Chrysocyon brachyurus

***Chrysocyon brachyurus*** — Cənubi Amerikaya məxsus böyük bir it növü. Bu növ Argentina, Braziliya, Boliviya, Peru və Paraqvayda yaşayır, lakin Uruqvayda demək olar ki, nəsli tükənib. Rəngləri tülkünün rənglərinə bənzəyir, amma nə tülkü, nə də canavardır.

## Xüsusiyyətləri
"*Chrysocyon brachyurus*" Cənubi Amerikanın ən böyük it növüdür. Çəkisi 20–30 kq, boyu isə 110 sm-ə qədər ola bilər. Uzun və incə ayaqları, qırmızımtıl rəngli tükü onu fərqli görkəmli edir. Bu növ, Cənubi Amerikada açıq ərazilərdə yaşayır və soliter (tək) və omnivor (hər şeyi yeyən) xüsusiyyətlərə malikdir. "***Chrysocyon brachyurus***" bitki toxumlarını yaymaqda mühüm rol oynayır. Bu növ əsasən qoxu izləri ilə ünsiyyət qurur, amma "roar-barking" adı verilən yüksək səslə də ulaya bilir. "*Chrysocyon brachyurus*" ölçüsünə görə ən uzun ayaqlı və ən hündür vəhşi it növüdür. Uzun ayaqları, təbii yaşayış sahəsinin hündür otluqlarına uyğunlaşmış bir adaptasiyadır. Pəncələri, bir itinkinə bənzəsə də, nisbətən kiçikdir. Tük rəngi qırmızı-bəzəkli qəhvəyi və qızıl-çəhrayı tonlarda olub, uzun qara ayaqları və tipik qara tük topası ilə diqqət çəkir. Quyruğunun ucunda isə ağ bir tük topası var.

## Ekologiya
"*Chrysocyon brachyurus*", əsasən otlaqlar və dağılmış kollarla dolu yarı-açıq yaşayış sahələrində yaşayır. Cənubi, Mərkəzi və Cənub-Şərqi Braziliyada, Paraqvayda, Şimali Argentinada, Boliviyanın And dağlarının şərqində və şimalında, həmçinin Perunun cənub-şərqində yayılmışdır. Uruqvayda çox nadirdir və ehtimal ki, yaşayış sahələrinin itməsi ilə tamamilə köçüb getmişdir. Beynəlxalq Təbiəti Qoruma İttifaqı bu növü "nəsli tükənməkdə olan" növ kimi siyahıya alır, Braziliya Ətraf Mühit və Bərpa Olunan Təbii Resurslar İnstitutu isə onu "həssas növ" olaraq təsnif edir. 2011-ci ildə, bir qadın maned canavarı yük maşını ilə vurmuş və bu hadisə nəticəsində heyvan "Zoo Brasília"da kök hüceyrə müalicəsi almışdır. Bu, vəhşi heyvanlarda yaraların müalicəsi üçün kök hüceyrələrinin istifadə olunduğu qeydə alınan ilk hadisə idi.

## Taksonomiya
"*Chrysocyon brachyurus*", tülkü kimi xüsusiyyətlər göstərsə də, tülkülərlə yaxın əlaqəsi yoxdur. Uzun müddət bu heyvanın müasir itlərlə əlaqəli olduğu düşünülmüşdür, amma elektroforetik tədqiqatlar bu əlaqəni inkar etmişdir. Tədqiqat nəticəsində, "*Chrysocyon brachyurus*" Cənubi Amerikanın nəsli tükənmiş qədim itlərinin son nümayəndəsi olduğu sübut edilmişdir. "*Chrysocyon brachyurus*" holosen və son pleystosen dövrünə aid fosilləri Braziliyanın dağlarında tapılmışdır. 2003-cü ildə aparılmış bir tədqiqatda, maned canavarının beyin anatomiyası digər növlərlə müqayisə edilmiş və onun *Folklend adaları canavarı* ilə, həmçinin "*Pseudalopex*" cinsinin psevdo-tülküləri ilə yaxın əlaqəsi olduğu göstərilmişdir. Bir DNT tədqiqatı, "*Chrysocyon brachyurus*" yeddi milyon il əvvəl Folklend adası canavarı ilə ortaq bir əcdada sahib olduğunu göstərmişdir.

## Risklər
"*Chrysocyon brachyurus*" nəsli tükənməkdə olan növ olaraq qəbul edilməsi, əsasən həyat sahələrinin itməsi və avtomobillərin vurması səbəbindən yaranır. İnsan fəaliyyəti nəticəsində bu heyvanın sayı azalmaqdadır. "*Chrysocyon brachyurus*" Cənubi Amerika ölkələrində, xüsusilə Braziliya və Argentinada dövlət tərəfindən qorunur.

## İstinadlar