open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Birinci aliya

**İlk aliya** — yəhudi xalqının 1882-ci ildə ildə baş verən yəhudi talanları və  Sionizmlə əlaqədar olaraq İsrail ölkəsinə müasir köçünün ilk böyük dalğasıdır. Bu köç həm də Rusiya imperatorluğunu əhatə edən yəhudi talanları ilə əlaqələndirilir.      

Aliya - İlk köç 1882-ci ildən 1903-cü ilə qədər olan dövrdə baş vermişdir. 

## Tarix
1882-1903-cü illərdə təqribən 35 min yəhudi həmin vaxtlar  Osmanlı İmperiyasının   vilayətinə çevrilmiş Fələstin torpaqlarına köç etdi  . Onların əksər hissəsi ilkin Sionist Hovevei Sion ( Sion Aşıqları ) və Bilu ( *Bilu* ) hərəkatlarına mənsub və Şərqi Avropadan (əsasən Rusiya İmperiyasından, müasir Polşa, Belarusiya və Ukraynadan ) gəlmişlər; bir hissəsi isə Yəməndən köç etmişlər. Gəlmələrin əksəriyyəti dindar yəhudilər idi. 

Gəlmələr maliyyə çatışmazlığı, sərt təbii şərait, müvafiq kənd təsərrüfatı təcrübəsinin olmaması səbəbindən xəstəlik, aclıq və bu kimi böyük çətinliklərlə üzləşirdilər . Bu çətinliklərin öhdəsindən gəlməkdə Baron Edmond de Rotşild mühüm rol oynamışdır. O, yaradılmış bir neçə yaşayış məntəqəsini qanadının altına almış və mütəxəssisləri də cəlb edərək köçkünlərə güzəştli kreditlərlə  köməklik göstərmişdir. 

Repatriantların çox hissəsi şəhərlərdə, əsasən də Qüds və Tel-Əvivdə  məskunlaşmışdı. Onların təxminən dörddə biri kənd təsərrüfatı ilə məşğul idilər. 

Çoxsaylı çətinliklərə baxmayaraq, ölkədə məskunlaşmağın əsasını qoyan və əkinçilik qəsəbələrini quran da məhz ilk dəfə gələn əhali idi. Bu dövrdə qurulan bəzi yaşayış yerləri böyüyərək Petah Tikva, Rişon Le Zion, Rexovot, Rosh Pina və Zikhron Yaakov   şəhərlərinə çevrildi. 

## Həmçinin bax

* Yəhudi müstəmləkə cəmiyyəti 
* Alia (İsrailə repatriasiya) 
* Yəhudi qaçqınlar 

## Qeydlər

## Keçidlər

* Первая Алия на сайте Министерства Абсорбции 
* Sionizm tarixi Yəhudi Agentliyinin veb saytında - Sokhnut
Kərəmli (Əhər)

**Kərəmli** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 96 nəfər yaşayır (22 ailə).

## İstinadlar
Şamxal hamamı

**Şamxal hamamı** — Maştağa kəndinin tarixi hissəsində Xunxar məhəlləsində yerləşən 1883-cü ildə inşa edilmiş aid hamam. Hamam Şamxal bəy adlı bir maştağalı tərəfindən tikildiyi üçün belə adlandırılıb. Sovet işğalından sonra hamamın daxili interyeri dəyişdirilib və əvvəlki tarixi görünüşü məhv edilib. Müstəqillikdən sonra hamam istifadəsiz qalıb.

## Haqqında
Maştağa kəndinin tarixi hissəsində, Xunxar məhəlləsində yerləşən Şamxal hamamı Şamxal bəy adlı biri tərəfindən sifariş edilib. Hamam 1883-cü ildə usta Ağaqulu və Kərbəlayi Hacıqulu tərəfindən üzü meydana tərəf tikilib. Onun arxitetktur-planlaşma strukturu interyerdə əks olunmuş üfüqi və şaquli bölmələr, konstruktiv formalar sayəsində bu növ mülki tikililərin inkişafının klassik üsullarını qoruyub saxlayır. Ziyarətçinin vestibüldən xəznəyə doğru hərəkəti qrafiki binanın uzununa istiqamətində, vahid ox üzrə həyata keçirilir və yolunda çətin keçidlərlə üzləşmir. Vestibül bir qayda olaraq korpusun bütün eni boyu dar məkan təşkil edir. Bu hətta texnoloji dövrə üzrə hamamın inkişafının dinamik başlanğıcına özünəməxsus keçid rolunu oynayır. Burada interyerin aparıcı elementləri olan mərkəzi sütunlar bir az divarlara doğru yaxınlaşdırılmış və yastı pilyastrlarla vurğulanmışdır. Mərkəzdən sütunlar üzərində sferokonik günbəzin yerləşdiyi oxvari profilli ağır tağları saxlayırlar. Sütunlar və divarlar arasına eyni zamanda bədii elementlərin mahiyyətini azaltmayaraq aşırma qüvvəsini tarazlayan kiçik tağlar atılmışdır. Örtüklər konstruksiyanın perimetri üzrə diaqonal tağ-tavanlı qapalı sistemə çevrilirlər. İnteryerin bütün arxitektur-konstruktiv pozisiyası hamamın daxili məkanına aktiv xidmət edən bədii cəhətdən düşüncəli formada ifadə edilmişdir. Burada mövcud forma və üsullar yerli mümarlıq ənənələri ilə təsbit olunmuş və sözügedən mühitlə izhar edilmişdir. Yuyunma bölməsinə keçid kamerası ziyarətçinin yalnız diqqətini cəlb edir və onda əhvali-ruhiyyə yaradır, ziyarətçi artıq analoji arxitektur-planlaşma üsullarına malik zalın tanış atmosferinə daxil olur. Qaynar və soyuq su anbarı olan xəznə daha geniş və tutumlu sahəyə malikdir. Odluq yeri olan "külxana"nın da həmçinin, hamamın daxili məkanına aktiv xidmət edən müstəqil forması vardır.Hamamın əsas fasadı orijinal formalı portalla vurğulanmışdır, burada girişin oxvari tağı kiçik frontonlarla tamamlanır. Əsas həcmin uzadılmış paralelepipedi üzərində müsəlman hamamının obraz ifadəsi kimi iki günbəz ucalır.

Aprel işğalından sonra hamamın daxili interyeri dəyişdirilmiş əvvəlki tarixi görünüşü məhv edilmişdir. Bir müddət ictimai hamam kimi fəaliyyət göstərib. Müstəqillikdən sonra isə hamam istifadəsiz qalıb. Hazırda hamam acınacaqlı haldadır və təmirə ehtiyacı var.

## Həmçinin bax
* Əmiraslan ovdanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Maştağadakı Şamxal hamamının indiki acınacaqlı halı / Maştağa Tv
Əmiraslan ovdanı

**Əmiraslan ovdanı** — XIX əsrdə Maştağada tikilmiş ovdan. Ovdanın əsas hissəsi torpağın altındadır. Pilləkənlər lay daşlardan yonulub, su mənbəyinə qədər enir. Tikilinin yerin altındakı hissəsinin tağvari dəhliz şəklində olması üzərindəki torpaq qatı ağırlığının təzyiqi nəticəsində çökməsi ehtimalını heçə endirir. Ovdan hazırda baxımsız vəziyyətdədir.

## Şəkilləri


Mashtagha ovdan top.jpg|Ovdanın girişindəki kitabə
Mashtagha ovdan.jpg|
Mashtagha ovdan stairs.jpg|Pilləkanları


## Həmçinin bax
* Balaxanı ovdanı
* Şirvanşahlar ovdanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Əmiraslan ovdanı / Ancient Ruins Of Azerbaijan
Qızıl marka

**Qızıl marka** () — Almaniya imperiyası və Veymar Respublikasının pul vahidi.

Valyutanın rəsmi adı "marka"dır (). 1870—1871-ci illərdəki Fransa–Prussiya müharibəsi və bir neçə alman dövlətlərindən ibarət yeni bir dövlət qurulduqdan sonra, 1871-ci il tarixli pul qanunu ilə "marka" adlı yeni pul vahidi tətbiq edildi. 43 il boyunca onun məzənnəsi dəyişməz olaraq qaldı və 1 marka 0,358425 qr təmiz qızıl demək idi.

Alman imperatorluğunun 4 Avqust 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinə girməsindən 3 gün sonra sikkələr və əskinasların qızılla sərbəst dəyişdirilməsi dayandırıldı. Ardınca gələn inflyasiya kağız pulların tamamilə ucuzlaşmasına səbəb oldu. 1917-ci ilin əvvəlində qızıl sikkələr 1,3 kağız marka = 1 qızıl nisbətində dəyişdirilirdisə, 1919-cu ildə nisbət artıq 14,5 kağız markaya bərabər oldu. Hiperinflyasiya ona gətirdi ki, 1923-cü ildə yeni renta markanı 1 trilyon kağız markaya dəyişdirirdilər.

Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə Alman imperiyası bir sıra çətinliklərlə üzləşdi. Onlardan biri müharibə aparmaq üçün böyük maliyyə xərcləri idi. Bu, dövriyyədə olan nağd pulun kəskin çatışmazlığının yaranmasına, yəni iqtisadiyyatın demonetizasiyasına səbəb oldu. Gümüş və qızıl sürətlə dövriyyədən çıxdılar. Tezliklə əhali misdən hazırlanmış sikkələri də yığmağa başladı. Mərkəzi bankın qiymətli metallardan kütləvi sikkə zərb etməyə davam edə bilmədiyi şərtlər altında bir sıra şəhərlərə özlərinə məxsus təcili hal pullarını () buraxmağa icazə verildi. Beləliklə, dövlət ərazisində, mərkəzi hökumət tərəfindən buraxılan pullarla yanaşı, müxtəlif ərazilərin 5 mindən çox növ əskinasları dövriyyəyə girdilər.

Eyni zamanda, daim ucuzlaşan kağız pullar və Alman İmperiyasının min növ notgeldi dövriyyədə olduğu fonunda, gümüş və qızıldan hazırlanmış sikkələr rəsmi olaraq qanuni vasitə olaraq qalırdı. Yalnız 1924-cü ilin avqust ayında, yeni pul vahidi reyxsmarkanın tətbiqi ilə qızıl markanın demonetizasiyası həyata keçirildi.

Maliyyə sisteminin çöküşü şəraitində təcili hallar pulu və davamlı olaraq dəyərdən düşən əskinaslara (kağız markası) qarşı qoyulması üçün "qızıl marka" anlayışı tətbiq olundu.

## İstinadlar
Qobu hamamı

**Qobu hamamı** və ya **Hacı Abdulla hamamı** — 1882-ci ildə Qobu kəndində Hacı Abdulla Kazım oğlu tərəfindən tikilmiş hamam. Təmirə ehtiyacı olan hamam tarixi abidə kimi qorunur.

## Haqqında
### Tarixi
Qobu hamamı kəndin ən zəngin imkanlı şəxslərindən biri olan Hacı Abdulla Hacı Kazım oğlunun tapşırığı ilə 1882-ci ildə inşa edilib. Hacı Abdulla qeyri-adi bir hamam tikdirmək istədiyinə görə hər yerə sorğu göndərib, yaxşı usta axtarıb. Ona Usta Abbasəlini məsləhət görüblər. Usta Abbasəli isə Hacıdan hər daş üçün qızıl onluq istəyib. Hamamdan həftənin cüt günləri kişilər, tək günləri isə qadınlar istifadə edirmişlər. Müstəqillikdən sonra hamam öz fəaliyyətini dayandırıb. Hazırda baxımsız vəziyyətdədir və əsaslı təmirə ehtiyacı var.

### Memarlığı
Qobu hamamı digər Abşeron hamamlarından fərqli oalraq kəndin kənarında bir yüksəklikdə tikilmişdir. Giriş portalı ərazinin relyefli olması səbəbindən dirək tərəfindən qoyulmuşdur və texnoloki sistemin inkişafına təkan verir, ziyarətçini öz məqsədinə doğru aparır. Hamam özü dar ön otaq soyunma və yuyunma bölmələrinin eyni ölçülü dördbucaqlı zallarından onların aralarında isə aralıq kamerasından ibarətdir. yuyunma bölməsinin araxasında qaynar və soyuq suyu olan geniş xəznə yerləşir, onun arxasında isə odluq üçün yer "külxana" var.

Hamamın zalları inkişaf etmiş üslubda arxitektur-planlaşma və konstruktiv sistem təşkil edirlər. Divarlara bir az yaxın olan və az aralıqlı dörd dirək sütunu olan dördbucaqlı otaqlar oxvari tağların güclü daş formalarına malik həcmli-məkan strukturu yaradırlar. Gövdəsinin rəsminə görə ciddi, proporsiyalarına görə isə nəcib kapitellərlə vurğulanmış bütöv daş bloklarla işlənən sütunlar zalların örtüklərinin bütün konstruktiv sistemini öz üzrərinə götürmüşlər. Aşırma qüvvəsini tənzimləyən kiçik tin tağları ilə ahəng yaradan iri tağlar interyerin dəyişilməsində əsas elementlərin əhəmiyyətini artırır.

Bina fasadlarının yonulmamış daşdan kobud hörgüsü profillənmiş elementlərə və öz hesabına 1992-ci ildə hamamı tikdirən yerli sakin Hacı Abdulla haqqında kiçik epiqrafik yazıya malik təmiz yonulmuş daş bloklardan ibarət portal üçün fon rolunu oynayırdı.

## Həmçinin bax
* Şamxal hamamı
* Yeraltı hamam

## İstinadlar
Ramana məscidi

**Ramana məscidi** və ya **Qurban məscidi** — 1912–1914-cü illərdə tikilmiş tarix-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycanın Ramana qəsəbəsində yerləşir, memarı Zivər bəy Əhmədbəyovdur.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Ramana məscidi 1912–1913-cü illərdə Ramana qəsəbəsində tikilib. Memarı Zivər bəy Əhmədbəyovdur.

Sovet işğalından sonra Azərbaycanda 1928-ci ildə rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar. Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Ramana məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb və binasından sex kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid dindarların istifadəsinə verilib. 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Memarlığı
Məscid ətrafında yerləşən tarixi evlər və hamam ilə birlikdə kəndin tarixi mərkəzində yerləşir. Plana görə məscid iki kvadrat şəkilli ibadət zalından ibarətdir. Əsas ibadət zalının sahəsi 14x14 metrdir. Məscid əsas ibadət zalı, dəhliz və zalın şimal və şərq hissələrində yerləşən köməkçi otaqlardan ibarətdir. Əsas ibadət zalının tavanı yonulmuş sal daşlardan hazırlanmış dörd sütun üzərində dayanıb. Bütün qapı və pəncərələr haşiyələrlə bəzədilib. Portalın hündürlüyü 7–9 metrdir. Məscidin ərazisi 300 kvadrat metrdir. Daxilində eyni anda 300 nəfər ibadət edə bilər. Bir günbəzi var minarəsi yoxdur.

## Şəkilləri


Ramana QurbanMosque 004 9174.jpg|
Ramana QurbanMosque 004 9242.jpg|


## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
*
Ceyden və Brent ilə qrup söhbəti (serial, 2020)

**"Ceyden və Brent ilə qrup söhbəti"** — ilk seriyası 2020-ci il 23 mayda yayımlanan veriliş-serialdır. Serialın əsas mövzusu COVID-19 koronavirus pandemiyasından sonrakı virtual əlaqələrdən başlayır.

## Məzmun
Proqram oyun oynayan, meydan oxuyan və qonaqları ilə onlayn söhbət quran aparıcıları izlədir.

## İstehsal
2020-ci ilin 6 mayında serialın çəkiləcəyi bildirilib. 23 mayda isə ilk mövsümün ilk seriyası yayımlanıb. Mövsüm 6-cı seriya ilə 27 iyunda bitib. İkinci mövsüm 5 sentyabrda başlayıb. Pandemiya bitənə qədər davam etməsi planlaşdırılır.

