open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
T-37

T-37 yüngül amfibiya tank əsaslı Fransa istehsalı olan AMR 33 nəqliyyat vasitəsindən müəyyən xüsusiyyətlərin götürülməsi ilə SSRİ tərəfindən 1930-cu ildə hazırlanmış amfibiya kəşfiyyat vasitəsidir. Dünyanın ilk amfibiya tankı olan bu tank sonralar yerini T-38 tankına buraxmışdır. Asqı sistemi yaylı, əməliyyat mənzili 185 km, maksimum sürəti 35 km/s təşkil edir.
Kilimancaro Milli Parkı

**Kilimancaro Milli Parkı** — Tanzaniyanın Kilimancaro regionunda, ekvatordan  cənubda yerləşən milli park. Park Moşi şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Parka Kilimancaro dağının bütün meşə zolağı və  yuxarıdakı montan meşə kəməri daxildir. Kilimancaro Milli Parkı 1 688 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Park Tanzaniya Milli Parklar Təşkilatı () tərəfindən idarə olunur.

Park 2013-cü ildə 51 milyon ABŞ dolları gəlir əldə etdi. Park bununla Tanzaniya milli parkları arasında ikinci və 2012-2013-cü illər ərzində büdcəyə gəlir gətirən yalnız iki Tanzaniya milli parkından biri idi. TNPA, 2012-2013 turizm ilində parkda 58.460 turistin qeyd etdiyini, bunlardan 54.584 nəfərinin xarici olduğunu bildirdi.

## Tarix
XX əsrin əvvəllərində Kilimancaro dağı və ona bitişik meşələr Alman müstəmləkə hökuməti tərəfindən ov ərazisi elan edildi. 1921-ci ildə ərazi meşə qoruğu təyin edildi. 1973-cü ildə isə meşə zolağının üzərindəki dağ (təxminən ) milli park olaraq təsnif edildi. Park 1987-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı tərəfindən Ümumdünya irsi elan edilmişdir. 2005-ci ildə park Kilimancaro Meşə Qoruğunun bir hissəsi olan bütün montan meşəsini əhatə etmək üçün genişləndirildi.

## Fauna
Parkda müxtəlif heyvanlar tapıla bilər. Meşə zolağından yuxarıda Kilimancaro ağac damanı, kolluq dukeri və gəmiricilərə tez-tez rast gəlinir. Meşə zolağında Buşbok və *[[cephalophus spadix]]* görünür. Montan meşəsində və bəzən rütubətli və ya otlaq ərazilərdə Afrika kəlləri yaşayır. Fillərə Namvay və Tarakya çayları arasında rats gəlinə bilər və bəzən daha yüksək hündürlüklərdə də olurlar. Montan meşələrində mavi meymunlar, ağ-qara kolobuslar, qalaqolar və bəbirlərə rast gəlmək olar.

## İstinadlar
Rubbl (pişik)

**Rubbl** () — 3 may 1988-ci ildən 3 iyul 2020-ci il tarixinə qədər yaşamış dünyanın ən yaşlı pişiyi. Rubbl Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Ardıcıl dörd silindrli mühərrik

**Ardıcıl dörd silindrli mühərrik** (Inline-4, I4 və ya L4), eyni xəttdə dörd silindrin yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Ardıcıl dörd silindrli mühərriklərdə, bir silindr cərgəsində yan-yana yerləşən dörd silindr tək bir krank mili çevirir. Maili vəziyyətdə quraşdırılmış ardıcıl dörd silindrli mühərriklərə “maili dörd silindr” də deyilir.

Ardıcıl dörd silindrli mühərriklər, mükəmməl ilkin balansa sahib olduqlarına və mexaniki cəhətdən asan olduqlarına görə ekonom avtomobillərdə ən populyar mühərrik növüdürlər. Bununla birlikdə, mühərrikin zəif ikincil tarazlığı, xüsusilə kiçik həcmli mühərriklərdə aşağı səviyyədə titrəmə yaradır. Mühərrikin böyüməsi ilə bu titrəmələr artdığından, böyük həcmli mühərrik dizaynlarında dörddən çox silindr istifadə olunur.

## Həmçinin bax

*Ardıcıl altı silindrli mühərrik
*Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik
Ardıcıl altı silindrli mühərrik

[thumb|250px|sağ|[Silindr başlığı çıxarılmış bir BMW M20B25 mühərriki, mühərrikin altı silindrində porşenlər görünür.]]

Ardıcıl altı silindrli mühərrik (çox vaxt I6 və ya L6 kimi qısaldılır), eyni xəttdə altı silindrin hamısının yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Altı silindrli mühərriklərdə bir sıra yan-yana yerləşən altı silindr tək bir dirsəkli valı döndərir. Maili formada quraşdırılmış ardıcıl altı silindrli mühərriklərə “maili altı silindrlər”də deyilir.

Ardıcıl altı sıra, həm əsas, həm də köməkçi mexaniki motor balansına malik ən sadə mühərrik yerləşdirməsidir və daha az silindrli mühərriklərdən daha az vibrasiya təmin edir.

## Həmçinin bax
*Ardıcıl dörd silindrli mühərrik
*Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik
Lex iniusta non est lex

**Lex iniusta non est lex** () — standart hüquqi maksim.

Prinsip Müqəddəs Avqustin tərəfindən ortaya atılmış və daha sonra Akvinalı Foma tərəfindən istifadə edilmişdir. Martin Luter Kinq bu deyimi mülki hüquqlar hərəkatı zamanı afroamerikalılara qarşı irqi seqreqasiya və ayrı-seçkiliyi təsvir etmək üçün sitat gətirmişdir.

Bu nöqteyi-nəzər təbii hüquq nəzəriyyəçiləri olan Con Finnis və Lon Lüis Fuller ilə əlaqələndirilir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* *[http://www.ashgatepublishing.com/default.aspx?page=637&calctitle=1&pageSubject=625&sort=pubdate&forthcoming=1&pagecount=8&title_id=6665&edition_id=9014 Law and Morality]*, Edited by Kenneth Einar Himma, Seattle Pacific University, U. S. and Brian Bix, University of Minnesota, U. S.
* *[https://books.google.com/books?id=_V_KuJGcJSAC&source=gbs_navlinks_s Philosophical theory and the Universal Declaration of Human Rights]*, William Sweet (ed.).
Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik

**Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik** (çox vaxt I8 və ya L8 kimi qısaldılır), eyni xəttdə səkkiz silindrin hamısının yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Səkkiz silindrli mühərriklərdə bir sıra yan-yana yerləşən səkkiz silindr tək bir dirsəkli valı döndərir. Maili formada quraşdırılmış ardıcıl səkkiz silindrli mühərriklərə “maili səkkiz silindrlər”də deyilir.

Silindr həcmi bir nəqliyyat vasitəsi alınarkən diqqət edilməsi ən vacib olan məsələlərdən biridir. İstifadə edilmiş bir avtomobil və ya sıfır kilometrlik bir avtomobil alarkən silindr həcmi nəzərə alınır. Nəqliyyat vasitəsinin fəaliyyətinə birbaşa təsir edən silindr həcmi, həm də yanacaq istehlakını təyin edən amillərdən biridir. 8 Silindrli mühərriklər əsasən performans maşınlarında olur. Xalq arasında “böyük mühərrik” olaraq bilinən səkkiz silindrli mühərrik həcmi, həm də at gücünün yüksək olduğuna işarədir.

Silindrlər içərisindəki porşenlərin qarşılıqlı hərəkəti mühərrikin işləməsinə imkan verən enerjini yaradır. Silindrlər mühərrikdəki silindr gövdəsində 4 hissəli yerləşdirilmişdirlər.

Demək olar ki, bütün 8 silindrli mühərriklər V formalıdır. Çünki silindrlərin çox olması nəqliyyat vasitəsinin ön hissəsinin uzanmasına səbəb olur. Bu böyük mühərriklərin performans vasitələrində istifadə edilməsinin bir səbəbi də haqqında yazdığımız çox silindrli quruluşlarıdır.
## Həmçinin bax
*Ardıcıl dörd silindrli mühərrik
*Ardıcıl altı silindrli mühərrik
T-40

**T-40**, SSRİ mənşəli amfibiya yüngül tankıdır. Tank, T-38 tankını əvəzetmə məqsədilə yaradılmışdır. O dövrdə körpüsüz çay keçə bilən bir neçə tankdan biri idi və əsasən də kəşfiyyat bölüklərinə verilirdi. Hərəkət mənzili 450 km, maksimum sürəti 45 km/s təşkil etmişdir. Asqı sistemi burulma çubuğu olmuşdur.

## İstinadlar
Diplomatların Peşə Bayramı

**Diplomatların Peşə Bayramı (Azərbaycan)** — 9 iyul - Azərbaycan diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı günüdür.

## Tarixi

Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı gününün təsis edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev 24 avqust 2007-ci ildə  № 2356 Sərəncamını imzalamışdır. Sərəncamda nəzərdə tutulurdu ki, müsəlman dünyasında ilk Demokratik Respublikanın yaradılmasında və müasir dövrdə müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulması prosesində milli diplomatiyanın rolunu nəzərə alaraq və 1919-cu il 9 iyulda Azərbaycan Cümhuriyyəti Xarici İşlər Nazirliyinin katibliyinə dair müvəqqəti təlimatın qəbul edildiyini əsas tutaraq, hər il 9 iyul Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı kimi qeyd edilsin.

## İstinadlar
Etibar Babayev (rejissor)

**Etibar Babayev** (tam adı:*Babayev Etibar Kamal oğlu*; ) — "Azərbaycan Televiziyası və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin (QSC) Kinoproqramlar və dublyaj Baş Redaksiyasının baş redaktoru, Əməkdar incəsənət xadimi

## Həyatı
1967-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. AzTV-də 30 ilə yaxın müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 2018-ci ildə AzTV-nin Bədii rəhbəri olmuşdur. 2019-cu ilin fevral ayından isə Kinoproqramlar və dublyaj Baş Redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Bir neçə bədii və sənədli filmin ideya müəllifi və layihə rəhbəri olmuşdur. "Ana və poçtalyon", "Xocalı yol gözləyir" filmləri olmuşdur.

2 iyul 2020-ci ildə Bakı şəhərində koronavirusdan vəfat etmişdir.

## Tətlifləri
* 10 noyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Əməkdar incəsənət xadimi adı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
AngularJS

**AngularJS** — əsasən Google tərəfindən və tək səhifəli tətbiqetmələrin inkişafında rast gəlinən bir çox problemləri həll etmək üçün bir JavaScript əsaslı açıq mənbəli bir ön çərçivə veb çərçivəsidir. Məqsəd, zəngin İnternet tətbiqetmələrində geniş istifadə olunan komponentlərlə yanaşı, müştəri tərəfli nəzarətçi və model arxitekturaları üçün bir çərçivə təmin etməklə həm tətbiqlərin inkişafını, həm də sınaqdan keçirilməsini sadələşdirməkdir.

AngularJS, MongoDB verilənlər bazası, Express.js veb tətbiqi server çərçivəsi, Angular.js özü və Node.js server işləmə mühitindən ibarət olan MEAN yığının ön hissəsidir. Versiya 1.7.x 1 iyul 2021-ci ilə qədər uzunmüddətli dəstəkdədir. Bu tarixdən sonra AngularJS artıq yenilənməyəcək və yerinə isə 2.0+ təklif olunur. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yamağan

**Yamağan** () - İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 151 nəfər yaşayır (55 ailə).
## İstinadlar
Backbone.js

**Blackbone.js** bir JavaScript kitabxanasıdır və aparıcı tətbiq dizayn paradiqmasına əsaslanır. Backbone yüngül olması ilə məşhurdur, çünki onun yeganə sərt asılılığı bir JavaScript kitabxanasındadır,  Underscore.js və üstəgəl kitabxananın istifadəsi üçün jQuery lazımdır.  Bir səhifənin veb tətbiqetmələrini inkişaf etdirmək üçün hazırlanmışdır,  və həmçinin veb tətbiqetmələrin müxtəlif hissələrini (məsələn, çox sayda müştəri və server) sinxronlaşdırmaq üçün. Backbone CoffeeScript və Underscore.js ilə də tanınan Ceremi Aşkenas tərəfindən yaradılmışdır.

DOM Backbone.js ilə işləyərkən deklarativ bir proqramlaşdırma üslubundan fərqli olaraq (data atributlarından istifadə etməklə AngularJS-da ümumi) imperativ proqramlaşdırma tərzi qəbul olunur. 

"Minimum məlumat quruluşu dəsti (modellər və kolleksiyalar) və istifadəçi interfeysi (baxışlar və URL-lər)" təmin etməyə çalışaraq,  inkişaf etmiş işləmə üçün uzantı seçimi inkişaf etdiriciyə buraxır. Misal üçün, biri Backbone Layout Manager və ya ReSTbasis ilə bağlanmış görünüş görünüşlərindən istifadə edə bilərsiniz.
## İstinadlar
Atari, Inc. (filial)

**Atari, Inc.** (əvvəllər **GT Interactive Software Corp.** və **Infogrames, Inc.**) — "Atari, SA" şirkətinin ABŞ filialı və nəşr qolu. 1993-cü ildə "GoodTimes Home Video" şirkətinin videooyun nəşri qolu kimi yaradılmışdır. Şirkətin böyük bir hissəsi 1999-cu ildə "Infogrames" tərəfindən satın alınır və adını "Infogrames, Inc." olaraq dəyişir. "Infogrames Entertainment" şirkətinin 2003-cü ilin may ayında keçirdiyi rebrendinq kampaniyasının bir parçası olaraq, "Infogrames, Inc." adını "Atari, Inc." olaraq dəyişmişdir. "Infogrames" 11 oktyabr 2008-ci il tarixində şirkətin satın alma prosesini tamamlayır və tamamilə öz filialına çevirir. "Atari, Inc." 21 yanvar 2013-cü il tarixində bankrot olur.

## Tarixi
"GT Interactive Software Corporation" (GTI) 1993-cü ilin fevral ayında "GoodTimes Home Video" şirkətinin filialı kimi yaradılmışdır. Şirkətin prezidenti Ron Çaymoviç olmuçdur. Həmin il şirkət "*[[Doom (videooyun, 1993)|Doom]]*" videooyununu nəşr edir. Şirkətin gəliri ilk ilində 10.3 milyon ABŞ dolları olur.

"GT Interactive" şirkətinin gəlirləri ikinci ilin 880% artmış və 101 milyon ABŞ dollarına çatmış, mənfəətləri isə 18 milyon ABŞ dollarını ötmüşdür.

11 oktyabr 2008-ci ildə "Infogrames" şirkətin satın alınma prosesini tamamlamışdır.

"Atari, Inc.", "Atari Interactive, Inc.", "Humongous, Inc." və "California US Holdings, Inc." 21 yanvar 2013-cü il tarixində, Birləşmiş Ştatlar Bankrotluq Məcəlləsinin 11-ci maddəsinə əsasən Birləşmiş Ştatlar Bankrotluq Məhkəməsi üçün kollektiv şəkildə petisiyası imzalamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Azad Şəmsiyev

**Azad Şəmsiyev** (tam adı: *Azad Əhməd oğlu Şəmşiyev*; 7 may 1916, Şuşa – 21 oktyabr 1967, Bakı) — Neft və qaz quyuları qazılması sahəsində alim, texnika elmləri doktoru, professor, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı (1941–1945), AzETNÇİ, Azərbaycan Elmlər Akademiyasında böyük elmi işçi, Azərbaycan EA DNQYPİ-da "Dağ süxurlarının mexanikası" laboratoriya rəhbəri.

## Həyatı
Azad Əhməd oğlu Şəmşiyev 7 may 1916-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olmuşdur.
1941-ci ildə Neft və qaz quyularının qazılması ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirib.

1961–1967-ci illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da "Dağ süxurlarının mexanikası" laboratoriyasının rəhbəri kimi çalışmışdır.

Azad Şəmsiyev neft ve qaz quyularının qazılması, dağ süxurlarının dağıdılmasının mexanikası sahəsində tanınmış alimdir.

