open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siboneylər

**Siboneylər** — Xristofor Kolumbdan əvvəlki dövrdə Karib dənizinin Böyük Antil adalarında yaşayan xalq.

Onlar tainonun qərbində yaşayırdılar və onlarla düşmənçilik edirdilər, lakin onlarla əlaqəli bir dildə danışırdılar. Əvvəllər tarixçilər siboneyləri mədəniyyət baxımından taino və siboneylərdən fərqli olan, Antil adalarının ifrat qərbində yaşayan quanahatabeylər ilə qarışdırırdılar. Siboneylərin mənşəyi müəyyən edilməmişdir. Bəzi alimlər onların indiki Kolumbiya və Venesueladan olan aravakadilli miqrantlar dalğasının bir hissəsi olduğunu təklif edirlər. Burada Mərkəzi Amerika mədəniyyətlərinin təsiri də istisna edilmir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Encyclopædia Britannica, vol. 3, p.313: *«Ciboney»* and p. 773: *«Cuba (History)»*. Chicago, 1989.
Volkers-Ki

**Volkers-Ki** () — Baham adalarında ada, Abako adalarının bir hissəsidir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 15 km2, uzunluğu 1,3 km, eni 88 ilə 485 m arasında, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1 metrdir. Volkers-Ki Baham adalarının ən şimalında yerləşən adadır.

## İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən Qrand-Ki rayonuna aiddir. Adada Volkers-Ki-Taun şəhəri yerləşir.

## Turizm
Ada idman balıq ovu və dalğıclıq üçün məşhurdur. 2002-ci ildə Volkers-Ki sahillərindəki dəniz ərazisi milli park elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

* Abaco Islands website
Aya (ad)

**Aya** — ad.

* Aya Miyama — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Aya Sameşima — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Aya Şimokozuru — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Aya Kamiki
* Aya Kanno
* Aya Kida

## Həmçinin bax
* Aya
Şərqi Böyük Bahama

**Şərqi Böyük Bahama** () — Baham adalarında rayon. Böyük Bahama adasının şərq hissəsində yerləşir.

## İnzibati bölgü

Şərqi Böyük Bahama Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkzəi Hay-Rok şəhəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Co-Kis

**Co-Kis** () — Baham adalarında adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Qrand-Key rayonunun tərkibindədir.

Adalar Abako adalarının şimalında, Streyncer-Keydən 2,5 kilometr şimal-şərqdə yerləşir. Co-Kis 1,4 kilometr uzunluğunda bir ərazini əhatə edir. Ən böyük ada oval formasındadır, uzunluğu 600 metr və eni 300 metrdir.

## İstinadlar
İnaqua

**İnaqua** () — Baham adalarının cənubunda rayon. Böyük İnaqua və Kiçik İnaqua adalarından ibarətdir.

## Etimologiyası
Adalara ilk məskunlaşan avropalılar onlara "eneaqua" adını vermişdir. Bu ifadə ispan dilində "su olmalıdır" deməkdir. Adaların adının mənşəyi ilə bağlı başqa bir fərziyyəyə görə, bu, adada çox sayda tapılan iquanaların adınını anaqramıdır.

## İnzibati bölgü

İnaqua Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Metyu-Taun qəsəbəsidir . Rayonun sahəsi 1671 km2, əhalisi 911 nəfərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* İnaqua adaları
Qreyt-Raqqed-Aylend

**Qreyt-Raqqed-Aylend** () ərazisi 23 km2-dir. Baham adalarının cənubunda ada.

## Coğrafiya
Qreyt-Raqqed-Aylend Xumentos zəncirinin bir hissəsidir. Aypara formalı zəncir 177 kilometrdən çox uzunluğa maikdir və Rakkun-Ki, Hoq-Ki və Dabl-Brested-Ki kimi tanınan kiçik adaları əhatə edir.

## İnzibati bölgü

Qreyt-Raqqed-Aylend Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Dunkan-Taun qəsəbəsidir. Rayonun sahəsi 23 km2, əhalisi isə 70 nəfərdir.

## İstinadlar
Cahi

* Cahi (zərdüştilik) — zərdüştilikdə "şəhvət" iblisi.  
* Cahi (Qədim Misir) — Qədim Misirdə "Retcenu"nun cənub vilayəti üçün istifadə edilən ad.  
* İbrahim mirzə Cahi
Kruked-Aylend (Baham adaları)

**Kruked-Aylend** () — Baham adalarında adalar qrupu. Aklins körfəzində yerləşir, cənub-şərqin Aklins adası yerləşir.

## Tarixi

Adalar 1780-ci illərin axırlarında mindən çox kölənin çalışdığı pambıq plantasiyaları quran loyalistlər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Britaniya imperiyasında köləliyin ləğvindən sonra plantasiyalar əlverişsiz hala düşmüş, sualtı süngər hasilatının gəlir mənbəyi kimi əhəmiyyəti azalmışdır. Adanın sakinləri indiki dövrdə balıqçılıq və kiçik miqyaslı kənd təsərrüfatı ilə məşğuldur.

Baham adalarında ilk poçt şöbəsi Kruked-Aylenddə, Pitts-Taun şəhərində açılmışdır.

## İnzibati bölgü
Kruked-Aylend Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Ərazinin mahal mərkəzi Kolonel-Hill şəhəridir. Rayonun sahəsi 261 km2, əhalisi 330 nəfərdir.

## İstinadlar
Ket-Aylend (Baham adaları)

**Ket-Aylend** () — Baham adalarında ada və rayon. Baham adalarının mərkəzi hissəsində yerləşir.

## Coğrafiya
Baham adalarının ən yüksək nöqtəsi Ket-Aylenddə yerləşir. Alverniya təpəsinin yüksəkliyi 63 metrdir. Təpənin zirvəsində Ermitaj monastırı yerləşir.

## Tarixi
Yazılı qeydlər tapılana qədər Ket-Aylendin Kristofer Kolumbun Amerikanı kəşf edəndə çatdığı ilk ada olan Quanahani olduğuna inanılırdı.

## Əhali
Əsas yaşayış məntəqələri Artur-Taun, Oranc-Krik və Por-Haudur. Əhalisi 1,503 nəfərdir.

## İnzibati bölgü
Ket-Aylend Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Artur-Taundur. Rayonun sahəsi 388&nbsp;km2-dir.

## İstinadlar
Mayaquana

**Mayaquana** () — Baham adalarında ada və rayon. Baham adalarının şərq hissəsində yerləşir. Toponimi aravak mənşəli olan iki adadan biridir.

## Tarixi
Mayaquana adasının 1812-ci ilə qədər əhalisi yox idi. Bu dövrdə Törks və Kaykos adalarının sakinləri tədricən adaya köçmüşdür.

Braziliya tarixçisi Antonio Varnhagen 1824-cü ildə Mayaquananın Quanahani olduğunu, Kristofer Kolumbun Amerikanı kəşf etdiyi zaman tapdığı ilk ada olduğunu irəli sürmüşdür. Onun nəzəriyyəsi sadəcə kiçik miqyasda dəstəklənmişdir.

## Əhali
2010-cu ilin məlumatına görə, Mayaquananın əhalisi 277 nəfərdir. Əhalinin balıqçılıqla və meşəlik ərazinin münbit torpaqlarını becərməklə məşğul olur.

## İnzibati bölgü
Mayaquana Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Eybrahams-Bey qəsəbəsidir. Rayonun sahəsi 285 km2, əhalisi 271 nəfərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Normans-Key

**Normans-Key** — Baham adalarında ada. Eksumanın bir hissəsidir. Florida sahillərindən  aralıda yerləşir. 1978–1982-ci illərdə ada kolumbiyalı narkobaron Karlos Lederə məxsus idi və Kolumbiyadan ABŞ-yə kokain qaçaqmalçılığı üçün tranzit baza rolunu oynamışdır.

## Tarixi
Yeni seçilmiş hökumət yerli deputatın etirazı ilə dövlətə məxsus adanın 40,5 milyon dollara satılması ilə bağlı müqavilə imzalamışdır. Hökumət hesab edirdi ki, bu addım ölkə iqtisadiyyatının xarici investorlar tərəfindən daha da maliyyələşdirilməsinə töhfə verəcək.

## Populyar mədəniyyətdə

* 2001-ci ildə baş rolda Conni Deppin olduğu "Kokain" filminin səhnələri Normans-Keydə çəkilmişdir.
* Ada Corc Yanq və T. Rafael Çiminonun "Ağır" romanında xatırlanır.

## İstinadlar
Nyu-Providens

**Nyu-Providens** ( — Baham adalarında ada. Baham adalarının ən sıx məskunlaşan adasıdır. ABŞ üçün turizm və istirahət mərkəzidir.

## Tarixi
Baham adalarını ilk ziyarət edən avropalılar 1670-ci ildən sonra Qrand-Törk və İnaquaya ziyarət etsələr də, Elütera adası ilk dəfə daimi olaraq məskunlaşmışdır. Ardınca Nyu-Providens məskunlaşmışdır. Nyu-Providens adası Vest-İndiyada kiçik gəmilər üçün ən qorunan təbii limanlardan biri var idi.

## İnzibati bölgü

Nyu-Providens Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Baham adalarının paytaxtı, Nassau şəhəridir. Rayonun sahəsi 207 km2, əhalisi - 248,948 nəfərdir.

## İstinadlar
Eksuma

**Eksuma** () — Baham adalarında rayon. Rayonun tərkibində 360-dan çox ada var.

## Tarixi
Eksumada əvvəlcə aravaklar və lukayanlar yaşayırdı. Onlar XV əsrdə əsarət altına alınmışdır. XVII əsrə qədər adalarda yaşayış olmamış, dəniz quldurları tərəfindən sığınacaq kimi istifadə edilmişdir.

## İnzibati bölgü

Eksuma Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayon mərkəzi Corc-Taundur. Rayonun sahəsi 290 km2, əhalisi - 7,314 nəfərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 

## Xarici keçid

* Сайт правительства Багам
* Большой Эксума
* 
* 
*
Sakura Soqoro

və ya **Sakura Soqo** – XVI əsrin ikinci yarısında Yaponiyada yaşamış əfsanəvi fermer. Əsl adı Kiuçi Soqorodur.

## Haqqında
Əfsanəyə görə Şimosa əyalətinin Sakura hanında bir kənd başçısı olan Sakura Soqo ağır vergilərdən əziyyət çəkən kəndliləri xilas etmək üçün Sakura daymyosuna müraciət etmiş və regiondakı vergiləri azaltmasını istəmişdir. Lakin müraciəti nəticəsiz qaldıqdan sonra təkbaşına Edo şəhərinə getmiş və birbaşa şoquna müraciət təqdim etmişdir. Həmin dövrdə birbaşa şoquna müraciət təqdim etmək ölümlə cəzalandırılırdı. Deyilənə görə şoqun onun müraciəti müsbət qiymətləndirərək vergiləri azaltmış, lakin Sakura və ailəsini edam etdirmişdir.

Sakura Soqoronun real şəxs olub-olmadığı mübahisə mövzusudur və onun mövcudluğu haqqında tarixi dəlillər çox azdır. 1652-ci ilə aid fermer siyahısında Soqo adlı fermer də var. 1722-ci ildə aid *"Sakura fudoki"* qəzeti Soqoro adlı birinin edamından bəhs etmişdir. Buna baxmayaraq, Sakura Soqoro əfsanəsi kabuki tamaşalarından və populyar ədəbiyyatda çox istifadə edilən mövzuya çevrilmişdir. Yaponiya kabuki drammaturqu Kavatake Mokuami ondan bəhs edən *"Sakura qimin den"* adlı kabuki yazmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Arxiv (film)

**Arxiv** () — rejissor Qevin Roteri tərəfindən çəkilmiş elmi fantastika filmidir. Baş rollarda Teo Ceyms və Steysi Martin oynamışdırlar. Premyerası 10 iyul 2020-ci ildə baş tutmuşdur.

## Süjet xətti
2038-ci ildə gənc alim Corc Elmor süni intellektə malik insan ağlına bərabər olan robot üzərində işləyir. O, Yaponiyanın dərin meşələrindən birində yerləşən laboratoriyada tək yaşayır. Onu işə götürən şirkətlə 3 illik bağlanmış müqaviləsi altı aydan sonra başa çatacaq, lakin indiyə qədər o, J1 adlandırdığı gələcəyin robotunun yalnız bir prototipini göstərə bilmişdir. Eyni zamanda, Corc ikinci nəsil olan qabaqcıl J2 prototipinə malikdir və üçüncü nəsil olan və tam antropomorfik J3 üzərində işlərini bitirir. Geri dönüşlərdən aydın olur ki, müqavilə bağlanan ərəfədə Corc və həyat yoldaşı Jüli avtomobil qəzasına düşmüş və Jüli ölmüşdür. Bununla belə, Arxiv şirkətinin texnologiyalar üzrə mütəxəssisləri mərhumun qalıqlarını xüsusi anbara yerləşdirmiş və ümumilikdə 200 saata qədər onun şüuruna daxil olmağın mümkün olduğunu, bundan sonra isə tamamilə şüurun ölümü hadisəsinin baş verəcəyini bildirirlər. Corc vaxtaşırı Jüli ilə telefona bənzər bir cihazla danışır. Bundan əlavə, o, həyat yoldaşının şüur ​​siqnalını rəqəmsallaşdıra bilmiş və onun bütün robotları (robotlar onun həyat yoldaşının adının ilk hərfi olan J hərfi ilə adlandırılmışdırlar) həyat yoldaşının zəkasına əsaslanır: J1 5–6 yaşlı uşaq səviyyəsindədir, J2 15–16 yaşlı yeniyetmə səviyyəsindədir, J3 isə yetkin qadın şüuruna malikdir.

J3-ün nə qədər mükəmməl olduğunu görən J2 Corcu qısqanır və onun işinə mane olmağa çalışır və sonda gölə girərək intihar edir. Bu arada Corcun vaxtaşırı onunla videozənglər edən müdiri Simona (Simone) Corcun ona göstərmədiyi yeni robot prototipləri hazırladığını öyrənir. Bundan əlavə, Corcun bazasını ziyarət edən komissiyanın üzvləri Culianın anbarının açıldığını aşkar etməsi ilə əlaqədar olaraq açılması qəti olaraq qadağan edilmiş "Arxiv"in açılmasına görə şirkəti məhkəməyə verirlər. Bazaya hücum təhlükəsi ilə üz-üzə qalan Corc planının son mərhələsinə başlayır. O, son dəfə Jüli ilə danışır və onun şüurunu sərt diskə "yükləyir". J3 Corcun keçmiş həyat yoldaşının zəkasını onun beyninə yazmaq üzrə olduğunu anlayır və mövcud şəxsiyyətini itirmək istəmədiyi üçün Corca müəyyən qədər müqavimət göstərir. Lakin, o, sonda Corca məğlub olur və Jülinin zəkası onun beyninə yazılır. Corc məqsədinə çatır: o, robot qiyafəsində də olsa, iki il yarım əvvəl itirdiyi həyat yoldaşına yenidən qovuşur.

Birdən Jüli arxiv anbarından yenidən əlaqə saxlayır. O, Corcla vidalaşır və deyir ki, bu son onların sonuncu seansıdır, bundan sonra onun şüuru həmişəlik yox olacaqdır. Corc körpəsinin səsini də eşidir (Juli qəza zamanı hamilə idi). Juli və körpəsi telefonu söndürərək koridorda gəzməyə başlayırlar. Buradan da belə nəticə çıxır ki, avtomobil qəzasında ölən Jüli deyil, Corcun özü olmuşdur və baş verən bütün bu hadisələr onun hələ bir müddət Arxivdə yaşayan beynində cərəyan etmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Elütera

**Elütera** və ya **Eleutera** () — Baham adalarında ada. Nassaudan  şərqdə yerləşir.

## Əhali
2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən, adanın əhalisi 7,826 nəfərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Карта острова Эльютеры
*  
* Об острове Эльютера 
* Гостиницы острова Эльютеры
Eqq-Aylend (Baham adaları)

**Eqq-Aylend** () —  Baham adalarında ada. Əhalisi yoxdur.

1980-ci illərdə Eqq-Aylendin Kristofer Kolumbun Amerikanı kəşf edərkən çatdığı ilk olduğu təklif edilmişdir.

Adanın yaxınlığında su altında qalmış "Arimora" gəmiis yerləşir.

## İstinadlar
Sanco Sanetomi

– Yaponiya saray əyanı və Meyci hökumətinin başçılarından biri.

## Həyatı
1837-ci ildə Kioto şəhərində Fucivara ailəsinin beş əsas qolundan birinin üzvü kimi doğulmuşdur. Atası Sanco Sanetsumu Ansey təmizlənməsi zamanı 1859-cu ildə şoqunluq tərəfindən öldürülmüşdür. Buna görə də Sanetomi Sonno coy hərəkatına qoşularaq imperator hakimiyyətini dəstəkləməyə başlamışdır.

1863-cü ildə imperatorluq sarayında yenicə yaradılmış dövlət işləri üzrə komissar postuna təyin olunmuş, Tokuqava şoqunluğunu devirmək və imperator hakimiyyətini bərpa etmək istəyən əyanlar arasında vacib rol oynamışdır. İmperatorluğu dəstəkləyən Çoşu əyalətinin samurayları ilə əlaqələr qurmuşdur. 30 sentyabr 1863-cü ildə baş vermiş dövlət çevrilişindən sonra altı əyanla birlikdə Çoşu əyalətinə qaçmışdır. Sonuncu Tokuqava şoqunu Tokuqava Yoşinobunun 1867-ci ilin noyabrında hakimiyyəti imperatora qaytarmasından sonra Sanetomi Kiotoya qayıtmışdır. Növbəti il Administrasiya ofisinə təyin olunmuş, İvakura Tomomi ilə birlikdə yeni hökumətin mərkəzi fiqurlarından biri olmuşdur. 1869-cu ildə Sağ nazir, 1871-ci ildə Böyük nazir təyin olunmuşdur. 1885-ci ilə kimi bu postda qalmışdır. 1889-cu ildə Yaponiyanın Baş naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

Sanetomi yuxarı vəzifələri tutan siyasətçi olsa da, çəkingən şəxsiyyətə malik idi. Koreyanın işğalı məsələsi kimi böhranlar zamanı İvakura və digərlərinin təsirinə düşürdü.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
E.ə. 856

## Hadisələr
* III Salmanasar Mannanın Zamua vilayətinə soxuldu. Ölkənin içərilərinə doğru hərəkət etdi. Mannanın saysız-hesabsız mal-qarasını, davarını və var-yoxunu taladı, şəhərlərini dağıdaraq yandırdı.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 829

## Hadisələr
* Assuriya hökmdarı III Salmanasarın Mannaya basqını.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Steysi Martin

**Steysi Martin** (həmçinin Stacy və ya Martin; fr: Stacy Martin; ) — fransız kino aktrisasıdır.

## Bioqrafiyası
Steysi Martin 20 mart 1990-cı ildə Parisdə fransız bərbər René Martin və ingilis qadın Annette Martinin ailəsində anadan olub. Uşaqlıqdan valideynləri ilə birlikdə Steysi tez-tez şəhərdən şəhərə köçürdü. Hələ Parisdə olarkən modellik karyerasına *Premier Model Management*də başlamışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra Steysi valideynləri ilə birlikdə Londonda yaşamaq üçün Fransadan ayrılır. Orada universitetə ​​daxil olur və aktyorluq məktəbində təhsil almağa qərar verir.

## İstinadlar
Acınohur

* Acınohur gölü
* Acınohur çölü
* Acınohur-Ceyrançöl öndağlığı fiziki-coğrafi rayonu
Code::Blocks

**Code::Blocks** — GCC, Clang və Visual C++ daxil olmaqla çoxsaylı tərtibçiləri dəstəkləyən azad və açıq mənbəli çarpaz platformalı inteqrasiya olunmuş inkişaf mühitidir. O, GUI alət dəsti kimi wxWidgets istifadə edərək C++ dilində hazırlanmışdır. Plagin arxitekturasından istifadə edərək, onun imkanları və xüsusiyyətləri təqdim olunan plaginlərlə müəyyən edilir. Hazırda Code::Blocks C, C++ və Fortran dillərinə yönəlmişdir.

Code::Blocks Windows və Linux üçün hazırlanıb və FreeBSD, OpenBSD və Solaris-ə köçürülüb. macOS versiyası üçün təqdim edilən ən son binar 2013/12/26 tarixində buraxılmış 13.12-dir (Mac OS X 10.6 və sonrakı versiyalara uyğundur), lakin daha yeni versiyalar tərtib edilə bilər və MacPorts 17.12 versiyasını dəstəkləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tayka Vaytiti

**Tayka Vaytiti** (; ) —Yeni Zelandiya film istehsalçısı və aktyoru. "Oskar", "BAFTA" və "Qremmi" mükafatları qazanmış və 2 dəfə "Primetime Emmi" mükafatına namizəd göstərilmişdir. 

## Həyatı
Tayka Vaytiti 16 avqust 1975-ci ildə Yeni Zelandiyanın Raukokore bölgəsində doğulmuş və Vellinqtonda böyümüşdür. Atası incəsənət xadimi, anası isə məktəb müəllimidir. 

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

### Qısa filmlər

### Aktyor fəaliyyəti

#### Film

#### Televiziya

### Digər işlər

### Video kliplər

* "Ladies of the World", Flight of the Conchords (2007)
* "Mutha'uckas", Flight of the Conchords (2007)
* "Leggy Blonde", Flight of the Conchords (2007)
* "Shanks’ Pony", Age Pryor (2007)
* "Bright Grey", The Phoenix Foundation (2007)
* "My Imminent Demise", Luke Buda (2008)
* "40 Years", The Phoenix Foundation (2009)
* "World Gone Sour (The Lost Kids)", Method Man (2011)
* “My Sweet Lord”, George Harrison (2021)

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
E.ə. 880

## Hadisələr
* Assuriya hökmdarı II Aşşurnasirpalın Zamua ölkəsinə yürüşü. O, bütün Zamua ölkəsinin şəhər qalalarını ələ keçirib, ölkəni viran qoyur.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Teo Ceyms

**Teo Ceyms** (; doğum adı: **Teodor Peter Ceym Kinnaird Taptiklis** (); ) — ingilis kino və televiziya aktyoru.

## Erkən həyatı və təhsili

Teo Ceyms 16 dekabr 1984-cü ildə Oksfordda Philip Taptiklis və Jane Martinin ailəsində anadan olub. Onun ata tərəfdən babası yunandır; Peloponnesdən Yeni Zelandiyaya köçüb. O, həmçinin anası tərəfdən Şotland və İngilis mənşəlidir. Ceyms ailənin ən kiçik uşağıdır - onun iki böyük qardaşı və iki bacısı var. Nottingem Universitetini fəlsəfə ixtisası üzrə bitirib. Bristol Old Vic Teatr Məktəbində aktyorluq təhsili alıb.

## Şəxsi həyatı

Ceyms 2016-cı ilin iyun ayında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı ilə birlikdə Yunanıstana getmiş və burada suriyalı qaçqınlarla görüşmüş və onların vəziyyəti haqqında məlumat almışdır. O, bundan sonra qaçqınların hüquqlarının tərəfdarı olmuş və Suriya vətəndaş müharibəsi nəticəsində didərgin düşmüş insanlara daha çox humanitar yardım göstərilməsinə çağırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İBB

**İBB** bu mənaları ifadə edə bilər:

* İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi
* İzmir Böyükşəhər Bələdiyyəsi
* Beynəlxalq Yayım Bürosu
* Berlin İnvestisiya Bankı 
* Internationales Bankenhaus Bodensee
Məhəmməd xan Bəluc üsyanı

**Məhəmməd xan Bəluc üsyanı** — Nadir xan Əfşara qarşı Samarra döyüşündən sonra meydana çıxmış üsyan. Üsyan elə onun sərkərdələrindən biri olan Məhəmməd xan Bəluc tərəfindən başladılmışdır.  

