open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cənubi Antil adaları

**Cənubi Antil adaları** (, , ), Kiçik Antil adalarının cənub hissəsində, Venesuela sahillərinə yaxın ərazidə yerləşən və əsasən vulkanik adalardan ibarət olan adalar qrupu.

## Coğrafiyası
Adaların ümumi sahəsi 2000&nbsp;km², hündürlüyü 372 metr təşkil edir.

Tərkibinə daxil olan adalar:

İri adalar ısasən vulkanik məşhəlli olub metamorfik və kristalik suxurlardan ibarətdir. Kiçik adalar isə mərcan və qumlu dayazlıqkardan ibarət olur. İqlimi tropikdir il ərzində 500–600&nbsp;mm yağıntı düşür. Burada həmişəyaşıl kol və meşəliklər vardır.

## Əhalisi
2009-cu il məlumatına görə adalarda 0,7 mln insan yaşayır. Onlar əsasən zəncilər, mulatlar və hollandlardan ibarət olan ağlar yaşaylr.

Ən böyük şəhəri Kürasao adasında yerləşən Villemstad şəhəridir.

## İqtisadiyyat
Burada batat, banan yetişdirilir, keçi, qoyun saxlanılır. Aruba və Kürasao Cenesuelaya məxsus neft emalı zavodlar vardır. Son zamanlar turizm inkişaf edir.

## Mənbə
* Levander, Alan, et al.  2006 (28 February).  Evolution of the Southern Caribbean Plate Boundary.  (abstract ; article)  *Eos, Transactions, American Geophysical Union*, 87(9): 97,100.
* Levander, Alan, et al.  2006 (accessed 27 August).  Collaborative Research: Crust-Mantle Interactions During Continental Growth and High-Pressure Rock Exhumation at an Oblique Arc-Continent Collision Zone: Geology of Northeastern Venezuela .  SE Caribbean Plate Boundary Continental Dynamics Project .  Houston, TX: Rice University.
Ehtimallıq

**Ehtimallıq** (; ; ;  – ola biləcək; osm. tr. ihtimaliye; ər.  ; tr. olasıcılık) — biliyin ancaq imkanlılıq dəyəri olduğunu və imkan olarsa ola biləcəyini önə sürən nəzəri-skeptik təlim.

## Mənbə
Adilə Nəzərova. "Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti".
Zardalı (Ərdəbil)

**Zardalı** — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 141 nəfər yaşayır (31 ailə).

## İstinadlar
.

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Zardalu,_Ardabil
Baqqaliyə

thumb|Erzurum, Türkiyə

**Baqqal** — pozulmadan saxlanılabiləcək yarı təzə və ya konservləşdirilmiş yemək maddələrini, müxtəlif təmizlik vəsaitlərini topdan ya da pərakəndə satan bir tacir.

## İstinadlar
Sufiçay

**Sufi çayı** (Fars dili: صوفی چای) — İranın cənub qərbində yerləşən çay. İnzibati ərazi vahidi olaraq Şərqi Azərbaycan ostanında yerləşir.

Öz mənbəyini Səhənd dağından götürən çay Marağa şəhərinin qərbi və Bünab şəhərinin cənubundan keçdikdən sonra Urmiyə gölünə tökülür. Çayın üzərində Ələviyan səddi tikilmişdir. 
 
## İstinadlar
Zərrinəçay

**Zərrinəçay** və ya **Cığatıçay** — İranın Kürdüstan və Qərbi Azərbaycan ostanlarından axan çay. Uzunluğu 302&nbsp;km-dir. Saqqızın şimalından, Kürdüstan ostanındakı Zaqros dağlarından başlayır və burada "Yaquti çay" kimi tanınır.

## Axın
Cığatı çayı şimala doğru, Qərbi Azərbaycan ostanının sahili boyunca axır və şəhid kazemi bəndinə tökülərək böyük su ehtiyatı yaradır. Burda bir stansiya var. Bu çay şimala və azca qərbə doğru uzanaraq və Şahindej, Miyandüab, Kişavərzdən keçərək Urmiya gölünə tökülür. Urmiya hövzəsi sularının çoxundan fərqli olaraq çoxillikdir. Çayın gücü mövsümdə saniyədə 50 kub metrdən suların azaldığı dönəmdə saniyədə 10 kub metrə qədərdir.

## İstinadlar
Gözəlcə Əli Paşa

**İstanköylü Çələbi (Gözəlcə) Əli Paşa** () — II Osman dönəmində 23 dekabr 1619–9 mart 1621 tarixlərində ümumilikdə bir il 2 ay 17 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamı.

## Həyatı
Əslən türkdür. Atası Tunis bəylərbəyi Əhməd Paşa, anası isə peyğəmbər nəslinə mənsub Qaya Paşanın qızıdır. Mükəmməl bir təhsil almış, gənc yaşda İstanköy sancaqbəyi, daha sonra ard-arda Dimyat bəylərbəyi, 1602-ci ildə Yəmən və sonra Tunis bəylərbəyi olaraq təyin olunmuşdur. Ardından Moreya və Kipr bəylərbəliyinə gətirilmişdir.

1617-ci ilin noyabr ayında vəzirlik rütbəsi alaraq kaptan-ı dərya seçildi. 1619-cu ildə baş tutan səfərdə xristian quldurlara məxsus 6 gəmini ələ keçirmiş, ələ keçirilən 200 əsirin hər birinin boynundan gümüş pul dolu bir kisə asdıraraq sultanın hüzuruna çıxdı. Sultan Gənc Osman paşanın bu hərəkətini çox bəyənmiş, onu qızıl zəncir və qızıl işləməli xalatla mükafatlandırmışdır. Ancaq Sədrəzəm Öküz Mehmed Paşa Venesiya ilə bağlanan sülhün pozulmasından qorxaraq məsələni divanda müzakirə etdi. Bundan başqa Əli Paşanın əldə etdiyi qənimətin bir qismini mənimsədiyi haqqında şaiyələr də divan məclisində dilə gətirildi. Ancaq Əli Paşa daha böyük qənimətlər vəd edərək sultana yeni hədiyyələr təqdim etdi. Beləliklə, 23 dekabr 1619 tarixində Öküz Mehmed Paşa sədarətdən alındı və yerinə Çələbi Əli Paşa sədrəzəm təyin olundu.

Sədarətə gəldikdən sonra Əli Paşa bəzi dövlət adamlarının və varlı tacirlərin mallarını müsadirə edərək xəzinəni doldurmağa başladı. Bu dövlət adamları arasında keçmiş sədrəzəm Öküz Mehmed Paşa, Dəftərdar Baki Paşa və Qızlarağası Əl-hac Mustafa ağa da vardı. Öküz Mehmed Paşanın bütün əmlakı və sərvəti xəzinəyə müsadirə edildi və özü də az bir maaşla Hələb hakimi təyin olundu.

II Osmanı Lehistan səfərinə çıxmağa təşviq etdi. Ancaq Əli Paşa xəstə idi və sultanın ilk səfərinə qatıla bilmədi. 1621-ci ilin mart ayında öd kisəsi iltihabı səbəbilə vəfat etdi. Vəfat etdiyi vaxt hələ 40 yaşı yox idi. Məzarı Beşiktaş səmtindəki Yəhya Əfəndi Məzarlığındadır.

## Həmçinin baxın
* I Əhməd
* II Osman
* Kaptan-ı dərya
* Sədrəzəm
* Durğunluq dönəmi Osmanlı sədrəzəmləri

## İstinadlar
İslamabad (Soyuqbulaq)

**İslamabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 136 nəfər yaşayır (25 ailə).  
## İstinadlar
Malqoç Yavuz Əli Paşa

**Malqoç Yavuz Əli Paşa** () — III Mehmed və I Əhməd dönəmində 16 oktyabr 1603–26 iyun 1604 tarixlərində ümumilikdə 9 ay 11 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır

## Həyatı
Əslən bosniyalı olan Malqoçeviç ailəsində dünyaya gəlmiş, bosniyalı yeniçəri ağası Saleh ağanın qohumudur. Əndəruna daxil olaraq silahdarlıq rütbəsinə qədər yüksəldi.

Daha sonra 1601-ci ilin iyul ayında Misir hakimi təyin olundu. Misir hakimi ikən 23 sentyabr 1603 tarixində III Mehmedin sədrəzəmi Yemişçi Həsən Paşa sədarətdən alınaraq edam edilmiş, əvəzinə dövlət işlərində bacarıqlı bir dövlət adamı tapılmadığından Misirə xəbər göndərilmiş və Malqoç Yavuz Əli Paşa sədrəzəm təyin edildi. Yavuz Əli Paşa İstanbula gələnə qədər sədarət vəkili olaraq Qasım Paşa vəzifələndirildi.

Yavuz Əli Paşa paytaxta gəlib çatana qədər III Mehmed 21 dekabr 1603 tarixində vəfat etdi. Onun yerinə 13 yaşlı oğlu I Əhməd taxta çıxdı. Cülus mərasimindən bir həftə sonra Yavuz Əli Paşa 1.200.000 yaxın iki illik Misir xəzinəsi ilə paytaxta çatdı. Bu xəzinədən 700 min qızıl qapıqulu ocağına cülus bəxşişi olaraq paylandı.

Yavuz Əli Paşa paytaxta gəlib çatanda Osmanlı ordusunun bir qismi Avstriya cəbhəsində, bir qismi Macarıstan cəbhəsində, az bir hissəsi isə Səfəvi cəbhəsində döyüşlərə davam edirdi. Bundan başqa Anadolu torpaqlarında hələ də davam edən Cəlali üsyanları dövlətin üzərində ağır yükə çevrilmişdi. Yeni sədrəzəm gənc padşaha Avstriya və Səfəvi cəbhəsinə iki ayrı sərdar-ı əkrəmin təyin edilməsini və özünün də paytaxtda qalaraq döyüşləri tənzimləməyi məsləhət gördü. Ancaq I Əhməd Yavuz Əli Paşanın Avstriya sərdarı, kaptan-ı dərya Cığalızadə Yusif Sənan Paşanın isə Səfəvi sərdarı olaraq cəbhəyə getməyini əmr etdi. Əlbəttə ki, sultanın bu qərarında baş tərbiyəçisi və lələsi olan Əl-hac Mustafa ağanın rolu böyükdür.

Səfərə çıxdıqdan qısa müddət sonra anidən xəstələnən Yavuz Əli Paşa 26 iyul 1604 tarixində Belqraddakı Osmanlı ordugahında vəfat etdi.

Bəzi qaynaqlarda Misirdən geri qayıdarkən yanında 6 dilsiz cəlladla gəldiyi qeyd olunur. Bu da onun qəddar və zalım bir vəzir olması kimi izah olunur.

## Həmçinin baxın
* III Mehmed
* I Əhməd
* Sədrəzəm
* Durğunluq dönəmi Osmanlı sədrəzəmləri

## Mənbə
Mariya Koleva

**Mariya Koleva** (10 avqust 1977) — Bolqarıstanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Mariya Koleva Bolqarıstanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində gümüş medalın sahibi olub.

## İstinadlar
Antil adaları

**Antil adaları** (isp. Antillas) — Karib dənizi və Meksika körfəzi suları ilə yuyulan, Şimali Amerika və Cənubi Amerika arasında yerləşən adalar qrupu.

## Ümumi məlumat
Arxipelaqın sahəsi 228 662 km², əhalisi 42 mln. təşkil edir. Böyük Antil adalarına (Kuba, Haiti, Yamayka, Puerto-Riko) və Kiçik Antil adalarına (Virciniya adaları, Küləktutan adalar, Küləktutmayan adalar, Trinidad, Tobaqo və Barbados adaları) ayrılır. Antil adalarında Antiqua və Barbuda, Barbados, Haiti, Qrenada, Dominika, Dominikan Respublikası, Kuba, Sent-Vinsent və Qrenadina, Sent-Lüsiya, Sent-Kits və Nevis, Trinidad və Tobaqo, Yamayka dövlətləri, həmçinin Böyük Britaniya, ABŞ, Fransa və Niderlanda məxsus ərazilər yerləşir. Adaların bir hissəsi Venesuelanın tərkibindədir.

## Coğrafiyası
Adalar materik və vulkan mənşəlidir. Səthinin çox hissəsi dağlıqdır (maksimum hündürlüyü təqribən 3175 m); düzənliklər, əsasən, Kuba və Haitinin cənub-şərq hissəsində, həmçinin Virciniya və Küləktutmayan adalardadır. Vulkan mənşəli adalar Küləktutan adalar arxipelaqında üstünlük təşkil edir (fəaliyyətdə olan vulkanlar var. Dyabloten, Sufriyer, Montan-Pele və s.). Küləktutmayan adalar Karib And dağları strukturları ilə əlaqədardır. Antil adalarının ərazisi (Kubanın düzən sahələrindən başqa) çox seysmikdir.

## İqlimi
İqlimi tropik passatdır. İllik yağıntı 1200–2000 mm, küləktutan yamaclarda 5000 mm, küləktutmayan yamaclarda 700–800 mm-dir. Yayın axırlarında güclü qasırğalar səciyyəvidir.

## Bitki örtüyü
Təbii bitki örtüyünə –savannalara və tropik meşələrə az rast gəlinir. Küləktutan yamaclarda həmişəyaşıl meşələr qalmaqdadır.

Böyük Antil adalarının tərkibinə daxil olan adalar:

* Kiçik Antil adalarının tərkibinə əlliyə yaxın ada daxildir. Burada daxil ən iri adalar Trinidad adası və Puerto-Rikodur.

Tərkibinə daxil olan adalar:

## Mənbə
* Archivo de fotos del Caribe
* Biblioteca digital del Caribe
* Viajes al Caribe 

## İstinadlar
Amid

* Amid (Soyuqbulaq) — İranın Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Amid döyüşü — 359-cu ildə Sasani və Roma arasında baş vermiş döyüş.
* Amid Heydərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru, Vətən müharibəsi Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Amid (ad)
Aybəniz

**Aybəniz** — Azərbaycanlı qız adı.

* Aybəniz Haşımova — Azərbaycanlı müğənni.
* Aybəniz Əhmədova (həkim) — göz həkimi.
* Aybəniz Əliyeva (Kəngərli) — filologyia elmləri doktoru.
* Aybəniz Laçınlı — Azərbaycan aşığı.
* Aybəniz Vəkilova — əməkdar incəsənət işçisi (2002).
Aynur

**Aynur** — Azərbaycanlı qız adı.

* Aynur Məmmədova — Taekvondo üzrə 3 qat dünya və 2 qat Avropa çempionu
* Aynur Sofiyeva — Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini.
* Aynur Camalqızı — sabiq deputat, jurnalist, yazıçı, "Gündəlik Teleqraf" MMC-nin direktoru.
* Aynur Quliyeva —
* Aynur Talıbova —
* Aynur İmran

## Həmçinin bax
* Aynurə
Cahid

**Cahid** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Cahid Hilaloğlu — rejissor. Sovet dövründə milli hərəkatçı, dissident.
* Cahid Sidqi Tarançı — Türkiyə şairi.
* Cahid Həsənov — Azərbaycanın tanınmış memarı.
* Cahid Zərifoğlu
Denis

**Denis** — kişi adı.

;Bu adı olan tanınmışlar

* Denis Qolovanov — Rus tennisçi.
* Denis Rader — dünyanın ən məşhur və ən təhlükəli qatillərindən biri.
* Denis Suarez — Barselona FK oyunçusu.
* Denis Lou — şotland veteran futbolçu.
* Denis Aleksandr
* Denis Loze
* Denis Maykl Rohan
* Denis Robins

## İstinadlar
Abraham

**Abraham** — ad.

* Abraham Foksal — ingilis futbolçu
* Abraham Van Helsinq — Drakula əsərinin personajı.
* Abraham Merritt — ABŞ yazıçısı və "Bazar" jurnalının keçmiş redaktoru.
* Abraham de Muavr — fransız əsilli ingilis alimi
* Abraham Maslau — amerika psixoloqu.
* Abraham Hiatsint Anketil-Düperron — fransız şərqşünası.
* Erix Abraham — Alman Piyada generalı.
* Abraham Kauli
Elmar

**Elmar** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Elmar Vəliyev — Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.
* Elmar Cəfərov —
* Elmar Həsənov
* Elmar Nurəliyev
* Elmar Hüseynov (məşqçi) —
* **[[Elmar Qasımov]]**
:* Elmar Qasımov (həkim) —
:* Elmar Qasımov (cüdoçu) —
:* Elmar Qasımov (Eldar oğlu) —
Lorena Qurendez

**Lorena Qurendez** () — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Lorena Qurendez İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.

Daha sonra Lorena Qurendez İspaniyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 10-cu pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Faiq

**Faiq** — Azərbaycanlı kişi adı.

* Faiq Hüsiyev — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2008)
* Faiq Süleyman Paşa —

* **[[Faiq Məmmədov]]**
:* Faiq Məmmədov (professor) — professor.
:* Faiq Məmmədov (geoloq) — geoloq.

* Faiq Mirzəyev —
* Faiq Mustafayev —
* Faiq Kəlbəliyev —
* Faiq Sadıqov —
* Faiq Sadıqov (dirijor) —
* Faiq Əhmədov —
Hisaşi

**Hisaşi** — Yaponiya kişi adı.

;Bu adı olan tanınmışlar

* Hisaşi Kaneko — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Hisaşi Kato — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Hisaşi Kurosaki — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Kazumi

**Kazumi** — Yaponiya kişi adı.

*Kazumi Takada — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Kazumi Tsubota — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Ken

**Ken** — Yaponiya kişi adı.

*Ken Naqanuma — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Ken Noritake — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Ken Robinson (maarifçi) — İngiltərəli müəllif.
Marqarita

**Marqarita** — ad.

* Marqarita Fernandez — Dominikan Respublikasının birinci xanımı.
* Marqarita Porete — Fransız mistik.
* Marqarita Zavala — Meksikanın birinci xanımı.
* Marqarita Levieva
;Digər
* Marqarita (ada) — Karib dənizinin cənubunda yerləşən ən böyük Venesuela adası.
Masafumi

**Masafumi** — Yaponiyada ad.

;Bu adı olan tanınmışlar

* Masafumi Hara — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Masafumi Yokoyama — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Naoki

**Naoki** — Yaponiyada ad.

* Naoki Matsuda — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Naoki Sakay — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Naoki Soma — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Naoki Yamada — Yaponiya futbolçusu.
Nicat

**Nicat** — Azərbaycanda ad.

*Nicat Abasov — 
*Nicat Qurbanov —  
*Nicat Qocayev — 

***[[Nicat Rəhimov]]**
:* Nicat Rəhimov (ağır atlet)
:* Nicat Rəhimov (aktyor)
 
***[[Nicat Kazımov]]** 
:*Nicat Kazımov (aktyor) — Azərbaycan aktyoru, rejissor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti.
:*Nicat Kazımov (yazıçı) — Fransada yaşayan, azərbaycanlı yazıçı.

## Həmçinin bax
* Nicat Cəmiyyəti
Nigar

**Nigar** — Azərbaycanda ad.

* Nigar Axundova — tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
* Nigar Axundova — sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, sənətşünaslıq namizədi.
* Nigar xanım — Osmanlılar dövründə yaşayan türk şair.
* Nigar Əhmədova — Azərbaycanı təmsil edən sabiq qadın güləşçi.
* Nigar﻿ Xanlarova — Azərbaycan həkimi.
* Nigar Həşimzadə —
* Nigar Vəliyeva —
* Nigar İsmayılqızı —
* Nigar Əliyeva —
Nobuo

**Nobuo** — Yaponiyada ad.

*Nobuo Fucişima — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Nobuo Kavakami — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Nobuo Matsunaqa — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
*Nobuyo Fucişiro — keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Nobuyuki
Nobuyuki

**Nobuyuki** — Yaponiyada ad.

* Nobuyuki Kato — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Nobuyuki Kocima — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Nobuyuki Oyşi — keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Nobuo
Evdə tək: Bayram soyğunu

**Evdə tək: Bayram soyğunu** və ya qısaca **Evdə tək 5** — 2012-ci ildə çəkilmiş ABŞ və Kanada filmi.

## Məzmun
Finn (Kristian Martin) və ailəsi Kaliforniyaya gedirlər və Milad mövsümü ərzində yeni evlərinə yerləşirlər.10 yaşlı Finn Bakster (Kristian Martin) və onun bacısı, Aleksis (Codel Ferland), onların valideynləri Kurtis (Daq Murri) və Keitrin (Elli Harvi) isə xarici dünyada özlərini təcrid texnologiyaları var. Finn alış-veriş edərkən, Sinklair (Malkolm MkDovell), Cessika (Debi Mazar) və onların yeni kassa oğrusu Huyus (Eddi Steplis) ibarət oğru bir qrupun planları uzun vaxtdan itirilmiş $ 85 milyon dəyərində olan Edvard Maç portretin tapmaq idi. Bunu
Finn (Kristian Martin) təsadüfən eşidir. Bu portret zirzəmidə gizlədilmişdi. Gecə, Kurtis (Daq Murri) və Keitrin (Elli Harvi) yeni boss, cənab Karson (Edvard Asner) tərəfindən çağırılır. Bundan sonra təsadüfən Aleksis (Codel Ferland) zirzəmidə bağlı qalır. Sonra isə oğrular evə soxulurlar və Finn (Kristian Martin) onlara qarşı planlar qurur. Oğruları portreti oğurlamağa imkan vermir və onları bodrumda bağlı qoyur. Daha sonra Aleksis (Codel Ferland) oradan çıxa bilir. Sonda isə, Finn atası Kurtis (Daq Murri) və anası Keitrin (Elli Harvi) və onlardan narahat olduqlarına görə geriyə evə qayıdırlar.

## Rollarda

## İstinadlar
Felipe Tapiya

**Felipe Tapiya** () — Çilili üzgüçü. Felipe Tapiya Çilini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Felipe Tapiya birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 16:02.44 saniyəlik nəticəsi ilə 45-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Nataliya

**Nataliya** — Ukraynada ad.

* Nataliya Leqonkova — Ukraynalı marafonçu.
* Nataliya Sançez — Kolumbiyalı oxatan.
* Natalya Lavrova — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Natalya Sneqovaya — AMEA Zoologiya İnstitutu, biologiya elmləri doktoru
* Natalia Ginzburq — italyan yazarı
* Nataliya Sinişin — Ukrayna əsilli Azərbaycanlı güləşçi
* Nataliya Budilo — Belarusu təmsil edən bədii gimnast.
* Nataliya Kelli — Avstriya müğənnisi
* Nataliya Barbu — məşhur moldovalı müğənni, skripka ifaçısı.
* Nataliya Kobrinska —
* Nataliya Ramos —
* Nataliya Sançez (aktrisa) —
* Nataliya Starr —
Bekiya adası

**Beqiya** (, "Buludlar adası") — Qrenadin arxipelaqının (Kiçik Antil adaları) ən böyük adasıdır. Sent-Vinsent adasından 14 km cənub-qərbdə yerləşir. Sahəsi 18 km² təşkil edir. Əhalisi təqribi olaraq 5 min nəfərdir. İnzibati mərkəzi Port-Elizabet şəhəridir. Sent-Vinsent və Qrenadinin ərazisinə daxiıdir.

Əvvəllər ada gəmiqayırma və balina ovu məntəqəsi rolunu oynayırdı. Hazırda isə turizm mərkəzidir. Burada yeganə əlverişli buxta Admiralti-Beydir. Burada çoxlu yaxta görmək olar. Qədim La-Pomp kəndi yaxınlığında Antil-Pti-Museum adlı muzey fəaliyyət göstərir. Bu muzey balina onu sənayesi ilə əlaqədar hazırlanmışdır.

## İstinadlar
Olesya Beluqina

**Olesya Vladimirovna Beluqina** (d. 2 yanvar 1984; Serdobsk, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Olesya Beluqina, 2004-cü ildə Rusiyanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.

## Karyerası
Olesya Beluqina, 2004-cü ildə Rusiya bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Olqa Qlatskix, Tatyana Kurbakova, Natalya Lavrova, Yelena Murzina və Yelena Posevina ilə birgə finalda 49.875 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
Qarakənd (Bukan)

**Qarakənd** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 327 nəfər yaşayır (54 ailə).  
## İstinadlar
Nadiya Mimun

**Nadiya Mimun** () — Fransanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Nadiya Mimun Fransanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 4-cü pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Bahadır və Sona (roman)

**Bahadır və Sona** — Nəriman Nərimanov tərəfindən 1896–1898-ci illərdə yazılmış roman. Azərbaycan ədəbiyyatında ilk roman.

## Məzmunu
Roman öz millətini istəyən müsəlman tələbə Bahadır ilə təhsil görmüş, ağıllı, öz xalqını sevən erməni Sonanın sevgisi haqqındadır. Yazıçı romanda din, millət, mədəniyyət, mətbuat, ailə və s. məsələlərə münasibət bildirmişdir. Sevgi əhvalatı faciədə bir ədəbi vasitə olsa da, yazıçının əsas ideyası millət, vətən qayğısı, ictimai tələblər, mövhumatçılıq, müsəlman qadınlarının savadsızlığı kimi məsələlər idi. Bahadır və Sonanın bədbəxt taleyi ictimai həyatın faciəsi idi. Burada iki gəncin nakam məhəbbəti ictimai fəlakətlərin mənbəyi olan burjua-mülkədar qayda-qanunları, ruhani cəhaləti fonunda qələmə alınmışdır. Məhz bu cəhətdən yazıçının faciədə verdiyi hadisələr uydurma və ya sadəcə təxəyyülün məhsulu deyil, tarixi bir həqiqət idi.

## Nəşrlər

### Fransız dilində
Roman 2018-ci ildə Kəpəz nəşrləri tərəfindən çap olunub. Bu nəşrə ön söz Jan-Emmanuel Medina yazılıb.

### Musiqidə
* 1961-ci ildə bəstəkar Süleyman Ələsgərov Nəriman Nərimanova məxsus eyniadlı faciəvi pyesi əsasında opera yazmışdır. Əsər 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının səhnəsində müvəffəqiyytələ tamaşaya qoyulmuşdur. Libretto müəllifi Əfrasiyab Bədəlbəyli, şerlər Şıxəli Qurbanovundur. Əsərin ideyasını lirik-psixoloji opera janrında təcəssüm etdirən bəstəkar, klassik operaların, həmçinin Azərbaycan, rus və Qərb operaları ənənələrinə əsaslanır.

### Rəssamlıqda
* 1977-ci ildə rəssam Y. Hüseynov yağlı boya ilə kətan üzərində "Bahadır və Sona" romanına illüstrasiya çəkmişdir.

## Qalereya

House-museum of Nariman Narimanov8.jpg|"Bahadır və Sona" kitabı Nəriman Nərimanovun ev-muzyində
Nəriman Nərimanov. Bahadır və Sona (1971).jpg|"Bahadır və Sona" kitabı 1971
House-museum of Nariman Narimanov4.jpg|"Bahadır və Sona" kitabı Nəriman Nərimanovun ev-muzyində
Nəriman Nərimanov. Bahadır və Sona (1985).jpg|"Bahadır və Sona" kitabı 1985
Nəriman Nərimanov. Bahadır və Sona.jpg|Müstəqillik dövründə çap olunmuş "Bahadır və Sona" kitabı
Nəriman Nərimanov. Bahadır və Sona (1957).jpg|"Bahadır və Sona" kitabı 1957

Nəriman Nərimanov. Bahadır və Sona (1977).jpg|"Bahadır və Sona" əsərinə illüstrasiya 1977


## Mənbə
* Məhəmməd Əmin Rəsulzadə. "İqbal" NN 523, 528, 535, 541; 8, 13, 22 və 29 dekabr 1913
* Нариманов Н. Н. Избранные произведения / Составитель П. А. Азизбекова, научный редактор Д. П. Гулиев. — Баку: Азернешр, 1988. — Т. 1. — 376 с.

## İstinadlar
Deyterium

**Deyterium** (**<sup>2</sup><sub>1</sub>H** və ya **<sup>2</sup><sub>1</sub>D (D))** — Hidrogenin izotoplarından biri. **<sup>3</sup><sub>2</sub>He** ilə izotondur. Nüvəsində 1 neytron, 1 proton var. Radioaktiv deyil. Kimyəvi xassələri 1H-dan fərqlənmir. Təbiətdə ≈ 0,015 faiz yayılmışdır. Oksigenlə birləşib D2O (ağır su) əmələ gətirir. Təbiətdəki bütün Deyterium ehtiyatlarının böyük partlayış nəticəsində yarandığı iddia olunur. Nüvə reaksiyalarında ağır su, neytron yavaşlandırıcı kimi tətbiq edilir.

## İstinadlar
Sergey Merkurov

**Sergey Dmitriyeviç Merkurov** (; ) — yunan əsilli sovet heykəltaraşı. SSRİ xalq rəssamı (1943).

## İstinadlar
Qaqarin

**Qaqarin** — soyad.

;Bu soyadı olan şəxslər.
* Yuri Qaqarin — sovet kosmonavtı və kosmosa uçan ilk insan.

;Yaşayış məntəqələri
* Qaqarin (Smolensk) — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər.
* Qaqarin (Göyçə) — 

;Digər
* Qaqarin körpüsü —
Marqarita Aliyçuk

**Marqarita Sergeyevna Aliyçuk** (d. 10 avqust 1990; Seversk, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Marqarita Aliyçuk, Rusiyanı 2008 Peкin Olimpiadasında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.

## Karyerası
Marqarita Aliyçuk, 2008-ci ildə Rusiya bayrağı altında Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Yelena Posevina, Anna Qavrilenko, Tatyana Qorbunova, Darya Şkurixina və Natalya Zuyeva ilə birgə finalda 35.550 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
Sabir Əliyev

* Sabir Əliyev (geoloq) — Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru;
* Sabir Əliyev (həkim) — tibb elmləri doktoru (1992), professor (1993);
* Sabir Əliyev (şair) — Azərbaycan şairi;
*Sabir Əliyev (ədəbiyyatşünas) — Azərbaycan şairi, ədəbiyyatşünas;
* Sabir Əliyev (violonçel ifaçısı) — Azərbaycan SSR xalq artisti (1972);
* Sabir Əliyev (xanəndə) — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2017).

## Həmçinin bax
*Sabir
*Əliyev
Karolina Sevastyanova

**Karolina Andreyevna Sevastyanova** () — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Karolina Sevastyanova, Rusiyanı 2012 London Olimpiadasında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.

## Karyerası

Karolina Sevastyanova 2012-ci ildə Rusiya bayrağı altında Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Anastasiya Bliznyuk, Ulyana Donskova, Kseniya Dudkina, Alina Makarenko və Anastasiya Nazarenko ilə birgə finalda 57.000 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Petya və Qırmızı Papaq (cizgi filmi, 1958)

**Petya və Qırmızı Papaq** — 1958-ci ildə çəkilmiş sovet cizgi filmi.

## Həmçinin bax
* Canavar və yeddi çəpiş (cizgi filmi, 1957)
## İzlə
* Petya və Qırmızı Papaq cizgi filmi - azərbaycanca
* Petya və Qırmızı Papaq cizgi filmi - rusca
Qarakənd (dəqiqləşdirmə)

* **[[Qarakənd]]**
* Qarakənd (Qafan)
* Qarakənd faciəsi

;İranda
* Qarakənd (Bukan)
* Qarakənd (Marağa)
* Qarakənd (Çaroymaq)
* Qarakənd (Çaypara)
* Şor-i Qarakənd (Çaroymaq)
Evdə tək (dəqiqləşdirmə)

* Evdə tək
* Evdə tək 2: Nyu-York sərgüzəştləri
* Evdə tək 3
* Evdə tək 4
* Evdə tək 5: Bayram soyğunu''
*Evdə tək (film, 2021)
Şir (dəqiqləşdirmə)

* Şir — pişiklər fəsiləsinin panter cinsinə aid heyvan növü.
* Şir (bürc) (lat. Leo) — zodiakal bürc.
* Şir (astrologiya) — Zodiakın beşinci bürcü. 
* Şir (inzibati vahid)
## Həmçinin bax
* Şiraslan
Nadejda

**Nadejda** — Rusiyada qadın adı.

* Nadejda Aliluyeva — İosif Stalinin həyat yoldaşı.
* Nadejda İsmayılova — Ssenari müəllifi və kino redaktoru.
* Nadejda Savçenko — Ukrayna silahlı qüvvələrinin baş leytenantı,
* Nadejda Yermakova — Belarus Mərkəzi Bankının rəhbəri.
* Nadejda Krupskaya — Leninin arvadı.
* Nadejda Dırenkova — rus sovet türkoloqu.
* Nadejda Udaltsova — rus avanqard rəssam
* Nadejda Rumyanseva — Rusiya aktrisası
* Nadejda Mandelştam — Rusiya yazıçısı.
* Nadejda Samsonova — Aktrisa

; Digər
* Nadejda (xutor)

## Həmçinin bax
* Nadya
Rayan Loft

**Ryan Corc Henson Loft** (14.9.1997) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Lester Siti klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Şəxsi həyatı
Loft Qreyvsend şəhərində anadan olmuşdur. O, *Norzflit Texnologiya Kollecinin* tələbəsi kimi hündürlüyə tullanma yarışında çempion olmuşdur.

## Klub karyerası
Loft əvvəlcə *Dartford* və *Ebbsflit Yunayted* klublarında çıxış etmişdir. 2013-14 mövsümündə isə Tottenhem Hotspur klubuna transfer olmuşdur. Loft bu klubda 2014-cü ilin iyul ayından çıxış etməyə başlamışdır. Sonralar isə o, 2016-cı ilində mart ayında *Brayntri Taun* klubunda, 2017-ci ilin yanvar ayında isə *Stiveneyc* klubunda icarə əsasında çıxış etməyə başlamışdır. O, 2018-ci ilin yanvar ayında *Ekseter Siti* klubuna icarəyə verilmişdir. Loft 2017-18 mövsümünün sonunda Tottenhem Hotspur klubu ilə müqaviləyə xitam vermişdir. 2018-ci ilin iyul ayında o, Lester Siti klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

## İstinadlar
Aleksandr İpatov

**Aleksandr İpatov** (, 16 iyul 1993, Lvov, Ukrayna) Türkiyə şahmatçısı, qrosmeyster (2011).

## Həyatı

İpatov 16 iyul 1993-cü ildə Ukraynanın Lvov şəhərində anadan olub. Şahmat oynamağı dörd yaşında atasından öyrəmib və altı yaşında anası şahmat məktəbinə aparıb. İpatov Rus, Ukrayna, İspan, İngilis və Türk dilində sərbəst danışa bilir

## Naliyyətləri
### Ukrayna

2003-cü ildə 10 yaşa qədər uşaqlar arasında Ukrayna ikincisi oldu və  Yunanıstanda keçirilən Dünya Gənclər Çempionatına (10 yaşa qədər) vəsiqə qazandı. İpatov bu yarışda 133 oyuncu arasında 11-ci yeri tutdu.

2008-ci ildə İpatov əmsalını 207 punkt qaldıraraq Ukraynanın 16 yaşadək və 20 yaşadək gənclər arasında Çempionatının qalibi oldu və milli usta və beynəlxalq usta titullarını qazandı.

### İspaniya

2009-cu ilin yanvar ayından 2012-ci ilin fevralınadək o, İspaniyanı təmsil edirdi. 2011-ci ildə İpatov ən böyük nailiyyətlərindən birini qazandı: aralarında 85 qrosmeysterin olduğu 573 oyunçunun iştirakı ilə keçirilən Cappelle-la-Grande Beynəlxalq Open turnirində 3-cü yeri tutdu.

### Türkiyə

2012-ci ilin fevralından İpatov Tükiyə Şahmat Federasiyası adından çıxış edir. 2012-ci ilin avqustunda o, gənclər arasında Dünya Çempionu oldu və bu qələbə ona 2013-cü il Dünya Kubokunda çıxış etmək imkanı verdi. O, eyni zamanda Dünya Şahmat Olimpiadalarında (2012, 2014, 2016)Türkiyə Milli Yığmasının oyunçusu kimi çıxış etmiş və 2014-cü il Türkiyə Çempionu olmuşdur.Türkiyə Elo reytinq sıralamasında 2016-cı ilin 1 noyabr cədvəlinə görə Aleksandr birinci və dünya üzərə 92-ci yerdədir.

## Xarici keçidlər

*Alexander Ipatov. Chess-DB.com  
*Alexander Ipatov. 365chess.com 
*Alexander Ipatov. fide.com 
*Alexander Ipatov. chessgames.com
Fərhad Səmədov

**Fərhad Astan oğlu Səmədov** (d. 23 aprel 1959, Qardabani, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Başqırdıstan Respublikası baş Nazirinin müavini. Rusiya Federasiyasının fəxri kimyaçısı. Texnika elmləri namizədi.

## Həyatı
Fərhad Astan oğlu Səmədov 23 aprel 1959-cu ildə Gürcüstanın Qardabani şəhərində anadan olub.

Moskvada Mühəndis-İnşaat İnstitutunu bitirib. Texnika elmləri namizədidir.

Əmək fəaliyyətinə 1982-ci ildə Azərbaycanda başlayıb, mühəndis və böyük mühəndis vəzifələrində çalışıb.

1994–1998-ci illərdə "Eksimer" Elm-istehsalat müəssisəsinin baş direktorunun müavini olub.

2000-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq 2009-cu ilə qədər Başqırdıstanın iri müəssisələri olan "Kaustik" QSC-yə, "Soda" ASC-yə rəhbərlik edib.

Daha sonra "Birləşmiş neftkimya şirkəti"nin prezidenti olub.

2016-cı ilin yanvarında Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Baş nazirin müavini təyin olunub. O, bu vəzifədə Başqırdıstan Respublikasının sənaye, innovasiya proseslərinə, informasiya texnologiyalara nəzarət edir.

## İstinadlar
Balina bığı

**Balina bığı** — Bığlı balinalarda rast gəlinən, balinaların qidasının ağız boşluğunda saxlamasına xidmət edən, buynuz maddəsindən təşkil olunan xüsusi plastinlər.

Dişlərə sahib olmayan balinaların üst çənələrində 360-800 arası (uzunluğu 20 - 450 sm) buynuz maddəsindən ibarət plastin olur. Onlar 0,3—1,2 sm arakəsmə ilə bir-birinin ardınca yerləşir. Hər bir plastinin baş hissəsi balıq, molyusk və xərçəngkimilərin suya axmasını əngəlləyən şitləri vardır. Onlar bir növ filter rolunu oynayır.  
## İstifadəsi
Balina bığları əvvəllər mebel və tekstil sahələrində geniş istifadə edilirdi. Plasmasın ixtirasına qədər onlardan paltarların tikilməsində geniş tətbiq olunmuşdur. 
## İstinadlar
Qalayçı (Bukan)

**Qalayçı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 101 nəfər yaşayır (23 ailə).  
## İstinadlar
Andhra Pradeş ştatında dəmiryol qəzası (2017)

**Andhra Pradeş ştatında dəmiryolu qəzası ** () - Hindistanın cənub-şərq hissəsində yerləşən Andhra Pradeş ştatında 2017-ci ilin 21 yanvar tarixində yerli vaxtla saat 11:00-da baş vermiş dəmiryolu qəzası.

## Arxa plan

Qəza Hindistanın Orissa və Andhra Pradeş ştatlarının sərhədində yerləşən Kuneru stansiyası yaxınlığında baş verib. Caqdalpur şəhərindən Bxubaneşvar şəhərinə hərəkət edən qatarda 600 nəfərdən çox sərnişin olub. Qatarın qəza törətməsinin əsas səbəbi kimi hərəkverici vaqonun relslərdən çıxması göstərilir. Ümumilikdə 22 vaqondan ibarət olan qatarda, lokomotiv və 8 vaqon relsdən çıxıb. Xilasedicilərin ilk qrupu hadisə baş verəndən 40 dəqiqə sonra hadisə yerinə çatıblar. İlkin məlumatlara əsasən dəmiryolu qəzası nəticəsində 41 nəfər həlak olub, 68 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb.

## İstinadlar
Qadın marşları (2017)

[thumb|right|280px|[Vaşinqton şəhəri|Vaşinqton şəhərində təşkil olunmuş etiraz mitinqləri.]]
**Qadın marşları** () - 2017-ci ilin 21 yanvar tarixində dünyanın müxtəlif şəhərlərində qadınlar tərəfindən başladılmış etiraz hərəkatları. Qadın etirazları özündə sosial ədalətsizlik, qadın hüquqları, irqçiliyin normallaşdırılmasına qarşı mübarizə, tibb islahlatları və LGBT hüquqları kimi müxtəlif sahələri birləşdirir. Etirazlar Donald Trampın ABŞ-nin 45-ci prezidenti kimi and içməsindən sonra ilk dəfə Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtı Vaşinqton şəhərində başlanıb. Donald Tramp seçki kompaniyası ərzindəki çıxışların bir necəsində qadınlar və qadın hüquqları ilə bağlı sərt fikirlər bildirməsi ilə yadda qalıb. 2017-ci il qadın etirazları ABŞ tarixində bir gün ərzində ən çox insan izdihamı ilə müşahidə olunmuş etiraz kimi tarixə keçib.

İlk etiraz nümayişi paytaxt Vaşinqton şəhərində planlaşdırılıb və *Vaşinqtonda qadın etirazları* kimi təqdim edilib. Vaşinqtonda baş tutan etirazlar facebook, youtube və tvitter kimi saytlarda canlı yayımlanmışdır. Təkcə  Vaşinqton şəhərindəki mitinqdə yarım milyona yaxın adam iştirak edib. Dünya üzərində baş tutan dəstək mitinqlərindəki iştirakçı sayı isə 4.8 milyona yaxındır. Vaşinqton mitinqlərinə dəstək məqsədi ilə hazırlanmış womensmarch.com saytında mitinqlərlə bağlı müxtəlif məlumatlar toplanmışdır. Amerika Birləşmiş Ştatları ərazisində daha 408 etiraz mitinqinin təşkil olunması planlaşdırılır və 168 mitinq dünyanın 81 ölkəsində təşkil ediləcək.

ABŞ-də başlayan qadın etirazları qısa zamanda dünyanın müxtəlif ölkələrinədə yayılmışdır. ABŞ-dən başqa müxtəlif şəhərlərdə 673 etiraz mitinqinin təşkil olunduğu bildirilir. Kanadada 29, Meksikada isə 20 mitinq təşkil edilib. Qadın etirazları 1955 - 1975-ci illərdə baş vermiş Vyetnam müharibəsinə qarşı etirazlardan sonra ABŞ tarixində ən kütləvi nə izdihamlı nümayiş hesab olunr. Hər iki etirazlarda təqribən eyni sayda adam iştirak edib. Nyu-York şəhərində baş tutan etirazlarda iki milyona yaxın insan iştirak edib və saxlanılan olmayıb.

## İstinadlar
Karlos Verdexo

**Karlos Verdexo**  (2 Oktyabr 1934 – 24 Yanvar 2017) — Hücumçu kimi çıxış etmiş peşəkar Çili futbolçusu.

## Uğurları

### Klub
;Deportes La-Serena
* İkinci Diviziya: 1957
* Çili Kuboku: 1960

### Fərdi
* Çili Çempionatının bombardiri: 1958

## İstinadlar
Qalpaq

**Qalpaq** () — kəsik konus şəklində, əsasən kürk, parça və ya dəridən tikilən bir papaq növüdür. ƏsasənTürkiyədə, Qafqazda, İranda, Rusiyada və Orta Asiya ölkələrində istifadə edilir. Tarixən müxtəlif türk birliklərində çox geniş istifadə edilmişdir. İndiki dövrdə Özbəkistan sərhədləri içində yaşayan Qaraqalpaqlar da adlarını qalpaq sözündən götürmüşdür.

## Mənbə
* "kalpak."  *Güncel Türkçe Sözlük.* Türk Dil Kurumu. 2009.
* "kalpak." *Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi.* Gelişim Yayınları. 1986.
Balina mahnıları

**Balına mahnıları** — Balinakimilərin əlaqə qurmaq məqsədilə buraxdığı səslər. Mahnı sözü onunla əlaqədər işlədilir ki, bu səslər həzmliyi ilə seçilir və insanların ifa etdiyi mahnılara bənzəyir.

Səsin istifadəsini aktuallaşdıran əsas səbəb suda görmənin məhtudluğu, iyin isə quruya nisbətdə daha zəif yayılmasından irəli gəlir.

Belə düşünülür ki, ən qəliz mahnılar Qozbel balina və dişsiz balinaların bir necə növündə müşahidə edilir. Bu güclü səslər əsasən nikah mövsümündə çıxarılır. Nisbətən zəif səslər isə il boyu səsləndirilir. Görünür bu səslər ya rabitə ya da naviqasiya rolunu oynayır. Dişli balinalar (Osalar belə daxil olaraq) bu səslərin exolokasiya rolunu oynayır.

## Səslərin yaranması

Dişsiz balinalarda dişin olmaması səbəbindən səslər udlaqda formalaşır. Onlarda səs tellərinin olmaması bu səslərin formalaşma mexanizmini dəqiq söyləməyə imkan vermir. Bu proses insanlardakından tamamən fərqlidir. Belə ki, insanlardan fərqli olaraq ağız boşluğunun tənəffüs sistemi ilə əlaqəli deyildir.

## Səs faylları
Aslan Aslanov (aşıq)

**Aslan Aslanov** (tam adı: *Aslan Məmmədhəsən oğlu Aslanov*) — Azərbaycan aşığı, Ağstafa rayon mədəniyyət evində aşıqların bədii rəhbəri (1957), Azərbaycan Aşıqlarının III və IV Qurultaylarının iştirakçısı.

## Həyatı
Aslan Aslanov 1928-ci ildə Ağstafanın Köhnəqışlaq kəndində anadan olmuşdur.

Aşıq sənətinə 18 yaşından başlayıb.

Ustadları Aşıq Qəhrəman (1946–1949) və Aşıq Məmmədyar (1949–1956) olub.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Avropada Tələbə Psixoloqlar Assosiasiyaları Federasiyası

**Avropada Tələbə Psixoloqlar Assosiasiyaları Federasiyası** ( və ya qısaca **EFPSA**) — Avropa üzrə psixologiya assosiasiyaları tələbələrindən ibarət qeyri-hökumət tələbə təşkilatıdır.

## Yaranması
Avropada Tələbə Psixoloqlar Assosiasiyaları Federasiyası 1987-ci ildə Portuqaliyada yaranıb. EFPSA 33 ölkəni və 11000 nəfər gənc psixoloqu əhatə edən ümumavropa təşkilatıdır. Təşkilatın əsas məqsədi gənc psixoloqlar arasında şəbəkə yaratmaqla onlar arasında elmi, təcrübi və mədəni mübadiləni həyata keçirməkdir. Təşkilatın fəaliyyət istiqamələrinə müxtəlif təlimlər, yay məktəbləri, konfranslar, araşdırma layihələri, mübadilə proqramları və s. daxildir. EFPSA-nın hər il keçirilən ənənəvi və ən böyük tədbiri illik konqresdir. İllik konqresə EFPSA-ya üzv olan 33 ölkədən 400-ə qədər gənc psixoloqlar və professor müəllim heyəti qatılır.

## Azərbaycan və Avropada Tələbə Psixoloqlar Assosiasiyaları Federasiyası
Bu günə qədər təxminən 30-dan çox azərbaycanlı gənc bu təşkilatın müxtəlif tədbirlərində iştirak edib. Bu tədbirlərdə iştirak edən gənclərin bir qisminin iştirak xərcləri Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Gənclər Fondu tərəfindən qarşılanmışdır. 2015-ci il Çexiyada keçirilən 29-cu EFPSA konqresində 31-ci EFPSA konqresinə ev sahibliyi etmək üçün Azərbaycan nümayəndə heyəti namizədlik irəli sürmüş və 33 ölkənin nümayəndələrinin iştirakı ilə baş tutan səsvermə nəticəsi olaraq 2017-ci ildə keçiriləcək konqresə ev sahibliyi Azərbaycana verilmişdir. Bu tədbirdə 33 ölkədən 400-ə yaxın gənc psixoloqların və müəllim-professor heyətinin iştirakı nəzərdə tutulur. EFPSA konqresinin təşkili qaydalarına əsasən təşkilatçılıq işini yerli psixoloq gənclər və ya EFPSA-da rəsmi təmsil olunan yerli təşkilat təşkil edir, 1 həftə ərzində 400-ə qədər iştirakçının qatılacağı mühazirələri, seminarları və qrup işlərini təşkil edir, konqresin ümumi mövzusunu müəyyənləşdirir, iştirakçılar üçün mədəni tədbirlər hazırlayır, yerli mədəniyyəti və elmi nümayiş etdirmək məqsədilə tur təşkil edir.

## Xarici keçidlər
* http://more.efpsa.org/congress2017/ 
* “Gənc Psixoloqlar” İctimai birliyi
* http://talktime.az/2017-ci-ilde-azerbaycan-efpsa-nin-31-ci-umumavropa-konqresine-ev-sahibliyi-edecek
Ayaz Zülfüqarov

**Ayaz Zülfüqarov** — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Ayaz Zülfüqarov 1931-ci ildə Qazaxın Daş Salahlı kəndində anadan olmuşdur.

Aşıq Bəhram Həsənovun şagirdi olub. Sazbənd Məhəmmədəlidən saz düzəltməyin sirlərini öyrənib.

1982-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
http://enene.musigi-dunya.az/ash_simalarda.html
Alek Jorjen

**Alek Jorjen** () — "Oser" klubundan icarə əsasında Fransanın aşağı çempionatının "Konkarno" klubunda müdafiəçi mövqeyində çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### "Pari Sen-Jermen"
Jorjen öz peşəkar karyerasında debütünü Pari Sen-Jermen klubu ilə 24 yanvar 2017-ci ildə etmişdir. O, 88-ci dəqiqədə Bordo klubu ilə qarşılaşmada Lukas Mouranı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Pari-Sen Jermen Liqa Kubokunun yarımfinal mərhələsində Bordoya 4–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

#### "AZ" klubuna icarə
2018-ci ilin yanvar ayında Jorjen 2018-19 mövsümünün sonunadək Niderlandın "AZ" klubuna icarəyə verildi. O, həmin klubun gənclər heyətində 4 oyun keçirdikdən sonra "Pari Sen Jermen"ə geri döndü.

### "Avranş"
2019-cu ilin sentyabr ayında Jorjen Fransanın aşağı çempionatında çıxış edən "Avranş" klubuna keçid etdi.

## Karyera statistikası

### Klub

## Uğurları

### Klub
;Pari Sen-Jermen KFA
* UEFA Gənclər Liqası İkinci: 2015–16

### Ölkə
;Fransa
* UEFA Avropa U-17 Çempionatı: 2015

### Fərdi
* UEFA Avropa U-17 Çempionatı: 2015: Turnirin Komandası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
* PSG profile
Sayka

**Sayka** () — Arktikanın soyuq sularında yayılmış, Treskakimilər dəstəsinin, Treskalar fəsiləsinə daxil olan. Öz cinsinin yeganə nümayəndəsidir. 

## Təsviri

Maksimal uzunluğu 40 sm, adətən isə 25 sm olur. Orta ömür müddəti 7 ildir. Quyruğa doğru bədən kiçilir. Bığı kiçikdir. Başı isə əksinə böyükdür. Alt çənəsi nisbətən irəlidir. Başının üzəri və beli boz-qəhvəyidir. Böyür və boyun nahiyələri isə gümüşü-bozdur.

## Yayılması

Bu növ əsasən Şimal Buzlu okeanın bütün ərazilərində rast gəlinir. Onları şorsulu laqunlarda və çay mənsəblərində belə görmək olur. Onlar istənilən balıq növündən Şimal qütbünə yaxın yayıla bilirlər. Onlara 85° ş.e yuxarı ərazilərdə belə müşahidə edilir.

## Biologiya

Bu canlılar dəniz suyunda 0° temperatura yaxın temperaturda yaşayır. İkra qoyma oktyabrdan marta qədər uzanır. 6-70 min kürü qoyur.

Yetkinliyi 3—4 illiyndə baş verir. Bu zaman uzunluğu 19—20 sm olur.

Bu balıqlar fito və zoo planktonlarla qidalanırlar.

## Əhəmiyyəti

Saykalar su itilər, ağ balina, su quşlarının əsas qidasını təşkil edirlər. Sənaye əhəmiyyətli ovu ancaq Ağ dəniz və Barens dənizi sularında həyata keçirilmişdir.

## Mənbə
*Arctic cod, ''Boreogadus saida'' 
## İstinadlar
Bünyadabad (Ərdəbil)

**Bünyadabad** - İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 522 nəfər yaşayır (95 ailə).

## İstinadlar
Bünyadabad

* Bünyadabad (Yevlax) — Azərbaycanın Yevlax rayonunda kənd. 12 iyun 2018-ci ildən Yeni Çobankərə adlanır.
* Bünyadabad (Ərdəbil)
* Bünyadabad (Miyanə)
Bağça (Bukan)

**Bağça** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 399 nəfər yaşayır (70 ailə).  
## İstinadlar
Firuzabad

* Firuzabad (Göygöl)
* Firuzabad (Kövsər)
* Firuzabad (Fars)
* Firuzabad (Luristan)
* Firuzabad (Qoşaçay)
* Firuzabad şəhristanı
* Firuzabad (Ərdəbil)
* Firuzabad (Qürvə)
* Firuzabad (Pərsabad)
* Firuzabad (indiki adı ilə Bərdə)
Dövlətabad

* ‎Dövlətabad (Əbhər)
* Dövlətabad (Bukan)
* Dövlətabad (İsfahan)
* Dövlətabad (Mərənd)
* Dövlətabad (Kövsər)
* Dövlətabad (Qoşaçay)
* Dövlətabad (Rəzəvi Xorasan)
* Dövlətabad (Bicar)
Yengikənd

* Yengikənd (Dağıstan)
* Yengi kənd (Takab)
* Yengikənd (Həştrud)
* Yengikənd (Əbhər)
* Yengikənd (Bukan)
* Yengikənd (Bicar)
* Yengikənd-i Xüşəmehr (Bünab)
* Yengikand (Cəng Almaz)
## Həmçinin bax
* Yengiabad
Elmar Qasımov

* Elmar Qasımov (həkim) — həkim-oftalmoloq;
* Elmar Qasımov (cüdoçu) — Azərbaycanlı cüdoçu;
* Elmar Qasımov (rektor) — Bakı Ali Neft Məktəbinin rektoru.

## Həmçinin bax
* Elmar 
* Qasımov
UEFA Kuboku və Avropa Liqasını qazanan məşqçilərin siyahısı

Avropa futbol assosiasiyası tərəfindən yaradılmış bu turnir 1972-ci ildən 2009-cu ilədək UEFA Kuboku olaraq adlanmışdır. 2009–2010 mövsümündən başlayaraq isə turnirin adında dəyişiklik edilmiş və yarış UEFA Avropa Liqası olaraq adlanmağa başlamışdır.

İngilis məşqçi Bil Nikolson turniri qazanan ilk baş məşqçi olmuşdur. Turnir yarandığı ildən ilk 25 il ərzində final qarşılaşması hər klubun ev stadionunda oynanılmaqla, iki matçdan ibarət idi. Amma 1998-ci ildə ilk dəfə olaraq, "İnter Milan" və "Latsio" komandaları arasında oynanılan final matçı neytral stadionda - Parisdə yerləşən Park de Prens stadionunda keçirildi.

Yalnız 5 məşqçi turniri 1 dəfədən artıq qazanıb. İspan məşqçi Unay Emeri ard-arda üç dəfə 2014, 2015 və 2016-cı illərdə "Sevilya" klubu ilə Avropa Liqasının qalibi olmuşdur və 2021-ci ildə dördüncü dəfə "Vilyarreal" klubu ilə bu uğuru təkrarladı. İtalyan məşqçi Covanni Trapattoni turniri 1977-ci ildə Yuventusla, 1991-ci ildə İnter Milanla və 1993-cü ildə yenidən Yuventusla turniri ümumilikdə 3 dəfə qazanmağa müvəffəq olmuşdur. Luis Malovni Real Madridin baş məşqçisi kimi ardıcıl olaraq, 2 dəfə - 1985-ci və 1986-cı illərədə turniri qazanmışdır. Həmçinin Sevilyanın baş məşqçisi Xuande Ramosda 2006-cı və 2007-ci illərdə turniri qazanmışdır. Rafael Benitez isə 2004-cü ildə Valensiya ilə, 2013-cü ildə isə Çelsi klubu ilə kuboku qazana bilmişdir.

Bu zamana qədər ispan məşqçilər turniri 12 dəfə qazanmağa nail olublar. Son zamanlar 2004-2015-ci illər aralığında baş tutmuş finallarda ispaniyalı məşqçilərin üstünlüyü hökm sürür. Turnir tarixində doqquz məşqçi öz ölkələrindən olmayan komanda ilə kuboku qazanmağa nail olmuşdur.

## İllər üzrə

## Mükafatların sayına görə

## Milliyyətə görə
Bu cədvəl turniri qazanan məşqçilərin milliyyətinə görə sıralanmışdır.

## İstinadlar
**Ümumi**
*
*

**Xüsusi**

## Xarici keçidlər
*UEFA Kubokunun rəsmi tarixi
Ordino

* Ordino (Andorra) — Andorrada yerləşən şəhərlərdən biridir.
* Ordino (Rusiya) — Rusiyada yaşayış məntəqəsi.
* Ordino (futbol klubu) — futbol klubu.
Donald

**Donald** — qael dilindəki *Dòmhnall* adından götürülmüş kişi adı. Adın kökü proto-kelt dilindəki **Dumno-ualos* ("dünya hökmdarı" və ya "dünya sahibi") sözünə əsaslanır. Donald adındakı sonuncu "d" hərfi ingilisdillilər tərəfindən qael dilindəki tələffüzünün yanlış təfsirindən qismən irəli gəlir.

* Donald Tramp — ABŞ-nin 45-ci prezidenti. 
* Donald Plezens — Böyük Britaniya aktyoru.
* Donald Knut — Amerikalı kompüter mütəxəssisi.
* Donald Sazerlend — Kanada aktyoru və prodüseri.
* Donald Farquharson (siyasətçi)
* I Donald (Şotlandiya kralı) —

;Digər
* Donald Dak (personaj) — "Walt Disney Animation Studios" kompaniyası tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajı.

## Həmçinin bax
*Domnall

## İstinadlar
Uzaqşərq navaqası

**Uzaqşərq navaqası** () — Treskakimilər dəstəsinə daxil olan dəniz balığı. Uzunluğu 50 sm (adətən 30—35 sm), çəkisi isə 0,5 kq olur. Əsasən Sakit okeannın şimal-qərb sahil ərazilərində yayılmışdır. Kürü tökmə dövrü dekabrdan fevrala qədər çəkir. 25-210 min kürü tökə bilir. Ovu sənaye əhəmiyyətlidir.

Navaqalar soyuq sularda — əsasən Yapon, Oxot, Berinq və Çukot dənizlərində yayılmışlar. Yayda 30-60 metr dərinə enirlər. Bəxi fərdləri hətta çaylarla materik daxilində yerləşən göllərə qədər gələ bilirlər.

Əsasən qurdlar, xərçəbgkimilər, kürü, və kiçik balıqlarla qidalanırlar. Temperaturu 1,4—1,9 °С olan sularda üzürlər. Yetkin fərdin uzunluğu 25—35 sm olur. Ancaq bəzi fərdlərin uzunluğu 54 sm, çəkisi isə 1,3 kq ola bilir. Qış balıqovunda daha tez-tez tutulur.

Saxalin və Kamçatkanın körfəz və buxtalarında daha tez-tez rastlanılır.

## Mənbə
* А. М. Tokranov, «Navaqa qışın ortasında buzlu sularda doğulur»
Zolaçay

thumb|350x350px|Zola çayı - Çəhriq dərəsi
Zola çayı, İranın Cənubi Azərbaycan bölgəsində, Urmiya Gölünə axan çaydır. Çay, şimaldan Urmiya  və qərbdən Salmas ilə əhatə olunur. Türkiyə ilə sərhədindəki dağlarda yüksələn Salmas Düzü boyu cənub-qərbə doğru axır. Çay, 846 km²lik bir toplam sahəyə malikdir.

## Zola Rezervuaru
 
Çay suvarma məqsədilə bəndlənmişdir. Səddin hündürlüyü 83m, eni 287m olub mərkəzi gil nüvəsinə malik ərazi qaya bəndindən keçirilmişdir. Bənd 85 milyon m³ su tutur.

## Ekologiya
Zola çayı, Urmiya gölü ekosisteminin mühüm bir komponentidir. Urmiya gölü hazırda qurumaqdadır və son illərdə fitoplankton səbəbi ilə qırmızı rəng alır. Bu çayın sağlamlığı, hövzənin sağlamlığının əhəmiyyətli bir göstəricisidir və bu səbəblə nəzarəti olduqca yüksək olmalıdır.

## İstinadlar
Sardinops

**Sardinops** - Siyənəklər (Clupeidae) fəsiləsinə daxil olan cins

## Təsnifat

Cinsin tərkibinə 5 növ daxildir:
*  (Temminck and Schlegel, 1846)
*  (Steindachner, 1879)
*  (Pappe, 1853)
*  (Jenyns, 1842)
*  (Girard, 1854)

Bəzi alimlər bu cinsə daxil olan *Sardinops sagax* növünü monotip növ kimi qeydə alırlar. Növə ümumilikdə 4-5 yarımnöv daxildir.

## Mənbə
* Ayling, T. & G. Cox. *Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand*. William Collins Publishers Ltd., Auckland, New Zealand. 1982. ISBN 0-00-216987-8
Bozquş dağı

**Bozquş dağı**, Bozquş və ya Bozqush Kuh, Sərabın 20&nbsp;km (10 mil) cənubunda, İranın Şərqi Azərbaycan Bölgəsi olan Mianehin şimalında 3.306 metrlik (10.846&nbsp;ft) vulkanik dağdır. Lalələr Bozquş dağının zəngin vulkanik ərazisində yetişdirilir və yarpız,  kəklikotu, dərman göyzabanı, gicitkən və şirinbiyan kimi şəfalı otlar dağın ətəklərində yabanı olaraq bitir. Bozquş Dağı, əksəriyyətlə andezitdən ibarət olan bir stratovolkanlardır.

## İstinadlar
Elmabad (Bukan)

**Elmabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 101 nəfər yaşayır (19 ailə).  
## İstinadlar