open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cennifer Hadson

**Cennifer Hadson** — ABŞ kino ulduzu və pop-estrada müğənnisidir. 2006-cı ildə "Dreamgirls" filmində **Effie White** roluna görə "Oscar", "BAFTA" və "Golden Globe"  mükafatlarını qazanmışdır.

## Həyatı
Cennifer Hadson 1981-cu il sentyabrın 12-də Çikaqoda anadan olub.

## Diskoqrafiya
* *Jennifer Hudson* (2008)
* *I Remember Me* (2011)
* *JHUD* (2014)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* People.com – da Cenifer Hudzon
* Cenifer Hadsonun rəsmi saytı
Aeroqrafiya

**Aeroqrafiya** – spreyli boyamada istifadə olunan trafaretin üç ölçülü cisimlə əvəz olunduğu sürrealist metod. Metoddan Viktoriya dövründə kaşıləri dekorasiya etmək üçün və Man Rayın əsərlərində istifadə olunurdu.

Aeroqrafiya çox vaxt avtomobillər üzərində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Divarda incəsənət
Zilim (landşaft təbiət parkı)

**Zilim landşaft təbiət parkı** — yerli əhəmiyyətli qorunan təbiət abidəsi. Təbiət parkı 2005-ci ildə resursların bərpası, turizmin inkişafı və mövcud bioloji növlərin qorunması məqsədilə təşkil olunmuşdur. Park Başqırdıstanın xüsusən qorunan təbiət ərazisi statusuna malikdir.

## Təsviri
Park ərazisində unikal təbiət kompleksi, nadir yayılmış bitki və heyvan növlərinə rast gəlmək olar. Başqırdıstan Respublikası Qafuri rayonu ərazisində, Zilim çayı hövzəsində yerləşir. Park 38,1 min ha ərazini əhatə edir. Park alçaq dağlıq əraziləri əhatə edir ki, burada da 68 mağara mövcuddur. Onlardan Oktyabrskaya və Kinderle mağaraları daha çox seçilir.

## Flora
Park ərazisinin 90 % meşə ilə örtülmüşdür. Əsasən qarışıq və enliyarpaqlı meşələr üstünlük təşkil edir. Bəzi yerlərdə sıx iynəyarpaqlı meşələr mövcuddur. Burada əsasən şam, küknar ağacları üstünlük təşkil edir. Zilim çayının vadisində, sahil ərazisində su bitkiləri, giləmeyvə kilları yayılmışdır. park ərazisində 500 nov borulu bitki növü yayılmışdır. Onlardan 13 endemik və 20 relikt növ sayılır. Endemiklər arasına Ural dağtərxunu, Başqıd ayçiçəyi, palıd anoniti, reliklər arasında isə kazas ardıcını daxildir.
Allium obliquum, iynəyarpaq qərənfil, yaşıl sümürgə və digər 18 növ bitki Başqrdıstanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Aşağıdakı növlər isə RSFSR qırmızı kitabına daxil olmuşdur: Əsl zöhrəçiçəyi, Stípa pennata, Schiveréckia podólica.

## Fauna
Zilim landşaft təbiət parkı ərazisində 15 növ nadir heyvan yayılmışdır. Burada 81 növ quş qeydə alınmışdır ki, bunlar arasında nadir quşlarda vardır: sağsağanı alacüllüt, şahin, berqut, qara leylək, böyük xallı qartal, çay qaraquşu. Sularında müxtəlif növ balıq üzür.

## İstinadlar

## Mənbə
Регистрационные данные МУЧ ЛАНДШАФТНЫЙ ПРИРОДНЫЙ ПАРК "ЗИЛИМ"
İsekay

– Yaponiya fentezi anime, manqa, ranobe və videooyunlarının altjanrı. Bu altjanrda heç bir fərqli xüsusiyyəti olmayan personaj paralel kainata düşür və ya həbs olur. Çox vaxt bu kainatlar bu personajların dünyasında uydurma kainat kimi məlumdur, lakin bəzən bu onlara məlum olmaya ola bilər. Bu kainat virtual dünya da ola bilər (məsələn, *"[[Sword Art Online]]"*) və ya tamamilə fərqli və ancaq protaqonistin əvvəlki dünyadan xatirələr daşıdığı dünya da (məsələn, *"[[Saga of Tanya the Evil]]"*) ola bilər. Bəzən isə ikisi də baş verə bilər. Məsələn *"[[Log Horizon]]"* və *"[[Overlord (ranobe)|Overlord]]"* seriyalarında virtual reallıq reallığa çevrilir.

## Xarakteristika
Bu altjanr arzunun həyata keçirilməsi ilə xarakterizə olunur: NEET, oyunçu və ya hikikomori xüsusiyyətləri daşıyan şəxs fərqli dünyaya transportasiya olur. Yeni fentezi dünyasında onlar real həyatda onlar üçün əhəmiyyətli olmayan oyun bacarıqlarından istifadə edə bilirlər. Onların yeni dünyada əldə etdikləri güc bəzən hər kəsi məhv edəcək qədər güclü (məsələn, *"[[In Another World With My Smartphone]]"*) və ya çox zəif ola bilər (məsələn, *""*-da baş qəhrəman öləndə yenidən dirilmək gücündən başqa heç bir gücə malik deyil).

İsekayda adətən baş qəhrəmanlar "seçilmiş" olurlar, lakin bunun əksi də ola bilər. Məsələn, "Drifters" kimi seriyasında yeni dünyaya düşən personajlar güclü tarixi şəxsiyyətlərdir. Və ya *"[[That Time I Got Reincarnated as a Slime]]"* seriyasında baş qəhrəman insan kimi yox, bədheybət kimi başlayır.

## Tarix
Bu altjanra aid ilk nümunələr *"[[El-Hazard]]"* və *"[[Fushigi Yûgi]]"* hesab olunur. Bu seriyalarda personajlar orijinal halları ilə fərqli dünyalara daxil olurlar. Daha sonra *"[[Saga of Tanya the Evil]]"* kimi personajların ölüb yeni dünyada reinkarnasiya olduğu seriyalar çıxmağa başladı.

*"[[hack.]]"* franşizi hazırkı isekay virtual dünya konsepsiyasının işləndiyi ilk seriyalardan biridir. Daha sonra *"[[Sword Art Online]]"* onun addımları ilə getmişdir.

Altjanr 2016-cı ildə o qədər populyar olmuşdu ki, qısa hekayə müsabiqələri isekay seriyaları qadağan etmişdilər. Kadokawa nəşriyyatı da 2017-ci ildə anime stilindəki roman müsabiqəsində isekay romanlara qadağa qoymuşdu.

## Nümunələr
İsekay seriyalara nümunələr:

## İstinadlar
Vampirin gündəlikləri (VII mövsüm)

**[[Vampirin gündəlikləri]]** teleserialının VII mövsümünün çəkiləcəyi CW tərəfindən 11 yanvar 2015-ci ildə elan edilmişdi. Yeddinci mövsümün premyerası 8 oktyabr 2015-ci ildə baş tutmuş və mövsümün final seriyası 13 may 2016-cı ildə efirə verilmişdir. Yeddinci mövsümdə serialın əsas ulduzlarından biri Nina Dobrev rolunu tərk etmişdir.

## Məzmunu
Altıncı mövsümdə hadisələr ABŞ-nin Virciniya ştatındakı uydurma Mistik Folls şəhərində baş verir. Mövsümdə əsas diqqət Yelena Gilberti itirdikdən sonra həyatlarına davam etməyə çalışan Stefan (Pol Uizli) və Deymon (Yan Somerhalder) Salvatore qardaşlarına ayrılmışdır.

## Rollarda

### Əsas heyət

* Pol Uizli — Stefan Salvatore/Saylas
* Yan Somerhalder — Deymon Salvatore
* Ketrin Grehem — Boni Bennet
* Kendis Akkola — Keralayn Forbs
* Zak Roerig — Mett Danovan
* Maykl Malarkey — Enzo Sent-Con
* Metyu Devis — Alarik Zoltsman

### İkinci heyət

* Elizabet Blekmor — Valeri Tull
* Skarlett Birn Nora Hildeqard
* Teressa Lieyn — Mari-Luiza
* Ceyden Keyn — Beau
* Todd Lasens — Culian
* Lesli-Enn Haff — Reyna Kruz
* Ana Nogiera — Penni Ares
* Mouzam Makkar — Aleksandriya "Aleks" Sent-Con
* Lili Rouz Mamford — Cozetta "Cozi" Zoltsman
* Tirni Mamford — Elizabet "Lizzi" Zoltsman

### Xüsusi qonaq
* Enni Verşinq — Lili Salvatore
* Maykl Trevino — Tayler Lokvud
* Cozef Morqan — Klaus Mayklson

### Qonaq

* Castis Lik — Malkolm
* Codi Lin O'Kif — Cozetta "Co" Laflin (Florens tərəfindən ələ keçirilmiş)
* Tim Kenq — Oskar (özü; Simurq daşından çıxmış naməlum vampir tərəfindən ələ keçirilmiş)
* Con Çarlz Meyer — gənc Cüzeppe Salvatore (fleşbek)
* Gevin Kasaleno — gənc Deymon Salvatore (fleşbek)
* Lyuk Cudi — gənc Stefan Salvatore (fleşbek)
* Aleks Mauriello — Kristal
* Evan Qembl — Henri Uoattls
* Ayşə Duran — Virciniya Sent-Con
* Rayan Dorsi — Marti Hammond (Stefan Salvatore trərəfindən ələ keçirilmiş)
* Nina Dobrev — Yelena Gilbert (titrlərdə qeyd edilmir; yalnız səs)

## Seriyalar



## İstehsal

### Aktyor seçimi
Beşinci mövsümdə Pol Uizli Stefan Salvatore; Yan Somerhalder Deymon Salvatore; Kendis Akkola Kerolayn Forbs; Zak Roeriq Mett Donovan; Ket Qreham Boni Bennett obrazlarını canlandırmışdır.

6 aprel 2015-ci ildə Nina Dobrevin altıncı mövsümün sonunda serialı tərk edəcəyi açıqlanır; yeddinci mövsümdə Maykl Trevinonun yalnız qonaq aktyor qismində iştirak edəcəyi təsdiqlənmişdir; 11 aprel 2015-ci ildə Ceremi Gilbert rolunu canlandırmış aktyor Stiven R. Makkuinin də serialdan ayrılması elan edilmişdir.

15 iyul 2015-ci ildə Skarlett Birn və Teressa Lieynin müvafiq olaraq Nora və Mari-Luiza rollarını canlandıracaqları açıqlanır. Nora və Mari-Luiza həddən artıq güclü, həm də eynicinsli cütlük olduqlarına görə bir-birlərini müdafiə etməyə meyilli personajlar kimi təsvir edilirlər. Həmçinin Elizabet Blekmor Valeri rolu üçün seçilir. Üçlük Lili Salvatorenin Dönüklər ailəsinin üzvü olur. 5 noyabr 2015-ci ildə Lizli-Enn Haffın Reyna rolunu oynayacağı bildirilir.

## İstinadlar
Dietanolamin

**Dietanolamin**(HOCH2CH2)2NH – üzvi maddədir, aminospirtlər sinfinə aiddir,su ilə bütün nisbətlərdə həll olur, güclü əsası xassə göstərir.

## Alınması
Dietanolamini ammonyaka etilenxlorqidrinin (2-xloretanol) təsiri ilə alırlar:
   
* 2HOCH2CH2Cl + NH3 → (HOCH2CH2)2NH +HCl
 
Dietanolaminin sənayedə alınması ammonyakın etilenoksidinə birləşməsi reaksiyası üzrə aparılır:
        
* 2(CH2)2O +NH3 → (HOCH2CH2)2NH
  
Bu zaman dietanolaminlə yanaşı etanolamin və trietanolamin də alınır:
* C2H4O +  NH3  → H2NCH2CH2OH
* C2H4O + HN(CH2CH2OH)2 → N(CH2CH2OH)3

## Tətbiqi
Dietanolamin texnikada emulqator və səthiaktiv maddə kimi, həmçinin qazların təmizlənməsi zamanı  müxtəlif proseslərdə, o cümlədən  quru buzun istehsalı zamanı səmt qazlarından karbon qazını ayırmaq üçün, eyni zamanda iminlərin istehsalında oduncaqların emalı prossesində   istifadə olunur. O, dərman preparatı Taurinin istehsalında ilkin maddə kimi istifadə olunur.  Dietanolamin selikli qişanın zədələnməsinə səbəb olur, ürək-damar sistemləri, böyrək, mədə-bağırsaq traktları üçün zəhərlidir.

Dietanolamin morfolinin sintezində xammal kimi istifadə olunur:
 

## Həmçinin bax
* Etanolamin
* Trietanolamin

## Mənbə

* ХИМИЧЕСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ: ЭТАНОЛАМИНЫ
Dorota Rabçevska

**Dorota Aqualiteja Rabczewska** (d. 15 fevral 1984, Polşa) — Polşa caz müğənnisi.

## Albomları
* 2002: *Virgin*
* 2004: *Bimbo*
* 2005: *Ficca* 
* 2007: *Diamond Bitch* 
* 2011: *The Seven Temptations*
* 2016: *Choni*
* 2019: *Dorota*
* 2022: *Aquaria*

## Mahnıları
* 2002 : *To Ty*
* 2002 : *Mam Tylko Ciebie*
* 2003 : *Nie Złość Dody*
* 2004 : *Dżaga*
* 2004 : *Kolejny Raz*
* 2004 : *Nie Zawiedź Mnie*
* 2005 : *Piekarnia*
* 2005 : *Znak Pokoju*
* 2005 : *2 Bajki*
* 2006 : *Szansa*
* 2006 : *Dezyda*
* 2006 : *Opowiem Ci*
* 2006 : *Dla R. (Nieważne dziś jest)*
* 2006 : *Inni Przyjaciele*
* 2007 : *Katharsis*
* 2007 : *To Jest To*
* 2008 : *Nie Daj Się*
* 2009 : *Rany*
* 2009 : *Dziękuję*
* 2010 : *Bad Girls*
* 2011 : *Fuck It*
* 2011 : *XXX*

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Süsənlər

**Süsənlər** () — məşhur holland rəssamı Vinsent van Qoqun 1889-cu ildə çəkdiyi rəsm əsəri. "Süsənlər" əsəri ölümündən bir il öncə, rəssamın Sen-Remi-de-provans yaxınlığında Mavzoleyli Müqəddəs Pavel klinikasında yaşadığı zaman çəkilmişdir.

Van Qoq "Süsənlər"i 1889-cu ilin mayında, ruhi xəstəxanaya gəldikdən sonra, bir həftə ərzində, xəstəxananın bağında naturadan çəkməyə başlamışdır. Rəsm əsərində onun sonrakı işlərində üzə çıxan yüksək gərginlik yoxdur. O, əsəri "xəstəliyim üçün ildırım sipəri" adlandırıb. Çünki hiss edirdi ki, rəsm çəkməyi davam etdirərək xəstəliyindən xilas ola bilər. Tabloda Van Qoqun digər işlərində və həmçinin müasirlərinin də işlərində olduğu kimi Ukiyo-e yapon qravürlərinin təsiri görünür. Bu oxşarlıq, obyektlərin konturlarının ayrılması, qeyri-adi rakurslarda, detallı çəkilmiş ərazilər və reallığa uyğun olmayan tam rənglə dolu sahələrin olması ilə izah olunur.

## Rəsmin sahibləri
Rəsmin ilk sahibi tabloya 300 frank vermiş fransalı sənətşünas və anarxist Oktav Mirbo olmuşdur. 1987-ci ildə "Süsənlər" rəsm əsəri iki il yarım boyunca satılmış ən bahalı sənət əsəri ünvanına sahib oldu. O zaman rəsm 53,9 milyon dollara Alan Bonda satılıb, lakin müqaviləni sonlandırmaq üçün onun kifayət qədər pulu olmayıb. "Süsənlər" 1990 ildə Los-Ancelesdəki Getti muzeyinə satılmışdır.

