open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şokoladlı pizza

thumb|250px|Braziliyada hazırlanmış şokoladlı pizza dilimi.
**Şokoladlı pizza** – şokoladdan istifadə edərək hazırlanan pizza çeşidi. Müxtəlif stilləri və hazırlanma qaydaları mövcuddur. Şokoladlı pizza desert kimi də servis edilə bilər. Bəzi şirkətlər şokoladlı pizza hazırlamaqda ixtisaslaşıblar.

## Hazırlanması
Bəzi şokoladlı pizzalar xəmirə birbaşa şokoladın əlavə edilməsi ilə hazırlanır. Şokoladlı pizza şirin, desert yeməyi və ya əsas yemək kimi servis edilə bilər. Şokoladlı pizza peçdə bişirilməyə qoyulmamış xəmirin üzərində şokoladın əlavə edilməsi ilə hazırlana bilər. Başqa bir variant isə bişdikdən sonra üzərinə fındığın əlavə edilməsidir. Son illərdə şokoladlı pizzanın hazırlanmasında istifadə olunan inqredientlərə şəkər şirəsi, banan, çiyələk, marşmellou, şəkər dənəcikləri və ağ şokolad parçaları aiddir.

## Tarix
Şokoladlı pizza məktəblilərin sevdiyi iki qida növünü – pizzanı və şokoladı özündə birləşdirir. Şokolad və pizzanın qarışdırılmasına Qərb ölkələrində paralel olaraq başlanılmış və desert kimi restoranlarda təqdim edilmişdir.

Şokoladlı pizza Sevgililər günü yeməyi kimi də tanınır.

*Chocolate Pizza®* *Chocolate Pizza Company* şirkətinin qeydiyyat keçmiş əmtəə nişanıdır.

## Şirkətlər
*Chocolate Pizza Company* ABŞ-da şokoladlı pizza bişirməkdə ixtisaslaşmış şirkətdir. Şirkətin baş qərargahı Nyu-Yorkda yerləşir. *Chocolate Pizza®* bu şirkətin qeydiyyat keçmiş əmtəə nişanıdır.

İngiltərənin Kotqreyv şəhərində yerləşən *The Gourmet Chocolate Pizza Company* şirkəti Belçika şokoladından pizzalar hazırlayır. Bu pizzalar soyuq şəkildə desert kimi təqdim edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Food Network
* Epicurious
Stoura-Duymun adası

**Stoura-Duymun adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 9 nəfər yaşayır. Sahəsi 2.9&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsinin hündürlüyü 396 m-dir. Farer dilindən tərcümədə "Kiçik Duymun" deməkdir.
## Qalereya

Fayl:Faroe_stamp_475_stora_dimun.jpg
Fayl:Faroe_stamp_490_coast_of_stora_dimun.jpg
Fayl:Stora_dimun_farm.jpg
Fayl:Stora_dimun_puffins_colony.jpg


## Mənbə
* Personal website with 9 aerial photos of Sandoy
Çılğın izdihamdan uzaq

thumb|Kitabın 1874-cü ildəki ilk nəşrinin üz qabığı.

**Çılğın İzdihamdan Uzaq** () ingilis yazıçı Tomas Hardinin 1874-cü ildə yayımlanmış dördüncü və ən məşhur romanlarındandır.

Əsər ilk dəfə *Chornhill Magazine* adlı jurnalda, aylıq olaraq hissə-hissə yayımlanmış və böyük nailiyyət əldə etmişdir. Müəllif, 1895 və 1901-ci illərdə əsər üzərində əlavə və dəyişikliklər etmişdir. Hardi, romanın adını, ingilis şair Thomas Grayin şeirində keçən 'Far From the madding crowds ignoble strife' cümləsindən götürmüşdür. Müəllifinə böyük şöhrət qazandıran əsər 1915, 1967, 1998 və 2015-ci illərdə filmə də adaptasiya edilmişdir.

## Məzmun

Romanın əsas qəhrəmanı *Qabriel Oak* adlı bir çoban və *Bathsheba Everdene* adlı bir qızdır. Onların ilk tanışıqlıqları Bathshebanın kasıb bir qız olaraq xalası xanım Hurstun evində qalmağa başladığı vaxta təsadüf edir. Qızı ilk gördüyü andan qəlbən və məntiqən ona yaxınlıq duymağa başlayan çoban Oak, bir gün onunla ailə qurmaq fikrində olduğunu açıqlayır, lakin Bathsheba tərəfindən təklifi rədd edilir. Ardından hadisələr kəskin şəkildə dəyişir. Belə ki, çoban Oak bir fəlakət nəticəsində illərlə əmək sərf edərək əldə etydiyi sürüsünü itirir və özünə iş tapmaq üçün əlində qalan nə varsa sataraq olduğu yerdən köçür. Təsadüflər çoban Oak üçün fəlakət gətirsə də, Bathsheba üçün tam tərsi başverir. Məlum olur ki, bir qohumu tərəfindən ona böyük bir mülk meras qalmışdır. Yəni, Bathsheba, artıq adi və kasıb bir qız deyil, geniş bir torpaq sahəsinin xanımıdır. Xislətcə təkəbbürlü və dikbaş biri olan Bathsheba, çobanın bütün itaətkarlığına və yaxşı davranışlarına qarşı qədirbilməz və kobudluqla qarşılıq verir. Lakin həyatının bütün çətin anlarında, o çətinliklərdən yenə də çoban Oakın əliylə xilas olur. Çılğın İzdihamdan Uzaq, həqiqi məhəbbətin və təmənnasız sədaqətin romanıdır. Bu əsər bizə, çıxarsız və riyadan uzaq saf eşqin hekayəsini adi bir çobanın hissiyatı üzərindən nağıl edir. Əsər, həqiqətən adına layiq bir şəkildə, hər cür tünnük və qarmaqarışıqlıqdan kənarda sakit və həzin atmosferi ilə insana sanki bir nağıl təəssüratı bağışlayır.

## Əsas obrazlar
* **Gabriel Oak** : Romanın əsas kişi obrazı, çoban, daha sonra Bathshebanın qoruğunda kəhya işləyir, sonda onunla evlənir.
* **Bathsheba Everdene** : Romanın əsas qadın obrazı, əvvəlcə kasıb olur, daha sonra ona meras qaldığı üçün zənginləşir.
* **Frank Troy** : Orduda çavuş rütbəsində xidmət edir, daha sonra Bathshebanı aldadaraq mülkü üçün onunla evlənir.
* **Mr. Boldwood** : 40 yaşında varlıqlı bir fermer, ciddi və ağır xasiyyətli biridir, daha sonra Bathshebanın xırda oyunu ilə ona vurulur və həyatı mənfi yönə doğru dəyişir.
* **Fanny Robin** : Bathshebanın xidmətçisi, daha sonra evdən qaçır, Troyun toruna düşür, sonda səfil vəziyyətdə ölür.
* **Mrs. Hurst** : Bathshebanın xalası.
* **Liddy Smallbury** : Bathshebanın xidmətçisi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*Helen Paterson Allingham's illustrations for the serial edition, with extensive commentary, from Victorian Web.
*''Far From the Madding Crowd'' Map 
*''Far from the Madding Crowd'' on The Literature Network
Rauf Məmmədov (hüquqşünas)

**Məmmədov Rauf Kərim oğlu** () — Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun polkovniki, Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı, "Vətən uğrunda" medalı kavaleri.

## Həyatı
Məmmədov Rauf Kərim oğlu 5 avqust 1965-ci ildə Laçın rayonunun Seyidlər kəndində anadan olub. 1973–1983- cü illərdə Laçın rayonunun Pircahan kənd orta məktəbində orta, 1983–1984-cü illərdə isə Şuşa şəhər 72 nömrəli Texniki Peşə Məktəbində təhsil alıb.

