open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
I Ferdinand (Siciliya kralı)

**I Ferdinand** () () — Neapol, Siciliya və İki Siciliya kralı. Burbon sülaləsinin Burbon-İki Siciliya qolunun əsası qoyuldu.

Atası Neapol və Siciliya kralı III Karl, anası isə Polşa kralı III Avqustun qızı Mariya Amaliyadır. 10 avqust 1759-cu ildə sonsuz əmisi VI Ferdinandın vəfatının ardından atası İspaniya taxtına əyləşdi. Ancaq onun İspaniya taxtına keçə bilməsi üçün Neapol və Siciliya taxtından əl çəkməsi tələb edildi. Bu səbəblə III Karl həmin il 6 oktyabrda Neapol və Siciliya taxtından üçüncü oğlu Ferdinandın lehinə əl çəkdi. Çünki böyük oğlu Antonio əqli xəstə olduğu üçün varislikdən çıxarılmış, ikinci oğlu Karl isə İspaniya taxtının varisi (infant) elan edilmişdi.

## Ailəsi
7 aprel 1768-ci ildə Müqəddəs Roma imperatoru I Fransiskin qızı Mariya Karolinayla evləndi. Cütlüyün 18 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız 7-si yetkinlik yaşına çata bildi.

* '''Mariya Tereza''', Müqəddəs Roma imperatriçası
* '''Mariya Luiza''', Böyük Toskana hersoqinası
* Karlo (1775-1778)
* Mariya Anna (1775-1780)
* '''I Fransisk''', İki Siciliya kralı
* '''Mariya Kristina''', Sardiniya kraliçası
* Mariya Amaliya (1779-1783)
* Qennaro (1780-1789)
* Cüzeppe (1781-1783)
* '''Mariya Amaliya''', Fransa kraliçası
* Mariya Kristina (1783)
* '''Mariya Antuanetta''', İspaniya infantası
* Mariya Klotilda (1786-1792)
* Mariya Henretta (1787-1792)
* Karlo (1788-1789)
* '''Leopold Cüzeppe''', Salerno şahzadəsi
* Alberto (1792-1798)
* Mariya İzabella (1793-1801)

## Mənbə
* Davis, John (2006). *Naples and Napoleon: Southern Italy and the European Revolutions, 1780–1860*. Oxford University Press. ISBN 9780198207559
* Acton, Harold (1957). *The Bourbons of Naples (1731–1825)* (2009 ed.). London: Faber and Faber. p. 150. ISBN 9780571249015

## İstinadlar
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli (Bakı)

Azərbaycan milyonçusu və mesenat **[[Hacı Zeynalabdin Tağıyev]]in** heykəli 18 yanvar 2022-ci il tarixində  “İçərişəhər” metro stansiyasının qarşısında ucaldılıb. Tağıyevin abidəsinin məhz bu yerdə yerləşməsinin böyük rəmzi mənası var. Çünki Zeynalabdin Tağıyev ömrü boyu Bakının inkişafına, abadlaşmasına, ümumiyyətlə Azərbaycanın inkişafına böyük töhfələr vermişdir. Heykəltəraş Azərbaycan Respublikasının Xalq Rəssamı Xanlar Əhmədovdur. Prezident İlham Əliyev xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin abidəsinin açılışında iştirak edib

## Təklif
2019-cu il martın 1-də Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin bir qrupu ilə görüş keçirir. Həmin görüşdə əməkdar artist Bəhram Bağırzadə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakıda heykəlinin ucaldılması barədə təklif səsləndirir. Daha sonra Mədəniyyət Nazirliyi, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti və Heydər Əliyev Fondu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəlinin hazırlanması ilə bağlı açıq heykəltaraşlıq müsabiqəsi elan edir. Tanınmışlarla yanaşı, gənc rəssam-heykəltaraşlar və əcnəbi müəlliflərin də qatıldığı müsabiqəyə təqdim olunan 26 əsərdən Xanlar Əhmədovun işi qalib olur.

## Tarixi

Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ucaldılan abidə bürüncdəndir.

Abidənin önündə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Azərbaycan və ingilis dillərində hazırlanan müvafiq məlumat lövhəsi quraşdırılıb.

Eyni zamanda, Heydər Əliyev Fondu görmə qabiliyyətini itirmiş şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyasına dəstək məqsədilə lövhədə əks olunan məlumatları Brayl əlifbası ilə də təqdim edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İlham Əliyev xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Bakıda ucaldılan abidəsinin açılışında iştirak edib
* Tağıyevin abidəsinin müəllifi: "Səhərə qədər yatmamışam"
* Hacı Zeynalabdin Tağıyevin abidəsinə zərər vuranların kimlikləri açıqlandı — YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
Parmalı Mariya Luiza

**Parmalı Mariya Luiza** (; ) () — İspaniya kralının xanımı.

Atası İspaniya kralı V Filippin oğlu Parma hersoqu Filipp, anası isə Fransa kralı XV Lüdovikin qızı Burbonlu Luiza Elizabetdir. Əmisi olan İspaniya kralı III Karlın oğlu İnfant Karlla 1765-ci ildə evləndi və onun 1788-ci ildə kral olmasıyla Mariya Luiza İspaniya kraliçası oldu.

Kral üzərindəki nüfuzu və dövlət işlərinə müdaxiləsi səbəbilə xalq arasında sevilmədi. Hətta münasibətləri pis olan gəlini Mariya Antuanettanın gənc yaşda vəfat etməsində də onun əlinin olduğu deyilir. Ərinin taxtdan devrilməsinin ardından onunla birlikdə Fransaya qaçdı və Napoleon Bonapart tərəfindən burada əsir tutuldu. Daha sonra Romaya aparıldılar və burada ərinin ölümündən 18 gün öncə — 2 yanvar 1819-cu ildə vəfat etdi.

## Mənbə
* Ursula Tamussino: Isabella von Parma. Gemahlin Josephs II. ÖBV, Wien 1989, ISBN 3-215-07068-5
* Kendall W. Brown: Maria Luisa Teresa of Parma. In: Anne Commire (Hrsg.): Women in World History, Bd. 10 (2001), ISBN 0-7876-4069-7
* Senatore, Mar'a Ximena (2007). *Arqueolog'a e historia en la colonia espa–ola de Floridablanca, Patagonia, siglo XVIII* (in Spanish). Madrid: Teseo. p. 149. ISBN 978-987-1354-08-5
* Zavala, José María (2013). *La maldición de los Borbones* (in Spanish). Mexico: Random House Mondadori. p. 16. ISBN 978-84-01-34667-5
* Zavala, José María (2011). *Bastardos y Borbones*. Barcelona: Plaza & Janés Editores. ISBN 978-84-0138-992-4
* Hilt, Douglas (1987). *The Troubled Trinity: Godoy and the Spanish Monarchs*. Alabama: University of Alabama Press. p. 292. ISBN 978-0-8173-0320-4
* Palazón, Juan Manuel Abascal (2010). *José Vargas Ponce (1760–1821) en la Real Academia de la Historia* (in Spanish). Madrid: Real Academia de la Historia. p. 54. ISBN 978-84-15069-00-3

## İstinadlar
Fəridə Həyat

**Fəridə Həyat** (d. 20 iyun 1949, Tehran, İran) — əslən İran azərbaycanlılarından olan britaniyalı antropoloq və yazıçı. O, SOAS London Universitetində və Bişkekdəki Amerika Mərkəzi Asiya Universitetində işləmişdir.

O, Azərbaycan və Qırğızıstandakı qadınlar barədə xeyli sayda məqalənin müəllifidir. O, həmçinin "Azəri qadını dəyişimdə: Sovet və postsovet Azərbaycanında qadın" və "Qırx qəbilənin torpağı" kitablarının müəllifidir.

## Həyatının erkən dövrü
O, Tehran şəhərində İran azərbaycanlısı olan alədə dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illəri Tehranda keçən Fəridə Həyat farsdilli və azərbaycandilli mühitdə böyümüşdür. 