## Üsyanın başlaması
Nadir xanın Osmanlı İraqında Samarra döyüşündə məğlub olmasından sonra bu yürüş zamanı Bağdadı mühasirəyə almış 12 minlik dəstənin komandanı olan Məhəmməd xan Bəluc Mesopotamiyadan qaçaraq İranın cənubuna gəldi. O, Nadirin Topal Osman Paşa qarşısında fəaliyyəti boyunca ilk və sonuncu dəfə məğlubiyyətə uğramasından sonra Məhəmməd xan Bəluc onun nüfuzunun sasıldığı qənaətinə gərələrək üsyan qaldırdı. Onun üsyanı İran körfəzi bölgəsində cərəyan edən Şeyx Əhməd Mədani üsyanı ilə ittifaq halında idi.

Nadir xan Şiraz valisini üsyanı yatırmaq üçün Meqasetsə göndərdi. Lakin oraya çatdıqdan sonra o da Nadir xana qarşı üsyan qaldırdı və İsfahana yürüşə edə bilmək üçün ordu toplamağa başladı. Bu əsnada Məhəmməd xan Bəluc döyüşçü toplamaq üçün Bəndərə yollandı və orada ona qoşulmaq istəməyən bəzi sakinləri qətlə yetirdi. Razılaşanları orduya topladıqdan sonra Şiraza getdi və buradan İsfahan yürüşlərinə hazırlaşmağa başladı.

## Nadir xanın məktubu
Nadirin məktubunda bunlar yazılmışdı:

Məhəmməd xan Bəluc Nadir xanın təklifini rədd etdi və bu məktubu belə cavabladı:

## Döyüş
Nadir bu cavabı öyrəndikdən dərhal sonra danışıqları dayandırdı və Şiraza doğru hərəkətə başladı. Nadirin şəhərə yaxınlaşmasından xəbər tutan Məhəmməd xan şəhəri tərk etdi və onunla düzənlik bir ərazidə qarşılaşdı. Döyüşdə üsyançı ordu darmadağın edildi və Məhəmməd xan döyüşdən qaçaraq canını qurtara bildi. Məhəmməd xan Bəndər yaxınlığındakı bir qalada gizləndi.

## Məhəmməd xan Bəlucun öldürülməsi
Məhəmməd xan Bəluc Şiraza gələrək Fars körfəzindəki quldurların da yardımı ilə adalardan birinə qaçmaq istəyirdi. Lakin o bunu bacarmadı və həbs edilərək Nadir xanın hüzuruna gətirildi. Nadir onun gözlərinin çıxarılmasını əmr etdi. Həmçinin Nadirin əmrinə görə üsyana qarışmış tayfalar uzaq şərqə sürgün edildilər. Üsyanı dəstəkləmiş şəhər əhalisinə qarşı cəzalandırma tədbirləri həyata keçirildi. Gözünün çıxarılması zamanı aldığı yaralara görə Məhəmməd xan Bəluc vəfat etdi.

## Həmçinin bax
* Nadirin yürüşləri

## İstinadlar

## Mənbə
*
Almaniya türkləri

**Almaniyadakı türklər** Türkiyədən köçüb Almaniyaya yerləşmiş türklərdir. Almaniyadakı türklər, geniş tərifi ilə Almaniyada doğulmuş türkləri əhatə edir. İlkcə **almanlar** olaraq təyin olunan qrup bu gün mənfi məna daşıyan bu sifəti qəbul etmir.  **Qürbətçilərin** tərifi isə yaşadıqları ölkədə daimi sakin olmuş, müxtəlif peşələrlə məşğul olan və bəziləri də ölkə vətəndaşı olmuş yeni nəsil türkləri tam ifadə etmir. yaşayırlar. Son 40 ildə Türkiyədən Almaniyaya təxminən üç milyon insan köç edib.

Almaniyadakı əcnəbilərə ilk növbədə almanca yad(xarici) qonaq işçilər (Gastarbeiter) deyilir. Alman toplumu Almaniyaya İşçi alımı ilə gələn insanlara yalnız iş üçün gələn qonaq kimi baxırdı. Bu gün qloballaşmanın təsiri və buna uyğun olaraq sosial anlayışın inkişafı ilə onları “yad vətəndaşlar” (Ausländische Mitbürger) adlandırırlar.

## İstinadlar
İerapol

**Hierapolis** ( "müqəddəs şəhər") — Pamukkale (Dənizli) yaxınlığında yerləşən qədim yaşayış mərkəzi.
Sil-Ki

**Sil-Ki** () — Baham adalarında ada. İnzibati cəhətdən Qrand-Ki rayonunun bir hissəsidir.

## Coğrafiya
Ada Abako adalarının şimalında, Volkers-Kidən  şərqdə yerləşir. Qrupun ən şərqində yerləşən və ən yüksək (dəniz səviyyəsindən  hündürlükdə) adasıdır. Uzunsov formaya malikdir. Adanın uzunluğu , eni isə  kimidir.

## Turizm
Volkers-Ki kimi, Sil-Ki adası da dayaz sahil suları ilə tanınır. Burada çoxlu balıqlar, xüsusən də əllə bəslənə bilən köpəkbalıqları var. Bundan əlavə, burada dalğıclıq da inkişaf etdirilir. 2002-ci ildə adanın şimalındakı sədd rifi milli park elan edilmişdir.

## İstinadlar
Ram-Ki

**Ram-Ki** ( — Baham adalarında ada və rayon. 1996-cı ilə qədər ada San Salvador və Ram-Ki rayonunun bir hissəsi idi.

## Coğrafiya
San Salvador adasından  cənub-şərqdə yerləşən Ram-Ki adasının səthi əsasən düzdür, hündürlüyü təxminən  yüksəkliyə qədər olan yumşaq maili təpələrlə örtülmüşdür. Əsas yaşayış yeri kokos bağlarının ortasında yerləşən Port-Nelson kəndidir.

## İnzibati bölgü
Ram-Ki Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Port-Nelson kəndidir. Rayonun sahəsi 78 km2, əhalisi 99 nəfərdir.

## İqtisadiyyat
XIX əsrin ikinci yarısında Ram-Ki adasının əhalisi beş min nəfərə çatmışdır. Adanın iqtisadiyyatında mühüm yer ananasın becərilməsi, duz hasilatı və sisal istehsalı tuturdu, lakin rəqabət və 1926-cı il qasırğası kimi təbii fəlakətlər öz təsirini göstərmişdir. Odur ki, indiki dövrdə əsas məşğuliyyət ada turizmdir. "Mərzlər" adlanan plantasiya sərhədləri adanın hər yerində görünə bilər. Bu plantasiyalar XIX əsrin əvvəllərinə, loyalistlərin orada məskunlaşdığı vaxta təsadüf edir. İndi demək olar ki, bütün ada sakinləri Port-Nelson kəndində yaşayır.

## Tarixi
Adanın şimalında lukayan təsvirləri və yazıları olan bir mağara var. Hindilərin yarasa nəcisi ilə mayalandırdıqları adanın münbit torpağında kəndlilər aravak dövrünə aid müxtəlif əşyalar tapmışlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ram-Ki adasının və onun sakini Billi Davisin fotoqalereyası
Giş-qallop

**Giş-qallop** (, ) — mübahisədə olan şəxsin bu arqumentlərin düzgünlüyünə və ya gücünə əhəmiyyət vermədən həddindən artıq sayda arqument təqdim edərək rəqibini alt-üst etməyə çalışdığı ritorik texnika. Əslində, bu, qeyd olunan arqumentlərin keyfiyyəti hesabına öz arqumentlərinin kəmiyyətinə üstünlük verməkdir. Bu termin 1994-cü ildə antropoloq Yucini Skott tərəfindən irəli sürülmüşdür. O, bunu ABŞ kreatsionisti Dueyn Gişin şərəfinə adlandırmışdır və Gişin təkamülün elmi həqiqətinə etiraz edərkən bu texnikadan tez-tez istifadə etdiyini iddia etmişdir. Bu, yayılma adlanan başqa bir müzakirə üsuluna bənzəyir. Burada bir nəfər son dərəcə sürətli danışaraq rəqibinin qaldırılan bütün dəlillərə cavab verməməsinə səbəb olur.

