open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aygün Zeynalova

**Aygün Mübariz ** (tam adı:*Qurbanova Aygün Mübariz qızı*;) — Azərbaycan Respublikası əməkdar artisti

## Həyatı və təhsili
Zeynalova Aygün Mübariz qızı 1979-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə "The British Council Training Centre"- ində təhsili yüksək balla, 1994-1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Üniversitetinin bakalavr, 1998-2000-ci illərdə həmin Universitetin magistratura pillələrini "fərqlənmə diplomu" ilə bitirmişdir. 2000-2006-cı illərdə Bakı Musiqi Akademiyasının Azərbaycanın Xalq artisti, prof. Xuraman Qasımovanın "solo oxuma" sinfini yüksək qiymətlərlə bitirmişdir. Üzəyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" operettasında baş rol – Gülçöhrə obrazını özünəməxsus ustalıqla yaratmışdır. 2007-ci ildə SSRİ-nin Xalq artisti Yelena Obraztsovanın Bakıda keçirtdiyi ustad dərslərində (master klassda) çıxış etmiş və gənc vokalçının ifası onun tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

### Ailəsi
3 övladı var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
**2010**-cu ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında aparıcı solist kimi çalışır. Bülbül adına orta ixtisas Musiqi məktəbində dərs deyir.

### Beynəlxalq tədbirlərdə iştirakı
**2006**-cı ildə Avstiyanın Vyana şəhərində keçiriləcək vokalçıların Beynəlxalq müsabiqə turunun seçim mərhələsi üzrə Juri nümayəndəsi tərəfindən Bakıda dinlənilib, bəyənilərək "25th International Hans Gabor Belvedere Singing Competition" II turunda iştirak etməyə dəvət almışdı, lakin müəyyən səbəblərdən iştirak edə bilməmişdir.

**2007**-ci ildə A.Zeynalova Bül-bül adına "Vokalçıların IV Beynəlxalq müsabiqəsində" iştirak etmiş, nüfuzlu münsiflər heyəti onun ifasını çox saylı iştirakçılar arasından fərqləndirərək, çox bəyənmiş, laureat adına layiq görülmüşdür.

**2007**-ci ildə Fransada Parisdə - Senatda solo-konsert proqramı ilə parlaq ifası Elit auditoriya tərəfindən böyük diqqət və hərarətlə qarşılanmışdır.

## İstinadlar
Birinci Afina qəbiristanlığı

**Birinci Afina qəbiristanlığı** () — Afinanın mərkəzi hissəsindəki memorial nekropol.

## Yerləşməsi
Qəbiristanlıq Afinanın mərkəzi hissəsində, qədim kompleks Olimpeyon və Panatinaikos arxasında, Anapafseos küçəsinin sonunda (Pokoya küçəsi) yerləşir.

## Tarixi
İlk qəbiristanlıq 1837-ci ildə açılmış və çox keçmədən məşhur yunan vətəndaşlarının dəfn yeri oldu.

Qəbiristanlıqda ikisi pravoslav, biri katolik olmaqla üç kilsə var. Protestantlar və yəhudilərin dəfn edilməsi üçün ayrıca sahələr var.

## Qəbiristanlıqda dəfn olunan məşhur şəxslər
* Andreas Papandreu, siyasətçi, Yunanıstanın baş naziri
* Demis Russos, populyar müğənni
* Cenni Karezi, teatr və kino aktrisası
* Odiseas Elitis, şair
* Sotiria Bello, müğənni
* Henrix Şliman, arxeoloq
* Yorqos Seferis, şair, ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatçısı

## Xarici keçidlər
* Tarixi xülasə 
* Qəbiristanlıq haqqında məlumat
Kəllə (Qəzvin)

**Kəllə** () — İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 1 624 nəfər (572 ailə) yaşayır.
## Görüntülər

|Gilacar yaylaqları
|Daş məhəlləsi
|Geniş zeytun bağları
|Dərbənd
|Kəndin görünüşü
|Zeytun bağları
|Kəllə kəndində bir əski ev
|Zeytun ağacı


## İstinadlar
Neqotin

**Neqotin** () — Serbiyanın şərqində yerləşən şəhər. Neqotin icmasının inzibati mərkəzi.

Neqotin Serbiyanın Rumıniya və Bolqarıstan arasında olan sərhədə yaxın ərazidə yerləşir.

Şəhərin əhalisi 16,882 nəfərdir (2011).

## Demoqrafiya

## Tarixi
İlk dəfə XVI əsrdə 1530-cu ildə qeyd edilmişdir. 1804-cü ildə buradan Osmanlı imperiyasına qarşı ilk Serb üsyanı başladı.

## Görməli yerləri
Neqotin pivə saxlama zirzəmiləri Serbiyadakı YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına əlavə olunmuşdur.

## Şəxslər
* Petar Jivkoviç (1879–1947) — Serbiya və Yuqoslaviya dövlət xadimi və hərbi lider, Baş nazir
* Stevan Mokranyats (1856–1914) — Serbiya bəstəkarı və xormeyster
* Predraq Raykoviç (1995) — Serbiya futbolçusu, Srvena Zvezda klubun qapıçısı

## Sərgi

Fayl:Negotinska Crkva.jpg|Katedral
Fayl:Манастир Буково 1.JPG|Monastır
Fayl:Negotin-nocu.jpg|Şəhər mərkəzi gecə vaxtı
Fayl:Streets of Rajac, Serbia.jpg|Neqotin pivə saxlama zirzəmiləri


## Xarici keçidlər
* Сайт Неготина
Barrandov studiosu

**Barrandov studiosu** () — 1921-ci ildə Vatslav Maria Havel (Çexiyanın gələcək prezidentinin atası) və Miloş Havel qardaşları tərəfindən qurulan Çexiya studiyası.

Studiya 1930-cu illərin əvvəllərində, Praqadan beş kilometr uzaqlıqda, Barrandov şəhərətrafı ərazidə inşa edilmişdir, hansı ki fransız paleontoloqu Yoaxim Barrandın adını daşıyır. İlk film 1933-cü ilin mart ayında yayımlanmışdır, Svatopluk Innemanın rejissorluq etdiyi "Ada küçəsində cinayət".

## Sovet filmləri
* 1947 — Bahar (rej. Qriqori Aleksandrov)
* 1949 — Berlinin süqutu (rej. Mixail Çiaureli, Meri Ancaparidze)
* 1958 — Təəccüblü bazar günü (rej. Çenek Duba)
* 1959 — May ulduzları (rej. Stanislav Rostotski)
* 1962 — Böyük yol (rej. Yuri Ozerov)
* 1965 — Puşik Praqaya gedir (rej. Lev Qolub)
* 1972 — Oyunçu (rej. Aleksey Batalov)
* 1974 — Sığırçın və Lira (rej. Qriqori Aleksandrov)
* 1975 — Səmt küləyi (rej. Eldar Quliyev)
* 1977 — Azadlıq əsgərləri (rej. Yuri Ozerov)
* 1978 — Tras (rej. Natalya Troşenko, Anatoli Vexotko)
* 1981 — Düşmən arxasında cəbhə (rej. İqor Qostyev)
* 1982 — Səyahət nağılı (rej. Aleksandr Mitta)
* 1985 — Moskva döyüşü (rej. Yuri Ozerov)
* 1985 — Cırtdan (rej. Qunar Piyesis)
* 1986 — Boris Qodunov (rej. Sergey Bondarçuk)
* 1988 — Pilotlar (rej. Otakar Fuka, İqor Bityukov)
* 1989 — Stalinqrad (rej. Yuri Ozerov)
* 1990 — Cadugər zirzəmisi (rej. Yuri Moroz)

## Qərb filmləri
* 1944 — Xəyallarımın qadını (rej. Qeorq Yakobi)
* 1944 — Vadi — (rej. Leni Rifenştal), ekranlarda ilk dəfə 1954-cü ildə göstərilmişdir
* 1964 — Limonad Co (rej. Oldrjix Lipski)
* 1964 — Qocalar mayaotu təmizlənməsində (rej. Ladislav Rixman)
* 1965 — Meydanda dükan (rej. Yan Kadar və Elmar Klos)
* 1986 — İkinci mərtəbədən səkkizayaqlar (rej. İndrjix Polak)
* 1993 — Tapmacanın sirri (rej. Petr Kotek)
* 1996 — Çətin tapşırıq (rej. Brayan De Palma)
* 2002 — Bournun İdentifikasiyası (rej. Daq Layman)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Dariqanqa

**Dariqanqa** () — Monqolustanın şərqində Süxbaatar aymakında təpəli düzənlik sahə.

## Haqqında

Sahənin çox hissəsi bazalt lavası ilə ör­tülüdür. Çoxlu sönmüş vulkan konusları (Şiliyn-­Boqdo­-Ula, 1778 m; Boqdo­Ula, 1750 m; Dzotol­-Xan­-Ula, 1373 m və s.), cənub-qərbdə qum massivləri var. Dariqanqa üçün qədim quru çay vadiləri xarakterikdir. Bitkisi yarımsəhra və çöl tiplidir.

