open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sevda Qurbanəliyeva

**Qurbanəliyeva Sevda Firudin qızı** (d. 13.11.1960, Gəncə) — Azərbaycan alimi, sənətşünaslıq doktoru (1995), professor (1996).

## Həyatı
Sevda Qurbanəliyeva 1960-cı ilin noyabrında Gəncədə anadan olub. 1979-cu ildə Q.Hüseynli adına orta ixtisas məktəbini, 1984-cü ildə Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsini bitirib.
 
O, 1989-cu ildə "Musiqi sənəti" ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyasını, 1995-ci ildə P.İ.Çaykovski adına Kiyev Dövlət Konservatoriyası nəzdində fəaliyyət göstərən, dünya miqyasında tanınmış alimlərdən ibarət ixtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək beynəlxalq aləmdə Azərbaycan mədəniyyətini yüksək səviyyədə təqdim və təbliğ etmişdir. Ona 1996-cı ildə Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor elmi adı verilib.

1984-1990-cı illərdə Gəncə şəhəri Q.Hüseynli adına Musiqi Texnikumunda müəllim işləmiş, ictimai əsaslarla Musiqi Texnikumunda gənclər təşkilatına rəhbərlik edib.

1984-cü ildən Gəncə Dövlət Universitetində müəllim, dosent, onun təşəbbüsü və bilavasitə təşkilatçılığı ilə yaradılmış musiqi fənləri kafedrasının müdiri, 1996-cı ildə professor vəzifəsinə seçilmiş və hazırda həmin kafedraya və ictimai əsaslarla GDU-nun tələbə yaradıcılıq kollektivlərinə uğurla rəhbərlik edir, universitet Elmi Şurasının üzvüdür. 2002-ci ildən Azərbaycan Respublikası Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür.

2011-ci ildən AMEA-nın Gəncə Regional Elmi Mərkəzində "Sənətşünaslıq" şöbəsinə rəhbərlik edir.

2007-ci ildən indiyədək Gəncə Dövlət Universitetində YAP Qadınlar Şurasının sədr müavinidir.

## Fəaliyyəti
1984-ci ildə Azərb. Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 1984
 ildən Q.Hüseynli ad. Musiqi Texnikumunda müəllim kimi başlamışdır. Hazırda Gəncə Dövlət Un-tində "Musiqi fənləri" kafedrasının müdiridir. Tədqiqatı ədəbiyyat və musiqinin qarşılıqlı əlaqələri probleminə aiddir.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyevin 22 aprel 2009-cu il tarixli sərəncamına əsasən  "Tərəqqi" medalı ilə, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Azad Həmkarlar İttifaqı Komitəsi, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti, Gəncə şəhər Kəpəz rayon İcra Hakimiyyəti, YAP Gəncə şəhər Təşkilatı, Gəncə Dövlət Universiteti, universitetin pedaqoji fakültəsi tərəfindən fəxri fərman və tərifnamələrlə təltif olunub.

## İstinadlar
Tamilla Mahmudova

**Tamilla Zahid qızı Mahmudova** () — Azərbaycan pianoçusu, Moskva Dövlət Pedaqoji Universitetinin musiqi fakültəsinin professoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1974), Rusiyan Federasiyasının əməkdar artisti (1994), "Şöhrət" ordeni laureatı (2002).

## Həyatı
Tamilla Mahmudova Azərbaycanda doğulub. İlk musiqi təhsilini Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdində xüsusi məktəbdə, məşhur pedaqoq, professor K. Səfərəliyevanın sinfində alıb.

1954-cü ildə Moskva konservatoriyasını və 1957-ci ildə professor Y. Zakın sinfində aspiranturanı bitirib.

1947-ci ildən Azərbaycan Radio Komitəsində solist olmuşdur. 1954-cü ildən Moskonsertin solisti idi

Repertuarına rus və Qərbi Avropa klassiklərinin, müasir xarici ölkə bəstəkarlarının əsərləri daxildir. Mahmudova Azərbaycan bəstəkarlarından Q. Qarayev, F. Əmirov, C. Hacıyev və A. Məlikovun fortepiano əsərlərinin ilk ifaçılarındandır. Xarici ölkələrdə (İngiltərə, Belçika, Macarıstan, Hindistan, Polşa, Zambiya və s.) qastrolda olmuşdur.

3 sentyabr 2014-cü ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
* Çalır Tamilla Mahmudova (film, 1966)

## İstinadlar
Bilqeyis Məmmədova

**Məmmədova Bilqeyis Mir Əbdülqəni qızı** () — professor (1997).

## Həyatı
Azərb. Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir (1957). 1957 ildən konservatoriyanın musiqi nəzəriyyəsi kafedrasında prof, vəzifəsində işləyir. 1953–62-ci illərdə Azərb. Dövlət musiqi nəşriyyatının baş redaktoru, 1962–66-cı illərdə "Azərnəşr"də İncəsənət redaksiyasının müdiri, 1969–79-cu illərdə Azərb. Dövlət Konservatoriyasında tədris və elmi işlər üz prorektor olmuş, həmçinin 1974–77-ci illərdə konservatoriyanın rektorı vəzifəsini icra etmişdir.

Bir sıra elmi yazıların, dərs vəsaitlərinin müəllifidir.

## Təltifləri
"Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

2005-ci ildə "Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülüb

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.