## Təhsil
Orta məktəbi bitirdikdən sonra Türkiyəyə getmiş və orada Ankara Universitetində fizika təhsili almışdır. 1967-ci ildə isə ali təhsil almaq üçün Londona köçmüşdür. İlk dərəcəsini hesablama və statistikadan almışdır. Bundan sonra kompüter elmləri üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnmişdir. Sonradan ixtisasını dəyişdirmiş ə SOAS London Universitetində sosial antropologiya sahəsində təhsil almağa başlamışdır. O, buradan da antropologiya üzrə magistr dərəcəsinə yiyələnmişdir. Bu sahədə doktorantura təhsili də almışdır.

## Karyera
1992-ci ildən 1997-ci ilə qədər o, Azərbaycan qadınının tarixi mövqeyinin dəyişməsi ilə bağlı araşdırmalar aparmışdır. Həmçinin, onun araşdırmaları Azərbaycan qadınının postsovet dövründəki dəyişimini də əhatə etmişdir. 2002 və 2003-cü illərdə Qırğızıstan və Özbəkistana səfərlər etmiş, bu ölkələrdəki qadınlar, ölkələrin mədəniyyəti və regionun cəmiyyəti barədə araşdırmalar aparmışdır.

## Biblioqrafiyası
### Kitabları
* Azeri Women in Transition: Women in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan, Routledge nəşriyyatı, 2002. Birləşmiş kataloq olan Vörldkata görə bu kitab dünyanın 175 kitabxanasında saxlanılmaqdadır. 
* Land of Forty Tribes, Hertfordshire nəşriyyatı, 2015.

### Məqalələri
**Post-Soviet Islam in Azerbaijan*, Cultural Archetypes and Political Change in the Caucasus, Nino Tsetsishvili (ed.), Nova Science nəşriyyatı, 2010
**Women and the Culture of Entrepreneurship in Azerbaijan*, Markets and Moralities: ethnographies of post-socialism, R. Mandell & C. Humphrey (eds.), London: Berg nəşriyyatı, 2002
**Azeri Professional Women's Life Strategies in the Soviet Context*, Gender and Identity Construction: Women of Central Asia The Caucasus and Turkey,  F.Acar and A. Ayata (eds.), E.J. Brill, Boston, USA, 2000
**The Azaris*, Some Minorities in the Middle East, R. Tapper (ed.), Centre for Near and Middle Eastern Studies, SOAS, University of London, 1992

### Jurnal məqalələri
**New Veiling in Azerbaijan: gender and globalizing Islam*, European Journal of Women's Studies, vol. 15, no.4, October 2008
**Globalisation and Changing Gender Norms in Azerbaijan*, International Feminist Journal of Politics, vol. 8, no.3, September 2006
**Re-Islamisation in Kyrgyzstan: gender, new poverty, and the moral dimension*, Central Asian Survey, vol.23, no.3-4, Dec. 2004

## İstinadlar
Karlota Joakina (İspaniya infantası)

**İnfanta Şarlotta** (; ) () — Portuqaliya kralı VI Conun xanımı, İspaniya infantası.

Atası İspaniya kralı IV Karl, anası isə Parma hersoqu Filippin qızı Mariya Luizadır. Hələ 10 yaşında ikən 1785-ci ildə Portuqaliya kraliçası Mariyanın ikinci oğlu İnfant Conla evləndirildi. Evliliyin əsas səbəbi İspaniya və Portuqaliya arasında sülhü təmin etmək olsa da, Şarlotta gəlin gəldiyi sarayda və əhali arasında heç sevilmədi. Buna səbəb isə əri üzərindəki nüfuzundan istifadə edərək ölkədə ispanların lehinə bir çox qərarı aldırması idi.

Portuqaliyanın Napoleon Bonapart tərəfindən işğal edilməsinin ardından 1807-ci ildə bütün Portuqaliya monarx ailəsi Braziliyaya qaçdı. Şarlotta burada qaldığı 14 il ərzində, taxtın varisi olan ərinə qarşı propaqanda apararaq onun Portuqaliya səltənətini idarə edə bilməyəcəyini iddia etdi. Bunda əsas məqsədi isə ərinin taxta çıxmasının ardından kral naibəsi olaraq dövlət idarəsini ələ almaq istəməsi idi. Üstəlik o, digər tərəfdən Napoleon Bonapartın qardaşı Jozefin əlində olan İspaniya taxt-tacınz da göz -qoymuşdu.

1817-ci ildə oğlu Pedronun Müqəddəs Roma imperatoru II Fransiskin qızı Leopoldinayla evlənməsinin ardından Portuqaliya monarx ailəsi Avropada müttəfiq qazanmağa başladılar. Daha sonra bütün ailə 1821-ci ildə Portuqaliyaya geri qayıtdı və Şarlotta gəldikdən dərhal sonra Queloz sarayına həbs edildi. Ömrünün son 9 ilini burada övladları tərəfindən tərk edilmiş vəziyyətdə keçirən Şarlotta 7 yanvar 1830-cu ildə burada vəfat etdi.

## Mənbə
* Azevedo, Francisca Nogueira de. *Carlota Joaquina: cartas inéditas.* Rio de Janeiro, Casa da Palavra, 2007.
* Cassotti, Marsilio. *Carlota Joaquina – o Pecado Espanhol.* Lisboa, A Esfera dos Livros, 2009.
* Cheke, Marcus. *Carlota Joaquina: Queen of Portugal*. London: Sidgwick & Jackson, 1947
* Lima, Oliveira. *D. João VI no Brasil.* Topbooks.
* Pereira, Sara Marques (1999), *D. Carlota Joaquina e os Espelhos de Clio: Actuação Política e Figurações Historiográficas*, Livros Horizonte, Lisboa, 1999.

## İstinadlar
Channel 7

**Channel 7** () — 27 noyabr 1967-ci ildə istifadəyə verilmiş Tayland sərbəst televiziya şəbəkəsidir. Ankara Cənub-Şərqi Asiyada ilk rəngli televiziya yayımıdır. Analoq ötürmədə Tayland Kral Ordusuna məxsus idi. Baş ofisi Banqkok, Mo Chit, Chatuchak-da yerləşir.
MCOT HD

**MCOT HD** () — 24 iyun 1955-ci ildə başlamış və MCOT-a məxsus bir Tayland sərbəst televiziya şəbəkəsidir.
GMM 25

**GMM 25** () — GMM Grammy-ə məxsus bir Tayland rəqəmsal karasal televiziya kanalıdır. Şəbəkə, gəncləri hədəf alan dram, musiqi, xəbər və əyləncə proqramları kimi müxtəlif məzmunu təklif edir.

GMM 25, GMM Grammy'nin 2013-cü ilin dekabr ayında Milli Yayım və Telekommunikasiya Komitəsinin rəqəmsal TV lisenziyasına layiq görülməsindən sonra 25 may 2014-cü ildə bazara çıxarıldı.

Şəbəkə, Viu və Line TV ilə də proqramlarının tam yenidən işlənməsini təmin edir.

GMM 25-in CEO-su eyni zamanda One Enterprise və One 31-in İdarəedici Direktoru olan Takonkiet Viravan-dır.

## İstinadlar
Stray Kids diskoqrafiyası

Cənubi Koreyada fəaliyyət göstərən Stray Kids oğlan qrupu iki studiya albomu, üç tərtib albomu, bir yenidən nəşr, doqquz genişləndirilmiş oyun, bir sinql albomu və iyirmi üç sinql çıxardı.
## Diskoqrafiya

## İstinadlar
İnfanta Mariya Amaliya

**İnfanta Mariya Amaliya** () () – İspaniya kralı IV Karlın qızı, İspaniya infantası.

Hələ 16 yaşında ikən 1795-ci ildə 40 yaşlı əmisi İnfant Antonio Paskalla evləndi. Cütlüyün ilk və yeganə övladı isə 1798-ci ildə ölü olaraq dünyaya gəldi. Doğum əsnasında tutulduğu infeksiya səbəbilə Mariya Amaliya doğumdan 2 gün sonra vəfat etdi.

## Mənbə

* Bearne Charlton, Catherine. *A Royal Quartette*. London: T. F. Unwin, 1908.
* Mateos Sainz de Medrano, Ricardo. *Los desconocidos infantes de España*. Thassalia, 1996. 
* Rubio, Maria José. *Reinas de España*. La Esfera de los Libros, Madrid, 2009. 

