Maliyyə sistemi

**Maliyyə sistemi** — ümumi ictimai məhsulun bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi üçün təkrar istehsal prosesinin bütün subyektləri arasında pul münasibətlərinin təşkili forması.

## Mahiyyəti
Ümumi sosial məhsulun dəyərinin bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi prosesi maliyyənin təşkili, tənzimlənməsi və planlaşdırılması sistemini, təsərrüfat subyektlərindən, işçilərdən, dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarından maliyyə resurslarının formalaşdırılması və istifadəsi yollarını özündə birləşdirən maliyyə mexanizmidir.

Ümumi ictimai məhsulun dəyərinin bölüşdürülməsi prosesində təsərrüfat münasibətlərinin subyektləri (dövlət, təsərrüfat subyektləri, işçilər və yerli özünüidarəetmə orqanları) müxtəlif pul gəlirləri fondlarını toplayırlar.

## Strukturu
Təsərrüfat subyektlərinin gəlir əldə etmə üsullarından asılı olaraq maliyyə sistemi adətən iki sahəyə bölünür:

* mərkəzləşdirilmiş və ya dövlət maliyyəsi;
* mərkəzləşdirilməmiş maliyyə

Maliyyə sistemi də dörd alt sistemə bölünür:

* dövlət maliyyəsi;
* müəssisə maliyyəsi;
* maliyyə bazarı;
* beynəlxalq maliyyə

* *dövlət maliyyəsi* — pul münasibətləri sahəsidir ki, burada ümumi daxili məhsulun dəyərinin və milli sərvətin bir hissəsinin formalaşması, bölüşdürülməsi və yenidən bölüşdürülməsi, dövlətin idarə edilməsi üçün dövlət vəsaitlərinin formalaşdırılması və istifadəsi, onun müdafiəsi və daxili ehtiyaclarının ödənilməsi baş verir.
* *Təsərrüfat subyektlərinin maliyyəsi* — müəssisənin özünün fəaliyyətini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Öz növbəsində müəssisənin maliyyəsi ölkənin maliyyə sisteminin əsasını təşkil edir, çünki müəssisə ümumi daxili məhsulun ən böyük hissəsini yaradır.
* *Maliyyə bazarı* — maliyyə resurslarının alqı-satqısı prosesində yaranan mübadilə və yenidən bölüşdürmə münasibətlərini təmsil edir. Bazar şəraitində onun vasitəsilə maliyyə sistemi ilə iqtisadi sistemin əlaqələndirilməsi həyata keçirilir, həmçinin maliyyə sisteminin digər sahələrini birləşdirir. Maliyyə bazarının təşkilati strukturunun əsasını birja təşkil edir.
* *Beynəlxalq maliyyə* — dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar və institutlar arasında mübadilə və yenidən bölüşdürmə ilə bağlı yaranan münasibətlərlə xarakterizə olunur.''

### Maliyyə bazarları
Maliyyə bazarları qiymətli kağızların, əmtəələrin və əmtəələrin tələb və təklifi əks etdirən qiymətlərlə satıldığı bazarlardır. "Bazar" termini adətən bu cür əşyaların potensial alıcı və satıcılarının məcmu mübadiləsi institutunu ifadə edir.

### İlkin bazarlar
İlkin bazar (və ya ilkin bazar) adətən səhmlərin, istiqrazların və ya digər maliyyə alətlərinin yeni buraxılışlarına aiddir. İlkin bazar iki seqmentə bölünür: pul bazarı və kapital bazarı.

### Təkrar bazarlar
Təkrar bazar dedikdə əvvəllər buraxılmış maliyyə alətləri üzrə əməliyyatlar nəzərdə tutulur.

### Maliyyə alətləri
Maliyyə alətləri istənilən növ satıla bilən maliyyə aktivləridir. Bunlara pul, biznesin mülkiyyətinin sübutu və müqavilələr daxildir.

### Törəmələri
Törəmə alət, dəyəri bir və ya bir neçə əsas obyekt (aktiv, indeks və ya faiz dərəcəsi daxil olmaqla) tərəfindən müəyyən edilən müqavilədir.

### Maliyyə xidmətləri
Maliyyə xidmətləri maliyyə sənayesini əhatə edən çoxlu sayda müəssisələr tərəfindən təklif olunur. Bunlara kredit ittifaqları, banklar, kredit kartı şirkətləri, sığorta şirkətləri, birja brokerləri və investisiya fondları daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Финансы: Учебник /Под редакцией В.В. Ковалёва М:ТК Велби, Изд-во Проспект, 2004