open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ərəbistan canavarı

**Ərəbistan canavarı** () — Adi canavar növünə daxil olan yarımnöv. Əvvəllər bu canlılara bütün Ərəbistan yarımadası ərazisində rastlamaq mümkün idi. Ancaq hazırda onların arealı İsrailin cənubu, Oman, Yəmən, İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı və böyük ehtimalla Misirin Sinay yarımadası ərazisində yayılmışlar. Ölçülərinə görə ən kiçik canavar yarımnövü hesab edilir.

## Xüsusiyyətləri

Ərəbistan canavarı elə də böyük olmayan bir canlıdır. Səhrada yaşamağa uyğunlaşmışdır. Ayaq üstə hündürlküyü 66 sm-dir. Çəkisi bəzi ərazilərdə 18 kiloqrama çata bilir. Qulaqları bədənin ümumumi ölçüsünə nisbətdə iridir. Bu baxımından da digər yarımnövlərindən də fərqlənir. Üstəlik onların digər özəlliklərindən biri digər canavarlardan fərqli olaraq qrup əmələ gətirməməsidir. Bununla belə ov zamanı üç-dord fərddən ibarət qruplar təşkil edə bilirlər. Bu canavarlıarın digər özəlliyi isə he kəsin onların necə ulkamasını eşidə bilməməsindədir. Ərəbistan canavarı həmçinin digər özəlliyi ilə də fırqlənir. Belə ki bu canlıların ön ətraflarının orta iki barmağı birləşmişdir. Bu xüsuisiyyətlər əvvəllər ancaq Afrika itlərində olması ehtimal edilirdi. Digər canavarlar kimi bu canlılarında gözləri sarı rəngdə olur. Bəzilıərindəı hətta qəhvəyi rəngdə olanlar da vardır. Bu onu göstərir ki, populyasiyanın bəzi hisssəsi artıq təmiz qanlı deyildir. Onların əcdadaları çöl itləri ilə cütləşmişdir.

## Qida
Ərəbistan canavarı keçi böyüklükdə olamn istənilən ev heyvanına hücum edə və onu parçalaya bilir. Bu isə onların kəndlilər və heyvan sahibləri üçün ov obyüektinə çevirir. Fermerlər onları güllə ilə vurur və ya tələ ilı tuturlar. Ərəbistan canavarı əsasən ətyeyən heyvan olsa da insanlar tərəfindən zibilliyə atılan məhsulları da yeyə bilirlər. Həm də quşlar, gəmiricilər, pişiklər, şirin meyvələr, balıq, ilbizlər, körpə o cümlədən demək olar ki, hər hansı bir heyvanın leşləri ilə qidalanırlar.

## Çağdaş dövr
Oman ərazisində bu canlıların ovuna qoyulan qadağadan sonra saylarında kütləvi çoxalma müçahidə edilir. Belə bir ehtimal vardır ki, bu cür tədbirlər dahvam etdirilsə bu canlıların bəzi rayonlarda öz areallarını bərpa edəcəklər. İsraildə onların sayı 100-150 arasında dəyişir. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Misirdə qapalı şəraitdə çoxaldılma proqramları həyata keçirilir. Oman və İsraildə qoruma altınddır. Lakin başqa yerdə gələcəyi qeyri-müəyyəndir. Səudiyyə Ərəbistanında canavar müəyyən ərazilərdə qooruma altına salınmışdır.

## Mədəniyyətdə
Ərəbistan canavarının adı müqəddəs kitablarda düşmən dəstəsi, satqınlıq rəmzi, vəhşilik və rəhmsizliyi anlatmaq məqsədi ilə işlədilir. Yaqub peyğəmbərin sonuncu oğlu Benyaminin qəbiləsi döyüşkənliyinə görə Ərəbistan canavarı ilə müqayisə edilir.
## İstinadlar
Qlossopteridlər

**Qlossopteridlər -** nəsli kəsilmiş riniofitlər çılpaq toxumlu bitkilər (*Glossopteris, Gangamopteris* və *Paleovittoria* cinsləri). Qlossopteridlər yarpağın orta damarına bitişən xüsusi qapalı qınlarda (kupula) yerləşmiş toxum rüşeymləri vardı. Cənub yarımkürəsində və Hindistanda gec karbondan erkən triasa qədər yayılmışdır. Qondvana paleofloristik əyalətinin səciyyəvi bitkiləridir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679

## Həmçinin bax
Qmelinit

**Qmelinit** — mineral.

## Haqqında
Qmelinit - şabazitə yaxın seolit, (Na2,Ca)[Al2Si4O12]×6H2O. Heksaqonal. Kristalları rom­­boedrik. Daxilolma ikiləşmə. Ayrılması mükəmməl. Aqreqatı radial-şüalı. Şabazit ilə səmtlənmiş bitişmələri olur. Başqa seolitlərlə assosiasiyada rast gəlinir. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Hilal (ad)

**Hilal** — kişi adı.

* Hilal Məmmədov — fizika-riyaziyyat elmləri namizədi
* Hilal Münşizadə — Cümhuriyyət tələbəsi, publisist, mühacir.
* Hilal İmanzadə
* Hilal ibn Əli

## Həmçinin bax
* Hilal (dəqiqləşdirmə)
Qneys

**Qneys** — çökmə və ya püskürmə süxurların metamorfizmə uğraması nəticəsində əmələ gələn süxur. Birinci halda paraqneyslər, ikinci halda isə ortoqneyslər əmələ gəlir. Qneys əsas etibarilə çöl şpatlarından, mika, buynuzdaşı (hornblend), qranitlərdən, kvars və b. minerallardan təşkil olunmuşdur. Qneys təşkil edən ayrı-ayrı mineral dənələrinin yerləşməsi paralel-təbəqəli quruluşla səciyyələnir.

## Həmçinin bax
* Çökmə süxurlar
* Püskürmə süxuru

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Qoldşmidtin fazalar qaydası

**Qoldşmidtin fazalar qaydası -** tarazlıq vəziyyətində eyni vaxtda mövcud olan mineralların sayı ilə süxuru təşkil edən sərbəst komponentlərin sayı arasında asılılıq qanunauyğunluğu. Qoldşmidtin fazalar qaydası qısa ifadəsi belədir: "İstənilən təzyiq və temperaturda *n* sayda komponentdən *n*-dən artıq mineral sabit müvazinət halında birgə mövcud ola bilməz". Qoldşmidt bu qaydanı qapalı sistemlərə aid etmişdir.

## Həmçinin bax
* Mineral
* Süxur
* Təzyiq
* Temperatur

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Kolleksiya

**Kolleksiya** ( — toplantı, toplanmış) — bir və ya ümumi kateqoriyada birləşdirilmiş əşyaların və ya sənət əsərlərinin (kitablar, əlyazmalar, arabalar, boyalar, markalar, sikkələr və s.) müqayisə-tədqiqat, sərgiləmək, şəxsi maraq və s. məqsədlər üçün toplanması.

thumb|Xəritə kolleksiyası

Kolleksiya elmi, bədii və tarixi əhəmiyyəti olan şeylərin müəyyən sistem üzrə düzülmüş toplusudur. Kolleksiyanın toplanmasına materialın toplanması, təhlili və redaktə edilməsi daxildir. Eyni mövzuyla əlaqədar olan rəsm əsərləri, əşyalar və mövzuların toplanması qədim dövrlərdən bəllidir. Kolleksiya toplamaq məşğuliyyəti kolleksiyaçılıq, kolleksiya toplayan, kolleksiyaçılıq ilə məşğul olan şəxs isə kolleksiyaçı adlanır. Kolleksiyaçılar topladıqları kolleksiyaları sərgilərdə nümayiş etdirirlər. Bəzən onlar kolleksiyaları muzeylərə və ya dövlətə hədiyyə edirlər.

