open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Euchalcia obscurior

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qanadları açılmış halda 32–38 mm-dir. Ön qanadları sarı-yaşıl rəngdə olub, əsası və orta hissəsi qırmızımtıldır. Eninə uzanan zolaqlar sarımtıl-bozdur, dalğalı zolaq açıq rəngdədir, dişli deyil, azacıq əyridir, yumru naxış aydın görünmür, ağ haşiyəlidir. Arxa qanadlar qonuru-bozdur, ətraf saçaqları qırmızımtıldır.

## Yayılması
Avropa və Rusiyada, Orta Asiyada, Cənubi Sibirdən Yaponiyaya qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Azərbaycanda isə Böyük və Kiçik Qafqazın 2000 m hündürlükdə dağ-meşə qurşağında, dağətəyinin daşlı yamaclarında rast gəlinir.

## Həyat tərzi
Kserofit stasiyalar və dağ-meşə biotoplarında. Tırtıl mərhələsində qışlayır. Yaza, may və avqust aylarında tırtılı güləvər, qaytarma, kəpənəkçiçək, üsküotu üzərində yaşayır. Kəpənəyi iyun, iyul və avqustda uçur. Bir nəsil verir.

## Sayı
Azsaylıdır.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların və meşələrin əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

## Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Euchalcia

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Növləri
* *[[Euchalcia albavitta]]* (Ottolengui, 1902)
* *[[Euchalcia altaica]]* Dufay, 1968
* *[[Euchalcia annemaria]]* de Freina & Hacker, 1985
* *[[Euchalcia armeniae]]* Dufay, 1965
* *[[Euchalcia augusta]]* (Staudinger, 1891)
* *[[Euchalcia aureolineata]]* Gyulai & Ronkay, 1997
* *[[Euchalcia bactrianae]]* Dufay, 1968
* *[[Euchalcia bea]]* Hreblay & Ronkay, 1998
* *[[Euchalcia bellieri]]* (Kirby, 1900)
* *[[Euchalcia biezankoi]]* (Alberti, 1965)
* *[[Euchalcia borealis]]* Lafontain & Poole, 1991
* *[[Euchalcia caeletissima]]* Hreblay & Ronkay, 1998
* *[[Euchalcia cashmirensis]]* Moore, 1881
* *[[Euchalcia chalcophanes]]* Dufay, 1963
* *[[Euchalcia chlorocharis]]* (Dufay, 1961)
* *[[Euchalcia consona]]* (Fabricius, 1787)
* *[[Euchalcia cuprescens]]* Dufay, 1965
* *[[Euchalcia defreinai]]* Hacker, 1986
* *[[Euchalcia dorsiflava]]* (Standfuss, 1892)
* *[[Euchalcia emichi]]* (Rogenhofer, 1873)
* *[[Euchalcia exornata]]* Ronkay, 1987
* *[[Euchalcia gerda]]* (Püngeler, 1907)
* *[[Euchalcia hedeia]]* Dufay, 1978
* *[[Euchalcia herrichi]]* (Staudinger, 1861)
* *[[Euchalcia hissarica]]* Klyucho, 1983
* *[[Euchalcia hyrcaniae]]* Dufay, 1963
* *[[Euchalcia italica]]* (Staudinger, 1882)
* *[[Euchalcia kautti]]* Hacker & Ronkay, 1992
* *[[Euchalcia kitchingi]]* Hacker & Ronkay, 1992
* *[[Euchalcia kondarensis]]* Klyucho, 1989
* *[[Euchalcia maria]]* (Staudinger, 1891)
* *[[Euchalcia modestoides]]* Poole, 1989
* *[[Euchalcia nepalina]]* Hreblay & Plante, 1995
* *[[Euchalcia obscurior]]* Alberti, 1965
* *[[Euchalcia orophasma]]* (Boursin, 1960)
* *[[Euchalcia paulina]]* (Staudinger, 1891)
* *[[Euchalcia renardi]]* (Eversmann, 1844)
* *[[Euchalcia sergia]]* (Oberthür, 1884)
* *[[Euchalcia serraticornis]]* Dufay, 1965
* *[[Euchalcia siderifera]]* (Eversmann, 1856)
* *[[Euchalcia stilpna]]* Dufay, 1969
* *[[Euchalcia taurica]]* (Osthelder, 1933)
* *[[Euchalcia variabilis]]* (Piller & Mitterpacher, 1783)
* *[[Euchalcia viridis]]* (Staudinger, 1901)
* *[[Euchalcia xanthoides]]* Dufay, 1968

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Percu Frey Kendall

**Percu Frey Kendall** () — ingilis geoloqu, London Kral Cəmiyyətinin üzvü. Tomas Henri Huxleyin tələbəsi, 1904-cü ildən 1922-ci ilədək Lids Universitetinin geologiya elmləri üzrə professoru olmuşdur. 1909-cu ildə London Geologiya Cəmiyyətinin geologiya elmi sahəsində yüksək nailiyyətlərə görə təsis edilmiş "Layell" medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
JSTOR

**JSTOR** — 1995-ci ildə Amerikanın Nyu-York şəhərində əsası qoyulmuş elektron kitabxana. İlk yaradılanda elmi və akademik jurnalları daha sonra isə kitabları da arxivləşdirmək üçün istifadə olunan onlayn bir sistem.

## Jstor haqqında
Jstor güclü bir tədqiqat və tədris platforması vasitəsilə geniş bir elmi məzmunu araşdırmağa kömək edir. Kitabxanalardan istifadə edən tədqiqatçılar, tələbələr və professor-müəllim heyətinin xərclərini azaldaraq, rəf sahəsini artırarkən həyati məzmunla əlaqələndirməsi, müstəqil tədqiqatçılara təqaüddən pulsuz və ucuz istifadə imkanı təmin etməsi və naşirlərin yeni auditoriyalara qovuşmalarına və məzmununun gələcək nəsillər üçün qorunmasına kömək etmək üçün akademik cəmiyyətlə əməkdaşlıq edir.

## İstinadlar
Vainglory

**Vainglory** — *Super Evil Megacorp* şirkətin  iOS və Android üçün MOBA oyunu.

## İstehsalı

2012-ci ilin fevralında *Rockstar*, *Riot*, *Blizzard*, və *Insomniac-da* işləyən bir neçə oyun yaradıcıları Kaliforniyanın San Mateo şəhərində planşetlər üçün çoxoyunçulu onlayn döyüş arenası (MOBA) oyunu yaratmaq məqsədi ilə *Super Evil Megacorp* şirkətinin əsasını qoyublar. Bu *Vainglory* oyunun yaradılmasının başlanğıcı idi.

## İstinadlar
Yui (müğənni)

**Yui** (; əsl adı **Yui Yoşioka**; ) — yapon müğənni, musiqiçi, mahnı müəllifi və aktrisa.

## Albomları

### Studiya albomları
* 2006: *[[From Me to You]]*
* 2007: *[[Can't Buy My Love]]*
* 2008: *[[I Loved Yesterday]]*
* 2010: *[[Holidays in the Sun]]*
* 2011: *[[How Crazy Your Love]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
From Me to You

***From Me to You*** — Yui albomu.

Albomun adı *[[The Beatles]]* qrupunun *[[:en:From Me to You|From Me to You]]* mahnısından gəlir. Yuinin növbəti albomları da *[[The Beatles]]* tərəfindən ilhamlanaraq adlandırılmışdır.

## Treklər

## İstinadlar
Can't Buy My Love

***Can't Buy My Love*** — Yui albomu.

O, *Oricon* hit-paradında birinci yeri tutub, o yerdə iki həftə ərzində qalmışdı.

## Treklər
;Adi nəşr

## İstinadlar
I Loved Yesterday

***I Loved Yesterday*** — Yui albomu.

O, *Billboard Japan Top 100-də* 23-cü yerdə qərarlaşdırmışdır.

## Treklər
;Adi nəşr

## İstinadlar
Şarlotta Remplinq

**Şarlotta Remplinq** (; ) — Böyük Britaniya aktrisası.

## Filmoqrafiya
* Əsas instinkt 2 (film, 2006)
* Eramızın Babili (film, 2008)

## Diskoqrafiya
* Comme femme une (2002)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
II İbrahim bəy Qaramanoğlu

**II İbrahim bəy Qaramanoğlu** (; d. ? - ö. 1464) — Qaramanoğulları bəyliyinin bəyi. Onun hakimiyyəti dövrü Osmanlı dövləti ilə münasibətlərin gərgin olduğu vaxta təsadüf edir.

## Həyatı
Alaiyə mühasirəsi zamanı Məhəmməd bəy öldürüldü və yerinə İbrahim bəy keçdi. İbrahim bəy 1433-cü ildə Osmanlılara qarşı Macarlarla ittifaq bağladı. Osmanlılar macarları məğlub edərək İbrahim bəyə hücum etdilər. Akşehir, Beyşehir, Seydişehiri ələ keçirdikdən sonra Konyaya istiqamətləndilər. İbrahim bəy Kayseriyə qaçdı. I Murad Zülqədəroğulları bəyliyi ilə birlikdə Kayseriyi mühasirəyə aldı. İbrahim bəy 1437-ci ildə Osmanlılarla razılaşmaq qərarına gəldi. İkinci Kosova döyüşündə Osmanlılara hərbi yardım göndərdi. 1451-ci ildə Fateh Sultan Mehmedin gənc yaşda hakimiyyətə gəlməsi ilə İbrahim bəy hərəkətə keçdi. Çukurovada bəzi şəhərlərə tutmaq üçün çalışmasına baxmayraq buna müvəffəq olmadı. 1464-cü ildə Gevale qalasında öldü

## İstinadlar
Lotiyev gürzəsi

**Lotiyev gürzəsi** (*Vipera lotievi*) — Əsl gürzələr cinsinə daxil olan ilan növü. Rus herpetoloqu Konstantin Lotiyevin şərəfinə adlandırılıb.

## Görünüşü
Lotiyev gürzəsi çöl gürzəsinə çox bənzəyir. Əsas fərqləri isə Lotiyev gürzəsinin nisbətən enli və başının yumru olması ilə fərqlənir. Rəngi parlaq-boz və ya boz qəhvəyi olur. Uzunluğu 500 mm təşkil edir.

## Yayılması
Lotiyev gürzəsi əsasən Şimali Qafqazın Kabarda-Balkariya, Şimali Osetiya, Çeçenistan, İnquşetiya və Dağıstan ərazilərində, üstəlik Gürcüstanın dağlıq ərazilərində yayılmışdır. Son zamanlar bu canlılara Azərbaycanda belə rastlanılır. Azərbaycanda Böyük Qafqazın şimal yamaclarında yayılıb. Hec bir yarımnövü yoxdur. Əvvəllər isə çöl gürzələrinə daxil edilirdi.

## Həyat tərzi
Dağ çölü şəraitində hündürlüyü 1200–1800 metr olan ərazilərdə yayılırlar. Daglıq kserofit bitkilərin yayıldığı ərazilərdə üstünlük təşkil edir.

Əsasən kiçik gəmiricilər, kərtənkələlər və digər sürünənlərlə qidalanır. Çoxalması öyrənilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lotiyev gürzəsi
Məlikə ayıca

**Məlikə ayıca** () — pulcuqqanadlılar dəstəsinin ayıcalar fəsiləsinə aid kəpənək növü.   

## Təsviri
Qanadları açılmış halda 50-54 mm-dir. Ön qanadları yaşılımtıl-qaradır, bəzən göy rəngə çalır. Üzərində 3 ədəd iri sarımtıl-ağ rəngli ləkə, 3 ədəd kiçik sarı rəngli ləkə vardır. Arxa qanadlar qırmızı rəngdədir, ön və arxa kənarlarında, o cümlədən, zirvəsində iri qara ləkələr var. Döşündə iki sarımtıl zolaq, qarıncığ arxa qanadlar kimi qırmızıdır, hər buğum üzərində üçkünc qara ləkələr birləşərək zolaq əmələ gətirmiş və qarıncığın sonuna qədər uzanmışdır. 

## Yayılması
Rusiya və Avropanın cənubu və şimalında, Qafqazda və Kiçik Asiyada rast gəlinir. Azərbaycanda isə Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz, Gəncə-Daşkəsən zonaları və Naxçıvan MR-da yayılmışdır. 

## Həyat tərzi
Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi və dağlıq meşələri, kolluqlar. Həyat tərzi ətraflı öyrənilməyib. Tırtılı qışlayır. Qışlamadan sonra may ayına qədər və payızda cincar, gicitkən, çiyələk, moruq, böyürtkən, yaddaşçiçəyi, həmçinin söyüd və qovaq üzərində yaşayır. Kəpənəyi iyun, iyul və avqustda uçur.

## Sayı
Azsaylıdır. Quba-Xaçmaz zonasından 5 kəpənəyi tutulmuşdur.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması. 

## Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan Qırmızı Kitabı. 1989. 
* Azərbaycan Qırmızı Kitabı II Cild, Bakı, 2013
* Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С. Петербург, изд. А.Ф.Деврiена, 1913, с. 357.

## Həmçinin bax
* Collimorpha (cins)
Mərziyə Afham

**Mərziyə Afham** () — İran İslam Respublikasının Malayziyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015-ci ildən)

Mərziyə Afham 2013-cü ildə İranda Xarici İşlər Nazirliyinin ilk qadın mətbuat katibi statusuna sahib olmuşdu. 2015-ci ildə isə İranın ilk qadın səfiri olaraq tarixə düşüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Collimorpha (cins)

**Collimorpha** () — Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə, Ayıcalar fəsiləsinə aid kəpənək cinsi. 
## Növləri
* *[[Callimorpha quadripunctaria]]* Linnaeus, 1758
* *[[Callimorpha mesogona]]*
* *[[Callimorpha carolina]]*
* *[[Callimorpha terminata]]*
* *[[Callimorpha reversa]]*
* *[[Callimorpha bellatrix]]*
* ''Callimorpha dominula'

## Mənbə
*Natural History Museum Lepidoptera generic names catalog
Qafqaz gürzəsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növüdür. Qafqaz muzeyinin direktoru müavini Aleksandr Nikolayeviç Kaznakovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Görünüşü
Gürzənin uzunluğu 475 mm, dişilərdə — 600 mm təşkil edir. Quyruqları 7 — 8 sm olur. Başı kifayət qədər enli olur. Nadir hallarda bütünlüklə qara rəngli olanını görmək olar. Yuxarı hissəsi qara, boğazı ləkəsiz qara olur. Ümumilikdə isə qırmızı və narıncı rənglər üstünlük təşkil edir. Balalar isə qırmızı-qəhvəyi rəngdə olur. Erkəklər dişilərdən kiçik olur.

## Yayılması
Böyük Qafqaz dağlarının cənub qərb ətəklərindən Abxaziya (Gürcüstan ərazisi), Acarıstan və Türkiyənin şimal şərqində rast gəlinir. Onları iki hissəyə bölmək olar: Şimali Kolxida və acar-lazistan.

## Həyat tərzi
Əsasən dağ və ön dağlıq meşələrdə, subalp və alp ərazilərində yayılırlar. Hündürlüyü 2500 m olan ərazilərdə görünürlər. 0,3 — 0,5 h ərazilərdə 4 baş ola bilir. Aktiv dövrləri mart - noyabr aylarıdır. Dərinliyi 2 metr olan çatların arasında qışlayırlar. Əsasən gəmiricilər, kərtənkələlər və quşlarla qidalanırlar. Zəhəri insan üçün təhlükəlidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* «Земноводные и пресмыкающиеся СССР», А. Г. Банников, И. С. Даревский, А. К. Рустамов, изд. «Мысль», 1971
* Qafqaz gürzəsi
Komenski Universiteti

**Komenski Universiteti** () — Slovakiyanın paytaxtı Bratislava şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitet XVII əsrin məşhur müəllim və filosofu Jan Amos Comeniusin şərəfinə adlandırılıb.

## Tarixi
Universitetin əsası 1919-cu ildə Qədim Praqa Universitetinin dəstəyi ilə qoyulmuşdur.

## Kontingenti
2006-cı ildə Komenski Universiteti 30 000-dən çox tələbə və 2000-ə yaxın akademik heyəti ilə fəaliyyət göstərmişdir.

## Fakültələri
Fakültələrinin böyük bir qismi paytaxt Bratislavada yerləşir.

## Maliyyələşməsi
Slovakiyadakı bir çox ali təhsil müəssisələri kimi universitet də əsasən dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir.

Slovakiyada fəaliyyət göstərən Universitetlərə tələbələrin illik təhsil haqqı ödəməsi üçün plan tərtib edilsə də, 2005-ci il May ayında Parlamentdə lazımi dəstəyi almadığı üçün qəbul edilməmişdir.

## Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin üzvüdür.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Stavrikozavr

**Stavrikozavr** () — Herrerasauridae fəsiləsinə daxil olan mono tip cins. Trias dövründə yayılmış dinozavrdır. Dünyanın ilk dinozavrlarından hesab edilir. Cinsə yalnız bir növ daxildir — *Staurikosaurus pricei*.

## Adlanması
Cins öz adını Braziliyanın gerbindəki xaçdan götürülmüşdür. Onların skletini Braziliyalı paleontoloq L. İ. Pris () aşkarlamışdır.

## Görünüşü
Stavrikozavrlar 225 miyon il öncə yaşamışlar. Onlar 2,25 m uzunluğa və 80 sm hündürlüyə, 30 kq çəkiyə malik imişlər
. Stavrikozavrların qalıqları bütöv deyildir. Belə ki, onların onurğa sütünunun bir hissəsi, kəlləsi və ayaqlarında bir parça aşkarlanmışdır. Aşkarlanan tapıntılara əsasən onların cəld yırtıcı olduğunu demək olur.

## Qalereya

Human-staurikosaurus size comparison.svg|İnsana olan nisbəti.
Staurikosaurus DB.jpg|
Staurikosaurus BW.jpg|*Staurikosaurus pricei*


## İstinadlar
Geogarypus (cins)

**Geogarypus** — Yalançıəqrəblər dəstəsinə, Geogarypidae fəsiləsinə aid cins

## Növləri
* *[[Geogarypus albus]]*
* *[[Geogarypus amazonicus]]*
* *[[Geogarypus angulatus]]*
* *[[Geogarypus asiaticus]]*
* *[[Azərbaycan yalançıəqrəbi|Geogarypus azerbaidzhanicus]]*
* *[[Geogarypus bucculentus]]*
* *[[Geogarypus canariensis]]*
* *[[Geogarypus ceylonicus]]*
* *[[Geogarypus connatus]]*
* *[[Geogarypus continentalis]]*
* *[[Geogarypus cuyabanus]]*
* *[[Geogarypus elegans]]*
* *[[Geogarypus exochus]]*
* *[[Geogarypus fiebrigi]]*
* *[[Geogarypus formosus]]*
* *[[Geogarypus globulus]]*
* *[[Geogarypus granulatus]]*
* *[[Geogarypus heterodentatus]]*
* *[[Geogarypus hungaricus]]*
* *[[Geogarypus incertus]]*
* *[[Geogarypus irrugatus]]*
* *[[Geogarypus longidigitatus]]*
* *[[Geogarypus maculatus]]*
* *[[Geogarypus maroccanus]]*
* *[[Geogarypus minor]]*
* *[[Geogarypus minutus]]*
* *[[Geogarypus mirei]]*
* *[[Geogarypus nepalensis]]*
* *[[Geogarypus nigrimanus]]*
* *[[Geogarypus ocellatus]]*
* *[[Geogarypus olivaceus]]*
* *[[Geogarypus palauanus]]*
* *[[Geogarypus paraguayanus]]*
* *[[Geogarypus pisinnus]]*
* *[[Geogarypus pulcher]]*
* *[[Geogarypus purcelli]]*
* *[[Geogarypus pustulatus]]*
* *[[Geogarypus quadrimaculatus]]*
* *[[Geogarypus rhantus]]*
* *[[Geogarypus robustus]]*
* *[[Geogarypus sagittatus]]*
* *[[Geogarypus shulovi]]*
* *[[Geogarypus taylori]]*
* *[[Geogarypus tenuis]]*
* *[[Geogarypus triangularis]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pinanq

**Pinanq** — Malakka boğazı ilə Malayziya yarımadasının şimal-qərb sahillərində yerləşən Malayziya ştatı.

Pinanq ştatı cənubdan Perak, şimal və şərqdən Kedah ştatı ilə həmsərhəddir. Ştat Pinanq adasından və Malay yarımadasında yerləşən Seberanq Perai daxili rayonu olmaqla iki hissədən ibarətdir. Yüksək urbanizasiya və sənayeləşməyə görə Pinanq ölkənin ən çox inkişaf etmiş və iqtisadi cəhətdən vacib ştatlarından biri sayılır. Pinanq həmçinin ölkənin əsas turizm bölgəsidir. Pinanq Selanqor ştatı və Kuala-Lumpur federal ərazisindən sonra Malayziyada üçüncü ən yüksək İnsan İnkişafı İndeksinə malikdir. Ştatın heterogen əhalisi etnik mənsubiyyətinə, mədəniyyətinə, dilinə və dininə görə rəngarəngdir.

## Etimologiya
Malay dilində *Pulau Pinang* "areka fındığı adası" deməkdir.

## İstinadlar
Selofizoidlər

**Selofizoidlər** ( Coelophysoidea) — Kələzçanaqlılara daxil olan sahə yırtıcıların daxil olduğu alt fəsilə. Trias dövrünün sonları və Yura dövrünün əvvəllərində geniş yayılmışlar.

Selofizoidlər ilk dəfə 2005-ci ildə Pol Sereno tərəfindən takson kimi qeydə alınır.

## Klassifikasiya

### Bölgü
* **İnfradəstə: [[Ceratosauria]]**
** **Altfəsilə: Selofizoidlər** (*Coelophysoidea*)
*** Cins: *[[Dolichosuchus]]*
*** Cins: *[[Gojirasaurus]]*
*** Cins: *[[Halticosaurus]]*
*** Cins: *[[Liliensternus]]*
*** Cins: *[[Lophostropheus]]*
*** Cins: *[[Pterospondylus]]*
*** Cins: *[[Sarcosaurus]]*
*** Cins: *[[Zupaysaurus]]*
*** Fəsilə: Coelophysidae
*** Fəsilə: Dilophosauridae
**** Cins: Dilophosaurus

### Kladoqramma

## İstinadlar

## Mənbə
*  ''The Paleobiology Database''
London Geologiya Cəmiyyəti

**London Geologiya Cəmiyyəti** (ingilis dilində:Geological Society of London или Geological Society)  — Böyük Britaniyada yerləşən, Yer kürəsinin tədqiqi məqsədilə yaradılan elmi cəmiyyət. London Geologiya Cəmiyyəti dünyada yaradılan ilk geologiya cəmiyyətidir.

Cəmiyyətin əsas missiyası geoloqlara bir-birilə tanış olmalarına, elmi axtarış cəhdlərinin stimullaşdırılmasına, fikir mübadiləsi yolu ilə geologiya elminin inkişafı sahəsində baş verən yeniliklər və yeni faktlar barəsində məlumatların paylaşılmasına yardım etməkdir  . 
## Tarixi

London Geologiya Cəmiyyəti 1807-ci ildə 13 alimin iştirakı ilə keçirilən yığıncaqda yaradılmışdır. Cəmiyyətin təsisçiləri arasında Uilyam Babinqton, Corc Qrinaf Qemfri Devi və Artur Eykin kimi görkəmli alimlər də var idi. Onlar vaxtaşırı nahara toplaşır və geologiya məsələlərini müzakirə edirdilər.

1825-ci ildə bu cəmiyyət kral IV Georqdan xüsusi imtiyaz almış və rəsmən tanınmışdır.

1839-cu ildə London Geologiya cəmiyyətinin artıq 750 nəfər üzvü var idi. Qadınların bu cəmiyyətə rəsmi şəkildə üzv olmasının qadağan edildiyi bir dövrdə paleontoloq Meri Enninqə xüsusi istisnalıq edilmişdir.

1874-cü ildə Cəmiyyət Londonun  Pikadelli küçəsində Byörlinqton-hause iqamətgahında yerləşirdi. Bundan başqa, bu cəmiyyət Böyük Britaniya Elmi Şurasının (Science Council) üzvüdür.

## Cəmiyyətin təltifləri
Cəmiyyət il ərzində geologiya sahəsində elmi nailiyyətlərinə görə təltif edir: 
*1831-ci ildən - Vollaston medalı
*1871-ci ildən - Murçison medalı
*1876-cı ildən - Layell medalı
*1903-cü ildən - Prestviç medalı

## Mənbə
*Herries Davies, G.L. (2007) Whatever is Under the Earth: The Geological Society of London 1807 to 2007, London : Geological Society, ISBN 1-86239-214-5
## Xarici keçid
* The Geological Society (ingilis dilində.)
* The Lyell Collection
## İstinadlar
NTV (Rusiya)

**NTV** () — 1993-cü ildə fəaliyyətə başlayan Rusiya televiziya kanalıdır. NTV Rusiya ilə yanaşı digər ölkələrdə də yayımlanır. "NTV Mir" telekanalı MDB və Pribaltikada, bundan başqa Qərbi Avropada, Yaxın Şərqdə, ABŞ, Kanada, İsrail, Avstraliya, Yeni Zellandiya və Okeaniya ərazilərində yayımlanır.

Telekanalın "NTV HD" adı ilə yüksək dəqiqlikdə fəaliyyət göstərən versiyası da vardır.

## Loqotipləri
Telekanal 6 dəfə loqotipini dəyişmişdir. Hal-hazırda istifadə olunan loqotip — yeddinci və səkkizinci loqotipdir.
1993-cü ildə loqotip sağ aşağı küncdə yerləşirdi. 1993-cü ildən indiyə kimi loqotip sol aşağı küncdə yerləşir.
                                                                                                                                                                                                                  

Fayl:NTV logo 1993.svg|NTV-nin 1 noyabr 1993-cü ildən 30 noyabr 1993-cü ilədək efirdə olmuş birinci loqotipi.
Fayl:NTV logo 1993–1994.svg|NTV-nin 1 dekabr 1993-cü ildən 16 yanvar 1994-cü ilədək efirdə olmuş ikinci loqotipi.
Fayl:NTV logo 1994.svg|NTV-nin 17 yanvar 1994-cü ildən 31 avqust 1994-cü ilədək efirdə olmuş üçüncü loqotipi.
Fayl:NTV logo 1994–1997.svg|NTV-nin 1 sentyabr 1994-cü 9 avqust 1997-ci ilədək efirdə olmuş dördüncü loqotipi.
Fayl:NTV logo.svg|NTV-nin 10 avqust 1997-ci ildən 9 sentyabr 2001-ci ilədək efirdə olmuş beşinci loqotipi.
Fayl:NTV logo 2001–2007.svg|NTV-nin 10 sentyabr 2001-ci ildən 3 iyun 2007-ci ilədək efirdə olmuş altıncı loqotipi.
Fayl:NTV logo 2003.svg|NTV-nin 4 iyum 2007-ci ildən indiyə kimi efirdə olan yeddinci və səkkizinci loqotipi.


## Xarici keçidlər
*Telekanalın Rəsmi Saytı
*NTV-Mir Telekompaniyasının Rəsmi Saytı
Klod Kahen

**Klod Kahen** (; ) — Fransız şərqşünası.

## Həyatı
Klod Kahen 26 fevral 1909-cu ildə Parisdə doğulmuşdu. Yüksək təhsilinə École Normale Supérieuredə başladı; 1931-ci ildə École Nationale des Langues Orientalesin Türkcə-Ərəbcə bölümündən məzun oldu. 1932-ci ildə tarix müəllimliyi imtihanını qazanaraq Amiens, Rouen və Parisdə çalışdı və araşdırma fəaliyətləri ilə məşğul oldu. 1936–1937-ci illərni Türkiyədə keçirdi. 1940-cı ildə "La Syrie du Nord K lZpoque des Croisades" adlı dissertasiyası ilə doktor ünvanını aldı. II Dünya Savaşı müddətində beş il dustaq qaldı. 1945–1959-cu illərdə Strasburq Universitetində, daha sonra da kariyerini tamamladığı Sorbonne Universitetində (1959–1979) dosent vəzifəsində çalışdı. 1973-cü ildən etibarən Académie des Inscriptions et Belles-Lettresin üzvü və Société Asiatiquein başçısı olan Kahen, Légion dHonneur nişanı sahibi idi.

Klod Kahen 18 noyabr 1991-ci il tarixində Savignysur-Orgedə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan stadionlarının siyahısı

__NOTOC__
**[[Azərbaycan]] futbol [[stadion]]larının siyahısı**:

## Hazırkı

## Keçmiş

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
*
Şarl Defremeri

**Şarl Fransua Defremeri** (; )— Fransız şərqşünası.

## Həyatı
Şarl Defremeri 8 dekabr 1822-ci ildə Cambraidə doğulmuşdu. 1840-cı ildə Parisə gedərək Reinaud, Caussin de Perceval ve Quatremère kimi ünlü şərqşünaslardan Ərəbcə və Farsca dərslər aldı. Caussin de Percevalden sonra Collège de Franceda müəllim olaraq çalışdı (1868). Bir müddət sonra rahatsızlığı üzünden bu vəzifədən ayrılıb İran tarixi və ədəbiyatıyla məşğul olmağa başladı.

Şarl Defremeri 18 avqust 1883-cü ildə Saint-Valery-en Cauxda vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Osborn Reynolds

**Osborn Reynolds**(; 23 avqust 1842, Belfast — 21 fevral 1912, Uotçet, Somerset qraflığı) — Böyük Britaniya mexaniki, fiziki.

## Həyatı

Osborn Reynolds 23 avqust 1842-ci ildə anadan olmuşdu.

Osborn Reynolds 21 fevral 1912-ci ildə vəfat edib.

## Elmi fəaliyyəti

Fizikada xarakterinə görə maye və qazların hərəkətinin 2 növünü ayırd edirlər: laminar (sakit və hamar) və turbulent. Laminar axını, əsasən, nazik kapilyarda, və ya özlü mayelərdə (məsələn, duru yağda) müşahidə etmək olar. Turbulent hərəkət isə dayanıqlılıq itən zaman mövcud olur və bu hərəkəti əksər hallarda təbiətdə (atmosferdə, çaylarda, dənizlərdə), laboratoriya şəraitində (məs, plazmada), texnikada (neftin borularla daşınmasında), kimya sənayesində və s. müşahidə etmək mümkündür. Laminar hərəkətdən turbulent hərəkətə keçid ancaq böyük sürətlərdə mümkün olur və burada mayenin, və ya qazın keyfiyyət xarakteristikaları – sıxlığı və özlülüyü mühüm rol oynayır. Bu xarakteristikaları ingilis fiziki Osborn Reynolds (1842-1912) 1883-cü ildə “Reynolds ədədi” adlanan ölçüsüz ədəddə birləşdirdi. Reynolds ədədinin kiçik qiymətlərində hərəkət laminar olur. Bu ədəd kritik həddi keçdikdə isə, axın turbulentə çevrilir. Turbulentlik 2 qüvvənin - ətalət və özlülük qüvvələrinin qarşılıqlı mübarizəsinin nəticəsidir. Ətalət qüvvələri maye zərrəciklərini bir-biri ilə toqquşdurur, özlülük qüvvələri isə zərrəciklərin bir-birinə nəzərən yerdəyişmələrini tormozlamaqla, qeyri-müntəzəm hərəkəti tənzimləməyə çalışır. Ətalət qüvvələri özlülük qüvvələrini üstələyəndə turbulentlik baş verir. Turbulentliyin ən xarakterik əlaməti ondan ibarətdir ki, fəzanın müxtəlif nöqtələrində hərəkət edən mayenin parametrləri – sürətləri, təzyiqləri, sıxlıqları və s. birbirindən fərqli olur. Parametrlərdəki bu fluktuasiyaların (dəyişkənliklərin) olması, mayedə bütün axın boyu müxtəlif ölçülü burulğanların yaranması, onların öz yerlərini dəyişməsi
və sönmələrinin nəticəsidir.

## İstinadlar
Bərdə şəhər stadionu

**Bərdə şəhər stadionu** — Bərdə şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti.

1981-ci ildə tikilib istifadəyə verilib. Müxtəlif illərdə Azərbaycan çempionatlarında çıxış edən Bərdəni təmsil edən “Pambıqçı” və sonra “ABN-Bərdə” futbol komandaları öz oyunlarını bu stadionda keçirib. 2010-cu ildə Bərdədəki futbol komandası dağıldıqdan sonra stadion da istifadəsiz qalıb. 2023-cü ildə yenidən yaradılan "Bərdə" FK istifadəsiz və yararsız olan bu stadiondan istifadə etməyə başlayıb.

Stadion Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının balansındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Genasauria

**Genasauria** —  Quşçanaqlılar dəstəsinə aid dinozavrlarlar. Genasaurialara   Tireoforlar və Serapodlar altdəstələri daxildir.
## Sinonimi

* 

## Bölgü

* †**Qrup: ''Genasauria***
** †*'Qrup: *Neornithischia***
*** †Cins: ''[[Agilisaurus]]''
*** †**†Altdəstə: Cerapoda** 
**** †Bölmə: ''[[Heterodontosauriformes]]''
***** †**Fəsilə:** **Heterodontosauridae** 
***** †**Bölmə:** **Marginocephalia** 
****** †İnfradəstə: [[Pachycephalosauria]] 
****** †İnfradəstə: [[Ceratopsia (infradəstə)|Ceratopsia]]
******* †Fəsilə: [[Psittacosauridae]] 
******* †Fəsilə: [[Protoceratopsidae]] 
******* †Fəsilə: [[Ceratopsidae]] 
**** **†İnfradəstə:** **Ornithopoda** 
***** †Fəsilə: ''[[Camptosauridae]]''
***** †Fəsilə: [[Hypsilophodontidae]] 
***** †Qrup: [[Iguanodontia]] 
****** †Fəsilə: [[Iguanodontidae]] 
****** †Fəsilə: [[Hadrosauridae]] 
** **†Altdəstə: Thyreophora** 
*** †Qrup: ''[[Lesothosauria]]''
*** †**İnfradəstə** **Stegosauria** 
**** †Fəsilə: ''[[Huayangosauridae]]'' 
**** †Fəsilə: ''[[Stegosauridae]]''
*** †**İnfradəstə** **Ankylosauria''' 
**** †Fəsilə Ankylosauridae 
**** †Fəsilə: Nodosauridae

## Kladoqramma
Kladoqramma Batler və onun həmkarı tərəfindən 2011-ci ildə irəli sürülmüşdür:

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sarıməddin İbrahim bəy Ramazanoğlu

**Sarımüddin İbrahim bəy Ramazanoğlu** (; ? - 1427) - Ramazanoğulları bəyliyinin hökmdarı.

## Hakimiyyəti dövrü
Şəhabəddin Əhməd bəyin ölümündən sonra oğulları arasında hakimiyyət uğrunda müharibə başladı. Bu mübarizədə İbrahim bəy hakimiyyəti ələ keçirə bildi. Məmlük sultanına elçilər göndərərək tabe olduğunu bildirdi. Ramazanoğulları bəyliyindəki ara müharibədən istifadə edən Qaramanoğulları Tarsusu yenidən ələ keçirdilər. Məmlük sultanı Məlik ül-Müəyyəd 1417-ci ildə Suriya səfərinə çıxdı. Məmlük ordusu Amik düzənliyinə çatanda İbrahim bəy Ramazanoğlu ordusu ilə ona qoşuldu. Ailəsi ilə sultanın hüzuruna çıxan İbrahim bəy, sultanın inamını qazandı. 1418-ci ildə İbrahim bəy Ramazanoğlu Məhəmməd bəy Qaramanoğlunun qızı ilə evləndi. Ramazanoğulları-Qaramanoğulları birləşmiş qüvvələri Tarsusu Məmlüklərdən azad etmək üçün hücuma keçdi. Ramazanoğullarının dönük çıxdığını əsas gətirərək Məmlük sultanı İbrahim bəyin yerinə İzzəddin Həmzə bəyi Ramazanoğulları bəyliyinə hakim təyin etdi.

## Hakimiyyətindən sonrakı dövr
İzzəddin Həmzə bəyin hakimiyyəti formal xüsusiyyət daşıyırdı. Bəyliyin idarəsi demək olar ki, tamamilə İbrahim bəyin əlində idi. Məhəmməd bəy Qaramanoğlu Tarsusu geri almaq üçün növbəti dəfə hücum etdi. Qaramanoğulları ilə Məmlüklər arasında baş verən döyüşlərdə çoxlu sayda əsgər öldürüldü. Məhəmməd bəy Qaramanoğlunun oğlu Mustafa bəy Tarsusu Məmlüklərdən azad etdi.

Qaramanoğullarının İbrahim bəy Ramazanoğlunu dəstəkləməsini yaxşı qarşılamayan Məmlük sultanı oğlu Seyid İbrahim rəhbərliyindəki ordunu Qaraman ölkəsinə göndərdi. Tarsusun fəthi üçün isə Şam hakimi Tani-Beki göndərdi. Zülqədəroğulları bəyliyindən kömək alan Məmlük ordusu Niğde, Eregli, Larende şəhərlərini dağıtdı. Qaramanoğulları bəyliyi Məhəmməd bəydən alınaraq Əli bəyə verildi.

Şam hakimi ilə İzzəddin Həmzə bəy Tarsus, Adana, Misis bölgələrini ələ keçirdi. İbrahim bəy Məmlüklərə məğlub olduğundan Məhəmməd bəy Qaramanoğlunun yanına qaçdı. Məhəmməd bəyin Kayseri yürüşündə İbrahim bəy onunla getdi. Nasirəddin Məhəmməd bəy Zülqədər müttəfiq ordularını məğlub etdi. Döyüşdə Məhəmməd bəy Qaramanoğlu əsir düşdü, oğlu Müstafa bəy isə öldürüldü. İbrahim bəy isə aradan çıxmağı bacardı.

İzzəddin Həmzə bəy İbrahim bəylə mübarizədə bacarmadığından yerinə ilk öncə oğlu Əhməd bəy, sorna isə Əli bəy hakimiyyətə gətirilir. Hakimiyyət uğrunda döyüşlərin birində İzzəddin Həmzə bəy öldürülür. 1427-ci ildə Məmlük sultanı Sultan Baybarsın əmri ilə Sədi bəy İbrahim bəy Qaramanoğlunun yanına elçi göndərir. İbrahim bəydən İbrahim bəy Ramazanoğlunun təhvil verilməsi tələb edilir. İbrahim bəy Qaramanoğlu yeznəsi İbrahim bəy Ramazanoğlunu Məmlük elçilərinə təhvil verir. İbrahim bəy Ramazanoğlu ailəsi ilə birlikdə Qahirəyə götürülür və Cəbəl qalasına salınır. 1427-ci il 15 dekabr tarixində edam edilir.

## Həmçinin bax
* Ramazanoğulları bəyliyi
* Ramazanoğulları sülaləsi
* Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu
* İzzəddin Həmzə bəy Ramazanoğlu

## İstinadlar
Staurophora celsia

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qanadları açılmış halda 40–45 mm-dir. Ön qanadları açıq-yaşıl rəngdədir. Ortasında olan eninə zolaq və kənarları tünd qəhvəyidir. Ön qanadın kənarları dişlidir. Arxa qanadları açıq-qəhvəyi, kənarlarındakı dişciklər ön qanadlara nisbətən zəifdir. Döşü üzərində iki yaşıl ləkə vardır. Qarıncığı arxa qanadların rəngindədir.

## Yayılması
Orta Avropa, qərbi və şərqi Rusiya, Sibirin hər yerində yayılmışdır. Azərbaycanda isə Kiçik Qafqazın dağlıq hissələrində (Daşkəsəndə) rast gəlinir. Kəpənəyi iyunun axırlarında uçur.

## Həyat tərzi
Dağ çəmənlikləri, meşə açıqlığı və kolluqlar. Həyat tərzi öyrənilməişdir. Tırtılı iyundan avqusta qədər müxtəlif meşə yabanı taxılkimilər ilə qidalanır. Kəpənəyi iyun ayında uçur.

## Sayı
Azsaylıdır. Azərbaycanda cəmi 2 kəpənəyi tutulmuşdur.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

## Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cozef Leydi

**Cozef Leydi** (; ) — Amerikalı paleontoloq, bioloq

## Həyatı
1853-cü ildən Cozef Leydi Pensilvaniya universitetində anatomiya elmləri üzrə professor, daha sonralar isə Suartmor kollecdə təbiət elmləri üzrə professor olmuşdur. O, 1869-cu ildə dərc olunan "Extinct Fauna of Dakota and Nebraska" adlı əsərində Şimali Amerikada həmin vaxtadək naməlum olan çoxlu nəsli kəsilmiş heyvan növləri haqqında məlumat vermişdir.

Leydi həmçinin tanınmış parazitoloq olmuşdur. 1846-cı ildə o müəyyən etmişdir ki, pendirdə və ya pis qızardılmış ətdə olan Trichinella spiralis paraziti zooloji mənşəli infeksion xarakterli trişinoz xəstəliyinin törədicisidir.

Hələ Çarlz Darvinə qədər ətraf mühitin orqanizmə təsirindən bəhs etmişdir. Çarlz Darvin öz nəzəriyyəsini nəşr etdirəndə Leydi böyük sevinc hissi ilə onun yanına gəlmişdi. Buna görə də bəzən onu ateizə meyil etməkdə günahlandırırdılar.

1879-cu ildə o, "Freshwater Rhizopods of North America" əsərini nəşr etdirmişdir.

1884-cü ildə Cozef Leydi Layell medalı ilə təltif edilmişdir.

## Əsərləri
*Ancient Fauna of Nebraska (1853)
*On the Extinct Sloth Tribe of North America (1855)
*The Extinct Mammalian Fauna of Dakota and Nebraska (1869)
*Contributions to the Extinct Vertebrate Fauna of the Western Territories (1873)

## İstinadlar

## Mənbə
*Cretaceous reptiles of the United States, Wash., 1865; Researches in helminthology and parasitology. Wash., 1904.

## Xarici keçidlər
* Chapman Henry C. 1891. ''Memoir of Joseph Leidy, M.D., LL.D.'' Proceedings of the Academy of Natural Sciences of America, Academy of Natural Sciences, Philadelphia.
* Persifor Frazer. 1892 (January). ''Joseph Leidy, M.D., LL.D''. The American Geologist, Philadelphia.
*The Joseph Leidy on-line exhibit at the Academy of Natural Sciences 
*The Joseph Leidy Microscopy Portal
*
* View works by Joseph Leidy online at the Biodiversity Heritage Library.
*National Academy of Sciences Biographical Memoir
Qazax şəhər stadionu

**Qazax şəhər stadionu** — Qazax şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. Tutumu 3.500 nəfərdir. "Göyəzən" FK ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

Stadionun təməli 1981-ci ildə atılıb. Stadion Həmkarlar İttifaqının balansındadır, lakin “Göyəzən”in sponsoru Turanbank buranı 10 illik icarəyə götürüb. Arenanın azarkeş tutumu 13500 nəfərdir, ancaq stadionda, təxminən 3200 oturacaq quraşdırılıb. Sonuncu dəfə 2004-cü ildə ölkə prezidenti Qazaxa gələndə əsaslı təmir olunub.

## İstinadlar
Şəmkir şəhər stadionu

**Şəmkir şəhər stadionu** — Şəmkir şəhərində fəaliyyət göstərmiş idman obyekti.

Tutumu 11,500 nəfər idi. "Şəmkir" FK ev oyunlarını bu stadionda keçirirdi. Regionlar arasında UEFA tərəfindən ilk lisenziyanı məhz bu arena alıb. Maliyyə problemləri üzündən ötən mövsümün əvvəlində fəaliyyətini dayandıran ikiqat Azərbaycan çempionu "Şəmkir" komandasının ev arenası kimi yararlandığı Şəmkir şəhər stadionu isə hazırda istifadəsiz qalıb. Baxımsızlıqdan ot örtüyü yararsız vəziyyətə düşməkdədir. Stadiondakı tribunanın tavanı çöküb.2021-ci ildə stadion tamamilə sökülmüşdür  və əvvəllər stadionun yerləşdiyi ərazi boşdur.

## İstinadlar
Anatoli Banişevski adına stadion

**Anatoli Banişevski adına Masallı şəhər stadionu** — Masallı şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. Tutumu əvvəllər 7,500 nəfər olub. "Viləş Masallı" FK ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

Stadion 2012-ci ildən Palmaliyə məxsusdur. 2014-cü ildən stadionda söküntü işləri başlasa da, sonradan işlər yarımçıq qalıb. Hazırda stadion tamaşaçı oturacaqları olmadan fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Əl-Həsəkə

**Əl–Həsəkə** () — Suriyada şəhər, eyniadlı mühafəzə, məntəqə və nahiyənin inzibati mərkəzi.  2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 28.949 ailədə 97.368 nəfəri kişilər və 90.792 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 188.160 nəfərdir.

## İstinadlar
İmişli şəhər stadionu

**İmişli şəhər stadionu**, rəsmi adı ilə **Heydər Əliyev adına İmişli şəhər stadionu**, və ya **Heydər Əliyev adına stadion** — Azərbaycanın İmişli şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. Tutumu 8.500 nəfər olan stadionunun açılışı Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı çərçivəsində stadionda yenidənqurma işləri aparılması nəticəsində 2006-cı ilin mart ayının 23-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən İmişliyə səfəri zamanı baş tutmuşdur. "İmişli" futbol klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir. 2006-cı il aprelin 26-da UEFA tərəfindən lisenziya alan bu stadionda 2006-2007 mövsümündə «MKT-Araz» komandası Moldovanın «Tiraspol» komandası ilə İntertoto kubokunun ev oyununu keçirib.

İmişli şəhər stadionu Azərbaycanın sabiq prezidenti  Heydər Əliyevin adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Naxçıvan şəhər stadionu

**Naxçıvan şəhər stadionu**, tam və rəsmi adı **İbrahimxəlil Axundlu adına Naxçıvan Muxtar Respublika stadionu** və ya **Naxçıvan Muxtar Respublika stadionu** — Naxçıvan şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. Tutumu 12.800 nəfərdir. "Araz-Naxçıvan" FK ev oyunlarını bu stadionda keçirib. Hazırda istifadəsizdir.

## Tarixi
1964-cü ildə tikilən stadion 2000-ci ildə yenidən qurulmuş, tamaşaçı tutumu 12 min 800 nəfərə çatdırılmışdır. Lakin ötən müddətdə istifadə olunan stadionun yenidən qurulmasına ehtiyac yaranmışdır. 2013-cü ilin may ayından etibarən stadionda yenidənqurma işlərinə başlanılmış və qısa müddətdə başa çatdırılmışdır. Ümumi sahəsi 17 min 700 kvadratmetrdir. 

2021-ci ildə Naxçıvan stadionu yenidən təmirə bağlanıb.
Stadion Peşəkar Futbol Liqasının tələblərinə cavab vermədiyi üçün Azərbaycan Premyer Liqasında iştirak edən Naxçıvan təmsilçisi Araz-Naxçıvan 2023-cü ildən bəri ev oyunlarını Bakıda keçirməli olur. Araz-Naxçıvan ev oyunlarını bu stadionda keçirməsi üçün ən azı meydançanın örtüyü dəyişməlidir, işıqlandırma sistemi qurulmalıdır, TV yayımı üçün şərait yaradılmalıdır.

## Yüksək səviyyəli matçlar
*2013 Futbol üzrə Azərbaycan Superkuboku
*2017 Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finalı
*2019 Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finalı

## İstinadlar

## Mənbə

*
Yaşar Məmmədzadə adına stadion

**Yaşar Məmmədzadə adına stadion**, rəsmi adı ilə **Yaşar Məmmədzadə adına Mingəçevir şəhər stadionu** və ya qısaca **Mingəçevir şəhər stadionu** — Mingəçevir şəhərində fəaliyyət göstərən idman obyekti. 1953-cü ildə tikilib. Tutumu 4800 nəfərdir. 2010, 2022 və 2025-ci ildə təmir edilmişdir. Mingəçevir FK ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

Mingəçevir şəhərində fəaliyyət göstərən futbol stadionu şəhid — Yaşar Məmmədzadənin adını daşıyır. Stadionda şəhidin büstü yerləşdirilib.

## İstinadlar
Makintoş (geyim)

**Makintoş** () — Kəmərsiz və toqqasız su keçirməyən təkdüyməli plaş.

## Ümumi məlumat
Makintoş adı 1823-cü ildə təsadüfən sukeçirməyən parça ixtira edən şotland kimyaçı Çarlz Makintoşun soyadınan götürülüb: o, kauçuk qarışığı ərintisi ilə paltarının qolunu ləkələdi və bir müddət sonra görür ki, qolu su keçirmir. Bir il sonra Makintoş su keçirməyən plaşların istehsalı üzrə firma açır. 30 il sonra plaşlar daha nazik, yüngül olur və daha rezin iyi vermir.
Trençkot

**Trençkot** — əksər hallarda sukeçirməyən materialdan olan təkdüyməli və ya ikidüyməli plaş.

## Ümumi məlumat
Makintoşdan çoxlu sayda funksional və dekorativ detalların olması ilə fərqlənir.
1880-ci ildə plaşların istehsalında daha bir materialdan — Tomas Berberrinin ixtira etdiyi qabardindən istifadə etməyə başladılar.

1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Berberri döyüş zonalarında istifadəyə yararlı olan qabardindən plaş hazırlamaq tapşırığı alır. Tomas plaşın siluetini daha dar edir, çiyinlərə epoletlər, ciblərə düymələr, dəri kəmər əlavə edir. Qollara küləyi buraxmamaq üçün kəmərlər birləşdirilir. Sağ çiyində atışma zamanı zərbəni yumşaldan parça əlavə yerləşirdi.
Yeni ixtira "tranşey palto" — trench coat adını alır və Burberry-yə populyarlıq qazandırır.

## İstinadlar
Kiçik Asiya kərtənkələsi

**Kiçik Asiya gürzəsi** () — Əsl kərtənkələlər fəsiləsinə aid kərtənkələ növü.

Elədə böyük olmayan və uzunluğu 6,5 sm olan kərtənkələdir. Ümumi uzunluqları 14–16 sm olur. Rəngi boza çalır. Başı elə də böyük olmur. Erkəklərin cütləşmə zamanı boğaz nahiyəsi yaşıl rəng alır. Quyruğun aşağı hissəsi krem-sarı və ya ağımtıl olur.

## Yayılması
Növ əsasən Türkiyənin şərq və mərkəzi hissələrində, həmçinin Ermənistanda yayılmışdır. Quru dağlıq və qayalıq ərazilərdə yayılırlar. Xüsusi ilə 800–2400 m yüksəkliklərdə yayılırlar. Günün şəfəqdə olduğu vaxt aktiv olurlar. Təhlükə zamanı quyruğunun kiçik hissəsini ata bilirlər. İllik aktivliyi aprel–sentyabr ayları ərzində müşahidə edilir.

## Çoxalması
Yumurta qoyaraq çoxalır. İl ərzində üç dəfə yumurta qoyurlar. Hər yumurta qoyma zamanı dişi 2–5 qoyur. Birinci dəfə iyunun sonu-iyulun əvvəli, ikinci avqustun axırı baş verir. Cinsi yetkinliyə qışlama bitdikdən sonra catır.

## Ədəbiyyat
* Arnold, Arribas & Carranza, 2007: *Systematics of the Palaearctic and Oriental lizard tribe Lacertini (Squamata: Lacertidae: Lacertinae), with descriptions of eight new genera.* Zootaxa 1430: 1–86 PDF 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Henri de la Beş

**Henri Tomas de la Beş** (; 10 fevral 1796, London — 13 aprel 1855) — müasir geoloji tədqiqat metodlarının pioneri, Böyük Britaniya geologiya xidmətinin banisi, Devon qraflığında geniş geoloji və paleontoloji tədqiqatlar aparmış ingilis geoloqu və paleontoloqu.

## Tərcümeyi-halı
Henri Tomas de la Beş Londonda anadan olmuşdur.. Henri hələ uşaq olarkən Böyük Britaniya ordusunun zabiti, Yamaykada qullara və tərpənməz əmlaka sahib olan atası vəfat etmişdir. O, uşaqlıq illərini geologiyaya meyil göstərdiyi Laym-Recisdə keçirmişdir. 14 yaşında daxil olduğu Marlou hərbi kollecini 21 yaşında bitirən Henri hərbi xidmətini davam etdirməmiş, bunun əvəzində London Geologiya Cəmiyyətinə daxil olmuşdur. Tezliklə o, London Geologiya Cəmiyyətinin ən fəal üzvlərindən biri olmuş və 1848–1849-cu illərdə bu cəmiyyətin prezidenti olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Henri Tomas de la Beş bütün həyatı boyu təkcə İngiltərədə deyil, həmçinin, Fransada və İsveçrədə geoloji tədqiqatlar üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün ərazilərə səyahət etmişdir. İngiltərəyə qayıdan alim Devonda və Kornuolledə geoloji tədqiqatlat aparmışdır. İngiltərədə geoloji və paleontoloji tədqiqatlarla məşğul olan digər alimlərlə əməkdaşlıq edən Henri Tomas de la Beş İngiltərənin geoloji xəritəsini yaratmaq və ölkə ərazisində aşkar edilmiş müxtəlif daşlaşmış bitki və canlı orqanizm qalıqlarından ibarət kolleksiya təşkil etmək qərarına gəldi.

Hökumət onun təklifinə müsbət yanaşdı və 1835-ci ildə Böyük Britaniya geologiya xidmətinin əsası qoyuldu. Toplanmış nümunələr Londona gətirildi və burada xüsusi muzeyin əsası qoyuldu. Henri Tomas de la Beş bir çox kitab və məqalələrin müəllifi, tarixəqədərki dövrlərdə yaşamış və nəsli kəsilmiş bir çox canlı orqanizm qalıqlarının ilk tədqiqatçısı olmaqla yanaşı, yüksək rəssamlıq qabiliyyətinə də malik idi və ilk dəfə olaraq o, tarixəqədərki həyatin bədii təsvirlərini yaratmışdır. 1819-cu ildə London Geologiya Cəmiyyətinin üzvü olan alimə 1848-ci ildə cəngavər titulu verilmiş, 1855-ci ildə o, Vollaston medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Tom Sharpe: *The Papers of H. T. De La Beche (1796–1855) in the National Museum of Wales (Geological S.)*. ISBN 0720004543

## Xarici keçidlər
* Linda Hall Library of Science, Engineering and Technology  An example of drawings from *Sections and views, illustrative of geological phaenomena*
* ''Duria Antiquior – 'a more ancient Dorsetshire'''  an 1830 watercolour, by Henry Thomas De la Beche, of the seas of ancient Dorset, designed to highlight Mary Anning's discoveries
* ''Awful Changes'' – a depiction of the cartoon
* Henry De la Beche's ''A geological manual'' (Philadelphia, 1832).
* British Geological Survey Archive Catalogue – Henry De la Beche
Actinotia polyodon

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Təsviri
Qanadları açılmış halda 25–30 mm-dir. Ön qanadları qırmızımtıl-qonur olub, qəhvəyi və qırmızımtıla çalır. Böyrəkşəkilli naxış böyükdür, bozumtul rənglə haşiyələnmişdir, ortasında ağ cizgi var. Yumuruvə pazşəkilli naxışlar görünmür. Dalğavari zolaq diş-diş olub, "w" hərifinə oxşayır. Arxa qanadı bulanıq-ağdır. Ön kənarı tünd, enli sarğı ilə əhatələnmişdir.

## Yayılması
Şimali Avropa, Rusiya, Qafqaz və Sibirin cənubundan başlamış Yaponiyaya qədər və Türkmənistan ərazilərində yayılmışlar.Azərbaycanda Böyük Qafqazın dağətəyində rast gəlinir.

## Həyat tərzi
Meşə açıqlığı, çəmənlik, bağlıq, yabanı bitki biotopları. Tırtıl mərhələsində xəzəllərin altında barama içərisində qışlayır. Kəpənəyi iyun və sentyabr aylarında uçur. Tırtılı iyul və sentyabr aylarında dazı bitkisi üzərində yaşayır. 2 nəsil verir. Birinci nəsli maydan iyunun axırlarına, 2-ci nəsli isə iyulun ortalarından sentyabrın axırlarına qədər çəkir.

## Sayı
Azsaylıdır. Cəmi 6 kəpənəyi Qəbələ rayonunun Qəmərvan kəndindən toplanmışdır.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı meşə ərazilərində turizm obyektlərinin tikilməsi, bununla əlaqədar olaraq ağacların qırılması, meşə örtüyünün məişət tullantıları ilə çirkləndirilməsi kəpənəyin sayına ciddi təsir göstərir. Bundan başqa yaşadiği biotopların əkin üçün istifadə olunması və həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması da populyasiyanı zəiflədir.

## Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sabah (ştat)

**Sabah** — Malayziyanın şərqi ştatı və Kalimantan adasında yerləşən iki Malayziya ştatından biri. Ştat həmçinin Saravak, Sinqapur (1965-ci ildə Malayziyadan ayrılıb) və Malaya Federasiyası ilə yanaşı Malayziya federasiyasının yaradıcılarından biridir. Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olarkən «Şimali Borneo» adı ilə tanınırdı. Saravak kimi, bu ştatın da Malayziya yarımadasının ştatlarından kənarda qalmasına görə, ərazisinin xüsusi muxtariyyəti haqqında qanun var. Ştat Kalimantan adasının şimal hissəsində yerləşir və cənub-qərbdən sərhədə malik olduğu Saravak ştatından sonra ölkənin ikinci ən böyük ştatı kimi tanınır. Ştat həmçinin şimal və şimal-şərqdən Filippinlə, qərbdən isə Labuan federal ərazisi ilə dəniz sərhədlərinə malikdir. Sabah ştatı yalnız cənubdan İndoneziyanın Şimali Kalimantan əyaləti ilə beynəlxalq sərhədlərə malikdir. Ştatın inzibati mərkəzi Kota Kinabaludur (keçmiş adı *Cesselton*).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Sabah-state-Malaysia
*Borneo's Paradise
Erkin Osmanlı

**Erkin Osmanlı** () — **Erkin Love** səhnə ləqəbi ilə də tanınan Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar-şairi, yazıçısı və aktyoru.

O, müğənni fəaliyyətinə 17 yaşı olarkən 2006-ci ildə başlamış və Lider TV-də yayımlanan Akademiya musiqili realiti şousunun və Eurovision Mahnı Müsabiqəsinin milli seçim turlarının finalçısı kimi məşhurdur.

## Akademiya Realiti Şousu və İlk Məşhurluq

2006-ci ilin Sentyabr ayında Erkin uğurla Brilliant Dadaşovanın Akademiya realiti şousunun hər üç seçim mərhələlərini adlayaraq yarışmanın final mərhələlərinə vəsiqə qazanmışdır. Baxmayaraq ki, Erkin Azərbaycanda olduqca az sayda sevilən rok musiqisini təmsil edirdi və qeyri-adi avropasayağı görünüşünə görə ilk öncədən autsayder kimi qələmə verilən Erkin sonradan yarışmanın ən populyar iştirakçısına çevirildi və yalnız finala bir həftə qalmış yarışmanı 5-ci yerdə bitirərək tərk etdi.

Onun çıxışları qısa zamanda böyük səs-küyə səbəb olmuşdur və yarışmadan sonra İzzət Bağırov və Röya kimi sənətçilər rok janrında mahnılar yazdırmışdılar.

## Akademiya-dan sonrakı illər və Eurovision Milli Seçim Turları

Akademiya şousundan sonra öz yaradıcılığına gedən Erkin özü haqda yenidən 2008 Eurovision Mahnı Müsabiqəsinin ilk milli seçim turlarında bildirmişdir. Seçim turlarını ilk beşlikdə bitirən Erkin, sonradan birdə 2011-ci ildə və 2014-cü ildə milli seçim turlarında iştirak etmişdir. 2014-cü ildə o Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Böyük Səhnə yarışmasının finalçısı olmuşdur.

2012-ci ildə Erkin Moskvada yaşayan Azərbaycanlı-Yəhudi müğənni və bəstəkar-şair Safaellə birgə Baku Jazz Center-də konsert verərək ilk dəfə öz mahnılarını kütlə qarşısında ifa etmişdir.

## Digər fəaliyyətləri

Musiqi və yazıçılıqdan başqa Erkin bir ara reklam sahəsində Bakının öndəgedən şirkətləri ilə çalışmışdır və müxtəlif brendlər üçün adlar, sloqanlar və TV çarxlar yaratmışdır.

2014-cü ildə o, Dilarə Kazımova və onun həyat yoldaşının çəkildiyi və Erkinin eyni adlı şerinin əsasında çəkilən I Found You adlı qısa filmini təqdim etmişdir.

## Yazdığı Mahnılar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nübl

**Nübl** () — Suriyanın Hələb mühafəzəsində şəhər, Əzaz məntəqəsində eyniadlı nahiyənin inzibati mərkəzidir. 2004–cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 3.817 ailədə 10.836 nəfəri kişi və 10.203 nəfəri qadın olmaqla 21.039 nəfərdir.

## İstinadlar
Prestviç medalı

**Prestviç medalı** (ingilis dilində: Prestwich Medal) — London Geologiya Cəmiyyətinin (ingilis dilində:Geological Society of London) geologiya sahəsində yüksək elmi nailiyyətlərə görə təsis etdiyi elmi mükafat. Prestviç medalı 1903-cü ildə geoloq Cozef Prestviçin (ingilis dilində:Sir Joseph Prestwich) (1812–1896) vəsiyyətinə və vəsaitinə əsasən təsis olunmuşdur.

## Təltif olunanların siyahısı
* 1903 — Con Labbak
* 1915 — Emil Kartalyak
* 1948 — Anri Breyl
* 1951 — Harri Qodvin
* 1960 — Vivian Fuks
* 1969 — Luis Liki və Meri Duqlas Liki
* 1972 — Riçard Foster Flint

## İstinadlar

## Xarici keçid
* официальный сайт
Bidhya Devi Bhandari

**Bidhya Devi Bhandari** (; ) — Nepal dövlət xadimi. 2015-ci ildə Nepalın prezidenti seçilib. O Nepalda bu vəzifəni tutan ilk qadın siyasətçidir. O, 28 oktyabr 2015-ci ildə prezident seçkilərində qalib gəlməzdən əvvəl Bütün Nepal Qadınlar Birliyinin sədri və Nepal Komunist Partiyası sədrinin müavini idi. Bhandari, parlament səsverməsində 549 səsdən 329-nu alaraq, Kul Bahadur Qurunqa qalib gəlib. O, əvvəllər Nepal hökumətinin Müdafiə Naziri vəzifəsində çalışıb.

## İstinadlar