open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çalfi Martin

**Çalfi Martin** (; ), Çikaqo, İllinoys, — amerikalı neyrobioloq, Osamu Simomura və Rocer Tsen ilə birlikdə "Yaşıl fluoressensiya zülalının kəşfi və təkmilləşdirilməsinə görə" 2008-ci ildə kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı adını almışdır.

Fəlsəfə doktoru, Kolumbiya Universitetinin professoru, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2004-cü il) və ABŞ Milli Tibb Akademiyasının (2009-cu il) üzvü, London Kral Cəmiyyətinin xarici üzvü (2018-ci il).

## Bioqrafiyası

O, Rusiya imperiyasından olan yəhudi mühacirlərində kök salmış gitaraçı Eli Çalfi (1910–1996) və qalanteriya mağazasının sahibi Vivyen Fridlenin (1913–2005) ailəsində 1947-ci il yanvar ayının 15-ində anadan olmuşdur. Atasının valideynləri Benjamin və Ester Çalfi (Chalfie), Brest-Litovskdan Cincinnatiyə köçmüşdülər. Ana tərəfdən babası isə Meer Fridlen Moskva şəhərində anadan olmuşdur.

Orta təhsilini Çalfi Martin Çikaqoda almışdır. Sonra Harvard Universitetini 1969-cu ildə bitirmişdir. Orada 1977-ci ildə neyrobiologiya üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır. Hazırda Kolumbiya Universitetində biologiya professorudur.

Çalfinin laboratoriyası sinir hüceyrələrinin inkişafı və funksiyasının müxtəlif aspektlərini öyrənmək üçün C. elegans nematodundan istifadə edir. C. elegans üçün mövcud olan inkişaf, anatomik, genetik və molekulyar məlumatların zənginliyi bu tədqiqatlara güclü və çoxşaxəli yanaşmaları təmin edir.

Martin Çalfi 200-dən çox elmi məqalələr dərc etmişdir ki, onlardan ən azı 16-na yüz dəfədən çox istinad edilmişdir.

2016-cı ildə o, Greenpeace, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və bütün dünya hökumətlərini geni dəyişdirilmiş orqanizmlərə (GMO) qarşı mübarizəni dayandırmağa çağıran bir məktub imzalamışdır.

## Mükafatları
* Rosenstiel Mükafatı — (2006-cı il)
* Kimya üzrə Nobel Mükafatı — (2008-ci il)
* Vilson medalı — (2008-ci il)
* Qızıl Qaz Mükafatı — (2012-ci il)
* M. V. Lomonosov adına böyük qızıl medal — (2018-ci il)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbadan

**İbadan** — Nigeriyanın cənub-qərbində yerləşən şəhər. Oyo ştatının inzibati mərkəzi.

1960-cı ildə Nigeriya müstəqillik qazandığı zaman Afrikada Qahirədən sonra, İbadan ölkənin ən böyük ikinci şəhəri idi.
İbadan BMT-nin İnsan Məskənləri Tədqiqat Proqramına (2022) əsasən Afrika qitəsində, ən sürətli inkişaf edən şəhərlər arasında ikinci yerdədir.
Texnoloji başlanğıc indeksinə görə Qərbi Afrikada üçüncü yerdədir.
İbadan 2016-cı ildə UNESCO-nun qlobal təhsil şəhərləri şəbəkəsinə qoşulub..

Laqos və Kanodan sonra ölkənin ən çox əhalisi olan üçüncü şəhərdir.

Əhalisi — 2,5 milyon nəfərdən çox (2006), şəhərin mərkəzi hissəsində — 1,3 milyon insan yaşayırdı. Əksəriyyətini yorubalılar təşkil edirdi.

## Etimologiyası
1829-cu ildə yaradılmışdır, tropik meşələrin və savannaların sərhədi yaxınlığında yerləşməsi üçün adı: Yorubada "Eba-Odan" — "savannanın yaxınlığında".
Başqa bir versiyaya görə, şəhərin adı İslamın nüfuz etməsi ilə əlaqələndirilir — ərəb dilində (ibada) — "(Allaha), ibadət" etmək deməkdir.

## İqtisadiyyatı
İbadan, Oyo ştatının paytaxtı, Nigeriyada dördüncü ən böyük dövlət iqtisadiyyatı və Nigeriyada qeyri-neft Laqos ştatından sonra ikinci ən böyük dövlət iqtisadiyyatıdır. Laqos və Kanonu birləşdirən dəmir yolu xətti üzərində strateji yerləşdiyinə görə şəhər maniok, kakao, pambıq, ağac, rezin və palma yağı üçün əsas ticarət mərkəzidir.

Şəhərdə kənd təsərrüfatı sənayesi, tekstil, qida sənayesi, səhiyyə və kosmetika, tütün emalı və siqaret istehsalı, dəri və mebel istehsalı və s. kimi bir neçə sənaye müəssisələri yerləşir.
Onlarla bank və sığorta şirkəti milyonlarla şəhər sakininə xidmət göstərir.

İbadan əhalisinin məşğul olduğu əsas iqtisadi fəaliyyətlərə kənd təsərrüfatı, ticarət, dövlət məşğulluğu, fabrik işi, xidmət sektoru/üçüncü istehsalat və s. daxildir.

## Qalereya

Anna hinderer church and mission house at ibadan pic2.jpg|İbadandakı kilsə və missiya
Front view of Mapo Hall, Ibadan.jpg|Mapo zalının ön görünüşü, İbadan
Cocoa House, Ibadan.JPG|Kakao evi, İbadan
Archbishop Ayo Lidigbolu House, Ibadan2.jpg|Baş yepiskop Ayo Lidigbolunun evi
AYEFELE MUSIC HOUSE, Challenge Ibadan.jpg|Eyefele musiqi evi, İbadan
Bayse one Checkmate Plaza, Ibadan.jpg|Chekmait plaza, İbadan
Bower towers gate, Ibadan.jpg|Bauer Qülləsinin qapısı, İbadan
Cocoa Dome, Dupe Ibadan.jpg|Kakao Qübbəsi, Dupe Ibadan
Crown Trust Plaza, Ibadan.jpg|Kroun Trast plaza
Ibadan brow roofs, Ibadan.jpg|İbadan damları
Kola Daisi University city building, Ibadan.jpg|Kola Daisi Universiteti
Molete Baptist Church, Challenge Ibadan 2.jpg|Dua Baptist kilsəsi, Challenge İbadan
Oyo state Government house gate, Ibadan3.jpg|Oyo Dövlət Hökumət Evi Qapısı, İbadan
Presbyterian church, Ibadan.jpg|Presviterian kilsəsi


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.

## Xarici keçidlər
Valaste şəlaləsi

**Valaste şəlaləsi** (eston. Valaste juga) — Estoniyada və Baltikyanı ölkələrdə ən hündür şəlalə. Şəlalənin hündürlüyü 30,5 m.-dir.

1996-cı ildə Estoniya Elmlər Akademiyasının komissiyası onu Estoniyanın təbii irsi və milli simvolu elan etdi.

## Coğrafiyası
Şəlalə Fin körfəzi sahilinə yaxın olan Kohtla-Yarve şəhəri yaxınlığında İda-Virumaa vilayətində yerləşir.

## Geoligiyası
Şəlalə tarlalardan artıq suyu boşaltmaq üçün təşkil edilmiş süni kanalla yaradılmışdır. Su Baltik-Ladoqa qlintinin əhəngdaşlarından ibarət qayadan axır.

Soyuq qış aylarında şəlalə donur.

## Əhəmiyyəti
Valaste şəlaləsi Estoniyanın ən məşhur və ən çox ziyarət edilən şəlalələrindən biridir. Turistlər üçün şəlalə ilə üzbəüz müşahidə mtydançası tikilib, oradan şəlalənin mənzərəsi açılır, çimərliyə eniş quraşdırılıb.

## Qalereyası

File:Valaste falls 5.jpg|
File:Valasteoja1.jpg|
File:Valaste falls 3.jpg|
File:Valaste falls 1.jpg|
File:Valaste waterfall-1.JPG|
File:Valaste juga.jpg|
File:Valaste Juga Platform Broken.JPG|


## İstinadlar
Robinia speciosa

*  — Robinia hispida bitki növünün sinonimi.
*  — Caragana arborescens bitki növünün sinonimi.
Robinia microphylla

*  — Robinia pseudoacacia bitki növünün sinonimi.
*  — Caragana microphylla bitki növünün sinonimi.
Qars Şəhər Dumasına seçkilər (1917)

**Qars Şəhər Dumasına seçkilər** — -ci il tarixində Qars Şəhər Dumasına keçirilən seçkilər.

## Zəmin
 tarixində Rusiya İmperiyası Osmanlı İmperiyasına müharibə elan etdi, Balkan yarmadasında və Şərqi Anadolu ilə sərhəddə cəmlənən Rusiya ordusu bütün sərhədləri boyu hərbi əməliyyatlara başladı.  tarixində Bəyazid ,  tarixində Ərdahan,  tarixində Qarakilsə ,  tarixində Qars,  tarixində Ardanuç,  tarixində Xınısqala ,  tarixində Malazgird şəhərləri işğal olundu,  tarixində Ərzurum şəhəri mühasirəyə alındı. Güclü müqavimət rusları şəhərə həlledici hücumdan çəkindirdi.  tarixindən 1878-ci ilin yanvar ayının sonunadək daha fəal hərbi əməliyyatlar keçirərək bəzi məntəqələri və bir-neçə yaxınlıqdakı kəndləri tuta bilən rus ordusu Batumu ələ keçirə bilməmişdi.  tarixində Osmanlı – Rusiya razılaşmasına əsasən bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatları dayandırmaq haqqında atəşkəs elan olundu, atəşkəsin şərtinə görə Osmanlı ordusu  tarixində Ərzurum şəhərindən çəkildi və ruslar şəhərə daxil oldular.  tarixində Osmanlı ilə Rusiya arasında müharibəni sonlandıran San-Stefano sülhü imzalandı. 29 maddəlik sülhün 19-cu maddəsinə əsasən Erzurum vilayətinin Qars, Bəyazid, Çıldır sancaqları və Trabzon vilayətinin Batum sancağı Rusiyaya verilirdi.
Qriqori təqvimi ilə 24 aprel 1877 – 3 mart 1878-ci illərdə baş vermiş Osmanlı-Rusiya müharibəsini yekunlaşdıran və  tarixində imzalanmış Berlin traktatının 58-ci (LVIII) maddəsinə əsasən Rusiya İmperiyasına verilmiş Osmanlı İmperiyasının Ərzurum vilayətinin Qars və Çıldır (qismən) sancaqları əsasında, 1878-ci ildə Qars vilayəti yaradıldı. Bununla bərabər Ərzurum vilayətinin Ərzurum sancağının Aşağı Pasin (Pasin-i Süfla) qəzasının bir-neçə kəndi yeni yaradılan Qars vilayətinə daxil edilmiş, Çıldır sancağının Oltu qəzasından bəzi kəndlər isə Osmanlıya verilmişdi.

İmperiyanın digər bütün böyük şəhərlərində olduğu kimi 1917-ci ildə Qarsda da şəhər dumasına seçkilər keçirilmişdir.

## Seçki nəticələri
13 sentybar 1917-ci il tarixində keçirilmiş seçkilərin nəticələri:

## Qeydlər

## İstinadlar
Robinia grandiflora

*  — Caragana grandiflora bitki növünün sinonimi.
*  — Sesbania grandiflora bitki növünün sinonimi.
Filbahar

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Yarımnövləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Thyrsanthus

*  — Forsteronia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Wisteria bitki cinsinin sinonimi.
*  — Lysimachia bitki cinsinin sinonimi.
Apuliya səfəri (1573)

**Apuliya səfəri** () — 1515–1577-ci illər Osmanlı-İspaniya müharibəsi mərhələlərdən biri, Piyalə Paşanın komandanlığı altında Osmanlı donanmasının İspaniya krallığı tabeliyindəki Neapol krallığının Apuliya sahillərinə səfəri.

## Səfər
5 mart 1573-cü ildə Osmanlı imperiyasının Venesiya Respublikası ilə imzaladığı İstanbul müqaviləsi ilə 1570–1573-cü illər Osmanlı-Venesiya müharibəsi sona çatdı və Müqəddəs İttifaq faktiki olaraq dağıldı. Bundan sonra Osmanlı donanması 1573-cü il səfəri dövründə sülh bağlandığı Venesiya Respublikasını deyil, İspaniya Krallığına bağlı olan Neapol krallığı torpaqlarını hədəf aldı.

Donanma hazırlıqlarını admiral Qılınc Əli Paşa ilə birlikdə həyata keçirən və yenidən donanma sərdarı təyin edilən Piyalə Paşa 3 iyun 1573-cü ildə Aralıq dənizindən səfərə yollandı.

220 hissəli (208 qalera və 12 barja) Osmanlı donanması Vlyoraya çatdıqdan sonra Otranto boğazını keçərək Neapol krallığının Apuliya sahillərinə enərək, Kastro qalasını ələ keçirdi (eyni qala Lütfi Paşanın 1537-ci ildə Apuliya səfərində də tutulmuşdu). Bölgənin yağmalanması nəticəsində ələ keçirilən çoxlu sayda əsir və qənimət gəmilərə yükləndikdən sonra Osmanlı donanması Messina boğazına doğru irəliləsə də, əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən Neapol və Siciliya sahillərinə doğru getməkdən vaz keçdi. Vlyoraya qayıdan Piyalə Paşa, Lepanto və Navarin yanında dayanaraq Navarin qalasını möhkəmləndirdi. Buranın mühafizəsini bir neçə qalera ilə Qılınc Əli Paşaya tapşırdı. Donanma İstanbula 1 noyabr 1573-cü ildə qayıtdı.

## Nəticəsi
Osmanlı donanmasının Apuliya sahillərində olmasından istifadə edən Xuan de Avstriyanın komandanlığındakı İspaniya donanması 1569-cu ildə Osmanlı torpaqlarına birləşdirilmiş Tunisi hədəfə alaraq, 10 oktyabr 1573-cü ildə buranı ələ keçirdi.

Nəticədə, Osmanlı donanmasının sonrakı səfər zamanı (1574) əsas hədəf və məqsədi Tunisi işğaldan azad etmək oldu.

## İstinadlar
Prespa

**Prespa** — Şimali Makedoniya, Yunanıstan və Albaniya arasında paylaşılan bölgə. Bölgənin ortasında yerləşən Prespa gölləri ilə eyni adı paylaşır. Ən böyük yaşayış məntəqəsi 9 min nəfərin yaşadığı Şimali Makedoniyanın Resen qəsəbəsidir.

## Tarixi
İki Balkan müharibəsindən sonra Osmanlının Avropadakı ərazilərinin bölünməsinin nəticəsi olaraq bölgə bu gün 3 ölkə arasında bölünür. Roma hakimiyyəti dövründə bu bölgə boyunca məşhur Eqnati yolu inşa edilmişdir. Yolla yanaşı, burada bir neçə qəsəbə də salınıb. VI-VII əsrlərdə slavyan tayfaları Prespada daimi məskunlaşmamışdı. Slavlar artıq talan edilmiş və əhalisi azalmış bölgəni keçib getmiş, lakin cənubdan Aralıq dənizi sahillərinə qədər davam etmişdilər.

X əsrin sonu və XI əsrin əvvəllərində Komitopulların hakimiyyəti dövründə Prespa gölü ilə yanaşı, Prespa şəhəri də Birinci Bolqar İmperiyasının paytaxtı kimi qeyd olunurdu. Bu şəhər həm də Bolqarıstan Patriarxlığının iqamətgahı idi, hansı ki sonradan Ohrid Bolqar Patriarxlığına köçürüldü.

