open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şiraz qonaqlığı

**Şiraz qonaqlığı** və ya **Şiraz şənliyi** ― 1763-cü ildə İran şahı Kərim xan Zənd, Xoy xanı Şahbaz xan, Qarabağ xanı Pənahəli xan, Naxçıvan xanı Hacı xan, Qaradağ xanı Kazım xan və Sərablı Əli xan arasında baş vermiş xəyanət.

Xəyanəti Kərim xan Zənd təşkil etmişdir. Kərim xan Zənd öz qardaşı edam olunan yerdəcə Fətəli xan Əfşarı edam etdirmişdir. Bu münasibətlə ziyafətə dəvət edilən xanlar isə faktiki olaraq öz xanlıqlarından təcrid edilmiş və Kərim xan Zəndin əsiri olmuşlar. Xanlar Şiraza çatdıqdan sonra "ziyafətin" əsl mahiyyəti bir daha aydınlaşdı. "Şiraz qonaqlığı"nda Kərim xanın məqsədi — bu yolla xanları vətənlərindən uzaq salmaq və beləliklə onları özündən asılı vəziyyətə salmaq idi. "Şiraz qonaqlığı" nəticəsində Qarabağ və Qaradağ xanlıqları bir müddət Kərim xan Zənddən asılı vəziyyətə düşürlər. Girov götürülmüş Azərbaycan xanları "qonaqlığ"ın zahiri cəhətlərinə aldanmayaraq öz xanlıqları ilə əlaqə saxlamağa və onu möhkəmləndirməyə səy göstərir, müxtəlif yolla xilas olub vətənə qayıtmağa çalışırdılar. Beləliklə, "Şiraz qonaqlığı" gözlənilən nəticələri vermədi. Bu və başqa ("Qızılqaya xəyanəti (1752)") faktlar göstərir ki, həmin dövrdə Azərbaycanda millətçilik ön planda deyildi.

## İstinadlar
Anar Nağıyev

**Anar Sahib oğlu Nağıyev** () — Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargahının tabeliyində olan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin giziri; 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsi zamanı Şuşanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatları zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilib.

## Tərcümeyi-halı
Anar Sahib oğlu Nağıyev 1989-cu il, oktyabrın 30-da Gəncə şəhərində anadan olub.

2005-ci ildə Qazax rayon S. Nəsirov adına Ürkməzli kənd tam orta məktəbindən məzun olub.

2008-ci ildə Qazax Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2008–2009-cu illərdə N saylı hərbi hissədə xidmət edib.

2010-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzinin "MAHHXHQ hazırlığı", 2013-cü ildə isə hərbi hissənin nəzdində "Gizir hazırlığı" kurslarını bitirib.

Azərbaycan müdafiə naziri, general-polkovnik Səfər Əbiyevin 22 iyul 2013-cü il tarixli əmri ilə "K/gizir" hərbi rütbəsi, Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi, general-polkovnik Nəcməddin Sadıqovun 14 iyun 2019-cu il tarixli əmri ilə "gizir" hərbi rütbəsi verilib.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etdiyi 10 il ərzində motoatıcı taborun minaatan batareyasının minaatan taqımının minaatan komandiri, motoatıcı taborun minaatan batareyasının minaatan taqımı komandirinin müavini - minaatan komandiri, xüsusi təyinatlı alayın xüsusi təyinatlı qrupunun kəşfiyyatçısı (radioteleqrafçı), rabitə bölüyünün reqlament və texniki xidmət manqasının komandiri - texniki, xüsusi əməliyyat taborunun xüsusi əməliyyat qrupunun kəşfiyyatçısı vəzifəsində xidmət edib.

Müxtəlif illərdə müdafiə nazirinin əmrləri ilə "Şücaətə görə", "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 3-cü dərəcəli, "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalları, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi, həmçinin "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi" yubiley medalları ilə, habelə fəxri fərmanlarla təltif edilib.

2020-ci il, sentyabrın 27-də başlanan Qarabağ müharibəsi zamanı Murovdağ zirvələri uğrunda gedən xüsusi əməliyyata, həmçinin Cəbrayılın, Hadrutun və Şuşanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarına qatılıb. Noyabrın 8-də Şuşa şəhəri ərazisində xidməti vəzifəsinin icrası zamanı şəhid olub. Qazax rayonunun Ürkməzli kəndində dəfn olunub. Müharibə zamanı xüsusi xidmətləri nəzərə alınaraq "Qarabağ" ordeni ilə, həmçinin "Cəbrayılın azad olunmasına görə", "Xocavəndin azad olunmasına görə", "Şuşanın azad olunmasına görə", "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" və "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif edilib.

Evli idi. Anara adında bir qızı var.

## İstinadlar
You Xie

**You Xie** () (1 oktyabr 1958-ci il, Çin, Hainan) anadan olan bir Alman siyasətçi, 2019 Avropa Parlamenti seçkilərinə namizəd, jurnalist və Çin mənşəli müəllifdir.

## İstinadlar
Alfred Körner

**Alfred Körner** (; ) — hücumçu mövqeyində oynamış Avstriya futbolçusu. Digər futbolçu Robert Körnerin kiçik qardaşı.

## Karyerası

### Klub
Karyerasının böyük hissəsini Rapid Vyana klubunda keçirmiş və onunla birlkidə yeddi Avstriya çempionatı, bir Avstriya kubokun və bir Mitropa kubokunu qazana bilmişdir. Karyerasını Admira Vyana klubunda bitirmişdir, klubun adı sonradan "Admira-Energi" olaraq dəyişdirilmişdir.

### Milli
Millinin heyətində Alfred 47 oyuna 14 qol vurmuşdur. İlk oyununu 1947-ci ilin oktyabr ayında Çexoslovakiyaya qarşı keçirmişdir. 1948 Olimpiya Oyunları və 1954 (bürünc medal qazanmışdır) və 1958 Dünya Çempionatlarında iştirak etmişdir. Son oyunu 1958-ci ilin oktyabrında Fransa millisinə qarşı keçirdi.

## Nailiyyətləri

### Komanda
* Avstriya çempionu (1946, 1948, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957)
* Avstriya Kuboku qalibi (1946)
* Mitropa Kuboku qalibi (1951)
* Dünya Kubokunun bürünc medalçısı (1954)

### Şəxsi
* "Vyana uğruna xidmətinə görə" qızıl medal (2006)

## Statistika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Rapid"in arxivlər saytında profili
Bioqrafik metod

**Bioqrafik metod**  — "yazıçı"nın yaradıcılığını onun şəxsi həyat təcrübəsinin ifadəsi kimi öyrənmək metodu. Bu metodun başlıca janrı yazıçı "portretidir". Fridrix Şleyermaxerin təfsir elminə görə, yazıçının yaradıcılığını yaxşı başa düşmək üçün onun daxili və mənəvi həyatının faktlarını öyrənmək zəruridir. Bədii metodun banisi fransız tənqidçisi Sent-Böv hesab edilir ("Ədəbi-tənqidi portretlər", c 1 - 5, 1836 - 39). Onun fikrincə, yazıçının irsinin, ədəbi və siyasi mühitinin öyrənilməsi onun yaradıcılığının dərk olunmasının vacib şərtləridir. Bədii metod mədəni-tarixi məktəblərin nəzəriyyəsində və təcrübəsində tətbiq olunmuş (Q.Lanson, İppolit Adolf Ten), Georq Brandesin "tarixi-psixoloji" metodunun təşəkkülünə təsir etmiş, XIX - XX əsrlərdə mətndə yazıçının "daxili mən"ini axtaran "impressionizm" tənqidində əks olunmuşdur. Ədəbiyyatşünaslığın bir janrı kimi, ədəbi portretin təşəkkülü bədii metodla əlaqəlidir ("Qədim portretlər", Nestor Aleksandroviç Kotlyarevsk, 1907; "Rus yazıçılarının siluetləri", Yuli İsayeviç Ayxenvald, 1-3-cü nəşrləri, 1906 - 10 və başqaları).**
**
Bəzi ədəbiyyatşünaslar bədii metodu tədqiqat vasitəsi kimi qəbul edir, bioqrafik ünsürləri bədii obrazın qaynaqlarından biri kimi öyrənirlər.

## Ədəbiyyat
Böyükağa Mustafayev

**Böyükağa Hacıağa oğlu Mustafayev** () — Azərbaycan vokalçı-aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

## Həyatı
Böyükağa Mustafayev 1911-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının skripka sinfində təhsil alıb və ikinci kursdan Üzeyir Hacıbəyovun rəhbərlik etdiyi xorda oxumağa başlayıb. 1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı truppasına qəbul edilib.

Gur bas səsə malik olan Böyükağa Mustafayev Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasında İbrahim xan rolunun ilk ifaçısı olmuşdur. O, "Əsli və Kərəm" operasında Keşişin obrazını da yaratmışdır.

Aktyor 1976-cı ildə Bakıda vəfat edib.

## İfa etdiyi əsas rollar

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Yon Eriksson (futbolçu)

**Yon Run "Yompa" Eriksson** (; ) — İsveç futbolçusu və məşqçi.

## Futbolçu karyerası

### Klub
Eriksson 1948-ci ildə peşəkar karyerasında ilk oyununu "Vərtans" klubunun heyətində keçirmişdir. Sonra Eriksson "Yurqorden" klubuna keçdi və "GAİS"-ə qarşı ilk oyunu 3–1 qələbə hesabı ilə bitdi. Bu klubun heyətində o, 1954–55 və 1959 mövsümlərində Allsvenskan çempionu olmuşdur.

### Milli
Millidə debütü Şimali Avropa Futbol Çempionatının 1948–51 mövsümünün Finlandiya komandasına qarşı təsadüf etdi. Ümumlikdə, 10 oyun ərzində o, 9 qol vurmağı bacarmışdır.

## Məşqçi karyerası
Yurqordendə keçirdiyi illərdən sonra o, "Vellinqbi" klubunun oyunçu-məşqçisi təyin edildi. Daha sonra isə "Brommapoykarna" klubuna başçılıq etməyə başladı.

## Nailiyyətləri

### Klub
Yurqorden

* Allsvenskan (2): 1954–55, 1959

## İstinadlar
SW

Station wagon (SW); 3-5 qapılı, daşıma qabiliyyəti yüksək, damı avtomobilin arxa ucuna qədər uzanan bir avtomobil növü. Arxa qapıdan (baqaj qapağı) daxil olan Oturacaqların arxasında geniş yerə malikdir və bura arxa qapı (baqaj qapağı) vasitəsilə daxil olmaq mümkündür.

## Adlandırma

İngilis dilinin Amerikan aksentində Station Wagon anlayışı “stansiya vaqonu (qutusu)” mənasını verir və mənşəyi stansiyalar arasında sərnişin və yük daşınması üçün istifadə olunan avtomobillərə əsaslanır. İngilis dilinin Britaniya aksentində istifadə edilən “estate” sözü malikanə mənasını verir və adını malikanələr arasında mal və sərnişin daşınması üçün istifadə olunan nəqliyyat vasitələrindən almışdır.

## Bəzi markaların SW modellərinə verdiyi adlar

* Touring (BMW)
* Estate (Mercedes-Benz)
* Combi (Skoda)
* Wagon
*Space Wagon (Mitsubishi)
* Avant (Audi)
* Variant (Volkswagen)
* Sports Tourer (Opel)
* Nevada (Renault)
* Grand Tour (Renault) 
* Sport Tourer (Renault)
* Sporty Wagon (Kia)
* Cross Wagon (Hyundai)
* MCV (Dacia)
* Kartal (Tofaş)
* Universal (Lada)
* Weekend (Fiat)
Daşıma qabiliyyəti

Daşıma qabiliyyəti nəqliyyat vasitəsinin daşıya biləcəyi maksimum yük tutumunu bildirir. Avtomobillərdə boş çəkinin üstünə tam dolu vəziyyətdə depo ağırlıqları, oturacaq sayı qədər insan (təxminən 70 kq) və maksimum baqaj tutumu əlavə edilərək hesablanır. Xülasə olaraq, bir avtomobilin alt hissəsinin daşıya biləcəyi maksimum çəkidir.
Reyxsbank

**Reyxsbank** () — Almaniya İmperiyasının (1876-1918), daha sonralar isə Veymar Respublikasının (1918-1933) və Üçüncü Reyxin (1933-1945) mərkəzi bankı. Alman Torpaqları Bankı və Alman İstiqraz Bankı onun hüquqi varisləridir.

## Almaniya İmperiyasında Reyxsbank (1871—1918)
Almaniya İmperiyasında pul nizamnaməsinə uyğun olaraq, 9 iyul 1873-cü ildə dövlətdə yeni bir ödəmə vasitəsi — qızıl marka tətbiq olundu . Reyxsbank Almaniya İmperiyasının mərkəzi bankı qismində fəaliyyətə 14 mart 1875-ci il tarixli "Bank haqqında" Qanuna əsasən 1 yanvar 1876-cı ildən başlayıb. Sələfi - Prussiya Bankı - fəaliyyətini dayandırdı. Reyxsbankın mərkəzi Berlin şəhərində idi. Əvvəlcə Reyxsbank birbaşa Reyxkanslerinə hesabat verirdi. Reyxsbankın mərkəzi idarəetmə orqanı Bundesratın təklifi ilə İmperator tərəfindən prezidentin təyin edildiyi İdarə Heyəti idi. Bankın nizamnamə kapitalı 120 milyon marka idi və tamamilə özəl səhmdarların ixtiyarındadır . 1884-cü ildə 6140 Alman sakini və 1462 xarici vətəndaş bankın səhmlərinə sahib idi.

Reyxsbankın əsas vəzifəsi daxili valyutanın dəyərinə və həcminə nəzarət etmək idi. Reyxsbank ilə yanaşı, daha 32 xüsusi emissiya edən bank banknot çap etmək hüququna sahib idi. 1889-cu ilədək özəl emissiya edən bankların sayı 13-ə düşdü. 1906-cı ilə qədər ən böyük banklardan yalnız dördü banknot buraxma hüququnu özündə saxladı - Baden, Bavariya, Saksoniya və Vürttemberq dövlət bankları. Bu vəziyyət 1935-ci ilə qədər davam etdi. 9 iyul 1873-cü il tarixli Sikkə Əsasnaməsinə uyğun olaraq, 100 markadan çox nominallı notlar Reyxsbank ehtiyatları tərəfindən təmin edilməli idi. 30 Noyabr 1874-cü il tarixli İmperator bank notlarının buraxılması haqqında Qanuna uyğun olaraq 100 markaya qədər təmin olunmayan banknotların 5, 20 və 50 markalı nominalları var idi. Maliyyə Naziri Otto fon Kampxauzenin təşəbbüsü ilə 14 mart 1875-ci il tarixli Bank Qanununun 9-cu bəndində Reyxsbankın təhlükəsizliyindən artıq olan vəsait məsələsinə 5% vergi ilə vergi qoyulan "Palmer qaydası" təsdiq edildi.

## Veymar respublikası dövründə Reyxsbank (1918—1933)

Antanta səlahiyyətlərinin tələblərinə uyğun olaraq, 1922-ci il mayın 26-dan Reyxkansleri Reyxsbankı idarə etmək hüququndan məhrum edildi və İdarə heyəti yeganə idarəetmə orqanı oldu. İmperiya yalnız nəzarət funksiyalarını özündə saxladı. Daues planına görə, 30 Avqust 1924-cü ildən etibarən Reyxsbank Hökumətdən müstəqil quruma çevrildi . Reichsbank prezidenti seçimi 14 üzvdən ibarət Baş Şura tərəfindən həyata keçirildi. Eyni zamanda Baş Şuranın 7 üzvü Böyük Britaniya, Fransa, İtaliya, ABŞ, Belçika, Hollandiya və İsveçrənin təmsilçiləri idi. Xarici məclis üzvləri hökumət üzvü və ya məmur ola bilməz. Bu vəzifələrə yalnız maliyyə dünyasında tanınmış mütəxəssislər təyin edildi . Baş Şura üzvləri arasından dövriyyədə olan fondların təmin edilməsindən məsul olan Məsələlər üzrə Komissar seçildi . Reyx prezidentinin funksiyalarına yalnız Reyxsbank prezidentinin namizədliyinin təsdiqlənməsi daxildir. 1924-cü ildə Reyxsmark yeni ödəmə vasitəsi olaraq tanıdıldı. 1929-cu ildə Reyxsbankın 1.003.340 səhmləri Veymar respublikasının 10.016 sakininə, 223.148 səhm 1.288 əcnəbiyə məxsus idi.