## İstinadlar
Channel 3

**Channel 3** () — 26 mart 1911-ci ildə Taylandın ilk ticari televiziya kanalı olaraq fəaliyyətə başlayan bir Tay sərbəst televiziya şəbəkəsidir. Channel 3, BEC World Public Company Limited şirkətinin törəmə şirkəti olan BEC Multimedia Company Limited ("BECM") tərəfindən idarə olunur. Şəbəkənin mənzil-qərargahı Banqkokun Maleenond Towers-da yerləşir.

## İstinadlar
Ana de Armas

**Ana Seliya de Armas Kaso** () — Kuba və İspaniya aktrisası. Karyerasına Kubada başlamış və 2006-ci ildə romantik dram filmi "*Una rosa de Francia*"-da baş rolda oynamışdır. 18 yaşında olarkən İspaniyanın Madrid şəhərinə köçərək, 2007-ci ildən 2010-cu ilə qədər məşhur yeniyetmə drama serialı "*El İnternado*"-da altı mövsüm çəkilmişdir.

O, Los-Ancelesə köçdükdən sonra, psixoloji triller "*Knock Knock*" (2015) və komediya-cinayət filmi "*War Dogs*" (2016) filmində ingiliscə danışan rollar oynamışdır. 2016-cı ildə "*Hands of Stone*" filmində köməkçi rolda çıxış etmişdir. O, 2017-ci ildə ekranlara çıxan "Ülgüc üzərində qaçan 2049" elmi fantastika filmində holoqrafik süni intellekt proyeksiyası rolu ilə məşhurlaşdı. Ana de Armas 2019-cu ildə "Bıçaqlar çəkildi" adlı müəmma filmində ifa etdiyi performansa görə "Komediya və ya Musiqili Ən Yaxşı Aktrisa" nominasiyasında "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd oldu və "Ən Yaxşı İkinci Plan Aktrisa" kateqoriyasında "Saturn" mükafatını qazandı. 2021-ci ildə nümayiş olunan Ceyms Bond filmi, "Ölməyə vaxt yoxdur"da Paloma rolunda çəkildi, 2022-ci ildə işıq üzü görən "Sarışın" filmində Merilin Monronu canlandırdı.

## Filmoqrafiya
* Por un puñado de besos (2014)
* Knock Knock (2015)
* Exposed (2016)
* War Dogs (2017)
* Overdrive (2017)
* Ülgüc üzərində qaçan 2049 (2017)
* The Informer (2019)
* Wasp Network (2019)
* Bıçaqlar çəkildi (2019)
* Sergio (2020)
* The Night Clerk (2020)
* Ölməyə vaxt yoxdur (2021)
* Deep Water (2022)
* The Gray Man (2022)
* Blonde (2022)
* John Wick Presents: Ballerina (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İnfanta Mariya Luiza (Etruriya kraliçası)

**İnfanta Mariya Luiza** () () – Etruriya kralının xanımı, İspaniya kralı IV Karlın qızı və İspaniya infantası. Yeni yaradılan və qısa ömür sürən Etruriya krallığının yeganə kraliçası oldu.

Hələ 13 yaşında ikən 1795-ci ildə dayısı oğlu Parmalı Lüdoviklə evləndi. Cütlük evliliklərinin ilk ilini İspaniya sarayında keçirdi və ilk övladları olan Lüdovik burada dünyaya gəldi. 1801-ci ildə Fransa və İspaniya arasında bağlanan sülhün ardından əri Lüdovik Parma hersoqluğundan istehfa etmə qarşılığında yeni yaradılan Etruriya krallığının taxtına əyləşdi. Cütlük 1801-ci ilin avqustunda yeni krallığın paytaxtı Florensiyaya gəldi. 1802-ci ildə İspaniyaya etdiyi qısa səyahət əsnasında Mariya Luiza ikinci övladını dünyaya gətirdi. Ancaq ərinin səltənəti çox çəkmədi və Lüdovik 1803-cü ildə vəfat etdi. Mariya Luiza Etruriya kralı təyin edilən oğlu II Lüdovikə kral naibəsi olaraq xidmət etdi. Florensiyadakı hakimiyyəti boyunca yerli əhalinin dəstəyini qazanmağa çalışsa da, 1807-ci ildə Napoleon Bonapartın bölgəni işğal etməsiylə Mariya Luiza və övladları bölgəni tərk etdi.

Milanda Napoleon Bonapartla görüşən Mariya Luizanın apardığı danışıqlar nəticə vermədi və ailəsiylə birlikdə İspaniyaya sürgün edildi. İspaniya sarayı isə daha çətin vəziyyətdə idi. Belə ki, qardaşı İnfant Ferdinand atasına qarşı saray çevrilişi tərtibləmişdi və ölkədə vətəndaş müharibəsi başlamışdı. Napoleon Bonapart burada da işə qarışdı və devrilmiş kralla ailəsini məsələni həll etmək üzrə Fransaya dəvət etdi. Ancaq monarx ailəsini burada qarşıladıqdan sonra Bonapart ailəni əsir aldı və qardaşı Jozefi İspaniya kralı təyin etdi. Əsir tutulduğu müddət ərzində ailə içərisində fransızlara qarşı müqavimət göstərən yeganə şəxs oldu. Hətta əsirlikdən gizlicə qaçma planı hazırlasa da, bu planı üzə çıxdı və cəza olaraq oğlundan ayrıldı və qızıyla birlikdə Romada bir monastıra həbs edildi.

Napoleon Bonapartın 1814-cü ildə devrilməsinin ardından Mariya Luiza azadlığa buraxıldı. Ancaq oğlunun taxt haqqını geri qazanmaq üçün Romada qalmağa davam etdi. Ancaq ertəsi il keçirilən Vyana konqresində verilən qərarla Etruriya krallığı ləğv edildi və Mariya Luizaya yalnız Lukka hersoqluğu verildi. Bu vəzifədə ikən Mariya Luiza 1824-cü ildə xərçəng xəstəliyindən vəfat etdi.

## Mənbə
* Balansó, Juan. *Las Perlas de la Corona*. Barcelona, Plaza & Janés, 1999. 
* Bearne, Catherine Mary Charlton. *A Royal Quartette: Maria Luisa, Infanta of Spain*. Brentano's, 1908. ASIN: B07R12B4NQ
* Davies, Norman. *Vanished Kingdoms: The Rise and fall of States and Nations*. New York, Viking, 2011. 
* Maria Luisa of Spain, Duchess of Lucca. *Memoir of the Queen of Etruria*. London, John Murray, 1814. 
* Mateos Sainz de Medrano, Ricardo. *Los desconocidos infantes de España*. Thassalia, 1996. 
* Sixtus, Prince of Bourbon-Parma. *La Reine d'Étrurie*. Paris, Calmann-Levy, 1928. ASIN: B003UAFSSG
* Smerdou Altoaguirre, Luis. *Carlos IV en el Exilio*. Pamplona, Ediciones Universidad de Navarra, 2000. 

## İstinadlar
Ost-Hind şirkəti (Danimarka)

thumb|250px|Trankerbarda Dansborq fortu

**Danimarka Ost-Hind şirkəti** () — 1616-1729 (fasilələrlə) ilə Asiya ilə ticarət edən Danimarka ticarət şirkəti.

1616-cı ildə Hollandiyanın Ost-Hind şirkəti modelindən sonra yaradılmışdır. Şirkətin ən böyük səhmdarı Kral IV Kristian idi. Şirkət qurulduqda, Asiya ilə dəniz ticarətində inhisar aldı.

1620-ci illərdə Danimarka tacı Hindistanda bir qala əldə etdi - Trankebar, daha sonra şirkətin ticarət fəaliyyətinin mərkəzinə çevrildi (Dansborq fortu). Çiçəklənmə dövründə İsveç Ost-Hind şirkəti ilə birlikdə İngilis Şərqi Hindistan Şirkətindən daha çox çay idxal etdi , bunun 90% -i İngiltərəyə qaçaq yolla gətirildi və bu da ona böyük qazanc gətirdi.