1888-ci ildə Aşağı Prespanın Germanos kəndində, Samuilin valideynlərinin, atası Nikolayın, anası Ripsimia və qardaşı Davidin 993-cü ilə aid baş daşı tapıldı.
## İstinadlar
Azad Fiume Dövləti

**Azad Fiume Dövləti** — Birinci Dünya müharibəsindən sonra İtaliya və Yuqoslaviya arasında sərhəd mübahisələri nəticəsində yaranmış qısamüddətli dövlətdir. Şəhər yerləşdiyi yerə və etnik müxtəlifliyinə görə hər iki tərəf üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.

## Tarixi
Birinci Dünya müharibəsinin sonunda Paris Sülh Konfransında Fiumenin hesabları ilə bağlı fikir ayrılıqları yarandı. İtaliya və Yuqoslaviya şəhərin öz ərazilərinə birləşdirilməsini tələb etdilər. Ancaq hər iki tərəf üçün məqbul bir həll tapılmadı.

İtalyan şairi və millətçi lideri Qabriele Dannunsio 12 sentyabr 1919-cu ildə Fiumeni işğal etdi. İtaliyanın hüquqlarını tələb edən Dannunsio bu tələbi rədd etdiyi üçün müstəqil dövlət qurmağa qərar verdi. Bu hadisə Azad Fiume Dövlətinin yaranmasına yol açdı.

Azad Fiume Dövləti beynəlxalq səviyyədə tanınmadı və böyük dövlətlər tərəfindən qəbul edilmədi. İtaliya ilə Yuqoslaviya arasındakı mübahisə 1920-ci ildə Rapallo müqaviləsi ilə həll edildi. Bu konvensiyaya görə Fiume müstəqil şəhər-dövlət sayılırdı, lakin İtaliyanın təsiri altında idi. Dannunsio bu müqaviləni qəbul etmədi və İtaliya hökuməti 1920-ci ilin dekabrında hərbi qüvvə ilə şəhəri ələ keçirdi.

## İstinadlar
Lezbiyan

**Ləzbiyən** — bir başqa qadına və ya qadınlara fiziki və emosional cazibə hiss edən homoseksual qadın və ya qız.

## Etimologiyası
"Ləzbiyən" sözü e.ə IV əsrin qadın şairi Sapfonun yaşadığı Yunanıstanın Lesbos adasının demonimidir.

## İstinadlar
501 nömrəli kamera

**501 nömrəli kamera** ― 1966-cı ildə çəkilmiş Türkiyə filmi.

## Məzmun
Filmdə sovet rejimi dövründə Bakıda Hərbi Hava Məktəbinin Uçuş Bölməsinin komandiri olarkən KQB tərəfindən barələrində ölüm hökmü çıxarılmış və Türkiyədə mühacir həyatı yaşamalı olmuş azərbaycanlı zabit Məmməd Altunbay və istiqlal yoldaşlarının fəaliyyətindən bəhs olunur.

## Film haqqında
Məmməd Altunbay Türkiyədə mühacir həyatı yaşadığı dövrdə İstanbulda "Hürriyyət" və "Yeni səhər" qəzetində xatirələrini *"Türk təyyarəçisi Məhəmməd Altunbay Rusiyadan necə qaçdı?"* və *"Cəhənnəmdə gördüklərim"* başlıqları ilə yayımlayır. Sonradan bu xatirələrini ssenari şəklinə salıb Türkiyə Baş qərargahı sədrliyinə təqdim edir. Tədqiqat nəticəsində 1966-cı il dekabrın 6-da Baş qərargah sədrinin əmrilə Türk Silahlı Qüvvələrinin milli və əxlaqi tərbiyəsi üçün faydalı hesab edilən ssenari əsasında "501 nömrəli kamera" filminin çəkilməsi məsləhət görülür. Camal Tural paşanın yaxından köməyi nəticəsində Məmməd Altunbayın həyatı Türk Ondusunun zabitləri tərəfindən Aytən Gökçər, Cüneyt Gökçər və digər dövlət teatrlarının tanınmış artistlərinin iştirakı ilə kinoya çəkilir.

Məmməd Altunbay sonradan xatirələrində qeyd edir:

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
* **Quruluşçu rejissor:** Nüsrət Əraslan
* **Təsvir rejissoru:** Gani Turanlı
* **Ssenari müəllifləri:** Nüsrət Əraslan, Məmməd Altunbay
* **Operator:** Yaşar Kutun
* **Bəstəkar:** Nevit Kodallı
* **Rəssam:** Refik Eren

### Rollarda
* Cüneyt Gökçer
* Ayten Gökçer
* Şahap Akalın
* İlyas Avcı
* Tekin Akmansoy
* Gülsen Alnıaçık
* Coşkun Kara
* Muammer Esi
* Ferdi Merter Fosforoğlu
* Azmi Örses
* Atif Kaptan
* Bozkurt Kuruç
* Semih Sergen

## Həmçinin baxın
* 1966-cı ilin filmləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izləyin (I hissə)
* Filmi izləyin (I hissə)
Melilotus giganteus

*  — Melilotus albus bitki növünün sinonimi.
*  — Melilotus altissimus bitki növünün sinonimi.
Meyitlər meyitlər meyitlər

**Meyitlər meyitlər meyitlər** () — Halina Reynin rejissorluğu ilə 2022-ci ildə ekranla çıxan komediya-qorxu janrındakı ABŞ filmi.

## Süjet
İyirmi yaşlarındakı bir qrup imkanlı gəncin dəbdəbəli bir ailə malikanəsində təşkil etdiyi əyləncə şənliyi ölümcül oyun meydançasına çevrilir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara telefon

**Qara telefon** () — 2021-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ qorxu filmi.

## Süjet
1970-ci illərdə Denver şəhərində psixopat seriyalı qatil məktəbli uşaqları qaçıraraq öz zirzəmisinə kilidləyir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dərinin altında

**Dərinin altında** () — Conatan Qleyzerin 2013-cü ildə ekranlara çıxan elmi fantastika filmi.

## Süjet
Kimliyi bilinməyən naməlum qadın axşam saatlarında Qlazqo küçələrindəki tənha kişiləri yoldan çıxarır.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qanqala dərəsi

– Yaponiyanın Okinava prefekturasının Nanco şəhərində yerləşən dərə. Burada yerləşən mağaralar qədim yaşayış məskəni olmuşdur. Hazırda turistik gəzinti yeri kimi istifadə olunur. Dərə 45.000 m² sahəni əhatə edir.

## Mağaralar
Okinava prefekturasının Nanco şəhərində yerləşən Qanqala dərəsi 5 kilometrə yaxın uzunluğa malik Qyokusendo mağara sisteminin bir hissəsinin yüz minlərlə il əvvəl çökməsi nəticəsində yaranmışdır. 1970-ci ildə dərə yaxınlığında 20.000 il əvvəl yaşadığı ehtimal olunan "Minatoqava adamı" adlı insan irqinin qalıqları aşkar edilmişdir.

Dərə ərazisində çox sayda kiçik mağara yerləşir. Sakitari mağarası turistik gəzintilərin başlanğıc nöqtəsi kimi istifadə olunur, burada kafe yerləşir. Bu mağarada aparılmış arxeoloji qazıntı işləri zamanı Okinavadakı ən qədim daş alətlər və 23.000 yaşı olan, dünyanın ən qədim balıq tilovu aşkar edilmişdir.

İkiqa və İnaqu mağaraları yerlilər tərəfindən müqəddəs hesab olunur. Bu mağaraların adları hərfi tərcümədə "kişi" və "qadın" deməkdir. Yerlilər bolluq və rahat uşaq doğumu arzulamaq üçün burada dua edirlər. İnaqu mağarasına giriş mümkün olmasa da, İkiqa mağarasında yerləşən, keçmişdə ibadət yeri olan fallos formasında olan stalaqmit ziyarətə açıqdır.

Buqey mağarası turistik gəzintilərin başa çatdığı mağaradır. Bu mağara minlərlə il əvvəl qədim yaşayış məskəni olmuşdur. Burada arxeoloji tədqiqat işləri davam edir. Burada basdırılmış sarkofaqda skelet qalıqları aşkar edilmişdir.

## Flora
Qanqala dərəsi keçmiş əhəngdaşı mağaralarının qalıqları ilə subtropik cəngəlliyi özündə birləşdirir. Ərazidə banyan ağacları, nəhəng taro yarpaqları, *[[Clerodendrum trichotomum]]*, *[[Alpinia zerumbet]]* kimi bitkilər bitir. Dərənin əsas görməli yerlərindən biri 150 yaşında və 20 metr hündürlüyündə olan Ufuşu Qacumaru adlı banyan ağacıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yukimi Naqano

**Yukimi Eleanora Naqano** () — İsveçdən olan müğənni-mahnı yazarı. Elektronik musiqi qrupu Little Dragon-un vokalçısıdır.

Yukimi Naqano İsveçin Göteborq şəhərində doğulub-böyümüşdür. Atası yapon, anası isə isveçli-amerikalıdır. 1996-cı ildə o, hələ orta məktəbdə təhsil alarkən yaxın dostları ilə birlikdə Little Dragon qrupunu formalaşdırıb. Qrupun öz adını daşıyan debüt albomu 2007-ci ildə işıq üzü görüb. Yukimi Naqano və Little Dragon 2010-cu ildə Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu Gorillaz ilə iki mahnıda əməkdaşlıq etmişdir. Bu mahnılar "Empire Ants" və "Too Binge" adlanır. Hər ikisi Gorillaz-ın "Plastic Beach" albomunun trek siyahısında yer almaqdadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Moonchild Sanelly

**Moonchild Sanelly** (əsl adı: *Sanalisive Tvişa*; ) — CAR-dan olan müğənni, rəqqas. Yazıb ifa etdiyi mahnılar özünün yaratmış olduğu "Future ghetto funk" üslubundadır. Sanelly  xalqındandır və mahnılarında tez-tez bu xalqın dilindən istifadə edir.

Moonchild Sanelly musiqiçi ailəsində anadan olmuşdur. Anası caz ifaçısı, qardaşı hip-hop prodüseri, xalası uşaqları isə rəqqasdır. 2005-ci ildə o, dəb üzrə təhsil almaq üçün Durban şəhərinə köçüb. Orada 6 il yaşayıb, təhsildən əlavə musiqi ilə də məşğul olub. Sonralar musiqi karyerasını davam etdirmək üçün Yohannesburqa köçüb.

O, Texasın Ostin şəhərindəki SXSW və Barselonadakı Primavera Sound festivallarında canlı çıxışlar etmişdir. Bədənini nümayiş etdirməkdən və seks haqqında danışmaqdan çəkinmir. Moonchild Sanelly həmçinin CAR-da formalaşan hip-hop qrupu Die Antwoord ilə Avropa turuna çıxıb. 2020-ci ildə virtual qrup Gorillaz ilə əməkdaşlıq edib. Onun Deymon Albarn ilə ifa etdiyi "With Love To An Ex" mahnısı Gorillaz-ın "Song Machine, Season One: Strange Timez" albomunun delüks versiyasında yer alır.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**

* *Rabulapha!* (2015)
* *Phases* (2022)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Souk Eye

**Souk Eye** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca altıncı studiya albomu "The Now Now"da səsləndirilmiş mahnı. Albomun qapanış trekidir.

## Yazılması

Deymon Albarn bu trek üçün ilk demonu Kaliforniyadakı Modrian hotelində "Humanz" albomu üçün etdiyi konsert turu əsnalarında qeydə alıb. Bu ilkin material sonda iki fərqli mahnını ortaya qoyub — "Souk Eye" və "Hollywood". Mahnının yazılması prosesi qrupun sənədli filmi olan ""də göstərilir.

Gorillaz 1 iyun 2018-ci ildə Almaniyanın Nürnberq şəhərində baş tutan "Rock Im Park" musiqi festivalı zamanı "Souk Eye" mahnısını ilk dəfə canlı olaraq ifa edib.

## İstinadlar
Empire Ants

**Empire Ants** — Böyük Britaniyanın virtual musiqi qrupu olan Gorillaz-ın sayca&nbsp;üçüncü studiya albomu "Plastic Beach"-də səsləndirilmiş mahnı. Mahnıda İsveçin trip-hop qrupu Little Dragon-un solisti Yukimi Naqano xüsusi qonaq qismində çıxış edir. Mahnı Deymon Albarn və Little Dragon qrupunun üzvləri tərəfindən yazılmışdır.

## Yazılması

Deymon Albarn Little Dragon qrupu haqqında ilk dəfə onların musiqisinin pərəstişkarı olan partnyoru Suzi Vinstenlidən eşitmişdi. Little Dragon-un vokalisti Yukimi Naqano etiraf edir ki, əməkdaşlığa başlamazdan əvvəl Gorillaz haqqında ümumiyyətlə heç bir məlumatı olmayıb. Yukimi Naqano əvvəlcə Gorillaz ilə əməkdaşlıq ideyasına açıq deyildi və tərəddüd edirdi. Yukiminin meneceri ona məlumat verib ki, Gorillaz-ın arxasında dayanan şəxs 1990-cı illərin tanınmış İngiltərə rok qrupu olan Blur-un üzvü Deymon Albarndır. Bu xəbəri alanda Yukimi, Deymonun hələ də musiqi hazırladığını öyrənəndə təəccüblənib. O, ifadəsində bildirib ki, "əvvəlcə Gorillaz ilə əməkdaşlıq etməyin nə qədər böyük bir iş olduğunu başa düşməyib, çünki onların nə qədər məşhur olduğunu bilmirdi".

Yukimi Naqano bir neçə gün boyunca Albarnın Londondakı şəxsi studiyası "Studio 13"-də onunla birlikdə çalışıb. Naqano sessiyalar zamanı yazılan "Empire Ants" və "To Binge" mahnılarına öz töhfələrini verib. Deymon Albarn studiyada Yukimi Naqano üçün bir neçə müxtəlif instrumental treklər təqdim edib — onun bu layihədə istifadə etmək istəyəcəyi musiqini seçməsinə icazə verib. Naqano ifadə edir ki, Albarn ilə musiqi üzərində işləmək müsbət təcrübə olub, onu müxtəlif ideya və üslublara açıqlığına görə təqdir edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nişi-Oyama stansiyası

– Yaponiyanın Kaqoşima prefekturasının İbusuki şəhərində, İbusuki Makurazaki xətti üzərində yerləşən dəmiryol stansiyası. Yaponiyanın ən cənubda yerləşən dəmiryol stansiyasıdır.

## Xüsusiyyətlər
Nişi-Oyama stansiyası Kaymon dağının yaxınlığında yerləşir. Stansiya qısa platformadan və kiçik dayanacaqdan ibarət olsa da, ölkənin ən cənubda yerləşən qatar stansiyası olması qatar həvəskarlarını cəlb edir. Burada Yaponiyanın ən cənub stansiyası olduğunu bildirən obelisk və xəritə yerləşdirilib.

Stansiyanın yaxınlığında sarı rəngli poçt qutusu yerləşir. Rəvayətə görə bu poçt qutusu ilə göndərilmiş məktub həm göndərənə, həm də qəbul edənə xoşbəxtlik gətirir. Stansiyanın yaxınlığında yerləşən suvenir dükkanında açıqcalar, kartlar, poçt markaları satılır.

## Qalereya

Map of Japan in Nishi-Oyama Station.jpg|Yaponiyanın ən cənub stansiyası olduğunu göstərən xəritə.
Mt.Kaimon01.jpg|Kaymon dağının stansiyadan görünüşü.
Nishi-Ooyama-station-20100627-Bench.jpg|Skamyanın görünüşü.
NishiOyamaStation1.JPG|Stansiyanın görünüşü (2006).


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stansiya informasiyası
Aleksandr Trofimov

**Aleksandr Mixayloviç Trofimov** (; ) — yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu. Məşqçi. SSRİ idman ustası (1966).

## Klub karyerası
Aleksandr Trofimov 11 sentyabr 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 15 yaşında ikən Bakının "Trudovıye rezervı" klubunun gənclər komandasında futbolla məşğul olmağa başlayıb.

1956-cı ildə Azərbaycanın gənclərdən ibarət yığmasının heyətində Ümumittifaq Spartakiadasının finalında çıxış edərkən onu "Trudovıye rezervı" İdman Cəmiyyətinin Lipetsk rayon şurasının rəhbəri İvan Teymurazov bəyənərək komandalarına dəvət edib. 1957-ci ildən "Trudovıye rezervı" komandasında çıxış edən texniki cəhətdən bacarıqlı və güclü zərbələrə malik bakılı, ilk oyundan yerli azarkeşlərin sevimlisinə çevrilib.

Lipetsk komandasında dörd mövsüm oynadıqdan sonra Bakıya qayıdan Trofimov, respublikanın əsas komandası olan "Neftyanik" komandasına cəlb edilib. 1970-ci ilə qədər burada çıxış edən futbolçu, klubun heyətində ümumilikdə 265 oyun keçirib, 9 qol vurub.

## Məşqçi karyerası
1973-1974-cü illərdə "Neftçi" klubunda ikinci məşqçi kimi fəaliyyət göstərib. 1978-ci ildə Stepanakertin "Qarabağ" komandasına baş məşqçi təyin olunub.

Müxtəlif illərdə Mingəçevirin "Avtomobilist" komandasında məşqçi (1981), rəis (1985-1986) və baş məqşçi (1987) funksiyalarını yerinə yetirib.

1992-ci ildə Azərbaycanın yüksək dəstə təmsilçisi — Salyanın "Plastik" komandasında baş məşqçi kimi çalışıb.

1995-2002-ci illər aralığında Lipetsk vilayətinin futbol çempionatında çıxış edən "Spartak" klubunda baş məşqçi işləyib. Komanda onun rəhbərliyi altında çempionatın qızıl (1995), gümüş (1997, 1999) və bürünc (1996) mükafatçısı olmuş, həmçinin regional Kuboku (1995, 1996) qazanmışdır.

## Şəxsi həyatı
Aleksandr Trofimov peşəkar voleybolçu olmuş xanımla ailəli olub. Bu evlilikdən Mixail adlı oğlu var. Mixail, atasının yolunu davam etdirərək, peşəkar futbolçu olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aleksandr Trofimov ''Transfermarkt.com'' saytında
Kir Starmer

**Kir Starmer** (; ) — Britaniya dövlət və siyasət xadimi. 5 iyul 2024-cü ildən Birləşmiş Krallığın baş naziri, Böyük Britaniya Leyborist Partiyasının lideri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tatarıstan Dövlət Humanitar Elmlər və Pedaqogika Universiteti

**Tatarıstan Dövlət Humanitar Elmlər və Pedaqogika Universiteti** (; ) Rusiya Federasiyasının Kazan şəhərində yerləşən universitetlərdən biridir. Universitet 2005-ci ildə tatar dilindən tədris dili kimi istifadə edən və ya tatar dilinin tədqiqi üzrə ixtisaslaşmış olan bir çox müxtəlif institutların (məsələn, Kazan Dövlət Pedaqoji Universiteti və 1996-cı ildə tatar dilində verilən ali təhsilin sahələrinin genişləndirilməsi məqsədilə yaradılmış olan Tatar Dövlət Humanitar Elmlər İnstitutu) birləşdirilməsi nəticəsində yaradılmışdır. Bu universitet Moskva Dövlət Pedaqoji Universiteti və Sankt-Peterburqdakı Hertzen Universitetindən sonra Rusiyanın üçüncü ən qədim pedaqoji universiteti hesab olunan Kazan Dövlət Pedaqoji Universitetinin varisi hesab olunur.

## Haqqında
Universitetin əsası 1876-cı il oktyabr ayının 24-də Kazan şəhərində "Kazan Müəllimlər İnstitutu" () adı ilə gələcəkdə şəhərin orta məktəblərində dərs deyəcək müəllimləri hazırlamaq məqsədilə qoyulmuşdur. 1917-ci il Rusiya inqilabından sonra bu ali təhsil müəssisəsi 1918-ci ildə yenidən "Kazan Pedaqoji İnstitutu" () adı ilə yaradılmışdır. Daha sonra isə bu universitet bir-birinin ardınca Şərq Pedaqoji İnstitutu (1922), Tatar Pedaqoji İnstitutu (1931), Kazan Dövlət Pedaqoji İnstitutu (1934) və Kazan Dövlət Pedaqoji Universiteti (1994) kimi müxtəlif ad dəyişikliklərinə məruz qalaraq fəaliyyət göstərmişdir. Tarixi boyu universitetin strukturu, rolu və adı beynəlxalq siyasətdə davamlı olaraq baş verən dəyişikliklərə müvafiq olaraq dəyişsə də, bütün bu müddət ərzində hələ də regionun aparıcı pedaqoji institutu statusunu hifz edib saxlamağa nail ola bilmişdir. 2005-ci ildə Tatar Dövlət Humanitar Elmlər Universiteti, Tatar-Amerika Regional İnstitutu və Kazan Dövlət Pedaqoji Universitetinin birləşməsi nəticəsində Tatarıstan Dövlət Humanitar Elmlər və Pedaqogika Universiteti yaradılmışdır.

Bu birləşmə nəticəsində universitetdə dördü yeni olmaqla ümumilikdə on altı fakültə yaradılmışdır; universitetdə həmçinin elmin 28 müxtəlif sahəsindən dərslər təklif edilməyə başlanılmış və ümumilikdə universitetə 15.000-dən çox tələbə qəbul edilmişdir. Tatarıstan Respublikasının dil siyasətinə və universitetin tatar təhsilindəki roluna müvafiq olaraq bəzi fakültələrdə həm rus, həm də tatar dillərində mühazirələr keçirilməyə və ev tapşırıqları verilməyə başlanılmışdır. Tələbələr bakalavr təhsillərinin dördüncü ilində təhsil aldıqları sahə ilə əlaqədar olaraq təcrübə (staj) keçirlər; Bu staj əsasən müəllimlik stajıdır.

## İstinadlar
United Press International

**United Press International** (qısaca: **UPI**) — qərargahı ABŞ-ın Vaşinqton şəhərində yerləşən və əvvəllər dünyanın ən böyük xəbər agentliklərindən biri olan xəbər agentliyidir. Xəbər agentliyinin kökləri 1907-ci ilə qədər gedib çıxır. Belə ki, həmin il «United Press Association» adı altında yaradılmış olan agentlik, 1958-ci ildə "International News Service" ilə birləşərək bugünkü adını almışdır. Televiziya jurnalistikasının yayılması ilə əlaqədar olaraq onun populyarlığı bir qədər azalmışdır. 2000-ci ildə isə Vəhdət kilsəsinin News World Communications şirkəti tərəfindən satın alınmışdır. Xəbər agentliyi hal-hazırda ingilis, ispan və ərəb dillərində yerli və xarici xəbərlər, biznes, əyləncə, idman, sağlamlıq və digər mövzularda xəbərlər yayımlayır. Xəbərləri mətn, foto və video formasındadır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Helms, Richard, with William Hood. *A Look over My Shoulder: A Life in the Central Intelligence Agency*. New York: Random House, 2003.
* 
* 
* 
* Thomas Powers. *The Man Who Kept the Secrets: Richard Helms and the CIA*. New York: Alfred A. Knopf, 1979.
* Read, Donald (1992). *The Power of News. The History of Reuters 1849–1989*. Oxford: Oxford University Press. .
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

**Cari**
* 
* Spanish-language website
* UPIU, UPI's multimedia platform for journalism education 

**Tarixi**
* Downhold.Org—UPI Alum site
* UPI's Trail of Tears—subset of above: UPI history and memories
* The Downhold Project—collaborative UPI history project site
* Dead Microphone Club —UPI Radio Network Alum site
Strasburq kafedralı

**Strasburq kafedralı** və ya **Strasburq Notr-Dam kafedralı** () — Fransanın Strasburq şəhərində yerləşən katolik kafedralıdır. Onun bir çox hissəsi Roman memarlığı üslubunda olsa da, son dövr qotika memarlığının ən gözəl əsərlərindən biri hesab olunur. Onun tikintisinə 1015-ci ildə başlanılmış və tikinti işləri 1439-cu ildə başa çatdırılmışdır. Ervin von Steinbax 1277-ci ildən vəfat etdiyi 1318-ci ilə qədər bu tikiliyə əhəmiyyətli töhfələr vermişdir. 1647–1874-cü illər arasında bu tikili 142 m hündürlüyü ilə dünyanın ən hündür binası olmuşdur. Sonralar isə bu titulu Hamburqdakı Müqəddəs Nikolay kilsəsinə vermişdir. Hal-hazırda isə bu bina dünyanın altıncı ən hündür kilsəsi hesab olunur.

