open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaspersky (antivirus)

**Kaspersky** və ya **KAV** () — Kaspersky Lab tərəfindən hazırlanmış xüsusi bir antivirus proqramıdır. Bu, istifadəçiləri zərərli proqramlardan qorumaq üçün hazırlanmışdır və ilk növbədə, Microsoft Windows və macOS ilə işləyən kompüterlər üçün nəzərdə tutulmuşdur, baxmayaraq ki, iş üçün istifadəçilər üçün Linux üçün bir versiya mövcuddur.
## Xüsusiyyətləri
Kaspersky Anti-Virus xüsusiyyətləri, real vaxtda qoruma, virusların, trojanların, qurdların, casus proqramların, reklam proqramlarının, keyloggers, zərərli alətlərin və avtomatik zəng edənlərin aşkarlanması və çıxarılması, həmçinin rootkitlərin aşkarlanması və çıxarılmasıdır. Ayrıca "Kaspersky Security Network" xidməti vasitəsilə ani avtomatik yeniləmələri də əhatə edir.
## İstinadlar
Atəş nöqtəsi

**Atəş nöqtəsi** — şərti olaraq ətrafın qoruyucu xüsusiyyətlərinə istinad edərək taktiki cəhətdən sərfəli atəş mövqeyində müdafiə məqsədi ilə düşmənə ayrı bir atəş vasitəsilə qarşılıq (pulemyot, minaatan, qumbaraatan, topçu silahı və s.) ifadə edən müəyyən bir termindir.

Atəş nöqtəsinin döyüşə hazır olması atəş gücü atəş mövqeyi tutduqda, hesablanmasına döyüş tapşırığı verildiyi, atəş məlumatları və döyüş sursatları hazırlandığı, kamuflyaj edildiyi və təhlükəsizlik təşkil edildiyi zaman meydana gəlir.

Bütün digər *atəş nöqtələri*nə əlavə olaraq müasir istehkam fərqləndirir:
* *[[uzunmüddətli atəş nöqtəsi]]* - qarnizonlarının qorunması və maddi-texniki dəstəyi üşün nəzərdə tutulmuş, əlavə möhkəm materiallardan (polad, dəmir-beton) düzəldilən və döyüş sahəsini izləmək üçün xüsusi avadanlıqla (periskoplar, su boruları, havalandırma sistemləri, siqnalizasiya, rabitə, həyat dəstəyi və s.) təchiz edilmiş atəş nöqtəsi;
* *[[taxtadan ibarət yeraltı atəş nöqtəsi]]* - mühəndis-istehkam birlikləri tərəfindən qırıntı materiallarından sahə müdafiə strukturları kimi tez bir zamanda qurula bilən atəş nöqtəsi.

## Qalereya


|Nasist Almaniyasının daşınan zirehli atəş nöqtəsi "MG-Panzernest", Oryol şəhəri, 3 iyul 1943.
File:Leclerc-openphotonet PICT5995.JPG|Leklerk müdafiə mövqeyində.
File:US Navy 081104-N-7367K-011 Seabees assigned to Naval Mobile Construction Battalion (NMCB) 1 keep guard the protective lines from a fighting position at forward operating base zero.jpg|Amerika qoşunlarının təlimdə atəş mövqeyi (2008).
File:Балаклава_ДОТ.jpg|Balaklavada sovet uzunmüddətli atəş nöqtəsi, Sevastopol, Krım. 


## Həmçinin bax
* Daşınan atəş nöqtəsi
* Pulemyot nöqtəsi

## İstinadlar
Uzunmüddətli atəş nöqtəsi

**Uzunmüddətli [[atəş nöqtəsi]]** (, *DOT*, *bəzən "uzunmüddətli müdafiə nöqtəsi" də deyilir*) — uzunmüddətli müdafiə və qorunan otaqdan (döyüş qazamatı) müxtəlif atəş silahlarını atmaq üçün davamlı materiallardan hazırlanmış ayrı bir kiçik kapital istehkam binası.

*DOTlar* əsasən monolitik və ya yığma dəmir-beton, məhlul əsaslı daş, möhkəmlətmə və zireh örtüklü dəmir kirişlərdən tikilir. Tamamilə metaldan hazırlanmış atəş nöqtəsinə ***zirehli başlıq*** deyilir. Monolitik dəmir-beton ən çox istifadə ediləndir.

Bu quruluşdan möhkəmləndirilmiş sahə sistemində tək və ya bir çox ola bilər. Digər uzunmüddətli istehkam tikililəri kimi, DOT da hərbi qulluqçuları düşmən atəşinə məruz qalmaqdan qoruyur (güllə, qəlpə, mina, mərmi və hava bombası partlayışları) və qarnizona düşmən üzərinə bu nöqtələrdən qala topları və pulemyot qurğuları vasitəsilə atəş etməyə imkan verir. Torpağa batmış tanklar (köhnəlmiş və ya müstəqil hərəkət etmək qabiliyyəti olmayan) bəzən DOT kimi, həmçinin təməllərə quraşdırılmış tank qüllələri (tank qülləsi qutuları) kimi istifadə olunurdu.
Lui Neel

**Lui Neel** ( ) – "Qatı hal fizikasında əhəmiyyətli tətbiqlərə yol açan antiferromagnetizmə və ferrimagnetizmə dair fundamental kəşflərinə və tədqiqatlarına görə" 1970-ci ildə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazanmış fransız fizik.
## Həyatı
Lui Neel 1904-cü ilin 22 noyabr tarixində Fransanın Lion şəhərində anadan olub.  Orta təhsilini Lion şəjərində başa vurduqdan sonra Parisdəki Paris Ali Normal Məktəbinə qəbul olunub. Strasburq Universitetində elmlər doktoru dərəcəsini qazanıb. 1970-ci ildə bərk cismlərin maqnit xüsusiyyətləri ilə əlaqəli qabaqcıl araşdırmalarına görə (Hannes Alfven ilə birlikdə) Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Bərk cisimlər fizikasına verdiyi töhfələri, xüsusən təkmilləşdirilmiş kompüter yaddaş vahidlərinin inkişafı da daxil olmaqla çoxsaylı faydalı tətbiqlərini tapdı. 1930-cu ildə Neel ferromaqnetizmin əksi olan (antiferromaqnetizm) yeni maqnetik xüsusiyyətin mövcud ola biləcəyini irəli sürdü. Müəyyən bir temperaturdan (Neel temperaturu) yuxarıda bu mexanizm dayanır. Neel 1948-ci ildə ferrimaqnetizm xüsusiyyətini sərgiləyən materialların mövcud ola biləcəyinə irəli sürdü. Neel, həmçinin müəyyən süxurların zəif maqnetizmini izah edərək, Yerin maqnit sahəsi tarixinin öyrənilməsinə imkan yaratdı.

Lui Neel 2000-ci ilin 17 noyabr tarixində Briv-la-Qayard şəhərində vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Louis Néel on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, December 11, 1970 *Magnetism and the Local Molecular Field*
Soqdian

**Soqdian** — e.ə. 424–423-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Əhəməni hökmdarı. Altı aydan çox davam etməyən qısa hakimiyyəti və səltənəti Ktesiya yazıları ilə öyrənilmişdir. Yazılara görə o, I Artakserksin Babil cariyəsi Alogynedən qeyri-qanuni oğluydu.

## Həyatı

### Artakserks ölümü
I Artakserksin həyatda olduğunu xatırladan son daş kitabə e.ə. 424-cü il dekabrın 24-nə aiddir. Onun ölümündən sonra ən azı üç oğlu taxta çıxmışdı.

Onlardan birincisi olan II Kserksin Damaspiadan olan yeganə qanuni oğlu və birinci varisi olduğu bildirilir. II Kserksnin hökmranlığı yalnız Pers əyalətində tanınmışdı.

İkincisi Soqdian idi və onun yalnız Elamda tanındığı düşünülür.

