open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Macarıstan hava limanlarının siyahısı

350px|thumb|right|Macarıstanın xəritəsi
**Macarıstan hava limanlarının siyahısı** — Macarıstan ərazisində yerləşən hava limanlarının siyahısı. 

Macarıstan Mərkəzi Avropada Ortadunay düzənliyində yerləşən dənizə çıxışı olmayan dövlətdir. Avstriya, Slovakiya, Ukrayna, Rumıniya, Serbiya, Xorvatiya və Sloveniya ilə həmsərhəddir. Paytaxtı Budapeştdir.

Macarıstan inzibati cəhətdən 19-u medye (*megyék*), bir Budapeşt paytaxt şəhər (*főváros*) olmaqla, 20 regiondan ibarətdir. Bunlar da öz növbəsində yaraşlara (*járások*) bölünür. 
__NOTOC__

## Hava limanları

## Xarici keçidlər
* HungaryAirport.hu (airport info in English and Hungarian)
* Malév Hungarian Airlines
* 
* 
*  – includes IATA codes
* 
*
Xarici İşlər Nazirliyi (Sinqapur)

**Sinqapur Xarici İşlər Nazirliyi** () — Sinqapur dövlət icra orqanı, ölkələr arasında diplomatik əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və idarə olunmasından məsuliyyət daşıyan qurum.

1965-ci ildə dövlət müstəqilik əldə etdikdən sonra Nazirlik formalaşmağa başlayır. 

Sinqapur 188 ölkə ilə diplomatik əlaqələri saxlamaqdadır. Şəhərdəki 70 səfirlik və yüksək komissarların nümayəndəlikləri, 43 konsulluq və 11 Beynəlxalq təşkilat mövcuddur. 
Bundan əlavə, Sinqapur ərazisində daimi nümayəndəlik olmayan, 60 ölkənin səfirliyi akkreditə olunmuşdur.
## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Sinqapurun dövlət quruluşu
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Nazarbayev şəxsiyyətinə pərəstiş

**Nazarbayev şəxsiyyətinə pərəstiş** — bu ifadə siyasi və media mühitində Nursultan Nazarbayev şəxsiyyətinə pərəstişlə dünyanın digər liderlərinin şəxsiyyətlərinə pərəstişlə müqayisəsinin siyasi və sosioloji imicinin təbiətini təsvir etməkdir.

## Şəxsiyyətinə pərəstişin ortaya çıxması

### Kütləvi mədəniyyətdə
Qazaxıstanın birinci prezidentinin gününə həsr olunmuş "Тұнғыш-Birinci"" sənədli film həftəsi Astanada keçirilir. Birinci gün iki film təqdim olunmuşdur. Birinci "El anası" sənədli filmində prezident özü anası haqqında danışır. İkinci film isə "Səhabələr" adlanır bu filmdə prezidentlə birgə oxuyanlar, işləyənlər onun şəxsiyyətindən danışır, onun necə insan olmasını bildirir. Təşkilatçıların sözlərinə görə sənədli film həftəsi ərzində 8 yeni film təqdim olunacaqdır. Burada Qazaxıstan Prezinedtinin həyatı və şəxsiyyəti öz əksini tapacaqdır. Hər gün müstəqil Qazaxıstan tarixinin müxtəlif mərhələlərinə və dövlətin inkişafında Nursultan Nazarbayevin roluna həsr olunmuş filmlər təqdim olunacaqdır. Bundan əlavə hərəkət şəkillərinin təqdimatından sonra iştirakçılar Elbaşı həyatından maraqlı anları müzakirə edəcəklər.

### Abidələr
Nursultn nazarbayevin hakimiyyəti illərindəcə ona çoxlu sayda abidə qoyulmuşdur: Alma-atadakı prezident parkında, Taldıkorqan, Astanada baralyef. Ukraynada təhsil aldığı yerdə, Qaqauziyanın mərkəzində, Komratda, Qırğızıstanın Çolpon-Ate şəhərində və Ankarada Nursultan Nazarbayevə abidə qoyulmuşdur. 10 iyun 2018-ci ildə Nazarbayevin 78-ci doğum günü şərəfinə Astanadakı Milli Muzeydə heykəli açılır. Bu abidə Vaşinqtonda ABŞ-nin 16 prezidenti Abraham Lincoln abidəsinin bənzərliyi əsasında hazırlanmışdır..

### Bayramlar
1 dekabr Qazaxıstanda Birinci Prezident Günü olaraq qeyd edilir və rəsmi dövlət bayramı kimi iş olmur.
 Birinci Prezident Günü ərəfəsində 3 mindən çox şagird kütləvi şəkildə Elbaşıya sevgisini etiraf edirlər

Onun doğum günü dövlət bayramı sayılan *Paytaxt Günü* ilə üst-üstə düşür. 7 mayda prezidentin birinci qızı Dəriğə Nazarbayevanın ad günü, Vətən Müdafiəçilərinin Günü ilə üst-üstə düşür Hər ikisi də istirahət günüdür.

## Şəhərlərin və paytaxtın mərkəzi küçə adlarının kütləvi dəyişdirilməsi
20 mart 2019-cu ildə Prezident Tokayev şəhərlərin və paytaxtın mərkəzi küçələrinin adının Nazarbayevin şərəfinə adlandırılması təklifini irəli sürür. Ekspertlərin fikirincə bu ad dəyişmələr ölkə büccəsinə 125 milyon dollara başa gələcəkdir (və ya 47 301 250 000 təngə).

Elə həmin gün parlamentin qərarı ilə Astananın adı Nur-Sultan olaraq dəyişdirilir. Bununla yanaşı bir çox çəhərlərdə küçələrin adıda dəyişdirilmişdir..

## Mənbə
* http://rus.azattyq.org/section/nazarbaev_personality_cult/1823.html 
* http://www.respublika-kaz.info/news/politics/27169/
* http://baursak.kz/blog/politic/504.html#.UmbW-VNgu2Y 
* http://www.neweurasia.tv/cgi-bin/datacgi/database.cgi?file=News&report=SingleArticleRu2005&ArticleID=0016889 
* http://www.zagranburo.info/тор-халворссен-назарбаев-гораздо-ху/ 
* Nazarbayevin şəxsiyyətinə pərəstişə qarşı Facebook üzərindəki qrup https://www.facebook.com/groups/280201912129313/412308295585340

## İstinadlar
Nel-la-Valle

**Nel-la-Valle** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Valle-dyü-Sosseron. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 34 km şimalda, Serji belediyyənin 14 km şimal-şərqdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:779
  bar:1806 from:0 till:806
  bar:1821 from:0 till:822
  bar:1831 from:0 till:905
  bar:1841 from:0 till:833
  bar:1851 from:0 till:813
  bar:1861 from:0 till:878
  bar:1872 from:0 till:825
  bar:1881 from:0 till:829
  bar:1891 from:0 till:790
  bar:1901 from:0 till:784
  bar:1911 from:0 till:936
  bar:1921 from:0 till:1008
  bar:1931 from:0 till:1066
  bar:1946 from:0 till:1138
  bar:1954 from:0 till:1124
  bar:1968 from:0 till:1081
  bar:1982 from:0 till:1297
  bar:1990 from:0 till:1670
  bar:1999 from:0 till:1829


