open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əlfi Qasımov

**Qasımov Əlfi Səhlik oğlu** (5 yanvar 1927- 10 mart 1985-ci il) — yazıçı, publisist, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1956).

## Həyatı
Əlfi Qasımov 1927-ci il yanvar ayının 5-də Ağdam rayonunun Poladlı kəndində anadan olmuşdur. O, Şelli-Qaradağlı kəndinin yeddiillik məktəbini bitirdikdən sonra Ağdam Pedaqoji Texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir. Daha sonra 1943-1944-cü illərdə Ağcabədi rayonunun Xocavənd və Boyad kənd məktəblərində müəllim işləmişdir.

Əlfi Qasımov 1944-1946-cı illərdə Ağdamda İkiillik Müəllimlər İnstitutunda oxumuş, oranı bitirdikdən sonra 
1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və 1951-ci ildə həmin universitetdə təhsilini başa vurmuşdur.

## Fəaliyyəti
### Əmək fəaliyyəti
Əlfi Qasımov 1951-1958-ci illərdə "Azərbaycan müəllimi" qəzetində xüsusi müxbir, şöbə müdiri və redaktor müavini vəzifələrində işləmişdir. Daha sonra 1958-1966-cı illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində məsul katib vəzifəsini icra etmişdir. O, 1966-1983-cü illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Poliqrafiya, Nəşriyyat və Kitab Ticarəti İşləri Komitəsində nəşriyyatlar idarəsinin rəisi, baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır.

Əlfi Qasımov 1983-cü ilin fevralından ömrünün axırınadək Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında bədii ədəbiyyat redaksiyasının müdiri vəzifəsində işləyib. Azərbaycan Dövlət Televiziyasında "Kitablar aləmi" verilişinin aparıcısı olub. 1956-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur.

## Yaradıcılığı
Əlfi Qasımov ədəbi yaradıcılığa ilk dəfə 1945-ci ildə Ağdamda Müəllimlər İnstitutunda oxuyarkən başlamış və onun "Xalq arzusu" adlı ilk şeiri Ağdamda çıxan "Lenin yolu" qəzetində dərc edilmişdir. Publisistin şeirləri universitetdə oxuduğu illərdə də  respublikanın müxtəlif qəzet və jurnallarında dərc edilmişdir.

Əlfi Qasımovun "Əriməzin ətəklərində" adlı ilk oçerklər kitabı 1954-cü ildə nəşr olunmuşdur. Sonra isə çoxsaylı oçerk, hekayə, povest və roman kitabları, həmçinin tərcümələri və tərtib etdiyi digər kitabları çap olunmuşdur. Əsərləri rus, qırğız, türkmən və tacik dillərinə tərcümə edilmişdir.

## Ölümü
Əlfi Qasımov 1985-ci il mart ayının 10-da Bakıda ürək çatışmazlığından qəflətən vəfat etmişdir.

## Kitabları
**Bədii əsərləri:**

**Tərcümələri və tərtib etdiyi kitablar:**

## Mənbə
* XX əsr Azərbaycan yazıçıları,Ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı,2011
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
'''Əlfi Qasımov''' ''- anl.az''
Vir illustris

**Vir illustris** ( və ya  ) — sonrakı dövr Roma İmperiyasında və ilkin Bizans İmperiyasında  ən yüksək senatr titulu.
Vir spectabilis

**Vir spectabilis** (,  və ya  ) — sonrakı dövr Roma İmperiyasında və ilkin Bizans İmperiyasında ən yüksək senatr titulu (IV - VI əsrlər).
Neokolonializm

**Neomüstəmləkəçilik** və ya **neokolonializm** — iqtisadi ekspansiya, inkişaf etmiş ölkələrin inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi, sosial, siyasi və mədəni işlərinə qarışması.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lalə BAYRAMOVA — Modernləşməyə dair imperializm və neokolonializm nəzəriyyələri (Azərb. dilində), Metafizika jurnalı, Cild 5, Say 4, Sıra 20, 2022, Tam mətn ss.174–186
Daban sümüyü

, () — ayaq daraqarxası sümüklərinin ən böyüyü olub ayağın dal və alt hissəsində boylama istiqamətdə yerləşmişdir. Bunun geriyə çıxan hissəsinə daban qabarı —  deyilir. Daban sümüyünün üstündə aşıq sümüyü ilə birləşməyə məxsus üç oynaq səthi vardır: ön oynaq aşıq səthi —  ən kiçiyidir; orta oynaq aşıq səthi —  əvvəlincidən bir az böyük olub aşıq sümüyü dayağı —  adlanan və içəri doğru çıxmış çıxıntı üzərində yerləşmişdir. Bu çıxıntının altında baş barmağı bükən uzun əzələnin vətərinə məxsus şırım —  vardır. Arxa oynaq aşıq səthi —  ən böyüyü olub iki əvvəlincidən daban şırımı —  vasitəsilə ayrılır. Bu şırım aşıq sümüyündə olan  ilə bir cib —  əmələ gətirir. Daban sümüyünün qabarı —  iki hissəyə bölünür: bayır və içəri çıxıntı — . Daban sümüyünün önündə olan oynaq səth —  kubabənzər sümük ilə calanır və arxasındakı qabar aşıq vətərinin bağlanmasına məxsusdur. Daban sümüyünün bayır səthində blokabənzər çıxıntı —  vardır; bu çıxıntının ön və arxasında qısa və uzun incik əzələləri vətərlərinə məxsus şırımlar keçir.

## Həmçinin bax
* Sever xəstəliyi

## İstinadlar
Filezilla

**FilleZilla** — FileZilla Client və FileZilla Serverdən ibarət olan, azad və açıq mənbəli çarpaz platformalı FTP proqramı. FileZillanın Windows, Linux, macOS əməliyyat sistemləri üçün binary faylları var. FilleZilla FTP, SFTP və FTPS protokollarını dəstəkləyir. FileZillanın mənbə kodu SourceForgeda yerləşdirilib.

## İstinadlar
Qabaqcıl Elmlər Politexnik İnstitutu

**Qabaqcıl Elmlər Politexnik İnstitutu** (**IPSA**; ) — Fransaın Cənub-Pireneylər bölgəsində, Tuluza şəhərində yerləşir, aviasiya ixtisaslaşan özəl universitetdir.

O IONIS Education Group üzvüdür.

## Tarix
*Institut polytechnique des Sciences Appliquées* 1961-ci ildə aviasiya sektorundan gələn və Parisdə məskunlaşmış üç mühəndis Mişel Kazin, Moris Pradier və Pol Lefort tərəfindən yaradılmışdır. 2001-ci ildə adı *Institut polytechnique des sciences avancées* olaraq dəyişdirildi. 2007-ci ildə o, Tuluzada bölgədəki mühüm aviasiya sənayesindən qorunan törəmə müəssisəsini açdı.

Fransa hökuməti 2005-ci ildə məktəbin məzunlarına "Aeronaviqasiya və kosmik sistemlərin mühəndisliyi üzrə ekspert" adını tanıdı və 2011-ci ildə Komissiya des titres d'ingénieur instituta mühəndis adının verilməsinə icazə verdi. Bu mühəndislik ixtisasının ilk məzunları 2013-2014-cü tədris ilinin sonunda təhsillərini başa vurmuşlar. Məktəb iki illik hazırlıq dövrü və üç illik təkmilləşdirmə dövrü təklif edir: "Telekommunikasiya sistemləri", "Botda hesablamalar", "Elektromexaniki sistemlər", "Mexanika və konstruksiyalar", "Enerji və hərəkət". Məzunlar məktəbi "Aeronaviqasiya Sistemləri və Spatiaux Mühəndisliyi üzrə Ekspert" rəsmi adı ilə tərk edirlər.

2017-ci ildən məktəb həmçinin Aeronavtika üzrə bakalavr və yay məktəbi təklif edir.

## Qabaqcıl Elmlər Politexnik İnstitutunun məşhur məzunları
Eric Boullier (1999), hakim simaları Lotus F1 Team.

## Biblioqrafiya
* Nicolas Tenoux (IPSA 2007), *6 mois dans la vie d’un Pilote de ligne: Les secrets du quotidien...*, 2020, Amazon, 51p., (), p.&nbsp;10
* Nicolas Tenoux (IPSA 2007), *6 months in the life of an Airline pilot: Daily life secrets …*, 2020, Amazon, 77p., (), p.&nbsp;10

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Institut polytechnique des sciences avancées
* IPSA Alumni
Roma çarları

**Roma çarları** () — mifik və ya yarım əfsanəvi Qədim Romada Roma Respublikasına qədər Tit Liviy tərəfindən qeyd olunan və ilkin Roma mənbələrində göstərilən Roma çarlığı dövrü hökmdarları.
Mülki aviasiya milli məktəbi

**École nationale de l'aviation civile** (**ENAC**) Fransanın Cənub-Pireneylər bölgəsində, Tuluza şəhərində yerləşir, aviasiya üzrə ixtisaslaşan ictimai universitetdir.

O Fransa AEROTECH üzvüdür.

2025-ci ilin iyun ayında məktəb ISAE-SUPAERO ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Toulouse School of Aviation and Aerospace Engineering-ni yaratdı.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Nicolas Tenoux (MS EAGTA ENAC 2007), *6 mois dans la vie d’un Pilote de ligne: Les secrets du quotidien…*, 2020, Amazon, 51p., (), p. 10
* Nicolas Tenoux (MS EAGTA ENAC 2007), *6 months in the life of an Airline pilot: Daily life secrets …*, 2020, Amazon, 77p., (), p. 10

## Mənbə
* École nationale de l'aviation civile
* Fondation ENAC
* ENAC Alumni
Vətər (anatomiya)

— əzələnin quruluş hissəsi. Əzələ liflərinin ucları nazikləşərək sərt kollagen birləşdirici toxuma ya vətər liflərinə keçirlər. Bir neçə vətər lifi toplaşaraq ilkin vətər dəstələri əmələ gətirir, bunların birləşməsindən ikinci dərəc bunlardan da üçüncü və dördüncü dərəcə dəstələr əmələ gəlir. Nəhayət son dəstələr toplaşaraq vətəri təşkil edirlər.
Qara (film, 2005)

## Süjet

## Rollarda
* Amitabh Bachchan — Debraj Sahai
* Rani Mukerji — Michelle McNally
* Ayesha Kapoor — Young Michelle McNally
* Shernaz Patel — Catherine McNally
* Dhritiman Chaterji — Paul McNally
* Nandana Sen — Sarah McNally
* Sillo Mahava — Mrs. Gomes
* Mahabanoo Mody-Kotwal — Mrs. Nair
## İstehsalı

## Buraxılışı

### Kritik resepsiyon

## Kassa gəliri

## Mükafatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Fərhad Kərimov

**Fərhad Əsgər oğlu Kərimov** () — azərbaycanlı hərbi jurnalist və teleoperator. Dağlıq Qarabağ, Gürcüstan, Tacikistan və Çeçenistanın döyüş zonalarında hazırladığı reportajların müəllifidir.

## Bioqrafiya
Fərhad Kərimov 11 dekabr 1948-ci ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirib. Bir müddət Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışmışdır.

O, 1987-ci ildən peşəkar jurnalistika fəaliyyətinə başlayır. İlk vaxtlar "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetində müxbir kimi çalışıb. 1991-ci il, 1 oktyabr tarixindən Turan informasiya agentliyində informasiya şöbəsinin redaktoru vəzifəsini tutmuşdur. 1992-ci ildən Röyter və Assoşieyted Press agentlikləri ilə əməkdaşlığa başlamışdır. 1992–1994-cü illərdə Qarabağ müharibəsinin ən qaynar bölgələrindən videosüjetlər hazırlamışdır. O, həmçinin, Gürcüstan və Tacikistandakı müharibə zonalarından bir çox reportajların müəllifi olmuşdur.

### Çeçenistan müharibəsi

Çeçenistanda gedən müharibə zamanı hazırladığı reportajlar ona dünya şöhrəti gətirdi. O, döyüş bölgələrində olan dəhşəti çox böyük ustalıqla lentə alaraq bütün dünyaya çatdırmağı bacarmışdı. 1994–1995-ci ildə apardığı çəkilişlər Çeçenistanda baş verənlərin beynəlxalq ictimaiyyətə dolğun şəkildə çatdırılmasında mühüm rol oynamışdır.

Fərhad Kərimov 1995-ci il mayın 21-də Çeçenistanda çeçen üsyançılar tərəfində xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən naməlum şəraitdə güllələnərək həlak olmuşdur. Onun cəsədini mayın 22-də yerli sakinlər tapmışdır. Bir neçə gün sonra isə qardaşı tərəfindən cəsədə baxış zamanı onun Fərhad Kərimov olduğu rəsmi şəkildə təsdiq edilmişdir. Fərhad Kərimov Qroznı şəhərindən 44 km cənub istiqamətdə yerləşən Nojayurd rayonunun Şuan kəndində dəfn olunmuşur. Yalnız üç ildən sonra Fərhad Kərimovun dostlarının köməyilə onun cənazəsi vətənə gətirilərək Xırdalan qəbirstanlığında, atasının yanında yenidən torpağa tapşırılmışdır.

1995-ci ildə Fərhad Kərimov silahlı münaqişə zamanı öldürülmüş jurnalist Rori Pek adına təsis edilən müfakata layiq görülür.

1996-cı ilin mayında Fərhad Kərimovun adı 934 şəhid jurnalistin şərəfinə Vaşinqtonun Arlinqton milli qəbiristanlığında ucaldılmış memorial abidəyə həkk olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Birinci çeçen müharibəsi zamanı çəkdiyi fotolar
Servi Tulli

**Servi Tulli** (; ) — Qədim Romanın VI çarı.

## Haqqında
Bir rəvayətə görə onun anası latın tayfaları ilə müharibədə əsir alınıb Tarkvini Priskin arvadına kənizliyə verilmişdi. Qul arvadın bir oğlu olmuş, uşağın adını Servi Tulli qoymuşdular, (latınca *serva* - "qul" deməkdir). Lusi Tarkvini uşağı oğulluğa götürüb böyütmüş, ölərkən özünə xələf təyin etmişdi. Romada ilk ictimai islahatın keçirilməsi onun adı ilə bağlıdır. Servi Tullinin çarlığı zamanı veylər üzərində qələbə çalınmış, Diana məbədi salınmışdı. Servi Tulli Romanın ətrafına divar çəkilməsini davam etdirmişdir. Tulli öz yeznəsi Məğrur Tarkvini tərəfindən öldürülmüşdür.

## Mənbə
* Y. Həsənov. Qədim Roma tarixi. Bakı, 1975.
Lusi Tarkvini Prisk

**Lusi Tarkvini Prisk** (; ) — Qədim Romanın V çarı.

## Haqqında
Ank Marsinin ölümündən sonra Lusi Tarkvini Prisk Roma çarı olmuşdur. O, da latın, sabin və etrusk tayfalarına qarşı vuruşmuşdu. Çox ehtimal ki, Tarkvini Prisk Roma çarları içərisində etrusklar kimi şahlıq əlamətləri gəzdirən ilk padşah olmuşdu. O, atlı dəstələrin sayını artırmışdı. Tarkvini Prisk Roma şəhərini gözəl binalarla bəzəmək planını tərtib etmişdi və Kapitoli məbədinin tikilməsinə başlamışdı. Palatin və Aventin arasında şəhər meydançası — forum salınmışdı.

