Suxoy Su-33

**Suxoy Su-33** (; NATO kod adı: **Flanker-D**) — Rusiyanın Suxoy şirkəti tərəfindən dizayn olunmuş istənilən hava şəraitində əməliyyat uçuşu həyata keçirmək qabiliyyəti olan iki mühərrikli, çoxməqsədli qırıcı. Hərbi dəniz qüvvələri üçün nəzərdə tutulmuş bu döyüş təyyarəsi Su-27K olaraq da tanınır. Təyyarə öz baza modeli olan Su-27 ilə müqayisədə tamamilə dəniz əməliyyatları üçün dizayn olunub. Qanadları Su-27-ə nisbətən daha genişdir. Su-33 inkişaf etdirilmiş mühərrikə və havada yanacaqdoldurma imkanına sahibdir.

İlk dəfə 1995-ci ildə Admiral Kuznetsov adlı aviadaşıyıcının üzərində istifadə edilsə də, bu döyüş təyyarəsinin rəsmi olaraq xidmətə daxil olma tarixi 31 avqust 1998-ci ilə təsadüf edir. Sovet İttifaqının dağılmasının ardınca Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrində də ixtisarların baş tutması nəticəsində cəmi 26 qırıcı istehsal olunmuşdur. Çin və Hindistana satış cəhdləri də uğursuzluqla nəticələnmişdir. 2009-cu ildə Su-33 döyüş təyyarələrinin xidmət müddətini başa çatdırmasının ardınca onları əvəzləmək məqsədilə Rusiya HDQ üçün MiQ-29K qırıcıları sifariş olunmuşdur.

## Əməliyyat tarixçəsi

### Sovet İttifaqı və Rusiya
Su-27K ilk dəfə 1990-cı illərin ortalarında silahlanmaya qəbul edilmişdir. 1995-ci ilin dekabrından 1996-cı ilin mart ayına qədər olan müddət ərzində Aralıq dənizində xidməti vəzifəsini yerinə yetirən Admiral Kuznetsov aviadaşıyıcısının üzərində iki ədəd Su-25UTG, doqquz ədəd Ka-27 və 13 ədəd Su-27K var idi. Buna baxmayaraq, təyyarənin rəsmi olaraq "Su-33" adı ilə silahlanmaya qəbul olunması 31 avqust 1998-ci ilə təsadüf edir. Həmin vaxt bu qırıcıların ilk partiyası Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Şimal flotiliyasının Severomorsk-3 aviabazasında dislokasiya olunmuş 279-cu Dəniz Qırıcı alayına təhvil verilmişdi.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya HDQ-də silahlanma ilə əlaqədar bir sıra proqramlar ixtisar olunmuşdur. 2009-cu ildə Rusiya HDQ öz silahlanmasında olan Su-33 qırıcılarını 24 ədəd MiQ-29K ilə əvəzləmək barədə qərar qəbul etmişdir. MiQ-29K qırıcılarının 2011-ci ildən 2015-ci ilə qədər Rusiya HDQ-nin silahlanmasına daxil ediləcəyi planlaşdırılmışdı. 2015-ci ildə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının komandanı general-mayor İqor Kojin mətbuata açıqlamasında artıq ikinci alayın da tamamilə MiQ-29 qırıcıları ilə təchiz edildiyi və hazırda silahlanmada olan Su-33 qırıcılarının isə modernizasiya edildikdən sonra gələcəkdə yenidən istifadə olunacağı barədə məlumat vermişdir. 2016-cı ilin payızında imzalanmış müqavilə nəticəsində Su-33 qırıcılarının SVP-24 hədəfləmə sistemi ilə təchiz olunmasına başlanmışdır. İlk modernizə edilmiş döyüş təyyarələri elə həmin ilin sentyabr ayında tədarük edilmişdir. Su-33 üçün modernizasiya olunmuş mühərriklərin təchizatına isə 2017-ci ildən etibarən başlanmışdır.

## Taktiki-texniki xüsusiyyətləri

### Ümumi göstəriciləri
* **Ekipaj:** 1 nəfər
* **Uzunluğu:** 21.19 m
* **Qanad genişliyi:** 14.7 m
* **Hündürlüyü:** 5.93 m
* **Qanad sahəsi:** 67.84 m²
* **Boş çəki:** 18,400 kq
* **Yüklü çəki:** 29,940 kq
* **Maksimum qalxma ağırlığı:** 33,000 kq
* **Güc təminatçısı:** 2 × Saturn AL-31F3 mühərrik

### Uçuş keyfiyyətləri
* **Maksimum sürət:** 2.2 max (2300&nbsp;km/saat)
* **Məsafə:** 3000&nbsp;km
* **Maksimum qalxma yüksəkliyi:** 17,000 m
* **Yüksəkliyə qalxma sürəti:** 246 m/saniyə
* **Qanad yüklənməsi:** 483 kq/m²
* **Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti:** 0.83
* **Maksimum ''g'' yüklənmə:** +8 g
* **Eniş sürəti:** 240&nbsp;km/saat

## Həmçinin bax
* Su-27
* Aviadaşıyıcı
* MiQ-29

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Sukhoi Su-33 page on Milavia.net
* Sukhoi Su-33 and Su-33UB Flanker D on Ausairpower.net
* Su-33 (Su-27K) page on Globalsecurity.org
* Photos of Su-33 on Flankers-site.co.uk