open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanada irqası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Şimali Amerikada, Avropada, Asiyada təbii halda bitir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü təxminən 6 m, dərin olmayan, ancaq enli kökümsovlu ağac və ya iri, çoxgövdəli koldur. Enli, oval, seyrək çətiri nazik, sallaq budaqlarla formalaşmışdır. Gözəl zoğalarına görə bu kolun qışda çılpaq budaqları göyün fonunda zərif şəkil əmələ gətirir. Kolun cavan budaqları qırmızımtıl rənglidir. Yarpaqları sadə yumurtavari, enli 1–5,5 sm uzunluğunda, 1,8–2,8 sm enində, dairəvi gövdədədn çıxan dişli meyvəsi 8–15 mm uzunluğundadır. Erkən yazda bir az qırmızımtıl, yayda göyümtül, payızda tünd qırmızı, qızılı xallıdır. Çiçəkləri süpürgəçiçəkli olub, 4–10 çiçək bir yerdə toplaşır. Çiçəkləməsi bir həftədən çox olmur. Çiçəkləmə vaxtı — yazın axırları və ya yayın əvəlində bütün kolu bürüyən ağ çiçəkləri salxım çiçək quruplarına yığılmışdır (bir çiçək qurupdanda 12-dək çiçək olur). Bu kol çiçəklədikdən sonrada dekorativliyini itirmir. Onda şirin, dadlı, tünd al qırmızı rəngli, göyümtül çaları, parlaq salxımları gözəl yarpaqların fonunda bilinən meyvələr əmələ gəlir. Toxumları 7–10 mm diametrində tünd bənövşəyi rəngdə olur.

## Ekologiyası
İstisevən, rütubətə və torpağa tələbkar, şaxtaya davamlı bitkidir. Yazda azot, payızda kalium-fosfat verilməlidir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Azərbaycanda yeni salınan park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını alır. Tək və qrup əkinlərində arxa planda canlı çəpərlərin salınmasında gözəl görünür. Sıx əkinlərdə yerləşdirilməklə bitkinin dekarativliyi itir. Yarpağı tökülən bitkilərlə birgə əkildikdə qışda bağa xüsusi gözəllik verir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cağanlı

*Cağanlı (Çaldıran) —  
*Cağanlı (Həmədan) —  
*Cağanlı-i Əcəm (Maku) —  
*Cağanlı-i Kürd (Maku) —  

## Həmçinin bax
*Cağan
Kəmalə Yanson

**Kəmalə Yanson** və ya **Kəmalə K. Jansson** (tam adı: **Kəmalə Rafiq qızı Kərimova-Yanson**; ) — azərbaycanlı dekorativ-tətbiqi sənəti ustası, rəssam. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (2011-ci ildən)

## Həyatı
Kəmalə Rafiq qızı Kərimova 18 aprel 1971-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

2010-cu ildən İsveçdə yaşayır. İsveç vətəndaşı ilə ailə qurduqdan sonra **Yanson** () soyadını qəbul etmişdir.

## Təhsili
Orta təhsilini Bakı şəhərində — əvvəlcə 172 nömrəli məktəbdə, daha sonra isə 254 nömrəli məktəbdə almışdır. 1986–1989-cu illərdə Bakı şəhəri 84 nömrəli Orta Texniki Peşə Məktəbində "Çini və saxsı məmulatların rəngkarlığı" ixtisası üzrə ixtisaslaşmışdır.

2011–2014-cü illərdə İsveçin Onge əyalətindəki BOBERG Gimnaziyasında İsveç dili üzrə oxumuşdur.

2012–2013-cü illərdə İsveçin Frensta əyaləti Olsta kollecində moda-dizayn sahəsi üzrə təhsil almışdır.

2017–2018-ci illərdə İsveçin Onge əyalətindəki Komvux təhsil mərkəzində tərcüməçilər üçün İsveç dili üzrə təkmilləşdirmə kursu keçmişdir.

21 dekabr 2011-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

## Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə 1989-cu ildə Bakı şəhərində başlamışdır. 1989–1991-ci illərdə Azərbaycan Müxbirlər İttifaqının Yaradıcılıq Fotostudiyasında foto rəngkar işləmişdir.

1991-ci ildə Bakı şəhərindəki Gənc Texniklər Studiyasında cizgi filmləri üzrə dərnəyin rəhbəri olmuşdur.

1992–1993-cü illərdə Bakı şəhəri Dövlət xəstəxanasında texnik-rəssam kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1993–1995-ci illərdə Bakı şəhəri Fəhlələrin Mədəniyyət Evində tikmə üzrə dərnəyin rəhbəri olmuşdur. Daha sonra Bakı şəhəri Şirvanşahlar Sarayı Qoruq Muzeyində dekorasiya üçün qədim parçalar üzrə bərpaçı rəssam kimi çalışmışdır.

1996–2010-cu illərdə Bakıdakı Azərbaycan Dövlət "YUĞ" Teatrında tikmə sahəsi üzrə butafor-dekorator kimi işləmişdir.

İsveçə köçdükdən sonra isə əmək fəaliyyətinə bu ölkədə davam etmişdir. Əvvəlcə İsveçin Onge əyaləti və Sundsvall şəhərinin teatrlarının birlikdə hazırladığı "Üç sevgi" adlı tamaşası üçün geyim və dekorasiya üzrə tikmə layihəsində 6 ay çalışmışdır. Daha sonra isə İsveçin Östersund şəhərində ESTRAD NORR teatrının "Yatmış Şahzadə" adlı tamaşası üçün geyim üzrə tikməsi layihəsində 3 ay fəaliyyət göstərmişdir.

Kəmalə Yanson rəssamlıqla yanaşı etnoqrafiya ilə məşğul olur.

Onun Azərbaycan və İsveç TV və mətbuatında sənətlə bağlı çox saylı materiallar dərc olunmuş, yayımlanmışdır.

## Sərgilər
Kəmalə Yansonun əsasən Azərbaycan və İsveç olmaqla dünyanın müxtəlif ölkələrində dəfələrlə sərgilərdə iştirak etmiş və özünün sərgiləri keçirilmişdir. Həmin sərgilərin xronologiyası belədir:

## Tədbirlər
Sərgilərdən başqa iştirak etdiyi digər tədbirlər isə bunlardır:
* 1998–2000-ci illər Amerikada keçirilən Beynəlxalq Festivalda müxtəlif xalqların əl işləri sərgisində "Milli araxçınlar" mövzulu tədbir.
* 29 iyun – 5 iyul 2009-cu il tarixlərində Bakı şəhəri Milli Azərbaycan Tarix Muzeyində "Milli Geyimlər və Müasir modada ümumilik mövzusunda Beynəlxalq Simpozium"da "Milli Geyim və boyunbağı" mövzulu tədbirdə iştirak etmişdir.

## İstinadlar
2018-ci il Sunda Boğazı sunamisi

**2018-ci il Sunda Boğazı sunamisi** — 22 dekabr 2018-ci ildə Sunda Boğazında Anak Krakatau vulkanının püskürməsi nəticəsində baş verən sunami hadisəsi. Sunami Banten əyalətinin (yava) və Lampunq şəhərinin (Sumatra) və İndoneziyanın başqa ərazilərinin sahillərinə böyük ziyan vurdu. Ən azI 429 adam ölüb, 1459 nəfər yaralanıb.

## Həmçinin bax

* İndoneziya tarixi
* Hind okeanında zəlzələ və sunami (2004)

## İstinadlar
Babur-i Kürd

**Babur-i Kürd** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 201 nəfər yaşayır (39 ailə)

## İstinadlar
İvars Biçkoviçs

**İvars Biçkoviçs** (; ) — Latviya Respublikası Ali Məhkəməsinin hazırkı Baş hakimidir.

1980-ci ildən 1985-ci ilədək Latviya Universitetində təhsil almışdır.

1983-cü ildə Aizkraukle rayonunun Aqrobiznes Assosiasiyasının baş hüquq məsləhətçisi vəzifəsində çalışıb. 1985–1987-ci illərdə Sovet ordusunda xidmət edib. 1987-ci ildə Aizkraukle rayonu Xalq Məhkəməsinin hakimi olub.

