Tam metal gödəkçə

**"Tam metal gödəkçə"** () — rejissor Stenli Kubrikin Vyetnam müharibəsi ilə bağlı çəkdiyi film. Bu, rejissorun son işlərindən biridir. Film Qustav Hesfordun “Qocalar”  romanı əsasında çəkilib, çoxsaylı mükafatlar və nominasiyalar alıb; 1988-ci ildə Ən Yaxşı Uyğunlaşdırılmış Ssenari nominasiyasında Oskara namizəd olub.

## Məzmun
Yeni qəbul edilənlər Cənubi Karolina ştatının Parris adasına dəniz piyadaları bazasına gəlir və burada səkkiz həftəlik əsas döyüş təliminə başlayırlar. Baş məşq təlimatçısı komendor-çavuş Hartman yeni qəbul olunanları sərt, alçaldıcı rəftara məruz qoyur. Hartman cərgə qarşısında iki “sevimli” seçir – çavuş zarafat etmək istəyəndə dərhal baş qəhrəmanı döyür və ona “zarafatcıl” () ləqəbini verir. İkincisi - "sıravi Qomer Payl" () ləqəbi verdiyi kök və yöndəmsiz Leonard Lourensdir. Payl daim təlimlərdə geri qalır və Hartman Cokeri komandanın lideri təyin edir və ona Pyle ilə çalışmağı əmr edir. Lakin Leonard yenə də yoldaşlarını ruhdan salır: Hartman Leonardın sinəsindəki kilidin açıldığını görür və sıravinin yeməkxanadan gətirdiyi ponçiki tapır və bundan sonra taqımın Lourensin pis əməllərinə görə “qrup cəzasına” məruz qalacağını bildirir. Ertəsi gün Lourens yenidən taqımı yerə buraxır və həmin gecə bir qrup döyülür.

Təlim, qaçış və atış meydançaları bəzən Cokerin şərhləri ilə müşayiət olunur, o şərhlərdən birində dəniz piyadalarının robotlara deyil, qatillərə ehtiyacı olduğunu qeyd edir. Təlim boyu serjant Hartman döyüş meydanında sağ qalmağın əsas şərti kimi əsgərlərdə “əsl qatil” instinktini inkişaf etdirməyə çalışır. Təlimatlarında çavuş qatillər Çarlz Uitmanın və ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusunda xidmət etmiş Li Harvi Osvaldın atıcılığına heyran qalır. Təlimin sonunda Payl öz bacarıqlarını kəskin surətdə təkmilləşdirərək nümunəvi əsgər olur, lakin onun psixikası pozulur: Coker onun tüfənglə danışdığını görür. Andiçmə mərasimindən və paraddan sonra təlim-məşq toplanışının məzunları əlavə təlim almaq üçün ixtisaslara təyin olunurlar; demək olar ki, bütün taqım (Payl və Kovboy daxil olmaqla) piyada qoşunlara təyin olunur. Hartmanın təəccübünə görə, Coker hərbi jurnalistikaya təyin olunur. Çavuş soruşanda Coker cavab verir ki, bir dəfə məktəb qəzetində yazısı çıxıb.

Təlimin son gecəsi Coker kazarmada gecə növbətçiliyindədir. O, tualetdəki səs-küyə gəlir və orada sıravi Lourensin M14 tüfəngini tam metal gödəkçə güllələri ilə doldurduğunu görür. Coker Payldan silahını yerə qoymasını və kazarmaya qayıtmasını xahiş edir, lakin Lourens onları qışqırıqlarla müşayiət edərək məşqlər etməyə başlayır. Səs-küydən oyanan Hartman tüfəngi tələb edir, lakin Payl çavuşu sinəsindən güllələyərək öldürür. Daha sonra unitaza oturaraq öz ağzına atəş açır.

Hartmanın tağımının əsgərləri Vyetnam müharibəsinə göndərilir. Joker ordu qəzeti "Stars and Stripes" üçün müharibə jurnalisti olur. Coker vaxtaşırı cəbhə bölgələrini ziyarət edir. İnsanları öldürməyin nə olduğunu düşünür. Cokerin köməkçisi, fotoqraf Rafterman birbaşa döyüşlərdə iştirak etmək üçün ön cəbhəyə aparılmağı xahiş edir, lakin Coker tərəfdaşının mümkün ölümünə görə məsuliyyət daşımaq istəməyərək imtina edir. Jurnalistlərin toplantısında “Ulduzlar və zolaqlar”ın redaktoru əsgərlərin ruh yüksəkliyini yüksəltmək üçün onlardan “həqiqəti vətənpərvər şəkildə əks etdirməyi”, yəni obyektiv hadisələri təhrif etməyi tələb edir. Coker mübahisə edir, o da redaktora Vyetnam Yeni ili ərəfəsində Şimali Vyetnam ordusunun qarşıdan gələn hücumu barədə danışır, lakin ona inanmırlar. Gecələr hərbi baza atəşə tutulur. Coker və hər kəs vyetkonqlarla döyüşür. Ertəsi gün səhər onlara böyük bir hücumun başladığı xəbər verilir. Coker və Rafterman cəbhə hesabatı hazırlamaq üçün cəbhə bölgələrinə göndərilir. Onlar ora vertolyotla çatırlar: helikopterdən olan bir pulemyotçu vyetnamlılara, o cümlədən qadınlara və uşaqlara atəş açır, onların Vyetnamdan olduqlarına inanır və onun haqqında yazmağı təklif edir. Cəbhədə təlim düşərgəsindəki rəfiqəsini axtaran Coker, qarşılaşdığı əsgərlərdən tağımını soruşur. Coker və Rafterman Vyet Konq qurbanlarının kütləvi məzarını ziyarət edirlər: çuxurun dibində edam edilmiş müəllimlərin, həkimlərin və məmurların əhənglə örtülmüş cəsədlərini görürlər. Yaxınlıqdakı bir polkovnik Cokerdən dəbilqəsinin "öldürmək üçün doğulduğu" () dedikdə nə üçün pasifistnişanı taxdığını soruşur. O, ziddiyyəti Karl Yunqun ikilik nəzəriyyəsi ilə izah edir.

Coker yoldaşı Kovboyu tapır və Ətir çayının sahilinə patrul göndərilən bölməsinə qoşulur. Leytenant (taqım komandiri) atəşə tutularaq öldürülür, çavuş (onun müavini) pusqudan tüfəngçi tərəfindən öldürülür, digər çavuş yerdən təmtəraqlı bir dovşan götürərək mina ilə partladılır. Kovboy əmri öz üzərinə götürür. Tağım marşrutdan yayınır və snayperin atəşinə məruz qalır, o, sıravi Tənbəl və onun köməyinə gələn Dok Ceyi güllələyir. Kovboyun əmrinə məhəl qoymayaraq, qorxmaz pulemyotçu Beast yaralıların arasından keçir, lakin snayper hər iki yaralıya atəş açır. Heyvan snayperin mövqeyini görür və patrulu ona çağırır. Kovboy təsadüfən snayper gülləsinə tuş gəlir, Beast komandanı öz üzərinə götürür. Əsgərlər snayperin atəş açdığı yerdən tüstü pərdəsi altında binaya daxil olurlar. Yoldaşlarından ayrılan Coker snayperə - Vyetnamlı yeniyetmə qıza rast gəlir. Cokerin M16 tıxacları, o, sütunun arxasında snayper partlayışlarından qaçır, Rafterman gəlir və bir partlayışla qızı biçir. Bir yerə toplaşan əsgərlər onu qanaxmaq üçün tərk etmək qərarına gəlirlər, lakin Coker bununla razılaşmır və Beast Cokerə onu vurmağı əmr edir. Ağır tərəddüddən sonra Coker qızın sözünü bitirir.

Filmin son səhnəsində komandanın Mickey Mouse Clubhouse mahnısını oxuyaraq şəhərin yanan xarabalıqları arasında yürüş etməsi göstərilir. Kreditlər zamanı Rolling Stones -un " Paint It Black " sinqlı ifa olunur.

## İstinadlar