open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şerlok (teleserial)

**Şerlok** — ser Artur Konan Doylun Şerlok Holmsun detektiv hekayələri əsasında Britaniyanın sirli kriminal dram televiziya serialıdır. Stiven Moffat və Mark Qatis tərəfindən yaradılmış filmdə Benedikt Kamberbrtç Şerlok Holms, Martin Friman isə Doktor Con Uotson rolunu oynayır. 2010-cu ildən 2017-ci ilə qədər yayımlanan dörd üç hissəli seriya və 1 yanvar 2016-cı ildə yayımlanan xüsusi epizod ilə on üç epizod istehsal edilmişdir. Serial efirə getdiyi günümüzdə, birdəfəlik xüsusi Viktoriya dövrü fantaziyasını əks etdirir. Orijinal Holmes hekayələrinə bənzəyir. Şerlok, Moffat, Gatiss, Sue Vertue və Rebecca Eaton ilə birlikdə Britaniyanın BBC və Hartswood Films şəbəkəsi tərəfindən istehsal olunur. Serial Amerikanın WGBH-TV Boston kanalı tərəfindən PBS-də yayımlanan Masterpiece antologiya seriyası üçün dəstəklənir və burada ABŞ-də da yayımlanır. Serial əsasən Uelsin Kardiff şəhərində çəkilir, Londonda North Gower Street Holmes və Watson-un 221B Baker Street iqamətgahının xarici çəkilişləri üçün istifadə olunur.

Şerlok əvvəlcə yazıçı, aktyorluq və rejissorluq keyfiyyətinə görə təriflənmişdi, baxmayaraq ki, sonrakı seriyalara reaksiya daha mənfi idi. O, Emmi, BAFTA və Qızıl Qlobus da daxil olmaqla çoxsaylı mükafatlara namizəd olub, final seriyasından əvvəl müxtəlif kateqoriyalar üzrə bir neçə mükafat qazanıb. Şou 66-cı Primetime Emmy Mükafatlarında üç kateqoriya üzrə qalib olub, o cümlədən Kamberbetç üçün mini serial və ya filmdə ən yaxşı baş rol aktyoru, mini serialda və ya Frimen filmində ən yaxşı ikinci plan aktyoru və mini serial, film və ya dramatik xüsusi film üçün görkəmli yazıçı. Moffat. İki il sonra o, görkəmli televiziya filmi mükafatını qazandı. Bundan əlavə, şou 2011-ci ildə Peabody Mükafatına layiq görüldü. Üçüncü seriya 2001-ci ildən bəri İngiltərənin ən çox baxılan dram serialı oldu. Şerlok 180 əraziyə satılıb.

Bütün seriyalar DVD və Blu-ray formatında, seçilmiş orijinal Konan Doyl hekayələrinin əlaqəli nəşrləri və David Arnold və Maykl Prays tərəfindən bəstələnmiş orijinal soundtrack ilə birlikdə buraxılmışdır. 2014-cü ilin yanvarında şou Şerlok: The Network adlı rəsmi mobil tətbiqini təqdim etdi.

## Xarici keçidlər
Adolf Andersen

**Karl Ernst Adolf Andersen** (alm. *Karl Ernst Adolf Anderssen* ; 6 iyul 1818 – 13 mart 1879) — alman şahmatçısı, 1850–1860-cı illərin ən öndə gedən şahmat ustası. Ölməz Partiya və Həmişəyaşar Partiya oyunları ilə daha məşhurdur.

## Həyatı
Andersen, 1818-ci il iyulun 6-da Breslavlda (indiki Vrotslav) yoxsul ailədə anadan olmuşdur. 9 yaşında ikən şahmatla tanış olmuş və ömrünük axırınadək bu qədim müdrik oyuna bağlanmışdı. O, xüsusilə, Stammın məsələləri ilə daha çox maraqlanırdı. Çox keçməmiş Andersen özü də şahmat məsələləri tərtib etməyə başladı.
Adolf Andersen 1842-ci ildə çapdan çıxmış "Şahmatçılar üçün məsələlər" Kitabı Andersenə böyük şöhrət qazandırır. Düzdür, həmin illər o, zəif şahmatçı sayılırdı və bir qayda olaraq keçirdiyi görüşlərdə məğlubiyyətə uğrayırdı. Lakin bütün bunlar onu ruhdan salmadı. Ona görə də keçmiş ustaların oyunlarını öyrənməyi qət etdi. İşgüzarlığı və inadkarlığı nəticəsində bir neçə ildən sonra Andersen öz şahmat biliyini nəzərə çarpaçaq dərəcədə artırdı. 1848-ci ildə Almaniyanın ən yaxşı şahmatçılarından biri olan Daniel Harrwitz-lə keçirdiyi görüşdə heç-heçəyə (5:5) nail olması isə onu daha da məşhurlaşdırdı.
Qələbəyə bərabər olan bu heç-heçə Andersenə Londonda keçirilən birinci beynəlxalq turnirə getməyə imkan verdi. London turnirində kimin iştirak edəcəyi məsələsi ortaya çıxanda, Berlinin şahmat cəmiyyəti ilk beynəlxalq turnirdə yarışmağı ona həvalə etdi. Andersen Londonda ona bəslənilən ümidi doğrultdu. O yarışlara naməlum şahmatçı kimi başlayaraq, turniri qələbə ilə başa vurdu.
Onun oyun tərzi hamını heyrətə gətirirdi. Andersen həmişə sürətlə hücuma keçərək, başgicəlləndirici kombinasiyalarla, qəfil taktiki zərbələrlə rəqibini çaşbaş salırdı. Avropanın ən güclü şahmatçıları onun "silahı" qarşısında davam gətirə bilmirdilər.
London turnirindən qayıdandan sonra o, şahmatla az məşğul olur, ancaq riyaziyyat dərsi deməklə kifayətlənirdi. Bununla belə. O, müxtəlif şahmat kompozisiyaları yaratmaqla məşğul olur. Lakin 1862-ci ildə Andersen yenidən inamlı qələbələr qazanır. Həmin il Londonda keçirilən ikinci beynəlxalq turnirdə uğurla çıxış edərək, yenidən turnirin qalibi adına layiq görülür. 1870-ci ildə Baden-Badendəki böyük beynəlxalq turnir də onun inamlı qələbəsi ilə başa çatır. Bu qələbələr Andersenin adını daha da şöhrətləndirirdi. A. Andersen 1879-cu il martın 13-də vəfat etmişdir.
Təvazökar riyaziyyat müəllimi Andersen şübhəsiz ki, dünyanın ən görkəmli şahmatçılarından biri olmuşdur. Onun yaradıcılığından çoxları bəhrələnmişdir. Təsadüfi deyildir ki, qrosmeyster R. Reti özünün şahmat dərsliyində tacsız dünya çempionu adlandırılan A. Andersen haqqında yazır: "Biz təkidlə tövsiyə edirik ki, şahmatın sirli dünyasına baş vuran hər bir kəs Andersenin bir sıra görüşlərini öyrənməlidir. Bu, nəinki şahmatçıya böyük zövq bəxş edər, həm də onun şahmat biliyinin artmasına kömək göstərər.

## Xarici keçidlər
* http://kayzen.az/blog/sahmat/2046/adolf-andersen.html
Birinci Torun müqaviləsi

**Birinci Torun müqaviləsi** — 1410-cu ildə baş verən Qrinvald döyüşündə Tevton ordeninin qoşunlarının müttəfiq qoşunları tərəfindən darmadaön edilməsi nəticəsində 1409-1411-ci illərdə baş vermiş Böyük müharibəni yekunlaşdıran və 1 fevral 1411-ci ildə Tevton ordeni ilə Polşa Krallığı və Böyül Litva Knyazlığı arasında Torun şəhərində imzalanmış sülh müqaviləsidir.

## Sülh müqaviləsi haqqında
Sülh müqaviləsi 570x496+45&nbsp;mm ölçülərində olan perqament üzərində latın dilində yazılmışdır. Böyük Litva knyazı Vitovtun 50&nbsp;mm diametrində olan möhürü qirmızı mum üzərindədir. Peqamentin 10 vərəqində möhür yoxdur..

## Sülh müqaviləsinin şərtləri
* Polşa kpallığı tərəfindən müharibənin gedişində Prussiya torpaqlarında ələ keçirdiyi Tevton ordeninə qaytarılır və Polşa qoşunları da həmin ərazidən çıxarılırdı.
* Döyüşlərdə əsir alınan Tevton ordeninin bütün təbəələri Polşa kralı tərəfindən azad olunurdu.
* Tevton ordeni Polşa kralına üş müddətə külli miqdarda xərac odəməli idi.
* Jematiya Böyük Ltva knyazlığına verilməli, lakin Polşa kralı Vladislavın və Böyük Litva knyazı Aleksandrın (Vitovtun) ölümündən sonra bu ərazi Tevton ordeninə qaytarılmalı idi..

## Əhəmiyyəti
Müttəfiqlərlə döyüşdə Tevton ordeninin ağır itkilərə məruz qaldığı nəzərə alınaraq sülh müqaviləsinin şərtlərində Ordenə xeyli güzəştlər edilmişdir. Buna baxmayaraq Böyük müharibə nəticəsində Tevton ordenin Şərqə doğru yürüşünə son qoyulmuş, orden Pribaltikada başlıca hərbi-siyasi qüvvə kimi öz rolunu itirmişdir.

## Xarici keçid
*http://www.vostlit.info/Texts/rus5/Dlugos/frametext6.htm
*http://www.turystyka.torun.pl/index.php?strona=231&jezyk=1&back=1#pierwszy Первый Торуньский мир] // Torunski Serwis Turidtyczny

## Mənbə
* *Biskup M.*, Labuda G., Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 1986;
* *Biskup M.*, Wojny Polski z zakonem krzyżackim (1308-1521), Gdańsk 1993;
* *Gąsiorowski A.*, Formularz dokumentów traktatowych polsko-krzyżackich z XIV-XV w wieku, "Archeion", t. 46, 1978, s. 171-184;
* *Krzyżaniakowa J.*, Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, Poznań 1972;
* *Kuczyński S. M.*, Pierwszy pokój toruński (1 lutego 1411), "Zapiski Historyczne", t. 20, 1955, nr 1-4, s. 139-165;
* *Kuczyński S. M.*, Wielka Wojna z zakonem krzyżackim 1409-1411, Warszawa 1980 (wyd. IV);
* *Sułkowska-Kurasiowa I.*, Dokumenty królewskie i ich funkcja w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów 1370-1444, Warszawa 1977.
* *Барбашев А. И.* Торнский мир (1411 г.) // Журнал Министерства Народнаго Просвещения. — Шестое десятилетие. — CCLXXII. — С-Пб. 1890. С. 80—105.

## İstinad
Orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatının xronologiyası

**Orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatının xronologiyası** — XVIII əsrin sonuna qədər azərbaycanca ədəbiyyatın ortaya çıxması ilə azərbaycan şeirlər yazan müəlliflərin siyahısıdır. Diqqətə alınmalıdır ki, bəzi şairlər müxtəlif mənbələrdə azərbaycanlı, türk və ya türkmən olaraq göstərilir.

“Dünya dilləri” seriyasında ədəbi Azərbaycan dilinin ortaya çıxması tarixi olaraq XIII əsr hesab edilir. Azərbaycan ədəbiyyatının ortaya çıxması XIII—XIV əsrdə yaşamış İzzəddin Həsənoğlunun adına yazılır. Akademik “Şərqin tarixi” azərbaycan dilində ədəbiyyatın ortaya çıxması tarixi olaraq XIV—XV əsrləri göstərir. Azərbaycan dilində erkən mətnlər həmçinin qədim Osmanlı ədəbiyyatının bir hissəsi hesab edilir. Müstəqil azərbaycan dilinin son şəklinə gəlməsi dövrü  XVIII əsr hesab edilir.       Azərbaycan dili kimi adlandırılan ilk çap XX əsrin əvvəllərinə aiddir.      
## XIV əsr

## XV əsr

## XVI əsr

## XVII əsr

## XVIII əsr

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Азербайджанская литература. // Краткая литературная энциклопедия. Т.1. Стб.95-99. (в примечаниях: **КЛЭ**)
* История всемирной литературы. В 9 т. Т.3. М., 1985. С.538-544. Т.4. М., 1987. С.417-422. Т.5. М., 1988. С.499-505. (в примечаниях: **ИВЛ**)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan ədəbiyyatı
* Yeni dövr Azərbaycan ədəbiyyatının xronologiyası
* Ən yeni dövr Azərbaycan ədəbiyyatının xronologiyası

## Xarici keçidlər
İkinci Torun sülhü.

İkinci Torun sülhü - Prussiya konfederasiyasının  səlibçilərə qarşı üsyanı nəticəsində başlanmış on üç illik müharibəni (1354-1466) yekunlaşdıran, 19 oktyabr 1466-cı ildə Tevton ordeni ilə Polşa krallığı arasında Torun şəhərində imzalanmış sülh müqaviləsi.
## Sülh müqaviləsi haqqında
Sülh müqaviləsi 3 perqament vərəqindən təşkil olunmuş 12 səhifəlik 456x296 mm. olçüdə dəftərdən ibarətdir. Mətn latın dilindədir. Mətndə 55 möhür, Roma papasının rəsmi nümayəndəsi general Rudolf Ryudeshaymın və xalq notariusları Yan Evix de Attendornun və Stanislav Franko Redkoviçin imzaları vardır..

## Sülh müqaviləsinin şərtləri
Hər iki tərəf Roma papası II Pavel və Müqəddəs Roma imperatoru III Fridrix tərəfindən təsdiq edilmiş sülh müqaviləsinin şərtləri ilə razılaşdılar, lakin Polşa tərəfi israr etdi (Tevton ordeni də bu tələblə razılaşmağa məcbur oldu) ki, bu cür təsdiq olmadan da sülh müqaviləsi hüquqi qüvvəyə malikdir. 
Torun sülh müqaviləsinə əsasən Tevton ordeninin qərb mülkləri - Qdanskın sahilboyu əraziləri, Xelmin, Mixailov, Malbork, Elblonq torpaqları və Varmiya yepiskopluğu (knyazlığı) Polşanın tərkibinə keçirdi. Sonralar Tevton ordeninin bu əraziləri Polşa və ya Prussiya krallığı adlandırılmışdır. Malbork (Marienburq) itirildikdən sonra özünü Polşa kralının vassalı elan edən Tevton ordeninin paytaxtı Könisberq şəhəri oldu.

## Mənbə
*Górski K., Związek Pruski i poddanie się Prus Polsce. Zbiór tekstów źródłowych, Poznań 1949;
*Górski K., Uwagi o traktacie toruńskim 1466, «Zapiski Historyczne», t. 22, 1956, s. 63-67;
* *Biskup M.*, Traktat toruński 1466, Bydgoszcz 1966;
* *Hejnosz W.*, Traktat toruński z 1466 r. i jego prawnopolityczne znaczenie, «Zapiski Historyczne», t. 31, z. 3, 1966, s. 91-108;
* *Biskup M.*, Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454—1466, Warszawa 1967;
* *Biskup M.*, Labuda G., Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 1986.

## Xarici keçid
* Высококачественное изображение договора  // Polska.pl
* Описание договора // Polska.pl 
* Второй Торуньский мир // Torunski Serwis Turidtyczny 
* Печати, привешенные к договору Polska.pl 
* Текст договора // Torunski Serwis Turidtyczny 

## İstinad
Tomas Pollok Anşuts

**Tomas Pollok Anşuts** () — XIX əsr ABŞ rəssamı və incəsənət müəllimi. Rəsm sənətində müəllimi Tomas İkins kimi XIX əsr ABŞ realizminin tanınmış nüməyəndələrindəndir. Rəsmlərinin böyük hissəsinin mövzusunu qadınlar əhatə edir. Amma ən tanınmış əsəri əsl realizm əsəri sayılan və 1880-ci ildə çəkilən *"Dəmirçilərin günortası"* rəsm əsəridir. Bu əsərdə dəmirçilərin gündəlik yaşayışını təsvir etmişdir. Bir digər tanınmış əsəri *"Yaşadıqları yol"* tablosudur. Bu tabloda Afrika əsilli qadın və iki uşağının çətin həyatını çəkmişdir. Rəssamlıqdan əlavə müəllimliklə də məşğul olduğundan yağlı boya tablolarının sayı azdır. Anşutsun stili şagirdlərində dərin iz buraxmışdır.

## Həyatı

Anşuts 1851-ci ildə ABŞ-nin Kentukki ştatının Nyuport şəhərində anadan olmuşdur. Lemuel Uilmart tərəfindən Nyu Yorkda rəssamlıq dərsi almazdan qabaq bir müddət Qərbi Virciniyada yaşamışdır. 1875-ci ildə Filadelfiyaya köçmüş və Filadelfiya rəsm klubunda Tomas İkinsdən dərs almağa başlamışdır. Bu hadisədən bir il sonra Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasına qatılmışdır. İkins akademiyada dərs verməyə başlayarkən Anşuts onun köməkçisi olmuş, 1878-ci ildə İkins rəsm professoru olarkən isə dərs verməyə başlamışdır. 1880-ci ildə *"Dəmirçilərin günortası"* əsərini bitirmişdir. İkinsin dərslərdə çıplaq modellərdən və cəsədlərdən istifadə etməsi mübahisəyə səbəb olmuş, bu təzyiqlərə dözməyən İkins isə 1886-cı ildə akademiyadan ayrılmışdır. Bu dövrdə Anşuts onun istefa verməsini dəstəkləmiş və boş qalan professor qoltuğuna 1886-cı ildə özü oturmuşdur. 1911-ci ildə təqaüdə çıxana qədər Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasında dərs vermişdir. 1892-ci ildə Effi Şriver Ruzzellə evləndikdən sonra 1 illiyinə icazə alıb Parisə gedərək Julian Akademiyasında oxumuşdur. 1898-ci ildə Darbi rəsm məktəbini qurmuşdur. 1909-cu ildə Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasının dekanı olmuşdur. 1910-cu ildə Pensilvaniya rəsm klubunun seçilmiş prezidentinə çevrilmişdir. Səhhətindəki problemlər üzündən Anşuts ömrünün qalan illərini ailəsi ilə birlikdə Avropa səyahətlərində keçirmişdir. Müəllimliyi dövründə yeni fikirlərə açıq biri olmuşdur.

## Tanınmış şagirdləri

Müəllimliyi dövründə bir çox şagirdinə böyük təsir göstərmişdir. Onun tanınmış şagirdləri arasında Robert Henri, Corc Luks, Uilyam Qlakens, Con Sloan, Everet Şin, Çarlz Demut, Con Marin, Artur Çarlz, Paul-Cin Martel, Çarlz Şiler, Albert Lizli vardır. Bu şagirdlərin ilk 5-i daha sonra Aşkan məktəbini qurmuşdurlar.

## İşləri

Fayl:Anschutz Thomas P The Farmer and His Son at Harvesting.jpg|*Fermer və oğlu yığımda*
Fayl:Anschutz Thomas P On the Delaware at Tacony.jpg|*Takonidə Delavere çayı üzərində*
Fayl:Anschutz Thomas P The Way They Live.jpg|*Yaşadıqları yol*
Fayl:Anschutz Thomas P The Ironworker-s Noontime.jpg|*Dəmirçilərin günortası*


## İstinadlar
Qan, zəhmət, göz yaşları və tər

**Qan, zəhmət, göz yaşları və tər** ifadəsi, 1940-cı ilin 13 mayında Böyük Britaniya parlamentinin İcmalar palatasında Vinston Çörçill tərəfindən verilmiş nitqdə məşhur olmuşdur.

## İfadənin tarixi
Bu, İkinci dünya müharibəsinin ilk ilində Kralın tapşırığı ilə Böyük Britaniyanın baş naziri olduqdan sonra 1940-cı ilin 13 mayında İcmalar palatasında Çörçillin ilk nitqi idi. Çörçill 10 mayda Nevill Çemberleni əvəzləmişdi və bu nitqdə o, öz hökumətinə etimad göstərilməsini xahiş etmişdi. Təklif, birmənalı olaraq qəbul edilmişdi. Bu, Fransa uğrunda döyüş zamanı onun 3 nitqindən birincisi idi.

Çörçill oxşar ifadələri daha tez istifadə etmişdi: 1931-ci ildə “Onların təri, onların göz yaşları, onların qanı” və “milli həyatın yeni strukturlarını qan, tər və göz yaşları üzərində qurmaq” kimi.

Çörçillin cümləsi – “Mən heç nə təklif etməmişəm, lakin qan, zəhmət, göz yaşları və tər” 1849-cu ilin 2 iyulunda Cüzeppe Qaribaldinin bir fikrinin parafrazası kimi adlandırılmışdı. O, Roma şəhərində öz inqilabi qüvvələrinin qarşısında demişdi: “Mən aclığı, susuzluğu, məcburi yürüşləri, döyüşü və ölümü təklif edirəm.” Çörçill gənc olarkən Qaribaldinin bioqrafiyasını yazmağı fikirləşmişdi.

## Çıxarış
Biz tarixdə baş vermiş ən böyük döyüşlərdən birinin hazırlıq mərhələsindəyik.... Biz Norveç və Hollandiyada çox yerlərdə fəaliyyətdəyik –, biz Aralıq dənizində hazırlıqlıyıq. Hava döyüşü davam edir və çox hazırlıqlar burada – vətəndə aparılmışdır.

Mən bu hökumətə qoşulanlara dediyim kimi İcmalar palatasına deyərdim: Mənim təklif etməyə heç nəyim yoxdur, lakin qan, zəhmət, göz yaşları və tər. Bizim əvvəl ən müsibətli qəbildən olan imtahanımız var. Bizim əvvəl çox, çox uzun aylar mübarizə və məşəqqətimiz var.

Siz soruşursunuz, bizim məqsədimiz nədir? Mən bir sözlə cavab verə bilərəm: Qələbə. Bütün dəyərlərdə qələbə–bütün dəhşətlərə baxmayaraq qələbə, ola bilsin ki, uzun və çətin yoldur, lakin qələbəsiz xilas yoxdur.

## İstinadlar
Kapuas çayı

**Kapuas** () — çay İndoneziyanın Kalimantan adasında Qərbi Kalimantan vilayətindən axır. Adanın mərkəz və qərb ərazilərindən axaraq Cənubi Çin dənizi tökülür. Mənsəbdə delta əmələ gətirir.

Çayın uzunluğu 1143&nbsp;km təşkil edir. Çay sisteminin sahəsi 98 000&nbsp;km²-dir. İndoneziyanın ən uzun çayıdır. Bundan əlavə çay dünyada adada yerləşən ən uzun çaydır.

## Hidroqrafiyası

Çayın eni 700 m, hövzəsinin sahəsi 98 749&nbsp;km² təşkil edir. İllik su sərfi ortalama 5 000 m³. İl ərzində əsasən aprel-noyabr ayları gursulu olur. Mənbəyi Myuller və Yuxarı Kapuas sıra dağlarından başlayır. 
Çay Cənubi Çin dənizinə Pontianak şəhəri yaxınlığında tökülür. Böyük delta əmələ gətirir.
Çayın ən iri qolu Melavidir (), sağdan Sintanq şəhəri yaxınlığından çaya axır və uzunluğu 465&nbsp;km təşkil edir. Mövsündən asılı olaraq çayın enində fərq yaranır.
## Təbiəti
Kapuas yuxarı və orta axarlarda meşəlik, orta və aşağı axarlarda isə bataqlıqlaşmış ərazilərdən axır. Çay zəngin canlılar aləminə malikdir. Bu səbəbdən burada elmi ekspedisiyalar təşkil edili və bir sıra elmə məlum olmayan növlər aşkarlanmışdır. 2003-2005-ci illər araşdırması zamanı *[[Kapuas lil ilanı]]* (, ) kimi ilan növü aşkarlanmışdır. 
Çayın sahəsi boyunça Betunq Kerihun parkı və Sentarum gölü yerləşir. Parkların sahəsi 8000 və 1320&nbsp;km² təşkil edir.

## Nəqliyyat əhəmiyyəti

Kampuas mərkəzi bölgələrlə əlaqəni xeyli asanlaşdırır. Onun dərinliyi 27 metr təşkil edir. Ərazidən asılı yağıntının miqdarı 2 - 3 metr arasında dəyişir.

Çay üzərində müxtəlif ərazilərdə körpülər vardır. 9 iyul 2007 ci ildə Pontianakda İndoneziyanın prezidenti Yodoyono, Susilo Bambanq çay üzərində sonuncu körpünün açılışını etmişdir.

## Ədəbiyyat
*MacKinnon, Kathy The ecology of Kalimantan, Oxford University Press, 1996, ISBN 0-945971-73-7
Alfi Deys

**Alfi Deys** (; İngiltərə, London) — britaniyalı vloqçu.

## Xarici keçidlər
Əsas YouTube kanalı

## İstinadlar
Fəridə Cəlal

**Fəridə Cəlal**(, , ) — Hindistanın kino və televiziya aktrisası.

## Həyatı
14 mart 1949-cu ildə Yeni Dehlidə anadan olmuşdur. Filmə çəkilməyə 1961-ci ildən başlayıb. "Bobbi" filmində xəstə qız rolunu oynayıb. Son filmə 2013-cü ildə çəkilib. Ailəlidir, bir oğlu var.

## Filmoqrafiya
* Ürək həqiqəti bilir
* Cəsur ürək gəlini alar
* Nəsə baş verir
* Toplan, nəsə baş verir (film, 2020)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alen Vest

**Alen Vest** (25 mart 1929 – 1 dekabr 1978) — ABŞ-nin ən məşhur həbsxanası olan Alkatraza məhkumluq çəkmiş cinayətkar. 1962-ci ilin iyun ayında həbsxanadan qaçmağa cəhd etmişdir.

## İstinadlar
Robert Stroud

**Robert Franklin Stroud** (28 yanvar 1890 - 21 noyabr 1963) — "Alkatraz quşçusu" ləqəbiylə tanınan və eyni filmdə haqqında danışılan ABŞ-lı məhkum.

## Həyatı
Stroud, Seattle, Elizabeth Jane (qardaşı McCartney 1860-1938) və Benjamin Franklin Stroudun ən böyük uşağıdır. Anasının əvvəlki evliliyindən iki qızı var idi. Atası sui-istifadə edən bir alkoqollu idi və buna görə Stroud 13 yaşında evdən qaçmışdı.
Orlando Blum

**Orlando Blum** (; ) — Britaniya aktyoru.

## Həyatı
Ona bu nadir adı XVI əsrdə yaşamış bəstəkar Orlando Gibbonsun şərəfinə qoyublar.

Orlando uşaqlıqdan disleksiya xəstəliyindən əziyyət çəkib. Çətinliklə danışsa da, bir neçə saat içərisində məktəb dərnəyi üçün Şekspirin bütün pyes və monoloqlarını əzbər öyrənirdi.

Orlando Blum sənətə gəlişini belə izah edir:

"Mənim 9 yaşım olanda məktəb yoldaşlarımla bir qıza vurulmuşduq. Hər gün parkda qaçıb, onun sevgilisinin bu dəfə kim olacağını müəyyən edirdik. Mən istəyirdim ki, Supermen olum və onu xilas edim. Bir gün anladım ki, Supermenləri aktyorlar ifa edir. Onda özümə dedim "Bax bu iş əsl mənlikdir""...

Bir gün yeniyetmə Orlando yoldaşları ilə evdə şənlik qurmuşdu. Şənlik zamanı onlar özünü Supermen hiss edərək, bir pəncərədən digərinə hoppanır, bərkdən gülür və əylənirdilər. Bu zaman Orlandonun ayağı sürüşdü. “Qəhrəman” gözünü yalnız xəstəxana palatasında açdı.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Endi Qarsia

**Andres Arturo Qarsia Menendez** () — Kubalı aktyor. Ailəsi 1961-ci ildə ABŞ-yə köçdü. Dünyaya əkiz qardaşı ilə bitişik gəlmişdir. Ayrıldıqdan sonra həmin çiynində yara əmələ gəlmişdir. ABŞ-yə ilk gəldiklərində pis işlərdə işləməyə məcbur olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tarkviniya

**Tarkviniya**(, , ) — İtaliyada kommuna.

## Tarixi

E.ə. IV əsrdə latın koloniyaları olan Sutri və Nepi Tarkviniyaya gedən belə deyilən “Etruriya darvazaları”nı qoruyurdu. Tarkviniya Çerveteridən şimalda 40&nbsp;km. məsafədə yerləşən böyük sahil şəhəridir. Vaxtılə Etruriyanın ən məşhur şəhəri hesab olunurdu. Şəhərin adı Tirrenin qardaşı və ya oğlu hesab olunan, İtaliyaya gələr-gəlməz hakimiyyəti ələ alıb 12 etrusk şəhərinin əsasını qoyan Tarkonun adı ilə bağlıdır.
     
Villanova mədəniyyətinə aid qəbirlərin böyük əksəriyyəti məhz buradakı Kolledella – Çivita təpəsi yaxınlığında aşkar edilib, daha sonra burada etrusk şəhərinin əsası qoyulub. Dənizdən 8&nbsp;km. aralıda yerləşən şəhər ətrafında IV əsrdə möhkəm qala divarları tikilir. Şəhər divarlarını və darvazalarını çıxmaq şərtilə burada diqqəti cəlb edən əsas tikili Ara-Regina kilsəsinin  böyük meydanıdır. Bir zamanlar kilsəni bəzəyən qanadlı atları indi Tarkviniyanın Arxeologiya Muzeyində görmək olar.
     
Etrusk şəhərindən qərbdə əsas nekropolların yerləşdiyi Monterossi təpəsi  var. Burada bir zamanlar  qayalarda çapılmış və içərisindəki şəkilləri ilə məşhur olan kurqanlar var idi. Onu qeyd etmək lazımdır ki, bütün etrusk nekropolları arasında Monterossi ən çox tədqiq edilən nekropoldur.
File:Photo Paolo Villa VR 2016 (VT) F0163960tris Palazzo Vitelleschi, cavalli alati bardati, scultura etrusca ellenistica, insieme, Tarquinia.jpg|Harnessed qanadlı atlar, terrakotta bassorolievo, Etruskan incəsənəti (Hellenistik dövr), Kraliçanın Alban məbədinin tympanum fraqmenti, indiki Palazzo Vitelleschi (Tarquinia VT ITA)     
Qəbir abidələrinin içərisində etruskların gündəlik həyatından bəhs edən şəkillər çəkilmişdir. Bu qəbirlərdə çox gözəl barilyeflərlə bəzədilmiş möhtəşəm sarkofaqlar aşkar edilmişdir.
     
Tarkviniya ərazisində aparılan qazıntılar zamanı  bürünc dövrünə aid iki çox da böyük olmayan yaşayış yeri və etrusk dövrünə aid müdafiə məntəqələri aşkar edilmidir.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## Xarici keçidlər
Duşeti

**Duşeti** () — Gürcüstanın Msxeta-Mtianeti diyarında, Duşeti bələdiyyəsində yerləşən kiçik şəhər. Paytaxt Tiflisdən 54&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Tarixi

Duşeti şəhəri dəniz səviyyəsindən 870 m yüksəklikdə, Böyük Qafqaz dağlarında, kiçik dağ çayı olan Duşetis-Xevi çayının hər iki sahilində yerləşir. Şəhər tarixi Gürcüstanın Pxovi (Pşavi və Xevsureti) tarixi regionundadır. 2014-ci ilin siyahıalmasına görə şəhər əhalisi 6167 nəfərdir.

Bu yaşayış məntəqəsi haqqında ilk məlumat 1215-ci ildə gürcü mənbələrində verilib. Araqvi hersoqları bu Duşetidən iqamətgah kimi istifadə etmişlər. 1740-cı illərdə Araqvinin ləğvindən sonra Duşeti Gürcü krallarının əlinə keçmiş, amma əhəmiyyətini itirmişdir. 1801-ci ildə ruslar buranı ələ keçirərək Duşetiyə şəhər statusu vermişlər. 1802-ci ildə Duşeti uezdliyinin paytaxtı olmuşdur. Rusiya vətəndaş müharibəsi, 1918-ci ildə kəndli üsyanı, 1924-cü ildə Sovet rejiminə qarşı dirəniş zamanı şəhər və ətraf əraziləri iğtişaşlara səhnə olmuşdur. Sovet dövründə Duşeti kənd təsərrüfatı və yüngül sənaye mərkəzi olsa da, SSRİ-nin parçalanma illərinə yaxın şəhər iqtisadi tənəzzülə uğramış və əhalisi azalmışdır. Hazırda əhalinin böyük qismi əsasən xidmət sahəsində (bank, təhsil, xırda satış) işləyir.

Duşeti öz xingalı ilə məşhurdur.

## İqtisadiyyat

### Nəqliyyat

Şəhərin yaxınlığında Tiflis-Stepantminda dəmir yolu yerləşir. Duşeti və Tiflis arasında avtobus maşrutları fəaliyyət göstərir.

## Mədəniyyət

Şəhər və ətraf bölgələrdə tarixi və görməli yerlər yerləşir. (Ananuri qalası, Bazaleti gölü) Şəhərdə IX-X əsrlərə aid Müqəddsə Georq kilsəsi və XVIII əsrə aid Çilaşvili ailəsinin sarayını görmək mümkündür.

## Məşhur şəxsləri

* **Şota Xinçaqaşvili** — keçmiş peşəkar futbolçu.

## İstinadlar
Manuel Pelleqrini

**Manuel Pelleqrini** () — Çilili keçmiş futbolçu və baş məsqçi. Hal-hazırda Mançester Sitinin baş məşqçisidir.

## Futbolçuluq karyerası

Futbolçu kimi karyerasının hamısını ölkəsinin  Universidad de Çili  komandasında keçirmiş öz klubuna 13 il ərzində xidmət etmişdir

## Baş məşqçilik karyerası

Baş məşqçi kimi, əsasən, Argentina və Çili klublarında işləmişdir. San Lorenzo klubu, Pelleqrini dövründə Argentinada ilk çempionluğunu əldə etmişdir.

### Çili komandaları

Çilidə "el ingeniero" (mühəndis) ləqəbi ilə tanınan Pelleqrini baş məşqçilik karyerasına 1987-1988-ci illərdə ölkənin ən məşhur komandalarından biri olmağına baxmayaraq həmin il yaxşı oynamayan Universidad de Çili'də başladı. Palestino və O Higgins klublarını idarə etdikdən sonra Çilinin ən güclü klublarından biri olan Universidad Katolika'nın sükanı arxasına keçdi. O, Alberto Akosta və Nestor Qorosito kimi yaxşı futbolçulardan ibarət klubu 1993-94 və 1994-95-ci illərdə yalnız ikinci liqaya apara bildi.

### Vilyarreal

Pelleqrini 1 iyul 2004-cü ildə La Liqa klublarından  biri olan Vilyarreal ilə razılaşdı. Klubu ilə ilk sezonunda liqada üçüncü olaraq Çempionlar Liqasında iştirak etmiş, UEFA Kubokunda dörddə bir final oynamışdır. 2005/06-cı illərdə isə Çempionlar Liqasında uğurla çıxış edərək yarı finala qədər yüksəlmişdir. Növbəti illərdə liqada müvafiq olaraq beşinci və ikinci yer turmaqla uğurlarının təsadüfi olmadığını sübut etmişdir.

### Real Madrid

1 iyun 2009-cu ildə Pelleqrini rəsmən Real Madridnin baş məşqçisi kimi mətbuata tanıdıldı. Beləlikə prezident Florentino Perezin ikinci dövründə çalışacağı ilk baş məşqçi Manuel Pelleqrini oldu. Lakin uğursuz keçən sezondan sonra 27 may 2010-cu ildə razılaşma qarşılıqlı olaraq pozulmuşdur.

### Málaga

Çilili baş məşqçi 2010-cu ildə Malaqa klubuna gətirilmişdir. 2012/13-cü illərdə tarixində ilk dəfə olaraq Malaqa'nı UEFA Çempionlar Liqasında dörddə bir finala gətirmişdir. Buna baxmayaraq il sonunda komandadan gedəcəyini bildirmiş və 2013/14 sezonunun əvvəlində İngiltərə klubu Mançester Siti ilə razılaşmışdır.

### Manchester City

O  14 iyun 2013-cü ildə Mançester Sitinin baş məşqçisi olmuşdur.

## İstinadlar
Lui van Qaal

**Luis van Qaal** () — Hollandiyalı keçmiş futbolçu və baş məşqçi. Hal-hazırda Mançester Yunaytedin baş məşqçisidir.

## Klub karyerası
1973-1977-ci illər arasında Belçikanın Royal Antverp futbol klubunda, 1977-1978-ci illərdə isə Hollandiyanın Telstar və 1978-1986-cı illərdə AZ Alkmaar klublarında yarımmüdafiəçi olaraq oynamışdır.

## Baş məşqçilik karyerası
Baş məşqçilik karyerasına 1986-cı ildə Ayaksın baş məşqçi köməkçisi kimi başlamışdır. 1991-ci ildə baş məşqçi vəzifəsinə gətirilmişdir. 1997-ci ilə qədər davam edən Ayaks baş məşqçiliyində bir sıra müvəffəqiyyətlər əldə etmişdir. 1992-ci ildə UEFA Kubokunu qazanmışdır.1994, 1995 və 1996-cı illərdə Hollandiya çempionatını, 1993-cü ildə Hollandiya Kubokunu, 1994, 1995 və 1996-cı illərdə Hollandiya Super Kubokunu qazanmışdır.

1997 - 2000-ci illərdə Barselonada baş məşqçilik etmişdir. Bu müddətdə, 1997/98-ci illərdə UEFA Superkubokunu, 1998/99-cu illərdə isə həm La Liqa, həm də İspanya Kral Kubokunu qazanmışdır. 
O, 2000/01-ci illərdə Hollandiya milli futbol komandasına baş məşqçilik etmişdir. Ancaq uğursuzluq ona yenidən Barselonaya qayıtmasına səbəb olmuşdur.

2005-ci ildə AZ Alkmaarda baş məşqçilik etmişdir. 2007/08-ci illərdə Çempionlar Liqasına qatıla bilmədiyi üçün komandadan ayrılmışdır. Lakin daha sonra, yəni, 2008/09-cu illərdə yenidən komandaya qayıtmışdır.

Məşhur baş məşqçi Hollandiyada keçirdiyi uğurlu illərdən sonra Bavariya ilə razılaşmışdır. O burada Bundesliqa və Almaniya kubokunu qazanmış, Çempionlar liqasında final oynamışdır. Daha sonra Hollandiya milli futbol komandası ilə razılaşan Luis van Qaal 2014 Dünya kubokunda üçüncülük əldə etmişdir. Milli komanda ilə ayrılacağını bildirdikdən sonra isə Mançester Yunayted ilə razılaşmışdır.

## İstinadlar
Mark Qatis

right|200px
**Mark Qatis** (d. 17 oktyabr 1966, İngiltərə) — ingilis aktyor, ssenari müəllifi. *The League Of Gentlemen* adlı komediya klubunun üzvüdür. Doktor Kim, "Şerlok" və "Drakula" seriallarında həm aktyor, həm də ssenari müəllifidir.
Ayrıldıq ki, qovuşaq

**"Ayrıldıq ki, qovuşaq"** — 2013-cü ildə Azərbaycanda Azad Azərbaycan TV-nin "Vətənim yaradıcılıq birliyi" tərəfindən istehsal olunmuş qısametrajlı sənədli televiziya filmi..

## Məzmun
Film Azərbaycan SSR xalq yazıçısı Süleyman Rəhimov və onun iki övladı Şamo Rəhimov və Şamo Arifin həyatından bəhs edir.

## Təqdimatı
Filmin təqdimat mərasimi 2013-cü ilin iyun ayında Bakı şəhərində olmuşdur.

## Filmin üzərində işləyənlər
*Rejissor: Emil Babayev
*Ssenari müəllifi: Günay Novruz
*Operator: Nəsimi Babayev, Şahin Mustafayev
*Prodüser: Rinat Qurbanoğlu

## Texniki göstəriciləri
Filmin xronometrajı 44 dəqiqədir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycan filmlərinin siyahısı
*2013-cü ilin Azərbaycan filmləri
*2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Fənərbaxça PFK 2015-16 mövsümü

**Fənərbaxça PFK 2015-16 mövsümü** — Fənərbaxça İdman Klubunun futbol şöbəsinin qurulmasından sonra ümumilikdə 109-cu, milli çempionatda isə 58-ci mövsümü. 2014-15 mövsümünü 2-ci yerdə bitirən Fənərbaxça UEFA Çempionlar Liqasının 3-cü təsnifat mərhələsində iştirak edəcəkdir.

### Formalar

Klubun formalarının Adidas şirkəti istehsal edəcəkdir. Formaların bel sponsoru Ülker, şort sponsoru MNG Kargo olacaqdır.

## Transferlər


Ümumi xərc: €42.780.000


Ümumi gəlir: €19.500.000


## Heyət

:*Son yenilənmə: 20 sentyabr 2015*

## Turnirlər

### Yoldaşlıq oyunları

#### Mövsüm öncəsi yoldaşlıq oyunları

#### Mövsüm arası yoldaşlıq oyunları

### Türkiyə
#### Türkiyə çempionatı

#### Türkiyə kuboku

### Avropa
#### UEFA Çempionlar Liqası

#### UEFA Avropa Liqası

## İstinadlar
Amasiya

* Amasiya (kənd) —  İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Sərdarabad (Oktemberyan) rayonunda kənd. 
* Amasiya (Ağbaba) — Amasiya rayonununda kənd və eyni adlı rayonun mərkəzi.
* Amasiya rayonu — Qərbi Azərbaycannın (indiki Ermənistan) Ağbaba mahalı ərazisində rayon.
* Amasya ili — Türkiyədə il. Qara dəniz regionunda yerləşir. 
* Amasya — Qaradəniz Bölgəsində Türkiyənin Amasya ilinin inzibati mərkəzi. 
* Amasya sülh müqaviləsi — Səfəvi dövləti ilə Osmanlı imperatorluğu arasında sülh müqaviləsi.
* Amasyalı Bəyazid Paşa — Osmanlı sultanlığının Fetret döründə, 1413-cü ildə Sultan I Mehmed səltənətində sədrəzəm.
* Amasiya (qitə) —   20 milyon il sonra reallaşması gözlənilən bir superqitə.

## Həmçinin bax
Cənub adası (Yeni Torpaq)

**Cənub adası** — Yeni Torpaq arxipelaqına daxil olan ada, Şimal adası ilə Matoçkin Şar boğazı vastəsi ilə ayrılır. Vayqaç adasından Kara darvazası (boğaz) vastəsi ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Arxangelsk vilayəti ərazisinə daxildir. Adanın sahəsi 33,275&nbsp;km² təşkil edir. Ada Saxalin və Şimal adası kimi adalardan sonra Rusiyada sahəsinə görə üçüncüdür.

Adanın qərbində Qusinnaya Zemlya yarımadası yerləşir.

Ən hündür nöqtəsi — Pervousmotrennaya dağıdır (1291 m).

## Tarixi
Qədimdə adada məlum olmayan qəbilə yaşamışdır. Belə düşünülür ki Ust-Poluyu mədəniyyətinə aid qəbilələrdir. Alman mifologiyasında Sirtya adı ilə tanınır.

Rus mənbələrində adanı XII—XIII əsrdə Böyük Novqorod knyazlığının tacirləri tərəfindən aşkarlandığı bildirilir. Ancaq bu təstiqini tapmamışdır.

Qərb mənbələrində adaya ilk gələnlərin 1553-cü ildə Hyo Uillobi və onun ekspedisiyasının olduğu bildirilir. VI Eduard (1547–1553) Londonun "Moskva kompaniyası" adlı şirkətə Şimal keçidini aşkarlamaq məqsədilə təşkil olunan ekspedisiyası zamanı aşkarlanır.

Hollandiyalı alim Herard Merkator 1595-ci ildə tərtib etdiyi xəritədə adanı Şimal adası (Yeni Torpaq) ilə birlikdə (yarımada kimi) vahid ada kimi göstərilir.

1671-ci ildə Parisdə "Şimal ölkələrinə səyahət" məqalə dərc olunur. Bu məqalənin müəllifi Pyer-Marten de lya Martinerdir. O, 1653-cü ildə danimarkalı tacirlərin gəmisində adada olmuşdur.

Tanınmış Holland alimi Nikolaas Vitsen "Şimali və Şərqi Tatariya" (1692) kitabında I Pyotrın ada rusların hərbi limanını inşa etdirmək istədiyini yazırdı.
Adanın ilk rus araşdırmaçısı şturman Fyodor Rozmıslov olmuşdur (1768–1769).

XIX əsrin birinci yarısında adada yaşayış olmamışdır. Burada sadəcə olaraq norveçlilər və pomorlar ov və balıqçılıqla məşğul olurdular. Ada daim mübahisə predmeti idi. Rusiya imperiyası adanı öz ərazisi elan edir.

Adada aktiv məskunlaşma 1869-cu ilə təsadüf edir. Burada bir necə alman ailəsi yaşayırdı. 1877-ci ildə adada Malıe Karmakuli yaşayış məntəqəsi salındı. XIX əsrdə artıq adada alman və ruslardan ibarət olan kiçik koloniyaları vardır.

1901-ci ildə adaya rəssam Aleksandr Borisov göndərilir. O, özünə bələtçi kimi gənc alman Tıko Vilkanı bələtçi götürür. Adada 400&nbsp;km məsafədə itlərlə hərəkət edən Borisov ətraf ərazilərin şəkillərini çəkirdi. Borisov Vilkanın rəssamlıq baçarığını görərək ona müəyyən istiqamət vermişdir. 1903-cü ildə adaya Stepan Pisaxov göndərilir. O, da Vilkanı yüksək qiymətləndirir və ona fırça və karandaş hədiyyə edir.

1909-cu ildə Vladimir Aleksandroviç Rusanov Tıko Vilkla birlikdə təşkil olunan qütb ekspedisiyası zamanı bütün Yeni Torpaq arxipelaqını tətqiq etmiş və onun dəqiq kartoqrafik xəritəsinin tərtib etmişdir

1911-ci ildə adaya təşkil edilən ekspedisiya zamanı heç bir xəritədə göstərilməyən rus yaşayış məntəqəsi aşkarlanır. Çornıy Nos burnunda akşarlanan ərazidə 13 insana məxsus sümüklər tapılmışdır. Yaşayış məntəqəsi boyunca insan kəllələrinə və sümüklərinə rart gəlinirdi. Qəbirstanlıqda olan qəbirlər uçub dağılmış və yazılar silinmişdi.

## İstinadlar
Düzkənd

* Düzkənd (Amasiya) — əvvəllər Amasiya rayonunda, hazırda isə Ermənistanın Şirak mərzində kənd.
* Düzkənd rayonu — Şörəyel mahalında rayon.
* Düzkənd (Şörəyel) — Şörəyel mahalının Düzkənd rayonunda kənd.
* Düzkənd (Talin) — Talin rayonunda kənd.
* **Düzkənd** — Sərdarabad rayonunda kənd.
* Düzkənd (Mahnişan) — İranın Zəncan ostanı, Mahnişan şəhristanında kənd.
Düzkənd (Amasiya)

**Düzkənd** (1991-ci ildən **Alvar**) — Ermənistanın Şirak mərzinin Amasiya bələdiyyəsində yerləşən kənd. Tarixən Qars vilayətinin Qars qəzasına, 1930–1995-ci illərdə isə Amasiya rayonuna tabe olmuşdur.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km şimalda, Arpaçayın sağ sahilində yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Amasiya rayonunda tarixən Düzkənd adında iki kənd olmuşdur: Böyük Düzkənd, Kiçik Düzkənd. XIX əsrin əvəllərində Böyük Düzkənd və Kiçik Düzkənd kəndləri birləşdirilərək Düzkənd kəndi kimi rəsmiləşdirilmişdir.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "düzən, çöl, düzənlik", "eniş, yoxuşu, çuxuru olmayan yer" mənasında işlənən düz sözü ilə qədim türk dilində "yaşayış yeri, şəhər" mənasında işlənən kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Ermənistan prezidentinin 19aprel 1991-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib "Alvar" qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Erməni mənbələrində kənddə qarapapaqların yaşadığı göstərilir. Kənddə 1886-cı ildə 348 nəfər, 1897-ci ildə 520 nəfər, 1908-ci ildə 636 nəfər, 1914-cü ildə 722 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1916-cı ildən başlayaraq azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar ata-baba yurdlarına dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 359 nəfər, 1926-cı ildə 402 nəfər, 1931-ci ildə 468 nəfər, 1970-ci ildə 516 nəfər, 1987-ci ildə 580 nəfər yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr-dekabr, 1989-cu ilin yanvar aylarında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. 1988-ci ildə əhalisi tamamilə Azərbaycana qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır. Arpaçayın sahilində düzənlikdə yerləşdiyinə görə Düzkənd adını almışdır.

## İstinadlar
Frunzik Mkrtçyan

**Frunzik Mkrtçyan** (, ; ) — erməni əsilli SSRİ aktyoru.

## Filmoqrafiya
#Otuz üç (film, 1965)
#Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları (film, 1966)
#İyirmialtılar (film, 1966)
#Qəm yemə! (1969)
#Mimino (film, 1977)
#Əlibaba və qırx quldur (film, 1979)
#Bağlı qapı (film, 1981)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Frunzik Mkrtçyan haqqında məlumat  — imyerevan.com saytında.
* 
*
Con Qrin

**Con Maykl Qrin** (; ) — ABŞ yazıçısı, videobloqqeri, prodüseri, aktyoru və redaktoru. İlk əsəri "Alyaskanın axtarışında" romanıdır. "Eyni ulduzun altında" romanı isə müəllifin ən yaxşı romanı hesab olunur.

## Biblioqrafiya
### Kitabları
* Alyaskanın axtarışında (; 2005) (ISBN 0-525-47506-0)
* Ketrinlərin bərəkəti (; 2006) (ISBN 0-525-47688-1) 
* Qar yağsın: Üç bayram sevgi hekayəsi (; 2008) – Morin Conson və Loren Mirekl ilə (ISBN 0-142-41214-7)
* Kağız şəhərlər (; 2008) (ISBN 978-0142414934)
* Vill Qreyson, Vill Qreyson (; 2010) – Devid Levitan ilə (ISBN 0-525-42158-0)
* Eyni ulduzun altında (; 2012) (ISBN 0-525-47881-7)

### Qısa hekayələri
* Karolaynı sevməyinin təxmini qiyməti (; 2006)
* Böyük Amerikan Morp (; 2007)
* "Qəribə qik" (; 2009)
* Səbəblər (; 2011)
* ''Çağıran kimi iki dəfə və digər qısa hekayələr'' (; 2011)

## Mükafatları və nəmizədləri

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* Con Qrin Konqres Kitabxanasının kataloqunda

## İstinadlar
Qrayam

**Qrayam** () — Hayda-Quai arxipelaqına daxil olan adadır (Daha çox Karaleva Şarlotta adaları kimi tanınır)

## Coğrafiyası
Ada Britaniya Kolumbiyası ərazisinə daxildir. Sahəsi 6 361 km² təşkil edir. Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 101-ci, Kanadada isə 22-ci yeri tutur. Sahil xətdinin uzunluğu 1106 km təşkil edir. Arxipelaqın şimalında yerləşir. Cənubda yerləşən Morsbi adasından Kartrayt boğazı ilə ayrılır. Qərbdə Sakit okean, şimalda Dikson-Entrans boğazı və şərqdə isə Hekate boğazı onun sahillərini yuyur. Şimal-şərqdə Rouz-Poynt, şimal-qərbdə Noks burnu yerləşir

İqlimi çox rütubətlidir. Adanın qərbi dağlıqdır. Şimal-şərqi isə nisbətən alçaqdır. Adanın şimal-şərqində vilayət əhəmiyyət daşıyam Naykun parkı vardır.

## Tarixi
Ada ilk dəfə ispan dənizçisi X. Peres 1774-cü ildə kəşf edir. 1853-cü ildə Ceyms Çarlz Prevo tərəfindən lord Ceyms Qrexemin şərəfinə adlandırılıb. Arxioloji araşdırmalar nəticəsində adanın köklü əhalisi Haydadır. Onlar 6–8 min il öncə yaşamışlar. Hazırda Haydalar kompakt şəkildə Masset qəsəbəsində adanın cənubunda yaşayır.

## İstinadlar
Samar

**Samar adası** () — Filippin arxipelaqının mərkəzində yerləşir. Adanın sahəsi 12 849,4 km² təşkil edir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə ispaniyalı dənizçi Rui Lopes de Vilyalobos () tərəfindən 1543-cü ildə kəşf edilir.

## Əhalisi
Adanın ən iri şəhəri Kalbayoqdur. Ada inzibati cəhətdən Samar (733,377 nəf), Şimali Samar (589,013 nəf) və Şərqi Samar (428 877 nəf) cilayətlərinə bölünür. Ümumi əhalisi 1,751,267 nəfər təşkil edir. Ada əhalisinin böyük əksəriyyəti Visayyalılardır.

## İqtisadiyyat
Adanın iqtisadiyatının əsasını yeyinti, dağ mədən və meşə sənayeləri təşkil edir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, quşçuluq və heyvandarlıqla məşğul olurlar. Burada Banan, Kofe, Sitrus meyvələri Manqo, Kakao, Abaka, Şəkərqamışı və Düyü yetişdirilir. Üstəlik öküzlər, keçi, donuz, ördək və toyuq saxlanılır. Balıqçılıqda isə sardina və tunes balığı bəslənilir.

## İstinadlar
Sevgi, sevgi, sevgi (film, 1989)

**"Sevgi, sevgi, sevgi"** () — Rejissor Babbara Subxaşanın öz ssenarisi əsasında çəkdiyi və 4 avqust 1989-cu ildə ekranlara çıxan filmdir.

## Film haqqında
Gənc Amit sadə taksi sürücüsünün oğlu olsa da ədalətli, qoçaq, cəsarətli, dürüst, səmimi və mehriban oğlandır. O, olduqca nüfuzlu bir kollecdə təhsil alır, elm onun üçün çox maraqlıdır. Kollecdə Amit ilə birlikdə gözəl bir qız da oxuyur. Bu, hörmətli biznesmenin qızı Rimadır. Amit və Rima bir-birlərini sevirlər. Rimanı mafiya başçısının oğulu Viki də sevir. O, bu iki gəncə mane olur. Viki hamının gözü qarşısında Amitin velosipedini sındırır. Amit isə bir söz demədən geri qayıdır. Günlərin bir günü Viki Rimaya deyir: "Sən ya mənim olacaqsan, ya heç kimin". Bu sözləri eşidən Amit Vikini öldürür. Vikinin atası Amitdən oğlunun qisasını almaq istəyir. Amma bunu bacarmır. Filmin sonunda Amit ilə Rima evlənir.

## Film üzərində işləyənlər

### Filmin heyəti
* Rejissor — Babbar Subxaş
* Prodüser — Babbar Subxaş
* Ssenari müəllifi — Babbar Subxaş
* Bəstəkar — Bappi Laxiri

### Rollarda
* Əmir Xan — Amit
* Cuhi Çavla — Rima
* Gülşən Qrover — Viki
* Dalip Tahil — Amitin atası
* Raza Murad — Vikinin atası
* Om Şivpuri — Rimanın atası

## Xarici keçidlər
* Sevgi, Sevgi, Sevgi filmi izlə (ingilis dilində)
* Sevgi, Sevgi, Sevgi filmi izlə (rus dilində)
Sari ocaq

**Sarı Ocaq** — İranın Şimali Xorasan ostanının kəndlərindən biri. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, kəndinin əhalisi 800 nəfər və 100 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Xorasan türklərindən ibarətdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xorasan türkləri
Subliminal mesaj

**Subliminal mesaj** və ya **şüuraltı mesaj** — başqa bir obyektin içinə basdırılmış olan bir işarə və ya mesajdır və normal insan qəbulu limitlərinin altında qalmaq, o anda fərq edilməmək üzrə nəzərdə tutulmuşdur. Subliminal mesajlar insanın şüurlu diqqəti tərəfindən fərq edilə bilməzlər, ancaq bu mesajlarda insanın şüuraltına təsir irəli sürülməkdədir. Subliminal texnikalar reklamçılıq və təbliğat sahələrində tez-tez istifadə edilir. Seriallarda və ya filmlərdə xarakterlərin içdiyi içki markaları, paltarları subliminal mesaj nümunələrindəndir. Bu texnikaların məqsədləri, təsiri, istifadə sıxlığı və rəqabət kimi mövzularda əxlaqa uyğunluğu mövzuları mübahisəlidir. Marka və məhsulların marketinqində cəmiyyətin maraq, ehtiyac və qəbulunu dəyişdirməyə qədər bir çox mövzuda istifadə edilməkdədir. Bir adamı, təşkilatı və ya məhsulu pis göstərmək üçün o şey ilə pis olan bir obyektin eyni temada işlənməsi subliminal mesajın ən məşhur istifadə edilmə şəklidir.Bu ana qədər aparılan çoxsaylı çalışmalara baxmayaraq hələ də bu mesajlar intellektual səviyyəsi və düşüncə qabiliyyəti çox yüksək insanlar tərəfindən belə ilk baxışda 100 % anlaşılmır.Bu da toplumlarımızı istiqamətləndirici reklamlara qarşı müdafiəsiz qoyur.
Göl bölgəsi

**Göl bölgəsi**() — eyni zamanda The Lakes adı ilə tanınan, Şimal-qərbi İngiltərədə yerləşən dağlıq bölgə. Bölgənin böyük bir hissəsi 1951-ci ildə Göl Bölgəsi Milli Parkına çevrilmişdir. İngiltərənin ən yüksək zirvəsi olan Skofel Payk də burada yerləşir.
Sultanabad

* Sultanabad (Ağbaba) — Ağbaba mahalının Amasiya rayonunda kənd.
* Sultanabad (Talin) — Talin rayonunda kənd.
* Sultanabad (Bicar)
* Sultanabad-i Ağziyarət (Çaroymaq) —
* Sultanabad-i Dərəviran (Bicar)

## Həmçinin bax
* Soltanabad
İbiş

**İbiş** — kişi adı.

* İbiş Məmmədov — 20 Yanvar şəhidi

**Yaşayış məntəqələri**
* Təzə İbiş — qədim Azərbaycan (türk) torpağı. Hal-hazırda Ermənistan ərazisindədir.
* Köhnə İbiş — 1920-ci ildə SSRİ-Türkiyə sərhədləri dəqiqləşdirilərkən Ağbaba mahalının Türkiyə ərazisində qalmış kəndi.

## Həmçinin bax
*İbişov
Başköy

**Yaşayış məntəqələri**
;Türkiyə 
*Başköy (Doğubayazit) — Ağrı ilinin Doğubayazit ilçəsində kənd.
*Başköy (Alanya) — Antalya ilinin Alanya ilçəsində kənd.

;Gürcüstan

*Başköy (Barmaqsız) - Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasıda, indi Gürcüstanda, Aşağı Kartli diyarının Barmaqsız bələdiyyəsində kənd 

;Ermənistan 
*Başköy (Şörəyel) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Artik rayonunda kənd. 
*Başköy (Ağbaba) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Qızıl Qoç rayonunda kənd.

;Moldova
*Başköy (Qaqauz Yeri) — Moldovanın Qaqaziya muxtariyyətində kənd.

## Həmçinin bax
*Başkənd
Korbulaq

* Korbulaq (Abaran) — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Alagöz (Araqadz) rayonunda kənd
* Korbulaq (Ağbaba) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki. Qızılqoç (Qukasyan) rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Korcabulaq — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
* Korcabulaq (bulaq) — Laçın rayonunun Quşçu kəndində bulaq.
Xatia Buniatişvili

**Xatia Buniatişvili** () — gürcü pianoçu.

## Bioqrafiya
21 iyun 1987-ci ildə Tbilisi şəhərində anadan olub.

Üç yaşı olarkən anasının rəhbərliyi altında böyük bacısı ilə birlikdə pianoda ifa etməyi öyrənməyə başlayıb. Altı yaşında olarkən kamera orkestri ilə Tbilisidə ilk konsertini verib. On yaşında Lüksemburq, Monako, İtaliya, Avstriya, Danimarka, Rusiya, Ukrayna, Ermənistan, İsrail, ABŞ, Fransa, Almaniya, Belçika, Niderland, İsveçrədə konsertlərlə çıxış etməyə dəvət olunub.

Buniatişvili Tbilisi orta musiqi məktəbini bitirib. 2004-cü ildə Tbilisi dövlət konservatoriyasına daxil olub. Təhsilini Tengiz Amirecibinin rəhbərliyi altında alıb. Xatiya 2003-cü ildə konservatoriyanın tələbəsi olarkən, Kiyevdə gənc pianoçuların Beynəlxalq müsabiqəsində Horoviç adına, həmçinin Yelizaveta Leonskayanın təsisçisi olduğu, birinci gənc gürcü musiqiçilərinə dəstək müsabiqəsində xüsusi mükafat alıb.

2010-cu ildə Xatiya *Borletti-Buitoni Trust Award* mükafatının laureatı olub, 2012-ci ildə isə *Echo Awards Klassik* - ilin ən yaxşı debütantı adına layiq görülmüşdür.

Xatia Buniatişvili beş dildə sərbəst danışa bilir, hazırda Fransanın paytaxtı olan Paris şəhərində yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xatia Buniatişvilinin rəsmi saytı
* Rəsmi Facebook səhifəsi
* Biographie, Debüt-CD und Photos der Pianistin in cosmopolis.ch
WWE 2K

**WWE 2K** hazırda Vizual Concepts tərəfindən hazırlanmış peşəkar güləş videooyun seriyası və Yuke və 2K Sports tərəfindən nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar
Skofel Payk

**Skofel Payk** — 978 metr hündürlüyü ilə İngiltərənin ən hündür zirvəsidir. Bu dağ Göl Bölgəsi Milli Parkında yerləşir.
Müqəddəs Qriqor Lusaroviç Kilsəsi

**Müqəddəs Qriqor Lusaroviç Kilsəsi** — 1997–2001-ci illərdə tikilmiş kilsə. Erməni Qriqorian Kilsəsinə bağlı olan bu kilsə Müqəddəs Qriqor Lusaroviçin şərəfinə İrəvanda tikilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Paris-Dofin Universiteti

**Paris-Dofin Universiteti** () — Fransa Respublikasının paytaxtı Paris şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi;

## Tarixi
Paris-Dofin Universiteti 1968-ci ildə Paris Universitetində keçirilən islahatlar nəticəsində təsis olunmuşdur.

## Məkanı
Hazırda bu universitet Parisin qərbində, NATO-nun keçmiş qərərgahında yerləşir.

## Tərkibi
Universitetin tərkibinə Maliyyə İnstitutu və Riyazi Tədqiqatlar Mərkəzi daxildir. Universitetdə əsas diqqət tətbiqi riyaziyyat, informatika və idarəçilik sahələrində tədqiqatların inkişafına ayrılır.

## Kontingenti
Burada 10 min tələbə təhsil alır və təxmini 365 müəllim çalışır.

## Reytinqi
Paris-Dofin Universiteti iqtisadiyyat və 60 istiqamətdə idarəetmə sahəsində ən yaxşı ali təhsil müəssisələrindən biridir.

## Tədris
Universitetin Fransanın özəl və dövlət şirkətləri ilə sıx əlaqələri burada müəssisələrin maliyyələşməsi, maliyyə menecmenti, dövlət və bələdiyyə maliyyələri kimi fənlərin yüksək səviyyədə tədris olunmasına imkan yaradır. Bu fənlərin müəllimləri universitetin 23 tədqiqi mərkəzlərində fəal şəkildə araşdırmalar aparırlar.

## Magistr proqramı
Universitetdə maliyyə, bank işi və sığortalama üzrə magistr proqramları çox məşhurdular. Magistr proqramına əsas iqtisadi anlayışlar (marko və mikro iqtisadiyyat, təhlilin kəmiyyət üsulları) və həmçinin xüsusi fənlər (maliyyə təhlili, bank texnologiyaları və məhsulları, maliyyə idarəçiliyi, beynəlxalq maliyyələr və s.) daxildir.

## Xarici əlaqələri
Universitet dünyanın təxminən 90 ali təhsil müəssisələri ilə saziş bağlayıb.

## Maraqlı faktlar
1994-cü ildə universitetin professoru Pyer Lui Lion "Filds medalı"na layiq görülmüşdü.

## Şəkilləri

Cour dauphine-premiere neige 2010.jpg|
Dauphine concrete pillars in spring.jpg|
Université Paris-Dauphine.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Leyte

**Leyte adası** () — Filippin arxipelaqının mərkəzində, Mindanao adası adasından şimalda yerləşir. Əhalisi — 2 188 295 nəfərdir (2010).

## Coğrafiya
Adanın uzunluğu (şimaldan cənuba) — 183&nbsp;km, sahəsi — 7367,6&nbsp;km² təşkil edir. Mərkəzdə və qərbdə alçaq dağlar yerləşir. Burada vulkan məşəlli Lobi dağı vardır (1349 m). Subekvatorial iqlimə malik olaraq, il ərzində 2000&nbsp;mm yağıntı düşür. Ərazidə Musson meşələri geniş yayılmışdır. Maxaqnao-Volkano və Kuipnit-Balinsasayo parkları vardır.

## Tarixi
Ada yaxınlığında dünya tarixində İkinci Dünya müharibəsinin Yaponiya və ABŞ hərbi donanmaları arasında ən qanlı dəniz döyüşü baş vermişdir. 8 noyabr 2013-ci ildə adaya «Xayan tayfunu» böyük zərbə vurub.

## Əhalisi
Ada iki vilayətə bolünür: Leyte (1 789 158 nəf.) və Cənubi Leyte (399 137 nəf.). Əsas şəhər və limanı Taklobandır. Adada kakos palması, şəkərqamışı, abaki və qarğıdalı yetişdirilir. 
## İstinadlar