Ümumiyyətlə, Giş-qallopu strukturlaşdırılmış müzakirədə istifadə etmək daha çətindir, nəinki sərbəst formada olandan. Mübahisəçi Giş-qallopdan istifadə edən bir rəqibin bu xüsusiyyətini tanıyırsa, onun Giş-qallopa başlamaq fürsətindən əvvəl rəqibin tez-tez istifadə olunan arqumentlərin qabaqcadan qarşısını almaq və onları təkzib etməklə bu texnikaya qarşı çıxmaq olar.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Yucini Skott

**Yucini Kerol Skott** (; ) — ABŞ antropoloqu. O, 1986–2013-cü illərdə Milli Elm Təhsili Mərkəzinin icraçı direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Skott "gənc Yer kreatsionizmi" və "ağıllı dizayn nəzəriyyəsi"nin aparıcı tənqidçilərindən biridir. O, Missuri Universitetində fiziki antropologiya üzrə fəlsəfə doktoru malikdir. Tibbi antropologiya və insan skelet biologiyası sahəsində tədqiqatlarla məşğuldur.

## Əsərləri
*  Also: Westport, Connecticut: Greenwood Press. ISBN 0-313-32122-1
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eugenie Scott from the National Center for Science Education
* Interview on Books and Ideas Podcast (6/08)
Cənubi Abako

**Cənubi Abako** () — Baham adalarının 32 rayonundan biri. Rayon Abako adalarınının cənub qismini əhatə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Statoids.com об административно-территориальном делении Багам на англ. языке
Qrand-Ki adası

**Qrand-Ki** () —  Baham adalarında ada. İnzibati cəhətdən Qrand-Ki rayonunun bir hissəsidir.

## Coğrafiya
Qrand-Ki Abako adalarının şimalında, Volkers-Ki adalar qrupu və Dabl-Brester adaları arasında yerləşir. Qrand-Ki əsasən düzənlikdir, şərq hissəsində bataqlıq da var. Uzunluğu 1,8 km-dir, eni 380 m–1,5 km arası dəyişir.

## Əhalisi
2010-cu ilin məlumatına görə, Qrand-Ki adasında 383 nəfər yaşayır. Adada dalğıclıq və balıq ovu məşhurdur.

## İstinadlar
Kastavey-Ki

**Kastavey-Ki** () — Baham adalarında özəl ada. Adanın keçmiş adı **Qorda-Ki** olmuşdur. Ada şimaldan cənuba  uzanır, maksimum eni , sahəsi təqribən 4 km2 qədərdir. Adanın ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən  hündürlükdədir. Okean gəmiləri üçün liman olan dünyada yeganə özəl adadır. Adada təyinatı üzrə istifadə olunmayan, ancaq "böyüklər üçün" limandan çimərliyə gedən yol kimi xidmət hava limanı var. Velosiped və piyada yolları şəbəkəsi salınmışdır, turistlər dörd dayanacaqdan ibarət avtobus xətti ilə ada ətrafında hərəkət edə bilər.

## Tarixi
Ada haqqında ilk qeydlər XVIII əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Ada o dövrün dəniz ticarət yollarının şimalında yerləşir. Tarixçilər güman edirlər ki, ada bu səbəbdən dəniz quldurları tərəfindən ziyarət edilmişdir. 1950-ci illərdə Nassaudan olan iki xəzinə ovçusu bunu sübut etmək qərarına gəlmiş və adaya getmişdir. Onlar dayazlıqda üç köhnə sikkə və təxminən 33 kiloqram ağırlığında gümüş külçə tapmışdılar. Alimlər güman edirlər ki, bu, 1733-cü ildə yaxınlıqda qəzaya uğrayan "San-Pedro" gəmisinin daşıdığı xəzinənin bir hissəsidir.

XX əsrdə Baham adaları hökumətindən torpaq icarəyə götürən fermerlər adada mövsümi olaraq yaşayırdılar və adanın cənub sahilində kiçik bir qəsəbə qurmuşdular. Adanın torpağının münbit və demək olar ki, daşsız olması, respublikanın əksər adaları kimi uzun və ensiz olmaması, nisbətən düzbucaqlı olması fermerləri buraya cəlb edirdi.

1997-ci ildə ada 99 il müddətinə "*[[The Walt Disney Company]]*" şirkətinə icarəyə verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Disney Castaway Cay на сайте *disneycruise.disney.go.com*
* Disney’s Castaway Cay на сайте *wishuponastarwithus.com*
Piq-Biç

**Piq-Biç** () — Baham adalarında ada. Eksuma adalarının bir hissəsidir. Əhalisi yoxdur. Ada Piq-Aylend, Meycor-Ki, Bir-Meycor və rəsmi olaraq Biq-Meycir-Ki olaraq tanınır.

Piq-Biç bir çəkməni xatırladan nizamsız formaya malikdir. Şimaldan cənuba ada  uzanır, maksimum eni  çatır, təxmini sahəsi 0,9 km2-dir. Adada kiçik göllər əmələ gətirən üç içməli su mənbəyi var.

## Mədəniyyətdə
Ada Cennifer Nolanın "Donuz adasının sirri" adlı uşaq kitabına, həmçinin Sandra Boyntonun mahnısı adaya həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pig Beach, Bahamas  на сайте *kuoni.co.uk*
* Pig Beach in the Bahamas  на сайте *travelsandliving.com*
* Pig Beach  на сайте *[[YouTube|youtube.com]]* Видео 0:02:48
Berri adaları

**Berri adaları** () —  Baham adalarında adalar silsiləsi.

## Coğrafiya
Adaların ümumii sahəsi təqribən 31&nbsp;km2-dir. Arxipelaq 30-dan çox ada və 100-ə qədər atoldan ibarətdir. Berri adalarının ən böyüyü Qrey-Harbor-Kidir.

## Tarixi
Berri adalarında ilkin olaraq tumoroklar və libayalar yaşayır. Avropalıların Amerikaya gəlməsindən sonra onlar XVI əsrdə tamamilə məhv olmuşdur. XVII əsrə qədər adalarda yaşayış olmamışdır. Bəzən dəniz quldurları bu adalardan sığınacaq kimi istifadə edirdilər.

## Əhali
Adaların ümumi əhalisi 807 nəfərdir. Qreyt-Harbor-Ki adasında adaların ən böyük yaşayış məntəqəsi olan Balloks-Harbor yerləşir. Burada 300-ə yaxın sakin yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Berri adaları
Litl-Stirrap-Ki

**Litl-Stirrap-Ki** () — Baham adalarında özəl ada.  Karib dənizindəki Berri adaları arxipelaqının bir hissəsidir. Ada "*Royal Caribbean International*" şirkətinə məxsusdur və ona **Koko-Ki** də deyilir.

Ada qərb-cənub-qərbdən şərq-şimal-şərqə təxminən  uzanır, onun maksimum eni 450 metrdən çox deyil, dəniz səviyyəsindən maksimum nöqtəsi 11 metrdir. Adanın şərq və mərkəzi hissəsində turistlər üçün tikililər mövcuddur, şimal-şərq hissəsində sərnişin qayıqlarının gəldiyi körfəz yerləşir, adanın qərb hissəsində yaşayış yoxdur. Turistlər adada snorkellinq, üzgüçülük, kayakinq, paraseylinq, dayvinq, voleybol və hidroxizəklə məşğul olmaq imkanı əldə edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт острова 
* Coco Cay, Bahamas  на сайте *allbestbeaches.com*
* The Islander on Little Stirrup Cay, Bahamas  на сайте *blue-n-gold.com   *
Kupers-Taun

**Kupers-Taun** () — Baham adalarında şəhər. Abako adalarına aid Böyuk Abako adasında yerləşir.

Şəhər adanın ən şimal hissəsində yerləşir. 1870-ci illərin sonlarında Böyük Bahama adasından olan Albert Butlun ailəsinin üzvləri tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəlcə Kupers-Taunda ananas yetişdirildi və dəniz süngərləri yığılırdı, lakin XX əsrin sonunda onlara tələbat praktiki olaraq yox olmuşdur. Buna səbəb şəhər ərazisində təbii limanın olmaması idi.

1992–2002 və 2007–2012-ci illərdə Baham adalarının baş naziri olmuş Hubert İnqrem uşaqlığını Kupers-Taun şəhərində keçirmişdir.

## İstinadlar
Abako

* Abako adaları — Baham adalarının şimal hissəsində adalar qrupu.  
* Cənubi Abako — Baham adalarının 32 rayonundan biri.
Əbu Bəkrə beyət etməyən səhabələrin siyahısı

**Əbu Bəkrə beyət etməyən şəxslərin siyahısı** — Məhəmmədin ölümündən sonra Məhəmmədlə yaxınlığı və Məhəmmədin özünün ifadələri səbəbindən Əlinin Məhəmmədin yerinə keçəcəyi geniş şəkildə gözlənilirdi. Lakin Əli Məhəmmədin dəfn mərasimini yerinə yetirərkən bir qrup səhabə ortaya çıxaraq Əbu Bəkri xəlifə elan etdi. Buna baxmayaraq bir neçə görkəmli səhabə də Əliyə sadiq qaldı.

## Zəmin
Hicri 11-ci ildə (miladi 632-ci ildə) Məhəmmədin vəfatından dərhal sonra ənsarlardan bir neçəsi (mədinəlilər) Səidə qəbiləsinin Səqifəsində (həyətində) toplandılar. Madelunqa görə ənsarlar çox güman ki, Məhəmmədə sədaqətlərinin onun ölümü ilə bitdiyinə inanırdılar və Məhəmmədin icmasının dağılacağını gözləyirdilər. Bu səbəbdən onların görüşündə məqsəd mühacirlərin əksəriyyətinin (Məkkədən köçənlər) onsuz da Məkkəyə qayıdacağına inamla öz şəhərləri, Mədinə üzərində nəzarəti bərpa etmək ola bilərdi.

Buna baxmayaraq, Məhəmmədin hər iki əsas yoldaşı Əbu Bəkr və Ömər məclisi öyrəndikdən sonra Səqifəyə doğru tələsdilər. Ənsardan bir başçının Ömər tərəfindən döyülərək tabe olunduğu qızğın görüşdən sonra Səqifədə toplaşan müsəlmanların kiçik qrupu Əbu Bəkrin müsəlman icmasının yeni başçısı olması barədə razılığa gəldilər. Səqifə hadisəsi Məhəmmədin onu dəfn etməyə hazırlaşan ailəsini və mühacirlərin çoxunu kənarda qoydu. Məhəmmədin qəbiləsinin bir çox üzvü, Bəni Haşim, eləcə də bir sıra Məhəmmədin səhabələri Əbu Bəkrin namizədliyinə qarşı çıxdı; onlar Əlinin Məhəmmədin qanuni xəlifəsi olduğunu və onun Qədir-Xum hadisəsində təyin olunduğunu müdafiə etdilər. Məhəmmədin varisliyi ilə bağlı məsələ nəhayət İslamın iki əsas məzhəbinin yaranmasına gətirib çıxaracaqdı, sünnilər Əbu Bəkri Məhəmmədin varisi, şiələr isə Əlinin Məhəmmədin qanuni varisi olduğuna inanırlar.

## Siyahı
Müxtəlif mənbələrə görə Səqifə hadisəsindən dərhal sonra Əbu Bəkrə beyət etməyən xeyli sayda insan var idi. Onlardan bəziləri bir qədər gecikdikdən sonra müxtəlif səbəblərdən sonra ona beyət etdi. Aşağıdakılar bunlar idi:

## Qeyd




## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*  Ebook: 
* 
* 
* 
* 
* 
*
İrəvanın mühasirəsi (1808)

**İrəvan şəhərinin mühasirəsi (1808)** — Birinci Rus-Qacar müharibəsi zamanı 1808-ci ilin oktyabrından noyabrına qədər baş vermiş mühasirə döyüşü. 1804-cü ildəki mühasirə kimi bu mühasirədə də İrəvan əhli öz doğma şəhərini uğurla müdafiə etdi və ruslar geri çəkilməyə məcbur oldular.

## İrəvan şəhərinin mühasirəsinin tarixi və gedişatı haqqında
Çar qoşunlarının İrəvan şəhərinə olan yürüşü əlverişli mövsümün sonunda və ləvazimat baxımından pis təşkil edilmişdi. Ruslar düz 6 həftəlik mühasirədən sonra uğursuzluğa düçar oldular. Min nəfərin ölümü daxil olmaqla, üç min itki verdikdən onlar sonra geri çəkildilər.

Rus marşalı İvan Qudoviç uğursuzluğuna bəhanə gətirmək üçün irəvanlılara fransız hərbçilərin yardım etdiyini bildirdi, lakin onun üst komananları vəziyyətin belə olmadığının fərqində idilər. 

Rusiya çarı I Aleksandr marşal İvan Qudoviçin etdiyi bu hərbi yürüşün böyük uğursuzluqla nəticələnməsini duyduqdan sonra ona çox qəzəbləndi, onun yürüşünü "Axmaqlıq" adlandıraraq heç bir kompensasiya olmadan İvan Qudoviçi təqaüdə göndərdi.

## Həmçinin bax
* Üçmüədzin döyüşü (1804)
* İrəvan qalasının mühasirəsi (1804)

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
*
Üçmüədzin döyüşü (1804)

**Üçmüəzzin döyüşü (1804)** — 1804-cü ilin iyun ayında Rusiya-İran müharibəsinin (1804-1813) gedişatında baş vermiş döyüş. 

Pavel Sisianovun komandanlığı altında olan beş minlik çar qoşunu İrəvana doğru irəliləyirdi. İran şahzadəsi Abbas Mirzənin komandanlığı altındakı ordu isə iyirmi minlik döyüşçüdən ibarət idi. Onlar Üçmüəzzində rus ordusunu qarşıladı. 

Rusların təminat yollarını uğurla kəsməyi bacaran İran ordusu onları geri çəkilməyə məcbur edə bildi. Rusların Üçmüəzzini ələ keçirə bilməməsinə baxmayaraq, döyüşün nəticəsi müxtəlif cür təqdim edildi. Həm İran,  və həm də Rusiya bunu qələbə kimi qeyd etdilər.

## Arxa plan
1801-ci ildə Rusiya İran dövlətinin daxilindəki siyasi qarışıqlıqlardan istifadə edərək Kartli-Kaxetiyanı ilhaq etdiyini rəsmi şəkildə bildirdi. 

1802-ci ildə isə Pavel Sisianov Rusiyanın Qafqazdakı baş komandanı təyin edildi. Möhkəm rus imperialisti olan Pavel Sisianov yerlilərin seçimləri və istəkləri ilə hesablaşmırdı. 

O, 1804-cü ilin yanvarında bir aylıq mühasirədən sonra Gəncə şəhərini işğal edərək oranı yağmaladı. Düz 3 günlük yağmalama prosesi ərzində üç min nəfər gəncəli qətlə yetirildi. Bu işğal Birinci Rusiya-İran müharibəsinin başlamasına rəvac verdi.

## Döyüş
Cavad xanın şəhid edilməsi nəticəsində Gəncə şəhərinin işğalından sonra Sisianov İrəvana doğru yürüşə başladı. İrəvan yaxınlığında onun ordusu ilə İranın vəliəhd şahzadəsi Abbas Mirzənin, İrəvan xanlığının orduları arasında 3 günlük döyüş oldu. 

Rus atilleriyası o dönəmdə modern silahlardan yoxsul olan İran ordusu üzərində mühüm itkilərə səbəb oldu. Qacarlar özlərinə məxsus strategiya tətbiq edərək rus qoşunlarını mühasirəyə alıb onların maddi-texniki təminat yollarının kəsilməsinə nail oldular. Bu Pavel Sisianovun geri çəkilməsinə və Üçmüəzzini ələ keçirə bilməməsinə səbəb oldu. Bu, müdafiə olunan İran ordusunun taktiki qələbəsi demək idi. Hər bir halda, ənənəvi döyüş metodlarına əsaslanan Qacar ordusu çətin vəziyyətdə olan rus ordusunun geri çəkilməsinə imkan verdilər. Halbuki, onlar hücumu davam etdirib mütləq qələbə qazana bilərdilər.

## Nəticə
Döyüşdən bir neçə gün sonra ruslar yenidən Üçmüəzzinə geri döndülər və buradakı fərqli Qacar qüvvəsini gözlənilmədən yaxalayıb məğlub etdilər. 

Qacar ölkəsində olan fransız hərbi mütəxəssis Avquste Bontems-Lefortun sözlərinə görə, Üçmüəzzinə daxil olan Pavel Sisianovun qüvvələri bölgədəki dini abidələrə ciddi ziyan vurdular.  Bundan sonra, yenidən İrəvana yürüş edən  Pavel Sisianova cavab olaraq Qacar ordusu və İrəvan xanlığının ordusu yenidən birləşərək İrəvan şəhərinin müdafiəsini təşkil etdilər. İrəvan qalasının mühasirəsində də rus qoşunları uğursuzluqla üzləşdilər.

## Həmçinin bax
* İrəvanın mühasirəsi (1808)
* İrəvan qalasının mühasirəsi (1804)

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Mobil

* Mobil (Alabama) — ABŞ-də, Alabama ştatında şəhər.   
* Mobil telefon — rabitə vasitəsi.  
* Mobil körfəzi — ABŞ-nin Alabama ştatı ərazində, Meksika körfəzində buxta.  
* Mobil bulud texnologiyaları —   
* Mobil genetik elementlər — ilk dəfə olaraq Barbara Mak-Klintok tərəfindən müəyyənləşdirilib.

; Adlar
* Mobil Babayev — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2007).  
* Mobil Əhmədov — azərbaycanlı teatr aktyoru, vokal ifaçı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).
Azər Salahlı

**Azər Salahlı** () — Azərbaycan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən İmişli FK-nın və Azərbaycan milli futbol komandasının müdafiəçisi və yarımmüdafiəçisi.

## Karyerası
Azərbaycan Premyer Liqasında "Keşlə"nin heyətində 17 may 2014-cü ildə "Şüvəlan"la oyunda debüt edib. 

## Milli komanda karyerası
Azərbaycan milli futbol komandasında debütünü 10 oktyabr 2020-ci ildə Millətlər Liqasının Monteneqro ilə oyununda edib.

## İstinadlar
E.ə. 750

## Hadisələr
* Urartu hökmdarı II Sarduri Mannaya basqın etdi. Bütün ölkə ərazisindən keçib 45 şəhər, 21 qala ələ keçirdi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
The Strokes

**The Strokes** — 1998-ci ildə ABŞ-də yaradılmış rok qrupu.

## Yaranması

## Diskoqrafiya
* *Is This It* (2001)
* *Room on Fire* (2003)
* *First Impressions of Earth* (2006)
* *Angles* (2011)
* *[[Comedown Machine]]* (2013)
* *[[The New Abnormal]]* (2020)
E.ə. 715

## Hadisələr
 
* Manna canişini Dayaukku Urartu hökmdarı I Rusa ilə ittifaqa girdi və Mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaqdan boyun qaçırdı. II Sarqon onlara qarşı yürüşə çıxdı və Mannanın Urartu tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarını geri qaytardı.

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 

## İstinadlar
The White Stripes

**The White Stripes** – 1997-ci ildə ABŞ-nin Detroyt ştatında qurulmuş rok duosu. Qrup Cek Vayt (bəstəkar, vokal, gitara, piano və mandolin) və Meq Vaytdan (zərb alətləri və vokal) ibarət idi. Detroyt musiqi səhnəsində bir neçə sinql və üç albom buraxdıqdan sonra, The White Stripes 2002-ci ildə qaraj rokunun canlanması səhnəsinin bir hissəsi kimi məşhurlaşdı. Onların uğurlu təqdirəlayiq albomları "White Blood Cells" və "Elephant" ABŞ və Böyük Britaniyada müxtəlif media orqanlarının diqqətini çəkdi. "Seven Nation Army" adlı sinqlları onların ən tanınan mahnılarından biri oldu. Qrup 2005-ci ildə Get Behind Me Satan və 2007-ci ildə Icky Thump adlı daha iki albom yazdı və səsyazmada uzun fasilədən sonra 2011-ci ildə dağıldı.

## İstinadlar
E.ə. 672

## Hadisələr
* Midiya padşahı Fraorta Midiyada Assuriya ağalığına son qoydu. Midiya müstəqil dövlətə çevrildi.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
E.ə. 674

## Hadisələr
* Manna, iskit və midiyalıların Assuriyaya qarşı ittifaqı.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Gürcüstan və Müstəqil Dövlətlər Birliyi arasında münasibətlər

**[[Gürcüstan]] və [[Müstəqil Dövlətlər Birliyi|Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB)]]** arasında münasibətlər üçüncü ölkə ilə dövlətlərüstü təşkilat arasında çoxtərəfli beynəlxalq əlaqələrdir.

## Tarix
3 dekabr 1993-cü ildə Dövlət Başçıları Şurasının qərarı ilə Gürcüstan Birliyə qəbul edildi və 9 dekabr 1993-cü ildə Gürcüstan MDB Nizamnaməsinə qoşuldu.

Gürcüstan 3 fevral 2006-cı ildə MDB-nin Müdafiə Nazirləri üzvlüyündən çıxdı, çünki bu qrupa üzvlük NATO -da iştirakla uyğun gəlmirdi.

### Gürcüstanın MDB-dən çıxması
12 avqust 2008-ci ildə Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvili Rusiya-Gürcüstan müharibəsi səbəbindən MDB-dən çıxmaq istədiyini açıqladı.  2008-ci il avqustun 14-də Gürcüstan parlamenti yekdilliklə (117 səs) Gürcüstanın təşkilatdan çıxması barədə qərar qəbul edib. MDB Nizamnaməsinə  (I fəslin 9-cu maddəsi) əsasən, üzv dövlətin Birlikdən çıxmaq hüququ vardır. Dövlət çıxışdan 12 ay əvvəl bu Xartiyanın depozitarisinə belə niyyət barədə yazılı məlumat verir. Eyni zamanda, bu Xartiyada iştirak müddətində yaranmış öhdəliklər müvafiq dövlətləri onların tam yerinə yetirilməsinə məcbur edir. 9 oktyabr 2008-ci ildə Rusiya Federasiyasının Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrov MDB ölkələrinin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 2009-cu ilin avqustunda Gürcüstanın Birlik üzvlüyünə xitam verilməsi barədə rəsmi qərar qəbul etdiyini bildirdi. 2009-cu il avqustun 18-də Gürcüstan rəsmən MDB-dən çıxdı.

## Həmçinin bax

* Avropa İttifaqı-Müstəqil Dövlətlər Birliyi münasibətləri
* Moldova-Müstəqil Dövlətlər Birliyi münasibətləri
* Ukrayna-Müstəqil Dövlətlər Birliyi münasibətləri

## İstinadlar
Artsrun

**Artsrun** — erməni adı.

* Artsrun Manukyan — erməni əsilli SSRİ aktyoru. 
* Artsrun Avaqyan — Ermənistan və SSRİ ədəbiyyatşünası.  
* Artsrun Abrahamyan — Ermənistan kimyaçısı 
* Artsrun Hovhannisyan 
* Artsrun Ağacanyan
Sarayköy

**Sarayköy** — Dənizlinin ilçələrindən biri. Dənizli şəhərindən 20 km qərbdə, dağlar arasındakı düzənlikdə yerləşir və torpaqlarından Böyük Menderes çayı keçir.

## İstinadlar
The Black Keys

**The Black Keys** – 2001-ci ildə ABŞ-də qurulmuş rok duosu. Qrup Den Auerbax (gitara, vokal) və Patrik Karnidən (baraban) ibarətdir. Duet müstəqil olaraq fəaliyyətinə başladı, onlar zirzəmilərdə musiqi yazdılar və öz albomlarını özləri istehsal etdilər.

## İstinadlar
Gertruda (roman)

**Gertruda** — Hermann Hesse tərəfindən yazılmış, 1910-cu ildə nəşr edilmiş roman. Peter Owen Publishers tərəfindən ingilis dilində nəşr edilmişdir.
 
