open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şimali İoto

**Şimali İoto** () — Bonin adalarına daxil olan vulkanik ada. Əvvəllər «» və «» adı ilə tanınırdı. 18 iyun 2007-ci ildə «Şimali İoto» olaraq adlandırılmışdır.

## Ümumi məlumat

İoto adasından 80&nbsp;km şimalda, Tokiodan 1170&nbsp;km cənubdsa, Çiçicima adasından 270&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Sahəsi 5,57&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu 8&nbsp;km-dir. Ərazisi dağ massivləri ilə örtülüdür. Ən hündür nöqtəsi «Sakaqiqamine» () dağıdıdır (792 m). İkinci ən hündür zirvəsi 665 metr hündürlüyə malik «Simisu» () dağıdır.

inzibati baxımından Tokio prefekturasının Bonin adaları qrupuna daxildir.

İkinci dünya müharibəsi zamanı bir çox ölkələrdən gələnlərlə adada koloniya qurmaq cəhdləri boşa çıxmışdır. Hazırda adada yaşayış yoxdur.

Ada ətrafında hündür dalğalar burada sörfinq üçün əlverişli şərait yaradır. Ancaq gəlilərin sahilə yan alması üçün isə əlverişsizdir. Adada şahinlər yaşayır. Bu səbəbdən Yaponiya ərazidə qoruq təşkil etmişdir.

22 iyul 2009-cu ildə adadan günəş tutulması aydın müşahidə edilmiş və bu proses 6 dəqiqə 34 saniyə davam etmişdir.

## Mənbə
* Şimali İoto 
## İstinadlar
İstiqlal (qəzet, 1918)

**"İstiqlal"** qəzeti () — həftəlik qəzet. Türk Ədəmi-Mərkəziyyət firqəsi "Müsavat"ın orqanı.

## Tarixi
"İstiqlal" qəzetinin 1918-ci ildə 7, 1919-cu ildə 28, 1920-ci illərdə isə 15 sayı işıq üzü görüb. Bakıda nəşr olunmuşdur. İlk nömrəsi 1918-cu il də, son nömrəsi 1920-ci il aprelin 23-də çıxmışdır. 42 nömrəsi buraxılmışdır. Qəzetin məsləki, məqsəd və vəzifəsi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin birinci nömrədə çap olunmuş "İstiqlal" adlı baş məqaləsində şərh olunmuşdu. Məqalədə deyilirdi:
Tofiq Fikrətbeyti qəzetin başlığında epiqraf kimi verilmişdi.

## Mətbəəsi və müəllifləri
"Heyəti-təhririyyə" (redaksiya heyəti) tərəfindən idarə edilən qəzet "Turan" mətbəəsində çap olunurdu. Əsas müəllifləri Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Seyid Hüseyn, Mirzə Bala Məmmədzadə, Ə. Həmdizadə, Əhməd Həmdi Qaraağazadə, Ümmügülsüm, Əhməd Cavad, Əli Yusif, Cəfər Cabbarlı, Əbdülvahab Məmmədzadə, Məmməd Əli Rəsulzadə, Ağa oğlu Məhəmməd, Məşədi Yusif Fərzixanov və b. idi. İştirakçıların çoxluğuna baxmayaraq, qəzetin aparıcı ədəbi simaları M.Ə.Rəsulzadə, M.B.Məmmədzadə və Ə.H.Qaraağaczadə idi. ―"İstiqlal"da partiyanın məfkurəsinin təbliği əsas yer tuturdu. İlk nömrələrinin birində "Türk Ədəmi-Mərkəziyyət fırqəsi "Müsavatın məramnaməsi" dərc olunmuşdu. 

## Rubrikaları
"Firqə həyatı" rübrikasında Bakı və ətrafında, əyalətlərdə "Müsavat" özəklərinin işi işıqlandırılırdı. ―"İstiqlal"da partiyalararası ixtilaflar, "Müsavatla "İttihad" və sosialistlər arasındakı ziddiyyətlər geniş şərh olunurdu. "Kabinə böhranı" başlığı ilə dərc olunmuş məqalələrdə siyasi dairələrdə vəziyyət təhlil edilirdi. Qəzetdə Azərbaycan xalqına qarşı mart soyqırımının və İstiqlal bəyannaməsinin elan olunmasının ildönümü münasibətilə yazılara və keçirilmiş tədbirlərin təsvirinə geniş yer verilirdi. İstiqlalın səhifələrində bədii ədəbiyyat da əhəmiyyətli yer tuturdu. Qəzetdə M.Ə.Rəsulzadə, Ə.Cavad, Ümmügülsüm, Əli Yusif və C.Cabbarlının şerləri, "Seyrçi" və "Ağcaqanad" imzaları ilə nəsr əsərləri dərc olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
Akif Kazımov

**Akif Davud oğlu Kazımov** (. 6 mart 1957) — Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında rəngkarlıq kafedrasının dosenti, Beynəlxalq Byennal, simpoziumlarda, beynəlxalq qrup sərgilərinin iştirakçısı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
**Kazımov Akif Davud oğlu** 6 mart 1957-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1981-ci ildə Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun bitirmişdir. Akif Kazımov 1982-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Rəssam 1991-ci ildən N.Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunda rəngkarlıq kafedrasında baş müəllim işləmişdir. O, 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında rəngkarlıq kafedrasının dosentidir. Rəssamın 1991 və 1998-ci illərdə iki fərdi yaradıcılıq sərgisi keçirilmişdir. O, Beynəlxalq Byennal, simpoziumlarda, beynəlxalq qrup sərgilərinin iştirakçısıdır. Akif Kazımov əsərləri, Moskva, Gürcüstan, Almaniya, Bolqarıstan, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir.

## İstinadlar
İbrahim Nəsrullayev

**İbrahim Nəsrullayev** (**tam adı: İbrahim İsmayıl oğlu Nəsrullayev**, ) — Azərbaycanlı musiqiçi.

## Həyatı
İbrahim İsmayıl oğlu Nəsrullayev 1999-cu ilin yanvarın 18-i Bakıda anadan olub. Musiqiyə böyük həvəsi olan İbrahim 3 yaşından bəstəkar Oqtay Zülfüqarovun bəstələdiyi mahnıları ifa etməyə başlayıb. Bir qədər sonra Azərbaycan mahnıları ilə yanaşı rus, italyan, amerikan mahnılarını da oxumağa başlayıb. 2008-ci ildən 2013-cü ilin may ayınadək 3 saylı uşaq incəsənət məktəbinin şagirdi olub. Beş il əməkdar artist Ziya Bağırovun tələbəsi olub. Gənc istedadın repertuarında , əsasən, Tofiq Quliyevin bəstələdiyi mahnılar üstünlük təşkil edir.

Estrada, vokal, pop musiqisi ilə məşğul olan İ. Nəsrullayev bir çox müsabiqələrin iştirakçısı, o cümlədən, 2010-cu ildə keçirilmiş “İstedadlar sorağında “ müsabiqəsinin qalibi olub.

## Fəaliyyəti
2011-ci ildə Bakıdakı Alman-Azərbaycan Mədəniyyət Birliyi “ Kapellhaus “ zalında gənc müğənninin solo konserti təşkil olunub. İfaçının İsveçdəki müsabiqəyə qatılması xarici ölkədə ilk çıxışı deyil. Onun ilk səfəri Estoniyaya olub. O, VII Beynəlxalq Akademik Vokal müsabiqəsinin qalibi olduğu üçün “ I Premiya “ və “ Artistik “ diplomları ilə təltif olunub.

13 yaşında “Gold star” adına layiq görülüb. Latviya Respublikasının Riqa şəhərində keçirilən “Riqa Symphony-2013” müsabiqəsində vokal nominasiyası üzrə Türkiyə Respublikasının təmsilçisi kimi iştirak edib, II və III yerlərə layiq görülərək diplomla təltif olunub. ABŞ-nin Los-Anceles şəhərində keçirilən, dünyanın 53 ölkəsinin iştirakı etdiyi “World championsips” XVII Ümumdünya musiqi olimpiadasında iştirak edib. İbrahim Hollivuddan 3 gümüş və 1 bürünc medalla vətənə dönüb.

