open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zəng 2 (film, 2005)

**Zəng 2** — 2005-ci ildə çəkilmış ABŞ birgə filmi.

## Məzmun
Altı ay öncə baş tutan qorxunc hadisələrin təsirindən xilas olmaq üçün Riçel Keller oğlunu da götürüb kiçik bir məkan olan Oregon′a köçür. O, bura yeni bir başlanğıc üçün gəlir ancaq bu qərarından dönür. Bu kiçik məkanda video kasetlə bağlı bir cinayətə şahid olur və bu onu yenidən sarsıdır. Riçeldən intiqam almaq istəyən Samaranın geri döndüyündə isə bu ölüm zəncirinin davam edəcəyinin fərqinə varır. Təhlükə isə artıq çox yaxındır!
Şahənşah

**Şahənşah** (, **shāhanshāh**, tərcümədə "Şahlar şahı")  —  İran tarixində monarxiya titulu Qərbi  Avropadaki İmperator titulu, türk mədəniyyətində isə xaqan (xanalar xanı) titulu ilə eyni mənadadır.
Türkviziya Mahnı Müsabiqəsi

**Türkviziya** — Türkiyənin TMB telekanalı tərəfindən qurulan yeni beynəlxalq mahnı müsabiqəsi. İlk müsabiqə Türkiyənin şəhərlərindən biri olan Əskişəhərdə Anadolu Universitetində keçirilmişdir. Müsabiqəni 210 xalla Azərbaycan təmsilçisi Fərid Həsənov "Yaşa" mahnısı ilə qazanmışdır. Müsabiqənin ikincisi Tatarıstanın paytaxtı Kazan şəhərində baş tutmuş, 25 ölkə qatılmış və qalib 225 xalla Qazaxıstan təmsilçisi Janar Duqalova "Izin Körem" mahnısı ilə olmuşdur.

## Müsabiqə tarixləri

## İstinadlar
Lənət 2 (film, 2006)

**Lənət 2** () Amerika və Yaponiya istehsalı olan 2006-cı ildə rejissor Takaşi Şimizu tərəfindən çəkilmiş qorxu/triller filmi. Özünün eyniadlı əsəri əsasında 2004-cü ildə çəkmiş olduğu "Lənət" filminin davamıdır.

## Məzmun
3 gənc tələbə qız Elison, Vanessa və Miyoki Yaponiyada təhsil alırlar. Bir gün rəfiqələrinin təkidi ilə Elison bir evə gəlib çıxır. Hansıkı 2 il əvvəl Karen tərəfindən yandırılmış ev. Lakin rəfiqələrinin zarafatı ilə üzləşən Elison onlar tərəfindən bir otağa zəbt edilir. Daha sonra isə Kayakonun kabusunu görən Elison qışqıraraq oradan uzaqlaşır. Lakin qızlar qaçmaqla hər şeyin həll edildiyini düşünürlər. Onlar bilmirlər ki, lənətlənmiş evə giriblər və bu lənət onları öldürməyənə qədər əl çəkməyəcək.

Bu arada Aubi bacısı Karenin ölümündən sonra (bu seriyada Karen kabus tərəfindən öldürülür.) anasının təkidilə Yaponiyaya gəlir və o evi kəşf edir. Və o evə girir. İndi hər şey daha təhlükəli bir vəziyyət alır.

## İstinadlar
Mən bilirəm siz keçən yay nə etmisiniz

**Mən bilirəm siz keçən yay nə etmisiniz** — 1997-ci ildə çəkilmiş sleşer, mistika, triller janrlı ABŞ filmi.

## Məzmun

Filmdə gənclərin gecə vaxtı maşınla gedərkən bir nəfəri vurduğunu görmək olar. Hadisədən qorxan gənclər bunu ört-basdır etmək qərarına gəlirlər. Bu məqsədlə də onlar gəncin cəsədini dənizə atırlar.

Hadisədən 1 ildən sonra gənclərin hər birinə bir anonim məktub gəlir. "**Mən bilirəm siz keçən yay nə etmisiniz**" başlığı ilə olan məktub gənclərin qorxusuna səbəb olur. Bu naməlum şəxs isə gənclərdən birini qətlə yetirəndə isə vəziyyət aydınlaşır. Qisas. Bəs kim? Bu suala cavab tapmağa çalışaraq eyni zamanda da gənclər xilas olmağa çalışacaqlar.
Lənət 3 (film, 2009)

**Lənət 3** —  "Lənət" qorxu filminin üçüncü seriyası. ABŞ və Yaponiya istehsalı olan bu film 2009-cu ildə rejissor Tobi Uilkins tərəfindən hazırlanıb. Bu dəfə isə Takaşı Şımizu prodüser kürsüsündə əyləşib.

## Məzmun
Hadisələr Çikakoda cərəyan edir. Liza balaca bacısı Rouz və böyük qardaşı Maks ilə birgə Çikakoda yaşayır. Lakin bir gün  Kayakonun lənəti bura da gəlib çıxır. Çoxlu sirli ölümlərin, yoxolmaların və həyəcan dolu qorxulu anlardan sonra Liza lənətə qalib gəldiyini düşünərək sağ qalan bacısı Rouz ilə başqa şəhərə köçmək qərarına gəlir. Amma xəbəri yoxdur ki, lənət heç vaxt ölməyəcək.

## İstinadlar
Yanlış döngə 3: Ölümə tərk

**Yanlış döngə 3: ölümə tərk** — 2009-cu ildə çəkilmiş qorxu, kriminal janrlı ABŞ filmi, "Yanlış döngə" film silsiləsinin davamı.

## Məzmun
Əylənmək istəyən bir qrup gənc Vircina meşələrində düşərgə qururlar. Aleks müvəqqəti olaraq dostlarından ayrılır. Geri qayıdanda isə təsadüfən bir məxluqun rəfiqəsini öldürərək yediyinin şahidi olur və burda tək olmadıqlarını anlayır.

Gecə vaxtı isə bir qrup məhbusla qarşılaşır. Kimlərki həbsxanalarını dəyəşərək başqa yerə köçörüləcəklərdi. Lakin qəzaya düşərək burda ilişiblər. Onlarında başında Nid adlı gənc polis var hansı ki, məhbuslara nəzarət edir. Aleks hər şeyi danışır. İlk dəfə ona inanmasalarda sonradan gözlərinin qarşısında bir məhbusun məxluq tərəfindən  necə qaçırıldığını görəndə vəziyyət dəyişir. İndi onların tək məqsədi bir olaraq bacara bildikləri qədər oradan qaçmaq. Lakin aralarında olan gərgin münasibətlər bunun üçün böyük əngəldir.
Yanlış döngə 4: Qanlı başlanğıc

**Yanlış döngə 4: qanlı başlanğıc** — 2011-ci ildə çəkilmiş qorxu, kriminal janrlı ABŞ filmi, "Yanlış döngə" film silsiləsinin davamı.

## Məzmun
Gənclər soyuq və güclü qarlı bir havada gəzintiyə çıxırlar. Lakin gecə yollarını itirirlər. Birdən gözlərinə bir qaraltı dəyir və ora gedirlər. Bu bir vaxtlar qəribə görünüşlü və qeyri adi insanların saxlanıldığı xəstəxanadır. Soyuq havada gənclərin burada gecələmələrindən başqa bir yol yoxdur. Lakin bilmirlərki hələ də bəzi məxluqlar buradadır və onları böyük bir təhlükə gözləyir.

Səhər dostarından biri yoxa çıxır. Onu axtaranda isə burada tək olmadıqlarını anlayırlar. Bu məxluqlar isə onların ora gəldiyi motosikletlərini yararsız hala salaraq oradan qaçmaqlarını da əngəlləyiblər. Köhnə, yararsız və dəhşətli məxluqların yaşadığı xətəxanaya məhkum olan gənclər oradan qaçmağa çalışana qədər o məxluqlar onları bir-bir öldürəcək. Buradan kimin yada kimlərin sağ çıxacağı isə məlum deyil.
Yanlış döngə 5: Qan qohumluğu

**Yanlış döngə 5: qan qohumluğu** — 2012-ci ildə çəkilmiş qorxu, kriminal janrlı ABŞ filmi, "Yanlış döngə" film silsiləsinin davamı.

