open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qabor Laurenczy

**Gábor Laurenczy** () — Macar-İsveçrəli kimyaçı və akademik . O, Lozanna Federal Politexnik Məktəbinin fəxri professorudur . Akademik, Macarıstan Elmlər Akademiyasının xarici üzvüdür .

Laurenczy-nin tədqiqat maraqları reaksiya kinetikası sahəsindədir, əsasən kiçik molekullu hidrogen saxlama, hidrogenləşdirmə və katalitik aktivləşdirməyə diqqət yetirir. O, Macarıstan Kimya Cəmiyyətinin Rudolf Fabinyi Xatirə Mükafatının laureatıdır .

## Təhsil
Laurenczy 1978-ci ildə Kossuth Universitetində (Debresen, Macarıstan) kimya üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Daha sonra 1980-ci ildə həmin institutda qeyri-üzvi kimya üzrə fəlsəfə doktoru dissertasiyasını bitirmişdir .

## Karyera
Laurenczy akademik karyerasına 1984-cü ildə Kossuth Universitetində dosent kimi başlayıb. 1985-ci ildə İsveçrəyə (UNIL) köçdü. 1991-ci ildə habilitasiyasını başa vurmuşdur (Macarıstan Elmlər Akademiyası, Budapeşt). Elə həmin il Lozanna Universitetində təhsil üzrə dosent, daha sonra 1997-ci ildə həmin müəssisənin təhsil və tədqiqat professoru vəzifəsinə təyin olunub. O, həmçinin 2007-ci ildə Burqon Universitetində qonaq professor kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2010-cu ildə Lozanna Federal Politexnik Məktəbinin professoru vəzifəsinə təyin edilib və 2019-cu ilə qədər bu vəzifəni icra edib. 2019-cu ildən etibarən o, Lozanna Federal Politexnikinin fəxri professorudur. 2022-ci ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının xarici üzvü seçilib .

Laurenczy hidrogenin saxlanması və istehsalı, kiçik molekulların katalitik aktivləşdirilməsi, orta və yüksək təzyiqli avadanlıqlar, dəmir katalizatorlarının işlənməsi və suda həll olunan birləşmələrlə reaksiyalar üzrə işləri ilə tanınır . O, dəmir turşusundan hidrogen istehsalı və turşu şəraitdə karbon qazının hidrogenləşdirilməsi də daxil olmaqla bir çox layihələr üçün patentlərə malikdir . O, həmçinin çoxsaylı nəşrlərin, o cümlədən kitab fəsillərinin və resenziyalı jurnallarda məqalələrin müəllifidir .

## Mükafatlar
* 2022 — Rudolph Fabinyi Memorial Mükafatı, Macarıstan Kimya Cəmiyyəti

## İstinadlar
Ladislaus Farkas

**Ladislaus Farkas** (macarca: Farkas László, ) — Hunq israilli kimyaçı idi.

## Təhsil və peşə fəaliyyəti
Farkas Slovakiyanın Dunajska Streda şəhərində aptek sahibinin oğlu olaraq anadan olub. 1908-ci ildə ailə Transilvaniya, Nagyvárad (indiki Oradea, Rumıniya) şəhərinə köçdü. Ailə neolog yəhudi dininə aid sinaqoqda iştirak edir. Farkas Oradeadakı gimnaziyada oxudu, sonra iki il Vyana Texniki Universitetində qaldı. O, təhsilini Berlində davam etdirir və 1924-cü ildə Kayzer Vilhelm adına Kimya İnstitutuna daxil olur. Onun dissertasiya rəhbəri Karl Fridrix Bonhoeffer idi və onunla möhkəm dostluq əlaqələri qurdu. O, 1928-ci ildə doktorluq dissertasiyasını alıb və həmin il alman kimyaçısı Fritz Haberin şəxsi köməkçisi təyin edilib .

7 aprel 1933-cü ildə Farkas kimya institutunun direktoru Fritz Haber tərəfindən 29 aprel 1933-cü ildə Almaniya hökumətinin yəhudi məmurlarının işdən çıxarılmasına dair sərəncamına uyğun olaraq vəzifəsindən azad edildi. Yəhudi yerli ertəsi gün istefa məktubu göndərir. Farkas daha sonra qanunun təsiri altına düşmüş yəhudi işbirlikçilərinin xaricə məskunlaşmasına kömək edən Haberin maliyyə dəstəyindən yararlandı .

1935-ci ildə Fələstinə getdi və 1936-cı ildə Yerusəlim İvrit Universitetində Fiziki Kimya Departamentini yaratdı. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Farkasın rəhbərlik etdiyi qrup İngilislərin müharibə səylərinə töhfə verdi. Farkas 1942-ci ildə ingilislər tərəfindən yaradılmış Müharibə Təchizat Şurasının elmi məşvərət komitəsinin katibi idi və müharibə zamanı ölkədə aparılan bütün elmi tədqiqat və inkişafları ingilislərin və ümumilikdə müttəfiqlərin xidməti üçün əlaqələndirirdi .

1940-cı ildə Farkas Moskvada anadan olmuş və mikrobioloq kimi təhsil almış Hanna Aharoni (Aharonoviç) ilə evləndi. O, Liora və Rut adlı iki qız atasıdır. Onun valideynləri və kiçik bacısı Holokost zamanı öldürülüb.

31 dekabr 1948-ci ildə Farkas İsrail universiteti və ordusu üçün avadanlıq almaq üçün ABŞ-yə getdi. Xüsusi təyyarə Hayfadan qalxır və Monte Argentario, Toskanaya enir. Farkas da daxil olmaqla bütün sərnişinlər və ekipaj üzvləri ölüb. İtaliyada anım mərasimi keçirildi və Farkas daha sonra Qüdsdəki Möhlət dağındakı Har HaMenuchot qəbiristanlığında dəfn edildi .

Onun şəxsi arxivləri İsrail Milli Kitabxanasında saxlanılır.

## Açıq bağlar
* Fotolar Ladislaus Farkas, Amerika Birləşmiş Ştatları Holokost Memorial Muzeyi Amerika Birləşmiş Ştatları Holokost Memorial Muzeyi
* Fritz Haberin Ladislas Farkasa işdən çıxarılması məktubu

## Mənbələr
Qabor Tardos

**Gábor Tardos** () — macar riyaziyyatçısı, hazırda Mərkəzi Avropa Universitetinin professoru və əvvəllər Simon Fraser Universitetində Kanadalı tədqiqatçıdır. O, əsasən kombinatorika və informatika sahəsində çalışır. O , Éva Tardosun kiçik qardaşıdır.

## Təhsil və peşə fəaliyyəti
Qabor Tardos 1988-ci ildə Budapeştdəki Eötvös Universitetində riyaziyyat üzrə doktorluq dərəcəsi alıb. Onun məsləhətçiləri László Babai və Péter Pálfy idi. O, Çikaqo Universitetində, Rutgers Universitetində, Toronto Universitetində və Prinston Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutunda postdoktorluq vəzifələrində çalışmışdır. 2005–2013-cü illərdə Simon Fraser Universitetində Diskret və Hesablama Həndəsəsi üzrə Kanada Tədqiqat Kafedrası vəzifəsində çalışmışdır. Daha sonra Budapeştə qayıdıb, Alfred Reni adına Riyaziyyat İnstitutunda 1991-ci ildən tədqiqatçı kimi çalışıb .

## Riyaziyyat nəticələri
Tardos universal cəbr nəticəsində başladı: o, yerli nizamı qoruyan əməliyyatların maksimal klonunu nümayiş etdirdi. O, Hanna Neumanın zənninin qismən nəticələrinə nail olmuşdur . Tələbəsi Adam Mark ilə birlikdə Zoltan Furedi və Péter Hajnal kombinator zənnini sübut etdilər. Tardos ən yaxşı snippet kodlarını yaratmaq üçün bir üsul inkişaf etdirdi. Riyaziyyatın məzmunu çətin olsa da, alqoritmi həyata keçirmək asandır.