Üçüncü I Artakserksin cariyəsi Cosmartidenenin oğlu və Hirkan satrapının hakimi olan II Dara idi. II Dara yarı-bacısı olan Pərisat (Pərişad) ilə evlənmişdi ki, o, I Artakserks və Babil cariyəsi Andianın qızı idi. II Daranın adı çəkilən ilk qeyd e.ə. 423-cü il 10 yanvar tarixinə aiddir.
Feyruz İsayev

**Feyruz Abdul oğlu İsayev** () — tarix elmləri namizədi, 1990–1995-ci ildə Azərbaycan parlamentinin deputatı, "Arch-Petrol" şirkətini təsisçisi, Moldovanın neft məhsulları bazarının lider olan "Lukoyl" şirkətinin rəhbəri.

## Həyatı
Feyruz İsayev 1952-ci il sentyabrın 1-də Göyçay şəhərində anadan olub. 1977-ci ildə Odessa Dəniz Donanması mühəndisləri institutunu bitirib. Gəmiqayırma zavodunda texnik-konstruktor kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1982–1985-ci illərdə Azərbaycan LKGİ MK katibi vəzifəsində işləyib. Sov. İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının məzunu olub. Tarix elmləri namizədidir.

## Fəaliyyəti
Feyruz İsayev İsmayıllı rayonunda birinci katib, daha sonra 1990–1992-ci illərdə Göyçay Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb. O, həmçinin, 1990–1995-ci ildə Azərbaycan parlamentinin deputatı olub. Həmçinin, sovetlər dönəmində Mərkəzi Komitədə məsul vəzifədə çalışıb.

1997-ci ildən bəri neft məhsulları bazarında çalışan azərbaycanlı iş adamı Moldovaya 1997-ci ildə 45 yaşı olarkən gəlib. O, "Arch-Petrol" şirkətini təsis etməklə bir il yarım müddətində 16 yanacaqdoldurma məntəqəsi və iki topdansatış bazası quraraq ilk uğuruna imza atıb. 2001-ci ildə qurduğu biznesi "Lukoyl" şirkətinə satır və onun rəhbərlərindən birinə çevrilir. İlkin dövrlərdə "Lukoyl"da baş direktorun birinci müavini vəzifəsində çalışan F. İsayev sonra Moldovanın neft məhsulları bazarında lider olan bu şirkətə rəhbərlik edib.

## Mükafatları
* Moldova Respublikasının Əmək Şöhrəti Ordeni (2007)
* Moldova Respublikasının Fəxri Ordeni (2012)
* Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı olan "Dostluq" ordeni

## İstinadlar
IV Artakserks Arses

**Artakserks** (/ ˌɑːrtəˈzɜːrksiːz /; qədim farsca: 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠, romanlaşdırılan: Artaxšaçā) və ya **Arses** (qədim farsca: 𐎠𐎼𐏁𐎣, romanlaşdırılan: Aršaka) və ya ***Arşaka*** ilə də tanınan e.ə. 338 - 336-cı illər arasında On ikinci Əhəmənilər Kralı idi.

Əhəmənilər İmperiyasının yenidən canlanmasına səbəb olan atası III Artakserksin Bagoas tərəfindən zəhərlənməsindən sonra Arses taxta çıxdı. İmperiyanı idarə edə biləcəyi umudu ilə Arses taxta oturdu. Əhəmənilər İmperiyasının III Artakserks sui-qəsdindən zəifləməsi və Arsesin canişinliyindən sonra Yunan Korinf ittifaqı 336-cı ildə Asiyaya qoşun yeritdi.

Arses, özünü Bagoasın təsirlərindən qurtarmaq üçün onu zəhərləməyə çalışdı ancaq müvəffəq olmadı, əksinə Bagoasın əmri ilə zəhərləndi. Bagoas, sonra Arsesin əmisi oğlu III Daranı taxta oturdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yerusəlimli Sofroni

**Sofroni** (; ), həmçinin **Sofist Sofroni** — Yerusəlim patriarxı. O, şərqi pravoslav və Roma-Katolik kilsələrində müqəddəs kimi xatırlanır. O, Yerusəlim yeparxiyasında vəzifəyə yüksəlməzdən əvvəl keşiş və ilahiyyətçi, eləcə də İsa Məsihin mahiyyəti və iradəli hərəkətləri barədə doktrinalı mübahisələrdə ortodoksal tədrisin öncüllərindən idi.

## Həyatı
Sofroni təqribən 560-cı ildə Dəməşq şəhərində anadan olmuşdur. O, həm Bizans yunanı, həm də Suriya əsilli olduğunu irəli sürmüşdür. Ritorika müəllimi olan Sofroni təxminən 580-ci ildə Misirdə zahid olmuş və sonra Betlehəm yaxınlığındakı Böyük Feodosiya monastırına daxil olmuşdur. 

O, özünü "*Ruhani çəmənlik*" adında dindar həyat haqqındakı əsərinə həsr etmiş Bizans salnaməçisi Müqəddəs İoann Mosxa yoldaşlıq edərək Kiçik Asiya, Misir və Romadakı monastır mərkəzlərinə səyahət etmişdir. Mosxun 619-cu ildə Roma şəhərində vəfat etməsindən sonra Sofroni onun cənazəsini monastırda dəfn etmək üçün Yerusəlim şəhərinə aparmışdır. O, müvafiq patriarxları monoenerjizmdən imtina etməsinə inandırmaq üçün 633-cü ildə Misir İsgəndəriyyəsinə və Konstantinopola səyahət etmişdir. Monoenerjizm Məsihin tək və ilahi enerjiyə malik olduğu fikrini müdafiə edən qeyri-ortodoksal bir doktrinadır. Sofroninin İkinci Konstantinopol Şurası üçün bu mövzuda yazdığı geniş sinodal məktub bu günə gəlib çatmamışdır.

### Patriarx olması
Sofroni monoenerjizmi qınamaq tapşırığında uğursuz olsa da, 634-cü ildə Yerusəlimin patriarxı seçilmişdir. Taxta oturduqdan bir müddət sonra Roma papası I Honoriyə və Şərq patriarxlarına monoenerjizmdən fərqli olaraq, Məsihin iki təbiəti – insanlıq və ilahilik ortoksal inancını izah edən bir sinodik məktub göndərmişdir. Sofroni monoenerjizmi Məsihin sadəcə ilahi təbiətə malik olduğunu qəbul edən monofizitizmin daha ağlabatan növü kimi görürdü. Bundan savayı, o, Məsihin həm insana aid, həm də ilahi şüura sahib olduğunu qoruyan xristian diofelitizminin tərəfində olan erkən kilsə atalarının 600-ə yaxın əsərini bir antologiyada toplamışdır.

Sofroni ərəblərin Yerusəlimi ələ keçirməsindən çox keçməmiş, 638-ci ildə vəfat etmişdir

## Qeydlər

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* D. Woods, 'The 60 Martyrs of Gaza and the Martyrdom of Bishop Sophronius of Jerusalem’, *ARAM Periodical* 15 (2003), 129–50. Reprinted in M. Bonner (ed.), *Arab-Byzantine Relations in Early Islamic Times* (Aldershot, 2005), 429–50.

## Xarici keçidlər
* St Sophronius the Patriarch of Jerusalem Orthodox icon and synaxarion
* References by Sophronius to Islam
Robotlar (film, 2005)

**Robotlar** () — 2005-ci ildə "Blue Sky Studios" şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş animasiya filmi.

## Məzmun
Rodney Copperbottom, pis Ratchet Big Weld Industries-i təhvil alana qədər dünyanı daha yaxşı bir yerə çevirməyi xəyal edən gənc bir robot ixtiraçıdır. İndi Rodneyin və həm də dostlarının xəyallarının köhnəlmək təhlükəsi var.

## Xarici keçidlər
*
Anbaq-i Hacıxan (Əhər)

**Anbaq-i Hacıxan** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.

## İstinadlar
Jan Batist Perren

**Jan Batist Perren** ( ) – "Maddənin dəvamsız strukturuna dair tədqiqatlarına və xüsusi olaraq da sedimentasiya balansını kəşf etdiyinə görə" 1926-cı ildə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazanmış fransız fizik.

## Həyatı
Jan batist Perren 1870-ci ildə Fransanın Lil şəhərində anadan olub. Paris Ali Normal Məktəbini bitirib. 1894-97-ci illərdə katot şüaları və rentgen şüaları üzərində tədqiqatına başladığı dövrdə həmin məktəbdə assistant vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 1897-ci ildə elmlər doktoru (fr.*docteur ès sciences*) dərəcəsini qazanıb. Həmin il Parisin Sorbonna universitetində fiziki kimya fənni üzrə mühazirəçi vəzifəsinə təyin edilib. 1910-cu ildə bu universitetin professoru olub və İkinci Dünya müharibəsi dövründə Almaniyanın Fransanı işğal etməsinə qədər bu vəzifəni icra edib. 1942-ci ilin 17 aprel tarixində Nyu-York şəhərində vəfat edib və 1948-ci ildə Paris şəhərində, Panteonda, dəfn edilib.

## Tədqiqatları
1895-ci ildə Perren katod şüalarının təbiətdə mənfi elektrik yüklü olduğunu göstərdi. Avogadronun ədədini (indi Avoqadro sabiti olaraq bilinir)bir neçə üsulla təyin etdi. Günəş enerjisini hidrogenin termonüvvə reaksiyaları əsasında izah etdi. Albert Eynşteyn 1905-ci ildə Broun hərəkətinin atomlar baxımından nəzəri izahı barədə məqaləsini yayımladıqdan sonra, Perren Eynşteynin proqnozlarını yoxlamaq və doğrulamaq üçün eksperimentlər apardı və bununla da Con Daltonun atom nəzəriyyəsi ilə bağlı yüzillik mübahisəni həll etdi. Perren 1926-cı ildə bu tədqiqatına və molekulların fiziki gerçəkliyi mövzusunda uzun sürən mübarizəyə qəti şəkildə son qoymuş maddənin kəsikli quruluşuna dair digər işlərinə görə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*1926 Nobel Prize 
* 
* Mouvement brownien et molécules, by Jean Perrin, 1923 on Vidéothèque du CNRS (French) 
* Jean Perrin et la réalité moléculaire on Vidéothèque du CNRS (French)
Filler

**Filler** () — 1892-ci ildən 1999-cu ilə qədər dövriyyədə olan Macarıstanın xırda sikkəsi.

Müxtəlif dövrlərdə filler Avstriya-Macarıstan kronu, Macarıstan kronu, pengö və forintin yüzüncü hissəsi olmuşdur. Adı "dörd" mənasını verən *Vierer* alman sözündən gəlir, bu termin həmçinin 4 kreytser dəyərində olan Avstriya-Macarıstan sikkəsinin adı idi.

Son fillerlər 1999-cu ildə zərb olunmuşdur, hal-hazırda real pul dövriyyəsində iştirak etmirlər, lakin yenə də Macarıstan forintinin ayrılmaz hissəsi hesab olunurlar.

## Avstriya-Macarıstan kronu
Avstriya-Macarıstan kronu 1892-ci ildə Avstriya-Macarıstanın pul vahidi kimi dövriyyəyə daxil oldu. İmperiyanın Avstriya hissəsində xırda pula "heller", Macarıstan hissəsində isə "filler" deyilirdi. 1900-cü ilə qədər köhnə sikkələr də dövriyyədə idi, onların nisbətləri: 1 qulden (florin) = 2 krona, 1 kreytser = 2 filler (heller). Filler sikkələri Kremnitsa zərbxanasında zərb olunurdu və onlar (heller sikkələri kimi) imperiyanın bütöv ərazisində qanuni ödəniş vasitəsi sayılırdı.

Birinci Dünya müharibəsinin başlaması 2, 10 və 20 filler dəyərində sikkələr dəmirdən zərb olunmağa başlandı və 1 filler sikkələrin zərb edilməsi dayandırıldı. Avstriya-Macarıstanın dağılmasından sonra, filler sikkələri də daxil olmaqla, Avstriya-Macarıstan kronunun istifadəsi yeni yaradılan dövlətlərin ərazisində milli kredit və pul sistemləri yaradılana qədər davam etdi.

## Macarıstan kronu
Kremnitsa zərbxanasının avadanlığı 1920-ci ildə Budapeştə aparıldı və burada filler sikkələrin zərb edilməsi başlandı. 1920–1922-ci illərdəki 10 və 20 filler sikkələri 1914-cü il tipli Avstriya-Macarıstan sikkələrinin növündə zərb edilirdi. Sikkələrin görünüşü, xüsusiyyətləri və habelə Kremnitsa zərbxanasının nişanı "K" dəyişməz qaldılar.

.

1920-ci ilin noyabr ayında Poçt Əmanət Bankının filler məzənnəsində mübadilə biletləri dövriyyəyə buraxıldı.

1920-ci ildə, sikkə bənzər banknotların sınaq nüsxələri nominal dəyəri 50 filler olan kartondan hazırlandı. Avers tərəfində Macarıstan gerbi, revers hissəsində isə nominal təsvir olundu.

## İstinadlar

## Mənbələr
* Dicționaru limbii românești // August Scriban, — Institutu de Arte Grafice "Presa Bună", 1939
* Valentin Putanec. Etimološki Prinosi: 1. ''bilka''. 2. ''filarka/pilajrica'' // RASPRAVE ZJ, SV. 13 (1987), ZAGREB, 79–91 — стр. 84
* Nyomárkay István: A hangváltozásokról // Magyar Nyelv, 2004, vol: 100, 395–406 — стр. 401
* , статья Filler
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Bevont érmék 1946-tól, Macarıstan Milli Bankının veb saytı
Tülqan

**Tülqan** — qəsəbə, Rusiyanın Orenburq vilayətinin Tülqan rayonunun mərkəzidir.

## Coğrafiya
Orenburq şəhərinin 130&nbsp;km şimal-şərqində yerləşir. Tülqan qəsəbəsi Kiçik Nakas dağ silsiləsinin bir hissəsini tutur.

## Tarix
1940-cı illərdə Tülqan bölgəsinin ərazisində qonur kömür yatağı tapıldı, bu ərazidə 1953-cü ildə Tülqan qəsəbəsi quruldu.

Qəsəbəyə buradan 4&nbsp;km məsafədə yerləşən Tülqan xutorunun adı verilmişdir. Xutorun adı başqırd dilində *tüylügen* ("uçurtma") sözündən yaxud türkcə şəxs adı *Tülegen* sözündən gəlir .

1960-cı ildə Tülqan Troitsky rayonunun regional mərkəzi oldu. 1965-ci ildə Tülqan rayonu quruldu və Tülqan qəsəbəsi onun mərkəzi oldu. 1957–1999-cu illərdə Tülqan işçi qəsəbəsi statusu daşıyırdı.

## Əhali

## İqtisadiyyat
Qəsəbədəki sənaye Tülqan Maşınqayırma Zavodu MMC və Tülgan Elektromekanika Zavodu MMC kimi müəssisələrlə təmsil olunur. Tikinti sənayesi Remstroyinvest MMC tərəfindən təmsil olunur. Mədən şirkəti Orenburgugol ASC qonur kömürün açıq mədən üsulu ilə çıxarılması ilə məşğuldur. Həmçinin kənddə "Tülqan — Ivolga" MMC çörək zavodu var.

## Mədəniyyət
Kənddə aşağıdakı təhsil müəssisələri var: 1 saylı TSOŞ, 1 saylı lisey, Uşaq Gənclər İdman Məktəbi, Uşaq İncəsənət Məktəbi, Şarlık Texniki Kollecinin filialı, Yubiley rayon Mədəniyyət Evi və rayon kitabxanası.

Qəsəbədə məscid tikilir.

## İdman
Kənddə "Pinqvin" üzgüçülük hovuzu, "Vosxod" stadionu, habelə diyircəkli qaçış pisti yerləşir. 2007-ci ildə fiqurlu konkisürmə və hokkey bölmələrinin açıldığı buz arenası olan "Olimp" idman və istirahət kompleksi tikildi.

## Televiziya
* Birinci kanal
* " Rusiya 1 " / " GTRK Orenburq "
* ORT Planet

## Radio
* 102.8 FM — " Yol Radyosu "
* 103.5 FM — "Polis Dalğası"
* 106.6 FM — " Rusiya Radiosu "

## Qeydlər

## Links
* Qəsəbənin qeyri-rəsmi saytı
İldiko

**İldiko** () — Hun imperatoru Atillanın sonuncu həyat yoldaşı. Adı Şərqi Germancadır və o, Qot əsilli olmuş ola bilər. Bizans tarixçisi Priskə görə Atilla b.e. 453-cü ildə son evliliyinin şənliyində, sərxoş olduğu əsnada burun qanamsı keçirmiş və boğularaq ölmüşdür. Bundan başqa, İldikonun Atillanı öldürdüyünü və buna görə Attilanın əskərləri tərəfindən öldürüldüyünü iddia edənlər də olmuşdur. Hunların xainlərə qarşı cəzalandırma üsulları acımasız olduğundan sözü keçən rəvayətin doğruluğu şüphəlidir ve Attila həddindən artıq alkol qəbul etməkdən qaynaqlanan problemlərdən ölmüş olabilər.

## İstinadlar
Müqəddəs məqbərə kilsəsi

**Yerusəlim Məsihin dirilmə kilsəsi**, **Anastasiya kilsəsi**, **Müqəddəs məqbərə bazilikası** və ya **Müqəddəs məqbərə kilsəsi** (, , , ) — Yerusəlimin (Qüds) qədim şəhərinin xristian məhəlləsində kilsə. Ən azı IV əsrdən qalma bir mənbəyə görə, kilsə müqəddəs kitablara əsasən İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi, dəfn olunduğu və sonra dirildildiyi yerdə dayanır. Məbədin ziyarətgahlarına sahib olmaq və istifadə etmək əsas hüquqları Yunan Pravoslav Yerusəlim patriarxlığına, Erməni Həvari kilsəsinin Yerusəlim patriarxlığına və katolik Fransiskan Ordeninə aiddir.

## Tarixi
Yerusəlimin Birinci Roma-Yəhudi müharibəsində zamanı mühasirəyə alınmasından sonra şəhər xarabazara çevrilmişdir. 130-cu ildə Roma imperatoru Adrian şəhər ərazisində Roma müstəmləkəsi olan Eliya Kapitolinanın tikilməsinə əmr verir. O, təqribən 135-ci ildə əmr verir ki, içərisində bir məqbərə olan mağaranı doldursunlar ki, Yupiter və ya Veneranın şərəfinə tikiləcək olan bir məbəd üçün təməl formalaşdırsın. Məbəd IV əsrin əvvəllərinə kimi qalmışdır.

Böyük Konstantin 312-ci ildə səmada xaç təsviri gördükdən sonra xristianlığa keçid edir, dini rəsmiləşdirmək üçün Milan fərmanını imzalayır və anası Elenanı Yerusəlimə göndərir ki, Məsihin məqbərəsinə baxsın. Kesariya yepiskopu Yevsevi və Yerusəlim yepiskopu Makarinin köməyi ilə məqbərənin yaxınlığında üç xaç tapılır. Buna görə də romalılar düşünür ki, onlar qolqofu aşkar ediblər. Konstantin təxminən 326-cı ildə əmr verir ki, Yupiter/Venera məbədi kilsə ilə əvəz edilsin. Məbəd dağıdılandan və onun xarabalıqları daşındıqdan sonra mağarada qazıntı işləri aparılır, Makari və Elenanın İsanın dəfn yeri hesab etdiyi məqbərə aşkar edilir ki, burada da kilsə tikilir.

Müqəddəs məqbərə kilsəsi iki müqəddəs məkan üzərində ayrı tikililər kimi inşa edilir. Kilsə böyük bazilika və Anastasiya rotondasından ibarətdir.

Kilsə 13 sentyabr 335-ci il tarixində həsr edilir. Şərqi Pravoslav Kilsəsi hər il bunu qeyd edir.

İsrail Səhiyyə Nazirliyi 25 mart 2020-ci il tarixində "COVID-19" pandemiyasına görə məbədin ictimaiyyətə bağlanmasına qərar verir. Keşişlər nizamlı şəkildə kilsəyə gəlməyə davam edirdi. Kilsə 24 may 2020-ci il tarixində yenidən ictimaiyyətə açılır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* The Holy Sepulchre in Jerusalem (article and photos)
* Homily of John Paul II in the Church of the Holy Sepulchre
* OrthodoxWiki (article)
* Sacred Destinations (article, interactive plan, photo gallery)
* Map of the Church of the Holy Sepulchre, 1715, by Nicolas de Fer. Eran Laor Cartographic Collection, National Library of Israel
* The Brotherhood of the Holy Sepulchre (Greek Orthodox custodians)
* Franciscan Custody in the Holy Land (Roman Catholic custodians)
* The Joudeh Family (Muslim Custodian of the keys of the Holy Sepulchre)
* Nuseibeh family (Muslim Holy Sepulchre Door Keepers)
* St. James Brotherhood (Armenian custodians)
* Church of the Holy Sepulchre Virtual Tour
* The Holy Sepulchre Virtual Tour
Ertuğrul Dursun Önkuzu

**Ertuğrul Dursun Önkuzu** — Ankara Kişi Texniki Liseyində oxuyarkən solçu tələbələr tərəfindən işgəncə ilə öldürülən Ülküçülü  tələbədir. Onun adına şeirlər və xalq mahnıları yazıldı. Yazıçı Emine Işınsu "Sancı" romanı ilə Dursun Önkuzunun həyatını izah etdi. Sənətçi Mustafa Yıldızdoğan şair Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlunun "Önkuzu" şeirini bəstələyərək albomuna daxil etdi. 12 sentyabr çevriliş dövründən bəhs edən Lütfü Şehsuvaroğlunun " Kafes" kitabından tərtib edilmiş Kafes filmi Dursun Önkuzunun canlandırıldığı səhnələrdə yer alıb. Film 2 oktyabr 2015-ci ildə nümayiş olundu. 

## İstinadlar

* Emine Işınsu: *Sancı*, 1977 ()
* Yeniden Milli Mücadele Dergisi, 18 aprel 972, Sayı 116.

## Xarici keçidlər

* Sayt onun xatirəsinə hazırlandı
Yəhudi müharibəsi

**Yəhudilərin romalılara qarşı müharibəsinin tarixi** () və ya qısaca **Yəhudi müharibəsi** — yəhudi tarixçisi İosif Flavinin ​​yeddi cildlik kitabı. Bu, onun yunan dilində yazılmış ilk əsəri idi. Kitab b.e. 75-ci ilində, Birinci Yəhudi müharibəsinin bitməsindən dörd il sonra yazılmışdır. Kitab iki versiyada – arami və yunan dillərində mövcud idi.

## Əlavə ədəbiyyat
* , публикуется по Архивскому хронографу XV века
* 
* Javier Lopez, B. A. JOSEPHUS’ JEWISH WAR AND THE CAUSES OF THE JEWISH REVOLT: RE-EXAMINING INEVITABILITY. — 2013.]
* Mader, G. Josephus and the Politics of Historiography: Apologetic and Impression Management in the Bellum Judaicum. — Leiden, 2000.

## Xarici keçidlər
*
Klod Jad

**Klod Jad** (Claude Jade; ) — Fransa aktrisası.

## Həyatı
Aktrisa aktyorluq ixtisası üzrə təhsil alıb. Teatrda onu Fransua Tryuffo kəşf etdi. Oğurlanmış öpüşlər (film, 1968) dəki Kristin baş rolu ilə məşhurlaşdı. Digər Fransua Trüffo filmlərində rol aldı ([Ailə ocağı, Qaçışda sevgi). Alfred Hiçkok (Topaz) və Sergey Yutkeviç (Lenin Parisdə) kimi rejissorlarla da oynadı. Fransız, Amerika, Belçika, İtalyan, Janpanik, Alman və Sovet filmlərində rol aldı.

## Filmləri
* Oğurlanmış öpüşlər (film, 1968) (*Baisers volés*)
* *Mon oncle Benjmain* (1969)
* Topaz (1969)
* Ailə ocağı (film, 1970) (*Domicile conjugal*)
* *Le bateau sur l'herbe* (1971)
* *Home sweet Home* (1973)
* *Le choix* (1976)
* Qaçışda sevgi (film, 1979) (*L'amour en fuite*, 1979)
* *L'Île aux trente cercueils* (1979)
* Tehran-43 (film, 1981) (*Тегеран-43*)
* Lenin Parisdə (film, 1981) (*Ленин в Париже*)
* *Une petite fille dans les tournesols* (1984)
* *L'homme qui n'était pas là* (1987)
* *Tableau d'honner* (1992)
* *Bonsoir* (1994)
* *Cap des Pins* (1998–2000, Televiziya serialları)
* *Célimène et le cardinal* (2006)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Klod Jad IMDb
Anbaq-i Cavad (Əhər)

**Anbaq-i Cavad** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 107 nəfər yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar
Lenin Parisdə (film, 1981)

**Lenin Parisdə** — 1981-cı ildə istehsal olunmuş SSRİ filmi.Filmdə Lenin (Yuri Kayurov) və İnessa Armandın (Klod Jad) Parisdə yaşadıqları və Longjumeau'da müəllim kimi dərs dedikləri dövr təsvir edilir. Gənc bir bolşevik Alexander Tofimov, Inessaya aşiq olur.

*
Tehran-43

**Tehran-43** — Sovet-Fransa-İsveçrənin birgə çəkdiyi film

1943-cü il Tehran konfransı zamanı Hitler kəşfiyyatı Tehranda təxribat törətmək istəyirmiş. O vaxt faşistlər Tehrana qonaq gəlmiş Ruzvelt, Stalin, Çörçili qətlə yetirmək fikrində imişlər. Həmin filmdə paralel, qoşa süjet də var:Tehrandakı o vaxtkı faşist aqenturası, yəni, Şerner, Maks Rişar indi, hələ sağdırlar. Max gənc Parisli Fransuase ilə gizlənir. Gizli sənədlərini ona göstərir. Bir vəkil bu sənədləri satmaq istəyir. Rus Andrej maraq göstərir. 1943-cü ildə də Tehranda idi və hücumun qarşısını ala bildi. İndi də keçmiş sevgisini yenidən Parisdə görmək istəyir: Marie. Ancaq köhnə Nazi Scherner bu işə qarışan hər kəsi ovladı. Maks isə Fransuase'nin Scherner-də işlədiyini bilmir.

## Rollar
* Natalya Belovstikova — Mari Luni /Natalie Luni
* İqor Kostolevski — Andre Borodin
* Armen Djiqarkanyan — Maks Rişar
* Alen Delon — İnspektor Foş
* Klod Jad — Fransuase
* Kurt Yürgens — Legren
* Albert Filozov — Şerner
* Qleb Strijenov — Simon
* Corj Jere — Dennis Piu
* Nikolay Qrinko — Ermolin

## İstinadlar
Şayenn (Vayominq)

**Şayenn** () — ABŞ-nin şimal-qərbində yerləşən şəhər, Vayominq ştatının inzibati mərkəzi və ən böyük şəhəri. Əhalisi — 63,9 min nəfər (2018).

## Tarixi
Şəhər 4 iyul 1867-ci ildə qurulmuşdur — general Qrenvil Doc rəhbərlik etdiyi bir qrup gələcək dəmir yolu inşaatçıları üçün burada bir düşərgə qurdu. Doc, şayenn hindu qəbiləsindən sonra Şayenn adını seçdi.

## Coğrafiyası
ABŞ Statistika Bürosunun verdiyi məlumata görə, şəhər 63.83&nbsp;km² ərazini əhatə edir ki, bunun da 63.24&nbsp;km²-i quru, 0.28&nbsp;km²-i sudur. Şəhərin ümumi ərazisinin yalnız 0.44% -ni su tutur.

## İqlimi
Şayenn, ümumiyyətlə Vayominq kimi, yarı səhra iqliminə malikdir (Köppen iqlim təsnifatına görə – BSk). Qışlar soyuq və orta uzun, lakin nisbətən quru, yanvar ayının orta temperaturu -1,8&nbsp;°C-dir. Shinook küləyi sayəsində şəhərdə soyuq sabit deyil və 10&nbsp;°C-dən yüksək olan temperatur dekabr və fevral ayları arasında təxminən 20 gün ərzində müşahidə olunur. Ən çox qar miqdarı mart və aprel aylarında, mövsümdə orta hesabla 152 sm düşür, lakin qar örtüyünün dərinliyi uzun müddət böyük qalmır . Şayenndə yazlar isti keçir, gündüz temperaturu ildə orta hesabla 8 dəfə 32&nbsp;°C və ya daha yüksəkdir.

## İqtisadiyyatı
Şəhərdəki ən böyük işəgötürənlər azalan qaydada hökumət sektoru, hava qüvvələri bazası və dəmir yoludur.

Tez-tez və güclü küləklər səbəbindən Şayenn inkişaf etmiş bir külək enerjisi sənayesinə sahibdir.

Şəhərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı üçün kiçik müəssisələr var, bir neçə ticarət mərkəzi var.

## Nəqliyyatı

Şəhərin yaranması və inkişafı dəmir yollarının tikintisi ilə əlaqəli idi. Şəhərdə iki xətt kəsilir – Yunion Pasifik və BNSF. Dəmir yolu Amerika yük nəqliyyatında əhəmiyyətinin ümumi azalmasına baxmayaraq, yenə də Şayenn iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır.

Şeyne bir neçə dövlətlərarası magistral yolun kəsişməsinin mərkəzidir. Şəhərdən və ətrafından keçən əsas yollar: I-25, I-80, I-180, US 30, US 85, US 87.

Şəhərə Denver və Dallasa müntəzəm uçuşları olan kiçik bir regional hava limanı xidmət göstərir.

## Mədəniyyəti
Dünyanın ən böyük açıq rodeo festivallarından biri olan **Cheyenne Frontier Days** hər il iyulun sonunda keçirilir. Festival 10 gün davam edir və 200 minə qədər tamaşaçı toplayır.

Şəhərin əsas görməli yerləri: Vayominq ştatın kapitoliyası, Şəhər botanika bağları, VayominqMuzeyi, Sərhəd və Köhnə Qərb Muzeyi, Vayominq qubernatorun iqamətgahı.


DSCN5263 cheyennewyomingcapitolfront e.jpg|Ştatın kapitoliyası
CenturyPlazaEntry.JPG|Nəbatət bağı
Wyoming State Museum.jpg| Ştatın muzeyi


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Cheyenne Chamber of Commerce
*
Valyuta işarələri

thumb
**Valyuta işarəsi** və ya **simvolu** — pul vahidi adının qısa işarə olunması. Bu hərf, hərf birləşməsi, heroqlif, heca, xüsusi işarə və ya simvol şəklində göstərilə bilər. Bundan başqa onu təsvir etmək üçün qrafem, qrafik qısaltmalar, abbreviatura (hərf kodu şəklində daxil olmaqla), şərti hərf nişanları və həmçinin onların kombinasiya növlərindən istifadə olunur. Hətta bütöv bir söz valyuta işarəsi kimi istifadə edilə bilər.

Həmçinin "Valyuta işarələri (simovlları)"  müəyyən Unicode standartı qrafeminin (¤) adıdır, hansı ki bəzən bütöv oxşar simvol qrupu üçün emblem kimi istifadə olunur.

"Valyuta simvolları" () — 20A0-20CF aralığında yerləşən və bəzi valyutaların yığcam təsvirlərini özündə cəmləşdirən Unicode standartında tipoqrafik işarə qrupunun adı. Bir sıra səbəblərə görə standartın digər qruplarına aid olunan işarələrlə birlikdə onlar "Valyuta Simvolu" kateqoriyasını təşkil edirlər, hansına ki standartın 8-ci versiyasının dərcində 53 qrafem (qədim simvolları saymadan) daxil idi, baxmayaraq ki, əslində dünyada daha çox valyuta simvolu mövcuddur.

