open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vahan dəhlizi

thumb|right|Vahan dəhlizinin ölkə ərazisindəki mövqeyi
**Vahan dəhlizi** () — Əfqanıstanın şimal-şərqindəki, uzun, ensiz ərazi. Dəhliz ölkəni Çinlə həmsərhəd, Pakistanı isə Tacikistandan ayırır. Vahan dəhlizinin şimal hissəsi Pamir dağlarına, cənub -qərb hissəsi Hinduquş dağlarına aiddir. Ərazi Əfqanıstanın Bədəxşan vilayətinin tərkibinə daxildir

## Ümumi məlumat

thumbnail|left|Vahan dəhlizi qışda.
Bu dəhlizin uzunluğu 220&nbsp;km, eni isə 16–64&nbsp;km arasında dəyişir. Bu ərazi ölkənin ən hüdür bölgəsi hesab olunur. Orta hündürlük 1700 m-dir. Dəhliz şərqdən Şərqi Türküstan, şimaldan Tacikistanın Dağlıq Bədaxşan Muxtar Vilayəti, cənubdan isə Pakistanın Hayber-Paxtunxva və Hilgit-Baltistan əyaləti ilə həmsərhəddir. Dəhlizin şərqində, Doğu Türküstanla hüdudda Cənub Vahcirdavan aşırımı var (4923 m). Bu aşırım dünyanın ən hündür sınır keçid birimlərindən biri sayılır. Bu bölgədə həmçinin ən böyük saat ayrılığı izlənilir ( UTC+04:30 Əfqanıstan və UTC+08:00 Çin arasında). Vahan dəhlizi ərazisindən Vahan-Dərya, Pamir çayları öz başlanğıcını götürür və sonda Pənc çayına birləşirlər. Qərbi Vahan dəhlizində, Pənc çayı boyu peştu-tacik sərhədi keçir. Məhz vadinin qərbində, əyalətin mərkəzi şəhəri olan İşkasım yerləşir. Vahan dəhlizi vasitəsilə vaxtilə məşhur səyyah Marko Polo keçmişdi. Bölgə əhalisinin sayı (2010) 12 min nəfərdir. Böıgə əhalisinin çoxu vahanlardan və Pamir Qırğız Türklərindəndir.

## Tarixi
Dünya xəritəsində bu ərazi Britaniya İmperiyası ilə Rusiya imperiyası arasında baş verən "Böyük oyun" nəticəsində meydana gəlmişdir. Böyük oyun bu iki güc arasında, [Cənubi Asiya və [Türküstan uğrunda gedən geosiyasi mübarizə idi. 1895-ci ildə Britaniya Hindistanı ilə rus Türküstanı arasında qoruyucu bölgəsi yaratmaq amacı ilə Vahan dəhlizi bölgəsi Əfqan əmirliyinə verildi

## Həmçinin bax
*Əfqanıstan

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* ЭРИДАН .Ваханский коридор
Həcdə izdiham faciəsi (1990)

**Həccdə izdiham** — 2 iyul 1990-cı ildə Səudiyyə Ərəbistanında, Məkkədə, Minada tuneldə yaranan izdiham faciəsi. Hadisə zamanı 1426 zəvvar həlak olmuşdur.

## Haqqında
Hadisə Məkkədən Mina və Ərəfata doğru gedən 550 metr uzunluğunda, 11 metr enində olan piyada tunelində olmuşdur.

1000 nəfərlik tunelə 5000 nəfər daxil olmuş, yaranan qarışıqlıqda havasızlıqdan və digər səbəblərdən zəvvarlar həyatlarını itirmişlər.

Digər belə faciələrin arasında ikinci ən ölümcül olanı 2015-ci ildəki Həcc izdihamı faciəsidir.

## Həmçinin bax
* Məkkədə kran aşması
* Həcdə izdiham faciəsi (2015)

## İstinadlar
Gürcüstanın dövlət quruluşu

**Gürcüstanın dövlət quruluşu** — 1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

## Dövlət quruluşu
Gürcüstan dualist idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü iki dəfə — (1918) 26 may və (1991) 9 aprel tarixlərində qeyd edilir. Ölkə Konstitusiyası 24 avqust 1995-ci ildə qəbul olunmuşdur(15 oktyabr 2010-cu ildə yenidən baxılmışdır).

## İnzibati ərazi bölgüsü
55 bələdiyyədən ibarət 10 diyara (Tbilisi-paytaxt şəhəri, Quriya, İmeretiya, Kaxetiya, KvemoKartli, Msxeta-Mtianeti, Raça-Leçxumi və Kvemo Svaneti, Sameqrelo-Zemo-Svaneti, Samse-Cavaxeti, Şida-Kartli) və 2 muxtar respublikaya bölünür (Gürcüstanın tərkibinə 1921-ci ildən Acarıstan Muxtar Respublikası, 1922-ci ildən Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti (1990-cı ildə mərkəzi hakimiyyət tərəfindən ləğv edilmişdir) və 1931-ci ildən Abxaziya Muxtar Respublikası daxildir).

## Dövlət başçısı
Ümumxalq səsverməsi yolu ilə 5 il müddətinə seçilən Prezidentdir. Gürcüstanın mövcud Konstitusiyasına görə, bir namizəd iki müddətdən əlavə ölkə Prezidenti vəzifəsinə seçilə bilməz.

Dövlətin başçısı, silahlı qüvvələrin ali baş komandanı, xarici əlaqələr üzrə Gürcüstanın ən yüksək təmsilçisi sayılan Gürcüstan Respublikasının Prezidenti, ölkənin daxili və xarici siyasətini istiqamətləndirir, xalqın milli birlik və bütövlüyünü, habelə dövlət qurumlarının və digər orqanların fəaliyyətini təmin edir, formal olaraq Baş naziri təyin edir.

2010-cu ildə Konstitusiyaya edilmiş dəyişikliklər nəticəsində dövlət başçısının səlahiyyətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə məhdudlaşdırılmışdır.

## Qanunverici hakimiyyət
150 üzvdən ibarət bir palatalı Parlamentə deputatlar ümumi seçkilər yolu ilə 4 il müddətinə seçilirlər. Parlamentin 75 üzvü birmandatlı dairələr üzrə, digər yarısı isə partiya siyahıları sistemi üzrə seçilirlər.

Parlamentin hökumətə etimadsızlıq göstərmək, prezidentin veto hüququnu 3/5 səs çoxluğu ilə ləğv etmək, Nəzarət Palatası vasitəsilə dövlət büdcəsinin istifadəsinə nəzarət etmək və s. digər mühüm səlahiyyətləri vardır.

## İcraedici hakimiyyət
Parlament seçkilərində qalib gəlmiş siyasi partiyanın lideri olan və namizədliyi formal olaraq Prezident tərəfindən parlamentə təqdim edilən Baş nazirin rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti tərəfindən həyata keçirilir,

Nazirlər Kabineti ali qanunverici orqan qarşısında kollektiv məsuliyyət daşıyır. Bununla belə Hökumət dövlət büdcəsinin layihəsini, ratifikasiya məqsədilə beynəlxalq müqavilələri və s. Parlamentə təqdim etməkdə, habelə səfir və diplomatik nümayəndəliyin başçısı vəzifəsinə təyin edilmək məqsədilə namizədlərin Prezidentə təqdimatında səlahiyyətlidir.

## Məhkəmə hakimiyyəti
Kasasiya instansiyası məhkəməsi olaraq, Gürcüstanın ədalət mühakiməsinin ən yüksək və son instansiya məhkəməsini təmsil edən Ali Məhkəmə, habelə digər ixtisaslaşmış və aşağı instansiya məhkəmələri ölkədə məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirirlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Калатозишвили Г. Грузия, трансформирующаяся в парламентскую республику. Вестник Кавказа (vestikavkaza.ru) (23 августа 2012)
Qırğızıstanın dövlət quruluşu

Qırğızıstanın dövlət quruluşu — 1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

## Dövlət quruluşu
Qırğızıstan dualist formada idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1991) 31 avqustda qeyd olunur. Ölkənin yeni Konstitusiyası 27 iyun 2010-cu ildən qüvvədədir.

## İnzibati ərazi bölgüsü
Qırğızıstan 35 rayondan və 13 vilayət əhəmiyyətli şəhərdən ibarət 7 vilayətə (Batkən, Cəlalabad, İsık Göl, Narin, Çuy, Oş, Talas) və Respublika tabeliyində olan 2 şəhərə (Bişkek və Oş) bölünür.

## Dövlət başçısı
Qırğızıstan Respublikasının ali vəzifəli şəxsi və dövlət başçısı olan Prezident ümumxalq səsverməsi yolu ilə, ardıcıl bir dəfədən artıq olmamaq şərti ilə, 6 il müddətinə seçilir. Mövcud Konstitusiyaya görə, Prezident Qırğız xalqının birliyinin və dövlət hakimiyyətinin rəmzi, habelə hüquqi dövlətin, Konstitusiyanın, ölkənin milli müstəqilliyinin və təhlükəsizliyinin, ərazi bütövlüyünün, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təminatçısıdır.

Prezidentin səlahiyyətləri Joqorku Keneşə (Parlamentə) və Baş nazirə (Nazirlər Kabinetinin rəhbəri) nisbətən daha məhduddur.

## Qanunverici hakimiyyət
Birpalatalı 120 yerlik Joqorku Keneşdir (Parlament). Deputatlar proporsional sistem ilə ümumi seçkilər yolu ilə 5 il müddətinə seçilirlər.
Qüvvədə olan Konstitusiyaya görə, ənənəvi qanunvericilik hakimiyyəti ilə yanaşı, Respublika Parlamenti dövlət siyasətinin ən mühüm qərarlarının müəyyən edilməsində və həllində geniş səlahiyyətlərə və prioritetə malikdir. Hökumət, ona etimadsızlıq göstərmək və istefaya göndərmək səlahiyyətinə malik olan Joqorku Keneş qarşısında birbaşa kollektiv məsuliyyət daşıyır.

## İcraedici hakimiyyət
Yeni Konstitusiyaya görə ölkədə icra hakimiyyəti Baş nazir və onun rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti tərəfindən həyata keçirilir. Baş naziri və Parlament çoxluğunu (seçkilərdə 50%-dən artıq səs toplamış) təmsil edən siyasi partiyanın nümayəndələrindən formalaşmış Nazirlər Kabinetini Prezident təyin və Parlament təsdiq edir. İcra hakimiyyətinin müstəsna və geniş səlahiyyətli orqanı sayılan Hökumət, eyni zamanda qarşısında cavabdehlik daşıdığı Qırğızıstan Parlamenti ilə birlikdə qanunvericilik hakimiyyətini də həyata keçirir.

## Məhkəmə hakimiyyəti
Müasir məhkəmə-hüquq sistemləri ilə yanaşı, keçmiş Sovetlər Birliyinin hüquq sisteminin müəyyən struktur elementlərini də özündə ehtiva edən Qırğızıstan Respublikasının məhkəmə hakimiyyəti, ölkədə son apellyasiya instansiyası sayılan Ali Məhkəmə, habelə Konstitusiya və Ali Arbitraj məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir.

## Xarici keçidlər

* Qırğızıstanın rəsmi dövlət saytı

## İstinadlar
İslandiya krallığı

**İslandiya krallığı** (, ) — 1 dekabr 1918-ci ildə Danimarka-İslandiya Birləşmə Aktı nəticəsində qurulmuş dövlət. 17 iyun 1944-cü ildə İslandiyanın respublika elan olunmasınacan mövcud olmuşdur.

## Tarixi
İslandiya 1380-ci ildən bəri Danimarka ölkəsinin içindəki Norveç krallığının mülkü idi. 1874-cü ildə Danimarka İslandiyaya muxtariyyət hüquq verdi. Bu hüquq 1903 və 1904-cü illərdə genişləndirildi.  1 dekabr 1918-ci ildə iki tərəf arasında Danimarka-İslandiya Birləşmə Aktı imzalandı və İslandiya suveren dövlətə çevrildi. Danimarka kralı həm də İslandiya kralı olmaq şərtilə və xarici münasibətlərin Danimarkanın öhdəliyinə keçməsi şərtilə İslandiya müstəqil dövlət elan olunurdu.

## İkinci Dünya müharibəsi
9 aprel 1940-cı ildə Nasist Almaniyasının Danimarkanı işğalı iki dövlət arasındakı əlaqələrdə problemlər yaratmağa başladı. Buna görə də 10 apreldə Altinq İslandiyanın xarici münasibətlərində söz haqqını əlinə aldı. 15 may 1941-ci ildə Sveyn Byörnsson krallıq naibi təyin olundu. Həmin ilin iyulunda Üçüncü Reyxin işğal ehtimalına qarşı İslandiya-Amerikan müdafiə paktı imzalandı. Ölkəyə 40.000 amerikan hərbçisi gəldi. Bu rəqəm, o vaxt üçün İslandiyadakı kişilərin sayından çox idi. Danimarka işğal altında referendum keçirən İslandiya, 17 iyun 1944-cü ildə müstəqil respublika qurulduğunu elan etdi.

## İstinadlar
E.ə. 711

## Hadisələr

## Doğumlar
* Cimmu — Yapon ənənəsinə əsasən Yaponiyanın ilk imperatoru.

## Vəfatlar

## İstinadlar
Danimarka-İslandiya Birləşmə Aktı

**Danimarka-İslandiya Birləşmə Aktı** —  1 dekabr 1918-ci ildə Danimarka və İslandiya Altinqi arasında imzalanmış akt. Bu akt sayəsində Danimarka kralı X Kristian həm də İslandiya kralı olurdu, xarici münasibətlərin Danimarkanın öhdəliyinə keçməsi şərtilə İslandiya müstəqil dövlət elan olunurdu. Akt tərəflərə şərtlər dəyişərsə aktdan çəkilmək imkanı verirdi. Bunun sayəsində İslandiya krallığı 1944-cü ildə ləğv olunmuşdu. 

## İstinadlar
X Kristian

**X Kristian** (tam adı: *Kristian Karl Frederik Albert Aleksandr Vilhelm*; ) — 1912-1947-ci illərdə Danimarka kralı, həmçinin 1918-1944-cü ildə ilk və tək İslandiya kralı olan şəxs.

## Həyatı
1870-ci ildə, Danimarka kralı VIII Frederik və İsveç şahzadəsi Luiza Evgeniyanın ailəsində doğulmuşdu. Ana tərəfdən babası XV Karl idi. Doğulanda atası hələ vəliəhd şahzadə idi və qardaşlarının ən böyüyü idi. 1889-cu ildə imtahan verərək gimnaziyaya daxil olmuş ilk Danimarka kralı olmuşdur.

### Evliliyi
26 aprel 1898-ci ildə Meklenburq-Şverin hersoqu III Fridrix Fransın qızı Aleksandrina ilə Kann şəhərində evlənmişdir. İki övladı olmuşdur:
* Şahzadə Frederik (1899-1972)
* Şahzadə Knud (1900-1976)

### Vəliəhd dövrü
1905-ci ildə Norveç müstəqilliyini elan edəndə, Kristianın kiçik qardaşı Haakon, VII Haakon adı ilə Norveç kralı elan olundu. 29 yanvar 1906-cı ildə kral IX Kristianın ölümündən sonra atası VIII Frederik taxta çıxdı və Kristian vəliəhd təyin olundu.

## Taxta çıxması
14 may 1912-ci ildə atasının Hamburqda qəfil ölümündən sonra X Kristian adı ilə taxta çıxdı.

## Pasxa böhranı
1920-ci ildə Versal sülh müqaviləsinin şərtlərinə görə Şlezviq vilayətində referendum keçirildi və referendum nəticəsində Şimali Şlezviq Danimarkaya, Mərkəzi və Cənubi Şlezviq isə Almaniyaya birləşdi. Lakin millətçilər, Mərkəzi Şlezviqdəki Flensburq şəhərinin Danimarkada qalmasını tələb etdilər. Kral bu tələbi qəbul etdi və baş nazir Karl Teodor Zaleyə bu barədə göstəriş verdi. Lakin baş nazir Danimarkanın konstitusiyalı monarxiya olduğunu xatırladıb bu göstərişdən imtina etdi. Kral hökuməti istefaya göndərdi və öz hökumət üzvlərini yerləşdirdi. Lakin bu hərəkət Danimarkada etirazlara səbəb olduqdan sonra kral öz hökumətini də buraxdı. Məhz bu hərəkətdən sonra Danimarka kralının siyasi nüfuzu bitdi və bir daha parlamentin sözündən çıxa bilmədi.

## İkinci Dünya müharibəsi
9 aprel 1940-cı il, səhər saat 4 radələrində Danimarka Almaniya tərəfindən sürətlə işğal olunmağa başladı. Kral təslim oldu və Danimarkanın özünüidarə hüququ saxlanılması ilə birlikdə Danimarka Almaniya tərəfindən müharibənin sonunacan işğalda saxlanıldı. Qardaşı VII Haakon və digər Avropa krallarından fərqli olaraq o sürgünə getmədi və öz ölkəsində qaldı. 13 oktyabr 1942-ci ildə atından yıxılandan sonra dövlət işlərindən tamamilə çəkilən Kristian ölümünəcən passiv həyat tərzi sürdü.

## Ölümü
1947-ci ildə Kopenhagendə, Amalienborq sarayında vəfat etdi.

## Mükafatları
* 1914 -  - 849-cu Bant ordeni
*  - Qüdrətli Hamam ordeni
* 11 oktyabr 1901 -  - Kraliyyət Viktoriya ordeni
*  - 1100-cü Qızıl Yun ordeni cəngavəri

## İstinadlar

|-
VIII Frederik

**VIII Frederik** (tam adı: *Kristian Frederik Vilhelm Karl*; ) — 1906-1912-ci illər arasında hakimiyyətdə olmuş Danimarka kralı. X Kristian və VII Haakonun atasıdır.

## İstinadlar

|-
Ena

— Yaponiyanın Çubu regionunun Tono hissəsində, Gifu prefekturasında yerləşən şəhər.

2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 51.087 nəfərdir, hər km² ərazidə 110 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 504,19 km²-dir.

Şəhər əslində 1 aprel 1954-cü ildə yaradılmışdır, amma 2004-cü ilin 25 aprelində Ena şəhərinə Aketi, İvamura, Kamiyahaqi və Yamaoka şəhərləri və Kusihara kəndi (hamısı keçmiş Ena qəzasının tərkib hissəsi idilər) birləşdirilmişdir. Beləliklə, yeni Ena şəhəri yaradılmışdır.

## Coğrafiya
* **Dağlar:** Kasaqi dağı, Hoko dağı, Yudaçi dağı, Byobu dağı, Yake dağı, Mitsumori dağı.
* **Çaylar:** Kiso çayı, Aqi çayı, Kamiyahaqi çayı, Kamimura çayı, Aketi çayı, Toki çayı, Ori çayı.
* **Göllər:** Hokonoko gölü, Aqiqava gölü, Okuyohaqi gölü, Oriqava gölü.

### Bölgələr

## Tarixi və görməli yerləri

Ena şəhərindəki əsas tarixi və görməli yerlər bunlardır: Hirosiqe İncəsənət Muzeyi, Ena qobusu, Aqiqava su bəndi, İvamura qalasının qalıqları, Yahaqi su bəndi, Monqol kəndi.

## Təhsil
* Gifu Prefektural Ena Ali Məktəbi
* Gifu Prefektural Ena Aqrikultural Ali Məktəbi
* Gifu Prefektural Ena-Minami Ali Məktəbi

## Nəqliyyat

### Dəmir yolu
* Çuo əsas xətti (JR Central): Takenami stansiyası — Ena stansiyası
* Aketi dəmiryoluy (Aketi xətti): Ena stansiyası — Hiqasino Station — İinuma stansiyası (Nakatsuqava) — Aqi stansiyası (Nakatsuqava) — İibama stansiyası — Qokuraku stansiyası — İvamura stansiyası — Hanasiro stansiyası — Yamaoka stansiyası — Nosi stansiyası — Aketi stansiyası

### Avtomagistral

#### Sürətli avtomagistral
* Çuo sürətli avtomagistralı: Ena mübadiləsi — Enakyo Xidmət Bölgəsi

#### Milli avtomagistrallar
* Milli Avtomagistral 19
* Milli Avtomagistral 257
* Milli Avtomagistral 363
* Milli Avtomagistral 418

## İctimai müəssisələr

### Xəstəxanlar və klinikalar
* Ena Şəhər Xəstəxanası
* Kamiyahaqi xəstəxanası

### Digərləri
* Ena Polis Stansiyası
* Gifu Prefektural Ümumi Ofis

## Tanınmış şəxsləri
* Kiyohiro Araki (Yaponiya Məsləhətçilər Palatasının üzvü)
* Utako Simoda (Cissen Qadın Təhsil İnstitutunun qurucusu)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  

## Həmçinin bax
IX Frederik

**IX Frederik** () — 1947–1972-ci illərdə hakimiyyət sürmüş Danimarka kralı. X Kristianın oğlu, hazırkı kraliça II Marqretenin atası.

## Mənbə
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Himizu (film)

— Minoru Furuyanın eyniadlı manqası əsasında 2011-ci ildə çəkilmiş dram filmi. Rejissor — Sion Sono. *Himizu* sözü yapon dilində köstəbəklərin bir növü kimi tərcümə olunur.

Film 68-cı Venesiya Film Festivalının baş mükafatına nominasiya olunmuşdu. Film baş mükafatı qazana bilməsə də, nümayiş etdirdikləri ifaya görə Söta Sometani və Fumi Nikaydo Marçello Mastroyanni adına Ən Yaxşı Yeni Cavan Aktyor və Aktrisası mükafatına layiq oldular.

## Rollarrda
* Söta Sometani — Yuiçi Sumida
* Fumi Nikaydo — Keyko Shazava
* Mequmi Kaqurazaka
* Asuka Kurosava
* Denden
* Mitsuru Fukikoşi
* Tetsu Vatanabe
* Makiko Vatanabe
* Ken Mitsuişi
* Cun Murakami
* Yosuke Kubozuka — Teruhiko
* Yuriko Yoşitaka — Miki
* Takahiro Nişicima — You
* Anne Suzuki — Ofisiant qız

## İstehsal

### Gedişat
2011-ci ilin 11 martında Senday zəlzələ və tsunamisi baş verdikdə rejissor Sion Sono artıq filmin ssenarisini yazmışdı. Fəlakətdən sonra o, ssenarini hadisəyə adaptasiya etmək üçün yenidən yazmaq qərarına gəldi.

### Kastinq
Baş rolların ifaçılarının adları 10 iyun 2011-də açıqlandı. Baş rolu Söta Sometani ifa edir. Onun qəhrəmanı, 15 yaşlı məktəbli Sumida atasının ona qarşı törətdiyi zorakılıqdan əzab çəkir. Aktrisa Fumi Nikaydo Sumidanın zəngin sinif yoldaşı Çazavanın rolunu ifa etdi.

Əlavə aktyorlar heyətinin adı sentyabrın 2-si açıqlandı. Bunlar Yosuke Kubozuka, Yuriko Yoşitaka, Anne Suzuki və müğənniTakahiro Nişicima oldu. Yoşitaka bundan öncə Sion Sononun 2006-cı ildə rejissorluq etdiyi *Norikonun nahar masası* filmində də rol almışdı. Nişicima AAA  musiqi qrupunun üzvüdür və Sononun mükafat qazanmış *Love Exposure* filmində rol almışdı.

### Çəkiliş
Çəkilişin əsas hissəsi 2011-ci ilin may ayı ərzində İbaraki prefekturasında hazırlanmış xüsusi yerdə aparıldı.

## Resenziyalar

### Tənqidi resenziyalar
*The Hollywood Reporter*dan Debora Yanq filmi "iki saatlıq müddəti üzrə qəddar zorakılıq və lazımsız təkrarlamalarla dolu" adlandırdı və onun "asanlıqla sevilən film olmadığını" söylədi. Buna baxmayaraq, icmalçı filmin sonunu tərifləyib onu "ağrıverici dərəcədə real" və "qeyri-standart gərgin və effektiv" adlandırdı. Həmçinin, filmin cavan aktyorları Söta Sometani və Fumi Nikaydonu tərifləyib onların "film ərzində böyüdüklərini" bildirdi.

### Mükafatlar

## Çarlestonda kilsəyə silahlı hücum

Çarlestonda kilsəyə silahlı hücum törədən Dilann Ruf "Himizunu" sevimli film olduğunu soylədi. Filmdəki "Həyatım çamur hissəsindən də qiymətsiz olsa da, onu cəmiyyətə xeyir gətirmək üçün istifadə etmək istəyirəm" sözləri Rufun manifesti sayılan "The Last Rhodesian"da gətirilmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Binəqədi kərgədanı

**Binəqədi kərgədanı** ( və ya ) — Kərgədanlara aid nəsli kəsilmiş növ. Sonuncu buz dövründə yaşamışlar. Qalıqlar ilk dəfə 1938-ci ildə Binəqədi qır gölündə aşkarlanmışdır. Göl Abşeron yarımadasında Binəqədi rayonunun cənub-şərqində yerləşir.

Bu növ ilk dəfə ətraflı olaraq 1955-ci ildə Cəfərov tərəfindən araşdırılmış və qeydə alınmışdır. Müasir kərgədanlarda olduğu kimi binəqədi kərgədanında iki buynuzu olmuşdur. Onların dişləri Asiya növlərindən fərqlənir və daha çox Afrika kərgədanına yaxındır.

2010-cu ildə kərgədanın skleti nümayiş məqsədi ilə Neapola aparılmış və Sitta dellaSienza müzeyində nümayiş etdirilmişdir.


Dicerorhinus binagadensis.jpg|Kərgədanın kəlləsi. Azərbaycan Tarix Muzeyi, Bakı.
Rhinoceros binagadensis and Homo sapiens.svg|Binəqədi kərgədanının insana olan nisbəti.


## Ədəbiyyat
* Р. Д. Джафаров. Новый представитель четвертичных носорогов бинагадинской фауны. — Бинагадинское мстонахождение четвертичной флоры и фауны: Издательство Академии Наук Азербайджанской ССР, 1955. — С. 54.
* Р. Д. Джафаров. Бинагадинский носорог. — Издательство Академии Наук Азербайджанской ССР, 1960. — Т. 12. — 99 с.

## İstinadlar
Vilson

**Vilson** kimi tanınan **Vilson Rodriqes de Mura Junior** () ― qapıçı mövqeyində çıxış edən Braziliya futbolçusu.

## İstinadlar
Tacikistanın dövlət quruluşu

Tacikistanın dövlət quruluşu - 1994-cü ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
## Dövlət quruluşu
Tacikistan dualist idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1991) 9 sentyabrda qeyd olunur. Tacikistan Konstitusiyası 1994-ci il 6 noyabrdan (1999 və 2003-cü illərdə edilmiş dəyişikliklərlə) qüvvədədir.

## İnzibati bölgüsü
Tacikistan Respublikası inzibati cəhətdən 1 muxtar vilayət (Dağlıq Bədəxşan), 2 vilayət (Sogd və Xatlon), 13-ü respublika tabeli olmaqla 62 rayon, 17 şəhər (Bostan, Boxtar, Gülüstan, Hisar, Xoruğ, Xücənd, İsfərə, İstərövşən, İstiqlal, Kanibadam, Kulab, Levakənd, Narək, Pəncəkənd, Roğun, Tursunzadə, Vəhdət) və paytaxt Düşənbə şəhərindən ibarətdir .

## Dövlət başçısı
Konstitusiyaya edilmiş 2006-ci il dəyişikliyinə əsasən Prezident ümumxalq səsverməsi yolu ilə 7 il müddətinə seçilir. Baş nazir və Hökumət üzvləri, habelə dövlətdə təmsil olunan yüksək vəzifəli şəxslərin böyük əksəriyyəti Prezident tərəfindən təyin edilir. Dövlətin idarə edilməsində geniş səlahiyyətlərə malik olan dövlət başçısı, eyni zamanda silahlı qüvvələrin ali baş komandanıdır.  
## Qanunverici hakimiyyət
3 yerlik Milli Məclisdən (Yuxarı Palata) və 63 yerlik Nümayəndələr Palatasından (Aşağı Palata) ibarət ikipalatalı Ali Məclisdir.

Qanunvericilik təşəbbüsü hüququ Milli Məclisin üzvlərinə, Tacikistan Prezidentinə, Tacikistan Hökumətinə, öz yurisdiksiyaları çərçivəsində Konstitusiyaya, Ali və Ali İqtisad Məhkəmələrinə aiddir.

Aşağı Palata qanunları müzakirə və qəbul etdikdən sonra təsdiq edilməsi üçün Milli Məclisə və daha sonra Prezidentə göndərir. Yuxarı Palata qanunvericilik aktlarını səs çoxluğu ilə qəbul edir, əks təqdirdə, yəni qanun geri qayıtdıqda Aşağı Palata üzvlərinin 2/3 səs çoxluğu ilə bu sənədi yenidən qəbul edir.   
## İcraedici hakimiyyət
Prezident tərəfindən təyin və Parlament (Ali Məclis) tərəfindən təsdiq edilən Nazirlər Kabinetidir.  Bir qayda olaraq, mərasim funksiyalarını yerinə yetirən Baş nazirdən, onun iki müavinindən, 19 nazirdən, 9 komitə sədrindən və daha bir neçə Hökumət üzvlərindən ibarət olan Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətləri, mövcud Konstitusiyaya uyğun olaraq dövlət başçısının qərarlarının icra edilməsi və nazirliklərin fəaliyyətlinin əlaqələndirilməsi ilə məhdudlaşır.

## Məhkəmə hakimiyyəti
Üzvləri Prezident tərəfindən təyin və Ali Şura tərəfindən təsdiq olunan Ali Məhkəmə, habelə digər ixtisaslaşmış və aşağı instansiya məhkəmələri ölkədə məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirir.

## Xarici keçid
* Сайт президента Таджикистана
* Сайт парламента Таджикистана
* Министерство иностранных дел Таджикистана
* Государственный комитет статистики Таджикистана

## İstinadlar
Səmimə Laçın

**Səmimə Laçın** — Tanınmış Azərbaycan aktrisası.

## Həyatı
Səmimə Sabir qızı Səlimova 30 iyun 1972-ci ildə Laçın şəhərində anadan olub. Bərdə şəhər 3 saylı orta məktəbini bitirib. 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatr rejissorluğu fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2014-cü ildən "Turan" teatr- studiyasının yaradıcısı və rəhbəridir. Geniş tamaşaçı kütləsinə Məhkumlar (film, 2012) serialındakı Tünzalə obrazı ilə tanışdır.
Ailəlidir, üç övladı var.

## Filmoqrafiya

# Məhkumlar (film, 2012) – Tünzalə
# Toy gecəsi (film, 2013)  - Cəvahir
# Göyçək fatimə (film, 2014 – Xavər
# Sevgi naminə (film, 2015) - Nara. 
# Taksi parkı (film, 2014 –Zinyət
# Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013) – Nastya
# Ananın ahı (film, 2012 – Səma
# Çaqqal nəfəsi (film, 2012 – Səlimə
# Bir ovuc torpaq (telederial, 2014 –Badam
#Ağabəyovlar (film, 2012-2014) – Həkim

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Azərbaycanlı aktrisa tibb bacısı oldu - EKSKLÜZİV
Reçitativ

**Reçitativ** — simmetrik ritmə tabə olmayan vokal musiqi forması və nəğməkar danışıq cinsi. Təbii nitqin intonasiya və ritmik şəklini ifadə edir.

Mətnin daha lirik olmasından və musiqi baxımından daha çox dolğunluq alaraq, forması genişlənməsindən aslı olaraq, reçitativ 3 cür olur:
* quru (secco)
* ahəngli  (a tempo)
* nəğməkar

Hər üç növdə düzgün, dərrakəli deklamasiya böyük əhəmiyyətə malikdir.

Vokal musiqisində birindən digərinə keçərək 3 aralıq reçitativ növündən tez-tez istifadə edilir. Hər reçitativdə mətn nəsr formasında ola bilər.

Operalarda və oratoriyalarda reçitativ adətən quru akkompanimentlə müşayiət olunur və ariyalar arasında bağlayıcı rol oynayır. Reçitativlərdə dramatik hadisələr əks olunur, ariyalarda isə personajların ona olan emosional reaksiyası.

## Quru reçitativ
Quru reçitativin dörd rübündə bir ölçüsü var. Akkompaniment fiqurları olmayan fasiləli akkorddan ibarətdi və əhvali-ruhiyyənin ifadə etmir, ancaq müğənniyə tonallığ göstərişi verir və durğu işarələrini qeyd edir. Akkordlar əsasən reçitativin fasilə yerlərində götürülür. Bəzən aralarında fasilə olan iki cümlə arasına əhvali-ruhiyyəni ifadə edən fiquralı qısa riturnel qoyulur. Belə reçitativin çox az melodik məzmunu olur. Mətnin hər hecasına yalnız bir səs tələb olunur. Belə reçitativin Forması qeyri-müəyyəndir və tam olaraq mətndən asılı durumundadı. Müğənni onu sərbəst şəkildə ifadə edir, temp formasında yox. Tonallıqların əvəzlənməsi ixtiyaridi, amma ucqar tonallığlara tez tez və kəskin modulyasiyalar (əvəzləmə) etmək lazım deyil. Tonallığın dəyişikliyi mətnin fikir dəyişkliyi ilə uyğun gəlməlidir. Əgər reçitativin taktında akkord yoxdursa, onda kapelmeyster (xor kapellasının və ya orkestranın rəhbəri) dörd rübündə oynamır və yalnız bir çalma verir. Belə reçitativin vokal partiyası orta registrda yazılır, güclü dram əhvali-ruhiyyə məqamlarda bu registrdan çıxa bilər (yuxarıya və ya aşağıya)

## Ahəngli reçitativ
Ahəngli reçitativ  (a tempo)  3/4, 4/4 və s. hesabda olur.  Zəngin melodiyası olmayan reçitativin oxunuluşu zamanı, akkompaniment, dəyanılan yada ifa olunan akkord şəklində , başdan-başa gedir. Belə akkompanimentdə motiv, yəni rəsm, olmur. Forması qeyri-müəyyəndir, tonallıqların bir birini əvəzləməsi İxtiyaridi. Hər bir hecaya bir nota düşür. Belə reçitativ templə ifa olunur və dirijorluğu başdan-başa edilir.

## Nəğməkar reçitativ
Nəğməkar reçitativ reçitativin ən inkişaf etmiş formasıdı. Vokal partiyası melodik məzmunla fərqlənir. Bəzən bir hecaya iki və ya daha artıq səs düşə bilər. Ahəngli reçitativ kimi modulyasiya planı ilə məhdudlaşdırılmıyıb. Forması daha çox sərbəstdı. Əvvəlki reçitativlə ilə müqayisədə, akkompanimentin musiqi məzmunu  həm harmoniya, həm də ritmik cəhətdən zəngindir, həmçinin burada bir fiqura (motiv) keçirilir.

## Həmçinin bax
* Ariya
* Leytmotiv
Şərqi Sayan

**Şərqi Sayan** — Dağ sistemi olaraq Cənubi Sibir ərazisində 1000 km məsafədə uzanır. cənub-şərqi Krasnoyarsk diyarı, qərbi Buryatiya və İrkutsk vilayəti, şimal-şərqi Tuva və Monqolustannın Xuvsqel oymağı ərasisində isə cənubu yerləşir. Qısası olaraq Yenisey çayının sahillərindən Baykal gölü ərafına qədər uzanır. Qərbi Sayan dağları ilə birlikdə Sayan dağlarının əmələ gətirirlər. Sibir Platformasının cənub-qərbində yerləşir.

## Geologiya
Şərqi Sayan əsasən qneysdən ibarətdir. Mərmər, ambifilit və kvarsit kimi suxurlar səthə çıxır.
Faydalı qazıntılardan Qızıl, Qrafit, Boksit, Asbest və Fosforitə rast gəlinir.

## Oroqrafiya
Mərkəzi və cənub-şərq hissədə Yüksək dağlıq massivlər vardır: Böyük Sayan, Tunkin, Kitoy, Botoqol və s.

Şərqi Sayan dağlarının daxilində sönmüş Kropotkina vulkanı ətrafı ərazilərdə vulkanık suxurlar geniş yayılmışdır. Şərq hissədə çox illik buzlar hakim olduğundan relyefə belə öz təsirini göstərmişdir. Şərqi sayan dağlarından axan çayların böyük əksəriyyəti kanyon, astana və şəlalə əmələ gətirir.

## Bitkilər aləmi
Ərazinin böyük qismi yüksək dağlıqdır. Burada Tayqa meşələri geniş yayılmışdır. Əsasən iynə yarpaqlı ağaclar üstünlük təşkil edir. 1500–2000 metr yükəkliklərdə dağ tundurası yayılmışdır. Burada daş üzərində yayılmış mamırlar üstünlük təşkil edir.

## İqlimi
İqlimi sərt və soyuq olur. Dağlarda qış uzun şaxtalı, yay isə qısa və mülayim keçir. 900–1300 m yüksəklikdə orta temperatur yanvar ayında −17 , −25 °S, iyulda isə 12 , 14 °S təşkil edir.

Yağıntının miqdarı yüksəklikdən asılı olaraq dəyişiir. Cənub-şərq hissəsində yağıntı 300 mm, qərb və cənub-qərbdə isə 800 mm, orta hissədə 400 mm təşkil edir. .

## Suları
Şərqi Tyanşan ərazisində 100-ə qədər Buzlaq mövcuddur ki, onlarında ümumi sahəsi 30 km² təşkil edir. Xüsusi ilə mağaralarda sırsıralarla zəngin olan buzlaqlar vardır.

Onun ərazisində əmələ gələn çaylar Yeniseyin hövzəsinə aiddir. Ən iri çayları Aqul, Biryosa çayı, Kan çayı, Mana çayı, Sisim, Sida çayı, Tuba, Uda çayı. İya çayı, Oka çayı, Bolşaya Belaya çayı, Kitoy çayı, İrkut.

Göllərin böyük əksəriyyəti buzun ekzarasiya fəsliyyəti nəticəsində əmələ gəlmişdir (Aqul gölü).

Bölgə zəngin miniral suları ilə məşhurdur ( Arşan, Nılova Pustın və Şumak).

## Təbiətin qorunması
Şərqi Sayan dağlarının şimal-qərbində Yenisey çayının şərq sahillərindən başlayaraq Slobı qoruğu yerləşir. Silsilənin cənub-şərqində isə Tunqus milli parkı yerləşir. Bu qoruğun ərazisi Buryatiyanın Tuksin rayonu ərazisinə daxildir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Baykalın təbiəti.
Sayama hadisəsi

**Sayama hadisəsi** (yap. 狭山事件 *Sayama ciken*) — 1963-cü ildə Yaponiyanın Saytama prefekturasına aid olan Sayama şəhərində baş verən qətl. Günahkar bilinən Kazuo İşikava 31 illik həbs cəzasına məruz qaldı. İşikava burakumin olduğundan bu hadisə müasir Yaponiyada burakuminlərin diskriminasiyası epizodu kimi geniş yayındı.

## Qətl
1 may 1979-cu il tarixində 16 yaşlı Yoşie Nakata (yap. 中田 善枝) evə qayıdarkən itkin düşdü. Həmin gün axşam saatlarında naməlum şəxs qapısı önündə girov tələb edən məktub qoydu. Girov ¥2000000 (o vaxtın kursu ilə təxminən $55486) təşkil edirdi və cinayətkar pulu növbəti gün saat 12.00-da evinin yanına gətirməyini tələb edirdi. Təyin olunmuş vaxtda qızın bacısı (sonradan intihar törətdi) pulu mühafizə orqanlarının nəzarəti altında yerinə gətirdi. Cinayətkar qıza yaxınlaşıb onunla danışsa da, nəzarəti hiss edib yerindən uzaqlaşdı.

Mayın 4-ü səhər vaxtlarında Nakatanın cəsədi şəhər alleyasında bastırılmış tapıldı. İstintaq onun zorlanıb və öldürüldüyünü təsdiq etdi. KİV polisi sərt tənqid edib hadisəni həmin ilin aprel ayında baş vermiş Yoşinobu Murakoşinin oğurluğu ilə müqayisə etdi. Mayın 6-sı Nakatanın yaşadığı rayonda intihar hadisəsi baş verdi. Polis intihar edən kişinin qan qrupu cinayətkarın qan qrupu ilə eyni olduğunu söylədi..

## Həbs və məhkəmə prosessi
Mayın 32-də polis burakuların yaşadığı yerdə 21 yaşlı Kazuo İşikavanı (yap. 石川 一雄) Yoşie Nakatanı öldürməkdə ittihamlayaraq həbs etdi. Əvvəlcədən günahkar olduğunu inkar edən İşikava sonradan iyunun 20-də Nakatanı oğurlayıb öldürdüyünü və bir neçə başqa insanların oğurladığını da boynuna aldı. Lakin, sonradan Kazuo polisin ona başqa oğurluğları boynuna aldığı təqdirdə ona güzəştə gedəcəyini söz verib, sonradan isə verdiyi sözləri yerinə yetirmədiyini bəyan etdi.

İşikava və onun tərəfdaşları polisin ona hədə qorxu gəlməylə və bir aylıq izolyasiya etməklə Nakatanın oğurladığını etiraf etdirdilər. Həmçinin, İşikavanın dediyinə görə, polislər onun savadsız olduğundan istifadə edib ona vəkil tutmaq haqqı olduğunu deməyib, hətta imzalamalı olduğu "etirafı" belə özləri yazmışdılar.

Nəticədə Kazuo günahkar bilinib və ölüm cəzasına məruz qaldı. Sonradan ölüm cəzası ömürlük cəza ilə dəyişildi. Düzdür, sonradan onun tərəfdaşları onun 1994-cü ildə şərti azad olunmasına nail oldular. Həbsxanadan çıxdıqdan sonra İşikava cəzasının aradan qaldırılması lehinə kampaniyaya başladı. 2012-ci ildə o, "Mən "qatil" möhürünü silmək istəyirəm". Onun tərəfinə məhkəmə İşikavanaın burakumin olduğu faktına əsaslanaraq onu günahkarlandırdığını söyləyən insan haqqları müdafiəsi qrupu da keçdi.

## İstinadlar




## Xarici keçidlər
* Sayama Incident 
* Sayama Case
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu

**İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu** və ya qısaca **SEPAH** () — İran İslam Respublikasının silahlı qüvvələrinin ən böyük qoşunu.

## Tarixi
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu İslam inqilabının ilk günlərində, 1979-cu ildə dini lider Ayətullah Xomeyni tərəfindən yaradılmışdır. İran Konstitusiyasına uyğun olaraq, daxili sabitliyin təmin edilməsi, inqilabın qorunması və "azğınlığın" qarşısının alınması kimi vəzifələri həyata keçirir.

İnqilab keşikçilərinin quru, hava və dəniz qoşunlarında ümumilikdə 125,000 şəxsi heyət xidmət edir. İnqilab keşikçilərinin dəniz qoşunları Fars körfəzində hərəkətə nəzarəti təmin etmək vəzifəsi verilmiş ilk qoşundur.

İnqilab keşikçiləri geniş iqtisadi fəaliyyətə malikdir və İran Milli Neft Şirkəti və İmam Rza Fondundan sonra ölkənin ən varlı təşkilatlarından biridir. Xalq arasında və xüsusilə İran diasporunda bu quruma mənsub şəxslər üçün farsca "keşikçi" mənasını verən "Pasdaran" ifadəsi işlədilir.

İdeologiyayönümlü hərbi qurum olan İnqilab keşikçiləri İran cəmiyyətinin, demək olar ki, bütün sahələrində geniş rol oynayır. Prezident Mahmud Əhmədinejadın dövründə onun sosial, siyasi, hərbi və iqtisadi təsiri daha da artmış, 2009-cu il prezident seçkiləri və sonrakı iğtişaşların yatırılması zamanı bu rol xüsusilə aydın şəkildə özünü göstərmişdir.

İnqilab keşikçilərinin media orqanı "Sepah News"dur.

2019-cu ildə ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn, 2022-ci ildə Kanada, 2025-ci ildə Paraqvay, Avstraliya, Ekvador və Argentina, 2026-cı ildə Avropa İttifaqı və Ukrayna tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmışdır.

## Quruluşu

### Bəsic

1979-cu ildə Ayətullah Xomeyninin əmri ilə yaradılmış paramilitar könüllü milis təşkilatıdır. Bu qurum birbaşa ali dini liderə tabedir. Hazırda rəsmi dini mərasimlərin təşkili, sosial xidmətlərin göstərilməsi, ictimai asayişin qorunması və müxalif toplaşmaların qarşısının alınması kimi fəaliyyətlər də daxil olmaqla daxili təhlükəsizlik qüvvələrinə dəstək verən struktur kimi fəaliyyət göstərir.

### Qüds qüvvələri

Şah dövrünün müvafiq hərbi strukturlarının varisi kimi təqdim edilən elit Qüds Qüvvələrinin 2000– 000 nəfərlik şəxsi heyətdən ibarət olduğu ehtimal olunur. Bu qurum, əsasən, ölkə xaricində fəaliyyət göstərir.

### Aerokosmik Qüvvələr

İnqilab Keşikçiləri Korpusu hava qüvvələridir və daha çox strateji raket qoşunu kimi tanınır. Gələcəkdə İran İslam Respublikasının Hava Qüvvələri ilə birləşdirilməsi ehtimal olunur.

### Dəniz Qüvvələri

İnqilab Keşikçiləri Donanması 20 000 nəfərlik şəxsi heyətə və 1 500 döyüş gəmisinə malikdir. İran İslam Respublikasının Donanmasından ayrı fəaliyyət göstərir.

## Baş komandanları
 SEPAH-ın ilk qeyri-rəsmi komandanı hesab olunur və onun erkən formalaşma mərhələsində müvəqqəti rəhbər kimi fəaliyyət göstərmişdir.  isə vəzifəyə İran Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı tərəfindən təyin edildiyi üçün qurumun ilk rəsmi əməliyyat komandanı sayılır.

## Həmçinin bax
* Xatəm əl-Ənbiya İnşaat Bazası

## İstinadlar
Lama gölü

**Lama gölü** — Krasnoyarsk diyarının ən böyük sirinsulu göllərindən biridir. Tektonik məşəlli göl Norilskdən 120&nbsp;km şərqdə yerləşir. 
## Əsas məlumatlar
Gölün uzunluğu 80 kilometr, maksimal eni 8&nbsp;km, sahəsi isə 318 min km² təşkil edir. Gölün dərinliyi 300 metrdən yüksək olması düşünülür. Bəziləri isə dərinliyin hətta 600 metr təşkil etəsi ehtimal edilir.  Suyu olduqca soyuqdur. Lama gölü Melkoye gölü ilə Lama çayı vastəsi ilə birləşir.

Gölün səviyəsinin qalxması hələ göl buzla örtülü olarkən müşahidə edilir. Buzların ilk hərəkəti iyunda müşahidə edilir. İyulun ortalarında gölün səviyyəsi maksimuma çatır. Artıq noyabrın əvvələri göl yenidən donur. Göl üszərində əmələ gələn buzların qalınlığı 80 sm-dən bir metrə qədər ola bilir.

Buzla örtülü olması 200-220 gün müddətində olur.

## «Lama» adının mənası
Adının mənası Tunqus-mancur dillərində «Laamu» sözündən əmələ gələrək — dəniz və ya okean mənasını verir. Digər versiyaya görə Evenk dilində «Lamu» sözündən əmələ gəlmiş və masası dəniz və ya böyük su anlamını verir.

1911-ci ildə mərkəzi qərargah tərəfindən tərtib edilən xəritələrdə göl təsvir edilir. Göl yerləşdiyi ərazidən kifayət qədər aralıda göstərilmişdir. Onun adı isə Davıdov olaraq keçir. Bununla belə yeli xalq arasında bu isim heç vaxt işlədilməmişdir.

## Turizm
Əsrarəngiz təbiət, təmiz hava, ayaq dəyməyın ərazilər insanları göl ətrafına cəlb edir. Bura turizm və dincəlmək üçün əlveişlidir.

Burada turlar əsasən qayıqlarla Norilsk çayı ilə Melkoye gölünə oradan isə Lama çayı vastəsi ilə gölə təşkil edilir. Bu səyahət 5 saat davam edir.

Gölə axan Kapçuk çayı vastəsi ilə Kapçuk gölünə getmək olar.

## Maraqlı fakt
* Lama gölündə Tonkiy burnu yaxınlığında 1975 və 1977 illərdə güçü 7,6 və 15 kiloton güçündə olan atom partlayışları həyata keçirilmişdir.
* Lama gölü sahilində vaxtı ilə Baltika sahili ölkələrinin hərbi zabitlərinin saxlandığı yerdə hazırda abidə ucaldılmışdır.

## Örgənilməsi
Göl ilk dəfə Nikolay Nikolayeviç Urvansev və onun həmkarı Bazanov tərəfindən tərtib edilən xəritədə göstərilmişdir. Onlar 1921-ci ildə norilsk ekspedisiyası zamanı gölü xəritəyə salmışdılar.

## Qalereya

 
Şəkil:Putorana2. Lama lake..jpg|Lama gölü
Şəkil:Putorana.9 Lama lake..jpg|Lama gölü
Şəkil:Putorana4. Lama lake..jpg|Lama gölü
Şəkil:Putorana6.jpg|Lama gölü
Şəkil:Putorana. Lama lake..jpg|Lama gölü



## İstinadlar
Cəhənnəm qapıları

**Cəhənnəm qapıları** (türkm. Derveze) — Türkmənistanda yerləşən qaz krateridir. Ərbənt aulundan 90 km məsafədə yerləşir. Kraterin diametri 60 metr, dərinliyi təxminən 20 metrdir.

## Tarixi
1971-ci ildə sovet geoloqları Türkmənistanın Darvaza kəndinin yaxınlığında yeraltı qazların toplaşdığı yer aşkar etmişdilər. Qazma işləri nəticəsində qeoloqlar yeraltı boşluqla qarşılaşmışlar və nəticədə yer qatı ucaraq qaza dolu böyük çuxur əmələ gəlmişdir. Qazma qurğuları və nəqiyyat vasitələri çuxura düşmüş, buna baxmayaq insan tələfatı qeydə alınmamışdır. İnsan səhhəti üçün təhlükəli olan qazın ətrafa yayılmaması üçün, alimlər həmin qazları yandırmağı qərara alırlar. Geoloqlar hesab edirdilər ki, yanğın bir neçə günə sönəcək, lakin olnar səhv etmişdilər.1971-ci ildən indiyə qədər kratedən çıxan qazlar gecə-gündüz fasiləsiz olaraq yanmağa davam edir.

2004-cü ildə Darvaza kəndi ləğv edilmişdir. 2010-cu ildə Türkmənistan prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov "Cəhənnəm qapısı"nı ziyarət etmiş və regionun digər qaz yataqlarındakı hasilata zərər gəlməsin deyə  çuxurun doldurulması ilə bağlı göstəriş vermişdir..

2013-cü ilin noyabr ayında məşhur kanadalı səyyah və tədqiqatçı Corc Koronis nümunələr götürmək və araşdırma aparmaq məqsədilə çuxurun dibinə enmişdir. O, kraterin dibində yüksək temperaturda yaşaya bilən bakteriyalar aşkar etməyə müvəffəq olmuşdur. Bu bakteriyalara yer üzünün digər nöqtələrində rast gəlinmir və həmin bakteriyalar kraterin dibindəki kiçik ekosistemdə rahatlıqla mövcud olurlar.

## Kraterlər
Kraterin ətrafında daha iki belə çuxur mövcuddur. Həmin kraterlər yanmış, belə ki, orada qazın təzyiqi daha azdır. Kraterlərdən birinin dibində açıq boz rəngli köpüklənən palçıq, digərinin dibində isə firuzəyi rəng çalara malik maye mövcuddur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, maili qaza üsulu tətbiq etməklə 3 quyudan ikisi istismar edilə bilər (ehtimal edilir ki, buradakı qaz ehtiyatı sənaye əhəmiyyətlidir) 

## Mənbə
Azərbaycan 2015 Yay Universiada Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** — 2015-ci ildə Cənubi Koreyanın Kvanju şəhərində baş tutan **[[2015 Yay Universiada Oyunları|Tələbələrin XXVIII Yay Universiada Oyunları]]**nda. 3–14 iyul tarixləri arasında Cənubi Koreyanın ev sahibliyində baş tutan Tələbələrin XXVIII Yay Universiada Oyunlarında, Azərbaycan yığması **3 medal (2 qızıl və 1 bürünc)** qazandı. Azərbaycana medalları, cüdo yarışlarında çıxış edən Hüseyn Rəhimli (bürünc), habelə yüngül atletlər Hayle İbrahimov (qızıl) və Anna Skidan (qızıl) qazandırdı.

## Ümumi məlumat

### Medalçıların siyahısı

## Nəticələri

### Cüdo
**Oğlanlar**

### Qılıncoynatma
**Qızlar**

### Yüngül atletika
**Oğlanlar**

**Qızlar**

## İstinadlar
Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi

**Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi** (**ÜNN**; ) – Albert Eynşteyn tərəfindən 1915–1916-cı illərdə irəli sürülmüş, xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi üzərində təkmilləşdirilmiş, cazibə qüvvəsinin həndəsi nəzəriyyəsi. Digər metrik nəzəriyyələr kimi ümumi nisbilik nəzəriyyəsində də qravitasiya effektlərinin fəza-zaman müstəvisində yerləşən fiziki cisim və sahələrin qüvvə qarşılıqlı təsirləri ilə deyil, kütlə-enerji qarşılıqlı təsiri ilə əlaqədar fəza-zaman müstəvisinin özünün deformasiyası ilə şərtləndiyi fikri irəli sürülür. Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi cazibə qüvvəsinin digər metrik nəzəriyyələrindən fəza-zamanın əyilməsi (deformasiyası) və materiya arasında əlaqəni təmin edən Eynşteyn tənliklərindən istifadə ilə fərqlənir.

Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi müşahidələrlə sübuta yetirilə bilən ve mütəmadi olaraq beynəlxalq astronomik birliklər tərəfindən, eləcə də yerin süni peyklərinin naviqasiyası kimi mühəndisi-tətbiqi sahələrdə də geniş istifadə olunan, hal-hazırda cazibə qüvvəsi haqqında ən uğurlu nəzəriyyə hesab olunur. Ümumi nisbilik nəzəriyəsinin ilk uğuru Merkuri planetinin perihelisinin anomal presessiyasını izah etməsidir. Sonradan 1919-cu ildə ingilis astronomu Artur Eddinqton ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin verdiyi proqnozu həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət baxımından tamamilə sübut edən tam Günəş tutulması anında işığın Günəş yaxınlığında sapmasını (əyilməsi) müşahidə etdiyini bildirmişdir. Bundan sonra nəzəriyyənin *zamanın qravitasiya ləngiməsi*, *qravitasional qırmızıya sürüşmə*, *qravitasiya sahəsində siqnalın yubanması* və dollayı yolla, *qravitasiya şüalanması* kimi bir sıra proqnozları çoxsaylı müşahidələr və təcrübələrlə sübuta yetirilimişdir.

Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin heyrətamiz uğuruna baxmayaraq, onu kvant nəzəriyyəsinin klassik hüdudu kimi istifadə etmək mümkün olmadığından elmi dairələrdə nəzəriyyə barədə diskomfort hələ də hökm sürməkdədir. İkincisi, nəzəriyyə qara dəliklərə və ümumilikdə, fəza-zaman strukturunda sinqulyarlıqlara baxıldıqda aradan qaldırıla bilinməyən fiziki ziddiyətlərin ortaya çıxmasını proqnozlaşdıraraq özü öz tətbiq sərhədlərini göstərir. Bu problemlərin həlli məqsədilə müəyyən qismi kvant səviyyəsində olan bir neçə alternativ nəzəriyyələr irəli sürülmüşdür. Bununla belə, müasir təcrübi məlumatlar müşahidə olunan təbiət hadisələrinin ümumi nisbilik nəzəriyyəsindən sapmasının ən pis halda cox cüzi olduğunu göstərir.

Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin əhəmiyyəti cazibə qüvvəsi nəzəriyyəsi hüdudlarından çox uzağa gedir. Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi riyaziyyatda Hilbert müstəvisində Lorents qruplarının təsviri nəzəriyyəsi sahəsində, ümumi nisbilik nəzəriyyəsi isə Riman həndəsəsinin ümumiləşdirilməsində və afin əlaqəlik fəzalarının diferensial həndəsəsinin irəli sürülməsi yönündə aparılan tətqiqatlara böyük təkan vermişdir.

## İstinadlar
Taleh Bağırov

**Taleh Bağırov**, **Taleh Bağırzadə** və ya **Hacı Taleh** (tam adı: *Taleh Kamil oğlu Bağırov*; ) — azərbaycanlı ilahiyyatçı-din xadimi, ictimai-siyasi fəal.

## Həyatı və fəaliyyəti
Əslən İsmayıllının Lahıc qəsəbəsindəndir. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini bitirib. 2005–2010-cu illərdə İranın Qum şəhərində dini təhsil alıb. 2010-cu ildən 2011-ci ilin mayınadək İraqın Nəcəf şəhərində dini təhsilini davam etdirib.

Dini təhsilini bitirib Azərbaycana döndükdən az sonra – Təhsil Nazirliyinin qarşısında "Hicab qadağasına yox!" aksiyasına qatıldığına görə həbs edilib. il yarıma yaxın məhbəsdə qaldıqdan 4 ay sonra yenidən həbs edilir.

O bu 4 ayda Azərbaycanın ayrı-ayrı rayonlarına gedərək dini moizələr oxuyub. Əyalətlərdə sonuncu belə moizəni Ağsu şəhərində şəxsi həyətlərin birində söyləyib. Həmin gün Ağsu polisinin ona şəhər məscidində moizə oxumağa imkan vermədiyi də söylənilir.

Sosial şəbəkələrdə və bəzi KİV-lərdə onun həbsinə səbəb kimi məscidlərdən birindəki və "YouTube"da yayılan moizəsi göstərilir. Hacı Taleh həmin moizəsində vurğulayırdı ki, onu həbslə öz yolundan döndərmək olmaz.

26 noyabr 2015-ci ildə Nardaran qəsəbəsində Daxili İşlər Nazirliyinin keçirdiyi əməliyyat zamanı həbs olunur.

25 yanvar 2017-ci ildə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi tərəfindən 20 il azadlıqdan məhrum edilib.

2025-ci ildə "23 ilin işığında — Böyük İslam İnqilabının izahı" adlı Quran təfsiri dərc edilib.

### Şəxsi həyatı
Evlidir, 4 oğlu var.

## İstinadlar

### Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin dövlət quruluşu

**Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin dövlət quruluşu** - 2002-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

## Dövlət quruluşu
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri monarxiya və respublika quruluşunun unikal vəhdətini özündə ehtiva edən mütləqiyyət formalı idarəetmə üsuluna malik federasiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1971) 2 dekabrda qeyd olunur. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində müvəqqəti Konstitusiya 2 dekabr 1971-ci ildən qüvvədədir.  
## İnzibati bölgü
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 7 əmirlikdən (Əbu-Dabi, Əcman, ƏlFuceyra, Əş-Şəriqah, Dubay, Rəs Əl-Xeymə, Um Əl-Qəyvayn) ibarətdir. 
## Dövlət başçısı
Konstitusiyaya görə geniş səlahiyyətlərə malik olan Prezident - eyni zamanda silahlı qüvvələrin ali baş komandanı və Ali Müdafiə Şurasının sədridir. Dövlət başçısı qanunvericilik hakimiyyətini və Nazirlər Şurası vasitəsi ilə icra hakimiyyətinin fəaliyyətinə nəzarəti həyata keçirir. ƏbuDabi və Dubay Əmirlikləri arasında liderlik uğrunda ənənəvi rəqabət səbəbindən, icraedici hakimiyyət, habelə prezidentlik institutunun təməl mexanizmi “qüvvələr bərabərliyi” prinsipi üzərində qurulmuşdur.

## Ali Federal Şura
7 əmirlik hökmdarlarından ibarət olan və Ali Konstitusiya Orqanı sayılan Ali Federal Şura dövlətin siyasətini müəyyənləşdirir, federal qanunvericiliyi təsdiq edir və digər mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Ali Federal Şuranın toplantıları ildə dörd dəfə keçirilir (Əbu Dabi və Dubay hökmdarları veto hüququna malikdirlər).  
## Qanunverici hakimiyyət
Birpalatalı Milli Federal Şuradır. Seçkili olmayan Şuranın (ölkədə siyasi partiyalar fəaliyyət göstərmir) Əmirlik hökmdarları tərəfindən 2 il müddətinə təyin olunan 40 üzvü var. Qanunvericilik təşəbbüsü hüququna malik olmayan Federal Şura yalnız məşvərətçi orqan rolunda çıxış edir. Real hakimiyyətə malik olmayan və idarəedici orqan kimi qəbul edilməyən Milli Federal Şuranın qərarlarının hüququ qüvvəsi yoxdur.  
## İcraedici hakimiyyət
İcra hakimiyyətini həyata keçirən Nazirlər Şurası və ona rəhbərlik edən Baş nazir ölkə Prezidentinin və Ali Federal Şuranın nəzarəti altında fəaliyyət göstərir. Əmirliyin Prezidenti tərəfindən formalaşdırılan Nazirlər Şurası və təyin etdiyi Hökumət başçısı (Baş nazir), qüvvədə olan Konstitusiyaya uyğun olaraq Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin daxili və xarici siyasət strategiyasına və iqtisadi həyatına bilavasitə rəhbərlik etməkdə səlahiyyətlidir.
 
Qanun layihələrinin və federal büdcənin işlənib hazırlanması, qanunların və digər normativ-hüquqi aktların icra edilməsi məqsədilə, qərarların və təlimatların qəbul edilməsi, məhkəmə qərarlarının icrasına nəzarət, beynəlxalq sazişlərin və müqavilələrin ratifikasiyası, habelə digər ali dövlət orqanlarının xüsusi sərəncamı olmadan federal məmurların təyin və vəzifədən azad edilməsi Nazirlər Şurasının birbaşa vəzifə və səlahiyyətlərinə aiddir.

## Həmçinin bax
* Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı

## Mənbə
*Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник).
*Страны мира. «Наука», М., 2014.

## Xarici keçid