## Mükafatlar
1992-ci ildə Avropa Riyaziyyat Konqresində Gənc Tədqiqatçılar üçün Avropa Riyaziyyat Cəmiyyətinin Mükafatını və Macarıstan Elmlər Akademiyasının Gənc Tədqiqatçılar Mükafatını almışdır. 1999-cu ildə Macarıstan Elmlər Akademiyası tərəfindən Erdős mükafatına və Alfred Renyi Riyaziyyat İnstitutunun Alfred Reni mükafatına layiq görülüb .

O, Macarista Elmlər Akademiyasından (2009) Lendület Qrantı alıb, Macaristada mükəmməl tədqiqatçıları saxlamaq üçün xüsusi hazırlanmışdır . 2020-ci ildə o, Robin Moser ilə birlikdə işlənib hazırlanmış Lovaşın yerli lemmasının alqoritmik versiyasına görə Gödel Mükafatını aldı.

2018-ci ildə Tardos Rio-de-Janeyroda keçirilən Beynəlxalq Riyaziyyatçılar Konqresinə dəvət olunmuş məruzəçi olub.

## İstinadlar
Eva Tardos

**Éva Tardos** () — macar riyaziyyatçısı və Kornel Universitetində kompüter elmləri üzrə Yakob Quld Şurman professorüdür.

Tardosun tədqiqat marağı alqoritmlərdir. Onun işi qrafiklər və ya şəbəkələrdə kombinatorial optimallaşdırma problemləri üçün səmərəli metodların işlənib hazırlanması və təhlilinə yönəlib. O, şəbəkə axınları, budama və klasterləşdirmə problemləri üçün yaxınlaşma alqoritmləri kimi şəbəkə axını alqoritmləri üzərində müəyyən işlər görmüşdür. Onun son işi alqoritmik oyun nəzəriyyəsi və sadə auksionlara yönəlmişdir .

## Təhsil və peşə fəaliyyəti
1981-ci ildə Tardos Dipl. Riyaziyyat, 1984-cü ildə isə məsləhətçisi Andras Frankın rəhbərliyi altında Eötvös Laurent Universitetinin Elmlər Fakültəsində fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır. O, 2006–2010-cu illərdə Korneldə Kompüter Elmləri Departamentinin sədri olub və hazırda Kompüter və İnformasiya Elmləri Kollecinin dekanıdır.

O, 2004–2009-cu illərdə SIAM Journal on Computing-in baş redaktoru olub və hazırda *ACM Journal-ın* İqtisadiyyat və Hesablamalar üzrə redaktoru, həmçinin Kompüter Redaktorları Nəzəriyyəsi Şurasının üzvüdür .

John Klineberg ilə birlikdə Alqoritm Dizaynı () dərsliyinin müəllifidir. 

## Fəxri fərmanlar və mükafatlar
Tardos Milli Mühəndislik Akademiyasına (2007), Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasına və Milli Elmlər Akademiyasına (2013) və Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinə (2020) seçilmişdir. O, həmçinin ACM Təqaüdçüsüdür (1998-ci ildən), INFORMS Təqaüdçüsüdür və Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinin üzvüdür (2013) O, Packard, Sloan Foundation və Guggenheim Fellowships resipiyentidir.

O, Fulkerson Mükafatını (1988), George B. Dantzig Mükafatını (2006), Van Wijngaarden Mükafatını (2011), Gödel Mükafatını (2012) və EATCS Mükafatını (2017) qazanmışdır. 2018-ci ildə Sənaye və Tətbiqi Riyaziyyatda Qadınlar və Cəmiyyətlər Assosiasiyası onu illik Sonia Kovalevski müəllimi kimi seçdi . 2019-cu ildə IEEE John von Neumann medalını aldı.

## Şəxsi
Tardos David Şmoys ilə evlidir. Qabor Tardos onun kiçik qardaşıdır.

## Mənbələr
Laslo Kalmar

**Laslo Kalmar** () — macar riyaziyyatçısı və Seqed Universitetinin professoru idi. Kalmar Macarıstanda riyazi məntiq və nəzəri kompüter elminin banisidir.

Kalmar yəhudi əsilli idi.  Onun gəncliyi vəd və faciə ilə qarışıb. Atası gənc ikən, anası isə Budapeşt Universitetinə daxil olduğu il 17 yaşında vəfat etdi və bu, onu yetim etdi.

Kalmarın kəşfiyyatı Budapeşt məktəblərində oxuyarkən üzə çıxıb. Budapeşt Universitetində onun müəllimləri Kürşak və Fejer idi. Onun tələbələri arasında gələcək məntiqçi Rossa Péter də var idi. Kalmar 1927-ci ildə məktəbi bitirib. O, 1929-cu ildə Göttingendə olarkən seçdiyi riyazi məntiq sahəsini kəşf etdi.

Budapeştdə doktoranturasını bitirdikdən sonra Seqed Universitetinə daxil olub. Bu universitet əsasən keçmiş Kolozsvar Universitetinin əməkdaşlarından ibarət idi. Kolozsvarın adı dəyişdirilərək Cluj oldu. Macarıstan Universiteti 1920-ci ildə Seged şəhərinə köçdü, burada əvvəllər heç bir universitet yox idi. Haar və Rieszin təyin olunması Szeqedanı riyaziyyat üzrə böyük tədqiqat mərkəzinə çevirdi. Kalmár karyerasına Haar və Riesz-də tədqiqatçı kimi başlamışdır. Kalmar 1947-ci ildə Seqedə professor təyin edildi. O, Seqed şəhərində Riyaziyyat və Kompüter Elmlərinin Əsasları üzrə təlim kursu keçmişdir. O, həmçinin Szegedin Kibernetika Laboratoriyasını və Riyazi Məntiq və Avtomat Nəzəriyyəsi üzrə Tədqiqat Qrupunu qurdu.

Riyaziyyatın məntiqində Kalmar sübut etdi ki, birinci dərəcəli predikat hesabının düsturları yaxşı həll edilə bilər. 1936-cı ildə o sübut etdi ki, terminin rekursiv tərifləri kifayət qədər zəngin olarsa, predikat hesabını tək ikili predikatdan istifadə etməklə tərtib etmək olar. (Bu nəticə ümumiyyətlə Quinn-in 1954-cü il məqaləsində göstərilmişdir) O, adi tipdən fərqlənən müntəzəm funksiyalara əsaslanan elementar rekursiv hesab adlanan ibtidai rekursiv hesabın alternativ formasını tapdı. O, Macarıstanda kompüter və kompüter elmini təbliğ etməyə həvəslidir. O, proqramlaşdırma dilləri, səhvlərin avtomatik düzəldilməsi, qeyri-ədədi kompüter təlimatları və informatika və riyazi məntiq arasındakı əlaqə kimi nəzəri kompüter elmləri mövzularında yazılar yazmışdır.

Kalmar, Çörçün bütün intuitiv mexanizmin, alqoritmik funksiyaların rekursiv funksiyalarla təmsil oluna biləcəyi tezisini şübhə altına alan çox az məntiqçilərdən biridir   .

Kalmar 1949-cu ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasına seçilmiş və 1950-ci ildə Kossuth mükafatını və 1975-ci ildə Macarıstan Dövlət Mükafatını almışdır.

1933-cü ildə Kalmar Erzsébet Arvay ilə evləndi və onların dörd övladı oldu.

## İzahatlar

## Mənbələr
* Hersh, Reuben; John-Steiner, Vera (June 1993). "A visit to Hungarian mathematics". Mathematical Intelligencer 15 (2): 13–26. doi:10.1007/BF03024187. . Qaraldi: 2023–11–08.04.2024. László Kalmár]]

* Kalmár, László (1936). "Zurückführung des Entscheidungsproblems auf den Fall von Formeln mit einer einzigen binären Funktionsvariablen" (de). Comp. Math. 4. 
* 

* Szabó, Máté (January 2018). "Kalmár's Argument Against the Plausibility of Church's Thesis". History and Philosophy of Logic 39 (2): 140–157. doi:10.1080/01445340.2017.1396520. . 

