open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yohannes-Andreas Hanni

**Yohannes-Andreas Hanni** (; ) — həyat yoldaşı Pillenin köməyi ilə 1982-ci ildə Estoniya Sovet Sosialist Respublikasında üç nəfəri öldürən estoniyalı seriyalı qatil.

## Qətllər
Dindar baptist ailəsində böyüyən Yohannes–Andreas Hanni sonra valideynləri tərəfindən pis rəftar gördüyünü iddia etdi, xüsusilə nifrət etdiyi nazir atası tərəfindən. O, azyaşlı cinayətkar kimi uzun bir rekorda sahib idi və yeniyetməliyinin bir neçə ilini həbsxanalarda, islah koloniyalarında keçirib. Hanni 11 dekabr 1981-ci ildə vaqonet sürücüsü Pille Toomla evləndi və Tallindəki Palaca otel restoranında ofisiant olaraq çalışdı.

Hanni ilk qurbanı Saaremaadan olan dənizçi Eymar Vibonu 5 mart 1982-ci ildə Nımmenin Valdeku küçəsində bıçaqlayaraq öldürdü və budunun bir hissəsini kəsib evinə apardı. Daha sonra həyat yoldaşı Pilleyə "artıq uzun müddətdir insan əti yeməyi sınamaq istədiyi" üçün yeyəcəyini izah etdi. Polislə dindirilmə zamanı Pille ərinin bunu "məmnuniyyətlə" etdiyini iddia etdi; sobanın üstündəki bir tavada əti qızartdı. Hanni 23 may 1982-ci ildə 75 yaşlı belarus təqaüdçü İvan Sivitskini özünün bağ evindəki saunasında bıçaqlayaraq öldürdü və onun cinsiyyət orqanlarını kəsdi.

Həmin ilin iyul ayının sonlarında o, Laaqri və Sauz arasındakı meşədə moruq yığan Yevgeniya Kolsova adlı orta yaşlı rusiyalı kimsəsiz qadına təcavüz etdi və öldürdü. 1982-ci il avqustun sonlarında Hanni və həyat yoldaşı Tallində təsadüfi bir taksi sürücüsünü öldürməyi planlaşdırdılar və 2 sentyabr 1982-ci ildə cütlük planı yerinə yetirdi; sürücü Alari Kivi bıçaqla vuruldu. Kişi müqavimət göstərdi və ciddi, lakin həyat təhlükəsi olmayan xəsarətlər aldı. Hanni 2 oktyabr 1982-ci ildə baş vermiş hücum və üç qətllə əlaqədar tutuldu.

## Nəticə
Məhkəmə iclaslarından əvvəl üç mütəxəssisin psixiatrik müayinəsi aparıldı. Bunların arasında estoniyalı psixiatr Anti Liiv də qeyd edildi. Yohannes–Andreas Hanni daha sonra 1982-ci ilin noyabrında hökm verilmədən əvvəl özünü həbsxanada asdı. Onun arvadı Pille Hanni qətldə iştirak etməklə əlaqəli ittihamla məhkum edildi və sərbəst buraxılmadan Harku Qadın Həbsxanasında təxminən on iki il keçirdi. O, sonra adını dəyişdirdi və Finlandiyaya köçdü.

## İstinadlar
Airbus A220

**Airbus A220**, həmçinin əvvəllər **Bombardier CSeries** (və ya **C Series**) kimi tanınan — Bombardier Aerospace şirkəti tərəfindən istehsal olunan, iki mühərrikli dar füzelyajlı reaktiv sərnişin təyyarələr ailəsi. 2017-ci ilin oktyabrında Airbus şirkəti tərəfindən *C Series* proqramının 50,01% aksiyalar paketini əldə etdi, müqavilə (razılaşma) 2018-ci ilin iyulunda tamamlandı. Bombardier Aerospace-də aksiyaların 31%, Investissement Québec-də isə - 19% qaldı. 
Hal-hazırda 108-130 yerlik A220-100 (əvvəllər **CS100**) və 130-160 yerlik A220-300 (əvvəllər **CS300**) təyyarə növləri ilə təmsil olunur.
## Tarixi
İlk uçuş 2012-ci ilin ikinci yarısına planlaşdırılmışdır, lakin, sonra 2013-cü ilin iyun ayına keçirilmişdir. Nəticə etibarı ilə Bombardier CS100-ün ilk uçuşu 16 sentyabr 2013-cü ildə baş tutdu. İstismarçıya ilk çatdırılma 2014-cü ilin sonuna planlaşdırılmışdır, lakin sonra 2015-ci ilin ikinci yarısına keçirilmişdir.

18 dekabr 2015-ci ildə CS100 Transport Canada sertifikatını almış və 15 iyul 2016-cı ildən Swiss International Air Lines tərəfindən istismar olunur. 130-160 yerlik CS300 ilk uçuşu 27 fevral 2015-ci ildə baş tutub və 14 dekabr 2016-cı ildən AirBaltic tərəfindən istismar olunur.

1 iyul 2018-ci ildən, Airbus şirkəti tərəfindən C Series proqramının idarə aksiyalar paketinin alınması ilə əlaqədar olaraq, seriya Airbus A220 adlandırıldı.
## Analoq təyyarələr
* Sukhoi Superjet 100;
* Airbus A320neo;
* Boeing 737 MAX;
* MS-21;
* ТU-204SM;
* Comac C919.
## Əsas texniki göstəriciləri
Airbus A220-100:

Airbus A220-300:

## Qalereya

CS100-FTV1-TO.jpg|CS100-FTV1-TO
Bombardier CSeries CS100 in Swiss livery at PAS15.jpg|Bombardier CSeries CS100 in Swiss livery at PAS15
HB-JBD Bombardier BD-500-1A10 CS100 BCS1 - SWR (31580223300).jpg|HB-JBD Bombardier BD-500-1A10 CS100 BCS1 - SWR
YL-CSA (31924493906).jpg|AirBaltic Bombardier CSeries: CS300
EGLF - Airbus A220-300 - C-FFDO (42631601965).jpg|EGLF - Airbus A220-300 - C-FFDO

## İstinadlar
Arena

**Arena** (), kütləvi tədbirlər üçün nəzərdə tutulmuş sahə, məkan; Latın sözüdür, hərfi mənası *qum* deməkdir. Qədimdə tikilən amfiteatrların dairəvi səhnəsi qalın qum qatı ilə örtüldüyü üçün ona arena deyilirdi. Romada qladiator döyüşləri üçün tikilmiş amfiteatrların da meydançası arena adlanıb.

Çağdaş dövrdə sirk göstərilən dairəvi meydançaya da arena deyilir.

İstedadlı səhnə xadimlərinin tanınıb şöhrətlənməsi, kütlə tərəfindən sevilməsi "geniş arenaya çıxıb" ifadəsi ilə nəzərə çatdırılır.

## İstinadlar
Arietta

**Arietta** (), azaltmaq, yumşaltmaq, kiçiltmək mənalarını verir. Ariyanın kiçik formasıdır, melodiyaları mahnı xarakterinə uyğun gəlir. Ariettanın mətninin sözləri tipik və sadə olur. Daha çox komik, fransız operaları üçün xarakterikdir.

17,18-ci əsrlər italyan operasında bəzən kavatinaya bənzər qısa ariya. 18-ci əsr fransız operasında səhnədə baş verən əsas əhvalatlarla əlaqəsi olmayan italyan üslubunda virtuoz ariya (da capo) və yaxud (komik operada) xalq ruhunda mahnı. 19,20-ci əsrlər operasında sakit, mülayim templi kiçik ariya (N. A. Rimski-Korsakovun eyniadlı operasında Qar qızın ariyettası).
Adətən fortepiano üçün melodik instrumental pyes.

## İstinadlar
Avanzal

**Avanzal** ( ön zal) iki fransız söz birləşməsindən yaranıb. *Avant*-ön, *salle*-zal, salon mənalarını verir. Əsas tamaşaçı zalından əvvəlki keçid otağı .

