Yevgeniya Konradi

**Yevgeniya İvanovna Konradi** (; ) — Rus yazıçısı, jurnalisti, publisist və tərcüməçisi. Rusiya qadın hərəkatının fəalı və qadınlar üçün ali təhsil uğrunda mübarizə aparan fəal.
## Həyatı
Yevgeniya Konradi 1838-ci ildə Moskvada Əsilzadə ailəsində anadan olub. Dövrün tələblərinə uyğun olaraq təhsilini evdə alıb. Müəllimləri xarici dayə və xidmətçiləri olub. Sonra 1858-ci ildə Moskva Qadın Məktəbinə sinif xanımı və ingilis dili müəllimi kimi daxil olub.

1850-1860-cı illərin sonunda Yevgeniya İvanovna Sankt-Peterburqa köçür. Orada o, həkim və jurnalist P.F.Konradi ilə nigaha daxil olur. Bu dövrdən onun ədəbi fəaliyyəti başlayır.

## Ədəbi, pedaqoji və jurnalist fəaliyyəti

Konradinin pedaqoji baxışları 1960-cı illərin ictimai-pedaqoji hərəkatının təsiri altında formalaşıb. XIX əsrin ortalarında yazdığı ilk məqalələri təhsil sahəsində qadınların bərabər hüquqları probleminə həsr olunub. Yevgeniya Konradi Bestujev qadın kurslarının yaradılmasına səbəb olan qadın universitetlərinin açılması üçün ictimai hərəkatın təşəbbüskarlarından biri olub (1878).

Konradinin əsas pedaqoji əsəri “Ana etirafı”dır (1876). Konradinin pedaqoji nəzəriyyəsinin əsasını uşaqlara humanist münasibət və onların fərdiliyinə diqqət yetirmək ideyası təşkil edir.

Valideynlərin və pedaqoqların rolu, Konradiyə görə, uşaqların xüsusiyyətlərini öyrənərək, onları vətənlərinin rifahı naminə gələcək fəaliyyətlərə hazırlamaqdır. Konradi hesab edirdi ki, ananın təhsil fəaliyyəti qadının sosial həyatının mühüm aspektidir. O, həm icbari, avtoritar təhsil sistemini, həm də “...yazıqlı və zərərli subyektlər – öz iradələrinin açılması ilə yazıq, eqoizmlərinin cilovsuzluğu ilə zərərli” yaradan pulsuz təhsili tənqid edib. F.Froebelin məktəbəqədər təhsil sistemini həddindən artıq didaktikliyə, oyun və fəaliyyətlərin formal sistemləşdirilməsinə, uşağın təşəbbüsünü “öldürməyə” pisləmişdir. Konradi əqli tərbiyə ilə sıx bağlı olduğu əxlaq tərbiyəsi problemlərinə xüsusi diqqət yetirirdi. Konradi əxlaqın formalaşmasında əsas yeri xeyirxahlıq, iradə, nizam-intizam, əməyə və əməkçi insana hörmət tərbiyəsinə verirdi. O, ailədəki ümumi mənəvi-əxlaqi ab-havanın, valideyn və tərbiyəçilərin müsbət nümunəsinin, ailədə və təhsil müəssisəsində uşaq rejiminin və s.-nin böyük əhəmiyyətini vurğulayırdı. O, əxlaqi tərbiyənin aparıcı vasitəsi kimi oyun, uşaqların böyüklərlə birgə iş görməsi, ətraf mühitlə tanışlığı, bədii ədəbiyyat əsərlərinin mütaliəsində görürdü. Konradinin uşağa qulluq, qidalanma, əqlin, iradənin ilkin tərbiyəsi, uşaqların eqoizm və şıltaqlıqlarının aradan qaldırılması ilə bağlı konkret tövsiyələri maraq doğurur.

Konradi uşaqlar üçün xarici ədəbiyyatın və elmi kitabların rus dilinə tərcüməçisi kimi tanınır. Məhz onun sayəsində rus dilli oxucular Viktor Hüqo, Çarlz Dikkens və Herbert Spenserin əsərləri ilə tanışdırlar.

Yevgeniya Konradi əvvəlcə fransız və alman dillərindən tərcümələrlə məşğul olurdu. 1865-ci ildə onun ilk orijinal məqaləsi "Amerikada quldarlığın inkişafı" "Rus sözü" jurnalında nəşr edildi.

