open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ana Vətən (Kiyev)

**Ana Vətən heykəli** (, ) — Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə yerləşən İkinci Dünya müharibəsinin xatirəsinə inşa edilən heykəl. Heykəltəraş Yevgeni Vuçetiç və quruluşçu rəssam Vasili Boroday tərəfindən hazırlanan heykəl paslanmaz poladdan istehsal olunmuşdur. Əlindəki 16 metrlik qılınc ilə birlikdə ümumi hündürlüyü 102 metr, çəkisi 560 tondur. Heykəlin sağ əlindəki qılıncın ağırlığı 9 tondur. Sol əldə 13x8 metr enində, üzərində Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqı gerbinin yer aldığı bir qalxan vardır.

Heykəlin yer aldığı sahədəki muzeydə təxminən 11.600 əsgərin oyma adlarının olduğu mərmər vallar vardır. Həmçinin müharibə zamanı Sosialist Əməyi Qəhrəmanı və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı nişanları verilən təxminən 200 işçi burada anılır.

Abidə Kiyevdə yer alan İkinci Dünya müharibəsində Ukrayna Tarixi Muzeyinin bir hissəsində yerləşir.

## Dizayn və tikintisi
SSRİ-də bu böyüklükdə polad heykəl ilk dəfə qoyulub. Texnoloji dizayn və montaj, Paris Kommunası adını daşıyan Kiyev zavodunun mütəxəssisləri tərəfindən, Paton Elektrik Qaynaq İnstitutunun paslanmaz polad kadrların ayrı-ayrı bloklarda, 25-30 ton ağırlığında hissələrdə irəli gəlməsinə yönəlik təklifləri nəzərə alınaraq həyata keçirilib.

Başlanğıcda abidənin qızılla örtülməsi nəzərdə tutulurdu, lakin daha sonra bu fikir rədd edildi. Heykəlin polad örtüyü Paton Elektrik Qaynaq İnstitutu mütəxəssisləri tərəfindən 50x50 sm və 1,5&nbsp;mm qalınlığındakı təbəqələrdən qaynaqlanmışdır. Tikişlərin ümumi uzunluğu təxminən 30&nbsp;km idi.

Heykəli xüsusi olaraq inşa edilmiş yüz metrlik bir kranla topladılar, iş tamamlandıqdan sonra kran sökülüb. Bütün quruluş strukturlarının vəziyyətini izləmək üçün, sıx geodeziya alət araşdırmaları rejimi yaradılıb.

## İstinadlar
Espelkamp

**Espelkamp** — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətində Minden-Lübbecke bölgəsində yerləşən rayon.

## Coğrafiyası
Espelkamp Lübbekkenin təxminən 10 kilometr şimalında və Mindenin 20 kilometr şimal-qərbində yerləşir.

### Ərazi bölgüsü

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Anqermünde (Brandenburq, Almaniya)
*  Buros (İsveç)
*  Nadköröş (Macarıstan)
*  Torqelov (Mecklenburq-Vorpommern, Almaniya)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
Haksberqen

**Haksberqen** — Hollandiyanın şərqində Tvente regionunun Overeysel əyalətində yerləşən şəhər.

## Topoqrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

 
*Official website
Samara çayı

**Samara çayı** () — Ukraynada yerləşir və Dnepr çayının qollarından biridir. Samara və Dnepr çaylarının birləşdiyi yerdə Dnepr adlı bir şəhər yerləşir. Uzunluğu 300&nbsp;km olan çayın 22,600&nbsp;km²-lik su hövzəsi vardır. Çay əriyən qar suları ilə qidalandığı üçün su səviyyəsi nizamsızdır. Çayın eni 40 ilə 60 m arasında dəyişir.

Samara Çayının ən böyük qolları Vovotsça və Byk çaylarıdır. Çay üzərində qurulmuş ən böyük şəhərlər Ternivka və Novomoskovsk şəhərləridir.

## Hövzəsi
Çayın uzunluğu 311&nbsp;km-dir. Çayın maililiyi isə 0.33 m/km-dir. Çayın hövzəsinin sahəsi 22.660&nbsp;km²dir. Vadi əsasən trapesiya, asimmetrik, bəzi bölgələrdə açıq ifadə edilmir. Su sərfi isə 17 m³/saniyədir. Qar suları ilə qidalanır. Dekabrın əvvəlində donur, Martın sonunda isə buzu açılır. Bəzən isə ilboyu donuşluq olur.

## Mənbə

* Samara çayı. Çaya turist axını . *"Poezdnik"*
* Samara çayı sahili boyunca . *"Skitalets"* 
* Samara çayının mənsəbi və mənbəyi . *"Skitalets"*
* Samara çayının xəritəsi, şəkillərlə daha ətraflı.
Kriptosporlar

**Kriptosporlar** — ölçüləri <200 μ fossil spor və sporabənzər mikrofosillər. Kriptosporlar izosporlar, həqiqi mikrosporlar, xırda meqasporlar, mikrosporlar yaxud toxumlu ayıdöşəyilərinin tozcuqları daxildirlər. Kriptosporlar müxtəlif funksiyalar daşıyan sporları fərqləndirmək üçün işlənilən sərbəst termindir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Politbüro

**Politbüro** () — siyasi büronun qısaldılmış forması. SSRİ tarixində kommunist partiyanın, siyasətləri müəyyənləşdirən ən ali qərar orqanı. Rusiyada 1917-ci il Oktyabr İnqilabından sonra dövlət hakimiyyəti üzərində tətbiq etdiyi senzura 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması ilə sona çatmış, sonra varlığı faktiki olaraq sona çatmışdır.

Rusiyada ilk Siyasi Büro 1917-ci ilin oktyabr ayının sonlarında Bolşevik Partiyası Mərkəzi Komitəsi tərəfindən hazırlanan qiyam zamanı fasiləsiz və çevik bir idarəetmə mexanizmini təmin etmək məqsədilə yaradılıb. Bu siyasi büronun yeddi üzvü arasında Vladimir Lenin, Lev Trotski və İosif Stalin də var idi. Bolşevik üsyanının müvəffəqiyyət qazanması Siyasi Büronun dağılmasına gətirib çıxardı. Mart 1919-cu ildəki VIII Partiya Konqresi, Mərkəz Komitəsinə öz üzvləri arasından beş nəfərlik yeni bir Siyasi Büronun seçmə tapşırığını verdi. Bu orqanın rəsmi vəzifə, Mərkəz Komitəsinin növbəti sessiyalarını gözləyə bilməyəcək qədər təxirəsalınmaz problemlər barəsində qərara gəlmək. Çox keçmədən partiya və dövlət rəhbərliyində mühüm mövqe üzərinə götürən Siyasi Büronun, vəzifə baxımından Mərkəz Komitəsini kölgədə qoydu.

Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasında (Sov.İKP) gündəliyi hazırlayan, müzakirə ediləcək məsələlərlə bağlı sənədləri təmin edən və Siyasi Büronun qərarlarını alt pillələrə ötürən orqan partiya katibliyi olmuşdur. Bu səbəbdən Sov.İKP baş katibi Siyasi Büronun ən təsirli üzvlərindən birinə çevrildi. Bu məqamı əlində tutan Stalin, Leninin 1942-ci ildə ölümünü izləyən hakimiyyət mübarizəsinin ardından Siyasi Büronun üzərində nəzarətçi bir mövqe əldə etdi və bu orqanla yanaşı, bir bütün olaraq partiya də qəti suverenliyi də əlinin altına aldı.

Siyasi büro 1952-ci ildə qaldırıldı və əvəzinə, üzv sayı daha çox olan Mərkəzi Komitəsi Rəyasət Heyəti gətirildi.

## Adın tarixçəsi
"Politburo" termini Azərbaycan dilinə, Rus sözü olan "*Политбюро"*-dan gəlir. Termin, ispanca *Politburó* Rus dilindən olduğu kimi köçürülüb, Alman dilində isə *Politbüro* olaraq yazılır. Həmçinin bu söz Viyetnamca (*Bộ Chính trị*), Koreyaca isə (정치국, 政治局 *Jeongchiguk*) kimi yazılır və tələffüz edilir.

