open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əhmədbəyli (Füzuli)

**Əhmədbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1823-cü il tarixli "Qarabağ vilayətinin təsviri" ("Описание Карабагской провинции") adlı mənbədə Xırdapara-Dizak (mənbədə "Хурдапара-Дизах") mahalının müsəlmanların (mənbədə — tatarların) yaşadığı Əhmədbəyli (mənbədə "Ахматбеглы") kəndində 2 tüstünün olduğu göstərilib.

"1886-cı il tarixli ailə siyahılarından çıxarış edilmiş Zaqafqaziye diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar icmalı"na əsasən Yelizavetpol quberniyasının Cəbrayıl mahalının Qarakel kənd dairəsinin (mənbədə: "Каракеллинского сельского округа") Əhmədbəyli (mənbədə: "Ахмедбеклу ") kəndində 4 tüstü var imiş və burada şiyə mənsəbinə mənsub 20 azərbaycanlı (mənbədə: tatar) yaşayır, bütün şəxslər bəy ailələrinə mənsub imiş.

1915-ci il tarixli "Qafqaz təqvimi"nə əsasən Karyagin mahalının Əhmədbəyli (mənbədə: "Ахмедбеклу") kəndində 42 nəfərin, əsasən azərbaycanlıların (mənbədə: "tatarlar") yaşadığı göstərilmişdir.

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 1994-cü il yanvar ayında Azərbaycan ordusunun həyata keçirdiyi Horadiz əməliyyatı nəticəsində işğaldan azad olunmuş, sonra Əhmədbəyli kəndində yenidən kənd məktəbi tikilmiş, general Məhəmməd Əsədovun adı verilmişdir.

1999-cu ildə "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Əhmədbəyli və İkinci Mahmudlu kəndlərini əhatə edən Füzuli rayonunun Əhmədbəyli bələdiyyəsi təşkil edilib.

2013-cü ildə kənd qazlaşdırılmışdır. Sonralar Adliyyə Nazirliyinin Füzuli Qeydiyyat İdarəsi və Füzuli notariat ofisi Əhmədbəylidə yerləşdirilmişdir.

İkinci Qarabağ müharibəsi gedişatında "Azərenerji" ASC tərəfindən işğaldan azad olnan Füzuli, Xocavənd və Cəbrayıl ərazilərinə elektrik enerjisi Əhmədbəyli qovşağından çəkilmişdir.

17.11.2020-ci il tarixli 2297 nömrəli Sərəncama əsasən "**Zəfər yolu**" kimi tanınan, uzunluğu 101.5 km, eni 37.7 metr olan Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun tikintisinə başladığı elan edilmişdir.

## Toponimikası
Köndələnçayın (Araz çayının qolu) sol sahilində, düzənlikdədir. Kənd Əhməd adlı bəyin adı ilə adlandırılmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonunun Əhmədbəyli bələdiyyəsi
* Füzuli rayonu
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Gecəgözlü

**Gecəgözlü** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Gecəgözlü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
1990-cı illərin əvvəllərindəki Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Gecəgözlü kəndi də daxil olmaqla, Füzuli rayonu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Bu dövrdə kənd ciddi dağıntılara məruz qalmış və əhalisi məcburi köçkün düşmüşdür. 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusunun apardığı uğurlu hərbi əməliyyatlar nəticəsində Gecəgözlü kəndi işğaldan azad edilmişdir. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 21 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Coğrafiyası
Gecəgözlü kəndi Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində, Füzuli rayonunun cənub-şərq hissəsində yerləşir. Kəndin ərazisi əsasən düzənlik və qismən dağlıq relyefə malikdir. Mülayim iqlim şəraiti kənd təsərrüfatı üçün əlverişli şərait yaradır. Kəndin ətrafında bir sıra su mənbələri və yaşıl ərazilər mövcuddur. Dağətəyi düzənlikdədir.

## Toponimikası
Kəndin adı da qədim türk mənşəli olub, "gecə" və "gözlü" sözlərindən ibarət olub, müdafiə xarakteri ilə əlaqələndirilir. Oykonim Qarabağda yaşamış Cavanşir elinə mənsub gecəgözlü tirəsinin adını əks etdirir. Etnotoponimdir. Qədim dövrlərə aid yaşayış izləri aşkar edilib.

## Mədəniyyət
Kəndin ərazisində qədim qəbiristanlıqlar, dini və mədəni abidələr mövcud olub.

## Əhalisi
Müharibədən əvvəl Gecəgözlü kəndinin əhalisi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan azərbaycanlılardan ibarət olub. Kənd sakinləri əsasən heyvandarlıq, taxılçılıq və tərəvəzçiliklə məşğul olurdular. İşğaldan sonra əhali məcburi köçkün kimi Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində məskunlaşıb. Kənd işğaldan azad edildikdən sonra əhalinin geri qayıtması və kəndin yenidən bərpası istiqamətində işlər aparılır.

## İqtisadiyyatı
Kəndinin iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanırdı. Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub. Kənddə əkinçilik və heyvandarlıq əsas təsərrüfat sahələri olub. Torpaqların münbitliyi sayəsində taxıl və tərəvəz məhsulları kəndin əsas istehsal sahələrindən idi. İşğaldan sonra bu sahələrdə fəaliyyət dayandırılsa da, kəndin azad olunmasından sonra kənd təsərrüfatının yenidən inkişaf etdirilməsi gözlənilir.

## Yenidənqurma
2020-ci ildə işğaldan azad edildikdən sonra Gecəgözlü kəndində genişmiqyaslı yenidənqurma işləri aparılmağa başlanıb. Dövlət tərəfindən kəndin infrastrukturu yenidən qurulacaq, yollar, elektrik və su təchizatı, eləcə də məktəb və səhiyyə obyektləri inşa ediləcəkdir. Kəndin əhalisinin geri qayıtması və normal yaşayışın bərpası üçün geniş tədbirlər həyata keçirilir.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Cuvarlı

**Cuvarlı** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Cuvarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
## Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

12 oktyabr 2020-ci il tarixində, İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cuvarlı kəndi yaxınlığında mövqe tutmuş erməni hərbi birliyinə Azərbaycan qüvvələri tərəfindən pusqu qurulmuşdur. Qondarma Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun sabiq komandiri Cəlal Arutyunyan sonradan bu hadisə ilə əlaqədar cinayət təqsirsizliyində ittiham olunmuşdur. Ermənistan məhkəməsinin qərarına əsasən, Arutyunyan yaxınlaşan Azərbaycan qoşunlarını digər erməni qüvvələri kimi səhv tanımış, nəticədə onun qoşunları pusquya məruz qalmışdır. Hücum nəticəsində iyirmi əsgər həlak olmuş, yeddi əsgər yaralanmış, eləcə də topçular, nəqliyyat vasitələri, sursatlar və gizli sənədlər daxil olmaqla hərbi personal və avadanlıq Azərbaycan tərəfinin əlinə keçmişdir.

2025-ci ildə Arutyunyan beş il altı ay müddətinə həbs cəzasına məhkum edilmiş, Apelyasiya Məhkəməsi tərəfindən şikayətlər rədd edilmişdir. Onun müdafiəsi ittihamları rədd etmiş, döyüş meydanının xaotik şəraitinin kifayət qədər nəzərə alınmadığını iddia etmişdir.

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Etnotoponimdir. Azərbaycanlıların cuvarlı tayfasının adındandır. Keçmişdə Azərb.-da su bölgüsünə nəzarət edən şəxslər də cuvar (suçu) adlanırdı. Azərbaycanda Cuvarlı toponimindən və etnonimindən yaranmış Cuvarlı və Cuvarlinski familiyaları ilə bir çox tanınmış görkəmli şəxsiyyətlər olmuşdur.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Mənbə

* 

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Gorazıllı

**Gorazıllı** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Qarakollu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Kora-Hasıllı adının təhrifidir. Türk dillərində kora "qışlaq yerində maldarların evləri" və Qızılbaş tayfalarından Hasıllı elinin adından ibarətdir.

## Tarixi
Kəndin tarixi XVIII–XIX əsrlərə gedib çıxır. Kənd 1993-cü il iyulun 2-də erməni hərbi birləşmələri tərəfindən işğal olunmuşdur.

9 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun uğurlu əks-hücum əməliyyatı nəticəsində düşmən işğalından azad edilmişdir.

## Toponimikası
Dağətəyi düzənlikdədir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oykonim etnotoponim olub, Gorazıllı nəslinin adını əks etdirir.

## Əhalisi
Hazırda kəndin əhalisi Bakı, Sumqayıt şəhərlərində, həmçinin Füzuli rayonunun işğal edilməmiş ərazisindəki Fin şəhərciyində məcburi köçkün kimi məskunlaşıb.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən üzümçülüklə məşğul olub. SSRİ dönəmində burada "Qafqaz" üzümçülük sovxozu fəaliyyət göstərib.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
*
Hüseynbəyli (Bərdə)

**Hüseynbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Şirvanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Hüseyn bəy adlı şəxsə məxsus qışlaq
yerində maldarlıqla məşğul olan ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Əvvəllər həmin ərazi Hüseynbəy Tərəkəmə adlanırdı. Füzuli r-nu ərazisində də eyniadlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
İşıqlı (Füzuli)

**İşıqlı** (əvvəlki adları: **Ciyciyi** ; **Şıxlı**)— Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Dədəli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
* Qubadlı rayonunun Muradxanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Həkəri çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Ciyciyi olmuşdur.
* Zəngilan rayonunda Ciyciyi dərəsi adlı yer də qeydə alınmışdır. Kənd sonralar Şeyx Şərif adlı şəxsin adı ilə Şıxlı adlanmış, sonralar tələffüzdə İşıqlı formasına düşmüşdür 1937-ci ildə yaxınlığındakı Binədərəsi, Damlanıc və Narcaq kəndləri də bu kəndə birləşdirilmiş, kəndin ərazisi xeyli böyümüşdür. Kəndin ərazisindəki köhnə qəbiristanlıq hazırda Şeyx Şərif qəbiristanı adlanır;
* Arazboyu düzənlikdədir. Oykonim Şıxlı nəslinin adı ilə bağlıdır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Kürdlər (Füzuli)

**Kürdlər** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əbdürrəhmanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
* Kürdlər oykonim, sadə.
* Ağcabədi rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarqarçayının sahilində, Qarabağ düzündədir. Kənd musanlı tayfasının kürdlər tirəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır;
* Ağdam rayonunun Əlimədədli inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, vaxtilə kürddilli ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığına görə belə adlandırılmışdır;
* Cəbrayıl rayonunun Sirik inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, keçmiş adı Hacıisaqlı olmuşdur. Əvvəllər bu ərazidə Zəngəzur qəzasındakı şotlanlı kürd tayfasına məxsus qışlaq yeri (Kürdlər qışlağı adlanırdı) olmuşdur. Sonralar burada salınmış yaşayış məntəqəsi köhnə qışlağın adı ilə tanınmışdır. Əslində isə kənd sakinlərinin kürdlərlə heç bir etnik əlaqəsi yoxdur. 1922-ci ildə çap edilmiş yaşayış məntəqələrinin siyahısında da kəndin adı Hacıisaqlı kimi qeydə alınmışdır;
* Cəlilabad rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar silsiləsinin şimal şərq ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında panavand tayfasının kürdlər tirəsinin oturaqlaşması nəticəsində yaranmışdır;
* Düzənlikdədir. Kənd Qarabağa gələn qaçqınlar üçün Mehdi bəy Məlik-Aslanovun vəsaiti hesabına salınıb. Bu yaşayış məntəqəsi Mehdi bəyə məxsus olmuş, kürd ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmış və məskunlaşan ailələrin ümumi adını qəbul etmişdir. Kənd Mehdi bəy Kürdü də adlanır. Bundan əlavə olaraq, Mehdi bəy kəndə içməli su kəhrizi vurub, arx çəkib. Bölgə ictimaiyyətinin, kəndin keçmiş sakinlərinin və dövlət qurumlarının səyləri nəticəsində, həmin kəhriz aşkar olunmuş abidələrin siyahısına daxil edilmişdir və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınması istiqamətində Dövlət tərəfindən nəzarətə götürülüb. Etnotoponimdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu
* Füzuli rayonunun kəndləri 
[+]
*Mehdi bəy Məlik-Aslanov

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Qarabağ (Füzuli)

**Qarabağ** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Araz çayının sol sahilində, Mil düzündədir.

Bu Kənd "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Əhmədbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində köçkün düşmüş əhalinin Füzuli rayonunun Haramı düzündə yerləşməsi nəticəsində 1990-cı illərdə yaranmış kənddir.

1993-cü ilin dekabr ayında Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilsə də, 1994-cü ilin yanvar ayında Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad edilib.

1998-ci ildən Kənddə tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.

Kənddə "Qarabağ Kənd Uşaq Musiqi Məktəbi" 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir. Bu Məktəbdə 5 ixtisas üzrə dərslər keçirilir. Məktəbimizi bir çox ixtisaslar üzrə bitirən şagirdlərimizdən texnikum və ali məktəblərə qəbul olunanlar sonradan qayıdıb məktəbimizdə işləyən müəllimlərimizdə var. Məktəbdə hal-hazırda 28 müəllim işləyir. İxtisaslar üzrə 151-şagird təhsil alır.

2012-ci ildə "Xan Şuşinski adına Respublika Muğam festivalı"nda bu musiqi məktəbi uğurla çıxış edərək, mükafatlar alıb.

18 oktyabr 2024-cü il tarixli 50-VIIQ nömrəli Qanunla Əhmədbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 759 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Qaradağlı (Füzuli)

**Qaradağlı** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Qarakollu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.

14 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində azad edilmişdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi çaylaq ərazidə yerləşdiyi üçün 1930-cu ilədək Çaykənd Qaradağlısı da adlanırdı. Qaradağlı ən böyük Azərbaycan obalarındən birinin adıdır. Yaşayış məntəqəsi mənşəcə Səfəvilərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsində böyük rol oynamış Qızılbaşların Qaradağlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tayfa isə öz adını Cənubi Azərbaycanın Qaradağ mahalının adından almışdır. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra Qaradağlılar müxtəlif ərazilərə yayılmışlar. Qaradağlı adlı kəndlər də məhz həmin tayfaya məxsus ailələrin etnik adını əks etdirir. XX əsrin 30-cu illərinədək Laçın rayonunun Güləbird kəndi yaxınlığında da Qaradağlı adlı kənd olmuşdur. Bu kəndin adı Sarı Aşığın bir bayatısında çəkilir. XX əsrin 60-cı illərinədək Ermənistan ərazisində Qaradağlı adlı kənd qeydə alınmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Xələfşə

**Xələfşə** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Cuvarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.

## Tarixi
Xələfşə kəndi Füzuli şəhər mərkəzindən 6 km cənub-qərbdə, düzənlikdə yerləşir. Kəndi Xələf şah adlı şəxs saldığına görə kəndə də onun adı verilmişdir. Azərbaycan dilində "şah"titul bildirən söz ilə şəxs adı olan Xələf sözü birləşərək, Xələfşə oykonimini əmələ gətirir. "H" səsi burada düşmüşdür. Bəzi ehtimallara görə toponim XVIII əsrdə Qarabağ xanının vəkili olmuş Mirzə Xələfin adı ilə əlaqədardır. XVIII əsrdə (1727-ci il) aid "Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə kəndin adı Xəlifəşahlı kimi yazılmışdır. Xələfşə (Xələfşah) oykonimi dərviş Səfəvi ordeni ilə bağlıdır.

2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir

## Toponimikası
Düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Xələfşah adlı şəxs saldığına görə kənd onun adı ilə adlandırılmışdır. Xələfşə variantında da qeydə alınmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
İkinci Mahmudlu

**İkinci Mahmudlu** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bu Kənd "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Əhmədbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Etimologiyası
Kəndin adı Mahmudlu tayfası ilə əlaqədardır. Üç kənddən ibarət olan eyniadlı yaşayış məntəqələrini bir-birindən fərqləndirmək məqsədilə ikinci komponentdən istifadə edilmişdir.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi Mahmudlu tayfasına mənsubdur. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1.831 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaraxanbəyli (Füzuli)

**Qaraxanbəyli** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Qaraxanbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qaraxanbəyli kəndin əsasını qoymuş elin adıdır. Naxçıvan bölgəsində Qaraxanbəyli kənd adı ilə mənşəcə eynidir. Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın Naxçıvandan Qarabağa köçürüb gətirdiyi Kəngərli tayfalarından biri də Qaraxanbəyli tayfası idi. Qarabağda bu el Rəhimli,Qacarlı, Məhəmmədli, Eynəddinli, Məşədi Əhmədli,Necəfli və Qaradağlı tirələrindən ibarət olmuşdur. 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı nəticəsində kənd işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
* Qaraxanbəyli oyk., sadə.
* Babək r-nunun Cavidabad i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsini kəngərli tayfasının qaraxanbəyli tirəsi saldığı üçün belə adlanmışdır. Tirənin başçısı XVIII əsrin əvvəllərində Qaraxan bəy adlı bir nəfər olmuşdur. XVIII əsrin ortalarında Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xan qaraxanbəylilərin bir hissəsini Qarabağa köçürmüşdü;
* Köndələnçayın (Arazın qolu) sahilində, düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi XVIII əsrdə Pənahəli xanın Naxçıvandan Qarabağa köçürdüyü kəngərlilərin qaraxanbəyli tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Qarakollu

**Qarakollu** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Qarakollu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 14 oktyabr 2020-ci il Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Tarixi
Qarakollu kəndi rayon mərkəzindən 13 km cənubda, Qarabağ silsiləsinin ətəyində, Qozluçayın sol sahilində yerləşir. 1600 nəfərə yaxın əhalisi var. Əhali taxılçılıq, baramaçılıq, heyvandarlıq və üzümçülüklə məşğul olur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, xəstəxana, rabitə şöbəsi, avtomat telefon stansiyası, mədəniyyət evi və s. var. Qarakollu kəndinin də daxil olduğu mahalı öz tərkibində birləşdirən Qarabağ xanlığına 25 mahal daxil idi. Mahallardan biri də Qarakollu kəndinin də daxil olduğu Xırdapara-Dizaq mahalı idi. 1593-cü ilə aid olan Osmanlı mənbələrində Qarakollu kəndinin adı "Qaraküllü" kimi yazılmışdır. Yaşayış məntəqəsinin adı bəzi mənbələrdə "Qarakəlli" kimi qeyd olunur. Oykonimin tərkibindəki "qara" sözünün müxtəlif məna çalarları (böyük, geniş, uca, ağır, qoçaq, əzəmətli, qüdrətli, hündür, nəhəng, qaranlıq, güclü, başçı və s.) var. Güman etmək olar ki, Qarakollu adındakı kol komponenti tayfa adı ilə bağlıdır. Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Sarıcallı-Cavanşir bu kəndi qardaşı Talıbxan ağaya vermiş, o öldükdən sonra (1797-ci il) kənd onun övladlarına qalmışdır.1945 ci ildə Saracığ kəndi Qarakollunun əhatəsinə alınmışdır.

## Toponimikası
Qozluçayın (Arazın qolu) sol sahilində, Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Tədqiqatçılara görə, kəndin adı qara (burada "çoxlu" mənasında) va kol (kolluq) sözlərindən ibarət olub, "kolluq, kol-koslu yerdə salınmış kənd" mənasındadır. Məlumdur ki, Araz çayının yuxarı axarında adlarından biri Qarasudur. Arazın sağ qollarından biri də Qarasu adlanır. Qozluçay da Arazın qollarından biridir. Güman etmək olar ki, kənd Qozluçayın sahilində yerləşdiyindən Qaraqolu/Qaraqollu adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəaliyyət göstərmiş kənd sakinləri:
* Mehdi Mehdiyev (dövlət xadimi)
* Xurşud Məmmədov
* Heydər Heydərov
* Məmməd Məmmədov

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qaraməmmədli (Füzuli)

**Qaraməmmədli** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Yağlıvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bu Kəndin əvvəllər aid olduğu Yağlıvənd soverliyindən ayrılmış Aşağı Yağlıvənd kəndi "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Kərimbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə daxil edilib.

## Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.

9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.

## Toponimikası
* Qaraməmmədli oyk., sadə.
* Ağsu rayonunun Ağsu şəhər i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. Kənd qaraməmmədli nəslinin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlanmışdır;
* Köndələnçayın (Arazın qolu) sahilində, dağlıq ərazidədir. Kəndi qaraməmmədli nəslindən olan ailələr saldığı üçün belə adlanmışdır;
* Gədəbəy rayonunun Böyük Qaramurad i.ə.v.-də kənd. Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini təqr. XVIII əsrin axırlarında Ağköynək kəndindən (Qazax r-nu) gəlmiş Qara Məmməd adlı bir şəxs saldığı üçün belə adlanmışdır. Hazırda kənddə qaraməmmədli adlı nəsil də yaşayır. Qızıltorpaq adlı ərazidə salındığına görə, kəndə bəzən Qızıl- torpaq da deyilir;
* Yevlax rayonunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. İncəçayın sağ sahilindən 3 km aralı, Yuxarı Qarabağ kanalının sağ sahilində, Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə burada məskunlaşmış qaraməmmədli nəslinin adını daşıyır.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Qobu Dilağarda

**Qobu Dilağarda** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Dilağarda kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Azərbaycan dilində qobu "quru dərə", "quruyarğan" və Qaraqoyunluların Dilağarda tayfasının adındandır. Mənşəcə Qaraqoyunlu tayfa ittifaqına mənsub Dilaqarda eli 1820-ci ildə 600 ailədən ibarət olmaqla Cənubi Azərbaycandan Şimala keçmişdir.

2020-ci il noyabr ayının 9-u Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir..

## Toponimikası
Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim qobu və dilağarda (etn,) sözlərindən ibarətdir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində dilağarda tayfaşının Cənubi Azərbaycandan gəlib məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin adı 'Qobuda maskunlaşmış dilağarda" mənasındadır.

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
Pəhlivan Fərzəliyev: Azərbaycanın milli qəhrəmanı

Həbib İbayev: Alim, fizik, riyaziyyatçı.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Birinci Peşəkar Futbol Liqası (Bolqarıstan)

**Birinci Peşəkar Futbol Liqası** (), **Bolqarıstan Birinci Liqası** və ya **Barva liqa** kimi də tanınır, hazırda **efbet Liqası** sponsor adını daşıyır ― Bolqarıstan futbol liqası sisteminin ən üst peşəkar futbol liqası. 14 komandanın yarışdığı liqa həmçinin İkinci Peşəkar Futbol Liqası ilə yüksəliş və düşmə sistemi üzərində fəaliyyət göstərir.

Bolqarıstan futbol çempionatı 1924-cü ildə Bolqarıstan Dövlət Futbol Çempionatı olaraq təqdim olunmuşdur və və A qrupunun qurulduğu 1948-ci ildən bəri liqa formatında keçirilir. Birinci Liqa çempionları, liqanın Avropa əmsalına əsasən UEFA Çempionlar Liqasının seçmə mərhələlərində iştirak etmək hüququna malikdirlər.

## İstinadlar
Göyəzən FK

**Göyəzən FK** — Azərbaycanın Qazax rayonunu təmsil edən futbol klubu. 1977-ci ildə Qazaxda yaranmışdır. Müxtəlif vaxtlarda futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

## Uğurları
* **[[Azərbaycan SSR Milli Futbol Çempionatı]]:**
** **Çempion (1)** — 1986
* **[[Azərbaycan Birinci Liqası]]:**
** **İkinci (1)** — 2003–04
** **Üçüncü (1)** — 2006–07
*Azərbaycan Həvəskar Futbol Federasiyası
*Çempion (1)-2000
*Çempion (1)- 2003
*Ən Böyük Hesablı Qələbəsi 
*2024 ci il Göyəzən 9-0 Şəki 
## Liqa və kuboklarda

## Məşhur futbolçuları
*  Elxan Muradov (komandanın əfsanəvi kapitanı)
*  Raul Xəlilov (komandanın əfsanəvi oyunçusu, daha sonra skautu və məşqçisi)
*  Qoşqar Sarıyev
* Arzuman Vəliyev
* Məhəmməd Babayev
* Süleyman Məmmədov
* Namiq Bayramov

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Boz Qurd Samux FK

**Boz Qurd Samux FK** — klub 1990-cı ildə Samuxda yaranmışdır. Bir dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Qərvənd (Füzuli)

**Qərvənd** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Dövlətyarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Orta əsrlərdə Qarabağda yaşamış Qarıbənd oymağının adını əks etdirir. Bəzi mənbələrdə oymağın əsl adı Qarıbənddir. Bu oymaq İrəvan əyalətində "Yıxılmış" və Kəlbəcərdə Taxtabaşı adlı yerlərdə yaylayır, Qarabağın Arazbar nahiyəsində Biləqan və Qələmə kəndləri arasında qışlayır və əkinçiliklə məşğul olurdu. Cavanşir tayfasının digər bir oymağı da Qarıbənd adlanırdı. Həmin oymaq Yuxarı Qarabağda Şaparti adlı yerdə qışlayır, İrəvan əyalətinə Zilxaç, Kilsəqayası və Ağtəpə adlı yerlərdə yaylayır, Qarabağın Dizaq (indiki Füzuli və Cəbrayıl rayonları) nahiyəsində "Şahbad" adlı arxın kənarında və Bayat torpağında (indiki Ağcabədi rayonu) Həsənəkən çayının kənarında əkinçiliklə məşğul olurdu. Ona görə də Qarabağda "Qərvənd" formasında bu oymaqların adları bir sıra kənd adlarında qalmışdır: Baş Qərvənd, Ayaq Qərvənd, Orta Qərvənd, Şıx Qərvənd, İmarət Qərvənd və Xan Qərvənd.

## Toponimikası
Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir.

## Tarixi
27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı nəticəsində kənd işğaldan azad edilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.

## Həmçinin bax
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
Sabunçu (qəsəbə)

**Sabunçu** — Bakının Sabunçu rayonunda şəhər tipli qəsəbə.

## Tarixi
Bakının ən qədim kəndlərindən sayılır.

## İqtisadiyyatı
Vaxtilə Sabunçu Bakının əsas sənaye istehsalı və neft mərkəzlərindən biri idi.

## Əhalisi
**[[Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi|AzStat]]**-ın 1 yanvar 2013-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən qəsəbədə təxminən 31.4 min nəfər əhali yaşayır.

## Tanınmış şəxslər
*Rixard Zorge -  İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniya və Yaponiyada jurnalist adı altında fəaliyyət göstərmiş xəfiyyə və Kəşfiyyatçı  
*Əli Fəhmi - Mətnşünas
*Hafiz Məmmədov (rəssam) - Rəssam, əməkdar incəsənət xadimi
*Mirzə Aydəmirov - Azərbaycan-sovet hüquqşünası və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin sədri
*Əyyub Pirverdiyev - İnqilabçı
*Bəşir bəy Aşurbəyov - Milyonçu
*İsa bəy Aşurbəyov - İctimai-siyasi xadim, publisist, pedaqoq, jurnalist, naşir, milyonçu, xeyriyyəçi
*Nikolay Baybakov -  Sovet dövlət xadimi və neftçisi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı 
*Əjdər Məcidov - Kimya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın həqiqi üzvü

## İstinadlar
Qazaxlar (Füzuli)

**Qazaxlar** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədalılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qazaxlar kəndi əhalisi öncə Məhəmmədhəsən ağa İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşirə, onun vəfatından sonra isə oğlu Cəfərqulu xana vergi ödəyirdi. 1823-cü ilə bağlı rus qaynağında göstərilir ki, kənd Cəfərqulu xana məxsusdur. Kənddə xana 9 ailə vergi ödəyirdi. Kədxuda Musa, təbib Ağa Məhəmmədhüseyn vergidən azad olunmuşdu. Xorasanoğlu məaf idi.

07.12.1999-cu il tarixli 771-IQ nömrəli "Bələdiyyələrin əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunun ilkin versiyasının "Füzuli rayonu" bölməsinə əsasən yaradılan 18 bələdiyyədən biri də Füzuli rayonunun Qazaxlar bələdiyyəsi olub.

18.11.2024-cü il tarixli 50-VIIQ nömrəli Qanunun 18.2-ci bəndinə əsasən "*18.2. Arayatlı, Babı, Əhmədalılar, <u>Qazaxlar</u> və Mollaməhərrəmli bələdiyyələrinin əhatə etdiyi Arayatlı, Babı, Əhmədalılar, Qazaxlar, Mirzənağılı və Mollaməhərrəmli kəndlərində [[Əhmədalılar bələdiyyəsi]]*" yenidən təşkil edilib. Bununla da Füzuli rayonunun Qazaxlar bələdiyyəsinin fəaliyyətinə xitam verilib

## Coğrafiyası
Düzənlikdədir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 918 nəfər əhali yaşayır. 2012-ci ilin fevralın 15-də Qazaxlar kəndinin əhalisinə yeni çəkilmiş boru xətti vasitəsilə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanmışdır. Kəndə təbii qazın verilməsi ilə əlaqədar həmin gün kəndə tədbir keçirilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Qazaxlar bələdiyyəsi
* Əhmədalılar bələdiyyəsi
* Füzuli rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan Respublikası Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti
İçərişəhər metrostansiyası

**İçərişəhər metrostansiyası** — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin sonuncu stansiyasıdır. Əvvəlki adı **Bakı Soveti** (2008-ci ilə qədər) olub. Memarı İrina Lixtenberqdir. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Bakı gecələri musiqisindən fraqment səslənir.

Stansiyanın tək çıxışı İstiqlaliyyət küçəsindədir.

## Xarakteristikası
"İçərişəhər" (keçmiş "Bakı Soveti") 6 noyabr 1967-ci ildə istismara verilmişdir. Bakı Metropoliteninin ilk stansiyalarından biridir. Stansiyanın yenidən qurulmasına 2008-ci ilin iyul ayında başlanılıb, işə 15 milyon manat vəsait sərf edilib. Layihə müəllifəri: Şəfiqə Zeynalova, Yusif Qədimov, Yuri Nikolayeviç Kozlov və Tələt Xanlarovdur.

Stansiyanın giriş hissəsi piramida şəklindədir. Konstruksiyası metal və şəffaf şüşədən quraşdırılıb. Stansiyanın üst vestibülünün sahəsi 2500 kvadratmetr, xaricdən hündürlüyü isə İçərişəhərin qala divarlarının hündürlüyü qədər, yəni 14 metrdir. Stansiyada 3 eskalator vardır.

Aşağı vestibülün sahəsi 1200 kvadrat metrdir. Stansiyanın aşağı vestibülündə və hər iki perronun divarlarında köhnə Bakının Fransada hazırlanmış 16 mənzərəsi təsvir olunubdur. Aşağı vestibüldə İçərişəhərin Qala divarının bir fraqmenti də var.

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 25 aprel 2007-ci il tarixli 103 saylı qərarı ilə Bakı Metropoliteninin təklifi (stansiyanın şəhərin tarixi mərkəzi olan İçərişəhərin qala divarının yanında yerləşməsi) nəzərə alınaraq, stansiyanın adı "Bakı Soveti"ndən "İçərişəhər" adına dəyişdirilib. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Vaqif Mustafazadənin improvizə etdiyi Bakı Gecələri musiqisindən fraqment səslənir.

## Təmirdən sonra
2008-ci ilin iyul ayından Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə stansiyanın təmirinə başlanılıb. 2008-ci ilin dekabrında təmir işləri başa çatdırıldı və stansiya dekabrın 29-da istifadəyə verildi.

Metal və şüşədən ibarət stansiyanın girişi üçün piramida formasından istifadə edilmişdir. Üst vestibülün xarici hündürlüyü 14 metrdir (İçərişəhər qalasının hündürlüyü kimi). Əvvəlki eskalatorlar (LT tipli) 2009-cu ildə "Viktoriya" ilə əvəz edilmişdir.

Orta zal və hər iki platformanın divarları qədim Bakının Fransa istehsalı olan 16 şəkli ilə bəzədilib. Arxa tərəfdə İçərişəhər qala divarlarının bir parçası, üzərində "İçərişəhər" sözü yazılmışdır.

## Şəkilləri

Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 02.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 04.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 05.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 06.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 12.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 14.jpg|
Bakı metropoliteninin 50 illiyi münasibətilə İçərişəhər metrostansiyasında təşkil edilmiş sərgi 15.jpg|
ВШ Ичери-Шехер Баку.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sahil metrostansiyası

**Sahil metrostansiyası** — Bakı Metropolitenində stansiya. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Liman musiqisindən fraqment səslənir.

## Tarixi
6 noyabr 1967-ci ildə istismara verilmişdir. "Bakı Soveti-Nərimanov" yol mənzili sahəsində açılmış ilk 5 stansiyadan biridir. İlk adı "26 Bakı komissarı" olduğundan, stansiyanın inşaatında bu mövzu əsas götürülmüşdü. Stansiyanın pilonları metalla büllur şüşənin xəlitəsindən hazırlanmış mozaika ilə örtülmüşdü. Bu xüsusda orta zalın soffit işıqlandırılması da xüsusi təsir bağışlayırdı.
Stansiya yollarında lüminesent işıqlandırma armaturları pilonların üstündə dalğavari pərvaz konstruksiyanın içində yerləşdirilərək, xəfif dalğa effektini də verir.
1993-cü ildə orta yarımdairə tikili üzərində zalda smaltadan "Dəniz lövhələri" adlı mozaik panno quraşdırılıb. Onun mövzusunda dəniz üzərində qürub edən günəş təsvir olunub.
Günbəzin yuxarı vestibülü yerüstü tikilinin birinci mərtəbisinə yerləşdirilmiş iki stansiyadan biridir. Bu, üzərində ticarət mərkəzi inşa olunmuş ilk stansiyadır.
Stansiyada LT-3 tipli eskalatorlar istismar olunur. Maili gedişin tavanı 2003-cü ildə rekonstruksiya olunub.
Stansiyaya daxil olan qatarlarda Adil Nəsibin sözlərinə Rəşid Nəsiboğlunun bəstələdiyi "Liman" mahnısından fraqment səslənir.

Metronun "Sahil" stansiyası 20 avqust 2017-ci il tarixində, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 mart 2011-ci il, 1408 saylı sərəncamına əsasən, Bakı Metropoliteninin inkişafına dair Dövlət Proqramında stansiyaların yenidən qurulması, əsaslı təmiri və müasir avadanlıqlarla təchiz olunması məqsədilə bağlanmışdır.

Stansiya 7 iyun 2018-ci il tarixində əsaslı təmir və yenidənqurma işlərindən sonra istifadəyə verilib.
Təmir müddətində, stansiyanın platforması əsaslı təmir edilmiş, döşəmə tavası sökülərək yenidən qurulmuş, pilonlararası keçidlərdə döşəmə örtüyünün tavası dəyişdırılmiş, "LT-3" tipli 3 eskalator sökülmüş, yerində Almaniyanın "ThyssenKrupp Fahrtreppe" şirkətinin "Viktoriya" tipli 4 eskalatoru quraşdırılmışdır, stansiya yollarında plaftorma döşəməsinin qranit üzlüyü ilə yanaşı, alt tavası dəyişdirilmişdir.

7 iyun 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev stansiyanın açılışında iştirak etmiş, yenidənqurma işləri ilə tanış olmuşdur.

## Qalereya

File:Sahil metro station.jpg
File:Sahil metro station 1.jpg
File:Sahil metro station 3.jpg
File:Sahil metro station 2.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
metro.gov.az
Nizami metrostansiyası

**Nizami metrostansiyası** — Bakı metrosunun yaşıl xəttinin stansiyasıdır. Buradan qatarlar Elmlər Akademiyası stansiyası və 28 May stansiyası istiqamətində hərəkət edir. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Üzeyir Hacıbəyovun "Sənsiz" romansı səslənir.

Metro stansiyası daxilindəki mozaikaların yaradılması və işlənməsi rəssam Mikayıl Abdullayevə məxsusdur.

## Haqqında
Dərinlikdə yerləşən "Nizami" stansiyası eskalatorla təchiz olunub. Stansiya "Azad qadın" heykəlinin yaxınlığındadır. Stansiyanın daxili hissəsinin tərtibatında milli memarlığın ən yaxşı nümunələrindən istifadə olunub. Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin şərəfinə adlandırılan bu stansiya SSRİ Xalq Memarı, akademik Mikayıl Hüseynovun layihəsi əsasında tikilib.

"Nizami" metro stansiyası dünyanın ən gözəl metrostansiyalarının siyahısına daxil edilib.

## Həmçinin bax
* Nizami metrostansiyasının mozaikaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Станция метро 'Низами' попала в пятерку самых красивых станций метро мира
* Nizami metrostansiyasının açılışı
* Dünyanın ən gözəl metro stansiyaları 
* Nizami metrosunun təmiri
Şah İsmayıl Xətai metrostansiyası

**Şah İsmayıl Xətai metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiyadır. 1968-ci il 22 fevral tarixində "**Stepan Şaumyan metrostansiyası**" adı ilə fəaliyyətə başlayıb. Bakı Metropoliteninin ən dərin stansiyasıdır. Buradan qatarlar yalnız   Cəfər Cabbarlı stansiyasına hərəkət edir və geri qayıdır. Gələcəkdə Yaşıl xəttin tamamlanması nəticəsində bu stansiya Dərnəgül stansiyasına birləşdiriləcək.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ulduz metrostansiyası

**"Ulduz" metrostansiyası** — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin stansiyasıdır. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Tofiq Quliyevin bəstələdiyi **"Tez Gəl"** mahnısından fraqment səslənir. "Nəriman Nərimanov" və "Koroğlu" stansiyaları arasında yerləşir.

## Tarixi
Stansiya 5 may 1970-ci ildə istismara verilmişdir. "Ulduz" stansiyası istifadəyə verilməklə Bakı metrosunun Qırmızı xəttin uzunluğu daha 1,5 km artdı.

28 oktyabr 1995-ci il Bakı metrosunun "Ulduz" stansiyasından "Nərimanov" stansiyası istiqamətində hərəkət edən qatarda yanğın baş verib. Bu hadisə tarixin ən böyük metro qəzası sayılır.

## Həmçinin bax
* 1995-ci il Bakı metrosu yanğını

## Xarici keçidlər

* Bakı Metropoliteni rəsmi saytı

## İstinadlar
Əhmədli metrostansiyası

**Əhmədli metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya.

## Tarixi
"Bakı Soveti-Əhmədli" yol mənzili sahəsində Sovet hakimiyyəti dövründə istismara verilmiş sonuncu stansiyadır.

Stansiyanın memarlığı sadə, yığcamdır. Lakin bu sadəlikdə stansiyanın yerləşdiyi ərazinin tarixi ilə ahəngdarlığı da var. Dördbucaq sütunlar ağ mərmər və qəhvəyi qranit kompozisiyasına bürünüb. Sanki məscid minarələri onun tavanının yükünü üzərinə götürüb.