Bir müddət sonra Yevgeniya Konradi fəal işləyən jurnalistlər sırasına qoşuldu. 1866-cı ildən o, Qərbdəki qadın hərəkatını əks etdirən və Qleb Uspenski, Pyotr Lavrov və Vasili Sleptsov ilə birlikdə nəşr etdirdiyi yeni “Qadın Elçisi” jurnalının fəal əməkdaşı oldu.

Yevgeniya Konradi 1868-ci ildən həftəlik “Nedelya” qəzetinin redaktoruluğunu edib. Xarici cəmiyyətin həyatına dair bir sıra rəylər yazırdı. 1869-cu ildə Pavel Qaydeburov və Yuri Rossel ilə birlikdə bu qəzetin sahibinə çevrildi. O, “Təhsil və təlim bülleteni” və “Şimal bülleteni”ndə təhsil, qadın bərabərliyi və əmək problemlərinə dair silsilə məqalələr yazıb. 1872-ci ildə yazıçı Pavel Qaydeburov ilə birlikdə "Rus ictimai məsələləri" toplusunu nəşr etdirib. 

XIX əsrin 60-cı illərinin qadın hərəkatında E.Konradi Mariya Trubnikova, Nadejda Stasova, Anna Filosofova ilə birlikdə solçuların liderlərindən biri idi. 1868-ci il yanvarın 2-də Konradi qadınlar dərnəyi adından Peterburqda keçirilən rus təbiətşünaslarının birinci qurultayına məktubla müraciət etdi və qadınların sistemli təhsilinin zəruriliyi haqqında məsələni açıq şəkildə qaldırdı. 

1872-ci ildə İ.İ.Raqosin "Nedelya" qəzetinin redaktoru oldu. Müxtəlif siyasi, sosial və ictimai baxışlar münaqişə və mübahisələrə gətirib çıxardı. Bu səbəbdən Yevgeniya Konradi 1874-cü ildə "Nedelya" qəzeti ilə əməkdaşlığı dayandırdı. Sevimli işindən məcburi imtina da maddi çətinliklərə gətirib çıxardı. Sonrakı həyatının böyük hissəsini Konradi maddi çətinliklərlə keçirdi. 1885-ci ildə  Konradi ağır bir mənəvi aldı. Belə ki, onun tələbə oğlu vərəmdən vəfat etdi. Anası onun müalicə üçün İsveçrəyə gətirmişdi. Lakin bu da onun həyatını xilas etmədi. Ağır sarsıntı keçirən Yevgeniya İvanovna o vaxtdan bir daha Rusiyaya dönmədi. Ömrünün son illərini Parisdə keçirən Yevgeniya Konradi elə orada dövlət xəstəxanasında vəfat edib.

Onun ölümündən sonra, 1899-cu ildə əsərləri iki cilddə nəşr olundu. Birinci cilddə onun əsas əsəri olan “Ana etirafı”, ikinci cilddə isə dövri mətbuatda nəşr edilmiş məqalələr yer alıb.

## Seçilmiş əsərləri
* Ananın etirafı (1876).
* Ev təhsilinin sosial vəzifələri. Analar üçün kitab (1883).
* Qara qəhrəmanlar. Mədənçilərin yeraltı həyatı (1884).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Гайдебуров П. А.* Из прошлого «Недели». // «:ru:Книжки Недели», 1893, I—II.
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Конради Евгения Ивановна (урожденная Бочечкарова). Великие люди России
*  Конради, Евгения Ивановна. Сочинения: в 2 т. / Е. И. Конради; под ред. М. А. Антоновича. — Санкт-Петербург: Издание В. А. Баландиной: Тип. А. Пороховщикова, 1899—1900. — ; 23 см. — Т.1: Исповедь матери, 1899. — XXXIV, [4], 535, [2] c.; портр.
*  Конради, Евгения Ивановна. Сочинения: в 2 т. / Е. И. Конради; под ред. М. А. Антоновича. — Санкт-Петербург: Издание В. А. Баландиной: Тип. А. Пороховщикова, 1899—1900. — ; 23 см. — Т.2: Статьи публистические, литературно-критические, педагогические и другие, 1900. — [4], 581, [3] c.