open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Li Brister

**Li Qrear Brister** (; ) — Amerikalı dreq-kvin, transseksual aktivist və pərakəndə satıcı idi. O, Stounvall-dan əvvəlki fəallar qrupunun, Queens Azadlıq Cəbhəsinin qurucu üzvü idi. 1970–1980-ci illərdə *Drag* jurnalını nəşr etdirdi. Brister 1970-ci ildə ABŞ-də ilk Qürur bayramı — Kristofer Küçə Qurtuluş Günü üçün vəsait toplamağa kömək etdi. O, bir neçə il ərzində vəsait toplamaqda və  təşkilini kömək etməyə davam etdi. Li Brister homofil və gey azadlıq hərəkatlarında fəal idi, Nyu-Yorkun Mattaçin Cəmiyyəti, eləcə də Küçə Transvestitləri Fəal İnqilabçıları ilə işləyirdi.

## Şəxsi həyatı
Li Brister 1943-cü il aprelin 27-də Virciniya ştatının Honaker şəhərində anadan olub. O, atasının kömür mədənçisi kimi çalışdığı Qərbi Virciniyada böyüyüb.

O, homoseksual olduğu üçün Federal Təhqiqatlar Bürosundan qovulduqdan sonra 1960-cı illərdə Nyu Yorka köçüb.

19 may 2000-ci ildə Nyu-Yorkda xərçəng xəstəliyindən vəfat edib. Ailədə ondan başqa bir bacısı və üç qardaşı var idi.

Qərbi Virciniya Universiteti ona və onun işinə həsr olunmuş onlayn sərgi yaradıb.

## Peşəkar fəaliyyəti
Brister 1960-cı illərin əvvəllərində homoseksual olduğu üçün işdən çıxarılana qədər Federal Təhqiqat Bürosunda katib kimi çalışırdı.

1970–1980-ci illərdə *Drag* jurnalını nəşr etdirdi.

### Linin Mardi Qras butiki
Brister -in (indiki Michael Salem Boutique) sahibi idi. Nyu Yorkun 14-cü küçəsində butik kimi açılışını 31 oktyabr 1969-cu ildə elan etdi. Buraya travestilərlə bağlı mövzularda geniş kitab kolleksiyası olan bir kitab mağazası da daxil idi. Bir neçə ildən sonra mağaza daha böyük bir yerə köçürüldü.

Onun butiki küçə tərəfdən girişin olmaması ilə müştərilərinin məxfiliyini təmin etmək üçün çalışırdı. Bununla belə, bəzi müştərilər mağazadan istifadə etdiklərini ictimaiyyətdən gizlətmirdilər.

## Dreq tamaşaları
Brister çoxsaylı səhnə nömrələri hazırlayaraq tez-tez dreq kvin kimi çıxışlar edirdi. Köhnə dreq ifaçılarının ənənəsinə sadiq qalaraq, müasir dövrdə daha populyarlaşan Brister qadın adı ilə deyil, kişi adı ilə çağırılmağa üstünlük verirdi.

## İctimai fəallığı
Brister, xüsusən də ABŞ-də LGBT hərəkatı qeyri-populyar mövqedə olduğu vaxtlarda transgender insanları müdafiə edirdi. O, 1960-cı illərdə Nyu-Yorka köçdükdən sonra - də fəallaşıb və hətta təşkilatın katibi vəzifəsinə namizəd göstərilmişdi.

1970-ci illərdə Brister insanların homoseksual olduqları üçün ictimai yerlərdən uzaqlaşdırılmasına icazə verən Nyu-York şəhəri fərmanına qarşı hüquqi problemi maliyyələşdirdi. Nadir hallarda tətbiq olunsa da, o, həmin fərmanın hüquq-mühafizə orqanlarına LGBT insanları təqib etmək imkanı verdiyini hiss edirdi.

### Queens Azadlıq Cəbhəsi
1969-cu ilin fevralında keçirdiyi ilk toplantıda 31 oktyabr 1969-cu ildə rəsmi qurulma tarixi olaraq Queens Azadlıq Cəbhəsi kimi tanınacaq bir təşkilat yaratmağı planlaşdırdığını elan etdi. 1971-ci ildə Nyu-Yorkda cinsi oriyentasiyaya əsaslanan ayrı-seçkiliyə son qoymaq üçün Queens Azadlıq Cəbhəsi  və  ilə Intro 475 — ə dəstək olaraq birləşdilər. Nəhayət, bu səylər uğurlu oldu və nəticədə gey, transgender hüquqları ilə bağlı qanunvericilikdə dəyişiklikləri təmin etməyə nail ola bildilər.

## İstinadlar
Saybalı

* Saybalı (Ağdam) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Bağbanlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Saybalı (Sisyan)— Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonu ərazisində kənd.
Onlayn verilənlər bazası

**Onlayn verilənlər bazası**, **onlayn məlumat bazası**, **onlayn informasiya bazası** və ya **onlayn databaza** — fərdi kompüterdə və ya ona əlavə edilmiş yaddaşda (məsələn, CD kimi) lokal formada saxlanılandan fərqli olaraq, lokal şəbəkədən və ya internetdən əldə edilə bilən verilənlər bazası. Onlayn verilənlər bazaları veb-saytlarda yerləşdirilir, veb-brauzer vasitəsilə əldə edilə bilən xidmət məhsulları kimi proqram təminatı kimi təqdim edilir. Onlar pulsuz ola bilər və ya aylıq abunəlik sistemi kimi ödəniş tələb edə bilər. Bəziləri birgə redaktə və e-poçt bildirişi kimi təkmilləşdirilmiş funksiyalara malikdir.

## Bulud verilənlər bazası
Bulud verilənlər bazası lokal yox, internet üzərindən işlədilən və əldə edilən verilənlər bazasıdır. Beləliklə, müştəri verilənlər bazasını bir yerdə saxlamaq əvəzinə, hansısa biznes onun bütün departamentlərinin və ya bölmələrinin ona daxil ola bilməsi və yeniləməsi üçün onun internetdə yerləşdirilməsini seçə bilər. Əksər verilənlər bazası xidmətləri son istifadəçinin verilənlər bazası nümunələrini təminvə konfiqurasiya etmək üçün istifadə edə biləcəyi veb əsaslı konsollar təklif edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Robert J Muller. Productive Objects: An Applied Software Project Management Framework. Morgan Kaufmann Publishers. San Francisco. 1998. Page 672.
* Frey,  Botan, Friedman and Kreps. "Online Databases". Investigating Communication: An Introduction to Research Methods. Prentice Hall. 1991. Page 74 and 75. "Online Database" at page 347. See also page 348. Google
* Arlene Rodda Quaratiello. "What is an Online Database?". The College Student's Research Companion. Neal-Schuman Publishers. 1997. Pages 79 and 80. See also pages 77, 78, 81 and 82. Google
* Zane L Berge and Mauri P Collins (eds). "Online Databases and Online Journals". Computer Mediated Communication and the Online Classroom. Hampton Press. 1995. Volume 3 (Distance Learning). Page 33.
* Database Journal, vols 11 to 13, p 23
* Blodwen Tartar, "The Future of Online Full-Text Databases". Reviewed at "Free info threat?" (1986) 111 Library Journal 23
* Rodes Trautman and Sara von Flittner. "An Expert System for Microcomputers to Aid Selection of Online Databases". Christine Roysdon and Howard D White (eds). Expert Systems in Reference Services. The Hawworth Press. New York and London. 1989. Page 207 et seq.
* J Andrew Large. "Evaluation of Electronic Media as Reference Sources". Allen Kent (ed). Encyclopedia of Library and Information Science. Marcel Dekker. 1991. Volume 48. Supplement 11. Pages 116 to 129.
* (1987) 7 Small Computers in Libraries
Windows Phone

**Windows Phone** (**WP**) — smartfonlar üçün Microsoft tərəfindən Windows Mobile və Zune-un əvəzinə yaradılmış mobil əməliyyat sistemləri ailəsi idi və artıq fəaliyyəti dayandırılıb. Windows Phone Metro dizayn dilindən ilhamlanaraq yeni bir istifadəçi interfeysi təqdim edirdi. Windows Mobile-dan fərqli olaraq, WP ilk növbədə istehsal bazarına deyil, istehlak bazarına yönəlmişdi.