Azad Şəmşiyev 21 oktyabr 1967-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## Əmək fəaliyyəti
Azad Şəmsiyev Kirov-da neftə trestində qazıma ustası köməkçisi vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır. 1945–1949-cu illərdə Avstriyanın Vyana şəhərində Sovet neft idarəsində böyük mühəndis, şirkətin direktoru işləmişdir. 1949-cu ildən, Azərbaycan EA Neft institutu -nda fəaliyyətə başlamışdır.

1954-cü ildə Azərbaycan BA Neft ekspedisiyasında aspirant olarkən, "Qazımada uçmaların səbəblərinin təhlili" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Daha sonra *AzETNÇİ* da və Azərbaycan EA Azərbaycan neft və qaz yataqlarının işlənilməsi institutunda böyük elmi işçi işləmişdir. 1961–1968-ci illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da "Dağ süxurlarının mexanikası" laboratoriyasının rəhbəri olmuşdur. 1962-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması zamanı süxurların uçulması və alət tutucularının təbiətinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

### Elmi tədqiqatları
Elmi tədqiqatların sahəsi: quyularda müxtəlif mürəkkəbləşmələrin yaranması səbəblərinin aşkar edilməsi, quyu İülələrində qum tıxaclarının ləğv edilməsi məsələləri, mürəkkəbləşmiş şəraitlərdə quyuların qazılmasının nəzəriyyə praqtikasının tədqiqi; hidromonitor pərli və saroşkalı baltaların öyrənilməsi; dağ süxurlarının dağıdılması.

30-dan artıq elmi məqalənin və bir monoqrafiyanın müəllifi olub.

## Mükafatları
A. Şəmsiyev Qırmızı Ulduz ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

## Mənbə
* Azərbaycanın neftçi alimləri /AMEA Geologiya İnstitutu; tərt.ed. Ə.M.Dadaşov; red.hey. Ak. A.Əlizadə, M.T.Abasov, Q.İ.Calalov, Q.M.Əfəndiyev.- B.: "Nafta-Press", 2007.- 252, [2] s.: portr., 24 sm/. (Səh. 220–221)

## Xarici keçidlər
* pamyat-naroda.ru
* Azad Şəmsiyev: tələbkar, təvazökar və karlı adam..
Hafiz Rahim

**Hafiz Rahim** (19 noyabr 1983 - 9 iyul 2020) - Sinqapur peşəkar futbolçusu.

## İlk illəri
Hafiz Rəhim 19 noyabr 1983-cü ildə Sinqapurda anadan olub.

## Futbol karyerası
2011-2020 illəri arasında Sinqapur Milli Futbol Komandasında və 2006-2011 illəri arasında Geylang International futbol komandasında oynayıb.

## Ölüm
Hafiz Rəhim 9 iyul 2020-ci ildə Sinqapurda baş verən yol qəzası nəticəsində 36 yaşında öldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vladimir Salkov

**Vladimir Maksimoviç Salkov** (, ; ) — rus-ukraynalı peşəkar futbolçu və məşqçi.

## Klub karyerası
Salkov 1 aprel 1937-ci ildə Ukraynanın Stalino şəhərində anadan olub. Uzunmüddətli müddətdə Defenderin futbol komandasında oynadı. Futboldan ayrıldıqdan sonra eyni komandanın məşqçisi oldu.

Sovet İttifaqı milli futbol komandasının qısamüddətli icraçı köməkçisi vəzifəsini də icra etdi.

## Ölüm
Salkov 9 iyul 2020-ci ildə Rusiyanın paytaxtı Moskvada 83 yaşında vəfat etdi.

## İstinadlar
Mustafa Paşa (Məmlük)

Mustafa Paşa (ərəbcə. مصطفى باشا, Osmanlıca. مصطفى پاشا; d. 1776) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1776).

## Həyatı
Mustafa Paşa tayfa olaraq bir Məmlüküydü. 1776-cı ilə qədər Ər-Rəqqə valisiydi. 1776-cı ildə Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid Mustafa Paşaya, eyni zamanda Mosul valisi Süleyman Paşa və Diyarbəkir valisi Abdulla Paşaya Bağdad valisi Ömər Paşanın vəzifədən alınmasını əmr etdi. Osmanlı qoşunları Bağdadı mühasirəyə aldılar və Ömər Paşanın həyatının sona ərmə zamanı oldu. Bundan sonra Mustafa Paşa Bağdad Paşası təyin edildi. Mustafa Paşa əyalətdəki inqilabi əhval-ruhiyyəni sakitləşdirə bilmədi. Sultan və xalq Mustafanın idarəçiliyindən narazı qaldı və hakimiyyəti doqquz ay davam edəndən sonra I Əbdülhəmid Abdullah Paşaya onu devirməyə əmr etdi. Abdullah Paşa (1776-1777) Mustafa Paşanı tutub 1776-cı ildə Diyarbəkirdə edam etdi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
The Forest (videooyun)

**The Forest** — Endnight Games tərəfindən hazırlanan və yayımlanan bir videooyun.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zaur Svanadze

**Zaur Aleksandroviç Svanadze** (, ) — gürcü əsilli keçmiş sovet futbolçusu, futbol məşqçisi. SSRİ-nin beynəlxalq dərəcəli idman ustası(1981). Hal-hazırda Gürcüstan Milli Futbol Çempionatı klublarından olan Dinamo Tbilisi klubunda baş məşqçinin köməkçisidir.

## İstinadlar
Çübə

**Çübə** () - İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 195 nəfər yaşayır (63 ailə).
## İstinadlar
Con Beatti

**Con Cerard Beatti** () — Şotlandiya aktyoru.  
## Həyat və karyera
Beatti 9 noyabr 1926-cı ildə Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində anadan olub. "Scotch & Wry" və "Lord C. Nesbitt" komediya janrları ilə tanınırdı. Karyerasının sonunda sağ "River City" sabun operasında Malkolm Hamiltonun xarakteri ilə ekranlara çıxdı.

Beattie, aktyor karyerasına görə 2007-ci ildə Britaniya Kral Şərəf Medalı ilə təltif edilmişdir.
## Ölüm
Beattie, 9 iyul 2020-ci ildə, 93 yaşında, Şotlandiyada bir qocalar evində öldü.
## Xarici Keçidlər

## İstinadlar
Döyüş əməliyyatları

**Döyüş əməliyyatı** — Silahlı Qüvvələrin bölmələrinin (qüvvələri), birləşmələrinin və birliklərinin, ayrı-ayrı döyüş silahları, xüsusi təyinatlı qüvvələr və hərbi hissələr tərəfindən döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirmək üçün qüvvə və vasitələrin mütəşəkkil istifadəsi, yəni əməliyyat, taktiki və operativ səviyyədə müharibə aparılmasıdır.

Daha yüksək, strateji bir təşkilat səviyyəsində müharibə aparmaq hərbi fəaliyyət adlanır. Beləliklə, döyüş əməliyyatlardakı hərbi əməliyyatların ayrılmaz hissədir - məsələn, hərbi əməliyyatlar keçirdikdə cəbhə (cəbhə qrupu) strateji hücum əməliyyatı (və ya əməliyyatlar arasında), cəbhəyə daxil olan ordu və korpuslar hücum, basqınlar və s. daxildir.

Hərbi əməliyyatların növləri - hava hücumundan müdafiə (hava hücumundan müdafiə), hərbi hava qüvvələri (hərbi hava qüvvələri), donanma (donanma), quru qoşunların (qüvvələrin) hərbi əməliyyatları və s. aid edilir.

## Tərkibi
*Əsas növləri:*
* hücum
* müdafiə

*Kömək edən qüvvələr:* 
* Qarşı döyüş
* Xəndək döyüşü
* Taktiki yenidən toparlanma və s.

*Həm də ərazi və ilin fəsillərinə görə fərqlənirlər (bölünür):*

* Dağlarda döyüşlər;
* Səhrada döyüşlər;
* Şəhərdə döyüşlər;
* Qış aylarında döyüşlər;
* Və s.

## Özünə məxsus xüsusiyyətləri

Müasir zamanda döyüş əməliyyatları aşağıdakı xüsusiyyətlərlə xarakterizə olunur:
* məqsədlərin müəyyən edilməsi;
* geniş məkan əhatəsi;
* yüksək manevr;
* dinamizm;

Silah və hərbi texnikanın döyüş xüsusiyyətləri döyüş əməliyyatlarının təşkilinin keyfiyyətini və effektivliyini müəyyənləşdirir.

## Ədəbiyyat

* А — Бюро военных комиссаров / [под общ. ред. А. А. Гречко]. — М. : Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1976. — 637 с. — (Советская военная энциклопедия : [в 8 т.] ; 1976—1980, т. 1).;
* Военный энциклопедический словарь (ВЭС). — М.: Воениздат, 1984. — 863 с. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Hərbi əməliyyatlar
* Yandırılmış torpaq taktikası
Yuri Romenski

**Yuri Mixayloviç Romenski** (, d. 1 avqust 1952, Mingəçevir, Azərbaycan SSR) — bir sıra sovet klublarında və SSRİ millisində qapıçı mövqeyində çıxış etmiş, Dinamo Kiyevin tərkibində iki qat SSRİ çempionu olan ukrayna əsilli keçmiş sovet futbolçusu, məşqçisidir.

## Həyatı və Karyerası
1967-ci ildə gənclik klubu olan "Ulduz", SSRİ "Dəri Top" yarışlarında iştirak etməyə başladı. O zaman onun məşqçisi olan Baba Mustafayev, onu "hücum" mövqeyindən geri çəkərək "qapıçı" mövqeyinə qoydu. O dövrdən etibarən o qapıçı olaraq çıxış etməyə başladı
## İstinadlar
Nuxt

**Nuxt.js** Vue.js, Node.js, Vite (əvvəllər Webpack ) və Babel.js əsasında ödənişsiz və açıq mənbəli JavaScript kitabxanasıdır. Nuxt, React.js- ə əsaslanan oxşar məqsədli çərçivə olan  Next.js -dən ilhamlanıb.

Proqram "universal tətbiqlər üçün meta-çərçivə" kimi reklam olunur. Burada *universal* termini o mənada istifadə olunur ki, çərçivənin məqsədi istifadəçilərə Vue.js *tək fayl komponent* sistemindən istifadə edərək JavaScript- də veb görünüşlər yaratmağa imkan verməkdir və həm brauzerdaxili tək səhifəli proqram (SPA) görünüşü kimi fəaliyyət göstərə bilər, eləcə də server tərəfindən göstərilən veb görünüşlər (server göstərildikdən sonra) tam SPA funksionallığına " rehidratlanır ".   Bundan əlavə, proqram istifadəçilərə məzmunu və ya onun hissələrini, serverdə əvvəlcədən göstərilən və statik sayt generatorları şəklində xidmət göstərməyə imkan verir.

Bu yanaşmanın üstünlükləri digərləri ilə yanaşı, interaktivlik üçün sərf olunan az istifadə edilməsidir. SPA-larla müqayisədə təkmilləşdirilmiş SEOdur, çünki hər hansı bir müştəri tərəfində JavaScript icra edilməzdən əvvəl hər səhifənin tam məzmunu veb server tərəfindən təqdim olunur. Alternativ olaraq, həm ənənəvi server tərəfində göstərilən HTML səhifələrinin üstünlüklərini, həm də SPA-ların təkmilləşdirilmiş interaktivliyini və qabaqcıl istifadəçi interfeysini qorumaq olar. Nuxt.js çərçivəsinin özünün əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, o, belə proqramların konfiqurasiyasını və quraşdırılmasını sadələşdirilmiş və proqram tərtibatçısına problemsiz edir, o, sadəcə olaraq proqramın UI hissələrini sanki daha çox yayılmış Vue.js tək faylı kimi inkişaf etdirə bilir.

## Həmçinin

* Vue.js
* Vite
* JavaScript çərçivəsi

## İstinadlar

## Xarici linklər

* Nuxt.js saytı
* GitHub -da Nuxt.js
PyCharm

**PyCharm** — xüsusi olaraq Python dili üçün kompüter proqramlaşdırmasında istifadə olunan inteqrasiya edilmiş inkişaf mühitidir. Çex və rus şirkəti JetBrains tərəfindən hazırlanmışdır. Kod təhlili, qrafik ayırıcı, inteqrasiya olunmuş bir cihaz sınayıcısı, versiyaya nəzarət sistemləri (VCSes) ilə inteqrasiya təmin edir və Django ilə veb inkişafını, həmçinin Anaconda ilə birlikdə Məlumat Elmini dəstəkləyir.

PyCharm Windows, macOS və Linux versiyaları olan çarpaz platformadır. Community Edition və Apache Lisenziyası, altında buraxılmışdır və əlavə xüsusiyyətlərə sahib Professional Edition da var:Mülkiyyət Lisenziyası.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Sublime Text

**Sublime Text** — bir Python tətbiqi proqramlaşdırma interfeysi (API) ilə şərtsiz bir çarpaz platforma mənbə kodu redaktorudur. Bir çox proqramlaşdırma dillərini və işarələmə dillərini dəstəkləyir və funksiyaları, ümumiyyətlə cəmiyyət tərəfindən qurulmuş və pulsuz proqram lisenziyaları altında saxlanılan plaginləri olan istifadəçilər tərəfindən əlavə edilə bilər.
## Xüsusiyyətləri
*fayllara, simvollara və ya xətlərə sürətli naviqasiya
*ixtiyari əmrlərin tez bir zamanda klaviatura çağırışı üçün uyğunlaşması
*Sinxron tənzimləmə
*Bir layihə üçün üstünlüklər
*Layihə üçün xüsusi və platforma parametrləri daxil olmaqla JSON parametrləri faylları vasitəsilə geniş xüsusiləşdirmə
*Çarpaz platforma üçün cross-platform (Windows, macOS və Linux) və dəstəkləyici plaginlər
*TextMate-nin bir çox dil qrammatikasına uyğunluq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Brackets

**Brackets** — veb inkişafına əsas diqqət yetirən mənbə kodu redaktorudur. Adobe Systems tərəfindən hazırlanmış, MIT lisenziyası ilə azad və açıq mənbəli proqramdır və hazırda Adobe və digər açıq mənbə inkişaf etdiriciləri tərəfindən GitHub-da qorunur. JavaScript, HTML və CSS-də yazılmışdır. Brackets çapraz platformadır, MacOS, Windows və əksər Linux əməliyyat sistemləri üçün üçün mövcuddur. Brackets-də əsas məqsəd canlı HTML, CSS və JavaScript tənzimləmə işləməsidir. 

4 Noyabr 2014-cü ildə Adobe Bracets-in ilk (1.0) buraxılışını elan etdi. Yeniləmə xüsusi qısa düymələr birləşmələri və daha dəqiq JavaScript göstərişləri kimi yeni xüsusiyyətləri təqdim etdi. Brackets-də JavaScript effektiv, CSS və HTML-də inkişafa böyük diqqət yetirilir. 1.0 versiyası ilə Adobe, CSS-də kodlaşdırmanın rahatlığı üçün dizayn məlumatlarını PSD sənədindən çıxaran bir xüsusiyyət elan etdi.  28 iyun 2016-cı il tarixindən etibarən istifadəsi az olduğu üçün xüsusiyyəti rəsmi olaraq dayandırılıb.  Brackets-in son versiyası 1.14.2-dir. 
## İstinadlar
UEFA Avro 2004 heyətləri

12 iyun-4 iyul 2004-cü ildə Portuqaliyada keçirilən Futbol üzrə 12-ci Avropa çempionatında iştirak edən komandaların heyətləri.

Komandalar heyətlərini 2004-cü il 2 iyun tarixinə qədər açıqlamışlar. İlk oyunlarına qədər onlar zədəli futbolçularını dəyişmək hüququna malik olmuşlar. Heyətdə 3-ü qapıçı olmaq şərtilə ümumilikdə 23 oyunçu təmsil oluna bilərdi.

## A qrupu
### 
Heyət 23 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 17 may tarixində elan edilmişdir. Zədəli bir oyunçu əvəzlənmişdir.

### 
Heyət 18 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 2 iyun tarixində elan edilmişdir.

## B qrupu
### 
Heyət 17 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 18 may tarixində elan edilmişdir. 28 may tarixində zədəli Lüdovik Jüli başqa bir oyunçu ilə əvəzlənmişdir.

### 
Heyət 2 iyun tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 18 may tarixində elan edilmişdir. 2 iyun tarixinə qədər 4 zədəli oyunçu əvəzlənmişdir. 6 iyun tarixində zədəli Yohann Lofat Trankvillo Barnetta ilə əvəz edilmişdir. 13 iyun tarixində qolunu qıran qapıçı Fabris Borer Sebastyen Rotla əvəzlənmişdir.

## C qrupu
### 
Heyət 19 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 1 iyun tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 18 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 6 may tarixində elan edilmişdir. Zədəli bir oyunçu əvəzlənmişdir.

## D qrupu
### 
Heyət 24 may tarixində elan edilmişdir. 2 iyun tarixinə qədər zədəli 2 oyunçu əvəzlənmişdir.

### 
Heyət 29 may tarixində elan edilmişdir.

### 
Heyət 19 may tarixində elan edilmişdir.

### 
24 oyunçudan ibarət genişləndirilmiş heyət 23 may tarixində elan edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2004 final mərhələsinin ətraflı statistikası RSSSF saytında 
* Avropa çempionatlarının tarixi. 2004. Portuqaliya 

## İstinadlar
Jasmine (JavaScript test sistemi)

**Jasmine** JavaScript üçün açıq mənbə test çərçivəsidir.  Proqram qurucuları hər hansı bir JavaScriptin effektiv platformasında çalışmağı, tətbiqə və IDE-yə girməməyi və asanlıqla oxunan sintaksisə sahib olmağı hədəfləyir.Proqram, ScrewUnit, JSSpec, JSpec və RSpec kimi digər sınaq sistemlərindən güclü təsirlənir. 
## Tarixi
Jasmine üçün Pivotal Labsdakı tərtibatçılar Jasminin aktiv inkişafından əvvəl JsUnit adlı oxşar vahid sınaq çərçivəsini hazırlamışdılar.
## Xüsusiyyətləri
*Asenkron testi dəstəkləməsi 
* Test cütlərini həyata keçirmək üçün müxtəlif komandalardan istifadə
*jQuery ilə hazırlanmış Jasmine-jQueryin sınaq kodlarını dəstəkləməsi
## İstinadlar
CodeMirror (mətn redaktoru)

**CodeMirror** — brauzerdə kod redaktorunu təmin edən JavaScript komponentidir. Proqramın əsas xüsusiyyəti API və genişliyidir.
## Tarixi
Mətn redaktorunun ilk versiyası 2007-ci ilin əvvəlində, JavaScript veb saytındakı konsol üçün yazılmışdır. Kod ilk dəfə 2007-ci ilin mayında CodeMirror adlandırldı və yayımlandı. 

2010-cu ilin sonlarında, başqa bir JavaScript əsaslı kod redaktoru olan Ace layihəsi, yeni tətbiqetmə texnikalarını kəşf etdi və hətta JavaScript-də də minlərlə pozulmuş sənədləri idarə etməyin mümkün olduğunu nümayiş etdirdi. Bu isə CodeMirror-un  yenidən yazılmasına səbəb oldu.
## İstinadlar
DŞK

**DŞK 1938** — (, ) sovet istehsalı 12,7&nbsp;mm-lik ağır pulemyotdur. Bəzi hallarda piyadalara kömək etmək üçün də istifadə edilir, bu zaman daşınma məqsədləri üçün iki təkərli yedəkləmə vasitəsinə quraşdırıl və ya qabağına silərlik zireh əlavə edilərək istifadə edilir. Adını silahın konstruktorlarından almışdır. Vasili Deqtyaryov, silahın ilk versiyasını hazırlamış, Georgi Şpagin bəslənmə mexanizmini inkişaf etdirmişdir və qısaltma adına əsasən Doçka / Doşka adlandırılmışdır. () 12.7 kalibrli olub, 12.7x108mm-lik sursat işlətmişdir. İşləmə mexanizmi qaz mexanizmi, tətik mexanizmi pulemyot mexanizmi əsasında olmuşdur. Atış sürəti dəqiqədə 600 mərmi, mərminin çıxış sürəti 850&nbsp;m/s, effektiv mənzili 2000 m, maksimum mənzili 3500 m, doldurulması lent əsaslı, nişangahı optik və ya mexaniki olmuşdur.

## Dizayn və xidmət tarixi
1925-ci ildə Qırmızı Ordu zenit və zireh əleyhinə olaraq istifadə edilməsi planlaşdırılan yüksək kalibrli bir silah dizaynı istədi.

Türkiyədə PKK tərəfindən TSQ-yə qarşı həm ağır piyada pulemyotu kimi, həm də helikopterlərə qarşı yüngül zenit pulemyotu kimi istifadə edilmişdir.

## İstifadəçilər

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  *(keçmiş istifadəçi)*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Şimali Vyetnam *(keçmiş istifadəçi)*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  *(keçmiş istifadəçi)*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  *(keçmiş istifadəçi)*
* 
*
Notepad2

**Notepad2** — Microsoft Windows üçün azad və açıq mənbəli bir mətn redaktoru, BSD proqram lisenziyası ilə buraxılmışdır. Scintilla redaktoru komponentindən istifadə edərək Florian Balmer tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 2004-cü ilin aprelində yayımlanmışdır.Notepad2, Notepad prinsiplərinə əsaslanır: kiçik, sürətli və istifadəyə yararlıdır.

Bu, bir çox proqramlaşdırma dilləri üçün sintaksis vurğulama xüsusiyyətlərinə malikdir: ASP, montaj dili, C, C ++, C#, Ümumi şlüz interfeysi (CGI), üslub cədvəlləri (CSS), HTML, Java, JavaScript, NSIS, Pascal, Perl, PHP, Python, SQL, Visual Basic (VB), VBScript, XHTML və XML.

Notepad2 bir neçə başqa funksiyaya da malikdir:
*Avtomatik giriş
*Mötərizədə uyğunluq
*ASCII, UTF-8 və UTF-16 formatları arasındakı simvol kodlamanın avtomatik çevrilməsi
*Geri qaytarma
*DOS (CR / LF), Unix (LF) və Macintosh (CR) formatları arasında Newline formatına çevrilmə
*Dəyişdirmə
Balmer bəzi xüsusiyyətlərin, ehtimal ki, Notepad2-də heç vaxt tətbiq olunmayacağını bəyan etdi, çünki onlar sadə Notepad kimi bir tətbiqetmənin dizayn məqsədindən kənardır. Bunlara Notepad2-nin ən çox tələb olunan xüsusiyyəti, çox sənəd interfeysi daxildir. Kod qatlama, fayl əlaqələri və əlfəcinlər kimi digər itkin xüsusiyyətlər ana səhifədən əlaqələndirilmiş dəyişikliklər vasitəsilə mövcuddur. 4.2.25-rc6 versiyasından başlayaraq bir x64 qurmaq da təklif olunur. 
## İstinadlar
Chaosium

**Chaosium Inc.** — baş qərargahı Miçiqan ştatının Ann-Arbor şəhərində yerləşən ABŞ videooyun nəşrçisi. Şirkət 1975-ci ildə Qreq Stafford tərəfindən qurulmuşdur.

"Chaosium" şirkətinin əsas buraxılışları H.F. Lavkraft tərəfindən yazılmış "*[[Ktulhunun çağırışı]]*" hekayəsi əsasında yaradılmış rol oyunları, o cümlədən hadisələrinin Staffordun yaratdığı Qloranta dünyasında cərəyan etdiyi "*[[RuneQuest]]*" videooyunudur. "Chaosium" şirkətinin məhsulları çoxu ədəbi mənbələr əsasında istehsal olunmuşdur.

## Jurnallar
"Chaosium" öz məhsullarını reklam etmək üçün üç jurnal nəşr edir. Onlar:

* "*Wyrm's Footnotes*" — 1976–1995-ci illərdə on dörd nömrə nəşr etmişdir. Jurnal ilk növbədə, "*[[White Bear and Red Moon]]*" videooyununun reklamı üçün nəşr edilirdi, ancaq 1981-ci ildə nəşr edilən 11-ci nömrə ilə birlikdə rəsmi "*RuneQuest*" jurnalı olmuşdur.
* "*Different Worlds*" — 1979–1985-ci illərdə ayda iki dəfə olmaqla 47 nömrə nəşr etmişdir.
* "*Starry Wisdom*" — 1997-ci ildə üç nömrə əşr etmişdir. Lavkraft mövzusundadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* A 3rd-party Chaosium history guide
XHTML

**eXtensible HyperText Markup Language (XHTML)** XML işarələmə dilləri ailəsinin bir hissəsidir. Veb səhifələrin formalaşdırıldığı dildə geniş istifadə olunan HTML versiyalarını güzgüləşdirir və ya genişləndirir.

HTML5, əvvəl HTML5, standart çevik işarələnmə dili (SGML), çevik işarələmə dili çərçivəsi olaraq təyin olunduğu halda, XHTML, XML, SGML-in daha məhdudlaşdırıcı bir tətbiqidir. XHTML sənədləri yaxşı qurulmuşdur və buna görə də HTML-dən fərqli olaraq standart HTML analizlərindən istifadə edərək təhlil edilə bilər, bu da asan HTML tələb edən bir parser tələb edir. 

XHTML 1.0 26 yanvar 2000-ci ildə W3C tövsiyəsi oldu.Daha sonra yenə XHTML-ya, 1.1 31 May 2001-ci ildə W3C tövsiyəsi oldu.
## İstinadlar
Abdullah paşa (Məmlük)

**Abdullah Paşa** (, ; ) — Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1776–1777).

## Həyatı
Abdullah Paşa tayfa olaraq bir Məmlüküydü. 1776-cı ilə qədər Diyarbəkir valisi vəzifəsindəydi. 1776-cı ildə Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid Abdullah Paşaya, eləcə də Mosul valisi Süleyman Paşa və Ər-Rəqqə valisi Mustafa Paşaya Bağdad valisi Ömər Paşanı vəzifəsindən atılması üçün əmr etdi. Osmanlı qoşunları Bağdadı mühasirəyə aldılar və Ömər Paşa Bağdaddan qaçanda öldü. Bundan sonra Mustafa Paşa Bağdadın Paşalığına təyin oldu. O uzun müddət bu vəzifədə qala bilmədi. Mustafa paşanın doqquz aylıq hakimiyyətindən sonra Sultan, Abdullah paşaya Mustafa paşanı vəzifəsindən atılmağa əmr etdi. Abdullah Paşa Mustafa paşanı tutub 1776-cı ildə Diyarbəkirdə edam etdi. Abdullah Paşa Bağdad Paşalığına təyin oldu, lakin rəhbərliyi qısa müddət davam etdi və sonradan 1777-ci ildə varissiz qalaraq öldü. Bağdadı idarə etmək hüququ uğrunda iki namizəd — Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa mübarizə apardılar. Bağdadda hakimiyyət uğrunda mübarizə beş aydan çox sürdü. Sonunda İstanbuldan gələn Həsən Paşa sultan tərəfindən Bağdad Paşalıq hükmüylə İraq valisi oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Windows Notepad

**Windows Notepad** — Microsoft Windows üçün sadə bir mətn redaktoru və kompüter istifadəçilərinə sənədlər yaratmağa imkan verən əsas mətn tənzimləmə proqramıdır. İlk dəfə 1983-cü ildə MS-DOS proqramı olaraq buraxılmış və 1985-ci ildə Windows 1.0-dən bəri Microsoft Windows-un bütün versiyalarına daxil edilmişdir. Müəllifi Riçard Brudidir.

## Tarixi
Microsoft, Riçard Brudi tərəfindən yazılmış siçan əsaslı mətn redaktoru olan Multi-Tool Notepadı 1983-cü ilin mayında Atlantadaki Bahar COMDEX kompüter sərgisində 195 ABŞ dolları olan Microsoft Mouse ilə təqdim etdi. Bu COMDEX də Çarlz Simonyi tərəfindən siçan ilə işləmək üçün hazırlanmış Multi-Tool Word idi. Simonyinin nümayişini izləyənlərin çoxu siçan haqqında heç eşitməmişdilər. Microsoft, Microsoft Siçanını 1983-cü ilin iyununda buraxdı və Multi-Tool Notepad iyul ayında göndərməyə başladı. İlkin satışlar təvazökar idi, çünki qutuya daxil edilmiş üç nümayiş proqramını (bir dərslik, təcrübə tətbiqi və Notepad) və ya proqram interfeysini idarə etməkdən başqa bir şey az idi. Multi-Tool məhsul xətti Multiplan elektron tablo üçün ekspert sistemləri ilə başladı. Bill Qeytsin Windows 1.0 buraxılışından əvvəl "İnterfeys meneceri" adını "Windows" olaraq dəyişdirməsinə inandıran Rouland Hansonun təklifi ilə, Multi-Tool adı Word-in 1983-cü ilin noyabrında göndərildiyi vaxt öldürüldü. Hansonun əsaslandırılması ki, "marka qəhrəmandır". İnsanlar tək başına Multi-Tool adını Microsoft ilə əlaqələndirmədilər və Hanson Microsoftu qəhrəman etmək istədi, buna görə Microsoft adı "Multi-Tool" əvəz etdi.

## İstinadlar
Vasili Deqtyaryov

**Vasili Deqtyaryov** () — silah konstruktoru və mühəndisi.

Deqtyaryov Mühəndislik və Artilleriya Xidmətlərinin Baş Katibi, Texnika elmləri doktoru (1940) və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı mükafatçısıdır. (O bu mükafatı 1940-cı ildə İosif Stalindən iki həftə sonra  tarixdə almış ikinci şəxs olmuşdur.) 1941-ci ildə Sov.İKP üzvü olmuşdur. Vasili Deqtyaryov ilk Sovet odlu silah dizayn bürosuna sədrlik etmişdir. Müxtəlif növ pulemyotlar, yüngül pulemyotlar və tank əleyhinə silahlar yaratmışdır. Vasili Deqtyaryov 1941, 1942, 1944 və 1949-cu illərdə (ölümündən sonra) SSRİ Dövlət Stalin Mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin üç dəfə Lenin Nişanı, dörd başqa əmr və fərqli medallar ilə təltif edilmişdir.

## Töhfələri

* 1927-ci ildə Qırmızı Ordu, ДП və ya DP-28 (ru: Дегтярёва Пехотный az: Degtyaryovun piyada pulemyotu) adı verilən 7.62&nbsp;mm yüngül pulemyot ilə təchiz edildi. Bu dizayn eyni zamanda;

# İki təyyarə pulemyotu: ДА (DA) ve ДА-2 (DA-2) (Дегтярёва Авиационный)
# Bir tank pulemyotu: ДТ veya DT (Дегтярева Танковый)

* Degtyaryov ayrıca, 1934-cü ildə Sovet Ordusu tərəfindən (1940-cı ildə modernizasiya edilmiş) ППД PPD-40 (Пистолет-пулемёт Дегтярёва, az: Degtyaryovun pulemyotundan) olaraq bir neçə model pulemyot hazırladı. 
* 1930-cu ildə Degtyaryov, 12.7&nbsp;mm böyük kalibrli pulemyotunu ДК və ya DK-yi (Дегтярёва Крупнокалиберный) hazırladı. 1938-ci ildə bu pulemyot Georgi Shpagin tərəfindən təkmilləşdirilmiş və DShK (Дегтярёва Шпагина Крупнокалиберный) olaraq adlandırılmışdır.
* 1939-cu ildə Degtyaryov, ДС və ya DS (Дегтярёва Станковый) adlı ağır pulemyotunu hazırladı. DS-39, Qırmızı Orduya verildi və 1939-1940-cı illər sovet-fin müharibəsində istifadə edilmişdir. Bant qidalanma mexanizmi patron kassalarına ziyan vermiş və silah nasazlıqlara qarşı çox qarışıq və problemli qəbul edilərək istifadədən çıxardılmışdır. 
* Sovet-Alman müharibəsi dövründə, Sovet Ordusu Degtyaryovun 14.5&nbsp;mm anti-tank silahını ПТРД və ya PTRDyi (Противотанковое Ружьё Дегтярёва) istifadə etmişdir.
* İkinci Dünya müharibəsinin axırına doğru Degtyaryov, 7.62x39mm aralıq patronlara bölünmüş, 1946-cı ildə RPD yüngül pulemyot kimi SSRİ arsenalına qəbul edilmiş olan dünya miqyasında bir çox ölkəyə satılmış qayışla bəslənən yüngül pulemyotunu hazırlamışdır.

## '''Fəxri fərmanları və mükafatları'''

* Stalin mükafatları 
# 1942- I dərəcə və II dərəcə 
# 1946- II dərəcə
# 1949- I dərəcə (ölümündən sonra)

* Sosialist əməyi qəhrəmanı (1940)
* Leninin Üç Əmri 
* Suvorov ordeni, I dərəcə və II dərəcə
* Qırmızı Bayraq Afişası Nizamı 
* Qırmızı Ulduzun Sırası
* “1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə” medalı

## İstinadlar
Kondoa qaya təsvirləri

**Kondoa İranqi qayaüstü təsvirləri** — Tanzaniyanın mərkəzindəki mağara divarlarında yer alan bir sıra qədim rəsmlərdir. Kondoa bölgəsi təsirli qaya təsvirləri kolleksiyasına görə 2006-cı ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi elan edilmişdir.

Bu əraziyə daha əvvəl, 1937-ci ildə Tanzaniya Antikalar İdarəsi tərəfindən milli abidə adı verilmişdi. Tanzaniya Antikalar İdarəsi tərəfindən bəzi rəsmlərin 50.000 ildən çox yaşı olduğuna inanılır. Lakin, bu təsvirlərin ümumilikdə 2000 yaşı var. Rəsmlərdə uzanan insanlar, heyvanlar və ov səhnələri təsvir edilmişdir. Köhnə rəsmlər ümumiyyətlə qırmızıdır və ovçu-toplayıcılar ilə əlaqələndirilir. Lakin tez-tez bu fiqurlar sonradan çəkilmiş, aqro-pastoralistlərə aid ağ rəngli rəsmlər ilə üst-üstə düşür. Bu təsvirlər Orta Daş dövründən Son Daş dövrünün əvvəlinə qədər uzanır və bu da rəsmləri bu keçid dövründəki mədəniyyət dəyişikliklərini öyrənmək üçün yaxşı bir kolleksiya halına gətirir.

Bu ərazinin landşaftı Masai çölünün qərb çevrəsini təşkil edən iri qranit daşları ilə xarakterizə olunur. Təsvirlərin aşkarlandığı qaya sığınacaqları, havanın təsvirindən nisbətən qorunur. Bu gün bəzədilmiş qaya sığınacaqları yerli İranqi xalqı tərəfindən şəfa mərasimləri zamanı heyvanların müntəzəm qurban kəsilməsi də daxil olmaqla mənəvi məqsədlər üçün istifadə olunur. Qaya sığınacaqlarının davamlılığı və hələ də dəvam edən istifadəsi zamanla ərazidə məskunlaşmış insanlar arasında mədəni davamiyyətin olduğunu göstərir.

Prezident Nelson Mandela ərazi haqqında demişdir:

## Təsvirlər
1929-cu ildə T.A.M Naş, Kondoa-İranii yaxınlığında kəşf etdiyi bəzi qırmızı oxra rəsm əsərlərinin icmalını dərc etdi. Naş, qranit sığınacaqların qaya təsvirləri üçün ideal bir yer olduğunu düşündü və nəticədə, təxminən on dəqiqədən sonra bu fikrini təsdiqləyəcək təsvirləri aşkarlamaq üçün üçün təpənin ətrafını təmizlədi. Rəsmlərdən birində əlində çubuq tutan bir insan və fil fiquru təsvir edilmişdi. Naş, insanın dinc duruşunu şərh edərək rəsmin ov səhnəsini təsvir etdiyinə tərəddüd etdi. Digər rəsmlərdə zürafələr, mümkün bir kərgədan fraqmenti, başında konsentrik dairələrdən və başın yuxarı hissəsindən bədənin digər hissəsinə qədər uzanan xətlərdən ibarət bir insan şəkli və bəlli olmayan bəzi digər fiqurlar təsvir edilmişdi.

## Arxeoloji etika
Bu qaya sığınacaqlarının çoxunun ərazidəki müasir sakinlərə verdiyi mənəvi əhəmiyyətə görə, bu əraziləri qazarkən böyük diqqət göstərilməlidir. UNESCO-nun *Ümumdünya İrsi Sənədləri 13-*ə əsasən, yerli pastoral İranqi xalqı hələ də bəzi ərazilərdən ritual müalicə üçün istifadə edir. Bu ritual tətbiqlərin bəzilərində istifadə edilən fəaliyyətlərin rəsmlərə təhdid yaratdığı deyilir. Tanzaniya hökuməti yerli inanc sistemlərini hələ də tanımamışdır və buna görə ərazinin idarə edilməsi və qorunması ilə əlaqədar bir mübahisə mövcuddur.

## İstinadlar
Yaşayan əfsanə

[250px|thumb|right|[Stiven Hokinq kosmologiya sahəsi üzrə yaşayan əfsanədir.]]
**Yaşayan əfsanə** — mükəmməl fəaliyyətinə görə hələ sağ ikən həddən artıq məşhur olan şəxs. Yaşayan əfsanə olmaq həmin insan üçün şərəf hesab edilə bilər. Bunun özü də qarışıq duyğulara səbəb olur. Bu ifadə müsbət konotasiyaya malikdir və ümumən möhtərəm xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilir. 

Bəzi insanlar hətta özlərini yaşayan əfsanə adlandırırlar. Onların arasında peşəkar idmançılardan Useyn Bolt və Zlatan İbrahimoviç də var.

## Həmçinin bax
* Sosial status

## İstinadlar
Həsən Paşa Kərküklü

Həsən Paşa Kərküklü (ərəbcə. حسن باشا الكركوكلي, Osmanlıca. حسن پاشا الكركوكلي; vəf. 1779) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1778-1779).

## Həyatı
Həsən Paşa Kərküklü tayfa olaraq bir Məmlüküydü. 1777-ci ildə Abdullah Paşanın ölümündən sonra Bağdadda hakimiyyət uğrunda iki namizəd, Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa mübarizə apardılar. Bağdadda hakimiyyət uğrunda mübarizə beş aydan çox sürdü. 1778-ci ilin mayında Osmanlı sultanından Bağdad paşalığına səlahiyyət alan Həsən Paşa Bağdada gəldi. Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa Bağdaddan Diyaləyə qaçdılar. 1778-ci ilin sonlarında Həsən Paşa Süleyman Paşa Böyük (1780-1802) ilə birlikdə Bəsrəni Zəndlərdən geri almağı bacardı və bu tarixdən sonra Həsən Paşa onu Vəli təyin edildi. Zəndlər üzərində qələbə Kərim xanın 13 mart 1779-cu ildə Şiraz şəhərində vəfat etməsi səbəbindən qazandı.

1779-cu ilin oktyabrın sonunda yenidən Bağdadda qiyam başladı. Üsyançılar barrikadalar quraraq hökumət binalarına hücum etdilər. Həsən Paşa  Diyarbəkirə qaçdı. Orda məlum olmayan bir xəstəliyə yaxalanıb tezliklə öldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
PPD-40

**PPD-40** () - sovet istehsalı olan bir avtomatik silahdır. Silah Vasili Degtyaryov tərəfindən 1934-cü ildə tərtib edilmiş və ənənəvi taxta qundağa və çoxlu atış seçiminə sahib idi. Əsasən İkinci Dünya müharibəsi dövründə istifadə edilmiş və yerini sonralar PPŞ-41 ilə əvəz olunmuşdur. Bəslənmə sistemi 20 mərmilik maqazin və ya 71 mərmilik dairəvi maqazindir. Lülə uzunluğu 273&nbsp;mm, atış sürəti dəqiqədə 800-1000 mərmi, mərminin çıxış sürəti 490&nbsp;m/s, effektiv mənzili 200 m təşkil edir.

## İstinadlar
Call of Cthulhu (rol oyunu)

**Call of Cthulhu** (; həmçinin **CoC**) — H.F. Lavkraftın yazdığı "*[[Ktulhunun çağırışı]]*" hekayəsi və Ktulhu mifologiyası əsasında yaradılmış, qorxu janrında olan stolüstü rol oyunu. Oyun "Chaosium" tərəfindən ilk dəfə 1981-ci ildə nəşr edilmişdir və hal-hazırda yeddi buraxılışı mövcuddur. Oyun Təməl rol oyunu sistemindən istifadə edir.

## Tarix
"*Call of Cthulhu*" oyununun ilk konsepsiyası "*Dark Worlds*" – "Chaosium" tərəfindən planlaşdırılan, ancaq nəşr edilməyən bir oyun idi. Sendi Petersen "*[[RuneQuest]]*" fentezi oyunu üçün Lavkraftın Yuxu diyarı dünyasında cərəyan edən əlavə buraxılış üçün ssenari yazmağı düşünürdü.

### Buraxılışlar
Petersen "Chaosium" nəşriyyatını tərk etdikdən sonra "*Call of Cthulhu*" oyununun inkişafı Linn Uillisə verilmişdir. Son illərdə Pol Friker və Mayk Mason da bu heyətə qoşulmuşdur.

### Əlavə məzmunlar
* "*Shadows of Yog-Sothoth*" (1982)
* "*Fungi from Yuggoth*" (1984)
* "*Masks of Nyarlathotep*" (1984)
* "*Spawn of Azathoth*" (1986)
* "*Horror on the Orient Express*" (1991)
* "*Beyond the Mountains of Madness*" (1999)

## İstinadlar

* 

## Xarici keçidlər
*
Ktulhu mifologiyası

Ktulxu mifologiyası, Amerikalı dəhşət ədəbiyyatı yazıçısı '''Hovard Filips Lavkraft''' tərəfindən yaradılan uydurma kainat və bu kainatdakı bütün hekayələrini əhatə edən mətnlərin hamısına verilən adlardır. Adın əsası isə 1928-ci ildə ‘Weird Tales’ jurnalında nəşr edilən ‘Ktulhunun çağırışı’ əsərindən götürülmüşdür. (*əsər Lavkraft tərəfindən yazılıb*)

**Ktulxu mifalogiyasına aid tanrılar :**

**Azatot** (ing. Azathoth) - ən güclü ruh olaraq digər Tanrıları idarə edir.

**Yoq-Sotot** (ing. Yog-Sothoth) - digər dünyaları, dövrləri bir-biri ilə əlaqələndirən Tanrı. 

**Ktulxu** (ing. Cthulhu) - Qədim Tanrıların qardaşı.

**Xastur** (ing. Hastur) - Kainatdan kənarda yaşayan və adətən tufan kimi gələn Tanrı.

**Yiq** (ing. Yig) - Hindularda ilana bənzər Tanrı. İnanclara görə bütün ilanlar onun övladı olmuş, o, adamları ilanabənzər-insana çevirə bilirdi. Lavkraftın təsvir etdiyinə görə Hindular Yiqdan qorunmaq üçün aylar boyu dayanmadan barabanlara vururdular. 

**Dagon** - (ing. Father Dagon) - sualtı Tanrı olmuş, bütün suda yaşayan canlılar ona tabe olub. Təsvirinə görə daha çox amfibiyaya oxşayıb. Qədim Tanrılardan ən cavanı olub.
Süleyman Paşa Böyük (Məmlük sülaləsi)

Süleyman Paşa Böyük və ya Böyük Süleyman (ərəbcə. سليمان الكبير, Osmanlıca. سليمان پاشا الكبير, gürcücə. სულეიმან ბუიუქი) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1780-1802).

## Həyatı
Süleyman Paşa tayfa olaraq bir Məmlüküydü və Bağdadın hökmdarı olmamışdan öncə Mosul valisiydi. 1776-cı ildə Türk Sultanı I Əbdülhəmid'in əmriylə Diyarbəkir valisi Abdullah Paşa və Əl-Rəqqə valisi Mustafa Paşa ilə birlikdə Bağdad hökmdarı Ömər Paşanı devirdi. Fitnə səbəbindən o, Şiraza sürgünə göndərildi və 1779-cu ildə geri qaytarıldı. II Həsən Paşa Bağdad sakinləri tərəfindən devrildikdən sonra Süleyman Paşa 1780-ci ildə Bağdadın hakimi oldu. Süleymanın hakimiyyəti Məmlüklər hakimiyyətinin möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Ö cinahını gücləndirmək üçün çox sayda Məmlükü işə aldı. Demək olar İraqdakı, bütün əsas postlar Məmlüklərin əlindəydi və onlar da ölkənin ən böyük torpağına sahib oldular.

Süleyman Paşa 1782-ci ildə Baban sülaləsi və Bədəvilər tayfalarının üsyanlarını sıxışdırdı və dövlət işlərini nizama saldı. Onun dövründə müdafiə binaları tikildi, yeni bazarlar bərpa edildi, məscidlər və saraylar bərpa edildi. İraqdaki Süleymaniyyə şəhəri Süleyman Paşanın dövründə qurulmuş və onun şərəfinə adlandırılmışdır. Bəsrədəki Şərqi Hindistan şirkəti, Osmanlı İmperiyasının muxtar hissəsini təşkil edən Bağdad Paşalığına getdikcə təsirini artmışdır.

1786-cı ildə quraqlıq səbəbi ilə qıtlıq başladı, lakin buna görə başlayan üsyan Süleyman Paşa tərəfindən tez bir zamanda yatırıldı.

Süleyman Paşanın nisbətən sakit bir hökmranlığının sonunda İraq Nəcd şəhərindən olan vəhhabilər tərəfindən işğal edildi. Vəhhabilər İraqı fəth etmək istədilər, ancaq 1801-ci ildə müqəddəs şiə Kərbəla şəhərini ələ keçirmək və talan etməklə məhdudlaşdılar. 1802-ci ildə Böyük Süleyman vəfat etdikdən sonra İraqda feodal narazılığı çoxaldı və hakimiyyət uğrunda şiddətli mübarizə başladı.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
Beloslav gölü

**Beloslav gölü** () — Bolqarıstanın Varna şəhərindən qərbdə yerləşən şortəhər göl. Gölün sahəsi 4 ilə 10&nbsp;km² arasında, eni 0,5-3,5&nbsp;km-dir. Maksimum dərinliyi 14 m-dır. Gölün qərb hissəsində, Devnya çayı və Provadiyska çayları bura axır. Göl naviqasiya kanalı vasitəsilə Varna gölü ilə birləşir. Gölün qərb hissəsində, Devnya şəhərinin yaxınlığında, Varna limanının qərb terminalı yerləşir.

## Tarixi
1974-cü ilə qədər göl şirin sulu idi. Bir il sonra Varna limanının genişləndirilməsi başlandı və Beloslav gölünün akvatoriyasında yeni Qərb terminalının inşası planlaşdırıldı. Bunun üçün Beloslav gölünü qonşu Varna gölü ilə birləşdirən naviqasiya kanalı quruldu və bu da öz növbəsində Qara dənizin Varna körfəzi ilə əlaqə yaratdı. Hal-hazırda gölün suyu duzludur, duzluluq təxminən 10 ‰.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Hafiz Əli paşa

Əli Paşa və ya Hafiz Əli  (ərəbcə. علي باشا, Osmanlıca. علي پاشا, gürcücə. ალი ფაშა) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1802-1807).

## Həyatı
1802-ci ildə Böyük Süleyman Paşanın ölümündən sonra İraqda hakimiyyət uğrunda mübarizə başladı. Sonucda Məmlüklərdən Əli Paşa hamıya qalib gəldi. Əli Paşanın rəhbərliyiylə 1803 və 1806-cı illərdə İraq Məmlükləri Nəcəf və Hillədə Ərəb Vəhhabilərinin işğalını dəf edə bildi. 1807-ci ildə Əli Paşa öldürüldü və qardaşı oğlu Süleyman Paşa ("Kiçik" ləqəbli) (1807-1813) İraqda hakimiyyətə keçdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər