open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qaymaqlı alman piroqu

**Qaymaqlı alman piroqu** (**цве́чгенкухен**,  или **пфла́уменкухен**, )-Mayalı və ya şəkər tozlu xəmirdən hazırlanmış üzərinə təbii meyvələr düzülmüş piroq.

## Haqqında
Nazik lay şəklində giləmeyvələr və qaymaq xəmirin üzərinə çəkilir. Bəzən üzərinə ovuntu da səpilir. Almaniyanın, Avstriyanın, İsveçrənin müxtəlif regionlarına məşhurdur. Almaniyada ən çox Ausburqun milli piroquna üstünlük verirlər. Çox vaxt piroqu çalınmış qaymaqla yeyirlər. 

## Qaleriya

Zwetschgendatschibelag vor dem Backen.jpg
Plum cake1 ies.jpg
Plum cake2 ies.jpg
Plum cake 03 ies.jpg
Grumbeersupp un Quetschekuche.jpg
Zwetschkenkuchen-01.JPG


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Tart
* Tart Taten
* Şarlotka
Ptifur

**Ptifur** () — Xırda müxtəlif peçenyelərdən və ya pirojnalardan ibarət assortidir.

## Haqqında
Eyni xəmirdən hazırlanıb, formasına və qarışıqlarına görə fərqlənir ancaq. Çox vaxt onu biskvit və ya şəkər tozlu xəmirdən hazırlayırlar. Müxtəlif içlik, krem və ya qlazur ilə bəzədilir. Bu kiçik şirnilər demək olar ki, 1 dişlənməlik başa düşülür və yeməklərin sonunda çay, kofe və kokteyllərlə verilir.

## Tarixi

Ptifur Fransada XVIII əsrdə Fransız ingilabının ən qızğın vaxtında meydana gəlmişdir. O dövrlərdə iri peçlər mövcud idi ki, harda bir iri donuzu və ya qoçu bişirmək olurdu. Belə peçlərin yandırılması çox baha başa gəlirdi. Belə ki, onların qızması da uzun zaman çəkirdi. Onlarda temperaturu tənzimləmək mümkün olmurdu. Onlar gec də soyuyurdular. Belə ki, o zamandan kiçik ölçülü tortlar meydana çıxmağa başladı ki, onun hazırlanması üçün nə çox vaxt nə də çoxlu vəsait xərclənməsin.

## Forması

Ptifurun iki növü ayrılır. Quru (beze, peçeni, laylı peraşki) və dondurulmuş (ekler və tartaletkalar). Əgər ptifur peçeni formasında təqdim olunubsa o duzlu ola bilər və kokteyllə verilə bilər.

## Həmçinin bax
* Meyvəli knedlik
** Profitrol şirniyyatı
*** Kapkeyk

## İstinadlar
Mettyu Koma

**Mettyu Koma** - ( 2 iyun, 1987, Bruklin, Nyu-York)  amerikalı müğənni, yazar, DJ və prodüser.

## İstinadlar
Kəbirli mahalı

**Kəbirli mahalı** — Qarabağ xanlığının mahallarından biri.

İlk dövrlərdə Qarabağ xanlığı ərazisində mərkəz, təhlükə zamanı isə sığınacaq rolunu oynaya biləcək əhəmiyyətli bir yaşayış məntəqəsi yox idi. Buna görə də Pənahəli xanın əmri ilə 1748-ci ildə Kəbirli mahalında Bayat qalası inşa olundu.

Bayat qalasının ətrafına bişmiş kərpicdən qalın divarlar hörülmüş, divarların ətrafında isə düşmən hücumu zamam su ilə doldurulması nəzərdə tutulan dərin xəndəklər qazılmışdı. Mir Mehdi Xəzani yazır:

## Həmçinin bax
* Qarabağ xanlığı
* Kəbirli eli

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ziona

**Ziona** — ()
 Hindistanın Mizoram ştatındakı Baktavnq kəndində yaşayan Ziona Chananın 39 arvadı, 94 uşağı, 14 gəlini və 33 nəvəsi var.

## Həyatı
Ziona, 181 nəfərlik böyük ailəsi ilə 4 mərtəbəli və 100 otaqlı binada eyni dam altında yaşayır. Ailəsinin bütün kişi üzvləri dülgərliklə məşğuldur. Bir gün bütün dünyanı Hz.İsa ilə birlikdə idarə edəcəklərinə inanan və təxminən 4 min üzvü olan *"Chana"* adlı ailə məzhəbinin də lideri olan Ziona, *"Babam tərəfindən qurulan öz məzhəbimizin varisiyəm. İnancımıza görə, istədiyimiz qədər qadınla evlənə bilərik. Atamın da 7 həyat yoldaşı vardı"* deyir.

İlk evliliyini 17 yaşında edən Ziona bir il içində 10 dəfə evlənib. Evdə adi bir qazanda 30 toyuq , 100 kilo düyü bişirilir, 60 kilo kartof soyulur. Ev işlərinə liderliyi Chananın ilk və ən yaşlı arvadı 69 yaşlı Zathiangi edir.
Evin ətrafında dülgər atelyeləri ilə yanaşı axırlar, hin, çəltik tarlası, tərəvəz bağçaları var.

## İstinadlar
Tart Taten

thumb|right|Tart Taten almalı
**Tart Taten** ()Fransız alma piroqudur. Piroq bişmədən öncə alma yağda və şəkər tozunda qızardılır.

## Tarixi
thumb|right
thumb|right
Tədqiqatlara əsasən Tart Taten hotel olan 2 bacı Stefani (1838—1917) və Karolina (1847—1911)Taten tərəfindən 1880-cı illərdə hazırlanmışdır. Rəvayətə görə piroqu hazırlayan zaman Stefani xəmirdən forma hazırlamağı unudur və karamelli almaları forma kimi qoyur və xəmiri üzərinə tökür. Bəzi fikirlərə görə o piroqu əlindən salır və sonra necə gəldi toplayır. Belə bir fikir də mövcuddur ki, piroq Solon regionunun milli piroqudur və Stefani ona bir az dəyişikliklər edib. Bacılar heç vaxt tortu öz adlandırmayıblar və heç bir kulinariya kitablarında bunu qeyd  etməyiblər.

## Haqqında
Bu piroqun məşhurlaşmasına səbəb Maxim restoranı olmuşdur. Belə ki, onlar bu piroqun dadına baxandan sonra onu menyularına əlavə etmişdirlər. Həmçinin Tart Taten məşhur Taten otel-restoranının məşhur şirnisidir.Bu piroqu həmçinin armud, ərik, ananas meyvələri və pomidor, badımcan və soğan tərəvəzləri ilə də hazırlamaq mümkündür.

## İstinadlar
* Alma piroqu
* Şarlotta
Tart

**Тart** () -Adi şəkər tozlu xəmirdən hazırlanmış tipik Fransız şirniyyatı.

## Haqqında
Duz və şəkər tozu əlavə edilmir. Əsas yemək və ya desert kimi təqdim edilə bilər. Pizza kimi və kənarı düz ola bilsin də çıxıntılı qablarda bişirilə bilər. İçlik kimi müxtəlif şeylərdən istifadə edirlər. Belə ki, ət, tərəvəzlər, balıq və s. Şirin tartlardan isə almalı, moruqlu, albalılar daha çox yayılmışdır.Tartlar tartaletka adalanan kiçik ölçülü qablarda da hazırlanır.

## Qaleriya

Tarte aux cerises - 20040323.jpeg
Preparation tarte maroilles3.jpg
Tarte au fromage blanc.png
Schokoladen Tartes.JPG
File:Strawberry tart by Kirti Poddar.jpg|Çiyələkli tart
File:Chocolate tarts by Tammy Green.jpg|Şokoladlı tart
File:Mexican blackberry tart by yoko.jpg|Qaraqarağatlı tart
File:Tarte au riz.jpg|
File:Blueberry tart.jpg|Giləmeyvəli tart


## Həmçinin bax
* Kapkeyk
* Tart Taten

## İstinadlar
Monqolustan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Monqolustan]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** xizəklə yürüş olmaqla 1 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır.