Windows Phone 7 ilk dəfə 2010-cu ilin oktyabr ayında təqdim edildi. 2012-ci ildə WP 8 çıxdı və WP 7-nin Windows CE əsaslı kerneli dəyişdirilərək (xüsusilə Windows 8-dən olan komponentlərlə) PC-lərdə istifadə olunan Windows NT kerneli ilə əvəzlədi. Bu dəyişiklik səbəbindən əməliyyat sistemi əvvəlki WP 7 cihazlarına uyğun gəlmirdi, lakin tətbiqlərini hələ də dəstəkləyirdi. 2014-cü ildə Microsoft WP 8.1 yeniləməsini çıxardı. Həmçinin Cortana adlı ağıllı assistenti və Windows Runtime platformasını təqdim etdi. Bu platforma Windows PC-lər və WP-lər arasında platformlararası tətbiqləri yaratmağa imkan verdi.

2015-ci ildə Microsoft Windows 10 Mobile-ı təqdim etdi. Bu PC ilə inteqrasiya və birləşmə imkanı təqdim edən bir platforma idi. Cihazları xarici ekran və ya docking stansiyası kimi tanıtmaq mümkün idi. Bunun sayəsində interfeys PC kimi göstərilə bilirdi. Microsoft PC-lər üçün yeni əməliyyat sistemi olan Windows 10-a fokuslanmaq üçün Windows Phone-u dayandırdı. Ancaq texniki baxımdan WP davam etdi və seçilmiş WP 8.1 cihazlara yeniləmələr təqdim edirdi.

Microsoft platfoma üçün olan yatırımlarını Nokia ilə olan tərəfdaşlığı ilə daha da genişləndirdi. "Nokia"nın Lumia seriyası xüsusilə Lumia 520 2013-cü ildə Windows Phone cihaz satışlarının əksəriyyətini təşkil etdi. Microsoft Nokia-nın mobil cihaz bölümünü 7 milyard dollardan çox bir məbləğə alaraq öz tərkibinə daxil etdi. Bundan sonra Nokia-nın o zamankı CEO-su Stiven Elop da Microsoft-a qoşuldu və şirkətin mobil bölməsinin rəhbəri oldu.

Android və iPhone-lar hələ də ən üstün platformalar kimi qalırdı. Buna görə də mobil tətbiq proqramçılarının Windows Phone-a olan marağı azaldı. Microsoft 2016-cı ildə  Microsoft Mobile-ın işçilərini işdən azad etdi və Nokia-nın alınması ilə əlaqədar olaraq 7.6 milyard ABŞ dolları zərər etdiyini açıqladı. Həmin dövrdə WP-nin bazar payı 1% -ə qədər düşdü. Bu səbəbdən Microsoft Android və iOS ilə inteqrasiyaya önəm verməyə başladı. Beləliklə 2017-ci ildə Windows 10 Mobile-ın aktiv inkişafını dayandırıldı.

## Həmçinin bax
* Windows 10 Mobile
* Mobil əməliyyat sistemlərinin müqayisəsi
* Microsoft Surface
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website (Archive)
Sadatoşi Yasuqi

– Yaponiya müəllimi və dilçisi. Rus dili üzrə mütəxəssis olmuşdur.

## Həyatı
Sadatoşi Yasuqi 1876-cı ildə Tokioda doğulmuşdur. 1900-cü ildə Tokio Universitetinin filologiya fakültəsindən məzun olmuşdur. O, rus ədəbiyyatının tərcüməçisi olan Futabatey Şimeyin azsaylı tələbələrindən biri olmuşdur. Futabateyin Tokio Xarici Dillər Məktəbindəki axşam dərslərinə qatılaraq ondan təsirlənmişdir. 1903-cü ildə Sankt-Peterburqa gedərək bir illiyinə Boduen de Kurtenenin tələbəsi olmuşdur. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokio Xarici Dillər Məktəbinin professoru olmuş və 1935-ci ilə qədər bu postda qalmışdır. Təqaüdə çıxdıqdan sonra emerit professor olmuşdur. Mütəmadi olaraq Rusiyaya səyahət edərək Moskva, Leninqrad, Sibir və Mancuriya kimi yerlərdə olmuşdur.

Sahəsinin qabaqcıllarından hesab olunan Yasuqi pedaqoji fəaliyyətə diqqət ayırmışdır. O, müasir rus dili haqqında dərsliklər, qiraət kitabları, qrammatika kitabları, söhbət kitabları yazmış, Tokio Universitetində 2 illik rus dili kursları vermiş, 1935-ci ildə rusca-yaponca lüğət nəşr etdirmiş, rus dilinin qrammatikasını araşdırmışdır. 1953-cü ildə rus dilinin qrammatikası haqqında yazdığı kitab həmin dövrdə bu mövzuda yazılmış ən ətraflı əsər hesab olunmuşdur. Lakin o, Yaponiyada rus dilini müstəqil tədqiq edən dilçilər qrupu yarada bilməmişdir. Bunun səbəbi həmin dövrdə Yaponiya hökumətinin rus dilinə olan mənfi münasibəti idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Sadatoşi Yasuqinin bioqrafiyası
Parlament fraksiyası

**Parlament fraksiyası** və ya **parlament qrupu** —  parlamentdə deputatlar qrupu. Fraksiyaya bir siyasi partiyadan və ya bir neçə partiyadan olan deputatlar daxil ola bilər. Deputatlar fraksiyada birləşərək ortaq siyasi xətt yürüdürlər. Hər bir ölkədə parlament fraksiyalarının yaradılması qaydaları fərqlidir. Bu, adətən parlament haqqında xüsusi qanun və parlament reqlamenti ilə tənzimlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Political groups of the European Parliament
* Parliamentary groups of the Parliament of Finland
* Parliamentary groups of the French parliament
* Parliamentary groups of the German parliament
Sürücü (dəqiqləşdirmə)

**[[Sürücü]]** — nəqliyyat vasitəsi idarə edən şəxs. Həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* Sürücü yaxud drayver — kompüterin funksiyalarını idarə edən bir növ proqram.
* ''Sürücü'' (film) — Nikolas Vendinq Refnin rejissorluğu ilə 2011-ci ildə çəkilmiş film.
Sosializmə doğru hərəkat (Boliviya)

**Sosializmə doğru hərəkat – Xalqların suverenliyi üçün siyasi alət** (; akronimi MAS (, )  — Boliviyada solçu sosialist partiyası. 23 iyul 1997-ci ildə qurulmuşdur. Keçmiş prezident Evo Moralesin rəhbərlik edir.

## İdeologiya və mövqelər
MAS koka istehsalçılarını dəstəkləyən ictimai hərəkat olaraq başlamışdı. Onun ilkin bazası həmkarlar ittifaqları və yerli xalqlar üçün hərəkatlar idi. Hərəkat bir ideologiya olaraq bolivarizm, antikapitalizm və antiimperializmi təbliğ edir. Bu gün MAS bərabərlik, yerli azlıqların hüquqları, torpaq və konstitusiya islahatları, əsas sənaye sahələrinin milliləşdirilməsini müdafiə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* MAS 
* *Джеффрі Веббер.* Управляючи болівійським капіталізмом  // Спільне. — 11.02.2015.
Deputatlar Palatası (Boliviya)

**Deputatlar Palatası** () — Boliviyanın ikipalatalı parlamentinin, Çoxmillətli Qanunvericilik Assambleyasının aşağı palatası. Görüş otağı La-Pas şəhərində yerləşən Murilyo meydanındakı Qanunvericilik Sarayının binasında yerləşir.