Döşəmə boz qranitdəndir və ağ mərmər zolaqla haşiyələnir. Ağ mərmər zolaq sütunlar boyunca çəkilməklə hər sütunun yanından başlanmaqla mərkəzə doğru davam edir və sütunlararası tən orta hissədə düzbucaq altında kəsişir və bununla da özünəməxsus altıbucaqlılarla bütün stansiya boyunca davam edir.

Yol divarlarının üzlüyü qatar səviyyəsindən bir az yuxarı hissədə tamamlanır. Açıq boz rəngli mərmərlə üzlənmiş divarda isə döşəmədəki altıbucaqlı kəsişən zolaqlar kompoziyası Azərbaycan xalçaçılıq məktəbi ənənələrinə uyğun olaraq daha incə şəkildə davam edir.

"Həzi Aslanov" stansiyası istismara verilənə qədər sonuncu stansiya idi. Buna görə də stansiyanın qarşısında keçid kamerası qoyulub və bu da ənənəvi bahalı ikiyollu dalan inşa olunmasından yan keçməyə imkan vermişdi. Nəticədə qatarların hər iki yola qəbul olunub yola salınması mümkün olmuşdu. Lakin hər iki yoldan yalnız gur saatlarda istifadə olunurdu. Qalan vaxtlarda yollardan yalnız biri fəaliyyətdə idi.

Stansiyaya daxil olan qatarlarda bəstəkar Tofiq Quliyevin "Bakı" mahnısından fraqment səslənir.

## Keçidlər
* http://www.metro.gov.az
Koroğlu metrostansiyası

**Koroğlu metrostansiyası** (1967-2011-ci illərdə **Məşədi Əzizbəyov metrostansiyası**) — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin stansiyasıdır. Əsaslı təmirdən sonra 2011-ci ildə yenidən sərnişinlərin üzünə açılmışdır. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Üzeyir Hacıbəyovun, "Koroğlu" operasından fraqment səslənir.

## Tarixi
Stansiya 1972-ci il noyabrın 6-da istismara verilmişdir. 120 min əhalisi olan yaşayış massivi şəhərin mərkəzi ilə birləşdirildi.

28 yanvar 2010-cu il tarixli Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə iyul ayında stansiya yenidənqurma işlərinə başlamışdır.

Stansiyanın yenidən qurulması 2011-ci ilin noyabr ayında başlanılıb.

30 dekabr 2011-ci ilə qədər stansiya mühəndis, ictimai xadim, inqilabçı olan Məşədi Əzizbəyov adını daşımışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Koroğlu metrostansiyası
* İlham Əliyev Bakı Metropoliteninin yenidən qurulmuş “Koroğlu” stansiyasının açılışında iştirak etmişdir. '''president.az'''
Gənclik metrostansiyası

**Gənclik metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Yadındamı" mahnısından fraqment səslənir.

## Tarixi
6 noyabr 1967-ci ildə istismara verilmişdir.

Stansiyanın 6 giriş-çıxışı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*metro.gov.az
Nəriman Nərimanov metrostansiyası

**Nəriman Nərimanov metrostansiyası** — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin stansiyası. Bu stansiyadan qatarlar 30–45 dəqiqədən bir depoya gedir. "Bakmil", "Gənclik" və "Ulduz" stansiyaları arasında yerləşir.

## Xarakteristikası
6 noyabr 1967-ci ildə istismara verilmişdir.

Stansiya Nəriman Nərimanov adını daşıyır.

"Nəriman Nərimanov" stansiyası Təbriz və Ağa Nemətulla küçələrinin kəsişməsində yerləşir.

28 oktyabr 1995-ci il Bakı metrosunun "Ulduz metrostansiyası" stansiyasından "Nərimanov" stansiyası istiqamətində hərəkət edən qatarda yanğın baş verib. Bu hadısə tarixin ən böyük metro qəzası sayılır.

Stansiyaya daxil olan qatarlarda Afaq Poladəzinin bəstələdiyi "Güllərim" mahnısından fraqment səslənir.

## Şəhərə çıxış
* Təbriz küçəsi
* Əhməd Rəcəbli küçəsi
* Ağa Nemətulla küçəsi

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* 1995-ci il Bakı metrosu yanğını

## İstinadlar
Neftçilər metrostansiyası

**Neftçilər metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya.

## Tarixi
6 noyabr 1972-ci ildə açılışı olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bakı Metropoliteni
Elmlər Akademiyası metrostansiyası

**Elmlər Akademiyası metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya. Metronun yeddi dərində yerləşən stansiyalarından biridir. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Tələbə" musiqisindən fraqment səslənir.

## Haqqında
2015-ci il dekabrın 28-də stansiyanın 2-ci çıxışı istifadəyə verilmişdir. Bununla da stansiyanın çıxışlarından biri Bakı Dövlət Universitetinin qarşısına,ikinci çıxış Mətbuat prospektinə, digər iki çıxış isə Bəxtiyar Vahabzadə küçəsinə çıxır. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Tələbə" mahnısından fraqment səslənir.

## Yenidən qurulması
"Elmlər Akademiyası" stansiyasının I vestibülündə quraşdırılmış 3 ədəd ET-3 tipli eskalator istismar müddətini başa vurduğu üçün stansiyasının I vestibülü 15.04.2016-cı il tarixindən etibarən sərnişinlərin giriş-çıxışı üçün müvəqqəti bağlanıb. Təmir-bərpa işləri yekunlaşdıqdan sonra 15 sentyabr 2016-cı ildə yenidən istifadəyə verilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Elmlər Akademiyası stansiyası Bakı Metropolitenin rəsmi saytında
20 Yanvar metrostansiyası

**20 yanvar metrostansiyası** — Bakı metrosunun ikinci (Yaşıl) xəttində olan stansiyası. "İnşaatçılar" və "Memar Əcəmi" stansiyaları arasında yerləşir. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Azərbaycanda baş vermiş qanlı hadisənin şərəfinə adlandırılıb. Əvvəllər stansiya "11-ci Qızıl Ordu Meydanı" adlanırdı. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Bayatı-Şirazdan fraqment səslənir.

Stansiya 1985-ci il dekabrın 31-də  "Elmlər Akademiyası" — "Memar Əcəmi" 9 kilometrlik buraxıcı hissəsinin tərkibində açılıb. Stansiyanın tərtibatı əsasən 20 Yanvar hadisələrinə həsr olunub.

Yeraltı keçidlər şəhərin Tbilisi prospektinə çıxır.

## Həmçinin bax
*20 Yanvar abidə-kompleksi
*Bakı metrosunda partlayışlar
*Bakı Metropoliteni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Bakı Metropolitenin rəsmi saytı metro.gov.az
Qara Qarayev metrostansiyası

**Qara Qarayev metrostansiyası** (1991-ə qədər **Avrora metrostansiyası**) — Bakı metrosunda stansiya. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Qara Qarayevin "Yeddi Gözəl" baletindən fraqment səslənir.

## Memarlığı

Metrostansiyanın baş memarı Hənifə Ələsgərov olmuşdur.

## Xarici keçidlər
Memar Əcəmi metrostansiyası

**Memar Əcəmi metrostansiyası** — Bakı metropolitenində 1985-ci ildən fəaliyyətə başlayan, Naxçıvan memarlıq məktəbinin banisi Əcəmi Naxçıvani adına metrostansiya.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Bakı metropoliteni
*Əcəmi Naxçıvani

## Xarici keçidlər

*metro.gov.az
Xalqlar Dostluğu metrostansiyası

**Xalqlar Dostluğu metrostansiyası** — Bakı metrosunda stansiya. Qara Qarayev prospektində yerləşir.

## Xarakteristikası
"Bakı Soveti-Əhmədli" yol mənzili sahəsində "Əhmədli" stansiyası ilə eyni gündə açılıb. Sovet hakimiyyəti dövründə açılan son iki stansiyadan biridir. Onun açılışı Sovet hakimiyyətinin tənəzzülə uğradığı dövrün milli zəmində münaqişələrin get-gedə vüsət aldığı bir dövrə təsadüf edir. Sovet və Respublika rəhbərliyi bu yolla dövrün ictimai-siyasi və sosial hadisələrinə reaksiya verərək, sanki artıq geriyə yolu olmayan prosesləri bərpa etmək istəyirdi.

Stansiya orijinal memarlıq üslübü ilə seçilir. Ağ mərmərdən işlənmiş çoxüzlü sütunların ənənəvi memarlıq sənətinə yaxınlığı ilə seçilir. Hər üz digərinə dərin qatda qalan alüminiumlu zolaqla birləşir və bu da sütunları qədd-qamətli edir. Sütunların kapitellərinin açılan gül forması ilə dairəvi ağ tavan elementinə dirənməklə sanki bəyaz səmaya birləşərək əbədiyyət qazanır.

Dairəvi tavan asılqanları bir-birinə nəhəng bəyaz daş tirlərlə birləşib. Tavanda daha da dərin qatda yerləşən dairəvi qızılı halqa içərisinə batırılmış çıraqlar kosmik təsəvvür yaradaraq, bu mənzərəni daha da əzəmətli edir. Hər çıraqlı tavan halqası arasında iki sütun birləşməsi və onları həm də tavanın eni boyunca qoyulmuş daha üç bəyaz tir tamamlayır. Həmin tirlər stansiya yolu divarına qədər davam edir.

Çıraqlı halqaların sütunları qızılgülləri ilə döşəmənin qranit təbəqəsinin bütün kompozisiyasını tamamlayır. İşıqlanma zamanı bu mənzərə bütün parlaqlığı, qızılı-bəyaz effekti ilə genişlik təsiri bağışlayır. Bu işıqlanma stansiya yollarına doğru süd rənginə keçməklə, sanki iki nağıllar dünyasının arzularını birləşdirir.

Üzləmə işlərində tünd qranit və açıq rəngli mərmərdən istifadə olunub. Stansiyanın yol divarlarının mərmər təbəqəsinin üzəri mövzunu tamamlayan qızılı rəngdə bəzək elementləri ilə bəzədilib ki, bu da ümumi mövzunu və rəng çalarlarını tamamlayır.

Plaftormadan vestibülə iki çıxışından birində "ET-5M" tipli iki eskalator var.

Stansiyaya daxil olan qatarlarda bəstəkar Tofiq Quliyevin "Bəxtiyar" filmində səslənən "Əziz dost" mahnısından fraqment səslənir.

## Xarici keçidlər
İnşaatçılar metrostansiyası

**İnşaatçılar** — Bakı metrosunun ikinci yolunda, "Elmlər Akademiyası" və "20 Yanvar" stansiyaları arasında yerləşən stansiyası. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Dağlar qızı Reyhan" musiqisindən fraqment səslənir.

## Tikintisi
Tunelin tikintisi zamanı, "Elmlər Akademiyası" — "İnşaatçılar" stansiyaları arasında gözlənilməz və inanılmaz gücdə su axını başlamışdır. Bu, Bakı metrosunda, tikinti zamanı baş vermiş ən böyük və yeganə hadisə idi. Tikinti işləri, qəza ərazisində su axınının maye azotla dondurulması üsulu ilə davam etdirilmişdir. Stansiyanın adı bu tikintidə iştirak etmiş metro işçilərinin şücaəti şərəfinə olaraq, "İnşaatçılar" adlandırılmışdır. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Dağlar qızı Reyhan" mahnısından fraqment səslənir.

### Təmiri
2015-ci ildə stansiyanın hər iki keçidi əsaslı və yeni dizaynda təmir edilmişdir.

18 yanvar 2016-cı ildə stansiyanın 2-ci vestibülü ("20 yanvar" stansiyası tərəf) müvəqqəti bağlanmışdır. Bu vestibüldəki quraşdırılmış 3 ədəd eskalator istismar müddətini başa vurduğundan dəyişdirlir.

2016-cı il iyunun 1-i saat 06:00-dan etibarən metronun "İnşaatçılar" stansiyasının təmirə bağlanmış ikinci vestibülü yenidən sərnişinlərin istifadəsinə verilmişdir. 30 il əvvəl quraşdırılmış "ET-5" tipli üç eskalotorun əvəzində Almaniyanın "Thyssen Krupp" şirkətinin "Tugela FT 945" tipli iki eskalatoru quraşdırılıb. Stansiya platformasına enən sərnişinlər isə yeni inşa olunmuş daş pilləkəndən istifadə edəcəklər. Eskalatorlar 0,65 m/saniyə sürətlə hərəkət etməklə, ən müasir idarəetmə sistemləri ilə təchiz olunublar.

## Xüsusiyyətləri
* Stansiya 31 dekabr 1985-ci ildə istismara verilmişdir.
* "İnşaatçılar" stansiyası — 4 stansiyadan ibarət 9 kilometrlik "Elmlər Akademiyası"-"Memar Əcəmi" xəttində, ortadan birinci yerdə yerləşir (informasiyanı dəqiqləşdirməyə ehtiyac var!)
* Stasiyanın şəhərə çıxışı A. M. Şərifzadə küçəsinə çıxır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İnşaatçılar stansiyası Bakı Metropolitenin rəsmi saytında