Filadelfiya təcrübəsi

**Filadelfiya eksperimenti** () — ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən aparılan əfsanəvi eksperimentdir. 28 oktyabr 1943-cü ildə ABŞ donanmasının Pensilvaniya əyalətinə bağlı olan Filadelfiya şəhərinin limanında baş verən təcrübədir. İddiaya görə, donanmaya aid bir qoruma destroyeri olan DE 173 sinifi 1240 tonluq "USS Eldridge" bir neçə dəqiqə içərisində 600 km.-dən çox bir uzaqlığa gedib və təkrar gəlmişdir. Təcrübənin varlığı mövzusunda heç bir dəlil yoxdur. Amerika donanması da belə bir təcrübənin qeydlərdə var olmadığını ifadə etmişdir. Al Bielek xaric təcrübəyə qatıldığı iddia edilən bütün əsgərlər bunu yalan, hekayənin bir aldatmaca olduğunu söyləmişlər. Bielekin hekayəsi də daha sonra təkzib olunmuşdu. Layihənin digər adı "Göy qurşağı" əməliyyatıdır (). "Filadelfiya eksperimenti" əsas məqsədi gözəgörünməz gəmilər yaratmaq idi. Eksperiment "şəhər əfsanəsi"dir. Lakin bu əfsanə doğru da ola bilər. 1984-cü ildə "Filadelfiya eksperimenti" filmi çəkildikdən sonra əfsanədən yenidən danışılmağa başlandı. "Göy qurşağı əməliyyatı" () adıyla da bilinən bu təcrübə, 1984-cü ildə ağ pərdəyə, yəni, bu haqda filmin çəkilişinə kimi ciddiyə alınmamışdı. Ancaq o tarixin bu günə qədər rəsmi mövqelər tərəfindən dəfələrlə uydurma hesab olunmasına baxmayaraq ən çox maraqlanılan mövzulardan biri olmuşdur.

## Əfsanə
1930-cu ildə "Göy qurşağı" layihəsi Çikaqo Universitetində başlanmış, Prinston Universitetində davam etdirilmişdir. Bu layihədə Albert Eynşteyn, Con Fon Neyman və Nikola Tesla kimi fiziklər iştirak edirdi. Əfsanəyə görə, Albert Eynşteyn bu eksperimentdə öz "Hər şeyin nəzəriyyəsi"ni yoxlamışdır.

1943-cü il 28 oktyabrda səhər saat 09:00-da ilk eksperiment həyata keçirildi. İçərisi 181 adamla dolu olan "Eldric" gəmisi Atlantik okeanından bir göz qırpımında Hind okeanına keçir. Gəmidə nə saat, nə də kompas işləyir. Gəmidəki insanlar vaxtından tez qocalaraq vəfat edirlər. 13 adam yanaraq vəfat edir. Digərləri isə elektrik boşalmasından və qorxudan ölürlər.

## Albert Eynşteynin iştirakı
Albert Eynşteyn öz "Nisbilik nəzəriyyəsi" ilə məşhurdur. Allyende ikinci məktubunda yazır ki, Eynşteyn bu nəzəriyyəni 1925–1927-ci illər arasında hazırlamışdır. Həkim Bertran Rassel deyir ki, nizbilik nəzəriyyəsi başa çatmışdır. Həmçinin, o, deyir ki, insan bunun üçün yaranmayıb və Üçüncü Dünya Müharibəsinə qədər olmayacaqdır. Bertran məşhur yazıçı, filosof, humanist, pasifist olmuşdur. O, Eynşteyn ilə dostluq edirdi.