## Tarixi
1831-ci il Konstitusiyasının qəbulundan sonra Milli Konqres Senat və Nümayəndələr Palatasından ibarət idi. 1861-ci ildə aşağı palata Deputatlar Palatası olmuşdur. 1868-ci ildə "Böyük xartiya" islahatından sonra Deputatlar Palatası yenidən Nümayəndələr Palatası kimi tanınmışdı, lakin 1871-ci ildə aşağı palata yenidən Deputatlar Palatası olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Палата депутатов Боливии. Официальный сайт
Taksibus

**Taksibus** () — taksi ilə avtobus arasında düşən nəqliyyat növü. İcarəyə götürülən bu nəqliyyat vasitələri adətən avtobuslardan kiçikdir və sərnişinləri cədvəli olmayan sabit və ya yarıstasionar marşrutla aparır, lakin bütün oturacaqlar dolduqdan sonra yola düşür. Onlar sərnişinlərini götürmək və ya endirmək üçün istənilən yerdə dayana bilərlər. Buna adətən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə rast gəlinir. Taksibus kimi istifadə edilən nəqliyyat vasitələri dörd yerlik avtomobillərdən mikroavtobuslara qədər dəyişir. Onlar tez-tez sahibi tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bakı dairəsi

**Bakı dairəsi** və ya **Bakı mahalı** — Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında 1929–1930-cu illərdə mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi.

## Tarixi
Bakı dairəsi VI Ümum-Azərbaycan Sovetlər Qurultayının 8 aprel 1929-cu il tarixli qərarı ilə Azərbaycan SSR-də qəzaların ləğv edilməsi nəticəsində yaradılmışdır. Bakı qəzasını əvəz etmişdir.

SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Sovetinin "Dairələrin ləğv edilməsi haqqında" 23 iyul 1930-cu il tarixli qərarına uyğun olaraq Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Soveti 8 avqust 1930-cu ildə Azərbaycan SSR ərazisində dairələrin ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Bununla Bakı dairəsi də daxil olmaqla ölkə ərazisindəki bütün dairələr ləğv olunmuş, onların ərazisində ümumilikdə 63 rayon təşkil edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Siyasi siyahı

**Siyasi siyahı**, **partiya siyahısı** və ya **seçki siyahısı** — adətən proporsional və ya qarışıq seçki sistemlərində, eyni zamanda bəzi çoxluqlu seçki sistemlərində olan seçki üçün namizədlər qrupu. Seçki siyahısı siyasi partiya tərəfindən qeydə alınır və ya müstəqil namizədlər qrupunu təşkil edilir. Siyahılar açıq ola bilər, bu halda seçicilər qalib namizədlərin reytinqinə müəyyən təsir göstərə bilər. Bu həmçinin, qapalı ola bilər ki, bu halda namizədlərin sırası siyahının qeydiyyatı zamanı müəyyən edilir.

## Əvəzedici siyahılar
Seçilmiş nümayəndə öz yerini tərk edən zaman proporsional nümayəndəlik siyahı sistemindəki təsadüfi vakansiya adətən yerini tərk etmiş nümayəndənin siyahısında daha seçilməmiş ən yüksək səviyyəli namizəd tərəfindən doldurulur. Şəxsi və ya partiya-strateji səbəblərə görə, bu şəxs yerini aşağı səviyyəli həmkarına verməyi seçə bilər.

Əvəzedici siyahılar bəzən tək ötürülə bilən səsli seçki sistemlərində təsadüfi vakant yerləri doldurmaq üçün istifadə olunur. Buna misal olaraq 1984-cü ildən İrlandiyada keçirilən Avropa Parlamentinə seçkiləri göstərmək olar.

## İstinadlar
MacBook Air

**MacBook Air** — 2008-ci ildən etibarən Apple tərəfindən istehsal edilən notbuk seriyasıdır. Bu seriyaya aid olan notbuklar nazik və yüngül alüminium korpusa sahibdir. 2022-ci ildən etibarən 13 düym (2023-cü ildə yenilənib) və ya 15 düym (2023-cü ildə) ölçülü ekran ilə təchiz olunmuşdur. MacBook Air daha böyük və daha yüksək performanslı MacBook Pro ilə müqayisədə daha ucuzdur. 2011-ci ildə "orijinal MacBook seriyası" dövrünün başa çatması ilə MacBook Air Apple-ın ən münasib qiymətli notbuk modeli halına gəlib.

MacBook Air 2008-ci ilin yanvarında təqdim olundu. O, 13,3 düym ekranı və tam ölçülü klaviaturası ilə premium ultraportativ kimi tanıdıldı. İncə dizaynı ilə diqqət çəkən bu notbuk o vaxtın ən incə notbuku kimi təqdim olundu və yeni ultrabuk kateqoriyasını yaratdı. Optik disk sürücüsü olmaması və o zamanlar ümumiyyətlə notbuklar üçün xarakteristik olan portların sayının az olması ilə diqqət çəkirdi. 

2010-cu ildə MacBook Air konusvari korpusla yenidən dizayn edildi və Apple daha kiçik 11,6 düym versiyasını təqdim etdi. Daimi yaddaş SSD (Solid-state storage; sərt vəziyyətdə olan) olaraq  standartlaşdırıldı və daha sonra Intel Core i5 və ya i7 prosessorları ilə Thunderbolt əlavə olundu. Daha kiçik 11 düymlük modelin istehsalı 2016-cı ildə dayandırıldı. 2018-ci ildə Air daha kiçik bir ölçü halına gətirilərək, yüksək görüntü imkanı olan Retina ekranı ilə əvəz edildi. Məlumat ötürülməsi və enerji üçün USB-C/Thunderbolt 3 portlarının kombinasiyası ilə təchiz olundu. 

2020-ci ildə Apple MacBook Air-i özü tərəfindən hazırlanmış yeni M1 prosessoruna keçirdi (bax: Apple silisiumlu MacBook Air).

2022-ci ildə ən son MacBook Air MacBook Pro modelinə uyğun olaraq konusvari formada yenidən dizayn edildi və M2 prosessoruna keçid edildi. Ekran ölçüsü genişləndirilərək 13,6 düymə çatdırıldı və Apple-ın maqnitli elektrik enerjisi alma portlarının üçüncü iterasiyası olan MagSafe-i yenidən geri qaytardı.

## Həmçinin bax
* MacBook
* MacBook (12 düym)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Annam (Fransa protektoratı)

**Annam** () və ya **Çunqki** () — Fransanın Cənub-Şərqi Asiyada protektoratı və müstəmləkəsi. Mərkəzi Vyetnamdakı Daynam imperiyasının ərazisini əhatə edirdi. Protektorat qurulmazdan əvvəl Annam adı Qərbdə bütövlükdə Vyetnamı ifadə etmək üçün istifadə olunurdu, vyetlər annamlılar adlandırılırdı. Annam protektoratı 1887-ci ildə Fransa Hind-Çininin bir hissəsi olmuşdu. Bura həmçinin, Vyetnamın digər iki regionu – cənubda Koxinxina və şimalda Tonkin daxil idi. Regionda ikili  Fransa və Vyetnam administrasiyası sistemi var idi.

Nquyen sülaləsinin hökuməti hələ də Annam və Tonkini Daynam imperiyası kimi idarə edirdi, imperator isə Hyuedə yaşayırdı. 1948-ci ildə protektorat Vyetnamın Müvəqqəti Mərkəzi Hökumətinə birləşdirilmişdi, lakin bu, növbəti il yeni qurulan Vyetnam Dövləti ilə əvəz olunmuşdu. 1949-cu ildə Yelisey sazişlərini imzaladıqdan sonra Fransa 1950-ci ildə Baoday və Vyetnam Dövlətinin hökumətinə suverenliyin verilməsi haqqında müqavilə rəsmi imzalanana qədər qanuni olaraq buradakı protektoratını qorumuşdu. Region 1954-cü il Cenevrə Konfransına əsasən kommunist Şimali Vyetnam və antikommunist Cənubi Vyetnam arasında bölünmüşdü.

## İqtisadiyyatı
Fransa hakimiyyəti dövründə sənaye çox az idi. İqtisadiyyat kənd təsərrüfatına əsaslanırdı. Əsasən sahilboyu kiçik deltalarda və bəzi rayonlarda bitən çəltik əkilməsi ildə iki dəfə məhsul verirdi. Həmçinin, balıq ovu, balıq duzlaması və balıq sousunun hazırlanması da populyar idi.

