open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belveder 21

**Belveder 21** (; 2018-ci ilə qədər bina **21- ci ev ** adlanırdı, 21; 2011-ci ilin noyabrına qədər isə **20-ci ev** adlanmış, )— şüşədən  və poladdan hazırlanmış ev. Bina 1958-ci ildə arxitektor Karl Şvanser tərəfindən modernizm üslubunda inşa edilmişdir. Bina avstriya pavilyonu kimi ümumdünya sərgisi (Ekspo 58) üçün nəzərdə tutulmuşdur.
## Tarixi

1958-ci ildə Şvanserin bu layihəsi innovativlik və perespektivlik  baxımdan «Qran-pri memarlıq» mükafatına layiq görülmüş. (fr. Grand Prix d’Architecture). Şavaner öz layihəsində ən az xərc hesabına maksimal effekt əldə etməyə çalışmışdır. Həqiqətəndə avstriyanın büdcəsi o dövrün Ekspo 58-in iştirakçı  dövlətləri ilə müqayisədə yetərincə aşağı idi. Yüngül konstruksiyadan  qurulmuş yuxarı mərtəbə 6 metr hündürlükdə yerləşir. Ölçüləri  40х40 metr  olan bu hissə dört dirək üzərində qurulmuş və üzən effekt yaradır. Binanın önündə Fris Votruba xüsusi formalı relyefli abidə qurmuş və sərginin ən yaxşı sənət əsəri adına layiq görülmüş.

Sərginin bitməsindən sonra pavilon sökülərək  Brüsseldən  Landaştras rayonunun isveçrə bağına gətirilmiş. 1962-ci ildə binada Vyana  XX əsr muzeyi  açılmış. 1979-2001- ci illərdə  bina Vyananın müasir sənət muzeyinə məxsus olmuş.
## Müasir  vəziyyəti

2009-2011-ci illərdə  bina  memar Adolf Krişanisem  tərəfindən yenidən bərpa olunmuşdur. (alm<span title="Версия статьи «Адольф Крішаниць» на немецком языке">.</span>)  və 15 noyabr 2011-ci ildən bina Avstriya Belveder sərgisinin saray kompleksinə daxil edilmiş. 2018-ci ildən  Belveder 21 adını daşıyır. Bina pavilonunda XX – XIX əsr avstriya sənətkarlarının rəsm əsərləri saxlanılır. Bundan başqa binada  Frisa Votrubanın da işləri qorunur. Binada həm də Avstriya federal  hakimiyyətinin bədii kitabxanası  yerləşir. 2009-2011-ci illərdə həyata keçirilmiş bərpa işləri nəticəsində binanın xarici görünüşü demək olar  ki, heç dəyişilmədi. Ancaq binanın iki yeraltı mərtəbəsi yaradıldı. Tavan asbestdən təmizlənmiş,  böyük  şüşə pəncərələr istilik qoruyucu  pəncərələrlə əvəz edildi.  Muzeydə Votruba  fondunun  500-dən çox daşdan və  bürüncdən  hazırlanmış eksponat  saxlanılır. 2500  rəsm əsəri, 1500 sənəd və 14  yağlı boya rəsmi var. Binada  həmçinin uşaq  bədii studiyası, bədii ədəbiyyat  mağazası, restoran və kinoteatr  fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Koreya təqvimi

thumb|Xüsusi Koreya Təqvimi bayramlarında insanlar.
**Koreya təqvimi** — ənənəvi lunisolar təqvim. Digər Şərqi Asiya ölkələrinin ənənəvi təqvimləri kimi, Koreya Təqvimi əsasən Çin təqvimindən əldə edilir. Tarixlər Koreyanın meridianlarından (Cənubi Koreya üçün müasir dövrdə 135-ci meridian şərqindən), eləcə də bayram və bayramların Koreya mədəniyyətinə əsaslanaraq hesablanır.

Qreqorian təqvimi 1896-cı ildə rəsmən qəbul edilmişdi, lakin yaşlı nəsillər üçün ənənəvi bayramlar və yaş hesabları hələ də köhnə təqvimə əsaslanır. Bu gün Koreyanın ən böyük bayramı Seollal, ənənəvi Koreya Yeni ilinin ilk günüdür. Digər əhəmiyyətli festivallara həmçinin Boreumdaal (ilk tam ay), Dano (bahar şənliyi) və Chuseok (məhsul ayı festivalı) və Samjinnal (bahar-açılış festivalı) kimi istinad edilən Daeboreum daxildir. Digər kiçik festivallara isə Yudu (yay festivalı) və Chilseok (musson festivalı) daxildir.

## Tarix
Koreya təqvimi Çin təqvimindən əldə edilir. Ənənəvi təqvim 270 ilə 963 arasında Koreya dövrü adları ilə təyin edilmiş, sonra Koreya və Çin dövrünə aid adları 1894-cü ilə qədər bir neçə dəfə istifadə edilmişdir. 1894 və 1895-ci illərdə isə ay təqvimi, 2031-ci ildə meydana çıxmış Joseonun yaranmasından hesablanmağa başlandı.

## Həftənin günləri

Qeyd edək ki, ənənəvi Koreya təqvimində "həftəiçi" konsepsiyası yoxdur: Bunlar müasir təqvimdən alıntıdır:

## Aylar

Müasir koreya dilində hər iki - ənənəvi ay təqvimi və Qərb təqvimlərinin ayları Çin-Koreya rəqəmlərini "ay" mənasında "Sino-Koreya" sözü ilə əvəz etməklə adlandırılır. Bundan əlavə, ilk, on birinci və on ikinci aylarda ənənəvi Çin ay adlarına bənzər digər Koreya adları var. Lakin, ikinci ay üçün Xìngyuè ("ərik ayı") kimi digər ənənəvi Çin ay adları Koreyada istifadə edilmir.

## Ənənəvi bayramlar
Koreya ay təqviminə əsasən, ildə 14 dəfə keçirilən xüsusi bayramlar vardır:

Bunlardan başqa, hər bölgəyə görə dəyişən xüsusi ay təqvimi bayramları da vardır.

## İstinadlar
Lusavsala

**Lusavsala** (, 1918-ci ilə qədər — , ) — Latviya ərazisində, Dauqava hövzəsində yerləşən ada. Riqada, çay hövzəsində, Kundzinsala və Bullyu adalarından sonra 3-cü böyük ada. Zemqal predmestinin ərazisini təşkil edir. Öz növbəsində Zakyusala adası ilə birlikdə Riqanın Salas mikrorayonunu təşkil edir.

## Tarixi
XVIII əsrdə çay axını tənzimləyən bəndlərin inşası ilə Yumprasal adası ilə bir neçə kiçik adaların birləşməsi nəticəsində meydana gəlmişdir.  
9 iyul 2014-cü il tarixində Riqa Şəhər Şurası adanın özünə sərf etdiyi resurslardan daha bahalı olan adanı inkişaf etdirmək üçün ərazisinin 102,9 ha ərazisini satmağı qərara aldı. Bu addım kütləvi etirazlara səbəb oldu. Etiazçılar şuranın buna hüququ olmadığını bəyan edirdilər

## Təsviri
Adanın üst torpaq qatı gil və qumlu çöküntülərdən, daha dərin hissəsi isə allüvial qumlardan ibarətdir.

Çayın sağ sahilində yerləşir. Əsas quru parçasından Biekenqravis qolu ilə ayrılır. Zakyusala adasından isə daha enli qol olan Maza Dauqava ilə  ayrılmışdır (Kiçik Dauqava).
Adanın ölçüləri: uzunluğu — təqribən 2&nbsp;km, eni 0,8&nbsp;km, dəniz səviyyəsindən olan hündürlüyü isə 2 metrdir.
Ada ərazisində evlər inşa edilmişdir. Bu evlərin həyətyanı sahələrində bağlar salınmışdır.

