Zakir Eminov

**Eminov Zakir Namin oğlu** () — Azərbaycan coğrafiyaçısı, demoqraf, AR Elm və Təhsil Nazirliyi akademik H. Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun baş direktoru, coğrafiya elmləri doktoru, dosent, professor.

## Həyatı
Zakir Eminov 1967-ci il fevralın 1-də Neftçala rayonunun Yuxarı Qaramanlı kəndində anadan olmuşdur. Ailəlidir, iki oğlu vardır.

## Təhsili
1991-ci ildə BDU-nun Coğrafiya fakültəsini bitirib.

1991–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi İqtisadi İslahatlar Mərkəzinin aspiranturasında oxuyub.

## Əmək fəaliyyəti
* 1991-ci ildə Coğrafiya İnstitutunun "Azərbaycanın əhalisi və sosial inkişaf coğrafiyası" şöbəsində işləyib;
* Baş laborant, sonra kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrində çalışıb.
* 2001-ci ildən aparıcı elmi işçi,
* 2015-ci ildən baş elmi işçi vəzifəsində çalışıb.
* 2017-ci ildən İnstitutun "İnsan coğrafiyası" istiqamətinə rəhbər, yeni yaradılmış "Tibbi coğrafiya" şöbəsinə müdir təyin edilib.
* 2021-ci ildə Z. N. Eminov AMEA Coğrafiya İnstitutunun Baş direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
* "Azərbaycan Respublikasında əhalinin vahid məskunlaşması sisteminin (VMS) formalaşması və inkişafı" (Gəncə iqtisadi rayonunun timsalında) mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.
* 2007-ci ildə ona dosent elmi adı verilib.
* AMEA H. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Tibbi coğrafiya şöbəsinin müdiri. İqtisadi-sosial və siyasi coğrafiya ixtisası üzrə "Azərbaycanda əmək ehtiyatlarının formalaşmasının demoqrafik problemləri" mövzusunda müdafiə edərək coğrafiya elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
* Azərbaycanda əhalinin məskunlaşmasının iqtisadi və sosial-demoqrafik problemlərinə dair 90-a qədər elmi məqalə və tezisin, 10 monoqrafiyanın, 10-a qədər kitabın müəllifidir. Elmi əsərləri ABŞ, Böyük Britaniya Rusiya Federasiyası, Ukrayna, Özbəkistan, Qazaxıstan, Bolqarıstan, Rumıniya və s. ölkələrdə çap edilmişdir.

## Pedaqoji fəaliyyəti
BDU-da "Azərbaycanın əhalisi", "Azərbaycanda əhalinin VMS-nin problemləri" və "Azərbaycan və qonşu ölkələrin əhali coğrafiyası" kursları üzrə mühazirə və seminar məşğələləri;

ADPU-da "İstehsalın texniki-iqtisadi əsasları" və "Əhali coğrafiyası" fənləri üzrə mühazirələr;

Onun rəhbərliyi ilə 4 fəlsəfə doktoru müdafiə edib;

## Elmi tədqiqat sahələri
Əhalinin demoqrafik vəziyyətinin nizamlanması, regionların inkişafı, iqtisadi islahatlar aparılmasının nəticələri, Azərbaycanın siyasi-coğrafi cəhətdən öyrənilməsi, Azərbaycan Respublikasında və keçid dövründə olan digər ölkələrdə əhalinin sosial-demoqrafik vəziyyəti, əmək ehtiyatlarından istifadə edilməsi, yaşayış məntəqələrinin inkişafı, aparılan iqtisadi islahatlar, onların bu proseslərə təsiri məsələlərini öyrənir.

## Elmi nəticələri
* Əhali coğrafiyası, demoqrafik vəziyyətin nizamlanması, əhalinin məskunlaşması və təsərrüfat sahələrinin inkişaf etdirilməsi, şəhərlərin və regionların sosial-iqtisadi inkişafı sahəsində mütəxəssis. Əhalinin məskunlaşması, yaşayış məntəqələrinin sosial-demorqafik inkişafı və təsərrüfat strukturu arasında olan əlaqələri, iqtisadi islahatların aparılmasını, onların sənayedə, kənd təsərrüfatında olan xüsusiyyətlərini, iqtisadi və sosial-demoqrafik nəticələrini və meydana çıxan problemlərin aradan qaldırılması istiqamətlərini öyrənmişdir.
* Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı: 70
* Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayıː 16

## Seçilmiş əsərləri

### Monoqrafiyalar
Z. N. Eminovun 11 monoqrafiyası çap olunub.
* 2005-ci ildə Azərbaycanın əhalisi.
* 2010-cu ildə "Azərbaycan Respublikasının iqtisadi, sosial və siyasi coğrafiyası" (proseslər, problemlər, konstruktiv aspektlər) monoqrafiyası nəşr edilib. (N. Ə. Paşayev və N. H. Əyyubovla birlikdə).
* Coğrafiya Ensiklopediyası (II cild, 2011).
* Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası	
* Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası	
* Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası	
* Şəki-Zaqatala iqtisadi-coğrafi rayonunda əhali məskunlaşması və demoqrafik inkişaf problemləri	
* Əhali coğrafiyasının reallıqları: inkişaf dinamikası, məskunlaşma, resurslar və perspektivlər	
* Azərbaycan Respublikasında yüngül sənayenin inkişafının iqtisadi-coğrafi problemləri	
* Naxçıvan MR coğrafiyası. İqtisadi və sosial coğrafiya. II cild.
* Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunda əhalinin ərazi təşkilinin iqtisad-coğrafi problemləri	
* Türk dünyası ölkələrinin coğrafiyası	
* Türk dünyası ölkələrinin coğrafiyası	

### Tədris-metodiki vəsaitlər
* "Coğrafiya". Ümumi fiziki və iqtisadi coğrafiya
* "Coğrafiya". Materiklər və ölkələr. Türk dünyası ölkələri
* "Coğrafiya" Azərbaycanın fiziki və iqtisadi coğrafiyası
* Azərbaycanın fiziki və iqtisadi coğrafiyası
* "Coğrafiya" (təkrar nəşr)	.	
* Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramları (2004–2008-ci illər)
* Coğrafiya ensiklopediyası	Kitab	
* Coğrafiya	Vəsait	DİM,
* Coğrafiya	Vəsait	DİM
* Orta ümumtəhsil məktəbləri üçün Dərslik	
* Orta ümumtəhsil məktəbləri üçün Dərslik	

### Elmi məqalələr

#### 1993
* Azərbaycanda səhiyyə obyektlərinin ərazi təşkili və onların kadrlarla təmin edilməsi 

#### 1994
* Məhsuldar qüvvələrin yerləşməsi və əhalinin məskunlaşması

#### 1995
* Demoqrafik amillərin yaşayış məntəqələrinin formalaşması və inkişafında rolu
* Azərbaycanın şəhər tipli qəsəbələri və onların sosial-iqtisadi inkişafı
* Daşkəsən rayonunun iqtisadi və sosial-demoqrafik problemləri.		
* Azərbaycanda məskunlaşmanın səmərələşdirilməsi problemləri		
* Torpaq islahatı lazımdır	

#### 1996
* İerarxiya prinsipinə görə respublika şəhərlərinin təsnifatı 

#### 1998
* Eminov Z. N. (N. H. Əyyubovla birlikdə). Azərbaycanda siyasi coğrafiyanın inkişafının əsas istiqamətləri

#### 1999
* Eminov Z. N. (E. Q. Mehrəliyev və N. H. Əyyubovla birlikdə) Azərbaycanın geodemoqrafik şəraiti

#### 2002
* Azərbaycanda torpaq islahatları və kənd məskunlaşmasının sosial-iqtisadi problemləri

#### 2005
* Azərbaycanın demoqrafik problemləri

#### 2006
* Eminov Z. N. (B. Ə. Budaqov və İ. E. Mərdanovla birlikdə). Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinin yüksəklik qurşaqları üzrə yerləşməsi qanunauyğunluqları
* Azərbaycanda əhalinin məşğulluq problemləri
* Davamlı inkişaf konsepsiyası: Azərbaycanda həyata keçirilməsinin əsas istiqamətləri və problemləri

