Mark Manili

**Mark Manili** (; ) — imperator Oktavian Avqust və Tiberi dövrlərində yaşamış Qədim Roma şairi və astroloqu. O, astrologiya mövzusunda yazılmış və bu günədək mühafizə edilərək saxlanılmış ilk əsərlərdən biri hesab olunan və şeir formasında qələmə alınmış "Astronomika" adlı əsərin müəllifidir.

Mark Maniliyin şərəfinə Ay səthindəki bir krater onun adı ilə adlandırılmışdır.

## Həyatı

Mark Maniliyin doğum yeri, tarixi və ailəsi haqqında etibarlı məlumat mövcud deyildir. Onun şərq mənşəli — yəqin ki, Suriyalı və ya Kiçik Asiyalı olduğu ehtimal edilir. Maniliy, adını daşıdığı Maniliilər nəslindən azad edilmiş bir kölə (azad edilmiş şəxs) olmuşdur.

O, əsasən didaktik poemalar yazır və heksametr ölçüsündən istifadə edirdi. Lakin onun ən məşhur əsəri "Astronomika" hesab olunur. Bu əsərdə Maniliy, astrologiyanın əsas xüsusiyyətlərini müəyyən edən ilk müəlliflərdən biri kimi çıxış edir və onları elmi astronomiya bilikləri ilə uzlaşdırmağa çalışır.

Əsər, dövrünün astronomiya və astrologiya haqqında qabaqcıl baxışlarını əks etdirir və bütün bunlar şeirlə ifadə olunmuş bədii formada təqdim edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* J. R. Bram (ed.), *Ancient Astrology: Theory and Practice. Matheseos Libri VIII by Firmicus Maternus* (Park Ridge, 1975).
* *Manilio Il poema degli astri (Astronomica)*, testo critico a cura di E. Flores, traduzione di Ricardo Scarcia, commento a cura di S. Feraboli e R. Scarcia, 2 vols. (Milano, 1996–2001).
* Wolfgang Hübner (ed.), Manilius, *Astronomica, Buch V (2 Bde)* (Berlin/New York: De Gruyter, 2010) (Sammlung wissenschaftlicher Commentare).

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Colborn, Robert. 2013. "Solving Problems With Acrostics: Manilius Dates Germanicus." *Classical Quarterly* 63.1: 450–452.	
* Fratantuono, Lee Michael. 2012. "Andromeda, Perseus, and the End of the Astronomica." *Maia: rivista di letterature classiche* 64.2: 305–315.
* Glauthier, Patrick. 2017. "Repurposing the Stars: Manilius, Astronomica 1, and the Aratean Tradition." *American Journal of Philology* 138.2: 267–303.
* Goold, G. P. 1961. "A Greek Professorial Circle at Rome." *Transactions and Proceedings of the American Philological Association* 92: 168–192.
* Green, Steven J. 2014. *Disclosure and Discretion in Roman Astrology: Manilius and his Augustan Contemporaries.*   Oxford; New York:  Oxford University Press.
* Green, Steven J., and Katharina Volk, eds. 2011. *Forgotten Stars: Rediscovering Manilius’ Astronomica.* Oxford: Oxford Univ. Press.
* Habinek, Thomas N. 2007. "Probing the Entrails of the Universe: Astrology as Bodily Knowledge in Manilius’ Astronomica." In *Ordering Knowledge in the Roman Empire.* Edited by Jason König and Tim Whitmarsh, 229–240. Cambridge, UK: Cambridge Univ. Press.
* Komorowska, Joanna. 2016. "Ad Duo Templa Precor: Poetry, Astronomy, and the Authorial Persona in Manilius' Astronomica, I." *Eirene* 52: 341–358.
* Lapidge, Michael. 1989. "Stoic Cosmology and Roman Literature, First to Third Centuries A.D." *Aufstieg und Niedergang der römischen Welt.* Edited by Hildegard Temporini and Wolfgang Haase, 1379–1429. Berlin: de Gruyter.
* MacGregor, Alexander. 2004. "Which Art in Heaven: The Sphere of Manilius." *Illinois Classical Studies* 29: 143–157.
* Neuburg, Matt. 1993. "Hitch Your Wagon to a Star: Manilius and His Two Addressees." In *Mega nepios: Il destinatario nell'epos didascalico/The Addressee in Didactic Epic.* Edited by Alessandro Schiesaro, Philip Mitsis, and Jenny Strauss Clay, 243–282. *Materiali e Discussioni per l'Analisi dei Testi Classici* 31. Pisa: Giardini.
* Volk, Katharina. 2009. *Manilius and His Intellectual Background*. Oxford: Oxford Univ. Press.
* Volk, Katharina. 2002. *The Poetics of Latin Didactic: Lucretius, Vergil, Ovid, Manilius.* Oxford: Oxford Univ. Press.

## Xarici keçidlər

* The ''Astronomica'' of Manilius at The Latin Library
* Die ''Astronomica'' of Manilius at ''Opolska Biblioteka Cyfrowa''
* A. E. Housman's introduction
* *M. Manilii astronomicon*, 5 vols., Alfred Edward Housman (ed.), Londinii, apud Grant Richards, 1903–30, vol. 1,  vol. 2, vol. 3, vol. 4, vol. 5.
*