open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hipergolik yanacaq

**Hipergolik yanacaq**, **hipergolik impuls**, **hipergolik reaksiya** və ya **hipergolik propellant**, ətrafdakı temperatur və təzyiq kimi fiziki dəyərlərdən asılı olmayaraq başqa bir kimyəvi birləşmə ilə birləşdirildikdə qəfildən parlaya və alovlanma qabiliyyətinə malik yüksək reaktiv və yanıcı birləşmələrə verilən ümumi addır. Hipergolik yanacaq, xüsusilə atmosfer xaricindəki tətbiqlərdə raketlərin hipergolik mühərriklərlə oksigendən müstəqil şəkildə yanmasını təmin edir. Burada istifadə olunan impulslardan biri yanacaq, digəri isə yüksəldici və ya oksidləşdirici adlanır. Ümumiyyətlə, müasir kosmik tətbiqlərdə ən çox istifadə olunan hipergolik yanacaqlar asimmetrik dimetil hidrazin və diazot tetraoksid birləşməsindən ibarətdir.

## Tarixi
Sovet tədqiqatçısı Valentin Qluşko 1931-ci ildə hipergolik yanacaqla raket mühərrikini sınaqdan keçirdi. Əvvəlcə mühərriklərin "kimyəvi alovlanması" üçün karbon disulfidində həll olunan fosforun kerosin / azot turşusunun mühərriklərə yüklənməsinidə istifadə edilmişdir.

1935-ci ildən başlayaraq, Alman Aeronavtika İnstitutunun professoru O. Lutz 1000-dən çox öz-özünə atəş açan eksperimentlər aparmışdır. O, Walter şirkətinə konsentrat hidrogen peroksid ilə alovlanan C-Stoffun inkişafında kömək etdi. BMW müxtəlif aminlər, ksilidinlər və anilinlərin birləşməsi ilə hipergolik turşu qarışığı yandıran mühərriklər hazırladı.

Hiperqolik propellanlar, 1940-cı ildə ABŞ-da GALCIT və Navy Annapolis tədqiqatçıları tərəfindən müstəqil olaraq üçüncü dəfə kəşf edildi. Anilin və nitrat turşusu ilə işləyən mühərriklər hazırladılar. Robert Goddard, Reaction Motors və Curtiss-Wright, reaktivlə kiçik raketlərin havaya qalxması (JATO) üçün 1940-cı illərin əvvəllərində anilin / azot turşusu mühərrikləri üzərində çalışdılar.

"Hiperqol" terminologiyası, Almaniyanın Brunswick Texniki Universitetində Dr. Wolfgang Nöggerath tərəfindən hazırlanmışdır. Ay açılışlarında istifadə olunan Apollo Ays Modulu həm enmə, həm də enmə raket mühərriklərində hipergolik yanacaq kimi istifadə etdilər.

## Mənbə
* O. Lutz, in History of German Guided Missiles Development, 1957
* Sutton, George P., History of Liquid Propellant Rocket Engines
* The Papers of Robert H. Goddard
* Botho, Stüwe (1998), Peenemünde West: Die Erprobungsstelle der Luftwaffe für geheime Fernlenkwaffen und deren Entwicklungsgeschichte, Peene Münde West: Weltbildverlag, p. 220, ISBN 9783828902947 (in German)
* Clark (1972), p.214
* A Summary of NASA and USAF Hypergolic Propellant Related Spills and Fires at the Internet Archive
* "Toxic Propellant Hazards" on YouTube
* Clark (1972), p.45
* "The Hindu : ISRO tests Vikas engine". web.archive.org. 2014–03-23. Retrieved 2019–07-29.
* T. A. Heppenheimer, Development of the Shuttle, 1972–1981. Smithsonian Institution Press, 2002. ISBN 1-58834-009-0.
* "Space Launch Report: Ariane 5 Data Sheet".
* "SpaceX Updates — December 10, 2007". SpaceX. 2007–12-10. Archived from the original on January 4, 2011. Retrieved 2010–02-03.
* Brown, Charles D. (2003). Elements of spacecraft design. AIAA. p. 211. ISBN 978-1-56347-524-5.
* "High Test Peroxide" (pdf). Retrieved July 11, 2014.
İkinci Zobucuq

**İkinci Zobucuq** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun İkinci Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Kərimbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 13.06.2008-ci il tarixli 643-IIIQ nömrəli Qanunla Füzuli rayonunun ərazisində yeni salınmış qəsəbə İkinci Zobucuq qəsəbəsi adlandırılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. 

Həmin Qanuna əsasən İkinci Zobucuq qəsəbəsi mərkəz olmaqla İkinci Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.

2019-cu ilin dekabrına olan məlumata görə 2 saylı Zobucuq qəsəbəsinin ümumi əhalisi 1982 nəfərdi. Qəsəbədə 9 şəhid ailəsi, 19 Qarabağ müharibəsi əlili vardır.

## İqtisadiyyatı
Qəsəbədə torpaq islahatı aparılıb, hər bir qəsəbə sakini pay torpağı ilə təmin olunub.

Qəsəbənin işıq, su, qaz, yol ilə bağlı sosial qayğıları həll olunub.  

## Təhsil
İkinci Zobucuq qəsəbəsində 288 nəfərlik məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir.
 
Qəsəbədə "27 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Füzuli rayon bələdiyyələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
* 

## Həmçinin bax
Aviasiya Nazirliyi (Nasist Almaniyası)

Reyxsluftfahrtministerium Nasist Almaniyası dövründə (1933–1945) hökumət nazirliklərindən biri idi. Mərkəzi Berlində *Wilhelmstraße*də bir binanın orijinal adıdır. Müasir dövrdə Almaniya Maliyyə Nazirliyi olaraq istifadə olunur. İkinci Dünya müharibəsində təyyarələrin dizaynına görə məsuliyyət daşıyırdı..
## İstinadlar
Canavardiş

**Canavardiş** (lat. *Lycodon*) — Cins adı yunan dilindən lykos (canavar) və odon (diş) sözlərindən düzəlib. Bədən uzunluğu 40-100 sm. 
Toranlıq sevən olurlar və gizli gecə həyatı keçirirlər, gecə aktiv olurlar. Əsasən tropik və subtropik meşələrin sakinləridirlər. Suilanı fəsiləsindən olan zəhərsiz ilan cinsidir.

Canavardiş ilanların içəriyə doğru əyilmiş yuxarı çənə sümüyü var. Ön tərəfdə, 2-3 dənə dişi daha böyük olur. 30-adək növü var. Eninəzolaqlı Canavardiş Qərbi və Orta Asiyanın dağlıq yarımsəhra və çöllərində də yayılmışdır. Rəngləri ağ və ya sarı zolaqları olan qara, yaxud tünd-qəhvəyi olur, qarnı açıq rəngdə olur. Cox zaman daşların altında, torpaq çatlarında və heyvan yuvalarında sığınacaq tapırlar. Xırda kərtənkələlərlə və siçanlarla qidalanırlar.

## İstinadlar
Mzab

**M'zab** və ya **Mzab** () — Əlcəzairin Qaraday vilayətində, Böyük Səhranın şimalında yerləşən təbii bir bölgəsidir. Paytaxt Əlcəzair şəhərindən  cənubda yerləşir və burada təxminən 360.000 nəfər (2005-ci ilə olan məlumat) əhali yaşayır. Əhali İbadidir.

## Geologiya
Mzab Mzab vadisində mərkəzləşmiş bir əhəngdaşı yaylasıdır.

## Tarix
Ərazinin əsas sakinləri mozabit xalqıdır. Mozabitlər Əlcəzairin orta cənubundakı geniş ərazilərindədə yaşayan İznaten adlı böyük bir Bərbər qəbiləsinin bir qoludur.

Müsəlmanların Məğribi fəth etməsindən sonra Mozabitlər Mötəzililər məktəbinin müsəlmanları oldular. Yerli xristian əhalisi burada yaşamağa XI əsrə qədər davam etdi. Rüstəmilər dövlətinin süqutundan sonra bəzi vətəndaşları ilə birlikdə Rüstəmid sülaləsi sığınacaq yeri olaraq Mzab Vadisini seçdi. Lakin Rüstəmidlər İbadi idi və yerli Mozabitləri müvəffəqiyyətlə çevirən bir vəzir (Əbu Bəkr ən-Nafusi) göndərdilər.

Fransa 1830-cu ildə Osmanlı Əlcəzairini işğal etdi. Mzab yalnız 1882-ci ildə Fransaya əlavə edildi və 1962-ci ilin yayında milli müstəqillik əldə etdikdən sonra Əlcəzairin yerli hakimiyyətinə qayıtdı. Qaradaya (Tağardayt), Mzabın əsas şəhəri və paytaxtı, əl-Ateuf (Taynint) isə bölgədəki ən qədim yaşayış məskənidir.

## Memarlıq
Mzab vadisi boyunca qayalıq ərazilərdə yerləşən və *Pentapolis* olaraq tanına beş *[[ksar]],* "istehkam kənd" var. Hər bir istehkamda minarəsi gözətçi qülləsi kimi xidmət edən qalaya bənzər bir məscid var. Məscidin ətrafındakı ərazilərdə standart ölçülü və tipli evlər tikilmişdir. Mzab tikililərinin tərzi daha çox Bərbər üslubuna uyğundur və Böyük səhranın digər ərazilərində də təkrarlanmışdır.

Yaz aylarında Mozabitlər xurma bağları vadilərində yerləşən "yay qalaları" na köçürlər.

Mzab Vadisi 1982-ci ildə ətraf mühitə mükəmməl uyğunlaşan ənənəvi insan yaşayış yerinin bütöv bir nümunəsi olaraq UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Məğrib
* Böyük Səhra

## İstinadlar
Corc Floydun ölümü

**[[Corc Floyd]]un ölümü** — 25 may 2020-ci il tarixində Minneapolisdə xidmət edən ağ dərili polis işçisi Derek Chauvinin qandallı şəkildə yerə uzanan Afroamerikan Corc Floydun boyun nahiyəsinə ən azı 7 dəqiqə dizi ilə sıxaraq öldürməsi hadisəsidir.

Minnesotada yerləşən Minneapolis şəhərinin cənub məhəlləsində baş verən hadisəni, hadisə şahidləri öz mobil telefonları vasitəsilə videoya çəkdilər. George Floydun dəfələrlə "Nəfəs ala bilmirəm" dediyini göstərən video sosial media platformalarında paylaşıldı. Hadisəyə müdaxilə edən 4 polis məmuru işdən çıxardıldı.

## Hadisə iştirakçıları

### [[Corc Floyd]]
Corc Floyd ABŞın Şimali Karolina ştatının Fayetteville şəhərində anadan olmuşdur. Texas ştatının Hyuston şəhərində yaşa dolmuş 46 yaşlı afroamerikalı.

Məktəb illərində basketbol və futbol yarışlarında iştirak etmişdir. Daha sonra "Screwed Up Click" adlı hip-hop musiqi qrupunda çıxış etmişdir. "Big Floyd" (Biq Floyd, *Böyük Floyd*) ləqəbi ilə tanınmışdır.

### Derek Maykl Şovin
Floydun ölümünə səbə olan və "Qəsdən adamöldürmə" maddəsi ilə həbs edilən 44 yaşlı polis əməkdaşı. 2001-ci ildən bu günə qədər Minneapolis Polis Bölməsində xidmət etmişdir.

Şovin şikayət qovluğunda, onun barəsində 2-si töhmət olmaqla, intizam şöbəsində 18 şikayət var idi. 3 dəfə polisə qarşı hücum əməliyyatında iştirak edib, baş verən əməliyyatların birində ölüm hadisəsi baş vermişdir.

### Tu Tao
Tu Tao, 34 yaşlı polis işçisi. Corc Floydun ölümü hadisəsini qəsdən etmədiyi, ancaq hadisənin məsul şəxslərdən biri olduğu və Corcun ölməsinə göz yumduğu üçün məhkəmə tərəfindən 25.000 dollar pul cəzası, işdən azad olunma və polis nəzarəti olmaqla sərbəst buraxıldı.

### Tomas K. Leyn və C. Aleksandr Kuenq
Tomas Kirnan Leyn və Ceyms Aleksandr Kuenq — 37 və 26 yaşlarındakı polis işçiləri. Daha sonra hadisə yerinə gələn və qətlin şahidi olan polis əməkdaşları. Əvvəlki intizam və ya onlara qarşı cinayət şikayətləri olmayan bu iki məmurun Corc Floydun qətl hadisəsində günahkar olmadığı və cəzaya ehtiyac olmadığı qərarı alınmışdır.

## Həmçinin bax
* Corc Floyd etirazları

## İstinadlar
Mbanza-Konqo

**Mbanza-Konqo** — 1570-dən 1975-ci ilə qədər Portuqaliyada São Salvador olaraq bilinən və Anqolanın şimal-qərbindəki Zaire vilayətinin paytaxtı olan şəhər. Mbanza-Konqo 1483-cü ildə Portuqalların gəlişindən bir müddət əvvəl qurulmuş və o dövrdə Kilukeni sülaləsinin paytaxtı olmuşdur. Ərazi 17-ci əsrdə vətəndaş müharibələri zamanı müvəqqəti olaraq tərk edildi. Anqolanın Konqo Demokratik Respublikası ilə sərhədi yaxınlığında yerləşir. Mbanza-Konqo 2017-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarix
Mbanza-Konqo bir zamanlar Afrikanın cənubundakı Atlantik sahillərindən Nkisi çayına qədər zirvəsinə çatan Konqo Krallığının hökmdarı Manikonqonun evi idi. Manikonqo, bu gün bir neçə ölkənin bir hissəsi olan 300 m2 ərazini idarə etmək üçün qəbilə liderləri tərəfindən seçilmişdi. 1491-ci ildə buraya ilk çatan portuqaliyalılar Konqo çayının mənbəyindən oraya çatmaq üçün on günlük səyahət etmişdi.

Ən erkən dövrıərdə padşahlar qeydlərində öz şəhərlərini "Konqo şəhəri" (*cidade do Congo*) olaraq xatırladırdılar. Şəhərin *São Salvador* kimi adlandırılmasına ilk dəfə I Alvaro məktublarında (1568–1587) rast gəlinir və ad davamçıları tərəfindən davam etdirilirdi. Şəhərin adı 1975-ci ildə, Anqolanın müstəqillik qazanmasından sonra yenidən "Konqo şəhəri" (Mbanza Kongo) olaraq dəyişdirildi.

Portuqallar Konqoya gəldikdə Mbanza Konqo artıq bəlkə də sub-ekvatorial Afrikadakı ən böyük şəhər idi və Portuqaliyanın Lissabondakı səfirinin məktubu, şəhərin ölçüsünü (daxili divarların içərisindəki) Portuqaliyanın Evora şəhəri ilə müqayisə etmişdi.

I Afonsonun hakimiyyəti dövründə bir saray və bir neçə kilsə də daxil olmaqla daş tikililər inşa edildi.Əhəmiyyətli tikililər arasında ziyarətçi Giovanni Fransesko da Romaya (1648) görə San-Salvador da daxil olmaqla, on iki kilsə, özəl ibadətgahlar və oratoriyalar və təsirli ikimərtəbəli kral sarayı var idi.

1665-ci ildə Mbvila (və ya Ulanqa) döyüşündən sonra davam edən vətəndaş müharibələri zamanı şəhər bir neçə dəfə boşaldıldı və 1678-ci ildə tərk edildi. 1709-cu ildə şəhər Konqo Kralı IV Pedro tərəfindən Konqonun paytaxtı olaraq bərpa edildi. Əhali on səkkizinci və on doqquzuncu əsrdə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişsə də şəhər bir daha tərk edilmədi.

## Abidələr
Mbanza-Konqo 16-cı əsrə aid Konqonun Müqəddəs Xilaskarının Kafedralinin (1549-cu ildə tikilmişdir) xarabalıqları ilə məşhurdur. Yerli olaraq *nkulumbimbi* kimi tanınan São Salvador adlanan indiki kilsənin bir gecədə mələklər tərəfindən inşa edildiyi deyilir. Kilsə 1596-cı ildə kafedral statusuna qaldırıldı. Papa II İohann Pavel 1992-ci ildə Anqola səfəri zamanı bu abidəni ziyarət etdi.

Tarixi əhəmiyyət kəsb edən digər maraqlı bir yer, Kral Afonsonun anasının hava limanının yaxınlığındakı xatirəsidir. 1680-ci illərdə başlayan məşhur bir əfsanədə deyilir ki, anası boynuna taxdığı bütdən imtina etmək istəmədiyi üçün kral onu diri-diri basdırır.

Bu yaxınlarda müasir bir quruluş olaraq yenidən qurulan Kral Muzeyi, 1976-2002-ci illər Vətəndaş Müharibəsi illərində köhnə binadakı bir çoxu itirilmiş olsa da, köhnə krallığın təsirli əsərlərindən ibarət kolleksiyaya sahibdir.

## İstinadlar
Abomey

**Abomey** — Beninin Zu departamentinin paytaxtıdır. Abomey kommunası 142 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir və 2012-ci ildə 90.195 nəfər əhalisi var idi.

Abomey, Abomey Kral saraylarına, 1600–1900-cü illərdə Dahomeya krallarının yaşadığı və 1985-ci ildə UNESCO tərəfindən Ümumdünya irsi olaraq seçilmiş kiçik ənənəvi evlərin toplusuna sahibdir.

## Tarix
Abomey 17-ci əsrdə Dahomeya krallığının (1600–1904) paytaxtı olaraq qurulmuşdu. Şəhər Do-Aklin, padşahının oğlu tərəfindən təsis edilmişdir. 1700-cü illərdə Dahomey sürətlə genişlənərək ətrafdakı bir çox krallıqları mənimsədi və qul ticarəti ilə zənginləşdi. Bir neçə cəhddən sonra fransızlar 1692-ci il noyabrın 16-da kral Behanzini məğlub etdilər. Bundan sonra şəhərin əhəmiyyəti azaldı. Bu gün şəhər daha az əhəmiyyət kəsb edir, lakin yenə də turistlər arasında məşhurdur və sənətkarlıq mərkəzi kimi tanınır.

## Abomey Kral sarayları
Abomey Kral Sarayları, Fon xalqının 17-ci əsrin ortaları və 19-cu əsrin sonları arasında inşa etdiyi bir qrup torpaq tikililərdir. Qərbi Afrikanın ən məşhur və tarixən əhəmiyyətli ənənəvi yerlərindən biri olan saraylar UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxildir.

Şəhər altı qapısı olan  çevrəsindəki bir palçıq divar ilə və beş fut dərinlikdə bir xəndəklə qorunurdu. Şəhər həmçinin Qərbi Afrika qalalarının adi müdafiəsi olan sız akasiya ağacları ilə əhatə olunmuşdu. Divarların içərisində tarlalar ilə ayrılmış kəndlər, bir neçə kral sarayı, bazar yeri və kazarma olan böyük bir meydan vardı. Orijinal 12 saraydan yalnız 10-u Dahomeyin sonuncu padşahı Behanzin tərəfindən 1892-ci ildə yandırılmadan xilas oldu. Fransız müstəmləkəsi dövründə şəhər yenidən quruldi və sahil boyu bir dəmir yolu ilə bağlandı.

### Təhdidlər
UNESCO tərəfindən də bildirildiyi kimi, Abomey Kral sarayları 21 yanvar 2009-cu ildə "bir neçə binanı məhv edən" yanğından zərər çəkmişdir. Yanğın, 1984-cü ildə güclü bir tornadonun ardınca ərazini zədələyən ən son fəlakət idi.

## Demoqrafiya

## Qalereya

Fayl:Abomey-Palais du Gouverneur (1).jpg|Köhnə Qubernator Sarayında yerləşən "Town Hall"
Fayl:Royal Palaces of Abomey-133471.jpg|Kral saraylarından biri.
Fayl:Abomey-Königspalast3.jpg|Kral sarayları
Fayl:Royal Palaces of Abomey-133495.jpg|Kral saraylarının daxili görünüşü


## Həmçinin bax
* Qardaş şəhər Albi, Fransa.

## İstinadlar
Teymurbuğa

**Teymurbuğa** () — Məmlük Misirinin on yeddinci Burci sultanı. 1467-ci ilin sonundan 1468-ci ilin əvvəllərinə, yəni taxtdan endirilinə qədər qısa bir müddət hakimiyyətdə oldu. *Əl-Malik əl-Zahir* adını istifadə etmişdi.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Nasir Məhəmməd ibn Qayıtbəy

**Nasir Məhəmməd ibn Qayıtbəy** () — Qayıtbəyin oğlu və 7 avqust 1496–31 oktyabr 1498 tarixlərində Misir Məmlük sultanı.

## İstinadlar
Əbu Səid Qansu

**Əbu Səid Qansu**, eyni zamanda **Qansu əl-Əşrəfi**, **I Qansu** və ya **əl-Zahir Qansu** () — Burci sülaləsindən olan Misirin iyirmi üçüncü Məmlük sultanı. 1498–1500 aralığında Məmlük sultanlığını idarə etmişdir.

## Həyatı
Əbu Səid Qansu əslən Sultan Qayıtbəy tərəfindən satın alınan bir gənc çərkəz idi. Sultan Qayıtbəy ən çox sevdiyi cariyəsinin qardaşı olduğunu biləndə Sultanın varisinin və gələcək sultanın Məhəmməd hamisi təyin edildi. Məhəmməd hakimiyyəti ələ keçirdikdə Məmlüklər sultandan narazılıq etdilər, üsyan etdilər, öldürdülər və Əbu Səid Qansunu onun yerinə seçdilər. Əvvəlki sultan kimi eyni aqibətlə qarşılaşan məmlüklər Qansudan da narazı qaldı. Qansu bir qadın cildində saraydan qaçmağa çalışdı, lakin tutuldu və İsgəndəriyyəyə sürgün edildi.

Qansunun xələfi I Tuman bəyin əmri ilə öldürüldüyü iddia edilmişdir. Ancaq o da Əşrəf Canbolat tərəfindən devrilərək hakimiyyətə gəldi.

## İstinadlar
Əşrəf Canbolat

**Əl-Əşrəf Əbu əl-Nasir Canbolat** ( ) — 30 iyun 1500-cü ildən 25 yanvar 1501-ci ilədək hakimiyyətdə olmuş Misirin Məmlük sultanı.

## İstinadlar
I Tumanbəy

**Əl-Adil Seyfəddin Tuman bəy** — ( Misir Burci sülaləsindən iyirmi beşinci Məmlük sultanı. 1501-ci ildə hakimiyyəti təxminən yüz gün çəkdi.

Tuman bəy sultan seçildiyi zaman qırx yaşında idi. Sultan olmadan əvvəl populyar olmasına baxmayaraq, sultan olandan qısa müddətdə tədbirləri səbəbiylə populyarlığını itirdi. Bu da şahzadələrdən birini iddia edilən sui-qəsdlə asaraq ölümünə məhkum edilməsində özünü büruzə verdi. Əl-Əşrəf Qansu al-Ğavri tərəfindən hakimiyyətdən devrilərək yerinə gəldi.

## İstinadlar
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda Rumıniya, Fransa, Slovakiya, Polşa, İsrail və Azərbaycan milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Rumıniya və Fransa milliləri qazanmışlar.

## 1-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Anjey Yuskovyak — 7 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 2-ci qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 2-ci qrupunda İspaniya, Danimarka, Belçika, Makedoniya, Kipr və Ermənistan milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan İspaniya və Danimarka milliləri qazanmışlar.

## 2-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Kim Vilfort — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Handley Page Halifax

**Handley Page Halifax**, Handley Page tərəfindən istehsal edilən İngiltərənin ağır bombardmançısıdır. Təyyarə ilk uçuşunu 25 oktyabr 1939-cu ildə etmişdir və 13 noyabr 1940-da xidmətə girmişdir. Ayrıca hava təcili yardımı, yük və sərnişin daşınması, dəniz patrulu kimi müttəfiq təyyarələrindən biri olaraq xidmət etmişdir.

## Tekniki xüsusiyyətləri (Mk III)
*Mənbə:*
* **Ekipaj:** 7
* **Uzunluq:** 21.82 m
* **Qanad uzunluğu:** 31.75 m
* **Hündürlük:** 6.32 m
* **Qanad sahəsi:** 110.6 m²
* **Boş çəkisi:** 17,178 kg
* **[[Maksimum uçuş çəkisi]]:** 29,484 kg
* **Motor:** 4 × Bristol Hercules XVI 14 silindr ulduz tipi
* **Silahlar:**
** 8 × .303 Browning M1919 pulemyotu
** 5,897 kg bomba

## İstifadəçilər
* 
* 
*  Kanada
*  Misir
* 
* 
* 

## İstinadlar
Vayxırlı Məmmədcəfər

**Vayxırlı Məmmədcəfər** () — aşıq.

## Həyatı
Şahbuz rayonunun Tirkeş kəndində anadan olub.

Vayxırlı Məmmədcəfər XIX əsrin ikinci yarısı-XX əsrin 30-cu illərində yaşayıb.

## Yaradıcılığı

### Yaradıcılığının bədii istiqaməti
Ədəbi irsindən bir neçə qoşma,təcnis, satirik şeir və "Məmmədcəfər-Səhnə xanım" dastanının deyişmə hissəsi qalmışdır. Əldə olan nümunələrdən Vayxırlı Məmmədcəfər orijinal üslüba malik sənətkar olduğu görünür. İctimai mövzulara daha çox meyil etmiş,şeirlərində ancaq şəxs mənfəətini düşünən ruhanilərin, hakim təbəqələrin bəd əməllərini ifşa etmişdir. Onun tənqid hədəfləri real həyati şəxslərdir (Dəmirçi kəndinin koxası haqqında həcvsayağı şeiri və s.). Bu cəhət Vayxırlı Məmmədcəfəri XIX əsrin realist-satirik Azərbaycan şairlərinə yaxınlaşdırır.

## Ədəbiyyat
* Qədimov Ə., Aşıq Məmmədcəfər,Şərq qapısı qəzeti,1977,7 dekabr;
* Azərbaycan folkloru antologiyası.c.1, Naxçıvan folkloru,Bakı.,1994

## Xarici keçidlər

* Naxçıvan musiqi mədəniyyəti tarixindən-musiqi təhsili kitabından

## İstinadlar
Handley Page

**Handley Page** Limited mərkəzi İngiltərə də yerləşən keçmiş təyyarə istehsalçısı idi. Şirkət 17 iyun 1909-cu ildə Frederick Handley Page tərəfindən təsis edilmiş və 1970-ci ildə ləğv edilmişdir.

## Modellər

* Handley Page Type A (Type A / HP.1)
* Handley Page Type B (Type B / HP.2)
* Handley Page Type D (Type D / HP.4)
* Handley Page Type E (Type E / HP.5)
* Handley Page Type F (Type F / HP.6)
* Handley Page Type G (Type G / HP.7)
* Handley Page Type L (Type L / HP.8)
* Handley Page HP.14 (HP.14)
* Handley Page Type O (Type O)
* Handley Page V/1500 (V/1500 / HP.15)
* Handley Page Type W (Type W)
* Handley Page Hanley (Type T / HP.19 Hanley)
* Handley Page H.P.20 (HP.20)
* Handley Page Type S (Type S / HP.21)
* Handley Page HP.22 (HP.22)
* Handley Page HP.22 (HP.23)
* Handley Page Hyderabad (HP.24 Hyderabad)
* Handley Page Hendon (Type Ta / HP.25 Hendon)
* Handley Page HP.28 Handcross (C/7 / HP.28 Handcross)
* Handley Page HP.31 Harrow (HP.31 Harrow)
* Handley Page Hamlet (HP.32 Hamlet)
* Handley Page Hinaidi (HP.33 / HP.35 / HP.36 Hinaidi)
* Handley Page Hare (HP.34 Hare)
* Handley Page Heyford (HP.38 / HP.50 Heyford)
* Handley Page Gugnunc (HP.39 Gugnunc)
* Handley Page HP.42 (HP.42)
* Handley Page HP.43 (HP.43)
* Handley Page HP.42 (HP.45)
* Handley Page H.P.46 (HP.46)
* Handley Page H.P.47 (HP.47)
* Handley Page HP.51 (HP.51)
*  H.P.52 Hampden
* Handley Page Hereford (HP.52 Hereford)
* Handley Page HP.54 Harrow (HP.54 Harrow)
* Halifax
* Handley Page Hastings (HP.67 Hastings)
* Handley Page Hermes
* Handley Page Manx (HP.75 Manx)
* HP.80 Victor
* Handley Page HP.88 (HP.88)
* Handley Page HP.115 (HP.115)
* Handley Page HP.100 (HP.100)
* Handley Page Jetstream (HP.137 Jetstream)
* Handley Page Marathon (HPR.1 Marathon)
* Handley Page Basic Trainer (HPR.2 Basic Trainer)
* Handley Page Dart Herald (HPR.3 Herald)
* Handley Page Marathon (HPR.5 Marathon)
* Handley Page Dart Herald (HPR.7 Dart Herald)
Handley Page Hampden

Handley Page HP.52 Hampden, Handley Page tərəfindən istehsal edilən İngiltərənin orta bombardmançısıdır. Təyyarə 1930-cu illərdə Armstrong Whitworth Whitley və Vickers Wellington və ilə birlikdə hazırlanmışdır. İkinci Dünya müharibəsinin əvvəllərində istifadə olunmuşdur.

## Tekniki xüsusiyyətləri  (Hampden Mk I)
*Mənbə:*
* **Ekipaj:** 4
* **Uzunluq:** 16.32 m
* **Qanad uzunluğu:** 21.09 m
* **Hündürlük:** 4.55 m
* **Qanad sahəsi:** 62.1 m²
* **Boş çəkisi:** 5,789&nbsp;kq
* **[[Maksimum uçuş çəkisi]]:** 10,206&nbsp;kg
* **Motor:** 2 × Bristol Pegasus XVIII 9 silindrli ulduz tipi
* **Silahlar:**
** 1 × .303 Browning pulemyotu
** 3-5 .303 Vickers K pulemyotu
** 1,814&nbsp;kg bomba
## İstifadəçilər
* 
* 
* 
*   Kanada
*  SSRİ
* 

## İstinadlar
Saleh Vəliyev

**Saleh Vəliyev** (tam adı: *Vəliyev Saleh Cəbrayıl oğlu*; ) — Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı

## Həyatı

Vəliyev Saleh Cərbayıl oğlu 5 aprel 1938-ci ildə Naxçıvan Muxrar Respublikasının Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olub. 

### Təhsili
1960-ci ildə  Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (Kənd Təsərrüfatı Akademiyası) iqtisadiyyat fakültəsini bitirmişdir.

## Fəaliyyəti

Naxçıvan Muxrar Respublikası Nazirlər Soveti Dövlət Plan Komitəsində böyük iqtisadçı, bölmə müdiri, Naxçıvan Muxrar Respublikasınəın Statistika İdarəsində rəis müavini-kənd tərəssüfatı şöbəsinin rəisi,hesablama mərkəzinin rəisi, Naxçıvan Muxrar Respublikası Nazirlər Sovetinin Sədrinin referent,Naxçıvan Muxrar Respublikası maliyyə nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdırlar. 1983-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sədri olub.

## Təltifləri
* 1990 —  Şərəf nişanı
 
* 1991 —  Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı
 
* 1991 —  Statisika əlaçısı

## İstinadlar
Balakişi Vəliyev

**Balakişi Vəliyev** (tam adı: *Vəliyev Balakişi Əhməd oğlu*; ) — həkim, terapevt. Tibb elmlər doktoru, professor

## Həyatı
Vəliyev Balakişi Əhməd oğlu 7 noyabr 1927-ci ildə Culfa rayonunun Xoşkeşin kəndində anadan olub.

### Təhsili
1953-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini bitirib.

## Fəaliyyəti

### Elmi fəaliyyəti
17 il Qazaxıstanın Çimkənd vilayətinin tibb müəssisələrində, Qazaxıstan Elmlər Akademiyası Mahal Peşə Xəstəlikləri Elmi Tədqiqat İnstitutunda işləmişdir. 1971-ci ildən Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində assisent, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləmişdir. 1993-cü ildən II daxili xəstəliklər kafedrasının professoru idi. 1974–80-ci illərdə Bakının baş terapevti olmuşdur. Qurğuşunla zəhərlənmə xəstəliklərinin patogenezinə və müalicəsinə dair tədqiqatların, o cümlədən 2 monoqrafiyanın,80-dək elmi işin, həmçinin metodik vəsiatlərin müəllifidir.

### Ölümü
12 iyul 2001-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Ac həriflər (pyes)

***Ac həriflər*** — Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev tərəfindən 1911-ci ildə yazılmış kiçik həcmli səhnə əsəri. Vodevil janrında yazılmışdır. "Ac həriflər", "Millət dostları" səpkili komediyaları realist aktyor məktəbinin formalaşmasında, teatrların repertuarında dəyərli yer tutmuşdur.

Əsərdə hadisələr ilk baxışda çox sadədir. Ötən əsrin əvvəllərində tipik bir Azərbaycan şəhərindəki yeməkxanaların birində, daha doğrusu, Həsən dayının yeməkxanasında baş verən hadisələr və söhbətlər dövrün koloritini canlandırır. Həsən dayı və onun yeməkpaylayanı Zərbəli buraya gələn "ac həriflər"in kələyinin qurbanı olurlar. Özünü ac-yalavac yeməkxanaya salan həriflər yeməyi yedikdən sonra pul ödəməmək üçün ona kələk gəlirlər. Bəxtsiz Həsən dayı və Zərbəlinin acizliyi də gülüş doğurur. Bu yeməkxanaya gələnlərin hərəsi bir sənətin sahibidirlər. Müştərilər içərisində "quru bəylər" də az deyil. Lakin onların heç biri yediyinin pulunu vermək istəmir. Dövrün "ac hərifləri" öz kələkləri ilə Həsən dayını aldatmaqla gülüş hədəfinə çevrilirlər.

1993-cü ildə Ə. Haqverdiyevin eyni adlı əsəri əsasında "Ac həriflər" tammetrajlı film-tamaşası ekranlaşdırılıb. Tamaşa "Humay" mükafatı"-na layiq görülmüşdür.

## Obrazlar

* Həsən — kababçı

* Zərbəli — şagirdi

* İbrahimbəy — çinovnik

* Vəli, Hüseyn — artistlər

* Mirzə Mahmud —  " İftira" qəzetinin mühərriri

* Salman, Süleyman — iki yoldaş

* Lətif, Səməd, Əhməd, Rza — qonaqlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin 150 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Ben Bazen

***Ben Bazen*** () — Türk müğənni Simgə Sağının ilk studiya albomu. DMC tərəfindən 1 iyun 2018 tarixində yayımlanmışdır. Oriental janrda olan "Miş Miş" musiqisi yüzlərlə musiqi siyahısında uzun müddət ilk yerdə qərarlaşmış və Simgə Sağının nüfuzunu artırmış, sonralar daha yavaş templi "Yankı" adlı musiqisi sərbəst buraxılmışdır. Bu iki məşhur musiqisilə birlikdə musiqi tərzi ilə bağlı məlumatlar da verməyə başlamışdır. Ozan Bayraşa ilə birlikdə dörd ildə hazırladığı albomunun istehsalını öz üzərinə götürdü və Bayraşa da daxil olmaqla Alper Narman, Ersay Üner, Onurr və Sezən Aksu kimi məşhurlarla çalışdı.

Ümumiyyətlə dans-pop üslubunda olan "Ben Bazen" albomu, dip-hauz, R&B, rok, trep və türkü kimi müxtəlif musiqi üslublarından da əsinlənmişdir. Albomda Simgə, sevgidən ötrü yaşadığı şəhərdən bunalan bir qadın obrazını səsləndirmişdir. Musiqi tənqidçiləri albomu bəyənmiş, musiqi müxtəlifliyini yüksək qiymətləndirmiş və uğurlu bir komanda işi ilə yaradıldığına diqqət çəkmişdir. Əsərin foto çəkilişləri Nihat Odabaşı tərəfindən və müğənninin bir əli və mikrofonu ilə gitara tutduğu örtükdə bir fotoşəkildən istifadə olunub.
Səbinə Hacıyeva (memar)

**Səbinə Xalid qızı Hacıyeva** (13 oktyabr 1971, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi, Azərbaycan Memarlar İttifaqının Elm və təhsil üzrə komissiyasının sədri, memarlıq üzrə elmlər doktoru, professor, Əməkdar memar.

## Həyatı
* Səbinə Xalid qızı Hacıyeva 1971-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1988-ci ildə Bakı şəhərində orta məktəbi bitirib.
* 1988–1994-cü illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun (sonra Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universiteti, hazırda Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti) memarlıq fakültəsində ali təhsil alıb. Təhsilini 1994–1998-ci illərdə həmin universitetdə aspirantura pilləsi üzrə davam etdirib.
* 1998-ci ildə "Orta əsr Azərbaycanın müsəlman və xristian dini memarlığının qarşılıqlı əlaqəsi" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək "Memarlıq namizədi" (Memarlıq üzrə fəlsəfə doktoru), 2013-cü ildə "Azərbaycan Respublikasının Şimal-qərb regionunun memarlıq irsi, onun qorunma və istifadə problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasının müdafiəsi ilə "Memarlıq üzrə elmlər doktoru" elmi adlarını alıb.
* 2019-cu ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin professorudur.

## Fəaliyyəti
* **Elmi Fəaliyyəti**

1994–2003-cü illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun "Landşaft memarlığı" kafedrasında müxtəlif vəzifələrdə fəaliyyət göstərib. 2003-cü ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin "Memarlıq konstruksiyaları və abidələrin bərpası" kafedrasında dosent, professor vəzifəsində çalışıb. 2016-cı ildən son təyinatınadək həmin kafedranın müdiri olub. 1999-cu ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. 2012-ci ildə Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü seçilib. 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifi, 4 kitabın həmmüəllifidır.

01 mart 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi təyin edilib.

* **İştirak etdiyi layihələr**

1997-ci ildə Yaponiyada "Yaşayış tikintisinin siyasəti", 2001-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında "Müasir inkişaf dövrünü yaşayan şəhərlərdə tarixi memarlıq irsinin qorunması" kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirib. 2005–2009-cu illərdə UNESCO-nun təşəbbüsü ilə Minnesota Universiteti və Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti ilə birlikdə "Bakı şəhərinin tarixi hissəsi — İçərişəhərin tarixi binalarının inventarlaşması" və Florensiya Universiteti ilə birgə "Mədəni irs və yerli inkişaf" mövzusunda beynəlxalq layihələrə rəhbərlik edib.

## Təltif və mükafatları
* Azərbaycan memarlığının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 noyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.
* Azərbaycan memarlığının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 dekabr 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Əməkdar memar fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 4-cü qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 4-cü qrupunda Xorvatiya, İtaliya, Litva, Ukrayna, Sloveniya və Estoniya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Xorvatiya və İtaliya milliləri qazanmışlar.

## 4-cü qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Davor Şuker — 12 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Topa Qalası

**Topa Qalası** — Şərur rayonunun Axura kəndində şərqdə, Havuş kəndinin cənub tərəfində,hündür dağ zirvəsində qala

## Haqqında
Axreoloji təqdiqatlar nəticəsində iri daşlardan inşa edilmiş qala divarlarının izləri aşkar olunmuşdur. Qala ərazisindən,əsasən,şirsiz saxsı məmulatı,həmçinin şirli qab hissələri, metal əşya qalıqları tapılmışdır. Tapıntılar XI- XVIII əsrəsrlər üçün səciyyəvədir.

## Mənbə
*
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 5-ci qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 5-ci qrupunda Çexiya, Niderland, Norveç, Belarus, Lüksemburq və Malta milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Çexiya millisi qazanmışdır. Niderland millisi isə ikinci vəsiqə uğrunda 6-cı qrupda 2-ci yeri tutan İrlandiya millisi ilə Pley-off oyunu oynamışdır.

## 5-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Patrik Berger — 6 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Təbriz meydanı

**Təbriz meydanı** — Naxçıvan şəhərində meydan.

## Haqqında
XX əsrin əvvəllərində Gömrükxana adı ilə tanınmış, sonralar adı dəyişdirilərək "Sovnarkom meydanı" adlandırılmışdır. 1930-cu ildən "17-lər meydanı", daha sonra "Xırda bağ" kimi tanınmışdır. Şəhərsalma ilə əlaqədar aparılan yenidənqurma və abadlıq işləri, xüsusilə çoxmərtəbəli Təbriz mehmanxanasının tikilməsi ilə bağlı ətraf ərazi 1989-cu ildən "Təbriz" mehmanxanası adlanır.

## İstinadlar
Misir gerbi

**Misir gerbi** — Afrika ölkəsi olan Misir tərəfindən istifadə edilən rəsmi dövlət gerbidir. Gerb Səlahəddin Əyyubi dövründən qalmış və heraldika baxımından sağa baxan qartaldan ibarətdir. Səlahəddin Əyyubi qartalı və ya Ərəb qartalı da adlandırılan qartal, qanadları açıq vəziyyətdə olub və qanadlar ağ və qızılı sarı rəngə sahibdir. Qartalın orta hissəsində qalxanda şaquli vəziyyətdə Misir bayrağı yerləşir və bayraqdakı gerb bu hissədə yerləşdirilməmişdir. Qartalın pəncələri ilə tutulan şüar hissəsində isə ərəb dilində ölkənin adı جمهوريّة مصرالعربيّة / Cümhuriyyət Misir əl-ərəbiyyə (Azərbaycanca: Misir Ərəb Respublikası) yazılmışdır.

## Qalereya

Fayl:Coat of Arms of the Sultan of Egypt.svg|Misir sultanlığı 1914–1922
Fayl:Coat of arms of Kingdom of Egypt (blur color).svg|Misir Krallığı 1923–1953
Fayl:Coat of arms of Egypt (1953–1958).svg|Misir Respublikası1953–1958
Fayl:Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg|Birləşmiş Ərəb Respublikası 1958–1971
Fayl:Coat of arms of Egypt (1972-1984).svg|Ərəb Respublikaları Federasiyasında olan Misir Ərəb Respublikası gerbi 1972–1977 ve 1977–1984
Ağac kölgəsində

**Ağac kölgəsində (pyes)** — Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev pyesi 1921-ci ildə yazmışdır. Bu əsərdə yazıçı sosialist inqilabının yaratdığı və yeni insanların ilk bədii surətlərini təsvir edə bilmişdir, lakin ədibə görə köhnə quruluşun əsas ziddiyyəti guya təkcə kəndlilərlə bəy, xan arasında olan ixtilafdır.

Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev də digər məsləkdaşları kimi cəmiyyətin dəyişdirilməsində əsas rolu sənətkarlara, onların yaratdığı əsərlərə verirdi. O, sənətkarlar qarşısında mühüm vəzifələri qoyur və onu vətəndaşlıq qeyrəti ilə, ürəkdən yerinə yetirməyə çağırırdı.

"Ağac kölgəsində" (1921) pyesində Mustafa bəylə kasıb kəndli Cəfər kişi arasındakı konflikt həyatın özündəki konfliktdir. Əsərin əsas qəhrəmanlarından müəllim Kərim acı həqiqətləri izləyə-izləyə kənddə nahaq öldürülən yoxsul Cəfər kişinin meyitini mustafabəylərə göstərərək, kinayə ilə deyir:

1921-ci ildə qələmə alınmış "Ağac kölgəsində" pyesinə illüstrasiya çəkən Xalq rəssamı Yusif Hüseynov yerli bəylə kasıb kəndli arasındakı konfliktin yekununu düşündürücü kompozisiyanın başlıca mövzusu seçmişdir. Budaqdan bir ucu açılmış ipin sallanması və kənd müəllimi Kərimin üzünü camaata tutaraq Cəfərin ölümündə suçlu olanları ittiham etməsi süjetin məna-məzmun daşıyıcılığını təşkil edir. Bir qədər arxada belində xəncər olan Mustafa bəyin qorxmuş vəziyyət almış durumu onun baş verənlərdə günahı olduğunu hiss etməyə imkan verir. Əsər 1960-cı ildə sulu boya ilə ərsəyə gətirilmişdir.

## Obrazlar
* Mustafa bəy — mülkədar
* Gülməmməd — onun darğası
* Ocaqverdi — kəndli
* Gülpəri — onun qızı, Mustafa bəyin siğəsi
* Mirzə Kərim — kənd müəllimi
* Kənd əhalisi, qadınlar, çocuqlar

## Həmçinin bax
* Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev
* Millət dostları (pyes)
* Baba yurdunda (pyes)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sözün qüdrətli ustadı
* Ədəbi-ictimai və pedaqoji fikir tariximizdə müstəsna yer tutan ədib — Haqverdiyev — 150
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin həyatı və yaradıcılıq yolu
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev (17.05.1870–11.12.1933)
Peterburq Şimal bankının binası

**Peterburq Şimal bankının binası** — 1903-1905-ci illərdə H.Z.Tağıyev küçəsində tikilmiş Peterburq Şimal bankının Bakı bölməsinin və sonradan Rusiya - Asiya bankının binası. XIX əsrdə Bakıda baş vermiş neft bumundan sonra şəhərdə bir çox bankların filialları və yeni banklar açılır. İlk açılan banklardan biri də Peterburq Şimal bankının filialı olub. 1903-1905-ci illərdə Peterburq Şimal bankının filialı üçün Qorçakovskaya 3 ünvanında tikilən binanın memarı məlum deyil. Binada hazırda Azərbaycan Beynəlxalq Bankının Mərkəz filialı yerləşir.

## Şəkilləri

Banque du nord. Bacou.jpg|
North bank in Baku.jpg|
Bank binası fasad detalı.JPG|
Bank binası, H.Z.Tağıyev küçəsi, fasad detalı.JPG|


## Həmçinin bax
* Tağıyevin sarayı
* Tiflis Kommersiya bankının binası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şərur Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

**Şərur Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — mədəni-maarif müəssisəsi

## Tarixi

İctimai əsaslarla 1978-ci ildə təşkil edilmişdir. 1980-ci ildən dövlət müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərir. 

## Fəaliyyəti

9 bölmə (təbiətşünaslıq,arxeologiya,entoqrafiya, nümuzmatika, "Qırmızı tabor",  Böyük Vətən müharibəsi, mədəniyyət və incəsənət,elm xadimləri,şəhidlər) var. Naxçıvan Muxtar Respublikasının 75 illiyinə və Heydər Əliyevin anadan olmasının 75 illiyinə həsr olunmuş xüsusi guşələr yaradılmışdır. 2000-ci ilin məlumatına görə muzeyin fondunda 5550-ə yaxın eksponat var.

## Mənbə
*
Üçüncü Zobucuq

**Üçüncü Zobucuq** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Üçüncü Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Kərimbəyli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 13.06.2008-ci il tarixli 643-IIIQ nömrəli Qanunla Füzuli rayonunun ərazisində yeni salınmış qəsəbə Üçüncü Zobucuq qəsəbəsi adlandırılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. 

Həmin Qanuna əsasən Üçüncü Zobucuq qəsəbəsi mərkəz olmaqla Üçüncü Zobucuq qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.
    
Üçüncü Zobucuq qəsəbəsində 2020-ci ilin fevralına olan məlumata görə 1662 nəfər yaşayır. Qəsəbədə 4 şəhid ailəsi, 11 Qarabağ müharibəsi əlili vardır.

## İqtisadiyyatı
Qəsəbədə torpaq islahatı aparılıb, hər bir qəsəbə sakini pay torpağı ilə təmin olunub. 

2019-2020-cu təsərrüfat ilində 388 ha taxıl əkilib, 745 kq barama istehsal olunub.  

Qəsəbənin işıq, su, qaz, yol ilə bağlı sosial qayğıları həll olunub. 

## Mədəniyyəti
Qəsəbədə kitabxana fəaliyyət göstərir.

Gecəgözlü Poçt Şöbəsi Üçüncü Zobucuq qəsəbəsində yerləşir. Poçt indeksi: AZ1922.

## Təhsil
Qəsəbədə məktəb və uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.

Üçüncü Zobucuq qəsəbəsində 288 şagird yerlik məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir.
 
Qəsəbədə "33 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Qəsəbədə tibb məntəqəsi mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Füzuli rayon bələdiyyələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
* 

## Həmçinin bax
Mixalina Vislotskaya

**Mixalina Anna Vislotskaya** (, evlilikdən öncə **Braun** (); ) — Polşa ginekoloqu, seksoloq, kommunist düşərgəsi ölkələri üçün seks mədəniyyətinə dair ilk ekspert vəsaiti olan "Sevgi sənəti" kitabının müəllifi.

## Həyatı
Mixalina Braun ziyalı ailədə anadan olmuşdur. Onun atası Lodz şəhərində məktəb müəllimi (sonradan direktoru) idi, zadəgan ailəsindən gələn anası isə polyak dili üzrə dərslər keçirdi. İkinci Dünya Müharibəsindən əvvəl ailə məktəb binasında yaşayırdı, lakin 1939-cu ildə Krakova köçmək məcburiyyətində qaldı. Tezliklə Mixalina 12 yaşında tanış olduğu kimyaçı Stanislav Vislotski ilə evləndi. Cütlük Varşavaya köçdülər və orada xəstəxanada işləməkdən savayı nasiszmə müqavimət hərəkatının üzvləri idilər.

1952-ci ildə Vislotskaya Vrotslav Tibb Universitetini bitirdi. 1959-cu ildə mamalıq və ginekologiya ixtisaslaşmanı aldı, 10 ildən sonra isə tibb elmləri doktoru adını qazandı. 1957-ci ildə, professor Boqdan Bednarski ilə birlikdə Vislotskaya gənclərin cinsi tərbiyəsinin verilməsinin tərəfdarı olan Şüurlu Analıq Cəmiyyəti adlı qurumun həmtəsisçisi oldu.

1978-ci ildə Vislotskayanın "Sevgi sənəti" adlı kitabı nəşr olundu, bununla Polşada cinsiyyət və insan cinsi davranışının açıq müzakirələri artmağa başladı. Kitab bestseller oldu, ümumilikdə 7 milyon nüsxədən çox satıldı.

Polşa Prezidentinin 9 sentyabr 1997-ci il tarixli Fərmanına uyğun olaraq, Mixalina Vislotskaya Polşa Dirçəliş Ordeninin kavaler xaçına layiq görüldü.

Mixalina Vislotskaya Varşava xəstəxanalarının birində səbəbi miyokard infarktı olan ağırlaşmalara görə vəfat etdi. 11 fevral 2005-ci ildə Varşava Lüteran qəbiristanlığında dəfn edildi.

## Xatirəsi
Lübnevits şəhərində sevgi parkı və həmçinin Lodz şəhərindəki şəhər bağçalarından biri Mixalina Vislotskayanın şərəfinə adlandırılıb.

2017-ci ildə Mariya Sadovskayanın rejissorluğu ilə Polşanın ən məşhur ginekoloqu və seksoloqu haqqında bioqrafik film çəkildi.

## Nəşrləri
* *Hamiləliyin qarşısının alınması texnikası* () — 1959
* *Hamiləliyin qarşısının alınması üsulları* () — 1976
* *Sevgi sənəti* () — 1978
* *Sevgi mədəniyyəti* () — 1980
* *Seks kaleydoskopu* () — 1986
* *Sevgi sənəti: iyirmi il sonra* () — 1988
* *Sevgi sənəti: "M" vitamini* () — 1991
* *Sevgidə uğur* () — 1993
* *Malinka, Bratek və Yas* () — 1998
* Həyat eşqi: qayğısız bir vaxtın xatirələri () — 2002

## İstinadlar
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 7-ci qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 7-ci qrupunda Almaniya, Bolqarıstan, Gürcüstan, Moldova, Uels və Albaniya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Almaniya və Bolqarıstan milliləri qazanmışlar.

## 7-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Xristo Stoiçkov — 10 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Aleksandr Şpak

**Aleksandr Şpak** (; ) — Moldoviya ağır atleti, Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı, Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı. 77 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edir.

## Karyerası
2011-ci ilə qədər Aleksandr 69 kiloqram çəki dərəcəsində iştirak edirdi. İlk böyük turniri 2009-cu ildə Buxarestdə keçirilən Avropa çempionatı oldu. Cəmi 288 kiloqram qaldıraraq, on birinci yeri tutdu.

2009 və 2010-cu illərdə o, Avropa Gənclər Çempionatında iştirak edərək müvafiq olaraq dördüncü və ikinci yerləri tutmuşdur.

2012-ci ildə o, ilk dəfə beynəlxalq çempionatın medalını qazandı, Türkiyənin Kepez ilçəsində keçirilən Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı oldu. Onun ümumi nəticəsi 330 kiloqrama bərabər idi. Qeyd etmək lazımdır ki, bu çempionat Aleksandr üçün çəki dərəcəsini -77-yə dəyişdirdikdən sonra ilk turnir idi.

O, 2013-cü ildə Tiranada keçirilən Avropa çempionatında gümüş medal qazandı, lakin noyabr ayında stimulyatorlardan istifadə etdiyinə görə diskvalifikasiya edildi. O, həmçinin 2015-ci ilin aprel ayına qədər bütün yarışlardan kənarlaşdırılmışdır.

2015-ci il Dünya Çempionatı və 2016-cı il Avropa Çempionatında o, 9-cu yeri tutmuşdur. Rio-de-Janeyroda keçirilən Olimpiadada 77 kiloqram çəki dərəcəsində Şpak ən yaxşı nəticəsini göstərərək (cəmi 347 kiloqram) beşinci yeri tutdu.

2017-ci ildə Avropa çempionatında çıxış etmişdir, lakin dopinq testi "uğursuz" nəticə verdi və dihidroklorometil testosteronun istifadəsinə görə iki il müddətinə diskvalifikasiya edilmişdi.

## İstinadlar
Ştefan Prokopiu

**Ştefan Prokopiu** (; ) — Rumıniya fizika alimi, müəllim, professor (1926), fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1924), Rumıniya Akademiyasının həqiqi üzvü (1955). Rumıniya Sosialist Respublikası Dövlət Mükafatı laureatı (1964).

## Həyatı
1908–1912-ci illərdə Aleksandru İoan Kuza Universitetində təhsil almışdır.

1913–1919-cu illərdə Buxarest Universitetində assistent vəzifəsində çalışmışdır. 1919-cu ildə təqaüdçü qismində Fransaya göndərilmişdir, burada Paris Universitetində Qabriel Lipman, Mariya Küri, Pol Lanjeven və digər məşhur fiziklərin mühazirələrində iştirak edirdi.

1924-cü ilin mart ayında fizika-riyaziyyat elmləri doktoru adını qazandı. 1925-ci ilin yanvar ayında vətəninə qayıdaraq, A. İ. Kuza Universitetində cazibə, istilik və elektrik professoru kimi işləyirdi. 1962-ci ildə təqaüdə çıxana qədər bu vəzifədə çalışırdı. Sonra George Asaki adına Yaş Texniki Universitetinə professor təyin edildi.

1948-ci ilin iyun ayından müxbir üzvü, 1955-ci ilin iyu ayından isə Rumıniya Akademiyasının həqiqi üzvü oldu.

S. Prokopiu iki dəfə Nobel mükafatı Komitəsinin üzvü olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Elmi işləri elektromaqnetizm, termodinamika, elektrokimya, optika, maqnetizm və spektroskopiya sahələrinə həsr edilmişdir.

1911-ci ildə ilk dəfə Bora maqnetonunu kəşf etmiş və hesablamışdır, hansı ki, Nils Borun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Mükafatları
* 1964-cü ildə Rumıniya Sosialist Respublikasının dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
* "Əmək" ordeni
* Rumıniya Ulduzu ordeni
* Elmi xidmətlərə görə orden

## Xarici keçidlər
* *[[Yui Xramov|Храмов Ю. А.]]* Прокопиу Стефан (Procopiu Stefan) // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 223. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)
* Прокопиу Стефан
UEFA Avro 1996 (seçmə mərhələsi, 8-ci qrup)

UEFA Avro 1996-nın seçmə mərhələsinin 8-ci qrupunda Rusiya, Şotlandiya, Yunanıstan, Finlandiya, Farer adaları və San-Marino milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci və 2-ci yeri tutan Rusiya və Şotlandiya milliləri qazanmışlar.

## 8-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Miksu Paatelaynen — 7 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Tannu-Ola

**Tannu-Ola** () — Cənubi Sibirdə, Tıvanın cənubunda yerləşən dağ sistemi. Şərq və qərb olmaqla iki hissədən ibarətdir. Silsilə şərqdən qərbə, Monqolustan sərhədi boyunca uzanır. Orta hündürlüyü 2500–2700 m-dir. Uzunluğu təqribən 300&nbsp;km-dir.

Əbədi qarla örtülü dağları yoxdur. Şimal yamacları Yenisey üçün xarakderik olan sidr tayqa meşələri ilə örtülmüşdür. Cənub yamaclarında çöllər üstünlük təşkil edir. Tannu-Olanın qərb ucu Altay dağlarına bitişikdir. Silsilədən axan çaylar əhəmiyyətsizdir.

Geoloji süxurları: mişar daşı, şist, konqlomerat, effuziv çöküntü süxurları və qranitlər (Şərqi Tannu-Ola) ilə təmsil olunur. Daha əvvəllər dağlarda kobalt çıxarılırdı.

## İstinadlar