## Məzmun
Bir qrup gənc Vircinadakı bir şəhərə yola düşürlər. Onlar bu şəhərin tarixini bilirlər. İllər əvvəl bu şəhərdə insanların kütləvi öldürülməsi və bunun hələ də üstünün açılmamasından xəbərləri var. Lakin gənclik duyğusu onlara daha ətraflı fikirləşməyə mane olur. Amma  onlar gəldikləri yerin nə dərəcə də təhlükəli olduğunu anlayanda isə artıq çox gecdi. Onların o varlıqların əllərindən xilas olub olmayacaqları sual altındadır.
Yaxın dostlar (teleserial, 2000)

ABŞ və Kanada istehsalı olan serialdır. Serial xüsusilə çoxlu erotik səhnələrlə zəngindir və daha çox homoseksual həyatı əks etdirir.

## Məzmun
İlk seria bir gey klubunda rastlaşan 4 dostla başlayır. Brayn 35 yaşlı bir gəncdir Castin isə 17 yaşlı yeniyetmə. Bir gün Castinlə sekslə məşğul olan Brayn üçün əvvəllər bu sadəcə həzz idi. Lakin zaman keçdikcə Castinə aşiq olan Brayn, hisslərinin ona qarşı güclü olduğunu görür.
Con Alkok

**Sir John William Alcock** (; ) — Atlantik okeanı ilk dəfə heç dayanmadan keçən ingilis təyyarəçi. Bu uçuşu həmkarı Artur Braun ilə birlikdə həyata keçirmişdir.

## Həyatı

Alkok 17 yaşında təyyarəçiliklə maraqlanmağa başladı və 1912-ci ildə pilotluq sertifikatını aldı. Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində pedaqoq olaraq Kral Donanması Hava Qüvvələrinə qatıldı; İstanbulun bombalanmasında (mart 1917) və başqa bir çox hərəkatda iştirak etdi. 1917-ci ilin sentyabrında Türk zenit atəşiylə Suvla Tünd yaxınlığında (Çanaqqala) dənizə məcburi eniş etdi. Yoldaşlarıyla birlikdə döyüşün sonuna qədər məhbus qaldı. 1919-cu ilin martında donanmadakı vəzifəsindən ayrıldı. Vickers Təyyarə Şirkətində sınaq pilotçu oldu. Bu şirkət Londonda nümayiş olunan Daily Mail qəzetinin Atlantik okeanı üzərində heç dayanmadan ediləcək uçuş üçün 10 min sterlinq qoyduğu yarışmağa bir təyyarə hazırladı. Alkok və Braun 14 iyun 1919-cu ildə, Qrinviç saatıyla 16:13-də Nyufaundlend (Kanada) Sent Cons Aerodromda qalxaraq 16 saat 12 dəqiqə davam edən 3,186&nbsp;km-lik uçuşun sonunda İrlandiyanın Qoluey bölgəsində, Clifden yaxınlığındakı bataqlığa endilər. Bir neçə ay sonra amfibik bir təyyarəni Parisə apararkən pis hava şərtləri üzündən təyyarə yerə çırpıldı. Aldığı xəsarətdən bir müddət sonra öldü.
## İstinadlar
Salamin döyüşü

**Salamin dəniz döyüşü** e.ə 500–449-cu illər Yunan-İran müharibəsi əsnasında, e.ə 27 sentyabr 480-ci ildə Eqey dənizindəki Salamin adası yaxınlığında yunan(350–380 gəmi, komandan Evribid) və pers(1000 yaxın gəmi, komandan Kserks) donanmaları arasında baş verib. Afinalı strateq Femistoklun fəndinə görə yunan donanması iki cərgəyə düzüldü. Kserks gəmiləri 3 cərgəyə düzdü, bu isə onların manevr imkanını dar sahədə xeyli məhdudlaşdırdı. Döyüş əməliyatını yunanlar başladı. Onların gəmiləri daha çevik və yüngül idi. Qəti hucuma dözməyən perslər geri çəkilməyə başladı; sıralarının sıxlığına görə hərəkət azadlığından məhrum oldular və yunanların gəmilərinin qoçlarının zərbələrindən və bir biriləri ilə toğğuşmaları səbəbindən xeyli itki verdilər. Nəticədə perslər məğlub oldular. Onlar 200 gəmi itirdilər, yunanlar −40. Salamin döyüşündəki qələbə Yunan-İran müharibəsinin gedişini yunanların xeyrinə dəyişdi.

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 8 səh. 216
Buklet

**Buklet** (fransızca-bouclette-üzük) — qrafik dizaynda istifadə olunan materialdır. Məqsədi müştərinin məhsulu, şirkəti tanıması və lazım olduqda əlaqə saxlamasını təmin etməkdir.

Buklet hər hansı üsulla iki və ya daha çox sayda qatlanmış bir vərəqlik çap materialı şəklində olur. 
Əsasən sərgi və yarmarkalar da paylanılır. Bukletdə uzun və mürəkkəb mətnlərdənsə şəkillərə daha çox yer verilir. Stadart ölçüsü A4 100x210 mm olur.

## Ədəbiyyat
*Kitabxana – informasiya terminlərinin qısa lüğəti. Bakı, «NURLAR» Nəşriyyat-Poliqrafiya Мərkəzi, 2010. 144 s.
Corc Gerşvin

**Corc Gerşvin** (, əsl adı **Yakov** (və ya **Ceykob**) **Gerşvin**, ; 26 sentyabr 1898 — 11 iyul 1937) — amerikalı bəstəkar və pianoçu.

## Həyatı
Gerşvin ABŞ-yə Rusiyadan köçmüş yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun babası Yakov Gerşovits 25 il rus ordusunda mexanik vəzifəsində xidmət etmiş və yəhudi olaraq sərbəst dolaşmaq, ev sahibi olmaq hüququ əldə etmişdi. O, təqaüdə çıxmış və Sankt-Peterburq yaxınlığında məskunlaşmışdı. Onun oğlu Moyşe Gerşovits qadın ayaqqabı sexində dərikəsən işləyirdi. Burada o, dəri ustasının qızı Roza Bruskinaya aşiq olur. Lakin tezliklə Bruskinanın ailəsi Rusiyada yəhudilərə qarşı olan mənfi münasibətin nəticəsi olaraq Nyu-Yorka köçür. Rus ordusunda xidmət etmək istəməyən Moyşe də əlinə imkan düşən kimi ABŞ-yə gəlir və burada dərzi işləyən dayısının yanında məskunlaşır. Qadın ayaqqabı sexində usta kimi işə düzəlir və özünü təmin edə bilir. ABŞ-yə gələn kimi o, adını Morris olaraq dəyişir və 21 iyul 1895-ci ildə Nyu-Yorkda Roza Bruskina ilə ailə qurur. Təxminən 1893–1898-ci illər aralığında, ola bilsin ki, evlənərkən, o soyadını dəyişərək Gerşvin soyadını götürür.

Ailənin ilk uşağı 6 dekabr 1896-cı ildə dünyaya gələn və əvvəlcə İsrail adı verilən Ayra Gerşvin olur. 26 sentyabr 1898-ci ildə isə Corc Gerşvin anadan olur. Doğum haqqında şəhadətnaməsində onun adı Ceykob Gerşvayn  şəklində yazılmışdı. O rus ordusunda xidmət edən babasının şərəfinə belə adlandırılmışdı.

Ayra və Corcdan sonra ailədə daha iki uşaq dünyaya gəldi: Artur (1900–1981) və Frensis (1906–1999).

## Musiqi üslubu və təsiri
O, daha çox piano ifa edirdi. Caz musiqisi, Avropa musiqisi onun peşəkar olduğu sahələr idi.

## Əsərləri
Ən məşhur əsəri "Blyuz tonlarında rapsodiya" olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Free scores  at the Mutopia Project
* MusicalTalk Podcast on George Gershwin (part one of two)
* MusicalTalk Podcast on George Gershwin (part two of two)
* 
* Classical.net Gershwin page
* George Gershwin at the Internet Broadway Database
* 
* George Gershwin Bio at Jewish-American Hall of Fame
* George Gershwin Collection at the Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin
* George Gershwin WWI draft card at National Archives
* 1922 passport photo, George Gershwin (flickr.com)
Ərbəin

**Ərbəin günü** *( *'qırx*'ıncı gün)* şiəlikdə, hicri təqvimilə Aşura günündən 40 gün sonra, yəni Səfər ayının iyirminci günü. Bu gündə, Məhərrəm ayının onuncu günündə, Kərbəlada şəhid olan İmam Hüseyn və 72 tərəfdarı yad edilir, xüsusi mərasimlər keçirilir. İmam Hüseynin müqəddəs məzarı ilk dəfə Ərbəin günündə ziyarət edilmişdir. Ərbəin günündə dünyada ən böyük anma mərasimləri keçirilir. Məhz 2010-cu ildə Ərbəin günü münasibətilə 15 milyon insan  Kərbəlaya gəlmişdir.
## [[Qriqori təqvimi]]ndə Ərbəin günü
Ərbəin günü Qəməri təqvimi ilə müəyyən olunduğu üçün Qriqori təqvimi ilə fərqlər mövcuddur və ildən ilə dəyişilir.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşü
## Mənbə
Po (çay)

**Po çayı** — İtaliyanın birinci, Avropanın da ən böyük çaylarından biridir. 652 km uzunluğundadır. Qolları ilə birlikdə 71,000 km²-lik bir hövzəyə malikdir. Ponun ən mühüm qolları Qərb Alplarında Mont Blanc və Monviso Dağları ətəklərindən gələn çaylardır. Çay Po düzənliyində şimaldan gələn Casale, Ticino, Mincio, Adda, Oglio; cənubdan gələn Tonaro, Trebbia, Secchina, Panaro kimi çaylarla birləşərək Venedikin 60 km qədər cənubundakı Mesolada Adriatik dənizinə tökülür. Çayın mənsəbindən Piacenza və Cremona şəhərlərinə qədər olan 260 km-lik məsafə nəqliyyata əlverişlidir.

Çayın qolları ilə birlikdə suladığı Po Düzənliyi, İtaliya iqtisadiyyatına mühüm mühüm kömək edir. Lombardiya, Emilia- Romagna, Piemonte, Veneto əyalətlərinin sərhədləri daxilində 46.000 km² lik bir sahəni örtən düzənlikdə heyvandarlıq, taxıl, yem, sənaye bitkiləri, meyvə, tərəvəz yetişdirilməsi çox inkişaf etmişdir.

## İstinadlar
Censen Ekls

**Censen Ross Ekls** (; ) — ABŞ aktyoru, model.

## Həyatı
Censen əvvəlcə modelliklə məşğul olub. 1997-ci ildə Berkener High School-da məzun olduqdan sonra ilk rolunu "Days of Our Lives" serialında oynadı. Bu serialdan sonra Ceyms Kemeronun "Qaranlıq mələyi" serialında oynamaq üçün Vankuverə getdi.2003-də  "Dawson's Creek" adlı serialında CJ rolunu canlandırdı. 2004-cü ildə Smallville serialına çəkilmək üçün yenidən Vankuverə getdi və burada Ceyson Tigi rolunu oynadı.

2005-ci ildə CW kanalında yayımlanmağa başlayan Fövqəltəbii serialı ilə yanidən ekranlara qayıtdı. O bu serialda Din Vinçester rolunu oynadı. Axırıncı dəfə isə 2009-cu ildə Qanlı Valentin filminə çəkilib.

Fövqəltəbii serialında həmkarları Cared Padaleki və Mişa Kollins ilə yaxın dostdur. Ceyson Manns ilə də yaxın dost olan Censen onunla və Stiv Karos ilə birgə mahnı da oxuyub.
Fövqəltəbii serialındakı Din Vinçester rolu ona böyük uğur gətirib. Eyni vaxtda başqa filmlərədə çəkilmiş bununla da özünü peşəkar aktyor kimi təsdiq etmişdir. 15 may 2010-cu ildə Ten Inch Hero filminə çəkildi və bu filmdə həmkarı Dennil Harris ilə ailə həyatı qurdu. Castis Cey "Cey Cey" Ekls adında qızı 2013-cü ildə dünyaya gəldi.

## Filmoqrafiyası
### Film

### Televiziya
## Serial

### Videooyun

## İstinadlar
Kamal Axundov

**Kamal Axundov** (tam adı: *Axundov Kamal (Hüseyn) Yusif oğlu*; 1924 - 1986) — görkəmli azərbaycanlı dövlət xadimi.

Azərbaycanın Sumqayıt şəhərinin icra katibi vəzifəsində çalışmışdır. Saray qəsəbəsində anadan olmuşdur. Babası Fətullah əslən İranın Xoy şəhərindəndir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı 18 yaşı tamam olmadığından mərhum qardaşı Hüseynin sənədləri ilə 18 yaşı olduğunu iddia edərək cəbhəyə yollanır. Berlinə qədər getmişdir. 
Dneprin forslanması əməliyyatı zamanı faşist təyyarəsini yerdən pulemotla güllələyib iki güllə yarası almışdır. Buna görə fərqlənmə və təşəkkür almışdır.

Kamal Axundovun Sumqayıt şəhərinin salınmasında müstəsna xidmətləri var. Böyük qardaşı Vəli Axundov Sovet Azərbaycanının rəhbəri olmuşdur. Balaca qardaşı Nazim Axundov tanınmış həkim idi.

## İstinadlar
Dinamo Stavropol FK

**Dinamo Stavropol FK** — Rusiyanın Stavropol şəhərini təmsil edən futbol klubu.

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Fakel Voronej FK

**Fakel Voronej FK** — Rusiyanın Voronej şəhərini təmsil edən futbol klubu.

Qurban Qurbanov 1999-cu ildə bu klubda 12 oyun keçirərək 8 qol vurmuşdu

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Kəllə vurma (heykəl)

**Kəllə vurma** () — əlcəzairli heykəltaraş Adel Abdessəməd tərəfindən hazırlanmış heykəl. Heykəldə Zidan və Materazzi arasında FİFA Dünya Kuboku 2006-nın finalında baş vermiş münaqişə öz əksini tapıb. Heykəl bürüncdən hazırlanıb və hündürlüyü 5 metrdir.

## Yaranma səbəbi

Əlcəzairli heykəltaraş Adel Abdessəməd futbol tarixində son onilliyin ən dramatik anlarından birini əbədiləşdirməyi qərara alıb. Bu, fransalı sabiq futbolçu Zinəddin Zidanın 2006-cı il dünya çempionatının finalında italiyalı müdafiəçi Marko Materatsiyə kəllə atdığı epizoddur. Oyunun 110-cu dəqiqəsində vurduğu kəllədən sonra qırmızı kart alaraq meydandan qovulan futbolçu komandasını 10 nəfərlə azlıqda qoymuşdu.

## Nümayişi
Bu heykəl Parisdə Pampidou Sənət Mərkəzinin önündə nümayiş etdirilib. Daha sonra heykəl Qətərə gətirilib. Heykəl yerləşdiriləndən cəmi bir neçə həftə sonra yığışdırılıb. Dini mühafizəkarlar heykəlin bütpərəstliyi təşviq etdiyini deyir, digərləri isə onun zorakılıq oyatdığını düşünür. Bəziləri heykəli sadəcə zövqsüz adlandırıb.

## Həmçinin bax

* Zinəddin Zidan
* Marko Materatsi

## İstinadlar
OBON

**OBON (Orta Asiya)** (**Əlahiddə Təyinatlı Qadınlar Dəstəsi/Отряд Баб Особого Назначения**) — Orta Asiyada kütləvi informasiya vasitələri ilə işıqlandırılan mitinqlərdə və digər açıq və qapalı məkanlarda keçirilən kütləvi tədbirlərdə qalmaqal, qarışıqlıq, təxribat (provokasiya) və bu kimi digər pozucu hərəkətlər törətmək üçün öz xidmətlərini təklif edən/satan qadınları ifadə etmək üçün istifadə olunan termin.

Əsasən onların xidmətləri hədəfə alınmış tədbir təşkilatçılarının oponentləri (rəqibləri) olan sifarişçi tərəfindən ödənilir. Obonun fəaliyyətinə mitinqlər (kontr-mitinqlər, kvazi-mitinqlər) təşkil etmək və hədəf mitinqləri dağıtmaq, hədəf mitinqlərin gedişatını pozmaq, toplantı iştirakçılarına, mitinqi keçirən şəxs(lər)ə və təşkialat(lar)a təzyiqlər göstərmək, onları başqa insanların gözü qarşısında alçaltmaq, təhqir etmək və döymək, inzibati və digər binaları, toplantı məkanlarını tutmaq, yolları kəsmək, siyasətçiləri tutduğu mövqedən məhrum etmək və sair bu kimi xuliqanlıq hərəkətləri aid edilir. Obonun fəaliyyətinə hədəfə alınanların özlərinə və yaxınlarına zor tətbiq etmə və onları oğurlama, onların əmlakını məhv etmə və sair bu kimi digər fiziki və psixoloji zor tətbiq etmə və belə zor tətbiq etmə hədəsi ilə müşayiət oluna bilir..

XXI əsrdə daha çox Özbəkistan hakimiyyət tərəfindən müxaliflərinə qarşı və Qırğızıstanda Aksıy hadisələri zamanı istifadə olunub. Tətbiqinin yaradıcısı kimi Usen Sıdıkov hesab olunur. O parlament seçkilərində Əsgər Akayev tərəfindən seçkilərdən uzaqlaşdırılanda . obon(çu)ların xidmətindən istifadə edib. Digər postsovet ölkələrində də oxşar təyinatlı insanlardan istifadə olunub.

## Tarix
Yaranma mənşəyi cibgirlərin məşhur praktikasına gedib çıxır. Söhbət cibgirlərin öz oğurluq əməlləri uğursuz alınanda aradan çıxıb cəzasız qalmaları üçün aranı qarışdırmaqdan ötrü onlara lazım olan, onların qaçmalarına şərait yaradacaq lazımi səs-küyü, qarışıqlığı, salacaq şəxsləri (muzdla və ya hər hansı nemət və s. müqabilində) satın almaları praktikasından gedir. Quruluşca Qırğızıstan parlamenti deputatının onları OMON-çulara bənzətməsindən yaranıb. Qırğızca obon - hava (nəğmə) mənası verən sözlə də əlaqələndirilir. O baxımdan ki, onlar başqasının çaldığı havaya oynayırlar.

Nisbi sakit və şiddətli növlərə bölünür:

Şiddətliləri adətən qəfil peyda olur, yumurta, pomidorlar atır, bərkən qışqırır, əlbəyaxa olur, üz-gözlərini cırmaqlayır, əyin-başlarını yırtır, mümkün olduqca böyük səs-küy salmaqla məşğul olurlar. Yerli polisin adətidir ki, onlara qarşı tolere (dözümlü) yanaşır, heç bir həbs etmir, tədbir görmürlər.

Nisbi sakitləri adətən plakat daşıyır, bir növ "massovka" rolu oynayır.

Məzənnə Qırğızıstanda, məsələn, 5-100 dolar arası xidmətdən asılı olaraq dəyişir: cırmaqlamaq, əlbəyaxa olmaq daha bahalıdır.

Bəziləri Qırğzızstanda  xüsusən də 2010 Oş hadisələrindən sonra QHT-ə çevrilə bilib. Prezident Atambaev onlardan birinin rəhbəri Turqunay Aytiyeva ilə bağlı qapılar arxasında görüşmüşdü.

## İstinadlar
2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

**2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi** — 12-ci ənənəvi Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. Müsabiqə 15 noyabr 2014-cü il tarixində Maltada Malta Gəmiqurucuculuğu Sarayında "#together" devizi altında keçirilmişdir. Malta müsabiqəyə ilk dəfə ev sahibliyi etmişdir. Həm də bu il üçüncü il olmuşdur ki, müsabiqəyə ev sahibliyini son dəfə müsabiqədə qalib olan ölkə etmişdir. 2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində 16 ölkə iştirak etmişdir. Bu ölkələrdən İtaliya, Monteneqro və Sloveniya ilk dəfə olaraq müsabiqədə iştirak etmişdir. Eyni zamanda Xorvatiya 7 illik, Kipr 4 illik, Serbiya 3 illik və Bolqarıstan isə 2 illik fasilədən sonra müsabiqəyə qayıdıb. 2013-cü ildə müsabiqədə iştirak etmiş Azərbaycan, Makedoniya və Moldova isə 2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir.

Maltada keçirilən 2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Tu primo grande amore" mahnısı ilə İtaliya təmsilçisi Vinçentso Kantyello qalib gəlib. Müsabiqədə ilk dəfə iştirak edən İtaliyanın bu müsabiqədəki ilk qalibiyyəti oldu.

## İştirakçılar

Səslər açıqlandıqdan sonra ilk üçlüyü qazanan ölkələr mükafatlandırılıb.

## Qiymətləndirilməsi

## 12 xallar

## Həmçinin bax

* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər

* JuniorEurovision.tv
War Thunder

**War Thunder** — İkinci dünya müharibəsindən ilhamlanaraq istehsal olunmuş onlayn oyun.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* All Correct Games in rəsmi saytı
Bənəniyar su anbarı

**Bənəniyar su anbarı** — Naxçıvan MR-in Culfa rayonu ərazisində Bənəniyar kəndinin qərbində yerləşir. Su anbarı kənd təsərrüfatı torpaqlarının su ilə təmin etmək məqsədilə 1989-cu ildə istismara verilmişdir.

## Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 36.5m, bəndin uzunluğu 960m və su anbarının ümumi həcmi 17.4mln.m³-dur. Suvarma  sahəsi 3400ha-dır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Axıncaçay su anbarı

**Axıncaçay su anbarı** — Azərbaycan və Ermənistan sərhəddində, Tovuz rayonu ərazisinin cənub-qərbində Axıncaçayın üzərində yerləşir. Su anbarı kənd təsərrüfatı torpaqlarının su ilə təmin etmək məqsədilə 1965-cu ildə istismara verilmişdir.

## Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 42.5 m, bəndin uzunluğu 690 m və su anbarının ümumi həcmi 14 mln.m³-dur. Suvarma sahəsi 7400 ha-dır.   

## İstinadlar
Doctor Who Magazine

***''Doctor Who Magazine**** ([[Abbreviatura|abbr.]] *DWM'') — «Doktor Kim» Britaniya elmi fantastik serialı haqqında jurnal. 2010-cu ilin aprelində televiziya serialı haqqında ən uzunömürlü jurnal kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb.

## İstinadlar
OpenSUSE

**openSuse** – əvvəllər "SUSE Linux" və "SuSE Linux Professiona" adı ilə çıxan və Almaniyada istehsal olunan indi isə Novell şirkətinə məxsus olan Linux əməliyyat sistemlərindən biridir. Yaradılan vaxtlar Slackware əməliyyat sisteminin əsasında qurulub, sonralar isə tam dəyişilmiş və özünə məxsus olan YAST paket meneceri yaradılmışdır.

## Tarix
1992-ci ildə Patrik Makdonald Linux-un ən birinci əməliyyat sistemlərindən birini - Linux SLS-i qurdu. Bu əməliyyat sistemi istifadəçilərə ancaq nüvə və bəzi əsas programları yox, hətta XFree86 və TCP/IP ilə işləyən digər çoxlu proqramm paketləri yaradır. Bununla həvəsə düşən Patrik Folkerdiq həmin distributivin üzərində Slackware Linux əməliyyat sistemini yaradır. Həmin vaxt Almaniyada «Gesellschaft für Software- und System-Entwicklung» - "Sistem və Programm yaradılma Cəmmiyəti" kompaniyası yaradılır. Bu "SuSE" adlı şirkət həmin vaxtlar Unix istifadəçilərin konsaltinqi ilə məşğul olurmuş. Həmin şirkət 1994-cü ildə Suse Linux-un birinci versiyani yaratdı - Suse Linux 1.0.

4 Noyabr 2003-cü ildə ABŞ-nin Novell şirkəti və onun bütün huqularını aldı. Sonra isə YAST2 versiyasını GNU GPL lisenziyası ilə çap etdi. openSUSE 13.1 versiyada isə YAST tamamilə Rubz dilinə köçürüldü.

Suse 10 Versiyasından sonra isə həmin proyekti açıq Linux cəmmiyyəti openSUSE adı ilə inkişaf etməyə başladı. openSUSE-un əsasında  Suse Linux Enterprise Desktop (SLED) və Suse Linux Enterprise Server (SLES) yığılır.

## Versiyaların buraxılış vaxtları
Hər versiyanın dəstəklənmə müddəti 2 ildir.

## Müsbət cəhətləri
* Asan sistem quraşdırma proqrami YaST və paket idarə etmə sistemi Zypper.
* Çoxlu hazır drayverlər.
* Çoxlu proqram və ılavə olunan repozitoriyalar.
* OBS paket yığma sistemi.

## Xarici keçidlər
* official Novell şirktin saytı
* distrowatch.com da səifə
* OpenSuse12.3 də simsiz və simli internet 
* Open Build Service nədir?
Gaia

**Gaia** — astrometriya üçün işləyib hazırlanan Avropa Kosmik Tədqiqatlar İdarəsinin (ESA) insansız kosmik rəsədxanası. "Gaia" Süd yolu qalaktikası boyu ulduzların dəqiq üçölçülü xəritəsini yaradacaq. "Gaia" 19 dekabr 2013-cü ildə buraxılıb. O, beş il müddətində fəaliyyət göstərəcək.

