open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teyçi qoruğu

**Teyçi **() — Latviyanın şərqində yerləşən, xüsusi qorunan təbiət ərazisi. Qoruq Madonas, Varaklyan və Krustpiles vilayətlərinin ərazisində yerləşir.. Teyçi ərazisinə əsasən geniş bataqlıq daxildir.

## Tarixi
Qoruq 1982-ci ilin 26 mayında təşkil olunub. Bataqlıq, həmçinin, Avropa İttifaqının Natura 2000 qorunan ərazilər şəbəkəsinə daxildir. Qoruğun ümumi sahəsi 19 779 hektardır, bundan 13 681 hektarı bataqlıq ərazinin payına düşür. Bataqlıqlaşmış ərazidə 18 göl və torpaq örtüyünə malik yüksəklik mövcuddur.

Qoruq ərazisinin 3729 hektarı meşələrdir. Teyçi Baltika regionunda ən böyük ekosistemlərdən biridir. Bataqlıq isə Latviya və Pribaltika ərazisində olan ən böyük bataqlıqlardan biridir.

## Ümumi məlumat
Ərazi yüksək qorunma statusuna malikdir. Latviyada olan 683 qorunan ərazidən ancaq dördü bu tip yüksək qorunma xüsusiyyətinə malikdir.. Qanunvericiliyə əsasən qoruq ərazisində hər hansı təsərrüfat işlərinin görülməsi qadağandır, qoruq ərazisinə daxil olmaqda məhdudlaşdırılmışdır.. 2004-cü ildə Teçi "Natura 2000" şəbəkəsinə daxil olub.

Qoruq iki zonaya bölünüb: nizmlanan giriş zonası və qadağan olunan zona. İkincisinə ancaq elmi araşdırma məqsədi ilə daxil olmaq mümkündür. Digər ərazilərə il ərzində 1 iyundan 31 oktyabra kimi daxil olmaq olar. Giriş zamanı ziyarətçiləri gid müşayiət edir. Bəzi yerlərdə müşahidə qüllələri quraşdırılıb.

## Flora və fauna
Qoruqda 688 növ sporlu bitki növü qeydə alınıb. Onlardan 37-si ölkənin Qırmızı kitabına daxil edilib. 6 növ isə  xüsusi statusa malikdir. Bunlar aşağıdakılardır: tüklü gücotu (*Agrimonia pilosa*), enliyarpaq qırtıc (*Cinna latifolia*), əsl zöhrəçiçəyi (*Cypripedium calceolus*), Liparis loeselii (*Liparis loeselii*), yuxu gülü (*Pulsatilla patens*) və səndəlkimilər (*Thesium ebracteatum*). Mamırların 212 növünə rast gəlinir və onlardan 16-sı nadir növ hesab olunur.

Qoruq müxtəlif heyvan və quşların da məkanı hesab olunur. Bataqlıq ərazi köçəri quşların çoxalma zonasıdır. Burada qaz, qu quşu, durna və s. üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar
Aleksandr Rutven

**Aleksandr Rutven** (d. 12 yanvar 1580 – ö. 5 avqust 1600) - İngiltərə, İrlandiya və Şotlandiya kralı I Ceymsə qarşı sui-qəsd tərtib edən Şotlandiyalı əsilzadə.

## Həyatı

## İstinadlar
Henri Frederik

**Henri Frederik** (d. 19 fevral 1594 – ö. 6 noyabr 1612) — Kral I Ceyms və Danimarkalı Annanın ən böyük oğludur. O öz adını hər iki babasının adından almışdır (anasının atası II Frederik və atasının atası Henri Stüart). Şahzadə Henri Frederik atasının taxtı üçün ən güclü vəliəhd hesab olunurdu. Ancaq 18 yaşına çatanda bilinməyən bir şəkildə tifus xəstəliyinə tutuldu və anidən vəfat etdi. Kiçik qardaşı Şahzadə Karl isə atasının oturduğu İngiltərə, Şotlandiya və İrlandiya taxtının yeni və yeganə varisi elan edildi.

## İstinadlar
Qazaxıstan Milli Tibb Universiteti

**Qazaxıstan Milli Tibb Universiteti** (, eng. Asfendiyarov Kazakh National Medical University) — Qazaxıstan ərazisində ilk dəfə açılmış tibb universiteti. Universitet 1931-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Tarixi
Qazaxıstan MK prezidiumunda 10 dekabr 1930-cu ildə Qazaxıstan ərazisində tibb universitetinin təşkil haqqında qərar qəbul edilmişdir. Universitetin ilk ilində bura 289 tələbı qəbul edilmişdir. 1931-ci ilin sonlsrına burada 5 professor, 4 dosent, 13 assistent və 2 müəllim işləyirdi.

1936-cı ildə ilk məzunlar universiteti bitirmişlər. 1938-ci ildə pediator fakultəsi təşkil edilir. 1939-cu ildə isə fakultələr üçün əlaqə korpuslar inşa edilir. 1951-ci ildə farmaseptik, 1959-cu ildə isə stamatoloji fakultələr açılmışdır. Təsis zamanı burada 10 kafedra fəaliyyət göstərirdi. 1943 — 1962-ci illərdə fanitar-gigiyenika fakultəsi təşkil edilir və Karakanda Tibb Universitetinı dövr edilir.
Böyük Vətən müharibəsi dönəmində universitetdən cəbhəyə 84 müəllim və 262 tələbə getmişdir. Sovet ittifaqı qəhrəmanı adına isə onun tələbələri arasında Manşuk JienqaLievna Mametova, Vladilir Semyonoviç İvanilov layiq görülmüşdür. 1941—1945-ci illərdə cəbhəyə 2000 həkim göndərilmişdir. 1982-ci ildə  tibb korpusunun qarşısında qəhrəman-tibb işçilərinin şərəfinə alleya ucaldılmışdır. 1981-ci ildə qırmızı medala layiq görülmüşdür.

11 yanvar 1989-ci ildə universitetə Sancar Cəfəroviç İsfəndiyarovun adı verilmişdir.

Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin 5 iyul 2001-ci il № 648 qərarı ilə təhsil müəssisəsinə Qazaxıstan Milli Tibb Universiteti adı verilmişdir.

## Fakultələri
* Ümumi tibb fakultəsi
* İctimai sağlamlıq fakultəsi
* Stamatolojo fakultəsi
* Farmasiya və Farmaseptik istehsalın texnologiyası fakultəsi
* Beynəlxalq tibb fakultəsi
* Diplom sonrası təhsil fakultəsi

## Rektorları
* 1931—1932 — Sanjar Cəfəroviç İsfəndiyarov 
* 1934—1943 — Viktor Vasileviç Zikeev 
* 1943—1952 — Vasili İvanoviç Zyuzin
* 1952—1954 — Sibuqatulla Rıskalieciç Sarınbayev
* 1954—1960 — İvan Seqeeviç Korunbayev
* 1960—1963 — Roman İvanoviç Samarin 
* 1963—1975 — Sibuqatulla Rıskalieciç Sarınbayev (yenidən)
* 1975—1987 — Kuanış Mubarakoviç Maskeev 
* 1987—1995 — Yevgeniya Stepanoviç Belozerov
* 1995—2008 — Talqat Aşiroviç Muminov
* 2008—2016 — Aykan Akanoviç Akanov
* 2016 - boşdur

## Mənbə
* Музей истории КазНМУ им. С. Д. Асфендиярова
* Научная библиотека КазНМУ
* Вестник КазНМУ
* Газета «Шипагер» 

## İstinadlar
Mixail Naqibin prospekti (Rostov-na-Donu)

**Mixail Naqibin prospekti** — Rostov-na-Donu ərazisində yerləşən küçə. İnzibati cəhətdən ərazisin böyük hissəsi Voroşilov rayonu ərazisində yerləşir. Bəzi hissələr isə Oktyabrski və Kirovski rayonları ərazisinə düşür. Tekuçev küçəsindən başlayaraq Nərimanov küçəsi ilə kəsişdikdən sonra Pliyeva küçəsi və Olxovski xiyabanına keçir. 
Qaqarin meydanından başlayaraq cənubdan şimala, Lelin meydanından isə şimal-şərqə istiqamətlənir. Prospektin uzunluğu 6 km-dur
## Adı
1967-ci ilə qədər Şimal prispekti olaraq adlandırılırdı. Sonradan Oktyabrski prospekti olaraq adlandırılır. 2000-ci ildə ildə Mixail Naqibin prospekti adını alır.
## Tarixi
XX əsrin 40-cı illərinin sonlarından 50-ci illərinin əvvəllərindən Rostov-na-Donu şimal istiqamətində inkişaf etməyə başlamışdır. 50-ci illərin əvvəllərində buradan tramvay xətti çəkilmişdir. Bir müddət sonra isə burada trolleybus meydana gəlmişdir.

## Nəqliyyat
Mixail Naqibin prospekti Rostov-na-Donu şəhərinin Şimal yaşayış massivi üçün olduqca əhəmiyyətlidir. Buraya çoxlu sayda sərnişin maşrutları hərəkət edir. Bunlardan 22, 33, 42, 45, 46, 47, 49, 65, 77, 78, 83, 90, 99 saylı avtobus, və 6 saylı trolleybus maşrutları hərəkət edir.

## Mühüm obyektlər
* Don Dövlət Texniki Universiteti 
* Qardaşlıq məzarlığı
* Tələbə parklar
* Don Dövlət Texniki Universitetinin yataqxanası
* Cənub Federal Universitetinin fakultələrindən biri
* Rostvertol
* Cənub Universiteti

## Qalereya

|
File:Southern Russian humanitarian institute Rostov-on-Don.jpg|
File:Вертол сити, Ростов-на-Дону.jpg|


## Mənbə
* История улицы на Rostov.rsu.ru.
Ter-Abramyanın gəlirli binası

**Ter-Abramyanın gəlirli binası** - Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Sadovnaya küçəsi, ev 51 ünvanında yerləşir. Bina 1886-cı ildə inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur abidələri siyahısına daxil edilmişdir. Bu qeydiyyata 2009-cu il 1 yanvar tarixindən qeydiyyata alınmışdır. Bina borokko stilində inşa edilmişdir. Yaşayış binası kimi istifadə edilir.

## Tarixi
left|thumb|250px
ХIХ əsrdə rostovli sahibkarın Rostov-na-Donu şəhərinin bir çox yerində kitab mağazaları olmuşdur. 1880—ci illərə qədər onun tipoqrafiyası və kitabxanası icarəyə götürülmüş binada yerləşirdi. İşlərinin genişlənməsi ilə ona xüsusi və geniş ev tələb olunmuşdu.   
Bu dövrdə isə Bolşaya Sadovnaya küçəsi şəhərin mərkəzi hissəsinə çevrilmişdi. 1886-cı ildə Semaşko və Qazetnaya xiyabanları arasında İvan Abramoviç Ter-Abramyan 1886-cı ildə üç mərtəbəli bina inşa etdirir. Bu Bolşaya Sadovnaya küçəsində ikinci hündür mərtəbəli bina idi. Bina iki gümbəzə sahib idi.

Ter-Abramyanın ölümündən sonra binanın mülkiyyət hüququ onun oğluna küçir. O, isə binanı icarəyə verir. Binanın ikinci və üçüncü mərtəbələrində məktəb və və digər kontorlar fəaliyyət göstərirdi. 1918-ci ildə isə binada «Veçernaya vremya» qəzetinin redaksiyası yerləşirdi
İvan Abramoviç Ter-Abramiyan  1899-ci ildı həfat etmişdir. Onun tipoqrafiya işini oğlu A. İ. Ter-Abramian davam etdirir. 1910-ci ildə tipoqrafiyada 6 çap maşınl fəaliyyət göstərirdi. Redakdiyada ümumilikdə 15 nəfər çalışırdı. A. İ. Ter-Abramiyanın ölümündən sonra tipoqrafiya fəaliyyətini dayandırmışdır. 
1920-ci illərdə bina milliləşdirilmişdir. Bina kommunal mənzillərə bölünərək istifadə edilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində mağazalar fəaliyyət göstərirdi.  
Böyük Vətən müharibəsi dönəmində binanın gümbəzləri böyük zərər görmüşdür. Ancaq binanın özünə ciddi bir şey olmamışdır. Böyük Vətən müharibəsindən sonra bina bərpa edilmişdir. Ancaq bu dəfə gümbəzlər sökülmüş fasad isə yenilənmişdir. Hazırda tikili yaşayış binası kimi istifadə edilir. Birinci mərtəbədə isə "El Marşe" geyim dükanı yerləşir.

## Ədəbiyyat
* Барановский Г. В. Юбилейный справочник института гражданский инженеров.— Спб., 1893.
* Приазовский край. — 1900. — 1 июня.
* Весь Ростов и Нахичевань н/Д. — Ростов-на-Дону, 1913.
* Приазовский край. — 1899. — 11 июня. — С. 5
* Вечернее время. — 1918. — Информация о размещении редакции по данному адресу публиковалась в каждом номере газеты.
* Алтунджи П. Крупнейшие торгово-промышленные и технические фирмы г. Ростова—на—Дону. Вып. 1. — Ростов-на-Дону, 1910. — С. 106.
* Вся область Войска донского на 1899 г. — Ростов н/Д, 1899. — С. 594.

## Mənbə
* Доходный дом А.Тер-Абрамяна (1886 г.) .
* ДОХОДНЫЙ ДОМ КНИГОИЗДАТЕЛЯ И. А. ТЕР-АБРАМИАНА
Elizabet Stüart (Bohemiya kraliçası)

**Elizabet Stüart** () — Bohemiya kralı V Frederikin xanımı, Şotlandiya, İrlandiya və İngiltərə kralı I Ceyms və Danimarkalı Annanın ən böyük qızı. Bundan başqa Şotlandiya kraliçası Mariya Stüartın nəvəsi idi. Ərinin Bohemiyadakı səltənəti yalnız 1 qış davam etdiyinə görə, tarixi qaynaqlarda *"Qış Kraliçası"* adlanır. Şotlandiya, İrlandiya və İngiltərə kralı olan qardaşı I Karldan cəmi 4 yaş böyük idi.

## İstinadlar
Sarievlərin binası (Rostov-na-Donu)

**Sarievlərin gəlirli binası** — Rostov vilsyəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili gəlirli bina olaraq inşa edilmişdir. Bina modern stilinə sahibdir. Rostov-na-Donu şəhəri, Bolşoy Sadovnaya küçəsi ev 94 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1902-ci ildı başlanılmışsır elə həmin ildəcə tikinti işləri bitir. Tikilinin layihə müəllifi А. F. Nidermeyer olmuşdur. Bina olqa və Yelena Sarievna bacılsrıns məxsus olmuşdur. Hal-hazırda bina qəzalı vəziyyətdədir. Binanın digər adı **Emeltanovun gəlirli binası** kimi tanınır.

## Tarixi
Bina XX əsrin əvvəllərində inşa tarixi tikili. Bina modern stilinə sahibdir. Bu bina şəRostov-na-Donu şəhərinə xas olmayan işləmələrə sahibdir. Binanın birinci və ikinci mərtəbəsində yerləşən pəncərələrinin kənarları dekorativ işləmələrlə işlənmişdir. Bu binanın özəlliyi XX əsrində baş qaldırmış kombinələşdirilmiş konstruktiv sxem əsasında işlənmişdir. Uzun zaman binanın birinci mərtəbəsində Maksim Qorki adına kitabxana yerləşirdi. İkinci mərtəbə isə yaşayış mənzilləri olaraq istifadə edilirdi. Sonradan binanın birinci mərtəbədində qlsa müddət ərzidə çoxlu sayda ticari obyektlər bir-birini əvəz etmişdir. Ancaq onlar arasında ən yadda qalanı "Şokolodnisa" kafesi yerləşirdi. "Şokolodnisa" adı ilə bütün Rostov-na-Donu şəhərində məşhur idi.

### Çağdaş dövr
Hal-hazırda bina qəzalı vəziyyətdədir. Binanın fasadında çoxlu sayda çatlar vardır. Üstəlik tarixi görkəmi itmişdir. Zəngin binanın mərmər pillələri dağılmışdır. Hazırda təmirə ehtiyacı vardır.

## İstinadlar
VII Henri (İngiltərə kralı)

**VII Henri** (*;* ) — İngiltərə və İrlandiya kralı.

## Faəliyyəti
İngiltərə mütləq monarxiyasının bərqərar olması və yüksəlişi Tüdorlar sülaləsi ilə (1485–1603) sıx bağlıdır. Al qızılgül və ağ qızılgül müharibələri başa çatandan sonra yeni sülalənin banisi qraf Riçmond **VII Henri** kimi taxta çıxdı. VII Henri aristokrat ailələrin qarşıdurmasına son qoydu, tabe olmaq istəməyən ailələri isə məhv etdi. Müsadirə etdiyi torpaqları və qiyamçıların əmlakını isə o, dövlət xəzinəsinə keçirdi. Nəticədə VII Henri Avropanın ən varlı monarxına çevrildi. Onun mərkəzləşmə siyasətini ingilis cəmiyyətinin ən geniş kütlələri, o cümlədən parlament dəstəkləyirdi. Aristokratiya arasında güclü dayaq tapmaq üçün VII Henri öz tərəfdarlarına titul və torpaq paylamağa başlayır. Onun sarayı orta və xırda zadəganların cəmləndiyi mərkəzə çevrilir.

Atasının mərkəzləşdirmə siyasətini VIII Henri davam edir. Bu kral dövrünün yüksək təhsil görmüş və mesenat bir adam idi və ingilis humanistlərində bu, böyük ümidlər yaradır. Onu çox vaxt İngiltərənin "renessans" hökmdarı adlandırırlar. VIII Henrinin dövründə onun kansleri T. Kromvelin fəal iştirakı ilə dövlət idarəçiliyində mühüm islahatlar keçirilir. Gizli Şura baş inzibati orqana çevrilir. Şuranın fəaliyyət dairəsi qeyri-məhdud idi: o, xarici və daxili siyasi xətti müəyyən edir, maliyyə və müdafiə işlərinə nəzarət edirdi. Şurada əsas yeri saray nazirləri yox, lord-kansler, lord-xəzinədar, dövlət katibi, lord-admiral və marşal tuturdu. Bütün XVI əsr boyu dövlət katibi vəzifəsi yüksəliş dövrünü keçirirdi: əvvəllər monarxın şəxsi katibi olan bu vəzifəli şəxs tədricən kəşfiyyata və diplomatik idarəyə başçılıq etməyə başlayır.

Tüdorlar monarxiyasının möhkəmləndirilməsində məhkəmə sisteminin inkişafı mühüm rol oynayır. Yerli maqnatların şəxsi ədliyyəsi qəti şəkildə ləğv olunur və mərkəhi məhkəmələr əsas rol oynayır. İngilis bürokratiyasının səciyyəvi cəhəti onda idi ki, o, qapalı kastaya çevrilir və yerli zadəganlarla sıx iqtisadi əlaqələr saxlayır.

İngiltərənin ada vəziyyəti Tüdorların diqqətini ordudan çox donanmaya çəkir. "İngiltərənin taxta divarları" adlandırılan kral donanması VII Henrinin və VIII Henrinin aktları gəmiqayırma işini də inkişaf etdirirdi.

## İstinadlar
Danimarkalı Anna

**Danimarkalı Anna** (; ) — İngiltərə, İrlandiya və Şotlandiya kralı I Ceymsin xanımı, Danimarka və Norveç kralı II Frederikin qızı.

## İstinadlar
Ansi

**Ansi**, həmçinin **Annesi** () – Fransanın şərqində şəhər. Yuxarı Savoyya departamentinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 51 min (2005). Dəmir yolu qovşağı. Savoyya Alp dağlarının ətəklərində, Cenevrə–Qrenobl avtomobil yolu üstündədir. Elektrometallurgiya, diyircəkli yataq və ülgüc ləvazimatı istehsalı zavoddları, toxuculuq, kimya, kağız sənayesi müəssisələri var. İqlim kurortudur. Turizm inkişaf etmişdir.

## Həmçinin bax
* Fransa

## Xarici keçidlər
* Annecy photo blog

## İstinadlar
I Karl

* I Karl (Avstriya imperatoru) — Avstriya-Macarıstan İmperiyasının son imperatoru.
* I Karl (İngiltərə kralı) — İngiltərə, Şotlandiya və İrlandiya kralı.

## Həmçinin bax
* Karl
* II Karl
Anomal uşaqlar

**Anomal uşaqlar** – müəyyən qüsur və çatışmazlıqlara görə normal fiziki və ya psixi inkişafdan xeyli dərəcədə geridə qalan, bu səbəbdən də xüsusi şəraitdə təlim-tərbiyəyə ehtiyacı olan uşaqlar. Belə uşaqların inkişafındakı qüsurların və çatışmazlıqların ləğvi, korreksiyası və bərpası xüsusi təlim-tərbiyə müəssisələrində aparılır. Uşaqda hər hansı bir pozğunluğun (məs., qulağın birinin eşitməməsi) olması anomal inkişafı müəyyən etmir. Belə hallarda uşaqların fiziki və psixi inkişafı pozulmur və onlar anomal uşaq kateqoriyasına aid edilmirlər. Anomal uşaqlarının ümumi inkişaf qanunauyğunluqlarının, onların təlim-tərbiyə metodlarının öyrənilməsi defektologiyanın tədqiqat obyektidir. Qüsurlar və çatışmazlıqlar anadangəlmə və qazanılmış ola bilər. Anadangəlmə qüsurların yaranmasında irsi faktorlar, hamiləlikdə dölə zərərli [təsirlər]([İntoksikasiya|intoksikasiya, alkoqol, bətn daxili infeksiya, travma), həmçinin asfiksiya və doğuş travmasının xüsusi rolu vardır. Qazanılmış anomaliyalar, əsasən, erkən yaş dövründə keçirilmiş yoluxucu xəstəliklərin (meningit, poliomelit və s.), travma, intoksikasiya və s. nəticəsində yaranır.

## Həmçinin bax
* Loqopediya
* Anomaliya
* Menkes xəstəliyi

## İstinadlar
Qazaxıstan Milli Pedaqoji Universiteti

**Qazaxıstan Milli Pedaqoji Universiteti** () — Qazaxıstan ərazisində fəsliyyət göstərən ilk ali təksil meəssisəsi. Universitet 1928-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Tarixi
1928-ci ildə «Qazaxıstan Dövlət Universiteti» adı ilə təşkil edilmişdir. Bir pedaqoji fakultəsindən ibarət idi. 1928—1929-ci illərdə burada 124 tələbə təhsil almışdır. Universitetdə 9 professor fəaliyyət göstərirdi. Qazaxıstan Dövlət Universitetinin ilk rektoru Sancar Cafaroviç Asfendiyarov olmuşdur. Burada 1932—1933-ci illərdə pedaqoqika, kınd təsərrüfatı və tibb fakultələrinin təşkili planlaşdırılırdı. Ancaq sonradan müstəqil pedaqoji instutuna çevrilmişdir
.
Bu səbəbdən 1930-ci ildə «Qazaxıstan Milli Pedaqoji İnstutu» adlandırılır. 1935-ci ildə isə Abay Kunanbayevin adına adlandırılmışdır. 
1990-ci ildə institut Qazaxıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti olaraq adlandırılır. 1992-ci ilin 24 noyabr tarixində Abay adına Almatı Dövlət Universiteti olaraq adlandırılır.

2003-ci ildə Abay Adına Almatı Universiteti Abay adına Qazaxıstan Milli Pedaqoji Universiteti olaraq adlandırılmışdır.

