Valkiriya

**Valkiriya** ( — "ölüləri seçən") — skandinav mifologiyasında, döyüşdə ölənləri və sağ qalanları seçən qadın. Döyüşdə ölənlərin yarısını seçən valkiriyalar seçdiklərini Odinin ağalıq etdiyi Valhallaya aparır. Ölmüş döyüşçülər orada eynheryarlara (Tək döyüşçülər) çevrilirlər. Eynheryar Raqnarökün hadisələrinə hazırlaşmayanda valkiriyalar onlara bal içkisi verir. Valkiriyalar həmçinin, qəhrəmanlar və digər canlıların sevgililəri kimi təsvir olunurlar. Onlar bəzən şəhanəliyin qızları kimi təsvir olunurlar.

Valkiriyaların adı "*[[Böyük Edda]]*", "*[[Kiçik Edda]]*", "*[[Yer dairəsi]]*" və "*[[Nyal saqası]]*" əsərlərində çəkilir. Onlar skaldların şeiriyyətində, ovsunlarda və müxtəlif run kitabələrində görünürlər.

Bu terminin qədim ingilis dilindəki qarşılığı "**'" və "**'" sözləridir, hansı ki, qədim ingilis dilində olan bir neçə əlyazmada görünür. Alimlər bu terminin qədim ingilis dilinə skandinav təsiri ilə daxil olduğunu, yoxsa yerli anqlosaks paqanların ənənəsinin bir inikası olduğunu araşdırıblar. Elmi nəzəriyyələr onu iddia edir ki, valkiriyalar, nornlar və dislər arasında bir əlaqə var. Bunların hamısı taleh ilə bağlı olan fövqəltəbii varlıqlardır. Skandinaviya boyunca aparılmış arxeoloji qazıntılarda üzərində valkiriya təsvirləri olduğu düşünüldüyü tilsimlər aşkar olunmuşdur. Valkiriyalar müasir mədəniyyətdə rəsm, musiqi, komiks, videooyun və şeir kimi əsərlərin mövzusu olublar.

## Skandinav mifologiyasında
Valkiriyalar skandinav mifologiyasında əllərində qalxan və nizələr saxlayan, zirehli, dəbilqə geymiş qanadlı qadınlar kimi təsvir olunublar. Əfsanəyə görə, onların zirehindəki dəsgaha görə səmada avrora peyda olur.

Valkiriyaların vəzifəsi ölmüş döyüşçüləri Valhallaya aparmaqdır. Əlavə olaraq, valkiriyalar döyüşçülərə Valhallada xidmət edir, onlara bal içkisi gətirirlər. Bəzən onlara döyüşün nəticəsini əvvəlcədən qərarlaşdırmaq hüququ verilir və bəzən onlar sadəcə Odinin əmrlərinə sadiq qalırlar. Valkiriyalar bəzi miflərdə Odinin qızları hesab olunur. Valkiriyalar "*[[Böyük Edda]]*" kitabındakı qəhrəmanlıq mövzusundakı mahnlılarda qalxanqızların xüsusiyyətlərinə sahib olurlar.

Valkiriyaların sayı müxtəlif mənbələrə görə, 13 ilə 19 arasında dəyişir. Ən tanınmış valkiriyalar bunlardır:

## Qeydlər

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* Andrén, A.; Jennbert, K.; Raudvere, C. (2006) "Old Norse Religion: Some Problems and Prospects " in *Old Norse Religion in Long Term Perspectives: Origins, Changes and Interactions, an International Conference in Lund, Sweden, 3–7 June 2004*. Nordic Academic Press. 
* Byock, Jesse (Trans.) (2006). *[https://books.google.com/books?id=EWgTAAAACAAJ The Prose Edda]*. Penguin Classics. 
* Davidson, Hilda Roderick Ellis (1988). *[https://books.google.com/books?id=RerIAAAAIAAJ Myths and Symbols in Pagan Europe: Early Scandinavian and Celtic Religions] *. Manchester University Press. 
* Davidson, Hilda Roderick Ellis (1990). *[https://books.google.com/books?id=O1faK2QkRvwC Gods and Myths of Northern Europe] *. Penguin Books. 
* Dobat, Siegfried Andres (2006). "Bridging mythology and belief: Viking Age functional culture as a reflection of the belief in divine intervention " in Andren, A.; Jennbert, K.; Raudvere, C. *Old Norse Religion in Long Term Perspectives: Origins, Changes and Interactions, an International Conference in Lund, Sweden, 3–7 June 2004.* Nordic Academic Press. 
* Dronke, Ursula (Trans.) (1997). *[https://books.google.com/books?id=iDpcAAAAMAAJ The Poetic Edda: Volume II: Mythological Poems] *. Oxford University Press. 
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. 
* Finlay, Alison (2004). *[https://books.google.com/books?id=SmJ8v1ENhg4C Fagrskinna, a Catalogue of the Kings of Norway: A Translation with Introduction and Notes] *. Brill Publishers. 
* Greenfield, Stanley B.; Calder, Daniel Gillmore; Lapidge, Michael (1996). *[https://books.google.com/books?id=kreGLK6VbqwC A New Critical History of Old English Literature] *. New York University Press. 
* Grimm, Jacob (1882) translated by James Steven Stallybrass. *[[Deutsche Mythologie|Teutonic Mythology: Translated from the Fourth Edition with Notes and Appendix by James Stallybrass]]*. Volume I. London: George Bell and Sons.
* Hall, Alaric (2007). *[https://books.google.com/books?id=G1V2N0GAkHQC Elves in Anglo-Saxon England] *. Boydell Press. 
* Kennedy, Maev (2013). "Flight of the valkyrie: the Viking figurine that's heading for Britain". Theguardian.com, Monday 4 March 2013. Online: https://www.theguardian.com/culture/2013/mar/04/viking-valkyrie-figurine-british-museum 
* Hollander, Lee Milton (1980). *[https://books.google.com/books?id=PUzazIlboAcC Old Norse Poems: The Most Important Nonskaldic Verse Not Included in the Poetic Edda] *. Forgotten Books. 
* Hollander, Lee Milton (Trans.) (2007). *[https://books.google.com/books?id=qHpwje7-wNkC Heimskringla: History of the Kings of Norway] *. University of Texas Press. 
* Finnur Yonsson (1973). *Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning*. Rosenkilde og Bagger. 
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *[https://books.google.com/books?id=nBzuQZ4MCPIC The Poetic Edda] *. Oxford World's Classics. 
* Lindow, John (2001). *[https://books.google.com/books?id=KlT7tv3eMSwC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals and Beliefs] *. Oxford University Press. 
* MacLeod, Mindy; Mees, Bernard (2006). *[https://books.google.com/books?id=hx7UigqsTKoC Runic Amulets and Magic Objects] *. Boydell Press. 
* Näsström, Britt-Mari (1999). "Freyja: The Trivalent Goddess "  in Sand, Reenberg Erik; Sørensen, Jørgen Podemann (1999). *Comparative Studies in History of Religions: Their Aim, Scrope and Validity*. Museum Tusculanum Press. 
* North, Richard (1997). *[https://books.google.com/books?id=X_LKUIqNvPQC Heathen Gods in Old English Literature] *. Cambridge University Press. 
* Orchard, Andy (1997). *[https://books.google.com/books?id=5hbPHQAACAAJ Dictionary of Norse Myth and Legend]*. Cassell. 
* Orel, Vladimir (2003). *A Handbook of Germanic Etymology*. Brill. 
* Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. *[https://books.google.com/books?id=Zni8GwAACAAJ Dictionary of Northern Mythology]*. D.S. Brewer 
* Wessén, Elias; Sven B.F. Jansson (1953–58). *[https://books.google.com/books?id=SJ0eOgAACAAJ Sveriges runinskrifter: IX. Upplands runinskrifter del 4.]* Stockholm: Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien. ISSN 0562-8016 

## Xarici keçidlər
* 
* Музей Константина Васильева — автора картины "Валькирия над сражённым воином".