Brera Akademiyası

**Brera Akademiyası** - məzunları və görkəmli sənət kolleksiyası (Pinakoteka Brera Muzeyi) ilə məşhur olan İtaliyanın Milan şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi (Təsviri Sənət Akademiyası).

## Adı
Akademiya adını yerləşdiyi sarayın şərəfinə, orada olan tarixi məhəllənin şərəfinə almışdır.

## Tarixi
Akademiya 1776-cı ildə Avstriya imperatriçası Mariya Tereza tərəfindən quruldu (o dövrdə Avstriya Milan da daxil olmaqla, Şimali İtaliyanın əhəmiyyətli bir hissəsinə sahib idi). İmperatriça Mariya Tereza çağdaşı II Katerina kimi aydın mütləqiyyətin tərəfdarı idi və buna görə də hər cür təhsil və elmi müəssisəni həvəslə qururdu. Gözəl Sənətlər Akademiyası 1615-ci ildə məşhur memar Françesko Mariya Riçini tərəfindən inşa edilən Brera Sarayında yerləşirdi. Akademiyanın yaradılmasından üç il əvvəl yezuitilərin Avstriyadan qovulmasına qədər, 1773-cü ildə Yezuitilər Kollegiyası orada yerləşirdi.

Gözəl Sənətlər Akademiyasına əlavə olaraq, Mariya Terezanın əmri ilə Brera Sarayının binasında bir astronomik rəsədxana, fiziki və kimyəvi laboratoriyalar, Palatin Fəlsəfə və Hüquq Məktəbi, bir gimnaziya, bir kitabxana, bir əkinçilik cəmiyyəti və 1806-cı ildən bəri Pinakoteka - bir sənət kolleksiyası yerləşdirildi. Sarayın arxa bağında yezuit bitki bağçasının yerində kiçik bir botanika bağı yerləşirdi. Baş rahib və botanik F. Vitman tərəfindən qurulan 5000 m2-lik botanika bağçası uzun müddət bərbad vəziyyətdə olsa da, nadir bitkilərin bəzi nümunələrini, xüsusən Avropanın ən yaşlı ağacı olan ikidilim ginkqo ağacını qorumaqla 1998-ci ildə bərpa edildi.

Daha sonra Brera Akademiyası İtaliyanın əsas sənət təhsil müəssisələrindən biri oldu, onun muzeyi isə ölkənin ən əhəmiyyətli sənət kolleksiyalarından biri və Milandakı əsas sənət muzeyi oldu. 2010-cu ildə Brera Sarayının binasının tamamilə Pinakotekaya məxsus olması üçün akademiyanın keçmiş hərbi kazarmaya köçürülməsinə dair bir müqavilə imzalandı, lakin 2017-ci ilin əvvəlindən etibarən köçürmə baş tutmadı.

## Akademiya bu gün
İtalyanın digər dövlət sənət akademiyaları kimi Brera Akademiyası da İtaliyanın Təhsil Nazirliyinə tabedir. Prezidentin 8 iyul 2005-ci il tarixli 212 nömrəli sərəncamına əsasən, akademiya doktorluq dərəcəsinə qədər elmi dərəcələr verə bilər.

Akademiyanın üç şöbəsi var: sənət və sənətkarlıq, qrafika, rəsm və heykəltəraşlıq təhsil kursları keçirən Təsviri sənət şöbəsi; bədii bərpa, sənaye dizaynı, sənətdə yeni texnologiyalar və səhnə dizaynı kursları keçirən Dizayn və tətbiqi sənətlər şöbəsi; mədəni irsin qorunması, incəsənət təhsili kursları ilə Ünsiyyət və sənət təhsili şöbəsi.

Bu gün akademiyada təqribən 1000 əcnəbi olmaqla 4500 çox tələbə və aspirant təhsil alır. Akademiya Erasmus proqramında iştirak edir və həm Avropada, həm də xaricdə digər ölkələrin təhsil müəssisələri  ilə tələbə və müəllim mübadiləsi aparır.

## İncəsənət Muzeyi
Breranın Pinakoteka adı ilə tanınan akademiyanın şəkil qalereyası 1806-cı ildə Napoleon dövründə açılmışdı. İtalyan monastırlarından çox sayda rəsm müsadirə edildi və Milana, Pinakotekaya gətirildi. Muzeyin ilkin yerləşdirilməsi üçün Santa-Mariya-in-Brera monastır kilsəsi yenidən quruldu və köhnə fasadı söküldü. Bu gün Pinakoteka sarayın 38 zalını əhatə edir. 1882-ci ildə Pinakoteka akademiyadan inzibati olaraq müstəqil oldu, lakin hər iki mədəniyyət müəssisəsi hələ də Brera sarayını tutur.

## Fakültə və məzunlar
Akademiyanın ən məşhur məzunları arasında Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı, yazıçı Dario Fo, ən məşhur müəllimlər arasında rəssam Françesk Hayez və həmçinin Luici Sabatelli, rəssamın rəsmlərindən bəzilərini Brera Pinakotekada görmək olar.

Akademiyanın professor və tələbələri: Jak-Lui David, Bertel Torvaldsen, Antonio Kanova, Bruno Munari, Marino Marini, Kamillo Boyto, Vanessa Bikroft, Canni Kolombo, Medardo Rosso, Dante Parini, Luka Beltrami, Fridrix fon Şmidt, Akille Funi, Enriko Bay, Karlo Karra.

## İstinadlar

## Mənbə
* AA.VV., Giovanni di Balduccio Architetto in Brera, in Storia di Milano, Vol. V, Fondazione Treccani degli Alfieri, Milano, 1960.
* Agosti C., Ceriana M., Le Raccolte Storiche dell'Accademia di Brera, Collana Quaderni di Brera, Ed. Centro Di, Milano, 1997.
* Maria Teresa Binaghi Olivari, La Pinacoteca di Brera – Dipinti Provenienti dalla Chiesa di Santa Maria di Brera, Ed. Bonechi, Firenze, 1983.
* Nenci C. a cura di, Le Memorie di Giuseppe Bossi. Diario di un artista nella Milano napoleonica 1807-1815, Jaca Book, Milano, 2004.
* Angela Ottino Della Chiesa, I Quadri della Pinacoteca di Brera in Deposito Presso le Chiese di Milano, in Brera Dispersa, Ed. Cariplo, Milano, 1984.
* Diego Sant'Ambrogio, Ricerche Intorno alla Distrutta Chiesa e Facciata di Santa Maria di Brera, in A.S.L., Milano, 1891.
* Aurora Scotti Tosini, Brera 1776-1815. Nascita e Sviluppo di un'Istituzione Culturale Milanese, Collana Quaderni di Brera, Ed. Centro Di, Firenze, 1979.
* Rosalba Tardito, Brera. Storia della Pinacoteca e delle Sue Collezioni, Vol. IV, Ed. Cantri, Milano, 1986.
* Roberto Ferrari (a cura di), "Vado a Brera". Artisti, opere, generi, acquirenti nelle Esposizioni dell'800 dell'Accademia di Brera, Associazione artistica e culturale Emilio Rizzi e Giobatta Ferrari, Brescia 2008.