## Fakultələri
right|thumb

İnstutları:
* Hüquq və iqtisadiyyat institutu 
* Riyaziyyat, fizika və informatika institutu 
* Tarix institutu 
* Filologiya institutu 
* Pedaqoqika və psixologiya institutu 
* Təbiət-coğrafiya institutu 
* İncəsənət, mədəniyyət və idman institutu

## Rektorları
* 1928—1931 Sancar Cafaroviç Asfendiyarov 
* 1931—1938 Baymen Almaoviç Almanov
* 1938—1940 S. Tolibekov.
* 1940—1942 X. Adilqereev.
* 1942—1947 А. İskakov.
* 1947—1950 S. Tolibekov.
* 1950—1953 А. Zakarin
* 1953—1963 Malik Qabdullin.
* 1963—1974 S. Tolibekov.
* 1974—1980 J. Jumabekov
* 1980—1987 K. Kasımov 
* 1987—2008 Tokmuxamed Salmenoviç Sadıkov.
* 2008 —  Praliev Serik Jaylauoviç

## Tatınmış məzunları
* Xizmət Abdullin (1925—1986) — uyğur sovet yazıçısı və şairi.
* Julduzbek Bekmuxamedoviç Abılxojın — Qazaxıstan tarixçısi.
* Aleksandr Davidoviç Breber (1957) — rəssam, yazıçı.
* Moldakul Narımbetov (1948—2012) — qazax rəssamı.
* Esenqali Sadıebaev — qazax rəssamı.
* Qerald Karloviç Belqer — tanınmış Qazaxıstan tərcüməçisi, publisist.
## İstinadlar
İstallos-Kö dağı

**İstallos-Kö** (**İstallosko**; ) — Macarıstanın Xeveş əyalətində olan dağ. Hündürlüyü 958,1 metr olan bu dağ Byükk massivində ikinci, ölkə daxilində isə altıncı ən yüksək zirvədir. 2014-cü ilə qədər İstallos-Kö masivin ən yüksək zirvəsi hesab olunurdu. Ancaq yeni ölçmə işləri nəticəsində məlum oldu ki, Silvasi-Kö dağının hündürlüyü 960,7 metrdir..

Silvarsvarad yaşayış məntəqəsindən dağ zirvəsinə və orda olan mağaraya uzunluğu bir neçə yüz metr olan turist cığırı qalxır.

## İstallos-Kö mağarası

Uzunluğu 57 metr olan bu mağara dəniz səviyyəsindən 600 metr yeksəkli yerləşir. Əsasən Trias dövrünün əhəngdaşlarından təşkil olunan mağarada ilk tədqiqat işlərini 1911-ci ildə Palo Roşko aparmışdır. Mağara həm təbiət, həm də arxeoloji abidə kimi önəmlidir. Mağaranın daxilində yaşı 30&nbsp;000-40&nbsp;000 il olan daş və sümük əmək alətləri, mağara ayısının, bizonun sümükləri və paleolit dövrünə aid ocaq yeri tapılmışdır. Sonuncu eksponat Macarıstan milli muzeyində nümayiş etdirilir.

1929-cu ildə mağarada növbəti araşdırmanı Ottokar Kadik, 1938-ci ildə isə Mariya Mottl aparmışdır. Daha geniş və ciddi tədqiqatı isə Laslo Verteş 1947-ci ildə həyata keçirib. Arxeoloji stratifikasiya və heyvan qalıqlarına əsasən  mağarada üç mədəni lay müəyyən edilmişdir. Qoruma statusunu 1944-cü ildə alan mağara, 1982-ci ildən xüsusi qorunan ərazi elan edilib.

Müasir araşdırmalar 2000-ci ildə həyata keçirilmiş və tədqiqata Arpad Ringer rəhbərlik etmişdir. Mağara daxilindən ümumən buz dövrünə məxsus 66 müxtəlif növ tapılmış və bu Avropanın Orinyak mədəniyyətinə aid ən zəngin fauna hesab hesab olunur. Mağaranın mikrofaunasında üç yeni məməli və iyirmi yeni quş növü diqqəti cəlb edir.

## Ədəbiyyat
*Vértes László: *Az istállóskői barlang aurignaci II. kultúrájának kormeghatározása*, 1959, Akadémiai Nyomda, Budapest 
*T. Dobosi Viola: *Bone finds from Istállós-kő Cave*, Praehistoria, 2002. 3. évf. 79-102. oldal
*Adams, Brian: *New radiocarbon dates from Szeleta and Istállós-kő caves*, Hungary, Praehistoria, 2002. 3. évf. 53-55. oldal
*Ringer Árpád: *The new image of Szeleta and Istállós-kő caves in the Bükk Mountains: a revision project between 1999-2002*, Praehistoria, 2002. 3. évf. 47-52. oldal

## İstinadlar
İmam Hüseyn məscidi

**İmam Hüseyn məscidi** adında olan məhfumlar:

* İmam Hüseyn məscidi (Yasamal)
* İmam Hüseyn məscidi (Zəngilan)
Hacı Əbdürrəhim bəy Qulubəyov məscidi

**Hacı Əbdülrəhim bəy Qulubəyov məscidi** — Bakı şəhəri Yasamal rayonu, Nabat Aşurbəyova (keçmiş Mustafa Sübhi) küçəsi 63 ünvanında yerləşmiş və tarixi-memarlıq abidəsi olmuş məscid.

Məscid 1908-ci ildə tikilmişdir.

Sovet dönəmində Rabitə Texnikomunun tələbə oğlanlar yataqxanası kimi istifadə edilib. 1971-ci ildən isə Elmi-Texniki Kitabxananın neft sənayesinin keçmişinə dair kitab anbarı kimi işlədilib. 2000-ci illərdə Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Agentliyi balansında və tabeçiliyində olub.

2016-cı ilə qədər Azərbaycanda rəsmi olaraq ölkə əhəmiyyətli abidə hesab olunmuşdur.

2016-cı ildə abidənin adı "Yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısı"ndan çıxarılmışdır.

11 aprel 2017-ci ildə məscid dövlət tərəfindən sökülüb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Hacı Cavad məscidi

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Qazaxıstan Milli Texniki Universiteti

**Qazaxıstan Milli Pedaqoji Universiteti** () — Qazaxıstan ərazisində fəaliyyət göstərən aparıcı ali təhsil müəssisələrindən biri. Universitet 1934-ci ildə təşkil edilmişdir.

## Tarixi
1934-cü ildə *Qazaxıstan dağ-metallurgiya institutu* olaraq təşkil edilmişdir. 1960-cı ildə isə Qazaxıstan Politexnik İnstitutu olaraq adlandırılmışdır. 1970-ci ildə isə ona Vladimir İliç Leninin adı verilir.

1994-cü ilin yanvarında V. İ. Lenin adına Qazaxıstan Politexnik İnstitutu adı Qazaxıstan Milli Texniki Universiteti olaraq adlandırılır. Qazaxıstan üçün lazımlı kadrların hazırlanmasında xidmətlərinə görə Qazaxıstan Respublikası rəhbərliyi tərəfindən 22 sentyabr 1999-cu ildə Qazaxıstan Milli Texniki Universitetinə Kanış İmantaeviç Satparvin adı verilmişdir.

## İnstitutları
Tədris aşağıdakı institutlarda aparılır:
* K. Turısov adına neftqaz institutu 
* O. Baykonurov adına dağ-metallurgiya institutu 
* T. Basen adına arxitektura və tikinti institutu 
* Əl-Maşani adına təhsil bazası institutu 
* Yüksək texnologiya və davamlə inkişaf institutu 
* İnformasiya və telekomunikasiya texnologiyaları institutu 
* A. Burkitbaev adına iqtisadiyyat mühəndisliyi institutu 
* İqtisadiyyat və biznes institutu 
* Hərbi iş institutu 
* Məsafədən təhsil institutu 
*  “Excellence PolyTech” 
## Rektorları
Müxtəlif illərdə universitetin rektorları:
* 1934—1937 Burkitbauev Aşir Canalaeviç
* 1937—1939 Bazarbaev Serikbay Bazarbaeviç
* 1939—1942 Koktev Andrey İvanoviç
* 1942—1946 Bruk İzrail Yakovleviç
* 1946—1952 Qrişin Mixail Karpoviç
* 1952—1962 Omirxan Aymaqambetoviç Baykonurov  
* 1962—1968 Esirkeqenov Qavdslyam Muxammedoviç
* 1968—1976 Omar Aşim Kurambayeviç
* 1976—1985 Aşimov Abdıqapbar Aşimoviç
* 1985—1992 Rakişev Bayan Rakişeviç
* 1992—1999 Şayxuddinov Erenqayıp Malikoviç
* 2000—2001 Nusipov Erqali Pusipoviç
* 2001—2008 Sulev Docım Kasımoviç
* 2008—2015 Adilov Jeksenbek Makeeviç
* 2015- Beysenbetov İskander Kalıbekoviç

## Tanınmış müəllimləri
* Ayzik Volfoviç Tonkonoqiy (22.02.1910 - 28.03.1991) - texnika elmləri doktoru (1967), professor (1968).
* Yevgeni Qavriloviç Çerkasov (13.12.1902 - 24.03.1994) - texnika elmləri namizəti, dosent.

## Tanınmış tələbə və məzunları
* Evney Arstanoviç Buketov, texnika elmləri doktoru, professor, tərcüməçi, ədəbi tənqitçi, 1950-ci il məzunu.
* Aksar Alimaeviç Alimaev, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Karaqanda kömür hövzəsi veteranı, 19 saylı şaxtanın direktoru (1954- 1968). 1939-cu il məzunu.
* Axmetcan Salimbaev, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Qazaxıstan grologiya naziri (1965-1967) və nazir müavini (1967-1969),
* Nikolay Daniloviç Markelov, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, hərbi qulluqçu, Sovet İttifaqı həhrəmanı. 
## Mənbə
* https://satbayev.university/
* http://www.portal.kazntu.kz 
* http://conference.kazntu.kz 
* http://e-lib.kazntu.kz/ 
* http://lms.kazntu.kz 
* http://talapker.kazntu.kz/ 
* http://vestnik.kazntu.kz/
* http://history.kazntu.kz/ 
* http://minerals.kazntu.kz/ 
* http://campus.kazntu.kz/ 
* http://ras.kazntu.kz/ 

## İstinadlar
S. Y. Yaqubyansın xüsusi kişi realnı gimnaziyasının binası

**S. Y. Yaqubyansın xüsusu kişi realını gimnaziyasının binası** - Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Bina xüsusi kişi realnı gimnaziyası üçün inşa edilmişdir. Rostov-na-Donu şəhəri, 1 may küçəsi ev 34 ünvanında yerləşir. Binanın Rusiya Federasiyası regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Sarkis Arutyonoviç Yaqubyans coğrafiya müəllimi olmuşdur. 1908-ci ildə onun vəsaiti hesabına şəhərdə ilk kişi orta təhsil mərkəzi açılmışdır. Təhsil ocağı 14 sentyabr 1908-ci ildə açılır. Onun açılışında şəhər sakinləri, pedaqoqlar, Rostov-na-Donu və Naxçıvan-na-Donu şəhərlərinin rəhbəri iştirak etmişdir. Təhsil ocağınln binası şəhır kilsələrinin birinə yaxın yerləşir. Binanln icarəsi ilə əlaqədar olaraq valideynlər komitəsi şəhır rəhbərliyinə müraciət edərək uçilişin ehtiyaclarının ödəlinmədi məqsədi ilə təhsil ocağına yardım göstərməyi xahiş edir. Bu məqsəd ilə şəhər rəhbərliyi 5000 rubl ayırır..

Yaqubyansın xüsusu kişi realını gimnaziyası üç sinifli idi. 1912-ci ildə dördüncü sinif təşkil edilir. Bundan sonra təhsil mərkəzi Realnı uçilişi statusu alır. Burada xarici dillər, fizika, oxu və təbiətşunaslıq tədris edilir. Şagirdlər birinci-üçüncü sinilər hər il 120 rubl pul ödəməli idilər. 1913-cü ilin yanvarında valideyn komitəsi xərci azaltmağı qərara alır. Ancaq onlar yeni binanın inşasını tələb edirdilər. Binanın tikintisinı 10000 rubl tələb edilirdi. Valideynlər bu məqsədlə 1500 rubl pul toplaya bilmişdilər. Bu məqsədlə Qosbankdan kredit alınır.

1913-cü ilin martında Ambrosimov adlı bir müəllim dərsliklərin itmısini qeydə alır. Üstəlik artıq bu birinci hall deyildi. O, müıllimlər sovetini çağırır, burada onun kim olması müəyyən edilsə  də o mühakimə edilmir. Müəllimə özünü öldürməyə cəhd göstərsədə bunun qarşısı alınır. Müəllimlər günahkar olaraq Yaqubyansı ittiham edərək bu haqqda qəzetbə bəyanat yayırlar. Valideynlər isə direktoru dəsyəkləyirdilər. Uçiliş öz işini davam etdirirdi. Nəhayyətdə onun binası 10 noyabr 1913-cü ildə açılmışdır. 1980-ci illərdə burada pioner evi fəaliyyət göstərirdi. XXI əsrdə isə burada məktəbdən kənar fəaliyyət ocaqları vardır.

## İstinadlar
Buğra Gülsoy

**Behiç Buğra Gülsoy** () — Türkiyə aktyoru.

## Bioqrafiya
22 fevral 1982-ci ildə anadan olmuşdur. Təhsilini Ankarada tamamlamışdır. 13 yaşında ilk səhnə təcrübəsini yaşamışdır. Şərqi Aralıq Universitetinin memarlıq sahəsindən 2004-cü ildə məzun olan Buğra Gülsoy, Kiprdə olduğu müddətdə Kipr Dövlət Teatrında müxtəlif tamaşalarda rol almış, həm də film rejissorluğu və aktyorluq da etmişdir. Kipr Film Dərnəyinin qurucularından biri olan Gülsoy, eyni zamanda Beynəlxalq Kipr Qısa Fim Festivalının layihə dizaynçısı və direktorudur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Layihəsi çərçivəsində təşkil edilən bir yarışmada filmçilik haqqında təhsil aldı.

İlk dəfə 2008-ci ildə Kanal D ekranlarında yayımlanan *Hamımız* *Birimiz Üçün* () adlı dizi filmin baş rol ifaçısı olaraq *Nazim* obrazı ilə Türk tamaşaçılarının qarşısına çıxan aktyor, *Hamımız* *Birimiz Üçün*dən sonra rejissorluğunu Mahsun Qırmızıgülün etdiyi *[[Günəşi gördüm (film, 2009)|Günəşi Gördüm]]* () filmində *Bərat* obrazı ilə kinoteartlara addımını atdı. *[[Günəşi gördüm (film, 2009)|Günəşi Gördüm]]*ün *a*rdından Atv-də yayımlanan *[[Unudulmaz (film, 2010)|Unudulmaz]]* () adlı serialda *Tolqa* obrazını canlandırdı. Rejissoru Dərviş Zaim olan və 2011-ci ildə nümayişə girmiş olan *Kölgələr və Surətlər (*) adlı filmdə *Əhməd* adlı bir Türk gəncini canlandırmışdır. Kanal D-də yayımlanan *Fatmagülün Günahı Nədir?* () serialında bir sezon ərzində *Vural* obrazını canlandırmışdır. Yenə Kanal D-də yayımlanan, *Şimal Cənub* () adlı serialda Kıvanç Tatlıtuğ ilə baş rolları bölüşmüş və bu serialda *Günəy Təkinoğlu* obrazını canlandırmışdır. Ardından TRT 1-də yayımlanan *Köhnə Hekayə* () serialında baş rolu, *Mətə* obrazını canlandırmışdır. FOX Tv-də yayımlanan *Eşq Yenidən* () adlı serialda *Fateh Şəkərcizadə* rolunu canlandırıb və Özgə Özpirinçci ilə baş rolu bölüşüb.

Ankarada anadan olan aktyor İstanbulda yaşayır. Teatr həyatına dostları Sərhat Teoman, Fateh Sönməz və Əmrə Ərkan ilə birlikdə qurduğu *Teatr Qutu* () ilə davam etmişdir. *Teatr Qutu*-nun bağlanmasının ardından Sərhat Teoman və Əmrə Ərkan ilə birlikdə qurduqları, *GET Yapım* ilə kino və teatr işlərinə davam edir. Özü kimi serial və film aktyoru olan Burcu Qara ilə 2011-ci ilin yay fəslində evlənmiş, 2012-ci ilin Avqust ayının 2-də boşanmışdır.

## Filmoqrafiya

### Seriallar

### Filmlər

## Mükafatlar

## Həmçinin Bax
* Alişan
* Kadir İnanır
* Şener Şen

## Xarici Keçidlər
* Rəsmi satı 
* IMDb-də Buğra Gülsoy

## İstinadlar
Tanais kinoteatrı

**Tanais kinoteatrı** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində açılmış ən qədim kinoteatr. Kinoteatr Novoçerkassk şəhəri, Platovski prospektində yerləşir. Bina 1903-cü ildə təsis edilmşdir. Binanın hazırkı, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
1903-cü ildə Novoçerkassk şəhəri, Platovski prospekti, Kondratovların binasında "Pate" adlı kinoteatr fəaliyyətə başlamışdır. Buraya gətirilən texnika Parisdən gətirilmişdi. Texnika fransız "F. və E. Pate" şirkətinə məxsus olduğundan kinoteatrda məds bu cür adlandırılmışdı. Yerli kazax Evdikiya Petrovna Kondratovna binada kinoteatrın quraşdırılmasını təmin etmişdi. Bu şəhərdə kinoteatra uyğun şəkildə inşa edilmiş ilk bina idi. Bu isə onun tarixi əhımiyyətini artırır.

1914-cü ilin payızından artıq şəhərdə müharibə məvzusu aktivləşmişdi. Burada əsasən bu tip mövzulu filmlər veriiirdi. Şəhər qəzetlərində "Şeytana qarşı mübarizə", "Spartak, qladiatorların öndəri" və "Kleopatra və Antoni"" kimi kinoların nümayiş etdirildiyini bildirirdi.

İlk əvvəllər kinoteatr binasənda eyvan olmuşdur. Birinci mərtəbənin sol hussəsində mağaza, sağında isə bərbərxana yerləşirdi. Zirzəmidə isə şərab anbarı vardı. XX əsrin 20-ci ilərində bina milliləşdirilmişdir. Bina uzun zaman öz təyinatına uyğun istifadə edilmişdir. 1927-cibildə kinoteatrın adı "Temp", sonradan "III İnternasional", "Sovetski", "Komsomoles" və artıq 90-cı illərdə "Tanais" adlandırılmışdır. 2000-ci illərdə binada təmir işləri aparılmışdır. 2010-cu ildən isə satışa ©ıxarılmışdır.

## Mənbə
* Кинотеатр "Танаис" // Novocherkassk.net

## İstinadlar
Prezident Administrasiyası (Azərbaycan)

**Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyası** — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Konstitusiya səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinə şərait yaradılmasını təmin edən rəsmi qurum. Administrasiyaya ümumi rəhbərliyi isə ölkə prezidenti həyata keçirir.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təşkil edir və onun rəhbərini təyin edir. Məqsəd Konstitusiya səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinə şərait yaradılmasını təmin etməkdir.

Milli Məclisə təqdim olunan qanun layihələrini, Prezidentin fərman, sərəncam, tapşırıq və müraciətlərinin, habelə digər sənədlərin layihələrini Prezident Administrasiyası hazırlayır; qəbul olunmuş qanunların, Prezidentin fərman, sərəncam və tapşırıqlarının yerinə yetirilməsinə nəzarət edir, yoxlayır və dövlət başçısına müvafiq məruzələr təqdim edir.

Administrasiya Prezidentin respublikadakı siyasi partiya, ictimai birlik, həmkarlar və yaradıcı ittifaqları ilə, habelə xarici ölkələrin dövlət orqanları və vəzifəli şəxsləri, yerli və xarici siyasi, ictimai xadimlər, beynəlxalq təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqələrini təmin edir.

Administrasiyada ölkədə və dünyada baş verən sosial-iqtisadi, siyasi və hüquqi proseslər haqqında məlumatlar, yerli özünüidarə orqanlarının, ictimai təşkilatların və vətəndaşların müraciətləri, təklifləri təhlil olunur və Prezidentə müvafiq məruzələr hazırlanır.

## Rəhbərlik
Administrasiyaya ümumi rəhbərliyi Azərbaycan Respublikası Prezidenti həyata keçirir.

Administrasiyanın işinə bilavasitə rəhbərlik funksiyalarını isə Administrasiyanın rəhbəri yerinə yetirir. Hal-hazırda administrasiyaya Samir Nuriyev rəhbərlik edir.

Azərbaycan Prezidentinin Administrasiyasına 16 şöbə daxildir. Həmin 16 şöbə rəisindən 7-i həm də Prezidentin köməkçisidir. Həmin 7 nəfərdən başqa Prezidentin Katibliyinin rəisi də Prezidentin köməkçisidir. 2 nəfər isə sadəcə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi vəzifəsini tutur.

## Prezident sarayı
Administrasiya Azərbaycan Respublikasının Prezident sarayında – Bakı şəhəri, İstiqlaliyyət küçəsi, 19 ünvanında yerləşir.

## Azərbaycan Prezident Administrasiyasının rəhbərlərinin siyahısı

## İstinadlar
Fleş (DC Comics)

** Fleş ** () — DC Comics personajlarındandır. Personaj ilk dəfə yazıçı Qardner Foks və rəssam Harri Lempert tərəfindən hazırlanmışdır. İlk Fleş #1 komiksi 1939-cu ildə çıxmışdır. O, super sürətə, super sürətli reflekslərə və sürətli sağalma gücünə malikdi. Cey Qarikdən başqa bütün Fleşlər Spidforsa(elementar sürət gücü ölçüsüdür) malikdilər, onlar güclərini Spidfors deyilən sürət ölçüsündən alırlar. İndiki dövrə kimi 4 Fleş olmuşdur, Bunlardan ilki Cey Qarik () (1940–1951, 1961–indiki vaxt), ikincisi və əsas Fleş olan Beri Elın () (1956–1985, 2008–indiki vaxt) üçüncüsü ən sürətli Fleşlərdən sayılan Beri Elın olmayan zaman 50 ilə yaxın Fleş kostyumunu öz üzərində layiqli şəkildə daşıyan Voli Vest () (1986–2011, 2016–indiki vaxt) (yeni 52 dünyası xaric) sonuncusu isə İmpulse yəni Berinin gələcəkdən gələn nəvəsi olan Bart Elındır. () (2006–2007).

## Filmlər
Vladimir Qodar

**Vladimir Qodar** (; ana. 16 mart 1956, Bratislava) — Kino üçün müasir klassik musiqilər bəstələyən və musiqi sahəsində fəal işləyən Slovakiya bəstəkarı. O, həmçinin Çexiyalı skripkaçı, müğənni və bəstəkar İva Bittova ilə əməkdaşlığı ilə məşhurdur. Müəllif, redaktor və musiqinin tarixi haqqında kitabların tərcüməçisidir. Slovakiya bəstəkarı Yan Levoslava Bellanın yaradıcılığının araşdırılması ilə məşğul olur.

## Bioqrafiyası
Qodar 16 mart 1956-cı ildə Bratislavada anadan olmuşdur. Fortepiano sinfi üzrə musiqi məktəbində təhsil almış, bəstəkarlardan şəxsi dərslər almışdır. 1971-ci ildən 1975-ci ilə qədər Bratislava konservatoriyasında təhsil almış, Yuraya Pospişiladan fortepiano, Mariya Masarikovadan bəstəkarlıq dərsləri almışdır. 1979-cu ildən *Opus* nəşriyyatında nəşrlərinin redaktoru kimi fəaliyyət göstərir. 1985-ci ildən 1991-ci ilə qədər Bratislavada ifaçılıq sənəti üzrə ali məktəbdə bəstəkarlıq kafedrasında dərs demişdir. 1988–1989-cu illər aralığında Vyana Universitetində musiqi və ifaçılıq sənəti üzrə təhsil almışdır. 1992–1996-cı illər aralığında Slovakiya Elmlər Akademiyasında vaxtı musiqişünaslıq institutunda çalışmışdır. 1993-cü ildə musiqişünaslıq üzrə doktorluq dissertasiyasını qorumuşdur. 1997-ci ildən Bratislavada Komenski Universitetinin fəlsəfə fakültəsində estetika kafedrasında dərs deyir. 2011-ci ildən 2015-ci ilə qədər Qodar Bratislavada ifaçılıq sənəti üzrə ali məktəbdə bəstəkarlıq və dirijorluq kafedrasında müəllim kimi çalışmışdır.

## Yaradıcılığı
Onun yaradıcılığı Slovakiya xaricində o qədər də tanınmır. Onun musiqilərinin çox hissəsi "Slovart Music" adı altında buraxılmışdır. Onun əsərlərinin arasında Viktor Şklovskinin xatirəsinə həsr edilmiş violonçel üçün böyük sonata da var.

2001-ci ildə Qodar *Mənzərə* film üçün yazdığı musiqiyə görə Corc Deleryu mükafatınınn sahibi olmuşdur.' 2006-cı ildə musiqi sahəsində milli slovak mükafatını olan *Büllur qanad* mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт 
* 
*
Samatiya

**Samatiya** (,) — İstanbulun Fateh mahalının bir qonşuluğudur. Mərmərə dənizi sahilində, Yeddiqüllə qonşuluğunun qərb sərhədində yerləşir.

## Etimologiyası
Qonşuluğun adı, qonşuluqda olan qum miqdarının çoxluğuna görə "qum" mənasını verən *Psamathion* (Ψαμάθιον) Yunan sözündən yaranmışdır.

## Tarixi
383-ci ildə, ilk monastır təşkilatı, o zamanlar səddin xaricində, Samateyiyada, Konstantinopol'da quruldu.

Yaxın zamana qədər, Samatiyada, əksəriyyətlə 1458-ci ildə Sultan II Mehmed tərəfindən yerləşmiş olan ermənilər yaşayırdı və daha əvvəl *Sulu Manastırı* (suyun monastırı) olaraq da adlandırılan *Müqəddəs Corc* kilsəsini ehtiva edirdi. Kilisə Osmanlı fəthindən əvvəl Şərqi Pravoslav kilsəsi idi.

Qonşuluq, 1782-ci ildə İstanbulun ən böyük yanğınları birində dağıdıldı.

## Samatiya Bugün
Həmçinin Samatiyada əhəmiyyətli bir ictimai xəstəxana, İstanbul Təhsil və Araşdırma Xəstəxanası yerləşir.

Samatiyanın şəhərətrafı dəmir yolu xətti Sirkəci-Halqalı üzərində bir stansiyası ("Qocamustafapaşa" olaraq adlandırılmışdır) var.

İstanbulun ən mənzərəli balıq bazarlarından biri qatar stansiyasının dərhal qarşısındakı rübdə yerləşir.

Samatiya, Türk rejissorları üçün də ən sevilən məkandır. Ən məşhur Türkiyə Televiziya şoularından biri olan *İkinci Bahar* və Nuri Bilgə Ceylanın *Üç Meymunlar* (), Samatya'da çəkildi.

## Əhəmiyyətli Şəxsiyyətlər
* Hraçiya Adharyan - Erməni dilçi
* Simon Aqopyan - Erməni  rəssam
* Mihran Apikyan - Erməni  yazıçı və dilçi
* Levon Larents - Erməni yazıçı

## Mənbələr
* Yanin, Reymond (1964). *Konstantinopol Bizans* (Fransız dilində). Paris: Fransız Bizans Araşdırmaları İnstitutu.
* Müller-Viyener, Volfqanq (1977). *Şəkilli söz topoqrafiyası İstanbul: Bizans 17-ci səhifə* (Alman dilində). Tübingen: Vasmut. ISBN 978-3-8030-1022-3.

## İstinadlar
Ukrayna iqtisadiyyatı

**Ukrayna iqtisadiyyatı** — Ukrayna dövlətinin iqtisadiyyatı.

## Təsərrüfatı
Ukrayna təsərrüfatı mürəkkəb sahə və ərazi quruluşuna malikdir.

## Yanacaq-energetika kompleksi
Bu ölkənin yanacaq-energetika kompleksi kömür, yerli neft-qaz və ən çox kənardan aldığı neft-qaz yanacağına əsaslanır. Donbas iri daş kömür rayonudur.

Ölkədə çoxlu istilik elektirik stansiyaları və bir neçə atom elektrik stansiyası var. 1986-cı ildə Çernobıl AES-də baş vermiş qəza ölkə iqtisadiyyatına çox böyük zərər vurmuşdur.

## Metallurgiya kompleksi
Ölkənin metallurgiya kompleksi yerli dəmir filizləri və kömür əsasında inkişaf edir. İri mərkəzləri Donbas kömür hasilatı, Azov sahili nəqliyyata yaxınlıq və Dnepryanı filiz mərkəzi kimi fərqləndirilir.

## Maşınqayırma sənayesi
Maşınqayırma metal tutumlu və əmək tutumlu sahələrlə təmsil olunub.

Ağır maşınqayırma Donbasda, Xarkovda, dəqiq maşınqayırma Ukraynanın qərb və cənub mərkəzlərində, şəkər çuğunduru yığan maşınlar Ternopolda, traktorlar Xarkovda, avtomobillər Lvovda, Zaporojyedə, Lutskda yerləşir.

## Gəmiqayırma sənayesi
Gəmiqayırma Xerson və Nikolayevdədir.

## Kimya sənayesi
Kimya sənayesi inkişaf etmişdir.

## Yeyinti sənayesi
Güclü yeyinti sənayesinə malikdir, yerli kənd təsərrüfatı məhsullarını emal edən-unüyütmə, şəkər, bitki yağı, ət-süd və meyvə konservləri və s. istehsal olunur. Bu müəssisələr kənd təsərrüfatı rayonlarında yerləşirlər.

## Tikinti materialları sənayesi
Tikinti materialları sənayesi yüksək səviyyədə inkişaf etdirilir, zəngin xammala əsaslanır.

## Kənd təsərrüfatı
Kənd təsərrüfatı həm bitkiçilik və həm də heyvandarlıq sahələri yaxşı inkişaf etdirilmişdir.

Əkin yerlərinin yarısından çoxunu dənli bitkilər tutur ki, əsasən də buğda əkinləri geniş yayılmışdır. 2006-cı ildə ölkədə 32 milyon ton taxıl istehsal olunmuşdur.

Şəkər çuğunduru becərilməsinə və şəkər tozu istehsalına görə Urkayna 2006-cı ilin məlumatlarına görə 22 milyon tonla şəkər çuğunduru və 2,6 milyon tonla şəkər tozu istehsalı sayəsində dünyada qabaqcıl yerlərdən birini tutmuşdur.

Əsas əkinləri meşə-çöl və qismən də çöl zonalarında yerləşir.

Heyvandarlıq əsasən südlük-ətlik istiqamətdə və donuzçuluq, quşçuluq, qoyunçuluq və b. inkişaf etdirilir.

Zakarpatye və cənub rayonları meyvəçlik və üzümçülük yerləşir.

## Nəqliyyat
Nəqliyyatın bütün sahələri inkişaf etmişdir. Odessa, Xerson, Mariopul kimi limanları vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Maql

**Maql** — Coan Roulinq tərəfindən yazılan Harri Potter romanında heç bir sehr gücü olmayan insanlara deyilən sözdür.

Sehrbazlıq qabiliyyəti olmayan ata və anadan olan uşaqlarda bəzən sehrbaz yaxud cadugər olar bilir buna misal olaraq Lili Potter və Hermiona Qreynceri göstərmək olar. Bunun yanında valideynlərindən biri maql biri sehrbaz olan uşaqlarda vardır, elə sehrbazlara maql doğumlu, mələz və yaxud yarım-qan deyilir. Buna misal olaraq isə Severus Sneypi yaxud Lord Voldemortu göstərmək olar. Maql nəslindən gələn sehrbazları, safqan sehrbazlar Bulanıq () deyərək alçaldırlar.

Amerikadaki Sehr Cəmiyyəti maql sözünün yerinə, No-Maj kəliməsindən istifadə edilir. İngilis dilində *No* sözü Yox, *Maj* sözü isə *Magic* sözündən törəmiş Sehr mənasını verir. Birlikdə mənası heç bir sehr gücü olmayan deməkdir.

### Bilinən və önəmli maqllar
* Dörslilər, Harri onunla yaşayır.
* Maql Baş naziri
* Tom Riddle Senior, Lord Voldemortun atası
* Cənab və xanım Qreyncerlər, Hermionanın valideynləri
* Tobias Snape, Severus Sneypin atası
* Seamus Finnigan atası
* Din Tomasın anası
* Kolin və Denis Kriviylər ailəsi
* Ceykob Kovalski, Nyut Skamenderin No-Maj dostu
* Meri Lu Beyrbon, Yeni Salem Xeyriyyə Cəmiyyətinin rəhbəri (və ya "İkinci Salemçilər")

## İstinadlar
Sabrina Veqa

**Sabrina Veqa** (; doğ. 28 fevral 1987) — ispaniyalı şahmatçı, qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster (2007).

## Şahmat karyerası
1996-cı ildən 2007-ci ilədək müxtəlif yaş kateqoriyalarında İspaniyanı gənclər arasında şahmat üzrə dünya və Avropa çempionatlarında təmsil etmişdir. Mondaris (2005–06), Lork (2007) və La-Masana (2007) şəhərlərində keçirilmiş beynəlxalq turnirlərdə qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster normasını yerinə yetirib. Ardıcıl iki dəfə Belqradda keçirilmiş beynəlxalq turnirlərdə qalib olub (2013, 2014).

İspaniyanın qadınlardan ibarət milli komandasının tərkibində yeddi dəfə Ümumdünya Şahmat Olimpiadalarında (2004, 2008–2016), altı dəfə isə Avropa çempionatlarında (2005–2015) çıxış etmişdir.

Üç dəfə qadın şahmatçılar arasında İspaniya çempionu olub (2008, 2012, 2015). 2016-cı ildə Rumıniyanın Mamaya şəhərində keçirilmiş şahmat üzrə qadınlar arasında XVII şəxsi Avropa çempionatında gümüş medal qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* FIDE Chess profili
* Sabrina Vega Gutierrez. Chess-DB.com  
* Sabrina Vega Gutierrez . Chessgames.com 
* Sabrina Vega Gutierrez . 365Chess.com
Qviddiç

thumb
**Qviddiç** — Coan Roulinq tərəfindən yazılan ** [[Harri Potter (romanlar seriyası)|Harry Potter]] ** kitablarındaki xəyali bir idman növüdür.

Qviddiç, sehrbazlar tərəfindən oynanan komanda oyunur. Süpürgə üstündə, uçaraq oynanılır. Məqsədi Qafıl deyilən topu üç çevrənin birindən keçirmək və qoz böyüklüyündə olan Qızıl Sniçi deyilən qanadlı topu tutaraq matçı bitirmək olan bu idmanda hər komandada yeddi oyunçu olur.

## Oyunda istifadə edilən vasitələr və komanda üzvləri
thumb
* 'Komanda Üzvləri' *
* 3 Qovalayıcı: Qovalayıcının ən əhəmiyyətli vəzifəsi Qafılı üç çevrənin birinin içindən keçirməkdir.
* 1 Mühafizəkar: Qapıçının (tutucunun) vəzifəsi Qafılın dairələrdən keçməsinim qarşısını almaqdır.
* 2 vurucu: Vurucunun vəzifəsi komandasını Blucerlərdən qorumaq və Bluceri rəqibə atmaqdır. Vurucular Blucerə vurmaq üçün əllərində beysbol çubuğuna bənzər çubuqlar daşıyarlar.
* 1 Axtarıcı: axtarıcını vəzifəsi Qızıl Sniç'i rəqibindən əvvəl tutaraq oyunu bitirməkdir.

* 'İstifadə edilən Vasitələr' *

3 növ top vardır. bunlar:
* 1 ədəd Qafıl: Qovalayıcı Qafılı çevrədən keçirməyə, tutucu isə tutmağa çalışır. Əgər qovalayıcı bu topu çevrədən keçirsə komandasına 10 xal qazandırır.
* 2 ədəd Blucer: Blucer öz iradəsi olan bir toptur. Məqsədi əlindən gəldiyincə çox oyunçunu süpürgəsini salmaqdır.
* 1 ədəd Qızıl Sniç: Bir axtarıcı tərəfindən tutulduğu zaman matçı bitirən Sniç, özünü tutan axtarıcını komandasına 150 xal qazandırır. Snitch yaxalanamazsa matç sonsuza qədər davam edə bilər və aylar sürən Quidditch matçları olduğu bilinməkdədir. Snitch olmadan əvvəl bu top yerinə sinicit adı verilən sarı rəngli kiçik bir quş istifadə edilərdi. Matçlarda bu quşlar bəzi hallarda ölürdü və Sehr Nazirliyi bu səbəblə Qviddiç matçlarında sinicit istifadəsini qadağan etdi.

Hoqvarts'ta 4 komanda vardır. Bu komandalar Hoqvarts Məktəbində olan dörd binanın adlarını almışdır. Qviddiç Sehrbazlar dünyasın sevilən bir idmandır və dörd ildə bir dünya kuboku təşkil edilər. Peşəkar Qviddiç komandalarından bəziləri bunlardır: Holihid Harpiləri, Vinqton Vonderers, Çadli Kanons, Eplberi Errous və Turşil tornados.

## Sniçin tarixi
thumb
Müasir Qviddiç, Qviddiç tarixində ilk olaraq bir quş olan qızıl siniticlə oynanmışdır. Ancaq daha sonralar quşun nəsli tükənməyə yaxınlaşdığı üçün qanadlı qızıl sniç ixtira edilmişdir. Sniç, axtarıcı onu ələ qədər sahənin ətrafında durmadan hərəkət edər və çox sürətlidir. Bir qoz böyüklüyündədir. Sniçi tutmaq komandaya 150 bal qazandırır və oyun ancaq sniç tutulduğunda bitər.

Bundan əlavə Albus Dambldor Ölüm Hədiyyələri ndə Harri Potter ə Fəlsəfə Daşı romanında tutduğu Sniçin içinə Diriltmə Daşı'nı qoymuşdur.

Əsrlər boyu Qviddiç də deyildiyi kimi, Qızıl Sniçin 150 bal dəyərində olmasının 1269'daki bir matça əsaslanır. O tarixdə Sehrbaz Şurası Başsehrbazı olan Barberus Bragg, o vaxtlar məşhur olan Sinicit ovlama idmanına ithafən, matça qəfəsdə bir Sinicit quşu gətirir və onu buraxdıq sonra, quşu tutan oyunçuya 150 Galleon mükafat verəcəyini söyləyər.
Palas-Otel (Rostov-na-Donu)

**Palas-Otel** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Rostov-na-Donu şəhəri Budyonnovski küçəsi ev 43/53 ünvanında yerləşir. Bina 1880-ci illərində inşa edilmişdir. Binanın hazırkı vəziyyəti idealdır. İnşası zamanı üç mərtəbədən ibarət olsa da hazırfa beş mərtbəlidir. Ampir stilinə,sahibdir.
## Tarixi
Üç mərtənədən ibarət ilan bina 1880-ci illərdə Kuşnaryovun tütün fabriki kimi inşa edilmişdir. Bina Budyannovdki küçəsi ilə Kazan küçələrinin qoğuşduğu əraziyə yaxın yerləşir. 1914-cü ildə «Y. S. Kuşnaryov cəmiyyəti» Aslanidinin tütün fabriki ilə birlikdə Asmilovun tütün fabrikinə birləşdirilir. 1914—1915-ci illərdə bina ampir stilində yenidən bərpa edilmişdir. Bu bərpa işlərini milliyyətcə erməni olan Arutyan Xristoforoviç Zakiev həyata keçirmişdir..
 
Bina təmirdən sonra mehmanxana kimi istifadə edilmişdir. Mehmanxana birinci sinifə daxil idi. 70 2-х və 3-х yerlik nömrələr fəaliyyət göstərirdi. Binanın mərkəzi zalında fotan vardı. Yeməkxanaya girişdə böyük bir akvariun vardır. Buradakı balıqlar menyuya daxil idi. Akvariumun sahəsi 8 m² metr idi.
right|thumb|240 px
Yeməkxananın divarları parlaq tonda rənglənmişdir. Butada həm də ayrıca yemək kabinetləri fəaliyyət göstərirdi. Yemək zalı 800 nəfər üçün nəzərdə tutulmuşdu.

1914-ci ilin avqustunda Palas-Oteldə imperator II Nikolay qalmışdır. O, ailəsi ilə birlikdə Qafqazdan Moskvaya gedirdi. 
23 martdan 4 may 1918-ci ilə qədər burada Don Sovet Respublikası fəaliyyət göstərmişdir. Onun başında Fyodr Qriqorievi© Podtelkov və Mixail Vasileviç Krivoşlıkov dururdu.

Rostovun ağlar tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra burada yenidən mehmanxana fəaliyyətini bərpa etmişdir.

1920-ci ildə binada 1-ci atlı süvari ordusunun qərərgahı sonradan isə Şimali-Qafqaz hərbi dairəsi yürləşirdi.

Hazırda bina yenidən qurulmuşdur. Üzərinə iki mərtəbədə əlavə edilmişdir. Hazırda burada dövlət müəssisəsi yerləşir.

## Mənbə
* Столица Белого движения .
* Палас-отель

## İstinadlar