Zəif iqtisadi göstəricilərə görə şirkət 1650-ci ildə ləğv edildi, lakin 1670-ci ildə yenidən quruldu. 1729-cu ilə qədər Danimarka Ost-Hind şirkəti çürüdü və nəhayət ləğv edildi . Tezliklə səhmdarlarının çoxu 1730-cu ildə qurulmuş Asiya şirkətinin üzvü oldu (). Lakin 1772-ci ildə inhisarını itirdi və 1779-cu ildə Danimarka Hindistanı tac koloniyası oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Danish East India Company 1616—1669 Şirkətin tarixi.
* Gyldendals Leksikon
Amar (film, 2017)

**Amar**:Səninlə dünyanın sonuna qədər — Estepan Kresponun rejissorluğunda 2017-ci il ispan romantik-dram filmi.

## Məzmun
Laura və Karlos bir-birlərini hər gün son günləriymiş kimi sevən iki sevgilidir. Öz həyatını idareətmə və anasının nəzərətindən çıxma arzusuyla hərəkət edən Laura hamilə qalmağın xəyalını qurur. Laura da, Karlos da dünyada öz yerlərini tapmaq arzusundadırlar. Bir ildən sonra daha da olqunlaşanda bir-birlərinə qarşı dərin hisləri sadəcə xatirədir.

## Aktyorlar və rollar
* Maria Pedraza — Laura
* Pol Monen — Karlas
* Qreta Fernandez — Lola
* Natalia Tena — Merçi (Lauranın anası)
* Narko Fresneda — Lauranın atası
* Maria Saballaero — Marta
* Jorqe Silvestr — El-Moro
* Paz Munoz — Sunanna
* Qustavo Salmeron — Pablo
* Jorqe Motos — Karlosun qardaşı

## İstinadlar
Dzaybatsu Asano

**Dzaybatsu Asano** () —  ümummilli ikinci dərəcəli dzaybatsunun ən böyüyü və beləliklə Yaponiyada beşinci ən böyük dzaybatsu idi.

1940-cı ildə Asano dzaybatsunun 64 şirkəti var idi ; və 1943-cü ildə - 94 şirkət. Bu dövrdə Asano Yaponiyada sement sənayesini praktik olaraq inhisara almışdı.

## Tarixi
Asano dzaybatsunun mənşəyi, tacir ailələrinin və ya ailələrin mədənçiliyinin siyasi işlərindən irəli getmədiyi üçün digər dzaybatsulardan xeyli fərqlidir.

Dzaybatsunun qurucusu Asano Soitiro Toyama prefekturasından Tokioya gəldi və şəkər suyu tacirindən müxtəlif kiçik pərakəndə satış sahələrinin sahibinə: odun, ağac və daş kömürü. Bu dövrdə kömürdən istifadənin əsas yollarından biri işıqlandırma cihazlarında istifadə olunan ondan kok sobası qazının alınması idi. Qaz istehsalında, kömür oksigen əldə etmədən yüksək bir temperaturda qızdırılır və nəticədə kok meydana gəlir. Kok, qiymətli bir yanacaqdır və dəmir və polad sənayesində lazımdır, ancaq o dövrdə kok başqa bir yerdə istifadə edilmirdi.

## İstinadlar
Mariya İzabella (İki Siciliya kraliçası)

**Mariya İzabella** () () — İki Siciliya kralı I Fransiskin xanımı, İspaniya infantası. Atası İspaniya kralı IV Karl, anası isə onun xanımı Parmalı Mariya Luizadır. Hələ 13 yaşında ikən əmisi oğlu olan İki Siciliya kralı Fransisklə evləndi və Siciliya kraliçası oldu.

## Mənbə

* Acton, Harold. *The Bourbons of Naples (1734-1825)*. Prion books limited, London, 1989 (first published in 1957). 
* Bearne Charlton, Catherine. *A Royal Quartette*. London: T. F. Unwin, 1908.
* Majo, Silvio de.*Maria Isabella di Borbone, regina del Regno delle Due Sicilie*. Dizionario Biografico degli Italiani, Volume 62, 2004.
* Rubio, Maria José. *Reinas de España*. La Esfera de los Libros, Madrid, 2009. 

## İstinadlar
İnfant Karl Mariya İsidro

**İnfant Karl Mariya İsidro** () () – İspaniya kralı IV Karlın ikinci oğlu, İspaniya infantı. 

## Həyatı
Qardaşı VII Ferdinandın 1833-cü ildə ölümündən sonra İspaniya taxtına olan iddiasını irəli sürdü. Ancaq mərhum kralın körpə qızı İzabellanın tərəfdarları onun bu iddiasını qəbul etmədi və ölkəni idarə edən kortes birliyi 15 yanvar 1837-ci ildə İnfant Karl və onun övladlarının taxt hüququnu ləğv etdi. Buna baxmayaraq o və onun şəcərəsi XX əsrin ortalarına qədər İspaniya taxtı uğrunda taxt iddialarını davam etdirdilər.

## Ailəsi
22 sentyabr 1816-cı ildə Madriddə bacısı qızı İnfanta Mariya Fransiska ilə evləndi. Cütlüyün bu evlilikdən 3 oğlu dünyaya gəldi.

* Karlos Luiz de Burbon
* Xuan Karlos de Burbon
* Fernando de Burbon (1824-1861)

Xanımının vəfatından sonra, 20 oktyabr 1838-ci ildə digər bacısı qızı İnfanta Mariya Tereza ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan övladı olmadı.

## Mənbə

### Ədəbiyyat
* Holt, Edgar. *The Carlist Wars in Spain*. Chester Springs, Pennsylvania: Dufour Editions, 1967.
* Moral Roncal, Antonio Manuel. Carlos V de Borbón. Madrid: Actas Editorial, 1999

### İstinadlar
Mariya Ohisalo

**Mariya Ohisalo** () — finlandiyalı dövlət və siyasi xadim, "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sədri, Finlandiya Parlamentinin deputatı və Finlandiyanın daxili işlər naziri.

## Həyatı
Mariya Ohisalo 1985-ci il martın 8-də Helsinki şəhərində anadan olub. Onun atası alcohol audəçisi idi. Buna görə də o və anası bir il sığınacağda yaşayıblar. Daha sonra onun valideynləri boşandı, anası isə yenidən evləndi.

2004-cü ildə orta təhsilini başa vuran Mariya Ohisalo, universitetə daxil olub. O, 2004–2009-cu illərdə Helsinki Universitetində sosial elmlər üzrə ali, 2009–2011-ci illərdə Helsinki Universitetində sosial elmlər üzrə magistr dərəcəsi alıb. 2017-ci ildə isə Mariya Ohisalo Şərqi Finlandiya Universitetində sosiologiya üzrə Ph.D dərəcəsi alıb.

## Siyasi fəaliyyəti
Mariya Ohisalo 2008-ci ildə "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sıralarında üzv seçildi. 2015-ci ilin iyununda isə o, partiyanın sədr müavini seçildi. 2017-ci ildə Ohisalo partiya sədri vəzifəsinə namizəd oldu. Səsvermə nəticəsində Touho Aalto qalib gəldi, Ohisalo isə sədr müavini seçildi. 2018-ci ildə Touho Aaltonun uzun sürən depressiyadan səbəbindən sədr vəzifəsindən istefa verdi, Ohisalo isə 2018-ci ilin noyabr ayına qədər sədr vəzifəsini icra etdi. 2019-cu il iyunun 15-də Mariya Ohisalo "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sədri vəzifəsinə seçildi.

Mariya Ohisalo 2014-cü ilin may ayında baş tutan Finlandiya üzrə Avropa Parlamentinə seçimlərdə namizə oldu və 3.090 səs topladı.

2015-ci il aprelin 19-da baş tutan Parlament seçimlərində namizəd olsa da, 4.048 səs topladı və seçilə bilmədi. 2019-cu il aprelin 14-də baş tutan Parlament seçilərində isə 11.798 səs topladı və Finlandiya Parlamentinin deputatı seçildi.

2019-cu il iyunun 6-dan Finlandiyanın daxili işlər naziridir.

