Sürməli mahalı

**Sürməli mahalı** — indiki Ermənistanda mövcud olan azərbaycanlıların yaşadığı mahal. Sürməli mahalı İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur. Sonra mahal ərazisinsə Eçmiədzin qəzası təşkil olmuşdur.

1728-ci ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin İrəvan livasınə tabe olan Sürməli nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:

## Dağıdılmış kəndlər
1826–1828-ci illər Rusiya-İran və 1828–1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Sürməli mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı

1. Vəlican, 2. Talasavan, 3. Abbasabad, 4. Sərhəngabad, 5. Rəsullu, 6. Zəngan, 7. Hacı Abbas, 8. Saxsalı, 9. Atlıca, 10. Qaracılı, 11. Mərhava, 12. Çıraxlı, 13. İstinax-Çıraxlı, 14.
Urumuş, 15. Ərköv, 16. Göyumus, 17. Qurğan, 18. Qaraçay, 19. Əli Malik, 20. Zor, 21.
Əlikeçən, 22. Quşçu, 23. Karvansaray, 24. Əsmə, 25. Quyuça, 26. Çıraxçı, 27. Sarı Hasar, 28. Muça.

## Mövcud olan kəndlər
1828-ci ildə Sürməli mahalında mövcud olan kəndlərin siyahısı

1. Arkuri, 2. Rəhmətabad (Ramazankəndi), 3. Həsənabad, 4. Süleymanabad, 5.
Cənnətabad, 6. Daşburun, 7. Toxanşahlı Qacar, 8. Göycəli, 9. Toxanşahlı Bayat, 10. Şirəci, 11.
Səfərqulu, 12. Əlican, 13. Hüseyn kəndi, 14. Mürşüd Əliqışlağı, 15. Zülfüqar, 16. Tecirli, 17.
Evcilər, 18. Amarat, 19. Nəcəf Əli, 20. Qazıqışlağı, 21. Ələtli, 22. Panik, 23. Qızıl Zakir, 24.
Qazançı, 25. Sarıçoban, 26. Ağaver, 27. Ağməhəmməd, 28. Ərəbkirli, 29. Molla Əhməd, 30.
Yaycı, 31. Quzukənd, 32. Qasımcan, 33. Blur, 34. Ağ veis, 35. Əli Qəmərli, 36. Xoşxəbər, 37.
Xəlifəli, 38. İydir, 39. İbrahimabad, 40. Baharlı, 41. Arxacı, 42. Mələkli, 43. Qaraqoyunlu, 44.
Daşlıca, 45. Siçanlı, 46. Qızılqula, 47. Güllücə, 48. Molla Qəmər, 49. Çançavat, 50. Qulp.

## Mənbə
* VAQİF ARZUMANLI, NAZİM MUSTAFA, "TARİXİN QARA SƏHİFƏLƏRİ. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq", AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASININ MİLLİ MÜNASİBƏTLƏR İNSTİTUTU, Bakı, "Qartal, 1998 (ELMİ REDAKTOR : professor TEYMUR ƏHMƏDLİ)

## Ədəbiyyat
# Azərbaycan Respublikası prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948–1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı
# Azərbaycan Respublikası prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı
# Петрушевский И.П., Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XYI — начале XIX в., Ленинград, 1949
# Байбуртян В.А., Армянская колония Новой Джульфы в XYII веке, Иряван, 1969
# Тер-Мкртчян Л.Х., Армения под властью Надир шаха. Москва, 1963
# Езов Г.А., Сношение Петра Великого с Армянским народом, СПб, 1898
# Мамедов С.А., Азербайджан по источникам XV — первой половины XVIII вв., Бакы, 1993 Шопен И., #Шопен И., Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху его присоединения к Российской империи, СПб 1852
# Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989
# Enikolopov İ. K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954
# Qлинка Н.С., Описания переселения армян Aзербайджанских в пределы России, M.1831
# Kemal Beydilli, 1828–1829. Osmanlı — Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X T. T. K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986
# Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976
# Обозрение Российских владений за Кавказом в статистическом, этнографическом, топогрфическом и финансовом отношениях, СПб, 1836
# Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края, Tiflis, 1885
# Величко В.Л., Кавказ. Русское дело и междуплеменные вопросы, С.Петербург, 1904
# "Армянский геноцид". Миф и реальность. Справочник фактов и документов, Б.1992
# Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992
# Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992
# Заварян С., Экономические условия Карабаха и голод 1906–1907 г., Перевод с армянского, С.Петербург, 1907
# Готлиб В.В., Тайная дипломатия во время первой мировой войны, М.1960
# Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989
# Шахдин И., Дашнакцутюн на службе русской белогвардейщины и английского командования на Кавказе, Bakı, 1990
# Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920-ci illər, Bakı, 1993
# Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il.
# Azərbaycan Respublikası MDSPİHA, f.276, s.8, iş 463, v.23; Bax: Bəxtiyar Nəcəfov, Лицо врага (История Армянского национализма в Закавказье в конце XIX начале XX в.), Bakı, 1993
# Грибойедов А., Seçilmiş əsərləri, 2-ci cild, Moskva, 1977.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://anl.az/el/a/av_tqs.pdf