Larisa Dolina

**Larisa Aleksandrovna Dо́lina** (qızlıq soyadı **Kudelman**, ilk evliliyində **Mionçinskaya**; ) — Sovet və Rus estrada və caz müğənnisi, aktrisa ; Rusiya Federasiyasının xalq artisti (1998)   . Üç dəfə milli rus musiqi mükafatı "Ovasiya" (1994, 1996, 1997). Vahid Rusiya partiyasının üzvü.

## Tərcümeyi-hal
Larisa Kudelman (Dolina) 10 sentyabr 1955-ci ildə Azərbaycan SSR-in paytaxtı - Bakı şəhərində yəhudi ailəsində anadan olumuşdur. Atası - Aleksandr Markusoviç Kudelman, anası - Qalina İzrailevna Kudelman (qızlıqda Dolina). Üç yaşında valideynləri ilə birlikdə onların doğma şəhərinə - Odessaya köçmüşdür.

Altı yaşında Odessa uşaq musiqi məktəbinə daxil oldu və onu 1970-ci ildə violonçel  sinfi üzrə bitirmişdir.

Odessada orta məktəbi ekstern kimi bitirmişdir  .

Müğənninin musiqi karyerası 1971-ci ildə "Biz odessitik" estrada orkestrində başladı. Daha sonra Konstantin Orbelyan rəhbərliyi ilə "Ermənistan Dövlət Estrada Orkestri" və Polad Bülbül oğlu rəhbərliyi altında "Azərbaycan Dövlət Estrada Ansamblı" kimi musiqi qrupların solisti olmuşdur  .

1978-ci ildə Soçidə keçirilmiş 11-ci Ümumrusiya Sovet Mahnı İfaçıları müsabiqəsində ikinci mükafata və laureat adına layiq görüldükdən sonra Dolina Anatoli Kroll rəhbərliyi altında "Sovremennik" estrada-caz orkestrinə (keçmiş Eddi Rozner orkestri) dəvət olunmuşdur. 1981-ci ildə Anatoliy Kroll "Caz Vokalının Antologiyası" adlı konsert proqramı hazırladı, və onunla Larisa Dolina və kiçik Veyland Rodd orkestrin müşayiəti ilə Sovet İttifaqının bir çox respublikasında ifa edirdilər . Larisanın bu proqramda səsləndirdiyi nömrələrdən biri daha sonra "Biz Cazdanıq" (1983) komediya musiqili bədii filmindəki zənci Kuba müğənnisi Klementina Fernandes obrazında onun ifasında mahnı oldu  .

1984-cü ildə Moskvadakı Qnesinlər adına Musiqi məktəbinin Estrada şöbəsini bitirdi  .

1985-ci ildə Dolina ilk dəfə səhnə rejissoru olaraq özünün "Sürəkli tullanış" adlı konsert proqramını buraxaraq solo karyerasına başladı. Sonra müğənni daha bir neçə proqramını səhnələşdirdi: "Təzadlar" (1987), "Buz parçası" (1989), "Balaca qadın" (1990), "Yaradıcılıq fəaliyyətinin 20 illiyinə" (1992), "Nə istəyirəm oxuyuram"(1992). 1995-ci ildə o, "Xoşuma gəlmirəm" proqramı təqdim etdi, 1996-cı ildə - "Evdəki ab-hava", 1997-ci ildə isə - "Mən sevilmək istəyirəm" proqramı . Bu illər ərzində müğənni konsertlərlə bütün Rusiyanı gəzib.

1987-ci ildə Qnesinlər adına Dövlət Musiqi-pedaqoji İnstitutunun vokal sinfi üzrə estrada fakültəsini bitirmişdir.

1992-ci ilə qədər Leninqrad bəstəkarı və nəğməkarı Viktor Reznikov (9 May 1952 - 25 Fevral 1992) ilə fəal əməkdaşlıq etdi.

1996-cı ildə şair Mixail Taniç və bəstəkar Ruslan Qorobes Larisa Dolina üçün müğənniyə ümümrusiya populyarlığını gətirən "Evdəki ab-hava" mahnısını yazdılar. Onun sözlərinə görə, bu şlager onun üçün “uğurlu bilet” oldu  .

10 iyul 2002-ci ildən 18 sentyabr 2012-ci ilədək Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Mədəniyyət və İncəsənət Şurasının üzvü idi.

2003-cü ildən "Vahid Rusiya" partiyasının üzvüdür .

6 Noyabr 2007-ci il tarixində P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasının Böyük Zalında Corc Gerşvin Qala" - məşhur pianoçu Denis Masuyev, onun caz üçlüyü və "Yeni Rusiya" Dövlət Simfonik Orkestrinin konserti baş tutdu. Larisa Dolina bu tamaşada iştirak edərək Corc Qerşvinin bir neçə klassik caz kompozisiyasını ifa etdi  .

14 May 2010-cu il tarixində Rusiya Ordusunun Mərkəzi Akademik Teatrının səhnəsində "Sevgi və Casusluq" müziklının premyerası baş tutdu, və müğənni onda birdəfəlik bir neçə rol oynadı. Bəstəkar Maksim Dunayevski bu müziklı Larisa Dolina üçün bəstələyib.

2013-cü ilin yayında Dolina münsiflər heyətinin üzvü kimi Rusiyanın "Birinci Kanalın" "Universal Artist" musiqi layihəsinə dəvət edildi, lakin şounun iştirakçısı olmaq istədi və nəticədə onun qalibi oldu .

18 Mart 2015-ci ildə, Vladimir Putinlə Moskvanın Qırmızı Meydanında Krımın Rusiya Federasiyasına birləşdirilməsinin ildönümünə həsr olunmuş bayram konsertində çıxış etdi . Üç il sonra, Ukrayna Mədəniyyət Nazirliyinin 6 mart 2018-ci il tarixli əmrinə əsasən, “Ukraynanın milli təhlükəsizliyinə təhlükə yaradan” şəxslərin siyahısına daxil edildi və ona görə Ukrayna ərazisinə girməyə qadağan edildi. .

Larisa Dolina pedaqoji fəaliyyət göstərir  . 2016-cı ilin iyul ayında Moskva Dövlət Mədəniyyət İnstitutunun (MDMİ) Musiqi Sənəti fakültəsinin Estrada-caz oxuması şöbəsinin müdiri təyin edildi  . MDMİ-nin Elmi Şurasının üzvüdür (6 yanvar 2021-ci il tarixinə)  .

2020-ci ilin aprelində "NTV" kanalında "Maska" əyləncəli vokal televiziya şousunun ilk mövsümündə iştirak etdi və "Maral" maskası altında dörd finalçıdan biri oldu  .

### Ailə

* Atası - Aleksandr Markusoviç Kudelman (1929-1988), Böyük Vətən Müharibəsi illərində valideynləri Markus Ovseyeviç və Lüba Leyzerovna Kudelman, eləcə də qardaşı Leonid (1926) ilə birlikdə Odessadan (Xvorostina küçəsi, ev 52, ev 8)  bir sıra ara nöqtələr vasitəsi ilə Azərbaycan SSR-nə evakuasiya edilmişdi , inşaatçı, şüşəçi işləmişdir .
* Anası - Qalina İzrailevna Kudelman (qızlıqda Dolina, 1932-2000), makinaçı işləmişdir. Nənəsi - Anna Markovna Dolina (1909-1961).

Valideynlər Odessadakı 3-cü Yəhudi qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur  .