## Seriyalar

## Həmçinin bax
* Biz çempionuq (teleserial, 2020)

## İstinadlar
Bikol regionunda COVID-19 pandemiyası

Filippinin inzibati regionu olan Bikol bölgəsində ilk 3 yoluxma 27 mart 2020-ci ildə qeydə alınmışdır.

## Tarixçə
Filippinin inzibati regionu olan Bikol regionunda ilk 3 yoluxma 27 mart 2020-ci ildə qeydə alınmışdır. Onlardan ikisi 50 və 53 yaşlı kişi, biri isə 48 yaşlı qadın idi. 1 aprelə qədər daha dörd hadisə də qeydə alındı.

Katanduanes adasında ilk yoluxma 19 apreldə 63 yaşlı qadının yoluxması ilə qeydə alındı. Yaponiyadan gəlmiş səyahət tarixçisi olan xəstə hələ 7 martdan buraya gəlmişdi.

1 maydan etibarən bölgədə karantin sərtləşdirildi. Bundan 10 gün sonra Kamarinis Nortda ilk yoluxma hadisəsi qeydə alındı.

5 iyunda bölgənin laboratoriyası gündə 500 dəfə olmaqla koronavirus testini təkmilləşdirdi.

Masbate adası da ilk iki yoluxmasını 27 iyunda qeydə aldı. Bu xəstələrdən biri gənc və o biri də 1 yaşında olan körpə idi.

## Xarici keçidlər
* Bikolda ilk koronavirus hadisəsi qeydə alındı
* Masbate adası ilk iki koronavirus hadisəsini qeydə aldı: 1 yaşlı körpə də yoluxmuşdur
Puntlenddə COVID-19 pandemiyası

Puntlenddə koronavirus pandemiyası martdan bəri izlənilir.

## Tarixçə
Somalidə bir dövlət olan Puntlenddə koronavirus pandemiyası martdan bəri izlənilir. Ölkədə pandemiya barədə xəbərlər çox izlənilirdi.

2 maya qədər Puntlenddə 8 yoluxma və 1 ölüm hadisəsi qeyd olundu. Puntlend səlahiyyətçiləri isə yoluxmanın daha çox olduğuna inanırdılar.

Mart ayında Somalinin bəzi şəhərlərində yoluxma halları qeyd olunanda səlahiyyətli şəxslər məscidləri bağlamaqdan imtina etdilər.

May ayında prezident və bir çox nazirlər testdən keçdilər və nəticələri neqativ çıxdı. Lakin, 25 may ayında koronavirusdan əziyyət çəkən ölkənin Kənd Təsərrüfatı naziri İsmayıl Qamadiid vəfat etdi.O, bir müddət Puntlenddə müalicə alsa da, vəziyyəti ağırlaşdığından Moqadişodakı xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

## Xarici keçidlər
Kənd Təsərrüfatı Naziri koronavirusdan öldü

Puntlend və COVID-19
Əzizə Mikayılova

**Əzizə Mikayılova** () — Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru, filologiya üzrə elmlər doktoru.

## Həyatı
Əzizə Mikayılova 1962-ci ildə əməkdar müəllim Nurqələm Mikayıl oğlu Mikayılovun ailəsində anadan olmuşdur, əslən Şamaxı rayonunun Göylər kəndindəndir. 1979-cu ildə Bakı şəhəri Yasamal rayonundakı 13 saylı orta məktəbi bitirərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filologiya fakültəsinə daxil olmuş və oranı 1984-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Milli Münasibətlər İnstitutunda çalışmışdır.

1988-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda Azərbaycan dili ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuş, 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü, professor Afad Qurbanovun rəhbərliyi altında *"Azərbaycan dilində ləqəblər (Şamaxı rayonunun materialları əsasında)"* mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

2009-cu ildə *"XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan ədəbi dilinin bədii üslubunun onomastikası"* mövzusunda (Azərbaycan dili ixtisası üzrə) doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
Professor Əzizə Nurqələm qızı Mikayılova 2001-ci ildən etibarən Azərbaycan Texniki Universitetinin Azərbaycan dili və pedaqogika kafedrasında assistent, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləmiş, 2013-cü ildən indiyə kimi həmin kafedranın professordur. Əzizə Mikayılova eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında da gənc nəsilə filologiya elminin dərinliklərinin tədris edib.

Üç monoqrafiyanın, beş dərslik və dərs vəsaitlərinin, proqramların, həmçinin çoxsaylı elmi məqalələrin müəllifidir. 2013-cü ildə Avropa Nəşr Mətbu evinin Qızıl medalı (ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim) ilə mükafatlandırılmışdır.

### Ölümü
14 sentyabr 2020-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Grand Theft Auto (oyun seriyası)

**Grand Theft Auto** və ya rəsmi abreviaturu ilə **GTA** — oyun proqramçıları Deyvid Cons, Mayk Deylli, Den Hauzer və Sem Hauzer, oyun dizayneri Zakeri Klark tərəfindən yaradılan videooyun seriyası. İlk dəfə İngiltərədə Rockstar North tərəfindən hazırlanmış və Rockstar Games tərəfindən nəşr edilmişdir. Oyun seriyasının adı, böyük avtomobil oğurluğu mənasını verən "grand theft auto" ifadəsindən gəlir.

Serialdakı xəyali məkanlar Amerika şəhərlərindən ilham alaraq dizayn edilmişdir. Oyunlar, oyunçuların hekayə boyunca irəliləməsi üçün hərəkət edə biləcəyi, habelə döyüş-macəra, sürücülük, rol oynamaq, yarış elementlərini özündə cəmləşdirən sərbəst dünyaya malikdir. Oyunların başlıca mövzusunda sətiraltı Amerika mədəniyyəti tənqid olunsa da, yetkin təbiəti və şiddət mövzusu ilə bir çox mübahisələrə səbəb olmuşdur. Oyunların ssenarisi cinayət dünyasında fərqli səbəblərdən yüksəlməyə çalışan əsas personajlara yönəldilmişdir. Dəstəkləyici personajlarda isə əsas personaja və ya təşkilatına xəyanət edən və əsas personajın irəliləməsini ləngidən personajlardan ibarətdir.

hal-hazırda on əsas və dörd inkişaf paketindən ibarət olan seriyanın təməli DMA Design tərəfindən 1997-ci ildə qoyulmuşdur. Seriyanın üçüncü oyunu Grand Theft Auto III, seriyaya üç ölçülü qrafika və sərbəst dünyalar gətirmişdir. Sonrakı oyunlar Grand Theft Auto III konsepsiyasında müxtəlif şəkildə inkişaf etdirilərək yaradılmışdır. Maykl Medsen, Rey Liotta, Bort Reynolds, Dennis Hopper, Denni Trejo, Geri Byusi, Samuel Cekson, Kris Penn, Ceyms Uods, Coe Pantoliano, Debi Mazar, Cena Ceymson, Frank Vinsent, Robert Lociya, Riki Cervays, Endi Dik, Debbi Herri, Fill Kollins və Peter Fonda kimi bir çox görkəmli kino və musiqi sənətçiləri tərəfindən obrazlar səsləndirilmişdir. Grand Theft Auto seriyasının dördüncü bölümündə Maykl Hollik, Ceyson Zumuolt və Skott Hill kimi az tanınan aktyorlar yer almışdır.

2018-ci ildə, 280 milyondan çox nüsxə sataraq 9 milyard dollar gəlir gətirmiş və ən bahalı oyun françayzinqləri siyahısında 4-cü yeri tutmuşdur. 2006-cı ildə Grand Theft Auto, BBC və Dizayn Muzeyi tərəfindən təşkil olunan dizayn yarışmasında yer almışdır. 2013-cü ildə The Telegraph qəzeti, Grand Theft Auto oyun seriyasını İngiltərənin ən uğurlu ixracatı olaraq göstərmişdir.