2014-cü ildə Müstəqillik günü münasibəti ilə Azərbaycan Gənclər Fondu, TUMİB Türkiyə Universitetləri Məzunları İctimai Birliyi və Addım Gənclər Təşkilatının birgə həyata keçirdiyi “Mən fəxr edirəm ki, azərbaycanlıyam” layihəsinə dair keçirilən müsabiqədə qaliblərdən biri olub.

İbrahim Nəsrullayev İsveçin “TV4” telekanalının təşkil etdiyi istedadlar yarışması “Talent 2017”nin qalibi olub. Talang i TV4 yutub kanalında ifasını milyonlarla insan izləyib.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 17 yaşlı İbrahim Nəsrullayev İsveçi fəth edir - VİDEO
Arif Əbdürəhmanov

**Arif Nadir oğlu Əbdürəhmanov** () — "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında Quruluşçu rəssam, Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında, Musiqili Komediya, Gənc tamaşaçılar və Opera və Balet teatrlarında qoyulan tamaşaların quruluşçu rəssamı, Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının "Akademik rəngkarlıq" kafedrasının dosenti,
Azərbaycanın Əməkdar rəssamı.

## Həyatı
**Əbdürəhmanov Arif Nadir oğlu** 5 aprel, 1950-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1974-cü ildə V. İ. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının Teatr-Dekor ixtisası üzrə bitirmişdir. Arif Əbdürəhmanov "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu rəssam, Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında, Musiqili Komediya, Gənc tamaşaçılar və Opera və Balet teatrlarında qoyulan tamaşaların quruluşçu rəssamı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Arif Əbdürəhmanov İstanbul şəhərindəki Camal Rəşid Bəy konsert zalında qoyulan "Arşın mal alan" musiqili komediyasının quruluşçu rəssamı olmuşdur. Rəssam eləcə də V. A. Motsartın "Sehrli fleyta" operasının dekorasiyalarının, M. Zadornovun "Özümə ər almaq istəyirəm" tamaşasına, M. Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasının, E. Aslanovun "Mənim dayım" tamaşasının eskizlərinin müəllifidir. Rəssamın əsərləri Türkiyədə, Rusiyada, İranda, Polşada nümayiş olunmuşdur. O, 1976-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Arif Abdürəhmanov Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının "Akademik rəngkarlıq" kafedrasının dosentidir. Arif Abdürəhmanov 2006-cı ildə Azərbaycanın Əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Asim Quliyev (rəssam)

**Asim Rzaqulu oğlu Quliyev** (. 9 yanvar, 1936) — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Heykəltəraş Beynəlxalq Byennal, Simpoziumlarda qrup sərgilərin iştirakçısı, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamı.

## Həyatı
Quliyev Asim Rzaqulu oğlu 9 yanvar 1936-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur.

O, 1957-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini, 1964-cü ildə Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının heykəltaraşlıq fakültəsini bitirmişdir.

1969-1970-ci illərdə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının yaradıcılıq emalatxanalarında təhsilini davam etdirmişdir.

Asim Quliyev 1967-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur. Heykəltəraş Beynəlxalq Byennal, Simpoziumlarda qrup sərgilərin iştirakçısıdır.
 
Asim Quliyev Vaqif Nəzirov ilə birlikdə 1978-ci ildə "Sülh göyərçini" (Sumqayıt) monumental abidəsini işləmişdir. Həmin əsər Moskvada nümayiş edilmiş və medala layiq görülmüşdür. "İmadəddin Nəsiminin" (Sumqayıt, Nəsimi adına parkda), Vaqif Mustafazadənin və qızı Əzizənin Asim Quliyevin heykəltaraşlıq portretlərindəndir. Asim Quliyevin əsərləri Moskva, Gürcüstan, Almaniya, Çexoslavakiya, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş olunmuşdur. Asim Quliyevin 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmuşdür.

## İstinadlar
Boris Mixaylov

**Boris Mixaylov** ( ) — Ukraynalı rəssam, fotoqraf.

## Bioqrafiya
Boris Mixaylov, ən əhəmiyyətli müasir fotoqraflardan biri, təhsil mühəndisidir. Onun yaradıcılıq yolu və ilk fotoşəkilləri Xarkovda başlamışdır. Onun əsəri sosial sənədli fotoqrafiya rəmzləri oldu. 1960-cı illərin sonlarında ilk sərgisini keçirdi. Onun çılpaq arvadının fotoşəkillərini tapıldıqdan sonra onu
pornoqrafiyadan suçladılar. Sonra o Xarkov zavodunda mühəndis işini tərk etmək və müxtəlif işlərdə əlavə pul qazanmaq, bütün boş vaxtlarını fotoşəkillərlə təmin etmək məcburiyyətində qaldı. 1998-ci ildən bəri sənətə tamamilə həsr olundu. O gündəlik həyatın sənədli səhnələrini çəkdi. 1968–1975-ci illər dövrünün ən məşhur dövrü "Qırmızı dövr" idi. Insanlar təsvir edilən bu fotoşəkillərdə onların həyat tərzi və şəhər həyatı, əsasən, qırmızı rənglə ifadə edilirdi. Qırmızi, Oktyabr Çevrilişi, Kommunist Partiyası və Sovet cəmiyyətinin ictimai sistemi simvolu olaraq xidmət edirdi. Bu işlərin, mövcud olan siyasi sistemin tənqidi şəkildə işıqlandığı düşünülür. Klebrigkeit (1982) işinə Boris Mixaylov əlavə etdi ki, işi gündəlik giriş kimi istifadə edir. Müasir sənətin əhəmiyyətli bir hissəsi onun "Xəstəliklərin tarixi" əsəridir. Bu dövründə Sovet İttifaqının dağılmasının nəticələri həmin şəraitdə yaşayan insanlar üçün araşdırır. Ona güvənən və səmimi fotoşəkilləri
qəbul edən evsizləri sistematik şəkildə xaric etdi. 500-dən çox fotoşəkildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra həyatında öz yerlərini tapa bilməyən və yeni sosial sistemdə layiqli bir
varlığı təmin edən insanları təsvir edir. Boris Mixaylov açıq şəkildə "gözəllik maskası" nı tənqid edir, post-sovet həyat tərzinin spontan reddini təhlil edir. Bu, əsərlərinin ən məşhur və ən yaxşı dövründəndir. Bu sənədlər dünya şöhrətli sənədli fotoqrafiya əsərlərindəndir. Boris Mixaylov, 2000-ci ildə layiq görülən beynəlxalq Hasselblad mükafatının (fotoqrafiya üzrə Nobel mükafatına bərabər) yeganə Ukrayna mükafatçısıdır. 2008-ci ildə Berlində Sənətlər Akademiyasının üzvü seçildi. O Berlin və Xarkovda yaşayır və işləyir.

## Əsərlər kolleksiyası
* Nyu-York Müasir İncəsənət Muzeyi
* Metropoliten muzeyi
* Teyt Modern
* Viktoriya və Albert Muzeyi
* Lüdviq muzeyi (Köln)
* Berlin qalereyası
* Şprengel muzeyi

## Mənbə
# http://xz.gif.ru/numbers/42/bez-mesta/ 

## Xarici keçidlər
* Boris Mixaylov/ ART 4 muzeyi
* Artnet
* Soviart
Natiq Məmmədli

**Natiq Adil oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı yazıçı, jurnalist, tarixçi. Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktorunun müavini.

