət və gözəllik verir. Bu turbinlərin və Sefidrud suanbarının mövcüdluğu səbəbindən bu şəhər bölgənin alış-veriş mərkəzi kimi tanınır.

Külək təsərrüfatları əslində fosil yanacaq yerinə külək enerjisinin istifadə olunduğu elektrik stansiyalarıdır. Buna görə də çox vacibdirlər.
Sefidrud suanbarı da Məncilin yaxınlığında yerləşərək, Şahrud və Qızılüzən çayları Məncil şəhərində birləşir və bu çaylardan gələn su Sefidrud suanbarının arxasında toplaşaraq, yaz və yay aylarında Gilanlı çəltik (düyü) əkinçilərinin ehtiyaclarını ödəmək üçün çox önəmlidir.

## Milli tərkib
Məncilin yerli əhalisi Azərbaycan türkləri olub.
 Bundan başqa burada çox az sayda gəlmə olan başqa millətlərin nümayəndələri (miqrantlar) də yaşayırlar.

## Şəkillər

Manjil - iran- manjil news 8.JPG|Məncilin giriş lövhəsi
Gilan - Manjil view - panoramio.jpg|Məncil suanbarı və külək turbinləri
نمایی از سد منجیل.JPG|Məncil suanbarı  2
Manjil 2007.jpg|Məncil şəhəri
Collapse of Unreinforced Masonry Buildings, Iran (Persia) - 1990 Manjil Roudbar Earthquake.jpg|Məncildə baş verən zəlzələnin əsərləri
Manjil.jpg|Məncilin Külək turbinləri
Manjil - Sefidroud Lake - panoramio (2).jpg|Məncil suanbarı


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qazi Qarabağ azanı

thumb|300px|right|"Qarabağa doğru – Haqqın və haqqımızın səsi ilə" kampaniyası, 22 fevral 2013, Ağdam
**Qazi Qarabağ azanı** — Qarabağ müharibəsi dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından əvvəl Ağdam və Şuşadakı "Cümə" məscidlərində səsləndirilən son azandır.

## Hafiz Sədrzadə
Bu azanı sonuncu dəfə işğaldan əvvəl Ağdam və Şuşadakı "Cümə" məscidlərində Hafiz Sədrzadə səsləndirmiş və lentə köçürülmüşdür. Əslən şuşalı olan Hafiz Sədrzadə Qarabağın məşhur Seyid Ağa nəslindəndir. 1939-cu ildə Ağdamda doğulmuşdur. Atası Məhəmməd Mürşidzadə Ağa Şuşanın müctəhidi olub, 1875-ci ildə doğulub, 1958-ci vəfat edib. Öz dövründə savadlı ruhani kimi tanınıb. 1918-ci ildə erməni qırğını zamanı Qarabağ bölgəsindən özü ilə bir neçə hörmətli şəxsi də götürüb Türkiyəyə pənah aparıb, orada Atatürklə, Nuru Paşa və Ənvər Paşa ilə görüşüblər. Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycana gəlməsində onların bu səfərinin də rolu olub.

## 20 ildən sonra
20 ildən sonra Azərbaycandakı dini icmaların irəli sürdüyü təşəbbüslə bu azanın cəhbə bölgəsində səsləndirilməsi Dövlət Komitəsi tərəfindən dəstəklənmişdir. 2013-cü ilin fevral ayının 22-də Ağdamın Çəmənli kəndində, cəbhə bölgəsinin 2 kilometrliyində yerləşən "Cümşüd" məscidində keçirilən mitinqdə səsləndirilmişdir. Bu tədbir Xocalı soyqırımının ildönümü ərəfəsində Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşəbbüsü, "Xocalıya Ədalət" Beynəlxalq Təbliğat-Təşviqat Kampaniyası və "Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ Bölgəsinin Azərbaycanlı İcması" İctimai Birliyinin dəstəyi ilə "Qarabağa doğru – Haqqın və haqqımızın səsi ilə" kampaniyası çərçivəsində keçirilmişdir.


Şəkil:Stamps of Azerbaijan, 2002-610.jpg|Ağdam "Cümə" məscidi.
Şəkil:Stamps of Azerbaijan, 1997-490.jpg|Şuşa "Cümə" məscidi.



## Mənbə
*Şeyximizin bəyənmədiyi azan sədası dünyanı dolaşır
*“Qazi Qarabağ azanı”nın müəllifi: “Hər millət azanı öz avazında oxuyur“ 
*Bu gün 70-dən artıq icmanın məscidində Qazi Qarabağ azanı verilib

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"YouTube"də Sünni məzhəbi üçün Qazi Qarabağ azanı
*"YouTube"də Şiə məzhəbi üçün Qazi Qarabağ azanı
*Qazi Qarabağ azanını video və mp3 formatda yüklə
*Ağdamın Çəmənli kəndində "Qarabağa doğru – Haqqın və haqqımızın səsi ilə" kampaniyası. 22 fevral 2013-cü il. "YouTube"
*ATV Turkiye - Qarabagda oxunan son Azan
Kürək sümüyü

**[[Bel|Kürək]] sümüyü** () — çiyin qurşağına aid, döş qəfəsinin arxasında yerləşən bir cüt sümük. İnsanda kürək sümüyü yastı, üçbucaq formaya malikdir, əmək aləti olan belə bənzəyir. Kürək sümüyü çiyin oynağını əmələ gətirən əsas sümük olub, xüsusi oynaq səthləri ilə körpücük sümüyü və bazu sümüyü ilə birləşmə əmələgətirir.

## Həmçinin bax
* Şprenqel deformasiyası

## İstinadlar
Həviq

**Həviq** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.

## Əhali
Həviq şəhəri 4,194 nəfər əhalisi olmaqla Astaradan 30 kilometr güneydə yerləşibdir. Əhalisi əsasən azərbaycan türklərindən ibarət olaraq , azərbaycan türkcəsində danışırlar və şiədirlər. Həviqə yaxın olan bəzi dağ kəndlərdə isə sünni inanclı talışlarda yaşayırlar.

Şəhərdə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,237 nəfər yaşayır (289 ailə).

## İqtisadiyyat
Həviqlilərin əsas qazanc qaynağı əkinçilik və maldarlıqdandır. Əsas məhsulları düyü,ağartı məhsulları,bal,gilas və kartofdur.

## Görməli yerlər

Həviqin fətulla məhəllə kəndinin yaxınlığında və sıx meşələr içində yerləşən Zümürrüd şəlaləsi bu məntəqənin gözoxşayan guşələrindən olmaqla 48 metr hündürlüyə malikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Udacity

**Udacity** — əsası Sebastian Trun, Devid Stivens və Mayk Sokolski tərəfindən qoyulan şəxsi təhsil müəssəsidir. Təhsil onlayn verilir. Hal-hazırda (15 sentyabr 2013) 28 aktiv mövzu üzrə dərslər keçirilir. 2012-ci ilin yayında udacity dərslərinə 203 müxtəlif ölkədən tələbə qeydiyyatdan keçmişdir.

## Həmçinin Bax
*Coursera

## İstinadlar
Asalım

**Asalım** (fars:اسالم(Əsalem))— İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Asalım əhalisinin çoxluğunu azərbaycanlılar və talışlar təşkil edir.

Asalım bəxşindəki əhalinin 70%-ni sünni-şafi inanclı Talışlar, 30%-ni isə şiə-cəfəri inanclı Azərbaycan Türkləri təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Coursera

**Coursera** — əsası Stanford Universiteti professorları Andrew Ng və Daphne Koller tərəfindən qoyulan onlayn təhsil şirkətidir. Fəaliyyətə 2012-ci ilin aprel ayından başlayıb. Dərslər onlayn verilir. Fevral 2013-cü il məlumatına görə 2.7 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan keçibdir.

Coursera istifadəçilərə mühəndislik, kompüter elmləri, hüquq, tibb, biologiya, sosial elmlər, riyaziyyat və başqa sahələrdə kurslar təklif edir. Kurslar dünyanın məşhur universitetləri tərəfindən təqdim edilir.

Coursera həmçinin universitetlərlə əməkdaşlıq edərək magistratura kursları təklif edir. Məsələn, HEC Paris platforması innovasiya və sahibkarlıq sahəsində Executive Master-ın tərəfdaşıdır. 100% onlayn, bu proqram 18 ay ərzində bu iki sahədə ixtisaslaşmış top menecerləri yetişdirməyi hədəfləyir. 2017-ci ilin mart ayında açılıb.

## Həmçinin bax
* Udacity

## Xarici keçidlər
* Coursera
* Bloq Coursera
* Universities Reshaping Education on the Web // The NY Times 17-07-2012
* Is Coursera the Beginning of the End for Traditional Higher Education?
Lövşan

**Lövşan** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Lövşan əhalisinin əksəriyyətini lurlar, azərbaycanlılar və ləklər təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çubər

**Çubər** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Çobar əhalisinin əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil edir.

## Əhalisi

Şəhərdə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,481 nəfər yaşayır (374 ailə).
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycanın Təbriz Baş Konsulluğu

**Azərbaycanın Təbriz Baş Konsulluğu** — Azərbaycan Respublikasının İranın Təbriz şəhərindəki siyasi və diplomatik nümayəndəliyi.

## Tarixi
Azərbaycanın Təbriz Baş Konsulluğunun yaranma tarixi 1992-ci il avqustun 19-dan başlayır. Həmin gün Azərbaycan Respublikası ilə İran İslam Respublikası arasında diplomatik əlaqələrə əsaslanaraq, iki dövlət arasında Təbriz və Naxçıvan şəhərlərində Baş konsulluqların təsis edilməsi haqqında protokol imzalanmışdır.

## Baş konsul
Əli Fikrət oğlu Əlizadə İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərində Azərbaycan Respublikasının baş konsulu təyin olunmuşdur.

## Yeri
Konsulluğun binası Təbriz şəhərindəki Arif xiyabanında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycanın İran səfirliyi
*İranın Naxçıvan Baş Konsulluğu
Kiaşəhr

**Kiaşəhr** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Kiaşəhr əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Pərəsər

**Pərəsər** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. 
## Əhalisi
Pərəsər əhalisinin çoxluğunu Azərbaycanlılar və Talışlar təşkil edir. Burada yaşayan etnik Talışlar əsasən islamın sünni-şafei qoluna etiqad edirlər; Azərbaycanlılar isə əsasən şiə-cəfəri inanclıdır.

## Görməli yerlər

*25m hündürlüyü olan Visadar şəlaləsi
*Ağ Məscid
*Simbərxala və Gisum çimərlikləri
*Çərudə və Vəskə yaylaqları
*Sultan Bərzkuh türbəsi

## Qalereya

Fayl:طبیعت برزکوه.jpg|Bərzkuhun təbiəti
Fayl:محل بقعه برزکوه.jpg|Bərzkuh türbəsi
Fayl:آبشارهای پره سر.jpg|Çırağəli şəlaləsi
Fayl:زنبورداری در پره سر.JPG|Pərəsərdə arıçılığ
Fayl:دامپروری در پره سر.JPG|Pərəsərdə Davar saxlamaq
Fayl:مزرعه گل گاوزبان در پره سر.jpg|Qızartıotu tarlası


## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Ləşti-Nişa

**Ləşti-Nişa** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Ləşti-Nişanın əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Körpücük sümüyü

**Körpücük sümüyü** () — İnsan anatomiyasında döş sümüyü ilə kürək sümüyü arasında körpü rolunu oynayır. Yetkin bir insanda orta uzunluğu 15 sm olan uzun sümükdür, Bu, anatomik vəziyyətdə üfüqi vəziyyətdə yerləşən yeganə uzun sümükdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İskəndər kabab

thumb|İskəndər kabab

Türk mətbəxinin ləziz təamlarından olan məşhur Dönər Kababının tarixçəsi 1867-ci ildən başlayır. Türkiyənin Bursa şəhərində yaşayan İskəndər kişi quzu ətini özünün düzəltdiyi ocaqda, dik çubuğa qat-qat düzərək hazırlayırdı. Zaman ötdükcə İskəndər kişinin pide, qatıq və kərə yağı ilə birləşdirdiyi bu dad “İskəndərin Dönər Kababı” adı altında ilk olaraq Bursaya sonra Türkiyəyə və dünyaya yayılır.

Döner Kababı dünyanın müxtəlif yerlərində dəyişkliklərə məruz qalıb, müxtəlif formada təqdim olunur. Amma İskəndər Kababı əsl, təbii dadını bu gün də Bursa şəhərində nəsildən-nəsilə ötürərək, qoruyub saxlamağı bacarıb.
Şimali İrlandiya konflikti

**Şimali İrlandiya konflikti** — XX əsrin 60-cı illərinin sonunda Şimali İrlandiyada baş verən konfliktə verilən ad. İrlandiyaya müstəqillik verildikdən sonra altı qraflıqdan ibarət və əhalisinin çox hissəsi protestant ingilislərdən ibarət olan Şimali İrlandiya Böyük Britaniyanın tərkibində qaldı. Şimali İrlandiyadakı katolik azlıq 1968-ci ildə İrlandiyaya birləşmək uğrunda mübarizəyə başladı. Kütləvi iğtişaşlar başlandı. Bir il sonra hökumət Olster şəhərinə qoşun yeritdi. Buna cavab olaraq katoliklər adından çıxış edən İrlandiya Respublika ordusu yerli protestantlara və ingilis siyasi xadimlərinə qarşı partizan müharibəsinə başladı. Qarşılıqlı zorakılıq dinc əhalinin çoxlu qurbanlar verməsinə səbəb oldu. Zorakılıq Olsterdən kənara çıxdı. Londonda və başqa şəhərlərdə partlayışlar törədildi. Ölkədə fövqəladə vəziyyət elan olundu. Britaniya hökuməti Şimali İrlandiya muxtar idarə orqanlarının fəaliyyətini dayandırdı. Londondan birbaşa idarə üsulu tətbiq edildi. 1998-ci ilin mayında Olsterdə qarşıdurmanın dayandırılmasına və seçkili özünüidarə orqanlarının yaradılmasına dair saziş bağlandı. Lakin problem bu gün də həll edilməmiş olaraq qalmaqdadır.
Waterloo

