Satenik

**Satenik** (; ) —və ya **Satana** Ermənistan kralı Artaşeslə evlənən şahzadə. Onların '"Artaşes və Satenik"' kimi tanınan sevgi hekayəsini erməni tarixçisi Movses Xorenli özünün '"Ermənistan tarixi"' əsərində təqdim edir. Movses qeyd edib ki, bilavasitə sitat gətirdiyi hekayə onun dövründə Ermənistanın sadə xalqı arasında səyahət edən nağılçılar və ozanların danışdığı məşhur dastan olub.

## Ümumi məlumat
Adı yunan formasında **Artaksias** kimi də görünən Artaşes, təxminən eramızdan əvvəl 189-cu ildə Ermənistan taxtına yüksəldi və həm Roma, həm də Parfiya tərəfindən tanındı. Kral I Artaşesin (e.ə. 189–159) hakimiyyəti dövründə alanların Ermənistan Krallığını işğalı Artaşes və Satenik arasında romantik nağıl fonunda rol oynayır. Alanlar İberiya torpaqlarını fəth etdikdən sonra daha da cənuba doğru hərəkət edərək Kür çayını keçərək Ermənistana daxil oldular. Artaşes Alaniya təhlükəsini qarşılamaq üçün böyük bir qüvvə topladı və iki tərəf arasında şiddətli müharibə baş verdi, nəticədə Alaniya kralının kiçik oğlu əsir alındı. Alanlar Kür çayına geri çəkilməyə məcbur oldular və orada çayın şimal tərəfində düşərgə qurdular. Bu vaxt Artaşesin ordusu onları təqib edərək Kürün cənub tərəfində öz düşərgəsini qurdu. Alaniya kralı öz xalqı ilə ermənilər arasında əbədi sülh müqaviləsinin bağlanmasını xahiş etdi və oğlunu azad edəcəyi müddətcə Artaşesə nə istəsə verəcəyini vəd etdi, lakin erməni kralı bundan imtina etdi.

## Artaşes ilə romantika
Bu zaman Satenik sahilə yaxınlaşdı və tərcüməçi vasitəsilə Artaşesi qardaşını azad etməyə çağırdı:

Bu sözləri eşidən Artaşes çaya enir və Sateniki görəndə dərhal onun gözəlliyinə heyran olur. Artaşes yaxın hərbi komandirlərindən biri olan Smbat Baqratunini çağırdı və Satenik arzusunu etiraf edərək, alanlarla müqavilə bağlamağa hazır olduğunu bildirdi və Smbata onu yanına gətirməyi əmr etdi. Smbat Alaniya padşahının yanına qasidlər göndərdi və o, belə cavab verdi:

Artaşes cəsarətsiz qaldı və bunun əvəzinə Sateniki qaçırmağa çalışdı, çünki bu dövrdə gəlin oğurluğu rəsmi razılıqdan daha şərəfli sayılırdı:

## Evliliyi
Satenik oğurlandıqdan sonra Artaşes alanlara çoxlu miqdarda qızıl və qırmızı dəri ödəməyə razı oldu, ikincisi alanlar arasında yüksək qiymətli material idi. Bununla iki padşah sülh müqaviləsi bağladılar və təmtəraqlı və möhtəşəm bir toy oldu. Movses bildirib ki, toy zamanı Artaşesə "qızıl yağış", Satenikə isə "mirvari yağışı" yağıb. Movsesin dediyinə görə, məbədin girişinin qarşısında dayanıb başının üstündən pul atmaq və kraliçanın yataq otağına mirvari yağdırmaq erməni padşahları arasında məşhur bir ənənə idi. Onların altı oğlu var idi: Artavasdes (Artavazd), Vruyr, Mazhan, Zariadres (Zareh), Tiran və Tiqran. Artaşesyan və ya Artaşes sülaləsi növbəti əsrin əvvəllərinə qədər mövcud oldu və təxminən eramızın 14-cü ilində süquta uğradı.

## Sonrakı həyatı
Artaşes və Satenik arasında sonrakı əlaqələr əsasən naməlum olaraq qalır. Movses "Ermənistan tarixi" kitabının əvvəllərində Satenikin əjdahalar nəslindən olan Arqavana (ermənicə *"vişaps"*) aşiq olduğunu bildirmişdi, lakin ozanların oxuduğu hekayənin qalan hissəsi yoxdur və onun itdiyinə inanılır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər