open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tobias Asser

**Tobias Asser** (; ) — yəhudi əsilli hollandiyalı vəkil və hüquqşünas. 1911-ci ildə Alfred German Fridlə birlikdə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür. Tobias Asserə Nobel sülh mükafatı 1899-cu ildə Haaqada keçirilən sülh konfransındakı arbitraj sahəsində gördüyü işlərə görə verilmişdir.

## Həyatı
Tobias Asser Karl Daniyel Asserin oğlu və Karel Asselin nəvəsi olaraq Amsterdamda anadan olmuşdur. Amsterdam Universiteti və Leyden Universitetində hüquq təhsili almışdır. Tobias Asser daha sonra Amsterdam Universitetində hüquq üzrə professor olmuşdur.

Tobias Asser Con Vestleyk və Qustav Lorin-Jakkemin ilə birgə Beynəlxalq hüquq və Müqayisəli hüquq jurnalını () təsis etmişdir. Bundan başqa, 1873-cü ildə Beynəlxalq Hüquq İnstitutunun qurucularından biri olmuşdur.

1899 və 1907-ci illərdə keçirilən hər iki Haaqa Sülh Konfransında da Niderlandın nümayəndəsi olaraq təmsil olunmuşdur.
İlk konfransdakı Daimi Hakimlik Məhkəməsinin qurulmasındakı xidmətlərinə görə 1911-ci ildə Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür. 1902-ci ildə ABŞ və Meksika hökumətləri arasındakı anlaşılmazlıqlarla bağlı keçirilən məhkəmədə iştirak etdi. Eyni zamanda Haaqa Beynəlxalq Hüquq Akademiyasının qurulmasında xidmətləri oldu. Buna baxmayaraq, sağlığında bu akademiyanın qurulmasını görə bilmədi.

Ölümündən sonra Beynəlxalq fərdi və ictimai hüququ, Avropa hüququ və Beynəlxalq Ticarət Anlaşılmazlıqları haqqında tədqiqatlar aparan və Tobias Asserin xatirəsinə Tobias Maykl Asser İnstitutu olaraq adlandırılan tədqiqat institutu quruldu. Bu institut hələ də Haaqada fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Alfred German Frid
* Nobel sülh mükafatı

## Xarici keçidlər
* Tobias Michael Carel Asser, biography in the Jewish Encyclopedia
* Tobias Asser, biography at NobelPrize.org

## İstinadlar
Okunoşima

— Yaponiyanın Hiroşima prefekturasının Takexara şəhərinə məxsus olan, Daxili Yapon dənizində yerləşən kiçik adadır. Bu adaya yaxınlıqdakı qəsəbələrdən bərə vasitəsilə gəlmək olar. Ada turistlər arasında çox məşhurdur. Adanın qeyri-rəsmi adı  kimi tanınır. Bunun da səbəbi burada çoxlu vəhşi dovşanların olmasıdır. Onlar adada yaşayırlar və insanlardan tamamilə qorxmurlar. Ada İkinci dünya müharibəsinin gedişatında böyük rol oynamışdır. Çünki burada kimyəvi silahların istehsalı üzrə zavod yerləşirdi.

## Tarixi
Əvvəllər ada dinc məqsədlər üçün xüsusi istifadə olunurdu. O zamanlar adada 3 balıqçı ailəsi yaşayırdı. Çin-yapon müharibəsi (1894—1895) ərəfəsində əhəmiyyətli strateji vəziyyətlə əlaqədar olaraq ada və onun ətrafında on istehkam tikilir.

1925-ci ildə Elm İnstitutu və İmperator Ordusunun Texnologiyaları kimyəvi silahların hazırlamasını elan etdi. Kimyəvi silahların hazırlandığı zavodun yaradılması o qədər məxfi idi ki, ada xəritələrdən çıxarılmışdı.

## Dovşanlar adası

Hal-hazırda ada vəhşi dovşanları ilə məşhurdur. Burada yaşayan vəhşi dovşanların sayı əhalinin sayından çoxdur. Turistlərə pişiklərin və itlərin adası haqqında məlumat vermək qadağandır.

Adada vəhşi dovşanların birdən-birə çoxalması haqqında iki versiya yaranmışdır. Birinci versiyaya əsasən, 1971-ci ildə məktəblilər qrupu 8 dovşanı tamamilə cansız adada buraxmışdır. Nəticədə onlar böyük miqdara qədər artıb gəlmişlər və indi onlara adanın istənilən guşəsində rast gəlmək mümkündür. Başqa versiyaya görə, dovşanlar təcrübələr üçün kimyəvi silahların hazırlaması vaxtı hərbi hədəflər üçün buraya gətirilmişdir. Proqramın başa çatmasından sonra onlar azadlığa buraxılmışdır.

## Zəhərli Qazlar Muzeyi

Muzey 1988-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Muzey zəhərli qazların törətdiyi dəhşətli həqiqətlərin mümkün qədər qarşısını almaq və insanları məlumatlandırmaq üçün yaradılmışdır. Muzey yalnız iki böyük otaqdan, kiçik bina zavodundan ibarətdir. Ağır iş şəraitinin mənfi nəticələrinə məruz qalan işçilərin ailələri muzeyə çoxsaylı eksponatlar hədiyyə etmişdir. Onlar qaz emalı ilə məşğul olan işçilərin qazla təhlükəli davranması nəticəsində başlarına gələn ağır fəlakətləri muzey işçilərinə danışırlar.

## Görməli yerləri
* Okunoşima mayakı

## Xarici keçidlər

* Info-site of the hiroshima-prefecture on the island
* Paper from Dr. Yukutake on poison gas usage and treatment
* A YouTube video showing the wild rabbits running after a visitor
* Rabbit Island Is Real In Japan That Has 700 Rabbits!! 

## İstinadlar
Şizuka İşiqami

— Yaponiya səs aktrisası. Əvvəllər 81 Produce ilə əməkdaşlıq etsə də, hazırda Pro-Fit ilə əməkdaşlıq edir.

## Filmoqrafiya
### Anime serialları

### OVA-lar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Pro-Fit profili
*
İriomote

— Yaponiyada yerləşən, Şərqi Çin dənizindəki Yaeyama adaları qrupuna daxil olan ən böyük adadır. Okinava prefekturasının bir hissəsidir. Ada Taybey şəhərindən 180 kilometr cənubda, Tayvan prefekturasından isə 430 kilometr cənubda yerləşmişdir.

## Coğrafiya
Adanın əhalisi olan hissəsi dövlətin mühafizəsinin altındadır. Adanın ümumi sahəsi İriomote-İsiqaki milli parkının ərazisi ilə birlikdə 205,69 km²-ə bərabərdir. Adanın tərkibinə həmçinin Kurosima, Koxama və Taketomi adaları daxildir. İki adanın arasında Yaponiyanın ən böyük mərcan rifi yerləşir. Mərcan rifi şimaldan cənuba doğru 20 kilometr, şərqdən qərbə doğru isə 15 kilometr ərazidə yayılmışdır. Adanın daxilindən Okinava prefekturasının ən uzun çayı olan Urauçi çayı axır. Kiçik çaylar olan Nakama və Nakara çayları da adanın daxilindən axan çaylardandır. Okinava prefekturasının ən böyük şəlaləsi olan Pinaysara şəlaləsi də bu adadadır.

## Flora və fauna
Adanın 90 %-i subtropik bakir meşələri ilə örtülmüşdür. Çayların uzununa boyunca yerləşən ovalıqlarda manqrov bataqlıqları olur.

1965-ci ildə burada adada yaşayan İriomot pişiyi və digər pişik növləri mühafizə altına alınmışdır. Ən çox mühafizə olunan pişik yarımnövü isə İriomot pişiyidir.

Zəhəri çox güclü olan Xabu ilanı və ya Yaeyama arxipelaqında yaşayan sarı-yaşıl kufiya (*Trimeresurus riukiuanus*) adanın ən təhlükəli heyvanları hesab olunur. Bu heyvanlar Okinava prefekturasında geniş yayılmışdır.

## Əhalisi
Ada az bir ərazində əhali məskunlaşmışdır. Adada yaşayan əhalinin sayə təxminən 2000 nəfərdən bir qədər çoxdur. İnzibati cəhətdən eyni adlı adada yerləşmiş Taketomi qəsəbəsinə aiddir.

## Turizm
İsiqaki İriomote adası qonşu adadan fərqli olaraq standart mehmanxanalara malik deyil. Ada daha çox dalğıclıq və bekpakinq sahələri ilə məşhurdur. Bu sahələr turistlərin adaya axın etməsinə səbəb olur. Qayıqlarda səyahət etmə və ada üzrə gəzintilər turistlərin tipik əyləncələri hesab olunur.

İriomote adasında Yaponiyanın ən cənub onseni yerləşir.

Ən yaxın aerodrom İsiqaki adasında yerləşmişdir.

## Xarici keçidlər

* 

## İstinadlar
Yan van Eyk

**Yan van Eyk** (; ) — erkən intibah dövründə fəaliyyət göstərmiş flamand rəssamı, portret ustadı, dini mövzuda yüzdən artıq əsərin müəllifidir. Qardaşı və müəllimi rəssam Hubert ban Eyk  (1370—1426) olmuşdur. 

## İstinadlar
Ayalon çayı

**Ayalon çayı** — İsraildə yerləşən çaydır. Çay şimaldan cənuba axır, yayda isə quruyur. Bu səbəbdən hal-hazırda Ayalon çayı çox dayazlaşmışdır. XX əsrin başlanğıcında çay yazda alman koloniyasının sərhədlərinə çataraq templer qəsəbələrinə keçirdi. Yəni, Menaxem Beqin prospektini bugünkü zamanda doldururdu. İndi templerlərin yerində Kirya adlı erməni bazası yerləşir.

## Coğrafiyası
Çayın ümumi uzunluğu — 50 kilometr, hövzəsinin sahəsi isə 815&nbsp;km²-dir. Çay öz mənbəyini Yəhudi dağlarının qərb yamacından götürür. Çay Şoreş və Neve-İlan moşavları ilə axır. Loda ətrafından və Ayalon vadisindən axıb keçir. Aralıq dənizinə tökülənə qədər 1,5 kilometr məsafədə Yarkon çayı ilə birləşir. İki çayın birləşditi ərazi Təl-Əvivdədir. Çayın yaxınlığında Ariel Şaron parkı yerləşir.

## Adı
Ərəb dilindən çayın tərcüməsi əl-Masrara vadisidir (). Daha əvvəl çay rəsmən bu adı daşıyırdı. Yəhudi dilində isə əsas şəhərlərdən olan Dan — Ayalonunun adını daşıyır. Çay axdığı vadinin adı ilə adlandırılmışdır. Ayalon Danın əsas şəhəri idi. Fələstinlər o dövrdə bu tayfanı sıxışdırdılar. Onları şimala köçürülməyə məcbur edirdilər. Hal-hazırda onun yerində müasir şəhər olan Kiryat-Şimon yerləşir. Ayalon adı həm Tanaxda, həm də qədim diplomatik sənədlərdə — Amarna yazılarında rast gəlinir. Yazının sonunda Het dövləti və Misir dövlətlərinin arasında sərhəd haqqında söhbət gedir. Ayalon İsa Navinin günəşinin bağlanması ilə əlaqəlidir: "Günəş dur, Qavaon üzərində, Ayalon vadisinin üstündə!" (Nav. 10:12). Yəhudi dağlarından *xanaaneya*nı atıb Saronski vadisi vasitəsilə qovmağa başaldı və Ayalona qədər təqib etdi.

## Ayalon şosesi
Yarkon çayıyla birləşmədən əvvəl əhəmiyyətli ərazidə Ayalon çay yatağı 20-ci şosesi ilə "Ayalon şosesi"-ni əmələ gətirir. Çay Jabotinskinin dörd yol ağızından Yarkon çayıyla birləşməyə qədər Təl-Əviv və Ramat-Qan şəhərləri arasında bələdiyyə sərhədi əmələ gətirir. Bu hissədə çay yol zolaqlarının arasında beton vasitəsilə yolla əlaqələnib. Şose vasitəsilə hər iki istiqamətdə, yəni həm şimal, həm də cənub istiqamətində hərəkət etmək mümkündür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Возрождение израильских рек
Hörmüz adası

**Hörmüz adası** () — Hörmüz boğazında yerləşən, İran İslam Respublikasının Hörmüzgan ostanının ərazisinə daxil olan ada.

## Coğrafiyası

Hörmüz adası Hörmüz boğazının şimalında, Oman ilə İran körfəzləri arasında qərarlaşır. Ada materik sahilindən 8 km məsafədəfir. 7x8 km ölçüdə olan ölçüdə oval formaya malikdir. Adanın sahəsi 42 km² təşkil edir. Hörmüz adasından cənub şərqdə boğazın ən böyük adası olan Qeşm adası və Larek adası yerləşir. Ada vulkan mənşəlidir. Ərazisi təpələrlə örtülüdür. Maksimal hündürlüyü 186 metrdir. Faydalı qazıntısı qırmızı oxradır

Sahilləri əsasən qumlu çimərliklərdən ibarətdir, bəzi yerlərdə suya doğru sıldırımlar çıxır. Əsas limandan şərqdə şoran bitkili.axınların kiçik qabarma sistemi vardır. Adanın əksər hissəsində bitki örtüyü yoxdur.

Ada ərazisində ədən qağayısı və Sternula albifrons kimi dəniz quşlarını müşahidə etmək olur.

## Adı
Qədim zamanlarda adanın adı Harmosiya olmuşdur. Ərəblər isə adanı Dşerun adlandırırlar.

## Tarixi
III əsrdə adanı Fars imperiyası olan Sasanilər ələ keçirmişlər. Ərəb xilafətinin öz ərazilərini genişləndirməsi zamanı (632–661) ada ərəblərin nəzarətinə keçmişdir. Bu zaman ada əsas liman və bazar rolunu oynayırdı. Təqribi olaraq 1200-cü ildən ada Hindistan və Çin hərəkət edən yüklər buradan daşınırdı. XIII əsrin ortalarından ada monqolların nəzarətinə keçir. Bu zaman adanı iki dəfə venesiyalı səyyah Marko Polo ziyarət etmişdir.

Sonradan ada Teymurilərin hakimiyyəti altına düşmüşdür. Ada bir müddət Səfəvilərin nəzarətinə keçmişdir. Bu mühüm əhəmiyyətli limanı çinli Çjen Xe ziyarət etmişdir (1414–1415, 1421–1422 və 1433).
1475-ci ildə adada həmçinin rus səyyahı olan Afanasi Nikitin belə olmuşdur.

XIV əsrdə adanı ərəb dövləti olan Hörmüz idarə edirdi. Portuqal–Səfəvi müharibəsi zamanı 1507-ci ildə Hörmüz portuqallar tərəfindən işğal edilir. Hörmüz boğazını nəzarətdə saxlamaq məqsədi ilə portuqallar adada Hörmüz qalasını inşa edirlər. 1622-ci ildə Hörmüz döyüşü baş tutur. I Şah Abbas İngilis donanmasının köməyi ilə adanı geri qaytara bilir.

## Əhalisi
Adada daimi yaşayışı olan yeganə yaşayış məntəqəsi balıqçı kəndi olan Hörmüzdür. Kənd adanın şimalında yerləşir. Bununla belə adada olan əkin yerləri və bağların ətrafında müvvəqəti yaşayış yerləri vardır. Adanın əhalisi yay vaxtı azalır. Bu isə miqrasiya ilə əlaqədardır. Adaya ən yaxın iri yaşayış məntəqəsi Bəndər-Abbas limanıdır. O da adadan 20 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Maraqlı fakt
2008-ci ildə adada dünya tarixinin ən böyük xalçası yaradılmışdır. Kompozisiya "Fars körfəzi" adlanır. Onun sahəsi 1200 m² olmuşdur.

## İstinadlar
Ayumi Tsuci

— Yaponiya səs aktrisası. Ehime prefekturasında anadan olmuşdur. *Mausu Promotion* ilə əməkdaşlıq edir.

