Valqa

**Valqa** (, , 1920-ci ilə qədər Valk -, keçmiş adı  *Vleh*) — Estoniyanın cənubundakı Valqamaa bölgəsinin inzibati mərkəzi. Pedeli çayının sahilində yerləşir. Şəhərin sahəsi 16,5&nbsp;km² təşkil edir. Tartuya qədər məsafə 89&nbsp;km, Pyarnuya qədər 144&nbsp;km, Tallinə qədər 245&nbsp;km, 175&nbsp;km Riqaya və Pskova 170&nbsp;km-ə bərabərdir. Valqa dəmir və avtomobil yollarının kəsişməsində yerləşir. Estoniyanın və Latviyanın Şengen birliyinə daxil olması ilə Valqa və Valka şəhərləri arasında ümumi ictimai avtobus nəqliyyatının işə düşdüyü elan olunmuşdur. 

## Tarix
Şəhərin əsası 1286-cı ildə **Valk** adı ilə qoyulub. Rusiya imperiyası dövründə şəhər Liflyandiya quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi. 1950—1991-ci illərdə Valqa Valqa rayonunun mərkəzi idi.
* 1286: Valqa (Alman adı Walk altında) Riqa şəhər reyestrinə ilk dəfə adı çəkilir.
* 1298, 1329, 1345: Walk ikinci və üçüncü dəfə Böyük Gedimin və Algirdas hersoqlarının başçılıq edən litvalılar tərəfindən talan edilir.
* 1419: Valqa Livoniya Konfederasiyasının əyalət və iqamətqahı olur.
* 1481: ruslar tərəfindən hücuma uğrayır.
* 1501: ruslar tərəfindən başqa basqın zamanı beşinci dəfə yandırılıb.
* 1558: Livoniya müharibəsi zamanı, Walk orta əsr qəsəbəsi tamamilə məhv edilir.
* 1584 11 iyun: Polşa kralı Stefan Batori tərəfindən şəhər statusuna qaldırılır.
* 1590 17 aprel: Polşa Kralı, III Sigizmund Vaza, nizamnamə ikinci dəfə ratifikasiya edir. Valqaya yenidən şəhər statusu verilir.
* 1600: 42 ev xassələri göstərən ilk şəhər xəritəsi,. Bu şəhər 7&nbsp;km uzunluğunda və 0,5 arasında və 0.25&nbsp;km genişdir.
* 1626: Polşa-İsveç müharibəsi nəticəsində Valqa İsveçin tərkibinə daxil olur. Martın 6-da İsveç kralı Gustav Adolf mövcud güzəştləri təsdiqləyir.
* 1721: Böyük Şimal müharibəsi nəticəsində Valqa Estoniya ilə birlikdə Rusiya İmperiyasının tərkibinə daxil edilir.
* 1764 5 oktyabr: II Yekaterina şəhərə yenidən status verir.
* 1780: İlk daş binalar inşa olunur: bir kilsə, məktəb tikilir.
* 1816: Müqəddəs İohann Kilsəsinin binası başa çatmışdır.
* 1876: Walkscher Anzeiger, Alman Valga ilk qəzeti, verilir.
* 1889: Valqa dəmiryol stansiyası açılır. İyulun 22-də Tartu-Valqa dəmiryol xətti rəsmən açılmışdır.
* 1890 16 dekabr: Valqa səbirlilik Cəmiyyəti təsis edilir.
* 1901 7 dekabr: Valqaada yaşayan Baltik Almanlar seçkilərdə qalib qəlir - bu kimyaçı Yohan Märtson olur. O Valqanın meri seçilir.
* 1904 22 May: Estoniya şair və yazıçı Paul Viiding Valqada anadan olur.
* 1908 24 iyun: Estoniya hərbi komandiri Alfons Rebane Valqada anadan olur.
* 1909: Säde binasının tikintisi başlanmışdır (memar Georg Hellat).
* 1917: Alman zeppelin şəhər üzərində uçur və əsas hədəf olaraq dəmiryol stansiyasını tutur, yüksəklikdən qırx partlayıcı bombalar düşür.
* 1920 1 iyul: Britaniya nümayəndəsi polkovnik SG Tallents qəti Estoniya və Latviya arasında sərhəd yaradır. Valqa təyin olmuş yeni sərhəddə əsasən Estoniyanın tərkibində qalır.
* 1921-ci il 11 fevral: Estoniya hökumətinin sərəncamı Valqa ilçə ərazisində yaradır. Valga bir ilçe mərkəzində olur.
* 1940 17 avqust: Sovet işğal başlayır və burada Estonların və Latışların kütləvi deportasiyaları başlayır.
* 1941 9 İyul: Valga alman qoşunları tərəfindən işğal edilir.
* 1944 19 Sentyabr: Valqa yaxınlığında gedən ağır döyüşlər  zamanı Estoniya alman işğalından azad edilir. Bu dərhal Estoniyanın Sovet işğalı ilə əvəz olunur.
* 1989 24 fevral: yenidən qurulmuş müstəqillik dövründə ilk Estoniya bayrağı 12 ASA küçəsində dalğalanır.
* 1993 17 oktyabr: müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bələdiyyə məclis ilk azad seçkilər keçirilir.

## İqtisadiyyat
Valqa əhəmiyyətli sənaye mərkəzidir. Sənaye istehsalında 10 şirkət çalışır və bu onlara 2010-cu ildə 700 milyon avro gəlir gətirib.
Həmçinin burada geyim və ayaqqabı sənayesi, metal emalı və mebel sənayesi də inkişaf etmişdir.

Valqa sürətlə inkişaf edir. 1996-cı ildən, əhalinin həyat keyfiyyəti, mərkəzi kitabxana, Valga stadionunun, muzey, Valga Xəstəxanası və mədəniyyət və hobbi mərkəzləri, o cümlədən bir neçə bina təmiri ilə xeyli yaxşılaşmışdır. Addım-addım məktəblər və uşaq bağçaları da təkmilləşdirilərək təmir olunur. 2003-cü ildən şəhərin su keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün yeni su təmizləyici stansiya istismara verilmişdir.

## İqlimi
Valqa'nın iqlim dəniz xüsusiyyətləri ilə mülayim kontinentaldır. Valqa adətən mülayim qışı və davamlı, lakin qısa yay iqlimi ilə xüsusiyyətlənir.

## Əhali

## Mədəniyyət
Şəhərdə (həftədə üç dəfə) "Valgamaalane" (estonca) və "Валкъ" (rusca) adlı qəzetlər nəşr olunur.

Valqa  sərhəd şəhəridir, onun tarixi ərzində hər bir dövlət öz təsirini qoymuşlar.
Baxımlı abidələri:
* Müqəddəs Ruh Roma Katolik Kilsəsi 
* Apostol Kilsəsi - Bazar meydanı yaxınlığında yerləşən və Estoniya Apostol Pravoslav Kilsəsinin dörd məbədlərindən biridir
* Yaani kilsəsi

## İdman
*FC Warrior Valga Esiliigada Valqa şəhərini təmsil edir.
*Valga/CKE Inkasso Korvpalli Meistriliigada oynayıb

## Təhsil
Valqa şəhərində ilk təhsil mərkəzləri (əsasən orta məktəblər), 1788-ci ildən mövcuddur. XIX əsrdə şəhərdə artıq inkişaf etmiş təhsil ocaqları yaranmışdır. Şəhər əhalisinin müxtəlifliyi, Valqada eston, latış, rus, alman dillərində məktəblərin yaranmasına səbəb oldu.
## Marşrut
Avtomobildə: Şəhəri Yıhvi - Narva, Uulu ( Pyarnu ), Vıru və Riqanı birləşdirən şose keçir. Valqanın Tartuya şose ilə 89, Pyarnuya 144, Tallinə 245, Riqaya 175, Pskova 170&nbsp;km məsafəsi var.

## Qalereya

Fayl:Valga raekoda.JPG|Valqa ratuşası
Fayl:Valga Jaani kirik.jpg|Valga Yaani kilsəsi
Fayl:Shubert map - R07L05.jpg|Valganın Fridrix Teodor Şubert tərəfindən yaradılmış topoqrafik xəritəsi, 1850–1890-cı illər
Fayl:USSR map NO 35-8 Valga.jpg|Valqanın xəritəsi
Fayl:Valga 02 08 2007.jpg|Estoniya-Latviya sərhəd punktu Valqa 2007-ci il
Fayl:Valga südalinn.jpg|Valqa'nın cənub hissəsi


## Valqada doğulmuş tanınmışlar
* Woldemar von Glasenapp (1812–1895) Rusiya İmperiya Flotunun keçmiş vitse-admiralı.
* Alfred Neuland (1895–1966) 1920-ci ildə Antverpendə keçirilən olympiyadanın gümüş medalçısı
* Kazimierz Świątek (1914–2011) kardinal, həmçinin Minsk-Mogilyovun arxiyepiskopu
* Tiit Vähi (* 1947) Estoniya siyasətçisi və sahibkarı.
* Andrus Värnik (* 1977) yüngül atletikaçı.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
Valqa aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhərdir :

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*Valga linna koduleht
*Valga maakonna koduleht 
*Valgamaa
*Valga linna 
*Valga linna ajaloolised traditsioonid
* Ajaleht Valgamaalane
*Ajaleht Walk (vene keeles) 
* Valga kaartidel (ingliskeelne teave)
*Valga linn ja Valga Maakond kaartidel (ingliskeelne)