Bəs "Nisbilik nəzəriyyəsi" nə üçündür? Əsas fikir ondadır ki, bir hərəkət ilə Universal qüvvələri-Elektromaqnetizm, cazibə qüvvəsi və nüvə enerjisini riyazi yolla izah etməkdir. Bəzən hesab olunur ki, dördüncü qüvvədə mövcuddur. Ona "Zəif Universal Qüvvə" deyilir. Həmin qüvvə cazibə qüvvəsi ilə əlaqədədir. Bu elektrik ilə maqnit arasındakı əlaqəyə uyğun gəlir. Nəzəriyyədən başa düşülür ki, əgər nəzəriyyə başa çatdırılarsa, rentgen şüalarını, hətta bütün materiyanı özündə saxlaya bilər. Eynşteyn Ali Riyaziyyatı yaxşı bilmədiyindən bu məsələni sonuna kimi həll edə bilməmişdi. Güman olunur ki, Albert Eynşteyn "Nisbilik nəzəriyyəsini" Filadelfiya eksperimentində sınaqdan keçirmişdir.

## Əfsanə haqqında
Allyende "Filadelfiya eksperimenti"nin 22 iyunda baş verdiyini iddia sürmüşdü. Bu mərhələdən sonra yaşıl rəngdə bir səs gəmini ötməyə başlamış və "USS Eldridge" ortadan itmişdi. Karlos Allyende "Filadelfiya eksperimenti"ni aşağıdakı kimi danışırdı:

Bu hekayəyə görə, "USS Eldridge", 28 oktyabr səhəri Filadelfiya limanından 640 km. kənardakı (375 mil) Norfolk hərbi dəniz bazasına gedib təkrar gəlmiş və bu hadisə bir neçə dəqiqə içərisində davam etmişdir. Cessap bu inanması çətin hekayəyə təmkinli yanaşmışdı. Allyendeni göndərdiyi cavabda daha çox detal və hadisənin həqiqətiylə əlaqədar dəlillər istədi. Allyendeni cavabı isə bir neçə aydan sonra gəldi. Lakin bu səfər gələn məktubda Karlos M. Allyende imzası vardı. Allyen dəlili olmadığını yazırdı. Ancaq hipnoz seansına qatıla, ya da pentotal (şüuru keyidərək iradəni qıran doğrunu dedirdən bir dərman) alaraq gördüklərini həqiqət olduğunu müdafiə edirdi. Cessap bu məktubdan sonra yazışmamaya qərar verdi.

## Əfsanənin tarixi
Əfsanənin insanlar arasında geniş miqyasda danışılmasına 1955-ci ildə ufoloq Morris Cessap tərəfindən yayılmışdır. Karlos Allyende də Morrisnən dostluq edirdi. 1957-ci ilin yazında Cessap, "Dəniz Qüvvələri Araşdırma Bürosu"ndan bir dəvət aldı. Büroya çatan zaman ona yenə uydurma yazdığı (və əksəriyyətlə ününü borclu olduğu) "The Case for the UFO" adlı kitab göstərildi. Bu kitab bir ilə qədər əvvəl büroya göndərilmişdi. Kitabın diqqət çəkici tərəfi isə səhifələrdə alınmış olan yazılardır. Qeydlər üç fərqli yazıyla yazılmışdı və minlərlə il əvvəlki sivilizasiyalardan danışılırdı. Dünyaya gələn kosmos vasitələri təsvir edilirdi. Sonunda isə Güc sahələrindən, bir maddənin necə itib, necə ortaya çıxarıla biləcəyi və 1943-cü ildə edilən təcrübədən danışılırdı. Cessap yazılardan birinin Allyendenin aid olduğunu fərq edib vəziyyəti bildirdi. Sonrasında digər yazıların da eyni adama aid olduğu, fərqli rəng və özəlliklərdəki maddələr yazıldığı aydın oldu.

Bu hadisədən sonra Dəniz Qüvvələri Cessap ilə yenidən əlaqə qurub Allyendeni məktublarında yazdığı ünvanın tərk edilmiş bir ferma evinə aid olduğunu, ayrıca, Cessapın kitabının üzərindəki qeydlərlə və Allyendenin məktubları ilə birlikdə yenidən təşkil edilərək Deniz Qüvvələri Bürosunda paylanacağını bildirdi. Rəqəm tam olaraq bilinməməklə birlikdə, bu şəkildə 100-ə qədər kopiyanın Deniz Qüvvələrində paylandığı sanılmaqdadır. Bu təzyiqdən üç kopiya da Cessapa göndərilmişdir.

## Morris Cessapın ölümü
Əfsanənin insanlar arasında geniş miqyasda danışılması hadisəsindən iki il sonra 1959-cu ildə Mayamidə Morris Cessap maşınında ölü tapılmışdır. Polislərin söylədiklərinə görə, Morris qaz sızmasından vəfat etmişdir. Bu hadisədən sonra Karlos Allyende bir daha olaraq eksperimentdən danışmadı. 1984-cü ildə isə "Filadelfiya eksperimenti" filmi çəkildikdən sonra əfsanədən yenidən danışılmağa başlandı.

## Alfred Bielekin ifadəsi
Bu gün bilinən "Filadelfiya eksperimenti" hekayəsinin çoxunun ifadələri 1984-cü ildə istehsalı Stevart Rafillin çəkdiyi "Filadelfiya eksperimenti" adlı filmdən yayılmışdır. 1990-cı illərdə Eldric gəmisinin mürəttəbatında Alfred Bielek təcrübənin içində iştirak etdiyini ifadə etmiş, bu ifadə internet vasitəsilə yayılmışdır. Ancaq 2003-cü ildə Bielekin hekayəsi kiçik bir araşdırmacı qrup tərəfindən yalanlanmış, təcrübə əsnasında gəminin yaxınında bir yerdə olmadığı göstərilmişdir.

## Əfsanədəki əsassızlıqlar
"USS Eldridge" gəmisi 27 avqust 1943-cü ilə qədər xidmətə girmədi, Sentyabr ayına qədər də New York limanından ayrılmadı. Oktyabrda gəmi Bahama adalarına doğru ilk sınaq səfərinə çıxmışdı. Eldric gəmisində vəzifə edənlərin də üzvü olduğu bir döyüş qaziləri birliyi, aprel 1999-cu ildə nümayiş etdiyi məlumatda gəminin əsla Filadelfiya limanına uğramadığını ifadə etmişlər.

## Alternativ şərhlər
Araşdırmacı Jak Valle, "USS Eldridge" yanında dəmirli olan "USS Engstrom (DE-50)" gəmisində gəmiləri maqnetik minalara qarşı görünməz etmək olan və bənzər şəkildə elektromaqnitlərlə edilən bir təcrübəsi təyin etmişdir. Gəmi elektromaqnitlərlə edilərək maqnetik görünməzliyə çatdırılmağa çalışılmışdır. Ancaq bu təcrübənin internetdə gəzən hekayə ilə heç bir əlaqəsi olmadığını söyləməkdədir.

## Həmçinin bax
* Montauk layihəsi

## İzlə
* Mifin tarixi
* Filadelfiya eksperimenti

## Ədəbiyyat
* Charles Berlitz, William L. Moore: * The Philadelphia Experiment.* Grosset & Dunlap, New York 1979, ISBN 0-448-15777-2.
* Joseph P. Farrell: Secrets of the Unified Field. The Philadelphia Experiment. The Nazi Bell, and the Discarded Theory ISBN 1-931882-84-3.
* Oliver Gerschitz: *Verschlußsache Philadelphia-Experiment.* Kopp Verlag, Rottenburg 2004, ISBN 3-930219-78-6.
* George E. Simpson, Neil R. Burger: *Thin Air.* Dell, New York 1978, ISBN 0-440-18709-5.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eldric əfsanəsi "Komsomol həqiqəti" məqaləsi .
* Narod.ru "Filadelfiya eksperimenti" .
* Filadelfiya eksperimenti sirri .
* "Filadelfiya eksperimenti 50 ildən sonra" .
* "Filadelfiya eksperimenti" .
*  "Filadelfiya eksperimenti" .
* "Filadelfiya eksperimenti: Gəmi haqqında informasiya" .
* Science Article about High Tech Materials that can funnel light around an object
* Link catalogue for the Philadelphia Experiment and the Montauk Project 
*  Filadelfiya eksperiment və Alfred Bielek 
*  Filadelfiya eksperimenti haqqında məlumat
*  Filadelfiya eksperimenti
* Filadelfiya eksperimenti haqqında