Geyb Nyuell

**Geyb Nyuell** () və ya ləqəbi ilə **Geyben** (; ) — amerikalı iş adamı və Valve videooyun şirkətinin prezidenti.

Nyuell Koloradoda anadan olub və Kaliforniyanın Deyvis şəhərində böyüyüb. 1980-ci illərin əvvəllərində Harvard Universitetində təhsil almağa başlayıb, lakin Microsofta qoşulmaq üçün təhsilini yarımçıq qoyub və Windows əməliyyat sisteminin ilk versiyalarının yaradılmasında iştirak edib. Nyuell və Mayk Harrinqton 1996-cı ildə Microsoft-dan ayrılaraq Valve-i yaratdılar və ilk oyunları olan Half-Life-ın (1998) tərtibatını maliyyələşdirdilər. Harrinqton 2000-ci ildə şirkətdən ayrıldı.

Nyuell Valve-in 2003-cü ildə istifadəyə verilmiş və 2011-ci ilə qədər yüklənmiş kompüter oyunları bazarının çox hissəsini idarə edən Steam rəqəmsal paylama xidmətinin tərtibatına rəhbərlik etmişdir. 2021-ci ilə qədər Nyuell Valve-in ən azı dörddə birinə sahib idi. O, 2021-ci ilə kimi 3,9 milyard dollar sərvəti ilə ABŞ-nin ən varlı insanlarından biri və videooyun sənayesinin ən varlı adamı kimi qiymətləndirilirdi. Nyuell həmçinin dəniz tədqiqatları təşkilatı Inkfish-in sahibidir.

Forbes (jurnal) jurnalının hesablamalarına görə, o, 2025-ci ilə qədər Nyuell Valve şirkətinin ən azı yarısına sahib idi. O, həmçinin nevrologiya şirkəti "Starfish Neuroscience" və xüsusi yaxt istehsalçısı "Oceanco"nun sahibidir. Nyuell 2025-ci ilə qədər 11 milyard dollarlıq sərvəti ilə ABŞ-ın ən varlı insanlarından biri və video oyun sənayesinin ən varlı şəxsi kimi qiymətləndirilir.

## Həyatı
Nyuell 3 noyabr 1962-ci ildə Koloradoda anadan olub və Kaliforniyanın Deyvis şəhərindəki Davis Senior Liseyində oxuyub. O, qəzet satan, daha sonra Western Union-da poçtalyon kimi çalışıb. 1980-ci ildə Harvard Universitetinə daxil olub, lakin 1983-cü ildə satış rəhbəri onu Microsoft-da işləmək üçün təhsilini yarımçıq qoymağa təşviq edib.

## Karyerası

### Microsoft
Nyuell Microsoft-da Windows əməliyyat sistemlərinin ilk üç buraxılışının tərtibatında 13 ilini keçirib. Daha sonra Nyuell deyib ki, Microsoft-da işlədiyi ilk üç ay ərzində Harvardda öyrəndiyindən daha çox şey öyrənib və bu, onun təhsilini tərk etməsinin əsas səbəblərindən biri olub.

1995-ci ilin sonlarında id Software tərəfindən hazırlanmış 1993-cü ilin birinci şəxs atıcı oyunu olan Doom-un Microsoftun yeni əməliyyat sistemi Windows 95-dən daha çox kompüterdə quraşdırıldığı təxmin edilirdi. Nyuell "[id] … hətta pərakəndə satış yolu ilə də yaymırdı, bülleten lövhələri və internetdən öncəki digər mexanizmlər vasitəsilə paylanırdı. Mənim üçün bu ildırım idi. Microsoft 500 nəfərlik satış qrupunu işə götürdü və bütün bunlarla şirkət 12 nəfərdən ibarət idi, lakin o, dünyada ən çox yayılmış proqram təminatını yaratmışdı. Qarşıdan böyük bir dəyişiklik gəlirdi." demişdi. Nyuell Microsoft-da Windows 95 üçün Doom portunun hazırlanmasına rəhbərlik edirdi.

