open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çexiya–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan–Çexiya münasibətləri** — Qazaxıstan Respublikası ilə Çexiya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Tarixi
Qazaxıstan və Yunanıstan əlaqələri SSRİ dövründə Çexoslovakiya–Qazaxıstan SSR münasibətlərinin tərkib hissəsi olmuş, Qazaxıstanın müstəqilliyinin bərpasından sonra yüksələn xəttlə inkişaf etməkdədir. İki ölkə arasında müstəqillik dönəmində ilk diplomatik əlaqələr 1 yanvar 1993-cü ildə təşkil edilmişdir. Qazaxıstanın Macarıstan və Çexiya Respublikalarında səfirliklərinin açılması eyni dönəmə təsadüf etmişdir. 1993-cü ilin sentyabrında bu ölkələrdə Qazaxıstana məxsus səfirliklər açılmışdır. 1994-cü ilin dekabrında isə Çexiyanın Qazaxıstanda səfirliyi açılır. 1997-ci ilin aprelində Qazaxıstanın Çexiyada diplomatik misiuası təşkil ediiir. 2004-cü ildən bu təşkilat səfirliyə çevrilir. Qazaxıstanın Çexiyadakı səfiri 2014-cü ilin aprelindən Elişka Jiqovadır. Çexiyanın Qazaxıstandakı səfiri isə 22 aprel 2015-ci ildən Serjan Abdıkarimovdur.

## Dövlət səfərləri
8 – 10 sentyabr 2004-cü ildən Çexiyanın Prezidenti Vaslav Klaus Qazaxıstanda rəsmi səfərdə olmuşdur. Bu səfər zamanı iki ölkə arasında deklorasiya imzalanmışdır. Əsasən iqtisadi, elmi-texniki standartlaşdırma, metrologiya və sertifikatlaşdlrma sahələrində anlaşmalar imzalanmışdır. 2012-ci ildə Çexiyaya isə Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev səfər etmişdir. İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin yüksəldilməsi məqsədli görüşlər keçirilmişdir. İki ildə sonra prezitentlər yenidən görüşmüş və çexlərin Qazaxıstan iqtisadiyyatın diverkasiyalaşmasına yardımını müzakirə etmişlər.

## İqtisadi əlaqələr
İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr əsasən 1996, 1998 və 2004-cü illərdə imzalanmış iki tərəfli əlaqələr zamanı müzakirə edilmişdir. 2009-cu ildə illik mal dövrüyyəsi 200 mln dollar, 2014-cü ildə isə 1,2 mld dollar olmuşdur. 2015-ci ilə olan məlumata görə isə neftin qiymətinin düşməsi ilə 666 mln dollar olmuşdur. İqtisadi əlaqələrin əsas istiqaməti kənd təsərrüfatı və maşınqayırmadır.

## Diplomatik misiya

Çexiyanın Qazaxıstanddakı səfirliyi Astanada, səfirlik nümayəndəsi isə Almatıda yerləşir. Qazaxıstanın Çexiyadakı səfirliyi Praqada, konsulluğu isə Yaromerjedə yerləşir.

## İstinadlar
Firdovsiyyə Əhmədova

**Əhmədova Firdovsiyyə Firdovsi qızı** — Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2014), Tarix üzrə fəlsəfə  doktoru, dosent, DİA-nın Tarix kafedrasının müdiri.

## Həyatı

## Elmi fəaliyyəti
"Nəriman Nərimanov – ideal və gerçəklik" kitabının, 40-dan çox elmi məqalənin, "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ensiklopediyası" iki cildliyində 200 məqalənin və 7 elmi toplunun tərtibçilərindən olmuşdur. Türkiyə və Bakıda keçirilmiş beynəlxalq konfransların iştirakçısı olmuşdur.

“METAFİZİKA” beynəlxalq fəlsəfi və fənlərarası araşdırmalar jurnalının 14-cü sayından jurnalın “Tarix, Arxeologiya və Antropologiya” üzrə redaksiya heyətinin üzvüdür.

## Kitab və məqalələri
Nəriman Nərimanov – ideal və gerçəklik. Bakı, 1998, 170 s.

"Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ensiklopediyası" iki cildliyində 200 məqalə

## Tədris-tədqiqat sahələri
Beynəlxalq münasibətlər tarixi

Azərbaycanın müasir dövr siyasi tarixi

Azərbaycan dövlətçilik tarixi

Azərbaycanda siyasi hakimiyyət və dövlət idarəçiliyi məsələləri

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi — 2014

## İstinadlar
Ənvər Abbasov

**Ənvər Abbasov** () — rejissor, aktyor, ssenarist, redaktor.

## Həyatı
Ənvər Abbasov 2009-cu ildən fəaliyyət göstərən Bacanaqlar komediyasının ssenari müəlliflərindən biri olmuşdur. 2015-ci ildən isə filmdən ayrılmışdır, filmin ssenarisini Ramin Hacıyev, Tərlan-Nur Yaşar yazmışdır. İlk dəfə Emil Abdullayevin rejissorluq etdiyi My Name is İntiqam filmi 2014-cü ildə çəkilmişdir. Bu filmin ssenarisini Fariz Əliyev, Ənvər Abbasov, qələmə almışdır. 2015-ci ildə isə filmin 2 ci hissəsi çəkilmişdir. Bu filmi İlham Yaşaroğlu çəkmişdir. Bu filmdə ssenari 4 insanın qələmindən keçmişdir: İlham Yaşaroğlu, Fariz Əliyev, Ənvər Abbasov. 2015 ci ildə isə Kənan Mahmudovun rejissorluq etdiyi Ay Brilliant komediyasının ssenari müəllifi olmuşdur. 2014 cü ildə "Qız Atası" komediyasının redaktoru və ssenari müəllifidir. 2015-ci ildən "Qardaşlar" komediyasının aktyoru və ssenari müəllifidir.Sonra yenə də Bacanaqlar komediyasının baş redaktorudur. Bozbaş Pictures komediyasının ssenaristidir.Hal-hazırda isə komedixana,kadrlar şöbəsi kimi komediyaların ssenaristidir.Həm də burada aktyor kimi fəaliyyət göstərir.

## Filmoqrafiya
#Bacanaqlar – senarist, aktyor, ssenarist
#3 bacı (film, 2012-2014) – (bədii serial) (rol: polis)
#Xoxan (film, 2014) – ssenarist
#Qız atası  (teleserial, 2014) – redaktor, ssenarist,
#My name is İntiqam (film, 2014) – aktyor, ssenarist
#Ay brilliant (film, 2015) – ssenarist
#Qardaşlar (teleserial, 2015) – aktyor
#My name is İntiqam 2: Moldova (film, 2015) – ssenarist, aktyor
#Axırıncı yol (film, 2016) – ssenarist
#Stalinin başı (film, 2016) – aktyor və Ssenarist
#Naxox (film, 2016) – ssenarist
#Nikolayın Evi – ssenarist, aktyor
#Kadrlar Şöbəsi – aktyor
#Komedixana – (2019-indiyəcən) ssenarist, aktyor
#Oğurlanmış Yeni İl - ssenarist, aktyor

## İstinadlar
Kostinin binası (Rostov-na-Donu)

**Tacir Kostinin gəlirli binası** - Rostov vilsyəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Çexov prospekti, Suvorov küçəsi ev 29/37 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri tacir Efim Yakovleviç Kostinə mənsub olmuşdur. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur və monumenal abidələri siyahısına daxil edilmişdir. Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Vəziyyəti idealdır.

## Tarixi
Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. 1917-ci ilə qədər bina  Malaya-Sadovnaya küçəsi, ev 37/35, Malıy prospekti ünvanında yerləşirdi. Tacirin bu binadan başqa Yağ zavodu belə olmuşdur. Binanın sahibi özü idi. Binada o həm də həyat yoldaşı Momna İvanovna Kostina ilə birgə yaşayırdırdı. Ailənin üç oğlan övladı vardı. Stepan Yağ zavodunu işlədirdi və oranın dahibi olmuşdur. Digər oğulları olan Filip isə şəhər birinci polis bölməsində işləyirdi.   Efim Yakovleviç Kostinin binası 1998-ci il 9 oktyabr tarixli, 411 saylı qərarla yerli əhəmiyyətli tarixi və mədəni abidə elan edilmişdir. Üstəlik qorunma altına alınmışdır.

File:ДД Е Я Костина 19 в Суворова,29 IMG 9515.JPG
File:Доходный дом Е.Я. Костина на Суворова.JPG


## Təsviri
Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Bu günə qədər mövcudluğu qorunub saxlanılmışdır. XXI əsrdə binada restavrasiya işləri aparılmışdır. Üstəlik fasadı yenilənmişdir. Bu məqsədlə kərpiç və digər materallardan istifadə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Poqodinin binası (Rostov-na-Donu)
* Eberqin binası (Rostov-na-Donu)
* Xacaevin binası (Rostov-na-Donu)

## Mənbə
* Проект и строительство конторы Госбанка 
## İstinadlar
Volkenşteynin binası

**L. F. Volkenşteynin gəlirli binası** - Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Stanislavski küçəsi, ev 104/25, Qazetnaya xiyabanı, liter А ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur abidələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Binanın sahibi Lev Filippoviç Volkenşteynin Rostovun tanınmış vəkillərindən olmuşdur. O, teatr həvəskarlarından olmuşdur. Üstəlik onun digər xoşbəxtliklərindən biri isə Anton Pavloviç Çexonla eyni birinci sinifdə oxumuşdur. Bu iki taqanroqlu gimnaziya məzunlarını birləşdirən teatr idi. Biri böyük dramaturq digəri isə 1890-cı illərdə Rostov-na-Donuda məşhur olan Asmolov teatrının sahibi olmuşdur.

Bina ilk əvvəllər bir mərtəbəli olmuşdur. Sinradan orada təmir işləri aparılmış, lepka elementləri əlavə edilmişdir. Bir zamanlar Anton Pavloviç Çexovun həyst yoldaşı ilə birlikdə bir müddət bu binada yaşamışdır.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. 1930-cu illərdə binaya iki mərtəbə əlavə edilmişdir. 1943-cü ildən binada Azov-Don paraxodçuluq təşkilatı yerləşirdi. Sonradan isə yenidən yaşayış binası kimi istifadə edilmişdir.

Binada yaşayan hazır ki sakinlərin sözlərinə görə onlardan öncə burada yaşamış sakinlərdən Anton Pavloviç Çexovun bu binanın ziyarət etməsi barədə məlumat almışlar. Doğrusu binanın sahibi haqqında heç bir məlumat yoxdur. Ancaq Filippoviç Volkenşteynin Parisdə 30 may 1935-ci ilfə ölməsi ehtimal edilir. Mühaciyyətdə olduğu müddətdə o, «İllyostrirovannaya Rossiya» jurnalı ilə sıx əlaqədə olmuşdur. Burada pnun Anton Pavloviç Çexovla bağlı xatirələri əks efilmişdir. Onun şəklini «Priazovski kray» qəzetinin saylarının birində görmək mümkün olmuşdur. O, qəzetin hüquqşunası olmuşdur. 
## Ədəbiyyat
* Вера Волошинова. Ростов -на-Дону: дом Льва Волкенштейна// газета «Молот». — 08.06.2012. №№ 77-78 — с. 6.

## Mənbə
*ЖИВОЙ РОСТОВ - “ГИМНАЗИЧЕСКИЙ ДРУГ И ТЕАТРАЛ”
*"Чеховский Ростов"
*Вера, Чехов, любовь

## İstinadlar
Uçan su şəlaləsi

**Uçan su** (, ) — Krım ərazisində, eyni adlı çay üzərində yerləşən şəlalə. Uçan su Krımın ən hündür şəlaləsidir. O dəniz səviyyəsindən 390 metr yüksəklikdə yerləşir. Şəlalə Yalta yaylasının cənub-qərb ətəyində yerləşir. Yalta şəhəri şəlalədən 6&nbsp;km şərqdə yerləşir. Şəlalənin hündürlüyü 98,5 metrdir.

Adın mənası Krımtatar dilinin cənubsahil dialektində "uçan su" mənasını verir (*uçan* — uçan, *suv* — su). Bundan başqa şəlalənin digər adları da mövcuddur: *Kremasto-Nero* ( — «asılan su») və *Axar su* ( — "axan su"). Sovet dövründə şəlaləyə verilən yerli adlar əvəzinə daha çox «Водопадная» adı verilmiş.

Uçan su şəlaləsi daha çox ilin yağışlı dövründə və qar əriyən zamanı bol sulu olur. Yay aylarında demək olar ki, şəlalənin suyu quruyur, sərt qış aylarında isə bəzən donur. Şəlalənin olduğu Uçan su çayı çox qısa olsa da meyilliyi çoxdur. Uzunluğu 7&nbsp;km, su toplayıcı sahəsi 28,9 км² olan bu çayda astana və şəlalələrə tez-tez rast gəlinir. Orta illik su sərfi 50 l/s-dir. Şəlalə iki hissədən ibarətdir. Yuxarı hissədə su toplayıcı qurğu inşa olunub. Binanın damına isə iri qartal heykəli bərkidilib. Su toplayıcı qurğudan su (300 min m³) Moqabi su anbarına gedir və Yaltanın su təchizatında istifadə edilir.

1947-ci ildə Uçan su ərazisi qoruq elan olunmuş, 1973-cü ildən isə şəlalə Yalta dağ-meşə təbiət qoruğu ərazisinə daxil edilmişdir.

## Maraqlıdır
Uçan su ilin isti aylarında bəzən quruyur. Bu da yayda onu görməyə gələn turistlərdə təəssüf hissi yaradır. Bu səbəbdən bəzən şəlaləyə gedən yolda "Şəlalə işləmir" tipli elanlara rast gəlmək olar.

## Ədəbiyyat
* *Ена В. Г.* Заповедные ландшафты Крыма. — Симферополь: «Таврия», 1989.
* *Кёппен, Пётр Иванович* О древностях Южного берега и гор Таврических. — , 1837.
* *Олиферов А. Н., Тимченко З. В.* Реки и озёра Крыма. — Симферополь: Доля, 2005.
* *Прусаков А. А., Козлов Е. Д.* Крым: Книга рекордов. — Симферополь: Сонат, 1999.
* *Тимченко З. В.* Водопады Крыма. — Симферополь: Доля, 2005.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Водопад Учан-Су: «летя­щая вода» 
* Водопад Учан-Су. Фото.
* Виртуальный тур по водопаду Учан-Су
Şərqi Sarayevo Universiteti

**Şərqi Sarayevo Universiteti** (, ; qısaca **UES**) — Bosniya və Herseqovinanın tərkibində olan Serb Respublikasının Şərqi Sarayevo şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Mitar Novakoviçdir.

## Tarixi
Şərqi Sarayevo Universiteti 1992-ci ildə yaranmışdır.

## Kitabxanası
Universitetin kitabxana fondu var.

## Kontingent
Universitetdə təxminən 15,000 tələbə təhsil alır.

## Rəhbərlik
Universitetə rəhbərliyi rektor edir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Şərqi Sarayevo

**Şərqi Sarayevo** () — Bosniya və Herseqovinanın tərkibində olan Serb Respublikasında şəhər. Ərazisi 1,450 km², əhalisi isə 2013-cü ilin məlumatlarına görə 61,516 nəfər olmuşdur.

## Əhalisi
Şəhər əhalisinin etnik tərkibi belədir:

## Təhsil
Şəhərdə 1992-ci ildən bəri Şərqi Sarayevo Universiteti fəaliyyət göstərir.

## İdman
Şəhərin "Slaviya" futbol klubu Serb Respublikasının Birinci Liqasında, "Famos Voykoviçi" isə Serb Respublikasının İkinci Liqasında iştirak edir.

"Slaviya" basketbol klubu milli çempionatda mübarizə aparır.

## Şəkilləri

Stambeni blok u Dobrinji.JPG|Şərqi İlica
Kapija grada, I.N.S..jpg|Şərqi Novo Sarayevo
Narodno pozorište.jpg|Milli teatr
Lukavica, Spasovdanska.jpg|Lukavisa
Pale4.jpg|Pale
Romanija, krajina.jpg|Sokolaç
Zavod za udžbenike, I.N.S..jpg|İnstitut


## İstinadlar
Velikanovnanın villası (Rostov-na-Donu)

**Velikanovnanın villası** - Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Serafimoviç küçəsi, ev 15 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1884-cü ildə başlanılmışdır. 1890-cı ildə inşa işləri sonlandılmışdır. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur abidələri siyahısına daxil edilmişdir. Binanın layihəsinin müəllifləri mühəndislər Nikolay Aleksandroviç Doroşenko, N. M. Solokov olmuşdur.

## Tarixi
1884—1890-cü illərdə rostovlu tacir Semyon İvanoviç Velikanov öz qızı Pelaqey üçün Kazan küçəsində villa inşa etdirmişdir. O, burada əri Matveey Kirilloviç Kozlovla birgə yaşamışdır. Matveey Kirilloviç Kozlovla dağ mühəndisi, şəhər dumasının üzvü olmuşdur. Villada ümumilikdə 28 otaq vardı. Üstəlik burada xidmətlər üçün zirzəmi və həyətyanı sahədə fontan vardı. Binanın fasadı neoklassizm stilində inşa edilmişdir.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Velikanovnanın villası milliləşdirilmişdir. 1921-ci ildə burada Marl Marks adına Rostov dövlət ictimai kitabxana təşkil edilmişdir. Hazırda burada Don dövlət ictimai kitabxanası yerləşir. Jurnalist Boris Olenin bu haqda «Molot» qəzetində yazırdı.

1994-cü ildə kitabxana yeni ünvana köçürülür. Kitabxana Puşkinskaya küçəsindəki binada yerləşdirilir. Velikanovnanın villasında isə B. M. Qrekov adına Rostov rəssamlıq uçilişi yerləşir.
## İstinadlar
Rusiya Mərkəzi Bankı

**Rusiya Mərkəzi Bankı** () və ya qısaca **Rusiya Bankı** () — Rusiya Federasiyasının mərkəzi bankı. Əsas mərkəzi Moskva şəhərində yerləşir. Rəhbəri Elvira Nabiullinadır. Rusiya rublunun banknot və metal pullarının yeganə istehsalçısıdır. Hökumətin pul və kredit siyasətindən məsuldur.

Rusiyadakı bütün banklardan üstündür. Rusiya hökuməti tərəfindən səlahiyyətləndirilən bu Bank, Rusiya Federasiyasını beynəlxalq maliyyə təşkilatlarında təmsil edir və pul siyasəti ilə bağlı beynəlxalq pul bazarı əməliyyatlarında iştirak edir.

## Tarixi

Rusiya Mərkəzi Bankının əsası 1860-cı ildə qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Vitold Rostropoviç

**Vitold Rostropoviç** (; 22 aprel 1856, Varşava quberniyası, Rusiya imperiyası — 25 sentyabr 1913, Voronej, Rusiya imperiyası) — pianoçu, pedaqoq, bəstəkar, naşir və fortepiano üçün pedaqoji pyeslər toplusunun tərtibçisi. Violonçelist Leopold Rostropoviçin atası, violonçelist Mstislav Rostropoviçin babası.

## Həyatı
Vitold 1870-ci ildə Leypsiqə köçür və orada mühəndis işini öyrənir. Eyni zamanda konservatoriyanın professorları Reyneke və Yadassonun rəhbərliyi altında musiqi təhsili alır. Musiqiyə olan hədsiz məhəbbət onu təmamilə özünə cəlb edir və artıq 1870-ci illərin axırlarında Vitold Rostropoviç Voronejda müəllim kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1880-ci ilin sentyabr ayında Voronej oğlanlar gimnaziyasında fortepiano üzrə müəllim işləyir. 16 il gimnaziyada müəllimlik fəaliyyət göstərən  Rostropoviçin rəhbərliyi altında çoxlu gənc istedadlar təhsil almışlar.

1880-ci illərin əvvəllərində Voronejda musiqi həyatının canlandığı bir zamanda musiqiçilərin qastrol səfərləri, gecə konsertləri, şəxsi məktəblərin açılması bütün qüvvə və həvəslə işləyən yerli insanlardan güc tələb edirdi. Belə ki, 1883-cü ildə "Rus musiqi cəmiyyəti" şöbəsinin Voronejda yaradılmasında zəhməti olanlar sırasında xüsusilə pianoçu Vitold Rostropoviçin də böyük rolu olmuşdur. 1880-ci illərin ortalarından başlayaraq Rostropoviç musiqi əsərlərinin müəllifi və redaktoru kimi məşhurlaşır. Rostropoviç 1913-cü il sentyabr ayının 25-də qəflətən vəfat edir. Voronejdəki Voznesenski qəbiristanlığında dəfn olunub. Məzarı bugünə qədər gəlib çatmayıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Leopold Rostropoviç
* Mstislav Rostropoviç
* Leopold və Mstislav Rostropoviçlərin ev-muzeyi
A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyası

**Dukmasovanın binası** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində təhsil mərkəzi. A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyaaı 1880-ci illərdə təsis edilmişdir. Binası isə Novoçekassk şəhəri Atamanakaya küçəsi, ev 42 ünvanında yerləşir. Qoruma statusuna malikdir. Regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir çox mənbələrdə Alekseevka uşqaq qızlar yetimxanası olaraq  gösyərilir.

## Tarixi
A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyasının fəaliyyəti 1880- 1889illərə təsadüf edir. Gimnaziya açıq tipli bir təhsil mərkəzi olmumdur. Burada əsasən orta təbəqənin övladları təhsil alsalarda digər təbəqələrin övladlarına belə rast gəlinirdi. 1921-ci ildə gimnaziya ikinci açıq tipli  birinci və ikinci dərəcəli sovet məktəbinə çevrilmişdir. Bir müddət sonra burada sənaye-iqtisadiyyat, elevator və veterenar texnikimu təşkil edilmişdir. XXI əsrdə bura Rusiya Federasiyası Kənd Təsərrüfatı və Sənaye Nazirliyi tərəfindən Rostov institinda təhsil alan kadrları qəbul edir. 1992-ci ildən bina arxitektur tikili və mədəni əhəmiyyətli obyekt olaraq qeydə alınmışdır. 
## Təsviri
A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyasının yerləşdiyi bina onun açılışından bir qədər öncə inşa edilmişdi. Bina iki məryəbədən ibarət idi. Ampir stilində inşa edilmişdi. Bunu isbstlayan pəncərə kənarlarının simmetrik ilması isbat edir. Binanın əsas girişi onun mərkəzində yerləşir. Finanın fasadı qədim elementlərlə işlənmişdir. Üstəlik rəngarəngliyi ilə seçilir. İkici mərtəbənin dekor elementləri daha zəngindir. Birinci mərtəbə barəsində isə bunu demək mümkün deyildir.

## İstinadlar
Don Dövlət Aqrar Universiteti

**Don Dövlət Aqrar Universiteti** — Şimali Qazqaz regionunda yerləşən ali təhsil mərkəzi. İnzibati baxımdan Rostov vilayəti, Persianov qəsəbəsində yerləşir. Ali təhsil mərkəzinin əvvəlki adı  *Don kənd təsərrüfatı universiteti* idi.

Don Dövlət Aqrar Universiteti Rusiyanın aparıcı universitetlərindən biridir. Təhsil mərkəzi 1907-ci ildə təsis edilmişdir.

## Rekordlar
1962-ci ildə ali təhsil mərkəzinin direktoru professor Panteleymon Efimoviç Ladan seçilir (1908—1983).

1980-ci ildə Don kənd təsərrüfatı universitetinin direktoru Vladimir İvanoviç Stepanov təyin edilmişdir (1938—2002).

2002-ci ildə isə Don Dövlət Aqrar Universitetinin direktoru Anatoli İvanoviç Baranikov təyin edilmişdir. 2013-cü ilin sentyabrından isə bu vəzifəni Aleksandr İvanoviç Klimenko icra edir.

## Xüsusiyyətləri

Don Dövlət Aqrar Universitetində 6000 tələbə təhsil alır. Burada 6 fakültə, 20 ixtisas, 40 kafedra fəaliyyət göstərir. Üstəlik tələbələrə 400 pedaqoq heyəti dərs deyir. Onların 60 nəfəri professirdur. Don Dövlət Aqrar Universiteti mövcudluğu dönəmində 80 min məzun buraxmışdır. Fəaliyyətinə görə 1966-cı ilin 27 oktyabr tarixində SSRİ Ali sovetinin Prezidiumunun qərarı ilə Qırmızı əmək ordeni ilə təltif edilmişdir.

### Fakultetlər və İxtisaslar
* **Aronomika**
** 110400 Aqronimika
** 110500 Bağçılıq
** 022000 Ekologiya
** 110100 Aqrokimya
* **Veterenar**
** 111201 Veterenar
** 110501 Veterenar-sanitar ekspertiza
* **Kənd təsərrüfatı məhsullarının hazırlanma texnologiyası**
** 110401 Zootexniya
** 110305 Kənd təsərrüfatı məhsullarının hazırlanma və emali texnologiyası
** 280102 İstesalatda texniki təhlükəsizlik
* **Biotexnologiya və məhsulların analizi**
** 260301 Ət və ət məhsulların texnologiyası
** 260303 Süd və süd məhsulların texnologiyası
** 260302 Balıq və balıq məhsulların texnologiyası
** 240902 Qida biotexnologiyası
** 080401 Məhsulların eksperizası
* **İqtisadiyyat**
** 080502 İqtisadiyyat və onun idarə edilməsi
** 080109 Mühasibat, analiz və audit
** 080105 Maliyyə və kredit
* **Pedaqoqika**
** 050501 Profesional təhsil: aqronom-pedaqoq, zoomühəndis-pedaqoq
* **Qiyabi təhsil bölməsi**
** Bütün istiqamətlərdə nütəxəsislərin hazlrlanması

Universitetdə həmçinin fəaliyyət göstərir:
* Əlavə profesional təhsil və beynılxalq ılaqələr mərkəzi
* Hazırlıq kursları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт университета
* Страница Донского ГАУ на Едином портале аграрных вузов России
* Сотрудники ДонГАУ — участники Великой Отечественной войны
Gəncə zəlzələsi

* Gəncə zəlzələsi (427) — Gəncədə 427-ci ildə baş vermiş zəlzələ.
* Gəncə zəlzələsi (1139) — Gəncədə 1139-cu ildə baş vermiş zəlzələ.
Pavel Anosov

**Pavel Petroviç Anosov** () – rus metallurqu.

## Haqqında
 
1917–47-ci illərdə Zlatoust zavodlarında işləmişdir. P. Anosov yüksək keyfiyyətli tökmə polad alınması proseslərini, metalın qaz sementlənməsi (dünyada ilk dəfə) prosesini, çuqunun əritmə yolu ilə polada çevrilməsi üsullarını, oda davamlı putaların alınma texnologiyasını və s. işləyib hazırlamışdır. İlk dəfə 1931-ci ildə polad ərintilərinin daxili quruluşunu tədqiq etmək üçün mikroskopdan istifadə etmiş və bununla da metalların mikroskopik analizinin əsasını qoymuşdur. Anosovun tədqiqatlarının nəticələri "Poladlar haqqında" (1941) kitabında ümumiləşdirilmişdir. 1993-cü ildə Rusiya Elmlər Akademiyası P. Anosov adına mükafat təsis etmişdir.

## Həmçinin bax
* Polad
* Metallurgiya

## İstinadlar
Butmir mədəniyyəti

**Butmir mədəniyyəti** — Bosna çayının (Bosniya) yuxarı və orta axarında Son Neolit – Erkən Eneolit dövrünə (e.ə. 5200–4600) aid abidələrin lokal qrupu.

## Təsviri

Adı 1893–1906-cı illərdə tədqiq olunmuş Butmir məskənindən (Sarayevo şəhəri yaxınlığında) götürülmüşdür. Ocaqları bayır tərəfdə yerləşən yarımqazma və yerüstü möhrə evlərdən ibarət kiçik kənd yerləri, həmçinin çaxmaqdaşı alətləri emalatxanalarının qalıqları aşkar olunmuşdur. Butmir mədəniyyətinə aid qaracilalı kasalar, bardaqlar, səhənglər, altlıqlı piyalələr, armudvarı amforalar, sivri oturacaqlı və konusvarı qablar, oyma, yaxud cızma və nöqtəşəkilli naxışlarla (kannelür, spiral, üçbucaq, romb və ziqzaqlar) bəzədilmiş dördayaqlı “mehrablar”, həmçinin naxışsız kobud keramika tapılmışdır. Antropomorf və zoomorf heykəltəraşlıq mövcud olmuşdur. Çaxmaqdaşıdan düzəldilmiş bıçaqşəkilli lövhələr, ərsinlər və oxlara rast gəlinmişdir. Təsərrüfatın əsasını toxa əkinçiliyi (buğda, arpa, mərci), qaramal, donuz yetişdirilməsi təşkil edirdi. Butmir mədəniyyətinə Vinça mədəniyyətinin güclü təsiri olmuşdur. Herseqovina, Dalmasiya, Adriatik dənizi adalarında Butmir mədəniyyətinə yaxın Xvar-Lisiçnitsi qrupu abidələri yayılmışdır. Son vaxtlar onları Butmir-Xvar mədəniyyətində birləşdirirlər. 
  
## Həmçinin bax
* Tunc dövrü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bosnien-Herzegowina, Okolište und Butmir 
* Sarajevo School of Science and Technology Tempus project JEP_41058_2006
Butrinti

**Butrinti** () — Albaniyanın cənubunda qədim şəhər.

## Tarixi

Əsasını e.ə. 7-ci əsrin sonu – 6 əsrin əvvəllərində illiriyalıların şəhər yerində Kerkiradan gəlmələr qoymuşlar. E.ə. 168-ci ildə romalılar tərəfindən tutulmuşdur. 15-ci əsrdə sakinləri tərəfindən tərk edilmişdir. Butrintidə arxeoloji qazıntılar 1927-ci ildən başlamışdır. Antik dövrdən akropolun (e.ə. 7–4-cü əsrlər), Şir və Skey qapılı şimal istehkamlarının (e.ə. 5–4 əsrlər), şəhərin şəhər hissəsinin (e.ə. 3 əsr) divarları; teatrı olan ticarət meydanı (e.ə. 3-cü əsrin sonu, kərpic skenaeramızın 2-ci əsri), Yuniya Rufina bulağı (e.ə. 4-cü əsr – eramızın 1-ci əsri, divar naxışlarının qalıqları), həmçinin portikin, pritaneyin, stoyanın, antlı (çıxıntılı) məbədin (mozaikalı döşəmə) və Minerva məbədinin (hamısı e.ə. 3-cü əsr), Eskulap məbədinin, nimfeyin, bir neçə termin, gimnasinin, (həndəsi ornamentli mozaikalar), peristili olan evin (hamısı eramızın 1–2-ci əsrləri), akvedukun (təqr. e.ə. 10 il), üçləçək planlı sarayın (eramızın 4-cü əsri, döşəmə mozaikaları) və Aşağı şəhərdə bir çox digər yaşayış və ictimai binaların xarabalıqları saxlanılmışdır. Baptisteri (6 əsr; 4 əsr termləri əsasında), T-şəkilli planı olan Məryəm ana bazilikası (6 əsr; rekonstruksiyası 9–10 və 13-cü əsrlər), 13–14-cü əsrlərə aid bir neçə kilsənin xarabalıqları, Venesiya qalası (15əsrin ortaları) orta əsr abidələrindəndir. Akropolda 3 nefli bazilikanın özülü (6 əsr) və qala (13–15 əsrlər, 19 əsrin əvvəli; Arxeologiya muzeyi, antik heykəl təraşlıq kolleksiyası) saxlanılmışdır. Arxeoloji qoruq olan Butrinti Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* GCatholic with incumbent bio links
Anortit

**Anortit** (yun. άνορθός – çəp) – plagioklazlar qrupuna aid süxur əmələgətirən mineral. Albit-anortit izomorf sırasının sonuncu üzvü. Kimyəvi tərkibi Ca(Al2Si2O8) (20,1% – CaO; 36,7% –Al2O3; 43,2% – SiO2). Sinqoniyası triklinikdir. Kristalları prizmatik, lövhəvidir. Yöndəmsiz dənələr formasında, sıx dənəli aqreqatlar şəklində rast gəlinir. Ağ, bozumtul, sarımtıl və s. rənglərdə olur. Şüşə parıltılıdır. Sərtliyi – 6–6,5, sıxlığı 2740–2760 kq/m³. Əsasi və ultraəsasi maqmatik süxurları (bazalt, qabbro və s.) əmələ gətirən mühüm minerallardandır. Xalis Anortit az tapılır. Anortitə meteoritlərdə də təsadüf edilir. Digər plagioklazlarla yanaşı saxsı istehsalında istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Emil Butru

**Emil Butru** (; ) — fransız filosofu.

## Həyatı
Ali Normal Məktəbdə təhsil almışdır. 1888-ci ildən Paris Universitetinin professoru, 1912-ci ildən Fransa Akademiyasının üzvü idi.

## Fəaliyyəti
Butru həyat, psixika və təfəkkür təzahürlərinin şərhində mexanistik determinizmə qarşı çıxaraq, varlığın maddi, instinktiv və şüurlu səviyyələri arasında radikal uçurum olduğunu iddia etmiş və vurğulamışdır ki, ali səviyyələr aşağı səviyyələrə müncər edilmir və onlardan asılı deyildir, onlara nəzərən “təsadüfidir”. Canlının keyfiyyət özü nəməxsusluğunu Butru iyerarxiya nizamına və fərdiləşməyə canatmada görürdü: “Həyat bu mənada əsl yaradıcılıqdır”.

Butru  ruhun ilkinliyini təsdiqləyərək hesab edirdi ki, varlığın səviyyələr iyerarxiyası azad ilahi yaradıcılıq aktının nəticəsidir. Bu iyerarxiya hər bir səviyyədə artan azadlığın inkişafının vasitəsi və şərti kimi çıxış edir. Butrunun ideyaları A.Berqsona, M. Blondelə təsir göstərmişdir.

## Əsərləri
* *De la Contingence des Lois de la Nature* (1874).
* *De Veritatibus Æternis apud Cartesium* (1874; translated into French by G. Canguilhem, *Des Vérités Éternelles Chez Descartes*, Paris: Alcan, 1927; Paris: Vrin-Reprise, 1985).
* *La Grèce Vaincue et les Premiers Stoïciens* (1875).
* *La Monadologie de Leibnitz* (1881).
* *Socrate, Fondateur de la Science Morale* (1883).
* *Les Nouveaux Essais, de Leibnitz* (1886).
* *Questions de Morale et d'Éducation* (1895).
* *De l'Idée de Loi Naturelle dans la Science et la Philosophie Contemporaines* (1895).
* *Études d'Histoire de la Philosophie* (1897).
* *Du Devoir Militaire à Travers les Âges* (1899).
* *Pascal* (1900).
* *Essais d’Histoire de la Philosophie* (1901).
* *La Philosophie de Fichte. Psychologie du Mysticisme* (1902).
* *Science et Religion dans la Philosophie Contemporaine* (1908).
* *William James* (1911).

### Tərcümələri
* *La Philosophie des Grecs*, by Eduard Zeller (1877–1884).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Works by or about Émile Boutroux at Internet Archive
* Emil Butrunun əsərləri
* Emil Butrunun məqalələri
Levon Larents

**Levon Larents (Kirişçiyan)** (,  1875 –  24 aprel 1915) — Erməni əsilli Osmanlı yazıçısı, tərcüməçisi, jurnalisti, redaktoru, şairi və müəllimi.

## Bioqrafiya
Levon Larents 1875-ci ildə İstanbulun Samatiya səmtində erməni əsilli bir ailədə anadan olmuşdur. Təhsilini 1902-ci ildə məzun olduğu yerli Robert Kollecində tamamlamışdır. Larents Robert Kollecində təhsil alan zamanlarda dostları ilə birlikdə "*Zepur*" adlı ermənidilli bir jurnalı nəşr edirdi. Məzuniyyətindən qısa bir müddət sonra Larents "*Puzantion*" qəzetinə yardım etməyə başlamışdır. Daha sonra Adabazarına köçərək oradakı "Qetronaqan Məktəbi"ndə Sivilizasiya tarixi dərsi keçirdi.

Larents 1905-ci ildə Hnçak siyasi partiyasının islahat hərəkatının bir parçası halına gələn Osmanlı İmperiyasındakı ictimai təzyiqdən qaçaraq ABŞ-yə qaçmışdır. Larents Masseçusets ştatının Boston şəhərində ikən, iki il "*Tsayn Hayreneats*" () adlı yerli erməni qəzetinin redaktorluğuna başlamışdır. Sonunda olan "Orosdi Back" topdan satış şirkətində işləyərkən, Misirin İsgəndəriyyə şəhərinə köçmüşdür. İsgəndəriyyədə olduğu zaman "*Azad Pern*" adlı yerli erməni qəzetində işləmişdir. Halbuki, Arpiyar Arpiyaryanın ölümündən sonra Yunanıstanın Afina şəhərinə köçmüşdür. 1908-ci ildəki Gənc Türklər inqilabından sonra Larents İstanbula geri qayıtmış və iki il "*Murj*" və "*Tsayn Hayreneats*" qəzetlərinin baş redaktoru olmuşdur. Larents İstanbul şəhərində olanda "*Trahkdi Yerker*" () adlı bir şeir kitabını nəşr etmişdir. Larents fransız və ingilis dilində olan çox sayda əsəri erməni dilinə tərcümə etmişdir. Bunlardan biri 1913-cü ildə nəşr olunan H. F. B. Lyinçin "*Ermənistan*" adlı əsəri idi. 1911-ci ildə Quranı erməni dilinə tərcümə etmişdir.

## Ölümü
Levon Larents 24 aprel 1915-ci il tarixində dostları ilə birlikdə həbs olunmuş və Ankaradakı Ayaş mahalına deportasiya edilmişdir. Orada həbsxanadan çıxarılmış və öldürülmüşdür.

## Həmçinin Bax
* Yenovk Şagen
* Vaqram Papazyan
* Erməni soyırımı

## İstinadlar
Butuan

**Butuan** — Filippində şəhər. Aqusandel-Norte əyalətinin inzibati mərkəzi, Karaqa rayonunun ən böyük şəhəri.

## Əhalisi
Əh. 309,7 min (2010).

## Coğrafiyası
Mindanao adasının şimalında, Aqusan çayının Mindanao dənizinin Butuan buxtasına töküldüyü yerdədir. Transfilippin avtomagistralında avtomobil yolları qovşağı. Bərə yolu Mindanao adasını Manila ilə birləşdirir. Yerli dəniz portu. Aeroport.

## Tarixi
İndiki Butuandan 5 *km* aralı olan ərazidə yaxşı vəziyyətdə qalmış ağacdan düzəldilmiş bir neçə dəniz gəmisi – “balanqay(uz. 15 *m*, eni 3 *m*) aşkar olunmuşdur. Gəmilər 320 ilə aid edilir. 7–15-ci əsrlərdə Butuan buxtasındakı məskən Çin, Şrivicayya və Macapahit İndoneziya dövlətləri ilə ticarət əlaqələri saxlamışdır. Məskənin “Butuan” adı ilk dəfə 11-ci əsrin əvvəllərində qeyd olunur. 1521-ci ildə F. Magellanın ekspedisiyası buraya çatmışdı; hesab edilir ki, Butuanda yerli racəsinin yanında Filippin İspaniyanın müstəmləkəsi elan olunmuşdu. Butuanda 1899-cu ildə Mindanao adasında ilk dəfə olaraq birinci Filippin respublikasının bayrağı (millətə məxsus müqəddəs əşya kimi xüsusi xəzinədə saxlanılır) qaldırılmışdı. 1901-ci ildən ABŞ-nin nəzarəti altında idi; 1907-ci ildən Aqusan  (1914-cü ildən Regionun tarixi və mədəniyyəti muzeyi (arxeologiya və etnoqrafiya ekspozisiyaları), “balanqay” qayıqları muzeyi; yepiskopluğun kilsə varidatı muzeyi; “Süprem” və s. teatrlar, ekoloji “İlk pasxa messası parkı” var.

## Sənayesi
Butuan Aqusan çayı vadisi rayonunun ticarət-paylaşdırıcı (meşə tədarükü, qızıl hasilatı; abak, yağlı və kokos palması, banan, kasava və s. becərilməsi) mərkəzidir. Kənd təsərrüfatı xammalı, balıq və dəniz məhsullarının emalı müəssisələri fəaliyyət göstərir; sallaqxana və soyuducu var. Sərinləşdirici içkilər, tikinti materialları, taxtadan məmulatlar, bəzək əşyaları istehsal olunur. Aqusan-del-Norte) əyalətinin inz. mərkəzi olmuşdur. 1950-ci ildə şəhər, 1985-ci ildə iri şəhər statusunu almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Butuan Şəhəri rəsmi vebsaytı 
* 
* Butuan şəhərinin Facebook səhifəsi
Qazaxıstan türkləri

**Qazaxıstan türkləri** — diasporu XX əsrin 20-ci illərində SSRİ tərəfindən həyata keçirilən sürhün siyasəti nəticəsində formalaşmışdır. Hazırda az saylı xalqlar arasında əhalisinin sayına və yüksək artım xüsusiyyətlərinə görə seçilir. 1 yanvar 2014-cü il məlumstına görə ölkədə 105 min türk yaşayır. Bu göstəriciyə görə isə milli azlıqlar arasında doqquzuncudur. Qazaxıstan SSR statistikasına ilə bü günki nəticələri incələdikdə əhalinin sayının iki dəfə artdığını müşahidə etmək mümkündür. Qazaxıstanda yayılmış türklərin böyük hissəsi Gürcüstandan sürgün edilmiş mesxeti türklərdir. Bununla belə 1990-ci illərdə Qazaxıstanda Türkiyədən olan vətəndaşlar peyda olmuşdur. Eyni dilə sahib olsalarda Mədəni baxımından iki qrup arasında fərqli həyat tərzi və düşüncəsi vardır. Burada yaşayan mesxeti türkləri şəhər ətrafı kənd təsərrüfatı ilə məşğul olduğu halda, Türkiyədən gəlmiş türklər isə tikinti, neft hadilatı və təhsil sahələrində çalışırlar.

## Formalaşma tarixi
Qazaxıstan SSR ərazizisinə mesxeti türkləri Stalin represiyası və deportasiyası zamanı peyda olmuşlar. Onlar əsasən Qazaxıstanın cənub vilayətlərinə və Mərkəzi Asiyanın digər ərazilərinə köçürülmüşdür. 1956-cı ilə qədər onlar yaşadığı ərazini tərk edə bilməzdilər. Sonradan onlar haqsızlığa uğramış xalq olaraq qeydə alınmışdır. Bu hüququn əldə edilməsinə baxmayaraq onların bir qismi geriyə qayıtmamışdlr. Ancaq kütləvi emmiqrasiya 1990-cı ildə başlanmışdır. Bununla belə 1994-ci ildə emmiqrasiyanın pik dönəmi olmuşdur. Əhalinin artmasının səbəbi isə Özbəkistan və Qırğızıstandan mesxeti türklərin böyük qismi Qazaxıstana köçmüşdür. Qazaxıstanda olan mesxeti türklərin böyük qismi Almatı və Cambul vilayətləri ərazisində cəmləşmişdi. Köç nəticəsində Cambul vilayətində əhali sayına görə özbək əhalisinin sayından çoxalaraq 4-cü yeri tutmuşdur. Sovetlər dönəmində türklər Qazaxlstan SSR ərazisində təşkil edilən kolxoz sisteminə uyumlu deyildilər. Hələ sovet dönəmində həyətyanı təsərrüfatla məşğul olur, hazırladığı məshulları Almatı bazarına çıxarırdılar.

## Konflikt
2006-ci ilin oktyabr ayında Tenqiz yatağı ərazisində türklərlə (Türkiyədən gəlmiş işçilər) qazaxlar arasında kütləvi daha olmuşdur.

Mesxeti türkləri ilə qazaxlar arasında demək olar ki, bir problem yaşamamışdır. Ancaq 17 fevral 2016-cı ildə Burıl kəndində Mesxeti türkləri ilə qazaxlar arasında millətlər arası narahatlıqlar yaşanmışdır.

## İstinadlar
Stokholm terror hücumu (2017)

**Stokholm terror hücumu**  - İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində çatdırılma xidməti göstərən yük maşını ilə törədilmiş terror hücumu. Hadisə nəticəsində 4 nəfər həlak olub, 9 nəfəri ciddi olmaqla 15 nəfər yaralanıb. Yük maşını insanların çoxluq təşkil etdiyi əraziyə daxil olaraq, qarşısına çıxan mülki əhalini əzib. Hadisəni təşkil etməkdə günahlandırılan 39 yaşlı Özbəkistan vətəndaşı həmin gün yerli polis tərəfindən həbs olunub. Stokholm terror hücumu oxşarlıq baxımından 2016-cı ildə Fransanın Nitsa şəhərində törədilmiş və 87 nəfərin ölümünə səbəb olan terror hücumu ilə bənzərlik təşkil edir.

## İstinadlar
Butunqlar

**Butunqlar** (butonlar) — İndoneziyada (Butunq, Muna və digər adalarda) xalq.

## Təsviri
Sayları 150 min nəfərdir (1995). Avstrasiya dil ailəsinin Qərbi Avstroneziya qrupuna aid dillərdə və dialektlərdə danışırlar: butunq, yaxud volio, sia-sia, tukanqbesi və s. Həmçinin İndoneziya, bugi, makasar dilləri yayılmışdır. Qonşu Vovoni, Tukanqbesi, Muna adalarının əhalisi ilə birlikdə bunqkular, morilər və lalakilərə qohum olan mədəni-dil birliyini təşkil edirlər. Dindarları müsəlmandır, Butunqların layololar subetnik qrupunda xristianlar da var.

## Tarixi
Butunqlar dənizçi və tacir olmuşlar, 19–20-ci əsrlərdə muzdla və mövsümi iş yayılmışdır. Şərqi İndoneziyada, xüsusilə Molukk adalarında geniş şəkildə məskunlaşmışlar. Qohum xalqlar və Sulavesinin cənub-şərqindəki bəzi sahilboyu rayonların əhalisi ilə birlikdə 17–20-ci əsrlərdə Butunq sultanlığının tərkibində olmuşlar. Ənənəvi məşğuliyyətləri tropik toxa əkinçiliyidir (qarğıdalı, quru dərələrdə yetişdirilən çəltik, darı, batat, kokos palması). Balıqçılıq, xırda pərakəndə ticarət, gəmiçilik, muzdlu işlə də məşğul olurlar. Sənətkarlıq sahələri: qayıq düzəldilməsi, mis emalı, toxuculuq, həsir və zənbil hörülməsi. Yaşayış məskənləri pərakəndədir. Taxtadan tikilən evləri yortacəsaslıdır. Kişi geyimi avropasayağıdır, qadın geyimi saronqdur. Yeməkləri, əsasən, düyü, qarğıdalı sıyığı, tərəvəz sousu, təzə və fermentləşdirilmiş balıqdır Əyanlara və azad icma üzvlərinə ənənəvi bölgü saxlanılmışdır. Nikah matrilokal, sonra neolokaldır. Başlığa dair razılıq vasitəçi qismində çıxış edən kəndxuda ilə əldə olunur. Ənənəvi etiqadları animizm və əcdadların kultudur. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* A Possession-Trance Ritual on Bonerate, Indonesia
Lüsyen Buva

**Lüsyen Buva** (; ) — fransız şərqşünası.

## Fəaliyyəti
Beynəlxalq Asiya Cəmiyyətinin üzvü (1889). M.F. Axundzadənin “Aldanmış kəvakib” povestini, “Hacı Qara”, “Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli şah” komediyalarını fransız dilinə çevirmiş, “Jurnal Aziatik”də dərc etdirmişdir. 1899-cu ildə bir müddət Parisdə yaşamış, Məhəmməd ağa Şahtaxtlı ilə tanış olmuş, sonralar M. Şahtaxtlı və onun redaktorluğu ilə nəşr edilən “Şərqi-Rus” qəzeti ilə əməkdaşlıq etmişdir. Buvanın “Jurnal Aziatik”də Azərbaycan ədəbiyyatına və mətbuatına dair bir sıra məqalələri dərc olunmuşdur (“Azəri türklərində bir siyasi-ictimai qəzet” və s.). 1922-ci ildə Parisdə çap edilmiş Y.V. Çəmənzəminlinin “Azərbaycan ədəbiyyatına bir nəzər” əsərini də fransız dilinə tərcümə etmişdir.

## Əsərləri

### Tərcümələri
* Mirza Feth-Ali Achonzade: *Monsieur Jourdan, le botaniste parisien, dans le Karabâgh, et le derviche Mèst Alî Châh, célèbre magicien. Comédie en 4 actes*. Éditions Leroux, Paris 1906.
* Mirza Feth-Ali Achonzade: *L’aventure de l’homme avare. Comedie en 5 actes* (Deux comedies turques). Imprimerie Nationale, Paris 1904.
* Mirza Feth-Ali Achonzade: *Histoire de Yoûsouf Châh. nouvelle historique*. Paris 1903

## İstinadlar
Qazaxıstan belarusları

**Qazaxıstan belarusları** -  Qazaxıstan ərazisində yayılmış belarus diasporu.
## Statistika
12 yanvar 2012-ci il məlumatına görə Qazaxıstan ərazisində 63 694 belarus yaşayır. Belarusların böyük qismi Kostanay (21 min), Karakanda (18 min), Akmola (16 min), Şimali-Qazaxıstan (9 min) vilayətlərindı yaşayır. Qazaxıstan ərazisində aparılan siyahıya alınma (belarusların say dinamikası): 1926 il — 25584 nəfər, 1939 il — 31 614, 1959 il — 107 309, 1970 il — 198 430, 1979 il — 181 821, 1989 il — 178 325, 1999 il — 111 924, 2009 il — 66 476.

## Tarix
Qazaxıstan ərazisində ilk belarus diasporu Konstantin Semyonoviç Kalinovskinin üsyanından sonra meydana gəlmişdir. Üstəlik XX əsrin əvvəllərində Stolıoinin həyata keçirdiyi aqrar islahatlar zamanı belarusların bir qismi Qazaxıstana köçürülmüşdür. Onlar özləri ilə birlikdə mədəniyyətlırini gətirirdilər.

İkinci Dünya müharibəsi ilə əlaqədar olaraq Qazaxıstan ərazisinə 10,7 min dövlət işçisi ailəsi ilə birlikdə köçürülmüşdür. Bura Belarus opera və balet, dramaturgiya teatrlarının kollektivləri belə köçürülmüşdür. 4 sentyabr 1941-ci ildən 1942-ci ilin aprelinədək onlar 8 konsert, 12 tamaşa və 21 hərbi qospital konserti vermişlər. Almatada Belarus opera və balet teatrının müğənnisi Larisa Pompeaevna Aleksandrovskaya yaşamışdır. O, qazax artisti Kulyaş Jasımova ilə birlikdə Almata və Karakanda işçi klublarında çıxışlar etmişlər. Almata kinostudiyalarında belaruslu Vladimir Vladimir Korş-Salbın 1942-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi dönəmində ilk Belarus filmini çəkmişdir. 1974-cü ildə Qazaxıstan SSR ərazisində Belarus ədəbiyyatı günləri keçirilmişdir.

## Müstəqil Qazaxıstanda belaruslar
XX əsrin 90-cı illərində Qazaxıstan ərazisində mədəniyyət mərkəzləri təşkil edilmişdir. Onlar əsasən Pavlodar, Ust-Kamennoqorsk, Astana, Kostanay, Karakanda, Kokşetau, Petrovavlosk ərazilərində yerləşir. Bu mədəniyyət mərkəzlərinin sayı 10-dur. Misal: Almata - rəhbəri L. M. Pitalenko, Pavlodar — İ. L. Boqnat, Karakanda - A. A. Xuka, Şimali-Qazaxıstan — V. R. Solapava, Kostanay — V. L. Şevçenko, Astana — F. A. Romanov.

## Ədəbiyyat
* Беларускае замежжа // Энцыклапедыя. — Мінск : Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2010. — 480 с. : іл. Цвёрдая вокладка. На беларускай і рускай мовах. ISBN 978-985-11-0534-8
## İstinadlar
Niyə? 2

**Niyə? 2** – 2017-ci ilin Azərbaycan filmi. "Niyə?" filminin davamıdır.

## Məzmun
Filmin qəhrəmanı Asiman (*[[Fərda Amin]]*) Bakıya gəlir. O, babası haqqında eşitdiyi fikirlərdən sonra dostu İsabala ilə Şəkiyə nənəsinin yanına gedir. Filmin əsas süjet xətti iki dostun Şəkidə başlarına gələn maraqlı əhvalatlar üzərində qurulub.

Film həmçinin *"Park Cinema"*da izləyici rəğbətini qazanıb və tamaşaçıların sevimlisinə çevrilib. Filmin çəkilişləri Şəkidə baş tutub.

## Rollarda
* Fərda Xudaverdiyev
* Müşfiq Şahverdiyev
* Aqil M. Quliyev
* Elsevər Mehdizadə

## Filmin heyəti
* *Ssenari müəllifi*: Fərda Xudaverdiyev
* *Quruluşçu Rejissor*: Ruslan Hüseynov
* *Quruluşçu Operator*: Əli Sultanov
* *Quruluşçu Rəssam*: Şahin Həsənli
* *Səs rejissoru*: Azad Vəliyev
* *Baş prodüser*: Coşqun Vəliyev

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
* Treyleri izlə
* Filmi izlə
Cəmilə (şəhər)

**Cəmilə** () — Əlcəzairin şimal-şərqində, Təll-Atlas diyarında, Setiv vilayətində kənd. Eramızın 96–97 illərində Qədim Romanın bərbərlərlə mübarizəsi zamanı hərbi koloniya və istehkam kimi salınmış *Kuikul* şəhərinin yerində yaranmışdır. Şəhərin çiçəklənmə dövrü II əsrin ortaları – IV əsrə, Roma əyaləti Numidiyanın iri mərkəzi olduğu vaxta təsadüf edir.

III əsrdə əhalisinin sayı 20 min nəfərə çatmışdı. 455-ci ildə vandallar tərəfindən tutulmuş, 533-cu ildə bizanslılar tərəfindən geri alınmışdır.

VI əsrin sonlarında şəhərin tənəzzülü başlamışdı. 1909-cu ildən etibarən Cəmilədə müntəzəm qazıntılar aparılır. Qədim şəhərin şimal hissəsi müntəzəm planlıdır: hər iki tərəfində sıra sütunlar olan enli döşənmiş əsas küçə, Köhnə forumun, bazar, Venera məbədi və yaşayış evlərinin xarabalıqları aşkar olunmuşdur.

Şəhərin bayırında 3 min nəfər tamaşaçı yeri olan teatr binası (161), *Kommod termaları* (183–185), *Karakalla tağı* (216), *Severlərin forumu*, *Apsidalı ev*, fəvvarələr inşa edilmişdi. Qədim şəhərin xarabalıqları Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Antik kənd yaxılığında *arxeologiya muzeyi* fəaliyyət göstərir. Burada Cəmilədən tapılmış antik mozaikalar, heykəllər, keramika və tunc əşyalar sərgilənir.

## Qalereya

Fayl:Collones en ruine a Djémila 1.jpg|
Fayl:Petite porte a Djémila.jpg|
Fayl:Temple Septimien a Djémila 3.jpg|
Fayl:Temple Septimien a Djémila 4.jpg|
Fayl:Site archéologique de cuicul (Djemila) الموقع الاثري بجميلة 4.jpg|
Fayl:Djmila - Algérie.jpg|
Fayl:Djemila15 0510.jpg|
Fayl:Temple Septimien a Djémila 1.jpg|


## İstinadlar

## Mənbə

*
Jak Sayabalyan

**Jak** və ya **Cek Sayabalyan (Paylaq)** (,  iyun 1880 —  1915) — Erməni əsilli Osmanlı jurnalisti, tərcüməçisi və Konyadakı Böyük Britaniya səfirinin müavini.

## Bioqrafiya
Jak Sayabalyan 1880-ci ilin iyun ayında Osmanlı İmperiyasının Konya vilayətində anadan olmuşdur. Atası Konya qubernatoru idi. Sayabalyan ibtidai təhsilini Konyadakı yerli bir məktəbdə tamamlamışdır. 1896-cı ildə İstanbula gedərək "Reteyos Berberyan adına erməni məktəbi"nə daxil olmuşdur. Sayabalyan təhsilini iki il ərzində İzmirdə yerləşən Amerikan Kollecində davam etdirmişdir. 1904-cü ildə Amerikan Kollecində təhsilini tamamladıqdan sonra ingilis dilində səlis danışan Sayabalyan, Konyaya geri qayıdıb Britaniya səfirliyinin tərcüməçisi olmuşdur. 5 il tərcüməçilik etdikdən sonra, Sayabalyan İstanbula geri qayıtmış və müxtəlif yerli ermənidilli qəzetləri və jurnalları üçün jurnalistlik etməyə başlamışdır. Konyanı təmsil edən "Erməni Millət Məclisi"nin üzvü olmuşdur. "*Surhantaq*" və "*Massis*" kimi yerli ermənidilli qəzetlərində işləmişdir. Sayabalyan "*Massis*" qəzetində işlədikdən sonra şeirlərini və hekayələrini qələm adı olan "V" ilə imzalayırdı.

## Ölümü
24 aprel 1915-ci il tarixində Jak Sayabalyan dostları ilə birlikdə İstanbuldakı evində həbs olunmuş və Çanqırıya deportasiya edilmişdir. Oradakı həbsxanadan çıxarılmış və Ankarada öldürülmüşdür.

## Həmçinin Bax
* Osmanlı erməniləri
* Levon Larents
* Yenovk Şagen

## İstinadlar
Ceyms Stüart (siyasətçi)

**Ceyms Stüart** (d. 1531 — ö. 23 yanvar 1570) — Şotlandiya kralı V Ceymsin illeqal oğlu kimi Stüartlar sülaləsinin bir üzvüdür. Bundan başqa ögey bacısıoğlu olan I Ceymsin səltənət naibi kimi 1567–1570-ci illərdə ölkəni idarə etmişdir.

## İstinadlar
Armen Doryan

**Armen Doryan** (, ) — Osmanlı İmperiyası dövründə yaşamış tanınmış erməni şair, müəllim və redaktor.

## Həyatı
Armen Doryan 1892-ci ilin yanvar ayının 28-də Osmanlı İmperiyasının Kastamonu vilayətinin Sinop şəhərində anadan olub.. Doryan İstanbula köçmüş, orada ibtidai təhsilini Pangaltı Mıxitarist Erməni Məktəbində almışdır.. Təhsilini bitirdikdən sonra 1911-ci ildə Fransaya getmiş və işlərini Paris Universitetində davam etdirdi. Fransız ədəbiyyat səhnəsinə qatıldı və Fransız qəzeti *L'Arène-*ni () qurdu. 1913-cü ildə o və digər tanınmış Fransız şairlər, panteist ədəbiyyat məktəbini qurdu. Doryanın "*Fransadakı o zamanki sembolistlər, bu gözəl yuxuları birləşdirən ehtişamlı bir yazı stili ilə o qədər qızdırmalı bir gücü olan bir gənc görmədiklərini…*" söylədiyi deyilir. 1914-cü ildə Paris Universitetindən məzun olduqdan dərhal sonra Doryan İstanbulda müəllim oldu və Erməni və Fransız ədəbiyyatını keçdi.

## Ölümü
1915-ci ilin Aprel ayının 24-də Armen Doryan şagirdlərinə dərs keçərkən həbs olundu və Çanqırıya deportasiya edildi. Orada həbsxanadən çıxarıldı və Ankara yolunda öldürüldü. Öldürüldüyü vaxt 23 yaşında idi.

## Həmçinin bax
* Osmanlı erməniləri
* Levon Larents
* Jak Sayabalyan

## İstinadlar
Ceyms Hepbörn

**Ceyms Hepbörn** () — Şotlandiya kraliçası Mariya Stüartın üçüncü və son əri olan Şotlandiyalı əsilzadə.

## İstinadlar
Tretyakovun binaları (Taqanroq)

**Tretyakovun binaları** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən iki mərtəbədən ibarət olan üç bina. Bina Petrovskaya küçəsində yerləşir. edilmişdir. 1992-ci il 31 dekabr tarixli 124 saylı qərarına əsasən regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Ünvan: Taqanroq şəhəri, Petrovskaya küçəsi ev 41, 43, 45.
## Tarixi
Üç iki mərtənədən ibarət olan bina Petrovskaya küçəsi ev 41, 43, 45 ünvanlarında vahid bir ansambl təşkil edir. Binalar 1861 — 1865-ci illərdə hazırlanan layihəyə əsasən tacir Vasili Niikolayeviç Tretyakovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir.

Üç binanın üçündə də ikinci mərtəbələrində eyvanlar mövcud olmuşdur. Binalar gəlirli binalar olaraq inşa edilmişdir.

## Petrovskaya küçəsi. 41
Petrovskaya küçəsi ev 41 ünvanında yerləşən bina 1860-cı illərdə inşa edilmişdir. Bina istifadəyə verildikdən sonra birinci mərtəbəsində burada Pampulovun tütün mağazası yerləşirdi. Sonradan burada kolbasa mağazası açılmışdır. Tretyakov binadan kifayət qədər gəlir əldə edə bilməmişdir. 1881-ci ildə Don Torpaq bankına olan borcla əlaqədar satılmağa çıxarılmışdır.

## Petrovskaya küçəsi. 43

Petrovskaya küçəsi ev 43 ünvanında yerləşən bina 1870-ci illərdə inşa edilmişdir. Tikintisindən dərhal sonra burada maqazin-atelye yerləşirdi. Bu mağaza M. Henen Fontenə məxsus olmuşdur. Onun mağazasının yanında isə tacir Qriqori Falkerin mağazası yerləşirdi. Burada rus, ingilis, fransız, polyak çantaları və paltolar satılır.

## Petrovskaya küçəsi. 45
Petrovskaya küçəsi ev 45 ünvanında yerləşən bina 1870-ci illərdə inşa edilmişdir. Bu Tretyakovun inşa etdirdiyi üçüncü bina olmuşdur. İki mərtəbəli binanın fasad hissədən beş girişi vardı. Pəncərələr arasında və binanın damında «HOTEL in NORD» yazısı vardı.

Tretyakovun ticarəti tərk etmədindən sonra binanın sahibi Xandrinlər ailəsi olmuşdur. Onlar bura 1925-ci ilə qədər sahib idilər.

## Arxitekturası
Taqanroq şəhəri, Petrovskaya küçəsi ev 41, 43, 45 ünvanında yerləşən bina vilayət klassizmi stilində inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir
## Ədəbiyyat
* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0.

## Mənbə
* Таганрог ул. Петровская, 41
* Таганрог ул. Петровская, 43
* Таганрог ул. Петровская, 45
* Чеховский Таганрог 
## İstinadlar