## Filmoqrafiya

### Anime
;2004
* *[[Melody of Oblivion]]* - Qız C

;2005
* *[[Best Student Council]]* - Minamo Katsura

;2006
* *[[Black Blood Brothers]]* - Çan
* *[[Red Garden]]* - Roz Şidi
* *[[Tona-Gura!]]* - Niina İsokava

;2007
* *[[Kaze no Stigma]]* - Kanon Suzuhara 
* *[[Potemayo]]* - Quçuko 
* *[[Prism Ark]]* - Vel
* *[[Sky Girls]]* - Eliza fon Dietrix
* *[[Venus Versus Virus]]* - Lola

;2008
* *[[Chaos;Head]]* - Kozue Orihara 
* *[[The Familiar of Zero|The Familiar of Zero: Rondo of Princesses]]* - Beatris

;2011
* *[[Mashiroiro Symphony|Mashiroiro Symphony: The Color of Lovers]]* - Yukari Amaişi

;2012
* *[[Saint Seiya Omega]]* - Line

;2013
* *[[Noucome]]* - Oka Yuuoci

;2014
* *[[Cross Ange]]* - Koko Rivi
* *[[Rage of Bahamut: Genesis]]* - Rafael 
* *[[Robot Girls Z]]* - Barattak

;2015
* *[[Aikatsu!]]* - Mimi Vatanuki

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Naomi Ozora

— Yaponiya səs aktrisası. Ehime prefekturasında anadan olmuşdur. *Aoni Production* ilə əməkdaşlıq edir.

## Filmoqrafiya

### Anime
;2013
* *[[Noucome]]* - Yuraqi Hakoniva 
* *[[Servant × Service]]* - Satıcı qız
* *[[Tanken Driland|Tanken Driland: Sennen no Mahō]]* - Amuze

;2014
* *[[Inari, Konkon, Koi Iroha]]* - İnari 
* *[[Marvel Disk Wars: The Avengers]]* - Cessika Şannon 
* *[[Sega Hard Girls]]* - SG-1000 II 
* *[[Tsubu Doll]]* - Cun Tsukui

;2015
* *[[The Idolmaster Cinderella Girls]]* - Çieri Oqata 
* *[[Triage X]]* - Hinako Kominato

;2016
* *[[Maho Girls PreCure!]]* - Sissi
* *[[Matoi the Sacred Slayer]]* - Yuma Kusanaqi
* *[[Momokuri]]* - Norika Mizuyama

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kanda çayı

— Paytaxt Tokio regionunun ərazisindən axan, Yaponiyada yerləşən çay. Rəsmən I dərəcəli çay kimi təsnif edilir. Sumida çayının sağ qolunu əmələ gətirir. Çayın uzunluğu 24,6 kilometrə bərabərdir. Suaşıran hovuzun sahəsi 105&nbsp;km²-ə bərabərdir.

## Tarixi
Əvvəllər Hirakava adlandırılan Kanda çayı indiki Marunouçi və Hibiya rüblərinin ərazisindən keçir. Hibiya körfəzinə tökülərək Nihombaşi çayının indiki qolunun ətraflarından cənuba doğru axırdı. O zaman Hirakava çayı Toyoşima və Ebara rayonlarının arasında təbii sərhəd rolunu oynayırdı.

1590-cı ildə Edoda məskən salmış Tokuqava İeyasu Hirakava çayının sahillərini bərkitdi. Şəhəri içməli su ilə təmin etmək lazım idi. Sahilboyu quyular əhalini təmiz su ilə təmin edə bilmirdi. Bunun üçün Kanda-cyosui su təmininin sistemi qaydaya salınmışdı. Polad mənbələri İnokasira, Cempukuci və Myosyodzi gölləri ilə əlaqələndirmişdi. Xirakava sahillərinin bərkidilməsi nəticəsində Dzempukudzi çayı Myosyoci gölü ilə birləşdi və yuxarı hissəsi müasir halını aldı. Kanda-cyosui çayın əsas axınından Meciro boğazını yaratdı və Koyşikava və Honqo rüblərini su ilə təmin etdi.

## Çayın qolları
* Cempukuci ()
* Momozono ()
* Мyosyoci ()

Tokionun İmperator sarayının xarici xəndəyi Kanda çayına birləşir.

Hihombaşi çayı () — Kanda deltasının qoludur.

## Yeraltı kanal
Güclü tufanlardan və ya bol yağışlardan sonra suyun artıqlarının saxlanılması üçün yeraltı budaq kanalının tikintisi 80-ci illərdə başlanmışdır. Birinci seksiya uzunluğu 2 kilometr olmaq şərtilə 1997-ci ildə bitirilmişdi. Kanal 240.000 kub metr su üçün hesablanmışdır. Saat ərzində 50 millimetr yağış düşən zaman kanal işləməyə başlayır. Kanal faktiki olaraq əsas yolların altında çəkilmiş bir böyük tuneli xatırladır. 4,5 kilometr uzunluqlu (13 m diametrdə) kanal Yer Kürəsi səviyyəsində 40 m dərinlikdə yerləşmişdir.

## Kanda çayının üzrəindəki körpülər

* Manseybasi ()
* Hiciribaşi ()

## Mədəniyyətdə
"Kaquyahime" folklor qrupu "Kandaqava" adlı mahnı buraxmışdır.

Keyko Sekine (Takaxasi) və Masao Kusakari "Kandaqava" mahnısına əsaslanan filmdə baş rolları oynamışdır.

Yapon pianoçusu Nobuyuki Sudzii "Çayın pıçıltısı" () adlı musiqi əsərini bəstələmişdir. Kanda çayı boyunca gəzintidən sonra o, öz atasına öz sevgisini bildirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* kanda-gawa song
Dəlləkli (Kotayk)

**Dəlləkli** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 23&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim
mərzili tayfasının bir qolunu təşkil edən dəlləkli nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir.

Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 21.VI.1948-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Zovaşen (Gölkənd)
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
 
Kənddə 1873-cü ildə 201 nəfər, 1886-cı ildə 317 nəfər, 1897-ci ildə 374 nəfər, 1904-cü ildə
396 nəfər, 1914-cü ildə 445 nəfər, 1916-cı ildə 466 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş
və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti
qurulandan sonra azərbaycanlılardan sağ qalanlar öz yurdlarına dönə bilmişdir. Burada ermənilərdən başqa 1922-ci ildə 24 nəfər, 1926-cı ildə 33 nəfər, 1931-ci ildə 40 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarından sonra 1947-1953-cü illərdə
azərbaycanlılar zorla tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Takao dağı

— Yaponiya ərazisində yerləşən dağdır. Meydzi-no-Moru kvazi-milli parkının ərazisində yerləşmişdir. Xatiodzi şəhərində, Fuci dağı ətrafında, Tokiodan 50 kilometr məsafədə yerləşmişdir. Dəniv səviyyəsindən 599 m (1 965 fut) hündürlükdə yerləşmişdir.

## Coğrafiyası
Takao-san dağı subtropik iqlim zonası ilə mülayim iqlim zonasının sərhədində yerləşmişdir. paytaxt Tokiodakı dağın yaxınlığında olmasına baxmayaraq, Takao dağı vəhşi təbiətə malikdir. Dağ sıx meşələrlə örtülmüşdür, onun yamaclarında bitkilərin 1 200-dən çox növü bitir. Yalnız qıjıların 140 növünə burada rast gəlmək olar. Burada heyvanların və həşəratların böyük müxtəlifliyini görə bilərsiniz. Qabanlar və meymunlar üstünlük təşkil edir.

## Takao dağına qalxma
Takao-san — piyada gəzintilər və turizm üçün məşhur yerdir. İldə bu yeri 2,5 milyondan çox insan ziyarət edir. Dağın zirvəsinə piyada kimi çatmaq mümkündür. Buraya həm kanat yolu ilə, həm də funikulyor ilə çatmaq mümkündür. Dağın zirvəsində Fuci dağına, Tokioya və İokoqamaya fantastik mənzərə açılır.

## Takao dağının görməli yerləri
Takao-san dağı — Yaponiyada əsas turist obyektlərindən biri hesab olunur. Dağda buddist məbədi olan Yakuo-in məbədi 744-cü ildə tikilmişdir. XIV əsrdə bərpa edilmiş məbəd (Takao-san Yakuo-in Yuki-ji) dağı ən görməli yeri hesab olunur.

Takao dağı yapon folkloruna məxsus olan tenqu və bir qədər də kami ilə sıx bağlıdır. Yakuo-in məbədində kürəkdə uzun burunla və qanadlarla tenqunun böyük heykəltəraşlıq təsviri diqqəti cəlb edir.

Hər il Takao dağının ətəyində, martın ikinci bazar günü Xivatarinin alovlu təntənəli yürüşünün festivalı keçirilir. Yamabusi () rahib-tərki-dünyaları Yakuo-in (Takao-san Yakuō-in Yūki-ji) buddist məbədində Sayto Qoma-ku adlı atəşin böyük açıq mərasimi keçirirlər. Xalqların ümidləri və arzuları ilə yazılmış nadeqi çubuğu bu mərasimdə yandırılır. Alovlu təntənəli yürüşdə minlərlə yapon və turist iştirak edir. Yamabusilər isti kömürlər üzrə ayaqyalın gedərək təntənəli yürüşə başçılıq edirlər. Dindarlar ailənin, bədənin və ürəyin təhlükəsizliyi haqqında dua edirlər və sonra isti kömürlər üzrə yamabusilərin ardınca gedirlər. Onlar güman edirlər ki, atəş bütün çirkləndirmələri yandıraraq insanları təmizləyir.

## Qalereya

Fayl:Sign of Summit of Mt. Takao taken in May 2009.jpg|"599.03 m" məntəqəsi— Takao dağının ən yüksək nöqtəsidir
Fayl:Abies firma3.JPG|Takao-san dağından Tokionun mənzərəsi
Fayl:Fuji from Takao 1.JPG|Takao-san dağından Fuci dağının mənzərəsi
|Takao dağında Tenqu heykəli 
Fayl:Takao Mountain Railroad funicular.jpg|Funikulyor


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website  (İngiliscə)
* Official website (Yaponca)
* "Citizens' Association to Protect Wildlife of Mt.Takao" website  (Yaponca)
* Trail map (Yaponca)
Tate dağı

— Yaponiyanın Toyama prefekturasının cənub-şərqində yerləşmiş dağdır. Xida dağ silsiləsinin ən yüksək zirvələrindən biri hesab olunur. Fuci dağı və Xaku dağı ilə birlikdə "Üç Müqəddəs Dağ" (*Sanreydzan*) hesab olunur. Dağa qalxmalar mövsümü apreldə başlanır və noyabrda qurtarır. Dağa qalxan ilk şəxs Saeki no Ariyori olmuşdur. Bu hadisə Asukanın hakimiyyəti dövründə baş vermişdir. 4 dekabr 1934-cü ildə dağ Tyubu-Sanqaku Milli parkının tərkibinə daxil edilmişdir. Dağ əsasən qranitdən və qneysdən təşkil olunmuşdur.

## Adı
"Tateyama" sözü yapon adı olub, "durmaq" (立) və "dağ" (山) mənasını bildirən iki heroqlifdən ibarətdir. Toyama prefekturasının hökuməti rəsmən dağı "Tate" dağı kimi deyil, "Tateyama" dağı kimi adlandırır. Yaxınlıqda yerləşən qəsəbənin adı da Tateyama adlanır. Həmçinin Tateyama — dağdan qərbə 2 kilometrdə yerləşmiş kiçik vulkanın adıdır.

## Coğrafiyası

### Yerləşməsi
Tateyama dağı Toyama prefekturasının cənub-şərq hissəsində yerləşmişdir. Dağın ətəyində Tateyama qəsəbəsi yerləşdmişdir. Qatar vasitəsilə prefekturanın paytaxtı olan Toyama şəhərinə çatmaq olar.

### Dağın görməli yerləri
Dağı görmək və səyahət etmək istəyən turistlər üçün insanlar arasında məşhur olan "Tateyama Kurobe Alpine" ekskursiya marşrutu təşkil edilir. Bu ekskursiya marşrutu yalnız 3015 hündürlüyə qədər qalxa bilir.

Dağın zirvəsində Oyama məbədi yerləşmişdir. Buraya gələn ziyarətçilər keşişdən xeyir-dua və daha isti sake ala bilərlər. Həmçinin zirvədə istirahət zonası yerləşmişdir. Buraya gələn turistlər xatirə suvenirləri ala bilərlər.

Murodo platformasında ticarət rayonu və isti su mənbələri olan onsenlər yerləşmişdir.

Dağdan aydın şəkildə Semaya şəlalərini görmək olar. Yaponiyada ən yüksək şəlalələr hesab olunur. Aprel və iyun aylarında 15–20 metr hündürlükdə Yukino-tani adlı qar divarlarını görə bilərsiniz. Taybey, İnçxon və Tailanddan bir çox çarter xidməti buraya gəlirlər.

### Yaxınlıqdakı dağlar

### Çaylar
Dağın yamaclarından bir neçə çay öz başlanğıcını götürür. Buradan başlanğıc götürən çaylar sonda Yapon dənizinə tökülürlər..
* Xayaçuki çayı
* Kurobe çayının qolu olan Çuruqisava çayı

## Tateyama dağının təsviri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Peakware.com 
* Summitpost.org
Superpis

**Superpis** () — rejissor Qreq Mottola tərəfindən 2007-ci ildə çəkilmiş ABŞ komediya filmi. Ssenarisini İvan Qoldberq və Set Rocenin yazdığı filmin baş rollarını Cona Hill, Maykl Sera, Kristofer Mintz-Pliz, Set Roqen, Bill Heyder rol almaqdadır.

## Məzmun
Oxuduqları liseyin qızlarından birinin düzəltdiyi şənliyə dəvət edilən üç dostun başına gələn hadisələrdən bəhs edir.

## Rollarda
* Cona Hill — Set
* Maykl Sera — Ivan
* Kristofer Mintz-Pliz — Foqell və ya digər adıyla MakLovin
* Bill Heyder — Polis Sleyter
* Set Roqen — Polis Maykls
* Marta Makİsaak — Bekka
* Emma Ston — Culs
* Aviva Farber — Nikola
* Jo Lo Truqlio — Frensis
* Kevin Korriqan — Mark
* Laura Marano — Cavan Bekka
* Steysi Edvards — Ceyn (İvanın annası)
* Deyv Frenko — Qreq
Bozcaada

**Bozcaada** (), həm də **Теnedos** () — Egey dənizinin şimalında, Dardanel boğazının çıxışında yerləşən, elə də böyük olmayan ada. Ada Çanaqqala ilinin Bozca ada rayonuna daxildir (Türkiyə).

## Adı
Adındanda göründüyü kimi çağdaş türk dilində "boz ada" ( — boz, torpaq rəngi, *ada*) mənasını verir.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 37,6&nbsp;km² təşkil edir. Bu sahəsinə görə Türkiyənin Gökçeada və Mərmərə adasıından sonra üçüncü böyük adasıdır.

## Tarixi

Ada Anadolu yarımadasından 5&nbsp;km aralıda yerləşir. Qədim antik dövrdə adada ilk yunan koloniyaları salınmışdır. Antik dövrdə adanın coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar olduqca zəngin tarixi yaranmışdır. B. e. ə 86-cı ildə ada yaxınlığında Roma imperiyası ilə Bosfor çarı VI Mitridad arasında döyüş olmuşdur. Bununla belə yunan əhalisi adanı 1204-cü ilə qədər nəzarətdə saxlamışdırlar. Bu zaman adanı Venesiya Respublikası işğal edərək, burada qala inşa etdirir. Bununla da onlar Qaradəniz boğazlarına nəzarəti əllərinə keçirmiş olurlar.

Bozcaadadan 10&nbsp;km şimalda Dardanel boğazının çıxacağında böyük önəm daşıyan Dovşan adaları yerləşir bu adaların ələ keçirilməsi uğrunda Venesiya və Genuya, üstəlik Bizans mübarizə aparmışdır. Burada yerli yunanlar provaslav məzhəbinə etiqat etdiyindən gəlmə katoliklərə mübasibət heçdə yaxşı deyildi.

Öz aralarında adanın kimə mənsubluğunu müəyyənləşdirə bilməyən tərəflər roma papasına müraciət etmişdir. VI Urban adanın dərhal neytallaşmasını tələb edərək 4 minlik yunan əhalisini Krit və Evbeya adalarına köçürülməsini tələb edir. Sonradan 1470-ci ildə adanı Osmanlı imperiyası ələ keçirir. Bura yenidən yunan və türk əhalisi köçür.

Osmanlı imperiyasının zəyifləməsi ilə ada uğrunda mübarizə yenidən başlamışdır. 10 mart 1807-ci ildə adanı ruslaş işğal edərək buradan Dardaneli mühasirədə saxlayırdılar
1822 ilin oktyabrında Yunanıstanın azadlığı uğrunda başlanan müharibə əsnasında yunanlar ada yaxınlığında Osmanlı donanmasına hücum edərək türk vitse admiralının gəmisini batırırlar.

Birinci Balkan müharibəsi zamanı (1912–1913) ada yunan desantı tərəfindən ələ keçirilmişdir.
1918–1923 illərdə iri Gökcəada) silahsız bölgə elan edilir. Kamalçıların qələbəsi Lozanna müqaviləsinin imzalanması ilə bitir. Boğazlar və ətrarafında olan ərazilər, yunanlara yerli hakimiyyət orqanlarını yaratmaqla Türkiyəyə verilir.
Burada yaşayan yunan əhalisi 1970-ci illərdə Yunanıstan, ABŞ və Avropa ölkələrinə köçmüşlər.

## Əhalisi
Adada 2354 nəfər (2010) yaşayır. Onlardan cəmi 30 nəfəri yunan digərləri isə türkdür.

## İqtisadiyyat
Əvvəllər ada özünün içkiləri ilə məşhur olmuşdur. 2000-ci ildən adada Külək Elektrik turbinləri quraşdırılmışdır.
Hazırda isə adanın əsas gəlir mənbəyi turizm və dayvinqdir.

## Görüntülər

Bozcaada 021.jpg|Bozcaadada bir küçə
Bozcaada windfarm.jpg|Külək turbinləri
Bozcaada Rüzgar Gülleri.jpg|Çimərlik və külək turbinləri birlikdə
Bozcaada, Çanakkale, 2019 16.jpg|Bozcaadanın evləri
Bozcaada 015a.jpg|Bozcaadanın küçələri
Bozcaada - panoramio (10).jpg|Bozcaada qalası
Turkish pottery.jpg|Bozcaadanın əl işlərindən olan saxsı qablar
Bozcaada - panoramio (22).jpg|Bozcaada da bir yeməkxana


## Mənbə
* Σύλλογος Τενεδίων "ο Τέννης" 

## İstinadlar
Cəngəlliklər kitabı (film, 2016)

**Cəngəllik kitabı** () — Con Favro tərəfindən rejissorluğu, Castin Marks tərəfindən yazılan və Walt Disney Pictures tərəfindən istehsal edilən fantaziya macəra filmi.

## Məzmun

Mauqli Hindistanda meşədə qurd Rakşa tərəfindən böyüdülən, Akelanın liderlik etdiyi sürüdə yaşayan və panter Bagira tərəfindən tapılan "insan balası"dır. Akela onun insan kimi olmasını qəbul etməmişdir.

Bir gün quraqlıq mövsümündə cəngəllik heyvanları yırtıcılar yeyilmə qorxusu olmadan su içmək üçün toplaşıb atəşkəs elan edərlər. Ancaq yaralı Benqal pələngi Şir Xan Mauqlinin qoxusunu hiss edib gəldiyində atəşkəs pozular. O, quraqlığın sonunda Mauqlini öldürəcəyini dair xəbərdarlıq edər. Mauqli özünün təhlükəsizliyi üçün cəngəlliyi tərk etməyə qərar verər. Bagira yaxınlıqdakı insan kəndinə qədər ona rəhbərlik qərarı verər.

Yolda Şir Xan onları izləyər və Bagiranı yaralayar, ancaq Mauqli qaçmağı bacarır. Daha sonra, Mauqli Kaa adlı bir piton ilə qarşılaşar; Kaa onu hipnoz edər. Onun təsiri altında olarkən Mouqli atasının onu qoruyarkən Şir Xan tərəfindən parçalandığını görər. Kaa Mauqlini udmağa çalışar, amma Balu adlı bir ayı tərəfindən hücuma məruz qalar. Hadisələr inkişaf edir.

## Rollarda
* Nil Seti — Mauqli, qurdlar tərəfindən böyüdülən uşaq
** Kendrick Reyes — körpə Mauqli
* Riteş Rajan — Mouqlinin atası

## Səsləndirmə
* Bill Mürrey — Balu, tənbəl ayı, Mouqlinin dostu
* Ben Kinqsli — Bağira, qara panter, Mauqlinin müəllimi
* Idris Elba — Şir Xan, Benqal pələngi, Mauqlinin düşməni
* Lupita Nyonqo — Rakşa, dişi Hind canavarı, Mauqlinin anası
* Skarlet Yohansson — Kaa, böyük piton
* Cankarlo Espozito — Akela, erkək Hind canavarı
* Kristofer Uolken — Kral Lui, Böyük meymun

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Mərkəzi kəşfiyyat (film, 2016)

**Mərkəzi kəşfiyyat** — 17 iyun 2016-cı ildə təqdim edilən ABŞ döyüş-komediya filmi. Rejissorluğunu Rauson Marşall Turberin etdiyi filmdə baş rollarda Dueyn Conson və Kevin Hart yer alır.

## Rollarda
* Dueyn Conson — Robbi Verdiçt / Bob Ston
* Kevin Hart — Kalvin *Qızıl Cet* Coyner
* Aaron Pol — Fil Stanton
* Amy Ryan — Agent Pamela *Pam* Harris 
* Daniella Nikolet — Meqqi Conson-Coyner
* Timoti Con Smit — Agent Nik Kuper
* Ceyson Beytmen — Treyvor Olson
* Meqan Park — Leksi
* Rayan Hansen — Stiv
* Melissa MakKarti — Darla MakQukian

## İstinadlar
Baqerhat məscid şəhəri

**Baqerhat məscid şəhəri** — Banqladeşin cənubunda Qanq çayı ile Brahmaputra çayının kəsiştiyi yerdə XV əsidə qurulan qədimi şəhərdir.

Delhi Sultanı IV Məhəmməd Şahın hakimyəti illərində *Cihan Əli* adında bir əsgər tərəfindən "*Xəlifə şəhəri*" adı ilə müsəlman şəhəri kimi əsası qoyulan şəhər, 1459-da Cihan Əlinin ölümündən sonra meşələrə büründü. Həmin şəhərin 50 əsəri günümüzə gəlib çıxmışdır. Əsərlərin arasında ən məşhuru və ən gözəli *Altmış Günbəzli məscid*dir.

1985-də Ümumdünya irsi sıyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Siyasi və dini səbəblərdən Dehli sultanlığının ucqar torpaqlarında islam şəhəri qurmaq üçün Delhi Sultanı Cihan Əliyə əmr verdi. Cihan Əlinin başcılığı ilə eyni formada 360 məscid,bir neçə dövlər binası, saray və su anbarı tikildi. Binaların tikilişində qırmızı kərpicə üstünlük verirdilər. Şəhər qurulduqdan sonra ömrünün sonuna kimi Baqerhatdan ayrılmayan Cihan Əli 1459-da vəfat edir. Cihan Əlinin qəbri üstündə Cihan Əli türbəsi tikilmişdir. Şəhərin yaxınlığında Cihan Əlinin yaxın dostu olan Piri Əlinin türbəsi vardır.

## Məscidlər

### Altmış Günbəzli məscid
Altmış Günbəzli məscid (Shat Gambuj), Banqladeşin ən qədim məscidlərindən biridir. Bu səbəblədə "Tarixi məscid" kimi adlandırılır. Məscidin altmış günbəzini sütunlar saxlayır, yeddi əsas günbəzdə banqladeş dilində yazılar vardır.
Məscid binası həm dini məhkəmə, həm mədrəsə, həm də namaz qılmaq (ibadət) üçün istifadə edilirdi. Məscid 1440 Əli Cihan tərəfindən qırmızı kərpicdən tikilmişdir. Məcid dört minarəlidir.

### Doqquz Günbəzli məscid
Doqquz Günbəzli məscid XV əsrdə Cihan Əlinin qəbri yaxınlığında tikilmişdir. Məscidin səkkiz kiçik günbəzi və mərkəzdə bir böyük günbəzi vardır.

## Muzey
Baqerhat şəhərində Banqladeşin arxeologiya şöbəsi və UNESCO birlikdə tarix muzeyinin əsasını qoydular. Muzey Altmış Günbəzli məscidin qarşısında yerləşir. Muzeydə Banqladeşin mühüm tarixi binalarının şəkilləri və arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış dəyərli əşyalar sərgi olunur.

## Şəkillər

স্বর্গিয় আলোয় আলকিত ষাট গম্বুজ মসজিদ।.jpg| Altmış Günbəzli məscid
ষাট গম্বুজ মসজিদ entrance view.jpg |Altmış Günbəzli məscid
Shat_Gombuj_Mosque_(ষাট_গম্বুজ_মসজিদ)_004.jpg|Altmış Günbəzli məscidin giriş qapısı
Frontal view of Nine dome mosque.jpg |Doqquz Günbəzli məscid
Shat Gambuj Mosque (1).jpg|Baqerhat tarix muzeyi


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* View Panographies of the site
* Mosques and Tombs at Bagerhat
Gülməli adamlar (film, 2009)

**Gülməli adamlar** — Cadd Apatounun rejissorluq etdiyi, yazdığı komediya—dram filmi. Baş rollarda ayaqüstü komediya üstaları  Adam Sendler və Set Roqen yer almaqdadır. Film 31 iyul 2009-cu il tarixində təqdim edilmişdir. Əvvəlki Apatou filmlərinə nəzərən daha dramatikdir. Universal Pictures və Columbia Pictures filmi istehsal etmişdir.

## Məzmun
Corc Simmons həyatının ən bədbəxt xəbərini öyrənmişdir. Artıq geriyə dönüşü olmayan yol onu gözləyir: Ölüm! İşini yaxşı bilən ayaqüstü komediyaçısıdır. Corc sağalmaz xəstəliyə tutulduğunu gördüyündə məyus olur. Artıq 1 ildən az ömürü qaldığını görər. Hekayə başlayar.

## Rollarda
* Adam Sendler — Corc Simmons
* Set Roqen — Ayra Vrayt
* Lesli Mann — Loura Anderson
* Erik Bana — Klark Anderson
* Cona Hill — Leo Fousett
* Ceyson Şvartzman — Mark Devito
* RZA — Çak
* Aubri Plaza — Deyzi
* Aziz Ansari — Rendi
* Eminem —  Eminem

## Xarici keçidlər
* Resmi Site 
* 
*
Qax Dövlət Gürcü Dram Teatrı

Qax rayonu Əlibəyli kənd Mədəniyyət evində 1981-ci ildə gürcü dram dərnəyi yaradılmışdır.

Kollektiv 1985-ci il may ayının 31-də Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Kollegiyasının 41 saylı qərarına əsasən «Xalq teatrı» adını almışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 - dekabr 2004-cü il tarixli 551 saylı və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22 fevral 2005-ci il tarixli 54-cü saylı Sərəncamlarına müvafiq olaraq teatra Dövlət statusu verilmişdir.

## İstinadlar
Şahzadə adaları

**Adalar arxipelaqı** (**Qızıl adalar**; , *Prens Adaları* — "Şahzadə adaları" və ya sadəcə *Adalar*; , *Pringeponnesa*; , *Pringēpōn nēsoi*) — adalar qrupuna doqquz ada daxildir. Adalar Mərmərə dənizində İstanbul şəhər sahilindən bir qədər araləda qərarlaşır. İnzibati cəhətdən isə Türkiyənin İstanbul ilinin Adalar bələdiyyəsi ərazisinə daxildir.

## Coğrafiyası

Adalar arxipekaqına daxil olan adalar:

Böyükada () — adından göründüyü kimi arxipelaqın ən iri adasıdır. Yunsnlar adanı Prinkilos (, *Prínkēpos* — "şahzadə") adlandırırlar. Adanın sahəsi 5,36 km² təşkil edir.

Heybəliada () — çağdaş dilimizdə "torbalı ada", yunanlar isə Xalki (, *Chalki*) adlandırırlar. Adanın sahəsi 2,4 km² təşkil edir.

Burqazada () — yunanlar adanı (, *Antigoni* adlandırır. Adanın sahəsi 1,5 km² təşkil edir.

Xınalıada () — yunanlar adanı Protki ( adlandırır. Tərcümədə isə "birinci" mənasını verir. Səbəb isə Stanbula ən yaxın olanı olmasıdır. Adanın sahəsi 1,3 km²-dir.

Sədəf adası ( — yunanlar adanı Terevintos adlandırırlar (, *Terebinthos*). Adanın sahəsi 0,157 km²-dir.

Yassıada () — yunanlar adanı Plati (, *Plati*) adlandırır. Adanın sahəsi 0,05 km²-dir

Sivriada ( — yunanlar adanı Okesiya (, *Oxeia*) adlandırır. Adanın sahəsi 0,05 km²-dir

Qaşıq adası ( — yunanca da ada öz dillərində bu sözün qarşılığı (, *Pita*) işlənir. Adanın sahəsi 0,006 km²-dir.

Dovşan adası () — yunanlar adanı Neandros (, *Neandros*) adlandırır. Adanın sahəsi 0,004 km² təşkil edir.

## Tarixi
Bizans imperiyası dönəmində adalarda şahzadələr və imperiratorun yaxınları adada saxlanılırdı. 1302-ci ildə türklərin Yalova şəhərini tutması ilə yunanların adaya axını artmışdır. Afaların özü isə Osmanlı imperiyası tərərindən 1453-cü ildə ələ keçirilir. Sonrakı donəmlərdə isə osmanlı şahzadələri və sultanın qohumları adalarda yerləşdirilirfi. Şahzadə adaları adıda buradan yaranmışdır. XIX əsrdə ada varlı yunan, erməni və yahudilərin əsas istirahət yerinə çevrilir. Türk kspitalının adalara axını ilə bura çoxlu sayda türk gəlmişdir. Adada hazırda yunan və yahudilər belə yaşayır.

## Əhalisi
1912-ci ildə adalarda 10 250 yunan və 670 türk yaşayırdı. Türklər əsasən Heybəliadada yaşayırdılar. Xınalıadada ermənilər, Böyükadada yahudilər və livanlılar yaşayırdı. 2011-ci il məlumatına görə adalarda 13 883 nəfər yaşayır.

## Turizm
Yay aylarında adalar İstanbuldan bura bir günlük səfərlər təşkil edilor. Adalara bərələrlə də getmək mümkündür. Bərələr əsasən arxipelaqın dörd iri adasına yan adırlar:Xınalıada, Böyükada, Heybəliada və Buqazada. Bərə daşımalarını Istanbul Seabuses (İDO) şirkəti həyata keçirir. Bu işlərə İstanbul bələdiyəsi baxır

## Tanınmış şəxsləri
Adada məşhur türk yazıçısı Səid Faiq Abasıyanik və türk futbolunun əfsanəsi Lefter Kyuçkandonyadis yaşamışdır.

## Mənbə
* Rayon rəhbərliyinin rəsmi saytı
* Ərazi vahifliyinin rəsmi saytı
* Stanbuldakı adaların şəkilləri (xəritə)
* Istanbul’s isle of diversity from the *[[Christian Science Monitor]]*, By Yigal Schleifer, July 28, 2005
* Interactive Maps: MultiMap.com, FallingRain.com
* Istanbul islands Turkish Daily News 

## İstinadlar
İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası

**İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası** və ya **Kürdüstan Demokrat Partiyası** — İran kürdlərinin siyasi partiyası olub , əsas məqsədi Federal Respublika çərçivəsində kürdlərin milli hüquqlarının qorunmasıdır.

## Yaradılması
1945-ci il avqustun 16-da Qazi Məhəmməd tərəfindən əsası qoyulmuşdur. 1946-cı il yanvarın 22-də Qazi Məhəmməd Mahabad Cümhuriyyətinin müstəqilliyini elan etdi və prezidenti oldu. 1946-cı il dekabrın 15-də isə yenidən İranın tərkibinə keçdi. Respublika tənəzzülə uğradıldıqdan sonra bütün üzvləri edam edildi və bununla da partiyanın fəaliyyərinə son qoyuldu. 

Partiya 19511953-cü illər arasında yenidən kuliminasiya yaşadı.

Adlardakı oxşarlığa baxmayaraq İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası tayfa əlaqələrini müasirləşdirməyə çalışan, elitist, İraqdakı Kürdüstanın Demokratik Partiyası isə güclü tayfa əlaqələrinə arxalanan partiyadır. İKDP solçu partiyadır və yaradılışının ilk illəri (19451946) istisna olmaqla müstəqillik yox, muxtariyyət üçün mübarizə aparıb.

## İstinadlar
Adaptiv neyro-qeyri səlis çıxarış sistemi

**Adaptiv neyro qeyri-səlis çıxarış sistemi** ()— Takagi Sugeno qeyri-səlis çıxarış sisteminə əsaslanan süni neyron şəbəkənin növlərindən biri.  Bu üsul 1990-cı illərin əvvəllərində inkişaf etdirilib.  Həm neyron şəbəkələr, həm də qeyri-səlis məntiqin prinsiplərini özündə birləşdirəndən sonra, bu sistem vahid quruluşda hər ikisinin üstünlüklərini almaq üçün potensiala malik oldu. Onun çıxarış sistemi yaxın qeyri-xətti funksiyalar üçün öyrənmə qabiliyyətinə malik olan qeyri-səlis ƏGƏR-ONDA qaydalarının (İF-THEN) məcmusuna uyğundur. Deməli, ANFİS universal qiymət təyin edən sayılır. ANFIS-in daha  səmərəli və optimal şəkildə istifadəsi üçün, genetik alqoritm vasitəsilə əldə olunan parametrləri istifadə etmək olar.

## Nümunə
İki girişli və iki qaydalı sadə Takagi-Sugeno kontrolleri:

 Əgər P11(x1) VƏ P12(x2) ONDA f1(x1, x2)
 ƏGƏR P21(x1) VƏ P22(x2) ONDA f2(x1, x2)

Bu idarəetmə elementini reallaşdıran  ANFİS  aşağıdakı kimi təsvir olunur:

center|thumb|550px|<center>Yuxarıdakı sistemin eskizi</center>

## İstinadlar
Myonxyansan

**Myonxyansan** və ya **Myonxyan dağı** () — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının ərazisində yerləşən dağdır. Koreya dilindən tərcümədə dağın adı "sirli ətir dağı" mənasına gəlir. Öz adı dağ onun sayəsində alıb ki, onun ərazisində sirli formalar və ətirlər aşkar edilmişdir. Əfsanəyə görə bu müqəddəs yer, yəni Myoxyansan koreya millətinin əcdadı olan Danqun Vanqqeomun evi olmuşdur.

## Ətraf mühiti
Dağın çox hissəsi müxtəlif tipli sıxyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. Dağın 16 000 hektarlıq ərazisi milli parkın ərazisinə daxildir. 7 000 hektarlıq ərazi *BirdLife International* beynəlxalq təşkilatı tərəfindən mühafizə olunur. Bunun da səbəbi nadir quşların yuva salmaq üçün buraya gəlmələridir.

### Dünya biosfer qoruğu
YUNESKO-un "İnsan və biosfer" adlı hazırladığı proqram üzrə 2009-cu ildə dünya biosfer qoruğu kimi Myonxyansan dağı müəyyən edilmişdir. Onun mədəni əhəmiyyətinə, həmçinin sıldırım qayalarına istinad edərək dağa bu ad verilmişdir. Dağ ərazisində endemik hesab olunan bitkilərin 30 növü bitir. Burada yayılan bitkilərdən 16 növü, heyvanlardan isə 12 növü tamamilə məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

## Turizm
Myoxyansan dağı — Koreya Xalq Demokratik Respublikasında əsas turizm obyektlərindən biri hesab olunur. Əhalinin çox hissəsi bu dağı ziyarət edirlər. Dağa səyahət etmək üçün bir neçə turizm marşrutu təşkil edilmişdir. Gözəl mənzərələrdən başqa həmçinin turistləri Poxyonsa məbədi cəlb edir. Sanvon komaları, Kımqvan, Xabiroda diqqəti cəlb edən obyektlərdəndir. Ryonmun mağarası süni şəkildə turistlər üçün hazırlanmışdır.

Myoxyansan dağında dünyada böyük xəzinə kimi status almış Dostluğun Beynəlxalq Sərgisi təşkil olunur. Sərgidə hökumətin idarəsinin bütün illəri, həmçinin Koreya Xalq Demokratik Respublikasının rəhbərləri tərəfindən alınmış hədiyyələr turistlərə və əhaliyə nümayiş olunur. Böyük bina hədiyyələrin sərgisini təqdim edir. Burada siz Kim Er Senin və kiçik Kim Çen İrin sərgiyə təqdim etdikləri hədiyyələri görə bilərsiniz.

"Xyansan" mehmanxanası zəngin ziyarətçilərə xidmət edir. "Çxonçxon" mehmanxanası isə — orta sinifin nümayəndələrini qəbul etmək üçün yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*''Ryongmun Cavern'' picture album  at Naenara
*''Hyangsan Hotel'' picture album at Naenara
*Another picture album  at Naenara
Piksellər (film, 2015)

**Piksellər** — rejissorluğunu Kris Kolumbusun etdiyi, 2015-ci ildə yayımlanan ABŞ döyüş-animasiya filmdir.

## Məzmun
1982-ci ildə üç dost Sem Brennder, Vill Kuper, Ladlou Lamansoff və Eddi Alov Püskürdən Plant, atari salonlarında dünyanı yüzlərcə dəfə xilas etdilər və indi onlar dünyanı həqiqətən xilas etməyə çalışacaqlar.

ABŞ Prezidenti Kuperin PAC-MAN, Donkey Kong, Galaga, Centipede və Space invaders-in hücumlarını əngəlləmək və dünyanı xilas etmək üçün videooyun qəhrəmanlarından kömək istəməkdən başqa şansı qalmamışdır.

## Rollarda
* Adam Sendler — Sem Brenner
* Kevin Ceyms — ABŞ prezidenti Vill Kuper
* Mişel Monaqan — Leytenant-polkovnik Violet van Patten
* Piter Dinkleyc — Eddi Plant
* Coş Qad — Ladlou Lamonsoff
* Brayan Koks — Admiral Porter
* Şon Bin — Korporal Hill
* Ceyn Krakovski — Birinci Xanım Ceyn Kuper
* Affayon Krokett — Serjant Dilan Kohan
* Eşli Benson — Ledi Liza
* Mett Lintz — Metti
* Leyni Kazan — Miki Lamonsoff

## İstinadlar
Güləş 2015 Avropa Oyunlarında

## Ümumi məlumat

### Medal sıralanması

### Nəticələri

## Xarici keçidlər
* Güləş idman növünün nəticələri '''www.az.baku2015.com''' saytında 

## Həmçinin bax
Cenndi Tartakovski

**Cenndi Tartakovski** (d. 17 yanvar 1970), ABŞ animatoru, cizgi filmi ssenaristi və rejissorudur.

Tartakovski, Rusiyada yaşayan yəhudi ailənin uşağıdır. 7 yaşında olarkən ABŞ-yə köçmüşdülər. Liseyi Çikaqo-da oxumuşdur və sonra Kaliforniyaya gedərək orada Kaliforniya Sənət İnstitutu-nu bitirmişdir. Craig McCracken və Rob Renzetti ilə məktəbdən dostdular. Daha sonra Cartoon Network Amerikada yayımlanan "What A Cartoon" adlı şoudaDeksterın Laboratoriyasının təməllərini atdı və iki il sonra 1996-da "Deksterin Laboratoriyası" Cartoon Network-da yayımlandı. Daha sonra 2001-ci ildə "Samuray Cek" adlı cizgi filmi yaratdı və son olaraq da 2003-cü ildə "Ulduz Müharibələri:Klon Müharibələri-nin ilk seriyasını yaradanlardandır. 2005-ci ildə bu cizgi filminin bitməsindən sonra Rusiyaya geri dönmüşdür. Tartakovski Craig McCrackennin Powerpuff Girls cizgi filminin bəzi bölümlərində rejissorluq etmişdir. "Samuray Cek" və "Deksterin Laboratoriyası" cizgi filminə görə Emmy mükafatı qazanmışdır. Evlidir. Arvadı Daun Deviddir.

