PEST analizi

**PEST təhlili** (siyasi, iqtisadi, sosial-mədəni və texnoloji) strateji idarəetmənin ətraf mühitə nəzarət komponentində istifadə olunan makro ekoloji amillərin çərçivəsini təsvir edir. Strateji təhlil apararkən və ya bazar araştırması apararkən xarici təhlilin bir hissəsidir və nəzərə alınması lazım olan müxtəlif makro ətraf mühit amilləri haqqında məlumat verir. Bazarın inkişafı və ya tənəzzülü, iş mövqeyi, potensial və fəaliyyət istiqamətlərini anlamaq üçün strateji bir vasitədir.

PEST çərçivəsində qurulan variantlara aşağıdakılar daxildir:

* Hüquqi və ekoloji amillər özündə birləşdirən PESTEL və ya PESTLE . Bu amil Birləşmiş Krallıqda məşhurdur.
* SLEPT, hüquqi faktorlar
* STEPE, ekoloji faktorlar.
* STEEPLE və STEEPLED etik və demoqrafik (bəzən PESTLEE kimi göstərilir ) amillər.
* DESTEP, demoqrafik və ekoloji amilllər
* SPELIT, 2000-ci illərin ortalarından bəri ABŞ-da məşhur olan hüquqi və mədəniyyətlərarası amilləri.
* PMESII-PT, hərbi baxımdan siyasi, hərbi, iqtisadi, sosial, informasiya, infrastruktur, fiziki mühit və zaman aspektlərinə baxan ekoloji təhlil formasıdır. Həmçinin, sosial-mədəni, texnoloji, iqtisadi, ekoloji və tənzimləyici amilləri nəzərə alan, lakin siyasi amilləri özündə əks etdirməyən STEER də var. 
## Tərkibi
PEST analizinə dörd amil daxildir:

* **Siyasi (politik)** amillər hökumətin iqtisadiyyata necə müdaxilə etməsi ilə əlaqəlidir. Xüsusilə, siyasi amillərin vergi siyasəti, əmək hüququ, ətraf mühit hüququ, ticarət məhdudiyyəti, tariflər və siyasi sabitlik də daxil olmaqla bir neçə sahələri var. Siyasi amillər hökumətin təmin etməyi və ya təqdim etməyi hədəflədiyi mal (xidmətlər) və hökumətin təmin edilməsini istəməyən mallar və ya xidmətlər ( pis mallar və ya pis mallar ) da ola bilər. Bundan əlavə, hökumətlər bir ölkənin sağlamlığına, təhsilinə və infrastrukturuna yüksək təsir göstərirlər.
* **İqtisadi** (ekonomik) amillər arasında iqtisadi artım, məzənnə, inflyasiya və faiz dərəcələri var . Bu amillər müəssisələrin fəaliyyətinə və qərar qəbul etmələrinə çox təsir göstərir. Məsələn, faiz dərəcələri bir firmanın kapital dəyərinə təsir göstərir və buna görə bir iş böyüdü və genişlənir. Valyuta məzənnələri ixracat mallarına və iqtisadiyyata idxal olunan malların tədarükünə və qiymətinə təsir göstərə bilər.
* **Sosial** faktorlara mədəni cəhətlər və sağlamlıq şüuru, əhalinin artım tempi, yaş bölgüsü, karyera münasibətləri və təhlükəsizliyə vurğu daxildir. Sosial amillərdəki yüksək meyllər bir şirkətin məhsullarına olan tələbə və bu şirkətin necə fəaliyyət göstərməsinə təsir göstərir. Məsələn, qocalmış əhali daha az və daha az istəkli bir işçi qüvvəsini ifadə edə bilər (beləliklə, əməyin maya dəyəri artır). Bundan əlavə, şirkətlər bunun nəticəsində yaranan sosial meyillərə (məsələn, yaşlı işçilərin işə cəlb edilməsi) uyğunlaşmaq üçün müxtəlif idarəetmə strategiyalarını dəyişə bilər.
* **Texnoloji** amillər arasında elmi-tədqiqat fəaliyyəti, avtomatlaşdırma, texnoloji stimul və texnoloji dəyişiklik dərəcəsi kimi texnoloji aspektlər var. Bunlar girişdəki maneələri, minimum səmərəli istehsal səviyyəsini müəyyənləşdirə bilər və xarici qaynaq qərarlarına təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, texnoloji dəyişikliklər xərclərə, keyfiyyətə təsir edəcək və yeniliyə səbəb olacaqdır.

Genişləndirilmiş PESTLE və ya PESTEL təhlillərinə əlavə olunur:

* **Hüquq** amillərinə ayrı-seçkilik hüququ, istehlakçı hüququ, antitrest qanun, məşğulluq qanunu və sağlamlıq və təhlükəsizlik qanunu daxildir . Bu amillər bir şirkətin necə işlədiyinə, xərclərinə və məhsullarına olan tələbə təsir göstərə bilər.
* **Ətraf mühit** amillərinə xüsusilə turizm, əkinçilik və sığorta kimi sahələrə təsir edə biləcək hava, iqlim və iqlim dəyişikliyi kimi ekoloji və ətraf mühit aspektləri daxildir. Bundan əlavə, iqlim dəyişikliyinin potensial təsirləri barədə məlumatlılığın artması şirkətlərin fəaliyyətinə və təklif etdikləri məhsullara təsir göstərir, həm yeni bazarlar yaradır, həm də mövcudlarını azaldır və ya məhv edir.

Müxtəlif sahələr üçün digər amillər aşağıdakılardır:

* **Demoqrafik** amillərə cins, yaş, etnik mənsubiyyət, dil biliyi, əlillik, hərəkətlilik, ev sahibliyi, məşğulluq vəziyyəti, dini etiqad və ya təcrübə, mədəniyyət və adət, həyat səviyyəsi və gəlir səviyyəsi daxildir.
* **Tənzimləyici** amillər sırasına parlamentin aktları və əlaqəli qaydalar, beynəlxalq və milli standartlar, yerli özünüidarəetmə qanunları və bunlara riayət olunmasını izləmək və təmin etmək mexanizmləri daxildir.

## Faktorların uyğunluğu
Modelin amilləri sənayesinə və istehsal etdiyi mallara görə müəyyən bir şirkət üçün əhəmiyyət kəsb edəcəkdir. Məsələn, istehlakçı və B2B ( Business-to-business) şirkətləri sosial amillərdən daha çox təsirlənir, qlobal müdafiə podratçısı isə siyasi amillərdən daha çox təsirlənir. Bundan əlavə, gələcəkdə daha çox dəyişə biləcək və ya müəyyən bir şirkət üçün daha uyğun olan amillər daha böyük əhəmiyyət daşıyacaqdır. Məsələn, çox borc götürmüş bir şirkət daha çox iqtisadi amillərə (xüsusən faiz dərəcələrinə) diqqət yetirməlidir.

Bundan əlavə, geniş çeşidli məhsullar (məsələn, Sony, Disney və ya BP) istehsal edən konqlomerat şirkətləri, PESTEL modeli ilə eyni vaxtda bir şirkətin bir şöbəsini analiz etmək daha faydalı ola bilər və bununla da xüsusi amillərə diqqət yetirirlər. bir şöbə. Şirkət həmçinin amilləri yerli, milli və qlobal kimi coğrafi uyğunluğa bölmək istəyə bilər.

## Nümunələr

* Türk Hava Yollarının sadə PEST analizi:

# Siyasi amillər: Türk Hava Yolları hökumətlərin siyasət və nizamlamalarından təsirlənir. Məsələn, bir ölkədə yeni hava daşımacılıq qanunu qəbul edilərsə, THY-nin fəaliyyətləri bundan müsbət və ya mənfi təsirlənir;
# İqtisadi amillər: THY iqtisadi vəziyyətdən birbaşa təsirlənir. İqtisadi böyümənin yavaşlaması THY-nin sərnişin sayısını və gəlirini azalda bilər;
# Sosial amillər: THY istehlakçıların yaşam tərzlərindən təsirlənir. Məsələn, istehlakçıların daha çox səyahət etməyə üstünlük verməsi THY-nin sərnişin sayını və gəlirini artıra bilər;
# Texnoloji amillər: Yeni uçuş texnologiyaları THY-nin uçuşlarını daha səmərəli hala gətirə bilər.

## Həmçinin bax
* SWOT analizi
* Strategiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* PEST təhlili, PEST analizinin xarici bazara girməklə əlaqəli riskləri və imkanları müəyyənləşdirməyə necə kömək edəcəyini müzakirə edir.