Musok

thumb|Mudan ritual zamanı
**Musok** () və ya **Muqyo** () — Koreyada xalq dini. Xarici mənbələrdə bəzən **Koreya şamanizmi** () adlanır.

*Mu* () adlanan rəhiblər (və ya şamanlar) ruhlar və insanlar arasında vasitəçiliklə məşğuldur. Onlar təbiət ruhlarına, yerli ruhlarına, əcdadların ruhlarına və s. ibadət edirlər. *Mu* üçün fərqli sözlər işlənilə bilər (*mudan*, *paksu* və s.).

## Adı

Koreya dilində bu din *musok*, *muqyo* və ya *mu*  adlanır. *Musok* sözünü ilk dəfə işlədən Buddist folklorist İ Nın Hua () idi. Baxmayaraq ki, Yapon işğalı dövründə bu söz təhqiredici idi, hazırda o həm ümumiyyətlə Koreyalılar, həm də araşdırmaçılar arasında çox işlənilir.

Bu dinin rəhibləri *mu* () adlanır. XIX əsrdən başlayaraq onlar ingilisdilli mənbələrində şaman, *Musok* dini isə Koreya şamanizmi adlanır.

## İnancları
thumb|Kəndin yanında iki çansın (1906)
*Musok* politeist dindir. Fövqəltəbii varlıqlar *kuişin* () adlanır. Onlardan formalaşan vahid bir panteon mövcud deyil. Hər bir rəhibin (şamanın) özünəməxsus ayrı panteonu ola bilər.

Bu varlıqlar arasında *kaşin* ( - ev tanrıları) var. Onlar evin müxtəlif yerlərində yaşayıb, onun sakinlərinin sülhü, rifahı və uzunömürlüyü üçün məsuldur. Bundan başqa, kəndlərin ənənəvi olaraq, *çansın* () adlı taxta (bəzən isə daş) sütunları olur. Onlar kəndi şər ruhlardan qoruyan iki generalı təcəssüm edirlər.

## Tarixi

*Musok* dininin mənşələrini müəyyən etmək çətindir. Bunun səbəblərindən biri odur ki, onun ənənələri şifahi şəkildə ötürülürdü.

Bəzi tarixçilər iddia edir ki, *Musok* dininin mənşəyi Şimali Asiyanın "şamanist" ənənələrindən gəlir. O, Konfutsiçiliyin (e.ə. I əsr) və Buddizmin (b.e. IV əsri) Koreyaya gəlməsindən, və Daosizmin Koreyaya təsirindən (gec Koquryo dövrü) əvvəl mövcud idi. Vaxt keçdikcə, Konfutsiçiliyin, Buddizmin, Daosizmin və Xristianlığın cəhətləri *Musok* dininə təsir etmişdi.

Çoson dövründə Neokonfutsiçilik dövlətin baş ideologiyası olmuşdu. O zaman *Musok* rəhibləri (şamanları) onların müalicəvi gücləri üçün tanınırdı. Həstəlikləri müalicə etmək bacarmadıqları zamanı isə, onlar bəzən cəzalandırılırdı. Yapon işğalı dövründə də *Musok* həmçinin təzyiq altında idi. 1945-ci ilin avqustun 15-də Koreya yarımadası azad olub. Şimali Koreyada dövlətin təyziqi altında *Musok* az qala yox olub. Cənubi Koreyada da Pak Çon Hi və ondan əvvəl Li Sın Man *Musok* dininə qarşı idilər. 1979-cu ildə baş verən Pak Çon Hinin qətli açıq təqibə son qoymuşdu.

1970-ci illərdən başlayaraq, *Musok* dininin Koreyanın qədim ənənəsi olduğu haqqında fikir bir sıra təhsilli Cənubi Koreyalı tərəfindən qəbul olunmuşdu. 1962-ci ildə qəbul olunmuş Mədəni Sərvət Müdafiəsi haqqında qanun bəzi folklorşünaslar tərəfindən *mudan* ənənələrini qorumaq üçün işlənilirdi.

## Demoqrafiya
left|thumb|''Paksu'' və ya kişi ''mudan'' ritual zamanı. Cənubi Koreya.
*Mudan* sözü həm qadınlar, həm də kişilər üçün işlənilir. Lakin, onların çoxu qadın olur. Kişi "şamanlar" üçün *paksu* () anlayışı var.

1983-cü ildə mudan birliklərinin 43000 üzvü var idi. XXI əsrin başlanğıcında Srafatinin saydığına görə, *mudan* sayı 200000-dən çox idi. Lakin, o həmçinin yazırdı ki, dəqiq rəqəmi müəyyən etmək çətindir. 2007-ci ildə 300000 iddiası yayımlanmışdı, amma o həmçinin şübhələr yaradır. Özəlliklə Seulda və Cecu adasında onların sayı böyük olduğu qeyd olunur.

Qeyri-koreyalı da *mudan* ola bilər, amma onların sayı çox azdır. Məsələn, 2007-ci ildə alman olan bir *mudan* haqqında sənədli film buraxılmışdı.

## Həmçinin bax

* Çin xalq dini
* Şintoizm
* Şamanizm
* Totemizm
* Animizm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* CHILSUNG SHAMAN TV