Gizela Bok

**Gizela Bok** (d. 28 iyul 1942, Karlsrue) alman tarixçisi; O, əsasən qadın və cinsiyyət tarixi ilə məşğul olur və feminist elm tənqidinin pionerlərindən biridir.

## Həyat və fəaliyyəti
Gizela Bok  Frayburq-im-Breisqau, Berlin, Paris və Roma universitetlərində tarix üzrə təhsil almışdır. 1971-ci ildə Vilhelm Berqesin rəhbərliyi altında Tomaso Kampanellanın nümunəsində erkən yeni dövrün siyasi ideya tarixinə dair dissertasiya müdafiə edərək doktorluq dərəcəsi almışdır. Daha sonra Berlin Azad Universitetində əvvəlcə Hans-Ulrix Vehlərin rəhbərliyi altında Şimali Amerika tarixi, sonra isə nasizm tarixi üzrə elmi işçi kimi çalışmışdır. 1984-cü ildə Berlin Texniki Universitetində habilitasiyasını tamamladıqdan sonra Florensiyadakı Avropa Ali Məktəbində professor kimi fəaliyyət göstərmiş və 1989-1997-ci illərdə Bilefeld Universitetində cinsiyyət tarixi üzrə professor olmuşdur. 1997-ci ildən 2007-ci ildə təqaüdə çıxana qədər Berlin Azad Universitetinin Fridrix-Mayneke İnstitutunda yeni dövr tarixi üzrə professor kimi çalışmışdır.

1970-ci illərdə Gizela Bok qadın hərəkatında fəal iştirak etmiş və Qərbi Berlində Qadın Mərkəzinin (Frauenzentrum Westberlin) yaradılmasına kömək etmişdir. O, italyan fəalı Mariarosa Dalla Kostanın məqaləsini alman dilinə tərcümə etmişdir. Bu məqalə britaniyalı Selma Ceymsin bir məqaləsi ilə birlikdə "Qadınların gücü və cəmiyyətin inqilabı" adı ilə 1973-cü ildə Merve nəşriyyatı tərəfindən çap edilmişdir. 1977-ci ildə o, beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərən və cinsiyyətlər arasında əmək bölgüsü məsələsi ilə bağlı geniş müzakirələrə səbəb olan "Ev işlərinə görə əmək haqqı" (Lohn für Hausarbeit) kampaniyasının həmtəşkilatçısı olmuşdur.

Gizela Bok alman dilli ölkələrdə feminist elm tənqidinin pionerlərindən biri hesab olunur və qadın və cinsiyyət tarixinin yaranması və institutlaşmasında mühüm rol oynamışdır. Onun "Avropa tarixində qadınlar. Orta əsrlərdən müasir dövrə qədər" (2000 və 2005) adlı sosial, siyasi və ideya tarixi araşdırması səkkiz dilə tərcümə olunmuşdur. "Nasist Almaniyasında məcburi sterilizasiya" (1986) adlı kitabında Bok, nasistlərin "irsən aşağı" hesab etdiyi 400.000 kişi və qadına qarşı həyata keçirilən sterilizasiya proqramını araşdırmış və nasistlərin gender siyasətinin irqçiliklə eyni dərəcədə bağlı olduğunu irəli sürmüşdür. "Soyqırım və cinsiyyət. Nasist düşərgə sistemində yəhudi qadınlar" (2005) adlı kitabında isə o, 2003-cü ildə təşkil etdiyi bir konfransdan əldə edilən nəticələri təqdim edərək cinsiyyət tədqiqatları ilə nasizm araşdırmalarını birləşdirmişdir. 2014-cü ildə "Yeni dövrün cinsiyyət tarixləri. İdeyalar, siyasət, praktika" adlı əsəri çap olunmuşdur. Həmin il Oliver Yanz və Daniel Şönpfluq tərəfindən tərtib edilmiş "Gender tarixi transmilli perspektivdə: şəbəkələr, bioqrafiyalar, gender sistemləri" adlı kitab Bokun şərəfinə nəşr edilmişdir.

Gizela Bok 1987-ci ildə Ida Blom, Karen Offen və digər tədqiqatçılarla birlikdə Beynəlxalq Qadın Tarixi Tədqiqatları Federasiyasını (International Federation for Research in Women's History) təsis etmiş, 1989/90-cı illərdə isə Karin Hausen və Heide Vunder ilə birlikdə Tarixdə qadın və cinsiyyət tədqiqatları işçi qrupunu (Arbeitskreis historische Frauen- und Geschlechterforschung) və 1992-ci ildə "Tarix və Cinsiyyətlər" (Geschichte und Geschlechter) kitab seriyasını yaratmışdır.

2018-ci ildə ona Almaniya Prezidenti tərəfindən 1-ci dərəcəli Federal Zaslıq Xaçı (Bundesverdienstkreuz 1. Klasse) təqdim edilmişdir.

## Əsərləri

### Almanca

* *Thomas Campanella. Politisches Interesse und philosophische Spekulation* (= *Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom*, Band 46), Niemeyer, Tübingen 1974,  (zugleich: Dissertation, FU Berlin, Fachbereich 13 – Geschichtswissenschaften, 1971).
* *Die andere Arbeiterbewegung in den USA 1905–1922. Die Industrial Workers of the World*, Trikont, München 1976, .
* mit Barbara Duden: *Arbeit aus Liebe – Liebe als Arbeit. Zur Entstehung der Hausarbeit im Kapitalismus*, in: *Frauen und Wissenschaft. Beiträge zur Berliner Sommeruniversität für Frauen Juli 1976*, Courage, Berlin 1977, , S. 118–199.
* *Zwangssterilisation im Nationalsozialismus. Studien zur Rassenpolitik und Frauenpolitik* (= *Schriften des Zentralinstituts für Sozialwissenschaftliche Forschung der Freien Universität Berlin*, Band 48), Westdeutscher Verlag, Opladen 1986, ; Neudruck: Verlagshaus Monsenstein und Vannerdat, Münster 2010,  (zugleich: Habilitationsschrift, TU Berlin 1984).
* *Geschichte, Frauengeschichte, Geschlechtergeschichte*, in: *Geschichte und Gesellschaft* 14, 1988, S. 364–391.
* *Ganz normale Frauen. Täter, Opfer, Mitläufer und Zuschauer im Nationalsozialismus*, in: Kirsten Heinsohn u. a. (Hrsg.): *Zwischen Karriere und Verfolgung*, Campus, Frankfurt 1997, S. 245–277.
* Herausgeberin zusammen mit Margarete Zimmermann: *Die europäische Querelle des Femmes. Geschlechterdebatten seit dem 15. Jahrhundert*, Metzler, Stuttgart 1997.
* *Frauen in der europäischen Geschichte*, C. H. Beck, München 2000, . Überarbeitete Neuauflage, Beck’sche Reihe 2005. Übersetzungen: italienisch 2001, 2003, 2006; spanisch 2001; englisch 2002; rumänisch 2002, slowenisch 2004; türkisch 2005, serbisch 2005.
* *Der Nationalsozialismus und die Frauen*, in: Bernd Sösemann (Hrsg.): *Der Nationalsozialismus und die deutsche Gesellschaft. Einführung und Überblick.* DVA, Stuttgart 2002,  und WBG, Darmstadt 2002, ohne ISBN.
* Herausgeberin: *Genozid und Geschlecht. Jüdische Frauen im nationalsozialistischen Lagersystem*, Campus, Frankfurt a. M. 2005.
* *Geschlechtergeschichte auf alten und neuen Wegen. Zeiten und Räume*, in: Jürgen Osterhammel, Dieter Langewiesche und Paul Nolte (Hrsg.): *Wege der Gesellschaftsgeschichte*, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2006, S. 45–67.
* Herausgeberin zusammen mit Daniel Schönpflug: *Friedrich Meinecke in seiner Zeit. Studien zu Leben und Werk*, Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2006.
* *Frauenrechte als Menschenrechte: Olympe de Gouges’ „Erklärung der Rechte der Frau und der Bürgerin“*, in: *Themenportal Europäische Geschichte* (2009).
* Herausgeberin zusammen mit Gerhard A. Ritter: *Friedrich Meinecke. Neue Briefe und Dokumente*, Oldenbourg Wissenschaftsverlag, München 2012.
* *Geschlechtergeschichten der Neuzeit. Ideen, Politik, Praxis* (= *Kritische Studien zur Geschichtswissenschaft.* Band 213). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen / Bristol, CT 2014, .

### İngiliscə
- [Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

* *Women's History and Gender History. Aspects of an International Debate*, in: *Gender and History*, Volume 1, 1989, S. 7–30.
* Herausgeberin zusammen mit Quentin Skinner und Maurizio Viroli: *Machiavelli and Republicanism*, Cambridge University Press, Cambridge 1990.
* Herausgeberin zusammen mit Pat Thane: *Maternity and Gender Policies: Women and the Rise of the European Welfare States, 1880s–1950s*, Routledge, London 1991.
* Herausgeberin zusammen mit Susan James: *Beyond Equality and Difference: Citizenship, Feminist Politics and Female Subjectivity*, Routledge, London 1992.
* *Ordinary Women in Nazi Germany. Perpetrators, Victims, Followers, and Bystanders*, in: *Women in the Holocaust*, herausgegeben von Dalia Ofer und Lenore J. Weitzman, Yale University Press, New Haven, London 1998, S. 85–100

## İstinad