### Valve

Quake oyunu üzərində işləmək üçün Microsoft-dan ayrılan Maykl Abraşdan ilhamlanan Nyuell və Mayk Harrinqton 24 avqust 1996-cı ildə videooyun şirkəti Valve-i yaratmaq üçün Microsoft-dan ayrıldılar. Nyuell və Harrinqton böyük uğur qazanmış birinci şəxs atıcı oyunu Half-Life (1998) adlı ilk Valve oyununun tərtibatını maliyyələşdirdilər. Harrinqton 2000-ci ildə şirkətdən ayrıldı.

Nyuell Valve-a Half-Life 2-ni (2004) tərtib etmək üçün heç bir müddət və "faktiki olaraq qeyri-məhdud" büdcə vermədi və lazım gələrsə, onu özü maliyyələşdirəcəyini vəd etdi. Bu arada o, oyunlar üçün rəqəmsal paylama xidməti olan Steam-i tərtib etməyə bir neçə ay sərf etdi. 2011-ci ilə qədər Steam, yüklənmiş kompüter oyunları bazarının 50%-70%-nə nəzarət edirdi və Valve-in gəlirinin böyük hissəsini təmin edirdi. Həmin il Sietlda keçirilən texnologiya konfransında Nyuell proqram təminatı piratçılığının anti-proqram texnologiyasını izləməklə yox, üstün seçim təklif etməklə həll edilə biləcəyini bildirib. O, misal kimi piratlığın geniş yayıldığı Rusiyada Steam-in uğurunu göstərib.

2007-ci ildə Nyuell, videooyun konsolları üçün tərtibatdan narazılığını ifadə edərək, PlayStation 3 üçün tərtibat prosesinin "vaxt itkisi" olduğunu söylədi. E3 2010-da Sony-nin əsas çıxışında səhnədə dediyini təsdiqlədi, lakin PlayStation 3-ün açıq təbiətini müzakirə etdi, Portal 2 üçün konsol portunu elan etdi və Steamworks dəstəyi ilə bunun istənilən konsol üçün ən yaxşı versiya olacağını qeyd etdi. Nyuell, həmçinin Xbox Live xidmətini "fəlakət" adlandıraraq və Windows 8-i tənqid edərək, onu kompüter oyunlarının açıq təbiəti üçün təhlükə adlandırdı. 2013 LinuxCon-da Nyuell, Linux əməliyyat sistemi və açıq mənbənin "oyunların gələcəyi" olduğunu söylədi. O, Microsoft və Apple kimi şirkətlərin mülkiyyət sistemlərini yavaş sertifikatlaşdırma prosesləri vasitəsilə innovasiyaları boğmaqda ittiham edib.

2009-cu ildə IGN Nyuelli bütün zamanların ən yaxşı 100 oyun yaradıcısından biri adlandıraraq, Valve-in oyun dizaynına, texnologiyasına və video oyun sənayesinə təsirini ölçməyin demək olar ki, mümkün olmadığını yazmışdı. 2010-cu ilin dekabrında Forbes Nyuelli Steam-də bir çox böyük tərtibatçılarla əməkdaşlıq etdiyinə görə "Tanımalı olduğunuz bir ad" olaraq siyahıya əlavə etmişdi. 2013-cü ildə Nyuell İnteraktiv İncəsənət və Elmlər Akademiyasının Şərəf Lövhəsinə əlavə edildi və videooyun sənayesinə verdiyi töhfələrə görə BAFTA mükafatını qazandı. 2017-ci ilin oktyabrında Forbes Nyuelli ABŞ-ın 100 ən varlı adamı siyahısına daxil etdi, onun sərvəti 5,5 milyard dollar olaraq təxmin edilirdi. 2021-ci ilin dekabrında *Forbes* Nyuellin 3,9 milyard dollar sərvətə malik olduğunu və Valve-in ən azı dörddə birinə sahib olduğunu təxmin edirdi. "Video Oyunlarının Tarixi" kitabının müəllifi Çarli Fişin sözlərinə görə, 2021-ci ildə Nyuell video oyun sənayesinin ən zəngin adamı olub.