Müasir memarlıq üslub və prinsiplərində tikilən yeni teatr binalrının əksəriyyətində avanzal olmur.

## İstinadlar
Anturaj

**Anturaj** () — əhatə edən mənasını verir.

Tamaşanın, əsasən də opera və operetta əsərlərinin müəyyən səhnələrində baş qəhrəmanları əhatə edən kiçik epizod, yardımçı, sözsüz rolların ifaçıların toplumuna verilən ad. Anturaj sözünün müqabilində aktyor halayı ifadəsi də işlədilir.

## İstinadlar
Elnur Rzayev

**Elnur Şahbaz oğlu Rzayev** () — Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Elnur Rzayev 2 aprel 1980-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Aşağı Şorca kəndində anadan olmuşdur. 1996–2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Biznes üzrə menecment" ixtisası üzrə bakalavr, 2000–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "İstehsal sistemlərinin idarəedilməsi" ixtisası üzrə magistr, 2010–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasınn Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət və Bələdiyyə" idarəetməsi ixtisası üzrə təhsil almışdır. 2002–2003-cü illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

2004–2009-cu illərdə DSMF-nun Gəncə şəhər Nizami rayon şöbəsində məsləhətçi, 2009–2013-cü illərdə Daşkəsən rayon Əhalinin Sosial Müdafiəsi Mərkəzinin direktoru, 2013–2015-ci illər ərzində Gəncə Asan Xidmət mərkəzinin direktoru, 2015–2019-cu illərdə isə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

Ailəlidir. 3 övladı var.

## İstinadlar
Anar Tağıyev

**Anar Aqil oğlu Tağıyev** () — Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (2019).

## Həyatı
Anar Tağıyev 25 mart 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Bakı şəhəri 1 saylı orta məktəbini, 2001-ci ildə Bakı Dövlət Universitetini, 2005-ci ildə isə Moskva Dövlət Vilayət Universitetini bitirmişdir.

Təhsil aldığı müddətdə 1999-cu ildən 2002-ci ilədək "Eurostyle" şirkətində ümumi işlər üzrə hüquqşünas, 2006-cı ildə H. Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər zavodunun Birgə layihələr şöbəsində mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.

2006–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin Gənclərlə iş şöbəsinin Gənclər Təşkilatları ilə iş sektorunda məsləhətçi vəzifəsində işləmişdir. 2008–2010-cu illərdə Nəsimi rayon İcra Hakimiyyətinin "İctimai təşkilatlar və siyasi partiyalarla iş" şöbəsinin, 2010–2011-ci ilədək isə "Ərazi idarəetmə və yerli özünü idraəetmə oraqanları ilə iş" şöbəsinin müdiri vəzifələrinə təyin olunmuşdur. 2011–2019-cu illərdə isə Nəsimi rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

2006-cı ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

Milli Məclisin Yerli icra hakimiyyətləri ilə iş şöbəsinə müdir müavini Teymur Tağıyevin qardaşı, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Eldar Əzizovun kürəkənidir.

## İstinadlar
Xalq yazıçısı

**Xalq yazıçısı** — SSRİ-yə daxil olan əksər müttəfiq respublikalarda, hal-hazırda isə bəzi keçmiş sovet respublikaları ilə yanaşı, Azərbaycan Respublikasında verilən fəxri ad.

* Azərbaycan SSR xalq yazıçısı **/** Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı
* Belorusiya SSR xalq yazıçısı **/** Belorusiyanın xalq yazıçısı

* Estoniya SSR xalq yazıçısı
* Latviya SSR xalq yazıçısı
* Litva SSR xalq yazıçısı 
* Qazaxıstan SSR xalq yazıçısı
* Qırğızıstan SSR xalq yazıçısı **/** Qırğızıstan Respublikasının xalq yazıçısı

**Muxtar dövlətlər**
* Başqırdıstan Respublikasının xalq yazıçısı
* Dağıstan Respublikasının xalq şairi (yazıçısı)
* Tatarıstan Respublikasının xalq yazıçısı 
* Mari El Respublikasının xalq yazıçısı

## Həmçinin bax
* Xalq artisti
Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı

**Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı** (5 noyabr 1974-cü ilədək **Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı**, daha əvvəllər **Azərbaycan SSR Baş Soveti Prezidiumunun fəxri fərmanı**) — Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti tərəfindən təqdim olunan dövlət təltifi. Həmin fərmanla fəhlələr, kolxozçular, qulluqçular, elm, mədəniyyət, ədəbiyyat və incəsənət xadimləri, həmçinin dövlət planlarının yerinə yetirilməsində yüksək göstəricilər əldə edilməsinə, yüksək məhsul alınmasına, səmərəli istehsal, elmi və ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə müəssisə və təşkilatlar mükafatlandırılırdı.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar
Həsən Hüseynov

* Həsən Hüseynov (mühəndis) — Texnika elmləri doktoru, professor.
* Həsən Hüseynov (filoloq) — filoloq.

## Həmçinin bax
* Həsən
* Hüseynov
Kodori krizisi (2001)

**2001-ci il Kodori krizisi** Gürcüstanın Kodori dərəsində 2001-ci ilin oktyabrında gürcü (etnik çeçen döyüşçüləri tərəfindən dəstəklənən) və abxaz qüvvələri arasındakı qarşıdurma idi. Böhran ABŞ-nin Əfqanıstana eyni vaxtda hücum etməsinə yönəlmiş dünya mediası tərəfindən əhəmiyyətli dərəcədə diqqət görmədi. Döyüş ən az 40 nəfərin ölümü ilə nəticələndi.

## İstinadlar
Xotyutau yaylası

**Xotyutau**— Elbrus dağından cənub-qərbdə, Kabarda-Balkariyanın ərazisində, Mərkəzi Qafqazda buz qatı ilə örtülmüş yayla. Yayla Baş Qafqaz silsiləsi ilə Yan silsilə arasında yerləşir. Hündürlüyü 3500 metrdir.

## Coğrafiyası
Xotyutau Kabarda-Balkariya ilə Qaraçay-Çərkəz Respublikaları sərhədində yerləşir və Kabarda-Balkariyanın ən ucqar qərb nöqtəsi hesab edilir. Yayladan 15 km cənubdan Rusiya və Gürcüstanın dövət sərhədi keçir.

Yayla səthinin yarısı düz buz qatı ilə örtülüdür. Qar örtüyü il boyu yaylada qalır. Ancaq yay aylarında nadir hallarda kənar hissələr qardan azad olur.

Xotyutau yaylasının qərbində Xotyutau silsiləsi, cənub-şərqdən isə Azaubaşi zirvəsinin tirəsi yerləşir. Bu tirədən asanlıqla qarlı Exo Voynı aşırımını görmək mümkündür. Şimaldan eyni adlı Xotyutau aşırımla həmsərhəddir. Yayla və aşırım Ullukama çayının qidalandığı əsas ərazidir. Daha sonra Baksan dərəsi başlayır. Məhs Xotyutau aşırımında Böyük Vətən Müharibəsi illərində faşistlərin kişik bazası yerləşmişdir.

Şərqdən yayla Böyük Azau buzlağından dərin kanyonla ayrılır. Yayladan solda Kiçik Azau buzlağının moren çöküntüləri toplnmış. Yayla və Kiçik Azau buzlağı arasında həm də kiçik moren gölü mövcuddur. İl boyu bu göl buz qalıqları ilə dolu olur.

## Marşrutlar
Xotyutau yaylasını tez-tez alpinistlər ziyarət edir və yayla  turistlər arasında da böyük populyarlığa malikdir. Alpinistlər üçün daha çox Yan silsilə (şimaldan) və Baş Qafqaz silsiləsi (cənubdan) tərəfdən olan marşrutlar daha populyardır. Ullukama çayından yaylaya və aşırıma qalxan yolun dikliyi 30° çoxdur. Ümumən çay dərəsindən yaylaya qalxma müddət 5- 6 saat çəkir. Xotyutau yaylasına gələn yolda buzlaq örtüyü üzərində dərin və uzun çatlara - *berqşrundlara* rast gəlinir.Turistlər isə daha çox Kubanın yuxarı axarlarında olan Baksan çayı dərəsini seçirlər. Ərazinin düz relyefə malik olmasına görə alpinistlər və turistlər yaylada asanlıqla gecəliyə bilirlər.

## Xarici keçidlər

* Перевал и плато Хотютау
* Ледовое плато Хотютау

## İstinadlar
Kodori dərəsi

**Kodori dərəsi** , həmçinin, **Kodori vadisi** (, ) olaraq da tanınan, Gürcüstanın yarı-müstəqil muxtar respublikası olan Abxaziyadakı çay vadisidir. Svanların məskunlaşdığı vadinin yuxarı hissəsi 1993-cü ildən sonrakı Abxaziyada mərkəzi Gürcüstan hökumətinin birbaşa nəzarətində olan və 2006-cı ildən adı rəsmi olaraq Yuxari Abxaziya () kimi dəyişdirilən yeganə künc bölgə idi. 12 avqust 2008-ci ildə rus-abxaz qüvvələri əvvəllər Gürcüstanın nəzarətində olan Yuxarı Kodori Vadisinə nəzarəti əldə etdilər.

## İstinadlar
Ramil (arxangel)

**Ramil** (, , ) və ya **Remil** — apokrifik Enox kitabında düşmüş keşikçi və arxangel. Ramil ivrit dilindəki  (Şimşək) və  (Tanrı) elementlərindən əmələ gəlib, "Şimşək tanrısı" deməkdir.

## Düşmüş keşikçi
Enox kitabında 20 rəhbər, yəni 1 enox var. Onların adını qeyd edən hissədə yazılmışdır:

1 enoxda izah edildiyi kimi, bunlar arvad alıb, insan qadınlar ilə cütləşib və onlara qadağan olunmuş biliyi öyrətdiklərinə görə düşmüş mələyə çevrilmiş 200 mələyin rəhbəridir. 20 rəhbərdir biri olan Ramilin adı altıncı yerdə qeyd olunmuşdur.

## Mələk
Onun İkinci Barux kitabında da qeyd olunmuşdur. Burada yazılmışdır ki, o, "*gerçək uzaqgörənliyə sədrlik edir*" (55:3).

Ramil ümid mələyidir və o, iki tapşırığına görə bilinir. O, ilahi uzaqgörənliyin səbəbkarıdır və əqidə sahiblərinin ruhlarını Cənnətə daşıyır. O, Ceremiel və ya Uriel də adlanır. O həmçinin, Assuriya hökmdarı Sennaxeribin ordularının məhvinin də səbəbkarı və yeddi mələk təlimatlarının daşıyıcısıdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Faiz Əhməd Faiz

**Faiz Əhməd Faiz** () — Pakistan şairi, tənqidçi, ictimai xadim. "Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə görə" Beynəlxalq Lenin mükafatı laureatı(1962), Beynəlxalq "Lotos" mükafatı laureatı(1975). Urdu və Pəncab dillərində yazmışdır. 1979-cu ildən "Lotos" jurnalının baş redaktoru idi. Sülh və demokratiya, milli azadlıq uğrunda mübarizə yaradıcılığının başlıca mövzusudur. "Kədərli naxışlar" (1941), "Küləyin əlləri" (1952), "Zindan şerləri" (1957), "Sinay vadisi" (1971), "Dost şəhərində axşamlar" (1977) və s. şer toplularının, "Mizan" (1962), "Bizim milli mədəniyyətimiz" (1976) məqalə kitablarının müəllifidir. Bəzi serləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

## İstinadlar
Durcaçay

**Durcaçay** — Azərbaycanın Qəbələ rayonu ərazisindən axan çay. Dəmiraparançayın qəbul etdiyi birini iri qol.

Çayın uzunluğu 6&nbsp;km-dir. Çay öz başlanğıcını 2800 m yüksəklikdən, Peyğəmbər dağından götürür. Şimaldan cənuba doğru axan çay Künsət kəndi yaxınlığında Dəmiraparançayla birləşir. Durcaçay sahilində eyni adlı kənddə vardır.

Çayın yuxarı axarlrında hündürlüyü 35 m olan şəlalə vardır. Ayrıca Durcaçay çayının vadisində, həcmi 53 m³ olan böyük bir sel qənbəri vardır.
## İstinadlar
Akveduk (kənd)

**Akveduk** (Kabard.-çərk. Акуэдук) kəndi Kabarda-Balkariya Respublikasının Terek rayonunda yerləşir. "Yeni-Həmidiyə kənd yaşayış məntəqəsi"nin bələdiyyəsinə daxildir.

## Coğrafiya
Akveduk kəndi Terek  rayonunun şərq hissəsində, Kurp çayının sol sahilində yerləşir. Yeni-Həmidiyə kənd mərkəzindən 7 km şərqdə, regional mərkəzdən 55 km şimal-şərqdə və Nalçikdən 97 km şimal-şərqdə yerləşir. Kəndin şərqində Kabarda-Balkariyanın Şimali Osetiya ilə inzibati sərhədi yerləşir. Qəsəbələrin torpaqları ilə həmsərhəddir: qərbdə Yeni-Həmidiyə , şimal-qərbdən Həmidiyə və şərqdə Aşağı Malqobek.

Kənd Terek silsiləsinin şimal ətəyində, meylli Kabarda düzənliyində, dağətəyi ərazidən respublikanın dağlıq zonasına keçiddə yerləşir. Kənddə orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 207 metr yüksəkdir. Torpaq möhkəmdir və əsasən cənubdan Terek silsiləsinin yamaclarına keçən meylli dağətəyi düzənlikdən ibarətdir. Kənddəki hidroqrafik şəbəkə kəndin şərqindən axan Kurp çayı və kəndin cənubunda uzanan Malokabarda kanalı ilə təmsil olunur. Kəndin qərbində su axınını tənzimləyən süni gölməçələr var. Kurp Vadisi çox küləklidir və bəzi yerlərdə dərəsinin dərinliyi 10 metrə çatır. Çayın düzənliyini çay meşəsi zolağı tutur.

İqlimi rütubətli, mülayim isti və qışı sərindir. Orta illik havanın temperaturu təqribən + 10,0 ° C, iyulda ortalama + 23.0 ° C, yanvarda ortalama -2.5 ° S arasında dəyişir. Qışda minimum temperatur nadir hallarda -10 ° C-dən aşağı enir, yayda maksimum temperatur + 35 ° S-ə çatır. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 600 mm-dir. Ən çox yağış aprel-iyun aylarına düşür. Əsas küləklər şimaldır. Yazın sonunda quraqlıq Xəzər ovalığından gələn hava cərəyanlarının təsiri ilə mümkündür. 

## Tarix
Kənd, 1929-cu ildə, Malokabarda  kanalının tikintisi zamanı, Kadıyev qəsəbəsinin yerində qurulmuşdur. Dərin Kurp çayı vadisini su kanalından keçmək üçün Akveduk  körpüsü quruldu. Bu tikintinin şərəfinə yeni qəsəbə öz adını aldı. Kəndin özü əvvəlcə Kiçik-Kabarda eksperimental suvarma sistemi  texniki işçiləri tərəfindən məskunlaşmışdı.

1962-ci ilə qədər Həmidiyyə kənd sovetinin tərkibində idi, sonra yeni yaradılan Yeni- Həmidiyyə kənd sovetinə verildi.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə əhalinin say; 9 nəfərdir və milli tərkibini 100 % kabardalılar (adıqlar) təşkil edir. 

## İstinadlar
Kənarçay

**Kənarçay** — Azərbaycanın Qusar rayonu ərazisindən axan çay. Samurçayın sağ qoludur.

Çayın uzunluğu 29&nbsp;km-dir. Çay öz başlanğıcını 2548 m yüksəklikdən, Keçəlbaş dağından götürür. Çayın hövzəsinin sahəsi 125 km²dir. Mənsəbi 514 m dəniz səviyyəsindsən yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alxan-Kala

**Alxan-Kala** (çeçen. Іалхан-Гӏала)  kəndi Çeçenistan Respublikasının Qroznı rayonunda yerləşir. Alxan-Kalinski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Kənd Sunja çayının sol sahilində, Qroznı şəhərindən 7&nbsp;km cənub-qərbdə, Sunja silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir.

Kəndə yaxın yaşayış məntəqələri: şimal-şərqdə   Qroznı şəhərinin Oktyabrskoye kəndi və Zavodskoy rayonu, cənub-şərqdə  Alxan-Yurt və Krasnopartizanski kəndi, cənub-qərbdə  Kuları kəndi, qərbdə Zakan-Yurt və şimal-qərbdə   Krasnostepnovskoye kəndi.

## Tarix
Alxan-Yurtovskaya (sonradan Yermolovskaya) kəndi 1851-ci ildə qurulmuşdur.
1860-cı ildə burada Mixaylo Arxangel Kilsəsi inşa edildi.
1914-cü ildə kənddə   Uspenski Manastırı,  iki illik məktəb və qadınlar üçün bir Kilsə  məktəbi olan üç qədim mömin kilsəsi var idi.  
1920-ci ilin oktyabrında Sovet rejiminin köçürmə siyasətinə cavab olaraq Yermolovskaya anti-sovet qiyamının mərkəzlərindən birinə çevrildi.
1920-ci il noyabrın əvvəlində qiyam bastırıldıqdan sonra kəndin bütün kazak əhalisi (cəmi 638 ailə, 2704 nəfər) sürgün edildi.
Noyabrın 1-dən 7-dək 1250 nəfərlik ilk qatar Yermolovskaya'dan Mozdok şəhərinə göndərildi, 10 noyabrda 2 qatar (57 vaqon) 1100 nəfər Qalyuqalevskaya göndərildi, 13 noyabrda qalan bütün insanlar və mal-qara, Çeçispolkoma köçürülməsi təklif edildi, lakin Sunja  xəttinin qalan kəndlərində istehsalın sonuna qədər məskunlaşma dayandrıldı.
1924-cü ildə Alxan-Kala kəndi Novoçeçenski rayonunun Alxan-Kalinski kənd sovetinin mərkəzi olaraq siyahıya alındı.
1 avqust 1934-cü ilə qədər Alxan-Kala kəndi Urus-Martan rayonunun tərkibində idi. 1 Avqust  1934-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi "Urus-Martan rayonunun Berdakel, Çeçen-aul, Yeni Aldı və Alxan-Kala da daxil olmaqla, Qroznı şəhərində yerləşən Çeçen-İnquş Muxtar Vilayətində yeni bir Qroznı bölgəsi yaratmaq" qərarı verdi.
1944-cü ildən 1958-ci ilə qədər Çeçenlərin və İnquşların sürgün edilməsi və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Mejduqorye adlandırıldı.

## Əhali
Əhalisi 12 176 nəfərdir (2019).

## İstinadlar
Aşağı Malqobek

**Aşağı Malqobek** və ya **Malqobek** (, ) — Şimali Osetiya Respublikasının Mozdok bölgəsindəki kənd. Bələdiyyənin inzibati mərkəzi "Malqobek kənd qəsəbəsidir".

## Coğrafiya
Kənd Mozdok bölgəsinin qərb hissəsində, regional mərkəz Mozdokdan 30&nbsp;km cənub-qərbdə, Terek şəhərindən 34&nbsp;km şimal-şərqdə və Vladiqafqaz şəhərindən 97&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.Kənd yaşayış məntəqəsinin sahəsi 20.72&nbsp;km² təşkil edir. Cənub-qərbdə Aşağı Kurp, qərbdə Akvedukt və Yeni Həmidiyə və şimalda Suxotski qəsəbələrin torpaqları ilə həmsərhəddir.

Kənd Terski silsiləsinin şimal nöqtələrində meylli Kabarda düzənliyində yerləşir. Şimalda ərazi əsasən cənubdan Terski silsiləsinin yamaclarına, nisbi yüksəkliklərdə fərqlərin artması ilə keçən dağətəyi meylli düzənliklərdən ibarətdir. Kənddə orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 214 metr yüksəkdir. Sahənin ən yüksək nöqtəsi kəndin cənubunda yerləşən Xutako dağıdır (433 m).

Kurp Vadisi dik yamaclar və qayalıqlarla doludur. Çayın yarğan vadisi dərin arxlarla kəsilib, bəzi yerlərdə dərinliyi 15–20 metrə çatır. Tamamilə nazik bir meşə zolağı mövcuddur.

Hidroqrafik şəbəkə əsasən Kurp çayı ilə təmsil olunur. Malokabardinski kanalının bir hissəsi kəndin şimal kənarından axır.

İqlimi rütubətli və mülayim isti və qışı sərin. Orta havanın temperaturu təqribən + 10,5&nbsp;°C, iyulda ortalama + 23,0&nbsp;°C, yanvarda ortalama −2.5 ° S arasında dəyişir. Qışda minimum temperatur nadir hallarda −10&nbsp;°C-dən aşağı enir, yayda maksimum temperatur + 35 ° S-ə çatır. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 600&nbsp;mm-dir. Ən çox yağış aprel-iyun aylarına düşür.

## Tarixi
Kənd 1926-cı ildə Vətən müharibəsi zamanı dağıdılmış Vasilenko kəndinin yerində, Malokabardinski kanalının inşası zamanı Aşağı Kurp kəndindən olan köçkünlər tərəfindən qurulmuşdur.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı kəndin yaxınlığında, Malqobek şəhərini və ətrafındakı neftli əraziləri qorumaq üçün aparılan əməliyyat zamanı şiddətli döyüşlər getdi.

1944-cü ilə qədər qəsəbə Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurp rayonunun bir hissəsi idi.

Bununla birlikdə, SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 7 mart 1944-cü il tarixli — "Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi və ərazisinin inzibati quruluşu haqqında" Fərmanına əsasən, Kurp çayının şərqində yerləşən Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurpski rayonunun şərq hissəsi Şimala-Osetiya ASSR verildi. Malqobekski kənd məclisi də daxil olmaqla Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilmiş bölgəsinin 5 kənd məclisi Şimali Osetiyanın yeni yaradılan Mozdok mahalına daxil edildi.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin əhali tərkibini 72,5 % kabardalılar , 13,0 % bolqarlar, 7,4 % ruslar, 3,7 % osetinlər və 3,4 % digərləri təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Kənd iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatına əsaslanır. Taxıl və texniki bitkilərin becərilməsi ən çox inkişaf etmiş sahədir.

## Küçələr

## İstinadlar
Assinovskaya

**Assinovskaya**  (Çeçen. Эха-Борзе)   kəndi  Çeçenistan Respublikasının Sunja rayonunda yerləşir. Yeganə yaşayış məntəqəsi olan Assinovski kənd   bələdiyyəsidir.

## Coğrafiya
Kənd Assa (adını aldığı yer)  çayının sol sahilində yerləşir. Sernovodskoye kəndinin rayon mərkəzindən 6 kilometr cənubda və Qroznı şəhərindən 45&nbsp;km qərbdə yerləşir. Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimalda - Sernovodskoye, şərqdə - Yeni Şaroy, cənub-şərqdə   Açxoy-Martan, cənubda  Bamut, qərbdə  Quş-Yurt və Nesterovskaya kəndi.

## Tarix
Assinovskaya kəndi 1847-ci ildə Ax-Borzoyun Qarabulaq kəndinin ərazisində qurulmuşdur.  Kartoqrafiya materiallarına görə, aul və kənd eyni vaxtda mövcud idi, buna görə 1871-ci il üçün Strelbitskinin xəritəsində, Assinski kəndi və Axbarzoy aul mövcuddur hansı ki, Assa çayının sağ sahilində (solda kənd) yerləşir.

Sunja xəttinin kəndləri don və digər kazaklar tərəfindən məskunlaşdı, onlar çar ordusunun köməyi ilə Şimali Qafqaza göndərildi. Yeni kazak kəndlərinin yaranması ilə dağlılar ən yaxşı torpaqlarını itirdilər. Gələcəkdə dağlılar  arasında torpaq istifadəsi getdikcə  azaldı. Onların torpaqları rus generallarına və zabitlərinə, daha az miqdarda  yerli zadəganlara verildi.

1850-ci illərdə çar hərbi idarəsi Yuxarı Sunja  xəttinin genişlənməsi və dinc kəndlərin torpaq mülkiyyətinin tədricən genişləndirilməsi  səbəbindən Qarabulaqlıların Kiçik Çeçenistan ərazisinə köçürülməsinin zəruriliyi ilə bağlı sualla üzləşdi.  Assin kəndinin kazaklarına Assin çayının sağ sahilindəki meşə və ot sahələrini təqdim etmək üçün 1865-ci ildə  Yeni Ax-Borzoy aulunun qurulduğu knyazlığı Bekoviç-Çerkaskovo torpaqlarında yerləşən Ax-Borzoy kəndinə köçürüldü. 1873-cü ildə Yeni Ax-Borzoy sakinləri su olmaması səbəbindən Saqopşi kəndinə köçürüldü.

1994-cü ildə kənd sakinləri Rusiya Federasiyasının o vaxtkı prezidenti B.N. Yeltsinə açıq bir məktub yazaraq rus millətinə məxsus kənd sakinlərinə qarşı soyğunçuluq, qarət, adam oğurluğu, qətl faktlarını sadaladılar. 28 mart və 8 aprel 1999-cu ildə Müqəddəs Nikolay Kilsəsinin keşişi Pyotr Suxonosov (sonradan öldürüldü) və keşiş Serqiy Potapov qaçırıldı (sonradan sərbəst buraxıldı).

2004-cü ilə qədər kəndin yerli sakinləri - kazaklar tamamilə məhv edildi və kazak kəndindən qovuldular. Demək olar ki, tarixən bu torpaqlar ya kazakların, ya da neytral (yaşayış olmayan) ərazilər idi. I Pyotrdan əvvəl Sunja çayı boyunca bütün torpaqlar kazaklar tərəfindən məskunlaşdı və nəzarət altına alındı.

## Əhali
 2020-cu il məlumatına görə kəndin əhalisi 11 004 nəfərdir. Əhalinin milli tərkibinin 98,76 % çeçenlər və 1,24 % digərləri təşkil edir.

## İstinadlar
Çervlyonnaya

**Çervlyonnaya** (Çeçen. Орз-Гӏала) kəndi Çeçenistan Respublikasının Şelkovski rayonunda yerləşir. Çervlyonski kənd yaşayış məntəqəsini təşkil edir.

## Coğrafiya
Terek çayının sol sahilində, Qroznı şəhərindən 33 km şimal-şərqdə (yolda), P262 Stavropol-Kranovka magistral yolunda yerləşir. Kənddən Terek (kəndin cənub-qərbində yerləşən) üzərindəki Çervlyonski körpüsü boyunca keçən P308 Çervlyonnaya — Qroznı avtomobil yolu başlayır. Şimali Qafqaz dəmiryolunun Çervlyonnaya stansiyası var. Bir neçə kilometr şimal-şərqdə, Oraz-Aul kəndinin yaxınlığında, təbii əhəmiyyətli bir abidə olan respublika əhəmiyyətli xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisi statusuna malik Arnautskaya şam bağı mövcuddur.

## Tarix
Bəzi tədqiqatçılar tərəfindən Çervlyonnaya Terek kazaklarının ilk yaşayış məskənləri adlanır. Bəzi mənbələrə görə kənd 1567-ci ildə, digərlərinə görə isə 1711-ci ildə qurulmuşdur (kazakların Terek və Sunja və Tersko-Sulak çayətrafından köçürülməsindən sonra). Birinci versiyanın tərəfdarları (16-cı əsrin ikinci yarısından başlayaraq) kəndin adını Ryazanski quberniyasındakı Çervlyonnıy Yar yaşayış yerinin adından götürüldüyünü və məskunlaşmaların məhz bu ərazidən olduğunu bildirirlər. Uzun illər kənd əhalisinin əhəmiyyətli bir hissəsi qədim möminlər idi.

1997-ci ilin payızından 1999-cuilin aprelinə qədər kənddə Ramzes Qayçayevin beş nəfərdən ibarət dəstəsi qətllər, qarətlər və təcavüzlər törətmişdi.

Yalnız ruslar cinayət qurbanı oldular.Ümumilikdə dəstə yaşlılar, qadınlar və 10 yaşındakı bir uşaq da daxil olmaqla 10 ölü olduğunu bildirdi.

1999-cu ilin sonlarında, İkinci Çeçen Müharibəsi başlayandan sonra Ramses Qayçayev və dəstə üzvlərindən biri Rüstəm Xalidov Tolstoy-Yurt kəndində həbs edildi.

2001-ci ilin mart ayında başlayan məhkəmə iclasında, Qayçayev və Xalidov, Rusiya Federasiyasının məhkəmə təcrübəsində ilk dəfə soyqırımda ittiham edildi (Çeçenistanın rus əhalisinə qarşı; Rusiya Federasiyası Cinayət Məcəlləsinin 357-ci maddəsi).

Lakin sonda məhkəmə Qayçayevin hərəkətlərində bu cinayət növünü tanımadı, çünki onun və şəriklərinin törətdiyi cinayətlər yerli xarakter daşıyırdı. Bununla birlikdə, 2001-ci ilin aprelində Qayçayev Stavropol Regional Məhkəməsi tərəfindən edam cəzasına məhkum edildi və sonradan ömürlük həbs cəzasına dəyişdirildi.Xalidov 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edildi. Sonradan Qayçayev dəstəsinin digər üzvlərinin tutulması barədə məlumatlar yayıldı.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin milli tərkibi 72,32 % çeçenlər, 12,55 % ruslar, 8,36 % qumuqlar, 2,29 % noqaylar, 1,00 % ləzgilər, 0,53 % dargilər, 0,43 % avarlar və 2,48 % digərlərindən ibarətdir.

## İstinadlar
Çermen (kənd)

**Çermen** (Oset. Черменыхъæу) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Priqorodnı rayonunda yerləşir. Çermenski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Vladiqafqazdan 12 km şimalda, Kambileyevka çayının sağ sahilində yerləşir. Kəndin şimal kənarında "Qafqaz" federal magistral yolu keçir və "Çermen" federal postu yerləşir.

## Tarix
1844-cü ildə İnquş zadəganı M. B. Bazorkin tərəfindən təsis edilmişdir. Qismən müasir kəndin yerində Qraf Uvarovun əmlakı var idi.

1944-cü ilə qədər Çermen kəndi Bazorkino adlanırdı və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində idi və İnquşetiyanın ən vacib siyasi və iqtisadi mərkəzi idi. Xüsusilə, 1917-ci ildə Sovet hakimiyyəti İnquşetiyada ilk dəfə burada elan edildi.

Kəndlilər yüksək təhsilli idilər. İnquşetiyanın ilk məktəbləri burada yarandı. Kəndin sakinləri generallar, elm adamları, yazıçılar, şairlər, idmançılar var idi. Onların arasında yazıçı və alim İdris Bazorkin, şair K.O. Çaxkiev, çar generalı B. B. Bazorkin və başqaları fəaliyyət göstərirdi.

1944-cü ildə İnquşun Orta Asiyaya sürgün edilməsindən və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra kənd Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi və Çermen adlandırıldı. Eyni zamanda, Gürcüstan SSR Kazbekski rayonunun Trusovski dərəsindən olan osetinlər və tarixi Tırsiqom cəmiyyətindən olan osetinlər, Terek çayının başlandığı Kazbek dağının ətəyindəki dərə kənddə məskunlaşmağa başladı.
1957-ci ildən bəri, İnquşlar kəndə qayıtdı, Çermen böyük qarışıq kəndə çevrildi.

Osetiya-İnquş qarşıdurması zamanı kənd əziyyət çəkdi.

1992-ci ildəki qarşıdurmadan sonra kənd üç hissəyə bölündü: İnquşlar şimal və cənub hissələrdə, osetinlər mərkəzdə yaşayırlar. Rusiyada milli məktəblərdə ayrıca təhsil alınan yeganə kənd idi.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına  görə kəndin əhalisini 63,1 % inquşlar, 29,4 % osetinlər, 5,0 % ruslar və 2,5 % digərləri təşkil edir.

## Sosial obyektlər
Kənddə 2009-cu ildə tikilmiş məscid fəaliyyət göstərir.
Həmçinin kənddə bir hərbi məktəb, bir klinika, təcili yardım stansiyası, aptek, diş klinikası, üç orta məktəb (iki Osetiya, biri İnquş), mədəniyyət sarayı, kitabxana və nevropsixiatrik dispanser var.

## İstinadlar
Gizel (kənd)

**Gizel** (Oset. Джызæл) kəndi Şimali Osetiyanın Priqorodnı rayonunda yerləşir. Eyni adlı kəndin inzibati mərkəzidir. Kənddə Respublika sanatoriya internat məktəbi var və eyni adlı hərbi aerodrom fəaliyyət göstərir.

## Coğrafiya
Kənd Vladiqafqazdan 8 km qərbdə, Gizeldon (qərbdə) və Qara (şərqdə) çayları arasında yerləşir. Kəndin şimal-qərb kənarında Koban və Karmadon dərələrinə gedən yol başlayır.  

## Tarix
Kənd 1867-ci ildə qurulmuşdur, digər mənbələrə görə kənd 1858-ci ildə qurulmuşdur. Kəndin yerləşdiyi yerdə 1858-ci ilə qədər Taqaurski soyadları olan aullar Mamsurov, Kanukov, Kunduxov və Dzantiev var idi.

1825-1830-cu illərdə taqaur aldarları olan bir neçə ailə dağlardan çayətrafına doğru hərəkət etdi və Gizeldon çayı boyunca hər ailə ayrı-ayrılıqda özləri üçün müvəqqəti binalar tikdi.
Taqaur aldarlarının bu yerlərə köçürülməsindən iki-üç il sonra, hökumətin əmri ilə digər dərələrdən olan digər osetinlər köçməyə başladılar və bir neçə il ərzində beş kənd qurdular və onlara həmin aldarların adları verildi. 1858-ci ildə hökumətin göstərişi ilə bütün bu kəndlər Gizel adlı bir kənddə birləşdirildi.

1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsi zamanı kəndin şərq kənarında cəbhə xətti keçdi, kənd 1 noyabr 1942-ci ildə ələ keçirildi.  Alman qoşunları Ordjonikidzeyə (indiki Vladiqafqaz) irəlilədilər, ancaq şəhəri ala bilmədilər.
9 Noyabr 1942-ci ildə Gizelin kənarında, sibirli Pyotr Barbaşyov (soyadının başqa bir variantı Barbaşov), hərbi bölümün uğurlu irəliləməsini təmin edərək, düşmən atəşini öz bədəni ilə bloklamışdı. Bu şücaətinə görə Peter Barbaşov ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görüldü. Gizelin girişində yol boyunca Barbaşov üçün bir abidə var. Venqerovo kəndində, onun adına küçə, Novosibirskdə 171 nömrəli Barbaşov adına məktəb var. 
11 noyabr 1942-ci ildə Gizel kəndi azad edildi, faşist qoşunları yenidən Fiaqdon çayına çəkildi. Gizeli bölgəsində 140 tank, 7 zirehli maşın, 70 silah, 95 minaatan, 183 motosiklet və bir çox müxtəlif hərbi texnika ələ keçirildi. Hücumlar nəticəsində kənd demək olar ki, tamamilə məhv edildi.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin milli tərkibini 96,8 % osetinlər, 1,5 % ruslar və 1,7 % digərləri təşkil edir.

## İstinadlar
Kiçik Malqobek

**Kiçik Malqobek** (Oset. Чысыл Мæлгъæвæг, qum. Малгъабек -отар) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Mozdok bölgəsində yerləşir. "Predqornenski kənd yaşayış məntəqəsi" bələdiyyəsinə hissəsinə daxildir.

## Coğrafiya
Kiçik Malqobek kəndi Mozdok bölgəsinin cənub hissəsində, Şimali Osetiyanın ərazisinin qonşu İnquşetiya respublikasının ərazisinə qədər ərazidə uzanır. Kənd, Mozdokun regional şəhər mərkəzindən 40 km cənubda, İnquşetiyanın Malqobek şəhərindən 8 km şimal-şərqdə və Şimali Osetiyanın paytaxtı Vladiqafqaz şəhərindən 67 km şimalda (yol boyunca məsafədədir)yerləşir.

Kənd, Terek silsiləsinin zirvəsində, Şimali Osetiya və İnquşetiya sərhəddində yerləşir. Voznesenskaya kəndindən Köhnə Malqobekə qədər silsilədən qərbə keçən bu yol bir sıra neft istehsal edən kəndləri və Malqobek-Qorski neft yatağının hissələrini birləşdirir. Voznesenskaya kəndində R-296 Mozdok — Çermen — Vladiqafqaz regional magistral yoluna, Köhnə Malqobekdə Malqobek — Razdolnoye magistral yoluna bitişir.

Beləliklə, nəqliyyat baxımından kənd Şimali Osetiya ərazisi ilə müqayisədə İnquşetiya ərazisi ilə daha çox bağlıdır.
Qəsəbənin cənub və şərqində Çapayev adına, cənub-qərbdə Kutuzov adına, daha qərbdə Şeripov adına neft hasilatı sahəsi var.

## Tarix
20-ci əsrin əvvəllərində bəzi məlumatlara görə, Terek qumuqları tərəfindən Malqobek-şüa (qum. Малгъабек-отар) adlı bir yaşayış məntəqəsi quruldu. Sonradan bu kənddən qumıkların kəndin yaxınlığında qurulmuş Борасув-отар kəndinin Mozdok — Qızılyar yaxınlığındakı daha böyük qumıq kəndinə köç etməsi baş verdi.

Böyük Vətən müharibəsi başlayan zaman artıq kənd II Malqobek adlanırdı, onun ərazisində Malqobek-Qorski neft yataqları vardı. O dövrdə qəsəbə özü, qonşu Çeçen Balka ilə birlikdə Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurp bölgəsinə aid idi.

Bəzi mənbələrə görə kəndin inkişafının zirvəsi 1960–1970-ci illərdə olmuşdur. 1980-ci illərin sonlarından etibarən mövcud yataqların tədricən işlənməsi başlandı və bu da sürüşmə proseslərinin aktivləşməsinə səbəb oldu. Neft yataqları, dar bir dəmir yolu bağlandığı qonşu İnquşetiyada geniş miqyas aldı və sürüşmə zonasında olan neft istehsal edən kəndlərin və ərazilərin sakinlərinin yeni ərazilərə köçürülməsi prosesi başladı. 1993–1997-ci illərdə Kiçik Malqobek kəndində genişmiqyaslı torpaq sürüşməsi baş verdi.

1983-cü ilə kimi, Kiçik Malqobekin əhalisi təxminən 240 nəfər idi . Bu gün kəndlilərin əhəmiyyətli bir hissəsi kəndi tərk etdi, orada 7-dən çox ailənin daimi yaşadığına dair sübutlar var. 2013-cü ildə qalan sakinlərin köçürülməsi və itirilmiş və ya hələ də mövcud olan mənzil üçün kompensasiya ödənişi ilə bağlı müzakirələr daha da aktivləşdi.

## Əhali
2010-cu il Ümum-Rusiya Əhali Siyahısına görə kədin əhali tərkibini 68,8 % çeçenlər, 19,2 % inquşlar, 4,0 % qumuqlar təşkil edir.

## İstinadlar
Kurp

**Kurp** (Kabard.-çərk. КурпI, Oset. Куырыпп) - Terekin sağ qolu olub Şimali Osetiya və Kabardina-Balkariyada çaydır . Uzunluğu 50 km, hövzəsi 337 km²-dir. Ən böyük qolu Joronka çayıdır (sağ, 21 km).

## Coğrafiya
Çay Şimali Osetiyanın Kirov rayonunda, Sunja  silsiləsinin şimal yamacındakı ən yüksək zirvəsi Zamankul dağından (926 m)  7,5 km şimal-şərqdə , buynuzlu -fıstıq meşələrdə yaranır.Razdzoq kəndi mənbədən 6,5 km cənubda yerləşir. Əvvəlcə cərəyanın ümumi istiqaməti şimal-qərbə yönəlir. Yuxarıda dağ meşələri arasında axır və düzənliyə çıxır.Çay Kusova kəndindən aşağıda, Kabardina-Balkariyanın Terek  rayonundadır. İnarkoy kəndi yaxınlığında çay sol qolu olan Suxoy  Kurpa (12 km) qovuşur  və bundan sonra şimal-şərqə dönür. Aşağı  Kurp kəndi yaxınlığında, Aşağı  Malqobek kəndindən şərqə doğru kənara çıxaraq, bu andan başlayaraq  şimala axanadək ən böyük özəyi olan Joronka çayı ilə qovuşur. Joronkadan sonra Kurp Terek  silsiləsində kəsilir (Terek silsiləsi sağ sahildə qalır, sol sahildə Arik silsiləsi, onun davamı). Sonra Pritereçni düzənliyinə  axır və Aşağı Malqobekdən yuxarı yenidən Şimali Osetiya sərhədlərinə daxil olur. Aşağı Malqobekdə  Akveduk kanalı  ilə kəsişir. Bundan əlavə, çay Şimali Osetiya ilə Kabardina-Balkariya arasında, təbii bir sərhəd təşkil edir. Kurp çayı, Terekə sağ tərəfdən, 390 km məsafədə, Suxotski kəndi yaxınlığında axır. Çay vadisində 7 kənd var.

## Su rejimi
Çayda yeraltı  suların üstünlük təşkil etdiyi, qar və yağışın daha az payı olan qarışıq qidalanma mövcuddur. Bu tip çaylar buzlaq qidalanmasının üstünlük təşkil etdiyi çaylara nisbətən daha az su tərkibinə malikdir. Kurp çayının su səviyyəsində mövsümi dalğalanmalar aydın müşahidə olunur. Çay yaz aylarında ümumiyyətlə dayaz olur. Lakin güclü yağış suyun kəskin artmasına kömək edə bilər. Qış üçün sabit su səviyyəsi xarakterikdir. Maksimum axın iyun ayında, ən azı fevral ayında baş verir. Quraqlıq illərində Kurp çox dayaz olur, hətta quruya bilir.

## İstinadlar
Xuluqçay

**Xuluqçay** — Azərbaycanın Qusar rayonu ərazisindən axan çay. Samurçayın sağ qoludur.

Çayın uzunluğu 13&nbsp;km-dir. Çayın hövzəsinin sahəsi 30. Çay boyunca Xuluq, Gilah və Nəcəfkənd kimi yaşayış məntəqələri yerləşir.

## İstinadlar
Mayrtup

**Mayrtup** (çeçen. Майртуп - "cəsurların düşərgəsi") kənd Çeçenistan Respublikasının Kurçaloyevski rayonunda yerləşir. Mayrtup kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Kənd Kürçaloy rayon mərkəzindən şərqdə Qums çayının sol sahilində İskarq çayının töküldüyü ərazidə, Hunq çayından ayrılır və Qroznı şəhərindən 42 km cənub-şərqdə yerləşir.
Ən yaxın yaşayış məntəqələri: qərbdə Kürçaloy şəhəri, şimal-qərbdə İlasxan-Yurt kəndi, şimal-şərqdə Baçi-Yurt kəndi, cənub-şərqdə  Djiqurtı kəndi və cənubda  Xıdı-Xutor kəndi. 

## Tarix
Mayrtup, XIX əsrin əvvəllərindən etibarən rus yazılı sənədlərində qeyd edilməyə başladı. 1819 ildə General Yermolovun Böyük Çeçen, Şali, Qermençuk, Avturı, Qeldiqen, Mayrtup kəndlərinə cəza ekspedisiyası olmuşdur.
Mayrtup 1818-1826-cı illərdə Mayrtup kəndinin sakini Beybulat Taymıyevin rəhbərlik etdiyi qiyamın mərkəzi oldu. Mayrtup eyni zamanda "Mexk-kxel" in (ölkənin Şurası) çağırıldığı ictimai-siyasi mərkəzə çevrildi.

25 may 1825-ci ildə kənddə Ümumi Çeçen Qurultayı toplandı. Maqom Kuduklinski (Dağıstandan), Maqomet Yaraqskinin ortağı, qurultayda çeçen imamı seçildi.
25 iyul 1825-ci ildə kənddə ikinci Ümumi Çeçen Qurultayı toplanırdı. Sonra qiyam iştirakçıları arasında bir parçalanma oldu.
1834-cü ildə Mayrtup kəndindəki növbəti Ümumi Çeçen Qurultayında Taşav-Hacı Çeçenistanın lideri, imam seçildi.
Qafqaz müharibəsi illərində kənd dəfələrlə dağıdıldı. 1840-cı ilin noyabrında general Qrabbe Böyük Çeçenistanda bir kampaniya təşkil etdi və Mayrtup və Aki-Yurt kəndlərini darmadağın etdi.
Qafqaz müharibəsi başa çatdıqdan sonra çar hakimiyyətinin kəndləri genişləndirmək siyasəti çərçivəsində Mayrtup kəndi ətrafındakı kəndlər ləğv edildi və əhali Mayrtupa köçürüldü.
1877-ci ildə Əlibəy-Hacı qiyamı zamanı ilk böyük döyüş Mayrtupun şimal kənarında oldu, kənd qismən dağıldı.

1944-cü ildən 1958-ci ilə qədər olan müddətdə, çeçenlərin və inquşların sürgün edilməsi və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Sulebkent adlandırıldı, Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Şuraqat mahalına daxil edildi və dargilər tərəfindən məskunlaşmışdı.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə milli tərkib 99,48 % çeçenlər və 0,52 % digər millətlərdən ibarət idi.

## İstinadlar
Mayski (Şimali Osetiya)

**Mayski** (oset. Майскæй, inquş. Майски, Бекъи-Юрт) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Priqorodnı rayonunda yerləşir . Eyni adlı kəndin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Mayski kəndi İnquşetiya ilə sərhəddə, Kambileyevka çayının sağ sahilində, nisbətən aşağı axarda Alxançurt kanalı ilə kəsişdiyi yerdə yerləşir. Kəndə ən yaxın yaşayış məntəqələri: cənubda Çermen kəndi, şimal-şərqdə Nazran şəhəri (İnquşetiya), qərbdə Beslan şəhəri. Kəndin şərq kənarında, yeni qurulmuş Novoye kəndi yerləşir.

## Tarix
19-cu əsrin əvvəllərində, müasir bir kəndin yerində, Kambileyevka çayının sahilində rus sənədlərində və 19-cu əsrin xəritələrində qeyd olunan bir kənd qurulmuşdur. Bu kənd Bekaya ya da Bekaya Xişilqova (İnquş. Бекъи-Юрт) adlandırılmışdı. 1838-ci ilə qədər 91 nəfər əhalisi olan bu kənddə 15 həyət var idi. Qəsəbənin adının original yaradıcısı İnquş Bekya Xaşaqulqovun adından gəlir. O, Xaşaqulqov nəslini təmsil edirdi və qəbilənin qurucusu olan Xoşakın (İnquş. Хьошакъа) nəvəsidir.

XIX əsrin ikinci yarısında Beki-Yurt kəndi mövcud olmağı barədə məlumat yoxdur və sonradan yalnız elmi ədəbiyyatda bu kənd barədə məlumat var. Müasir Mayski kəndi 1952-ci ildə yaradılıb.

## İqlimi
Mayski kəndinin iqlimi rütubətli kontinental iqlim mülayim dərəcədən kəskin kontinental çöllərə qədər dəyişir. Burada qış mülayimdir, demək olar ki, qar yoxdur. Yaz qısa, istilik yalnız avqust ayında müşahidə olunur. Kənddə günəşli, açıq günlər çox azdır, ildə orta hesabla 60–70 gün, təxminən 70–80 gün yağıntı, qalan vaxtlar 210–230 gün tutqun və buludlu hava hökm sürür.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə Mayski kəndinin milli tərkibinin əsasını 97,0 % inquşlar, 1,4 % ruslar, 0,5 % çeçenlər və 1,1 % digərləri təşkil edir.

## Sosial obyektlər
Mayski Kəndində məktəb, ambulatoriya, poçt, ticarət obyektləri və müxtəlif xidmət sahələri var. Qaz, elektrik, internet, simli və mobil rabitə, asfalt yol var.

## İstinadlar
Nikolayevskaya (Çeçenistan)

**Nikolayevskaya** (Çeçen. Салтийн-Гӏала) kəndi  Çeçenistanın Naurski rayonunda yerləşir. Nikolayevski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Kənd Terek çayının sol sahilində, Naur-Şelkovskaya suvarma kanalının Terek ilə birləşdiyi yerdə  yerləşir. Kəndin şərqindəki Naur-Şelkovskaya kanalı, öz növbəsində, Lenin kanalı ilə birləşir.

Kəndin şimalından Şimali Qafqaz dəmir yolunun Mozdok-Çervlyonnaya-Uzlovaya dəmir yolu xətti (Teplovodnı dayanma nöqtəsi) və P262 Stavropol-Kraynovka dəmir yolu keçir.
Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimal-qərbdə Yeni Solkuşino kəndi və Obilnı xutoru, cənub-şərqdə  Çervlyonnaya kəndi, qərbdə (Terekin əks sahilində)  Pravoberejnoye kəndi, cənubda (həmçinin Terekin əks sahilində) Naberejnıy qəsəbəsi. 

## Tarix
Nikolayevskaya kəndi 1848-ci ildə qurulmuşdur, nə vaxt ki, Terekdə 1847-1848-ci illərdə Kiçik Rusiya əyalətlərindən Qafqaz xəttində məskunlaşmış "Şapoval"  yaradıldı.

Onların hesabına Qrebenski kazak alayının sayının artırılacağı güman edilirdi. Çervlyonnaya kəndini 'Şapoval' ı qəbul etməməsi səbəbindən onlar üçün ayrı bir kəni Nikolaevskaya meydana gəldi.

Kənd Qafqaz Xətti Kazak Ordusunun Qrebenski kazak alayının bir hissəsi idi. 1874-cü ildə kəndin xarakteristikası belə idi: "Terekin sol sahilində, Qroznıya və Dağıstana gedən magistral yolda", 189 ev, 1325 sakin (658 kişi və 667 qadın), Pravoslav Kilsəsi, poçt stansiyası, kənd məktəbi, Terekdən körpü, 2 yarmarka (10 aprel və 26 avqust).
1926-cı ildə Nikolayevskaya kəndi Şimali Qafqaz bölgəsinin Terski rayonunun Naurski rayonunun Nikolayevskaya kənd sovetinə aid idi. 1926-cı il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2236 nəfər, o cümlədən 1976 ukraynalı və 196 böyük ruslar yaşayırdı. 

1 yanvar 1990-cı il tarixinə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Naurski rayonunun Nikolayev kənd bələdiyyəsinə, bu tarixə 1844 nəfər yaşadığı,Obilnı ferması, Semikolodtsev, Suvorovski, 147 km uzunluğunda dəmir yolu kabinəsi və 1025 piket daxil olduğu bildirilir.

## Əhali
2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1633 nəfər (754 kişi və 879 qadın) yaşayırdı, əhalinin 97% -i çeçenlər idi. 2010 cu ildə isə bu rəqəm 96,30 % təşkil edirdi. 

## İstinadlar
Noqir

**Noqir** (Oset. Ногир) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Priqorodnı rayonunda yerləşir. Noqirski kənd yaşayış məntəqəsinin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiya
Noqir kəndi Priqorodnı rayonunun şimal hissəsində, Terek çayının sol sahilində yerləşir və faktiki olaraq onun şimal ətrafı kimi Vladiqafqaz şəhəri ilə birləşir.
Qəsəbə torpaqları ilə həmsərhəddir: cənubda Vladiqafqaz, şimalda Alxaçurt, şimal-şərqdə Mixaylovskoye və şərqdə Zavodski.

## Etimologiya
Noqir sözü osetin dilindən tərcümədə Yeni Osetiya (Oset. Ног Ир) deməkdir.

## Tarix
Oktyabr inqilabından əvvəl Noqir kəndini yerində çar hərbi təlim poliqonu yerləşirdi.
Müasir Noqir kəndi 1921-ci ildə əvvəllər Xristianovskoye kəndində (indiki Diqora şəhəri) məskunlaşmış Cənubi Osetiya qaçqınları tərəfindən qurulmuşdur.
Kənddəki ilk məktəb 1930-cu illərin sonlarında inşa edilmişdir.
1992-ci ilin yazında, Noqir kəndinin cənub-qərb kənarında, Respublika hakimiyyəti Santa Barbara mikrorayonunun (kəndin bir hissəsi Cənubi Osetiya və Gürcüstanın daxili rayonlarından olan qaçqınlar üçün yaşayış məntəqəsidir) inşasına başladı. Hal hazırda mikrorayonda 221 ev var.
1992-ci ilin payızında Osetiya-İnquş qarşıdurması zamanı Noqir kəndində hərbi əməliyyatlar aparılmadı, yalnız müvəqqəti qaz, elektrik, su təchizatı kəsildi.

## Əhali
Noqir şəhərinin əhalisi əsasən osetinlərdir, kəndləri 1921-ci ildə qurulmazdan əvvəl Osetiyanın mərkəzi və cənub hissələrinin müxtəlif dərələrində yaşayırdılar. 2010-cu il Ümum-Rusiya Əhali Siyahısına görə kəndin milli tərkibini 96,1 % osetinlər, 1,6 % ruslar və 2,3 % digərləri təşkil edir.

## Arxeologiya
Noqirdə, kəndin əsas küçəsində 1000 m² ərazidə yerləşən erkən tunc dövrünə aid (təxminən 4 min illik) Maykop mədəniyyətinə aid bir kurqan var.

## Abidələr
"Əbədi məşəl" memorial kompleksi
Kəndin girişindəki "keşik aslan"
Üç qat Olimpiya çempionu Artur Taymazovun abidəsi
İki qat dünya və Olimpiya çempionu Timur Taymazovun abidəsi
Üçqat dünya çempionu və Olimpiya çempionu Elbrus Tedeyevin abidəsi
İosif Stalinin abidəsi (Dzukatı)
"İki pioner" ilk məktəbin girişindəki abidə.
Olimpiya çempionu Alan Huqayevin abidəsi

## İstinadlar