1984–1986-cı illərdə Ukrayna respublikasında, keçmiş SSRİ Silahlı qüvvələrində, müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib. 1987-ci il də Pedoqoji Universitetin “Hərbi hazırlıq və Bədən tərbiyəsi” fakultəsinə daxil olub, 1991-ci ildə həmin universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1991-ci ilin sentyabr ayından, 1992-ci ilin fevral ayınadək Laçın rayonunun Seyidlər kənd orta məktəbində müəllim işləyib. 2 Fevral tarixində könüllü olaraq Müdafiə Nazirliyinin 811 N- li hərbi hissəsində taqım komandiri, bölük komandirinin müavini və tabor qərərgahının rəisi vəzifələrində, erməni işğalçılarına qarşı döyüşlərdə iştirak edib. 1993-cü ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyindən, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Xüsusi İdarəyə keçirilməklə hərbi xidməti davam etdirib. Xüsusi İdarənin Bakı Qarnizonu üzrə şöbəsində əməliyyat müvəkkili, 1996-cı ilin may ayından, 1998-ci ilədək baş əməliyyat müvəkkili, 1998-ci ilin avqust ayından Bakı Qarnizonu üzrə şöbədə bölmə rəisi vəzifələrində xidmət edib.

1997–2001-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq (qiyabi) fakultəsində təhsil alıb. Aprel 2005-ci il tarixindən, iyun 2006-cı il tarixinədək Azərbaycan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (keçmiş MTN) Şamaxı rayon şöbəsinin rəisi vəzifəsində, 2006-cı ildən, 2017-ci ilin may ayınadək Abşeron rayon şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 2017-ci ilin may ayından Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunda Fövqəladə Hallar nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizliyi və Dövlət Sərhəd xidmətlərinin istintaq, təhqiqat və əməliyyat–axtarış fəaliyyətində qanunların icrasına nəzarət idarəsində rəis müavini vəzifəsində çalışır.

Birinci Qarabağ müharibəsi veteranıdır. Sərbəst güləş üzrə idman ustasıdır.

## Təltif və mükafatları
28 mart 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

## Ailəsi
Ailəlidir 2 övladı var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* "Vətən uğrunda" medalı
* "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı
Halalbooking.com

**Halalbooking.com** — Birləşmiş Krallıq mərkəzli halal otel axtarış və rezervasiya saytı. Sayt altı dildə və 45 pul vahidində fəaliyyət göstərir. Saytda 32 ölkədən 300-ə yaxın müəssisə mövcuddur.

## Tarixi
İndiki adı ilə Halalbooking şirkəti 3 noyabr 2009-cu ildə Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində Elnur Seyidli və Enver Cebi tərəfindən yaradılıb. 'Crescent Tours' adındakı şirkət 2015-ci ilin 23 mart tarixində "Halalbooking Ltd" adını alıb. 15 fevral 2016-cı il tarixi etibari ilə şirkətin investisiyası 800 min dollar təşkil edir. Halalbooking.com hal-hazırda dünyanın ən böyük halal otel saytıdır. Sayt 75 ölkədən 250 mindən çox müştəriyə sahibdir. 2015-ci ildə sayt "Dünyanın ən yaxşı Halal səyahət saytı" mükafatını və Dubayda baş tutan tədbirdə "İslam İqtisadiyyat Mükafatına" layiq görülüb.

Şirkətin qurucularından Elnur Seyidli CEO, digər qurucu Enver Cebi isə COO vəzifələrini icra edirlər.

## İş birlikləri və marketinq
2018-ci ildə halal otel Wome Deluxe, Halalbooking-i Avropadakı tək rəsmi tərəfdaşı olaraq elan edib. 2017-ci ilin mali hesabatına görə şirkət ötən ildə iki dəfə böyüyüb. Bundan əlavə Halalbooking müştərilərinə endirim kartları təqdim edərək marketinq sektorunda da irəliləyişə nail olub. 2016-cı ildən bəri sayt İngilis, Türk, Alman, Fransız, Ərəb  və Rus dillərində xidmət verir. CEO Elnur Seyidli 2016-cı ildə bir müsaibəsində sayta malay və fars dillərini də əlavə etməyi düşündüklərini bildirib. Halalbooking.com həmçinin mobil istifadəçilərə rahatlıq üçün saytın mobil filterləmə sistemini də da təqdim edib.

## Xidmətlər
* Dənizli otellər
* Termal və sanatoriyalı otellər
* Villalar
* Şəhər otelləri

## Vəzifələr
* Elnur Seyidli — CEO
* Enver Cebi — COO
* Ufuk Seçgin — CMO

## Mükafatlar
* "Dünyanın ən yaxşı halal səyahət saytı" (2015) — World Halal Travel Awards
* "İslam İqtisadiyyat Mükafatı" (2016)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İngiliscə sayt
* Türkcə sayt
* Ərəbcə sayt
* Almanca sayt
* Fransızca sayt
* Rusca sayt
Eden of the East

— Kenci Kamiyama tərəfindən yaradılan, *[[Production I.G]]* istehsalı, 2009-cu ildə çıxan anime serialı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ksilit

**Ksilit**(CH2OH(CHOH)3CH2OH)-rəngsiz hidroskopik kristal, çoxatomlu spirtlərin nümayəndəsidir.

## Fiziki xassələri
Optiki aktiv deyil; suda, metil və etil spirtlərində, qlikollarda, piridində, sirkə turşusunda həll olur; efirlərdə, dioksanda, karbohidrogenlərdə, alkilhalogenidlərdə, butil və propil spirtlərində həll olmur.

## Kimyəvi xassələri
Kimyəvi xassələrinə görə Ksilit çoxatomlu spirtlərin tipik nümayəndəsidir.

## Alınması
Ksilit sənayedə ksilozaları reduksiya etməklə alırlar. Bu məqsədlə xammal kimi kənd təsərrüfatının pentoza tərkibli tullantılarından və ağacdan istifadə olunur. Ksiliti təyin etmək üçün, adətən, xromotoqrafiyadan, eləcə də onun mis və vanadium-xinolin kompleksləri əmələ gətirmək xassəsinə əsaslanan üsullardan istifadə olunur.

## Tətbiqi
Ksilit və onun 1,4-anhidridi (klisitan) sellofan istehsalında plastifikator və rütubət stabilizatoru kimi, kağız və ətriyyat sənayesində istifadə olunur. Ksilit ksiftal alkid qatranının, səthi-aktiv maddələrin, lakların, yapışdırıcıların alınmasında komponentdir. Ksilit şirin dada malikdir (saxarozadan iki dəfə şirindir), ödqovucudur; insan orqanizmi ilə mənimsənilmir. Şəkərli və piylənmədən əziyyət çəkən xəstələr üçün qənnadı məmulatların hazırlanmasında saxarozanın əvəzinə istifadə olunur.

## Mənbə
* Аникеева А.Н., Зарубинский Г.М., Данилов С.Н., "Успехи химии", 1976, т. 45, № 1, с. 106–137.
Monster (manqa)

— Naoki Urasava tərəfindən yaradılan, 2004-cü ildə çıxan anime serialı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Türkeş qəbiristanlığı

**Türkeş qəbiristanlığı** — Şahbuz rayonunun Türkeş kəndindən qərbdə arxeoloji abidə.

Qəbirlərin bir çoxunun yerüstü əlamətləri itmişdir. Yalnız baş daşıları salamat qalmışdır. Başdaşları olduqca müxtəlif formalıdır. Onlardan birinin insan fiquru formasında hazırlanması olduqca diqqət çəkicidir. Bəzi baş daşlarının ön tərəfi taxça şəklində oyulmuş və ərəb əlifbası ilə kitabə yazılmışdır. Bəzi baş daşlarının arxa tərəfində də kitabələrə rastlanır. Qəbiristanlığın şərq qurtaracağında boz rəngli tuf daşından yüksək sənətkarlıqla hazırlanmış bir daş qoç vardır. Onun üzərində xəncər təsvir edilmiş və ərəb əlifbası ilə kitabə həkk edilmişdir. Qəbiristanlığı XVI–XX əsrlərə aid etmək olar.

## İstinadlar
Voar adası

**Boar adası** (, ) — Farer adalarına daxil olan ada. Arxipelaqın qərbində yerləşir. 2013-cü il məlumatına görə adada 3046 nəfər yaşayır. Sahəsi 176.38&nbsp;km²-dır. 
Adada Breyda çayı mənsəbində, Vatnsdalsvatn gölündə turistik və ov məqsədli balıq ovu həyata keçirilir.