Viktor Hüqo bu kafedralı "nəhəng və incə möcüzə" kimi təsvir etmişdir.

## Qalereya

Strassburg-Muenster-134-Westfassade-2017-gje.jpg
Strassburg-Muenster-146-Westfassade-Hauptportal-1987-gje.jpg
Strassburg-Muenster-160-Westfassade-Hauptportal-Tympanon-2005-gje.jpg
Strassburg-Muenster-186-Westfassade-Detail-2005-gje.jpg
Strassburg-Muenster-190-Westfassade-Rosette-2005-gje.jpg
Strassburg-Muenster-192-Westfassade-Apostelgalerie-2005-gje.jpg
Strassburg-Muenster-318-zum Chor-2017-gje.jpg
Baden-Baden-Steinbach-Meister-Erwin-Denkmal-12-2017-gje.jpg


## İstinadlar
Xanım Əsədova

**Xanım Əsədova** () — Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Neftçi" klubunda və Azərbaycanın qadınlardan ibarət A Milli komandasında hücumçu kimi çıxış edən azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu.

## Həyatı və Karyerası
2023-cü ildə Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında "8-li İOEUGİM" klubunun formasını geyinirdi. Daha sonra "8-li İOEUGİM" klubunun dağılması ilə birlikdə, Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasından uzaqlaşan Xanım Əsədova, yenidən U-17 liqasında çıxış edən "Sabah" klubuna keçdi. Futbolu öyrənməyə davam etdi.

2022/2023 Azərbaycan U-17 qızlar liqasında 45 qolla bombardir olmuşdur.

2023/2024 Azərbaycan U-17 qızlar liqasında 67 qolla bombardir olmuşdur.

## Uğurları
* **8-li İOEUGİM FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2021/2022)*

## Milli Karyerası
2022-ci ildən Azərbaycanın qadınlardan ibarət U-17 millisində çıxış edir. 2024-cü ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli komandasına dəvət əldə edilib.

## İstinadlar
Skandinav Şurası

**Skandinav Şurası** — skandinav ölkələri arasında rəsmi parlamentlərarası əməkdaşlıq təşkilatı. 1952-ci ildə təsis edilmişdir. Danimarka, Finlandiya, İslandiya, Norveç və İsveçdən əlavə Farer adaları, Qrenlandiya və Aland adaları muxtar ərazilərindən 87 nümayədədən ibarətdir. Nümayəndələr öz ölkələrinin və yaxud ərazilərinin parlamentlərinin üzvüdür və bu parlamentlər tərəfindən seçilirlər. Şuranın rəsmi dilləri dan dili, fin dili, island dili, norveç dili və isveç dilidir.

1971-ci ildə şuranı tamamlamaq üçün hökumətlərarası forum olan Skandinav Nazirlər Şurası yaradılmışdır. Şura və Nazirlər Şurası Almaniyanın Şlezviq-Holşteyn əyaləti, Benilüks ölkələri və Baltik ölkələri də daxil olmaqla Şimali Avropadakı qonşu bölgələrlə müxtəlif əməkdaşlıqlar edir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Muradlı (dəqiqləşdirmə)

* **[[Muradlı]]** — Azərbaycan soyadı, təxəllüs.

;Yaşayış məntəqələri
:;Azərbaycanda
* Muradlı (Ağsu) — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Muradlı bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunda bələdiyyə.

:;İranda
* Muradlı (Meşginşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanının Muradlı bəxşində şəhər və bu bəxşin paytaxtıdır.
* Muradlı (Xudafərin) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanında kənd.
* Muradlı (Biləsuvar) — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanında kənd.
* Muradlı (Hurand) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanında kənd.
* Aşağı Muradlı (Poldəşt) —
* Orta Muradlı (Poldəşt) —
* Yuxarı Muradlı (Puldəşt) —

## Həmçinin bax
* Murad
* Muradov
* Muradzadə
* Muradlı
Brok Universiteti

**Brok Universiteti** — Kanadanın Ontario ştatının Sent-Katarin şəhərində ictimai tədqiqat universiteti. Niaqara yarımadasında, UNESCO-nun Biosfer Qoruğunun bir hissəsi olan Kanadada yeganə universitetdir.

## Tarixi

Brok Universiteti 1964-cü ildə Ontario Qanunverici orqanı tərəfindən qəbul edilən akt əsasına yaradılmışdır.

Universitet Britaniya və Kanada qüvvələrinə komandanlıq etmiş general-mayor ser İsaak Brokun şərəfinə adlandırılıb. Brok Universiteti ilk dəfə 1964-cü ilin sentyabrında açılanda dərslər Sent-Luis şəhərinin mərkəzindəki Pol küçəsində yerləşən Sent-Каtarins məktəbində keçirilirdi. Riçard L. Hearn 1967-ci ildə universitetin ilk rektoru təyin edildi.

## Akademik strukturu
Universitet peşəkar dərəcələr də daxil olmaqla, bakalavr və magistr səviyyələrində geniş proqramlar təklif edir. Brok 2008-ci ildə tədqiqat nəşrinin nəticəsi və təsir göstəricilərinə görə bakalavr kateqoriyasında Kanada universitetləri arasında üçüncü yeri tutmuşdur (ən son sıralama tamamlanmışdır). Brok Universiteti Kanadada və beynəlxalq miqyasda MICA (Hesablama və Tətbiqlərlə İnteqrasiya Edilmiş Riyaziyyat) proqramını təklif edən yeganə məktəbdir. Universitetin Sağlamlıq Elmləri Departamenti Kanadada İctimai Səhiyyə üzrə yeganə bakalavr dərəcəsini təklif edir. Magistratura səviyyəsində Brok 49 proqram, o cümlədən doqquz PhD (Fəlsəfə doktoru) proqramı təklif edir.

Universitetin xüsusi kooperativ proqramı 2011-ci ilə görə Kanadanın beşinci, Ontarioda isə üçüncü ən böyük proqramıdır. Məzunlar 97,2 faizlə bütün Ontario universitetləri arasında ən yüksək məşğulluq dərəcələrindən birinə malikdirlər.

### Fakultələri
Universitetin bakalavr və magistr proqramları yeddi fakültə tərəfindən idarə olunur.

* Tətbiqi Tibb Elmləri fakultəsi
* Qudman Biznes məktəbi
* Təhsil fakültəsi
* Humanitar Elmlər fakultəsi
* Riyaziyyat elmləri fakultəsi
* Sosial elmləri fakultəsi
* Təhsil fakultəsi

## Kampusları
* Isaak Brok Plaza
* Artur Şmon kampusu
* Uelç Hall 
* Makenzie Şoun kompleksi
* Plaza binası
* Uolker kompleksi
* Kairns kompleksi
* Hamilton kampusu
* Burlington kampusu

## İdman həyatı

Brok Universiteti çox sayda idman yarışlarında iştirak edir. Universitetdə badminton, basketbol, qılıncoynatma, hokkey, futbol, voleybol, tennis və voleybol üçün yer var. Universitet komandaları həmçinin xizəksürmə, körlinq, avarçəkmə, reqbi, üzgüçülük və güləş üzrə çempionatlarda iştirak edirlər.

## Həmçinin bax
* Kanada universitetlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yurdusev Özsökmenler

**Yurdusev Özsökmenler**() — 2015-ci il iyulun 9-dan noyabrın 1-dək Böyük Millət Məclisinin sədr müavini vəzifəsində çalışmış türk siyasətçi. 2015-ci ilin iyununda Xalqların Demokratik Partiyasında keçirilən ümumi seçkilərdə Van seçki dairəsindən millət vəkili seçilib. O, bundan əvvəl 2004-2009-cu illərdə Bağlar bələdiyyəsinin sədri vəzifəsində çalışıb.

## Həyatı
Yurdusev Özsökmenler 1952-ci il yanvarın 1-də Çanaqqala vilayətinin Lapseki rayonunda anadan olub. Anası ibtidai sinif müəllimi idi. İstanbul Universitetinin Antropologiya və Etnologiya fakültəsini bitirən Özsökmenler daha sonra Özgür Gündem və Özgür Ülke kimi qəzetlərdə jurnalist olub. Daha sonra o, Dövlət Qulluğu Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasında (KESK) nəşriyyat üzrə ekspert olmuşdur.

## Siyasi karyerası
Özsökmenler 2002-ci il ümumi seçkilərində Demokratik Xalq Partiyasından (DEHAP) Qaziantep seçki dairəsinə namizəd olub. Onun partiyası parlamentdə təmsil olunmaq üçün lazım olan 10%-lik seçki baryerini keçə bilmədiyi üçün Yurdusev, seçilmədi.

### Bağlar Bələdiyyə Başçısı
2004-cü ildə keçirilən yerli seçkilərdə Özsökmenler Sosial Demokrat Xalq Partiyasının (SHP) Bağlar Bələdiyyə Başçılığına namizəd olub. Özsökmenler 50.733 səslə Bağlar Bələdiyyə Başçısı seçildi və 2009-cu ilə qədər bu vəzifəni icra etdi. 2009-cu ildə keçirilən yerli seçkilərdə onun yerinə Demokratik Cəmiyyət Partiyasından (DTP) Yüksel Baran bələdiyyə sədri seçilib.

### Spikerin müavini
Özsökmenler 2015-ci ilin iyun ayında keçirilən ümumi seçkilərdə Xalqların Demokratik Partiyasının (HDP) Vandan namizədi oldu və daha sonra millət vəkili seçildi. 80 millət vəkili olması ilə Böyük Millət Məclisinin 4 sədr müavinindən birini seçmək hüququna malik olan HDP-nin əvvəlcə Dilek Öcalanı irəli sürmək niyyətində olduğu iddia edilirdi. PKK lideri Abdullah Öcalanın qardaşı oğlu olan Öcalan ağır tənqidlərə məruz qalıb və onun bu rolu istəmədiyi iddia edilib. Öcalanın yerinə Özsökmenler HDP-nin TBMM sədrinin müavini oldu.

## İstinadlar
Nikol Okala Bilai

**Nikol Okala Bilai**() — 26 may 1949-cu ildə Kamerunun mərkəzi bölgəsi olan Dang şəhərində anadan olan Kamerunlu siyasətçi.
Model, aktrisa, restoran sahibi və iş qadını kimi çalışdıqdan sonra 2013-cü ildə Mərkəzi Bölgədə Kamerun Xalq Demokratik Hərəkatında (CPDM) fəal, bələdiyyə sədri və senator oldu. Ailəlidir və dörd uşaq anasıdır.
Onun atası Çarlz Okala 1947-1955-ci illərdə Kamerun parlamentarisi olub.

## Təhsil və karyerası
O, uşaq əyləncə mərkəzini idarə etməyə imkan verən Bafa de Ludothécaire dərəcəsinə malikdir. Nikol Okala Bilai, həmçinin 1996-cı ildə Qərb Dilləri İnstitutunun diplomuna və 2004-cü ildə Parisdə IFOCOP-un diplomunu almışdır. 1976-1994-cü illərdə Parisdə şirkət direktoru, sonra isə kommersiya məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərib. 1980-ci ildə Urbain Nukumanın "La brûlure" və Daniel Kamvanın "Notre fille ne se mariera pas" filmlərində rol alıb.
O, həmçinin Kamerunda bir qrup əczaçı üçün tibbi nümayəndə kimi çalışmışdır. O, həm də iki böyük Fransa laboratoriyasının nümayəndəsidir. 1977-ci ildə əri ilə görüşdükdən sonra diqqətini Dualadakı restoran biznesinə yönəltdi.
O, həmçinin GFAC2-nin yaradıcılarından biri olmuşdur.

## Siyasi karyerası
1985-ci ildə Kamerun Xalq Demokratik Hərəkatına (CPDM) qoşuldu. Altı il sonra o, partiyanı tərk etdi və Demokratiya və İnkişaf Uğrunda Milli Birlik (UNDP, çoxluq) ilə birləşən Kamerun Sosial İttifaqını (USC) yaratdı. O, BMTİP-dən ayrılaraq CPDM-ə qayıtdı və bu, ona 2007-ci ildə Mbanqasina meri və parlamentari müavini seçilmək imkanı verdi. 29 aprel 2013-cü il tarixindən senator, təyin olunduqdan sonra isə Gənclərin Təhsil və Peşə Tədrisi Komitəsinin sədr müavini olub.

## İstinadlar
Haridi

**Haridi** () və () — və ya ultra-pravoslav yəhudilik, modernizmdən fərqli olaraq, ənənələrə və Halaxa əmrlərə ciddi riayət etməsi ilə tanınan pravoslav yəhudilik təriqəti daxilində yəhudiliyin bir cərəyanıdır. Onun üzvləri tez-tez ultra-pravoslav adlanır, lakin "ultra-pravoslav" termini bir çox tərəfdarları tərəfindən aşağılayıcı hesab olunsa da Haridi yəhudiləri özlərini ən dindar və həqiqi yəhudi qrupu hesab edirlər, baxmayaraq ki, bu, digər yəhudilər tərəfindən münaqişəli hesab edilir.

Haridi uşaqları məktəbdə əsasən Tövrat və Təlmud oxuyurlar. Oğlanlar yetkinlik çağında və hətta ömürlərinin sonuna qədər vaxtlarının çoxunu bu dini mətnləri öyrənməyə sərf etməlidirlər.

## İstinadlar
Fazil Ağalarov

**Fazil Köçəri oğlu Ağalarov** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı; Müdafiə Nazirliyinin Əlahiddə Ümumqoşun Ordu Komandanının sabiq birinci müavini — Qərargah rəisi.

## Hərbi xidməti
Əslən Goranboy rayonunun Xan Qərvənd qəsəbəsindən olan Fazil Ağalarov uzun illərdir Əlahiddə Ümumqoşun Orduda xidmət edir. Azərbaycan Prezidentinin fərman və sərəncamlarına əsasən 2003-cü ildə "Vətən uğrunda" medalı, 2007-ci ildə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı, 2020-ci ildə isə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Hazırda Əlahiddə Ümumqoşun Ordu Komandanının birinci müavini — Qərargah rəisidir.

Müxtəlif illərdə müdafiə nazirlərinin əmrləri ilə 1-ci, 2-ci və 3-cü dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə", "Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Veteranı", 2-ci və 3-cü dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalları, həmçinin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 10, 90 və 95 illiyi yubiley medalları ilə də təltif edilib.

2024-cü ilin dekabr ayında xidmətdə olmanın son yaş həddi ilə bağlı təqaüdə göndərilib.

## İstinadlar
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Hamburq)

**Müqəddəs Nikolay kilsəsi** () — Almaniyanın Hamburq şəhərində yerləşən və tarixən Lüteranlıqın mövcud olmuş beş əsas kilsəsindən biri hesab olunan kilsədir. Tikintisi 1846-cı ildən başlayaraq 1874-cü ilə qədər davam etmiş olan bu kilsə, İkinci Dünya müharibəsi illərində müttəfiq dövlətlərin hava hücumları zamanı etdikləri ağır bombardmanlar nəticəsində çox böyük dağıntılara məruz qalmışdır. Müasir dövrdə təkcə xarabalıqları qalmış olan kilsə, sadəcə olaraq tarixi bir abidə kimi xidmət edir. İkinci Dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra Harvestehudda yeni Müqəddəs Nikolay kilsəsi tikilmişdir.

Kilsə həmçinin də, 1874-1876-cı illər arasında dünyanın ən hündür binası tituluna sahib olmuş və hal-hazırda da Hamburqun ikinci ən hündür binası hesab olunur. Müasir dövrdə Hamburqlular "Nikolaikirche" (Nikolay kilsəsi) deyəndə hələ də, köhnə Müqəddəs Nikolay kilsəsini başa düşürlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ervum soloniense

*  — Vicia tetrasperma bitki növünün sinonimi.
*  — Vicia lathyroides bitki növünün sinonimi.
Vicia gracilis

*  — Vicia parviflora bitki növünün sinonimi.
*  — Vicia micrantha bitki növünün sinonimi.
*  — Vicia monantha subsp. monantha bitki yarımnövünün sinonimi.
Mişel Amandri

**Mişel Amandri** (; )&nbsp;— fransız numizmat.
## Həyatı
Arxeoloq Pyer Amandrinin oğlu Mişel Amandri Strasburq və Parisdə təhsil alıb, 1979-cu ildə Sorbonna Universitetində doktorluq elmi dərəcəsi alıb. 1991-ci ildən 2013-cü ilin sentyabrına qədər o, Fransa Milli Kitabxanasının Sikkələr, medallar və qədim əşyalar Departamentinin Medallar şöbəsinin direktoru olub. O, Parisdəki Praktik Ali Elmlər Məktəbində numizmatika sahəsində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur.

Onun elmi-tədqiqat fəaliyyəti Roma imperiyasının numizmatikasını əhatə edir.

Mişel Amandri Avstriya Elmlər Akademiyasının və Almaniya Arxeologiya İnstitutunun müxbir üzvü, eləcə də çoxsaylı milli numizmatik cəmiyyətlərin üzvüdür. 2004-cü ildə  və Kral Numizmatik Cəmiyyətinin medalı ilə təltif edilmişdir.

2003-2009-cu illərdə Beynəlxalq Numizmatika Şurasının prezidenti olub.

Numizmatik Tədqiqatların ikiillik İcmalının naşiri və həmredaktoru, 2001-ci ildə nəşr olunan *Dictionnaire de numismatique*-nin redaktoru və həmmüəllifi olub. 2003-cü ildən bir çox numizmatik əsərlərin nəşrində iştirak etmişdir.

## Seçilmiş əsərləri
* *Trésor trouvé en Macédoine, monnaies impériales grecques*, 1978;
* *Le Monnayage de Dymé (Colonia Dumaeorum) en Achaïe, corpus*, 1981;
* *Le Monnayage augustéen de Leptis Minor : Byzacène*, 1983;
* *Le Monnayage des duovirs corinthiens*, 1988;
* *Anatolie antique : fouilles françaises en Turquie*, 1990 (dir., catalogue d’expo.);
* *Coinage production and monetary circulation in Roman Cyprus*, 1993;
* *The romanization of Hellenistic coinages in the Mediterranean East*, 1994;
* *Roman provincial coinage* vol. 2, 2001 (в соавторстве с ролях Эндрю Бернеттом и др.);
* *Dictionnaire de numismatique*, 2001;
* *A survey of numismatic research : 1996—2001*, 2003;
* *A survey of numismatic research : 2002—2007*, 2009;
* *Trésors de la Gaule et de l’Afrique du Nord au IVe siècle de notre ère* (= *Trésors monétaires* vol. 23), 2009.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Academia.edu saytında Mişel Amandrinin əsərləri
Artur Şlezinger

**Artur Meyer Şlezinger** (; )&nbsp;—  amerikalı tarixçi, yazıçı, sosial tənqidçi və liberal siyasətçi (Edlai Stivenson və Con Kennedinin müşaviri).

Pulitzer mükafatının üç dəfə laureatı olmuşdur: 1946-cı ildə “Ceksonun yaşı”, 1966-cı ildə “Min gün” və 1979-cu ildə “Robert Kennedi və Onun Zamanları”.

## Əsərləri
* The Age of Jackson. 1945.
* The Crisis of the Old Order: 1919—1933 (The Age of Roosevelt, Vol. I). 1957.
* The Coming of the New Deal: 1933—1935 (The Age of Roosevelt, Vol. II). 1958.
* The Politics of Upheaval: 1935—1936 (The Age of Roosevelt, Vol. III). 1960.
* A Thousand Days: John F. Kennedy in the White House. 1965.
* Robert Kennedy and His Times. 1978.
* 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Артур Шлезингер. Биография американского историка РИА Новости
* Артур Шлезингер-младший (Arthur M. Schlesinger-jr.) (1917—2007) // *Цветков И.* Американские историки. Учебное пособие. — Издательские решения, 2015. — 288 с. — ISBN 978-5-4474-0618-9
Aleksandr Kolder

**Aleksandr Kolder** () — Amerikalı heykəltəraş.

## Həyatı
Kolder 1846-cı il 24 avqustda Şotlandiyanın Aberdin şəhərində anadan olub.

O, Edinburqdakı Kral Akademiyasında oxuduğu müddətdə heykəltəraş Con Rayndın yanında işləyib. Daha sonra Kolder Londona köçüb. 1868-ci ildə ABŞ-yə geri qayıdıb və Filadelfiyada məskunlaşıb.

## Karyerası
1873-cü ildə o memar Con Mark Arturun yanında işə başlayıb. 1875-ci ildə Siti Holu qülləsində Vilyam Penin bürünc heykəlini hazırlayıb. Hazırladığı bu əsərlə müsabiqəyə qatılıb və qalib gəlib. Bu heykəl dünyada bugünə qədər bina üzərində hazırlanan ən böyük əsər olaraq bilinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Levi Varner
* Henri Edvard Lamson
* Robert Svayn Giford
* Samuel Kolman

## Xarici keçidlər
* Life Histories and Obituaries
* Philadelphia Public Art @philart.net
* Alexander Milne Calder Plaque
* Alexander Milne Calder
Plastic Beach

***Plastic Beach*** — Böyük Britaniya virtual musiqi qrupu Gorillaz-ın üçüncü studiya albomu. 3 mart 2010-cu ildə "Parlophone" və "Virgin Records" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Humanz

***Humanz*** — Böyük Britaniya virtual musiqi qrupu Gorillaz-ın beşinci studiya albomu. 28 aprel 2017-ci ildə "Parlophone" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Patched Up

***Patched Up*** — İngiltərə müğənnisi Beabadoobee-nin ikinci minialbomu. 7 dekabr 2018-ci ildə "Dirty Hit" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Santaelya

**Santaelya** () — İspaniyanın on yeddi muxtar regionu arasında əhalisinin sayına görə ikinci yerdə duran və ölkənin cənub hissəsində olan Əndəlüsün Kordova əyalətində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Bələdiyyə Kampinia Sur () rayonunun (İspaniyada komarka () adlanır) bir hissəsidir. Ərazisi 272 km² təşkil edir. Santaelyadan Kordova əyalətinin inzibati mərkəzinə qədər olan məsafə 43 km-dir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

*  — Ekuflan
*  — Binaros

## Əhali

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Voyevodina gerbi

**Voyevodina gerbi** —Voyevodina muxtar əyalətində rəsmi olaraq istifadə edilən iki gerb, **Voyevodina gerbi** və ənənəvi Voyevodina gerbi mövcuddur. Voyevodina muxtar əyalətinin ali qanunverici orqanı olan Voyevodina Əyalət Məclisinin (Voyevodina Assambleyası) 2016-cı ildə qəbul edilmiş olan “Voyevodinanın simvollarının və ənənəvi simvollarının görünüşü və istifadəsi haqqında” qərarına əsasən hər iki gerb də bərabər statusa malikdirlər.

Rəsmi olaraq Voyevodina Assambleyası 28 iyun 2002-ci ildə Voyevodina gerbini qəbul etmişdir. Gerb 1848-ci ildən etibarən fəaliyyət göstərən Zemun Milli Qvardiyasının bayrağına, Serb Voyevodinasının tarixi gerbinə, həm də Serbiya knyazlığının tarixi gerbinə əsaslanaraq hazırlanmışdır. Voyevodina Əyalət Parlamenti ənənəvi gerbi 2016-cı il sentyabr ayının 15-də rəsmi olaraq qəbul etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Voyevodina bayrağı
* Serbiya gerbi