## İstinadlar
Qanadcıq

**Qanadcıq**, təyyarədə dönmə/əyilmə hərəkətini təmin edən idarəetmə səthi.

Uçuş zamanı təyyarənin bütün hərəkətləri təyyarədəki təzyiq paylanmasından asılıdır. Sabit qanadlı təyyarə üçün əsas nəzarət səthləri, bu səthlərin axına qarşı dayanması və onu pozması və bununla da yüksək təzyiq zonası yaratması prinsipi ilə işləyirlər. Nəzarət səthləri işlədikdə, təyyarənin iki əks tərəfindəki təzyiq simmetriyası pozulur, bu da istənilən hərəkəti təmin edir.

## İş prinsipi
Qanadcıqlar qanad uclarının stabilizatorun arxa tərəfinə yerləşdirilir və bir-birinə əks istiqamətdə işləyirlər. Pilot qolu sola əydikdə, solda yerləşən qanadcıq yüksəlir, sağdakı qanadcıq enir. ​​Sağ qanadda müəyyən bir ərazidə geri dönmə artdığı üçün dövranın (sirkulyasiya) şiddəti artır və təyyarə sola yatır. Təyyarə, qanadcıqların sıfır vəziyyətinə gəlmədiyi müddətcə dönməyə davam edir.

## Mövqeyi
Qanadcıqların qanad uclarına və flapların qanad diblərinə bağlanmasının əsas səbəbi, flapların eyni istiqamətdə, qanadcıqların isə əks istiqamətdə işləməsidir. Qanadcıqlar əks istiqamətdə işlədikləri üçün iş zamanı qanadda yük yaratmırlar. Bundan əlavə, onların qanad uclarında olması güc vurulsun güc qolu prinsipi əsasında daha yüksək moment verməsini təmin edir. Bu, qamadcıqların səmərəliliyini artırır. Flaplar tərs işlədiyi üçün, qanadları yuxarıya qatlamağa çalışan bir gərginlik yaradırlar. Onların kökdə olması bu gərginliyin yaratdığı momentin eyni prinsipdə aşağı olmasını təmin edir. Bundan əlavə sivrilmə nisbətinə sahib qanadlarda qanad dibi daşınmanın çox hissəsini qarşılayır. Bu bölgədə flapların olması onları daha səmərəli və güclü edir.

## İkinci təsirləri
Qanadcıqların əsas vəzifəsi dönmə hərəkətini təmin etmək olsa da, qanadcığın alta hərəkəti, buna görə də geri dönməni artırması və daşınmanın da bununla əlaqədar olaraq artdığı qanadda daşınmaya bağlı olan induksiyalı sürüklənmə də artır. Buna görə, bu qanad daha geridə qalmaq istəyir, beləliklə qanadcıqlar tərs bir sapma hərəkəti yaradırlar. Bu tərs sapma əsasən kiçik miqyasda reallaşsa da, playner kimi böyük qanad uzunluğuna malik kiçik və yüngül tipli təyyarələrə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Bəzi qabaqcıl təyyarələrdə bu təsir diferensial qanadcıqlarla birlikdə aradan qaldırılır. Yenə bu təsirlər avtopilotdan istifadə edən ticarət təyyarələrində baş vermir.
Qaldırıcı qüvvə

**Qaldırıcı qüvvə** aşağıdakı mənalarda işlədilə bilər:

* Batmazlıq (B)
** Arximed qanunu
* Daşıyıcı qüvvə (L)
Batmazlıq

**Batmazlıq** (B); Hava, su kimi hər hansı bir axışqan içərisindəki bir cismə axışqan tərəfindən ağırlığın (W) əksi istiqamətində təsir edən qüvvə. Sözügedən axan su olursa, batmazlıq qüvvəsi ümumiyyətlə suyun qaldırma qüvvəsi kimi tanınır. Həmçinin batmama qüvvəsi, üzmə qüvvəsi və ya üzdürmə qüvvəsi kimi adlarla da bilinir. Bununla birlikdə batmazlıq təkcə cismin axışqan səthində deyil, - isti hava balonu vəziyyətində olduğu kimi - axışqan içərisində məruz qaldığı qüvvələrə də aiddir.

Hər hansı bir axışqan blokunda aşağıya endiyiniz zaman təzyiq artır. Buna görə, axışqanın aşağı qatlarında olan bir obyekt yuxarıdakılardan daha çox təzyiqə məruz qalır. Təzyiq fərqi axışqanın cismə yuxarıya doğru bir güc tətbiq etməsinə səbəb olur. Tətbiq olunan qüvvə, cismin əhatə etdiyi həcmdə olmalı olan (yerdəyişən) axışqanın çəkisinə bərabərdir. Buna görə sıxlığı olduqları axışqandan daha yüksək olan cisimlər batırlar (enirlər). Əgər cismin hazırlandığı maddə və ya forması dəyişdirilərək sıxlığı axışqandan az hala gətirilərsə, cisim axışqanın yuxarı səthinə qalxar və ya axışqanın üstündə olarsa batmaz (üzər).

## Həmçinin bax
Arximed qanunu
Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

**[[Üzeyir Hacıbəyov]] adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı** — Azərbaycan SSR-də incəsənətin müxtəlif sahələrində fərqlənən mədəniyyət xadimlərinə verilən mükafat. 1966-cı ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən təsis edilmişdir. Mükafata layiq görülən şəxslərə "Üzeyir Hacıbəyov Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı" adı, döş nişanı, diplom verilirdi.

## Laureatlar
;1967
* *[[Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrı|Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında]] "Milyonçunun dilənçi oğlu" tamaşası üçün:*
** Süleyman Əyyub oğlu Ələsgərov (musiqinin müəllifi)
** Şıxəli Qurban oğlu Qurbanov (librettonun müəllifi)
** Əli Heydər Ələkbərov (quruluşçu rejissor)
** Böyükağa Məşədi oğlu Mirzəzadə (quruluşçu rəssam)
* Niyazi Tağızadə (Hacıbəyov) (SSRİ xalq artisti, dirijor) — *konsert-ifaçılıq fəaliyyəti üçün*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şablon:Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı
* Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı
İnduksiyalı sürüklənmə

İnduksiyalı sürüklənmə, sonlu bir səthin yaratdığı qaldırıcı qüvvənin səbəb olduğu sürütlənmə qüvvəsinə verilən addır.

## İnduksiyalı sürüklənmənin mənbələri
Praktiki olaraq sonsuz bir qanadın olması mümkün deyildir. Buna görə, qanad profilləri iki ölçülü model olsa belə, bir qanad əslində üçölçülüdür və cərəyan bu qanada göndərildikdə, yaranan reaksiya qüvvəsi iki komponentə malikdir: profilin mövcudluğundan formalaşmış parazit sürüklənmə qüvvəsi və qaldırıcı qüvvə. Ümumiyyətlə, qaldırıcı qüvvə parazitar sürüklənmə qüvvəsinə görə daha böyük bir qüvvə kimi ölçülür.

Məhz bu səbəblə, qanad ucunu dövrə vuraraq təzyiqin aşağı olduğu yuxarı zonaya təzyiqin aşağı olduğu aşağı zonadan keçən bir cərəyan müşahidə olunur (axına perpendikulyar bir istiqamətdə). (Qanad ucu vorteksi) Bu vorteks əlavə sürüklənməyə səbəb olur, lakin bu sürüklənmə parazit sürüklənmədən fərqli olaraq cari sürətin kvadratına tərs mütənasibdir.

Qaldırıcı qüvvəni artıran hər hansı bir amil induksiyalı sürüklənməni də artırır. (Məsələn: Hücum bucağı)

## İnduksiyalı sürüklənmənin azaldılması
İnduksiyalı sürüklənmə qüvvəsini aşağıdakı yollarla zəiflətmək mümkündür:

* Qanad genişliyini artırmaq: Qanad ucu vorteksləri qanad uclarına yaxın bölgələrdə reallasşdığından artırılmış qanad genişliyi, qanadın bu vorteksdən təsirlənmə faizini azaldacaqdır.
* Qanad ucu lövhəsindən istifadə: Qanad ucunda bu vorteksin reallaşmasının qarşısını alacaq və ya təsirini azaldacaq qanad ucu hissəsi, induksiyalı sürüklənməni kifayət qədər azalda bilər.

## İnduksiyalı sürüklənmənin hesablanması
İnduksiyalı sürüklənmə aşağıdakı kimi hesablanır:

: D_i = \frac{1}{2} \rho V^2 S C_{Di} = \frac{1}{2} \rho_0 V_e^2 S C_{Di}

: C_{Di} = \frac{k C_L^2}{ \pi A}  ve

: C_L = \frac{L}{ \frac{1}{2} \rho_0 V_e^2 S} 

Bunun nəticəsi olaraq:
: C_{Di} = \frac{k L^2}{\frac{1}{4} \rho_0^2 V_e^4 S^2 \pi A} 

Beləliklə:
: D_i = \frac{k L^2}{\frac{1}{2} \rho_0 V_e^2 S \pi A} 

: A \,  Genişlik nisbəti,
: C_{Di} \,  Sürüklənmə əmsalı,
: C_L \,  Daşınma əmsalı,
: D_i \,  İnduksiyalı sürüklənmə
: k \,  Elliptik daşınma paylanmasına yaxınlaşma faktoru 1.05 −1.15 arası bir dəyər.
: L \,  Daşınma,
: S \,  Qanad sahəsi,
: V \,  Həqiqi hava sürəti,
: V_e \,  Təsirli hava sürəti,
: \rho \, Hava sıxlığı və,
: \rho_0 \,  1.225 kg/m³, Dəniz səviyyəsində hava sıxlığı, Standart atmosfer şərtləri

### Digər sürüklənmə mənbələri ilə qarşılıqlı əlaqə
Ümumi sürüklənmə, induksiyalı sürüklənmə və parazit sürüklənmənin cəmidir.
Çamkut adası

**Çamkut adası** — Yapon dənizinə daxil olan Amur körfəzində yerləşən elə də böyük olmayan ada. Rusiya imperiyasının tərkibinə pekin traktatının (1860) nəticəsinə əsasən verilir. Ada materikdən uzunluğu 300 m, dərinliyi isə 40–60 sm olan boğazla ayrılır. insanlar sərbəst şəkildə bu boğazı keçə bilirlər. İnzibati baxımından ada Rusiya Federasiyası, Xabarovsk diyarı Nikolayevski rayonu ərazisinə daxildir. ada hamar səthə malikdir. sahillərində çimərliklər vardır. Bununla belə daş bünövrə üzərindədir. Üzəri sıx meşə ilə örtülüdür. Ada Lazarev şəhər tipli qəsəbəsindən 13 km məsafədə yerləşir. Qəsəbədən adaya katerlə getmək mümkündür. Yol isə yoxdur. Adada mopbil şəbəkə işləyir. ada aypara quruluşundadır. Cənub hissəsində uzun dil vardır.

2017-ci ilin dekabr ayında ada, opnun rekreasiya potensialını həyata keçirmək və bura qonaqları cəlb etmək üçün Uzaq Şərq hektar proqramı çərçivəsində moskvalı Narek Oqanisyan tərəfindən alındıqdan sonra bir çox rusdilli mediada şöhrət qazanır.

## İstinadlar
İohann Filip Axilles Leysler

**İohann Filip Axilles Leysler** (, ) — Alman həkimi və zooloqu.

## Əsərləri
* *Populäres Naturrecht* Eichenberg, Frankfurt 1799-1806
* *Über medicinische Wahrheit und über die Mittel, sie zu erlangen* Eichenberg, Frankfurt 1802
* *Nachträge zu Bechsteins Naturgeschichte Deutschlands* Schameck, Hanau 1812
## İstinadlar
Georgi Navalovski

**Georgi Navalovski** (; doğ. 28 iyun 1986, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — müdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş Gürcüstan və Rusiya futbolçusu.

## Həyatı

### Klub karyerası
Navalovski 2003-cü ildən Tbilisinin "Dinamo" klubunun əvəzedici komandasında çıxış etməyə başlayıb. Bir il sonra əsas komandaya cəlb olunmuşdur. Üç mövsüm ərzində Dinamonun heyətində 32 oyun keçirib. 2004/05 mövsümündə "Dinamo" ilə birlikdə ölkə çempionatının qalibi olub. 2007-ci ildə Rustavinin "Olimpi" komandasına transfer olunub. Bu komandanın heyətində Gürcüstan çempionatında 25 oyun, Çempionlar Liqasının birinci təsnifat mərhələsində isə iki oyun keçirib.

2008-ci ilin yanvarında azad agent statusunda Mahaçqalanın "Anji" komandasına keçib. Dağıstan klubunda iki il oynadıqdan sonra, 2010-cu ilin fevralında Bakının "İnter" komandasına icarəyə verilib. Burada 13 oyun keçirib, 1 qol vuran Navalovski, komandası ilə birlikdə Azərbaycan çempionatının qalibi olur. 2010-cu ilin avqustunda komanda yoldaşı Qoça Xocava ilə birlikdə Novqorodun "Volqa" komandasının oyunçusu olub. 2011-ci ilin yanvarında kütləvi informasiya vasitələri Navalovskinin Vladiqafqazın "Alaniya" komandasına keçməsi barədə məlumat versələr də, o, icarə əsasında eyniadlı şəhəri təmsil edən "Ximki" komandasına keçir və burada 33 oyun keçirir.,

2012/13 mövsümünün ilk hissəsini Novokuznets şəhərini təmsil edən "Metallurq-Kuzbass" klubunun, qalan hissəsini isə Xabarovsk şəhərini təmsil edən "SKA-Energiya" klubunun heyətində çıxış edib. Növbəti mövsümdə "SKA-Energiya"nın heyətində qalıb və burada 30 oyun keçirib, 1 qol vurub.

2014-cü ilin iyun ayında futbol üzrə Rusiya birinci divizionunun debütantı olan "Tosno" komandasına keçib. Burada mövsüm ərzində 26 oyun keçirib, 1 qol vurub. 2015-ci ilin yayında komanda yoldaşları — Nukri Revişvili, Qoqita Qoqua və Albert Tsxovrebov ilə birlikdə Qori şəhərini təmsil edən "Dila" komandasına keçsə də, 2016-cı ilin fevralında komandanan ayrılaraq keçmiş komandası "SKA-Energiya"ya qayıdıb. 2016-cı ilin yayında Yunanıstanın "Veriya", 2017-ci ilin yanvarında isə Azərbaycanın "Neftçi" komandasına keçib. 2017-ci ilin iyul ayında yenidən "SKA-Energiya"ya qayıdıb.

23 iyul 2018-ci ildə "Dinamo Minsk" komandasına keçib. 3 mart 2019-cu ildən ölkəsində — "Dinamo Batumi" komandasında çıxış edib.

### Milli karyerası
Navalovski 2008–2020-ci illər aralığında formasını geyindiyi Gürcüstan milli futbol komandasının heyətində ümumilikdə 41 oyun keçirib.

## Mükafatları
;  Dinamo Tbilisi
*Gürcüstan çempionatı: 2004/05

;  Olimpi
*Gürcüstan çempionatı: 2006/07

;  Anji
*Futbol üzrə Rusiya birinci divizionu: 2009

;  İnter
*Azərbaycan çempionatı: 2009/10

;  Dinamo Batumi
*Gürcüstan çempionatı: 2021

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Georgi Navalovski ''Soccerway.com'' saytında
* Georgi Navalovski ''Transfermarkt.com'' saytında
* Georgi Navalovski ''Nationall-football-teams.com'' saytında
İlham Məmmədov (futbolçu)

**İlham Məmmədov** (doğ. 1 yanvar 1970, Qazax, Azərbaycan SSR, SSRİ) — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş sovet və Azərbaycan futbolçusu, məşqçi. Azərbaycan milli futbol komandasının keçmiş üzvü.

## Karyerası
### Klub karyerası
İlham Məmmədov 1 yanvar 1970-ci ildə Qazaxda anadan olub. Peşəkar karyerasını da məhz burada, 1987-ci ildə Qazaxın "Göyəzən" klubunda başlayıb. Bir neçə mövsüm bu komandanın heyətində Futbol üzrə SSRİ ikinci liqasında çıxış edib. 1991-ci ildə Bakının "Neftçi" komandasının heyətində Futbol üzrə SSRİ birinci liqasında 4 oyun keçirib.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Futbol üzrə Azərbaycan yüksək liqasında "Turan" komandasının heyətində çıxış etməyə başlayıb. Tovuz təmsilçisinin heyətində 100 oyun keçirən İlham, komandası ilə birlikdə ölkə çempionatının qızıl (1993/94), gümüş (1994/95) və bürünc (1992, 1993) mükafatlarını qazanıb. 1995/96 mövsümünün gedişatında "Neftçi"yə qayıdır və elə həmin mövsümdəcə ölkə çempionatının və Kubokunun qalibi olur. Növbəti mövsümdə yenə də ölkə çempionluğunu yaşayır. 1997-ci ildə Gəncənin "Kəpəz" komandasına keçir. "Neftçi"də olduğu kimi, burada da ilk mövsümündəcə həm ölkə çempionatının, həm də Ölkə Kubokunun qalibi olur. 1998/99 mövsümündə "Neftçi"yə qayıdır. Burada Ölkə Kubokunun qalibi, ölkə çempionatının isə bürünc mükafatçısı olur. 1999/00 mövsümünün payız hissəsini Bakının "ANS Pivani" komandasına keçirib.

2000-ci ilin başlanğıcında Almaniyaya köçüb və burada müxtəlif illər ərzində aşağı divizion klubları — "Zalmror-1921", "Ayntraxt Trir", "Fihte Bilefeld", "Dornberq" və "Türk İdman" komandalarında çıxış edib. Ümumilikdə Almaniya komandalarının heyətində 97 oyun keçirib, 5 qol vurub.

### Milli karyerası
İlham Məmmədov 11 oktyabr 1995-ci ildə Avro 1996-nın  seçmə oyunu çərçivəsində İsrail milli komandasına qarşı keçirilmiş oyunda Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində debüt edib. O, görüşün 70-ci dəqiqəsində Vyaçeslav Lıçkinin əvəzinə meydançaya daxil olub. Görüş İsrail yığmasının 2:0 hesablı qələbəsi ilə yekunlaşıb.

Məmmədov 1995–1999-cu illər aralığında formasını geyindiyi Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində ümumilikdə 8 oyun keçirib.

## Şəxsi həyatı
1993-cü ildə ailə həyatı qurub. Orxan və Ələkbər adlı iki oğlu var.

## Mükafatları
;  Turan
*Azərbaycan Çempionatı: 1993/94

;  Neftçi
*Azərbaycan Çempionatı: 1995/96, 1996/97
*Azərbaycan Kuboku: 1995/96, 1998/99

;  Kəpəz
*Azərbaycan Çempionatı: 1997/98
*Azərbaycan Kuboku: 1997/98

## Qeydlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İlham Məmmədov ''Transfermarkt.com'' saytında
* İlham Məmmədov ''Footballfacts.ru'' saytında
* İlham Məmmədov ''Nationall-football-teams.com'' saytında
Parazit sürütlənmə

**Parazit sürüklənmə** — bir maye içində nisbi hərəkət edən cismə özünün mövcudluğu səbəbindən təsir edən sürütlənmə qüvvəsidir.

Parazit sürüklənmə; maye element və cisim arasındakı sürtünməyə görə olur. Obyekt sürtünmə cərəyanı ilə cərəyan qarşısında bir səd yaradır. Cərəyan; bu səddi aşmaq üçün obyektin ətrafından dolanır. Bu dolanma ətrafında səthdə sürüşən maye ilə cisim arasındakı sürtünmə qüvvəsi cismi cərəyan istiqamətində sürükləməyə çalışır. Bundan əlavə, mayenin ətaləti də cismə axın istiqamətində təsir göstərir. Bu qüvvələrin nəticəsində cism axın istiqamətində hərəkət etməyə məcbur olur.

## Aerodinamikada
*Parazit sürüklənmə; Səthi sürtünməyə (skin friction), sürüklənənin formasına (form drag) və təyyarə hissələrinin birləşmə nöqtələrinə (interference drag) əsaslanır. “Səthin sürtünmə sürüklənməsi” və “forma sürüklənməsi” bəzən birlikdə “profil sürüklənməsi” adlandırılır. 
*Səthi sürtünmə sürüşməsi nəqliyyat vasitəsinin səthi və onun üzərindən axan hava arasındakı sürtünmə nəticəsində yaranır və aşağıdakı amillərdən asılıdır: təyyarənin səthi sahəsi, səthi pürüzlülük (buzlanma və s.), sərhəd qatındakı hava axınının  müntəzəm və ya turbulent olması, hava sürəti, aerofoilin qalınlığı, hücum bucağı
*Şəkil sürüklənməsi hava axınına müqavimət göstərən səthlərin arxasındakı türbülansa əsaslanır. Bir nümunə ilə izah etmək üçün, düz bir lövhə hava axınına paraleldirsə, səthi sürtünmə sürüklənməsi daha çox, hava axınına perpendikulyar olduqda isə forma sürüşməsi daha çox olur.
*Enterferans sürüşməsi qanad/gövdə, gövdə/quyruq kimi müxtəlif hissələrin birləşdiyi bölgələrdə meydana gəlir. İki fərqli hissədəki fərqli hava cərəyanları qarşılaşdıqda, uyuşma yaranır. Səthlərin müvafiq texnikalarla örtülməsi və yuvarlaqlaşdırılması enterferans sürüşməsini azaldacaqdır.

## İstinadlar
Petax-Tıkva

**Petax-Tikva** () — İsraildə şəhər.Təl-Əvivdən 10.6 km uzaqlıqdadır.Pravoslav Yəhudiləri tərəfindən "Qədim Yişov" olaraq qurulmuş və 1883-cü ildə Baron Edmond de Rotşildin maliyyə köməyi ilə daimi yaşayış yeri olmuşdur.

Petah Tikvanın ləqəbi "bütün şəhərlərin anası"dır (ivr. אם המושבות). Bu ləqəb ona müasir dövrdə İsrail torpağında yəhudilər tərəfindən qurulan ilk yəhudi şəhəri hesab edildiyi üçün verilmişdir.

## İstinadlar
Quyruq turbulansı

[thumb|200px|Quyruq turbulentində baş verən [vortekslərin vizuallaşdırılmış versiyası (NASA)]]

**Quyruq turbulansı** və ya **[[İstiqamət sükanı]] turbulansı** () — təyyarənin qanadlarının üstü və altındakı təzyiq fərqinə görə təyyarənin arxasında yaranmış vorteksdən (wingtip vortices) yaranmış türbülans. İngilis dilindən tərcümədə “wake” sözü, “bir aviavasitə və ya hidrovasitə keçdikdən sonra havada və ya suda qalan iz” deməkdir. Buna görə quyruq turbulansına bəzən İdarəetmə sükanı turbulansı da deyilir.

## Uçuş təhlükəsizliyi
Quyruqda yerləşdirilmiş turbulans hava limanlarında baş verən təyyarə qəzalarının əsas səbəblərindən biridir. ICAO-dan verilən məlumata görə, uçuş təhlükəsizliyini artırmaq üçün enişdə quyruq turbulansı ilə qarşılaşan pilotlar ən qısa müddətdə müvafiq hava hərəkətinə nəzarət bölməsinə məlumat verməlidirlər.

Meydan turunda ağır bir təyyarənin arxasından gələn yüngül təyyarənin bir neçə yüz fut yuxarıda və ya ən azı 1000 fut aşağıda və küləkdə (gəldiyi istiqamətdə) uçması tövsiyə olunur. Qalxma zamanı yüngül təyyarələrin yerdən kəsilməsi (təxmini olaraq quyruq turbulansı zonasını keçənə kimi) gecikdirməlidir, enmə zamanı qabaqdakı təyyarənin quyruq turbulansının başa çatdığı nöqtədən qabağa qonması lazımdır.

## Tədbirlər
### Təyyarə təsnifatları
ICAO, təyyarələri Maximum Take Off Massa (MTOM) görə təsnif edir: 

*Ağır - Maksimum uçuş ağırlığı 136000 kiloqram və ya daha ağır olan təyyarələr.
*Orta - Maksimum uçuş ağırlığı 7000 kiloqramdan yuxarı və 136.000 kiloqramdan (300.000 funt) az olan təyyarələr.
*Yüngül - Maksimum uçuş ağırlığı 7000 kiloqram (15,000 funt) və ya daha az olan təyyarələr.

FAA ICAO kateqoriyalarının əvəzinə aşağıdakı kateqoriyalardan istifadə edir. 

*Super - Airbus A380
*Ağır - Maksimum uçuş ağırlığı 255.000 funt (116,000 kiloqram) və daha çox olan təyyarələr. (whether or not they are operating at this weight during a particular phase of flight.)
*Böyük - Maksimum uçuş çəkisi 41.000 funt (19,000 kiloqram) və ya daha çox 255.000 funtdan daha yüngül olan təyyarələr.
*Kiçik - Maksimum uçuş ağırlığı 41.000 funt və ya daha az olan təyyarələr.

## Minimum ayrılma

Aşağı vorteks kateqoriyalı bir təyyarənin, yuxarı vorteks kateqoriyasındakı təyyarələrdən sonra müəyyən müddətdə uçuşuna icazə verilmir. ICAO-ya görə, ağır təyyarələrdən sonra yüngül təyyarələrin enməsi və ya qalxması üçün fərq aşağıdakı kimidir.

İz turbulansı qanadlardan arxa və kənara doğru hərəkət edir (genişlənir). Təxminən 5 və ya daha çox düymlük olan yan külək vorteksləri paylayır. 3 düymlü yan külək çox təhlükəlidir, çünki qanadlardan birindəki vorteksi uçuş zolağının üstünə daşıyacaqdır.

## İstinadlar
Henrix Boye

**Henrix Boye** (;) — Alman zooloqu.

## Boyenin təsnif etdiyi taksonlar
*  (Boie, 1826)
*  (Boie in Fitzinger, 1826)
*  (Boie, 1828)
## İstinadlar
Academia.edu

**Academia.edu** — alimlər üçün Amerikanın kommersiya sosial şəbəkəsidir. Akademik jurnal məqalələrinin sərbəst və açıq bir anbarı olaraq başladı və ".edu" domen adı ilə təltif edildi. Bununla birlikdə, Akademia.edu indi abunəçilərin bütün girişlərini məhdudlaşdırır və müəllifləri öz oxucuları ilə əlaqə qurmaq üçün ödəniş tələb edir.

Sayt 2008-ci ilin sentyabr ayında istifadəyə verildi.

## Yaranması
Academia.edu Spark Ventures, HOWZAT Partners, Brent Hoberman və başqalarından 600,000 dollar yığan Richard Price tərəfindən təsis edilmişdir.

2011-ci ilin noyabr ayında Academia.edu Spark Capital və True Ventures şirkətlərindən 4,5 milyon dollar topladı. Bundan əvvəl, Spark Ventures və bir sıra mələk investorlarından Mark Shuttleworth, Thomas Lehrman və Rupert Pennant-Rea daxil olmaqla 2,2 milyon dollar pul toplamışdı. 2013-cü ilin sentyabr ayında şirkət Khosla Ventures, True Ventures, Spark Ventures, Spark Capital və Rupert Pennant-Ream şirkətlərindən 11.1 milyon dollar toplayaraq ümumi kapital maliyyələşdirməsini 17.7 milyon dollara çatdırdı. Şirkət Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyasına() verdiyi sənədlərdə, Akademia Inc hüquqi adından istifadə edir.

## Rəqibləri
Academia.edu-nun rəqiblərinə ResearchGate, Google Scholar və Mendeley daxildir. ResearchGate ilə müqayisədə, 2016-cı ildə Academia.edu daha çox qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərə (təqribən 34 milyon 11 milyona qarşı) və daha yüksək veb trafikə sahib olduğu bildirildi, lakin ResearchGate, tədqiqatçıların aktiv istifadəsi baxımından əhəmiyyətli dərəcədə böyük idi. 2020-ci ilə qədər, trafik reytinqi dəyişdi və ResearchGate qlobal Alexa reytinqində Academia.edu üçün 200–300 aralığındakı bir vəziyyətlə müqayisədə ən yaxşı 150–200 veb sayt oldu.

### Tənqid
Academia.edu ali təhsil üçün bir universitet və ya bir qurum deyildir və buna görə də mövcud standartlara uyğun olaraq ".edu" üst səviyyəli domen üçün uyğun deyildir. Bununla birlikdə, "Academia.edu" domen adı, ".edu" domen adlarının yalnız akkreditə olunmuş ali təhsil müəssisələrinə aid olması qaydalarından əvvəl 1999-cu ildə qeydiyyata alındı. 2001-ci ildən əvvəl qeydə alınmış bütün .edu domen adları, akkreditə olunmuş bir ali təhsil müəssisəsi olmasa da toplanmışdır.

## Həmçinin bax
* Facebook
* Twitter
* VKontakte
* AcademyGate
* Linkedİn
* ERIH PLUS
* Azərbaycan Milli H-index Ranking

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* akademia.edu — Academia.edu rəsmi saytı
Çempion (serial, 2019)

**Çempion** — BSK Film kinostudiyasının istehsalı olan rejissorlar Ketçe və Devrim Yalçının 2019-cu ildən çəkdiyi Türkiyə idman serialıdır.

## Məzmunu
Artvinli olan və "Qafqaz" ləqəbilə məşhur Fərat Bölükbaşı boks finalında ürək xəstəliyi olan boksyor ilə döyüşür. Boksyoru ürək xəstəliyi ola-ola rinqə çıxardırlar. Fərat Bölükbaşı xəstə boksyora qalib gəlir və çempion olur. Boksyor isə rinqdəcə ölür. Bu zaman hamilə xanımı da uşağını dünyaya gətirir və bu zaman ölür. Vəfat edən xanım ağır xəstə olduğundan bu xəstəlik uşağına da sirayət edir. Serialda anadan yetim bir uşaq və Çempionun həyatın sərt qanunları ilə mübarizəsindən danışır.

## Serial haqqında
Serialda Tolgahan Sayışmanın körpə oğlu Efehan Sayışman da çəkilmişdir. 

Serial Efehan Sayışmanın ilk işidir.

