Timişoara

**Timişoara** (, , ) — Rumıniyanın qərb hissəsində, Temeş vilayətinin mərkəzi şəhəridir. 2011-ci ilin statistikasına əsasən Rumıniyanın üçüncü böyük şəhəri olan Timişoara, sosial, iqtisadi və mədəni olaraq Qərbi Rumıniyanın əsas mərkəzidir. Belqradın təxminən 130&nbsp;km şimal-şərqində, axın istiqaməti kanallarla nizamlanmış Bega çayının sahilində yerləşir.

## Tarix

Şəhərin yaxınlığında aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir ki burada Neolit dövründə və Roma imperiyasının vaxtından bu ərazidə məskunlaşma başlamışdır. Adı mənbələrdə ilk dəfə 1212-ci ildə, Romaya aid Temesiensis adlı bir *castrum* olaraq keçmişdir. Sonradan, həmin dövrdə bataqlıqlarla əhatə olunmuş  bölgənin mərkəzində qala inşa edilmişdir. Qala 13-cü əsrdə Tatarlar tərəfindən yerlə yeksan edildikdən sonra yenidən inşa edilmişdir və Macar kralı I. Károly (hakimiyyət illəri: 1310-42) bir neçə il bu qalada oturmuşdu.

Osmanlılar bu bölgəni 1552-ci ildə ələ keçirdikdən sonra Timişoara Əyalətini yaratmışdılar və Timişoara şəhərini bu əyalətin mərkəzi elan etmişdilər. Bu əyalət 1716-cı ildə Avstriya hersoqluğunun əlinə keçənə qədər Osmanlı Dövlətinin Avropadakı ən vacib əyalətlərindən biri olaraq qalmışdır. 1718-ci ildə bağlanmış olan Pasarofça Müqaviləsindən sonra şəhər və Temeşvar Banatı olaraq tanınan bölgə Vyanadan idarə edilməyə başlanıldı. Bu dövrdə bölgəyə çoxu Schwaben Almanlarından təşkil olunmuş Macar əsilli olmayan qruplar yerləşdirilmişdi. Şəhər 1848-ci ildə Macainqilabçıları tərəfindən 107 gün müddətində mühasirədə saxlanılmışdır. 1919-cu ildə Serblərin işğal etdiyi Timişoara, Trianon sülh müqaviləsiylə (1920) Rumıniyaya verilmişdir. Rumıniya prezidenti Nicolae Ceauşescunun 1989-cu ilin dekabr ayında hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması ilə nəticələnən hadisələr də Timişoarada başlanılmışdı.

2016-cı ildə, 2021-ci il Avropanın mədəniyyət paytaxtı seçilmişdi.

## Mədəniyyət və Təhsil
Bir mədəniyyət mərkəzi olan Timişoarada arasında bir universitetin də (1945) olduğu çoxsaylı ali təhsil müəssisələri, Rumın, Macar və Alman əsilli sənət adamlarından formalaşmış olan qrupların fəaliiyət göstərdiyi bir dövlət teatrı, bir dövlət opera və balet teatrı, bir filarmoniya orkestri və bir kitabxana vardır. Şəhərin mərkəzindən keçən, nəqliyyata yararlı Bega Kanalının sahilləri boyunca parklar vardır. Şəhərdəki vacib tikililər arasında böyük Katolik kafedralı (1736-73), 1791-ci ildə təmir edilən Serb kafedralı (1748) və bu gün bölgə muzeyi olaraq istifadə edilən 14-cü əsrə məxsus olan bir saray göstərilə bilər.

Şəhərdə kifayət qədər Macar etnik azlığı yaşayır.

## Rəsimlər


file:Timisoara Sreet Light Description.jpg|Timişoar, küçələrində elektrikli lampadan istifadə edən şəhərlər içərisində Avropada birinci, dünyada New Yorkdan sonra ikincidir.
file:Camera De Comert Timisoara.jpg|Zəfər Meydanı
file:Vedere Palatul Lloyd.jpg|Lloyd Sarayı
file:Hotel Continental, Timișoara (2023) - IMG 01.jpg|Hotel Continental
file:Castelul Huniazilor.jpg|Hunyadi Qalası
file:Timisoara_West_University.jpg|Timişoar Qərb Universiteti
file:Universitatea Politehnica Timisoara - Rectorat.jpg|Timişoar Politeknik Üniversiteti
file:Poli Timisoara Mecanica sport 1.jpg|Timişoar Politeknik Üniversitetinin idman meydanı 
file:Timisoara Mercedes bus 1.jpg|33 nömrəli avtobus xətti 
file:Elayet of temesvar.png|17-ci əsrdə Osmanlı Dövləti zamanında Temeşvar Əyalətinin sərhədləri