* 

* 
*
Hugo (proqram)

**Hugo** — Go dilində yazılmış statik sayt generatoru. Stiv Fransia Hugo-nu ilk olaraq  2013-cü ildə açıq mənbə layihəsi kimi yaradıb. 2015-ci ildə buraxılmış v0.14-dən bəri, Hugo Byörn Erik Pedersenin rəhbərliyi altında digər töhfəçilərlə birlikdə inkişafı davam etdirir. Hugo Apache License 2.0 ilə lisenziyalaşdırılıb.

Hugo sürəti ilə xüsusilə fərqlənir. Rəsmi saytında onun "veb-saytları yaratmaq üçün dünyanın ən sürətli freymvorku" olduğu bildirilir. Məşhur istifadəçilərə 2017-ci ildə WordPress-dən Hugo ilə Jamstack-ə köçən Smashing Magazine  və 2022-ci ildə tərtibatçı sənədlərini Gatsby-dən Hugo-ya keçirən Cloudflare aiddir.
## Xüsusiyyətləri
Hugo data fayllarını, i18n paketlərini, konfiqurasiyanı, tərtibatlar üçün şablonları, statik fayllar, aktivlər və Markdown, HTML, AsciiDoctor və ya Org-mode-də yazılmış məzmunu götürür və statik veb-sayt yaradır. Bəzi məşhur xüsusiyyətlərə birdən çox dilin dəstəklənməsi, şəklin emalı, aktivlərin idarə edilməsi, xüsusi çıxış formatları, markdown render qarmaqları və qısa kodlardır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mıxaylo Podolyak

**Mıxaylo Mıxaylovıç Podolyak** (; ) — ukraynalı siyasi strateq, jurnalist, antiböhran meneceri.

2020-ci ilin aprelindən Ukrayna Prezidentinin Ofisinin rəhbəri Andriy Yermakın müşaviridir . "Focus" jurnalına görə, 100 ən nüfuzlu ukraynalı sıralamasında 3-cü yeri tutur .

## İstinadlar
Balqa qalası

**Balqa** (rus. замок Балга ; alman. Burg Balga ;) — Rusiyanın Kalininqrad vilayətində Tevton cəngavərlərinin orta əsr qalası. Qala xarabalıqları Kalininqraddan təqribən 30 km cənub-qərbdə, Baqrationovski rayonunun Poqraniçnı bələdiyyəsində Mamonovonun şimalında, Vistula Laqunun sahilində yerləşir.

## Tarixi
Köhnə Prussiya (Warmian) Honeda qalası bir vaxtlar Balqa təpəsində yerləşirdi. Qala 1237-ci ildə Prussiya Səlib yürüşü zamanı Meissenli Margrave Wettin Henry III tərəfindən uğursuz şəkildə mühasirəyə alındı, lakin nəhayət 1239-cu ildə Böyük Marşal Ditrix fon Bernheim başçılığı altında Tevton ordeninin qüvvələri tərəfindən fəth edildi.
Hərb elminin bütün qaydalarına uyğun tikilmiş qala əla müdafiə tikilisi idi, lakin qalanın taxta tikililəri yerli əhalinin basqınlarından sonra bir neçə dəfə yanmışdır. 
Buna görə də, 1250-ci ildə Tevtonik ordeninin böyük ustadının əmri ilə səlibçilər qalanın ərazisində gələcək daş qalanın ilkin nüvəsinə çevrilən nəhəng konvensiya binası tikdilər. Tikintidə tarla daşı və yanmış kərpicdən istifadə edilmişdir.
1390-cı illərdə qalaya Konrad fon Kiburq komandirlik edirdi. Yepiskopun ölümündən sonra bir çox binalar yararsız hala düşməyə başladı.
1620-ci il İsveç müharibəsi zamanı kral Qustav Adolf Balqanı öz bazası kimi istifadə etdi.

1701-ci ildə I Fridrix Baltiyskda qala tikintisi üçün Balgi daşından istifadə edilməyi əmr etdi, bundan sonra qala karxana çevrildi.

## Məhv olmaq təhlükəsi
1945-ci ildən sonra qala yararsız vəziyyətə düşüb. Bu günə qədər yalnız forburq və Müqəddəs Nikolay kilsəsinin qala xarabalıqları qalmışdır. 
Buna baxmayaraq, qədim qalanın xarabalıqları çoxsaylı turistləri özünə cəlb edib.

İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Balqa rayonunda şiddətli döyüşlər getdiyi üçün onun ərazisi çoxlu “arxeoloji talançılar” cəlb edir.

## Qalereya

Balga Kobbe-Cornelius Wanderungen 1842.jpg|Balqa qalası 1842 ci il
Balga1.jpg|Balqa qalası 1931 ci il
.
Ərəb bazarı (Köhnə şəhər)

**Ərəb bazarı (Köhnə şəhər)** — Suq Əl-Bazar kimi də tanınır. Qüdsün Köhnə Şəhərində təxminən 400.000 m2 ərazini əhatə edən böyük bazardır. Təxminən 800 tacir, əsasən, İçərişəhərin şimal hissəsində yerləşən Müsəlman Məhəlləsi və Xristian Məhəlləsindəki xiyabanlar şəbəkəsi boyunca sıx dolu dükan köşklərində müxtəlif bizneslər fəaliyyət göstərir. Nyu York Times 1982-ci il nəşrində bazarı "rəng, hərəkət və qoxu partlayışı" kimi təsvir etmişdir.

## David küçəsi və Zəncir küçəsi
Xristian məhəlləsinin cənub tərəfi boyunca uzanan bazarın David küçəsi, 100-ə yaxın satıcısı olan, turistlər arasında məşhur olan dar və pilləli küçədir. O, Yaffa Qapısından Zəncir Küçəsinə və Məbəd Dağının Zəncir Qapısına qədər olan piyada trafikini birləşdirir. Bazardakı tacirlər əsasən ərəblərdən ibarətdir.

## İstinadlar
Benin Milli Kitabxanası

**Benin Milli Kitabxanası** () Benin üçün qanuni depozit kitabxanasıdır. Əvvəlcə 1975-ci ilin noyabrında icarəyə verilmiş və Ouidahda yerləşən kitabxana 1980-ci illərdə Porto-Novo şəhərinin Ouando məhəlləsində məqsədyönlü şəkildə tikilmiş bölməyə köçdü.

## Tarix
İlk olaraq Ouidahda yerləşən Benin Milli Kitabxanası 25 noyabr 1975-ci ildə 75-305 saylı fərmanın təsdiqindən sonra yaradılmışdır. Kitabxananın ilk direktoru Noel Hontongnon Amoussou idi. 1976-cı ildə YUNESKO-nun kitabxananın inkişafının ilkin mərhələləri haqqında hesabatında büdcənin məhdudluğu, kadr hazırlığının olmaması və qlobal planlaşdırmanın olmaması vurğulanırdı.1980-ci illərdə Porto-Novoda 1987-ci ildə ictimaiyyətə açılan yeni bina yaradılmışdır. Uzun illər Milli Kitabxananın direktoru Florens Ayivi Foliaon olmuşdur.

2014-cü ilə qədər kitabxanada yanğınsöndürmə sistemi yox idi, internet şəbəkəsi yox idi və 20 il ərzində ölkənin mədəniyyət naziri buranı ziyarət etməmişdi. 

## Təsvir
Benin Milli Kitabxanasının məqsədi ölkənin sənədli miraslarını toplamaq, təşkil etmək, qorumaq və əlçatan etməkdir. Kitabxana üç vahiddən ibarətdir. Açılışından bəri Dahomey və ümumilikdə Afrika haqqında 10.000 qədim sənəd kolleksiyası var. Ölkədə istehsal olunan bütün kitabların 4 nüsxəsi Milli Kitabxanada saxlanılmalıdır (300 dəfədən az çap olunmuş kitablar üçün 3 nüsxə.Benindəki Fransız İnstitutu kitabxanaya 3 illik jurnal və qəzetləri bağışlayır.

## İstinadlar
Ben Yehuda küçəsi (Qüds)

**Ben Yehuda**  (İvrit: רחוב בן יהודה) — 1983-cü ildən bəri piyadalar üçün nəzərdə tutulmuş və nəqliyyat vasitələri üçün bağlı olan İsraildə Qüdsün mərkəzi küçələrindən biridir. Yaffa küçəsində Kral Corc küçəsi ilə Sion meydanı arasında yerləşir. Küçə müasir ivrit dilinin yaradıcısı Eliezer Ben-Yehudanın adını daşıyır.

## Tarixi

Ben Yehuda küçəsi hələ İsrail dövlətinin qurulmasından əvvəl Qüdsün əsas küçəsi idi. Şəhərin əsas arteriyası olduğuna görə tez-tez terrorçuları cəlb edirdi.
1983-cü ildə küçəni nəqliyyat üçün bağladılar və yalnız piyadalar üçün nəzərdə tutuldu. İvrit dilində Midreçov da adlanır, sözün əsl mənasında piyada küçəsi deməkdir, səki və küçə sözlərindən əmələ gələn neologizmdir.
Ben Yehuda küçəsindəki kommersiya fəaliyyəti əsasən turistlərə yönəlib, burada çoxlu suvenir və Yudaika mağazaları, kafelər, restoranlar var və küçə musiqiçiləri tez-tez çıxış edirlər. Küçə çoxdan Qüdsün ürəyi sayılırdı, lakin bu yaxınlarda pravoslav yəhudiliklə kifayətlənməyən dindar gənclər ümumi şənliklərə qoşulmağa başladılar.

## İstinadlar
Özbək qızı

**Özbək qızı** - İkinci Dünya müharibəsinin Şərq Cəbhəsində Qırmızı Ordu sıralarında xidmət etmiş olan bir özbək snayper qız haqqında Əkbər Bekturdiyevin çəkmiş olduğu hərbi dramdır. Film Özbəkistan Kinematoqrafiya Agentliyinin sifarişi əsasında Belarus kinorejissorlarının iştirakı ilə “Cinema of Central Asia” kino şirkəti tərəfindən çəkilmişdir.

## Süjet xətti

Hərbi silah məktəbinin məzunlarından biri olan 18 yaşlı snayper Cəmilə (Aysenem Yusupova) sevgilisi döyüş cəbhələrindən birində döyüşdüyü zaman özü də Belarusda Kalinin cəbhəsində könüllü olaraq xidmət edir. Cəmilə döyüş hazırlığı keçir və döyüşə tam olaraq hazırlaşdırılır. O, bütün çətinliklərə, məhrumiyyətlərə dözür, mərdliklə vuruşur, lakin yaralanaraq almanlara əsir düşür. Hadisələrin sonrakı inkişafı nəticəsində, Cəmilə nasistlər üçün məxfi formada işləyən üç agentdən biri olan sevgilisini tapır. Sevgilisi, Cəmiləni almanlardan xilas edərək onu meşəyə doğru apararkən Belarus partizanları onları dayandırırlar.
Tolerantlıq abidəsi

** Tolerantlıq abidəsi** — Qüdsdəki parkda yerləşən açıq heykəldir.

## Tarixi
Abidə dini sənəti ilə tanınan polşalı heykəltəraş Çeslav Dzviqaj ilə heykəltəraş Mixal Kubiakla birgə layihələndirilib. Layihə Polşalı iş adamı Aleksandr Qudzovati tərəfindən İsrail-Fələstin münaqişəsində sülh və tolerantlığın təşviqi məqsədilə maliyyələşdirilib.
Parkın girişindəki daş üzərində aşağıdakı sözlər həkk olunub: "Abidə adsız və köhnəlmiş məbədin xarabalıqları üzərində ayrı-ayrı, lakin hələ də birləşmiş sınıq sütunun iki yarısından ibarətdir. Zeytun ağacı bölünmüş sütunun ortasında böyüyür və yarpaqları ilə sütunun hər iki yarısını örtməyə və kölgə salmağa meyillidir. Ağac, sütunun iki hissəsinin simvolik bir yerdə birləşməsinə imkan verir. Boşluğun nə vaxt, hər iki tərəfin nə vaxt sağalacağı bilinmir. Yenidən birlikdə böyüyəcəklər, amma görürsən ki, zeytun ağacının budaqları arasında yeni bir toxum, tolerantlığın qızıl dənəsi cücərməkdədir".
Abidə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qərargahının yaxınlığında yerləşir.

## İstinadlar
Berlin (İspaniya teleserialı)

***Berlin*** (həmçinin ***Money Heist: Berlin*** və ispanca ***La casa de papel: Berlín*** olaraq da bilinir) — Aleks Pina və Ester Martines tərəfindən yaradılan və Netflixdə yayımlanan teleserial. Serial orijinal serial "*[[La casa de papel]]*"in 1 və 2-ci mövsümlərindəki hadisələrdən əvvəl baş verənləri, Berlin kimi tanınan Andres de Fonollosanın həyatından bəhs edir. Baş rollarda Pedro Alonso, Mişel Cenner, Tristan Ulloa, Beqonya Varqas, Culio Pena Fernandez, Joel Sancez və Samanta Sikeiros iştirak edir. Serialın 29 dekabr 2023-cü ildə Netflix-də premyerası baş tutdu və 8 seriyadan ibarət 1-ci sezonu yayımlandı. Serial bir çox tənqidçilər tərəfindən orijinal "*La casa de papel*" standartına uyğun gəlmədiyi qeyd edilərək qarışıq rəylər aldı.

19 fevral 2024-cü ildə serial ikinci mövsüm üçün yeniləndi. Çəkilişlər 2025-ci ilin yanvarında başlamışdır.

## Süjet
Pul soyğunu hadisələrindən illər öncə Berlin bir soyğun etdi və € 44 milyon avro dəyərində daş-qaş oğurlayaraq həmin daş-qaşların təhlükəsizliyini qoruyan şəxsi günahkar çıxardı. O, həmin vaxtlar cinayətkar dəstənin başçısı idi — Keila (Mişel Cenner), Damian (Tristan Ulloa), Kamerun (Beqonya Varqas), Brus (Joel Sancez), və Roi (Culio Pena Fernandez). Serialdakı hadisələr əsasən Parisdə cərəyan edir. Günahı atacaqları qurbanı izləyərkən Berlin qurbanın arvadına aşiq olur və işlər qarışır.

## Personajlar

### Əsas
* Pedro Alonso — Andres de Fonollosa və ya Berlin
*  — Kamiye
* Tristan Ulloa — Damian
* Mişel Cenner — Keila
* Beqonya Varqas — Kamerun
* Culio Pena Fernandez — Roi
* Joel Sancez — Brus

### Köməkçi
* Maria İsabel "Masi" Rodriges — Susi
* İtsiar İtunyo — Raquel Murillo
*  — Alisia Sierra Montes
* Miko Cerri — Olivier
* Martín Aslan — Alain
*  — Eris (Limonsello xanım)

## Seriyalar

## İstehsal
2021-ci il noyabr aylarının sonunda, "*[[La casa de papel]]*"in 5-ci mövsümünün 2-ci bölümünün yayımlanmasından bir neçə gün öncə Neftlix seriyanın 2023-cü ildə yayımlanacaq spin-off serialını hazırlayacağını və Pedro Alonsonun orijinal seriyaldakı eyniadlı rolu yenidən canlandıracağını bildirdi. 28 sentyabr 2022-ci ildə Alonso ilə birlikdə Mişel Cenner, Beqonya Varqas, Tristan Ulloa, Xulio Penya Fernandez və Coel Sançes baş rollarda çəkildi. 2023-cü ilin martında İtsiar İtunyo və Najva Nimrinin də "*La casa de papel*" serialında canlandırdıqları Raquel Murillo və Alicia Sierra rollarını ifa edəcəkləri elan edildi. Çəkilişlər 2022-ci ilin oktyabrında Fransanın paytaxtı Parisdə başladı və İspaniyanın Madrid şəhərində davam etdi.