* Birinci əri - Anatoli Mixayloviç Mionçinski (14 dekabr 1946-cı il təvəllüdlü, Leninqrad), caz musiqiçisi, "Sovremennik" orkestrinin keçmiş ikinci dirijoru (1980-1987), Larisa Dolina ilə evlənməzdən əvvəl Lüdmila ilə evlənmişdir, 1978-ci ildə onun səkkiz yaşlı oğlu Georgi xərçəngdən ölmüşdür, 2017-ci ildə əlil oldu, Larisa Dolina ona qızı və nəvəsi ilə ünsiyyət saxlamağa qadağan edib   .
** Qızı - Angelina Anatolyevna Mionçinskaya (19 May 1983-cü il təvəllüdlü), evdar qadın, təhsili ilə hüquqşünas, bizneslə məşğul olurdu, iki tikinti şirkətinə sahib olurdu, fotoqraf, rəssam və ya dizayner olmaq arzusunda olmuşdur  .
*** Nəvəsi - Aleksandra (28 sentyabr 2011-ci il təvəllüdlü)  .
* İkinci ər Viktor Aleksandroviç Mityazov (30 may 1961-ci il təvəllüdlü), bas-gitaraçı, (1987 - 9.03.1998)   .
* Üçüncü ər (1998-ci ildən) - İlya Borisoviç Spisın (28 Avqust 1968-ci il təvəllüdlü), bas gitaraçı, prodüser.
* Qohumu - İrina Viktorovna Apeksimova (13 yanvar 1966-cı il təvəllüdlü), aktrisa, Moskva Taganka Teatrının direktoru (Mart 2015 - н. в. ).
* Xaç qızlığı - Vera Yevgenyevna Aldonina (1 dekabr 2006-cı il təvəllüdlü), futbolçu Yevgeni Aldonin və müğənni Yuliya Naçalovanın qızı.

## Yaradıcılığı

### Repertuar

#### [[Murad Kajlayev]] musiqisinə [[Murad Kajlayev|mahnıları]]

* Sonsuz fırlanma (B. Dubrovin) rus dilində
* Sizin üçün vals (B. Dubrovin) rus dilində 
* Şərq havası (B. Dubrovin) rus dilində 
* Bütün sevgi sözləri rus dilində (P. Sinyavski)
* Zoğal yazda çiçək açacaq (A. Abu-Bakar) Leonid Serebrennikov ilə duet rus dilində
* 'Məxmər Mövsümünün' Melodiyaları: Dəniz Melodiyası / Şən "Ləm-bək-uok" rəqs elə (M. Podberyozski) ingilis dilində 
* Uğursuz tanışlıq (B. Dubrovin) rus dilində , (M. Podberyozski) ingilis dilində, Leonid Serebrennikov ilə duet
* Bağıma gəl (A. Əbu Bəkər) rus dilində
* Göy qurşağı (A. Əbu Bəkər) rus dilində 
* Sentimental romantik ( I. Reznik ) rus dilində , (M. Podberyozski) ingilis dilində
* Günəş ( R. Rojdestvenski ) 'Qaya' kvartetinin iştirakı ilə 
* Belə bir tale (B. Dubrovin)
* Yalnız sən (B. Dubrovin) rus dilində , (M. Podberyozski) fransız dilində
* Çempion (B. Dubrovin) 
* Mən sizi sevirəm ( I. Reznik ) Leonid Serebrennikov ilə duet
* Mən səni gözləyirəm (V. Portnov)

#### Yuri Saulski musiqisinə mahnılar

* İki arzu (I. Şaferan) 
* Güzgü (N. Denisov)
* Unutma (L. Zavalnyuk) 
* Valsa dəvətnamə (N. Denisov)
* Sənə xoşbəxtlik, Yer (L. Zavalnyuk)
* Mən sənsiz mən deyiləm (L. Zavalnyuk)

#### Viktor Reznikovun mahnıları

* Deltaplan (A.Rimisan şeirləri) 
* Buz parçası 
* Yeni il
* Yarım (A.Rimisan ilə birlikdə yazdığı şeirlər) 
* Təcrübə keçən Katya (A.Rimisan ilə birlikdə yazdığı şeirlər) 
* Etiraf
* Telefon kitabçası 
* Rəqs edə bilmirəm (Y.Bodrov İlə birlikdə yazdığı şeirlər)

#### Mixail Taniç şeirlərə mahnıları

* 1983 - "İnana bilirəm" (D. Lvov-Kompaneyes)
* "Albalı" ( Y. Doqa ) 
* "Qonaqlar" (R. Gorobes)
* "Qan qrupu" (R. Gorobes)
* "Pəhriz" (R. Gorobes)
* 1995 - Əlvida (R. Gorobes)
* "Sevgi sadəcə başlayır" ( Y. Doqa ) 
* "Mənim problemlərim" və ya "Problem yoxdur" (A. Ukupnik)
* "Moskvalı qız" (R. Gorobes)
* “Kinonun axırıncı seansında” ( Y. Doqa ) 
* "Sıfır dərəcə" (R. Gorobes)
* 1996 - "Evdəki ab-hava" (R. Gorobes)
* 1997 - "inciyirəm" (R. Gorobes)
* "Neptunun nəğməsi" ( Y. Doqa ) 
* "Keçdik" (R. Gorobes)
* 1990 - "Məni bağışla" (A. Ukupnik)
* "Sadəcə olaraq tanqo" (R. Gorobes)
* "Qısqan məni" (R. Gorobes)
* 1996 - "Restoran" (R.) Gorobes)
* 1999 - Divar (A. Ukupnik)
* "Rəqs meydanı" ( Y. Doqa ) 
* "Üçüncü zəng" (R. Gorobes)
* 1996 - "Səni yuxuda görürəm" (R. Gorobes)
* "Sevilmək istəyirəm" (R. Gorobes)
* "Məktublar" (bəstəkar - V.Y. Bıstryakov. CD - "Vladimir Bıstryakovun Ulduzları və Mahnıları". )

### Diskoqrafiya
#### Studiya albomları

* 1983 - İki arzu ( Yuri Saulskinin mahnıları, minyon: Melodiya C62 19059 009, 1982-ci ilin yazıları ) 
* 1986 - "Rəqs meydançası" filminə musiqi (Melodiya C60 24 433 000, 1985-ci ilin yazıları) ) 
* 1986 - Neptunun mahnısı ("Rəqs meydançası" filmindən mahnılar, minyon: Melodiya 45С62 24097 000) 
* 1986 - Sürəkli tullanış (valda 1984-1985 yazıları göstərilmişdir, lakin "Sənsiz yaz qış kimidir" və "Etiraf" mahnılarının eyni fonoqramları artıq 1982-ci ildə , "Mən sənsiz mən deyiləm" mahnıları isə - 1983-cü ildə  çıxırdı... "Sürəkli tullanış" mahnısı yeni bir tənzimləmədə çıxdı) 
* 1988 - Kartlar Evi. Viktor Reznikovun mahnıları 
* 1989 - Yeni gün (Balkanton BTA 12515) 
* 1990 - Sarı Şeytan. İgor Kornileviçin mahnıları Melodiya С62 30413 008, qeydlər 1988-1989). )
* 1993 - Buz parçası
* 1993 - Məni bağışla
* 1994 - Larisa Dolinaya öyrəş
* 1995 - Ehtiraslar vadisindəki Dolina 
* 1996 - Əlvida ... yox Hələlik
* 1997 - Evdəki hava
* 1998 - Uğurlu bəxt
* 1999 - Müğənni və musiqiçi
* 2000 - Epiqraf
* 2000 - Yeni bir şəkildə yaşamaq
* 2001 - Yeni il (Sinql)
* 2002 - Caz Karnavalı
* 2003 - Sevgi Adaları
* 2004 - Yumşalan hava
* 2006 - Yanmış ruh
* 2008 - Hollywood Mood
* 2009 - Caz Karnavalı-2: Şərh yoxdur
* 2010 - Route 55
* 2012 - LARISA
* 2015 - Maskaları açaq, cənablar

### Kino və televiziyada iş

#### Vokal

* 1978 — Məxmər mövsümü - *müğənninin rolu; Veyland Rodd ilə duetdə "Baş tutmamış tanışlıq" mahnısını (ingilis dilində) ifa etdi*
* 1978 — Adi bir möcüzə — *"Ah, xanım, yəqin ki razılaşarsınız" mahnısındakı Emiliyanın vokalı*
* 1978 — 31 iyun - *Ledi Ninetin vokalı*
* 1982 —  Sehrbazlar - *"Üç Ağ At" mahnısında Nina Puxovanın vokalı*
* 1982 — Sirk Şahzadə Xanımı *- Marinin vokalı*
* 1983 — Biz cazdanıq *- zənci müğənni Klementina Fernandes rolu*
* 1984 —  Dunayevski ilə birlikdə (musiqili televiziya filmi) - *vokal*
* 1985 — Ölüm Koordinatları *- "The land of Vietnamese" balladasında Kət Frənsisin vokalı*
* 1985 —  Qaqradakı qış axşamı *- müğənni İrina Melnikovanın vokalı*
* 1985 — Rəqs meydançası - *Jannanın vokalı*
* 1985 — Ən cazibədar və cəlbedici *- möhtəkirin televizorundakı müğənninin vokalı*
* 1987 —  İtən gəmilərin adası - *"Bardakı mahnı" vokalı*
* 1987 — Kapusinlər bulvarından adam — *«Harrigildə» barının kabare solisti Diana Littlin vokalı*
* 1988 — Əjdəhanı öldürmək *- arxivçinin qızı Elzanın vokalı*
* 1989 — Prokuror üçün yadigar - *müğənni Larisa ("Dörd Qardaş" mahnısını ifa edir)*
* 1990 — Şahzadə xanımlar üçün rok-n-roll *- kraliçanın vokalı*
* 1991 — Kölgə ya da bəlkə hər şey düzələcək *- Julia Julie'nin vokalı*
* 1993 — Nastya - *"Marusenka ağ ayaqlarını yuyurdu" mahnısının ifası*
* 2000 — Bremen musiqiçiləri & Co - *Ataman xanımın vokalı*
* 2007 — Alt-üst sevgi — *kadrdan kənar vokal "Perhaps"*

#### Film rolları

* 1978 - Məxmər mövsümü - *müğənni*
* 1983 - Biz cazdanıq - *Klementina Fernandes, Kuba müğənni*
* 1989 -Prokuror üçün yadigar - *müğənni Larisa*
* 1997 - Pinokkionun Ən Yeni Sərgüzəştləri - *Tortilla tısbağası*
* 2002 - Küllücə - *Xaç anası Pəri* 
* 2003 -Yeni iliniz mübarək! Yeni xoşbəxtliklə!- *Aelita İvanovna / Larisa Dolina*
* 2017 - Yandır!- *Larisa Dolina (kameo )*

#### Cizgi filmlərin səsləndirilməsi

* 1977 - Ovçular (cizgi filmi) - *mahnıların ifaçısı*
* 1979 -Çox mavi saqqal (cizgi filmi) - *Viviana / detektivin həyat yoldaşı*
* 1988 - Bu nədir belə? (cizgi filmi)
* 2010 - Şahzadə xanım və Qurbağa (cizgi filmi) - *sehrbaz Odi Ana*

## Mükafatlar

* 1978 - "Soçi-78" sovet mahnıları ifaçılarının 11-ci Ümumrusiya müsabiqəsində ikinci mükafat və laureat adı.
* 1979 - Tallində ( Estoniya SSR ) estrada mahnı müsabiqəsində xüsusi mükafat.
* 1981 - Qotvaldov ( Çexoslovakiya ) şəhərində keçirilən festivalda çex mahnısının ən yaxşı ifasına görə qran-pri və mükafat 
* 1986 - "İlin mahnısı" festivalının finalında ilk diplom.
* 1991 - Ümumittifaq "Profi" müsabiqəsində "Ölkənin ən yaxşı müğənnisi" adı.
* 1993 - " Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti " fəxri adı (16 iyun 1993) - *musiqi sənəti sahəsində xidmətlərinə görə*  .
* 1994 - Yaltada Ümumittifaq Yarışmasında "Büllur Yunusbalığı" mükafatı.
* 1994 - "Rok musiqi janrında ilin ən yaxşı solisti" nominasiyasında "Ovasiya" milli rus musiqi mükafatı laureatı.
* 1996 - "Populyar musiqi janrında ilin ən yaxşı ifaçısı" nominasiyasında "Ovasiya" milli rus musiqi mükafatı laureatı.
* 1997 - "İlin Ən Yaxşı Solisti" nominasiyasında "Ovasiya" milli rus musiqi mükafatı laureatı.
* 1997 - Qızıl Qramofon mükafatı laureatı (15 Noyabr 1997) - *"Evdəki ab-hava" mahnısına görə*.
* 1998 - "İlin ən yaxşı albomu" nominasiyasında "Ovasiya" milli rus musiqi mükafatı laureatı - *"Evdəki ab-hava" albomuna görə* .
* 1998 - " Rusiya Federasiyasının xalq artisti " fəxri adı (26 yanvar 1998) - *sənət sahəsindəki böyük xidmətlərinə görə*  .
* 1998 - Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyinin ədəbiyyat və incəsənət sahəsində Mükafatı laureatı (May 1998)  .
* 5 Mart 1998-ci ildə Kremldə Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin Larisa Dolinanı "İlin qadını" fəxri adı münasibətilə təbrik etdi.
* 1999 - Rus musiqi radiostansiyası "Hit FM" dən "Stopudovy Hit" mükafatı laureatı (iyun 1999) - *"Təsadüfi yolçu" mahnısına görə*.
* 2000 - Rus musiqi radiostansiyası "Hit FM" dən "Stopudovy Hit" mükafatı laureatı (2 sentyabr 2000) - "Lazım deyil" mahnısına *görə* .
* 2000 - Rus musiqi radiostansiyası "Hit FM" dən "Yüzpudluq Hit" mükafatının "Rus şou-biznesinin inkişafına verdiyi töhfəyə görə" xüsusi mükafatı (2 sentyabr 2000)  .
* 2004 - Ümumrusiya "Rusiya İş və Sahibkarlıq Akademiyası" ictimai təşkilatının 2004-cü il üçün Rusiyada qadınların qazandığı uğurların "Olympia"nın ictimai tanınması üçün IV milli mükafatı laureatı (16dekabr 2004)  .
* 2005 - “Rus musiqisinin inkişafına verdiyi töhfəyə görə” Qızıl Qramofon Mükafatı laureatı (2 dekabr 2005) - *“Qar altında çiçəklər” mahnısına görə* .
* 2005 - Fəxri Fərman - *musiqi sənətinin inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə*  .
* 2012 - " Teatrın Musiqili Ürəyi" milli mükafatı üçün " Mükəmməl Duet" (Dmitri Xaratyanlab irlikdə) - *Mata Hari musiqili ulduz tandeminə görə* münsiflərin xüsusi mükafatı *.* *Sevgi və casusluq ”(Ruartsproject, Moskva)* .
* 2018 - Dostluq ordeni - *milli mədəniyyət və incəsənətin inkişafına verdiyi böyük töhfəyə, uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə*  .
* 2020 - "Rus musiqisinin inkişafına verdiyi töhfəyə görə" Qızıl Qramofon mükafatı laureatı (12 dekabr 2020) - *"Əks istiqamətdə" mahnısına görə* .
* 2020 - Moskvadakı V Rusiya Milli Musiqi Mükafatı "Viktoriya"nın "Milli Səhnənin Əfsanəsi" nominasiyasında xüsusi mükafat (3 dekabr 2020)  .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* larisadolina.com — Larisa Dolinanın rəsmi saytı
* Zvezdnı Jurnal saytında intervyu
* "Exo Moskvı" radiosunda intervyu
* Larisa Dolina oxuyur. "Krugozor" jurnalı (№ 4, 1982)
* Caz portalı "Ah sən, Dolinanın bəxti"
* “Larisa Dolina: Normal bir insan gecələr dincəlməlidir” - “MuzOBOZ” qəzeti 30.06.1995 tarixli, 14 saylı