open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xaçın knyaz sarayı

**Xaçın knyaz sarayı** — Kəlbəcər rayonunun Vəngli kəndində yerləşən XIII əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Saray, Xanabert qalasından şimalda, Gəncəsər monastırı yaxınlığında yerləşir. Saray, Həsən-Cəlalyanlar sülaləsindən olan Aşağı Xaçın knyazlarının iqamətgahı olmuşdur.

## Tarixi

XIII əsrdə inşa edilmiş Xaçın knyaz sarayı dövrümüzə yarıdağınıq vəziyyətdə çatmışdır. Vaxtilə yaxşı müdafiə olunmuş qəsr tipli saraydan qalan hissələr dörd ədəd yarımdairəvi künc qüllələri, giriş qapısı, divarların binə hissəsinin qalıqları, iki zalın divarları və saray otaqlarının əsas divarlarıdır.

Xalq memarlığı ənənələrindən istifadə ilə yaradılmış Xaçın sarayı, sonrakı dövrlərdə yaxın ərazilərdə inşa edilən digər knyaz və məlik saraylarının memarlığına ciddi təsir etmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Sarayın qismən yaxşı qorunmuş künc qüllələrinin inşasında qonulmamış kvars daşlarından istifadə olunmuşdur. Divarların qalınlığı 1.6-1.8 metrdir. Hazırda dağılıq vəziyyətinə görə qüllələrin neçə mərtbəli olduğunu demək çətin olsa da, daha kiçik ölçülü qüllənin daha qədim olduğu dəqiqdir.

Sarayı qismən daha yaxşı  vəziyyətdə görmüş M. Barxudaryants yazır ki, *“...çoxlu sayda otaqlardan təşkil olunmuş sadə tikili, əhəng məhlulu ilə tikilmiş qala divarları ilə əhatə olunub. Həsən Cəlalın sarayının ən cəzbedici hissəsi qəbul otağı və dövrün memarlıq xüsusiyyətlərini qoruyub saxlamış otaqlardan biridir. Otaqlar etibarlı və hündür divarlara malik olmaqla, tağtavanla örtülmüşdür. Yaxşı yonulmuş daşlardan hörülmüş daşıyıcı tağlar, zərif və incə işləmiş kapitellərə söykənir. Otaqlarda nadir hallarda dar pəncərələrə rast gəlinir. Sarayda ümumilikdə neçə otağın olduğunu müəyyən etmək mümkün deyil, çünki bütün tikili sıx ağaclar və moruq kolları arasında qalmışdır. Bitkiləri təmizləməmiş tədqiqatı davam etdirmək mümkünsüzdür.”*

Ş. Mkrtçyan qeyd edir ki, tikili qalıqlarına əsasən tağların yaxşı yonulmuş iri kvars bloklarından inşa edildiyini söyləmək mümkündür. Tağtavan dörd dəstək tağı ilə dörd hissəyə bölünürdü. Qərb tağı iki qatlı qalın divara söykənir, digər üç tağ isə zalı və nişdə yerləşən kiçik otağı bərabər hissələrə bölür. Daşıyıcı tağlar iki-üç sıra monolit və bərabər ölçülü daşlardan inşa edilməklə, kəməri bölən silindrik təmələ söykənir. A. Qulyan qeyd edir ki, əsas zalın daşıyıcı tağlarını inşa edərkən  Gəncəsər monastırının günbəzini saxlayan iki mərkəzli tağ prinsipindən istifadə olunmuşdur.

Böyük zal dar dəhliz vasitəsiylə tağtavana malik, kvadrat formalı kiçik otaqla əlaqələndirilmişdir.Bu otaqda divarlarda ev əşyalarının yığılması üçün nişlər və buxarı vardır. Otağın bu cür tərtibi onun daha çox məişət xarakteri daşıdığını göstərir.

Medafiə divarlarının cənub tərəfində digər tikililərin də qalıqları aşkarlanmışdır. Kompleksin şimal tərəfində yerləşən daxili həyətə geniş yer ayrılmışdır. Həyət kompleksi müdafiə edən qala divarları arasındakı hissənin demək olar ki, yarısını tutur.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
## Həmçinin bax
* Xaçın knyazlığı
* Qafqaz Albaniyasının memarlığı
* Gəncəsər monastırı
* Xanabert qalası
Cənubi Koreya–Ermənistan münasibətləri

**Cənubi Koreya—Ermənistan münasibətləri** — Cənubi Koreya və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.

Ermənistan və Cənubi Koreya arasında diplomatik münasibətlər Sovet İttifaqının dağılmasından və Ermənistan Respublikasının qurulmasından sonra 21 fevral 1992-ci ildə qurulur.
## Ümumi məlumat
2014-cü ilin martından Hrant Poqosyan Ermənistanın Cənubi Koreya Respublikasındakı səfiridir (rezidensiyası Tokioda yerləşir.);

2012-ci ilin mart ayından etibarən Koreya Respublikasının Ermənistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri V.N. Son Lak (rezidensiyası Moskvada yerləşir.);

26 fevral 2014-cü ildə Kim Dao Kyunq Ermənistanın Koreyadakı Fəxri Konsulu təyin edilir;

2002-ci ilin iyun ayından etibarən İrəvanda Koreya Respublikasının Fəxri Konsulluğu fəaliyyət göstərir;

2004-cü ilin iyulundan bu yana Ermənistan Respublikasının Koreya Respublikasındakı Baş Konsulu Armen Abramyandır.
### Rəsmi səfərlər
**Ermənistan**:
Avqust 1994 - Ermənistan Baş nazirinin müavini Vigen Çiteçyan;

Sentyabr 1999 - Ermənistan Xarici İşlər Naziri Vartan Oskanyan;

Dekabr 2009 - Ermənistan Milli Məclisinin sədri Ovik Abraamyan;

Fevral 2012 - Ermənistan Xarici İşlər Naziri Edvard Nalbandyan.

**Cənubi Koreya** 
May 2012 - Parlament Assambleyasının vitse-spikeri Xun Cje Xun.

### İmzalanmış sənədlər
**Protokollar**
21 fevral 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası ilə Koreya Respublikası arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasına dair Protokol.

**Razılaşmalar**
23 aprel 2012-ci il tarixində Ermənistan Respublikası Hökuməti və Cənubi Koreya Respublikası Hökuməti arasında diplomatik və xidməti pasportlara sahib olanlar üçün viza tələblərinin ləğvi üçün müqavilələr imzalanmışdır.

2014-cü ildə Ermənistan və Cənubi Koreya arasında mədəniyyət, idman və təhsil sahələrində əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanmışdır.
### Viza rejimi
Ermənistan hökuməti 6 mart 2018-ci il tarixində Cənubi Koreya vətəndaşları üçün 180 gün müddətinə viza verilməsinə qərar verir. Bunun məqsədİ iki ölkə arasındakı münasibətləri gücləndirmək və turizmi inkişaf etdirməkdir. Ermənistan vətəndaşları üçün viza liberallaşdırılması 30 gün ərzində Çejudo adasında aparılır.

## Ticarət
Cənubi Koreyanın əsas ixrac məhsulları:Avtomobillər, dərmanlar, ağır texnika, Ermənistanın əsas ixrac məhsulları:Geyimlər, ətirlər, optik alətlərin hissələri.

## İstinadlar
Ermənistan–Filippin münasibətləri

**Filippin—Ermənistan münasibətləri** — Filippin və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 20 may 1992-ci ildə başladıqdan sonra tədricən yaxşılaşmışdır. Xarici İşlər Naziri Edvard Nalbandyan 2012-ci ildə Filippini ziyarət etmişdir. Bu onu bu günə qədər Filippini ziyarət edən Ermənistan hökumətindəki ən yüksək vəzifəli məmur halına gətirmişdi. Ermənistan səfiri Raisa Vardanyanın 19 mart 2015-ci il tarixində Xarici İşlər Nazirliyinə etdiyi səfərdən sonra Ermənistan-Filipin münasibətləri daha da güclənir. Son diplomatik tədbirdə iki ölkə arasında ticarət, investisiya, təhsil və elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair bir öhdəlik yer alır.

Hər iki ölkənin hazırda qeyri-rezident səfirləri var. Ermənistan səfiri Manilaya Hanoyda, Filippinin İrəvandakı səfiri Moskvadan akkreditə olunmuşdur.

Tarixən ermənilər Filippində ticarətdə əhəmiyyətli rol oynamışlar. Rahib-iezuit Murillo Velarde digər pravoslav xristianlarla birlikdə ermənilərin də 1618-ci ildə Manilada olduqlarını qeyd edir. XVIII əsrdə Maniladakı ermənilər, bəziləri Filippin adaları ilə Hindistan arasında ticarəti asanlaşdıran əsas erməni icmasının yaşadığı Mədrəsdən (Hindistan) gəlirdi. Hökumətin özü tərəfindən bildirilməsə də, bəzi filipinli siyasətçilər Ermənistana Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycana qarşı dəstəklərini ifadə edirlər. Filippinlə Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasında xristianlıq yolu ilə dərin dini əlaqələr mövcuddur. iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 1.8–2 milyon arasına dəyişir.

## Miqrasiya
Moskvadakı Filippin səfirliyinə görə, ən az 300 filippinli İrəvana yerləşmişdir. Ancaq səfirlik vasitəsilə yalnız 70 nəfər qeydiyyatdan keçmişdir. Ölkənin turizm komitəsinə görə, Ermənistandakı filipinli turistlərin sayı da 2014-cü ildəki 674 nəfərdən 2017-ci ildə 22 007-yə yüksəlmişdir.

Filippinldən Ermənistana gələn turistlərin sayı 2012-ci ildəki 84 nəfərdən 2016-cı ildə 100 nəfərə qədər artmışdır. Filippindəki ermənilərin sayı bilinməsə də, 114 nəfər olduğu təxmin edilir.

## İstinadlar
Mett LeBlan

**Mett Stiven LeBlan** (; ) — amerikalı aktyor. NBC sitkomu Dostlar serialında Coyi Tribiani rolunu canlandırıb. *Dostlar* serialında uğurlu roluna görə 3 dəfə Emmi mükafatına nominasiya qazanmışdır. *Epizodlar* serialında özünün bədii versiyası olaraq rol almışdır.

## Həyatı
Mett LeBlenk 25 iyul 1967-ci ildə Massaçusets ştatının Nyuton şəhərində anadan olub. Onun anası Patrisia italyan əsilli ofis meneceri, atası Pol LeBlan isə fransız-kanada əsilli mexanik idi. O, 17 yaşında karyerasını model olaraq başlamaq üçün Nyu-Yorka köçdü. Qısa müddət sonra aktyorluğa başladı.

Mett 2003-cü ildə İngiltərədə doğulmuş amerikalı model Melissa Maknayt ilə evləndi. 2004-cü ildə onların bir qızı dünyaya gəldi. 2006-cı ildə isə cütlük ayrıldı.

## Karyerası
Mett ilk dəfə 1987-ci ildə *"Heinz"* şirkətinin reklam çarxında rol aldı. Sonradan bir neçə televiziya seriallarında kiçik və qonaq rollar aldı. Mett *Dostlar* serialında ağıldan kəm, amma sevimli rol olan Coyi Tribiani roluyla müvəffəqiyyət qazandı. Bu obrazı 10 il *Dostlar* serialında və 2 il *Joey* serialında olmaqla, 12 il davam etdi. Bu müddət ərzində o, həmçinin *İtaliyalı axtarılır* (1994), *Ed* (1996), *Fəzada itkin* (1998), *Çarlinin mələkləri* (2000) və onun davamı olan *Çarlinin Mələkləri: Tam qaz gücü* (2003) filmlərində rol aldı.

*Joey* serialının ləğvindən sonra Mett aktyorluğuna 5 il fasilə verəcəyini bildirdi. 2011-ci ildən etibarən *Epizodlar* serialında özünün bədii obrazını canlandırmağa başladı. 2012-ci ildə keçirilən 69-cu Qızıl Kürə Mükafatlarında Mett televiziya serialında, musiqili və ya komediyada *"Ən yaxşı aktyor"* nominasiyasında Qızıl Kürə mükafatı qazandı və əlavə olaraq 4 Emmi mükafatına namizəd oldu.
Mett 2016-cı ildə yayımlanmağa başlayan CBS sitkomu *Planlı adam* serialında baş rolu ifa etməyə başladı və serial 2020-ci ildə ləğv edildi.

## İstinadlar
Nefernefruaton

**Nefernefruaton** (e.ə. 1334–1332) - Qədim Misirdə yeni padşahlıq dövründə hökmdarlıq etmiş, XVIII sülalədən olan qadın firon.

## Haqqında
Nefernefruatonun şəxsiyyəti haqqında kifayət qədər məlumat yoxdu. Bəzi misirşünaslar onun Exnatonun həyat yoldaşı Nefertiti ola biləcəyini qeyd edirlər. Digərləri isə onu Exnaton və Nefertitinin qızı, Smenxkaranın həyat yoldaşı Meritatonla eyniləşdirirlər. Ancaq Tutanhamonun qəbr abidəsində həm Nefernefruatonun, həm də Meritatonun heykəlciyi qoyulub. Deməli bu iki qadın eyni bir şəxs ola bilməz.

Arxeoloq Zahi Havas qeyd edir ki, əgər Nefernefruaton Nefertitidirsə, onun hakimiyyəti dövründə paytaxt yenidən Axetatondan (Amarna) Tebesə keçmişdir. 

Digər fərziyyə isə belədir. Exnatonun dövründə onunla dövləti şərikli idarə edən Smenxkara təkbaşına hökm etməyə başlayarkən Anxeperura Neferneferuaton adını götürmüşdür.

Ola bilər ki, Nefernefruaton Exnatonun hakimiyyətinin son iki ilində onunla birlikdə şərikli hökmdarlıq etmişdir. Bəzi misirşünaslar Nefernefruatonun Exnatondan əvvəl vəfat etdiyini bildirirlər. Digərləri isə Tutanhamon dövründə onun regent olduğunu qeyd edirlər. Bu cür fikir fərqliliyi Nefernefruatonun fironların xronoloji sıralamasındakı yerinin mübahisəli olması ilə bağlıdı. Çox vaxt onu Smenxkaradan sonra göstərirlər.

Nikolas Rivssə görə, Tutanhamonun qəbrindəki əşyaların bir çoxu Nefernefruatonun qəbrindən götürülmüşdür (qızıl maska, orta tabut, zinət əşyaları və s.).

## İstinadlar
Ermənistan–Tacikistan münasibətləri

**Tacikistan—Ermənistan münasibətləri** — Tacikistan və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı, Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı,  Avrasiya İqtisadi Birliyi və Müstəqil Dövlətlər Birliyinin üzvüdür. İkitərəfli münasibətlər 12 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur. Hər iki ölkə əvvəllər Sovet ittifaqının müttəfiq respublikalarından olmuşdur. İki ölkənin heç birinin digəri ərazisində rezident səfirləri yoxdur. Tacikistan Rusiyanın Moskvadakı səfirliyi vasitəsilə Ermənistanda təmsil olunur. Ermənistan Respublikasının Türkmənistandakı səfirliyi həm də Tacikistanda akreditə olunmuşdur. 
## Göstəricilər

## Tarix
Respublika başçılarının görüşləri ölkələr arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır. Ermənistanın ikinci Prezidenti Robert Köçəryan 2002-ci ilin aprelində Tacikistana rəsmi səfər edir. Tacikistan lideri Emoməli Rəhmonun rəsmi səfərləri 2003 və 2005-ci illərdə baş tutur. Bu səfərlər zamanı Tacikistan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında Dostluq və Əməkdaşlıq Müqaviləsi də daxil olmaqla bir çox sənəd imzalandır. Ermənistan Respublikasının üçüncü Prezidenti Serj Sarkisyan 2011-ci ilin avqust ayında və 2015-ci ilin sentyabrında rəsmi və işgüzar səfərlərlə Tacikistana gedir.

Münasibətlərin hüquqi bazası ölkələr arasında iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı, səhiyyə, mədəniyyət, elm məsələlərində geniş qarşılıqlı əlaqəni əhatə edən 26 sənəddən ibarətdir.

2009-cu ilin dekabrından Vladimir Badalyan Ermənistan Respublikasının Türkmənistan və Tacikistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.
## İqtisadi əməkdaşlıq
Ölkələr hər iki tərəfin biznesləri arasında fəal şəkildə əlaqələr qurur və genişləndirirlər. Tərəflər bir-birlərinə texniki məhsullar və xammal tədarük edirlər. Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Tacikistan-Ermənistan hökumətlərarası komissiyasının fəaliyyəti Ermənistan və Tacikistan arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə kömək edir. 1994-cü ildə xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 239,4 min ABŞ dollarına bərabər olmuşdur. 2000-ci ildə yalnız min dollar təşkil edir. 2014-cü ildə ölkələr arasındakı ticarət həcmi təxminən 1 milyon ABŞ dollarına qədər artır.

## İstinadlar
Dizaq sancağı

**Dizaq sancağı** — Liva-i Dizaq (Dizaq  livası)Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Dizaq idi.

## Mənbə

«Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri»

## Həmçinin bax

* Dizaq

## İstinadlar
Mirzə Qasımı

**Mirzə Qasımı** İranın Gilan bölgəsinə aid olan ənənəvi yeməklərdən biridir ki ilk dəfə olaraq Nasirəddin şah Qacar dönəmində Gilan bölgəsinin valisi olan Məmmədqasımxan tərəfindən əldə edilib və elə buna görə də bu yemək onun adını daşıyır.

## Lazım olan ərzaqlar
Dörd nəfərliyə:

* 4 diş sarımsaq
* 6 ədəd badımcan
* 2 ədəd yumurta
* 2 ədəd pomidor
* Yarım stəkan yağ
* Duz və istot (istəyə görə)

## Hazırlanma qaydası
İlk olaraq badımcanları yuyuruq və yüksək alovda izqara edirik ki, badımcanın qabığı yanıb içi yumşaq olsun. İstəsəniz, badımcanları odda və ya kömürdə də izqara edə bilərsiniz. Ancaq izqara etməyi bəyənmirsinizsə, badımcanları qızartmaq olar. Bütün badımcanları izqara etdikdən və ya qızartmaqdan sonra soyun və elektrikli və ya əl ət dəyirmanı ilə yaxşıca əzin, ancaq qarışdırıcıya da qoya bilərsiniz. Kiçik bir qazana su tökün və tez qaynayanadək istiliyi artırın, sonra pomidorları bir az yumşalması üçün içərisinə qoyun və soyun. Tava içərisinə bir az yağ tökün və istilənmək üçün bir az qarışdırın, sonra sürtgəcdən keçirilmiş sarımsağı yağda qızardın. Pomidorları bir az doğrayın və tavaya əlavə edib sarımsaqla qovurun və qarışıq badımcanı tavanın tərkib hissələrinə əlavə edin. Yeməyi yenidən qovururuq və maddələrin üzərinə duz və istiot tökürük və tərkibindəki suyun tamamilə buxarlanana qədər sözdə yağa düşməsini gözləyirik. (Bir az yağa bir az pomidor pastası əlavə edib qızardın ki, Mirzə Qasımı daha rəngli olsun.

Əlbəttə ki, Mirzə Qasımıya yumurta əlavə etmədən öncə maddələrə əlavə edin) Tava içərisinə bir az yağ tökün və içindəki yumurtaları qırıb, Mirzə Qasımı maddələrinə əlavə edin və hamar olana qədər qarışıqları qarışdırın.

## İstinadlar
III Aleksandr (İmereti çarı)

**III Aleksandr** () — İmeretiya kralı III Georginin böyük oğlu və varisi. 1639–1660-cı illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.

## Həyatı
III Aleksandr 1639-cu ildə atası III Georginin ölümündən sonra İmeretiya taxtına oturdu. Bu dövrdə Meqreliya knyazı Levan Dadiyani İmereti torpaqlarına dağıdıcı basqınlar edirdi. III Aleksandr paytaxt Kutaisinin müdafiəsini möhkəmləndirdi və Levan Dadiyaniyə qoşulmamaları üçün bütün əsas və varlı İmeretiya zadəganlarını ailələri ilə birlikdə paytaxta yerləşdirdi.

III Aleksandr Rus çarı Aleksey Mixayloviçdən hərbi və siyasi yardım istəmək üçün öz elçilərini Moskvaya göndərdi.

Bu dövrdə III Aleksandr oğlu Baqratı anası ilə birlikdə qovdu və Kaxetiya çarı I Teymurazın nəvəsi Georgini övladlığa götürdü. Georginin ölümündən sonra III Aleksandr oğlu Baqrat ilə barışdı və onu taxtın varisi elan etdi.

1657-ci Levan Dadiyanin ölümündən sonra onun əvəzinə Meqreliya taxtına qardaşı Liparit Dadiyani çıxmışdır. Bu dövrdə III Aleksandr böyük bir ordu toplayaraq Meqreliyanı işğal etdi. Liparit Dadiyaninin yerinə taxta çıxan yeni knyaz Vamik Dadiyani III Aleksandrdən vassal asılılığını qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. Liparit Dadiyani Axalsıxa qaçdı və Samtsxe atabəyi Rostom paşa və Kartli çarı I Rostomdan hərbi yardım istədi. Onlar Liparit Dadiyanini ordu ilə təmin etdilər. Həmçinin bu dövrdə Quriya knyazı Keyxosrov Quriyeli və müttəfiqləri də Liparit Dadiyaniyə qoşuldular. 1658-ci ildə Bandzadakı döyüşdə III Aleksandr rəqibləri üzərində tam bir qələbə qazandı. Liparit Dadiyani və Keyxosrov Quriyeli İstanbula qaçdılar. Bu dövrdə III Aleksandr Vamik Dadiyaniyi Meqraliya hakimi, Demeter Quriyelini isə Quriya hakimi olaraq təsdiqlədi. İstanbula qaçmış gürcü knyazlarından Liparit Dadiyani orada vəfat etdi. Keyxosrov Quriyeli isə Samstxeyə geri döndü. Osmanlı sultanı Samtsxe atabəyinə Keyxosrova kömək etməsi üçün əmr etdi. Hərb dəstək alan Keyxosrov Quriya ərazilərinə daxil oldu. Quriya knyazı Demeter Quriyeli isə III Aleksandra sığındı. III Aleksandr qısa müddət sonra Keyxosrovu öldürtdürdü və Demeter Quriyeli yenidən Quriya taxtına çıxdı.

Çar III Aleksandrın 1660-cı ildə ölümündən sonra hakimiyyətə böyük oğlu V Baqrat keçdi .

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Вахтанг Гурули, Мераб Вачнадзе, Михаил Александрович Бахтадзе. «История Грузии (с древнейших времен до наших дней)».
Aşkın Nur Yengi

**Aşkın Nur Yengi** () — Türkiyə pop musiqiçisi.

## Yaradıcılığı
1981-ci ildə Onno Tunç orkestrində Sezən Aksunun vokalisti olaraq səhnə fəaliyyətinə başladı. 1987-ci ildə Qrup Dövrü adı Harun Kolçak'la birlikdə "Yaxşı şeylər söyləyin" mahnısı ilə Türkiyədən Eurovision Mahnı Yarışması Finallarına qatıldı. Elə həmin il, Quşadası Qızıl Göyərçin Mahnı Yarışmasında "Yenidən", 1988 Antalya Qızıl Portağal Film Festivalında "Portağal Çiçəyi" və ertəsi il Çeşme Musiqi Festivalında "Daha Ağlama" mahnıları ilə beynəlxalq platformalarda ilk mükafatları qazandı.

2006-cı ildə Haluk Bilginerlə evləndi və bir qız anasıdır. Cütlük 2012-ci ildə boşandı.

## Diskoqrafiya

*1990 - *[[:tr:Sevgiliye (Aşkın Nur Yengi albümü)|Sevgiliye]]*
*1991 - *[[:tr:Hesap Ver (albüm)|Hesap Ver]]*
*1993 - *[[:tr:Sıramı Bekliyorum (albüm)|Sıramı Bekliyorum]]*
*1994 - *[[:tr:Karaçiçeğim (albüm)|Karaçiçeğim]]*
*1997 - *[[:tr:Haberci (albüm)|Haberci]]*
*1999 - *[[:tr: Aşk Kazası (albüm)|Aşk Kazası]]*
*2000 - *[[:tr:Peşindeyim (tekli)|Peşindeyim]]*
*2002 - *[[:tr:Aşkın Nur Yengi (albüm)|Aşkın Nur Yengi]]*
*2004 - *[[:tr:Yasemin Yağmurları (albüm)|Yasemin Yağmurları]]*
*2007 - *[[:tr:Aşk'ın Şarkıları|Aşk'ın Şarkıları]]*
*2010 - *[[:tr:Gözümün Bebeği|Gözümün Bebeği]]*
*2016 - *[[:tr:Aşk'tan Olsa Gerek|Aşk'tan Olsa Gerek]]*

### Singles
* "Peşindeyim" (Rafet El Roman) (2000)
* "Allah'tan Kork" (Mehmet Erdem) (2019)
* "Baba" (2020)

## Filmoqrafiya
### Teatr
**Kadıncıklar* (2001)

### Sənədli filmlər
**Kurtuluş*

### Seriya
**Olacak O Kadar Televizyonu*, (2001)
**Cesur Kuşku*
**Bayanlar Baylar*

### Filmlər
**Ömerçip*

### Televiziya proqramları
**Altın Adımlar Yarışması* - (TRT)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Milliyet, “Müziğin demlenmesini istiyoruz”
*Aşkın Nur Yengi diskoqrafiya (Discogs)
*
Antalya Qızıl Portağal kinofestivalı

**Qızıl Portağal kinofestivalı** olaraq bilinən Antalya Qızıl Portağal kinofestivalı (türkcə: *Antalya Altın Portakal Film Festivali*) 1963-cü ildən bəri hər il Antalyada təşkil edilən bir film festivalıdır və Türkiyənin ikinci ən əhəmiyyətli film festivalıdır.

## Xarici keçidlər
*  Rəsmi sayt
Herbert Henri Askvit

**Herbert Henri Askvit** () — 1908–1916 illərdə Baş Nazir olmuş britaniyalı dövlət xadimi. Birinci Dünya müharibəsinin ilk iki ilində ölkəni idarə etdi və 1911-ci ildə Lordlar Palatasının səlahiyyətlərini məhdudlaşdıran Parlament Qanununun qəbul edilməsinə səbəb oldu.

## Həyatı
Herbert Henry Asquith 12 sentyabr 1852-ci ildə Böyük Britaniyada anadan olub. Təhsilini Oksforddaki universitetlərdən birində alıb. Universiteti bitirdikdən sonra vəkil olub. Asquith daha sonra ailə həyatı qurub, onun bir oğlu və üç qızı olub, lakin qızlardan sadəcə biri uşaq vaxtı sağ qalıb.

## Karyerası
Asquith 1908-ci ildə Henry Campbell-Bannermanın vəzifədən istehfa etməsindən sonra Baş Nazir oldu. Asquith, Almaniyanın qələbəsinin İngiltərə üçün bir fəlakət olacağını bildiyi halda Birinci Dünya müharibəsinə qatılmaqda tərəddüd edirdi. Almaniyanın Belçikayı işğal etməsindən sonra qərarını dəyişdirdi. 1916-cı ilin yanvarında Çanaqqala hərəkatının uğursuzluqla nəticələnməsi, Qərb cəbhəsində hər hansı bir irəlləyişin olmaması və aprel ayında İrlandiyada başlayan etirazlar siyasi vəziyyəti pisləşdirdi. Ölkədəki ümumi narazılıq və mətbuatın əleyhine başlattığı sərt kompaniya nəticəsində 1916-cı ilin dekabrında istehfa etti.

## İstinadlar
Munhwa Broadcasting Corporation

**Munhwa Broadcasting Corporation (MBC)** (, *Munhwa Bangsong Jusikhoesa*) Cənubi Koreyanın aparıcı televiziya və radio şəbəkəsi şirkətlərindən biridir. *Munhwa*, "mədəniyyət" üçün Koreyalı bir sözdür. Onun qabaqcıl karasal televiziya stansiyası MBC TV rəqəmsal üçün Kanal 11-dir.

2 dekabr 1961-ci ildə qurulan MBC, 17 regional stansiyadan ibarət ümummilli şəbəkəyə sahib olan bir Koreyanın yerüstü yayım şirkətidir. MBC reklam sahəsində fəaliyyət göstərsə də, ən böyük səhmdarı Yayım Mədəniyyətinin Vəqfi olan bir ictimai təşkilat olduğu üçün bir ictimai yayım şirkətidir. Bu gün bir karasal televiziya kanalı, üç radio kanalı, beş kabel kanalı, beş peyk kanalı və dörd DMB kanalı olan bir multimedia qrupudur.

MBC'nin mərkəzi Seul, Mapo-gu, Digital Media City-də yerləşir və Ilsan'daki rəqəmsal istehsal mərkəzi Dream Center, Yongin Daejanggeum Parkında açıq və açıq dəstlər daxil olmaqla Koreyanın ən böyük yayım istehsal sahələrinə sahibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
FATCA

**FATCA** ( — *Xarici Hesablar üzrə Vergi Əməletməsi Aktı*) — xarici bank hesablarının vergiyə cəlb olunması ilə bağlı amerikan qanunudur. ABŞ Konqresi tərəfindən 18 mart 2010-cu ildə qəbul edilmiş və 1 yanvar 2013-cü il tarixindən qüvvəyə minmişdir. Əsas məqsəd digər ölkələrdə işləyən və yaşayan Amerika vətəndaşlarının vergidən yayınmasının qarşısını almaqdır.

Qanun ABŞ Vergi xidmətinin (İRS) qeydiyyatında olan fiziki şəxslər barədə banklardan və digər maliyyə qurumlarından məlumatların verilməsini tələb edir.

FATCA ilə bağlı Azərbaycanda Nazirlər Kabinetinin 22 aprel 2014-cü il 103 saylı sərəncamı var.

## İstinadlar
Qalaktika mühafizəçiləri 2

**Qalaktika mühafizəçiləri 2** ( — Marvel Studios tərəfindən hazırlanan, 2017-ci il istehsalı ABŞ super qəhrəman filmi. Film 2014-cü il istehsalı *[[Qalaktika mühafizəçiləri (film, 2014)|Qalaktika mühafizəçiləri]]* filminin davamıdır və Marvel Kinematoqrafiya Kainatının 15-ci filmidir. Filmin rejissoru James Gunndur.

## Mövzu
*Qalaktika mühafizəçiləri 2*-də mühafizəçilər Peter Quill'ə atası haqqında daha çox məlumat əldə etməsinə kömək edir .

## Aktyorlar
* Chris Pratt ,  Peter Quill / Star-Lord :Yarısı insan yarısı məxluq olan, Qalaktika mühafizəçilərinin uşaq ikən Dünyadan qaçırılan və Ravagers adlanan quldur və qaçaqçı məxluq icması tərəfindən böyüdülən başçısı.               
* Zoe Saldana ,  Gamora :Mühafizəçilərin, keçmişdəki cinayətləri üçün tövbə axtaran, xarici dünyadan gələn yetim üzvü. Şəxsi qatili olması üçün Thanos tarafından təlim alıb.
* Dave Bautista ,  Yox edici Drax :Ailəsini öldürdüyü üçün Thanosdan intiqam almaq üçün fürsət axtaran, Mühafizəçilərin döyüşçü üzvü.          
*
* Vin Diesel ,  Groot :Rocket'in cinayət ortağı olan, Qoruyucuların ağaca bənzər üzvü.
* Bradley Cooper ,  Rocket :Kəllə ovçusu, muzdlu əsgər və silah ustası, döyüş taktikaçısı, mühəndislik edən Mühafizəçilərin Yenot üzvü.
* Michael Rooker ,  Yondu Udonta :Ravagersin başçısi olan mavi dərili quldur.
* Karen Gillan ,  Nebula :Gamora ilə bacı kimi böyüyən, Thanosun ögey qızı.
* Sean Gunn, Kraglin :Yondunun Ravagersdəki ilk dostu.
* Glenn Close ,  Irani Rael
* Pom Klementieff, Mantis 
* Elizabeth Debicki 
* Chris Sullivan 
* Kurt Rassel , Quillin atası

## Yayımlanması
*Qalaktika Mühafizəçiləri*  2D və 3D olaraq Birləşmiş Krallıqda 28 aprel 2017-də və Şimali Amerikada 5 may 2017-də yayımlanacaq şəkildə təşkil edildi. Filmin yayım tarixi əslində 28 iyul 2017 olaraq istənilmişdi.

## Həmçinin bax
* Qalaktika mühafizəçiləri (film, 2014)

## İstinadlar
Darvinin şeytanı

**Darvinin şeytanı** — əgər təkamül heç nə ilə məhdudlaşmasaydı, uyğunlaşmanın bütün aspektlərini maksimum istifadə edən və eyni vaxtda mövcud olan hipotetik orqanizm haqqında fikir eksperimentidir. Belə orqanizmlər doğuşdan dərhal sonra istənilən yerdə və istənilən zaman cütləşmək üçün yoldaş tapa və nəsillərini sonsuz dəfə artıra bilərdilər. "Bizə sadəcə mutasiyalar arasında birini ötürərək və digərlərinin yolunu bağlayaraq seçim edə bilən şeytanı çağırmaq qalır. (Maksvell etdiyi kimi)". Bu cür orqanizmlərin mövcud olmamasına baxmayaraq bioloqlar, müxtəlif növlərin inkişaf tarixindəki həyat strategiyalarını anlamaq üçün, orqanizmlərin ətraf mühitə adaptasiya olması üçün kompromisslərə getdiklərini göstərmək üçün Darvinin şeytanından fikir eksperimentlərində istifadə edirlər...

Darvinin şeytanı təkamül nəzəriyyəsinin banisi olan ingilis təbiətşünas Çarlz Darvinin şərəfinə adlandırılıb. Fikir eksperimenti və Darvin şeytanının konsepsiyası 1963-cü ildə amerikalı biokimyaçı, elm populyarlaşdırıcısı və fantastik yazıçı Ayzek Azimov tərəfindən — "Yüksəklikdən görüntü" əsərində təklif edilmişdi.

Eksperiment üçün ad məşhur Maksvell iblisinə bənzətmə yolu ilə seçilmişdi.: "Belə şeytan həqiqətən də mövcuddur, amma mən bildiyim qədər, ona bu adı təkcə mən vermişəm və Maksvell şeytanına bənzətmişəm. Onu kəşf edən isə ingilis təbiətşünas Çarlz Robert Darvindir və buna görə də biz onu "Darvinin şeytanı" adlandıracayıq. Darvin özü isə ona təbii seçim adı vermişdi".

Darvin şeytanı konsepsiyası sonralar bir çox alimlər tərəfindən inkişaf etdirilmişdi: Riçard Lou, A. N. Qorban, R. Q. Xlebopros və digərləri .

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Silvertown, JW* Demons in Eden: Paradox of Plant Diversity, Chicago: University of Chicago Press, 2005
Tantyema

**Tantyema** (frans. tantieme - "müəyyən hissə) - səhmdar cəmiyyətlərinin, bankların, sığorta şirkətlərinin mənfəətindən direktor və vəzifəli şəxslərinə faiz şəklində ödənilən mükafatdır. Tantyema sistemi işçinin marağı ilə müəssisənin marağını əlaqələndirmək üçün istifadə edilir.

XIX əsr mədəniyyətində tantyema sistemi dram və musiqi əsərlərinin qoyuluşunda da üstünlük təşkil edirdi: dramaturq dram əsəri səhnəyə qoyularkən tamaşadan əldə olunan gəlirin müəyyən bir hissəsini alırdı. 

Fransada belə bir mükafat sistemi teatrlarda 1791-ci ildən bəri mövcuddur; 1847-ci ildə isə, Berlin məhkəmə teatrlarında, Vyanada tətbiq edildi. Almaniyada dramaturqların adi tantyeması 10% idi, tantyemaların yığımına Leypsiqdəki Alman Dramaturqları və Bəstəkarları Cəmiyyəti nəzarət edirdi. 

Sığortada tantyema - təkrarsığorta müqavilələri üzrə sığorta mükafatı ilə sığorta haqqı məbləği arasındakı müsbət fərqdir.
Tom Holland

**Tom Holland** () — britaniyalı aktyor, rəqqas, səs aktyoru.

## Həyatı və karyerası
Tom Holland 1 iyun 1996-cı ildə Londonda doğulub. Anası Nikola Elizabet Frost fotoqraf, atası Dominik Holland komediyaçı və yazıçıdır. Tom Holland Pedi, Sem və Heri adlı əkiz qardaşları ilə birlikdə yaşayır. Tom Holland Uimbledon universitetində təhsil alıb.

İngiltərənin paytaxtı Londonda böyüyən Tom Holland karyerasına rəqqas olaraq başlayıb. Məşhur müzikal "Billy Elliotun" xoreoqrafı təsadüfən bir rəqs sinifində Tomdakı istedadı kəşf etdi, beləliklə, hələ 12 yaşında olanda ciddi bir layihədə səhnə alma şansı əldə edib. Film karyerasında ilk işi Yapon animasiya filmi "Arrittinin Gizli Dünyası"nın ingiliscə versiyasında etdiyi səsləndirmə oldu. 2012-ci ildə "Mümkünsüz" filmində Naomi Vatts və Evan Makqreqorla birlikdə rol aldı.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Kayl Larson

**Kyle Miyata Larson** () — NASCAR Kuboku Seriyasında karyerası olan bir Amerikalı peşəkar yarışçıdır.

Larson, 2014 mövsümündən 2020 mövsümünün əvvəlinə qədər 42 nömrəli avtomobil ilə Chip Ganassi Racing komandasına qatıldı. Bu komandada 9 yarış qələbəsi qazandı. O NASCAR rəsmiləri tərəfindən dayandırılıb və sonra səbəbiylə virtual yarış irqçi sözləri bir hadisə aprel 2020 Ganassi komandasının qovuldu.

NASCAR, Larson'un statusunu 2020-ci ilin oktyabrında bərpa etdi. 2021 mövsümündən başlayaraq 5 nömrəli avtomobil ilə Hendrick Motorsports komandasında yarışdı.

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Rəsmi sayt
Biliqtu xan

**Biliqtu xan Ayuşridara** (; 1338, Yuan İmperiyası - 1378, Şimali Yuan Dövləti) — Şimali Yuan Dövlətinin 1-ci, ümumilikdə Yuan sülaləsinin 13-cü, de-yure olaraq isə Monqol imperiyasının xanı.
Avropa İttifaqı–Ermənistan münasibətləri

**Avropa Birliyi—Ermənistan münasibətləri** — Avropa Birliyi və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Ermənistan və Avropa Birliyi uzun illərdir ki, intensiv dostluq münasibətləri saxlayır. Tərəflər arasındakı münasibətlərin təməli 2017-ci ildə imzalanmış Hərtərəfli və Genişləndirilmiş Tərəfdaşlıq Sazişidir. Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan yeni tərəfdaşlıq sazişinin AB-Ermənistan münasibətlərində "yeni bir səhifə açacağına" inandığını bildirir. Birliyin Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə keçmiş Yüksək Nümayəndəsi Federika Moqerini 2019-cu ilin iyun ayında Ermənistanla AB arasındakı münasibətlərin "əla" səviyyədə olduğunu bildirir.

## Ermənistan və AB arasında ortaq aviasiya
Ermənistan Eurocontrol, Avropa Mülki Aviasiya Konfransının üzvü və Avropa Aviasiya Təhlükəsizliyi Agentliyinin tərəfdaşıdır. Ermənistan və AB arasında 2017-ci ilin fevralında yeni tərəfdaşlıq müqaviləsinin imzalanmasından sonra Ermənistan Avropa Ümumi Aviasiya Bölgəsinə qoşulmaq barədə danışıqlara başlayır. Ermənistan Mülki Aviasiya Departamentinin rəhbəri 2017-ci ilin aprel ayında aparılan ilk danışıqlar zamanı Ermənistanın ümumi aviasiya məkanına qoşulmağa böyük önəm verdiyini və bunun Ermənistan və Avropa hava yollarına öz fəaliyyətlərini daha da gücləndirməsinə, eyni zamanda çox sayda Avropa aviaşirkətinin uçmasına imkan verəcəyini bildirir. AB-nin İrəvandakı nümayəndə heyəti, razılaşmanın Ermənistanın Avropa və xarici dünya ilə daha güclü əlaqələrə yol açacağını və sərnişin nəqliyyatı xərclərini azaldaraq səyahət üçün yeni marşrutlar açacağını bəyan edir. Razılaşma qüvvəyə mindikdən sonra, aviaşirkətlər yeni marşrutları heç bir məhdudiyyət olmadan idarə edə və 500 milyonluq əhalisi olan bazara xidmət etmək üçün bərabər fürsət əldə edə biləcəklər.

## Ermənistanla AB arasında ticarət
Ermənistan AB-nin GSP + ticarət təşəbbüsündən faydalanır. Bu təşəbbüs Ermənistan ixracatına AB bazarına əlverişli bir giriş təmin edir və bu bütün AB tarif xətlərinin təxminən 66% -ində rüsumları tamamilə ödəmələrinə imkan verir. Ermənistandan GSP + imtiyazlarına cavab verən AB idxalatının 96%-dən çoxu 2017-ci ildə sıfır % ilə AB-yə daxil olmuşdur. AB Ermənistanın ən böyük ixrac bazarıdır. AB ilə ticarət Ermənistanın ümumi ticarətinin təxminən 26,7% -ni təşkil edir. AB ilə Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsi 2018-ci ildə 15% artaraq 1,1 milyard avroya çatır.

## AB-nin Ermənistana yardımı
AB Ermənistanda ən böyük maliyyə dəstəyi və əsas islahat tərəfdaşıdır. Avropa Qonşuluq Siyasəti çərçivəsində Ermənistan Aİ-dən maliyyə yardımı alır. Ermənistana ayrılan məbləğ Ermənistanın islahatlardakı marağından asılıdır. AB pulu ödəmədən əvvəl müəyyən islahat hədəflərinə çatmaq lazımdır. 2017–2020-ci illər üçün AB-nin Ermənistana planlaşdırılan köməyi 185 milyon avro təşkil edir.

## İstinadlar
Kelvin Qasımov

## Həyatı
Elvin Fuad oğlu Qasımov 1 avqust 1988-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Fotoqraflığa həvəsi uşaqlıqdan yaranmışdır, səbəbi isə atası Fuad Qasımovun həvəskar fotoqraf olması idi. 2017-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur və bu evlilikdən David adında oğlu vardır. 
## Bioqrafiyası
2008-2009-cu illərdə Belarusda yerləşən Minsk Foto Məktəbində və 2009-2010-cu illərdə isə Ukraynanın Kiyev Foto Məktəbində təhsil almışdır. Peşəkar fotoqraflığa 2010-cu ildə **Kelvin Qasımov** adı ilə başlamışdır.
2012-ci ilin fevralında YouTube kanalı açmışdır. Hal hazırda 1,48 min abunəyə sahibdir. Toplamda 361 milyon baxış almışdır.

## Yaradıcılığı
Üstünlük verdiyi janrlar: Jurnalistika, toy jurnalistikası, portret, street. Sevdiyi dəstixət sürrealizmdir. Ən çox çalışdığı janr toy foto jurnalistikasıdır. Toy fotojurnalistikasından əlavə Kelvin Qasımov digər layihələrə də imza atmışdır:

2013-cü ildə Bakıda *"Şəhəri təmiz saxlayaq"* adlı layihə

2020-ci ildə Moskvada *"Heyvanları qoruyaq"* adlı layihə

Həmçinin "#wearegullivers" layihəsinin müəllifidir.

Ən son layihəsi isə aparıcı Zümrüd Bədəlova ilə birlikdə etdiyi stop-motion çəkilişidir. 

Azərbaycanda 3 dəfə masterklas keçirib və aralarında əcənəbi fotoqraflar da olmaqla 100-dən artıq fotoqrafa sertifikat təqdim etmişdir.

İtaliya, Almaniya, Fransa, Belçika, İsveçrə, İspaniya, Portuqaliya, İsveç, Monako, Yunanıstan, Türkiyə və bir çox MDB ölkələrində müxtəlif çəkilişlər etmişdir.

## Uğurları
Mükafatları:
GRADAC Photo Group İnternational, Autumn Circuit 2018: *GRADAC PGİ Bronze medal* 
## Xarici keçidlər
Facebook səhifəsi

İnstagram səhifəsi

Youtube kanalı

## İstinadlar
Josef Vaçal

**Josef Vaçal** (; ) — çex yazıçısı, oymaçı, kitab qrafiki, xəttat və mətbəəçi.

## Bioqrafiya
Josef Vaçalın atası məşhur sənətçi Mikolaş Aleşin əmisi oğludur. Josef Çexiyanın Cənubunda Pisek şəhərində babası və nənəsinin yanında böyümüşdür. O, 1898-ci ildə Praqaya getmiş, cildləmə sənətini öyrənmiş və əmisi oğlu Mikolaş Aleşlə tanış olmuşdur. XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində ən çox yayılmış memarlıq, dekorativ və tətbiqi incəsənət və sənətkarlıq sahəsində bədii istiqamət olan moderndən təsirlənmişdir.

Josef Vaçal 1900-cü ildə şeir yazmağa başlamış və 1903-cü ildə Praqa Teosofiya Cəmiyyətinə qatılmışdır. O, 1904-cü ildə Rəssamlıq Akademiyasına daxil olmuş, Alois Kalvodanın tələbəsi olmuşdur. Josef Vaçal 1910-cu ildə ilk iki kitabını nəşr etdirmişdir. O, Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş (1916–1918), bu barədə "Cəbhədə rəssam" adlı qeydlərində yazmışdı.

Müəllifin "Qanlı roman" ı özü tərəfindən şəxsən 17 nüsxə həcmində əlyazması olmadan birbaşa mətbəədə çap edilmişdi. "Qanlı roman" 40 min nüsxə tirajla yenidən nəşr olunmuş və yalnız 1990-cı ildən sonra bir neçə dilə tərcümə edilmişdi. Vaçal öz kitablarından başqa Yan Komenski, Bojena Nemtsova, Otokar Brjezina, Edqar Allan Po və başqalarının əsərlərinin illüstrasiyalarını təsvir etmişdi. O, 1940-cı ildə nasist işğalına etiraz olaraq Praqadan uzaq Studenanı kəndinə getmişdi.

Yazıçı 1948-ci ildə kommunist rejim qurulduqdan sonra özünü tamamilə təcrid etmiş, həyat yoldaşının qohumları ilə yaşamış, nəşr işi ilə məşğul olmamışdı. Praqa baharının başlaması ilə 1969-cu ildə Əməkdar artist adına layiq görülmüş, ancaq əsas şöhrət yazıçı və sənətkara yalnız Məxmər inqilabından sonra gəlmişdir. Bir çox kitabları yenidən çap olunmuş, gündəliklər və yazışmalar nəşr olunmuş, yaradıcılığına həsr olunmuş bir sıra sərgilər və konfranslar keçirilmişdir. Həmçinin Litomışlda Vaçal Muzeyi açılmışdır.

## Kitabları

## Ədəbiyyat siyahısı
* Bajerová M. O Josefu Váchalovi. Praha: Pražská imaginace, 1990
* Josef Váchal. Praha: Arqestea, 1994
* Paměti Josefa Váchala, dřevorytce/ Milan Drápala, ed. Praha: Prostor, 1995
* Josef Váchal: ohlasy na život a tvorbu/ Jindřiška Labuťová, Milan Baják, eds. Hradec Králové: Státní vědecká knihovna, 1998
* Olič J. Neznámý Váchal: život umělce. Praha: Paseka, 2000
* Josef Váchal, 1884–1969/ Rumjana Dačeva, ed. Praha: Paseka, 2005
* Josef Váchal: sborník textů ze sympozia v Klatovech 27.-28. října 2006/ Marcel Fišer, ed. Klatovy: Galerie Klatovy-Klenová, 2007
* Kotek J. Neuchopitelný Josef Váchal. Pelhřimov: Nová tiskárna Pelhřimov, 2008

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı ,
* Josel Vaçal Muzeyinin saytı
Denni Abs

**Denni Abs** (; ) — uelsli ingilis şair, romançı, dramaturq.  

## Bioqrafiya
Denni Abs Uelsin Kardiff şəhərində anadan olmuşdu. Atası Rudolf Abs Cənubi Uelsdəki bir neçə kinoteatrın sahibi idi. Həmçinin Denni Abs siyasətçi Leo Abs və tanınmış, peşəkar psixoanalist Uilfred Absın kiçik qardaşıdır.

Denni Abs tibb təhsilini əvvəlcə Uels Kollecində, daha sonra London Kral Kollecində almışdı. Uşaqlıqdan "Cardiff City" futbol klubunun  pərəstişkarı olan Denni Abs gələcəkdə ədəbi işində də bunu əks etdirmiş, həmçinin özü də idmanla fəal məşğul olmuşdu.

Denni Abs 30 ildən çox bir müddətdə şeir yaradıcılığını tibb təcrübəsi ilə birləşdirmişdi. İlk nəşri olan "After Every Green Thing" 1949-cu ildə çap olunmuşdu. Habelə onun 1954-cü ildə "Ash on a Young Man's Sleeve" adlı avtobioqrafik əsəri nəşr olunmuşdu. O, 1983-cü ildən Kral Ədəbiyyat Cəmiyyətinin üzvü olmuşdu. Şair bir çox ədəbi mükafat və təqaüd almışdır. 

Abs bir neçə on il ərzində Londonun şimal-qərbində, əsasən, Hampsted yaxınlığında yaşamışdı. Denni Absın həyat yoldaşı Coan 2005-ci ildə  avtomobil qəzasında ölmüş, yazıçı isə qabırğası qırlmışdı. İki il sonra Uelsdə ilin kitabı olan həyat yoldaşının xatirələrini nəşr etdirmişdi. 2009-cu ildə Abs əsərlərinin toplusunu nəşr etdirmişdi.

Denni Abs 28 sentyabr 2014-cü ildə 91 yaşında vəfat etmişdir. Absin ölümünə dair nekroloqda "The Telegraph" şairin taleyinin mübahisəli tərəflərini xarakterizə  etmişdi: 

## Mükafatları
* 1971 və 1987-ci illərdə "Uels İncəsənət Şurası" mükafatlarına layiq görülmüşdür.
* 1989-cu ildə Uels Universitetinin fəxri doktoru adını almışdır.
* 2012-ci ildə II Yelizaveta şeir və ədəbiyyatda göstərdiyi xidmətlərə görə "Bizans imperiyası" ordeni ilə təltif etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Seoul Broadcasting System

**Seoul Broadcasting System (SBS)** (, *Eseubieseu*) Taeyoung chaebol'a məxsus milli Cənubi Koreya televiziya və radio şəbəkəsi şirkətidir. 2000-ci ilin mart ayında şirkət Seoul Broadcasting System (서울방송) adından şirkət adını dəyişdirərək qanuni olaraq SBS adı ilə tanındı. 2001-ci ildən bəri ATSC formatında rəqəmsal yerüstü televiziya xidməti və 2005-ci ildən bu yana T-DMB (Rəqəmsal Multimediya Yayım) xidməti təqdim etmişdir. Torpaq üstü televiziya stansiyası rəqəmsal və kabel üçün Kanal 6-dır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Siti Nurhaliza

**Siti Nurhaliza binti Tarudin** (; ) — Malayziya əsilli müğənni, aktrisa.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ferens Dyulai

**Ferens Dyulai fon Maroş-Nemet und Nadaşka** (, , ) — Avstriya hərbi və dövlət xadimi.

## Həyatı
Ferens Dyulai Transilvaniyadan olan qədim Macar zadəgan ailəsinə mənsub idi. 1694-cü ildə Dyulailər baron,1704-cü ildə isə qraf oldular.
Atası məşhur Avstriya generalı İqnas Dyulai idi.

1815-ci ildə Ferens karyerasına atasının adını daşıyan 60-cı piyada alayına qoşulmaqla başladı. Bir sıra hərbi əməliyyatlarda göstərdiyi cəsarətinэ görə Avstriya ordusundakı karyerasını sürətlə inkişaf etdirdi: 1820-ci ildə leytenant,1829-cu ildə polkovnik-leytenant,1830-cu ildə polkovnik,1839-cu ildə general-mayor oldu.

1845-ci ildə imperator I Ferdinand onu 33-cü piyada alayının komandiri təyin etdi,1846-cı ildə - Triest qubernatoru və Seebesirk bölgəsinin general-qubernatoru oldu,feldmarşal-leytenant rütbəsini aldı.
### Hərbçi karyerası
1848-ci il inqilabı zamanı əvvəlcə Triest donanmasına rəhbərlik etdi,dağınıq gəmiləri topladaraq, təmizlətdirdi və donanmanı işlək vəziyyətə gətirdi, beləliklə 25 mayda Triestin önünə çıxan İtalyan gəmiləri 4 iyulda buranı tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Sonra briqadası ilə İtaliyadakı feldmarşal Yozef Radetskinin köməyinə getdi və 1848-ci il 24-25 iyul tarixlərindəki Kustoz döyüşündə iştirak etdi.

1849-1850-ci illərdə Ferens Dyulai Avstriya imperiyası üçün müharibəyə naziri idi. 1850-ci ildə II İmperator və Kral Avstriya ordularına rəhbərlik etmək üçün Milana göndərildi.

28 fevral 1857-ci ildə imperator I Frans İosif Radetskini istefaya göndərdi və qardaşı I Maksimilanı Lombardiya-Venesiya krallığının canişini etdi.

1859-cu ilin əvvəllərində Sardiniya krallığı,Fransa ilə ittifaqda ordusunu səfərbər etməyə başladı. Bunun Avstriyanın nəzarətində olan İtalyan ərazilərini istila etməsi üçün potensial bir hazırlıq kimi görən Avstriya imperiyası,23 aprel tarixində Sardiniya krallığına ultimatum verərək təcili olaraq xaric olunmasını tələb etdi. Ultimatum rədd edildi.

Şimali İtaliyadakı Avstriya qoşunlarına komandanlıq edən qraf Dyulai,Lombardiya-Venesiyanın vitse kralı təyin edildi. Ona Avstriya ərazisini Sardiniya ilə ayıran Ticino çayını keçmək əmri verildi. Patris de Mak-Maqon komandirliyindəki Fransız ordusu,Sardiniya müttəfiqlərinin köməyinə gəldi. Mayın 20-də Stadion qrafının komandanlığı altında Avstriya ordusu Montebello döyüşündə məğlub oldu,bundan sonra Dyulai qoşunları ilə birlikdə Avstriya ərazisinə çəkildi. Onu təqib edən Fransız ordusu Ticino çayını keçdi.

4 iyun 1859-cu ildə Dyulai Magenta döyüşündə məğlub oldu və Milana doğru geri çəkildi. İyun 16-da imperator qoşunların komandanlığını şəxsən öz əlinə alaraq Dyulaini komandirlikdən uzaqlaşdırdı. Avstriya imperiyasına olan sadiqliyini ifadə etməsi üçün Dyulai,ona fürsət verilməsini tələb etdi və adını daşımağa başlayan alaya komandanlıq etməyə başladı. Dyulai qoşunları ilə İtaliyanın birləşdirilməsi prosesində sona qədər müqavimət göstərən sonuncu Avstriya qalası — Mantuaya geri çəkilməli oldu.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ferens Dyulai *Ümumi Alman Bioqrafiyasında ()*
İsmayıl Urusbiyev

**İsmayıl Urusbiyev** () — balkar ictimai xadimi və maarifçisi.

## Həyatı
İsmayıl Mirzəqul oğlu Urusbiyev Baksan dərəsində hökm edən balkar soyu Urusbiyevlərdəndir. Onun atası Mirzəqul İsmayıl oğlu Urusbiyev 1827-ci ildə general-leytenant Q. Emmanuelə Balkariya və Diqoriyanın Rusiya imperiyasına birləşdirilməsi üçün müraciət edən balkar-diqor nümayəndə heyətinin üzvü idi. Anası Tatlıxan Sultan qızı Şakmanova isə Xolam cəmiyyətində hökm edən Şakmanovlar nəslindəndir.

1851-ci ildə öz kürəkəni svan knyazı Otar Dadeşkelianinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə birlikdə Sankt-Peterburqda I Nikolay tərəfindən qəbul edilmiş və "Xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. Sankt Peterburqa ikinci dəfə balkar əsilzadə soylarının heyətinin tərkibində gəlib. Bu nümayəndə heyətinin tərkibində iştirak etdiyi üçün zabit rütbəsi alır və ona illik 75 rubl maaş kəsilir. 1868-ci ilin oktyabr ayında isə podporuçik rütbəsinə yüksəldilir. Urusbiyev dəfələrlə Dağ şifahi məhkəmələrinin üzvü seçilir.

İsmayıl Urusbiyev öz bölgəsinin tarixi etnoqrafiyası və coğrafiyası ilə bağlı biliklərə malik olduğu üçün professor M.Kovalevski balkarların etnoqrafiyası və tarixi ilə bağlı məlumatları məhz ondan almışdır. Daha sonra o bu məlumatlardan "Elbrusun altında", "Qafqazda qanunlar və adətlər" tədqiqat işlərində istifadə etmişdir. Urusbiyev milli adətlərdə balkarların, kabardinlərin, osetin və gürcülərin qədim mahnılarını ifa etməyi bacarırdı. Bəstəkar S.Taneyev tərəfindən qeydə alınmış musiqi və xoreoqrafik mahnılar İsmayıl Urusbiyevin ifasında qeydə alınıb. Musiqiçilər üçün böyük əhəmiyyəti olan bu orijinal mahnılardan iyirmisi hazırda Pyotr Çaykovskinin Klin şəhərində yerləşən ev muzeyində saxlanılır. Bundan başqa Urusbiyev öz imkanları ilə Qafqaza aid qədim əşyalar kolleksiyası toplamışdır. Hazırda bu kolleksiya Macarıstanda muzeylərin birində sərgilənir. Məhz Urusbiyevin səyləri nəticəsində balkarların mədəniyyəti və məişəti araşdırılmışdır. Onun sayəsində balkar tarixinin epizodları, eposlarının motivləri, xalq yaradıcılığı XIX əsrin ikinci yarısında xarici və rus tarixçiliyində öz əksini tapıb.

Öz gücünə və xasiyyətinin sərtliyinə görə "dəmir İsmayıl" adını alıb.

## Ailəsi
İsmayıl Urusbiyev iki dəfə ailə həyatı qurub. Onun ilk həyat yoldaşı svan knyazı Tsioxa Dadeşkelianinin qızı ilə ailə qurub. İkinci həyat yoldaşı isə çegem knyazı Balkarukovanın qızı Naqo Biynegerovna olub. Səfərəli, Novruz, Misirxan adlı oğulları, Gülcan, Zabidə, Safiyat adlı qızları olub.

## Həmçinin bax
* Urusbiyevlər
* Qaraçay-balkar musiqisi

## İstinadlar
Muəmmər Z.A.

**Muəmmər Zainəl Əsyikin** (; ) — İndoneziya əsilli qari və hafiz.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hörümçək-adam: Evə qayıdış

**Hörümçək-adam: Evə qayıdış (film, 2017) -** Rejissoru Con Uotts olan, Hörümçək-adam rolunu Tom Hollandın canlandırdığı, ABŞ istehsalı on altıncı Marvel Kinematoqrafiya Kainatı super qəhrəmən filmi.

## Məzmun
Qisasçılar ilə yaşadığı macəranın həyacanına qapılan gənc Piter Parker özünü isbat etmək istəyi ilə yaşayan bir cavandır. Ancaq yaşına görə böyük olan bir çox fərqli məsuliyəti var. May xalası ilə yaşayan gənc Piter bir yandan da ona göz qulaq olan Toni Stark (Iron Man) ilə dostluğunu möhkəmləndirmişdi. Məktəb həyatına öyrəşməyə və adi bir gənc kimi yaşamağa çalışan Piterin ağlında isə cinayətkarlarla mübarizə aparmaq və dünyanı daha təhlükəsiz bir hala gətirmək var idi. Vulture yeni bir düşməni olaraq meydana çıxanda isə Piterin özünü göstərmək fürsəti yaranacaq, ancaq ən dəyərli gördüyü həkəs təhdid altında olacaqdı.

## İstinadlar
Abayları

**Abayları** və ya **Abayevlər** — balkar əsilzadə soyu.

## Tarixi
Abayevlər soyu rəvayətlərə əsasən Qafqazda yerləşən Macar şəhərindən gəlmə Basiatın nəslindəndirlər. Rəvayətə əsasən Basiat Şimali Qafqaza öz qardaşı Badinatla birlikdə gəlir və burada balkar əsilzadə soyunun əsasını qoyur. Badinat isə Diqoriyaya gedərək burada Badeliatlar bəy soyunun əcdadı olur.

İlk əvvəl Abayevlər Çerek çayının yuxarı axarında yerləşən Künlüm kəndində yaşayırdılar. Sonradan nəslin digər qolları Çerek dərəsinin müxtəlif kəndlərinə, İşkantı, Xıznı-El, Abayevskiy, Kaşxatau kəndlərində məskunlaşdılar.. 1917-ci il inqilabına qədər Abayevlər Çerek dərəsindəki geniş torpaqların sahibləri idilər. Sovet işğalından sonra soyun nümayəndələri təqiblərə və repressiyalara məruz qaldılar. Nəticədə soyun bir çox nümayəndəsi ölkə xaricinə imiqrasiya etdilər.

## Genealogiya
Araşdırmalara əsasən Abayevlər soyu digər balkar soyları Bəyovlar, Zaniyukovlar, Kuçukovlar eləcə də diqor bəylərindən olan Karajayevlər kimi Q1a haploqrupunun daşıyıcılarıdırlar.

## Tanınmış nümayəndələri
* Hənifə Aslanbek qızı Abayeva (1853–1929) — Həsən bəy Zərdabinin həyat yoldaşı, ictimai xadim.
* Misost Kuçuk oğlu Abayev (1857–1928) — rus və sovet publisisti, etnoqraf.
* Sultanbek Aslanbek oğlu Abayev (1845–1888) — ilk professional balkar musiqiçisi, skripkaçı, maarifçi, ictimai xadim.


Abaylari5.jpg| Misost Kuçuk oğlu Abayev ailəsi ilə birlikdə. 
Abaylari4.jpg| Abayevlər ailəsi, İşkantı kəndi 1913-cü il. 
Abaylari3.jpg| Abayevlər nəslindən olan qızlar, XX əsrin əvvəlləri. 
Sultanbek Abaev.jpg| Musiqiçi Sultanbek Aslanbek oğlu Abayev.
Family of Hasan bey Zardabi.jpg| Həsən bəy Zərdabi və onun həyat yoldaşı Hənifə Abayeva.


## Həmçinin bax
* Urusbiyevlər

## İstinadlar
Zövq

**Zövq** — müsbət emosiyaların ayrılmaz hissəsi olan subyektiv yaşam, xüsusilə, bir və ya daha çox ehtiyaclarını ödənilməsini müşayiət edir. Zövqün antonimləri əzab və ağrıdır. Epikür fəlsəfəsindəki zövq anlayışı xoşbəxtlik ilə eyniləşdirilir. Gələcəkdə isə bu nəzəriyyəyə hedonizm adlandırılır. Stoaçılar, əksinə, zövqü bir aslılıq, ehtiras və vərdiş kimi qəbul etdilər. İndi zövq, beyinin müəyyən bir hissəsi tərəfindən idarə olunduğu başa düşülür. İndi zövq, dedikdə beyinin müəyyən bir hissəsi tərəfindən idarə olunan, pozitiv emosional fon yaradan hisslər nəzərdə tutulur.

## Zövq prinsipi
Zövq prinsipi — sabitlik prinsipi, nirvana prinsipi və məcburi təkrar prinsipi ilə yanaşı, Ziqmund Freydinin nəzəriyyəsindəki zehni aparatın dörd prinsipindən biridir. Zövq prinsipi psixanın gərginliyini minimum səviyyəyə endirmək istəyini təsvir edir.

Buna görə də 1920-ci ildə Freyd paradoksal nəticə çıxarırır, "zövq prinsipi ölümlə bağlı meylə tabedir"" — və hər ikisi orqanizmi minimal səviyyəyə gətirib çıxarmağa çalışır.
Psixoanalitik Jak Lakan "zövq laqeydliklə deyil, asılılıq və ya istəyin qurulması ilə əlaqələndirilir" fikri ilə onların necə əks-səda verdiklərini müqayisə edir.

## Dində zövq

### Xristianlıqda
Xristianlıqda acgözlük və şəhvət kimi bədən zövqləri rədd edilir. Mənəvi zövqlər isə yetişdirilir: xoşbəxtlik və sevinc.

### Buddizmdə
Buddizmdə zövqün tərs tərəfi, məmnun olmayan frustrasiyadan qaynaqlanan əzabdır.

### Qədim yunan mifologiyasında
Qədim yunan mifologiyasında zövqü Volupiya ilahəsi təcəssüm edir.

## İstinadlar