open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İriçiçək xostək

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Təbii halda Şimali İran, Rusiya, Orta Asiya və Cənubi Qafqazın şərqində və qərbində yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Təbiətdə 2–5 m hündürlükdə olan koldur. Gövdəsi qonur-boz rəngdədir. Cavan budaqları künclü, çılpaq və ya kol şəkillidir. Ağımtıl və ya qonur-boz rəngdədir. Yarpaqaltlıqları 2–3 mm uzunluqda bərk tikan formasında, budaqları və cavan zoğları çoxtikanlıdır. Yarpaqlarının saplağı odunlaşmış, tüklü və tökülməyəndir. Yarpaqcıqları xırda, 5–12 mm uzunluqda və 2–3 mm enindədir. Tərs lansetvarı və ya pazşəkilli olub, ucdan sivri, nazik və qısa, üzəri çılpaq və ya tükcüklərlə örtülüdür. Çiçəkləri tək-təkdir. Çiçək saplağı kasacıqdan qısa, o boyda və ya ondan iridir. Kasacıq yaşıl və ya qırmızımtıl-qonur rəngdədir. 12–16 mm uzunluqda, boruvarıdır, qaidədən torbacıq şəklində, şiş olub, üzəri tükcüklüdür. Çiçək tacı iri, 2,5–3 sm uzunluqda olub, əvvəlcə qızılı rəngdə olur və sonradan qızarıır. Paxlası bir qədər oturaq olub, 2,5–4 sm uzunluqdadır. Üzəri xətli, çılpaq və ya tüklüdür. May ayında çiçəkləyir, iyunda meyvəsi yetişir.

## Ekologiyası
Daşlı-qayalı, gilli təpəliklərdə, seyrək meşəliklərdə su axarlarının kənarlarında bəzən şoran torpaqlarda rast gəlinir. Təbiətdə toxumları ilə çoxalır. Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir. Kulturada becərilir. Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın nadir bitkisidir. Azərbaycanda arealı geniş deyildir. Naxçıvan dağları, Bozqır yaylası və Qobustanda rast gəlinir. Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## İstifadəsi
Park və bağlarda tək-tək təsadüf edilir. Yarpaqlarının tərkibində 9,27 mq C vitamini vardır. Ballı bitkidir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yastı sahil

**Yastı sahil** (, ) — dəniz cərəyanları sahildən gətirilən qırıntı məhsullarını apara bilmədikdə bu məhsullar çimərlikdə qeyri-bərabər formada çökərək əmələ gətirdiyi maili səth və dənizə doğru miqrasiya edən yastı akkumulyativ sahil.

## Həmçinin bax
* Sahil
* Səth
* Yamac

## İstinadlar
Yataq axını

**Yataq axını** (, ) — ölçülərindən və yaranmasından, axın sürətindən, yerin meyilliyindən asılı olmayaraq bütün su axınlarını çay, dağ axınları, qarın əriməsi və daşqın zamanı əmələgələn qollar, həmçinin kənallar/ birləşdirən termin.

## Həmçinin bax
* Su
* Çay
* Dağ

## İstinadlar
Ağacvari şaqqıldaq

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Arealı
Yabanı halda Mərkəzi Avropada, Aralıq dənizinin qərb sahillərində, Kiçik Asiyada, Şimal-qərbi Afrikada yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 5 m olan ağac və ya koldur. Yarpaqları yumurtavari, ellipisvari və ya geniş ovalşəkilli olub, 6-14 sm uzunluğunda, rəngi yaşıl, 4-6 cüt yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları 3 sm uzunluğunda, 1,5 sm enində, yumurtavari-ellipsvari və ya geniş, ovalşəkillidir. Ucu küt, üzəri çılpaq, uc hissəsi oyuqsuzdur. Salxımları 4-8 çiçəkli olub, çiçəyin kasacığı dişicik sütuncuğundan 2-3 dəfə qısa, çiçək tacı böyük, qızılımtıl-sarı rəngdədir. Yelkəni tünd qırmızı damarlıdır. Qayıqcığa bərabər və ya ondan qısadır. Yumurtalığı çılpaq, bəzən tüklüdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Paxlası şişkin, şəffaf, çoxtoxumlu olub, yaşılımtıl rəngdədir, avqust-sentyabrda yetişir, qışa kimi kol üzərində qalır. Toxumu yastı, dəyirmi, tünd qonur rəngdə, uzunluğu 4 mm, eni 3-4 mm-dir.

## Ekologiyası
Şaxtaya, quraqlığa davamlı, işıqsevən, torpağa az tələbkar koldur. Cavan budaqları kövrək olduğundan güclü küləklərin təsirindən zədələnir. Şəhər şəraitinə davamlıdır.

## İstifadəsi
Dərman bitkisidir, yarpağından hazırlanmış dəmləmə mədə-bağırsaq xəstəliklərində istifadə edilir. Dekorativ bitki kimi bağ və parklarda istifadəsi məqsədyönlüdür.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sukeçirən süxurlar

**Sukeçirən süxurlar**- Məsamələri xeyli geniş olub,üzərindəki suyun bir hissəsinin alt qatlara keçməsinə yol verən süxurlara deyilir.Bütün süxurlar sukeçirmələrinə görə 3 qrupa bölünür:sukeçirən süxurlar (çalıq,çınqıl,qum)yarımsukeçirən süxurlar (lyoss,torf) və sukeçirməyən suxurlar (gil,Kristal massivlər).

## Həmçinin bax
* Süxurlar
* Süxurların keçiriciliyi
* Süzülmə
* Suyadavamlı süxurlar

## İstinadlar
Yastı zirvə buzlağı

**Yastı zirvə buzlağı** (, ) — kömbəvari formada buzlaq tipi, maili düzəlmə səthi üzərində yatır və ümumi meyilliyə doğru istiqamətlənmiş olur. Adətən dik buzlaq pilləsilə qurtarır. Mərkəzi Tyan-Şan üçün səciyyəvidir.

## Həmçinin bax
* Dağ
* Buzlaq
* Səth

## İstinadlar
Yataq eroziyası

**Yataq eroziyası** (, ) — əsasən daşqın və sel zamanı çay yatağının (məcrasının) yuyulması. Yataq eroziyası yan və dərinlik eroziyasına ayrılır.

## Həmçinin bax
* Eroziya
* Daşqın
* Çay

## İstinadlar
Yataq prosesi

**Yataq prosesi** (, ) — axının və yatağın qarşılıqlı təsiri altında yatağın və subasarın morfoloji quruluşunun daim dəyişməsi. Yataq proseslərinin öyrənilməsinin hidrotexniki qurğuların, körpülərin layihələşdirilməsi və istismarında, dib dərinləşdirici işlərin yerinə yetirilməsində, gəmiçilikdə, meşə materiallarının daşınması və s. işlərdə böyük əhəmiyyəti vardır.

## Həmçinin bax
* Tirə
* Qum
* Yamac

## İstinadlar
Yatmış vulkan

**Yatmış vulkan** () — püskürməsi barədə məlumat olmayan lakin öz formasını saxlayan vulkan. Qafqazda Elbrus vulkanı bu qəbildən olan vulkanlara nümunədir.

## Həmçinin bax
* Vulkan

## İstinadlar
Yer örtükləri

**Yer örtükləri** (, ) — müəyyən dərəcədə düzgün konsentrik zonalar olub, bütün planeti əhatə edir, dərinliyə getdikcə dəyişir və bir- birindən fiziki, kimyəvi və bioloji xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir.

## Həmçinin bax
* Yer
* Dərinlik
* Yamac

## İstinadlar
Yerdəyişmə amplitudu

**Yerdəyişmə amplitudu** (, ) — qırılma pozulmanın qanadlarında yerləşən, orta nöqtələr arasındakı, yerdəyişmə boyu məsafə.

## Həmçinin bax
* Tirə
* Qum
* Yamac

## İstinadlar
Yerik

**Yerik** (, )
# daşqın zamanı su basmış körfəz, axmaz, qədim çay yatağı;
# çaydan gölə, göldən gölə gizli axın;
# Don çayının aşağısında və Volqa çayının deltasında xırda qollar.

## Həmçinin bax
* Çay
* Göl
* Yamac

## İstinadlar
Yerin alt mantiyası

**Yerin alt mantiyası** (, ) — mantiyanın bir hissəsi olub, 800–900&nbsp;km-dən 2900&nbsp;km-ə qədər dərinlikdə, yerin nüvəsilə Yerin üst mantiyası arasında yerləşir.

Alt mantiya Yerin ümumi həcminin 56% təşkil edir və qatı haldadır. Tərkibini əsasən dəmir və maqnezium silikatlar təşkil edir. Temperatur təqribən 2000-3000°C-dir amma buna baxmayaraq təzyiqin həddindən artıq yüksək olması səbəbindən tərkibindəki maddələr maye halına keçə bilmir. Qatı halda olsa belə alt mantiya çox kiçik sürətlə belə olsa, axma xüsusiyyətinə malikdir. Bu da öz növbəsində istilik konveksiyasına, tektonik plitələrin hərəkət etməsinə və vulkanik fəaliyyətlərə səbəb olur. Alt mantiya ildə yalnız bir neçə mm hərəkət edə bilir.

## Kəşfi
1913-cü ildə isə alman seysmoloqu Beno Qutenberq seysmik dalğaların yerin təqribi 2900 km dərinlikdə davranışının tamamilə dəyişdiyini müəyyən etmişdi. S dalğaları tamamilə yox olur, P dalğaları isə yavaşıyırdı. Bu müşahidənin nəticəsi olaraq biz hazırda bilirik ki 2900 km Yerin nüvəsi ilə alt mantiyanın kəsişdiyi dərinlikdir.

1920-ci illərdə o dövrün seysmoloqları seysmik dalğaların Yerin təxminən 660 km dərinliyində sürətində qəfil və kəskin artım olduğunu müəyyən etdilər. Bu həmin dərinlikdə iki müxtəlif təbəqə arasında sərhədin olduğunu göstərirdi. Beləliklə 660 km dərinlik üst və alt mantiya arasındakı sərhəd qəbul edildi. Bu sərhəd hazırda Repetti sərhədi adlanır. Bununla, Yer bir neçə əsas təbəqəyə bölünmüş oldu. Bunlardan biri də hazırda danışdığımız alt mantiyadır. 

## Həmçinin bax
* Yerin mantiyası
* Yamac

## İstinadlar
Yerin əsas suayrıcı

**Yerin əsas suayrıcı** (, ) — Atlantik və Şimal Buzlu okeanlarına tökülən çay hövzələrini Sakit və Hind okeanlarına tökülən çay hövzələrindən ayıran suayrıcı. Avstraliyadan başqa bütün materiklərdən keçir.

## Həmçinin bax
* Yer
* Okean
* Yamac

## İstinadlar
Yerin kosmosdan öyrənilməsi

**Yerin kosmosdan öyrənilməsi** (, ) — yerin süni peyklərində yerləşdirilmiş avtomatik kosmik cihazlar vasitəsilə alınan geoloji və geofiziki məlumatların işlənilməsi və bu məlumatlardan Yerin inkişaf və quruluşunda əsas qanunauyğunluğu müəyyən etməkdə, eyni zamanda faydalı qazıntıların axtarışında, qlobal və regional geoloji strukturaların öyrənilməsində, geoloji xəritələşdirmədə, müasir fiziki-geoloji proseslərin öyrənilməsində və digər məqsədlər üçün istifadə edilməsi. Yerin kosmosdan öyrənilməsində həmçinin kosmik şəkillərin /fotoqrafik və televiziya/ geoloji və geomorfoloji deşifrə edilməsindən də istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Yer
* Kosmos
* Geomorfologiya

## İstinadlar
Yerin qütblərinin hərəkəti

**Yerin qütblərinin hərəkəti** (, ) — yer səthinə görə coğrafi qütblərin yerdəyişməsi. Yerin daxili qurluşunun yekcins olmaması ilə, eləcə də mövsümü meteoroloji hadisələrlə əlaqədar olaraq Yerin fırlanma oxunun vəziyyətinin ani dəyişməsi nəticəsində yaranır. Yerin qütbləri müəyyən orta vəziyyət ətrafında, ondan 25–30 metrdən çox uzaqlaşmamaqla, mürəkkəb əyrilər üzrə hərəkət edir.

## Həmçinin bax
* Yer
* Meteorologiya

## İstinadlar
Silbo Qomero

**Silbo Gomero** — İspaniyanın Kanar adaları arxipelaqına aid La Qomera adasında istifadə olunan sadəcə fitdən ibarət ünsiyyət vasitəsi. Yerlilər tərəfindən *El Silbo* olaraq adlandırılan fit dili məişətdə hələ də aktiv şəkildə istifadə olunur. İki sait və 4 samitdən ibarət fit dili dərin vadilər və sıldırımlı qayalara malik adada mükəmməl ünsiyyət vasitəsidir.
3.2&nbsp;km məsafəni qət etməyə qadir olan fit bu cəhətdən adi nitq imkanlarını üstələyir. Dilin yaranması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Lakin məlumdur ki, 15-ci əsrdə, avropalıların La Qomerada məskunlaşmağa başladığı dövrdə adanın Şimali Afrika mənşəli sakinləri fit dilindən istifadə ediblər.

Yerlilərin dilini əks etdirən fit sonradan mənimsənilərək İspan dilinə uyğunlaşdırılıb. La Qomera sakinləri fit dilinin 1940 və 1950-ci illərdə geniş işlədildiyini xatırlayırlar. İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı illərdə iqtisadi çətinliklər üzündən yerlilər adanı tərk etməyə başlayıblar. Eyni zamanda rabitə ilə yol şəbəkəsinin inkişafı ilə fit dilinə olan ehtiyac da get-gedə azalmaqda idi. 1970 və 1980-ci illərdə adada qədim ünsiyyət vasitəsinə sahib olan cəmi bir neçə adam qalmışdı. Lakin 1990-cı illərdə fit dili həvəskarları üçün işıq ucu görünməyə başladı: Silbo Gomeronun məktəb tədris proqramına daxil edilməsilə qədim dilə maraq yenidən oyanmağa başlayıb.

## Xarici keçidlər
* Silbo Gomero – Kanar adalarının fit dili — BBC Azərbaycanca
Aleksandrovka (Bakalı)

**Aleksandrovka** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Bozor kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 46&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Bozor): 20&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 91&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (81 %) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Danakales

**Danakales** — 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı.

## Toponimikası
Danakales kənd adı Danaqalası adından təhrifdir. Toponimin "dana" hissəsinin mənası məlum deyil. XIX əsrdə Borçalı qəzasında Tanadaq , Ermənistanda Danasulağı və Danakeçidi, Gədəbəy rayonunda Danatəpəsi, Kəlbəcər rayonunda Danaörüşü topnimləri ilə sıra təşkil edir. "Dana" sözü "Kitabi Dədə Qorqud" eposunda "Tanasazı" toponimində də əksini tapmışdır. Albaniyada bir vəng Tapahat adlanırdı ("Alban tarixi", III kitab, 4-cü fəsil).

## Həmçinin bax
* İrəvan xanlığı
* Qərbi Azərbaycan
* Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
* Erməni əhalisinin tarixi miqrasiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.erevangala
* http://anl.az/el/a/av_tqs.pdf
Suyadavamlı süxurlar

** Suyadavamlı süxurlar** — Özündən sukeçirməyən süxurlara deyilir.Gil, yarıqları və məsamələri olmayan bərk süxurlar, məsamələri buz ilə dolmuş donmuş süxurlar suya daha artıq davamlı olur.Yeraltı sular suyadavamlı süxurlar qatının üstündə yığılaraq sulu horizont əmələ gətirə bilər.

## Həmçinin bax
* Sukeçirən süxurlar
* Süxurların keçiriciliyi

## İstinadlar
Vartan Sarkisov

**Vartan Sarkisov** (; ;  8 mart 1875, Şuşa, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya imperiyası – 29 mart 1955, Bakı, Azərbaycan SSR) — XX əsrin birinci yarısında fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan və SSRİ memarı.

## Həyatı

8 mart 1875-ci ildə Şuşa şəhərində erməni aləsində doğulmuş Vartan Sarkisov ilk təhsilini Şuşa real məktəbində almışdır. Şuşada təhsilini tamamladıqdan sonra, Tbilisi real məktəbinə daxil olmuş və 1894-cü ildə həmin məktəbi fərqlənmə ilə bitirmişdir. Tbilisidə təhsil aldığı müddətdə o, rəsmlər çəkməyə başlamışdır. Məhz həmin dövrdə Sarkisov, sonradan bütün ömrü boyu sevdiyi opera musiqisi ilə də maraqlanmağa başlamışdır.

Tbilisidə təhsilini başa vurduqdan sonra Sarkisov Sankt-Peterburq Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinə daxil olmuşdur. Burada o, sonradan Bakıda fəaliyyət göstərmiş digər bir erməni memar Nikolay Bayevlə bir sinifdə təhsil almışdır. 1901-ci ildə təhslini başa vurduqdan sonra iş təcrübəsi qazanmaq üçün Moskvaya yola düşmüşdür. 1907-ci ildə o Moskvadan Bakıya köçmüş və gəldiyi vaxtdan bir sıra layihələr üün sifarişlər almışdır. Yaradıcılığının erkən dövründə modern üsluba üstünlük verən Sarkisov, sonradan neoklassik üslubda bir neçə layihə həyata keçirmişdir.

1920-ci ildə Bakıda Memarlıq İnstitutu yaradıldıqda Sarkisov əvvəlcə müəllim kimi instituta dəvət edilmiş, sonralar isə uzun müddət həm də dekan vəzifəsində çalışmışdır. 29 mart 1955-ci ildə Bakıda vəfat etmiş Sarkisov Nərimanov məzarlığında dəfn edilmişdir. 2007-ci ilin sentyabrında Azərbaycan hökuməti məzarlığın köçürülməsinə qərar vermişdir.

## Əsərləri
Vartan Sarkisovun layihəsi əsasında Bakıda Ambarsum Məlikovun İslam Səfərli (1900) və Xaqani küçələrindəki (1910) evləri, Mirzəbəyovun mədaxil evi (1911-1917), Nizami və Səməd Vurğun küçələrinin kəsişməsində yerləşən "Lev Landaunun evi" və Mərdəkanda yerləşən Neft İstehsalçıları Sanatoriyasının binası (1930) inşa edilmişdir.

Mart soyqırımı zamanı ermənilər tərəfindən yandırılmış İsmailiyyə Sarayında restavrasiya işlərinə Vartan Sarkisov rəhbərlik etmişdir.



Fayl:Sabir adına kitabxananın binası.jpg|Ambarsum Məlikovun İslam Səfərli küçəsindəki evi
Fayl:Building on Khagani Street 27.jpg|Ambarsum Məlikovun Xaqani küçəsindəki evi
Fayl:House of brothers of Mirzabekovs.jpg|Mirzəbəyovun mədaxil evi
Fayl:Landaus house.JPG|Lev Landaunun evi


## İstinadlar
Katalan Respublikası (2017)

**Kataloniya** (; ; ) və ya rəsmi adı ilə **Katalan Respublikası** (, , ) — 1 oktyabr 2017 tarixində Kataloniya Muxtar Vilayətinin ərazisində katalan hakimiyyətinin keçirdiyi müstəqillik haqqında referendumun nəticələrinə əsasən, 27 oktyabr 2017 tarixində müstəqillyini elan edən və cənub-qərbi avropada yerləşən tanınmamış dövlət, İspaniya Krallığı daxilində yerləşən de-yure inzibati ərazi vahidi.

## Coğrafiyası
Kataloniya Avropanın cənub-qərbində, Piriney yarımadasında yerləşir. Şimalda Fransa və Andorra, qərbdə İspaniyanın Araqon, cənub-qərbdə isə İspaniyanın Valensiya regionu ilə həmsərhəddir. Ölkənin şərqində Aralıq dənizi yerləşir. Sahil xəttinin uzunluğu 580 kilometrdir. Barselonadan başqa Kataloniyanın digər böyük şəhərləri Tarraqona, Leyda, Jirona, Manresa, İqualada, Martorel, Terrassa və Sabadeldir.

## İqtisadiyyatı

Kataloniya iqtisadi nöqteyi-nəzərdən İspaniyanın ən inkişaf etmiş bölgəsi sayılırdı. Kataloniyanın ümumi daxili məhsulunun həcmi Finlandiya və Danimarkanın ümumi daxili məhsulunun həcmi qədərdir. Adambaşına düşən ümumi daxili məhsul isə Almaniyadakı səviyyədədir. İspaniyanın kimya, maşınqayırma və tikiş sənayesinin böyük hissəsi Kataloniyada yerləşirdi. Yeraltı sərvəti olmayan Kataloniyada kənd təsərrüfatına əhalinin cəmi 2%-i cəlb olunub. İqtisadiyyatının aşağıdakı sahələri vardır.

* Plastik kütlənin istehsalı — 4%
* Elektronika və maşınqayırma — 6%
* Farmasevtika və kimya sənayesi — 16%
* Toxuculuq istehsalı — 6%
* Kağız və çap sənayesi — 7%
* Metallurgiya — 9%
* Qida sənayesi — 17%
* Nəqliyyat təchizatı — 13%
* Hasilat sənayesi — 8%
* Digər — 8% 

## Xarici əlaqələr

### BMT dövlətləri tərəfindən tanınması

Katalan Respublikasını rəsmi olaraq tanıyan müstəqil bir dövlət yoxdur. Aşağıda sadalanan ölkələr Katalan Respublikasını tanımadıqlarını və İspaniyanın torpaq bütünlüyünü dəstəklədiklərini bildiriblər:

Belçika və Sloveniya mövqelərini dilə gətirmədən münaqişəni sülh yolu ilə həll etməyə çağırmışdır, halbuki Macarıstan İspaniyanın daxili siyasətinə qarışmaqdan imtina etmişdir.

## Əhalisi
2016-cı ildə keçirilən əhali siyahıyaalmasına əsasən Kataloniyanın əhalisi 7,522,596 nəfərdir.

## Bayramlar
Hər il 11 sentyabrda Kataloniya günü kimi qeyd olunur.

## Həmçinin bax
* Kataloniya müstəqillik referendumu (2017)
* Kataloniya başlanğıcı
* Kataloniya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kataloniya Höküməti
* Kataloniya Parlamenti
Subarktika iqlimi

**Subarktika** — Mülayim iqlim zonasını Arktika iqlim zonasından ayıran iqlim zonasıdır. Hava kütlələrinin fəsillərə görə dəyişilməsi yayda mülayim qurşaq havasının, qışda isə Arktika havasının üstün olması Subarktika üçün xüsusiyyət təşkil edir. Subarktika təqribən tundra landşaft zonası ilə uyğun gəlir. 

## Həmçinin bax
* Arktika 
* Arktik zona 
* İqlim tipləri 

## Xarici keçidlər
* Арктика и Субарктика
* Субарктический (субантарктический) климатический пояс
* Субарктический пояс

## İstinadlar
Qoç kəlləsi

** Qoç kəlləsi** — buzlaqların hərəkəti nəticəsində cilalanmış,bəzən də cızılmış təpəyə və ya ayrı durmuş iri,dəyirmi daşa, qayaya deyilir. Buzların axıb gəldiyi tərəfi meyilli, əks tərəfi isə dikdir. Qoç kəlləsinə dördüncü dövr buzlaşması sahələrində — Kareliyada və Finlandiyada çox təsadüf olunur. 

## İstinadlar
Surabaya

**Surabaya** —  İndoneziyanın Şərqi Yava əyalətinin paytaxtı, 3 milyondan çox əhalisi olan İndoneziyanın ən böyük ikinci şəhəri. *Qerbanqkertosusila*  kimi tanınan Böyük Surabaya metropol ərazisində əhali  10 milyondan çoxdur. Madura boğazı üzərində şimal-şərq Yavada yerləşən Cənub-Şərqi Asiyada ən qədim liman şəhərlərindən biridir. 18 və 19-cu əsrlərdə Surabaya Bataviya (bugünkü Cakarta) və daha sonra rəqibləri Şanxay və Honkonq   ticarət mərkəzindən daha böyük olan Niderland Ost-Hindindəki ən böyük şəhər idi. İndi şəhər İndoneziya arxipelaqının mühüm maliyyə mərkəzlərindən biri olaraq qalır, yalnız Cakartadan sonra *Tancunq Perak Limanı* isə İndoneziyanın ikinci ən işgüzar dəniz limanıdır.

## Coğrafiya
### İqlim



## Tarixi

## Etimologiyası

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*Kitakyuşu,
*Sietl, 
*Nyu-Orlean, 
*Portlend  
*Cohor Baru 
*Kuala Belait, 
*Den Haaq Niderland
*Busan, 
*İzmir,
*Pert, 
*Varna Bolqarıstan
*İsgəndəriyyə 
*Kaoşiunq Tayvan
*Məşhəd 
*Koçi  
*Monterrey 
*Quançjou Çin
*Xiamen  Çin
*Vuhan Çin
*Liverpul Böyük Britaniya

## Qalereya

Fayl:COLLECTIE TROPENMUSEUM Moskee Surabaya Java TMnr 10016739.jpg|Surabayada məscid
Fayl:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Roode Brug en de Handelstraat in Soerabaja TMnr 60028087.jpg|*Handelstraat* (Qırmızı körpü) 1930-cu illər


## İstinadlar

## Həmçinin bax ==flipinlər,https://www.youtube.com/watch?v=hMzTuvN3C9Mmalaziya kimi ölkələrlə qonşudur

## Xarici keçidlər
Kork

**Kork** (, ) — İrlandiyanın cənub-qərbində Manster vilayətində yerləşən şəhər. 2016-cı il hesablamalarına görə, şəhər əhalisi 125,622 nəfər təşkil edir.

Şəhər qərb istiqamətində iki kanala bölünən və şəhər mərkəzini kiçik adalara bölən Li çayı dərəsində yerləşir. Dünyanın ən böyük təbii limanı da burada yerləşir.

Yerli sakinlər şəhəri İrlandiya vətəndaş müharibəsində inqilabçı qüvvələrin mərkəzi olmasına istinadən ölkənin "həqiqi paytaxtı" adlandırırlar.

Şəhərin şüarı latın dilində "*Statio Bene Fida Carinis*", yəni "Gəmilər üçün təhlükəsiz liman" mənasını verir.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
2017-ci ilə olan məlumata əsasən, Kork şəhəri aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhər əlaqələrinə malikdir. 2017-ci ilin fevralına olan məlumata görə, şəhər şurası Bordo, Sankt Peterburq və Mayami şəhərləri ilə də "qardaşlaşmış şəhər" olmaq üçün danışıqları davam etdirir.

*  Köln, Almaniya
*  Şanxay, Çin
*  Ren, Fransa
*  San Fransisko, ABŞ
*  Koventri, İngiltərə
*  Suonsi, Uels

## Həmçinin bax
* İrlandiya
* İrlandiya şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Kork şəhərinin rəsmi veb-saytı 
* Kork şəhərinin arxitekturası
Daşkənd zooparkı

**Daşkənd zooparkı** (; ) – Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində yerləşən zoopark.

## Tarixi
Zoopark 1924-cü ildə Özbəkistan Milli Universitetinin zooloqlarının təşəbbüsü ilə açılmışdır və cəmi 3 ha sahəyə malik idi. 1940-cı illərin sonlarında artıq zooparkda 200-ə qədər heyvan növü saxlanılırdı. 1992-ci ildə zooparkın sahəsi 10,7 ha, burada saxlanılan heyvan növlərinin sayı 270-dən çox idi. 1994-cü ildə Özbəkistan Respublikası Nazilər Kabinətinin verdiyi qərarla zooparkın dünya standartlarına uyğunlaşdırılması qərarlaşdırılmışdır. 1997-ci ildə zooparkın sahəsi 21,5 ha olmuşdur.

1998-ci ildən zoopark Beynəlxalq Avro-Asiya Regional Zooparklar və Akvariumlar Assosiasiyasının üzvüdür.

## Haqqında
Zooparkın sahəsi 21,5 ha təşkil edir. Burada 385 növdən 3000-dən çox heyvan saxlanılır.

## Qalereya

Toshkent Zoo vulture.jpg|Qara kərkəs
Signs Zoo Tashkent.JPG|Nişanlar
Agamidae (zoo Tashkent).jpg|Kələz
Trackless train Zoo Tashkent.JPG|Gəzinti qatarı
Аддакс.jpg|Addakslar
Джейран.jpg|Ceyran
Ташкентский зоопарк - panoramio (13).jpg|Kəpənək
МТашкентский зоопарк - panoramio.jpg|Ayı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Depressiya (coğrafiya)

**Depressiya** (lat.depressio — enmə) — geomorfologiyada yer səthində forma və mənşəyindən asılı olmayaraq eniş; bəzən dibi okean səviyyəsindən aşağıda yerləşən çökəklik. 

## Həmçinin bax
* Destruksiya
* Deflyasiya

## İstinadlar
Destruksiya

**Destruksiya** (lat.destructio-pozulma) — Yer səthində süxurların aşınma prosesləri ilə pozulub dağılmasıdır.

## Həmçinin bax
* Süxurlar
* Süxurların keçiriciliyi
* Aşınma

## İstinadlar
Diskordant sahil

**Diskordant sahil**- (lat.discordans-qeyri-uyğun) Qırışıq tektonik strukturlu, adətən çoxlu miqdarda körfəz və buxtalarla parçalanmış və mürəkkəb sahil xətti əmələ gətirən dəniz və ya okean sahilinə deyilir. Məsələn: Kiçik Asiyanın qərb sahili.

## Həmçinin bax
* Okean yatağı
* Okean çökəkliyi
* Okean platosu

## İstinadlar
Sen-Roman

**Sen-Roman şəhəri**- (və ya Ла-Руссо, *Saint Roman*, *La Rousse* ())- Monako krallığının ən müasir inkişaf etmiş rayonlarındandır. Monte-Karlo şəhərinin bölünməsindən yaranıb.2008-ci ilin məlumatlarına əsasən şəhər əhalisinin sayı 3102 nəfər, sahəsi isə 105189 m²-dir.

## Həmçinin bax
* Monako
* Larvotto
* Sen-Mişel
* La-Kondamin
* Moneqetti
* La-Kolle
* Le-Revuar

## İstinadlar
Drumlinlər

**Drumlinlər**- (irl.drumlin) Moren materiallarından əmələ gəlmiş, uzunluğu 2.5 kilometrə qədər, eni 100–150 metr və hündürlüyü 5–25 metr olan uzunsov-oval formada təpələrdir. Drumlinlər adətən buzlaşma sahəsininin kənar hissəsində, uc morenlərin arxasında qrup halında yerləşmiş olur.

## Həmçinin bax
* Buzlaq
* Morenlər
* Buzlaq relyefi
* Buzlaq epoxaları
* Akkumulyativ relyef

## İstinadlar
Dilək ağacı (film, 1977)

**Dilək ağacı** (gürc.ნატვრის ხე, rus.Древо желания) 1977-ci ərsəyə gələn Tengiz Abuladze tərəfindən rejissorluq edilmiş Gürcü drama janrlı filmdir.Film Lenin mükafatı və bir sıra mükafatları qazanmışdır. Film Georgi Leonidzenin qıssa heykayələri əsasında çəkildi.
Ekstruziya (geologiya)

**Ekstruziya** (yun.extrusio-püskürmə) — Vulkan kraterindən elastiki lavanın yer səthinə çıxıb qübbə və s. formalar əmələ gətirməsidir. 

## Həmçinin bax
* Lava gölü
* Lava vulkanı

## İstinadlar
Larvotto

**Larvotto rayonu** (,  və ya *Larvotto Terano*) — Monako krallığının müasir rayonlarından biridir. Monte-Karlo şəhərinin bir bölgəsi kimi ayrılır. Ərazisinin sahəsi — 336 796 m², əhalisi isə — 5091 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Monako
* Sen-Roman
* Sen-Mişel
* La-Kondamin
* Moneqetti
* La-Kolle
* Le-Revuar

## İstinadlar
Depressiya (dəqiqləşdirmə)

**[[Depressiya]]** — kədər, ümidsizlik və maraqsızlıq hissləri ilə müşayiət olunan psixoloji vəziyyət. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Depressiya (iqtisadiyyat)
* Depressiya (coğrafiya)
Zandr düzənliyi

**Zandr düzənliyi** — Bilavasitə uc morenlərin xaric kənarları qarşısında yerləşən və buzlaqdan əriyib gələn suların gətirdiyi çınqıl və qum çöküntülərindən əmələ gələn meyilli-dalğalı düzənliyə deyilir.

## Həmçinin bax
* Düzənlik
* Buzlaq relyefi
* Buzlaq epoxaları
* Zandr

## İstinadlar
Sen-Mişel

**Sen-Mişel** () — Monako krallığının ən müasir inkişaf etmiş rayonlarındandır. Monte-Karlo şəhərinin bölünməsindən yaranıb. 2008-ci ilin məlumatlarına əsasən şəhər əhalisinin sayı 3519 nəfər, sahəsi isə 142 298 m²-dir.

## Həmçinin bax
* Monako
* Sen-Roman
* Larvotto
* La-Kondamin
* Moneqetti
* La-Kolle
* Le-Revuar 

## İstinadlar
Ağtəpə (Siminərud)

**Ağtəpə** — İranın Həmədan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Siminərud bölgəsinin Şəra kəndistanında, Həmədanindən 36 km cənub-şərqdədir.

## İstinadlar
Ekzarasiya

**Ekzarasiya** ( — qazımaq) — hərəkət edən buzlağın süxurları dağıtmasına və qırıntı materiallarını buzlağın kənarına və ya ucuna çıxarmasına deyilir. Ekzarasiya zamanı buzlaq öz yatağını təşkil edən süxurları dağıdır və dağılma məhsullarını valun, çaqıl, qum, gil, buzlaq südü şəklində buzlağ kənarına aparıb çıxarır. Ekzarasiya nəticəsində dağlarda troqlar, düzənlikdə isə "qoç alnı", "qıvrım qayalar", buzlaq şırım və cizgiləri və b. əmələ gəlir, eyni zamanda süxurların cilalanması və pardaxlanması da baş verir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Katalan Respublikası

* Katalan Respublikası (1641) — 
* Katalan Respublikası (1931) — 
* Katalan Respublikası (2017) — 27 oktyabr 2017-ci ildə müstəqillyini elan edən və cənub-qərbi avropada yerləşən tanınmamış dövlət.
Ağtövlə (Urmiya)

**Ağtövlə** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Sulduz bölgəsinin qəsəbəətrafı kəndistanında, Nəqədə qəsəbəsindən 13,5&nbsp;km şimal-şərqdədir.

## İstinadlar
Ağtövrəğ (Miyanə)

**Ağtövrəğ** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 147 nəfər yaşayır (25 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kələboz kəndistanında, Miyanə şəhərindən 27&nbsp;km qərbdə, Bostanabad qəsəbəsinə gedən qədim yolun üstündədir.
## İstinadlar
Ağüz (Əbhər)

**Ağüz** () — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Əbhərrud bölgəsinin Əbhərrud qəsəbəsindən 45 km cənubda, dağlıq ərazidədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 352 nəfər yaşayır (73 ailə).

## İstinadlar
Ağverən (Miyanə)

**Ağverən** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 76 nəfər yaşayır (17 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Türkmən bölgəsinin Üçtəpə kəndistanında, Türkmən qəsəbəsindən 21&nbsp;km cənub-şərqdə, Təbriz-Miyanə avtomobil yolunun 9 kilometrliyindədir.
## İstinadlar
Ağviyə (Kəleybər)

**Ağviyə** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 250 nəfər yaşayır (54 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Kəleybar bölgəsinin Meşəpara kəndistanında, Kəleybar qəsəbəsindən 10 km qərbdə, Əhər-Kəleybar  avtomobil yolunun üstündədir.
## İstinadlar
Ağüzlü (Xudabəndə)

**Ağüzlü** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 627 nəfər yaşayır (139 ailə). 

## Coğrafi yerləşməsi
Xudabəndə şəhristanının Vəzinərud kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 29&nbsp;km cənubdadır.  

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağyazı (Bicar)

**Ağyazı** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Siyahmənsur kəndistanında, Həsənabad-Sukənd qəsəbəsindən 15 km şimal-qərbdədir.
## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (15 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.

## İstinadlar
Le-Revuar

**La-Revuar** ()-rayonu Monako krallığının ən müasir inkişaf etmiş rayonlarındandır. Monte-Karlo şəhərinin bölünməsindən yaranıb. 2008-ci ilin məlumatlarına əsasən şəhər əhalisinin sayı 2494 nəfər, sahəsi isə 75 699 m²-dir. Bu rayon özünün milli parkları ilə fərqlənir. Belə ki, məşhur parklardan olan Jardin-Ekzotik (фр. *Jardin Exotique* — «Экзотический сад») knyaz Alber tərəfindən salınmışdır.

## Həmçinin bax
* Monako
* Sen-Roman
* Larvotto
* Sen-Mişel
* La-Kondamin
* Moneqetti
* La-Kolle

## İstinadlar
La-Kolle

**La-Kolle** (-)-rayonu Monako krallığının ən müasir inkişaf etmiş rayonlarındandır. Monte-Karloşəhərinin bölünməsindən yaranıb. 2008-ci ilin məlumatlarına əsasən şəhər əhalisinin sayı 2627 nəfər, sahəsi isə 175 811 m²-dir. La-Kondamin rayonunun bölgüsü zamanı meydana gəlir.

## Həmçinin bax
* Monako
* 
* 
* 

## İstinadlar
*
Fonvey (Monako)

**Fonvey** () — Monako Krallığının tərkibində yaranan 10-cu şəhər. Şəhərin cənub-qərbində yerləşir. Sahəsi-334 970 m²-dir. 2008-ci ilin məlumatlarına əsasən əhalisinin sayı-3602 nəfərdir.

## Tarixi
Monakonun 12-ci kralı Monako Rene III tərəfindən şəhər 1970-ci illərdə qurulmuşdur. Burada bir çox tikililər məşhurdur ki, onlardan şəhərin mərkəzində yerləşən Lui II-nin şərəfinə adlandırılmış stadionu göstərə bilərik. Bu şəhərdə Monako kutbol klubunun ofisləri, Monako Universiteti də yerləşir. Burada vertolyot dayanacağı da var ki, Monako Krallığı ilə Fransanı bura əlaqələndirir. Yüngül gimnastika yarışlarıda bu şəhərdə keçirilib.

## Şəkillər

Fayl:MONACO by creactions.jpg|Şəhərin şimaldan görünüşü
Fayl:Monaco Fontvieille.jpg|Şəhərin şərqdən görünüşü


## Həmçinin bax
* Monako
* Sen-Roman
* Larvotto
* Sen-Mişel
* La-Kondamin
* Moneqetti
* La-Kolle
* Le-Revuar  

## İstinadlar
Fransa Coğrafiya Cəmiyyəti

**Fransa Coğrafiya Cəmiyyəti** () — Fransa Respublikasının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Paris şəhərində yerləşir.

## Tarixi

Cəmiyyətin əsası elmi təşkilat kimi 15 dekabr 1821-ci ildə qoyulmuşdur.

## Fəaliyyəti
Cəmiyyəti müntəzəm olaraq mühazirələr, müzakirələr, ekskursiyalar və səyahətlər həyata keçirir.

Üzvləri üçün cəmiyyətin nəşrləri çap olunur.

## Prezidentləri

## Həmçinin bax
* Coğrafiya cəmiyyətlərinin siyahısı
* Beynəlxalq Arxivlər Şurası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Knayff

**Knayff** ()- Lüksemburqun şimalında Truaverj təpəsində yerləşir. 560 m hündürlüyə malikdir. Knayff ölkənin ən hündür nöqtəsidir. O, Burqplaç zirvəsindən də 1 m yüksəkdədir. Hnası ki, vaxtıylə Lüksemburqun ən hündür npqtəsi hesab edilirdi. Bu zirvə isə Vilverdanq şəhərinin yaxınlığında idi.

## Həmçinin bax
* Lüksemburq

## İstinadlar
Mondorf-le-Ben

**Mondorf-le-Ben** (, , )-Lüksemburqda kommun ərazi bölgü vahididir.

## Coğrafi mövqeyi
Mondorf-le-Ben Remix Qrevenmaxer əyalətində yerləşir. O, Remix kantonuna daxildir. Burada eyni adlı yaşayış məntəqəsi yerləşir. 2008-ci ilin statistik məlumatlarına görə əhalisinin sayı- 4052 nəfərdir. Sahəsi isə 13,66 km² -dir (116 kommunun içərisində 91-ci-dir). Ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 317 m-dir (107-ci yerdə),ən alçaq nöqtəsi isə 186 m (21-ci yerdə)-dir.

## Həmçinin bax
* Lüksemburq

## İstinadlar
Externax

**Externax** (, )- Lüksemburq kommunası.

## Coğrafi mövqeyi
Qrevenmaxer əyalətində yerləşir. Bu Externax kommunası Externax kontanına aiddir. Eyni adlı yaşayış məntəqəsidə buradadır. Bezən onu Eşternax deyə də adlandırırlar. Əsası 698-ci ildə ingilis monarxı Ripota tərəfindən qoyulub. O, əslən xristian misioner idi. Hər il onun şərəfinə Su günü oynayan parad keçir.

## Əsas göstəriciləri
2008-ci ilin statistik məlumatlarına görə burada  5100 nəfər əhali yaşayır. 2150 ev təsərrüfat işləri görülür. Ərazinin sahəsi 20,49&nbsp;km² -dir (53-cü yerdədi). Dəniz səviyyəsindən ən hündür nöqtəsi 393 m (65-ci yerdə), ən alçaq nöqtəsi isə 154 m (11-ci yerdə)-dir.

## Şəkillər

## Həmçinin bax
*  Mondorf-le-Ben
* Lüksemburq

## İstinadlar
* www.echternach.lu — Официальный сайт коммуны.
* Эхтернах — самый древний город Люксембурга.
* Близлежащие окрестности Эхтернаха
* Все об Эхтернахе
* Гармония Муниципалитета Эхтернах
* Местное радио Эхтернаха 106,5 FM
* Awarded «EDEN — European Destinations of Excellence, Европейские особые места назначения» нетрадиционные места посещения туристов, 2008 
* Старые почтовые карточки о Люксембурге
Remix

**Remix** (, , )-Lüksemburq krallığının Qrevenmaxer əyalətinin kantonu.Özündə 10 kommunu birləşdirir.

## Həmçinin bax
* Mondorf-le-Ben
* Lüksemburq
* Externax
* Klervo
* Qrevenmaxer

## İstinadlar
Klervo

**Klervo** () — Lüksemburqda kanton.

## Coğrafi mövqeyi
**Klervo** Lüksemburq un ən şimalında, Lüksemburq-Belçikanın sərhəddində yerləşir. Dikirx əyalətinə aid edilir. Bu kantona 8 kommun aiddir. Klervo, Konstum, Xaynerşayd, Xozingen, Truaverj, Veysvampax və Vinkran.

## Həmçinin bax
* Mondorf-le-Ben
* Externax

## İstinadlar
Qrevenmaxer

**Qrevenmaxer** (, )- Lüksemburq kantonu.

## Coğrafi mövqeyi
Qrevenmaxer eyni adlı yaşayış məntəqəsinə malikdir. Öz növbəsində bu kanton 8 kommuna bölünür: Beçdorf, Biver, Flaksvayler, Qrevenmaxer, Yunqlinster, Manternax, Merlert və Vormeldanj. Bu kantonlar Lüksemburq-Belçika sərhəddində yerləşirlər.

## Maraqlı faktlar
Kantonun ərazisi Lüksemburqda ən alçaq yerlərdəndir. Hansı ki, Lüksemburqun ən alçaq nöqtəsi də bu kantonun ərazisinə düşür. Ancaq kantonun ən hündür nöqtəsi isə digər kantonlarla müqayisədə 10-cu yerdədir. Belə ki, Qrevenmaxer kantonu Qrevenmaxer əyalətində olduğu üçün, ən alçaq nöqtədə məhz buraya uyğun gəlir.

## Həmçinin bax
* Mondorf-le-Ben
* Lüksemburq
* Externax
* Klervo

## İstinadlar
Merş

**Merş** -(, , )-Lüksemburq krallığının kantonu. Eyni adlı əyalət daxilində yerləşir. Belə ki, bu kantona 11 kommun daxildir.

## Həmçinin bax
* Mondorf-le-Ben
* Lüksemburq
* Externax
* Klervo
* Qrevenmaxer
* Remix

## İstinadlar
Ağzamankəndi (Nəmin)

**Ağzamankəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 96 nəfər yaşayır (23 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində Ərdəbil şəhərindən 15&nbsp;km şimalda, Ərdəbil-Meşkinşəhr avtomobil yolunun 6 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Ağziyarət (Salmas)

**Ağziyarət** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ənzəl kəndistanında,  Urmiya şəhərindən 69,5&nbsp;km şimal-qərbdədir.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 534 nəfər yaşayır (115 ailə).

## İstinadlar
Ağziyarət (Çaroymaq)

**Ağziyarət** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə kənddə 383 nəfər yaşayır (75 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Quruçay kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 22 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Ağzuc (Zəncan)

**Ağzuc** — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 

## Coğrafi yerləşməsi
Əbhər şəhristanının Yuxarı Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 36 km cənub-qərbdədir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ahəq (Marağa)

**Ahəq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Bənab bölgəsinin Bənacu kəndistanında, Bənab qəsəbəsindən 14,5&nbsp;km şimal-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,171 nəfər yaşayır (341 ailə).

## İstinadlar
Ahəngər Məhəllə (Mazandaran)

**Ahəngər Məhəllə** — İranın Mazandaran ostanında kənd.. 
## Coğrafi yerləşməsi
Gürgan şəhristanının Minudəşt bölgəsinin Kuhsarat dehistan, Minudəşt şəhərindən 14 km cənubdadır
## İstinadlar
Ahənkərməhlə (Gilan)

**Ahənkərməhlə** — İranın Gilan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Talış şəhristanının Rizvandeh bölgəsinin Pərəsər Talışdolab kəndistanında, Rizvandeh qəsəbəsindən 11 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Ahkəlan (Gilan)

**Ankəlan** — İranın Gilan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Talış şəhristanının Masal Şandirmən bölgəsinin Masal kəndistanında, Masaldan 6 km cənubdadır.

## İstinadlar
Axça (Marağa)

**Axça** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Səracu kəndistanında, Marağa şəhərindən 31,5 km cənub-şərqdədir.

## İstinadlar
Əxicahan (Azərşəhr)

**Əxicahan** (fars. آخی جهان) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd. Tufarqan qəsəbəsindən 5 km şimal-qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,290 nəfər yaşayır (589 ailə).

## İstinadlar
Axtac (Savə)

**Axtac** — İranın Mərkəzi ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Savə şəhristanının Xərəqan bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Xərəqan qəsəbəsindən 30 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Axtaçı (Həmədan)

**Axtaçı** — İranın ŞHəmədan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Siminərud bölgəsinin Çaharbölük kəndistanında, Bahar qəsəbəsindən 21 km qərbdədir.

## İstinadlar
Axulə (Təbriz)

**Axulə** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Üskü qəsəbəsindən 12 km şimal-qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2.351 nəfər yaşayır (441 ailə).

## İstinadlar
Axundqışlaq (Bünab)

**Axundqışlaq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Azərşəhr-Miyandab avtomobil yolundan 7 km cənubdadır.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 4.409 nəfər yaşayır (1.096 ailə).

## İstinadlar
Axurlu (Çaypara)

**Axurlu** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Qara Ziyəddin bölgəsinin Çaypara kəndistanında, Qara Ziyəddin qəsəbəsindən 14&nbsp;km şimal-qərbdədir.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 66 nəfər yaşayır (17 ailə). 
## İstinadlar
Alaçəmən (İcrud)

**Alaçəmən** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
İcrud şəhristanının Səcusrud kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 36&nbsp;km qərbdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1048 nəfər yaşayır (233 ailə).

## İstinadlar
Aqilabad (Ərak)

**Aqilabad** — İranın Mərkəzi ostanında kənd.. 

## Coğrafi yerləşməsi
Ərak şəhristanının Sərbənd bölgəsinin Qarakəhriz kəndistanında, Sərbənd qəsəbəsindən 39 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Aqıl (Miyanə)

**Aqıl** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 33 nəfər yaşayır (5 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kələboz kəndistanında, Miyanə şəhərindən 35 km cənub-qərbdədir.
## İstinadlar
Alacıq (Çaroymaq)

**Alacıq** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə kənddə 152 nəfər yaşayır (36 ailə).

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Quruçay kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 28,5 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Alacücə (Xudafərin)

**Alacücə** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 222 nəfər yaşayır (44 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Xudafərin bölgəsinin İncivan kəndistanında, Xudafərin qəsəbəsindən 2 km cənub-qərbdədir.
## İstinadlar
Alaçıqtəpəsi (Meşkinşəhr)

**Alaçıqtəpəsi** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Ərşəq kəndistanında, Meşkinşəhrdən 24 km şimalda, Meşkinşəhr-Ərdəbil avtomobil yolunun 16 kilometrliyindədir.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 107 nəfər yaşayır (16 ailə).

## İstinadlar
Alagəyin (Marağa)

**Alagəyin** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağc bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 39,5 km cənub-şərqdədir.

## İstinadlar
Alabəxşməhlə (Gilan)

**Alabəxşməhlə** — İranın Gilan ostanında kənd..

## Coğrafi yerləşməsi
Talış şəhristanının Rizvandeh bölgəsinin Miyandeh kəndistanında, Ənzəli-Astara avtomobil yolunun kənarındakı Punel körpüsünün 7 kilometrliyindədir.

## İstinadlar
Balsıklı (Bakalı)

**Balsıklı** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Koros kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 27&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 104&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (74 %) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Alagöz (Urmiya)

**Alagöz** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Sulduz bölgəsinin qəsəbəətrafı kəndistanında, Nəqədə qəsəbəsindən 9,5 km şimal-qərbdədir.

## İstinadlar
Alakəbud (Kürdüstan)

**Alakəbud** - İranın Kürdüstan ostanında kənd.. 
## Coğrafi yerləşməsi
Bicar şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Xosrov kəndistanında, Bicar şəhərindən 12 km şərqdədir.
## İstinadlar
Alaqaya (Həştrud)

**Alaqaya** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 508 nəfər yaşayır (116 ailə).
## Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Səriskənd bölgəsinin Atəşbəy kəndistanında, Səriskənd qəsəbəsindən 28&nbsp;km cənub-qərbdədir.
## İstinadlar
Yerini dəyişən göl

**Yerini dəyişən göl** (, ) — ildən-ilə öz yerini dəyişən göl. Materik daxili arid vilayətlər üçün səciyyəvi hadisə olub, əsasən illik axımın il ərzində qeyri-bərabər paylanması və böyük dəyişkənliyi, çöküntülərin (gətirmələrinin) bolluğu və insanın təsərrüfat fəaliyyəti ilə əlaqədar baş verir mis: Lobnor gölünü qidalandıran, Qönçədərə və Tarım çaylarının aşağı hissəsinin daimi olmaması həmin gölün məsafədə yer dəyişməsinə səbəb olur.

## Həmçinin bax
* Çay
* Göl
* Yamac

## İstinadlar
Yerini dəyişən moren

**Yerini dəyişən moren** (, ) — buzlaq vasitəsilə yerini dəyişən, müxtəlif ölçülü qırıntı materialları. Yerini dəyişən moren dəyişən moren buzlağın səthində səth, onun içərisində /daxili/ və aşağı hissəsində dib yerləşir. Çökdürülmüş morenlərə, daha doğrusu tam formalaşmış morenlərə qarşı qoyulur.

## Həmçinin bax
* Buzlaq
* Moren
* Relyef

## İstinadlar
Yerli eroziya bazisi

**Yerli eroziya bazisi** (, ) — istənilən yüksəklikdə yerləşən və yerli əhəmiyyəti olan müvəqqəti və lokal, eroziya bazisi. Y. e. b. axarsız su tutarları səviyyəsinə, astanalara, çayların qarşısını kəsən dağ uçqunlarına və s. uyğun gələ bilir.

## Həmçinin bax
* eroziya
* Göl
* Dağ

## İstinadlar
Yerli qar xətti

**Yerli qar xətti** (, ) — yüksəkliyi əsasən yerli amillərlə əsas yer səthinin relyefi ilə müəyyən edilən, əksər halda qısa məsafədə dəyişən qar xətti.

## Həmçinin bax
* Qar xətti
* Relyef
* Dağ

## İstinadlar
Yerüstü proseslər

**Yerüstü proseslər** (, ) — subakval proseslər məfhumunun əksi olub, Yer üstündə baş verən proseslərdir.

## Həmçinin bax
* Çay
* Göl
* Yamac

## İstinadlar
Su qovşağı

**Su qovşağı** — Çayın və ya kanalın üstündə qurulmuş bir sıra hidrotexniki qurğulardır. Su qovşağında SES-in binaları, bənd, suyığan və suburaxan qurğular, kanallar, şlüzlər və su anbarı daxildir.

## Həmçinin bax
* Kanal
* SES
* Su anbarı
* Bənd

## İstinadlar
Yetkin dərə

**Yetkin dərə** (, ) — tarazlıq profili yaranmış geniş, terraslaşmış, çay dərəsi.

## Həmçinin bax
* Dərə
* Terras
* Çay

## İstinadlar
Ağacşəkilli xostək

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Yabanı halda Şimali və Qərbi Monqolustanda bitir. Buna bəzən sarı akasiya da deyilir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m olan ağac və ya kol bitkisidir. Gövdəsi hamar, yaşılımtıl, qabığı boz rənglidir. Cavan budaqları yaşılımtıl, tilli, boz, uzunsov zolaqlıdır. Yarpaqları cütlələkvari olub, 1 sm uzunluqda 4-8 cüt yarpaqcıqlardan ibarətdir. Yarpaqcıqları 10–35 mm uzunluqda, 5–13 mm enində, uzunsov-ellipsvari və ya tərs-yumurtavari olub, üstdən açıq yaşıldır. Cavan vaxtı yarpaqcıqlar və budaqlar ipək tüklü olub, sonradan çılpaqlaşır. Yarpaqaltıqları şişkin və ucu bizvaridir. Çiçəkləri tək-tək və ya cüt-cüt yerləşir. Çiçəktacı sarı, 5 ləçəkli, 16–20 mm uzunluğunda, kəpənək-varidir. Yumurtalığı çılpaq və ya tükcüklüdür. Çiçəkyanlığı qıf formasındadır. Kasacığı zəngvari, tükcüklü, enli, qısa dilimlidir. Paxla meyvəsi xətvari-silindrik olmaqla, 3-6 sm uzunluğunda, 3–5 mm enindədir. Hər paxlada 5-8 ədəd qonur rəngli toxum yerləşir. 3-5 yaşından başlayaraq toxum verir və toxumları 4-5 il cücərmə qabiliyyətini saxlayır. 1000 ədəd toxumun çəkisi 25-44 qramdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyun və iyul aylarında yetişir. Paxlaları yetişənə yaxın yığılır və kölgəli yerdə qurudularaq toxumları təmizlənir. Toxumları yığıldıqdan sonra payızda, yaxud bir ay stratifikasiya edildikdən sonra yazda səpilir. Toxumla asan çoxalır, həmçinin kökündən pöhrə verir.

## Ekologiyası
Bitmə şəraitinə az tələbkar, tezböyüyən, quraqlığadavamlı, işıqsevən bitkidir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Abşeronda, Kür-Araz ovalığında təsadüf edilir.

## İstifadəsi
Təsərrüfat üçün qiymətli olub, yarpaqlarından göy rəng alınır və tərkibində 285-400 mq C vitamini vardır. Ballı bitkidir, çiçəyi 1-4 mq nektar verir. Bunun tərkibində 18%-ə qədər şəkər vardır. 1 hektar sahədən 350 kq-a qədər bal almaq mümkündür.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuyulma

**Yuyulma** (, ) — süxurların parçalanması və parçalanma materiallarının su axınları, buzlaq, külək və b. vasitəsilə daşınması prosesi.

## Həmçinin bax
* Çay
* Göl
* Yamac

## İstinadlar
Sukeçirən süxur

**Sukeçirən süxur** — Məsamələri xeyli geniş olub, üzərindəki suyun bir hissəsini alt qatlara keçirən süxurdur. Bütün süxurlar sukeçirmələrinə görə 3 qrupa bölünür:
# Su keçirən süxur
# Yarımsukeçirən süxur
# Sukeçirməyən süxur

## Həmçinin bax
* Suyadavamlı süxurlar
* Süxurlar
* Süxurların keçiriciiyi
* Su keçirən süxur

## İstinadlar
Kilikiya şaqqıldağı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Arealı
Avropa və Balkan yarımadalarında yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
3-6 m hündürlükdə olan koldur. Yarpaqları qısa, göyümtül, 7-9 sm uzunluğunda, 3-4 cüt yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları 16-25 mm uzunluğunda, 10-15 mm enində, tərs-yumurtavari və ya ellipsvaridir. Ucu kütdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Hər bir salxımda 4-7 ədəd çiçək yerləşir. Kasacıqları borucuqvaridir. Dişicikləri enli, üçbucaq şəklindədir. Tacı sarı, uzunluğu 20-23 mm-ə qədər, kürəkləri qayıqcıqdan xeyli uzundur. Yumurtalığı çılpaqdır. Paxla saplaqlı, şişkin, şəffaf, çoxtoxumludur. Paxlaların uzunluğu 5-6 sm, eni 2-2,5 sm-ə qədər, üzəri çılpaq olub, uc hissəsi qatlanan, yetişən zaman açılmır. İyul-avqust aylarında yetişir. Toxumla asanlıqla çoxalır.

## Ekologiyası
Quraqlığadavamlı və işıqsevən, dekorativ bitkidir. Qrup halında becərmək üçün yararlıdır. 

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazda aşağı və orta dağ qurşaqlarında təsadüf edilir.

## İstifadəsi
Yarpaqlarının ekstraktından hazırlanan həlimi işlətmə xəstəliyində istifadə edilir. 

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sukkulent

**Sukkulent** ( — "şirəli") — quraqlıq sahələrdə bitən və gövdəsində topladığı su hesabına həyat fəaliyyəti üçün əlverişli olmayan quraqlıq dövrü keçirən bitki.

Ətli, şirəli yarpaqlı (aqava, aloye və s.) və ya gövdəli (kaktus, bəzi südləyənlər) çoxillik bitkilər, kserofitlərin xüsusi tipi. Sukkulent əsasən Şimali Amerikada, Mərkəzi Amerikada və Cənubi Amerikada, Cənubi Afrikada səhra, yarımsəhra və savannalarda bitirlər. Sukkulentlər işıqsevən, gecböyüyən bitkilərdir. Sukkulentlərin bəzisi (kaktus, aloye) dekorativ bitki, aqava isə toxuculuq sənayesi üçün xammal verən bitki kimi becərilir. Bəzi növləri Krımda, Mərkəzi Asiyada, Azərbaycanda introduksiya edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Səhra

## Xarici keçidlər
Sulu lay

**Sulu lay** — Suyadavamlı layın üzərində yerləşən və yeraltı suları olan sukeçirən süxur qatıdır.

## Həmçinin bax
* Süxurların keçiriciliyi
* Suyadavamlı süxur
* Sukeçirən süxur
* Su məsarifi

## İstinadlar