## Həmçinin bax

* Vinsent Van Qoq
* Postimpressionizm
* Ulduzlu gecə
* Həkim Qaşenin portreti
* Kartof yeyənlər
* Günəbaxanlar
* *[[Qarğalarla taxıl sahəsi (tablo)|Qarğalarla taxıl sahəsi]]*
* *[[Arlda yataq otağı (tablo)|Arlda yataq otağı]]*
* *[[Gecə kafesi]]*
* *[[Qırmızı üzüm bağı (rəsm əsəri)|Qırmızı üzüm bağı]]*
* *[[Rona üzərində ulduzlu gecə]]*

## İstinadlar
Battlefield 1942: The Road to Rome

**Battlefield: 1942: The Road to Rome** () — 2002-ci ildə satışa çıxarılmış "*[[Battlefield 1942]]*" videooyunu üçün genişləndirmə paketi. Add-on "Digital Illusions CE" tərəfindən hazırlanmış və "Electronic Arts" videooyun nəşrçisinin təşəbbüsü ilə 2 fevral 2003-cü ildə Şimali Amerika, 7 fevral 2003-cü ildə isə Avropa iqtisadi regionu üçün satışa çıxarılmışdır. İkinci dünya müharibəsi dövründə İtaliyada baş verən döyüşləri təsvir edən 6 xəritə, eləcə də 8 nəqliyyat vasitəsi buraxılmışdır. Add-on oyuna Fransa və İtaliya hərbi qüvvələrini də əlavə etmişdir. Add-on vasitəsilə oyuna əlavə edilən yeni xüsusiyyətlərdən biri mühəndislərin əlbəyaxa döyüş üçün tüfənglərinə süngü yerləşdirə bilmələridir. Add-on oyuna iki yeni silah – İtaliyanın Breda 30 əl pulemyotunu və the Britaniyanın Sten avtomatını əlavə edir. Bunlarla yanaşı, add-on orijinal "*[[Battlefield 1942]]*"-nin giriş videoçarxına əlavə səhnələr yerləşdirir.

## Qəbul

Rəy toplayıcısı "Metacritic"ə əsasən "*Battlefield: 1942: The Road to Rome*" "ümumiyyətlə yaxşı" rəylər almışdır. Add-on yeni çoxnəfərli rejimlərinin və silahların az olmasına görə tənqidlənmişdir. Add-onun ən təriflənən akpekti maraqlı xəritə dizaynları idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Bakı Şəhərinin Müvəqqəti Hərbi İnqilab Komitəsi

**Hərbi İnqilab Komitəsi** — 1917 il dekabrın 12-də Bakı qarnizonunda və şəhərdə asayişi bərpa etmək adı altında yaradılmış hakimiyyət orqanı.

## Yaradılması
Bakı Şəhərinin müvəqqəti inqilab komitəsi 1917 il dekabrın 12-də yaradılmışdı. Bakı Fəhlə və Əsgər Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin təcili iclasında təşkil edilmişdi. Bakı Soveti yanında yaradılmış Hərbi inqilab komitəsinə "ən geniş səlahiyyət" verilmişdi. Hərbi inqilab komitəsinin hakimiyyəti, bütünlükdə, qarnizon və şəhərə şamil edilmişdi.

## Fəaliyyəti
Bakı Soveti İcraiyyə Komitəsinin qərarına əsasən, "qarnizonun rota, polk və s. komitələri özlərini hissələrdə hərbi inqilab komitələri elan edir" və hərbi inqilab komitəsinin "qərar və sərəncamlarını rəhbər tutaraq, yerlərdə ən ciddi surətdə hərtərəfli fəaliyyət" göstərirdilər. Hərbi inqilab komitəsi öz tərkibindən hərbi inqilab məhkəməsi təşkil etmişdi. Komitə əhaliyə müraciətlərində qərarlarının danışıqsız yerinə yetirilməsini tələb edir, sovet hakimiyyətinin düşmənlərinə qarşı amansız mübarizə aparmağa çağırır, lazım gəldikdə silahlı qüvvə də tətbiq ediləcəyini bildirirdi. Bakı şəhərinin müvəqqəti hərbi inqilab komitəsi Bakıda mart soyqırımı zamanı yaradılmış inqilabi müdafiə komitəsi tərkibində işini davam etdirmişdir. Bakı şəhərinin müvəqqəti hərbi inqilab komitəsinin sədri İ. Suxartsev inqilabi müdafiə komitəsinin üzvü idi.

Bakı şəhərinin müvəqqəti hərbi inqilab komitəsi Azərbaycan xalqına qarşı 1918 il mart soyqırımını həyata keçirən hakimiyyət orqanı olmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti — 90: (1918 – 1920): Biblioqrafiya /Tərtib edəni: Ş. Nağıyeva., İxtisas redaktoru K. Tahirov.- B., 2008.- 256 s.
* Məmmədov X. Azərbaycan milli hərəkatı (1875–1918). B" 1996, 174 s.
* Rüstəmbəyli M. Çarpışan qüvvələr. B., 1991, 184 s.

## İstinadlar
Lifosa

**"Lifosa"** Açıq Səhmdar Cəmiyyəti- Litvanın Kedainiai şəhərində yerləşən, ortofosfat sənayesi üzrə ixtisaslaşmış şirkət. AB "Lifosa" Şərqi Avropada ən böyük gübrə istehsal edən şirkətlərdən biridir. Məhsullar 40-45 ölkəyə və Avstraliya istisna olmaqla bütün materiklərə ixrac edilir.
## Məhsulları
*Diammonium fosfat
*Monoammonium fosfat
*Monokalsium fosfat
*Alüminium Flüorid (AlF3)
*Ortofosfat turşusu
*Sulfat turşusu
Achema

**Achema**- Baltikyanı ölkələr arasında ən çox gübrə istehsal edən şirkət. Şirkət Litvanın Yonava şəhərində yerləşir. 2011-ci ildə burada 1700-ə qədər işçi çalışırdı. Şirkətin indiki icraçı direktoru Arunas Laurinaitisdir.
## Tarixi
Fabrik 1962-ci ildə keçmiş Litva SSR-də istifadəyə verilmişdir.

## İstinadlar
Ermənistan Respublikası Mərkəzi Bankı

**Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Bankı** () — Ermənistannın mərkəzi bank funkiysaını yerinə yetirən qurum. Ermənistan Respublikasında yeganə təsisçisi olan, hüquqi şəxs, bank tənzimlənməsi və bank nəzarəti orqanıdır.

Mərkəzi bankiın əsasən hədəfi ölkədə qiymətlərin stabil qalmasını təmin etməkdir. Əsas vəzifələri Ermənistan Respublikasının bank sisteminin sabitliyinə, likvidliyinə, ödəmə qabiliyyətinə və normal fəaliyyətinə zəruri şəraitin yaradılması və səmərəli ödəniş-hesablaşma sisteminin təşkili və inkişafıdır. Mərkəzi Bank öz səlahiyyətlərini həyata keçirərkən icra hakimiyyətindən asılı deyildir.

Mərkəzi Bankın sədri Mərkəzi Bankın ən yüksək vəzifəli şəxsidir. O, Ermənistan Respublikasının Prezidentiinin təklifi ilə altı il müddətinə Ermənistan parlamenti tərəfindən təyin edilir. Ermənistan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Mərkəzi Bankın sədr müavinləri 6 il müddətinə, Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin üzvlərinə beş il müddətinə təyin edilir.

Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Bankının sədri 2008-ci ilin iyun ayından — Artur Cavadyan.

Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Bankının sədr müavinləri — Nerses Erisyan, Vaxtanq Abramyan.

Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Bankının idarə heyətinin üzvləri — Oleq Aqasyan, Aşot Mkrtçyan, Artur Stepanyan, Armenak Darbinyan, Arxadiy Xaçatıryan.

Mərkəzi Bank Ermənistan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğun olaraq fəaliyyət göstərir. Mərkəzi Bank "Ermənistan Respublikası Mərkəzi Bankı haqqında" qanuna əsasən açağıdakı məqsədləri qarşıya qoyur:
* pul dövriyyəsini təşkil edir və tənzimləyir, Ermənistan Respublikasının valyutasını buraxır;
* Hökumətə bank xidmətləri göstərir;
* Hökumətə maliyyə agenti və məsləhətçisi funksiyasını yerinə yetirir;
* bankları lisenziyalaşdırır və qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda digər şəxslərin öz fəaliyyətlərini tənzimləyir və nəzarət edirlər;
* kreditor kimi banklara kredit verir;
* pul sisteminin fəaliyyətini tənzimləyir və nəzarət edir
* Ermənistan Respublikasının beynəlxalq ehtiyatlarının sahibdir, onu istifadə edir və idarə edir.

Ermənistan Mərkəzi Bankı plastik kart ödənişləri üçün milli ödəniş sisteminin təsisçisidir.

