Zəkəriyyə əl-Ənsari

**Zəkəriyyə əl-Ənsari** (; ) — Misir tarixçisi, alimi.

## Həyatı

### Adı və nəsəbi
O, Zeynəddin Zəkəriyya ibn Məhəmməd ibn Zəkəriyya əl-Ənsari əs-Süneyki əl-Əzhəri əş-Şafidir. Künyəsi Əbu Yəhyadır. Misirdəki Süneykə deyilən bölgəyə nisbətlə ona əs-Süneyki deyilir.

### Doğum tarixi, təhsili və vəfatı
O, hicri 823 və ya 824-cü ildə Süneykədə anadan olmuşdur. Bəziləri də hicri 826-cı ildə doğulduğunu deyir. Süneykədə kiçik yaşda Quranı əzbərləyir, fiqhi elmlərə sahib olur. Sonra 841-ci ildə Əzhar Universitetinə daxil olur. Orada bir çox mətnləri əzbərləyir. Bundan başqa Zəkəriyya əl-Ənsari bir çox alim və məşəyixdən dərs alır. Elm dənizi insanlar arasında püxtələşir. Onlar arasında Zeynəddin Əbu Nəim Rizvan ibn Məhəmməd ibn Yusif əl-Uqəbi əş-Şafi də var. Ona Quranı yeddi mütəvatir qiraət üzərə oxuyur. Bundan başqa İmam Şafinin "Müsnəd"in İmam Müslimin səhihini də ona dinlədir. Eləcə də Nəsainin "Sünənus-Süğra"sını dinlədir. Eləcə də Hafiz ibn Həcər əl-Əsqəlanidən də dərs alır. İbnu Həcər ona dərs verməsi üçün bəzi icazətlər də verir. Həmçinin Əbdürrəhman ibn Məhəmməd əz-Zərkəşi əl-Hənbəlidən də faydalanmışdır.

Zəkəriyya əl-Ənsari hicri 926-cı ildə Zilhiccə ayında 103 yaşında vəfat etmiş və böyük bir qalabalıqla cənazəsi müşayiət edilmişdir.

## Müəllimləri
Zəkəriyya əl-Ənsari bir çox alimdən dərs almışdır. Acizanə araşdirmam nəticəsində şeyxlərindən otuzdan yuxarı şeyxin ismini gördüm. Biz yenə ixtisar yolunu tutaraq bir qismini qeyd edirik.
# Zeynuddin Əbu Nəim Rizvan ibn Məhəmməd ibn Yusif əl-Uqəbi əş-Şafi. Qurani Kərimi yeddi qiraət ilə bu şeyxə oxumuş eləcə də Müslimin səhihini imam Şafinin müsnədini Nəsainin "Sünənus-Suğra" əsərini də ona dinlədir.
# İmamul-Əzhar Nurəddin əl-Məxzumi. Bu alimə də yeddi qiraət üzərə Quran oxuyur.
# İbn Həcər əl-Əsqəlani. Ondan dərs verməsi üçün bir neçə icazətlər də almışdır.
# Abdurrəhman ibn Məhəmməd əl-Qahiri əl-Hənbəli.
# əl-Kəfici əl-Hənəfi.
# Cəlaləddin əl-Məhəlli əş-Şafi (Cəlaleyn təfsirinin iki müəllifindən biri. Digəri isə Cəlaləddin Süyutidir. Hər ikisi Şafidir).
# Şəhabəddin ibnül-Məcdi əş-Şafi.
# əl-Bəlqini.
# İmam ibnül-Fərrat.
# Şəmsəddin Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Əhməd əl-Hicazi və başqa bir çox alimlər.

## Tələbələri
Bu alimin fəzilətini anlamaq üçün yetişdirdiyi tələbələrə baxmaq yetərlidir. Onlardan bəziləri bu sadalayacağımız zatlardır.
# Saleh Nuruddin ən-Nəsəfi (Şeyxin oğlu).
# İbn Həcər əl-Heytəmi əş-Şafi.
# Şəhabəddin ər-Rəmli əş-Şafi.
# Şəmsəddin ər-Rəmli əş-Şafi (Şeyx Şəhabəddinin oğlu).
# Tacəddin əd-Dəncihi əş-Şafi.
# Şəmsəddin ibn Əbdürrəhman əl-Kafarsusi əş-Şafi.
# Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Əli əl-Bəli.
# Şəhabəddin ibn Həmədə.
# İbnül-Hənbəli əl-Hələbi.
# Bədrəddin Həsən ibn Yəhya əd-Dəməşqi əş-Şafi və başqaları.

## Əsərləri
Allahın bərəkəti ilə Şeyxi Zəkəriyya əl-Ənsari bir çox sahədə əsərlər qələmə almışdır. Onlardan bəziləri bunlardır.
# Əsnəl-Mətalib fi Şərhi-Rəvdətut-Talib (Şafi fiqhində olan "Rəvdətut-Talib" kitabının şərhidir).
# Əl-Qurarul-Bəhiyyə fi şərhi-Behcətil-Varədiyyə.
# Mənhəcut-Tülləb (Şafi fiqhinə yazılmış müxtəsər bir mətindir).
# Fətül-Vəhhab bi şərhi-Mənhəcut-Tullab (Yuxardakı mətnin şərhidir).
# Ədəbul-Qadi alə məzhəbil-İmam əş-Şafi.
# İhkamud-Dəlalə alə təhririr-Risalə (Quşeyrinin risaləsinin şərhidir).
# Ləbbul-Üsul (İbn Subkinin "Cəmul-Cəvami"sinin müxtəsər forması).
# Buluğul-Ərəb bi şərhi-Şuzuriz-Zəhəb (Nəhv elmində İbn Hişamın "Şüzuruz-Zəhəb" adlı mətninə verdiyi şərhdir).
# Töhfətul-aliyyə fil-Xutabil-Minbəriyyə.
# Şərhul-bəsmələti vəl-həmdələ və başqa əsərlər.

## Alimlərin onun haqqında dedikləri
İbn Həcər əl-Heytəmi deyir:

Süyuti deyir:

 

Bundan başqa elm əhlinin onun haqqındakı tərifləri olduqca çoxdur.

## İstinadlar