Natrium benzoat

**Natrium benzoatC<sub>6</sub>H<sub>5</sub>COONa (Е211)** — konservantlar qrupuna aid qida əlavəsi.

Natrium benzoat — benzoy turşusunun natrium duzudur. Ağ toz,iysiz və ya
benzaldehidin bir az qoxusu var.
## Tarixi
Flek (Hugo Fleck) tərəfindən 1875-ci ildə salisilik turşunun əvəzlənməsi olaraq kəşf edilmişdir. 1908-ci ildə ABŞ-da istifadəyə icazə verilir.

## Qoruyucu f'aliyyəti
Aflatoksin meydana gətirən də daxil olmaqla maya və kif göbələklərinə,  hüceyrələrdə redoks reaksiyalarından məsul fermentlərin fəaliyyətini, həmçinin yağları və nişastanı parçalayan fermentlərin fəaliyyətinə güclü bir inhibe təsiri göstərir.

## Tətbiqi
### Qida əlavəsi
Rusiyada və Avropa ölkələrində qida əlavəsi olaraq istifadəsinə icazə verilir. 2004-cü ildən bəri Avropa ölkələrində natrium benzoat və süni rənglərin birləşməsinin uşaqların davranışına və zəkasına mənfi təsiri müzakirə olunur. Mütəxəssislər, E102, E104, E110, E122, E124 və E129 kimi maddələri tədricən mərhələləndirməyi tövsiyə etdilər.

Ət və balıq məhsullarının, marqarin, mayonez, ketçup, meyvə və giləmeyvə məhsullarının, şirin qazlı içkilərin konservləşdirilməsində istifadə olunur. C vitamini olan məhsullarda istifadə edildikdə,konsentrasiyalarda kanserogen benzolun meydana gəlməsi icazə verilən maksimal həddən artıqdır.

### Tibb və kosmetika
Bir konservant olaraq kosmetika və əczaçılıq sənayesində istifadə olunur. Tibbdə ümumiyyətlə birləşmiş preparatların bir hissəsi kimi ekspektoran olaraq istifadə olunur.

### Texnika
A tipli inhibe edilmiş kağız kimi(alüminium hissələrin qorunması və elektroplatlama) Aviasiyada da əsas komponent kimi istifadə olunur. Pirotexnikada uçuş zamanı bir raketin sıçrayışını yaratmaq üçün istifadə olunur (whistle mix).

## Dozası

* ət məhsulları - 1000-4000 mq / kq;
* mürəbbə, melanj, qənnadı məmulatları - 700 mq / kq;
* meyvə və giləmeyvə yarımfabrikatları və marqarin - 1000 mq / kq;
* balıq kürüsü və konservləşdirilmiş balıqlar - 1000-2000 mq / kq;
* kilkə — 2600 mq/kq;
* spirtsiz içkilər — 150 mq/l;
* etanol olan spirtli içkilər | 15% -dən az olan spirt - 200 mq / l;
* az şəkər mürəbbəsi, jele, marmelad, meyvə pastası - 500 mq / kq;
* alkoqolsuz pivə - 300 mq / l.

## Sağlamlığa təsiri
1999-cu ildə molekulyar bioloq prof. P. Payper (Peter W. Piper), benzoatın, aerob maya hüceyrələri üzərində hərəkət edərək, güclü bir prooksidant rolunu oynadığını (oksidləşdirici stresə səbəb olur) və eyni zamanda mitokondrial DNT-yə qarşı mutagen aktivliyə sahib olduğunu göstərdi. Payper əhəmiyyətli miqdarda qoruyucu maddələrlə insan istehlakının mədə-bağırsaq traktının epitel hüceyrələrində oksidləşdirici stressə səbəb ola biləcəyi narahatlığını dilə gətirdi. Qeyd etmək lazımdır ki, Payper təkcə benzoy turşusunun deyil, həm də qoruyucu (sorbic, propionic) olaraq istifadə edilən digər "zəif üzvi turşuların", eyni zamanda hüceyrələrə təsiri olan salisilik turşunun da təsirini də öyrəndi.

Müstəqil qəzetində(2007) Payperin verdiyi müsahibədə  narahatlıqlar daha açıq şəkildə bildirilir: Mitoxondriyə vurulan zərərin Parkinson xəstəliyi və digər nörodejenerativ xəstəliklərlə əlaqəli ola biləcəyi iddia edilir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının sənədinə (CICAD26, 2000) görə, natrium benzoatın məməlilərə təsirini, o cümlədən insanlara təsirini və siçovullara olan təsirini uzun müddət tədqiq etmək natrium benzoatın nisbi zərərsizliyini göstərdi,lakin astma və ürtikerdə simptomların kəskinləşməsi kimi  allergiya (dermatit) və kiçik yan təsirləri var..

C vitamini olan məhsullarda istifadə edildikdə, maksimum icazə verilən konsentrasiyalarda kanserogen benzolun meydana gəlir. Bununla birlikdə, qeyri-kafi tədqiqatlar səbəbindən mümkün genotoksik fəaliyyətin istisna edilə biləcəyi qəbul edilir.

## Həmçinin bax
* Kükürd qazından təmizlənmə üsulları
* Natrium bisulfit
* Natrium sulfit
* Qarışqa turşusu
* Alma turşusu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Natrium Benzoat & Kalium Sorbat Aman Dikonsumsi
* Menampilkan 329 produk untuk "natrium benzoat" (1 - 60 dari 329)
* KAFFEİN-BENZOAT NATRİUM