open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elektrik batareyası

**Elektrik batareyası** və ya sadəcə **batareya** — elektrokimyəvi enerji yığıcısı və çevricisidir. Yükləmə zamanı saxlanılmış kimyəvi enerji elektrokimyəvi redoksreaksiyası əsasında elektrik enerjisinə çevrilir. Bu yolla əldə edilən elektrik enerjisi elektrik şəbəkəsindən asılı olmayaraq istənilən yerdə tətbiq oluna bilər.

Yüklənə bilməyən batareyalarda reaksiyaları əksinə aparmaq mümkün deyil. Bir neçə dəfə yüklənə bilən batareyalarda (akkumlyatorlar) isə reaksiyalar həm də əksinə aparıla bilər.

Beləliklə kimyəvi və elektrik enerjilərini bir-birinə çevirmək dəfələrlə mümkün olur.

Bataerya anlayışı bir neçə qalvanik hücrələrin birlikdə işləməsini təsvir edir.
Tətbiq sahəsindən asılı oaraq batareyalar müxtəlif gücə, cərəyan şiddətinə, gərginliyə malik olurlar.

Batareya ilk dəfə olaraq XVIII əsrdə italyan fiziki Alessandro Volta tərəfindən ixtira edilmişdir.

Elektrik keçiriciliyi üçün kifayət qədər ionları olan demək olar ki, hər hansı bir maye və ya nəm obyekt hüceyrə üçün elektrolit rolunu oynaya bilər. Bir yenilik və ya elmi nümayiş kimi limon, kartof, və s.-yə müxtəlif metallardan hazırlanmış iki elektrod daxil etmək və az miqdarda elektrik enerjisi istehsal etmək mümkündür.

Voltaik yığın iki sikkədən (məsələn, nikel və qəpik kimi) və duzlu suya batırılmış bir kağız dəsmaldan hazırlana bilər. Belə bir yığın çox aşağı gərginlik yaradır, lakin bir çoxları ardıcıl olaraq yığıldıqda, onlar qısa müddətə normal batareyaları əvəz edə bilirlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Lucien F. Trueb, Paul Rüetschi: Batterien und Akkumulatoren – Mobile Energiequellen für heute und morgen. Springer, Berlin 1998
Gərginlik (elektrik)

**Elektrik gərginliyi** — elektrik sahәsinin bir nöqtәsindәn digәrinә vahid müsbәt yükün yerdәyişmәsi zamanı әdәdi qiymәtcә görülәn işә bәrabәr olan kәmiyyәt. Aşağıdakı düsturla hesablanır:

U={A \over  q}

Burada q - elektrik yükü, A - elektrik yükünü dövrənin ixtiyari iki nöqtəsi arasında hərəkət etdirmək üçün elektrik qüvvəsinin gördüyü işdir.

Potensiallı elektrik sahәsindә *(elektrostatik sahәdә)* bu iş yükün getdiyi yolun formasından asılı deyil. Bu halda iki nöqtә arasındakı elektrik gərginliyi (vә ya sadәcә gәrginlik) onların arasındakı *potensiallar fәrqi* ilә üst-üstә düşür. Әgәr sahә qeyri-potensiallı olarsa, onda gərginlik yükün nöqtәlәr arasında getdiyi yolun  formasından asılı olur. Kәnar qüvvәlәr adlanan qeyri-potensiallı qüvvәlәr istәnilәn *sabit cәrәyan* mәnbәyinin daxilindә tәsir göstәrmәk imkanına malikdir. Cәrәyan mәnbәyinin sıxaclarındakı gәrginlik vahid müsbәt yükün mәnbәdәn kәnarda yerlәşәn yol boyunca yerdәyişmәsi zamanı elektrik cәrәyanının gördüyü işlә ölçülür; bu halda gərginlik mәnbәnin sıxaclarındakı potensiallar fәrqinә bәrabәr olub Om qanunu ilә tәyin edilir:

U={\varepsilon} - {Ir}   

burada I – cәrәyan şiddәti, r– naqilin daxili müqavimәti, R – dövrәnin xarici müqavimәti, \varepsilon isә mәnbәnin elektrik hәrәkәt qüvvәsidir (e.h.q). Açıq dövrәdә (I=0) gәrginlik mәnbәnin e.h.q.-nә bәrabәrdir. Ona görә dә dövrә açıq olduğu zaman mәnbәnin e.h.q.-ni çox vaxt onun sıxaclarındakı gərginlik kimi tәyin edirlәr. 

*Dәyişәn cәrәyan* halında gərginlik adәtәn tәsiredici (effektiv), yәni dövr әrzindәki orta kvadratik qiymәtlә tәyin olunur.  

Elektrik gərginliyinin vahidi BS-də *voltdur*. **Bir volt (1V)** - elektrik sahəsinin elə iki nöqtəsi arasındakı gərginliyə deyilir ki, ***1Kl*** yük bu nöqtələr arasında yerini dəyişdikdə elektrik qüvvələri ***1C*** iş görsün. 

## Ölçülməsi
Gərginlik adətən voltmetrlə ölçülür. 
Şəkil:Voltmeter hg.jpg|Analoq voltmetr


## Bəzi gərginliklərin qiymətləri

* Əl fənərlərində istifadə olunan batareyalar: 1,5 V (sabit cərəyan)
* Avtomobil akkumulyatoru 12 V (sabit cərəyan)
* Məişətdə istifadə olunan gərginlik: 220 V (bəzi ölkələrdə 110 V) (dəyişən cərəyan)
* Qatar xətlərində istifadə olunan gərginlik: 12 kV ilə 50 kV arası (dəyişən cərəyan)

## İstinadlar
http://ensiklopediya.gov.az/az/terms/17449/cild/19
Dəyirman

**Dəyirman** — hər hansı məmulu əzib üyütmək üçündür. Əvvəllər yalnız külək və su ilə işlədilən olsalar da, sonralar elektrik mühərriki ilə işlədilməyə başlayır.

Dəyirmanın seçilməsi ilkin məmulun ölçüsündən asılı olaraq aparılır. Ən kiçik dəyirman kimi kofe dənəciklərini üyüdən maşını göstərmək olar.

## Un dəyirmanı
Un dəyirmanları külək, su və əl ilə işləyən olur.

Buğdanın üyüdülməsində dəyirmanların ümumi prinsipini görmək olur. Ancaq burada da bəzi fərqlər mövcuddur. Müasir sənaye dəyirmanı əvvəlcə taxılı xarici hissələrdən ayırır, sonra onu uyüdüərək una çevirir.

Qədimdə uzunqulaq,öküz, at, camış kimi ev heyvanlarından da dəyirmanların işlətməsində istifadə edilmişdir.

İbtidai insanların sadə alətlərindən müasir qurğularadək böyük inkişaf yolu keçmişdir. Qədim zamanlarda, başqa  ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da dəni xüsusi dən daşlarında   həvəngdə əzib üyüdürdülər. E.ə. II minillikdə əl dəyirmanı meydana çıxdı. Sadə dən daşlarından əl dəyirmanına keçid, təkcə texniki tərəqqi olmayıb, həm  də əkinçiliyin  inkişafı ilə bağlıdır. Quldarlıq quruluşu dövründə, xüsusilə  feodalizmdə  əkinçiliyin əsas təsərrüfat sahəsi kimi inkişafı ilə əlaqədar əl dəyirmanı dənüyütmədə ikinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb etmiş, su ilə işləyən və ya başqa quruluşlu dəyirmanlar yaranmışdır. Orta əsrlərdə su dəyirmanı ilə eyni quruluşda olan yel dəyirmanı işlədilmişdir.  Dəyirmanların inkişafı və təkmilləşməsi əmək  məhsuldarlığının yüksəlməsi və dənin üyüdülməsinin yaxşılaşma-sı ilə nətiçələndi. 19 əsrin əvvəllə-rində buxar mühərriki ilə işləyən D.-lar meydana çıxdı. Müasir dəyirmanlarda dənin qəbulu müxtəlif mexaniki və pnevmatik qurğularla yerinə yetirilir. Unüyütmə prosesinə dənin üyüdülməyə hazırlanması (qarışıqlardan ayrılması, dənin sulu və ya quru üsulla təmizlənməsi,  kondisiyalanması,  yəni unun keyfiyyətini   yaxşılaşdırmaq üçün dənin su və istiliklə emalı və s), üyüdülməsi və unun kisələrə doldurulub, avtomatik çəkilməsi əməliyyatları   daxildir. İstehsal prosesində 30-a qədər müxtəlif tipli maşın iştirak edir. Orta küclü dəyirmanlarda   buğda elevatora   verilməsindən unun alınmasınadək (bütün texnoloji proseslərdən keçməklə) 5&nbsp;km-ə qədər məsafə qət edir. İstehsal prosesi  fasiləsizdir və əməliyyatlar mexanikləşdirilmişdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Metallurgiya

**Metallurgiya** — ərintilər adlanan metal elementlərinin, onların metallararası birləşmələrinin və qarışıqlarının fiziki və kimyəvi davranışını öyrənən elm və mühəndislik sahəsi. Metallurgiya, metalların elm və texnologiyasını; yəni metalların istehsalı üçün elmi üsulların və mühəndisliyin tətbiqini əhatə edir. Yəni Metallurgiya metal emalı sənətindən fərqlənir. Metal emalı, texniki inkişaf üçün metallurgiyaya söykənir. Metallurgiya ilə məşğul olan mütəxəssis metallurq adlanır.

Metallurgiya elmi, adətən, iki geniş kateqoriyaya ayrılır: kimyəvi metallurgiyaya və fiziki metallurgiyaya. Kimyəvi metallurgiya əsasən metalların reduksiyası və oksidləşməsi, metalların kimyəvi xüsusiyyətləri ilə məşğul olur. Kimyəvi metallurgiyanın öyrəndiyi mövzulara mineral emalı, metalların çıxarılması, termodinamika, elektrokimya və kimyəvi aşınma (korroziya) daxildir. Bunun əksinə olaraq, fiziki metallurgiya metalların mexaniki, fiziki xassələrinə və metalların fiziki göstəricilərinə diqqət yetirir. Fiziki metallurgiyada öyrənilən mövzulara kristalloqrafiya, materialın xarakteristikası, mexaniki metallurgiya, faza çevrilmələri və qüsurların yaranma mexanizmləri daxildir.

Tarixən, metallurgiya əsasən metalların istehsalına diqqət yetirmişdir. Metal istehsalı metal çıxarmaq üçün filizlərin emalı ilə başlayır və ərintiləri hazırlamaq üçün metalların qarışdırılmasını əhatə edir. Metal ərintiləri çox vaxt ən azı iki müxtəlif metal elementin qarışığıdır. Bununla belə, tətbiq üçün uyğun xüsusiyyətlərə nail olmaq üçün ərintilərə tez-tez qeyri-metal elementlər əlavə olunur. Metal istehsalının tədqiqi qara və əlvan metallurgiyaya bölünür. Qara metallurgiyaya dəmir əsaslı proseslər və ərintilər daxildir, əlvan metallurgiya isə digər metallara əsaslanan prosesləri və ərintiləri əhatə edir. Qara metalların istehsalı dünyadakı metal istehsalının 95%-ni təşkil edir.

Müasir metallurqlar həm inkişaf etməkdə olan, həm də ənənəvi sahələrdə materialşünas alimlərlə və digər mühəndislərlə birlikdə fənlərarası komandanın bir hissəsi şəklində işləyirlər. Bəzi ənənəvi sahələrə mineral emalı, metal istehsalı, metal işləmə, qüsurların analizi və metalların birləşdirilməsi (o cümlədən qaynaq, sərt birləşmə və lehimləmə) aiddir. Metallurqlar üçün inkişaf edən sahələrə nanotexnologiya, ifratkeçiricilər, kompozitlər, biotibbi materiallar, elektron materiallar (yarımkeçiricilər) və səth mühəndisliyi daxildir. Qədim Çində metallurgiya ilə birbaşa yaxud dolayı yolla əlaqəsi olan bir çox tətbiqlər, təcrübələr və qurğular mövcud idi, məsələn, metaləritmə sobası, çuqun, hidravlik güclə işləyən çəkiclər və ikiqat fəaliyyət göstərən pistonlu körüklər kimi yeniliklər.

## Mənbə
* Rezo Əliyev.Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
* Şükürov R. İ. Metalşünaslıq. Dərslik. Bakı. "Çaşıoğlu", 2002. 484s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
OS/2

**OS/2 ailəsinin əməliyyat sistemləri** 1987-ci ildə fərdi kompüterlərin yeni ailəsinin yaradılması ilə əlaqədar İBM firması tərəfindən hazırlanmışdır.

OS/2 (Operating System/2) nəsil çox məsələli əməliyyat sistemidir. OS/2 İBM PC ilə uyuşan kompüterlər üçün 32 — mərtəbəli qrafiki çoxməsələli əməliyyat sistemidir. OS/2 bir neçə tətbiqi proqramın paralel işini təmin edir və bu zaman işləyən proqramları bir-birindən, əməliyyat sistemini isə işləyən proqmlardan mühafizə edir. ƏS-də proqmların yazılmasında APİ (Application Programming İnterfase)- tətbiqi proqramlar interfeysində yerləşən hazır proqram modullarından istifadəyə imkan verir.

OS/2 əməliyyat sistemi DOS-un fayl sistemi ilə uyuşan rahat qrafiki istifadəçi interfeysinə malikdir. Bu da verilənlərdən heç bir çevirmə aparmadan onlardan həm DOS–da, həm də OS/2–də istifadə etməyə imkan verir.

## Modifikasiya
OS/2-nin aşağıdakı modifikasiyaları mövcuddur:
* OS/2 Warp3.0 –yaddaşdan istifadə və qrafiki interfeys təkmilləşdirilib.
* OS/2 Warp Connect –şəbəkə imkanları təkmiləşdirilib;
* OS/2 Warp Server –serverli ƏS də iş üçün nəzərdə tutulub;

OS/2-nin əsas çatışmazlığı onun az sayda tətbiqi proqramlara malik olmasıdır ki, bu da onun MS DOS və Windows ƏS-nə nisbətən az yayılmasına səbəb olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İnformatika
* kompüter Əməliyyat Sistemləri
* kompüter proqramları

## Xarici keçidlər
* Community of OS/2 users
* netlabs.org — OpenSource Software for OS/2 and eCS
* OS/2 FAQ
* hobbes.nmsu.edu
* eCSoft/2 — The OS/2 and eComstation software guide
* OSFree an open source project to build an OS/2 clone operating system
* Voyager Project, to re implement OS/2 on modern technology
* OS/2 to Linux API porting project
* Open Source OS/2 API implementation for Windows
* Microsoft documentation of OS/2 API compatibility with Windows NT
Mayami

**Mayami** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida ştatının ikinci böyük şəhəridir. Atlantik okeanı sahilində bir sahil şəhəridir.Mayami rəsmi olaraq şəhər statusunu 1896-cı il 28 iyulda almışdır
## Əhalisi

## Qardaş şəhərlər

## Qalereya

BrickellKey.jpg
Brickell Avenue 20100203.jpg
Miami Downtown Freedom Tower.jpg
Ocean Drive during Superbowl XLI.jpg
File:Downtown Miami Cityscape 31 July 2023.jpg

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bəzz qalası

**Bəzz qalası** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Qaradağ vilayətindəki Kəleybər qəsəbəsindən 3 km cənub-qərbdə yerləşən qala.