## Siyahı

## İstinadlar
Elcan Rəsulov

**Elcan Etibar oğlu Rəsulov** () — azərbaycanlı aktyor və televiziya aparıcısı.

## Həyatı və karyerası
Elcan Rəsulov 1987-ci il 22 fevral tarixində Saatlı rayonunda anadan olub

1992-ci ildə Saatlıda birinci sinfə daxil olub. Məktəbdə oxuyarkən 1999-cu ildən İ. Əbilov adına mədəniyyət mərkəzinin tərkibində yerləşən, əməkdar artist Tofiq Bayramovun rəhbərlik etdiyi "Xalq Teatrı"nın, daha sonra isə elə həmin mərkəzin tərkibində fəaliyyət göstərən Mirəhməd Əsgərovun rəhbərlik etdiyi "Poeziya Teatrı"nın üzvü olub.

Dəfələrlə keçirilən festival və yarışların qalibi və laeuratı olub. Məktəbdə oxuduğu müddətdə 2002-ci ildən Qüdrət Həsənovun rəhbərlik etdiyi Nəsibə Zeynalova adına "Cənnət Teatrı" na daxil olub. Müxtəlif tamaşalarda çıxış edib. Elə həmin illərdə ANS telekanalında yayımlanan "Qulp" verilişində aktyor kimi çıxış edib. "Qulp" layihəsinin daxilində hazırlanmış "Qoyun Realiti ŞOU"sunda aparıcılıq edib. 2003-cü ildə Yasamal rayonu 52 saylı orta məktəbi bitirib. Elə həmin il Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Estrada aktyorluğu" fakültəsinə daxil olub. Kurs rəhbəri və sənət müəllimi Azərbaycanın xalq artisti Afaq Bəşirqızı olub. Elə həmin il ilk televiziya layihəsini — ATV telekanalında "Şit Parad" adlı əyləncəli, yumoristik veriliş hazırlayıb, həmin verilişdə aparıcı və aktyor kimi çıxış edib. Daha sonra ANS telekanalında "Səhər çağı" proqramında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. 2006-cı ildə Space TV-də "Comedy Shou" proqramı ilə çıxış etməyə başlayıb. 2007-ci ildən həmin telekanalda aparıcı-aktyor fəaliyyətinə başlayıb. Sonrakı dövrdə isə Space kanalında "Hər Bazar", "Hər səhər" proqramlarının aparıcısı olub. "Bakı Estrada Teatrı"nda aktyor kimi fəaliyyət göstərib. Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm idarəsində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. ATV telekanalında yayımlanan "Ər və arvad" serialında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. Hazırda həmin kanalda "Üçümüz" və "Stand up Baku Comedy" (Bakı Ayaqüstü Komediya) proqramlarının aparıcısıdır. "Kavkaz", "1 milyon manat", "Oğlan evi", "Oğlan evi 2", "Təhminə və Zaur", "Kəklikotu", "Qış nağılı" filmlərində çəkilib. Subaydır.

## Filmoqrafiya
* "Ər və arvad"
* "Kavkaz"
* "1 milyon manat"
* "Oğlan evi"
* "Oğlan evi 2"
* "Təhminə və Zaur"
* "Kəklikotu"
* "Qış nağılı"

## İstinadlar
İlqar Paşazadə

**Paşazadə İlqar Tahir oğlu** () — filoloq-dilçi, teleradio jurnalisti, ssenarist, "MİR" Dövlətlərarası Teleradio Şirkətinin Azərbaycan Milli Nümayəndəliyinin direktoru (2002-bu günədək), filologiya üzrə Fəlsəfə doktoru (2007), Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2010). Prezident İlham Əliyevin 7 noyabr 2016-ci il Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni, Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin 13033 N-li 17 oktyabr 2012-ci Fərmanı ilə "Dostluq" ordenilə təltif edilib.

## Həyatı
Paşazadə İlqar Tahir oğlu 1963-cü il aprel ayının 5-də Bakı şəhərində anadan olub. 1980-ci ildə Bakı şəhərində 167- saylı orta məktəbi bitirib. 1985-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin əyani şöbəsini bitirib. Tələbəlik illərindən mərkəzi və Respublika mətbuatında, o cümlədən "Komsomolskaya pravda" qəzetində məqalələri dərc olunub.

1986-cı ildə təyinatla Azərbaycan SSR-nın Nazirlər Sovetinin yanında Dövlət televiziya və radio Komitəsinə işləməyə göndərilib. 1989-cu ildə SSRİ Jurnalistlər Birliyinə üzv seçilib. Kiçik redaktordan baş redaktor vəzifəsinə kimi yüksəlib. 1992-ci ildən Respublika Radiosunun rus dilində verilişlər Yaradıcılıq birliyinə başçılıq edib. 1997-ci ildə Dövlət Televiziyasının "Xəzər" redaksiyasına baş redaktor vəzifəsinə təyin olunub. Gündəlik "Den" (Gün) və "Üz-üzə" verilişlərinə rəhbərlik edib.

2002-ci il dekabrın 11-də "Mir" Dövlətlərarası Teleradio Şirkətinin Milli Nümayəndəliyinə direktor təyin edilib. 2007-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib.

Ailəlidir. İki övladı var.
## Mükafatları
Həsən bəy Zərdabi adına "Qızıl qələm", Mikayıl Müşfiq adına "Azərbaycan bayrağı", BMT-nin Ümumdünya Beynəlxalq və dünya Dinlərarası Federasiyasının "Sülh səfiri" media-mükafatlarının laureatıdır. 2008-ci ildə MDB Parlamentlər Assambleyasının və "Mir" Dövlətlərarası Teleradio şirkətinin "Drevo Drujbı" (Dostluq ağacı) "qızıl" medalı ilə təltif olunub.

2010-cu il 21 iyulda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərancamı ilə "Azərbaycan mətbuatının inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə" "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

2012 –cu il 17 oktyabrda Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin fərmanı ilə "Televiziya və radionun inkişafında böyük xidmətlərinə və uzun, səmərəli fəaliyyətinə görə" "Dostluq" ordeni ilə təltif olunub.

2016-cı il 7 noyabrda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə Teleradio sahəsində xüsusi xidmətlərinə görə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Əməliyyat (riyaziyyat)

**Əməliyyat** — çoxluğun (arqumentlərin) bir və ya daha çox elementini başqa bir elementə (qiymətə) təyin edən bir xəritəçəkmədir. "Əməliyyat" termini ümumiyyətlə tədqiqat üçün maraq xüsusiyyətlərinə malik olan bir dəstin özünə aid bəzi uyğunlaşmalarına tətbiq olunan "operator" ifadəsindən fərqli olaraq hesab və ya məntiqi əməliyyatlara tətbiq olunur.

## Tərif
Əməliyyat  f — tərif sahəsi bir neçə dəstin birbaşa hasili olan bir xəritəçəkmədir.  Riyazi olaraq, əməliyyat f\colon D\subseteq\underbrace{A\times A\times\cdots \times A}_{n}\to B  (B və A eyni ola bilər).

## Əlaqəli təriflər

## İstinadlar
Bloomberg

**Bloomberg L.P.** — maliyyə bazarlarındakı peşəkar iştirakçılar üçün iki öndə gedən maliyyə məlumat təminatçısı.

Əsas məhsul, demək olar ki, bütün dünya birjalarında və bir çox birjadan kənar bazarlarda mövcud və tarixi qiymətlərə,   və digər aparıcı KİV-lərin xəbər lentlərinə, istiqrazlar və digər qiymətli kağızlarla elektron ticarətə daxil ola biləcəyiniz Bloomberg Terminalı-dır.

na əlavə olaraq, əhəmiyyətli məhsullar arasında  ailəsi (bütün böyük bazarlar üçün ayrı bir kanal olan),  jurnalları, ,  və  saytları,  mobil tətbiqləri və radioları var.

Bloomberg, 1981-ci ildə Maykl Blumberq tərəfindən qurulmuşdur. Özəl bir şirkətdir: Maykl Blumberq, şirkətin 20%-ni 2008-ci ilin iyul ayında *[[Merrill Lynch]]*-dən satın aldı və indi qurucu səhmlərin  88%-nə sahibdir.