## İstinadlar
Numa Pompili

**Numa Pompili** (lat. **Numa Pompilius**; ) — Romuldan sonra Roma çarı Tit Tasinin yeznəsi Numa Pompili olmuşdu. O, dinc siyasət yürüdürdü. O, torpaqsızlara torpaq vermiş, yadellilərdən yeni icma yaratmış, sənətkarları “bir kollegiyada birləşdirib onlara xüsusi bayram günü - Aqonalia bayramı - müəyyən etmişdir”. O, pontifiklərin (kahinlər) kollegiyasını yaratmışdı. Onun vaxtında Romada taun xəstəliyinin yayıldığını da deyirlər. Pompilinin hakimiyyəti 43 il davam etmişdir. 

## İstinadlar
Ank Marsiy

**Ank Marsi** () — Qədim Romanın IV çarı.

## Haqqında
Tull Hostilidən sonra Romada Ank Marsiy çar seçilmişdi. O, həm də baş pontifik (*pontifex maximus*) idi. Ölkənin iqtisadi inkişafı üçün o, çox iş görmüşdü. Tibr çayı üzərində körpü tikdirmiş, Osti adlı liman saldırmışdı.

## Mənbə
* Y. Həsənov. Qədim Roma tarixi. Bakı, 1975.

## İstinadlar
Knyaz Çobanoğlu

**Hüseynov Knyaz Çoban oğlu** — azərbaycanlı şair, Qızıl qələm mükafatı, "Xalqın nüfuzlu ziyaslısı" fəxri diplomu ilə təltif edilib.

## Həyatı
1954-cü il fevralın 20-də Qərbi Azərbaycanda, Göyçə mahalının Aşağı Şorca kəndində anadan olub.

S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) filologiya fakültəsini bitirib. 1978-ci ildən ixtisası üzrə müəllim, 1988-ci ildən isə məktəb direktoru işləyir.

1973-cü ildən – orta məktəbi bitirdiyi gündən mətbuatda çıxış etmişdir. "Vardenis" rayon və "Sovet Ermənistanı" respublika qəzetlərində məqalələri, habelə şeirləri dərc olunub. 1988-ci il deportasiyasınadək Göyçə mahalının Aşağı Şorca kəndində ədəbiyyat müəllimi işləmişdir. "Vardenis" rayon qəzetinin müxbiri vəzifəsində çalışıb. Qəzetdəki fəaliyyətinə görə 1976-cı ildə Vardenis Rayon İcraiyyə Komitəsinin, 1977-ci ildə isə Vardenis Rayon Komsomol Komitəsinin "Fəxri Fərman"ları ilə mükafatlandırılmışdır.

1988-ci ildən Şəmkir rayonunda yaşayır. Burada nəşr olunan "Şəmkir" (keçmiş "Ulduz") rayon qəzetində şeirləri dərc olunub.

1991-ci ildə yaradıcılığı barədə qocaman şair Cavad Cavadlı "Azərbaycan müəllimi" qəzetində müsbət fikir söyləmişdir. 1994-cü ildə "Azərbaycan müəllimi" qəzetində "Dəm vurar" adlı satirik şeiri dərc olunmuşdur.

Mətbuatda mütəmadi çıxışlarına görə "Qızıl qələm" mükafatı, "Xalqın nüfuzlu ziyaslısı" fəxri diplomu ilə təltif edilib. Eyni zamanda "Əsrin ziyalısı" İctimai Birliyinin fəxri diplomuna layiq görülüb.

Sizə təqdim etdiyimiz bu kitab, şairin ilk şeirlər kitabıdır.

Hazırda Şəmkir şəhərində yaşayır və məktəb direktoru işləyir.

Ailəlidir, bir qızı, üç nəvəsi var.

## Kitabları
* "Tanrıdan diləyim", Bakı, 2013.
* "Tale Yükümüz", Mingəçevir, 2016

## İstinadlar
Dolli (qoyun)

**Dolli** (*ing.* Dolly) - İlk klonlaşdırılmış heyvan olan qoyunun ləqəbi. Klonlaşdırma Ian Wilmut və əməkdaşları tərəfindən Edinburq universiteti Roslin institutunda PPL Therapeutics biotexnologiya şirkəti ilə birgə həyata keçirilmişdir. 1996-cı ildə süd vəzi hüceyrəsindən düzəldilmiş quzuya ad vermə zamanı çatdıqda, tədqiqat qrupunun lideri Yan Vilmut (Ian Wilmut) süd vəzi ilə assosiasiya etməyə çalışır və daha cəlbedici ad ağlına gəlməyərək, iri sinəsinə görə tanınmış amerikalı müğənni Dolly Partonun ismini verir.
Maqsud Məmmədov

* Maqsud Davud oğlu Məmmədov (d. 1929) — balet artisti, baletmeyster, Azərbaycan SSR xalq artisti (1970).
* Maqsud Fazil oğlu Məmmədov (d. 1969) — aktyor, qrim rəssamı.
* Maqsud Məmməd oğlu Məmmədov (1897–1938) — dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq maarif komissarı, Azərbaycan Dövlət Universitetinin rektoru.

## Həmçinin bax
* Maqsud
* Məmmədov
Konkubina

[thumb|255px|"[Böyük odaliska"]]
**Konkubina** ( *con* — birgə, və *cubare* — uzanmaq) — Qədim Romada kəniz ya odaliska,  maddi və şəxsi cəhətdən asılı, və ya kölə olan daimi məşuqə, aşna, "nikahdan kənar arvad", "yataq yığışdıran qadın", aşağı təbəqədən olan birgə yaşayışa cəlb olunmuş subay qadınlara deyilirdi. Bu münasibətdən dünyaya gələn uşaqlara qanundan və ya nikahdan kənar uşaqlar deyilirdi..  
Çoxarvadlılıqda olduğundan fərqli olaraq konkubinaların uşaqları ata mülkünə vərəsəlik hüququna malik deyildilər. Konkubina ilə münasibət toy mərasimi olmadan qurulurdu. Konkubinalar digər bir kişi ilə münasibət qura bilərdi ki, bu zaman onun əvvəlki partnyoru bu halla razılaşmalı olurdu. Konkubinalar fahişə sayılmadıqlarına görə onlar kurtizanka ola bilməzdilər.
Roma hüququna görə kişi və qadın münasibətləri evlilik olmadan da mümkün idi. Bu münasibət konkubinat ( cinsi əlaqə, intim münasibət mənasını verir) adlanırdı. Bu zaman konkubina kişinin sosial mövqeyini paylaşa bilməzdi. Roma Respublikası dövründə kişi nikahda olmaqla yanaşı digər bir qadınla konkubinat münasibəti qura bilərdi.

## Həmçinin bax
* Cariyə.

## İstinad
Roma Respublikası konstitusiyası

thumb|Sisero Katilinanı günahlandırır

**Roma Respublikası konstitusiyası** — idarəetmə prinsipləri və ya təlimatlar külliyatı nümunəsi. 

Konstitusiya tamamlanmamış və kodlaşdırılmamışdır və dəyişilərək inkişaf etdirilirdi. Siyasi rejim yaratmaq üçün ilkin olaraq qədim Afinadakı kimi demokratiya, qədim Spartadakı kimi aristokratiya, və ya ilkin Romadakı kimi monarxiya kimi üç elementin qarışığı əsas götürülmüşdür. Beləliklə hakimiyyətin üç qolu formalaşmış olur. Demokratiya elementi xalq yığıncağı ya məclisi, aristokratiya elementi senat və monarxiya elementi isə qısamüddətli icraçı magistratlar forması almış olur.

Qədim respublikanın suverenliyinin mənbəyi  — "Roma xalqı" olmuş olur. Roma xalqı yığıncaq keçirərək qanunlar qəbul edir və icraçı magistratları seçirdilər. Magistraturaya seçilmə avtomatik olaraq ömürlük (qovulma halından başqa) senat üzvülüyünü təmin etmiş olurdu. Senat Romada gündəlik məsələlərlə məğqul olur o cümlədən məhkəməyə sədrlik edirdi. Magistratlar qanunlara riayət olunmasına nəzarət edirdilər və onların səlahiyyətləri senat və xalq yığıncaqlarından artıq idi.

## İstinadlar
Tull Hostili

**Tull Hostili** () - Qədim Romanın III çarı.

## Haqqında
Deyilənlərə görə, Tull Hostili də atası kimi hərbi məharəti sevən adam olmuşdu. Tull Alba-Lonqa şəhərini Romaya birləşdirmişdi. Sonra sabel tayfaları ilə müvəffəqiyyətsiz vuruşlar keçirmişdi.

## Mənbə
* Y. Həsənov. Qədim Roma tarixi. Bakı, 1975.
Düriyyə Rəhimova

**Düriyyə Rəhimova** () — Dağıstanın xalq artisti.

## Həyatı
Düriyyə Rəhimova 1929-cu ildə martın 15-də Quba rayonunun Qımıl kəndində anadan olmuşdur. Quba Dövlət Dram Teatrında işləməyə başlamışdır. Quba Dövlət Dram Teatrı bağlandıqdan sonra Dağıstan Filarmoniyasına dəvət almış və orada işləmişdir. Sonralar Ləzgi Dövlət Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. Dərbənd Azərbaycan Dövlət Dram teatrının yaradıcılarından biridir. Onlarla yadda qalan rolları vardır.

2014-cü ilin mart ayında uzun sürən xəstəlikdən sonra 85 yaşında yaşadığı Dərbənd şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.youtube.com/watch?v=vzl2NubLIT0
Desemvir

**Desemvirlər** ( "on kişi") — Qədim Romada — dövlətdə mənəvi və mülki mükəlləfiyətlərə malik on nəfərlik kollegiya ya şura. Bu cür onluqlu şura ta qədimdən mülki işlər üçün məhkəməni aparmaq və ona nəzarət etmək üçün çar yanında təşkil olunurdu. Ali kollegiya ilk əvvəl iki nəfərdən ibarət olmuş, plebeylərin sonra vəzifə tutmalarına icazə verildikdən sonra onun sayı on nəfərədək artırılmışdır. Roma Respublikası dövrünün sonunda beş nəfərə qədər () azaldılmışdır. Roma müstəmləkələrində torpaq bölgüsünə görə desemvirlər kollegiyası () mövcud olmuşdur.

### Desemvirlərin siyahısı

### 
* Appiy Klavdiy Krass, konsul
* Tit Henusiy Avqurin, konsul
* Tit Veturiy Krass Sikurin
* Qay Yuli Yul
* Avl Manliy Vulson
* Serviy Sulpisiy Kamerin Kornut
* Publiy Sestiy Kapiton Vatikan
* Publiy Kuriat Fist Trigemin
* Tit Romiliy Rok Vatikan
* Spuriy Postumiy Alb Regullen

### —
* Appiy Klavdiy Krass
* Korneliy Maluginen
* Mark Sergiy Eskvilin
* Lusiy Minusiy Eskvilin Avqurin
* Kvint Fabiy Vibulan
* Kvint Peteliy Libon Vizol
* Tit Antoniy Merenda
* Sezon Duilliy Lonq
* Spuriy Oppiy Kornisen
* Maniy Rabuley
Bəndə (musiqi qrupu)

**Bəndə** — Sumqayıt şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri. 2008-ci ildən bu günəcən fəaliyyətdədir.

## Qrupun tarixi
Qrup 2008-ci ildə Sumqayıt şəhərində Elçin Emin və Səttar Məhərrəmov tərəfindən qurulub. Müxtəlif problemlərlərə (maliyyə, məkan, musiqi təchizatları) baxmayaraq işinə davam eləyən qrup *Şəhər Bağı (QorSad) Mədəniyyət Evi*ni özünə məkan seçir. Bəzi təchizatlar isə İbrahim Emin (Yuxu, Sirr) tərəfindən təmin edilir. Zərbdə ifa üçün Şahin Şəmiyev dəvət olunsa da, Şahinin heç vaxt zərbdə ifa etməməsi səbəbindən bir az məşq etməsi lazım bilinir.

Vokal və qrupa ad axtarışı qrupun vaxtını çox alır; Belə ki, öncə Kamran daha sonra Fərid vokal olaraq qrupa dəvət olunsa da, istənilən nəticə əldə olunmadığı üçün onlarla yollar ayrılır. Sumqayıtın yerli televiziyası olan Dünya TV-də Ramin Quliyevin çıxışını görən Elçin qrupun digər üzvləri ilə Ramin Quliyevin qrupa vokalist olaraq dəvət olunması üçün məsləhətləşir və beləcə Ramin qrupda vokalist kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır.

### İlk çıxış
İlk çıxış 15 mart 2008-ci ildə Half Way Inn-də Ozanla birlikdə olur. Bu konsertdə qrupun 6 ifası səslənir. Qrup o qədər də uğurlu saymadığı bu çıxışı, məhz roksevərlər tərəfindən tanındığı üçün məqbul saydı.

## Üzvləri
* Elçin Emin - *gitara*
* Şirqasım Canməmmədov - *gitara*
* Kənan Cəlalov - *zərb alətləri*
* Kənan Məmmədli - *bass-gitara*
* Ramin Quliyev - *vokal*

### Keçmiş üzvləri
* Şahin Şəmiyev 
* Eynur Əhmədov
* Səttar Məhərrəmov  
* Zaur Həmzəyev

## Diskoqrafiyası
* Nifrət
* Sabahın Xeyir
* İblis
* Bağışla
* Müharibə
* Oğru
* Azadlıq

## Xarici keçidlər
* RockZone.az: Bəndə 
* Facebookda: Bende (Bəndə - BND)

## Həmçinin bax
*Yuxu
*Sirr

## İstinadlar
Jerar de Nerval

**Jerar de Nerval** (; ) — Romantizm hərəkatının ən güclü nümayəndələrindən biri. Fransız yazar, şair və səyyah.

## Həyatı
Paris şəhərində dünyaya gələn Nervalın anası o, iki yaşında olarkən Sileziyada vəfat etmişdir. Atası Napoleon Bonapartın ordusunda hərbi həkim kimi fəaliyyət göstərmişdir. Jerar de Nerval əmisi Atuan Buşerin himayəsində Valois bölgəsinin ucqar hissələrindən olan Mortefontuanda qalır. Atasının 1814-cü ildə müharibədən qayıtmasından sonra yenidən Parisə göndərilir. Uşaqlıq illərinin keçiridiyi Valoisə bir neçə dəfə geri dönən Nerval, Valoisin gündəlik həyatından, təbilətindən bəhs edən əsərlər yazır.

Tərcüməcilik sənətinə olan maraq nəticəsində İohann Volfqanq Götenin Faust əsərini 1828-ci ildə tərcümə edir. Uğurlu tərcümə nəticəsində, ədəbi mühütdə qısa zamanda tanınan Nerval Henrix Heynenin şeirlərini 1840-cı ildə fransız dilinə tərcümə edir. Universitetdə təhsil aldığı illərdə Aleksandr Düma və Théophile Gautier ilə dostluq münasibətləri yaradır. Jerar de Nervalın şeirlərində romantik deizm açıq şəkildə hiss olunur. Yaradıcılığının yeni çiçəkləndiyi bu dönəmində Viktor Hüqoda Nervalın fəaliyyətini yaxından izləyir.

Dövrünün tanınmış masonlarından biri olan Nerval, müntəzəm şəkildə narkotik maddələrdən istifadə edirdi. 1841-ci ildən etibarən bir necə dəfə ruhi xəstəxanada müalicə almağa başlamışdır. Nervalın səyyah olması ona bir çox ölkələri gəzməyə şərait yaratmışdır. Gəzdiyi ölkələrin heç birində daimi məskunlaşmayan Nerval 1820-ci illərdə Parisdə, 1830-1840-cı illərdə isə Lüksemburq və Hollandiya da yaşadığı eşqlərini şeirlərində dilə gətirmişdir.

1855-ci ildə, 47 yaşında olarkən Parisdə bir parkda ilk aşiq olduğu qadını ailəsi ilə birlikdə piknik edərkən görür. Bir zamanlar sevdiyi qadının xoşbəxt bir ailəyə sahib olmasını gördükdə yenidən ruh düşgünlüyü yaşamağa başlayır. İntihar etməzdən əvvəl xalasına yazdığı məktubda *bu axşam məni gözləmə, çünki gecə qara və ağ olacaq* başlıqlı bir şeir yazır və özünü işıq dirəyindən asaraq intihar edir. Nervalın intihar etməsinin əsas səbəbi kimi ilk sevdiyi qadın, ailəsi ilə birlikdə görməsi göstərilir.

Paris şəhərində Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn olunan Jerar de Nerval sevgisi naminə intihar edən nadir romantizm şairlərindən hesab olunur. Nervalın əsərləri Umberto Eko tərəfindən İtalyan dilinə tərcümə edilmiş və bu tərcümələr italyan ədəbiyyatının formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Nerval eyni zamanda Sürrealizm avanqard cərəyanını əsas ilham qaynaqlarından biri hesab olunur.

## Önəmli əsərləri
* 1851 - **Voyage en Orient** (Şərqə səyahət) (Qahirə və Beyrut şəhərinə etdiyi səfərlər zamanı yazmışdır.)
* 1852 - **Les Nuits d'Octobre** (oktyabr gecələri)
* 1853 - **Sylvie** (romantizm epoxasının ən öməmli əsərlərindən biri hesab olunur.)
* 1854 - **Les Filles du Feu** (Atəşin qızları) (Kiçik hekayələrdən ibarətdir.)
* 1855 - **Aurelia** (romantizm epoxasının ən öməmli əsərlərindən biri hesab olunur.)
* 1856 - **Promenades et Souvenirs** (Səfərlər və Xatirələr)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şamil Vəliyev

**Şamil Qiyas oğlu Vəliyev** () — professor, filologiya elmləri doktoru, əməkdar jurnalist, Jurnalistika fakültəsinin dekanı.

## Həyatı
Vəliyev Şamil Qiyas oğlu 1960-cı ilin fevralında Loru mahalının Körpülü kəndində anadan olub. 1977–1981-ci illərdə ADPU Filologiya fakültəsində təhsil alıb.

1983–1985-ci illərdə Səməd Vurğun adına ev-muzeyinin əməkdaşı olmuş, burada elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.

1989-cu ildə "XX əsr Azərbaycan ədəbi tənqidində poeziya problemləri" mövzusunda filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 2003-cü ildə "Füyuzat" ədəbi məktəbi" mövzusunda filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

1985–2008-ci illərdə AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi vəzifəsində çalışıb.

2005-ci ildən BDU Jurnalistika fakültəsi, Mətbuat tarixi kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır. 2007-ci ildən Mətbuat tarixi kafedrasının professorudur.

20 aprel 2012-ci ildən Jurnalistika fakültəsinin dekanıdır.

Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyi ilə əlaqədar, ölkə Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamına əsasən, Şamil Vəliyev milli mətbuatın inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə əməkdar jurnalist fəxri adına layiq görülüb.

BDU-nun Jurnalistika fakültəsi Mətbuat tarixi və ideoloji iş metodları kafedrasının professoru Şamil Vəliyev İyulun 10-da Təhsil Nazirliyində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 may 2019-cu il tarixli 1205 saylı sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–1920)" yubiley medalı ilə təltif edilmişdir.

2024-cü il yanvar ayının 18-də vəfat edib.

## Seçilmiş əsərləri
* "Ə. Hüseynzadənin "Qırmızı qaranlıqlar içində yaşıl işıqlar". Azərb. SSR EA gənc alimlərinin "Böyük Oktyabr və müasirlik: ictimai elmlərin aktual problemləri" mövzusunda elmi konfransının materialları. B., 1987
* "Yaşıl qələm unudulmadı". Azərbaycan jurnalı. B.,1991, № 5
* "Əlibəy Hüseynzadənin dinə münasibəti". Cahan jurnalı. B,1997, № 2
* "Naməlum məktublar". Azərbaycan jurnalı. B, 1993, № 1–2

## Kitabları
* "Füyuzat" ədəbi məktəbi. B.,1999
* "XX əsr Azərbaycan ədəbi tənqidində poeziya problemləri (1895–1917)". B., 2004

## İstinadlar
Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası

**Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası** — 1991-ci il avqustun 30-da Azərbaycanın Ali Sovetinin sessiyasında "Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpası" haqqında Bəyannamənin qəbul edilməsi ilə əlaqədar olaraq, Azərbaycanın tam dövlət müstəqilliyi əldə etməsi üçün zəmin yaratmaq məqsədilə elan olunmuş müvəqqəti dövrdə yaradılmış dövlət qurumu.

1991-ci il noyabrın 26-da XII çağırış Azərbaycan Ali Sovetinin 340 xalq deputatından 50 xalq deputatı paritet əsaslarla Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurasının üzvü seçilmişdir. 50 xalq deputatından 25-i "komblok"un, 25-i isə "demblok"un nümayəndəsi idi.

## Yaranması
Azərbaycana Rusiyanın düşməncəsinə münasibəti, Sovet İttifaqının dağılması, erməni təcavüzü, iqtisadiyyatda böhranlar, regionlarda sabitliyin laxması, müxalif qüvvələrin nüfuz toplaması, vəzifə tutanların rəhbər vəzifələrə sahib olmaq cəhdləri, bir sıra ziyalıların mövcud hadisələrə laqeydliyi və digər məsələlər Azərbaycanı xaosa aparırdı. Siyasi-ictimai, iqtisadi durum idarəolunmaz vəziyyətə düşdüşdü və gələcəyi də bəlli deyildi. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) iqtidarı Azərbaycanın zəifləşmiş və sözəbaxan başçılarından almaq naminə bütün üsulalrdan asanlıqla istifadə edirdi.

Həmin dövrdə çox dəbdə olan "blok" sözü artırılmaqla, "Kommunist Bloku" ("komblok") və "Müstəqil Azərbaycan" Demokratik Bloku ("demblok") adlandırılan qüvvələrdə ziddiyyət mövcud idi. "Komblok" iqtidarda olduğu üçün öz ömrünü uzada ilən yollar axtarır, bəzi yerli-yersiz islahatlar aparır, müxalifət nümayəndələri ilə açıq və gizli görüşlər aparır, bir çox hallarda "demblok"a sərfəli olan güzəştlərə gedirdi.

Müxalifətdə olanlar mitinq, tətil, bəyanat, məqalə və çıxışları ilə iqtidara hədə-qorxu gəlir, əsasən də məqsədlərinə nail ola bilirdilər. Müxalifətdə olanlar bütün dövlət və digər idarəetmə orqanlarında, təhsil müəssisələrində və din xadimləri arasında özlərinə tərəfdar taparaq onların vasitəsilə tələblərinə nail olurdular.

## Səlahiyyətləri
Azərbaycan Ali Sovetinin aşağıda olan səlaihyyətləri istisna olmaqla, qalan bütün səlahiyyətləri Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurasına verilmişdir:

* Azərbaycanın Konstitusiyasını qəbul edir,
* Azərbaycan Prezidentinin səlahiyyətlərini müəyyən edir,
* Azərbaycan Prezidentinin vəzifədən azad edilməsi haqqında məsələ qaldırı,
* Azərbaycan Prezidenti seçimlərinin və Azərbaycan xalq deputatları seçimlərinin vaxtını müəyyən edir,
* Azərbaycanın Konstitusiya Məhkəməsini seçir,
* Azərbaycan Prezidentinin təqdimi üzrə Azərbaycanın Nazirlər Kabinetini təşkil edir.

