Sergey Neklyudov

**Sergey Yuryeviç Neklyudov** (; , SSRİ-də anadan olub) — sovet və rus folklorşünas və şərqşünas-monqolşünas, folklorun semiotika üzrə aparıcı mütəxəssislərdən biri. Filologiya elmləri doktoru, professor. Folklor Tipologiyası və Semiotikası üzrə Təhsil və Elmi Mərkəzinin Rusiya Dövlət Humanitar Elmlər Universiteti təsisçisi, keçmiş direktoru və elmi rəhbəri, Rusiya Prezidenti yanında Xalq Təsərrüfatı və Dövlət İdarəçiliyi Akademiyası Müasir Humanitar Tədqiqatlar Məktəbinin Nəzəri Folklor Tədqiqatları Laboratoriyasının baş elmi işçi.

Folklor semiotikası üzrə aparıcı mütəxəssis. Y.Meletinskinin tələbəsi. Yu. M.Lotmanla birlikdə Tartu Yay Məktəblərində mühüm rol oynamışdır. Neklyudov monqol folkloru üzrə sahə işləri aparmış və bu mövzuda iki dissertasiya yazmışdır. O, həmçinin müasir rus folklorunun öyrənilməsi ənənəsinin banisidir: şəhər mahnı ənənəsinin daşıyıcısı olaraq, onu bir mütəxəssis kimi geniş şəkildə araşdırmışdır. O, "postfolklor" terminini yaratmışdır.

## Həyatı

Yazıçılar Olqa Sergeevna Neklyudova və Yuri Nikolayeviç Libedinskinin oğludur; ögey atası Varlam Şalamovun himayəsində böyüyüb. 1965-ci ildə Moskva Dövlət Universitetini bitirib (diplom layihəsinin rəhbəri Y.M.Meletinski olub); Yu.M. Lotmanın təşkil etdiyi Tartu Orta Modelləşdirmə Sistemləri Yay Məktəblərində (1966-cı ildən) müntəzəm iştirak edib. 1969-cu ildən 1992-ci ilə qədər SSRİ Elmlər Akademiyasının Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda çalışıb və burada monqol xalqlarının epik poeziyasının müqayisəli tədqiqi ilə məşğul olub; həm dissertasiyaları, həm namizədlik dissertasiyası ("Orta Asiya xalqlarının epik ənənələri və orta əsrlərdə Şərq ilə Qərb arasında ədəbi əlaqələr problemi", 1973), həm də doktorluq dissertasiyası ("Monqol Klassik Ədəbiyyatında epik ənənələr: Yaradılış və Təkamül", 1985) bu məsələyə həsr olunub. O, canlı folklor ənənəsini öyrənmək üçün bir neçə dəfə Monqolustana səyahət etmişdir (1974, 1976, 1978, 2006, 2007); bu ekspedisiyaların materialları bir sıra nəşrlərdə təqdim edilmişdir.

1992-2004-cü illərdə Rusiya Dövlət Humanitar Elmlər Universitetinin Ali Humanitar Tədqiqatlar İnstitutunun direktor müavini; 2004-cü ildən 2011-ci ilə qədər RSUH-da Folklor Tipologiyası və Semiotikası üzrə Təhsil və Elmi Mərkəzin direktoru və hazırda Mərkəzdə professor vəzifəsində çalışır. Folklorşünaslıq üzrə ümumi nəzəri kurslar tədris edir, müasir xalq mədəniyyəti və Monqol folkloru və mifoloji ənənələri üzrə seminarlara rəhbərlik edir, Gənc Folklorşünaslar Məktəblərini idarə edir (2003-cü ildən) və "Folklor və Post-Folklor: Struktur, Tipologiya, Semiotika" veb saytını idarə edir (http://www.ruthenia.ru/folklore; 2003-cü ildən). 1996-2010-cu illərdə — "Живая старина" ("Yaşayan antik") rus folkloru və ənənəvi mədəniyyət jurnalının baş redaktoru (Moskva, Dövlət Respublika Rus Folkloru Mərkəzi, 2018-ci ildən — Vasili Polenov adına Dövlət Rus Xalq Sənəti Evi).

S.Neklyudov "Ənənə-Mətn-Folklor: Tipologiya və Semiotika" (RSUH) və "Antropologiya / Folklor" (OGI Nəşriyyat Evi) elmi seriyalarının baş redaktorudur. O, "Arbor Mundi" ("Dünya ağacı") jurnalının, "Şərq folkloru və mifologiyası üzrə tədqiqatlar" və "Şərq xalqlarının nağılları və mifləri" seriyalarının redaksiya heyətinin üzvü və "Tənqid və Semiotika" jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür. 1993-cü ildən Beynəlxalq Folklorşünaslar Birliyinin (Folklorşünasların Beynəlxalq Şəbəkəsi olan Folklor Təqaüdçüləri) müxbir üzvüdür.

III, IV, V və IX (Ulan-Bator, 1976, 1982, 1987, 2006) Beynəlxalq Monqolşünaslıq Konqreslərinin, Beynəlxalq Altaşünaslıq Konfransının (PIAC) XXXI Sessiyasının (Veymar, 1988), Monqol Eposu üzrə VI Beynəlxalq Simpoziumun (Bonn, 1988), "Strukturalizm: Şərqi Avropa və müasir dövrdə universal elmi biliklərin formalaşması" Beynəlxalq Simpoziumunun (Drezden, 1995), "Mədəniyyətin mövzusu - Xalq" Beynəlxalq Konfransının (Drezden, 1996), "R. O. Yakobsonun 100 illiyi" Beynəlxalq Konqresinin (Moskva, 1996), "Mifopoetika: Rusiyadan Amerikaya. Y. Meletinskinin şərəfinə" Beynəlxalq Konfransının (San-Paulu, 1998), Beynəlxalq Konfransın iştirakçısı. «Mədəniyyətin semiotikası və Moskva-Tartu Məktəbinin İrsi» (Tartu, 1998), Yu. M. Lotmanın doğum gününə həsr olunmuş Beynəlxalq Elmi Seminar (Tartu, 1999), «Bədii Mətn və Onun Geomədəni Təbəqələri» Beynəlxalq Konfransı (Berqamo, 2001), «Rus Mədəniyyətində Bədən» Beynəlxalq Konfransı (Paris, 2002), «Səyahət — Marşrutlar» Beynəlxalq Konfransı (Konstanz, 2005), «Avanqardın İşi» Beynəlxalq Konfransı (Amsterdam, 2006), I Ümumrusiya Folklorşünaslar Konqresi (Moskva, 2006), illik Beynəlxalq Konfransı «Lotman Oxuları» (Moskva, 1993-cü ildən), Beynəlxalq Konfransı «Mif və Ədəbiyyat: Meletinskinin Xatirəsinə» (San Paulo, 2006), Beynəlxalq Simpozium «Post-Sosialist Lətifəsi» (Tartu, 2007).

S.Neklyudov nəzəri folklorşünaslıq, mifologiya, epik poeziya və monqol xalqlarının ənənəvi ədəbiyyatı, eləcə də müasir rus şəhər folkloru (ingilis, alman, fransız, italyan, ispan, portuqal, polyak, bolqar, macar, eston, litva, çin və monqol dillərinə tərcümələr daxil olmaqla) üzrə 350-dən çox əsərin müəllifidir.

Y.Meletinskinin rəhbərlik etdiyi qrupun tərkibində S.Neklyudov nağılların struktur təsvirini araşdırmışdır. O, rus epik poeziyasında süjet quruluşu ilə məkan-zaman münasibətləri arasındakı əlaqələri, eləcə də povest folklor motivlərinin semantikasını həm müqayisəli tipoloji kontekstdə, həm də xüsusilə monqol materialında araşdırmaq üçün semiotik metodologiyadan istifadə etmişdir.

S.Neklyudov monqolların şifahi və yazılı ədəbiyyatında epik janrların tarixi və tipoloji tədqiqatını aparmışdır və bu əsərlər arasında onun Gesar monqol dastanının folklor və ədəbi versiyaları üzrə tədqiqatları xüsusi yer tutmuşdur. O, həmçinin monqol xalqlarının mifologiyasının, onun mifoloji hekayələrinin və obrazlarının tarixi və sistemli təsvirini vermişdir. 1990-cı illərdə S.Neklyudov nəzəri folklorşünaslığın ümumi məsələlərinə, müəyyən davamlı ədəbi və folklor mövzularının və motivlərinin öyrənilməsinə və əsasən şəhər mahnıları olan müasir şəhər folklorunun öyrənilməsinə toxunmuşdur.

## Əsas işləri

### Dissertasiyaları

* Исторические взаимосвязи тюрко-монгольских фольклорных традиций и проблема восточных влияний в европейском эпосе // Типология и взаимосвязи средневековых литератур Востока и Запада. М., 1972, с. 192—274;
* The Common and the Specific in the Central Asian Epic // Social Sciences. Vol. 4. № 2 (12), 1973, p. 94—104;
* Героический эпос монгольских народов. Устные и литературные традиции. М., 1984; рец.: N. Poppe in: Zentralasiatische Studien, Bd. 18, Wiesbaden, 1985, S. 311—313.

### Ekspedisiya materialları

* Монгольские сказания о Гесере. Новые записи (совм. с Ж. Тумурцереном). М., 1982;
* Mongolische Erzählungen über Geser. Neue Aufzeichnungen (mit Z. Tömörceren). Wiesbaden, 1985; рец. G.Kara in: Acta Orientalia Hung., T. XL (2-3), Budapest, 1986, p. 339—341;
* Мифо-эпический каталог как жанр восточномонгольского фольклора //Палладий (Кафаров) и его вклад в отечественное востоковедение (К 100-летию со дня смерти). Материалы конференции. Ч. II. М.: Наука, 1979, с. 105—123 (совм. с Рифтин, Борис Львович);
* Экскурс в область монгольской демонологии: автокомментарий эпического сказителя // Знак. Сборник статей по лингвистике, семиотике и поэтике. Памяти А.&nbsp;Н.&nbsp;Журинского. Отв. ред. Беликов, Владимир Иванович, Е.&nbsp;В.&nbsp;Муравенко, Н.&nbsp;В.&nbsp;Перцов. М., 1994, с. 262—268;
* Каменный человек в пещере // http://www.levonabrahamian.am/engine/documents/document123.doc. (состояние 19.02.2007).

### Sehirli nağıl

* Совм. с Е.&nbsp;М.&nbsp;Мелетинским, Е.&nbsp;С.&nbsp;Новик, Д.&nbsp;М.&nbsp;Сегалом: Проблемы структурного описания волшебной сказки // Труды по знаковым системам IV, Тарту, 1969, с. 86—135;
* Ещё раз к проблеме структурного описания волшебной сказки // Труды по знаковым системам V, Тарту, 1971, с. 63—91;
* Структура волшебной сказки. М., 2001; пер. на англ. (Soviet Structural Folkloristics. The Hague&nbsp;— Paris, 1974, p. 73—139), итал. (La struttura della fiaba. Palermo, 1977), нем. (Semiotica Sovietica. Sowijetische Arbeiten der Moskauer und Tartuer Schule zu sekundären modellbildenden Zeichensystemen (1962—1973). Hrsg. u. eingel. von K.Eimermacher. Aachen, 1986, S. 199—318), франц. (Travaux de semiotique narrative. Quebec, 1992, p. 1—82). Междунар. Питре, Джузеппе|премия Питре (Италия) за лучшую работу по фольклористике 1971&nbsp;г.

### Rus eposu

* Время и пространство в былине // Славянский фольклор. М., 1972, с. 18—45; пер. на итал. (Ricerche semiotiche. Nuove tendenze delle scienze umane nell’URSS. Torino, 1973, p. 107—124) и нем. (Semiotica Sovietica, S. 319—356);
* Центробежные и центростремительные перемещения в фольклорном повествовании //Russian Literature, LIII (2003), p. 226—235;
* Западный и восточный этнические векторы в русском эпическом сознании // На перекрёстке культур: русские в балтийском регионе. В 2-х частях. Под общ. ред. Клемешев, Андрей Павлович. Ч. 1. Калининград, 2004, с. 39—45;
* Движение и дорога в фольклоре // Die Welt der Slaven. Internationale Halbjahresschrift für Slavistik. Jahrgang LII, 2. Reiseriten&nbsp;— Reiserouten in der russischen Kultur. München: Verlag Otto Sagner, 2007. S. 206—222.

### Motivlərin tipi

* Душа убиваемая и мстящая // Труды по знаковым системам, VII, Тарту, 1975, с. 65—75;
* О функционально-семантической природе знака в повествовательном фольклоре // Семиотика и художественное творчество. М., 1977, с. 193—228;
* О кривом оборотне (к исследованию мифологической семантики фольклорного мотива) // Проблемы славянской этнографии. Л., 1979, с. 133—141;
* Заметки о мифологической и фольклорно-эпической символике у монгольских народов: символика золота // Etnografia Polska, 1980, t. XXIV, zesz. 1, с. 65—94;
* О некоторых аспектах исследования фольклорных мотивов // Фольклор и этнография: У этнографических истоков фольклорных сюжетов и образов. Л., 1984, с. 221—229;
* Тайна старых туфель Абу-л-Касима: к вопросу о мифологической семантике традиционного мотива // От мифа к литературе. М., 1993, с. 209—226;
* Образы потустороннего мира в народных верованиях и традиционной словесности // Восточная демонология. От народных верований к литературе. М., 1998, с. 6—43;
* О фаталистических образах и концепциях в традиционных культурах // Поэтика. История литературы. Лингвистика. Сборник к 70-летию Иванов, Вячеслав Всеволодович. М., 1999, с. 38—44;
* Вещественные объекты и их свойства в фольклорной картине мира // Признаковое пространство культуры. М., 2002. С. 21-31;
* Об анимистических образах и концепциях в народной культуре // Тело, дух и душа в русской литературе и культуре. Leib, Geist und Seele in der russischen Literatur und Kultur. Herausg. Joost van Baak, Sander Brouwer (Wiener Slawistischer Almanach. Bd. 54 [2004]). S. 19—30;
* Мотив (литература) и текст // Язык культуры: семантика и грамматика. К 80-летию со дня рождения академика Толстой, Никита Ильич|Никиты Ильича Толстого (1923—1996). М., 2004, с. 236—247.

### Monqol eposunda motivlərin tipi

* Zur Transformation eines mythologischen Themas in den ostmongolischen mündlichen Versionen der Geseriade // Die mongolischen Epen. Bezuge, Sinndeutung und Überlieferung. Wiesbaden, 1979, S. 60—70;
* Animistische Motive in Sujet von Kampf mit den Daemonen im mongolischen Epos // Fragen der mongolischen Heldendichtung. T. III. Wiesbaden, 1985, S. 25—38;
* Полистадиальный образ духа-хозяина, хранителя и создателя огня в монгольской традиции // Acta Oientalia Hung., T. XLVI (2—3), Budapest, 1992/1993, p. 311—321;
* Дворец хана Джангара: к типологии одного мотива // Исследователь монгольских языков (К юбилею Б.&nbsp;Х.&nbsp;Тодаевой). Отв. ред. Н.&nbsp;Г.&nbsp;Очирова. Элиста, 2005, с. 124—133;
* Мифологическая семантика в зачинах монгольского эпоса // Opera altaistica professori Stanislao Kaluzynski octogenario dicata. Rocznik Orientalistyczny, t. LVIII, zesz. 1. Warszawa 2005, p. 117—132.

### Qeser haqqında nağıl

* Die Helden «Der Finstere» und «Der Wuetende» im mongolischen Epos // Fragen der mongolischen Heldendichtung. T. I. Wiesbaden, 1981, S. 55—76;
* Bemerkungen zu den Vortragsformen des mongolischen Epos // Fragen der mongolischen Heldendichtung. T. II. Wiesbaden, 1982, S. 138—154;
* Das mongolischen Epos und das jakutische Olongho // Fragen der mongolische Heldendichtung. Teil IV. Wiesbaden, 1987, S. 257—273;
* Заметки о повествовательной структуре «Сокровенного сказания» // Mongolica. К 750-летию "Сокровенное сказание монголов". М., 1993, с. 226—238;
* Новотворчество в эпической традиции // Поэтика средневековых литератур Востока: Традиция и творческая индивидуальность. М., 1994, с. 220—245;
* The Mechanisms of Epic Plot and the Mongolian Geseriad // Oral Tradition. Vol. 11. October 1996. №&nbsp;1 (Epics Along the Silk Roads. Ed. by L. Honko), p. 133—143;
* Мифо-эпический синтез в монгольском фольклоре: "Сказание о кальпе" // Фольклор и мифология Востока в сравнительно-типологическом освещении. Отв. ред. Н.&nbsp;Р.&nbsp;Лидова, Н.&nbsp;И.&nbsp;Никулин. М., 1999, с. 193—212; см. также разделы .

### Monqol mifologiyası

* Мифология тюркских и монгольских народов (Проблемы взаимосвязей) // Тюркологический сборник 1977. М., 1981, с. 183—202;
* Полистадиальный образ духа-хозяина, хранителя и создателя огня в монгольской традиции // Acta Oientalia Hung., T. XLVI (2-3), Budapest, 1992/1993, p. 311—321;
* Монгольская мифология: Религиозные и повествовательные традиции // Мифология и литература Востока. М., 1995, с. 67—77;
* см. также статьи С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдова по монгольской мифологии в изд.: Мифы народов мира. Энциклопедия. Т. 1—2. М., 1980—1982 (1987—1988, 1991—1992 и др. изд.);Мифологический словарь. Гл. ред. Е.&nbsp;М.&nbsp;Мелетинский. М., 1990 (1991 и др. изд.).

### Теоретическая фольклористика

* Статус слова и понятие жанра в фольклоре //Историческая поэтика]]. Литературные эпохи и типы художественного сознания. М., 1994, с. 39—104 (совм. с Е.&nbsp;М.&nbsp;Мелетинским и Е.&nbsp;С.&nbsp;Новик);
* О слове устном и книжном // Живая старина, 1994, №&nbsp;2, с. 2—3;
* Российская фольклористика и структурно-семиотические исследования // Славянская традиционная культура и современный мир. Сб. материалов научно-практической конференции. Вып. 3. М., 1999, с. 54—62;
* Авантекст в фольклорной традиции // Живая старина, 2001, №&nbsp;4, с. 2—4;
* Вариант и импровизация в фольклоре // Богатырёв, Пётр Григорьевич. Воспоминания. Документы. Статьи. СПб., 2002, с. 230—243;
* Фольклор: типологический и коммуникативный аспекты//Традиционная культура, 2002, №&nbsp;3, с. 3—7;
* Специфика слова и текста в устной традиции//Евразийское пространство: Звук, слово, образ. М., 2003, с. 108—119;
* Типология и история в памятниках героического эпоса // The Armenian Epic «Daredevils of Sassoun» and the World Epic Heritage. 4-6 November, 2003 / Tsakhkadzor. Yerevan: National Academy of Sciences of Armenia, 2003, p. 17—24;
* Почему сказки одинаковые? // Живая старина, 2004, №&nbsp;1 (41), с. 7—10;
* Структура и функция мифа // Современная российская мифология. М., 2005, с. 9—26;
* Семантика текста и «знания традиции» // Славянская традиционная культура и современный мир. Сборник материалов научной конференции. Вып. 8. М., 2005, с. 22—41;
* Semantische Analyse // Enzyklopädie des Märchens. Handwörterbuch zur historischen und vegleichenden Erzählforschung. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. Berlin; New York: Walter de Gruyter, 2006. Bd. 12. Lieferung 2, S. 558—562;
* Указатели фольклорных сюжетов и мотивов: к вопросу о современном состоянии проблемы // Проблемы структурно-семантических указателей. М., 2006, с. 31—37;
* Литературно-фольклорные реконструкции и проблемы палеофольклора // Слово и мудрость Востока. Литература. Фольклор. Культура. К 60-летию акад. Куделин, Александр Борисович. М., 2006. С. 287—295;
* Фольклор и его исследования: век двадцатый // Экология культуры, №&nbsp;2 (39), Архангельск, 2006, с. 121—127;
* Заметки об «исторической памяти» в фольклоре // АБ-60. Сборник к 60-летию Байбурин, Альберт Кашфуллович|А.&nbsp;К.&nbsp;Байбурина (Studia Ethnologica. Труды факультета Этнологии. Вып. 4). СПб., 2007, с. 77—86.

### Ardıcıl mövzular və motivlər

* Блоха и король: паразитологический экскурс в литературную традицию // Arbor Mundi. Международный журнал по теории и истории мировой культуры Мировое древо, №&nbsp;6 [К 80-летию Е.&nbsp;М.&nbsp;Мелетинского]. М.: 1998, с. 246—257;
* Савелий и Христиан: предел, передел и беспредел интерпретаций // Вестник РГГУ. Вып. 2. ИВГИ за письменным столом. Сб. статей. М., 1998, с. 264—283;
* «Сдаётся пылкий Шлиппенбах» (К истории одной метафоры) // ПОЛУТРОПОN. К 70-летию Топоров, Владимир Николаевич. М., 1998, с. 715—729;
* Жена, сданная в аренду // Мифология и повседневность: Гендерный подход в антропологических дисциплинах. Материалы научной конференции, 19—21 февраля 2001&nbsp;года. СПб., 2001, с. 209—232;
* «Сценарные схемы» жизни и повествования //Труды Русской антропологической школы. Вып. 2. М.: РГГУ, 2004, с. 26—36;
* Тело Москвы. К вопросу об образе «женщины-города» в русской литературе // Тело в русской культуре. М., 2005 (Научное приложение. Вып. LI), с. 361—385;
* «Чёрненькое, маленькое, царя шевелит» // Живая старина, 2005, №&nbsp;4 (48), с. 32—36;
* Путешествие на Луну: от Менипп Гадарский|Мениппа]] до Незнайка// Язык. Стих. Поэзия. Памяти Гаспаров, Михаил Леонович. М., 2006, с. 442—460;

### Şəhər folkloru

* Фольклор современного города // Современный городской фольклор. Редакционная коллегия А.&nbsp;Ф.&nbsp;Белоусов, И.&nbsp;С.&nbsp;Веселова, С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдов. М., 2003, с. 5—24;
* Столичные и провинциальные города в уличной песне XX&nbsp;века: топика и топонимика // Europa Orientalis, № XXII/2003:1, p. 71—86 (перепеч.: Экология культуры, №&nbsp;2 (39), Архангельск, 2006, с. 67—79);
* «Цыплёнок жареный, цыплёнок пареный…»// Язык. Личность. Текст: Сб. ст. к 70-летию Николаева, Татьяна Михайловна / Отв. ред. В.&nbsp;Н.&nbsp;Топоров.; отв. секр. Седакова, Ирина Александровна. М., 2005, с. 637—649;
* «Все кирпичики, да кирпичики…» // Шиповник. Историко-филологический сборник к 60-летию Тименчик, Роман Давидович. М., 2005, с. 271—303;
* «Гоп-со-смыком»&nbsp;— это всем известно… // Фольклор, постфольклор, быт, литература. Сб. статей к 60-летию Александра Фёдоровича Белоусова. СПб., 2006, с. 65—85;
* Фольклор на асфальте // Живая старина, 2007, №&nbsp;3, с. 2—3 (совм. с Архипова, Александра Сергеевна)

## Ədəbiyyat
* *Неклюдов Сергей Юрьевич* // Кто есть кто в русском литературоведении. Справочник. Ч. 2. К-О. М., 1992, с. 189—190.
* *Неклюдов Сергей Юрьевич* // Российские фольклористы. Справочник. М., 1994, с. 92-93.
* *Неклюдов Сергей Юрьевич* //Милибанд С.&nbsp;Д.Биобиблиографический словарь отечественных востоковедов с 1917&nbsp;г. М., 1995, с. 138—139.
* *Основные научные труды доктора филологических наук С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдова*. Сост. С.&nbsp;Д.&nbsp;Милибанд // Восток (журнал), №&nbsp;5, 2001, с. 205—207.
* Белоусов&nbsp;А.&nbsp;Ф.,Душечкина, Елена Владимировна|Душечкина&nbsp;Е.&nbsp;В. *К 60-летию С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдова* // Живая старина, №&nbsp;1 (29), 2001, с. 50—51.
* Васильев А. *Случайный профессор* // Новый очевидец. Художественно-публицистический еженедельник, №&nbsp;19 (20 декабря 2004&nbsp;года), с. 62—66.
* *Библиографический список изданий Центра русского фольклора и публикаций его сотрудников* // Традиционная культура, 2004, №&nbsp;3, с. 94—95.
* *Кирпичики*. Сборник в честь 65-летия С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдова. М., 2007. С. 367—374 [препринт].
* *Сценарии жизни&nbsp;— сценарии нарратива*. Сб. статей в честь 65-летия С.&nbsp;Ю.&nbsp;Неклюдова. М.: РГГУ (в печати).

**İngilis dilində:**
* *Nekliudov, S. Ju.* // Guide to Scholars of the History and Culture of Central Asia. Harvard Central Asian Forum, 1995, p. 190—191.

**İspan dilində:**
''Serguei Iurevich Nekliudov (31.03.1941)'' // Entretextos. Revista Electrónica Semestral de Estudios Semióticos de la Cultura. Nº 8 (Noviembre 2006).

**Monqol dilində:**
* Ёндон Д. *Неклюдовын семинар* (Семинар Неклюдова) // Утга зохиол урлаг (Литература и искусство), №&nbsp;35 (1613), 1987.VIII.28.

**Alman dilində:**
* Novik E. S. *Nekljudov, Sergej Jur’evič* // Enzyklopädie des Märchens. Handwörterbuch zur historischen und vegleichenden Erzählforschung. Göttingen: Akademie der Wissenschaften, 1999. Bd. 9. Lieferung 3, S. 1342—1345.

## İstinadlar