Yaradıcılar Aleks Pina və Ester Martinez Lobato öncəki son layihələrindən sonra "daha yüngül" bir şey çəkmək istədilər. "*La casa de papel*" ilə müqayisədə *Berlin* daha çox komediya ehtiva edir və daha çok aktyor, məkan istifadə edir. Serial personajları "daha təbii görünmələri" üçün daha geniş ekranda, 2:1 nisbətində çəkilib.

Serial 19 fevral 2024-cü ildə ikinci mövsüm üçün yeniləndi. Çəkilişlər 2025-ci ilin yanvarında başlamışdır.

## Tənqid və reaksiyalar
"*[[The Daily Beast]]*"dan Noel Murray süjetin və yeni personajların orijinal "*La casa de papel*"ə uyğun olmadığını qeyd etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Canva

**Canva** — sosial media üçün onlayn qrafik redaktor platforması və proqramıdır.

## Haqqında
Canva istifadəçilərə sosial media qrafikası, təqdimatlar, afişalar və digər vizual məzmun yaratmağa imkan verən qrafik dizayn platformasıdır. Canva onlayn və cihazlarda proqram təminatı olaraq mövcuddur, daxilində milyonlarla şəkilləri, şriftləri, şablonları və illüstrasiyaları birləşdirir. Platformanın istifadəsi pulsuzdur və Canva Pro və Canva for Enterprise kimi ödənişli abunələr əlavə funksionallıq təklif edir. 2019-cu ilə olan məlumata görə, Canva 3.2 milyard dollar dəyərinə yaxın qiymətləndirilmişdir və 190 ölkədə 20 milyondan çox istifadəçisi var.

## Tarixi
* Canva 1 yanvar 2013-cü ildə Avstraliyanın Pert şəhərində Melanie Perkins, Cliff Obrecht və Cameron Adams tərəfindən təsis edilmişdir.
* 2015-ci ildə Canva for Work istifadəyə verildi və müəssisələrə marketinq materialları istehsal etmək üçün alət təqdim etdi.
* 2019-cu ilin dekabr ayında Canva tələbələr və müəllimlər arasında əməkdaşlığı asanlaşdırmaq məqsədi daşıyan məktəblər və digər təhsil müəssisələri üçün pulsuz məhsul olan *Canva for Education-ı* elan etdi. Həmin ilin may ayında Canva təxminən 139 milyon istifadəçi məlumatının sındırıldığı təhlükəsizlik pozuntusuna məruz qaldı. Görünən məlumatlar həqiqi adlar, istifadəçi adları, ünvanlar və coğrafi məlumatlar idi.
* 2022-ci ilin sentyabr ayına qədər şirkətin dəyəri 26 milyard ABŞ dollarına çatdı. Həmçinin 2022-ci ilin mart ayında Canva-nın aylıq aktiv istifadəçi sayı 75 milyonu keçdi.
* 7 dekabr 2022-ci ildə Canva platformanın süni intellektlə işləyən kopirayter köməkçisi olan Magic Write proqramını işə saldı.
* 11 yanvar 2024-cü ildə Canva OpenAI-nin GPT Mağazasında öz GPT-ni istifadəyə verdi.

## Həmçinin bax
* Adobe Photoshop
* Adobe Illustrator
* PDF

## İstinadlar
İqor Muradyan

**İqor Muradyan** (; ) — Ermənistan siyasətçisi, deputatı, siyasi fəalı və politoloqu. O, Zori Balayan, Silva Kaputikyan və Viktor Ambartzumyanla birlikdə Qarabağ hərəkatının ilk liderlərindən biri idi.

## Həyatı
İqor Muradyan 29 aprel 1957-ci ildə Ukrayna SSR-də, Odessada anadan olmuşdur və sovet dövründə çoxlu ermənilərin yaşadığı Bakıda böyümüşdür. O, Moskvada Plexanov adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. Tomas de Vaalın dediyinə görə, "Muradyan sovet insayderi idi. O, İrəvanda dövlət planlaşdırma agentliyi "Qosplan"da iqtisadçı işləmiş və partiyanın kadrları arasında yaxşı əlaqələrə malik olmuşdur". 1990–1995-ci illərdə Ermənistan Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

Muradyan daha sonra tanınmamış Dağlıq Qarabağ Respublikasını "uğursuz sınaq" adlandırmış, onun hakimiyyətini öz mövcudluğu ilə bağlı dəqiq strategiya ortaya qoya bilmədiyi və Dağlıq Qarabağın Ermənistanın tərkibinə daxil olması ideyasına qarşı mübahisə qaldırdığı üçün tənqid etmişdir.

İqor Muradyan 17 iyun 2018-ci ildə Ermənistan Respublikasının İrəvan şəhərində vəfat etmişdir. O, "Yerablur"da dəfn olunmuşdur. Ölümündən sonra "Artsax Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

## Mükafatları
* "Mesrop Maştots" ordeni. İqor Muradyan 2 fevral 2015-ci ildə Dağlıq Qarabağ Milli Məclisi tərəfindən təltif edilmiş "Mesrop Maştots" ordenini geri qaytarmışdır.
* "Artsax Qəhrəmanı" (ölümündən sonra).

## Nəşrləri
İqor Muradyangeosiyasət və geoiqtisadiyyat üzrə məqalələrin müəllifidir. O, 1200 məqalə və 16 kitab yazmışdır, o cümlədən:

* Игорь Мурадян։ Ракеты — последний аргумент США в Кавказско-Каспийском регионе. 11 июля 2007
* Мадридские принципы – национальная катастрофа для армян։ Игорь Мурадян. 1 июля 2010
* Таты – базовая составляющая азербайджанской государственности. Январь 4, 2010
* Проблемы безопасности в ближневосточной политике США. Ер., "Антарес", 2003

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
İrates

"***İrates***" () — Ermənistan ictimai-siyasi qəzeti. 3 iyun 2008-ci ildən 25 dekabr 2020-ci ilə qədər İrəvanda nəşr olunmuşdur. Nəşriyyatın təsisçisisi "Tesaket" MMC-dir. Qəzet 9 iyul 2010-cu ilə qədər "***İravunke de-fakto***", 2016-cı ilə qədər isə "***İrates de-fakto***" adlanırdı. 1 mart 2016-cı ildən "*İrates*" adı ilə nəşr olunur.

## Qəzet
Nəşr çərşənbə axşamı və cümə günləri işıq üzü görür. Onun məzmunu A3 formatında olan səhifələrdə yayımlanır. Hər bir nəşr çərşənbə axşamı günləri 12 səhifəni əhatə edir, cümə günləri isə 16 səhifəyə qədər genişlənir. Onun tirajı 3,500 nüsxədir. Səhifələrin əksəriyyəti klassik ağ-qara rənglərdən ibarət olsa da, ilk və son səhifələri, cümə günləri isə 8-ci və 9-cu səhifələri əlavə rənglərlə bəzədilmiş olur.

## Heyəti
Qəzetin redaktor rəhbərliyində Firuzə Məliksetyan baş redaktor vəzifəsini tutur. Bu mühüm rolda ona baş redaktorun müavini Lili Martoyan kömək edir. NIKO kimi tanınan Nikolay Manukyan bədii redaktor rolunu öz üzərinə götürür. Vaçaqan Meliksetyan reklam redaktoru vəzifəsini icra edir. Jurnalist heyəti Carmen Davityan, Anahit Adamyan, Ruzan Xaçatryan, Armin Sarkisyan, Lilit Qriqoryan, Casmin Vilyan, Sevak Vardumyan, Amasp Qriqoryandan ibarətdir.

2011-ci ilin martından 2015-ci ilə qədər qəzetin Çində (Şanxay) müxbir məntəqəsi var idi, onun rəhbəri jurnalist Suzanna Poğosyan idi. 2012-ci ilin sentyabrından qəzetin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə müxbir məntəqəsi fəaliyyət göstərir, onun rəhbəri jurnalist Amasp Qriqoryan idi.

## Müəlliflər
Müəlliflər sıralarında müxtəlif mütəxəssislər mövcuddur. Onların arasında siyasi təhlillər təklif edən Sergey Şakaryants da var. Karin Rafaelyan, Sokrat Ovsepyan, Mehrican Babacanyan, Martin Urixanyan və Xaçatur Dadayan müəlliflər arasındadır. Bundan əlavə, Moskvada fəaliyyət göstərən Ruben Ayrapetyan fərqli coğrafi mövqedən fikirlər təqdim edir.

## Mövzuları

* Müsahibə
* Təhlil
* Keçid
* Xəbərlər
* Kreslo
* Üzlər
* "Deyirlər..."
* "Belə danışdı..."
* "Hayaran"
* Mənəvi
* Müqəddəs Kitab

* Dua zalı
* "Tanrının çağırışı"
* Mikrofon
* "... və təkcə mədəniyyət haqqında deyil"
* Səhv olmaq haqqı ilə
* Sivilizasiya
* "İrates" poçtundan
* Mədəniyyət
* Atletika
* Rəssamın bıçağı
* Krossvord

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Boyacı Məscidi

**Boyacı Məscidi** — Boyacıoğlu Məscidi olaraq da bilinən, Qaziantepin Şahinbəy rayonunda yerləşən məsciddir. Qaziantep şəhərinin ən qədim tikililərindən biridir. Bir rəvayətə görə Kadı Kəmaləddin, bir rəvayətə görə isə Boyacı Yusuf tikdirmişdir. Məscidin tikilmə tarixi dəqiq bilinməsə də, minbərin üzərində Məmlüklər dövründə bir hissəsinin 1357-ci ildə tamamlandığını bildirən yazı var. Başqa bir yazıda isə onun 1575-ci ildə təmir edildiyi bildirilir. Məscid Həmdi Kutlar küçəsində yerləşir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Bu məscidin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də dünyada nadir rast gəlinən minbərə sahib olmasıdır. Bu minbər rels vasitəsilə divara tikilmişdir. Cümə günləri bu relslərdən dartılaraq minbər açılır və imam xütbə oxuduqdan sonra yenidən yerinə sıxışdırılır. Beləliklə, yerə qənaət edilir.
Məscidin başqa bir özəlliyi də həyətində Türkiyədə qadın şəhidlər üçün tikilən ilk əsər olan Qadın Şəhidlər abidəsi olmasıdır. Abidə Antep Müdafiəsində şəhid olan qadınların xatirəsinə ucaldılıb. Heykəltəraş Cahidə Erel tərəfindən hazırlanan abidə 2017-ci ildə Qaziantepə "Veteran" adının verilməsinin 96-cı ildönümü mərasimlərindən sonra açılıb. Onun postamentində milli mübarizədə şəhid olmuş 83 qadının adı var. Şəhid qadınlarımız Boyacı Məscidində dəfn olunduğu üçün Abidə Boyacı Məscidinin həyətyanı sahəsində şəhidlər qəbiristanlığının düz yanında inşa edilmişdir.

## İstinadlar
Liaquat Milli Memorial Kitabxana

**Liaquat Milli Memorial Kitabxanası** — Pakistanın Karaçi şəhərindəki Stadion Yolunda yerləşən ictimai kitabxanadır.

## Tarix

Pakistan Milli Kitabxanası 1951-ci ildə filial müdiri olaraq yaradılmışdır.1954-cü ildə Liaquat Memorial Kitabxanası Müəllif Hüquqları Qanununa əsasən hüquqi depozitari elan edildi. Bu kitabxana 1986-cı ilə qədər Milli Kitabxananın fəaliyyətini davam etdirmişdir. Qısa bir neçə il ərzində kitabxana alışlar, müəllif hüquqları depozitləri, hədiyyələr, mübadilələr və ianələr hesabına çoxsaylı kolleksiyalar əldə etmişdir. Kitabxananın ümumi fondu 144.000 cilddən ibarətdir (73.000 ingilis və Avropa dilləri, 40.000 Şərq dilləri).

Liaquat Memorial Kitabxanası əlli ildən artıqdır ki, xalqa xidmət edir və onun 150,000-dən çox oxu materialı kolleksiyasını indi onlayn axtarış etmək olar. Kitabxana ölkənin kütləvi kitabxanaları arasında ən böyük kolleksiyaya malikdir. Liaquat Memorial Kitabxanasında minlərlə cild kitab və digər oxu materialları var. Kitabxana bütün məqsədlər üçün istinad kitabxanası, alimlər, ictimai və humanitar elmlər üzrə aspirantlar üçün iş yeri və gələcək tarixçilər üçün milli nəşr olunmuş ədəbiyyatın repozitoru kimi nəzərdə tutulmuşdur.

## Linkoln Küncləri

Liaqaut Memorial Kitabxanası, Linkoln Corners, Beynəlxalq Təşkilatın Pakistan Mərkəzini təqdim edir.

Kitabxana The Linkoln Corners-ın Pakistan bölməsidir; ABŞ-ın Pakistandakı səfiri Devid Heylin sözlərinə görə, ABŞ-ın 16-cı Prezidenti və insanlar arasında bərabərlik dəyərlərini təbliğ edən lider Abraham Linkolnun adını daşıyan təqaüdləri və təhsil toplantılarını təşviq edən bir qurumdur. Kitabxananın direktoru Bəşir Abro daha sonra əlavə etdi: "Biz mütaliə vərdişlərini artırmaq üçün həmkarlar ittifaqı şurası səviyyəsində daha çox kitabxanaya sahib olmağı planlaşdırırıq" deyən Abro, cəmiyyətimizdə mütaliə mədəniyyətinin təbliğinə ciddi ehtiyac olduğunu bildirdi. "Mən görürəm ki, gənclər bu kitabxanada yerləşdirilmiş istinad kitablarından istifadə etməkdənsə, öz kitablarından qeydlər aparırlar". Lincoln Corner (LCK) Pakistan Amerika Mədəniyyət Mərkəzi PACC tərəfindən idarə olunur.

## Xarici keçidlər
* Libraries in Karachi
* Liaquat National Memorial Library — Official Website

## İstinadlar
Qırğızıstan Respublika Milli Kitabxanası

**Qırğızıstan Respublikasının Milli Kitabxanası** — Qırğızıstan üçün qanuni depozit və müəllif hüquqları agentliyi. O, 1934-cü ildə yaradılıb. Onun dünyanın hər yerindən 89 dildə 6 milyon sənəd kolleksiyası var. 2005-ci ildən Qırğızıstan Milli Kitabxanasının rəhbəri doktor Jıldız Bakaşovadır. Saytın məlumatına görə, Qırğızıstan Milli Kitabxanasının bəzi əsas funksiyaları "ölkəmizin xalqlarının mədəni sərvətlərini və adət-ənənələrini qorumaq, insan biliklərini toplamaq və toplamaqdan ibarətdir".