## Məzmun

Kuhn adlı məşhur bəstəkarın xatirəsinə həsr edilmişdir. Gertrud hekayəsinin ilk hissəsində uşaqlıq və yetkinlik illərindən bəhs edir.Hekayənin qalan hissəsi Gertrud İmtor və opera müğənnisi Heinrich Muothun münasibətlərindən bəhs edir. Kuhn ilk görüşdə Gertrudla maraqlanır, lakin o, bəstəkarın bir neçə il əvvəl dostluq etdiyi Muotha aşiq olur və onunla evlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gertrud by Hermann Hesse 
* Hermann Hesse's Gertrud: Overcoming Despair
E.ə. 693

## Hadisələr
* Tövrat Urartu və Manna ilə birlikdə Skit padşahlığının da adını çəkir. Bu padşahlıq Urmiya gölünün şimal və qərb hissəsində, Manna ilə Urartunun arasında meydana gəlmişdi. Azərbaycanın bu ərazisində kimmerlər, skitlər və saklar yaşayırdılar. Ona görə də onu Kimmer-Skit-Sak padşahlığı da adlandırmaq olar.

## Doğumlar

## Vəfatlar

## İstinadlar
Dilbər

**Dilbər** — qadın adı.

* Dilbər Axundzadə — şairə və Mikayıl Müşfiqin həyat yoldaşı.  
* Dilbər Zeynalova — ədəbiyyatşünas, dosent, fəlsəfə doktoru. 
* Dilbər Əjdərova — kimya elmləri doktoru.
Etsuko

**Etsuko** (kanci: 悦子, 英津子; hiraqana: えつこ; katakana: エツコ) — yapon qadın adı. Mənası istifadə olunan kancilərdən asılı olaraq dəyişir.

* Etsuko Handa — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Etsuko Tahara — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Kuhistanlılar

**Kuhistanlılar** — Pakistanın şimalında, bir qismi Hindistanda yaşayan tayfaların ümumi adı. Ümumi sayı 130 minə yaxındır. Dard dillərinə mənsub Kuhistan dilinin müxtəlif şivələrində danışırlar. Dindarları müsəlmandır. Aralarında qəbilə-tayfa münasibətləri qalmaqdadır.

## İstinadlar
Kuhistan dili

**Kuhistan dili** — Pakistanın Hayber-Paxtunxva vilayətində, Kuhistan rayonunda danışılan dil. Hind-Avropa dillərinin Dard qoluna mənsubdur.

Dilin təsnifatı mübahisəlidir. Bəziləri bunu müstəqil dil kimi təsnif edir, bəziləri isə Şin dilinin dialekti hesab edirlər. Kuhistan dili əsasən Pakistanda, qismən də Hindistanda danışılır. Bu, kuhistanlıların ana dilidir. Adın tərcüməsi "dağ insanları"dır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Gawri Language of Kalam and Dir Kohistan 
* Ethnologue report for language code: mvy
Hayren

**Hayren** — orta əsr erməni poeziyasında monostrofik bərk forması. 15 hecalı dörd misradan ibarətdir. Orta əsrlərdə Ermənistanda mahnı şəklində ifa olunurdu. Rübai kimidir.****

Hayrenlər XIV–XVI əsrlərə aid erməni məhəbbət lirikasının zirvəsi. Bu növdə əsərlərin motiv və formaları erməni folklorundan qaynaqlanır. Hayrenlərdə bəzən Bibliya təsvirləri və motivləri istifadə olunur, lakin onlar əsl sevgi obrazına daxil edilir.

## İstinadlar
Kuçan-Məşhəd vadisi

**Kuçan-Məşhəd vadisi** — İranda tektonik çökəklik. Kopetdağı Türkmən-Xorasan dağlarının mərkəzi silsiləsi ayırır. Uzunluğu ,  qədərdir. Vadidən Atrek və Gərirud çayının sol qolu olan Kətəfrud çayları axır. Dibində çox vahə var. Kuçan-Məşhəd vadisi İranın şimal-şərqində suvarılan əkinçilik rayonunun mərkəzidir. Pambıq, tiryək xaşxaşı, tərəvəz, dənli bitkilər, üzüm yetişdirilir. Məşhəd, Kuçan, Şirvan şəhərləri Kuçan-Məşhəd vadisindədir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Кучано-Мешхедская долина // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978..
* Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006..
Azad Vətən Partiyası (Dağlıq Qarabağ)

"**Azad Vətən**" (, Azat Hayrenik) — Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının hakim partiyası.

## Tarixi
"Azad Vətən" partiyası 29 yanvar 2005-ci ildə təsis edilmişdir. Partiyanın sədri 16 dekabr 2020-ci il tarixinədək prezident Arayik Arutyunyandır. 19 iyun 2005-ci ildə "Azad Vətən" partiyası 33 yerdən 12-ni qazanmış və bundan sonra Arayik Arutyunyan partiyanın sədri seçilmişdir. 23 may 2010-cu ildə Qondarma DQR Milli Məclisinə deputat seçkilərində "Azad Vətən" partiyası proporsional sistem üzrə 46,4% səs toplamış və14 deputat mandatı qazanmış, parlamentdə çoxluq təşkil etmişdir. Fraksiya rəhbəri Qaqik Petrosyan olmuşdur.

2015-ci ildə VI çağırış Milli Məclisə keçirilən seçkilərdə "Azad Vətən" partiyası 47,6 səs qazanaraq majoritar sistemlə seçilənlərlə birlikdə 15 deputat mandatı qazanaraq parlament çoxluğunu təşkil etmişdir. Fraksiya rəhbəri Artur Tovmasyan olmuşdur.

2020-ci il seçkilərində partiya 33 yerdən 16-nı qazanmışdır. "Vahid Vətən" partiyası ilə koalisiya yaratmışdır. Koalisiya 10 may 2020-ci ildən 10 noyabr 2020-ci il tarixədək mövcudiyyətini davam etdirmişdir.

## Proqram
Partiyanın proqramı Qarabağ ermənilərinin milli maraqlarını, onların təhlükəsizliyini və öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu ifadə edən sənəddir. Partiya Qondarma DQR-nin ictimai əsaslarla siyasi birliyidir.

## İdeologiya
Partiyanın ideologiyası ermənilərin milli və dini kimliklərinin qorunması, regionda iqtisadi inkişaf, dilin qorunması, milli təhsil sistemi və mədəniyyəti, vətənpərvərlik və hərbi ruhun təlqin edilməsi, adət-ənənələrin və ailə institutunun qorunması, tarixi yaddaş, milli təfəkkür və mənəvi mədəniyyətin qorunmasını əhatə edir. "Azad Vətən"in digər erməni partiyalarından əsas fərq iqtisadi inkişaf ideyalarının demokratik islahatlardan üstün olmasındadır. Partiyanın ideoloji proqramına iqtisadi inkişaf müstəqilliyin əldə edilməsi, vətəndaş cəmiyyətinin və demokratiyanın bərqərar olması var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Свободная Родина // РИА Новости
Asyab dərəsi

**Asyab dərəsi** — İranda dərə. Küsərx şəhristanında yerləşir. təbii və turistik yerlərindən birinin adıdır. Bu vadinin qərbində Doxtər qalası və Şahı SES yerləşir. Asyab dərəsi əlverişli bitki örtüyünə malikdir, burada hər cür meyvəli və meyvəsiz ağaclar bitir. Vadi Bərdəskən şəhərindən  şimal-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Şahı bəndi

**Şahı bəndi** və ya **Şəştraz bəndi** — İranda tarixi bənd. XII əsrdə, Qəznəvilər dövründə tikilmişdir. Küsərx şəhristanında yerləşir. İranın milli əsərlərindən biri kimi qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Şəştraz çayı

**Şəştraz çayı** () — İranda çay. Çayın yaşı dörd milyon ildən çoxdur. Rivəş yüksəkliyindəki bu çayın su toplama sahəsi təxminən 800 kvadrat kilometrdir.

## İstinadlar
Al dərəsi

**Al dərəsi** () — İranda dərə. Al dərəsi Məşhəddən  şimal-şərqdə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən yüksəklikyi 1,998 metrdir.

## Xüsusiyyətləri
Al vadisi mənbəyi Həzar Məscid dağlarında olan şəlalələrə malidir. Vadidə 5 şəlalə mövcuddur, lakin burada su axını yalnız güclü yağışlar zamanı baş verir.

## İstinadlar