#### 2007
* Əhalinin həyat səviyyəsi və demoqrafik vəziyyəti

#### 2008
* Охрана окружающей среды – одно из направлений устойчивого развития
* Экологические проблемы Азербайджана и основные направления их преодоления
* Миграционные связи Азербайджана со странами СНГ
* Совершенствование отраслевой структуры промышленности и занятости население в условиях экономических реформ
* Eminov Z. N. (M. C. İsmayılov ilə birlikdə). Böyük Qafqaz təbii vilayətində əhalinin yüksəklik qurşaqları üzrə yerləşməsinin landşaft-ekoloji əsasları
* Azərbaycanın kənd təsərrüfatında və torpaqlardan istifadənin strukturunda baş verən dəyişikliklər

#### 2009
* Проблемы устойчивого развития сельского хозяйства
* Проблемы социально-экономического развития регионов Азербайджана и пути их решения
* Azərbaycanda sənayenin strukturunun təkmilləşdirilməsi və əmək ehtiyatlarından istifadə problemləri

#### 2010
* Abşeron iqtisadi rayonunda təsərrüfatın və əhalinin təmərküzləşməsinin iqtisadi və sosial-demoqrafik problemləri
* Azərbaycanın dünya təsərrüfatına inteqrasiyası prosesində təsərrüfat sistemində baş verən dəyişikliklər
* Azərbaycanda urbanizasiya prosesləri və şəhərlərin inkişaf problemləri

#### 2013
* Kənd turizminin potensiali və İran İslam Respublikasinda onun inkişaf istiqamətləri.
* Региональные особенности миграционных процессов в Азербайджане.
* Problems of regulating distribution of population in Azerbaijan Respublikc.

* Aran iqtisadi rayonunda şəhər məskunlaşmasının müasir vəziyyəti və inkişaf problemləri.
* Müasir dövrdə Azərbaycanda kənd əhalisi və kənd yaşayış məntəqələrinin inkişaf xüsusiyyətləri.	
* Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunda miqrasiyanın formalaşması və onun sosial-demoqrafik amilləri.	
* Samur-Yalama Milli Parkının sosial-iqtisadi şəraitinin qiymətləndirilməsi və informasiya bazasının yaradılması
* Müstəqillik illərində Azərbaycanda iqtisadi və sosial coğrafiyanın inkişafı	
* Müstəqllik illərində Azərbaycanda əhali coğrafiyası elminin prioritet istiqamətləri	
* Azərbaycan Respublikasında demoqrafik inkişafın nizamlanma məsələləri

#### 2015
* Azərbaycanda kənd əhalisinin təbii artımının inkişaf meylləri və nizamlanması istiqamətləri.	
* Economic and geographic factors affecting the development of Greater Baku (Böyük Bakının inkişafina təsir göstərən iqtisadi-coğrafi amillər)	
* Müstəqillik illərində Azərbaycan Respublikasında miqrasiya prosesləri

#### 2016
* Структура занятости городского населения в Азербайджане	
* Развитие туристической индустрии в северо-западном регионе Азербайджанской Республики.
* Azərbaycanın kənd təsərrüfatında baş verən struktur dəyişiklikləri

#### 2017
* The impakt of demoqraphic processes on the development of Greater Baku in the years of independancy (1991–2016).	
* Dağlıq Şirvan iqtisadi-coğrafi rayonunda ailə-nikah münasibətlərinin demoqrafik əsasları
* Azərbaycanda məskunlaşma areallarının formalaşmasına su hövzələrinin təsiri
* Azərbaycan Respublikasında miqrasiyanın əsas istiqamətləri və nizamlanası problemləri	
* Azərbaycanda demoqrafik proseslərin formalaşmasında qadın problemləri"	
* Проблемы совершенствования хозяйственной структуры городов и ее значение в демографическом развитии	
* Azərbaycan Respublikasında miqrasiyanın əsas istiqamətləri və nizamlanması problemləri	
* Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunda müasir demoqrafik vəziyyətin iqtisadi-coğrafi problemləri.	

##### 2018
* Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonunda məskunlaşmanın GİS texnologiyası ilə öyrənilməsi	
* Azərbaycan Respublikası Xəzərsahili regionunun demoqrafik və sosial-iqtisadi inkişaf problemləri (ingilis dilində)	

#### 2021
* Природоохранные меры в высокоурбанизированных районах
* Изменение демографической ситуации в Азербайджане
* Эминов З. Н. Проблемы регулирования расселения населения в Азербайджанской Республике

##### 2019
* Rusiya Federasiyası və türk dünyası ölkələrinin geosiyasi məkanı: coğrafi, sosial-iqtisadi və mədəni aspektləri	
* Azərbaycan Respublikasında kənd əhalisinin sayının dinamikası	
* Azərbaycanda ölüm göstəricilərinin demoqrafik inkişafa təsiri
* Azərbaycan Respublikasında kurort-turizm təsərrüfatnın müasir problemləri və onların həlli istiqamətləri.	
* Ölkənin davamlı inkişafının regional-coğrafi problemləri
* Влияние качества жизни населения на демографические показатели Азербайджанской Республики	
* Azərbaycanın inzibati rayon mərkəzləri və onların sosial-demoqrafik inkişaf xüsusiyyətləri	

##### 2021
* Naxçıvan MR-də məskunlaşma və miqrasiya problemləri	

#### 2023
# Eminov Z. N., Hüseynova T. M. Böyük Qafqaz vilayəti əhalisinin yaşayış keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasında məşğulluq probleminin həlli.
# Kür-Araz ovalığında su ehtiyatlarından istifadə edilməsinin müasir problemləri.
# Eminov Z. N., Cəbrayılov E. A. Şahdağ Milli Parkinin bufer zonasında əhalinin yüksəklik qurşaqları üzrə paylanması xüsusiyyətləri.
# Eminov Z. N., Mahmudov R. N., Teymurov M. Ə. Müasir operativ-interaktiv metodlar su ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və onların idarə olunmasının qarantı rolunda.
# Единство тюркских государств – основа регионального развития.

### Xəritələr
"Azərbaycan Respublikası Milli Atlasının" hazırlanmasında yaxından və İqtisadi, sosial və demoqrafik məzmunlu xəritələrin tərtib edilməsində iştirak edib,

17-yə qədər xəritənin müəllifidir.
* Yüksəklik qurşaqları üzrə əhalinin sıxlığının dəyişməsi (1999-cu il siyahıyaalması materialları əsasında)
* "Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı" (2004–2008-ci illər) əsasında istifadəyə verilən təsərrüfat obyektləri
* "Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı" (2004–2008-ci illər) əsasında iqtisadi rayonlarda açılan yeni iş yerləri.

### Tədris vəsaitləri
* "Coğrafiya" məlumat kitabı.
* Azərbaycanın fiziki və iqtisadi coğrafiyası.
* Coğrafiya ensiklopediyası. 2 cilddə.
* Orta ümumtəhsil məktəblərində tədris olunan kurikulum proqramı əsasında VIII siniflər üçün "Coğrafiya" dərsliyi (həmmüəlliflərindən biridir)
* Müəllimlər üçün metodik vəsaiti (həmmüəlliflərindən biridir)

## Təltif və mükafatları
2015-ci ildə AMEA Coğrafiya İnstitutunda "Azərbaycan Respublikasının coğrafiyası" adlı üçcildlik fundamental kitabın ikinci (İqtisadi, sosial və siyasi coğrafiya) və üçüncü (Regional coğrafiya) cildlərin əsas müəlliflərindən biridir. 2016-cı ildə həmin kitablara görə Z. N. Eminov elm sahəsində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı (26 may 2016-cı il) layiq görülüb.

## Xarici keçidlər
* http://www.science.gov.az
* https://az.trend.az
* Zakir Eminov

## İstinadlar