Ada ərazisindən Salu körpüsü keçir.

1891-ci ildə adada Şimal müharibəsi dövründə onun qorunmasında iştirak edənlərin şərəfinə abidə qoyulmuşdur.

## Nəqliyyat
**Avtobus**
* 40: Ziepniekkalps — Yuqla-3

**Trolleybus**
* 19: Ziepniekkalps — Petersalas k.
* 24: "Cintars" — Petersalas k.

Bunla yanaşı həmçinin ada ərazisindən Riqanın bütün trolleybusları keçir. Buna səbəb Elqavas küçəsində trolleybus parkının olmasıdır.
## Qalereya


73a8314fa7b4036095.jpg|
Daugava gulf, Lucavsala.jpg|
3615716 WMiUbm.jpeg|
3615734 anqeLe.jpeg|

## İstinadlar

## Mənbə
* Lusavsala
Şəms Pəhləvi

**Şəms Pəhləvi** (; ) – İranın Şahənşahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin bacısı, Rza şah Pəhləvi övladı. Qardaşının hakimiyyəti illərində *Qırmızı Aslan və Günəş Cəmiyyətinin* prezidenti olmuşdur.

## Həyatı

Şəms Pəhləvi 1917-ci ilin 28 oktyabr tarixində Tehran şəhərində Rza şah Pəhləvi və Tacülmülukün böyük qızları olaraq anadan olmuşdur. Şəms Pəhləvi atasının təziqi ilə İranın 1935–1939-cu illərdə baş nazir olmuş Mahmud Cəmin oğlu Firudin Cəmlə evləndirilmişdir.

Rza şah Pəhləvinin ölümündən sonra məcburi evləndirilən Şəms Pəhləvi boşanmışdır. 1941-ci ildə İranda anqlo-sovet işğalının başlamasından sonra Rza şah Pəhləvi hakimiyyəti təhvil vermək məcburiyyətində qalmış və sürgünə yollanmışdır.

Rza şah Pəhləvinin sürgündə olduğu Mavriki Respublikasının Port-Luiz və daha sonra gedəcəkləri CAR-ın Yohannesburq şəhərlərində Şəms atası ilə birlikdə olmuş və bu dövrdə İranda çap edilən günlük *Ettela'at* qəzetində öz xatirələrini çap etdirmişdir. Şəms Pəhləvi 1945-ci ildə ölkənin bir müddət Mədəniyyət Naziri olmuş Mehrdad Pahlbod adlı iranlı ilə evlənərək Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatına köçmüşdür.

Bu dövrdə ailənin Tehranla olan əlaqələri hələ də, qalmaqda idi və 1951–1954-cü illəri əhatə edən Abadan böhranından sonra Şəms Pəhləvi İranı yenidən tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. 1940-cı ildə Şəms Roma-Katolik kilsəsinin inancı olan katolikliyi qəbul edərək dinini dəyişdirlmişdir. Fərziyyələrə görə Şəmsin belə qərar verməsində Şah olan qardaşı Rza şah Pəhləvinin yaxın dostu avropalı Ernst Perronun əhəmiyyətli təsiri olmuşdur. Daha sonra Şəmsin həyat yoldaşı və övladlarıda xristianlığı qəbul etmişdir.

1953-cü ildə böhranın başa çatmasından sonra Pəhləvi ailəsi yenidən ölkə üzərindəki hakimiyyətini bərpa etmişdir. Bu zaman Şəms Pəhləvi bacısı və Rza şah Pəhləvinin əkiz tayı olan Əşrəf Pəhləvidən fərqli olaraq ön planda olmağı yox, ictimai işlərdə və cəmiyyət arasında görünməməyə üstünlük vermişdir. Buna baxmayaraq Şəms atasından ona saxlanılan mirası qorumağa davam etmişdir.

1979-cu ildə İranda baş vermiş İslam İnqilabından sonra Şəms ölkəni birdəfəlik tərk etmək yenidən Amerika Birləşmiş Ştatlarına yollanmaq məcburiyyətində qalmışdır. 1996-cı ilin 29 fevral tarixində Şəms Pəhləvi Kaliforniya ştatının Santa-Barbara şəhərində yerləşən evində 78 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
İzabela Belçik

**İzabela Monika Belçik** (; ) - 29 noyabr, 1980-ci ildə Polşanın Malbork şəhərində anadan olub. 2005-ci ildə ilk dəfə Polşa milli komandada iştirak etdi. Polşa komandalarında voleybol karyerasını davam etdirdi. Polşa milli komandasının heyətində 2003 və 2005-ci illərdə Avropa çempionatının qızıl medalını qazanıb.

## Oynadığı klublar
İzabela Belçik karyerası başladıqdan bəri 6 komandada oynayıb: 

## İdman nailiyyətləri
İzabela Belçikin bir çox idman nailiyyətləri olubdur. Bunlar arasında klublararası, milli çempionluqlar olub:

### CEV Klublararası çempionat

*  **2014/2015** - PGE Atom Trefl Sopot ilə birlikdə

### Milli çempionat

* **2004/2005**  Polşa Çempiyonluğu, Nafta-Gaz Piła komandası ilə
* **2005/2006**  Polşa Çempiyonluğu, Nafta-Gaz Piła komandası ilə
* **2007/2008**  Polşa Çempionluğu, MKS Muszynianka-Fakro Muszyna komandası ilə
* **2008/2009**  Polşa Çempionluğu, MKS Muszynianka-Fakro Muszyna komandası ilə
* **2009/2010**  Polşa SuperKuboku 2009, Bank BPS Muszynianka Fakro Muszyna komandası ilə
* **2009/2010**  Polşa Çempionluğu, Bank BPS Muszynianka Fakro Muszyna komandası ilə
* **2010/2011**  Polşa Çempionluğu, PGE Atom Trefl Sopot komandası ilə
* **2011/2012**  Polşa Çempionluğu, PGE Atom Trefl Sopot komandası ilə
* **2012/2013**  Polşa Çempionluğu, PGE Atom Trefl Sopot komandası ilə
* **2013/2014**  Polşa Çempionluğu, PGE Atom Trefl Sopot komandası ilə
* **2014/2015**  Polşa Kuboku, PGE Atom Trefl Sopot komandası ilə

### Milli komanda mükafatları

* **1997**  CEV U18 Avropa Çempionluğu
* **2003**  CEV Avropa Çempionluğu
* **2005**  CEV Avropa Çempionluğu
* **2009**  CEV Avropa Çempionluğu
* **2015**  Avropa Oyunlar

### Xüsusi mükafatlar

* **2013** Polşa Kuboku - Ən Yaxşı Server
* **2015** Polşa Kuboku - Ən Yaxşı Qoruyucu

### Dövlət mükafatları

* **2005**   Ləyaqət Qızıl Xaçı

## Xarici keçidlər

* FIVB Izabela Bełcik profili  (İngiliscə)
* CEV Izabela Bełcik profili 
* Lsk.pls player profile (Polyakca)
* Rəsmi veb-səhifə, «Izabela Bełcik: Kariera wymarzona»
Diqlas Ticarət Mərkəzində yanğın (2019)

**Diqlas Ticarət Mərkəzində yanğın** — Bakıda, Nizami rayonu, Qara Qarayev küçəsi 81Q ünvanında yerləşən ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın.

## Zəmin
Yanğın səhər saatlarında baş verib. Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin yanğından mühafizə bölmələri, Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidmətinin xilasediciləri, Mülki müdafiə qoşunlarının şəxsi heyəti və Aviasiya dəstəsinin 3 ədəd helikopteri tərəfindən yanğının söndürülməsi üçün tədbirlər davam edir. Səhiyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin əməkdaşı Səfayə Əhmədova deyib: 

Fövqəladə Hallar naziri Kəmaləddin Heydərov hadisə yerində olub:

Yanğın zamanı bir nəfər əlinin kəsilməsi ilə bağlı xəstəxanaya yerləşdirilib. Nazirlikdən verilən məlumata görə, həmin şəxs 3 saylı Sabunçu Rayon Xəstəxanasına yerləşdirilib:

6 saylı Təcili Tibbi Yardım Stansiyasının həkiminin verdiyi məlumata görə yanğında 10 nəfər tüstüdən zəhərlənib. Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudov bildirib ki, hadisə ilə əlaqədar şöbəyə gətirilən olmayıb.

Yanğın elektrik naqillərini də sıradan çıxarıb.

Fövqəladə Hallar Nazirliyindən bildirilib ki, hazırda kəşfiyyat, soyutma, gizli yanğın və tüstülənmə mənbələrinin aşkar olunması üçün söküntü işləri aparılır.

## Reaksiyalar
### Ölkə daxili
Ticarət mərkəzində baş vermiş yanğınla əlaqədar martın 28-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə müşavirə keçirilib. Elə həmin gün Azərbaycan Respublikası Prezidenti "Bakı şəhərinin Nizami rayonu ərazisində “Diqlas” ticarət mərkəzində baş vermiş yanğınla əlaqədar Komissiyanın yaradılması haqqında" Sərəncam imzalamışdır.

Martın 29-da isə "Bakı şəhərinin Nizami rayonundakı ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın nəticəsində zərər çəkmiş sahibkarlara maddi yardım göstərilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə ticarət mərkəzində baş vermiş yanğın nəticəsində zərər çəkmiş sahibkarlara maddi yardım göstərilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinə ilkin olaraq 3,0 (üç) milyon manat ayrılmışdır.

## İstinadlar
LOT Polşa Hava Yolları reys 5500

**LOT Polşa Hava Yolları - Uçuş 5500 Qəzası** - 9 May 1987 Şənbə günü meydana gələn böyük bir təyyarə qəzasıdır. LOT-Polish Hava Yolları'nın Il-62M modelli təyyarəsi Varşava - Nyu-York - San Fransisko marşrutu üzrə LO5055 beynəlxalq uçuşunu həyata keçirdi, amma 23 dəqiqə uçuşdan sonra 1 nömrəli mühərrikdə yanğın çıxdı. Yanğın miqyasını bilmədən, komanda Varşavaya qayıtmağa təşəbbüs etdi, lakin hava limanına yaxınlaşarkən, təyyarənin laynerinin qırılması nəticəsində, tarazılıq itirilir və hava limanından 6 kilometr məsafədə Varşavanın kənarında Kabaşk meşəsində faciəvi şəkildə yerə çaxılır. Təyyarə xaricindəki 183 nəfər həlak olmuşdur - bunlardan 172-si sərnişin və 11-i isə komanda üzvü idi.

Həmçinin bu hadisə, Polşa tarixindəki ən faciəvi təyyarə qəzası olaraq tarixə keçdi.

## Həyatını itirənlər
Qəzada ümumiyyətlə, 183 insan həyatını itirir. Bunlardan 166-ı ABŞ-yə gedən Polşa vətəndaşı, 17-i isə vətənlərinə qayıdan amerikalılar olur. Ölmüş şəxslərdən 11-i komanda heyəti olur.

## Təyyarə ekipajı
İl-62M təyyarəsini idarə edən *"Tadeusz Kosciuszko"* komandasının son uçuşu idi.

## Xarici keçidlər

* SP-LBG Qeydiyyat nişanlı təyyarə məlumatları.
* Qəzanın görüntüləri və daha ətraflı.
* Təyyarənin qara qutusu (Danışıqlar Polşa dilində)
Yuri Artsimenev

**Yuri Artsimenev** (; ) — rus rəssam-miniatürist, 200-dən çox sovet və rus poçt markasının və eləcə də bəzi postsovet respublikalarının ilk markalarının müəllifidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Работы художника в ИТЦ «Марка»
Polşa ov iti

**Polşa ov iti** () — Polşada yetişdirilən ov itləri cinsi. Bu itlərdə qoxu hissləri yüksək dərəcədə inkişaf etmişdir. Bu ağır çəkili və yüksək dözümlülüyə malik bu it, ovçuluq üçün çox əlverişlidir.

## Xüsusiyyətləri

Polşa ov itlərinin boyu 55–65 sm (22–23.5 düym) yüksəkliyinə çatır. Bu itlərin erkək cinslərinin çəkisi isə 25–32 kq, dişi cinslərinin çəkisi isə 20–26 kq olur.

Polşa ov itlərinin orta ömrü 13 ilə 14 yaşa qədərdir. Orta ölçülü erkək, Polşa ov iti tez-tez güclü və görünüşlü, möhkəm bir sümük quruluşu ilə təsvir edilir. Bu heyvanların rəngləri adətən qəhvəyi və qızılı rəngin qarışığı olur və boyundan quyruğa qədər olan üst hissə isə adətən qara rəng olur. Polşa ov itlərinin səsi tez-tez rezonant və təmiz kimi təsvir edilir, bu da bu növ itləri ideal bir ov iti edir. Polşa ov itləri çox gec qocalırlar. Ağıllı və asanlıqla məşq olunmuş Polşa ov itləri, sakit, şəvqətli ov iti və böyük ev heyvanları olaraq bilinir. Digər cinslərlə dostcul və çox sadiqdirlər.

## İstifadəsi
Polşa ov itləri, maral, qaban, dovşan və tülküləri ovlamaq üçün Polşalılar tərəfindən istifadə edilir. Bəzən isə sərhədləri axtarmaq üçün qan izi ilə mükəmməl işləyir. Həmçinin bu itlərin səs qavrama qabiliyyəti də çox yüksəkdir. Qaban tutmaq, hücum etmək və heyvan ovlamaq üçün daha çox istifadə edilir. Gözətçi itlər kimi də istifadə olunur. Onlar tapşırıldığı ərazini izləyirlər və dərhal icazəsiz bir qonağın olması barədə sahiblərinə siqnal verirlər. Onların temperamenti və adaptasiyası onları şəhər şəraitində saxlamağa imkan verir. Ev şəraitində sakitdir, hətta tənbəldir və aktivliyə can atmırlar, baxmayaraq ki, onlar ov itidirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* "Polish Hound (Ogar Polski)." Elite-Pets. N.p., n.d. Web. 18 Feb. 2013
* "Polish Hound." The Furry Critter Network. Bryntel Technologies, n.d. Web. 05 Feb. 2013.
* "Polish Hound." Sarahs Dogs. The Sarah's Dogs Website, 12 Apr. 2012. Web. 05 Feb. 2013.
* "Polish Hound." United Kennel Club: Polish Hound. United Kennel Club, Inc., n.d. Web. 05 Feb. 2013.
* "Polish Hounds." GotPetsOnline.com. GotPetsOnline.com, 18 Feb. 2013. Web. 21 Feb. 2013.

