Kahinlik

**Kahinlik**, **proroqluq**, **kahinlərin gələcəkdən xəbər verməsi** və ya **peyğəmbərlik** (; ) — çox qədim sivilizasiyalardan bəri mövcud olan xüsusi bir peşə sahəsi olub, qısaca, baş verəcək hadisələri müəyyən üsullarla əvvəlcədən bilməyə cəhd etmək kimi tərif olunur. Qədim sivilizasiyalar arasında kahinlik fəaliyyətinə əhəmiyyət verməmiş bir sivilizasiya demək olar ki, mövcud olmamışdır.

## Antik Yunanıstanda kahinlik

Kahinlik tətbiqləri içərisində ən çox tanınanlar, Antik Yunanıstandakı və okkult biliklərinin böyük bir hissəsini etrusklar, bir hissəsini isə qədim yunanlardan almış romalıların tətbiqləri idi. Antik Yunanıstanda kahinlik fəaliyyəti xüsusilə Apollon məbədlərinin yerləşdiyi orakul mərkəzlərində daha da intensivləşmişdi. Qədim yunan dilində "kəhanət" (gələcəkdən xəbər vermək) mənasını verən manteuma təbii və süni olmaqla iki yerə ayrılırdı: Oneirokritai (xəbərçi yuxuların yozumu), manteuma və ya orakul (trans halına əsaslanan hikmətli sözlər və onlardan məna çıxarma), egkoimesis (istiğarə) və nekromantiya (bədənsiz varlıqlardan məlumat alma) təbii mantikanın içərisində yer alırdı. Süni mantika isə fallardan ibarət idi.

## Roma sivilizasiyasında kahinlik

Romalılar bir çox sahədə olduğu kimi, kahinlik fəaliyyətlərini də Etrusk mədəniyyətinə borclu idilər. Qədim Romadakı kahinlikdə üç mühüm termin mövcud idi: **signa** *(müxtəlif yollarla gəlmiş ilahi mesajlar)*, **omina** *(içərisindəki ilahi mesajı başa düşmək üçün yozulan insan sözü)* və **prodigia** *(özlərindən məna çıxarılan fövqəladə təbiət hadisələri)*. Signa üç qrupa ayrılırdı: **ex caelo** *(göy işarələri)*, **signa oblativa** *(öz-özünə meydana çıxan işarələr)* və **signa impetrativa** *(dinləmə yolu ilə başa düşülə bilən işarələr)*. Qədim Roma kahinlərinə görə, bir insana və ya bir cəmiyyətə ilahi mesaj göndərilmək istənildikdə, bu mesaj hər hansısa bir insana da hər hansısa bir zamanda söylətdirilə bilərdi (**omina**). Əsas məsələ bu sözləri başa düşə bilmək, düzgün şərh etmək, yəni mesajı qəbul etməyi bacarmaq idi. ***Prodigia***lardan cansız təbiətdə müşahidə olunanlara **portentum** və **ostentum**, canlı təbiətdə müşahidə olunanlara isə **monstrum** deyilirdi. Etrusklarda ən məşhur kahinlik növlərindən ikisi *müşahidə edilən quş uçuşlarının və ildırımların analitik yozumu* idi.

## Türk-İslam mədəniyyətində kahinlik

Şamanist təşəbbüsdən (inisiasiyadan) keçmiş və ya sufilik tərbiyəsi ilə böyümüş qədim kahinlər, yanlarına hər hansı bir məsələ ilə bağlı məsləhətləşmək üçün gələnlərə əgər bildikləri bir şey varsa danışar, bilmədikləri və ya zərərli hesab etdikləri mövzularda isə əsla danışmazdılar; həmçinin verdikləri məlumat üçün ən kiçik maddi və ya mənəvi qarşılığı qətiyyən qəbul etməzdilər. Xalq arasında *ərmiş*, ''övliya'' kimi müxtəlif adlarla yad edilən bu şəxslər, XXI əsrə doğru yavaş-yavaş öz yerlərini bu işi dolanışıq vasitəsi kimi görən, lakin səriştəsiz olan şəxslərə buraxmışdırlar.

## Kahinlik üsulları

Kahinlik üsulları aşağıdakı kimi təsnif olunur:

1) Ekstrasens üsulları:
*İstiğarə (istixarə) yolu ilə alınan mesajlar və onların yozulması
*Xəbərçi yuxu vasitəsilə alınan mesajların yozulması
*İntuisiya yolu ilə alınan mesajlar və onların yozulması
*Mənəvi görüntü (vizion) yolu ilə alınan mesajlar və onların yozulması
2) Maddi üsullar (divinasiya):
*Müşahidələr:
**Astroloji müşahidələr və məlumatların qiymətləndirilməsi və yozulması
**Numeroloji müşahidələr və məlumatların qiymətləndirilməsi və yozulması
**Hadisələrin (omen – əlamət) müşahidəsi və müşahidələrdən sintez və mühakimə yolu ilə nəticə çıxarılması
*Fallar

----

* Nostradamus, Mother Shipton (Şipton Ana) və Edqar Keysi Qərb dünyasının ən məşhur kahinləri hesab olunurlar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

**[[Scientific American]]*, "Grimmer's Prophecy", 4 September 1880, p.&nbsp;149