## İstinadlar
Əhməd Xəlilov

**Əhməd Paşa oğlu Xəlilov** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

## Həyatı
Xəlilov Əhməd Paşa oğlu 1904-cü ildə Kürdəmir rayonu Beyi kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 4 övladı olmuşdur.

1985-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
1932-ci ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini bitirmiş, Göyçay rayon MTS-ndə baş aqranom, sonradan direktor müavini işləmiş, 1939-cu ildən Respublikanın Torpaq Komissarlığında aqranom. baş aqranom, 1941-ci ildən torpaq komissarının müavini, 1942-ci ildən kənd təsərrüfatı nazirinin müavini, Azərbaycan Respublikasının pambıqçılıq naziri vəzifələrində işləmiş, 1969-cu ildən təqaüdə çıxmış, 1973-cü ildən Dövlət Yer Quruluşu Layihə  İnstitutunda direktor olmuş, 1982-ci ilə qədər bu vəzifədə çalımşmışdır.

### Elmi fəaliyyəti
1958-ci ildə elmlər namizədi, 1969-cu ildə elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Respublikanın əməkdar aqranomu fəxri adına, Şərəf Nişanı, Qırmızı Əmək Bayrağı ordenlərinə, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanına, Böyük Vətən müharibəsinin bir çox orden və medallarına və Ümum ittifaq Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüş, bir neçə çağırış Respublika Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi — Azərbaycan Aqrar Sahə Rəhbərləri və Görkəmli Elm Xadimləri (Ensklopedik məlumat kitabı)

## İstinadlar
Fransisko de Paula de Burbon (Kadis hersoqu)

**İnfant Fransisk Paul** () () – İspaniya kralı IV Karlın ən kiçik oğlu, İspaniya infantı. O eyni zamanda VII Ferdinandın qardaşı, II İzabellanın isə əmisi və qaynatası idi.

Onun İspaniya sarayındakı mükəmməl təhsili Napoleon Bonapartın bölgəni ələ keçirməklə yarım qaldı. 14 yaşında ikən valideynləri və digər ailə üzvləriylə Fransaya aparıldı və 10 il boyunca Marseldə, daha sonra isə Romada sürgündə yaşadı. 1818-ci ildə qardaşı VII Ferdinandın istəyilə sürgündən geri çağırıldı və infant olaraq nüfuz qazandı. İncəsənət və rəssamlıqla məşğul olan Fransisk Paul ertəsi il bacısı Mariya İzabellanın böyük qızı Siciyalı Şarlotta ilə evləndi.

Qardaşının vəfatından sonra 3 yaşlı qızı İzabella kraliça, dul qalan kraliça Mariya Kristina isə kraliçanın naibəsi elan edildi. Ancaq baldızı olan naibə, Fransisk Paul və xanımını dövlət idarəsindən uzaqlaşdırdı. Ölkədəki liberal qruplara qoşulan Fransisk Paul və xanımı aktiv müxalifətlə məşğul olmağa başladılar. Nəticədə 1838-ci ildə Fransaya qaçmağa məcbur oldular. Mariya Kristinadan sonra vəzifəyə gətirilən General Baldomerin naibliyi dönəmində cütlük ölkəyə geri dönsə də, çox keçmədən ona qarşı da müxalif oldular və yenidən sürgünə göndərildilər.

1843-cü ildə II İzabella naibliyi ləğv edərək müstəqil hakimiyyəti ələ aldı və cütlüyü sürgündən geri çağırdı. Sürgündən döndükdən sonra xanımı Şarlotta böyük oğlu Fransisko Asisi kraliçayla evləndirməyi planlamağa başladı. Ancaq döndükdən bir il sonra Şarlotta vəfat etdi. Buna baxmayaraq plan baş tutdu və Fransisko Asis 1846-cı ilin oktyabrında II İzabella ilə evləndi. Qardaşı qızı olan kraliçanın artıq qaynatası da olan Fransisk Paul sarayda güclü nüfuz sahibi oldu. Dövlət idarəsinə müdaxilə etməsi səbəbilə 1849-cu ildə qısa müddətliyinə yenidən sürgün edildi. 1852-ci ildə kraliçanın icazəsiylə yenidən evləndi və 12 il sonra Madriddə vəfat etdi.

## Mənbə
* Balansó, Juan. *Los diamantes de la Corona*. Barcelona: Plaza & Janés, 1999. 
* Lozano Matinez, Isabel and Soto de Lanuza, Jose Maria. *La colección de música del infante don Francisco de Paula de Borbón*. Biblioteca Nacional de España, 2012.
* Mateos Sainz de Medrano, Ricardo. *Los desconocidos infantes de España*. Thassalia, 1996. 
* Moral Roncal, Antonio Manuel. *El Infante don Francisco de Paula de Borbón: masonería y liberalismo a la sombra del trono.*. Investigaciones históricas. Época moderna y contemporánea, 20 (2000), pp. 149–168. ISSN 0210–9425
* Rubio, Maria José. *Reinas de España*. La Esfera de los Libros, Madrid, 2009. 
* Smerdou Altolaguirre, Luis. *Carlos IV en el exilio* . Eunsa. Ediciones Universidad de Navarra, S. A., 2000. 

## İstinadlar
VII Ferdinand (İspaniya kralı)

**VII Ferdinand** () () — İspaniya kralı. Atası İspaniya kralı IV Karl, anası isə Mariya Luizadır.

Madriddə Eskorial sarayında dünyaya gələn Ferdinand atasının böyük oğlu olaraq infant və varis olaraq böyüdüldü. 1807-ci ildə atasına qarşı tərtiblənən saray çevrilişinə rəhbərlik etdi və bir neçə ay davam edən vətəndaş müharibəsinin ardından Napoleon Bonapartın müdaxiləsiylə İspaniya taxtına əyləşdi. Ancaq bir neçə ay sonra Bonapart onu da taxtdan devirdi və qardaşı Jozefi İspaniya kralı təyin etdi.

1813-cü ilin dekabrında yenidən İspaniya taxtını ələ keçirən Ferdinand bir il öncə qəbul edilən konstitusiyanı ləğv etdi və mütləq monarxiyanı bərpa etdi. Ancaq 1820-ci ildə baş verən kəndli üsyanının ardından konstitusiyanı bərpa etməyə məcbur oldu. Buna baxmayaraq ölkədə ağır diktator rejimi qurdu.

## Mənbə
* *Royal Splendor in the Enlightenment: Charles IV of Spain, Patron and Collector*. Meadows Museum, SMU. 2010. ISBN 9788471204394
* Artola, Miguel. *La España de Fernando VII*. Madrid, Espasa, 1999, 405. ISBN 84-239-9742-1
* John Van der Kiste (2011). *Divided Kingdom: The Spanish Monarchy from Isabel to Juan Carlos*. History Press Limited. pp. 6–9. ISBN 9780752470832
* M. & B. Wattel. (2009). *Les Grand'Croix de la Légion d'honneur de 1805 à nos jours. Titulaires français et étrangers*. Paris: Archives & Culture. p. 446. ISBN 978-2-35077-135-9

## İstinadlar
Ağac kömürü

**Ağac kömürü** — havaya çıxışı olmayan ağacın pirolizi zamanı əmələ gələn mikroporous yüksək karbonlu məhsul. Kömür 1100 °C-dən çox temperaturda yanır. Hazır kömür əsasən karbondan ibarətdir. Adi odun yandırmaq yerinə kömür istifadə etməyin üstünlüyü suyun və digər komponentlərin olmamasıdır. Bu, kömürün daha yüksək temperaturda yanmasına və çox az tüstü çıxarmasına imkan verir (adi odun çoxlu buxar, üzvi uçucu maddələr və yanmamış karbon hissəcikləri verir).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* *Козлов В. Н., Нимвицкий А. А.* Технология пирогенетической переработки древесины. — М.-Л.: Гослесбумиздат, 1954.
* Древесный уголь. — Лесная промышленность. — М.: 1979.
* *Корякин В. И.* Термическое разложение древесины. — Гослесбумиздат, — М.: 1962.
* *Юдкевич Ю. Д., Васильев С. Н., Ягодин В. И.* Получение химических продуктов из древесных отходов — изд. ЛТА, С.-Пб., 2002.
* 

## Xarici keçidlər
* Hindistanda kömür istehsalı
Siciliyalı Mariya Antuanetta

**Siciliyalı Mariya Antuanetta** () () – Neapol və Siciliya kralı I Ferdinandın ən kiçik qızı.

Hələ 18 yaşında ikən 1802-ci ildə İnfant Ferdinandla evləndi. Ancaq 2 dəfə hamilə qalsa da, hamiləlik tamamlanmamış uşaqlar tələf oldular. Çox keçmədən Mariya Antuanetta tutulduğu vərəm xəstəliyi səbəbilə vəfat etdi. Ancaq ölümünün ardında qaynanası Parmalı Luizanın olması barədə şaiyələr yayılmışdır. Əri hakimiyyətə gəlmədən vəfat etdiyi üçün heç vaxt İspaniya kraliçası ola bilmədi.

## Mənbə
* EPTON, Nina, *The Spanish mousetrap: Napoleon and the Court of Spain* (London: Macdonald, 1973).
* HILT, Douglas, *The troubled trinity: Godoy and the Spanish monarchs* (Tuscaloosa; London: University of Alabama Press, 1987).

## İstinadlar
Mariya İzabella Braqanza

**Mariya İzabella Braqanza** () () — İspaniya kralının xanımı.

Atası Portuqaliya kralı VI Con, anası isə İspaniya kralı IV Karlın qızı Şarlottadır. Bu səbəblə eyni zamanda Portuqaliya infantası idi. Hələ 19 yaşında ikən dayısı İspaniya kralı VII Ferdinandla evləndi. Bu evlilikdən 2 qız övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan ilki cəmi 4 ay yaşadı. Digəri isə ölü olaraq dünyaya gəldi. Mariya İzabella isə ikinci qızının doğumu əsnasında qanaxmadan vəfat etdi.

## Mənbə
* *María Isabel de Braganza: la reina del Prado : edición conmemorativa del bicentenario de la Fundación Museo del Prado (1819–2019)*. Boletín Oficial del Estado. 2019. ISBN 978-84-340-2547-9

## İstinadlar
Saksoniyalı Mariya Jozefina Amaliya

**Mariya Jozefina Amaliya** () () — İspaniya kralının xanımı.

Atası Reç Pospolita kralı III Avqustun nəvəsi Maksimilyan, anası isə Parma hersoqu Filippin nəvəsi Parmalı Karolinadır. Hələ 16 yaşında ikən İspaniya kralı VII Ferdinandla evləndi. İlk 2 nikahından varisi olmayan kralın hakimiyyəti təhlükə altında idi. Mariya Jozefina çox uşaqlılıqlarıyla məşhur olan Saksoniya şahzadələrindən olsa da, bu nikahdan övladı olmadı. Bu səbəblə saraydan ayrılaraq uzun müddət Aranxuaz sarayında yaşadı. Bu müddət ərzində cütlüyü barışdırmaq məqsədilə Roma papası VII Piy ona şəxsi məktub belə yazmışdı. Ancaq bunlar heç bir fayda vermədi və Mariya Jozefina 18 may 1829-cu ildə yüksək hərarət səbəbilə vəfat etdi.

## Mənbə
* *María Isabel de Braganza: la reina del Prado : edición conmemorativa del bicentenario de la Fundación Museo del Prado (1819–2019)*. Boletín Oficial del Estado. 2019. ISBN 978-84-340-2547-9

## İstinadlar
Siciliyalı Mariya Kristina

**Siciliyalı Mariya Kristina** () () — İspaniya kralının xanımı.

Atası İki Siciliya kralı I Fransisk, anası isə İspaniya kralı IV Karlın qızı Mariya İzabelladır. 23 yaşında ikən dayısı olan İspaniya kralı VII Ferdinandla evləndi və bu nikahdan 2 qızı — İnfanta İzabella və İnfanta Luiza Ferdinanda dünyaya gəldi. Kral bundan öncə 3 dəfə evlənsə də, hələ də oğul varisi yox idi. Dünyaya gələn qızlarının isə 1789 tarixli vərasət qanuna əsasən taxt hüququ yox idi. Bu səbəblə kralın qardaşları İnfant Karl İsidro və İnfant Fransisk Paul arasında varislik uğrunda mübarizə başlamışdı.

Kralın 29 sentyabr 1833-cü ildə vəfat etməsinin ardından taxt mübarizəsi daha da şiddətləndi. Saray daxilində kralın 3 yaşlı qızı İzabella tələm-tələsik taxta oturduldu və ertəsi gün bütün ölkəyə kraliçanın taxta çıxarıldığı, dul kraliça Mariya Kristinanın isə onun naibəsi olduğu elan edildi. Ancaq kralın qardaşı Don Karl İsidro bunu tanımadı və yerli əyanların dəstəyini alaraq mübarizəsini davam etdirdi.

Ancaq çox keçmədən ortaya çıxan skandal hər şeyi dəyişdirdi. Belə ki, mərhum kralın ölümündən 3 ay sonra Mariya Kristina gizlicə saray mühafizəçilərindən biriylə evləndi. Bütün saray bu cütlük arasındakı münasibəti bilsə də, ertəsi il dul kraliçanın bir oğul övladı dünyaya gətirməsinin ardından bunun xalq tərəfindən bilinməsi böyük bir skandala səbəb oldu. Artan etirazların sonunda Mariya Kristina 1840-cı ildə naibəlikdən imtina edərək əriylə birlikdə Fransaya qaçdı. Cütlüyün növbəti illərdə 7 övladı daha dünyaya gəldi.

Kraliçanın yeni naibi General Baldomerin vəzifədən alınmasının ardından cütlük ölkəyə geri döndü. Ancaq ömrünün geri qalanında əsas iqamətgahı Fransa olaraq qaldı və 22 avqust 1878-ci ildə burada vəfat etdi.

## Mənbə
* Aronson, Theo (1966). *Royal Vendetta: The Crown of Spain, 1829–1965*. Bobbs-Merrill. ISBN 978–1910198117
* *Elenco de Grandezas y Títulos Nobilarios Españoles*. Madrid: Ediciones Hidalguia, 1996; ISBN 84-87204-84-8
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Francis I. of the Two Sicilies" . *Encyclopædia Britannica*. **10** (11th ed.). Cambridge University Press.

## İstinadlar
Ali Demirel

**Əli Dəmirəl** () ― Türk teatr, kino və serial aktyoru.

## Fimloqrafiyası
**Son Çıkış* (2017)
**[[Oflu Hoca'nın Şifresi 2]]* (2016)
**[[Oflu Hoca'nın Şifresi]]* (2014)
**Şeytan Bunun Neresinde* (2002)
**Bize Nasıl Kıydınız* (1994)
**[[Varyemez]]* (1991)
**[[Oğulcan]]* (1990)
**Yaşanan Dünya* (1990)
**Öğretmen Zeynep* (1989)
**Yasak Aşk* (1988)
**[[Olacak O Kadar]]* (1988-2005)
**Zeynepler Ölmesin* (1987)
**[[Doktor Civanım]]* (1982)
**[[Çiçek Abbas]]* (1982)
**[[Banker Bilo]]* (1980)
**[[Şark Bülbülü]]* (1979) 
**[[Vatandaş Rıza]]* (1979)
### Bir rejissor kimi
**Kayseri Aslanı* (2017)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əli Dəmirəl Beyazperde.com saytında
* IMDb'de Əli Dəmirəl
* Sinema Türk'te Əli Dəmirəl
İnfanta Luiza Ferdinanda

**İnfanta Luiza Ferdinanda** () () – İspaniya kralı VII Ferdinandın qızı, İspaniya infantası. Bacısı II İzabellanın yetkinlik yaşına çatan qızı İnfanta İzabellanın dünyaya gəlişinədək (1851) İspaniya taxtının varisi oldu.

1846-cı ildə bacısı II İzabella əmisi oğlu Fransisko Asisla evləndi və həmin gün hələ 14 yaşında olan Luiza da Fransa kralı I Lui-Filippin oğlu Orleanlı Antuanla evləndirildi. Cütlük nikahdan sonra Parisə köçsə də, daha sonra Sevilyada yaşamağa başladı. Ərinin kraliçaya qarşı müxalif olması səbəbilə bacılar arasındakı münasibət pis idi.

Öncə 1848-ci ildə qaynatasının taxtdan devrilməsi ilə İspaniyaya, daha sonra 1868-ci ildə isə bacısının taxtdan endirilməsiylə Fransaya sürgünə gedən cütlük uzun müddət burada nəzarət altında yaşadı.

## Mənbə
* Navarrete Martínez, Esperanza. "María de la O Isabel de Borbón". *Diccionario biográfico España* (in Spanish). Real Academia de la Historia
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Francis I. of the Two Sicilies" . *Encyclopædia Britannica*. **10** (11th ed.). Cambridge University Press
* Ortúzar Castañer, Trinidad. "María Cristina de Borbón dos Sicilias". *Diccionario biográfico España* (in Spanish). Real Academia de la Historia

## İstinadlar
Evklid məsafəsi

**Evklid məsafəsi** Evklid fəzasında iki nöqtə arasındaki parçanın uzunluğudur. Evklid məsafəsi Pifaqor teoremindən istifadə edərək nöqtələrin Karteziyan koordinatları vasitəsilə hesablana bilər, buna görə bəzən bu məsafə həm də Pifaqor məsafəsi adlandırırlar. Bu adlar qədim yunan riyaziyyatçıları Evklid və Pifaqorla əlaqəlidir, baxmayaraq ki, Evklid məsafələri ədədlər olaraq təmsil etmirdi və Pifaqor teoremindən istifadə edilərək məsafənin hesablanmasına bağlantı 18-ci əsrə qədər qurulmamışdı.

Nöqtə olmayan iki obyekt arasındakı məsafə, adətən iki obyekt arasındakı nöqtə cütləri arasındakı ən kiçik məsafə olaraq təyin olunur. Bir nöqtədən bir xəttə olan məsafə kimi, müxtəlif növ obyektlər arasındakı məsafələrin hesablanması üçün düsturlar mövcuddur. Müasir riyaziyyatda məsafə anlayışı mücərrəd metrik fəzalara qədər ümumiləşdirilmiş və Evklid məsafəsindən başqa digər məsafələr tədqiq edilmişdir. Statistikada və optimallaşdırmadaki bəzi tətbiqlərdə məsafənin özü yerinə Evklid məsafəsinin kvadratı istifadə olunur.

## Məsafə formulları
### Birölçülü
Həqiqi ədəd oxu üzərindəki istənilən iki nöqtə arasındaki məsafə həmin nöqtələrin koordinatlarının ədədi fərqinin mütləq qiymətinə bərabərdir. Belə ki, əgər p və q həqiqi ədəd oxu üzərindəki iki nöqtədirsə, onda bu nöqtələr arasındaki məsafə bu şəkildə verilir:
d(p,q) = |p-q|.
Eyni qiyməti verən, lakin daha yüksək ölçülərə daha asanlıqla ümumiləşdirilə bilən daha mürəkkəb bir düstur:
d(p,q) = \sqrt{(p-q)^2}.Bu formulda ifadəni kvadrata yüksəltmək və sonra kvadrat kökü almaq müsbət ədədi dəyişmir, lakin hər hansı mənfi ədədi mütləq qiymətiilə əvəz edir.

### İkiölçülü
Əgər Evklid müstəvisindəki p və q nöqtələrinin uyğun olaraq (p_1,p_2) və (q_1,q_2) karteziyan koordinatlarıdırsa, onda p və q nöqtələri arasındaki Evklid məsafəsi aşağıdakı kimi ifadə edilir:
d(p,q) = \sqrt{(q_1-p_1)^2 + (q_2-p_2)^2}.Bu ifadəni Pifaqor teoremini hipetenuzu p-dən q-yə parça olan düzbucaqlı üçbucağa tətbiq etməklə almaq olar, bu halda katetlər həmin nöqtələrin x və y koordinatları fərqinin mütləq qiyməti olacaq. Kvadrat kökün içindəki iki kvadrat formul üfüqi və şaquli katetlərin kvadratların sahələrini verir və kvadrat kök hipotenuzdakı kvadratın sahəsini hipotenuzun uzunluğuna çevirir.

Qütb koordinatları ilə verilən nöqtələr üçün məsafəni hesablamaq da mümkündür. p və q nöqtəsinin qütb koordinat sistemində uyğun olaraq kordinatları (r,\theta) və (s,\psi)-dırsa, onda həmin nöqtələr arasındaki məsafə kosinuslar teoremi ilə aşağıdakı kimi tapılır:
d(p,q)=\sqrt{r^2 + s^2 - 2rs\cos(\theta-\psi)}. p və q kompleks müstəvidə kompleks ədədlər şəklində ifadə edildikdə, həqiqi ədədlərlə ifadə olunan nöqtələr üçün birölçülü məsafə düsturdan istifadə edilə bilər:
d(p,q)=|p-q|.

### Yüksəkölçülü

Karteziyan koordinatlarla verilmiş üçölçülü fəzadaə iki nöqtə arasındaki Evklid məsafəsi aşağıdakı formul vasitəsilə tapılır:
d(p,q)=\sqrt{(p_1-q_1)^2 + (p_2-q_2)^2 + (p_3-q_3)^2}.
Ümumiyyətlə, karteziyan kordinatlar vasitəsilə n ölçülü Evklid fəzasında verilən nöqtələr üçün məsafə formulu aşağıdakı kimidir:
d(p,q) = \sqrt{(p_1- q_1)^2 + (p_2 - q_2)^2+\cdots+(p_i - q_i)^2+\cdots+(p_n - q_n)^2}.

## İstinadlar
Fransisko Asis Burbon

**Fransisko Asis Burbon** () () — İspaniya kral-konsortu. Atası İspaniya kralı IV Karlın oğlu Fransisk Paul, anası isə İki Siciliya kralı I Fransiskin qızı Luiza Şarlottadır.

10 oktyabr 1846-cı ildə əmisi qızı olan kraliça II İzabella ilə evləndi və bu evlilikdən 5 övladı dünyaya gəldi. Ancaq bu uşaqların ondan olmaması barədə bir çox şaiyələr mövcuddur. Bu şaiyələrin səbəbi isə Fransiskonun homoseksual olması ilə bağlı olan saray şaiyələri idi.

## Mənbə
* Bergamini, John D. *The Spanish Bourbons: The History of a Tenacious Dynasty*. New York: Putnam, 1974. ISBN 0-399-11365-7
* Jørgen Pedersen (2009). *Riddere af Elefantordenen, 1559–2009* (in Danish). Syddansk Universitetsforlag. p. 470. ISBN 978-87-7674-434-2
* M. & B. Wattel. (2009). *Les Grand'Croix de la Légion d'honneur de 1805 à nos jours. Titulaires français et étrangers*. Paris: Archives & Culture. p. 448. ISBN 978-2-35077-135-9

## İstinadlar
İnfanta İzabella

**İnfanta İzabella** () () – İspaniya kraliçası II İzabellanın qızı, İspaniya infantası.

13 may 1868-ci ildə İki Siciliya kralı II Ferdinandın oğlu Siciliyalı Getano ilə evləndi ancaq əri nikahdan 3 il sonra intihar etdi. Həm qardaşı XII Alfonso, həm də onun oğlu XIII Alfonsonun ilk illərində kral sarayında nüfuz sahibi olan İzabella qardaşı oğlunun devrilməsindən və İspaniyada respublika elan edilməsindən sonra inqilabçıların qalma təklifini qəbul etmədi və Fransaya sürgünə getdi. Ancaq Parisə gəldikdən bir neçə gün sonra vəfat etdi.