Hazırda əsas ofis Nyu-Yorkdakı Bloomberg Tower-də yerləşir.

Şirkətin direktorlar şurasının sədri — Piter Qraver.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Litva krallığı

**Litva Krallığı** — XIII əsrin ortalarında Krallıq statusu almış şərqi Avropada orta əsr dövləti.
1251–1263-cü ilər arasında Litva monarxiyası. Kral Mindovq, Litva kralı tacına layiq görülən ilk və tek Litva hökmdarı olmuşdur. 1263-cü ildə Mindovqun öldürülməsindən sonra, bu əsrlərdə ölkədə bütpərəstliyin hökm sürdüyü üçün krallıq statusu itirildi.

## Krallıq
Litvanın digər hökmdarları, statusları bir kralın vəziyyəti ilə demək olar ki, eyni olmasına baxmayaraq, "Böyük Hersoq" adlanırdı. XIII–XIV əsrlərdə Litvada bütpərəstlik hökm sürərkən, Litva hökmdarları orta əsrlərdə Avropada standart bir krallıq statusu almadılar(çünki Papadan və ya Müqəddəs Roma İmperatorundan bir tac almalı idilər), lakin buna baxmayaraq diplomatik yazışmalarda "kral" (rex) deyə adlandırılırdı.

## XV əsrdə krallıq yaratmaq cəhdi

Böyük hersoq Vitovtinin (1392–1430-da hökmranlığı) kral tacını əldə etmək cəhdi də tarixə məlumdur. Almaniyanın kralı (Roma kralı), Müqəddəs Roma İmperiyasının gələcək hökmdarı Siqizmund Vitovtiyə kral tacını və kral ləyaqətinin əlamətlərini göndərir. Litvanın krallığa çevriləcəyi təqdirdə Polşanın itiriləcəyinə inanan polşalılar, Polşa ərazisindən keçən imperator elçilərini ələ keçirdilər və tacı aldılar. Daha sonra Siqizmund Vitovtini kral ləyaqətinə aid etmək hüququna malik olduğunu bildirdi və Vilnüsdə Vitovtiyə tacı özünə qoymağı təklif etdi. Lakin Vitovt buna tərəddüd etdi. 27 oktyabr 1430-cu ildə böyük hersoq Trakay şəhərində vəfat etdiyi üçün və kral adını ala bilmədi.

## 1918-ci il
XX əsrdə Litva Krallığı-rəsmi olaraq 11 iyul 1918-ci ildən 2 noyabr 1918-ci ilədək mövcud olmuş etnik litvalıların dövlət quruluşu forması idi. Litva Şurası Litvanın konstitusiya monarxiyası elan edilməsi haqqında qərar qəbul etdi.
## Həmçinin bax
* Böyük Litva knyazlığı

## İstinadlar
Mixail Yefremov

* Mixail Yefremov (aktyor)
* Mixail Yefremov (komandir)
* Mixail Yefremov (siyasətçi)

## Həmçinin bax
* Mixail
* Yefremov
Yad gəlin (serial, 2020)

**Yad Gəlin** — Azərbaycanın çoxseriyalı televiziya serialıdır.

## Məzmun
Hicran adlı qızın toy günü həyat yoldaşını güllələyirlər və ailələr arası davanın böyüməməsi üçün onu rəhmətə gedən oğlanın qardaşına ərə verirlər.

## Filmin heyəti
* *Quruluşçu Rejissor*: Qulu Əsgərov
* *Ssenari müəllifləri*: Nicat Dadaşov, Pərviz Seyidli, Sara Bayramova
* *Quruluşçu Operator*: Vasif Vəlizadə
* *Prodüser*: Həsən Axundov
* *Quruluşçu Rəssam*: Ziya Dolxanov
* İkinci Rejissor: Murad Mustafayev
* *Montaj rejissoru*: Fərəc Süleymanov
* *Bəstəkar*: Murat Engin
* *Səs operatoru*: Azər Xıdırov
* Baş Prodüser: Rüstəm Əliyev

## Rollarda

## Həmçinin bax
*Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
*Filmi izlə
Keçmişə salam (veriliş, 2009)

**"Keçmişə salam"** — 2009-ci ildən 2016-cı ilə qədər Azərbaycanın ANS TV kanalında yayımlanan veriliş.

## Tarixi
Veriliş 2009-cu ildə ANS TV-nin əməkdaşı Gülnarə Kərimova tərəfindən yaradılıb.

## İstinadlar
Əsas gəlir

**Əsas gəlir**, bəzən **qeyd-şərtsiz əsas gəlir**, **təməl gəlir**, və ya **universal əsas gəlir** kimi qeyd olunur — bir vasitə testi və ya iş tələbi olmadan əhalinin müəyyən hissəsinin bütün vətəndaşlarına çatdırılan dövri bir ödəmə üçün hökumət dövlət proqramı.

Əsas gəlir milli, regional və ya yerli formada həyata keçirilə bilər.

## İstinadlar
Yoşihide Suqa

**Yoşihide Suqa** (; ) — Yaponiya dövlət xadimi və siyasətçisi. 16 sentyabr 2020-ci il tarixindən Yaponiyanın baş naziridir. 14 sentyabr 2020-ci ildən bəri Yaponiya Liberal Demokrat Partiyasının sədri vəzifəsini yerinə yetirir.

Yaponiya Nazirlər Kabinetinin baş katibi olmuşdur (2012-2020).

## Həyatı
Yoşihide Suqa Akita əyalətinin kənd bölgəsi olan Oqaçidə (indiki Yuzava) çiyələk yetişdirən ailəsində anadan olub və Yuzava Liseyini bitirdikdən sonra Yaponiyanın paytaxtı Tokioya köçüb. 1973-cü ildə Hosey Universitetində hüquq dərəcəsi almaq üçün gecə məktəbində oxumuşdur. On bir il parlament üzvünə köməkçi, daha sonra 1984-cü ildə Xarici Ticarət və Sənaye Nazirliyində çalışıb, bundan sonra Yokohama Şəhər Şurasının üzvü olub.

İlk dəfə 1996-cı ildə Liberal Demokrat Partiyasının siyahısı ilə Yaponiya parlamentinə seçilmişdir. Əvvəlcə Keyzo Obuçi fraksiyasının üzvü olan, 1998-ci ildə Ryutaro Haşimotonun istefasından sonra Obuçinin partiya lideri seçkilərinə namizədliyini dəstəkləməkdən imtina etdikdən sonra fraksiyadan ayrıldı.

Şinzo Abenin ilk kabinetində, 2006-cı ilin sentyabrından 2007-ci ilin avqustuna qədər Daxili İşlər və Kommunikasiya naziri vəzifəsində çalışdı.

2012-2020-ci ilədək Yaponiya Nazirlər Kabinetinin baş katibi.

14 sentyabr 2020-ci ildə Yaponiya Liberal Demokrat Partiyasının sədri vəzifəsinə seçildi. 16 sentyabr 2020-ci il tarixində parlament tərəfindən ölkənin baş naziri olaraq təsdiq edilmişdir

## Tənqid
Məşhur müğənni Masaharu Fukuyama ilə aktrisa Kazue Fukişinin ailə qurmasına münasibət bildirən Suqa "İnşallah bu evlilik anaları uşaq sahibi olmağa təşviq edəcək. Zəhmət olmasa çox uşaq dünyaya gətirin" açıqlamasından sonra feministlər tərəfindən cinsiyyətçilikdə və sol düşərgədəki müxalifləri - qadınları daha çox gələcək əsgər dünyaya gətirməyə çağıran yapon militaristlərinin yolu ilə getdiyindən günahlandırılmışdır. Tənqidlərə cavab olaraq, Suqa "əlbəttə ki, hər kəsin özün qərarını verə biləcəyini" bildirmiş, "evlənməyinə və ya uşaq sahibi olmasına ehtiyac duyulacağını, ancaq hökumət insanların evlənmək və uşaq böyütmək üçün rahat olacağı bir cəmiyyət yaratmaq üçün çalışmalı olduğunu" söyləmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir və üç oğlu vardır.

## Həmçinin bax
* Şinzo Abe
* Hikosaburo Okonoqi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yoşihide Suqanın rəsmi saytı
Monteneqro perperi

**Monteneqro perperi** () — Monteneqro knyazlığı və sonradan krallığın dövlət valyutası. Adı Serbiya perperindən gəlir, hansı ki Serbiya çarlığının pul vahidi idi, Monteneqro dövlət olaraq özünü bu çarlığın varisi hesab edirdi. Perper 100 paradan ibarət idi.

## Tarixi
Perperin tətbiqindən əvvəl, Monteneqroda avstriya-macar kronu, türk lirəsi, fransız frankı və digər valyutalar dövriyyədə idilər. 1851-ci ildə perun adlı öz valyutanın tətbiqi təklif edildi, lakin II Pyotrun ölümü səbəbiylə istək yerinə yetirilmədi.

1906-cı ildə 1, 2, 10 və 20 para dəyərində sikkələr buraxıldı. 1 və 2 para sikkələri tunc, 10 və 20 para isə nikeldən hazırlanırdı.

4 may 1909-cu ildə şahzadə I Nikolanın fərmanı ilə perper adlı milli pulun tətbiq olunduğu elan edildi. Elə həmin ildə 1 və 5 perper sikkələri zərb olundu. Ardınca 1910-cu ildə 2 perper nominalında sikkə buraxıldı. Qızıl 10 və 20 perperlər də 1910-cu ildə buraxıldılar, bundan əlavə məhdud sayda 100 perper dəyərində sikkələr dövriyyəyə daxil oldular.

Çernoqoriya Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığına daxil olduqdan sonra, perper, Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığının kronası ilə, daha sonra 1920-ci ildə Yuqoslaviya dinarı ilə əvəz olundu.

20-ci əsrin sonunda, Monteneqroda perperi dövriyyəyə qaytarmaq üçün layihələr var idi.  Bununla birlikdə, valyuta olaraq alman markasından istifadə edilməsinə qərar verildi, hansı ki  daha sonra avro ilə əvəzləndi.

## Sikkələr
Gümüş sikkələr Parisdə, qalanları Vyanada zərb olunurdu. Gümüş və qızıl sikkələrin xüsusiyyətləri Avstriya-Macarıstan sikkələrinə uyğun gəlirdi.

## Banknotlar
1, 2, 5, 10, 50 və 100 perper nominallı banknotlar 1912-ci ildə xəzinədarlıq tərəfindən buraxılmışdır. 1914-cü ildə hökumət 1, 2, 5, 10, 20, 50 və 100 perper nominallı daha üç seriya banknotlar buraxdı. Avstriya-Macarıstan işğalı dövründə (1916—1918), ikinci və üçüncü seriyalı əskinaslar hərbi hökumət dairə komandaları tərəfindən əlavə olaraq çap edilirdi. 1917-ci ildə avstriyalılar perper sikkələri () və avstriya-macar kronunda konvertasiya edilə bilən vauçerlər buraxdı. Bu vəziyyətdə nisbət belə idi: 2 kağız perper 1 sikkə-perperə və ya 1 krona bərabər idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 

## Həmçinin bax

* Serb dinarı
Kişi gimnaziyasının binası

**Kişi gimnaziyasının binası** — 1911–1913-cü illərdə İmperator III Aleksandr adına Kişi Gimnaziyası üçün tikilmişdir. Binanın memarı Konstantin Borisoqlebskiydir. Bina öz dövründə Bakı real məktəbindən sonra ikinci ən böyük təhsil ocağı olub. Sovet işğalından sonra bina 4 nömrəli şəhər xəstəxanası kimi fəaliyyət göstərib. 2018-ci ildən isə 4 nömrəli şəhər xəstəxanası köçürüldüyündən bina Səhiyyə Nazirliyinin balansından çıxarılıb. Hazırda istifadəsizdir.

## Haqqında
Keçmiş Balaxanskaya (indiki Füzuli) küçəsi 61 və Krasnovodskaya (S.Vurğun) 40 küçəsinin tinində yerləşən bina Kişi gimnaziyası üçün tikilib. Bina 1911–1913-cü illərdə mülki mühəndis Konstantin Borisoqlebskiyin layihəsi üzrə inşa edilib. Fasadın detalları ilə birgə özünün əzəmətli həcmi, order sistemində klassik formaları və memarlıq kompozisiyası ilə fəal şəhərsalma mövqeyini tutur. Əsas fasadın irəli çıxardılmış mərkəzi hissəsi, İoniya orderinin iki yuxarı mərtəbəsi boyu əzəmətli portiklə xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmışdır. Aşağı mərtəbənin yonulmamış daşla hörülmüş fonunda olduqca aydın çəkilmiş profillərlə olan üç dörddə bir sütunlar və klassik üslublu prəvaz, müəllifin təmtəraq və dəbdəbəyə can atmasını göstərir. Kişilər üçün gimnaziyanın binası — Bakıda sovet işğalına qədər yaradılmış tədris tikintisinin az nümunələrindən biri və memarlıq abidəsidir.

## Şəkilləri


Kişi gimnaziyasının binası (1).jpg
Kişi gimnaziyasının binası (2).jpg
4 nömrəli xəstəxana binası.jpg|
Building of Hospital designed by Konstantin Borisoglebskiy 2.jpg
Building of Hospital designed by Konstantin Borisoglebskiy 3.jpg
Building of Hospital designed by Konstantin Borisoglebskiy.jpg


## Həmçinin bax
* Gəncə kişi gimnaziyası
* Bakı real məktəbinin binası
* Müqəddəs Nina qız gimnaziyasının binası

## İstinadlar
Qara yazı (teleserial, 2019)

**Qaya Yazı** — Azərbaycanın çoxseriyalı televiziya serialıdır.

## Məzmun
Azadlığa qovuşandan sonra Gülsümün yalnız bir məqsədi var, həyatını alt-üst edənləri, onun oğlunu əlindən alanların cəzasını vermək.

## Filmin heyəti
*Quruluşçu Rejissor*: Sain Qəhrəman

*Ssenari müəllifləri*: Nicat Dadaşov, Reyhan İsayeva, Elçin Muradov

*Quruluşçu Operator*: Əli Hüseynov

*Prodüser*: Həsən Axundov

*Quruluşçu Rəssam*: Ziya Dolxanov

İkinci Rejissor: Laçin İsmayılzadı, İlahə Nurullayeva

*Montaj rejissoru*: İlkin Eminov

*Bəstəkar*: Rasim Məmmədov

*Səs operatoru*: Vüsal Həsənov, Rauf Səfərov

Baş Prodüser: Rüstəm Əliyev

## Rollarda

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə
Nəqqarəkub-i Cədid (Əhər)

**Nəqqarəkub-i Cədid** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 314 nəfər yaşayır (61 ailə).

## İstinadlar
Betmen Günü

***Betmen Günü*** () — Betmen irsinin qeyd edilməsi üçün DC Entertainment tərəfindən hər il təşkil olunan beynəlxalq bayram.

İlk Betmen Günü 23 iyul 2014-cü ildə qeyd edilmişdir. Həmin tarix, "Detective Comics" səhifələrində ilk dəfə 1939-cu ildə peyda olan Betmenin 75 illik yubileyinin qeyd edilməsi məqsədilə seçilmişdi. Həm də həmin tarix San-Diyeqo Komik-Konu ilə üst-üstə düşürdü. Sonradan Betmen Günü hər il sentyabrın üçüncü həftəsinin şənbə günü qeyd edilir:

:2015 – 26 sentyabr 
:2016 – 17 sentyabr 
:2017 – 23 sentyabr
:2018 – 15 sentyabr 
:2019 – 21 sentyabr 
:2020 – 19 sentyabr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Batman Day Global Celebration – DC Comics səhifəsi
Könül yarası (serial, 2018)

**Könül Yarası** — Azərbaycanın çoxseriyalı televiziya serialıdır.

## Məzmun
Camal Baharı sevir və onunla ailə qurmaq istəyir, lakin aralarında olan ciddi yaş fərqi bu məsələyə kölqə salır. Bahar Camaldan böyükdür və bu Camalın ailəsi tərəfindən qəbul olunmur.

## Filmin heyəti
* *Quruluşçu Rejissor*: Qulu Əsgərov
* *Ssenari müəllifləri*: Nicat Dadaşov, Pərviz Seyidli, Sara Bayramova
* *Quruluşçu Operator*: Vasif Vəlizadə
* *Prodüser*: Həsən Axundov
* *Quruluşçu Rəssam*: Ziya Dolxanov
* İkinci Rejissor: Murad Mustafayev
* *Montaj rejissoru*: Səbuhi Sadiq
* *Bəstəkar*: Murat Engin
* *Səs operatoru*: Azər Xıdırov
* Baş Prodüser: Rüstəm Əliyev

## Rollarda

## Həmçinin bax
* Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Filmi izlə
I Xuan (Kastiliya kralı)

**Kastiliyalı I Con** () () – Kastiliya kralı.

Kastiliya kralı II Henri və xanımı Yuanna Manuelin ən böyük oğlu idi. O, rəsmi tacqoyma mərasimi keçirilən son Kastiliya monarxı idi.

## Mənbə
* Borrás Gualis, Gonzalo M. (2014). "La Virgen de Tobed. Exvoto dinástico de los Trastámara" (PDF). In Escribano Paño, María Victoria;
* Duplá Ansuátegui, Antonio; Sancho Rocher, Laura;
* Villacampa Rubio, María Angustias (eds.). Miscelánea de estudios en homenaje a Guillermo Fatás Cabeza. Zaragoza: Institución Fernando el Católico. pp. 167–176.
* James Maxwell Anderson (1 January 2000). The History of Portugal. Greenwood Publishing Group. p. 36.
* C. W. Previte-Orton, *The Shorter Cambridge Medieval History*, Volume 2, (Cambridge at the University Press, 1912), 902.

## İstinadlar
Sarı gəlin (serial, 2017)

**Sarı Gəlin** — Azərbaycanın çoxseriyalı televiziya serialıdır.

## Məzmun
Sevmədiyi bir insanla (Oğuzla) ailə qurmağa məcbur qalan Sara min bir əziyyətlərdən keçərək xoşbəxtliyə qovuşmaq üçün cəhdlər edəcək.

## Filmin heyəti
*Quruluşçu Rejissor*: Qulu Əsgərov

*Ssenari müəllifləri*: Nicat Dadaşov, Pərviz Seyidli, Sara Bayramova

*Quruluşçu Operator*: Vasif Vəlizadə

*Prodüser*: Həsən Axundov

*Quruluşçu Rəssam*: Ziya Dolxanov

İkinci Rejissor: Murad Mustafayev

*Montaj Rejissoru*: Səbuhi Sadiq

*Bəstəkar*: Rasim Məmmədov

*Səs operatoru*: Azər Xıdırov

Baş Prodüser: Rüstəm Əliyev

## Rollarda

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə
II Xuan (Kastiliya kralı)

**Kastiliyalı II Con** () () – Kastiliya kralı.

Kastiliya kralı III Henri və xanımı Lankasterli Yekaterinain ən kiçik övladı idi və atasının ölümünün ardından hələ 1 yaşında ikən Kastiliya kralı elan edildi. Əmisi Araqon kralı I Ferdinand və anası isə taxt naibi oldular. 1416-cı ildə əmisinin, 2 il sonra isə anasının vəfatı ilə təkbaşına hakimiyyəti ələ aldı.

## Həyatı
II Conun 48 il davam edən səltənəti Kastiliya tarixinin ən uzun dönəmlərindən biridir. Bununla yanaşı, o, tarixdə güclü monarx olaraq tanınmadı. Belə ki, günlərini ibadətlə, ov əyləncələri və cəngavər yarışları tərtibləməklə keçirirdi. Ən yaxın adamı olan Alvaro Luna, kralın ikinci xanımı Portuqaliyalı İzabellanın sarayda güc qazandığı dönəmə qədər onu təsiri altında saxlayırdı. Kraliçanın da hazırladığı intriqalarla Alvaro Luna kral tərəfindən edam edildi və ömrünün sonuna qədər bu səbəblə özünü günahlandırdı.

1411-ci ildə II Conun naibləri bölgədə yəhudilər üzərində nəzarəti artıran Valyadolid qanunlarını elan etdi. Belə ki, verilən qərarla yəhudilər fərqli tərzdə geyinməli və dövlət vəzifələrindən uzaq tutulmalı idi. Buna baxmayaraq II Con 1418-ci ildə hakimiyyəti əlinə aldıqdan sonra yaxın adamı Alvaro Lunanın da təsiriylə yəhudilərə qarşı olan təzyiqləri azaltdı.

1431-ci ildə II Con Kastiliyanın vassalı olma və illik xərac vermə şərtləriylə, IV Yusifi Qranada əmiri olaraq təyin etdi. Bundan başqa onun səltənətində ölkədə memarlıq fəaliyyəti də sürətləndi.

20 iyul 1454-cü ildə Valyadoliddə vəfat etmişdir.

## Ailəsi
1418-ci ildə Con əmisi olan Araqon kralı Ferdinandın qızı Mariya ilə evləndi. Bu evlilikdən cütlüyün 4 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan yalnız oğlu yetkinlik yaşına çatdı:

* Yekaterina (1422-1424) - doğumundan ölümünədək Asturiya şahzadəsi.
* Eleonora (1423-1425) - bacısının ölümündən qardaşının doğumunadək Asturiya şahzadəsi.
* IV Henri (1425-1474)
* Mariya (1428-1429)

1445-ci ildə Mariya vəfat etdi və Con Portuqaliya kralı I Conun nəvəsi İzabella ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 2 övladı dünyaya gəldi:

* İzabella (1451-1504)
* Alfonso (1453-1468) - Asturiya şahzadəsi.

## Mənbə

* Harvey, L. P. (1990). Islamic Spain, 1250 to 1500. University of Chicago Press.
* Previte-Orton, C.W. (1912). The Shorter Cambridge Medieval History. Volume 2. Cambridge at the University Press.
* Piferrer, F.; Busel, A.R. (1859). Nobiliario de los reinos y señorios de España (revisado por A. Rujula y Busel). Nobiliario de los reinos y señorios de España (in Spanish). p.&nbsp;228.

## İstinadlar
IV Enrike (Kastiliya kralı)

**Kastiliyalı IV Henri** () () – Kastiliya kralı.

Kastiliya kralı II Con və ilk xanımı Araqonlu Mariyanın ən böyük oğlu idi və atasının ölümünün ardından Kastiliya kralı elan edildi. Onun səltənətində yerli əsilzadələr gücləndi və mərkəzi hakimiyyət zəiflədi.

## Həyatı

### İlk illəri
Henri 1425-ci ildə Valyadoliddə dünyaya gəldi. Atası Kastiliya kralı II Con, anası isə Araqon kralı I Ferdinandın qızı Mariya idi. Dünyaya gəldikdən sonra "Asturiya şahzadəsi" ünvanı böyük bacısı Elyanoradan alınaraq ona verildi və atasının varisi olaraq elan edildi. Doğulduğu əsnada ölkənin idarəsi atasının yaxın adamı Alvaro Lunanın əlində idi. Kralın yeganə varisi olaraq Henri də Alvaronun himayəsində böyüdü. Ölkədə ayaqlanan zadəganlara qarşı mübarizə aparan Alvaro Luna bu mübarizəsində vəliəhdin gücündən istifadə etdi. 10 oktyabr 1444-cü ildə Henri Xaen şahzadəsi oldu və növbəti il bu ünvanla Olmeda düöyüşündə zadəganlara qarşı döyüşdü.

### Səltənət illəri
Atası II Conun vəfatından sonra 21 iyul 1454-cü ildə Henri Kastiliya kralı elan olundu.

## Mənbə

* Miller, Townsend (1963). The castles and the Crown: Spain: 1451-155
* Álvarez Palenzuela, Vicente Ángel (2007). Historia de España de la Edad Media. Editorial Jethro. p.&nbsp;764.
* Tremlett, Giles (2010). Catherine of Aragon : Henry's Spanish queen, a biography. London: Faber and Faber.
* Leralta, Javier (2008). Apodos reales: historia y leyenda de los motes regios. Silex Ediciones. p.&nbsp;322.

## İstinadlar
I Ferdinand (Araqon kralı)

**I Ferdinand** (; ) – Araqon kralı. Qardaşının kiçik oğlu II Conun ilk səltənət illərində Kastiliya taxtının naibi oldu.

Kastiliya kralı I Con və ilk xanımı Araqonlu Eleonoranın ikinci oğlu idi. Dayısı olan Araqon kralı I Martinin geridə varis buraxmadan ölümünün ardından, 1412-ci ildə Araqon kralı seçildi. Taxtın digər namizədi isə Araqon krallarının şəcərəsindən olan Urgel qrafı buna etriaz edərək üsyan başlatdı. Nəticədə I Ferdinand bölgəni işağl edərək krallığın ərazisinə birləşdirdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Hillgarth, J.N. (1976). The Spanish Kingdoms, 1250-1516. Vol. I. Clarendon Press.
* Jones, J. A. P. (1997). Europe, 1500-1600. Thomas Nelson and Sons Ltd.
* Torres Fontes, Juan (1980). "Don Fernando de Antequera y la romántica caballeresca". Miscelánea Medieval Murciana (5): 83–120. doi:10.6018/j5141. hdl:10201/16401.
* Ward, A.W.; Prothero, G.W.; Leathes, Stanley, eds. (1911). The Cambridge Modern History. Volume XIII. Cambridge at the University Press.
* Watanabe, Morimichi (1988). Christianson, Gerald; Izbicki, Thomas M. (eds.). Nicholas of Cusa – A Companion to his Life and his Times. Ashgate Publishing Limited.
Rio-de-La-Plata

**Rio de la Plata** (İspan Gümüş Çayı) Cənubi Amerika çayları Rio Paraná və Rio Uruguay tərəfindən meydana gələn Atlantik Okeanının 290&nbsp;km uzunluğunda və 220&nbsp;km genişliyində. Şimal-şərqdə Uruqvayın paytaxtı Montevideo və cənub-qərbdə Argentinanın paytaxtı Bueno Aires şəhərləri var. Cənubi Amerikadakı ən əhəmiyyətli dəniz ticarət limanlarına ev sahibliyi edir.

## İstinadlar
II Xuan (Araqon kralı)

**II Con** və ya **Dinsiz Con** () (d. 29 iyun 1398 - ö. 20 yanvar 1479) – Araqon və Navarra kralı (de-yure).

Araqon kralı I Ferdinand və xanımı Alburkerkeli Eleonoranın ikinci oğlu idi. 1425-ci ildə Navarra kraliçası Blanşla evləndi və Navarranın de-yure kralı oldu. Daha sonra qardaşının geridə rəsmi varis buraxmadan vəfatının ardından, 1458-ci ildə Araqon kralı oldu.

## Mənbə

* Earenfight, Theresa (2015). "Trastamara Kings, Queens, and the Gender Dynamics of Monarchy". In Todesca, James (ed.). The Emergence of León-Castile c.1065-1500: Essays Presented to J.F. O'Callaghan. Ashgate. pp.&nbsp;141–160.
* Merriman, Roger Bigelow (1918). The Rise of the Spanish Empire in the Old and in the New. Vol. 2. The Macmillan Company.
* Ruiz, Teófilo F. (2007). Spain's centuries of crisis: 1300–1474. Wiley-Blackwell. .
* Woodacre, Elena (2013). The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership, 1274–1512. Palgrave Macmillan.
* Rivadeneyra. "Cronicas de los reyes de Castilla," Biblioteca de autores espanoles, vols. Ixvi, Ixviii. Madrid, 1845.
* Zurita, G. Anales de Aragon. Saragossa, 1610.[title incomplete][volume & issue needed]
* Prescott W. H. History of the Reign of Ferdinand and Isabella. 1854.
V Alicənab Alfonso

**V Alfonso** və ya **Mərhəmətli Alfonso** (; ) — Araqon və Neapol kralı.

Araqon kralı I Ferdinand və xanımı Alburkerkeli Eleonoranın ən böyük oğlu idi. Atasının vəfatının ardından Araqon kralı seçildi. Ardından Neapol kralı Rene ilə girişdiyi taxt mübarizəsində qalib gəldi və Neapol kralı elan edildi.

## Mənbə
* Armstrong, Edward (1964). "The Papacy and Naples in the Fifteenth Century". In Previte-Orton, C.W.; Brooke, Z.N. (eds.). The Cambridge Medieval History: The Close of the Middle Ages. VIII. Cambridge at the University Press.
* Bisson, T.N. (1991). The Medieval Crown of Aragon. Oxford University Press.
* Grierson, Philip; Travaini, Lucia (1998). Medieval European Coinage: Volume 14, South Italy, Sicily, Sardinia. Cambridge University Press.
* Widmayer, Jeffrey S. (2006). "The Chronicle of Montpellier H119: Text, Translation and Commentary". In Kooper, Erik (ed.). The Medieval Chronicle IV. Rodopi. . Retrieved 5 February 2013.

## İstinadlar
Kastiliya krallığı

**Kastiliya krallığı** () () — Orta əsrlər dönəmində İberiya yarımadasında yaranan böyük və güclü bir krallıq. Krallığın adı IX əsrdə Leon krallığının şərq sərhəddində yerləşən Kastiliya lordluğundan gəlməkdədir. X əsr boyunca lordluğun bölgədəki nüfuzu artdı və 1065-ci ildə müstəqil krallığa çevrildi. 1072–1157-ci illərdə Leon və Kastiliya krallıqları birləşsə də, sonrakı illərdə davam edən taxt mübarizəsində yenidən ayrıldılar. 1230-cu ildə isə bu iki krallıq əbədiyyətə qədər birləşdi. Ardından yarımadanın cənubuna qədər torpaqlarını genişləndirən krallıq buradakı müsəlman krallıqlarla mübarizəyə başladı.

## Mənbə
* Bernard F. Reilly, *The Contest of Christian and Muslim Spain*, (Blackwell Publishers, 1995), 27.
* Guardiola-Griffiths, Cristina (2010–12-10). *Legitimizing the Queen : Propaganda and Ideology in the Reign of Isabel I of Castile*. Bucknell University Press.
* O'Callaghan, Joseph (1993). *The learned king : the reign of Alfonso X of Castile*. Philadelphia : University of Pennsylvania Press.
* Bianchini, Janna (2014). *The Queen's Hand : Power and Authority in the Reign of Berenguela of Castile*. University of Pennsylvania Press. pp. 209–210.
Əbdürrəhman əl-Kəvakibi

**Əbdürrəhman əl-Kəvakibi** (, ) — suriyalı mütəfəkkir. 1898-ci ildə Misirə getdi.

## İstinadlar
Sükut (film, 2018)

***Sükut -***  Film Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişilə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası tərəfindən istehsal edilmişdir.

## Məzmun
Arifin həyat yoldaşı ölümcül xəstəliyə dücar olandan sonra onun həyatı da alt üst olur. Keçmiş hərbçi indi var gücü ilə səy göstərməlidir ki, ayaq üstə qalmağı bacarsın.

## Filmin heyəti
Rejissor: Ceyhun Türksoy

Ssenari müəllifləri: Nicat Dadaşov, Elçin Muradov

Operator: Ruslan Ağazadə

Rəssam: Zemfira Novruzova

Səs rejissoru: Ədalət Xəlilov

Bədii rəhbər: Elçin Musaoğlu

Prodüser: Müşfiq Hətəmov

## Rollarda

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

2011-ci ilin Azərbaycan filmləri

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı