open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qələvi torpaq metalları

**Qələvi torpaq metalları** — Elementlərin dövrü cədvəlinin başdan ikinci sırasında (şaquli sırasında) olan elementlərdir. Sıxlıqla ağ rəngli olub, yumşaq və emal edilə bilər quruluşdadır. Həmçinin ərimə və qaynama istilikləri də daha aşağıdır. Ionlaşma enerjiləri də qələvi metallardan daha yüksəkdir. Torpaq elementləri adı, bu qrupdakı elementlərin torpaqda olan oksidlərinin, keçmiş kimyagərlər tərəfindən ayrı bir element olaraq düşünülməsindən gəlir.

## Ümumi məlumat
Qələvi-torpaq metallar dövri cədvəlin 2-ci qrup elementləridir: Berillium (Be), Maqnezium (Mg) Kalsium (Ca), Stronsium (Sr) Barium (Ba) və Radium (Ra). Qələvi torpaq metalları dövri cədvəldə qrup üzrə hərəkət etdikcə kimyəvi xassələrdə baş verən dəyişiklikləri izah etmək üçün gözəl qrupdur. Qələvi torpaq metallar gümüşü rəngli, yumşaq (bıçaqla kəsilə bilən), zəif elektromənfilikli elementlərdir (hallogenlərlə reaksiyada elektronlarını asanlıqla itirirlər). Lakin onlar su ilə qələvi metallara nisbətən zəif reaksiyaya girirlər. Məsələn əgər Natrium və Kalium su ilə reaksiyaya otaq şəraitində gedirsə, Kalsium yalnız qızdırılma şəraitində su ilə reaksiyaya girir.

 Mg + 2H_2O \rightarrow Mg(OH)_2 + H_2 

Berillium isə su ilə reakiyaya girmir. Bütün qələvi torpaq metallarda xarici energetik səviyyədə 2 elektron var. Raksiyalarda onlar bu iki elektronlarını itirərək 2 valentlilik göstərir (bu bəzi hallarda doğru olamya bilər ). Qələvi torpaq metalları adətən onların oksidlərinin adlarına görə də adlandırırlar (məs-berillya, maqneziya). Qələvi torpaq metallarına "Torpaq" sözü ilk kimyagərlər tərəfindən artırılmışdır. Bu adı suda həll olamadıqlarına görə (və başqa səbəblərə görə) almışlar.

## Təbiətdə tapılmaları
Berillium suda az həll olması (praktiki həll olmaması) onun canlı orqanizmlərdə olmadığından xəbər verir. Berillium canlılarda təsadüf olunması zərərlidir; daha çox zəhərlidir. Maqnezium və Kalsium çox yayılmış, canlılarda tez-tez təsadüf olunan metalardır. Onlar ümümiyyətlə orqanizmdə bir rol oynamırlar; müxtəlif proseslərdə onlar yaxından iştirak edirlər. Məsələn Kalsium duzları sümüyün tərkibində var. Stronsium və Barium biosferdə (canlıların yaşadığı təbəqə) az təsadüf olunan elementlərdir. Onlar yalnız Acantharia adlı orqanizm tərəfindən xarici skeletini qurmaq üçün və [tibb]də istifadə olunur. Stronsium isə diş pastalarının tərkibinə daxil edilir. Radiumda təbiətdə az yayılıb. Lakin güclü radioaktivdir metaldır.

## Ədəbiyyat
* Group 2 – Alkaline Earth Metals, Royal Chemistry Society.
* Hogan, C.Michael. 2010. ''Calcium''. eds. A.Jorgensen, C. Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment.
* Maguire, Michael E. "Alkaline Earth Metals." *Chemistry: Foundations and Applications*. Ed. J. J. Lagowski. Vol. 1. New York: Macmillan Reference USA, 2004. 33–34. 4 vols. Gale Virtual Reference Library. Thomson Gale.
* Silberberg, M.S., Chemistry: The molecular nature of Matter and Change (3e édition, McGraw-Hill 2009)
* Petrucci R.H., Harwood W.S. et Herring F.G., General Chemistry (8e édition, Prentice-Hall 2002)

## İstinadlar

* Periyodik Cetvel
Dövri sistemin 3-cü qrupu

**Dövri sistemin 3-cü qrupu** — periodik cədvəldə 3-cü qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.

## Ədəbiyyat
*
Dövri sistemin altıncı periodu

**Dövri sistemin altıncı periodu** — Dövri cədvəlin altıncı periodunda yerləşən elementlər qrupudur. Bu periodda lantanoidlərlə birlikdə ümumilikdə 32 element yerləşir.

Altıncı period sesium (Cs, 55) elementindən başlayır və radon (Rn, 86) elementi ilə başa çatır. Əgər lantanoid bloku ayrıca nəzərdən keçirilsə, o zaman əsas sırada 18 element olur.

Bu perioda daxil olan bəzi məşhur elementlər: volfram (W), qızıl (Au), platin (Pt), civə (Hg), qurğuşun (Pb) və bizmut (Bi). Altıncı periodun elementləri əsasən metallardır; yalnız radon nəcib qazlar qrupuna aiddir.
Dövri sistemin yeddinci periodu

**7-ci period elementləri** — yeddinci periodda yerləşən elementlərdir. Bu periodda Lantanoidlərlə birlikdə 32 element yerləşir. Perioddakı elementlərin hamısı Radioaktiv elementlərdir. Periodda Yer kürəsində təbii halda ən ağır element olan Uran elementi yerləşir.

## Həmçinin bax
* Dövri sistemin səkkizinci periodu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dövri sistemin 7-ci qrupu

**Dövri sistemin 7-ci qrupu** — periodik cədvəldə 7-ci qrupda yerləşən elementlər. Bu qrupda 6 element yerləşir. Bunlar aşağıdakılardır:
H
F
Cl
Br
I
At

## Ədəbiyyat

* Ахметов Н. С. Общая и неорганическая химия. — М.: Высшая школа, 2001. — ISBN 5-06-003363-5.
* Лидин Р. А.. Справочник по общей и неорганической химии. — М.: КолосС, 2008. — ISBN 978-5-9532-0465-1.
* Некрасов Б. В. Основы общей химии. — М.: Лань, 2004. — ISBN 5-8114-0501-4.
* Спицын В. И., Мартыненко Л. И. Неорганическая химия. — М.: МГУ, 1991, 1994.
* Турова Н. Я. Неорганическая химия в таблицах. Учебное пособие. — М.: ЧеРо, 2002. — ISBN 5-88711-168-2.
* Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan. (1997), Chemistry of the Elements (2nd ed.), Oxford: Butterworth-Heinemann, ISBN 0-08-037941-9
* F. Albert Cotton, Carlos A. Murillo, and Manfred Bochmann, (1999), Advanced inorganic chemistry. (6th ed.), New York: Wiley-Interscience, ISBN 0-471-19957-5
* Housecroft, C. E. Sharpe, A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall, ISBN 978-0-13-175553-6
Dövri sistemin 11-ci qrupu

**Dövri sistemin 11-ci qrupu** — periodik cədvəldə 11-ci qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir. 

## Xarici keçidlər
* Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 0-08-037941-9.
Dövri sistemin 14-cü qrupu

**Dövri sistemin 14-cü qrupu** — periodik cədvəldə 14-cü qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 6 element yerləşir.

## Xarici keçidlər
*
Dövri cədvəl dövrü

**Dövri cədvəl dövrü** — Dövr elementlərin üfüqi istiqamətdə dövri sistemdə yerləşməsidir. Hidrogen atomu və ya qələvi metalla başlayıb, təsirsiz qazla qurtarır.
Dövri cədvəl qrupu

**Dövri cədvəl qrupu** - Qrup elementlərin şaquli sütunuda yerləşməsidir. Eyni qrupda yeləşən elementlərin elektron quruluşu və kimyəvi xassələri eynidir. İki yerə ayrılır: Əsas və əlavə yarımqrup elementləri.
Morbid Angel

**Morbid Angel** — 1984-cü ildə Floridada yaranmış death metal qrupu.

## Qrup haqqında
Morbid Angel 1984-cü ildə Floridada yaranmış death metal qrupudur. Qrupun 1989-cu ildə hazırladığı Altars of Madness adlı albomu Böyük Britaniyanın *Terrorizer* musiqi jurnalının "Top 40 ən böyük death metal albomu" siyahısında ilk sırada yer almışdır. *Decibel* jurnalı isə "ən yaxşı death metal gitaristi" siyahısında Trey Azagthoth'u birinci sıraya layiq görmüşdür. Morbid Angel ABŞ'da albomları ən çox satan üçüncü (445.000, Cannibal Corpse və Deicide'dan sonra) death metal qrupudur. Qrupun üçüncü albomu "Covenant" 127.000 satış ilə bütün dövrlərin ən çox satan death metal albomu olmuşdur.

Qrupun orijinal musiqi bəstələri Satanizm, akkultizm və Anti-Xristian mövzusu üzərində qurulmuşdur.

1991-ci ildə alman jurnalı *Rock Hard*-ın keçirdiyi sorğuda, qrupun "Altars of Madness" albomu bütün dövrlərin ən yaxşı metal albomları siyahısında 12-ci yeri tutmuşdur.

## Diskoqrafiya

### Tam format albomları
* 1989 — *Altars of Madness*
* 1991 — *Blessed are the Sick*
* 1993 — *Covenant*
* 1995 — *Domination*
* 1996 — *Entangled in Chaos* (tam albom)
* 1998 — *Formulas Fatal to the Flesh*
* 2000 — *Gateways to Annihilation*
* 2003 — *Heretic*
* 2005 — *Ignominious* (toplu)
* 2011 — *Illud Divinum Insanus*

### Demo, sinql və minialbomlar
* 1986— *Abominations of Desolation* (demo)
* 1986 — *Scream Forth Blasphemies* (demo)
* 1986 — *Bleed for the Devil* (demo)
* 1987 — *Thy Kingdom Come* (demo)
* 1993 — *Rapture* (sinq)
* 1994 — *Laibach Remixes*
* 1995 — *Domination Promo*
* 1999 — *Love of Lava* (sinql)

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* Morbid Angel of ReverbNation
* Morbid Angel
* Morbid Angel
* Morbid Angel
* Morbid Angel mahnılarının sözləri
Dövri sistemin 13-cü qrupu

**Dövri sistemin 13-cü qrupu** - periodik cədvəldə 13-cü qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 6 element yerləşir. Bu qrupa bəzən "Bor yarımqrup elementləri" də deyilir.
Türkiyə Prezident Forsu

**Türkiyə Prezident Forsu**, Türkiyəni və Türkiyə Respublikası prezidentini təmsil edən, Türkiyə dövlətinin rəsmi rəmzlərindən biri. Forsun sol üst küncündə olan günəş və ulduzlar sarı rəngdədir.

## Tarixi
Hazırda istifadə olunan bu forsun və gerbin ilk dəfə nə vaxt istifadə olunmağa başladığı barədə rəsmi məlumat yoxdur. İstifadəsinə dair var olan ən köhnə sübut Atatürkün Milli Qurtuluş müharibəsinin sonlarına doğru, 1922-ci ilin sentyabrında İzmir şəhərində çəkilən şəkilidir. Həmin şəkildə Atatürkün avtomobilində görünən bayraq hazırda istifadə olunan forsun bənzəridir. Həmin şəkildə olan bayraq günümüzdə Atatürk və Milli Qurtuluş Müharibəsi Muzeyində saxlanılır.

1923-cü ildə Türkiyənin müstəqilliyini elan etməsinin ardınca dövlət rəmzləri yenidən hazırlanmışdır. İlk olaraq, 3 mart 1923-cü ildə Sultan II Əbdülməcidin forsu ləğv olunmuş, 22 oktyabr 1925-ci ildə isə prezident forsu rəsmi şəkildə qəbul edilmişdir. Təlimatnaməyə görə, ay və ulduz bayraqda olduğu kimi istifadə olunur, günəşdən çıxan işıqlar isə 20 ədəd olmaqla forsun üzərində öz əksini tapmışdır. 18 fevral 1978-ci ildə qəbul edilən qərarla gerbdə olan günəş şüalarının sayı 16-ya endirilmişdir.

## Mənası

Ətrafındakı 16 ulduz, tarixdəki 16 böyük Türk dövlətini təmsil edir. Ortadakı günəş Türkiyə Respublikasını təmsil edir.

16 ulduzun işarələdiyi 16 Türk dövləti bunlardır;

* Böyük Hun İmperiyası
*  Qərbi Hun İmperiyası
*  Avropa Hun İmperiyası
*  Ağ Hun İmperiyası
*  Göytürk İmperiyası
*  Avar xaqanlığı
*  Xəzər xaqanlığı
*  Uyğur xaqanlığı
*  Böyük Səlcuq İmperiyası
*  Qaraxanlılar dövləti
*  Qəznəvilər dövləti
*  Xarəzmşahlar dövləti
*  Qızıl Orda
*  Osmanlı İmperiyası
*  Teymurilər dövləti
*  Böyük Moğol imperiyası

## Həmçinin bax
* Türkiyə
* Türkiyə prezidenti

## İstinadlar
Episkopi

**Episkopi** (, ) — Akrotiri və Dekeliyanın inzibati mətkəzi. Eyni adlı körfəzin sahilində yerləşir.

Episkopi 1953-cü ildə Akritirinin qərb hissəsində , Kiprin müstyəqilliyi elan edilməmişdən əvvəl salınıb. Məhz burada Kipr yunanlarının hərbi bazanın əleyhinə nümayişləri keçirilir.

## Mənbə
* Akrotiri və Dekeliya
Astana (Şazənd)

**Astana** — İranın Mərkəzi ostanının Şazənd şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,969 nəfər və 1,941 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Əl-Əyun

**Əl-Əyun** (, ) — Qərbi Saharanın ən iri şəhəri, şimal-qərbi Afrikada mübahisəli ərazi. Mərakeşin nəzarəti altındadır. Mərakeşin — Əl-Əyun-Bujdur-Saqiet-əl-Hamra vilayətinin mərkəzi, həmçinin  Saxara Ərəb Demokratik Respublikasının paytaxtı. Şəhər Mərakeşin nəzarəti altında olduğundan SƏDR-in müvəqqəti paytaxtı Bir-Lelu şəhəridir.

## Əhalisi, dil və dini

2008-ci ilin məlumatına əsasən şəhərin əhalisi 192 639 nəfərdir. Şəhərdə ölkə əhalisinin yarısı yaşayır. Milli tərkibi 95% səhravidir. Şəhərdə 8 min avropalı yaşayır, dövlət dili ərəb dilidir, gündəlik ünsiyyətdə hasaniya dialekti də işlənir. Hakim din islam dinidir.

## İstinadlar
Aştiyan

**Aştiyan** — İranın Mərkəzi ostanının şəhərlərindəndir. Həm də Aştiyan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,324 nəfər və 2,597 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Aştiyan dilində danışırlar.

## Həmçinin bax
* Aştiyan dili

## İstinadlar
Turə

**Turə** — İranın Mərkəzi ostanının Şazənd şəhristanının Zaliyan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,167 nəfər və 571 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Zaviyə

**Zaviyə** — İranın Mərkəzi ostanının Zərəndiyə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,141 nəfər və 1,624 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Qərqabad

**Qərqabad** — İranın Mərkəzi ostanının Savə şəhristanının Nobar bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,394 nəfər və 1,229 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Fərməhin

**Fərməhin** — İranın Mərkəzi ostanının şəhərlərindəndir. Həm də Fərahan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,566 nəfər və 1,072 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Saruq

**Saruq** — İranın Mərkəzi ostanının Fərahan şəhristanının Saruq bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.
## Əhalisi
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,189 nəfər və 647 ailədən ibarət idi. 
### Milli tərkibi
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## İstinadlar
Aştiyan şəhristanı

**Aştiyan şəhristanı** — İranın Mərkəzi ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Aştiyan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 19,011 nəfər və 5,669 ailədən ibarət idi.

## Həmçinin bax
* Səqərcuq

## İstinadlar
Nobaran

**Nobaran** — İranın Mərkəzi ostanının Savə şəhristanının Nobaran bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,931 nəfər və 577 ailədən ibarət idi. Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Polis Akademiyası 3: Məşqə qayıdış

**Polis Akademiyası 2: Geri təlimə** () — 1986-cı ildə kriminal komediya janrında Cerri Paris tərəfindən çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun
Bir əyalətdə iki Polis Akademiyasının gərəksiz olduğunu düşünən Vali Neilson, məktəblərdən birinin təhsilə davam edəcəyini bildirir və Komandir Lassardın hər biri fərqli şəxsiyyətlərə sahib olan polis namizədləri ilə Komandir Mauserin qaydalara bağlı, güclü dənizçiləri arasında gülməli bir mübarizə başlayır...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* Police Academy 3: Back in Training

## Həmçinin bax
Dilican şəhristanı

**Dilican şəhristanı** — İranın Mərkəzi ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Dilican şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 43,388 nəfər və 12,578 ailədən ibarət idi.

## Dilican şəhristanının inzibati bölgüsü

* **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Dilican; digər şəhəri: Nəraq
** DEHİSTANLARI:
*** **Dodehək dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əbu ül Səhaq, Bahariyə, Çinaristan, Dodehək, Gürgan / Gərəkan, Kəhək, Möhsünabad, Quçək, Ravənc, Ravə, Siyahkuh-i Süfla
*** **Həstican dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Çaharbağ, Dərb-i Cuğa, Doziya, Duridan, Fərnaq, Həstican, Mahmudabad, Mözvəş, Qəlhar, Rabat Türk, Şanəq, Sinəqan, Tut
*** **Cəsb dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Bicəqan, Hərazican / Həzarcan, Kiruqan, Varan, Veştiqan / Naqan / Vaiski Naqun, Vəsquniqan, Zər
*** **Cuşəq dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əhmədabad, Bahar, Cuşəq, Xavə, Laran, Mehdiabad, Məhəmmədabad, Nüsrətabad, Rican

## İstinadlar
Polis Akademiyası 4: Vətəndaşlar patrulda

**Polis Akademiyası 4: Vətəndaşlar patrulda** () — 1987-ci ildə kriminal komediya janrında Cim Dreyk tərəfindən çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun
Hər cür günahın bir yaşandığı Los-Anceles şəhərini quldurlardan təmizləməyə and içmiş, cəsur amma bir az qorxaq qəhrəmanlarımız, eyni zamanda da polis olmağı öyrəndikləri akademiyalarını yaşatma döyüşü içindədirlər. Yaşlı müdir Lassard, həm cinayətə qarşı daha güclü olmaq, həm də Polis Akademiyasının vacibliyini isbat etmək üçün xalqı öyrədib onları da polis təşkilatının bir parçası halına gətirmək lazım olduğunu düşünür. Bunun üçün də köhnə məzunlarını köməyə çağırır. Amma zəncisi, ağı, gülməlisi, dəlisi ilə dolu olan Los Anceles xalqını öyrətmək heç də asan olmayacaqdır...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Komican şəhristanı

**Komican şəhristanı** () — İranın Mərkəzi ostanında inzibati–ərazi vahidi. Şəhristanın inzibati mərkəzi Komican şəhəridir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən şəhristanın əhalisi 11.164 ailədə 19.696 nəfəri kişilər və 19.644 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 39.340 nəfərdir. Şəhristan inzibati cəhətdən Mərkəz və Milacerd bəxşlərinə bölünür.

## İstinadlar
Polis Akademiyası 5: Mayami-Biç tapşırığı

**Polis Akademiyası 5: Tapşırıq: Mayami Biç** () — 1988-ci ildə kriminal komediya janrında Alan Mayerson tərəfindən çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun
Seriyanın bu hissəsində qəhrəmanlar Mayamiyə bir mükafat mərasiminə dəvət olunurlar. Həm mükafat, həm də tətil üçün məşhur tətil cənnəti və turizm şəhəri olan Mayamiyə gəlirlər. Ancaq Mayamiyə gələndə hava limanında Lassard səhvən 3 milyon dollar dəyərində almaz olan çantanı alan kimi, ləl-cəvahirat oğruları arasında çaxnaşma başlayır. Çünki komandir Lassardın çantası bir ləl-cəvahirat oğrusunun çantası ilə bir-birinə qarışır. Bunun üçün Lassardı qaçırıb çantaya qovuşmaq istəyirlər və bu istədikləri kimi baş tutur. Lassard isə özünü qaçıranlar polis olduqlarını, manevr etdiklərini zənn edir və bu çox xoşuna gəlir. Buna görə oğruların işini asanlaşdıracaq məsləhətlər verir, onlara köməkçi olur və onu qurtarmaq istəyən qəhrəmanların işi də çətinləşir...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Polis Akademiyası 6: Mühasirədə şəhər

**Polis Akademiyası 6: Mühasirədə şəhər** () — 1989-cu ildə kriminal komediya janrında Piter Bonerz tərəfindən çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun
Kriminal banda tərəfindən hazırlanan "Xaos əməliyyatı" adlı planı şəhər üçün müxtəlif fəlakətlər törədəcəklər. Şəhər əhalisinin isə bundan xəbəri yoxdur. Amma şəhər əhalisinə həmişəki kimi Polis Akademiyasının gülməli polisləri kömək edəcəkdir...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Əbhər

**Əbhər** — İranın Zəncan ostanının şəhərlərindən biri, Əbhər şəhristanının inzibati mərkəzidir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 70,836 nəfər və 19,136 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

Bölgənin adı ya *"nərgiz çiçəyi, gözəl, qəşəng ada"* kimi mənaları olan **"əbhər"** sözündən, ya da ərəb dilindəki **"bəhr"** *(dəniz)* sözünün cəm halı olan **"əbhar"** *(dənizlər)* sözündən gələ bilər.

## Həmçinin bax

* Əbhər sülh müqaviləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abbər

**Abbər** (*yerli xalqın dilində *'Obar**') — İranın Zəncan ostanında şəhər,Tarım şəhristanının inzibati mərkəzi.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,918 nəfər və 1,358 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Sirdan bölgəsinin Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 54 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Polis Akademiyası 7: Moskvada missiya

**Polis Akademiyası 7: Moskvada missiya** () — 1994-cü ildə kriminal komediya janrında Alan Metter tərəfindən çəkilən ABŞ filmi.

## Məzmun
Polis Akademiyasının gülməli polisləri bu dəfə Moskva şəhərindədirlər. Onlar Konstantin Kanalyanı tutmaq niyyətindədirlər. Konstantinin başçılığı ilə bandasına çoxlu pul qazandıran oyunu dünya ölkələrinə buraxmışdır. Ona kompüter ustası işləyir. Kompüter ustası bütün bank yerlərinə girmək üçün xüsusi proqram hazırlamışdır. Konstantini dayandırmaq üçün Polis Akademiyasının polisləri onun izinə düşməyə çalışırlar...

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Ərməğanxanə

**Ərməğanxanə** və ya **Armağanxana** (*keçmiş adı *'Məzrayə-i Qaradaş**') — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanının Qarapüştəli bəxşində yerləşən şəhər və bu bəxşin mərkəzi.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1 581 nəfər və 376 ailədən ibarət idi.

Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## Tarixi
Ərməğanxanə tarixini İslamdan öncə və İslamdan sonra olmaqla iki hissəyə bölmək mümkündür. Bu şəhər yaxınlığında *Torpaqqala* adı ilə tanınan bir neçə qədim təpə var. Bu təpələr milli indeksdə 7406 nömrə ilə Düseran təpələri adı ilə qeydə alınıblar. Bu xarabalıqlardakı tarixi araşdırmalar şəhərin tarixini bir neçə min il bundan öncəyə aparıb çıxarır. Kəndin ətrafında mövcud olan qədim fəzaları nəzərə alan tarixçilər belə qənaətə gəlmişlər ki, tarixi şəhər bir zəlzələ nəticəsində dağılıb və sonralar onun xarabalıqlarının yaxınlığında şəhər tikilib.

Təsdiq olunmamış bəzi iddialara görə Səfəvilər zamanında Zəncanın cənubundakı əfşar tayfalarından bir neçəsi bu şəhərdə yerləşib. Qacarlar və pəhləvilər dövründə bu şəhər və Qarapüştəlinin böyük bir hissəsi rusların və tüdəçilərin əlində olub.

## Təziyə
Ərməğanxana təkyəsinin matəm mərasimi və şəbih oxunması 400 il bundan əvvələ dayanır. Bu məşhur mərasim İranın adlım mərasimlərindən biridir. 1389-cu ildə İranın milli-mənəvi irsi kimi qəbul olunub. Şəbih oxuma mərasimi məhərrəmin birindən 14-nədək və ərbəindən səfərin iyirmisəkkizinci gününə kimi Azərbaycan türkcəsi dilində keçirilir. Bu təkkiyə şimal-qərbin adlım təkkiyələrindən birisidir.

Rəhmətli ustad Mirzə Bağır İskəndəri, adlım şəbih oxuyan və məşhur direktorun sözlərinə görə, təxminən 400 il öncə Eyvaz adında bir kişi Həmədanın Dərgəzin bölgəsindən şəbihin nüsxələrini gətirib və sonralar rəhmətli Təvəkkəl xan onları yeniləndiribdir. Eyvazdan sonra oğlu Molla Ərəb, sonra onun oğlu İskəndər, ondan sonra oğlu Molla Nəcəf, sonra onun oğlu Molla Hüseyn, sonra oğlu Mirzə Bağır, sonra da onun oğlu Kərbəlayı Cavad İskəndəri bu təkkiyədə şəbih oxuyublar.

Keçən neçə yüz ildə kifayət qədər tanınmış şəbih oxuyanlardan Mirzə Səmi Zöhrünlü, Molla Seyfəli, Mirzə Hüseyn Qalayçılı, Mirzə Əli Nəcəfi, Mirzə Məcid, Mirzə Cəmşid, Dusranlı Kərbəlayı Qulamhüseyn, Qənbər oğlu Mirzə Əli Bakılı, Hacı Müseyib Əsədi, Mirzə Bağır, Kərbəlayı Bahadur, Mirzə Qəhrəman, Məşhəd Rəzzaq, Hacı Firuz Rüstəmi, Kərbəlayı Cavad İskəndəridən ad aparmaq olar.
 
Hamısından məşhur Molla Nəcəfdir. Onun rolu təziyə mərasiminin inkişafında danılmazdır. Deyilənlərə görə, oynadığı rollarda bir reallıq varmış ki, eləcə ki rol onu görmüş kimi. Onun səsi o qədər gözəl imiş ki neçə kilometr uzaqlıqdan eşidilərmiş.

Bundan başqa, hazırda bu təkkiyədə təcrübəli və iş bacaran şəbih oxuyan mövcud olmamasına görə, bu tarixi və müqəddəs yerin adı və sanına layiq şəbih oxunmur.

Təəssüf ki, hazırda, bəzilərin gözü darlığı ucbatına İskəndəri ailəsinin (Qarapuşluda *(Qarapüştəlidə)* təziyənin qurucuları) heç birisi bacarıqları ola-ola bu təkkiyədə şəbih oxumurlar.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Çəvərzəq

**Çəvərzəq**- İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,343 nəfər və 377 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Zərrinabad

**Zərrinabad** — İranın Zəncan ostanının şəhərlərindəndir. Həm də İcrud şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,944 nəfər və 512 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Arsen Venger

**Arsen Venger** () — fransalı baş məşqçi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Arsen Venger Profili  Arsenal.com da
Zərrinrud

**Zərrinrud** (*keçmiş adları* **Zərrinabad**, **Zərrinabad Binrihərud**) - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanının Bizinərud bəxşində şəhər və bu bəxşin inzibati mərkəzidir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,956 nəfər və 1,145 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Bolqarıstan azərbaycanlıları

**Bolqarıstan azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Bolqarıstanda yaşayan hissəsinin adı. Rəsmi siyahıyaalınma zamanı sadəcə türk olaraq qeydə alınır və Türkiyə türklərinin tərkibində hesablanırlar. Ev dilləri Azərbaycan dilinin Qars ləhçəsi olsa da təhsillərini bolqar və Türkiyə türkcəsində alırlar. Bu ölkədəki azərbaycanlıların tamama yaxını şiə qızılbaşdır. Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin (DAK-ın) bütün dünyada yaşayan azərbaycanlıların sayına dair 2006-cı ildə yayınladığı məlumatlara əsasən Bolqarıstanda 65,000 nəfər etnik azərbaycanlı yaşamaqdadır.
*2001-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınmasına əsasən Bolqarıstan Respublikasının ümumi əhalisi 7,928,901 nəfər olmuşdur. Onlardan:
*:Dini inancına əsasən müsəlmanların ümumi sayı 966,978 nəfər. Onlardan:
*::913,957 nəfəri sünni 
*::53,021 nəfəri isə qızılbaş-şiə
*:Öz milliyyətini türk olaraq qeyd edənlərin sayı 746,664 nəfər. Onlardan:
*::Ana dilini türkcə olaraq qeyd edənlərin ümumi sayı 720,136 nəfər, bolqarca olaraq qeyd edənlərin ümumi sayı 26,147 nəfər.
*::Dini inancına əsasən müsəlmanların ümumi sayı 713,024 nəfər. Onlardan:
*::: 660,003 nəfəri sünni
*::: 53,021 nəfəri qızılbaş-şiə
*2011-ci ildə aparılmış rəsmi əhali siyahıyaalınmasına əsasən Bolqarıstan Respublikasının ümumi əhalisi 7,364,570 nəfər olmuşdur. Onlardan:
*:Bolqarıstan Respublikasının vətəndaşlarının sayı 7,327,847 nəfər, digər ölkələrin vətəndaşlarının sayı isə 36,723 nəfər olmuşdur. Siyahıyaalınmış 36,723 (kişilər:16292 nəfər, qadınlar:20431 nəfər) nəfər xarici ölkələrin vətəndaşlarından 34 nəfəri (13 nəfəri kişi, 21 nəfəri qadın) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları olmuşdur.
*:Dini inancına əsasən müsəlmanların ümumi sayı 577,411 nəfər. Onlardan: 
*::546,004 nəfəri sünni
*::27,407 nəfəri qızılbaş-şiə
*::3,728 nəfər digər təriqətlər
*:Öz milliyyətini türk olaraq qeyd edənlərin sayı 588,318 nəfər. Onlardan:
*::Ana dilini türkcə olaraq qeyd edənlərin ümumi sayı 564,858 nəfər 
*::Ana dilini bolqarca olaraq qeyd edənlərin ümumi sayı 18,975 nəfər
*::Ana dilini digər dillər olaraq qeyd edənlərin ümumi sayı 4,485 nəfər
*2001-2011-ci illər arası yəni son iki siyahıyaalınma tarixləri arası zaman intervalında 131,539 nəfər Bolqarıstan sakini daimi yaşamaq üçün ölkəni tərk edərək digər ölkələrə köç etmişdir.
## Bolqarıstanda diaspora təşkilatları
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin məlumatlarına əsasən Bolqarıstanda azərbaycanlılara aid diaspora təşkilatları aşağıdakılardır:
*Bolqarıstan Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti: 2003-cü ildə yaradılmışdır, ünvan - Blaqoevqrad şəhəri.
*Bolqarıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti: 2004-cü ildə Bloqoevqrad şəhərində Amerika Universitetində oxuyan azərbaycanlı tələbələr yaradıb, ünvan - Blaqoevqrad şəhəri.
*Bolqarıstan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti: 5 iyul 2005-ci ildə Bolqarıstanın Sofiya şəhərində Bolqarıstan-Azərbaycan dostluq cəmiyyəti yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kimyəvi termodinamika

**Kimyəvi termodinamika** — termodinamik metodlarla reaksiyaların birləşməsi proseslərini öyrənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kimyəvi termodinamika chemport.ru
* Kimyəvi termodinamikanın tarixi
Radiokimya

**Radiokimya** - radioaktiv maddələri və onların qanunlarını öyrənir.

## Ədəbiyyat
# Радиохимия и химия ядерных процессов / Под ред. А. Н. Мурина, В. Д. Нефедова, В. П. Шведова. — Л.: Госхимиздат, 1960. — 784 с.
# Мурин А. Н. Физические основы радиохимии / А. Н. Мурин — М.: Высшая школа, 1971. — 288 с.
Fotokimya

**Fotokimya** — işığın təsiri ilə hissəciklərin çevrilmə proseslərini öyrənir..

## Tarixi
İlk Fotokimya reaksiyası 1834-cü ildə Alman alimi Yohann Varfolomey Trommsdorff (1770-1837) tərəfindən edilmişdir. Trommsdorff müəyyən etmişdir ki, α-santonin kristal birləşmələri işığın təsiri ilə rəngi saralır və sonra partlayış baş vermişdir. 2007-ci ildə həmin reaksiya aşağıdakı 3 mərhələ ilə izah edildi:
:

## Ədəbiyyat
*Н. Турро. Молекулярная фотохимия. М.:"Мир", 1967.

## İstinadlar
Səs kimyası

**Səs kimyası** və ya **sonokimya** — möhkəm akustik dalğaları öyrənir.

## Ədəbiyyat
*Маргулис М.А. Основы звукохимии. Химические реакции в акустических полях. — М.: Высшая школе, 1984. — 272 с. — 300 экз.

## Xarici keçidlər
* – The Chemical and Physical Effects of Ultrasound by Prof. K. S. Suslick
* Sonochemistry – Short Review and Recent Literature
Qeydar

**Qeydar** (*digər adı *'Qeydar Nəbi**') — İranın Zəncan ostanında şəhər, Xudabəndə şəhristanının inzibati mərkəzi.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 25,525 nəfər və 6,253ailədən ibarət idi.

Əhalisi  azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

Şəhər adını bura gömülü olan Qeydar Peyğəmbərdən almaqdadır.

## İstinadlar
Gərmab

**Gərmab**- İranın Zəncan ostanınınd Xudabəndə şəhristanının Əfşar bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,274 nəfər və 772 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Mahnişan

**Mayşan, Mayanşan** və ya farsca rəsmi adla yazılan **Mahnişan** - İranın Zəncan ostanında şəhər, Mahnişan şəhristanının inzibati mərkəzi.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,495 nəfər və 1,119 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Hidəc

**Hidəc** — İranın Zəncan ostanınınd Əbhər şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,798 nəfər və 3,011 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Məhəmməd Hidəci

## İstinadlar
Brahmaputra çayı

**Brahmaputra çayı** (),  *Brôhmôputrô*) — Hindistan yarımadasından axan ən böyük çay. Tibet, Hindistan və Banqladeşdən axan transsərhəd çaydır. Brahmaputra dünyada su həcminə görə 9-cu, uzunluğuna görə isə 15-ci çaydır.

Brahmaputra Tibetin Buranq əyalətində, Himalayın şimal yamacında yerləşən Kaylas dağı yaxınlığındakı Mapam-Yumtsu gölündən başlayır, Himalayı keçərək böyük dərələrlə cənubi Tibet boyunca axır və Hindistanın Arunaçal-Pradeş ştatına daxil olur. Bundan sonra çay, geniş Qanq deltasında Banqaladeşdə Padma adı ilə məşhur olan Qanqla birləşir. Brahmaputra və Padma birləşərək Meqhna çayını əmələ gətirir və Benqal körfəzinə tökülür.

Təxminən  uzunluğunda olan Brahmaputra bölgədə suvarma və nəqliyyat üçün vacib bir çaydır. Çayın orta dərinliyi , maksimum dərinliyi isə -dir (Sadiyada). Yazda Himalaydakı qarın əriməsi nəticəsində çayda fəlakətli daşqınlar baş verir. Suyun orta axın sürəti 19.800 m³/san olan çayda daşqınlar zamanı bu rəqəm təxminən 100.000 m³/san-ə yüksəlir. Çay eyni zamanda dünyada bor hadisəsinin baş verdiyi nadir çaylardan biridir.

Ərazidə 8.000 m-dən yuxarı olan yeganə zirvə Kançencaqra (8.586 m) olduğundan bura Brahmaputra hövzəsindəki ən yüksək nöqtədir. Çayın yuxarı axını uzun müddət məlum olmamış və yalnız 1884–1886-cı illərdə Yarlunq Tsanqponun başçılıq etdiyi ekspedisiya tərəfindən müəyyən edilmişdir. Buna görə də çayın bu hissəsi tez-tez Tsanqpo-Brahmaputra olaraq adlandırılır.

Çayın aşağı axını isə hindular üçün müqəddəsdir. Hindistan yarımadasındakı bir çox çayın adı qadın adı olduğu halda, yeganə olaraq bu çay kişiyə istinadən belə adlandırılmışdır. Brahmaputra Sanskrit dilində "Brahmanın oğlu" deməkdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qanq
San-Fransisko körfəz sahəsi

**San-Fransisko Körfəz Bölgəsi** — daha tanınmış adı ilə Körfəz Bölgəsi, ya da körfəz Şimali Kaliforniyada San-Fransisko və San-Xose körfəzlərilə əhatələnmiş bölgədir.

San-Fransisko Körfəz bölgəsi, Oakland və San-Xose kimi əhalisi çox olan şəhərlərə malikdir. Ümumiyyətlə bölgəni 101 şəhər əhatə edir.

San-Fransisko Körfəz bölgəsi, (ölkə daxilində 12) və San-Xose (ölkə daxilində 31) kimi iki böyük metropolitan bölgəylə birlikdə, bunlarla əhatələnmiş 4 kiçik şəhəri əhatə edir. Körfəz bölgəsi 7.2 milyonluq bir əhaliya malikdir. Körfəz bölgəsində bir çox hərbi hissə, hava limanı, milli park, kəsişim yolları, körpülər və tunellər var. San-Fransisko və San-Xose ikilisi, birləştirilmiş şəhər bölgəsi sahəsində əhali olaraq dünyada 49-cu sıradadır.
San-Fransisko, Körfəz bölgəsinin maliyyə mərkəzidir (və əhali sıxlığı olaraq Nyu-Yorkdan sonra ölkə daxilində 2-ci şəhərdir). Buna qarşı San-Xose, bölgənin ən çox əhaliyə sahib şəhəridir. Körfəz bölgəsi, təbii gözəllikləri, liberalizm axınının yüksək təsiri və maddi zənginlikləri ilə tanınır.
Sührəvərd

**Sührəvərd** - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,786 nəfər və 1,356 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

Bu şəhərln əski adi **Qərəquş**dur.
## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Əbunəcib Sührəvərdi
*Şihabəddin Ömər Sührəvərdi
*Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Sührəvərdiyyə
Eclipse (proqram)

**Eclipse** — çox dilli inteqrasiya olunmuş inkişaf mühiti. Əsasən javada yazılıb. Eclipseden istifadə etməklə Javada eləcə də digər proqramlaşdırma dillərində, C, C++, Ruby (Ruby on Rails daxil olmaqla), PHP, Perl, Prolog, Ada, COBOL, Haskell, Scala, Clojure, Groovy and Scheme proqramlar yaratmaq (yazmaq) olar. 27.06.2012-ci ildə Eclipse-in 4-cü stabil versiyası (Eclipse 4.2 - kod adı Juno) istifadəyə verildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Çinar (dəqiqləşdirmə)

* Çinar — ağac.
* Çinar (kafe) — Bakı şəhərində kafe.
* "Çinar" rəqs ansamblı — qızlardan ibarət xalq rəqs ansamblı.

;Kəndlər
* Çinar (Cəlilabad) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Çinar (Dərbənd) — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Çinar (Əcəbşir) — İranda kənd.
* Çinar (Üngüt-i Qərbi)
* Çinar (Germi)
* Çinar (Tarım)
* Aşağı Çinar (Əsədabad)

## Həmçinin bax
* Çinarlı
Qərvənd

* Qərvənd bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunda 1999-2024-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş bələdiyyə.
* Baş Qərvənd — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Orta Qərvənd — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində inzibati ərazi vahidində kənd.
* Ayaq Qərvənd — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində inzibati ərazi vahidində kənd.
* İmarət Qərvənd — Azərbaycanın Ağdərə rayonunun İmarət Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Xan Qərvənd bələdiyyəsi - Goranboy rayonunda fəaliyyət göstərən bələdiyyə.
* Xan Qərvənd — Azərbaycanın Goranboy rayonunun Xan Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Qərvənd — Azərbaycanın Füzuli rayonunun Dövlətyarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Hacıqərvənd — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Hacıqərvənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Xürrəmdərə şəhristanı

**Xürrəmdərə şəhristanı** — İranın Zəncan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Xürrəmdərə şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 60,027 nəfər və 15,317 ailədən ibarət idi.

## Xürrəmdərə şəhristanının şəhərləri
* Xürrəmdərə

## Xürrəmdərə şəhristanının inzibati bölgüsü
* **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Xürrəmdərə
** DEHİSTANLARI:
*** **Əlvənd dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əlvənd, Əncəlin, İslamabad, Xəlifəli, Palas
*** **Xürrəmdərə dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Ərdəcin, Bağdərə, Fəlc, Xələc, Məzrayə-i Mühəndis Əsgəri, Məzrayə-i Səbzdəşt, Nəsirabad, Qala-i Hüseyniyə, Rəhmətabad, Şevir, Sukəhriz, Vistan-i Bala, Vistan-i Pain

## İstinadlar
Tarım şəhristanı

**Tarım şəhristanı** — İranın Zəncan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Abbər şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 42,939 nəfər və 10,734 ailədən ibarət idi.

## Tarım şəhristanının şəhərləri
* Abbər
* Çəvərzəq
* Gilvan

## Tarım şəhristanının inzibati bölgüsü
* **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Abbər
** DEHİSTANLARI:
*****Abbər dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əstəkül, Əzizabad, Harunabad-i Ülya, Harunabad-i Süfla, Həzarrud-i Ülya, Həzarrud-i Süfla, Kürdabad, Kuhkan-i Ülya, Kuhkan-i Süfla, Qanqulu-i Ülya, Qanqulu-i Süfla
*** **Dərram dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Babarud, Balakuh, Banarud, Bəndərgah, Çinar, Dərram, Gavxos, Qulamçam, Gümandəşt, Cəzlandəşt, Kətlan, Xəsarə, Xoşxaş, Küluç, Mirzəli, Nukiyan, Qışlaq-i Pavrud, Quhican, Siyahrud, Sürxəsəng, Tahdərə, Vanab, Vəznəsər
*** **Gilvan dehistanı**
****KƏNDLƏRİ: Ənaristan, Çəmlə, Çərazə, Çuqur, Dehbahar, Qaralı, Gilankeşə, Gilvan, Hendikəndi / Hindikəndi / Hindukəndi, Hisarabad, Xürrəmabadkəhriz, Ləhnə, Mamalan, Məhəmmədabad-i Xacəbəyli, Pərçan-i Qədim, Pərçinə, Pesər, Qarquluçam, Süvməyəbar, Təşvir, Təskin, Zərdə, Zehtərabad
* **<u>Çəvərzəq bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Çəvərzəq
** DEHİSTANLARI:
*** **Çəvərzəq dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Alarud, Anzar, Ərəşt, Gövhər, İç, Cezlə, Ciya, Cövzərgan, Kələcabad, Kəlləsiran, Kəluyim, Kəmərkuh, Kəsran, Şəqaqi-i Anzar, Şəqaqi-i Çəvərzəq, Şəqaqi-i Cezlə, Şirmişə, Şit, Sürxabad, Sürxəmişə, Təzəkənd, Vəliabad, Vəlidar, Vəlis, Zaçkan, Zərni
*** **Dəstcerdə dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əlzin, Babamarğuz, Dəstcerdə, Döhnə, Cözvənəq, Kahiya, Muristanə, Qəlat, Qazibulağı, Razibənd, Sənsiz, Şirab, Sürxədizac, Vənisər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mahnişan şəhristanı

**Mahnişan şəhristanı** — İranın Zəncan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Mahnişan şəhəridir.

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 51,223 nəfər və 9,354 ailədən ibarət idi.

## Mahnişan şəhristanının şəhərləri
* Mahnişan
* Dəndi

## Mahnişan şəhristanının inzibati bölgüsü
* **<u>Mərkəzi bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Mahnişan
** DEHİSTANLARI:
*** **Mahnişan dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Almalı, Ağkənd, Bağça, Behistan, Bəyamlı, Bəyabad, Gündi, İlibulaq, Kərdi, Xələc, Leylan, Madabad, Məzrayə-i Bəkabad, Məzrayə-i Təkağac, Püştək, Qarabatlaq, Raz, Səhənd-i Ülya, Səhənd-i Süfla, Sər-i Pul, Sarıağıl, Sərik, Sərindərə, Təkağac, Ucmusa, Vehra, Yengicə
*** **Oryad dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Aləmkəndi, Ərzəxoran, Bəyanlı, Çayqışlağı, Həsənabad-i Cədid, Həsənabad-i Qədim, Kilsə, Xandaqlı, Xeyrabad, Xızırçoban, Xoyin, Ləhcəbin, Lərdəşur, Miyanıc, Orcaq, Pəri, Qalacıq, Qala-i Ərzəxoran, Qaradaş, Qazikəndi, Qızılca, Səidkəndi, Taxtayurd, Tatqışlaq, Təzəkənd-i Fəxrli
*** **Qızılkeçili dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əmirabad, Burunqışlaq, Çataz, Çınaqbulaq, Güni, İncə-i Səidnizam, Muğanlı, Qaragöl
* **<u>Ənquran bəxşi</u>**
* İnzibati mərkəzi: Dəndi
** DEHİSTANLARI:
*** **Ənquran dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Əkizqışlaq, Əmirabad, Ənquran, Ağbulaq-i Həsənabad, Ayalı, Büləndparçin, Gəncabad, Gülablı, Hacıeynək, Həsənabad, İncə-i Ülya, İncə-i Süfla, İstigöl, Kəkə, Kəpəz, Karvansara, Keşabad, Xayinək, Xızırabad, Xorcahan, Kusac-i Ülya, Kusac-i Süfla, Məzrayə, Miraş, Miyanıc, Nəsirabad, Qalacıq-i Sadat, Qaragöl, Qaranas, Qarazəki, Qarqan-i Ülya, Qarqan-i Süfla, Qışlaqcıq-i Ülya, Qışlaqcıq-i Süfla, Qovaq-i Ülya, Qovaq-i Süfla, Quzucaq-i Ülya, Quzucaq-i Süfla, Quzlu, Sağarçı, Şəhrək-i Hələb, Şeyxlər, Siyahxana, Yastıqala, Yengicə, Yusifabad, Zəmayən
*** **Qalacıq dehistanı**
**** KƏNDLƏRİ: Çahartağ, Çoxbulaq, Düzkənd, İbrahimabad, İmamkəndi, Eymir, Gavgöl, Həmzəabad, İdahlı, Kəhrizbəy, Muğanlı, Oğulbəy-i Düzkənd, Üçdaş, Qalacıq-i Siyahmansur, Qaradərə, Qaraqışlaq, Qarehi, Qasımabad, Suntu, Təbrizək, Tutağacı, Vəzmək, Zərgər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alaşt

**Alaşt** — İranın Mazandaran ostanının Savadkuh şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 976 nəfər və ya 287 ailədən ibarət idi.

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Rza şah Pəhləvi

## İstinadlar
Ruby on Rails

**Ruby on Rails** — çox vaxt qısaca Rails, Ruby proqramlaşdırma dilində yazılmış açıq kodlu veb tətbiqlər yaratma çərçivəsidir (framework). Ruby on Railsin ilk versiyası 2004-cü ildə istifadəyə verilmişdi, sonuncu versiyası 3.2 2012-ci ilin Yanvar ayında istifadəyə buraxılıb.  Digər veb çərçivələr kimi Ruby on Rails də Model/View/Controller arxitekturasından istifadə edir. Ruby on Rails çox zaman RubyGems paket idarəedicisini istifadə etməklə qurulur. Ruby on Rails ilk əvvəllər veb servislər üçün SOAP istifadə edirdi, sonralar bu RESTful veb servislərlə əvəz edildi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Beirut

**Beirut** — Qərbi Avropa və Balkanlara xas musiqini pop musiqi ilə birləşdirən ABŞ musiqi qrupu.

## Qrup haqqında
İndi-rok tərzini dünya musiqiləri və ABŞ-dəki məşhur cərəyanlarla bir araya gətirən qrup, qurucusu Zaxari Frensis Kondonun bir solo layihəsi ilə birlikdə 2006-cı ildə yarandı və genişləndi. Qrup "Gulag Orkestar" adlı ilk albomlarını hazırladıqdan sonra 2006-cı ilin may ayında Nyu-Yorkda ilk konsertini verdi.

## Diskoqrafiya
### Albomları
* *Gulag Orkestar* (9 May 2006)
* *The Flying Club Cup* (9 oktyabr 2007)
* *The Rip Tide* (2 avqust 2011)
* *No No No* (2015)
* *Gallipoli* (2019)
* *Hadsel* (2023)
* *A Study of Losses* (2025)

### EP albomları
* *The Guns of Brixton / Interior of a Dutch House* (2006)
* *Lon Gisland* (2007)
* *Pompeii EP* (2007)
* *Elephant Gun EP* (2007)
* *March of the Zapotec/Holland EP* (2009)
Əmirküla

**Əmirkola** və ya **Əmir şəhr** — İranın Mazandaran ostanının Babül şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 25,186 nəfər və 6,923 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Babülsər

**Babülsər** — İranın Mazandaran ostanının şəhərlərindəndir. Həm də Babülsər şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 47,872 nəfər və 13,442 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bələdə

**Bələdə** — İranın Mazandaran ostanının Nur şəhristanının Bələdə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,134 nəfər və 339 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
BİSS

**BİSS** (; ümumiyyətlə BISS olaraq bilinər) — Avropa Yayım Birliyi tərəfindən inkişaf etdirilən bir nəşr şifrləmə sistemidir.

Bu sistem inkişaf etdirilməyə əvvəl, keçici davamlı nəşrlər, peyk Xəbər keçişləri hər hansı bir şifrləmə olmadan peykə çatdırılırdı. Bu da uyğun əkibməyinlər istifadə hər kəsin nəşr məzmununu izləməsini icazə verirdi. BISS ilə nəşrlər 12 xanalı iclas açarı ilə qorunur. Bu açar həm görünüş mesajçıların (encoder), həm görünüş həll edici cihaza (decoder) girilər, və encoderdeki açar ilə decoderdeki girilmiş açar eynidirsə yayım siqnalı həll edilmiş olar. Avropa Yayım Birliyinə üzv ölkələr ümumiyyətlə bu sistemi istifadə edir. Məsələn AZTV şifrləmə tələb edən bir çox nəşrində (məsələn matç nəşri və s.) BISS şifrləmə sistemini istifadə edir.

## İstinadlar
Açıq sistem

**Açıq sistemlər** — ətraf mühitlə daimi əlaqə ilə xarakterizə olunur. Bu cür sistem özü özünü təmin edən deyil (əslində bu cür sistemlərin mövcudluğu mümkün deyil) və kənardan da-xil olan enerji, material və informasiyadan asılıdır. Bununla belə, açıq sistem ətraf mühitdə baş verən dəyişikliklərə uy-ğunlaşa bilər və bunu öz fəaliyyətini davam etdirmək üçün etməlidir.

Açıq sistemlər istifadəçinin dünyagörüşünə görə dəyişilir. Birlikdə işlənəbilərlik və daşınabilərlik xüsusiyyətləri olan və ya müəllif hüquqlarından asılı olan müstəqil sistemlər mənasını verir.

Sistemlərin iki tipi mövcuddur: qapalı və açıq sistemlər.

Qapalı sistem sərt, müəyyən edilmiş sərhədlərə malikdir və onun fəaliyyəti ətraf mühitdən nisbətən asılı deyil. Qapalı sistemin tipik misalı saatdır.

Termini əsasən, xüsusilə o vaxt istifadə daha bazarda yer edinmiş mainframe'lerinde və minicomputers fərqli olaraq, Unix əsasında sistemi təsvir etmək üçün, erkən 1980-ci illərdə təbliğ edilmişdir. Older mövcud sistemi fərqli olaraq, Unix sistemlərinin, yeni nəsil standart proqramlaşdırma interfeys və periferik qarşılıqlı nümayiş; avadanlıq və proqram təminatı üçüncü tərəf inkişafı təşviq edilmiş, belə Amdahl və Hitachi kimi şirkətlər məhkəmə gedən gördüm ki, vaxt norması, bir əhəmiyyətli gediş sistemləri və IBM mainframe'lerinde uyğun olduğunu periferikler satmaq hüququ.

"Açıq sistem" anlayışı belə Açıq Qrup Subay UNİX Specification kimi müstəqil idarə proqram standartları meydana gəlməsi ilə 1990-cı illərdə rəsmiləşdirilir çevrilib dedi bilər.

Kompüter istifadəçiləri, bu gün 20-ci əsrdə avadanlıq və proqram təminatı əlaqəni də yüksək dərəcəsi, istifadə olunur baxmayaraq açıq sistemlərin konsepsiyasının mühüm farklılaştırıcı kimi Unix satıcılar tərəfindən təşviq oluna bilər. IBM və digər şirkətlərin bir "açıq sistemlərinə kilidli alma haqqında diqqətli" olmalıdır ki, IBM hesab icra hakimiyyəti tərəfindən 1991-ci ildə artıq məşhur xəbərdarlığı ilə exemplified, onilliklər Trend müqavimət göstərmişdi.

Lakin, 21-ci əsrin birinci hissəsində eyni mövcud sistem satıcılar çoxu, xüsusilə IBM və Hewlett-Packard, "açıq sistem" trumping kimi bazara "açıq mənbə" ilə, onların ümumi satış strategiyasının bir hissəsi kimi Linux qəbul etməyə başladı. Nəticədə zSeries Linux ilə IBM mainframe açıq sistemləri irs baxmayaraq, daha açıq sistem bağlıdır mənbə Microsoft Windows-ya hətta Unix istifadə edərək, bu istifadə edərək əmtəə kompüterlər çox olan kimi bazara olunur. Cavab olaraq, daha şirkətləri Sun Microsystems və onların əvvəllər bağlanıb mənbə Star Ofis və Solaris proqram məhsulları əsasında OpenOffice.org və OpenSolaris layihələrin onların yaradılması, olan görkəmli misal ilə, onların məhsulları kodunu açılır.

## Həmçinin bax
* Sistem
* Qapalı sistemlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Open Groupun Rəsmi vebsaytı
Royan (İran)

**Royan** () — İranın Mazandaran ostanının Nur şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,339 nəfər və 1,708 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Zirab

**Zirab** — İranın Mazandaran ostanının Savadkuh şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 18,216 nəfər və 4,764 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Sürxrud

**Sorxrud** — İranın Mazandaran ostanının Mahmudabad şəhristanının Sorxrud bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,569 nəfər və 1,841 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Səlmanşəhr

**Səlmanşəhr** — İranın Mazandaran ostanının Tonekabun şəhristanının Abbasabad bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,592 nəfər və 2,605 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Layihə A (film)

**Layihə A və ya "A" Layihəsi** (, Çincə:A計劃; Jyutping: A Gai3 Waak6 — 'A' gai waak) — 1983-cü ildə Ceki Çanın məşhur filmlərindən biridir. Film bir çox adla, o cümlədən, «Pirate Patrol» və «Jackie Chan's Project A» adları ilə tanınır.

## Şüar
*Nonstop Action On The High Seas! ()

## Məzmun
XX əsrin əvvəlləri. Honq Konq. Çinin dənizində Lo adlı dəniz quldurunun başçılığı ilə müxtəlif gəmilər təzyiqə məruz qalır. Onlarla mübarizə etmək üçün dövlət tərəfindən xüsusi layihə hazırlanılır. Bu layihənin adı "Layihə A" adlanır. Lakin bu plan çox da işə yaramır. Təcrübəli dəniz qulduru olan Lo həmişə dövləti qabaqlayır. Bu layihəni həyata keçirmək üçün təcrübəli şəxslərə ehtiyac duyulur. Bu səbəbdən layihəni davam etdirmək üçün işi Honq Konq Dəniz Polisi olan "Əjdaha" ləqəbli Ma və onun dostları öz üzərilərinə götürür...

## Mükafatlar
*1985: Hong Kong Film Award
** "Ən yaxşı döyüş kadrları"
*** "Ən yaxşı aktyor": Ceki Çan (bu mükafatı ona vermədilər)

## Maraqlı faktlar
*Ceki Çanın filmdə Qüllədən düşmə kadrı çoxdan planda idi. Lakin Ceki özünü toplamaq üçün çoxlu vaxt ayırmışdır. Ceki Çan Qüllədən düşən zaman onurğa sütunu, boğazı əzilmiş, boynu burxulmuş, barmağları və burnu sınmışdır. Lakin Ceki Çan birinci cəhdi uğursuz saydığından daha sonra iki dəfə də Qüllədən tullanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
* «Layihə A» Allrovi  
* «Layihə A» Hkmdb.com  
* «Layihə A» Hkcinemagic.com
Sietl

**Sietl** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının şimal-qərbində və Vaşinqton ştatında şəhər, iri dəniz portu.

## Qardaş şəhərlər
*  Beer-Şeva
*  Bergen
*  Sebu
*  Çonqqinq
*  Kraystçırç
*  Daejeon
*  Qaluey
*  Qdyniya
*  Haiphonq
*  Kobe
*  Limbe
*  Mazatlan
*  Mombasa
*  Nantes
*  Peks
*  Perugia
*  Reykyavik
*  Sihanoukvill
*  Surabaya
*  Daşkənd

## İstinadlar
Şirud

**Şirud** — İranın Mazandaran ostanının Tonekabun şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.

## İstinadlar