## Tarix
Kitabxana 1934-cü ildə Sovet hakimiyyəti dövründə paytaxt Frunze şəhərində (indiki Bişkek) yaradılmışdır. Mərkəzi Şəhər Kitabxanası ilə Elmi Kitabxananın birləşməsindən yaranan o, sonradan N. G. Çernışevski adına Qırğızıstan SSRİ Dövlət Kitabxanası adını aldı. Nikolay Çernışevski 1800-cü illərin ortalarında Leninin sələfi olduğu düşünülən radikal rus jurnalisti idi, ona görə də onun adını daşıyan kitabxana layihəni maliyyələşdirən ideologiyalara hörmətlə yanaşır. 1939-cu ildə Çernışevski Kitabxanası SSRİ-də nəşr olunan əşyaların məcburi surətlərini, sonra 1940-cı ildə isə yerli nəşrlərin məcburi nüsxələrini qəbul edən kitab depozitarisi kimi fəaliyyətə başladı. Tezliklə biblioqrafik işlərə başlanıldı və 1950-ci ildə yerlişünaslıq və qırğız kitabları şöbəsi yaradıldı. Bu bölmə Qırğızıstan SSRİ mətbuatını və tarix ədəbiyyatını müəyyən etmək, qeydə almaq və təbliğ etmək məqsədilə yaradılmışdır. 1961-ci ildə Sovet Mərkəzləşdirilmiş Biblioqrafiyasını dəstəkləyən Milli Biblioqrafiya İdarəsi yaradılmışdır. Lev Vladmirov "College & Research Libraries Journal"da dərc olunmuş məqaləsində SSRİ-nin "millətli" biblioqrafiyasının geniş əhatə dairəsini və dəyərini qeyd etdi. Milli Biblioqrafiya Qırğızıstanda nəşr olunan əsərlərin sənədləşdirilməsini dəstəkləyərək, həmin qeydləri vətəndaşlar və Moskvadakı mərkəzləşdirilmiş orqanlar üçün əlçatan edir. 1984-cü ildə kitabxana 3 milyon saxlama üçün nəzərdə tutulmuş və Vladimir Leninin adını daşıyan 7 mərtəbəli böyük bir binaya köçdü. Bu bina indiki yerdir. Sovet İttifaqından ayrıldıqdan sonra kitabxana Qırğızıstan Respublikasının Milli Kitabxanası adlandırıldı və "Qırğızıstanın tarixi və mədəni irsini təmsil edən xüsusi qiymətli milli irs obyekti kimi təsnif edildi". Bu gün Milli Kitabxana qırğız şairi Alykul Osmonovun adını daşıyır. Kitabxana kolleksiyaların nümayişini davam etdirir və bu fondları daha geniş şəkildə nümayiş etdirmək üçün sosial mediadan istifadə edir. İnstaqram səhifəsində Qırğızıstan Respublikasının Milli Kitabxanası postun ətraflı təsviri ilə birlikdə ekspozisiyaların və kolleksiya fondlarının fotoşəkillərini yerləşdirir. Bu cari tendensiya kitabxana sisteminin modernləşdirilməsini və onun mədəniyyət tarixini qoruyub saxlamağa sadiqliyini göstərir.

2013-cü ildə kitabxana qırğız şairi Gülsaira Momunovanın 75 illik yubileyini onun əsərlərindən ibarət sərgi ilə qeyd etdi.

## Xarici keçidlər
* Official site
* Official site (Russian)

## İstinadlar
Akşehir Ulu Məscidi

**Akşehir Ulu Məscidi** — Akşehir Ulu Məscidi Akşehirdəki tarixi məsciddir.

## Tarixi
Tikinti tarixi dəqiq olmasa da, minarənin üzərindəki yazıya görə minarənin tikilmə tarixi 1213-cü ildir. Minarə Əbu Səid İbrahim tərəfindən tikilmişdir. Bu tarix Anadolu Səlcuqlu sultanı I İzzəddin Keykavus (1211–1220) dövrünə uyğun gəlir. Buna görə də məscid binası daha qədim olmalıdır. Məscid I Əlaəddin Keykubad dövründə (1220–1237) genişləndirilib. Keramika mehrab XV əsrdə əlavə edilib, şimal divarına bitişik olan fəvvarə və bulaq Osmanlı dövrü əlavələridir. Fəvvarənin üzərindəki yazıya görə, bu əlavələri 1811-ci ildə Cihanbəyli Yaralı Yusuf adlı şəxs tikdirmişdir.

## Yerləşmə yeri
Məscid Konya vilayətinin Akşehir rayonunda Akşehir muzeyi ilə üzbəüz Dudukadın küçəsində və  koordinatlarında yerləşir..

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Minarə istisna olmaqla, məscidin və həyətin ümumi sahəsi 1200 kvadratmetrdir. Şimal-şərqdəki minarənin sahəsi 4,8 kvadratmetrdir. Tikinti materialı kimi yonma daş və söküntü daşlarından istifadə edilmişdir.

## Qalereya

Şəkil:Akşehir Grand Mosque 2.jpg|Mihrab
Şəkil:Akşehir Grand Mosque 3.jpg|Şadırvan
Şəkil:Akşehir Grand Mosque 4.jpg|Fəvvarə


## İstinadlar
Malatya Ulu Məscidi

**Malatya Ulu Məscidi** — (Battalqazi Ulu Məscidi kimi də tanınır) Türkiyənin Malatya vilayətinin Battalqazi rayonunda şəhər divarları arasında yerləşən tarixi məsciddir.

## Tarixi
Təxminən 1224-cü ildə Anadolu Səlcuqlu Sultanı I Əlaəddin Keykubad dövründə tikildiyi güman edilir. İrandakı Böyük Səlcuq İmperiyası Anadoluda məscid memarlıq ənənəsini təmsil edən bir nümunədir. Onun memarı Yakub Bin Ebubekirdir.
Müxtəlif illərdə apardığı təmir nəticəsində onun ilkin memarlığında müəyyən dəyişikliklər baş vermişdir. 1273-1274-cü illərdə aparılan təmirlə binanın şimalına bir hissə əlavə edilmişdir. Sonuncu dəfə 1980-ci illərdə təmir olunub. Onun 2023-cü il fevralın 6-da baş verən zəlzələdə çökdüyü bildirilir.

## İstinadlar
Sudan qohumluq sistemi

**Sudan qohumluq sistemi**, həmçinin **deskriptiv sistem** — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Lüis Henri Morqan tərəfindən 1871-ci ildə "*İnsan ailəsinin qohumluq və yaxınlıq sistemləri*" adlı əsərində müəyyən edilən Sudan sistemi altı əsas qohumluq sistemindən biridir.

Sudan qohumluq sistemi bütün qohumluq sistemləri arasında ən mürəkkəbidir. O, eqonun qohumlarının demək olar ki, hər biri üçün eqodan uzaqlığına, qohumluğuna və cinsinə görə ayrıca təyinat saxlayır. Eqonun atası eqonun atasının qardaşından və eqonun anasının qardaşından fərqlənir. Eqonun anası eqonun anasının bacısından və eqonun atasının bacısından eyni şəkildə fərqlənir. Kuzenlər üçün səkkiz mümkün termin var. Azərbaycan dili Sudan qohumluq sistemindən istifadə edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* William Haviland, *Cultural Anthropology,* Wadsworth Publishing, 2002. ISBN&nbsp;0-534-27479-X

## Xarici keçidlər
* The nature of kinship
* Sudanese kin terms, University of Manitoba
Eskimos qohumluq sistemi

**Eskimos qohumluq sistemi** — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Lüis Henri Morqan tərəfindən 1871-ci ildə "*İnsan ailəsinin qohumluq və yaxınlıq sistemləri*" adlı əsərində müəyyən edilən Eskimos sistemi altı əsas qohumluq sistemindən biridir.

## Terminologiya
''Eskimos'' termini Kanadada aşağılayıcı hesab olunur və orada ''inuit'' termini ilə əvəz edilmişdir. Keçmiş onilliklərə nisbətən daha az olsa da, birincisi Alyaskada istifadə olunur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* William Haviland, Cultural Anthropology, Wadsworth Publishing, 2002. ISBN&nbsp;0-534-27479-X
* 
* 
*
Çin qohumluq sistemi

**Çin qohumluq sistemi** () — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Bu, dünyanın bütün qohumluq sistemləri arasında ən mürəkkəblərindən biridir. Bu, demək olar ki, hər bir ailə nümayəndəsinə nəslinə, nisbi yaşına və cinsinə görə xüsusi təyinatı saxlayır. Ənənəvi sistem aqnatik idi, patriarxal hakimiyyətə, patrilokal yaşayışa və kişi nəslindən mənşəyə əsaslanırdı. Ötən əsrdə, xüsusən 1949-cu ildən sonra Çində çoxlu dəyişiklik olsa da, əsaslı davamlılıq da olmuşdur.

