open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cəbəçili

**Cəbəçili** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 6&nbsp;km məsafədə yerləşir. Zəngibasar rayonu təşkil edilənədək Qəmərli (Artaşat)
rayonunun tərkibində olmuşdur. 1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Mənbələrdə kəndin adı Cəbəçəlli şəklində də göstərilir.

Toponim qapıqulu türk tayfasına mənsub olan cəbəçi nəsil adına mənsubluq bildirən - li şəkilçisinin qoşulmasından əmələ gəlmişdir.

Patronim toponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 27. II. 1960-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Crahovid qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 275 nəfər, 1873-cü ildə 252 nəfər, 1886-cı ildə 254 nəfər, 1897-ci ildə 264 nəfər, 1904-cü ildə 355 nəfər, 1914-cü ildə 575 nəfər, 1918-ci ildə 355 nəfər, 1919 - cu ildə 240 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-1919-cu illərdə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalmış və sakinləri - azərbaycanlılar
1919-cu ildə tamamilə deportasiya olımaraq Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılardan sağ
qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 101 nəfər, 1926-cı ildə 115 nəfər, 1931-ci ildə 131 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar 1948-1949-cu illərdə tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilərək Azərbaycana köçürülmüş və xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar

 
## Xarici keçidlər
*
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com
*
Ceyms Mettis

**Ceyms.N. Mettis** (; d. 8 sentyabr 1950-ci il, Pulman, Vaşinqton — ABŞ generalı, 9 noyabr 2007-ci ildən 2010-cu ilədək ABŞ dəniz piyadaları korpusunun komandanı ().

## Ədəbiyyat
* Nicholas E. Reynolds.Basrah, Baghdad, and Beyond: The U.S. Marine Corps in the Second Iraq War http://books.google.ru/books/about/Basrah_Baghdad_and_Beyond.html,Naval Institute Press, 2005, pages=276,isbn=1591147174, 9781591147176.

## İstinadlar
Alman Gömrük İttifaqı

**Alman Gömrük İttifaqı** (alm. Deutscher Zollverein) — gömrük və ticarət siyasəti sahəsində alman dövlətlərinin birliyi idi. Gömrük İttifaqı 22 mart 1833-cü ildə imzalanmış Gömrük İttifaqı Müqaviləsi ilə 1834-cü il yanvarın 1-də qüvvəyə minmişdir. Zollverein Alman Konfederasiyası xaricində yaradılmışdır ; ona görə də federal təşkilatın bir hissəsi deyil, müstəqil bir ittifaq idi. Zaman keçdikcə bura Almaniya Konfederasiyasının demək olar ki, bütün üzv dövlətləri daxil idi.

Zollverein-in məqsədi iqtisadi daxili bazar yaratmaq və fiskal və iqtisadi çərçivə şərtlərini standartlaşdırmaq idi. Siyasi olaraq, Alman Gömrük İttifaqı Prussiyanın üstünlüyünü gücləndirdi və Kiçik Alman həllinin ortaya çıxmasına kömək etdi .

Prussiyanın üstünlük təşkil etdiyi Alman Gömrük İttifaqı Prussiya -Hessi Gömrük İttifaqını, Mərkəzi Alman Həmkarlar İttifaqını və Cənubi Almaniya Gömrük İttifaqını əvəz etdi . Alman Gömrük İttifaqına Prussiyadan əlavə, əvvəlcə Hessen, Kurhessen, Bavariya, Vürtemberq, Saksoniya Böyük Hersoqluğu və ayrı-ayrı Türingiya əyalətləri daxil idi . 1836-cı ilə qədər Baden, Nassau və Frankfurt Zollverein-ə qoşuldu. 1842-ci ildə gömrük sahəsi Lüksemburq, Brunsvik və1854-cü ildə Lippe, Hannover və Oldenburq izlədi . Beləliklə, Şimali Alman Konfederasiyasının federal bir dövlət kimi qurulmasından əvvəl Zollverein təxminən 425.000&nbsp;km² ərazini əhatə edirdi.

1867-ci ildə federal hökumət qurulduqdan sonra Zollverein yeni əsasda yerləşdirildi. Bu, 1868-ci ildə qüvvəyə minən yeni müqavilə ilə edildi. Şimali Almaniya Konfederasiyasının orqanları əslində Zollverein orqanlarına çevrildi. Federal Gömrük Şurası Şimali Almaniya Konfederasiyasına daxil olmayan Gömrük İttifaqı dövlətlərinin nümayəndələri ilə normal Bundesratdan ibarət idi. Gömrük parlamenti Şimali Almaniya Reyxstaqının üzvlərindən və digər ştatlardan seçilmiş deputatlardan ibarət idi (yalnız 1868-ci ildə seçki).

1870-ci ildə Gömrük İttifaqı ərazisi Böyük Britaniya və ABŞ-dən sonra dünyanın üçüncü ən böyük sənaye gücü idi

1870/71-ci illərdə cənub əyalətləri Konfederasiyaya qoşulduqdan sonra federal dövlət Almaniya İmperiyası kimi mövcud olmağa davam etdi . Alman İmperiyasının bir hissəsi olmasa da, Lüksemburq Gömrük İttifaqı müqavilələri ilə 1918-ci ilin sonuna qədər Alman gömrük ərazisinin bir hissəsi idi.

## Tarix
Ümumilikdə Napaleon müharibələrinin sonu Almaniyanın iqtisadi və gömrük birləşməsi problemlərini həll etmədi. Baxmayaraq ki, 1815-ci il Almaniya İttifaqının aktında deyilirdi ki, "İttifaq üzvləri Frankfurt-Maynda İttifaq seyminin 1-ci iclasında ticarət və nəqliyyat əlaqələrini müzakirə etmək hüququnu saxlayırlar" nə birinci, nə də sonrakı iclaslarda bu məsələ həll edilməmişdi.

Bu şəraitdə Prussiya 1818-ci ildə Prussiya krallığı çərçivəsində bütün gömrük sərhədlərini və onun bütün əyalətlərinin arasında hərəkət azadlığını qadağan etmiş yeni gömrük qanununu qəbul etdi. Bu qanun həmçinin prussiya malları üçün himayədarlıq gömrük tarifini təyin etdi.

## İstinadlar
Hikaru Nakamura

**Hikaru Nakamura** (; ) — Amerika şahmatçısı, qrosmeyster, 4 dəfə ABŞ Çempionu, 5 dəfə Olimpiada iştirak etmiş və iki dəfə komanda hesabında bürünc medal qazanmışdı.

## Həyatı

Hikaru Nakamura 9 dekabr 1987-ci ildə Yaponiyada anadan olmuşdur. Hikaru 2 yaşı olanda ailəsi ilə ABŞ-yə köçür.

## Şahmat karyerası

2004-cü il Liviyada keçirilən FİDE Dünya Çempionatının iştirakçısı olmuşdur. 4-cü raunda Maykl Adamsa məğlub olaraq yarışı tərk etmişdir.

20 iyun 2005-ci ildə Nakamura Frank Samford Chess Fellow tərəfindən təyin edilən $32,000O məbləğində qrantı öz şahmat həyatına xərcləmə imkanı əldə etdi.

2005-ci ABŞ Çempionatının qalibi oldu və Bobbi Fişerdən sonra ən gənc çempion oldu. Bu qələbədən sonra vunderkindin dueli adı altında Meksikada Ukraynalı Sergey Karyakin ilə matç keçirdi.

2005-ci ilin noyabrında keçirilən FİDE Dünya Kubokunun iştirakçısı oldu. Lakin raundda Hindistanlı Surya Ganguly uduzdu.

2006-cı ildə ABŞ millisinə Turindəki Olimpiadada bürünc medal qazanmasına kömək etdi. Həmin il 16-cı Şimalı Amerika Openinin qalibi oldu.

2007-ci ilin yanvarında GibTelecom Masters turnirində ikinci oldu.

2008-ci ilin noyabrında Cap d'Agde Rapid yarışının qalibi oldu və qələbəyə gedən yolda Anatoli Karpovu, Vasili İvançuku məğlub etdi.

2009-cü ildə 9 oyundan 7 xal ilə ABŞ Çempionu olur.

960 üzrə Dünya Çempionatının finalında 3½–½ hesabı ilə Levon Aronyan üzərində qələbə qazanır.

2009-cü ilin noyabrında Osloda keçirilən BNbank blitz turnirində finala çıxmaq yolunda 12 qələbə qazandı. Finalda Maqnus Karlsen üzərində 3-1 hesabı ilə qələbə qazandı.

2010-cü ildən Nakamura millinin birinci lövhəsində oynayır. Bursada keçirilən komandalar arası Dünya Çempionatda komandasına ikinci yeri tutmasına böyük köməklik etdi, belə ki, şəxsi hesabda lövhəsində qızıl medal qazandı.

Daha sonra 2011-ci ilin dekabrına qədər Harri Kasparov ilə məşq toplantıları keçirdi. 14-30 yanvar tarixləri arasında Wijk aan Zee keçirilən Tata Steel Grandmaster A turnirində Maqnus Karlsen, Vişvanatan Anand, Levon Aronyan, Vladimir Kramnik, Aleksandr Qrişçuk, Ruslan Ponomariov, Ian Nepomniachtchi, Wang Hao, Maxime Vachier-Lagrave, Alexei Shirov, Aniş Qiri, Jan Smeets və Erwin L'Ami iştirak edirdilər. Yarışın orta reytinqi 2740 idi, bu da 20-ci kateqoriyaya təsadüf edir. 12 turdan sonra Nakamura 8½ xal ilə birinci gedirdi və artıq yarım xal Anandın önündə idi. 1980-ci ildən bəri bu yarışı udan tək şahmatçı oldu.

Nakamura Gibraltar Chess Masters turnirini 10 oyundan 8.5 xal ilə qazanmışdır. Sonuncu Grand Prix seriyasında uğurlu çıxış etdi və sonuncu mərhələsində Fabiano Kariana və Dmitry Jakovenko ilə birgə 11 oyundan 6.5 xal ilə birinci oldu. Beləliklə, ümumi hesabda ikinci yeri tutaraq birbaşa Namizədlər Turnirinə vəsiqə qazandı.

## İstinadlar
Dördkünclü qala (Yuxarı Əskipara)

Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kəndində nisbətən salamat qalan abidələrdən biri Dördkünclü qaladır. Adına Qüllə də deyirlər, Koroğlu qalası da. Coğas çayının sahilində ucaldılmış bu çoxmərtəbəli qala gözətçixana olub. Düşünülüb qoyulmuş pəncərələr, müşahidə dəlikləri, xəbərdaredici tonqal yerləri bunu bir daha təsdiq edir. Planda qala kvadrat şəklindədir. Onun hər bir tərəfinin uzunluğu 8 metr təşkil edir. Qala çaydaşından çox səliqə ilə hörülüb. Bişmiş qırmızı kərpicdən kəmər-naxışları var. Mərtəbə arası bağları ağacdan imiş. Həyatində köməkçi binalar olub. Memarlıq və mühəndislik baxımından tikili bölgəyə məxsus inşaat üslubunda ucalmışdır. Buna oxşar, eyni üslubda tikilmiş gözətçi bürcü Ağstafa rayonunun ərazisində, Azərbaycanın Gürcüstan ilə dövlət sərhədində yerləşir. Bu qala Azərbaycanın orta əsr müdafiə tikililərinin nadir və önəmli örnəyidir.

Hal-hazırda abidə ermənilərin işğal etdikləri ərazidə yerləşir.

## İstinadlar
Edmund Husserl

**Edmund Husserl** (; ) — Alman filosof, Fenomenologiya məktəbinin banisi.
## Həyatı
E.Husserl 8 aprel 1859-cu ildə Avstriyanın tərkibində olan və hazırda Çexiyada olan Moraviyanın Prusnits şəhərində anadan olub. Göttingen və Frayburq universitetlərində fəlsəfə professoru kimi dərs demişdir. Rassel kimi Husserl də fəlsəfə üçün riyazi əsas tapmağa çalışırdı. Bu məqsədlə o, Frans Brantonun məntiqindən kömək məqsədilə istifadə etmişdir. Husserl 1878-ci ildə Berlinə getmiş və Karl Veierstrass və Leopold Kroneckerin mühazirələrində iştirak etmişdir. 1882-ci ildə Leopold Kronekerin rəhbərliyi altında Dəyişənlərin Hesablanması Nəzəriyyəsinə Giriş adı altında təmiz riyaziyyat üzrə doktorluq dissertasiyasını tamamlamışdır. 1884-1886-cı illərdə o, Vyanada Frans Brentanonun dərslərində iştirak etmiş və 1886-cı ildə Halledə məskunlaşaraq, Karl Stomfun psixologiya dərslərində iştirak etmişdir. 1891-ci ildə Brentanoya həsr etdiyi "Hesabın Fəlsəfəsi: Psixoloji və Məntiqi Tədqiqatlar" adlı ilk kitabını nəşr etmişdir. 1890-1900-cü illərdə o, Qottlob Frege ilə tanış olmuş, onun hesab fəlsəfəsində Husserlin fikirlərini tənqid etməsi 1900-1901-ci illərdə məntiqi araşdırmaların nəşrinə səbəb olmuşdur. Husserl 1916-cı ildə Frayburq Universitetinə getmişdir. Burada Heinrich Rickerti əvəz etmişdir. Edith Stein və Martin Heidegger bu illərdə ona köməkçi kimi çalışmışlar.

## Həmçinin bax
* Frans Brentano
* Fenomenologiya

## İstinadlar
Konstantinos Stefanopulos

**Konstantinos Stefanopulos** (; d. 15 avqust 1926, Patras, Yunanıstan – ö. 20 noyabr 2016, Afina, Yunanıstan) — 1995-2005-cı illərdə Yunanıstanın prezidenti.

İxtisasca hüquqşünasdır.

Stefanopulos 91 yaşında ikən pnevmaniyadan müalicə aldığı Afinadakı xəstəxanaların birində 20 noyabr 2016-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Martin Haydegger

**Martin Haydegger** (; ) — alman filosofu, ekzistensializm düşüncə tərzinin əhəmiyyətli nümayəndələrindən biri.

## İstinadlar
Teyyar de Şarden

**Teyyar de Şarden** (; ) — Fransız filosof, Yezuitlər ordeninin din xadimi. Geologiya və Paleontologiya sahəsində etdiyi araşdırmaları ilə məşhurlaşmışdır. Pekin adamının kəşfində iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Hinduquş dağları

**Hinduquş dağları** (,  - fars mənbələrində Hindistan dağları olaraq keçərlidir. Orta Asiyada yerləşən dağ sistemi. Bəzən «hindliləri öldürən» adlandırırlar. Ərazisinin böyük hissəsi Əfqanıstan və Pakistan ərazisində yerləşir. Hinduquş dağları əsasən qayalı dağlardır. Onlar vulkan məşhəlli deyildir. Onların yaranmasına səbəb Hindistan tavasının Mərkəzi asiyaya təzyiqi sayəsində meydana gəlmişdir. Geoloji baxımdan dağlar cavandır və hələ də qalxmaqda davam edir. Qərbdən şərqə Hinduquş dağları 1200&nbsp;km, şimaldan cənuba isə 240&nbsp;km məsafədə uzanır. Hinduquş dağları ərazisinin böyük qismi Əfqanıstan ərazisində yerləşir. Şərq hissəsi daha hündür olub uzu şiş piklərlə örtülüdür. Bu hissə Pakistan ərazisində yerləşir. Hinduquş dağları şimal-şərqdən Amudərya çayı, və Pənc ilə əhatələnir. Buradan Pamir başlalır.  Hinduquşun şərq sərhədini Çitral çayı təşkil edir. Hinduquşun daxilində bir necə silsilə vardır. Onlardan Baba silsiləsi. Paqman silsiləsi və Hinduquşun özü. Orrfoqrafik baxımından onlar Hinduquşu Qərbi, Şərqi və Mərkəzi Hinduquşa bölürlər. Bu silsilələrin sərhəddi isə Vaxş və Kokça çaylarıdır. Qərbi Hindukuş elə də hündür deyildir. Burada hündürlük 3500-4000 metr arasında dəyişir. Mərkəzi Hindukuş Kabuldan şərq və şimal-şərqdə yerləşir. Onun hündürlüyü isə 6059 metrə çatır. Onun cənubunda yerləşən Hindurac qarışıq bir dağ vilayəti olan Nuristanı əmələ gətirir. Qərbi Hindukuşun şərq hissəsində hündürlük 6000 metri keçir. Burada buzlaqlar geniş sahəni əhatə edir. Şərq hissəsində yüksək dağ səhraları yerləşir. Bu baxımdan Şərqi Pamiri xatırladır. Şərqi Hinduquşun şərq hissəsində hündürlük 4000 metr hündürlüyə malikdir. Ən aşağıda yerləşən Baroqil aşırımıdır (3777 m). Şərqi Hinduquşda qar xətti 5 000 metrdən başlayır.

Dağlıq Bədəxşan, Pənc çayından şimalda Hindukuş sanki bir hündür çoxqatlı divar rolunu oynayır. Hindukuş çay istiqamətindən demək olar ki, keçilməzdır. Burada hündürlük birdən-birə 5000 metrə qədər qalxır.

Hinduquşun Əfqanıstan hissəsində yerləşən ərazisi 4000 - 5000 metr hündürlüyə malikdir və bura çılpaq dağlardan ibarətdir. Hindukuşun ən dündür hissəsi Əfqanıstan və Pakistan arasında yerləşir. Bu ərazini hətta Himalay dağları ilə müqayisə edilir. Burada dağ buzlağının uzunluğu 20 kilometrə çatır. Hazırda Hindukuşun cənub-şərq hissəsi Taliblərin əsas məskənləri rolunu oynayır. Onlar burada cəmləşmişdir. Onlar buradan Əfqanıstan və NATO qüvvələrinə hücumlar təşkil edirlər.

Hal-hazırda belə Hinduquşun yüksək dağlıq rayonlarında az saylı xalqlar yaşayır. Onlar asilimiyasiya olunmaqdan və ya məhv edilməkdən çəkilərək özlərini qorumaq məqsədi ilə bu addımı atırlar. Burada Nuristanlılar, Dardlar və Pamir xalqları yaşayır. Çirtal çayı vadisində dard dili yayılmışdır. Onlar indidə islamdan öncəki politizm inancına aiddirlər.

## Hinduquşun zirvələri
Hinduquşun ən hündür zirvələri 7000 metri keçir. Bunlara misal kimi Tiriçmir (7699 m), Noşak (7492 m), İstor-o-Nal (7403 m), I Saraqrar (7338 m)

## İstinadlar
Əl-Füceyrə əmirliyi

**Əl-Füceyrə** (**Füceyrə**; , *sübh*) — Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin tərkib hissəsini təşkil edən yeddi əmirlildən biri. Ərəbistan yarımadasının cənub-şərq qutaracağına yaxın ərazidə yerləşir. Əmirliyin paytaxtı Əl-Füceyrə şəhəridir. Əl-Füceyrə əmirliyinin ərazisi 1166&nbsp;km² təşkil edir. Əhalisinin sayı isə 2008-ci ilə olan məlumata görə 137 940 nəfərdir

## Coğrafiyası
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə daxil olan digər əmirloklərdən fərqli olaraq İran körfəzinə deyil Hind okeanının Oman körfəzinə çıxışı vardır. Sahəsi bütünlüklə Oman körfəzinin sahili boyunca uzanır. Əmirliyin sahil boyunca uzunluğu 90 kilomeyr təşkil edir. Əl-Füceyrənin böyük hissəsini dağlar əhatə edir. Dağlar hətta sahil xətti yaxınlığına qədər uzanır.

## Əmirliyin tarixi
Əl-Füceyrə BƏƏ ərazisinə daxil olan ən gənc əmirlikdir. Əvvəllər Əl-Füceyrə Şarja əmirliyinin tərkib hissəsi olmuşdur. 1901-ci ildə Əl-Füceyrənin yerli şeyxi öz müstəqilliyini elan etmişdir. Ancaq ingilislər əmirliyin müstəqilliyini ancaq 1953-cü ildə tanımışdır. 1892–1971-ci illər ərzində əmirliyin ərazisi Omanın ərazisi olmuşdur. 2 dekabr 1971-ci ildən Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin tərkibinə keçmişdir.

### Rəhbərləri
Əmirlik qurulduğu ilk gündən onu şeyx titulu daşıyan şəxslər idarə etmişdir. 1971-ci ildə BƏƏ tərkibinə daxil olduqdan sonra dövlət başçıları *əmir titulu* daşıyır. Ölkənin dövlət başçıları:

1876–1936-ci illərdə. I Hamad ibn Abdullah;

1936–1974-ci illərdə. Məhəmməd ibn Hamad;

1974-ci ildən bu günə qədər. Hamad ibn Məhmməd əş-Şarki.

## İqtisadiyyat
Əl-Füceyrə əmirliyi BƏƏ digər subyektlərindən fərqli olaraq heç bir zəngin təbii sərvətə malik deyildir. Burada neft belə yoxdur. Ancaq olduqca əlverişli mövqeyi sayəsində yaxşı və dinamik inkişaf edən dəniz limanı vardır. Əhalinin əsas gəlir mənbəyi kənd təsərrüfatı və balıqçılıqdır. Bu məhsulların ixracından gəlir əldə edir.

## Turizm
Əmirliyin əsas fəxləri qumlu çimərliklər, əsrarəngiz gözəlliyə malik qayalı burunlar, çoxlu sayda mineral mənbələr və yaşıllıqlardır. Bu səbəbdən əmirliyin ərazisi turistləri özünə cəlb edir. Əmirlik ərazisində çoxlu sayda görməli yerlər vardır. Burada turistləri cəlb edən Şarca və Əl-Füceyrə şəhərləri arasında ənənəvi quş bazarı, iri xalça bazarı vardır. Bazarda iri xalçaları almaq mümkündür. Hətta kiçik emalatxanalarda müxtəlif suvinirlər və əşyalar hazırlanır. Burada bütün Birləşmiş Əmirlik ərazisində ən qədim məcidlərdən birii yerləşir. Məsçid kiçik ölçülərə malikdir. Əmirliyin şimalında balıqçı şəhərciyi olan Dibba yerləşir. Bura sualtı üzgüçülüyü sevənləri özlərinə cəlb edir. Əl-Füceyrə əmirinin keçmiş sarayı olan Əl-Xeyl qalası əmirliyin paytaxtından 8&nbsp;km cənub-qərdə yerləşir. Əmirliyin ən şərq limanı Əl-Bitna şəhəridir (1735 il). Vadi-Daftada dağılmış liman, kiçik su tutarı və palmalıqlar vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''Fujairah's Only Business Directory & Tourism Agency'''
* '''Fujairah In 3D''' 
* Fujairah Tourism Bureau 
* Fujairah Industry Directory 
* Fujairah EU Portal
* Fujairah Municipality 
* Fujairah Police
* Fujairah Higher Colleges – About Fujairah 
* Bank in Fujairah  – rakbankdirect.ae
Siloso (fort)

**Siloso fortu** (''çin.'' - 西乐索炮台) — Sinqapurun Sentosa adasında olan müdafiə istehkamı. Bu istehkam ərazidə vaxtilə mövcud olmuş on iki sahil müdafiə qurğularından yeganəsidir. Digərləri tədricə dağılaraq məhf olmuşlar.

## Ümumi məlumat
Adanın qərb hissəsində Siloso fortu yerləşir. Bu istehkamdan daha çox İkinci dünya müharibəsi zamanı Sinqapura qərbdən edilən müdaxiləyə cavab vermək məqsədilə istifadə edilib. Fort 1880-ci ildə Britaniya ordusu tərəfindən qurulub və Keppel boğazına çıxışı qorumaq məqsədi daşıyıb. Sonralar istekam yenidən qurulmuş və 1939-cu ildə 150 millimetirlik Mark2 və on iki funtluq sürrətli sillalarla təmin olunmuş. Müasir dövrdə Siloso fortu İkinci dünya müharibəsindən qalmış yeganə istehkam qurğusudur.

Fortda olan bütün bunkerlər, anbarlar, tunellər hal-hazırda turustlər üçün açıqdır. Burda həmçinin XVII əsr, eləcə də ikinci dünya müharibə dövrünə aid silah sərgisi də mövcuddur. Ərazidə çoxlu britaniya əsgər və zabitlərinin fiqurlar var. Məhz bu fiqurlar mövcud durumu əyani göstərməyə xidmət edir. Fortda şəkil və sənədlərin nümayiş olunduğu bölmədə fəaliyyət göstərir.

Siloso fort 1989-1993-cü illərdə siyası məhbusların saxlanılma yeri kimi istifadə olunub.

## Tarixi
### Tikintisi
"Siloso" sözü malay sözü olub, "qaya" deməkdir. Sinqapur limanı girişində böyük qaya mövcud idi. Bu qaya gəmiçilik üçün böyük təhlükə yaradırdı. 1869-cu ildə istifadəyə verilə Süveyş kanalı Sinqapurda ticarətin inkişafına səbəb oldu. Mayor Eduardın rəhbərliyi ilə 1874-cü ildə ərazidə fortun inşasına başlanıldı. Məhz bu istehkamlar Sinqapur limanının müdafiəsinə xidmət edəcəkdir. İstehkam o dövrün müasir silahları ilə təmin olundu.

### Silahları
1880-ci ildə Siloso fortu RML 7 və iki RML 64 toplarına malik idi. 1890-cı ildə istehkamda beş Vickers 10 topu quraşdırıldı. 1930-cu illərdə iki QF 6 və torpedo əleyhinə silahlarla təmin olunan fortda 5 ədəd də projektor mövcud idi. Ərazidə müşahidə qülləsi var idi və qüllə Lyuis pulemyotu ilə təmin edilmişdi.

## Şəkillər

Fort Siloso sign, Sentosa, Singapore - 20071208.jpg|
Breechloading gun at Fort Siloso Singapore Flickr 8297673148.jpg|
Fort Siloso - Sentosa Island, Singapore (4374834739).jpg|
Fort Siloso - Sentosa Island, Singapore (4375556510).jpg|
Fort Siloso - Sentosa Island, Singapore (4375549784).jpg|
RML and models of crewment at Fort Siloso Flckr 8296641979.jpg|
Replica BL 6 inch Mk VII gun at Fort Siloso, Sentosa, Singapore.jpg|


## İstinadlar
Edip Yüksəl

**Edip Yüksəl** (; 1957, Bitlis, Türkiyə) — kürd mənşəli türk araşdırmaçı və yazıçı. İslam mövzusundakı reformist fikirləriylə tanınır. Ölkədə təqib və təyziqlərə görə Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaşamaqdadır. Türk, ingilis dillərində Quran-i Kərim və İslam dini haqqında bir çox kitabın müəllifidir. Onun əsərləri, çıxışları başda İslam dünyası olaraq Avropa və Amerika ölkələrində diqqət cəlb etmişdir. Əsas məqsədi, əsərlərində və çıxışlarında da qeyd etdiyi kimi, humanist və daha müasir bir İslam anlayışını yaymaqdır. Dini yazı olaraq Quranı qəbul etmək ilə birlikdə hədis, sünnə, icma anlayışlarını da rədd edər.

## Həyatı
1957-ci ildə Türkiyənin Bitlis şəhərində anadan olan kürd mənşəli Edip Yüksəl, ilahiyyatçı Sədrəddin Yüksəlin oğlu və həddindən artıq islamçı fəal kimi tanınan, daha sonradan millətçilər tərəfindən öldürülən Mətin Yüksəlin qardaşıdır. Edip Yüksəl Qurani olmamışdan əvvəl, o da qardaşı kimi islamçı bir fəal kimi tanınırdı. Radikal dini qruplaşmanın üzvü kimi kimi bilinən Edip Yüksəl həbsxanada bir neçə il sərf etmişdir. Həbsxana illərindən sonra Edip Yüksəl, məşhur reformist din adamı olaraq tanınan Rəşad Xəlifə ilə dostluq münasibəti qurur və daha sonradan 1986-ci ildə Qurandan başqa bütün dini qaynaqları rədd edir. Hədis və sünnəni rədd etdiyinə görə atası onu "mürtəd" elan edərək, onu bu səbəbdən dolayı şiddətlə qınayır. Edip Yüksəl, Quran müsəlmanlığı anlayışını Türkiyədə təbliğ etdikdən sonra ölkəsində dini cərəyanlar tərəfindən təqib və təyziqlərə məruz qalır və ölkədən qaçır. Davamlı olaraq, radikal dini qruplaşmalar tərəfindən və provaslavlardan təhdidlər alır. 1993-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının vətəndaşı olur.

## Əsərləri
### [[Türk dili|Azərbaycan Dili]]ndə
* *Quran ən böyük möcüzə*
* *Yusif'in 40. Əmri* (şeir)
* *Quran'da Dəmirin Kimyasal Esrarı* 
* *Quran: Görülən Möcüzə*
* *Maraqlı Suallar-1*
* *Maraqlı Suallar-2*
* *Kitab Oxumağın Zərərləri (%20 Yumorla)*
* *Ziddiyətli Yazılar* 
* *Müsəlman Din Adamlarına 19 Sual*
* *Türkçə Quran tərcüməsindəki səhvlər*
* *Üstündə 19 Var*
* *Demokratiya/Oliqarxiya/Teokratiya*
* *Asal Mübahisə* 
* *Mesaj: Quranın Tərcüməsi*
* *Bənövşəyi Məktublar*
* *Xristian Din Adamlarına 19 Sual*
* *Geyinənlər və Geydirilənlər (Başörtüsü Nədir,Nə Deyildir)*
* *Norşin'dən Arizonaya -Adi bir insanın qeyri-adi hekayəsi*

### [[İngilis dili]]ndə
* *19 Nineteen: God's Signature in Nature and Scripture*
* *Peacemaker's Guide to Warmongers: Exposing Robert Spencer, David Horowitz, and other Enemies of Peace*
* *19 Questions for Muslim Scholars*
* *Test Your Quranic Knowledge*
* *19 Questions for Christian Clergy*
* *An Unconventional Skirmish on "Unintentional" Lies*
* *Unorthodox Articles*
* *The Prime Argument*
* *Running Like Zebras: An Internet Debate*
* *Miscellanous Articles on Philosophy and Law*
* *Quran: A Reformist Translation* (iki yazıçı ilə birlikdə)
* *Manifesto for Islamic Reform*

## İstinad
* 19.org
* Quran: A Reformist Translation
Manora yarımadası

**Manora** və ya **Manoro** () — elə də böyük olmayan (2.5&nbsp;km²), Pakistanın Sind vilayətinə daxil olan Kəraçi şəhəri yaxınlığında yerləşən yarımada. Yarımada materiklə 12 kilometrlik bərzəxlə birləşir. Manora və qarışıq adalar Kəraçi limanının ətrafında qoruyucu baryer rolunu oynayır. Limanın qərbində yerləşən buxta sahilində, yarımada ilə Senspit adasında yoxa çıxmaq üzrə olan manqrov meşəsi vardır. Şərqində Kiamari və Klifton adlı çimərlik yaşayış məntəqələri vardır. Salehabad yarımadada yerləşən qədim balıqçi kəndidir.

## Tarixi
Kəraçi və onunətrafında yerləşən yarımada hər zaman trateji əhəmiyyət daşımışdır. Bir çox traktatlarda onun adı çəkilir. Makedoniyalı İskəndər Vavilona yürüşü yarımadada yerləşən qədim Krokola limanından başlamışdır. Yarımadanı Osmanlı imperiyasıtəbəsi olan admiral Seyd Əli-rəyis ziyarət etmişdir. O, bu səyahətindən bəhs edən "Ölkələrin güzgüsü" adlı kitabını dərc etmişdir. Qədim Deval şəhərinin bir hissəsi yarımadada yerləşirdi. XVIII əsrdə Kəraçi ilə Bəhreyn və Omanla ticarət əlaqələri qurularkən yarımadada kiçik liman inşa edilmişdir. 1839-cu ildə liman Britaniyaların hücumuna məruz qalır. Liman tamamən dağıdılmışdır. Bununla belə hazırda ərazi Pakistan hərbi dəniz qüvvələrinin bazası rolunu oynayır. Burada mövcud olan mayak 1889-cu ildə inşa edilmişdir. Mayak britaniya müstəmləkəçiliyinin sanki göstəricisidir.

Hazırda yarımadada artıq 50 ildir ki, Pakistan donanmasının bazası rolunu oynayır. Gəmilər yarımadanın şərq sahilinə yan alırlar. 2000-ci ildə Ormarada Cinna hərbi dəniz bazasının inşasından sonra gəmilərin böyük hissəsi yarımadadan çıxarılmışdır.

## Turizm və görməli yerləri

Manora turistlər arasında ən məşhur bölgə olmasının səbəbi sahilinin çimərliklərdən ibarət olmasıdır. Qumlu çimərlik yarımadanın sahillərindən tutmuş onu materiklə birləşdirən bərzəxin kənarları ilə Hoki çimərliyinə qədər uzanır. Bununla belə bölgədə hələ də otellər yoxdur. Bu səbəbdən Pakistan hökuməti buranı turizm bölgəsinə çevirmək istəyir. Hətta infrastrukturun inkişafına yönəlik tədbirlər görməyi tüşünür.

Bunla yanaşı yarımadada Şri Varun Dev Mandir adlı hindu məbədi vardır. azırkı tikili 1917-18-ci illərdə tikilməsi ehtimal edilir. Bununla belə onun dəqiq tikilmə yaşı bilinmir. Ancaq əfsanəyə görə məbədi XVI əsrdə varlı dənizçi ailəsi inşa etdirmişdir. Onlar yarımadanı Xana Kalatadan yarımadanı və sahil ərazisinin bir hissəsini satın almışdır. Hazırda məbədin duzlu dəniz küləklətinin təsiri ilə dağılması müşahidə edilir. Ancaq Pakistanda yerləşən hindu konsulluğu onun bərpasını öz üzərinə götürmüşdür.

## Demoqrafiya
Yarımadada müstəlif etnik quruplar yaşayır. Onlar arasənda Pəncablılar, Sindxlər, Kəşmirlilər, Seraiklər, Puştular, Bəlucları görmək mümkündür. Onların 99 % müsəlmandır.

## Mənbə
* Pakistan Export Promotion Bureau mention of Manora 
* pbase.com/waqas — Manora şəkilləri

## İstinadlar
Astola adası

**Astola adası**, həmçinin **"Cəzirə Xaft Talar"** () və ya "**Yeddi təpə adası**" — Ərəbistan dənizində, Pakistana məxsus olan, sahildən 25&nbsp;km cənubda və Pasni şəhərindən 39&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşən ada. Ada Bəlucistan vilayətinin Pasni şəhəri, Qvadar dairəsi ərazisinə daxildir. Limandan adaya motorlu qayıqlarla 5 saata getmək mümkündür.

## Coğrafiyası
Astola Pakistanın sahilində yerləşən ən böyük adadır. Onun uzunluğu 6,7&nbsp;km, maksimsl evi isə 2,3&nbsp;km təşkil edir. Adanın sahəsi 6,7&nbsp;km²-dir. Ən hündür nöqtəsi 75 metrdir.

Ada ərazisi bir platodur. 7 təpədən ibarətdir. Yerli adı olan "Xaft Talar" elə "yeddi təpə" mənasını verir. Adanın cənubun düzən eniş olduğu halda, şimalı dağlıq və sıldırımlıdır.

## Tarixi
Ada haqqında ən qədim məlumat Makedoniyalı İsgəndərin Fars körfəzi və Ərəbistan dənizi sahillərini tətqiq etmək məqsədilə Nearxı əraziyə göndərmişdir. O, bölgəyə b.e.ə 325-ci ildə gəlmişdir. Arrinan adanı "Nosala" adlandırmışdır

Bəlucistanın XX əsr coğrafi mənbələrində adanın hinduistlər arasında məşhur olması bildirilir və onları adanı "*Satadiı*" kimi tanıdıqlarını bildirilirdi.

## Ekologiya
Adanın təcrid vəziyyətdə olması onun ərazisində bir çox canlı növlərinin qorunub saxlanmasına imkan vermişdir. Buranın endemik canlılarından biri Asola gürzəsidir (). Adada nəsli kəsilmiş Yaşıl tısbağa və Biss tısbağalarının qalıqlarını aşkarlamaq mümkündür.

Burada yayılmış bitki növlərinin böyük hissəsi alcaq boylu bitkilərdir ən hündür ağac növləri isə Prosopis juliflora növünə aiddir. Adada şirin su mənbəyi yoxdur bu səbəbdən bitkilər ancaq yağış suları ilə qidalanır. Asola adasının ətrafında mərcan rifləri yayılmışdır.

## Əhəmiyyəti
1982-ci ildə Pakistan hökuməti yaxınlıqdan keçən gəmilərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə burada mayak inşa etmişdir. Artıq 1987-ci ildə mayak günəş batareyaları ilə işləyir.

Sentyabrdan maya qədər Astola adası materikdən gələn balıqçılar tərəfindən məskunlaşılır. İyundan avqusta qədər adada yaşayış olmur. Səbəb əlverişsiz hava şəraiti olur.

Adada kiçik məcid vardır. O bura gələn balıqçıların ibadətindən ötrü inşa edilmişdir. Üstəlik burada hindu məbədinin qalıqları vardır.

## Ekoturizm
Ada ekoturizm baxımdan məşhur olsa da burada minimalda olsa turizmə aid tikinti yoxdur. Turistər bura əsasən balıq tutmaq və dayvinq üçün gəlirlər. Burada üstəlik tısbağa koloniyalarına nəzarət edən məntəqə kimi yararlanılır.

## Həmçinin bax
* Zəlzələ adası

## İstinadlar
Dayazlıq (film, 2016)

**Dayazlıq** — 2016-cı il ABŞ qorxu, triller filmi.

## Məzmun
Film Nensinin sörfinq edərkən köpək balığının hücumuna məruz qalmasından bəhs edir.

## Rollarda
*Bleyk Layvli — Nensi Adam
*Qağayı Stiven — Quş
*Oskar Xaenada — Karlos
*Bret Kullen — Mister Adam
*Sedona Leqqe — Xlo Adam
*Angelo Xose Lozano Korzo- Sörfer 1
*Xose Manuel Truxillo Salas — Sörfer 2
*Pablo Kalva- Karlosun oğulu
*Diyeqo Espexel — Sərxoş
*Canell Beyli — Xanım Adam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
FİBA Asiya

**FIBA Asiya,** FIBA üzvləri olan 44 Asiya basketbol federasiyasının birləşdiyi konfederasiyadır.

## Üzvlər

## Top 11 FIBA Asiya komandaları

## Xarici keçidlər
* FİBA Asiya Rəsmi Vebsaytı
Kalanq

**Kalanq** (, ) — Sinqapurda çay. Çay öz başlanğıcını Aşağı Pirsa su anbarından götürür. Kalanqanın mənsəbi Sinqapur boğazıdır. Uzunluğu 10&nbsp;km olan Kalanq Sinqapurun ən uzun çayıdır.

## Tarixi

Kolonializm dövrünə qədər Sinqapurun yerli əhalisi bataqlaşmış Kalanqa çayı mənsəbində yaşayırdı. Əsas məşğuliyyəti balıqçılaq olsa da nadir hallarda açıq dənizə çıxardılar. 1819-cu ildə adaya Stemford Rafflz yan almış və adanın o zamanlar kı əhalisindən yarısı aborigenlər idi.

İlk zamanlar Kalanq çayı Sulavesi adasından olan tacirlərin yük boşaltma yeri idi. 1960-cı illərə qədər onların yelkənli qayıqları bu bölgədə üstünlük təşkil edirdi.

Müasir dövrdə çay praktiki olaraq sənaye əhəmiyyəti daşımır. Çay kənarında yeni müasir rayon — Kalanq-Baxru salınıb.

## İnkişaf planı
2006-cı ilin aprelində Sinqapur hökuməti çayın 200 metrlik sahil zolağının yenidən qurulmasına 2,5 milyon dollar pul ayırdı. 2007-ci ilin avqustunda çay boyu yolların, park və bağların salınmasına başlanıldı. 2012-ci ildə lahiyyənin açılışında nazir Li Syan Lun iştirak etdi.

İndiki zamanda Kalanq Marina-Bay sutoplayıcı hövzəsinə daxildir. Kalanqın mənsəbində və mənbəyində aparılan intensiv torpaq işləri nəticəsində çayın şəhər boyu ənənəvi istifadəsi dəyişdirildi. Kalanq, Roxor, Sinqapur və Qreyland çayları yeni tikilmiş bənddən sonra içməli su mənbələrinə çevrildilər.

Çayla birgə çay ətrafı bölgələrdə dəyişdi. Yaşayış zonaları və istirahət mərkəzləri inşa olundu. Çayın mənbəyində Bişan park ərazinin ən görməli yerlərindən biridir. Kalanq çayı gözəl istirahət mərkəzidir. Çayda bir çox idman növləri ilə məşğul olmaq üçün gözəl şərait yaradılmışdır. Su xizəyi, veykbord, kayak həvəskarlarının sevimli məkanı olan Kalanqın mənsəbində Sinqapur çarxı, Formula 1 yarışlarının keçirildiyi Marina Bay yolu yerləşir.

Çayın rejimi artıq tam nizamlanır. Bununlada vaxtaşırı baş verən daşqınların qarşısı alınmış oldu. Çayda görülən işlərdə dünya təcrübəsindən istifadə olunmuş. ABŞ-nin Massaçusets ştatında olan Çarlz və Cənubi Koreyanın Çonqeçon çaylarındakı iş təcrübəsi tətbiq olunmuşdur.

## Mənbələr
* Norman Edwards, Peter Keys (1996), *Singapore — A Guide to Buildings, Streets, Places*, Times Books International, ISBN 9971-65-231-5
*
Alban məbədinin qalıqları (Kəmərli)

**Alban məbədinin qalıqları** — Qazax rayonunun Kəmərli kəndində yerləşən məbəd qalıqları. Qalıqlar erkən orta əsrlərə aiddir. Ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidədir.

## İstinadlar
Ədalət naminə (film, 2014)

***Ədalət naminə*** 2014-cü ilin ABŞ döyüş, neo-noir, viqilant, cinayət, triller filmi. Rejissorluğunu Antuan Fukuanın etdiyi, ssenarisini Riçard Venkin yazdığı, filmin baş rollarında Denzel Vaşinqton, Marton Çokaş, Kloe Qreys Moretz, Devid Harbor, Bill Pallman və Melissa Leo yer almaqdadır.

Filmin çəkilişləri 2013-cü ilin iyun ayında başladı və Massaçusettsin müxtəlif şəhərlərində oldu. Filmin qalası Toronto Beynəlxalq Film Festivalında 7 sentyabr 2014-cü ildə oldu və 26 sentyabrda sinemalarda yerini aldı.

Tənqidçilərdən müxtəlif rəylərinə baxmayaraq film $192 milyon gəlir əldə etdi.

## Məzmun
Robert Makkall sirli keçmişini arxada qoyub özünü yeni, rahat həyata başlayar. Amma sonradan Rus qanqsterlərin nəzarəti altında olan Alina adındakı gənc, fahişə qızla tanış olar bə boş durmaz, ona kömək etməyə qərar verər.

## Rollarda

* Denzel Vaşinqton — Robert Makkall 
* Marton Çokaş — Teddi Rensen/Nikolay İtçenko
* Kloe Qreys Moretz — Alina/"Teri"
* Melissa Leo — Suzan Plammer
* Bill Pallman — Brayan Plammer
* Conni Skurtis — Ralfi
* Heyli Bennett — Mendi
* David Harbor — Frenk Masters
* Vladimir Kuliç — Vladimir Puşkin
* David Meunier — Slavi
* Aleks Veadov — Tevi
* Ceyms Vilkols — Pederson
* Mayk O'Dea — Remar
* Anastasia Mousis — Cenni
* Robert Uolberq — Det. Harris
* Den Bilzeryan — Teddinin 3-cü adamı

## Çəkilişlər
Çəkilişlərə 2013-cü ilin iyun ayında başladı və Solsberi, Hamilton, Çelsi, Haverhill və Boston şəhərlərində oldu.

## Filmin davamı
24 fevral 2014-cü ildə, filmin təqdim edilməsindən yeddi ay öncə, Sony Pictures və Escape Artistsin filmin davamını planladıqları açıqlandı.

22 aprel 2015-ci ildə filmin davamını ediləcəyi və Denzel Vaşinqton obrazı təkrar canlandıracağı deyildi. 11 iyun 2015-ci ildə Sony The Equalizer 2-nin təqdimatının 29 sentyabr 2017-ci ildə ifadə etdi

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Enes İbrahim

**Enes İbrahim** — Makedoniya Respublikası Parlamentinin millət vəkili, türk siyasi xadimi.

## Həyatı
Enes İbrahim 1984-cü ilin 8 avqust tarixində Makedoniyanın paytaxtı Skopye şəhərində türk ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Təfəyyüz məktəbində aldıqdan sonra Yəhya Kamal Kollecində təhsil almışdır.

Ali təhsil almaq üçün Skopye şəhərində yerləşən *Skopye Kiril və Metodiy Universitetinin* filologiya faklütəsinə daxil olmuşdur. Tələbə olduğu müddətdə sosial aktivliyi ilə seçilən Enes İbrahim Makedoniyada yaşayan türk icmasının problem və çətinliklərini ölkə gündəminə gətirməyə çalışırdı.

## Fəaliyyətləri
2008-ci ildə ölkənin ictimai çevrəsi ilə birlikdə Üfüq təşkilatını yaratmış, 2012-ci ildə həmin təşkilatın sədri seçilmişdir. Eyni zamanda təşkilatın rəsmi mətbu orqanı olan Üfüq jurnalının təşkilatda rəhbər olduğu müddət ərzində baş redaktoru kimi çalışmışdır.

İctimai fəaliyyətində əsasən Makedoniya yaşayan etnik azlıqların problemlərini qabardan Enes İbrahim mövzu ilə bağlı istər ölkə daxilində, istərsə də ölkə xaricində onlarca tədbir, konfrans və platformalar təşkil etmişdir. 2012-ci ildə *Türk Hərəkatı Partiyasına* qoşulmuşdur və 2013-cü ildə partiyanın keçirdiyi daxili qurultayda baş katibi,2018-ci ildə səs çoxluğu ilə partiyanın sədri seçilmişdir.

2014-cü ildə Makedoniyada keçirilən erkən parlament seçkilərində iştirak edərək qalib gəlmişdir. Enes İbrahim müxalif cəbhədən təmsil olunur və Makedoniya parlamentinin tək türk və müsəlman millət vəkilidir.

Enes İbrahim "Ufuq" Dərnəyinə rəhbərlik etdiyi zamanlar Makedoniyada Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Makedoniya cəmiyyətinə çatdırılmasında böyük fəallıq göstərib. Bu gündə Azərbaycanla bağlı fəaliyyətini davam etdirir. 2016-cı ilin sentyabr ayında Azərbaycanlı jurnalist Elnur Eltürklə  *Makedoniya-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti* adlı diaspor təşkilatı yaradıblar.

## Həmçinin bax
* Elnur Eltürk

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* KILIÇDAROĞLU, ENES İBRAHİM’İ KABUL ETTİ
Yana Burçeska

**Yana Burçeska** (;  6 iyul 1993, Skopye, Makedoniya Respublikası) — Makedoniya müğənnisi. O, Makedoniya Respublikasını 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Həyatı və musiqi karyerası
Yana Burçeska 2011-ci ildə Makedoniya Respublikasında təşkil olunan *Macedonian Idol* məharət yarışmasında iştirak etmiş və beşinci yeri qazanmışdır. 2016-cı ilin noyabr ayında Makedoniya Respublikasının MRT telekanalı Yana Burçeskanın ölkəni Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Yananın müsabiqədə ifa edəcəyi mahnı olan  "Dance Alone" 2017-ci ilin mart ayında təqdim edilmişdir. Uzun məşqlərdən sonra müğənni 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinalında üçüncü nömrə altına səhnə almışdır. Nəticədə Yana 18 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı yarımfinalda 69 xalla 15-ci yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

Avroviziya 2017-də Makedoniya Respublikası üçün hazırlanmış reklam çarxında Yananın uşaq gözlədiyi bəlli olmuşdur. Daha sonra müğənninin nişanlısı Aleksander canlı yayımda Yanaya evlilik təklif etmişdir. Hadisə dünya mediasında yer almışdır.

2017-ci ilin oktyabr ayında Yananın Dona adlı qız övladı dünyaya gəlmişdir.

## Diskoqrafiya
### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yəmənlilər

**Yəmənlilər**, Yəməndə yaşayan ərəblər. Yəmənlilərin sayı 19,7 min nəfər (2005 il.) təşkil edir. Təqribi olaraq 1,5 mln nəfəri Fars körfəzi regionunda məskunlaşmışdır.

## Yaranması
Yəmənlilər Ərəbistan yarımadasının cənubunda yayılmış köklü xalq.

## Tarixi
Qədim zamanlarda Cənubi Ərəbistan ərazisində əkinci bir sivilizasiya mövcud olmuşdur. Yəmən ərazisində Main, Kataban, Ausan, Hadramaut, Səba və Himyar dövlətləri bir-birini əvəz etmişdir. IV əsrdə Yəmən ərazisini qısa müddətə də olsa Aksum çarlığı tərəfindən işğal edilmişdir. 570-ci ildə Yəmən farslar tərəfindən ələ keçirilir. İslam 628-ci ildə Yəməndə yayılması ilə bölgə Sasanilərin nəzarətindən çıxır. XVI əsrdə Yəmən Osmanlı imperiyasının tərkibinə qatılır. 1939-cu ildə ingilislər Ədəndə hakimiyyətləri qurmaq müvvəqəti də olsa bölgəni nəzarətə ala bilirlər. 1918-ci Şimali Yəmən müstəqil krallıq elan edilir. 1962-ci ildə isə ölkə respublika elan edilir. 1967-ci ildə isə Cənubi Yəmən müstəqilliyini əldə edir. 1990-cı ildə isə hər iki dövlət birləşərək Yəmən Respublikası adlandırılır.

## Dil
Yəmənlilərin böyük bir qismi ərəb dilinin şimali-yəmən və cənubi-yəmən ləhcələrində danışırlar. Subetnik qruplar isə mahri, sakot və hadramaut dialektlərində danışır.

## Genetika
Genetik araşdlrmalar onu göstərir ki, yəmənlilər arasında J DNK olanlar 72% təşkil edir,

## İnanc
Yəmənlilər islamın müxtəlif məzhəblərindədirlər. Şimal-şərq ərazilərinin köçəri və yarımköçəri tayfaları şiədirlər. Şiələrin böyük qismi zeyditlər, az bir hissəsi isə ismaililərdir. Cənun və cənub-qərbində isə sünnilər yayılmışdır.

## Sosial birliklər
thumb|Yəmənli «cambiya» xəncəli ilə
Şimali Yəməndə ən hörmətli şəxslər şeyxlər sayılır.
icma şəklində yaşayırlar. Hələ də tayfa qaydaları hökm halındadır. Hər qəbilə üzvünün «Cambiya» adlı xəncəli vardır. O əvəz olunmaz atribut sayılır. Hər yəmənlinin evində pulemyot, qrantamyot və hətta yüngül artilleriya (bəzilərində) belə saxlanılır.

Ölkənin cənub və cənub-qərbində yaşayan əhali bura çoxlu sayda yağıntınln düşməsi ilə əlaqədar əkinçiliklə məşğul olur. Şimal-şərq bölgəsinin əhalisi isə heyvandarlıqla məşğul olur. Bu bölgənin əhalisi köçəri maldarlıqla məşğul olurlar
Yəmən ərazisi tarixən kofe plantasiyaları geniş ərazini əhatə etsə də 1990-cı ildə vətəndaş müharibəsi zamanı onların böyük hissəsi məhv olmuşdur.
Yəmənlilərin əsas qidası dənli bitkilər, meyvələr, ət, süd sahil ərazilərində isə balıqdır. Ölkə ərazisində əhalinin 80 % kat adlı bitkinin yarpaqlarını çeynəyir. Bu sahə üzrə ümumi əhalinin 18 % məşğul olur. Kat bitkisi narkotik tərkibli bitkidir.

Köçərilərin əsas yaşayış yeri çadırlardır. Şəhərlərdə isə insanlar mağara evlərdə və 5-7 mərtəbəli binalarda yaşayırlar. Binalar əsasən saman qarışıq kərpicdən inşa edilmişdir.

Yəmən zəngin musiqi və poeziya ənənələrinə malikdir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yəmənlilər
Robert Rodriges

**Robert Anthony Rodríguez** (), Meksikalı-Amerikan yazar, prodüser, musiqiçi və film rejissoru. Aşağı büdcəli müstəqil və çox sürətli Hollywood standartlarında film ediləcəyini göstərmişdir. İlk filmləri Texas və Meksikada nümayiş olunmuş və çox maraq görmüştür.Ayrıca ən aşağı büdcə ilə 1 milyon dollar məbləgi keçməyi bacararaq dünya rekordu qırmış və Ginnesin rekordlar kitabına keçmişdir. (7000 $ ilə Gitarım və Silahım' adlı filmi çəkmiş, və bu film 2.040.920 $ qazanc əldə etmişdir.

## Həyatı
Rodriguez film ilə maraqlanmağa 7 yaşında Videoçu olan atasının yeni satın aldığı VCR video çarxları ilə başlayır. Qardaşları və qohumlarının iştirak etdiyi ilk qısa filmlərini bu video ilə çəkirdi.

St.Anthony Katolik High School məktəbinə daxil olduğunda Rodriguez məktəbin futbol komandasının filmini hazırlamaqla işə başladı.

Rodriguez daha sonra Texas Universitetinə qəbul oldu. Burada cizgi film üzərində çalışdı və bu istiqamətini inkişaf etdirdi. Ayrıca yla da bir çox ortaq layihələrdə iştirak edən rejissor ən böyük çıxışını Frank Miller 'lə birlikdə çəkdiyi Sin City filmiylə etmişdir.

## Filmoqrafiya
* *[[:tr:El Mariachi|El Mariachi]]* (1992)
* *[[:tr:Desperado (film)|Desperado]]* (1995)
* *[[:tr:Four Rooms|Four Rooms]]* (1995)
* *[[:tr:From Dusk Till Dawn|From Dusk Till Dawn]]* (1996)
* *[[:tr:The Faculty|The Faculty]]* (1998)
* *[[:tr:Spy Kids|Spy Kids]]* (2001)
* *[[:tr:Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams|Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams]]* (2002)
* *[[:tr:Once Upon a Time in Mexico|Once Upon a Time in Mexico]]* (2003)
* *[[:tr:Spy Kids 3-D: Game Over|Spy Kids 3-D: Game Over]]* (2003)
* *[[:tr:The Adventures of Sharkboy and Lavagirl in 3-D|The Adventures of Sharkboy and Lavagirl in 3-D]]* (2005)
* *[[Günahlar şəhəri (film, 2005)|Günahlar şəhəri]]* (2005)
* *[[:tr:Planet Terror|Planet Terror]]* (2007)
* *[[:tr:Shorts (2009 film)|Shorts]]* (2009)
* *[[:tr:Machete (film)|Machete]]* (2010)
* *[[:tr:Spy Kids: All the Time in the World|Spy Kids: All the Time in the World]]* (2011)
* *[[:tr:Machete Kills|Machete Kills]]* (2013)
* *[[Günahlar şəhəri 2: O qadına görə öldürməyə dəyər (film, 2014)|Günahlar şəhəri 2: O qadına görə öldürməyə dəyər]]* (2014)

## İstinadlar
Conatan Vilyams

**Conatan Vilyams** (; 29 avqust 1983) — beynəlxalq səviyyəli yarışlarda Belizi təmsil edən amerikalı sprinter. O, 1 iyul 2006-cı ildə Beliz vətəndaşlığını alıb. Vilyams Pekində təşkil olunmuş XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında Belizi 400 metr məsafəyə maneələrlə qaçış yarışında təmsil edib. İdmançı o zaman Los-Anceles Kaliforniya Universitetində oxuyurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beynəlxalq Yüngül Atletika Federasiyaları Assosiasiyası profili
Qobi qonur ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Monqolustan ərazisində Qobi səhrası ərazisində yaşayırlar. Hazırda nəslinin kəsilmə ehtimalı yüksəkdir. Monqolustanın endemik canlısı olması və nəslinin kəsiləsi təhlükəsi ilə əlaqədar Monqolustan Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Xüsusi ilə onların kiçik populyasiyaya malik olması ilə əlaqədar onlar üçün təhlükəni artırır. Son genetik abalizlər nəticəsində onların sayının 22–31 baş (2012-ci ildə bununla bağlı aparılan elmi ekspedisiya zamanı) olması qeydə alınnışdır.

## Sistematik xüsusiyyəti
Bəzən Qobi qonur ayısını *Ursus arctos pruinosus* yarımnövü ilə eyniləşdirirlər. Bu isə onların morfoloji uyğunluqlsrı iləizah olunmağa görədir. Ancaq sovet terioloqları Vladimir Yevgeni Sokolov və Viktor Nikolayeviç Qobi qonur ayısının kəllə quruluşunu əsas gətirərək onlar tibet ayıları ilə deuil daha çox Tyanşan ayıları olan *Ursus arctos isabellinus* yarımnövünə bənzərlikləri qeydə almışlar. Bir müddət sonra elə həmin müəlliflər bu ayıların müstəqil yarımnöv olmasını qeydə almışlar.

ệ== Təsviri ==
Adəti üzrə ayılar heçdə iri olmur. Kəlləsi ümumilikdə 323&nbsp;mm uzunluğuna malikdir. Kürkünün rəngi parlaq-bozdan tutmuş ağımtıl-mavinin müxtəlif çalarlarında ola bilir. Kürkü kobuddur. Qarın, boğaz və əllərinin daxili hissələrində rənglər fərqlidir. Arxa pəncələrində yerləşın ikinci və üçüncü barmaqlar digərlərinə nisbətdə daha uzundur. Barlaqları və pəncə yastıqcıqları arasında məsafə 20 mm-dən çox deyildir. Bu baxımdan digər yarımnövlərdən fərqlənirlər.

## Ekologiya
Qobi qonur ayısı Atas-Boqda və Saqan-Boqda dağlarının quru çay vadilərində yayılmışlar. Yay ayları əsasən vahələrin yaxınlıqlarında qərar tuturlar. Onların qidasının əsasını giləmeyvəlır təşkil edir. Xüsusi ilə Nitrarianın müxtəlif növləri bu baxımdan seçilir. Səhrada olan həşaratlar, kiçik onurğalılar qidasını təşkil edir. İstər gecələr, istərsə gündüzlər aktiv olur. Qayalıqlarla olduqca asanlıqlar hərəkət edə bilir. Ehtimal edilir ki, qış yuxusu 2–3 aydan çox çəkmir. Məlumatlara görə onlar qışı mağaralarda keçirir.

## Maraqlı fakt
Monqollar ölkənin şimal hissəsində yayılmış ayıları *xuren bavqay* adlandırdıqları təqdirdə, Qobi qonur ayısına Mazalay deyirlər. Bu isə gönü sübut edir ki, monqollar bu canlıların fərqli növ olmasını düşünürdülər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Stemford Rafflz

**Ser Tomas Stemford Binqli Rafflz** (, ) — Britaniya imperiyasının dövlər xadimi, erudit-şərqşünas, Nusantra tarixi və mədəniyyəti üzrə mütəxəssis. Rafflz tarixdə  müasir Sinqapurun əsasını qoyan şəxs kimi tanınır. O həmçinin Yava adasının Napoleon müharibələri zamanı zəbt edilməsi prosesindədə aktiv iştirak etmişdir. Rafflz Britaniya imperiyasının "ataları" kimi tanınmış şəxslərdən biridir.

## Həyatı
Rafflz "Enn" adlı gəminin göyərtəsində, Yamaykanın Port-Morant sahilləri yaxınlığında anadan olmuşdur. Atası kapitan Benjamin Rafflz idi. Anası isə holland əsilli idi. Atası qul alveri ilə məşğul idi və dünyasını dəyişəndə oğlunun 14 yaşı var idi. Atasından Rafflza böyük borc qaldığından o işləməyə məcbur idi. O ilk dəfə Britaniya Ost-Hind kompaniyasında işləməyə başladı.

## Pinanq
1805-ci ildə onu Malaziyanın Pinanq bölgəsinə göndərdilər. Bununla da Rafflzın Cənub-Şərqi Asiya uzun müddətli bağlılığın əsası qoyuldu. Rafflz qubertanor Filipp Dundasanı rəhbərliyi altında xidmətə başladı. Tezliklə o qubernatorun katibi təyin olundu və Olvin Devenişlə evlənmiş, sonralar isə həyatının 20 ilində yanında olmuş Tomas Traverslə tanış oldu.

## [[Malay yarımadası|Malay]]
Malay dilinin gözəl bilməsi Hindistanın genral-qubernatoru Hilbert Mintonun yanında hörmətinin artmasına kömək etdi. 1810-cu ildə artıq Rafflz Malayın qubernatoru vəzifəsinə göndərildi. Bu zaman malayın ilk yazıçısı olan Abdullah Bin Abdulqadir Muniş Raffılzın yanında məktub yazan və misyonerlərə malay dilini öyrədən vəzifəsində çalışmağa başlamış.

## [[Sinqapur]]
28 yanavar 1819-cu ildə Rafflzın rəhbərliyi etdiyi ekspedisiya Sinqapur adasına yan aldılar. O adanın coğrafi və stateji mövqeyini yüksək qiymətləndirdi. Ada bu dövrdə Hollandiyanın vassalı olan  Riau-Cohor sultanlığına məxsus idi. Sinqapura faktiki rəhbərlik edən Cohora ingilislər böyük bəxşiş verərək adada ingilis bölgəsinin yaradılmasına icazə aldılar. 1819-cu ilin fevralında sultan Husseyn-şahla Rafflz ingilislərin adaya olan hüququnu təstiqləyən müqaviləyə imza atdılar.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Nigel Barley (ed.), *The Golden Sword: Stamford Raffles and the East*, British Museum Press, 1999 (exhibition catalogue). ISBN 0-7141-2542-3.
* 
* Syed Muhd. Khairudin Aljunied. *Raffles and Religion: A Study on Sir Thomas Stamford Raffles Discourse on Religion Amongst the Malays*. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust, 2004 (Marshall Cavendish Academic, 2005)

## İstinadlar

## Mənbə

* Биография
Fransua Fiyon

**Fransua Şarl Arman Fiyon** (); d. 4 mart 1954-cü il, Le-Man, Sarta) — fransız dövlət və siyasi xadimi. Respublikaçılar partiyasının üzvüdür. 17 may 2007-ci ildən 10 may 2012-ci ilədək Fransanın Baş Naziri olub (prezident Nikolya Sarkozinin dövründə).

Hal-hazırda Fransa Milli Məclisinin deputatıdır (17 iyun 2012-ci ildə ikinci Paris seçki dairəsindən seçilib).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Fransa Baş Nazirinin saytı
* Fransa Baş Nazirləri siyasi xəritədə
Ölətlər

**Ölətlər** (Monqolca:*ölöt, ööld, öölöd, ögölöt*) — Oyratların etnoqrafik qrupu.

## Tarixi
[thumb|XIV-XVII əsrlərdə monqol dövləti, [Monqol İmperiyası, Oyrat xanlığı və Moğolustan]]
Bu tayfanın adına Lubsan Dandzanın "Altın Tobçi" və "Monqolların gizli dastanı"nda rastlanır.

Monqollar qəbilələrə, tayfalara və uluslara ayrılırdılar. Monqol cəmiyyəti siniflərə – çöl aristokratiyasına, rəiyyətə və qullara bölünmüşdü. Bu qulların dünyanın digər məmləkətlərindəki qullardan bir fərqi vardı: onları satmırdılar.

XII əsrin ikinci yarısında Dalay-nur və Buar-nur monqol qəbiləsindən olan tatarlar da köçərilik edirdilər. Tatarlardan qərbdə kerait adlı xalq yaşayırdı. Naymanlar isə kereitlərdən qərbdə məskən salmışdı. Tatarlardan, keraitlərdən və naymanlardan şimalda monqol adlı qəbilə yaşayırdı.

Monqollardan qərbdə Xanqay dağlarının ətəklərində və Baykal gölünün ətraflarında merkitlər, Sayan dağları ilə Baykal gölü arasında oyratlar, Cunqariyada uyğurlar məskunlaşmışdılar.

Oyratlar cunqar, dörbet, xoşut, ölət qollarından ibarət idi.

Toponimikaya aid əsər­lər­də Ələt adının türk-monqol mənşəli «oyrat» tayfasının Ələt//olet qolunun adından alındığı söylənilir .

Fəzlullah Rəşidəddin Monqolustan ərazisində Ələt yaşayış məntəqəsi haqqında məlumat vermişdir. Mənbə­lərdən aldığımız məlumatlara görə XVIII əsrin sonu XIX əsrin əvvəllərində Volqa boyunda Alat, Özbəkistan və digər Orta Asiya ölkələrində Ələt adlı oykonimlər olmuş və olmaqdadır. Özü də maraqlıdır ki, həmin onomastik vahid­lərin hamısı türk xalqlarında mövcuddur. Hal-hazırda isə Azərbaycan Respublikası ərazisində müxtəlif yerlərdə Ələt, Ələtli, Baş Ələt və s. yaşayış məntəqələri mövcuddur.

## İstinadlar