## Həyatı və Fəaliyyəti
1977-ci il mayın 5-də Azərbaycan SSR-in Jdanov rayonunun (indiki Beyləqan rayonu) Birinci Şahsevən kəndində anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirmişdir. Daha sonra həmin fakültənin əyani aspiranturasında təhsil almışdır. 2006-cı ildə “Mərkəzi Asiyada müstəqil türk dövlətlərinin yaranması və Türkiyə ilə qarşılıqlı əlaqələri (1991–2001-ci illər)” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

1990-cı illərin ikinci yarısından etibarən jurnalistika sahəsində fəaliyyət göstərir. Müxtəlif kütləvi informasiya vasitələrində baş redaktorun müavini, baş redaktor və digər vəzifələrdə çalışmışdır. Mətbuat tarixi və ictimai fikir tarixinə dair araşdırmaların, eləcə də oçerklərin müəllifidir. Onun təşəbbüsü və redaktorluğu ilə Azərbaycan mətbuat irsi və ictimai fikir tarixinə həsr olunmuş bir sıra nəşrlər işıq üzü görmüşdür.

Bədii yaradıcılıqla da məşğuldur. “Ləyaqət düsturu” (hekayələr toplusu, 2012) və “Körpüdə ümid” (roman, 2014) kitablarının müəllifidir. “Dolma” adlı hekayəsi 2010-cu ildə Nəsimi Milli Ədəbiyyat Mükafatına layiq görülmüşdür. “Bekketə salam” hekayəsi 2014-cü ildə türkdilli ölkələrin yazarları arasında keçirilən Mahmud Kaşğarlı Beynəlxalq Hekayə Müsabiqəsinin milli seçim turunda ikinci mükafata layiq görülmüşdür. “Körpüdə ümid” romanı isə 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nəsr nominasiyası üzrə “Qızıl kəlmə” mükafatını almışdır.    

## Əsərləri
* 2012 — "Ləyaqət düsturu" – hekayələr toplusu
* 2014 — "Körpüdə ümid" – roman
* 2016 — "Dumana bürünmüş" – pyes
* 2017 — "Əmanət" — pyes
* 2017 — "Bekketə salam" – hekayələr toplusu
* 2018 — "Müqəvva" — pyes

## Mükafatları
* 2009-cu il "Nəsimi" Milli ədəbiyyat mükafatı.
* 2010-cu il Azərbaycan respublikasının Əməkdar jurnalisti.
* 2012-ci il Azərbaycan Mətbuat Şürasının Ali Media Mükafatı.
* 2015-ci il Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Qızıl kəlmə" mükafatı

## İstinadlar
Göytürk xaqanlarının siyahısı

## Birinci xaqanlıq

## Şərqi Göytürk xaqanlığı

## Qərb yabquluğu

## Buxara yabquluğu

## Qərbi Göytürk xaqanlığı

## Nuşibi xaqanları

## Tulu xaqanları

## Onox xaqanları

## İkinci xaqanlıq

## İstinadlar
Katsuko Saruhaşi

– Yaponiya geokimyaçısı. Dəniz suyunda karbon dioksidin səviyyəsini ölçən ilk yaponiyalı geokimyaçıdır və ilk qadın kimyaçıdır. O, dəniz suyu və atmosferdə radioaktiv təhlükəsinin yayılmasını sübut etmişdir.

## Fəaliyyəti
Saruhaşi 1920-ci il martın 22-də Tokio şəhərində anadan olub və 1943-cü ildə İmperator Qadın Elm Kollecini (Toho Universitetinin sələfi) bitirmişdir. Daha sonra Mərkəzi Meteoroloji Rəsədxanasına (daha sonra Yaponiya Meteorologiya Agentliyi) məxsus Meteoroloji Tədqiqatlar İnstitutuna daxil olmuş və orada Geokimyəvi Laboratoriyada çalışmışdır.

1950-ci ildə o, dəniz suyunda CO2 səviyyəsini öyrənməyə başladı. O dövrdə sözügedən məsələ əhəmiyyətli hesab edilmirdi və Saruhaşi CO2 səviyyəsini ölçmək üçün öz üsullarını inkişaf etdirməli idi.

1957-ci ildə o, Tokio Universitetində Kimya fakültəsində doktorluq qazanaraq bu sahədə ilk qadın olmuşdur.

ABŞ 1954-cü ildə Bikini Atoll nüvə sınaqlarını həyata keçirdikdən sonra Yaponiya hökuməti dəniz suyunda və yağışda radioaktivliyi təhlil etmək və nəzarət etmək üçün Geokimyəvi Laboratoriyanı səlahiyyətləndirdi. Saruhaşi dəniz suyunda müşahidə olunan radioaktivliliyin Yaponiyaya çatmaq üçün bir il yarım vaxt lazım olacağını təsbit etdi. 1964-cü ilə qədər radioaktivliyin səviyyəsi, qərb və şərqdən gələn Sakit okean sularının tamamilə qarışdırdığını və 1969-cu ildə radioaktiv izlərin Sakit okeanda yayıldığını göstərdi. Bu, fəlakətin təsirlərinin yalnız tətbiq edilən sahədə deyil, bütün dünyada necə yayıldığını göstərən ilk tədqiqatdır.

Daha sonra, 1970-80-ci illərdə, o, diqqətini turşu yağışları və onun təsirlərini öyrənməyə yönəltdi.

Saruhaşi 29 sentyabr 2007-ci ildə Tokio şəhərindəki evində pnevmoniya üzündən həyatını itirdi. Onun 87 yaşı var idi.

## Mükafatlar və sosial fəaliyyət
* Saruhaşi Yaponiyanın Geokimyəvi Cəmiyyətinin və Yaponiya Okeanoqrafik Cəmiyyətinin fəxri üzvü idi.
* 1958-ci ildə elm sahəsində yapon qadınları təbliğ etmək və dünya sülhünə kömək etmək üçün Yapon Alim Qadınların Cəmiyyətini qurdu.
* 1979-cu ildə Geokimyəvi Laboratoriyanın icraçı direktoru seçilmişdir.
* 1980-ci ildə Yaponiyanın Elm Şurasına seçilən ilk qadın olmuşdur.
* 1981-ci ildə nüvə enerjisindən sülh naminə istifadəsinin araşdırılması və qadın alimlərin statusunun artırılması üçün yaradılan Qadınlar üçün Avon Xüsusi Mükafatını qazandı.
* 1981-ci ildə gənc qadın alimlər üçün rol model kimi xidmət edən qadın alimə hər il verilən Saruhaşi mükafatını təsis etmişdir.
* 1985-ci ildə geokimya sahəsində Miyake mükafatı qazanan ilk qadın olmuşdur.
* 1993-cü ildə Dəniz Suları Elmi Cəmiyyətindən Tanaka mükafatı qazanmışdır.

## İstinadlar
Akusekicima

**Akusekicima** ( — eyni adlı adada yerləşən vuklkan. Ada Nansey arxipelaqına aid Tokara adalarına daxildir. 3,2×2,5 km ölçülərinə malikdir. Onun şimal-qərbində adanın ən ucqar nöqtəsi olan Mitake yerləşir.

Akusekicima bir stratovulkandır və 584 metr hündürlüyə malikdir. Okean dibindən hündürlüyü 800 metrə bərabərdir. Vulkanın son püskürməsi 80 min il öncəyə aiddir.
22 iyul 2009-cu ildə adadan günəş tutulması aydın müşahidə edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Volcano World Oregon State University
* Vulcanism.ru
Suooşima

**Suooşima adası** () — Yaponiyanın Yamaquti prefekturasının məxsus olan, Daxili Yapon dənizində yerləşir. Əvvəllər *Yasirocima* () adı ilə tanınırdı. Adanın sahəsi — 138,17&nbsp;km², əhalisi — 20 413 nəfər (1 dekabr 2007). Sahil xəttinin uzunluğu 160&nbsp;km-dir. Ən hündür nöqtəsi — Dake dağı (, 691 m).

Daxili Yapon dənizində mühüm həqliyyat qovşağı üzərində yerləşirdi.
## Mənbə
* Suooşima qəsəbəsinin rərmi saytı
Uqo Lyoris

**Uqo Lyoris ** (; ) — fransız qapıçı, Fransa millisinin oyunçusu, Tottenhem Hotspur klubunun kapitanı və qapıçısı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hugo Lloris at tottenhamhotspur.com
*
Tahir adaları

**Tahir adaları** — qrupa 3 ada və 5 qaya daxildir. Adalar qrupu Urup boğazında yerləşir. Sahəsi 0,6&nbsp;km²-dir ki, bunun da 0,2796&nbsp;km² ərazisi Qromikonun payına düşür. Rusiyanın Saxalin vilayəti, Şimali Kuril şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur. Ada dəniz quşları və digər canlıların toplaşdığı ərazidir.

Urup adasında yerləşən Kastrikum yarımadasımndan 100 m aralıda yerləşir. Adalar arası riflər hətta kiçik gəmilər üçündə təhlükəlidir.

Etimalogiyasına görə fars mənşəllidir. Tərcümədə «sarsılmaz», «davamlı» adlamını verir. 2016-cı ildə qrupa daxil olan nisbıətə iri adalar А. А. Qromiko (ən irisi) və А. İ. Şetininonun (Urupa ən yaxın) şərəfinə adlandırılmışdır.
## İstinadlar
Video-art

**Video-art** — Video sənayesinin mümkünlüyü haqqında bədii konsepsiyanın ifadəsi
üçün istifadə edilən media sənətində
istiqamət.

## Fərqli xüsusiyyətlər
Videoart (əyləncəli televiziya kanallarında musiqi klipləri, qoşqular, televiziya reklamları və ya ekran qoruyucularından fərqli olaraq) yalnız kommersiya məhsulu deyil, əksinə, incəsənət məkanında (muzeylərdə, qalereyalarda, festivalda və s) tamaşaçı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Video mədəniyyətinin
xüsusiyyətləri şok edici bir video seriyası, həddindən artıq redaktə, Konseptualizm və xüsusi effektlər kimi video sənəti üçün prioritetli deyil və digər vasitələrlə birlikdə yalnız bir bədii məqsədə nail olmaq vasitəsi kimi xidmət edə bilər. 
## Yaranma tarixi
Amerikada kommersiya kino və televiziyanın yüksəlməsi, sənətçilərin ənənəvi rəsm və heykəltəraşlıq sərhədləri xaricində araşdırma arzusu ilə birləşərək, Marsel Düşan dövründən bəri unutqanlıq içində yaşanan janrını canlandırdı. Icəsənətə dematerializə ehtiyac duyduqlarına inanan sənətçilər, əsas ağacın kinematik təcrübəsinin parodiyası kimi hərəkətli qara və ağ təsvirə döndülər. 

Bir çox hallarda müasir sənət üçün bir dönüş nöqtəsi olan "Documenta-5" sərgisi (1972) onun ekspozisiyasına 16 mm film və video üzrə filmlərə həsr olunmuş bölməni daxil etməkdən
birincisi olmuşdur. O dövrün ən çox bədii filmlərinin yaradıcılarının əsas strategiyası film və ya videoları özünə baxmaq, özünü əks etdirmək, hərəkət edən imicə özünü göstərmək idi. Yalnız bu şəkildə bütün ifadə vasitələrində ən şəffaflığın gücünü qiymətləndirə bilərsiniz. Məsələn, "De La" əsərindəki Kanadalı
sənətçi Maykl Snou, kameranı fırlanan bir sap ilə quruluşa yerləşdirdi. Kamera çəkilişin hərəkət sürətini dəyişdirərək, fasiləsiz çəkə bilər. Rəsm, quruluş ətrafında yerləşdirilən dörd monitorda yayımlandı. Bütün qurğu görüntüləyicinin hərəkət edə biləcəyi bir otaqda yerləşdirilib.

1973-1974-cü illərdə əlverişli videokameralar satışa çıxdı. Bu, video sənətinin əhəmiyyətli
inkişafına kömək etdi. Etibarlı sənətkarlar qısa video film çəkməyə başladı, burada ticarət televiziya və ümumiyyətlə dominant mədəniyyət üsulları mürəkkəb və parodiyalı idi. Digər rəssamlar daha əyləncəli və ifadəli formaları seçdilər. Məsələn, "MediaBoom" (1972) tamaşasında, rəssamlar Cadillacın üzərinə quraşdırılmış bir video kamera ilə qəzaya uğrayan bir televiziya yığını yığdılar. 
## Mənbə
#http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2010/10/Tomashvili/
## Xarici keçidlər
Videoart
Anison

– animelərdə istifadə olunan musiqi və mahnı janrı. Yaponiyaya xasdır. Termin "**Ani**me" və "**son**g" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Bir çox musiqi alətindən istifadə olunması, eləcə də, sözləri və mövzusu istifadə olunduğu animeyə uyğun olması ilə xarakterizə olunur. Anison 1970-ci illərdən etibarən populyarlıq əldə etməyə başlamışdır.

## Haqqında
Anison daha çox J-pop janrı ilə xarakterizə olunur. Adətən anime seriallarının hər seriyası üçün iki cür mahnıdan istifadə olunur: açılış mahnısı və bağlanış mahnısı. Açılış və bağlanış mahnılarına həmin animelərin OVA buraxılışlarında da rast gəlinir.

Yaponiyada bəzi müğənnilərin əsas fəaliyyəti məhz animelər üçün mahnı və musiqi bəstələməklə formalaşır. LiSA, Konomi Suzuki, Nana Mizuki, Eyr Aoi, Aymer, May'n, Kotoko, Yui, Asaka və s. bu cür müğənnilərdir. Müğənnilərlə yanaşı bəzi musiqi qruplarının da sırf animson bəstələməsi də geniş yayılmışdır. Kalafina, Asian Kung-Fu Generation, fripSide və s. Hətta bir sıra qruplar sırf anison hazırlamaq üçün qurulub (Myth & Roid və Egoist kimi). Bəzən isə anime üçün mahnılar personajı səsləndirən seyyular tərəfindən də oxunur.

Bəzən animenin saundtreki ayrıca DVD şəklində buraxılır. Anison əsasında AMV hazırlanması geniş yayılmışdır.

Anison və anison ifaçıları anime izləyiciləri arasında olduqca populyardır. Anisona həsr olunmuş bir çox festival və tədbir keçirilir. Bu cür tədbirlər 30.000-dən çox fanatı özünə çəkir.

## İstinadlar
Mes que un club

[thumb|Şüar [Kamp Nou stadionunun tribunalarında.|300px]]
**Mes que un club** () – İspaniyanın "Barselona" futbol klubunun rəsmi şüarı. Şüar "Barselona" klubunun ev oyunlarını keçirdiyi Kamp Nou stadionun tribunalarında öz əksini tapmışdır. Şüar klubun sadəcə bir futbol klubu olmadığını, Kataloniya mədəniyyətini və mübarizəsini təmsil etdiklərini bildirmək üçün işlədilir.

## Tarixi
İkinci İspaniya Respublikası dövründə klub prezidenti Xosep Sunol klubu ölkənin idman və mədəniyyət həyatı ilə birləşdirmək üçün "İdman və vətəndaşlıq" şüarından istifadə etmişdir. Lakin bu şüar klubun daimi şüarı olmamışdır.

İndiki şüarın tarixi 1933-cü ilə kimi uzanır. 1933-cü ilin aprelində aid klub məktubunda yazılır: "Belə görünür ki, Barselona bir futbol klubundan daha artıqdır".

17 yanvar 1968-ci ildə "Barselona" klubunun yenicə prezidenti seçilən Narsis de Karreras öz qəbul olunma nitqində "Barselona bir futbol klubundan artıqdır" cümləsini işlətmişdir. Lakin bu ifadə 1973-cü ilə kimi şüar kimi əhəmiyyət qazanmamışdır. 1973-cü ildə şüarın tanınmasına səbəbkar Nou Kampda Avropa XI və Amerika XI komandalarının görüşü zamanı təbliğat aparan Xavier Koma olmuşdur. Onun təbliğatı bütün katalon qəzetlərində peyda olmuşdur: "Barselonanın tarixi və fəaliyyətini hər hansı bir futbol klubunun qarşılaşdıqları ilə eyniləşdirilə bilməz".

Bir neçə həftə sonra "Barselona" klubunun prezidenti Aqusti Montal Kosta "Bir klubdan daha artıq" şüarı ilə klubun prezidentlik seçkilərində iştirak etməyə başlamışdır. Məhz o, şüarın təbliğatında vacib rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Klubun rəsmi saytında məlumat
Hatsune Miku

– *[[Cyrpton Future Media]]* tərəfindən istehsal olunmuş vokaloid proqramı və onun rəsmi moe, 16 yaşlı qız personajı.

## İstehsal
Hatsune Miku 31 avqust 2007-ci ildə *Crypton Future Media* şirkəti tərəfindən istehsal olunub. Onun səsinin sintezi üçün qadın müğənninin rəqəmsallaşdırılmış səsi ilə yanaşı *[[Yamaha Corporation]]* şirkətinə məxsus olan Vocaloid proqramından istifadə olunur. Vizual obrazı isə yaponiyalı illüstrator Kei Qaro tərəfindən hazırlanıb. Hatsune Mikunun səsinin əsası üçün yapon seyyusu Saki Fucitanın səsi seçilib.

Mikunun oxuduğu mahnılar, əsasən J-pop və Dans-pop Lakin bəzən J-Rock və digər üslublara da rast gəlmək olar. Saçının rəngi adətən firuzəyi və ya akvamarin rəngində olur və çox vaxt əlində uzun yaşıl soğan tutur. Rəsmi məlumatlara görə, Hatsune Mikunun 16 yaşı var və onun boyu 158 sm, çəkisi isə 42 kq-dır.

2 iyul 2009-cu il tarixində Hatsune Mikunun ilk videooyunu *"Hatsune Miku: Project DIVA"* Playstation Portable platforması üçün buraxılmışdır. Oyun qeyri-adi "Rhytm-game" üslubunda hazırlanıb. Oyun zamanı Miku mahnıları oxuyarkən oyunçu konsolun düymələrini elə basmalıdır ki, Miku musiqinin hər bir sözünü sona qədər oxuya bilsin. Əgər hər hansı bir düymə gec basılarsa mahnı sözləri səslənmir və o uğursuz alınır. Oyun çox böyük populyarlıq qazandığı üçün onun növbəti hissələri də buraxılmışdır. Son oyun isə, Playstation Vita və Playstation 3 oyun konsolları üçün buraxılıb və adı "Hatsune Miku Project Diva X" adlanır. Oyun müasir qrafika və çoxsaylı mahnı kolleksiyası ilə fərqlənir.

## Populyarlıq
Kospley aləmində də Hatsune Mikunun obrazları çox populyardır.

Hatsune Miku yarandığı gündən etibarən həm Yaponiyada, həm də bütün dünyada getdikcə populyar olmağa başlamışdır. Bu səbəbdən onu 3D holoqrafiya texnologiyası vasitəsi ilə Miku bir çox ölkələrdə canlı konsertlərlə çıxış edir. Konsertlərin demək olar ki, hamısından video fraqmentləri Youtube kanalında izləmək olar.

Hatsune Miku ABŞ-nin "Devid Letterman ilə axşam şousu" televiziya verilişində də çıxış edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Crypton Future Media rəsmi veb-saytı
Rafiq Bayramov

* Rafiq Bayramov (həkim) — Azərbaycan alimi, tibb üzrə fəlsəfə doktoru.
* Rafiq Bayramov (siyasətçi) — dövlət məmuru, Mədəniyyət nazirinin müavini.

## Həmçinin bax
* Rafiq 
* Bayramov
Gürcüstan Xalq Maarif Muzeyi

**Gürcüstan Xalq Maarif Muzeyi** — Tbilisidədir.

Zaqafqaziya maarif tarixinə dair ən dəyərli mənbələrdən olan bu muzeydə Qori müəllimlər seminariyasınında sənədləri qorunub saxlanılır. Sənədlər arasında burada təhsil almış Azərbaycanın digər görkəmli şəxsiyyətləri ilə yanaşı, Məmmədquluzadənin də seminariyaya qəbulu və orada oxuması haqqında çoxlu sənədlər vardır. Bunların arasında Mirzə Cəlilin atası Məmmədqulu Məşədi Hüseynqulu oğlunun 1882 il iyunun 21-də Qori müəllimlər seminariyasına qəbul edilməsi haqqında direktorun adına ərizəsi, Mirzə Cəlilin doğum tarixi haqqında qəza polis idarəsi tərəfindən verilmiş vəsiqə və ruhani idarəsinin şəhadətnaməsi, seminarist Cəlilin dərsə davamiyyəti və təhsil zamanı aldığı qiymətlər haqqında cədvəllər, 1886–1887 tədris ilində seminariyanı bitirərək "İbtidai xalq məktəblərində müəllimlik adına layiq görülməsi" haqqında məlumat və digər sənədlər də vardır. Qori seminariyasında təhsil almış azərbaycanlı tələbələr, o cümlədən Cəlil Məmmədquluzadə haqqındakı həmin sənədlərin mikrofoto surətləri Azərbaycan Respublikası Dovlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivində saxlanılır.

## Həmçinin bax
Qori müəllimlər seminariyası

## Mənbə
Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh.114.
Məhəmməd Rzazadə

**Məhəmməd Rza oğlu Rzazadə** () — Borçalıda doğulub Gürcüstanda fəaliyyət göstərən azərbaycanlı mətbuat xadimi.

## Həyatı və təhsili
Məhəmməd Rza oğlu Rzazadə 1890-cı ildə Borçalı mahalının Kolayır kəndində dünyaya gəlib. Yeddi yaşında köhnə üsulla işləyən məktəbə gedib. İki il burada oxuyandan sonra atası vəfat etdiyindən məktəbi yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalıb. 1902-ci ildə qonşu Arıxlı kəndindəki rus-tatar məktəbində müəllim işləyən Hüseyn Əfəndinin yanında dərs alıb, sonralar özü evdə bir neçə şagirdə dərs verib.

## Fəaliyyəti
Çox erkən yaşlarında şeir yazmaqla bədii yaradıcılığına başlayan Məhəmməd Rzazadə özünə  Mühəqqər təxəllüsünü götürüb və bu adla tanınıb. (Mühəqqər sözü – həqir, aciz, anlamlı deməkdir.) 1920-ci ildə Mühəqqəri Tiﬂisdə ərəb hürufatı ilə nəşr olunan "El şeirləri" kitabı ədibin yaradıcılığının çox dəyərli bir hissəsidir. 1920–1921-ci illərin ərəb əlifbasıyla nəşr olunan "Vətən" dərgisində 1920-ci illərdə Tiﬂisdə işıq üzü görüb, "Əşar məcmuəsi" kitabında, ərəb əlifbası ilə "Yeni ﬁkir", latın qraﬁkasıyla "İşıq yolu" qəzetlərində Mühəqqərin xeyli əsərləri işıq üzü görüb. Mühəqqərin “Molla Nəsrəddin” dərgisində az sayda yazısı dərc olunub. Şairin yazıları əsasən "Yeni ﬁkir", "Vətən", "Gənc nəsl", "İşıq yolu", "Dan Ulduzu", "Qızıl Şəfəq" kimi o dövrün mətbuat orqanlarında geniş yer alıb.

## Ölümü
Məhəmməd Rzazadə Mühəqqər 1942-ci ildə dünyasını dəyişib.

## İstinadlar
Tarantella

**Tarantella** — italyan xalq rəqsi. Gitara, tambura və kastanet ilə müşayiət olunur. Musiqi ölçüsü — 6/8, 3/8.

Tarantellanın tarixi ilə bağlı çoxlu əfsanələr var. XV əsrdən başlayaraq ikiyüzillik tarixdə tarantella "tarantizm" — tarantula hörümçəyinin dişləməsi nəticəsində yaranmış dəlilik xəstəliyinin yeganə müalicəsi sayılırdı. Bu həmçinin, İtaliyanın cənub şəhəri Tarantonun adı ilə bağlıdır.

Mənşəyi orta əsrlərdə əzələ qıcolmalarında və başqa epidemiyalar nəticəsində müqəddəs Vit və müqəddəs İoan rəqsləri adı ilə İtaliyada məşhur olan tarantella rəqsidir. Bununla əlaqədar XVI əsrdə İtaliyada xüsusi gəzən orkestrlər yaradilmişdı ki, bu orkestrlərin müşayiəti altında tarantizmdən əziyyət çəkən xəstələr rəqs edirdilər. Adətən, tarantella musiqisi improvizə olunaraq ifa edilirdi. Tarantellanın əsasını hansısa hava və ya ritmik fiqur təşkil edirdi, bu hərəkətlərin dönə-dönə təkrarlanması tamaşaçılara və rəqs edənlərə ovsunlayıcı, hipnotik təsir bağışlayırdı.

Tarantellanın xoreoqrafiyası ekstaz halına çatmaq, rəqsdən cuşa gəlməklə fərqlənirdi. Fədakar rəqqasların rəqsi saatlarla davam edə bilərdi. Müşayiəti fleyta, kastanet, dəf və başqa zərb alətləri ilə edirdilər.

Balet səhnəsində tarantella Kazimir Jidin "Tarantul" baleti (1839) sayəsində populyarlıq qazandı.

Balet Paris operasında məxsusi olaraq Fanni Elsler üçün təşkil olunmusdu. 1964-cü ildə xoreoqraf Corc Balançin məşhur Qotşalkın tarantella musiqisinə pa-de-de baletini tamaşaya qoymuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Итальянская культура: тарантелла
* Pizzica — Raccolta di canti popolari
* Pagina dedicata alla Tarantella del Gargano 
* Статья о тарантелле
Vahidəddin köşkü

**Vahidəddin köşkü** və ya **Çəngəlköy köşkü** — İstanbulun Üsküdar rayonunda yerləşən tarixi köşk.

## Haqqında
Üsküdarın Çəngəlköy səmtində yerləşən köşk Krım müharibəsi illərində italyan əsgərləri üçün hospital kimi istifadə edilmişdir. Ardından Sultan Əbdülməcid köşkü satın alaraq oğlu Burhanəddin Əfəndiyə hədiyyə etdi. Burhanəddin Əfəndinin gənc yaşda vəfat etməsinin ardından köşk Sultan Əbdülhəmid tərəfindən qardaşı Vahidəddin Əfəndiyə bağışlandı. Vahidəddin Əfəndi taxta çıxdığı 1918-ci ilədək bu köşkdə yaşadı və bu səbəblə köşk *Vahidəddin köşkü* olaraq anılmağa başlandı. Köşkdə məskunlaşan Vahidəddin Əfəndi fransız memar Aleksandr Vallaurinin rəhbərliyi ilə köşkü yenidən təşkil etdi. Ögey anası Şayəstə xanım üçün köşkün yaxınlığında başqa bir mülk də inşa etdirdi.

Səltənətin ləğvindən sonra Sultan Vahidəddin ölkəni tərk etməyə məcbur oldu. Ölkəni tərk etməzdən öncə şəxsi mülük olan bu köşkü Zəhra adlı kənizinə bağışladı. Cümhuriyyət dövründə baxımsız qalan köşk 1988-ci ildə dövrün baş naziri Turqut Özalın təlimatıyla bərpa edildi və dövlət tərəfindən mənimsənildi. Ancaq Turqut Özalın vəfatından sonra bərpa işləri dayandırıldı. Uzun müddət yarımçıq qalan inşaat işləri 2014-cü ilin avqustunda tamamlandı.

## Mənbə
* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/cengelkoy-sehzade-vahdettin-efendi-kosku/ 
* Vahdettin Köşkü Erdoğan'ı bekliyor
* 2 Temmuz 2013 tarihli Bakanlar Kurulu kararı
* Vahdettin Köşkü’nde çalışmalar tamamlandı!
* 26 Ağustos 2014 tarihli Sözcü haberi
Tandava

**Tandava** – (canksr. ताण्डव, Tāṇḍava, tandu-rəqs etmə) sözündən götürülüb, həmçinin tandava-nritya-induslarin tanrısı Şiva-nın rəqsi mənasını verir.

İndus mifologiyasına görə Şiva tandavası enerjili rəqs olub-"yaradılma-qoruma- dağıtma" mənasını kəsb edir. Mütəxəssislərin fikrincə bu rəqsdə Şivanin təkəbbürü, gücü, ikiüzlülüyü özünü göstərir. Şiva rəqs edərkən ekstaz halına düşüb güclü qüvvə toplayır və əvvəlcə bu qüvvəni yaratmağa, sonra isə dağıtmağa sərf edir. Bununla o,yaradılış prosesini özünəməxsus ritmlə dəstəkləyir.

Rudra-tandava Allahın əvvəlcə kainatı yaradıb, sonra yaratdığını dağıtması nöqteyi-nəzərini ifadə edir.
Ananda-tandava isə artıq Şivanın "sevinc"rəqsini ifadə edir.

Belə hesab edilir ki, tandava adı Şivanın qulluqçusu Tandunun adından götürüb. Tandu "Natya-şastra"-nın müəllifi Baharatanın təlimat vericisi olub. Alimlər Tandunun "Natya-şastraya"daxil olan bir çox rəqslərin müəllifi olduğunu təsdiq edirlər.

Tandava rəqsinin bir çox növü var. Ən əvvəl Ananda-tandava və Rudra-tandava gəlir. Sonra isə daha beş adı: tripura-tandava, sanqyaha-tandava,samxara-tandava, kali-tandava və uma – tandava göstərilir. Bəzən tandavanın sayı 9 və ya 16-ya çatır.

Ən məşhuru Ananda-tandava sayılır. Bu rəqs Şivanın beş funksiyasını – şristi (kainatin yaranması), stixti (qoruma), samxara (dağıtma), triobxava (illyuziya;gizlətmə) və anuqraxa (mərhəmət) simvolizə edir. İnduizm ikonoqrafiyada Şiva rəqs zamanı dördəlli və sol ayağını yuxarıya qaldırmış təsvir edilir. Şivanın yarıqatlanmış sağ ayağı isə cəhalət iblisi olan cirtdan Apasmarunu yerə sıxır. Şivanın əllərində damaru təbil və od var. Başını isə simurq quşunun lələkləri, aypara və kəllə bəzəyir. Şivanin saçlarından isə Qanq çayı axır. Bəzən tanrının fiqurunun ətrafında od halqası görünür.

Mütəxəssislər bu obrazın Cənubi Hindistan mənşəli olduğunu göstərirlər. Orada Cidambaram şəhərində Şiva-Nataraci məbədi var.

## İstinadlar
Transqressiv incəsənət

**Transqressiv sənəti** — adət münasibətlərini və normalarını aradan qaldırmaq istəyən sənətlə bağlı istifadə olunan bir termindir və alıcını (tamaşaçı, dinləyici, oxucu) qarşılaşdıran və ya yenidən incələşdirən, tez-tez şok üsulları. Bu termini istifadə edən ilk sənətkarlardan biri, Transqressiv Kinematoqrafiyasının ("Transgressive Cinematography") qurucusu olan yeraltı rejissor Nik Zedd idi.  Transqressiv hərəkatının prekursorları dadaistlər, sürrealistlərdir. Fəlsəfi bir konsepsiya kimi, "transgressiiv" konsepsiyası Mixail Baxtin və Corc Batay əsərlərində formalaşdırılmışdır. Transqressiv sənət üçün, insan orqanında (öz bədəninin həddindən artıq manipulyasiya edilməsinə və ya
quruluşda insan cəsədlərinin istifadəsinə qədər), dəlilik və şiddətə qədər yüksək maraq var. 
## Ədəbiyyat
*Anthony Julius. Transgressions: The Offences of Art. University of Chicago Press , 2003.
*Kieran Cashell. Aftershock: The Ethics of Contemporary Transgressive Art. I.B. Tauris, 2009
*Jack Sargeant. Deathtripping: The Cinema of
Transgression. Creation Books, 2000.
## Həmçinin bax
*Dadaizm
*Konseptualizm
## Mənbə
#http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/transgressive
#http://velikanov.ru/philosophy/transgressija.asp
Tonalizm

thumb|Qrenvill Redmond, Malibu sahilində
yay

**Tonalizm** () — 1880-ci illərdə ortaya çıxan Amerika Birləşmiş Ştatlarının vizual sənət istiqamətində və hava məkanının və ya sdumanin dominant tonu ilə
landşaftların təsviri ilə xarakterizə olunur.1880-ci ildən 1915-ci ilə qədər tonikistlərin əsərlərində qara, boz, qəhvəyi, mavi rəngli qara və neytral tonlar üstünlük təşkil edirdi. 1890-cı illərdə Amerikalı tənqidçilər bu əsərləri "tonal" adlandırmağa başladılar. Ən məşhur tonalistlər Corc Inness və Ceyms Uistlerdir. "Tonalizm" termini bəzən Barbizon məktəbinin təsiri altında yaradılan Amerika landşaftlarına istinad etmək üçün istifadə olunur. Sonra tonalizm impressionizmə və modernizmə sövq edildi.

## Qalereya
[thumb| Albert Pinxam Rayder, [Milli Sənət Qalereyası, 1888 - 1891]]

thumb|Corc Innes, Yayda Peyzaj, 1894

thumb|Con Tuoktmen, White Bridge, 1895, Minneapolis İncəsənət İnstitutu

thumb|Leon Dabo, Sahil, 1900

## Mənbə
#http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/collection/p15324coll10/searchterm/American%20paintings%20in%20the%20Metropolitan%20Museum%20of%20Art/field/title/mode/exact/conn/and/order/nosort

## Xarici keçidlər
* Amerika tonalizmi 
* askart.com Interesting Stats - Highest Auction Prices
Rza Şahvələd

**Rza Şahvələd** — Gürcüstanda və Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı jurnalist.

## Həyatı və təhsili
Rza Nəbi oğlu Şahvələd 1909-cu ildə Tiﬂisdə anadan olub. Bakıda iki illik seminariyanı bitirib.

## Fəaliyyəti
Bakıda iki illik seminariyanı bitirdikdən sonra 1929-1935-ci ilədək məktəb müdiri, 1935-1937-ci ilədək Qarayazı və Adıgün rayonlarında maarif şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb, sonra “Sovet Gürcüstanı” qəzetində şöbə müdiri, 1941-1944-cü ilə qədər Gürcüstan Yazıçılar İttifaqı Azərbaycan bölməsinin sədri vəzifəsində işləyib. Rza Şahvələd müxtəlif vəzifələrdə çalışmaqla bərabər, ali təhsil almağı da unutmayıb. 1944-cü ildən Bakıya köçən R. Şahvələd əvvəlcə “Kommunist” qəzetində şöbə müdiri, sonra “Elm və Həyat” jurnalının baş redaktoru (1959-1965) işləyib. 

Rza Şahvələd hekayələri və pyesləri ilə də oxuculara yaxşı tanışdır. Onun “Başmaq” (1939), “Hekayələr” (1950), “Könüldə bahar” (1962), “Qonşu qardaşlar” (1984) nəsr topluları, o vaxtlar Tiﬂis Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının səhnəsində oynanılan tamaşaları maraqla qarşılanıb. Rza Şahvələd tərcümə sahəsi ilə də ciddi məşğul olub. Onun ən çox tərcümə etdiyi Akaki Seretelinin əsərlərindən nümunələr olub.

## Ölümü
Rza Şahvələd 1984-cü ildə Bakıda vəfat edib.

## İstinadlar
Banqi adası

**Banqi adası** () — Malayziyanın Sabah ştatı, Kudat vilayətində yerləşən ada.

Kalimantan adasından şimal-şərqdə yerləşir. banqi adasından 5 km qərbdə, Balambanqan, 15 km cənub-şərqdə Malavali adası qərarlaşır. Sahəsi 440,7 km²-dir. Ən hündür nöqtəsi 533 metrdir. 2003-cü il məlumatına görə adada 20 000 insan yaşayır. Ən iri yaşayış məntəqəsi Limbuakdır.

## İstinadlar
Əhməd İzzət Paşa

**Əhməd İzzət Paşa** və ya **Əhməd İzzət Furqaç** () — VI Mehmed Vahidəddinin səltənətində 25 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı

## Mənbə
* Atatürk Research Center — Halâs-I Vatan Cemiyeti 
* Handan, Akmeşe (2005). *[https://books.google.com/books?id=kgXWpISjIWQC&pg=PA25 The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to WWI]*
* Harp Akademileri Komutanlığı, *Harp Akademilerinin 120 Yılı*, İstanbul, 1968, p. 19.
* Erickson, Edward (2001). *[https://books.google.com/books?id=XUlsP0YuI1AC&pg=PA220 Ordered to die: a history of the Ottoman army in the First World War]*

## İstinadlar
Vladimir Velyaminov-Zernov

**Vladimir Vladimiroviç Velyaminov-Zernov** () — Rusiya tarixçi-şərqşünası, dilçisi.

## Həyatı
Vladimir Vladimiroviç Velyaminov-Zernov 24 noyabr 1830-cu ildə Rusiya imperiyasının Sankt-Peterburq şəhərində anadan olmuşdu. 1850-ci ildə Aleksandrovski liseyini bitirmişdi. Hələ lisey illərindən Şərq dilləri ilə maraqlanırdı. Gerasim Pavskidən yəhudi dilini öyrəndi. Sankt-Peterburq Universitetinin professorlarından isə ərəb və fars dillərini əxz etdi.

Vladimir Velyaminov-Zernov 1851-ci ildə Xarici İşlər nazirliyinin Asiya departamentinə xidmətə düzələrək Orenburq quberniyasına getdi. Orda tədqiq edilməmiş türk dilləri ilə məşğul olmağa başladı. Burda ilk işi olan "Исторические известия о киргиз-кайсаках в отношении России со Средней Азией со времен кончины Абдул-Хаир хана (1748–1765)" əsərini yazdı. Bu əsəri əvvəlcə hissə-hissə qəzetdə dərc etdirdi. Ufada 1853–1855-ci illərdə kitab şəklində nəşr etdirdi.

Vladimir Velyaminov-Zernov 30 yanvar 1904-cü ildə Kiyevdə vəfat edib.

## Əsas işləri
* Исследования о касимовских царях и царевичах. СПб., 1863–1887: (Тип. Императорской Академии наук). — Ч. 1–4. — Ч. 1. — 558 с. — Ч. 2. — 498 с. — Ч. 3. −502 с. — 4.4. — 178 с.
* Исторические известия о киргиз-кайсаках и сношениях России с Средней Азией со времен кончины Абуль-хайр хана (1748–1765). Уфа, 1853–1855: (Губернская тип.). — Т. 1–2. -Т. 1. — 206 с. — Т. 2. — 64 с.
* Исторические известия о Кокандском ханстве от Мухаммеда Али до Худояр хана В. В. Вельяминова-Зернова// Труды Восточного отделения Русского археологического общества. СПб, 1856. — 4.2. — С.329–370.
* Вельяминов-Зернов В. В. Источники для изучения тарханства, жалованного башкирам русскими государями. СПб.: (Тип. Императорской Академии наук), 1864. — 50 с.
* Материалы для истории Крымского ханства, извлеченные по распоряжению Императорской АН из Московского гл. архива Министерства иностранных дел. СПб., 1864. — 940 с.
* Монеты бухарские и хивинские// Труды Восточного отделения Императорского Археологического общества. 4.4. — СПб, 1859. — С.328.
* Обозрение Кокандского ханства в нынешнем его состоянии// Записки Русского географического общества. Т. З. — СПб, 1849.
* О вступлении на престол Дария Гистаспа по Геродоту и Фердоуси// Памятная книга Императорского Александровского лицея СПб.,- 1850.
* О гробнице святого Хорхута на Сыр-Дарье// Труды Восточного отделения Русского Археологического общества. Т. IV. СПб., 1859. С.283–284.
* Описание нескольких монет привезённых из Бухары// Записки Императорской Академии наук, СПб,, 1863: (Тип, Императорской Академий наук), — Кн, 1, С,76–86.

## İstinadlar
Neo-Dada

thumb|Evrika, 1963

**Neo-Dada** — dünyagörüşü münasibətlərindən fərqli olan müasir incəsənətin müxtəlif üslublarını, meyllərini və əsərlərini, tarixi dadaizmin üsulları və ya üsullarını canlandıran bir müddətdir. Neo-Dadaizm hərəkatı pop-artın ingilis və amerika sənətində ortaya çıxmasına təkan verdi. Avropa qitəsində "Yeni Realistlər" qrupunun sənətçilərinin, Fluksus hərəkatının nümayəndələrinin əsərlərində açıq yazışmalar görürük. Neo-Dada istiqamətində, incəsənətin inkar edilməsi mövqeyi, bədii əsərin gündəlik həyat obyekti ilə əvəz edilməsi və ya absurd hərəkətlə əvəz edilməsi "həyatda məhv etmək arzusu" aydın şəkildə ifadə edilmişdir.

Termin amerikalı tənqidçi Barbara Rouz tərəfindən təqdim edildi.

## Cari təmsilçilər
*Casper Cons (1930 — h.h.)
*David Vudord (1964 — h.h.)

## Mənbə
#http://www.ozon.ru/context/detail/id/1701498/
#http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo12527020.html
#https://www.amazon.com/Shock-Senseless-Dada-Fluxus-Interfaces/dp/1584659173
#https://www.amazon.com/Neo-Dada-Redefining-1958-62-Susan-Hapgood/dp/0876636296

## Mənbə
Fluksus

**Fluksus** () — 50-ci və 60-cı illərin beynəlxalq sənət hərəkatı, XX əsrin ikinci yarısının sənətində əhəmiyyətli bir fenomen. Fluksus hərəkatında Yoko Ono və başqaları kimi sənətkarlar iştirak etdi. Fluksus festivalları Paris, Amsterdam, Kopenhagen, London, Nyu-Yorkda keçirildi.

## Məqsədlər
Fluksus sənət hərəkatının məqsədi bir "axın" anlayışının və elektronik musiqi, vizual poeziya, hərəkət, simvolik hərəkətlərdən bəhs edən bədii ifadə və vasitələrin bir-birinə birləşdirilməsidir. Əsas prinsip mütləq özbaşınalığın, hər hansı bir məhdudiyyətin rəddedilməsidir ki, bu da baş vermiş hadisələr, müxtəlif küçə hərəkətləri və çıxışlar, antiteradır. 
## Tarixi
1950-ci illərdə ortaya çıxan və 1960-cı illərin əvvəlində meydana gələn və 1969-cu ildə çürümüş olan sənət hərəkatıdır. Qurucusu Corc Macivanasdır. Hərəkət layihələrinin məqsədi ilk növbədə, onların qavrayışını (qəribə,
eksperimentli yumor hissi) dəyişdirmək və genişləndirmək məqsədilə bədii və estetik mühitdə gündəlik, gündəlik fəaliyyət və gündəlik obyektlərin təqdimatı idi. Fluksus Avropada bir çox festival və konsert təşkil etdi. 2011-ci ildə Nyu-Yorkdakı Gray qalereyasında ilk Fluksus rəssamlarının fəaliyyətinin 50 illiyi ilə əlaqədar olaraq "Fluksus və Həyatın Əsas Sorğuları" və "Fluksus və Nyu-York Universiteti" adlı ikiqat sərgi keçirildi - "əvvəl və sonra. " 
## Sitatlar
*"FLUKSUS bir zehin dövlətidir" - Nam Cun Pike.
## Xarici keçidlər
*Andrey Levkin, "Saşa Sokolovun adına hekayə"
*Corc Macunas, Thomas Simittə məktub. (1964)
## Mənbə
#http://os.colta.ru/art/projects/121/details/33131/
#http://os.colta.ru/art/projects/8094/details/19914/
Kürəkən Fərid Paşa

**Kürəkən Fərid Paşa** (d. 1853 - ö. 6 oktyabr 1923) — VI Mehmed Vahidəddinin səltənətində 2 dəfə - ümumlikdə 1 il 1 ay 15 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Həyatı
Kürəkən Fərid Paşa Osmanlı İmperyasinin son baş vəzirlərindən biri olub, diplomatik fəaliyyəti boyunca Paris, Berlin, Peterburq və London səfirliklərində çalışıb. Istiqlal Döyüşü zamanı ingilis tərəfdarı kimi bir çox cəhdlər edən və xain kimi qələmə verilən Kürəkən Fərid Paşa Sultan II. Əbdülhəmidin qızı ve Mehmetin bacısı Mediha Sultan ilə evlənərək qısa müddətdə baş vəzir oldu. Osmanlı İmperiyasının Sevr anlaşmasını imzalanmasında rol oynayaraq nüfuzunu itirməyə davam etdi. Ölkədə persona non grata hesab olunan Fərid Paşa Türkiyəni tərk etməyə məcbur oldu və 1923-cü ildə Fransanın Nitsa şəhərində dünyasını dəyişdi.

## Ailəsi
Kürəkən Fərid Paşanın atası dövlət məclisinin üzvü Seyyid Həsən İzzət Əfəndidir. Ailəsinin əslən Monteneqronun Poşası kəndindən olduğu deyilir.

## Mənbə

* Ali Birinci, *Hürriyet ve İtilâf Fırkası,* Dergâh Yay. 1990, sf. 48-49 ve 55-64
* Murat Bardakçı, *Şahbaba*, Pan Yay. 1998, sf. 110
* *Rauf Orbay'ın Hatıraları*, ed. Cemal Kutay, 4.187-188
* Turgut Özakman "Şu Çılgın Türkler" sf. 267
* *Milli Kurtuluş Tarihi, 1838'den 1995'e*. İstanbul. 
* Murat Bardakçı, a.g.e. sf. 110
* İbnülemin Mahmut Kemal İnal, *Son Sadrazamlar,* IV.2081
* *Son Sadrazamlar*, a.g.y
* Ali Fuat (Türkgeldi), *Görüp İşittiklerim,* s. 297

## İstinadlar
Səid Həlim Paşa

**Səid Həlim Paşa** () — V Mehmed Rəşad səltənətində 3 il 7 ay 22 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı. Kavalalı Mehmed Əli Paşanın nəvəsidir.

## Mənbə

* Tekil, Süleyman. *Galatasaray Tarihi, 1905-1985, sf (17)*
* *Ahmet Şeyhun. Said Halim Pasha: Ottoman Statesman and Islamist Thinker (1865-1921) Istanbul: Isis Press, 2003*
* *Ahmet Şeyhun. Said Halim Paşa: Osmanlı Devlet Adamı ve İslamcı Düşünür (1865-1921) İstanbul: Everest Yayınları, 2010*
* *M. Cengiz Yıldız, Said Halim Paşa’da Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçilik (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji*
* *M. Cengiz Yıldız, "Osmanlı'nın Son Dönemindeki Üç Düşünce Akımının Sosyolojik Analizi: Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçilik", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 7, 1995*
* *M. Cengiz Yıldız, "Said Halim Paşa'da Üç Tarz-ı Siyaset: Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçlik", TYB Akademi Dergisi, Sayı: 3, Eylül 2011*

## İstinadlar