open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şincuku Qyoen

– Yaponiyanın Tokio şəhərinin Şincuku və Şibuya rayonlarında yerləşən böyük park və bağ. Edo dövründə Nayto ailəsinə məxsus idi. Daha sonra Yaponiya İmperatorluq Sarayı Agentliyinin rəhbərliyi altında parka çevrilmişdir. İndi isə Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyinin nəzarəti altında milli parkdır.

## Tarixi
thumb|left|Bağın xəritəsi.
thumb|Körpü
thumb|Düşmək
[thumb|[Hanami]]
Şoqun bu əraziləri Edo dövründə 1772-ci ildə buradakı bağı tamamlayan Tsuruqalı Lord Naytoya miras qoymuşdu. Meyci islahatından sonra ev və torpaq təcrübi kənd təsərrüfatı mərkəzinə çevrilmişdir. 1879-cu ildə imperiya bağına çevrilənə qədər botanika bağı olmuşdur. Bağ indiki halını 1906-cı ildə almışdır. Bağ İkinci dünya müharibəsi zamanı hava hücumları üzündən məhv olmuşdur. Müharibədən sonra bərpa olunmuşdur.

Tokio İmperiya Sarayının bağı və Kioto imperiya bağı üzərində səlahiyyət 1947-ci ildə Sağlamlıq və Rifah Nazirliyinə (indiki Sağlamlıq, Əmək və Rifah Nazirliyi) verilmişdir.

21 may 1949-cu ildə park ictimaiyyətə açılmışdır. 2001-ci ilin yanvarında isə Ətraf Mühit Nazirliyinin nəzarəti altına keçmişdir.

1989-cu ildə bağ İmperator Şovanın dəfn olunması üçün nəzərdə tutulmuş yerlərdən biri kimi seçilmiş, lakin imperator Musaşi İmperiya Məzarlığında dəfn olunmuşdur.

## Xüsusiyyətlər
Bağın sahəsi 58,3 ha təşkil edir, çevrəsinin uzunluğu 3,5 kilometrdir və 3 müxtəlif fərqli üslubdan ibarətdir: şimalda Fransız bağçası və ingilis parkı, cənubda ənənəvi yapon bağı. Burada ənənəvi Yaponiya çay evlərini görə bilərsiniz.

Bağ məşhur hanami yerlərindən biridir. Sakura mövsümündə bir çox insan bu bağa axışır.

### Flora
thumb|Bağdakı sakura ağacları.
Bağda 20.000-dən çox ağac var. Bu ağaclardan təxminən 1.500-ü sakura ağacıdır. Onlar mart-aprel aylarında çiçəkləyirlər. Bağdakı digər ağac növləri: bağdakı ən hündür ağac növü Himalay sidri, lalə ağacı, sərv və çinar.

1892-ci ildən bəri bağdakı parniklərdə bağçılıq işləri aparılır. Hazırkı parnik 1950-ci illərdə tikilmişdir, 1700 növ tropik və subtropik bitki növünü özündə saxlayır.

## Giriş
Bağa üç yerdən girmək mümkündür: Şincuku darvazası, Okido darvazası və Sendaqaya darvazası. Şincuku Qyoen saat 9:30-dan 16:30-a qədər açıq olur. Bazar ertəsi günləri bağ bağlı olur, lakin sakura və payızgülü mövsümlərində istisna olur: martın sonu - aprelin sonu və noyabr ayı. Bu dövrlərdə bağ həftənin yeddi günü də açıq olur. Parnik isə saat 9:30-dan 16:00-a qədər açıq olur.

## Məkan
Bağa Tokio metropoliteninin Marunoçi xəttindəki Şincuku-qyoemmae stansiyası və ya Çuuo-Sobu xəttindəki Sendaqaya stansiyası vasitəsilə çatmaq olar. Bundan əlavə, Şincuku-sançome stansiyası yaxınlığındakı Tokio metropoliteninin Fukutoşin xətti vasitəsilə də bağa getmək mümkündür.

Şincuku Qyoen Nişi-Şincukuda yerləşən Tokio Metropolitan Hökumət Binasının arxasındakı Şincuku Mərkəzi Parkı ilə qarışdırılmamalıdır.

## Populyar mədəniyyətdə
2013-cü il istehsalı *"[[Söz bağçası]]"* anime filmində hadisələrin müəyyən hissəsi bu bağda baş verir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*

## Xarici keçidlər

*
Kiro Qliqorov

**Kiro Qliqorov** (; ) — Makedon siyasətçi; Makedoniyada demokratik seçkilərlə hakimiyyətə gəlmiş ilk prezident.

## Həyatı
3 may 1917-ci ildə İştipdə anadan olmuşdur.

## Təhsili
Belqrad Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Keçmiş Yuqoslaviya Kommunist Partiyasının üzvü olaraq federal səviyyədə müxtəlif vəzifələrdə çalışmış Qliqorov, 1974–1978-ci illərdə parlament spikeri vəzifəsini icra etmişdir.

1990-cı ilin dekabrında Makedoniya Parlamenti tərəfindən prezident seçilmiş, demokratik seçkilərlə 27 yanvar 1991-ci ildə Makedoniya Respublikasının ilk prezidenti olmuşdur.

1994-cü ildə ikinci dəfə prezident seçilmişdir.

## Sui-qəsd

1990-cı illərdə Balkanları əhatə edən döyüşlərdən ölkəsini uzaq tutmaq istəyən Qliqorov 1995-ci ilin oktyabrın 3-də öz evindən igamətgahına kedərkən, avtomobilinə bombalı hücum edilmişdir. Nəticədə sürücüsü həyatını itirmiş, özünün isə sağ gözündə davamlı görmə maneəsi meydana gəlmişdir.

## Maraqlı fakt
2000-ci ildə dünyanın ən yaşlı prezidenti kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.

## Vəfatı
1 yanvar 2012-ci ildə Skopyedə vəfat etmişdir. Skopyedəki aile məzarlığında dəfn edilmişdir.

Ailəsinin istəyi ilə dövlət səviyyəsində rəsmi dəfn mərasimi keçirilməmişdir. Lakin ölkədə 1 günlük yas elan edilmişdir.

## Mükafatları
*   Yuqoslaviya Ulduzu ordeni
*   Qızıl çələng ilə Qardaşlıq və Birlik ordeni
*   Qırmızı bayraqlı Əmək ordeni
*   "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 65 illiyi" yubiley medalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Biography of Kiro Gligorov on the official website of the President of the Republic of Macedonia
* Biography of Kiro Gligorov
Coko Vidodo

**Coko Vidodo** ( 21 iyun 1961-ci il) — İndoneziyanın 7-ci və hazırkı prezidentidir. **Cokovi** adı ilə də tanınır. O, bu vəzifədə xidmətinə 2014-cü ildən etibarən başlamışdır. O, bundan əvvəl 2005-ci ildən 2012-ci ilə qədər Surakarta şəhərinin meri, 2012-ci ildən 2014-cü ilə qədər isə Cakarta şəhərinin qubernatoru vəzifəsində xidmət etmişdir. Yüksək səviyyədə siyasi və ya hərbi xidmət keçmişi olmayan ilk İndoneziya prezidentidir.

## Fəaliyyəti
Cokovi 2012-ci ildə Cakarta qubernator seçkilərində öz partiyası olan İndoneziya Demokratik Mübarizə Partiyası tərəfindən namizəd olaraq təqdim olunmuşdur. 20 sentyabr 2012-ci il tarixində seçkilərin ikinci hissəsində əsas rəqibi olan Fauzi Bovonu məğlub edərək qubernator təyin olunmuşdur. Qubernatorluğu dövründə öz xarakteri ilə seçilmiş, yüksək səviyyəli ictimai səfərləri ilə bütün ölkədə nüfuzunu artırmışdır.

14 mart 2014-cü il tarixində prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürdüyünü elan etmişdir. Prezident seçkiləri 9 iyul 2014-cü ildə başlamışdır. Ümumi Seçki Komissiyası tərəfindən açıqlanan seçki nəticələrinə əsasən, səslərin 53.1%-ni toplayan Coko Vidodo rəsmi şəkildə ölkənin 7-ci prezidenti elan olunmuşdur.

