open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leyli və Məcnun (Qaracadaği)

**"Leyli və Məcnun"** — XIX əsr Azərbaycan şairi Əndəlib Qaracadaği tərəfindən yazılmış lirik-realistik poemadır.

## Məzmunu

Sadələşdirilmiş süjetə malik əsərdə bir-birinə bağlı, düyümlü, müxtəlif intriqalar doğuracaq hadisələr və ikinci planda duran köməkçi personajlar yoxdur. Şair, yalnız Məcnunun dili ilə danışır, iztirablarını təsvir edir. Leylinin qəlbi və sevgisi isə məchul qalır. Birinci görüşlərində Leyli Məcnunu

deyə rədd edirsə də, az keçmədən onun iztirabına acıyır və ümidverici bir ahənglə deyir:

Oxucu qızla, onun sevgi macərası ilə tanış olmağa imkan tapmamış qasiddən onun başqasına ərə verilməsi xəbərini öyrənir. Əvvəlki *"[[Leyli və Məcnun]]"*larda bu hadisə hər iki aşiqin romantik ölümü ilə bitsə də, burada çox real fonda, birisinin başqasına ərə verilməsi, digəriin isə qürbətə düşməsi ilə yekunlaşır.

## Tədqiqi
H. Səmədzadə Əndəlibin poemasını Füzulinin *"[[Leyli və Məcnun (Füzuli)|Leyli və Məcnun]]"*unun təsiri ilə yazdığını qeyd edir və bunun ilk növbədə poemanın bəhrində özünü göstərdiyini vurğulayır. Poemanın ilk misrası olan *"Məşşateyn-feyz sünbari"* Füzuli *"Leyli və Məcnun"*unun başlanğıcındakı *"Meşşateyn növərus-aləm"* misrasını xatırladr.Bu xatırlatmaların getdikcə dərinləşməsinə baxmayaraq, Əndəlibin "Leyli və Məcnun"u bir çox maraqlı xüsusiyyətlərinə görə daha əvvəl bu mövzuda yazılmış əsərlərdən fərqlənir.

Həcm etibarilə böyük olmayan bu poema ərəb folkloru əsasında deyil, sadəcə təsir nəticəsində yazılmışdır. Bu orijinallıq ilk növbədə poemadakı romantik və realistik məqamların münasibətindədir. Əndəlibə qədər yazılmış bütün *"[[Leyli və Məcnun]]"*larda romantizm bir yaradıcılıq metodu olaraq hakim metod və stil olsa da, Əndəlibin *"Leyli və Məcnun"*u əsl əfsanəyə əsaslanmadığı kimi, onun bi vaxta qədər necə yazıldığını da nəzərə almır. O, sadə bir insanın real və təbii hisslərindən, sevgisindən, nəticəsiz qalan eşqindən danışır.

Əndəlibin *"Leyli və Məcnun"*u klassik ənənələrə zidd olaraq tövhid, minacat və nət kimi girişlərdən məhrumdur. Əndəlib əsərinə müxtəsər bir bahariyyə ilə giriş edir. Saqinamə ilə saqisinə müraciət edərək kömək istəyir, dərdlərinin dağıdılmasını arzulayır.

## Əlyazması
Əsərin REA Şərq Əlyazmaları İnstitutunda (daha əvvəl SSRİ Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun Əlyazmaları Fondu) saxlanan yeganə əlyazması 1936-cı ildə H. Səmədzadə tərəfindən aşkara çıxarılmışdır. Tədqiqatçının məlumatına görə, "Leyli və Məcnun" və Əndəlibin başqa əsərləri "Б 332" nömrəli nazik, boz cild içərisindədir. Cildin içərisində Əndəlibin əsərlərindən başqa müxtəlif həcmli və məzmunlu kağızlara yazılmış beş müxtəlif əlyazması vardır. Cild əlyazmalarına yapıdırılmadığı kimi, əlyazmalar da bir-birinə bərkidilməmişdir. Cildə yeddi Azərbaycan xalq nağılının toplandığı əlyazma, Əndəlibin 46 səhifəlik əsərləri, Füzuli, Vaqif və Koroğlunun şerləri, Osmanlı dilində yazılmış türkülər, *"İsayi Məsihin çobanlıq havadarlığı"* adlı Azərbaycan nağılının əlyazması daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 

## Həmçinin bax
* Leyli və Məcnun
* Azərbaycan ədəbiyyatı
Birlik 90/Yaşıllar

**Birlik 90/Yaşıllar** () və ya sadəcə **Yaşıllar** – Almaniyanın siyasi partiyalarından biri. 1993-cü ildə Almaniya Yaşıl Partiyası (1979) ilə Birlik 90 (1989) partiyalarının birləşməsi nəticəsində yaranıb. Partiyanın əsas idealogiyası ekoloji, sosial və iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşdırılmasıdır. Sədrləri Franziska Brantner və Felix Banaszakdir. Partiya Bundestaqda 117 yerə (733-dan) sahibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Ağdamlı günlərimiz (film, 2001)

***Ağdamlı günlərimiz*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Şahəddin Elxan Mayıloğlu tərəfindən 2001-ci ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Ağdamın işğalından öncəki yaxın keçmişdə şəhərin firavan həyatı, əhalinin yaşayışı və yaxın bir neçə il ərzində başlarına gələcək bəlaların ağıllarından keçməməsi tərənnüm edilir. Lakin bu baş verdi və Ağdam ermənilər tərəfindən işğal olundu. Bu gün şəhər yerlə yeksan olunub. Nisgilli film tamaşaçını Ağdamın seyrinə çıxarır.

## Məzmun
Film Ağdamın işğalından öncəki yaxın keçmişdə şəhərin firavan həyatı, əhalinin yaşayışı və yaxın bir neçə il ərzində başlarına gələcək bəlaların ağıllarından keçməməsi tərənnüm edilir. Lakin bu baş verdi və Ağdam işğal olundu. Bu gün şəhər yerlə yeksan olunub. Nisgilli film tamaşaçını Ağdamın seyrinə çıxarır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Yaqub Əlioğlu
Rejissor: Şahəddin Elxan Mayıloğlu
Operator: Mahir Cahangirov

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2001-ci ilin Azərbaycan filmləri
2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Meoto İva

və ya **Evli qayalar** – Yaponiyanın Mie prefekturasının Futami sahillərində yerləşən iki qaya parçası. Bu qayalar *[[şimenava]]* adlandırılan qalın iplərlə bir-birinə birləşdirilib. İplərin çəkisi ən azı bir tondur və ildə müxtəlif dini ainlər zamanı dəyişdirilir.

Qayalar Futami Okitama məbədinin rahibləri tərəfindən müqəddəs hesab edilir. Şintoizmə görə kaminin yaradıcılarının evliliyini – İzanami və İzanaqini simvolizə edir. Buna görə də qayalar həm də evliliyin simvoludur. Kişini simvolizə etdiyi düşünülən daha böyük qayanın başında *[[torii]]* var.

Qayalara tamaşa etmək üçün ən yaxşı fürsət yayda sübh çağıdır. Bu zaman günəşin qayaların arasında doğuşunu izləmək olar. Bir az uzaqlıqda Fuci dağını görmək olar. Qabarma və çəkilmə zamanı qayaları su ayırmır.

Okitama məbədi Sarutahiko Okamiyə və yemək ilahəsi Miketsuya həsr olunub. Məbədin ətrafında xeyli qurbağa heykəli var. Məbəd və qayaların yaxınlığında İse məbədi yerləşir.

## Qalereya

Meotoiwa01(mie).jpg|Qayalar arasındakı su çəkilib
Meoto-iwa and Mount Fuji.jpg|Meoto İva və Fuci dağı
Hutamiokitamajinjya Meotoiwa.JPG|Meoto İva və Ay
Frog statue at the shrine near Meoto Iwa.jpg|Qurbağa heykəlləri
Japaneas New year Stamp of 1937.JPG|1937-ci ilin poçt markasında


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Japan Guide saytında
Mizian Maolida

**Mizian Maolida** (14 fevral 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Nitsa klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Lyon
Maolida Lyon akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü Lyon klubu ilə 5 avqust 2017-ci ildə etmişdir. O, 76-cı dəqiqədə Marianonu əvəz etmişdir.  Liqa 1 görüşündə Lion *Strasburqa* 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, karyerasında ilk qolunu 23 noyabr 2017-ci ildə *Apollon Limassol* klubuna qarşı UEFA Avropa Liqası görüşündə vurmuş və komandası rəqibinə 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, Liqa 1-də ilk qolunu üç gün sonra Nitsa klubuna qarşı oyunda vurmuş və komandası 5-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Nitsa
13 avqust 2018-ci ildə Maolida Liqa 1 təmsilçilərindən olan Nitsa klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Maolida Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Komor adaları vətəndaşlarıdır. O, Fransanın gənclər millilərində çıxış edir.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
* OL profile
* L'Équipe profile
II Məhəmməd xan Qaraxani

**Məhəmməd bin Süleyman bin Nəsr bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1102-ci ildə qohumu Cəbrayıl Qədir xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.

## Mədəniyyət
Rominige Kuame

**Rominige Kuame N'Gessan** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Lill klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Mali futbolçusu.

## Klub karyerası
Kuame Lill akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü Lill klubu ilə 6 avqust 2017-ci ildə etmişdir. O, ilk hissənin sonunda Fode Ballo-Tureni əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Lion Liqa 1 görüşündə Nanta 3–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fode Ballo-Ture

**Fode Ballo-Ture** () — Seneqallı futbolçu. İtaliyanın Milan FK klubunda və Seneqal Milli futbol komandasında müdafiəçi kimi çıxış edir.

## Klub karyerası

### Lill
Ballo-Ture Pari Sen-Jermen akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 1 iyul 2017-ci ildə Ballo-Ture Lill klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, öz peşəkar karyerasında debütünü Lill klubu ilə 6 avqust 2017-ci ildə etmişdir. O, ilk hissənin sonunda Rominige Kuame ilə əvəz olunmuşdur. Liqa 1 görüşündə Lill Nant klubuna 3–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Monako
10 yanvar 2019-cu ildə Ballo-Ture Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Ballo-Ture Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Mali vətəndaşlarıdır. O, bir müddət Fransanın gənclər millilərində çıxış etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## Titulları
**Milan**
* A Seriyası: 2021–22

**Seneqal**

* Afrika Millətlər Kuboku: 2021

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
III Nəsr xan Qaraxani

**Nəsr bin Məhəmməd bin Süleyman bin Nəsr bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1129. ildə atası II Məhəmməd xan Qaraxaninin iflic olmasından sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Ağın qardaşı (film, 2012)

***Ağın qardaşı*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Ruslan Mollayev tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film Mədəniyyət televiziyasında istehsal edilmişdir. ilm Azərbaycanın novator teatr rejissoru, "YUĞ" teatrının təsisçisi mərhum Vaqif İbrahimoğlunun xatirəsinə həsr olunur.

## Məzmun
Film Azərbaycanın novator teatr rejissoru, "YUĞ" teatrının təsisçisi mərhum Vaqif İbrahimoğlunun xatirəsinə həsr olunur.

Vaqif İbrahimoğlu 1989-cu ildən «YUĞ» Teatrının bədii rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 1992-ci ildə «YUĞ» Teatr-Studiyası dövlət statusu almışdır. O, «YUĞ» teatrında 1989-cu ildən həyatının sonuna qədər 90-a yaxın tamaşaya quruluş vermişdi. 22 may 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı ilə təltif olunub. AzTXİ-nin təsis etdiyi «Qızıl Dərviş» mükafatı laureatı, ADMİU-nun dosenti idi. 2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti təqaüdü alırdı.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Ruslan Mollayev
Rejissor: Ruslan Mollayev
Operator: Zaur Allahverdiyev, Məmməd Vəliyev, Mirəhməd Eminov, Fərid Ələkbərli, Fərid Şamiloğlu, Emin Əhmədzadə, R.X
Prodüser: Əziz Əliyev

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2012-ci ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Atipik (teleserial, 2017)

**Atipik** — Netflix üçün Robia Rashid tərəfindən yazılmış qara yumor serialı. Autizm spektr pozğunluğu olan 18 yaşındaki Sam Gardnerin (Keir Gilchrist) həyatı ilə əlaqəlidir. İlk mövsüm 11 avqust 2017-ci ildə 8 seriadan ibarət idi. Serial ümumiyyətlə rəyçilər tərəfindən müsbət qiymətləndirildi.

## Arxa plan
Əslində Antaractica adı ilə tanınan serial ,əvvəllər "Ananız ila necə raslaşdım" və "Qızıl Buzdağı" filmləri üzərində  prodüser olaraq işləmiş, Robia Rəşid tərəfindən yaradılmış və ssenarisi yazılmışdı. Daha doğru bir təsvir üçün O, Kalifornia dövlət Universiteti  professoru, UCLA-nın araşdırma və müalicə mərkəzində işləyən, Michelle Dean ilə məsləhətləşdi.

<nowiki/>
### Əsas
* **Jennifer Jason Leigh** - Elsa Gardner obrazında, Sam və Caseyin Anası
* **Keir Gilchrist** - Sam Gardner obrazında, autizm spectrum pozğunluğu olan 18 yaşlı oğlan, Gilchrist obraz haqqında bunları demişdi, *"O autistik spectrum pozğunluğu olan bir nəfərdir.O çox xüsusi bir obrazdır* ".
* **Brigette Lundy** - Paine Casey Gardner obrazında, Samin kiçik bacısı.
* **Amy Okuda** - Julia Sasaki obrazında, Samin terapvti və sevgi maraqlısı.
* **Michael Rapaport** - Doug Gardner obrazında, Sam və Caseyin atası və Elsanın əri.

### Təkrarlanan obrazlar
* **Graham Rogers** - Evan Chapin obrazında, Caseyin eski sevgilisi
* **Nik Dodani** - Zahid Raja obrazında, 
* **Raúl Castillo** - Nick obrazında , Barmen olan Elsa ilə əlaqəsi var.
* **Rachel Redleaf** - Beth Chapin obrazında, Evannın bacısı
* **Jenna Boyd** - Paige Hardaway obrazında, Samin "praktiki sevgilisi"

## Buraxılışlar

### Birinci mövsüm
Birinci mövsüm 11 avqust 2017-ci ildə ekranlaşdı, səkkiz seriyadan ibarətdir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Lara Qonzalez

**Lara Qonzalez** (d. 14 aprel 1986) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast. Lara Qonzalez, İspaniyanı 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

Lara Qonzalezin bacısı, Barbara Qonzalezdə bədii gimnastdır.

## Karyerası
Lara Qonzalez, 2008-ci ildə İspaniyanın bayrağı altında Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Barbara Qonzalez, İsabel Paqan, Ana Pelaz, Veronika Ruiz və Elizabet Salom ilə təsnifat mərhələsində 30.100 xal topladı və 11-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

## İstinadlar
Ağrılı və qürurlu yaddaş, yaxud Azərbaycanın Ağ damı...

***Ağrılı və qürurlu yaddaş, yaxud Azərbaycanın Ağ damı…*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Vüqar Sədioğlu tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film erməni işğalı nəticəsində viranə qalan ağrılı və qürürlu yaddaşımız Ağdamdan bəhs edir. Filmdə ermənilər tərəfindən Ağdamın və ağdamlıların başına gətirilən bəlalar əks etdirilir.

## Məzmun
Film erməni işğalı nəticəsində viranə qalan ağrılı və qürürlu yaddaşımız Ağdamdan bəhs edir.

"Yaddaş bizi heç kəsin qova bilməyəcəyi yeganə cənnətdir". Nə yaxşı, Qarabağla – o müqəddəs torpaqla bağlı cənnətimiz – yaddaşımız var. Əgər bu gün övladlarımızın əlindən tutub Ağdama apara bilmiriksə, onun min bir gözəlliklərini göstərib öyünə bilmiriksə, o yaddaşa qalır əlacımız, o yaddaş gəlir karımıza. Hələlik, bəli, hələlik gözəl və vüqarlı şəhərimiz, dinc və məğrur insanların yurdu, havası, suyu, torpağı da muğam oxuyan, gül qoxuyan Ağdamla bağlı yaddaşımız ovudur bizi: Ağrılı və qürurlu yaddaşımız…

Ağdam sovet dövründə, nəinki Qarabağın, Azərbaycanın böyük elmi, iqtisadi potensiala malik iri şəhərlərindən biri idi. Ağdam, həm də Qarabağın mədəni mərkəzi, musiqi beşiyi idi..

Ermənilərin dinc torpağımıza gətirdiyi müharibə Ağdamın da cah-cəlalına, gəlhagəlli və bəxtəvər günlərinə son qoydu. İşğal nəticəsində Ağdamın 1094 kvadrat km sahəsinin 846,7 kvadrat km-i, yəni 77,4%-i, bir şəhər, bir qəsəbə, 82 kəndi Ermənistan tərəfindən işğal olunub, bütün tarixi abidələr, maddi-mədəniyyət nümunələri məhv edilib. Təəssüf ki, ermənilərin talançılığı indi də davam edir, gah Ağdamın adını dəyişib Tiqranakert qoyur, gah məhv etdikləri şəhərdə muzey açır, gah da saxta dəlillər düzəldərək guya bu yerlərdə vaxtilə ermənilərin yaşadığını söyləyirlər.

Filmdə ermənilər tərəfindən Ağdamın və ağdamlıların başına gətirilən bəlalar əks etdirilir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Firuzə Nadir
Rejissor: Vüqar Sədioğlu
Operator: Kamran Soduyev, Tural Usubov, Fərəc Babai, Namiq Vəliyev, Qəhrəman Məmmədov, Vüqar Həsənov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2014-cü ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2017 Gənclərin Birlik Oyunları

**2017 Gənclərin Birlik Oyunları**— 2000-ci ildən start verilən və sayca altıncı dəfə təşkil olunan *Gənclərin Birlik Oyunlarıdır*.
Mansudae Toplantı Zalı

**Mansudae Toplantı Zalı** — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının qanunverici hakimiyyəti hesab olunan Yüksək Xalq Məclisinin əyləşdiyi binadır. Toplantı Zalı Pxenyan şəhərində yerləşən Koreya İnqilabı Muzeyinə bitişik yerləşir.

Təsisatlara parlament nümayəndələrinin əyləşdiyi 2000 yerlik və 4300 kv metr ərazini əhatə edən əsas toplantı zalı həmçinin 10 müxtəlif dilə sinxron tərcümə edə biləcək zal daxildir.

Bina Stalinist memarlıq üslubunda inşa edilsə də üzərində müxtəlif Koreya elementləridə təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Birləşmə Tağı

**Birləşmə Tağı** (rəsmi **Milli Birləşmə naminə üç nöqtə fərmanı abidəsi**) — abidə Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyan şəhərinin cənubunda yerləşir. Abidə 2001-ci ilin avqust ayında Kim İr Senin Koreyanın birləşməsi ilə bağlı təkliflərini anmaq məqsədiylə inşa edilmişdir.

Tağ Pxenyandan Koreya tərəfsiz bölgəsinə kimi uzanan birləşmə magistralı üzərində yerləşir. O, iki milli libasda olan Koreya qadınını ehtiva edir və şimal və cənubun birlikdə kürədə əks edilmiş birləşmiş Koreyanı yuxarı qaldırmaları təsvir edir. Kürə Üç Nöqtənin emblemidir; Milli yenidən birləşmənin üç prinsipi; Koryo Demokratik Federal Respublikasının qurulması planı və 10 bəndlik proqramdan ibarət bütün xalqın Böyük Birliyinin.

Abidənin alt hissəsində yenidən birləşməyə və müxtəlif fərdlərin, təşkilatların, xalqların sülh şəraitində yaşamasına dəstək mesajı verən obrazlar təsvir edilmişdir.

Tağ 2002-ci ildə poçt markaların üzərində təsvir edilmişdir.

2024-cü ilin yanvarında Kim Çen İn Cənubi Koreya ilə birləşmədən narazı olduğu üçün abidənin dağıdılmasına çağırış edib. O, Cənubi Koreya ilə birləşmə təklifindən imtina edib və bu siyasətin bitdiyini elan edib. Peyk görüntülərinə görə, tağ 19-23 yanvar 2024-cü il tarixləri arasında sökülüb. Yenidən birləşmə tağının sökülməsi xəbəri 24 yanvar 2024-cü ildə Cənubi Koreyanın Birləşmə Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənib.

## İstinadlar
Ağrılı yaddaş

***Ağrılı yaddaş*** filmi rejissor Yalçın Əfəndiyev tərəfindən 1995-ci ildə çəkilmişdir. Film  "Salnamə" sənədli filmlər studiyası və Müdafiə Nazirliyi sənədli filmlər kino-telestudiyasının istehsalıdır. Film erməni təcavüzü nəticəsində öz yurd-yuvasından didərgin düşmüş, Bərdə, İmişli və Tərtərdə çadır düşərgələrində, vaqonlarda məskunlaşmış məcburi köçkünlərin ağır yaşayış şəraitindən bəhs edir. Şahidlər ermənilərin törətdikləri vəhşiliklərdən danışır.

## Məzmun
Film erməni təcavüzü nəticəsində öz yurd-yuvasından didərgin düşmüş məcburi köçkünlərimizin çətin həyat şəraitindən bəhs edir.

Filmdə Bərdə, İmişli və Tərtərdə çadır düşərgələrində, vaqonlarda məskunlaşmış məcburi köçkünlərin ağır yaşayış şəraiti əks etdirilir. Şahidlər ermənilərin törətdikləri vəhşiliklərdən danışır.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: İmran İsmayıl, Yalçın Əfəndiyev
Rejissor: Yalçın Əfəndiyev
Operator: Nizami Abbas, Etibar Şirinov, Seyidağa Mövsümlü, Nadir Mehdiyev

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
1995-ci ilin Azərbaycan filmləri
1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Məşhəd metrosu

**Məşhəd şəhər metropoliteni** () — İran İslam Respublikasının ikinci böyük şəhəri və şiə-İslam dünyasının əsas ziyarətgahlarından birinin yerləşdiyi Məşhəd şəhərinin metropoliten sistemi. İlkin layihədə metorpolitenin sadə sistem üzrə qurulması nəzərdə tutulsa da, sonradan bir sıra parametrlərinə görə tamhüquqlu metropoliten kimi inşa edilmişdir. Bir xətdən və 24 stansiyadan ibarətdir. Hazırda daha iki xəttinin tikintisi davam etdirilməkdədir və bu xəttlərin inşasının 2020-ci ilə qədər başa çatdırılması nəzərdə tutulur. Hazırkı metropoliteninin inşasına 1999-cu ildə başlanılmışdır. 24 aprel 2011-ci ildə isə metro sərnişinlərin istifadəsinə verilmişdir. Səhər saat 6:30-dan axşam saat 21:30-a qədər fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Hazırkı metropolitenin tikintisinə 1999-cu ildə başlanılmışdır. Qatarların sınaq hərəkətinə 4 yanvar 2011-ci ildə icazə verilmişdir. Rəsmi olaraq isə 24 aprel 2011-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.

20 fevral 2017-ci ildə ikinci xəttin ilkin mərhələsinin açılışı edilmişdir. 
## Xəttlər
### Birinci xətt
Uzunluğu 22.5 kilometrdir və 24 stansiyadan ibarətdir. Xəttin ilk istifadəyə verildiyi dövrlərdə isə stansiyaların sayı 22 olmuşdur. Bu stansiyalardan da cəmi 13-ü yeraltı stansiyalar olmuşdur. Xətt boyunca qatarların hərəkət müddəti 30 dəqiqədir. Xətt şəhərin şərqindəki Nahrisi rayonundan başlayır və şəhərin cənub-qərbini əhatə edən Vəkilabad rayonuna qədər uzanır.

### Planlanan və inşa edilən xəttlər
Növbəti - ikinci xəttin uzunluğu 14 kilometr olacaq. Bu xətt 13 stansiyanı birləşdirəcək və şəhərin şimalından cənubuna doğru uzanacaq. Kuhsəngi və Təbərsi rayonlarını bieləşdirəcək. Bu xəttin böyük bir hissəsi artıq inşa edilmişdir. Artıq metropolitenin üçüncü xəttinin də inşasına başlanılmışdır.  
* İkinci xətt - ilk mərhələdə 20 feral 2017-ci ildə açılmışdır və hazırda uzunluğu 8 kilometr olmaqla 6 stansiyanı birləşdirir.

## Həmçinin bax
* Mashad Urban Railway Corp
* Мешхедский метрополитен на интернет-метроэнциклопедии UrbanRail.Net 
* Мешхедский метрополитен на интернет-метроэнциклопедии Subways.Net

## İstinadlar
Azərbaycan 2017 Yay Universiada Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** — 2017-ci ildə Tayvanın paytaxtı Taybey şəhərində baş tutan '''Tələbələrin XXIX Yay Universiada Oyunları'''nda. 19-30 avqust tarixləri arasında Tayvanın ev sahibliyində baş tutan Tələbələrin XXIX Yay Universiada Oyunlarında, Azərbacan yığması **8 medal (3 qızıl, 1 gümüş və 4 bürünc)** qazandı. Azərbaycana medalları, cüdo yarışlarında çıxış edən Zəlim Kotsoyev (qızıl) və Firudin Dadaşov (bürünc), habelə taeкvondoçu Ayxan Tağızadə (gümüş) qazandırdı.

## Ümumi məlumat
### Medalçıların siyahısı

## Nəticələri
### [[Şəkil:Weightlifting pictogram.svg|25x25px]] Ağır atletiкa

**Oğlanlar**

### [[Şəkil:Judo pictogram.svg|25x25px]] Cüdo

**Oğlanlar**

### [[Şəkil:Taekwondo pictogram.svg|25x25px]] Taeкvondo

**Oğlanlar**

**Qızlar**

### [[Şəkil:Athletics pictogram.svg|25x25px]] Yüngül atletiкa

**Oğlanlar**

**Qızlar**

## İstinadlar
Elbit Hermes 450

**Hermes 450** uzun məsafələrdə taktiki missiyaları yerinə yetirmək məqsədilə hazırlanmış, orta ölçülü İsrail istehsalı pilotsuz uçuş aparatıdır. Havada 20 saat fasiləsiz uçuş edə bilən bu PUA kəşfiyyat və nəzarət məqsədilə istifadə olunur.

## İstifadəçilər
305px|thumb|Hermes 450 istifadəçiləri
* 
*  Botsvana
* 
* : Elbit Systems şirkəti ilə 2012-ci ilin avqust ayında imzalanan müqaviləyə əsasən İsrail Kolumbiyanı Hermes 450 və Hermes 900 PUA-ları ilə təchiz etməlidir.
* : İki ədəd Hermes 450 PUA 2006-cı ilin sonlarında sifariş verilmiş, 2007-ci ildə təhvil alınmışdır.
* 
* : Silahlı Qüvvələrə məxsus PUA-lar Abxaziya üzərində kəşfiyyat məqsədilə istifadə olunur.
* : Daxili İşlər Orqanları tərəfindən kəşfiyyat məqsədilə istifadə olunur.
* : 2009-cu ildə satın alınmışdır.
* : Hərbi Hava Qüvvələrində istifadə olunur.
* : 2006-cı ildə baş verən Livan müharibəsi zamanı və daha sonra Qəzzə zolağında aktiv şəkildə istifadə olunmuşdur. Bundan başqa, 2014-cü ilin avqustunda İran öz ərazisinə daxil olan Hermes 450 PUA-nı Nətənz nüvə obyekti yaxınlığında vurduğunu açıqlamışdır.
* : Sərhəd Mühafizəsi qoşunları tərəfindən 2004-cü ildə test edilmişdir.

### Keçmiş istifadəçilər
* : 2014-cü ilin yanvar ayına olan məlumata əsasən Britaniya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Hermes 450 PUA-ları İraq və Əfqanıstanda baş tutan əməliyyatlar zamanı 86,000 saatdan çox uçuş həyata keçirmişdir. 2014-cü ilin sentyabr ayının ortalarında Watchkeeper WK450 PUA silahlanmaya qəbul olunduqdan sonra, Britaniya Ordusu Hermes 450-dən istifadə etməmişdir.

## Xüsusiyyətləri
### Ümumi göstəriciləri
* **Ekipaj**: 0
* **Faydalı yük**: 150 kq
* **Uzunluğu**: 6.1 m
* **Qanad açıqlığı**: 10.5 m
* **Ümumi çəkisi**: 450 kq
* **Güc təminatçısı**: 1 × UAV Engines Limited R802/902(W), 39 kVt (52 a.g.)
### Uçuş keyfiyyətləri
* **Maksimum sürət**: 176&nbsp;km/s
* **Birbaşa məsafə**: 300&nbsp;km
* **Fasiləsiz uçuş**: 20 saat
* **Uçuş tavanı**: 5,500 m
* **Dırmanma sürəti**: 4.6&nbsp;m/s

## Həmçinin bax
* Pilotsuz uçuş aparatı
* Elbit Hermes 900
* İsrail Silahlı Qüvvələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Hermes 450 Brochure , Elbit Systems
* Hermes 450 Tactical UAV System , Defense Update
*Hermes 450, Israeli-weapons.com
*Border Patrol to deploy unmanned aerial vehicles, USA Today, 17 may 2004
*Israel Starts Reexamining Military Missions and Technology, Aviation Week & Space Technology, 20 avqust 2006
Tuzla burnu

**Tuzla burnu** () —  Krasnodar diyarının ucqar nöqtəsidir (36°36′ ş. u.; 2003-cü ildə Tuzla dilinin bərpa olunmuş hissəsini çıxmaqla). Burunun sahili sıldırımlıdır. Burada hündürlük 15 metrə çatır. Taman stansiyasından 8&nbsp;km aralıda yerləşir. Burun əhəng daşından ibarətdir.

Yerli əhali Tuzla burnunu Dəvə burnu adlandırırlar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Tuzla burnunun şəkilləri
İslam esxatologiyası

**İslam esxatologiyası** və ya **məad** — lüğəti mənası qayıdış deməkdir. İslam inancına görə insanlar öldükdən sonra bir daha dirilib axirət aləminə qayıdacaqlar. Bu əqidə İslam dininin zəruri məsələlərindən biridir. İnsan öləndən sonra bir daha dirilib, dünyada etdiyi əməlləri müqabilində hesab verəcək və nəhayət əbədi qalacağı cənnət və ya cəhənnəmə gedəcəkdir.
## Haqqında
İslam Dünyası Cəmiyyəti arasında ümumi konsensus yekdil rəy budur ki, axır zamandan əvvəl bir sıra əlamətlər olacaqdır. Beləliklə, Klassik dövr, Orta əsrlər və müasir dövrlərə aid İslam mətnləri bu işarələrin nələri əhatə edə biləcəyinə görə çox fərqlidir. Təkliflər sınaq və müsibətlər dövrü, əxlaqsızlıq, qüdrətli müharibələr, qeyri-təbii hadisələr, Yəcuc və Məcuc tərəfindən ərəb ölkələrinə hücumu və/yaxud dünyaya ədalətin qaytarılması ilə bağlı idi. Bütün hadisələr başa çatdıqdan sonra kainat məhv olacaq və hər bir insan əməllərinə görə cavab verməsi üçün diriləcək.

Məhəmməd (s) buyurur: "Sizin vaxtınız sizdən əvvəlkilərin vaxtı ilə müqayisədə əsr namazından günəşin batmasına qədərdir". Bəzi "zəif" hədis mənbələrində 6 və ya 7 min ömür qeyd olunur. Yerin illəri, Adəmin dünyaya enməsi ilə bərabər tutulur və onun ömrü Məhəmməddən 1400 və ya 1500 ildir Kuk İbn İshaqın Adəmdən Məhəmmədin gəlişinə qədər olan dövrü 5432 il hesabladığını bildirir.

Apokaliptik İslam rəvayətlərində əsas personajlar bunlardır: Mehdi ("Rəhbər Yol göstərən"), İkinci Gəlişdə cənnətdən enən İsa, Dəccal və Vəhşi Heyvan. Simvollar bəzi dini qruplar tərəfindən bəzi dəyişikliklərlə də istifadə edilə bilər; Səid Nursi yaşadığı dövrə uyğunlaşmaqda anlayış və məna dəyişiklikləri ilə Dəccal əvəzinə Süfyani anlayışını önə çəkir və bəzi ayət/hədis fraqmentlərinə numeroloji üsullar tətbiq edərək, onun tərəfdarları camaatının Mehdi (Kollektiv) olduğunu və qiyamətin mümkün tarixlərini göstərir.

Qiyamət səhnələrində Quranda bildirilən səma cisimlərinin təbiəti, quruluşu və ölçüləri ilə bağlı sübut və təsvirlərə yer verilir: Ulduzlar adi hallarda səmanı işıqlandıran çıraqlar ikən, daşlara çevrilirlər (Al-Mulk 1–5). və ya (şahap- meteor, yanan od) (əl-Cinn 9) qeyri-qanuni olaraq səmaya qalxan cinlərə atılan; Qiyamət vaxtı gələndə onlar yerə tökülür, lakin bu o demək deyil ki, yer üzündə həyatın sona çatır. İnsanlar qorxu içində sağa-sola qaçırlar,(ət-Təkvir 1–7) sonra meydan qurulur və günün padşahı və ya ağası; (maliki yəvmi-d-din) gəlib şin'ini göstərir. baxışlar qorxulu, səcdəyə dəvət olunur; Keçmişdə dəvət olunmuş, lakin qəbul etməyənlər bunu edə bilməzlər (Qələm 42–43).
## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *ABUZƏROVA, Ülkər*. İbn Sinanin Fəlsəfi Sistemində Axirət İnancının Əsasları. Metafizika Jurnalı (ISSN: 2616-6879), 2025, №8, sıra: 1. ss.74-95
* *İbrahim Bağırov*. SADREDDİN ŞİRAZİ VE CİSMANİ MEADIN FELSEFİ İSPATI. History of Science Journal (p-ISSN 2790-0029; e-ISSN 2790-0037). 2026. Cild 7, say 1, serial 24, ss.252-275
Solbyerq

**Solbyerq** — Danimarkanın Orhus əyalətinin cənub-qərb dairəsi və Orhusun kənar sahələrindən biri. Şəhər mərkəzindən 17&nbsp;km məsafədə yerləşir. 3,505 nəfər əhaliyə malikdir (1 yanvar 2014).

## İstinadlar
Doob burnu

**Doob** — Qara dəniz sahillərində, Semesskaya buxtasının cənub-şərqində yerləşir. Navaqir silsiləsinin buxtanın daxilinə uzanan hissəsidir. Burun yaxınlığında Kabardinka kəndi yerləşir.

31 avqust 1986-cı ildə Doob burnunda «Admiral Naximov» gəmisi toqquşma nəticəsində batmışdır.

Fayl:5457 Doob Lighthouse.jpg|
Fayl:5465 Doob Lighthouse.jpg|
Fayl:5472 Doob Lighthouse.jpg|
Fayl:5485 Cape Doob Pano.jpg|
Fayl:5502 Cape Doob Pano.jpg|
Fayl:5600 Doob Lighthouse Evening.jpg|
Əhməd xan Qaraxani

**Əhməd bin Məhəmməd bin Süleyman bin Nəsr bin İbrahim bin Nəsr bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1129. ildə qardaşı III Nəsr xan Qaraxaninin sui-qəsd nəticəsində ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Bəhram Gurun şir ovu

**Bəhram Gurun şir ovu** - I Şah Təhmasibin sifarişi ilə 1539-1543-cü illərdə hazırlanmış və Təbriz miniatür məktəbinin sənətkarları tərəfindən çəkilmiş rəsmlərlə bəzədilmiş Nizami Gəncəvinin *"[[Xəmsə]]"* əlyazmasına daxil olan, Sultan Məhəmməd tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəridir.  Miniatürün daxil olduğu əlyazma hazırda Britaniya Milli Kitabxanasında (MS Or. 2265) saxlanılır.

## Mövzu

Nizaminin *"[[Yeddi gözəl (Nizami)|Yeddi gözəl]]"* poemasında, Bəhram Gurun vəhşi heyvan ovunu çox sevməsi, atdığı oxların boşa çıxmaması tərif olunur. Şair yazır ki, hətta Bəhram bir dəfə guru pəncələri altına almış şiri oxla hədəfə alıb, onu öz qurbanı ilə bir-birinə tikmişdir.

## Təsvir

Nizaminin təsvir etdiyi bu qəhrəmanlıq epizodu bir çox rəssamlar kimi Sultan Məhəmmədi də maraqlandırmışdır. Miniatürün mərkəzində atlı Bəhram, onu müşayiət edən saray əyanları və şahın sevimli kənizi Fitnə təsvir olunmuşdur.

XVI əsr Təbriz miniatür məktəbinin üslubuna uyğun olaraq Sultan Məhəmməd öz kompozisiyasında əsl süjetlə əlaqəsi olmayan çoxlu heyvan və başqa personajlara geniş yer vermişdir. Bütün bunlarla yanaşı,  o, əsas süjet fonunda heyvanat aləminə xas olan kiçik bir epizod da təsvir etmişdir. Bu epizod təbiətən bir-birinə düşmən olan xallı pələnglə aynın əhvalatıdır; sıldırım qaya üzərində dayanan ayı özündən aşağıda ona tərəf dırmanan pələngə atmaq üçün iri bir qaya parçasını havaya qaldırmışdır. Ayının sui-qəsdini təsvir edən bu epizod nə qədər maraqlı olsa da, tamaşaçının diqqətini əsas süjetdən yayındırmır.

Miniatürün aşağı hissəsində imza olaraq *"Ustad Sultan Məhəmmədin əməli"* sözləri yazılmış, ətrafdakı kitabələrə isə poemanın müvafiq mətnindən yeddi beyt göçürülmüşdür.

## Tədqiqi

Dekorativ planda işlənmiş kompozisiyanın monumentallığı və lakonikliyi, Bəhram surətinin tutarlı həlli, sayca az, lakin intensiv rənglərin ahəngdar çalarlarından doğan zəngin kolorit uyarlığı, poemanın qəhrəmanlıq ruhu və oynaq bəhri ilə səsləşir. Bütün bunlar Nizami hekayətini rəsm dilində canlandırmaq naminə rəssamın kəşf etdiyi uğurlu təsvir vasitələri və orijinal ifadə tərzi sayəsində mümkün olmuşdur. Rəssam əsas süjet xəttinin (şirlə gurun oxla bir-birinə tikilməsi) nəqlini, habelə epizodu tamamlayan digər köməkçi personajları məhdud miniatür səthində müxtəlif pozalarda paylaşdırmaqla komozisiyada gərgin dinamika yarada bilmişdir.

İllüstrasiyada qəhrəmanlığı və cəsurluğu tərənnüm edən amillər inandırııcı şəkildə əks etdirilmişdir. Personajlar arasındakı ümumi iğtişaş, təəccüb və həyəcan bildirən əlamətlət - əl-qol jestləri rəssamın izlədiyi gərgin dinamikanın daha da güclənməsinə səbəb olmuşdur.

Miniatürdə personajların azlığı, hekayənin konkret və lakonik nəqli üçün zəmin yaratmışdır. Bunlardan başqa ov şəraiti üçün seçilən təbiət mənzərəsi də süjetin miniatür həllində xüsusi mövqe kəsm etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Rusiya Ordusu Teatrı

**Rusiya Ordusunun Mərkəzi Akademik Teatrı** (Rusca: Центральный академический театр Российской армии) Moskvanın ən böyük teatrıdır. Onun əsası 1929-cu ildə Qırmızı Ordu Teatrı adı ilə qoyulmuşdur. 1951-ci ildə isə adı Sovet Ordusu Teatrı kimi dəyişdirilmiş və bura həmişə müharibə mövzusu ilə bağlı göstərişlərlə ixtisaslaşmışdır.

Böyük tikili Suvorov meydanında yerləşir və 1934-1940-cı illər aralığında tikildiyi dövrdə beş guşəli qırmızı sovet ulduzu formasına malik idi. Stalinist memarlıq üslubunda olan ilk nümunə Karo Halabyan və V.Simbirtsev tərəfindən dizayn edilmişdir. Güman edilirdi ki, teatr bütün avropada ən boyük səhnə idi. Bura gerçək tanklara, süvariyə və böyük gəmilərə sahiblik edəcək qədər böyük idi. Bundan savayı bu tikili oktyabr inqilabından sonra tikilmiş ilk teatr binası idi. Binanın açılışı 1940-cı ilin 14 sentyabr tarixində baş tutmuşdur.

Teatr 10 mərtəbədən ibarətdir. Buradakı kiçik zal 400, böyük zal isə 1520 tamaşaçı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Teatrın ilk və ən tanınmış direktoru Aleksey Popov olmuşdur. Sonradan onu 1963-cü ildə oğlu Andrey Popov əvəz etdi.
Elxan Nuriyev (coğrafiyaçı)

**Elxan Nuriyev Balahəsən oğlu** (d.1947-ci il iyunun 6-da Şamaxı rayonunun Göylər kəndi) — dosent, professor.

## Həyatı
1947-ci ildə Şamaxı rayonunun Göylər kəndində anadan olmuşdur.1964-cü ildə Göylər kənd onbirillik məktəbini, 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin  Geoloji-coğrafiya fakültəsinin Coğrafiya bölməsinin bitirmişdir. 

## Elni fəaliyyəti
* 1976-cı ildə AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun Xəritəçilik və coğrafi adlar (toponimika) şöbəsində  işləmişdir.

* 1983-cü ildə “Şəki-Zaqatala zonasının yaşayış məntəqəsi adlarının tədqiqi” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

* 1985-ci ildə baş elmi işçi, sektor müdiri olmuşdur.
 
* 1990-cı ildən Bakı Dövlət Universitetinin “Xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası və turizm” kafedrasının dosentidi.

* 2001-ci ildən Beynəlxalq Eko-Enerji Akademiyasının professorudur. 
 
* 2005-ci ildən BDU-nin Coğrafiya fakültəsində Hümanitar və Sosial məsələlər üzrə dekan müavini vəzifəsində çalışır.“Coğrafi reallığın Azərbaycan toponimiyasında tədqiqi” mövzusunda doktorluq dissertasiyası işini tamamlamışdır.

## Elmi əsərləri
E.B.Nuriyev 100-ə qədər elmi əsərin, o cümlədən monoqrafiya, dərslik, metodik göstərişin və s.  müəllifidir. “Azərbaycan toponimləri” (1999-cu il) ensklopedik lüğətin əsas müəlliflərindən biridir. Elmi əsərlərə toponimikaya, dünyanın iqtisadi və siyasi coğrafiyasına, turizmə həsr edilmişdir.
E.B.Nuriyev bir çox elmi simpoziumlarda, konfranslarda, Coğrafiya Cəmiyyətlərinin qurultaylarında çıxışlar etmişdir. Dəfələrlə BDU-nin, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin Fəxri Fərmaları ilə təltif edilmişdir.

* 2015, Гидронимы Северо-Восточно го Азербайджана

* 2015, Kadrların hazırlanmasında topo nimik materiallardan istifadənin əhəmiyyəti
 
* 2015, Rekreasiya sisteminin ərazi təşkili
 
* 2008,Turizm səyahətlərində toponimik materiallardan istifadə

* 2008, Azərbaycanda maldarlıq təsərrüfatını əks etdirən bəzi toponimlər

* 2007, Rekreasiya ehtiyatları və onların qiymətləndirilməsi

* 2007, Azərbaycan Respublikasında kənd turizminin imkanları və inkişaf perspektivləri
 
* 2007, Azərbaycanda kənd turizminin inkişaf perspektivləri
 
* 2007, Azərbaycanın coğrafi adları adlları qədim mənbələrdə
 
* 2007, Oykonimlərin yaranmasında əhali miqrasiyasının rolu
 
* 2005, Şamaxı rayonunun sosial-iqtisadi inkişafında turizm imkanları
 
* 2005, Miqrasion paralel toponimlər
 
* 2005, Beynəlxalq turizmin dünya iqtisadiyyatında yeri

## Kitablar

* 2000, Azərbaycan Xalq coğrafi terminlər
 
* 1988, Azərbaycan SSR-in Şəki-Zaqatala zonasının toponimiyası

## Həmçinin bax

* Dadaş Ələsgərov
 
* Tapdıq Həsənov

## Xarici keçidlər
Elxan Nuriyev

## İstinadlar
Maria Maqdalena Keveriç

**Maria Maqdalena Keveriç** () — bəstəkar Lüdviq van Bethovenin anası idi.

## Həyatı

O, 1746-cı ildə Almaniyanın Reyn çayının qarşı tərəfində yerləşən Koblens şəhəri ilə qarşı-qarşıya yerləşən Erenbreytşteyn kəndində anadan olmuşdur. Onun valideynləri Yohan Henrix Keveriç (1701–1759) və Anna Klara Vestorff (1707–1768), 1731-ci ildə ailə həyatı qurmuşlar. 1733-cü ildən etibarən Yohan Erenbreytşteyndə yerləşən məhkəmə binasında baş aşpaz olmuşdur.

Onların altı uşaqlarının ən gənci Maria Maqdalena idi. 30 yanvar 1763-cü ildə o Yohan Georq Leym ilə ailə qurmuş, lakin o, 1765-ci ildə həlak olmuşdur.

12 noyabr 1767-ci ildə o, Bonn şəhərində yerləşən Remiqius kilsəsində Yohan van Bethoven ilə ailə qurmuşdur. Yohanın atası Köln prensliyində kapelmeyster işləyirdi və Yohan burada saray musiqiçisi işləyirdi. Yohan və Maria van Bethovenin yeddi uşaqları olmuşdur: gələcəkdə bəstəkar olacaq Lüdviq ikinci, 1770-ci ildə doğulmuşdur.

Maria 1787-ci ildə 40 yaşında, Bonn şəhərində vərəm xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Ağabaş

**Ağabaş**-İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı.

## Toponimik izah
**Ağabaş** — 1590-cı ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı. Ehtimal ki, Ağa şəxs (yaxud seyid) adından və farsca bəş — *əkin yeri* sözündəndir. Ermənistanda *ağ* və *ağa* sözləri ilə başlayan çoxlu yaşayış məntəqə adları ilə əlaqədar bir məsələni nəzərdə tutmaq lazımdır. Tədqiqat göstərir ki, toponimlərdə *ağa* formasını kəsb etmiş söz bəzi hallarda əslində əxi (ərəbcə *qardaş*) sözündən ibarətdir. Orta əsrlərdə Şərqi Anadoluda, Ermənistanda və Azərbaycanda çoxlu əxi dini cəmiyyətləri və zaviyələri vardı. Əxilər şeyxlər idilər. Onların cəmiyyətləri feodal zülmünə qarşı çıxır və sənətkarların mənafelərini müdafiə edirdilər. XV əsrdə Anadoluda əxi (dərviş) cəmiyyətləri geniş yayılmışdı. Şeyxlər vasitəsilə əxilər Yaxın Şərqin dərviş və sufi ordenləri ilə əlaqə saxlayırdılar. Türkiyə və Azərbaycan hökmdarları əxilərə torpaq sahələri, kiçik məntəqələr bağışlayırdılar. Faruk Sumer bu münasibətlə yazır ki, əxilər siyasi baxımdan bir zümrə idilər. Ermənistanda çoxlu *ağa* (əsli əxi), *dərviş* və şeyx sözləri ilə başlayan kənd adları da bununla bağlıdır, lakin *əxi"* sözü danışıqda təhrif olunaraq bəzi hallarda *ağa* şəklinə düşdüyünə görə bütün hallarda onu rəng bildirən ağ və şəxs adını bildirən Ağa sözlərindən ayırmaq çətindir. Ona görə də Ağabaş kənd adı Əxibəş (*əxiyə məxsus əkin yeri*) mənasında da ola bilər. Bax: Ağbaş.

## Həmçinin bax
* İrəvan əyaləti
* Qərbi Azərbaycan
* Avşar

## Ədəbiyyat
* Budaqov B. Ə. Azərbaycan toponimlərinin problemləri. *Azərbaycan onomastikası probleminə dair*. Bakı, 1986.
* Budaqov B. Ə. Ermənistanın Azərbaycan mənşəli coğrafi adları. *Didərginlər* məcmuəsi. Bakı, 1990.
* Budaqov B. Ə. Türk uluslarının yer yaddaşı. Bakı *Elm*: Bakı, 1994.
* Vəlixanlı N. IX–XII əsr ərəb coğrafiyaşünas səyyahları Azərbaycan haqqında. Bakı, 1974.

## İstinadlar
Ağabək

**Ağabək** — Sürməli qəzasında kənd adı

## Toponimik izah
**Ağabək** — İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı. Ağabək şəxs adındandır. XIX əsrin sonlarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Qeybullayev Q. Ə. Qədim türklər və Ermənistan, Bakı, 1992.
Penyon-de-Veles-de-la-Qomera

**Penon-de-Veles-de-la-Qomera** () — Keçmişdə ada olmuş kiçik bir yarımada. Yarımada Mərakeşin Afrika sahillərində yerləşməsinə baxmayaraq İspaniyaın suveren ərazisidir. Yarımadanı Mərakeş öz ərazisi hesab edir. Melilyadan 126 km qərbdə, Seutadan isə 117 km cənub-şərqdə yerləşir. Penon-de-Veles-de-la-Qomerada İspaniyanın 60 hərbiçisi yaşayır, burada mülki əhali yoxdur.

## Coğrafiya
thumb|
Penonun qumlu dillə birlilkdə eni 400 metr, eni isə 100 metr təşkil edir. Sahəsi 0,019 km²-dir. Yarımada hündürlük 87 metrdir. Burada qala kompleksi vardır. Qala komplksinə daxildir:
* Qədim müdafiə qurğularının qalıqları,
* Mayak,
* Bir necə ev,
* Helikopter meydaçası
Yarımadada içməli su yoxdur.

## Tarix
250px|thumb|Penon-de-Veles-de-la-Qomera (692-ci qravürası)

Qaya üzərində ilk dəfə 1162-ci ildə Abd əl-Mumin tərəfindən inşa etdirilmişdir.
23 iyul 1508-ci ildə II Ferdinand tərəfindən göndərilmiş Pedro Navarro adanı və qalanı ələ keçirir. Burada olan olan keçmiş fəniz quldurlarına məxsus bazanı darmadağın edilir. Pedro Navarro adanın ilk rəyisi olur. İşğal İspaniya II Ferdinant ilə Portuqaliya kralı I Manuel arasında münadibətləri korlayır. Ancaq 1509-cu ildə imzalanmış Çintran anlaşması ilə İspaniyanın adaya sahiblənməsi təstiqlənir. 20 dekabr 1522-ci ildə bərbərlər sərkərdəsi hiylə ilə adanı ələ keçirir. Adada yerləşən ispan qarnizonu və komandiri məhv edilir. 1564-ci ildə II Filippin əmri ilə 13 minlik ordu adanı yenidən İspaniyaya qaytarır. Qarsiya Alvares mərakeşlilərlə Osmanlı imperiyasının mümkün hücumuna qarşı anlaşma imzalayırlar.
1680, 1701, 1755, 1781 və 1790-ci illərdə qəsr uğurlu şəkildə bərbər hücumlarına dözür. 

### ХХ əsr və müasir dönəm
Rif müharibəsinin gedişində 1922-ci ilin martında bərbərlər taxta körpünün köməyi ilə adaya daxil olurlar. İlkin olaraq qala növbətçisi öldürülür. Nəhayətdə qala bərbərlərin əlinə keçir. İspanlar mülki əhalini və qarnizonu «B-1» və «Isaac Peral» gəmilərində evakuasiya etmişlər. Bir müddət sonra ispan legionu adanı ələ keçirirlər.

1934-ci ildə güclü fırtına adanı qumlu tombolo materiklə birləşdirir. Hazırda Penon-de-Veles-de-la-Qomera İspaniya hökumətinə  tabedir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Descripción del Peñón de Vélez de la Gomera en la Comandancia General de Melilla 
* Islas y Peñones en el Norte de África, en la web de Ingenieros Militares de España.
Ağavyer

**Ağavyer** — İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd.

## Toponimik izah
Ağavyer kəndinin 1918-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Yerli tələffüz forması Ağbəri. Naməlum *aqav* və Azərbaycan dilində *yer* sözlərindən ibarətdir. XIX əsrdə Eçmiədzin qəzasında Aqavnatun (1441-ci ildən bu kənd Eçmiədzin kilsəsinin vəqfi idi) və Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında Aqavyurd kənd adlarında *aqav* sözü ilə eynidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası. Bakı, 1995.
Ağ ağa

## Toponimik izah
**Ağ ağa** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan rayonunda) kənd adı. 1918-ci ildə azərbaycanlı  əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

## Həmçinin bax
* Zəngəzur
* Ağavyer
## Ədəbiyyat
* Qeybullayev Q.Ə. Qədim türklər və Ermənistan, Bakı, 1992.
* Qızılbaşlar tarixi, Bakı, 1995.

## İstinad
Ağaqişlaği

## Toponimik izah
**Ağaqişlaği** — 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Zarzəmin nahiyəsində kənd adı. Ağa adlı şəxsə (yaxud əxiyə) məxsus qışlaq mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Ağavyer
* Aqavyurd

## Ədəbiyyat
* Vəlixanlı N. IX–XII əsr ərəb coğrafiyaşünas səyyahları Azərbaycan haqqında. Bakı, 1974.

## İstinad
Sertifikatlı etik haker

**Sertifikatlı etik haker** — mütəxəssislərə EC-Council tərəfindən informasiya təhlükəsizliyi üzrə verilən sertifikatdır.

ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən tanınır. Şəbəkə təhlükəsizliyi sahəsində müvafiq səviyyədə biliklərin olmasını təsdiq edir. Etik hakerlər, adətən təşkilatlar tərəfindən istifadə olunurlar, informasiya təhlükəsizliyi boşluqlarını aşkar etmək və aradan qaldırmaq məqsədilə hakerlərin istifadə etdikləri eyni metodlardan istifadə edərək şəbəkələrə və ya kompüter sistemlərinə daxil olmağa cəhdlər edirlər. CEH sertifikat imtahanı şəbəkə protokollarının, əməliyyat sistemlərinin və tətbiqi proqramların boşluqları, troyanlar, viruslar, rutkitlər, informasiyanın toplanması, şəbəkənin daranması və resursların inventarlaşdırılması, veb-serverlərin və simsiz şəbəkələrin sındırılması, informasiya təhlükəsizliyi vasitələrinin aldadılması, nüfuzetmə testləri, DoS hücumların, SQL-inyeksiya hücumlarının həyata keçirilməsi, seansların ələ keçirilməsi və s. kimi sahələri əhatə edir.

## Ədəbiyyat
* İmamverdiyev Y. N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015, "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 160 səh.
Takamura Koun

– Yaponiya heykəltaraşı.

Doğum adı Nakacima Kozodur. Tokiodakı Ueno parkında yerləşən və 1898-ci ildə tamamlanmış Sayqo Takamorinin bürüncdən heykəlini o hazırlayıb. Tokio İmperator Sarayının qarşısında dayanan Kusunoki Masahide heykəlinin də müəllifidir.

Koun həmçinin şair və heykəltaraş Kotaro Takamuranın atasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Takamura Kounun qəbri
Həsən xan Qaraxani

**Həsən bin Əli xan Qaraxani** - 
Qərbi Qaraxanilər dövlətinin  xaqanı. 1130. ildə qohumu Əhməd xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Qazan burnu

**Qazan** () — Kerç yarımadasının ucqar şimal nöqtələrindən biri. Krım yarımadasının şərqində Leninski rayonu ərazisində yerləşir. Yurkino kəndindən şimalda, Azov dənizi sahillərində qərarlaşır.

Burunun sahilləri sıldırımlıdır. Xroni burnundan cənub-qərbdə yerləşir. Bulqanak buxtasına daxil olur.
2032 Yay Olimpiya Oyunları

2032-ci il Yay Olimpiya Oyunlarını keçirməyə iddialı şəhərlərin siyahısı.

## İddialı şəhərlər
* , Bakı
* , Sarayevo
* , Dehli
* , Toronto
* , Nayrobi
* , Budapeşt
* , Brisben
* , Buenos-Ayres
* , Doha
* , İstanbul
* , Madrid
* , Sankt-Peterburq

## Olimpiadanın açılışı

## Ölkələrin göstərdiyi nəticələrı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bugtraq

**Bugtraq** – boşluqlar, onların istismar metodları və boşluqların aradan qaldırılması daxil olmaqla kompüter təhlükəsizliyi problemlərinə həsr edilmiş e-poçt göndərişi siyahısı. 1993-cü il noyabrın 5-də Skott Çasin tərəfindən yaradılmışdır, poçt göndərişi hazırda Symantec Response tərəfindən idarə edilir və http://www.securityfocus.com/archive/1 veb-saytında arxivləşdirilir.

## Ədəbiyyat
* İmamverdiyev Y. N. İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2015, 160 səh.
Baklaniçnı burnu

**Baklaniçnı burnu** () — Kerç yarımadasının ucqar şimal-şərqində, Leninski rayonu ərazisində yerləşir. Osovinı kəndindən şərqdə, Azov dənizi sahillərində qərarlaşır.

Sahillərində su altı və üstü daşlar müşahidə edilir. Xroni burnundan cənub-şərqdə, Qolubinnı (şimal) və Borzovka burunları yaxınlığında yerləşir. Burun boyunca sərt örtüklü yol gedir.
Xroni burnu

**Xroni burnu** (, ) — Kerç yarımadasının ucqar şimal-şərqində, Leninski rayonu ərazisində yerləşir. Osovinı kəndindən 0,5 km şimalda qərarlaşır.

Qərb sahillərini Bulanak buxtası, şərq sahillərini isə Kerç boğazının suları yuyur.

## İstinadlar
Boqatube burnu

**Boqatube burnu** () — Kerç yarımadasının ucqar şimal nöqtələrindən biri. Leninski rayonu ərazisində, Azov dənizi sahillərində qərarlaşır. Dəniz Piyadaları buxtasının qərb nöqtəsini təkil edir. Kurortnoe kəndindən qərbdədir. Əvvəllər ərazisində Novı Svet adlı kənd olmuşdur.

Sahilləri sıldırımlıdır. Ətrafında su altıdaşlar müşahidə edilir. Cənubunda Çokrak gölü yerləşir.
Lethe diana

***Lethe diana*** – Nimfalidlər fəsiləsindən kəpənək növü. Qanadları tünd qəhvəyi rənglidir, üzərlərində arpacıqlar olur, qanad açıqlığı 45–55 mm təşkil edir. *[[Lethe confusa]]* növünü xatırladır, lakin *Lethe confusa* kəpənəyinin qanadlarında ağ zolaq olur.

## Görünüş
Qanad açıqlığı 45–55 mm arasında dəyişir. Ön qanadlar tünd qəhvəyi rəngdədir, üzərlərində kiçik ağ zolaqlar olur, dişilərdə bu daha aydın sezilir. Bir qanadının üzərində 6-yə qədər arpacıq olur. Damarları açıq-aydın sezilə bilir.

## Yayılması
Növə Rusiyanın regionlarında – Primorye, Saxalin və Cənubi Kurildə təsadüf edilir. Həmçinin Yaponiyada yayılmışdır: Hokkaydo, Honşu, Şikoku, Kyuşu və Tsuşima. Əsasən enliyarpaqlı meşələrdə, dağlarda və düzənlikdə rast gəlinir.

## Həyat
*Lethe diana* sürfəsi metamarfozu tamamlamaq üçün 4 mərhələdən keçməli olur. Yumurtalarını bambuk ağacının yarpaqlarına qoyur və sürfələr özbaşına böyüyür. Əsasən Sasa cinsindən olan bambuklara yumurtalarını qoyur.

## Sürfələrin qida mənbələri
* *[[Quercus acutissima]]*
* *[[Quercus serrata]]*
* *[[Phyllostachys nigra]]* — qara bambuk
* *[[Phyllostachys reticulata]]*
* *[[Pleioblastus simonii]]*
* *[[Pleioblastus chino]]*
* *[[Sasa borealis]]*
* *[[Sasa kurilensis]]* — həmişəyaşıl bambuk
* *[[Sasa veitchii]]*
* *[[Arundinaria]]* — cane
* *[[Poaceae|Poacae]]*
* *[[Sasa (bitki)|Sasa]]*

## Altnövləri
* *Lethe diana diana*
* *Lethe diana australis*
* *Lethe diana sachalinensis*(Cənubi Saxalin)
* *Lethe diana tomariope* (Kuril adaları)
* *Lethe diana mikuraensis* (Honşu)

## İstinadlar
Tupolev

**Tupolev** () — baş qərargahı Moskva şəhərində yerləşən, Rusiyada fəaliyyət göstərən hərbi aviasiya texnikası istehsalı ilə məşğul olan şirkət. 22 oktyabr 2012-ci ildə 90-cı il dönümünü qeyd edən bu şirkət Andrey Tupolev tərəfindən əsası qoyulan OKB və ya Tupolev Dizayn Bürosunun davamçısıdır. Rusiya hökuməti Tupolevi Mikoyan, İlyuşin, İrkut, Suxoy və Yakovlev şirkətləri ilə birləşdirərək Rusiya Birləşmiş Təyyarə Şirkəti (United Aircraft Corporation) adını verməyi planlaşdırır.

Aviasiya texnologiyalarından başqa raket və dəniz aviasiyası istehsalı ilə məşğul olan Tupolev şirkəti SSRİ və Şərq Bloku dövlətləri üçün 18,000-dən çox təyyarə istehsal etmişdir.

## Həmçinin bax
* Tupolev Tu-95
* Tupolev Tu-123
* Tupolev Tu-144
* Tupolev Tu-160

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tupolev company website
* Tupolev company website 
* История КБ Туполева на сайте ОАО «ОАК».  // uacrussia.ru 
* Яркий самолёт Ту-22. // tu22.ru
* История КБ Туполева на сайте ОАО «ОАК».  // uacrussia.ru 
* ОКБ Туполева — архивные видеокадры из видеобанка «TVDATA». // tvdata.ru