## Filmləri
* The Power of the Dark Cyrstal (2011) İşi: Rejissor
* Dəmir adam 2 (2010) İşi: Eskiz sənətçisi
* Powerpuff girls movie (2002) Işi: Animasiya rejissoru
* The Freaky Family

## Cizgi filmləri
* Transilvaniya Oteli (2012-) : Rejissor
* Sym-Bionic Titan (2010) : Rejissor
* Ulduz Müharibələri: Klon Müharibələri (2003-2005) Rejissor, Ssenarist
* Samuray Cek (2001-2004) Prodüser, Yaradıcı, Rejissor
* İnək və Toyuq (1998-1999)
* Powerpuff girls (1998-2001) Prodüser, Rejissor
* Deksterin Laboratoriyası (1996-1998) və (2001-2003) Prodüser, Yaradıcı, Rejissor
* Kritik (1994-1995)
* Iki Axmaq it (1993-1994)
Gecə leşyeyəni

**Gecə leşyeyəni** — Den Qilroyun yazdığı və rejissorluq etdiyi 2014 Amerika neo-noir, cinayət, triller filmi. Filmin əsas rollarında Ceyk Cillenhol, Rene Russo, Riz Ahmed və Bill Pakston yer almaqdadır.

Film premyerasını 2014 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında etdi. Open Road Films tərəfindən 31 oktyabr 2014-də təqdim edildi. Tənqidçilərdən müsbət şərhlər alan film 87. Oskar mükafatında Ən Yaxşı orijinal Ssenari namizədliyi əldə etdi.

## Məzmun
Luiz Blum gecələr Los-Ancelesdə baş verən cinayət, qəza kimi hadisələri kamerasına lentə alan və xəbər kanallarına satan işsiz bir adamdır.

## Rollarda
* Ceyk Cillenhol - Luiz Blum
* Rene Russo - Nina Romina
* Riz Ahmed - Rik
* Bill Paxton - Co Loder
* Michael Hyatt - Detektiv Frontieri
* Ann Cusack - Linda
* Kevin Rahm - Frenk Kruz
* Kathleen York - Cek

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Resmi site 
* Internet Movie Database'de **
* Metacritic'de *[http://www.metacritic.com/movie/nightcrawler Gece Vurgunu]*
* Rotten Tomatoes'da *[https://www.rottentomatoes.com/m/nightcrawler/ Gece Vurgunu]*
Casus (film, 2015)

***Casus*** () — Pol Feyqin 2015-ci ildə çəkdiyi ABŞ filmi. Baş rollarda Melisa Makkarti, Ceyson Stethem, Rouz Birn, Miranda Hart, Bobbi Kannavale, Ellison Cenni və Cud Lou yer almaqdadır.

## Rollarda

* Melisa Makkarti — Syuzan Kuper
* Ceyson Stethem — Rik Ford
* Rouz Birn — Rayna Boyanov
* Cud Lou — Bredli Fayn
* Miranda Hart — Nensi B. Artinqstoll
* Bobby Kannavale — Sergio De Luka
* Ellison Cenni — Elayn Kroker
* Piter Serafinowicz — Aldo
* Riçard Breyk — Solsa Dudaev
* Morena Bakkarin — Karen Uolker
* 50 Cent — Özü
* Verka Serduchka — Özü
* Björn Gustafsson — Anton
* Nargis Fakhri — Laya
* Maykl MakDonald — Patrik
* Mitç Silpa — Fredrik 
* Uill Yun Li — Timoti Kress
* Karlos Ponce — Metyu Vright
* Stiv Bennos — Barmen Alan
* Raad Rawi — Tihomir Boyanov
* Jessika Çaffin — Şaron
* Keyti Dippold — Katerin
* Culiyan Miller — Nikola
* Zak Vuds — Qırmızı qalstuklu adam
* Ben Falkon — Amerikalı turist
* Cemi Denbo — Qumarxana işçsi
* Iván Kamarás — Gecə klubu işçisi
* Yuri Buzzi — Restoran işçisi
* Alessandro De Marco — Qumarxana işçisi
* Pol Feyq — Sərxoş

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Şri-Lanka adası

**Şri-Lanka adası** () — Hind okeanında yerləşən ada. Nəhəng adada eyni adlı Şri-Lanka dövləti yerləşir.

Adanın sahəsi 65 610&nbsp;km² təşkil edir. Adanın ən hündür nöqtəsi 2524 metr olan Pidurutalaqala dağıdır.

Qərbdən Hindustan yarımadasından Polk boğazı, Polk və Manar körfəzləri ilə ayrılır. Ada vaxtı ilə mövcud olmuş Adəm körpüsü adlı bərzəx mövcud olmuşdur. 1481-ci ildə güclü zəlzələ zamanı bərzəx tamamən dağılmışdır. Ada şimal və şərq sahillərini Benqal körfəzinin suları ilə yuyulur.

Ada 1972-ci ilə qədər rəsmi olaraq **Seylon** ( «Sinxala dvipa», *Sinhal adası*) adlandırılırdı.

## Çayları

Adanın ən uzun çayı Maxaveli-Qanqadır. Çay adanın daxili ilə şimal-şərqə axaraq Benqal körfəzinə tökülür. Digər iri çayları: Kelani, Kalu, Arivu-Aru.

## Körfəzləri
Adanın ərazisində yerləşən körfəzlərin böyük qismi adanın şimal-şərq və şərq sahillərində yerləşir. Hansıkı ən irisi Cafna laqunudur. Laqun Cafna yarımadası ilə Benqal körfəzindən ayrılır.  
Putttalamdan Pottuvil şəhərinə qədər olan körfəzlər: Puttalam laqunu, Duti körfəzi, Portuqal körfəzi, Polk bişuxtası, Cafna laqunu, Kokkilay, Koddiayar, Periya-Kalapua, Karay-Kalapu, Tandiadi-Kalapu, Komari-Kalapu.

## Yarımada və adaları
Adanın ən iri yarımadası şimalda yerləşən Cafna yarımadasıdır

Şri-Lanka afasının sahillərində çoxlu sayda kiçik adalar vardır: Analaytivu, Karaytivu, Velanay, Eluvaytivu, Mandaytivu, Paletivu, Erumaytivu, Kakkativu, Manar, Pulyantivu, Kalliaditivu.

## Əhalisi

Adanın əhalisi 20 277 597 nəfər təşkil edir. (2012).

Sinhallar ada əhalisinin 74,88 %, tamillər — 11,2 % təşkil edir. Tamillər əsasən adanın şimal və şərq rayionlarında yayılmışdır. Mavrlar isə cəmi 9,2 %, avropalılarla yerlilərin qarışığından olan byuqerlər 0,3 %, veddlər isə 0,3% olmaqla 1 000 nəfər sakinə malikdirlər 
70,19 % əhali buddistdir, 12,61 % — induizm (tamillər), 9,71 % — islam, 7,45 — xristian dininə etiqad edir.

82 % xristian katolik, yerdə qalanı Anqlikan kilsəsi və protestant məzhəbindədirlər.

## İstinadlar