open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İqtisadi tarix

thumb
**İqtisadi tarix** — insan iqtisadi fəaliyyətinin təkamül inkişafı və qarşılıqlı əlaqəsi ilə əlaqəli hadisələr və proseslərin öyrənildiyi bir elm sahəsi. İqtisadi tarix tarixi və iqtisadi elmlər arasında bir sərhəd xəttini tutur, sözdə baş verənlərdən biridir.

## Funksiyaları
Bir elm olaraq, iqtisadi tarix bir sıra funksiyaları yerinə yetirir:

* idrak;
* praktik (praqmatik);
* dünyagörüşü
* proqnoz;
* tarixi;
* humanist.

## Strukturu
İqtisadi tarixin daxili sahəsi müxtəlif meyarlara görə qurulula bilər: tarixi dövrə görə (Qədim dünyanın iqtisadi tarixi; İntibah; Sənaye İnqilabı və s.); coğrafi xüsusiyyətinə görə (Sibirin iqtisadi tarixi; Rusiya, Avropa və s.); iqtisadiyyatın sahələri və sahələri üzrə (ticarət tarixi; neft sənayesi və s.); iqtisadi infrastruktur elementləri ilə (pul dövriyyəsi tarixi, birja münasibətləri, fond bazarı və s.).

## Metodologiya
Qlobal iqtisadiyyatın öyrənilməsində müxtəlif dövrlərdə dünyanın iqtisadi vəziyyətini müqayisə etmək üçün əsas olan induksiya və deduksiya, statistik məlumatların toplanması və işlənməsi kimi ümumi elmi tədqiqat metodlarından istifadə olunur.

İqtisadi tarixin öyrənilməsi sahəsində sözdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. "Tarixi metod." Bu metodun əsas xüsusiyyətləri XIX əsrin ən böyük iqtisadçı-tarixçilərindən biri alman alimi V. Rocher tərəfindən tərtib edilmişdir:

* iqtisadi prosesləri bütün xalqlar arasında müqayisə etmək lazımdır;
* müasir iqtisadi hadisələri müşahidə etməklə məhdudlaşmaq olmaz;
* İqtisadi qurumları təhqir etməyin və tərifləməyin.
Bu metoddan istifadə edən alimlər iqtisadi sistemin inkişafı üçün vahid, universal qanunların olmadığını, müxtəlif ölkələr üçün iqtisadiyyatın yaxşılaşdırılması üçün vahid reseptlərin olmadığını düşünürlər ki, bu da əsasən tarixi inkişaf və coğrafi məkanların fərqliliyi ilə əlaqədardır.

XX əsrin ikinci yarısında. Şərti fərziyyələrə əsaslanan düşüncə təcrübəsi olan saxta təsdiqləmə üsulu "nə olarsa" xüsusi populyarlıq qazandı. Nobel mükafatı laureatı Robert Fogel “Dəmiryolları və Amerikanın iqtisadi artımı: İqtisadiyyat tarixindəki esseler” () (1964) əsərində hətta “ABŞ-nin nəqliyyat sistemində nə baş verəcək? Dəmir yolları icad olunmazsa dövlətlər? "

## Həmçinin bax
* İqtisadi təlimlər tarixi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Адамович Т. И.* Экономическая история. Учебно-методическое пособие — Минск, 2003
* 
* 
*  Краткая экономическая история мира: От палеолита до наших дней. — М.: РОССПЭН, 2001. — 544 с.
* 
* Кембриджская экономическая история Европы Нового и Новейшего времени. Т. 1: 1700—1870. / Под ред. , . — М.: Издательство Института Гайдара, 2012. — 464 с.
* Кембриджская экономическая история Европы Нового и Новейшего времени. Т. 2: 1870 — наши дни. / Под ред. Стивена Бродберри, Кевина О'Рурка. — М.: Издательство Института Гайдара, 2013. — 624 с.
* *Хикс Дж. Р.* Теория экономической истории. — М.: НП «Журнал Вопросы экономики», 2003. — 224 с.

## Xarici keçidlər
* Moskva Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsi İqtisadi Tarix Mərkəzinin (CEI) səhifəsi
* *İ. Beryozin.* İqtisadi inkişafın qısa tarixi
İskəndər (Təbriz)

**Ağacoğlu** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.377 nəfər yaşayır (336 ailə).

## İstinadlar
VI Ferdinand

**VI Ferdinand** () və ya **Adil Ferdinand** () () — Burbon sülaləsinə mənsub üçüncü İspaniya kralı.

## Bioqrafiyası
Ögey anası Elizabet Farnesenin ona qarşı olan düşmən münasibətindən ötəri hökumətin işlərində iştirak etməyənə qədər ömrünün 33-cü ilində taxtdan qalxdı. Zərif bir xasiyyəti və melankoliyasından əziyyət çəkən, ağıllı və enerjili həyat yoldaşı Barbara, Portuqaliya kralı qızı V Juan. Ferdinandın təsirinə tabe idi. Bir ovçu bacarığına görə tərifləndikdə cavab verdi: "Heç bir şey edə bilməsəm çətin olardı." 1758-ci ildə həyat yoldaşının ölümü kral üçün ağır bir zərbə idi, ruhi xəstə idi və qısa müddətdə sağalmağa bacardı.

## Hakimiyyətin siyasi tərəfi
Ferdinandın hökumət işçilərinə maliyyə ilə əlaqəli olan markiz de Ensenada, xarici siyasətə nəzarət edən Baş nazir Xose de Karvaxal, kralın etirafçısı Ravaqo və müğənni Farinelli, V Filip keçmiş müşavir. Karvaxalın keçmiş müşaviri, İspaniya ilə İngiltərə arasında dostluq münasibətləri qorumağa çalışdı; ölümündən sonra (1754) İngiltərənin düşməni olan Ensenade, istefasının səbəbi olan Fransa ilə yaxınlaşmaqda israr etdi.

Ferdinand beynəlxalq münasibətlərdə neytral qalmağı arzuladı və narahatlıqlarını ordu, donanma, məhkəmə və idarəetmə sistemindəki islahatlara, kənd təsərrüfatının, sənayenin və ticarətin canlandırılmasına, elmi və bədii təhsilin inkişafına yönəltdi. Bu baxımdan o, III Çarlz və hörmətli nazirlərinin öncülüdür.

## Ədəbiyyat
* *Desdevises du Dezert*. "L’Espagne de l’ancien régime" (П., 1897).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Müşfiq Məmmədli

**Müşfiq Fazil oğlu Məmmədli** (; ) — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi VI çağırış deputatı.

## Həyatı
Müşfiq Məmmədli 1972-ci il avqustun 1-də Sumqayıtda anadan olub. 1989-cu ildə Sumqayıt şəhər 25 saylı tam orta məktəbi bitirib. 1989-cu ildən 1990-cı ilə qədər 1 saylı Kliniki Tibbi Mərkəzdə (Semaşko) sanitar işləyib. 1990–1996-cı illər ərzində Azərbaycan Tibb Universitetinin Pediatriya fakültəsində təhsil alıb.

1996–1997-ci illərdə Sumqayıt şəhər Uşaq Xəstəxanasında internatura keçib, 1997–1999-cu illərdə isə qəbul şöbəsinin həkimi vəzifəsində çalışıb. 2000-ci ildə 3 il müddətində Türkiyənin İstanbul şəhərində təhsil alıb.

2004–2006-cı illər ərzində Tərtər bölgəsində N saylı hərbi hissənin tibb məntəqəsinin həkimi, sonra isə rəisi olub. 2006-cı ildən 2014-cü ilə qədər Təcili Tibbi yardım stansiyasının, daha sonra isə Sumqayıt Uşaq xəstəxanasının həkimi işləyib. 2015–2016-cı illərdə Uşaq xəstəxanasının pediatriya şöbəsinin müdiri, 2016-cı ildən isə xəstəxananın baş həkimidir. 2013–2015-ci illər ərzində Rusiyanın Sankt-Peterburq İqtisad Universitetinin Ali İqtisad Məktəbində MBA proqramı çərçivəsində "Səhiyyə təşkilatlarının menecmenti" ixtisasına da yiyələnib.