## Nəqliyyat

Adada Vaqar hava limanı fəaliyyət göstərir. Hava limanı ölkəni xarici dünya ilə əlaqələndirir. аLiman İkinci Dünya müharibəsi zamanı ingilis mütəxəsislər tərəfindən inşa edilmişdir. Mühaibədən sonra iki on illik istifadəsiz qalmışdır.  Hazırda isə il ərzində 170 min sərnişinə xidmət göstərir. 1800 metrlik asfalt yuçuş-eniş zolağına sahibdir (2011-ci ilin dekabrında istifadəyə verilmişdir).

Vestman boğazı altından çəkilmiş 5 kilometrlik tunel adanı Streymoyla birləşdirir (2002-ci ildə istifadəyə verilmişdir).
## İstinadlar
Nyolsoy adası

**Nyolsoy adası** (), *Nolsyo* () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 222 nəfər yaşayır. Onlar eyni adlı qəsəbədə yaşayırlar. Sahəsi 10,3&nbsp;km²-dır.

Adada böyük bir dəniz quşu koloniyası vardır. Dünyanın Kaçurkalara aid ən böyük koloniyası burada yerləşir. 
Torshavn şəhəri ilə ada arasında əlaqə 20—25 dəqiqəyə təmin edilir.
## Qalereya

Nólsoy.3.jpg
Nólsoy.8.jpg
Nólsoy.6.jpg
Nólsoy.7.jpg


## İstinadlar
Təbriz Saat Qülləsi

Təbriz Bələdiyyəsinin binası olaraq da bilinən **Saat Qülləsi**İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhər bələdiyyəsinin əsas mərkəzi binasıdır. Saat Qülləsi və ya sadəcə, Saat böyük zalı olan binadan, saatı olan qüllədən və cənub-qərb tərəfində yerləşən kiçik bağdan ibarətdir. Bağın ortasında fəvvarəsi olan dairəvi hovuz yerləşir.

## Tarixi

Saat Qülləsi adlanan bu bina 1934-cü ildə tikilmişdir. Tikildiyi dövrdən şəhər bələdiyyəsinin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən bina, İkinci Dünya müharibəsindən sonra Azərbaycan Milli Hökumətinin mərkəzi binasına çevrilmişdir.

Azərbaycan Milli Hökuməti İran qoşunları tərəfindən devrildikdən sonra bina yenidən şəhər bələdiyyəsinin mərkəzi ofisi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Hal-hazırda da bina bələdiyyənin mərkəzi binasıdır.

### Dəyişikliklər

1990-cı illərdə liftin qurulması zamanı saatın verandalarından biri zədələndi. Saatın qülləsinin üst hissəsindəki qübbə 2008-ci ildə yenidən rəngləndirildi. Gümüş rəngli şüşələrin əvəzinə xaki rəngli lif şüşələrdənistifadə edildi. Binanın bir hissəsi 2007-ci ildən Təbriz şəhər Bələdiyyə Muzeyi kimi istifadəyə verildi.

## Bələdiyyə Muzeyi
Son illərdə binanın bir hissəsi muzey kimi təşkil edildi. Muzeydə Təbriz şəhərinin tarixi xəritələri və Təbrizdəki tikililərin tarixi şəkilləri, rekonstruksiya materialları sərgilənir. Muzeydə həmçinin şəhərdə ilk dəfə istifadə edilən bəzi şeylər də sərgilənir. Məsələn, ilk film çəkmə ləvazimatları, ilk taksi xidməti göstərən maşın və yanğın söndürmə alətləri. Təbriz toxuçuluq sənayesinin ən yaxşı nümunələrindən bəziləri də bu muzeydə sərgilənir.

## Mərasimlər
Bina şəhərin tam mərkəzində yerləşdiyindən, tarixi boyü bir sıra mərasimlərə ev sahibliyi etmişdir. 1945–1946-cı illərdə Azərbaycan Milli Hökumətinin mərkəzi binası olmuşdur.
* Hər İran yeni ilində (20 mart) binanın qarşısında böyük bir Həft Sin yaradılır.
* 2014-cü ildən Təbriz şəhəri yer saatını *Saat Qülləsi*nin işiqlarını söndürərək qeyd edir.

## Qalereya

Fayl:TabrizMunicipalityNorooz.jpg|Northern side of Saat Tower and municipality building from Saat square.
Saat 2.jpg|thumb|Saatın İkinci Dünya müharibəsi zamanı baş vermiş Rus işğalı zamanı ziyan görmüş zəngi. Sonradan yenisi ilə vəəz edilmişdir.        
Fayl:Saat, rug gallery.jpg|Saat Qülləsinin əsas zalı. Hal-hazırda xalça kolleksiyası nümayiş etdirilir.   
Fayl:Saat Tower 2016-13 golden key of Tabriz gate.jpg|Təbrizin qızıl  açarı
Fayl:Saat Tower 2016-6 old telephones.jpg|Muzeydə nümayiş etdirilən bəzi tapıntılar
Fayl:Saat Tower 2016-3.jpg|
Fayl:Saat Tower 1930s.jpg|1930-cu illərdə qüllənin təmiri


## İstinadlar
Ridinq (Pensilvaniya)

**Ridinq** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Pensilvaniya ştatının Berks əyalətində şəhər. 87.575 əhalisi olan bu şəhər Pensilvaniyada beşinci böyük şəhərdir. Ştatın cənub-şərq hissəsində yerləşir və Böyük Ridinq ərazisinin əsas şəhəridir.

2010-cu ilin siyahıyaalmasına görə, ölkə ərazisində yoxsul vətəndaşların ən yüksək payı Ridinq şəhərindədir.

Son illərdə Ridinq velosipedlərin dayanaçağına çevrilmişdir. Şəhər Beynəlxalq Dağ Velosiped Assosiasiyasının Hərəkət Mərkəzidir və 2017-ci il sentyabr ayının 8-9-da Ridinq Redsport Festivalına ev sahibliyi etmişdir.

## Tarixi
Delavarlar hindliləri kimi tanınan Delavarlar Ridinq ərazisində məskunlaşan ilk xalq hesab olunurlar.

Pensilvaniya koloniyası 1680-ci ildə yaradılmışdır və torpaq sahəsi İngiltərə kralı II Çarlesdən Uilyam Pennə hədiyyə edilmişdir. 120000&nbsp;km2
-dən çox torpağa sahib olan bu hədiyyə onun atası Ser Uilyam Pennin  şərəfinə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası
Ridinq Filadelfiyadan 105&nbsp;km şimaı-qərbdə Pensilvaniya ştatında yerləşir. ABŞ siyahıyaalma bürosunun məluamtlarına əsasən,şəhərin ümumi sahəsi 26&nbsp;km²-dir. Bunun 25&nbsp;km²-i quru sahəsi, 0.52&nbsp;km²-i isə su sahəsidir. Şəhər qərbdən Skulkill çayı ilə, şərqdən Mount Penn və cənubdan Neversink dağı ilə sərhəddir.

## İqtisadiyyatı
Ridinq şəhərində və ətrafında yerləşən bölgələrdə olan şirkətlərə Boscov's, Carpenter, GK Elite Sportswear, Penske Truck Leasing və Redner's Markets daxildir.

2012-ci ildə "The New York Times" qəzetində "ölkənin ən kasıb şəhəri" adlandırıldı.

Berks Əyaləti İcma Fondunun və Kutztaun Universiteti Kiçik Biznesin İnkişaf Mərkəzinin proqramı olan Jump Start İncubator sahibkarlara ərazidə yerni müəssisələr açmağa kömək edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şəhərin rəsmi internet səhifəsi
Seyid Sultan Səfi piri

**Seyid Sultan Səfi piri** — Ordubad rayonunun Düylün kəndində ziyarətgah.

Pir Orta əsr qəbiristanlığının yanındadır. Vaxtilə pir dördkünc formada möhrədən inşa edilmiş binadan ibarət olmuşdur. Hazırda pirin binası müasir üslubda bərpa edilmişdir. Dördkünc formalı böyük salondan ibarət olan pir binasının mərkəzi hissəsində bir müsəlman qəbiri var. Axtarışlar zamanı pirin ətrafından Orta əsrlərə aid şirli və şirsiz keramika məmulatı aşkar olunmuşdur. Pirin qarşısında qoyulan daş qoç fiquru da əhali tərəfindən müqəddəs hesab edilərək ziyarət edilir. Arxeoloji materiallara əsasən piri XIV–XVI əsrlərə aid etmək olar.