## Xarici keçidlər
Babadağ (dağ, Türkiyə)

**Babadağ** (qədim dövrlərdə: **Kraq dağı**, , ) və ya **Baba dağı** — Türkiyənin cənub-qərbində, Muğla ilindəki Fəthiyə rayonunda dağ.

Dağın zirvəsinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü – . İkinci zirvə olan Qaratəpənin () dəniz səviyyəsindən hündürlüyü – . Bu iki zirvənin arasında bir vadi yerləşir. Buna görə də Babadağ bəzən dağ silsiləsi də adlanır. Dağın əksər hissəsi əhəngdaşından ibarətdir. Dağın yamacında endemik bitkilər olan *[[Acer undulatum]]* və Livan sidri kimi müxtəlif bitkilər yerləşir.

Zirvə dənizə olan yaxınlığı ilə xarakterizə edilir. Bu, dağın paraplan üçün uyğun və populyar bir yer olmasının amillərindən biridir.

## Tarixi və coğrafiyası
Qədim dövrlərdə Kraq dağı Likiyanın əsas dağlarından biri idi.

Qədim yunan tarixşünası və coğrafiyaşünası Strabon «Coğrafiya» əsərində qərbdən şərqə olan ərazini təsvir edərkən Telmisidadan sonra «Antikraq» () dağını, daha sonra isə Kraq dağını qeyd edir. Bu dağın səkkiz zirvəsi var idi və Likiya şəhəri olan Kraq ilə eyniadlı idi. Başqa bir şəhər olan Pınara Kraq dağının ətəyində yerləşirdi.

Roma imperiyası dövründə Kraq şəhəri Λυκιων Κρ., Κρα. və Κραγ epiqrafları ilə sikkələrdə təsvir olunurdu. Antikraq və Kraq Spratt və Forbs xəritələrində Ksanf çayının aşağı hissəsinin qərb sərhədini təşkil edən bir coğrafi obyekt kimi qeyd olunub. Onun cənub hissəsi Kraqdır. Silsilənin istiqaməti onu göstərir ki, o girintili-çıxıntılı burunlarla dənizə həmhüdud olur. Frensis Bofortun «Karamaniyanın sahili» xəritəsində Antikraq dağının hündürlüyünün  olduğu qeyd edilib. Bofortun tədqiqatı hündür və səpələnmiş dağlardan ibarət bir ərazi olan Yediburunda başlayıb ki, bu dağ da qədim dövrlərdə Kraq dağı adlanıb. Pınara şəhərinin xarabalıqları Strabonun qeyd etdiyi kimi bu dağ silsiləsinin şərqindədir. Strabonun yazdığına görə, Kraq və Antikraq dağlarını bir-birlərini ayıran bir vadi mövcud idi. Bu vadi dəniz səviyyəsindən hündürlüyü  idi. Strabon Kraq dağının zirvəsinin bu vadidən  hündürlükdə yerləşdiyini qeyd edib. Vadinin aşağısında sıx meşəlik, daha sonra isə yalın qayalar var. Zirvədən bütün Ksanf yaylasını və zirvənin şərqində yerləşən Massikut dağlarını görmək mümkün idi. Dağdan dənizə qədər olan ərazi çox sıldırım idi. Kariandlı Skilakın və Böyük Plininin qeyd etdiyinə görə, bu ərazidə Kraq adlı bir burun var idi. Stadismedəki Hierra Akra da yəqin ki, Yediburundur. Pomponi Melanın bildirdiyinə görə, Ksanf və Telmisida arasında bir vadi mövcuddur.

Kraq dağının ətrafında yerləşən meşələr və qayalar haqqında şeirlər ilahə Dianaya ibadət edilən yerlərdə səsləndirilirdi.

## Qeydlər

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Hiking Babadağ: Index
* Yunanıstan və Roma Coğrafiya Lüğəti
Mayya memarlığı

**Mayya memarlığı** — Mayya  sivilizasiyasının mühüm bir hissəsi.

Mayya memarlığı müxtəlif dövrlərdə və müxtəlif şəhərlərdə fərqlənirdi.

Mayya memarlığına aid olan binaların divarları, bir qayda olaraq, qırmızı idi.

## Materiallar
Əsasən Mayya memarlığında tikilən binalarda əhəng daşından istifadə edilmişdir. Tikintidə istifadə edilən sement, əhəng, qum və su qarışığından yaranmışdır. Eyni bu tərkibin daş tozu ilə qarışığından divarları və tavanları əhatə edən mala yarandı. Daha sonra həmin divar və tavanlarda ieroqliflər və şəkillər kəski ilə tətbiq olundu.

## İnkişaf tarixi

Mayya memarlığı formalaşma dövründə meydana gəldi. O dövrdə digər mədəniyyətlərin güclü təsiri altında inkişaf etmişdir. O dövrün binaları daşqından mühafizə olunmaq üçün aşağı platformalarda tikilən, pəncərəsiz və bir qapıdan olan adi daxmalar idi. Kahinlər və liderlərin məskənləri, habelə məbədlər qalan hissədən yalnız platformanın hündürlüyü və divarlara baxan daş / gips ilə fərqlənirdi.

Keçmiş klassik dövrdə, bir-birinə üstündə quraşdırılmış bir neçə platformadan ibarət olan piramidalar meydana çıxdı. Belə bir tikinti nümunəsi Uaşaktun şəhərində yerləşən piramida E-VII-dir. Piramida E-VII kiçik idi. Pilləkənlərin sonu axırda piramidaya gəlib çıxırdı. Piramida yaquar maskaları ilə bəzədilmişdir. Yaquar Olmek üslubunda hazırlanmış və buna görə də müstəqil sənət nümunəsi olmuşdur. Piramida zəngin bir şəkildə bəzədiyinə baxmayaraq, üstündəki məbəd adi bir daxma idi və zamanın təsiri altında dağıldı.

Mayya memarlığının inkişafı klassik dövrdə baş vermişdir. Həmin dövrdə hər yerdə, saraylar, piramidlər və top oyunlarına mərasim kompleksləri (akropolis kimi tanınan) tikildi.

## Qurğular
### Tikinti elementləri
Bütün saray və məbədlərə girişlərin ətrafında olan divarların üzərindəki daş üzüklərin bəzi oxşarlıqları qorunub saxlanılmışdır. Bir zamanlar, onlar qapı kimi xidmət edən qanadların iplərini düzəltmək üçün istifadə edildi. Bəzi tikililərin tikintisində yağış və küləkdən relyefləri qoruyan protezlərdən istifadə edilən çarxlardan da istifadə edilmişdir.
Kutaisi Beynəlxalq Hava Limanı

**Kutaisi Beynəlxalq Hava Limanı** () və ya **Qurucu David adına Beynəlxalq Hava Limanı** ()  — Gürcüstanda, Kutaisi şəhərindən 14 km qərbdə yerləşən beynəlxalq hava limanı. Gürcüstandakı 3 beynəlxalq hava limanından biridir. Hava limanı “Gürcüstan Hava Limanları birliyi” tərəfindən idarə olunur.
## Tarixi
Hava limanı 2011-ci ilin noyabr ayında təmir üçün bağlanıb. Yenidənqurma mərasimi 27 sentyabr 2012-ci il tarixində keçirilmişdir. Tədbirdə Gürcüstan prezidenti Mixeil Saakaşvili, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban və Wizz Air şirkətinin baş direktoru Jozef Vardi iştirak etmişdir.

Hazırlıq işləri üçün hava limanının istismara verilməsi və kadrların hazırlanması üçün Fransanın "Vinci Airports" şirkəti ilə müqavilə bağlandı. Hava limanında fəaliyyət göstərən bir duty-free dükanı və iki qəhvə dükanı var. Hal-hazırda hava limanına Kutaisi, Tbilisi və Batumiyə xidmət edən marşrutka ilə getmək mümkündür. Hava limanı terminalı Kutaisi və Batumi arasındakı əsas yolun yanında yerləşir.

Kutaisi hava limanının prioritetləri aşağı büdcəli aviaşirkətləri cəlb edir. Sərnişin sayında əhəmiyyətli bir artım 2012-ci ildə hava limanının yenidən açılmasından sonra başda olmaq üzrə, Wizz Air-in reyslərinin başlaması səbəbiylə Kutaisini Avropa hava limanları ilə birləşdirdi. 2013-cü ildə operator 187.939 sərnişin barədə hesabat verdi. 2016-cı ilin fevral ayında Wizz Air, Kutaisi hava limanında yeni bir baza açdı və 2018-ci ildə ikinci baza əlavə etməyi planlaşdırır.

Hava limanı 2020-ci ildə 1 milyon sərnişinə çatmağı gözlədiyi üçün hazırda hava limanının genişləndirilməsi işləri aparılır. Terminalın qarşısında hava limanını Tbilisiyə, Batumiyə və başqa birbaşa əlaqəli terminala birləşdirəcək yaxın bir dəmir yolu stansiyası qurulur.

## İstinadlar
Nəqi İsənbət

**Nəqi Zakirov** (tam adı: *Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov*, , ; təxəllüsü: **Nəqi İsənbət**, , ; ) — Tatarıstan yazıçısı, şairi, dramaturqu, romançısı, alimi, filoloqu, dilşünası, folklorçusu, tatar dilindəki lüğətlərin kompilyatoru.

## Həyatı
Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 29 dekabr 1899-cu ildə indiki Rusiyanın Başqırdıstan Respublikasının Salavat rayonunun Malayaz kəndində bir molla ailəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai təhsili yerli mədrəsələrdən birində almış, daha sonra isə Ufa şəhərindəki «Həsəniyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır.

15 yaşında ikən Kazan şəhərindəki «Məhəmmədiyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır. Bu dövrdə o, jurnallarda əsərlərini nəşr etməyə başlamışdır. Eyni zamanda dilşünaslığa maraq göstərən Nəqi İsənbət Tatarıstan folkloru ilə də maraqlanmağa başlamışdı.

Onun şeirləri Tatarıstan xalqı arasında mahnılara çevrilmişdir. Məsələn, «Urakçı kız» («Уракчы кыз»), «Bormalı su» («Бормалы су»), «Qarmon» («Гармонь»), «Sin sazınnı uynadın» («Син сазыңны уйнадың»). Müəllifi olduğu pyeslər Tatarıstan teatrında öz yerini tapmışdır. Məsələn, «Xoca Nəsrəddin» («Ходжа Насретдин»), «Zifa» («Зифа»), «Portfel» («Портфель»), «Musa Calil» («Муса Джалиль»), «Xicrat» («Хиджрат») və sair. Onun uşaqlar üçün yazdığı əsərləri də olduqca populyardır. Məsələn, «Mıraubay batır» («Мыраубай батыр»).

Onun Tatarıstan mədəniyyətinə verdiyi başqa bir töhfəsi tatar dilindəki atalar sözlərini toplayaraq nəşr etməsidir.

Nəqi İsənbət tatar dastanlarını (məsələn, «İdegey») kitaba köçürərək çap etdirmişdir. Bunlardan ilki 1940-cı ildə nəşr edilmişdir. İsənbət digər dastanları da kitaba köçürərək çap etdirmək istəyirdi, ancaq Böyük Vətən müharibəsi və müharibədən sonra gələn senzuralar buna imkan yaratmamışdı. Bu materiallar yalnız 1980-ci illərin axırlarında nəşr edilmişdir.

Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 12 sentyabr 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanına daxil olan Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində 92 yaşında vəfat etmişdir. Onun meyiti Kazan şəhərindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## İrsi
Kazan şəhərində onun adını daşıyan bir küçə var.

## Mükafat və təltiflər
*Lenin ordeni (14 iyun 1957)
*"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (16 yanvar 1970)
*Xalqlar Dostluğu ordeni (29 dekabr 1979)
*Tatarıstan MSSR əməkdar incəsənət xadimi (1957)
*RSFSR əməkdar incəsənət xadimi (26 dekabr 1959)
*Abdulla Tuqay adına Tatarıstan MSSR Dövlət Mükafatı (1968)
*Tatarıstan MSSR Xalq Yazıçısı (1986)

## Mənbə
* 
*
Batumi Beynəlxalq Hava Limanı

**Batumi Beynəlxalq Hava Limanı** ()  — Gürcüstanda, Batumi şəhərindən 2&nbsp;km cənubda yerləşən beynəlxalq hava limanı. Hava limanı Türkiyənin Hopa şəhərindən 20&nbsp;km şimal-şərqdə, Gürcüstan və şimal-şərq üçün daxili və beynəlxalq hava limanı kimi xidmət göstərir.
## Haqqında
Batumi Gürcüstanda fəaliyyət göstərən üç beynəlxalq hava limanından biridir. Yeni hava limanı terminalı 26 may 2007-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 4,256 kvadratmetr olmaqla, ildə 600 min sərnişin qəbul edə bilir.

Batumi Beynəlxalq Hava Limanı 2007-ci ildə TAV Airports Holding tərəfindən həyata keçirilən təmirdən bu yana sərnişin sayının əhəmiyyətli bir artım göstərdiyini qeyd etdi. 2011-ci ildə hava limanında bir əvvəlki ilə görə 51% artımla 134 min sərnişin qəbul edildi.
## İstinadlar
Valmondua

**Valmondua** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — la-Valle-dü-Sosseron. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2015).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 30&nbsp;km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 12&nbsp;km şimal-qərbdə  yerləşir.

«Yavaş şəhər» ( Cittaslow) hərəkatının üzvüdür. 
## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2005 text:2005
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:374
  bar:1806 from:0 till:410
  bar:1821 from:0 till:385
  bar:1831 from:0 till:436
  bar:1841 from:0 till:384
  bar:1851 from:0 till:384
  bar:1861 from:0 till:428
  bar:1872 from:0 till:375
  bar:1881 from:0 till:417
  bar:1891 from:0 till:398
  bar:1901 from:0 till:590
  bar:1911 from:0 till:717
  bar:1921 from:0 till:674
  bar:1931 from:0 till:711
  bar:1946 from:0 till:736
  bar:1954 from:0 till:827
  bar:1968 from:0 till:894
  bar:1982 from:0 till:1002
  bar:1990 from:0 till:1095
  bar:1999 from:0 till:1206
  bar:2005 from:0 till:1250


## Qalereya

Fayl:Buste de Daumier à Valmondois.JPG
Fayl:Entrée de Valmondois.JPG
Fayl:Château d'Orgivaux à Valmondois.JPG
Fayl:Sausseron Valmondois - Mars 2013 (3).JPG
Fayl:Valmondois (95), monument aux morts 1.jpg
Fayl:Valmondois (95), ancienne auberge, Grande-Rue.JPG
Fayl:Valmondois (95), Grande-Rue 10.jpg
Fayl:Valmondois (95), monument aux morts 2.jpg


## İstinadlar
Yavaş şəhər

**Yavaş şəhər** () — 1999-cu ilin oktyabr ayında İtaliyada yaradılan beynəlxalq hərəkat. Yavaş hərəkətin bir hissəsidir. 2018-ci ilədək 236 üzv şəhər var. Hərəkatın məqsədi həyatın ritmini yavaşlatmaqla şəhərlərdə həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasıdır.