Xürrəmilər hərəkatının rəhbəri Babəkin əsas sığınacaqlarından biri olduğu üçün xalq arasında daha çox *Babək qalası* kimi tanınır. Qala strateji cəhətdən mükəmməl ərazidə, dəniz səviyyəsindən 2300–2600 metr yüksəklikdə yerləşir. Qalanın ətrafını 400–600 metr dərinlikdə dərələr əhatə edir.

Ərəb coğrafiyaşünası Əbu Duləf (X əsr) yazır: "Bəzz qalası Babək Xürrəminin əsas sığınacağıdır. Qalada qırmızı geyimli adamlar dolaşır və qalaya qırmızı bayraqlar sancılıb".

Bəzz qalası ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Bizans İmperiyası və Azərbaycan Atabəyləri dövlətinə aid sikkələr tapılıb. Qala divarlarının hər dörd küncündə yarımdairəvi gözətçi məntəqələri var. Həmçinin qala ərazisindən təndirlər, çıraqlar, gil qablar, silahlar və digər əşyalar tapılmışdır. Hazırda hər il Babəkin doğum günündə Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı təşkilatının rəhbərliyi ilə güneyli qardaşlarımız qalaya yürüş keçirərək xalq qəhrəmanını yad edirlər.

Bəzz qalası haqqında elmi araşdırmalar, məqalələr və s. mövcuddur. Tahir Navahı "Bəzz qalası" adlı Azərbaycanın ilk dini-bədii romanını yazıb. Bəzz qalasına dair akademik Ziya Bünyadovun elmi araşdırmaları var. Tədqiqatçı E. Rayt (E. M. Wright) öz elmi məqaləsində (Babak of Badhdh and al-Afshin during the years A. D. 816–841.) Bəzz qala-şəhərini Xürrəmilər hərəkatının Azərbaycandakı mərkəzi hesab edir. Ət-Təbəri isə öz əsərində yazır ki, Bəzz qalası "Babəkin şəhər və vilayəti" olub. Əl-Biruni yazır ki, "Bəzz – Babək əl-Xürrəminin ölkəsidir".

Bəzz qalası xürrəmilərin rəhbərlərindən olan xırda feodal Cavidana mənsub idi. Bəzz qalası üsyançı xürrəmilərin mərkəzi idi. Cavidanın vəfatından sonra xürrəmilər hərəkatına Babək başçılıq etmişdir. Ərəblər 837-ci ildə sərkərdə Afşinin başçılığı ilə Bəzz qalasını mühasirəyə almışdılar. 837-ci il avqustun 26-da Bəzz yaxınlığında döyüş oldu və bu, orta əsrlər tarixinin ən qanlı savaşlarından birinə çevrildi. Bu savaşda ərəblər 100 min, xürrəmilər isə 80 min nəfər döyüşçü itirdilər. Çətinliklə də olsa, ərəblər qalanı tuta bildilər və 8 min nəfərə qədər mühafizəçini əsir götürdülər. Babəkin ailə üzvləri və yaxın qohumları da əsirlər arasında olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bəzz qalasına yürüş (2003) – You Tube-da
* Babək qalası (Kəleybər) – You Tube-da (1-ci video, GünAz TV)
* Babək qalası (Kəleybər) – You Tube-da (2-ci video, GünAz TV)
* Babək qalası (Kəleybər) – You Tube-da (3-cü video, GünAz TV)
* Babək (film, 1979) – You Tube-da

## Həmçinin bax
* Babək əl-Xürrəmi
Mən əfsanəyəm (film)

**"Mən əfsanəyəm"** () 2007-ci il Amerika elmi-fantastik filmi. Riçard Metisonun "Mən əfsanəyəm" əsərinin üçüncü uyğunlaşmasıdır. Rejissor Frensis Lourens, ssenaristlər Akiva Qoldsman və Mark Protoseviçdir. Baş rolda Vill Smitdir (virusoloq Robert Nevill). 2007 il dekabr 14-də buraxılmış film iki gündən sonra ABŞ Boks Ofis nömrə bir filmi oldu. Filmin vaxtı 100 dəqiqədir. Büdcəsi təxminən 150 milyon dollar. Distribütorları Warner Brothers və Village Roadshow-dır. "Mən əfsanəyəm" əsasən 35 millimetrli anamorfot fortmatda çəkilmişdir.

## Məzmun
Nevill güman edir ki, o hər hansı canlı vücudu xortdanlara çevirmiş virus pandemiyasından sonra yeganə sağ qalandır və Nyu-Yorkda virusa qarşı dərman üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi səhifəsi
* Rəsmi treyleri
Coldünya

**Coldünya qrupu** — 1992-ci ildə  Bakıda yaradılmış rok qrupu.

## Heyəti
*Teymur Nadir - vokal, piano
*Rövşən Kərimov - gitara, vokal
*Samir Cəfaəli - drums, sintezanorlar, programming, vokal
*Aydin Haciyev - bas gitara, dodaq garmonikasi

## Ad

Coldünya - sözünün mənası **Cold** (-ingiliscədən "soyuq") və **Dünya** sözlərinin ahəngindən yaranıb iki fərqli Qərb - ingilis və, Şərq - azərbaycan mədəniyyətlərinin bir araya gətirilməsini bildirir. Bunun nəticəsini qrupun ifa etdiyi standart "hard rock" bünövrəsində Azərbaycan muğam ladları üzərindəki improvizasiyalarını dinlədikdə aydın ayırd etmək olar. Qrupu bu xüsusiyyətlərə görə hardasa "Folk-Rock" bölümünə aid etmək olar.

## Fəaliyyəti

1996–cı ildə qrupun “Nota Bene” adlı ilk albomu işıq üzü gördü. Elə həmin vaxt “Sehrbaz” mahnısına qrupun ilk klipi çəkildi. (ANS TV). 1996–cı ilin oktyabr–noyabr aylarında “Sehrbaz” BBC radiosunda (London) ən yaxşı xarici hitlər onluğuna düşdü və iki həftə ərzidə 7 –ci yerdə durdu.
1997–ci ildə qrupun ikinci klipi “Aşiq və Aldadılmış” mahnısına çəkildi. (ANS TV). 1991 –ci il 21 sentyabr tarixində qrup Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə Mərkəzi parkda konsert verdi və konsertdə “Coldünya” 7000 nəfərlik auditoriya qarşısında çıxış etdi.

1999–cu ildə “Demo” albomu yazıldı və “Kaş ki, biləydin” mahnısına klip çəkildi.(Stаr rеklаm).

2001–ci ilin sonunda qrup “Məktub” adlandırmaq qərarına gəldiyi üçüncü albomunu yazmaq üçün studiyaya yığışdı və albom üzərində iş 9 ay davam etdi. 2002–ci ilin avqustunda “Məktub” albomu üzərində iş başa çatdı. 2002–ci ilin sonunda qrup rejissor Kamran Məmmədovun köməyi ilə dördüncü klipi üzərində işi başa çatdırdı. Klip “Aç balaca qanadlarını” mahnısı əsasında çəkildi.

2003–cü ilin dekabr ayında bu işin yekunu  yeni musiqi istiqaməti – “rok –muğam”ın əsasını qoyan əfsanəvi “Oyanış” albomu oldu. 2004–cü ilin oktyabr ayında “ColDünya” Böyük Britaniya qrupu “Goldrush” və Bakının gənc qrupu “Aprel” ilə birlikdə H.Əliyev adına sarayda çıxış etdi.

2008 –ci il 7 fevraldan 27 fevrala qədər Bakıda “ColDünya” yeni “Əhatə Dairəsi Xaricində” albomu üzərində işlədi.

## Diskoqrafiya

## Videoqrafiya

## İstinadlar
Bakı Asiya Universiteti

**Bakı Asiya Universiteti** — Azərbaycanda mövcud olmuş özəl universitet.

## Fəaliyyəti dayandırması
Bakı Asiya Universiteti 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinə müraciət edərək, universitetin fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması barədə bu ali məktəbin Elmi Şurasında qərarın qəbul edildiyini bildirmiş və burada təhsil alan tələbələrin digər ali təhsil müəssisələrində yerləşdirilməsini xahiş etmişdir. Təhsil Nazirliyi tərəfindən Universitetin xahişi təmin olunmuş və 8 ixtisas üzrə təhsil alan 270 tələbənin digər universitetlərdə təhsillərinin davam etdirilməsinə razılıq verilmişdir.

2025-ci ilin fevralında universitetin ləğv olunduğu elan olunmuşdur.

## Xarici əlaqələri
Qafqaz Universitetlər Birliyinin üzvü idi.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyası

**Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası** – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il 12 iyun tarixli 2217 nömrəli Sərəncamına əsasən yaradılmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası ali və əlavə təhsil proqramlarını, ali təhsilin bütün səviyyələrində kadr hazırlığını həyata keçirən, elmi tədqiqatlar aparan xüsusi təyinatlı dövlət ali hərbi təhsil müəssisəsi.

Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyası Prezident İlham Əliyevin 2007-ci il 12 iyun tarixli Sərəncamı ilə yaradılmışdır. Akademiya Dövlət Sərhəd Xidməti üçün xüsusi ixtisaslı ali hərbi təhsilli zabit kadrların, komandir və qərargah zabitlərinin, hərbi elmi işçilərin hazırlanması, onların ixtisasının artırılması, dövlət sərhədinin mühafizəsi və hərbi iş sahəsində elmi tədqiqatların aparılmasını təmin etmək məqsədilə təsis edilmişdir. Akademiyanın yeni binası 10 avqust 2010 tarixində istifadəyə verilmişdir. Binayla əlaqədar maraqlı fakt burasındadır ki, binanın peyk görünüşünə diqqət yetirdikdə burada İlham Əliyevin ad və soyadının baş hərflərini tərs şəkildə rahatlıqla görmək olar.

Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasının rəisi general-mayor Faiq Məmmədovdur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyasının Nizamnaməsi"nin təsdiq edilməsi haqqında 24 iyun 2016-cı il 978 nömrəli fərmanı imzalamışdır.

"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adına layiq görülmüş sərhədçilər sırasındakı 4 hərbi qulluqçu Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasının məzunu olmuşdur.

## Qalereya



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sərhədçi Milli Qəhrəmanlar
* Dövlət Sərhəd Xidməti Akademiyasına qəbul olunmaq üçün lazımi sənədlərin siyahısı və ərizənin nümunəsi
Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi

**Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş ali hərbi təhsil müəssisəsi.

## Haqqında
Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində 1992-ci ildən başlayaraq dənizçi zabitlərlə yanaşı Silahlı Qüvvələrin quru qoşunları üçün mütəxəssislərin də hazırlığı təşkil olunmuşdur. Burada dənizçilər üçün tədris müddəti 5 il, quru qoşunlarının zabitləri üçün 4 il olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20.08.2001-ci il tarixli fərmanı ilə Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin adı dəyişdirilib ona Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi adı verilmişdir.
1999-cu ildən məktəbdə NATO standartlarına uyğun tədris proqramı həyata keçirilir və bu proqrama uyğun olaraq məktəb Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün 5 hərbi ixtisas üzrə zabit kadrlar hazırlayır.

1999-cu ildən yeni proqramla tədris keçən kursantlara 4 il təhsil aldıqdan sonra "leytenant" hərbi rütbəsi verilir və onlar Dənizçilik Məktəbinin nəzdində təşkil edilmiş 1 illik zabit ixtisas kursunda təhsillərini davam etdirirlər.

20 avqust 2001-ci il tarixdə prezident Heydər Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri üçün kadr hazırlığının sonrakı inkişafı məqsədilə Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin adı dəyişdirilərək Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi adlandırıldı.

Bununla da məktəbin respublika üzrə hərbi təhsil müəssisələri sistemində statusu artdı.

1999-cu ildən məktəbdə dəyişikliklərlə əlaqədar təhsil yeni proqramlara keçmişdir. 2003-cü ildə bu proqramlar təkmilləşdirilərək Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri və təhsil naziri tərəfindən təsdiq olunmuşdur.

Hərbi Dəniz Qüvvələrində miçman heyətinin peşəkarlığının artırılması üçün bir sıra tədbirlər görülmüşdür. 2003-cü ildən başlayaraq Təlim Tədris Mərkəzində və Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində miçman kursunu keçənlər Hərbi Dəniz Qüvvələrinə göndərilirlər.

Dənizçi zabitlərin ixtisaslarının artırılması məqsədilə 2003-cü ildən AAHDM-nin nəzdində gəmi şturmanı, suüstü gəmilərin silahları, suüstü gəmilərin rabitə və radiotexniki vasitələri, gəmi-dizel və dizel elektrik enerji qurğuları ixtisasları üzrə 10 aylıq zabitlər kursu fəaliyyət göstərir.

O cümlədən 27 may 2004-cü ildə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Gözətçi Gəmilər Dəstəsinin bazasında dənizçi-sərhədçilərin, gözətçi gəmilərə kadrlar hazırlanması üçün müasir tədris avadanlıqları ilə təchiz edilmiş yeni təlim-tədris mərkəzi açılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası
* Azərbaycan Dəniz Balıq Sənayesi Kolleci
* Bakı Dəniz Aviasiya Zabitləri Məktəbi

## Xarici keçidlər
Bakı Qızlar Universiteti

**Bakı Qızlar Universiteti** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən özəl ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin tarixi 1992-ci ildən başlayır. Həmin il Bakı Ali Pedaqoji Qızlar Seminariyası təsdiq edilmişdir. Professor Ağarəhim Nüsrət oğlu Rəhimovun sədrliyi ilə tələbə qəbulu komissiyası yaradılmış və həmin ilin 27 iyul tarixində Azərbaycan Televiziyasında Bakı Ali Pedaqoji Qızlar Seminariyasına "Pedaqogika və psixologiya", "Pedaqogika və ibtidai təhsilin pedaqogikası" ixtisasları üzrə tələbə qəbuluna dair elan verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin 08 iyul 2005-ci il tarixli Dövlət Qeydiyyatı haqqında 19 saylı şəhadətnaməsi ilə Bakı Ali Pedaqoji Qızlar Seminariyası Bakı Qızlar Universiteti adlandırılmışdır.

## Tədris
Tədris işlərinə rəhbərlik etmək ilk dəfə 1992-ci ildə Nazim Abbasova həvalə edilmişdir.

Bakı Qızlar Universitetində tədris özünəməxsus sistem üzrə təşkil olunub. Burada Elmi Şura, Tədris, elmi və tərbiyə işləri üzrə prorektorluq, "Sosial-pedaqoji" və "Filologiya-tarix" fakültələtinin dekanlıqları, 6 kafedra, Tələbə Şurası, Tələbə Elmi Cəmiyyəti, bədii yaradıcılıq studiyası, Kompüter mərkəzi, Tələbə Gənclər Təşkilatı, Ekoloji mərkəz, kitabxana fəaliyyət göstərir.

Bakı Qızlar Universitetinin əyani şöbəsində təhsil müddəti 4 il, qiyabi şöbəsində 4 il 6 aydır. Universitetdə "Dillər", "Ədəbiyyat", "Tarix", "Təbiət fənləri", "Psixologiya", "Pedaqogika", "İctimai elmlər" kafedraları fəaliyyət göstərir. Tələbələrin təlim-tərbiyəsi ilə 7 kafedrada çalışan 100-dən artıq müəllim məşğul olur. Onlaradan 37 nəfəri elmlər doktoru, professor, qalanları isə elmlər namizədi, dosentdir.

## Maddi-texniki bazası
Universitetin əsaslı təmir edilmiş binası, tədris üçün zəruri texniki vasitələrlə təchiz olunmuş 50–75 nəfərlik auditoriyaları vardır. Universitetdə zəngin kitabxana, ixtisas laboratoriyaları, iclas zalı, yeməkxana, nəşriyyat, şən və hazırcavablar klubu, bədii özfəaliyyət dərnəyi, xor kollektivi və s. fəaliyyət göstərir.

## Rektor
Bakı Qızlar Universitetinin rektoru dosent Sevinc Ağarəhim qızı Rəhimovadır.

## İstinadlar
Təfəkkür Universiteti

**Təfəkkür Universiteti** (tam adı: **Elm və Təhsil Mərkəzi Təfəkkür Universiteti**) — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş özəl ali təhsil müəssisəsi.

## Haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 sentyabr 1995-ci il tarixli 202 saylı qərarı ilə dövlət qeydiyyatından keçərək özəl ali məktəb statusu almış "Təfəkkür" universiteti Azərbaycan, rus, ingilis və ispan dillərində bakalavr pilləsində yüksəkixtisaslı kadrlar hazırlayan tədris müəssisəsi olub.

## Maddi-texniki bazası
Universitetdə fizika laboratoriyası, kimya laboratoriyası, kompüter mərkəzi, linqafon kabineti, oxu zalı, idman zalı, yeməkxana, sürücülük məktəbi, kriminalistika laboratoriyası, morfologiya laboratoriyası, iqtisadiyyatın elmi problemləri laboratoriyası fəaliyyət göstərir.

## Beynəlxalq əlaqələri
"Təfəkkür" universitetinin ABŞ-nin Hardfort, San-Dieqo, Frenso, Santa-Barbara;. İngiltərənin Oksford, Kembric, Qrinviç; Hollandiyanın Erasmus, Van-Holl; Almaniyanın Berlin Politexnik universitetləri, habelə Türkiyə, Kipr və Malayziyanın bir sıra ali məktəbləri ilə sıx əlaqələri olub.

Universitet 1997-ci ildə MDB dövlətləri arasında təhsil sahəsində 100 liderdən biri fəxri adına, 1998-ci ildə isə beynəlxalq əlaqələrinə görə "Qran-Pri" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Bağlanması

2016-cı ilin oktyabr ayından etibarən “Təfəkkür” Universitetinin Təsisçilər Şurası maliyyə vəziyyətində yaranmış problemlə əlaqədar universitetin fəaliyyətinin dayandırılması barədə Təhsil Nazirliyinə müraciət edib. Təhsil Nazirliyi müraciəti, universitetin 5 illik akkreditasiya müddətinin 2016-cı ildə bitdiyini, eyni zamanda, akkreditasiyadan keçirilməməsini nəzərə alaraq 2017-2018-ci il tədris ili üçün tələbə qəbulunun proqnozlaşdırılmamasını və tələbə kontingentinin digər ali təhsil müəssisələrinə yerləşdirilməsini təşkil etmək məqsədilə  İşçi qrupunun yaradılması barədə qərar qəbul edib.

## İstinadlar

## Mənbə

* “Təfəkkür” Universiteti haqqında

## Xarici keçidlər

*Sabiq rəsmi saytı
*Elm və Təhsil Mərkəzi Təfəkkür Universiteti 
*"Təfəkkür Universiteti fəaliyyətini davam etdirir” - PROREKTOR
*“Təfəkkür” Universiteti bağlandı, bəs tələbələr?..
*Təfəkkür Universitetinin məzunları etiraz aksiyası keçirib
Azərbaycan Beynəlxalq Universiteti

**Azərbaycan Beynəlxalq Universiteti** — Azərbaycan Respublikasında 1997–2010-cu illərdə fəaliyyət göstərmiş ali məktəb.

## Təhsil
Universitetdə bakalavr hazırlığı üçün 4 il vaxt norması nəzərdə tutulmuşdu. Təhsil ödənişli əsaslarla idi. Burada əyani və qiyabi şöbələri fəaliyyət göstərirdi. Universitetdə təhsil Azərbaycan və rus dillərində aparılırdı.

## Tərəfdaşları
Açıq Cəmiyyət, Amerika-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti və digər xarici ölkə təşkilatları və ali məktəbləri ilə əməkdaşlıq müqavilələri bağlanmışdır.

## Lisenziyası
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 oktyabr 1997-ci il tarixli, 204s saylı qərarı ilə qeydiyyatdan keçərək özəl ali məktəb statusu almışdı. Universitet, həmçinin Ədliyyə Nazirliyinin 17 oktyabr 1997-ci il tarixli 15 saylı şəhadətnaməsini alaraq dövlət qeydiyyatından keçmişdir. 1998-ci ildə Təhsil Nazirliyinin 04.12.1997-ci il tarixli 48–11–4058/16 nömrəli qərarı ilə ilk dəfə, 1999-cu ildə 6 il müddətinə, 2005-ci ildə isə 5 il müddətinə yenidən lisenziya alıb. 2010-cu il iyulun 8-də ABU-nun lisenziya müddəti bitdiyi üçün bu məsələyə yenidən baxılıb. Ali məktəbdə tədris prosesinin təşkili vəziyyətinin araşdırılması məqsədilə yaradılan ekspert qrupu ABU-da ciddi pozuntular aşkarlayıb. Hazırlanmış arayış Təhsil Nazirliyi Lisenziya Komissiyasının iclasında müzakirə olunub. Lisenziya Komissiyasının yekdil qərarı ilə qeyd olunan nöqsanlar nəzərə alınaraq Təhsil Nazirliyi tərəfindən ABU-nun fəaliyyətinə verilmiş 30.06.2005-ci il tarixli 003283 №-li xüsusi razılığın (lisenziya) müddətinin uzadılmaması barədə qərar qəbul olunub.

Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin (ABU) fəaliyyəti 2010-cu ildə dayandırılmışdır. Bununla bağlı 2010-cu il sentyabrın 1-də təhsil naziri Misir Mərdanov əmr imzalamışdır.

## Qalereya

Fayl:Courtyard of Azerbaijan International University.jpg


## Mənbə
* Azərbaycan Beynəlxalq Universiteti 
* ABU-ya qanunsuz qəbul olmuş tələbələrə çıxış yolu tapıldı 

## Xarici keçidlər
* 12 ildir tərk edilən universitet — FOTO
Bakı Biznes Universiteti

**Bakı Biznes Universiteti** — 1993-cü ildə yaradılan və Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən özəl ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Bakı Biznes Universiteti 1993-cü ildə təsis edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi yanında Dövlət Ali Ekspert Komissiyasının 13 mart 1993-cü il tarixli 7/3 saylı qərarı ilə rəsmi qeydiyyata alınaraq institut statusu ilə fəaliyyətə başlamışdır.