Prezident kimi əsas fəaliyyət istiqaməti ölkənin infrastrukturunun inkişafına yönəlmişdir. Yanacaq subsidiyalarının azaldılması və vergi amnistisiyası barədə qərar qəbul etmişdir. Xarici dövlətlərlə əlaqələrdə onun başçılıq etdiyi hökumətin əsas məqsədi İndoneziyanın suverenliyini müdafiə etmək olmuşdur. O, prezidentliyi dövründə qeyri-qanuni balıq ovu ilə məşğul olan gəmilərin batırılması və xarici tənqidlərə baxmayaraq, narkotik qaçaqmalçıları üçün ölüm cəzası təyin etmişdir.

## Şəxsi həyatı
*[[The Economist]]* jurnalının verdiyi məlumata görə, Cokovi "yüksək səsli rok musiqilərini" dinləməyi sevir və onun amerikan *[[Metallica]]* qrupunun üzvü Robert Truxilo tərəfindən imzalanmış gitarası var.

O, 2 noyabr 2013-cü ildə hələ Cakarta şəhərinin qubernatoru olarkən rok musiqisi festivalında görünmüşdür. Bu, ilk belə hadisə deyildi. Belə ki, Cokovi ilk dəfə 2011-ci ildə təşkil olunmuş musiqi festivalında da görüntülənmişdi.

O, bir çox xüsusiyyətlərinə görə tez-tez keçmiş ABŞ prezidenti Barak Obama ilə müqayisə olunur.

Cokovi aktiv sosial media istifadəçisi olaraq tanınır və tez-tez özünün YouTube hesabına videolar yükləyir. Onun Səudiyyə Ərəbistanı kralı Salman bin Əbdüləziz əs-Səudla naharı zamanı paylaşdığı video iki milyondan çox şəxs tərəfindən izlənmişdir.

## Həmçinin bax
* İndoneziya
* Cakarta

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Jakarta Post: Solo’s Mayor keeps his promises 
* Informasi Terbaru Jokowi
* Interview: Yogyakarta and Surakarta mayors prove good governance sells
* Berita tentang calon presiden Jokowi di pemilu 2014
Qaraboyun durna

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Çin və Hindistanın Tibet yaylası ərazisində yayılmışdır. Alp qurşağında müşahidə edilən yegahə durna növüdür. Bu nadir quş Beynəlxalq Qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Onların ümumi sayı 5000–6000 arasında dəyişir. Bu quşlar ilk dəfə 1872-ci ildə Nikolay Prjevalski tərəfindən təsvir edilmişdir. O, onları Kukunor göü ətrafında müşahidə etmişdir. Təbiətdə bu növ durnalar 20–30 il yaşaya bilirlər.

## Təsviri
Nəhəng quş 115 sm hündürlüyə və 5,35 kq çəkiyə sahibdirlər. Xarici görünüş baxımından Yapon durnalarına bənzəsələrdə onlardan böy baxımından kiçikdirlər. Üst bədən tüyü ağ rəngli, altlığı isə çirkli-ağdır. Başı və boyunun yuxarı hissəsi qaradır. Gözünün altındakı kiçik bir ağ ya da açıq boz nöqtə var. Quyruğu demək olar ki tamamən qaradır. Ayaqları da qara rəngdə olur. Balaların bütün bədənləri lələklərlə örtülü olur. Erkək və dişi fərdlər arasında kəskin fərqlər olmasa da erkəklər nisbətən iri olur. Balaların qarınları boz, bədənin yuxarı hissəsi boz-sarı, birinci və ikinci dərəcəli lələkləri qara olur. Balalar artıq bir yaşında nöyüklərdən heç fərqlənmirlər..

## Yayılması
Qaraboyun durnaların əsas yuva qurma bölgələri Çinin Şinxay bölgəsidir. Tibetin bu hissəsində hündürlük 3800–4500 metr arasında dəyişir. Bundan əlavə kiçik saylı populyasiya Hindistanın Ldak bölgəsində yayılmışdır. Qışlama isə Tibet vadisi və Quyçjou, Butan ərazisinmdə və Hindistanın Arunaçal-Pradeş ştatı ərazisində yayılmışdır.

Bu növ durnalar əsasən alp zomansının çay kənarları, göllər, hündür otların bitdiyi ərazilərdə yuva qururlar. Qışda isə nisbəıtən aşağılara enirlər. Onlar bu bölgələrdə əsasən dənli bitkilərlə qidalanırlar. İnsanın yaşayış məntəqələrinə yaşamaqdan çəkinmirlər. B u bölgələrdə milli adətlərdən irəli gələrək onlara toxunulmur.

## Çoxalması
Bu növ durnalar yetkinlik yaşına 2–3 ilində çatırlar. Ərazidən asılı olaraq yumurtlama bölgəlırinə martın sonlarından maya qədər gəlirlər. Mərkəzi Tibetdə ortalama hər 2,2 çütə km² ərazi düşür.

## Qidalanması
Qaraboyun durnalar əsasən bitkilərlə və hüyvanlarla qidalanırlar. Qidasına kiçik ilanlar, qurdlar, balıqlar, qurbağalar, kərtənkələlər, kiçik gəmiricilər, cücülər daxildir. Qış mövsümündə isə dənli bitkilərlə qidalanırlar.

## Qorunması
Təhlükədə olan növ olaraq hesab edilir. Təbiətdə sayları 8800–11000 baş arasında dəyişir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Asif Məmmədov (futbolçu)

**Asif Məmmədov** — () — Azərbaycanlı futbolçu. Qəbələ klubunda hücümçü kimi çıxış edir. Komandanın kapitanıdır. 

## Futbol Karyerası
Futbolçunun peşəkar karyerasında debütü 2004-cü ildə "Ədliyyə" klubu ilə baş tutur. 8 avqust 2004-cü ildə baş tutmuş Şəmkir - "Ədliyyə" oyununda meydana çıxmaqla Azərbaycan çempionatının yüksək Liqasında debüt edir. Azərbaycan çempionatının 2004/05 mövsümündə meydana çıxdığı 32 oyunda 9 qol vurur. 

Araz İmişli

2006-cı ildə İmişlinin Araz klubuna keçir. O bu mövsümdə ilk dəfə Sumqayıt Standarda qarşı oynayıb. Həmin mövsüm o 4 oyun keçirib, amma qol vurmayıb. 

Sumqayıt Standard

Araz İmişlidən 50.000 manata transfer olan Məmmədov Sumqayıtda ilk qarşılaşmasını Bakı klubuna qarşı keçirib. O burada da 1 mövsüm olsa da məhsuldar olmayıb

Keşlə(1. Dönəm)

2008-ci ildə Asif Keşlə ilə 3 illik müqavilə imzaladı. Keçirdiyi 2 mövsümdə 25 oyuna çıxıb, 1 qol və 5 assistlə yadda qalıb. Həmin mövsüm Topaz premyer liqasının çempionu olur.

Xəzər Lənkəran

Keşlədən 300.000 manata Xəzər Lənkərana keçən yarımmüdafiəçi 1 mövsümlük müqavilə imzalayacaqdı. Ancaq o vaxt yeni gələn baş məşqçi Cüneyt Bəçir ilə münaqişə sonrası klubdan ayrıldı.

Keşlə (2.dönəm)

Yenidən Keşlə ilə müqavilə imzaladı. 2013-cü ildən sonra komandanın kapitanı oldu. Ümumilikdə 115 oyuna çıxıb, 4 qol 10 assist edib. 

Qəbələ

2016-cı ildə 250.000 manata Qəbələyə transfer olunub.
Eyko Nakayama

**Eyko Nakayama** () — Yaponiyanı təmsil edən skeletonçu. Eiko Nakayama, Yaponiyanı 2002 və 2006-cı illərdə baş tutan Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

## Karyerası
Eyko Nakayama, 2002-ci ildə Yaponiya yığmasının heyətində Birləşmiş Ştatların Solt Leyk Siti şəhərində baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Eyko Nakayama, 1-ci gedişdə 54.00 saniyə, 2-ci gedişdə isə 54.72 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 13 idmançı sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

Eyko Nakayama, 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərində baş tutan XX Qış Olimpiya Oyunlarınada qatıldı. Eyko Nakayama, 1-ci gedişdə 1:01.82 saniyə, 2-ci gedişdə isə 1:02.10 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 15 idmançı sırasında 14-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
Mixaylovka (Bakalı)

**Mixaylovka** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Diyaş kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 19&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Diyaş): 5&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 65&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (37 %), başqırdlar (34 %) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Taycin kyofuşo

və ya **TKS** – Yaponiya mədəniyyətinə xas olan sindrom. Azərbaycan dilinə "şəxslərarası münasibətdən qorxu" kimi tərcümə olunur. Bu sindroma malik şəxslər öz hərəkətləri və görünüşləri ilə digərlərini narahat etməkdən çox qorxurlar. Mövcudluqları ilə digərlərinə narahatlıq  törətmək istəmirlər. Bu sindrom qorxuya əsaslanan sosial fobiyadır.