## İstinadlar
Harmotom

**Harmotom** — mineral 

## Haqqında
Harmotom - fillipsit qrupundan seolit, Ba[Al2Si6O16]×6H2O. Si Al-la əvəz olunur (eyni zamanda K, Na, Ca daxil olmaq şərtilə). Mononoklinik və rombik. Habitus prizmatik. İkiləşmə bir-birinə daxil olan, xaçabənzər {001}, {021} və {110} üzrə. Ayrılması {010} mükəmməl. Bazalt boşluqlarında, Pb-Zn yataqlarında tapılır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Koropokkuru

**Koropokkuru** (ayn. コロポックル, コㇿポックㇽ *koropokkuru, korpokkur*) – aynuların mifologiyasında – yerin altında, ya da dəvədabanı, öskürəkotu kimi bitkilərin gövdəsinin altında yaşayan balaca adamlardır. Bitki kamiləri (ruhları, ilahları) sayılırdılar (sözün özü aynu dilində kor/koro – “öskürəkotu”, pok – “altında” və kur/kuru – “adam” sözlərindən formalaşıb).

Aynular inanırdılar ki, yaşadığı torpaqlarda oraya gəlmələrindən öncə məhz koropokkurular yaşayırdı. Onlar yaxşı balıqçı idilər və öskürəkotunun yarpaqlarından düzəldilmiş damı olan quyularda yaşayırdılar. Aynular hesab edirlər ki, indiki zamanda da onların yuvalarına, gildən düzəldilmiş qab-qacaqlarında və daş alətlərinə hardasa rast gəlmək olar.

## Əfsanə

Qədim zamanlarda koropokkurular insanlarla yaxşı münasibətdə idilər, onlara maral, balıq və başqa şikar göndərir, ticarət edirdilər. Lakin insanların onları görməsini xoşlamırdılar, buna görə də  adətən insanlarla bütün işlərini gecə vaxtı edərdilər.

Bir dəfə gənc bir aynu koropokkurunu öz gözləri ilə görmək istəyir və buna görə də, pəncərənin altında pusqu qurur, çünki koropokkurular hədiyələrini həmişə gətirib pəncərənin altına qoyardılar. Koropokkuru yaxınlaşdıqda, oğlan onu tutaraq pəncərədən dartıb evin içinə salır. Oğlan görür ki, qabağında çox gözəl bir qadın koropokkuru durur. Qadın o qədər qəzəblənir ki, bir də heç kim onun xalqını bir də görmür. 
## Elmi yanaşma

Belə bir fərziyyə ortaya qoyulur ki, koropokkuru haqda miflər aynulardan öncə Hokkaydo və Saxalində həqiqətən mövcud olmuş neolitik bir qövmlə bağlıdır.  Ehtimal edilir ki, bu qövm Homo florensis, başqa adla “hobbit” insan növünə aid olub və dövrlərinin sonlarında aynularla təmasda olublar. Buna sübut kimi – aynularınkından fərqli olan qazma evlər və dulusçuluq məhsulları göstərilir.

## Ədəbiyyat

* Васильевский Р. С. По следам древних культур Хоккайдо. — Новосибирск: Наука, Сибирское отделение, 1981. — 176 с.: ил. — Серия «Страны и народы».
* Невский Н. А. Айнский фольклор. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1972. — 176 с.
* Спеваковский А. Б. Духи, оборотни, демоны, божества айнов. — М.: Наука, Главное издательство восточной литературы, 1988. — 206 с.

## Qeydlər
Nabran ensiz dəmiryol xətti

**Nabran ensiz dəmiryolu xətti** — Azərbaycanın Xaçmaz rayonu ərazisində mövcud olmuş ensiz dəmiryolu xətti (750 mm). Xətt 1951-ci ildə inşa edilmişdir.

Xudat stansiyasından, Muxtadir qəsəbəsinə oradan isə Nabrana yönəlirdi. Üstəlik digər qollarıda var idi. Dəmir yolu Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə tabe idi. Əsasən Kolxoz və Solxozlara xidmət üçün nəzərdə tutulsa da Azərbaycanın bu hissəsinin turistik bölgə olması səbəbindən dəmir yolu turistlər tərəfindən də istifadə edilirdi.
Dəmir yolu Xəzər dənizinin sahili boyunca uzanırdı.

Xətt tələbatın olmaması səbəbindən 1990—1992-ci illərdə fəaliyyətini dayandırmışdır.

## Depo
Yollarda əsasən iki paravozdan istifadə edilirdi. Sonradan isə Tu4 teplovozları da istifadəyə verilmişdir. Vaqonlar sərnişin və yük olmaqla iki qrupa aid idi. Sərnişin vaqonlarının qapı və pəncərələri olmurdu.
## Həmçinin bax
*Azərbaycandakı ensiz dəmiryolu xətləri
Valdorf salatı

**Valdorf salatı** () — acı bibər ilə mayonez və ya limon suyu əlavə edilmiş ətirli kərəviz kökü və yunan qozu, nazik çöplər (orijinal) və ya köklərdən (müasir mətbəx) və turşaşirin almadan hazırlanan klassik amerikan salatı. Qozun digər növləri əlavə olunmasına icazə verilir. Həmçinin təzə üzüm və ya kişmiş əlavə edilə  bilər.

## Tarixi
Valdorf salatı ilk dəfə 14 mart 1896-cı ildə Müqəddəs Məryəm Uşaq Xəstəxanasının şərəfinə xeyriyyə üçün Nyu-Yorkdakı Valdorf otelində düzəldilmişdir. Valdorfun metrdoteli Oskar Tsikiri həmin yeməyi inkişafında və yeni reseptlərə ruhlandırmada böyük rol oynadı. 1896-cı ildə "Valdorfun Oskarı" tərəfindən salat "Kulinariya kitabı" () adlandırdıldı. Orijinal reseptdə qoz-fındıq yox idi, lakin 1928-ci ildə Kulinariya kitabında reseptə onlar da əlavə edildi.

## Ədəbiyyat
* *Arnold E. Bender, David A. Bender.* A Dictionary of Food and Nutrition. — Oxford University Press, 1995. — P. 384. — 432 p.
* *Wayne Gisslen, Mary Ellen Griffin, Le Cordon Bleu.* Professional Cooking for Canadian Chefs. — John Wiley & Sons, 2006. — P. 706. — 1088 p.

## Həmçinin bax
* Meyvəli salat

## İstinadlar
Məleykə Cahan Bəyim

**Məleykə Cahan Bəyim** () 1875- ci ildə Tehranda anadan olmuşdur.

## Həyatı
Məhəmməd Əli Şahın həyat yoldaşı, Şahbanusu (şahın həyat yoldaşı),  Qacar sülaləsinin üzvü, Əhməd Şah Qacarın anasıdır. Atası Kamran Mirzə Qacar Naib əs-Səltənədir ( Nəsirəddin Şah Qacarın oğlu).  Şahilə evləndikdən sonra "*Kraliça Cahan"* adlandırıldı. Hər halda, bunun da mənası *"Məleykə-ye Cahan"*la eynidir və  *dünyanın kraliçası* deməkdir.

## Sürgün illəri
İranda Rza şah başda olmaqla Pəhləvi sülaləsi Qacar sülaləsini devirdikdən sonra, digər sülalə üzvləri ilə birlikdə Avropaya köçərək San-Remoda yaşamışdır. Məhəmməd Əli şahın ölümündən sonra (1925) ailənin birlikdə saxlanmasında böyük rolu olmuşdur.

Bu illərdə  "*Borhan-ol-İman*"ı  (İmanın səbəbinin mənası)  yazmışdır. Bu əsərə öz dualarını və bəzi dualar barədə qeydlərini yazmışdır.
## İstinadlar
Qoqol-moqol

**Qoqol-moqol** — Alman sözüdür, mənası *qarışdırmaq* deməkdir. Yumurtanın sarısı ilə şəkərdən hazırlanan yeməkdir. Müxtəlif komponentləri(ərzaqarı): şərab, bal, vanilin, kakao, süd, çörək, meyvə və meyvə şirələrini də əlavə etməklə hazırlamaq olar.

## Etimologiyası
Maks Fasmerin lüğəti bu adların mənşəyini bir neçə versiyasını gətirir: ingilis dilində hooq-muq, hooqle-polyak dilindən koqel-moqel, alman dilindən Kuddelmudel (qarışıq) kokteylin ixtirasını almanlar alman şirniyyatçısı Manfred Kökenbauerin adına yazırlar.

Əfsanəyə əsasən Moqilyovda Qoqel familiyasında kantor (dini müğənni) öz səsini itirmişdi və boğazını müalicə etmək üçün belə bir resept icad etmişdi. Bu əfsanənin başqa versiyasına görə qrafinaya Bronislava Potoskaya Bolşoy Svorotdan bu resepti bir az müasirləşdirib balı, çörəklə əvəz edib və adını dəyişdirərək "qoqel-moqil" əvəzinə "qoqol-moqol" qoyub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Смотреть что такое "гоголь-моголь" в других словарях:
* Энциклопедия кулинарных рецептов "Гоголь-моголь"
Hamburger

**Hamburger** — kəsilmiş və doğranmış kotletdən və 2 bulkudan ibarət olan sendviç növü. 

## Adlandırılması
Hamburger adı Almaniyanın Hamburq şəhərinin adından götürülmüşdür. Düşünülür ki, əsasən rus dənizçilər Hamburq limanında lövbər salır, əti burada bişirirdilər  və bu yemək tədricən hamburger adını qazanır. Sonradan hamburger dəniz yolu ilə ABŞ-ə, oradan da bütün dünyaya yayılıb.

## Tarixi
ABŞ mətbəxinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan hamburger ilk dəfə Amerikada kəşf olunmayıb — buna bənzər yeməklər artıq Asiya və Avropa kulinar ənənələrində mövcud idi. Monqol və tatar tayfalarını isə bu fastfud simvolunun təsisçiləri kimi hesab etmək olar — məhz onlar həmişə uzun yollar qət etməklə qiymə hazırlamağı öyrənmiş və onu çiy dadıblar. Bu nemət Qızıl Ordaya mənsub olan torpaqlarda sürətlə yayılmaqda idi. Orta əsrlərdə Avropa mətbəxində qiymə çox nadir tapıntı idi, ümumiyyətlə ətin özü yalnız zadəganlara mənsub idi. O vaxtın kulinar kitablarında ətin əzilməsi haqqında çox az məlumat var idi — bunu əsasən kolbasa istehsalında edirdilər. Bəzi məlumatlara görə, vəhşi "tatar" resepti məhz XVII əsirdə rus gəmiləri vasitəsi ilə Avropanın liman şəhəri olan Hamburqda peyda olmuşdur. Bu yeməyi hətta indiyə qədər bir çox avropa restoranlarında "Tatar bifşteksi" (Steak tartare) adı ilə tapmaq mümkündü. XIX əsrin ilk yarısına qədər Hamburq Avropanın ən böyük transatlantik limanlarından biri hesab edilirdi. Amerikaya yol tutan bir çox emiqrantlar məhz Hamburq limanından oraya yola düşürdülər. Amerikada, əsasən Nyu-Yorkda, yerli kiçik restoranlarda, alman gəmiçilərini cəlb etmək üçün "Hamburq sayağı steyklər" əmələ gəlməyə başlamışdı və nəticədə geniş yayılmışdır. Hazırkı kimi o yemək əsasən çiy (hərdən isə yarı hisə verilmiş) qiymədən, yanında isə soğan, ədviyyatlar, çörək qırıntıları və çiy yumurtadan ibarət idi. Bəs kimin ağlına ilk olaraq o kotleti bişirib bulkunun arasına qoymaq fikri gəlib — bizlər üçün hələ də sualdır. Amma müəyyən olunub ki, artıq 1904 ildə Sent-Luis yarmarkasında, bizim bu günlərdə hamburqer dediyimiz yeməyə çox bənzər yemək satılmaqda idi.

## Növləri

* Çizburger (,  sözündən— pendir)
* Fişburger ( — balıq)
* Çikenburger ( — cücə)
* Verciburger

Luther Burger Amerika üslubunda qızardılmış şəkərli xəmir (Ponçik) üzərində çizburger.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Barber, Katherine, editor (2004). *The Canadian Oxford Dictionary*, second edition. Toronto, Oxford University Press. .
*  History and origins of the hamburger
* 
* 
* 

## Həmçinin bax
* Fəstfud
* ABŞ mətbəxi
Mintuçi

**Mintuçi** (aynuミントゥチ, mintuci; həmçinin "mintuti", "mintuçi kamuy") – aynu mifologiyasında fövqəltəbii varlıq, yarıinsan-yarıheyvan, su ünsürünə aid ruh. Adətən kappu kimi təfsir edilir. Adının dielaektik variantları – "mimtuçi", "mintoçi". Yapondilli ədəbiyyatda minçuti (yap. ミンツチ) variantına rast gəlmək olar.

Ehtimala görə "mintuçi" sözü Midzuti sözü ilə qohumdur. Ola bilsin ki, mintuçi özündə kappanın və aynuların keçəl "dağ adamlarının" xüsusiyyətlərini birləşdirir.

## Əfsanə
Əfsanələrə görə, yaponlar Edo dövründə aynularla ticari əlaqələr qurmaq üçün Hokkaydoya gəldikdə, sonuncuların gəmilərinə çiçək xəstəliyi şeytanı soxulur.

Çiçək xəstəliyi epidemiyası çoxlu sayda aynunun həyatına son qoyur. Okikurumi yovşan gövdəsindən 61 kukla düzəldərək şeytanla döyüşməyə yollanır. (Başqa əfsanələrə əsasən, kuklaları aynular düzəldir). Bir dənə kukladan başqa hamısı suda batır, lakin sonuncu şeytana qalib gələ bilir. Batan kuklalar sonradan "mintuçi" ilahlarına dönüşür; onlar xəstəlik və bədbəxtlik olduqda yardım edə bilirlər.

## Görünüşləri
Mintuçilər 3–12 yaşlı uşaq boyda olurlar, kappa kimi başlarının ortası keçəldir, dəriləri bənövşəyi-qırmızıdır, ayaqları ya quş, ya da qurbağa ayağıdır. Kappalardakı kimi, mintuçilərin qolları bədənlərinin içində bir-birinə bağlıdır. Bir qolu qoparıldıqda, o birisi də özü düşür. Müxtəlif bölgələrin mintuçiləri fərqli xüsusiyyətlərə malikdirlər: İsikari çayının mintuçiləri tamamilə keçəldirlər – həm erkəklər, həm də dişilər. İkeda şəhərinin şərq Tokati vadisinin mintuçiləri balaca qoca baba və nənələrə bənzəyirlər.

## Bacarıqları
Xalq inanclarına görə, mintuçilər balıqları idarə edir və suda boğulmuş insan qurbanı əvəzinə balıqçıya uğur gətirə bilərlər. Həmçinin mintuçinin ovda şikarın sayını artırmağı bacardığına inanırdılar. Bəzi əfsanələrdə, balaca qız cildində övladlığa götürülmüş mintuçinin ailəyə böyük uğur gətirdiyi deyilir. Məsələn, Asakihava şəhərinin və Saru çayının firavanlığını mintuçilər tərəfindən qorunması ilə bağlayırdılar.

Kappa kimi mintuçilər də insan və mal-qara ovuna çıxa, onları suyun altına çəkə, insanların içinə girə bilirlər. İçinə mintuçi girmiş qadın kişiləri ovsunlaya bilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 草野巧, 戸部民夫. 日本妖怪博物館. — 1-е изд.. — 新紀元社, 1994. — С. 109. — ISBN 978-4-88317-240-5.
* 草野巧. 幻想動物事典. — 新紀元社, 1997. — 299 с. — ISBN 978-4-88317-283-2.
* Мураками, Г.[ja]. 日本妖怪大事典. — 角川書店, 2005. — (Kwai books). — ISBN 978-4-04-883926-6.
* Мидзуки, С.[ja]. 妖鬼化 1 関東・北海道・沖縄編. — Softgarage, 2004. — С. 126. — ISBN 978-4-86133-004-9.
* Накагава, Х.[ja]. アイヌ語千歳方言辞典. — 草風館, 1995. — ISBN 4-88323-078-3.
* Тада, К.[ja]. 幻想世界の住人たち IV 日本編. — 新紀元社, 1990. — С. 117. — (Truth in fantasy). — ISBN 978-4-915146-44-2.
* Спеваковский А.Б. Духи, оборотни, демоны и божества айнов: религиозные воззрения в традиционном айнском обществе. — Наука, 1988. — 204 с.
* Морозов И. А. Феномен куклы в традиционной и современной культуре. — Индрик, 2011. — С. 151. — ISBN 978-5-91674-114-8.

## Xarici keçidlər
Amerikan pendiri

**Amerikan [[pendir]]i** () — kəsmik, yağ və digər süd məhsulları əlavə olunmaqla hazırlanan süd məhsulu. 75–95 °C temperaturda hazırlanır.

Bugünkü Amerikan pendiri, qanunla, ən azı iki növü pendirdən istehsal edilməlidir. Çünki istehsal prosesi "işlənməmiş" / xammal / təbii pendirlərdən fərqlənir, Amerikan pendiri ABŞ-də "pendir" adı ilə qanuni olaraq satıla bilməz.

## Həmçinin bax
* ABŞ mətbəxi

## Xarici keçidlər
* ''Making American cheese on the farm for home consumption'', Farmers' Bulletin No. 1734, U. S. Department of Agriculture, October 1934. Hosted at University of North Texas Government Documents Department.
* ''An American-type cheese: how to make it for home use'', Farmers' Bulletin No. 2075, U. S. Department of Agriculture, October 1954.

## İstinadlar
Mayonez

**Mayonez** () — bitki yağı, yumurta sarısı, sirkə və ya limon şirəsi, şəkər, duz və bəzən də xardal və digər ədviyyatlar qatmaqla hazırlanan soyuq sous. Mayonez mətbəxdə ən tez-tez istifadə olunan məhsullardan biridir. Mayonezi salatlarda, ət və toyuq qızartmalarında istifadə edirlər. Avropa və Amerika standartlarına uyğun olaraq mayonezin yağlılığı 70–80 % olmalıdır.

## Haqqında
Mayonezin tərkibinə bitki yağı, yumurta sarısı, xardal, limon turşusu və sirkə daxildir. Mayonezdə bu inqridientlərin nisbətindən asılı olaraq məhsul ya şirintəhər ya da neytral, ya acı ya da şit, ya yağlı ya da yüngül, ya qatı ya da duru olur. Mayonezin xeyiri və ziyanı tərkibində olan inqridientlərin keyfiyyətindən birbaşa asılıdır. Klassik reseptə əsasən mayonezin əsas hissəsini A, D, E, K, P vitaminlərlə zəngin olan və dərini cavanlaşdıran təbii bitki yağı təşkil edir, lakin təəssüf ki, hal-hazırda mayonezlərin çoxunun tərkibində modifikasiya olunmuş yağlar (onlara trans-piylər da deyilir) istifadə olunur. Bu yağ tam süni məhsul olub orqanizm tərəfindən onun mənimsəməsi üçün qətiyyən uyğunlaşmayıb. Belə yağların mayonezin tərkibində olub-olmadığını necə bilmək olar? Bu sualın cavabını mayonezin etiketində tapa bilərsiniz. Əgər məhsulun tərkibində "yüksək keyfiyyətli bitki piyi" ("*высококачественный растительный жир*") varsa, deməli, burada təbii bitki yağından söhbət gedə bilməz. Onun yerini bu konkret məhsulda kimyəvi modifikasiya olunmuş yağlar tutur ki, bu yağların molekulları təbiətdə yoxdur. Belə mayonezi əlavə olunmuş qida mədə-bağırsaq traktında çox çətinlikdə həzm olunur ki, onun fermentləri trans-piylərinin molekullarını parçalamaq iqtidarında deyillər. Nəticədə onlar orqanizmdən xaric edilmir və qara ciyərdə, mədəalti vəzidə, damarların divarlarında xolesterin yığınları şəklində yığılır. Belə mayonezi əlavə olunmuş qida mədə-bağırsaq traktında çox çətinlikdə həzm olunur ki, onun fermentləri trans-piylərinin molekullarını parçalamaq iqtidarında deyillər. Nəticədə onlar orqanizmdən xaric edilmir və qara ciyərdə, mədəalti vəzidə, damarların divarlarında xolesterin yığınları şəklində yığılır.

## Tərkibi və hazırlanması
* Yumurta — 4 dənə
* Zeytun yağı — ½ litr
* Şəkər tozu — 1 ç.q.
* Duz — 2 ç.q.
* Xardal — 2 ç.q.
* Üzüm sirkəsi — 2 x.q.
* Qara istiot — zövqə görə Yumurtanın sarısını ağından ayırın və xardal, duz və istiotla yaxşı-yaxşı çalın. Sonra çalmağı davam edib kütləyə damcılarla zeytun yağını əlavə edin. Kütləyə yağın 1/3 hissəsi daxil edəndən sonra yağı nazik şırnaqla tökmək olar. Axırda kütlə həmcins və qatı olmalı, qabın divarlarından asanlıqla ayrılmalıdır. Bundan sonra mayonezə sirkə ələvə etmək lazımdır. Ev şəraitində hazırlanan mayonezi soyuducuda 72 saat saxlamaq olar. Mayonezə blenderdən keçirilmiş göyərti də əlavə etmək olar. Bu ona xüsusi və gözəl tam verəcək.

## Həmçinin bax
* Aioli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mayonez nechazırlanır (eng)
* ГОСТ 31761–2012 Mayonez və mayonez sousu (rus).
* Blender Mayonnaise Recipe
* Science Channel's ''The Making'' Series: #2 Making of Mayonnaise  (video in Japanese)
* NPR's Report on the 250th Birthday of Mayonnaise and its history
Svuynoy adası

**Svuynoy adası** () və ya **Svinyo** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 31 nəfər yaşayır. Sahəsi 27.1&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 586 m-dir. Arxipelaqın şimal-şərqində yerləşir. Adada eyni adlı qəsəbə yerləşir. 
## Coğrafiyası
Sahilləri əsasən sıldırımlıdır. Ən hündür nöqtəsi Havnartindur dağıdır (586 m).

## Qalereya

Fayl:Detailed map svínoy 2006.jpg|adanın xəritədi
Fayl:Faroe stamp 350 svinoy.jpg|Marka (1999)

## İstinadlar
Köpəkbalığı üzgəclərindən şorba

**Köpək balığı üzgəclərindən şorba** — əsasən toy və ya ziyafətlərdə süfrəyə verilən Çin mətbəxinin yeməklərindən biri. Şorba əsrlər əvvəl Sonq xanədanında imperatorun ailəsinə və məhkəmə üzvlərinə verilən zaman ortaya çıxdı. Balıqçılıq ticarəti artdıqda şorba dünyada məşhur oldu. 2011-2013-cü illər arasında Çində istehlak 50-70 % azaldı.

## İstinadlar
Salatların siyahısı

[thumb|350px|Bağ salatı. Tərkibi [pomidor|günəşdə qurudulmuş pomidor, albalı, pomidor, çuğundur, xiyar və ağ pendirdir.]]

**Salatlar** – Salat bir neçə soyuq ərzaqların daxil olması ilə yaranan yemək növüdür. Salatın bir neçə növü var: yaşıl salatlar; tərəvəz salatları; makaron salatları, taxıl salatları; ət, quşçuluq və ya dəniz məhsulları daxil olmaqla qarışıq salatlar; və meyvə salatları.
230px|thumbnail|Lobya salatı

## Salat növləri

## Digər salatlar

*Azərbaycan salatı
*Ağ lobya salatı
*Bahar salatı
*Fransız salatı
*İngilis salatı
*Leço
*Mimoza salatı
*Nar salatı
*Oliviye salatı
*Sezar salatı
*Tabule
*Tacir salatı
*Tərəvəz salatı
*Toyuq salatı
*Şahzadə salatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Salad Recipes from All Recipes
Çörəkli şorba

**Çörəkli şorba** - Şimali Avropa mətbəxinə xas olan xörək. Çörəkli şorba Danimarka, latış, İsveç, eston, fin milli mətbəxində mühüm yer tutur.

## Çörəkli şorbanın müxtəlifliyi
Çörəkli şorbanın müxtəlif növləri vardır. Çörəkli şorbanı şərti olaraq meyvəli, pivəli, şokoladlı və sair şorbalara bölünür.

## Mənbə
* Çörəkli şorba
Karhenc

**Karhenc** () – ABŞ-nin Yüksək düzənliklər regionunda, Nebraska ştatının Allayans şəhərinin yaxınlığında yerləşən və Stounhencin təqlidi olan abidə. Orijinal Stounhencdən fərqli olaraq Karhenc ağır, böyük daşlardan deyil, boz spreylə rənglənmiş köhnə ABŞ avtomobillərindən tikilmişdir. Abidə Cim Reynders tərəfindən 1987-ci ilin iyulundakı gündönümü üçün tikilmişdir. 2006-cı ildə əraziyə xidmət verən turist mərkəzi açılmışdır.

## Struktur

Karhenc diametri 29 metr olan dairədə düzülmüş 39 avtomobildən ibarətdir. Bəziləri 1,5 metr dərinliyindəki çuxurlara basdırılmışdır. Abidənin tağlarını hazırlamaq üçün bəzi avtomobillər bir-birinə qaynaq edilmişdir. Topuq daşı 1962-ci ilin Cadillac-ıdır. Karhencdə üç maşın basdırılmışdır və onların yanında bunlar yazılıb: "Burada xarici maşınların üç sümüyü vardır. Detroyt yatdığı müddətcə onlar bizə xidmət etmişdilər. İndi isə Detroyt oyaqdır və Amerika böyükdür!".

Karhenc Stounhencin e.ə. 2500-2000-ci illərdəki orijinal strukturunun deyil, hazırkı strukturunun təqlididir.

Stounhenc təqlidindən əlavə Karhenc ərazisində müxtəlif rəngli spreylərlə boyanmış başqa əsərlər də vardır.

## Tarix

Karhenc 1987-ci ildə Cim Reynders tərəfindən tikilmişdir. O, Karhenci atasına həsr etmişdir. O, İngiltərədə yaşayarkən Stounhenci tədqiq etmiş, bu isə ona strukturun formasını, proporsiyalarını və ölçülərini oxşatmağa kömək etmişdir. Karhenc ərazisinə sonradan başqa avtomobil heykəlləri də əlavə edilmişdir. Hazırda ərazi Maşın İncəsənət Qoruğu kimi də tanınır.

Reynders Karhencin dostlarına 10 ar ərazi bağışlamışdır. 2011-ci ildə Karhencin dostları ərazini 300.000 ABŞ dolları məbləğində satışa çıxarmışdır. 2013-cü ildə Karhencin dostları ərazini Allayans vətəndaşlarına bağışlamışdır.

Karhenc filmlərdə, musiqilərdə, televiziya verilişlərində və reklamlarda peyda olmuşdur. 2005-ci ildə abidə haqqında "" adlı sənədli film çəkilmişdir. 2007-ci ildə isə "Ölmədən öncə ABŞ və Kanadada görməli 1000 yer" adlı kitabda adı göstərilmişdir.

21 avqust 2017-ci ildəki günəş tutulması Karhencdə də müşahidə olunmuşdur. Nebraska qubernatoru Piter Riketts və 4000 nəfər günəş tutulmasını buradan müşahidə etmişdirlər. Reynders qeyd etmişdir ki, Karhenci yaradarkən 30 il sonra baş tutacaq günəş tutulmasından xəbəri yox idi.

## Həmçinin bax
* *[[Cadillac Ranch]]*
* Stounhenc təqlidləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Viyoy adası

**Viyoy adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 597 nəfər yaşayır. Sahəsi 41&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 841 m-dir. Arxipelaqın şimalında yerləşir. Fuqloy ilə Boroy adası arasında yerləşir. 
Tərcümədə «*meşə adası*» mənasını versə də əslində adada meşə yoxdur.
## Coğrafiya

Farer adalarının ən ucqar şimal nöqtəsidir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanır. Əsasən dağlıqdır. Ən hündür hissəsi şimalda yerləşir. Burada bütün arxipelaqın 3-cü ən hündür zirvəsi olan Vidlinqadalsfyadl dağı yerləşir. Adada olan 11 zirvənin hündürlüyü 481 - 841 metr arasında dəyişir.

## Əhali

Adada iki yaşayış məntəqəsi vardır: Vannsund və Vidareydi. Yaşayış məntəqələri avtomobil yolları ilə birləşdirilmişdir. Adanı Boroy adasına birləşdirən avtomobil yolu ilə Farer adalarının ikinci ən böyük şəhəri olan Klaksvuyokla birləşdirir.
## Mənbə
* Adanın şəkilləri 
## İstinadlar
Teodor Fönten

**Teodor Fönten** (; ) — alman yazıçı və şairi.

## Həyatı
**Teodor Fönten** 1819.ci ildə Almaniyada anadan olmuş fransız əsilli şair və yazıçıdır. Ədəbiyyat aləminə tarixi balladalar yazaraq giriş edən Fönten, 1878.ci ildən sonra fəaliyyətini daha çox roman yazıçısı olaraq davam etdirmişdir. Onun ən bilinən əsəri 1895.ci ildə yazılmış 3 ciltli Effi Bryest (roman)ıdır. Yazıçı 1898.ci ildə, 78 yaşında vəfat etmişdir.

## Bəzi Əsərləri
"Grete Minde" (1880),

"İrrungen Wirrungen" (1888)

"Frau Jenny Treibel" (1892)

"Unwiederbringlich" (1892)

"Meine Kinderjahre" (1894)

"Effi Bryest (roman)"(1895)

"Von Zwanzig bis Dreissig" (1898)

"Vor dem Sturm" (1878)

## İstinadlar
Edit Varton

**Edit Varton** ― 1862-1937-ci illərdə yaşamış Amerikalı yazıçı.

## Həyatı
Edit Varton 1862-ci ildə Amerikada anadan olmuş qadın yazıçıdır. O, bir çox roman və hekayələr yazmışdır.  Ən bilinən romanı 1920.ci ildə qələmə alınmış Məsumiyyət Çağı  ( **The Age Of İnnocence** ) adlı romandır. Bu roman 1921.ci ildə Kolumbiya Universiteti tərəfindən Pulitser mükafatı ilə təltif olunmuşdur. O, həmçinin "Bunner Bacıları" adlı digər bir romanın da müəllifidir. 1911.ci ildən sonra həyatını daha çox Fransa da davam etdirən E. Varton 1.ci dünya müharibəsi vaxtı müxtəlif yardım fəaliyyətləri səbəbi ilə Fransa dövləti tərəfindən mükafatlandırılmışdır.  Henri Ceyms, Andre Jid, Ernest Heminquey və dövrün bəzi yazıçıları ilə yaxın dostluq münasibəti qurmuş E. Varton 1937.ci il, 75 yaşında Fransada vəfat etmişdir.
## İstinadlar
Azərbaycan Kommunist Partiyası Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayət Komitəsi

**Azərbaycan Kommunist Partiyası Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayət Komitəsi** — Azərbaycan Kommunist Partiyasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində fəaliyyət göstərmiş regional komitəsi. Vilayət 7 iyul 1923-cü ildə yaradılmışdır və 26 noyabr 1991-ci ildə ləğv edilmişdir.

## Haqqında
Azərbaycan Kommunist Partiyası Dağlıq Qarabağ Vilayət Komitəsi Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının vilayət üzrə mərkəzi partiya orqanı kimi hesab olunmuşdur. Vilayət Komitəsinin birinci katibi de-fakto olaraq adətən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu və ya Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinib baş katibi təyin edirdi.

## Birinci katiblər
Vilayətin tarixində 23 nəfər birinci katib olmuşdur. Onlardan 2 nəfər etnik azərbaycanlı, 2 nəfər rus əsilli, 19 nəfəri isə erməni əsilli olmuşdur.

### İkinci katiblər
Vilayət Komitəsinin ikinci katibi birinci katibin idarəetmə məsələləri üzrə köməkçisi hesab edilirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Автономная область Нагорного Карабаха — Нагорно-Карабахская автономная область — Нагорно-Карабахская Республика
* World Statesmen.org
Roman Filipov

**Roman Nikolayeviç Filipov** (; 13 avqust 1984, Voronej, RSFSR, SSRİ — 3 fevral 2018, Serakib, İdlib, Suriya) — Rusiyanın hərbi pilotu. Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (2018). Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinin mayoru. 3 fevral 2018-ci ildə Suriyada həlak olmuşdur.

## Həyatı
13 avqust 1984-cü ildə Voronejdə hərbi pilot ailəsində dünyaya gəlmişdir. 2001-ci ildə Voronejdə orta təhsilini başa vurmuş, 2006-cı ildə Krasnodar ali hərbi aviasiya məktəbinin Armavirdəki mərkəzini bitirmişdir.

Primorsk diyarının Çerniqovka kəndində yerləşən 187-ci qvardiya hücum alayında (13984 №-li hərbi hissə) xidmət etmişdir. Böyük pilot vəzifəsindən Şərq Hərbi Diyarının hücum aviaalayının eskadrilya komandirinin müavini vəzifəsinədək bütün pillələri keçmiş, məhz buradan da Rusiya HHQ-nin Suriyadakı aviasiya qrupunun tərkibinə ezam edilmişdir.

### Ölümü
3 fevral 2018-ci ildə "İdlib" de-eskalasiya zonası üzərində atəşkəs rejiminə nəzarət uçuşu zamanı mayor Filipovun idarə etdiyi Su-25 hücum təyyarəsi Serakib şəhəri yaxınlığında daşınan zenit raket kompleksindən açılan atəşlə vurulmuşdur. Pilot təyyarəni havada saxlamağa çalışaraq raketlə vurulduğunu qərargaha bildirmiş və katapultasiya etmişdir. Yerə endikdən sonra düşmən döyüşçülərin əhatəsinə düşmüş və öz tapançası ilə onlarla atışdıqdan sonra əsir alınmamaq üçün əl qumbarası ilə özünü partlatmışdır. Rusiya hərbçilərinin cavab raket zərbələri ilə həmin ərazidəki Cəbhət-ən-Nusra qruplaşmasının 30 üzvü məhv edilmişdir.

5 fevralda Rusiya müdafiə naziri tərəfindən Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı fəxri adına təqdim olunmuş və 6 fevralda Rusiya prezidenti Vladimir Putinin sərəncamı ilə mayor R. N. Filipova ölümündən sonra Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı adı verilmişdir.

Türkiyə və Rusiya hərbi kəşfiyyatının səyləri ilə pilotun nəşi Suriyadan çıxarılaraq Türkiyənin Hatay bölgəsindən Rusiya hərbi nəqliyyat təyyarəsi ilə 6 fevral 2018-ci ildə Moskva vilayətindəki Çkalovski hərbi aerodromuna gətirilmişdir. Ailəsinin arzusu ilə pilotun dəfni 8 fevral 2018-ci ildə Voronejdəki Komintern məzarlığının Qəhrəmanlar xiyabanında keçiriləcək.

## Şəxsi həyatı
Evli idi. Həlak olduğu vaxt qızı 4 yaşında idi.

## Xatirəsi
Roman Filipovun adı ilə Kalininqrad və Vladivostokda küçələr və Voronejdə onun oxuduğu 85 nömrəli məktəb adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "До последнего держал самолёт в воздухе": погибший в Сирии пилот Су-25 докладывал о попавшей в штурмовик ракете // RT, 05.02.2018
Skinner qutusu

thumb|Skinner qutusunun quruluşu.
**Skinner qutusu** () və ya **operant tənzimləmə otağı** () – içərisindəki heyvanın (əsasən siçanın) qida və su əldə edə bilmək üçün basa biləcəyi bir düymənin olduğu aparat. Heyvanın tələb olunan hərəkəti etməsi və qarşılığında mükafatlandırılması prinsibi ilə işləyir.

Təcrübənin əvvəlində qutunun içinə bir siçan qoyulur. Siçanın qutudakı hərəkətlərinə məhdudiyyət qoyulmur və rahatca dolaşmasına icazə verilir. Qutunun içində dolaşarkən qida əldə etməsini təmin edən düyməyə təsadüfən basan siçan sonrakı cəhdləri boyunca sürət qazanır və düyməyə basdıqca mükafatlandırıldığını öyrənir. Beləcə, operant tənzimləmə uğurla həyata keçirilmiş olur.

Berres Frederik Skinner tərəfindən ixtira olunan bu qutuda bir heyvanın hər reaksiyasını qeydə alan cihaz var.

Skinner qutusunun quruluşu heyvandan və təcrübənin formasından asılı olaraq dəyişdirilə bilər. Qutuda heyvanın reaksiya verəcəyi azı bir qol, düymə və qida olmalıdır.

Bunlardan əlavə, qutuya xəbərdarlıqedicilər – işıqlar, səslər, videolar daxil edilə bilər. Bu zaman qutu elektriklə işləyir.

Skinner qutusu ilə aparılmış təcrübələrdə heyvanın düyməyə basma sayına, basma müddətinə, basma sürətinə, basma aralığına baxılaraq təcrübələr sinifləndirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Pavlovdan Skinner qutusuna - arxa plan və təcrübə.
Şiraz salatı

**Şiraz salatı** ( *salad shirāzi*) ənənəvi İran salatıdır, Cənubi İranda Şiraz şəhərində hazırlandığı üçün həmin şəhərin adı ilə tanınır. Bu salat həm də  "fars pomidor-xiyar salatı"  da adlanır. Baxmayaraq ki, bəzən onun hazırlanmasında  laym suyu və ya  yaşıl meyvə suyu (üzüm qorası, kal alma və digər turş meyvələri sıxıb şirəsini şıxararaq hazırlanan, dünya mətbəxində verjuice adı ilə, İranda isə ab-qora (آبغوره) adı ilə tanınan, salat və yeməklərə turşuluq verən maye qatqı) istifadə olunur, salatın əsas tərkibi xiyar, pomidor, soğan və limon şirəsindən ibarətdir. Şiraz salatı İranda yay aylarında ayrıca yemək kimi yeyilə bilir, lakin il boyu süfrəyə ət yeməklərinin, xüsusən kabab  və steyk yanında əlavə kimi verilir. Shirazi salad is sometimes served as an accompaniment to rice. Cookbook author Jila Dana-Haeri describes it as a refreshing dish during the summer.
Şiraz salatı İranın milli salatı sayılır və İranda süfrəyə gələn xörəklərin əksəriyyəti bu salatla birlikdə verilir.  Bu salat həmçinin ət yeməyinin ədavasını (acılığını) azaltmaq məqsədi də daşıyır. Salatın tərkibinə daxil olan xiyarın hesabına salat xırtıltı ilə yeyilir; bir qədər pico de gallo and İsrail salatını xatırladır.

## Tərkibi
Şiraz salatının əsas tərkib hissəsi: xırda doğranmış kiçik xiyar, pomidor və soğandan ibarətdir. Bu tərəvəzlər xırda doğranır və təzə limon və ya laym şirəsi ilə və bəzən də qurudulmuş nanə ilə qarıçdırılır. Zeytun yağı, duz və istiot istifadə edilə bilər, 
və əlavə olaraq salatın tərkibinə: doğranmış nanə, cəfəri, yaşıl soğan, şüyüd, sumaq, üzüm sirkəsi  və kal üzüm şirəsi (ab-qora) qatıla bilər.  Salat duzlu və turş dada malik ola bilər. Salat süfrəyə verilməzdən bir saat (və ya bir qədər çox müddət) əvvəl düzəldilərsə, süfrəyə verilənə qədər keçən müddət ərzində onun tərkib hissələrinin dadı, ətri bir-birinə daha yaxşı qarışa bilir və nəticədə salatın dadı, ətri daha da artır. 
Şiraz salatını süfrəyə pide və lavaş kimi çörəklərlə,  və ya pendir və/və ya qoz ilə vermək olar.

## Əlavə olaraq

* Əfqan salatı
* Piko de qallo
* Çoban salatası
* İran mətbəxi
* İsreil salatı
* Kaçumbari
* Salatların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Salad Shirazi 
* Salad Shirazi ~ Persian Salad From City Of Shiraz