## Millinin tərkibi

#### [[Şəkil:Cross country skiing pictogram.svg|30px]] Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Momnqolustan «B» kateqoriyası üzrə 15&nbsp;km-lik kişilər və 10&nbsp;km-lik qadınların yürüşündə iştirak hüququ əldə etmişdir. 
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

;; Sprint

; Qadınlar
;; Uzaq məsafəli yarış

;; Sprint

## Mənbə
* Monqolustan millisi   
* Monqolustan Milli Olimpiya Komitəsi 
## İstinadlar
Qaspaço

**Qaspaço** () — İspan mətbəxinə aid, təzə tərəvəzdən püre halında bişirilən yüngül soyuq şorba, ilin isti fəsillərində hazırlanır və yeyilir. Tərkibində heyvan mənşəli ərzaq olmadığına görə vegetarian yeməklərdən hesab olunur.  
## Etimologiyası
"Qaspaço" sözünün mənşəyi ilə əlaqədar bir neçə mülahizələr mövcuddur. V əsrə qədər Əndəlus ərəblərin, bədəvilərin və yəhudilərin evi hesab olunurdu. "Qaspaço" sözünün məhz bu dövrdə meydana çıxdığı ehtimal olunur. Digər bir mülahizəyə görə şorbanın adı bədəvi mənşəli "caspa" sözündən yaranıb, "qalıq, artıq qalanlar" deməkdir. Yəni qaspaço hazırlamaq üçün evdə artıq qalanlardan istifadə olunurdu. Başqa bir fərziyəyə görə isə bu ad yəhudi *«gazaz»* sözündən yaranıb, "tikələrə bölünmüş, doğranmış" deməkdir ki, bu da yeməyin hazırlanması prosesini əks etdirir.

Bəzən isə bu yeməyin adı düzgün olmayaraq "qaspaçço" şəklində yazılır. Yeməyin adında iki "ç" hərfinin işlədilməsi italyan dili üçün xarakterikdir, Portuqaliya dilində isə şorbanın adı "Qaspaşu" (*gaspacho*) şəklində ifadə olunur.

## Tarixi
Eramızın əvvəllərində Əndəlusda sadə adamlar suda sirkə, zeytun yağı, quru çörək, sarımsağı qarışdıraraq yemək hazırlayırdılar. Bu onların əsas yeməyi olduğundan tarla işləri zamanı onlar bir neçə nəfəri ("gazpachero") bu yeməyi hazırlamaq üçün ayırırdılar.

Qaspaçoya pomidor yalnız XIX əsrin əvvəllərindən əlavə olunmuşdur.

Vaxtilə yoxsulların yeməyi hesab olunan qaspaço bu gün artıq ciddi xarakter almış və çox məşhurlaşmışdır. İspaniyanın Sarsuela kral sarayında tarixdə ilk dəfə olaraq 2013-cü ilin iyununda kral və kraliça tərəfindən qəbul zamanı ənənvə olaraq taxta boşqablarda qaspaço şorbası verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Гаспачо (Испанская окрошка)  // Панир.ру — сборник вегетарианских рецептов
* Гаспачо по-андалузски // povarenok.ru
Axoblanko

**Axoblanko** () — İspaniya mətbəxinə aid, Qranada, Malaqa və Estremadura mətbəxlərində geniş istifadə olunan soyuq şorba. Bu yemək qaspaçoya oxşayır və onun 4 əsas inqridiyentlərini (su, yağ, sarımsaq və çörək) əhatə edir

Axoblankonun tərkibinə çörək, badam, sarımsaq, su, zeytun yağı, duz və bəzən sirkə daxildir. Adətən süfrəyə üzüm və ya qovun dilimləri ilə birlikdə verilir. Badam qıtlığı dövründə isə badam quru lobya və unla əvəz olunur.

Axoblanko şorbasının hazırlanmasında əsas ərzaq Əndəlus mətbəxindən götürülmüş badamdır. Bu yeməyin ilkin vətəni dəqiq olmasa da, ehtimal olunur ki o, ya Malaqada və ya Sevilyada meydana gəlmişdir.
 
Axoblanko şorbasına, bir qayda olaraq, köhnə, axşamdan qalan çörək qatılırdı. Badam və sarımsaq sirkə ilə qarışdırılır, ona su və zeytun yağı əlavə olunur və əzilir.

Qranadanın bəzi bölgələrində axoblankoya bişmiş kartof da əlavə olunur, nəticədə şorbanın qatılığı bir qədər artır. Malaqada Axoblanko şorbası təzə tərəvəz, muşket üzümü, alma və qovun dilimləri ilə verilir.

Hər il sentyabrın 2-də Malaqa vilayətinin Almaçar şəhərində Axoblanko festivalı keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Authentic Spanish Ajoblanco recipe
* A recipe for Ajoblanco
Yeməli yosunlar

**Yeməli yosunlar** — Yosunlar göbələklər kimi yeyilən və yeyilməyən olur. Yeyilən yosunlar dəniz yosunlarıdır. Şirin su yosunları zəhərli ola bilər. *Dəniz otları* fibra (liflər), minerallar, mikroelementlər və vitaminlərlə zəngindir (xüsusilə kalsiumla). ''Tam proteinlidir" , yəni tərkibində insan orqanizmi üçün vacib olan doqquz aminoturşunun adekvat proporsiyası var. Yeyilən yosunları xüsusən onların yodla zənginliyi və sağlam tiroid üçün əhəmiyyətidir. Tiroid metabolizmi və bədən temperaturunu requlyasiya edir. Ona görə yosunlar çəki probleminə də kömək edə bilir. Bundan başqa təbii diuretikdirlər (sidik ifrazını gücləndirirlər). Bəzi yosunlar, məsələn mozuku (yaponca) yosunu, hətta xərçəng müalicəsində istifadə olunur. Rəngləri də təbii ki, variasiya edir və əsasən qırmızı, yaşıl və qəhvəyinin müxtəlif çalarlarında olurlar.

## Asiya mətbəxində
Yeməli yosunlardan Yaponiya, Çin və Koreya kimi Asiya ölkələrində lap qədimlərdən istifadə ediblər. Misal üçün porphyra (porfira) yosununu bu ölkələrdə qurudub mətbəxdə istifadə edirlər. Bu yosunu şorbalara əlavə etmək və ya düyü yeməklərinə qatmaq olar. Yaponlar porphyra yosununun vərəqlərindən suşi bükmək üçün istifadə edirlər. Porfira yosununa nori dedikləri üçün bu vərəqlər da nori kağızları və ya vərəqləri adlanır. Ümumiyyətlə, yapon mətbəxində yosunların xüsusi yeri var və onların yeddi növü müəyyən edilir. Yaponlar hətta yosunları dənizdə xüsusi sahələrdə yetişdirirlər və sonra tozsoranabənzər sovurucu aparatla yığırlar. Amma təbii ki, yosunları belə yetişdirən yeganə ölkə deyillər. Misal üçün Fillipində bəzi yosunlar su sahələrində yetişdirilirlər.

## Həmçinin bax
* Yosunlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Salmorexo

**Salmorexo** () — İspaniyanın Əndəlus Kordovasına xas olan, pomidordan və köhnə çörəkdən püre halında hazırlanan soyuq şorba.

Tərkibinə pomidor, köhnə çörək, zeytun yağı, sarımsaq və sirkə daxildir. Pomidorun qabığı soyulur və digər ərzaqlarla birlikdə yeməyə qarışdırılır. Süfəryə soyutma yumurta ilə birlikdə verilir.

Görünüşünə görə salmorexo al-narıncı rəngdədir, çörək əlavə olunduğuna görə qaspaçoya nisbətən bir qədər qatıdır. İspan mətbəxində salmorexodan həm də sous kimi istifadə olunur. Əndəlusda bu yemək bir neçə adla tanınır. Salmorexo adətən, tapas kimi şüşə bakallarda süfrəyə verilir.