### Digər təşəbbüslər
Nyuell Inkfish dəniz tədqiqat təşkilatının sahibidir. 2022-ci ilin noyabrında Inkfish dənizaltı tədqiqatçı Viktor Veskovodan özəl dərin dəniz kəşfiyyat platforması olan Hadal Exploration System-i satın aldı. 2020-ci ildə Nyuell və Valve şirkətinin əməkdaşı Yan Bernier Sietl və Yeni Zelandiyada uşaq xeyriyyə təşkilatları üçün vəsait toplamaq üçün "Hart of Racing" adlı avtomobil yarışı komandası yaratdılar.

## Şəxsi həyatı

Nyuell əvvəllər buynuz qişaya təsir edən anadangəlmə xəstəlik olan endotelilal buynuz qişa distrofiyasından əziyyət çəkirdi, lakin 2006 və 2007-ci illərdə iki buynuz qişa nəqli ilə sağaldı. Harrinqtonla Valve şirkətini qurduğu gün Liza Mennetlə evləndi. İki oğlu var. 1990-cı illərin sonlarında böyük oğlunun doğulması Half-Life-ın son düşməni (Nihilanth) üçün ilham oldu, çünki cütlük doğuşu o zaman düşünə biləcəkləri ən qorxulu şey hesab edirdi. Cütlük 2019-cu ildə boşanıb.

2011-ci ildə Newell sevimli video oyunlarının Super Mario 64, Doom və Star Trekin Burroughs meynfreym versiyası olduğunu demişdi. Doom onu oyunların əyləncənin gələcəyi olduğuna, Super Mario 64 isə oyunların bir sənət növü olduğuna inandırmışdı. Nyuell My Little Pony: Friendship Is Magic cizgi serialının pərəstişkarı idi. O, həmçinin Dota 2 oyunu üçün bir çox əvvəlki ifadələrə və sitatlara yumoristik şəkildə istinad edən səs paketi səsləndirmişdi.

Oyun icması daxilində iş e-poçt ünvanından irəli gələn **Gaben** ləqəbinə sahibdir. Nyuell deyib ki, o, ictimai imicini formalaşdırmağa çalışıb: "Mənimlə qarşılaşanda məni qucaqlayırlar. Mən qucaqlaşan adam deyiləm, amma istədikləri budur. Bu ilk dəfə baş verəndə uşaqlarım yanımda idi və bundan olduqca məmnun idilər. Amma mən deyildim. İndi də müştərilərimizdən öyrənirəm."

2020-ci ildə, COVID-19 pandemiyası zamanı, aviaşirkətlərin səyahət məhdudiyyətləri yüngülləşdirildikdən sonra Sietlə qayıtmaq əvəzinə Oklenddə qalmağı seçən bir qrup dostuyla Yeni Zelandiyada yaşayırdı. Yeni Zelandiyanın qonaqpərvərliyinə görə minnətdarlıq ifadəsi olaraq, Nyuell və başqaları Yeni Zelandiyada musiqi sənətçilərinin canlı ifaları təşkil olunacaq pulsuz "We Love Aotearoa" adlı tədbir planlaşdırdılar. Bu, Half-Life: Alyx və The Lab kimi Valve oyunları üçün VR stendləri ilə müşayiət olundu. Tədbir, ölkədə COVID-19-un ikinci dalğası nəticəsində yaranan karantin səbəbindən avqustdan dekabra təxirə salındı. Nyuell 2020-ci ilin oktyabrında Yeni Zelandiyada daimi yaşayış üçün müraciət etdi, lakin 2021-ci ilə qədər Sietlə qayıtdı.

Bir dostunun təklifi ilə Nyuell metal emalı (çilingərlik) ilə hobbi olaraq məşğul olmağa başladı. Maşın əvəzinə qarajına üyütmə və frezer dəzgahı, eləcə də poladı maviləşdirmək üçün duz çəlləkləri quraşdırıb. Boş vaxtlarında Nyuell iPad dayaqları və qılınclar kimi cihazlar və oyuncaqlar düzəldir və emal edir. "Mən bunu həmişə ekran qarşısında oturmaqdan xoş bir fasilə hesab etdim", - deyə Nyuell izah edir.

## Həmçinin bax
* Valve
* Steam

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* Forbes səhifəsi
*