## Fəaliyyəti
Heç bir reqlamenti, təlimatı, nizamnaməsi və iş fəaliyyətini tənzimləyən digər bir sənədi olmayan Milli Şura 1991-ci il noyabrı ayının 29-da özünün birinci iclasını başladı. Milli Şura birinci iclasda öz işinin təşkilinə dair heç bir məsələyə baxmamışdır. Birinci iclasda həmin dövr üçün vacib sayılan Rusiya danışıqları haqqında Prezidentin müşaviri Rasim Musabəyovun məlumatı dinlənildi.

## Siyahı
26 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan Ali Sovetinin 340 xalq deputatından 50 xalq deputatı Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurasının üzvü seçilmişdir.





## Qeydlər

## Mənbələr

### İstinadlar
Yemiş günü

**Yemiş günü** () — Türkmənistanda milli bayramlardan biri.

Yemiş (qovun) Türkmənistan üçün ən mühüm bostan bitkisidir.

Hər il avqust ayının 2-ci bazar günü Türkmənistanda "Yemiş günü" keçirilir. Həmin gün hamı yemiş yeməli, bir-birinə yemiş hədiyyə etməlidir. Orada yemişin 200-dək növü becərilir.
Həsən Ruhani

**Həsən Ruhani** (; ) — İran İslam Respublikasının prezidenti. Ruhani seçkilərdə islahatçılara yaxınlığı ilə tanınan namizəd olub.

## Həyatı
Həsən Ruhani 1948-ci il noyabr ayının 12-də İranın Simnan ostanındakı Sürxə şəhərində şah əleyhdarı ailəsində anadan olub. Dini təhsilə 1960-cı ildə Simnan mədrəsəsində başlayıb. 1961-ci ildən Qum şəhərindəki mədrəsədə təhsilini davam etdirib. Müəllimləri dövrünün məşhur ilahiyyatçıları Seyid Mohaqqiq Damad, Şeyx Murtuz Hayəri, Fazil Lənkərani, şeyx Məhəmməd Şahabadi və Seyid Məhəmməd Rza Qolpəyəgani olub. Bundan əlavə o, dünyəvi təhsil də alıb. 1969-cu ildə Tehran Universitetinə daxil olub, 1972-ci ildə bu universiteti məhkəmə hüququ üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirib. Bundan sonra təhsilini Avropada davam etdirərək 1995-ci ildə Qlazqo Universitetində magistr dərəcəsi alıb. 1999-cu ildə elmlər namizədi olub.

Gənc yaşlarından ayətullah Xomeyninin ideyalarını dəstəkləyərək şah əleyhinə təbliğat aparmağa başlayıb. Buna görə şah hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə həbs olunub, ona ictimai yerlərdə çıxış etmək qadağan edilib. 1977-ci ilin noyabrında Mustafa Xomeyninin anım tədbirində ilk dəfə ayətullah Xomeyninin ünvanına "İmam" sözünü işlədib. Buna görə təqiblərə məruz qalacağına görə ayətullah Məhəmməd Behiçtinin məsləhəti ilə ölkəni tərk edib, Parisə gedib.

1980-ci ildə İran İslam Şura Məclisinə üzv seçilib. 20 il (1980–2000) məclis üzvü olduğu müddətdə müxtəlif vəzifələri icra edib. İran-İraq müharibəsi dövründə 1982-ci ildən 1988-ci ilə qədər Ali Müdafiə Şurasının üzvü, Müharibəyə Dəstək komissiyasının üzvü, həm də onun icra komitəsinin sədri (1986–1988), İran Ordu komandanının müavini (1983–1985), İran Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı (1986–1991) və s. vəzifələr icra edib. Müharibədəki xidmətlərinə görə Fəth (Qələbə) medalı ilə mükafatlandırılıb.

İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Xomeyninin Məclisdəki nümayəndəsi təyin edilib və 1989-cu ildən 2005-ci ilə qədər 16 il müddətində Təhlükəsizlik Şurasının katibi olub. Həmçinin sabiq İran prezidenti Hatəminin 2000–2005-ci illərdə Təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri vəzifəsini tutub.

Məsul vəzifələrlə yanaşı, elmi fəaliyyətini də davam etdirib. 1995–1999-cu illərdə Tehran Universitetinin hamilər şurasının üzvü olub. 1991-ci ildən Strateji Araşdırmalar Mərkəzində çalışıb, araşdırmaçı-professor adı alıb, fars, ərəb və ingilis dillərində çoxlu elmi kitab və məqalələrin müəllifidir.

İranın Qərblə nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlarda iştirak edən əsas simalardan biri olub. Təhlükəsizlik Şurasının katibi və Məclisin vitse-spikeri kimi xarici nümayəndələrlə nüvə proqramı barədə diplomatik müzakirələrdə, o cümlədən MAQATE-ilə danışıqlarda iştirak edib. Buna görə ölkəsində "Diplomatiyanın şeyxi" adını alıb.

2013-cü ildə İran İslam Respublikasının prezidenti seçilib.

## Ailəsi
Həsən Ruhani 20 yaşı olarkən 14 yaşlı xalasıqızı Sahibə Ərəbi ilə ailə qurub. Onların 4 övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi twitter hesabı
Histoloji terminologiya

* h1.00: Sitologiya http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh100.html
* h2.00: Histologiya http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
** H2.00.01.0.00001: Gövdə hüceyrə http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
** H2.00.02.0.00001: Epitel toxuma http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
*** H2.00.02.0.01001: Epitel hüceyrə
*** H2.00.02.0.02001: Örtük epiteli
*** H2.00.02.0.03001: Vəzi epiteli
** H2.00.03.0.00001: Birləşdirici toxuma http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
*** H2.00.03.0.01001: Birləşdirici toxuma hüceyrəsi
*** H2.00.03.0.03001: Birləşdirici toxuma lifləri
*** H2.00.03.1.00001: Müvafiq birləşdirici toxuma
*** H2.00.03.1.01001: Bağlar
*** H2.00.03.2.00001: Mukoz birləşdirici toxuma; Jelatinəbəntər toxuma
*** H2.00.03.3.00001: Retikular toxuma
*** H2.00.03.4.00001: Piy toxuması
*** H2.00.03.5.00001: Qığırdaq toxuması
*** H2.00.03.6.00001: Xondroid toxuma
*** H2.00.03.7.00001: Sümük toxuması;
** H2.00.04.0.00001: Hemotolimfoid kompleks http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
*** H2.00.04.1.00001: Qan hüceyrələri
*** H2.00.04.1.01001: Eritrositlər; Qırmızı qan hüceyrəsi
*** H2.00.04.1.02001: Leykositlər; Ağ qan hüceyrəsi
*** H2.00.04.1.03001: Trombositlər; Qan lövhəcikləri
*** H2.00.04.2.00001: Zərdab
*** H2.00.04.4.00001: Hemapoyez
**** H2.00.04.4.01001: Limfa toxuması
** H2.00.05.0.00001: Əzələ toxuması http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
*** H2.00.05.1.00001: Saya əzələ toxuması
*** H2.00.05.2.00001: Eninə zolaqlı əzələ toxuması
** H2.00.06.0.00001: Sinir toxuması http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh200.html
*** H2.00.06.1.00001: Neyron
*** H2.00.06.2.00001: Sinaps
*** H2.00.06.2.00001: Nevralogiya
* h3.01: Sümük http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh301.html
* h3.02: Oynaq http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh302.html
* h3.03: Əzələ http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh303.html
* h3.04: Həzm sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh304.html
* h3.05: Tənəffüs sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh305.html
* h3.06: İfrazat sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh306.html 
* h3.07: Cinsiyyət sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh307.html
* h3.08: Endokrin sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh308.html
* h3.09: Ürək-damar sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh309.html 
* h3.10: Limfa sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh310.html
* h3.11: Sinir sistemi http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/ViewTH/THh311.html
Movses Xorenli

**Moisey Xorenli** və ya **Movses Xorenatsi** () —  erməni tarixçisi, "Ermənistan tarixi" kitabının müəllifi.

## Mənbələr
* 
## Ədəbiyyat
* Əjdər Tağıoğlu, "Moisey Xorenatsi anonim keşiş müəllifdir", Bakı, "Elm və təhsil", 2016. 127 səh.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* История Армении. Моисей Хоренский. 1893
Rəhmət Abad (Zərənd)

**Rəhmət Abad (Zərənd)** (Farsca: رحمت‌آباد (زرندیه)) — İran İslam Respublikasının Mərkəzi ostanında bir kəndır.

## İstinadlar
Latın ifadələrinin siyahısı

Latın dilinin "ölü dil" sayılmasına baxmayaraq bu dilə aid bir çox söz və ifadələr digər dillərin leksikonunda, xüsusilə dini, elmi, hüquqi terminologiyada hələ də geniş istifadə olunmaqdadır. Yeni ümumiişlək söz və ifadələrin yaranmasında latın dilinin rolu çox olmuşdur. Təbabəti xüsusilə kimya, biologiya, anatomiya kimi elmləri, o cümlədən beynəlxalq hüququ latın söz və ifadələrsiz təsəvür etmək qeyri mümkündür. **Latın ifadələri** günümüzdə elmi və məntiqi fikirləri geniş auditoriyaya çatdırmaq üçün mühüm bir vasitəyə çevrilmişdir. Son zamanlar elm və texnikanın, iqtisadiyyatın, ticarətin sürətlə inkişaf etməsi ilə meydana çıxan yeni termin və ifadələr ingilis dili əsasında formalaşsalar da latın dilindən digər dillərə oturmuş söz və ifadələr hələ də klassikliyini qoruyub saxlamaqdadır. Latın söz və ifadələri bu məqalədə əlifba sırası ilə təqdim olunmuşdur.

## '''A'''
İvan Mirzəyev

**İvan Mirzəyev** (; ö) — Bakıda neft sənayesində fəaliyyət göstərən sahibkarlardan biri. Bakı neft sənayesinin "qurucu ataları"ndan biri hesab olunur

## İstinadlar
The Daily Talk

[thumb|250px|''The Daily Talk'': ölkənin yeni prezidenti [Elen Conson-Serlifin seçilməsi haqqında xəbər, 2005-ci ilin dekabrı]]
**The Daily Talk** — ingilis dilində çıxan divar qəzeti. Gündəlik olaraq Liberiyanın paytaxtı Monroviya şəhərində Tamben bulvarında () qara lövhə üzərində təbaşir ilə yazılır. *[[New York Times]]* qəzetinin verdiyi məlumata görə bu, Monroviyada "ən oxunan resursdur", çünki şəhər sakinlərinin əksəriyyətinin adi qəzet almağa sadəcə pulları yoxdur..

Qəzetin əsasını qoyan və redaksiya heyətinin yeganə üzvü Alfred C. Sörlifdir.  O, qəzetin əsasını 2000-ci ildə qoymuşdur. Sörlif inanırdı ki, əhalinin geniş maarifləndirilməsi dağıdıcı vətəndaş müharibəsinin nəticələrini aradan qaldırmağa və sülh üçün yeni zəmin yaratmağa imkan verəcəkdir.. Hər gün o, adi qəzetlərdə dərc olunmuş məlumatlar və könüllü müxbirlərin məlumatları əsasında qəzeti üçün material toplayır. *Daily Talk* qəzetinin oxunması pulsuzdur, amma redaktor mütəmadi olaraq nağd və ya mobil danışıq kartarı formasında ianələr alır. Qəzetin yanında rəy və təkliflər üçün qutu qoyulmuşdur.

Prezident Çarlz Teylorun hakimiyyəti illərində Alfred lövhənin yanında redaksiyanın yerləşdiyi köşk quraşdırmışdır. Hökumət haqqında tənqidi yazıdan sonra köşk əsgərlər tərəfindən sındırılmış, Sörlif özü isə qısa müddətə həbsə atılmışdı. 2005-ci ildə, Elen Conson-Sörlifin (qohumu deyil, sadəcə soyadları eynidir) prezident seçilməsindən bir həftə öncə dostlarının köməkliyi ilə Alfred köşkü və lövhəni bərpa edərək qəzetinin fəaliyyətinin davam etdirdi.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Video report from Monocle featuring The Daily Talk , September 2009
* 
* «Alfred’s Free Press .» *[[Al Jazeera]]*. 2 May 2012.
Londonun yaşıl zolağı

thumb|İngiltərənin başqa yaşıl zolaqları sırasında Londonun yaşıl zolağı
**Londonun yaşıl zolağı** () — Böyük London və ətraf qraflıqların ərazisində yerləşən yaşıl zolaq. Sahəsi — 554,7 min ha (2011-ci il üçün), Londonun özünün ərazisindən 3 dəfə genişdir. Şəhərin nizamsız böyüməsinin qarşısını almaq üçün İkinci Dünya müharibəsindən sonra Patrik Aberkrombinin layihəsi əsasında yaradılmışdır.

## Tarix

Londonun böyüməsinin qarşısının alınmasına ilk cəhd 1593-cü il parlament aktı ilə edilmişdir. Qanuna əsasən Londondan və Vestminsterdən 3 mil aralı məsafədə yeni tikililərin inşası qadağan olunmuşdu. XIX əsr ərzində Londonun əhalisi 6 dəfə artmış, dəmir və avtomobil yollarının meydana gəlməsi şəhərin böyüməsinə səbəb olmuşdur. Parlamentin 1938-ci il aktı "yaşıl zonanı" istirahət və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq üçün sahə kimi müəyyən etdi və yerli hakimiyyət orqanlarına tikililərin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün Londonda torpaq almaq hüququ verdi. Bu qanun xüsusi mülkiyyətdə olan ərazilərin yaşıl zolağa keçirilməsi imkanını da nəzərdə tuturdu. 1947-ci ildə parlamentin şəhər və kənd layihələndirilməsi haqqında yeni aktı qəbul olundu. Yaşıl zolağa dair daha sonrakı aktlar şəhər və kəndi fərqləndirən meyarları dəqiqliklə müəyyən etdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''The London Green Belt Council''  Rəsmi sayt
* İngiltərənin yaşıl zolağının interaktiv xəritəsi  *The Telegraph*
Travnik

**Travnik** (, , ) — Bosniya və Herseqovinada şəhər. Eyniadlı icmanın və Mərkəzi Bosniya kantonunun  mərkəzi. Bu şəhər, Osmanlı İmperiyası dövründə xüsusilə önəmli bir idarəetmə və mədəniyyət mərkəzi olmuşdur.

Travnik Bosniya və Herseqovinanın mərkəzi hissəsində, Bosniya Dağlıq Bölgəsində yerləşir. Travnik Laşva çayı vadisində, təbii gözəllikləri və ətrafındakı dağlarla əhatələnmişdir. Şəhər dağlıq və yaşıl landşaftı ilə seçilir. Müasir dövrdə şəhərin əhalisi təqribən 15,000 nəfərdir, lakin onun metropol ərazisi ilə birlikdə daha çox insanı əhatə edir.

## Tarixi
### Qədim dövrlər
Travnik ərazisində insanlar çox qədim zamanlardan məskunlaşıb. Orta əsrlərdə Bosniya Krallığı dövründə mühüm hərbi mövqelərdən biri olmuşdur.

### Osmanlı dövrü (1463–1878)
Osmanlı İmperiyası Travniki 1463-cü ildə fəth etmişdir. 1699-cu ildən 1850-ci ilə qədər Bosniya valilərinin (paşaların) iqamətgahı kimi xidmət etmişdir. Şəhər bu dövrdə siyasi, hərbi və mədəni mərkəzə çevrilmişdir. Travnikdə məscidlər, medresələr, hamamlar və karvansaralar tikilmişdir. Bu tikililər şəhərin Osmanlı irsini qoruyur.

### Avstriya-Macarıstan dövrü (1878–1918)
Avstriya-Macarıstan imperiyasının Bosniya və Herseqovinanı idarə etməsi dövründə Travnikdə yeni infrastruktur və binalar inşa edilmişdir.

## Mədəni və tarixi irsi
### Travnik Qalası
Travnik qalası şəhərin ən mühüm tarixi abidələrindən biridir. Orta əsrlərdə inşa edilmişdir və Osmanlı dövründə genişləndirilmişdir. Qala şəhəri yüksək bir təpədən müşahidə edir və turistlərin diqqət mərkəzindədir.

### Məscidlər və Osmanlı arxitekturası
Travnikdə bir çox tarixi məscid, o cümlədən *Şarena Džamija* (Rəngli Məscid), Osmanlı mədəniyyətini əks etdirir. Osmanlı üslubunda tikilmiş körpülər və digər ictimai tikililər şəhərin tarixi dəyərini artırır.

### İvo Andriç Muzeyi
Travnik, Nobel mükafatı laureatı İvo Andriçin doğulduğu şəhərdir. Andriç məşhur "Drina Körpüsü" romanının müəllifidir. Onun uşaqlıq evində yerləşən muzey Andriçin həyatını və yaradıcılığını təqdim edir.

### Plava Voda
Plava Voda (Mavi Su) — şəhərin məşhur təbii məkanıdır. Çayın yanında restoranlar və kafe əraziləri yerləşir. Bu məkan həm turistlər, həm də yerli sakinlər üçün sevimli bir istirahət yeridir.

## Maraqlı faktlar
* Travnikə "Vezirlər Şəhəri" adı verilmişdir, çünki Osmanlı dövründə burada bir çox valilər iqamətgah qurmuşdur.
* Travnikdə Osmanlı dövründən qalan saat qülləsi hələ də işlək vəziyyətdədir.
* Şəhər, Bosniyanın ən yaxşı *cevapi* (milli yemək) restoranlarından biri ilə də tanınır.

## Qalereya

File:Suleimania Mosque.JPG|Süleymaniyyə məscidi
File:Suleimania Mosque 02.JPG|Süleymaniyyə məscidi
File:Sahat Kule 01.JPG|Sahat Kula, Saat Qülləsi
File:Sahat Kule 02.JPG|Digər Saat Qülləsi
File:TravnikCastle01.JPG|Travnik Qəsri
File:Travnik Ivo Andric1.jpg|İvo Andriçin anadan olduğu ev
File:Travnik street 01.jpg|Poturmahala
File:Travnik 02.jpg|Qədim şəhər
File:Travnik 06.jpg
File:Travnik entry.png|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Travnik official website
* Dnevnik srednje bosne
* Internacionalni Univerzitet Travnik
* Information about town
* Travnik — A town guide
Ağakərim Şərifov

**Ağakərim Şərifov** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı. 05.11.2000–02.12.2005-ci illər ərzində Milli Məclisin İqtisadi Siyasi Daimi Komisiyasının üzvü olub. Hal-hazırda "Azərenerji" ASC "Enerjisisteminin İdarəetmə Vasitələri Şəbəkəsi" MMC director müavini vəzifəsində işləyir (12 fevral 2007-ci ildən). Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Həyatı və fəaliyyəti
Ağakərim Şərifov Şirəli oğlu 1 noyabr 1949-cu ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur.

1966-cı ildə Lənkəran 3 saylı orta məktəbi bitirib.

1973-cü ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirib, Avtomatik elektrik rabitə mühəndisi peşəsinə yiyələnmişdir. İlk əmək fəaliyyətinə 1 saylı Bakı Tikinti Trestinin, 8 tikinti idarəsindən başlayıb (1968–1969).

1971–1973-cü illər ərzində Rabitə Nazirliyi BTŞ-nın ATS-37 idarəsində baş elektro-mexanik vəzifəsində işləyib.

1973–1974-cü illərdə Almaniya Demokratik Respublikasında Sovet ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

1974–1985-ci illər ərzində Lənkəran Rabitə Qovşağında mühəndis vəzifəsində işləmişdir.

1985–1993-cü illər ərzində Lənkəran Təcrübə Cihazqayırma zavodunda direktor vəzifəsində çalışmışdır.

1993–1995-ci illər ərzində Lənkəran şəhər Xalq Deputatları Sovetinin sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1995–2000-ci illər ərzində Lənkəran şəhər İcra Hakimiyyətinin Başçısının humanitar məsələlər üzürə müavini vəzifəsində çalışmışdır.

2007-ci ildən hal-hazırkı vaxta kimi "Azərenerji" ASC "Enerjisisteminin İdarəetmə Vastələri Şəbəkəsi" MMC director müavini vəzifəsində çalışır.

### Parlamentdə
2000–2005-ci illər ərzində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı olmuşdur deputatı, Milli Məclisin İqtisadi Siyasi Daimi Komisiyasının üzvü olub.

## Ailəsi
Evlidir, 5 övladı, 11 nəvəsi var.

## İstinadlar
Errare humanum est

**Errare humanum est** () — latınca bir ifadənin ön hissəsi. İfadə o qədər məşhurdur ki, tam söynəlilməsinə ehtiyac duyulmur, yalnız cümlənin ilk hissəsi deyilməklə fikir aydın olur.

* İfadə tam şəkildə belədir:

* Tərcüməsi:

## İstinadlar
Dyöndyöş

**Dyöndyöş** () — Macarıstanda Şarhegi və Matra dağlarının ətəyində, paytaxt Budapeştdən 80&nbsp;km aralıda yerləşən kiçik bir şəhər. Bir çox ərzaq istehsalı ilə məşhur olan şəhər daha çox süd məhsulları, kolbasa fabrikləri, eləcə də şərab istehsalı ilə ölkədə mühüm yer tutur.

## Qısa tarix

1917-ci ildə yerli xəstəxanaların birində baş vermiş güclü yağından sonra, şəhər mərkəzinin ətrafında olan evlərin əksəriyyətinə xəsarət yetirmişdir. Yanğıdan sonra xəsarət almış binalar yenidən tikilib istifadəyə verilmişdir.

## Adı
Şəhərin adı Azərbaycancaya tərcümədə “Mirvaridən hazırlanan” mənasını verir. 17-ci əsrdə Macar tarixçisi Mikloş İştvanfinin yazdığına görə, şəhər adının kökü yerli meşələrdə çoxluq təşkil edən "bağambürc bitkisi" (fagyöngy) sözündən gəlir.

## Tanınmışlar
Macrıstanın tanınmış üzgüçüsü Qabriyella Çepe, məşhur sosioloq və konsfrans təşkilatçısı Gyöngyi Horvat, eləcə də Yobbik partiyasının sədri Qabor Vona bu şəhərdə dünyaya gəlmişlər.

## Beynəlxalq əlaqələr

2013-cü il may ayının 8-də, Dyöndyöş şəhəri Azərbaycanla Macarıstan əlaqələrinə töhfə verərək, Şuşa şəhəri ilə qardaş şəhər elan olundu.

## Qardaş şəhərlər
*  Şuşa, Azərbaycan
*  Pyeksamaki, Finlandiya
*  Rinqsted, Danimarka
*  Sanok, Polşa
*  Tarqu Sekuyesk, Rumıniya
*  Zeltveq, Avstriya

## Qalereya

Image:Víztorony - Gyöngyös.jpg|1927-ci ildə tikilmiş su qalası
Fayl:Gyongyos - fountain.jpg|Şəhər fontanı


## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gyöngyös
Co Hisayşi

,  1981-ci ildən günümüzə qədər yüzdən artıq soundtrack bəstələmiş yapon musiqiçisidir.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Saytı  
* Nausicaa.net fan saytı