## İstinadlar
Bədiilik

**Bədiilik** — estetik kateqoriya; ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinin əsas spesifik xüsusiyyəti; sənətdə gözəllik meyarı, yaradıcı əmək məhsulunun keyfiyyət və elementlərinin məcmusu. Bədiiliyin əsas prinsipini tarixilik, yəni cəmiyyətin ayrı-ayrı inkişaf dövrlərinin bədii funksiyalarının həmin dövrün konkret vəzifə və tələbləri ilə dialektik üzvi bağlılığı təşkil edir. Bədiiliyin zəruri amili və şərti bədii istedaddır. Bədiilik üç əsas aspektin vəhdəti kimi dərk edilməlidir: yaradıcı şəxsiyyət və yaradıcılıq prosesi; bədii əsər və onun vahid bədii sistemi; qavrayış prosesi. Bədiilikdə əsərin zamanla, dövrlə əlaqəsi, onun dərin ictimai-fəlsəfi dəyəri mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bədiilik bu və ya başqa məzmundan irəli gələn əsas bədii ifadə vasitələrinin uyğunluğu, daxilən təşkil olunması deməkdir. Bu, müəllifin istedadından və yaradıcılıq təcrübəsindən, sənətkarlığından, bədii əsərin məzmunundakı ideya gerçəkliyinin nə dərəcədə əhəmiyyətli olmasından asılıdır. Bədiiliyin mühüm şərtlərindən biri də əsərin kamil bədii dildə olmasıdır.

Holland rəssaamı Van Qoqun "insanları sevmək qədər bədii heç bir şey yoxdur" sözləri bədiilik meyarının emosional-psixoloji tərifini təşkil edir. Geniş mənada bədiilik sənətşünaslıq kateqoriyası olub, ictimai şüurun başqa növlərindən fərqli olaraq həyatın obrazlı — bədii inikasını verən sənətin ümumi növ əlamətini bildirir. Bədiilikdən kənar sənət yoxdur. Dar mənada bədiilik kamillikdir, əsərə obyektiv surətdə xas olan yüksək estetik keyfiyyəti, müəllifin yaradıcılıq niyyətini, əsərdəki bədii ideyanı, bədii həqiqəti oxucuya, dinləyiciyə, tamaşaçıya olduğu kimi çatdıra bilmək sənətkarlığıdır.

## Ədəbiyyat
* 
*
Nəbican (Kəleybər)

**Nəbican** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 122 nəfər yaşayır (21 ailə).
## İstinadlar
Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı

**Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı** () — Qara dəniz bölgəsi ölkələrinin regional inkişafını və əməkdaşlığını dəstəkləmək üçün yaradılmış beynəlxalq maliyyə təşkilatı.

## Məqsəd və vəzifələri
Bankın məqsədləri bölgədə ticarət əlaqələrini inkişaf etdirmək, beynəlxalq layihələrin həyata keçirilməsini asanlaşdırmaq, xarici investisiyaları təşviq etmək və ticarət və iqtisadi əlaqələrin həm dövlət səviyyəsində, həm də özəl biznesdə inkişafına zəmanət verməkdir.

Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı beynəlxalq Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına aiddir.

QDTİB-in fəaliyyətini müəyyənləşdirən əsas sənəd, BMT tərəfindən qeydiyyata alınan Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankının yaradılması haqqında Sazişdir.

Bankın nizamnamə kapitalı 3 milyard XBH-dur.

## Üzv olan ölkələr
* Albaniya
* Ermənistan
* Azərbaycan
* Bolqarıstan
* Gürcüstan
* Yunanıstan
* Moldova
* Rumıniya
* Rusiya
* Türkiyə
* Ukrayna

## İstinadlar
Beynəlxalq Ticarət Mərkəzi

**Beynəlxalq Ticarət Mərkəzi (ITC)** (Centre du commerce international (CCI)) — ticarət və inkişaf üzrə Birləşmiş Millətlər Konfransının və Dünya Ticarət Təşkilatının texniki əməkdaşlıq agentliyi .

Aşağıdakı ITC bəyanatı mərkəzin veb saytından götürülüb və BTK-nın öz funksiyalarına rəsmi baxışını əks etdirir:
ITC, tərəfdaşları ilə özəl sektorun inkişafı, ticarətə dəstək qurumları və siyasətçilər üçün ticarət həlləri təqdim edərək inkişaf etməkdə olan ölkələrdə kiçik sahibkarlıq ixracatı uğurunu təmin edir.

ITC altı sahədə fəaliyyət göstərir:

* Məhsul və bazarın inkişafı
* Satışa dəstək xidmətinin inkişafı
* Ticarət məlumatları
* İşçi qüvvəsinin inkişafı
* Beynəlxalq alqı-satqı və idarəetmə
* Ehtiyacların qiymətləndirilməsi, ticarətin təşviqi üçün proqram dizaynı

ITC-nin texniki yardımı, milli potensialın artırılmasına ehtiyacın ən vacib olduğunu düşündüyü üç məsələyə yönəlmişdir: firmaların ÜTT qaydalarını başa düşməsinə kömək etmək; müəssisənin rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi; və yeni ticarət təşviq strategiyalarının hazırlanması.

## Bazar analitik xidmətləri və alətləri
Marketplace (MCL) Beynəlxalq Ticarət Mərkəzi (ITC) UNCTAD / ÜTT Məhsul və Bazar İnkişaf Proqramının bir hissəsidir. MCL xidmətləri vasitəsi ilə ITC, onlayn alətlər təqdim edir, bazar araşdırmaları və ticarət analizlərini yayır və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ticarətə dəstək qurumları və müəssisələri üçün bazar təhlili təlim proqramları aparır.

* Ticarət Xəritəsi — Beynəlxalq Ticarətin İnkişafına dair Ticarət Statistikaları
* Marketə Giriş Xəritəsi — Mövcud tarif məlumatları üçün UN ITC veb saytı 
* İnvestisiya Xəritəsi — Xarici şirkətlər, beynəlxalq ticarət və tariflərlə yanaşı birbaşa xarici investisiyaların statistikası 
* Xüsusi araşdırmalar — Ticarətlə əlaqəli, Xüsusi bazar araşdırmaları və təhlili 
* Potensialın artırılması — Uğurlu İxrac Strategiyaları üçün vəsait təmin etmək

Müəssisənin rəqabət qabiliyyəti
Rəqabətlilik (Competitiveness) ITC (EC), yüksək keyfiyyətli ticarət inkişaf xidmətləri davamlılığını artıran potensial qurma proqramları təqdim edərək özəl sektorun inkişafı üzrə ixtisaslaşmışdır. AK müdaxilələri, yüksək ixrac potensialına sahib olan və yoxsullara uyğun gəlir əldə etmək üçün imkanları müəyyən edilmiş prioritet sahələrə yönəlmişdir. EC məhsuldarlığı, yeniliyi və beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini artırmaq üçün KOB-lərə texniki yardım göstərmək üçün strateji tərəfdaş şəbəkəsini gücləndirir.

EC fəaliyyətləri bazarı dəstəkləyən aktyorların, yəni Biznes İnkişaf Xidməti Təminatçılarının (BDSP) ehtiyaclarını ödəməyə yönəlmişdir; və ixrac yardımları həlləri və KOB-lərə birbaşa texniki yardım. İxracat biliklərinin inkişafı və keyfiyyət bacarıqlarının ötürülməsi AK-nın işinin ayrılmaz hissəsidir və təxminən üç praktika sahəsi aydın şəkildə ifadə edilmişdir:

* İxrac rəhbərliyinin inkişafı.
* Müəssisədə məqsəd yaratmaq zənciri.
* İxrac Marketinqi və Reklamı.
* EC hərtərəfli modul PR təlim paketi təqdim edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Akkerman konvensiyası

thumb|350px|Akkerman konvensiyası 25 sentyabr 1826-cı il
**Akkerman konvensiyası**, Osmanlı İmperiyası ilə Rusiya arasında 7 oktyabr 1826-cı ildə Moldavianın Akkerman şəhərində imzalanmış tənzimləmə və ticarət müqaviləsidir. Müqaviləni Rusiya tərəfdən Mixail Vorontsov və Aleksandr İvanoviç Ribopyer, Türkiyə tərəfindən - Mehmed Hadi-Əfəndi və İbrahim-Əfəndi imzaladılar.

Rusiya,1812-ci il Buxarest sülh müqaviləsinin müddəalarının aydınlaşdırılması və izahının verilməsi istiqamətində 1814-cü ildən bəri çalışılmış,Babıaliyə (Sədrəzəm verilən iltumatum ilə məqsədinə çatmışdır. Osmanlı və Rusiya nümayəndələri Akkermanda danışıqlara başladılar. Ruslar istəklərini çox çoxaldaraq,demək olar ki, hamısını qəbul etdirdilər. Beləliklə, 1812-ci il Buxarest sülh müqaviləsinin izahını verən müqavilə formasından çıxaraq, Akkerman konvensiyası Buxarest müqaviləsini tamamilə dəyişdirən bir forma aldı.

Səkkiz maddə və iki ayrı əlavədən ibarət olan Akkerman konvensiyasına görə, Osmanlı dövləti, Buxarest sülh müqaviləsinin müddəalarına uyğun olaraq ona verilməsi lazım olan Qafqaz qalalarından imtina edərək,müharibə səbəbiylə Rus vətəndaşlarının ziyanlarını ödəməyi, Rus tacirlərinin Osmanlı ölkəsi daxilində sərbəst ticarət etmələri və Rusiyanın Qara dəniz ticarətini genişləndirməsi üçün başqa dövlətlərin gəmiləri haqqında Çar hökumətinin irəli sürdüyü təşəbbüslərə kömək etməyi qəbul etdi. Bundan əlavə, iki dövlət arasında əvvəlki müqavilələrin müddəaları möhkəmləndirildi. Konvensiyaya aid olan iki əlavədən birincisinə görə Valaxiya və Moldaviada voyvodaların boyarlar tərəfindən yeddi il müddətinə  seçilməsinə,voyvodaların Porteyə bağlı olmadan ölkələrini idarə edəcəkləri və Rusiyanın razılığı olmadan tutduğu vəzifələrindən azad edilməməsinə qərar verilmişdi. İkinci əlavədə, Buxarest sülh müqaviləsi ilə serblərə verilən imtiyazlar və on səkkiz ay ərzində Serbiya nümayəndələri ilə qəbul ediləcək qərarlar və danışıqlar barədə bir fərman veriləcəyi və bu barədə Rusiyaya bildiriləcəyi vəd edilmişdir. Bessarabiyada da Rusiyanın xeyrinə yeni sərhəd düzəlişi edildi.

Buxarest sülh müqaviləsini tamamilə dəyişdirən səkkiz maddədən və əlaqəli iki əlavədən ibarət olan bu konvensiya,Rusiya Qara dənizdə gəmi sahibi olmaq hüququ əldə etdi və Rus tacirlərinə Osmanlı torpaqlarında sərbəst şəkildə ticarət etmək imkanı verdi.  

Buxarest sülh müqaviləsi, Balkan xalqlarının milli azadlıqlarında bir addım olan tam müstəqilliyinin başlanğıcını qoyan Dunay knyazlıqlarının və Serbiya daxili özünüidarəetmənin imtiyazlarını təmin etdi. Buxarest sülh müqaviləsinin əsas müddəaları 1826-cı il Akkerman konvensiyası ilə təsdiq edildi.

Osmanlı dövlətinin hər cəhətdən zəif olduğu bir dövrdə Rusiyanın müharibə təhlükəsi qarşısında imzalamalı olduğu Akkerman konvensiyası, Osmanlı dövlətinin zərərinə olan sənəd idi. Bu səbəblərdən Akkerman konvensiyası Osmanlı imperiyasının əleyhinə olan müqavilələrdən biridir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
## Xarici keçidlər
* Akkerman Konvensiyasi nədir?
Honikulu boğazı

**Honikulu boğazı** () - Sakit okeanda Uollis və Futunaya daxil olan Uvea adasının cənubunda, sədd rifi ilə əhatələnmiş laqunu okean suları ilə birləşdirən boğaz.
## Təsviri
thumb|left|Honikulu boğazı
Boğazdakı qabarma və çəkilmənin gücü 6 düyünə çata bilir. Laqunun içərisindəki Fayoa keçidindən keçən bir kanal Mata Utu limanına çıxmağa imkan verir. Keçiddən gəmilər Mua körfəzinə girirlər. Honikulu boğazında çəkilmənin axını 2,5 ilə 4 düyün arasındadır, qabarma isə 4 ilə 6 düyün təşkil edir. Bu keçid suyun laqundan okeana boşaldılmasında mühüm rol oynayır: rif açıq okeandan dalğa yolu ilə su alır, lakin laqunun içindəki bu suyu bloklayır.

## Tarix
1943-cü ildə ABŞ Ordusu Uollisdə bir hərbi baza qurduğu zaman Amerika hərbi gəmilərinin keçməsinə imkan vermək üçün keçid genişləndirilir. Bu işlər boğazdakı güclü cərəyanları bir qədər zəiflətdir.
## İstinadlar
Femarn Belt

**Femarn Belt** () — Baltik dənizinin qərb hissəsində, Kil və Meklenburq körfəzlərini birləşdirən və Almaniyanın Femarn ilə Danimarkanın Lollann adaları arasında yerləşən bir boğaz. Boğazdan keçən bərələr iki adadakı Puttqarden və Redbi şəhərlərini birləşdirir.

Boğazın eni 18 kilometr, dərinliyi 20-30 metrə qədərdir. Boğazdakı cərəyan zəifdir və əsasən küləkdən asılıdır.

## Boğazdan keçən körpü və tunel layihəsi
Danimarka və Almaniya hökumətləri 29 iyun 2007-ci ildə bərə marşrutunu əvəz edəcək bir körpü inşa etmək barədə razılığa gəlir. Körpü keçid müddətini bir saat qısalda bilər və daha çox tutum təmin edə bilər.

30 noyabr 2010-cu il tarixində tunel dizaynının körpü dizaynından daha üstün olduğu məlum olur. Belə bir genişləndirilmiş obyektin tikintisində daha az risk olur.

2011-ci ildə Danimarka parlamenti 2020-ci ildə açılması planlaşdırılan 5.1 milyard avroluq bir layihə böyük bir səs çoxluğu ilə (8 partiyadan yeddisi tərəfindən dəstəklənir) qəbul olunur. Tuneldə üç ayrı keçid olmalıdır: ikisi hər istiqamətdə nəqliyyat vasitələri üçün iki zolaqlı, digəri isə cüt yollu dəmir yolu xəttidir.

Tikinti işlərinin başlanması 2020-ci ilə planlaşdırılır və tamamlanma tarixi 2028-ci ildir.
## İstinadlar
Taxtıabad

**Taxtıabad** () - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Pir Səlman bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 29 nəfər yaşayır (8 ailə).
## İstinadlar
Əhmədli (Əmirvar, Daşkəsən)

**Əhmədli** — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Əmirvar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Murovdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə Əmirvar Əhmədli kənd kitabxana filialı, Əhmədli kənd klubu fəaliyyət göstərir.

## Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Əmirvar-Əhmədli kənd S.Ələkbərov adına ümumi orta məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə Əhmədli kənd tibb məntəqəsi yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Jak Klod Marye Vinsent de Qurne

**Jak Klod Marye Vinsent de Qurne** (; ) - Fransız iqtisadçı, ticarət intendantı.  Bəzi iqtisadiyyat tarixçiləri *[[Laissez-faire|laissez faire, laissez passer]]* () ifadəsini onun kəşf etdiyini düşünürlər. Bu ifadənin əsasları Fransa dövləti kölə ticarəti ilə bağlı Vest-Hind şirkətindəki imtiyazından-inhisarçılığından ayrılanda qoyulmuşdu. Qurne, həmçinin, "bürokratiya" terminin də banisi hesab olunur. O, Fransua Kene ilə birlikdə Fiziokratiya məktəbinin lideri olaraq hesab edilir.

## Həyatı
Qurnenin atası Klod Vinsent Sen-Maloda tacir, həmçinin kralın katibi idi. Qurne çox yazmasa da, onun çoxlu vacib nəzəriyyəçilərlə apardığı söhbətlər Fransa iqtisadiyyat məktəbinin inkişaf etməsində mühüm rol oynamışdır. O, Riçard Kantilyonun əsərinin Fransada məşhurlaşmasına kömək etmiş əsas vasitəçilərdən biri idi.

Qurne 1751-ci ildə ticarət intendantı olaraq təyin edildi. Onun vəzifədə olduğu müddətdə əsas mövzularından biri hökumət müdaxilələrinə müxalif olmaq olmuşdu. Çünki Qurneyə görə, belə müdaxilələr ticarətin inkişafını dayandırırdı. O, vəziyyəti təsvir etək üçün bureaucratie (hərfi mənası:yazı masaları üzrə hökumət) terminindən istifadə etdi. Qurenin ticarətə hökumət müdaxiləsinə olan nifrəti ardıcılı Türqoya təsir etmişdi.

## İrsi
Sen-Maloda bir küçəyə onun adı (Rue Vincent-de-Gournay) verilmişdir.

## İstinadlar
Nikolas Bodo

**Nikolas Bodo** (; ) - Fransanın Ambuaz şəhərində doğulmuş, katolik keşiş, teoloq və iqtisadçı.

## Həyatı
Bodo Şanselad monastırında keşiş oldu və burada teologiyanı tədris etdi.

O, 1765-ci ildə Fransada ilk dəfə iqtisadiyyatla bağlı dövri nəşr olan *Éphémérides du citoyen*-i təsis etdi və ilk başda fiziokratlara müxalif oldu. Ancaq, Bodo 1766-cı ildə nüfuzlu fiziokrata çevrildi.

Fransız sözü *"économiste"* ilk dəfə yazılı şəkildə Bodonun kitabında əks olunmuşdu. Təşəbbüskarlıq konsepsiyasının ilk istifadəsi də Bodoya ithaf edilə bilər.

Bodonun nüfuzlu əsərlərindən biri olan *Idées d'un citoyen sur l'administration des finances du Roi* 1764-cü ildə Kleman Çarlz Fransua di Liverdi tərəfindən qurulan, məqsədi avara və dilənçilərlə bağlı yeni qanunların hazırlanması və sədəqələrin mərkəzi bölüşdürülməsi olan komisiyanın tənqidi idi.
Bodoya görə, kasıblara verilən sədəqələrə hökumətin müdaxiləsi yoxsulluğu aradan qaldırmaq üçün olan qanunların həyata keçirilməsindən daha vacib bir hədəf idi.

Bodo 1768-ci ildə fiziokratik ideyaları Polşaya gətirməsi üçün Vilnus yepiskopu İqnasi Yaqub Massalski tərəfindən işə götürüldü. Onun buradakı işinin əsas istiqaməti Polşa taxılının Fransaya ixrac edilməsinə şərait yaratmaq idi.

Bodo 1792-ci ildə Parisdə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Baudeau's Works from the French Wikisource
Danimarka boğazları

**Danimarka boğazları**  — Skandinaviya və Yutlandiya yarımadaları arasındakı boğazlar sistemi. Kəmərlər sisteminə daxildir: Kiçik Kəmər (ən dar yeri 0,5 km), Böyük Kəmər (3,7 km), Öresund (10,5 km), Kattegat (60 km) və Skagerrak (110 km). Danimarka Boğazlar Baltik dənizinin limanlarını Dünya okeanının limanları ilə birləşdirən əsas dəniz yoludur.
## Mənbə
* Denmark 1:500,000 – official map for download
* Norwegian dictionary: ''sund''
* Norwegian dictionary: ''sundre''
Luusalmi boğazı

**Luusalmi boğazı** () — Rusiyanın Karekiya Respublikası, Kaleval rayonu, Luusalmi kənd sovetliyində yerləşir. Uzunluğu 1,0 km təşkil edir.
Boğaz Sredne və Nijne Kuyto göllərini birləşdirir. Dəniz səviyyəsindən 101,1 m yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar
Dumruq (Kəleybər)

**Dumruq** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 186 nəfər yaşayır (40 ailə).
## İstinadlar
Kimyəvi kinetika

**Kimyəvi kinetika** — kimyanın əsas sahələrindən biri olub, kimyəvi reaksiyaların sürətinin və onun müxtəlif amillərindən — reaksiyaya daxil olan maddələrin qatılığından, temperaturdan, təzyiqdən (qazlar üçün), katalizatorların təsirindən və s. asılılığı öyrənir.

## Reaksiyanın sürəti
Kimyəvi reaksiyaların hamısı eyni sürətlə getmir. Bəzi kimyəvi reaksiyalar çox böyük sürətə malik olduğundan , demək olar ki, ani vaxtda başa çatır. Məsələn, partlayıcı maddələrin reaksiyası saniyəönin on mində bir hissəsi ərzində qurtarır. Bununla yanaşı elə reaksiyalar da vardır ki, onların axıra çatması üçün saatlar, sutkalar və hətta illərlə vaxt lazım olur.

Kimyəvi reaksiyanın sürəti hər şeydən əvvəl reaksiyaya daxil olan maddələrin təbiətindən və həmçinin onların qatılığından, temperaturdan, katalizator istirakından və s.-dən asılıdır. Bu sürəti vahid həcmdə (homogen sistemdə) zaman vahidi ərzində cərəyan edən reaksiya həcmi ilə ölçülür. Daha dəqiq deyilərsə, reaksiyanın sürəti reaksiyaya daxil olan və ya reaksiya nəticəsində əmələ gələn maddələrin qatılığının (əsasən mol/l-lə) zaman vahidi (dəqiqə və ya saniyə) ərzində dəyişməsi ilə xarakterizə olunur.
: A+B \to C+D, 
: v = \frac{\partial C}{\partial t} = -\frac{\partial A}{\partial t}.

## Mənbə
* Z.Qarayev "Qeyri-üzvi kimya", Maarif-1975
Mutay Ulbaşov

**Mutay Ulbaşov** ( ; 1 yanvar 1923-cü il Şaurdat, Çerek rayonu, KBMSSR - 9 dekabr 2005, Nalçik, Kabarda-Balkariya ) — rəqqas, baletmeyster, xoreoqraf. Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti, RSFSR xalq artisti, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti, "Kabardinka və "Assa" rəqs ansambllarının rəhbəri.

## Həyatı
Ulbaşov Mutay İsmayıl oğlu 1 yanvar 1923-cü ildə Şaurdat kəndində anadan olub. Milliyyətcə balkardır. 1933-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Nalçikdə yerləşən Kabardino-Balkariya ansamblında rəqqas kimi fəaliyyətə başlayır. 1942-ci ilin iyul ayında 1943-cü ilin iyul ayına qədər Sovet ordusundan xidmət edib. Xidmətdən geri döndükdən sonra ansamblda fəaliyyətini bərpa edir. 1944-cü ilin mart ayında Qırğızıstan Sovet Sosialist Respublikasının Bişkek (o dövrdə Frunze) şəhərinə sürgün edilib. Bura gəldikdən sonra Qırğız filarmoniyasının rəqqas solisti olur. 1948-ci ilin iyul ayında filarmoniyadan uzaqlaşdırılaraq Bişkekdə yerləşən ayaqqabı fabrikində işə başlayır. Əvvəlcə işə şəyird kimi başlasa da 1953-cü ildən etibarən burada istehsalat təliminin təlimçisi kimi davam edir. 1957-ci ildə balkarların bəraət qazanıb geri qaytarılmalarından sonra Kabardino-Balkariya Dövlət musiqi və rəqs ansamblında solist kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1961-ci ildə ansamblın baletmeysteri, 1965-ci ildə isə "Kabardinka" ansamblının quruluşçu baletmeysteri təyin edilir. 1968-ci ildən etibarən isə KBMSSR-nın Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Kabardinka" ansamblının baş baletmeysteri və bədii rəhbəri təyin edilir. 1988-ci ildə yaradılmış Balkariya etno folklor ansamblının bədii rəhbəri olur və ömrünün sonuna qədər də burada fəaliyyət göstərir.

## Mükafatları
* Kabarda-Balkariya Respublikasının dövlət mükafatı laureatı.
* Kabarda-Balkariya Respublikasının Ali Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanını alıb.
* RSFSR xalq artisti.
* Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti.
* Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artist.

## Ailəsi
Emiliya (Zara) Yefimova (1923 - ?) - həyat yoldaşı, milliyətcə osetindir.

Vadim (1944) - oğlu

Mədinə - qızı

İqor (1950) - oğlu

## İstinadlar
Dmitri Vasilyev

* Dmitri Vasiliyev
* Dmitri Vasilyev (türkoloq)
* Dmitri Vasilyev (dirijor)
* Dmitri Vasilyev (futbolçu)
* Dmitri Vasilyev (aktyor)

## Həmçinin bax
* Dmitri
* Vasilyev
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası (İSŞ)** — BMT-nin və onun ixtisaslaşmış qurumlarının iqtisadi və sosial sahələrdə əməkdaşlığını koordinasiya edən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının əsas orqanlarından biridir.

## Ümumi məlumat
26 iyun 1945-ci ildə qurulmuşdur, baş gərargahı Nyu-Yorkda yerləşir (ABŞ).

BMT Nizamnaməsi ECOSOC-u 15 BMT-nin ixtisaslaşmış təşkilatlarının, 9 funksional komissiyalarının və 5 regional komissiyaların iqtisadi və sosial sahədə fəaliyyətlərini əlaqələndirməkdən məsul olan əsas orqan kimi təsis etdi. Şura eyni zamanda beynəlxalq iqtisadi və sosial məsələlərin müzakirəsi və Üzv Dövlətlər və BMT sistemi üçün siyasət tövsiyələrinin verilməsi, 11 BMT fondundan və BMT proqramlarından hesabat almaq üçün mərkəzi bir forumdur.

İqtisadi və Sosial Şuranın fəaliyyət dairəsinə daxildir:

* Yaşayış səviyyəsinin yaxşılaşdırılması və əhalinin tam məşğulluğu daxil olmaqla iqtisadi və sosial tərəqqinin təşviqi;
* İqtisadi və sosial sahələrdə və səhiyyə sahəsində beynəlxalq problemlərin həlli yollarının inkişafı;
* Mədəniyyət və təhsil sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın təşviqi;
* İnsan hüquqlarına və əsas azadlıqlarına ümumi hörmət üçün şəraitin yaradılması.
* Şura lazım olduqda humanitar fövqəladə hallar üçün müvəqqəti iclaslar çağırmaq səlahiyyətinə malikdir.

## Prezidiumu
Fəaliyyət dairəsinə daxil olan mövzularda araşdırma aparır və ya təşkil edir, bu mövzularda hesabatlar dərc edir. İqtisadi və sosial problemlərə dair beynəlxalq konfransların hazırlanmasına və təşkilinə kömək edir, bu konfransların qərarlarının icrasına kömək edir. Bütün BMT sisteminin insan və maliyyə resurslarının yüzdə 70-dən çoxu səlahiyyətlərini həyata keçirmək üçün Şuraya ayrılmışdır.

Şuranın hər illik iclasının əvvəlində İqtisadi və Sosial Şuranın Rəyasət Heyəti seçilir. Büronun əsas funksiyaları gündəmi hazırlamaq, iş proqramını tərtib etmək və BMT Katibliyinin dəstəyi ilə iclası təşkil etməkdir.

## Tərkibi
Şura, BMT Baş Assambleyası tərəfindən üç il müddətinə seçilən 54 ştatın nümayəndələrindən ibarətdir [3]. Yenidən seçki məhdudiyyəti yoxdur: gedən bir ECOSOC üzvü dərhal yenidən seçilə bilər. ECOSOC-un hər bir üzvü 1 (bir) səsə malikdir. Qərarlar səs verən ECOSOC üzvlərinin sadə səs çoxluğu ilə qəbul edilir.

BMT Baş Məclisinin 20 dekabr 1971-ci il tarixli 2847 saylı qərarı (A / RES / 2847 (XXVI)) ECOSOC-da yer ayrılması üçün aşağıdakı proseduru müəyyənləşdirdi:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Раздел ЭКОСОС на сайте ООН
* Вспомогательные органы ЭКОСОС
Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında Konvensiya

**Soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında Konvensiya** — 9 dekabr 1948-ci ildə Parisdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən 260 (III) saylı qətnamə ilə qəbul edildi. Konvensiya 12 yanvar 1951-ci ildə qüvvəyə minmişdir. İnsanlıq əleyhinə ən ağır cinayət kimi "soyqırım" konsepsiyasının beynəlxalq hüquqi statusunu müəyyənləşdirir və hüquqi tərifini verir. Polşalı yəhudi əsilli vəkil Rafael Lemkinin etnik qrupların məhvinə görə hüquqi məsuliyyət müəyyənləşdirmək və soyqırımı beynəlxalq cəmiyyət tərəfindən insanlığa qarşı cinayət kimi tanıması uzun illər davam edən mübarizənin zirvəsidir. Bütün iştirakçı ölkələrin müharibə və sülh dövründə soyqırım aktlarının qarşısının alınması və cəzalandırılması üçün tədbirlər görmələri tələb olunur. Konvensiyanı təsdiqləyən ölkələrin sayı 2011-ci ilin sentyabr ayı etibarilə 141-ə çatır.

## Soyqırımın tərifi

Maddə II soyqırımı aşağıdakı kimi müəyyənləşdirir: 

Maddə III cəzalandırılan əməlləri müəyyənləşdirir:

Konvensiya, İkinci Dünya müharibəsi zamanı Üçüncü Reyxin törətdiyi Holokosta bənzər hərəkətlərin qarşısını almaq üçün qəbul edildi. Konvensiyanın ilk nəşrində siyasi qətllər də yer alırdı, lakin SSRİ  və bir sıra digər ölkələr siyasi və ya sosial zəmində müəyyən edilmiş qruplara qarşı yönəlmiş hərəkətləri soyqırım kimi qəbul etməkdən imtina etdilər . Siyasi və diplomatik uzlaşma nəticəsində bu meyarlar istisna edildi.

### Soyqırımın subyektiv tərəfi
Soyqırımın subyektiv tərəfi "bu kimi qrupu ... tamamilə və ya qismən məhv etmək" niyyəti (niyyəti) şəklində günahı əhatə edir. Yəni cinayətin subyekti xəbərdar idisə və əməlləri nəticəsində müəyyən nəticələrin baş verməsini istəsəydi. Qeyd etmək lazımdır ki, nə Rafael Lemkin tərifində, nə də BMT-nin 11 dekabr 1946-cı il tarixli qətnaməsində niyyət kateqoriyası yox idi.

## Soyqırım subyekti
Soyqırım Konvensiyasının IV maddəsinə görə, bu cinayəti törədənlər “soyqırımı törədən şəxslər və ya III maddədə sadalanan əməllərdən ... konstitusiyaya görə məsuliyyət daşıyan hökmdar, vəzifəli və ya xüsusi şəxs olduqlarından asılı olmayaraq”. Yəni fərdlər soyqırım cinayətinin subyektləridir. Dövlətlərin məsuliyyətinə gəldikdə, IX Maddəyə görə, “Bu Konvensiyanın şərhi, tətbiqi və ya icrası ilə əlaqədar olaraq, Razılığa gələn tərəflər arasında, bir dövlətin soyqırım törətdiyinə görə məsuliyyətinə və ya III maddədə göstərilən digərlərindən birinə aid olan mübahisələr, mübahisə tərəflərindən hər hansı birinin tələbi ilə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə təqdim edilir. " Beləliklə, soyqırımı törətmək üçün dövlətin məsuliyyəti məsələsinə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi qərar verir.

## İstinadlar
Ruotsinsalmi

**Ruotsinsalmi boğazı** (, ) — Baltik dənizinə daxil olan Fin körfəzində, Finlandiyanın cənub-şərqində, Rusiya ilə sərhədə yaxın ərazidə, Kotka və Kutsalo adalarını ayıran boğaz. Kotka limanından cənubda və Hamina şəhərinin cənub-qərbində yerləşir. İnzibati cəhətdən Kyumenlaakso bölgəsindəki Kotka icmasına aiddir.

Kukouri adası sahilində bir mayakı vardır.

## Tarixi
left|thumb|Ruotsinsalmi boğazının xəritəsi
Boğaz tarixi ilə diqqət çəkir. Boğaz Rusiya-İsveç müharibəsinin (1788–1790) iki döyüşünə şahidlik etmişdir. 1789-cu il avqustun 13-də ilk Roçensalm döyüşü baş verir. Döyüşdə 86 rus gəmisi 49 isveç gəmisinə hücum edərək qalib gəlir. 28 iyun-29 iyun 1790-cı ildə isveçlilərin qalib gəldiyi ikinci Roçensalm döyüşü baş verir. Varissaari adasında Roçensalmın ikinci döyüşündə həlak olan dənizçilərin xatirəsinə bir abidə qoyulmuşdur. Varissaari adasındakı qalıqlar bu gündə qorunur. İkinci Roçensalm döyüşünün əvvəlində batırılan gəmi 1948-ci ildə 16 m dərinlikdə aşkar edilmişdir.

1743-cü ildə Abo sülh müqaviləsinə görə, Rusiya-İsveç sərhədi Kyumiyoki çayı boyunca qurulur. İmperatoriça II Yekaterinanın əmri ilə Rus-İsveç müharibəsi bitdikdən sonra (1788–1790) Ruotsinsalmi boğazını idarə etmək üçün Ruotsinsalmi (Roçensalm) dəniz qalası tikilir: Kukouridəki Slava qalası, Kotka adasındakı Yekaterina qalası və İsveçlilərə qarşı müdafiəni təşkil etmək üçün Fin körfəzindəki qalalar zəncirinin bir hissəsi olaraq Varissaari adasındakı Yelizaveta qalası. Ruotsinsalmi dəniz qalası Rusiya İmperator Donanmasının bazası olur. 1809-cu il Fridrixsqam Sülh Müqaviləsi bağlandıqdan sonra İsveçin Finlandiyanı Rusiyaya verdiyinə görə, 1830-cu illərdə qala əhəmiyyətini itirir. Ruotsinsalmi qalasından az sayda əsgər mühafizəni təmin etmək üçün Kukouri adasındakı Slava qalasına aparılır. Qala eyni vaxtda həbsxana kimi xidmət edir. Qalalar ingilislər tərəfindən 1855-ci ildə Krım müharibəsi zamanı dağıdılır. Yelizaveta qalası bərpa edilir. "Slava" qalası isə yalnız 1993-cü ildə qismən bərpa edilmişdir.

Fort Slava 1.jpg|«Slava» qalası
Fort Katarina 1.jpg|«Yekaterina» qalasnın xarabalıqları
Varissaari Ruotsinsalmi.jpg|İkinci Roçensalm döyüşündə ölən dənizçilərin xatirəsinə qoyulmuş abidə.


## İstinadlar
Rio və Antirio boğazı

**Rio və Antirio boğazı** — Qərbi Yunanıstanda, İon dənizinin Korint körfəzi ilə Patraikos körfəzi arasında yerləşən boğaz. Rio burnu cənubdan, Antirio burnu isə şimaldan körfəzə doğru uzanır. Boğazın minimum eni 1920 m-dir. Minimum dərinlik 26 m-dir.

Rio və Antirion boğazı boyunca bir bərə xidməti vardır. Boğaz üzərindəki Rio-Antirio körpüsü 2004-cü ildə açılmışdır. Afinadan Qərbi Yunanistana gedən əsas yol, möhkəm Pindus dağlarını adlayaraq Peloponnes yarımadası və Rio və Andirion boğazından keçir.

Patraikos və Korint körfəzi arasında, Evrip boğazındakı axına bənzər, lakin daha zəif, saatda yalnız 3-4 kilometr olan bir qabarma-çəkilmə axını vardır.

Boğazın eni Peloponnesin materik Yunanıstandan uzaqlşması (ildə 35 millimetr) ilə artır.
## Tarix
Boğazın yaxınlığında Korinf - Kolkiya və Molikriya koloniyaları var idi. Qədim dövrlərdə Antirio burnu Antirrius adlanırdı. Molikriya şəhərinə  yaxınlıqdakı Antirrius burnuna görə Molikriyan Rio adı verilir. Poseydonun müqəddəs yeri olaraq bilinir.

Fukidid boğazın genişliyini 7 stadion olaraq qiymətləndirmişdir, Strabon isə təxminən 5.

Peloponnes müharibəsi zamanı afinalılar ticarətin pozulması və spartalıların qərbə doğru irəliləməsinin qarşısını almaq üçün Formion komandirliyində Rio boğazına kiçik bir eskadron göndərirlər. Formionun donanması eramızdan əvvəl 429-cu ildə Rio burnu və Navpakte döyüşlərində qalib gəlir.

Boğazın coğrafi mövqeyi onun möhkəmləndirilməsinə zəmin yaradır. Sultan II Bəyazid Navpaktenin süqutundan sonra (29 avqust 1499) Rio və Antirio qalalarını tikdirir. Daha sonra hər iki qala birləşmiş xristian qüvvələrin lideri Andrea Doria tərəfindən işğal edilir (1532-ci ilin oktyabrında). 1603-cü ildə Malta cəngavərləri Ordeninin Şövalyeleri Patras və Lepantoya pirat hücumu ilə Rio qalasını dağıdırlar. Osmanlı-Venesiya müharibəsi zamanı qalalar 1687-ci ildə Amiral Francesko Morosini tərəfindən ələ keçirilir. Antirio qalası Morosini tərəfindən bərpa edilir və 1699-cu ildə Karlovitsa müqaviləsinə əsasən dağıdılır. Daha sonra Osmanlılar tərəfindən bərpa edilir. 1715-ci ildə Osmanlı-Venesiya müharibəsi zamanı türklər Rio qalasını geri qaytarır. 1828-ci ildə Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı bir fransız ekspedisiya korpusunun qalanı mühasirədə saxlamasından sonra türklər qalasını general Mesona təslim edir. Yunanlar 1829-cu ildə Antirio qalasını işğal ələ keçirir.
## İstinadlar
Akamas yarımadası

**Akamas yarımadası** — Kipr adasının qərbində olan yarımada. Zirvəsi Kiprin ən qərb nöqtəsini təşkil edir. Ən yaxın qəsəbə Polis Xrisoxus bələdiyyəsinin bir hissəsi olan Laçı şəhəridir. Yarımadanın sahəsi 230 km²-dir. 

Yarımada ehtimal ki, Teseyin oğlu Akamasın adını daşıyır. O, Troya müharibəsindən sonra orada qalmışdı.

Akamas bir qoruqdur. Tapılan 530 bitki növündən 35-i endemikdir. Yarımadada Glaucopsyche paphosunun endemik kəpənək növlərinə də rast gəlmək olar. Sini çanaqlı tısbağalar yumurtalarını uzaq Lara çimərliyində qoyur. Toxunulmamış təbiətinə görə Akamas bu gün turistlər üçün populyar turizm məkanıdır.

Akamasın cənub-şərqində, Lara çimərliyinin cənubunda, Avqas çayı boyunca 3 km uzunluğunda və bəzi yerlərdə yalnız bir neçə metr genişlikdə olan Avakas dərəsi vardır.

Yarımadada Afrodita hamamları deyilən bir şirin su hovuzu vardır. Rəvayətə görə Afrodita burada sevgilisi Adonislə əylənib. Rəvayətə görə Afroditanın onu mağarada gözləyərkən Ares qısqanclıqdan Adonisi öldürür.
## İstinadlar
Karatup yarımadası

**Karatup yarımadası** () — Aral dənizinin şimal-şərqində, Qazaxıstanın Qızılorda vilayətinin Aral rayonu ərazisində yerləşən keçmiş yarımada.
Aral dənizinin dayazlaşmasından əvvəl dəniz boyu uzunluğu (Böyük Sarışıqanak körfəzi tərəfdən) 42 km idi. Sahildəki relyef hündürlüyü 123 m-ə, mütləq maksimum hündürlüyü isə 190 m-ə çatırdı.

Hazırda Aral dənizinin quruması səbəbindən yarımada və ona bitişik ərazilər səhradır.
## İstinadlar
Kalan (Kəleybər)

**Kalan** ()  - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 71 nəfər yaşayır (17 ailə).
## İstinadlar
Liza Merkauski

**Liza Enn Markauski** (; ) — Amerika siyasətçisi, 2002-ci ildən Alyaska ştatından ABŞ senatoru. ABŞ Respublikaçılar Partiyasının üzvüdür. Keçmiş senator və Alyaskanın keşmiş qubernatoru Frenk Merkauskinin qızıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Həsən bəy Zərdabinin heykəli

**Həsən bəy Zərdabinin heykəli** — İçərişəhərdə Böyük Qala, 41 ünvanında yerləşən və azərbaycanlı jurnalist, maarifçi, naşir Həsən bəy Zərdabinin heykəli. Heykəl 1979-cu ildə qoyulub. Heykəlin müəllifi Elmira Hüseynova, memarı isə Zeynəb Quliyevadır. Ümumi hündürlüyü 4 metr olan heykəl bürüncdəndir.

## Həmçinin bax
* Üzeyir Hacıbəyovun heykəli
* Qara Qarayevin heykəli

## İstinadlar
Müqəddəs əmanətlər muzeyi

**Müqəddəs əmanətlər muzeyi** — İçərişəhərdə Bəylər məscidində yerləşən muzey. Məscid təmir edildikdən sonra fəaliyyətə başlayan muzeydə islam dininin müqəddəs əmanəti olan Quran-i Kərim nümunələri, müxtəlif dövrlərin qədim kitabları, eləcə də ibadətlə bağlı bəzi tətbiqi-sənət nümunələri nümayiş etdirilir. 

## Haqqında
Bəylər məscidi təmir edildikdən sonra 2016-cı ildən etibarən burada Müqəddəs əmanətlər ekspozisiyası fəaliyyət göstərir. Ekspozisiyada İslam dininin müqəddəs əmanəti olan müxtəlif dövrlərə aid qədim “Qurani-Kərim” kitabları nümayiş etdirilir. Burada 73 Quran, 7 dini kitab, 19 dini atribut - ümumilikdə, 99 eksponat nümayiş olunur. Yanğından hifz olunan kitabların vərəqləri, Dərbənd məscidinə aid və axund tərəfindən divara hörülərək qorunan Quran diqqəti cəlb edən eksponatlardır. Azərbaycanın müxtəlif regionlarından toplanılan müqəddəs əmanətlər yanğına məruz qalan kitabxanalar və şəxsi mülklərdən aşkar edilib. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bəylər məscidi (İçərişəhər)
* İçərişəhər Bəylər məscidi..."Müqəddəs əmanətlər sərgisi"
Qoblin

**Qoblin** — Avropa folklorunda mənfi xüsusiyyətli məxluq. Qoblinlər əksər hallarda ziyanlı, deyingən, çirkin olaraq təsvir olunur. Bununla yanaşı, qoblinlər çox dözümlü, çezik və sehrli bacarıqlara sahib məxluqlardır. Müxtəlif mənbələrdə qoblinlər fərqli təsvir oluna bilər, amma görünüşlərinin üç elementi dəyişməz qalır: uzun qulaqlar, qorxunc pişik gözlərinə bənzər gözlər və əllərindəki uzun pəncələr.

Qızıla olan hərislikləri ilə tanınırlar. Qoblinlərə bir çox fantastik film və kitablarda rast gəlmək olar.İngilis yazıçı Con Tolkin 1937-ci ildə çap olunmuş "Hobbit" adlı hekayəsində qoblin haqda müasir təsəvvürü yaradıb.

## Həmçinin bax
* Elf

## İstinadlar
Dostluq (dəqiqləşdirmə)

* Dostluq
* Dostluq yatağı
* "Dostluq" ordeni (Azərbaycan)
* "Dostluq" ordeni (Rusiya)
* Dostluq (kinoteatr)
* Dostluq (mahnı, 1956)
* Dostluq (Xaçmaz)
## Həmçinin bax
* Dostluq üçün futbol
* Dostluq telləri (film, 1971)
* Dostluq körpüləri (film, 1980)
* Dostluq yolu ilə (film, 1964)
* Dostluq yolu ilə (film, 1974)
* Dostluq bayramı (film, 1972)
* "Dostluq" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
Eddi Törnbull

**Edvard Hanter Törnbull** (; ) — Şotlandiya futbolçusu və məşqçi. O, "Hibernian" klubu və Şotlandiya millisinin hücumçusu idi, bundan əlavə o, klubun "Famous Five" adlı hücum xəttinin bir hissəsi idi. Oyunçu karyerasını bitirdikdən sonra, o, "Aberdin" və "Hibernian" klublarında böyük nailiyyətlər qazanaraq uğurlu məşqçi karyerası yaşamışdır.

## Öncəki həyatı
Törnbull İkinci Dünya müharibəsi zamanı Krallıq donanmasının heyətində idi. 2015-ci ilin noyabr ayında ona ölümündən sonra "Arctic Star" hərbi kampaniya medalı ilə təltif edildi.

## Futbolçu karyerası
Müharibə sona çatdıqdan sonra 23 yaşlı Eddi peşəkar futbolda debüt etdi. 1940–1950-ci illərdə o, Qordon Smit, Bobbi Conston, Lori Raylli və Villi Ormond ilə birgə "Hibernian" klubunun məşhur 5-li hücum xəttini təşkil edirdi. "Hibernian"ın heyətində onlar 5 dəfə Şotlandiya çempionatının qalibi olmuşdular. 1955-ci ildə isə o, Avropa klub yarışlarında qol vuran ilk Britaniyalı oldu.

Şotladniya millisinin heyətində o, 9 dəfə çıxış etmiş və 1958 FİFA Dünya Kubokunda oynamışdır.

## Məşqçi karyerası
1965–1971-ci illər ərzində o, "Aberdin" klubunu çalışdırmışdır və onunla 1969–70 Şotlandiya kubokunun qalibi olmuş və 1970–71 mövsümündə Şotlandiya liqasında ikinci yeri tutmuşdur. Daha sonra o, "Hibernian"a qayıdaraq 1972–73 Şotlandiya Liqa Kubokunu qazandı. O, həmçinin Edinburq derbisində rəqib "Hart of Midltoian" klubuna 7–0 hesablı sarsıdıcı məğlubiyyət yaşatmışdır.

Törnbull 30 aprel 2011-ci ildə, 88 yaşında vəfat etdi. "Hibernian"ın sədri Rob Petri Törnbulldan çox kluba kimsənin daha böyük qatqı vermədiyini bildirmişdir.

## Nailiyyətləri

### Oyunçu kimi
**Hibernian**

* Şotlandiya liqası: 1947–48, 1950–51, 1951–52

### Məşqçi kimi
**Aberdin**

* Şotlandiya kuboku: 1969–70

**Hibernian**

* Şotlandiya Liqası kuboku: 1971–72
* Draybro kuboku: 1972, 1973

## Karyera statistikası

### Millinin heyətində

### Məşqçi kimi

## İstinadlar

; Biblioqrafiya

*