## Həmçinin bax
* Ermənistan iqtisadiyyatı
* Ermənistan dramı

## İstinadlar

## Mənbə
* Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Bankının saytı
Rasim Kərimli

**Rasim Kərimli** () — Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Rasim Kərimli 1 may 1932-ci ildə Tovuz rayonu Düz Qırıqlı kəndində anadan olub.Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1951-1956-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb.Uşaqlıqdan saz, zurna-balaban çalan, Bakı Dövlət Universitetində oxuyarkən qarmon və piano çalmağı öyrənən Rasim Kərimli universitetin bədii özfəaliyyət dərnəyinin ən fəal üzvlərindən biri idi. Hələ orta məktəbdə oxuyarkən şeir yazan Rasim bu vaxt artıq respublika mətbuatında çap olunurdu. 

Bir il Ağsu rayonunda müəllim işlədikdən sonra 1957-1969-cu illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışıb. Lakin bədii yaradıcılığı elmi yaradıcılığa üstün gəlir və tezliklə o, M. F. Axundov adına Dillər İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasına müəllim keçir. Bu vaxt Rasim artıq tanınmış şair idi. 

Şairin əsərlərinin xalq ruhuna son dərəcə yaxın olması onların asanlıqla əzbərlənməsinə və xalq arasında yayılmasına şərait yaradırdı. Bu təsadüfi deyildir. Uşaqlıqdan qonşuları Aşıq Nağının yanında aşıq havalarını və el şairlərinin şeirlərini əzbər öyrənməsi onun gələcək yaradıcılığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdi. Bu təsir o qədər güclü olmuşdur ki, həyatı boyu saz-söz adamlarının cazibəsindən kənara çıxa bilməmişdi.

Bir neçə musiqi alətlərimizdə gözəl çalan Rasim Kərimli milli musiqimizin bilicilərindən idi. Həm buna, həm də şeirlərinə görə musiqiçilər və müğənnilərin əksəriyyəti onunla dostluq edirdi. Görkəmli sənətkarlarımız Habil Əliyev, Əlibaba Məmmədov, Teymur Mustafayev, Arif Babayev, eləcə də Mayis Salmanov, Mayis Məmmədov və başqaları şairə xüsusi ehtiram göstərirdilər. Elə bir konsert (dövlət tədbirləri daxil olmaqla), elə bir şənlik, elə bir toy olmazdı ki, Rasim Kərimlinin sözlərinə yazılmış mahnılar oxunmasın. Şairin "Səndən savayı", "Biləydin kaş", "Bir qız bir oğlanındır", "Qurban olum", "Sənsiz", "Min yaşasın", "Axtarar səni", Zümrüd Məmmədova və Təhmurazın oxuduğu çox maraqlı, dərin mənalı "Deyişmə" və başqa şeirlərinə bəstələnmiş mahnılar dillər əzbəri olmuşdu.

"Dostluq ilk sözümdür"(1969), Şəfqət bulağım"(1975), "Dünya mərdlər dünyasıdır"(1979), "Biləydin kaş"(1983), "İntizarda qoyma məni" ( 1991) və s. kitabların müəllifi olub.

Rasim Kərimli 1996-cı il 24 iyunda vəfat edib.
## Ailəsi
Rəşid ağa Cavanşirin qızı Zəminə bəyimlə evlənmişdir.

## İstinadlar
Yekaterina İvançikova

**Yekaterina İvançikova** (; doğ. 18 avqust 1987, Çausı, BSSR) —  Belarus və Rusiya müğənnisi, "IOWA" qrupunun mahnılarının müəllifi və vokalçısı.

## Həyatı
Yekaterina İvançikova 18 avqust 1987-ci il Mogilyov vilayətinin Çausı şəhərində anadan olub. 6 yaşından oxumağa başlayıb. İlk əvvəllər yerli estrada dərnəyinə, sonralar isə Mogilyov mədəniyyət evinə gedib. Yuxarı siniflərdə mahnı yazmağa başlayıb və öz qrupunu yaratmaq istəyib. İvançikova ağır musiqi ilə maraqlanırdı və qroulinq texnikasında oxumağa çalışırdı. Maksim Tank adına Belarus Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirib, ixtisasca filoloq və jurnalistdir. STV-nin "Zvezdniy dilijans" () layihəsində iştirak edib. 2008-ci ildə İlya Oleynikovun *"Peyğəmbər"* müziklində oxuyub. 2009-cu ildə Mogilyovda Leonid Tereşenko və Vasili Bulanovla birlikdə "IOWA" qrupunu təsis etmişdir. 2010-cu ildə qrupun üzvlərilə birlikdə Sankt-Peterburqa köçüb.

Cizgi filmlərinin səsləndirməsilə məşğul olub.

2017-ci ildə Yekaterina İvançikova Amerikanın "System of a Down" rok qrupunun frontmeni Serj Tankyanla birlikdə, "Kolovrat haqqında əfsanə" filminin saundtreki olmuş — "Ölmək üçün gözəl səhər" () mahnısının klipində çəkilib.

## Şəxsi həyatı
2016-ci il oktyabrın 12-də Yekaterina İvançikova 9 il ərzində görüşdüyü "IOWA" qrupunun gitaraçısı Leonid Tereşeko ilə ailə həyatı qurub. Toy Kareliya Respublikasında baş tutub. Nikah mərasimi Lumivaara qəsəbəsindəki 1935-ci ilə aid olan kilsədə keçirilib.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Paunkyula su anbarı

**Paunkyula su anbarı** () — Estoniya ərazisində, Privita çayının yuxarı axarrlarında yerləşən su anbarı. Anbar 1960-cı ildə inşa edilmişdir. Yulemiste gölü ilə kanal vastəsi ilə birləşdirilmişdir. Tallin şəhərinin su təhcizatını təşkil edir.
Su anbarında bir neşə ada vardır. Anbarın ümumi sahəsi 447,2 ha-dır. Bunun 415,8 ha su səthinin sahəsi, 31,4 ha isə adaların sahəsidir.
## İstinadlar
Şərq bloku

[thumb|right|upright=2.05|[Soyuq müharibə dövründə Avropanın siyasi vəziyyəti.]]
**Şərq bloku**, **Kommunist bloku** və ya **Sosialist bloku** — Soyuq Müharibə dövründə SSRİ tərəfindən marksizm və leninizmi dəstəkləyən dövlətləri aid etdirmək üçün termin. Baxmayaraq ki, SSRİ sovet blokunun qeyri rəsmi idarə edirdi, bir sıra sosialist dövlətlər (Yuqoslaviya, Çin və Albaniya) 1975–1990-ci illərdə SSRİ ilə ideoloji və siyası qarşıdurmalar peyda olmuşdur. ABŞ-də və ona ittifaq olan ölkələrdə sosialist blokuna aid ölkələri tez-tez kommunist ölkələri kimi də adlandırılar.

## Vaxtı ilə mövcud olan

## Mövcud olan
Albaniya Demokratik Hökuməti

**Albaniya Demokratik Hökuməti** () — 20 oktyabr 1944-cü ildə Üçüncü Reyxə bağlı olan Vermaxt qüvvələrinin Albaniyada məğlubiyyətə uğradığı dövrdə Albaniya Milli Azadlıq Ordusu ( *AMAO*) tərəfindən qurulmuş müvəqqəti hökumət. Müvəqqəti hökumət ölkənin 28 noyabr 1944-cü ildə Vermaxt qoşunlarından azad edilməsindən sonra qurulmuşdur. Onun müvəqqəti baş naziri Albaniya Kommunist Partiyasının baş katibi Ənvər Xoca idi. Müvəqqəti hökumət demokratik seçkilərin təsis edilməsinə və Təsis Yığıncağının qurulmasına qədər mövcud olmuşdur.

Hökumətə Albaniya Milli Azadlıq Ordusu rəhbərlik edirdi, bu isə öz növbəsində Kommunist Partiyası tərəfindən idarə olunurdu. Demokratik Hökumət başından bəri bir kommunist diktaturası idi. Albaniya Milli Azadlıq Ordusu milliyyətçi "Balli Kombetar" hərəkatının fikirlərinə qarşı çıxmışdır. Demokratik Hökumət bunlarla yanaşı, kral I Zoğunu devirmiş və digər sosialist dövlətlərlə dostluq münasibəti qurmağa başlamışdır.

Seçkilər 2 dekabr 1945-ci ildə keçirilmişdir. Bu dövrdə, AMOA hərəkatı Albaniya Demokratik Cəbhəsinə ( *ADC*) çevrilmişdir. ADC seçkilərdə iştirak edən yeganə siyasi təşkilat idi. 10 yanvar 1946-cı ildə Albaniya Sosialist Xalq Respublikasının qurulması elan edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Albaniyanın Milli Azadlığı Anti-Faşist Şurasının 2-ci iclasında Albaniya Demokratik Hökumətinin Bəyannaməsi
* Hökumətin istefasının təqdim edilməsinə dair Təsis Yığıncağına nitqi
Kristina Perri

**Kristina Perri** (19 avqust 1986, Filadelfiya) — amerikalı müğənni, bəstəkardır.

## Diskoqrafiya

### Albom
* Lovestrong (2011)
* Head or Heart (2014)

### EP
* The Ocean Way Sessions (2010)
* A Very Merry Perri Christmas (2013)

## Konsert turları
* Lovestrong Tour (2011–2012)
* Head or Heart Tour (2014)

## Video kliplər

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsayt: www.christinaperri.com

## İstinadlar
Kardi B

**Belkalid Marlenis Almanzar** (*;* ) — Əslən dominikanlı olan amerikalı repçi, bəstəkar və aktrisa. Əsasən Kardi B adı ilə tanınır. 

## Albomları
* Invasion of Payola (2018)

## Mükafatları

### Qremmi

## İstinadlar

 

## Xarici keçidlər
Yunan mətbəxi

**Yunan mətbəxi** — Yunanıstanın milli mətbəxidir. Yüzlərlə illik Yunan mədəniyyətinin varisi (Qədim Yunanıstan və Bizans daxil olmaqla) mətbəxdir. Balkan və Aralıq dənizi mətbəxinin bir hissəsidir. O, həmçinin Girit mətbəxini əhatə edir. Zeytun yağlı qidalar üstünlük təşkil edir. Qərbi Anadolu Türk mətbəxi ilə böyük oxşarlıqlar daşıyır.

## Xarici keçidlər
2018 Monako Qran-prisi

**2018 Monako Qran Prisi** — 2018-ci ildə keçirilmiş Monako Qran Prisi.

## Monako Qran Prisi üçün təkər seçimi

## Sərbəst yürüşlər

### Birinci sərbəst yürüşlər

Kevin Maqnussen elektrik problemləri üzündən uzun müddət işləyə bilməyib.Roman Qrojanın maşınının altlığı da sessiya ərzində dəyişdirilib.Fernando Alonso isə ölçmə cihazlarındakı problemər üzündən yalnız son dəqiqələrdə boksu tərk edə bilib.Sergey Sirotkin 15-ci dəqiqədə son döngədə divarla təmas yaşayıb və təkərini zədələyib. O, özü boksa qayıda bilib.Lens Stroll isə oturacaq problemi ilə qarşılaşıb.Maks Ferstappen səhvə yol verərək təhlükəsizlik cibinə girib və arxa ötürmə ilə trasa qayıdıb. Onun manevri təhlükəli görünüb, stüardlar araşdırıblar, lakin heç bir cəza tətbiq edilməyib.Roman Qrojan, Lens Stroll və Esteban Okon baryerlərlə toqquşublar, lakin maşınlara zərər dəyməyib. Protokollara Daniel Rikiardo başçılıq edib–1:12.126.Maks Ferstappen komanda yoldaşına 0.154 saniyə fərqlə məğlub olub.
#  Daniel Rikiardo 1:12.126
#  Maks Ferstappen 1:12.280
#  Lyuis Həmilton 1:12.480
#  Sebastyan Fettel 1:13.041
#  Kimi Raykkönen 1:13:066
#  Karlos Sayns 1:13.456
#  Valtteri Bottas 1:13.502
#  Serxio Perez 1:13.717
#  Roman Qrojan 1:13.943
#  Sergey Sirotkin 1:13.962
#  Esteban Okon 1:14.000
#  Brendon Hartli 1:14.034
#  Niko Hülkenberq 1:14.134
#  Pyer Qasli 1:14.240
#  Stoffel Vandorn 1:14.291
#  Şarl Lekler 1:14.521
#  Fernando Alonso 1:14.637
#  Lens Stroll 1:14.782
#  Markus Eriksson 1:15.206
#  Kevin Maqnussen 1:18.801

### İkinci sərbəst yürüşlər

Sessiya 25-ci dəqiqədə dördüncü və beşinci döngələr arasındakı hissədə drenaj qapağı qırıldığından qırmızı bayraqla dayandırılıb. Həmin yerə təmir briqadası və Çarli Uaytinq şəxsən özü baş çəkib. Təmirə görə fasilə 15 dəqiqə davam edib. Yaşıl bayraqlar dalğalandıqdan sonra sürücülər uzun dövrələr vuraraq təkərlərin səmərəliliyini yoxlamağa başlayıblar. İlk sessiyadan fərqli olaraq, bu dəfə insident baş verməyib və sürücülər proqramlarını tam yerinə yetirə biliblər.
#  Daniel Rikiardo 1:11.841
#  Maks Ferstappen 1:12.035
#  Sebastyan Fettel 1:12.413
#  Lyuis Həmilton 1:12.536
#  Kimi Raykkönen 1:12.543
#  Valtteri Bottas 1:12.642
#  Niko Hülkenberq 1:13.047
#  Stoffel Vandorn 1:13.077
#  Fernando Alonso 1:13.115
#  Karlos Sayns 1:13.200
#  Brendon Hartli 1:13.222
#  Serxio Perez 1:13.370
#  Esteban Okon 1:13.382
#  Pyer Qasli 1:13.410
#  Sergey Sirotkin 1:13.547
#  Kevin Maqnussen 1:13.572
#  Şarl Lekler 1:13.575
#  Roman Qrojan 1:13.763
#  Lens Stroll 1:14.011
#  Markus Eriksson 1:14.173

## Mənbə
* Pirelli Monako Qran Prisi üçün sürücülərin təkər seçimini bəyan edib
* Monako-2018: Birinci sərbəst yürüşlər
* Monako-2018: İkinci sərbəst yürüşlər
Kinderle mağarası

**Kinderle mağarası** (''başq.'' *Киндерле мәмерйәһе, Kinderle mämeryähe*) — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikası, Qafuri rayonu, Taş-Astı kəndi yaxınlığında yerləşən mağara. Mağara Kinderle çayının sol sahilində yerləşir. Mağara 1940-cı illərdə aşkarlanmışdır. Bununla belə mağarada ilk araşdırma işləri 1974-cü ildə gerçəkləşdirlmişdir. Araşdırma işləri A. Andreyevin rəhbərliyi ilə aparılmışdır. Mağara Faşist Almaniyası üzərində qələbənin 30 illiyi münasibətilə *Qələbə mağarası* olaraq adlandırılmışdır.

## Təsviri
Mağarada 4 yarusludur. Çıxış 94 metr hündürlükdə yerləşir və buradan enişli bir tunelə çıxışı vardır. Burada buzlaqlar və çoxlu sayda stalaqmitlər müşahidə edilir. Bundan əlavə aşağı enərkən *Çılçıraq zalını* görmək mümkündür. Burada isə çoxlu sayda stalaktitlər vardır. Zalın divarları kalsitlərlə örtülüdür. Çılçıraq zalının qutaracağında 12 metrlik karst quyusu vardır. Bu quyu ilə bir zal *Konsert zalı* ilə birləşir. Bu zala keçərkən qarşıda stalaktiklərin gözəl mənzərəsi açılır. Qalereya zəmində qəliblər yığını yerləşir. Burada olan boşluq "Pepsi-Kola" zalına keçir (bu boşluğun divarlarında çox rəngli formasiyalar yer alır). Bu öz növbəsində dar tarazlıqların bir çoxuna çevrilir (3-cü, 4-cü və 5-ci mağaraları əmələ gətirir). Qolllardan biri — *Möhtəşəm keçid* —  5-ci mağaraya ağarır (*Fiqur*, *Şokoladnıy*, *Yaşıl göllər*, *Kamennı*, *Kaşşey Кpadşahlığı* zalları). Suxurlar Devon dövrünə aiddir.

2010-cu ildə mağaranın bir hissəsi turistlərin ziyarəti üçün təcrid olunmuşdur. Bu tədbirlər mağaranın ekoloji vəziyyətini sabitləşdirmək üçün speleoloqlar tərəfindən həyata keçirilmişdir. Kinderle mağarası Zilim landşaft təbiət parkı ərazisində yerləşir. Park ərazisində 68 mağara mövcud olsa da, onlardan Oktyabrskaya və Kinderle mağaraları daha çox seçilir.

## İstinadlar
Zoe Saldana

**Zoe Saldana** (, 19 iyun 1978) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Zoe Saldana Amerika Birləşmiş Ştatlarının Nyu-Cersi ştatında anadan olmuşdur. Anası Puerto-Riko, atası Dominikan Respublikasındandır. Uşaq vaxtı ingilis və ispanca öyrənmişdir. O, 9 yaşında atasını avtomobil qəzasında itirmişdir. Atası vəfat etdikdən sonra, anası hər iki qızı ilə birlikdə Dominikan Respublikasına geri dönmüşdür. Dominikan Respublikasında ən yaxşı rəqs məktəblərinə gedərək, balet dərsləri almışdır. ABŞa geri qayıdaraq liseydə teatr kurslarına yazılır və aktyorluq kursuna gedir. Dərsləri ilə yanaşı 1990-cı ilin ortalarında Burger Kingdə kassir kimi işləyir.

## Karyerası
İlk dəfə 1999-cu ildə "Law & Order" serialına çəkilir. 2000-ci ildə "Center Stage" filminə dəvət alan aktrisa, təhsilini dayandırır. 2002-ci ildə Britni Spirsin "Crossroads" filmində və "Drumline" adlı komedia filmində oynamışdır. Daha sonra "Anamaria" adlı bir qulduru canlandırdığı 2003-cü il istehsalı olan **Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl** filmində rol almışdır.

Film ilə məşhurluğunu daha da artıran aktrisa bir çox televiziya və filmlərdə rol aldıqdan sonra, 2004-cü ildə "The Terminal", 2005-ci ildə isə "Guess Who" filmlərində oynamışdır.

Juan Luis Guerranın "La llave de mi corazón" adlı mahnısının video klipində oynamışdır. "Star Trek" filmində Uhura obrazını canlandırmışdır. 2009-cu ildə Ceyms Kemeronun Avatar filmində "Neytiri" adlı bir Navi şahzadəsini canlandırmışdır.

Whoopi Goldberg və Ancelina Colinin heyranı olduğunu bildirən sənətçi, "Maxim" jurnalı tərəfindən keçirilən "Ən Seksi 100 Qadın" sorğusunda 42-ci pillədə yer almışdır.

## Filmoqrafiya

### Filmləri

### Televiziya

### Video oyunlar

## Mükafat və namizədliyi

## Xarici keçidlər

* Zoe Saltana 
* 

## İstinadlar
Aftandil Hacıyev

**Aftandil Hacıyev Sabir oğlu** () — Azərbaycan futbolçusu. Azərbaycan milli futbol komandasında 22 oyun oynamışdır.
Aftandil Hacıyev azərbaycanlı futbol mütəxəssisi, Azərbaycan milli komandasının sabiq müdafiəçisi, "Səbail" PFK-nın baş məşqçisidir.
7 yaşında karyerasına başlayan futbolçunun mövqeyi müdafiəçi olub. 184 sm boyunda olan baş məşqçi, müxtəlif illərdə "Şəfa", "Turan", "Neftçi", "Qarabağ", "Sumqayıt" klublarının heyətində oynayıb.

## Nailiyyətləri
Azərbaycan çempionu: 2004/2005

Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı: 2006/2007

Azərbaycan çempionatının bürünc mükafatçısı: 2005/2006

Azərbaycan Kubokunun qalibi: 2000/2001, 2008/2009

## Müsahibələri
"Bu gün maraqlı görüş alındı. Hər iki komanda meydanda mübarizə apardı və məğlub olmaq istəmirdi".

Bu sözləri "Səbail"in baş məşqçisi Aftandil Hacıyev Azərbaycan Premyer Liqasının XVI turunda evdə "Sabah"ı 2:0 hesabı ilə məğlub etdikləri oyundan sonra mətbuat konfransında deyib.

40 yaşlı mütəxəssis bildirib ki, ağır qrafikdən sonra qələbə qazanmaq istəyiblər: "Bu gün futbolçular bütün tapşırıqları dəqiq yerinə yetirməyə çalışdılar. Çox diqqətli oynadıq. Əvvəlki səhvlər bu gün minimuma endi. Qapımız qarşısında rəqibə qol şansı da vermədik. Hücumda daha aktiv idik və istədiyimiz qələbəni qazandıq. Çempionat ağır keçir. Ən çətin qrafikdə oynayan komanda bizik. Kasad heyətlə həm nəticə qazanmaq, həm də yaxşı oyun sərgiləmək çətindir. Bugünə qədər də oyunumuzdan tam razı deyildim. Öz səhvlərimizdən qollar buraxırdıq".

Hacıyevin sözlərinə görə, müdafiəçilərin bugünkü oyunu onu sevindirib: "Bu "Səbail"i meydanda görmək istəyirdim. Qışa qədər daha az top buraxan komandalardan idik. Görüşün ilk hissəsində daha yaxşı oynadıq. İkinci yarıda rəqib sistemi dəyişdi. Meydanın mərkəzində çoxaldılar və üstünlük bir az onlara keçdi. O ərəfədə səhvsiz oynamağı bacardıq. İkinci qolu vurduqdan sonra isə rəqib sakitləşdi. Bu gün istədiyimiz oyunla qələbə əldə etdik. Amma bundan sonrakı matçlar da çətin keçəcək. Rahatlaşmaq olmaz. Bizi "Qarabağ"la çətin səfər oyunu gözləyir. Bu qarşılaşmanı unudub ona hazırlaşmalıyıq. Rəqibə də uğurlar arzulayıram. Bu gün öz transferləri ilə ictimaiyyətdə səs-küy salmağı bacarıblar. İnanıram ki, gələcəkdə istədikləri uğuru qazana biləcəklər".

Baş məşqçi kubokdakı matçları xatırlayıb: "Kubokda mübarizəni dayandırmaq sırf "Səbail"in günahı deyildi. Hər iki görüşdə hakim səhvləri oldu. Kuboka görə komandamı günahlandırmaq istəmirəm. Hər iki oyunda topa sahib olmaqda rəqibdən üstün idik. "Sumqayıt" kubok oyunlarında təcrübəsi olan komandadır. Çempionatımızda açıq autsayder yoxdur. Heyəti və imkanları geniş olan komandalar var. Biz bu amillərə görə geridə qalsaq da, oyunumuzla geridə qalmayacağıq. Sona kimi mübarizə aparacağıq. Qarşımıza Avropa Liqasına vəsiqə qazanmaq kimi tələb qoymuşuq" (Report).

## İstinadlar
Mağara çimərliyi

**Mağara çimərliyi** () — Maçarıstanda mağara daxilində yerləşən geotermal su hövzəsi. Çimərlik Mişkols şəhərinin Mişkols-Tapolsa kurortunda yerləşir. Digər bu tip mağara çimərliyi Slovakiyanın Sklene-Teplisa şəhərindədir. Temperaturu 30&nbsp;°C olan bu su oynaq ağrılarını müalicə edir. Başqa termal sulardan fərqli olaraq bu suyun tərkibində duzların miqdarı çox azdır. O üzdən insanlar uzun müddət bu suda çimə bilərlər. Mağara çimərliyini yanvar ayı istisna olunmaqla il boyu ziyarət etmək mümkündür.

## Ümumi məlumat
Mağara və termal su qədim dövrlərdən məlum olsa da, Tapolsa çimərliyi Macarıstanın Osmanlı İmperiyası tərəfindən işğalından sonra məşhurlaşıb (16 −17 əsrlər). Mağaranın olduğu ərazi yunan pravoslav abbatılığı Qerembeye məxsus idi. 1711-ci ildə abbatlığın təşəbbüsü ilə çimərlik yaradılmış və suyun özəlliyini öyrənmək üçün Slovakiyadan həkim dəvət edilmişdir. 1723-cü ildə üç hovuz və bir mehmanxana inşa edilmişdir. Mağaradan o zaman istifadə olunmayıb və hovuzlar kənarda yerləşirdi. Hovuzların suyu indi ilə müqayisədə daha soyuq idi. Çünki, digər soyuq termal sulardan istifadə olunurdu. XVIII əsrin ortalarında çimərlik unudulmuş və XIX əsrdə binanın xarabalığı qalmışdır.

1837-ci ildə Qermebey abbatlığı çimərliyi bərpa etdirmiş və xeyli genişləndirmişdir. Artıq qapalı hovuz fəaliyyət göstərirdi.

XX əsrin əvvəllərində, Mişkols şəhəri yunan pravaslav kilsəsindən bə ərazini satın almış. Buna səbəb nəyin ki, termal su olmuş, həm də içməli su mənbələrin olması idi. Ərazidə ilk öncə ümumi hovuz inşa edildi. 1934-cü ildə Tapolsa rəsmi olaraq kurort şəhəri elan edildi. 1939-cu ildə yeni çimərlik evi tikilmiş və tikinti zamanı bəzi arxeoloji tapıntılar, eləcə də yeni termal su aşkar edilmişdir(+31.5°С). Mağara daxilində olan çimərlik hovuzu 14 may 1959-cu ildə istifadəyə verilmişdir.

## Şəkillər

Barlangfurdooutside.jpg|
Barlangfurdo2014-nyar (KCS) (1).JPG|
Barlangfurdo2014-nyar (KCS) (35).JPG|
Inthecavebath.JPG|
Emblemofcavebath.jpg|


## Mənbə
* Dely Károly szerk.: Bükk útikalauz. Bp. Sport, 1970. 76–77. old. (A Bükk karsztja és barlangjai című fejezetet, az 51–88. oldalakat Dénes György írta.)
* 
* Gonda György: Az Országos Környezet- és Természetvédelmi Hivatal elnökének 1/1982. (III. 15.) OKTH számú rendelkezése. Magyar Közlöny, 1982. március 15. (14. sz.) 199. old.
* Kordos László: Barlangkataszteri hírek. Karszt és Barlang, 1980. 1. félév. 46. old.
* Regős József: Régészeti szempontból jelentős barlangok. In: Baráz Csaba szerk.: A Bükki Nemzeti Park. Hegyek, erdők, emberek. Bükki Nemzeti Park Igazgatóság, Eger, 2002. 326. old.
* Székely Kinga: Fokozottan védett barlangok. In: Baráz Csaba szerk.: A Bükki Nemzeti Park. Hegyek, erdők, emberek. Eger, 2002. 187. old.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
* Пещерная купальня на официальном туристическом сайте Мишкольца
Terror qurbanları memorialı (İsrail)

**İsraildə terror qurbanları memorialı** – 1851-ci ildən İsrail terror bütün qurbanlarının xatirəsi. Yaddaş Hers Herzl, Jerusalem -də yerləşir. Anıdanda terror hadisələrində öldürülən yəhudi və qeyri-yəhudi xalqlarının adları yer alır.

## Galeri

אנדרטת חללי הטרור - הר הרצל 4.jpg
אנדרטת חללי הטרור - הר הרצל 3.jpg
אנדרטת חללי הטרור - הר הרצל 1.jpg
PikiWiki Israel 12294 terror victims memorial in mount herzl.jpg
Victims of Acts of Terror Memorial IMG 1252.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  The Monument for Victims of Hostile Acts: Honor Inscribed In Stone .
Slitere Milli Parkı

**Slitere Milli Parkı** () — Latviyanın qərb sahillərində,  Kurzeme vilayəti, Talsin rayonu ərazisində yerləşən milli park. 
## Tarixi
1910-cu ildə Riqa təbiət sevərləri Rusiya imperiyası torpaq idarəçiliyi və kənd təsərrüfatı idarəsinə Mirisa adasında qoruğun təşkili üçün müraciət edir. Bunun üçün icazə alınır. Nəticədə Usmas gölündə yerləşən Morisa adasında qoruq təşkil edilir. Qoruğun sahəsi 80 ha təşkil edir. Bu qoruq Latviyanıın və SSRİ-nin ən yaşlı qoruğu olur.

Latviyanın ikinci qoruğu isə 1921-ci ildə təşkil edilən və sahəsi 717 ha ərazini əhatə edən, Dunqada şəhəri yaxınlığında yerləşən «Zalie kalni» (Yaşıl təpələr) qoruğu olur.

Sonradan Talsin rayonu ərazisində yerləşən «Zalie Kalni» qoruğu yerində sahəsi 15 060 ha olan «Slitere» qoruğu təşkil edilir. Bu qoruq ondan ölçü baxımınndan kiçik olan «Morissala» (o zamnki sahəsi 818 ha) və «Qrini» (sahəsi 1076 ha) qoruqlarının idarəçiliyinə tabe etdirilir.
2000-ci ildə keçmiş qoruğun bazasında Slitere Milli Parkı təşkil edilir.

## Müasir dövrdə
Slitere Milli Parkının sahəsi 265&nbsp;km² (bunun 101&nbsp;km² baltik dənizinin ərazisinə düşür). «Slitere» Latviyanın ən kiçik milli parkıdır.

Milli park özünün enli yarpaqlı meşələri, bataqlıqları ilə seçilir. Enliyarpaq meşələrin böyük hissəsi «Zalie Kalni» (və ya Yaşıl təpələr), ərazisində yerləşir ki, burada parkın ən görməli yerlərindəndir. Min illər öncə «Zalie Kalni» Baltik buzlaq gölünün sahil xəttini təşkil edirdi.

Park ərazisinin 30% iynəyarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Parkda minlərlə bitki növü vardır. Onlardan 29 növ ancaq Latviya ərazisində müşahidə edilir. Slitere Milli Parkı quşların miqrasiya yolu üzərində yerləşir. Yaz və payız köçləri zamanı 1 saatda burada 60 min quş müşahidə edilir.  Parkda iri canlılardan Adi canavar, vaşaq və sığın görmək olar. Baltik dənizi sahillərində Boz suitini müşahidə edilir, nadir hallarda olsa belə Halqaşəkilli suitilər müşahidə olunur.

## Mənbə
* Northern Kurzeme
* https://web.archive.org/web/20081030060805/http://www.slitere.gov.lv/en_territories_fauna.htm
* Official Latvian Tourism Portal
## İstinadlar
Şulqan Daş qoruğu

**Şulqan Daş qoruğu** — Baçşqırdıstan əazisində yerləşən dövlət təbiəıt qoruğu. DFederal statusa sahibdir. Cənubi Uralın qərb ətəklərində, dağ-meşə zonasında, bütünlüklə Böryən rayonu ərsazisində yerləşir. Qoruğun sahəsi 22 531 ha-dır (225&nbsp;km²). Qoruğun adı başqırdca «şulqan» («yoxa çıxmış») və «taş» («daş») sözlərinin birləşməsindən meydana gəlmişdir.

Altın-Solok yasaqlığı ilə birlikdə Başqır Uralı adı altında YUNESKO-nun Rusiyada yerləşən Dünya İrsi siyahısına namizəddir.

Qoruq 1958-ci il Başqırd qoruğunun bir filialı olaraq təşkil edilmişdir. 16 yanvar 1986-cı ildən isə müstəqil qoruğa çevrilmişdir.Qoruq yerli yaban arılarının mühafizə altına alındığı qoruqdur.

Qoruqda orta ayılq temperatur −16° С, iyun və iyul ayları isə +16° С təşkil edir. İqlimi mülayim kontinentaldır. İl ərzində 270 – 750&nbsp;mm yağıntı düşür. Relyefi alçaq dağlıqdır. Əsasən enli və iynə yarpaq meşələrlə örtülmüşdür. Ərazisinin 92 % meşə ilə örtülmüşdür.

Qoruq təbiət qoruyuçu, elmi tədqiqat və ekoloji əhəmiyyət daşıyır. Qoruqda 90 nəfər işləyir. Onlardan 3 elmlər namizədi, 2-si aspirat, 5 isə elmi işçidir.

Qoruq ərazisində 138 arı ailəsi vardır. Bölgəyə gəlmiş və ya gətirilmiş arı cinsləri yerin genefonda böyük zərər vurur. Bu səbəbdən yerli arıların qorunması olduqca vacibdir. «Böryən» arı populyasiyasını qorumaq məqsədi ilə 1997-ci ildə Altın-Solok yasaqlığı təşkil olunmuşdur.