## İstinadlar
Populus euphratica

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10 m-ə qədər olan geniş çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı aşağı hissədən tünd-boz, yuхarıdan açıq-qəhvəyi rəngdədir. Uzanmış zoğlarının yarpaqları enli neştərşəkilli, uzunsov ellipsşəkilli və ya хətvaridir, kənarları bütöv, sivridir. Uzunluğu 3-9 sm, eni 1,5-5 sm-dir, qısalmış zoğlarının yarpaqlarının uzunluğu 3,5-5,5 sm, eni 2-3,5 sm-dir. Dəyirmi və ya yumurtavari-rombşəkilli, enli-tərsinə-yumurtavari və ya enli-ellipsvaridir, ortasından və ya bir qədər yuхarıdan başlayaraq seyrək oyuqlu-dişlidir, üzərində bərabər olmayan 6-9 cüt sivri dişi vardır, təpəsi dəyirmidir. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 1-2,5 sm olub, üzərində ziyilə oхşar iki vəzi vardır. Erkəkcikli çiçək sırğaları 3-4 sm uzunluğunda olub, kövrəkdir. Yarpaqlardan qabaq açılır və ya kütləvi çiçəklənməsi yarpaqların açılması dövrünə təsadüf edir. Tozluqları yetişdiyi zaman tünd-qımızı rəngdə olur. Dişicikli çiçəklərin sırğaları lövhəcik, dilimli və ya daraqvari dişlidir. Dişli və erkək sırğalarının oхu əvvəlcə sıх tükcüklü olur, sonralar tamam çılpaqlaşır. Əsasən qələmlərlə çoхaldılır. Aprel və may aylarında çiçəkləyir. İyun ayında meyvə verir.

## Ekologiyası
İstiyə və quraqlığa davamlıdır. Torpağa az tələbkar olmaqla, nisbətən kasad və şorakətli torpaqlarda da bitir.

## Azərbaycanda yayılması
İlk dəfə Naхçıvan MR-da təsvir edilmişdir. Хəzər ovalığında, Balocaş gölü ətrafında, Kür və Araz çayı boyunca, Tuqay meşələrində, Naхçıvanda Əlincəçay boyunca meşə və kolluqlarda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Qrupla və tək-tək əkilir. Abşeronda bağ və parklarında geniş şəkildə istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İtiyarpaqlı söyüd

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Avropada, Zaqafqaziyada, Orta Asiyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12 m-ə, şaxələnmiş çətirinin diametri 6 m-ə çatan ağacdır. Yarpaqları neştərvari, tünd yaşıl, alt hissəsi açıq, göyümtül çöküntülüdür. Sırğaları sarıdır. Aprel ayında çiçəkləyir və may ayının 1-ci ongünlüyünə qədər davam edir. Meyvəsi may ayında yetişir.

## Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyil.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox rayonlarında, park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Balverən bitkidir. Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nervil-la-Fore

**Nervil-la-Fore** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — L'İl-Adam. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 26 km şimalda, Serji belediyyənin 17 km şərqdə yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:480 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1866 text:1866
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1866 from:0 till:443
  bar:1872 from:0 till:384
  bar:1881 from:0 till:383
  bar:1891 from:0 till:421
  bar:1901 from:0 till:383
  bar:1911 from:0 till:346
  bar:1921 from:0 till:315
  bar:1931 from:0 till:333
  bar:1946 from:0 till:298
  bar:1954 from:0 till:301
  bar:1968 from:0 till:254
  bar:1982 from:0 till:478
  bar:1990 from:0 till:577
  bar:1999 from:0 till:747


## İstinadlar
Nuazi-sür-Uaz

**Nuazi-sür-Uaz** () — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Viarm. Əhalisi —  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 32&nbsp;km şimalda, Serji belediyyənin 23&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:470
  bar:1806 from:0 till:478
  bar:1821 from:0 till:430
  bar:1831 from:0 till:443
  bar:1841 from:0 till:475
  bar:1851 from:0 till:420
  bar:1861 from:0 till:375
  bar:1872 from:0 till:360
  bar:1881 from:0 till:335
  bar:1891 from:0 till:335
  bar:1901 from:0 till:295
  bar:1911 from:0 till:300
  bar:1921 from:0 till:304
  bar:1931 from:0 till:310
  bar:1946 from:0 till:400
  bar:1954 from:0 till:374
  bar:1968 from:0 till:384
  bar:1982 from:0 till:423
  bar:1990 from:0 till:560
  bar:1999 from:0 till:667


## İstinadlar
Xəzər söyüdü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Avropa, Aralıq dənizyani ölkələri, Şimali Afrika, Kiçik və Orta Asiya, Yaponiya, Çin, Qərbi Sibir, Qafqaz, İran və Monqolustanda yayılıb.

## Botaniki təsviri
Boyu 3 m-ə çatan, çılpaq, parlaq sarı zoğlu koldur. Yarpaqları növbəli, uzunluğu 7-12 sm, eni 4-6 mm-dir, хətvari-neştərşəkillidir. Qaidəsinə tərəf bir hissə daralıb saplaq şəklini almışdır, uc tərəfi sivri, kənarları bütöv və ya mişardişlidir. Cavan yarpaqları az tüklü, köhnə yarpaqları çılpaqdır, üst tərəfləri qonur rəngli, açıq göyümtül-yaşıl, alt tərəfləri tünd göyümtüldür. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 5 mm-ə qədərdir. Yarpaqaltlıqları erkən töküləndir, хətvaridir və boyca saplaqlarından uzundur. Tumurcuqlarının uzunluğu 5-6 mm-dir, zoğa tərəf sıхılmışdır, ucları sivridir. Sırğaşəkilli çiçəkləri yarpaqlarından bir qədər tez açılır, saplaqsız, sıх, ensiz silindrşəkillidir, uzunluqları 1,5-3 sm-dir. Çiçək altı pulcuqları açıq qonur, təpələri sarımtıl və azca tüklüdür. Erkəkcikləri 2, telləri yuхarıya qədər bir-birinə bitişmiş, qaidə hissəsi tüklüdür, 4 yuvalı tozluğu vardır. Yumurtalığı хırda saplaqsız, yumurtaşəkilli-konusvari, və sütuncuğu qısadır. Dişicik ağzı tünd qırmızı rəngli, ikiyə bölünmüşdür. Mart-aprel aylarında çiçəkləyir, meyvəsi may-iyun aylarında yetişir.

## Ekologiyası
İşıqsevən, torpağa az tələbkar, quraqlığa və şaхtaya davamlı bitkidir. Çay vadilərində, rütubətli çəmənliklərdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Alazan-Əyriçay vadisində, Naхçıvanda, Lənkəranda geniş yayılmışdır.

## İstifadəsi
Qabığında 8-9% tannin, 10%-ə qədər aşı maddələri vardır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Salix excelsa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Pakistan, Kaşmir, Əfqanıstan, Mərkəzi Asiya, Çin, İran, İraq, Türkiyə, Livan, Suriyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30 m-dək olan ağacdır. Cavan budaqları çılpaq və ya seyrək tükcüklü, qonur və ya sarımtıldır. Yarpaqları lansetvari və ya yumurtavari üçkünc, əvvəlcə ağımtıl-gümüşü, sonradan parlaq, uzunluğu 5–8,5 sm, eni 1,3–2 sm, bünövrəsinə tərəf daralmış, kənarları dişlidir. Tumurcuqları əvvəlcə tükcüklü, sonra çılpaq, yumurtavari-lansetvari və ya yumurtavari-üçküncdür. Erkək çiçəyin uzunluğu 3–4,5 sm, eni 4–5 mm-dir. Çiçək yanlığı yumurtavari, erkəkcikləri 2, bünövrəsində tükcüklü, uzunluğu 5–7(9) mm, tozluğu 0,8–0,9 mm, yumurtavari 0,5 sm-dir. Dişi çiçəyin uzunluğu 1,5–3 sm, eni 0,5 sm-dir. Yumurtalığı yumurtavari-konusvari, uzunluğu 3 mm, çılpaqdır.

## Ekologiyası
Quraqlıq və işıqsevən, torpağa tələbkar olmayan bitkidir. Rütubətli yerlərə də rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Makaroni (dəb)

**Makaroni** (İngilis. ***macaroni***, daha qədimdən ***maccaroni***), XVIII əsrin 70-ci illərində İngiltərədə dəbli geyinməyi sevən, dəb dalınca qaçan və öz ədəbazlığı ilə diqqəti cəlb etməyə çalışan gənclərə verilən addır (ləqəbdir).

## Xronologiya
Sözün əsli italyancadır. Müxtəlif dillərdən alınan sözlərin qarışıq şəkildə işlədilməsi yolu ilə yaradılan satirik və gülməli şeirlərə makaronik poeziya deyirdilər. XV əsrdə İtaliyada latın sözləri və qafiyələri ilə italyan sözləri və qafiyələrini qarışıq işlədilən poetik əsərlərə bu adı verirdilər. XVIII əsrin ingilis gəncləri moda dalınca qaçanda bəzək-düzəkdə bir çox elementləri qarışdırdıqlarına görə onlara "*makaroni*" ləqəbi verilmişdi. Bu gənclər Londonda özləri üçün xüsusi "*Makaronilər klubu*" düzəltmişdilər.

## İstinad

*Çarlz Dikkens - Oliver Tvistin Macəraları, səhifə 9. Bakı Qanun Nəşriyyatı, 2015.

## Həmçinin baxın

* Kaftan
* Dəb
Meyniman

**Meyniman** (əvvəlki adı: **Kalinovka**) — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunun Meyniman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Hacıqabul rayonunun Kalinovka kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Kalinovka kəndi Meyniman kəndi, Kalinovka kənd inzibati ərazi vahidi Meyniman kənd inzibati ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Siti Hartina

**Siti Hartina** (23 avqust 1923 - 28 aprel 1996) İndoneziyanın ikinci prezidenti Suxartonun həyat yoldaşı. O, ümumiyyətlə indoneziyalılar üçün **İbu Tien** olaraq bilinir, eyni zamanda **Siti Hartina Suxarto** (yazıdakı fərq Holland Koloniyasi dövrünün yazılışından ibarətdir) kimi tanınır. Madam Suxarto da Suxarto üçün yaxın  gizli və bir siyasi məsləhətçi olmaqla geniş tanınmışdı.

## Bioqrafiya
## Ailə
## Qeydlər
## İstinadlar
Sərxan Kəskin

**Sərxan Kəskin** () — 1997-ci ildə İzmit şəhər teatrının nəznində açılan teatr kursunda aktyorluq həyatına başlamışdır.1999-2002 illəri arasında “Akademi İstanbul” teatr məktəbində aktyorluq təhsilini bitirdikdən sonra 2002-ci ildə yaradılan “Semaver Kumpanya” truppasına qatıldı və uzun illər burada həm aktyor, həm də rejissor kimi fəaliyyət göstərdi.
## Fəaliyyəti
2011-ci ildə rejissoru Onur Ünlü olan, TRT tərəfindən yayımlanan Leyla ilə Məcnun teleserialındakı “İsmail abi” obrazı ilə daha böyük kütlə tərəfindən tanındı.
Sərxan Kəskin 2014-cü ildə senaristi və rejissoru Onur Ünlü olan “Etirazım var” filmində Büşra Pekin və Osman Sonant ilə baş rolları böülşmüşdür.

2013-cü ildə Sən Aydınlatarsan Gecəni filmində rol aldı.

2013-cü ilin martında Leyla və Məcnun serialının aktyorları ilə bərabər qurduğu “Leyla The Band” musiqi qrupunda bas gitarı ilə yer aldı

2015-ci ildə Limonata filmində baş rolda Səlim obrazını canlandırdı.

2015-ci ilin fevralında başlayan Beş Qardaş teleserialında Balıqçı Səid obrazı ilə baş rolda oynamışdır.

2014-cü ildə 51-ci Qızıl Portağal Film Festivalı tərəfindən ən yaxşı kişi aktyor adına layiq görülür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Önür Ünlü və Sərxan Kəskinin BBC-ə müsahibəsi
Hasri Ainun Habibi

**Hasri Ainun Habibi** (**Nese Besari**, 11 avqust 1937 - 22 may 2010),indoneziyalı həkim və keçmiş prezident Buharuddin Yusuf Habibinin  həyat yoldaşı. 1998-1999-cu illərdə İndoneziyanın birinci xanımıdır.

## Erkən həyat
Ainun 11 avqust 1937-ci ildə Semaranqda müəllim olan R. Mohamad Besari  və bilikli, intellektual olaraq bilinən  xanımı  Sadarmi Besarinin ailəsində anadan olub.

O və onun qardaşları *Daqo Kristian Junior Kolleci*ndə təhsil almışlar. Onun böyük qardaşı Sahari 2-ci sinifdə orta məktəbi bitirmiş və Bandunq Texnologiya İnstitutunda təhsilini davam etdirmişdir. Ainun İndoneziya Universitetinin Tibb Fakültəsində təhsilini davam etdirdi və 1961-ci ildə məzun oldu.

## İstinadlar
I Ferdinand (Toskana hersoqu)

**Ferdinand I Mediçi** (; ) — Böyük Toskana hersoqu.

## Həyatı
I Kozimo və Eleonora Toledolunun kiçik oğlu olan Ferdinando hersoq taxt-tacına namizəd sayılmırdı və artıq 14 yaşında müqəddəs andı vermədən kardinal titulunu aldı. Gəncliyini Romada keçirərək o, özünün tikdiyi Mediçilər villasına İtaliyaya aid maddi mədəniyyət əsərlərini yığırdı. Xalq arasında birmənalı reputasiyaya sahib olmayan Françesko adlı qardaşının qəfil ölümündən sonra, Ferdinand bütün Toskananın varisi oldu. Elmi məlumatlara görə, Françesko arsen ilə zəhərlənmişdi və çox güman ki bunu Ferdinandın özü etmişdir. Toskana taxt-tacını əldə edərək o, eyni zamanda kardinal titulunu daşıyırdı, ancaq papanın razılığı ilə titulundan imtina etdi ki, 1589-cu ildə Yekaterina Mediçinin nəvəsi Kristina Lotaringiyalı nikah bağlasın. Ferdinando, o vaxtı antikatolik partiyasına rəhbərlik edən IV Henrixə ssuda ilə dəstək verərək, üstün fərasətlilik göstərdi. Henrix Fransada hakimiyyətə gələndən sonra, Ferdinando Marsel buxtasına donanmasını göndərdi və ispanların qəsd etdiyi İf qəsrini ələ aldı. Bu hadisədən sonra Ferdinandonun fransız kralı ilə əlaqələri pozuldu, lakin barışıq əlaməti olaraq kral 1600-cü ildə Ferdinandonun qardaşı qızı Mariya Mediçi ilə evləndi. Burbonlarla olan bu ittifaq imperatorun xoşuna gəlmirdi və onu sakitləşdirmək üçün Ferdinando Avstriya şahzadəsini öz varisinə aldı və türklərlə müharibədə avstriyalılara yardım göstərmək üçün öz qoşunlarını Egey dənizi və Afrikaya göndərdi.

Ferdinandonun müdrik xarici siyasəti Toskananın iqtisadi tərəqqi və onun maliyyəsinin möhkəmlənməsinə səbəb olmuşdur. O, öz sərvətləri ölçülüb-biçilmiş şəkildə xərcləyirdi, bunun sayəsində ölkənin şərqində bataqlıq yerlərinin qurudulmasına üstünlük verilirdi və ucqar Livornonu Aralıq dənizində mühüm ticarət limanına çevrildi. İncəsənətdə o, musiqiyə xüsusi diqqət yetirirdi və təəccüblü deyil ki, onun dövründə ilk operalar tamaşa edilirdi.

## Ailəsi
1589-cu ildə Fransa kralı II Henrinin nəvəsi Kristina ilə evləndi. Cütlüyün bu nigahdan 9 övladı dünyaya gəldi və bunlardan yalnız biri yetkinlik yaşına çata bilmədi.

* II Kozimo
* Elyanora (1591-1617), heç vaxt evlənmədi.
* Yekaterina Mediçi (1593-1629)
* Françesko (1594-1614), heç vaxt evlənmədi.
* Karlo Mediçi (1595-1666), heç vaxt evlənmədi.
* Filippino (1598-1602), uşaq yaşda vəfat etdi.
* Lorenzo (1599-1648), heç vaxt evlənmədi.
* Mariya Maqdalena (1600-1633), heç vaxt evlənmədi.
* Klaudiya Mediçi (1604-1648)

## İstinadlar
Sinta Nuriya

**Sinta Nuriya Vahid** (həmçinin **Sinta Vahid**, 8 mart 1948) keçmiş İndoneziya prezidenti Abdurrahman Vahidin dul qadınıdır. 1999-cu ildən 2001-ci ilədək İndoneziyanın birinci xanımı idi.

Sinta 1948-ci ildə Combanq inzibati ərazisində 18 uşağın ən böyük qızı olaraq dünyaya gəldi.  13 yaşındaykən İslam internat məktəbinə daxil olan Sinta orada müəllim olan Vəhidə aşiq olur. Peşəkar xəttat olan atası evlilik təklifini rədd etdi,atası Nəhdlətul Uləmanın lideri olan Vahid xaricə təhsil almaq üçün getdi.
Vahidə Bağdaddan  təklif edilərkən Sinta Vahidin babasının vəkil olaraq olduğu bir mərasimdə İndoneziyaya onun qayıdışından üç il əvvəl onları evləndirdi..

1992-ci ildə Sinta beldən aşağısını şikəst edən qəza keçirdi. O qollarını hərəkət etdirmədən əvvəl bir il fiziki müalicə aldı. İndoneziya Universitetində universitet işçiləri tərəfindən binanin dördüncü mərtəbəsinə qədər qaldırılan Sinta qadın kurslarını bitirdi.

Ərinin impiçmentindən sonra Sinta orta İslamın açıq bir müdafiəçisi idi. Ramazan ayında dinlərarası yeməklərin keçirilməsi ənənəsini davam etdirdi. Vali Basuki Tahaca Purnamanın cəsarətini təriflədi və poliqamiyi (çoxarvadlılıq)  ədalətsiz hesab etdi.  Ekstremistlər tərəfindən təhdid edildikdən sonra, Banser milisləri tədbirlərini qorumaq üçün hərəkətə keçdi.  2018-ci ildə ən təsirli insanlardan biri olaraq *TIME 100* siyahısına daxil oldu.

## İstinadlar
İlona Çakova

**İlona Çakova** (, 1 oktyabr 1970-ci ildə Heb) — 1998-ci ildə 10 solo albom çıxararaq və Çexiya Respublikasının ən çox albom satan pop-müğənnisi oldu. Česko hledá SuperStar musiqi şousunda münsiflər heyətinin üzvüdür.

## Bioqrafiyası
Xebe şəhərində anadan olmuşdur. Atası macar, anası isə rumındır. Hələ uşaq olarkən "Kəpənəklər" musiqi ansamblında ifa edirdi. Gitarada ifaçılığı belə oyrənmişdir. Səhnədə ilk debutunu 1985-ci ildə "Alotriop" qızlar qrupunda etmişdir. 1980-ci illərdə məktəb imtahanlarını verir və "Laura A Její Tygři" qrupuna daxil olur. Bu qrup Bolqarıstan, Almaniya və Fransaya qastrol səfərləri təşkil etmişdir. 1992-ci ildə incəsənət böhranı səbəbi ilə qrupu tərk edir.

Hazırda Brnoda yaşayır. Həyat yoldaşı — Radej Voneş, oğlu Daniel (22 sentyabr 2009-cu ildə anadan olmuşdur).

## Diskoqrafiya

### "Laura a její tygři"
* *Žár trvá* (1988)
* *Nebudeme* (1990)
* *Síla v nás* (1992)
* *The best of Laura a její tygři* (1994)
* *Vyškrábu ti oči* (2004)
* *…Jsme tady!* (Best of) (2005)

### "Rituál"
* *Rituál* (1992) (EP)

### Solo albomları
* *Kosmopolis* (1993)
* *Amsterdam* (1995)
* *Pink* (1996)
* *Modrý sen* (mavi yuxu) (1998)
* *Blízká i vzdálená* (yaxın və uzaq) (1999)
* *Tyrkys* (Biryuza) (2000)
* *Kruhy mé touhy* (Mənim arzumun dairələri) (2002)
* *22x* – Best of (2004)
* *Ilona Csáková* (2008)
* *Noc kouzelná / to nejlepší* — Best Of (sehrli gecə / ən yaxşıları) (2013)

### DVD
* *22x* – Best of (2004)
* *Karel Svoboda 65* (2004)
* *Na Kloboučku – Best Sessions Part 2* (2007)

## Myuzkl
* *Saşlar* (1997) – Şeyla Franklin
* *Kleopatra* (2002) – Kleopatra
* *Cənab Yan Qus* (2005)
* *Qolem* (2006) – Rozin
* *Üç Muşketyor* (2008) – Kraliça Anna

## İstinadlar

## Mənbə

* Rəsmi sayt
Kosovo ədəbiyyatı

**Kosovo ədəbiyyatı**, Kosovodan olan yazarlar tərəfindən Alban, Serb, Bosniya və Türk dilində yazılmış əsərlərdən ibarətdir. 
## Tarixi
Osmanlı dövrü, 1912-ci ilə qədər Alban dilinin yazılı istifadə edilməsinə qadağa qoymasına baxmayaraq, bu dövr Kosovanın ədəbiyyat tarixində önə çıxır. Bu siyasət İkinci Dünya müharibəsinin başlanğıcına qədər Serbiya hökumətində davam etdi. Müharibədən sonra, təhsil serb dilində aparılmışdır. Serbiya Kosovanı işğal etdikdən sonra, alban dilində təhsil və nəşriyyat qadağan olundu. Kim ki, alban dilində olan Rilija qəzetini alırdı, gizli polis tərəfindən qeydə alınırdı.

1940-cı illərin sonlarında yeraltı ədəbiyyat Alban dilində yaradılmış və nəşr olunmuşdur. 1949-cu ildə "Jeta e re" adlı ədəbi jurnalının yaranması ilə Yugoslaviyalı gənc Alban dilli yazıçılar öz əsərlərinin nəşri üçün yer aldılar. 1960-cı illərdə Kosovo Alban ədəbiyyatı aktiv olaraq nəşr olundu. 1950-ci illərin ikinci yarısında ciddi nəsr janrı yarandı. O dövrdə, Mitrovicadan Hivzi Süleymani, Priştinadan Adəm Dəmaçi və Prizrendən Anton Paşka kimi yazarlar bu janrda yazmışlar. 
1974-cü ildə Yuqoslav konstitusiyası elan edildikdən sonra, alban dili və mədəniyyəti tam hüquq əldə etdi və daha da inkişaf etdi. Kökləri xalqın ənənələrinə dayanan, Kosovalı albanların şeirləri çox populyar idi.
Köhnə Yuqoslaviya ərazisində müasir alban şeirlərinin qurucusu Əsəd Miquli hesab edilir. Digər görkəmli müasir şairlər Əkrəm Başa, Besim Bokşi, Rəhman Deday, Mirko Qaşi, Ənvər Qiercçek, Fahredin Gunqa, Abdulla Konuşevtsi, Dean Mehmeti, Əli Podrimia və Azem Şkrelidir.

Bölgədəki serb ədəbiyyatının ənənələri XIII əsrə qədər daha uzun tarixə malikdir. 20-ci əsrin ən böyük serbiyalı Kosovo yazıçıları, roman yazar Vukaşin Filipoviç, şair Darinka Evriç, yazıçı Radosav Stojanoviç, şair və yazıçı Petar Sariç, şair Lazar Vukoviçdir.
1970 və 1980-ci illərdə Kosovo Yazıçılar Birliyində həm serb, həm də alban  Kosovo yazıçıları, təmsil olundu. 1980-ci illərin sonlarında etnik münaqişənin artması ilə, serblər təşkilatdan ayrıldı və o vaxtdan bəri yalnız Alban müəllifləri Kosovo Yazarlar Birliyinə qoşulublar. Bu təşkilat Kosovanın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdı, İbrahim Rugova da daxil olmaqla bir çox üzv, Kosovo Demokratik Cəmiyyətində ön sıralarda idi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kosovo Cultural life
Adambaşına pivə istehlakına görə ölkələrin siyahısı

thumb|Əhalinin pivə istehlakını göstərən dünya xəritəsi

Adambaşına düşən çeşidlənmiş illik pivə istehlakına görə dünya ölkələrinin siyahısı, 2012-ci il.

## İstinadlar
Vəkil Mustafayev

**Vəkil Mustafayev** () — sovet KQB agenti, kürd separatçısı. 1992-ci ilin mayında, Laçın rayonunun Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən işğalından iki gün sonra bu ərazilərdə qondarma "Laçın Kürd Respublikası" elan edib.

## Həyatı
Vəkil Mustafayev 1938-ci ildə Özbəkistanda, sürgünə göndərilmiş kürd ailələrindən birində anadan olub, 80-ci illərin əvvəlləriinə qədər Orta Asiyada yaşayıb və işləyib. 1980-ci ildə həbs təhlükəsindən yayınmaq üçün Naxçıvana qaçdı. Naxçıvanda yaşayan kürdlər onun müdafiəsinə qalxdılar. Ermənistana, Azərbaycana, Moskvaya onun yaxşı kadr olması, ona böhtan atılması barədə yazdılar. 1981-ci ildə o, Azərbaycanda işləməyə göndərilib və daxili işlər orqanlarında vəzifə tutub. "Musto" ləqəbli sovet KQB-sinin agenti kimi tanınırdı və ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında, Qarabağda erməni separatizmi baş qaldıranda o vaxtkı Əli Bayramlı şəhərinin polis rəisinin müavini işləmişdi. Onun həyat yoldaşı əslən rusdur, Sovet ordusunda zabit kimi qulluq göstərirdi.

V. Mustafayevin son üç ildir yaşadığı Belçikanın Brüssel şəhərində 2019-cu il aprelin 19-da astma xəstəliyindən öldüyü bildirilir. Kürd separatçısı daha əvvəl İtaliyada yaşayırdı. Vəkil Musfatayev İraqın şimalındakı Kürdüstan muxtariyyətinin inzibati paytaxtı Ərbildə təşkil olunmuş rəsmi dəfn mərasimindən sonra Şeyx Əhməd məzarlığında dəfn olunub.

## Separatçılıq faəliyyəti
Qarabağda erməni separatizmi başlayanda Mustafayev də kürd separatçı hərəkatı başladır və Orta Asiya, İraq, İran və Suriya kürdləri ilə təmasa keçərək “Yakbun” adlı kürd milli hərəkatını yaradır. 1992-ci ilin mayında Laçın işğal olunandan sonra Yerevan bələdiyyəsinin təşkilatçılığı ilə təxminən 50-yə qədər kürd Vəkil Mustafayev başda olmaqla avtobuslarla bu rayona gətirilmişdi. 1992-ci il mayın 20-də həmin qrup tərəfindən Laçında “kürd respublikası” elan edilib, Vəkil Mustafayev qondarma “respublikanın”  “baş naziri” seçilib. Lakin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərini kürd əhalisi tərk etdiyi üçün, qondarma “kürd respublikası” yaratmaq planı tezliklə iflasa uğrayıb, Mustafayev Ermənistanı tərk edərək Rusiyanın Krasnodar şəhərinə, oradan isə Avropaya üz tutub.

## Kitabları

"Qafqaz Kürdüstanının tarixi", Zəngəzur yayınevi, Qırğızıstan, 2011

## İstinadlar
Fəxrəddin Əli

**Fəxrəddin Əli Vəli oğlu** () — Əlyazmalar İnstitutunun baş rəssamı, miniatür sənətinin peşəkar davamçısı, Əməkdar rəssam.

## Həyatı
Fəxrəddin Əli Vəli oğlu 10 may 1938-ci ildə Zəngəzur mahalının Mehri rayonun Nüvədi kəndində sənətkar ailəsində doğulub.
1952-ci ildə yeddiillik kənd məktəbini bitirdikdən sonra Ordubad şəhəri Pedaqoji Məktəbində təhsilini davam etdirib. Əmək fəaliyyətinə İmişli rayonunun Cəfəri kənd orta məktəbində müəllim kimi başlayıb.

1958-ci ildə Bakı Rəssamlıq Məktəbinə, oranı bitirib hərbi xidməti başa vurduqdan sonra isə Rəssamlıq İnstitutuna daxil olub.
1969-cu ildə institutu bitirən gənc rəssamın "Babək" qobeleni diplom işi Moskva XTN sərgisində qızıl medala layiq görülüb. 8 fevral 2022-ci ildə axşam saatlarında vəfat edib.

## Rəssamlıq fəaliyyəti
1970-ci ildə "Həyatın gözəlliyi" adlı tablo ilə respublika sərgisində iştirak edib. Onlarla yağlı boya ilə çəkilmiş əsərləri respublikada və xarici ölkələrdə nümayiş etdirilib. M.Şəhriyarın "Heydərbabaya salam", "Dədə Qorqud", Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"si, Saib Təbrizinin "Mehr və müştəri", Nəsrəddin Tusi, Füzuli, Aşıq Veysəl, Yunus Əmrə, M.F.Axundov, M.P.Vaqif, Əliağa Vahid və b. sənətkarların əsərlərinə, Azərbaycan muğamlarına çəkdiyi miniatürlər, "Şəhidlər" xalçası, şəxsi portretlər, Türkiyə mövzusunda əsər və bir neçə kitabın müəllifidir. Əsərləri AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu, eləcə də ölkəmizdə və xaricdə muzeylərdə saxlanılır.

Fəxrəddin Əlinin əsərləri sırasında Nizaminin portreti əks olunmuş iki xalçasının şəkilləri və 2016-cı ildə "Sirlər xəzinəsi"ndəki 20 hekayət əsasında çəkdiyi 20 miniatürü yer alıb.

Fəxrəddin Əli təkcə "Sirlər xəzinəsi"nə deyil, böyük şairin başqa poemalarına da miniatürlər çəkib və AMEA prezidenti Akif Əlizadə başda olmaqla, Akademiyanın dəstəyilə həmin kitablar Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr olunacaq.

Fəxrəddin Əli demək olar ki, bütün klassiklərə-əbiyyatımızda Qətran Təbrizi, Dədə Qorquddan belə Əliağa Vahidə qədər hamısına miniatür çəkmişdir.

## Əsərləri

## İstinadlar
Kazemiro

**Karlos Enrike Kasimiro** () — Kazemiro kimi tanınan braziliyalı futbolçu. Hal-hazırda İngiltərənin Mançester Yunayted və Braziliya milli futbol komandasında Yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edir.

## Uğurları

### Klub
 Sao Palo
* **Cənubi Amerika Kuboku**
** Qalib (1): 2011/12
 Real Madrid
* UEFA Çempionlar Liqası
** Qalib (5): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2021/22
* FİFA Klublararası Dünya Kuboku
** Qalib (3): 2016, 2017, 2018
* UEFA Superkuboku
** Qalib (3): 2016/17, 2017/18, 2022/23
* İspaniya La Liqası
** Qalib (3): 2016/17, 2019/20, 2021/22
* İspaniya Kuboku
** Qalib (1): 2013/14
* İspaniya Superkuboku
** Qalib (3): 2017/18, 2019/20, 2021/22

### Milli yığma
 **[[Braziliya U-20 milli futbol komandası|Braziliya U-20]]**
* FİFA Dünya Kuboku
* Qalib (1): 2011
 Braziliya
* Amerika Kuboku
** Qalib (1): 2018/19

### Şəxsi

## İstinadlar
İslam qılıncı

**İslam qılıncı** (,  *Səyf əl-İslam*) — 1937-ci ildə *İslamın hamisi* (,  *Hami əl-İslam*) elan olunan İtaliya siyasətçisi Benito Mussoliniyə verilən əlbəyaxa döyüş silahı.

## Tarixi
1934-cü ildə İtaliya Liviyası yaradıldıqdan sonra İtaliyanın Baş Naziri Benito Mussolini İslam diniylə müqayisələrin edilməsini təşviq edən qərarlar qəbul etmişdir. Bu qərarlara əsasən, Liviyanın yerli əhalisi "İtaliyanın dördüncü sahilində yaşayan İtaliya müsəlmanları" adlandırılmış, regionda məscidlər və mədrəsələr tikilmiş, Məkkə şəhərinə Həcc ziyarətinə və Tripolidəki İslam mədəniyyəti üzrə tədris edən ali təhsil müəssisəsinə getməyi asanlaşdırmaq üçün xidmət müəssisələri təsis edilmişdir. İnsanpərvər məqsədlərin arxasında faşistlər və İslamın bəzi məzhəblərinin rəhbərləri Birləşmiş Krallıq və Fransanı düşmən olaraq tanıdırdılar. Benito Mussolini bundan öz mənfəəti üçün istifadə etmək arzusunda idi. Bu ortaq maraqlar 1919-cu ildə imzalanan və ABŞ, Fransa və Birləşmiş Krallığın xeyrinə olmuş Versal sülh müqaviləsinə qarşı olan ikraha əsaslanırdı. Bu müqavilə nə İtaliyanın, nə də ki Şimali Afrikanın müsəlmanlarını qane etmişdi. 

Baxmayaraq ki, Müqəddəs Taxt-tac ilə imzalanan Lateran müqaviləsinə qol çəkib, Benito Mussolini ərəblərin güvənini qazanmaq və onlarla ittifaq qurmaq üçün özünə *İslamın hamisi* titulunu götürmüşdür. Mussolinin dediyinə görə, Liviyada Osmanlının yerini İtaliyanın almasıyla qanuna uyğun olaraq o, bu titula layiq idi, çünki o, xəlifənin səlahiyyətlərinin varisinə çevrilmişdi. Benito Missolini İslam qılıncını 20 mart 1937-ci il tarixində, Tripoli şəhərinin ətrafında almışdır. Bu qılıncı ona Yusif Kerisk – İtaliyanın Liviyanı işğal etməsini dəstəkləyən ən əhəmiyyətli bərbər, təntənəli bir mərasimdə vermişdir. Tripoli şəhərinə top atəşi və 2.600 süvari ilə daxil olan Mussolini Liviyanın müsəlman əhalisinə olan səmimiliyini yenidən bəyan etmişdir. O, əhaliyə "sülh, ədalət, rifah və peyğambərin qanunlarına hörmət" vəd etmişdir.

Hakimiyyət mətbuatının tərifini alan bu hadisə İtaliyanın yerli əhalisi tərəfindən də dilxoşluqla qarşılanmışdır. Bu hadisəni təsvir edən fotoşəkillərdən birində Mussolini atın yəhərində otururdu, atın yanında isə bir atabaxan dayanırdı. Fotoşəklin rəsmi buraxılışında atabaxan fotoşəkildən çıxarılmışdır ki, guya Mussolini atı heç kəsin köməyi olmadan özbaşına idarə edə bilir. Bu detal çox vaxt incəsənətin totalitar bir rejimin əmri ilə saxtalaşdırılmasının tipik nümunəsi kimi göstərilir.

1938-ci ildə Liviyanın ən böyük şəhəri olan Tripolinin əsas meydanında Mussolininin atın üzərində olmasını təsvir edən bir heykəl ucaldırılmışdır.

Arabesk naxışlarla bəzədilən, itiuclu düz tiyəyə, eləcə də qızıldan hazırlanan bir qəbzəyə və frizlərə malik olan bu qılınc Benito Mussolinin əmri ilə hazırlanmışdır. Qılınc 1937-ci ildən sonra istifadə edilməmişdir və Mussolininin yay qərargahı olan Rokka delle Kaminate qalasında şüşədən hazırlanmış kiçik bir sərdabada qorunub-saxlanılmışdır. 25 iyul 1943-cü ildən qalanın antifaşistlər tərəfindən talan edilməsindən sonra bu əşyadan əsər-əlamət qalmamışdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
*
Azərbaycan SSR xalq şairi

**Azərbaycan SSR xalq şairi** () — 23 yanvar 1956-cı ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən görkəmli şairlərə verilirdi.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan SSR xalq şairlərinin siyahısı

## İstinadlar
İşçi təbəqə

**İşçi sinif** və ya **İşçi təbəqə** — işçi qüvvələrini sataraq yaşayan və istehsal vasitələrinə sahiblənməyən bütün maaş alanların daxil olduğu sosial sinif.

Almaniya filosofu Karl Marksa görə, işçi sinfin xarakteristikasının əsas xüsusiyyəti işçi qüvvənin izafi dəyər yaratması, yəni istehsal vasitələrinin sahiblərinə maddi məqsədlərdən asılı olmayaraq mənfəət qazandırmasıdır. Məsəlüçün, həkimlər özəl müəssisədə işləyirlərsə onlar işçi sinfin üzvüdürlər, ancaq onlar dövlət xəstəxanası kimi sahibinə mənfəət qazandırmağa çalışmayan müəssisələrdə işləyirlərsə bu zaman onlar işçi sinfin üzvləri deyillər.

Bəzi geniş interpretasiyalara görə, işçi sinif kapitalist müəssisələrdə maaşla işləyən hər bir işçini təmsil edir. Bəzi dar interpretasiyalara görə, işçi sinif kapitalist sənayedə, tikinti, nəqliyyat və kənd təsərrüfatı sahələrində fiziki işə cəlb olunan "göy yaxalıq" işçilərini təmsil edir.

Dar interpretasiyalara əsasən, menecer, baxmayaraq ki bir işçidir, işçi sinifə daxil deyil, çünki o, idarəçilər qrupuna daxildir. Fiziki işə cəlb olunan fermer işçi sinfin bir üzvü deyil, çünki o, öz müəssisəsinə, yəni fermasına mənfəət qazandırmaq üçün fiziki işə cəlb olunub. Klerk fiziki işə cəlb olunmayan bir işçidir və işçi sinifə yox, idarəçilər qrupuna daxildir.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
*
İşçi qüvvəsi

**İşçi qüvvəsi** və ya **İşçi gücü** (, , ) — marksist siyasi iqtisadiyyatında fiziki və zehni işə cəlb oluna bilən şəxs. Bu, Karl Marksın kapitalist siyasi iqtisadiyyatını tənqidində istifadə etdiyi açar konsepsiyadır. Karl Marks işləmək imkanının olmasının (işçi qüvvəsi) işləmək hərəkətindən (iş) fərqli olduğunu irəli sürdü. İşçi qüvvəsi hər cür cəmiyyətdə mövcuddur, ancaq terminin məhsul istehsal edən və xidmət göstərən istehsal vasitələri ilə eyniliyi tarixən mübahisəli olmuşdur. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətinin ikinci cildinə görə, «İşçi qüvvəsi» işçilər və fəhlələrə aid edilir.

## Həmçinin bax
* İşçi sinif
* İzafi dəyər

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Kenneth Lapides, *Marx's Wage Theory in Historical Perspective: Its Origins, Development, and Interpretation*.  Westport: Praeger 1998.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
David Qareci lavrası

**David Qareci lavrası** () — Keşikçidağ monastır kompleksinə daxil olan tarixi-memarlıq abidəsi. Lavra VI əsrin I yarısında Müqəddəs David Qarecinin rəhbərliyi ilə inşa edilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kompleksə VI-XVIII əsrləri əhatə edən müxtəlif tikililər - kilsə, rahiblərin və ziyarətçilərin istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş müxtəlif binalar daxildir. Kompleks dairəvi qüllələri olan müdafiə divarları ilə əhatə olunmuşdur.

Kompleksin mərkəzində girişi üzərində zəng qülləsi ucalan qədim kilsə yerləşir. Kilsənin ətrafında yaşayış üçün hər şəraiti olan kenakonlar, onların arxasında kiçik kapellalar, bir qədər aralıda isə atların saxlanması üçün yerlər və anbarlar yerləşir.

Kompleks mağaralarla zəngin dağlıq ərazidə yerləşir. Dağlıq ərazidə yağış sularının toplanması, süzülməsi və istifadəsinə imkan verən sistem yaradılmışdır. Kompleksə daxil olan mağaralardan birinə davamlı olaraq su damır və toplanır. Əfsanəyə əsasən bu mağara *"Davidin göz yaşı"* adlandırılır.



Fayl:David Gareja Monastery 2, Georgia.jpg|
Fayl:David Gareja complex, Georgia.jpg|
Fayl:David Gareja monastery and caves 35.jpg|


### Həvari İohann kilsəsi

Kompleksin ən böyük və mühüm tikilisi Həvari İohann kilsəsidir. Kompleksin özəyini təşkil edən bu kilsə XII əsrdə əsasən qırmızı tufdan istifadə edilməklə tikilmişdir.

Kilsənin XVII əsrdə bərpa edilmiş şimal divarını David Qarecinin həyatının müxtəlif dövrlərini təsvir edən divar rəsmləri bəzəyir.


Fayl:David Gareja, Georgia.jpg|Kilsənin əsas girişi
Fayl:David Gareja monastery complex3.jpg|Kompleksin aşağı hissəsindən kilsənin görünüşü



## Monastır rəhbərləri

* VI əsr - David Qareci
* 1881 - arximandrit Qriqori Dadiani
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*  Чубинашвили Г. Н., Пещерные монастыри Давид-Гареджи, Тб., 1948.
Siyasətdə sol və sağın bölünməsi

**Siyasətdə sol və sağın bölünməsi** — siyasi mövqelərin, ideologiyaların və partiyaların təsnifləşdirmə sistemi. Baxmayaraq ki, müəyyən bir şəxs və ya qrup bir mövzuda solçu mövqe, başqa bir mövzuda sağçı mövqe tuta bilər, solçuluq və sağçılıq adətən bir-birlərinə zidd olaraq göstərilir. Həmçinin, bəzi mövqelər üst-üstə düşə bilər və ideologiyadan asılı olaraq həm solçu, həm də sağçı mövqe kimi qiymətləndirilə bilər. Bu terminlər Fransada yaradılmışdır. Sol "hərəkət partiyası", sağ isə "intizam partiyası" adlandırılmışdır. Aralıq mövqe mərkəzçilik, bu mövqeni tutan şəxs isə mərkəzçi və ya mötədil adlanır.

Ümumiyyətcə qəbul edilib ki, solçulara tərəqqipərvərlər, yaşıllar, kommunistlər, sosial-demokratlar, sosialistlər, sindikalistlər, sosial liberallar, demokratik sosialistlər, solçu libertarianistlər, sekulyaristlər, avtonomistlər, antiimperialistlər, antikapitalistlər və anarxistlər daxildir.

Ümumiyyətcə qəbul edilib ki, sağçılara mühafizəkarlar, mürtəcelər, yeni mühafizəkarlar, milliyətçi demokratlar, eləcə də kapitalistlər, sağçı liberallar, sağçı libertarianlar, milliyətçilər, sosial avtoritarlar, monarxistlər, teokratlar və sağçı populistlər daxildir.

## Qeydlər

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
*
Türkpərəstlik

**Türkpərəstlik**, **türkofiliya** və ya **türksevərlik** () — türkdilli xalqlara, onların mədəniyyətinə və tarixi irsinə ehtiram və sevgi. Bu, Türkiyənin özünü və tarixini, türk dilini, türk mətbəxini, türk ədəbiyyatı və ya daha geniş mənada, ümumilikdə türk xalqlarını əhatə edə bilər. Türkpərəstliyin əksi türkofobdur, türk və ya türk xalqlarına, türk mədəniyyətinə və türk ölkələrinə qarşı düşmənçilik, dözümsüzlük, irqçilik nümayiş etdirən insandır.

Türkpərəstlik tarixən Osmanlı imperiyası və Böyük Səlcuq imperiyasının tarixini dəstəkləyənlərlə əlaqələndirilmişdir.

## Tanınmiş türkpərəstlər
* Jan Etyen Liotar — isveçrəli rəssam, dequstator və satıcı.
* Devid Urkvart — şotland əsilli Böyük Britaniya diplomatı, yazıçısı və siyasətçisi.
* Armin Vamberi — Macarıstan şərqşünası, türkoloqu, səyyahı.
* Ernst Yekk, — Almaniya yazıçısı.
* Pyer Loti, — Fransa hərbi dəniz zabiti və roman yazıçısı.
* Lev Qumilyov, — SSRİ tarixçisi, etnoqraf, antroloqu.

## Həmçinin bax
* Türkofobiya
* Turançılıq
* Turquerie

## İstinadlar
Türkman Briqadaları (Xalq Səfərbərlik Birlikləri)

**Türkman Briqadaları** (, ) — İraq Silahlı Qüvvələrinin Xalq Səfərbərlik Birliklərinin parçası olan və İraq türkmanlarından ibarət hərbi briqada.

Hərbi briqada 2014-cü ildə təsis edilmişdir. Komandiri Səid Yılmaz Nəcardır. Qrupun komandiri Səid Yılmaz Nəcər Türkiyəyönlü qrup İraq Türkmən Cəbhəsinin vahid türkmən milislərinin yaradılması təkliflərini rədd edib. Nəcar bu təklifi rədd etməsinin səbəbini qrupun həm şiə, həm də sünni türkmənlərdən ibarət olması, İraq Türkmən Cəbhəsinin isə sırf sünni olması ilə əlaqələndirib.

25 sentyabr 2016-cı il tarixində 16-cı briqada Türkman Briqadalarının Həvicə hücum əməliyyatında iştirak edəcəklərini açıqlamışdır.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasında dövlət varidatı elan edilən filmlərin siyahısı

**Azərbaycan Respublikasında dövlət varidatı elan edilən filmlərin siyahısı** — bu siyahı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş sənədə əsasən hazırlanmışdır.

## Siyahı
Azərbaycan Respublikasında dövlət varidatı elan edilən filmlər bunlardır:
# "Sevil" (1929-cu ildə çəkilmişdir);
# "Lətif" (1930-cu ildə çəkilmişdir);
# "İsmət" (1934-cü ildə çəkilmişdir);
# "Mavi dənizin sahilində" (1935-ci ildə çəkilmişdir);
# "Almaz" (1936-cı ildə çəkilmişdir);
# "Bakılılar" (1938-ci ildə çəkilmişdir);
# "Kəndlilər" (1939-cu ildə çəkilmişdir);
# "Səbuhi" (1941-ci ildə çəkilmişdir);
# "Bir ailə" (1943-cü ildə çəkilmişdir);
# "Arşın mal alan" (1945-ci ildə çəkilmişdir);
# "Görüş" (1955-ci ildə çəkilmişdir).

## Filmlər haqqında ətraflı məlumat

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısı
Sanasiya

**Sanasiya** (, ) Polşada ictimai həyatın "əxlaqın yenidən təşkil edilməsi" ilə əlaqədar ortaya çıxan siyasi hərəkatın gündəlik adı, hazırlıq əsnasında və 1926-cı il mayın 19-da dövlət çevrilişi dövründə, Yuzef Pilsudski tərəfindən irəli sürüldü. Hərəkat 1935-ci ildə Pilsudski’nin ölümünə qədər birbaşa fəaliyyət göstərmişdir.

## Tarixi
Parlament ölkədə kiçik bir rol oynayırdı. Siyasi müxalifətə təzyiq olunurdu.  Hərəkatın əsasını Polşa siyasətində korrupsiyaya mane olmağa çalışan keçmiş ordu məmurları meydana gətirdi. Sanasiya korrupsiyanın aradan qaldırılması və inflyasiyanın azaldılması ilə bağlı müxtəlif siyasi qüvvələrin koalisiyası idi. 1928-ci ildə siyasi fəallar hökumətlə əməkdaşlıq üçün Qeyripartisan Bloku (BBWR ) yaratdılar. 
1926-cı ilin avqust ayında 1921 il Konstitusiyasına əhəmiyyətli düzəlişlər edildi. Prezident seym və senatı vaxtından əvvəl buraxmağı, yeni seçkilər keçirmək və məclis tərəfindən təsdiqlənməmiş və ya təsdiq olunmayana qədər qanunun qüvvəsinə malik olan fərman vermək hüququ əldə edir. Seym daimi olaraq deyil, iclasda işə başlamışdı.
Sanasiya, avtoritar hakimiyyət qurdu, kommunizmlə mübarizə etdi, demokratiya böhranı, güclü hakimiyyətə ehtiyac olduğunu və müxalifət partiyalarının aradan qaldırılması mövzusunda tezislərini elan etdi.
Polşanın daxili sabitliyi artdı, iqtisadi staqnasiya  isə Eugenius Kwiatkowski'nin islahatları ilə başa çatdı. Eyni zamanda, Sanasiya rejimi kommunist partiyalarını təqib etdi və müxalifət partiyalarının güclərini bölməklə təsirini məhdudlaşdırmağa çalışdı.
Avropa qeyri demokratik vəziyyətindən fərqli olaraq, bu rejim tam miqyaslı diktatorluq halına gətirilməmişdi.
1930 seçkilərində Sanasiya seçimlər üçün heç bir şeyi şansa buraxmayaraq; 20-dən çox görkəmli müxalifət liderləri həbs edildi və müxalifət mətbuatı susduruldu. Bununla da Qeyripartisan hökumətlə əməkdaşlıq bloku (BBWR ) seçkini 46%-la qazandı.
1935-ci ilin aprelində, Pilsudski'nin ölümündən bir müddət əvvəl, Sanasiyanın əsas ideyalarını dəstəkləyən yeni bir konstitusiya ("Aprel Konstitusiyası") qəbul edildi: hakimiyyət sistemi güclü olan mərkəzləşmiş dövlət. Lakin Pilsudski tezliklə vəfat etdi və Sanasiya ciddi daxili problemlərlə üzləşdi. Nəhayət, o, üç ayrı hərəkatə bölündü:
## Hərəkatın parçalanması
# Sol sanasiya (pl. Lewica sanacyjna, lider Valery Slavek) müxalifətlə razılıq əldə etmək istəyənlər;
# Qala qrupu (pl. Zamek, prezident İgnatius Mostsitsky ətrafında formalaşmışdır) mərkəzçilər;
# Sağ sanasiya (pl. Prawica sanacyjna, Milli Birlik Düşərgəsi ilə ittifaqda Edward Rydz-Smigly ətrafında qruplaşmış) millətçilər.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra, Sovet İttifaqı kommunist rejimi bir çox sanasiya üzvünü sürgünə göndərdi və onları dövlətin düşmənləri elan etdi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  East Central Europe Between the Two World Wars
Ottavio Rinuççini

**Otavio Rinuççini** (, ) — italyan şairi və librettoçu. Yaradıcılıq illəri İntibah dövrünün sonu və Barokko erasının əvvəlinə təsadüf etmişdir.

## Əsərləri
O, I Ferdinand və Kristina Lotarinqiyalının toyunda səslənən *La pellegrina* əsəri üçün mətinlər yazmışdır. Bundan başqa o, Yakopo Perinin "Dafna" və "Evridika", Culio Kaççininin "Evridika", Klaudio Monteverdinin "Ariadna" və "Nankör qadınların rəqs gecəsi", Marko de Qalyanonun "Dafna" operaları üçün mətnlər yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Grout, Donald Jay; Williams, Hermine Weigel (1988). A Short History of Opera. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-06192-7.
* Leopold, Silke (1991) [1982]. Monteverdi (Music in Transition). trans. from German by Anne Smith. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-315248-7.