## Tarixi
1999-cu ildə Bra şəhərində və digər üç italyan şəhəri həyatını "Sloufud" hərəkatının qurucusu Karlo Petrini prinsiplərinə uyğun olaraq dəyişməyə qərar verdi: zövq insanın iş mənfəətindən daha üstündür.

Hərəkat İtaliya ən böyük dəstəyi tapsa da, 2006-cı ilədək Almaniya, Norveç və Böyük Britaniyada hərəkata daxil olmuşdular. 2009-cu ilin ortalarına qədər on dörd ölkənin iştirak etdiyi və eyni ildən etibarən Şimali Amerikanın ilk qəsəbəsi Koviçan Bey (), Kiçik Körfəzinin Kanada dənizkənarı kəndi olan "Yavaş şəhərlər" hərkatına daxil olmuşdu.

## Məqsəd və vəzifələri
*Yavaş şəhər* təşkilatının hər bir üzvü şəhər həyatının yeni fəlsəfəsinin əsasını təşkil edən 55 hərəkət prinsipinə riayət etməlidir.

Əsas prinsiplər:
* Şəhərdəki həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması;
* Orta və qloballaşma ilə qarşıdurma;
* Ətraf mühitin qorunması;
* Hər bir şəhərin mədəni müxtəlifliyini və yeganəliyini təbliğ etmək;
* Sağlam həyat tərzi üçün şərait yaratmaq.

Bu məqsədlərə nail olmaq üçün nəqliyyat və səs-küyün azaldılması üçün tədbirlər görülür, yeni yaşıl və piyada zonaları yaradılır, yerli istehsalçılara dəstək verilir, məhsullarını istifadə edənlər, ekoloji cəhətdən səmərəli texnologiyalar tətbiq olunur, yaxşı qonşuluq və qonaqpərvərlik mühiti yaradılır.

## Təşkilata üzvlük
İki kateqoriyalı üzvlük var: yalnız 50,000-dən az əhalisi olan bir şəhər, "Yavaş şəhər" (Cittaslow town) təşkilatının tam üzvü ola bilər, 50,000-dən çox insan "Yavaş şəhər" dəstəkçisi ola bilər, bəzi insanlar və ailələr "Yavaş şəhər" nin dostları ola bilərlər.

Təşkilata qoşulmaq üçün şəhər əvvəlcə "Yavaş şəhər" üçün tələblərin bir hissəsini qarşılamalı və hərəkət prinsiplərinə uyğun olaraq inkişaf etməlidir. Hərəkət üzvləri hər il üzvlük haqlarını ödəyirlər.

## Təşkilatın üzvləri

## Həmçinin bax
* Yavaş hərəkat
* Sloufud

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Təşkilatın saytı
* Cittaslow International Network Üzv olan şəhərlərin siyahısı
Qafur Quləhmədov

**Qafur Yunis oğlu Quləhmədov** (, , həmçinin **Quləhmədiyev**, ) və ya **Əbdülqafur Quləhmədov** (, ; ) — Tatarıstan yazıçısı, dramaturqu, tərcüməçisi, proletar inqilabçısı, ictimai xadimi.

## Həyatı
Əbdülqafur Yunis oğlu Quləhmədov 4 may 1881-ci ildə Rusiya imperiyasının Penza şəhərində istehsalatçı bir ailədə anadan olmuşdur. 1902-ci ildə o, Kazan Pedaqoji Məktəbindən məzun olmuş, 1902–1912-ci illərdə Kazan şəhərində bir slobodada dərs keçmişdir.

1902-ci ildə Rusiya imperiyasındakı inqilabçı hərəkatın üzvü olmuşdur. Sosial-demokratların qeyri-qanuni əməllərində iştirak etmiş, Vladimir Leninin «İskra» qəzetini və Karl Marksın əsərlərini oxumuşdur. Fəhlə tətillərinə qoşulan Quləhmədov inqilabçı ədəbiyyatının nümunələrini tatar dilinə tərcümə etmişdir ki, ilk tərcüməsi 1903-cü ildə nəşr olunmuşdur. Quləhmədov 1905-ci ildə Rusiya imperiyasının hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həbs edilmişdir.

1905–1906-cı illərdə o, azad mətbuatın bərpa olunması uğrunda mübarizə aparmışdır. Onun yaxın dostu və həmkarı Tatarıstan inqilabçısı bolşevik Hüseyn Yamaşev idi.

Əbdülqafur Yunis oğlu Quləhmədov 1 aprel 1918-ci ildə Rusiya imperiyasının Penza quberniyasının Kranoslobodsk mahalının ərazisinə daxil olan Yenə kəndində 36 yaşında vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Onun ədəbi yaradıcılıq fəaliyyəti 1905-ci ildə gerçəkləşən inqilab zamanı başlamışdır.

Onu ilk pyesi – «İke fiker» (, ; 1906, 1929-cu ildə çap edilmişdir) iki ideyanın – qırmızı və qaranın mübarizəsini yarım simvolik bir şəkildə təmsil edirdi ki, bu mübarizədən "qırmızı fikir", yəni proletar inqilab qalib çıxır. Onun bu əsəri Rusiya imperiyasının vəzifələrinin səyi nəticəsində qadağan edilmişdir. Bu əsər yalnız Oktyabr inqilabında sonra işıq üzünə çıxardılımışdı. Onun senzuraya məruz qalmış digər əsərləri «Kem qayepli» (, ) və «Abu-Cexl» (, ) idi. Məzmun baxımdan din əleyhinə olan «Abu-Cexl» nəşr prosesinin yarısı bitmişdən senzuraya məruz qalmışdır. 1906-cı ildə o, «Uçurdulmuş dalğaqıran» () adlı şeirini nəşr etmişdir. Bu şeir xalqı Çarizmə qarşı mübarizəyə çağırırdı.

Müəllifi olduğu və 1908-ci ildə nəşr edilmiş «Yaş qumer» (, ) pyesi inqilabçı gənclərin həyatını təsvir edir. Quləhmədov Tatarıstan ədəbiyyatına proletar əsərləri təqdim edən ilk yazıçı olmuşdur.

Əlavə olaraq, Əbdülqafur Quləhmədov bir neçə hekayə və qəzet məqalələri yazmışdır.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* '''Qafur Quləhmədov''' — *www.kazan.ws* saytında.
Banska Ştyavnisa

**Banska Ştyavnisa** (, , ) — Slovakiyanın mərkəzində, Ştyavnisa Vrxi dağ massivinin yaxınlığında yerləşir. Əhalisi 11 min nəfərdir.

## Tarixi

Banska Ştyavnisada ilk təbii ehtiyatların çıxarılmasına b.e.ə III əsrdə keltlər tərəfindən başlanılmışdır. 1156-ci ildə Banska Ştyavnisa bir şaxtaçı şəhəri olması qeyd edilir. 1217-ci ildə şəhər ətrafında gümüş çıxarılması məlumatı vardır. 1238-ci ildə Banska Ştyavnisa şəhər statusu almışdır. XIII əsrdə Tirol və Saksoniyadan olan kolonistlər tərəfindən məskunlaşılmışdır. 1443-ci ildə şəhər güclü zəlzələ nəticəsində dağılmışdır. XV əsrin ortalarında Yeni və Köhnə Qəsrlər inşa edilir. Bu qəsrlər Osmanlı imperiyasına qarşı möhkəmləndirilmişdir. 1627-ci ildə dünyada ilk dəfə olaraq faydalı qazıntıların çıxarılması məqsədi ilə partlayıcı maddədən istifadəı edilmişdir. 1735-ci ildə Banska Ştyavnisada Macarıstan tarixində ilk dəıfə Dağ mədən məktəbi, 1763-cü ildə Dağ Akademiyası təşkil edilmişdir. 1782-ci ildə Banska Ştyavnisa Macarıstan tarixində Bratislava və Depresendən sonra 3-cü iri şəhər idi.

Hazırda Banska Ştyavnisa özünün sənaye əhəmiyyətini itirmiş və 1993-cü ildən YUNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Görməli yerləri
* Köhnə qəsr
* Yeni Qər
* Kammerxof
* Müqəddəs Mariya katolik kilsəsi
* Müqəddəs Yekaterina katolik kilsəsi
* Lüteran Kirxası
* Sveti Antan qəsri

## Şəxsiyyətlər
* M S mester — macar və ya alman rəssamı 1500 və 1510-cu illərdə fəaliyyət göstrərmişdir).
* Maqda Varşariova.
* Olqa Qrabar — ictimai xadim.
* Samuil Mikovini (1700—1750) — tanınımış riyaziyyatçı, mühəndis, kartoqraf, professor.
* Pattantyoş Abraxan Qeza (1885—1956) — macar alim, maşınqayırma mühəndisi. Pedaqoq, professor, texniki elmlır doktoru. Macar elmlər akademiyasının üzvü. Koşuta adına Macarıstan Dövlət mükafatının lauriyyatı.
* Yozef Koral (1713—1789) — mədən mühəndisi və ixtiraçı. 
* Andrey Xmelko (1908—1998) — slovak yazıçı, dramaturq, rejissor.

## Mənbə

* Banska Ştyavnisa şəhərində turizm
Transilvaniya knyazlığı

**Transilvaniya knyazlığı** (; ; ;  və ya **';  və ya **') — 1570-1711-ci illərdə Macar şahzadələri tərəfindən idarə edilən yarımmüstəqil knyazlıq.

## Tarixi
29 avqust 1526-cı ildə baş vermiş Moxaç döyüşündə Osmanlı imperatoru Sultan Süleyman macar ordularını məğlub etdi. Nəticə də macar kralı II Layoş öldürüldü. Habsburq sülaləsinə mənsub olan Ferdinandın macar taxtı üzərində iddiaları Transilvaniya tarixində yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu ərəfədə Zapolya macar kralı elan edilmişdi. Ferdinand tərəfindən məğlub edilən Zapolya Qanuni Sultan Süleymana öz itaətini bildirmiş və Osmanlının vassalı kimi Macar və Transilvaniyanın kralı elan edilmişdi. Bu hadisə Habsburqların Macarıstandakı nüfuzunun zəifləməsinə səbəb oldu. Yanoş Zapolyanın vəfatından sonra 1540-cı ildə Buda Osmanlılar tərəfindən  bəylərbəyiliklərin mərkəzinə çevrildi və Transilvaniya torpaqları Yanoş Ziqmundun idarəsinə verildi. Beləliklə 1541-ci ildə Osmanlılardan vassal asılılığında olan *Transilvaniya knyazlığı* yaradıldı.

## Transilvaniya knyazlığı
1570-ci ildə imzalanan Şpayer müqaviləsinə əsasən Transilvaniya knyazlığının Macarıstan krallığının tərkib hissəsi olması tanındı. Bundan başqa II Con Ziqmund Zapalya Transilvaniya şahzadəsi elan edildi. 1571-ci ildə II Con Ziqmundun ölümündən sonra Batori Kral ailəsi daha da güclənərək Transilvaniyada hakimiyyəti öz əlinə aldı və nəticə də Transilvaniya knyazlığı 1602-ci ildə qədər osmanlıların vassal aslılığında Batori sülaləsi tərəfindən idarə edildi. Şahzadə I Stefan Batori Transilvaniyanın ən güclü hakimi olmuşdur.

## İstinadlar
Vemar

**Vemar** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Qoness. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 29&nbsp;km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 37&nbsp;km qərbdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:489
  bar:1806 from:0 till:548
  bar:1821 from:0 till:503
  bar:1831 from:0 till:500
  bar:1841 from:0 till:494
  bar:1851 from:0 till:526
  bar:1861 from:0 till:485
  bar:1872 from:0 till:460
  bar:1881 from:0 till:472
  bar:1891 from:0 till:437
  bar:1901 from:0 till:394
  bar:1911 from:0 till:414
  bar:1921 from:0 till:480
  bar:1931 from:0 till:518
  bar:1946 from:0 till:492
  bar:1954 from:0 till:531
  bar:1968 from:0 till:553
  bar:1982 from:0 till:842
  bar:1990 from:0 till:2099
  bar:1999 from:0 till:2058


## Qalereya

Fayl:Vue aérienne de Villeron et Vémars 01.jpg
Fayl:Vue aérienne de Villeron et Vémars 02.jpg
Fayl:Vémars (95), rue Pasteur.jpg
Fayl:Vémars (95), rue Pasteur 2.jpg
Fayl:Vémars-FR-95-monument aux morts-2.jpg


## İstinadlar
Mersin limanı

**[[Mersin ili|Mersin]] limanı** — Türkiyənin ən böyük limanıdır.

1841-ci ildə kiçik balıq ovçuluğu rolunu oynayan Mersin; 1850-ci ildə vilayət, 1865-ci ildə isə il olmuşdur. 1860-ci ildən etibarən körpü

inşası əhəmiyyət qazanan mahalda 1886-ci ildə Adana-Mersin Dəmiryolunun da açılmasıyla gələn - gedən gəmi sayında bir artım meydana gəlmiş və bu gəmilərin idxal - ixracatı üçün daha sürətli iş imkanları ortaya çıxarılaraq, Mersin Bələdiyyəsi tərəfindən əvvəl Daş körpüsü, daha sonra gömrük körpüsü inşa edildi. Bununla da, limanın əsası qoyulmağa başlandı.

Dəniz ticarətindəki sürətli artım səbəbiylə ciddi bir liman rəhbərliyinə ehtiyac duyulmuş və 29 avqust 1927-ci ildə Seyrisefain qurumunu, Mersin, Tarsus, Seyhan və Ceyhan bələdiyyələri ilə Mersin Ticarət Palatası və Mersin Xüsusi mühasibliyi (Mersin Liman Şirkəti) qurulmuşdur. Şirkətin sərmayəsi 200 000 TL-dən çox olmuşdur.

Şirkət meydana gələn təbii fəlakətlər səbəbi zərər görmüş və 1942-ci ildə ləğv qərarı ilə birlikdə Hökumətə dövrü qərarı alınmışdır. 400 000 TL məbləğ ilə Milli Qoruma Qanununun 6-cı Maddəsinə əsasən Dövlət Dəmiryolları və Limanları Əməliyyat Ümumi Müdirliyinə dövrü haqqındakı K / 323 saylı qərar ilə, Nazirlər Kabinetinin 14 may 1942 gün və 5106 saylı Rəsmi Qəzetdə müntəşir 9 May 1942 tarix və 2/17874 Bu qərara görə qəbul edildi. Mersin limanının müasir və təhlükəsiz bir şəkildə inşaasına 3 May 1954 tarixində başlanılmış, inşaat Hollandiya Kral Liman İnşaat Şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Ən yaxın dəniz limanı Adanada, 50&nbsp;km məsafədədir. Aralıq dənizinin ən əhəmiyyətli limanlarından biri olan Mersin Limanı, Orta Anadolu Bölgəsinin, Aralıq dənizi və Cənub-Şərqi Anadolu Bölgələrinin idxal-ixrac qapısıdır. Həmçinin, Yaxın Şərq ölkələrinin tranzit mərkəzidir. GAP Proyektinin tam həyata keçirilməsi, Mersin limanının dəyərini daha da artıracaqdır.

Mersin Limanı, gəmilərə hər cür xidmət təqdim edə bilir. Limanın ölçüsünə görə, 48 gəmi dayanacağı var, eyni zamanda təxminən 60 gəmidə məhsul yüklənə bilər. İl ərzində 44 000 000 ton yük mübadiləsi aparılır. Liman sərnişinlərə, dəmir yüklərə, konteynerlərə, heyvandarlıqlara, taxıl daşınmasına və neft gəmilərinə xidmət göstərir. Əlavə olaraq, liman Mersin şəhər mərkəzində olduğundan, gəmi ekipajı və ya ziyarətçilər; poçt, mehmanxana, quru təmizləmə, aptek, vanna otağı, restoran, xəstəxana, bank, avtomobil təmiri, yanacaq təchizatı və alışveriş imkanlarını asanlıqla qarşılaya bilər.

## Həmçinin bax

* Mersin Limanının rəsmi səhifəsi (Türkcə)
* Mersin Limanının Treyleri
* Mersin Limanının "Türkçe Vikipedi" versiyası
Şerif Mardin

**Şerif Mardin** () — Türk sosioloq və politoloq Şerif Mardin 1927-ci ildə İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. 6 sentyabr, 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

1927-ci ildə İstanbulda anadan olub. Lisey təhsilini Qalatasaray Liseyinə başlamış və orta təhsilini ABŞ-da bitirmişdir.

Stanford Universitetində politologiya fakültəsini bitirmiş və Johns Hopkins Universitetində isə aspirantura təhsilini almışdır.

Ankara Universitetində təhsil aldıqdan sonra, 13 ildir ki, Boğaziçi Universitetinin İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsində qurulan Dekan və Sosiologiya rəhbəri idi. Daha sonra Vaşinqtondaki Amerika Universitetində İslam Araşdırmaları Mərkəzinin sədri vəzifəsində çalışdı. Sonra Türkiyəyə Sabancı Universitetinə Tənzimat Dövrü Türk Düşüncəsi haqqındakı işlərini inkişaf etdirəcək bir proqramın başına döndü. 2011-ci ildə Şerif Mardinə Emeritus statusu verildi. Daha sonra İstanbul Universiteti Sosiologiya fakültəsində müəllim işləmişdir. O, ölümünə qədər burada müəllim kimi davam etdi.

## Akademik işləri
1993-cü ildə ODTÜ Dr. Mustafa Parlar Təhsil və Araşdırma Vəqfinin İlin Alimi mükafatını (Prof. Dr. Tekin Dereli ilə birlikdə) almışdır.

1967-1970-ci illərdə Türkiyə Sosial Elmlər Dərnəyi (TSBD) qurucu başçılığı yaptı. 1994-cü ildə Yeni Demokratiya Hərəkatının (YDH) qurucu üzvü olaraq müvəqqəti bir dövr siyasətə girdi. Stanford Universitetində, Boğaziçi Universitetində, Sabancı Universitetində və İstanbul Universitetində müəllimlik etmişdir.

## Ölümü
1927-ci ildə İstanbulda anadan olmuş Şerif Mardin, 2017-ci il, 6 Sentyabr – 90 yaşında həyatını itirmişdir. Cənazəsi Yeniköy Məscidində qılınan namazdan sonra torpağa verildi.

## Kitabları

* Din ve İdeologiya *(tr. Din ve İdeoloji)*
* İdeologiya *(tr. İdeoloji)*
* Bediüzzaman Said Nursi Hadisəsi – Müasir Türkiyədə Din və Cəmiyyət Dəyişimi *(tr. Bediüzzaman Said Nursi Olayı – Modern Türkiye'de Din ve Toplumsal Değişim)*
* Con Türklərin Siyasi Fikirləri 1895–1908 *(tr. Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895–1908)*
* Siyasi ve Sosial Elmlər *(tr. Siyasal ve Sosyal Bilimler)*
* Türk Müasirləşməsi *(tr. Türk Modernleşmesi)*
* Türkiyədə Din və Siyasət *(tr. Türkiyede Din ve Siyaset)*
* Türkiyədə Cəmiyyət və Siyasət *(tr. Türkiye'de Toplum ve Siyaset)*
* Yeni Osmanlı Düşüncəsinin Yaranması *(tr. Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu)*
* Religion, Society and Modernity in Turkey", Syracuse University Press tərəfindən (2006)

## İstinadlar
Vetöy

**Vetöy** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Valle-dyü-Sosseron. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (1999).

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 55&nbsp;km şimal-şərqdə, Serji belediyyənin 27&nbsp;km şərqdə yerləşir.

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:900
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:721
  bar:1806 from:0 till:722
  bar:1821 from:0 till:662
  bar:1831 from:0 till:723
  bar:1841 from:0 till:702
  bar:1851 from:0 till:692
  bar:1861 from:0 till:663
  bar:1872 from:0 till:587
  bar:1881 from:0 till:647
  bar:1891 from:0 till:622
  bar:1901 from:0 till:566
  bar:1911 from:0 till:532
  bar:1921 from:0 till:458
  bar:1931 from:0 till:411
  bar:1946 from:0 till:531
  bar:1954 from:0 till:464
  bar:1968 from:0 till:527
  bar:1982 from:0 till:689
  bar:1990 from:0 till:732
  bar:1999 from:0 till:858


## Qalereya

Fayl:Vetheuil3.JPG
Fayl:Vétheuil (95), rue du Moutier, clôture du ruisseau.JPG
Fayl:P1020645 Vue sur Lavacourt et son église.JPG
Fayl:Vétheuil Monument aux morts 694.jpg
Fayl:Vétheuil Rue des Fraiches Femmes 634.JPG


## İstinadlar
Villen-su-Bua

**Villen-su-Bua** ()&nbsp;— Fransada bələdiyyə  , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Viarm. Əhalisi&nbsp;—  nəfər (2006). 

Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 26 km şimalda, Serji belediyyənin 23 km şərqdə  yerləşir. 

## Demoqrafiya

Əhalinin dinamikası *(Cassini и INSEE):*

Colors=
   id:lightgrey value:gray(0.8)
   id:darkgrey  value:gray(0.6)
   id:sfondo value:rgb(1,1,1)
   id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize = width:600 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:144
  bar:1806 from:0 till:150
  bar:1821 from:0 till:99
  bar:1831 from:0 till:128
  bar:1841 from:0 till:120
  bar:1851 from:0 till:101
  bar:1861 from:0 till:103
  bar:1872 from:0 till:95
  bar:1881 from:0 till:104
  bar:1891 from:0 till:92
  bar:1901 from:0 till:95
  bar:1911 from:0 till:86
  bar:1921 from:0 till:109
  bar:1931 from:0 till:119
  bar:1946 from:0 till:140
  bar:1954 from:0 till:163
  bar:1968 from:0 till:217
  bar:1982 from:0 till:382
  bar:1990 from:0 till:475
  bar:1999 from:0 till:583


## İstinadlar