open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanart

**Kanart** və ya **ördək** sxemi — adi təyyarələrdən fərqli olaraq, əsas daşıyıcı qanadların arxada və üfüqi stabilizatorun qabaqda olduğu sabit qanadlı təyyarə modelidir. Ön tərəfdə daşımaq və ya nəzarət etmək üçün istifadə olunan səthlərə də kanart deyilir.

## Xüsusiyyətləri

### Faydaları

Kanart dizaynları kanart tipinə görə müxtəlif üstünlüklərə malikdir. İki növ kanart var; Nəzarət kanartı, daşıyıcı kanart. Nəzarət kanartı, təyyarə qabaqda olan kanartlar daşınmanı bölüşmür, yalnız nəzarət səthlərindən ibarətdir. Bəzi təyyarələrdə daşınmanın bir hissəsi daşıyıcı kanart öz üstünə götürür. Bu vəziyyətdə, qaldırmanın kvadratından asılı olaraq induksiyalı sürüklənmə azalır. Sürütlənmə qüvvəsinin azaldılması çəkidən, dolayı yolla görə mühərrikdən, yanacaqdan qənaəti təmin edir.

Kanart təyyarələrin saxlanma itkisi (Stall) xüsusiyyətləri də müsbətdir, çünki kanartlar əsas daşıyıcı qanadlardan əvvəl saxlanma itkisinə məruz qalırlar. Beləliklə, saxlanma itirildikdən sonra burun aşağı moment əldə edilir. Bu da kritik vəziyyəti xilas edir.

### Zərərləri

Əsas qanadların mexaniki səmərəliliyi kanart təyyarələrində aşağıdır, çünki qanad kökündəki üfüqi stabilizator adi təyyarələrdə olduğu kimi maksimum daşıyıcı qüvvəyə səbəb olmur. Belə ki; adi təyyarələrdə daşınma işinin hamısını əsas qanadlar icra etdiyi üçün stabilizatorlar daha səmərəlidirlər. Kanartda əsas qanad bu işi bölüşməlidir, ancaq kanartda üfüqi stabilizatordan istifadə daha yaxşı idarəetmə sistemi və əlavə iş yükü tələb edir. Çox vaxt buna üstünlük verilmədiyi üçün əsas qanad bölgəsində artım edilir. Bu əlavə xərclər gətirir.

Ayrıca, kanartlarda flapları açmaq, burun aşağı moment yaradır. Adi təyyarələrdə, arxadakı quyruq səthi bu təsiri yumşaldır.

Uzunlamasına dayanıqlığı təmin etmək üçün əksər kanart dizaynlarında əsas qanaddan daha yüksək nəqliyyat əmsalı (*C*L) olan qanad profilinə üstünlük verilir. Buna görə uçuş məsafəsində, eniş məsafəsində, qalxma və enmə sürətində adi təyyarələrlə müqayisədə daha yüksək vəziyyət kanart təyyarələrində baş verir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* .
* .
* .
*
*

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* .
* .
* .
* .
* 
* Aerodynamic-structural study of canard wing, dual wing, and conventional wing systems for general aviation applications

## Xarici keçidlər
İSimanqaliso Milli Parkı

**iSimanqaliso bataqlıq parkı** və ya **iSimanqaliso Milli Parkı** (əvvəllər **Müqəddəs Lusiya gölü bataqlıq parkı** kimi də tanınırdı) — CAR-ın Kvazulu-Natal vilayətinin şərq sahilində, yol ilə Durbandan təxminən 235 kilometr şimalda yerləşir. Şimalda Mozambik sərhəddindən Müqəddəs Lusiya gölünün cənubundakı Mapelanaya qədər sahil xəttinin 280&nbsp;km-ni əhatə edən qoruq Cənubi Afrika Respublikasındakı üçüncü ən böyük qorunan ərazidir. Park iSimanqaliso səlahiyyətliləri tərəfindən idarə olunan və 3,280&nbsp;km2 sahəsindəki təbii ekosistemlərdən ibarətdir.

Park əvvəllər **Böyük Müqəddəs Lusiya bataqlıq parkı** olaraq tanınsa da, 1 Noyabr 2007-ci ildə ərazinin adı dəyişdirilmişdir. *İsimanqaliso* sözü zulu dilində "möcüzə" və ya "heyrətamiz bir şey" mənasında işlədilir. Bu ad Çakanın Tsonqa ölkəsinə göndərilməsinin nəticəsi olaraq ortaya çıxmışdır. O, geri qayıdanda gördüyü gözəlliyi bir möcüzə kimi təsvir etmişdi.

## Biomüxtəliflik
Nisbətən kiçik bir ərazidə meydana gələn zəngin biomüxtəliflik, bənzərsiz ekosistemlər və təbii gözəlliklər səbəbiylə park ümumdünya irsi elan edilmişdir. Fauna və floradakı böyük müxtəlifliyin səbəbi, mərcan qayaları və qumlu çimərliklərdən tutmuş subtropik dyunlara , savannalara və bataqlıq ərazilərə qədər parkdakı müxtəlif ekosistemlərin çoxluğudur. Park ərazisindəki quru heyvanlarına fil, bəbir, qara və ağ kərgədan və Afrika kəli, okeanlarda isə balina, delfinl, və dəniz tısbağaları, o cümlədən dərili tısbağa və sini çanaqlı tısbağa daxildir.

Parkda həmçinin 1200 nil timsahı və 800 begemot var.

2013-cü ilin dekabrında, 44 illik yoxluğundan sonra Afrika şirləri yenidən iSimanqalisoya gətirildi.

Parkda parlaq rəngli balıqlar və mərcanların yerləşdiyi sualtı qayalar var. Dünyadakı ən möhtəşəm mərcan müxtəlifliyinin bəziləri burada yerləşir. Rifdə rəng dəyişən səkkizayaqlar və kalmarlar yaşayır. Bəzən su səthində nəhəng bir balina köpəkbalığının kiçik planktonu tutmaq üçün açdığı ağzı görünə bilər.

Parkın xeyli hissəsini təşkil edən Müqəddəs Lusiya gölündə ikitaylı molyuskların iyirmi dörd növü qeydə alınmışdır.

## Mənbə

* 

### İstinadlar
PlayStation

**PlayStation** və ya qısaca **PS** — Yaponiyanın "Sony" konqlomeratının törəmə şirkəti olan "Sony Interactive Entertainment"in (SIE) sahib olduğu və onun tərəfindən istehsal edilən videooyun brendidir. Onun flaqman məhsulları bu brend altında istehsal olunan bir sıra ev video-oyun konsollarından ibarətdir; bura həmçinin portativ konsollar, onlayn xidmətlər, jurnallar və digər media formaları da daxildir.

"Sony" rəhbəri Ken Kutaraginin ideya müəllifi olduğu brend 1994-cü ildə Yaponiyada, növbəti il isə bütün dünyada satışa çıxarılan ilk "PlayStation" ev konsolu ilə fəaliyyətə başlamışdır. Bu konsol 100 milyondan çox satılan ilk oyun konsolu növü olmuş və PlayStation-ı qlobal miqyasda tanınan bir brendə çevirmişdir. O vaxtdan bəri çox sayda yeni konsollar — ən sonuncusu 2020-ci ildə çıxan PlayStation 5 olmaqla — buraxılmış, eyni zamanda bir sıra portativ konsollar və media mərkəzi, smartfon kimi digər elektronika vasitələri də təqdim edilmişdir. PlayStation seriyasında istifadə olunan əsas kontroller xətti vibrasiya əks-əlaqəli qeympadlar olan "DualShock"-dur. SIE həmçinin "PlayStation Network", "PlayStation Store" və abunəlik əsaslı "PlayStation Plus" kimi bir çox onlayn xidmətləri idarə edir ki, bunlar oyun xaricində əyləncə xidmətləri də təklif edir. 2019-cu ilin dekabr ayına olan məlumata görə, PlayStation Network-ün aylıq 103 milyondan çox aktiv istifadəçisi var.