## İstinadlar
Akif Qəhrəmanlı

**Akif Qəhrəmanlı** — yazıçı-jurnalist, tərcüməçi.

## Həyatı
Akif Qəhrəmanlı 1942-ci ilin fevral ayında Oğuz rayonunda anadan olmuşdur. 1959-cu ildə orta məktəbi bitirir. Ali təhsil almaq üçün Bakıya gəlir. İlk cəhddən ali məktəbə daxil ola bilməyən A. Qəhrəmanlı bir müddət zavod və fabriklərdə, Metropolitendə fəhləlik edir. 1964-cü ildə hərbi xidmətdən qayıdıqdan sonra S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin axşam şöbəsində təhsil alır. Təhsil aldığı müddətdə tərcüməçilik etməyə başlayır.

## Əmək fəaliyyəti
1968-ci ildən 1984-cü ilədək Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyində tərcüməçi-redaktor,
1984-cü ildən 1986-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında elmi redaktor, daha sonra şöbə müdiri,
1986–1990-cı illərdə "Kommunist" qəzetində Beynəlxalq həyat və təcrümə şöbəsinin müdiri vəzifələrindən çalışmışdır.
1991-ci ildən 2005-ci ilə qədər Prezident Aparatında sektor müdiri vəzifəsində işlədi.

## Kitab
2019-cu il aprelin 26-da Azərbaycan Mətbuat Şurasının Ahıl Jurnalistlər Məclisi Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində Akif Qəhrəmanlının xatirəsinə həsr olunmuş mərasim keçirilmişdir. Mərasim iştirakçılarına "Mən sabah da varam" adlı kitab da təqdim edilmişdir.

### Tərcümə kitabları
* S.Kərimovun "Niyazi"
* Q.Kərimovun "Şəriət və onun sosial mahiyyəti"
* G.Şvetsin "Mən marafon qaçıram"
* L.Medvedkonun və A.Germanoviçin "Allahın adı ilə"
* Branko Çopiçin "Özümüz zillətdə,xəyalımız cənnətdə"
* B.Oleynikin "Zülmət sultanı"
* SSRİ Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun nəşr etdirdiyi "İslam"
* "Müsəlman bayramları"

## Mükafatları
1981-ci ildə aldığı Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Botevqrad Saat Qülləsi

**Botevqrad Saat Qülləsi** (bolq. *Часовниковата кула в Ботевград*) — Bolqarıstanın Botevqrad şəhərində yer alan bir saat qülləsidir. 1866-cı ildə inşa edilmişdir. Botevqrad şəhərinin simvollarından biridir və Bolqarıstanın ən məşhur 100 turistik məkanlarından biridir. Bu qüllədə hər saatbaşı qısa musiqi çalınır.

## Tarixçəsi
Saat qülləsi, Mithat Paşanın təklifi ilə Samundyievo kəndinin qəsəbə və rayon mərkəzi olacağının açıqlanması ilə başlayan inşaat işləri çərçivəsində 1866-cı ildə Vuno Markov tərəfindən inşa edilib. Qüllənin saat mexanizmi yerli xırdavatçı olan Genço Nakov tərəfindən, zəngi isə Banskolu Lazar Dimitrov tərəfindən hazırlanıb.

Başlanğıcda qüllənin üzərində taxtadan kiçik bir ev vardı və içindən hər zəng çalanda başında fəs olan bir Türk heykəlciyi çıxırdı və əyilirdi. Bolqarıstanın dövlət müstəqilliyini əldə edəndən sonra yerli xalq, Türk rəmzini yerə salaraq yandırdı.

1924-cü ildə qüllənin yanına bir xalq mərkəzi tikildi. Əlli il sonra, bu mərkəz ləğv edildi və yerinə bir şam ağacı əkilib. Zaman içində boyu qüllənin boyuna çatan ağac, xalq tərəfindən Milad ağacı olaraq bəzənməyə başladı. Amma qülləyə çox yaxın olan ağacın köklərinin qülləyə zərər verdiyi fikri Yordan Kyurpanov tərəfindən ortaya atıldı.

Qüllə, bir neçə dəfə təmir və bərpaya məruz qaldı. Bu məkan Bolqarıstanda ən çox ziyarət edilən 100 məkan siyahısında yer alır. Qüllənin orijinal saat mexanizmi Botevqrad Tarix Muzeyində nümayiş etdirilir. Qüllədə hələ də sonradan əlavə olunan bir saat mexanizmi işlək vəziyyətdədir.

## Memarı
Qüllənin hündürlüyü 30 metrdir. Bu yüksəkliyi ilə qüllə, Bolqarıstanın ən yüksək saat qülləsidir. Qüllənin səciyyəvi xüsusiyyətləri arasında barokko subyektləri və qıvrım pərvazları bəzəyən freska yer alır. Qüllə, Plovdiv və Koprivshtitsa evlərinə bənzər memarlığa və İslam memarlığını xatırladan iti bir kuba malikdir. Mavi freskalarla bəzədilmişdir. Qüllənin alt hissəsi daşdan tikilib və bu hissədə saat mexanizminin olduğu yerə açılan bir qapı vardır. Üstündə dalğalı və ən yuxarıda altıbucaqlı şəkillər var.

Qüllənin girişindən saat mexanizminə qədər spiral şəklində taxta pilləkənlər vardır. Məlahətli zəngin səsi 3 km uzaqdan eşidilir.

## İstinadlar
Tamaş Koloşvari

**Tamaş Koloşvari** (, )— XIV əsrin II yarısı XV əsrin əvvəllərində yaşamış macar rəssam. Başlıca əsərləri:  *"İsanın çarmıxa çəkilməsi"*, *"Diriliş"*, *"Yüksəliş*", *"Müqəddəs Benedik"*, *"Müqəddəs Egidius"* ve *"Müqəddəs Nikolas"* və s.

## İstinadlar
Viktor Madaras

**Viktor Madaras** (, )— macar rəssam. Daha çox tarixi səhnələr və portretlər rəsm etmişdir. 
## Haqqında
Viktor Madaras 14 dekabr 1830-cu ildə Çestnekdə anadan olmuşdur. Atası Andraş dəmirçi idi. Viktor ilk əvvəl Pozonidə hüquq təhsili alsa da Macarıstan inqilabından sonra qardaşı ilə birgə universiteti tərk edərək qoyaraq orduya qoşulur. Müxtəlif döyüşlərdə iştirak etdikdən sonra tezliklə ikinci leytenant rütbəsi alır. Vilaqosun mühasirəsi zamanı böyük igidlik göstərən Viktor ordunu tərk edərək Peştə ailəsinin yanına qayıdır. Bu zaman o, həm hüquq təhsilini davam etdirir, həm də yerli rəssamlardan rəsm dərsləri almağa başlayır. 1853-cü ildə Viktor  Vyana İncəsənət Univeristetinə daxil olur. 2 il sonra isə rəssam Ferdinand Qeorq tərəfindən tarixi rəsm boyama dərsləri almağa başlayır. Viktorun ilk tarixi rəsm əsəri "Kuruc və Labans" adlı əsəridir. bu əsər müəllimləri tərəfindən olduqca xoş qarşılanır. 1856-cı ildə  o, Parisə yola düşür. Parisdə Léon Cogniet studiyalarında və  École des Beaux Arts akademiyasında təhsil alır. Viktor rəsmlərində daha çox Pol Delaroşun əsərlərindən təsirlənmişdir. Onun 1861-ci ildə rəsm etdiyi "Laslo Hunyadinin yası" adlı əsəri Salonda medala layiq görülür. 
1870-ci ildə Viktor Macarıstana geri qayıtsa da, fransız yönümlü üslubu burada tənqidlərlə üzləşməli olur. 1902-ci ildə işləri iflas edən rəssam bundan sonra karyerasına portretlər çəkərək satmaqla davam edir. Lakin Viktor əvvəlki nüfuzunu geri qazana bilmir. Artıq 1917-ci ildə tamamilə unudulan rəssam Budapeştdə vəfat edir.
## Qalereya

Fayl:Madarász, Viktor - Dózsa's People (Sketch).jpg|Dozanın insanları
Fayl:Madarász Kuruc és labanc 1855.jpg|Kuruc və Labans
Fayl:Madarász, Viktor - The Mourning of László Hunyadi - Google Art Project.jpg|Laslo Hunyadinin yası
Fayl:Madarász, Viktor - The Dream of an Exile (Thököly's Dream, 1856).jpg|Tölkinin yuxusu 

## İstinadlar
Karun xəzinəsi

[thumb|225x225px|[Uşak yaxınlarından tapılan Karun xəzinəsi olan dolça.]]
**Karun Xəzinəsi** — çoxu e.ə. 560-546-ci illər arasında Lidiya ölkəsini idarə edən Krezin dövrünə aid olan və Uşakın 25&nbsp;km qərbində və İzmir Avtomobil Yolu üzərində yerləşən Gur qəsəbəsi yaxınlığındakı arxeoloji qazıqlardan 1960-cı illərdə çıxararaq ABŞ-yə qaçırılan və 1993-ci ildə uzun bir hüquqi proses nəticəsində geri alınan əsərlərin toplu adı. Bəzi mənbələrdə *Lidiya Xəzinəsi* kimi də qeyd olunur. Xəzinənin ələ keçirilən hissəsində təxminən 450 parça var idi.

## Əsərlərin xaricə qaçırılması
Lidiya dövrünün ən görkəmli əsərləri sırasında yer alan bu xəzinə 1965-1966-1968-ci illərdə Türkiyədən qaçırılmışdır. İlk qarət 1965-ci ildə Toptəpə arxeoloji qazığında baş verdi. 5 nəfərlik qrup qazılmış tunelin məzar otağına gələrək, burada tapdıqları əsərləri 65,000 Türk lirəsinə satdılar. Daha sonra, 1966-cı ildə, İkiztəpə arxeoloji qazığı 11 nəfər tərəfindən soyuldu və otaq içərisindəki 150 hissə abidə bir müddət saxlanıb, daha sonra 160,000 Türk lirəsinə satılıb. Karun xəzinələrinin üçüncü qarəti 1968-ci ildə Ağtəpə arxeoloji qazığında keçirilib və olan şəkil və abidələr 40,000 Türk lirəsinə satılıb. Xəzinənin bütün oğurlanmış parçaları Nyu-Yorkdakı Metropoliten Muzeyində 1985-ci ildə bir sərgidə jurnalist Özgən Açır tərəfindən görülüb. Dövrün Mədəniyyət Nazirliyinin xəbərdar edilməsi nəticəsində muzeyin anbarlarında saxlanan əsərləri almaq üçün 1987-ci ildə cinayət işi açılıb və təxminən 40 milyon dollarlıq xərcə yol açan hüquqi proseslər sonunda xəzinələr 1993-cü ildə Türkiyəyə geri gətirildi.

## Laqeydlilik iddiaları
thumb|208x208px|Karun xəzinəsinin ən dəyərli əşyalarından biri olan Qanadlı Dəniz Atı broşkası
1996-cı ildən bəri Uşak Arxeoloji Muzeyində nümayiş etdirilən Karun Xəzinələrini son beş ildə 769 əcnəbi turistin ziyarət etdiyi ortaya çıxdı. Yer problemindən, onlarca əsərin üst-üstə üst-üstə yığıla bildiyi muzeydə, 35 min 573 tarixi əsər var. Bu əsərlərin 10%-i nümayiş olunur. Muzeydə Karunun Xəzinələrinə aid 450 ədəd əsərdən 300ü nümayiş olunur.

## Qanadlı dənizatı broşkası
Uşak Arxeoloji Muzeyində nümayiş etdirilən Karun xəzinəsinin ən mühüm parçalarından biri sayılan Qanadlı Dənizatı Broşkası, 2006-ci ildə saxta oxşarı ilə dəyişdirilib. Məhkəmə 8 nəfərə 10 ay ilə 12 il arasında dəyişən cəzalar verib. Əsər 2012-ci ildə Almaniyada ortaya çıxdı və İnterpol vasitəsi ilə Türkiyəyə geri qaytarılması üçün iş başlanıldı. Sonradan, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Baş İdarəsinə təslim edilib.

## İstinadlar
Natəvan Hacıyeva

**Natəvan Əsgər qızı Hacıyeva** () — Azərbaycan diktoru, televiziya aparıcısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1990), prezident təqaüdçüsü.

## Bioqrafiyası
Natəvan Hacıyeva 1942-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Əsgər Hacıyev hüquqşünas, anası Şölə xanım ali təhsilli evdar xanım olub. *"Axırıncı aşırım"* filmində obrazı yaradılan tarixi şəxsiyyət Kərbəlayı İsmayıl onun ata babasıdır. O, 5 qardaşın böyük bacısı idi. Məktəbi qızıl medalla bitirmişdir.

Pedaqoji Universitetinə qəbul olundu.

1959-cu ilin qışında elan olunan diktorluq müsabiqəsində bəxtini sınadı, ancaq onu seçmədilər. 1960-cı ildə keçirilən müsabiqədə isə qalib gəldi. Rejissor Kamil Rüstəmbəyovun "Aygün" filmində epizodik rolda çəkildi. Xurşidbanu Natəvanın heykəlinin açılışında öz yazdığı şeiri oxudu.

170 nəfər arasında təkcə o qəbul olundu. Beləliklə, 1960-cı il avqustun 22-də ilk dəfə efirə çıxdı. Həmin vaxt ilk peşəkar diktor ştatı onun üçün açılmışdı.

"Dünya” Ana və Uşaq İctimai Birliyinin və Dünya Azərbaycanlıları Konqresi Qadınlar Şurasının sədri Dünyaxanım Əliyevanın təşəbbüsü və Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə 2010-cu il sentyabr ayının 27-də Gənc Tamaşaçılar Teatrında yaradıcılığının 50 illiiyi ilə yubiley gecəsi keçirilib.

## Mükafatları
2010-cu ilin avqustun 25-də KİV Həmkarlar İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.

### Ailəsi
1 qızı, 2 nəvəsi var idi.

### Ölümü
Xərçəngdən əziyyət çəkən aparıcı 1 may 2019-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Скончалась известная азербайджанская телеведущая Натаван Гаджиева
* Efirin Natəvanı
Bertalan Sekey

**Bertalan Sekey** (hərdən səhvən *Şekeli*; əsl adı *Bartolomey Sekey*, , ) — macar rəssam-romantizm.

## Həyat və yaradıcılığı
Bertalan Transilvaniyada anadan olmuşdur.  Atası məhkəmə katibi idi.  Ailəsi onu mühəndis olmasını istəyirdi, ancaq 1851-1855-ci illərdə Cohann Nepomuk Qeiqer və Karl Rahl rəhbərliyi altında Vyana İncəsənətlər Akademiyasında rəsm çəkməyə başlamışdır.  1855-ci ildə Sekey Transilvaniyaya qayıdıb, önümüzdəki üç il ərzində mağazalar üçün əlamətlərin yazılması və rəsm çəkməyi öyrətdi.  1858-ci ildə o, Ayhelburq qraflarının yanında işləmiş, eyni ildə evlənmişdir.  1859-cu ilin qışında rəssam Karl von Piloti ilə təhsilini davam etdirən Münhenə yola düşdü.  Bu vaxtdan Sekey, Macarıstan tarixinin hadisələrində kətan üzərində görünməyə daha çox diqqət ayırır.

1862-ci ildə Bertalan  Peşt şəhərinə köçdü.  1863-cü ildə "İmperator VII Çarlsın uçuşu" adlı rəsm əsəri bədii müsabiqəni qazandı və sənətçi 1864-cü ildə Vətənə qayıtdıqdan sonra Fransa (Paris) və Hollandiyaya səfər etdi.  1871-ci ildə yeni Macarıstanın "Rəsm Məktəbi"ndə (indiki "Macarıstanın İncəsənət Universiteti") ilk müəllimlərdən biri oldu.