2016-cı ildən isə Rusiya Pediatrlar İttifaqının üzvüdür.

Azərbaycan Elm və Təhsil nazirinin 26 oktyabr 2023-cü il tarixli əmri ilə "Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetinin 100 illiyi(1921–2021)" yubiley medalı ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2024-cü il 2 fevral tarixli sərəncamı ilə "Heydər Əliyevin 100 illiyi" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

### Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
2006-cı ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

**Üzv olduğu komitə və komissiyalar:**

Səhiyyə komitəsi

Elm və təhsil komitəsi

**Üzv olduğu işçi qrupları:**

Azərbaycan-Braziliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — **Rəhbər**

Üzv olduğu Parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplar:

Azərbaycan-Çin parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Finlandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-İraq parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Qazaxıstan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Monteneqro parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Özbəkistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Serbiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Venesuela parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

Azərbaycan-Panama parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu — üzv

## İstinadlar
Basmanə

**Basmanə** () — Türkiyənin İzmir metropoliten arazisində bir mahal və dəmiryol vağzalıdır. Dəmiryol vağzalı 7 yol ve artdeko tarzda bir binədən mütəşəqqildir.

## İstinadlar
Revonna

**Revonna** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Seyzerya kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.

INSEE kodu — 01321.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 788 nəfər təşkil edirdi.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu
Qədamis

**Qədamis** — Liviyada şəhər. Tripolitaniya regionunda yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Ghadames Mosque.jpg
Fayl:Old_Ghadames_(5282815851).jpg
Fayl:Ghadames - Altstadt mit Palmenhain.jpg
Yena

**Yena** ( ) — Almaniyanın Türingiya torpağında, Zal çayı sahilində Erfurtdan sonra ikinci böyük şəhər olan universitet şəhəri. Şəhərin əhalisi 110.321 nəfərdir. (2016).

Şəhər 1558-ci ildə açılmış, hazırda 20 mindən çox tələbənin təhsil aldığı universiteti ilə məşhurdur. 1874-cü ildə dəmir yolunun inşası ilə Yena sənaye mərkəzi kimi inkişaf etdi. ADR dövründə burada optik-mexaniki sənayenin mərkəzi - təxminən 60 min nəfərin işlədiyi ən böyük müəssisə olan *Carl Zeiss* zavodu yerləşirdi. 1990-cı ildə Almaniyanın yenidən birləşməsindən sonra Yena sənaye şəhərindən elm və təhsil mərkəzinə çevrildi.

Yenada bir çox tədqiqat laboratoriyası və institutu var. Şəhərin öz planetarisi, rəsədxanası, botanika bağı və dəqiq mexanika, oftalmik optika və tibb sahəsində mütəxəssis hazırlayan bir məktəbi var. Yenanın göydələn JenTower, yeni federal əyalətlərdə ən yüksək ofis binaları arasında ikinci yeri tutur.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Vladimir, ;
* Portu, ;
* Luqoj, ;
* Erlangen, ;
* San-Markos, Nikaraqua;
* Obervil, ;
* Berkli, .

## İstinadlar
Vladimir (şəhər)

**Vladimir** () — Rusiyada şəhər, Vladimir vilayətinin və Vladimir şəhər dairəsinin inzibati mərkəzi. XII-XIV əsrlərdə Böyük Vladimir Knyazlığının paytaxtı olmuşdur. Rusiyanın Avropa hissəsindəki ən böyük turizm mərkəzlərindən biridir. Rusiyanın qızıl halqasına daxildir.

Əsasən Moskvadan 176&nbsp;km şərqdə Klyazma çayının sol sahilində yerləşir. Avtomobil (M7 Vol1a) və dəmir yolu (Nijni Novqorod Trans-Sibir dəmir yolu) magistral yollarında nəqliyyat mərkəzidir. Şəhərin sahəsi 137.014&nbsp;km², əhalisi 357 907 nəfərdir (2019).

## İstinadlar
Bamberq

**Bamberq** ( əvvəl *Babenberg*) — Almaniyanın Bavariya torpağının, Yuxarı Frankoniya bölgəsindəki şəhər. Regnits çayı sahilində yerləşir. Universitet Mərkəzi, Katolik Yepiskopu kafedrası var.

Bamberq Almaniyanın İkinci Dünya müharibəsi illərində sağ qalan bir neçə böyük tarixi şəhərlərindən biridir. 1993-cü ildə tarixi mərkəz YUNESKO-nun Ümumdünya irsi Siyahısına daxil edilmişdir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Rodez, ;
* Bedford, ;
* Naqaoka, ;
* Esterqom, ;
* Fillax, ;
* Praqa, .

## Qalereya

Bamberg-Dom-128-Ostfassade-2013-gje.jpg
Bamberg-Alte Hofhaltung-02-2006-gje.jpg
Bamberg-Neue Residenz-Rosengarten-42-Michelsberg-2013-gje.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-36-Kreuzigungsgruppe-2013-gje.jpg
Bamberg-Klein Venedig-92-2013-gje.jpg
Bamberg-Unterer Kaulberg-66-Nr38-36-2018-gje.jpg
Bamberg-Unterer Stephansberg-06-2013-gje.jpg
Bamberg-Kapuzinerstr-14-Nr9-11-2018-gje.jpg
Bamberg-Domstr-02-2006-gje.jpg
Bamberg-St Jakob-06-Altenburg-2009-gje.jpg


## İstinadlar
Vərnəq (Təbriz)

**Vərnəq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 470 nəfər yaşayır (118 ailə).

## İstinadlar
Monastır

**Monastır** (  sözündən – "tək, tənha") — vahid nizamnaməsi, habelə özünə məxsus ibadət, yaşayış, təsərrüfat binalarının vahid kompleksi olan rahiblərin və ya rahibələrin dini icması.

Monastırlar buddizmdə, xristianlıqda mövcuddur: Pravoslav və Katolik kilsələri, monofizit hərəkatları; Protestant xristianlıq monastizm institutların quruluşunu rədd edir və monastırları tanımır.

## Xristian monastırları

### Tarixi

III əsrdən bəri, xristianlığın sürətlə yayılması səbəbindən xristianlar arasında həyatın şiddəti zəifləməyə başladı, asketçilər dağlardan, çöllərdən uzaq, dünyadan yaşamağa başladılar. Bu cür asketiklər hermit və səhraçılar adlanırdı və monastır həyatının əsas prinsiplərini qoydular. Monastizmin doğulduğu yer, IV–V əsrlər səhra ataları ləqəbi ilə tanınan Misirdir.

Onlardan biri, Böyük Paxomi, ilk birləşmiş monastır (kinoviya) qurmuşdur. Böyük Antoni (anaxoret monastizmin banisi) ardıcıllarının ayrı-ayrı evlərini bağladı, camaatı bir divar ilə hasarladı və rahiblər və günün rejimini vahid iş və dua növbəsinə əsaslanaraq nizam qaydaları hazırladı. Monastırı üçün Paxomi ilk monastır nizamnaməsini (318-ci il) yazdı. Böyük Paxomidən sonra Ermitaj yox olmağa başlayır və Misirdəki monastırlar Fələstindən (Müqəddəs Lavra) Konstantinopola yayılır.

### Növləri
* Abbatlıq — abbot (kişi) və ya abbess (qadın) tərəfindən idarə olunan, bir yepiskopa, bəzən birbaşa papaya hesabat verən bir Katolik monastırdır.
* Kinoviya — yataqxana nizamnaməsinin monastırı
* İdioritm — qeyri-insani bir monastır
* Lavra — ən böyük kişi pravoslav monastırlarının bəzilərinin adıdır.
* Malikanə — ölkə monastırının rahibləri şəhərində, bəzən onunla birlikdə kilsə olan yaşayış yeri.
* Səhra — ümumiyyətlə əsas monastırdan uzaq olan Rus Pravoslavlığının ənənəsindəki monastır yaşayış yeri.
* Skit — monmitdə yerləşən hermitin yaşayış yeridir, müstəqil və ya struktur olaraq təcrid olunmuş tək yaşayışdır.

;Monastır binalarının yerləşmə növləri:

## Həmçinin bax
* Adelfat

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Ədəbiyyat
* 
* *Зырянов П. Н. * Русские монастыри и монашество в ХІХ-XX веках. — М.: Вербум-М, 2002. — 319 səh.
Onuncu simfoniya (Motsart)

**Onuncu simfoniya** Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən İtaliyaya ilk səfəri zamanı, 1770-ci ildə bəstələnmişdir.  Motsart bu simfoniyanı Milanda karnaval zamanı bəstələməyə başladı və bir neçə ay sonra Boloniyada başa çatdırdı.
## Ümumi məlumat
Simfoniyanın əlyazmasında birinci cümlənin sonunda Motsart ("Finis Laus Deo") Tanrıdan təriflər yazmışdı, lakin  əlyazmada əsərin yazılma tarixi barədə heç bir qeyd yoxdur. Buna görə konkret dövr müəyyən deyil: Köxel kataloqunun altıncı nəşrində (1964) simfoniyanın tarixi ilə bağlı yalnız bir qey vardır: "ehtimal ki, 1770".

## Quruluşu
Simfoniya bir italyan uvertürası şəklindədir və 2 hissədən ibarətdir. Simfoniyanın ifa müddəti təxminən 9 dəqiqədir.

# Allegro, 3/4 
# Andante, 3/8 
# Allegro, 2/4
### Birinci hissə: Allegro
 
:
\relative c*' {
  \version "2.18.2"
  \key g \major
  \tempo 4 = 120
  <g b, d, g,>4\f^\markup { \italic  Allegro } r g,8[ r a] r |
  b8[ r c] r 
     << { g'8[ r a] r | b4 } \\ { d,8 r r4 | <g b, d, g,>4 } >>
  r4 d8[ r c] r |
  b8[ r a] r 
     << { b'8[ r a] r | g4 } \\ { g,8 r r4 | <g' b, d, g,>4 } >>
  r4
}
</score>
=== İkinci hissə: Andante ===

:<score vorbis="1">
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \key c \major
  \numericTimeSignature
  \time 3/8
  \tempo 4 = 50
    g'4.\p^\markup {\italic Andante } (g4.)
    g8 (f e)  d (c b) c (d e)
    f-.\f e-. r8
    c'4.\p (c8) (b16) f-. e-. d
    c8-. f (e) e-. d-. r8
  }

### Üçüncü hissə: Allegro
G-Dur, 2/4-Takt, 129 Takte

:
\relative c'' {
  \version "2.18.2"
  \key g \major
  \numericTimeSignature
  \time 2/4
  \tempo 4 = 130
    s4. g8\p^\markup { \italic  Allegro } fis (g) e (g) d (g) g-. g-.
    fis (g) e (g) d (g) g-. g-.
    b-. _\markup { \italic "sciolto"}  g-. c-. g-. d'-. b-. e-. d-.
    c-. b-. a-. g-. fis-. e-. d-.
  }


## Mənbə
* Jean Massin və Brigitte Massin , Motsart , Fayard, coll.  "Musiqinin əsasları",1 st Sentyabr 1990, 1270  səh. ( ISBN  978-2-213-00309-2 ) , səh.  642
* (en) Neal Zaslaw və William Cowdery , Mozart'ın mükəmməlliyi : Wolfgang Amadeus Mozartın musiqi əsərlərinə bələdçi , New York, WW Norton & Company ,1990, 350  səh. ( ISBN  0-393-02886-0 ) , səh.  174
* Bertrand Dermoncourt (istiqamət), Tout Motsart: Encyclopédie de A à Z , Paris, Robert Laffont , kol.  "Kitablar",2005, 1093  səh. ( ISBN  2-221-10669-5 ) , səh.  931
## Xarici keçid
* [Symphony No.10 in G major, K.74 (Mozart, Wolfgang Amadeus)](http://imslp.org/wiki/Symphony_No.10_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)) στο IMSLP.org
* H παρτιτούρα της 10ης Συμφωνίας στο DME.at
* Wolfgang Amadeus Mozart - Simfonija br. 10 u G-duru, KV&nbsp;74 na allmusic.com

 

## İstinadlar
Milli Qalereya (Praqa)

** Praqa Milli Qalereya** () — Çexiyada yerləşən ən böyük təsviri və tətbiqi sənət kolleksiyalarını idarə edən dövlət təşkilatı.

1949-cu ildə əvvəllər yaradılan bir neçə qalereyanın birləşməsi ilə quruldu. Milli Qalereyanın ekspozisiyaları, ən böyüyü Sərgi Sarayı olan Praqada və ondan kənarda bir neçə tarixi binada və sarayda

## Tarixi
Qalereyanın tarixi, 1796-cı il fevralın 5-də, bir qrup vətənpərvər çex aristokratları və orta təbəqədən olan aydın ziyalılar, əhalini sənət ilə tanış etmək və tanıtmaq üçün Vətənpərvər Sənət Dostları Cəmiyyətini yaratdıqları zaman başladı. Cəmiyyət şəhər sakinləri üçün açıq olan iki təşkilat — Rəssamlıq Akademiyası və Qalereya qurdu. Müasir Milli Qalereyanın öncülü oldu.

1902-ci ildə cəmiyyət Çex Krallığının Müasir İncəsənət Qalereyasını təşkil etdi. Buraya İmperator I Frans I Josef tərəfindən hədiyyə edilmiş bir kolleksiya daxil edildi.

1918-ci ildə cəmiyyətin kolleksiyası Çexoslovakiyanın əsas sənət kolleksiyasına çevrildi.

1942-ci ildə Çexiya-Moravian Zemstvo Qalereyası adlanan Qalereya Çex Krallığının dağılmış Müasir İncəsənət Qalereyasının kolleksiyalarına qoşuldu.

1949-cu il qanunu Praqada Milli Qalereya təsis etdi. Kolleksiyaya Milli Muzeyin və Universitet Kitabxanasının qrafik kolleksiyaları da daxil edildi.

## Kolleksiya

## Qalereya

### Orta əsrlər sənəti

Meister Theoderich von Prag 002.jpg|Teodorik. *Müqəddəs İyeronim' (təx. 1370)
The Resurrection – NG.O 477.jpg|
Albrecht Dürer 099.jpg| [[Albrext Dyurer]]. <br>*Muncuq bayramı* (1506)
Jan Gossaert 005.jpg|[[Yan Qossart]]. <br>*Evangelist Luk bakirə obrazını yazır* (təx. 1520)
Jacopo Tintoretto - St Jerome.JPG|[[Tintoretto]]. Müqəddəs İyeronim (1550)
El Greco - Christ - WGA10501.jpg|[[El Qreko]]. <br>*Məsih* (təx. 1590)
</gallery>

=== Klassik sənət ===
<gallery>
Adam Elsheimer 006.jpg|[[Adam Elsxeymer]]. <br>*Dəyirmi məbəd ilə mənzərə* (təx. 1600)
Peter Paul Rubens - Cleopatra - WGA20331.jpg|[[Rubens]]. <br>*Kleopatra* (təx. 1615)
Frans Hals 032.jpg|[[Frans Hals]]. <br>*Yasper Sxade van Vestrum* (təx. 1645)
Giovanni Battista Tiepolo - Bust of an Old Man.JPG|[[Covanni Batista Tyepolo]].<br>*Yaşlı adamın büstü* (təx. 1755)
Peter Johannes Brandl 002.jpg|[[Pyotr Brandl]]  <br>*İnsan portreti* (təx. 1725)
Jan Kupecký - Vlastní podobizna umělce malujícího portrét manželky (1711).jpg|[[Yan Kupetski]].<br>*Avtoportret* (1711) 
</gallery>

=== Müasir sənət ===
<gallery>
Pierre-Auguste Renoir 068 (Les amoureux).jpg|[[Pyer-Oqyust Renuar]]. <br>*Sevgililər* (təx. 1880-1890)
Maison et ferme du Jas de Bouffan, par Paul Cézanne.jpg|[[Pol Sezann]]. <br>*Ja de Buffan* (1885—1887)
Henri de Toulouse-Lautrec 028.jpg|[[Тулуз-Лотрек, Анри де|Anre de Tuluz-Lotrek]]. <br>*Mulen Rujda* (1892)
Henri Rousseau 009.jpg|[[Anri Russo]]. <br>*Malakof* (1898)
KlimtPanna.jpg|[[Qustav Klimnt]].<br>*Qızlar* (1912—1913)
František Kaván - Umrlčí cesta.jpg|[[Frantişek Kavan]].<br>*Səyahət'' (1895)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı ()

## Mənbə
* Rəsmi saytı
* Praqada Qalereyalar
*
Səkkizinci simfoniya (Motsart)

thumb|Volfqanq Amadey Motsart 1767-ci il
**Səkkizinci simfoniya** — simfoniya Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1768-ci ildə ailə Vyanadan Zalsburqa qayıtmamışdan bir az əvvəl yazılmışdır. Simfoniyanın əlyazması hazırda Berlində Preusischer Kulturbesitz kitabxanasında saxlanılır.

## Quruluşu
Simfoniya 4 hissədən ibarətdir. Simfoniyanın ifa müddəti təxminən 15 dəqiqədir. 

# Allegro, 3/4
# Andante, 2/4
# Menuetto və Trio, 3/4
# Molto allegro, 12/8
### Birinci hissə: Allegro
 
:
\relative c*' {
  \version "2.18.2"
  \key d \major
  \time 3/4
  \tempo "Allegro"
  d2.\f | a\p | d, | cis,\f |
  b4~ b16 c a c b c a b |
  g8 g'4 g'8~ g16 e a g |
}
</score>
=== İkinci hissə: Andante ===

:<score>
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \key g \major
  \time 2/4
  \tempo "Andante"
  4\p a'8-! b-! c8..
(d32 c8) b-! a-! g-! a-! b-! c8..
(d32 c8) b-! a-! g-! c-! b-! b-! a-! r4
}

### Üçüncü hissə: Menuetto
 
:
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Menuetto"
  \key d \major
  \time 3/4
 d,4\f a* a a4. (b8) b4-!  d,,4 a* a e4. fis8 fis4 e,8 fis16 gis a b cis dis e d cis b <a cis>4 r4 r4
}
</score>
=== Dördüncü hissə: Molto allegro ===
 
:<score>
\relative c' {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Molto allegro"
  \key d \major
  \time 12/8
 d'4\f r8 d,4.\p (e4. d4.) <d a' fis'>4\f r8 fis4.\p (g4. fis4.)
 d'8\f cis d a b c b a g d' g a
 b a g fis e d cis d e a,4.
}
</score>

== Notlar və ədəbiyyat ==
* [http://imslp.org/wiki/Symphony_No.8_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus) Ноти] на [[IMSLP]]
*[[Nicholas Kenyon|Kenyon, Nicholas]]: *The Pocket Guide to Mozart* Pegasus Books, New York 2006 
*[[Neal Zaslaw|Zaslaw, Neal]]: *Mozart's Symphonies: Context, Performance Practice, Reception'' OUP, Oxford 1991 
* Jean Massin və Brigitte Massin , Motsart , Fayard, coll.  "Musiqinin əsasları",1 st Sentyabr 1990, 1270  səh. ( ISBN  2-213-00309-2 ) , səh.  613
* (en) Neal Zaslaw və William Cowdery , Mozart'ın mükəmməlliyi : Wolfgang Amadeus Motsartın musiqi əsərlərinə bələdçi , New York, WW Norton & Company ,1990, 350  səh. ( ISBN  0-393-02886-0 ) , səh.  172
* (en) Neal Zaslaw , Motsartın simfoniyaları: Məzmun, Performans Tətbiqi, Qəbul , Oksford, Clarendon Press,1991 ( ISBN  0-19-816286-3 ) , səh.  44-45
* Bertrand Dermoncourt (istiqamət), Tout Motsart: Encyclopédie de A à Z , Paris, Robert Laffont , kol.  "Kitablar",2005, 1093  səh. ( ISBN  2-221-10669-5 ) , səh.  929
* (en) Kenyon , Motsartın Cib Bələdçisi , New York, Pegasus Kitabları,2006 ( ISBN  1-933648-23-6 )

## Xarici keçid
*  Partition, discographie et 2 enregistrements et appareil critique dans la Neue Mozart-Ausgabe.
* Bladmuziek op Neue Mozart-Ausgabe
* [Bladmuziek op IMSLP.org](http://imslp.org/wiki/Symphony_No.8_in_D_major,_K.48_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus))
 

## İstinadlar
Bavers

**Bavers** () iranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 2,147 nəfər  yaşayır (696 ailə).
## İstinadlar
Dilos

**Dilos** və ya **Delos** () — Yunanıstanda, Egey dənizinin Kiklad adalarında ada. Ada Cənubi Egey adaları periferiyasının Mikonos periferiya vahidinin Mikonos icmasında (dim) yerləşir. 2011-ci ilin əhali siyahıyaalmasında əldə olunan məlumatlara görə, adanın əhalisi 24 nəfərdir. Adanın sahəsi 3.536 km2, sahili isə  uzunluğundadır.

Adanın ən hündür nöqtəsi Kint zirvəsidir. Diloslu Apollon homerik himninə görə, qədim əkiz tanrılar olan Apollon və Artemidanın doğumu Kinf dağında gerçəkləşmişdir. Qədim dövrlərdə Dilos adası yunanlar üçün müqəddəs bir yer olmuşdur. Apollon və Letoya burada sitayiş edilmişdir. Adada Apollon məbədi, Leto məbədi və Dionis evi kimi çoxlu tarixi memarlıq abidələri var.

Adadakı tək çay İnopdur. Çay yağış zamanı daşır.

Adada e.ə. III minillikdən xristianlığın yayıldığı dövrə qədər qədim Egey dənizi mədəniyyətlərinə aid çoxlu abidə var.

## Əhali

## Qalereya

Terrace of the Lions 03.jpg|Aslan terrası (e.ə. VII əsrin sonu).
Sacred Way, Delos 03.jpg|Müqəddəs yol.
Establishment of the Poseidoniasts, Delos 01.jpg|Poseydonianstların məbədi (e.ə. 152-ci ildən əvvəl)
Delos House of Dionysus floor mosaic.jpg|Dionisin evi. Tikilinin döşəməsində mozaikalar var.
House of the Masks 01.jpg|Maskalar evi.
House of Cleopatra, Delos.jpg|Kleopatranın evi.
Dolphins in Delos.JPG|Delfinlər evinin döşəməsində mozaikalar.
Heraion, Delos 02.jpg|İlahə Heranın məbədi.
House of the Trident 03.jpg|Üçbaşlı əsa evi.
Columnes del pati de la casa de Dionís de Delos.JPG|Dionisin evi.
Ancient Greek theatre in Delos 01.jpg|Qədim teatrın qalıqları (e.ə. III əsr).
Agora of the Italians, Delos 02.jpg|Aqora (e.ə. II—I əsrlər).
Delos House of Cleopatra.jpg|Kleopatra heykəlləri.
Column with Phallus at the Stoivadeion - Island of Delos, Greece.jpg|Dionisin evində Stoybadeyonun heykəlləri.
Temple of Isis, Delos 03.jpg|İsida məbədi (e.ə. 130-cu il).
Bust of Hermes, Delos 01.jpg|Hermesin büstü.


## Qeydlər

## Mənbə

### Ədəbiyyat
* 
* 

### İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Delos Tours from Mykonos 
* Hellenic Ministry of Culture site: Delos
* EfA website with history of the Delos Archaeological site
* English translations of inscriptions from Delos
* Delos Island on WikiMapia
Alfa-metilstirol

*Alfa-metilstirol* (izopropenilbenzol) – aromatik karbohidrogenlərin (arenlər) sinfinə daxil olan üzvi birləşmədir, molekul formulu C9H10-dur.

## Alınması
α-Metilstirolu sənayedə benzolun propilenlə alkilləşməsi və daha sonra izopropilbenzolun (kumolun) palladium-nikel katalizatoru üzərində dehidrogenləşməsi üsulu ilə alırlar. Bundan başqa, α-metilstirolu yüksək temperaturda (200–300oC) dimetilfenilkarbinolun – izopropilbenzolun avtooksidləşməsindən alınan hidroperoksidin minerl turşular iştirakında parçalanmasın məhsulunun dehidratasiyasından da alırlar.

## Fiziki xassələri
α-Metilstirol kəskin spesifik iyli rəngsiz mayedir. Suda 0,01% həcmdə həll olur. Qaynama temperaturu 165,38oC, ərimə temperaturu −23,14oC-dir. Xüsusi istilik tutumu 0,4 kal/q (oC), buxarlanma istiliyi 96,66 kkal/mol, polimerləşmə istiliyi 8,4 kkal/mol, polimerləşmə entropiyası 26 kal/mol-dur.

## Kimyəvi xassələri
α-Metilstirol aromatik birləşmələrin və alkenlərin kimyəvi xassələrinə malikdir. Özü-özlüyündə polimerləşmir, havada saxlanıldıqda asetofenona və formaldehidə qədər oksidləşir. Ion polimerləşmədə ionlaşdırıcı katalizatorların (butullitlər, BF3-ün sadə efirlərlə kimpleksləri, kalium və digər qələvi metallar) radiasiya və ya UB-şüalanmanın təsiri ilə yüksəkmolekullu polimerlər; radikal polimerləşmədə isə – dimerlər və oliqomerlər əmələ qətirir; stirol, butadien, akrilonitril, vinilxlorid və s. vinil monomerləri ilə asanlıqla birgə polimerləşir.

## Tətbiqi
α-Metilstirol sənayedə stirol və s. vinil monomerləri ilə daha yüksək termiki davamlı birgə polimerlərin (sopolimerlərin) istehsalında somonomer kimi istifadə olunur. α-Metilstirol, həmçinin, butadien-stirol kauçukunun istehsalında da tətbiq olunur.

## Toksikliyi
α-Metilstirol orta səviyyədə zəhərlidir. Orqanizmə təsiri stirolun təsiri kimidir (ümumi toksiki təsirli zəhərdir), orqanizmə əsasən inqalyasiya yolu ilə daxil olur. Buraxıla bilən qatılıq həddi 5 mq/m2-dir[2].

## Mənbə
# http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0429.html
# Альфа-метилстирол. bigrefs.ru.
# Большая российская энциклопедия (elektron versiyası)
On üçüncü simfoniya (Motsart)

thumb|Volfqanq Amadey Motsart 1770-ci il

**On üçüncü simfoniya** — simfoniya Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1771-ci ilin payızında yazılmışdır. Simfoniyanın ilk ifası 1771-ci il noyabrın 22-si və ya 23-də olmuşdur. 

## Quruluşu
Simfoniya 4 hissədən ibarətdir, ifa müddəti təxminən 15 dəqiqədir. 
# Allegro, 3/4
# Andante, 2/4
# Menuetto və Trio, 3/4
# Molto allegro, 3/8
### Birinci hissə: Allegro
 
:
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Allegro"
  \key f \major
  \time 3/4
  \tempo 4 = 140
  <f a, f>4\f c a |
  f4 r8 f\p f f |
  es4 r8 es es es |
  d4 r8 d'16\f( e! f8) d-. |
  c8-. f-. a-. c-. bes([ g)] |
  <f a,>4
}
</score>
=== İkinci hissə: Andante ===

:<score vorbis="1">
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Andante"
  \key bes \major
  \time 2/4
  \tempo 4 = 50
  bes8-!\p bes8-! r8 d16. (bes32)
  f'8-!  f-! r8 d16. (bes32)
  f'8-!  f-! r8 f16. (bes32)
  bes16 (a) g (f) f (ees) d (c)
  bes8-! bes8-! r8 d16. (bes32)
  f'8-!  f-! r8 d16. (bes32)
  f'8-!  f-! r8 f16. (bes32)
  bes16 (a) g-! f-! f (ees) d-! c-!
  bes32 (c d c bes8) r4
}

### Üçüncü hissə: Menuetto
 
:
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Menuetto"
  \key f \major
  \time 3/4
  \tempo 4 = 120
  <f, a f'>4\f a' a
  a4. bes8 (g e)
  c'4 a a
  a4. bes8 (g e)
  c'4 c4.\trill (bes16 [c])
  d4 <g,,, g'> <g f'>
  e' (g8 (e) f (d)
  c2 r4 \bar ":|."
}
</score>
:<score vorbis="1">
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Trio"
  \key c \major
  \time 3/4
  \tempo 4 = 120
  c4\p (b) c8 (e)
  g,2.
  g'4 g4. g8
  f4 (e) a
  (g f) g
  (f e) d
  (c) b8 (c) f-! e-!
  e4 (d) r4 \bar ":|."
}

### Dördüncü hissə: Molto allegro
 
:
\relative c* {
  \version "2.18.2"
  \tempo "Molto allegro"
  \key f \major
  \time 3/8
   \tempo 4 = 120
  < a f'>8\f c a
  < c a'>8 f c
  c' c c c4.
  e,16 c f c g' c,
  f c g' c, a' c,
  bes'8 bes a
  g4 r8
}
</score>

== Notlar və ədəbiyyat ==
* [http://imslp.org/wiki/Symphony_No.14_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus) Ноти] на [[IMSLP]]
* Mozart, Wolfgang Amadeus; Giglberger, Veronika (preface), Robinson, J. Branford (transl.) (2005). Die Sinfonien III.. Kassel: Bärenreiter-Verlag. p.&nbsp;X. ISMN M-006-20466-3
*Dearling, Robert: *The Music of Wolfgang Amadeus Mozart: The Symphonies* Associated University Presses Ltd, London 1982 ISBN 0-8386-2335-2
*[[Nicholas Kenyon|Kenyon, Nicholas]]: *The Pegasus Pocket Guide to Mozart* Pegasus Books, New York 2006 ISBN 1-933648-23-6
*[[Neal Zaslaw|Zaslaw, Neal]]:*Mozart's Symphonies: Context, Performance Practice, Reception'' OUP, Oxford 1991 ISBN 0-19-816286-3
## Xarici keçid
* Η παρτιτούρα της 13ης Συμφωνίας στο DME.at
 

## İstinadlar
Belmon-Lütezyö

**Belmon-Lütezyö** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Belle.

INSEE kodu — 01036.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 514 nəfər təşkil edirdi.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar
Beynəlxalq Kitab Bağışlama Günü

**Beynəlxalq Kitab Bağışlama Günü** — 14 fevral 2012-ci ildə ABŞ-də məşhur Delightful Children’s Books uşaq kitabı saytının yaradıcısı Emmi Brodmoor tərəfindən yaradılıb.

## Tarixi
2013-cü ildə Cənubi Afrikadan Braziliyaya, Sinqapurdan İngiltərəyə, Hindistandan Yeni Zellandiyaya qədər fərqli ölkələrdən olan bloqqerlər birlikdə hərəkət edərək insanları həmin günü “Uşaqlara Kitab Vermə Günü” olaraq qeyd etməyə çağırıb. Bununla da dünyanın bir çox ölkəsində 14 fevral Dövlətlərarası Kitab Bağışlama Günü olaraq qeyd olunmağa başlayıb. Mövcud olduğu ildən bu təşəbbüs bütün dünyada dəstək qazanır və indi də yeni iştirakçılar cəlb etməkdə davam edir. Bu əlamətdar günün yayılmasında məşhur müəlliflərin, bloqqerlərin və uşaq yazıçılarının dəstəyi mühüm rol oynayıb.

## Haqqında
Uşaqlara kitab bağışlayan və onlarda kitaba məhəbbət yaradan bütün insanları birləşdirir. Dünya əhalisi fevralın 14-nü Beynəlxalq Kitab Bağışlama Günü kimi qeyd edir. Uşaqlarda ömür boyu oxumağa sevgi aşılamaq və ehtiyacı olan uşaqların kitab əldə etməsini təmin etmək üçün çalışan Kitab Bağışlama Günü könüllüləri dəyərli kitablarını gənc oxucularla bölüşməyə çağırır.

## İstinadlar
Kolonial intibah memarlığı

[300px|thumb|right|Bələdiyyə binası, [Auborn (Nyu-York) 1929-1930-cu illərdə Kolonial intibah memarlığı üslubunda inşa edilmişdir.]]
**Kolonial intibah memarlıq** üslubu Amerika müstəmləkə memarlığının elementlərini canlandırmağa çalışır. Kolonial intibah memarlığı üslubunun başlanğıcları tez-tez amerikalıları öz müstəmləkə keçmişlərinin memarlıq ənənələri ilə tanış edən 1876-cı ilin yüzillik sərgisi ilə əlaqələndirirdi. 1880–1910-cu illərdə ABŞ-də Kraliça Anne tipli memarlığın üstünlük təşkil etdiyi bir dövrdə olduqca az sayda Kolonial intibah evləri tikilmişdir. 1910-1930-cu illərdə Kolonial intibah memarlığı hərəkatı yüksəldi. Bu dövrdə ABŞ-də evlərin təxminən 40%-i intibah memarlığı üslubunda inşa edilməyə başlamışdır. Müharibədən sonrakı dövrdə (1950-1960-cı illərin əvvəlləri), Kolonial intibah evləri daha sadələşdirilmiş formada tikilməyə davam etmişdir. İndiki dövrdə də bir çox yeni ənənəvi evlər Kolonial intibah memarlığı üslubundan istifadə edilərək tikilir.
 
Kolonial intibah memarlığı üslubunda dominant təsirlər Gürcüstan və federal memarlığı olsa da, Kolonial intibah evləri də, Hollandiya müstəmləkə üslubundan və orta əsrlərdən sonrakı ingilis üslublarını da az dərəcədə cəlb edir. Kolonial intibah evləri tez-tez bu prototiplərin bəzilərinin cəhətlərini sərbəst birləşdirən eklektik bir tərzə sahibdirlər. Memarlıq hərəkatı ilə əlaqəli olsa da, "Kolonial intibah" tarixi qorunma, landşaft memarlığı, bağ dizaynı və müstəmləkə formalarından ilham alan və ya ilham verən dekorativ sənət növlərinə də aiddir.

Amerika memarlığı Kiril M. Harris bir ensiklopediyada qeyd edir ki, “Kolonial intibah memarlığı evləri adətən onların prototiplərinin kifayət qədər sərbəst şərh etməyin nəticəsidir".

## Qaleriya

Şəkil:Robinson Hall at LA Tech IMG 3763.JPG|tarixi Robinson Zalı. Təşkilatın ikinci prezidenti Villiam Kleyborn Robinson üçün adlandırıldı
Şəkil:Hyattsville PO Nov 08.JPG|Kolonial İntibah memarlığı poçt şöbəsi
Şəkil:Henry M. Jackson's Home-1.jpg|Everettdə, Vaşinqtonda Henri M. Ceksonun Kolonial intibah memarlığı üslubundakı evi
Şəkil:UD North Green.JPG|Mərkəzi şəhərciyin çox hissəsi Kolonial İntibah memarlığı üslubunda inşa edilmişdir.
Şəkil:16 24 062 little white house.jpg|Kiçik Ağ Ev
Şəkil:Town Hall Lawn.jpg|Kisko dağı kənd evi.


## Mənbə
* Alan Axelrod, ed. *The Colonial Revival in America.* New York: W.W. Norton, 1985.
* William Butler, *Another City Upon a Hill: Litchfield, Connecticut, and the Colonial Revival* 
* Karal Ann Marling, *George Washington Slept Here: Colonial Revivals and American Culture, 1876–1986*, 1988.
* Richard Guy Wilson and Noah Sheldon, *The Colonial Revival House*, 2004.
* Richard Guy Wilson, Shaun Eyring and Kenny Marotta, *Re-creating the American Past: Essays on the Colonial Revival*, 2006.
* Cyril M. Harris, *American Architecture: An Illustrated Encyclopedia* (W.W. Norton: 1998).
* Virginia Savage McAlester, *A Field Guide to American Houses: The Definitive Guide to Identifying and Understanding America's Domestic Architecture* (Knopf: 2017).

## Həmçinin bax
* Federal memarlıq
* Qədim Roma memarlığı
* Memarlıq üslubu

## İstinadlar
Boyaqlar

**Boyaqlar** (*azobayaqlar*) — kimyəvi tərkib etibarilə azoboyaqlar, azobenzolun hidroksilli və ya aminli törəmələridir. Onların ən sadələri oksiazobenzol C6H5—N=N—C6H4OH və aminazobenzol C6H5—N=N—C6H4NH2-dir

## Alınması
Azoboyaq almaq üçün əvvəlcə amini dnazolaşdırır, sonra onu ikinci komponent — amin və ya fenol ilə bitişdirirlər. Duazolaşdırmaq üçün amin duzu ilə turşu qarışığını yaxşı soyutmaqla qarışdıraraq, üzərinə natrium-nitrit əlavə edirlər. Dbazobirləşməni amin və ya fenolla kondensləşdirdikdə azoboyaq alınır. Müxtəlif aminlər, fenollar və onların müxtəlif törəmələrini götürməklə, müxtəlif tərkibli, müxtəlif rəngli boyaqlar almaq olar. azoboyaq alınması reaksiyanın sürəti, həmin reaksiyada iştirak edən diazobirləşmənin və ikinci komponentin quruluşundan asılıdır.

## Azobirləşmələr
Azobirləşmələr intensiv boyadıcı kimi istifadə olunan üzvi maddələrdir. Molekulun strukturundan asılı olaraq, onlar intensiv sarı, çıhrayı, qırmızı, yaşıl və ya göy rəngdə ola bilərlər. Buna görə onlardan boyaqlar kimi istifadə olunur. Müasir sənayedə alınan boyaqların yarısı demək olar ki, azoboyaqlardır.

## Rənglərin insan həyatında rolu
Rənglərin insan həyatında mühüm rolu vardır. Biz parça, ayaqqabı və s. seçərkən rənglərinə xüsusi fikir veririk. Qədimdən insanlar onları əhatə edən aləmlə paltarların rənginin seçilməsində müəyyən ahəng axtarıblar. Bir çox qəbilələr, tayfalar öz bədənlərini müəyyən rəngə boyayırdılar. Bu hal müasir qadınlarada yad deyildir. Təsadüfü deyil ki, çoxları kimyanın əsasını şərabın alınması ilə deyil, məhz boyaqların alınması ilə, qoyulduğunu idda edirlər. Qədim insanlar hələ spirti tanımadıqları halda mağaralarının divarlarını müxtəlif rənglərə boyayırdılar.

## Rəng və onun boyaq molekulunun quruluşu ilə əlaqəsi
Rəng, işığın gözə olan təsirinin nəticəsidir. Hər bir maddənin rəngi onun işıq dalğalarını udması və ya əks etdirməsindən asılıdır. Əgər maddə mürəkkəb günəş işığı dalğalarının hamısını eyni dərəcədə udarsa, onda gözümüz onu ağ rəngdə görür. Əgər maddə müxtəlif uzunluqda olan işıq dalğalarının yalnız bir qismini seçərək udur, qalanını əks etdirirsə, maddə rəngli görünür. Əgər bütün şüaları tam uda bilmirsə maddə boz rəngdə görünəcəkdir.

## Mənbə
* M. M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.
* S. F. Qarayev, U. B. İmaşev, G. M. Talıbov "Üzvi kimya", Bakı-2003.
Qazamat

**Qazamat** — artilleriya atəşindən müdafiə olunmaq məqsədilə inşa edilmiş olan qaladır. Haubitsa atışlarından və düşmən aviasiyasının atdığı bombalardan qorunmaq məqsədilə yerin altında qazılmış xəndəkdir.

Qazamat sözünün İtalyan dilindəki casamatta sözündən gəldiyi düşünülsə də, mənşəyi dəqiq bilinmir.

## İstinadlar
Malakanlar məhəlləsi

**Malakanlar məhəlləsi** — XIX əsrdə Xan bağının boş qalmış ərazisində Gəncəyə köçürülən malakanların saldıqları məhəllə. Xalq arasında bura həm də "Malaqannar", "Kələmlik" kimi də adlanır.

## Tarixi
Gəncə xanlığının dövründə Xan bağının ətrafında çay daşından və gil palçıqdan hündür hasar çəkilmişdi. 1803-cü ilin dekabrında Sisianovun qoşunları ilə gəncəlilər arasında Quru qobu döyüşündən sonra ikinci şiddətli toqquşma məhz Xan bağında olmuşdur. Həmin toqquşma zamanı 200 şəmşəddilli, 300 erməni iki saat keçməmiş düşmənə təslim olmuş, 250 nəfər müdafiəçi həlak olduqdan sonra podpolkovnik Simonoviçin dəstəsi bağı tutmuşdur. Hasarların əhatəsində müxtəlif ağacların yaşıllıqların içərisində xanın imarəti, Xan xəlvətxanası və heyvanxana var idi. Sonradan bu yerlər dağıdılmış və ərazi boş qalmışdır. XIX əsrin 30-cu illərində Gəncəyə köçürülən sektantlar-malakanlar Xan bağının boş qalmış ərazisində yerləşdirilmiş, bundan sonra həmin ərazilər xalq arasında "Malaqannar", "Kələmlik" kimi çağırılmağa başlamışdır.

## Həmçinin bax
* Çaylı məhəlləsi
* Dördyol məhəlləsi
* Ozan məhəlləsi
* 

## İstinadlar
Berlin Yəhudi Muzeyi

**Berlin Yəhudi Muzeyi** () — Almaniyanın Berlin şəhərində iki min illik Alman yəhudilərinin xatirəsinə həsr olunmuş bir muzeydir. Muzey iki binadan ibarətdir. Birincisi, 18-ci əsrdə inşa edilən "Alman Kollegienhaus" adlı köhnə bir məhkəmə binasıdır. Digər bina muzey üçün xüsusi olaraq inşa edilmiş və Daniel Libeskind tərəfindən dekonstruktivizm üslubunda dizayn edilmiş yeni bir binadır. Berlin Yəhudi Muzeyi, Almaniyanın yenidən birləşdirilməsindən sonra Berlinin yenidən qurulması zamanı tamamlanmış ilk binalardan biridir. Muzey 2001-ci ildə rəsmi olaraq qapılarını ziyarətçilərin üzünə açdı.

Berlində anadan olmuş Prinston Universitetində professor olan və Cimmi Karterin ABŞ Prezidenti olduğu dövrdə ABŞ Xəzinədarlıq Departamenti vəzifəsini icra edən Maykl Blumenthal 1997-ci ildən bəri muzeyin müdiridir.

## Qalereya

JewishMuseumBerlinAerial.jpg|
Holocaustturm im Jüdischen Museum.jpg|
Void, the Jewish Museum, Berlin P7160061.JPG|
The Jewish Museum Windows P7160065.JPG|
Exhibit-view-Jewish- Museum-Berlin.JPG|


## İstinadlar

## Əlavə mənbələr
* *Daniel Libeskind — Jüdisches Museum Berlin,* by Elke Dorner. Berlin: Gebr. Mann Verlag, 3. Auflage 2006. (ISBN 3-7861-2532-5; German content)
* *The Last Jews in Berlin*, Leonard Gross (ISBN 0-553-23653-9)

## Xarici keçidlər
* Muzeyin veb saytı
* EUGEN BÁRKÁNY: A PIONEER OF JEWISH HERITAGE PRESERVATION IN SLOVAKIA
* The Museum
Erlangen

**Erlangen** () — Almaniyanın, Bavariya torpağında Regnits çayı üzərində şəhər (şəhər dairəsi, almanca: kreisfreie Stadt). Nürnberq, Fürt və bir neçə kiçik şəhər ilə birlikdə Orta Frank aqlomerasiyasını təşkil edir.

Hal-hazırda şəhər ilk növbədə Fridrix-Aleksandr adına Erlangen-Nürnberq Universiteti və Siemens konserninin çox sayda bölməsi ilə tanınır. Universitetin inkişaf etmiş tibbi komponenti və konsernin əməkdaşlığı sayəsində şəhər müasir tibbi avadanlıqların inkişafı və yaradılması sahəsində Avropada və dünyada liderdir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

* Vladimir, ;
* Eskilstuna, ;
*Renn, ;
* Yena, ;
*Stok-on-Trent, ;
*Beşiktaş, .

## İstinadlar
Çələbyurd məhəlləsi

**Çələbyurd məhəlləsi** — Gəncəbasarın qədim türk kəndlərindən olub XVII əsrin əvvəllərində Gəncənin yerdəyişməsindən sonra şəhərə qarışmış məhəllə.

## Haqqında
Toponim iki hissədən ibarətdir "çələbi" və "yurd". "Çələbi" qədim türk dilindən ağa, "yurd" isə yaşayış yeri deməkdir. 1606-cı ildə Şah Abbas Gəncəni aldıqdan sonra Çələbyurdluların sağ qalanları Kürəkbasana köçmüş və orda Çələbyurd kəndini salmışdılar. XVIII əsrin ortalarından Gəncəyə köçürülən ermənilər bu bölgələrdə yerləşdirilmişı və adları təhrif etmişlər. Zaman keçdikcə Çələbyurd kəndi "Çelaberti" məhəllə isə "Çelambirt" adlanmağa başlamışdır. Məhəllə ermənilərlə məskunlaşdıqdan sonra getdikcə yoxa çıxmış və Kilsəkənd məhəlləsinə qarışmışdır.

## Həmçinin bax
* Çaylı məhəlləsi
* Dördyol məhəlləsi
* Ozan məhəlləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncə adlı salnamə — Çələbyurd məhəlləsi / Kəpəz TV
Çox gözəl hərəkətlər 2 (televeriliş, 2019)

***Çox gözəl hərəkətlər 2*** — (türk. *[[:tr:Çok Güzel Hareketler 2|Çok Güzel Haraketler 2]]*) BKM Mutfak imzalı, Kanal D televiziya kanalında yayımlanan əyləncə televerilişidir. 2008–2011-ci illərdə yayımlanan çox gözəl hərəkətlər bunlar adlı televerilişin davamıdır. İlk seriyası 10 fevral 2019-cu ildə yayımlanmışdır.

## Aktyorlar

* Arif Güloğlu
* Atakan Çelik
* Ayşegül Yılmaz
* Batuhan Soyaslan
* Begüm Çağla Taşkın
* Cemile Canyurt
* Cihan Talay
* Ecem Bayır
* Eda Nur Hancı
* Engin Demircioğlu
* Evliya Aykan
* Ezgi Özyürekoğlu
* Fatih Öztürk
* Fatma Tezcan
* Gözde Şencan
* Gürhan Altundaşar
* Hamza Yazıcı
* Ahmet Hilmi Deler
* Metin Pıhlıs
* Ozan Yiğit
* Safa Sarı
* Sema Özkan
* Yasin Çam


## Yayınlanma Vaxtları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kanal Dnin rəsmi saytında Çok Güzel Hareketler 2
* 
* 
* YouTube'da Çok Güzel Hareketler 2
Nüsrətabad dehistanı

**Nüsrətabad dehistanı** () — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan dehistan.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə dehistanda 5,805 nəfər  yaşayır (1,814 ailə).

## İstinadlar
Şərifabad dehistanı

**Şərifabad dehistanı** — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan dehistan.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə dehistanda 321 nəfər  yaşayır (109 ailə).

## İstinadlar
Ağagir

**Ağagir** () iranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 212 nəfər yaşayır (75 ailə).

## İstinadlar
Zincanab (Təbriz)

**Zincanab** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.973 nəfər yaşayır (564 ailə).

## İstinadlar
Xanım Vəliyeva

**Xanım Elşad qızı Vəliyeva** (; ) — Azərbaycan əsilli Rusiya güləşçisi. Rusiyanın beynəlxalq dərəcəli idman ustası. Güləş üzrə Avropa (2020) və beşqat Rusiya (2017, 2019, 2020, 2021, 2022) çempionu. 2020-ci il Tokio Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.

## İstinadlar
Şohaçi İşii

**Şohaçi İşii** (; 20 sentyabr 1926, Tokio, Yaponiya — 4 yanvar, 1980) — Yaponiya sərbəst güləşçisi. Olimpiya Oyunlarının qalibi.

## Həyatı
Şohaçi İşii 20 sentyabr 1926-cı ildə Tokioda anadan olub.

O, 1952-ci ildə Helsinkidə keçirilmiş XV Yay Olimpiya Oyunlarında sərbəst üsulla güləş yarışlarında qızıl medal qazanıb. Həlledici görüşdə sovet idmançısı Rəşid Məmmədbəyovu məğlub edən Şohaçi, İkinci Dünya müharibəsindən sonra Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazanan ilk Yaponiya idmançısı olub.

4 yanvar 1980-cı ildə böyrək xərçəngindən vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şohaçi İşii ''Sports-Reference.com'' saytında 
* Şohaçi İşii ''United World Wrestling'' saytında
Ceyms Montqomeri (iqtisadçı)

**Ceyms D. Montqomeri** (; 13 aprel 1963) —  ABŞ sosioloqu və iqtisadçısı. Endryus Universitetinin bakalavrı (1985); Massaçusets Texnologiya İnstitutunun fəlsəfəs doktoru  (1989). Viskonsin Universitetinin sosiologiya professoru (2000-ci ildən). Amerika Sosiologiya Assosiasiyasının C. Kuleman mükafatı laureatı (1999).

## Əsas əsərlər
* "The Logic of Role Theory: Role Conflict and Stability of the Self-Concept", *Journal of Mathematical Sociology*, **29** (Yanvar 2005): 33-71.
* "A Formalization and Test of the Religious Economies Model", *American Sociological Review*, **68** (Oktyabr 2003): 782-809.
* "The Self as a Fuzzy Set of Roles, Role Theory as a Fuzzy System", *Sociological Methodology*, **30** (2000): 261-314.
* "Adverse Selection and Employment Cycles", *Journal of Labor Economics*, **17** (Aprel 1999): 281-97.
* "Toward a Role-Theoretic Conception of Embeddedness", *American Journal of Sociology*, **104** (İyul 1998): 92-125.
* "The Structure of Social Exchange Networks: A Game-Theoretic Reformulation of Blau's Model", *Sociological Methodology*, **26** (1996): 193-225.
* "Rationality and the Framing of Religious Choices", with Mark Chaves, *Journal for the Scientific Study of Religion*, **35** (İyun 1996): 128-44.
* "Contemplations on the Economic Approach to Religious Behavior", *American Economic Review Papers and Proceedings*, **86'' (May 1996): 443-447.
* "The Dynamics of the Religious Economy: Exit, Voice, and Denominational Secularization", ''[[Rationality and Society]]'', **8** (Fevral 1996): 81-110.
* "Revisiting Tally's Corner: Mainstream Norms, Cognitive Dissonance, and Underclass Behavior", ''Rationality and Society'', **6''' (Oktyabr 1994): 462-88.

## Xarici keçidlər
*Curriculum vitae
Güləş 1948 Yay Olimpiya Oyunlarında

1948 Yay Olimpiya Oyunlarında həm sərbəst, həm də Yunan-Roma növündə güləş üzrə yarışlar keçirilirdi. Yarışlar yalnız kişilər arasında keçirilirdi, növlərin hər birində iştirakçılar 8 çəki kateqoriyasına bölünmüşdülər. Sərbəst güləş iyul ayının 29-undan 31-nə kimi, Yunan-Roma güləşi isə avqust ayının 3-ündən 6-na kimi keçirilmişdir.

## İştirakçı ölkələr
London Oyunlarında ümumlikdə 29 ölkədən 219 güləşçi iştirak etmişdir.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**Əlavə oxu -** Pakistan dörd güləşçi yollamışdı, lakin onlar sərbəst güləş yerinə səhvən Yunan-Roma növünə daxil olduğlarından, yarışda iştirak edə bilmədilər.

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Livoniya

[thumb|sağ|[XV əsrə aid xəritədə Livoniya]]

**Livoniya** (, , lat. və , ) və ya **Livlandiya** (, arxaik: *Liefland*; ; ) — Baltik dənizinin şərq sahillərində yerləşən tarixi vilayət. İndiki Latviya sahillərində yaşamış livlərin adından götürülmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
** 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* *[https://www.cairn.info/revue-esprit-2021-5-page-137.htm?ref=doi Les pays baltiques, le pluriculturalisme en héritage]*, Yves Plasseraud; Armeline, 2020.
* *[https://www.fnac.com/a3713436/Suzanne-Pourchier-Plasseraud-Les-Germano-Baltes Les Germano-baltes]*, Yves Plasseraud; S. Pourchier-Plasseraud; Armeline, 2022.

## Xarici keçidlər

*Virtual Livonia
*Deutsch-Baltische Ritterschaften in Livland, Kurland, Estland, Oesel 
*Joann Portantiuse Liivimaa kaart 1573. aastast
*Estonian Manors Portal the English version includes the description of 438 well-preserved historical manors of nowadays Estonia (historically – northern part of Old-Livonia/Alt-Livland)
*''Atlas of Livonia, or of the Two Governments and Duchies Livonia and Estonia, and of the Province of Oesel'' from the World Digital Library
Türkiyə Alpinizm Federasiyası

Türkiyə Alpinizm və Qış İdmanları Federasiyası 1936-cı ildə qurulmuşdur. Təsisçisi və ilk prezidenti Lətif Osman Çıkıgildir. Alpinizm və Qış İdmanları Federasiyası 21 iyul 1966-cı ildə Alpinizm Federasiyası və Xizək Federasiyası olaraq iki hissəyə ayrıldı. 1966-ci ildə yeni qurulan Türkiyə Alpinizm Federasiyasının təsisçisi və rəhbəri İsmət Ülkər, ilk başçısı isə Latif Osman Çıkıgil olmuşdur.

## Sahələr
*Alpinistlik
*İdman dırmanışı
*Dağçılıq xizəyi
*Dağçılıq qaçışı
*Buz dırmanması
*Kanyoning
*Dağçılıq gəzintisi və gəzinti rəhbərliyi

## Prezidentlər
# Lətif Osman Çıkıgil (1936 - 1941)
# Nizaməddin Kırşan (1941 - 1944)
# Asım Kurt (1944 - 1966)
# Lətif Osman Çıkıgil (1966 - 1973)
# Dr. Bozkurt Ergör (1973 - 1976)
# Dr. Güner Ünal (1977 - 1978)
# Müzəffər Tıraş (1978 - 1979)
# Prof. Dr. Əbdülməcid Doğru (1980 - 1990)
# Erdem Büyükbingöl (1990 - 1992)
# Dr. A. Tayfun Tercan (1993 - 1995)
# Ziya Mengenecioğlu (1996 - 1997)
# Alaattin Karaca (1997 - 2016)
# Prof.Dr. Ersan Başar (2016 - davam edir)

## İstinadlar