Sindromun simptonları bunlardır: sosial gəzintilərdən və ya fəaliyyətlərdən qaçınmaq, sürətli ürək döyüntüsü, nəfəs alma çətinliyi, panik hücum, titrəmə, insanlar arasında olanda qorxu və narahatlıq  hiss etmə. Sindromun mənbəyi emosional travma və ya psixoloji müdafiə mexanizmləri ola bilər. Qadınlara nisbətən kişilərdə daha çox rast gəlinir. Bir fərdin həyatındakı davamlılıq müddəti 3-13 % təşkil edir.

## Alt kateqoriyaları
Taycin kyofuşo fərdin sosial münasibətlərdən qaçmasını və qorxu hissi keçirməsini ehtiva edən şinkeyşitsunun bir altnövü olaraq sosial fobiyanın bir növüdür.

TKS iki altkateqoriyaya bölünür: nevroloji və təcavüzkar. İlk altkateqoriya da klassik və təcavüzkar olmaqla iki altkateqoriyaya bölünür. Klassik tipdə şəxs çatışmazlıqlarına əsaslanan fiziki xüsusiyyətlərinə görə digərlərinin mənfi rəylərindən qorxur və utanır. Tənqid edilməsinə səbəb olan fiziki simptonlar tərləmə və titrəmədir. İkinci tip şəxsin özü haqqındakı mənfi düşüncələri ilə bağlıdır. Qorxularından bəziləri bədən qoxusu, qaz, həddən artıq/kifayət olmayan vizual kontakt, qızarma və s.

Rəsmi şəkildə TKS bu altkateqoriyalara bölünmüşdür:
* *Sekimen-kyofu:* Qızarma qorxusu.
* *Şubo-kyofu:* Deformasiya olunmuş bədən qorxusu.
* *Cikoşisen-kyofu:* Vizual kontakt qorxusu.
* *Cikoşu-kyofu:* Pis bədən qoxusu qorxusu.

Yaponiya psixologiyası eyni zamanda zorakılığa əsaslanan yeni TKS növlərini də vermişdir:
* *Qısa müddətli:* BU TKS növü qısa müddətlidir. Əsasən gənclərdə müşahidə olunur. Hər hansı bir vaxtda ortaya çıxa bilər.
* *Uydurma:* TKS-nin ən geniş yayılmış növüdür. Sosial fobiyaya oxşayır. Xronikidir. Əsasən 30 yaşından öncə başlayır. Ciddiyyət dərəcəsi orta ilə şiddətli arasında dəyişir.
* *Şizofrenik:* Bu daha mürəkkəb xəstəlikdir. Belə vəziyyətlərdə taycin kyofuşo daha çox şizofrenik simptonların göstəricisidir.

## Müalicə
Xəstəliyin müalicəsi Qərb tibbində elə də mümkün deyil. Buna görə də xəstəliyi müalicə etmək üçün Şoma Morita tərəfindən Morita müalicəsi adlı müalicə ortaya çıxmışdır (1910-cu ildə). Orijinal müalicəyə xəstə izolyasiyası, məcburi yataq istirahəti, gündəlik yazımı, iş gücü və özünü qəbul etmə dərsləri daxildir. 1930-cu ildə müalicə bir qədər dəyişdirildi. Dəyişdirilmiş müalicə Neo-Morita adlandırıldı. Bununla birlikdə xəstəliyi müalicə etmək üçün dərmanlar da verilməyə başlandı. Digər müaəlicələr yavaş-yavaş şəxsin qorxularına məruz qalmasını, qorxu və qayğıları qarşılamaq üçün rahatlaşma bacarıqlarını öyrənməyi ehtiva edən sistematik duyğusuzlaşdırmaqdan ibarətdir. Bir serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörü (SNRI) olan Milnasipran müasir dövrdə taycin kyofuşonun müalicəsində istifadə olunur və təsirli olduğu göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* üçün dəstək qrupu
Şahid Xaqan Abbasi

**Şahid Xaqan Abbasi** (; d. 27 dekabr 1958-ci il) 2017-ci ilin avqust ayından etibarən Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri, pakistanlı siyasətçi. Pakistan Müsəlman Liqasının üzvü, 2008-ci ildən etibarən Pakistan Milli Assambleyasının üzvüdür.

Abbasi öz siyasi karyerasına 1988-ci ildə başlamış və ard-arda altı dəfə Milli Assambleyaya üzv seçilmişdir. Pakistan Müsəlman Liqası 1997-ci ildə baş tutmuş seçkilərdə qalib gəldikdən sonra Pakistan Beynəlxalq Hava Yollarının sədri vəzifəsinə təyin olunmuş və 1999-cu ildə dövlət çevrilişi baş verənə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. 2008-ci ildəki seçkilərdən sonra koalisiya hökumətinin tərkibində Kommersiya naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2013-cü ildəki seçkilər nəticəsində isə Neft və Təbii Resurslar naziri təyin olunmuş və 2017-ci ilin iyul ayında Nəvaz Şərif istefaya göndərilənə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. 1 avqust 2017-ci ildə istefaya göndərilmiş Nəvaz Şərifin əvəzinə Baş nazir təyin olunmuşdur.

## İlk illəri və təhsili
1958-ci ildə Pakistanın Sind əyalətində yerləşən Kəraçi şəhərində Xaqan Abbasinin ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Lourens Kollecində almışdır.

1978-ci ildə ABŞ-nin Los-Anceles Kaliforniya Universitetində elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə bakalavr təhsili almışdır. Bunun ardınca elektrik mühəndisi kimi peşəkar karyerasına başlamışdır. 1985-ci ildə Corc Vaşinqton Universitetində isə yenə də elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə magistr təhsili almışdır.

Ali təhsilini başa çatdırdıqdan sonra ABŞ-də ardınca isə neft və qaz sənayesində enerji layihələri üzrə Səudiyyə Ərəbistanında işləmişdir.

## Ailəsi və şəxsi həyatı
Abbasi evlidir və üç oğlu var. Onun atası Xaqan Abbasi Pakistan Hərbi Hava Qüvvələrində aviasiya komandiri vəzifəsində xidmət etmişdir. Bacısı Sədiə Abbasi Pakistan Senatının üzvüdür. Qayınatası general Məhəmməd Riaz Abbasi 1977-ci ildən 1979-cu ilə qədər ölkənin Şöbələrarası Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi olmuşdur.

Abbasi aviasiyaya olan marağı ilə tanınır. O, Pakistan HHQ-nin tərkibində əməliyyatda iştirak edən, F-16 döyüş təyyarəsini və T-129 helikopterini idarə edən ilk Pakistan Baş naziridir. Müsahibələrinin birində 40 ildən çoxdur pilot olduğunu açıqlamışdır.

## Həmçinin bax
* Pakistan
* Pakistan Hərbi Hava Qüvvələri

## İstinadlar
Nəvaz Şərif

**Mian Məhəmməd Nəvaz Şərif** (, ) — 2013-cü ildən 2017-ci ilə qədər Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri olmuş pakistanlı biznes maqnatı və siyasi xadim. O, buna qədər iki dəfə (1990–93 və 1997–99-cu illərdə) bu vəzifəni icra etmiş, 1985-ci ildən 1990-cı ilə qədər isə Pəncab əyalətinin baş naziri olmuşdur. Pakistan tarixində ən uzun müddət baş nazir vəzifəsində xidmət etmiş şəxsdir.