## Qalereya

Fayl:El descubrimiento del cuerpo del rey Luis II, por Bertalan Székely.jpg| II Lüdovik (1860)
Fayl:Battle of Mohacs 1526.png|Moxaça döyüşü (1866)
Fayl:Egri no .jpg|Eqer (1867)
Fayl:King László V and Ulrik Cillei.jpg| V Laslo və Ulrix Tsilli (1870)
Fayl:Erzsébet királyné by Székely Bertalan.jpg|Портрет императрицы Yelizaveta Bavarskaya
Fayl:Dobozi.jpg|Mikloş Dobotsi və həyat yoldaşı
Fayl:Kisfiu v.jpg|Yağ çörək ilə uşaq (təx.1875)
Fayl:Japan no.jpg|Yapon (1903)
Fayl:Székely Bertalan Vérszerződés.jpg|And içmə (1896-99)
Fayl:Szekely-deak.jpg| Ferents Deak (1869)
Fayl:Székely Szalay László.jpg|Ladislav Salay. (1864)
Fayl:Szekely-izso.jpg|İjo Mikloş


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Karoy Lots

**Karoy Lots** (; 16 dekabr 1833, Bad-Xomburq — 13 oktyabr 1904, Budapeşt) — alman əsilli macar rəssam.

Karoy Lots Qustav valı şahzadənin ailəsindəki ən kiçik uşaq idi.  Atasının ölümündən sonra, ailə bir Katolik gimnaziyasında təhsil alan Peşt şəhərinə köçdü.  Məktəbdəki müvəffəqiyyəti və kalvinist dininə baxmayaraq, o, gimnaziyada təqaüd aldı.  Sonra Lots Venesiya Rəsm Akademiyasında Yakopo Marastoni, sonra Vyana, Macarıstanın tarixi rəsm sənətçisi Henrik Weber və Avstriya rəssamı Karl Rahl ilə oxudu.

Tixan abbatlığında adından Lots, orada olan cəbhə kilsəsində divar rəsmlərini edam etdi.  Karoy Lots əsərləri Macarıstan Parlamenti, Macarıstan Milli Muzeyi, Etnoqrafiya Muzeyi, Tətbiqi İncəsənət Muzeyi, Macarıstan Dövlət Opera Teatrı, Macarıstanın Gözəl Sənətlər Universiteti, Stefan Bazilikası və Tətbiqi İncəsənət Muzeyi də daxil olmaqla Budapeştdə çoxsaylı binalarla bəzədilmişdir.  Tanınma, yalnız Budapeştdə deyil, eyni zamanda Vyana, portret və çılpaqlıqda bacarıq qazanmışdı.

Karoy Lots 1828-ci ildə vəfat edən qardaşının dul qadınla yalnız 58 yaşında evləndi.  1882-ci ildə Lots Budapeştdə bir sıra sənət akademiyalarında professor adını aldı və sonra Vyana İncəsənət Akademiyasının fəxri üzvü oldu.

Karoy Lots 1904-cü ildə Budapeştdə vəfat etmişdir.  Onun bədii mirası dövlət tərəfindən alınıb və hazırda Budapeştdə İncəsənət Muzeyində yerləşdirilib.  Macarıstan şəhərlərinin çoxsaylı küçələrinə Karoy Lots adı verilib, ona həsr olunmuş poçt markaları verilib və Macarıstan Milli Muzeyində Karoy Lotsın büstü quraşdırılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bioqrafiya 
* Bioqrafiya
Qurd (repçi)

**Fərid Eminov **və ya tanınan adı ilə **Qurd** (*tam adı: Fərid Nəsir oğlu Eminov;* 20 may 1985, Bakı Azərbaycan) — Azərbaycanlı reper.

## Həyatı
Fərid Nəsir oğlu Eminov 1985-ci il may ayının 20-sində Bakı şəhərində anadan olub (Əslən Cənubi Azərbaycanlıdır). İlk təhsilini 1992–2003-cü illər Bakı şəhər 8 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. 2003-cü ildə Azərbaycan Texniki Universitetinin Ekologiya fakültəsinə qəbul olmuş, 2007-ci ildə bitirmişdir. 2007–2008-ci illərdə öz hərbi xidmətini Azərbayacan Dövlət Sərhəd xidmətində yerinə yetirmişdir. **Qurd** birinci evliliyindən iki oğula sahibdir, Rəsul və Murad Eminovlar. 2021-ci ildə 2-ci dəfə ailə həyatı qurmuşdur.

## Karyera
Öz fəaliyyətinə 2000-ci ildə Miri Yusifin layihəsi olan "Dəyirman" qrupunda başlayıb.
Miri Yusif tərəfindən "Qurd" ləqəbi verilib və bu ləqəb ilə tanınır.
İlk albomu (kaset) 2001-ci ildə "Allahım" olmuşdur. 2005-ci ildə "Klan-A-Plan" qrupu yaradılıb və bu qrupun üzvü olub. "Klan-A-Plan" qrupu öz fəliyyətini 2012-ci ildə dayandırmışdır. 2007–2010-cu illərdə öz rep fəaliyyətini tamamilə dayandırmışdır. 2010-cu ildə "Klan-A-Plan" qrupunun üzvü Rüfət Ryder rəhmətə gedəndən sonra 2010–2012-ci illərdə öz fəaliyyətini yenidən bu qrupda davam etdirmişdir. 2012-ci ildə qrup dağılandan sonra solo karyerasında öz məşhurluğunu qazanmışdır. Məşhur mahnıları "Rəqs edir hər kəs", "Tapın Onu" , "Tək-tək" , "Apar məni", "Kayfla yaşa " , "Tar " , "İlk öpüsh " , "Babat-babat " , "Bana-Bana" , "Dincəleyşin" , " Sənin olsun", :Qara-qara" və.s . Qurd ölkənin müxtəlif bölgələrində böyük dinləyici kütləsi üçün solo konsertlər vermişdir. Ən böyük konserti Naxçıvanda, ikinci ən böyük konserti Şəki şəhərində baş tutmuşdur – 6000 (altı min) dinləyici iştrak etmişdir. Şəxsi Youtube kanalında 60 000 000-dan çox izlənməsi vardır.

## Diskoqrafiya
# İNŞALLAH 2002
# İntro
# Allahım
# Hörmətli feat.Vahid Qədim
# Atalar Sözü (feat Mc Rain)
# Yalançı feat. Boz
# Azmış Şəhər feat. Sitarə
# Azərilər
# Ayrılıq
# Küçə (skit)
# Vecimə Deyil feat . Boz
# Pul Məndə feat. Miri Yusif. Dəyirman
# Gecdi feat. Boz
# Bəs Niyə?
# İNŞALLAH feat. Miri Yusif, L-mir

## İstinadlar
1. Qurd izləyicilərini +18 klipi ilə şoka saldı (VİDEO)
Adana Yeni məscidi

**Adana Yeni Məscidi** — Adanada Məmlük memarlığı təsiri altında tikilmiş tarixi məscid.

Məscid kitabələrindən birinə görə məscidi, 1724-ci ildə Abdürrəzzak Antaki adlı Antakyalı bir zəngin tərəfindən tikdirilmiş; Başqa bir kitabəyə görə minarəsi 1729-ci ildə Abdullah İbn Əli Beşə tərəfindən tikdirilmişdir. Düzbucaqlı formasında, on günbəzli bir quruluşa malikdir. Minarəsinin giriş qapısının üstündə bir günəş saatı vardır.

## Yerləşimi
Kuruköprüden Kiçik Saata gedən Özlər Prospekti üzərində yerləşmişdir. Kiçik bir məsciddir.

## Xarici görünüşü
İlk baxışda, qiblə divarı xaricində qalan cəbhələrdə, əlavə edilən dəmir-beton hissələrlə məscidin əsas xarakteri pozulmuş olsa da, dəyişikliyə uğramamış olan qiblə divarı ilə minarəsi məscidin orijinal vəziyyətini ortaya qoymağı bacarır. Cənub-qərb tərəfdə olan minarənin qaydası eyni zamanda həyət qapısı vəziyyətindədir. Silindrik minarə gövdəsi ziqzaqşəkilli xətlərlə bəzədilmiş, Məmlük məscidlərində olduğu kimi tağ ilə örtülmüşdür.

## İstinadlar
Başakşəhər

**Başakşəhər** () — İstanbul ilinin ilçəsi. 2008-ci ildə Kiçikçəkməcə, Əsənlər və Böyükçəkməcə ilçələrindən ayrılaraq müstəqil ilçə olmuşdur. Başakşəhər şimalda Arnavutköy, şimal-şərqdə Sultanqazi və Əyyubsultan, şərqdə Əsənlər, cənubda Bağçılar, Kiçikçəkməcə və Avcılar ilə, qərbdə isə Əsənyurd ilçələri ilə qonşudur.

## Tarixçə
İlçənin yarandığı bölgədə Osmanlı dövründə dövlətin barıt ehtiyacını ödəmək üçün Azadlıq barıtxanası yaradılmış, region Azadlıq adı ilə anılmışdır. İlçədə tarixi xüsusiyyəti olan digər tikililər, Resneli Niyazi Bəyə aid Resneli Ferması və İstanbuldakı məlum olan ilk yaşayış yeri olan Yarımburgaz mağarasıdır.

## Əhali

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İriana Coko Vidodo

**İriana Cokovi** () — 20 oktyabr 2014-cü ildən İndoneziyanın birinci xanımı və İndoneziyanın indiki prezidenti Coko Vidodonun xanımı.

## Karyera
Həyat yoldaşı Coko Vidodo Cakartanın qubernatoru olarkən İriana İndoneziyada milli qadın hərəkatı olan Ailə Rifah Təhsil Təşkilatının (Pembinaan Kesejahteraan Keluarga və ya PKK) lideri təyin edildi. 2005-2008-ci illəri arasında Surakarta şəhərində PKK-nın lideri vəzifəsində çalışdı.

## Ailə
İriana 24 dekabr 1986-cı ildə Solo, Mərkəz Yavada Coko Vidodoyla ailə həyatı qurdu. Qibran Rakabuminq (1 oktyabr 1987-ci il təvəllüdlü) və Kaesanq Panqarep (25 dekabr 1994-cü il təvəllüdlü) adlı iki oğlu və Kahiyanq Ayu adlı bir qızı (20 aprel 1991-ci il təvəllüdlü) var.

## Qalereya

## İstinadlar
Şimon Xolloşi

**Şimon Xolloşi** (; ) — macar rəssam.

Budapeştdə Bertalan Sekeydən, sonra müxtəlif şəhərlərdə və ölkələrdə geniş şəkildə gəzdi. Yazda, adətən, Nagybanya şəhərinin ətrafında tələbələrlə işləyirdi, bir sıra kənd səhnələri və landşaftları tərk etdi.

## İstinadlar
Nitrotörəmələr

**Nitrotörəmələr** — Aromatik birləşmələrə qatı azot turşusu ilə, ya da azot və kükürd turşularının qarışığı (nitrolaşdırıcı qarışıq) ilə təsir etdikdə benzol nüvəsindəki hidrogen asanlıqla nitroqrupla (-NO2) əvəz olunur və müvafiq nitrobirləşmələr alınır.

## Nitrobenzol
Aromatik nitrobirləşmələrin ən sadəsi nitrobenzol açıq sarı rəngli şəffaf mayedir. 210oC-də qaynayır, kəskin acı badam iyi verir, suda həll olmur, sudan ağırdır. Xüsusi çəkisi 1,2-dir. Reduksiya olunduqda anilinə çevrilir:
* C6H5NO2 + 6H→C6H5NH2+2H2O
Nitrobenzol texnikada anilini almaq üçün işlədilir. Onu bəzən ətirli maddə kimi paltar sabununa qatır, nadir hallarda həlledici kimi, bəzən də oksidləşdirici kimi işlədirlər.

## Dinitrobenzol
Dinitrobenzolun 3 izomeri vardır:
# 1,2-dinitrobenzoı və ya ortodinitrobenzol
# 1,3-dinitrobenzol və ya metadinitrobenzol
# 1,4-dinitrobenzol və ya paradinitrobenzol
Bunlardan üçü də bərk maddələrdir. Bunlardan metadinitrobenzol asan əldə edilir, çünki istər benzolun özünü, istərsə də nitrobenzolu nitrollaşdırdıqda, əsasən metadinitrobenzol alınır. Metadinitrobenzol metafenildiamin almaq üçün işlədilir.

## Nitrotoluollar
Nitrotoluollardan, 221oC-də qaynayan ortonitrotoluol və 238oC-də qaynayan paranitrotoluol bərk maddə olub, müvafiq toluidinlər almaq üçün, toluidinlər isə boyaqlar almaq üçün işlədilir.
Simmetrik-trinitrotoluol 122,5oC-də əriyən bərk maddədir, trotil adı ilə qüvvətli partlayıcı maddə kimi işlədilir.

## Fenilnitrometan
Fenilnitrometan, nitroqrupu yan zəncirdə olan nitrobirləşmələrdən olub, toluolu Konovalov üsulu ilə nitrolaşdırma yolu ilə və ya alifatik nitrobirləşmələrin alınmasıqaydası ilə (benzilxloridə gümüş-nitritin təsiri ilə) əldə edilir.
* C6H5-CH2Cl+AgNO2→AgCl+C6H5-CH2-NO2
Fenilnitrometanın psevdoturşu formasını əldə etmək mümkündür.
Fenilnitrometanın neytral forması (nitroforma), 225–227oC-də qaynayan mayedir. Ona qələvi iləı təsir etdikdə, qələvidə həll olur və psevdonitrol turşusunun (asiforma) kalium duzu alınır.

## Asiforma
Asiforma kristallik maddə olub, 84oC-də əriyir və elektrik cərəyanını keçirir. Ancaq asiforma sabit birləşmə olmayıb, bir neçə saat müddətində tamamilə, yeni neytral formaya – fenilnitrometana çevrilir.

## Mənbə
* M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.
Mofetlər

**Mofetlər** — əsasən azot, hidrogen, metan qarışıqlı, karbon qazı ayıran 100° C və aşağı temperaturlu fumarollar. Fəaliyyətdə olan vulkanların yaxınlığında və ya sönmüş vulkan sahələrində yayılmışlar. Mofetlər yayıldığı çökəkliklər ölüm vadiləri adlanır, buraya düşən heyvanlar boğulurlar.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Psixologiyanın tədqiqat metodlarının siyahısı

Psixologiya sahəsində geniş tədqiqat metodları tətbiq olunur. Bu üsullar məlumatın əldə edildiyi mənbələrə, məlumatın necə nümunə götürülməsinə və məlumatların toplanmasında istifadə olunan vasitələrə görə fərqlənir. Metodlar həmçinin parametrlərinə görə keyfiyyət məlumatları, kəmiyyət məlumatları və ya hər iki parametrli məlumatları öyrənir.

Niteliksel psixoloji tədqiqat , tədqiqat tapıntılarının riyazi- statistik və ya digər kəmiyyət metodları ilə əldə edilmədiyi halda alınır. Kəmiyyət psixoloji tədqiqat tədqiqat nəticələrinin riyazi modelləşdirmə və statistik qiymətləndirmə və ya statistik nəticələrdən meydana çıxdığı halda alınır.

Psixoloji tədqiqatın üç əsas növü vardır:

* Korrelativ tədqiqat
* Müşahidə
* Eksperimental tədqiqat

Bəzi əsas psixoloji tədqiqat dizaynları və məlumat toplama üsulları aşağıdakılardır:

* Arxiv tədqiqatı
* Keys üsulu - əksərən tədqiqat metodları başlığı altında qeyd olunsa da, əslində yalnız bir tədqiqat metodundan ibarət deyil. Keys üsulu metodologiyası müxtəlif tədqiqat metodlarından (məsələn, müsahibə, müşahidə, özünü hesabat anketi) istifadə edir. Tədqiqatçılar  tədqiqat məlumatların müvafiq təqiqat sahələri üçün nə demək olduğunu öyrənirlər. Beləliklə, keys üsulu tədqiqatları bir metod deyil, metodologiyadır. 
* Kompüter simulyasiyası (modelləşdirmə) 
* Məzmun təhlili
* Hadisə seçmə metodologiyası, həmçinin təcrübə seçmə metodologiyası gündəlik təhsil və ya ekoloji ani qiymətləndirmə
* Eksperiment əksərən müalicə və nəzarət qruplarına bölünür( elmi nəzarət və eksperimentlərin dizaynına baxın).
* Sahə eksperimenti
* Müsahibə, strukturlaşdırılmış (şifahi və ya yazılı sorğu) və ya sərbəst ola bilər. 
* Meta-analiz
* Neyrovizual və digər psixofizioloji üsullar 
* Müşahidə tədqiqatı təbii (təbii müşahidə), iştirakçı və ya nəzarətçi ola bilər. 
* Kvazi-tədqiqat 
* Öz-hesabat inventarı
* Sorğu metodu
* Əkizləri öyrənən tədqiqat

Tədqiqat dizaynları məlumatların yığılması zamanı olan dövrə (illərə) görə dəyişir:

* Retrospektiv həmyaşıd tədqiqatı: Subyektlər seçilir və sonra onların keçmiş təcrübələrinə dair məlumatlar toplanır. 
* Prospektiv həmyaşıd tədqiqatı: Subyektlər tətbiq olunacaq və ya baş verməsi təklif olunan müstəqil təsirlərdən əvvəl seçilir. 
* Bir əhalindən bütün öyrənilən parametrlərin bir zaman kəsiyində nümunə götürülməsi kəsişmə tədqiqatı adlanır. 
* Uzunmüddətli tədqiqat: Subyektlər müxtəlif zaman kəsiklərində tədqiq edilir.

Psixologiya sahəsində tədqiqatlar həm heyvanlar, həm də insan subyektləri ilə aparılmışdır:

* Heyvan üzərində tədqiqat
* İnsan subyektləri tədqiqatı

## Mənbə
* Stangor, Charles  . (2007). *Davranış elmləri üçün tədqiqat metodları* . 3-cü ed. Boston, MA: Houghton Mifflin şirkəti. 
* Weathington, BL, Cunningham, CJL, və Pittenger, DP (2010). *Davranış və sosial elmlər üçün tədqiqat metodları* . Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.
Jil Delöz

**Jil Delöz** (; ) — Fransa filosofu, qitə fəlsəfəsinin nümayəndəsi.

## Həyatı
Jil Delöz 18 yanvar 1925-ci ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində anadan olmuşdu. Orta sinifdən olan mühafizəkar bir ailədə dünyaya gələn Jilin atası mühəndis idi.

Jil Delöz 4 noyabr 1995-ci ildə Paris şəhərində vəfat edib.

## Fəlsəfəsi

### Felks Qvattari ilə çalışmaları
Jil Delöz postmodernizm estetikasının inkişafında mühüm fəaliyyəti ilə xüsusilə fərqlənmişdir. Lakan, Fuko və Derrida kimi, Delöz və Qvattari də, freydizm ideyalarını poststrukturalist elementlərlə zənginləşdirmişlər. O, postmodernist estetik təfəkkür zəminində incəsənətin strukturalist və paralel olaraq psixoanalitik tədqiqini həyata keçirmişdir. Poststrukturalizm dövründə onların estetik araşdırmaları əsasən, freydizmin psixoanalitik konsepsiyasında şəxsiyyətin simvolik strukturunun yeni ictimai‐mədəni normalarla əlaqələndirilməsinin bir sıra xüsusiyyətləri və motivləri
ətrafında aparılmışdır.
Delöz və Qvattarinin birgə müəllifliyi ilə yazılan "Kapitalizm və şizofreniya" ikicildliyinin burinci cildi olan "Anti‐Edip" (1972) əsərində postmodernist incəsənətin bir sıra maraqlı təhlilləri aparılmışdır.

Delöz və Qvattari Freydin ardınca belə hesab etmişlər ki,
incəsənət məhsulları qeyri‐şüuri istəklərin sənətdə realizə olunmasıdır.
Lakin Freydin psixoanalitik konsepsiyasından və həmçinin
də Lakanın təhtəlşüurluluğun simvolik strukturoloji təhlilindən
fərqli olaraq, Delöz və Qvattari incəsənətin təhlilini şizoanaliz
metodu vasitəsilə həyata keçirmişlər. Şizofreniya burada
psixoloji hadisə kimi deyil, kütləvi ictimai‐siyasi hadisə kimi
məna kəsb edir.
Delöz və Qvattari "Anti‐Edip" əsərində həmçinin rizoma
adlı digər bir anlayış da irəli sürmüş və bu anlayışı məxsusi
olaraq "Rizoma" (1976) adlı əsərdə geniş təhlil etmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baromotor

**Baromotor** () — insan gücünü hərəkət gücünə çevirən xüsusi qurğu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Steven Victor, Helena Wright, Robert M. Vogel. Industrial Heritage '84: The Fifth International Conference on the Conservation of the Industrial Heritage. 1984
İmre Makoveç

**İmre Makoveç** (, )— macar memar. 
## Haqqında
İmre Makoveç 20 noyabr 1935-ci ildə anadan olmuşdur. O, ali təhsilini Budepeşt Texniki Universitetində almışdır. Onun təşəbbüsü ilə Macarıstan İncəsənət Akademiyası yaradılmışdır. İmre Makoveç bu akademiyaya uzun illər rəhbərlik etmişdir. 
Makoveç orqanik memarlığın ən məşhur nümayəndələrindəndir.
O fəaliyyətləri ilə bağlı "İmre Makoveç: Ruhun qanadları" adlı ilk ingilis dilli məqaləsini 1997-ci ildə nəşr etdirdi.
## Məşhur əsərləri
* Mədəniyyət evi, Şaroşpatak (1984-cü ildə tamamlanıb)
* İdman zalı, Vişeqrad (1985)
* Şəhər binası və kommersiya mərkəzi, Dunayska (1996)
* Macar pavilyonu, Sevilya 
* Piter Pazmani Katolik Universiteti kampı, Pilişçaba
### Digər əsərləri
* Restoran, Berhida (1964)
* Akula restoranı, Velens
* Balıqçı oteli, Seksard (1965)
* Kotajlar, Balatonsepezd (1965)
* Otel, Tatabanya (1966)
* Restoran, Dyulavar (1969)
* Mədəniyyət mərkəzi, Şaroşpatak (1972)
* Cənazə şapeli, Farkaşreti qəbirstanlığı (1975)
* Turist lojaları, Vişeqrad (1977)
* Düşərgə kompleksi və istirahət mərkəzi, Vişeqrad (1978)
* Ferma və restoran, Vişeqrad (1980)
* Mədəniyyət mərkəzi, Yaspati (1983)
* İcma binası, Bak (1985)
* Mədəniyyət mərkəzi, Sigetvar (1985)
* Kilsə, Şiofok (1986)
* Müqəddəs ruh kilsəsi, Paks (1987)
* Orta məktəb, Şaroşpatak (1988)
* Ekologiya mərkəzi, Überlingen, Almaniya (1989)
* Teatr və Macarıstan İcma mərkəzi, Sloveniya (1991–2004)
* Üzgüçülük hovuzu , Eder (1993)
* Kilsə, Sazhalombatta (1995)
* Cənazə şapeli,  Rumıniya (1996)
* Roma Katolik Kilsəsi, Rumıniya (2001)
* Panço Arena, Felsut (2014)
## İstinadlar
Le-Muy

**Le-Muy** — Fransanın cənub-şərqində Provans-Alp-Kot-d'Azur vilayətində Var departamentində yerləşən kommuna. 1944-cü ilin avqust ayında Cənubi Fransa müttəfiqlərin işğalında azad olunan ilk yerlərdən biri idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official site
* Tourisme Office website
Kastrokaro-Terme-e-Terra-del-Sol

**Kastrokaro-Terme-e-Terra-del-Sol** () — İtaliyanın Forli-Çesena əyalətində yerləşən kommuna.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
Yozef Finta

**Yozef Finta** (, )— Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvü, macar memar. 
## Haqqında
Yozef Finta 12 iyun 1935-ci ildə Rumıniyada, Kluj-Napoka şəhərində anadan olmuşdur. Onun ailəsi Rumıniyada yaşayan macar azınlıqlardan idi. Onlar 1944-cü ildə Budapeştə köçürlər.  Orta təhsilini Budapeştdə alan Yozef daha sonra təqaüdlə ali təhsil almağa başlamışdır. Yozef 1965-2011-ci illər ərzində bir çox mükafata o cümlədən, 1996-cı ildə Koşut mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsərləri
* Dunay İnterkontinental oteli (hal-hazırda Marriot otel), Budapeşt 1965
* Volqa oteli (hal-hazırda İbis otel), Budapeşt 1971
* Bratislava oteli,  Bratislava 1974
* Konqress mərkəzi, Budapeşt 1984
* Macarıstan oteli, Vyana 1984
* Baş Polis idarəsi, Budapeşt 1997

## İstinadlar
Prey Kodeks

**Kodeks Prey**, **Prey Kodeks** və ya **Macar Dua Əlyazması** — XII əsrin sonu XIII əsrin əvvəllərinə aid orta əsr əlyazmalar toplusu. 1813-cü ildə 1770-ci ildə onu aşkar etmiş Dyörd Prainin şərəfinə adlandırılmışdır. Əlyazma macar dilində silsilə nəsr mətninin ilk məlum nümunəsidir. Kodeks Budapeştin Seçeni adına Milli Kitabxanasında saxlanılır.