Valyuta işarələri çox vaxt unikal olmur, eyni simvol bir neçə valyutanı təsvir etmək üçün istifadə olunur. Eyni zamanda, bəzi pul vahidlərinin ümumiyyətlə xüsusi simvol yoxdur və onları göstərmək üçün sadə qısaltmalardan istifadə olunur. Nəhayət, valyuta adlarının qısa yazılışı variantlarının dil və ölkədən asılı olaraq fərqli ola biləcəyini nəzərə almaq lazımdır. Başqa sözlə, müəyyən valyutanın dəqiq identifikasiyası tələb olunduğu hallarda valyuta işarələri istifadə edilə bilməz. Onların əsas tətbiq sahəsi qeyri-ixtisaslaşdırılmış mətnlərdir. Xüsusi mətnlərdə ISO 4217 standartının üç hərfli valyuta kodlarından istifadə edilməsi tövsiyə olunur.

## İstinadlar
Olimpiya (Vaşinqton)

**Olimpiya ** () — ABŞ-də şəhər , Vaşinqton ştatının və Terston dairəsinin inzibati mərkəzi.

## Tarixi
Pyucet körfəzinin cənubundakı Deşut çayının ağzında, avropalıların gəlməsindən əvvəl ərazidə Luşucid dilinin ləhcələrində danışan qəbilələr yaşayırdı. Bölgəyə ilk məlum ağların ziyarəti 1792-ci ildə, Vankuver Ekspedisiyasından olan tədqiqat gəmilərinin heyət lideri Peter Pyucetin adını verdiyi körfəzi xəritələşdirdiyi zaman baş verdi. Rus və İspan tədqiqatçıların Pyucetdən xeyli əvvəl bölgəyə getmələrinə dair az dəlillər mövcuddur, lakin onların açıq sənədli dəlilləri yoxdur.

İngilis *Hudson's Bay Company* 1841-ci ildə sahildə bir ticarət məntəqəsi qurdu, lakin ertəsi il Hindistan hücumları səbəbiylə evakuasiya edildi. 1846-cı ildə Edmund Silvester və Levi Smit birlikdə şəhərin mərkəzi olan torpaqlarını elan etdilər. 1851-ci ildə ABŞ Konqresi, Washington Territory daxilində Pyucet-Saund Gömrük Bölgəsini yaratdı və Gömrük İdarəsi Olympiyaya yerləşdi. Oreqon cığırını izləyən məskunlaşanlar sayəsində şəhərin əhalisi durmadan artdı; 1853-cü ildə sakinlərin bir iclasında, şimal-qərbdəki Olimpiya dağ silsiləsinə görə Olimpiya adı verildi. Həmin il Olympia, Vaşinqton ərazisinin paytaxtı oldu. Qəsəbəyə *Pyucet-Saund Moskit Donanması* kimi tanınan kiçik bir gəmi donanması xidmət edirdi. 1889-cu ildə ərazi Vaşinqton ştatına çevrildi və Olympiya  paytaxtı oldu. 1912-ci ildə Dövlət Kapitoliyası (parlament binası) tamamlandı.

1949-cu ildə bir zəlzələ bir çox tarixi binanı dağıtdı. Şəhər həm də 1965 və 2001 zəlzələlərindən zərər gördü.

1960-cı illərin sonlarından bəri şəhər iqtisadiyyatı böhran dövrünə qədəm qoydu və əvvəllər əksər sakinləri işlədən gəmi təmiri və ağac emalı fabrikləri tədricən bağlandı. Sənayesizləşmə prosesinin kulminasiya nöqtəsi, 1896-cı ildən bəri mövcud olan ümummilli Olympia Brewery zavodunun 2003-cü ildə bağlanması idi. 90-cı illərin sonlarına doğru turizm, səhiyyə, təhsil və dövlət idarəetməsi sektoruna əsaslanan yeni bir iqtisadi inkişaf mərhələsi başladı.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* : Kato
* :Rafah, Fələstin milli idarəsi 
* : Nançan, Tszyansi, Çin (2010-cu ildən)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Paytaxtın rəsmi saytı
* Vaşinqton ştatının rusdilli icması
Yuqoslaviya kronu

**Yuqoslaviya kronu** (, , ) — 1919–1920-ci illərdə Yuqoslaviya krallığının müvəqqəti paralel valyutası, paralel dövriyyədə olan dinarla nisbəti 4 kron = 1 dinar idi.

## Tarixi
Avstriya-Macarıstanın dağılması nəticəsində Yuqoslaviya Krallığına verilən ərazilərdə Avstriya-Macarıstan kronu tətbiq olunmağa davam edirdi. 1919-cu ilin yanvar ayında 10, 20, 50, 100 və 1000 kron dəyərində Avstriya-Macarıstan bankının banknotlarının ştempelləməsi prosesi aparıldı. 1 və 2 kronluq əskinaslar üzərində rəsmi olaraq ştempel vurulmamışdır, lakin ştamplanmış əsginasların nüsxələri məlumdur.

Tezliklə Maliyyə Nazirliyi 1919-cu il nüsxəli əskinazları dinar olaraq buraxdı, hansıların ki üstünə əlavə möhürcük vasitəsilə kron nominalı əlavə olundu: dinarın 1⁄2 — 2 kron, 1 dinar — 4 kron, 5 dinar — 20 kron, 10 dinar — 40 kron, 20 dinar — 80 kron, 100 dinar — 400 kron, 1000 dinar — 4000 kron.

Əlavə möhürcük prosesi zamanı mətbəə xətaları baş vermişdir: 2 və 4 kron dəyərində əskinaslarda "KRUNE" yerinə "KURNE", 20 kron əskinaslarda isə "KRUNA" yerinə "KURNA" yazılmışdır.

Heller üzrə pul nişanları buraxılmırdı. Yuqoslaviya krallığının poçt markaları krallığda kronanın tətbiqindən əvvəl meydana gəlmişdilər. 1918-ci ildə Sarayevo və Zaqrebdəki poçt direksiyaları Avstriya-Macarıstan markaları üzərinə yeni dövlətin adını əlavə möhürcük vasitəsilə qeyd etməyə başladılar. 1919-cu ildə Lyublyanadakı poçt direksiyası tərəfindən "Veriqar" markalar seriyası buraxıldı, onlar rəsmi olaraq Yuqoslaviya və Sloveniyanın ilk markaları sayılırlar.

1920-ci ildə krona dövriyyədən çıxarıldı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Arali

**Arali** Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında (indi Adıgün rayonunda) kənd adı.

## Toponimkası
Arali - Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında (indi Adıgün rayonunda) kənd adı. Axısqa türklərindən ibarət əhalisi 1944-cü ildə deportasiya olunmuşdur.Azərbaycanda Ərəş qəzasında Aral kənd, Şimali Qafqazda Kaytak-Tabasaran dairəsində Arallar - Göytəpə kənd, Dağıstan dairəsinin Kürə nahiyəsində  Aral (Yenkicə) kənd və Teymurxan şura dairəsində Aral dağ və kənd adları ilə mənaca eynidir. XVII əsrdə Tiflis əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində Aral tayfasının adı çəkilir. Mənşəcə Afşar tayfasının bir qoludur. Azərbaycanda Aral kəndi (Ağdaş rayonu), qaraqalpaqlarda isə Aral tayfası vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* lib.az/maps
Fiume kronu

**Fiume kronu** () — 1919—1920-ci illərdə Fiumedə pul vahidi.

## Tarixi
Avstriya-Macarıstan imperiyasının dağılmasından sonra, Avstriya və Macarıstanın ortaq şəkildə idarə etdikləri Avstriya-Macarıstan Bankı Avstriya-Macarıstan kronunun emissiyasını davam etdirdi, hansı ki Avstriya, Macarıstan, Çexoslovakiya və digər ölkələrin tərkibinə girən ərazilərdə dövriyyədə idi. Lakin 1919-cu ildə yeni dövlətlər milli kredit və pul sistemləri yaratmağa başladılar.

1919-cu ilin yanvar ayında Serblər, xorvatlar və slovenlər krallığına daxil olan Avstriya-Macarıstanın keçmiş ərazilərində Avstriya-Macarıstan Bankının əskinaslarının ştempelvurması baş tutdu. Həmin ilin mart ayında Çexoslovakiya və Avstriya əskinasların ştempelləməsini icra etdi

İtaliya Milli Şurasının (Fiume hökuməti) qərarı ilə 18 Aprel 1919-cu ildə Avstriya-Macarıstan pul nişanlarının iki növ yuvarlaq ştempel ilə ştempelvurma prosesini həyata keçirtdi, ştempeller Savoya gerbi və "CITTA DI FIUME" yazısından ibarət idilər. 1919-cu ilin sentyabr ayında italyan millətçiləri tərəfindən şəhərin ələ keçirilməsi və D'Annuntsio hökumətinin hakimiyyətə gəlməsindən sonra, Avstriya-Macarıstan Bankının yeni banknot seriyası buraxıldı, onların üstündə 45 × 60&nbsp;mm düzbucaqlı ştamp və "CITTA DI FIUME. INSTITUTO CREDITO del CONSIGLIO NAZIONALE" yazısı qeyd olunmuşdu.

Fiume kronu  26 sentyabr 1920-ci il tarixinədək Fiumenin pul vahidi idi, onu italyan lirəsı əvəz etdi. Buna baxmayaraq, krona bir neçə il daha dövriyyədə qaldı. 24 fevral 1924-cü ildə kral fərmanı ilə kronanın dövriyyədən çıxma tarixi və məzənnəsi elan olundu: 30 aprel 1924-cü il, 1 krona = 0.40 lirə.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

## Xarici keçidlər

* Riyeka numizmatikası 1848—2002, muzej-rijeka.hr saytı
İndiana Cons və tale məbədi

**İndiana Cons və tale məbədi** () — 1984-cü ildə ABŞ-də çəkilmiş macəra filmi. *İndiana Cons* franşızın ikinci filmi və *İtən sandığın axtarışında* filminin prikvelı.

## İstehsalı
Şimali Hindistan və Amber rəsmiləri filmin məzmunu təhqiredici sayıb, öz ərazisində çəkilişə icazə vermədilər. Nəticədə, çəkilişlər Londonda və Şri Lankada keçib və buna görə kənd, məbəd və Pankot Sarayı üçün əlavə rəsmlər və miqyaslı modelləri işlətmək lazım olub. Bu cür əlavə xərclərə görə bu filmin büdcəsi 28,17 mln. dollar olaraq *İtirilmiş sandığı axtaranları* filmin büdcəsindən 8 mln. artıq olmuş. Çəkilişlər 1983-cü ilin aprelin 18-də Şri Lankanın Kandi şəhərində başlayıb. Mayın 5-də isə, onlar İngiltərənin Hartfordşir bölgəsindəki *Elstree Studios-a* köçürülüb. Frenk Marşalın xatirələrinə görə, *cücülü səhnələri çəkib, dəstə üzvləri evə qayıdıb saçlarında, əyinlərində və ayaqqabılarında cücüləri tapırdı*.

Şanxay səhnələri üçün çəkilişlər o zaman Portuqaliyanın koloniyası olan Makauda keçirilib.

## Qəbulu
Filmin üzərində işləyən Dennis Myuren ilə *Industrial Light & Magic* şirkətinin vizual effektlər şöbəsi 1985-ci ildə ən yaxşı vizual effektlərə görə Oskar mükafatını alıb. Filmin bəsətkarı Con Vilyams isə Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatının namizədi olub.

Filmdəki hind mədəniyyətinin təsviri qalmaqal yaradaraq Hindistan senzorlarının diqqətini cəlb etmiş. Beləliklə, film qadağan olaraq kinoteatrlarda göstərilməyib. O, Hinidstanda daha sonra video kaset şəkildə buraxılıb.

## İstinadlar
Abatiya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aa (bitki)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Arealı
Kosta-Rikadan Venesuelaya qədər, həmçinin Argentinada yayılmışdır.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Duet Amburan (albom)

**Duet Amburan** – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, müğənni Eyyub Yaqubovun ilk studiya albomu.

## Albom haqqında
Şanson mahnıların üstünlük təşkil etdiyi albomda Oktay Əhmədov, Emin Sabitoğlu, Aydın Vəliyev və s. şəxslərin bəstələri yer almışdır. Bütün aranjimanların müəllifi Eldar Əzizlidir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Apple Music-də dinlə
* Spotify-da dinlə
* Deezer-də dinlə

## Həmçinin bax
Fransua Trüffo

**Fransua Trüffo** / **Fransua Tryuffo** (François Truffaut); 6 fevral 1932 - 21 oktyabr 1984) Fransız rejissoru, kino sənətində “yeni dalğa”nın banilərindən biri.

## Filmoqrafiya

*400 zərbə (film, 1959)
*Oğurlanmış öpüşlər (film, 1968)
*Axırıncı metro (film, 1980) 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Tryuffo Fransua
Sidur

**Sidur** (sidur,  — İudaizmdə dua kitabı.

"Sidur" sözünün mənşəyi ( "Seder" (  (bax. Pasxa) — "qayda" (qayda; dua ardıcıllığı — gündəlik və müxtəlif hallarda) sözü ilə əlaqələndirilir

Sidurlar ənənələrə görə fərqlənir: Sefarad, Aşkenazi yəhudiləri, Dağ yəhudiləri, Hasidic və s, eləcə də təyinata görə hər gün üçün (xüsusi günlərdə, bayramlarda), böyük bayram dövr üçünxüsusi sidurlar (mahzor)) Roş-Ha-Şananın birinci günündən Yom Küpürün sonuna qədər).

Diasporda və ya diaspor üçün yayımlanan müasir sidurlarda iki və ya üç paralel mətn daha çox çap olunur — İbrani və ya Arami dillərində dua, bölgədə yayılmış Yəhudilərin dilinə tərcümə (İngilis, Rus və s.) .), bəzən isə duaların mətnlərinin həmin dilin yazı şəklində transkripsiyası.

Həm tərcüməni, həm transkripsiyanı, həm də səsliliyi özündə cəmləşdirən bəzi sidur növləri üçün hecaların tələffüzünü və İbrani dilində oxumağı öyrənməyə başlaya bilərsiniz. Bununla belə, sidurların dilinin çox vaxt müasir İbrani dili ilə eyni olmadığını yaddan çıxarmamalıyıq. Dua dinləmək imkanına malik olan onlayn sidur xüsusi əhəmiyyətə malikdir.

Sidurun məlum olan ən qədim nüsxəsinin yaşı təxminən 1200 ildir (dua kitabı təxminən 9-cu əsrin əvvəllərində və ya ortalarında tərtib edilmişdir). O, orijinal cildli 50 perqament vərəqlərdən ibarətdir və içərisində ivrit dilində təxminın 40 minə yaxın müqəddəs mətnlər yerləşir. Tədqiqatçılar hesab edir ki, o, həmin vaxtlar yəhudi həyatının mərkəzi olan qaonların Babildəki fəaliyyəti dövründə qələmə alınmışdır.

## Qeydlər

## Mənbələr
* Сидур "Врата Молитвы" (Шаарей Тфила) на будни, субботу и праздники; нусах ашкеназ; транслитерация, перевод, комментарий и пояснения к порядку молитв (неопр.). machanaim-2.org. Дата обращения 12 ноября 2019. / под ред. Пихаса Полонского; "Маханаим". Иерусалим, 2008.
* Сидур "Еврейский Дом" (нусах ашкеназ — ашкеназский богослужебный канон). Том I. Будни (рус.). shalom-zk.ru. Дата обращения 12 ноября 2019. / Двойра-Рахель Коган, Аркадий Барановский и др. М. : Издательский Дом "Коган и Барановский" "Человек", 2013 (на русском языке с транслитерацией для начинающих).
* Сидур "Еврейский Дом" (нусах ашкеназ — ашкеназский богослужебный канон). Том II. Шабат (рус.). shalom-zk.ru. Дата обращения 12 ноября 2019. / Двойра-Рахель Коган, Аркадий-Давид Барановский и др. М. : Издательский Дом "Коган и Барановский" "Человек", 2014 (на русском языке с транслитерацией для начинающих).
Barrinqtoniya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abeliophyllum

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Arealı
Cənubi Koreya üçün endemik bitkidir.

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oğurlanmış öpüşlər (film, 1968)

**Oğurlanmış öpüşlər** — 1968-ci ildə istehsal olunmuş Fransa filmi. rejissor: Fransua Trüffo

Antuan Doanel (Jan-Pyer Leo) hərbi xidmətdən buraxıldı. Antuan sevgilisi Kristin'i (Klod Jad) ziyarət edir. Kristinin atası ona gecə qapıçısı kimi bir iş verir. Ancaq bu işi itirir və detektiv olur. Antuan bir müştərinin arvadına aşiq olduqda, sevgilisi Kristin'i tərk edir. Kristin-ə sevginin heyranlığı nəzərdə tutduğunu və heç vaxt ona heyran olmadığını söylədi. Ancaq Kristin onun yeganə sabitidir. Onu geri qazanacaq.

Film bir çox beynəlxalq mükafat aldı. Yüngüllüyü Fransız kinematoqrafiyasına bir şahiddir. "Oğurlanmış Öpüşler" "400 zərbə (film, 1959)" filminin davamıdır.

## Mənbə

*Oğurlanmış öpüşlər IMDb

*
*
*
*
Ernst Ruska

**Ernst Ruska** ( ) – "Elektron optikası sahəsindəki fundamental tədqiqatlarına və ilk elektron mikroskopunu dizayn etməsinə görə" 1986-cı ildə Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı olmuş alman fizik.

## Həyatı
Ernst Ruska 1906-cı ildə Almaniyanın Heydelberq şəhərində anadan olub. 1925-1927-ci illərdə Münhen Texniki Universitetində təhsil alıb və sonra Berlin Texniki Universitetinə daxil oldu. O, bu universitetdə dalğa uzunluğu işığın dalğa uzunluğundan 1000 dəfə kiçik olan elektronlardan istifadə edən mikroskopların böyütmənin dalğa uzunluqlarının ölçüsü ilə məhdudlaşan işıqdan istifadə edən mikroskopdan daha ətraflı obyekt təsvirini verməyə imkan yaradacağı fikrini irəli sürdü. 1931-ci ildə, o, maqnit qıvrımın elektron linza rolunu oynaya biləcəyini nümayiş etdirdi və 1933-cü ildə ilk elektron mikroskopu qurmaq üçün seriyalarda bir neçə qıvrımlardan istifadə etdi.

1933-cü ildə doktorluq dissertasiyasını tamamladıqdan sonra əvvəlcə Berlin-Zehlendorfdakı "Fernseh AG"də, daha sonra 1937-ci ildən "Siemens-Reiniger-Werke AG"də elektron optikası sahəsində çalışmağa davam etdi. 1939-cu ildə "Siemens"də kommersiyal məqsədlə istehsal olunan ilk elektron mikroskopun hazırlanmasında iştirak etdi. "Siemens"də fəaliyyət göstərərkən elektron mikroskopiya texnologiyasını inkişaf etdirməklə yanaşı, digər elmi müəssisələrdə də işlədi və "Siemens"i ziyarətə gələn tədqiqatçılar üçün laboratoriya yaratmağı təşviq etdi.

1955-ci ildə "Siemens"dən ayrıldıqdan sonra, 1974-cü ilə qədər Fritz Haber İnstitutunun Elektron Mikroskopiya İnstitutunda direktor vəzifəsində çalışdı. Eyni zamanda, 1957-ci ildən təqaüdə çıxana qədər bu institutda və Berlin Texniki Universitetində professor vəzifəsində çalışdı.

1960-cı ildə Lasker mükafatını qazandı. 1986-cı ildə elektron optikası sahəsindəki bir çox uğurlarına görə Fizika üzrə Nobel mükafatının yarısına layiq görüldü: Herd Binniq və Henrix Rorer, "Skanlama tünel mikroskopunu dizayn etdiklərinə görə" mükafatın dörddə birini qazandılar. 1988-ci ildə Qərbi Berlində vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Nobel Prize press release 
*Nobelprize including the Nobel Lecture, December 8, 1986 ''The Development of the Electron Microscope and of Electron Microscopy'' 
*Website containing memorial information published by the Ruska family
Polşa markası

**Polşa markası** () — 1917–1924-cü illərdə Polşa və 1921–1922-ci illərdə Mərkəzi Litvanın pul vahidi. 100 fenigə () bölünürdü. 1917-ci ildən Polşa Borc Kassası, daha sonra Polşa Xəzinəsinin Emissiya Ofisi tərəfindən buraxılırdı.

## Tarixi
Birinci Dünya müharibəsinin 1914 və 1915-ci il yürüşləri zamanı Rusiya imperiyasının tərkibində olan Polşa çarlığının ərazisi Almaniya və Avstriya-Macarıstan qoşunları tərəfindən işğal edildi. 1915-ci ildə işğal olunmuş əraziləri idarə etmək üçün Varşava General-Qubernatorluğu yaradıldı.

1916-cı ildə alman höküməti ostrubl adlı işğal pulunu buraxmağa başladı. General-qubernatorluğunun ərazisində ostrubl şərq bölgələrində istifadə olunurdu. 1917-ci ildə yeni işğal valyutası olan Polşa markasının buraxılışı başladıldı. 1916-cı ildə Polşa krallığının elan olunması və regen şurasının (hakimiyyəti formal olaraq onun əlində idi) yaradılmasına baxmayaraq, marka general-qubernatorluğunun adından buraxılırdı.

1917-ci ildə 1⁄2, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 və 1000 marka dəyərində banknotlar və 5, 10 və 20 feninq dəyərində sikkələr buraxıldı. 1918-ci ildə 1, 5, 10 və 20 feninq dəyərində sikkələr buraxıldı. Hər sikkənin üzərində "F" (Ştutqart) zərbxana işarəsi qeyd olunurdu. 1918-ci ildə müstəqilliyin elan edilməsi ilə Polşa markası dövriyyədə qaldı və Polşa Xəzinəsinin Emissiya Ofisi tərəfindən daha müstəqil dövlətin pul vahidi olaraq buraxıldı.

Müstəqillik dövrünün markası yalnız kağız əskinas şəklində buraxılırdı:

* 1919-cu il — 1, 5, 10, 20, 100, 500, 1000 marka,
* 1920-ci il — 1⁄2, 5000 marka,
* 1922-ci il — 10 000, 50 000 marka,
* 1923-cü il — 100 000, 250 000, 500 000, 1 000 000, 5 000 000, 10 000 000, 50 000 000, 100 000 000 marka.

Sərhədlərdəki dəyişiklik nəticəsində Polşanın tərkibinə müxtəlif valyutaların dövriyyədə olduğu yeni ərazilər daxil oldu, amma onlar da tədricən Polşa markası ilə əvəzləndi. Almaniya markası 20 noyabr 1919-cu ilədək, rubl 29 aprel 1920-ci ilədək və Avstriya-Macarıstan kronu 1920-ci il 15 yanvar—may ayınadək (100 kron = 70 marka nisbətində) dövriyyədə qala bilmişdilər.

20 yanvar 1924-cü ildə zlotı pul vahidi elan edildi (1 zlotı = 1.800.000 marka). Marka 1 iyul 1924-cü ilə qədər dövriyyədə idi.

## Sikkələr

## Banknotlar

### 1917-ci il banknotları

Fayl:1916 0,5.jpg|1/2 marka
Fayl:Polish banknote from 1917 - 10 Marek Polskich.jpg|10 marka


### 1919–1923-cü il banknotları

Fayl:1 Marka Polska (1919).jpg|1919-cu ilin 1 markası
Fayl:1919 100 marek.jpg|1919-cu ilin 100 markası
Fayl:500 Marka.jpg|1919-cu ilin 500 markası
Fayl:1000 marek polskich from 1919 - front.jpg|1919-cu ilin 1000 markası
Fayl:10 mln PKKP.jpg|1923-cü ilin 10 milyon markası


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Abolboda

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Riçard Teylor

**Riçard Teylor** ( ) – Kanadalı fizik və Stanford Universitetinin professoru idi. 1990-cı ildə "Zərrəciklər fizikasında kvark modelinin təkmilləşdirilməsində mühüm əhəmiyyətə malik olan proton, elektron və bağlı neytronların dərin inelastik səpilməsinə dair qabaqcıl tədqiqatlarına görə" Cerom Fridman və Henri Kendall ilə birlikdə  Fizika üzrə Nobel Mükafatına layiq görüldü.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Richard E. Taylor on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, December 8, 1990 *Deep Inelastic Scattering: The Early Years*