## Təhsil
Bakalavriat səviyyəsində təhsil müddəti bütün ixtisaslarda 4 il (8 semestr), qiyabi şöbədə isə 5 ildir (10 semestr). Tədris müddətində tələbələrə ixtisasları üzrə əsas və əlavə fənlər tədris olunur.

## Maddi-Texniki bazası
Universitetin bütün korpus və köməkçi binaları Yasamal rayonunda, 20 Yanvar və İnşaatçılar metrostansiyalarının arasında yerləşməkdədir. Həmçinin, universitetin kampusunda gəzinti Bağçası, elm parkı, meydan, idman stadionu, oyun meydançası və s. yerləşir.

### Kitabxana
Bakı Biznes Universitetinin kitabxanası var. Burada çox sayda kitablar, dövri nəşrlər, audiovizual və kompüter məlumatı vardır.

### Yeməkxana
Universitetdə 3 yeməkxana mövcuddur.

### İstirahət yeri
Universitetin kampusunda 1 meydança, stadion, oyun meydançası, bağ və gəzinti yeri mövcuddur.

## Tələbələr təşkilatları

#### Tələbə elmi cəmiyyəti:
* Tələbə Elmi Cəmiyyəti
* Tələbə Muzeyi və Güşəsi
* Debat Məclisi

* Yaradıcılıq evi, klublar və Gənclər kabineti
**Klublar**:
* Dilçilər klubu
* Elm və Əyləncə klubu
* Müasir Texnologiyalar klubu
* İqtisadçı klubu
* Gənc Debatçılar klubu
* Marketoloqlar klubu
* Tarix və Fəlsəfə klubu
* İdman və İntellektual Oyunlar klubu
* Xarici Siyasət klubu

## Beynəlxalq əlaqələri
Təhsil sahəsində bir sıra TEMPUS layihələrinin, Mövlanə, Erasmus+"kimi mübadilə proqramlarının tərəfdaşı olan Bakı Biznes Universiteti Avropa və Asiya universitetləri ilə əməkdaşlıq edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*  Beynəlxalq Biznes Universiteti
Azərbaycan İctimai-Siyasi Universiteti

**Azərbaycan İctimai-Siyasi Universiteti** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş özəl ali təhsil müəssisəsi

## Haqqında
Universitet 1991-ci ilin iyun ayından fəaliyyətə başlamış (əvvəlki adı Ali İctimai-Siyasi Kollec) və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 oktyabr 1997-ci il tarixli 204C saylı sərəncamı ilə dövlət qeydiyyatından keçərək özəl ali məktəb statusu almışdır.

7 iyul 2014-cü ildə Təhsil Nazirliyi İctimai-Siyasi Universitetə verilən lisenziya müddətinin uzadılmaması barədə qərar verib.

## Mənbə
* Ali İctimai Siyasi Kollec 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Rektor infarkt keçirdi"
Məmişlər (Şuşa)

**Məmişlər** — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Şırlan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Şuşa rayonunun Xanalı kənd Sovetindən Məmişlər kəndi Şırlan kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Məmişlər kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Bir sıra tədqiqatlara əsasən, XIX əsrin ortalarında Muğanda muğanlı köçəri tayfasının 275 şəcərəsindən, nəslindən biri olmuşdur və hazırda bu nəslin adı Azərbaycanın oykonimiyasında mühafizə olunmuşdur. Digər mülahizəyə görə isə, Məmişlər yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində Qarabağlı Mehdiqulu xana məxsus xəlfəli tayfasına mənsub məmişlər nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Sarıbaba dağının ətəyində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nimits

**"Nimits"** ABŞ hərbi donanmasının Nimits sinifli aviadaşıyıcısı. Donanma admiralı Çester Nimitsin şərəfinə adlandırılmışdır. Çoxməqsədli atom aviadaşıyıcısı olan, dünyanın ən iri hərbi gəmilərindən biridir. Su basımı 101-104 min ton, uzunluğu 333 metr, eni 76,8 metrdir. Qüvvə qurğusu əsasən iki Vestinqhaus A4W atom reaktoru və 4 buxar turbinindən ibarətdir, təchizinin tərkibində iki hava axtarış radarı, bir hədəf radarı, üç hava hərəkat üzrə nəzarət radarı, eniş yardımı radarları və elektron hərbi cihazları var. Ekipaj 3200 nəfərdir, habelə 2480 nəfər aviasiyasına baxır. Gəminin ana limanı San Diyeqo hərbi-dəniz bazasıdır. Səfər məsafəsi həddsizdir.

## Karyerası
1967 il martın 31-də sifariş edilmiş superaviadaşıyıcının tikintisi növbəti il iyunun 22-də Virciniya ştatında başlandı və 1972 il mayın 13-də başa çatdı. 1975 il mayın 3-də gəmi xidmətə qəbul edilmişdir və həmin il iyunun 30-da "Nimitsin" CVAN-68 işarəsi indiki CVN-68-ə dəyişdirmişdir. "Nimits" 11-ci aviadaşıyıcı zərbə qrupunun hissəsidir. Karyeranın ərzində o, "Axşam İşığı" əməliyyatında iştirak etmişdir, lakin onun tapşırığı vertolyotların qəzasına görə ləğv edilmişdir. 1988 il Yay Olimpiya oyunları zamanda "Nimits" Cənubi Koreya sahilboyusunun qarovulunda olmuşdur. "Nimitsin" donanmadan çıxartması 2033 ildə gözlənilir.

## Nimits sinifli aviadaşıyıcılar

"Nimits" · "Dvayt D. Eyzenhaver" · "Karl Vinson" · "Teodor Ruzvelt"
### Avraam Linkoln yarımsinfi
"Avraam Linkoln" · "Corc Vaşinqton" · "Con K. Stennis" · "Harri S. Trumen"

## Xarici istinadlar
* "Nimitsin" rəsmi səhifəsi 
* "Nimits" assosiasiyası
2003 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2003 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 48-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Marie N-in ifa etdiyi "I Wanna" adlı mahnı ilə 2002 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2003-cü ildə Latviya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Latviyanın paytaxtı Riqa şəhərində Skonto Hall arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 2003-cü ilin 24 may tarixində baş tutmuşdur. Latviyaya Avroviziya 2002-də qalibiyyət gətirən Marie N müsabiqəyə aparıcılıq etmişdir.

2003-cü ildə Avroviziyada son beş ildə ən aşağı nəticələr göstərmiş beş ölkə Danimarka, Finlandiya, İsveçrə, Litva və Makedoniya müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Müsabiqədən kənarlaşdırılan ölkələri isə İrlandiya, İslandiya, Niderland, Norveç, Polşa və Portuqaliya əvəz etmişdir. Bu ölkələrin hər biri bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri qaytarılmışdır. 2003-cü ildə eyni zamanda Ukrayna ilk dəfə Avroviziyaya qoşulmuşdur. Ümumilikdə 26 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2003-də Türkiyə təmsilçisi Sərtab Ərənər ifa etdiyi "Everyway That I Can" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi seçilmişdir. İkinci yerdə qərarlaşan Belçika təmsilçilərini qalibiyyətdən cəmi iki xal ayırmışdı. Bu 1975-ci ildən etibarən Avroviziyada iştirak edən Türkiyənin müsabiqədə ilk qələbəsi idi.

## Müsabiqə formatında dəyişiklik
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qaydalarına görə şounun yayım vaxtının 3 saatı keçməməsi məqsədilə hər il müsabiqədə yalnız 23–26 ölkənin iştirak etməsinə icazə var idi. Lakin son illərdə müsabiqəyə artan maraq və bir çox ölkələrin müsabiqədə iştirak etmək istəyi Avroviziyanın genişləndirilərək, iki gün keçirilməsi fikrini önə sürürdü. 29 yanvar 2003-cü il tarixində Avropa Yayımlar Birliyi növbəti 2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində şounun yeni formatda təşkil olunacağını açıqlamışdır. Belə ki, yeni qaydalara görə müsabiqənin finalında ilk onluğa girən ölkələr və eyni zamanda "Böyük dördlük" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya) növbəti müsabiqədə birbaşa olaraq final mərhələsinə vəsiqə qazanmış olurlar. Digər iştirakçı ölkələr isə müsabiqənin ilk günündə final uğrunda mübarizə aparmalı idilər. Yeni format ilə 2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin finalına birbaşa vəsiqə qazanan ölkələr Türkiyə, Belçika, Rusiya, Norveç, İsveç, Avstriya, Polşa, İspaniya, İslandiya, Rumıniya, İrlandiya, Almaniya, Böyük Britaniya və Fransa idi.

## Final
*Qalın hərflərlə yazılmış ölkələr [[2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi]]nin finalına birbaşa vəsiqə qazanmışdır.*

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2000 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2000 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 45-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Şarlotta Nilssonun ifa etdiyi "Take Me to Your Heaven" adlı mahnı ilə 1999 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2000-ci ildə İsveç dördüncü dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində Ericsson Globe arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 2000-ci ilin 13 may tarixində baş tutmuşdur.

2000-ci ildə Avroviziyada son beş ildə ən aşağı nəticələr göstərmiş beş ölkə Bosniya və Herseqovina, Litva, Polşa, Portuqaliya və Sloveniya müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Müsabiqədən kənarlaşdırılan ölkələri isə Finlandiya, İsveçrə, Makedoniya, Rumıniya və Rusiya əvəz etmişdir. Rusiya iki illik, Finlandiya, İsveçrə, Makedoniya və Rumıniya isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri qaytarılmışdır. 2000-ci ildə eyni zamanda Latviya ilk dəfə Avroviziyaya qoşulmuşdur. Ümumilikdə 24 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2000-də Danimarka təmsilçiləri Olsen Brothers dueti ifa etdikləri "Fly on the Wings of Love" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi seçilmişdir. Bu sonuncu dəfə Avroviziyada 1963-cü ildə Qrete və Yörqen İnqmann duetinin təmsilində qalibiyyət əldə etmiş Danimarkanın müsabiqədə ikinci qələbəsi idi.

Avroviziya 2000-in yadda qalan məqamlarından biri İsrail təmsilçilərinin ifası idi. Ölkəni təmsil edən "PingPong" qrupu səhnədə İsrail və Suriya bayraqlarını birlikdə dalğalandırmış və performansın sonunda qrupun iki kişi üzvü öpüşmüşdürlər. Qrupun üzvləri həmin performansın əsas məqsədinin dünyaya barış və bərabərlik mesajı vermək olduğunu bildirmişdirlər.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2002 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2002 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 47-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Tanel Padar, Deyv Benton və 2XL qrupunun ifa etdikləri "Everybody" adlı mahnı ilə 2001 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2002-ci ildə Estoniya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Estoniyanın paytaxtı Tallin şəhərində Saku Suurhall arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 2002-ci ilin 25 may tarixində baş tutmuşdur.

2002-ci ildə Avroviziyada son beş ildə ən aşağı nəticələr göstərmiş altı ölkə İrlandiya, İslandiya,  Niderland, Norveç, Polşa və Portuqaliya müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Müsabiqədən kənarlaşdırılan ölkələri isə Avstriya, Belçika, Finlandiya, İsveçrə, Kipr, Makedoniya və Rumıniya əvəz etmişdir. Bu ölkələrin hər biri bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri qaytarılmışdır. Ümumilikdə 24 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2002-də Latviya təmsilçisi Marie N ifa etdiyi "I Wanna" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi seçilmişdir. Bu 2000-ci ildən etibarən Avroviziyada iştirak edən Latviyanın müsabiqədə ilk qələbəsi idi.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2001 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2001 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 46-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Olsen Brothers duetinin ifa etdiyi "Fly on the Wings of Love" adlı mahnı ilə 2000 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2001-ci ildə Danimarka ikinci dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində Parken Stadiumda keçirilmişdir. Müsabiqə 2001-ci ilin 12 may tarixində baş tutmuşdur.

2001-ci ildə Avroviziyada son beş ildə ən aşağı nəticələr göstərmiş yeddi ölkə Avstriya, Belçika, Finlandiya, İsveçrə, Kipr, Makedoniya və Rumıniya müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Müsabiqədən kənarlaşdırılan ölkələri isə Bosniya və Herseqovina, Litva, Polşa, Portuqaliya, Sloveniya və Yunanıstan əvəz etmişdir. Bu ölkələrdən Yunanıstan iki illik, Bosniya və Herseqovina, Litva, Polşa, Portuqaliya və Sloveniya isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri qaytarılmışdır. Ümumilikdə 23 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2001-də Estoniya təmsilçiləri Tanel Padar, Deyv Benton və 2XL qrupu ifa etdikləri "Everybody" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi seçilmişdirlər. Bu 1994-cü ildən etibarən Avroviziyada iştirak edən Estoniyanın müsabiqədə ilk qələbəsi idi.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1999 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1999 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 44-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Dana International-ın ifa etdiyi "Diva" adlı mahnı ilə 1998 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1999-cu ildə İsrail ikinci dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə İsrailin paytaxtı Qüds şəhərində Beynəlxalq Konvensiya mərkəzində keçirilmişdir. Müsabiqə 1999-cu ilin 29 may tarixində baş tutmuşdur. Şounun sonunda 1979 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ev sahibi İsraili təmsil edən Qali Atari "Hallelujah" mahnısının ingilis versiyasını Balkan müharibəsi qurbanlarını yad etmək məqsədilə ifa etmişdir. Balkan regionunda baş verən hadisələrə görə həmin illərdə Serbiya və Monteneqronun Avroviziyada iştirakına icazə verilmirdi.

1999-cu ildə Avroviziyada son beş ildə ən aşağı nəticələr göstərmiş yeddi ölkə Finlandiya, İsveçrə, Macarıstan, Makedoniya, Rumıniya, Slovakiya və Yunanıstan müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Müsabiqədən kənarlaşdırılan ölkələri isə Avstriya, Bosniya və Herseqovina, Danimarka, İslandiya və Litva əvəz etmişdir. Bu dörd illik fasilədən sonra müsabiqəyə dönən Litvanın Avroviziyada ikinci iştirakı idi. Avstriya, Bosniya və Herseqovina, Danimarka və İslandiya isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri qaytarılmışdır.

Ümumilikdə 23 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 1999-da İsveç təmsilçisi Şarlotta Nilsson ifa etdiyi "Take Me to Your Heaven" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi seçilmişdir. Bu sonuncu dəfə Avroviziyada 1991-ci ildə Karolanın təmsilində qalibiyyət əldə etmiş İsveçin müsabiqədə ümumilikdə dördüncü qələbəsi idi.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Avropa Yayım İttifaqı

220px|thumb|İştirakçı ölkələr
**Avropa Yayım İttifaqı** **(AYİ)** (; EBU, ; UER).12 fevral 1950-ci ildə qurulmuşdur. Azərbaycan 2007-ci ildən bəri iştirak edir.
Bank of Azerbaijan

**Bank of Azerbaijan** — fəaliyyətini dayandırmış Azərbaycan bankı. 1993-cü ildə yaradılıb. 2016-cı ildə lisenziyası ləğv edilib.