Kanar adaları mətbəxinə aid olan, tünd dadlı sous da salmorexo adlanır. Bu sousdan ət xörəklərini hazırlayarkən əti, xüsusilə dovşan ətini dadlandırmaq üçün istifadə də olunur. Sousun tərkibində əsas yeri duz, istiot və sarımsaq tutur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Salmorejo: More Than 100 Classic, Authentic Recipes From Across Spain 

## Həmçinin bax
* Qaspaço
* Axoblanko
Planck uzunluğu

Plank uzunluğu (ℓP), Planck birimləri olaraq bilinən təbii ədədlər sistemindəki uzunluq vahididir və Plank vaxtına çarpan vakuumda işıq sürətinə bərabərdir.

## Düsturu
{\displaystyle \ell _{\text{P}}={\sqrt {\frac {\hbar G}{c^{3}}}}\approx 1,616\;199(97)\times 10^{-35}{\mbox{ m}}}

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fizika
Hindistan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**Hindistan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında** — 9 fevral-25 fevral tarixləri arasında Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhərində keçirilən 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında Hindistan idmancısının iştirakı. Hindistan bu qış olimpiya oyunlarında cəmi 2 iştirakçı ilə təmsil olunur. Ölkə Xizək yarışları və Xizək idmanı olmaqla iki idman növündə yarışır.

## Millinin tərkibi
; 25px|Xizək yarışları Xizək yarışları
# (k)Candiş Sindx
; 25px|Xizək idmanı Xizək idmanı
# (k)Şiva Keçavan
## Yarışmanın nəticələri
#### [[Şəkil:Cross country skiing pictogram.svg|30px]] Xizək yarışları

Yarışma qaydararına görə idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak hüququ əldə edir. İdmançı «A» kateqoriyalı lisenziya əldə etmək məqsədi ilə BXİF reytinqində 100 xal toplamalıdır. Bununla belə hər milli olimpiya komitəsi «B» kateqoriyasını təmin etmiş 1 kişi və 1 qadın idmançı ilə təmsoil oluna bilər. Qadınlar 10 km, kişilər isə 15 km xizək yarışlarında iştirak etmək hüququ əldə edir. Nəticəyə əsasən Hindistan kişilərin «B» kateqoriyalı 15 km-lik xizək yarışlarında Candiş Sindx təmsil edəcəkdir.

; Kişilər

### [[Şəkil:Luge pictogram.svg|30px]] Xizək idmanı

Olimpiya oyunlarında iştirak etmək üçün 2017/2018 il dünya kubokunda göstərdiyi performans 1 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən kvota müəyyən edilir. Hindistanı təmsil etmək hüququ  Şiva Keçavana məxsusdur.

; Kişilər

## İstinadlar

## Mənbə
* Hindistan millisi   
* Hindistan Milli Olimpiya Komitəsi
Quba xan sarayı

**Quba xan sarayı** — Quba xanlarının sarayı.

## Tarixi
Hüseynəli xan dövründə tikilmiş xan sarayı sonralar bərpa olunmuş və yenidən bəzədilmişdir. Azərbaycanın memarılıq abidələrini tədqiq etmiş İvan Şeblıkinə görə qəşəng bəzəkləri, quruluşu etibarilə XVIII əsr saray tikililərinə xas olan xüsusiyyətləri özündə cəmləşdirmişdir.

1770-ci ildə Qubada olmuş Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki Samuil Qmelin şəhərin və xan sarayının quruluşunun qısa şəkildə təsvirini vermiş və yerli əhalinin dediyinə əsaslanaraq 30 il əvvəl, yəni, 1740-cı ildə şəhərin ətrafının daş hasarla hörüldüyünü göstərmişdi.

Quba xanlarının sarayının memarlığı və planlaşdırma həlli haqqında təəssüf ki, heç bir qrafik material qorunub saxlanılmamışdır. Onun təsvirini yalnız Pyotr Butkovun yazılarında tapırıq:

Şəhərin baş planına görə, Xan sarayından və mərkəzi meydandan üç əsas küçə başlayır. Bu küçələr müxtəlif ölçülü şəhər məhəllələrindən keçərək qala qapılarına doğru uzanır.

Quba xan sarayının yerləşdiyi ərazidə, 1944-cü ilin avqust ayında görkəmli alim, mütəfəkkir və şair Abbasqulu ağa Bakıxanovun yaşadığı binada Quba Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi fəaliyyətə başlamışdır. Muzey 2015-ci ilə qədər həmin binada yerləşmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Qeydlər

## Həmçinin bax

* Quba qalası
Belçika şokoladı

**Belçika şokoladı** — Belçika şokoladı dünyada ən çox tanınan və satılan şokoladlardandır. Belçika şokalad muzeyləri ilə də məşhurdur.

## Ümumi məlumat
17-ci əsrdə indi tanıdığımız Belçika ispanların idarəsi altında idi. Bu dövrdə İspan idarəsinin başqa yerlərində olduğu kimi belçikalılar da ilk dəfə şokolad içkisi içirlər. Şokolad hələ bizim tanıdığımız formada deyildi.

19-cu əsrin birinci yarısında isə şokoladı pressləməyi və ondan bərk formalar almağı öyrənirlər. Beləcə şokoladdan tabletlər və fiqurlar hazırlayırlar. Bu dövrdə Belçikada şokolad hazırlayıb satan yerlər — chocolatier açılır ki, sonradan bir çoxu bu gün də mövcud olan böyük şokolad kompaniyalarına çevrilirlər.

19-cu əsrdin ikinci yarısında Belçika Konqonu (Afrika) kolonizə edir və ölkənin geniş kakao plantasiyalarına sahib olur. Beləcə Belçikada şokolad daha da geniş yer alır və Belçika şokoladı məşhurlaşır. Məhz bu dövrdə şokoladın tərkibini requlyasiya edən qanunlar yaranır. Çünki, bildiyimiz kimi şokoladın tərkibindəki kakao yağlarını daha ucuz və keyfiyyətsiz yağlara dəyişmək mümkündür. Belçika şokoladının tərkibi isə 100%-lik kakao yağıdır.

20-ci əsrin birinci yarısında Belçika bu gün də qürur duyduğu şokolad kəşflərini edir. 1912-ci ildə pralin, içi yumşaq substansiya ilə doldurulmuş şokolad kəşf olunur. Daha sonra ilk ballotin, pralinlərin qoyulduğu qutu icad edilir. Hətta şokolad batonlarını və yaxmaq üçün şokolad yağını da belçikalıların kəşf etdiyini deyirlər.

Belçika şokolad istehsalı iqtisaydiyatının əsas sənayelərindən biridir. Belçika şokoladı turistlərin aldığı və qonaqların gətirdiyi sovqatlardandır. Dünyanın ən böyük şokolad zavodu Belçikanın Wieze şəhərciyində yerləşir (Roald Dahl-ın Çarli və Şokolad Zavodu əsərini yazır). Bundan başqa dünyanın ilk şokolad akademiyasının Wieze-də açıldığı deyilir.

## Həmçinin bax
* Şokolad
* Şokoladlı tort

## Xarici keçidlər
* Chocolat

## İstinadlar
Vadidəki Zambaq

Vadidəki Zambaq – dahi fransız yazıçısı Onore de Balzak tərəfindən qələmə alınmış romandır.

Kitab, ilk dəfə 1835-ci ildə nəşr olunub və yazıçının nəhəng ədəbi varidatı içərisində ən seçilən əsəridir. Məktub şəklində qələmə alınan roman, baş obraz olan Felix de Vandenesse adlı şəxsin dilindən nəql edilir. Əsər, məhəbbət romanı olmaqla yanaşı, həm də, dövrün müxtəlif siyasi və sosyal hadisələrinə də toxunur. Dahi Balzakın özünə xas yazı üslubuyla, bacarığını maksimum şəkildə ortaya qoyduğu bu roman hər bir oxucuya yüksək təsir bağışlayacaq kitablar sırasındadır.
## Məzmun
**Felix de Vandenesse**:

Felix, ailəsi tərəfindən qatı qanunlarla, sevgi göstərilmədən böyüdülmüş utancaq bir gəncdir. O, romanın ilk hissəsində, kiçik yaşlarında məruz qaldığı qəddarlıqları uzun uzadıya nağıl edir. Yazıçı, Felixin uşaqlıq illərini nəql edərkən, öz uşaqlıq dövründən təsirlənmişdir. Ailəsindəki sevgisizliyin əksinə, Felix daha emosianal və duyğularına asan qapılan bir kimsədir. Odur ki, bir cümləsində deyir "Təbiət mənə sevməyə əlverişli bir qəlb veribdir." Hələ 20 yaşında olarkən bir dövlət şənliyində ilk dəfə gördüyü gözəl bir qadına aşiq olur. O gündən, onun bütün həyatı dəyişir.

**Madam de Mosrtsauf**:

Henriette eynilə Felix kimi çətin və sevgisiz bir uşaqlıq yaşamışdır. Soyuq və sərt bir qadın olan anası, onu gənc qızlığının ilk illərində, özündən yaşca böyük olan əsəbi bir adamla evləndirmiş, beləcə xoşbəxtlik ümidi olan evlilik Henriette üçün günü-gündən artan, qatlanmağı çətin olan bir dərd qaynağı olmuşdur. 25 yaşında, 2 uşaq anası olan bu xanım, hər şeyə mətanətlə tab gətirir və öz ailə müsibətlərini ətrafa qarşı məxfi saxlamağı bacarır. Lakin Felix, onların ailəsinə daxil olduqdan sonra, kənardan xoşbəxt lakin öz içində bədbəxt olan bu ailənin bütün sirlərinə vaqif olmağı bacarır.

**Mösyö de Mortsauf**:

Olduqca əsəbi bir xislətə sahib olan Kont, müxtəlif bəhanələrlə Henrietteni incidir, onun bütün qayğılarından sui-istifadə edir. Kontun və hər kəsin gözündə dost, lakin, gerçəkdə Henriettenin aşiqi olaraq ailəyə daxil olan Felix, Kontun bütün zillətlətinə qarşı Henriette ilə birgə dözür. Onu, əlindən gəldiyi qədər bu zülümlərdən qorumağa çalışır. Beləcə dərd onları daha da yaxınlaşdırır və Felix Henriette üçün dostdan da artıq olur. Birgə keçdikləri keşmə-keşli yol onların ruhunda qırılmaz tellər yaradır. Felix üçün eşq və ehtirasla başlayan, lakin, Henriettenin təmiz məhəbbət və tələbiylə ari qalan bir eşqdir bu. Cismlə deyil, ruhla dadılan bir eşqdir. Lakin, daha sonra Felixin başqa bir qadınla olan yaxınlığı hadislərin cərəyanını dəyişərək bu ari məhəbbətə kölgə salır. O kölgə ki, Henriettenin sonunu hazırlayan bir zərbə olur. Saf eşq və ehtirasın, sədaqət və xəyanətin, romanıdır "Vadidəki Zambaq". Eyni zamanda fərqli hislərin ixtilafında döyünən bir ürəyin hekayəsidir. Felix de Vandenessenin həyətının daha sonrakı hissəsilə maraqlananlar yazıçının "Bir Həvva Qızı" adlı əsərini oxuya bilərlər.

## Mənbə

# *Honoré de Balzac* by Albert Keim and Louis Lumet, chapter 4
# **^** *Women in the Life of Balzac* by Juanita Helm Floyd

## Xarici linklər

* Le Lys dans la vallée, audio version (fransızca)
Sinqapur 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Sinqapur]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** 1 idman növündə 1 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Bu ölkənin ilk qış olimpiya oyunları olacaqdır.

## Millinin tərkibi

Bu yarışma üzrə lisenziyalar 2017-ci dünya çempionatına əsasən müəyyən edilir. Nəticədə Sinqapur bir qadın olmaqla yarışmada təmsil olunacaqdır. Ölkəni Şayenn Qox təmsil edəcəkdir.
; Qadınlar

## İstinadlar

## Mənbə
* Sinqapur millisi 
* Sinqapur Milli Olimpiya Komitəsi
Pirs Brosnan

**Pirs Brendan Brosnan** ( 16 may 1953) — İrlandiyalı film aktyoru. Əsasən Ceyms Bond xarakteri ilə tanınır.

## İstinadlar
Aleksandr Düma (oğul)

**Aleksandr Düma** () — Fransız yazıçı.

## Həyat və yaradıcılığı
Aleksandr Düma 27 iyul 1824-cü ildə Fransada dünyaya göz açmışdır.
Anası Mariya Katerina Labay, atası isə məşhur fransız yazıçı Aleksandr Dümadır. Gənc yaşlarından yazıçılığa yönəldiyi üçün təhsilini yarımçıq buraxmış Düma müxtəlif şeirlər, 15-ə yaxın roman, eyni zamanda bir çox pyeslər qələmə almışdır. Onun ən tanınmış əsəri atasının kef məclislərinin birində tanıdığı *Marie Duplessis* adlı xanımdan təsirlənərək yazdığı *La Dame aux Camelias* (*Kameliyalı Qadın*) adlı romanıdır. 1848-ci ildə nəşr edilən əsər daha sonra yazıçı tərəfindən pyes olaraq da qələmə alınmışdır. Pyesin bir çox yerdə səhnələşdirilməsiylə Düma məşhurluq qazanmışdır. Yazıçı 1895-ci ildə, 71 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Sahibqıran

**Sahibqıran** — 1797-ci ildə Ağa Məhəmməd şah Qacarın ölümdən sonra Qacarlarla münasibətləri nizamlamaq məqsədilə İbrahimxəlil xanın göstərişinə əsasən, Fətəli şah Qacarın adından 35 qəpik dəyərində olan Sahibqıran adlı pul vahidi buraxılmağa başlanmışdı.

## İstinadlar

## Qeydlər




## Həmçinin bax
* Qarabağ xanlığı
* Qacarlar

## Ədəbiyyat
*
Yessentuki (mineral su)

**Yessentuki mineral suyu** - Rusiyada Qafqaz Mineral Sularının xüsusi mühafizə olunan bölgəsində yerləşən, müalicəvi və sağlamlaşdırıcı xüsusiyyətləri ilə bütün dünyada məşhur olan tanınmış böyük balneoloji kurort şəhəri Yessentuki mineral sularıdır.
"Yessentuki No. 17", "Yessentuki No. 4" Yessentuki kurort şəhərinin əsas mineral bulaqlarıdır.
*Yessentuki No. 20*, *Yessentuki No. 2* növləri də mövcuddur.
## Çeşidləri və kimyəvi tərkibi
Yessentuki kurort şəhərində Yessentuki və Beştauqorsk yataqlarının karbonlu və karbon-hidrogensulfidli mineral sularından içməli və balneoloji müalicə üçün istifadə olunur.

Karbon qazlı sulara soyuq və termal xlorid-hidrokarbonat natriumlu orta minerallaşdırılmış (minerallaşma səviyyəsi 7,0-10,0 q/l) müalicəvi süfrə suları "Essentuki No 4" və Mərkəzi, Novoblaqodarnensk və Qərbi-Bıkoqorsk rayonlarının yüksək minerallaşdırılmış (minerallaşma səviyyəsi 10,0-14,0 q/l) Essentuki №17 müalicəvi suları daxildir.

Elbrus bölgəsinin dərinliklərində "Essentuki" mineral suyunun əmələ gəlməsi prosesi 800 ildən çox vaxt aparır.

Yağış və ərimiş sular Qafqaz dağlarının qayalarından süzülür.
Qədim Elbrus vulkanının təsiri altında onlar əriyir, suyu faydalı minerallar və qazlarla zənginləşdirirlər.

Quyularda suyun təbii təzyiqi o qədər güclüdür ki, Essentuki mineral suyu 200-1000 m-dən çox dərinlikdən səthə özü sərbəst çıxır.

Essentuki No 4-ün tam kimyəvi tərkibinə 30-dan çox mineral maddələr daxildir, əsas kimyəvi tərkibi ГОСТ Р 54316-2020-də göstərilmişdir.

Essentuki mineral suyunun faydalı xassələri:
* bədəndən toksinləri çıxarır, 
* immunitet sisteminin funksiyasını yaxşılaşdırır, 
* mədə-bağırsaq traktının vəziyyətinə müsbət təsir göstərir, 
* insulin istehsalını normallaşdırır,
* maddələr mübadiləsinin normallaşmasına kömək edir.

## Tarixi
Kurort şəhəri olan Yessentukinin quruluş günü 27 avqustda qeyd olunur.1798-ci ildə Yessentuki çayının sağ sahilində Rusiyanın cənub sərhədlərini qorumaq üçün hərbi qüsurlar bərpa olunmuşdur.

## İstinadlar
Flamenkin

**Flamenkin** () — İspaniyanın Əndəlus mətbəxinə xas olan yemək. Yemək donuz ətindən hazırlanır, ona suxarı, yumurta əlavə olunur və qızardılır. 

Flamenkin öz adını qırmızı rəngdə olduğu üçün almışdır. İspanlar yeməyin adını Müqəddəs Roma imperatoru V Karlla birlikdə İspaniyaya gələn qızılı saçlı flamandların adı ilə adlandırmışlar. Flamenkini bəzən pendirdən və kolbasadan da hazırlayırlar. Flamenkin süfrəyə çox vaxt kartof püresi və mayonezlə birlikdə verilir.

## Xarici keçid
* http://www.andaluciaturismodigital.com/noticia.asp?idcontenido=8418
İran Aseman Hava Yolları reys 3704

**İran Aseman Hava Yolları reys 3704** - İranın Tehran şəhərindən Yasuc şəhərinə planlanmış daxili uçuş reysi. 18 fevral, 2018-ci ildə İran Aseman Hava Yollarına məxsus ATR 72-212 təyyarəsi Səmirom yaxınlığında Zaqros dağlarının Dena zirvəsində qəzaya uğrayıb. Təyyarədə olan 59 sərnişin və 6 ekipaj üzvünün hamısı hәlak olub.

## Təyyarə
Qəzaya uğrayan, 391 seriya nömrəli və EP-ATS qeydiyyat nömrəli ATR 72-212 təyyarəsi 1993-cü ilin oktyabr ayında istehsal olunmuşdur. İlk uçuşunu 25 oktyabr tarixində edən təyyarə elə həmin ilin 12 dekabr tarixində İran Aseman Hava Yollarına təhvil verilmişdir. Yalnız İran Aseman Hava Yollarında fəaliyyətdə olan 24 yaşlı təyyarə bu qəzaya qədər heç bir ciddi qəza şəraiti ilə qarşılaşmamışdır.

İran Aseman Hava Yollarının sahib olduğu 29 təyyarə arasında 6 ədəd ATR təyyarəsi vardı. ATR-lərin 3-ü hələ də fəaliyyətdədir.

## Qəza
Tehran şəhərinə məxsus Mehrabad Beynəlxalq aeroportundan Yasuc şəhərində yerləşən Yasuc aerportuna ölkə daxili uçuş planlanmışdı. Təyyarə Tehrandan təxminən 04:30-da (UTC) havalandı və təxminən bir saat sonra Dena dağına çırpıldı. Təyyarədə olan 59 sərnişin və 6 ekipaj üzvündən sağ qalan olmadı.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Loko Moko

**Loko Moko** — Havay mətbəxinə aid təam. Onun müxtəlif variantları mövcuddur, lakin ənənəvi Loko Moko hamburger çörəyi üzərinə düyü, yumurta, qəhvəyi qrevi qoymaqla hazırlanır. Digər növlərində tərkibinə Çili bibəri, basdırma, vetçina, Spam, linquiça, teriyaki toyuğu və müxtəlif ət növləri əlavə edilir.

## Tarixi
Loko Moko ilk dəfə 1949-cu ildə, Hiloda, Linkoln Qril restoranında Riçard İnuye və həyat yoldaşı Nensi tərəfindən yeniyetmələr üçün hazırlanmışdır. İlk Loko Moko düyü və hamburger çörəyi üzərinə qrevi tökməklə hazırlanmışdır. Yumurta sonradan əlavə edilmişdir. Yeniyetmələr bu yeməyi onların üzvü olan Corc Okinotonun "Dəli"(ingiliscə:crazy) ləqəbinə uyğun adlandırıblar. Hilo orta məktəbində ispanca təhsil alan Corc Takanaşi "Loko" adını təklif edir ki, bu da ispancadan dəli mənasını verir. Moko hissəsi hissə loko sözü ilə uyğun olduğu üçün əlavə edilir.

## İstinadlar
Turş almalar (film, 2016)

**Turş Almalar** (Türkcə: *Ekşi Elmalar*) 2016 istehsalı rejissorluğunu və ssenarsini Yılmaz Ərdoğanın etdiyi filmdir.Filmin Başrollarında Farah Zeynəb Abdullah  Şükran Ovalı və Songül Ödən var. Köməkçi rollarda isə  Şükrü Özulduz, Fatih Artman, Ərsin Qorxut, Canər Cindoruk, Cəzmi Basqın-dır.Filmin istehsalatını BMM edir. 27 Oktyabrda İstanbulda qala gecəsi olub.

## Aktyorlar

## Mükafatları
* 22. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri Seçici Kurul Özel Ödülü (Farah Zeynəb Abdullah, Songül Öden və Şükran Ovalı)

## Xarici istinadlar
* IMDb`də
Xatirələr (Fərəh Pəhləvi)

[200px|thumb|right|Əsərin [2007-ci il azərbaycanca nəşrinin üz qabığı]]
**Xatirələr: Yıxılan rejimin və bitməyən eşqin hekayəti** () — İran, Pəhləvilər xanədanlığının ilk və son şahbanusu Fərəh Pəhləvinin yazdığı əsər.

## Məzmun

Sonuncu İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin xanımı, əslən azərbaycanlı olan Şahbanu Fərəh Pəhləvinin (Diba) xatirələri bu ölkənin az qala 60 illik tarixinə işıq salır.

Bu əsər memuar və tarixi janrda olsa da dramatik bir sevgi dastanını xatırladır, bu baxımından geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub.

Əsərin tərcümə və redaktə tərzi tərcüməçinin təqdim etdiyi qaydada saxlanmışdır.

## Nəşr və tərcümə

Memuar Nəriman Əbdülrəhmanlı tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə, Əsgər Rəsulov tərəfindən də redaktə edilmiş və Bakıda Adiloğlu nəşriyyatı tərəfindən 2007-ci ildə 420 səhifədə, 1000 tirajla, 2016-cı ildə isə Xanda, 420 səhifədə, 500 nüsxə; Qanunda 300 nüsxə, Bakı Kitab Klubu tərəfindən 432 səhifədə və 100 tirajla çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
* 
* 
*
Henri Fildinq

**Henri Fildinq** — (22 aprel 1707, Somerset, İngiltərə – 8 oktyabr 1754, Lissabon, Portuqaliya) ingilis yazıçıdır. Yaradıcılıq fəaliyyətinin əksər hissəsini pyeslər təşkil etsə də, o daha çox, 1749-cu ildə nəşr olunmuş, klassik dünya ədəbiyyatının ən ilk nümunələrindən biri olan "**Tom Cons**" adlı irihəcmli romanı ilə tanınmışdır. Yazıçı, 1754-cü ilin 8 oktyabrında 47 yaşında, Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Şüalanma dozası

**Şüalanma dozası** — Şüalanmanın canlı orqanizmə verdiyi zərər onun toxumaya ötürdüyü enerjinin miqdarından və bu enerjinin toxumada paylanması xüsusiyyətlərindən asılıdır. Maddənin vahid kütləsi tərəfindən udulan şüalanma enerjisinə udulan doza deyilir. Udulan dozanın vahidi Qreydir. 1Qrey(Qr) – 1kq kütlə tərəfindən 1Coul enerjinin udulduğu dozadır.

Müxtəlif növ şüalanma növlərinin insan orqanizminə və toxumalara təsiri fərqlidir. İonlaşdırıcı şüalanma növlərindən asılı olaraq eyni qədər udulan dozanın təsirindən əmələ gələn radiobioloji effektlər fərqli olur. Bu ionlaşdırıcı müxtəlif şüalanmaların hissəciklərinin toxuma ilə qarşılıqlı təsiri zamanı enerjinin ötürülməsi mexanizminin fərqli olması ilə əlaqədardır. Müxtəlif şüalanma növlərinin radiobioloji effekt yaratma qabiliyyətlərinin fərqini əks etdirmək üçün ekvivalent doza adlanan kəmiyyət daxil edilir.