Latviya müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, Ali Məhkəmənin Cinayət Problemləri Palatasının sədri (1996–2008) və 2008-ci ildən isə Latviya Respublikası Ali Məhkəməsinin Baş hakimi oldu.

## İstinadlar
Kaufboyren

**Kaufboyren** () — Almaniyanın Bavariya əyalətinin cənub-qərb hissəsində tabe olan  şəhər.

Şəhər Şvabiyanın inzibati bölgəsidir. Bölgənin kodu  09 762 000 təşkil edir.

31 dekabr 2014-cü il tarixinə olan məlumat:
* ərazisi - 4002,83 ha;
* əhali - 42.014 nəfər;
* əhalinin sıxlığı -  nəfər / km²;
* daxili sulara aid torpaq mövcudluğu -  cənub-şərq hissəsində yerləşir.

## İnzibati bölgüsü
Şəhər 9 inzibati vahidə bölünür.:
# Qroskemnat (Großkemnat);
# Kaufboyren (Kaufbeuren);
# Klaynkemnat (Kleinkemnat);
# Mertsisrid (Märzisried);
# Noyqablonts (Neugablonz);
# Oberboyren (Oberbeuren);
# Sankt-Kosmas (Sankt Cosmas);
# Xirştsel (Hirschzell);
# Elmyüxanq (Ölmühlhang).

*Deutschland123* məlumatına görə şəhər 12 rayona bölünür:
* Altştadt *(Altstadt)*,
* Am-Laynauer-Xanq *(Am Leinauer Hang)*,
* Binenberq *(Bienenberg)*,
* Vertaxşlayfe *(Wertachschleife)*,
* Zonnenekk *(Sonneneck)*,
* Kesselberq *(Kesselberg)*,
* Kronenberq *(Kronenberg)*,
* Noyqablonts,
* Oberboyren,
* Fliqerxorstzidlunq *(Fliegerhorstsiedlung)*,
* Xaken (Haken) 
* Xirştsel .

## Qalereya

Fayl:Townhall kaufbeuren de.JPG|Ratuşa 
Fayl:Stadtmauer Kaufbeuren.jpg| 
Fayl:Fünfknopfturm-kaufbeuren.jpg| 
Fayl:Kaufbeurer Altstadt.jpg| 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
İnzibati dairə (Almaniya)

**İnzibati dairə** () Almaniyada bir neçə dairəni və oxşar şəhərləri (dairə şəhərləri) birləşdirir. Bütün ərazilərdə mövcud deyil:

* Baden-Vyürtemberq — 4 inzibati dairə(1973-cü ildən):
# Frayburq (Freiburg)
# Karlsrue (Karlsruhe)
# Ştutqart (Stuttgart)
# Tübinqen (Tübingen)
* Bavariya — 7 inzibati dairə (1973-cü ildən):
# Yuxarı Bavariya (Oberbayern)
# Aşağı Bavariya (Niederbayern)
# Yuxarı Frankoniya (Oberfranken)
# Orta Frankoniya (Mittelfranken)
# Aşağı Frankoniya (Unterfranken)
# Yuxarı Pfalts (Oberpfalz)
# Şvabiya (Schwaben)
* Hessen — 3 inzibati dairə (1981-ci ildən):
# Darmştadt (Darmstadt)
# Qissen (Gießen)
# Kassel (Kassel)
* Şimali Reyn-Vestfaliya — 5 inzibati dairə (1972-ci ildən):
# Arnsberq (Arnsberg)
# Detmold (Detmold)
# Düsseldorf (Düsseldorf)
# Köln (Köln)
# Münster (Münster)

Aşağıdakı ərazilərdə ləğv edilmiş inzibati dairələr mövcud idi:
* Reynland-Pfalts — 3 inzibati dairə (1968-ci ildən 1999-cu ilə qədər):
# Koblents (Koblenz)
# Reynqessen-Pfalts (Rheinhessen-Pfalz)
# Trir (Trier)
* Saksoniya-Anxalt — 3 inzibati dairə (1991-ci ildən 2003-cü ilə qədər):
# Qalle (Halle)
# Dessau (Dessau)
# Maqdeburq (Magdeburg)
* Aşağı Saksoniya — 4 inzibati dairə (1978-ci ildən 2004-cü ilə qədər):
# Braunşveyq (Braunschweig)
# Vezer-Ems (Weser-Ems)
# Qannover (Hannover)
# Lüneburq (Lüneburg)
* Saksoniya — 3 inzibati dairə (1991-ci ildən 2008-ci ilə qədər):
# Xemnits (Chemnitz)
# Drezden (Dresden)
# Leyptsiq (Leipzig)
* Saksoniya — 3 **istiqamətli rayonlanlar** (:
# Хemnits (Chemnitz)
# Drezden (Dresden)
# Leyptsiq (Leipzig)

__NOTOC__

## İstinadlar
Dərbənd mayakı

**Dərbənd mayakı** — Rusiya Federasiyasının ən cənub mayakıdır. Mayak Dağıstanın Dərbənd şəhərində yerləşir.

Mayak Rusiyanın qorunan abidələri və UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Dərbənd qədim zamanlarlar liman şəhəri olmasına baxmayaraq, burada XIX əsrə qədər limanların əsas atributlarından sayılan mayakın olması barədə məlumat yoxdur.

Rusiya imperiyasına məxsus gəmilər Dərbənd qalası rayonuna XVI əsrin 60-cı illərində yan almışlar. Bu zaman ruslar Xəzər dənizinin qərb sahillərinə gərbi yürüşlər təşkil edirdilər.

I Pyotr Xəzər dənizində Rusiyanın təsir dairəsini artırmaq və Baltik-Xəzər dəniz yolunu inkişaf etdirməklə Avropa-Şərq arasında ticarət əlaqələrini qurmaq məqsədilə 1722—1723-cü illərdə Rusiya imperator donanamasının köməyi ilə Xəzəryanı bölgələrə hərbi yürüşünü təşkil etmişdir. Bunun nəticəsində Dərbənd və Bakı kimi tratüji əhəmiyyəti olan şəhərlər ələ keçirilir.

1826—1828-ci illərdə baş vermiş Rusiya-İran müharibəsi sonrası Rusiya Xəzər dənizində yeganə hərbi gücə çevrildi. rus və fars ticarət gəmiləri isə dənizdə sərbəst dolaşma hüququ əldə etdi.

XVIII əsrdə Xəzər dənizində poçt və sərnişin gəmiçiliyin inkişafı Dərbənddə mayak tikitisini zəruri edir.

Liman qısa zaman kəsiyində inkişaf edirdi. Qafqaz canişini, general-feldmarşal knyaz Mixail Vorontsov Xəzər dənizində gəmilərin təhlükəsizliyini təmin etmək və və Dərbənddə mayakın inşasını gerçəkləşdirmək məqsədilə qərar qəbul edir. Mayakın inşasına 1851-ci ildə başlanılır.

1853-cü ildə mayak kapitan saviniçin layihəsi əsasında inşa edilərək bitirilir. 16 yanvar 1853-cü ildə mayak karantin və gömrük postunun gözətçilərinə təhvil verildi.

## Yerləşməsi
Mayak şəhərin mərkəzində, Kirov və Nizami adına parkda yerləşir.

N42°03'41,20"   E48°17'45,48"

## İstinadlar

## Mənbə
* Dərbənd mayakı
Aşıq İslam

* Aşıq İslam Yarpızlı (1910–1943) — Azərbaycanlı aşıq.
* Aşıq İslam Yusifov (1893–1968) — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi.
* Aşıq İslam Rza oğlu (1977–2013) — Şirvan aşıq sənətinin tanınmış simalarından biri.

## Həmçinin bax
* İslam (ad)
İnfoteynment

**İnfoteynment** — məlumat və əyləncə portmantosu yumşaq xəbərlərdir, informasiya və əyləncə birləşməsini təmin edən adətən bir televiziya növüdür.

## Məlumat
"Məlumat-əyləncə" etiketi ictimai maraqlara təsir edən məsələlər haqqında ciddi məlumatlar verən bir mediadan yayılmışdır ki, məzmunda təzə "faktları" olan bir əyləncə növünə daxil olan narahatlıq və tənqiddir. Müxbirlər və redaktorların xəbərləri dəyərləndirən kriteriyalar - ön səhifədə, saatın aşağı hissəsində və ya şərhdə dəyərli bir şey olsun, bu müzakirənin tərkib hissəsidir. Bəziləri, medianı bu algılanmış fenomenə görə günahlandırırlar, bəziləri isə kütləvi informasiya vasitələrinin ticari xarakterini, yüksək reytinqlərə ehtiyac duyduqları halda, ictimaiyyətin özünü yaxşı hiss etməsi üçün üstünlük təşkil edir. və məşhur ünsiyyət dedikləri və ya idman kimi "əhəmiyyətsiz" mövzulardan ibarətdir.
## Xarici keçidlər
Yolagəldi

**Yolagəldi** () – İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanının Mərkəzi bəxşinə daxil olan şəhər.

Yolagəldi 2017-ci ilə qədər bir kənd sayılırdı və Mərkəzi bəxşinin Yolagəldi dehistanına bağlı olan kəndlərin sırasına daxil idi, 2017-ci ildə isə hökumət qərarı ilə şəhər statusu qazanmışdır.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə şəhərdə 3,590 nəfər yaşayır (789 ailə).

## İstinadlar
Ağbulaq-i Müxur

**Ağbulaq-i Moxur** () –- İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 125 nəfər yaşayır (25 ailə).

## İstinadlar
Malaya Sennux adası

**Malaya Sennux adası** — Ağ dənizə daxil olan Oneqa körfəzində yerləşən ada. inzibati cəhətdən Rusiya Federasiyası Kareliya Respublikası, Belomorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Xüsusiyyətləri
Adanın masksimal hündürlüyü 4,3 metrdir. Adanın ölçüləri: 50 x 100 m. Sahillərində dərinlik 7 metr təşkil edir. Qabarmanın orta hündürlüyü 1 metrdir. Yaxınlığıında yerləşən ada — Bolşaya Sennux.

## Mənbə
* Adanın şəkilləri

## İstinadlar
Turquerie

**Turquerie** ya da **Türk heyranlığı** (Türkcə oxunuşu: **Türköri**), XVI əsrdən XVIII əsrə qədər Türk incəsənət və mədəniyyətindən təsirlənən qərbi Avropalılar (özəlliklə Fransızlar) tərəfindən bu incəsənət və mədəniyyətin təqlid edildiyi dəb axınıdır. Birçox Qərbi Avropa ölkəsi Osmanlı İmperiyasının mərkəzi olan Türkiyənin ekzotik ve nisbətən bilinməyən bu mədəniyyətindən heyrətləmmişdir. Qərb, Türk istehsalı olan məhsullara, incəsənət, musiqisinə və vizual incəsənət, arxitekturasına böyüyən bir maraq göstərməyə başlamışdır. Bu dəb fenomen, Osmanlı ve Avropa dövlətləri arasındaki Ticarət ve diplomatik əlaqələr artdıqca daha məşhur olmağa başlamışdır (xüsusilə Fransız-Osmanlı müttəfiqliyi). Elçilər və Tacirlər tez-tez evlərinə ekzotik yerlərin ve yaşadıqları macəraların hekayələriylə gəlirdilər.

**Turquerie** axını Avropada o günlərin müxtəlif gözəl incəsənətlərində və hətta günlük sənətdə yansıdılmışdır. Bu incəsənətlərin başında rəssamlıq, musiqi ve memarlıq gəlməkdədir. Bu axın xüsusiylə yüksək hətta orta təbəqəni hədəfləyən incəsənət əsərlərində ve günlük istifadə edilən alət bəslənməsində Osmanlı ve Türk üslubu ve metodları istifadəsinə səbəb olmuşdur. Rəsm sənətində  bu axına daxil olan əsərlər,  guya Osmanlı incəsənətini ve zövqlərini yansıtan çox parlaq rənglər və dəqiq ziddiyyətlər ve ekzotik və Avropalılara əcibə gələn mövzular işlənmişdir.

Ziya Gökalp *[[Türkçülüyün əsasları|Türkçülüyün Əsasları]]* adlı əsərinin ilk hissəsində Əhməd Vəfik paşa və Süleyman Hüsnü Paşa kimi elmi türkçülərə keçmədən öncə türkçlüyün doğuşunda Avropada ortaya çıxan **Turqerie** ve Türkiyat çalışmalarının təsirli olduğunu deməkdədir.

## İstinadlar


## Mənbə
* Bu məqalə qismən *[[İngiliscə Vikipediya]]*dakı **[[:p:Turquerie]]**  məqaləsindən istifadə edilərək yazılıb. Online:http://en.wikipedia.org/wiki/Turquerie
İşgəsu

**İşgəsu** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 94 nəfər yaşayır (19 ailə)

## İstinadlar
Tikanlı badam

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Qərbi Sibir, Orta və Kiçik Asiya, Avropadır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 0,5–2 m olan, dağınıq çətirli, yarpağı tökülən koldur. Düz dayanan, şaxələnmiş budaqları üzərində tikanlar yerləşir. Yarpaqları xətvari-neştərvari və ya uzunsov-oval formalı olub, bünövrəsində daralmışdır. Mart-aprel ayında çiçəkləyir. Çəhrayı və ağ rəngli ətirli çiçəkləri yarpaqlarla eyni vaxtda açılır. Meyvələri iyun ayında yetişir. Meyvələrinin diametri təxminən 2,5 sm, uzunluğu 1–2 sm-dir, yumurtaşəkilli, sıx boz rəngli, cod tüklərlə örtülmüş olur.

## Ekologiyası
Quraqlığa, istiyə, küləyə davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Azərbaycanda mədəni şəraitdə bir çox rayonlarda becərilir.

## İstifadəsi
Çox dekorativ bitkidir. Qrup və tək əkinlərdə bordürlərin, massivlərin, alt təpəciklərinin dekorasiyası, quru daşlıq sahələrin və yamacların yaşıllaşdırılmasında geniş istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tüklümeyvə ərik

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Çindir. Təbii halda ABŞ-də, Əfqanıstanda, İranda, Orta Asiyada, cənubi Qafqazda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 6 m-ə çatan, qırmızımtıl zoğlara malik ağacdır. Yarpaqları yumurtavaridir, ayanın kənarları xırda mişar dişlidir, 6 sm uzunluqda saplağa malikdir. Çiçəkləri ağdır, aprel ayında çiçəkləyir. Meyvəsi çəyirdəkdir, meyvə yanlığının səthi çox kiçik tükcüklərlə örtülüdür, yumrudur, açıq-qırmızıdan bənövşəyiyə qədər müxtəlif rənglərdə olur, çəyirdəyi kələ-kötürdür, lətdən ayrılmır, iyulda yetişir. Bu növ adi əriyə nisbətən gec çiçəkləyir.

## Ekologiyası
İşıqsevən, quraqlığa, soyuğa və göbələk xəstəliklərinə davamlı, istisevəndir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da, Ordubad rayonunda yayılmışdır. Azərbaycanda bu növün qırmızıyanaq, ağ növrəstə, sarı Naxçıvan, və s. yarımnövləri becərilir. Belə güman edilir ki, bu növ əriklə alçanın təbii hibrididir, ona görə bəzən qaysı gavalı da adlanır. Abşeronda həyatyanı sahələrdə rast gəlinir.

## İstifadəsi
Qida kimi istifadə olunur. Qış mövsümündə yaşıllaşdırılmada həmişəyaşıl bitkilər fonunda gözəl görünür.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
TPMA metodu

Səlahiyyətlərin ötürülməsi ilə çoxsaylı giriş və ya markerin ötürülməsi metodunun alqoritmi şəkildə verilmişdir

**Markerin ötürülməsi metodu** – mühitə giriş metodudur və məlumatın ötürülməsinə icazə verilməsi üçün, bir işçi stansiyadan digər işçi stansiyasına marker ötürülür. Markeri alan işçi stasiya məlumat göndərə bilər və bunun üçün məlumat markerə qoşularaq şəbəkəyə ötürülür. Bu zaman marker məlumatı şəbəkədə daşıyır. Məlumatı göndərən və qəbul edən stansiyalar arasındakı bütün stansiyalar bu məlumatı görür, lakin onu ancaq təyinat stansiya qəbul edir. Bu zaman o yeni marker yaradır.

**Marker (token) və ya səlahiyyət** – verilənlərin ötürülməsinə başlamağa imkan verən unikal bitlər kombinasiyasıdır.

Hər bir qovşaq özündən əvvəlki qovşaqdan paketi qəbul edir, siqnalların səviyyəsini nominal səviyyəyə qədər bərpa edir və növbəti qovşağa göndərir. Göndərilən paket verilənlərə malik ola bilər və ya marker ola bilər. İşçi stansiyaya paket göndərmək lazım gəldikdə onun şəbəkə platası markerin daxil olmasını gözləyir, sonra onu müvafiq səviyyənin protokolu üzrə formatlaşdırılmış verilənlərdən ibarət olan paketə çevrir və sonra lokal şəbəkəyə göndərir, paket lokal şəbəkədə ünvana çatana qədər işçi stansiyalarının şəbəkə plataları arasında yayılır. Alan işçi stansiya paketin alınmasını təsdiq etmək üçün ona müəyyən bitlər əlavə edir və lokal şəbəkəyə qaytarır. Bundan sonra paket göndərən tərəfə qayıdır və paketin səhvsiz göndərildiyini yoxladıqdan sonra, qovşaq lokal şəbəkəni boşaldır və yeni marker daxil edir. Beləliklə marker ötürməsi olan lokal şəbəkələrdə konfliklərin baş verməsi mümkün deyil. Markerin ötürülməsi metodu əsasən həlqəvari topolgiyalı lokal şəbəkələrdə istifadə edilir.

## Üstünlüyü
— şəbəkədə verilənlər blokunun müəyyən vaxt ərzində çatdırılmasına zəmanət verir;
— verilənlərin ötürülməsinə müxtəlif prioritetlərin verilməsi imkanının olması.

## çatışmazlığı
— şəbəkədə markerin itməsi, həmçinin bir neçə markerin yaranması mümkündür və bu zaman şəbəkə işini dayandırır;
— yeni işçi stansiyanın qoşulması və ləğv olunması bütün sistemin ünvanının dəyişməsinə səbəb olur.

## Ədəbiyyat
Şıxəliyev R. H. "Şəbəkə texnologiyaları. Mühazirələr kursu" Dərslik. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2017, 143 səh.
Sen-Loran-dü-Maroni (rayon)

**Sen-Loran-dü-Maroni** () — Fransanın Fransa Qvianası regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Fransa Qvianası. Suprefektura — Sen-Loran-dü-Maroni. Rayon əhalisi 2011-ci ildə 78 849 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 1,9 nəf / km². Rayon sahəsi — 40 945 km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar
Bəhram Rəcəbzadə

**Bəhram Xudaverdi oğlu Rəcəbzadə** () — "*Altın Kurt*" ləqəbli peşəkar Azərbaycan kikboksçusu. Kikboksinq üzrə 3 qat İran və 8 qat super liqa (İran və Türkiyə) çempionu, 3 qat Azərbaycan çempionu, 2009-cu ildə Antalyada keçirilmiş WOF açıq Avropa və 2011-ci il WOF ağır çəkidə (91+) dünya çempionu, Asiya çempionu, Avropa 2-cisi, WKF-nın dünya kəməri sahibi,  2013-cü ildə Afinada keçirilmiş WPKA dünya versiya üzrə dünya kəmərinin sahibi, əməkdar məşqçi.
2019-dan "Glory" kikboksinq ilə müqaviləlidir.

## Həyatı və kariyerası
Bəhram Rəcəbzadə 1991-ci ildə Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhərində anadan olub. 7 yaşından etibarən idmanla məşğul olmağa başlayıb. Ilk nailiyyəti 10 yaşında olub. Kikboksinq üzrə 3 qat İran çempionu və 8 qat super liqa çempionudur. O, 2009-cu il WOF açıq Avropa, 2011-ci il WOF dünya çempionudur. WKF-nın dünya kəməri sahibidir. 2013-cü ildə WPKA dünya (Afina), 2016-cı ildə isə kikboksinq üzrə Azərbaycan çempionu olmuşdur. 2015-ci ilin dekabrında Orion İdman Klubunun dəvəti ilə Azərbaycana dəvət olunub və hazırda Azərbaycanı təmsil edir. Profisional 58 döyüşdən 57 qələbəsi vardır. 2016-cı ildə ailə həyatı qurub, həyat yoldaşı da idmançıdır. Övladı yoxdur.

2019-cu ildə Rəcəbzadə GLORY ilə müqavilə imzalayıb. O, Glory 69: Düsseldorf oyununda Sergey Maslobojevə qarşı debüt etdi və yekdil qərarla döyüşü uduzdu.

2025-ci il oktyabd ayında Bəhram Rəcəbzadə peşəkar karyerasını başa vurub.

2025-ci ilin dekabr ayında GLORY təşkilatının peşəkar turniri çərçivəsində rinqə qayıtdığını elan etdi.

## Nailiyyətlər

* Üçqat İran kikboksinq çempionu 
* Səkkizqat superliqa çempionu (İran və Türkiyə) 2009 
* Avropa çempionu WOF Open (Antalya) 2011 
* WOF ağır çəki üzrə dünya çempionu (91+) 2013 
* WPKA dünya çempionu (Afina) 
* Azərbaycan kikboksinq çempionu (2016) 
* Avropa kikboksinq çempionatının gümüş medalçısı.
* 2022 Dünya Oyunları çempionu
* V İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalçısı

## İstinadlar
NSV pulemyotu

**“NSV”** SSRİ mənşəli ağır pulemyot olub 12.7&nbsp;mm-lik kalibrə sahibdir. Adını konstrukturlarının baş hərflərindən, yəni G. I. **N**ikitin (Г. И. Никитин), Y. S. **S**okolov (Ю. М. Соколов) və V. I. **V**olkov (В. И. Волков) adlarından almışdır. 1971-ci ildə SSRİ ordusu tərəfindən silahlanmaya qəbul edildikdən sonra, T-64, T-72, T-80 tanklarının üzərinə quraşdırılmış və istifadə edilmişdir. Rus ordusu tərəfindən Kord pulemyotlarının üzərində ciddi surətdə çalışmalara başlanıldıqdan sonra, NSV pulemyotları mərhələ-mərhələ xidmətdən çıxardılmağa başlanılmışdırlar. SSRİ dağıldıqdan sonra, Qazaxıstanda lisenziya altında müəyyən qədər istehsal edilmişdirlər. Qazaxıstandan başqa, Bolqarıstan, Hindistan, Polşa və Yuqoslaviyada da, lisenziya ilə müəyyən sayda istehsal edilmişdir. 12.7x108 mm-lik sursatdan istifadə edən pulemyotun kalibri 12.7&nbsp;mm olub dəqiqədə 700-800 mərmi ata bilir. 1.5&nbsp;km-ə dək olan hava hədəflərinə və 
2&nbsp;km-ə dək olan yer hədəflərinə bu silahdan təsirli atəş açmaq mümkündür.

NSV saniyədə 13 dəfə atəş açmağa qadirdir və təsirli məsafəsi 1500 metr hesab edilir. 50 mərmilik güllə qayışının çəkisi isə 11 kq-dır. NSV variantı T-72 tanklarında istifadə olunduğu halda, NSVT variantı T-64 və T-80 tanklarında istifadə edilmişdir.

Uzun mənzili və bir dəqiqə ərzində yüksək atəş açmaq qabiliyyəti sayəsində bəzi hallarda onlardan hava hücumlarından müdafiə vasitəsi kimi də, istifadə etmək mümkündür.

## Variantları
* **NSVT** versiyası əsas döyüş tankı və zirehli döyüş maşınları üçün nəzərdə tutulmuş versiyadır.
* **Zastava M87** Serbiyanın Zastava şirkəti NSVT-yi M87 adı altında lisenziya altında istehsal edir və keçmiş Yuqoslaviya dövlətinin tərkibində olmuş dövlətlərin silahlı qüvvələrində istifadə edilir. 
* **WKM-B** Bu silahın 12.7 x 99&nbsp;mm-lik NATO sursatlarından istifadə edən Polşa versiyasıdır.
Bəstam (Çaypara)

**Bəstam** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafiya
Bəstam (Başdam) kəndi Qaraziyaəddindən 6&nbsp;km, Xoydan isə 60&nbsp;km arada yerləşərk, şimal-qərbdən Gözdəyən kəndi və Bəstam qalasıilə,cənubdan ağçayilə,qərbdən şorik kəndiilə və şərqdən çobraq ərazisilə həmsərhəddir.
Kəndin yüksəliyi dəniz səviyyəsindən 1150m olaraq,yayları mötədil qışları isə soyuq keçir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 681 nəfər yaşayır (155 ailə). Əhalisi şiə inanclı Azərbaycan türklərindən ibarətdir və daha çox burada əkinçilik, maldarlıq və əl işləri istehsalına önəm verilir.

## Görüntülər

Fayl:Bastam03.jpg|Başdam kəndi
Fayl:Bastam05.jpg|Başdam qalası
Fayl:Bastam04.jpg|Başdam qalasının görünüşü bir qarlı gündə


## İstinadlar
Bakı bulvarındakı obyektlərin siyahısı

**Bakı bulvarındakı obyektlərin siyahısı** — Bakı şəhərindəki Dənizkənarı Milli Parkın ərazisində yerləşən obyektlər.

## Siyahı

## Həmçinin bax
*Bakının görməli yerlərinin siyahısı

## İstinadlar
Riton

thumb|right|150px|Mingəçevirdən tapılmış Qafqaz Albanyasına aid zoomorf riton
**Riton** () — heyvan başı ilə bəzədilmiş buynuz şəklində hazırlanmış antik qablara verilən ümumi ad. Həm içki qabı həm də dini ayinlərdə istifadə edilmişdir.
E.ə. VII əsrin sonu - VI əsrin əvvəllərindən Korinf keramikasında rast gəlinir, e.ə.V əsr Attika və e.ə.IV-III əsrlərdə Cənubi İtaliya keramikasında tez-tez rast gəlinir. E.ə. IV əsrə kimi hündür olmayan və geniş olan ritonlar daha yayılmışdı, sonra isə daha uzunsov və ensiz formalı, uzun qulplu ritonlar yayılır.

## Ədəbiyyat
* Klaus Tuchelt: *[http://www.treccani.it/enciclopedia/rhyton_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Antica%29/ Rhyton]*. In: *Enciclopedia dell’Arte Antica, Classica e Orientale* Bd. 6, Rom 1965, S. 675–683.
* Ingeborg Scheibler: *Rhyton.* In: *Der Neue Pauly* (DNP). Band 10, Metzler, Stuttgart 2001, , Sp. 1010 f.

## Xarici keçidlər
*Müxtəlif antik Riton kolleksiyaları

## İstinadlar
Milix Yevdayev

**Milix Yevdayev** — Bakı şəhəri Dağ Yəhudiləri dini icmasının sədri.

27 dekabr 2018-ci ildən Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Himayəçilər Şurasının üzvüdür.

## Mükafatları
*Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu (16 noyabr 2015)
*"Şöhrət" ordeni (25 iyul 2016)
*Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü (10 avqust 2018)

## İstinadlar
Momotaro

thumb|Momotaro şaftalının içindən çıxır.
 – yapon folklorunda populyar qəhrəman.

## Nağıl
Nağılın tarixi Edo dövrünə qədər uzanır. Momotaro nəhəng bir şaftalının içində dünyaya gəlir. Çay kənarında paltar yuyayn uşaqsız bir qoca qadın axan çaydan bu nəhəng şaftalını alır. Qadın və əri şaftalını yemək üçün açanda uşağı tapırlar. Uşaq onlara cənnətdən oğulları olaraq göndərildiyini deyir. Cütlük ona momo (şaftalı) və taro (ailədə ən böyük oğul) sözlərindən ibarət Momotaro adını verir.

İllər keçəndən sonra Momotaro kəmərinə üç ədə meyvəli börək taxaraq quldur bir qrup olan onilər ilə döyüşmək üçün evdən ayrılır və adaya tərəf yol alır. Yolda qarşısına danışan it çıxır və kəmərində nə daşıdığını soruşur. Momotaro itə yanında Yaponiyanın ən yaxşı darı börəyinin olduğunu deyəndə it ona bir az ondan versə, ona yoldaşlıq edəcəyini deyir. Eyni şəkildə bir meymun və bir qırqovul da Momotaroya qoşulur.

Momotaro və heyvan yoldaşları adadakı onilərin qalasına girib döyüşməyə başlayırlar. Momotaro onilərin başçısına qalib gəlir. Beləliklə, Momotaro və dostları onilərin talan etdikləri xəzinəni ələ keçirirlər və başçını əsir alırlar. Momotaro evə qayıdır və o zamandan ailəsi ilə birlikdə xoşbəxt həyat yaşayır.

## Populyar mədəniyyətdə
Momotaronun hekayəsi əsasında müxtəlif kitablar, filmlər və digər əsərlər istehsal olunmuşdur. 1885-ci ildə Haseqava Takeciro tərəfindən ilk dəfə ingilis dilinə tərcümə edilmişdir. Hekayənin mənşəyi Okoyama prefekturası ilə sıx bağlıdır. Hekayədəki oni adası olan Oniqaşima geniş mağaralarına görə Takamatsu yaxınlığındakı Meqicima adası ilə əlaqələndirilir.

Momotaro ilə bağlı populyar uşaq mahnısı "Mamotaro-san no Uta" ilk dəfə 1911-ci ildə yayımlanmışdır. Yazarı anonim, bəstəkarı Teyiçi Okanodur.

Həmçinin hər ilin 5 mayında Momotaro məbədində Momotaro festivalı keçirilir.

## Hərbi təbliğat
Momotaro İkinci dünya müharibəsində müxtəlif müharibə filmlərində və cizgi filmlərdə istifadə olunmuş populyar personaj idi. Momotaro Yaponiyanı, heyvanlar vətandaşları, şeytan fiquru ABŞ-ni təmsil edirdi. Oniqaşima adası isə Pörl Harboru simvolizə edirdi. Yaponiyanın güclü ABŞ-yə qarşı qalib gələcəyi, amma bunun üçün vətəndaşların hökumətə dəstək verməsinin lazım olduğu vurğulanırdı. Bununla bağlı çəkilmiş "" həm də ilk uzunmetrajlı anime filmi idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Red Moon (Mamamoo minialbomu)

**Red Moon** () – Cənubi Koreya musiqi qrupu Mamamoo tərəfindən buraxılmış EP. EP-yə əsas sinql olan "Egotistic" və Munbyul tərəfindən Red Velvet qrupunun solisti Sılqi oxuduğu "Selfish" treki də daxildir. "Rainy Season" mahnısının qabaqcadan buraxılışı da EP-dədir.

## Trek siyahısı

## Çartlarda

## Mükafatlar
### Musiqi proqramları

## İstinadlar
Nail Əliyev

**Əliyev Nail Arif oğlu** () — şərqşünas, tarix üzrə fəlsəfə doktoru.

## Həyatı

Nail Əliyev 7 iyun 1965-ci ildə Naxçıvan şəhərində ziyallı ailəsində anadan olub. Atası Əliyev Arif Əli oğlu filalogiya üzrə fəlsəfə doktoru,dosent, Azərbaycan Respublikası əməkdar müəllimi, Naxçıvan Dövlət Universitetinin tarix-ədəbiyyat fakültəsinin dekanı, ADİA- kafedra müdiri vəzifəsində çalışıb. Anası Əhmədova Zemfira Əsgər qızı 1967-2020-ci il (53 il) Naxçıvan Dövlət Universitetinin baş müəlliməsi vəzifəsində çalışıb.

İlk təhsilini Naxçıvan şəhəri 3 saylı orta məktəbində bitirdikdən sonra 1983-1989 cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinin fars dili bölməsində təhsili alıb. 1983-1985 ci illərdə Groznı şəhərində Sovet ordusunda hərbi xidmətdə olub. 1993-1997 ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin  xarici iqtisadi əlaqələr fakultəsini bitirib. Nail Əliyev daha gənc yaşlarından tarixçi babası,pedaqoq,ictimai-siyasi xadim, Naxçıvan Dövlət Universitetinin yaradıcısı və ilk rektoru Əli ibrahim oğlu Əliyevdən hər zaman həvəslənmiş və tarixə maraq göstərmişdir. AMEA-nın Milli Munasibətlər İnstitunda elmi işci, Naxcıvan MR Nazirlər Kabinetinin Xarici İqtisadi əlaqələr şöbəsində, Azərbaycan Respublikası Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyinin valyuta-maliyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan jurnalistlər birliyinin üzvüdür.

İctimai və elmi fəaliyyətindən əlavə olaraq, Nail Əliyevin Azərbaycan futbolundada öz xüsusi yeri vardır. 2004-cü ildə təsis olunmuş Bakı futbol klubunun ilk yaradıcılarından biri olub,birinci vitse-prezident vəzifəsində çalışıb.Rəhbərlik etdiyi dövrdə Bakı FK 2 dəfə Azərbaycan Çempionu(2006,2009), 3 dəfə Azerbaycan kubokunun qalibi titullarını qazanıb

Dövri mətbuatda 50 dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Elmi fəaliiyətində,Azərbaycan xalqının həyatında baş vermiş soyqırımlar və deportasiya dövrlərində soydaşlarımızın həyatında baş vermiş faciələrindən, düçar olduqları müsibətlərdən, AXC-nin təşkil etdiyi FİK-nin təhqiqatlarından, Azərvaycan diplomatlarının bu sahədəki çoxsahəli fəaliyyətləri öz əksini tapır. Uydurulmuş "erməni genosidi" təbliğatı ilə məşğul olan erməni lobbisinin   təbliğatını beynəlxalq miqyasda zərərsizləşdirmək məqsədilə faydalı vəsaitlərin müəllifidir. Televiziyada bir neçə tarixi-elmi proqram layihələrinin müəlliflərindən biri olub.

## Əsərləri

*1917-1920-ci illərdə Azərbaycanda türk-müsəlman soyqırımları ilk mənbələrdə

## Elmi məqalələri

## Ailəsi

Ailələdir, 3 övladı var

**Həyat yoldaşı:**

*Əliyeva İlahə Malikəjdər qızı, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti.

**Oğlu:**

* Əliyev Əli Nail oğlu, Rotterdam, Niderland
* Əliyev Arif Nail oğlu, İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru

**Qızı:**

* Əliyeva Nuray Nail qızı. Proqram Təminatı Mühəndisliyi ixtisası üzrə Bahçeşehir Universiteti məzunu.

**Bacısı:**

* Əliyeva Aytən Arif qızı, filalogiya üzrı fəlsəfə doktoru,dosent, ADBTİA.
 
## İstinadlar
I Sven Çəngəlsaqqal

**I Sven Çəngəlsaqqal** və ya **Sven** (, , ; ) — Danimarka və Norveç kralı, İngiltərə monarxı, I Haroldun varisi.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Northvegr (Scandinavian) – A History of the Vikings (Search) 
*Vikingworld (Danish) – Swein Forkbeard (Svend Tveskæg)
* Sweyn Forkbeard: The Viking King of England on Medieval Archives Podcast
Dəmirböyürlü Edmund

**Dəmirböyürlü Edmund** və ya **II Edmund** (, 988 və 993-cü illər arası — 30 noyabr 1016) — 1016-cı ilin 23 aprelindən 30 noyabrına qədər hakimiyyətdə olmuş, Uesseks sülaləsindən olan İngiltərə kralı.

## İstinadlar

## Mənbə
* *Anglo-Saxon Chronicle*
* Clemoes, Peter. *The Anglo-Saxons: Studies Presented to Bruce Dickins*, 1959

## Xarici keçidlər
Feyzabad (Çaypara)

**Feyzabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 106 nəfər yaşayır (30 ailə). 
## İstinadlar
Fikrət Zərgərli

**Fikrət İsmayıl oğlu Zərgərli** () — tibb elmləri doktoru, professor. Respublikamızın tibb sahəsi milli kardiocərrahiyyənin banisi, Azərbaycanda ilk ürək cərrahiyyəsi məktəbinin yaradıcısı.

## Həyatı
F. Zərgərli 1929-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Qısamüddətli xəstəlikdın sonra 1984-cü ildə vəfat edib.

## Təhsili
1947-ci ildə 6 №-li məktəbi gümüş medalla bitirib N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub, 1949-cu ildə isə İ. M. Seçenov adına Moskva Tibb İnstitutuna keçib və həmin tibb müəssisəsini fərqlənmə ilə bitirib.

## Karyerası
Bilik və savadına görə F. Zərgərlini Moskva Tibb İnstitutunun hospital cərrahiyyə kafedrasına dəvət etmişlər. Müvəffəqiyyətlə aspiranturanı bitirdikdən sonra o, 53 №-li Moskva şəhər xəstəxanasında təcili cərrahiyyə üzrə növbətçi cərrah kimi çalışırdı. Daha sonra isə 1967-ci ildə F. Zərgərli öz fəaliyyətini A. L. Myasnikov adına Elmi Tədqiqatlar İnstitutunda ürək cərrahiyyəsi bölməsi rəhbəri vəzifəsində davam etdirdi. 1966-cı ildə bir qrup cərrahlarla könüllü olaraq zəlzələnin nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədilə Daşkəndə yola düşmüşdü. 1968-ci ildə "Fallo kompleksinin cərrahiyyə müalicəsi" mövzusunda doktor dissertasiyasını müdafiə etdi. Həmin dissertasiya ən ağır və geniş yayılmış anadangəlmə ürək qüsurlarından birinə həsr olunub. Azərbaycan SSR-in Səhiyyə Nazirliyinin dəvəti ilə 1976-ilin oktyabr ayında F. Zərgərli Bakıya qayıtmışdır.1978-ci ildən etibarən o, Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin baş cərrahı oldu. Nurəddin Rzayevin başçılığı Fikrət Zərgərli ilk dəfə ürək cərrahı kimi işə başlayıb. Qısa bir müddətdə istedadlı alim Azərbaycanda nümunəvi cərrahi şöbə yaratmış, ürəyin ritm pozulmalarını, anadangəlmə və qazanılmış ürək qüsurlarının cərrahi üsulla müalicə metodlarını işləyib hazırlamışdır. Bu şöbə sonradan böyüyüb Respublika Kardiologiya Mərkəzinə çevrilmişdir. Müxtəlif illərdə Moskva və Bakı şəhərlərində F. Zərgərlinin rəhbər etdiyi şöbələrdə açıq ürək üzərində 1500 əməliyyat aparılmışdır.

## Elmi fəaliyyəti
O, məşhur akademik B. V. Petrovski tərəfindən aparılan dünyada ilk əməliyyatlardan sayılan ürək anevrizması əməliyyatında yaxından iştirak etmişdir. Həmçinin, o, 150-dən çox elmi əsərlərin, məruzə və məqalələrin müəllifidir. Fikrət həkim dəfələrlə Almaniya, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Çexoslovakiya, Fransa və s. ölkələrdə "Ürəyin blokadasına" aid mövzularla simpoziumlarda çıxış edib.

## İstinadlar
Azərkimya Dövlət Şirkəti

**Azərkimya Dövlət Şirkəti** — neft-kimya və kimya sahəsində mərkəzləşdirilmiş idarə olunmanı təmin etmək məqsədilə Prezidentin 13 sentyabr 1992-ci il tarixli 199 saylı fərmanı ilə yaradılmış şirkət.

Əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabiteninin 12 mart 1993-cü il tarixli Qərarı ilə təsdiq olunub.

## İstinadlar
Akşam

= Akşam =

***Akşam***, gündəlik çap olunan Türk dilli qəzet. Murat Kelkitlioğlunun baş redaktorluğu ilə, Esmedya tərəfindən çap olunur.

## Tarixi
***Akşam***, 1918-ci il sentyabrın 20-də Necmettin Sadak tərəfindən təsis edilmişdir. Qəzetin baş redaktoru Muammer Senihi, Enis Tahsin Til idi. İlk nömrə kiçik və tək idi. Milli mübarizəni dəstəkləyirdi.Uzun illər Necmettin Sadak (Sivas Millət vəkili, Xarici İşlər Naziri) baş redaktor olmuşdur. Falih Rıfkı Atay milli mübarizəyə qarşı çıxanları tənqid etdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Axşam qəzetinin redaktoru Necmettin sadak Nazı Almaniya ilə yaxınlığıyla tanınırdı.  Almanlar Sadaka bir Mercedes hədiyyə etdi və Türkiyədəki Alman səfirliyi onun böyük qumar borclarını qarşıladı. 1965-ci ildə qədər CHP-nin tərəfini tutdu.  1957 tarixində Malik Yolaç tərəfindən satın alındı ​​və Osman N. Karacanın yayım rəhbərliyində (Çətin Altan) və (İlhami Soysal) 'ın yazılarıyla çapa çıxmağa davam etdi. Axşam qəzeti 1920-ci ildə yalnız bir axşamlar dərc olunan qəzet idi. Qəzet 1957-ci ildə Malik Yolaç tərəfindən satın alındıqdan sonra 1971-ci ildə sonra bir neçə dəfə sistem dəyişdirildi və sonra Türk-İş (Türkiyə İşçi Sendikası) 'nın rəhbərliyinə keçdi. 9 yanvar 1982-ci ildə fəaliyyətində dayanma baş verdi. 12 il aradan sonra 1994-ci ilin ortasında Ilıcak ailəsi adı və qəzet haqqı Tərcüman qəzeti köhnə sahibi Kamal Ilıcak oğlu Alem Jurnalı və Alem FM sahibi Mehmet Ali Ilıcak tərəfindən 14 sentyabr 1994-ci ildə yenidən nəşrə girdi. 1997-ci ilin aprel ayında Çukurova Holding tərəfindən satın alındı. 18 May 2013 tarixində qəzetin sahibi olan Mehmet Emin Karamehmet Cavit Çağlar ilə İnterbank ilə əlaqələrə girdi və kredit əlaqələrindən qaynaqlanan 440 $ milyon borcdan cəmi 75 $ milyon ödəniş səbəbiylə TMSF tərəfindən Axşam qəzetinə basqılar artmışdır.2013-cü ilin iyununda qəzetin ümumi nəşr redaktorluğunu Yeni Şafak və Star qəzetlərində müxtəlif vəzifələrdə işləyən köhnə Ədalət və İnkişaf Partiyasının Bursadan olan millət vəkili Mehmet Ocaqtəyin edilmişdir. 21 noyabr 2013 tarixində Çukurova Holding Rəhbərliyi və Sancak Media Qrupu arasındakı danışıqlar razılaşma ilə nəticələnmiş və Axşam qəzeti Türkmedya yayım Qrupuna satılmışdır.

## İstinadlar
Mirabdulla Abbasov

**Mirabdulla Abbasov** — Azərbaycan Premyer Liqasında iştirak edən "Səbail" klubunun şərəfini qorumuş azərbaycanlı futbolçudur.

## Klub karyerası
Mirabdulla Abbasov 1995-ci il Bakı şəhərində doğulub. Onun böyük qardaşı olan Mirsahib Abbasov da həmçinin futbolçudur. Mirabdulla "Neftçi" akademiyasında oynayıb və ilk profesional debütü isə 5 may 2015-ci ildə Bakı ilə oyunda olmuşdur. 2016-cı ildə o, Latviya Yüksək Liqasında "Dauqavpils" və Azərbaycan Premyer Liqasında "Sumqayıt"ın tərkibində icarə əsasında oynamışdır.Mövsümün sonunda o, klubu ilə müqavilə müddətini 2018–2019 mövsümün sonuna kimi uzatmışdır. 7 iyun 2023-cü ildə "Səbail"dən ayrıldı.

## Milli karyerası
2017 İslam Həmrəyliyi Oyunları çərçivəsində Azərbaycan U-23 millisinin tərkibində turnirin qalibi olmuşdur.

Onun Azərbaycan milli komandasının tərkibində debütü UEFA Millətlər Liqası seçmə mərhələsi çərçivəsində  17 noyabr 2018-ci ildə Farer adaları millisnə qarşı olmuşdur.

## Uğurları
### Milli
; Azərbaycan (23 yaşlılar)
*İslam Həmrəyliyi Oyunları: 2017
### Klub
; Neftçi
*Azərbaycan Premyer Liqası
** Bürünc (1): 2017-18
### Şəxsi
* Azərbaycanda ilin futbolçusu (Futbol+ qəzetinin versiyası) (1): 2018

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ava rəqs festivalı

thumb|Ava rəqqası.
 – Yaponiyada ən məşhur rəqs festivallarından biri. Rəqqaslar avqust ayının ortalarında olan Obon dövrünə diqqət çəkmək üçün küçələrə düşüb Bon rəqsi oynayırlar. Festival Şikoku adasındakı Tokuşima adasında keçirilir.

Tokuşima hər il 12-15 avqust tarixlərində bu festivala ev sahibliyi edir. Bu festival nəsildən nəsilə ötürülən festivaldır. Festivalın 400 ildən çox yaşı var və kökləri Bon ənənəsindən törəmişdir. Festivalın ilk dəfə 1586-cı ildə Tokuşima daymyosu Haçisuka İemasanın Tokuşima qəsrinin inşasının başa çatmasını qeyd etmək üçün təşkil etdiyi böyük içki məclisi ilə başladığı güman olunur. Həmin tarixdən sonra festival illik festivala çevrilibmiş.

Festival bütün şəhər miqyasında keçirilir. Önə çıxan əsas rəqs festivala adını verən Ava rəqsidir. Ava Tokuşimanın feodal adıdır. Festival boyunca kişilər, qadınlar, uşaqlar yukata geyinib küçələrə düşür və Ava Yoşikono mahnısının sədaları altında rəqs edirlər. Şamisen, tayko və şinobue kimi musiqi alətlərindən istifadə olunur. Əsas şənliklər 18-22:30 radələrində şəhər mərkəzində baş tutur.

## Populyar mədəniyyətdə
2007-ci ildə baş rolunda Nana Eykuranın çıxış etdiyi "Ava rəqsi" filmi çəkilmişdir. "Fate/stay night" franşizinin bəzi posterləri Ava rəqs festivalına həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ava Odori Yaponiya Milli Turist Təşkilatında
Zəngilan (dəqiqləşdirmə)

*Zəngilan
*Zəngilan — Zəngilan rayonu ərazisində çay. 
*Zəngilan (kənd)
*Zəngilan (Urmiya)
*Yuxarı Zəngilan (Çaypara)
*Aşağı Zəngilan (Çaypara)
Fehmi Koç

**Fehmi Koç** (28 avqust 2003-cü ildə Antalyada anadan olub) — Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən olan Antalyaspor klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Türkiyəli futbolçu.

## Klub karyerası

### Antalyaspor
Koç Antalyaspor akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Koç öz peşəkar karyerasında debütünü 30 oktyabr 2018-ci ildə *Yomraspor* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 91-ci dəqiqədə Danilonu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Antalyaspor kubok görüşündə rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. Koç Super Liqada debütünü 24 dekabr 2018-ci ildə Fenerbahçe klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 93-cü dəqiqədə Süleyman Dukaranı əvəz etmişdir. Liqa görüşündə Antalyaspor rəqibi ilə 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. 15 il, 7 ay və 3 günlüyündə meydana daxil olan Koç Super Liqada meydana çıxan ən gənc futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Türkiyə Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Mənbic

**Mənbic** (, ) Suriyanın şimalında, Hələb mühafəzəsində şəhər.

Mənbic mühafəzənin şimal-şərqində, Fərat çayından 30 kilometr qərbdə, dəniz səviyyəsindən 483 metr yüksəklikdə yerləşir. Mühafəzənin inzibati mərkəzi Hələb Mənbicdən 74 kilometrlik məsafədə yerləşir. 1981-ci ilin siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 30.812 insan yaşayırdı. 2012-ci ildə əhalinin sayı hesablamaya əsasən 78.255 nəfər idi.

Şəhərin adı ilk dəfə Bambika kimi qədim yunan mənbələrində çəkilir. Böyük Plini bu şəhəri Atarqatis (Astarta) ilahəsinin sitayiş mərkəzi kimi qeyd edir. Orta əsrlərdə şəhər bizanslılar, ərəblər, əhli-səlib və türklər arasında əldən ələ keçirdi.

Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı Mənbic bir neçə dəfə hücuma məruz qalmışdır. 2012-ci ildə şəhər Suriya müxalifətinin əlində düşmüşdür. 2014-cü ildə şəhəri İŞİD işğal etmişdir. 2016-ci ildə Suriya demokratik qüvvələri ilə kürd hərbi dəstələri şəhəri əhatəyə alıb İŞİD-dən azad etmişdir.

## Mənbələr
Əfrin

**Əfrin** və ya **Afrin** (, ) — Suriyanın şimal-qərbində, Hələb mühafəzəsində şəhər.

Əfrin mühafəzənin şimal-qərbində, Əfrin çayının sahillərində, dəniz səviyyəsindən 215 metr yüksəklikdə yerləşir. Mühafəzənin inzibati mərkəzi Hələb Əfrindən 38 kilometrlik məsafədə yerləşir.

1981-ci ilin siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 11.914 insan yaşayırdı. 2012-ci ildə əhalinin sayı hesablamaya əsasən 54.451 nəfər idi. Şəhər əhalisinin əksəriyyəti kürdlərdir.

Roma imperiyası dövründə bu ərazidən keçən ilk yol tikilmişdir. Osmanlı dövründə Əfrində karvansara mövcud idi.. Suriya vətəndaş müharibəsinin əvvəlindən şəhər kürd hərbi dəstələrinin nəzarəti altında idi. 2018-ci ilin yanvarında Zeytun budağı əməliyyatı nəticəsində şəhər türk hərbi qüvvələri və Azad Suriya Ordusunun nəzarətinə keçmişdir.

## Mənbələr
Veliki adası (Kandalakşski körfəzi)

**Veliki adası** — Ağ dənizə daxil olan Kandalaşski körfəzində yerləşən iri ada. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayəti, Kandalakşski rayonu ərazisində yerləşir. Ada Şimal Qütb dairəsi enliyində yerləşir. Adanın uzunluğu 21&nbsp;km, eni 8&nbsp;km, hündürlüyü 79 metr təşkil edir.

Ada meşə ilə örtülü olsa da, sahilləri bitki örtüyündən məhrumdur. Şimal və hissələri təpəlidir. Cənubn-şərqində qayalı korojnı burnu vardır. adanın mərkəzində Kumyajı gölü yerləşir. Ada materikdən Velikaya Saalma boğazı (eni 3&nbsp;km) və Babe More körfəzi ilə ayrılır. Materikin adaya baxan hissəsində bioloji stansiya yerləşir.

Ada ərazisində quşlar yuva qurur. Ada Kandalakşski qoruğunun bir parçasıdır. Bu səbəbdən adaya 500 yaxınlaşmaq, insanların adaya yan alması və bu ərazidə ov etmək qadağandır.
## İstinadlar
Sözcü (qəzet)

***Sözcü*** — Türkiyə qəzeti. Qəzet 27 iyun 2007-ci ildə İstanbulda qurulmuşdur. Metin Yılmaz ilk baş redaktoru olmuşdur. Ümumiyyətlə hökuməti tənqid edən yazılarıyla tanınan qəzet, Türkiyədə xüsusilə Atatürkçü kəslər tərəfindən oxunmaqdadır. 7 noyabr 2016 tarixində, Türkiyə daxilində Azadlıq, Sabah və Posta qəzetlərindən sonra ən çox tiraja sahib olan qəzetdir.2007-ci ilin iyun ayında, daha əvvəl Doğan Yayın Holding tərəfindən yayımlanan Gözcü qəzetinin bağlanılmasından sonra (2007-ci ilin aprel ayı) ad haqqlarının alınması ilə çapa başlandı.

## Tarixi

2007-ci ildə yayımına başlayan Sözcü, ilk günlərində 60 min ədəd qəzet satdı. Qəzet, 2008-ci ilin sentyabr ayında ortalama 150.000 tiraj keçdi və 2010-cu ilin dekabr ayında ortalama 210.000 tiraja çatdı. 2011-ci ildə Sözcü, ən çox oxunan ilk 10 qəzetin reytinq siyahısında 5-ci sırada durdu. 2012-ci isə 303.358 tiraj edən Sabah qəzetini, 328.030 tirajla keçmiş və Türkiyənin ən yüksək tiraja sahib 4 qəzetindən biri olmuşdur. 2014-ci ildə isə 402.870 tiraj ilə Zaman qəzetini keçəndən sonra Türkiyənin ən çox tiraja sahib olan 2-ci qəzeti olmuşdur. 8 May 2016 tarixindən etibarən gündəlik 288.649 nüsxədə Hürriyet, Sabah və Posta qəzetlərindən sonra Türkiyənin dördüncü ən böyük gündəlik qəzetdir.

## Redaktorları

* Yılmaz Özdil
* Emin Çölaşan
* Rahmi Turan
* Uğur Dündar
* Bekir Coşkun
* Mehmet Türker
* Necati Doğru
* Saygı Öztürk
* Soner Yalçın
* Yekta Güngör Özden
* Kemal Baytaş
* Ege Cansen
* Ayşe Sucu
* Nasuh Mahruki
* Ziya Saylanl
* Nilay Örnek
* Burak Göral
* Murat Muratoğlu
* Zeynep Gürcanlı
* Demet Cengiz
* Oray Eğin
* Dinçer Güner
* Özlem Gürses
* Taylan Kümeli
* Rahşan Gülşan
* Pınar Turan
* Vahe Kılıçarslan



## Mükafatları

* "Sosial Şəffaflıq Dərnəyi" tərəfindən qəzetin jurnalisti Necati Doğruya "Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə və Dürüstlük Mükafat"ı verildi.

## İstinadlar
Kondostrov adası

**Kondostrov adası** — Ağ dənizə daxil olan Oneqa körfəzində yerləşən ada. Adanın sahəsi 11&nbsp;km²-dir. Ərsazisi əsasən Şam ağacından ibarət tayqa ilə örtülmüşdür. 1899-cu ildə adada monastır tikintisinə başlanılır. Üstəlik burada Nikolayevsk kilsəsinin inşa gerçəkləşdirilir. 1908-ci ilodə kilsənin tikintisi tam başa çatdırılır. Kilsədə 17 nəfər qalırdı. yeli daşdan I Pyotra abidə qoyulur.

1920-ci ildə kilsə bağlanılır. Sonradan isə islah əmək düşərgəsi kimi istifadə edilir.

Hazırda ada Kareliya Respublikasının bir parçasıdır. Bəzən turistlər tərəfindən ziyarət edilir.

## İstinadlar