İslam iqtisadiyyatı tarixi

**İslam iqtisadiyyatı tarixi** () — İslamın yaranması ilə başlayan və İslam dövlətlərinin iqtisadi sistemlərinin formalaşması ilə inkişaf edən bir prosesdir. İslam iqtisadiyyatı Qurani-Kərim, hədislər və digər İslami mənbələrə əsaslanaraq fərqli iqtisadi prinsiplər və idarəetmə metodları təklif edir. Bu sistemin əsas məqsədi cəmiyyətin rifahını artırmaq, ədalətli bölgü və resursların səmərəli istifadəsini təmin etməkdir.

## İslam iqtisadiyyatının əsas prinsipləri
#Maliyyə bərabərliyi
#*İslam iqtisadiyyatında zənginlik ədalətli şəkildə paylanmalı, ehtiyac sahiblərinə kömək edilməli və yoxsulluğun aradan qaldırılmasına çalışılmalıdır. Bu məqsədlə, zəkat və sədəqə kimi tədbirlər vacib sayılır. Zəkat İslam iqtisadiyyatında bərabərsizliyi azaltmaq üçün təsis edilmiş maliyyə mexanizmidir.
#Faizin qadağan edilməsi (Riba)
#*İslam iqtisadiyyatı faizli əməliyyatları qadağan edir, çünki faiz gəliri təmin etmədən pulun artırılmasına yol açır və sosial ədalətsizliyə səbəb olur. Faizsiz maliyyə sistemi "riba"nın qadağan edilməsi prinsipi üzərində qurulub və investisiyaların mənfəət/zərər paylaşıma əsaslanmasını tələb edir.
#Ədalətli ticarət
#*İslam iqtisadiyyatında dürüstlük və şəffaflıq əsas prinsiplərdən biridir. Alqı-satqı əməliyyatlarında yalan, aldatma və haqsız rəqabət qadağandır. Ticarətdə hər iki tərəfin razılığı və ədalətli qaydalar əsasında aparılması vacibdir.
#Qəribəlik və qeyri-müəyyənliyin qadağan edilməsi (Ğarar)
#*İslam iqtisadiyyatı riskli və qeyri-müəyyən ticarət əməliyyatlarını qadağan edir. Bu, daha ədalətli və sabit iqtisadi mühitin yaradılmasına kömək edir.
#Vəqf və sədəqə
#*Sosial rifahın artırılması üçün İslam iqtisadiyyatında vəqf quruluşları mühüm yer tutur. Vəqflər məktəblər, xəstəxanalar və digər sosial xidmətlər üçün istifadə olunur və cəmiyyətə fayda vermə məqsədi daşıyır.

## Tarixi İnkişafı
### İlk İslam dövrü (VII əsr)
İslam iqtisadiyyatı, Məhəmmədin rəhbərliyi ilə formalaşmağa başlayıb. Mədinə şəhərində ilk İslam dövləti qurulduqdan sonra bazar qaydaları, ticarət əlaqələri və iqtisadi ədalət prinsipləri təsis edildi. İlk dövrlərdə zəkat, sədəqə və digər maddi yardımlar ehtiyac sahiblərinə çatdırılaraq iqtisadi bərabərliyin qorunmasına çalışıldı.

### Əməvilər və Abbasilər dövrü (VII-XIII əsrlər)
Bu dövrdə İslam dünyası genişlənərək müxtəlif mədəniyyətlərlə əlaqəyə girdi. Ticarət yolları və mərkəzlər inkişaf etdi, İslam iqtisadiyyatı Şərq və Qərb arasında iqtisadi əlaqələrin mühüm hissəsinə çevrildi. İqtisadiyyatda vəqf sisteminin təsis edilməsi və faizin qadağan edilməsi kimi prinsiplər geniş tətbiq olundu.

### Oğuz-Türk dövrü və Osmanlı İmperiyası (XIII-XX əsrlər)
İslam iqtisadiyyatının tətbiqi Osmanlı imperiyasında da davam etdi. Osmanlı iqtisadi sistemi dini prinsiplərə əsaslanan bir idarəetmə sistemi qurdu və iqtisadi fəaliyyətlərdə İslami hüququn tətbiqinə xüsusi diqqət yetirdi.  Vəqflər vasitəsilə sosial xidmətlər genişləndirildi, kənd təsərrüfatı və ticarət inkişaf etdirildi.

### Müasir dövr
XX əsrdə İslam dünyasında müasir iqtisadi modellərə uyğunlaşmaq məqsədilə bəzi yenidənqurma tədbirləri həyata keçirildi. Faizsiz bankçılıq və İslami maliyyə sistemi kimi anlayışlar inkişaf etdirildi və İslami prinsiplərə əsaslanan iqtisadi strukturlar yaradıldı.

## İslam iqtisadiyyatının müasir istifadəsi
Müasir dövrdə İslam iqtisadiyyatı faizin qadağan edildiyi bankçılıq sistemləri, İslam bankları və investisiya fondları vasitəsilə həyata keçirilir. İslam bankları, faizsiz maliyyə xidmətləri təqdim edərək mənfəət və zərər paylaşımlı investisiyalara üstünlük verir. İslam iqtisadiyyatı, ədalət, bərabərlik və sosial rifah kimi əsas dəyərlərə əsaslanaraq həm ənənəvi, həm də müasir iqtisadi təcrübələrdə tətbiq olunur və qlobal səviyyədə getdikcə daha çox qəbul edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
*
*
*
*