İpək əyirmə və toxuculuq fəal şəkildə aparılırdı. Hazırlanan digər məhsullar çay, tütün, pambıq, darçın, qiymətli ağaclar və kauçuk idi. Qəhvə, istiot, şəkər qamışı və jüt də az miqdarda becərilirdi. Regionun ixracatı çay, xam ipək və az miqdarda pambıq, düyü və şəkər qamışından ibarət idi. İdxallara düyü, dəmir məmulatları, un, şərab, tiryək və pambıq məmulatları daxildir. Dananq yaxınlığında kömür mədənləri fəaliyyət göstərirdi, dağlarda baş verən qızıl, gümüş, qurğuşun, dəmir və digər metallar çıxarılırdı. Annamlı qadın və uşaqların Çinə insan alveri 1870-ci ildən 1940-cı illərə qədərki dövrdə baş tutmuşdu.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* Legrand de la Liraye, *Notes historiques sur la nation annamite* (Paris, 1866?)
* C. Gosselin, *L'Empire d'Annam* (Paris, 1904)
* E. Sombsthay, *Cours de législation et d' administration annamites* (Paris, 1898).
Vyetnam Dövləti

**Vyetnam Dövləti** () — 1949–1955-ci illərdə Cənub-Şərqi Asiyada mövcud olmuş monarxist Fransayameylli dövlət. Bu, 1949–1954-cü illərdə Fransa İttifaqının üzvü, 1955-ci ildə isə müstəqil ölkə kimi mövcud olmuşdur. və 1949-1954-cü illərdə Vyetnamın bütün ərazisi üzərində hakimiyyətə iddia etmişdi.

Dövlət 1949-cu ildə Fransa İttifaqının tərkibində Fransa tərəfindən yaradılmış və 1950-ci ildə beynəlxalq səviyyədə tanınmışdır. Keçmiş imperator Baoday dövlət başçısı olmuşdu. 1954-cü ildə Nqo Din Zyem baş nazir təyin edilmiş və 1955-ci ildə referendum ilə Baoday hakimiyyətdən kənarlaşdırılmış, Vyetnam Respublikasını elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Vyetnamın Müvəqqəti Mərkəzi Hökuməti

**Vyetnam Müvəqqəti Mərkəzi Hökuməti** (, ) — 1948–1949-cu illərdə Vyetnam ərazisi üzərində hakimiyyət iddiasında olan Fransayameylli hökumət. İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl Vyetnam Hind-Çin İttifaqının müstəmləkə bölməsinin bir hissəsi idi.

## Tarixi
İkinci Dünya müharibəsindən sonra, 2 sentyabr 1945-ci ildə bütün Vyetnam ərazisində kommunistlər tərəfindən Vyetnam Demokratik Respublikası (VDR) elan edilmişdir. 6 mart 1946-cı ildə Fransa Hind-Çin İttifaqının bir hissəsi kimi Vyetnam Demokratik Respublikasının müstəqilliyini tanımış və 2 iyun 1946-cı ildə Fransanın Vyetnamdakı müstəmləkə hakimiyyəti Koxinxina Muxtar Respublikasını elan etmişdir. 6 iyul 1946-cı ildə Fontenbloda Fransa–Vyetnam Sülh Konfransı başlamışdı. Ho Şi Min VDR-nin Fransa ilə birləşməsinə və Koxinxina Muxtar Respublikasının tanınmamasına razı olduğunu bildirmişdi, 1946-cı ilin sonlarında Hind-Çin müharibəsi başlamışdır.

1947–1948-ci illərdə münaqişənin siyasi həllini tapmağa çalışan Fransa milliyətçilərə arxalanmağa qərar vermişdi. Danışıqlar Honkonqda yaşayan keçmiş imperator Baoday ilə başlamış, lakin o, məsələ həll olunana qədər geri qayıtmaqdan imtina etmişdi.

23 aprel 1949-cu ildə Koxinxina Ərazi Məclisi Vyetnamın bir hissəsi olmağa səs vermişdi. Bu qərar 20 mayda Fransa Senatı tərəfindən ratifikasiya edilmiş, 14 iyunda Vyetnam Dövlətinin yaradılması elan edilmişdir.

## İstinadlar
Koxinxina Muxtar Respublikası

**Koxinxina Muxtar Respublikası** (, ) — 1946–1948-ci illərdə Vyetnamın cənub hissəsində mövcud olmuş dövlət qurumu.

## Bayrağı
Orijinal versiyada Annam bayrağı təkrarlanırdı. Burada yalnız qara rəngli haşiyə yerinə sarı bayraq mavi rəngdə çərçivəyə salınmışdı. 15 iyul 1946-cı ildə muxtariyyətin rəsmi qəzetində yeni bayraq təqdim olunmuşdu. Bu sarı bir parçadan ibarət idi, ortasında üç üfüqi mavi zolaq kənardan kənara doğru uzanırdı. Bu zolaqlar üç regionu – Annam, Tonkin və Koxinxinanı simvolizə edirdi.

## İstinadlar
Yezid ibn Subeyt əl-Əbdi əl-Bəsri

**Yezid ibn Subeyt əl-Əbdi əl-Bəsri** (; ) — Kərbəla döyüşündə şəhid olan Hüseyn ibn Əli səhabələrindən biri.

## Nəsil
Yezid ibn Subeyt Bəsrədəki Əbdülqeys qəbiləsindən idi.

## İmam Hüseynə qoşulması
Hüseyn ibn Əlinin insanları ona köməyə çağıran məktubu Bəsrəyə çatdıqda, Yezid Hüseynin karvanına qoşulmaq qərarına gəldi.  O, bunu bir sıra Bəsrə şiəsinin toplaşdığı Mariya binti Munqidin evində keçirilən görüşdə bildirdi. Onun on oğlu var idi, lakin onlardan yalnız ikisi, Abdullah və Ubeydullah Kərbəla döyüşündə iştirak etdilər.  Əmir ibn Müslim əl-Əbdi və qulu Səlim, Seyf ibn Malik əl-Əbdi və Ədhəm ibn Ümeyyə əl-Əbdi də ona qoşuldular.  Onlar Məkkə yaxınlığındakı Əbtədə Hüseynin karvanını qarşıladılar və orada öz çadırlarını qurdular.  Hüseyn ibn Əli Yezid ibn Tubeytin gəlişini eşidəndə onu qarşılamaq üçün Yezidin çadırına getdi, lakin Yezid Hüseyni görməyə getdi.  Hüseyn Yezidin çadırında qaldı və onun qayıtmasını gözlədi. Yezid Hüseynin çadırına çatanda ona dedilər ki, Hüseyn onu qarşılamağa çıxıb. Çadırına qayıdıb Hüseyni gördükdə “Allahın lütfü və rəhməti ilə sevinsinlər” ayəsini oxudu.  Sonra Hüseyn ibn Əli ilə salamlaşdı, sonra başına gələnləri ona danışdı.  Hüseyn onun üçün dua etdi və sonra Hüseynin karvanına qoşuldular.

## Aşura günündə
Yezid və onun iki oğlu Aşura günü şəhid oldular.  Onun və oğullarının adı “Ziyarət əl-Şühəda”da qeyd olunur: “Salam olsun Zeyd ibn Subeyt əl-Qeysiyə; salam olsun, Yəzid ibn Subeyt əl-Qeysinin iki oğlu Abdullah və Ubeydullaha.”

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Əbu Səəlbə

**Əbu Səəlbə** () —  Məhəmmədin səhabələrindən biri və sünni müsəlmanlar arasında ən məşhur hədis mənbəyi olan Səhihi-Buxaridə nəql edilən hədis ravisi.

## Həmçinin bax
*İslam

## İstinadlar
Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı – Tədqiqat və Müşahidə Qrupu

**Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı – Tədqiqat və Müşahidə Qrupu** (, MACV-SOG) — Vyetnam müharibəsindən əvvəl və müharibə zamanı gizli qeyri-ənənəvi müharibə əməliyyatları həyata keçirən yüksək dərəcədə məxfi, çoxxidmətli ABŞ xüsusi əməliyyat birlik.

24 yanvar 1964-cü ildə yaradılmışdır. Vyetnam Respublikasında (Cənubi Vyetnam), Vyetnam Demokratik Respublikasında (Şimali Vyetnam), Laosda və Kambocada strateji kəşfiyyat missiyaları həyata keçirmişdir. "MACV-SOG" düşmən əsirlərini ələ keçirmiş, vurulan pilotları xilas etmiş, Cənub-Şərqi Asiyada hərbi əsirləri geri qaytarmaq üçün xilasetmə əməliyyatları aparmış, gizli agent qruplarının fəaliyyəti və psixoloji əməliyyatlar aparmışdır.

Birlik Vyetnam müharibəsinin əhəmiyyətli kampaniyalarının əksəriyyətində, o cümlədən ABŞ-nin artan iştirakına səbəb olan Tonkin körfəzi hadisəsində, Polad pələng əməliyyatı, Pələng köpək əməliyyatı, Tet hücumu, Kamboca kampaniyası, Lamşon 719 əməliyyatında və Pasxa hücumunda iştirak etmişdir. Birlik öz fəaliyyətinin Vyetnam Respublikası Ordusunun Strateji Texniki Direktorluğuna köçürülməsini dəstəkləmək üçün 1 may 1972-ci ildə ixtisar edilmiş və Strateji Texniki Müdirliyə Yardım Qrupu 158 adlandırılmışdır. Bu, Vyetnamlaşdırma səylərinin bir hissəsi idi.

## Yaradılması
Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı – Tədqiqat və Müşahidə Qrupu 24 yanvar 1964-cü ildə Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığının köməkçi komandanlığı kimi Birləşmiş Qərargah Rəisləri tərəfindən yaradılmış çox məxfi, birgə qeyri-ənənəvi döyüş tapşırıq qrupu idi. Bu, ilk növbədə Birləşmiş Ştatlar Ordusunun Xüsusi Qüvvələrinin, Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələrinin, Birləşmiş Ştatların Hərbi Hava Qüvvələrinin, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) şəxsi heyətindən və Birləşmiş Ştatların Dəniz Piyadaları Qüvvələrinin kəşfiyyat bölmələrinin elementlərindən ibarət idi.

Birlik ilk növbədə Tədqiqat və Müşahidə Qrupu adlandırılırdı və əslində, Üsyan ilə Mübarizə və Xüsusi Fəaliyyətlər üzrə Xüsusi Köməkçi və onun Pentaqondakı əməkdaşları tərəfindən idarə olunurdu. Bu tənzimləmə zəruri hesab olunurdu, çünki Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığının Tədqiqat və Müşahidə Qrupunun təşkilat cədvəlində bəzi siyahıya ehtiyacı var idi və Tədqiqat və Müşahidə Qrupu komandiri general Vilyam Vestmorlend Cənubi Vyetnam ərazilərindən kənarda əməliyyatlar aparmaq səlahiyyətinə malik deyildi. Üsyan ilə Mübarizə və Xüsusi Fəaliyyətlər üzrə Xüsusi Köməkçi vasitəsilə bu komandanlıq forması həm də təşkilatın əməliyyatlarının miqyasına və miqyasına ciddi nəzarətə (prezident səviyyəsinə qədər) imkan verirdi. Onun missiyası belə idi:

## Həmçinin bax
* Keys–Çörç düzəlişi
* Hyuz–Rayan düzəlişi
* Şimali Vyetnamın Laosa soxulması

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* MACV SOG
* Presidential Unit Citation article
* MACV SOG Homepage
* MACV-SOG KIA Lists by year (e.g. 1971)
* Viet Nam Bibliography: SOG
* MACV-SOG "Over the Fence" Uniform Article
Məna

**Məna** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Məna (fəlsəfə)
* Məna (psixologiya)
* Məna (dilçilik)
Polad pələng əməliyyatı

**Polad pələng əməliyyatı** () — Vyetnam müharibəsi zamanı Vyetnam Demokratik Respublikasından (Şimali Vyetnam) Vyetnam Respublikasında (Cənubi Vyetnam) hərbi səylərini dəstəkləmək üçün cənub-şərqi Laos vasitəsilə cənuba doğru hərəkət edən Vyetnam Xalq Ordusunun (VXO) yaraqlılarının və təminatının sızmasına qarşı hədəflənmiş ABŞ-nin 2-ci hava diviziyası, daha sonra 7-ci hava qüvvələri və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 77 saylı işçi qrupunun havadan müdaxiləsi.

Ho Şi Min cığır sisteminin bombalanması 14 dekabr 1964-cü ildə Barrel-Roll əməliyyatının gəlişi ilə başlamışdı. Cənubi Vyetnamda fəaliyyət göstərən alay ölçülü VXO birliklərinin qurulmasına dair artan ABŞ kəşfiyyatı bu ölkədə Amerika hərbi varlığının artması və Yuvarlanan ildırım əməliyyatının başlaması səbəbiylə Vaşinqton və Sayqondakı Amerika planlaşdırıcıları Laosun cənub-şərqinin bombardman edilməsinə qərar vermişdilər. 11 noyabr 1968-ci ildə "Polad pələng" və "Pələng köpək" birləşdirilmiş və Komando ov əməliyyatı adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Littauer, Raphael and Normon Uphoff, eds, *The Air War in Indochina*. Boston: Beacon Press, 1972.
Pələng köpək əməliyyatı

**Pələng köpək əməliyyatı** () —Vyetnam müharibəsi zamanı 5 dekabr 1965-ci ildən 11 noyabr 1968-ci ilə qədər Laosun cənub-şərqində məxfi formada həyata keçirilən, ABŞ-nin 2-ci hava diviziyası, daha sonra 7-ci hava qüvvələri və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 77 saylı işçi qrupunun havadan müdaxilə kampaniyası. Əməliyyatın məqsədi Vyetnam Demokratik Respublikasından (Şimali Vyetnam) Laosun cənub-şərqində Ho Şi Min cığırı vasitəsilə Vyetnam Xalq Ordusunun (VXO) Vyetnam Respublikasının (Cənubi Vyetnam) şimal vilayətlərinə göndərdiyi təchizat axınının qarşısını almaq idi. Qərargah 1 aprel 1966-cı ildə Yeddinci hava qüvvələri tərəfindən əvəzlənənə qədər bu missiyalar əvvəlcə 2-ci hava diviziyası tərəfindən idarə olunurdu.

11 noyabr 1968-ci ildə "Pələng köpək" və "Polad pələng" birləşdirilmiş və Komando ov əməliyyatı adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Littauer, Raphael and Norman Uphoff, eds, *The Air War in Indochina*. Boston: Beacon Press, 1972.
* Schlight, John, *A War Too Long*. Washington DC: Center of Air Force History, 1993.
* Van Staaveren, Jacob, *Interdiction in Southern Laos: 1960–1968*. Washington DC: Center for Air Force History, 1993.
Tet hücumu

**Tet hücumu** (; , , həmçinin **, "Tet Mau Than ümumi hücum və qiyamı") — Vyetnam müharibəsinin böyük eskalasiyası və ən böyük hərbi kampaniyalarından biri. Cənubi Vyetnam Milli Azadlıq Cəbhəsi (CVMAC) və Şimali Vyetnam Xalq Ordusu (VXO) 30 yanvar 1968-ci ildə Cənubi Vyetnamın Vyetnam Respublikası Ordusunun (VRO), Birləşmiş Ştatlar Silahlı Qüvvələrinə və onların müttəfiqlərinə qarşı gizli hücuma keçmişdilər. Bu, Cənubi Vyetnamda hərbi və mülki komandanlıq və nəzarət mərkəzlərinə qarşı qəfil hücumlar kampaniyası idi. Hanoy politbürosunun genişmiqyaslı hücumunun məqsədi şəhər mərkəzlərinə kütləvi silahlı hücum təşkil edərək fərarilik və üsyanlara səbəb olacağına inandıqları bir siyasi sabitsizlik tətikləmək idi.

"Tet hücumu" termini adətən 1968-ci ilin yanvar–fevral hücumuna aiddir, lakin o, may ayında baş vermiş "Mini-Tet" adlanan hücumu və avqustda III mərhələ hücumunu, həmçinin yanvar ayında baş tutmuş ilkin hücumlardan sonra 21 həftə davam etmiş qeyri-adi dərəcədə intensiv olan döyüşləri də əhatə edə bilər.

Tet hücumu müharibənin dönüş nöqtəsi hesab olunur, bundan sonra ABŞ-də ictimai rəy Vyetnamda qələbənin mümkünlüyünə inamını itirmişdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
*  Part 1 ,  Part 2 
* Vietnam: History of the Bulwark B2 Theater, Volume 5: Concluding the 30 Years War. Southeast Asia Report No. 1247  , Washington, D.C.; Foreign Broadcast Information Service; 1983

### İlkin mənbələr
* The 1968 Battles of Quang Tri City& Hue , US Army Center for Military History
* CIA: Intelligence Warning of the Tet Offensive in South Vietnam; An Interim Study ; April 8, 1968
* The History of the Joint Chiefs of Staff; The Joint Chiefs of Staff and the War in Vietnam 1960–68, Part 2, Section 48
* [Library of Congress Country Studies: Vietnam & The Tet Offensive](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+vn0040)) . 1987
* MILESTONES: 1961–1968, U.S. Involvement in the Vietnam War: The Tet Offensive, 1968
* 
* Vietnam January–August 1968 , Foreign Relations Series

### Tarixşünaslıq və irs
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Laurence, John (2002) The Cat from Hue: a Vietnam War Story, Public Affairs Press (New York), 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  www.tfpike.com
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
;Dövlət
* Westmoreland request for troops Feb 12 (#68)
;Ümumi məlumat

O. Xiara tərəfindən ümumi qeydlər
* A Viet Nam Reappraisal Clark M. Clifford
* Bibliography: The Tet Offensive and the Battle of Khe Sanh
* Tet Offensive Research Project
* United States History: Tet Offensive
*
Elnur Aslanov

* Elnur Kazım oğlu Aslanov (1977) — azərbaycanlı dövlət məmuru.
* Elnur İsgəndər oğlu Aslanov (1983-2012) — azərbaycanlı sərbəst güləşçi.

## Həmçinin bax
* Elnur
* Aslanov
Azərbaycan futbol klublarının 2023 yay transferlərinin siyahısı

Bu məqalədə 2023-cü ildə baş tutan transfelərin siyahısı göstərilmişdir.

### Turan Tovuz

## Mingəçevir

## İstinadlar
Qula

**Qula** — İrəvan qubеrniyasının Sürməli qəzasında kənd adı.

## Tarixi
XIX əsrin sonlarından sonra mənbələrdə kəndin adı çəkilmir.

## Toponimi
Toponimin üç izahı ola bilər.
# Kəndin adı oradakı "Qüllə" adlandırılan qədim qala adındandır. 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində bir kəndin adı Qüllə kimidir
# XIX əsrdə Qars əyalətinin Ərdəhan dairəsində Qula (digər adı Soltaş) toponimi mə'lumdur. 
# Azərbaycanda Qulabənd (Göyçay rayonu),  Qulu-Daş (Yardımlı rayonu), Qulaqalası (Qazax rayonu, Əskipara kəndinin 4-5 km. liyində) adları ilə еynidir.

## İstinadlar
Əbu Bəkr əs-Səqəfi

**Əbu Bəkr əl-Səqəfi** () — daha çox **Nufey ibn əl-Haris** () olaraq da tanınaraq Nafi ibn əl-Harislə ögey qardaş idi. O, hərbi səfər zamanı başqa bir İslam sərkərdəsi əl-Muğirə ibn Şubə ilə mübahisəsi ilə tanınır.

Digər mənbələr onu Ziyad ibn Əbihinin qarın qardaşı kimi təsvir edir.

## Həmçinin bax
*Əl-Haris ibn Kələda

## İstinadlar
Əl-Haris ibn Kələda

**Əl-Haris ibn Kələda** (; ö. 13 h.q./634–35) — ərəb həkimi və İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabəsi. Onun İslamın zühurundan əvvəl tibbi bilik axtarmaq üçün Gündəşapura səyahət etdiyi deyilir.

## İstinadlar

## Əlavə oxu
* C. Pellat, "al-Harith B. Kalada," EI2, supplement (1980).

## Xarici keçid
*
Əbdülqeys

**Əbdülqeys** () — Şimali Ərəbistan tayfalarının Rəbiə qolundan olan qədim ərəb qəbiləsi.

## Tarix
### Mənşəyi
Qəbilənin adı “Qeysin (tanrı) qulu”  mənasındadır. O, əvvəlcə Cənubi Ərəbistandakı əl-Arid bölgəsində məskunlaşan və şimal-qərbə doğru şimaldan Sudeyr və cənubdan əl-Xarca qədər uzanan əraziyə köç edən qəbilə qruplarına mənsub idi.  Sonralar ərəb şəcərə ənənəsində bu qəbilələr şimal ərəb Məad konfederasiyasının bir qolu olan Rəbiə adlanırdı.

### II Şapurun yürüşləri
İslamdan əvvəlki dövrlərdə Əbdülqeys qəbiləsi tez-tez İrana basqın edirdi.  Sasani şahı II Şapur (h. 309-379) ərəb qəbilələrinə qarşı ekspedisiyaya başçılıq etmiş və bu ekspedisiya zamanı Əbdülqeys qəbiləsinin əksəriyyətini qətlə yetirmişdir.  Daha sonra bir neçə Əbdülqeys qəbiləsi Şapur tərəfindən İranın Kirman əyalətinə köçürüldü.

### Şərqi Ərəbistana köçlər
5-ci əsrə qədər Əbdülqeys qəbiləsi köçəriliyə keçərək cənubi Nəcddə (mərkəzi Ərəbistan) Tuveyq dağından kənarda məskunlaşdılar. 6-cı əsrdə qəbilə Şərqi Ərəbistandakı Əl-Əhsa və Qətif vahələrindən şimal-şərqə doğru köç etdi.

### İslam dövrü
Ərəblərin İranı ələ keçirməsi zamanı xeyli sayda Əbdülqeys qəbiləsi cənub-şərqə daxil olaraq bölgəyə geniş basqınlar təşkil etdi.  Əbdülqeys qəbiləsinin bir neçə dəstəsi İranın sahil dağlarında Təvvaz və Aşağı Mesopotamiyada Bəsrə yaxınlığında məskunlaşdı. 8-ci əsrin əvvəllərində 4000 Əbdülqeys qəbiləsinin döyüşçüsü Qüteybə ibn Müslümün Xorasana yürüşü zamanı ordusunun bir hissəsini təşkil edirdi.

Bəhreyndə Əbdülqeys qəbiləsinin şəcərələrində çoxlu boşluqlar və uyğunsuzluqlar var, buna görə də Baharna, ehtimal ki, etnik cəhətdən qarışıq əhalinin nəslindəndir.

## Din
Əbdülqeys qəbiləsi İslamın gəlişindən əvvəl daha çox xristian idilər.

## İstinadlar
Əmr ibn Əbəsə

**Əmr ibn Əbəsə** () — səhabələrdən və hədis rəvayətçilərindən biri.

## Tərcümeyi-hal
Özünün dediyinə görə, Əmr ibn Əbəsə peyğəmbərliyinin ilk günlərində Məkkədə Məhəmmədlə görüşdü və ondan soruşdu: “Sən nəsən?”.  “Mən Peyğəmbərəm” deyə cavab verdi.  Əmr: “Peyğəmbər nədir?” deyə soruşdu.  Cavab verdi: “Mən Allah tərəfindən göndərilmişəm”.  "Allah səni nə ilə göndərdi?"  – deyə Əmr soruşdu.  “Bütləri məhv etmək və qohum-əqrəba ilə yaxşı rəftar etmək, bir Allaha iman gətirmək və heç kəsi Ona şərik qoşmamaq əmri ilə” deyə Məhəmməd cavab verdi.

O, Hümsdə vəfat etmiş və orada dəfn edilmişdir.  Onun Abdullah adlı bir oğlu var idi.

## İstinadlar
ASP, Inc.

**Armament Systems and Procedures, Inc.** və ya **ASP, Inc.** — hüquq-mühafizə orqanlarına və özəl təhlükəsizlik şirkətlərinə avadanlıq təmin edən ABŞ müdafiə tələblərinə uyğun silah istehsalçısı. ASP teleskopik dəyənəkləri geniş istifadə olunur.

## Tarixi
1976-ci ildə şirkət təsis edilmişdir. ABŞ Məxfi Xidməti kimi agentliklər ASP dəyənəklərindən aralıq qeyri-öldürücü silah kimi istifadə edirlər. 1987-ci ildə Atlantik-Sitidə keçirilən ilk taktiki dəyənək seminarı ilə ASP təlim bölməsini işə salmışdır. 1995-ci ildə "Defender"in təqdimatı ilə bibər qazı işinə girdi. 1996-ci ildə polis fənəri biznesinə girmişdir. 2004-cü ild dizayn edilmiş və dizayn edilmiş qoruyucu qurğular. 2019-cu ildə Silahlanma Sistemləri və Prosedurlarının Nəqliyyat Dəsti 2019 İctimai Təhlükəsizlik Məhsullarının İnnovasiya mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar
Lüləaltı qumbaraatan

**Lüləaltı qumbaraatan** — əl silahına, adətən avtomata quraşdırılmış əlavə bir hissə şəklində hazırlanmış qumbaraatan.

## Məqsəd
Lüləaltı qumbaraatan düşmənin canlı qüvvəsini və zirehli maşınlarını məhv etmək üçün istifadə olunur. Xüsusi döyüş sursatları (qumbaraatanların mərmiləri) bunun üçün bir qutuda yerləşdirilən qumbara və hərəkətverici barıtı birləşdirərək istifadə olunur. Atəş üçün bir qumbaraatan hücum tüfənginin lüləsi altına quraşdırılır. Tətiklər və nişangahlar sol əllə atəş açmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur (sağ əl ilə maşını əsas atəş idarəetmə tutacağından tutulur).

## İstinadlar
Reaktiv qumbara

**Reaktiv qumbara** — kumulativ, parçalanmış, termobarik və ya toz sürətləndiricisi ilə təchiz edilmiş və metal və ya plastik boruya daxil edilmiş hər hansı digər qumbara. Qapalı məkanlarda (UAN, ATAN) yerləşən düşmən zirehli texnikasını və canlı qüvvəsini məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Düşmən helikopterlərini məhv etmək üçün istifadə edilə bilər. Bəzi əl qumbaraatanlarının dizaynı onları yenidən yükləməyi qeyri-mümkün edir.

## İstinadlar
ASP (tapança)

**ASP** — Paris Teodor tərəfindən 1960-cı illərdən 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər ABŞ məxfi agentləri üçün nəzərdə tutulmuş yığcam tapança. 1960-cı illərdən 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər Dizayn Smith &amp;amp; Wesson Model 39 tapançasına əsaslanır.

## Tarixi
ASP tapançası ABŞ məxfi agentlərini qəfil çıxarmaq və istifadə etmək üçün əlverişli olan yığcam və güclü tapança ilə təchiz etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. "Smith & Wesson Model 39" tapançası əsas götürülmüşdü, burada lülə və boltun qısaldıldığı, həmçinin sapın və tətik qoruyucunun forması.

1983-cü ildə "Armament Systems & Procedures" təxminən 250 ASP tapançasından ibarət bir partiya istehsal etmişdi. Bundan sonra silah daha istehsal olunmamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт ASP 2000 
* ASP на сайте Modern Firearms
AGS-30

**AGS-30 ''Atlant**'' — Rusiya avtomatik qumbaraatanı. Hal-hazırda Rusiyada istehsal olunur və Rusiya Silahlı Qüvvələri tərəfindən istifadə olunur.

## İstehsalı
AGS-17-nin Əfqanıstanda uğurundan sonra Alət Dizayn Bürosu yeni qumbaraatan üzərində işə başlamışdı. Rusiya ordusuna yaraqlıları möhkəmləndirilmiş bina sığınacaqlarından asanlıqla çıxara biləcək silah lazım idi. Yeni dizayn effektiv olduğunu sübut etdi və rəsmi olaraq 2002-ci ildə qəbul edilmiş və daha sonra Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Qoşunları tərəfindən qəbul edilmişdir.

## İstifadəçiləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
UAZ-469

**UAZ-469** — UAZ tərəfindən istehsal edilmiş hərbi yüngül texniki avtomobi. SSRİ və Varşava Müqaviləsi Təşkilatının digər silahlı qüvvələri, eləcə də Şərqi Blok ölkələrindəki hərbiləşdirilmiş birləşmələr tərəfindən istifadə edilmişdir. Sovet İttifaqında möhkəm və dayanıqlı avtomobilə ehtiyacı olan dövlət təşkilatlarında da geniş yayılmışdı. Standart hərbi versiyalara yeddi nəfərlik oturacaq daxildir.

## Xidmət tarixi
* Yom Kippur müharibəsi
* Əfqanıstan müharibəsi (1979–1989)
* İran-İraq müharibəsi
* ABŞ-nin Qrenadaya hücumu
* Körfəzi müharibəsi
* Dnestryanı müharibəsi
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Birinci Çeçenistan müharibəsi
* İkinci Çeçenistan müharibəsi
* Əfqanıstan müharibəsi (2001–2021)
* İraq müharibəsi (2003–2011)
* Rusiya–Ukrayna müharibəsi
** Donbass müharibəsi
** Rusiyanın Ukraynaya soxulması
* İkinci Qarabağ müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UAZ company
* UAZ owners group
* official web site
* Italian owners group
* UAZ tuning Gallery
* Video of Tuned UAZs in extreme off-road
* Video of stock UAZ from Poland
* UAZ 469 Instruction Manual (cz)
* UAZ 3151 Instruction Manual (en)
Nur Subaşı

**Mustafa Nur Subaşı** () — türk teatr aktyoru və səs aktyoru. Ankara Dövlət Konservatoriyasını bitirib. İlk olaraq Ankara Dövlət Teatrında çalışıb. 1979-cu ildə İstanbul Dövlət Teatrı qurulanda ilk təyin olunanlardan biri olub. O, teatrda oynamaqla yanaşı, bir çox filmlərdə də səsləndirib. O, Kanal D ekranlarına gələn unudulmaz *Şirinlər* cizgi filminin açılış rolları ilə yaddaşlara həkk olunub.

O, tətilə getdiyi Salonikidə xəstələndikdən sonra reanimasiya şöbəsinə aparılıb və pnevmoniya diaqnozu qoyulub. 10 mart 2018-ci ildə reanimasiya şöbəsində yatarkən vəfat edib. Üsküdar Tekel səhnəsində təşkil edilən mərasimin ardından cənazəsi Şakirin məscidindən çıxarılaraq Karacaahmet qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb. O, aktrisa Defne Solo ilə 3 ay evli olub.

## Karyerası

### Teatrda
* Allah : Vudi Allen — Ağ və Qara Teatr — 2012
* Tom, Dik və Harri : Rey Kuni — Ağ və Qara Teatr — 2011
* Arturo Ui-nin qaçınılmaz dırmaşması : Bertolt Brecht — İstanbul Dövlət Teatrı — 1999
* IV. Murat : Turan Oflazoğlu — İstanbul Dövlət Teatrı — 1995
* Cadugər Qazanı : (Artur Miller — İstanbul Dövlət Teatrı — 1994
* Hamlet : William Shakespeare — İstanbul Dövlət Teatrı — 1993
* Fırtına : William Shakespeare — İstanbul Dövlət Teatrı — 1991
* Soğan (oyun) : Aldo Nicolaj — İstanbul Dövlət Teatrı — 1988
* Acgöz : Molyer — İstanbul Dövlət Teatrı — 1987
* kərgədan : Eugène Ionesco — İstanbul Dövlət Teatrı — 1986
* Derya Rose : Necati Cumalı — İstanbul Dövlət Teatrı — 1984
* Amadeus (oyun) : Peter Shaffer — İstanbul Dövlət Teatrı — 1983
* Qunduz Kürkü : Gerhart Hauptmann — İstanbul Dövlət Teatrı — 1980
* Yay Gecəsi Yuxusu : William Shakespeare — İstanbul Dövlət Teatrı — 1980
* Antiqon : Jean Anouilh — İstanbul Dövlət Teatrı — 1979
* Pof ilə Paf : Ergün Sav — İstanbul Dövlət Teatrı — 1978
* Susuz yay (oyun) : Necati Cumalı — Ankara Dövlət Teatrı — 1974
* Tülkü və Üzüm : Guilherme Figueiredo — Ankara Dövlət Teatrı — 1974
* Müfəttiş (oyun) : Nikolay Qoqol — Ankara Dövlət Teatrı — 1973
* Mete (oyun) : Yaşar Nəbi Nayir — Ankara Dövlət Teatrı — 1973
* Andorra : Max Frisch — Ankara Dövlət Teatrı — 1972
* Klinik hadisə : Dino Buzzati — Ankara Dövlət Teatrı — 1972
* Romeo Cülyetta) : William Shakespeare — Ankara Dövlət Teatrı — 1971
* IV. Murat (oyun) : Turan Oflazoğlu — Ankara Dövlət Teatrı — 1970
* Kral Chill : Sabahattin Kudret Aksal — Ankara Dövlət Teatrı — 1969
* Kral Edipuz : Sofokl — Ankara Dövlət Teatrı — 1959

### İdarə olunan oyunlar
* Abstrakt Sultan : Ferhan Şensoy — Konya Dövlət Teatrı
* Gəlin Evlənək Boşanaq : Necati Cumalı — İstanbul Dövlət Teatrı

## Filmoqrafiya
* Evdə hesab : Sadullah Çelen — 2000
* Cansi (TV seriyası) : Temel Gürsu — 1996
* Yorğun döyüşçü : Halit Refiq — 1979. Ümid taksi 1993

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
KS-23

**KS-23** — SSRİ qırma tüfəngi. Tüfəngli lülədən istifadə etdiyi üçün Rusiya ordusu tərəfindən rəsmi olaraq karabin kimi təyin edilmişdir. "KS" rusca "**", yəni "Xüsusi karabin" deməkdir.

## İstifadəçilər
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Игорь Скрылев. КС-23 - наш полицейский карабин // журнал "Мастер-ружьё", No. 1, 1997. стр.48-51 
* Карабины КС-23, КС-23М "Дрозд" // А. И. Благовестов. То, из чего стреляют в СНГ: Справочник стрелкового оружия. / под общ.ред. А. Е. Тараса. Минск, «Харвест», 2000. стр.420-424 
* 

## Xarici keçidlər
* Müasir Odlu Silahlar: KS-23 ov tüfəngi / karabin
* Təhlükəsizlik Silahları: KS-23 Ov tüfəngi
* Tulsky Oruzheiny Zavod: TOZ-123
Qərəz

**Qərəz** və ya **önyarqı** — Bir şəxs və ya əşya haqqında müəyyən şərtlərə, hadisələrə və təsvirlərə əsaslanan müsbət və ya mənfi mühakimə, ön qərəz, öncədən olan fikir, ön mühakimə.

## Anlayışın izahı
Bəzi insanlar həyatlarında ilk dəfə gördükləri insanlar haqqında mənfi fikir bildirirlər. Halbuki mənfi fikir bildirdikləri insanı tanısalar çox sevərlər və fikirlərində yanıldıqlarını görərlər. Hətta çox yaxşı dost belə ola bilərlər. Amma onların önyarğıları bunların olmasına mane olur.

Yəqin ki, kənar şəxslər bizim də haqqımızda belə fikirlər bildiriblər və bizim bundan xəbərimiz olmayıb. İnsanların bir çoxu belədir. Önyarğının pis bir şey olduğunu belə izah etmək olar. Siz əgər yaxın dostunuzla ilk dəfə tanış olduğunuz zaman önyarğılı davransaydınız indi yaxın dost deyildiniz. Yəni gələcək dostunuzu itirmişdiniz. İndi də önyarğılı davranaraq bəlkə də gələcək dostunuzu itirirsiniz. Həm məsələ sadəcə dostluqda deyil. Sadəcə insanların xarici görünüşünə görə önyarğılı davranmamaqdadır və hər zaman ona bir şans vermək lazımdır. Bir sözlə önyarğılardan qurtulmaq lazımdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti (4 cilddə). Bakı, Şərq-Qərb. 2006
* Bəşir Əhmədov. “Etimologiya lüğəti. Araşdırmalar, mülahizələr”. Bakı, Altun Kitab. 2015.
* Qulu Məhərrəmli, Elçin Şıxlı. Jurnalistika terminləri lüğəti. Bakı, Altun Kitab, 2016
* Şəhla Əhmədova. Azərbaycan dastanlarının leksikası. Bakı, "Altun kitab", 2017

## Xarici keçidlər
ACOG

**Advanced Combat Optical Gunsight** (ACOG; Qabaqcıl döyüş optik nişangah) — qısa və orta məsafələrdə kiçik silahlardan atəş açmaq üçün bir sıra ordu optik nişangah. ABŞ-nin "Trijicon" korporasiyası tərəfindən istehsal olunan müxtəlif böyütmələri (1,5x-dən 6x-a qədər), mexaniki mənzərənin olub-olmaması, işıqlandırma növü və s. ilə geniş çeşiddə təklif olunur.

ACOG ABŞ Ordusunun standart əhatə dairəsidir və dünyada bir çox xüsusi təyinatlılar tərəfindən istifadə olunur.

## Rəngləndirmə
Digər kollimator nişangah sistemlərindən fərqli olaraq, nişangah torunun rəngləndirmə sistemi üçün kimyəvi batareyalar tələb olunmur. Kifayət qədər gün işığı olduqda, işıqlandırma fiber optik işıq bələdçisi vasitəsilə həyata keçirilir, əks halda tritium işıqlandırması istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Japanese article with cross-section drawing of ACOG internal optical lay out
* US patent 4806007A Optical gun sight
Osoaviaxim əməliyyatı

**Osoaviaxim əməliyyatı** (, **) — Almaniyanın sovet işğal zonasında və Berlinin sovet sektorunda hərbi və iqtisadi siyasətə aidiyyəti olan şirkət və qurumlardan olan 2,500-dən çox keçmiş nasist alman mütəxəssisinin, o cümlədən onların 4,000-ə yaxın ailə üzvünün, ümumilikdə 6,000-dən çox insanın keçmiş Üçüncü Reyxdən müharibə təzminatı kimi SSRİ-yə köçürülməsini əhatə edən məxfi əməliyyat. Bu, 22 oktyabr 1946-cı ildə səhər saatlarında, İvan Serovun komandanlığı ilə MVD (əvvəllər NKVD) və Sovet Ordusu hissələri tərəfindən Almaniyada Sovet Hərbi Administrasiyasının (SMAD) rəhbərliyi altında həyata keçirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sancaq əməliyyatı

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Petrikor

**Petrikor** — (*Petrichor*) quru torpağa yağış yağdıqda əmələ gələn torpaq qoxusudur. Bu söz qədim yunanca πέτρα 'qaya' və ya πέτρος 'daş' və yunan mifologiyasında tanrıların qanı olan ἰχώρ adlı efir mayesindən yaranmışdır.

## Xarici keçidlər
Vorkutlaq

**Vorkutlaq**, həmçinin **Vorkuta məcburi əmək düşərgəsi, Vorkuto-Peçor islah-əmək düşərgəsi, Vorkutpeçlaq, Vorkutstroy** — Əmək Düşərgələri, Əmək Qəsəbələri və Həbs Yerləri Baş İdarəsi sistemindəki ən böyük əmək düşərgələrindən (QULAQ) biri. 1938-ci ildə təşkil olunmuşdur. O, 1948-ci ildə Vorkuta və ətraf ərazilərdə yerləşən siyasi məhbuslar üçün xüsusi düşərgə kimi yaranmış Reçlaqdan fərqlidir.

Düşərgənin idarəsi Vorkuta şəhərində yerləşirdi. Düşərgədə kömür mədənində və mədən tikintisində işləyən 73 minə qədər məhbus var idi. Düşərgə 1932–1934-cü illərdə Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsi, 1934–1946-cı illərdə NKVD və 1946-cı ildən 1962-ci ildə bağlanana qədər Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən idarə edilmişdir. Vorkutlaqda 1953-cü ilin iyulunda Vorkuta üsyanı baş tutmuşdu.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* «Система исправительно-трудовых лагерей в СССР». Составитель М. Б. Смирнов М.: *Звенья*, 1998
* О Воркутлаге в справочнике С. Кривенко «Система исправительно-трудовых лагерей в СССР»