open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vikipediya inzibatçıları

Vikipediyada etibarlı istifadəçilər uğurlu sorğulardan sonra Vikipediya icması tərəfindən **inzibatçı** (həmçinin **admin**, **adminstrator** və ya **sisop**, yaxud da keçmiş adı ilə **idarəçi** kimi də bilinir) olaraq təyin edilə bilər. Hal-hazırda Azərbaycanca Vikipediyada  inzibatçı var. İnzibatçılar digər redaktorlardan fərqli olaraq səhifələri mühafizəyə almaq, silmək və istifadəçilərin səhifələri redaktə imkanlarını məhdudlaşdırmaq kimi əlavə texniki imkanlara malikdirlər.

## İnzibatçılıq üçün müraciətlər
İlk Vikipediya inzibatçıları 2001-ci ildə Cimmi Vels tərəfindən təyin edilmişdir. Vikipediyada istifadəçilərə inzibatçı səlahiyyətləri artıq müvafiq prosedur və müzakirələr vasitəsilə Vikipediya icması tərəfindən verilir. Qeydiyyatdan keçmiş hər hansısa bir istifadəçi müvafiq şərtləri ödədiyi halda, özü namizədliyini verə, yaxud digər bir istifadəçidən bunu istəyə bilər. Həmçinin namizədlik şərtlərini ödəyən digər istifadəçiləri də onlara təklif edərək inzibatçılığa namizəd göstərə bilər, eyni zamanda təklif olunan istifadəçi bu təklifi qəbul etməyə bilər. İngiliscə Vikipediyada inzibatçı olan elm adamı və professor  prosesin "Ali Məhkəmədən keçməklə bənzər" olduğunu qeyd etmişdir. O, həmçinin prosesin "hazırda bunun mübarizə aparma ritualı olduğunu" və Vikipediyanın ilk vaxtlarında prosesin necə işləməsindən fərqli olaraq, inzibatçı olmaq üçün tək etməyiniz lazım olan şeyin "bir axmaq olmadığınızı sübut etmək" olduğunu bildirmişdir.

Hüquq üçün namizədliyə təbii olaraq sadəcə vikidə müəyyən bir vaxt keçirdikdən və kifayət qədər təcrübə toplandıqdan sonra baxılır. Həmçinin, bu, istifadəçinin inzibatçı seçkisinin gedişatı üçün də vacibdir. Səsvermələrdə hər bir istifadəçi iştirak edə bilsə də, sadəcə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən istifadəçilərin səsləri nəzərə alınır.

## Funksiyaları
İstifadəçilər müvafiq səsvermələrin nəticələrinə əsasən inzibatçı statusunu götürdükdən sonra müəyyən işləri yerinə yetirə bilmək üçün əlavə funksiyalara icazə əldə edirlər. Bunlara təmizlik aparma işləri, şərtlərə cavab verməyən məqalələrin silinməsi, səhifələrin mühafizə edilməsi (həmin səhifədə redaktə imkanlarının məhdudlaşdırılması) və destruktiv fəaliyyət göstərən istifadəçi hesablarının bloklanması daxildir. İstifadəçilərin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması Vikipediya siyasətlərinə uyğun olaraq icra edilməli və blokun səbəbi mütləq qeyd olunmalıdır, eyni zamanda bu, istifadəçinin blok jurnalına proqram təminatı tərəfindən daimi olaraq qeyd olunur. Bu funksiyalardan "redaktə üstünlükləri əldə etmə" üçün istifadə uyğunsuz qəbul edilir.

## İstinadlar
Kütləvi iğtişaşlar

**Kütləvi iğtişaşlar** — zorakılıq, soyğunçuluq, yandırma, əmlakın məhv edilməsi, odlu silahın, partlayıcı maddələrin və ya partlayıcı qurğuların tətbiqi ilə müşayiət olunan kütləvi iğtişaşların təşkilindən və bu iğtişaşlarda iştirakdan, habelə dövlət orqanlarının vəzifəli şəxslərinə silahlı müqavimət göstərməkdən ibarət ictimai təhlükəsizlik və asayiş əleyhinə cinayət.

## Kİ-də iştirak formaları
* Kütləvi iğtişaşların təşkili — izdiham toplamaq məqsədi daşıyan, hakimiyyət tərəfindən müəyyən edilmiş tələblərə, əgər bu tələblər qanuni olarsa, fəal müqavimət göstərməyə, vətəndaşlara, onların əmlakına və dövlət əmlakına qarşı kütləvi iğtişaşlar və zorakılıq törətməyə çağırışlar; izdihamda silahların çatdırılması və paylanması, izdihamda aqressiv əhval-ruhiyyənin qızışdırılması, qırğınlar zamanı kütləyə rəhbərlik, yanğın, zorakılıq, hakimiyyətə və rəhbərliyə müqavimət.
* Kütləvi iğtişaşlarda iştirak — kütləvi iğtişaşlarda birbaşa iştirak, yəni soyğunçuluq, yandırma və şəxsən zorakılıq aktları törətmək.

## Həmçinin bax
* Sabotaj
* Qiyam
* Üsyan
* Putç

## İstinadlar
Almaniyada Əməliyyat Fəaliyyət Planı

**Operationsplan Deutschland** və ya **OPLAN DEU** () — Almaniya Federativ Respublikasının müdafiə qabiliyyətini qorumaq üçün lazım olan infrastrukturunun müdafiəsi üçün əməliyyat planıdır.

## Tarix və arxa plan
Almaniyada COVID-19 pandemiyasından əldə edilən təcrübələr, 2021-ci ilin iyulunda daşqın fəlakəti və Rusiyanın 2022-ci ilin fevralından Ukraynaya hücumu dövründə Almaniya Silahlı Qüvvələri Ərazi Komandanlığı yaradılıb. 2022-ci ilin sentyabrında təsis edildiyi gündən *Territoriale Führungskommando der Bundeswehr* (qısaca:TerrFüKdoBw*)* Almaniyada ərazi müdafiəsi və fəlakətlərə nəzarətin operativ idarə edilməsinə cavabdehdir. Oplan Deu haqqında məlumat məxfi olaraq təsnif edilir. Öz bəyanatlarına görə, "böhran və müdafiə vəziyyətində vətəndaş cəmiyyətindən və vətəndaş-kommersiya yardımından asılıdır". Oplan Deu-nun bir neçə yüz səhifədən ibarət ilk versiyası 2024-cü ilin mart ayının sonuna qədər hazır olmalı idi. Bu plan Rusiyanın 2029-cu ilə qədər NATO-ya hücumu ehtimalına qarşı hazırlanıb.

## İstinadlar
Maddi hüquq

**Maddi hüquq**&nbsp;—  ictimai münasibətləri bilavasitə tənzimləyən hüquq sisteminin normaları və subyektlərin hüquq və vəzifələrinin təsbitinə əsas diqqət yetirildiyi hüquq sahələrinin məcmusudur.

Maddi hüquq termini hüquq elmində dövlətin birbaşa, bilavasitə hüquqi tənzimləmə yolu ilə ictimai münasibətlərə təsir göstərdiyi belə hüquq normalarını ifadə edən anlayış kimi istifadə olunur.

Maddi hüquq normaları mülkiyyət formalarını, əmlakın və şəxslərin hüquqi vəziyyətini, hüquqi vəziyyətini, hüquqi məsuliyyətin əsaslarını və hədlərini və s.

Maddi hüquq prosessual hüquqla ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Onları hüquqi tənzimləmənin iki tərəfinin vəhdətini ifadə edən hüquqi kateqoriyalar hesab etmək olar: ictimai münasibətlərin birbaşa hüquqi tənzimlənməsi və bu münasibətlərin məhkəmə müdafiəsinin prosessual formaları.

## İstinadlar
Ağrı (şəhər)

**Adana** (keçmiş adı ilə **Qarakilsə**) () — Türkiyənin Şərqi Anadolu regionunda yerləşən və Ağrı ilinin mərkəzi olan şəhər. Şəhər Ağrı dağının şərəfinə adlandırılmışdır. Şəhərin dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 1.632 m təşkil edir.

## İstinadlar
Qədir bəy Şirvaşidze

**Qədir bəy Şirvaşidze** (; ) — gürcü siyasətçisi, Gürcüstan Müəssislər Məclisinin üzvü.

## Həyatı
Gürcü-müsəlman ailəsində anadan olub. 1897-1899-cu illərdə Batumi gimnaziyasının hazırlıq şöbəsində, 1899-cu ildən isə gimnaziyada oxuyub.

Orta məktəb şagirdi kimi o, liseydə polis rejiminə qarşı tələbə etirazlarında iştirak edib. Gizli tələbələr dərnəyinin üzvü idi. 1905-ci il inqilabı zamanı Batumda tələbələrin anti-hökumət aksiyalarında fəal iştirak etmiş, həbs edilmiş və başqa məktəblərə giriş qadağası ilə gimnaziyadan qovulmuşdur.

O, təhsilini 1909-cu ildə bitirdiyi Tiflis Klassik Gimnaziyasında davam etdirməyə nail olub.

1909-cu ildə Yuryev Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olmuş, burada gürcü tələbə icmasının üzvü olmuş, tələbə hərəkatında iştirak etmiş, 1910-cu ildə həbs edilmişdir. O, pravoslav xristian olan Nadejda (Tsutsa) Baxtadze ilə evlənmişdir.
## İstinadlar
Amaryllis lutea

*  — Sternbergia vernalis bitki növünün sinonimi.
*  — Sternbergia lutea bitki növünün sinonimi.
*  — Phycella chilensis bitki növünün sinonimi.
Turpinia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Damğan döyüşü

* Damğan döyüşü (1063) — Səlcuq imperiyasında Alp Arslan və Qutalmış arasında baş vermiş dövlət daxili hərbi toqquşma.
* Damğan döyüşü (1729) — Səfəvilər və Hotakilər arasında 1729-cu ilin 29 sentyabrından 5 oktyabra qədər davam etmiş döyüş.
Pol Kaqame

**Pol Kaqame** (; ) 2000-ci ildən Ruanda prezidenti olan Ruanda siyasətçisi və keçmiş hərbi zabitdir. O, əvvəllər 1990-cı ildə Ruandanı işğal edən üsyançı silahlı qüvvələrin Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsinin (RPF) komandiri olub. RPF Ruanda Vətəndaş Müharibəsi və Ruanda soyqırımına son qoyan silahlı qüvvələr zamanı münaqişənin tərəflərindən biri olub. O, 1994-2000-ci illərdə prezident Pasteur Bizimunqunun yanında vitse-prezident və müdafiə naziri vəzifəsində çalışarkən Ruandanın faktiki lideri hesab edilib, bundan sonra vitse-prezidentlik postu ləğv edilib.

## İstinadla
Sakunosuke Oda

– Yaponiya romançısı. Osaka şəhərini və İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı Yaponiyanı təsvir edən əsərlər yazmışdır. Osamu Dazainin dostu olmuşdur.

## İlk illəri
Sakunosuke Oda 1913-cü ildə Yaponiyanın Osaka şəhərində doğulmuşdur. Ailəsi balıq alveri ilə məşğul olurdu. Kiotoda yerləşən Üçüncü liseydə təhsil alsa da, məzun ola bilməmişdir.

## Yaradıcılığı
Oda 1937-ci ildə Kiotoya köçmüş, Stendal və İhara Saykakudan təsirlənərək nostalji romanları yazmağa başlamışdır. Osaka şəhərinin gündəlik həyatını və insanlarını əks etdirən əsərlər ortaya çıxarmışdır. 1939-cu ildə yazdığı  hekayəsinə görə Akutaqava mükafatına namizəd göstərilmişdir. 1940-cı ildə yazdığı və uğur qazanmış  əsərinin adı Osakada yerləşən bir şirniyyatdan dükkanından gəlir. Əsər məsuliyyətsiz, israfrçı bir ərə baxmayaraq evlilikləri davam edən bir cütlükdən bəhs edir.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra kifayət qədər populyar yazıçı olmuş, Osamu Dazai və Anqo Sakaquçi kimi yazıçılarla qruplaşaraq Burayha məktəbinin nümayəndəsi olmuşdur. Lakin o, avtobioqrafik romanlara qarşı olmuşdur.  hekayəsində ABŞ-nin Yaponiyadakı işğal dövrünün ilk aylarını təsvir etmişdir. Radio tamaşaları üçün ssenarilər yazmış, jurnalların birinə film ssenarisini göndərmişdir. Həmin ssenari əsasında  filmi çəkilmişdir. 1947-ci ildə Tokioda ağciyər iltihabı nəticəsində ölmüş və Osakada dəfn olunmuşdur. Dostu və həmkarı Osamu Dazai onun dəfnindən sonra yazdığı mədhiyyədə Odanın tənqidçilərini yazıçının qəfil ölümündə günahlandırmışdır.

Odanın digər əsərlərinə , , ,  daxildir. Mən-roman janrından müstəqillikdən bəhs edən  essesini yazmışdır.  romanı öldüyü üçün tamamlanmamış qalmışdır.

## Xatirəsi
1963-cü ildə Osakanın Hozen məbədi yaxınlığında Odanın abidəsi qoyulmuşdur. "Cütlüyün yaxşı uğuru" əsərində hadisələrin bir qismi bu məbəd ətrafında baş verir.

1983-cü ildə yazıçının anadan olmasının 70 illiyi münasibətilə Sakunosuke Oda mükafatı təsis olunmuşdur. Bu mükafat hər il yeni bir yazıçı tərəfindən yazılmış ən yaxşı işə görə təqdim olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Zeybək

**Zeybək** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Zeybəklər
* Zeybək (rəqs)

## Həmçinin bax
* Zeynəko — Azərbaycanın Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Zeynəb (ad)
Kanazava Yasue Qızıl Vərəq Muzeyi

– Yaponiyanın İşikava prefekturasının Kanazava şəhərində yerləşən muzey. Dünyada qızıl vərəqə həsr olunmuş azsaylı muzeylərdən biridir.

## Tarixi
Muzey bütün həyatını qızıl vərəqə həsr etmiş sənətkar Yasue Takaaki tərəfindən 1974-cü ildə açılmışdır. Yasue Qızıl Vərəq Muzeyi adı ilə açılan muzeyi qurmaq üçün öz kolleksiyasından və büdcəsindən istifadə etmişdir.

1985-ci ildə bina və kolleksiyalar Kanazava şəhərinin rəhbərliyinə bağışlanmış və muzey Kanazava Yasuo Qızıl Vərəq Muzeyi kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. 2010-cu ilin payızında muzey Kita-Yasue bölgəsindən Hiqaşiyama bölgəsində yerləşən yeni yerə köçürülmüşdür.

## Xüsusiyyətlər
Kanazava şəhəri qızıl vərəq istehsalına görə tanınır. Bu şəhərdə qızıl vərəq istehsalının tarixi XVI əsrdən başlayır. Qızıl vərəq istehsalı şəhərin ikinci ən böyük istehsal sahəsi olmuşdur.

İki mərtəbədən ibarət olan muzey binası ənənəvi Kanazava anbarlarının formasında dizayn edilmişdir. Birinci mərtəbədə kitabxana və çoxməqsədli sərgi zalı yerləşir. Daimi və müvəqqəti sərgi zalları, video guşəsi muzeyin ikinci mərtəbəsindədir.

Daimi sərgi zalında muzeyin kolleksiyasına daxil olan eksponatlar sərgilənir. Muzeyin kolleksiyasına qızıl işləmə alətləri, müxtəlif istehsal mərhələlərində olan qızıl vərəqlər, parçalar, keramika məhsulları, şüşə qablar, heykəllər, kalliqrafiya işləri daxildir. Əsas eksponatlara İvasa Katsuşiqe tərəfindən çəkilmiş Kioto rəsm əsərləri, üzərində durna və şam ağacı təsviri olan lak məmulatı, üzərində balıq təsviri olan mürəkkəb qabı, "Şahzadə Kaquya" adlı dekorativ qab, 11 başlı kannon heykəli aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nirasaki Omura İncəsənət Muzeyi

– Yaponiyanın Yamanaşi prefekturasının Nirasaki şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi. Muzey Yaponiya biokimyaçısı Satoşi Omura tərəfindən yaradılmışdır.

