open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zahid Kərimov

**Kərimov Zahid Hacıbala oğlu** () — Azərbaycan alimi. Professor, texnika elmləri doktoru. Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi.

## Həyatı və Elmi fəaliyyəti
Zahid Kərimov 13 yanvar 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1959-cu ildə Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1959–1960 — AZ. SSR EA Energetika institutu, Mühəndis.

1960–2011 — Əzizbəyov adına Neft və Kimya institutu (AZİNKİ)-də fəaliyyət

1960–1961 — AZİNKİ-nin "Nəzəri mexanika kafedrası". Assistent.

1961–1964 – AZİNKİ-də Aspirant.

1965–1965 — AZİNKİ-nin "Nəzəri mexanika kafedrası". Assistent.

1965–1966 — AZİNKİ-nin "Nəzəri mexanika kafedrası". Baş müəllim.

1966–1968 — AZİNKİ-nin "Nəzəri mexanika kafedrası". Dosent.

1969–1971 — AZİNKİ-nin "Neft-mexaika fakültəsi"-nin dekanı.

1969–1970 -AZİNKİ-nin "Nəzəri mexanika kafedrası". Professor.

1970–2011-AZİNKİ-nin "Maşın hissələri və yükqaldırıcı maşınlar". Kafedra müdiri, professor.

**Elmi tədqiqatları:**

* Neft-qaz-mədən əməliyyatlarında dinamika problemləri.

* Termo-özlü elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi.

* Neft-qaz mədən avadanlıqlarının dinamikası, möhkəmliyi və optimal layihələndirilməsi.

* Tətbiqi mexanika.

**Elmi kadr hazırlığı:**

3 – elmlər doktoru və 30 – elmlər namizədi hazırlamışdır.

**Konfranslarda iştirak:**

Beynəlxalq elmi konfrans, simpoziumlarda məruzələrlə çıxış etmiş, Azərbaycan elmini ümumdünya konqress, konfranslarında, o cümlədən Böyük Britaniya, Almaniya, Polşa, Rumıniya, Macarıstan, Rusiya, Ukrayna, Gürcüstan və digər ölkələrdə təmsil etmişdir.

**Seçilmiş elmi əsərləri:**
* Динамические расчеты бурильной колонны. 1970, Москва, изд Недра, 160 стр.

* Термо-вязко-упругость и пластичность в нефтепромысловой практике. 1973, Москва, изд Недра, 280 стр.
* Автоматизированные проектирование конструкции . изд Машиностроение, 1985, 224 стр.
* Теория колебаний в нефтепромысловом деле . 2005 Москва — Ижевск, Институт компьютерных исследований, 364 стр.
* Maşın hissələri. Ali texniki məktəblər üçün dərslik. 1999, Bakı maarif.1999. 396 səh.
* Maşın hissələrinin uzunömürlüyüyü. Ali texniki məktəbləri üçün dərs vəsaiti.1999, Bakı, Elm nəş, 133 səh.
* Maşın hissələri və yükqaldırıcı-nəqledici maşınlar.2002, Bakı, maarif nəşriyyatı, 596 səh.
* Maşın hissələrindən kurs layihəsi.1983, Bakı, maarif nəşriyyatı, 320 səh.
* Geodinamika,2007, Azərnəşr, 158 səh.
* Rəqslər nəzəriyyəsi. 1981, Bakı, maarif nəşriyyatı.

250 elmi əsərin, o cümlədən 17 monoqrafiya, 215 elmi məqalə, 14 ixtira və 1 elmi kəşfin müəllifidir.

## Mükafatları
1. Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi;

2."Şöhrət" ordeni — 14.12.2000;

3. SSSR-nin "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni;

4. SSSR-nin Qaz sənayesi Nazirliyinin əlaçısı;

5. SSSR-nin neft və kimya maşınqayırması Nazirliyinin əlaçısı;

## İstinadlar
Səkinə Əliyeva (şərabçı)

**Səkinə Əli qızı Əliyeva** () — Sovet Azərbaycanı şərabçısı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, "Lenin" ordeni ilə "Oraq və çəkic" medalı laureatı (1949).

## Həyatı
Səkinə Əliyeva 1910-cu ildə Rusiya imperiyasının İrəvan quberniyasının İrəvan şəhərində anadan olmuşdur.

1944–1950-ci ildə Kirovabad şəhərində yerləşən Nizami adına üzümçülük sovxozundə əvvəlcə fəhlə, daha sonra isə briqada rəhbəri kimi çalışmışdır. O, 1948-ci ildə 10.1 hektar suvarılan üzüm sahəsinin hər hektarından 168.7 sentner üzüm məhsulu almışdır. Bu o dövr üçün böyük məhsuldarlıq göstəricisi hesab edilirdi. 5 oktyabr 1948-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin Rəyasəy Heyətinin qərarına əsasında 1948-ci ildəki göstəricilərinə görə Əliyev Səkinə Əli qızına Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdir. Həmin ildə ona həmçinin "Lenin" ordeni ilə "Oraq və çəkic" medalı ilə də təltif edilmişdir.

1944-cü ildən Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1950-ci ildə Azərbaycan SSR-ın Kirovabad (indiki Gəncə) şəhərində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Ermənistan azərbaycanlıları

## İstinadlar

## Mənbə
*
Milli Nevrologiya və Neyrocərrahiyyə Xəstəxanası

**Milli Nevrologiya və Neyrocərrahiyyə Xəstəxanası** — Londonun Kraliça Meydanı ərazisində yerləşən nevroloji xəstəxana. UCLH () hissələrindən biridir. İngiltərədə sırf sinir sistemi xəstəliklərinin müalicəsinə həsr olunmuş ilk xəstəxanadır. O, London Universitet Kolleci (UCL) ilə sıx bağlıdır və eyni sahənin UCL Nevrologiya İnstitutu ilə müştərək nevrologiya tədqiqatları üçün əsas mərkəzdir.

## Tarixi
Xəstəxana 1859-cu ildə İohanna Çandler tərəfindən Kraliça Meydanında **İflic və Epileptiklər üçün Milli Xəstəxana** olaraq təsis edilmişdir. Xəstəxana 1880-ci illərin əvvəllərində tamamilə yenidən quruldu: Şərq Qanadı 1881-ci ildə Şahzadə Yelena tərəfindən, Qərb Qanadı isə 1885-ci ildə VII Eduard tərəfindən yenidən açıldı. 1904-cü ildə o, **İflic və Epilepsiya Xəstələrinə Yardım və Müalicə Milli Xəstəxanası** adlandırıldı.

## Xidmət
Xəstəxanada 244 stasionar çarpayı və doqquz əməliyyat otağı (iki angioqrafiya əməliyyat otağı daxil olmaqla) mövcuddur.

## İstinadlar
Tabita Stivens

**Tabitha Stevens** () — amerikalı pornoqrafik aktrisa. 2007-ci ildə o, AVN Şöhrət mükafatı siyahısına daxil edilib.

## Karyerası
Stivens 1995-ci ilin yayında erotik ifaçı Racquel Darrian ilə idman zalında görüşdükdən sonra 25 yaşında böyüklər üçün əyləncə sənayesinə qoşuldu. O, əvvəlcə böyüklər üçün Cheri və Hustler jurnalları üçün yayılan fotoşəkillərdə model kimi cıxış etməyə başladı. O, o vaxt evli idi, lakin böyüklər üçün əyləncə sənayesinə girdikdən qısa müddət sonra ərindən boşandı. Onun ilk səhnəsi Vivid Entertainment şirkətinə məxsus olan Rolling Thunder filmində səhnə yoldaşı Bobby Vitale ilə oldu.

### Əsas media çıxışları
Stevens The Howard Stern Show-da 25 dəfədən çox çıxış edib həmçinin Dr. 90210-un beş mövsümündə də çıxış edib. O, bir cox televiziya seriallarında da müxtəlif rollarda çəkilib. SAG kartına malikdir və həmçinin Capcom-un Street Fighter və bir sıra SEGA TV reklamları üçün kommersiya işləri görüb.

## Şəxsi həyatı
Stivens 1997-ci ildə porno prodüser və keçmiş mafioz Kenni Qallodan boşandıqdan sonra Onların bu qısa müddətli evlili Cerri Springer Şousunun "Mən Porno Ulduzla Evləndim!" adlı epizodu daxil idi. 17 mart 2007-ci ildə o, Yutada istehsalat studiyası olan porno prodüser və rejissor Qari Orona ilə evləndi. Stivensin plastik əməliyyata təxminən 200.000 dollar xərclədiyi bildirilir. Orijinal veb saytında o, özünü "plastik cərrahiyyə həvəskarı" kimi təsvir edir və keçirdiyi bir çox prosedurların siyahısını təqdim edib:
* 6 döş implantasiyası əməliyyatı
* 3 burun əməliyyatı
* 2 yanaq implantasiyası əməliyyatı
* 1 burun altına implant
* 1 çənə implantı
* Tez-tez botoks müalicəsi
* Dodaqlarına restalin enjeksiyonları
* Təbəssüm xəttlərində Restalyne inyeksiyaları
* Anal ağartma

## İstinadlar
İranə Tağızadə

**İranə Tofiq qızı Tağızadə** () — Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının rejissoru.

## Həyatı
İranə Tağızadə 7 may 1957-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1976–1981-ci illərdə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram rejissoru fakültəsində təhsil alıb. İranə Tağızadə 1984-cü ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrında çalışıb.
### Ölümü
9 aprel 2023-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. 10 aprel 2023-cü ildə Ümumşəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

### Ailəsi
Tofiq Tağızadənin qızıdır. Firdovsi Atakişiyevin həyat yoldaşıdır.

## Fəaliyyəti

### Quruluş verdiyi tamaşalar
Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrında F. Dostoyevskinin "Karamazov qardaşları", U. Şekspirin "On ikinci gecə", T. Uilyamsın "Arzu tramvayı", Elçinin "Artistin taleyi", "Teleskop, ya yuxuda və reallıqda uçuşlar", M. Kamolettinin "Ah, bu Anna", A. Puşkinin "Çar Soltanın nağılı", R. Şartın "Mənim arvadımın adı Morisdir" və s. bu kimi tamaşalara quruluş verib. Onun Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında hazırladığı Elçinin "Sənətkarın taleyi" quruluşu tamaşaçılar tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb.

Yaradıcılığı haqqında Elçin qələmə aldığı nekroloqda yazır:

## Təltifləri
Teatr sahəsindəki xidmətlərinə görə o, 2008-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi, 2013-cü ildə Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 30 aprel 2014 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018 10 may 2019

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü idi.

## İstinadlar
Avropa Nevrologiya Akademiyası

**Avropa Nevrologiya Akademiyası** (EAN) Avropada nevroloqları bir araya gətirən və onlara dəstək verən qeyri-kommersiya təşkilatıdır. Hazırda 47 Avropa milli nevrologiya assosiasiyası ilə birlikdə 2300 nəfər qeydiyyatdan keçmiş EAN üzvüdür. Beləliklə, təşkilat 45.000-dən artıq Avropa nevroloqunu təmsil edir.

EAN keçmiş Avropa Nevroloji Cəmiyyətlər Federasiyası (EFNS) və Avropa Nevroloji Cəmiyyəti (ENS) tərəfindən 2014-cü ilin iyun ayında Avropa Nevrologiya Birgə Konqresi zamanı yaradılmışdır. Akademiyanın hazırkı rəhbəri professor Paul Bundur.

## İstinadlar
Şu Takada

– Yaponiya fotomodeli. "LesPros Entertainment" ilə əməkdaşlıq edir.

## Həyatı və karyerası
Şu Takada 23 sentyabr 1991-ci ildə Hokkaydo prefekturasının Ebetsu şəhərində anadan olmuşdur. O, erməniəsillidir. Belə ki, onun babası Ermənistandandır. Takadanın böyük qardaşı və bacısı var.

Takada modellik karyerasına 16 yaşında başlamışdır. 20 yaşında Tokioya köçərək burada modellik karyerasına davam etdirmək qərarına gəlmişdir və "Mina" jurnalının daimi modeli olmuşdur. "Mina" jurnalının Tayvan, Çin və Honkonq versiyalarında da yer almışdır. 9 dekabr 2022-ci ildə evləndiyini açıqlamışdır.

## Çıxış etdiyi jurnallar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* LePros Entertainment profili
Coşua Bassett

**Joshua Taylor Bassett** () — amerikalı aktyor və müğənni.

## Həyatı
Bassett Kaliforniyada, valideynləri Taylor və Lauranın ailəsində anadan olub böyüdü. Beş bacısı var və evdə təhsil alıb.

## Filmoqrafiya
* 2017: *[[Lethal Weapon (TV series)|Lethal Weapon]]*
* 2018:	*[[Game Shakers]]*
* 2018:	*[[Dirty John (TV series)|Dirty John]]*
* 2018: *[[Stuck in the Middle (TV series)|Stuck in the Middle]]*
* 2019: *[[Grey's Anatomy]]*
* 2019-2023: *[[High School Musical|High School Musical: The Musical: The Series]]*
* 2021: *Limbo*
* 2021: *A Night With Joshua Bassett*
* 2022: *[[Better Nate Than Ever (film)|Better Nate Than Ever]]*
* 2022: *[[Night at the Museum: Kahmunrah Rises Again]]*

## Diskoqrafiya
* *Joshua Bassett* (2021)
* *Crisis / Secret / Set Me Free* (2021)
* *Sad Songs in a Hotel Room* (2022)
* *Different* (2022)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Adil Gəray (Krım xanı)

**Adil Gəray** — 1666–1671-ci illər arasında hökmdarlıq etmiş Krım xanı.

## Həyatı

## Hakimiyyəti

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
Ato, Kaz və Nik

**Ato, Kaz və Nik** və ya **Sferiklər** – 2002-ci ildə Yaponiya və Cənubi Koreyada baş tutmuş futbol üzrə dünya çempionatının rəsmi talismanları.

## Tarix
Ato, Kaz və Nik kompüter animasiyası ilə yaradılmış ilk talismanlar idi və onların dünya çempionatına futuristik hava qatmaları gözlənilirdi. Əvvəlki dünya çempionatlarının sevimli talismanlarından fərqli olaraq onlar daha "qorxunc" görkəmə malik idilər. Hətta FİFA balaca uşaqların onlardan qorxa biləcəyini etiraf etmişdir.

Talismanlar 1999-cu ilin dekabrında tanıdılsalar da, adları 2001-ci ilin aprelində Seulda açıqlanmışdır. Adlar üçün Yaponiya və Cənubi Koreyadakı internet istifadəçiləri, eləcə də, McDonald's müştəriləri arasında sorğu keçirilmiş və sorğuda 980 mindən çox səs qeydə alınmışdır.

## Təsvir
Ato, Kaz və Nik, müvafiq olaraq, narıncı, bənövşəyi və göy rəngdə olan personajlardır. Onlar Sferiklər adlı xəyali ailənin tikanbaşlı üzvləridir. Göyün yuxarı qatında yerləşən Atmozona adlı yerdə yaşayırlar və atmobol adlı futbol növünü oynayırlar. Ato məşqçidir, Kaz və Nik isə onun oyunçularıdır. Ato Atmozonanın kralı olan Elektronun oğludur.

2002-ci ildə onlara həsr olunmuş "Sferiklər" adlı animasiya serialı yayımlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Winston

**Uinston** — R. J. Reynolds Tobakko (digər adı ilə RJR Nabisko) və onun filialları tərəfindən istehsal olunan Amerika siqaret markası.

Uinston 1954-cü ildə yaranıb. 1966–1972-ci illəri əhatə edən satış uğurunda "Uinston, bir siqaretdən gözlənilən dad" şüarı təsirli olmuşdur. Brend, R. J. Reynoldsun Şimali Karolina ştatının Uinston-Salemdə biznesinə başladığı şəhərin şərəfinə almışdır. Xəstəliklərə nəzarət və qarşısının alınması mərkəzləri və Maksvell hesabatına görə, Uinston 2017-ci ildə bütün siqaret markaları arasında yeddinci ən yüksək ABŞ bazar payına (2 faiz) sahibdir.

## Tarixi
1980-ci illərdə Uinston, "Winston y Puerto Rico: No hay nada mejor" reklam şüarı sayəsində Puerto Rikoda ən çox seçilən siqaret markası olub. (Uinston və Puerto Riko: Bundan yaxşısı yoxdur).

Bundan sonra Uinston ABŞ-dən kənarda Yaponiyada çəkilən ikinci siqaret oldu.

12 iyun 2015-ci ildə Reynolds Amerikan və Lorillard birləşmələrini tamamladılar və Uinston rəsmi olaraq İmperial tütün məhsulu ITG brendlərinin mülkiyyətinə keçdi.

## İstinadlar
Yarotsin festivalı

** Jarocin Festivalı** — 1980-ci illərdə Avropanın ən böyük və ən mühüm rok musiqi festivallarından biri, Varşava Müqaviləsi ölkələrində bu günə qədər ən böyük alternativ musiqi festivalı idi.

## Haqqında
1980-ci ildə əsası qoyulan festival 1971-ci ildən Yaroçin şəhərində təşkil edilən daha əvvəl "Böyük Polşanın Gəncliyin Ritmləri" əsasında qurulmuşdur. 1980-ci ildə Valter Çelstovskinin təşəbbüsü ilə adı dəyişdirilmişdir. Bir müddət sonra ə adı yenidən dəyişdirilərək — Rok Musiqiçiləri Festivalı adlandırılmışdır.

Jarocin festivalı təşkili və atmosferi baxımından məşhur Amerika Voodstock Festivalına əsaslanırdı, buna görə də bəzən Polşa Voodstock adlanır. 1980-ci illərdə bu, Polşa Xalq Respublikasının son dövrünün acınacaqlı, yoxsul reallığından qaçış kimi qəbul edildi. Bu 3 gün davam etdi və adətən avqustun əvvəlində keçirilirdi. Festival minlərlə pərəstişkarı (məsələn, 1986-cı ildə onların sayı 30 000-dən çox idi) cəlb etdi, onlar çadırlarda yaşayırdılar və Polşa radio və ya televiziyasında başqa cür çətin ki (və ya heç vaxt) səsləndirilməyən musiqiyə qulaq asmağa gəlirdilər. Yenə də bir çoxları Jarocin-in totalitar hökumətin məxfi xidmətləri tərəfindən narahat Polşa gəncləri üçün "təhlükəsiz çıxış" yaratmaq üçün yaradıldığına inanırlar.

Festival boyu müxtəlif musiqilər səsləndi, lakin ümumiyyətlə, "alternativ" janrlar — blüz , rok, ağır metal, punk rok və reqqi çalındı. Qruplar iki mərhələdə çıxış etdilər, daha böyüyü yerli futbol meydançasında yerləşirdi. Bir çox pərəstişkarları musiqi yazmaq üçün özləri ilə kaset pleyerləri gətirdilər. Bu, rəsmi kütləvi informasiya vasitələrində görünməyən musiqiləri kasetlərə yazmaq və yaymaq üçün yeganə şanslardan biri idi.

Jarocin Festivalı 1990-cı illərin əvvəllərində, Şərq Blokunun dağılmasından və bunun nəticəsində alternativ musiqiyə daha asan çıxışdan sonra populyarlığını itirdi. Festivala gələn yeni nəsil də daha aqressiv idi və 1994-cü ildə iğtişaşlar və polislə toqquşmalardan sonra festival dayandırıldı. 2005-ci ildə yenidən başladı.

Jarocin-də oynayan və ya debüt edən ən məşhur qruplar arasında bunlar var:
* Dzem
* ÜSY
* KDU
* Armiya
* Dezerter
* Siekiera
* Kult
* Briqada Kryzys
* Kat
* Sztywny Pal Azji
* Turşu İçənlər
* Koniec Sviata
* Yeni Model Ordu
* Terapiya
* Uyğunsuzlar
* Babayaga Ojo
* Hiss B

Festival Polşa punk səhnəsinin ilk günlərində mühüm rol oynadı, Polşanın ən erkən punk qruplarından biri olan Nocne Szczury 1980-ci ildə orada çıxış edən ilk punk rok qrupu idi.

## İstinadlar
Qalası Cəfərov

**Qalası Səməd oğlu Cəfərov** () — Azərbaycan dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Zərdab Rayon Komitəsinin birinci katibi (1980–1983).

## Həyatı
Qalası Səməd oğlu Cəfərov 1939-cu ildə Zərdab rayonunun Otmanoba kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirdikdən sonra 1961-ci ildə başlamışdır Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyi Kür–Araz Su Qurğuları Tikintisi İdarəsi sistemində başlamışdır.

1964-cü ildən elmi fəaliyyətlə məşğul olmuş, Muğan təcrübə-meliorasiya stansiyasının və yardımçı-təcrübi təsərrüfatın baş elmi işçisi, direktoru vəzifəsində işləmişdir. 1973–1976-cı illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Hidrotexnika və Meliorasiya İnstitutunda baş elmi işçi, qrup rəhbəri olmuş, suvarma texnikası sektorunun rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir. Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1976-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin aparatında işləmiş, su təsərrüfatı və kənd tikintisi şöbəsinin təlimatçısı, 1979-cu ildən partiya-təşkilat işi şöbəsinin inspektoru olmuşdur. 1980-ci ildə Azərbaycan KP Zərdab Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir.

Qalası Cəfərov 1969-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırış deputatı, Ali Sovetin xarici işlər komissiyasının üzvü, eləcə də Azərbaycan KP Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Qalası Cəfərov 1983-cü il iyulun 17-də avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur.

## İstinadlar
Müstəqillik Parkı

** Müstəqillik Parkı ** — Qazaxıstanın Çimkent şəhərində şəhər parkıdır. O, 2011-ci ilin oktyabrında Müstəqillik Gününün 20-ci ildönümü münasibətilə açılmışdır. Parkın mərkəzi girişi tağla bəzədilib və ərazinin daxilində fəvvarə, çoxsaylı gül kompozisiyaları, Hollandiyadan gətirilən bitkilər var. Mərkəzdə Altın Şanraq adlı abidəni görmək olar. Həmin abidə Qazaxıstan Respublikasının ərazisində yaşayan 137 milləti simvolizə edən 137 metal elementdən yaradılmış qazax xalqının birliyini təmsil edir. Parkda hündürlüyü 50 metr olan böyük bayraq dirəyi quraşdırılıb. Parkı Ordabassı Meydanı ilə birləşdirən böyük dəmir piyada körpüsü şəhərin tarixi keçmişindən müasir tarixinə keçidi simvolizə edir.

## İstinadlar
Loğman

**Loğman** () — Qurani Kərimdə adı keçən 30 peyğəmbərdən biri. Loğman Peyğəmbər yüksək biliyə malik təbib (həkim) idi. Loğman adının mənası ərəbcə "həkim-təbib" deməkdir. O, öz hikmətli nəsihətləri və övladına verdiyi tövsiyələrlə tanınır. Onun adını daşıyan ayrıca bir surə — Loğman surəsi — də mövcuddur.

## Mənşə və şəxsiyyəti
İslam mənbələrinə görə, Loğman qədimdə yaşamış saleh bir şəxs olub. Bəzi rəvayətlərə əsasən, o, İbrahim peyğəmbər və ya Davud peyğəmbər dövründə yaşayıb.
Onun əsli haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur: bəziləri onun Nubiya və ya Sudan mənşəli olduğunu, bəziləri isə Ərəbistanda yaşadığını bildirir.

## Loğman surəsi
Qurani Kərimdəki Loğman surəsi 34 ayədən ibarətdir. Surənin əsas mövzusu hikmət, şükür, tövhid və əxlaqla bağlı nəsihətlərdir.
Burada Loğmanın oğluna verdiyi öyüdlər insanın Allaha, ailəsinə və cəmiyyətə qarşı məsuliyyətini izah edir.

## Nəsihətləri
Loğman oğluna bir sıra hikmətli sözlər demişdir:
* Allaha şərik qoşma, çünki şirk böyük zülmdür.
* Valideyninə hörmət et.
* Namaz qıl, yaxşı işlər görməyi əmr et, pis işlərdən çəkindir.
* Təkəbbürlənmə və lovğalanma.
Bu nəsihətlər Loğman surəsinin 12–19-cu ayələrində qeyd olunur.

## Digər mədəniyyətlərdə
Bəzi İslam öncəsi ədəbiyyatlarda və xristian mənbələrində Loğman adına bənzər müdrik obrazlara rast gəlinir.
Qərb mənbələrində o, çox zaman "Luqman the Wise" kimi təqdim olunur.

## Məzar yeri
Loğmanın məzarının yeri dəqiq bilinmir. Bəzi mənbələr onun Yəməndə, digərləri isə Filistində və ya Nablus yaxınlığında dəfn olunduğunu bildirir.
Bu mövzuda dəqiq tarixi dəlil yoxdur

## İstinadlar
Cəmaləddin Rzayev

**Cəmaləddin Səməd oğlu Rzayev** () — Azərbaycan dövlət və partiya xadimi,  Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1971–1973), Azərbaycan SSR daxili işlər nazirinin müavini, Azərbaycan Kommunist Partiyasının  (1959–1962) və Dzerjinski (1956–1959) rayon komitələrinin birinci katibi.

## Həyatı
Cəmaləddin Səməd oğlu Rzayev 1924-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 17 yaşı olarkən Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş, 1944-cü ildə yaralanaraq ordudan tərxis olunmuşdur.

1944–1947-ci illərdə Azərbaycan LKGİ Sumqayıt Rayon Komitəsinin katibi, 1947-ci ildən Azərbaycan LKGİ Bakı Komitəsinin şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1948–1949-cu illərdə ÜİLKGİ MK yanında Mərkəzi Komsomol Məktəbinin dinləyicisi olmuş, 1950-ci ildən Azərbaycan LKGİ MK-da şöbə müdiri, Kür–Araz Su Qurğuları Tikintisi İdarəsində siyasi şöbə rəisinin komsomol işi üzrə köməkçisi vəzifələrində çalışmışdır. 1954-cü ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin məsul təşkilatçısı, birinci katibin köməkçisi olmuşdur.  bitirmişdir.

Cəmaləddin Rzayev 1956-cı ildə Azərbaycan KP Dzerjinski Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmiş, 1959–1962-ci illərdə Azərbaycan KP Oktyabr Rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində işləmişdir. 1962-ci ilin may ayında Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyində rəhbər işə keçirilmiş, burada idarə rəisi olmuş, Azərbaycan SSR daxili işlər nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1971-ci ildən sovet işində fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Cəmaləddin Rzayev 1946-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan KP MK üzvü, Azərbaycan KP Təftiş Komissiyasının sədri, VI və VII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi", "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri və SSRİ medalları ilə təltif edilmişdir. Ona "SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdar işçisi" fəxri adı verilmişdir.

Cəmaləddin Rzayev 1973-cü ilin may ayında vəfat etmişdir.

Jurnalist Ağababa Rzayevin qardaşıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bəniforur adası

**Bəniforur adası** () — Hind okeanının Fars körfəzində İrana məxsus ada. Forur adasından 16 km cənub-qərbdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Hörmüzgan ostanın Əbumusa şəhristanı Mərkəzi bəxşinə daxildir. Ən hündür nöqtəsi 24 m-dir. Adada mayak var. 
## İstinadlar
Metsovon

**Metsovon** ( , ) — Yunanıstanda kiçik şəhər. Şəhər dəniz səviyyəsindən 1160 metr yüksəklikdə, Pind dağlıq ərazisində, Meteora bölgəsinin qərbində və Yanindən 31 kilometr şimal-şərqdə, Salonikidən 178 kilometr cənub-qərbdə və qərbdə, Afinadan 297 kilometr şimalda yerləşir. Epir periferiyasında Yanina nomunda eyniadlı icmanın (dima) inzibati mərkəzidir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalisi 2503 nəfərdir. Sahəsi 101.908 kvadrat kilometrdir.

Yunanıstandakı ən böyük arımun icması burada yerləşir.

## Tarix
15-ci əsrdən Metsovon bölgəsi Osmanlı hakimiyyəti altında idi və Canina sancağının bir hissəsi idi. Osmanlı hakimiyyəti dövrünün sonunda bölgənin yunan və arımun əhalisi albanların tez-tez basqınlarına məruz qalırdı. Birinci Balkan müharibəsi zamanı şəhər yandırılmışdır.
## Özünəməxsus xüsusiyyətləri
Şəhər öz pendirləri ilə məşhurdur - Metsovone və Metsovel (), həmçinin şərab istehsalı ilə məşhurdur. Metsovon Averoff ailəsinə məxsus Katoqi şərab zavodunun () evidir. Şəhərdə Georgios Averoffa həsr olunmuş Averoff Qalereyası var. Metsovon qış turizmi üçün məşhur mərkəzdir. Metsovondan 2 kilometr aralıda Baron Mixail Tositsas Fondunun xizək mərkəzi yerləşir. (), beş kilometr məsafədə "Anilion" xizək mərkəzi () tikilir. 1980-ci ildə Metsovo ərazisində 2100 metr uzunluğunda Anilion Tuneli tikilir ki, bu da Yunanıstanın şərq və qərb hissələri arasında əlaqə vaxtını azaltmışdır. Üstəlik tunel güclü qar yağması səbəbindən qışda çox vaxt əlçatmaz olan dolama dağ yollarında artan yüklənmədən qurtulmağa imkan vermişdir.
## Görkəmli şəxsiyyətləri
Nikolaos Sturnaras (, 1806-1853) mesenat və xeyriyyəçi.

Eleni Tositsas , 1795–1866) messenat və xeyriyyəçi.

Mixail Tositsas (Μιχαήλ Τοσίτσας, 1789–1856) messenat və xeyriyyəçi.

Georgios Averoff (1815-1899), xeyriyyəçi və iş adamı.

Evangelos Averoff (Ευάγγελος Αβέρωφ, 1910–1990) siyasətçi və Yeni Demokratiyanın keçmiş lideri.
## Fotoqalereya

Fayl:Metsovo.jpg|
Fayl:Metsovo Frourion Square.jpg|Metsovonun mərkəzi meydanı
Fayl:Metsovo-Paraskeva.jpg|Aya-Paraskevi kilsəsi
Fayl:MetsovoBridge.JPG|
Fayl:Roofs and valley of Metsovo, Ioannina prefecture, Greece.jpg|Metsovonun damları

## İstinadlar
Sorb Gimnaziyası Bautzen

** Sorb Gimnaziyası Bautzen ** (, ) — Almaniyanın Bautzen şəhərində Fridrix List Ştrase üzərində yerləşən orta təhsil müəssisəsidi. Almaniyada tədrisin tamamilə Yuxarı Sorb dilində aparıldığı yeganə orta məktəbdi.

## Tarixi

Sorb Gimnaziyasının əsası 1947-ci il sentyabrın 1-də Bautzen şəhərində qoyulub. Əvvəlcə Sorb Gimnaziyası İkinci Dünya müharibəsi zamanı ciddi zədələnmiş Katolik Ali Pedaqoji Məktəbində yerləşirdi. 1937-ci ildə Pedaqoji Məktəb bağlandıqdan sonra həmin binada Gömrük Məktəbi yerləşdi. Müharibə illərində bina hərbi hospital olub. Sorb gimnaziyası yarandığı ilk dövrdən internat məktəbi xarakteri daşıyırdı və ucqar kəndlərindən şagirdləri qəbul edirdi. Binada həmçinin Sorb Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu yerləşirdi. 1960-cı ildən Sorb Gimnaziyasının filialı 60-a yaxın oğlanın yaşadığı Radibora malikanəsində yerləşirdi. 1949-cu ildən Sorb Gimnaziyasında gənclər ansamblı, uşaq xoru və orkestr fəaliyyət göstərir. 2007-2008-ci illərdə Sorbiya Gimnaziyasının binası təmir edilmişdir. O vaxtdan bəri binada Sorb uşaqları üçün ibtidai məktəb yerləşir. 2012-ci ilə kimi Sorbiya Gimnaziyasını 2700-ə yaxın şagird bitirib. Dərslər hal-hazırda yuxarı sorb dili bacarıqlarına əsasən A və B qruplarına bölünür. A qrupu siniflərində əksər fənlər yuxarı sorb dilində tədris olunur. B qrupu sinifləri Alman və Yuxarı sorb dillərini bərabər bilən uşaqlar üçündür. Tələbələrin seçimi ilə fransız, ingilis, çex və rus dilləri tədris olunur.

## Tanınmış müəllimləri

* Frido Metschk - 1949-1955-ci illərdə gimnaziyanın ilk direktoru
* Jan Buk Lusatian - rəssamıdır
* Bogna Koreng - Sorb televiziya aparıcısıdır.
* Merana Tsushtsyna - Sorb yazıçısı və şairəsidir.

## Tanınmış məzunları

* Yan Bulank (1931-2002) - bəstəkar və xor dirijoru
* Klaus Thielmann (* 1933) - həkim, GDR Səhiyyə Naziri
* Jan Pol Nagel (1934-1997) - bəstəkar
* Sieghard Kosel (1939-cu il təvəllüdlü) - jurnalist və siyasətçi 
* Gabriele Virth (* 1943) - diş həkimi və siyasətçi 
* Benno Budar (1946-cı il təvəllüdlü) - jurnalist
* Toni Bruk (1947-2020) - kinorejissor və prodüser
* Ludvig Noack (1947-1996) - pedaqoq və siyasətçi 
* Angela Stachova (1948-2022) - yazıçı və siyasətçi 
* Stanislav Tillich (1959-cu il təvəllüdlü) - texnik, Saksoniyanın baş naziri
* Boqna Koreng (1965-ci il təvəllüdlü) - teleaparıcı
* Gabriela Maria Şhmeide (1965-ci il təvəllüdlü) - aktrisa
* Heiko Kosel (* 1966) - hüquqşünas
* Lubina Hajduk-Veljković (1976-cı il təvəllüdlü) - yazıçı

## Mədəniyyət

Gimnaziyada Sorb gənclər ansamblı (1949-cu ildən), tez-tez xaricdə qonaq olan xor orkestrı və bir sıra digər işçi qrupları fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
5 Çirkin Qız

**5 Çirkin Qız** — 2023-cü ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmidir. Layihənin prodüseri və quruluşçu rejissoru Zaur Tahirsoydur. Layihə  Azərbaycan Film Akademiyası Postmodern Aktyorluq Məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində ərsəyə gətirilib. "5 Çirkin Qız" kinosunun ssenarisi Azərbaycanda ilk dəfə olaraq ChatGPT süni intellekt tərəfindən yazılıb.

## Məzmunu
Münasibət qurmaqda uğursuzluq yaşayan rəfiqələr bir gün ən uğursuz rəfiqələrinin ərə getdiyini görürlər. Bu hal onları çox narahat edir. Qarşı cinslə uğurlu münasibət qurmağın yolunu axtararkən yolları "Çirkin Qızlar Klubu"na düşür. Həmin klubda münasibət qurmağın uğurlu yollarını öyrənirlər. Tədris prosesində başlarına maraqlı hadisələr gəlir.

## Filmin janrı
Film Komediya janrındadır.

## Yaradıcı heyət
: **Quruluşçu rejissor:** Zaur Tahirsoy
: **Ssenari müəllifi:** ChatGPT
: **Operator:** Maqa Hüseyn, Oktay Abbaslı
: **Montaj:** Azflix Pro

### Aktyor heyəti
: Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:
: Nərmin Bağırlı
: Tamilla Həsənova
: Ləman Pərvizli
: Günel Məmmədli
: Firəngiz Babayeva
: Gülnar Hüseyn

## Çəkiliş yerləri
• Filmin çəkilişi Azərbaycan Film Akademiyasında aparılıb.

## Həmçinin bax

* Sayrışan işıqlar
* Terapiya Otağı

## İstinadlar
Neyroplastik cərrahiyyə

**Neyroplastik cərrahiyyə** və ya **rekonstruktiv cərrahiyyə** sinir sisteminin, xüsusən də beyin və periferik sinirlərin funksiya və formasının bərpası ilə məşğul olan cərrahi ixtisasdır. Bu ixtisas travma, şişlər və ya digər xəstəliklər nəticəsində sinir sisteminə zərərin bərpasına yönəlmişdir. Neyroplastik və rekonstruktiv cərrahlar xəstələrin funksiyalarını bərpa etmək və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün mikrocərrahiyyə, sinir transplantasiyası və neyroprostetik kimi müxtəlif üsullardan istifadə edirlər.

## Tarixi
Dr. Pol Busi və Dr. Uaylder Penfild kimi qabaqcıllar nevroloji xəstəlikləri olan xəstələri müalicə etmək üçün yeni cərrahi üsullar inkişaf etdirirdilər. 1950–60-cı illərdə neyrooplastik və rekonstruktiv cərrahiyyə sahəsi ortaya çıxmağa başlasa da, bu sahənin tarixi əsasən 1800-cü illərin sonlarına, fransız neyrocərrah Viktor Horslinin güllə yarası nəticəsində yaranan üz iflicini bərpa etmək üçün ilk sinir greftini yerinə yetirdiyi vaxta gedib çıxır. O vaxtdan bəri mikrocərrahiyyə, neyroprostetik və digər üsullardakı irəliləyişlər sinir zədələri və pozğunluqlarının müalicəsində əhəmiyyətli irəliləyişlərə səbəb olmuşdur, lakin neyroplastiklik anlayışı 19-cu əsrdən, alimlərin təcrübəyə cavab olaraq beynin dəyişmə qabiliyyətini öyrənməyə başladığı vaxtdan bəri mövcuddur. 20-ci əsrin əvvəllərində isə neyrocərrahlar beyin zədələri və ya pozğunluqları olan xəstələri müalicə etmək üçün neyroplastikliyin istifadəsini araşdırmağa başladılar.

## İstinadlar
Qumlu (Gədəbəy)

**Qumlu** — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Hal-hazırda kənd Gədəbəy şəhəri ilə birləşdirilmişdir.

## Toponimikası
Oykonim kəndin yerləşdiyi ərazinin səciyyəsini verir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
 

## Əhalisi
 

## İqtisadiyyatı
 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Narva şəhər zalı

**Narva şəhər zalı** — Estoniyanın Narva şəhərindəki tarixi bələdiyyə binasıdır. Bina Town Hall Meydanında  Tartu Universitetinin yaxınlığılndakı Narva Kollecinin yanında yerləşir.

## Tarixi
Bələdiyyə binası İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bərpa edilmiş Barokko şəhər memarlığının bir neçə elementindən biri idi. İndi daha çox Sovet dövründən qalma Stalinist strukturlar və Xruşşovlar tərəfindən əhatə olunub. 2023-cü ildə Narva meriyasının yenidən qurulması layihəsi 7 milyon avroya başa çatdırıldı. Bina Narva şəhər hökumətinin oturacağı, habelə turizm məlumat mərkəzi və restoran kimi ilkin funksiyasına qaytarılıb.

## Funksiyalar
İçəridə tarixi şəhərin maketi nümayiş etdirilir. Hazırda bu bina Narva Bələdiyyəsi üçün görüş yeri deyil, hansı ki, Pitri meydanındakı binada iclaslar olur.

## İstinadlar
Tallin Tətbiqi Elmlər Universiteti

**Tallin Tətbiqi Elmlər Universiteti** — Estoniyanın Tallin şəhərində 1992-ci ildə yaradılmış peşəkar universitetdir. Mühəndislik sahəsində ali təhsil verir. Tallin Mühəndislik Kolleci 1962-ci ildə əsası qoyulmuş Tallin Orta İnşaat Mühəndisliyi və Mexanika Məktəbinin hüquqi varisidir və özü 1915-ci ildə əsası qoyulmuş oğlanlar üçün Tallin Ticarət Məktəbinin bazasında tikilmişdir. Universitet 6 institutdan ibarətdir: Memarlıq İnstitutu, İqtisadiyyat və Dairəvi Texnologiyalar İnstitutu, Geyim və Tekstil İnstitutu, İnşaat Mühəndisliyi İnstitutu, Logistika İnstitutu və Texnologiya İnstitutu.


Tallinn University of Applied Sciences.JPG
Tallinna Tehnikakõrgkool, üliõpilasesinduse esine.JPG
Tallinna Tehnikakõrgkooli raamatukogu, 2013.jpg
Tallinna Tehnikakõrgkool - KL 2634.jpg


## İstinadlar
Estoniya İncəsənət Muzeyi

**Estoniya İncəsənət Muzeyi** — Estoniyanın ən böyük sənət muzeyi olan muzey kompleksi Tallinndə yerləşən dörd filialdan ibarətdir.

## Muzeyin tarixi
Estoniya İncəsənət Muzeyi 1919-cu il noyabrın 17-də yaradılıb, lakin 1921-ci ildə ilk daimi binasını, 18-ci əsrə aid Kadriorg Sarayını aldı. Sarayın binası və ona bitişik park şimal barokko üslubunda hazırlanmışdır[1]. 1929-cu ildə saray yenidən qurulması və prezident iqamətgahına çevrilməsi üçün milliləşdirildi. Bu illərdə Estoniya İncəsənət Muzeyi bir neçə müvəqqəti ərazidə yerləşirdi, 1946-cı ildə yenidən Kadriorg Sarayında yerləşirdi.

## Filiallar
1970-ci illərin sonu və 1980-ci illərdə Estoniya İncəsənət Muzeyinin ilk filialları açıldı. 2008-ci ilə qədər muzeyin beş filialı var idi. 31 mart 2008-ci ildə iyirmi dörd illik işdən sonra Estoniya İncəsənət Muzeyinin Kristjan Raudun Ev Muzeyinin Nõmmedəki filialı bağlandı.

Hal-hazırda Estoniya İncəsənət Muzeyinin dörd filialı var:
* Kadriorg İncəsənət Muzeyi və Mikkel Muzeyi(Kadriorg Sarayında və Mikkel Evində yerləşir)
* Adamson-Erik Muzeyi
* Kumu Muzeyi|Kumu İncəsənət Muzeyi (Estoniya İncəsənət Muzeyinin əsas binası)
* Müqəddəs Nikolay Kilsəsi (Tallinn)|Niqulist Muzeyi-Konsert Zalı

## Qalereya

## İstinadlar
Estoniya folkloru

**Estoniya folkloru** — ilk dəfə yazılı mənbələrdə Saxo Qrammatikusun "Gesta Danorum" əsərində bəhs edilən eston mədəniyyətinin bir hissəsidir, burada döyüş ərəfəsində gecələr oxuyan eston döyüşçülərindən bəhs edilir. 13-cü əsrin əvvəllərində Livoniyalı Henrixin salnaməsində eston ritualları təsvir edilir, tanrılar və ruhlar xatırlanır. 1578-ci ildə Baltazarr Russov estoniyalıların yayın ortasını və ya Müqəddəs Yəhyanın gününü qeyd etdiyini təsvir etdi. 1644-cü ildə İohan Qustav müqəddəs bulaqlara ehtiram haqqında, 1685-ci ildə J. V. Boekler yerli xurafatları təsvir etdi. Estoniya əfsanələri və folkloru, o cümlədən xalq mahnıları nümunələri 1774–1782-ci illərdə Avqust Hupelin Topographische Nachrichten von Livund Estland əsərində ortaya çıxdı.
19-cu əsrin əvvəllərində, Estofil Maarifçiliyi dövründə (1750–1840) Baltik almanları arasında Estoniya folkloruna maraq daha da artdı. 1822-ci ildə eston romantik şairi Kristjan Peterson tərəfindən Kristfrid Qananderin "Mifologiya Fennica" əsərinin alman dilinə tərcüməsi nəşr olundu. 1839-cu ildə Estoniya folklorunun toplanması və öyrənilməsi üzrə mərkəzi təşkilat kimi Estoniya Öyrənilmiş Cəmiyyəti yaradıldı. Bu təşkilatın aparıcı siması Fridrix Robert Felman Eston xalq nağıllarından və Christfried Qananderin Fin mifologiyası toplusundan istifadə edərək alman dilində bir sıra eston əfsanə və miflərini nəşr etdirmişdir Bu nəşrlər bu günə qədər bu bölgənin xalq mənşəli ən gözəl mövzularından hesab olunur. Friedriç Reinhold Kreutzvald 1843-cü ildə Estoniya folklorunu toplamağa başladı. Əsasən Virumada topladığı materiallar 1866-cı ildə "Eston xalqının köhnə nağılları" adı ilə alman dilində yenidən işlənmiş və nəşr edilmişdir. 1842-ci ildə Tallində Estoniya Yazıçıları Cəmiyyəti yaradıldı. Ümumilikdə, alman dilinə dublyaj tərcümələri ilə eston dilində 1300 mahnı daxil edilmişdir. Estoniya Yazıçılar Cəmiyyətinin prezidenti, "Estoniya folklorunun kralı" kimi hörmət edilən keşiş doktor Yakob Hurt 1870-ci illərdən folklor toplamağa başlayıb. Onun topladığı materialın ümumi həcmi təxminən 12.400 səhifə idi. 1875–1876-cı illərdə Hurt tərəfindən iki cildlik xalq mahnıları toplusu olan The Old Arp (Vana Kannel) nəşr edilmişdir. Yalnız 1938 və 1941-ci illərdə daha iki cild nəşr olundu. 1904–1907-ci illərdə 3 cilddə "Dəst nəğmələri" nəşr edilmişdir. Hurt tərəfindən toplanmış materiallar 1928-ci ildə təşkil edilmiş Estoniya Folklor Arxivinin kolleksiyasının əsasını təşkil etmişdir. Hurtun əsərindən ilhamlanan Matias Eisen də 1880-ci ildən folklor toplamağa başladı, onun kolleksiyası 90.000 səhifə təşkil etdi.
Helsinki Universitetini bitirmiş fəlsəfə doktoru Oskar Kallas (1868–1946) Eston mənşəli ilk alim folklorşünas idi.
Estoniya Respublikası yarandıqdan sonra Valter Anderson Tartu Universitetində yeni yaradılmış Folklor kafedrasına təyin edilib. Andersonun ən istedadlı tələbələri Oskar Loorts və August Annist idi. Loorts 1928-ci ildə yaradılmış Estoniya Folklor Arxivinin direktoru oldu. Onun əsas fəaliyyət sahəsi xalq dini və mifologiyası, Estoniya, Rus və Livoniya xalq inanclarının tədqiqi olmuşdur.

## İstinadlar
Purin analoqları

**Purin analoqları** — metabolik purinlərin quruluşunu təqlid edən antimetabolitlər.

Purin analoqlarının təsir mexanizmi purin nukleotidlərinin metabolizminə müdaxilə nəticəsində yeni DNT-nin biosintezinin inhibə edilməsinə əsaslanır..
## Nümunələri:

* Nuklein turşusu analoqları
** Tioguanin kimi tiopurinlər — kəskin leykemiyanı və kəskin qranulositik leykoz remissiyalarını müalicə etmək üçün istifadə olunur.
*** Azatioprin — əsas immunosupressiv sitotoksik maddədir. Ön dərman, rədd reaksiyalarını idarə etmək üçün transplantologiyada geniş istifadə olunur. DNT sintezini maneə törədən purin analoqu olan merkaptopurinə fermentsiz şəkildə parçalanır. İmmun cavabın induksiya mərhələsində limfositlərin klonal genişlənməsinin qarşısını alaraq həm hüceyrə immunitetinə, həm də humoral immunitetə ​​təsir göstərir. O, həmçinin autoimmuniteti zəiflədir.
*** Merkaptopurin
*** Tioquanin
* Nukleozid analoqu
** Klofarabin
** Pentostatin və kladribin — əsasən tüklü hüceyrə leykozunun müalicəsi üçün istifadə edilən adenozin analoqları.
* Nukleotid analoqları
**Fludarabin — bir neçə DNT polimerazını, DNT primazanı və DNT liqaza I-i inhibə edir və S-fazaya xasdır (çünki bu fermentlər DNT replikasiyası zamanı çox aktivdir).


File:Purine.png|Purin
File:Mercaptopurine.svg|Merkaptopurin
File:Tioguanine.svg|Tioquanin
File:Fludarabine phosphate.svg|Fludarabin

## Tibbi istifadəsi

Purin antimetabolitləri adətən DNT replikasiyasına müdaxilə edərək xərçəng xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mersad Berber

** Mersad Berber** () — Bosniyalı rəssam idi.

## Həyatı
Berber, Yuqoslaviya Krallığının Bosanski Petrovac şəhərində anadan olmuşdur. O, Lyublyanadakı Təsviri İncəsənət Akademiyasında təhsil alıb, burada bakalavr və magistr dərəcələrini bitirib. 1978-ci ildə Berber Sarayevo İncəsənət Akademiyasında müəllimlik vəzifəsi aldı.

## Yaradıcılığı
Bu gün Berber dünyanın ən tanınmış qrafika rəssamlarından biridir. 1984-cü ildə Tate Gallery kolleksiyasına daxil edilmişdir. Karyerası boyunca hadisələri, hörmətləri və ithafları salan rəsm silsilələr yaratdı. Hər dövrün orta əsrlərdən iyirminci əsrə qədər Bosniya-Hersoqovina tarixində öz kökləri var. Onun əsərləri qədim motivlərin daha müasir şərhlə qarışması, simvolik sirri və intensivliyi ilə valeh olması ilə səciyyələnir. Onun səthləri də subyektləri kimi mürəkkəbdir, müxtəlif zamanlardan və yerlərdən olan texnikaları birləşdirərək estetik və cazibədarlığı qoruyub saxlayır. Berber rəssamlıq, qrafika, illüstrasiya və biblioqrafik nəşrlər, qrafik və poetik xəritələr hazırlamaqla məşğul idi. Onun ssenarisi və geyim dizaynı Lyublyana, Zaqreb, Sarayevo və Vaşinqtonda teatrlarda canlandı. 1985-ci ildə Berber öz cizgi filmi Tempo Sekondonu bitirdi. 1992-ci ildən 2012-ci ilin oktyabrında ölümünə qədər Berber həm Zaqrebdə, həm də Dubrovnikdə yaşayıb və çalışıb.

## Mükafatları
1966-cı ildən Berber əllidən çox mükafat aldı. Aldığı bir çox beynəlxalq mükafatlar arasında:
* Triestdə keçirilən Birinci Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Sərgisində Qızıl Medal və Fəxri Diplom,
* San Pauloda 11-ci Beynəlxalq Biennaledə ilk mükafat,
* Tokioda 10-cu Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Biennalesində Fəxri Pri,
* İsgəndəriyyədə 7-ci Aralıq dənizi Biennalesində ilk mükafat,
* Monte Karloda ICOM mükafatı,
* 4-cü Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Biennalesində Krakov Şəhər mükafatı
* Yeni Dehli 5-ci Hindistan Triennalesində Lalit Kala Akademiyası Qran Prisi.

## İstinadlar
Yaponiya azərbaycanlıları

– Yaponiya dövlətinin ərazisində yaşayan azərbaycanlılar. Yaponiyada Azərbaycan diasporu 2000-ci illərdə fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

## Tarixi
1920-ci illərdə Rusiyadan Yaponiyaya İdil-Ural türklərinin miqrasiyası baş vermişdir. Onlar özlərini "tatarlar" və ya "türk-tatarlar" adlandırmış olsalar da, aralarında azərbaycanəsilli şəxslər də olmuşdur.

## Statistika

2022-ci ilin məlumatına əsasən Yaponiyada 157 Azərbaycan vətəndaşı yaşayır. Yaponiya azərbaycanlıları əsasən tələbələr, səfirlik işçiləri, yerli şirkətlərdə çalışanlar və onların ailə üzvlərindən ibarətdir.

Azərbaycan azərbaycanlıları ilə yanaşı Yaponiyada az sayda İran azərbaycanlıları da yaşayır. Onların arasında yaponiyalı xanımlarla evli olanlar daha çoxdur. Tokioda böyümüş İran azərbaycanlılarından biri olan Parsi Parsinejad Mirzə Fətəli Axundovun kötücəsidir.

## Tanınmış şəxslər
* Xəlil Kələntər – 1981-ci ildən Naqoya və Tokio şəhərlərində yaşayan elektrik mühəndisi.
* Gülnarə Səfərova – Bakı Musiqi Akademiyasının məzunu olmuş qadın pianoçu.
* Əlibəy Məmmədov – Hokkaydo Universitetinin siyasi elmlər üzrə doktorantı, Yaponiya–Azərbaycan Əməkdaşlıq Assosasiyasının təsisçisi və sədri.
*  – Azərbaycan əsilli yapon fotomodel və aktrisa.

## Həmçinin bax
* Yaponiya türkləri
* Yaponiya tatarları və başqırdları

## İstinadlar
De l'Estoile ailəsi

**De l'Estoile**, **l'Etoile**, **l'Estoille** və ya **Lestoille ailəsi** — üzvləri Səfəvi imperiyasında aktiv fəaliyyətdə olmuş fransız zadəgan ailəsi. 
## Haqqında
Fransız zadəgan ailəsi olan De l'Estoile-lərdən Səfəvi imperiyasına getdiyi bilinən ilk şəxs İsaak Boutet de l'Estoille olmuşdur. O, Səfəvi imperiyasında yaşamağa başlamış və 1667-ci ilin 28 iyulunda İsfahanın Yeni Culfa məhəlləsində vəfat etmişdir. O, Səfəvi hökmdarı Möhtəşəm Abbasın və ya digər adı ilə I Abbasın (1587–1629) sarayında zərgər kimi çalışmışdır. Saray emalatxanasında zərgər kimi çalışan başqa avropalılar da olmuşdur. 
## Məşhur nümayəndələri
* Isaak Boutet de l'Estoille (ö. 28 iyul 1667, Yeni Culfa)
* Louis-Guillherme de l'Estoile (ö. 16 iyun 1701, Yeni Culfa)
* Angela de l'Estoille (ö. 1675)
* André de l'Estoille (ö. 1745, Yeni Culfa)
* Alexandre de l'Estoille (ö. 1707, Bəndər Abbas yaxınlığı)
* Reine de l’Estoile (ö. 1766, Jak Russo ilə evlənmişdir.
* Isaac de l'Estoille 
## Qeydlər

## Həmçinin bax
* Jak Russo
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Külgrinda (musiqi qrupu)

**Külgrinda** — 1989-cu ildə İnija və Jonas Trinkunas tərəfindən yaradılmış Litvanın Vilnüs şəhərindən olan xalq musiqi qrupu. Qrup Litvanın Romuva neopaqan hərəkatı ilə bağlıdır və tez-tez hərəkatın mərasimlərinin bir hissəsi kimi çıxış edir.

## Tarix
Qrup 1989-cu ildə müasir bütpərəstlik Romuva hərəkatının liderləri olan Jonas Trinkunas və həyat yoldaşı İnija Trinküniene tərəfindən yaradılmışdır. Qrup əvvəldən bu hərəkatın musiqi ifadəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Qeydə alınmış materialların bəziləri Romuva üzvləri üçün "musiqili kitablar" kimi fəaliyyət göstərib və qrup müntəzəm olaraq hərəkatın tədbirlərinin tərkib hissəsi kimi iştirak edib. Romuva internet saytında Külgrinda "ritual folklor qrupu" kimi təsvir edilmişdir.
Qrup öz adını gizli Samogitian sualtı yolu olan külgrindaya borcludur. Kūlgrindanın musiqisi adətən bir az studiya təkmilləşdirilməsi və vokal ifalarına diqqət yetirən sadə xalq musiqisi ifalarından ibarətdir. O, bir neçə vokalçının ritmik təkrar vasitəsilə musiqi ifadəsi nümunəsi yaradan bir-birinə bağlı melodiyalar ifa etdiyi ənənəvi polifonik mahnı oxuma forması olan sutartines üzrə ixtisaslaşmışdır. Musiqişünas Daiva Raciünaite-Vyciniene bu texnikanı çoxrəngli parça toxunuşu ilə müqayisə edib.
Qrup elektronik musiqiçi Donis, müğənni Rasa Serra və metal qrupu Ugnelakis kimi digər sənətçilərlə əməkdaşlıq edib. Son əməkdaşlıq Zalvarinis folk-rok qrupunun yaranması ilə nəticələndi.

## Diskoqrafiya
Külgrinda albomları əvvəlcə Dangus Records tərəfindən buraxıldı. Daha sonra qrup Aurea Studija ilə müqavilə bağladı.
* 1996: Külgrinda — kaset
* 2002: Ugnelakis su Külgrinda — Ugnelakis ilə
* 2002: Ugnies Apeigos ("Alov Ayini")
* 2003: Sotvaras — Donis ilə
* 2003: Perküno Giesmes ("Perkunas ilahiləri")
* 2005: Prüsu Giesmes ("Prussiya himnləri", sönmüş köhnə Prussiya dilində oxunur.)
* 2007: Giesmes Saulei ("Günəşin himnləri")
* 2009: Giesmes Valdovui Gediminui ("Kral Gediminasa ilahilər")
* 2013: Giesmes Zemynai ("Zemyna ilahiləri") — Donis ilə
* 2014: Laimos Giesmes ("Laimanın himnləri ")
* 2018: Giesmes Austejai (" Austeja ilahiləri ")

## İstinadlar
Vest

**Vest** () — hal-hazırda Reemtsma və İmperial Brands şirkətlərinə məxsus və istehsal olunan Alman siqaret markası.

## İstinadlar
Farsala

**Farsala** () — Yunanıstanda qədim Farsala şəhərinin yerində mövcud olan kiçik bir şəhər. Dəniz səviyyəsindən 160 metr hündürlükdə, Profitis İlias dağının yamacında, Enipefsa çayının yaxınlığında, Larissadan 38 kilometr cənubda, Volosdan 48 kilometr qərbdə və Afinadan 187 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Fessaliya periferiyasında Larissa periferik vahidində eyniadlı icmanın (dima) inzibati mərkəzi. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə şəhərdə 9298 nəfər əhali yaşayır. Fessaliya və ümumiyyətlə Yunanıstanın böyük kənd təsərrüfatı mərkəzidir. Əhalinin böyük hissəsi kənd təsərrüfatında (pambıqçılıq və maldarlıq) və kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı ilə məşğuldur.
## Tarix
Arxeoloji tapıntılar Farsala ərazisində əhalinin neolit dövründən davamlı olaraq məskunlaşdığını göstərir. Ayia-Paraskevi () qayasında, Apidanos çayının (Απιδανός) mənbəyində, şəhərin şimal-qərbində Miken yaşayış məntəqəsi aşkar edilmişdir. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, qədim Farsala şəhəri Salonitin (Θεσσᾰλιῶτις) mərkəzi, Tesaliya tetraxiyasının bir hissəsi olub və arxik dövrün sonlarında çiçəklənib. Yunan-İran müharibələri zamanı Farsala öz sikkəsini zərb etdirir. Təxminən eramızdan əvvəl 374-cü ildə Fessaliya () ali lider olmuş Fer tiranı Yason () tərəfindən tabe edilir.

Eramızdan əvvəl 48-ci ildə şəhərin yaxınlığında Roma üzərində tək hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan Yuli Sezar və Qney Pompey qoşunları arasında həlledici döyüş baş verir.

Müasir şəhər qədim şəhərin yerində salınıb. Şəhərin cənubunda, Nartakion silsiləsinin (qədim yunanca Ναρθάκιον) şimal-qərb ucu Profitis-İlias (Προφήτης Ηλίας) dağında hündür və möhkəmləndirilmiş akropolun xarabalıqları vardır. Farsaladan bir qədər aralıda, Enipefsin o biri tərəfində Fetida ziyarətgahı var idi.

## Farsala icması
Farsala icmasına 4 yaşayış məntəqəsi daxildir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə burada 9337 nəfər əhali yaşayır. Sahəsi 57,928 kvadrat kilometrdir.
## İstinadlar
Elpida Karamandi

**Elpida Karamandi** (, ) — aromunəsilli makedon partizan, Yuqoslaviya Xalq Qurtuluş Müharibəsi iştirakçısı, Yuqoslaviyanın Xalq Qəhrəmanı.

## Bioqrafiya
1920-ci il yanvarın 1-də Florinada anadan olub. Kiçik yaşlarında anası ilə birlikdə Bitolaya köçür və orada orta məktəbi bitirir. Məktəbdə oxuyarkən siyasi fəaliyyətlə məşğul olur, ədəbi dərnəyin üzvü kimi fəaliyyət göstərir. O, təbliğat vərəqələri paylayır, tez-tez "Zbor" Yuqoslaviya Xalq Hərəkatı ilə münaqişəyə girir. O, Bitola gəncləri arasında ən məşhur siyasi fəallardan biri hesab olunurdu.

1938-ci ildə Karamandi Belqrada oxumağa gedir, sinif yoldaşları ilə birlikdə inqilabi hərəkata qoşulur. 1939-cu ildə Yuqoslaviya Kommunist Gəncləri İttifaqına qəbul olunub.

## Partizan hərəkatı
Almanların Yuqoslaviyaya hücumundan sonra partizan sıralarına qoşulur, 1941-ci ilin iyununda Yuqoslaviya Kommunistlər İttifaqına qəbul edilir. O, partiyanın tapşırıqlarını yerinə yetirən partizan qruplarına rəhbərlik edən Bitolanın partizan gizli dəstəsinin lideri olur. Bolqarıstan polisi tezliklə Elpidanı həbs edir, lakin uğursuz sorğu-suallardan sonra Elpidanı buraxırlar. Bununla belə onu izləməyə davam edirlər.

Karamandi qeyri leqal fəaliyyətə keçməyə məcbur oldu ki, bu da onun imkanlarını məhdudlaşdırır. 1942-ci ilin yanvarında Kommunist Gənclər İttifaqının Makedoniya rayon komitəsinə daxil olur. Aprel ayında Bitola partizan dəstəsi "Pelister"ə qoşulur.

## Əsirlik və işgəncə
3 may 1942-ci ildə Bolqarıstan ordusu və polis bölmələri tərəfindən mühasirəyə alınır. Mübarizə zamanı Elpida əlamətdar şücaət göstərmiş, bolqar ordusunun bir neçə əsgər və zabitini məhv etmiş, lakin pulemyotçu tərəfindən ağır yaralanmış və əsir düşmüşdür. Çoxsaylı yaralar və döyülmələr nəticəsində o, döyüş yoldaşlarına xəyanət etmədən dünyasını dəyişib.

O, ölümündən sonra 11 oktyabr 1951-ci ildə Yuqoslaviyanın Xalq Qəhrəmanı adına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cyber Macedonia: Elpida Karamandi 
* Narodni heroji Jugoslavije 
* Битола турист инфо