Kodeksdəki (f. 154a) ən mühüm sənədlərdən biri *Cənazə vəzi və duası*dır (). Bu, 1192–1195-ci illərə aid macar dilində qədim əlyazma mətnidir. Cənazə vəzinin əhəmiyyəti onunla izah olunur ki, macar və ural dillərində bu günədək gəlib çıxmış ən qədim mətndir.

Kodeksdə həmçinin missal, Pasxa sirr oyunu, musiqi notları ilə mahnılar, Macarıstan kralı Kalmanın dövründə qəbul edilmiş qanunlar və Macar krallarının siyahıya alındığı salnamələr də var.

Kodeksdəki beş illüstrasiyadan biri də İsanın dəfnidir. Bəzən bu illüstrasiyanın Turin kəfəni ilə əhəmiyyətli oxşarlığı olduğu iddia olunur: belə ki, Turin kəfənindəki bədəndə olduğu kimi burada da İsa qolları çanaq qurşağında, tamamilə çılpaq göstərilmişdir; bu şəkildə baş barmaqlar içəriyə doğru çəkilmişdir, hər bir əldə yalnız dörd barmaq görünür, beləliklə də Turin kəfənindəki bütün detallarla uyğunluq təşkil edir; iddia edilən parça cınaqlı naxışlardan ibarətdir, bu da Turin kəfəninin toxunması ilə eyniyyət təşkil edir; və aşağıdakı şəkildə L hərfi kimi görünən dörd kiçik dairə, Turin kəfənində görünən dörd "poker deşiyi"ni mükəmməl bir şəkildə üzə çıxardır və bu da L hərfi kimi görünür. Kodeks Prey illüstrasiyası, Turin kəfəninin 1260–1390-cı illərdən əvvəl mövcudluğuna dair sübut kimi xidmət edə bilər. Qeyd edilən dövrlər isə 1988-ci ildə Turin kəfəninin radiokarbon tarixləşdirmə üsulunun hazırlanma tarixidir. Bu fikri tənqid edənlər bəzən kəfən kimi təsvir olunan elementin digər müqəddəs şəkillərdə göründüyü kimi birbaşa düzbucaqlı məzar daşının olduğunu göstərirlər. Sözügedən deşiklər, misal üçün, mələyin qanadında göründüyü kimi dekorativ elementlər ola bilər. Bundan başqa, Prey kodeksindəki iddia edilən kəfən hər hansı bir şəkili özündə ehtiva etmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The scanned Codex at National Széchényi Library websites
Monasit

**Monasit** — mineral, (Se, La)[PO4]. Qatışıqları (%): ThO2- 28-dək; SiO2- 6-dək; CaO- 2-dək; V2O5 — 5-dək və b.

## Haqqında
Monasit — monoklinik. Kristalları {100} üzrə yastılaşmış, prizmatik, izometrik, pazabənzər. Ayrılması {100Mi} üzrə mükəmməl, {010} üzrə qeyri-mükəmməl. Rəngi qəhvəyi, sarı; bəzən yaşılımtıl. Parıltısı qatranı. Sərtliyi 5–5,5. Xüsusi çəkisi 4,9–5,5. Çox vaxt radioaktivdir. Qranit və qneyslərdə, qələvi siyenitlərdə, onların peqmatitlərində, qreyzen və karbonatitlərdə, Alp tipli damarlarda, səpintilərdə rast gəlinir. Növü: çeralit. Qurğuşun üsulu ilə radiogen yaş təyinində istifadə edilir. Sinonimi: *Urdit.*

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Bakontamaşi

**Bakontamaşi** () — Macarıstanın Vesprem medyesində yerləşən kənd.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Street map (Hungarian)
Azərbaycan parlamenti

**Azərbaycan parlamenti** ilə bunlardan biri nəzərdə tutulmuş ola bilər:

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurası — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qanunverici orqanı.
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qanunverici orqanı.
* Azərbaycan SSR Ali Soveti — Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının qanunverici orqanı.
* Azərbaycan Respublikası Ali Soveti — Azərbaycan Respublikasının keçid dövründəki qanunverici orqanı.
** Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası — Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin tərkibində qanunverici orqan.
* Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi — Azərbaycan Respublikasının qanunverici orqanı.
Molibdit

**Molibdit** — mineral, MoO3. 

## Haqqında
Molibdit - rombik. Habitus yastıiynəvari, lövhəvari. Ayrılması {100} və {010} üzrə mükəm­məl, {001} üzrə orta. Aqreqatı torpaqvari. Rəngi yaşılımtıl-sarı, rəngsiz. Parıltısı almazı, ayrılma müstəvisində - sədəfi. Əyilgəndir. Sərtliyi 1-2. Xüsusi çəkisi 4,74. Mo yataqlarının oksidləşmə zonasında rast gəlir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Xoşqədəm məscidi

**Xoşqədəm Məscidi** (tur. *Hoşkadem Camii*) — Adananın Kozan ilçəsində mərkəzində yer alan, Çukurovadan Türklərə qalan ilk illərin əsəri olması baxımından əhəmiyyətli bir binadır.

Cümlə qapısı üzərində bir kitabə görülür. Səlcuqlu tərzindəki bu qrif süls xətti yazıdan məscidinin Misir Məmlük İmperiyası sultanı Malik Zahir Seyfəddin Alışqanın ümərasından olan "*Əmir Abdullah Hoşkadem*" tərəfindən 852-ci ildə inşa etdirildiyi təxmin edilir. Bu tarix miladi təqvimdə 1448-ci ilə təsadüf edir.

## İstinadlar
Beovoz

thumb|right|ЭР31 eletrik qatarı
**Beovoz** — Belqradda mövcud olan, paytaxtın mərkəzini şəhər ətrafı şimal, qərb və cənub hissələri ilə birləşdirən dəmiryolu şəbəkəsi. Dəmiryolu şəbəkəsinin sahibi Serbiya Dəmir Yolları şirkətidir.

## Tarixi
Belqrad dəmiryol qovşağının yenidən qurulmasına 1971-ci ildən başlanılmışdır. 1977-ci ildən başlayaraq isə mərkəzi hissədə 10 km uzunluğunda tikinti başlamış və bir neçə tünel belə inşa edilmişdir. 1984-cü ildən Bataynisa - Beoqrad Sentar xətti istifadəyə verilir. Ancaq rəsmi açılış   1992-ci ildə gerçəkləşdirilir. Bu zaman şəhər mərkəzində tunelin açılması və üç istiqamətdə elektrik qatarları istifadəyə verilmişdir: qərbdə Batainitsa, şimaldan Pançevo və Belqradın cənubundakı Resnik. Operativ idarəetmə mərkəzi Belqrad-Senter stansiyasında («Prokop» kimi tanınır) yerləşir. Bu vağzalın tikintisi hələ də tam olaraq bitməmişdir. Bu stansiya təkcə daxili deyil həm də beynəlxalq reysləri də qəbul etməli idi
7 iyul 1995-ci ildə Pancev Körpüsü stansiyasına gedən ən uzun tuneldə 2 yeraltı stansiya açılmışdır
Xətlərdə əsasən Riqa Vaqonqayırma Zavodunda istehsal edilən ЭР31, ЭР35 elektrik qatarları və üç qapılı vaqonlardan istifadə edilir. Təkər oxu 1435 mm-dir. 2010-cu ildən etibarən köhnəlmiş Riqa qatarlarını yeniləri ilə əvəz etməyə başlamışlar
Uzun müddət Beovoz xəttində intervallar yarım saatdan başlayırdı. Bu əsasən Pançev Körpüsü - Batainitsa xəttində müşahidə edilirdi. Digər xətlərdə isə gün ərzində bir neçə qatar göndərilir. Sistem şəhər sakinləri arasında məşhurluq qazanmasa da, şəhərətrafı sakinlər arasında böyük tələbatı vardı. 2007-ci ildə Beovozla təxminən 4,5 milyon sərnişin daşınmışdı. 
2010-cu ildə Pançev Körpüsü-Yeni Belqrad hissəsi yenidən qurulmuş və BQ VOZ adlı yeni şəhər elektrik sisteminə daxil edilmişdir. Günün pik saatlarında interval 15 dəqiqə, digər vaxtlarda isə yarım saat olur. 2011-ci ildə Batainitsa stansiyasına gedən yollar yenidən qurulmuş və bu bölmə də yeni sistemə daxil edilmişdir.
thumb|500px|center|ЭР31 elektrik qatarının təsvir diaqramı

## Xətlər
thumb
2012-ci il qrafikinə uyğun olaraq, aşağıdakı marşrutlar fəaliyyət göstərir:
* **1 xətt**: Pançev Körpüsü — Pançevo Voylovisa
* **2 xətt**: Belqrad-Senter (Prokop) — Ripan — Mladenovas 
* **3 xətt**: Pançevo Voylovisa — Valevo 
* **4 xətt**: Bataynisa — İnciya

## İstinadlar

## Qalereya
 Şəkil:Vukov spomenik Beovoz envi.png|Vukov spomenik stansiyası
Şəkil:Unutrašnjost BG Voza.jpg|Qatarın daxili
Şəkil:New railway bridge serbia belgrade.jpg|Yeni körpü
Şəkil:Beovoz leaving Prokop.jpg|Elektrikli qatar


## Mənbə
* Расписание поездов 
* Beovozun xəritəsi
Riçard Rorti

**Riçard Makkey Rorti** (; ) — ABŞ filosofu. Analitik fəlsəfənin nümayəndələrindən biri. Prinston Universitetinin professoru idi.

## Həyatı
Riçard Makkey Rorti 4 oktyabr 1931-ci ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində anadan olmuşdu. Onun valideynləri Ceyms və Uinifred Rorti yazıçı və sosial-demokratlar idilər. Çikaqo Universitetində oxumuşdu.

Riçard Rorti 8 iyun 2007-ci ildə Palo-Alto şəhərində vəfat edib.

## Fəlsəfəsi
Bir çox digər fransız postmodernistlərdən fərqli olaraq Rorti bir amerikan olaraq incəsənətdən daha çox, praqmatizmə meyilli idi.

Onun nöqteyi‐nəzərincə, bilik fəaliyyətə xidmət etməlidir, fəlsəfə dünyanın hansısa mahiyyətinin, başlanğıcının axtarışında olmamalıdır, insan fəaliyyəti üçün vasitələr axtarib‐tapmalıdır.

Bir sıra tənqidçilər və müəlliflər Rortinun praqmatizm yönlü fəlsəfəsini Qərb sivilizasiyasının fundamental dəyərlərinə və rasionalist ənənələrinə qarşı üsyan kimi qiymətləndirsələr də, Rorti müasir fəlsəfənin klassiklərindən biri olaraq qalmaqdadır, təbii ki, özünün amerikansayağı düşüncə üslubu ilə.

**Baumanın ardıcılı**

Bauman sosioloji və fəlsəfi biliyin formalaşmasında başqa təmayülü interpretasiya edən ağlın strategiyasından da yazır. Bu mövqenin nümayəndələri belə bir fikri qəbul edirlər ki, hər hansı bir obyektin tədqiqi bu obyektin dəyişilməsinə səbəb olsa da, yadda saxlamaq lazımdır ki, onun ilkin forması heç də köhnəlməyib, yaşamaq hüququnu itirməyib. Qanunverici yanaşma monoloqa bənzəyirsə, belə yanaşma dialoqa bənzəyir. Bu cərəyanın strategiyasını işləyib hazırlayanlar — Freyd, Haydegger, Vitgenşteyn, Qadamer, Rikkert və Derrida olublar, davamçısı isə Riçard Rortidir. Burada ən çox gözə çarpan ənənə hermenevtikadır. Hermenevtika əvvəldən axıradək interpretasiya ilə bağlıdır, lakin sonuncu onunla bitmir.

## Əsərləri

### Orijinalda
* The Linguistic Turn. Recent Essays in Philosophical Method (Ed. and with an introd. by R. Rorty). Chicago — London, 1967;
* Philosophy and the Mirror of Nature. Princeton, 1979;
* The Consequences of Pragmatism. Minnesota, 1982;
* The Historiography of Philosophy: Four Genres // Philosophy in History (Ed. by R. Rorty, J. B. Schneewind and Q. Skinner). Cambridge, 1984;
* The Contingency of Selfhood. Illinois, 1986;
* Contingency, Irony and Solidarity. Cambridge, 1989;
* Philosophical papers: Objectivity, Relativism, and Truth (Vol. 1), Essays on Heidegger and others (Vol. 2). Cambridge, 1991;
* Rorty and Pragmatism: The Philosopher Responds to His Critics. Nashville & L., 1995.

## Həmçinin bax
* Sosial fəlsəfə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Olqa Kaniskina

**Olqa Kaniskina** (19 yanvar 1985, Napolnaya Tavla, Mordoviya MSSR) — rusiyalı yüngül atletika idmançısı, 2008 Yay Olimpiya Oyunları və 2007-ci il Yüngül Atletika üzrə çempionu, ikiqat Rusiya çempionu. 20 km idman yürüşü üzrə ixtisaslaşmışdır.

24 mart 2016-cı ildə İdman Arbitraj məhkəməsi Olqa Kaniskinanın 15 avqust 2009-cu ildən 15 oktyabr 2012-ci ilə qədər ki, bütün naliyyətlərini antidopinq qaydalarını pozduğuna görə ləğv etmişdir.

## Bioqrafiya
1985-ci ilin yanvar ayının 19-da Napolnaya Tavla kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətcə erzyandır.
8 yaşı olarkən anası dünyasını dəyişir. O, Saranskdakı № 35 məktəbdə təhsil alırdı. 7-ci sinifdə inkən idman yürüşü ilə məşğul olmağa başlayır. Olqa bir çox ümumrusiya yeniyetmələr arası yarışmalarda iştirak edir. 18 yaşında ikən o artıq idman ustası adına layiq görülür. 

2005-ci ildə Olqa gənclər arasında Avropa Çempionatının gümüş medalına layiq görülür. 2006-cı ildə isə Avropa Çempionatının gümüş medalını alır. 
2007-ci ildə 20 km məsafə üzrə idman yürüşü yarışmasında Dünya çempionu olmuşdur. Eyni ildə Grand Pri IAAF müsabiqəsində qalib gələrək çempion olur. Avropa Kubokunda isə gümüş medal qazanır (Leminqton).

2008-ci ildə Olqa Kaniskina 2008-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında 20 km idman yürüşü yarışmasında birinci yeri tutur.

2009-cu ildə 20 km məsafədə idman yürüşü üzrə Dünya Çempionatının qalibi olur (Berlin).

2010-cu ildə 20 km məsafədə idman yürüşü üzrə Avropa Çemionu adına layiq görülür (Barselona).

2011-cu ildə 20 km məsafədə idman yürüşü üzrə Dünya Çempionatının qızıl medalına layiq görülür.

2012-ci ildə Londondakı Olimpiya Oyunlarında 20 kilometrlik idman yürüşü yarışmasında yalnız həmyerlisini Elena Laşmanovadan dala qalaraq gümüş medal qazanır. Anti-dopinq skandalı sonrası medallardan məhrum edilmişdir.

Saranskda yaşayır. Mordoviya Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakultəsini bitirmişdir. Ailəli deyil.
24 mart 2016-cı ildə İdman Arbitraj məhkəməsi Olqa Kaniskinanın 15 avqust 2009-cu ildən 15 oktyabr 2012-ci ilə qədərki bütün naliyyətlərini antidopinq qaydalarını pozduğuna görə ləğv etmişdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Профайл на сайте RusAthletics.ru
* Биография на сайте «Путеводитель по Мордовии и Саранску» 
* Каниськина на сайте peoples.ru
* http://www.mordovia-sport.ru/verh/kaniskina.php
* http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=1014242
* http://www.gazeta.ru/news/sport/2009/08/29/n_1398190.shtml
* http://olgakaniskina.narod.ru