Ultras

**Ultras** — azad azarkeş qrupudur. Ultras qrupları dünyanın hər yerində var. ultras bir mədəniyyətdir mədəniyyətin vətəni Xorvatiya və İtaliya sayılır. Azərbaycanda 10dan çox ultras qrupları fəaliyyət göstərir.

Ultras fanatik dəstəyi ilə tanınan bir növ futbol azarkeşləridir. Bu termin İtaliyada yaranıb lakin, bütün dünyada futbol komandalarının təşkil olunmuş azarkeşlərini təsvir etmək üçün istifadə olunur. Ultras qruplarının davranış tendensiyası onların məşəllərdən istifadəsini (əsasən tifo xoreoqrafiyasında), səs dəstəyini, bannerlərin nümayişini və s. əhatə edir, bunların hamısı öz komandalarını həvəsləndirmək və rəqibin oyunçularını və azarkeşlərini qorxutmaq üçün nəzərdə tutulub.

Ultras qrupları irqçilik və siyasi ideologiyaların, o cümlədən açıq-aşkar millətçiliyin və zorakılığın təsirinə məruz qalırlar. Son onilliklərdə "Ultras" mədəniyyəti xüsusilə idmanın və futbolun kommersiyalaşdırılmasına qarşı hərəkatın mərkəz nöqtəsinə çevrilmişdir.

## Başlıca Ultras Prinsipləri
* Ultraslar klubun səfər oyunlarında belə klublarını dəstəkləməlidir.
* Səfər, iqlim çətinlikləri və ya məsafə onlara əngəl ola bilməz.
* Ultraslar müstəqil olmaqla nə klub rəhbərliyi, nə də mətbuat onların işinə qarışa bilməz.
* Lazım gəldikdə klubu üçün ölümünə döyüşən azarkeşlərdir.

## Siyasi ideologiyaları
Ultras qrupların əksəriyyəti milliyətçi, sosialist, komunist ideologiyadan olan insanlardandı. Heç Bİr siyasi partiya dəstəkçisi deyil.

## Azərbaycanda Ultras mədəniyyəti
1. **Forza Neftçi** — 2009-cu ildə yaranmışdır. *Forza Neftçi* Azərbaycanda Ultras mədəniyyətinin inkişaf etməsində rolu çox böyükdür. "Neftçi"nin ev oyunlarında "1A" sektorunda öz yerlərini alırlar;

2. **Kapaz Ultras** — 2014-cü ildə yaranıb. "Kəpəz"in ən fəal ultras qrupudur;

3. **Neftçimaniya** — 2010-cu ildə yaradılan və Azərbaycanda azarkeşlik mədəniyyətinin formalaşmasında böyük rolu olan azarkeş qruplarından idi. 2015-ci ildə bu qrup öz fəaliyyətini sonlandırmışdır;

4. **[[İmarət Tayfa]]** — 2009-cu ildə yaranıb. "Qarabağ" FK-nı dəstəkləyən azad azarkeş qrupudur. Avropada qolu vardır. Allahverdi Bağırovu ideal kimi götürürlər. "Qarabağ"ın ev oyunlarında 5-ci sektorda öz yerlərini alır. 2-ci Qarabağ Müharibəsində şəhid Məhəmmədəli İbrahimli *İmarət Tayfanın* üzvü olmuşdur. Adı isə Ağdamda yerləşən İmarət stadionundan götürülmüşdür;

5. **Red Black Army** Qəbələ — 2015 "Qəbələ"nin ilk və tək ultras qrupu;

6. **Ultras-57** (Şəmkir) — 21 aprel 2014, "Şəmkir"in ilk azarkeş qrupu. Azərbaycan futbol çempionatının İkinci liqasında iştirak edən Şəmkir PFK-nı dəstəkləyir;

7. **Green-Gate 2** "Xəzər Lənkəran" -Azərbaycanın ən böyük ultras qruplarından biri olub. Hazırda fəaliyyət göstərmir;

8. **Kimyaçılar** Sumqayıt — "Sumqayıt" klubunun fanatlarıdır və Azərbaycanın  ultras qruplarından biridir;

9. **Milli Dəstə** — 2014-də yaranıb. Qrup Avropada yaşayan azərbaycanlılar tərəfindən yaradılıb və idarə olunur. Avropa qitəsində bütün Azərbaycan klublarını və Milli komandanı dəstəkləyir;

10. **Sector 11** — Azərbaycan Tribunasına misilsiz yenilik edən azarkeş qrupudur;

11. **The Capital** — "Bakı" FK-nın ultras qrupu idi;

12. **Caspian Ultras** — "Xəzər Lənkəran"ı dəstəkləyən azarkeş qrupudur;

13. **Köhnə 13** — "Neftçi"ni dəstəkləyən bir qrupdur və bu adla 2017-ci ildən fəaliyyət göstərir. Bakcell Arenada 4A sektorunda öz yerlərini tuturlar. Bəzi deyilənlərə görə qrupun üzvləri arasında keçmiş *Neftçimaniya* qrupunun üzvləri çoxluq təşkil edir;

14. **Qarabağ Ordusu** — 2004-cü ildə yaranan bu qrup "Qarabağ" Ağdam futbol klubunun azarkeş qrupu olmaqla yanaşı Azərbaycanda yaranan ilk azarkeş qruplarından biridir. Qrup "Qarabağ" klubunun ev oyunlarında H2 kodlu sektordan öz dəstəyini göstərir və hələ də fəaliyyətini dəvam etdirir;

15. **Ultras Turan** — "Bozqurdlar" ləqəbi ilə tanınan bu qrup 2017-ci ildə yaradılıb. "Turan Tovuz" FK azarkeşlik edən bu qrup adətən türkçülüyü təbliğ edir. Azərbaycan Tribunasına Tovuz futbol mədəniyyətini yaymağı özünə məqsəd qoyan bir qrupdur;

16. **Qartal** - 2014-cü ildə fəaliyyətə başlayıb. "Zirə" Futbol klubunun azarkeşləridir;

17. **Soldatı Di Sabah** — 2020-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. "Sabah" Futbol klubunun azerkeş qrupudur;

18. **Ultras Biləcəri**--- 2024-cü ildə fəaliyyətə başlayıb. "Biləcəri" Futbol klubunun azarkeş qrupudur;

19. **Göyqurdlar** - 2024cü ildə fəaliyyətə başlayıb. Milli komandanı bütün ev oyunlarında dəstəkləyir;

20. "Araz-Naxçıvan" FK iki fanat dəstəsi var: ev oyunlarında onu dəstəkləyən "**Ultra Araz"** və Naxçıvandan kənarda "**Nəxşicahan**" fanklubları. 

## Ən qədim qruplaşmalar

* "*B-Közép Fernecváros*" (1928) - "Ferentsvaroş";
* "*Torcida Uniformizada São Paulo*" (1939) - "San Paulu";
* "*Torcida Split"* (1950) - "Hayduk Split";
* "*Fedelissimi Granata*" (1951) - "Torino".

## İstinadlar