open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Riçard Almeyda

**Riçard Almeyda** (; ) — Azərbaycan milli futbol komandasında çıxış etmiş Braziliya əsilli azərbaycanlı futbolçu. 2017-ci ildən Azərbaycan vətəndaşıdır. 9 dəfə Azərbaycan Premyer Liqasının, 5 dəfə isə Azərbaycan kubokunun qalibi olub.

## Karyerası
Almeyda — Santu-Andre klubunun yetirməsidir.8 may 2010-cu ildə İkasaya qarşı oyunda Seria B-də debüt etmişdir, lakin o, əsas heyətdə möhkəmlənə bilmir və yetirməsi olduğu komandada yalnız 4 görüşə çıxır.

2010-cu ildə Portuqaliya ikinci liqası komandası olan Jil Visenteyə gəlir.29 avqust 2010-cu ildə Trofensi klubuna qarşı oyunda "xoruzlar"ın heyətində debüt edir.6 yanvar 2011-ci ildə isə Penafiellə oyunda ilk qolunu vurur. Onunda töhfələri sayəsində klub həmin il ikinci liqada çempion olur.

Almeyda 2012-ci ildə Qarabağa keçir.5 avqust 2012-ci ildə İnterlə oyunda debüt edir. İlk qolunu isə Sumqayıta vurur. Sezonun sonunda isə 13 qolla bombardirlər arasında 4-cü pilləni tutur. Sonrakı illərdə isə məhsuldarlığı nisbətən aşağı düşür:2 sezona 9 qol.

2 iyul 2013 tarixində Makedoniya Metallurqu ilə görüşdə ümumilikdə Avroliqda ilk oyunun keçirir. İlk qolunu isə 18 iyul 2013-cü ildə Polşa Piast ilə oyunda vurur.

11 fevral 2025-ci ildə "Qarabağ" Almeyda ilə müqaviləyə qarşılıqlı razılaşma ilə xitam verildiyini açıqlayıb.

## Uğurları

### Klub
; Qarabağ
* Azərbaycan Kuboku
** Qalib (1): 2014–15
* Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (2): 2013–14, 2014–15
** Gümüş (1): 2012–13

### Şəxsi
* Azərbaycan Premyer Liqası ayın oyunçusu (1): aprel 2012
* Azərbaycan Premyer Liqası ən yaxşı xarici futbolçu (1): 2014
* Azərbaycanda ilin legioner idmançısı (İdman Araşdırmalar Mərkəzinin versiyası) (1): 2014

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Faktorial

**Faktorial** — riyaziyyatda sağına nida işarəsi qoyulmuş ədədə verilən ad daha ümumi Qamma funksiyasının tam ədədlərlə məhdudlaşmış xüsusi bir vəziyyətidir. 1-dən müəyyən bir natural ədədə qədər olan ardıcıl bütün natural ədədlərin hasilinə o ədədin faktorialı deyilir. Əgər *n* bir natural ədəddirsə, *n*! ardıcıl natural ədədlərin hasilini ifadə edir. Məsələn, 5! (5 faktorial) ardıcıl natural ədədlərin (1, 2, 3, 4, 5) hasilini təmsil edir və 5!=1×2×3×4×5=120 olur.

Faktorialdan əsasən kombinatorika, ədədlər nəzəriyyəsi və funksional analizdə istifadə olunur. 

Sıfır natural ədədlərə aid olmamasına baxmayaraq, faktorialı tərifə uyğun olaraq, 1-ə bərabərdir: 0!=1
Gəncə şəhər stadionu

**Gəncə şəhər stadionu** — Azərbaycanın Gəncə şəhərində stadion, tutumu 15.343 tamaşaçıdır. Gəncənin "Kəpəz" klubu ev oyunlarını burada keçirir. Bu stadion Azərbaycanın ən böyük klub stadionudur. Burada bir sıra məşhur oyunlar keçirilib. Azərbaycan çempionatinda qeydə alınmış ən yüksək azarkeş göstəricilərinin hamısı məhz bu stadionda qeydə alınıb.

## Tarixi
1959-1963-cü illərdə inşa edilən Gəncə şəhər stadionu 1964-cü ildə istismara verilib. Arena "Dinamo" Kirovabad klubunun 1967-ci ildə SSRİ çempionatının yüksək liqasına çıxması ilə genişləndirilib.

Azərbaycan Premyer-liqasının 2015/2016-cı il mövsümündə tamaşaçı sayında rekord vuran "Kəpəz" futbol klubunun çempionat ərzində 18 ev oyununu Gəncə şəhər stadionundan 240 min 650 azarkeş izləyib. Ən çox tamaşaçı 2016-cı il fevralın 14-də XXI turda keçirilən "Kəpəz"–"Qarabağ" görüşündə qeydə alınıb – 20 min 400 tamaşaçı. III MDB Oyunlarının yenidənqurmadan sonra Gəncə stadionunda keçirilməsi planlaşdırılır.

## Yenidənqurma
2018-ci ildə Gəncə şəhər stadionu təmir üçün Dövlət Proqramına salınıb. Yenidənqurma işlərinin 2019–2020-ci illərdə görülməsi planlaşdırıldığı bildirilib.

Baxımsız qalan stadionun yenidən qurulması və təmiri cəhdləri bir neçə dəfə edildi. Ancaq hər dəfə başlanmış işlər sona çatmadı. 2011-ci ilin noyabr ayında AFFA prezidenti Rövnəq Abdullayev Gəncə stadionunun yenidən qurulması planının hazırlandığını, onun başa çatmasından sonra 2012-ci ildə lazımi işlərin başlanacağını bildirib. Yenidənqurma üçün daha bir cəhd 2013-cü ildə AFFA prezidenti Rövnəq Abdullayevin tapşırığı ilə edilib. AFFA-nın baş katibi Elxan Məmmədovun sözlərinə görə, 2013-cü ilin avqust ayında təmir işlərinə başlanılmalı və ən qısa müddətdə başa çatdırılmalı idi. Ancaq konkret addımlar atılmadı. Nəhayət 2023-cü ildə stadion yenidənqurma işləri üçün bağlandı. Azərbaycan Prezidentinin 2023-cü il 6 oktyabr tarixli Sərəncamına əsasən, Gəncə şəhər stadionunun yenidən qurulması işlərinin layihələndirilməsi və həyata keçirilməsi üçün Prezidentin ehtiyat fondundan ilkin olaraq bir milyon manat ayrılıb. Stadionun layihələndirmə işləri 2024-cü ildə başa çatdırılıb.

Son illərdə stadionun tamaşaçı tribunaları yararsız vəziyyətə düşdüyündən və texniki cəhətdən istismarı mümkün olmadığından fəaliyyəti qismən həyata keçirilirdi. Bu səbəbdən Gəncənin Kəpəz klubu da ev oyunlarını başqa şəhərlərdə keçirməli olurdu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2024-cü il aprelin 9-da Gəncə şəhər stadionunun təməlini qoyub. Həmin ilin avqust ayında Gəncə şəhər stadionunun yenidən qurulması üzrə işlərin birinci mərhələsi üçün 15 milyon manatlıq müqavilə imzalanıb. Yenidənqurma işləri çərçivəsində stadionun ərazisi genişləndirilərək 10 hektara çatdırılacaq. UEFA-nın 4-cü kateqoriya standartlarına uyğun inşa ediləcək stadionun tamaşaçı tutumu layihə üzrə 15 min 343 yerlikdir.

Yenidənqurmadan sonra Gəncə şəhər stadionu müasir standartlara cavab verir. Gəncə şəhər stadionunun 2026-cı il aprel-may ayında "Kəpəz" klubunun ixtiyarına veriləcəyi gözlənilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncənin əsas stadionunun acınacaqlı durumu — FOTO/VİDEO
* FHN "Kəpəz" komandasına ŞƏRT QOYUB: "Yeni stadion tikilməlidir"
Bülbül döşəmə

Yapon qəsrlərinə və ibadətxanalarına kənar şəxslərin xəlvəti daxil olmamaları və işlərini çətinləşdirmək üçün tez-tez "bülbül döşəmə" quraşdırırdılar. Döşəmənin taxtalarını xüsusi formada bir-birinə alt-üst V-formalı dəmirlərlə bərkidilir, bunun nəticəsində də döşəmə daha çox təzyiq altında olanda quşların civilti səsini çıxarmağa başlayır. Ən maraqlısı da odur ki, ayaq barmaqlarınızın ucunda gəzmək istəsəniz, təzyiq daha da çoxalacaq, bununla da səs daha da şiddətli çıxacaq.
Bayıl Arena

**Bayıl Arena**, **Bayıl stadionu** və ya sponsorluq adı ilə **ASCO Arena** — Azərbaycanın Bakı şəhərində stadion; tutumu 3,200 tamaşaçıdır. Vaxtilə Rəvan Bakı və "Sumqayıt" qonaq komandaları burada qəbul edirdi. 2019-cu ilin aprel ayında adı dəyişdirilərək ASCO Arena adlandırılıb.

ASCO Arena AFFA tərəfindən inşa edilmişdir. Açılışı 2012-ci ilin sentyabrında olmuşdur Burada FİFA U-17 Qadınlararası Dünya Çempionatı 2012-nin bir neçə oyunu, müxtəlif yaş qruplarına aid Azərbaycan yığma komandalarının beynəlxalq yoldaşlıq görüşləri təşkil olunub. Hazırda Topaz Premyer Liqasında çıxış edən Səbail klubu ev oyunları zamanı bu stadionda keçirir.

## Yubiley matçları
* 100-cü matç: 13.05.2013. "Sumqayıt" — "Xəzər Lənkəran" 1:0

## Həmçinin bax

* Neftçi Arena
* Dalğa Arena
* Azərsun Arena

## İstinadlar
Dalğa Arena

**Dalğa Arena** və ya sponsorluq razılaşmasına əsasən **Liv Bona Dea Arena** — Bakının Mərdəkan qəsəbəsində yerləşir. 6 iyun 2011-ci ildə FIFA prezidenti Yozef Blatter, UEFA prezidenti Mişel Platini və AFFA prezidenti Rövnəq Abdulayevin iştirakı ilə açılış mərasımı olmuşdur. Stadionnun tutumu 6,700 tamaşaçıdır. Rəvan, Kəpəz, Sumqayıt , Bakı, Qəbələ, Neftçi, İnter (Keşlə) , Zirə, Azal kimi yerli klublar həm Premyerliqa həm də Avroliqa oyunlarnı, bundan əlavə Azərbaycan milli futbol komandaları qonaq komandaları burada qəbul edib. Dalğa Arena stadionunda bu günə kimi 400-dən çox oyun keçirilmişdir. Dalğa Arena stadionununda daxil olduğu AFFA Futbol Mərkəzinin digər məşq meydançaları ilə birlikdə 4200-dən çox oyun keçirilmişdir. Dalğa Arena stadionu FİFA U-17 Qadınlararası Dünya Çempionatı 2012 Azərbaycanın bir tanıtım stadionlarındandır.

## İstinadlar
Çarlz Lindberq

**Çarlz Lindberq** (1902 - 1974) — tarixdə ilk dəfə Atlantik okeanını keçmiş təyyarəçi; "Time" jurnalının "İlin adamı" mükafatının ilk və ən gənc laureatı (1927).

Çarlz Lindberq dayanmadan ilk individual, transatlantik uçuşa görə 25 000 ABŞ dolları mükafat almışdır.

## Ailəsi
1932-ci ildə onun 20 aylıq oğlu qaçırılmışdır. Aylarla aparılmış araşdırmalardan sonra uşaq sərt alətlə döyülərək öldürülmüş halda tapılmışdır. Cinayətlə bağlı iki nəfər edam olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Lindberq Fondu
Məhəmmədin səhabələrinin siyahısı

## [[Xəlifə]] olanlar
* Əbu Bəkr
* Ömər
* Osman
* Əli

## Əlifba sırası ilə

## Adı naməlum olanlar
* Əbu Rafe əl-Qibti
* Əbu Leyla əl-Ğəffari
* Əbu Fəzalə əl-Ənsari
* Əbu Sufyan Əbu Haris ibn Əbdulmuttəlib əl-Haşimi
* Əbu Hüreyrə

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ayətullah Şeyx Usamə Ali Şeyx Bilal Nəcəfinin araşdırmaları

## Həmçinin bax
* Məhəmməd peyğəmbərin qeyri-ərəb səhabələrinin siyahısı (en)
* Tabein

## Xarici keçidlər
*
Əli Əmiraslanov

**Əli Ağamalı bəy oğlu Əmiraslanov** () — geoloq-alim, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, SSRİ EA-nın ilk azərbaycanlı müxbir üzvü (1953).

## Həyatı
Əli Ağamalı bəy oğlu Əmiraslanov 1900-cü ildə Qubadlı rayonunun Balahəsənli kəndində anadan olmuşdur.

1930-cu ildə Moskva Mədən Akademiyasını bitirmişdir.

Əli Əmiraslanov 1930-38-ci illərdə Uralda, Qazaxıstanda, Orta Asiyada və Qafqazda əlvan metallar-sink, mis, qalay və s. yataqlarının öyrənilməsi ilə məşğul olmuş, bir sıra yataqların açılmasında iştirak etmişdir.

1938-54-cü illərdə müxtəlif elmi-tədqiqat geologiya institutlarında işləmiş, Moskva geologiya institutunda dərs demiş, "Sovetskaya Qeoloqiya" elmi jurnalının baş redaktorunun müavini olmuşdur.

Əli Əmiraslanov 1954-62-ci illərdə SSRİ-nin əlvan metallurgiya, geologiya və Yer təkinin mühafizəsi nazirliklərində rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. "Qurğuşun və sink yataqlarının əsas tipləri" (axtarış metodları kəşfiyyat və qiymətləndirmə) "Avstraliyanın qurğuşun-sink yataqları. Yerləşmə qanunauyğunluğu və geoloji xarakteri". "Faydalı qazıntıların axtarılmasının proqressiv metodları" və s. onlarla elmi əsərlərin müəllifidir.

Professor Əli Əmiraslanov orden və medallarla təltif olunmuş, 1962-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmiş və Novodeviçye məzarlığında dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar
* "XX əsrin 100 görkəmli azərbaycanlısı". Bakı, "Sumqayıt" nəşriyyatı, 2002, səhifə 75.
Demosfen

**Demosfen** (; ) — qədim dünyanın məşhur natiqlərindən biri.

Deyilənlərə görə bir nəfər Demosfenin yanına gəlib döyüldüyünü söyləyir və xahiş edir ki, məhkəmədə onun müdafiəçisi olsun. Demosfen isə cavab verir ki, mən axı sənin zərər çəkdiyini görmürəm. "Necə yəni zərər çəkməmişəm" – deyə həmin adam var gücü ilə qışqırır. Demosfen sakitcə deyir: "Bax indi həqiqətən zərərdidənin səsini eşidirəm".

"Dəmir" ləqəbiylə məşhur olan bir oğru Demosfenin öz çıxışlarını gecə lampa işığında hazırlamasına istehza edərək deyir: "Demosfen mühakimələrindən fitil iyi gəlir". Cavabında Demosfen: "Bilirəm, bilirəm, - deyir, səni pərt edən mənim evimdə gecələr işıq yanmasıdır. Siz isə, Afina vətəndaşları, evlərdə oğruların çox olmasından təəccüblənməyin, çünki bizdə oğrular dəmirdəndir, divarlar isə gildən".

Demosfen rüşvət almaqda günahlandırılaraq 50 talant məbləğində cərimə edilib qaçmağa məcbur olur. Onun olmadığı uzun müddətdə Afinada bir çox tale yüklü hadisə baş verir. Ellinləri səylə müdafiə etdiyinə görə xalqın qərarı ilə ona vaxtından qabaq Afinaya qayıtmağa icazə verilir. Ancaq cərimə hələ onun üstündə idi. Xalqın minnətdarlığına baxmayaraq hökmü ləğv eləmək olmazdı. Odur ki, qanunun yanında keçməyi qərara alırlar. Adətə görə Zevsə qurban kəsilərkən qurbangahı bəzəyib hazırlayanlara pul verilirdi. Bu dəfə həmin işi görməyi 50 talanta Demosfenə həvalə edirlər. Beləliklə onun canını cərimədən qurtarırlar.Ə N

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Demosfenin nitqləri (ingilis dilində)
* Demosfen (1831) (yunan dilində)
Tariyel Məmmədov

**Tariyel Məmmədov** () — musiqişünas, Azərbaycan Musiqi Akademiyasının "Tarix və azərbaycan musiqi nəzəriyyəsi" kafedrasınn professorudur. Azərbaycan musiqisi üzrə İnternet-proyektlərin müəllifi və rəhbəridir. Musiqili elmi-pedaqoji, tənqidi-publisistik, mədəni-maarif "Musiqi Dünyası" yurnalının baş redaktoru və naşiridir.

## Həyatı
Tariyel Aydın oğlu Məmmədov 1949-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını "Tarix və musiqi nəzəriyyəsi" ixtisası üzrə bitirmişdir.

1983-cü ildə SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin Ümumittifaq Elmi Araşdırmalar Sənətşünaslıq İnstitutunda "Koroğlu dastanında epik nəğmələri yaradıcılığı" mövzusunda sənətşünaslıq elmi dərəcəsi üzrə namizədlik müdafiəsi (rəhbər professor, sənətşünaslıq doktoru M. E. Tarakanov), 1989-cu ildə isə yenə həmin İnstitutda "Azərbaycan aşıqlarının ənənəvi nəğmələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

## Yaradıcılığı
* Monoqrafiyalar
** "Koroğlu mahnıları". Bakı. Gənclik, 1984, 8 ç.v.
** "Azərbaycan aşıqlarının ənənəvi nəğmələri". Bakı, İşıq, 1988, 33 ç. v.
** "Sifahi ənənəli peşəkar-xalq musiqisi". Bakı, Şür, 2002, 6 ç. v. dərs vəsaiti kitabları nəşr olunmuşdur.
* Metodik tövsiyələri
** "Musiqi folklorunun toplanması, yazıya alınması və qorunması". Bakı, Adiloğlu, 2004, 1,5 ç. v.
** "Özbək xalq və şifahi ənənəli peşəkar musiqisi". Bakı, Adiloğlu, 2004, 2 ç. v.
** "Aşıq havaları"
** "Azərbaycan aşıq yaradıcılığı"
* 80-dən artıq elmi məqaləsi və yazıları müxtəlif respublika və beynəlxalq nəşrlərdə çap olunmuşdur.
* İnternet-proyektlərin muəllifi və rəhbəridir:
** "Müsiqi dünyası" jurnalının elektron variantı
** Musiqi Ensiklopediyalar
*** Əfrasiyab Bədəlbəylinin "İzahlı monoqrafik musiqi luğəti
*** Muğam Ensiklopediyası
*** Üzeyir Hacıbəyov ensiklopediyası
*** Azərbaycan ənənəvi musiqi atlası
** Üzeyir Hacıbəyova həsr olunmuş sayt
*** Üzeyir Hacıbəyovun "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" elektron nəsrinin  elmi redaktoru
*** Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" operettası
*** Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" operettası
*** Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operası
** Azəraycan bəstəkar və musiqişünaslarının On-line kataloqu 
*** Əfrasiyab Bədəlbəyliyə həsr olunmuş sayt
*** Qara-Qarayevə həsr olunmuş sayt
*** Tofiq Quliyevə həsr olunmuş sayt
** Azərbaycan diskoqrafiyası (1900–1940) — Azərbaycanın ilk qrammafon yazılarının On-line kataloqu
** Azərbaycan tarixinin canlı səsləri
** Beynəlxalq musiqili, tənqidi-publisistik, kulturoloji "Harmoniya" jurnalı

## Qaynaq
Feliks Quesada

**Félix Quesada Mas** (1 iyul 1902 – 9 iyul 1959) - İspaniya peşəkar futbol assosiasiya oyunçusu. İspaniyanın paytaxtı Madriddə anadan olub.

Karyerasının çox hissəsini Real Madriddə müdafiəçi olaraq keçirib. Oynadığı 244 oyunda 33 qola imza atıb.

Karyerası ərzində 12 dəfə zonal çempionatı, 2 dəfə La Liqanı qazanıb. İspaniya milli futbol komandasında 9 oyun keçirib və bir dəfə fərqlənib.

## Xarici keçidlər
* Félix Quesada Real madrid Əfsanələrində.
* Milli komanda məlumat 
* Félix Quesada Avropa Futbolunda
Xış sümüyü

kəllənin üz hissəsinə aid olan tək sümüklərdən biri. Qeyri müntəzəm dördbucaq səfhə şəklində olub, bir növ xışa bənzəyir və burun sümük arakəsməsinin aşağı qismini təşkil edir. Aşağı kənarı burun darağı ilə, ön kənarı yuxarıda xəlbir sümüyünün perpendikulyar səfhəsi ilə və aşağıda burunun qığırdaq arakəsməsi ilə birləşir. Yuxarı kənarı iki səfhəyə ayrılıb  adlanan iki qanad əmələ gətirir. Aşağı tərəfdən bunlar əsas sümük dimdiyini əhatə edirlər. Yan səthlərində sinirlərə məxsus şırımlara təsadüf edilir.

## Mənbə
* Prof. K. Ə. Balakişiyev, İnsanın Normal Anatomiyası, I cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı — 1971
Sərdar Azmun

**Sərdar Azmun** (, ) — 1995-ci ildə İranının Günbədkavus şəhərində anadan olub. Rusiya milli futbol çempionatının yüksək liqasında çıxış edən Rubin Kazan klubunun hücumçusudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Serdar Azmoun
Özbəkistan musiqisi

**Özbək musiqisi** — qədim köklərə malik musiqi irsi bizim günlərdə də janr rəngarəngliyini və monodik ifadə vasitələrinin zənginliyini qoruyaraq yaşadır. O, özündə xalq (bilavasitə folklor) və şifahi ənənəli peşəkar musiqi yaradıcılığını qovuşdurur. Bura mahnılar, instrumental pyeslər, dastanlar daxildir.

## Xalq mahnıları
Mahnılar və instrumental melodiyalar iki cür olur:
* **Müəyyən şəraitdə və ya müəyyən vaxtda ifa olunan** - bura ailə, mərasim (toy, gəlin havaları, dəfn, matəm), ovsun mahnıları, əmək və beşik mahnıları, müxtəlif adət–ənənələr, kütləvi tamaşalar zamanı ifa olunan instrumental melodiyalar aiddir.  
* **Hər zaman və hər yerdə ifa olunan** - bura özbək mahnı janrları olan terma, koşuk, lapar, yalla və aşula, həmçinin, analoji planda müxtəlif instrumental pyeslər daxildir. Çoxcəhətli məhəbbət lirikası, satira və yumor, tarixi mövzu, ictimai etiraz bu janrlardan hər birinin əsasını təşkil edə bilər.

:* ***Terma*** melodiyanın reçitativliyi (danışığabənzər oxuma), kiçik diapazonu və yığcam forması ilə xarakterizə olunur. Onun mətnini 7-8 hecalı misralardan ibarət müxtəlif məzmunlu ***barmak*** xalq şeir forması təşkil edir. Ən uzun, mürəkkəb termalar baxşilər tərəfindən ifa olunur. 
:Barmak şeir forması həm də koşuk, lapar, yalla mahnı janrlarında işlədilir.

:* ***Koşuk*** – nəqəratli, kiçik diapazonlu, barmak şeirinin 1-2 misrasını əhatə edən sadə qafiyəli (örnəyin: aabb, aaba, abab) mahnıdır xarakterik deyil, bu da müəyyən ölçülü, dəqiq ritm əmələ gətirir. Koşukun ritmi dəqiq, müntəzəmdir, hecalar uzadılmır. Çox vaxt hər misranın sonunda təkrarlanan nəqərat-sözlərə rast gəlinir. Bəzi bölgələrdə "lapar" qadın və kişi yaxud xor şəklində gəlin və bəyin qohumları tərəfindən oxunan toy mahnılarına deyilir.

:Lapar və yallanın musiqisi adətən rəqs və oyunlarla müşayiət olunur.

:* ***Lapar*** – iki müğənni tərəfindən dialoq şəklində oxunan nəqəratsiz koşuk (qoşuq). Xarəzmdə laparlar bir müğənni tərəfindən də oxuna bilər. 
:* ***Yalla*** iki cür olur: 
:** koşuka bənzər: kiçik diapazonlu, nəqəratli. Yallaçı (solist) mahnının başlanğıcını və nəqəratini oxuyur və eyni zamanda oynayır, mahnının qalan hissələrini xor oxuyur.
:** Başlanğıc və nəqərat bölgüsü olmayan yallalar mahnı gah xor, gah da yallaçı tərəfindən oxunur və rəqs edilir. Melodiyaları aşulanı xatırladır.
:* ***Aşula*** - geniş diapazonlu lirik mahnılar. Mətni yalnız barmak şeir üstündə deyil, həm də əruz vəznində yazılmış şeirlər təşkil edir.

## Qaynaqlar

## Video
* История национальных музыкальных инструментов Узбекистан
Kəllə əsası

tam kəllənin aşağı hissəsi hesab olunur, və iki səthi vardır: xarici və daxili, buna görə də kəllənin xarici əsası —  və kəllənin daxili əsası —  ayırd edilir. Kəllənin beyin hissəsi süni xətt vasitəsilə iki şöbəyə bölünür: yuxarı hissə — kəllə qapağı —  və aşağı hissə — kəllə əsası — .
Kəllənin xarici əsası üç şöbəyə bölünür: ın orta və arxa şöbə. Ön şöbə üz skleti sümükləri ilə örtülmüşdür; bu şöbəyə damaq və əng sümükləri müvafiqdir.

### Kəllənin daxili əsası
Kəllənin daxili əsası —  yəni kəllə əsasının yuxarı za daxili səthi basıqdır və kəllənin xarici əsasına müvafiq olaraq üç şöbəyə — çuxura bölünür: kəllənin ön, orta və arxa çuxurları.

### Kəllənin ön çuxuru
Kəllənin ön çuxurunu —  alın sümüyünün göz yuvası hissəsi, xəlbir sümüyün xəlbir səfhəsi və əsas sümüyün kiçik qanadları əmələ gətirmişdir.

### Kəllənin orta çuxuru
Kəllənin orta çuxuru —  böyük beynin gicgah paylarına, görmə qabaraltı nahiyəsinə məxsusdur.

### Kəllənin arxa çuxuru
Kəllənin arxa çuxuru —  orta çuxurdan arxaya yerləşərəkkəllə boşluğunun qalan hissəsini tutur; burada beyuncik, Varolio körpüsü və beyin ayaqcıqları yerləşir. Bu çuxur ənsə sümüyü, əsas sümüyün cisminin arxa səthi, təpə sümüyünün məməyəbənzər bucağı və gicgah sümüyünün daşlıq hissəsi ilə məməyəbənzər çıxıntısı əmələ gətirir.

## Mənbə
* Prof. K. Ə. Balakişiyev, İnsanın Normal Anatomiyası, I cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı — 1971
Qızılhacılı məhəlləsi

**Qızılhacılı məhəlləsi** — Gəncənin qədim məhəllələrindən biri. Məhəllədə 1877-ci ildə məhəllə sakinləri tərəfindən tikilmiş Qızılhacılı məscidi yerləşir.

## Haqqında
Qızılhacılı məhəlləsi şimaldan Quru Qobu, Tapqışlaq, şərqdən Bayan, Qazaxlar, cənubdan Qırıqlı, qərbdən Xəlfəli, Qara Məmmədli, Daş Körpü məhəllələri ilə əhatələnib. Məhəllə 6 bəylikdən ibarətdir. Bunlar Məmmədbəyli, Yanalılar, Xödəkli, Daşdəmirli, Mahmudlu, Sarıəhmədli bəylikləridir. 1916-cı ilin siyahıyaalınmasında burada 316 nəfər qeydə alınıb. XVII əsrdə məhəlləyə Qızılhacılı arxı çəkilib və burada əsasən suvarma üçün istifadə olunub. 1877-ci ildə məhəllə camaatının hesabına Qızılhacılı məscidi tikilib.

Məhəllənin formalaşması haqqında məhəllə ağsaqqalları arasında yekdil bir fikir yoxdur. Onların bir qismi özlərini Kürəkbasanlı, digər qismi isə Borçalıdan gəlmə hesab edirlər. Fərrux Əhmədova görə XIX əsrdə Gəncəyə Borçalıdan güclü axın olur. Və güman ki, bu məhəllə də məhz həmin dövrdə Borçalının Qızılhacılı kəndindən gələn insanlar tərəfindən salınıb.

## Həmçinin bax
* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncə adlı salnamə - Qızılhacılı məhəlləsi / Kəpəz Tv
Kəllə qapağı

tam kəllənin yuxarı hissəsi hesab olunur və onu alın sümüyünün pulu, əsas sümüyün böyük qanadlarının gicgah səthi, təpə sümükləri, ənsə və gicgah sümüklərinin pulu təşkil edir. Kəllənin beyin hissəsi süni xətt vasitəsilə iki şöbəyə bölünür: yuxarı hissə — kəllə qapağı —  və aşağı hissə — kəllə əsası — . alı sümükləri ilə təpə sümükləri arasında tac tikiş — , təpə sümükləri arasında orta xətdə — sagital tikiş — , təpə sümükləri ilə ənsə sümüyü arasında lyambdayabənzər tikiş — , təpə sümüyünün aşağı kənarı ilə gicgah sümüyünün pullu hissəsi arasında pullu tikiş — . Kəllə qapağının xarici səthi hamardır. Burada ındə qaş qövsləri, bunların arasında  adlanan çuxurluq (qaşarası), bir qədər yuxarıda alın qabarları, təpə sümüklərinin üzərində təpə qabarları və sagittal tikişin arxa hissəsinin yan tərəflərində təpə dəlikləri —  yerləşmişdir. Kəllə qapağının yan nahiyələri bir qədər çuxurdur, bunlara gicgah çuxurları —  deyilir. Kəllə qapağının daxili səthində  və orta xətdə venoz cibə məxsus  yerləşmişdir.

## Mənbə
* Prof. K. Ə. Balakişiyev, İnsanın Normal Anatomiyası, I cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı — 1971
Tapqışlaq məhəlləsi

**Tapqışlaq məhəlləsi** — Gəncənin qədim məhəllələrindən biri.

## Haqqında
Tapqışlaq məhəlləsi şimaldan Şərəfxanlı, Şahsevənlər, şərqdən Lətifli, cənubdan Qazaxlar, qərbdən Quru qobu ilə həmsərhəddir. Məhəllə indiki Təbriz küçəsinin bir hissəsində yerləşir. Tapqışlaq məhəlləsinin əhalisi Gəncənin ətraf kəndlərindən, bölgələrindən gəlmədirlər. Əvvəllər bura heyvanların qışlaq yeri olub. Məhəllə sakinləri heyvandarlıq, üzümçülüklə məşğul olurdular. Əkin yerlərini və məişətdə işlətdikləri suyu 1956-cı ilə qədər Xan arxından götürürdülər. Məhəllədə Məşədi Məmmədtağı dəyirmanı da var idi. Məhəllə sakinləri tərəfdən burada möhrədən üstü günbəzsiz məscid tikilmişdi. 1934-cü ildə Sovetlər dövründə məscid Qızıl Əskər kolxozunun ambarına çevrildi. O zamanlar məscidin bir hissəsində 3 otaqlı 4 illik ibtidai məktəb var idi. Bu məktəb Şərəfxanlı məhəlləsində (Eminbəyli küçəsində) olan M. F.Axundzadə adına 7 illik natamam orta məktəbin şöbəsi idi.

## Həmçinin bax
* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncə adlı salnamə - Tapqışlaq məhəlləsi / Kəpəz Tv
Saxur mətbəxi

Saxurların mətbəxi müxtəlif yeməklərlə zəngindir. Xəmir xörəkləri isə onların ən çox sevdikləri yeməklərdən sayılır. Saxurların mətbəxində bir çox yemək növləri qaxacla hazırlanır ki, bu yemək növünü də Qax mətbəxindən mənimsəyiblər. Bundan başqa onların mətbəxində “maxara“, xingili” adlı yemək növləri də məşhurdur.

## İstinadlar
Cahangir Gözəlov

**Cahangir Rəcəb oğlu Gözəlov** (16 dekabr 1909, Ağdam rayonu, Şıxbabalı kəndi – 7 sentyabr 1999, Bakı) – yazıçı, publisist, felyetonçu. 1935-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın əməkldar mədəniyyət işçisi (1969), Jurnalistlər Birliyinin "Qızıl Qələm" mükafatı lauriyatı (1977). Rəcəb Gözəlovun oğludur.

## Həyatı
1909-cu il, dekabrın 16-da Yelizavetpol quberniyasının Şuşa uyezdinin (indiki Ağdam rayonu) Şıxbabalı kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini kənddə aldıqdan sonra Bakıda Müəllimlər Seminariyasını bitirmişdir. Azərbaycan Tibb Universitetini III kursadək oxumuş, ancaq səhhətinə görə təhsilini davam etdirə bilməmişdir.

Baş mətbuat idarəsində bir müddət müvəkkil işləmiş, yeni pedoqoji sahədə fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının bədii ədəbiyyat şöbəsində redaktor (1935), Culfa beynəlmiləl dəmiryol orta məktəbində direktor (1936–1937), Ağcabədi rayon maarif şöbə müdiri (1938–1939), İsmayıllıda Diyallı kənd orta məktəbində direktor (1939–40), "Pioner" jurnalında məsul katib (1941), Ağdam 5 saylı beynəlmiləl orta məktəbində dərs hissə müdiri (1941–42) işləmişdir.

1942-ci ildən təqaüdə çıxanadək (1972) fasiləsiz olaraq "Kommunist" qəzetində çalışmışdır.

1999-cu il sentyabrın 7-də Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı — 14.12.1979
* Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının (1984)
* Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin (1989)

## Yaradıcılığı
1934-cü ildə "Gənc işçi" və "Ədəbiyyat" qəzetlərində ilk dəfə hekayələri çap olunmuşdur. Bundan sonra müntəzəm olaraq dövrü mətbuatda hekayələrlə çıxış etmişdir. 1939-cu ildə "Güllünün çayı" kitabçası müsabiqədə mükafata layiq görülmişdür. Felyeton, satirik hekayə ustası olmuşdur. Əsərləri "Kirpi", "Krokodil", "Ədəbiyyat və İncəsənət", "Bakı", "Azərbaycan gəncləri", qəzetlərində vaxtaşırı dərc edilmişdir.

## Kitabları
# **Qurd və keçi.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1934. 26s.
# **Küsən dişlər.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1935. 29s.
# **Seylan.** (povest). I hissə. Bakı, Azərnəşr, 1938. 119[1]s.
# **Tülkü və dələ.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1938. 18[1]s.
# **Mollanın kələyi.** Böyük yaşlı uşaqlar üçün. Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1938. 30[2]s.
# **Güllünün çayı.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1940. 14s.
# **Qurd və keçi.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1946. 12[4]s.
# **Günahkar müqəssirlər.** Bakı, Birlik nəşriyyatı, 1958,173s.
# **Müxtəlif əhvalatlar.** Bakı, Azərnəşr, 1962. 144[4]s.
# **Cəncəl adamlar.** Bakı, Azərnəşr, 1964. 205[2]s.
# **Bibim, qaqaşım Ququş və xortdan** (hekayələr və felyetonlar). Bakı, [s.n.], 1971. 282[2]s.
# **Gecəquşu** (nağıl). Bakı, Gənclik, 1971. 14[1]s.
# **Felyetonlar.** Bakı, Azərnəşr, 1977. 280[3]s
# **Yarasa.** Bakı, Gənclik, 1979. 18s.
# **Qara cücə.** Bakı, Uşaqgəncnəşr, 1979.
# **Yol ayrıcında söhbət** (hekayələr). Bakı, Yazıçı, 1984. 195[5]s
# **[[Seylan]].** Bakı, "Azərnəşr", 1989. 204[2]s.
# **Xallı** (hekayələr). Bakı, "Gənclik", 1990. 40s

## İstinadlar
Devi Sandra

**Dewi Sandra Kilik** (3 aprel 1980, Braziliya) aktyor, aparıcısı və müğənni İndoneziya. Dewi qarışıq qan var İngiltərə və İndoneziya və vətəndaşlığı olmayan qalır İndoneziya. Həmişə onun makiyaj bag içərisində Givenchy ətir və Lady Speed ​​Stik Dezodorant gətirən qadın, adlı bir aktyor evli Surya Saputra. Onlar sonra boşanmış və sonra evli müğənni Dewi Barry Manilow-də 3 aprel 2006, 2009-cu ildə, Barry Manilow boşanma Dewi Sandra üçün sue. On 11 dekabr 2011 Goddess üçüncü dəfə evləndi. O, Agus Rəhman-ci ildə London ilə evlənmişdi.

## Album
* *Kurasakan* (1998)
* *Tak Ingin Lagi* (2000)
* *Ku Akui* (2004)
* *Star (album)* (2007)
* *Wanita (album)* (2009)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Niyazi Mütəllibov

**Niyazi Əşrəf oğlu Mütəllibov** — Azərbaycanlı cərrah, tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1991).

Yasamal qəbiristanlığında dəfn edilib.

Azərbaycan Respublikasının 1-ci prezidenti olmuş Ayaz Mütəllibovun atasıdır.

## İstinadlar
Əhali sayına görə Aİ ölkələrinin siyahısı

Bu, əhali sayına görə sıralanmış Avropa İttifaqı üzvü olan ölkələrin siyahısıdır.

## Həmçinin bax
* Avropa İttifaqı ölkələrinin siyahısı

## İstinadlar
Vikar

**Vikarius** ( cəmdə: *vicarii*) — Qədim Romada zabit və məmur köməkçisi ya müavini. Roma İmperiyasında imperator Diokletian və Böyük Konstantindən sonra prefekt tabeliyində olan diosez hakimlərinin adı.
Xristiyanlıqda yeparxiyası olmayan kilsə yepiskopuna vikar deyilir. O, yeparxiya yepiskopunun müavini və ya yardımçısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avropa İttifaqı ölkələrinin siyahısı

**Avropa İttifaqı ölkələrinin siyahısı** —  Avropa birliyinə üzv olan ölkələrdir, onların məqsədi Avropa dövlətlərinin vahid iqtisadi bazarda inteqrasiyası, pasport və viza nəzarətinin olmaması, ümumi valyutanın istifadəsi. Aİ üzvü Kopenhaqen meyarlarına cavab verən bir ölkə ola bilər. Birliyə 27 dövlət daxildir.

Avropadan kənarda yerləşən, amma Avropa İttifaqına daxil olan xüsusi ərazilər:

*  Azor adaları *([[Portuqaliya|Port.]])*
*  Qvadelupa *([[Fransa|Fr.]])*
*  Kanar adaları *([[İspaniya|İsp.]])*

*  Madeyra *([[Portuqaliya|Port.]])*
*  Mayotta *([[Fransa|Fr.]])*
*  Martinika *([[Fransa|Fr.]])*
*  Melilya *([[İspaniya|İsp.]])*

*  Reyunyon *([[Fransa|Fr.]])*
*  Seuta *([[İspaniya|İsp.]])*
*  Fransa Qvianası *([[Fransa|Fr.]])*

## Həmçinin bax
* Əhali sayına görə Aİ ölkələrinin siyahısı
Sanqalan (dağ)

**Sanqalan** və ya  **Səndələn** —  Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub-şərq ətəklərində yerləşən Ləngəbiz silsiləsinin ən hündür zirvəsi.

Hündürlüyü 929 metrdir. Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndinin ərazisində, Ağsu rayonu ilə Şamaxı rayonunun sərhədində yerləşir. Zirvənin adının vaxtilə Bico kəndi ərazisinə gəlmiş Səndələn türk tayfalarının adı ilə bağlı olduğu və ya saklarla bağlı "Sak qala" mənasını verən toponim olduğu qeyd edilir.

Ətraf ərazilərin əhalisi tərəfindən **Bico dağı** da adlandırılır. Yerli əhali arasında isə əsasən **Sanqalan**  adlanır və qədim sak tayvaları ilə əlaqələndirilən "Sak qala" toponimi ilə bağlı olduğu da ehtimal edilir. *([[Bico kəndi]] ərazisində yerləşən məşhur Pirəmsaq ("sak qocası" mənasına gəlir) qəbiristanının mövcudluğu bu versiyanı daha da gücləndirir.)*

Böyük Qafqaz dağlarından Arana açılan strateji mövqedə olduğu üçün vaxtilə bu zirvə hərbi müdafiə və müşahidə məntəqəsi kimi istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qitələrarası ölkələrin siyahısı

**İki qitədə yerləşən ölkələrin siyahısı** — iki qitənin sərhədində yerləşən ölkələr

## Avropa və Asiya
100px|thumb|Avropa və Asiyanın sərhəddi
*  Rusiya
*  Qazaxıstan
*  Azərbaycan
*  Gürcüstan
*  Türkiyə

## Avropa və Afrika
*  İspaniya (Melilya və Seuta)

## Afrika və Asiya
thumb|Afrika və Asiyanın sərhəddi
*  Misir

## Şimali və Cənubi Amerika
thumb|Şimali və Cənubi Amerikanın sərhəddi
*  Panama
Ayşin Turan

**Ayça Ayşin Turan** — Türk aktrisa.

## Həyatı
Ayça Ayşin Turan 1992-ci il oktyabr ayının 25-də İstanbulda dünyaya göz açmışdır. Kiçik yaşlarından aktyorluğa olan xüsusi marağı onu Türkiyənin məşhur seriallarına qədər gətirib çıxarmışdır. Hazırda tələbədir. 2011-ci ildə yayımlanan və yayımlandığı müddətdə izlənmə rekordu qıran, məşhur türk serialı "Dinlə Sevgili"də Gülfəm rolunu canladıran Ayça Ayşin Turan bu rolu ilə məşhurlaşmışdır. 2013-cü ildə "Qaragül" serialında Türkiyənin məşhur aktyorları və o cümlədən böyük sənətçi Özcan Dəniz ilə bir araya gələrək daha da şöhrət qazanmış və izləyicilərin sevimlisinə çevrilmişdir.

## Mənbə
* Ayşin Turan kimdir? 

## Xarici keçidlər
Riçard Rayt

**Richard William "Rick" Wright** (Riçard Rayt) () ingilis pianoçusu, keyboardist, müğənni, bəstəkar olub. Pink Floyd qrupundan tanınır.

## İstinadlar
Rus (tarixi bölgə)

**Rus** (Qədim Rus dilində Роусь, və ya Роусьскаѧ землѧ (Rus torpağı) — şərqi slavyanların yaşadığı tarixi bölgə. Dövlət adı kimi Rus sözündən ilk dəfə 911-ci il rus-bizans müqaviləsində istifadə edilib. Bundan daha əvvəllər rus etnonimi (xalq adı olaraq) olub. XII əsrin əvvəllərində yazılmış "İbtidai salnamə"yə əsasən bu söz varyaqların rus adlanan tayfalarından əmələ gəlib hansılar ki, slavyanlar (sloven, kriviçi) və fin-uqorlar tərəfindən 862-ci ildə tayfalararası münqaşiləri həll etmək üçün vasitəçi kimi dəvət olunublar. Tarixşünaslıqda belə bir məsələ var ki, şərqi slavyanaların torpaqlarında Rus xaqanlığı adında dövlət mövcud olub. Azsaylı yazılı mənbələr sayəsində Rus xaqanlığının rus ərazisində yerləşdiyi qeyd olunub.

## Rus sözünün mənşəyi
Səlnamə mənbələrində qeyd olunduğu kimi, şərq slavyanlarının Rus dövlətinin adı varyaqların rus adlanan tayfalarının adından yaranıb. Varyaqların slavaynalar tərəfindən çağrılmasına qədər, gələcəkdə "birinci rus dövlətinin" yaranacağı bölgədə yaşayan slavyan tayfaları öz adları ilə yaşayırmışlar. Qədim rus salnaməçilərindən olan XII əsrin əvvəlində monax olmuş Nestor (Nesor Səlnaməçi) qeyd edir ki, "həmin varyaqlardan etibarən Ris torpağı adı yarandı".

## Mənbə
* Цукерман К. ''«Два этапа формирования Древнерусского государства»''. Археологія, Київ: Інститут археології HAH України № 1/2003.
* Данилевский И. Н. ''«Русская Земля»'' .
* Барсов Н. П., Материалы для историко-географического словаря России на сайте «Руниверс».
* Кузьмин А. Г. ''«Древняя Русь в IX—XI веках»''.
* Кузьмин А. Г. ''«Сведения иностранных источников о руси и ругах»''.
* Насонов А. Н. ''«Русская Земля»'' (фрагменты).
* Перевезенцев С. В. ''«Образование Древнерусского Государства»''.
* Плотникова О. А. ''«Кристаллизация института княжеской власти как социально-политического компонента древнерусской цивилизации»''.
* Погосян Е. ''«Русь и Россия в исторических сочинениях 1730—1780-х годов»''.
* Раковский А. ''«Происхождение Руси»'' .
* Робинсон А. Н. ''«„Русская Земля“ в „Слове о полку Игореве“»''.
* Myspace: ''«Русь»''.
* Рыбаков Б. А. ''«Рождение Руси»''.
* Электронная библиотека букинистической литературы о Древней Руси и Псковском крае в частности .
* Тихомиров М. Н. ''«Происхождение названий „Русь“ И „Русская Земля“»''.
* Богданов С. В. ''«Об определении „Всея Руси“ в великокняжеской титулатуре XIV—XV в. (по материалам актов XIV—XV в.)»'' // «Древняя Русь. Вопросы медиевистики». 2008. № 4 (34). С. 30-49.
* Горский А. А. ''«Русь „от рода франков“»'' // «Древняя Русь. Вопросы медиевистики». 2008. № 2 (32). С. 55-59.
* Фомин В. В. ''«История разработки варяго-русского вопроса в трудах ученых дореволюционного периода»''.
* Фомин В. В. ''«Южнобалтийское происхождение варяжской руси»''.
* Бибиков М. В. ''«Русь в византийской дипломатии: договоры Руси с греками X в.»'' // «Древняя Русь. Вопросы медиевистики». 2005. № 1 (19). С. 5-15.
Vergissmeinnicht

**Vergissmeinnicht** — 2007-ci ildə Çinin Shandong əyalətində qurulmuş ambient/dark/neofolk musiqi qrupudur. Qrup adının mənası almancadan tərcümədə "məni unutma" deməkdir. Bütün alətlərdə ifanı və vokalı Lu ləqəbli şəxs öhdəsinə götürüb. Lu bundan əvvəl depressive black metal qrupu Heartless'də fəaliyyət göstərib. Böyük akustik gitara ilə yaranmış melodiyalı folk musiqi və arxa fonda həzin vokala sahib qrupun hazırda 2 albomu mövcuddur. Depressiya və melanxoliya ağuşunda təbiəti əsas mövzu götürməsi azsayılı dinləyicilərinin əvəzolunmaz qrupu edib. Əksərən instrumental tərzdə ifa edir.

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* Myspace 
* LastFm
Danna Qarsiya

**Danna María García Osuna** () — Kolumbiya'lı aktrisa və müğənni.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://en.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database
* http://www.fox50.com/news/trends/3852317.html
* 
* Rəsmi səhifə 
* Fan səhifəsi
* Myspace

## İstinadlar
Aydan Şənər

**Aydan Şənər** — tatar əsilli türkiyəli aktrisa, maneken və 1981-ci il Türkiyə gözəli.

## Həyatı
1963-cü ildə Kilis ilində dünyaya göz açmışdır. Bir yaşında ailəsi ilə birlikdə Bursaya köçmüşdür. Orta məktəbi Bursada bitirmişdir. 1981-ci ildə Türkiyə gözəli seçilib. Həmin il Miss World dünya gözəllik yarışında Türkiyəni təmsil edib. Bir müddət maneken

lik etdikdən sonra, 1983-cü ildə "Kiçik Ağa" serialı ilə aktyorluq karyerasına başlayıb. 1988-ci ildə Əcəm adında bir qızı olmuşdur. 1991-ci ildə həyat yoldaşı Ayxan Akbindən ayrılıb. Bir daha ailə qurmayıb.

## Filmoqrafiya
* *Bay Alkolü Taktimimdir* serialı (1981)
* *Küçük Ağa* serialı (1983)
* *Çalıkuşu* serialı (1986)
* *Utanç Yılları* (1987)
* *Yeniden Doğmak* serialı (1987)
* *Samanyolu* serialı (1987)
* *Fatih-Harbiye* serialı (1990)
* *Yol Palas Cinayeti* serialı (1991)
* *İki Kız Kardeş* serialı (1992)
* *Hayatın İçinden* serialı (1993)
* *Sevgi Oyunu* serialı (1994)
* *Gül ve Diken*serialı (1995)
* *Gölge Çiçeği* serialı (1995)
* *Zühre* serialı (1996)
* *Ay Işığında Saklıdır*serialı (1996)
* *Bir Aşkın Bittiği Yer*serialı (1996)
* *Tutku* serialı (1996)
* *Nefes Alamıyorum* serialı (1996)
* *Yüzleşme* serialı (1996)
* *Ah Nalan Ah* serialı (1997)
* *Nice Yıllardan Sonra* serialı (1997)
* *Hüznün Yüzü* serialı (1997)
* *Sakin Kasabanın Kadını* serialı
* *Hicran* serialı(1999)
* *Güvercin* (1999)
* *Aşk Aynı Adreste* (2000)
* *Kumru* (2000)
* *Yarın Geç Olmayacak* (2000)
* *Oyun* (2001)
* *Ankara Yollarında* (2002)
* *Öyle Bir Sevda ki* serialı (2002)
* *Mühürlü Güller* serialı (2003)
* *Beni Bekledinse* (2004)
* *Masum Değiliz* serialı (2005)
* *Evimin Erkeği* serialı (2007)
* *Fikrimin İnce Gülü* serialı (2007)
* *Sürgün Hayatlar* serialı (2008)
* *Kırmızı Işık* serialı (2008)
* *Yıllar Sonra* serialı (2011)

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* kimkimdir.com — ''Aydan Şənər''
Elöd

**Elöd** () — 7 macar qəbiləsindən biri olan Nyek qəbiləsinin başçısı. O qəbiləsini indiki Macarıstana doğru yönləndirmişdi və Balaton gölü ətrafında yurd salmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Arpad

**Arpad** — Macar knyazı. Almosun oğlu idi, anası bilinmir. Arpad 10 Onoqur tayfasını idarə edirdi. Hakimiyyətə gəldikdən sonra Kurşanla birlikdə imperator VI Leo ilə Bulqarlara qarşı müqavilə imzaladı. 901-ci ildə Pannoniyaya qədər gedib çıxmışdı.

## Övladları
# Liüntika - vəliəhd şahzadə, Kəbərlərin tayfa başçısı.
# Tarxos - şahzadə.
# Üllö - şahzadə.
# Yutaş - şahzadə.
# Zoltan - növbəti knyaz.
Triumvirat

**Triumvirat** ( — üç və *vir* — kişi, "üç kişi ittifaqı") — Qədim Romada siyasətçi və sərkərdələrin  e.ə. I əsrdə vətəndaş müharibəsi dövründə hakimiyyəti ələ keçirmək üçün siyasi ittifaq.

## İlk triumvirat

E.ə. 60 cı ildə Qay Yuli Sezar, Qney Pompey (Böyük) və Mark Lisini Krass qeyri rəsmi olaraq ittifaq qururlar. Sonralar bu ittifaq "İlk triumvirat" adlandırılmağa başlanır. E.ə. 56 cı ildə ittifaq Qay Yuli Sezar və Qney Pompeyin səyləri ilə yenilənmişdir. 
Diktator Lusi Korneli Sullanın istefasından sonra Qay Yuli Sezar və Qney Pompey Roma siyasətində əsas fiqurlara çevrilmiş olurlar.
İlk triumvirata daxil olmuş şəxslərin büstləri:

Şəkil:Giulio-cesare-enhanced 1-800x1450.jpg|Qay Yuli Sezar
Şəkil: Pompeius Kopenhagen.jpg|Qney Pompey (Böyük)
Şəkil: Late Roman Republic bust in the Glyptothek, Copenhagen.jpg|Mark Lisini Krass


## İkinci triumvirat
E.ə. 43-ci ildə Oktavian Avqust, Mark Antoni və Mark Emilliy Lepid qanunla təsdiqlənmiş İkinci triumvirat ittifaqını qururlar. E.ə. 36-cı ildə Lepid ittifaqdan qovulur, e.ə. 31-ci ildə Mark Antoni Oktavianın ordusuna məğlub olduqdan sonra e.ə. 30-cu ildə intihar edir.
Diktator (Qədim Roma)

**Diktator** — Qədim Romada Roma Respublikası dövründə e.ə. V — I əsrin ikinci yarısına qədər ən çoxu 6 ay müddətinə, senatın qərarı ilə təyin olunmuş fövqaladə səlahiyyətli vəzifəli şəxs, magistrat.

Təyinat proseduruna görə senat qərar verir: "Qoy konsullar qərara gəlsinlər ki, dövlət ziyan çəkməsin". Bundan sonra konsullar diktatorun adını elan edirlər və tabeliklərindəki liktorları azad edirlər. Beləliklə onlar diktator qarşısında azad vətəndaşlara çevrilmiş olurdular və diktator xalq tribunlardan başqa onlar eləcə də bütün vətəndaşlar üzərində mütləq hakimiyyətə malik olurdu. Konsullar adətən 12 liktora malik olduqları halda diktator 24 liktora malik olurdu. Diktator seçildikdən sonra dərhal özünə köməkçi — suvarilər rəisini —  təyin edirdi. Diktator tam və mütləq dövlət hakimiyyətinə malikdir. Diktator təyin edildikdə onun tituluna mütləq seçilmə səbəbi əlavə olunurdu (məsələn: "Hərbi təhlükəyə görə seçilmiş diktator" — ). Diktator əməllərinə görə müddət bitdikdən sonra cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilməzdi.
İlk olaraq diktator patrisilərdən təyin olunurdu, sonralar  cı ildən plebeylərdən də seçilirdi.
Bəzən konkret bir hadisə üçün də diktator seçilirdi. Məsələn, bayramlarda dini mərasimdə "Mıx çalmaq üçün diktator".

Sulle və Sezarın zamanında diktator müddətsiz —  təyin olunurdu ki, sonralar bu monarxiya xarakteri almağa başlamışdır. Diktator vəzifəsi  cü ildə Mark Antoni tərəfindən ləğv edilmişdir.

## Diktatorun təyin olunma səbəbləri (causa)
* *rei gerundae causa* — müharibə aparmaq üçün;
* *clavi figendi causa* — Yupiter məbədində mıx çalmaq üçün;
* *quaestionibus exercendis* — məhkəmə prosesini aparmaq üçün;
* *seditionis sedandae causa* — üsyanı və qiyamı yatırtmaq üçün;
* *ludorum faciendorum causa* — xalq oyunlarını keçirilməsi üçün;
* *feriarum constituendarum causa* — müəyyən bayram günlərinin təyin edilməsi üçün;
* *comitiorum habendorum causa* — komisianı çağırmaq üçün;
* *legendo senatui* — senatı doldurmaq üçün;
* *legibus faciendis et rei publicae constituendae causa* — respublika idarəçiliyi üçün qayda və qanunları tətbiq etmək üçün.
Mişarçay

**Mişarçay** — Cəlilabad rayonu ərazisindən axan çaydır. Ələt-Astara magistral yolu Cəlilabad rayonu ərazisində bu çayın üstündən keçir.

## İstinadlar
Sosial institutlar

**Sosial institut** cəmiyyətdə qayda-qanun yaradan, həmçinin insanların davranışlarını tənzimləyən və cəmiyyətdə mövcud olan insanların və qurumların bir-biri ilə əlaqə qurmasına və vəhdət şəklində funksiya göstərməsinə xidmət edən qurumlardır. Sosial institutlar haqqında sosiologiya elminin funksionalizm cərəyanı olduqca dərindən araşdırma aparmış və onların necə və nəyə görə funksiya göstərdikləri gözəl şəkildə təsvir etmişdir. Funksionalizmdən savayı digər sosiologiya məktəbləri də cəmiyyətin nəyə görə və necə müəyyən şəkildə funksiya göstərdiyini müxtəlif prizmalardan açıqlamışlar.

Tarix boyu, əsasən də 20-ci əsrin əvvəllərində, cəmiyyət bir insan orqanizminə bənzədilir və bu şəkildə tədqiq olunurdu. İngilis filosof Herbert Spenser deyib ki, insan bədəni də düzgün və sağlam işləmək üçün gərək onun bütün bədən üzvləri qaydasında işləsin. Ortaya çıxan bir problemi isə bəzən bədənin özü, bəzən də tibbi müdaxilə ilə sağaltmaq olur. Həmçinin, cəmiyyətdə düzgün funksiya göstərmək üçün gərək cəmiyyəti əmələ gətirən bütün hissələr normal formada işləsin. Funktsionalizm nümayəndələri (Talcott Parsons, Anthony Giddens, Robert Bales və s.) Spencerin bu ideyalarını daha da inkişaf etdirərək cəmiyyətin 8 hissədən ibarət olduğunu irəli sürdülər. Bu hissələr dövlət, ailə, iqtisadiyyat, din, media, məhkəmə sistemi, təhsil və səhiyyə sistemidir. Bundan əlavə funktsionalistlər sosial institusiyaların 4 funksiya yerinə yetirdiyini dedilər. Bu funksiyalar adaptasiya, məqsədin müəyyən edilməsi, inteqrasiya və adət ənənələrin nəsildən nəsilə aşılanmasıdır. Adaptasiyanı iqtisadiyyat yerinə yetirir. Adaptasiya dedikdə, ətraf mühitdə və təbiətdə mövcud olan materiallardan və təbii ehtiyatlarından istifadə edərək onlardan lazım olan materialları və əşyaları düzəldib ətraf mühitə uyğunlaşmaq və inkişaf etmək nəzərdə tutulur. Əşyalar və obyektlər istehsal olunandan sonra insanlar arasında bölünür və beləcə insanlar yaşayışlarına davam edirlər.
dəyişən ətraf mühitə insanların uyğunlaşması nəzərdə tutulur. Məqsədin müəyyən edilməsi funksiyasını hökumət yerinə yetirir. Hakimiyyətdə olan partiya və yaxud siyasi xadimlər hər sahədə müəyyən hədəflər qoyurlar və yürütdüyü siyasətlə o hədəflərə çatmağı planlaşdırırlar. İnteqrasiyanı qanunlar və məhkəmə yerinə yetirir. İnteqrasiyanın burdakı mənası fərqli institutlar arasında və hətta daxilində olan gərgin münasibətləri, mübahisələri və problemləri qanuni yolla həll etmək deməkdir. Son olaraq, dəyərlərin insanlar arasında yayılması və digər nəsillərə ötürülməsi funksiyasını isə ailə, din, təhsil və media yerinə yetirir. Məsəl üçün, dini institutlar (məscidlər, kilsələr, sinaqoqlar) dini və mənəvi dəyərləri insanlara aşılayır və insanlar da öz növbəsində bunları uşaqlara, gənc nəsilə aşılayaraq o dəyərlərin yaşamasına və uzun ömürlu olmasına səbəb olur. Media isə dəyərləri və adət-ənənəni televiziya və radio proqramları, qəzet və jurnallarda təbliğ edərək onları yayır.

## Həmçinin bax
* Sosiologiya
Günbəki

**Günbəki** və ya **Məhəmmədabad Günbəki** — İranın Kirman ostanının Rigan şəhristanının Günbəki bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 128 nəfər və 34 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Şirvani Ədilli

**Şirvani Ədilli** — Azərbaycanlı şair, tədqiqatçı.

## Həyatı
17 sentyabr 1978-ci ildə Ağdam rayonunun Şıxbabalı kəndində anadan olub. Azərbaycan Texniki Universitetini və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirib.

## Yaradıcılığı
Orta məktəb illərindən şeir yazmağa başlayıb. Şeirlərini heca və əruz vəznlərində, həmçinin sərbəst formada yazır. İlk dəfə "Tək səbir" qəzetinin 01.11.1998. tarixlı sayında iki satirik şeiri çap olunub. Azərbaycan Texniki Universitetində fəaliyyət göstərən "Təhsil" cəmiyyətinin "Söz-sözə" ədəbi birliyinin üzvü olub. Həmin birliyin nəşr etdirdiyi "Söz çələngi-1" *(Bakı, "Təhsil"-1999)* və "Söz çələngi – 2" *(Bakı, "Təhsil"-2001)* ədəbi almanaxlarında şeirləri çap olunub.

Həmçinin "Vahid" poeziya evinin şeir məclislərinin iştirakçısı olub. 2008-ci ildən mətbuat səhifələrində mütəmadi olaraq elmi-publisistik məqalələrlə çıxış edir. "Borc" adlı ilk novellası "Təzadlar" qəzetində *(12–22.02.2011)* nəşr olunub.

Bədii yaradıcılıqla yanaşı şeir formalarının, həmçinin milli-ideoloji məsələlərin tədqiqi ilə müstəqil surətdə məşğul olur. Əruz haqqında araşdırmaları ədəbi mühitin diqqətini cəlb edib. Əruz vəzninin yaranması və türk dilinə uyğunluğu məsələsində ənənəvi baxışlardan fərqli baxış irəli sürüb. Bu vəznin daha asan öyrənilməsi üçün ilk dəfə cəmi iki səsli ünsürdən ibarət sadələşdirilmiş əruz qəliblərini tərtib edib. Azərbaycan sərbəst şeirinin ilk dəfə geniş nəzəriyyəsini işləyib. Heca vəzninin bölgü məsələsində yeni baxış irəli sürüb, qafiyə haqqında köklü araşdırması var.

## Kitabları
# **Mənim odlar diyarım**. Şeirlər. Bakı, "Adiloğlu", 2011. 112 səh. – http://www.anl.az/el/alf7/esh_mod.pdf
# **Əruz vəzninin sadələşdirilmiş qəlibləri.** Bakı, "Adiloğlu", 2011. 52 səh. – http://www.anl.az/el/alf7/esh_evsq.pdf
# **Milli ideologiyamız: Türklük, Çağdaşlıq, İslam.** Bakı, "Elm və təhsil", 2013. 288 səh. – http://kitabxana.net/files/books/file/1397328728.pdf
# **Azərbaycan şeirində forma məsələləri.** Bakı, "Elm və təhsil", 2014. 144 səh. – http://kitabxana.net/files/books/file/1410968878.pdf
# **Tək vətən sevgisi bəsdir.** Şeirlər, hekayələr, məqalələr. Bakı, "Elm və təhsil", 2022. 304 səh. – http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=vtls000832937.pdf

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Əruz
*Heca vəzni
*Sərbəst şeir

## Xarici keçidlər
* http://shirvaniedilli.wordpress.com/
* http://ek.anl.az/search/query?term_1=%C6%8Fdilli+%C5%9Eirvani&theme=e-kataloq
Ədəbi janr

**Ədəbi janr** — ədəbiyyatın janrları. əvvəlcə ikiyə ayırmaq mümkündür. Birincisi şifahi ikincisi yazılı. Yazılı müəyyən bir ölçü və qəlib əsas alınaraq çıxarılmış ədəbiyyat əsərləridir. Ya da qısaca bütün şeir və poetik mətnlərdir. Heca vəzni kimi müəyyən bir qalıb və ölçü qayğısı əsas götürülərək yazılır. Şifahi isə sərbəst, ölçüsüz düz yazıdır. Yazılı ümumiyyətlə bütün şeir növlərini əhatə edir. Şifahi isə ədəbiyyatın şeir xaricindəki bütün formalarını.

* Nəzm
** Şeir
** Dastan
** Ağı
** Məsnəvi

* Nəsr
** Roman
** Hekayə
** Nağıl
** Teatr
** Esse
** Lətifə
** Məqalə
** Bioqrafiya
** Tərcümeyi-hal
** Tənqid
** Xatirə, Memoar
** Gəzinti yazısı
** Yumor
** Ədəbi dastan
** Söhbət

* Şifahi izahat
** Natiq (Nitq)
** Müsahibə (Görüş
** Reportaj
** Simpozium
** Forum
** Mühazirə
** Konfrans
** Əfsanəvi

## Həmçinin bax
* Poeziya janrları
* Ədəbiyyat

## Xarici keçidlər
Netscape

**Netscape**, Netscape Communications Corporation tərəfindən inkişaf etdirilən, AOL tərəfindən inkişaf etdirilən skanerlərin ümumi adıdır. Pulsuz olaraq istifadəyə təqdim Netscape köhnədən şəbəkə skaner larının lideri idi. Bu an çox az istifadəçi tərəfindən istifadə edilir.
Netscape firması, 28 dekabr 2007 tarixində saytında etdiyi duyuruyla, Netscape şəbəkə skanerinin zamanın qabaqda firmalarına görə geridə qaldığını və illər əvvəl tutduqları liderliyi digər firmalara kaptırdıklarını bildirərək 2008in Mart ayından etibarən hər hansı bir yeniləşdirmək bulunmayacaklarını açıqladı. Məlumatda birlikdə ayrıca, istifadəçilərin Mozilla Firefox istifadə təklif edən firma, beləcə təxminən 15 illik tarixini sonlandırmış oldu.
### Netscape 6 (6.0–6.2.3 versiyalar)
Açıq mənbəli olaraq istifadəçiyə təqdim edilən  Netscape, Mozilla təşkilatı tərəfindən inkişaf etdirilməyə başladığı üçün Mozilla şəbəkə brauzerinin  bu anda istifadə edilməkdə olduğu HTML şərh etmə brauzeri olan "*[[Gecko]]*" ilə inkişaf etdirilmişdir.
## Xarici keçidlər

*