Bu seriya, "Sony Interactive Entertainment"-ə məxsus olan və oyunları eksklüziv olaraq PlayStation konsolları üçün hazırlayan "PlayStation Studios" qrupu sayəsində güclü "first-party" (birinci tərəf) oyun siyahısına malikdir. Bundan əlavə, seriya "Sony" tərəfindən hər region üçün fərqli adlarla buraxılan müxtəlif büdcəli təkrar nəşrləri ilə seçilir; bura "Greatest Hits", "Platinum", "Essentials" və "The Best" oyun seçimləri daxildir. Brend həmçinin PlayStation-ın dörd simvolik düyməsi (, , , ) ilə tanınır və çoxsaylı marketinq kampaniyaları ilə məşhurdur ki, bunlardan ABŞ-dakı ən sonuncuları "Greatness Awaits" (Böyük nailiyyətlər sizi gözləyir) və nəhayət "Play Has No Limits" (Oyunun Limiti Yoxdur) reklam çarxlarıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Adi təyyarə

Konvansiyonal təyyarə, adi təyyarə və ya ənənəvi təyyarə, qanadları orta gövdə ətrafında olan quyruğu arxada olan ənənəvi təyyarə növlərinə verilən addır. Ənənəvi olmayan təyyarə növlərinə kanart, V quyruqlu təyyarə kimi fərqli konstruksiyalara malik olan təyyarələri göstərmək mümkündür.
İqnaz Urban

**İqnaz Urban** (; ) — Almaniya botaniki.
## Əsərləri

* *Plantae novae vel rariores III A Cl. E. L. Ekman 1924—26 lectae*. Urban, Ignaz. — Stockholm: Almqvist & Wiksell, 1926.
* *Plumiers Leben und Schriften nebst einem Schlüssel zu seinen Blütenpflanzen*. Urban, Ignaz. — Dahlem b. Berlin: Repertorium, 1920.
* *Geschichte des Königlichen Botanischen Museums zu Berlin-Dahlem (1815—1913) nebst Aufzählung seiner Sammlungen*. Urban, Ignaz. — Dresden: Heinrich, 1916.
* *Einige Erlebnisse aus dem Kriege 1870—71*. Urban, Ignaz. — Halle a. S.: Waisenhaus, 1914.
## Şərəfinə adlandırılmış taksonlar
* 
*  =  
* Urbananthus (R.M.King & H.Rob. (1971))
*  =  
*  = 
*  =  
*  = 
* 
* 
*  = 
*  =  
*  = 
*  = 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Ignaz Urban
Ceyms Volter Qrimes

**Ceyms Volter Qrimes**  Amerika botaniki.
## Əsərləri
* Wetter, M.A. & J.W.Grimes. 1982. *Notes on the asters (Asteraceae) of Edward S. Burgess*. Brittonia 34: 273-281.
* Grimes, J.W., Keller, S. 1982. *The herbarium of Wesleyan University, Middletown, Connecticut*. Brittonia 34: 368-375.
* Grimes, J.W., R.C.Barneby. *A New Acacia (Mimosaceae) from Tropical Southeast Brazil, 1985.* Brittonia, Vol. 37, Nº 2 (abr - jun., 1985), pp.&nbsp;186–189. Ed. Springer, por orden del New York Botanical Garden Press
* Barneby, R. C. & Grimes, J. W. *Flora de China*.
* Barneby, R. C. & Grimes, J. W. 1996. *Silk Tree, Guanacaste, Monkey's Earring: A generic system for the synandrous Mimosaceae of the Americas. Part I. Abarema, Albizia, & Allies*; × Rupert C. Barneby & James W. Grimes; 292 pp., 19 ilustraciones, 64 cartas. ISBN 0-89327-395-3. Scientific Publications Department, Jardín Botánico de Nueva York.
## İstinadlar
Henrix Avqust Qrisebax

**Henrix Avqust Qrisebax** (; ) — Almaniya botaniki.
## Şərəfinə adlandırılmış takson

## Əsərləri

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Ədəbiyyat

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* biblioqrafiya görsəricisi
* Malpighiaceae/Grisebach
Paul Karpenter Stendli

**Paul Karpenter Stendli** (, ) — Amerika botaniki. 
## Elmi əsərləri
* «*Flora of New Mexico*». Wooton, Elmer Ottis. — Lehre: Cramer, 1972, [Nachdr. d. Ausg.] Вашингтон, 1915.
* «*Flora of Glacier National Park Montana*». Стэндли, Пол К. — Lehre: Cramer, 1969, Author. repr. [d. Ausg.] Вашингтон, 1921.
* «*Flora of the Panama Canal zone*». Стэндли, Пол К. — Lehre: Cramer, 1968, Author. repr. [d. Ausg.] United States National Museum, 1928.
## Ədəbiyyat
* Barnhart, J.H. Biographical Notes Upon Botanists. — Т. 3. — С. 315.
* Williams, Louis O. «Paul Carpenter Standley». Taxon, Vol. XII, No. 7, Aug. — Sept. 1963.
* Brummitt, R. K.; C. E. Powell (1992). *Authors of Plant Names*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4.

## İstinadlar
Bernardino Antonio Qomes

**Bernardino Antonio Qomes** (, ) — Portuqaliyalı həkim, kimyaçı, botanik və parazitoloq.

## Bəzi elmi əsərləri
*Gomes, B.A. Memoria sobre a ipecacuanha fuca do Brasil. — Lisboa, 1801. — 33 p.
*Gomes, B.A. Observationes botanico-medicae de nonnullis Brasiliae plantis. — Liboa/Olisipone, 1803.
*Gomes, B.A. Memoria sobre a canella do Rio de Janeiro offerecida. — Rio de Janeiro, 1809. — 51 p.
## Şərəfinə adlandırılmış takson
* 
## Ədəbiyyat
*Dorr L. J., Nicolson D. H. Literature : [ing.]. — Ed. 2. — Königstein, 2009. — Suppl. VIII: Fres—G. — P. 288—289. — 550 p. — ISBN 978-3-906166-75-9. — doi:10.5962/bhl.title.48631.

## İstinadlar
Nəzarət kanartı

[thumb|center|[Britaniya Hərbi Hava Qüvvələri|RAF-a məxsus olan Tayfun F2-də bağlanmış vəziyyətdə olan nəzarət kanartı]]
**Nəzarət kanardı**, kanart tipindəki təyyarələrdə daşıma vəzifəsi icra etməyən kanart növüdür. Bu kanartlarda yalnız nəzarət səthləri vardır. Daşınmanın bölünməsi istənilmədiyi üçün onlar əsasən simmetrik qanad profilinə malik olurlar. Nəqliyyatda rol oynamadıqlarına görə onların sahələri əsas qanadlara görə daha kiçik olur.
## Həmçinin bax
Daşıyıcı kanart
Daşıyıcı kanart

Daşıyıcı kanart, kanart tipli təyyarələrdə daşıma vəzifəsini  əsas qanadla birgə yerinə yetirən kanartlara verilən addır. Tandem təyyarələrdən fərqi kanart sahəsinin tandem təyyarələr ilə müqayisədə əsas qanad sahəsindən daha kiçik olmasıdır. Daşıyıcı kanartlar ya simmetrik bir qanad profilinə, ya da qarmaqlı qanad profili konfiqurasiyasına malikdirlər. Daşıyıcı kanartın istifadəsinin üstünlüyü, qaldırıcı qüvvənin kvadratına mütənasib olan induksiyalı sürüklənmənin, daşınmanın kanart və qanadlar arasında bölüşdürülərək azaldılmasıdır.
## Həmçinin bax
*Nəzarət kanartı
Saab 210

Saab 210 Draken (Çərpələng), J 35 qırıcı təyyarəsinin yaradılması üçün cüt delta qanad konsepsiyası üçün yaradılmış bir test təyyarəsidir. Saab şirkəti tərəfindən həyata keçirilmiş Draken adlandırmasından əlavə heç bir zaman rəsmi olaraq adlandırılmasa da, Saab 35 prototipinin ilk uçuşundan sonra rəsmi olmayan ləqəbi Lilldraken (Kiçik çərpələng) adı ilə xatırlanmışdır. İlk uçuşunu 21 yanvar 1952-ci ildə həyata keçirmişdir.

## Nümayiş etdirilən təyyarə
		
Təyyarə hal-hazırda *Linköping*dəki hərbi hava qüvvələri muzeyi olan *Flygvapenmuseum*da nümayiş etdirilir. 
## Xüsusiyyətləri
*Ekipaj: 1
*Uzunluq: 6.1 m (20 ft 0 in) +
*Qanad uzunluğu: 4.88 m (16 ft 0 in) ~
*Motor: 1 × Armstrong Siddeley əlavə edilib turbojet mühərrik, 4.67 kN (1,050 lbf) thrust
### Performans

Maksimum sürət: 644 km/s (400 mph, 348 kn)
Delta qanad

[thumb|sağ|250px|Delta qanadlı [Avro Vulcan bombardmançı təyyarəsi]]
**Delta qanad** üçbucaq şəkilli qanadlara verilən addır. Delta adı, Yunan hərfi olan delta (Δ) hərfinin böyük yazısından meydana gəlmişdir. Delta qanadları ilk dəfə XVII əsrdə Reç Pospolita Kommanvelz ixtiraçısı Kazimierz Siemienowicz tərəfindən nəzərdən keçirilmişdir. Yataq quyruq qanadından istifadə etməyən Delta qanadlı təyyarələrin inkişafına İkinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniyada Neythen Woolford və SSRİ-də Boris İvanoviç Cheranovski rəhbərlik etmişdirlər, lakin öz modelləri olan playnerlər və təyyarələrdən heç biri geniş istifadə edilməmişdir.
## Bəzi delta qanad konstruksiyalı təyyarə modelləri
*Avro Canada CF-105 Arrow
*Boeing X-32
*Saab 210 
*Chengdu J-10
*HAL Tejas
*Eurofighter Typhoon
*Suxoy Su-9
*Convair F-102 Delta Dagger
*Douglas A-4 Skyhawk
*Convair XFY
Culian Alfred Steyermark

**Culian Alfred Steyermark** (; ) — Amerika botaniki,  bitki fəsiləsi üzrə mütəxəssis.
## Elmi işləri

* *Flora of Missouri* (1963) Ames, Iowa: The Iowa State University Press.
* *Bromeliaceae of Venezuela* (1987) Caracas, Venezuela: Graficas Armitano, C. A.
## ŞƏrəfinə adlandırılmış taksonlar

*  (*[[Rubiaceae]]*)
*  (*[[Asteraceae]]*)
*  (*[[Poaceae]]*)
## Ədəbiyyat
* Davidse, Gerrit. 1989.  *Julian Alfred Steyermark*, Taxon 38(1): 160-163
* Taylor, Mary Susan. 1989. *Plant Taxa Described by Julian A. Steyermark*,  Annals Missouri Botanical Garden 76(3): 652-780

## İstinadlar
Uzununa dayanıqlıq

**Uzununa sabitlik**, **Uzununa dayanıqlıq** və ya **Uzununa stabillik**, təyyarənin burun-quyruq oxunda, yer düzlüyünə paralel olan düzlükdəki sabitliyini ifadə edir. Bir təyyarə, burun yuxarı və ya burun aşağı enərkən bir problem yaşayanda orijinal vəziyyətinə qayıtmağa meyil edərsə, buna **uzununa dayanıqlıq** deyilir. Əgər problem istiqamətində daha çox problemlərə meyillidirsə, bu dəfə **uzununa qeyri-stabil** adlandırılır.

Uzununa qeyri-stabil təyyarələrdə baş verən problemdən sonra pilot müdaxiləsi baş vermirsə, təyyarə saxlanma itkisinə uğrayır.
Persooniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şocaxanlı (Xudafərin)

**Şocaxanlı** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 150 nəfər yaşayır (33 ailə).

## İstinadlar
Kung Fu Factory

**Kung Fu Factory** (əvvəllər **Just Games Interactive**) — ABŞ indi videooyun istehsalçısı. Şirkətin baş qərargahı Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yerləşir. "Kung Fu Factory" şirkəti "*[[Mortal Kombat]]*" videooyun seriyasında üzərində işləmiş ilk üçüncü partiya istehsalçıdır. Şirkət son vaxtlar mobil oyunların istehsalı ilə məşğuldur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Udipi

**Udipi** və ya **Udupi** () — Hindistanın Karnataka ştatında şəhər. Udupide məşhur Krişna mandir yerləşir ve Udupi Vayşnav dini səfər yeridir. Şəhərin əhalisi 165401 nəfərdir (2011). 
## Qalereya

Fayl:Upupi_-_01.jpg|
Fayl:Upupi_-_02.jpg|
Fayl:Upupi_-_03.jpg|
Fayl:Upupi_-_04.jpg|
Fayl:Udupi Sri Krishna Temple, Udupi, Karnataka, India (2007).jpg|
Fayl:Upupi_-_06.jpg|
Fayl:Upupi_-_07.jpg|
Fayl:Udupi Sri Krishna Temple elephant, Udupi, Karnataka, India (2007).jpg|
Fayl:Upupi_-_09.jpg|
Fayl:Upupi_-_10.jpg|
Fayl:Upupi_-_11.jpg|
Fayl:Upupi_-_12.jpg|
Aşıq Tural Bağırov

**Aşıq Tural Vidadi oğlu Bağırov** () – Azərbaycanlı aşıq, Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti (2017).

## Həyatı
Aşıq Tural Vidadi oğlu Bağırov çağdaş Naxçıvan aşıqlarından biridir. O, 1981-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Aşıq Tural gənclik yaşlarında asıqlıq sənətinə həvəs göstərmiş və bu sənətin incəliklərini Naxçıvan aşıq məktəbinin ulu ustadı Sərraf Qasımın tanınmış yetirmələrindən biri olan Aşıq Abdulla Fətəliyevdən öyrənmişdir. 1998-ci ildə isə Naxçıvan Dövlət Universitetinin saz ixtisasını bitirmiş və saz sənəti üzrə ali təhsilli bir mütəxəssis olmuşdur. Hazırda Babək Rayon Uşaq Musiqi Məktəbində saz sənətindən dərs deyir və Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasında saz üzrə solistdir. O, 2016-cı ilin yanvar ayında Naxçıvan Aşıqlar Birliyinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir və hazırda bu vəzifədə də öz fəaliyyətini davam etdirir.
       
Aşıq Tural müsahibələrindən birində özü haqqında belə demişdir: "1981-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşam. Balaca yaşlarımdan dayımın saz çalıb oxuması məni çox həvəsləndirmişdi. Bu həvəsimi görən valideynlərim mənə aşıq sənətinin sirlərini öyrənməyə şərait yaratdılar. On iki yaşında 2 nömrəli musiqi məktəbinə daxil oldum. Ali təhsilimi isə Naxçıvan Dövlət Universitetinin konservatoriyasında almışam".

Aşıq Tural çağdaş Naxçıvan aşıqları içərisində saz çalıb oxumaq istedadı ilə seçilir. Aşıqlıq sənəti sahəsindəki istedadına və bu sənəti yaşadan şəxslərdən biri olduğuna görə ona "Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı verilmişdir. O, Naxçıvan Muxtar Respublikasında və Türkiyənin müxtəlif yerlərində, eləcə də Bakıda və Azərbaycanın digər bölgələrində keçirilən bir çox dövlət tədbirlərində və konsertlərdə istedadlı bir aşıq kimi fəal iştirak etmiş və uğur qazanmışdır.

## İstinadlar

 

## Xarici keçidlər
* "Yanıq Kərəmi"
* "Yaddaşlardan Yurddaşlara" – (Aşıq Tural Bağırov və Aşıq Aydın Cəfərovun iştirakı ilə hazırlanmış televiziya verilişi)
* "Aşıq sənəti aşiqlərinin sənətidir" — (Aşıq Tural Bağırovun müsahibəsi)

## Həmçinin bax
* Naxçıvan Aşıqlar Birliyi
* Aşıq Abdulla
Gəlmədin (mahnı)

**Gəlmədin** — Dəyirman qrupu ilə Röyanın ifa etdiyi mahnı.

## Haqqında
Mahnı Dəyirman qrupunun sayca beşinci musiqi albomu olan Atmosferə daxildir. Eyni ildə rejissor Ülviyyə Könül tərəfindən klipi çəkilmişdir.

## Gəlmədin (2018)

2018-ci ildə keçmiş Dəyirman qrupunun üzvü ABD Malik Röya ilə mahnının fərqli versiyasını duet şəklində oxumuşdur. Musiqi nömrəsi ABD Malikin Çata bilim albomunda da yer almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçilər
* Amazon Music-də
* Deezer-də
Rəhman Əzizzadə

**Rəhman Əzizzadə** (*Rəhman Həsən oğlu Əzizzadə*; )  Qarabağ Qazisi, Azərbaycan Respublikası Qarabağ Müharibəsi Veteranı, ehtiyatda olan Gizir, Prezident təqaüdçüsü.

## Həyatı
Əzizzadə Rəhman 24 iyul 1993-cü ildə Lənkəran şəhəri Mamusta kəndində anadan olmuşdur. 2000-ci ildə Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Seyfulla Məmmmədov adına 110 saylı tam orta məktəbə daxil olmuşdur. 2011-ci ildə həmin məktəbi xüsusi fərqlənmə ilə bitirmişdir.

2011-ci ilin iyulunda həqiqi hərbi xidmətə çağrılmışdır. N saylı hərbi-hissədə xidmətə başlamışdır. 1 il 6 aylıq hərbi xidmətini xüsusi fərqlənmələr ilə başa vurmuşdur.

Vətənə olan sevgisi onu həqiqi hərbi xidmətini başa vuran kimi yenidən ordu sıralarına aparmışdır. O, xidmətini davam etdirmək üçün Silahlı Qüvvələrin Təlim-Tədris mərkəzində fəaliyyət göstərən Gizirlər kursuna qatılmışdır. Kursu bitirdikdən sonra Müdafiə Nazirinin müvafiq əmrinə əsasən Füzuli rayonu N saylı hərbi-hissəsində xidmətinə "Gizir" rütbəsində davam etdirmişdir.

Rəhman, düşmən təxribatının qarşısını alarkən ağır  yaralanmışdır. Nəticədə sağ gözünü tam, sol gözünün görməsini qismən itirmişdir, başında, gözündə və çiynində xeyli sayda qəlpələr gəzdirir. 25 may 2015 -ci il tarixindən ordu sıralarından ehtiyata buraxılmışdır.

## Mükafatları
Həqiqi hərbi xidmət dövründə hərbi-hissə komandanlığı tərəfindən 2 dəfə ailəsinə "təşəkkür"namə məktubu göndərilib.

Gizir olarkən snayper kurslarında yüksək nailiyyətlər əldə etdiyi üçün korpus komandanı tərəfindən Fəxri Fərman ilə təltif olunub.

Azərbaycan Respublikasının prezidenti Cənab İlham Əliyev tərəfindən "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 3-cü dərəcəli medalı ilə təltif olunub.

Ehtiyatda olarkən Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranları və Şəhid ailələri ictimai birliyinin Sədri Polkovnik Mehdi Mehdiyev tərəfindən “Vətən naminə” medalı ilə təltif edilib.

25 illik yubileyi münasibətilə Qarabağ Müharibəsi Əlilləri Veteranları və Şəhid ailələri ictimai birliyinin Qaradağ rayonu şöbəsinin rəhbəri tərəfindən təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının birinci vitse-prezidentinin diqqət və qayğısı ilə əhatə olunmuşdur. Xanım Mehriban Əliyevanın dəstəyi ilə protezlə təmin olunub.

## İstinadlar
Dəmir yolu pələngləri (film, 2016)

**Dəmir yolu pələngləri** (, ) — baş rolda Ceki Çanın oynadığı, Dinq Şenin rejissorluğu ilə çəkilən Çin-komediya filmi. Filmin Çində premyerası 23 dekabr 2016-cı ildə baş tutdu. Bu, İkinci Dünya müharibəsi zamanı Yaponiyanın Çinin işğalına müqavimət göstərən azadlıq döyüşçüləri komandasına rəhbərlik edən bir dəmiryol işçisindən — Ma Yuandan bəhs edən bir filmdir.

## Məzmun

1941-ci ilin dekabrında Yaponiya qonşu ölkələrin işğalını Cənub-Şərqi Asiyaya genişləndirir. Tianjin-dən Şərqi Çinin Nanjing şəhərinə gedən dəmir yolu Yapon əsgərləri tərəfindən ciddi şəkildə qorunan əsas hərbi nəqliyyat marşrutudur. Dəmiryol işçisi Ma Yuan (Ceki Çan) azadlıq döyüşçülərindən ibarət komandaya rəhbərlik edir. Qatar şəbəkəsi ilə bağlı dərin biliklərindən istifadə edərək, o və adamları bu təxribata əl ataraq, yapon əsgərlərinə pusqu quraraq aclıqdan çinliləri qidalandırmaq üçün təchizat oğurlayır. Azadlıq döyüşçülərinin öz silahları olmasa da, əllərində olan hər hansı bir vasitə, o cümlədən çəkic və kürəklər, boş dəmiryol izləri taxtaları və yönləndirilmiş qatarlar istifadə edirlər. Yerli çinlər mümkün olmayan qəhrəmanları “Dəmiryol pələngləri” adlandırırlar. Azadlıq döyüşçüləri yaponlar Şandonga möhkəmlətmə göndərdikdə yolların səhv tərəfində olurlar. Etibarsızlıq aktında, Ma Yuan, hələ də ən təhlükəli missiyasına başlamış, güclü qorunan bir dəmir yolu körpüsünü partlatmışdır. Yaponlar müharibə səyini puç edəcək şikəst planı biləndə, paylar daha da artır. Çox sayda fürsət və qaçırılan atışlardan sonra körpü ragtag Çin dəmir yolu pələngləri tərəfindən partladılır.

## Rollarda

## İstehsal
Filmin büdcəsi 50 milyon ABŞ dollarıdır. Film buxar qatarlarından istifadə edərək Diyobinşan-da çəkilmiş dəmir yolu ardıcıllığına malikdir. Film əvvəlcə Lionin əyalətində, daha sonra 2015-ci il oktyabrın 16-dan 30-dək Şandon əyalətində çəkilmişdir.

## Premyera
1 sentyabr 2016-cı il tarixində ***Well Go Entertainment*** Şimali Amerika, İngiltərə, Avstraliya və Yeni Zelandiya da daxil olmaqla İngilis dilli ərazilərdə yayılması üçün Dəmiryol pələnglərinin alındığını elan edildi. Film dekabr ayında Çində yayımlanması ilə üst-üstə düşmək üçün açıldı. Filmin ABŞ-də premyerası 6 yanvar 2017-ci ildə baş tutdu.

## Tənqid
Film Çində açılış həftəsonu CN¥215 milyon (30.1 milyon ABŞ dolları ilə) gəlir qazandı. Çində ümumi 697.2 milyon CN¥ qazandı. İyun 2020-ci ilə kimi, film orta qiymətləndirmə 5.49 / 10 olan 34 rəy əsasında, icmal aqreqator veb saytında, Rotten Tomatoes-da 38% təsdiqləmə reytinqinə sahibdir. Saytın tənqidi konsensusunda deyilir: "Dəmiryol pələngləri bir hərəkət komediyası ulduzu kimi Ceki Çan'ın şanlı günlərinə geri dönən bir neçə qığılcım atır, lakin istifadə edilməmiş bir hekayə və tonda dəyişikliyə uğrayır."