## Qalereya

Fayl:Isabell II and her family.jpg|İnfanta İzabella öz ailəsiylə birlikdə, 1860-cı il. (soldan sağa: qardaşı İnfant Alfonso dayəsinin qucağında, atası Fransisk de Asis, anası II İzabella, bacısı İnfanta Mariya dayəsinin qucağında və özü)
Fayl:Infanta Isabel de Bourbon e Bourbon.4.jpg|14 yaşlı İnfanta İzabella, 1865-ci il
Fayl:Infanta Isabel de Espanha e Príncipe Caetano das Duas Sicílias.jpg|İnfanta İzabella və həyat yoldaşı Şahzadə Getano, 1868-ci il
Fayl:La Chata, de Kaulak (cropped).jpg|İnfanta İzabella, 1917-ci il
Fayl:La infanta Isabel de Borbó amb un bisbe i sacerdots davant de la catedral de Barcelona en la celebració del centenari de la Mercè.jpeg|İnfanta İzabella, ənənəvi la Merse festivalının açılışında yepiskoplarla birlikdə, 1918-ci il
Fayl:Infanta Isabel 3.JPG|la Qranja sarayındakı abidə


## Mənbə

* Mateos Sainz de Medrano, Ricardo. *Los Desconocidos Infantes de España*. Thassalia, 1996. 
* Rubio, María José. *La Chata: La Infanta Isabel de Borbón y la Corona de España*. Madrid, La Esfera de los Libros, 2003. 

## İstinadlar
İnfanta Mariya del Pilar

**İnfanta Mariya del Pilar** () () – İspaniya kraliçası II İzabellanın qızı, İspaniya infantası.

7 yaşında ikən anasıyla birlikdə Parisə sürgünə getdi və ilk təhsilini burada aldı. III Napoleonun devrilməsindən sonra sürgündəki ailəsiylə birlikdə Cenevrəyə köçdü. 1875-ci ildə İspaniyada monarxiyanın bərpa edilməsi və qardaşı XII Alfonsonun taxta çıxmasıyla o və bacıları Madridə qayıtdı. Burada geri qalan təhsili böyük bacısı İzabellanın nəzarəti altında tamamlandı.

Parisdə qalan anası kraliça İzabella onun evlilik planlarını yürütməyə başladı. Namizəd olaraq isə III Napoleonun oğlu və varisi Şahzadə Napoleon seçilmişdi. Üstəlik varisin anası Yevgeniya da bu cütlüyün evlənməsini dəstəkləyirdi. Ancaq vəliəhd 1879-cu ildə bir çatışmada həlak oldu. Çox keçmədən Mariya da anidən vəfat etdi.

## Qalereya

Fayl:Infantas Paz, Pilar and Eulalia.jpg|İnfanta Mariya del Pilar öz bacılarıyla birlikdə. (soldan sağa: İnfanta Mariya Paz, özü, İnfanta Eulaliya)
Fayl:The four daughters of Queen Isabel II of Spain.jpg|İnfanta Mariya del Pilar öz bacılarıyla birlikdə. (soldan sağa: özü,  <nowiki/>İnfanta Eulaliya, İnfanta İzabella və İnfanta Mariya Paz)


## Mənbə
* Aronson, Theo. Venganza real: la Corona de España, 1829–1965. Ed. Grijalbo, 1968.
* Baviera, S. A. R. Princesa Pilar de; Chapman-Huston, Comandante Desmond. Alfonso XIII. Col. "Z"
* Infanta Paz. Cuatro revoluciones e intemedios: Setenta años de mi vida. Espasa-Calpe, Madrid, 1935.
* Infanta Eulalia; Memorias de Doña Eulalia de Borbón, Infanta de España (1864–1931). Ed. Juventud, 1954.
* Rubio, María José. La Chata: La Infanta Isabel de Borbón y la Corona de España. Madrid, La Esfera de los Libros, 2003. ISBN 84-9734-350-6

## İstinadlar
Milçəklər tanrısı (film, 1963)

**Milçəklər tanrısı** () — nobel mükafatçısı Uilyam Qoldinqin eyni adlı romanının motivləri əsasında çəkilmiş ingilis məcara-dram filmi.

## Mövzu
Okean üzərindəykən təyyarələri qəzaya uğrayan otuza qədər ingilis uşaq yaxınlıqdakı kimsəsiz tropikal adaya çıxırlar. Qəzadan heç bir yetişkin sağ qurtura bilmir. Yetişkinlərin, dolayısıyla da təzyiqin və qaydaların olmadığı bir yerdə gözəl təbiət uşaqların çox xoşuna gəlir. Hər şeyi özləriə görə nizamlayıb oyunla qurub ovlanırlar. Ancaq zaman keçdikcə yaranan rəqabət, qorxu və inamsızlıqla uşaqlar bir növ demokratik quruluşdan qəbilə quruluşuna keçirlər. Bu da onların get-gedə vəhşiləşərək qorxunc bir kimliyə bürünmələrinə səbəb olur. Qaçınılmaz olaraq qütbləşmə başlayır. Bir qrup uşaq mədəni yaşayışın tərəfdarı olan Ralfin liderliyini qəbul edərkən digər bir qrup da daha fərqli xarakteri olan, şiddətə meyilli Cekin arasınca gedir. Cek ətrafdakıları bilinməyənlərlə qorxudaraq özünə bağlamaq və idarə etmək istəyir. Cek və ətrafındakı lar ovlanır, çiy ət yeyir və daha da vəhşiləşirlər. Hətta Ralfinin düşərgəsinə basqınlar da etməkdən narahat olmurlar. Nəticədə cinayət qaçılmaz olur.

## Aktyorlar və rollar
Dzaybatsu

— Yaponca "pul klanı" və ya konqlomerat mənasını verir.
[thumb|260px|Mitsubishi dzaybatsu qərargahı [Marunoutidə, 1923-cü ildən əvvəl]]

XIX əsrin sonu XX əsrin birinci yarısına qədər bank və sənaye birliklərini (kartellər, sindikatlar) idarə edən böyük ailələrin adını vermək üçün istifadə edilmişdir. Dörd əsas dzaybatsu Edo dövrünə təsadüf edir. Bunlar Mitsubishi (三菱), Mitsui (三井), Sumitomo (住友) və Yasuda (安 田). Rus-Yapon müharibəsindən II Dünya Müharibəsinə qədər mövcud olan iş quruluşları, "törəmə təşkilatlar" və daha kiçik dzaybatsu: , , ,  və .

Dzaybatsu — ailə mülkiyyəti və işin nisbətən yüksək səviyyədə şaxələndirilməsi ilə xarakterizə olunan xarakterik bir yapon konqlomerat formasıdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Kazuo, Shibagaki. The early history of the zaibatsu. // The Developing Economies 4.4 (1966): pp. 535—566.
* Hidemasa Morikawa, *Zaibatsu. The Rise and Fall of Family Enterprise Groups in Japan* / Tokyo: University of Tokyo Press, (1992), p. 283. ISBN 978-0860084884.
* Fruin, M.W. (1994) *The Japanese Enterprise System: Competitive Strategies and Cooperative Structures*, Oxford University Press, Oxford.
* Miyajima, H. and Kawamoto, S. (2009) *Business groups in pre-war Japan: historical formation and legacy*, in Oxford Handbook of Business Groups (eds A. Colpan, T Hikino, and E. Lincoln), Oxford University Press, Oxford.
* Miyajima, H. and Kuroki, F. (2007) *The unwinding of cross-shareholding in Japan: causes, effects, and implications*, in Corporate Governance in Japan (eds M. Aoki, G. Jackson, and H. Miyajima), Oxford University Press, Oxford.
* Morck, R. and Nakamura, M. (2005) *A frog in a well knows nothing of the ocean: a history of corporate ownership in Japan*, in A History of Corporate Governance Around the World (ed. R. Morck), Chicago University Press, Chicago.

## Xarici keçidlər
* THE ZAIBATSU OF JAPAN  / Thayer Watkins
* The Present State of Research on Zaibatsu: The Case of Mitsubishi // Social Science Japan Journal (2002) 5 (2): 233—242. 
* Yapon şirkətləri və korporativ qrupları / М.: ИМЭМО РАН (2009).
Cəmilə (dəqiqləşdirmə)

* Cəmilə — 1958-ci ildə yazıçı Çingiz Aytmatov tərəfindən yazılan povest. 
* Cəmilə — Əlcəzair ərazisində yerləşən Qədim Roma şəhəri.

## Həmçinin bax
* Cəmilə (ad)