Ceraldin Finleyson

**Ceraldin Finleyson** (d. 31 oktyabr, 1960) Cəbəllütariqli alim və Cəbəllütariq Milli Muzeyinin baş icraçı direktorudur. O, 1993–2011-ci illərdə Con Makintoş Hollun direktoru olub. O, xüsusilə su altı arxeoloji tədqiqatlar sahəsində ixtisaslaşıb və "Cəbəllütariq metodu" adlanan arxeoloji araşdırma yanaşmasının inkişafında mühüm rol oynayıb. Finlayson, həmçinin Neandertal mədəniyyətinə dair əsaslı kəşflər etmiş alimlərdən biridir.

## Həyatının erkən dövrü və təhsili
Finleyson Cəbəllütariqdə doğulub və Qızlar üçün Cəbəllütariq Ümumtəhsil məktəbinndə təhsil alıb. O, 2006-cı ildə Anglia Ruskin Universitetində (Kembric, Böyük Britaniya) *"İqlim, bitki örtüyü və biomüxtəliflik: İberiya yarımadasının cənubuna dair çoxşkalalı tədqiqat"* adlı doktorluq dissertasiyası ilə fəlsəfə doktorluğu elmi dərəcəsi alıb.

## Fəaliyyəti
Finleyson 1981–1993-cü illərdə Cəbəllütariq hökumətinin dövlət qulluğunda çalışıb. O, uzun illər Cəbəllütariqdə Neandertalların izlərini tədqiq edib, bölgədə, o cümlədən su altında bir neçə qazıntı aparıb. 1993–2011-ci illərdə Con Makintoş Hollun direktoru kimi çalışıb və burada konfranslar, sərgilər və konsertlər də daxil olmaqla müxtəlif ictimai tədbirlərə rəhbərlik edib. Hazırda Cəbəllütariq Milli Muzeyinin baş icraçı direktorudur. O, həmçinin Su Altı Tədqiqat Bölməsinin direktorudur. Bu bölmənin fəaliyyəti aşağıdakılardan ibarətdir:

* Cəbəllütariq Mağaralar Layihəsi üçün dəniz dibi və mağaraların öyrənilməsi;
* İrs Məlumat Bazası üçün Cəbəllütariqin sualtı irsinin tədqiqi;
* Gəmi qəzaları və arxeoloji sahələrdə ilkin tədqiqatların aparılması.

O, diplomlu dalğıc və dalğıc təlimçisidir, Dəniz Arxeologiyası Cəmiyyətində və Cəbəllütariq Muzeyində təlimçi kimi çalışır.

### Tədqiqat maraqları
Finleysonun tədqiqat sahələri bunlardır: İqlim, bitki örtüyü, landşaft xüsusiyyətləri və biomüxtəliflik arasındakı əlaqə; Cənubi İberiya yarımadasında və Dördüncü dövrdə (Qvaternar) bitki və heyvanların məkan-zaman üzrə yayılma qanunauyğunluqları; Cəbəllütariq mətbəxinin formalaşmasına mədəni təsirlər; Cəbəllütariqin "sualtı mədəni irsinin" öyrənilməsi.

## Digər peşəkar fəaliyyətləri

* 2004-cü il 13 apreldə Cəbəllütariq mədəniyyəti və idmanı ilə bağlı  "Con Makintoş Holl – 40 il sonra" adlı məruzə oxuyub.
* 2006-cı ildə Altıncı İberiya Qvaternar Konqresində Neandertalların yaşayış mühitinin detallı bərpası metodunu təqdim edib.
* 2008-ci ildə Malta hökumətinin dəvəti ilə Prof. Kliv Finleyson və Dr. Darren Fa ilə birlikdə Maltada arxeoloji qazıntıları qiymətləndirib və "Cəbəllütariq modeli"nin Maltaya tətbiqi perspektivlərini müzakirə edib.
* 2009-cu ildə Klive Finleyson ilə Qranada Universitetində "İnsan təkamülündə tarixi təsadüflərin rolu" adlı mühazirə oxuyub.
* 2010-cu ildə Portsmut Universitetində keçirilən Dəniz Arxeologiyası Cəmiyyətinin illik konfransında "Cəbəllütariq metodu" haqqında məruzə edib.
* 2012-ci ildə "Gizli Dünyalar və Qeyri-maddi İrsimiz" seriyası çərçivəsində Cəbəllütariqdə mühazirə verib.
* O, Avstriyanın "Terra Mater" televiziya serialının 2012-ci ildə yayımlanan 48-ci bölümündə qonaq kimi iştirak edib.

Finleyson hər il Qorham mağarasında aparılan elmi tədqiqatlarda iştirak edir və mediaya bələdçilik edir.

## Kitabları

* *The Coastal Shelf of the Mediterranean and Beyond: Corridor and Refugium for Human Populations in the Pleistocene* (edited with Geoffrey Bailey, José S. Carrión, Darren A. Fa, Clive Finlayson, and Joaquín Rodríguez-Vidal)
* *Biogeography of human colonisations and extinctions in the Pleistocene* (with Clive Finlayson and Darren Fa)
* *The Homo habitat niche: Using the avian fossil record to depict ecological characteristics of Palaeolithic Eurasian hominins* (with Clive Finlayson et al.)
* *Gibraltar at the end of the millennium: a portrait of a changing land* (with Clive Finlayson), 1999

## Seçilmiş akademik məqalələri

* "The Homo habitat niche: using the avian fossil record to depict ecological characteristics of Palaeolithic Eurasian hominins" (with Clive Finlayson, José Carrión, Kimberly Brown, Antonio Sánchez-Marco, Darren Fa, Joaquín Rodríguez-Vidal, Santiago Fernández, Elena Fierro, Marco Bernal-Gómez, Francisco Giles-Pacheco), *Quaternary Science Reviews*, vol. 30, no. 11, pp.&nbsp;1525–1532, 2011.
* "Earliest Known Use of Marine Resources by Neanderthals" (with Miguel Cortés-Sánchez, Arturo Morales-Muñiz, María D. Simón-Vallejo, María C. Lozano-Francisco, José L. Vera-Peláez, Clive Finlayson, Joaquín Rodríguez-Vidal, Antonio Delgado-Huertas, Francisco J. Jiménez-Espejo, Francisca Martínez-Ruiz, M. Aranzazu Martínez-Aguirre, Arturo J. Pascual-Granged), *PLOS One*, vol. 6, no. 9, 2011.
* "A coastal reservoir of biodiversity for Upper Pleistocene human populations: palaeoecological investigations in Gorham's Cave (Gibraltar) in the context of the Iberian Peninsula" (with J. S. Carrión, C. Finlayson, S. Fernández, E. Allué, J. A. López-Sáez, P. López-García, G. Gil-Romera, G. Bailey, P. González-Sampériz).  *Quaternary Science Reviews*, vol. 27, no. 23, pp.&nbsp;2118–2135, 2008.
* "Caves as archives of ecological and climatic changes in the Pleistocene—The case of Gorham's cave, Gibraltar" (with C. Finlayson, F. Giles Pacheco, J. Rodriguez Vidal, J. S. Carrión, J. M. Recio Espejo). *Quaternary International*, vol. 181, no. 1, pp.&nbsp;55–63, 2008.
* ”Gorham's Cave, Gibraltar—The persistence of a Neanderthal population" (with Clive Finlayson, Darren A. Fa, Francisco Jiménez Espejo, Jóse S. Carrión, Francisco Giles Pacheco, Joaquín Rodríguez Vidal, Chris Stringer, Francisca Martínez Ruiz). *Quaternary International – QUATERN INT*, vol. 181, no. 1, pp.&nbsp;64–71, 2008.
* ”The coastal shelf of the Mediterranean and beyond: Corridor and refugium for human populations in the Pleistocene" (with Geoff Bailey, José S. Carrión, Darren A. Fa, Clive Finlayson, Joaquín Rodríguez-Vidal). *Quaternary Science Reviews*, vol. 27, no. 23, pp.&nbsp;2095–2099, 2008.
* ”Dynamics of a thermo-Mediterranean coastal environment – the Coto Doñana National Park" (with Clive Finlayson, J. M. Recio Espejo). *Quaternary Science Reviews*, vol. 27, no. 23, pp.&nbsp;2145–2152, 2008.
* ”Climate forcing and Neanderthal extinction in Southern Iberia: insights from a multiproxy marine record" (with Francisco J. Jiménez-Espejo, Francisca Martínez-Ruiz, Clive Finlayson, Adina Paytan, Tatsuhiko Sakamoto, Miguel Ortega-Huertas, Koichi Iijima, David Gallego-Torres, Darren Fa). *Quaternary Science Reviews*, vol. 26, no. 7, pp.&nbsp;836–852, 2007.
* ”Did the moderns kill off the Neanderthals? A reply to F. d’Errico and Sánchez Goñi" (with Clive Finlayson, Darren A. Fa, Francisco Giles Pacheco, Joaquin Rodrı́guez Vidal). *Quaternary Science Reviews*, vol. 23, no. 9, pp.&nbsp;1205–1209, 2004.
* ”Did the moderns kill off the Neanderthals? A reply to F. d'Errico and Sanchez Goni" (with C. Finlayson, D. A. Fa, F. G. Pacheco, J. R. Vidal). *Quaternary Science Reviews*, vol. 23, pp.&nbsp;1205–1209, 2004.
* ”Ecological transitions – But for whom? A perspective from the Pleistocene" (with Clive Finlayson, Antonio Monclova, José S. Carrión, Darren A. Fa, Joaquín Rodríguez-Vidal, Elena Fierro, Santiago Fernández, Marco Bernal-Gómez, Francisco Giles-Pacheco).  	*Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology*.
* ”The tools of the last Neanderthals: Morphotechnical characterisation of the lithic industry at level IV of Gorham’s Cave, Gibraltar" (with Francisco Giles Pacheco, Francisco J. Giles Guzmán, José María Gutiérrez López, Antonio Santiago Pérez, Clive Finlayson, Joaquín Rodríguez Vidal, Darren A. Fa). *Quaternary International*.
* ”El registro altitudinal de cambio climático en series kársticas pleistocenas de las Béticas occidentales Evidence of climate change at different altitudes within the karstic regions of the western Betic Range during the Late Pleistocene" (with J. Rodríguez-Vidal, L. M. Cáceres, A. Martínez-Aguirre, J. M. Alcaraz, C. Finlayson).

## İstinadlar