Nəvaz Şərif Lahor şəhərində Şərif ailəsində anadan olmuşdur. Atası "İttifaq" və "Şərif Group" şirkətlərinin sahibi olan Məhəmməd Şərif ölkədə məşhur biznesmen olmuşdur. Pakistan Seçki Komissiyasının verdiyi məlumata əsasən Nəvaz Şərifin şəxsi gəliri 15 milyon ABŞ dolları həcmindədir. Şərif Lahorda yerləşən Dövlət Kollecində və Pəncab Universitetində təhsil aldıqdan sonra 1970-ci illərin sonlarında siyasətə daxil olmuşdur. O, 1981-ci ildə Ziya ül Həqq tərəfindən Pəncab əyalətinin Maliyyə naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1985-ci ildə mühafizəkarlar koalisiyası tərəfindən dəstəklənmiş və Pəncab əyalətinin baş naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Şərif ilk baş nazirliyi dövründə o dövrkü prezident Qulam İshaq Xan tərəfindən korrupsiyada şübhəli bilinərək vəzifədən azad edilmişdir. Lakin, Pakistan Ali Məhkəməsi onun günahsız olması barədə qərar qəbul etmişdir. O, hakimiyyətdə olduğu ikinci dövr ərzində 1998-ci ildə general Cahangir Karamatı ordu komandiri vəzifəsindən azad etmiş və onu Pərviz Müşərrəflə əvəz etmişdir. Buna baxmayaraq, Kargil müharibəsi onun Müşərrəflə əlaqələrinin pisləşməsinə səbəb oldu. 12 oktyabr 1999-cu ildə Müşərrəfin başçılığı altında baş vermiş dövlət çevrilişinin ardınca o, Səudiyyə Ərəbistanına sürgün olunmuşdur.

2013-cü ildə baş tutmuş seçkilər nəticəsində ölkədə koalisiya hökuməti təşkil olunmuşdur. Nəticədə, Şərif Parlament tərəfindən baş nazir vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Onun verdiyi tapşırıqlardan sonra ordu 2015-ci ildə ölkə ərazisində yerləşən ekstremist qruplaşmalara qarşı mübarizəsini kəskinləşdirmişdir. Şərifin üçüncü baş nazirliyi dövründə Çinlə qarşılıqlı investisiya qoyuluşları və BVF-dən alınan kreditlər sayəsində ölkədə makroiqtisadi sabitlik yaranmışdır. Lakin, həmin dövrdə dövlət borcu 35%-ə qədər qalxmış və bu da onun nüfuzunun azalmasına səbəb olmuşdur.

28 iyul 2017-ci ildə Pakistan Ali Məhkəməsi korrupsiya ittihamlarının istintaqı çərçivəsində Baş Nazir Nəvaz Şərifi vəzifəsindən uzaqlaşdırmışdır.

## Həmçinin bax
* Pakistan
* Şahid Xaqan Abbasi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* pmo.gov.pk
*
Antigone vipio

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Bu növ durnalar Şərqi Asiya ərazisində yayılmışdır. Nadir növ sayılır. Ornitoloqların hesablamalarına görə onların sayı 4900–5300 başdır. Beynəlxalq və yerli qanunlarla qorunur.

## Təsviri
Quşun uzunluğu 190 sm, çəkisi 5,6 kq. Ayağında çəhrayı nöqtələr və boynunda az zolaqlar olan yeganə durna növüdür. Göz ətrafında qırmızı həlqə vardır. Erkək və dişi fərdlər arasında kəskin fərqlər olmasa da erkəklər nisbətən iri olur.

Cavan fərdlərin baş və boyun nahiyələri pas rəngində olur. Qanad və quyruq lələkləri isə tünd bozdur.

## Yayılması
Bu növ durnalar Asiya qitəsində yayılmışdır. Onların təbii arealı Dauriya adlı tarixi bölgədir. Dairiyaya Çinin şimal-şərqi, Monqolustanın şimal-şərqi, Rusiyanın cənub-şəq bölgələroi daxildir.

Qış dönəmində 2000 başdan ibarət bir dəstə Şimali və Cənubi Korteyanın demillitarizasiya olunmuş zonasına uçurlar. Bundan əlavə 300 başdan ibarət olan kiçik bir qrup isə Yaponiyada yerləşən İdzumi gölü ətrafına köç edir. Hətta bir dəfə bu quşlara Tayvanda belə radt gəlinmişdir. 3000 başdan ibarət qərb populyasiyası Çinin Yansızı və Xuanxe çayları hövzəsinə miqrasiya edirlər.

Əvəllər Daur durnalarınıbn sayı indikindən dəfələrlə çox olmuşdur. Areal baxımından da geniş ərzidə yayılmışlar. Xüsusi ilə İkinci Dünya müharibəsi və Koreya müharibələri sayının azalmasında böyük təsir göstərmişdir.

## Çoxalması
Daur durnaları yetkinliyə 3–4 yaşlarında çatırlar. Monoqamdırlar. Yəni Çütlüklər ömürlərinin sonlarına qədər birgə yaşayırlar.

Dişi adətən iki yumurta qoyur. Nadir hallarda bir ola bilir. Əgər balalar müəyyən səbəbdən tələf olarsa Dişi ikinci dəfə yumutlayıb qırt yata bilər. Yumurtalar 9,45×5,43 sm ölçüyə malik olurlar. İnkubasiya dövrü 28–32 gündür. Balalar 70–75 gündən sonra uça bilirlər.

## Qidalanması
Daur durnaları həy şeylə qidalanırlar. Qıdalarına bataqlıq bitkiləri, düyü, buğda, qarğıdalı, molyusklar, suda-quruda yaşayanlar, balıqlar və kiçik gəmiricilər daxildir.

## Təhlükə və qorunma
Növ hazırda qorunur. Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Son zamanlar ümumi götürdükdə saylarında artım müşahidə edilsə də bəzi atreallarda say baxımından azalma müşahidə edilir.

Onların sayına təsir göstərən amillər onların yayılma areallarındakı torpaqların əkinə cəlbi, su hövzələrində su anbarlarının inşası ilə geniş qamışlıqların suyun altında qalması, dambaların inşası və sairdir. Digər təhlükə isə Cənubi Koreya ilə Çimali Koreya arasında başlaya biləcək istənilən münaqişədir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xarı Bülbüllər (film, 2006)

**Xarı Bülbüllər** musiqili filmi 2006-ci ildə Arif Qazıyevin ssenarisi əsasında lentə alınmışdır. Film 3 may 2006-cı ildə təqdim edilmişdir. Filmdə Xalq Artisti Aygün Kazımova Xurşudbanu Natəvanı, müğənni və aktyor Yusif Hadi Aleksandr Dümanı canlandırır. Filmdə müğənniləri Ağacəbrayıl Abbasəliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrının ansamblı müşayiət etmişdir.

## Məzmun
Xurşudbanu Natəvan ilə Aleksandr Düma Qarabağda görüşürlər və Aleksandr Dümaya Qarabağın musiqisi, təbiəti haqqında məlumat verilir.

## Personajlar
Filmdə Xalq Artisti Aygün Kazımova Xurşudbanu Natəvanı, Yusif Hadi Aleksandr Dümanı, Faiq Mirzəyev bələdçi, Əməkdar artist Bəyimxanım Vəliyeva musiqi müəlliməsi obrazını canlandırır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Arif Qazıyev
:**Quruluşçu rejissor:** Arif Qazıyev, Pünhan Həsənli
:**Quruluşçu operator:** Adil Abbas
:**Operator:** Məzahir Əzimov
:**Montaj:** Samir Kərimoğlu
:**Səs operatoru:** Pərviz Ramizoğlu
:**Mətni oxuyan:** İlham Əsgərov
:**Prodüser:** Arif Qazıyev

### Rollarda
:Aygün Kazımova — Xurşudbanu Natəvan
:Yusif Hadi — Aleksandr Düma
:Faiq Mirzəyev — bələdçi
:Bəyimxanım Vəliyeva — musiqi müəlliməsi

## Filmdə ifa olunan mahnılar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Mişel Kelli

**Mişel Kelli** (d. 7 noyabr 1974) — Kanadanı təmsil edən skeletonçu. Mişel Kelli, Kanadanı 2002 və 2010-cu illərdə baş tutan Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

## Karyerası
Mişel Kelli, 2002-ci ildə Kanada yığmasının heyətində Birləşmiş Ştatların Solt Leyk Siti şəhərində baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Mişel Kelli, 1-ci gedişdə 53.76 saniyə, 2-ci gedişdə isə 53.56 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 13 idmançı sırasında 10-cu yerdə başa vurdu.

Mişel Kelli, 2010-cu ildə Kanadanın Vankuver şəhərində baş tutan XXI Qış Olimpiya Oyunlarınada qatıldı. Mişel Kelli, 1-ci gedişdə 54.73 saniyə, 2-ci gedişdə 55.49 saniyə, 3-cü gedişdə 55.56 saniyə, 4-cü gedişdə isə 55.01 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 20 idmançı sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.

## İstinadlar
Hindistan gəncliyi stadionu

**[[Hindistan]] gənclər stadionu** и (banq. dilində যুব ভারতী ক্রীড়াঙ্গন, *Yuva Bharati Krirangan*, ing. dilində isə *Stadium of the Indian Youth*) — Hindistanın ən böyük və multiidman stadionudur. Dünyada hind subkontinental zonasında ikinci ən böyük stasiondur. Hal-hazırkı dövrdə stadionda futbol və yüngül atletika oyunları keçirilir.

## Ümumi melumat
Stadion 1984-cü ilde açılıb. 3 yarusdam ibarət stadionda 120 min tamaşaçı iştirak edə bilər. Stadion Kərkükdən 7&nbsp;km aralıda Beixqannaqarədə yerleşir. Stadion ellips formasında inşa edilib. Stadionun damı alüminium və betondan ibarət tribunalardan tikilmişdir. Burada 2 eded elektron tablo var. Bu tablolar axşam vaxtı tamaşaçıların yaxşı görmesi üçün nezerde tutulmuşdur. Həmçinin canlı yayım üçün texniki vəsaitlərdə mövcuddur. Stadionun ümumi sahəsi 309 min kv.km-dir.

Stadionda sintetik qaçış zolağı, elektron tablo, 105*70m eninde futbol meydançası, VİP zalları, konfrans zalları, xüsusi qonaqlar üçün lift və s mövcuddur.  Bundan əlavə stadionda telekamera üçün xüsusi platforma, mətbuat nümayəndələri üçün xüsusi loja, idmançılar üçün soyunma otağı, voleybol sahəsi və gimnastika zalı da vardır.

Stadionun işıqlanması 2 kvt gücünde üçün 624 lampadan, tablo üçün ise 25 kvt lıq 36000 lampadam istifadə olunur. Stadionun layihəsini yerli Kəlkük arxitekturları işləyib hazırlayıblar. Qaçış zolağı alman firması hazırlayıbdır. 
## Futbol

Futbol stadionda keçirilən ən çox oyundur. Hindistanın yerli komandaları “İst-Benqal”, “Moxun Baqan” və başqaları öz oyunlarını bu stadionda keçiriller. Bu oyunlar zamanı stadion fanatlarla dolu olr. Ən ənəvi olaraq Ist-Benqal udduqda balıq, Moxun- Baqan udduqda isə krevetka yeyilir. Hindistanın milli komandası da burada çoxlu oyun keçirib.

1984-cü ilin yanvar ayında and içmə mərasimində sonra Cavaharlal Nehru beynəlxalq Qızıl Kuboku burada təqdim olunur. Yerli futbol komandaları ilə yanaşı burada FİFA-nın 1986, super qolkiper 1986, 1989, 1991 və 1994, 3-cü Cənubi Asiya oyunları 1987, SSRİ-nin kubok festivalı 1988-ci ildə burada qeyd olunub.

5 iyun 2011 və 3 sentyabr 2011-ci ildə FİFA-nın dostluq oyunları da burada keçirilib. Bu oyunda Argentina və Venesuella yığmaları üz-üzə gəlib. Messini görmək üçün bütün Hindistanlı azarkeşləri stadionu doldurmuşdu.

## Yüngül atletika
Burada çoxlu yüngül atletika oyunları keçirilib. Onlardan ən vacibi Cənubi Asiya ölkələrinin yüngül atletika üzrə olimpiyadası olub.

## Digər sahələrdə istifadə
Stadionda yüngül atletika, futbol oyunları ilə yanaşı müxtəlif rəqs və musiqi festivalları da keçirilir. Amerikanlı repper Pitbullun burada möhtəşəm konserti keçirilmişdir. Bu konsertə Şahrux Xan, Katrina Kaif və Depika Padukone kimi məşhurlarda qatılmışdır.

## Xarici keçid
* Vivekananda Yuba Bharati Krirangan (VYBK), Kolkata  – FIFA
* Salt Lake Stadium, Kolkata  – Profile at *indiansuperleague.com*

## İstinad
Mixaylovka (Mixaylovka)

**Mixaylovka** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mixaylovka kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 18&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 64&nbsp;km.
## Əhali

## Küçələri
* Mirnaya,
* Molodyojnaya,
* Sentralnaya,
* Şkolnaya.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Harold Blum

**Harold Blum** () () — amerikalı ədəbiyyatşünas.

## Fəaliyyəti
Kornell Universitetini bitirmişdir (1951). Yel Universitetində dərs demişdir (1955-ci ildən). Nəzəri görüşləri freydizm və strukturalizmin təsirilə formalaşmışdır. Blumun erkən yaradıcılığında romantizm poeziyasına dair əsərləri və mədəni irs problemlərinə həsr olunmuş tetralogiyası əsas yer tutur; burada o, dahinin ("güclü şair") ədəbi sələfinə ("mənəvi ata") qarşı mübarizəsini şərh edir: "Təsirin qorxusu" (1973), "Yanlış oxu xəritəsi" (1975), "Kabbala və tənqid" (1975), "Poeziya və repressiya" (1976). Nüfuzlu yazıçı və onun xüsusi təsir qüvvəsi kimi estetik prioritetləri formalaşdıran mətnləri yaradıcılığının yetkin dövrünün daimi mövzusudur. Uilyam Şekspiri "Qərb mədəniyyəti kanonunun" əsası hesab edən Blum, postmodernizmin ənənəvi ədəbi dəyərləri dekonstruksiyalaşdırmaq cəhdinə qarşı çıxır ("Qərb kanonu: kitablar və epoxalar məktəbi", 1995; "Şekspir: insanlığın kəşfi", 1998). "Müqəddəs həqiqətlərin süqutu: Bibliyadan bugünədək poeziya və inam" (1989) və "Amerika dini: postxristian millətinin yaranması" (1992) kitablarının müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Kornell Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi internet səhifəsi
Bəndi-Qeysər

**Bəndi-Qeysər** (‎, tərcümədə *Sezarın dambası*) — İranın cənub-qərbindəki Şuştər şəhərinin su anbarının yaxınlığında antik irriqasiya kompleksidir.

## Tarixi
Bu körpü Valeriana imperiyasının, həmçinin Sasani və Edes arasındakı müharibənin qarşısını almaq üçün tikilib. Bəzi mənbələrdə tikintinin 3, bəzilərində isə 7 il davam etdiyi barədə məlumatlar var (260-270-ci illərdə). Bəndi-Qeysərin memarı IX-X əsrdə at-Tabari və al-Masudidir.

## Texniki xüsusiyyətləri
Körpü Harun çayı üzərində tikilmişdir. İrriqasiya-suvarma sistemləri Şuştar şəhəri ətrafında əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə olunur. Bu körpünün uzunluğu 500 m-dir. Onun tikintisi zamanı 40-a yaxın arx çəkilmişdir. Bu arxların eni 6,6 m. və 9 m-dir.

Sasanilər dövründə körpü Şuştər yolu yaxınlığında İranın iki paytaxtını - Pasarqad və Ktesifonu birləşdirirdi. Tarixi irriqasiya sistemi olan "Bəndi-Qeysər" körpüsü 2009-cu ildə UNESCO-nun dünya mədəni irsi siyahısına daxil edilib.
Kirmanşah zəlzələsi (2017)

**Kirmanşah zəlzələsi** — 2017-ci ilin 12 noyabr tarixində yerli vaxtla saat 18:18-də İran–İraq sərhəd bölgəsinə yaxın ərazidə baş vermiş 7.3 bal gücündə zəlzələ. Zəlzələ İranın Kirmanşah ostanında dağıdıcı fəsadlara yol açıb. Zəlzələnin episentri İraqın Hələbcə şəhərindən 32&nbsp;km cənub və cənubqərbdə yerləşməkdədir. Təkanlar Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və İsraildə də hiss edilmişdir. Kirmanşah zəlzələsi nəticəsində azı 452 nəfər həlak olub, 7.100-dən çoxu yaralanıb.

## Zəlzələ
Zəlzələ, İran–İraq sərhədinə yaxın, Bağdad şəhərindən 220&nbsp;km şimal-şərqdə, Ərəb və Avrasiya tektonik platasının yaxınlığında baş vermişdir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Geologiya Araşdırmaları mərkəzi tərəfindən verilən məlumata görə zəlzənin gücü 7.3 bal olmuşdur. Hadisə 1967-ci ilin yanvar ayında baş vermiş 6.1 bal gücündəki zəlzədən sonra ən güclü yeraltı təkan hesab olunur.  İran Seysmologiya Mərkəzi, zəlzələdən dərhal sonra müxtəlif güclərdə olan 50-dən çox afterşok qeydə almışdır.

## Xəsarət

Son məlumatlara görə hadisə nəticəsində azı 452 nəfər həlak olmuş, 7.100-dən çoxu müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. İran tərəfi xəsarət alan vətəndaşların sayının 2.500 civarında olduğunu bildirmişdir. Zəlzələnin ən çox ziyan vurduğu bölgə Kirmanşah ostanıdır. İranın Kirmanşah ostanının şəhərlərindən və Sərpol Zəhab şəhristanının mərkəzi olan Sərpol Zəhab şəhərindəki xəstəxananın dağılması nəticəsində azı 142 nəfər həlak olub. İraq tərəfində olan itkilərin sayı 7 nəfərin həlak olması, 500 nəfərə yaxının isə yaralanması ilə bağlıdır.

İran hökuməti ən azı 70 min vətəndaşının sığınacaq və ilkin yardımlara ehtiyacı olduğunu bildirmişdir. Hadisədən sonra İrana ilk yardım göstərən ölkə Türkiyə olmuşdur. *Türkiyə Afət və Təcili Yardım Şöbəsi* 92 xilasetmə personalı, 4 min çadır və 7 min ədyal ilə birlikdə hadisə yerinə yollanmışdır. İranın ILNA xəbər agentliyinin yarı rəsmi məlumatına görə, İranın ən azı 14 əyalətində zələzələ baş verib. Bir digər məlumata görə bazar ertəsi günü Kirmanşah ostanı və İlam ostanıında məktəblər yaralıların müalicə edilməsi məqsədi ilə bağlı olacaqdır.

## Qalereya


Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (09).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (12).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (41).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (42).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (57).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Alireza Vasigh Ansari - Sarpol-e Zahab (33).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (22).jpg|
Şəkil:2017 Kermanshah earthquake by Farzad Menati - Sarpol-e Zahab (10).jpg|



## İstinadlar
Bromargirit

**Bromargirit** — mineral, Ag Br. 

## Haqqında
Bromargirit - kubik. Kristalları kubik və kubooktaedrik. Ayrılma yoxdur. Aqreqat: dənəvər, qabıqcıqlar, mumabənzər təbəqələr. Rəngi yaşıldan sarıyadək. Kristalların parıltısı: almazı, qatranı, kip aqreqatların parıltısı – tutqun. Sərtliyi~2,5. Xüsusi çəkisi 6,35. Döyülə bilir və çox plastikdir. Aşınma zonasında xlorargiritlə, embolitlə birlikdə. Sinonim: *Bromirit, Bromlu gümüş.*

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Broşantit

**Broşantit** — mineral, Cu4[(OH)6| SO4]

## Haqqında
Bronşantit - monoklinik. Kristalları qalın prizmatikdən iynəvariyədək.­ Ayrılma: {100} üzrə mükəmməl. İkiləşməsi {100} üzrə. Aqreqat: druzlar, kip, dənəvər. Rəngi zümrüdü-yaşıl. Parıltısı şüşəli, sədəfi. Sərtliyi 3,5-4. Xüsusi çəkisi 3,97. Mis yataqlarının oksidləşmə zonasında limonit, serussit, malaxit və digər Cu mineralları ilə birlikdə. Sinonim: *Keniqin*.  ** **

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Asiya şəhərlərinin siyahısı

Bu siyahıda Asiya qitəsində olan şəhərlər ölkələrinə görə sıralanmışdır.

* Əfqanıstan şəhərləri
* Azərbaycan şəhərləri
* Bəhreyn şəhərləri
* Banqladeş şəhərləri
* Bruney şəhərləri
* Butan şəhərləri
* Kamboca şəhərləri
* Kipr şəhərləri
* Çin şəhərləri
* Küveyt şəhərləri
* Qazaxıstan şəhərləri
* Qırğızıstan şəhərləri
* İndoneziya şəhərləri
* İran şəhərləri
* İraq şəhərləri
* İsrail şəhərləri
* İordaniya şəhərləri
* Laos şəhərləri
* Livan şəhərləri
* Malayziya şəhərləri
* Maldiv adaları şəhərləri
* Monqolustan şəhərləri
* Nepal şəhərləri

* Hindistan şəhərləri
* Qətər şəhərləri
* Oman şəhərləri
* Pakistan şəhərləri
* Tacikistan şəhərləri
* Filippin şəhərləri
* Tayland şəhərləri
* Rusiya şəhərləri
* Türkiyə şəhərləri
* Türkmənistan şəhərləri
* Özbəkistan şəhərləri
* Vyetnam şəhərləri
* Yəmən şəhərləri
* Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri şəhərləri
* Səudiyyə Ərəbistanı şəhərləri
* Sinqapur şəhərləri
* Suriya şəhərləri
* Şərqi Timor şəhərləri
* Şimali Koreya şəhərləri
* Cənubi Koreya şəhərləri
* Ermənistan şəhərləri
* Yaponiya şəhərləri
* Myanma şəhərləri

## Həmçinin bax
* Asiya
* Asiya ölkələrinin siyahısı
Panqam turşusu

**Vitamin B15** və ya **Panqam turşusu** — ilk dəfə 1950-ci ildə öküzün qaraciyərinin ekstraksiyasında vitamin B15 müşahidə olunmuşdur. Elə buna görə də, panqam sözü yunanca pan – hər yerdə, qami – toxum sözündən götürülmüşdür. Hal-hazırda tibbdə panqam turşusundan bir sıra xəstəliklərin – maddələr mübadiləsində, xüsusilə, transmetilləşmə reaksiyasında istifadə
edilməsinə baxmayaraq, insanda B15 vitamini ilə əlaqədar nə avitaminoz, nə də hipervitaminoz halı müşahidə olunmamışdır. Panqam turşusunun preparatı bəzi oksigen aclığında və qaraciyərin yenidən yağlanmasında yaxşı təsir göstərir.

Kimyəvi nöqteyi-nəzərdən panqam turşusu qlükon turşusunun dimetilləşməsilə əmələ gətirdiyi efirdən ibarətdir:

**Vitamin B15-in** bioloji rolu hələ tam öyrənilməmişdir. Bəzi ədəbiyyat məlumatlarına görə xolin, xolinfosfatid və kreatinin biosintezində B15 vitamini metil qruplarının mənbəyi rolunu oynayır. İnsan üçün B15 vitamini mənbəyi rolunu qaraciyər, bitkilərin toxumu, maya və s. oynayır. İnsanın B15 vitamininə olan gündəlik tələbatı hələ müəyyən edilməmişdir.

## Ədəbiyyat
# Ə.S.Həsənov, N.A.Rzayev, F.Q.İslamzadə, A.M.Əfəndiyev. Bioloji kimya, Bakı, Maarif nəşriyyatı, 1989, 562 s.
# S.F.Qarayev, P.Ş.Məmmədova, A.Q.Nəbiyeva. Biokimyanın əsasları, Bakı, Təfəkkür, 2000, 359 s.
# A.Quliyev, T.Həsənov, S.Güləhmədov. Bioloji kimya (statika), BDU-nun nəşriyyatı, Bakı 2004.
# A.M.Məhərrəmov, M.Ə.Allahverdiyev. Üzvi kimya, Bakı, Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2007, 382 s.
# А.Ленинджер, Биохимия. Пер.с англ. М.: Изд-во "Мир", в 3-х томах, 1985, 1023 с.

## İstinadlar
Ulan-Sutqalan şəlaləsi

**Ulan-Sutqalan** () — Monqolustanda şəlalə. Orxon çayının sağ qolu olan Ulan çayı üzərində yerləşir. Hündürlüyü 24 metrdir.

## Ümumi məlumat
Şəlalə Xanqay yaylasında, Xarxorin şəhərinin 54&nbsp;km-də, Xujirt qəsəbəsi yaxınlığında yerləşir. Şəlalə ölkənin əsas görməli yerlərindən biri hesab olunur. Yerli əhalinin dilində "*Qırmızı axım*" deməkdir. Bəzi mənbələrdə şəlaləni Orxon adlandırırlar.  Məhs o ölkənin ən böyük çayı olan Orxonun qolu üzərində formalaşıb. Xanqay yaylasında formalaşan Ulan çayı yuxarı axarlarda dar və dərin kanyona bənzər dərələrlə axır. Dağlıq ərazidən düzənliyə çıxan zaman çay genişlənir və bu ərazidə Ulan Sutqalan formalaşır.

Geoloji hesablamalar görə 20-30 min il əvvəl çay yatağı ərazisində vulkan püskürməsi baş vermiş və qaynar lava Orxon çayı vadisinidə 100&nbsp;km-lik ərazini əhatə etmişdir. Min illər boyu çay vulkanık, bazalt mənşəli süxurları aşındırmış və dərin kanyon formalaşmışdır. Şəlalə Orxon çayının 100 metrliyindədir. 24 metrlik şəlalə əslində güclü zəlzələ nəticəsində meydana gəlmiş, eni 12 metr olan şəlalə əsas iki axımdan ibarətdir. Şəlalənin töküldüyü yerdə kiçik hovuz meydana gəlmiş və su sonra tədricən vadi boyu yayılır.

Şəlalə daha çox yaz aylarında gözəl və bol sulu olur. Ulan çayı, ümumən ərazidə yerləşən bütün çaylar yağış suları ilə qidalanır. Quraq aylarda çayın suyu azalır və bəzi vaxtlar quruyur.

Şəlaləni hər tərəfli müşahidə etmək üçün iki yol mövcuddur. Yollardan biri nisbətən dikdir və şəlalə kənarından bir başa aşağıya enir. İkinci yol isə nisbətən meyillidir və digərindən 200 metr aralıda yerləşir.

## Kəşf olunması
XX əsrin 20-ci illərində rus tədqiqatçı Kuzmiç Pyotr Kozlov Monqolustanın bu bölgəsinə səyahət etmiş və şəlaləni öz qeydlərində təsvir etmişdir. Bir müddət şəlalə «Kozlov ekspedisiyası şəlaləsi» adlanırdı.

## Nəqliyyat
Şəlaləyə getmək üçün öncə Xarxorin şəhərinə çatmaq, sonra isə Xujirt qəsəbəsinə getmək şərt. Xujrit Xarxorindən 54&nbsp;km aralı yerləşir. Qəsəbəni şəlalədən 2-3 saatlıq yol ayırır. Bazalt və vulkanık süxurların yayıldığı ərazidən keçən bu yol çox mənzərəlidir. Şəlalə yaxınlığında bir neçə turist bazası yerləşir. Baxmayaraq ki, şəlaləni paytaxt Ulan-Batordan 400&nbsp;km ayırır, ərazidə paytaxdan gələn çoxlu turistlərə rast gəlmək mümkündür.

## Ədəbiyyat
* Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, *Nazewnictwo geograficzne świata*, *[http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/zeszyty/zeszyt_09.pdf] * "Azja wschodnia", (zeszyt 9), str. 103

## İstinadlar
Məmməd Bağırov (cərrah)

**Məmməd Bağırov** (*Bağırov Məmməd Adil oğlu*; ) — Rusiya alimi; Tibb elmləri doktoru. Rusiya Tibb Elmləri Akademiyası Mərkəzi Elmi‑Tədqiqat Vərəm İnstitutunun cərrahiyyə şöbəsinin rəhbəri.

## Həyatı
Bağırov Məmməd Adil oğlu 1960-cı il dekabrın 12-də Ermənistan Respublikasının Masis rayonunda anadan olub. 1984-cü ildə Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu (indiki Azərbaycan Tibb Universiteti) bitirib. 1985-1987-ci illərdə 53 nömrəli Moskva şəhər xəstəxanasında cərrah işləyib. 1987-ci ildə Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Vərəm İnstitutunda çalışıb. 1993-cü ildə namizədlik, 2003-cü ildə isə “Ağciyərin yayılmış və mürəkkəb fibrozkavernoz vərəmi xəstələrinin kompleks cərrahi müalicəsi” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

M.Bağırov 1998-ci ildən Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Vərəm İnstitutunun 2-ci cərrahiyyə bölməsinə rəhbərlik edib, 2011-ci ildə həmin institutun cərrahiyyə şöbəsinin müdiri təyin olunub.

O, Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Vərəm İnstitutunun və Rusiya Federasiyasının aparıcı ftiziocərrahıdır. Eyni zamanda vərəm, həmçinin ağciyər və plevranın digər patologiyaları:

bronxların transsternal tıxanması, pulmonektomiya, plevropulmonektomiya, əməliyyat olunmuş ağciyərin götürülməsindən əvvəl lobektomiya, bilobektomiya, kombinə edilmiş anatomik rezeksiyalar, seqmental anatomik rezeksiyalar, əməliyyat edilmiş ağciyərin təkrar rezeksiyaları, bronxial gövdə rerezeksiyaları, kollaps-cərrahiyyə əməliyyatları (silikon möhürlə ekstraplevral pnevmoliz, torakoplastiklər), plevra patologiyasında müxtəlif əməliyyatlar, sinədaxili limfa düyünlərinin patologiyalarında əməliyyatlar zamanı bütün növ operativ müdaxilələri yerinə yetirir.

O, ağciyər vərəmi, lazerin tətbiqi ilə operativ müdaxilə üzrə müxtəlif metodların müəllifidir. 100-dən çox elmi iş, 4 metodiki tövsiyə hazırlayıb, ağciyərdə texniki əməliyyatların işlənməsi və modifikasiyasına həsr olunan 5 patentin müəllifidir.

M.Bağırov uzun illər ərzində Rusiya Diplomdansonrakı Təhsil Tibb Akademiyasının torakal cərrahiyyə kafedrasında və Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Vərəm İnstitutunun tədris mərkəzində həkimlərin diplomdansonrakı təhsili çərçivəsində mühazirələr oxuyur. 

2011-ci ildə Rusiyada tibbin inkişafına verdiyi böyük töhfəyə görə RF Prezidentinin
yazılı təşəkkürnaməsinə layiq görülüb.

## İstinadlar
Kamoeş İnstitutu

**Kamoeş İnstitutu** (port: *Instituto Camões*) - Portuqal dili və portuqal mədəniyyətini xarici ölkələrdə təbliği üçün Portuqaliya hökuməti və Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yaradılmış qurum.

## Həmçinin baxın

Luiş di Kamoeş
Məmməd Bağırov

* Məmməd Bağırov (pulmonoloq) 
* Məmməd Bağırov (cərrah)
* Məmməd Bağırov (partizan)

## Həmçinin bax
* Məmməd
* Bağırov
Kirk Asevedo

**Kirk Asevedo** () — ABŞ-li aktyor. Oz teleserialında Miguel Alvarez ilə Fringe teleserialındakı Charlie Francis xarakterləri ilə tanınır. İki ALMA Mükafatı qazanan aktyor, fərqli sahələrdə bu mükafata beş dəfə namizəd oldu. 2005-ci ildən bəri Kiersten Warren ilə evli olub bir qız övladı atasıdır. Gəzən ölülər teleserialında qonaq aktyor kimi iştirak edib.
Qurban Qurbanovun milli komandada vurduğu qolların siyahısı

Qurban Qurbanov hücumçu mövqeyində oynamış keçmiş Azərbaycan futbolçusudur. O, hazırda Ağdamın "Qarabağ" klubunun (2008-ci ildən) baş məşqçisidir.

Qurbanov, Azərbaycan milli futbol komandasının ən məhsuldar ikinci oyunçusudur. Keçmiş hücumçu, 1992–2005-ci illərdə çıxış etdiyi Azərbaycan millisin heyətində ümumilikdə 68 oyun keçirib, 14 qol vurub.

Qurbanov 1992-ci il sentyabrın 17-də Gürcüstanla səfərdə keçirilən yoxlama oyununda Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində debüt edib. O, matçın 46-cı dəqiqəsində Mahmud Qurbanovu əvəzləyib. Qurbanov millinin heyətində sonuncu oyununa 7 sentyabr 2005-ci ildə DÇ-2006-nın seçmə mərhələsi çərçivəsində Bakıda Avstriya ilə keçirilən qarşılaşmada çıxıb.

## Vurduğu qollar

Qurbanovun milli komandada ilk qolu 1993-cü ilə təsadüf edir. İyunun 8-də İranın paytaxtı Tehranda keçirilən beynəlxalq turnirdə Azərbaycan 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Qazaxıstan yığma komandası ilə qarşılaşırdı. Qurbanov görüşün 14-cü dəqiqəsində hesabı açır, 41-ci dəqiqədə isə ikinci qolu qazaxların qapısından keçirir. Qarşılaşma 3:3 hesabı ilə başa çatır. Bu oyun Qurbanov üçün millidə qol hesabını açması və dubl etməsi ilə əlamətdar olur.

Qurbanov millidə növbəti qolunu Farer adaları ilə keçirilən yoldaşlıq oyununda vurur. 1996-cı il fevralın 27-də Kiprdə keçirilən görüşdə (3:0) Qurbanov komandasının 3-cü qoluna imza atıb.

Həmin ilin mayında isə Qurbanov millidə 4-cü qolunu vurur. Bu, Belarusla yoldaşlıq oyununda (2:2) gerçəkləşir. Matçın 46-cı dəqiqəsində kapitan Nazim Süleymanovu əvəzləyən Qurbanov 53-cü dəqiqədə fərqlənir.

Qurbanov 1997-ci ilin martında Türkmənistanla Bakıda keçirilən yoldaşlıq oyununda da rəqibi məyus etməyi bacarır. O, 3:0 hesabı ilə qalib gəldikləri matçın 88-ci dəqiqəsində son nöqtəni qoyur.

Avro-2000-in seçmə mərhələsində səfərdə Lixtenşteynlə keçirilən oyunda da Qurbanov fərqlənir. O, 1:2 hesablı məğlubiyyətdə təsəlli qolunu vurur.

Qurbanov növbəti qol sevincini Estoniya ilə yoldaşlıq matçında yaşayıb. O, 2:2 hesablı bərabərliklə bitən qarşılaşmanın 1-ci dəqiqəsində rəqibi məyus edib.

Avro-2000-nin seçmə mərhələsində Lixtenşteynlə Bakıda keçirilən görüş də Qurbanov üçün əlamətdardır. O, səfərdəki matçda olduğu kimi, "Tofiq Bəhramov"da da rəqib qapısına yol tapmağı bacarır. 4:0 hesablı qələbədə ilk qolu Qurbanov vurur.

Artıq millinin əsas qol silahına çevrilən Qurbanov Avro-2004-ün seçmə mərhələsində də komandasına öz töhfəsini verir. O, 2003-cü ilin 12 fevralında səfərdə Serbiya və Çernoqoriya ilə keçirilən görüşün qəhrəmanı olur. Yığması 0:2 hesabı ilə geridə olan zaman matçın 58 və 77-ci dəqiqələrində qol vuran hücumçu komandasını məğlubiyyətdən xilas edərək millisinə bir xal qazandırır. Qurbanov bu rəqiblə Bakıda keçirilən oyunda da toru silkələməyi bacarır.

Qurbanov 2004-cü ildə Moldova, Özbəkistan və Latviya ilə keçirilən yoxlama oyunlarının hərəsində bir qol vurur.

### Qolların siyahısı
Azərbaycanın qolları ilk sırada göstərilmişdir.

## Statistika

## Qeydlər


## İstinadlar
Ordu-Balıq

**Ordu-Balıq** yaxud **Qarabalsaqun** (Çin dili: 回鶻單于城 pinyin: huígǔ　dānyú　chéng; anlamı: Uygur Tanhu qalası) — Uyğur Xaqanlığının paytaxtı idi. Uyğur Xaqanlığının paytaxtı o dövrdə Mubalik də adlanan Ordu-Balıq adlı qala şəhəri olmuşdur. 

Qala "ordu" deyilən bir bürcdən ibarət idi. Bu bürc isə balıq deyilən ikinci bir bürcün daxilində idi. Bu qala sisteminə də Ordu-Balıq deyilir. Ordu-alıq sadəcə Türklərdə istifadə olunan qala sitilidir.

Keçmiş türk dillərində *balıq (بلق) qala şəhər* mənasında işlənirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kiçik şeylər (kitab)

**Kiçik Şeylər** (, ) — Sami Paşazadə Səzai tərəfindən yazılan və 1891-ci ildə  nəşr olunan hekayə kitabı. Qısa hekayənin qərb ədəbiyyatındakı hekayələrə oxşar xüsusiyyətlərə malik olan türk ədəbiyyatının ilk nümunəsi olaraq qəbul edilir. Kitab ədəbiyyat tarixçilərinin qısa qiymətləndirmələrindən başqa çox diqqət cəlb etməmişdir. Hekayə ilk dəfə nəşr olunmasından sonra bir də nəşr olunmamışdır. Hekayə Türkiyənin öz rəsmi dilini latın qrafikasına çevirməsindən sonra, yeni hərflərlə nəşr olunmamışdır. Qısa həmcli olan hekayə, yazıçının bütün əsərlərini bir araya gətirən Zeynəb Kərman tərəfindən tərcümə edilmişdir. Hekayə hal-hazırda nəşriyyat evlərində müasir türk dilində, *Küçük Şeyler* () adı ilə nəşr olunur. Əsərin 1891-ci ildə *Matbaa-i Ebüzziya* nəşriyyat evində nəşr olunan nüsxəsi, İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Osmanlı dilindəki kitablar kolleksiyası nəzdində Atatürk kitabxanasında yerləşir.

Bir müqəddimə altı hekayə (müvafiq olaraq "Bu Böyük Adam Kimdir?", "Heç", "Pişiklər", "İki Yüz Əlli Kuruşa Bir Əsr", "Toy", "Pantomima") ilə Alfons Dode tərəfindən tərcümə edilən "*Arleziyalı*" adlı bir hekayədən ibarət olan "*Küçük Şeyler*"də sonradan əlavə olunan mənsurə olaraq adlandırıla bilən növdə yazılmış olan "*Bir Kitâbe-i Seng-i Mezâr*" adlı mətn də mövcuddur. Həm romantizm, həm də realizmin cərəyanlarını ehtiva edən və müşahidə əsaslı olan əsərdə hadisələr və personajlar qanunauyğunsuz xüsusiyyətlər daşımır. Səzai bu əsəriylə Namiq Kamal və Əbdülhaq Hamid Tərxan üslüblarından qismən uzaqlaşmaqla birlikdə yenə də təsvirlərinə şəxsi duyğularını qatmaq surətiylə romantizmdən tamamilə ayrıla bilmədiyini göstərmişdir. Əsər, əvvəlcə Xəlid Ziya Uşaqlıgil olmaqla, "*Edebiyat-ı Cedide*" yazıçılarına böyük ölçüdə təsir göstərmişdir. "*Küçük Şeyler*" əsəri üçün müsbət rəylərdən başqa, bəzəkli izahıyla özünə zidd olduğu və ədəbi dəyərinin yüksək olmadığına dair mənfi görüşlər də var.

## Mənbə

### Qeydlər

### İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* ''Küçük Şeyler'', Türkçe tam metin, ed. Ərdal Çaxıcıoğlu, İstanbul: Birleşik Yayın Grubu, 2009 : I nəşr. (HiperKitap girişli)
* ''Küçük Şeyler'', Türkçe tam metin, İstanbul : Akış Yayıncılık, 2009 : I nəşr. (HiperKitap girişli)