Nornlar

**Nornlar** (; cəmdə: **') — [[German-skandinav mifologiyası|skandinav mifologiyası]]nda tanrılar və insanların [[tale]]lərini idarə edən qadın varlıqlar. Onlar [[Avropa]] mifologiyalarında digər insan taleyini idarə edən varlıqlarla demək olar ki, eynidilər.

[[Snorri Sturluson]]un "''[[Völvanın kəhanəti]]''" şeirində yazılanlara görə, ən önəmli üç norn olan [[Urd (norn)|Urd]], [[Verdandi]] və [[Skuld]] [[Urd bulağı]]nda yerləşən bir zaldan gəliblər. Onlar bulaqdan su götürürlər və onun ətrafında qumu əllərinə alırlar. Onlar bu qumu [[İqqdrasil]] ağacının üzərinə səpirlər ki, onun budaqları çürüməsin. Bu üç norn güclü qız divlər ([[yötunlar]]) kimi təsvir ediliblər. Onların [[Yötunheym]]dən gəlməsi tanrıların qızıl dövrünü sona çatdırmışdır. Onlar "''[[Vaftrudnismal]]''" şeirində təsvir olunan Möqtrasir qızları ilə eyni ola bilərlər.

Bu üç tanınmış norna əlavə olaraq, başqa nornlar da var. Onlar bir insanın gələcəyini müəyyənləşdirmək üçün onların doğumunda iştirak edirlər. Xristianlıqdan əvvəlki skandinav cəmiyyətlərində nornların yeni doğulmuş uşaqları ziyarət edildiyinə inanılırdı. Həm bədxah, həm də ki xeyirxah nornlar var idi. Bədxah nornlar dünyadakı bütün faciəvi hadisələrin səbəbkarı, xeyirxah nornlar isə mərhəmətli, adamsevən ilahələr idi.

== Etimologiya ==
"**'" sözünün mənşəyi naməlumdur, ancaq onun "**'" mənasını verən bir sözdən törədiyi güman edilir. Bunun nornların [[tale]] saplarını dolaması ilə əlaqəsi ola bilər. Bek-Pedersen irəli sürür ki, "**'" sözünün İsveç dilindəki  "**'"  (nyrna) sözü ilə əlaqəlidir, hansı ki, "**'" mənasını verən bir feildir. Bu, nornların sirrlərini insanlara sadəcə vaxt keçdikcə deyən, arxa planda olan kölgəli varlıqlar olması ilə bağlıdır.

Urd (, ) adının mənası "**'" deməkdir. "**'" və "**'" eyni etimologiyaya malikdir, ancaq bu, onların eyni semantik keyfiyyətə sahib olduğu mənasını vermir. Həm "**'", həm də ki "**'" [[qədim skandinav dili]]ndə "**'" mənasını verən "**'" feilindən törəmişdir. Alimlərin əksəriyyəti düşünür ki, "**'" sözü ""**'" feilinin keçmiş zaman ("**'"), "**'" sözü isə indiki zamanından ("**'") törəmişdir. "**'" sözü qədim skandinav dilində "**'" mənasını verən ""**" feilindən törəmişdir. Buna görə də alimlər bu üç nornun keçmiş, indiki və gələcək zaman ilə əlaqəsi olması nəticəsinə gəlirlər.

## Başqa german ilahələri ilə əlaqəsi
Nornlar, fülqyalar, haminqyalar, valkiriyalar və dislər arasında dəqiq bir fərq yoxdur. Əlavə olaraq, qədim skandinav şeiriyyətində bu terminlərdən canlı qadınlara xitab etmək üçün də istifadə olunurdu. Snorri Sturlusonun "*[[Poeziya dili]]*" əsərindən:

Nornlar və digər german ilahələri arasındakı qeyri-dəqiq fərqliliklər Bek-Pedersenin "*Qədim skandinav mifologiyasında nornlar*" kitabında müzakirə mövzusuna çevrilmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* Bek-Pedersen, Karen (2011). *The Norns in Old Norse Mythology*. Dunedin Academic Press. .
* *The Elder Edda: A Book of Viking Lore*.(2011). translated by Andy Orchard. Penguin Classics. .
* Lindow, John (2001). *[https://books.google.com/books?id=KlT7tv3eMSwC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs] *. Oxford University Press. .
* Lionarons, Joyce Tally (2005). "Dísir, Valkyries, Völur, and Norns: The Weise Frauen of the Deutsche Mythologie," in *The Shadow Walkers: Jacob Grimm's Mythology of the Monstrous*. ed. Tom Shippey. Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies. 
* Simek, Rudolf (2007), translated by Angela Hall. *Dictionary of Northern Mythology*. D.S. Brewer. .
* Sturluson, Snorri (1995), translated by Anthony Faulkes. *Edda*. J.M. Dent. .

## Xarici keçidlər
*