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* **  Internet Movie Datebase saytında.
* *[https://www.rottentomatoes.com/m/railroad_tigers_2017 "Dəmiryolu pələngləri"]*  Rotten Tomatoes saytında.
* *[http://www.hkmdb.com/db/movies/view.mhtml?id=17638&display_set=eng "Dəmiryolu pələngləri"]*  Hong KongMovie Database saytında.
Aşıq Mayis Gəncəli

**Aşıq Mayis Gəncəli** *()* — Azərbaycanlı ustad aşıq, Əməkdar mədəniyyət işçisi

## Həyat və yaradıcılığı
Aşıq Mayis Gəncəli (Mayis İsrail oğlu Sadıqov) 1947-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuş, uşaqlıq çağlarından saza-sözə böyük maraq göstərmişdir. O, 1962-ci ildən etibarən ustadların yanında aşıqlığın sirlərini öyrənməyə başlamışdır. Aşıq Qədirdən, Aşıq Hümbətdən, Aşıq İslam Yusibovdan, Aşıq Zeynal Məmmədovdan (Qaraçıoğlu İbrahimin şagirdi), Aşıq Cuma Aslanovdan, Aşıq Hüseyn Cavandan dastanları mükəmməlliklə mənimsəmişdir. Mayıs Gəncəli aşıq yaradıcılığı ilə yanaşı divan ədəbiyyatının da bilicisi sayılırdı. O, ərəb və fars dillərini sərbəst bilirdi. Quran hafizi kimi də məşhur idi. Sovet dönəmində ittifaq miqyasında kecirilən festivallarda dəfələrlə birinci yerə layiq görülmüş, diplom və mükafatlar almışdır (1974,1979,1983). Dastancı aşıq kimi böyük hörmətə malik idi. Zəngin söz və musiqi repertuarı ilə seçilirdi. Repertuarında "Xəstə Qasım", "Qurbani", "Abbas və Gülgəz","Tahir və Zöhrə","Valeh və Zərnigar", "Koroğlu" dastanları mühüm yer tuturdu. Xəstə Qasım, Aşıq Ələsgər, Molla Cuma və Növrəs İmanın müəmma dolu şeirlərinin dərin bilicisi idi. Şaqraq və zil oxu manerası ilə secilirdi. Koroğlu havalarının dərin bilicisi və ustad ifaçısı idi.
Müasir aşıq sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Mayis Gəncəli Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin həyatında yaxından iştirak edirdi. Sənət həyatı boyunca on beşə yaxın gənc aşığa ustad xeyir-duası vermişdir. IV, V və VI Aşıq qurultaylarının iştirakçısı olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür. 2008-ci ildən Azərbaycan Aşıqlar Birliyininnin idarə heyətinin üzvü və Gəncəbasar aşıqlar bölməsinin rəhbəri olmuşdur. 2020-ci ilin iyun ayında 73 yaşında vəfat etmişdir.
 
## Xarici keçidlər
* www.azerab.az

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Aşıqlar Birliyi

## İstinadlar
Pankek

**Pankek** — adətən yumurta, süd və kərə yağı olan bir nişasta əsaslı xəmirdən hazırlanan və tava kimi isti bir səthdə bişirilən, adətən yağ və ya kərə yağı ilə qızardılmış nazik və yuvarlaq bir düz tortdur.

## Qalereya

Fayl:Təbrizsayağı_pankeklər.jpg|Təbrizsayağı pankeklər
Fayl:Təbriz pankekləri.jpg|Təbrizsayağı pankeklər

## İstinadlar
Uçuş məsafəsi

**Uçuş məsafəsi** — təyyarələrin təkərlərini yerdən kəsmək üçün lazım olan uçuş-enmə zolağının uzunluğuna verilən addır.

## Asılı olduğu xüsusiyyətləri
Uçuş məsafəsinin hesablanması təyyarənin mühərrikinin tam gücü ilə işlədiyi və flap səviyyələri uçuş səviyyəsində olduqda hesablanır. Təyyarənin nə qədər müddət yer üzərində hərəkət etdikdən sonra uçmağa başlaması Təyyarənin bütün xüsusiyyətlərindən asılı olan bir dizayn parametridir. Məsələn, eyni çəkidə daha güclü bir mühərrik bir təyyarəyə quraşdırıldıqda, qanadların təyyarəni qaldıra biləcəyi sürət daha qısa məsafədə əldə edilə bilər. Və ya təyyarənin cari çəkisi uçuş məsafəsinə təsir göstərir. Dizayn parametri olduğundan, təyyarənin ağırlığına, sürütlənməsinə və qalxmasına təsir edən hər hansı bir dəyişiklik bu parametri də dəyişdirəcəkdir.

Bundan başqa, uçuş zolağının nə qədər mükəmməlliyi, hava şəraiti, uçuş-enmə zolağının yerləşdiyi yerin hündürlüyü, küləyin istiqaməti kimi xarici amillər uçuş məsafəsinə təsir edir.
## Uçuş
Təyyarə qanadları təyyarənin ağırlığını tarazlayacaq bir qüvvə meydana gətirən kimi uçuş həyata keçirilir. Pilotun simmetrik olmayan qanad profillərinə müdaxiləsi lazım deyildir. Simmetrik olmayan profillərdə isə daşıyıcı qüvvə hücum bucağı ilə meydana gəldiyindən pilot hündürlük sükanı və ya digər uçuş idarəetmə vasitələrindən istifadə edə bilər. Təyyarəyə uçuş əsnasında vaxtından əvvəl hücum bucağı vermək, ya da vaxtından əvvəl qalxmağa cəhd etmək saxlanma itkisinə səbəb ola bilər.
Lusid yuxu

**Lusid yuxu** və ya **aydın yuxu** — bu cür yuxulara verilən addır ki, insan yuxu görərkən yuxu gördüyünü bilir və yuxu görməyinin fərqindədir. Termin ilk dəfə Oksford Psixofizika İnstitutundan olan parapsixoloq Celia Green tərəfindən istifadə edilmişdir.

Şərqdəki lusid yuxuya önəm verən bəzi mistik məktəblərdə ustad şagirdinə gördüyü psixofizioloji yuxunu istiqamətləndirmək üçün görüntüyə nəzarət üsullarını öyrədir. Bu üsulları tətbiq edə bilən tələbə yuxuda vəhşi bir heyvan tərəfindən təqib edilirsə, yuxusunda şüurlu olur (lusid yuxu vəziyyəti) və təsəvvürünə nəzarət etməsi sayəsində bu dəfə o vəhşi heyvanı yuxunun qalan hissəsində təqib edə bilər.

Bəzi dairələrə görə yuxudan durduqdan sonra yuxuları yazmaq, düşünmək, meditasiya etmək və reallığı sınamaq texnikalarını tətbiq etmək (əlin divar girməsinə çalışmaq, saatı oxumaq) lusid yuxu görməkdə kömək edə bilər.
Yeni Zelandiya dolları

**Yeni Zelandiya Dolları** (valyuta kodu **NZD**) Yeni Zelandiya, Niue, Kuk Adaları, Tokelau və Pitcairn- in pul vahididir . Valyuta rəsmi qısaltması NZ $ -dır. NZ $ 1 = 100 qəpik. Bəzən dollar əvəzinə kivi ekranında olduqda deyilir.

## Tarix
Dollar 10 iyul 1967-ci ildə Yeni Zelandiya funtu əvəzinə 1 funt = 2 dollar kimi tətbiq edildi. 1999-cu ildən banknotların istehsalı üçün xüsusi nazik plastikdən istifadə olunur.

## Valyuta məzənnəsi rejimi
Yeni Zelandiya hal-hazırda üzən məzənnə rejimindən istifadə edir. Məzənnə siyasətinin effektivliyinin meyarı inflyasiya göstəriciləridir.

## Həmçinin bax
* Kuk adaları dolları
* Niue dolları
* Pitkern adaları dolları

## Qeydlər

## İstinadlar
* Yeni Zelandiya kivi dolları. Xatirə sikkələri: "Üzüklərin Rəbbi", "Prostokvashinodan üçü" və s.
* Yeni Zelandiya dolları (əskinaslar)
* Yeni Zelandiya Banknot Qalereyası  ) )
Knyazevski adası (Başqırdıstan)

**Knyazevski** — Ufa çayının yatağında, dəmir yolu körpüsünün aşağı axınının altındakı Şakşa mikrorayonunun (Ufa) yaxınlığında yerləşən ada. Maksimovski adası ilə üzbəüz yerləşir. Ondan bir qədər aşağıda Knyazevski adlı daha böyük bir yaşayış olan var.

Daşqın zamanı ada su altında qalır. Meşə ilə örtülmüşdür (əsməqovaq, qovaq, ağcaqayın).

## İstinadlar
Borxa (İspaniya)

**Borxa** () — İspaniyanın Araqon avtonom bölgəsinin Saraqosa vilayətində bələdiyyə. Bələdiyyə Kampo-de-Borxa kormakasında, Saraqosa şəhərindən  uzaqlıqda yerləşir. 2014-cü il əhali siyahıyaalmasına əsasən, bələdiyyədə 4.969 nəfər yaşayır.

İntibah dövründə İtaliyada güc qazanmış Borciya ailəsi əslən Borxadandır.

## Əhali

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:520 height:380
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1920 text:1920
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:1996 text:1996
  bar:2000 text:2000
  bar:2007 text:2007
  bar:2010 text:2010
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:5701
  bar:1920 from:0 till:5058
  bar:1940 from:0 till:5068
  bar:1950 from:0 till:4972
  bar:1960 from:0 till:4381
  bar:1970 from:0 till:3991
  bar:1981 from:0 till:4069
  bar:1991 from:0 till:3859
  bar:1996 from:0 till:4174
  bar:2000 from:0 till:4256
  bar:2007 from:0 till:4653
  bar:2010 from:0 till:5042
  bar:2014 from:0 till:4931

PlotData=
  bar:1900 at: 5701 fontsize:S text:5,701 shift:(-8,5)
  bar:1920 at: 5058 fontsize:S text:5,058 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 5068 fontsize:S text:5,068 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 4972 fontsize:S text:4,972 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 4381 fontsize:S text:4,381 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 3991 fontsize:S text:3,991 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4069 fontsize:S text:4,069 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 3859 fontsize:S text:3,859 shift:(-10,5)
  bar:1996 at: 4174 fontsize:S text:4,174 shift:(-10,5)
  bar:2000 at: 4256 fontsize:S text:4,256 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 4653 fontsize:S text:4,653 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 5042 fontsize:S text:5,042 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 4931 fontsize:S text:4,931 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Source INE


## Qardaş şəhərlər

## Qalereya

Fayl:Borja - Ayuntamiento.JPG|Şəhər mərkəzi
Fayl:Plazaborja.jpg|Bazar
Fayl:Santuario de Misericordia, Borja, Zaragoza, España, 2015-01-02, DD 001-003 HDR.JPG|Kilsə


## İstinadlar

## Xarici keçdlər
*
İvo Daneu

**İvo Daneu** (; ) — Sloveniya basketbolçusu və məşqçi. Maribor və Olimpiya Lyublyana klublarında çıxış etmişdir. Olimpiya ilə birlikdə 1957, 1959, 1961, 1962, 1966 və 1970-ci illərdə 6 dəfə ölkə çempionu olmuşdur.

İvo 1956–1970-ci illərdə Yuqoslaviyanın milli basketbol komandasının üzvü olmuş və onun heyətində 209 oyun keçiritmişdir. Milli komanda ilə birlikdə 1970 Dünya Çempionatının qalibi olmuşdur və növbəti sıralanan yarışlarda gümüş medalı qazanmışdırI 1968 Yay Olimpiya Oyunları, 1963 və 1967 dünya çempionatları (sonuncu yarışın ən dəyərli oyunçusu seçilmişdir) və 1961, 1965 və 1969 Avropa çempionatları. 1967-ci ildə Yuqoslaviya, 1969-cu ildə isə Sloveniyada ilinin idmançısı adına layiq görülmşüdür.

1970–1971-ci illərdə "Olympiya" nın baş məşqçisi olmuşdur. 1991-ci ildə FIBA ən böyük ​​50 oyunçusundan biri seçildi və 2007-ci ildə FİBA ​​şərəf zalına daxil edildi.

## Xarici keçidlər
* FIBA Hall of Fame page on Daneu
Şabalıd banketi

**Şabalıd banketi** — 30 oktyabr 1501-ci il tarixində Roma papası VI Aleksandrın oğlu Çezare Borcia tərəfindən Papa sarayında keçirilən keçirilən və orgiya ilə əlaqədar olan qonaqlıq. Banket haqqında məlumatlar ilk dəfə apostol protonotarisi və Apostol sarayının seremonimeysteri İohann Burkardın "*Liber Notarum*" adlı gündəliyində verilmişdir. Müasir tarixşünaslar belə bir hadisənin baş vermədiyini irəli sürür.

## Tarixi
İohann Burkard bildirir ki, banket Çezare Borcianın Apostol sarayındakı mənzilində keçirilmişdir. Banket qonaqlarının əylənməsi üçün mənzilə 50 fahişə və kurtizanka çağırmışdır. Burkard səhnəni belə təsvir edir:

## Həmçinin bax
* Borciya ailəsi

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* John (Johann) Burchard, *Pope Alexander VI and his Court: extracts from the Latin diary of the Papal Master of Ceremonies, 1484&ndash;1506*; ed. F. L. Glaser, New York, 1921
*Barbara W. Tuchman, *The March of Folly*. New York: Knopf, 1984; p.&nbsp;106 ; another issue has 
* Burgo Partridge, *[[A History of Orgies]]*, Bonanza Books, 1960, p.&nbsp;106
İohann Georq Xristian Lehmann

**İohann Georq Xristian Lehmann** (, ) — Alman botaniki, tibb elmləri doktoru, fizika və təbiətşenaslıq üzrə professor, Hamburq Botanika Bağının direktoru.

## Adı
Lehmannın adının aşağıdakı yazılışlarına da rast gəlinir:
*,
*,
*,
*,
*>,
*.

## Elmi işləri

**Generis Nicotiniarum Historia* ... Hamburg 1818
**Plantae e Familiae Asperifoliarum Nuciferae* 1818
**Monographia Generis Primularum* ... Lipsiae 1819
**Monographia Generis Potentillarum* 1820 Supplement 1836
**Semina in Horto Botanico Hamburgensi* 1822-1840
**Icones et Descriptiones Novarum et Minus Cognitarum Stirpium* in 5 parts of 10 plates each 1: 1821 2: 1822 3: 1823 4: 1823 5: 1824
**Novarum et Minus Cognitarum Stirpium Pugillus I-X Addita Enumeratione Plantarum Omnium in his Pugillus Descriptarum*. Hamburgi 1828-1857
**Delectus Seminum quae in Horto Hamburgensium Botanico e Collectioni Anni*1830-1840; 1849–1852
**Plantae Preissianae* ... Hamburg 1844-1847
**Index Seminum in Horto Botanico Hamburgensi A. 1851 Collectorum*. Hamburg 1851-1855
**Revisionem Potentillarum* 1856
**Observationes zoologicae praesertim in faunam hamburgensem. Pugillus primus. Indicem scholarum publice privatimque in Hamburgensium Gymnasio Academico* 1822

## İstinadlar
Karl Fridrix Daniel Meyssner

**Karl Fridrix Daniel Meyssner** ( və ya , yaxud  ) — İsveçrə botaniki. 
## Elmi işləri
* *Plantarum vascularium genera*. 1837—1843.
* *Die Natur aufgefasst nach ihren Aeusserungen und Ableitung ihres Begriffs*. 1870.
## Ədəbiyyat
* Ernst Wunschmann: *Meißner, Karl Friedrich*. In: *[[Allgemeine Deutsche Biographie]]* (ADB). Band 21, Duncker & Humblot, Leipzig 1885, S. 246—248.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Karl Friedrich Meissner
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Karl Friedrich Meißner (Meisner)
Jak-Jülien de Labillarder

**Jak-Jülien de Labillarder** (; ) — Fransa botaniki, zooloqu və səyyahı.

## Əsərlər
* «Icones plantarum Syriae rariarum» (Paris, 1791—1812, 50 cədvəllə)
* «Novae Hollandiae plantarum specimen» (Paris, 1804—1806, 265 cədvəllə)
* «Sertum austro-Caledonicum» (Paris, 1824—1825, 80 cədvəllə)

## İstinadlar
Ernest Çarlz Nelson

**Ernest Çarlz Nelson** () ) İrlandiya botaniki.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nelson, Ernest Charles (1951 –) at the Australian National Botanic Gardens website
*  Nelson, Ernest Charles (1951–) at the International Plant Names Index
* The Heather Society
* Society for the History of Natural History
Karl Emil Hansen Ostenfeld

**Karl Emil Hansen Ostenfeld** (; ) — Danimarka botaniki, mikoloqu, alqoloqu.

## Şərəfinə adlandırılmış taksonlar
*  (=*[[Plasmodiophora]]*)
* 
* 
* 
* 

## Ədəbiyyat
* Paulsen, Ove, 1931. *C. H. Ostenfeld*. Botanisk Tidsskrift, bd. 41.
* Nelson, E. Charles & Mary J. P. Scannell, 1978. *C. E. H. Ostenfeld's Western Australian plants in the Herbarium, National Botanic Gardens, Glasnevin*. Glasra 2: 1–24.

## İstinadlar
Lüdviq Diels

**Lüdviq Diels** (, ) — Almaniya botaniki və səyyahı.

## Şərəfinə adlandırılmış taksonlar
* 
* 
* 
* 
* 

## Əsərləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Ernst Georq Pritzel

**Ernst Georq Pritzel** ( və ya ; ) — Almaniya botaniki, pedaqoqu və müəllim..
## Şərəfinə adlandırılmış taksonlar

* Henn. bitki cinsi;
*Aşağıdakı bitki növləri:
*
*  C.A.Gardner

## Əsərləri
* *Fragmenta Phytographiae Australiae Occidentalis* (Bot. Jahrb. 35, 662 pp. 1905).
* *Südwest-Australien* (Fischer, Jena, 1933).
* *Wälder in Nordost-Queensland* (Fischer, Jena, 1934).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Ernst Pritzel
İvri Lider

**İvri Lider** (; ) — İsrailli musiqiçi, müəllif, prodüser və aktyor, TYP qrupunun üzvü.TYP-dan ayrıldıqdan sonra Coni Qoldsteinlə birgə işləməyə başladı.
## İstinadlar
Trevor Noah

**Trevor Noah** () — Cənubi Afrikalı komediyaçı, siyasi şərhçi və televiziya aparıcısıdır. "Comedy Central" də Amerikanın satirik xəbər proqramı olan "The Daily Show"-un hazırkı aparıcısıdır.

Yohannesburqda anadan olan Noah, karyerasına 2002-ci ildə doğma Cənubi Afrikada komediyaçı, aparıcı və aktyor kimi başlamışdır. Sonradan Cənubi Afrika Yayım Korporasiyası ilə bir neçə televiziya aparıcı rollarını oynamış və dördüncü mövsümün qalibi olmuşdur.2010-cu ildən 2011-ci ilə qədər Noah, M-Net və DStv-də yayımlanan "Gecəli şou yardıcısı"nın aparıcısı kimi çıxış etmişdi. 
## İstinadlar
Yoaxim Nşimirimana

**Yoaxim Nşimirimana** () — marafon idman növündə çıxış edən Burundi idmançısı. 2004-cü il Olimpiya Oyunlarında 2:19.31 nəticəsi ilə 32-ci yeri tutdu. 2008 Olimpiadasında 2:29.55 nəticəni göstərərək marafon distansiyasında 68-ci yeri tutdu. 2003 Dünya Çempionatının marafon qaçışı yarışında 29-cu yeri tutmuşdur.

2003 Dünya Yarımmarafon Çempionatında 1:04.54 nəticə ilə 41-ci yeri tutdu.

2004 və 2006-cı illərdə Lyublyana marafonunun qalibi olmuşdur.

## Xarici keçidlər

* Yoaxim Nşimirimana — İAAF saytında profili (ing.)
Atarqatis

**Atarqatis**, **Atarateh** (), **Derketo** (), **Dea Siriya** () və ya **Deyasura** () — antik dövrdə, Şimali Suriyada yaşayanların əsas ilahəsi. O, bərəkət və sevgi ilahəsi olmaqla yanaşı, həm də şəhərinin və xalqının baalatı (sahibə) idi, onları müdafiə edirdi. Onun əsas şəhəri Heliopol idi.

Onun əri Baal-Hadaddır. Göyərçin və balıqlar Atarqatis üçün müqəddəsdir.

III əsrə aid süryanidilli mənbəyə görə, "Suriya və Urhaydakı kişilər Tarata şərəfinə özünü axtalayardı, ancaq kral Abqar dindar olandaq sonra əmr verdi ki, özünü axtalayanların əli kəsilsin və o  gündən bəri Urhayda heç kəs özünü axtalamır".

Atarqatis bəzən su pərisi kimi təsvir olunur, çünki o, bəzən balıq bədənli Aşkelon ilahəsi ilə eyniləşdirilir. Buna baxmayaraq, Atarqatisə Aşkelon şəhərində pərəstiş edilməsi haqqında heç bir dəlil yoxdur.

## Ədəbiyyat
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Moshe Weinfeld, "Semiramis: her name and her origin." In: Mordechai Cogan/Israel Eph’al (ed.), *Ah, Assyria...:Studies in Assyrian history and ancient Near Eastern historiography presented to Hayim Tadmor* (series Scripta Hierosolymitana 33), (Jerusalem 1991), 99-103.

## Xarici keçidlər

* Atargatis by Abufares
* Jewish Encyclopedia: Derceto
* Britannica Online Encyclopædia: "Atargatis"
* ''Atargatis, the "Syrian Goddess"'' by Johanna Stuckey 
* Lucian of Samosata, ''Concerning the Syrian Goddess'' (English translation & commentary)
Novo Brdo

**Novo Brdo** və ya **Artana** (;  və ya *Novobërdë* və ya *Artana* və ya *Artanë*) — Kosovo və Metohiyaya aid şəhər, Priştina rayonuna aiddir.

## İnzibati mənsubiyyəti

## Tarixi
Orta əsrlərdə Novo Brdo (sözbəsöz tərcüməsi: Yeni dağ, *Novus Mons*, *Novamonte*, *Nyeuberghe*) böyük şəhər və strateji hərbi qala idi, mühüm mədən mərkəzi olduğu üçün ətrafdakı mədənlərdən dəmir filizi, qızıl və gümüş çıxarılırdı. Məşhur yazıçı Vladislav Qrammatik burada anadan olmuşdur. 1439-cu ildə Smederevonun süqutundan sonra 1441-ci ilə qədər şəhər Serbiya krallığının paytaxtı olmuşdur. Novo Brdo 1 iyun 1455-ci ildə qırx günlük mühasirədən sonra təslim olaraq Osmanlı hakimiyyəti altına düşdü.

## İstinadlar
Darıdağ Karbon Qazı Zavodu

**Darıdağ Karbon Qazı Zavodu** — Culfa şəhərinin 3 km-liyində, Culfa-Ordubad avtomobil yolunun solunda, Darıdağın ətəyində, Darıdağ mineral su mənbəyi ərazisindədir.

## Haqqında
Əvvəllər Azərbaycan Respublikası Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin nəzdində idi. Sonralar mineral su yatağının bazası əsasında karbon qazının alınması məqsədilə kəşfiyyat işləri aparılmış, 1977-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində zavod yaradılmışdır. Karbon qazından mineral suların və şampan içkilərinin qazlaşdırılmasında və digər sahələrdə istifadə olunurdu. 1970-ci illərdə zavodun istehsal gücü çox aşağı olmuşdur. Buna görə 1980-ci ildə həmin ərazidə sutkalıq istehsal gücü 30 ton olan və müasir tələblərə cavab verən yeni zavod tikilib istifadə verilmiş, Azərbaycan Mineral Sular və Naxçıvan Mineral Sular Birliyinin sərəncamına verilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Soltan Şıxəliyev

**Soltan Şixəliyev** (tam adı:*Şixəliyev Soltan Hümbət oğlu*;) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Kürdəmir rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri

## Həyatı və təhsili

22 sentyabr 1904-cü ildə Kürdəmir rayonunun Dəyirmanlı kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə getmişdir. Qusar polkunda siyasi rəhbər kimi xidmət etmişdir. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra Azəriittifaqın Gəncə şəhərində təsis etdiyi mühasibat məktəbinə oxumağa göndərilmişdir. Leninqradda ali təhsil almışdır.

### Ölümü

17 noyabr 1972-ci ildə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti

Təhsilini başa vurduqdan sonra Kürdəmir rayon Kooperativlər İttifaqının baş mühasibi təyin olunmuşdur. İlk kəndli kooperativinin fəal təşkilatçılarından biri olMmuşdur. Bir il ərzində 100 nəfərdən çox kəndli kooperativinə üzv cəlb etmişdir. Rayon mərkəzində və bir çox kəndlərdə kəndli kooperativləri açmışdır. 1927-ci ildə Kürdəmir rayon Kooperativlər İttifaqının sədri seçilmişdir.1937-ci ildə Kürdəmir rayon Sovet Layihə komitəsinin sədri seçilmişdir. Azərbaycanın bir sıra rayonlarında Kürdəmir, Qəbələ, Cəlilabad, Göyçay, Ağsu, İmişlidə yüksək rəhbər vəzifələrdə işləmişdir. Kürdəmir rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləyərkən susuzluqdan əziyyət çəkən kürdəmirlilərə Ağsu rayonunda YOKM-lik məsafədən iməclik yolu ilə boru vasitəsilə Kürdəmir rayon mərkəzinə içməli su çəkdirmişdir. Kürdəmirdə Soltan Şıxaliyevin adına bulaq vardır.

## Təltifləri
1948 –ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi yüksək fəxri ad vermişdir. O, Lenin və Qırmızı Əmək bayrağı Ordenləri,onlarca medallarla təltif olunmuşdur.Yaşadığı küçəyə onun adı verilmişdir. S.Şıxəliyev ittifaq əhəmiyyətli fərdi təqdidçi idi.

## İstinadlar
Həsrət Hüseynov

**Həsrət Hüseynov** (tam adı:*Hüseynov Həsrət Muxtar oğlu*) — Azərbaycan Respublikanın əməkdar mədəniyyət işçisi, qədim musiqi alətlərinin ifaçısı.

## Həyatı
1927-ci ildə Kürdəmir rayonunun Muradxan kəndində anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
1950-ci ildən rayon mədəniyyət evində çalışmağa başlamışdır. Azərbaycan gənclərinin bir neçə festivallarında iştirak edir və festivalların laureatı olmuşdur. Həsrət Hüseynov Azərbaycan muğamlarını və 100-ə qədər xalq mahnılarını zurnada və balabanda çalırdı. O, rayonun mədəni həyatında yaxından iştirak etmiş, toy şənliklərinin mahir aparıcısı olmuşdur.

## Fəxri adları
* 1957-ci ildə keçirilən VI ümümdünya festivalında qızıl medala layiq görülmüşdür
* 1998-ci ildə "Respublikanın əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür

## İstinadlar
The Amazing World of Gumball personajlarının siyahısı

**The Amazing World of Gumball personajlarının siyahısı** — İngilis-Amerikan komediya cizgi filmidir.Personajlar Elmore adlı yerdə yaşayırlar. Cizgi filmdə baş qəhrəman Gumball Watterson və ailəsinin başına gələn hadisələrdən bəhs edilir.

## Wattersonlar
### Gumball
Baş qəhrəmandır. 12 yaşında olan bir mavi pişikdir. Ən yaxın dostu Darwin adlı bir balıqdır. Məktəbində olan Penny Fitzgeralda aşiqdir. Tina Rex adlı personaja nifrət edir. Əsl adı Zach-dır.

### Darwin
10 yaşında olan narıncı balıqdır. Gumballın ən yaxın dostu və qardaşıdır. Hər zaman optimist olaraq düşünər və heç kimə zərər vermək istəməz.Sinif yoldaşı Carrie'yə aşiqdir.

### Anais
4 yaşında olan ailənin ən ağıllı və ən kiçik üzvüdür. Dovşandır. Hər zaman imtahanlardan müsbət nəticə alır.
### Richard
Ailənin ən böyük üzvüdür.Dovşandır.Atası Frankie bir siçan, anası Jojo isə dovşandır.Anası ona çölə çıxmağa izin vermədiyinə görə tənbəl olmuşdur və özünü Elmorenin ən tənbəl insanı sayır.Ən çox sevdiyi uşağı Anaisdir.Amma Şifrə adlı bölümdə, bunun Anaisin dəyişdiyi üzə çıxmışdır.Sehirli çubuqların innsanların həyatını dəyidiyinə inanırdı, amma anasının bu gerçəyi ona dediyindən sonra 15 il boyunca bağırmışdır.
### Nicole
Mavi rəngdə pişikdir.Hər zaman əsəbidir.Karate ilə uşaqlıqdan məşğul olub, Masaminin anası ilə də uşaqlıq dostu olub.
### Frankie
Richardın atası və siçandır.3 bölümdə ortaya çıxıb və bunlardan birincisi İmzadır.Digərləri "Çek" və "Çöl" bölümləridir.
### Joanne (Jojo)
Richardın anasıdır.Gumball ondan qorxar.Nicole isə ona nifrət edir.
Bora (raket)

**Bora** — Türkiyə istehsalı olan qısa mənzilli ballistik raketdir. Döyüş raketi Roketsan şirkəti tərəfindən hazırlanaraq 2017-ci ildən xidmətə qəbul edilmişdir. INS və GPS başlıqlı olub, Belarus istehsalı olan MZKT-7909 8x8 yük maşını ilə daşınır. İxrac versiyası Kaan adı ilə tanınır. Daha uzun bir mənzilli bir versiyası olan Bora-2 isə hazırlanma mərhələsindədir. Lülə çapı 610&nbsp;mm, döyüş başlığının çəkisi 470 kq, mühərriki TMZ-84631.10, əməliyyat mənzili 280&nbsp;km, maksimum sürət 70 km/s, mərminin hədəfdən yayınma payı 30–50 m təşkil edir.

## İstinadlar
Jozias Braun-Blanket

**Jozias Braun-Blanket** (; doğulanda adı , ) — XX əsrin görkəmli geobotaniklərindən biridir.
## İstinadlar
Vilyam Taunsend Eyton

**Vilyam Taunsend Eyton** (, ) — İngiltərə botaniki və bağban.
## Ədəbiyyat
* Taylor, George. Aiton, William Townsend. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner’s Sons. 1970, 89-90. ISBN 0-684-10114-9.
## İstinadlar
Əl-Hüseyn (raket)

**Əl Hüseyn** () — İraqda hazırlanan tək mərhələli qısa mənzilli ballistik raket. Raket Sovet Skad döyüş raketinin təkmilləşdirilmiş bir versiyasıdır. Raket İran-İraq müharibəsi zamanı və Körfəz müharibəsi zamanı İraq Ordusu tərəfindən geniş şəkildə istifadə edilmişdir. Hərəkət mənzili təxmini olaraq 644 km, uçuş hündürlüyü təxminən 151 km, lülə çapı 0.9 m olmuşdur.
Paranormal hadisələrlə dolu ev

**Paranormal hadisələrlə dolu ev** () və ya **Ruhlu ev** () — adətən içərisində keçmiş sakinlərinin bədənlərini tərk edən ruhların yaşadığı sezilən yaşayış evi. Parapsixoloqlar ruhları adətən qətl, təsadüfi ölüm və ya intihar kimi faciəvi hadisələrdən əziyyət çəkmiş sakinlərlə əlaqələndirir.

Əksər hallarda, elmi istintaq nəticəsində fövqəltəbii və ya paranormal adlandırılan hadisələrin arxalarında yalanlar, ekoloji təsirlər, hallusinasiyalar və qərəzli yanaşmalar kimi başqa şeylərin dayandığı aşkar olunur. Böyük, köhnə və tərk edilmiş evlər, o cümlədən qalalar içərisində baş verən paranormal hadisələrlə bilinir. Baş verdiyi iddia edilən hadisələrə cırıldama səsləri, tərpənməz əşyaların hərəkəti və ruhların görünməsi aiddir.

2005-ci ildə üç ölkədə – ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyada keçirilən sorğuya əsasən, insanlar siyahıda qeyd olunan digər paranormal hadisələr əvəzinə, ruhlu evlərə inanır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 

## Xarici keçidlər
* 
*