Donald Trampın ikinci andiçmə mərasimi

**Donald Trampın ikinci andiçmə mərasimi** — Donald Trampın ABŞ-ın 47-ci Prezidenti kimi inaqurasiyası. 20 yanvar 2025-ci il tarixində Vaşınqtonda, ABŞ Konqresində  keçirmişdir. Bu, ABŞ Prezidentinin 60-cı andiçmə mərasimi və Trampın ikinci andiçmə mərasimi idi. Trampın ilk andiçmə mərasimi səkkiz il əvvəl, 20 yanvar 2017-ci ildə olmuşdu.

Tədbirdə inaqurasiya, imzalanma mərasimi, nahar, təntənəli mərasim, sonra isə Kapital One Arenada parad keçirildi. 

## Konteksti
İnaqurasiya Donald Trampın 2024-cü il noyabrın 6-da Prezident seçilməsi ilə başlayan prezidentlik keçidinin formal kulminasiya nöqtəsi oldu. Tramp 17 dekabr 2024-cü ildə Seçicilər Kollegiyası tərəfindən rəsmi olaraq Prezident kimi təsdiqləndi. Prezidentin qələbəsi Konqresin 6 yanvar 2025-ci il tarixli birgə iclasında seçici səslərinin hesablanması ilə təsdiqləndi. Amerika Birləşmiş Ştatları Konstitusiyasının I-ci maddəsinin 6-cı bölməsinə uyğun olaraq, Vens 2025-ci il yanvarın 10-da gecə yarısından etibarən ABŞ Senatındakı kreslosundan istefa verdi.

## Planlaşdırması

Yanvarın üçüncü bazar ertəsi günü keçirilən andiçmə mərasimi 1997-ci ildə Bill Klintonun və 2013-cü ildə Barak Obamanın ikinci andiçmə mərasimindən sonra (21 yanvar) üçüncü dəfə bayramla eyni tarixdə, Martin Lüter Kinq Günü ilə eyni gündə baş tutdu. 

### Birgə Konqres Komitəsi
2024-cü ilin may ayında Konqresin hər iki palatası platformanın və sonradan ləğv edilən açıq hava mərasimləri və şənliklər üçün istifadə edilməsini gözlənilən digər müvəqqəti strukturların tikintisinə nəzarət etmək üçün Açılış Mərasimləri üzrə Birgə Komitə təyin etdi.

Açılış platformasının tikintisi 2024-cü il sentyabrın 18-də təntənəli şəkildə ABŞ senatoru Emi Klobuçarın Minnesotadakı Dəmir silsiləsində çıxarılan və emal edilmiş dəmir filizindən hazırlanmış mismardan istifadə edərək ilk mismarının vurulması ilə başladı.

Açılış platformasının tikintisi 2024-cü il sentyabrın 18-də təntənəli şəkildə başladı.

### Təhlükəsizlik əməliyyatları
Mərasimin planlaşdırılması ilə məşğul olacağı gözlənilən agentliklərə ABŞ Kapitol Polisi, Vaşinqton D.C., Metropoliten Polisi və ABŞ Park Polisi daxildir. İyirmi dörd ştat Milli Qvardiyaya seçki səslərinin təsdiqlənməsi və açılış mərasimləri üçün dəstək təklif etdi.

Yanvarın 17-də təxminən 8000 Milli Qvardiyanın əsgəri Vaşinqtonda polis səlahiyyətlərini təmin edən ABŞ marşallarının xüsusi müavini vəzifəsinə təyin edildi.

### Açılış Komitəsi
9 noyabr 2024-cü ildə Tramp ilk tədbirlərinin planlaşdırılmasına həsr olunmuş təşkilatı olan Trump Vance Inauural Committee, Inc.-nin yaradıldığını elan etdi. Komitənin həmsədrləri Stiv Vitkof və keçmiş ABŞ senatoru Kelli Loefler, Trampın çoxdankı dostları və tərəfdarları idi.

Müxtəlif texnologiya şirkətləri və onların rəhbərləri açılışı qeyd etmək üçün ianələr və xidmətlər vəd etdilər. OpenAI-nin baş direktoru Sem Altman bir nümayəndə vasitəsilə şəxsən 1 milyon dollar bağışlayacağını açıqladı. Meta-nın baş direktoru, Facebook və Instagram şirkətləri, Mark Zukerberq də 1 milyon dollar ianə etdilər. The Wall Street Journal-da Amazon-un baş direktoru Jeff Bezos mərasimi Amazon Prime Video-da yayımlamağı təklif etdi və bu, 1 milyon dollarlıq nağd pul ianəsinə əlavə olaraq 1 milyon $ nağd ianə olduğu bildirildi.  Apple-ın baş direktoru Tim Kuk şəxsən 1 milyon dollar bağışladı. Uber şirkəti və baş direktoru Dara Xosrovşahi andiçmə mərasiminə 1 milyon dollar ianə etdi..

Alphabet 1 milyon dollar ianə edib və YouTube-un əsas səhifəsində birbaşa keçidlə inaqurasiya canlı yayımını dəstəkləyib.

Microsoft, Adobe və Perplexity AI də 1 milyon dollar bağışladı.

Ford Motor Company və General Motors hər biri 1 milyon dollar ianə edəcəklərini və açılış mərasimi üçün avtomobil parkı təqdim edəcəklərini açıqladılar. Toyota, Chevron, Hyundai və Stellantis də 1 milyon dollar ianə edib. Müxtəlif maliyyə xidmətləri müəssisələri və onların liderləri, o cümlədən Goldman Sachs, Bank of America, JPMorgan Chase, Kraken, Coinbase, Intuit, Robinhood, Ken Griffin, Ripple və Ondo Finance şirkətləri həmçinin 1 milyon dollar bağışladılar.

Telekommunikasiya sənayesinin əsas sponsorlarına AT&T, Comcast və Charter Communications daxildir.

Səhiyyə və əczaçılıq sənayesindən əsas ianə edənlər PhRMA, Pfizer və Hims & Hers, İstehsal və sənaye sektorundan Stanley Black & Decker, Pratt Industries, Boeing və Lockheed Martin şirkətləri daxildir.

Digər əsas sponsorlara Delta Air Lines və McDonald's daxildir.

2025-ci ilin aprelində bilindi ki, Trampın inaqurasiya komitəsinə 239 milyon dollar ianə edilib və bu da Trampın 2017-ci ildə andiçmə mərasimi üçün toplanan 107 milyon dollarlıq əvvəlki rekordu iki dəfədən çox artırıb.

## Açılış öncəsi tədbirlər
### Arlinqton Milli Qəbiristanlığında [[Əklil|əklil]] qoyma mərasimi

Yanvarın 19-da səhər saatlarında Tramp və yeni seçilmiş vitse-prezident Vens Arlinqton Milli Qəbiristanlığını ziyarət etdilər və burada Naməlum əsgərin məzarına əklil qoydular, həmçinin 2021-ci ildə Kabil hava limanına hücum zamanı hələk olan əskər və zabitlərin bəzilərinin ailə üzvləri ilə görüşdülər.

### Amerikanı yenidən möhtəşəm et qələbə mitinqi
Yanvarın 19-da axşam saatlarında Tramp kampaniyası “Amerikanı yenidən möhtəşəm et” Qələbə mitinqi təşkil etdi.

### Kilsədə ibadət və Ağ Evdə qəbul
İnauqurasiyanın səhəri, yanvarın 20-də, yeni seçilən prezidentin istifadə etdiyi ənənəvi ev olan Blair House-da gecələdikdən sonra Tramp, birinci xanım Melanya, vitse-prezident CD Vens və onun həyat yoldaşı Uşa Müqəddəs Con Yepiskop Kilsəsində kilsə mərasimində iştirak etdilər. Ceyms Medisondan sonra hər prezident ən azı bir dəfə kilsədə ibadət edir,  Franklin D. Ruzveltdən bəri hər bir prezident inaqurasiya günündə kilsəni ziyarət edir.

Kilsə mərasimindən sonra Tramp və xanımı Melanya Co Bayden və keçmiş birinci xanım Cil Baydenlə görüşmək üçün Ağ Evə getdilər. Baydenlər Trampları salamlayandan sonra Ağ Evin mətbuat korpusunun üzvləri ilə şəkil çəkdirdilər. Daha sonra onlar vitse-prezident Kamala Harris və onun həyat yoldaşı Daq Emhoff, CD Vens və həyat yoldaşı Uşa Vens ilə birlikdə Ağ Evdə çay içdilər.  Ənənəyə uyğun olaraq, prezident və seçilmiş prezident arasında görüşdən sonra onlar prezident korteji limuzini ilə açılış mərasimi üçün Konqresə yollandılar.

## Açılış tədbirləri
### Prezident saytları
ABŞ federal hökumətinin yeni internet saytları işə salındı, əvvəlki administrasiyaların saytları Milli Arxivdə yerləşdirildi.

Hakimiyyətin rəsmi saytlarını Tramp administrasiyası öz üzərinə götürdü, yeni internet saytları işə salındı, əvvəlki administrasiyaların saytları Milli Arxivə yerləşdirildi.

### İştirakçılar

Trampın andiçmə mərasimi ilk dəfə olaraq ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidentinin xarici liderləri mərasimdə rəsmi şəkildə qarşılaması olub.

İnauqurasiyada ABŞ-ın səlahiyyət müddəti başa çatan prezidenti Co Bayden (2020-ci ildə Trampı məğlub etmiş və 2021-ci ildə 46-cı prezident kimi andiçmə mərasimi keçirmişdir), ABŞ-ın səlahiyyət müddətini başa vuran vitse-prezidenti Kamala Harris (2024-cü ildə Trampın əsas rəqibi olmuşdur), keçmiş ABŞ prezidentləri Bill Klinton, Barak Obama və Corc Buş iştirak etmişdilər. Keçmiş birinci xanımlar Hillari Klinton (Trampın 2016-cı ildə keçmiş rəqibi) və Lora Buş da andiçmə mərasimində iştirak ediblər, lakin keçmiş birinci xanım Mişel Obama orada olmayıb. Mərasimdə həmçinin ABŞ keçmiş vitse prezidentləri, Nyu-York meri Erik Adams, media sahibi Rupert Merdok bə başqa tanınmış şəxslər  iştirak edib.

Açılış mərasimində müxtəlif ölkələrin prezidentləri, vitse-prezidentləri, dünya liderləri və ən zəngin adamları da daxil olmaqla çoxsaylı iş adamları iştirak edib. Onlar digər mötəbər qonaqlarla, o cümlədən Yeni kabinetin namizədləri və seçilmiş rəsmilərlə birlikdə platformada əyləşərək tədbirdə mühüm rol oynadılar.

## Andiçmə mərasimi

### Vəzifə andı

CD Vens Ali Məhkəmənin hakimi Brett Kavano tərəfindən idarə edilən mərasimdə vitse-prezidentlik vəzifəsinə and içdi. Sonra Baş hakim Con Roberts idarə etdiyi mərasimdə Donald Tramp prezidentlik andı verdi. Melanya Tramp əlində iki İncil saxlamışdı ki, Tramp adət üzrə and içərkən sol əlini onların üzərinə qoya bilsin, lakin o, bunu etmədi. Bu sadəcə ənənədir, yeni prezidentlərdən əllərini İncillərə qoyması tələb olunmur.

### Açılış nitqi

Prezident Trampın andiçmə nitqi ona qarşı irəli sürülən ittihamları əsassız və siyasi motivli adlandırmaqla başlayıb. Sonra o, yeni administrasiyanın prioritetlərini, o cümlədən immiqrasiya məhdudiyyətlərini, ekoloji qaydaların yumşaldılmasını, müxtəlifliyi, bərabərliyi və gender ayrı-seçkiliyini hədəf alan siyasətləri, Hökumətin Effektivliyi Departamentinin yaradılmasını və Rusiya-Ukrayna müharibəsinin danışıqlar yolu ilə həllini açıqladı. Tramp öz prezidentliyini Amerika üçün qızıl dövrün başlanğıcı adlandırıb. 

"The Washington Post" qəzeti Trampın inauqurasiya nitqini birliyi vurğulamaq cəhdi kimi qiymətləndirdi. Tramp özünün ekspansionist gündəmini təsvir edərkən “Açıq tale” ifadəsini işlədib, demokratları və digər partiya liderlərinin tənqid edib.

### Mərasimdən sonrakı tədbirlər

İnaqurasiya mərasimindən sonra prezident Donald Tramp, birinci xanım Melanya Tramp, vitse-prezident CD Vens və ikinci xanım Uşa Vens keçmiş prezident Co Baydeni və keçmiş birinci xanım Cil Baydeni ABŞ Konqresinin şərq tərəfindən yola salınma mərasiminə müşayiət etdilər. Sonra Konqresin pilləkənlərinə qayıdaraq Baydenlərin helikopteri havaya qalxarkən əl yellədilər.

Baydenlərin gedişindən sonra Prezident Tramp tərəfdarları qarşısında çıxışlar etdi.

### İnaqurasiya balı

Adət olaraq, açılış mərasimlərindən əvvəl və sonra müxtəlif yerlərdə açılış balları keçirilir. Prezidentin və birinci xanımın iştirak etdiyi rəsmi ballar təsis komitəsi tərəfindən təşkil edilir. Üç rəsmi açılış balları və daha çox qeyri-rəsmi ballar keçirildi.

## Baxış sayı
Təxminən 24,6 milyon tamaşaçı açılışı 15 televiziya şəbəkəsi üzrə izləyib. Saat 12:15-də Trampın and içdiyi zaman tamaşaçıların sayı 34,4 milyona çatıb.

**Legend**
**İzləyicilərin ümumi sayı****11:30-dan 13:00-a qədər** 
**İzləyicilərin ümumi sayı****12:00 — 1:00 **
**İzləyicilərin ümumi sayı (əsas vaxt)****8:00 to 11:00 PM EST**

## Həmçinin bax

* Donald Trampın birinci andiçmə mərasimi
* Donald Trampın Birinci kabineti
* Donald Trampın ikinci kabineti

## Xarici keçidlər
* US Headline archive 
* Official website

## İstinadlar