## Kolleksiya nümunələri
* Pul kolleksiyası

Pul kolleksiyası sikkə və ya kağız pulların toplanmasıdır. Bir elm kimi buna numizmatika da deyilir, lakin numizmatika təkcə pulların toplanması deyil, həm də onların incələnməsini (pulların neçənci ildə zərb olunması, neçənci ilə qədər istifadə olunması, qiyməti və s.) öyrənən elmdir. Pul kolleksiyasına daxil olan predmetləri incələyən, yəni numizmatika elmi ilə məşğul olan şəxsə numizmat deyilir.

 thumb|left|Kitab kolleksiyası

* Rəsm əsərlərinin kolleksiyası

Tanınmış yazıçı və kolleksiyaçı Aleksandr Qlezer müasir rəsm əsərləri ilə maraqlanmış və onları toplamışdır. O, sürgün olunandan sonra rəsm kolleksiyasının 500 parçasından yalnız 80-ni özü ilə Fransaya apara bilmişdir.

* Kitab kolleksiyası

Şərqşünas-alim Bertels Yevgeni Eduardoviçin zəngin kitab kolleksiyası olmuşdur. Bu kolleksiyada 4253 nüsxə sənəd vardır. Alimin şəxsi kolleksiyası onun vəfatından sonra sonra Azərbaycan SSRİ EA MEK-in Şərq ədəbiyyatı fonduna daxil edilmişdir.

Ümumiyyətlə bir çox alimin öz ixtisasına aid kitab kolleksiyası olur və onların vəfatından sonra bu kolleksiyalar kitabxanalara hədiyyə edilir.
 
* Oyuncaq kolleksiyası
* Marka kolleksiyası
* Xəritə kolleksiyası və s.

## Mənbə
* https://www.azertag.com/xeber/Adebiyyatsunas_alimin_sexsi_kitab_kolleksiyasi_AMEA_nin_Merkezi_Elmi_Kitabxanasina_daxil_olub-785541

## İstinadlar
Qobe Quano

**Qobe Quano** (10 dekabr 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Monako
Quano Monako akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 7 may 2018-ci ildə klub ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Quano peşəkar karyerasında debütünü 6 noyabr 2018-ci ildə Brügge klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 61-ci dəqiqədə Radamel Falkaonu əvəz etmişdir. UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi görüşündə rəqibinə 0-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Milli karyerası
Quano Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Kot-d'İvuar vətəndaşlarıdır. O, hal-hazırda Fransa millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış edir.

## Karyera statistikası

### Klub
 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
*AS Monaco profile
Ermənistan–Pakistan münasibətləri

**Pakistan–Ermənistan münasibətləri** — Pakistan və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik əlaqələr.

## Tarixi
Pakistan—Ermənistan arasında diplomatik əlaqələr hələ də qurulmamışdır. Bunun əsas səbəbi Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistan ordusunun Azərbaycana məxsus Dağlıq Qarabağ və onun ətrafında yerləşən əraziləri işğal etməsidir. Pakistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam olaraq dəstəkləyir. Üstəlik iddia olunan Erməni soyqırımını da tanımır. Pakistan Qarabağ müharibəsi zamanı və sonrası Azərbaycanı dəstəkləyən ölkələrdəndir.  

Ermənistan Hindistanla dost münasibətlərə sahibdir. Üstəlik Kəşmir problemində Kəşmiri Hindistanın ərazisi hesab edir. 

Pakistan dünyada yeganə dövlətdir ki, Ermənistanın müstəqilliyini tanımır. Pakistan dövləti bunu Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycanı dəstəkləmək üçün etdiyini açıq şəkildə bəyan edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* "Pakistan and the World (Chronology: April–June 2005)", in: *Pakistan Horizon*, Vol. 58 (2005), No. 3, pp.&nbsp;121–169. JSTOR.
* Shannon O'Lear & Robert Whiting: "Which comes first, the nation or the state? A multiple scale model applied to the Nagorno-Karabakh conflict in the Caucasus", in: *National Identities*, Vol. 10 (2008), No. 2, pp.&nbsp;185–206. Taylor & Francis Online.
Kalidu Sidibe

**Kalidu Sidibe** (28 yanvar 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Tuluza klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Tuluza
Sidibe Paris şəhərinin müxtəlif klublarında çıxış etdikdən sonra 2017-ci ildə Tuluza klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Sidibe peşəkar karyerasında debütünü 31 oktyabr 2018-ci ildə Loryan klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Fransa Kuboku görüşündə Tuluza rəqibinə 0-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, Liqa 1-də debütünü isə 3 noyabr 2018-ci ildə *Strasburq* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 73-cü dəqiqədə Con Bostok ilə əvəz olunmuşdur. Liqa görüşündə Tuluza rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

## Milli karyerası
Sidibe Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Mali vətəndaşlarıdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* TFC Profile
Sidibe

**Sidibe** — Qərbi Afrikada daha çox işlədilən soyad.

* Cibril Sidibe — Monako klubunda çıxış edən Fransa futbolçusu.
* Kalidu Sidibe — Tuluza klubunda çıxış edən Fransa futbolçusu.
* Malik Sidibe — Mali fotoqrafı.
* Konimba Sidibe — Mali siyasətçisi.
* Odiya Sidibe — Fransa sprint atleti.
* Mamadi Sidibe — Fransa futbolçusu.
* İssaka Sidibe — Mali siyasətçisi.
* Rafan Sidibe — Mali futbolçusu.
Cek London gölü

**Cek London gölü** — Kolıma çayının yuxarı axarlarında, Rusiya Federasiyası Maqadan vilayəti, Yaqodninski rayonu ərazisində göl. Göldağlar arasında, 803 m metr yüksəklikdə qərarlaşır. Gölün uzunluğu 10&nbsp;km, maksimal dərinliyi isə 50 metrdir. Su səthinin sahəsi   14,4&nbsp;km², su toplayıcı sahəsi isə 221&nbsp;km²-dir.

Gölə Pruqa çayı və ondan başqa bir neçə çay tökülür:Stduyonnıy, Nevedomıy və kiçik axarlar. Göl axarlarla Tanmuyuşşiy Xariusov gölü ilə birləşir.  Ondan kyol-Sien çayı başlayır ki, bu çayda Kolımanın sağ qolunu təşkil edir. Göl Böyük Annaqaçak və Uazaİna dağ silsilələri arasında yerləşir. Onlarında müvafiq olaraq ən hündür nöqtələri Aborigen (2287 m) və Snejnaya dağlarıdır (2293 m).

## Gölün ətrafı

Gölün yerləşdiyi ərazidə «Cek London gölü» təbiət parkı təşkil edilmişdir. Sahilləri elə də hündür deyildir. Əsasən meşələrlə örtülü sahələrdən ibarətdir. Gölün sahillərində qumlu çimərliklərə rastlamaq mümkündür. Gölün sahillərindəki uzantılar Norveş fiordlarını xatırladır. İyul ayının sonlarına qədər göldə buzlar olur. Bubunla belə sahil ərazilərində suyun temperaturu  +10-12&nbsp;°C arasında dəyişir. Gölün ən aşağı səviyyəsi iyulun ortalarında müşahidə edilir. Göl oktyabrın ortalarında donur. Mayın sonlarına kimi buzun qalınlığı 120—150 sm, bəzi ərailərdə isə 2 metr olur.

Göl ətrafında kiçik gölməçələr vardır. Onlar arasında ən iriləri — Meçta, Anemon, Seraya Çayka, Nevidimka, Sosednee, Kudinovskie gölləri. Göl moren mənşəllidir.  Burad yerləşən göllərin hamısı dağlar arasında yerləşir. 
## İqlimi
Gölün yerləşdiyi region olduqca kontinentaldır. Sərt iqlimə malik regiondur. yanvar ayının orta aylıq temperaturu −33&nbsp;°C qədər düşə bilir. Qış ayları dağlarda güclü qar fırtınaları müşahidəı edilir. Qışda bu əraziyə gəlmək olduqca xatalıdır.  Burada qar uçqunları baş verir. Yay isə vadilərdə isti, dağlarda isə sərin keçir. İyul ayının orta temperaturu +12&nbsp;°C-dir. Yayın əvvəli və sonlarında dağlara qar yağır və qırov müşahidə edilir. Bu zamanlar güçlü yağışlar və bunun nəticəsində daşqınlar adi halldır.

## Adalar
Göldə dörd ada vardır. Mərkəzi ada gölü iki hissəyə bölür: Böyük Cek və Kiçik Cek. Göldə yerləşən Vera adasında meteostansiya vardır.

## Adı
Uzaq Şərqin ən əsrarəngiz göllərindən hesab edilir. Bölgənin yaşlı sakinlərinin dediklərinə görə göl öz adını onu ilk kəşf edənlərdən almışdır.  Onlar ilk dəfə gölü aşkar edəndə onun sahilində Cek Londonun *[[Martin İden]]* rofamanını aşkar etmişlər.

Ancaq digər bir fərziyyədə vardır. Kolımada qızıl aşkarlaya geoloji ekspedisiyanın rəhbəri Yuri Bilbin bir Cek London həvəskarı olmuşdur. Onlar burada olan bir coğrafi obyektə onun adını vermək niyyətində idilər. 1932-ci ildə  geoloq P. Skoryankov gölə bu adı vermişdir. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Cek London gölü — Rusiya
* Cek London gölü — Rusiya
Azərbaycan–San-Tome və Prinsipi münasibətləri

**Azərbaycan–San-Tome və Prinsipi münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə San-Tome və Prinsipi Demokratik Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

## Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 2018-ci ilin sentyabr ayının 26-da qurulmuşdur. BMT Baş Assambleyasının 73-cü sessiyası çərçivəsində Nyu-Yorkda keçirilən görüş zamanı Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov və San-Tome və Prinsipi Demokratik Respublikasının xarici işlər və icmalar naziri Urbino Botelho *"Azərbaycan Respublikası və San Tome və Prinsipi Demokratik Respublikası arasında diplomatik əlaqələrin yaradılmasına dair birgə kommünike"* sənədini imzalayıblar.

## İstinadlar
Qazi Zəfər Əhməd

**Qazi Zəfər Əhməd** (, ) — Pakistan və Banqladeşin siyasətçi və dövlət xadimi, Banqladeşin baş naziri (1989–1990).

## Həyatı
Dəkkə Universitetinin tələbə hərəkatının liderlərindən biri idi. Tarix elmləri doktoru olub.

O, Ayub Xan rejiminə qarşı (1962) xalq üsyanının tələbə liderlərindən biri idi, bu da müxalifətə qarşı təzyiqlərin yumşaldılmasına və siyasi liderlərin həbsdən azad edilməsinə səbəb oldu.
O, Maoist siyasətçi, Şərqi Pakistan Tələbələr Birliyinin Baş katibi (1962–1963) idi. Daha sonra Tonqanın sənaye bölgəsində başlayan əmək hərəkatının liderlərindən birinə çevrildi. O, həmçinin Çin tərəfdarı olan fraksiyanın lideri idi, 1966-cı ildə Kommunist Partiyasından ayrıldı və 22 fevral 1970-ci ildə Şərqi Pakistan üçün ümummilli mitinqdə müstəqillik tələb edən ilk şəxslərdən biri oldu.

1967-ci ildən 1985-ci ilədək Bengal İşçilər Federasiyasının prezidenti idi.

Banqladeş müstəqillik qazandıqdan sonra Abdul Hamid Xan Bxaşaninin Milli Avamist Partiyasına qatıldı və baş katibi oldu (1972–1974). Daha sonra Birləşmiş Xalq Partiyasını (1974) yaratdı və 1986-cı ilədək onun baş katibi vəzifəsini icra etdi. Partiya lideri olaraq, prezident Ziaur Rahman tərəfindən formalaşdırılan koalisiya hökumətinə daxil oldu və Təhsil Naziri vəzifəsini tutdu (1978). Ancaq koalisiya liderləri ilə siyasi fikir ayrılığı səbəbi ilə tezliklə bu vəzifədən ayrıldı.

Daha sonra Məhəmməd Erşadın hərbi rejiminə qarşı mübarizədə əhəmiyyətli rol oynadı, lakin sonra siyasi fikirlərini dəyişdirib hökumət tərəfdarı olan Jatya partiyasına qoşuldu və Ticarət naziri, Dənizçilik və Limanlar naziri, İnformasiya naziri və Təhsil Naziri, Baş nazir müavini (1986–1990) vəzifələrini icra etdi. 

1989–1990-cı illərdə — Banqladeşin Baş naziri oldu.

1986–1996-cı illərdə millət vəkili seçildi və Jatya partiyasının parlament fraksiyasının sədr müavini oldu.

1999-cu ildə Erşad rejiminin yıxılmasından sonra Avstraliyaya müalicə üçün getdi, orada Qərbi Sidney Universitetində (1999–2000) Cənubi Asiya qlobal siyasət sahəsində qonaq olmuşdur. Onun ictimai məruzələri azadlıq hərəkatına, subkontinentdə geosiyasi hadisələrə və Banqladeşdə təhsilin inkişafına həsr edilmişdir.

2001-ci il həbs olundu, lakin oktyabr ayında azad edildi. Sonra yenidən Avstraliyada qaçqın kimi yaşadı və əlilliyə görə pensiya aldı.

2004-cü ilin fevral ayında Banqladeşə və ölkənin ictimai və siyasi həyatına döndü.
2013-cü ildə Jatya partiyasından xaric edildi və Milliyyətçi Partiya sıralarına qoşuldu.

## İstinadlar
Şahqulu xan

**Şahqulu xan** () — XVI əsrdə yaşamış Moğol qubernatoru, siyasətçi və incəsənət himayədarı. Şahqulu Hindistanın Narnaul bölgəsində Moğol qubernatoru vəzifəsində çalışmışdır.

## Bioqrafiyası

Şahqulu xan 16-cı əsrdə böyük Moğol İmperiyasının hakim təbəqəsinin üzvlərindən biri idi. Xan Bayram xan Baharlının havadarlarından biri olmuş, Moğol məhkəməsində mühüm rəsmi şəxslərdən biri kimi çıxış etmişdir. O, Əkbər şahın hakimiyyətinin ilk illərində bir dəfə imperiyanın regenti olmuşdur. Şahqulunun Bayram Xan ilə olan əlaqəsi ona Moğol məhkəməsi ilə çoxlu sayda lütf qazandırmağa imkan vermişdi.

1550-ci illərdə Moğollar ilə *Sur İmperiyası* arasında bir sıra hərbi münaqişələr baş vermişdir. Şahqulu xan müharibə zamanı Moğol ordusuna rəhbərlik etmiş və döyüşlər zamanı öz hərbi şücaəti ilə fərqlənmişdir. 1556-cı ildə baş vermiş *İkinci Panipat döyüşündə* o, Sur imperiyasının hökmdarı olan *Hemunu* ağır yaralamışdır. Döyüş Moğol imperiyası üçün həlledici qələbələrdən biri sayılırdı. İmperator Əkbər qələbədə böyük rolu olan Şahqulunun xidmətini yüksək qiymətləndirmiş, ona var-dövlət, titul və torpaq bağışlamışdır.

1570-ci illərdə Şahqulu xan Moğol İmperiyasının Narnauldakı qubernatoru təyin olunmuşdur. Qubernator kimi Şahqulu ərazi üçün kütləvi tikinti proqramı hazırlamışdır. Onun ilk böyük layihəsi öz şərəfinə inşa etdirdiyi məqbərə olmuşdur. Moğol memarlıq üslubunun ən gözəl incilərindən biri sayılan məqbərə 1774 və 1775-ci illər aralığında inşa edilmişdir. Məqbərə "şəxsi mülk" olduğu üçün Hindistanın digər ərazilərində inşa edilən layihələrdən tamamilə fərqlənirdi. Məqbərə Şahqulunun əmlakının bir hissəsi olan bağda salınmışdır. Xanın layihələri haqqında məlumat müasir Moğol kitabələrində öz əksini yetərincə tapmışdır.

Məqbərinin tikintisi on beş il müddətinə başa çatmışdır. Bundan sonra Şahqulu xan özü üçün Narnaulda yeni saray inşa etdirmək qərarına gəlmişdir. Tikiləcək olan bu saray Cal Mahal adı altında məşhurlaşacaq idi. Saray süni gölün ortasında inşa edilmiş, rəsm və naxışlarla bəzədilmişdir. Xanın Hemu üzərində qırx ilə əvvəlki məşhur qələbəsindən bəhs edən yazılar da sarayda saxlanılır.

Ölümündən sonra Şahqulu xan (öz səxavətliliyi ilə tanınırdı) öz sərvətinin böyük bir hissəsini saraya bağışlatmağı əmr etmişdir. Onun mirasının davamçısı isə olmamışdır.
 
## İstinadlar
Şatoru FK

**"Şatoru"** () — 1883-cü ildə Şatoru şəhərində təsis edilən Fransa futbol klubu. Şatoru üçün ən böyük nailiyyət 2004-cü ildə Fransa Kubokunun finalına çıxmaq olur (Pari Sen-Jermen FK tərəfindən məğlub edilir). 1998-2015-ci illərdəki dövrdə klub, Fransa çempionatının ikinci ən güclü divizionu olan Liqa 2-də  iştirak edirdi. Liqa 3-də iki mövsümdən sonra 2017/2018 mövsümündə "Şatoru" yenidən Liqa 2-də çıxış edir.

## Uğurları
*Liqa 2 çempionu - 1996/97
*Kubok finalçısı - 2003/04
## Məşhur futbolçuları
*  Ronan Le Krom
*  Edvin Murati
*  Cemaludin Muşoviç
*  Feliks Katonqo
*  Ceykob Mulenqa
*  Patrik Mboma
*  Cibril Sidibe
*  İqor Yanovskiy
*  Kari Ukkonen
*  Stefan Dalma
*  Floran Maluda
*  Stiv Savidan
*  Rod Fanni
## Məşhur məşqçiləri
*  Ancey Şarmax
*  Viktor Zvunka
*  Joel Bats
*  Jan-Per Papen
*  Dominik Bijota
Çikvubuyke Adamu

**Çikvubuyke Cunior Adamu** (6 iyun 2001-ci ildə Nigeriyada anadan olub) — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan *Liferinq* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Nigeriyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Liferinq
Adamu *GSV Vakker* akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 2014-cü ilin yanvar ayında o, *Qrazer* klubuna transfer olmuşdur. 2015-ci ildə isə Adamu Red Bull Zalsburq klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Adamu öz peşəkar karyerasında debütünü 2 noyabr 2018-ci ildə *Vattens* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 89-cu dəqiqədə Karim Adeyemini əvəz etmişdir. Avstriya Birinci Liqası görüşündə Liferinq rəqibinə 0-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Milli karyerası
Adamu Nigeriyada anadan olmuşdur. Lakin Avstriya millisinə dəvət alır. O, Avstriya millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. 2018-ci ilin oktyabr ayında Leskosek Avstriya U-18 millisinə dəvət almışdır. O, debütünü 9 oktyabr 2018-ci ildə İsveçrə U-18 millisinə qarşı oyunda etmiş və millisi rəqibi ilə 0-0 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Chikwubuike Adamu in der Datenbank von fussballoesterreich.at
Ermənistan–Gürcüstan münasibətləri

**Gürcüstan–Ermənistan münasibətləri** — Gürcüstan Respublikası və Ermənistan arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 17 iyul 1992-ci ildə qurulmuşdur. Gürcüstan və Ermənistan arasında 80-dən çox anlaşma imzalanmasına baxmayaraq ikitərəfli münasibətlər bir mənalı deyildir. Ermənistan Rusiya ilə isti münasibbətlərə sahibdir və Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzvüdür. Ermənistan Azərbaycan və Türkiyə ilə düşmən münasibətlərinə sahibdir. Gürcüstan isə Rusiya ilə ikitərfli münasibətlərə sahib deyildir, üstəlik Rusiyaya 2014-cü ildə tətbiq edilən sanksiyaya qoşulmuşdur. Gürcüstan isə həm Azərbaycan həm də Türkiyə ilə dost qonşuluq münasibətləri qurmuşdur. İki ölkə arasında dövlət sərhəddinin ümumi uzunluğu 219&nbsp;km-dir.

## Tarixi

Gürcüstan və Ermənistan əraziləri tarixən bir çox dövrlərdə eyni dövlətlərin tərkibi olmuşdur. XIII əsrə qədər hazırkı Ermənistan ərazilərinin bir hissəsi Gürcülərin nəzarətində olmuşdur. Bu proses Monqol işğallarına qədər davam edir. Uzun zamanlar bu iki ölkənin ərazisi Qaraqoyunlular, Ağqoyunlular, Osmanlılar və Səfəvilər kimi imperiyaların ərazisində olmuşlar. XIX əsrdə isə bölgəni Rusiya imperiyası işğal edir. XX əsrin əvvəllərində müstəqillik əldə edən ölkələr arasında qısa müddətinə də olsa müharibə baş vermişdir. Hər iki ölkə müstəqil halda SSRİ tərkibinə qatılır. 1991-ci ili martında SSRİ-nin saxlanması haqqında referendumda hər iki ölkə iştirakdan imtina etmişdir.

## Müasir dövr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 17 iyul 1992-ci ildə qurulmuşdur. 2001-ci ildə isə Gürcüstan və Ermənistan arasında Dostluq, əməkdaşlıq və qarşılqlı təhlükəsizlik haqqında anlaşma imzalanmışdır. Gürcüstan Azərbaycan və Türkiyə ila olduqca sıx iqtisadi əlaqələr saxlayır. Ermənistnan isə bu iki ölkəyə qarşı düşmən münasibəti bəslədiyindən onların ikitərəfli əlaqələri yoxdur. İrəvan isə Rusiya ilə isti münasibətlər qurmuşdur. Halbuki Gürcüstan Rusiya ilə münasibətləri kəsmişdir. Bununla belə Türkiyə və Azərbaycanın Ermənistana sərhədlərini bağlaması səbəbindən dənizə yeganə qısa yolla çıxış əldə etdiyi ölkə Gürcüstandır. İki ölkə arasında dəmiryolu xətti vardır ki,bunun vastəsi ilə Ermənistnda istehsal edilən mallar xaricə göndərilir. 2009-cu ildə Gürcüstan mallarının ixrtac edildiyi ölkələr arasında Ermənistan по dördüncü yeri tutur (Ümumi ixracın 7,9 %). Ermənistan Gürcüstana əsasən elektrik enerjisi satır.

Gürcüstanda 250 000 erməni yaşayır. Onlar əsasən Ermənistanla sərhədə yaxın ərazidə Samtsxe-Cavaxeti bölgəsində cəmləşmişlər. Gürcüstan prezidenti Zviad Qamsaxurdiya ermənilərə yaxşı yanaşmır və onları ölkə üçün təhlükə adlandırırdı. O, hətta «Gürcüstanda yaşayan erməni və azərbaycanlıları — gürcü xalqı üçün təhlükədir və onların çoxu düşməndir» deyə fikirlər söyləmişdir. Yeni hökumət isə milli azlıqlara qarşı tolerant yanaşır. Ermənistanda isə gürcü diasporu olduqca azdır. Sayları bir necə yüz nəfərdir.

## İstinadlar
Rayan Qravenberx

**Rayan Ciro Qravenberx** (16 may 2002-ci ildə anadan olub) — Eerste Diviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusu.

## Klub karyerası

### Ayaks
Qravenberx Amsterdam akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, 2010-cu ildə akademiya ilə müqavilə imzalamışdır. 7 iyun 2018-ci ildə Rayan Ayaks akademiyasının ən yaxşı istedadlı oyunçusuna verilən *Abdelhak Nuri Trofeyinin* ilk qalibi olmuşdur. O, həmin gün klub ilə 2021-ci ilə qədər olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır. Qravenberx öz peşəkar karyerasında debütünü 24 avqust 2018-ci ildə *Dordrext* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Eerste Diviziya görüşündə Yonq Ayaks rəqibinə 5-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

Qravenberx Ayaks klubu ilə debütünü 23 sentyabr 2018-ci ildə PSV Eyndhoven klubuna qarşı oyunda etmişdir. Erediviziya görüşündə Ayaks rəqibinə 0-3 hesabı ilə məğlub olmuşdur. 16 yaş və 130 günlüyündə meydana daxil olan Qravenberx 16 yaş və 242 günlüyündə meydana çıxan Klarens Zedorfun rekordunu yeniləyərək, Erediviziyada meydana çıxan ən gənc Ayaks futbolçusu kimi tarixə düşmüşdür.

## Milli karyerası
Qravenberx Niderland millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış edir. 5 sentyabr 2018-ci ildə 16 yaşı olarkən İngiltərə U-19 millisi ilə yoldaşlıq oyunu üçün Niderland U-19 millisinə dəvət almış və millisi rəqibinə 1-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Qravenberx Amsterdam şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Surinam vətəndaşlarıdır. Qravenberxin böyük qardaşı Danzell Qravenberx də peşəkar futbolçudur.

## Karyera statistikası
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları

### Milli komanda
 **«[[Niderland milli futbol komandası|Niderland U-17]]»**
*  UEFA Avropa U-17 Çempionatı — 2018

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* UEFA Youth League Profile
* Ons Oranje U16 Profile
* Ons Oranje U17 Profile
* Ons Oranje U19 Profile
Yurrien Timber

**Yurrien David Norman Timber** (17 iyun 2001-ci ildə anadan olub) — Eerste Diviziya təmsilçilərindən olan Yonq Ayaks klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusu.

## Klub karyerası

### Yonq Ayaks
Timber Feyenoord akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 2 fevral 2018-ci ildə Timber Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubu ilə 2021-ci ilin 30 iyun tarixinə kimi yeni müqavilə imzalamışdır. 2018-ci ildə o, əkiz qardaşı Kvinten ilə birlikdə analıq soyadı olan *Timber* soyadını qəbul etmişdir. O vaxta qədər isə Yurrien atalıq soyadı olan *Maduro* soyadından istifadə edirdi. Timber öz peşəkar karyerasında debütünü 2 noyabr 2018-ci ildə *Kambuur* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Eerste Diviziya görüşündə Yonq Ayaks rəqibinə 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Yurrien Utrext şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Aruba vətəndaşlarıdır.

## Karyera statistikası
 

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.

## Uğurları

### Milli komanda
 **«[[Niderland milli futbol komandası|Niderland U-17]]»**
*  UEFA Avropa U-17 Çempionatı — 2018

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
CAR şirkətlərinin siyahısı

*[[Cənubi Afrika]]* Afrikanın ən cənub ölkəsidir. Dünyadakı 25-ci ən böyük torpaq sahəsi olan ölkə, 56 milyona yaxın əhali sayı ilə isə dünyanın 24 ən sıx əhalisi olan ölkədir.

Dünya Bankı Cənubi Afrikanı yüksək orta gəlirli iqtisadiyyat və yeni sənayeləşmiş ölkə hesab edir. Onun iqtisadiyyatı Afrikada ikinci, dünyanın ən böyük 34-cü ölkəsidir. Satınalma gücü paritəsi baxımından Cənubi Afrikada Afrika əhalisinin yeddi ən yüksək gəliri var. Lakin, yoxsulluq və bərabərsizlik sürətlə yayılır, əhalinin təxminən dörddə biri işsizdir və gündə 1,25 ABŞ dollarından az yaşayır. Buna baxmayaraq, Cənubi Afrika beynəlxalq məsələlərdə orta hakimiyyət kimi tanınmışdır və mühüm regional təsir göstərir

Bu ölkədəki sahibkarlıq subyektlərinin növləri və onların qısaltmalarına dair daha ətraflı məlumat üçün baxın "Cənubi Afrikada sahibkarlıq subyektləri".
CAR mətbəxi

Cənubi Afrika çox müxtəlif mədəniyyətlərə sahib və geniş bir əraziyə yayılmış ölkə olduğundan yemək və mətbəx mədəniyyəti regiondan regiona dəyişir. Dünyanın dörd bir yanından gələn immiqrant kütlələri: ingilislər, yunanlar, almanlar, ispanlar, macarlar, hindlilər, çinlilər, ərəblər, ruslar və digər bir çox etnik qrup buraya mətbəx ənənələrini gətirdi.
Dünyadakı ət ixracında önəmli yer alan ölkədə, ət tükətimi son dərəcə yayılmışdır. Ət yeməklərinin hər çeşidini Cənubi Afrika mətbəxində dadmaq mümkündür. Ölkəyə aid ət yeməklərinin bir neçəsi: biltong, bredies, potjekos, braaivleis, boereworsdur. Bunların yanında bəzi yerli restoranlarda dəvəquşu və timsah ətindən yeməklər də servis edilir. Dəvəquşu ilə hazırlanan yeməklər ancaq xüsusi günlərdə yeyilir. Yohannesburqda ən çox yeyilən ətlər isə toyuq və donuz ətləridir.
Atlantik okeanı Qərb sahilləri boyunca dünyanın ən zəngin və ən məhsuldar sularından biridir. Ölkənin uzun bir okean sahili olduğundan, Cənubi Afrika mətbəxi dəniz məhsulları ilə zəngindir. Dəniz məhsulları və balıq növləri daha çox hind üsulu ilə ədviyyatlı olaraq manqalda, qazanda və ya sobada hazırlanır. Ölkədə ən çox istifadə edilən ədviyyatlar arasında kişniş, acı bibər, qara bibər və sarımsaq vardır. Çörəyin çox tükətildiyi bu ölkədə çörəklərin əksəriyyəti qara çörəydir.
Bütün Cənubi Afrika yumuşaq şirniyyatlara üstünlük verirlər. Ölkə mətbəxinin ən məşhur şirniyyatları "milk tart" və "dumpling"dir.

## Xarici Keçidlər
* https://gezimanya.com/guney-afrika-cumhuriyeti/guney-afrika-mutfagi
* https://gezimanya.com/afrika/guney-afrika-cumhuriyeti-mutfagi
Enn Linç Botta

**Enn Linç Botta** - Amerikalı şairə, yazıçı və müəllimə.  (D.11 noyabr 1815/ Ö. 23 mart 1891)

## Həyatı
Gerçək adı Anne Charlotte Lynch olan Anne Botta, 11 noyabr, 1815-ci ildə, Amerikanın Wermont əyalətində anadan olmuşdur. İrlandiya əsilli olan atası Patrich Lynch, 1798 İrlandiya üsyanında iştirak etdiyi üçün ölkədən qovulmuş, 18 yaşı olarkən Amerikaya yerləşmişdir. 1812.ci ildə Charlotte Gray adlı xanımla ailə həyatı qurmuş və bu izdivaçdan Anne və oğulları Thomas Rowson dünyaya gəlmişdir. 1819.cu ildə atasını itirən Anne, 16 yaşı olarkən Albany Qızlar Akademiyasına daxil olmuş, 1834 də isə, təhsilini yüksək dərəcəylə başa vurduqdan sonra, məhz orada bir neçə il müəlliməliklə maşğul olmuşdur. Ardından anasıyla birlikdə Rhoda Islanda köçmüş və müəlliməliyə davam etmişdir. Bununla yanaşı O, şairə və yazıçı kimi də fəaliyyət göstərmiş və evi uzun illər boyunca ədəbi dəvətlərin verildiyi bir mərkəz olmuşdur. 1841.ci ildə, Annenin redaktorluğu ilə, içərisində bir çox şairin əsərləriylə yanaşı öz şeirlərinin də olduğu kitab, həmçinin 1848.ci ildə şeirlərinin məcmuasını əks etdirən digər bir kitabı da işıq üzü görmüşdür. Bununla yanaşı eyni anda bir çox fərqli jurnalda yazıları  dərc olunmuşdur. Evində verdiyi ədəbi dəvətlər səbəbiylə, dövrün bir çox ədibiylə tanış olma imkanı qazanmış, həmçinin bir çox təzə qələm sahibinin də ictimaiyyətə tanıdılmasında rol oynamışdır. Bunların arasında Edqar Allan Po da var idi. 1853.cü ildə getdiyi Avropada İtalyan fəlsəfə professoru **Vincenzo Botta** ilə tanış olan Anne Lynch 1855.ci ildə onunla ailə həyatı qurmuşdur. Ədəbiyyata dəyərli töhfələri ilə tanınan bu aktiv qadın, 1860.cı ildə müxtəlif yazıçılar və fəaliyyətləri məzmununda bir kitab qələmə almışdır. O kitab ki, bəzi təhsil qurumlarında məlumat məqsədli müraciət edilən bir qaynaq olaraq istifadə edilmişdir. 23 mart, 1891.ci ildə, 75 yaşında vəfat edən Anne Botta, avtobioqrafiya kitabı yazmağı rədd etmişdir. Odur ki, ölümündən iki il sonra, 1893.cü ildə bioqrafiya məlumatlarını və məktublaşmalarını əks etdirən kitab, həyat yoldaşı tərəfindən yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Müstəqillik Günü (Ermənistan)

**Ermənistanın Dövlət Müstəqilliyi günü** () — Ermənistan Respublikasında əsas dövlət bayramı. Hər il 21 sentyabrda qeyd edilir.

## Tarix
23 avqust 1990-cı ildə Ermənistan SSR-nin Ali Soveti Ermənistanın İstiqlal Bəyannaməsini qəbul etmiş, Ermənistan SSR-nin ləğvini və Ermənistan Respublikasının müstəqilliyini elan etmişdir. 21 sentyabr 1991-ci ildə Ermənistan xalqı müstəqillik referendumunda SSRİ-dən ayrılmaq üçün səs vermişdir. 1991-ci ilin noyabr ayında Levon Ter-Petrosyan Ermənistanın birinci prezidenti seçilmişdir. 21 dekabr 1991-ci ildə Ermənistan Müstəqil Dövlətlər Birliyinə (MDB) qoşulmuşdur. 26 dekabr 1991-ci ildə SSRİ rəsmi olaraq süquta uğramışdı.

Bu Ermənistan Respublikasının ikinci dəfə müstəqillik elan etməsi idi. Birincisi 28 may 1918-ci ildə baş vermiş və Birinci Ermənistan Respublikasının təsis edilməsilə nəticələnmişdir. Bu respublika 1920-ci ildə bolşeviklər tərəfindən işğal olunmuşdu.

## Keçirilən tədbirlər

### Hərbi parad

Ermənistanın müstəqilliyini qeyd etmək üçün Respublika meydanında 1992, 1996, 1999, 2006, 2011 və 2016-cı illərdə hərbi parad keçirilmişdir. 1996-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 5-ci ildönümünü qeyd edirdi. 2006-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 15-ci ildönümünü qeyd edirdi. Hərbi parad Müdafiə Naziri Serj Sarkisyan və Mikael Arutyunyanın əsgərlərin bayramlarını təbrik etmələri ilə başlamışdır. 2011-ci ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 20-ci ildönümünü qeyd edirdi. Hərbi parada Seyran Ohanyan və Yuri Xatçaturov nəzarət edirdi. 2016-cı ildə keçirilən hərbi parad Ermənistanın müstəqilliyinin 25-ci ildönümünü qeyd edirdi. Bu hərbi parad Ermənistan tarixində keçirilən ən böyük hərbi parad idi. Parada Andranik Maqariyan nəzarət edirdi. Hərbi parada ABŞ, Almaniya, İtaliya, Polşa və Yunanıstandan olan beynəlxalq sülhməramlı briqadanın qüvvələri də iştirak etmişdi.

#### Xarici iştirakçılar

### Diaspor
Ermənistanın müstəqillik günü Rusiya, Livan və ABŞ-da yaşayan ermənilər tərəfindən də qeyd olunur.

## Qalereya

Şəkil:Independence Day Celebrations in Armenia (2014).jpg|
Şəkil:Independence Day Celebrations in Armenia (2014) 2.jpg|
Şəkil:Independence day decorations (2).jpg|
Şəkil:Republic Square of Armenia's Independence Day Parade during the experiments (29).JPG|
Şəkil:Republic Square of Armenia's Independence Day Parade during the experiments (30).JPG|
Şəkil:Republic Square of Armenia's Independence Day Parade during the experiments (4).JPG|
Şəkil:Republic Square, Yerevan, Armenian Army parade at Independence day (21 Sept. 2006).jpg|
Şəkil:Baze (UAV) in the Military parade 2016.jpg|
Şəkil:Bm21armenia.jpg|
Şəkil:Krunk 25-1 (Military parade 2016, Yerevan).jpg|
Şəkil:Independence Day Celebrations in Armenia (2014) 1.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Yoroncima

**Yoroncima** () — Amami arxipelaqına daxil olan, Şərqi Çin dənizində yerləşən ada. Ada Yaponiyaya məxsus olur. Yoroncima Hedo çayının mənsəbindən, Okinava adasının şimal nöqtəsindən 22 km şimalda yerləşir. Sakit okeanla Çərqi çin dənizi arasındadır və bu iki su shəsini ayıran sərhəd rolunu oynayır. Kaqoşima prefekturasının ucqar cənub nöqtəsindəki adadır. Yaponlar adanı bəzən **Yoronto** adlandırırlar.

## Coğrafiya
Adanın ümumi sahəsi 20,8 km²-dir. Ada 23.5 km diametrə malikdir. Burada ümumilikdə 6000 insan yaşayır. Yoroncima adasının maksimal hündürlüyü 98 metrdir.

## Tarixi
Yoroncima Ryukyu krtallığının bir parçası olmuşdur. Bu səbəbdən də adanın əhalisi öz şivəsində danışır. Yonnu futuba adlandırılan dil Ryukyu dilləri qrupuna daxildir. Bu dillər də Okinava dilinin bir parçasıdır. Qramatik baxımından dil yapon ədəbi dilininə yaxınlığı ilə seçilir.
Fonetik baxımından isə yapon dilindən olduqca zəngindir. Gənclər bu dili bilsə də, gündəlik həyatda əsasən yapon ədəbi dilindən istifadə edilir.

Adanın çağdaşlaşmasına İkinci Dünya müharibəsinin sonlarında başlanılır. Bu ərəfələrdə okinavalıların bir çoxu hərbi əməliyyatlardan uzaq olmaq məqsədilə 20 km-lik boğöazı keşəırək adaya pənah gətirirdilər. Adanın elektriklləşdirilməsinə 190-cı illərdə başlanılır. Bundan sonra turizm bumu başlayır. Okinavaya gedə bilməyəmn yapon turistlər elə buradaca istirahət edirdilər.

Adanın mçədəniyyətİ Okinav ilə sıx bağlı olduğundan demək olar ki eynidir. Adada bu gündə xüsusi barabanlar məşhurdur. Burada masuri, mərcan bayramları qeyd edilir. Hələ də Okinav milli geyimi istifadə edilir. Görunuş baxımından yapon milli geyimindən heç də geri qalmır. Mədəniyyəti Okinava ilə eyni olsa da inzibati baxımından Kaqoşima prefekturasına daxildir.

Digər fərqliliklərdən biri də dini fərliliklərdir. Yaponlar həm sintoizmə həm də Buddizmdə etiqat edə bilirlər. Ancaq Yoroncimada buddizm kök sala bilməsiyindən Yoroncimalıların toy və yas mərasimləri sintoizm qaydaları ilə idarə edilir. Yoroşimalılar qədim bayramlarını da qeyd edirlər. Bu bayramlar haqqında Yoroncima muzeylərində məlumat əldə etmək olar. Adada əvvəllər qamış örtüklü damlara, köhnə alətlər və palmadan hazırlanmış mebellər evlərin bəzəyi sayılırdı. Hazırda da burada qamış örtüklü damlara rastlamaq mümkündür.

## Hökumət
Yoroncima adası Yoron qəsəbəsi ərazisinə daxildir.

## İqtisadiyyat
Yoronda duz və qamış sirkəsi hazırlanır. Okinavadan fərqli olaraq ada ABŞ nəzarətində deyildir və burada tuirizm inkişaf edir. Ada iqtisadiyyatına bu sahə böyük miqdarda gəlir gətirir. Adada çoxlu sayda restoran, otel və digər iaşə obyektləri vardır. Burada dayvinq, vindsyorfinq, snorkelinq, qayıqla üzmək kimi sahələr mövcuddur.

## Nəqliyyat
Adada Yoron hava limanı (IATA: RNJ; ICAO: RORY) Yoroncimaya və əks istiqamətdə hərəkət edıən təyyarələrə xidmət edir. Japan Air Commuter şirkəti Kaqoşima və Okinoerabu adasına reyslər təşkil edir. Ryukyu Air Commuter isə Naha istiqamətində fəaliyyət göstərir.

Yoroncima limanından Kaqoşima, Amami Yşima, Kobe, Osakaya gəmi reyslıəri təşkil edilir.

## Mənbə
* Yoron
* A Line
* Kacexan cəvahiratları
Malik Bağışov

**Şəhid Malik Sədaqət oğlu Bağışov** () — şəhid. 18 avqust 1974-cü ildə Lerik şəhərində ziyalı ailəsində doğulmuşdur. 1981-ci ildə hazırda adını daşıyan M.Bağışov adına şəhər 3 saylı tam orta məktəbin 1 ci sinfinə getmiş, 1991 ci ildə A. Nuriyev adına şəhər 1 saylı riyaziyyat təmayüllü orta məktəbinin 10 cu sinfini bitirib, Bakı Maşınqayırma Texnikumuna daxil olmuşdur. 1992 ci ildə təhsilini yarıda qoyaraq Vətənin dar günündə onun müdafiəsinə qoşulmuşdur. Beləliklə qısa hərbi təlim keçdikdən sonra Malik ön cəbhəyə düşmənlə mübarizəyə yollanmışdır. Döyüş əməliyyatlarında Ağdam, Füzuli, Xocavənd, Beyləqan rayonunun, Haramı düzündə düşmənə ağır zərbələr endirərək həddini bildirmişdir. Buna görə yüksək Komandanlıq tərəfindən cəsur və qorxmaz döyüşçü kimi tanınmışdır. 20 fevral 1995 ci ildə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən minlərlə övladlarımız kimi düşmən gülləsinə tuş gəlmiş və "Şəhidlik" zirvəsinə ucalmışdır. Malik Sədaqət oğlu Bağışovun Fevralın 20-si anım günüdür. Anım günü ilə əlaqədər adını əbədiləşdirən şəhər 3 saylı tam orta məktəbində müəllim və şagirdlərin iştirakı ilə tədbir keçrilir.
IV Georq

**IV Georq** və ya **IV Corc** (, ; ) — 19 yanvar 1820 – 26 iyun 1830-cu illəri arasında Britaniya kralı. Hannover sülaləsinin nümayəndəsi. Faktiki olaraq şahzadə regent kimi ölkəni atası III Georqun ruhi xəstəliyi ilə bağlı 1811-ci ildən 1820-ci ilə qədər IV Georq idarə edirdi.

## Həyatı və hakimiyyəti
IV Georqun reqentliyi dövründə I Napaleon Bonapart məğlub edilir və uzunmüddətli müharibə Britaniyanın qələbəsi ilə bitir.

1795-ci ildə IV Georq Karolina Braunşveyqlə evlənir. Bu izdivacdan onun bir qızı — Şarlotta Avqusta dünyaya gəlir. IV Georq bütün Britaniya monarxları arasında ən populyar olmayanlarından idi. Onun haqqında çoxlu lətifələr gəzirdi. Xalq arasında IV Georqun həyat yoldaşı və qızı arasındakı problemləri haqqında rəvayətlər dolaşırdı. IV Georqun formalaşan bu mənfi obrazı müxtəlif karikaturalarda təsvir edilmişdir, lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, IV Georq çox alicənab, incəsənət sevən bir şəxs olub.

Artıq 1796-cı ildə IV Georq Karolinadan ayrılır. Bunun nəticəsidir 1820-ci ildə Georq-kiçik taxta çıxanda Karolinanın kraliça olmaq istəyi Lordlar palatasının etirazı ilə qarşılanır və buna icazə verilir. Çox keçmədən Karolina xəstəliyə tutularaq vəfat edir.

IV Georqun yeganə qızı, kralın varisi Şarlotta Avqust atasının hələ reqentliyi dövründə (1817) doğuş zamanı dünyasını dəyişir. IV Georq kral olduqdan sonra qardaşı Frederik vəliəhd seçilir.

Çoxuşaqlı III Georqun övladlarının ya evli olmaması, ya da uşaqsız olmaları nəsilin davamiyyətini təhlükə altına alırdı. Buna görə də kral sülalənin gənc üzvlərinə evlənəcəkləri təqdirdə onlara maliyyə yardımı ediləcəyini bildirdi. Bu qərar nəsillər arası çoxlu evliliklərin baş verməsinə səbəb oldu. Bu izdivaclar çox tez bir zamanda bağlandı.

Vəliəhd Frederik 1827-ci ildə vəfat etdi. IV Georqdan sonra hakimiyyətə III Georqun üçüncü oğlu Vilhelm gədi. 1837-ci ildə IV Vilhelmdən sonra həmin çoxsaylı evliliklərdən dünyaya gələn, Eduard Avqustun və Viktoriya Saksen-Koburq-Zaalfeldin qızı Aleksandrina Viktoriya Britaniya tacına sahib çıxdı.

## Ədəbiyyat
* Allen, W. Gore. King William IV. — London: Cresset Press, 1960. — 255 s.

## İstinadlar
Laləzar körpüsü

**Laləzar körpüsü** – Qubadlı rayonunun Əliquluuşağı kəndində yerləşən tarixi memarlıq abidəsi.

## Abidə haqqında
Laləzar körpüsünün tikilmə tarixi 1867-ci il götürülür. Lakin bəzi mənbələr körpünün daha əvvəl, XVIII əsrdə tikildiyini bildirirlər. Bərgüşad çayı üzərində salınmış abidə bir tağlı olub alt hissəsi oval, yuxarı hissəsi düz formalıdır. Azərbaycanda olan bir çox tarixi körpülər kimi dayaq üçün təbii qayalardan istifadə edilmişdir. Laləzar körpüsünün eni 2,8 metr, su səthindən hündürlüyü 4,5 metrdir. XX əsrin birinci yarısında yaşayan yaşlı ağsaqqalların körpünün tikilməsi barədə danışdıqlarına görə, Laləzar adlı şəxsin atası Xoca Simon əsrin əvvəllərində Əliquluuşağı kəndindən olan bəydən baha qiymətə bağ sahəsi alır. Kəndin 2000 m-liyində olan bağ sahəsi satılandan sonra həmin bağla birlikdə 1000 ha-dan artıq böyük ərazi ermənilərin əlinə keçir.Xoca Simonun (Əhliman Axundovun "Qaçaq Nəbi" kitabında Nəbinin "Yazı düzü"ndə Xocanın varidatını alıb yoxsullara paylaması səhnəsinə rast gəlinir) oğlu Laləzar XIX əsrdə körpünü tikdirir. Məqsəd aclıq və səfalət içərisində yaşayan Zəngəzurun erməni kəndlərini Azərbaycan meşələrinə qovuşdurmaq olmuşdur. Keçən əsrin ortalarında Xınzırək (Xındzoresk), Dığ (Tex) və başqa erməni kəndlərinin qənşərindəki dağ yamacından camaat arasında "Erməni yolu" adlanan yol ilə ermənilər dəstə-dəstə odun, kömür və meşə materialları daşıyardılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Laləzar körpüsü
* Körpü haqqında məlumat 
* Qan yaddaşımız
* Qubadlının işğal altında olan abidələri
Bukit yarımadası

**Буки́т** () — İnmdoneziyanın Bali adasının cənubunda yerləşən yarımmada. Yarımadanın sahəsi 104,13&nbsp;km², əhalisi isə 64 min nəfərdir. Adının mənası indoneziya dilindən tərcümədə təpə deməkdir.

Adanın ən məşhur turizm zonalarından hesab edilir. Bu baxımından yarımadanın şərq qutaracağı olan Nusa-Dua fərqlənir. Burada çoxlu sayda mehmanxanalar və turizm obyektlərinə rastlaşmaq mümkündür.

## Coğrafiyası

Bukit yarımadası Malay arxipelaqı, Kiçik Zond adalarına daxil olan Bali adasının cənubunda yerləşir. Təxmini olaraq dairəvi formaya malikdir. Nisbətən qərbdən şərqə doğru uzanır. Bali adasına ensiz bərzəxlə birləşir
.  
Yarımadanın şərqdən qərbə uzunluğu 15&nbsp;km, şimaldan cənuba isə (bərzəx sayılmadan) 8&nbsp;km-dir. Bərzəxin uzunluğu 5&nbsp;km-dir. Yarımadanın sahəsi 2013-cü ilə görə 104,13&nbsp;km²-dir. Yarımadanın sahəsi yeni sahələrin meyfdana gəlməsi hesabın artır.

Yarımada cənub və şərq hissədən Hind okeanı, qərbdən isə Bali boğazı ilə əhatələnir. Sahilləri elə də  girintili-çıxıntılı deyildir. Ancaq şimal-şərqində Benoa burnu vardır. Burunun qutaracağından bir qədər aralıda Seranqan adası yerləşir. Bərzəxdən şərqdə, Benoa burnu və Seranqan adası ilə əhatələnən sahədən Benoa körfəzi yerləşir. Bərzəxin qərb sahilləri isə Cimbaran buxtasının suları ilə yuyulur ().

2000-ci illərdə yarımadanın şərqi damba və körpülər vastəsi ilə adaya birləşdirilmişdir. Buradan avtomagistral salınmışdır.

## Təbii şərait
Geoloji baxımından yarımnada bir əhəng daşından təşkil olunmuş platodur. Yerli təbii şərait Bali adasına nisbətdə fərqlidir. belə ki, yarımada ərazisi nisbətən quraqdır. Torpaq nisbətən daşlıdır və bəzi hissələr isə qayalıqlardan ibarətdir. Yarımadanın bəzi sahilləri sıldırımlıdır. Bəzi sahələrdə isə pilləvari fortmaya malikdir.

Ərazisində təpələrdən ibarətdir. Maksimal hündürlüyü 200 metrdir. Ərazisindən kiçik çay və axarlar axır. Bitki örtüyü əsasən kolluqlardan ibarətdir. Benoa körfəzi sahillərində isə manqrov meşələri yayılmışdır. Ekosistem damba və körpülərin inşası zamanı böyük zərər görmüşdür.

## İnzibati bölgü və əhali
Yarımada ərazisi boğazın yarısına qədər Bali vilayətinin, Badunq dairəsi, Cənubi Kuta rayonuna daxildir. Rayon ərazisinə 6 inzibati vahidlik daxildir:Benoa, Cimbaran, Kutux, Peçatu, Tancunq-Benoa və Unqasan. 20015-ci il məlumatına görə rayon rəhbəri Vayan Viryadır (). O, bu posta 2014-cü ildə gəlmişdir.

2013-cü il məlumatına görə yarımadada 64 127 nəfər yaşayır. Əhalinin böyük əksəriyyətini Balililər təşkil edir. Yarımadada ən çox yayılmış din induizmdi.
## İstinadlar

## Mənbə
*
Parasetamol

**Parasetamol** (kimyəvi adı: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) və ya **asetaminofen** — ağrı kəsici və hərarət salıcı dərman maddəsi. O, dünya miqyasında geniş yayılmış bir dərmandır və ümumiyyətlə, müalicə məqsədilə istifadə olunur. Parasetamol, müxtəlif ağrı və hərarət hallarında effektiv təsir göstərir və adətən aspirin və digər qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlarla müqayisədə daha az mədə-bağırsaq narahatlıqlarına səbəb olur. 

## Tarixçə
### Kəşfi və İnkişafı
Parasetamol ilk dəfə 1877-ci ildə kəşf edilmişdir və 1893-cü ildə klinik istifadə üçün təqdim edilmişdir. 1948-ci ildə Bernard Brodie və Julius Axelrod tərəfindən parasetamolun metabolizmi və təsiri araşdırılmışdır. Onlar parasetamolun ağrı kəsici təsirini göstərmişlər. 1950-ci illərdə isə parasetamolun ticari olaraq geniş yayılması başlamışdır. 

## Kimyəvi Tərkibi və Xüsusiyyətləri
Parasetamolun kimyəvi formulu C8H9NO2 dir. Onun molekulyar kütləsi 151.16 q/mol-dur. Suda həll olan bir qatı maddədir və monoklinik kristallik quruluşa malikdir. Parasetamol suda orta dərəcədə həll olur, etanolda isə yaxşı həll olur. 

## Tətbiqlər
### Ağrı Kəsici və Hərarət Salıcı
Parasetamol baş ağrısı, diş ağrısı, əzələ ağrıları, artrit və menstrual ağrılar kimi müxtəlif ağrı növlərinin müalicəsində istifadə olunur. O, həmçinin hərarətin salınmasında da təsirlidir. 

### Kombinə Dərmanlar
Parasetamol tez-tez digər dərmanlarla kombinə olunur. Məsələn, kodein və ya ibuprofen ilə birləşdirilərək daha güclü ağrı kəsici təsir göstərir. 

## Təsirləri və Zəhərliliyi
Parasetamol ümumiyyətlə təhlükəsiz bir dərman olaraq qəbul edilir, lakin yüksək dozada qəbul edildikdə hepatotoksik təsirlərə səbəb ola bilər. Xüsusilə, 4 qramdan artıq gündəlik doza qaraciyər zədələnməsinə səbəb ola bilər. 

## İstinadlar
Tofiq Axundov

**Tofiq Hüseyn oğlu Axundov** (; ) — Azərbaycan əsilli rusiyalı sirk artisti və heyvan təlimçisi. Rusiyanın və Azərbaycan SSR xalq artisti.

## Həyatı
Tofiq Axundov 28 noyabr 1941-ci ildə Bakı şəhərində rəssam və aktyor Hüseyn Axundovun ailəsində anadan olub.

1965-ci ildə Dövlət Sirk və Estrada Sənəti Məktəbini bitirib. Elə həmin ildən də "Rosqossirk"də işləməyə başlayıb. O, həyat yoldaşı Lyudmila Axundova ilə birlikdə "Rəqs edən begemotlar" proqramı ilə dünyanın 30-dan artıq ölkəsində çıxış edib. 2011-ci ilin martında Bakı Dövlət Sirkinin dəvəti ilə Tofiq Axundov Bakıda da konsert proqramı ilə çıxış edib.

## Mükafatları
* Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti (RF Prezidentinin fərmanı, 23.12.2001 № 1473).
* Rusiya Federasiyasının xalq artisti (RF Prezidentinin 21 mart 2012-ci il tarixli 315 saylı fərmanı).
* Azərbaycan SSR xalq artisti (17 may 1989)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Шоу бегемотов" 
* Тофик Ахундов: "Мои бегемоты счастливы"