## İstinadlar
Altsek xan

**Altsek xan** — Bulqar şahzadəsi, Kubrat xanın ən kiçik oğlu. 631-ci ildə qardaşı Batbayan xandan ayrılaraq Avar xaqanlığına sığınmışdı. Lakin burada çox qala bilməyərək üsyan etmiş və xaqanın qəzəbinə uğramışdır. Bundan sonra Bavariyaya gedən və I Daqobertdən sığınacaq tələb edən şahzadə xəyanətə uğradı və bu dəfə İtaliyaya köçməyə məcbur oldu. 9000 qəbilə üzvündən 800ü sağ qalmışdı. Lombard kralı I Qrimoald tərəfindən ona "qastald" titulu verilərək cənubi İtaliyadakı Sepino,Boyano,İserniya şəhərləri onun sərəncanıma verildi.

## Həmçinin bax
* İtaliya bulqarları
## İstinadlar
Covanni Bokkaçço

**Covanni Bokkaçço** (; ) — italiyalı yazıçı və şair. İntibah humanizmi üçün olduqca əhəmiyyətli olan əsərləri arasında Dekameron daha məşhurdur.

## Həyatı
Onun doğumu haqqında məlumatlar şübhəlidir. O, Florensiyada və ya Sertaldo yaxınlığında bir kənddə anadan olub. O, Florensiya taciri Bokkaçço de Çellinonun oğlu idi. Bokkaçço Florensiyada böyüyüb boya-başa çatmışdır. 1326-cı ildə atası bank müdiri təyin olunanda Bokkaçço ailəsi ilə birlikdə Neapola köçür və yaradıcılığa da Neapolda başlayıb. Neapol Universitetində hüquq təhsili alıb

## Əsərləri
Seçilmiş əsərləri:

# Rime (1914, Böyük həyatı boyunca yazdığı şeirlərin sadələşdirilmiş və şərhli çapı) Filocolo (Nəsr)
# Filostrato (Şeir)
# Elegia de Madonna Fiammetta (Roman)
# Dekameron (Əhvalatlar)
# Commento alla Commedia (Dantenin İlahi Komediyasının şərhi)

## Filmoqrafiya
# Dekameron (film, 1971) / 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şimali Makedoniya bulqarları

**Şimali Makedoniya bulqarları** — Kubrat xanın oğlu Kuber xanın başçılığı ilə Şimali Makedoniyaya köçmüş xalq. 
## Tarixi
680-ci ildə 70.000 nəfərdən ibarət olan ordası ilə hazırkı Şimali Makedoniyaya torpaqlarında yerləşmişdir. Burda öz xanlığını quraraq Balkanlardakı ikinci Bulqar dövlətini quran Kuberin adı 680-ci illərdən sonra çəkilmir. Lakin Tervel xanın yürüşlərində "Makedoniyadakı əmiləri"ndən kömək aldığı məlumdur. 800-cü illərdə bulqarlar artıq yerli slavyan qəbiləsi olan Draqobitlər ilə qaynayıb-qarışmışdı. I Presian dövründə Şimali Makedoniya bulqarları yenidən digər bulqarlar ilə birləşdirilmişdi.
thumbnail|right|Şimali Makedoniya Bulqar xanı Mavrosun pulu
## Arxeolojik məlumat
Şimali Makedoniyalı arxeoloq İvan Mikulçikin başçılıq etdiyi qazıntılar nəticəsində Şimali Makedoniyada nəinki bulqar izləri, hətta tam geniş arxeoloji mədəniyyəti kəşf edilmişdir. Bu mədəniyyət Şimali Makedoniyadan şərqi Albaniyayacan uzanırdı. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində bulqarlara aid qalalar, qəbirlər, metallurgiya nümunələri, saxsı qablar, pul xəzinələri, totemlər tapılmışdır.

## İstinadlar
Ermənistan bulqarları

**Ermənistan bulqarları** — Kubrat xanın ölümündən sonra Ermənistana köçən xalq.

## Ümumi məlumat
Onların adına ilk dəfə Moisey Xorenlidə rast gəlinir. Ermənilər onları xanlarının adı ilə **Vənəndlilər** olaraq tanıyırdılar. Ermənistan Sasanilər və Roma imperiyası tərəfindən bölünəndən sonra bulqarlar heç bir bölgüyə qoşulmamış, Kür çayı vadisində öz qalalarında möhkəmlənmişdilər. IV Xosrov tərəfindən təqib olunan bulqarlar Suriya sərhəddinəcən enmişdilər. Xorenatsi bulqarların qeyri-adi cəsarətli bir xalq olduğunu qeyd edir.

Vənəndlilər Ermənistan əsilzadə ailələri siyahısı olan "Qaxnamə"də 17-ci sırada qeyd olunmuşdur. Erməni tarixçi Yegişenin verdiyi məlumata görə Sasanilərin xristianlığı qadağan etməsinə etiraz edənlər arasında Vanandın bulqar yepiskopu Qad da olmuşdur. Avarayr döyüşündə birləşmiş xristian ordularının 3-cü hissəsinə bulqar sərkərdə Tatul başçılıq edirdi. Sasanilərin həbs etdiyi əsilzadələr arasında Tatulun ailəsindən olan 3 bulqar da var idi. Edam olunan 6 din adamından biri də bulqar rahib Levond idi. Tarixçi Yegişe Vartan Mamikonyanın əsgərlərindən biri olmuşdur və döyüşün şahididir. Bolqar tarixçi Atanas Stomatova görə **Tatul** bir erməni adı deyil və onun Vənənddən olması bulqar olmasının isbatıdır.

Vənənd hazırda Naxçıvan Muxtar Respublikasında Ordubad rayonunda yerləşir.

## Tarixi Ermənistan bulqarları
* **Eran xan** - Balasakan hakimi ilə birlikdə Qafqaz Albaniyası mərzbanının ordularını məğlub etmiş və Bizans torpaqlarına basqınlar etmişdi. 
* **Bel xan** - Kuşanlara hücum planlayan Sasani şahı Yezdəgirdə qarşı hərəkət edərək onları müharibə haqda öncədən məlumatlandırmışdı.
* **Zorqua** - Vənənd yepiskopu (387)
* **Vartan** - Katolikos.
* **Yusik** - Katolikos Vartanın oğlu. Bizansa səfir olaraq getmişdi.
* **Pap və Atanagin** - katolikos Yusikin oğulları.
* **Orot** - Yusik ilə səfirliyə getmiş bulqar əsilzadəsi.
* **Artavna** - Yusikin ölümündən sonra yepiskop Daniili onun yerinə keçməsi üçün çağırmaqla vəzifələndirilmiş bulqar əsilzadəsi.

## Sonralar
Erməni tarixçi Moisey Xorenlinin verdiyi məlumata görə bulqarların bir qismi sonradan erməniləşdi və bir hissəsi də "Bulqar ölkəsinə" geri qayıtdı. 
## İstinadlar
Baqan

**Paqan** müasir Myanmanın ərazisində yerləşən qədim paytaxt şəhər. Şəhər İrivadi çayının qərb sahili boyunca 145&nbsp;km cənubi-qərbdə Mandalaya, Maquey dairəsində Çauk şəhəri yaxınlığında yerləşir. Hazırda qədim şəhərin yerində arxeoloji zona məbədlər, monastırlar yerləşir. Aşkar mədəni və tarixi əhəmiyyətinə baxmayaraq, siyasi səbəblərdən YUNESKO-nun Dünya İrsi siyahısına salınmadı.

## Tarixi
Paqan xarabalıqları  40 км² sahəni əhatə edir. Məbədlərin əksəriyyətinin  XI-XIII əsrlərdə tikildiyi Paqan şəhəri Krallığın paytaxtı idi. Krallığın paytaxtını kral Pinbya 874-cü ildə Paqana köçürüb. 1287-ci ildə bu səltənət Monqollar tərəfindən işğal edilmişdir. Bu şəhər monqollar tərəfindən talan olunaraq çoxlu dini əşyalar oğurlandı.

## İstinadlar
Nu, poqodi!

**Nu, poqodi!** () və ya **Düşərsən, əlimə** — Sovet və Rusiya cizgi serialı. Cizgi serialının pilot bölümü 1969-cu ildə rejissor Gennadi Sokolski tərəfindən çəkildi, elə həmin ildə əsas cizgi serialının ilk nəşri işıq üzünü gördü. Süjetin əsasını Canavarın Dovşanı yemək ümidi ilə etdiyi davamlı uğursuz axtarışı təşkil edir. Sonda dovşan istənilən vəziyyətdən salamat çıxır, Canavar isə "Düşərsən, əlimə!" deyir və ya qışqırır.

Səsi və görünüşünə görə bəzi insanlar Dovşanı dişi hesab edir. Amma əslində o erkəkdir.

Canavar həmişə siqaret çəkən, zəifləri incidən, qanunlara biganə olaraq təsvir olunur. Canavarın böyük cüssəsi ilə balaca dovşanın öhdəsindən gələ bilməməsi gülüş yaradır.

## Cizgi filminə əsaslanan oyunlar
* 1984-cü ildə serialın personajları "Düşərsən, əlimə!" elektron cib oyununa yerləşdirildi.
* 2002-ci ildən 2010-cu ilədək "1C-SoftKlab" şirkəti "Düşərsən, əlimə!" adlı bir sıra kompüter oyunlarını buraxdı:
*# Düşərsən, əlimə! Buraxılış 1 — Təqib (2002)
*# Düşərsən, əlimə! Buraxılış 2 — Çoxlu məbləğ (2002)
*# Düşərsən, əlimə! Buraxılış 3 — Dovşan üçün mahnı (2003)
*# Düşərsən, əlimə! Buraxılış 4 — Qaçdı-tutdu (2005)
*# Düşərsən, əlimə! Buraxılış 5 — Dovşanın izləri ilə (2010)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Vilyam Hartnell

**Vilyam Henry Hartnell** (; ) — İngilis aktyor. Ən çox 1963 və 1966 arasında "Doktor Kim" serialında Doktor rolunda birinci oynayan aktyor kimi tanınır.

## Həyatı
8 yanvar 1908-ci ildə Londonda anadan olub.

## Xarici keçidlər
*
Atlas dağları

**Cart Dagları** — Afrika qitəsinin Şimal qərbində yerləşir. Atlas dağları Mərakeş, Əlcəzair, Tunis ərazilərindən keçən Böyük dağ sırasıdır. Atlas dağları Afrika materikində yerləşir. Bu dağların ən hündür zirvəsi Tubkal zirvəsidir, hansı ki hündürlüyü 4165 metrdir. Atlas Dağları, Afrika kıtasının kuzeybatısında, Fas, Cəzairr ve Tunis ölkələrindən keçən böyük bir dağ sırasıdır.'Dağ' terminləri bəzi bərbər dillərində Adrar və adrasdır və bu terminlərin Atlas toponiminin qohumları olduğuna inanılır. Dağlar əsasən Afrikada rast gəlinən, lakin bəziləri Avropada tapıla bilən bir sıra heyvan və bitkilərə ev sahibliyi edir. Bu növlərin bir çoxunun nəsli kəsilməkdə, bəzilərinin isə artıq nəsli kəsilməkdədir. Hava ümumiyyətlə sərindir, lakin yayı günəşli olur və orada orta temperatur 25°C-dir

## Uzunluğu
Uzunluğu 2400 kilometr olan Atlas dağlarının ən yüksək nöqtəsi Mərakeş dövlətinin cənub qərbində 4167 metr yüksəkliyindəki Toubkal zirvəsidir. Atlas dağları, Şimal-Qərbi Afrikanın Ağdəniz yaxınlıqları ilə Səhra Çölünü ayıran bir divar kimidir.

## Yaşayan xalqlar
Keçdiyi yerlərdə ərəblər və bərbər millətləri yaşayırlar.

## Yaranması haqqında
Atlas dağlarının yaradılmasının milyonlarla il əvvəl öncəsində Afrika və Amerika qitələrinin ayrılmadan öncə birləşmədən qaynaqlandığı, Şimali Amerikanın Appalaç dağlarının da eyni geometrik hərəkətin nəticəsi olaraq yarandığı təxmin edilməkdədir.

## Həmçinin bax
* Aidi

## İstinadlar
Ponti Pilat

**Ponti Pilat** () — Yəhudi əyalətinin V prefekti, Suvarilər rəisi. İosiv Flaviy və Taçit onu prokurator adlandırsalar da 1961 ci ildə aşkar edilmiş, Pilatın yaşıdı olan Kesari yazısında göstərilir ki, 6-41 ci illərdə o, prefekt vəzifəsini daşımışdır.

Əhdi-Cədidə görə sinedrionun (dini şuranın) başçısı Kaiafanın təkidinə baxmayaraq, Ponti Pilat məhkəmədə İsaya ölüm hökmü verməkdən üç dəfə çəkinmişdir.

Pilatın həyat yoldaşı Klavdiya Prokula İsanın yuxusunda ona əzab verdiyini söyləyərək onu öldürməməyi ərindən israrla xahiş edir.Buna görə də bəzi xristian təriqətlərində onun adı - Klavdiya Prokula əziz tutulur. 

***“Onlar bağırırdılar: Onu çarmıxa! Çarmıxa! O, üçüncü dəfə onlara dedi: O nə bəd iş görmüşdür? mən Onu öldürmək üçün heç bir səbəb görmürəm ki, Onu cəzalandırım, buraxacağam. Lakin onlar gurultu ilə bağırırdılar ki, o, çarmıxa çəkilsin; və rahibin çığırtıları da onlara qatışmışdır. Və Pilat onların təkidi ilə qatili zindandan buraxmağı, İsanı isə onların ixtiyarına verməyi qərara alır”.***
. 

Lukanın İncilinin rəvayətinə görə, Pilat bu zaman onun töküləcək qanda günahı olmadığına işarə olaraq, qədim yəhudi ənənəsinə uyğun şəkildə "xalq qarşısında su götürüb əllərini yuyur" (***“əllərimi yuyuram”*** ()) kəlməsi buradan əmələ gəlmişdir).

Ponti Pilat xristianlıq simvolu kimi İsa, Məryəmdən sonra xatırlanan üç addan biridir. 

Məhz Ponti Pilat adına istinad olunaraq İsa tarixdə bir faktiki şəxs kimi təsdiqlənmişdir.

S TIBERIÉUM
…*PON*]TIUS PILATUS
..*PRAEF*]ECTUS IUDA[*EA*]E
..́.
]]
Pilatın sonrakı həyatı haqqına çoxlu ziddiyyətli məlumatlar mövcuddur. IV əsrdə yaşamış Yevseviyə görə o, Qaliyaya Vyennə göndərilmiş, orada da özünə qəsd edərək ölmüşdür. Digər apokrif yazıda göstərilir ki, onun cəsədi Tiber çayına atılmış, lakin bu hal çay sularında coşqunluq yaratdığından cəsəd çıxarılaraq Vyennə aparılaraq Rona çayı sularında batırılmış, hadisə təzədən təkrarlandığından cəsəd çıxardılaraq Alp göllərinin birində batırılmışdır. Digər bir məlumata əsasən o, Neron tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Vyenndəki piramidal sütunlu ippadrom, uzun müddət "Pilatın məzarı" kimi tanınmışdır.
Patrik Troton

**Patrik Corc Troton** (; 25 mart 1920, Mill Hill — 28 mart 1987, Kolumbas) — İngilis aktyor. Ən çox 1966 və 1969-cu illər arasında «Doktor Kim» serialında ikinci Doktorun rolunda oynayan aktyor kimi tanınır.
Cavadxan (Gəncə)

**Cavadxan** — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 dekabr 2011-ci il tarixli, 270-IVQ saylı Qərarı ilə Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun Cavadxan yaşayış məntəqəsinə qəsəbə statusu verilmiş, Cavadxan qəsəbəsi mərkəz olmaqla Cavadxan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bazel III

**Bazel III** — bankların fəaliyyəti ilə bağlı yeni standartlardır, onlar 2008-ci il maliyyə böhranından sonra Bank nəzarəti üzrə Bazel komitəsi tərəfindən tərtib olunub. "Bazel-3″-ün əsas hədəfi böhran ərzində üzə çıxmış problemləri həll etməkdir. İlk növbədə bu, bankların fəaliyyətinin nəticələrinə görə səhmdarların daşıdığı məsuliyyətin zəifliyidir, məhz bu böhran zamanı situasiyanın tənzimlənməsi üçün dövlətin müdaxiləsini zəruri etmişdir. Buna görə də kapital və bank ilə onun tədarükçüləri arasında qarşılıqlı münasibətlər anlayışı dəyişilir, ilk növbədə isə subordinasiya olunmuş kreditorlar. Kapitala daxil edilməsi üçün bankların belə öhdəlikləri özlərində bankın gərgin vəziyyətə düşdüyü təqdirdə silinmə və ya səhmlərə konvertasiya olunma haqda şərtləri əks etdirməlidir.

İkinci problem – bankların likvidliyinin qiymətləndirilməsinin, həmçinin bankların ani və uzunmüddətli likvidliyini təmin etməyin çətinliyidir. Bu problemin həlli üçün Bazel komitəsi tərəfindən qısamüddətli likvidlik və xalis stabil ehtiyatların yaradılmasına dair iki yeni normativ hazırlanır.

Üçüncü ağrılı nöqtə – bankların güclü şəkildə mürəkkəb maliyyə alətləri ilə bağlı əməliyyatlara cəlb olunmasıdır. Bununla bağlı risklərin minimallaşdırılması üçün leverecin tənzimlənməsi -kredit çiyinin mümkün həddinin birbaşa məhdudlaşdırılması tətbiq ediləcək, banklar cəlb edilmiş vəsaitləri müəyyən levereclə investisiya edirlər. Belə güman edilir ki, bütün bu innovasiyalar ilk növbədə ən azı "İlk iyirmilik" ölkələrində sınaqdan keçiriləcək ki, maliyyə stabilliyinə eyni bir yanaşma vasitəsilə banklar üçün rəqabət şərtlərində bərabərliyə riayət olunması zamanı həmin stabilliyi qorumaq mümkün olsun.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Bazel-3″ nədir?
Etibarnamə

**Etibarnamə** — bir şəxsin üçüncü şəxslər qarşısında digər şəxsə verdiyi vəkalət sənədi.

Etibarnamə istənilən müddətə verilə bilər. Əgər etibarnamə sənədində müddət göstərilməyibsə, onda etibarnamə, etibarnamənin təsdiq edildiyi vaxtdan etibarən 1 il müddətində yararlıdır. Təsdiq edilmə tarixi göstərilməyən etibarnamə əhəmiyyətsizdir. 

## İstinadlar
Lenin bayrağı

*Lenin bayrağı (qəzet, Vartaşen) — Sovet dövründə İndiki Oğuz rayonunda nəşr edilən qəzet. 1934-cü ildə "Vartaşen kolxozçusu" adı ilə nəşrə başlamışdı.
*Lenin bayrağı (qəzet, Nuxa) — 8.05.1962-ci il − 30.06.1965-ci il tarixləri arasında Nuxa (Şəki) şəhərində nəşr olunmuş qəzet.
K-19

**K-19** — keçmiş Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının Hərbi dəniz sualtı gəmisi olub,nüvə silahı ilə silahlanmışdır. 1958 də xizəyə qoyulub, 1959 da dənizə endirilmiş, 12 iyul 1960-cı ildə ilk dəfə donanma bayrağı çəkilmiş və bütün təslim edilmə testləri 12 noyabr 1960-cı il tarixində tamamlanmışdır. İnşaat və xidmət ömürü boyunca keçirdiyi çox saydakı qəzalar səbəbiylə, dənizçilər və zabitlər arasında rəsmi olmayan "Xirosima" ləqəbin ilə tanınmışdır.

## Xarakteristikası
Sinif və tipi: Hotel sinfi dənizaltı gəmi Kənar sahə: 4,095 ton Uzunluq: 114 m Şüa: 9.2 m Su çəkilişi: 7.1 m İtələmə gücü: 2 × 70 MW nüvə reaktor,2 xarici turbin, 2 şaxt, 39.200 shp (29 MW)
Sürət: 15 kn (28 km/s) su səthi, 26 kn (48 km/s) sualtı
Mənzil: 57,500 (26 kn (48 km/s))
Dayanıqlılıq: 60 gün(qida və fiziki sağlamlıq ilə məhdud)
Test dərinliyi:
250 m (test)
300 m (hazırlanan)
Adam tutumu: 125 zabit və dənizçi

## Qəza
4 iyul 1961 tarixində birinci kapitan Nikolay Vladimiroviç Zateyev (1957–1961)əmrindəki K-19, Cənubi Gronland yaxınlarında təlimlər edərkən reaktor soyutma sistemindəki əhəmiyyətli bir sızıntıdan ötəri, arxa tərəfdə olan reaktorda su təzyiqi sıfıra düşdü və soyutma nasosla vurarının iflasına səbəb oldu. Başqa bir qəzadan ötəri uzun mənzilli telsiz sistemi onsuz da dövrə xarici olduğundan Moskva ilə əlaqə qurulamadı. Reaktor istiliyi idarəsiz bir şəkildə 800 °C'yə (təxminən olaraq yanacaq çubuqlarının ərimə nöqtəsi) çatdı və zəncirləmə reaksiyalar SCRAM (təcili reaktor bağlama) mexanizmi üzərindən ilişən idarə çubuqlarına baxmayaraq davam etdi. Bağlama mexanizmi, soyutma sisteminə ehtiyac duyduğundan reaktor istiləşməyə davam etdi. Zateyev və başqa vəzifəlilərin daha əvvəlki tələblərinə baxmayaraq, hər hansı bir ehtiyat soyutma sistemi qoyulmamışdı. Bu qəza sonrası gəminin bir çox heyəti zərər görmüş bəziləri isə həyatın itirmişlər.

## Kapitan
* Nikolay Zateyev (1957–1961)
* V. A. Vaganov (1961–1965 sentyabr)
* E. Kovalev (sentyabr 1965–1967)
* Y. F. Beketov (1967–1969)
* V. M. Tyapkin (1969–1970)
* Y. S. Pivnev (26 oktyabr 1970 — sentyabr 1973)
* G. Nikitin (sentyabr 1973–1974)
* V. F. Musatov (3 iyun 1974–1977)
* N. Eliseev (1977 28 May — 1978 4 noyabr)
* V. A. Dmitrov (30 oktyabr 1978–1987)
* O. E. Adams (15 avqust, 1987–22 sentyabr 1997-ci il)
* A. A. Gorunov (24 fevral 1998–2001), ekipaj komandiri
* J. S. Panasiuc (2001–2003) ekipaj komandiri.

## İstinad
* K-19 rəsmi sayt 
* "K-19:The Widowmaker"

## Xarici keçidlər
* K-19 həsr olunmuş film 
* K-19 National Geograpich
Qərbi Sibir düzənliyi

**Qərbi-Sibir düzənliyi** — qərbdə Ural dağlarından şərqə Orta Sibir Yaylasına qədər Sibirin bütün qərb hissəsini tutur. Rusiya regionları(dövlətin 1/7 hissəsi) və Qazaxıstanın şimalı yerləşir. Bitki örtüyü: şimalda - tundra, mərkəzi hissəsində - tayqa, cənubunda - çöl.

Düzənliyin ərazisi - təxminən 2,6 milyon kv.km şimaldan cənuba - 2500 km, qərbdən şərqə - 1900 km-ə qədər. Əsas çayları - çoxsaylı qolları olan Ob, İrtış və Yenisey. Eləcə də düzənlikdə çoxlu göl və bataqlıq var.

Ərazi, çayların estuariyasının dolayısı təsdiqi ilə, cənubdan şimala enir. Düzənlik, əsasən dəniz səviyəsindən 100 m  qədər hündürlükləri olan, olduqca hamar relyefə malikdir. Ancaq cənubda, qərbdə və şərqdə 300 m. qədər hündürlükləri var. İqlimi kontinentaldır.
Xay-alay

thumbnail|200px|Xay-alay
**Xay-alay** — üç tərəfi divarla örtülü bir sahədə kauçukdan hazırlanmış sərt bir topu divara vurma və tutmağa əsaslanan oyun. İspaniyada Pelota Vasca adlanır. Bask (Basklar İspaniyanın şimalı və Fransanın cənub qərbindəki  bölgədə yaşayan bir xalqdır) mənşəli olan oyun 1900-cü ildə Kubada oynanmağa başladıqdan sonra Qərb Yarımkürəsində xay-alay olaraq adlandırılmışdır. Ənənəvi olaraq ən yaxşı xay-alay oyunçuları Bask Ölkəsindən çıxmışdır. Hal-hazırda İspaniya, Fransa, Kuba, Meksika və Filippinin bəzi bölgələrində geniş şəkildə oynanmaqdadır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* dania-jai-alai.com/
Zabit

**Zabit** () — əsasən hərbçi məmurlara verilən bir vəzifə növü. Polis və başqa xidmət orqanlarında da istifadə olunur. Zabit vəzifəsi rütbələrinə görə iki yerə bölünür: Kiçik zabit heyəti və Ali zabit heyəti.

## İstinadlar
Nikolay Zateyev

**Nikolay Vladimiroviç Zateyev** () — Rusiyalı Hərbi sualtı gəmisinin kapitanı,Nobel mükafatı laureantı.

## Həyatı
30 iyun 1926-cı ildə Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində anadan olub.
O 1943-cü ildə Qırmızı Orduya səfərbərliyə alındı və Bakı  Ali Hərbi Dəniz Məktəbində təhsil aldı.1940-cı illərin sonunda o Qara dəniz Flotuna qoşuldu və naviqasiya zabit kimi əvvəl sualtı gəmilərdə xidmət etdi və sonra vəzifəli şəxsin vəzifəsinə qalxdı. 1954-cü ildə o Qabaqcıl Xüsusi Zabitlər Kursunu bitirdi və şəxsi əmri K-19 Hərbi sualtı gəmisinin kapitanı vəzifəsinə verildi.

28 avqust 1998-ci ildə Moskva şəhərində 72 yaşında vəfat etmişdir.
Hərbi sualtı gəmi

**Hərbi sualtı gəmi** — əsasən dənizlər ilə və okeanlar ilə əlaqəsi olan ölkələrin su fövzələrini qorumaq üçün və ya hərbi kəşfiyyat aparmaq üçün istifadə etdiyi, suyun alt hissəsində hərəkət edən qurğu.

## İstinadlar
Aralıq dənizi irqi

**Aralıq dənizi irqi** — ağ irqə daxil olan; çox geniş bir sahəni əhatə edən, amma tipik olanları İber yarımadasında, Qərb Aralıq dənizi adalarıyla Cənubi Fransa və İtaliyada, Cənub-Şərqi Balkanlarda görülən; tünd qəhvəyi, yatık-dalğalı saç, tünd qəhvəyi göz, əsmər dəri, qısa boy, narın quruluş , uzun baş, incə və uzun üz, dolğun dodaq və incə burun kimi xüsusiyyətlərlə sıralanan irq.

Ümumiyyətlə əsmər yada tünd əsmər dərili, saçlar qara və dalğalı, gözlər tünd rəngli, burunlar incə və gine burunlarının kürəklərinə düz yada kəmərli, üz uzun və baş isə dolikosefal yada mezosefaldir. Ataları ön Akdenizlilerdir. Bundan 11 min il əvvəl İsraildə Natufiyen epipaleolitik (ən köhnə daş dövrü) dövrü yəni daşı daşı yonub şekillendirebiliyor.

Narin quruluşlu Aralıq dənizi irqinin təməl kəllə xüsusiyyətləri; yüksək kəllə və gövdə qalınlığı daha kiçik, qol və qıç sümükləri isə daha incədir.

İlk dəfə olaraq Aralıq dənizi irqinin fiziki və sosial təsviri 1851-ci ildə şotland alimi Vilyam Rhind tərəfindən verilmişdir. Vilyam Rhind 15-ci bölmədə Qafqaz irqini və onun keçid irqlərini aşağıdakı təsvirlərində vermişdir.

Onun fikrincə, bu irq yaxşı formalaşmış baş, arxadan önə doğru uzanmış və mülayim genişlikdə oval sifət, xüsusiyyətləri yaxşı nəzərə çarpan və zərif formalaşan, qaraşın sifət rəngi, tünd qəhvəyi və ya qara gözlər, erkən bozlaşan qara saçlar, orta ölçüdə formalaşan yaraşıqlı əllər və ayaqlarla xarakterizə olunmuşdur. Onlar Avropanın cənubi və qapalı hissəsində məskunlaşmışdırlar. Vilyam Z. Ripleyə görə, Aralıq dənizi irqinə mənsub olan əhalinin irqi xüsusiyyətləri bunlardan ibarətdir. Bunlar: qara saç, qara gözlər, uzun sifət, dolixokefal kəllə və xalqlara görə uzunluğu dəyişə bilən ensiz burun.

Renato Biasutti-yə görə isə, Aralıq dənizi irqi tipinə daxil olan əhali irqi xüsusiyyətlərinə görə dümağ və ya qarabuğdayı ağ dəri, şabalıdı və ya tünd şabalıdı gözlər və saç, 3-cü saç örtüyünün zəif inkişafı, orta-aşağı biçimdə orta lonqilinea bədən, böyük açıq gözlər, oval sifət, dolixokefal kəllə, nazik burun ilə xarakterizə olunur.
Con Pertvi

**Con Devon Ronald Pertvi** (; ) — İngilis aktyor. Ən çox 1970 və 1974-cü illər arasında "Doktor Kim" serialında üçüncü Doktorun rolunda oynayan aktyor kimi tanınır.

## İstinadlar
Tibr çayı

**Tibr** və ya **Tiver** (, ) — Appenin yarımadasında çay, Uzunluğuna görə İtaliya çaylarının arasında üçüncüdür.

## İstinadlar
Cared Padaleki

**Cared Tristan Padaleki** ABŞ aktyoru. Aktyorun 2005-ci ildə çəkildiyi "Fövqəltəbii" serialı ona məşhurluq gətirmişdir. Bundan başqa o, "Mum evi", "Gilmor qızları", "13-cü cümə" və "Ağlayan canavar" kimi filmlərdə də çəkilmişdir. "Fövqəltəbii" serialındakı tərəf müqavili Ceneviyev Kortes ilə evlidir.

## Həyatı
Cared Tristan Padaleki 1982-ci il 19 iyul tarixində Texasda anadan olub. Əslən o, polyakdır, çünki ata tərəfdən babası polyak idi. Onun özündən böyük qardaşı Rayan və kiçik bacısı Meqan var. 12 yaşında aktyorluq dərsləri götürməyə başladı. 1999-cu ildə 17 yaşındaykən aktyorluq debütünü etdi, lakin ona əsl şöhrət gətirən "Fövqəltəbii" serialı oldu. Serialda o, fövqəltəbii hadisələri araşdıran ovçu Sem Vinçesterin rolunu canlandırmışdır. 2010-cu ildə o, aktrisa Ceneviyev Kortez ilə ailə həyatı qurdu. 2012-ci ildə böyük oğlu Tomas, 2013-cü ildə kiçik oğlu Şeperd dünyaya gəldi.

## Filmografiya
Mario Françesko Pompedda

**Karlo Maryo Françesko Pompedda** 18 aprel 1929-cu ildə İtaliyada dünyaya gəlmişdir. 1951-ci ildə katolik rahib olaraq təyinat almışdır. Əvvəl Pontifical Gregoryen Universitetindən teologiya (ilahiyyat), daha sonra Romadakı Pontifical Lateran Universitetindən utroque iure (həm sivil, həm də kanon) hüququ doktoru adı almışdır. 1995 İohan Pavel apolistik qanunu və “Universi dominici gregis”-in baş redaktoru olmuşdur. 1997-ci ildə Bisarcio Fəxri Baş Yepiskopu olaraq təyin edilmiş və eyni zamanda 1997-ci ildən 2004-cü ilə kimi Vatikan Ali Məhkəməsində kilsə hüququ mütəxəsisi olaraq xidmət göstərmişdir. Kanon hüququ haqqında üç kitab və məqalələr yazmışdır. 18 oktyabr 2006-cı ildə bilinməyən bir səbəblə müəmmalı şəkildə vəfat etmişdir.

Həmzə Hocagilin dediyinə görə:
Barnaba İncilinin I (İsrail) nüsxəsini İsraildən Türkiyəyə gətirdikdən sonra, əvvəlcə İtaliyaya aparmışlar. İtaliyada vatikanlı Kardinyal Maryo nüsxəni görmüş və 350 min avro qarşılığında almaq istəmiş və əvvəlcə buna razılıq verilsə də sonradan Viktoriya Rabinin buna etiraz etməsi səbəbilə alış-veriş baş tutmamışdır. Bu hadisədən sonra 18 oktyabr 2006-cı ildə Kardinyal Maryo bilinməyən səbəblə müəmmalı şəkildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Barnaba İncili

## Xarici keçidlər
* Aydoğan Vatandaş, Apokrifal, İstanbul, 2012, Timaş Yayınları, 5. baskı, 192 s., ISBN 978-975-263-816-7
Bolqarçay su anbarı

**Bolqarçay** və ya **Balharı** **su anbarı** — Azərbaycanın cənub bölgəsində Biləsuvar rayonu ərazisində Bolqarçayın məcrasında yerləşir.

Su anbarı kənd təsərrüfatı torpaqlarının su ilə təmin etmək məqsədilə 1965-ci ildə istismara verilmişdir.

## Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 17,4 m, uzunluğu 4600 m, su anbarının ümumi həcmi isə 12mln. m³-dur. Suvarma sahəsi 3300 ha-dır.

## İstinadlar
Abşeron (dəqiqləşdirmə)

**Abşeron** bu mənaları ifadə edə bilər:
* **[[Abşeron]]** — yarımada.
* Abşeron-Xızı iqtisadi rayonu
** Abşeron rayonu
* Abşeron dənizi
* Abşeron körfəzi