Yevgeniya Debryanskaya

**Yevgeniya Yevgeniyevna Debryanskaya** (qızlıq soyadı *Qrişina*, ; ) — Rusiyalı dissident və LGBT hüquq müdafiəçisi. O, həmçinin Rusiyada və Demokratik Birlikdə ilk homoseksual hərəkatdan yaranan radikal qrup olan Osvobozhdenie (Azadlıq) təşkilatının həmtəsisçisi olub. RSFSR Libertarian Partiyasının keçmiş lideri idi.

Debryanskaya Sovet ordusunun Şərqi Avropadan çıxarılmasını, Rusiya sərhədlərinin açılmasını və eynicinsli nikahların qanuniləşdirilməsini müdafiə edib. O, həm də Milken İnstitutu tərəfindən Vladimir Putinin "Rasputini", həmçinin "Putinin filosofu" və "Putinin beyni" kimi adlandırılan rusiyalı siyasi fəal Aleksandr Duqinin ilk həyat yoldaşı olub. Debryanskaya 2008-ci ildə "Oqonyok" jurnalına verdiyi müsahibədə Rusiyada ilk "açıq" lezbiyan adlandırılıb.

Debryanskaya həm də yazıçıdır və müəllif filmlərinə rejissorluq edib.

## Həyatı
Debryanskaya 10 iyun 1953-cü ildə RSFSR Sverdlovsk vilayətində anadan olub. O, orta məktəbdən sonra heç bir təhsil almadığı üçün cəmiyyətdə əyalətli və təhsilsiz kimi təsvir edilib. Bununla belə, o, həmişə imkanlı və varlı olub. Buna görədə geniş siyasi əlaqələrə malik idi. Onun var-dövlətinin əsas mənbəyi qumarla bağı idi. Yevgeniya Debryanskay mahir kart oyunçusu olub. Lakin onu da qeyd edək ki, onun geniş siyasi əlaqələrə malik olmasının səbəblərindən biri də Yevgeniya Debryanskayanın Kommunist partiyasının rəhbərlərindən birinin qeyri-qanuni qızı olması ilə bağlı idi. Lezbiyan kimi yaşamazdan əvvəl Debryanskaya rus filosofu və siyasi təşviqatçısı Aleksandr Duqinlə heteroseksual münasibətlərdə olub. Duqinlə tanışlıq 30 yaşında başlayıb. Hər ikisinin sovet rejiminə nifrət etməsi onları yaxınlaşdırıb. Onlar nikaha daxil olub və 1985-ci ildə Artur Rimbaudun şərəfinə adlandırılan Artur Duqin adlı bir oğulları da anadan olub. Debryanskaya sonralar müsahibələrində bildirirdi ki, o və Duqin ezoterik faşizm və okkultizmi təşviq edən Yevgeni Qolovinin başçılıq etdiyi "SS-in qara ordeni"nin üzvləri olublar.

## Aktivist fəaliyyəti
1987-ci ildə Valeriya Novodvorskaya ilə birlikdə "Demokratiya və humanizm" siyasi seminarını təsis edib. Seminarın əsasında 1988-ci ilin yazında Demokratik İttifaq (Dİ) partiyasının təşkilat komitəsi yaradılıb. 1988-ci ilin mayında DS-nin təsis qurultayında o, partiyanın Mərkəzi Koordinasiya Şurasının üzvü seçilib. Həmin günləri Debryanskaya belə xatırlayırdı: "*1988-ci ilin may ayı, xüsusən də "Demokratik İttifaqın" qurultayı mənim üçün arzuya yaxınlaşmaq demək idi. Çünki biz daim ondan danışırdıq ki, Rusiya Avropanın inkişaf yolunu qəbul etməli, [[Avropa]]ya yaxınlaşmalı və Avropaya çevrilməlidir. Bizim üçün isə xarici ölkələr həmişə cənnət olmasa da, şübhəsiz ki, yer cənnəti olub*". Riqada Demokratik İttifaqın ikinci qurultayında iştirak etmişdir. 1988-ci ilin payızında o, "əxlaqsız davranış" məsələsini partiyanın təşkilat komitısində müzakirədən çıxarmaq üçün Demokratik İttifaq partiyasını tərk etdi. Daha sonra, 1991-ci ilin aprelində Demokratik İttifaqa geri döndü, lakin artıq onun fəaliyyətində fəal iştirak etmədi. Həmin vaxtlar Yevgeniya Debryanskaya həm də Şərqlə Qərb arasında Etibar Tşkilatının Quruluşunun üzvü idi.

Debryanskaya 1990-cı illərin əvvəllərində Rusiyada gey və lezbiyan hüquqları hərəkatının yaradılmasına kömək etdi. Bu, Mixail Qorbaçovun mətbuat və ifadə azadlığına qoyulan bəzi məhdudiyyətləri aradan qaldıran "qlasnost" siyasəti sayəsində mümkün oldu. 1990-cı ilin əvvəllərində homoseksual Roman Kalininlə birlikdə "Cinsi Azlıqlar Assosiasiyası" və RSFSR Libertar Partiyasını təşkil etdi, sonra digər LGBT təşkilatlarının, xüsusən də "Üçbucaq" mərkəzinin rəhbərliyinə qoşuldu. Mərkəzə o, Maşa Gessen ilə birlikdə rəhbərlik edirdi. Daha sonra adı dəyişdirilərək Moskva Gey və Lesbiyan Birliyi olaraq adlandırılan "Cinsi Azlıqlar Assosiasiyası" razılaşdırılmış homoseksual fəaliyyəti kriminallaşdıran qanunun 21-ci maddəsinin ləğvi kimi məqsədlərinə nail olmağa kömək edən "Tema" qəzetini nəşr edirdi.[16] O, RSFSR Libertar Partiyasının açıq homoseksual Roman Kalininin Rusiya prezidenti vəzifəsinə namizədliyi üçün kampaniyaya rəhbərlik edib. Kampaniya uğursuz oldu, çünki Kalinin Rusiya konstitusiyasının icazə verdiyi minimum yaş həddindən kiçik idi.

Yevgeniya Debryanskayanın diqqətəlayiq təşəbbüslərindən biri Moskvada mübahisəli qürur paradının təşkili idi və bu, beynəlxalq diqqəti şəhərdəki cinsi azlıqlara yönəltdi.[15] Bu barədə o, 27 iyul 2005-ci ildə Nikolay Alekseyevə məlumat verib. İlk qürur paradı bir il sonra 27 may 2006-cı ildə baş verdi və zorakılıqla başa çatıb. Debryanskaya və Alekseyev də daxil olmaqla 200-ə yaxın fəal gey parad zamanı çevik polis tərəfindən saxlanılıb. Tədbirdən əvvəl Yevgeniya Debryanskaya mətbuata açıqlama verərək istəyini ifadə edib: "*Əgər homoseksuallar çıxıb öz hüquqlarını açıq şəkildə bəyan etməsələr, gələcəkdə onlar 101 kilometr uzaqda olmaq riski ilə üzləşəcəklər*".

Rusiyanın "Newsweek" jurnalının məlumatına görə, Debryanskaya və digər LGBT fəalları ilə yanaşı, Aleksandr Duqinin Avrasiya İttifaqından olan tədbirin əleyhdarları da saxlanılıb. POlis maşınında gedərkən "*Biz niyə bu üfunətli homoseksuallarla getməliyik"? — deyə özünü Avrasiya Gənclər Birliyinin fəalı adlandıran bir gənc qəzəblənərək söyləyib. Yevgeniya Debryanskaya ona cavabında "*Cavan oğlan, çünki bütün insanlar bərabərdir və bu heç bir şəkildə avrasiyaçılığa mane olmur, inanın ki, sizin rəhbəriniz mənim keçmiş ərimdir*".

Debryanskaya sonradan bir müddət sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olub. Onun icarəyə götürdüyü yerin sahibi Maksim Kozlovski tərəfindən əlindən qanunsuz alınmış "Ditrix" adlı lezbiyan barı fəaliyyət göstərib. 2015-ci ilin dekabrında Kozlovski polis basqınından qaçmaq üçün hər kəsə klubu tərk etmələri barədə xəbərdarlıq edib. Debryanskaya buna görə açarları Kozlovskiyə verərək aradan çıxıb. Lakin polis bara gəlməyib. Binanın sahibi müəssisənin "düzgün gecə klubuna" çevriləcəyini iddia edərək onu ələ keçirib. Yevgeniya Debryanskaya onun aldadılaraq sahib olduğu biznesi itirməsini mətbuata geniş müsahibədə açıqlayıb.

Yevgeniya Debryanskaya həmçinin film nümayişləri, mətbuat konfransları və müzakirələrdə fəal iştirak edir. O, kitablar yazır, filmlər çəkir. REC onlayn jurnalında onun məqalələri dərc olunur.

2008-ci ildə "[[Oqonyok (jurnal)|Oqonyok]]"a verdiyi müsahibədə Debryanskaya "Rusiyada ilk açıq lezbiyan" adlandırılıb.

== Şəxsi həyatı və ailəsi ==
Yevgeniya Debryanskaya rəsmən üç dəfə nikaha daxil olub.
* İlk nikahdan Vyaçeslav adlı oğlu var.
* İkinci həyat yoldaşı filosof və publisist [[Aleksandr Duqin]].
** Oğlu Artur (vəftiz olunmuş Dmitri) Aleksandroviç Duqin (yaradıcı təxəllüsü — Dmitri Xvorostov), 1985-ci il təvəllüdlü, Moskva Dövlət Linqvistik Universitetini bitirib, müasir rəssam və kuratordur, Voznesenski Mərkəzində işləyir. Keçmişdə — Avrasiya Gənclər Birliyinin fəalı olub.
* Üçüncü həyat yoldaşı Aleksey Debryanskidir.

== Kitabları ==
# [http://webreading.ru/prose_/prose_contemporary/evgeniya-debryanskaya-uchites-plavat-sbornik.html Учитесь плавать], 1999.
# [http://webreading.ru/prose_/prose_contemporary/evgeniya-debryanskaya-neghnaya-agressiya-pautini.html Нежная агрессия паутины], 2001, (Переиздание- 2007).

== Film ==
# *Алкоголь и душа (Alkoqol və qəlb)'', 2002.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Евгения Дебрянская — Пресс-Портрет на Яндексе
* Евгения Дебрянская — сборник цитат из Евгении Дебрянской и отзывов о ней разных людей, интервью, книг и др. Энциклопедия КВИРНАЦИЯ