open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gürcüstan Xalq Rəqs Ansamblı

**Gürcüstan Xalq Rəqs Ansamblı** — 1945-ci ildə Tbilisidə (Gürcüstan SSR) yaradılmış xoreoqrafik kollektivdir. Ansamblın ilk rəhbərləri, eləcə də solistləri ər-arvad Nina Ramişvili (1972-ci ilə qədər rəqs etdi) və İlya Suxişvili (1954-cü ilə qədər rəqs etdi) olmuşlar.

Gürcüstan SSR əməkdar artistləri M. Mxeidze, V. Kuparadze, Q. Surviladze, N. Lordkipanidze, Ş. Baramidze, N. Pliev, V. Kalandadze, Z. Bilaloviç ansamblda çalışmışlar.

Ansamblın repertuarına Gürcüstanın, Osetiyanın müxtəlif xalqlarının xalq rəqsləri, habelə gürcü xalq çalğı alətlərində musiqi müşayiəti ilə teatrlaşdırılmış süjet tamaşaları daxildir. Ansamblın artistlərinin ifa etdikləri rəqslər arasında "Kartuli" (), qadın rəqsi "Samaya" (), "Kintouri", "Davluri", Azərbaycan rəqsi "Ceyrani", Acar rəqsləri "Qandağan" və "Xorumi", Osetin rəqsləri "Simd" və "Komik rəqs", "İluri", Honq rəqsi, "Xevsuriya rəqsi" və s. yer alır.

1948-ci ildən ansambl SSRİ şəhərlərini gəzməyə başladı, sonra Polşa, Rumıniya, ABŞ, Finlandiya, Fransa, Çexoslovakiya, Avstriya, Bolqarıstan, Macarıstan, Danimarka, Venesuela, Kolumbiya, Kubaya qastrol səfərlərinə çıxdı.

1967-ci ildə ansambl İtaliyada, Milanda La Skala teatrında çıxış etmişdir. Qəzetlər bu çıxış haqqında yazırdılar:
Gürcü balet artistlərinin özü mükəmməldir. Onlar rəqs etmir, sanki uçurlar. Səhnədə sanki fırtınalar qopur! Onların rəqsi cazibə qanunlarına ziddir. Kişi cəsarətinin və qadın lütfünün birliyini təcəssüm etdirir. Kaleydoskopik həndəsə və hərbi aydınlıqla havaya uçan rəqqasların ekstravaqanzasını təşkil edir."

2007-ci ilə qədər ansambla ilk bədii rəhbərlərin oğlu Tengiz Suxişvili rəhbərlik edirdi.. Onun ölümündən sonra ansamblın rəhbəri Zurab Bilaloviç olub.

## Təsiri
Gürcüstan Xalq Rəqs Ansamblını üzvlərini konsertlərdə uzun ətəkli rəqqasların döşəmədə sürüşərək rəqs ifa etməsi yazıçı Terri Neyşteyni "Doktor Kim" serialı üçün Daleks obrazını yaratmağa ruhlandırmışdır.

## Filmoqrafiya
* 1954 — "Gürcüstanın Dövlət Xalq Rəqs Ansamblı", sənədli film, rejissor Tengiz Abuladze.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Georgian National Ballet Sukhishvili // официальный сайт ансамбля
* Золотой запас. Грузинский ансамбль танца ещё хранит остатки традиций // "Ведомости"
* Первый танцевальный по-грузински
Atom bombası ədəbiyyatı

– Hiroşima və Naqasakinin atom bombardmanı haqqında yazıları əhatə edən yapon ədəbi janrı. Termin 1960-cı illərdə ortaya çıxmışdır. Postmüharibə dövrünün ilk illərində istifadə olunan  termini isə atom bombası qurbanları haqqında yazıları əhatə edən yapon ədəbi janrıdır.

## Tarixi
Atom bombası ədəbiyyatının ilk ədəbi nümunələri əsasən avtobioqrafik xüsusiyyətlər daşıyırdı və gündəlik, jurnalist hesabatı, esse, tarixi sənəd kimi formaları özündə birləşdirirdi. Janrın ilk ədəbi nümayəndələri şəhərə daxil olduqdan sonra şahid olduqlarını oxuculara çatdırmaq istəyirdilər. 1953-cü ildə Yamaşiro Tomoe tərəfindən yazılmış *"Atom bombasından sağ qurtulmaq: Atom bombası qurbanlarının memuarları"* əsəri 23 qurbanın hekayəsini birləşdirirdi. Oxşar tərzdə tərtib olunmuş *"Naqasaki şahidliyi"* əsəri isə 1969–1978-ci illərdə nəşr olunmuşdur. Birinci şəxsin təkindən nəql olunan esse və hekayələr isə əvvəl yazıçı olmayan hibakuşalar tərəfindən yazılırdı. Kyoko Hayaşi, Tamiki Hara, Yoko Ota və Sadako Kurihara kimi hibakuşaların əsərləri ilk belə əsərlərə nümunədir.

Hibakuşa şairləri isə hayku, çoka, vaka formalarının kiçik strukturlarından istifadə edərək atom bombası poeziyasına töhfələr vermişdilər. Ənənəvi şairlər onların bu üslubunu qınamışdırlar. Atom bombası poeziyasında metafor və poetik simvollardan çox, atom bombası hücumları və qurbanlarına əhəmiyyət verilir. Yaponiyada bir çox hibakuşa şeir kolleksiyası nəşr olunsa da, çox az qismi xarici dillərə tərcümə olunmuşdur.

1960-cı illərdən etibarən hibakuşa olmayan, lakin bu janrda yazan yazıçıların sayı çoxalmağa başlamışdır. Bu dövrün atom bombası ədəbiyyatında nüvə müharibəsi təhlükəsi mövzusu da ön plana çıxmışdır. 1965-ci ildə Kenzaburo Oenin "Hiroşima qeydləri" adlı esse kolleksiyası "Sekai" jurnalında nəşr olunmuşdur. 1966-cı ildə İbuse Masucinin "Qara yağış" romanı çapdan çıxmışdır. 1981-ci ildə nəşr olunan Oda Makotonun "Hiroşima" romanı isə Yaponiyanın qurban təfəkkürünü asanlıqla qəbul etməsini sorğulamış və müzakirə mövzusuna çevrilmişdir.

Keyci Nakazava tərəfindən yazılan və 1973–87-ci illərdə nəşr olunan "Barefoot Gen" bu janrda olan ən məşhur manqa seriyası hesab olunur.

## Əsərlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Məşidət Qairbəyova

**Məşidət Hacıyevna Qairbəyova** () — Sovet və Rus Avar şairəsi, Dağıstan xalq şairəsi (1969), nasir, dramaturq və ictimai xadim.

Məşidət Qairbəyova, Dağıstan və rus ədəbiyyatının inkişafına önəmli töhfələr verib.
## Həyatı
Məşidət Qairbəyova, erkən yaşlarından şeir yazmağa başlamışdı. Məşidə artıq məktəb illərində əsl şair hesab olunurdu. Məşidət avar və rus dillərində yazırdı. Məşidət xanım Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil alıb. Onun əsərləri 1948-ci ildən nəşr olunur. Onun “Dağ qadınının sözü” (1952, rus dilinə tərcümə, 1955) və “Zirvəyə gedən yol” (1958, rus dilinə tərcümə, 1960) şeirləri toplularında Dağıstanın həyatındakı sosialist dəyişiklikləri ətraflı şəkildə təsvir edilmişdir. Odlu sətirlərini Məşidət xanım dünyanı qorumaq mövzusuna həsr etmişdir. Məşidət xanım “Uzaq bacı” (1954), “Yarımçıq məktub” (1955), “Gəlinin ağ yaylığı” (1965), “Cinayətə görə cəza” (1967), “Qırmızı partizan qızı” (1968) şeirlərinin müəllifi. ), "Xoşbəxtlik uğrunda mübarizə" (1958) pyeslərinində müəllifidir. Dostları və onun poeziyasının pərəstişkarları Məşidəti Qairbəyovanı heç vaxt taleyin ağırlığı altında əyilməyən, ikiüzlülük və boşboğazlığa dözməyən, həmişə qadının şərəf və ləyaqət kodeksinə əməl edən qadın kimi səciyyələndirmişlər. Məşidət Qairbəyova bütün həyatı boyu əsl dağ qadını və uzdenizm prinsiplərinə sadiq qalmışdır. Ömrünün son illərində Məşidət Qayırbəyova tarixi mövzulara da müraciət etmişdir. O,İmam Şamilin şəxsiyyətləri, naibləri və müridləri ilə çox maraqlanıb.
## Fəaliyyəti
1969-1975-ci illərdə Məşidət Hacıyevna Q.Tsadasa adına Avar Musiqili Dram Teatrının rəhbəri olub.

Məşidət Hacıyevna SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.

Məşidət Hacıyevna 22 noyabr 2015-ci ildə 88 yaşında dünyasını dəyişib.
## Əsərləri
* 1952 "Dağlı qadınının sözü"
* 1959 "Zirvəyə gedən yolda"
* 1954 "Uzaq bacı"
* 1955 "Yarımçıq məktub"
* 1965 "Gəlinin ağ şalı"
* 1967 "Cinayətə görə cəza"
* 1968 "Qırmızı partizanın qızı"
## Mükafatları
Məşidət xanım 2 ordenlə təltif olunub. O, Süleyman Stalski adına Respublika mükafatı laureatı, "Şərəf Nişanı" və "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenlərinin sahibi olmuşdur.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Гаирбекова, Машидат Гаджиевна - Слово горянки
Avanpost

**Avanpost** (; hərfi tərcümə – *ön oturacaq*) — bəzi xarici ordularda keşikçi postu. XVII–XIX əsrlərdə Çar Rusiyasında tətbiq olunmuşdur. İstirahətdə və ya müdafiədə olan qoşunları qəfil hücumdan qorumaq üçün düşmən mövqeyi yaxınlığına göndərilirdi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Большая советская энциклопедия (БСЭ), Третье издание, выпущенной издательством «Советская энциклопедия» в 1969—1978 годах в 30 томах;
* А — Бюро военных комиссаров / [под общ. ред. А. А. Гречко]. — М. : Военное изд-во М-ва обороны СССР, 1976. — 637 с. — (Советская военная энциклопедия : [в 8 т.] ; 1976—1980, т. 1).;
* Военный энциклопедический словарь (ВЭС), М., ВИ, 1984 г., 863 с. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.);
* «Военный энциклопедический словарь» (ВЭС), М., ВИ, 2007 г.;

## Xarici keçidlər
* 
* Милитера, Военная литература, Мемуары.
* Рутения, Фаддей Булгарин о наполеоновских войнах
* В. А. Бессонов, Потери Великой армии в период малой войны.
Avante!

**Avante!** (mənası – *İrəli!*) — Portuqaliyada gündəlik qəzet. Portuqaliya Kommunist Partiyasının orqanı kimi fəaliyyət göstərən qəzet 1931-ci ilin fevralında təsis edilmişdir. Qəzetin ilk nömrəsi 17 may 1974-cü ildə çıxmışdır. Qəzetin devizi – "*[[Bütün ölkələrin proletarları birləşin!]]*". Qərargahı Lissabondadır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
*

## Xarici keçidlər
*
Avaça (vulkan)

**Avaça** () — Rusiyanın Kamçatka yarımadasının cənubunda, Petropavlovsk-Kamçatski şəhərindən şimalda vulkan. Hündürlüyü 2,741 metr olan vulkan son 230 ildə 12 dəfə püskürmüşdür. Həmişə tüstülənir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Авачинская сопка // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Брайцева О. А., Базанова Л. И., Мелекесцев И. В., Сулержицкий Л. Д. Крупнейшие голоценовые извержения вулкана Авачинский на Камчатке (этап 7250-3700 лет назад) // Вулканология и сейсмология, 1998. № 1. С. 3-24

## Xarici keçidlər

* Институт вулканологии и сейсмологии ДВО РАН — ВУЛКАН АВАЧИНСКИЙ 
* Камчатский край — Вулканы Камчатки
* Авачинская сопка на сервисе Яндекс.Панорамы
Avqust bloku

**Avqust bloku** () — Rusiya SDFP-nin Praqa şəhərində keçirilən VI konfransından sonra özünü Kommunist Partiyasına qarşı qoyan antipartiya qrup və cərəyanlarının (trotskiçi, təsviyəçi və bundçuların) ittifaqı. 1912-ci ilin avqustunda Vyanada Lev Trotskinin təşəbbüsü ilə təşkil edilmişdi. Orqanı "*Lüç*" qəzeti idi.

Trotski ittifaqın fəaliyyətini bolşeviklərlə menşevikləri "birləşdirmək" və "barışdırmaq" olduğunu bildirmiş, lakin Vladimir Lenin hakimiyyətinə görə, o, protelariatın gizli inqilabi partiyasını ləğv etməyə çalışan menşevik-təsviyəçiləri müdafiə edirdi. Lenin əvvəllər bildirmişdir ki, Trotski açıq təsviyəçilərdən daha "alçaq və zərərlidir", çünki o, "fəhlələri aldadaraq, özünü elə göstərir ki, fraksiyalara qoşulmuş, həqiqətdə isə menşevik-təsviyəçiləri müdafiə edir". Ona görə, "Avqust bloku"nun əsas məqsədi fəhlələri inqilabdan uzaqlaşdırmaq, bolşevik partiyası və onun leninçi mərkəzi komitəsinə qarşı mübarizə aparmaqdan ibarət idi. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında bildirilir ki, inqilabi fəhlə hərəkatının daha da yüksəlməsi, partiyanın möhkəmləndirilməsi sahəsində aparılan gərgin iş, trotskiçilərin prinsipsizliyinin bolşeviklər tərəfindən ifşa olunması "Avqust bloku"nun süqutunu sürətləndirirdi. Blok 1913–1914-cü ildə dağıdılmışdır.

## Əlavə ədəbiyyat
; Kitablar
* 
* Августовский антипартийный блок // Советская историческая энциклопедия : в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1 : Аалтонен — Аяны. — Стб. 71.
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Məqalələr
* 
* 
* 
*
Avdeyevka

**Avdeyevka** (, ) — Ukraynanın Donetsk vilayətində şəhər. Burada dəmiryol stansiyası var. Koks-kimya, elektromexanika, keramika, dəmir-beton məmulatı zavodları, dəmiryol nəqliyyat müəssisələri və s. var. 2021-ci ildə şəhər əhalisinin rəsmi olaraq təxminən 31,940 nəfər olduğu qeyd edilmişdir, lakin 2017-ci ilin yanvar ayında "*[[BBC|BBC Nyus]]*"un hesabatında şəhər əhalisinin təqribən 16–22 min nəfər olduğunu bildirmişdir.

## İstinadlar
Avelyaneda (Buenos-Ayres)

**Avelyaneda** () — Argentinada, Böyük Buenos-Ayres ərazisində şəhər. La-Plata körfəzi sahilində yerləşən liman şəhəri dəmiryol qovşağı rolunu da daşıyır. Avelyanedada ət emalı, toxuculuq, dəri-ayaqqabı, neft emalı sənayesi müəssisələri var.

2010-cu ilin məlumatına görə, şəhərin 342,677 nəfərlik bir əhalisi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Avanti! (qəzet)

**Avanti!** (mənası – *İrəli!*) — İtaliyada gündəlik qəzet. İtaliya Sosialist Partiyasının orqanı kimi fəaliyyət göstərən qəzet 1896-cı ildə təsis edilmişdir. Roma və Milanda nəşr edilmişdir. Mussolini hakimiyyəti dövründə (1922–1943) qəzet Parisdə nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Aventin bloku

**Aventin bloku** () — İtaliyada antifaşist müxalifətçi partiya və siyasi qruplaşmaların bloku. 1924-cü ildə yaradımışdı. Aventin blokuna bu ad patrisilərlə mübarizə dövründə Aventin təpəsində sığınacaq tapan Qədim Roma plebeyləri haqqında rəvayətlə əlaqədar verilmişdi. Faşizmə qarşı açıq kütləvi mübarizə aparmaq üçün İtaliya Kommunist Partiyası (İKP) da Aventin blokuna qoşulmuşdu, lakin Aventin blokuna daxil olan digər partiyalar İKP-nin ümumi siyasi tətil elan etmək və parlament əleyhinə çıxmaq təklifini qəbul etmədilər. İKP parlament tibunasından faşizmin ifşasını davam etdirmək üçün blokdan çıxıb parlamentə qayıtdı. 1926-cı ildə Mussolininin faşist hökuməti müxalifətin fəaliyyətini qadağan etdi. Kütlələrdən ayrı düşən Aventin blokunun qalıqları faşizmə qarşı mübarizədə ciddi rol oynamadı.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Лопухов Б. Р. Авентинский блок // Советская историческая энциклопедия. / Под ред. Е. М. Жукова. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982.
* Рублёв Д. И. Авентинский блок// Российская историческая энциклопедия. Т. 1. — М., 2015. — С. 68-69.
* Авентинский блок / Токарева Е. С. // А — Анкетирование [Электронный ресурс]. — 2005. — С. 71. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X.
* Тридцать лет жизни и борьбы Итальянской коммунистической партии. Сборник статей и документов / под ред. П. Тольятти, пер. с итал. — М., 1953;
* Carocci G. G. Amendola nella crisi dello stato italiano, 1911-1925. Mil., 1956.
Yaponiyada pivə

ən populyar içkilərdən biridir və 2002-ci ilin məlumatına əsasən sakedən 5 dəfə çox istehlak edilir. Yaponiyada pivə istehsalı ilə məşğul olan əsas şirkətlər Asahi, Kirin, Sapporo və Suntory şirkətləridir. Bu şirkətlər yüngül pivələr istehsal etməyə üstünlük versələr də, bütün mümkün bazarlarda olmaq üçün xüsusi dadlar malik, mövsümi pivələr də istehsal edirlər.

## Tarixi
Yaponiyada düyüdən fərqli bitkilərdən spirtli içkilərin alınma tarixi qədim olsa da, arpadan alınan spirtli içkilər ilk dəfə Qərb dünyası tərəfindən tanıdılıb. Yaponiyada ilk pivə zavodu 1870-ci ildə amerikalı Vilyam Koplend tərəfindən qurulmuşdur.

Yaponiyada pivə istehlakının inkişafı hərbi tarixlə sıx əlaqəlidir. XX əsrin birinci yarısında məcburi hərbi xidmət zamanı şəhərətrafından olan bir çox oğlan pivə ilə tanış olmuşdurlar. İkinci dünya müharibəsindən sonra Yaponiyada başlayan işğal dövrü zamanı ABŞ əsgərləri pivəni daha da populyarlaşdırmışdılar. 1960-cı illərdən etibarən isə pivə Yaponiyada dayanmadan populyarlaşan içki olmuşdur. Pivə ABŞ-də aşağı sinif içkisi hesab olunsa da, Yaponiyada orta sinif içkisi kimi tanınır.

## Mədəniyyətdə
Yaponiyada pivə şənlik və təmtəraqlılıq içkisi hesab olunur. Hər qonaq pivə içmə etiketini bilməlidir və bölüşmək bu etikatının ən əhəmiyyətli hissəsidir. Qonaqlıqda pivə içmənin birinci etiketi öz stəkanını doldurmamaqdır. Qonaq başqasının ona pivə süzməsini gözləməlidir. İkinci qayda odur ki, pivə butulkası qonağın qabağına gətirilib pivə təklif olunanda qonaq stəkanını uzatmalıdır. Üçüncü qayda isə ondan ibarətdir ki, pivə süzüləndən sonra təşəkkür əlaməti olaraq qonaq da pivə süzməyi təklif etməlidir. Lakin bu pivə içmə etiketi tez-tez yerinə yetirilmir, çünki pivə əsasən stəkanlarda deyil, butulkalarda içilir.

Yaponiyada çəllək pivəsi əsasən fərdi bakallarla satıldığı üçün bir çox içki yerlərində pivə kranları olmur. Çəllək pivəsi yay içkisi hesab olunduğu üçün pivə kranları ancaq iyul-sentyabr aylarında mövcud olur. Bəzi alış-veriş mərkəzləri yayda damı pivə bağçasına çevirib açıq havada pivə şənliyi keçirirlər. Mövsümi çəllək pivəsinin ümumi qaydalarının istisnası pivə zalıdır. İçki şirkətləri tərəfindən təşkil olunan pivə zalları alman atmosferinə (alman musiqisi, alman yeməyi) malik olur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Revaz Asayev

**Revaz Asayev** (; ) — Sovet və Cənubi Osetiya şairi, publisist və tərcüməçi. Cənubi Osetiyanın Əməkdar Mədəniyyət İşçisi. 
## Bioqrafiya
1921-ci ildə (digər mənbələrə görə 1923 -cü ildə) Gürcüstanın Kutsaxta kəndində kasıb bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1930-cu ildə valideynləri ilə birlikdə Cənubi Osetiyaya köçür və burada 1938-ci ildə bitirdiyi yeddi illik məktəbə daxil olur. Elə həmin il Stalinir Pedaqoji Məktəbə daxil olur. Tələbəlik illərində, ilk şeir əsərlərini 1938-ci ildə Cənubi Osetiyanın dövri mətbuat səhifələrində nəşr etdirir. Çap olunan ilk şeirini Stalinə həsr edir.

1941-ci ildə pedaqoji məktəbdə təhsilini başa vurur və Stalinir aeroklubunun pilot məktəbinə daxil olur. Cəbhəyə könüllü olaraq gedir. Şimali Qafqaz uğrunda gedən döyüşlərdə qurui qoşunlarıda döyüşür. 1943-cü ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyünə qəbul edilir. Ağır yaralandıqdan sonra ordudan tərxis edilir. 1947-ci ildə Qırmızı Ordu əsgərlərinə həsr etdiyi “Döyüşçünün qələmi” () adlı ilk şeir toplusunu nəşr etdirir. 1950-ci ildə Gürcüstanın "Mnatobi" ədəbi jurnalında Cənubi Osetiyadakı ədəbi vəziyyəti təsvir edən və Sovet dövrünün Osetiya ədəbiyyatına əhəmiyyətli töhfə verən Sovet Cənubi Osetiya müəlliflərindən bəhs edən bir məqalə nəşr etdirir. 1953-cü ildə Stalinir Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirir. Təhsilini Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun Ali Ədəbiyyat Kurslarında davam etdirir.

"Xurzarin" qəzetində şöbə müdiri, məsul katib, tərcüməçi və redaktor müavini işləmişdir. Daha sonra Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası rayon komitəsinin təlimatçısı, Cənubi Osetiyadakı teleqraf agentliyinin müxbiri, "Fidiuaq" ədəbi jurnalının redaktoru, SSRİ Yazıçılar Birliyinin Cənubi Osetiya şöbəsinin katibi, Cənubi Osetiya Dram Teatrının və Tsxinvali Diyarşünaslıq Muzeyinin diorektoru olaraq çalışır.

Şair Anna Funikovaya görə, Revaz Asayevin əsəri hərbi mövzularla doludur.

Müxtəlif xarici və sovet yazıçılarının əsərlərinin osetin dilinə tərcümələri ilə məşğul olmuşdur. Gürcü yazıçı və şairlərinin tərcümələrinə xüsusi diqqət yetirirmişdir. Akaki Sereteli, Vaja Pşavela, Eqnate Ninoşvili, Nikoloz Barataşvili və Nikolay Lomourinin bəzi əsərlərini tərcümə edir. Rus şairi Konstantin Simonovun "Dostlar və düşmənlər" toplusunu osetin dilinə tərcümə emişdir.

Bir neçə dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

; Əsas əsərləri
* *Æвзæрст уацмыстæ*, 1954
* *Ӕмдзӕвгӕтӕ фӕсарӕнтыл*, 1956
* *Тыхджын у уарзт*, Stalinir, 1957
* *Балц Европайы алвар*, Stalinir, 1958
* *Æнæрынцой зæрдæ*, 1961
* *Ирон легендæтæ*, 1963

## Mükafatları
"Şərəf nişanı" ordeni;

"Döyüş xidmətlərinə görə" medalı (1943);

"Vətən müharibəsi" ordeni (1985).
## Ədəbiyyat
* Бибоева И. Г., Казиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 290—292, ISBN 978-5-7534-1499-01
* Асаев Реваз Николаевич, Краткая литературная энциклопедия, т.1, 1962
* Грузинская советская энциклопедия, т. 1, стр. 620, 1975
## Mənbə
* რევაზ ასაევი
## İstinadlar
Baron Bosiyev

**Baron Bosiyev** () — Osetiyalı yazıçı, şair, sovet mədəniyyət və ədəbiyyat xadimi.

## Bioqrafiyası
Baron Timofeeviç Bosiyev 13 sentyabr 1901-ci ildə Tib kəndində anadan olmuşdur. 1913-cü ildə kənd kilsə məktəbini bitirir və tezliklə təhsilini davam etdirmək üçün Vladiqafqaza gediri. Ancaq məktəbə girə bilmir və ailəyə kömək etmək üçün işləməli olur.

1917-ci ildə Botsiyev doğma kəndinə qayıdır və 1923-cü ilə qədər orada yaşaır. Sonra yenidən təhsil almaq üçün Vladiqafqaza gedir. Elə həmin il komsomola, üç il sonra isə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olur. Stalin adına Moskva Şərq Kommunist İşçiləri Universitetində oxuyur. 1932–1935-ci illərdə Şimali Osetiya Araşdırma İnstitutunda osetin filologiyası ixtisası üzrə aspirantura təhsili alır.

Sonradan Alaqir-Ardon rayon partiya komitəsinin kütləvi təbliğat şöbəsinin müdiri, "Max duq" təbliğat jurnalının redaktoru, Şimali Osetiya Sovet Yazıçılar Birliyinin sədri, Osetiya Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru vəzifələrində çalışır. Şimali Osetiya Pedaqoji İnstitutunda dərs deyir.

20 iyul 1944-cü ildə 42 yaşında dünyasını dəyişir.

## Yaradıcılığı
Baron Bosievin ilk poetik təcrübələri 1925-ci ilə təsadüf edir, ilk şeiri "Qoy gülsünlər" () olur.

Şairin yaradıcılığı 30-cu illərdə, "Mübarizə dalğaları" (, 1932), "Dəniz" (, 1936), "Xoşbəxt günlər" (, 1937), "Oktyabr sevinci" (, 1937), "İnsan və aslan" (, 1940), "Şeirlər və poemalar" (, 1941) toplularını dərc etdirir. Yaradıcılıq məhsullarının fərqli bir xüsusiyyəti vətənpərvərlik, sovet rejiminə heyranlıq, kommunizmin şən qəbul edilməsidir.

Bir çox şeirlərində Bosiyev, oktyabr silahlı çevrilişindən əvvəlki dövrdə kasıb bir dağlı kişinin və dağlı qadının çətin vəziyyətindən bəhs edir. Bir çox şeirlər kollektivləşməyə həsr edilmişdir. Şair coşğu və kommunizmlə məşğul olan insanların işini tərifləyir. "Kolxoz qızı" şeiri populyar bir mahnı olur. Müharibədən əvvəlki dövrün əsərlərində şair əhalini ayıq olmağa, mümkün bir savaşa hazırlaşmağa çağırır.

1936-cı ildə Baron Bosiyev məşhur "Qırılan zəncir" romanını yazır. Onun hərəkəti Birinci Dünya müharibəsi və Vətəndaş Müharibəsi zamanı Şimali Osetiya və Vladiqafqaz dağlarında baş verir.

## İstinadlar
Andrey Quluyev

**Andrey Quluyev** (; ) — Osetinya xalq şairi və publisisti. Əsərlərini osetin (İron və Diqor ləhcələrində) və rus dilində yazmışdır.

## Bioqrafiyası
5 aprel 1892-ci ildə Çernoyarskaya kəndində anadan olmuşdur. Doğulduğu kənddə ibtidai məktəbin birinci sinfini bitirdikdən sonra Şamaxı şəhərindəki dörd sinifli məktəbə göndərilir. 1907-ci ildən 1914-cü ildə bitirdiyi Ardon İlahiyyat Seminariyasında təhsil alır. Tələbəlik illərində şeirlə məşğul olmağa başlayır. Kosta Xetaqurova həsr etdiyi ilk şeirini "Noq sard" qəzetində çap etdirir. 1915-ci ildən Humalaq kəndində müəllim işləyir.

Osetiyada Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra rayon xalq maarif şöbəsində çalışır. O vaxtdan şeirlərini "Qornaya bendota", "Narodnaya vlast" və "Qorskaya pravda" qəzetlərində dərc etməyə başlayır. 1923-cü ildən "Rastcinad" qəzetinin məsul katibi olur. 1928-ci ildə Leninqrad Dövlət Universitetinin Dilçilik və Maddi Mədəniyyət Fakültəsini bitirir, sonra Şimali Osetiya Pedaqoji İnstitutunda və Vladiqafqazdakı digər təhsil müəssisələrində rus dili və ədəbiyyatı müəllimliyindən dərs deyir. "Max duq" ədəbi jurnalının məsul katibi və Şimali Osetiya Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinin üzvü olur. Şimali Osetiya Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinin üzvü olan Andrey Quluyevin bütün əsərləri dostluq və qardaşlıq fikirləri ilə doludur. Bu mövzu xüsusilə "Rusiya", "Dekembristlər", "A. S. Puşkin" və başqa əsrlərində özünü açıq-aydın büruzə verir.

Rus şairlərinin əsərlərinin osetin dilinə və osetin şairləri Kosta Xetaqurovun, Nigerin, Soqur Baqraevin, Georgi Maliyevin şeirlərinin rus dilinə tərcüməsi ilə məşğul olur.

1974-cü ildə "Şimali Osetiyanın Xalq Şairi" fəxri adına layiq görülmüş ilk Osetiya şairi olur.

25 noyabr 1979-cu ildə Vladiqafqazda dünaysını dəyişir. Osetiya kilsəsi nekropolunun ərazisində dəfn edilir.

## Mükafatları
"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni;

"Şərəf nişanı" ordeni;

"Şimali Osetiyanın Xalq Şairi" fəxri adı (1974)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Гулуев Андрей// Литературная энциклопедия, т. 3, 1930, стр. 79–80
* Андрей Гулуев// Семенев Л., Очерк истории осетинской советской литературы, Орджоникидзе, 1967, стр. 228–234
* Келехсаева Л. Б., А. С. Гулуев и традиции русской поэзии; к 100-летию со дня рождения, Владикавказ, 1993, 188 стр.
* Бараков Гино Фадеевич// Бибоева И. Г., Казиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 109–112, ISBN 978-5-7534-1499-01
Meliton Kaziyev

**Meliton Kaziyev** (; ) — Sovet və Cənubi Osetiya şairi, yazıçı, tərcüməçi, dramaturq, ədəbiyyatşünas və ictimai xadim. Ədəbiyyat sahəsində Kosta Xetaqurov adına Cənubi Osetiya Mükafatı laureatı. Cənubi Osetiyada dövlət televiziya şirkətinin ilk direktoru. Cənubi Osetiyanın əməkdar mədəniyyət işçisi və Cənubi Osetiya Parlamentinin üzvü.

## Bioqrafiya
Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin Noqkau kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai məktəbi Verxnıy Otrev kəndində almağa başlayır, 1964-cü ildə Verxnıy Çere kəndində səkkizillik və 1966-cı ildə Ksuisi kəndində orta məktəbi bitirir. 1966-cı ildə Cənubi Osetiya Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinin osetin bölməsinə daxil olur. Tələbəlik illərində şeirlərini Cənubi Osetiyanın dövri mətbuatında dərc etdirməyə başlayır. 1966-cı ildə, 18 yaşında olarkən "Fidiuaq" ədəbi jurnalında "Palıd ilə söhbət" adlı ilk hekayəsini nəşr etdirir. 1971-ci ildə "İriston" nəşriyyatında ilk "Mahnı səslənir" () şeirlər toplusunu nəşr etdirir. Filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün "Kamal Xodovun bədii qavrayışında həyatın harmoniyası və dramaturgiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Rusiya Federasiyası Xalqları Ədəbiyyatı sahəsini bitirdikdən sonra Tsxinalidəki "Soveton İriston" qəzetinin redaksiyasında müxbir, tərcüməçi və ədəbi işçi kimi çalışmışdır. 1981-ci ildən "İr" nəşriyyatının redaktoru, baş redaktoru olur. 1990-cı ildə Cənubi Osetiya Yazıçılar Birliyinin sədri seçilir. 1994–1995-ci illərdə "İriston" televiziya şirkətinin ilk direktoru olur. 1996-cı ildə Cənubi Osetiya Parlamentinə deputat seçilir. Elə həmin il Mədəniyyət və Media Komitəsinin sədri və Cənubi Osetiya Parlamenti sədrinin müavini təyin edilir (1 iyul 1999-cu ilədək bu vəzifəni icra edir). 2009-cu ildə yenidən Cənubi Osetiya Parlamentinə seçilmişdir.

Gürcü, rus və xarici müəlliflərin əsərlərini osetin dilinə tərcümələri ilə məşğul olur. Nodar Dumbadze, Vladimir Amlinski, Niko Lomouri, Lomerin əsərlərini tərcümə edir. Tərcümələri əsasında pyeslər Cənubi Osetiya Dram Teatrının səhnəsində səhnələşdirilir. Hal-hazırda Cənubi Osetiya Universitetinin Osetin Dili və Ədəbiyyatı kafedrasında Osetin ədəbiyyatından dərs deyir. Osetin şifahi yaradıcılığına həsr olunmuş üç cildlik ədəbi "Osetiya xəzinəsi" adlı araşdırmanı nəşr etdirmişdir.

## Mükafatları
Dostluq ordeni (Cənubi Osetiya);

"Cənubi Osetiya Respublikasının on illiyi münasibətilə" medalı;

Kosta Xetaqurov adına mükafat (Cənubi Osetiya).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Бибоева И. Г., Казиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 501–503, ISBN 978-5-7534-1499-01

## Mənbə
* Мелитону Казиты — 70 лет
* Во Владикавказе чествовали Мелитона Казиты
* Казиты: моя мечта — единая Осетия
* Прославленному писателю Мелитону Казиты — 68 лет
Aventin təpəsi

**Aventin** (, ) — Qədim Roma şəhərinin salındığı yeddi təpədən biri. Rəvayətə görə, patrisilərlə mübarizə zamanı plebeylərin sığınacaq yeri idi. E.ə. V əsrin 50-ci illərindən Aventin torpaqları plebeylər arasında bölüşdürülmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Vladimir İkayev

**Vladimir İkayev** (; ) — Cənubi Osetiya şairi, tərcüməçi, jurnalist, publisist və ictimai xadim.
## Bioqrafiyası
1936-cı ildə Gürcüstan SSR, Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti, Tsxinvali rayonu, Sotsi kəndində böyük bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini doğma kəndinin məktəbində alır, sonra fərqlənmə diplomu ilə bitirdiyi Verxnı Çerdəki səkkiz illik məktəbdə oxuyur. 1954-cü ildə qəbul imtahanları olmadan Stalinir Pedaqoji Məktəbinə daxil olur. 1963-cü ildə bitirdiyi Cənubi Osetiya Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsinin Osetiya-Rus şöbəsinə daxil olur. Tələbə ikən ilk şeirlərini Cənubi Osetiyanın dövri mətbuatında çap etdirmişdir. Cənubi Osetiya Pedaqoji İnstitutunu bitirdikdən sonra Tsxinvalidə korrektor, tərcüməçi, müxbir, icra katibinin müavini, "Soveton İriston" qəzetinin mədəniyyət şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Qazaxıdtan SSR Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini qiyabi bitirmişdir. 1960-cı illərin ortalarında Jurnalistlər Birliyinə və SSRİ Yazıçılar Birliyinə qəbul edilir. 1967-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olur.

1972-1982-ci illərdə müxbir, Cənubi Osetiya Televiziya və Radio Yayımları Komitəsində redaktor və İriston nəşriyyatında redaktor vəzifələrində çalışmışdır. Beş yüzdən çox publisistik məqalə nəşr etmişdir. Osetin dilinin öyrənilməsinə və qorunmasına məqalələrində xüsusi diqqət yetirirmişdir. İbtidai siniflərdən osetin dilində dərs verməyə, Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətində osetin və rus dillərinə dövlət statusu verməyə çağırmışdır. Birinci siniflər üçün  adlı dərslik nəşr etdirir. Cənubi Osetiyanın suverenliyini müdafiə edir. 1980-ci illərin sonlarında o, millətçi gürcü hərəkatına qarşı çıxış etdiyi çoxsaylı məqalələr dərc edərək Cənubi Osetiyanın ictimai həyatında fəal iştirak edir. "Adamon nixas" təşkilatının qurucularından biri olur.

On beş il ərzində Əhdi-Cədidin osetin dilinə tərcüməsi üzərində çalışır.

Osetin yazıçısı Meliton Kaziyev Vladimir İkayev haqqında belə yazır: "Osetiya ədəbiyyatının, ədəbi dilinin inkişafına əhəmiyyətli töhfə verdi, uşaq ədəbiyyatını parlaq sənət əsərləri, obrazlar və şəkillərlə, mövzu və dil çeşidliyi ilə zənginləşdirdi" .

Vladimir İkayevin şeirlərindən bəzilərinə musiqi bəstələnmişdir.
## Xatirəsi
Tsxinvalidə bir küçə və Cənubi Osetiyadakı məktəblərdən biri onun adını daşıyır.

Dmenis kəndində Vladimir İkayevə abidə qoyulmuşdur.
## Mükafatlar
Şərəf ordeni (Cənubi Osetiya), ölümündən sonra (2004). 
## İstinadlar

## Mənbə
*  Владимир Икаев: «Æз уæ фырт дæн, мæ ныййарæг адæм»
* 1 августа - день рождения Владимира Икаева

## Ədəbiyyat
* Бибоева И. Г., Казиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 411—412, ISBN 978-5-7534-1499-01.
Misost Kamberdiyev

**Misost Kamberdiyev** (; ) — Osetiya şairi. 
## Bioqrafiyası
Az torpaq kasıbı olan bir kəndlinin oğlu. Məktəbi bitirdikdən sonra Vladiqafqaz, Mozdok, Ardonda oxumuşdur.

1930-cu ildə Moskvadakı fəhlə sənət fakültəsinin ədəbi şöbəsini bitirir. Vətəninə qayıtdıqdan sonra redaktorluq və ədəbi işə başlayır.

1931-ci ildə 22 yaşında ağciyər vərəmindən dünyasını dəyişir.

Vladiqafqazda Osetiya kilsəsinin yanında dəfn edilir. Osetiya ədəbiyyatının banisi Kosta Xetaqurovun, Vladiqafqazın uzun müddət bələdiyyə başçısı olan Qappo Bayevin və Osetiyanın digər nəcib insanlarının yanında dəfn edilmişdir.

## Yaradılıcılığı
Uşaqlıqdan şeir yazmağa başlayır. İlk əsərlərini 1926-cı ildə çapa çıxır.

Moskvada təhsil aldığı illər Misost Kamberdiyein poetik fəaliyyətində ən məhsuldar illər olur. Bu dövrdə bir çoxu Moskva gənclik jurnallarında nəşr olunan ən yaxşı əsərlərinin çoxunu yazır.

Osetiya poeziyasına Vladimir Mayakovskinin əsərlərinə xas olan semantik fasilələrlə yeni bir ritm təqdim edir. Onu haqlı olaraq ən romantik Osetiya şairlərindən biri adlandırırlar.

Gənc şairin şeirləri məzmun yeniliyi, həqiqi səmimiyyəti və bədii kamilliyi ilə seçilirdi. O dövrün bir neçə osetin şairi Kamberdiyev kimi xalq sevgisi ilə qarşılanırdı.

Kamberdiyev dini xurafat və xurafatlara qarşı mübarizə mövzusuna bir çox şeir həsr etmişdir.

Köhnə adət və nizamları əvəz edən yeni bir əxlaq iddiası, şairin bir çox şeirlərinin ideoloji və estetik məzmununu təşkil edir. Kamberdiyevin vətənpərvərlik mövzusunda olan əsərlərində vətənin taleyi haqqında dərin düşüncələr vardır.

1947-ci ildə Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Dövlət Nəşriyyatı "Sevinc" () adlı toplusunu nəşr edir. 1965-ci ildə şairin “Şeirlər və poemalar” toplusu Moskvada rus dilinə tərcümə olunaraq nəşr olunur.

Şair Yaroslav Smelyakov onu "inqilabın komsomol igidi" adlandırmışdır. 
## Mənbə
* Статья в Краткой литературной энциклопедии
* 
* Двадцать два
## İstinadlar
Qappo Bayev

**Qappo Bayev**, əsl adı **Georgi Bayev** (; ) — Osetin dövlət və ictimai xadimi, hüquqşünas, publisist, folklorşünas və ədəbiyyatşünas, müəllim. Vladiqafqaz şəhərinin icra başçısı (1902-1907), Vladiqafqaz şəhər dumasının üzvü. 
## Bioqrafiyası
1870-ci ildə Olginskoye kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1889-cu ildə Vladiqafqaz gimnaziyasını, 1894-cü ildə Novorossiysk Universitetinin hüquq fakültəsini bitirir. Bundan sonra Vladiqafqaza gələrək Osetiya kitab nəşrinin təşkilində fəal iştirak edir. Eyni zamanda, toplanan materialları Kosta Xetaqurovun başçılıq etdiyi "Şimali Qafqaz" qəzetində dərc edərək Osetiya folklorunu toplamağa başlayır.

1899-cu ildə Qappo Bayev Kosta Xetaqurovun "İron Fandır" əsərini nəşr etdirir. Alim Vsevolod Miller tərəfindən tamamlanmamış "Osetiya-Rusca-Almanca lüğəti"-nin hazırlanması işində fəal iştirak etmişdir.

1900-cü ildən bəri Qappo Bayev Osetiya nağıllarına və atalar sözlərinə həsr olunmuş osetin dilində bir neçə kiçik kitabını nəşr etdirmişdir. 1900-cü ildə o dövrdə tanınmayan gənc osetin yazıçıları Aleksandr Kubalov, Georgi Saqolov, Aslamirzə Qaytmazovun ilk əsərlərini çap etdirdiyi "Galabu" () kitabını nəşr etdirir.

1902-1906-cı illərdə "Terek vilayətinin dağlıqları arasında təhsil və texniki məlumatların yayılması Cəmiyyəti"-nin sədri olur. Eyni zamanda Vladiqafqaz şəhər rəhbəri vəzifəsində çalışır.

1905-ci ildə Vladiqafqaz Şəhər Dumasının deputatı və Şəhər Şurasının üzvü seçilir.

1917-ci ildə Tiflisə köçür və burada anti-sovet qəzetləri olan “Volnıy Qores” və “Noq sard” ilə əməkdaşlıq edir.

1920-ci ildə sosialist inqilabını və Sovet hakimiyyətini qəbul etməyən Bayev Almaniyaya mühacirət edir. 1926-cı ildən ölənə qədər Berlin Universitetində dərs demişdir. Qappo BaYev 24 aprel 1939-cu ildə Berlində dünyasını dəyişir.
## Xatirəsi
12 aprel 1995 -ci ildə Qappo Bayevin külləri Berlindən gətirilərək Vladiqafqazdakı Osetiya kilsəsinin panteonunda basdırılır.

Vladiqavqazdakı küçələrdən biri Qappo Bayevin adını daşıyır.

## Ədəbiyyat
* *Кадыков А. Н.* Улицы, переулки, площади и проспекты г. Владикавказа: справочник. — Владикавказ: Респект, 2010. — С. 80—81. ISBN 978-5-905066-01-6

## Mənbə
* Гаппо Баев
* Достойный градоначальник
* Гаппо Баев 
*  GAPPO BAJEW UND DIE OSSETISCHE LITERATUR
## İstinadlar
Azərbaycanda pivə

**Azərbaycanda pivə** populyar alkoqollu içkilərdən biridir. Pivəni Azərbaycanda "narıncı qızıl" da adlandırırlar. Carlsberg Azərbaycan ölkədəki ən böyük pivə istehsalçısıdır. 2014-cü ilin məlumatına əsasən Azərbaycan pivə istehlakına görə müsəlman ölkələri arasında dördüncü yerdədir. 2020-ci ildə Azərbaycanda 54,7 milyon litr pivə istehsal olunub və Azərbaycandakı arpa ehtiyatlarının cəmi 0,96 %-i (13.203 ton) pivə istehsalına sərf olunub.

## Tarixi

### 1868–1960
Azərbaycanda pivə istehsalının əsası XX əsrdə Yelenendorfda yaşayan almanlar tərəfindən qoyulub. Yelenendorfdakı alman icmasına mənsub olan Forer qardaşları 1868-ci ildə pivə zavodu tikdiriblər. Zavodun illik pivə istehsal əvvəlcə cəmi 12 min litr idi. Vaxt keçdikcə Azərbaycanda pivəyə olan tələbat artmış və 1911-ci ildə zavodda 21.900 vedrə pivə istehsal olunmuşdur. Bu zavod gücünə görə XX əsrin əvvəllərində Zığda yerləşən Bakı pivə zavodundan sonra ikinci yeri tuturdu. Forer qardaşlarının Bakıda da mağazaları vardı, Kolyubakinskiy və Mariinskiy küçələrinin kəsişməsində, Nağıyevin evində yerləşirdi.

Sovet hakimiyyətindən sonra zavod bağlanıb. 1949-cu ildə Yelenendorfdakı pivə zavodu Kirovabad pivə zavodu adı ilə fəaliyətini bərpa etsə də, 2006-cı ildə fəaliyyətini dayandırmışdır.

Azərbaycanda ikinci pivə zavodu Zığda inşa edilib. Bu zavodda Jiqulevskoe pivəsi istehsal olunurdu. Zavodun əsası avstriyalı tacir və zadəgan Alfred Yozef Mariya fon Vakano tərəfindən qoyulmuşdu. O, 1889-cu ildə Bakıda (indiki İsrafil Məmmədov küçəsində) pivə anbarı da tikdirmişdir.

### 1960–hazırda
1960–1970-ci illərində Azərbaycanın pivə tələbatı dayanmadan artdığı üçün bu dövrdə Azərbaycan ərazisində yeni-yeni pivə zavodları açılmağa başlayıb. Bu cür zavodlardan biri keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində yeganə olan Əsgəran alkoqolsuz pivə zavodu idi. Salyanda (1965), Yevlaxda (1967), Xaçmazda (1969), Mingəçevirdə (1975), Sumqayıtda (1975) və Zaqatalada (1979) pivə zavodları açılmışdır. 1969-cu ildə Azərbaycan SSR-də ən böyük pivə zavodu olan Xırdalan zavodu istifadəyə verilib. Bu zavod Bakıdan 10 kilometr aralıda, Xırdalan qəsəbəsində yerləşirdi. Həmin dövrdə zavod Bakı-Pivə istehsal birliyinə məxsus idi və SSRİ-dəki ən böyük altı pivə zavodundan biri idi.

1997-ci ildə zavod Fransanın "Group Castel" tabeçiliyinə keçmiş və 1998-ci ildə zavodda yenidənqurma işləri aparılmışdır. İllik istehsal gücü 6 milyon dekalitr olan "Bakı Kastel" zavodunun açılışı 2000-ci ildə baş tutmuşdur. Rəsmi açılışda Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev də iştirak etmişdi. Bu müəssisədə Xırdalan pivəsinin istehsalına başlanmış, "Xırdalan Qara", "Xırdalan 7/7", "33 Export", "Bizim pivə", "Əfsanə" pivə markaları ortaya çıxmışdır. 2008-ci ilə qədər bu şirkətin məhsulları Azərbaycan pivə bazarının 70 faizdən çoxunu əhatə edirdi.

18 may 2021-ci il Azərbaycan İqtisadiyyat Nazirliyi və Carlsberg Azərbaycan arasındakı müqaviləyə əsasən şirkət 2021–2025-ci illər ərzində pivə istehsalının inkişafına 25 milyon manatdan çox qoyacaq. 2021-ci ildə Carlsberg Azərbaycan tərəfindən ilk dəfə yerli arpadan pivə istehsal olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şəhriyar İmanov

**Şəhriyar İmanov** (21 aprel 1989, Bakı, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı tarzən, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti

## Həyatı
Şəhriyar Ayaz oğlu İmanov 21 aprel 1989-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. İlk musiqi təhsilini 1994-cü ildə 4 №li musiqi məktəbində almışdır. 2002-ci ildə Bülbül adına orta ixtisas məktəbinə daxil olmuşdur. Azərbaycan Milli Konservatoriyasında bakalavr və magistr təhsili almışdır.

## Fəaliyyəti
2013-cü ildə Azərbaycanda keçirilən III Beynəlxalq muğam aləmi festivalının I yerinə layiq görülmüşdür. Bundan sonra onun yaradıcılığında xarici səfərlərin sayı artmaqla yanaşı, muğam ifaçısı Qoçaq Əsgərov, caz ifaçısı İsfar Sarabski ilə yaradıcılıq əlaqələri yaranır. ABŞ-də "Sxsw music festival"ında, İsraildə "Oud festival"ında, Çində "Shanxai world music festival"ında, Fransada "Midem" festivalında, İsveçrə "Montreux jazz festival"ında, Almaniyada "Rudolshtat folk music" festivalında iştirak etmişdir. Bundan başqa Yunanıstanda, İtaliyada, Çexiyada, Avstriyada, Ukraynada, Moskvada, İsveçrədə, Kiprdə, Hindistanda müxtəlif konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.

## Xarici keçidlər

### Rəsmi Video və Audio kanalları
* Youtube kanalı
* Spotify
* Apple Music

### Sosial media hesabları
* Instagram hesabı
* Facebook səhifəsi

## İstinadlar
Dmitri Kusov

**Dmitri Kusov** (; ) — Osetin, Sovet şairi və dramaturqu. Əsərlərini osetin və rus dillərində yazmışdır.

## Bioqrafiyası
10 sentyabr 1889-cu ildə Vladiqafqazda anadan olmuşdur. 1889-cu ildə ailəsi iş axtarmaq üçün İrkutska köçür. Uşaqlığı və gəncliyi bu şəhərdə keçirməli olur. 1906-cı ildə atasının ölümündən sonra anası ilə birlikdə Vladiqafqaza qayıdır. 1908-ci ildə Vladiqafqaz şəhər məktəbini bitirir

1915–1917-ci illərdə orduda xidmət etmişdir. Ordudan təıxris edildikdən sonra Tiflisə köçür. Daha sonra Moskvaya gəlir, burada kinofabrikdə etnoqraf-məsləhətçi və rejissor köməkçisi olaraq çalışır. 1923-cü ildə "Abrek Zaur" filmi onun ssenarisinə görə çəkilir. 1927-ci ildən Rostov-na-Donuda yaşayır. Böyük Vətən müharibəsi zamanı Şimali Osetiyaya qayıtdır.

1945-ci ildə Bolşeviklərin Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olur.

1964-cü il fevralın 9-da vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Osetiya ədəbiyyatında ən çox dramaturq kimi tanınır. Bir neçə pyes yazır. 1912-ci ildə Vladiqafqaz Rus Teatrında səhnələşdirilən "Dağların uşaqları" adlı ilk əsərini yazır. Rejissor E. Vaxtanqov tamaşanın hazırlanmasında iştirak edir. 1914-cü ildə Tiflisdəki Osetiya teatrında səhnələşdirilən "Zaurbəy" dramını və "Uğursuz oğurluq" komediyasını yazır. 1928-ci ildə Vladiqafqaz Rus Teatrında dörd pərdəli "Ağ duman" tamaşası nümayiş etdirilir.

Rostov-na-Donuda yaşayarkən o, rus dilində "Məryəm" pyesini və 1931-ci ildə Şimali Qafqaza səyahətlərindən bəhs edən "Qoryanka" adlı oçerklər toplusunu nəşr etdirir. 1940-cı ildə "Qəhrəman Mişutka" pyesini yazır. Bu pyes əsasında hazırlanan tamaşa Rostov Dram Teatrının səhnəsində 500-ə yaxın səhnəyə qotyulur. Bu pyes 1942-ci ildə Vladiqafqazda ayrıca nəşr kimi dərc edilmişdir.
"Xalqın oğlu" Kusovun Kosta Xetaqurov haqqında ikinci pyesi olur. "Həyat işığı" tamaşası isə kənd yerlərinin elektrikləşdirilməsindən bəhs edir.

1943–1948-ci illərdə Cənubi Osetiyada (Tsxinvali) yaşayan Dmitri Kusov faşist işğalçılarından Qafqazın müdafiəsi mövzusunda "Lənətə gəlmiş" və gürcü xalqının Böyük Vətən mharibəsində iştirakı mövzusunda "Urmuli" pyeslərini yazmışdır. Hər iki pyes Cənubi Osetiya teatrında səhnələşdirilib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Кусов Дмитрий Ипполитович , Большая советская энциклопедия, В 30 т. — 3-е изд. — М., 1969–1978. Том: 14, Стр. 52
* Писатели Советской Осетии. Биобиблиографический справочник, Сталинир, 1957
* Кусов Дмитрий (Касполат) Ипполитович// Бибоева И. Г., Кизиты М. Р., Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 102–103, ISBN 978-5-7534-1499-01

## Mənbə
* Биографические сведения и творчество
Kosta Maqriyev

**Kosta Maqriyev** (; ) — Cənubi Osetiya şairi və tərcüməçisi. Gürcüstan SSR Nazirlər Sovetinin "Beşillik Plan Salnaməsi" mükafatı laureatı. Cənubi Osetiyanın əməkdar mədəniyyət işçisi. 

## Bioqrafiyası
1922-ci ildə Mimilotkau kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Prinev kəndindəki yeddi illik məktəbi bitirdikdən sonra Avnev kəndindəki orta məktəbdə təhsilini davam etdirir. Orta təhsilini 1941-ci ildə tamamlayır. Böyük Vətən müharibəsi başlayandan sonra Qırmızı Ordu sıralarına çağırılır. 1941-ci ilin sonuna qədər İrəvanda və Bakıda hərbi aerodromlarda xidmət edir, sonra Kurqanın ayrı-ayrı artilleriya kəşfiyyat diviziyasına göndərilir. Kursk döyüşündə iştirak edir. Müharibəni Köniqsberq yaxınlığında bitirir. O, 1952-ci ildə "Ma zarddjıta" () toplusunda çap olunan ilk şeirlərini müharibə illərində yazır.

1946-cı ilin dekabrında tərxis olunur və yerli kolxozda çalışdığı doğma kəndinə qayıtdır. 1948-ci ildən Cənubi Osetiya radio yayımının redaktoru, 1950-ci ildən "Fidiuaq" jurnalının ədəbi işçisi olur. 1952-ci ilin oktyabrından "Kommunist" qəzetinin şöbə müdiri, 1955-ci ilin yanvarından 1955-ci ilin sentyabrına qədər Cənubi Osetiya üzrə radio komitəsi tərəfindən səlahiyyətli, 1955-ci ildən 1957-ci ilə qədər "Fidiuaq" ədəbi jurnalının məsul katibi işləyir. 1957-1959-cu illərdə SSRİ Yazıçılar Birliyinin Ali Ədəbiyyat Kurslarında təhsil alır. 1959-1975-ci illərdə "Soveton İriston" qəzetinin redaktor heyətinin üzvü olur. 1961-1965-ci illərdə M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun qiyabi şöbəsində təhsil alır. 1975-1985-ci illərdə SSRİ Yazıçılar İttifaqının Cənubi Osetiya bölməsinin məsul katibi işləyir..

1986-2009-cu illərdə təqaüdə çıxdıqdan sonra Cənubi Osetiya Yazıçılar Birliyinin ədəbi məsləhətçisi olur.

Rus şair və yazıçılarının əsərlərini osetin dilinə tərcümə etməsi ilə tanınır.

2018-ci ildə dünyasını dəyişir. 
## Mükafatlar
Cənubi Osetiyanın Şərəf ordeni;

Cənubi Osetiyanın Dostluq ordeni;

II dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni;

"İgidliyə görə" medalı;

"Döyüş xidmətlərinə görə" medalı;

"Varşavanın azad edilməsinə görə" medalı;

"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Скончался поэт, ветеран Великой Отечественной войны Коста Маргиев
* К 70-летию победы в ВОВ. Коста Маргиев
* Мелитон Казиты, Исповедь поэта
* Коста Маргиев продолжает оставаться в строю. Материал от 2 июля 2017 года
Musa Qurbanlı

**Musa Qurbanlı** () — azərbaycanlı futbolçu, "Qarabağ" klubunun hücumçusu.

## Klub karyerası

### "Qarabağ"
Musa Qurbanlı 2017-ci ilin avqustunda “Qarabağ” ilə müqavilə imzalayıb. O, komandada debütünü 2019-cu il dekabrın 20-də Azərbaycan Kubokunda “Keşlə”yə qarşı keçirib və bu oyunda “Qarabağ” 3:1 hesabı ilə qalib gəlib.

2021-ci il yanvarın 21-i Zirə klubu ilə "Qəbələ"yə qarşı Premyer Liqa matçında ilk rəsmi qolunu vurmuşdur. 26 yanvar 2021-ci ildə Azərbaycan Kubokunda Lökbatanın "Qaradağ" klubuna qarşı matçda qol vurmuşdur.

O, Azərbaycan Premyer Liqasında "Qarabağ"ın heyətində 25 sentyabr 2020-ci ildə "Sumqayıt"la oyunda debüt edib.

2022-23 mövsümündə 21 qol və 7 məhsuldar ötürmə ilə çempionatın bombardirlik siyahısında ikinci yeri tutdu.

### "Yurqorden"
2022-2023 mövsümündə Azərbaycan Premyer Liqasının bombardirlərindən olan Qurbanlı 2023-cü ilin iyul ayında İsveçin "Yurqorden" klubu ilə 3 illik müqavilə imzalayıb. Gənc futbolçunun illik qazancının 200 min avro olacağı bildirilib. “Yurqorden” “Qarabağ”a isə 500 min avroya yaxın ödəniş edib.

### "Qarabağ"a geri dönüş
14 iyun 2024-cü ildə "Qarabağ" Qurbanlı ilə 3 illik müqavilə imzalayıb.

## Beynəlxalq karyerası
Musa Qurbanlı 31 may 2019-cu ildə 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasına çağırılıb.

O, 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasının heyətində 6 iyun 2020-ci ildə AVRO-2021 U21 Çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində Lixtenşteyn U21-ə qarşı oyunda rəsmi debüt edib. 26 may 2021-ci ildə Ukrayna 21 yaşlıları ilə keçirilən yoldaşlıq matçında ilk qolunu vurdu.

12 oktyabr 2021-ci ildə seçmə mərhələ çərçivəsində Xorvatiyalı həmyaşıdları ilə keçirilən matçda, U21 millisində ilk rəsmi qolunu vurdu.

Qurbanlı Azərbaycan əsas millisində debütünü 2020-ci il noyabrın 11-də Sloveniya ilə yoldaşlıq görüşündə keçirib.

## Karyera statistikası
### Klub

### Milli

:*Nəticə sütunu Azərbaycanın qol sayını göstərir, hesab sütunu Qurbanlının hər qolundan sonrakı hesabı göstərir*.

## Şəxsi həyatı
Qurbanlı Azərbaycan millisinin keçmiş  oyunçusu və "Qarabağ FK"un baş məşqçisi Qurban Qurbanovun oğludur. Musa Qurbanlı eyni zamanda futbolçu Musa Qurbanovun qardaşı oğludur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Musa Qurbanlı Transfermarkt-da.
* Musa Qurbanlı "Qarabağ"ın rəsmi saytında
* Musa Qurbanlı Soccerway-də
Addala-Şuxqelmer

**Addala-Şuxqelmer** — Böyük Qafqazın şərq hissəsində, Boqos silsiləsi sistemində, Dağıstanda dağ zirvəsi.

Dağıstanın üçüncü ən yüksək dağ zirvəsidir, hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 4151 metr hündürlüyə çatır. Yerlilər dağa Kabbala dağı deyirlər.

## Təsviri
Dağın forması zirvəyə doğru uzanan silsilələri xatırladır, buna görə də, Adalla-Şuxqelmer ulduz kimi görünür.

Dağın cənub-qərbində Boçek dağı (4116 m) massivi var, qərbdən Addalaya qədər buzla örtülmüş, Belyakov (Belenqi-mer, 4053 m), Baydukov (Kosaraku-mer dağı, 4097 m), Çkalov (Anchobala-anda, 4150 m) zirvələrinin olduğu bir silsilə yüksəlir. Yarım kilometr şərqdə Tunsada (4013 m) və İjinamer (4025 m) zirvələri yüksəlir. Çoxlu dırmanma marşrutları Adallaya aparır.

Avar və Andi Göysu çaylarının çoxsaylı qolları Addala buzlaqlarından başlayır, dağ bu çayların hövzələrini ayırır.

Addala yaxınlığında Dağıstanın Tsumada rayonunun kəndləri: Honox, Xvarşi, Tindi vardır.

## Tarixi
Dağa ilk dəfə 1892-ci ildə Belenqi dərəsindən Alman alpinist Qotfrid Mertsbaxer olmuşdur. Addala-Şuxqelmerin fəthi Mertsbaxerin ekspedisiyasında sonuncu kəşf idi, bundan əvvəl onlar Qafqazın Alazani vadisinə qədər bir sıra dağ silsilələrini araşdırmışdılar. Dağa qalxmaq onun hündürlüyünün ölçülməsi ilə müşayiət olunurdu. Adallaya qalxan zaman onun hündürlüyü məsələsi aydın deyildi. Yaxınlıqdakı Boçox zirvəsi daha yüksək hesab olunurdu. Alpinistlər, 4140 metr mütləq hündürlüyü müəyyən edərək, Boçox üzərində Adallanın üstünlüyü ilə bağlı mübahisəni həll etdilər. Massifin hündürlüyü yalnız XX əsrin ikinci yarısında yüksək dəqiqlikli ölçü alətlərindən istifadə olunmaqla müəyyən edilmişdir.

Mertsbaxerin qeydlərində dağ Saaratl kimi qeyd olunur, məlum oldu ki, hündür silsilələr ilə ayrılmış müxtəlif kəndlərin sakinləri bu dağı özünəməxsus şəkildə yerli dillərində bu cürə adlandırmışlar.

1935-ci ildə akademik Avqust Letavet və fizik İqor Tamm zirvəyə qalxdılar. Həmin ildə professor Boris Delone də zirvəyə qalxdı.

Hər il yerli alpinistlər zirvəyə qalxırlar.

2009-cu ildə Avrasiya Gümüş mükafatına layiq görülən Addala-Şuxqelmerə eko səyahət haqqında bir film çəkildi.

## Maraqlı faktlar
Dağın yamacında, 2927 m yüksəklikdə, Rusiya və Avropanın ən yüksək meteoroloji stansiyası olan "Sulak, alp" yerləşir (sərhədi Qafqaz silsiləsi boyuncadır).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qafqaz dağları
* Baş Qafqaz silsiləsi

## Xarici keçidlər
*