## Tarixçə

"Bank of Azerbaijan"-ın əsası, Azərbaycanın Mərkəzi bankı tərəfindən verilmiş 166 №-li lisenziya əsasında "Rabbatbank" KB qismində 1993-cü ilin dekabr ayının 1-də qoyulmuşdur.

1998-ci ildə Bankın səhmləri "Turkiye Dish Ticaret Anonim Shirketi" türk şirkəti və iki azərbaycanlı fiziki şəxs arasında paylanmışdır, və bundan sonra Bankın adı "Ish Bankasi Azerbaycan" Birgə Kommersiya Bankı adı ilə əvəz olunmuşdur.

2004-cü ildə Bank öz təşkilati-hüquqi strukturunu dəyişərək Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilir.

2006-cı ildə "Turkiye Dish Ticaret Anonim Shirketi" türk şirkəti Bankın səhmdarları sırasından çıxır, səhmlərin ona məxsus olan 1%-i isə "Nem Holdings Limited" ərəb şirkəti tərəfindən əldə edilmişdir. Bundan sonra səhmdarların ümumi iclasında Bankın adının ASC "Bank of Azerbaijan" adına dəyişdirilməsi haqda qərar qəbul edilmişdir.

2016-cı ilə qədər bankın 12 filialı, 26 bankomatı və 147 POS-terminalı mövcud olub.

## İstinadlar
Əhalisinə görə ölkələrin siyahısı

Bu səhifə **Əhalisinə görə ölkələrin siyahısını** təqdim edir. Buraya suveren dövlətlər, qurulmuş asılı ərazilər və bəzi hallarda suveren dövlətlərin qurucu ölkələri daxildir və siyahıyaalma əsasən ISO 3166-1 standartına əsaslanır. Məsələn, Birləşmiş Krallıq vahid hesab olunur, Niderland Krallığının bir hissəsi olan ölkələr isə ayrıca nəzərdən keçirilir. Bundan əlavə, oktyabr ayının bu siyahısına ISO 3166-1-də olmayan bəzi məhdud tanınan dövlətlər də daxil edilmişdir. Bundan əlavə, hər bir ölkənin əhalisi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2023-cü ilə qədər 8.045 milyard insanı qiymətləndirdiyi dünya əhalisi ilə müqayisədə faiz olaraq göstərilir.

## Ölkələrin əhalisinə görə sıralanması

**Qeyd:** Bütün asılı ərazilər *italiklə* göstərilmişdir.  

## Həmçinin bax
* Sahələrinə görə ölkələrin və ərazilərin siyahısı
* Əhali sıxlığına görə ölkələrin siyahısı
* Dünya əhalisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects (the analytical report for the 2006 revision is not available online)&nbsp;— includes details of methodology and sources used for the population estimates above. 
* 
* World Gazetteer: World — profile of geographical entity including name variants
Gökçeada

**Gökçeada** — Aralıq dənizində Türkiyənin Çanaqqala ilinə bağlı ən böyük adası.

## İstinadlar
İterzen

**İterzen** (), Almaniya nın Şlezviq-Holşteyn vilayətində bir şəhər. 17.865 nəfərdir (31.12.2006).

## İstinadlar
Oyungezer (jurnal)

***Oyungezer*** – Türkiyədə qurulmuş olan videooyun jurnalı. Jurnal videooyunlara bağlı məsələlərin müzakirəsi üçün yaradılmış müstəqil bir jurnaldır. Jurnalın redaktoru Serpil Ulutürktür. Jurnalın hər sayı təxminən 158 rəngli səhifədən ibarətdir. Jurnalde hərəkət oyun, birinci şəxsdən atəşli oyun, taktik atəşli oyun, real vaxtında strategiya, rol oyun və simulyator kimi əsas janrlar müzakirə edilir.

## Xarici keçidlər
*
Corc Stivenson

**Corc Stivensonun** (; ) — Dəmir yolunu yaradan ingilis mühəndisi olmuşdur. Düzəltdiyi buxar lokomotivi ona dünya şöhrəti gətirmişdir.

## Həyatı
Stivenson kasıb ailədə anadan olur. Onun ilk işi kömür mədənində buxar maşınına xidmət etmək olur. Burada o su nasosunu quraşdırmaqla məşğul olur. O sonra rəhbər işə götürülür və Lord Ravensvortun kömür mədədninə rəhbərlik edir.

1814-cü ildə Stiivenson dəmir yolunda hərəkət edəbiləcək buxar lokomotivini düzəldir və bu uzun müddət tətbiq oluna biləcək maşın kimi qalır. Bir müddətt o yeganə olaraq buxar lokomotivinin tatası sayılır, baxmayaraq ki, ilk buxra qatarı texnologiyası Riçard Trevitik tərəfindən artıq bir neçə il öncə işlənmişdir. Trevitikin problemi onun lokomotivini atlar üçün nəzərdə tutulmuş ağır çarxlara malik arabalara qoşmaq idi. Bu onun lokomotivi üçün sadəcə olaraq ağır idi.

Stivensonun rəhbərliyi altında 27 sentyabr 1825-ci ildə Stokton və Dərlinqton arasında dünyada ilk dəfə olaraq dəmir yolu xətti açılır. Onun qatarı 38 vaqondan ibarət idi. Yanacq kimi vaqonlara kömür yüklənir. Bundan əlavə vaqonlarda sərnişinlər üçün 600 ədəd yer nəzərdə tutulur.

Sonralar Stivenson İngiltərədə məşhur dəmir yol şəbəkələrinin tikintisi ilə məşğul olur. O həm də lokomotivlərin hazırlanması ilə də məşğul olur və öz məhsullarını Belçika, Fransa, Almaniya, İtaliya və İspaniya kimi ölkələrə göndərir.1847–1848-ci illərdə Stivenson Mühəndislik İnstitutunun (ingl. *Institution of Mechanical Engineers*) presidenti olur.

Corc Stivenson 12 avqust 1848-ci ildə Çersterfielddə vəfat edir.

Onun yeganə oğlu Robert Stivenson da mühəndis idi.

## İstinadlar
Token Ring

**Token Ring** lokal şəbəkəsində kompüterlər məntiqi olaraq halqavari şəkildə birləşdirilir.

Token Ring lokal şəbəkəsində informasiyanı ötürmək üçün markerdən (token) istifadə edilir. Marker içərisində yalnız xidməti məlumatlar olan bir paketdir. Markeri alan kompüter kanalı tutmuş hesab olunur, yəni öz informasiyasını göndərə bilər. İnformasiya paketlər şəklində göndərilir. Markeri alan kompüter paketini qonşu kompüterə ötürür. Paket öz ünvanına çatdıqda alıcı kompüter paketi özünə yazır, bu haqda paketdə lazımi qeydlər edir və paketi qonşu kompüterə ötürür. Paket yenidən onu göndərən kompüterə gəldikdə, o, halqadan geri alınır və yeni informasiya varsa onu göndərir. Göndəriləcək yeni informasiya yoxdursa, markeri qonşu kompüterə göndərir və proses təkrar olunur.

## Mənbə
"LOKAL ŞƏBƏKƏLƏR" (Mühazirə), İ.M.ƏLIYEV, t.e.n., AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu

## Həmçinin bax
* İnformatika
* Əməliyyat sistemi
* Lokal şəbəkə
* Qlobal şəbəkə
* Kompüter şəbəkəsi
* Kompüter proqramları

## Xarici keçidlər
* ''R. M. Metcalfe'' and ''D. R. Boggs''. Ethernet: Distributed Packet Switching for Local Computer Networks. // ACM Communications, 19(5):395--404, July 1976.  
* Standarts IEEE 802.3 2002