Habil Qurbanov

**Habil Qurbanov** () — hüquq elmləri doktoru, professor. Birinci Qarabağ müharibəsi veteranıdır.
## Həyatı
Habil Surxay oğlu Qurbanov 14 mart 1955-ci ildə Ağdam şəhərində anadan olmuşdur. Maarif xadimi Surxay Qurbanovun oğludur. 1971-ci ildə Ağdam 1 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1971–1975-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunin coğrafiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. AMEA-da kiçik elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayan Habil Qurbanov 1975–1976-cı illərdə Ukraynanın Xmelnitski şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur O, 1976–1980-ci illərdə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Komsomol Komitəsində işləmişdir. 1980-ci ildə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Bakı orta xüsusi milis məktəbində tədris hissəsinin müfəttişi vəzifəsində çalışmışdır. 1982–1985-ci illərdə Volqoqrad Ali İstintaq Məktəbini qiyabi yolla müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

Habil Qurbanov 1984–1986-cı illərdə Bakı Milis Məktəbində qiyabi bölmənin rəisi, 1986–1990-cı illərdə məktəbin rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır. O, 1990-cı ildə prokurorluq orqanlarına işə qəbul edilmiş, Bakı Şəhər Prokurorluğunun ümumi nəzarət şöbəsində prokuror, böyük prokuror vəzifələrində çalışmışdır. 1991–1994-cü illərdə Bakı şəhər Prokurorluğunun İlk Həmkarlar Təşkilatının sədri olmuşdur. 1994–1995-ci illərdə Qaradağ rayon prokurorunun müavini, prokuror əvəzi, 1995–1997-ci illərdə Dəvəçi (Şabran) rayon prokuroru, 1997–2001-ci illərdə respublika prokurorluğunda cəza yerlərində qanunların icrasına nəzarət idarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır. Daxili işlər orqanında və prokurorluqda işlədiyi zaman dəfələrlə mükafatlandırılmışdır.
## Elmi fəaliyyəti
Habil Qurbanov 1988-ci ildə Moskvada SSRİ DİN-nin Akademiyasının dissertantı kimi, "Cinayət hüququ" sahəsində dissertasiya işini müdafiə edərək, hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1997-ci ildə Moskvada Rusiya Federasiyası Baş Prokurorluğunun İnstitutunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib, RF-nın hüquq elmləri doktoru diplomunu almışdır. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası ona hüquq elmləri doktoru, 2010-cu ildə isə professor elmi adı diplomlarını vermişdir.

Alim 320 elmi və publistik məqalənin, 16 monoqrafiyanın, 5 dərs vəsaitinin müəllifidir. Onlardan 5 monoqrafiya və 70 elmi məqalə xarici ölkələrdə dərc olunmuşdur. 100-dən artıq Beynəlxalq və Respublika elmi-nəzəri konfranslarında iştirak və çıxış edib. (Türkiyə, Serbiya, Fransa, Rusiya, Ukrayna, Belarusya, Gürcüstan, Özbəkistan, Qazaxıstan )  Onun "Azərbaycan Respublikasının yeni cinayət qanunvericiliyinin nəzəri əsasları" monoqrafiyası 1997-ci ildə Moskvada çap edilmişdir. O, hüquq elmləri doktoru, professor A. V. Naumovun "Cinayət hüququ" dərsliyini Azərbaycan dilinə çevirmiş və redaktoru olmuşdur. 2022-ci ildə "Comparative Law (Müqayisəli hüquqşünaslıq)" monoqrafiyası ingilis dilində Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərində nəşr edilmişdir.

Uzun illər hüquq elmləri üzrə Müdafiə Şuralarının üzvü və Birdəfəlik hüquq elmləri doktorluğu üzrə Dissertasiya Surasının sədri olmuş, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının hüquq elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur.
Onun elmi rəhbərliyi ilə 4 nəfər hüquq üzrə elmlər doktoru, 14 nəfər hüquq üzrə fəlsəfə doktoru elmi adına layiq görülmüşdür. Hazırda 5 nəfər doktorant və dissertantın elmi rəhbəridir. Hal-hazırda Milli Aviasiya Akademiyasının nəzdində olan Dissertasiya Şurasının üzvüdür.

O, 2009-cu ildən Avropa Təbiət Elmlər Aklademiyasının və Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası Elmlər Akademiyasının akademikidir. Beynəlxalq Narkotizmlə Mübarizə Cəmiyyətinin üzvüdür. 

H. Qurbanov respublikada yeni qanunlarının yaradılmasında yaxından iştirak etmiş, Azərbaycanda ilk dəfə olaraq 1996-cı ildə yeni Cinayət
Məcəlləsinin (ümumi hissə) layihəsini hazırlamış və onu ictimaiyyətin müzakirəsinə vermişdir. Həmin layihədə irəli sürülən təkliflərin bir çoxu 1999-cu ildə qəbul edilən Cinayət Məcəlləsində öz təsdiqini tapmışdır. Habil Qurbanov 2010-cu ildən 2016-cı ilin dekabr ayınadək Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun "Dövlət və hüquq nəzəriyyəsi, mülki hüquq və mülki proses" şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış, 2016-cı ilin dekabr ayından 2022-ci ilədək AMEA Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun baş elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır. 2017-ci ilin fevral ayında AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının sədr müavini, 2017-ci ilin iyul ayında sədr əvəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2017-ci ilin noyabr ayından 2024-cü ilin yanvar ayınadək AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının sədri vəzifəsində çalışmışdır. 2024-cü ilin yanvar ayından isə Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin Elmi Təşkilatların Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışır. O, həmçinin 2025-ci ilin aprel ayından AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun "Fəlsəfi-hüquqi təlimlər və suverenlik" şöbəsinin müdiridir. 

H.ü.e.d., prof. H. S. Qurbanov AMEA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun "Elmi əsərlər" beynəlxalq elmi-nəzəri, DİN Polis Akademiyasının elmi-nəzəri, "Qanun" elmi-hüquq jurnallarının, həmçinin Rusiya Federasiyasının Ədliyyə Naziyliyi nəzdindəki Hüquqi İnformasiyalar Elmi Mərkəzinin "Правовая информатика", "Мониторинг правоприменения", Moskva şəhərinin "ЮНИТИ-ДАНА" nəşriyyatının "Государственная служба и кадры", "Закон и право", "Образование. Наука. Научные кадры", jurnallarının redaksiya heyətinin üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Moskva şəhərində akademik İ. N. Bloxin adına Beynəlxalq Elmi-Təcrübə Birliyinin nəzdində yaradılmış Dissertasiya Şurasının üzvüdür. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası "Avropa Nəşr Mətbuat Evi"nin ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim qızıl medalı, 2018-ci ildə isə "Avropa Nəşr Mətbuat Evi" mükafat komissiyasının qərarı ilə hüquqi sosial normalar sisteminə baxış, hüquqi münaqişələr, multikulturalizmin konstitusiya əsasları, qanunvericilik aktlarının iqtisadi təhlükəsizlik məsələləri sahəsində apardığı uğurlu elmi tədqiqatlarına, müstəqil Azərbaycanın dövlət idarəçilik sisteminin banisi Heydər Əliyev ideyalarının sədaqətlə yerinə yetirilməsində və ölkədə hüquq elminin inkişafında göstərdiyi xidmətlərinə görə nəşr olunan "Cəmiyyət və sosio-hüquqi problemlər" adlı monoqrafiyası "Ən yaxşı tədqiqat əsəri Qızıl medalı" ilə təltif olunmuşdur. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin 08 dekabr 2022-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin elan etdiyi "Şuşa İli"ndə Qarabağ-Şuşa mövzusunda apardığı tədqiqatlarına görə Fəxri Fərmanla təltif edilib. Ulu öndər Heydər Əliyev ilinə həsr edilmiş "Heydər Əliyev Azərbaycanda milli qanunvericiliyin və hquqi dövlətin yaradıcısıdır" monoqrafiyasına və 2023-cü ildə elmin populyarlaşdırılmasında xidmətlərinə görə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri Diplomu ilə təltif olunmuşdur. 2018-ci ildə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının 25 illik "Yubiley Döş Nişanı", 2023-cü ildə isə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının 30 illik "Yubiley Döş Nişanı", Azərbaycan Pedaqoji Universitetinin 100 illik yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur. 2017-ci ildə Rusiya Professorlar Cəmiyyətinin ilk azərbaycanlı üzvü seçilmişdir. Azərbaycanın və xarici ölkələrin müxtəlif hüquq jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür.

## Pedaqoji fəaliyyəti
Habil Qurbanov elmi-pedaqoji fəaliyyətlə də məşğuldur. 1980–1990-cı illərdə SSRİ DİN Bakı Xüsusi Orta Milis məktəbində tədris şöbəsinin müfəttişi, müəllim-metodisti, qiyabi bölmə rəisi və məktəbin rəis müavini olmuşdur. O, 1997–2003-cü illərdə Moskva Dövlət Açıq Universitetinin Bakı Filialında Cinayət hüququ və Cinayət prosesi kafedrasının müdiri, 2003–2010-cu illərdə Azərbaycan Universitetində hüquq fakültəsinin dekanı vəzifəsində işləmişdir.
Təhsil Nazirliyinin əmri ilə dəfələrlə Bakı Dövlət Universitetinin "Hüquq" fakültəsinin Magistr buraxılış Komissiyasının sədri təyin edilmişdir.

## Elmi əsərləri
* Применение института обстоятельств, устраняющих общественную опасность и противоправность деяния. Баку, издательство "Елм", 1988 (на рус.языке)
* Юридическая природа и содержание института обстоятельств, устраняющих общественную опасность и противоправность деяния. Баку, издательство "Елм", 1988. (на рус.языке).
* Управление реализацией института обстоятельств, устраняющих общественную опасность и противоправность деяния. Баку, издательство "Елм", 1989. (на рус.языке).
* Обстоятельства, устраняющие общественную опасность и противоправность деяния. Монография, Баку, издательство "Генджлик", 1991, (на рус.языке).
* Защита прав несовершеннолетних и иных лиц, требующих социальной защиты, профилактика их безнадзорности и правонарушений. Монография,(в соавторстве) Казан, 1995. (на рус.языке).
* Проблемы реформы уголовного законодательства Азербайджанской Республики. Монография, Баку, издательство "Ганун", 1996 (на рус.языке).
* Авторский проект Общей части нового Уголовного кодекса Азербайджанской Республики. Монография, Баку, издательство "Ганун", 1997 (на рус.языке).
* Теоретические проблемы реформы Уголовного законодательства Азербайджанской Республики. Монография, Москва, издательство "БЕК", 1997(на рус.языке).
* Криминалистический словарь(учебное пособие) (в соавторстве). Баку, издательство "Елм", 2004 (на рус.языке).
* Уголовное право (особенная часть) (учебное пособие). Баку, издательство "Тахсил", 2005. (на рус.языке).
* Уголовное право (общая часть) (учебное пособие). Баку, издательство "Тахсил", 2006. (на рус.языке).
* Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası (ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün dərslik). Bakı, "Təhsil" nəşriyyatı, 2009. (azərbaycan dilində).
* Azərbaycanın bələdiyyə hüququ (dərs vəsaiti) (həmmüəllifliklə), Bakı, "Təhsil" nəşriyyatı, 2011. (azərbaycan dilində).
* "Əməlin cinayət olmasını istisna edən hallar", Monoqrafiya, Bakı "Təhsil" nəşriyyatı,2014. (azərbaycan dilində).
* Обстоятельства, исключающие преступность деяния, Монография, Издательство "Palmarium Academic Publishing", Германия 2015, (на рус.языке).
* Cəmiyyət və sosio-hüquqi problemlər. Monoqrafiya. Bakı, "Elm" nəşriyyatı, 2018. (azərbaycan dilində).
* Mənimsəmə və ya israfetmə əməllərilə mübarizənin cinayət-hüquqi xüsusiyyətləri. Monoqrafiya. Bakı, "Təhsil" nəşriyyatı, 2020. (azərbaycan dilində).
* Comparative Law. (Müqayisəli hüquqşünaslıq) Monoqrafiya. Maryland, USA,2022. (ingilis dilində)
* Qarabağın Azadlığı və Zəfərə Gedən Yol: Hüquqi-Sosio-Mədəni baxış. Bakı, 2022. (azərbaycan dilində)
* Ulu öndər Heydər Əliye ilinə həsr edilmiş Heydər Əliyev Azərbaycanda milli qanunvericiliyin və hüquqi dövlətin yaradıcısıdır- monoqrafiya, 2023. (azərbaycan dilində)

## İctimai fəaliyyəti
Habil Qurbanov 1988–1994-cü illərdə Birinci Qarabağ müharibəsi gedişatında fəal iştirak etmiş, Birinci Qarabağ müharibəsi veteranıdır.

"Qarabağ Futbol Veteranları" Klubunun təsisçisi və prezidentidir. Azərbaycanda ilk dəfə Mini Futbol (Futzal) Qurumunun yaradıcısıdır. 1993–2008-ci illərdə AFFA-nın Futzal və Hüquq Komitələrinin sədri olmuşdur. 1998-ci ildə Azərbaycan Futzal Federasiyasını təsis etmiş və Ədliyyə Nazirliyindən qeydiyyatdan keçirilmişdir. "Qarabağ" Futbol Klubuna çətin vaxtlarında maddi və mənəvi yardımla dəstək olmuşdur. Azərbaycan Tələbə Futbol Federasiyasının vitse-prezidentidir.

## Ədəbiyyat
* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001. səh. 52–53
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5–11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Molla Qurbanlı nəsli. "Təzadlar" qəzeti, 23 yanvar 2014-cü il, № 06 (1877)

## İstinadlar