## Veriliş cədvəli

## Serialın heyəti
Əsərin müəllifi:Başak Angigün

Rejissor asistenti:Halise Tuğba Ayan

Post Production:Halil Karagöl, Cengiz Demir

Final Miks:Bülent Taban

İşıqçı:Hüseyn Koç

Kostyumçu:Melike Palak

Dram kordinatoru:Itır Özoflu

İstifadəçi prodüser:Rezzan Diniz

TRT İstehsal Meneceri:Müslüm Şahin

İdarəçi prodüser:Uğur Atukman Taban
Morten Trane Brünnix

**Morten Trane Brünnix** () — Danimarka zooloqu və mineraloqu.
## İşləri
* *Prodromus insectologiæ Siælandicæ. Kopenhagen 1761.
* *Die natürliche Historie des Eider-Vogels.* Kopenhagen 1763.
* *Eder-Fuglens Beskrivelse.* Kopenhagen 1763.
* *Tillæg til Eder-Fuglens Beskrivelse.* Kopenhagen 1763.
* *Entomologia.* Godiche, Kopenhagen 1764.
* *Ornithologia borealis.* Kall & Godiche, Kopenhagen 1764.
* *Ichthyologia Massiliensis.* Roth & Proft, Kopenhagen, Leipzig 1768.
* *Appendix to Cronstedt’s Mineralogy.* London 1772.
* *Zoologiæ fundamenta praelectionibus academicis accommodata.* Pelt, Kopenhagen 1771/72.
* *Mineralogie.* Simmelkiær & Logan, Kopenhagen, St. Petersburg 1777-81.
* *Dyrenes Historie og Dyre-Samlingen ud Universitetes Natur-Theater.* Kopenhagen, 1782.
* *Literatura Danica scientiarum naturalium.* Kopenhagen, Leipzig 1783.
* *Catalogus bibliothecæ historiæ naturalis.* Kopenhagen 1793.
* *Historiske Efterretninger om Norges Biergverker.* Kopenhagen 1819.
* *Kongsberg Sölvbergwerk i Norge.'' Kopenhagen 1826.
## Ədəbiyyat
* Brünnich, M. T. & Georgi, J. G.: Martin Thrane Brünnich. Logan, St. Petersburg 1781.
* 

## İstinadlar
Tacir Şahmalıoğlu

**Tacir Şahmalıoğlu** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Tacir Şahmalıoğlu 24 may 1965-ci ildə Ağdam rayonunun Sarıhacılı kəndində anadan olub. Ailədə 4 bacı 4 qardaş olublar. 6 yaşında səsi, istedadı atası tərəfindən kəşf edilib. 6 yaşından 12 yaşına qədər pionerlər evində musiqi təhsili almışdır. Uşaq yaşlarından Murad Rzayevin yaradıcısı olduğu "Qarabağ bülbülləri" ansamblındakı çıxışları ilə tanınmışdır.

Onillik orta təhsilini Ağdamda aldıqdan sonra Tacir 1983-cü ildə Üzeyir Hacıbəyov adına kollecə daxil olur. Lakin sonra hərbi xidmət yaşı çatdığı üçün əsgərliyə yollanır. 1984–86-cı illərdə Latviyanın Riqa şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətdən sonra təhsilinə yenidən davam etmişdir. Repertuarında xalq, bəstəkar mahnıları və muğam təsnifləri əsas yer tutur. 2 oğul, 1 qız atasıdır.

## Repertuarı
* Qerarsiz Men Oldum
* Azerbaycan
* Ana
* Kulek Menı Yaralama
* Yolun Düşsə
* Ağdamım
* Xatiresen
* Yenede o gunler olaydi
* Görmüşəm, sevmişəm
* Bebeyim
* Olum Senin Qucaginda
* Yenə də o günlər olaydı
* Bayati Shiraz
* Aynurum
* Dərdliyəm
* Qerarsiz Men Oldum
* Derdliyem
* Azerbaycan
* Ana
* Kulek Menı Yaralama
* Yolun Düşsə
* Ağdamım
* Xatiresen
* Yenede o gunler olaydi
* Görmüşəm, sevmişəm
* Bebeyim
* Olum Senin Qucaginda
* Yenə də o günlər olaydı
* Bayati Shiraz
* Aynurum
* Dərdliyəm
* Qarabaga gel daglara daglara
* Ana, bizə gərəksən 2014
* Gormushem, sevmishem
* Tenha Urek
* Ay Sevgilim
* Sən gələndə
* Sehidlerim
* Günahkar deyilik
* Gulum senin qucaginda
* Sevgilim
* Ceyranım
* Qardash
* Qovuşdur Allahım

## İstinadlar
İdan Rayşel

**İdan Rayşel** (;) — İsrailli musiqiçi, musiqi müəllifi, bəstəkar və pianoçudur.Ənənəvi ivrit dilindəki mətnləri və müxtəlif musiqi ilə fərqlənir.  Rayşel, İsrailin ən görkəmli və müvəffəqiyyətli musiqi sənətçilərindən sayılır və xaricdəki ən məşhur İsrail sənətçilərindən biridir.
## İstinadlar
React

**React** (bəzən **ReactJS** və ya **React.js**) — istifadəçi interfeyslərinin qurulması üçün açıq mənbəli JavaScript kitabxanasıdır. Bu, "Facebook" və fərdi inkişaf etdiricilər və şirkətlər birliyi tərəfindən təmin edilir. 

Reaksiya tək səhifəli və ya mobil tətbiqetmələrin inkişafında baza kimi istifadə edilə bilər. Bununla yanaşı, "React" yalnız DOM-a məlumatların verilməsi ilə əlaqədardır və buna görə də "React" tətbiqetmələrini yaratmaq ümumiyyətlə dövlət idarəetmə və yönləndirmə üçün əlavə kitabxanaların istifadəsini tələb edir. "Redux"  və "React Router" bu cür kitabxanaların müvafiq nümunələridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Federal Aviasiya Administrasiyası

**Federal Aviasiya İdarəsi** və ya **Federal Aviasiya Administrasiyası** ( )—  Birləşmiş Ştatlar Nəqliyyat Departamentinə bağlı olan "federal" dövlət təşkilatı.

Təşkilatın vəzifəsi ABŞ-nin hava məkanında bütün növ təyyarələrin, uçuş, istehsal, müdaxilə, effektivlik və etibarlı təhlükəsizlik qaydalarının izlənilməsinə və tətbiqinə nəzarət etmək və ABŞ-də hava təhlükəsizliyini təmin etməkdir.

23 avqust 1958-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən təsis edilmiş və bu sahədə əsas qurum olaraq təyin edilmişdir. Bu tarixə qədər xidmət edən CAA (Civil Aeronautics Administration - Mülki Aeronavtika İdarəsi) və AMB (Airways Modernization Board - Hava Yollarının Modernləşdirilməsi Şurası) qurumları bu qurumun altına toplaşdırılmışdırlar.
ABŞ Nəqliyyat Nazirliyi

**Amerika Birləşmiş Ştatları Nəqliyyat Nazirliyi** (ing: *United States Department of Transportation*, USDOT, DOT) — ABŞ hökumətinin nəqliyyatla məşğul olan federal nazirliyi. 1 aprel 1967-ci ildə təsis edilmişdir. Bu təşkilat, ABŞ-nin nəqliyyat naziri tərəfindən idarə olunur. Nəqliyyat naziri 3 iyul 2013-cü ildən bu yana vəzifədə olan Entoni Foksdur.

## ABŞ Nəqliyyat Departamentinin dairələri
*Federal Aviasiya Administrasiyası (FAA)
*Federal Magistral yollar Administrasiyası (FHWA)
*Federal Motorlu Nəqliyyat Vasitələri Təhlükəsizlik İdarəsi (FMCSA)
*Federal Dəmir Yolları İdarəsi (FRA)
*Federal Nəqliyyat İdarəsi (FTA)
*Amerika Birləşmiş Ştatları Dəniz Administrasiyası (MARAD)
*Milli Magistral Yollarda Hərəkətin Təhlükəsizliyi İdarəsi (NHTSA)
*Amerika Birləşmiş Ştatları Nəqliyyat Baş Müfəttişliyi (OIG)
*Amerika Birləşmiş Ştatları Nəqliyyat naziri (OST)
*Boru kəməri və təhlükəli materialların təhlükəsizliyi idarəsi (PHMSA)
*Tədqiqat və İnnovativ Texnologiyalar İdarəsi (RITA)
*Saint Lawrence Dənizyolu İnkişafı Şirkəti (SLSDC)
*Magistral Yollar Nəqliyyat İdarəsi (STB)

## İstinadlar
Çaudhri Rəhmət Əli

**Çaudhri Rəhmət Əli** (;) — Pakistan dövlətinin yaradılmasının ən erkən tərəfdarlarından biri olan Pakistan millətçisi idi.Pakistan Hərəkatının yaradıcısı kimi tanınır.

Rəhmət Əlinin seminal töhfəsi 1933-cü ildə Kembric Universitetində bir hüquq tələbəsi olarkən "İndi ya da heç vaxt; Həmişəlik yaşayacağıq ya da məhv olmalıyıq?" Adlı bir kitab şəklində "Pakistan Bəyannaməsi" olaraq da tanınmışdır.  Kitabça Londonda Üçüncü Dəyirmi Masa Konfransı üçün İngilis və Hindistan nümayəndələrinə gizli məktub olaraq göndərmişdi. Məktubların ona aid olduğu bilinəndən sonra o, işdən azad edildi. Lakin 1940-cı ilə qədər subkontinental müsəlman siyasəti qəbul etmək üçün toplandı və dərhal Hindistanın Mətbuatda "Pakistan qətnaməsi" adlandırılan Bütün Hindistan Müsəlman Lahor Lahor Qətnaməsinə səbəb oldu.
## İstinadlar
Pukukuncar monastırı

**Pukukuncar monastırı** - Ağstafa rayonu ərazisində, Qabırrıçayın sağ sahilində yerləşən, Kolagir monastırından 4 km aralı, Keşikçidağ monastır kompleksinə daxil olan və hazırda tamamilə dağılmış vəziyyətdə olan kiçik məbəd. Original tikintidən çox az salamat hissə qaldığı üçün məbədi bərpa etmək qeyri-mümkündür. 

## Ədəbiyyat
*Kh. Rakviashvili, "Thirteen Assyrian Fathers and the Monasteries Founded by Them", Tbilisi, 2015, səh. 46
Aleksey İsayev

**Aleksey Aleksandroviç İsayev** ( d. 9 noyabr 1995, Krasnoyarsk) — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Qarabağ klubunun rus əsilli azərbaycanlı futbolçusu.

## Klub karyerası

## Vətəndaşlıq dəyişikliyi
Aleksey İsayev 2018-ci ildə AFFA-nın apardığı xarici futbolçuları milliləşdirmə siyasəti çərçivəsində Azərbaycan vətəndaşlığını əldə edib. İsayev ilk dəfə Avro-2020-nin seçmə mərhələsinin Xorvatiya və Litva ilə matçlarda Azərbaycan millisində debüt edib.

## İstinadlar
Tim Skot

**Timoti Eygene Skot** (;) — 2013-cü ildən bəri Cənubi Karolina ştatında kiçik Amerika senatoru olaraq çalışan amerikalı siyasətçi və biznesmendir. Respublika Partiyasının üzvü Skott, 2013-cü ildə qubernator Nikki Haley tərəfindən ABŞ Senatına təyin edildi. Xüsusi seçkidə qalib gəldikdən sonra yerini qorudu. 2014 və 2016-cı ildə tam müddətə seçildi.
## İstinadlar
Eduard Fridrix Eversman

**Eduard Fridrix Eversman** (*Eduard Friedrich Eversmann*; ) — Rusiyalı təbiətşünas, botanik, zooloq, entomoloq, lepidopteroloq, həkim, və səyyah. Milliyyətcə almandır.
## Eversmanın şərəfinə adlandırılmış taksonlar

### Heyvanlar
* 
*  (Brandt, 1859)
* 
* 
*  (1856)
*  (1834)
* 
*  (Eversmann, 1847) (= Lasiommata eversmanni; =Esperarge eversmanni).
*  Lang, 1884
* 
*  (Radoszkowski, 1867)
*  (Zaitzev, 1971)
* 
*  (Chaudoir, 1850)

### Bitkilər
* 
*  (= Tetradiclis tenella)
## Əsərləri
*1832. Lepidopterorum species nonnullae novae Gubernium Orenburgense incolentes. *Nouvelles Memoires de la Societe imperiela des Naturalistes de Moscou*. 2: 347–354, 2 cpls.
*1841. Nachricht uber einige noch unbekannte Schmetterlinge des ostlichen Russlands. *Bull. Soc. imp. Nat. Moscou* 14(l): 18–33, 1 cpl. 
*1848. Beschreibung einiger neuen Falter Russlands. *Bull. Soc. imp. Nat. Moscou*. 21 (3): 205–232.  
*1851. Description de quelques nouvelles espèces de Lépidoptères de la Russie. *Bull. Soc. imp. Nat. Moscou*. 24 (2): 610–644. 
*1854. Beiträge zur Lepidopterologie Russlands. *Bull. Soc. imp. Nat. Moscou.* 27 (3): 174–205, 1 pl.

## İstinadlar
Ernest Ballion

**Ernest Ballion** (;) Rusiya İmperiyası entomoloqu.

## Əsərləri
* «Краткая ботаника» Ч. I (Казань, 1857);
* «Опыт исследования о русских названиях простонародных и книжных млекопитающих животных, водящихся в пределах Российской Империи» (Казань, 1858)
* Публикации исследований по энтомологии России, помещенных в «Bulletin de la soc. Imp. des naturalistes de Moscou» (1805—1888).
## İstinadlar

* *Лапин Е.* Собрал все книги и пожертвовал // Новороссийский рабочий. 
* История библиотеки
Veranqareci monastırı

**Veranqareci monastırı** - Keşikçidağ monastır kompleksində yerləşən, Böyük qazan monastırından 8 km aralı monastırdır. Monastır zal formalı kilsəyə malikdir, çay daşlarından istifadə edilməklə tikilib. 

## Ədəbiyyat
*Kh. Rakviashvili, "Thirteen Assyrian Fathers and the Monasteries Founded by Them", Tbilisi, 2015, səh. 45-46
Arvid David Hummel

**Arvid David Hummel** (*Arvid David Hummel*; ) İsveç entomoloqu.

## Ədəbiyyat
*Tommila, P. 1963 [Hummel, A. D.]  *Ann. Ent. Fennici* 29, 152–170.

## İstinadlar
MIT Press

**MIT Press** — elmi və texniki nəşrlərdə ixtisaslaşan Kembricdə (ABŞ, Massaçusetts) yerləşən Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) nəşriyyatı. MIT Press müntəzəm olaraq 30-dan çox jurnal nəşr edir.

## Tarixi
1926-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutu ilk nəşrini — M. Born İnstitutunda mühazirələr kursunu öz loqotipi altında nəşr etdi. 1932-ci ildə Ceyms Killianın təşəbbüsü ilə MIT-nin sponsorluğu ilə Texnologiyalar Mətbuatı yaradıldı. Sonrakı beş il ərzində nəşriyyatda səkkiz nəşr çap edildi.

1937–1962-ci illərdə Texnologiya Pressin nəşr və ticarət funksiyaları John Wiley & Sons tərəfindən yerinə yetirildi. 1962-ci ildən etibarən "MIT Press" müasir ad altında müstəqil bir nəşriyyat kimi fəaliyyət göstərir.

1960-cı illərin sonlarında nəşriyyatın jurnal şöbəsi yaradıldı. Kafedranın qurulmasından qısa müddət sonra nəşr olunan ilk jurnallar Fənlərarası tarix jurnalı idi..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şarl Emil Blanşar

**Şarl Emil Blanşar** (; ) — Fransa zooloqu və entomoloqu.
## Əsərləri
* *Histoire naturelle des insectes orthoptères, neuroptères, etc.* (1840)
* *Histoire des insectes* (1845)
* *L’organisation du règne animal* (38 Aufsätze, 1851—1864)
* *Zoologie agricole* (1854—1856) Diese Arbeit ist bemerkenswert, da sie sehr präzise die Schädlinge darstellt. Das Werk wurde durch seinen Vater bebildert.
* *Preuve de la formation récente de la Méditerranee*, (in *Comptes rendus des Sciences*, 1881)

## İstinadlar
Əlvida, silah!

**Əlvida, silah!** — Ernest Heminqueyin romanı.

Roman avtobioqrafik sayılır. Yazıçı Birinci Dünya müharibəsində italyan cəbhəsində Qızıl Xaçın könüllüsü kimi iştirak edib. Milanda yaralanıb hospitala düşən Heminquey tibb bacısına aşiq olub.

"Əlvida, silah!" üslub gözəlliyi və ifadəliliyi baхımından Heminqueyin ən yaхşı əsəri sayılır.

Romanın adlarına gəlincə, yazıçı onu əvvəlcə «Savaşda eşq», «Gözoxşayan», «Vaxt da yetər, sülh də», "Silahlara əlvida" adlandırmaq istəyib. Ən sonda, «Əlvida, silah!» (1929) adının üstündə dayanıb.

Əsər Üçüncü Reyxdə qadağan olunub.

Yazıçı 1958-ci ildə The Paris Review jurnalına müsahibəsində etiraf edib ki, romanın son sözünü 39 variantda yazıb. Heminqueyin Con F. Kennedi kitabxanasında saxlanılan əlyazmalarını incələyən nəvəsi Ernest Miller Heminquey isə bu sonluqların 39 deyil, 47 olduğunu aşkarlayıb. Əsər 47 alternativ sonluqla 2012-ci ildə ABŞ-nin Simon & Schuster nəşriyyatının Scribner mətbəəsində nəşr olunub.

## Məzmun

Əsərdə müharibə bütün gerçəklikləri və dəhşətləri ilə təsvir olunur. Döyüşün törətdiyi qorxu ucbatından əsgərlər özlərinə qəsdən xələl yetirirlər. Belə ki, onlar ön cəbhədə olmamaq üçün özlərini qəsdən yaralayır, arxa cəbhəyə can atır, xəstəxanalarda daha çox qalmaq istəyirdilər.

## Nəşr və tərcümə

Roman Hacı Hacıyev tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk dəfə Uşaqgəncnəşrdə 1961-ci ildə 345 səhifədə, 2-ci dəfə 1986-cı ildə 264 səhifədə təkrar nəşr edilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 320 səhifədə, 100 tirajla çap edilib.

## Həmçinin bax

* İtirilmiş nəsil

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Gilbert Tomas Burnett

**Gilbert Tomas Burnett** () — Britaniya botaniki və zooloqu.

## Burnettin şərəfinə adlandırılmış takson
* Botanik Con Lindli 1840-cı ildə *[[Burnettia]]* cinsini Burnettin şərəfinə adlandırmışdır.

## İstinadlar
Viktor Moçulskiy

**Viktor Moçulskiy** ( ) — Rusiya entomoloqu, Baş Ştabın zabiti və kəşfiyyatçısı. 

## Əsərləri
*Insectes de la Sibérie rapportés d'un voyage fait en 1839 et 1840. *Mémoires de l'Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg*, 13: 1-274. (1845)
**Die Kaefer Russlands. I. Insecta Carabica*. Moscow: Gautier, vii + 91 pp. + 9 tables. (1850).
*Coléoptères nouveaux de la Californie. *Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou*, 32: 122-185 (1859).
**Études entomologiques*. 10  volumes (1852–61 ).
*Catalogue des insectes rapportés des environs du fleuve Amour, dépuis la Schilka jusqu'à Nikolaevsk. *Bulletin de la Société Naturaliste de Moscou* 32:487-507 (1859)
*Coléoptères rapportés de la Songarie par M. Semenov et décrits par V. de Motchoulski. *Bulletin de l’Académie Impériale des Sciences de Saint-Pétersbourg* 1(5):301-304 (1859).
*Insectes de Indes Orientales, et de contrées analogues. *Études entomologiques* 8(1859):25-118  (1860).
*Coléoptères rapportés en 1859 par M. Sévertsef des steppes méridionales des Kirghises et énumérés. *Bulletin de l’Académie Imperiale des Sciences de Saint-Pétersbourg* 2:513-544, 2 plates (1860)..
*Coleoptères rapportés en 1859 par M. Severtsef des Steppes méridionales des Kirghises. *Mélanges biologiques*, 3 (1857–1861):408-452 (1860).
*Coléoptères rapportés de la Songarie par M. Semenov et décrits par V. de Motchoulski. *Mélanges biologiques* 3:290-309 (1860)
* Motschulsky, V. I.. *Coléoptères de la Sibérie orientale et en particulier des rives de l'Amour*. In: Schrenk’s *Reisen und Forschungen im Amurlande* 2:77-257, 6 color plates, St. Petersburg (1861).
*Essai d'un Catalogue des Insectes de l'île Ceylan. Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou 34(1):95-155 (1861).
*Catalogue des insectes reçus du Japon. *Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou* 39(1):163-200  (1866).
## İstinadlar
Lixaçyoevski adası

**Lixaçyoevski** — Ufa çayının yatağında, Şuqurovski çayının mənsəbində yerləşən ada. Çayın sağ sahilinə yaxın yerləşir. Ada meşə ilə örtülüdür   (əsməqovaq, söyüd, qovaq, ağcaqayın). Şərq sahili qumluqdur. Digər sahilləri isə bataqlıqlaşmışdır. Adada hansısa tikili belə yoxdur. Əvvəllər adanı qurudan ayıran qol gah peyda olur gah da yoxa çıxırdı. 
## Adının etimologiyası
Yerli tarixçi Q. Qudkovun fikrincə, ada 1723-cü ildə bu yerlərdə bir kənd (Şakşa) satın almış kollec katibi Andrey Fedoroviç Lixaçyovun adı ilə adlandırılmışdır.
## İstinadlar
Maxonyvua dağları

**Barberton** və ya **Maxonyvua dağları** —  ərazini əhatə edən kiçik dağlar və təpələrdən ibarət silsilədir. Təxminən 80%-i Cənubi Afrikanın vilayəti olan Mpumalanqada , qalan hissəsi isə qonşu Esvatinidə yerləşir.

## Coğrafiya
Silsilənin dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi  arasında dəyişir. Nəm otlu və meşəli dərələr olan bir sıra qayalı təpələrə malikdir. Rütubətli yayı və quraq keçən qışı olan ərazidəki orta illik yağıntı miqdarı -dür.

## Geologiya
Dağlar, Paleoarxeydən başlayaraq 3.2 ilə 3.6 milyard il əvvəllərə aid olduğu təxmin edilən, Yerdəki ən qədim süxurlardan bəzilərinə sahib olması ilə tanınır. Dağ silsiləsinin qədimliyi və müstəsna qorunması, Yerdəki ən qədim həyat əlamətlərini və bu həyatın inkişaf etdiyi Prekembri mühitinin təbiəti haqqında məlumat verdi. Bu da, ərazinin başqa bir şəkildə "Həyatın mənşəyi" olaraq tanınmasına səbəb oldu.

Silsilə, həmçinin qızıl yataqları və bir sıra komatiitlər, ərazidən axan Komati çayının adı ilə adlandırılmış qeyri-adi bir növdə ultramafik vulkanik qaya ilə də tanınır.

2014-cü ilin aprel ayında alimlər əraziyə yaxınlaşan ən böyük meteorun zərbəsinə dair dəlil tapdıqlarını bildirdilər. Zərbənin təxminən 3.26 milyard il əvvəl meydana gəldiyini və təsir gücünün təxminən 37 ilə 58 kilometr (23 ilə 36 mil) arasında olduğunu təxmin etdilər. Bu hadisə ilə yaranan krater, mövcud olsa belə hələ də tapılmamışdır. 2019-cu ilin may ayında Maxonyvua dağlarındakı 3,3 milyard illik vulkanik süxurlar üzərində Yer xaricindən gəlmiş materiallar tapıldı.

## Tarix
Esvatinililər və digər maldar xalqlar, yəqin ki, 1860-cı illərdə Avropa köçkünlərinin gəlişinə qədər burada az sayda da olsa mal-qaranı otarırdılar. Ərazidə qızıl 1875-ci ildə aşkar edilmişdir. Lakin bu, 1884-cü ildə Barberton şəhərinin qurulması ilə nəticələnən qızıl hərisliyinə səbəb olan Corc Barber və əmiuşaqları Fred və Harri Barber tərəfindən tapılmış tapıntı idi. Bu tapıntı daha sonra Vitervoursland qızıl həyəcanının başlaması ilə kölgədə qaldı.

Ərazidə mədənçilik azalmışdır və hal-hazırda əsas fəaliyyətlər oduncaq materialının əldə edilməsi və otarılmadır. Ticarət plantasiyalarında şam və evkalipt yetişdirlir.

2009-cu ildə bölgə, UNESCO-nun Ümumdünya irsi statusu üçün təqdim edildi. Ərazi 2018-ci ildə Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar