open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zülfüqar Sarıyev

**Zülfüqar Hüseyn oğlu Sarıyev** () — Azərbaycan opera müğənnisi (tenor), muğam ifaçısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1940).

## Həyatı
Zülfüqar Hüseyn oğlu Sarıyev 1883-cü ilin (bəzi mənbələrdə 1888-ci il) yanvar ayında Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Atası erkən vəfat etdiyi üçün uşaq yaşlarından qardaşı ilə birgə işləməyə məcbur olmuşdur. Muğam və milli musiqiyə olan həvəsindən əlavə, səs imkanlarının mövcudluğu onun üçün xanəndəliyə yol açmış, Azərbaycan muğamlarını dövrünün tanınmış xanəndələrindən, qrammofon vallarından öyrənmişdir.

Zülfüqar Sarıyev 1917-ci ildən başlayaraq dərnəklərdə, 1920-ci ildən isə opera səhnəsində çıxış etmişdir. O, yaradıcılığı boyunca Hüseynqulu Sarabski, Hüseynağa Hacıbababəyov, Sona Bağırova, Sürəyya Qacar, Həqiqət Rzayeva, Əli Zülalov, daha sonralar Xanlar Haqverdiyev, Əliövsət Sadıqov, Şirzad Hüseynov və başqaları ilə birlikdə çalışmışdır. Zülfüqar Sarıyev Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı səhnəsində Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Koroğlu", Zülfüqar Hacıbəyovun "Aşıq Qərib", Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" və başqa opera və operettalarda Məcnunun atası, Zeyd, Şah Osmanlı, carçı, zəvvar kimi müxtəlif obrazlarda çıxış etmişdir.

Əsasən, xarakterik rolların ifaçısı olmuş Zülfüqar Sarıyev xüsusi ifa imkanına və lirik tenor səsə malik olmasına baxmayaraq, bəstəboy olması səbəbindən hər zaman ikinci dərəcəli rolları oynamağa məcbur olmuşdur.

Zülfüqar Sarıyev opera tamaşalarından əlavə, Xan Şuşinski, Hüseynağa Hacıbababəyov, Zülfü Adıgözəlov, Xanlar Haqverdiyev, Əliövsət Sadıqov, Münəvvər Kələntərli kimi müğənnilərlə Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin müşayiəti ilə radio studiyasında, Bakının mədəniyyət saraylarında təşkil edilən açıq konsertlərdə çıxış etmişdir.

Zülfüqar Sarıyev 27 aprel 1940-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Zülfüqar Sarıyev 1969-cu ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Anderson Oliveyra Almeyda

**Anderson Oliveyra Almeyda** () — braziliyalı müdafiəçi Anderson Oliveyra Almeidadı. O, karyerası ərzində bir çox tanınmış klublarda forma geyinib. Braziliyalının son iş yeri Rumıniyanın "Vasluy" kollektivi olub və burada komandanın gümüş medallar qazanmasında önəmli rol oynayıb.

31 yaşlı müdafiəçi "Vasluy"dan əvvəl Braziliyanın "Madureyra" (2003, 2005), "Ceara" (2004), "Vasko da Qama" (2005), Boliviyanın "Bluminq" (2004), Yunanıstanın "Levadiakos" (2005-2008, 55 oyun, 1 qol), Portuqaliyanın "Vitoria" (2008-2009, 2010-2012, 45 oyun, 4 qol) və Cənubi Kiprin AEP (2009-2010, 19 oyun, 1 qol) klublarında çıxış edib.

## İstinadlar
Yaqub Nəsirli

**Yaqub Nəsirli** (8 noyabr 1899 – 11 noyabr 1958) — Azərbaycan əsilli türkmən şairi.

## Həyatı
Yaqub Nəsirli 8 noyabr 1899-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1925-ci ildən Türkmənistanda çap olunurdu. 1941-ci ildə "Şeirlər" adlı toplusu nəşr edilmişdi. 1941-ci ildə cəbhədə "Leytenant oğlu" adlı poema yazmışdı. 1942-ci ildə "İgidlik" adlı əsər ərsəyə gətirdi. 1943-cü ildə "Düşməni vur" adlı toplusu dərc olundu.

Yaqub Nəsirli "Arslan" adlı pyesin müəllifidir. Onun qələmindən xeyli hekayə, uşaqlar üçün yazılar çıxmışdı. O, Səməd Vurğunu, V. Mayakovskini, S. Marşakı və Cambulu türkmən dilinə tərcümə etmişdi.

Yaqub Nəsirli 11 noyabr 1958-ci ildə Krımda vəfat edib.

## Əsərləri
* Гошгулар ве поэмалар. [Вступ. ст. А. Ыклымова], Ашгабат, 1959; в рус. пер. — Жизнь. Избр. стихи, Аш., 1952.

## İstinadlar
Əliağa Aslan

**Əliağa Aslan** — Şair.

## Həyatı

Əliağa Aslan Surxay oğlu 1961-ci il yanvar ayınin 1-də Qubadlı rayonunun Qaracallı kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. Qaracallı kənd orta məktəbin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra Bakıya gəlmiş, Qara Qarayev adına musiqi təmayüllü ota məktəbdə 9-10-cu sinifi oxumuş, məktəbi bitirdiyi ildə Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakultəsinə qəbul olmuşdur. 1983-cü ildə institutu bitirmiş, yaşadığı Qaracallı kəndində müəllim işləməyə başlamışdır. 1991-ci ildə Qaracallı kənd Sovetinin sədri seçılmiş, 1992-ci ildə Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin Qaracallı kəndi üzrə İcra nümayəndəsi vəzifəsinə təyin olunmuş və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

Əliağa Aslan uşaq yaşlarından şeir yazmağa başlamış, yerli mətbuat orqanında ( Qubadlıda) şeirləri dərc olunmuşdur.

1998-ci ildə ilk kitabı  "Ayrılıqlar içində" çapdan şıxmışdır.

Əliağa Aslan 2009-cu ilin mart ayının 2-də ağır xəstəlikdən (qara ciyər serrozundan) sonra vəfat etmişdir. 

Kİtablarından birinə (Bu dünya qonaq saxlamır) tanınmış tənqidçi, filologiya elmləri doktoru, Füzulişünas Vaqif Yusifli ön söz yazmış, haqqında dəyərli sözlər işlətmişdir.

Əliağa Aslanın bir çox şeirlərinə musiqilər bəstələnmişdir.

### Kitabları

*"Ayrılıqlar içində"
*"Kərəm ahı"
*"Ayrılıqlar sevgilərdən başlayır"
*"Məni sən öyrətdin ayrılıqlara"
*"Mən dünyaya qərib gəldim"
*"Bu dünya qonaq saxlamır"
*"Və ölümündən sonra çap olunan" "
*"Qəfil gələn ayrılıq" 

## Mənbə
* http://qubadli.sitecity.ru/phtml_1911080552.phtml
Çittaqonq

**Çittaqonq** (Çittaqonq dili, Benqal: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) əsas dəniz limanı və Banqladeş ikinci ən böyük şəhəridir. Bu Karnaphuli çayının sahillərində yerləşir.

9-cu əsrdən A ticarət poçt, Çittaqonq İslam, Hindu və Buddist ənənələrinə çox kültürlü irsi var. Müasir şəhər dəmir yolu, neft və çay ticarət mərkəzi kimi Britaniya hakimiyyəti dövründə inkişaf etmişdir. Bu şəhər də 1930-cu ildə Surya Sen başçılıq Britaniya, xüsusən silahlı üsyan qarşı inqilabi fəaliyyət üçün bir mərkəz nöqtəsi oldu. O, həmçinin Dünya müharibəsi II Burma kampaniya çərçivəsində mühüm hərbi baza və Müttəfiq qüvvələrin təchizatı nöqtəsi oldu. 1947-ci ildə Hindistan bölüm sonra Çittaqonq Şərq Pakistan hissəsi oldu. Şərq Pakistanis demokratik seçkilərin nəticələrini qəbul Qərbi Pakistan imtina qarşı üsyan kimi 1971-ci ildə, Banqladeş müstəqillik elan Çittaqonq elan edilib. Şəhərin sonra azad müharibə zamanı şahid vəhşiliklər, müharibə cinayətləri və dəniz blokadaların üzərinə getdi.

Bu gün, Çittaqonq dünyada ən sürətlə böyüyən şəhərlərdən biridir. əsas kommersiya və sənaye mərkəzi, şəhər də qlobal rəqabət xüsusi iqtisadi zona var. iri infrastruktur layihələri ilə olan gələcək regional tranzit mərkəzi kimi gözlü Çittaqonq bir dərin dəniz limanı, Hindistan və Çin də daxil olmaqla, Banqladeş regional qonşuların, o cümlədən şəhər, üçün həyata. liman şəhəri iqtisadi həlledici hesab edilir Şimali Hindistan, Butan, Nepal və Cənubi Çin hissələri daxil olmaqla dənizə çıxışı olmayan cənub Asiya inkişafı.

## İstinadlar
Zemfira Səfərova

**Zemfira Yusif qızı Səfərova** () — Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989), Əməkdar elm xadimi, sənətşünaslıq elmləri doktoru (1996), professor (1998), AMEA-nın həqiqi üzvü (2017).

## Həyatı
Zemfira Yusif qızı Səfərova 1937-ci il iyun ayının 10–da Kislovodskda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Nəzəriyyə fakültəsini bitirmişdir.

Zemfira Səfərova AMEA –da kiçik elmi işçi vəzifəsindən şöbə müdiri vəzifəsinədək yüksəlmiş və 1980-ci ildən bu günədək "Azərbaycan musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi" şöbəsinə rəhbərlik edir.

Musiqişünas 20 – dən çox kitab, 150 – dən artıq elmi əsərin müəllifidir. O, qədim və orta əsr Azərbaycan musiqi tarixini tədqiq etmiş, "Azərbaycan musiqi elmi (XII – XX əsrlər)" adlı fundamental monoqrafiyasını yazmışdır.

Zemfira Səfərova hazırda Bəstəkarlar İttifaqının "Musiqişünaslıq və tənqid" bölməsinin rəhbəri, "Musiqi dünyası" jurnallarının redaksiya heyətinin, elmi şuranın üzvüdür.

Musiqişünas 1989-cu ildə Əməkdar incəsənət xadimi, 1996-cı ildə sənətşünaslıq doktoru, 1998-ci ildə isə professor adı almışdır.

## Mükafatları
* Əməkdar incəsənət xadimi(1989)
* Əməkdar elm xadimi(2006)
* "Humay" mükafatı laureatı
* AMEA-nın fəxri fərmanı
* Şöhrət ordeni(2022)

## Əsərləri

### Kitabları
* "Azərbaycanın musiqi elmi" (XIII–XX əsrlər). Bakı: "Elm", 1998.
* "Музыкально-эстетические взгляды Узеира Гаджибекова". Moskva, 1973.
* "Üzeyir Hacıbəyov yaradıcılığında nəzəri və estetik problemlər".
* "Kapa Kapaeв. Научно публисистическое наследие". Bakı: "Elm", 1988.
* M. M. Nəvvabın "Vüzuhul-ərqam" risaləsi. Bakı: "Elm", 1989.
* Səfiyəddin Urməvi.
* Əbdül Qadir Marağayi.
* Qədim musiqi terminləri lüğəti.
* Ölməzlik.
* Şərq musiqisinin peyğəmbəri.
* Azərbaycan musiqi tarixi: I cild. Bakı: "Şərq-Qərb", 2012.

### Məqalələri
* Tehranda Səfiəddin Urməviyə həsr edilmiş beynəlxalq konress. "Musiqi dünyası" jurnalı.
* Fətullah Şirvani və onun "Musiqi məcəlləsi" risaləsi . "Qobustan" jurnalı.
* XV əsr Şirvan aliminin "Musiqi məcəlləsi". "Musiqi dünyası" jurnalı.
* "Musiqi məcəlləsi" (XV əsr) və "Vüzuhul Ərqam" (XIX əsr) risaləsində muğamın və musiqi alətlərinin rolu (dini baxışlar kontekstində). "Musiqi dünyası" jurnalı.
* Şərq musiqisinin peyğəmbəri. C. Qaryağdıoğlunun anadan olmasının 150 illiyi münasibətilə. 525-ci qəzet.- 2011.- 31 mart.- S.7.
* Некоторые проблемы сохранения, издания и исследования азербайджанского музыкального наследия в эпоху глобализации. Международный музыкальный культурологический журнал HARMONY.
* Музыкальные сочинения и стихи Абдулгадира Марагаи. Международный музыкальный культурологический журнал HARMONY.

## Xatirəsi
2017-ci ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmiş *Akademik Zemfira Səfərova* adlı qısametrajlı sənədli televiziya filmi həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Fətullah Şirvani
* Əbdülqadir Marağayi
* Elmira Səfərova
Koritiba FK

**Coritiba Foot Bal Club** - 1909-cu ildə Braziliyanin Parana şəhərində yaradılan futbol komandası. Oyunlarını 37.182 nəfərlik *[[Couto Pereira]]* stadionunda keçirir.

## Nailiyyətləri
* **'FIFA Recorde Mundial de Vitórias Consecutivas (1)**
** 2000

* **Campeonato Brasileiro (5) - Braziliya çempionu**
** 1985

* **Campeonato Paranaense (Paraná Ligi) (37)**
**1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013

* **Torneio Início do Paraná (10)**
**1920, 1921, 1930, 1932, 1939, 1941, 1942, 1951, 1952 e 1957

* **Taça Cidade de Curitiba (Curitiba Ligi) (2)**
** 1976, 1978

* **Pierre Colon (International) (1)**
** 1969

* **Akwaba Trophy (Africa) (1)**
** 1983

## Xarici keçidlər
* Coritiba Resmi Site
Filds medalı

**Filds medalı** Beynəlxalq Riyaziyyat Birliyi tərəfindən dörd ildə bir keçirilən Beynəlxalq Riyaziyyat Konqresində yaşı 40-dan çox olmayan iki, üç və ya dörd riyaziyyatçıya verilən mükafatdır. Bu mükafat onu təsis edən Kanada riyaziyyatçısı Con Çarlz Fildsin şərəfinə adlandırılmışdır. Filds medalı riyaziyyat sahəsində ən yüksək mükafatlardan biri hesab olunur və həm bu mükafata, həm də riyaziyyatçılara verilən digər bir mükafat olan Abel mükafatına bəzən "riyaziyyatçıların Nobel mükafatı" deyirlər.

İlk dəfə 1936-cı ildə Finlandiya riyaziyyatçısı Lars Ahlfors və ABŞ riyaziyyatçısı Cessi Duqlasa təqdim edilmişdir. Bundan sonra, İkinci dünya müharibəsinə görə növbəti mükafat yalnız 1950-ci ildə verilmiş və bu zamandan başlayaraq mütəmadi olaraq hər dörd ildən bir təqdim olunur.

## Laureatlar
;1936
*  Lars Ahlfors
*  Cessi Duqlas
;1950
*  Loran Şvarts
*  Atle Selberq
;1954
*  Kunihiko Kodayra
*  Jan-Pyer Serr
;1958
*  Klaus Rot
*  Rene Tom
;1962
*  Lars Hörmander
*  Con Milnor
;1966
*  Maykl Atiya
*  Pol Kohen
*  Aleksandr Qrotendik
*  Stiven Smeyl
;1970
*  Alan Beyker
*  Heysuke Hironaka
*  Sergey Novikov
*  Con Tompson
;1974
*  Enriko Bombieri
*  Devid Mamford
;1978
*  Pyer Delin
*  Çarlz Fefferman
*  Qriqori Marqulis
*  Daniel Kvillen
;1982
*  Alen Konn
*  Uilyam Törston
*  Şin-Tan Yau
;1986
*  Saymon Donaldson
*  Qerd Faltinqs
*  Maykl Fridman
;1990
*  Vladimir Drinfeld
*  Von Cons
*  Siqefumi Mori
*  Edvard Vitten
;1994
*  Yefim Zelmanov
*  Pyer-Lui Lions
*  Jan Burqen
*  Jan-Kristof Yokkoz
;1998
*  Riçard Borçerds
*  Timoti Qauers
*  Maksim Kontseviç
*  Körtis MakMullen
;2002
*  Loran Lafforq
*  Vladimir Voyevodski
;2006
*  Andrey Okunkov
*  Qriqori Perelman
* - Terens Tao
*  Vendelin Verner
;2010
*  Elon Lindenştrauss
* - Nqo Bao Tyau
*  Stanislav Smirnov
*  Sedrik Villani
;2014
* - Artus Avila
* - Mancul Bharqava
*  Martin Hayrer
* - Məryəm Mirzəxani

## Bəzi faktlar

1954-cü ildə 27 yaşında ikən Filds medalını qazanan ən gənc alim olan Jan-Pyer Serr hələ də bu titulu qoruyub saxlayır.

1966-cı ildə Aleksandr Qrotendik, 2006-cı ildə isə Qriqori Perelman bu medala layiq görülsələr də, onu almaqdan imtina etmişlər.

1970-ci ildə Sergey Novikov, 1978-ci ildə isə Qriqori Marqulis Sovet hökumətinin qoyduğu qadağalara görə mükafatlandırma mərasimlərində iştirak edə bilməmişlər.

1990-cı ildə Edvard Vitten bu mükafatı alan ilk və hələ ki yeganə fizik olmuşdur.

2014-cü ildə Artus Avila bu mükafatı alan ilk Braziliyalı və Latın Amerikalı olmuşdur. Eyni ildə Məryəm Mirzəxani bu mükafata layiq görülən ilk qadın və eyni zamanda ilk İran əsilli şəxs olmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Atiyah M., Iagolnitzer D. (eds.) *Fields medallists’ lectures.* World Scientific, 2003. ISBN 981-238-256-9
* Casacuberta C., Castellet M. (eds.) *Mathematical research today and tomorrow. Viewpoints of seven Fields medalists.* Springer-Verlag, 1992. ISBN 3-540-56011-4
* Monastyrsky M. *Modern mathematics in the light of the Fields medals* (with a foreword by Freeman Dyson). A K Peters, 1998. ISBN 1-56881-065-2

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı, Filds medalı haqqında ətraflı məlumat
* List of Fields Medallists, Laureatların siyahısı
Debora Seku

**Debora Seku** (26 noyabr 1979, Rio de Janeiro) — Braziliya aktrisası.

## Mənbə
*Deborah Secco IMDb saytında
Vəli Muxatov

**Muxatov Vəli** () — türkmən bəstəkarı, SSRİ xalq artisti (1965), Stalin (1951, 1952) mükafatları və Türkmənistan Dövlət mükafatı (1972) laureatı.

## Həyatı
Türkmən milli peşəkar musiqisinin banilərindəndir. Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operası və "Arşın mal alan" musiqili komediyasının Aşqabadda, Türkmənistan Dövlət Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulmasının təşəbbüskarı olmuşdur. Ü. Hacıbəyovun musiqisini nikbin və dərin milli koloritə malik musiqi kimi yüksək dəyərləndirmişdir.

## İstinadlar
Mütləq bərk cisim dinamikası

**Mütləq bərk cisim dinamikası** — bir-birinə bağlı cisimlər sisteminin xarici qüvvlələrin təsiri altında hərəkətini öyrənir. Fərz edilir ki, cisimlər mütləq bərkdir, yəni onlar tətbiq edilmiş qüvvələrin təsiri altında deformasiya etmir. Beləliklə, belə sistemlərin analizi sistemin konfiqurasiyasını təsvir edən parametrlərin hər bir cismin başlanğıc konfiqurasiyasının irəlliləmə və fırlanma hərkətlərini təsvir edən parametrlərə azadılması ilə sadələşdirilir. Maye, elastik və plastik xassələrə malik cisimlər belə qanunlarla təyin olunmur.

Mütləq bərk sistemin dinamikası hərəkət (kinematika) qanunları və Nyutonun ikinci qanununun (kinetika) tətbiqi ilə təsvir olunur. Bu tənliklərinin həlli, ümumi sistemin və eləcə də onun hər bir komponentinin yerini, hərkətini və təcilini zamandan asılı olan funksiya şəklində müəyyən edir.

## Tətbiqləri
* Robot sistemlərinin analizi üçün 
* Heyvanların, insanların və insana bənzər sistemlərin biomexaniki analizi üçün 
* Kosmik obyektlərin analizi üçün
* Dinamik əsaslı sensorların, məs. giroskopik sensorların, layihələndirilməsi və inkişafı üçün
* Video oyunların qrafikasının yaxşılaşdırılması

## Həmçinin bax
* Klassik mexanika

## Ədəbiyyat
* E. Leimanis (1965). *The General Problem of the Motion of Coupled Rigid Bodies about a Fixed Point.*  (Springer, New York).
* W. B. Heard (2006). *Rigid Body Mechanics: Mathematics, Physics and Applications.*  (Wiley-VCH).

## Xarici keçidlər
*Chris Hecker's Rigid Body Dynamics Information 
*Physically Based Modeling: Principles and Practice
*Lectures, Computational Rigid Body Dynamics at University of Wisconsin-Madison 
*DigitalRune Knowledge Base  contains a master thesis and a collection of resources about rigid body dynamics.
Balıqçı üzüyü

**Balıqçı üzüyü** (; həmçinin, *papa üzüyü* və *Müqəddəs Pyotrun üzüyü*) — tiara ilə yanaşı Roma papalarının geyiminə daxil olan atribut.

Papa üzüyü Roma Papasının balıqçılıqla məşğul olan Müqəddəs Pyotrun vəliəhdi olduğunu xatırlatmaq üçün taxılır. Üzüyün üzərində qayıqda əyləşən apostol Pyotrun balıqçı torunu suya atması təsvir olunmuşdur. Bu simvolikanın İsa Məsihin söylədiyi kimi, onun şagirdlərinin insan ruhunun ovçusu olacağına işarə etdiyi iddia edilir.

Üzük haqda ilk məlumatlara papa IV Klimentin məktubunda rast gəlinir (1265). Orta əsrlər dövründən bəri papanın yanına gələn hər kəs öz dodaqlarını bu üzüyə toxundururdu. Bu, həmin şəxsin papaya tabe olmasına işarə idi. 1842-ci ilə qədər bu üzükdən papanın şəxsi məktublarının təsdiqi üçün möhür kimi də istifadə olunurdu.

Yeni seçilən papa üçün yeni bir üzük hazırlanır və ora onun adı həkk edilir. Papanın ölümündən sonra kamerlenqo (və ya ** kamerari**) iki kardinalın iştirakı ilə üzüyü məhv edir. Buna səbəb, yeni papa seçkiləri dövründə sənədlərin saxtalaşdırılmasının qarşısını almaqdır. Yeni üzük yeni pontifikə tacqoyma mərasimi zamanı təqdim edilir.
Draupnir

**Draupnir** — german-skandinav mifologiyasında sehrli qızıl üzük.

Qnomlar Sidri və Brok tərəfindən Odinə hədiyyə verilmişdir. Əfsanələrə görə, bu üzük öz sahibinə hər doqquzuncu gecə eynən özü kimi daha səkkiz qızıl üzük gətirirdi. Lakin, həmin üzüklər sehrli deyildilər. Bu üzükləri kəmərinə bağlayan şəxsə heç kim güc gələ bilmir. Bu üzük Sidrinin Loki ilə mübahisədə qalib gəlmək üçün hazırladığı ilk məmulatdır. Belə bir fərziyyə var ki, səkkiz üzük Foqarmanın (Toqorma) Qafqaza dairəvi müdafiə xətti yaratmaq üçün göndərdiyi səkkiz oğluna eyhamdır.

Odin bu üzüyü öz oğlu Baldra, o isə öz növbəsində onu Hermoda vermişdir. Üzüyü Hermoda verməkdə məqsəd onun Helheymdə olmasını sübut etmək idi.

## Mənbə
* Orchard, Andy. *Dictionary of Norse Myth and Legend*. — Orion Publishing Group, 1997. ISBN 0-304-34520-2
Hindi müharibələri

**Hindu müharibələri** () — Şimali Amerikanın yerli əhalisi ABŞ-də yerli amerikalılar ilə Avropadan gəlmiş miqrantların nəsillərindən olan amerikalılar arasında 1622–1924-cü illərdə fasilələrlə davam etmiş silahlı toqquşmalar silsiləsi. Bu toqquşmalar ABŞ İstiqlal müharibəsindən iki əsr əvvəl başlamış və müharibə bitəndəndən sonra belə bir neçə əsr davam etmişdir. Nəticədə on milyonlarla yerli əhali avropalılar tərəfindən qəsdən və amansızcasına məhv edilmişdir. Müharibənin əsas səbəbi Amerika qitəsini şərqdən işğal etməyə başlayan avropalıların sürətli şəkildə artması və bunun nəticəsində yerli əhali olan hinduların qərb istiqamətində sıxışdırılması olmuşdur. Bu müharibə nəticəsində hindu soyqırımları da baş vermişdir.

1894-cü ildəki hesablamalara əsasən ABŞ və hindular arasında 40-dan çox döyüş baş vermiş, nəticədə 30,000 hindu və 19,000 müstəmləkəçi həlak olmuşdur.

## Hindular üzərində təsirləri
2010-cu il hesablamalarına əsasən ABŞ əhalisinin yalnız 0,9%-i ABŞ hindularından (Alyaska yerliləri) ibarətdir. Amerika qitəsinin kəşfindən əvvəl isə burada nə qədər hindunun yaşadığı barədə isə dəqiq məlumat yoxdur.

Hinduların immun sisteminə yad olan Avropa mənşəli yoluxucu xəstəliklər, qəbilə arası müharibələr, Avropa müstəmləkəçilərinə qarşı müharibələr, Kanada və Meksikaya köç və assimilyasiyanın təbii nəticəsi olaraq ABŞ hindularının sayı XIX əsrdə bir milyonun altına düşmüşdür. Bu enişin əsas səbəbi olaraq avropalı istilaçı və tacirlərin Avropadan gətirdikləri yeni xəstəliklər olduğu bir çox alim tərəfindən söylənmişdir. Məsələn, bəzi təxminlərə görə su çiçəyi epidemiyası nəticəsində hindu əhalisində 80–90% ölüm qeydə alınmışdır.

## Müstəmləkə dövrü
İlk mübarizə 1600-cü illərdə Britaniyadan gəlmə ingilislərlə yerli hindu qəbilələri arasında olmuşdur. Daha sonra əsrlərə yayılan müharibələr başlamışdır. Bu müharibələrin də əksər hissəsində hindular ingilislərlə döyüşmüşdür. Amerikan inqilabı dövründə isə hindular həm amerikalılara, həm də ingilislərə qarşı mübarizə aparmağa məcbur olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Hindu soyqırımları
* Kanada hinduları
* ABŞ İstiqlal müharibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şinzo Abe

— Yaponiyanın keçmiş Baş Naziri (2012-2020) və  Yaponiya Liberal Demokrat Partiyasının sədri.

8 iyul 2022-ci ildə Nara şəhərində seçkiqabağı kampaniya zamanı sui-qəsdə məruz qalmış, aldığı yaradan ölmüşdür.

## Həyatı
### Siyasi fəaliyyəti
Şinzo Abe ilk dəfə 2006-cı ildə 52 yaşında Yaponiyanın Baş naziri olub, lakin kəskin xoralı kolit xəstəliyinə görə bir il sonra postundan gedib. 2012-də yenidən Baş nazir vəzifəsini tutub. Lakin bu dəfə də eyni xəstəlik səbəbindən 2020-ci il avqustun 28-də istefa vermək məcburiyyətində qalıb.

### Şəxsi həyatı
Abenin sevimli hobbisi oxçuluq idi. Nazir ölümündən öncə Yaponiya Oxçuluq Federasıyasının nümayəndəsi kimi tanınmışdır.

## Həmçinin bax
* Cuniçiro Koyzumi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Dilrubə Camalova

**Camalova Dilrubə Cəbrayıl qızı** () — Azərbaycanın ictimai-siyasi və dövlət xadimi, Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi (1981–1988), Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1993–2000).

Azərbaycanın müstəqilliyindən sonra təyin olunan ilk qadın icra başçısı.

## Həyatı
Dilrubə Camalova 1938-ci il yanvarın 7-də Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə Yardımlıda orta məktəbi, 1960-cı ildə ali məktəbi, 1987-ci ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə Lənkəran şəhər 2 saylı orta məktəbində müəllimlikdən başlamışdır. 1960–1972-ci illərdə müəllim, 1972–1975-ci illərdə Lənkəran Şəhər Xalq Maarif Şöbəsinin müdiri işləmişdir.

1975–1981-ci illərdə Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin ikinci katibi, 1981–1988-ci illərdə Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989–1992-ci illərdə Azərbaycan Pedoqoji Kadrların İxtisasının Artırılması və Yenidən Hazırlanması Baş İnstitutunun Lənkəran filialında müəllim, direktor müavini, direktor, 1992–1993-cü illərdə Lənkəran Dövlət Universitetinin prorektoru, 1993–2000-ci illərdə Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, 2000–2006-cı illərdə isə Azərbaycan Respublikası Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifələrinə çalışmışdır.

1965–1990-cı illərdə Lənkəran şəhər və rayon sovetlərinin deputatı, İcraiyyə Komitəsinin üzvü olmuşdur. 1972–1990-cı illərdə ardıcıl olaraq Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin üzvü və büro üzvü, 1985-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat və Ali Sovet Rəyasət Heyətinin üzvü seçilmişdir. "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Oktyabr İnqilabı" ordenləri və bir çox medallarla təltif olunmuşdur.

1988-ci ildə Heydər Əliyevin əleyhinə Mərkəzi Komitənin plenumunda və Ali Sovetin sessiyasında çıxış etmədiyinə görə Azərbaycan KP MK-nın rəhbərliyi tərəfindən Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsindən azad edilmişdir. Xarici və daxili düşmənlərin fitvası ilə qondarma "Talış-Muğan Respublikası"nı "quran" Ə.Hümbətov və onu dəstəkləyənlərə qarşı qətiyyətlə mübarizə aparmışıdr.

2009-cu il martın 13-də Cəlilabad rayonunda avtomobil qəzasında həlak olmuşdur.

## İstinadlar

* 28 апреля 1990 г. (отрывной календарь Для женщин)
Məmməd bəy Qazıyev

** Məmməd bəy Lütfəli bəy Qazıyev** () — Azərbaycan müəllimi. Uluxanlı məktəbinin müdiri.

## Həyatı
1882–1886-cı illərdə İrəvan müəllimlər seminariyasında oxumuşdur. Uluxanlı normal məktəbinə ikinci müəllim təyin olunmuşdur. Xəstəliyinə görə 1887-ci ildə vəzifəsindən azad edilmişdir. 1888-ci ildən Baş Noraşen ikisinifli məktəbinin müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu məktəbdə o, Cəlil Məmmədquluzadə ilə birlikdə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Onların birgə səyi, Baş Noraşen məktəbində müəllimlərin və şagirdlərin iştirakı ilə tamaşa hazırlanıb göstərilmiş, əldə edilən 40 manat vəsait isə yoxsul şagirdlər üçün sərf edilmişdir. Bu nəcib işinə görə Qafqaz Təhsil Dairəsinin rəisi Qazıyevə yazılı təşəkkür vermişdir.

Məmməd bəy 1896-cı ildən ömrünün sonunadək Uluxanlı məktəbində nəzarətçi kimi çalışmışdır. Maarif sahəsindəki xidmətlərinə görə üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Ben-Balben

**Ben-Balben** — İrlandiyada dağ.

Ben Balben adlı dağ 320 milyon il əvvəl yaranmışdır. Bu çox gözəl dağ İrlandiyanın Şimal Şərqində, Slayqo şəhərindən 10 km şimalda və Slayqo qraflığı ərazisində yerləşir. Ben Balben 527 metr hündürlüyə malikdir və Slayqonun simvolu olaraq onun bütün qraflığı boyu uzanır
İrlandiya əfsanələrinə əsasən, bu dağda Ben Balben adlı nəhəng qaban yaşayırdı, hansı ki, onu Diarmayd öldürdü və Dramkliffin yaxınlığında Lexna Muk təpəsində basdırdı. Dramkliff-də, U. B. Yeyts adlı böyük irlandiya şairi onun arzusuna əsasən Ben Balbennin ayaqaltı hissəsində dəfn edilmişdir
Belə hesab edilir ki bu gün dağ məhz son buz dövrü vaxtı kimi görünür. Məlumdur ki, əvvəlcə o yüksək "zirvəyə" malik idi, hansı ki, bu ən uca buzlaqlarla kəsilmişdi. Ben Balben dağının tərkibi tamamilə əhəngdaşından təşkil olunmuşdur.

Dağın qoynunda kənd var.

Bu kəndin qeyri adiliyi ondadır ki, o ünyanın ən mənzərəli yeri olan Streymor adalarından bir az qərbdə yerləşən Vaqar adasında yerləşib. Bu adalar bir-birindən dar Vestmannasunn boğazı vasitəsilə ayrılıb.
2009-cu ildə fotoqraf Qaretom Qoddom kəndin ən gözəl fotolarını çəkmişdi. Ada özü də Farer adalarının ərazisində yerləşir. Bu kənddə yalnız bir neçə yüz sakin yaşayır. Kənd fotoqraflar sayəsində şöhrət tapdı və indi o öz turistləri ilə çox məşhurdur. Turizm burada demək olar ki, yerli sakinlərin gəlirlərinin əsas mənbəyidir. Ancaq turizmə qədər bu kəndin yeganə gəlir mənbəyi balıqçılıq idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Qadir İsmayılzadə

**Qadir İsmayıl oğlu İsmayılzadə** () — İmişli Rayon Komitəsinin birinci katibi.

## Həyatı
Qadir İsmayılzadə 1929-cu il yanvar ayının 5-də İrəvan şəhərində anadan olmuş, 1949-cu ildə indiki N.Tusi adına APU-nun filologiya fakültəsini bitirərək təyinatla İmişli rayonuna göndərilmişdir. O, İmişli rayon xalq maarifi şöbəsinin müdiri vəzifəsinədək yüksəlmişdir.

Qadir İsmayılzadə 1971-ci ildən partiya işinə göndərilmiş, İmişli Rayon Partiya Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Q.İsmayılzadə iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni ilə, respublika Ali Sovetinin Fəxri Fərmanları ilə təltif olunmuşdur.

İki çağırış Ali Sovetin deputatı seçilmişdir. XI çağırış Ali Sovetə 254 nömrəli Qaradonlu seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.

Qadir İsmayıl oğlu İsmayılzadə uzun sürən xəstəlikdən sonra 1998-ci il noyabr ayının 24-də vəfat etmişdir.

İmişli rayon icra hakimiyyətinin başçısının 14 mart 2001-ci il tarixli 71 saylı Sərəncamı ilə rayonun mərkəzi küçələrindən birinə Qadir İsmayılzadənin adı verilmişdir.

## İstinadlar
* Qadir İsmayilzadə
Atilla-fateh (serial, 2001)

**Attila** () — 2001-ci ildə çəkilən ABŞ miniserialı.

## Süjeti
Film böyük Hun imperiyasının hökmdarı Attilanın həyatından bəhs edir. Attila uşaq yaşlarından cəsur döyüsçü olduğundan əmisi onu öz yanına gətirir ve öz vəliəhdi elan etmək istəyir. Lakin Attilanın emisi oğlu bununla razılaşmır. Əmisi bu mübahisələri kəsmək üçün Attilanı girov kimi Romaya göndərir. Buna baxmayaraq Attila Romada olarkən əmisinin öldüyünü eşidir və dərhal geri qayıdır. O, hun qəbilələrini birləşdirərək vahid imperiya yaradır ve Romaya hücum edir. Roma məğlubiyyətdən yaxa qurtarmaq üçün Attilaya qarşı sui-qəsd hazırlayır.

## Xarici keçidlər

*
Arif Əsgərov

**Arif Nəriman oğlu Əsgərov** () — Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat nazirinin müavini

## Həyatı
Arif Nəriman oğlu Əsgərov 1961-ci il yanvarın 1-də Tovuz rayonunun Qovlar qəsəbəsində anadan omuşdur. 1982-ci ildə Lenin Ordenli və Qırmızı Əmək Bayrağı Ordenli Moskva Dəmir Yolu Nəqliyyatı Mühəndisləri İnstitutunun "Dəmir yolunun iqtisadiyyati və idarə edilməsi" ixtisasını bitirmişdir.

1982–1989-cu illərdə Azərbaycan dəmir yolu Bakı maliyyə şöbəsinin müffətişi, 1989–1993-cü illərdə yolun mühasibat və maliyyə xidməti rəisinin müavini, 1993–1993-cü illərdə yolun maliyyə xidmətinin rəisi, 1993–1994-cü illərdə yolun maliyyə xidməti rəisinin müavini, 1994–1996-cı illərdə "Azərreyl" Səhmdar Cəmiyyətinin Baş direktorun 1-ci müavini, 1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolu maliyyə və məlumat xidmətinin rəisi, 1996–2000-ci illərdə yolun maliyyə xidmətinin rəisi, 2000–2003-cü illərdə yolun "Tarif və nəqliyyatservis" xidmətinin rəisi, 2003–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat Nazirliyi Maliyyə və kredit departamentinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Ayaz Əsgərovun qardaşıdır.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Arif Əsgərov 2004–2009-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolunun rəisi, 2009–2015-ci illərdə isə "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 fevral 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat nazirinin müavini təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Çarlz Evison

**Çarlz Evison** () — Barokko və Klassik dövrlərində yaşayıb yaratmış ingilis bəstəkarıdır. O, həmçinin kilsə orqançısı idi.

## Həyatı

## İstinadlar
Cüzeppe Tartini

**Cuzeppe Tartini** () — Barokko dövründə yaşayıb yaratmış italyan bəstəkar və skripkaçı.

## İstinadlar
İohan Şobert

**İohan Şobert** ( 1720, 1735 və yaxud 1740?, Sileziya, Avstriya -  28.8.1767, Paris, Fransa) — bəstəkar və klavesinçi.
Piter Filips

**Piter Filips** ( 1560, Devon, Britaniya İmperiyası -  1628, Brüssel, Belçika) — ingilis bəstəkar, orqançı və keşiş.

## İstinadlar
Karl Filip Emanuil Bax

**Karl Filip Emanuil Bax** () — alman bəstəkarı və musiqiçisi. İohan Sebastyan Baxın beş oğlundan ikincisi. Klassik musiqi üslubunun banilərindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Poliqamiya

**Poliqamiya** (yun. "polys" – çoxsaylı, geniş + "gamos" – nikah) – bir fərdin ikidən çox əks cinsin nümayəndəsi eyni vaxtda nikahda olmasıdır. Onun iki forması vardır – poliginiya və poliandriya. Poliginiya bir kişinin eyni zamanda bir neçə arvadla nikahda olması, poliandriya isə bir arvadın bir neçə kişi ilə nikahda olmasıdır. Poliandriya bəzi cəmiyyətlərdə olsa da çox da yayılmamışdır. Ən çox yayılmış poliginiya olmuşdur. Bunun da səbəbi cəmiyyətlərin tarix boyu patriarxal olduğundan irəli gəlir.

**2.** Bitkilərə münasibətdə poliqamiya eyni bir bitki üzərində, yaxud eyni növdən olan müxtəlif bitkilər üzərində ikicinsli, yaxud ayrıcinsli çiçəklərin əmələ gəlməsidir.

## Həmçinin bax
* Poliqamiyanın qanuniliyi

## Xarici keçidlər
Şindlerin siyahısı

**Şindlerin siyahısı** () — Stiven Spilberqin rejissorluğu və Stiven Zaillyanın ssenaristliyi ilə çəkilmiş 1993-cü il istehsalı epik tarixi dram ABŞ filmi. Avstraliya yazıçısı Tomas Kenillinin "Şindlerin gəmisi" romanı əsasında çəkilmişdir. Film Sudet almanı olan Oskar Şindler adlı biznesmenin İkinci dünya müharibəsi zamanı 1000-dən çox Polşa yəhudisini öz fabrikində işə alaraq Holokostdan xilas etməsindən bəhs edir. Filmin əsas rollarında Liam Nison (Oskar Şindler), Relf Fayns (SS zabiti Amon Qöt) və Ben Kinqsli (Şindlerin yəhudi mühasibatçısı İtshak Ştern) çıxış edirlər.

Şindler yəhudiləri haqqında film ideyası ilk dəfə 1963-cü ildə peyda olmuşdur. Şindler yəhudilərdən biri olan Poldek Pfefferberq Şindlerin hekayəsini işıqlandırmağı öz missiyası kimi təyin etmişdi. Spilberq müdiri Sidney Şeynberqin ona "Şindlerin arkı" kitabının tənqidini göndərməsindən sonra layihə ilə maraqlanmağa başlamışdır. Universal Pictures romanın müəlliflik hüquqlarını almış, lakin Spilberq Holokost haqqında film çəkməyə hazır olduğuna əmin olmadığına görə özü filmin rejissoru olmağa qərar verməzdən öncə bir neçə şəxsə filmin rejissoru olmağı təklif etmişdir.

Əsas çəkilişlər Polşanın Krakov şəhərində başlamış, 72 gün davam etmiş və 1993-cü ildə başa çatmışdır. Spilberq filmə sənədli film kimi yanaşdığından onu ağ-qara çəkmişdir. Kinematoqraf Yanuş Kaminski filmə vaxtsızlıq hissi vermək istəmişdir. Con Vilyams filmin musiqisini bəstələmiş, skripkaçı İtzhak Perlman isə filmin əsas musiqisini ifa etmişdir.

"Şindlerin siyahısı" filminin premyerası 30 noyabr 1993-cü ildə Vaşinqton şəhərində baş tutmuşdur və 15 dekabr 1993-cü ildə ABŞ-də buraxılmışdır. Tez-tez bütün dövrlərin ən yaxşı filmləri arasında göstərilən film 22 milyon ABŞ dolları olan büdcəsinə qarşılıq 322 milyon ABŞ dolları gəlir əldə etmişdir. Film Ən yaxşı film, Ən yaxşı rejissor, Ən yaxşı adaptasiya olunmuş ssenari və Ən yaxşı orijinal musiqi nominasiyaları daxil olmaqla 7 Oskar mükafatına (12 nominasiyadan) və bir çox mükafatlara (7 BAFTA və 3 Qızıl qlobus mükafatı daxil olmaqla) layiq görülmüşdür. 2007-ci ildə ABŞ Film İnstitutu filmi bütün dövrlərin ən yaxşı 100 ABŞ filmi siyahısında 8-ci yerdə göstərmişdir. Konqres Kitabxanası 2004-cü ildə filmin ABŞ Milli Film Arxivində saxlanması barədə qərar qəbul etmişdir.

## Rollarda

## Qeydlər

## İstinadlar

## Mənbələr

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* Şindlerin siyahısı Amerika Film İnstitutunun Film Kataloqunda
* 
* 
* 
* 
*
Domeniko Skarlatti

**Domeniko Skarlatti** () — italyan bəstəkar və klavesinçi. Həyatının böyük hissəsini İspaniya və İtaliyada yaşamışdı. Onun musiqi üslubu klassik musiqi dövrünə böyük təsir göstərmişdi, halbuki onun özü barokko dövründə yaşayırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qazaxıstanda poliqamiya

**Qazaxıstanda çoxarvadlılıq** qanunla qadağandır.

Qazaxıstanda siyasətçilərin çoxarvadlılığından danışanda Qazaxıstanda bir ifadə işlədirlər: "Almatı bir arvadı olanlar üçündür, Astana çox arvadı olanlar üçün".

Uzun illər Almatıda qərarlaşan hökumət 1990-cı illərin axırlarında yeni paytaxt Astanaya köçdü.
İndi Almatı köhnə dövrün simvoludur, Astana yeni dövrün.

## Qanun nə deyir?
Qanunla Qazaxıstanda poliqamiya, çoxarvadlılıq olmaz.
Hətta məhz 90 il bundan qabaq iyunun 21-də Sovet hakimiyyəti çoxarvadlılığı qadağan etdi.

Bütün Orta Asiya dövlətlərində çoxarvadlılıq cinayətdir, buna görə iki il həbs cəzası almaq olar.

Ancaq Qazaxıstanda vəziyyət fərqlidir. Burda 1998-ci ildə çoxarvadlılıq cinayət məcəlləsindən çıxarıldı və artıq cinayət deyil.

Bundan keçən 13 ildə çoxrvadlılıq Qazaxıstanda görünməmiş irəliləyiş edib.
Həm şəhərlərdə, həm regionlarda imkanı olanların çoxunun bir neçə arvadı var.

Qazaxıstanda poliqamiya cinayət məcəlləsindən çıxarılsa da hələ leqal deyil. Onu qanuniləşdirmək cəhdlərinin isə heç biri baş tutmur. Bu qanunlar parlamentdən keçmir.

## Kişilərin 40 faizi dəstəkləyir
Qazaxıstanda nə qədər belə ailə var? – bunu dəqiq bilən yoxdur. Çünki bunun statistikası aparılmır.

Qazaxıstan mediasının apardığı sorğuya görə rəyi soruşulan kişilərin 40 faizi poliqamiyanı dəstəkləyir. Qadınlar arasında belə dəstək cəmi 20 faizdir.

Poliqamiyanı dəstəkləyənlər deyirlər ki, bu, bütün cəmiyyətlərdə var. İslama istinad edənlər də çoxdur.

57 yaşlı Şinar adlı qadının ərinin ondan başqa iki gənc arvadı var.

Şinar deyir: "Bir neçə arvadı olan kişi ilə mən heç bir problem görmürəm. Əgər bu kişi bütün arvadlarına eyni şəraiti yaradıbsa, burda nə problem var? Bizim bütün uşaqlar ərimin bütün arvadlarına "ana" deyirlər".

Şinarın fikrincə, gizlicə çox arvadı olandansa, bunu açıq edən kişi daha yaxşıdır.

Çoxarvadı olanların çoxu yaşı 40-dan yuxarı imkanlı kişilərdir.
Belə kişilərin ikinci, üçüncü arvadı olanlar isə adətən yaşı 20-dən 30-dək olan qadınlardır.

2008-ci ildə parlamentdəki son belə cəhdin qarşısını alanlardan biri qadın haqları fəalı Baxıt Sızdıkova oldu.

O dedi ki, "çoxarvadlılığa icazə vermək istəyirsinizsə, onda çoxərliliyə də icazə verilməlidir. Çünki konstitusiyaya görə, qadınlarla kişilərin hüquqları eynidir"

Ancaq Qazaxıstanda çoxları əmindir ki, poliqamiyanı qanuniləşdirən qanunun qəbuluna çox qalmayıb.
Hələliksə, ikinci arvad almaq istəyən mollanın yanına gedib, nikah bağladır.

Qonşu Qırğızıstanda və Tacikistanda evli kişiyə başqası ilə kəbin kəsmək mollalara qadağandır.
Qazaxıstanda belə qanun yoxdur.

Almatı məscidinin imamı Bəxtiyar Hasanaliyev deyir ki, il başlayandan bu məsciddə 400–500 belə nikah bağlanıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Serengeti

**Serengeti** — Keniyanın bir hissəsi və Tanzaniya ərazisini əhatə edən düzənliklərdən ibarətdir. Düzənlik ekvatordan bir qədər cənubda 900-1800 m yüksəkliklərdə yerləşir. Bu ərazinin demək olar ki, yarısı 2 iri qoruq: sahəsi 1800 km² olan Masai-Mara Milli Qoruğu və sahəsi 14500 km² olan Serengeti Milli Parkı tərəfindən mühafizə olunur. Masai-Mara Keniyanın ən məşhur qoruğudur. Onun ərazisi aksiyaların geniş yayıldığı savannalardan və bu savannalarda otlayan saysız-hesabsız heyvanlardan ibarət düzənliklərdir. Burada qnu-antilopları, ceyranlar, zürafələr, şirlər, kaftarlar, hippopotamlar, timsahlar vardır. 

Serengeti – Tanzaniyanın ən böyük və ən qədim qoruğudur. Parka aparan əsas yol cənub-şərqdən, Nqoronqoro krateri və Olduvay dərəsindən keçir. Safari özündə heyvanları müşahidə etmək və fotoşəkillərini çəkmək məqsədilə 2 dayanacağı birləşdirir; vəhşi heyvanların çoxluğunu nəzərə alaraq, piyada gəzintilər bu ərazidə qadağandır. Şirlər, gepard, çaqqal və s. geniş yayılmışdır. Heyvanları müşahidə etmək üçün üstü açılan və heyvanlara daha yaxın getmək üçün onların gözlərini qamaşdıran maşınlardan istifadə olunur. Parkda turistlərə gecə safarisi də təklif olunur.

## İstinadlar

be-x-old:Сэрэнгеці
Nor — Pa-de-Kale

**Nor — Pa-de-Kale** () —  Fransanın şimalında yerləşən region. Əhalisi - 4 042 015 nəfər (regionlar arasında 4-cü yer). İnzibati mərkəzi — Lill. Digər böyük şəhərlər —  Due, Valansyen, Dünkerk, Betün, Kale, Arras, Vilnöv-d’Ask.

Regionun Kale şəhərində, Böyük Britaniyanı Fransa ilə birləşdirən La-Manş tuneli tikilmişdir.

2016-cı ildən etibarən region Pikardiya ilə birləşdirildi (30 sentyabr 2016-cı ildən — O-de-Frans).

## Adı
Nor — Pa-de-Kale adı, regionun iki əsas departamentlərin adından alınıb «*Nord*» (*şimal*, departament Fransanın ən şimal bölgəsidir) və «*Pas-de-Calais*» (Pa-de-Kale).

## Coğrafiyası
Regiona Nor və Pa-de-Kale departamentləri daxil olmuşdur. Departamentin  keçmiş ərazisində Aa,Şelda, Sambra və Lis çayları axır.
## Qalereya

Lille - Vue aérienne 02.JPG|Lill
Jardins familiaux Tourcoing J1.JPG|Arxa planda, Marlière  kilsəsi
Lianefleuve.JPG|
Cap Blanc Nez winter.jpg|
Avion-glissoires7.jpg|


## Xarici keçidlər
* Regional Şura 
* Site du conseil régional du Nord-Pas-de-Calais
* Portail Insee Nord-Pas-de-Calais
* Lille Local Time consulté le 1er mai 2010
* Accès à de nombreux atlas géographiques et cartographiques régionaux  dont l'Atlas transfrontalier ARCH  ; 730 cartes récentes d'habitats naturels, « prêtes à l'emploi », couvrant tout le territoire transfrontalier Nord-Pas-de-Calais et du Kent, en complément de l'outil de cartographie des habitats naturels ARCH , également disponible  sur smartphone et tablettes
Luara torpaqları

**Luara torpaqları** və ya **Pei-de-la-Luar** (, IPA: ​*[pɛ.i də la lwaʁ]*) — Fransanın qərbində bir bölgədir. Paytaxtı Nant şəhəridir.

## Coğrafiyası
Ərazisi 32 082 km²-dir. Luara, Luar, Sarta və Mayenn çayları bu ərazidən axır.

## Tarixi

## İnzibati bölgüsü
Region departamentlərinə daxildir :**Mayenn**,** Atlantik Luara**,** Men və Luara**, **Sarta** və **Vandeya**.

## Həmçinin bax
* Fransa şəhərlərinin siyahısı
* Monsoro qəsri
* Monsoro qəsri-Müasir incəsənət Muzeyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pei-de-la-Luar regionunun Regional şurası
Məhəmməd Əli Cəfəri

**Məhəmməd Əli Cəfəri** (; ) — İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun komandiri (2007–2019).

## Həyatı
Məhəmməd Əli Cəfəri 11 noyabr 1957-ci ildə İranın Yəzd şəhərində anadan olub. Tehran Universitetini bitirib. Hərbi xidmətdə olub. İran-İraq müharibəsində iştirak edib. 2 sentyabr 2007-ci ildə ali lider Seyyid Əli Xameneyi tərəfindən İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun komandiri təyin edilib.

## İstinadlar
Abstinensiya

**Abstinensiya** ( — çəkinmə, nəfsini saxlama) — könüllü və iradi olaraq hər hansı bir şeydən imtina etmə, nəfsini saxlama.

Abstinensiya nəticəsində abstinent sindromu yarana bilər. Abstinent sindromu — insan psixikasına təsir göstərən maddələrin istehlakının qəflətən dayandırılması və ya onların antaqonistlərinin təsiri nəticəsində yaranmış, psixi, somato–vegetativ və nevroloji pozuntularla səciyyələndirilən, klinik təzahürləri və gedişatı həmin maddələrin xarakterindən və istehlakın davamlılığından asılı olan vəziyyətdir.

## İşlənmə halları
# Ayıqlıq — spirtli içkilərdən tamamilə çəkinmə;
# Oruc — dini və ya hər hansı digər səbəblərdən yeməkdən imtina etmə;
# Selibat — cinsi əlaqədən çəkinmə, evlənməkdən imtina;
# Susma andı — bəzi dinlərdə və sektalarda tamamilə, yaxud müəyyən hallarda danışmaqdan imtina.

## İstinadlar
Abuliya

**Abuliya **  ( a - inkar şəkilçisi + bule - iradə ) – iradəsizlik, iradənin xəstəlik nəticəsində zəifləməsi. Bir sıra psixi xəstəlikdə və bəzən sinir sisteminin funksional pozğunluqları zamanı müşahidə edilir. Düzgün verilməyən tərbiyənin nəticəsi olan iradə zəifliyi abuliya deyil.

## İstinadlar
Abses

**Abses** ( - irinlik) — iltihab nəticəsində məhdud boşluqda irin toplanması. Abses dərialtı toxumada, əzələlərdə, sümükdə, həmçinin, qaraciyər, ağciyər, dalaq, beyin və s.-də inkişaf edə bilər.  Abses irintörədən mikrobların zədələnmiş dəri və selikli qişalardan orqanizmə keçməsi, yaxud qan və limfa  damarları ilə digər iltihab ocağından gətirilməsi nəticəsində əmələ gəlir. Kəskin və xroniki Absesə ayrılır. Kəskin Absesdə ağrı, qızartı, məhəlli şişkinlik, yüksək temperatur, yuxusuzluq, başağrısı və s. əlamətlər olur. Plevra və qarın boşluğunda Absesin yırtılması ağırlaşmaya səbəb ola bilər. Xronik Abses tədricən inkişaf edir. Müalicəsi: antibiotiklər, orqanizmin müqavimətini qaldıran üsullar, nəhayət, cərrahi əməliyyat.

## Həmçinin bax
* Peridural anesteziya
* Spinal anesteziya
* Regional anesteziya
* İşemik insult

## İstinadlar
Absorber

**Absorber** ( ing. absorber, lat. absorbere – udmaq ) — qazı və ya qaz qarışığını maye absorbentdə həll etməklə tərkib hissələrinə ayırmaq üçün işlədilən aparat. Absorbere skrubber də deyilir.

Absorber iç tərəfdən şəbəkəli arakəsmələrlə bir neçə hissəyə bölünmüş metal və ya saxsı kalonnadan ibarətdir. Kalonnaya aşağıdan qaz qarışığı buraxılır, yuxarıdan isə maye çilənir.Qazla mayenin toxunma səthini artırmaq üçün kolonnanın arakəsmələrikirəmid halqalar,xırda koks parçaları və s. ilə doldurulur. Kolonnaya daxil olan qaz kiçik axınlara  ayrılıb maye təbəqələrindən keçir, beləliklə,qaz qarışığının udula bilən kompanentlərinin ən çox udulması təmin edilir. Absorbsiya prosesində çoxlu istilik əmələ gələrsə,temperaturun yüksəlməməsi üçün absorberdə soyuducu qoyulur. Sənayenin müxtəlif sahələrində mayeləri qazla doydurmaq, qazları zərərli qatışıqlardan təmizləmək , qaz və ya buxar qarışıqlarını öz kompanentlərinə ayırmaq və s. məqsədlə absorberdən geniş istifadə olunur.

## İstinadlar
Veber

**Veber**  – Beynəlxalq vahidlər sistemində maqnit seli vahidi. Veber alman fiziki Vilhelm Eduard Veberin adı ilə adlandırılmış və ya ilə işarə olunur. Elə maqnit seli 1 Veber adlanır ki, həmin sel sıfradək azaldıqda, müqaviməti 1  olan konturda onun yaratdığı qısa müddətli cərəyan zamanı  bu konturdan keçən elektrik yükü 1 kulon olsun. İnduksiyası 1 tesla olan bircinsli maqnit sahəsinə perpendikulyar qoyulmuş 1 müstəvi səthindən keçən maqnit seli də 1 Veberdir.

## Həçinin bax
* Veber aparatı
Veber aparatı

**Veber aparatı** — balıqlarda mexanniki yerdəyişmə zamanı üzmə qovuğu (səs rezanatoru) divarlarının vibrasiyasını qəbul edən və daxili qulağa ötürən aparat.

Veber aparatı üzmə qovuğunu daxili qulaqla əlaqələndirən , bir-birinə hərəki birləşmiş 4 cüt sümükdən ibarətdir. Veber aparatı olan balıqlar 13 -ədək, Veber aparatı olmayan olmayan balıqlar isə yalnız 2,5 -ədək tezlikli səsləri qəbul edə bilir.

## Həmçinin bax
* Veber

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alman lüteran kilsəsi (Gədəbəy)

**Alman lüteran kilsəsi** —  Azərbaycanın Gədəbəy şəhərində tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi
Lüteran kilsəsi 1868-cu ildə almanlar tərəfindən inşa olunub.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
Alman lüteran kilsəsi (Şamaxı)

**Alman lüteran kilsəsi** —  Azərbaycanın Şamaxı şəhərində tarixi-memarlıq abidəsi.

## Tarixi

Alman lüteran kilsəsi 1869-cu ildə almanlar tərəfindən inşa olunub.
## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax

* Şamaxı şəhərinin abidələri
Mehdi Seyid Salehi

**Mehdi Seyid Salehi** (27 iyul 1981, Tehran) — İran futbolçusu, hücumçu.

Seyid Salehi 2012-ci ilin iyun ayında Təbrizin Traktor Sazi klubuna qoşulub. O Traktor Sazi gələndən öncə İsfahanın Sipahan klubunda oynamışdır.

## Həmçinin bax
Aleksandr Baryatinski (canişin)

**Aleksandr İvanoviç Baryatinski** (; ) — Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.

## Həyatı
Aleksandr İvanoviç Baryatinski 1815-ci ildə doğulmuşdu.

Aleksandr Baryatinski 1879-cu ildə vəfat edib.

### A. İ. Baryatinski və Şeyx Şamil
1859-cu il 6 iyununda Qunibdə General Baryatinskinin idarəsindəki 70.000 nəfərlik rus ordusuna yanında bir neçə yüz adam qalana qədər müqavimət göstərdikdən sonra təslim oldu.

### A. İ. Baryatinski və çərkəzlər
1857-ci ildə Qafqaz ordusunun ozamankı baş qərargah rəisi general-adyutant D. A. Milyutin dağlıların Şimal-Qərbi Qafqazdan köçürülməsi və boşalmış ərazilərə kazakların, ermənilərin və Rusiya İmperiyasının mərkəzi hissəsində yaşayanların yerləşdirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış etdi. 1861-ci ildə isə artıq knyaz A. İ. Baryatinski həmin vaxt üçün Rusiya İmperiyasının hərbi naziri olan D. A. Milyutinə təklif etdi ki, "Qafqaz yaylasını həmişə düşmən olan əhalidən xilas etsin və bununla da gözəl və əlverişli torpaqları bizim kazak əhalimiz üçün açsın".

### Mülki məsələləri
Aleksandr İvanoviç Baryatiskinin canişinliyi dövründə (1856–1862-ci illər) ölkənin inzibati idarələrində bəzi dəyişikliklər aparılmasında cəhd edildi.

Qafqaz canişini – General-Feldmarşal Knyaz Baryatinski tərəfindən 31 mart 1861-ci ildə təsdiq
edilmiş "Qafqaz və Zaqafqaziyada Karantin — gömrük hissəsinin yenidən təşkili və idarə edilməsi barədə
Əsasnamə"yə görə, Bakı Karantin — Gömrük idarəsi Bakı Karantin-Gömrük kontoruna çevrilmiş və yeni yaradılmış Bakı Karantin-Gömrük dairəsinə tabe edilmişdir. Dairənin idarə edilməsi üçün 3 (Dairənin rəisi, tapşırıq üçün məmur və katib) ştat ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Qafqaz canişinliyi

**Qafqaz canişinliyi** — Rusiya imperiyasının Qafqazda baş idarəsi.

## Tarixi
1844-cü ildə Baş hakimlik ləğv edildi və Qafqaz canişinliyi yaradıldı. Qafqazın bütün hərbi və mülki hakimiyyəti canişinə məxsus idi. O, yalnız çarın qarşısında hesabat verirdi. Qafqazın ilk canişini qraf S. M. Vorontsov oldu. S. M. Vorontsov öz vəzifəsinin icrasına başlayan kimi mülki işlər üzrə idarə rəisi P. A. Ladinskinin köməyi ilə bəy və ağaların torpaq hüquqları haqqında layihə hazırlayıb İ. Nikolaya göndərdi. İki illik müzakirədən sonra 1846-cı il 6 dekabrda bəy və ağaların hüquqları haqqında reskript (qanun gücündə olan rəsmi dövlət sənədi) imzalandı.

#### Qafqaz sərdarları
Mənbə
# Karl Knorrinq (1801–1802)
# Pavel Sisianov (1802–1806)
# İvan Qudoviç (1806–1809)
# Aleksandr Tormasov (1809–1811)
# Filip Pauluççi (1811–1812)
# Nikolay Rtişev (1812–1816)
# Aleksey Yermolov (1816–1827)
# İvan Paskeviç (1827–1831)
# Qriqori Rozen (1831–1838)
# Yevgeni Qolovin (1838–1842)
# Aleksandr Neydqardt (1842–1844)

#### Canişinlər (1844–1881)

#### Canişinlər (1905–1917)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qafqaz canişinliyi (1785–1796)

## Xarici keçidlər