## Tarixi
Yaponiya biokimyaçısı, Nobel mükafatı laureatı Satoşi Omura insənəti sevən biri kimi tanınır. Onun "Omura kolleksiyası" 3000-dən çox əsərdən ibarətdir. O, doğulduğu Nirasaki şəhərində 27 oktyabr 2007-ci ildə öz incəsənət muzeyini yaratmış, 1 oktyabr 2008-ci ildə muzey binasını və incəsənət kolleksiyasını Nirasaki şəhərinin rəhbərliyinə bağışlamışdır. Muzey layihəsi Omuraya 500 milyon yenə başa gəlsə də, bunu "gənclərə investisiya" və doğulduğu şəhərə minnətdarlıq kimi təsvir etmişdir.

2015-ci ildə muzeydə Satoşi Omuranın Nobel mükafatını qazanması münasibətilə tədbir keçirilmişdir. 2 aprel 2016-cı ildə muzeyi ziyarət edənlərin sayı 100.000-ə çatmışdır.

## Xüsusiyyətlər
İki mərtəbədən ibarət muzey binası Satoşi Omuranın uşaqlıqda yaşadığı evin yaxınlığında yerləşir. Muzeyin kolleksiyasına 2000-dən çox əsər daxildir. Muzeyin əsas kolleksiyasında Suzuki Şintaro, Umehara Ryuzaburo, Onuma Teruo, Oqisu Takanori, İkuo Hirayama, Moçizuki Şunko, Yasui Sotaro kimi kişi rəssamlar, eləcə də, Fuku Akino, İto Şoha, Oqura Yuki, Kacivara Hisako, Kataoka Tamako, Hori Fumiko, Meqişi Setsuko, Raqusa Tama, Noquçi Şohin, Uemura Şoen kimi qadın rəssamların əsərləri sərgilənir. Muzeyin ümumi döşəmə sahəsi 376,07 m² təşkil edir. Birinci mərtəbədə iki, ikinci mərtəbədə bir sərgi zalı və Omura Satoşi Memorial Otağı yerləşir. İkinci mərtəbədə ətrafı müşahidə nöqtəsi var.

Muzeyin Kosuqi Kociro tərəfindən dizayn olunmuş loqosunda Omura sözündə "O" hərfi "Ω" ilə əvəz olunmuşdur. Buradakı Ω hərfi nəzakəti və müdrikliyi təmsil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Gül dueti

**Gül dueti** *()* – Leo Delibin 1883-cü ildə yazdığı "Lakme" operasının ən məşhur hissələrindən biri. Bu duet operanın birinci pərdəsində Lakme və onun xidmətçisi Mallika tərəfindən ifa edilir və opera musiqisinin ən tanınmış duetlərindən biri kimi qəbul edilir.

Duet sopranolar üçün yazılmış harmonik və lirik bir parça olaraq, Delibin melodik zövqünü və təbiət təsvirini nümayiş etdirir. Mahnının başlanğıcında Lakme və Mallika arasında dialoq, təbiətin gözəlliyini tərənnüm edən yumşaq və axıcı melodiyalarla səslənir. Mahnının mətni əsasən çiçəklərin gözəlliyini və göl kənarında keçirdikləri sakit anları təsvir edir.

## İstinadlar
Keyşa Fatimə Zəhra

**Keyşa Fatimə Zəhra** () — Azərbaycanı təmsil edən badmintonçu.

## Karyerası
Keyşa Fatimə Zəhra 2023-cü ilin yanvarında İslandiyada beynəlxalq turnirin final görüşündə məğlub olaraq gümüş medalın sahibi oldu.

Həmin ilin iyununda Polşada baş tutan III Avropa Oyunlarının qrup mərhələsində üç qələbə qazanaraq növbəti mərhələdə vəsiqə qazandı, amma 1/8 final mərhələsində mübarizəni dayandırdı.

Avqustda Kamerunun Yaunde şəhərində baş tutan «Cameroon International 2023» beynəlxalq turnirinin qalibi oldu, sentyabrda isə Perunun Lima şəhərində International Challenge beynəlxalq turniri bürünc medalla başa vurdu.

2024-cü ilin yanvarında İsveçdə «VICTOR Swedish Open» beynəlxalq turnirində dördüncü pillənin sahibi oldu.

Keyşa Fatimə Zəhra 2024-cü ilin aprelində Dünya Badminton Federasiyasının (BWF) reytinq cədvəlinin nəticələrinə əsasən 31-ci pillədə qərarlaşaraq lisenziyalara sahib oldu. Bununla da Fatimə Zəhra olimpiadada mübarizə aparacaq birinci azərbaycanlı qadın badmintonçu olaraq tarixə düşüb.

## İstinadlar
Kilis

**Kilis** () — Türkiyənin Cənub-şərqi Anadolu regionunda yerləşən və Kilis ilinin mərkəzi olan şəhər.

## Coğrafiyası
Kilis şəhəri Qaziantep şəhərindən 55 km, Türkiyə-Suriya sərhədindən 10 km məsafədədir. Şəhərin dəniz səviyyəsindən orta yüksəkliyi 680 metrdir.

## Tarixi
Şəhərin tarixinin miladdan 3 min il əvvələ qədər getdiyi hesab olunur. Şəhər müxtəlif dövrlərdə aşşurlar, hetlər, əhəmənilər, romalılar, bizanslılar, məmlüklər və osmanlıların hakimiyyəti altında olmuşdur. 636-cı ildə xəlifə Ömər bin Xəttab tərəfindən xilafətin torpaqlarına qatılmış Kilis bu dövrdə Bizans İmperiyasına qarşı sərhəd məntəqəsi rolunu oynayırdı. Şəhər sonralar Məmlük idarəsində olmuş, 1516-cı ildə isə Mərcidabık döyüşü nəticəsində I Səlim tərəfindən Osmanlı ərazilərinə birləşdirilərək Hələb vilayətinə daxil edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsindən sonra ingilislər, ardınca isə fransızlar tərəfindən işğal olunmuş Kilis 1921-ci ilin 7 dekabrında işğaldan azad edilərək Türkiyə Cümhuriyyətinin inzibati bölgəsinə çevrilmişdir.

Kilis əvvəllər Qaziantep ilinin bir ilçəsi idi. 1995-ci ilin 6 iyununda qəbul edilmiş qərarla Türkiyənin 79-cu ilinə çevrildi.

## İstinadlar
Siril Ramafosa

**Matamela Siril Ramafosa** (; ) — 2018-ci ildən bəri Cənubi Afrikanın V və hazırkı prezidenti vəzifəsini icra edən Cənubi Afrika Respublikasından olan iş adamı və siyasətçidir.

## İstinadlar
Donald Trampa qarşı sui-qəsd cəhdi

ABŞ-nin 45-ci prezidenti və 2024-cü il prezident seçkilərində Respublikaçılar Partiyasından namizəd olan Donald Tramp 13 iyul 2024-cü ildə Pensilvaniya ştatının Batler yaxınlığındakı seçki kampaniyası zamanı sui-qəsdə məruz qalıb. Tramp sağ qulağının yuxarı hissəsindən güllə yarası alıb.

Sui-qəsdçi 20 yaşlı Tomas Metyu Kruks olub. Hüquq-mühafizə orqanlarının işçiləri və şahidlərin dediyinə görə, Kruks AR-15 tipli yarı avtomatik tüfəngdən istifadə edərək mitinq yerinin kənarındakı damdan atəş açıb, Gizli Xidmətin Qarşı Hücum Komandasının snayperi tərəfindən öldürülməzdən əvvəl 8 güllə atıb.

## Zərərçəkənlər
Trampdan başqa daha 3 nəfər güllə yarası alıb və onlardan biri ölüb. Pensilvaniya ştatının Sarver şəhərindən olan 50 yaşlı Korey Komperator hadisə nəticəsində ölüb. Ailəsinin və Pensilvaniya qubernatoru Coş Şapironun dediyinə görə, o, həyat yoldaşını və qızlarını atəşdən qoruyarkən güllə ona tuş gəlib. Sui-qəsdi törədən Tomas Metyu Kruks isə hadisə yerindəcə zərərsizləşdirilib.

## İstinadlar
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII çağırış deputatlarının siyahısı

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin yeddinci çağırışı 1967-ci ildən 1971-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir. Yeddinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər 1967-ci il martın 19-da keçirilmişdir. Ali Sovetə cəmi 380 deputat seçilmişdir.

Deputatların 123 nəfəri qadındır ki, bu da əvvəlki çağırışdan 13 nəfər artıq idi.

296 deputat Sov.İKP üzvü və ya üzvlüyünə namizəd, 84 deputat isə bitərəf olmuşdur.

Deputatların tərkibində 181 fəhlə və kolxozçu olmuşdur ki, bu da ümumi tərkibin 48 faizini təşkil etmiş, 73 deputat partiya orqanlarının, 68 deputat sovet idarələrinin işçisi, 24 deputat isə elm və mədəniyyət xadimi olmuşdur.

204 deputat ali və natamam ali təhsilli, 159 deputat orta və ya natamam orta təhsilli. Azərbaycan SSR Ali Soveti deputatlarının yaşa görə tərkibi aşağıdakı rəqəmlərlə ifadə olunur: 62 deputatın yəni deputatların 16,3 faizinin yaşı 30-dək, 126 deputatın yəni deputatların 33,1 faizinin yaşı 31-dən 40-dək, 127 deputatın yəni deputatların 33,4 faizinin yaşı 41-dən 50-dək, 65 deputatın yəni deputatların 17,1 faizinin yaşı 51-dən yuxarıdır.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 188 deputatı SSRİ ordenləri və medalları ilə təltif edilmişdir. 3 deputat Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 23 deputat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı olmuşdur. 2 deputat "Lenin" mükafatı laureatı və 12 deputat Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur.

Respublika Ali Sovetinin deputatları arasında 9 millətin nümayəndəsi təmsil olmuşdur.

Ali Sovetin sədri — Mustafa Topçubaşov, müavinləri — Mikayıl Abdullayev, Anastasiya Tixonova,  və Fəridə Əliyeva. Rəyasət Heyətinin sədri — Məmməd İsgəndərov (25.12.1969 tarixinədək), Qurban Xəlilov (25.12.1969 tarixindən), müavinləri — Muşeq Ohancanyan və Səkinə Əliyeva.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Soveti
Mahirə Ağazadə

**Mahirə Ağazadə Elçin qızı** — 23 avqust 1991-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2009-cu ildə Xəzər rayonu, Şüvəlan qəsəbəsində yerləşən 237 saylı orta məktəbi bitirərək, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Materialşünaslıq mühəndisliyi ixtisasına qəbul olmuşdur. 2013-cü ildə həmin ixtisasın bakalavr pilləsini, 2015-ci ildə isə magistr pilləsini bitirmişdir. Hal-hazırda AzMİU-nun Materialşünaslıq kafedrasında assistent (müəllim) vəzifəsini tutur. 2014-cü ildən 14 elmi əsərin,  2 metodik göstərişin, 9 məqalə və 3 tezisin müəllifidir. 29 yanvar 2025-ci ildə keçirilən Bələdiyyə seçkilərində Şüvəlan bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir. Namizədliyi Yeni Azərbaycan Partiyası tərəfindən irəli sürülmüşdür. Azərbaycanlı peşəkar futbolçudur. Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Ruslan-93" klubunun və Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli yığmasının keçmiş futbolçusudur.

## Həyatı və Karyerası
Mahirə Ağazadə Elçin qızı 2006/2007-ci illərdə Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Ruslan-93" klubunda çıxış edirdi. Həmin sezon Azərbaycan çempionu oldu. Bəzi mənbəyə əsasən ehtimal ki, 2004-cü ildən o klubda çıxış edib. Çünkü o klubda 2-cilik aldığı ilə bağlı məlumat var. "Ruslan-93" klubu isə 2004/2005-ci ildə ikincilik əldə etmişdir. Həmçinin 2003/2004-cü illərdə də klubda oynama ehtimalı yüksəkdir.

2007-ci ildə Azərbaycan - Ermənistan qarşılaşmasında Ermənistan qapısında 1 qol keçirən Mahirə Ağazadə, 2 oktyabr 2007-ci ildə karyerasına son vermişdir.

2013-cü ildə artıq elmi dəhsil dərəcəsini artırmağa başladı. Hazırda ixtisası üzrə fəaliyyət göstərir.

## Milli Karyerası
Azərbaycan milli yığmasında çıxış etmişdir.

## Uğurları
* **Ruslan-93 FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2006/2007)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (2):** *(2003/2004, 2004/2005)*

## İstinadlar
Beşşi Mis Mədəni Memorial Muzeyi

– Yaponiyanın Ehime prefekturasının Niihama şəhərində yerləşən muzey. Beşşi mis mədəninin tarixinə və fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Niihama şəhərində yerləşən və 1691-ci ildə açılmış Beşşi mis mədəni Yaponiyanın ən böyük mis mədənlərindən biri olmuşdur. Mədən 283 il boyunca *"[[Sumitomo Group]]"* tərəfindən idarə olunmuşdur. 1973-cü ildə bağlanmışdır. Muzey mis mədəninin bağlanmasından iki il sonra – 1975-ci ildə açılmışdır.

Muzey binası 1976-cı ildə Tikinti Sənayesi Assosiasiyası Mükafatına, 2001-ci ildə BELCA mükafatına, 2002-ci ildə Yaponiya Memarlar İnstitutunun mükafatına layiq görülmüşdür.

## Xüsusiyyətlər

İkimərtəbəli muzey binası Oyamazumi məbədinin ərazisində yerləşir. Bu məbəd mədənin qoruyucusu hesab olunan kami Oyamazumiyə həsr olunmuşdur. Muzey binasının bir qismi yeraltındadır və interyeri mis mədəninə daxil olmaq təəssüratı oyadacaq şəkildə dizayn olunmuşdur. Muzeyin damında təxminən 10.000 azaliya əkilmişdir.

Muzeyin məqsədi ziyarətçiləri Beşşi mis mədəni haqqında məlumatlandırmışdır. Muzeydə Beşşi mis mədəninə aid əşyalar, mədənin açılmasına aid tarixi materiallar, süxurlar, mədənçilik texnologiyası materialları, mədən həyatı və praktikaları haqqında materiallar sərgilənir.

Muzey bir neçə bölmədən ibarətdir. İzumiya guşəsində mədəni işlətmiş *"Sumitomo"* şirkəti haqqında məlumat verilir, Edo dövrünə aid mis məhsulları sərgilənir. Tarix guşəsində Beşşi mis mədəninin açılışı, Meyci dövründə modernləşdirilməsi və bağlanması dövrlərini əhatə edən tarixi göstərilir. Geologiya və minerallar bölməsində Beşşi mis mədənindən, eləcə də, ətraf ərazilərdən çıxarılmış süxur nümunələri sərgilənir. Texnologiya guşəsində mədənçilik alətləri, qaya deşmə vasitələri, dəmiryol təchizatları, mədənçilik metodları nümayiş etdirilir. Gündəlik həyat və əyləncə guşəsində Edo və Şova dövrlərində burada mədənçiliklə məşğul olmuş insanların həyatı əks etdirilir. Muzeyin açıq hava bölməsində mədənin dəmiryolunda istifadə olunmuş lokomotivlər sərgilənir.

Muzeydə Beşşi mis mədəninin 200 illiyi münasibətilə 1890-cı ildə hazırlanmış ukiyo-e, 1889–1925-ci illərdə istehsal olunmuş "KS" markalı mis məhsulları, Beşşi mis mədəninin əməliyyatları haqqında şoqunluq üçün yazılmış petisiya və bildirişlər, mədənin modeli, xarici ölkələrə mis göndərmək üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mis qutuları, mədəndən çıxarılmış mislə hazırlanmış İba Teyqo büstü, Niihamadan mis daşımaq üçün istifadə olunmuş *"Hakusui-maru"* gəmisinin modeli, xalkopirit mineralları, mədəndən çıxarılmış misi daşıyan nakamoçiləri əks etdirən kuklalar sərgilənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Billi öldürmək: 2-ci hissə

**Billi öldürmək: 2-ci hissə** () — 2004-cü ildə rejissor Kventin Tarantino tərəfindən ekranlaşdırılmış Amerika döyüş sənətləri janrında filmdir. Filmin ssenarisi də Tarantinoya məxsusdur. Film 1-ci hissənin davamı olub sui-qəsdçi Gəlinin (Uma Turman) toy günü ona xəyanət edən və onu öldürməyə cəhd edən keçmiş həmkarlarından qisas almasından bəhs edir.

"Billi öldürmək" filminin kinoteatrlarda nümayişi, əvvəlcə, bir seriya olaraq nəzərdə tutulmuşdu. Lakin filmin müddəti dörd saatdan çox olduğundan film iki hissəyə ayrıldı. 1-ci hissə kinoteatrlarda 180 milyon dollar gəlir əldə edərək, Tarantinonun həmin vaxtadək ən yüksək qazanc gətirən filmi oldu. "Billi öldürmək: 2-ci hissə" bir il sonra 16 aprel 2004-cü ildə kinoteatrlarda nümayiş olundu.

## Filmin süjeti

## Rollarda

## Filmin ideyası

## Filmin istehsalı

## Filmin relizi

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Billi öldürmək: 1-ci hissə
ABŞ-də UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (UNESCO) 1972-ci ildə yaradılmış UNESCO-nun Ümumdünya İrs Konvensiyasını imzalayan ölkələr tərəfindən irəli sürülmüş mədəni və ya təbii irs üçün müstəsna universal dəyərə malik Ümumdünya irslərini müəyyən edir. Mədəni irs abidələrdən (memarlıq əsərləri, monumental heykəllər və yaxud yazılı abidələr), bina qruplarından və ərazilərdən (arxeoloji yerlər daxil) ibarətdir. Təbii xüsusiyyətlər (fiziki və bioloji formasiyalardan ibarət), geoloji və fizioqrafik birləşmələr (o cümlədən nəsli kəsilməkdə olan heyvan və bitki növlərinin məskunlaşdığı yerlər) və elm, mühafizə və ya təbii gözəllik baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edən təbiət əraziləri təbii irs kimi müəyyən edilir. ABŞ konvensiyanı 7 dekabr 1973-cü ildə ratifikasiya etmişdir. ABŞ-də 25 Ümumdünya irsi vardır, əlavə olaraq 18-i də müvəqqəti siyahıda yer alır.

ABŞ-də siyahıya əlavə edilən ilk ərazilər 1978-ci ildə Vaşinqtonda keçirilən Ümumdünya irs komitəsinin ikinci sessiyasında Mesa-Verde Milli Parkı və Yellouston Milli Parkı olmuşdur. Siyahıya sonuncu əlavə edilən 2023-cü ildə Houpvell Mədəni Milli Tarix Parkı olmuşdur. 25 irsi obyekt 22 ştat və 2 ərazidə yerləşir. Arizona, Kaliforniya, Havay adaları, İllinoys, Montana, Nyu-Meksiko, Nyu-York və Pensilvaniyanın hər birində bir neçə irsi obyekt yerləşir (Frank Lloyd Rayt binaları 6 ştata yayılmışdır). İki irsi obyekt isə Kanada ilə paylaşılan transsərhəddə yerləşir. 25 saytdan 12-si mədəni, 12-si təbii, sonuncusu, yəni Papahanaumokuakea həm mədəni, həm də təbii xüsusiyyətlərə görə qarışıq siyahıya alınmışdır. Everqleyds Milli Parkı su ekosistemlərinin pisləşməsi səbəbindən 2010-cu ildə təhlükə altında olanlar siyahısına alınmışdırr və hal-hazırda da həmin siyahıdadır. Sözügedən irsi obyekt həmçinin 1993-2007-ci illər arasında təhlükə altında olanlar siyahısına salınmışdır. Yellouston Milli Parkı 1995-2003-cü illər arasında planlaşdırılan mədən əməliyyatları səbəbindən təhlükə altında olanlar siyahısına salınmışdır. Amerika Birləşmiş Ştatları 1976–1983, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001 və 2005–2009-cu illərdə beş dəfə Ümumdünya irs komitəsinin üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Koul Palmer

**Koul Jermen Palmer** () — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Çelsi" klubunda hücuma meyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## İstinadlar
İvo (Nigeriya)

**İvo** — Nigeriyanın cənub-qərb hissəsində, Osun əyalətində şəhərdir.
Eyni adlı yerli idarəetmə bölgəsinin bir hissəsidir.

## Coğrafi mövqeyi
Şəhər dövlətin şimal-qərb hissəsində, Oşun çayının şərqində, dəniz səviyyəsindən 233 metr yüksəklikdə yerləşir. .
İvo, əyalətin paytaxtı Oşoqbodan təxminən 35 kilometr qərb-cənub-qərb (WSW) məsafəsində və ölkənin paytaxtı Abucadan 380 kilometr qərb-cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
1991-ci il siyahıyaalınmasına görə, İvonun əhalisinin sayı 125,645 nəfər idi. 
İllər üzrə şəhər əhalisinin artım dinamikası:

## Nəqliyyat
İvo dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı vasitəsilə Nigeriyanın digər şəhərləri ilə bağlıdır. Ən yaxın hava limanı Oşoqbodadır.

## İstinadlar
Cohatsu

– Yaponiyada qurduqları həyatdan məqsədli şəkildə heç bir iz qoymadan "yoxa çıxan" insanları bildirən termin. Fenomen ABŞ, Almaniya, Birləşmiş Krallıq kimi ölkələrdə də müşahidə olunsa da, Yaponiyada daha geniş yayılmışdır.

## Terminologiya
 sözü hərfi tərcümədə "buxarlaşma" deməkdir. Termin kimi 1960-cı illərdə istifadə olunmağa başlanmışdır.

## Səbəbləri
Yaponiyada insanların cohatsu olmağının bir çox səbəbi var. Əsas səbəb Yaponiyanın gərgin iş mədəniyyəti və ailə mədəniyyətidir. Bu, potensial karoşi (həddən çox işləmə), intihar və ya cohatsuya səbəb olur. Yaponiyada işdən çıxmaq utanc mənbəyi hesab olunduğu üçün bunu ailəsinə açıqlaya bilməyən bir çox şəxs "buxarlaşmağa" qərar verir. Bəziləri borc, sevgisiz evlilik, məişət zoraklığı, dini kultlar, təqibçilərdən qurtulmaq üçün cohatsu olur. Tokionun Sanya bölgəsi cohatsuların ən çox toplaşdığı yerdir.

Yaponiyada şəxsi həyat qorunduğu üçün polislər vəziyyətə müdaxilə etmirlər. Onlar yoxa çıxmış yaxınlarını tapmaq üçün özəl detektivlərdən yararlanırlar. İtmiş Şəxsləri Axtarma Dəstəyi Yaponiya Assosiasiyası cohatsuların ailələrinə dəstək göstərir. Təxminlərə görə Yaponiyada hər il 100.000-dən çox şəxs heç bir iz qoymadan "yoxa çıxır", lakin rəsmi statistika yoxdur.

## Sənaye
Yaponiyada bəzi şirkətlər insanların "buxarlaşmasına" kömək etməkdə ixtisaslaşıblar. *Yoneqi-ye* adlandırılan bu şirkətlər "gecə daşıma" adlı əməliyyatlar keçirərək insanların səssizcə yoxa çıxmasına şərait yaradır, onları gizli məkanlarla təmin edir, izlənməmələri üçün maşınlarını və evlərini dəyişir.

## Həmçinin bax
* Hikikomori

## İstinadlar
Fraxt

**Fraxt** (alm. "Fracht", ingilis "freight") - Ölkədaxili və beynəlxalq yük daşımaları istənilən dövlətin iqtisadi fəaliyyətinin tərkib hissəsidir. Göndərən və daşıyıcı arasındakı münasibət müqavilə ilə tənzimlənir ki, onun mühüm məqamlarından biri də ödəniş şərtləridir. Əgər daşıma dəniz və ya hava yolu ilə həyata keçirilirsə, onda xidmətlərin dəyəri “**fraxt**” anlayışı ilə göstərilir. Əslində bu, malların daşınması üçün ödənişdir.

Yükün miqdarı tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. Tərəflər arasında razılaşma olmadıqda, yükün məbləği yükün yükləndiyi yerdə və yükün yüklənməsi zamanı tətbiq edilən tariflər əsasında hesablanır.

Əgər yük gəmiyə müqavilədə nəzərdə tutulduğundan artıq miqdarda yüklənərsə, **fraxtın** miqdarı müvafiq olaraq artır. Su ilə kommersiya daşınması sahəsində **fraxt** termini çox vaxt bir ton yükün daşınması xərclərini ifadə edir. Müvafiq olaraq, kirayəçi daşınma müqaviləsində  nəzərdə tutulmuş minimum miqdarda yükün yüklənməsini təmin etmədikdə,  gəmi sahibi itirilmiş mənfəəti kompensasiya etmək üçün  kirayəçidən “ölü fraxt” almaq hüququna malikdir.

Qlobal nəqliyyat sisteminin inkişafı ilə fraxt anlayışı **hava** (*air freight*) və **quru** (*land freight*) nəqliyyatına da yayıldı.

## İstinadlar
Selcan Mahsudova

**Selcan Mahsudova** () — Azərbaycanı təmsil edən batut gimnastı.

## Karyerası
Selcan Mahsudova İxtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər Gimnastika Məktəbinin yetirməsidir. Şəxsi məşqçisi Vladimir Şulixindir.

Selcan Mahsudova 2016-cı ildə Litvada, 2017-ci ildə isə Belarusda beynəlxalq turnirlərin müvafiq olaraq gümüş və bürünc medallarına sahib oldu. 2018-ci ildə Gürcüstan və İtaliyada beynəlxalq turnirləri gümüş medallarla başa vurdu.

2022-ci ildə Selcan Mahsudova Birminhem şəhərində (Birləşmiş Krallıq) "United Kingdom Open" turnirinin qalibi oldu. Həmin il Niderlandda “Dutch Trampoline Open 2022” beynəlxalq turnirinin və Azərbaycanda FIG World Cup turnirinin gümüş medalına sahib olan Mahsudova bir il sonra Özbəkistanda beynəlxalq turnirin qalibi oldu, Azərbaycanda FIG World Cup turnirini isə bürünc medalla başa vurdu.

2024-cü ilin martında Niderlandda baş tutan FIG World Cup turnirinin qalibi olub.

Selcan Mahsudova 2023-2024-cü illərdə baş tutan FIG World Cup seriyalı turnirlərin nəticələrinə əsasən lisenziyaya sahib oldu. Mahsudova bu idman növü üzrə Azərbaycanı Olimpiya Oyunlarında təmsil edən birinci idmançı oldu.

## İstinadlar
Ləman Mustafazadə

**Ləman Mustafazadə** (10 dekabr 2003, Bakı, Azərbaycan) — azərbaycanlı peşəkar futbolçu. "İmişli" klubunun hücumçusu.

## Həyatı və Karyerası
2011-ci ildən 2020-ci ilə qədər "İmişli" klubunda çıxış etdi.

Peşəkar karyerasına "Fidan" klubunda başladı. Ləman Mustafazadə ilk sezonunda 7-ci sırada yer aldı 1 sezon oynadıqdan sonra "Gömrükçü" klubuna transfer oldu. Bu dövr isə "Covid-19" Pandemiyası səbəbiylə liqa təxirə salınmışdı.

2022-ci ildən etibarən "Sumqayıt" klubunda çıxış etməyə başladı. 2023-cü ildə çempionluq, 2024-cü ildə isə gümüş medal əldə etdi.

## Milli Karyerası
2019-cu ildə artıq U17 millisində çıxış edirdi.

## Uğurları
* **Sumqayıt FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2022/2023)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (1):** *(2023/2024)*

## İstinadlar
Heyci Oykava

– Yaponiya pedaqoqu. Yeni təhsil hərəkatında iştirak etmişdir.

## Həyatı
1875-ci ildə Yaponiyanın Miyaqi prefekturasında doğulmuşdur. 1907–1936-cı illərdə Hyoqo prefekturasındakı Akaşi Qadınlar Normal Məktəbinin nəzdində olan ibtidai məktəbin direktoru olmuşdur. O, almanların qrup instruksiyası nəzəriyyəsinin müdafiəçisi olmuş, uşaqların yaşadığı təcrübələrin vacibliyini vurğulamışdır. Amerikalı pedaqoq Con Dyuinin fikirlərindən təsirlənmişdir.

Oykava 1920-ci illərin əvvəllərində Yaponiyada başlamış yeni hərəkatının nümayəndəsi olmuş və fikirlərini praktikaya çevirərək şagirdlərin fəaliyyətlərdəki iştirakını artırmağa çalışmışdır. O, məktəbdə öyrədilən şeylərin şagirdin həyatına inteqrasiya edilməsini və öyrədilənlər əsasında hərəkət edilməsi əsasında intellektin inkişaf etdirilməsini müdafiə etmişdir.

1912-ci ildə  adlı əsəri nəşr olunmuşdur. 1921-ci ildə Tokioda 5500 nəfərin iştirakı ilə baş tutmuş "Səkkiz Pedaqoq"un Pedaqoji Müdafiə Konfrasında "Dinamik təhsilin mahiyyəti" mövzusunda mühazirə ilə çıxış etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Kotobank profili
Temu

**Temu** Çin mərkəzli onlayn alış-veriş platformasıdır. Pinduoduo ilə bərabər Çin e-ticarət şirkəti PDD Holdings tərəfindən idarə olunur. Əsasən birbaşa Çindən istehlakçılara göndərilən yüksək endirimli istehlak malları təklif edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Rəsmi saytı
## Həmçinin bax
*Trendyol
Adapazarı

**Adapazarı** () — Türkiyənin Sakarya ilinin 16 ilçəsindən biri və ilin mərkəzi şəhəri.

## İstinadlar
Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri

**Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri** (fin. *Merivoimat*, isv. *Marinen*) Finlandiya Silahlı Qüvvələrinin üç əsas qolundan biridir. Əsas vəzifəsi Finlandiyanın ərazi sularının, sahil xəttinin və dəniz kommunikasiyalarının müdafiəsidir. Hərbi Dəniz Qüvvələri, eyni zamanda, beynəlxalq sülhməramlı əməliyyatlarda da iştirak edir.

## Tarixi

### Erkən illər (1918–1939)
Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri, 1918-ci ildə Finlandiyanın müstəqilliyini qazanmasından sonra yaradılmışdır. İlk illərdə donanma əsasən köhnə rus gəmilərindən ibarət idi və təcrübəli dənizçilərə ehtiyac duyurdu. 1920-ci və 1930-cu illərdə donanma tədricən modernləşdirildi və yeni gəmilər əldə edildi.

### İkinci Dünya müharibəsi (1939–1945)
İkinci Dünya müharibəsi zamanı Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri, Sovet İttifaqına qarşı Qış müharibəsi (1939–1940) və Davamlı müharibədə (1941–1944) iştirak etdi. Donanma, əsasən sahil müdafiəsində və dəniz nəqliyyatının qorunmasında rol oynadı. Müharibədən sonra, Paris Sülh Müqaviləsinə əsasən, Finlandiya donanmasının ölçüsü və silahlanması məhdudlaşdırıldı.

### Soyuq Müharibə dövrü (1947–1991)
Soyuq Müharibə dövründə Finlandiya, bitərəf siyasət yürüdürdü və Hərbi Dəniz Qüvvələri əsasən sahil müdafiəsinə və dəniz nəzarətinə yönəlmişdi. Bu dövrdə donanma, əsasən kiçik və sürətli hücum katerləri və minagəmiləri ilə təchiz olunurdu.

### Müasir dövr (1991-günümüz)
Soyuq Müharibənin sona çatması ilə Finlandiya, beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirdi və 1994-cü ildə NATO-nun Sülh Naminə Tərəfdaşlıq proqramına qoşuldu. Bu, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin modernləşdirilməsinə və beynəlxalq əməliyyatlarda iştirakına təkan verdi. 2020-ci illərdə donanma, yeni nəsil döyüş gəmiləri ilə təchiz olunmağa başladı.

## Təşkilat
Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri, Dəniz Komandanlığı tərəfindən idarə olunur. Komandanlıq, donanmanın əməliyyatlarını planlaşdırır və idarə edir. Donanma, aşağıdakı əsas bölmələrdən ibarətdir:

Döyüş Gəmiləri Filotilyası: Sahil müdafiəsi, dəniz nəzarəti və dəniz əməliyyatlarından məsuldur.
Mina Döşəmə Filotilyası: Dəniz yollarının və limanların müdafiəsi üçün mina döşəmə əməliyyatları həyata keçirir.
Dəniz Piyadaları: Sahil müdafiəsi və xüsusi əməliyyatlarda iştirak edir.
Dəstək Filotilyası: Donanmanın logistik və texniki dəstəyini təmin edir.

## Avadanlıq
Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri, müxtəlif tipli gəmilərdən ibarətdir:

Minagəmiləri: *Pohjanmaa* sinfi
Raket katerləri: *Hamina* sinfi
Patrul katerləri: *Rauma* sinfi, *Jehu* sinfi
Desant katerləri: *Uisko* sinfi
Donanmanın gəmiləri, müasir silah sistemləri, radarlar və sensorlarla təchiz olunmuşdur.

## Gələcək planlar
Finlandiya Hərbi Dəniz Qüvvələri, gələcəkdə donanmasını daha da modernləşdirməyi və yeni nəsil gəmilər əldə etməyi planlaşdırır. Bu, ölkənin dəniz müdafiə qabiliyyətini gücləndirəcək və beynəlxalq əməliyyatlarda iştirak imkanlarını artıracaq.

## İstinadlar
Milli Koalisiya Partiyası

**Milli Koalisiya Partiyası** (fin. *Kansallinen Kokoomus*, isv. *Samlingspartiet*), Finlandiyanın ən qədim və ənənəvi siyasi partiyalarından biridir. 1918-ci ildə qurulan partiya, liberal mühafizəkarlıq ideologiyasını mənimsəyir və mərkəz-sağ siyasi mövqedə yer alır.

## Tarixi
Milli Koalisiya Partiyasının kökləri, Finlandiyanın müstəqilliyini qazandığı 1917-ci ilə gedib çıxır. Partiya, 1918-ci ildə Finlandiya Vətəndaş Müharibəsindən sonra mühafizəkar qüvvələrin birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. İlk illərdə partiya, monarxiya tərəfdarı olsa da, sonradan respublikaçılığı qəbul etmişdir.

Milli Koalisiya Partiyası, Finlandiya siyasi tarixində mühüm rol oynamışdır. Partiya, bir çox hökumətlərdə iştirak etmiş və bir neçə dəfə baş nazir çıxarmışdır. 2011-ci il seçkilərində partiya, ən böyük partiya olaraq ortaya çıxmış və 2015-ci ilə qədər davam edən bir koalisiya hökuməti qurmuşdur. 2019-cu ildə keçirilən seçkilərdə isə partiya ikinci ən böyük partiya olmuşdur. 2023-cü il seçkilərində isə partiya birinci partiya oldu.

## İdeologiyası
Milli Koalisiya Partiyası, liberal mühafizəkarlıq ideologiyasına malikdir. Partiya, azad bazar iqtisadiyyatını, fərdi azadlıqları və məsuliyyəti, güclü milli müdafiəni və Avropa Birliyi ilə sıx əməkdaşlığı dəstəkləyir. Partiya, həmçinin təhsil, səhiyyə və sosial rifah sahələrində dövlət xərclərinin azaldılması və özəl sektorun rolunun artırılması kimi siyasətləri müdafiə edir.

## Təşkilat
Milli Koalisiya Partiyası, geniş ərazi təşkilatına malikdir. Partiyanın bütün Finlandiya ərazisində yerli şöbələri və təşkilatları mövcuddur. Partiyanın ən yüksək qərar verici orqanı Partiya Konqresidir (Puoluekokous). Konqres, partiyanın siyasətini müəyyənləşdirir və partiya liderini seçir. Partiyanın gündəlik fəaliyyətinə isə Partiya Şurası (Puoluehallitus) rəhbərlik edir.

## Seçki nəticələri
Milli Koalisiya Partiyası, Finlandiya tarixində bir çox seçki qələbəsi qazanmışdır. Partiya, ən son 2023-cü il parlament seçkilərində 48 yer qazanaraq birinci partiya olmuşdur.

## Gənclər təşkilatı
Milli Koalisiya Partiyasının gənclər təşkilatı olan Kokoomusnuoret (Koalisiya Gəncləri), 15–30 yaş arası gəncləri bir araya gətirir. Kokoomusnuoret, gənclərin siyasətlə maraqlanmasını təşviq edir və gənclərin siyasi fəaliyyətlərdə iştirakını təmin etmək üçün çalışır.

## Beynəlxalq əlaqələr
Milli Koalisiya Partiyası, Beynəlxalq Demokrat İttifaqı (IDU) və Avropa Xalq Partiyası (EPP) kimi beynəlxalq təşkilatların üzvüdür. Partiya, həmçinin bir çox xarici siyasi partiyalarla ikitərəfli əlaqələrə malikdir.

## Tənqidlər
Milli Koalisiya Partiyası, müxalifət partiyaları və bəzi ictimai təşkilatlar tərəfindən sosial siyasətləri, iqtisadi liberallığı və ətraf mühit məsələlərinə yanaşması səbəbiylə tənqid edilir.

## İstinadlar
Yaylagül Ramazanova

**Yaylagül Ramazanova** () — Azərbaycanı təmsil edən oxatan.

## Karyerası
Yaylagül Ramazanova 2015-ci ilin iyununda Birinci Avropa Oyunlarında mübarizə aparıb. 2018-ci ilin iyununda Azərbaycan Çempionatının qalibi olub.

Azərbaycanı 2019-cu ildə Dünya Çempionatında, 2016, 2018, 2021 və 2022-ci illərdə isə Avropa Çempionatlarında təmsil edib.

2023-cü ilin iyununda Polşada baş tutan III Avropa Oyunlarının açılış mərasimində Yaylagül Ramazanova Azərbaycan bayrağını aparıb.

Yaylagül Ramazanova 2024-cü ilin iyununda Antalya şəhərində Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirinin nəticələrinə əsasən olimpiya lisenziyasına sahib oldu. Ramazanova bu idman növü üzrə olimpiada da mübarizə aparan birinci azərbaycanlı idmançı oldu.

Paris Olimpiadasında Yaylagül Ramazanova iyulun 25-də təsnifat mərhələsində (sıralanma turu) mübarizə apardı. Həmin mərhələdə Ramazanova 647 xal topladı və 64 idmançı sırasında 39-cu pillədə başa vurdu. Bununla da onun 1/32 final mərhələsində rəqibi Çin nümayəndəsi An Qixuan oldu. İyulun 30-da gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ramazanova rəqibi üzərində 6:5 hesabı ilə qələbə qazanaraq olimpiadanın 1/16 final mərhələsinə adladı. Bununla da Yaylagül Ramazanova bu idman növü üzrə olimpiadalarda mərhələ adlamağı bacaran birinci Azərbaycan idmançısı olaraq tarixə düşdü. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Almaniya nümayəndəsi Mişelle Kroppen oldu. Rəqib 2020-ci il olimpiadasının bürünc medalçısı, Dünya və Avropa Çempionatının qalibi olan 28 yaşlı təcrübəli idmançı idi. Həmin görüşdə Yaylagül Ramazanova rəqibinə 2:6 hesabı ilə məğlub oldu və olimpiada da mübarizəsini 17-ci pillədə başa vurdu. Məğlubiyyətdən sonra Yaylagül Ramazanova müsahibəsində bunları bildirdi: "Gündə 2 dəfə məşq edirdim. Təəssüf medalsız qayıdacağam. Buna baxmayaq, mənim üçün yaxşı təcrübə oldu".

5-7 fevral 2025-ci il tarixlərində Bakıda keçirilən kamandan oxatma üzrə Azərbaycan çempionatında qızıl medalı qazanaraq Azərbaycan çempionu titulunun sahibi olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
2 oktyabr 2024-cü ildə övladı dünyaya gəlib.

## İstinadlar
Orxan Abbasov (icra başçısı)

**Orxan İrşad oğlu Abbasov** (29 iyun 1987, Gəncə) — Daşkəsən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2024-cü ildən).
## Həyatı və təhsili
Orxan İrşad oğlu Abbasov 1987-ci il 29 iyunda Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2005-ci ildə 620 balla Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin Mühasibat uçotu və və audit fakültəsinə daxil olmuş və həmin universiteti 2009-cu ildə bakalavr dərəcəsi üzrə fərqlənmə diplomu ilə  bitirmişdir. 2009-2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin sıarasında həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 2012-2014-cü illlərdə ABŞ-nin Qərbi Miçiqan Universitetinin Dünya iqtisadiyyatı ixtisaslaşması üzrə magistraturasında təhsil almış və fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Ailəlidir, 2 övladı var.

## Əmək fəaliyyəti
Orxan Abbasov 2014-2015-ci illərdə Bakı Avropa Oyunları Əməliyyat komitəsində təlimlər üzrə mütəxəssis, 2015-2017-ci illərdə Təhsil Nazirliyinin Təhsilin inkişafı proqramları şöbəsinin təhlil sektorunda məsləhətçi, 2017-2020-ci illərdə  Təhsil Nazirliyinin Təhsilin inkişafı proqramları şöbəsinin Təhsildə innovasiyalar sektorunun müdiri, 2020-2023-cü illərdə Təhsil Nazirliyinin Ümumi və Məktəbəqədər təhsilin təşkili və idarəolunması şöbəsinin müdir müavini, yerli təhsili idarəetmə orqanları ilə iş sektorunun müdiri, 2023-cü ildə Elm və Təhsil Nazirliyi yanında Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin direktor müavini  işləmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Daşkəsən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İcra hakimiyyətinin başçısı
* Выпускник Мичиганского университета стал главой Дашкесана (ОБНОВЛЕНО) 
* Кто он - новоназначенный глава исполнительной власти Дашкесанского района? - Краткая биография
Əhmədiyyə Cəbrayılovun ev muzeyi

**Əhmədiyyə Cəbrayılovun ev muzeyi** — İkinci Dünya müharibəsində Fransa Müqavimət Hərəkatının üzvü, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mikayıl Cəbrayılovun atası Əhmədiyyə Cəbrayılovun şəxsi əşyalarının və sənədlərinin mühafizə edildiyi mədəni müəssisə

## Yaranması və fəaliyyəti
Əhmədiyyə Cəbrayılovun Şəki şəhərindəki ev-muzeyi 1995-ci ildə yaradılıb. Muzey əvvəlcə bir otaqdan ibarət olub. Hazırda 4 otağı olan muzeydə əfsanəvi partizanın həyatı və döyüş yolundan bəhs edən müxtəlif sənədlər, fotolar, haqqında məqalələr dərc edilmiş qəzet və jurnallar, kitablar nümayiş etdirilir.

Ev-muzeyi yerli sakinlərin, Şəkiyə gələn yerli və əcnəbi turistlərin tez-tez ziyarət etdiyi məkanlardan biridir. Bu il məlum pandemiya səbəbindən ev-muzeyi qonaq-qaralı olmasa da, karantin rejiminin yumşaldılmasından sonra ziyarətlər bərpa edilib. Muzeyin yaradıcısı, Ə. Cəbrayılovun oğlu Cavanşir Cəbrayılovdur.

## Həmçinin bax

* Bəxtiyar Vahabzadənin ev-muzeyi

## Xarici keçidlər

* İctimai TV, "Sabahın xeyir, Azərbaycan verilişi

## İstinadlar
Avropa Gənclər Mərkəzləri

**Avropa Gənclər Mərkəzləri** (, *EYC*; ; ) — Avropa Şurasının Demokratik İştirakçılıq Direktorluğunun tərkibində Gənclər Departamentinin aləti. Avropa Gənclər Mərkəzləri yaşayış xarakterli təhsil, təlim və görüş mərkəzləri olmaqla yanaşı, Gənclər Departamentinin bir hissəsidir.

## Strasburq Avropa Gənclər Mərkəzi
Strasburq Avropa Gənclər Mərkəzi (EYCS) 1972-ci ildə Avropa Şurasının gənclər siyasətinin həyata keçirilməsi üçün yaradılmışdır. Strasburqdakı Avropa Gənclər Mərkəzinin binasında həmçinin Gənclər və İdman Direktorluğunun katibliyi, o cümlədən Avropa Gənclər Fondu və Gənclərin Mobilliyi üzrə Həmrəylik Fondu yerləşir.

1972-ci ildə açılışı ilə birgə idarəçilik və gənclərin iştirakı təşkilatın əsas dəyərinə çevrilmişdir. 1988-ci ilə qədər Avropa Şurasının Gənclər Sektorunda aparılan islahatlarla qeyri-hökumət İdarə Heyəti öz strukturuna gəncləri daxil etmişdir. Sonradan onu Avropa Gənclər Mərkəzinin Məsləhət Komitəsi və hazırda Gənclər üzrə Məşvərət Şurası (AC) olan Avropa Gənclər Fondu əvəz etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mission and mandate of European Youth Centres at the official website of the Council of Europe.
* Welcome brochure from the Council of Europe on the European Youth Centres.
* Office.youtforum.org, Internet and Intranet portal of the Council of Europe.
Altştadt

***Altştadt*** (; ; ) — kənarda yerləşən gənc şəhərətrafı ərazilərdən fərqli olaraq, qədim şəhər və ya şəhər divarı daxilindəki tarixi şəhər və ya şəhər mərkəzi. Altştadtın məntiqi əksi olan *[[Neuştadt (şəhər rayonu)|Neuştadt]]* (yeni şəhər) əsasən müasir mənada "*Altştadt*"ın bir hissəsini ifadə edir.

## İstinadlar
Neuştadt (şəhər rayonu)

***Neuştadt*** (; ; ) — Almaniyanın bir çox şəhərlərində və əsrlər boyu inzibati dili alman dili olan digər ölkələrdə mövcud olan şəhər rayonu.

"Neuştadt" sözünün mənası "yeni şəhər" olsa da, çox vaxt bu rayon yeni deyil.

## İstinadlar
Kontinental damcı

**Kontinental damcı** — cənuba istiqamətlənmiş relyef formalarının şimala istiqamətli relyef formalarından daha çox və gözəçarpan olmasının müşahidəsi. Məsələn, Afrika, Cənubi Amerika, Hindistan yarımqitəsi və Qrenlandiya cənuba doğru bir nöqtəyə qədər daralır.

Müşahidə Ormond de Key tərəfindən 1973-cü ildə "sadəcə xəritələrə baxmaqdan irəli gələn, Yer kürəsini sarsıdan başqa bir yeni nəzəriyyə" kimi təqdim etdiyi sarkastik bir nəşrdə edilmişdir. Bu, hazırda hərtərəfli qəbul edilən Yer qitələrinin hərəkətini təsvir etmək üçün o dövrdə formalaşdırılan və təkmilləşdirilən plitə tektonikası nəzəriyyəsini satirikləşdirirdi. Qitədən daha kiçik damcıların nümunələrinə Kaliforniya yarımadası, Florida, Yutlandiya istisna olmaqla, bütün Avropa yarımadaları, eləcə də Cənub-Şərqi Asiya, Malay yarımadası və Hind-Çini daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Apofeniya

**Apofeniya** ( "iddia irəli sürürəm, aşkara çıxarıram" ←  "-sız2" +  "təsəvvür etmək") — əlaqəsi olmayan şeylər arasında mənalı əlaqələr qurmağa meyillilik. Termin psixiatr Klaus Konrad tərəfindən 1958-ci ildə şizofreniyanın başlanğıc mərhələləri haqqında nəşrində işlənmişdir. O, bunu "anormal mənalılığın spesifik hissi ilə müşayiət olunan əlaqələrin motivsiz şəkildə görülməsi" olaraq təyin etmişdir. Konrad reallıqdan kənar düşüncənin ilkin mərhələlərini hallüsinasiyalardan fərqli olaraq faktiki duyğu qavrayışlarının özünə istinad edən həddən artıq şərhləri kimi təsvir etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Uşaq xəstəxanası

**Uşaq xəstəxanası** — yalnız doğuşdan yetkinlik yaşına çatmış şəxslər, körpələr, uşaqlar, yeniyetmələr və gənclər üçün xidmətlərini təklif edən xəstəxana. Müəyyən xüsusi hallarda onlar böyükləri də müalicə edə bilərlər.

## İstinadlar