Böyük ailədə hər bir uşaq doğulandan böyük qardaşlar, bacılar, ana tərəfdən böyük qardaşların arvadları, müxtəlif xala-bibilər, dayı-əmilər, kuzenlər, baba-nənələr və qayınana-qayınatalardan ibarət mütəşəkkil qohumluq münasibətləri sistemində iştirak edirdi. Bu münasibətlər dəqiq adlandırılmış və fərqləndirilmiş, hüquq və vəzifələr daşıyırdı. Ailə üzvləri, onlarla ünsiyyət quran şəxslə münasibətlərini göstərən düzgün terminlə müraciət ediləcəyini gözləyirdilər.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* Morgan, Lewis Henry. 1877. *[http://www.marxists.org/reference/archive/morgan-lewis/ancient-society/ Ancient Society]*. MacMillan & Company, London (complete text online)
* 
* Wolf, Arthur P. and Chieh-shan Huang.  1985. *Marriage and Adoption in China, 1845-1945*.  Stanford University Press.
*  ''Code of (Mourning) Attire'' tables
* http://extremeorient.revues.org/234 The Father-Son Relationship in Early Medieval China
Patrilineallıq

**Patrilineallıq**, həmçinin **kişi xətti**, **nizə tərəfi** və ya **aqnatik qohumluq** — fərdin ailə üzvlüyünün atasının nəslindən qaynaqlandığı və qeydə alındığı ümumi qohumluq sistemi. Bu, ümumiyyətlə, kişi qohumları vasitəsilə qohum olan şəxslər tərəfindən əmlakın, hüquqların, adların və ya titulların mirasını əhatə edir. Bu, bəzən ana nəsli vasitəsilə yaranan koqnatik qohumluqdan fərqləndirilir.

Patrilin ("ata xətti") insanın atası və yalnız kişilər vasitəsilə izlənilən əlavə əcdadlardır.

## İstinadlar
Havay qohumluq sistemi

**Havay qohumluq sistemi**, həmçinin **nəsillərarası sistem** — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Lüis Henri Morqan tərəfindən 1871-ci ildə "*İnsan ailəsinin qohumluq və yaxınlıq sistemləri*" adlı əsərində müəyyən edilən Havay sistemi altı əsas qohumluq sistemindən biridir.

## Qohumluq sistemi

Ümumi tipologiyalar daxilində Havay sistemi qohumluğun ən sadə təsnifat sistemidir. Qohumlar yalnız nəsil və cinsinə görə fərqlənirlər. Valideyn nəsli var, uşaq nəsli var. Bu sistemdə bir eqo valideynlərinin nəslinin bütün qadınlarına (ana, bibi-xala və bu nəsildəki kişilərin arvadlarına) "Ana" və bütün kişilərə (ata, əmi-dayı və bu nəsildəki qadınların ərlərinə) "Ata" kimi istinad edir. Uşaq nəslində bütün qardaşlara və kişi kuzenlərə "Qardaş", bütün bacılar və qadın kuzenlərə "Bacı" deyilir.

Bu şəkildə krosskuzen "qardaş" kimi xatırlanır. İnsest tabusu semantikada öz əksini tapdığı üçün Havay sistemi ilə kuzen nikahının qadağan edilməsi arasında korrelyasiya tapılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* William Haviland, *Cultural Anthropology,* Wadsworth Publishing, 2002. ISBN&nbsp;0-534-27479-X

## Xarici keçidlər

* Archnet: Hawaiian kinship
İrokez qohumluq sistemi

**İrokez qohumluq sistemi**, həmçinin **bifurkat birləşmə** — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Lüis Henri Morqan tərəfindən 1871-ci ildə "*İnsan ailəsinin qohumluq və yaxınlıq sistemləri*" adlı əsərində müəyyən edilən İrokez sistemi altı əsas qohumluq sistemindən biridir.

İrokez ənənəsində qəbilə və ya qəbilə nəsli ana tərəfdən izlənilmişdir. Buna baxmayaraq, Amerika inqilabı səbəbindən zaman keçdikcə qəbilədəki qadınların səlahiyyətləri azalmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Lappas, Thomas. ""for God and Home and Native Land": The Haudenosaunee and the Women's Christian Temperance Union, 1884–1921." *Journal of Women's History* 29.2 (2017): 62-85. *ProQuest.* Web. 28 Feb. 2022.
* Starna, William A. "Lewis H. Morgan on Iroquois Material Culture." *The American Indian Quarterly*, vol. 20, no. 1, winter 1996, pp. 137+. *Gale Academic OneFile*, link.gale.com/apps/doc/A18832341/AONE?u=tel_a_pstcc&sid=bookmark-AONE&xid=18e8d6c0. Accessed 1 Mar. 2022.
* William Haviland, *Cultural Anthropology*, Wadsworth Publishing, 2002. ISBN&nbsp;0-534-27479-X
* Hammond-Tooke, W. D., 2004. ''Southern Bantu origins: light from kinship terminology''. Southern African Humanities Vol. 16 Pages 71–78 Pietermaritzburg December, 2004

## Xarici keçidlər

* The Nature of Kinship

* Schwimmer: Kinship and Social Organization: An Interactive Tutorial: Iroquois terminology
Krou qohumluq sistemi

**Krou qohumluq sistemi** — ailəni təyin etmək üçün istifadə edilən qohumluq sistemi. Lüis Henri Morqan tərəfindən 1871-ci ildə "*İnsan ailəsinin qohumluq və yaxınlıq sistemləri*" adlı əsərində müəyyən edilən Krou sistemi altı əsas qohumluq sistemindən biridir.

Sistem Montana ştatında yaşayan Krou qəbiləsinin adını daşıyır. Sistem müxtəlif mədəniyyətlər arasında tez-tez görünür. ABŞ-nin cənub-qərbində ənənəvi olaraq hopi hindi mədəniyyətinin və Navaxo Millətinin bir hissəsi olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* William Haviland, *Cultural Anthropology,* Wadsworth Publishing, 2002. 
* Thomas Trautmann and Peter M. Whiteley, *Crow-Omaha : new light on a classic problem of kinship analysis,* University of Arizona Press, 2012. ISBN 978-0-8165-0790-0

## Xarici keçidlər
* The nature of kinship
* Archnet: Crow kinship
* Crow Kin Terms
* "Crow Kinship & Social Organization", University of Idaho
Rapallo müqaviləsi (1920)

**Rapallo müqaviləsi** — Birinci Dünya müharibəsindən sonra İtaliya Krallığı ilə Yuqoslaviya Krallığı arasında bağlanmış müqavilə idi. Müqavilə Adriatik məsələsini, İtaliyanın Avstriya-Macarıstana qarşı müharibəyə girməsi müqabilində ölkəyə vəd etdiyi ərzailər üzərində iddialarını həll etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Müharibə paktı İtaliyaya Şərqi Adriatikanın geniş ərazilərini vəd edirdi. Müqavilə 1920-ci il noyabrın 12-də İtaliyanın Rapallo şəhərində imzalanmışdı. Müqavilənin elementlərindən birində Riyekada Fiume Müstəqil Dövlətinin yaradılması nəzərdə tutulurdu.

## İstinadlar
Basiani Ansamblı

**Basiani Ansamblı** və ya **"Basiani" Gürcü Xalq Mahnısının Dövlət Ansamblı** kimi tanınan, 2000-ci ildə yaradılmış gürcü xor ansablı. 2013-cü ildə Dövlət Ansamblı statusu verilmişdir.

Ansambl Gürcüstanın müxtəlif yerlərindən, milliyətcə gürcü olan musiqiçilərdən ibarətdir. Üzvlərin çoxu ənənəvi xalq mahnıları ifa edən ailələrdən gəlirlər və bir çox üzvlər uşaqlıqdan müxtəlif ansambllarda xalq mahnılarını oxuyublar. Yarandığı gündən etibarən Basiani gürcü ənənəvi polifoniya nümunələrini fəal şəkildə canlandırır və təbliğ edir.

## İstinadlar