## Xarici keçidlər
* http://www.fhn.gov.az/ajax/boxNews.ajax.php?aze/2196
Ekvivalent doza

**Ekvivalent doza** – orqan və ya toxumada udulan dozaların məlum şüalanma növü üçün uyğun keyfiyyət əmsalına hasilidir. Fotonlar (rentgen və qamma şüaları) və beta şüalar üçün bu əmsal 1-ə, alfa şüalar üçün isə 20-yə bərabərdir, bu o deməkdir ki, eyni miqdarda enerji ötürüldüyü halda alfa şüalanmanın bioloji effekt yaratma qabiliyyəti beta şüalanma ilə müqayisədə 20 dəfə çoxdur. Bu əmsallar müxtəlif növ şüalanmaların bioloji effekt yaratmaq qabiliyyətinin foton şüalanması ilə müqayisəsidir və ya 1Qrey verilmiş şüalanmadan (alfa, beta, neytron şüalanması) alınmış dozanın bioloji effekt yaratma qabiliyyətinə görə neçə Qrey foton şüalanmasından (rentgen, qamma şüalanması) alınan dozaya ekvivalent olduğunu göstərir.

Ekvivalent dozanın ölçü vahidi Zivertdir (Zv).

## Mənbə
* http://www.fhn.gov.az/ajax/boxNews.ajax.php?aze/2196
Cənubi Azərbaycanda soyqırım

**Cənubi Azərbaycanda soyqırım** (1917–1918) — erməni və aysor silahlı birləşmələrinin Cənubi Azərbaycanda türk-müsəlman əhalisinə qarşı törətdiyi soyqırım.

## Hadisələrin başlanması
Ermənilərin təşkilatçılığı ilə vaxtilə ruslar tərəfindən Cənubi Azərbaycan ərazisinə yerləşdirilən Aysorlarda bu hadisələrdə ermənilər tərəfdən çıxış etmişdirlər. Aysorlara yerli türklər Cilo deyirdilər.

Hadisələr öncə Urmiya şəhərində başlasa da, hələ 1917-ci ildən ermənilərin yerli türklərə hücumları adi hal almışdı. Urmiyadakı ABŞ nümayəndəsi Şedin təşəbbüsü və zəmanət ilə tərk-silah edilmiş şəhər sakinləri ermənilərə müqavimət göstərə bilmədilər. Seyid Əhməd Kəsrəvinin yazdığına görə, toplardan da istifadə edən erməni-aysor dəstələri, bunun sayəsində şəhərdə xeyli insanın öldürülməsinə nail oldular. İran arxiv materiallarına əsasən, təkcə 1918-ci ilin, mart ayının 17-də, axır çərşənbə günü erməni-daşnak dəstələri və aysor dəstələri 500-dən çox evi yandırmış, 10 mindən çox insanı isə qətlə yetirmişdirlər. Xalq arasında *"Urmi bəlası"* kimi bilinən bu hadisələr xalq folklorunda hələ də yaşamaqdadır.

## Erməni-aysor dəstələrinin məğlub edilməsi
Bu hadisələr təkcə Urmiyada baş verməmiş, , Salmas, Xoy, Maku, Dilməqan şəhərlərində də olmuşdur. 1918-ci ilin iyununda, Kazım Qarabəkir Paşa rəhbərliyindəki Osmanlı ordusunun Cənubi Azərbaycana daxil olmasından sonra bu hadisələrin qarşısı alınmışdır.

1918-ci ilin iyununu da Xoy şəhərinə daxil olan türk ordusu, oradan soyqırımın hələ də davam etdiyi Salmasa yönəldi. Bir neçə günlük döyüşlərdən sonra erməni-aysor dəstələri darmadağın edildi.

Cənubi Azərbaycandakı məğlubiyyətin xəbərini eşidən Andronik qisas və Xoy şəhərini almaq üçün 8 minlik qoşunla Culfadan Xoya hücuma başladı. 1918-ci ilin, iyun ayının 24-də Xoy şəhəri erməni qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alındı. Şəhərdə qalmış azsaylı Osmanlı qüvvələri və şəhər sakinlərinin könüllü dəstələri müqaviməti təşkil etdilər. Salmasdan Osmanlı qoşununun yaxınlaşdığı xəbərini eşidən erməni qoşunları Cənubi Azərbaycan çıxmaq üçün geri çəkilməyə başaldılar. Geri çəkilərkən yolüstü bütün şəhər və kəndlər yandırıldı.

Urmiya gölündə olan, rus hərbi gəmisini ələ keçirən 180 nəfər erməni-aysor dəstəsi Şərəfxana limanına hücum etsə də, Osmanlı ordusu və yerli əhalidən təşkil edilmiş könüllülər tərəfindən məğlub edilərək, demək olar ki, hamısı qətlə yetirildi.

## Nəticə
1917–1918-ci illəri əhatə edən bu hadisələr zamanı 190 minə yaxın Azərbaycan türkünün qətlə yetirildiyi təxmin edilir.

## İstinadlar

## Mənbə
* M. B. Məmmədzadə, "Ermənilər və İran", Bakı, 1993
* M. S. Ordubadi, "Qanlı İllər", Bakı, 1991
* B. Rəsuloğlu, "Azərbaycan yolunda", "Urmiyadan Şamaxıya mart qırğınları"
* S. Onullahi, "Erməni millətçiləri və İran", Bakı, 2002
* S. Onullahi, "Cənubi Azərbaycanda Türk-müsəlman əhalisinə qarşı soyqırımlar", Bakı, 2003.
* N. Xudiyev, "Cənubi Azərbaycanda ermənilərin törətdiyi soyqırım", "Dirçəliş-XXI əsr jurnalı", Bakı, 2003.
Siqnax

**Siqnax** Tiflis quberniyasının qəzalarından birinin adı.İndi Siqnax rayonu və onun mərkəzinin adıdır.

## Toponimkası
Siqnax- Tiflis quberniyasının qəzalarından birinin adı.İndi Siqnax rayonu və onun mərkəzinin adıdır.Mirzə Camal Cavanşir (XVIII əsr) "Sığnaq qalası kimi qeyd etmişdir.Qarabağın Gülüstan mahalında da bir kəndin Sığnaq adlandığı göstərilmişdir.Qarabağda Xankəndi rayonunda bir kənd indi Siqnaq adlanır.Qıpçaq çölündə (Dəşti Qıpçaqda) yaşamış qıpçaqların  paytaxt şəhərinin adı Suqnax idi.V.V.Bartolda görə, şəhər Orta Asiyada Ətrar şəhərindən 24 fərsəng aralıda idi.Bu şəhərin xarabalıqları Suqnak Kurqan adı ilə Sırdərya çayının sahilindədir.Azərbaycan Sacilər dövlətinin əsasını qoymuş Əbu Saç Divdad da əslən Suqnak şəhərindən idi.XII əsrdə qıpçaqların Gürcüstan ərazisinə köçürülməsi ilə əlaqədar şəhərin adı da gətirilmişdir.Qazax qəzasında Siqnax dağ və Siqnax Daş qışlaq,Şuşa qəzasında Siqnax kənd,Qars əyalətinin Kaqızman dairəsində Siqnax dağ adları ilə mənşəcə eynidir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
anarim.az

## İstinad
Hacı Məhəmmədəli xan

**Hacı Məhəmmədəli xan** () — 1747-ci ildən 1761-ci ilə kimi Yeni Şamaxıda hakimiyyət sürən Şirvan xanı.

## Həyatı
Təxminən 1682-ci ildə Sufi Nəbi Zərnəvainin ailəsində doğulmuşdur. 1747-ci ildə Nadir şah Əfşar tərəfindən Yeni Şamaxının hakimi kimi təsdiqlənmişdir. Zərnava kəndindən Hacı Məhəmmədəli xan oturaq əyan-əşrəfin nümayəndəsi idi. Köçəri əmirlər onun başçılığı ilə barışa bilmirdilər. Xançobanlı elindən çıxmış Əsgər bəy Allahverdi bəy oğlu ona qarşı mübarizə aparırdı.

1749-cu ildə şəkili Hacı Çələbi xan, qarabağlı Pənahəli xan, gəncəli Şahverdi xan ilə birlikdə Kartli-Kaxetiyaya hücum etmək üçün razılığa gəlmişdi. Lakin İrəvan xanının xəbərdarlığı ilə baş verə biləcək hadisəyə qarşı II İraklinin hazırlığı bu ittifaqın pozulması ilə nəticələndi.

Şamaxı xanlığında ikihakimiyyətliliyin mövcud olması xanlığın mübarizə qüdrətinə mənfi təsir göstərirdi. 1755-ci ildə Hacı Çələbi xan çox sayda qoşunla Şirvanı almaq məqsədilə gəlib Ağsu şəhərini mühasirə etdikdə Yeni Şamaxı hakimi Hacı Məhəmmədəli xan Quba hakimi Hüseynəli xandan kömək istədi. Hacı Məhəmmədəli ilə Hüseynəli xanın birləşmiş qüvvələri Hacı Çələbini məğlub edə bilirlər. Lakin 1758-ci ildə Qubalı Hüseynəli xanın ölümü ilə əlaqədar yaranan qarışıqlıqdan istifadə edən Sərkərlər ailəsindən Ağarəzi bəy dərhal Qubanın Bərmək mahalını qarət edir və 200 ailəni özü ilə Şirvan xanlığına köçürür. Buna cavab olaraq Fətəli xan Şamaxıya hərəkət edəndə Ağarəzi bəy onun qarşısına çıxır və şəhərin yaxınlığında məğlub edilərək öldürülür.

## Hakimiyyətinin sonu
1763-cü (bəzi mənbələrə görə 1765), Nailə Bayramlının təsbitinə əsasən isə 1761-cı ildə Hacı Məhəmmədəli xanın Məhəmmədsəid xan tərəfindən devrilməsi ilə Şamaxı xanlığı birləşdirildi. Hücuma səbəb kimi Kərim xan Zəndlə mübarizədə məğlub olan urmiyalı Fətəli xanın sərkərdəsi Azad xan öz dəstələri ilə 1761-ci ildə Yeni Şamaxıya gəlməsi göstərilir. Azad xan çox keçmir ki, yerli əhalini təhqir edərək incitməyə başlayır. Yeni Şamaxının hakimi Hacı Məhəmmədəli xan isə xalqın narazılığına baxmayaraq, bütün bunlara göz yumurdu. Bu da yerli əyanlardan dəstək alan Məhəmmədsəid xana yürüş üçün bəhanə verir. Məhəmmədəli xan 1762-ci ildə Şamaxıda vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Oğlu Manaf Zərnəvai atasının məğlubiyyətindən sonra Şəkiyə qaçmış, 1768-ci ildə Şəki xanlığına tabe Yeni Şamaxı naibliyi vəzifəsini icra etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Hippuritlər

**Hippuritlər** (*Hippurites*) **-** rudistlər dəstəsindən (*Pachyodonta*) olan ikitayqabıqlı molluskların cinsi. Qabığın ölçüsü bəzən 1 *m*-ə çatır. Uzunsov — konusvari və ya hətta silindrik sağ tay substrata, azqabarıq və yastı sol tay isə uzun-yoğun dişli qapaq şəklində olub, sağ tayı örtürdü. Kilid paxiodont tiplidir. Aralıq dənizi paleocoğrafi vilayətinin gec təbaşir dənizlərinin dayaz zonalarında məskunlaşmışdır. **Hippuritlər** mərcanlarla birlikdə orqanogen qurumlar əmələ gətirmişdir.

## Həmçinin bax
* İkitayqabıqlı molluskalar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Ən çox ziyarət edilən sənət muzeylərinin siyahısı

**Ən çox ziyarət edilən sənət muzeyləri** — Dünyanın ən çox ziyarət edilən sənət muzeylərinin siyahısı ziyarət edənlər arasında ən böyük marağa səbəb olan, əsasən sənət əsərlərindən ibarət olan ekspozisiya, muzey və qalereyalara aid olan  100 siyahıdan ibarətdir. İncəsənətdə sənət dedikdə heykəl , rəsm, qrafik, fotosənəd və dekorativ-tətbiqi incəsənət anlaşılır. Siyahıya sənət muzeyləri olmayan (məsələn, Pekin şəhərindəki Yasaq şəhər) turistik görməli yerlər qeyd edilməyib.Həmçinin siyahıda qismən incəsənət əsərlərinə malik ekspozisiya, muzeylər deyil , lakin əsasən  konkret mövzuya həsr edilmiş  xüsusi muzeylər (məsələn, Londonda Təbiət Tarixi Muzeyi) yer alıb.
Bu siyahı, beynəlxalq nüfuzlu "The Art Newspaper" sənət jurnalının məlumatlarına əsaslanaraq, ildə bir dəfə birbaşa oxşar siyahıları yazır, bu siyahı 2014-cü ilin məlumatlarına əsaslanır. Siyahıda ən böyük nümayəndəlik ABŞ-da olan muzeylərdir - 18 və Böyük Britaniya - 14, İspaniya (9) və Fransa (8), ardından 6 muzey Braziliya və 5 muzey Rusiya, Avstraliya və Cənubi Koreyada mövcuddur. İl ərzində ən çox ziyarətçisi olan muzeylər Böyük Britaniyadadır - 30 milyondan çox insan. Siyahıdakı muzeylərdən ən çoxu Londonda yerləşir-11 və Paris -7, Berlin, Madrid və Tokioda-4 muzey yerləşir.Siyahıda qeyd edilmiş muzeylərin çoxu, Avropa qitəsi ərazisində yerləşir -55, Şimali Amerika ərazisində -22 muzey, Asiya -12 muzey, Cənubi Amerikada -6, Avstraliya -5; Afrika muzeyləri siyahıda göstərilməyib.

## Qalereya

Le Louvre - Aile Richelieu.jpg|Luvr muzeyi (Richelieu tərəfi)
Metropolitan Museum of Art entrance NYC.JPG|Metropoliten muzeyi , Nyu-York, Amerika Birləşmiş Ştatları
British Museum from NE 2.JPG|Britaniya muzeyi, London, Birləşmiş Krallıq
Tate-modern-london.jpg|Tate Modern,  London, Birləşmiş Krallıq
National Gallery, London.jpg|London milli qalereyası,  London, Birləşmiş Krallıq
Vatican Museums entrance.jpg|Vatikan Muzeyi, Vatikan
NationalPalace MuseumFrontView.jpg|Milli Saray Muzeyi, Taybey, Tayvan
National Gallery of Art - West Building.JPG|Milli qalereya, Vaşinqton şəhəri ,Amerika Birləşmiş Ştatları
Le musée dOrsay (Paris) (4725795882).jpg|Orse muzeyi, Paris, Fransa
Facade.7.jpg|Viktoriya və Albert Muzeyi, London, Birləşmiş Krallıq
National Museum of Korea.jpg|Koreya Milli muzeyi, Seul, Cənubi Koreya
...

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
İbrahim Zakzaki

**İbrahim Yəqub Zakzaki** () (d.05.05.1953 - ) — Nigeriya Federativ Respublikasının İslam hərəkatının rəhbəri, şiə ruhanisi.

## Həyatı
İbrahim Zakzaki Nigeriyanın qərb şimal bölgəsində yerləşən Kaduna əyalətinin Zarya şəhərində 1953 ilinin May ayının beşi dünyaya göz açdı. 1979- cü ildə Nigeriyanın ən nüfuzlü universiteti sayılan Ahmadu Bellu universitetindən İqtisadiyyat fakültəsində məzun oldu.

## İstinadlar
Hortonolit

**Hortonolit ** — mineral, (Fe, Mg)2[SiO4]

## Haqqında
Hortonolit — Olivinin forsterit-fayalit (Fa) izomorf sıranın aralıq üzvü. Tərkibində 51–70% Fa, habelə Mn, Ni, Ti qatışıqları olur. Habitus prizmatik, lövhəvari, izometrik. Aqreqat dənəvər. Rəngi sarımtıl-bozdan qarayadək. Parıltısı şüşəli. Xüsusi çəkisi 3,6–4,0. Hortonolit dunitlərini təşkil edir. Qabbro və traplarda tapılır. Növ müxtəlifliyi: ferrohortonolit (71–90% Fa).

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
E.ə. 513

## Hadisələr
* İran hökümdarı I Daranın vassalı olmaq məcburiyyətində qaldı.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Ekvador 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Ekvador]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** xizəklə yürüş olmaqla 1 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkə müstəqillik qazandığı ildən bəri ilk qış olimpiyadasıdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Ekvador «B» kateqoriyası üzrə 15&nbsp;km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Klaus Rodriges məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Ekvador millisi   
* Ekvador Milli Olimpiya Komitəsi
Badi Valastro

**Bartolo "Badi" Valastro** - italyan əsilli amerikalı tanınmış şef, televiziya veriliş qəhrəmanı. Özünün şəxsi Karlonun şirniyyat evi adlı mağazası vardır.

Badi Valastro ilk dəfə  2009-cu ildən efirə çıxmış "Tort şefi"(Cake Boss) televiziya həyatına başlayıb. Daha sonra "Mətbəx şefi"(Kitchen Boss) (2011), "Şirniyyat evi xilasedicisi Badi" (Buddy's Bakery Rescue) (2013) verilişləri yayımlanıb.

## İstinadlar
Sıt içkisi

thumb|right|220px|Sıt butulkası

**Sıt** (*сыть*, bəzən *канун*) — bal qatılmış sudur.

## Haqqında
Bişmiş  balı ilə qarışdırılır. Bundan çox vaxt slavyan xalqlarının milli şirniyyatlarını hazırlayan zaman istifadə edirlər.Sıta batırılmış bulkuları kanun adlandırırdılar.

## Ənənəsi
Qədim Rusiyada sıt çox məşhur içki idi, hansı ki, onu yeməkdən sonra qəbul edirdilər. Sıt sözündən tox oluncaya qədər yemək, və ya başqa cür toxuq artıq şirin sıtın vaxtıdır.Sıtın hazırlanmasının bir resepti kimi qaynayan suya balı qataraq,boçkanın içərisinə qoymaqdan ibarətdir. Balın suda həll olmasından sonra soyumasını gözləmək lazımdır.Bəzən onları hazırlayan zaman 30°C-yə qədər qaynadılmış su balın üzərinə düşür.Bəzən ocaqda hazırlanan sıta dada görə bir çox otlar əlavə edilirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bal
Tej

**Tej**-alkoqollu içkidir.

## Haqqında

Efiopiya xalqlarının hazırladığı içkidir. Qeyşu ağacının budaqları və yarpaqlarından hazırlanır ki, bal və acılıq verən ədviyyatlar əlavə edilir.Bu içkinin şirin, zəif alkoqollu əvəzləyicisi Berz adlanır.Tej həmçinin ev içkisidir. Bunu Efiopiya toylarında istifadə edirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bal
Françbretxen

**Françbretxen** ( — «Францева булочка»)-Laylı xəmirdən hazırlanmış bulkadır.

## Haqqında
Xəmirinə un, yağ, maya, süd, şəkər tozu, bir az da duz. İçlik kimi şəkər tozu ilə darçının qarışığından ibarətdir.Bəzən içliyə kişmiş və bir çox başqa çərəzlər qatırlar.Françbretxen Hamburqdan gətirilir,hansı ki, orada səhər yeməyidir. Bəzi fərziyyələrə görə Françbretxen kruasanın oxşarıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kruasan
Jele

**Jele** () — kaloidli qida qarışığı (adi meyvələrdən), jelatin əlavəli (pektin, aqar), və bütün kütləni soyuduğu zaman jelatin görünüşü olur.

## Haqqında
Jele həmçinin jelatinin buzağın ayaqlarından və başlarından hazırlanır. Şirin jele (), ətli jeledən fərqli olaraq (), yeməyin üzərinə tökülməsi isə rus-dilində xolodeç(soyuq) adlanır. Meyvələrdən və giləmeyvələrdən ibarət jele özündə çoxlu pektinləri birləşdirir. Onları jelatin əlavə etmədən də almaq olar çünki pektin ona xüsusi dad verir. Belə jeleləri turş almalardan hazırlayırlar. Jelenin ölçmə dərəcəsi litrdir.

## Qalereya

Gelee.JPG
Sülze001.jpg
00505_Weihnachtsgelee_Sanok_2012.JPG


## Həmçinin bax
* Marmelad
* Cem
* Mürəbbə

## İstinadlar
Edam məhkumunun son günü

**Edam Məhkumunun Son Günü** — fransız yazıçısı Viktor Hüqonun, 1829-cu ildə nəşr olunmuş ilkin əsərlərindən olan qısa bir romanıdır. Əsərdə, edama məhkum edilmiş şəxsin öz dilindən son günləri nəql edilir. Romanın əsas məqsədi edam qanununun faciyəvi gerçəkliyini göz önünə sərməkdir. Belə ki, məhkum üçün düzəlmə haqqını tamamı ilə yox edən edam, həm də, sağalacaq bir çox yaranı da çiy qoyur. Edam, sadəcə məhkum üçün deyil, eyni zamanda onun yaxınları üçün də bir faciə xarakteri daşıyır. Məzmun etibarilə olduqca təsirli olan bu əsər, xüsusən də, məhkumun kiçik qızı ilə olan görüş səhnəsi ilə insanda qəribə bir əhval yaradır. Kitabda məhkum: "Bir müddət öncə mən də hər kəs kimi bir insan idim" — deyir. Lakin, bir müddət ərzində O, zahirən o qədər dəyişir ki, hətta öz qızı belə onu tanımır. Bu ifadələr öz ölümünü gözləmənin insan üzərində yaratdığı təsirin bir nümunəsidir. Bəli, edamı qorxunc qılan, başın Gilyotin adı verilən xüsusi bir mexanizma arasında kəsilməsi ilə yanaşı, həm də, insanın, onun üçün müəyyənləşdirilmiş bir ölüm gününü bilməsi və gözləməsidir. Ölüm hər kəs üçün var.
Kitabda belə bir cümlə mövcuddur: "Əslində hər kəs,
GÜNÜ NƏMƏLUM bir ölümün məhkumudur."
lakin, öləcəyimiz anı bilmək, hətta ölümün özündən belə daha qorxuncdur.

## İstinadlar
Marmelad

**Мarmelad** (от ) Şəkər tozunda bişirilən meyvələrdən ibarət ərzaqdır. Qatılaşdırıcı kimi, pektin, aqar-aqar, jelatindən istifadə edirlər. İngilisdilli ölkələrdə marmalad sitrus meyvələrinin (əsasən portağal) bişməsi kimi başa düşülür.

## Tarixi

Sözün tarixi fransız sözü olan marmelade dan gəlir, mənası heyvadan hazırlanmış mürəbbə kimi başa düşülür. Böyük Britaniyada olan bu cür qatı portağallı mürəbbələr məşhurdur. Belə ki, bu cür məhsullara olan maraq məhs buradan gəlir. Almancadan tərcümədə isə povidlo və ya mürəbbə mənasını verir. Avropalıların bu məhsullar ilə tanışlığı Asiyaya xaç yürüşləri zamanı olmuşdur. Marmeladın vətəni Yaxın Şərq və Şərqi Aralıq dənizi sahili ölkələrdir. Meyvələri uzun müddət saxlamaq üçün onları qatılaşana kimi qaynadırdılar. Rusiya imperiyası zamanı onu meyvəli xolodeç kimi başa düşürdülər.

## Qalereya

Orange marmalade-3.jpg|thumb|Orangenmarmelade
Marmelade.jpg|thumb|Mandarinenmarmelade
Sevilleorangemarmalade.jpg


## Həmçinin bax
* Jele
* Cem
* Mürəbbə

## İstinadlar