**Waterloo** — İsveçin pop qrupu olan ABBA-nın ikinci studiya albomu olan Waterlooda çıxan ilk sinqldır.

## İstinadlar
Bukovina

**Bukovına** (, ) — Şərqi Avropada tarixi bölgə.

## Tarixi
Bukovina 1786-cı ildə Avstriyanın tərkibinə qatıldı.

1918-ci ildə Rumıniya Bukovinanı istila etdi.

İkinci Dünya müharibəsi nəticəsində SSRİ-nin ərazisində də dəyişikliklər oldu. Belə  ki, Postdam və Paris konfranslarının qərarları əsasında Köniqsberq (Kalininqrad), həmçinin Pribaltika respublikaları, Zakatpat Ukraynası, Bukovina və Bessarabiya SSRİ-yə verildi.

Müharibə ərəfəsində SSRİ-yə birləşdirilmiş Pribaltika respublikaları, Qərbi Ukrayna, Qərbi Belarusiya, Şimali Bukovina və Bessarabiyada kollektivləşmə həyata keçirildi. Bu dövrdə iri kolxozların yaranması prosesi sürətləndirildi. 254 min kolxoz 93 min iri kolxozda birləşdirildi.

## Coğrafiyası

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Makləvan

**Makləvan** — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Makləvan əhalisinin əksəriyyətini talışlar təşkil edir.

## Şəkillər

Kados maklawany 2.JPG
Kados maklawan 12.jpg 
Kados maklawan 11.JPG
Kados maklawany.jpg
Kados maklawan 16.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pyer Mendes-Frans

**Pyer Mendes-Frans** (; 11 yanvar 1907, Paris — 18 oktyabr 1982) — Fransanın sol görüşlü ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
1951–1956-cı illərdə Fransanı idarə edən Pyer Mendes-Fransın başçılıq etdiyi "sağ mərkəz hökuməti"nin dövründə sağa dönüş surətləndi. 1952-ci ildə FKP əleyhinə ittihamlar səsləndi ki, guya o, dövlətə qarşı qəsd hazırlayır. 1954-cü ildə konstitusiyaya bir sıra antidemokratik dəyişikliklər edilməsinə nail olundu. Hökumətin, prezidentin səlahiyyətləri artırıldı. Milli Məclisin hüquqları məhdudlaşdırıldı. Ölkədə siyasi partiyalar və qüvvələrin qruplaşması baş verdi. Sənayenin milliləşdirilməsi nəinki dayandırıldı, hətta bir sıra hallarda müəssisələr öz əvvəlki sahiblərinə qaytarıldı. Fövqəladə vergilər qoyuldu, tariflər yüksəldi. Amnistiya verilməsi nəticəsində bir çox kollaborasionist azadlığa buraxıldı. Seçki sistemində edilmiş dəyişikliklər nəticəsində parlamentdəki proporsional nümayəndəlik majoritar (bu və ya digər mahalda səslərin 50%-dən çoxunu toplamış partiyanın, yaxud blokun həmin mahaldan bütün deputat yerini tutması hüququ) nümayəndəlik ilə əvəz olundu.

50-ci illərin ortalarında Fransada kəskin siyasi böhran yarandı. Siyasi böhran burjua partiyalarını da bürüdü. 1953-cü ilin mayında de Qoll öz partiyasını buraxdığını, özünün isə siyasətdən getdiyini bildirdi. Keçmiş vişist Pujadın başçılıq etdiyi bir çox xırda burjua dairələri tələb etdi ki, parlament buraxılsın, demokratiya məhdudlaşdırılsın.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Çarlz Körtis

**Çarlz Körtis** — ABŞ-lı siyasətçi. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 31-ci vitse-prezidenti.

## Xarici keçidlər
*Çarlz Körtisin biyoqrafiyası