## Flora və fauna
Qoruq ərazisində müşahidə edilir: balıqlar — 30 növ, suda-quruda yaşayan — 5, sürünən — 6, quş — 206, məməli — 61 növ. Onurğasızlardan 1700 növ həşərata rastlanılır. Bunlardan 378 növü kəpənək, 458 növü isə böcəkdir. Canlılar aləmindən 31 növü RF, 67 növü isə Başqırdıstanın qırmızı kitabına daxildir

Qoruq ərazisi həm də zəngin bitki örtüyünə sahibdir. 2009-cu ildə burada 816 növ borulu bitki, 184 növ mamır, 233 növ şibyə, 117 növ göbələk, 202 növ yosun qeydə alınmışdır. 14 növ bitki Rusiya Federasiyasının, 57 növ isə Başqırdıstanın qırmızı kitbına daxil edilmişdir.

## Özəllikləri

Qoruğun ərazisi başqırd eposu olan Ural Batırda qeyd olunur.

Qoruq ərazisində unikal Şulqan Daş mağarası yerləşir. Uzunluğu 2,9&nbsp;km-dən çox, hündürlüyü 165 metr olan bu mağara üç mərtəbəli bir sistemdən ibarət olub və çox az şaxəlidir. Mağaradan yeraltı Şulqan çayı axır. Çay mağaranı şəkilləndirir.

1959-cu ildə qoruğun ziiloqu A. V Ryumin Şulqan Daş mağarasıni kəşf etmişdir. Burada paleolit dövrünə aid təsvirlər vardır. Bu təsvirlər oxra ilə çəkilmişdir. Təsvirlərin 18 min il yaşının olması qeyd edilir. Burada mamontlar, atlar və digər heyvanlar, qəliz işarələr vardır. kökürlə işlənmiş bəzi təsvirlər də vardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Э. П. Позднякова, А. В. Лоскутов, Н. Н. Скокова. Башкирский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 234—263.

## Mənbə
* Шульган-Таш в краткой энциклопедии Башкортостана
* Qoruq ərazisinə virtual tur
Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi

thumb|right|200px|Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsinə bağlı bir polis şöbəsi.
**Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi** () və ya **QKRP** () — Qrenadanın milli polis qüvvəsi. Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi cinayətə qarşı çıxır, immiqrasiyaya nəzarət edir və dəniz hüquqlarını qoruyur. Qurum liman təhlükəsizliyi və yanğın mühafizə xidmətlərinə məsuldur. 15 polis şövəsi və 900 nəfərlik heyəti olan qurum hər il 15,000-dən çox çağırışa cavab verir. Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi milli təhlükəsizliyinin qorunub saxlanması üçün hərbiləşdirilmiş qüvvə daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*.
Sovet hərbi qəbiristanlığı (Varşava)

**Varşavadakı sovet hərbi qəbiristanlığı** — Polşanın paytaxtı Varşava şəhərinin Mokotuv rayonunda yerləşən Polşanı işğaldan azad etmək üçün Vermaxta qarşı həyata keçirilən Varşava-Poznan əməliyyatında həlak olan Qızıl Ordunun 21,468 əsgəri üçün xatirə kompleksi.

## Xüsusiyyətlər
Kompleks Varşavada İkinci Dünya müharibəsi iştirakçıların xatirəsinə tikilən ilk abidədir. Kompleksdə əsgərləri təbrik dən fəhlələr təsvir edilmişdir. 1944-cü ildə gerçəkləşən Varşava üsyanının baş verdiyi yerin yaxınlığında tikilən kompleks sosialist realizmi metodundan ilhamlanaraq inşa edilmişdir. Abidə 9 may 1950-ci ildə açılmışdır.

Sahəsi 19.2 hektar olan qəbiristan kompleksinin ana hissəsində əsgərlərin kütləvi məzarları yerləşir. Kütləvi məzarların yerləşdiyi sahə iki yerə bölünür. Hər iki hissənin mərkəzində 38 metrlik bir obelisk yerləşir. Obeliskin təpəsində bir qızıl ulduz var. Qəbiristanda rus və polyak dillərində həkk olunmuş mətnlər mövcuddur.

Xatirə kompleksi hal-hazırda Polşa hökuməti tərəfindən qorunur. Qəbiristanlıqda hər iki aydan bir təmizlik işləri aparılır.

17 yanvar 2002-ci ildə Varşava şəhərinin Vermaxt qüvvələrindən azad edilməsinin (17 yanvar 1945) 57-ci yubileyi münasibətilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və keçmiş Polşa Prezidenti Aleksandr Kvasnevski qəbiristanlığa çələng yerləşdiriblər. 2007-ci ilin yanvar ayında verilən fərmana əsasən Polşa hökuməti kompleksin baxım və təmirinin məsulu olmuşdur.

2016-cı ilin avqust ayında Rusiya Mərkəzi Bankı xatirə kompleksinin təsvir edildiyi 1 rublluq əsginas buraxmağa başlamışdır.

20 mart 2017-ci ildə qəbiristanlıq naməlum şəxslər tərəfindən vandalizmə məruz qaldı, bu isə Polşanın bir sıra siyasətçilərinin və nazirliklərininin qınanması ilə nəticələnmişdir..

## Qalereya

Fayl:Waw-soviet-military-cemetery-main.jpg|Xatirə kompleksinin ana hissəsi. İki hissəyə bölünən kütləvi məzarlar və ortasındakı obelisk.
Fayl:Waw-soviet-military-cemetery-dedication.jpg|Qəbiristanlıqdakı kütləvi məzar abidəsi (sağ).
Fayl:Warszawa-mauzoleum monument.jpg|Kompleksde yerləşən Qızıl Ordu hərbi abidə heykəli.
Fayl:Waw-soviet-military-cemetery-relief.jpg|Qəbiristanlıqda yerləşən barelyeflər.
Fayl:Soviet War Cemetery Warsaw 08.jpg|Qəbiristanlıqdakı kütləvi məzarlar.
Fayl:Soviet War Cemetery Warsaw 07.jpg|Qəbiristanlıqdakı kütləvi məzarlar.
Fayl:Soviet War Cemetery Warsaw 01.jpg|Qəbiristanlıq qaidəsi.


## Həmçinin bax
* Lenin heykəli (Volqa-Don kanalı)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fallen Frontier

**Fallen Frontier** () — "Moonshot Games" tərəfindən hazırlanan və atıcılıq və sayd-skroller janrlarında olan ləğv edilmiş videooyunu. Oyun Xbox 360, PlayStation 3 və Microsoft Windows platformaları üçün hazırlanırdı. Oyun 2009-cu ildə keçmiş "Bungie" işçiləri tərəfindən qurulan "Moontshot Games" şirkətinin ilk videooyunu olacaqdı. Oyunun demosu 2011-ci ildə keçirilən PAX East tədbirində buraxılmışdır. Oyun 2013-cü ilin yanvar ayında ləğv olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dərbənd (qəzet)

**"Dərbənd" qəzeti** () — Dağıstanda Azərbaycan və rus dillərində buraxılan ictimai və siyasi qəzet. Bu qəzetdə Dağıstanda baş verən ictimai və siyasi hadisələr, azərbaycanlılarin tarixi və mədəniyyəti haqqında materiallar dərc edilir.

## Tarixi
Qəzet 1920-ci ildə "Şurayi-Dağıstan" adı ilə dərc olunmağa başlamışdır. 1922-ci ildən isə "Dağıstan füqarası" adı ilə dərc olunur. 1928–1930-cu illərdə qəzetin baş redaktoru Məmmədkazım Ələkbərli olmuşdur. Əməkdaşları arasında Almas İldırım, Beydulla Musayev, Əhməd Cəmil, Fazil Seyidov və başqalarını qeyd etmək olar.

1931-ci ilin oktyabr ayından qəzet "Kolxoz yolu", 1932-ci ilin martından isə "Lenin bayrağı" adı ilə nəşr olunur. 1960–1963-cü illərdə isə qəzetin buraxılışı dayandırılır. Sonradan "Kənd mayakı", daha sonradan isə "Leninçi" adını alır. 1990-cı illərin əvvəllərindən isə bugünkü adını alır.

1920–1922-ci illərdə Buynakskda, 1922 və 1924–1930-cu illərdə Maxaçqalada, 1923 və 1930-cu ildən Dərbənddə dərc olunur.

## Həmçinin bax

* Yoldaş (qəzet)

## İstinadlar