## İstinadlar
Xələc (Şahindej)

**Xələc** () — İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının  Sayınqala şəhristanının Kəşavərz bəxşində kənd.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər yaşayır (14 ailə). 
## Həmçinin bax
*Xələclər

## İstinadlar
Navusilik

**Navusilik** — İslam dininin, Şiəlik əqidəsində cərəyan.

Navusilər bir çox Şiə cərəyanlarının 6-cı imamı olan Cəfər ibn Məhəmməd əs-Sadiqi sonuncu imam Mehdi olaraq tanıyır və qəbul edirlər.

## İstinadlar
Xələc (Heris)

**Xələc** () — İran İslam Respublikasının Şərqi Azərbaycan ostanının  Heris şəhristanının Şərqi Bədəvistan bəxşində kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 125 nəfər yaşayır (29 ailə).
## Həmçinin bax
*Xələclər

## İstinadlar
Gülnənə Mustafayeva

**Gülnənə Məhəmməd qızı Mustafayeva** () — Azərbaycan xalça ustası; "Stalin" mükafatı laureatı (1950).

## Həyatı
1943–1960-cı illərdə Qonaqkənd xalça artelində toxucu, sex müdiri, artelin sədri vəzifələrində işləmiş, 1960–1968-ci illərdə Qonaqkənddəki "Qumaş" xalça fabrikində fəaliyyət göstərmişdir.

## Toxuduğu xalçalar
Onun toxuduğu "Qolluçiçi", "Açgülçiçi", "Herat-Pirəbədil" və s. çeşidli xalçalar Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyində, Azərbaycan Tarix Muzeyində və digər muzeylərdə saxlanılır.

Bilavasitə onun iştirakı ilə toxunmuş "İ.V. Stalin" xalçası (ili: 1949, ölçüsü: 70 m²; saxlandığı yer: Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Bakı) yüksək bədii keyfiyyətə malikdir.

## Mükafatları
* "Stalin" mükafatı (1-ci dərəcə) — 1950 (İ. Stalinin anadan olmasının 70 illiyinə (1949) həsr olunmuş xalçaya görə)

## İstinadlar
Yuri Litvişkov

**Yuri Nikolayeviç Litvişkov** () — Azərbaycan kimyaçı alimi, kimya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın müxbir üzvü (2001).

## Həyatı
Yuri Nikolayeviç Litvişkov 1946-cı ildə martın 27-də gullugçu ailəsində anadan olmuşdur. 85 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, M.Azizbekov adına  Azərbaycan Neft  və Kimya İnstitutuna, əsas  üzvi neftkimyəvi sintezinin  texnologiyası fakutəsinə daxil olmuşdur. 1968 ildə onu bitirir. 1970-1973 illərdə Yusif Məmmədəliev adına “neftkimyə proseslər İnstitutu”nun asperanturasında oxumuşdur. 1973 ildə “Kinetika və reaksiya  mexanizmləri” mövzusunda  dissertasiyanı  müdafiya etmişdir. 1973-1977 illərdə Y.Məmmədəliyev adına neftkimya proseslər İnstitutunda cənc alimlər şurasında sədirlik etmişdir.

## Əsas elmi nailiyyətləri
Sənaye biosidlərinin sintezində istifadə olunan C4C20 yağlı alifatik aminlərin, naften aminlərinin, di- və polietilenpoliaminlərin, N-asil-əvəzolunmuş aromatik amidlərin alınması üçün oksigentərkibli birləşmələrin reduksiyaedici aminləşdirilmə proseslərinin turş təbiətli daşıyıcılar üzərində reduksiya olunmuş dəyişkən valentli metallar sinfinə mənsub olan bifunksional katalizatorlar işlənib hazırlanmışdır. Aromatik və heterosiklik nitrillərin alınması prosesləri üçün yeni yüksək seçiciliyə malik katalitik sistemlər təklif olunmuşdur. Ksilolların mayefazalı oksidləşməsi və karbohidrogenlərlə karbon monooksididin birlikdə dərin oksilləşməsinin yeni alümokarkas katalizatorlarının alınmasının elmi əsasları işlənib hazırlanmışdır.

## Əsas elmi əsərləri
*Литвишков  Ю.Н., Талышинский Р.М. и др. Синтез пористого Al/Al2O3-носителя для катализаторов реакций, стимулируемых электромагнитных излучением СВЧ-диапазона. Ж. "Нанотехнологии наука и производства", Москва, 2011,  №1, стр.5-11.
*Литвишков  Ю.Н., Мамедов А.Б. и др. Синтез Ni-Co-Cr/Al/Al2O3  катализаторов реакции деалкилирования толуола с водяным паром при воздействии  излучения СВЧ диапазона. Журн.  Хим. Проблемы. 2011, №1, стр.14-17.
*Литвишков  Ю.Н., Эфендиев М.Р. и др. Синтез пористого Al/Al2O3-носителя для катализаторов реакций, стимулируемых микроволновым электромагнитным излучением СВЧ диапазона. Азерб Хим. Журн.  2011, №3, стр.29-34.

## İstinadlar
Cindağ (Ordubad)

**Cindağ** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərbində yerləşir. Parağa kəndindən 3,5&nbsp;km. cənub-şərqdə yerləşir. Konusvari formadadır. Sıldırım yamaclıdır (hünd. 1779,4 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Səfərdərə (3826,4 m)  yüksəkliyindən cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunda zirvə. Üstüpü kəndindən 1,5&nbsp;km şimal-qərbdədir. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş yastı zirvəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir. Cənub-qərb və şimal-şərq yamaclarından şimal-qərb istiqamətli əks-fay qırılmaları keçir.

## Həmçinin bax:
* Almalıdağ
* Xarxat dağı
* Keçəltəpə
* Arısu
* Güllüdağ
* Gədikdağ

## İstinadlar
Cindağ

* Cindağ (Ordubad) — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ.
* Cindağ (Şahbuz) — Azərbaycanın Şahbuz rayonu ərazisində dağ.
Cindağ (Şahbuz)

**Cindağ** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində dağ, Zəngəzur silsiləsinin qərb yamacında yerləşir. Gecəzur kəndindən 3.5&nbsp;km cənub-şərqdədir (hünd. 2673,1 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Camal yüksəkliyindən (3204,3 m) qərbə ayrılan Toğluqaya qolunun şimal yamacında zirvə. Ağbulaq kəndindən 4&nbsp;km cənub-şərqdədir. Alt pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsinin vulkanogen süxurlarını yaran eyniyaşlı dolerit və andezit-dasit  tərkibli və izometrik formalı subvulkanik kütlənin əmələ gətirdiyi günbəzvari yüksəklikdir. Şimal və cənub-qərb yamacları orta pleystosenin flüvioqlasial çöküntüləri ilə örtülmüşdür. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. Konusvari formadadır, subvulkandır.

## İstinadlar:

## Həmçinin bax
Azərbaycan–İtaliya münasibətləri

**Azərbaycan–İtaliya münasibətləri** — Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

İtaliya Azərbaycanın müstəqilliyini 1 yanvar 1992-ci ildə tanımışdır.

## Tarixi

### AXC dövrü
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Molokanskaya küçəsi 35 ünvanında İtaliyanın nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə konsul Enriko Ensom rəhbərlik etmişdir.

## Diplomatik əlaqələr

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin may ayının 8-də qurulmuşdur.

1997-ci ilin mart ayında İtaliyanın Azərbaycanda, 2003-cü ilin dekabr ayında isə Azərbaycanın İtaliyada səfirliyi təsis edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının İtaliyadakı hazırkı səfiri Vaqif Sadıqov etimadnaməsini İtaliya Prezidenti C.Napolitanoya 8 fevral 2011-ci il tarixində təqdim etmişdir. İtaliyanın ölkəmizdəki səfiri M.Baldi etimadnaməsini Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə 23 oktyabr 2009-cu ildə təqdim etmişdir.

İtaliya Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ATƏT-in prinsipləri əsasında sülh yolu ilə danışıqlar vasitəsi ilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun tərkibinə daxildir.

## Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-İtaliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Şəfiqə Məmmədova olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Azər Kərimli işçi qrupunun rəhbəridir.

İtaliya Senatında yaradılmış İtaliya-Azərbaycan dostluq qrupunun rəhbəri isə xanım Rossana Boldidir.

Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında 30 sənəd imzalanmışdır.

;Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər:
*1997-ci il 24–27 sentyabr — Prezident H.Əliyevin rəsmi səfəri
*2005-ci il 24–26 fevral — Prezident İ.Əliyevin rəsmi səfəri
*2008-ci il 25–26 noyabr — Prezident İ.Əliyevin rəsmi səfəri
*2011-ci il 2 iyun — İtaliyanın birləşdirilməsinin 150 illiyi münasibətilə Romada təşkil edilmiş rəsmi tədbirdə iştirak etmək məqsədilə Prezident İ.Əliyevin səfəri

## İqtisadi əlaqələr
### Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)

İxraci təşkil edən mallar: neft, qaz, yeyinti məhsullari.

## İdman sahəsində əməkdaşlıq

### Futbol qarşılaşmaları

### Səfirliklər
Azərbaycanın İtaliyada:
* Romada Azərbaycan səfirliyi

İtaliyanın Azərbaycanda:
* Bakıda İtaliya səfirliyi

### Voleybol qarşılaşmaları

## Həmçinin bax
*Avropa Birliyi–Azərbaycan əlaqələri

## Mənbə
*Azərbaycan-İtaliya münasibətləri 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanin İtaliyadaki səfirliyi Rəsmi sayti
* İtaliyanin Azərbaycandaki səfirliyi Rəsmi sayti
* Azərbaycan - İtaliya münasibətləri
*
Pak Kın He

**Pak Kın He** (; ) — Koreya Respublikasının Prezidenti (2013–2017)

## Həyatı

### Prezidentliyi

#### İmpiçment

## İstinadlar
İlham Kərimli

**İlham Kərimli** () — Azərbaycan, Hind və Ərəb rəqslərin mahir ifaçısı, "Buta" rəqs ansamblının rəhbəri.

## Həyatı
İlham Rəhim oğlu Kərimli 1976-cı ildə Bakıda anadan olub. 1993-cü ildə Bakının Piralalhı qəsəbəsindəki 168 saylı məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Mədəni-Maarif texnikumuna daxil olub. 2008-ci ildə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr kollektivi rejissorluğu fakültəsini bitirib. İ. Kərimli 6 yaşından rəqslə məşğul olur. İlk müəllimi də Vaqif Mustafayev adına Mədəniyyət Mərkəzində rəqs dərnəyinin rəhbəri Tatyana Alekseyevna olub. Sonra fəaliyyətini Kamil Dadaşov adına "Çənlibel" rəqs ansamblında davam etdirib. Bir çox televiziya müsabiqələrində, o cümlədən "7–17"-də, "İstedadlar sorağında" qalib olub.

İlham Kərimli rəqs bacarığını artırmaq üçün ərəb ölkəsi olan Bəhreyn şəhərində 4 il təhsil alaraq Şərq rəqslərinin incəliklərini öyrənib. Hindistanda bir neçə dəfə iki aylıq rəqs kurslarında iştirak edib. Rusiyanın Krasnoyarsk şəhərində rus milli rəqslərini öyrənmək üçün 6 ay rəqs kurslarında olub.

İ. Kərimli peşəkar rəqqas kimi nəinki Azərbaycan milli rəqslərini, həmçinin Avropa və Şərq ölkələrinin rəqslərini mükəmməl öyrənib. 1998-ci ildən "Respublika Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzində rəqs ansamblının bədii rəhbəri kimi fəaliyyətə başalyıb və 14 il burada yüzlərlə uşağa rəqs sənətinin sirlərini öyrədib.

Hazırda böyüklər üçün "Buta" rəqs ansamblının rəhbəridir. Bu sənətin sirlərini 4 yaşından 16 yaşına qədər olan 200-dən çox uşağa öyrədir.

## Filmoqrafiya
# 3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial) (rol: rəqs müəllimi)
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)

## İstinadlar
Zenit - pulemyotu

**Zenit - [[pulemyot]]u** - 2000 metrə qədər hündürlükdə uçan obyektlərin vurulması üçün nəzərdə tutulan, bir dayaqda montaj olunan, bir və ya bir neçə bir-birinə pərçimlənmiş zenit gülləbaran qurğusundan ibarət avtomatik silah növü. ZGQ əsas hissələri: bir (tək quraşdırma), iki (birşədirilmiş quraşdırma) yaxud dörd (dördlü quraşdırma) gülləbaran qurğusu;(dörd və ya iki təkərli) lafet, yaxud lafet elementləri olan özüyeriyən baza; zenit nişangahı. Çəkisi təkli - 450 kq, ikili - 650, dördlü - 2100 kq.
*ZGQ -atəş yerindən, ya da hərəkətli halda aparılır. 
* atəş tempi - dəqiqədə/600 atəş;
* atəşin döyüş sürəti - hər lüləyə dəqiqədə/150 atəş 
Əsasən quru qoşunların zenit althissələrində, tanklarda, ZTR, eləcə də kiçik gəmilərdə istifadə olunur.
## İstinadlar
* Военная энциклопедия в 8 томах."Д"-квартирьер. Москва. Военное издательство.1995 səh. 278
Tofiq İsmayılov adına 6 nömrəli lisey PHŞ

**Tofiq İsmayılov adına 6 nömrəli lisey PHŞ** — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

## Məzunları

* İlham Heydər oğlu Əliyev
* Hafiz Mir Cəlal oğlu Paşayev
* Cəmil Əziz oğlu Əliyev
* Sevil Heydər qızı Əliyeva
* Mir Cəlal Əli oğlu Paşayev
* Samir Rauf oğlu Şərifov
* Eldar Əziz oğlu Əzizov
* Altay Tofiq oğlu Həsənov
* Toğrul Fərman oğlu Nərimanbəyov
* Tahir Teymur oğlu Salahov
* Əli Rasizadə
* Hicran Kəmran qızı Hüseynova
* Muxtar Bahadur oğlu Babayev
* Sevda Yusif qızı Məmmədəliyeva
* Andrey Vladimiroviç Sipilin
* Çapay Əli oğlu Sultanov
* Fəxriyə Rafiq qızı Xələfova
* Fərhad Əhməd oğlu Vəliyev
* Emin Əkrəm oğlu Şəkinski
* Fuad Rauf oğlu Muradov
* Umayra Rauf qızı Tağıyeva
* Tofiq Bəhram oğlu Bəhramov
* Vəhdət Məmmədağa oğlu Sultanzadə
* Nigar Vəli qızı Axundova
* Azər Xoşbəxt oğlu Mustafayev
* Orxan Vidadi oğlu Məmmədov
* Könül Oruc qızı Nurullayeva
* İsrafil Əli oğlu Aşurlı
* Onegin Yusif oğlu Hacıqasımov
* Ayan Həsən qızı Şahmaliyeva
* Aysel Məhəmməd qızı Teymurzadə
* Aqil Cəfər Xəndan oğlu Hacıyev
* Günay Vüqar qızı Məmmədzadə
* Ağabəy Məmməd oğlu Əsgərov.

## Direktorlar
* Boris Semyonoviç Gerçikov (1937–1958)
* Lidiya İvanovna Şilnikova (1958–1971)
* Sahibə Rza qızı Quliyeva (1971–1987)
* Leontiy Polladoviç Aslanbəyov (1987–1988)
* Adelya Ağa qızı Ağa Neymatulla (1989–1996)
* Ceyran Bədrəddin qızı Kuliyeva (1996–2010)
* Gülşən Yasin qızı Orucova (2010-cu ildən)

## Qalereya

File:Школа № 6 (Баку-2).jpg|Məktəbin arxa tərəfdən görünüşü
File:Школа № 6 (Баку-3).jpg|Məktəbin Pionerlər bağı tərəfindən görünüşü
File:Школа № 6 (Баку-1).jpg|Məktəbin idman kompleksi
Qauss üsulu

**[[Karl Fridrix Qauss|Qauss]] üsulu** — Xətti tənliklər sistemini həll etmək üçün klassik üsul. Bəzən bu üsula əmsalları yoxetmə üsulu da adlanır.

Tutaq ki, kvadrat xətti tənliklər sistemi verilmişdir


   \begin{cases}
      a_{11}x_1 & + a_{12}x_2 & + \dots & + a_{1n}x_n & = b_1 \\
      a_{21}x_1 & + a_{22}x_2 & + \dots & + a_{2n}x_n & = b_2 \\
      \dots     & \dots       & \dots   & \dots       & \dots \\
      a_{m1}x_1 & + a_{m2}x_2 & + \dots & + a_{mn}x_n & = b_m
   \end{cases},                                                                                         (1)


Bu sistemin həlli üçün məchulun yox edilməsi və ya *Qausus üsulunun* mahiyyəti aşağıdakı kimidir. Tutaq ki, a_{11} \neq0 . Onda sistemin birinci tənliyinin hər iki tərəfini  \ \frac{a_{21}} {a_{11}} vuraraq alınan

 a_{21}x_1  + \ \frac{a_{12} a_{21}} {a_{11}}x_2 + \ \frac{a_{1n} a_{21}} {a_{11}}x_n = \ \frac{a_{21}} {a_{11}}b_1  

tənliyini sistemin ikinci tənliyindən tərəf-tərəfə çıxaq. Aldığımız tənlikdə x_1 məchulu iştirak etmir.

 a'_{22}x_2  + a'_{23}x_3 +...+ a'_{2n}x_n  = b'_2 

Sonra sistemin birinci tənliyinin hər iki tərəfini  \ \frac{a_{21}} {a_{11}} vuraraq alınan tənliyini sistemin üçüncü tənliyindən tərəf-tərəfə çıxaq. Bu mühakiməni ardıcıl tətbiq etməklə (1) sistemini


   \begin{cases}
      a_{11}x_1 & + a_{12}x_2 & + \dots & + a_{1n}x_n & = b_1 \\
                    a'_{22}x_2 & + \dots & + a'_{2n}x_n & = b_2 \\
                      & \dots           & \dots          & \dots \\
                    a'_{n2}x_2 & + \dots & + a'_{nn}x_n & = b_n
   \end{cases},                                                                                         (2)


şəklində sistemə gətirmək olar. Aldığımız yeni sistemin 2-ci, 3-cü və s. tənliklərdən istifadə etməklə yuxarıda gördüyümüz üsulla x_2 məchulunuda yox etmək olar. Bu mühakiməni ardıcıl olaraq tətbiq etməklə (1) sistemini ona ekvivalent olan


   \begin{cases}
      a_{11}x_1 & + a_{12}x_2 & + \dots & + a_{1n}x_n & = b_1 \\
                    a'_{22}x_2 & + \dots & + a'_{2n}x_n & = b_2 \\
                      & \dots           & \dots          & \dots \\
                                             a'_{(nn) (n-1)}x_n & = b_{(nn) (n-1)}
   \end{cases},                                                                                         (3)


tənliklər sisteminə gətirmək olar. (3) sisteminə pilləvari (və ya pilləkən şəklində) sistem deyilir. sonuncu tənlikdən x_n məchulu tapılır, sonra yuxarı qalxaraq x_(n-1)  və bu qayda ilə davam edərək birinci tənlikdən x_1 məchulunu tapırıq. (1) sistemini Qauss üsulu ilə həll edərkən tənliklər üzərində aparılan əməlləri bəzən onların əmsallarından düzəlmiş

\begin{pmatrix}
a_{11} a_{12} ... a_{1n}      b_1 \\
a_{21} a_{22} ... a_{2n}      b_2 \\
     ............\\
a_{n1} a_{n2} ... a_{nn}       b_n
\end {pmatrix} 

matrisi üzərində aparmaq daha münasib olur. Belə matris genişlənmiş matris adlanır.

## Mənbə
http://brain.ilkaddimlar.com/login.html
Vaqif İsaqoğlu

**Vaqif İsaqoğlu** (d.1959, Tovuz, Köhnəqala) — Şair, Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

## Həyatı
1959-cu ildə Tovuz rayonunun Köhnəqala kəndində anadan olub. 1978-1980-ci illərdə Uzaq Sibirdə-keçmiş Sovet Ordusu sıralarında xidmət eləyib. 1987-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib.

Müstəqil Azərbaycanın ilk hərbi jurnalistlərindən biri kimi fəaliyyət göstərib. Birinci Qarabağ müharibəsi veteranıdır. Ehtiyatda olan mayordur. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1989) və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (1995) üzvüdür. "Qızıl ƏSR" qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur.  50-ə yaxın kitabın müəllifidir. "Qızıl qələm", "İti qələm", "Nailiyyət" vəs. media mükafatları laureatıdır. Prezident təqaüdçüsüdür.

## Kitabları
# "Boz qurd"-1992
# "Anama deyin ki..."-1993
# "Aldada bilmərəm özümü daha"-1993
# "Ömür də bir nəğmədir"-1993
# "Döyüşə gedirəm, ana"-1994
# "Vətən oğlu"-1994
# "Alin yazısı"-1994
# "Qirmizi yağış"-1996
# "Tanı"-1996
# "Tovuz şəhidləri"-1996
# "Ümid işığı" (Sənədli-publisistik oçerk) Bakı: İşıq, 1997.
# "Ümidim nar çiçəyi"-200
# "Qocalmış kədər"-2004
# "Ürəyimdə ocaq yanır"-2004
# "Ömürdən səhifələr" Bakı: Araz, 2006.
# "101 Tovuzlu"-2010
# "Dünya, səndən kimlər keçdi"-2012

## İstinadlar
Mikroseysm

**Mikroseysm** ( (kiçik) +  (zəlzələ)) — insan fəaliyyətinin və ya təbii proseslərin təsiri ilə baş verən Yer qabığının kiçik amplitudalı titrəyişləri.

Şəhərlərin yaxınlığında Yer səthində qeydə alınan titrəyişlərin seysmoqramında şəhər həyatının fazaları açıq-aydın görünür: iş gününün başlanması və başa çatması, nahar fasiləsi və s. Bu cür mikroseysmik fonu minimuma endirmək və ya ondan tamamilə qaçmaq üçün seysmik stansiyalar adətən şəhərlərdən uzaqda yerləşdirilir.

Mikroseysmlər 3 növə bölünür:

* Qısamüddətli mikroseysmlər — saniyənin yüzdə birlərindən 2–3 saniyəyədək;
* Birinci dərəcəli mikroseysmlər — 2–3 saniyədən 6–10 saniyəyədək;
* İkinci dərəcəli və ya uzunmüddətli mikroseysmlər — titrəyiş dövrü 12–15 saniyədən artıq.

## Həmçinin bax
* Seysmik dalğalar
* Zəlzələ

## İstinadlar
Müstəqil Azərbaycan Təşkilatı

**Müstəqil Azərbaycan Təşkilatı** — 1928-ci ildə Bakıda müsavatçılarla ittihadçıların yaratdığı təşkilat.

## Tarixi
1927-ci ildə gizli fəaliyyət göstərən müsavatçıların kütləvi həbsindən sonra partiyanın fəallığının zəifləməsi müşahidə olunurdu. Bu şəraitdə müsavatçılar ittihadçılarla ümumi təşkilat yaratmağa cəhd göstərdilər. Şəxsi tanışlıq əsasında bir-birinin mənzillərinə toplaşıb siyasi-ədəbi mövzularda söhbətlər edən müsavatçıları və ittihadçıları Sovet hökumətindən ümumi narazılıq birləşdirirdi.

1928-ci ilin mayında belə yığıncaların birində müsavatçılar və ittihadçılar Mirzə Cəlal Yusifzadə, Əli Heydər Babayev, Əhməd Hacıyev, Yusif Əli Əliyev, Yusif Nəcəfov, Məmməd Salayev və b. "Müstəqil Azərbaycan" adlandırdıqları təşkilatı təsis etmək üçün təşəbbüs mərkəzi yaratdılar. Təşkilatın əsas vəzifəsi Azərbaycan mühacirlərinin işi və beynəlxalq vəziyyət haqqında müntəzəm olaraq informasiya almaq üçün Müsavatın xarici Bürosu və onun İrandakı komitələri ilə əlaqə yaratmaq idi.

1928-ci il mayın axırlarında "Müstəqil Azərbaycan" təşkilatının üzvləri Yusifəli Əliyev və Əhməd Hacıyev Türkiyənin Bakıdakı vitse-konsulu ilə əlaqə yaratmış və onun vasitəsilə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə "Ocaq-Saz" qəzeti, antisovet xarakterli şeirlər, M. Ə. Rəsulzadəni ailəsinin məktubunu və Bakıdakı müsavatçıların vəziyyətinə dair məktub göndərmişdilər.

Təşkilat sürgündəki müavatçıların vəziyyətini yüngülləşdirmək və Sovet hakimiyyət orqanlarında ümumi vəziyyəti öyrənmək məqsədilə iki nəfər kommunisti öz tərəfinə çəkmişdi. 1928-ci ilin iyulunda kommunistlərdən biri təşkilatın keçirdiyi yığıncaqlarla əlaqədar hökumətin informasiyaya malik olması barədə xəbərdarlıq etmiş və həbslərdən yayınmaq üçün təşkilatın işini dayandırmağı təklif etmişdi.

"Müstəqil Azərbaycan" üzvləri güclü represiyalardan ehtiyatlanaraq, fəaliyyətlərini müvəqqəti olaraq dayandırmışdılar.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Mərkəzi

## Ədəbiyyat
* Oruclu M., Azərbaycanda və mühacirətdə Müsavat partiyasının fəaliyyəti (1911–1992), B.,2001.

## İstinadlar
Valeri Kipelov

**Valeri Kipelov** (; ) — musiqiçi.

## Həyatı
1958-ci il iyulun 12-də SSRİ, Rusiyanın Moskva şəhərində doğulub. Ariya qrupunda (1985 və (2002)-ci illər də fəaliyyətindən sonra 2002-ci ildə öz adını daşıyan Kipelov yaradaraq Rusiyanın XXI əsrin ən məşhur Heavy metal qruplarından biri edərək dünyaya tanıtmışdır. Ən məşhur mahnısı "Я свободен"-dir.

## Diskoqrafiya

## İstinadlar
Markus Zusak

**Markus Zusak** ( (d.23 iyun, 1975) — Avstraliya yazıçısıdır. O, beynəlxalq bestsellerə çevrilmiş iki romanı — *The Book Thief* və *The Messenger* — ilə daha çox tanınır. 2014-cü ildə Marqaret Edvards mükafatını qazanmışdır.

## Həyatı
Zusak, Avstarliyanın Sidney şəhərində anadan olub. Onun anası Liza alman, atası Helmut isə avstraliyalıdır.

## Yaradıcılığı
O ən çox, beynəlxalq bestseller olan  *Kitab Oğrusu* və  *Elçi* kitabları ilə tanınır.
Zusak, beş kitabın müəllifidir. O 1999-2001-ci illərdə yazdığı ilk üç kitabı olan *The Underdog, Fighting Ruben Wolfe və When Dogs Cry* kitabları ilə beynəlxalq səviyyədə nəşr olundu və bir çox mükafat qazandı. Birinci kitabı olan *The Underdog*'un nəşri yeddi il ərzində başa çatdı.

## Kitabları
*"Kitab oğrusu" The Book Thief  
*"Elçi"  [The Messenger](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Messenger_(Markus_Zusak_novel))

## İstinadlar
Tomas Skoloudik

**Tomas Skoloudik** (24 oktyabr 1985, Praqa, Çex Respublikası) — tanınmış çexiyalı Model
Tomas öz karyerasını 19 yaşından başlamışdır. O tezliklə bir çox brendlərdən dəvət alır. O Gucci brendi üçün uçuş-enmə zolağı reklamında, Gap kejual geyim brendinin və **International Jock**-un alt paltarı reklamında çəkilmişdi.

Skoloudik həmçinin "Men’s Health", "Men's Folio", "Style: Men", və "Indigo" kimi bir sıra jurnalların üz qabığında da çəkilmişdi. O həmçinin Honq Konq, Tokio və Sinqapurda düzənlənən çəkilişlərdə iştirak etmişdi.

### Maraqlı faktlar

Tomas Skoloudikin anketi:
*Boyu : 6'1''
*Saçlarının rəngi : Şabalıdı
*Gözlərinin rəngi : Yaşıl
*Ayaqqabı ölçüsü : 41
*Paltar ölçüsü : 36 (EU), 4 (US)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.mostbeautifulman.com/misc/TomasSkoloudik/bio.shtml 
* http://www.dnamodels.com/men-main-board/tomas/portfolio#/page/1
Samsung Galaxy S II HD LTE

**Samsung Galaxy S II HD LTE** — Samsung şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası
Smartfon Android 2.3 proqram platforması ilə işləyir. Güclü aparat 1,5 QHz takt tezlikli 2 nüvəli prosessor və 1 Qb əməli yaddaş ilə təchiz edilib. İnteqrasiya edilmiş fləş daşıyıcının tutumu 16 Qb-dır; dəyişkən "MicroSD" kartlar üçün slot var. Smartfon 4,65 düym diaqonallı yüksək keyfiyyətli Super AMOLED sensor ekran ilə təchiz edilib; ekranın kəskinliyi 720×1280 nöqtədir. Əsas 8 meqapiksel kamera 1080p formatında yüksək dəqiqlikli videoyazmanı dəstəkləyir; ön hissədə yerləşən kamera 2 meqapiksel matrisə malikdir.
Digər xüsusiyyətləri belədir: "Wi-Fi" (802.11b/g/n) və "Bluetooth 3.0" simsiz əlaqə adapterləri, GPS qəbuledicisi, NFC mikroçipi və 1850 мА∙h tutumlu akkumulyator batareyası. Smartfon dördüncü nəsil LTE mobil şəbəkələrində işi dəstəkləyir.

## Həmçinin bax
* Samsung Galaxy Note 10.1
* Samsung Galaxy R
* Samsung Galaxy S5
* Samsung Galaxy S II

## İstinadlar
İtiləmə (film, 2009)

**"İtiləmə"** () — 2009-cu ilin, cavan britaniyalı rejissor Saymon Pirsin gənclər arasında zorakılıq və homoseksuallıq haqqında film.

## Süjet
Kel adlı 18 yaşlı oğlan gənc bandanın üzvüdür. Özünün boş həyatında narkotik, seks, günahsız insanlara zorakılıqdan başqa heç nə bilmir. Amma onun balaca bir gizli sirri var. Bu sirri banda üzvlərindən ehtiyatla gizlətmək lazımdır: o gizli gay'dir və onun kişilərdən xoşu gəlir. O gizli olaraq bandanın başçısı Connoya aşiqdir, filmin gedişi ilə bilinir ki, o da Kelə biganə deyil. Ancaq açıq şəkildə bu hissləri etiraf etməkdən söhbət belə gedə bilməz: bandada homofobiyaya pərəstiş edilir, elə yaxınlıqda yaşayanlar da «mavisayağı» göründükləri üçün döyülürlər. Başqa bir hücumun qurbanı Olivye adlı fransalı tələbə olur.

Hadisələr elə cərəyan edir ki, Keli onun əvvəlki "banda-dostları" izləməyə başlayır və o Olivyenin evində özünə sığınacaq tapır. Oğlanlar arasında romantik əlaqələr sevgiyə çevrilir. Skott, Olivyenin müəllimi, hansı ki əvvəllər Kel tərəfindən hücuma məruz qalmışdı, Olivyeyə xəbərdarlıq etmək istəyir ki, iki gəncin bu əlaqələri yaxşı bitməyəcək.

Nessa, bandanın qeyri-formal rəhbəri, Connonu oğlanlara zorakılıq etməyə məcbur edir. Kel və Olivye zorakılığın qurbanı olurlar; gizli şəkildə Keli Olivyeyə qısqanan Conno onu zorlayır. Bütün bu dəhşətlərdən yalnız Kel və Olivyenin sevgisi xilas edir. 
Filmin sonunda Kel öz mobil telefonunu atır — bu onun keçmiş həyatını təcəssüm edən yeganə bir şeydir...

## Tənqidlər
Film ümumilikdə tənqidçilərin 60%-lik Fresh reytinq qazanmışdır (Rotten Tomatoes saytında).

## Rollarda

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı
*
HTC One X

**HTC One X** — HTC tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Smartfon üçüncü nəsil nVidia Tegra platforması əsasında hazırlanıb. Tegra 3 (Kal-El) platformasının əsasını 4 əsas Cortex-A9 (1,5 QHz takt tezliyinə qədər) hesablayıcı nüvəsi ilə olan ARM prosessoru və fon rejimində adi məsələlərin icrası üçün nəzərdə tutulmuş köməkçi zəif nüvə təşkil edir. Bundan əlavə, çip tərkibinə 12 nüvəli GeForce qrafik kontrolleri daxildir. Smartfon 1 Qb əməli yaddaş, 32 QB tutuma malik fləş daşıyıcı, Wi-Fi (802.11b/g/n) və Bluetooth 4.0 simsiz əlaqə adapterləri, HD video dəstəkli 8 meqapikselli əsas kamera, ön kamera və Beats Audio audiosistemi ilə təchiz ediləcək. Sensor ekranın diaqonalı 4,7 düym və onun kəskinliyi 720×1280 nöqtə təşkil edəcək.

## İstinadlar
Yerin cazibəsi (film)

**Yerin cazibəsi** () — 2013-cü ilin, kameralı texnotriller janrında, rejissor Alfonso Kuaronun filmi; 70-ci Venesiya Kino Festivalının açılışında nümayiş olunmuşdur. Film geniş prokata 2013-cü ilin oktyabr ayında buraxılıb.

## Məzmun
Rayan Stoun tibbi avadanlıqlar üzrə parlaq mühəndis, Təkrar daşınan kosmik gəmidə onun ilk missiyasını astronavt-veteran Mett Kovalski ilə birgə yerinə yetirməlidir. Mütəmadi açıq kosmosa çıxış bir fəlakətə çevrilir. Kosmik gəminin qıç nahiyyəsində yaranan dağılma nəticəsində Stoun və Kovalski tamamilə yalqız olaraq açıq kosmosun qaranlığında tək qalırlar. Onları birləşdirən yalnız bir trosdur. Qulaqbatıran sükut onu göstərir ki, onlar Yer ilə bütün əlaqələrini itiriblər və onların xilası üçün bütün ümidlər artıq yox dərəcədədir. Panikaya keçən qorxu, oksigenin yaxın zamanda bitəcəyini anlayaraq hava udumu. Xilas edilməyin yeganə çıxış yolu — kosmosun dəhşətli dərinliklərinə üz vurmaqdır.

## Çəkiliş
Əsas qadın rolu üçün Ancelina Coli, Natali Portman, Bleyk Layvli, Skarlett Yohansson, Marion Kottiyar, Reyçel Vays, Naomi Uotts və digər kandidaturalar namizəd idilər.

Film may ayından iyul ayına kimi, 2011-ci ildə, İngiltərədə, Surrey qraflığında və Arizona ştatında yerləşən Pauell su anbarı yaxınlığında çəkilmişdir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* FX Company Spills Details About Alfonso Cuaron’s Gravity 
* The Latest On Alfonso Cuaron’s "Gravity" 

## Həmçinin bax
.org

thumb
**.org** ()   — yuxarı səviyyəli ümumi domendir. Başqa domenlərin meyarlarına uyğun olmayan qeyri-kommersiya təşkilatları  nəzərdə tutulmuş yuxarı səviyyəli birinci domenlərdən biridir. İndi məhdudiyyətlərsiz istifadə olunur. Müasir internet şəbəkəsində geniş yayılmışdır. Vikipediya bu domendən istifadə edir.

1 yanvar 1985-ci ildə ICANN qərarı ilə yaradılmışdır. Domenin idarəsi Public Interest Registry ( 2003-cü ildən) altındadır.

## İstinadlar
.net

**.net** — internet şəbəkəsində ümumi domen adıdır (gTLD). Adını "network (şəbəkə)" sözünün qısaltmasından götürür və ilkin təyinatını şəbəkə texnologiyaları xidmətini göstərən təşkilatların qeydiyyat adıdır (internet-provayderlər və başqa bu növ xidmət edən şirkətlər).

Ancaq, heç bir sərti məhdudiyyətlər mövcud deyildir, hal-hazırda domen ümumi təyinatlı ad sahəsidir. O əvvəlki kimi şəbəkə operatorlarının arasında məşhurdur.

## Həmçinin bax
* .biz
Nokia X2-02

**Nokia X2-02** — Nokia şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Smartfon 240×320 nöqtə kəskinlikli 2,2 düymlü ekran, 2 meqapiksel matrislə olan kamera, Bluetooth 2.1 simsiz əlaqə adapteri, qulaqlıqlar üçün 3,5&nbsp;mm yuva və MicroUSB portu ilə təchiz edilib. 32 QB tutuma qədər fləş kart dəstəkləyən MicroSD slotu var. Telefon FM tünerilə təchiz olunub; korpusun yan hissələrində mediapleyeri idarə etmək üçün klavişlər nəzərdə tutulub. Nokia X2-02 modeli GSM/EDGE 900/1800&nbsp;MHz mobil şəbəkələrində iş üçün hesablanıb; 2 SİM-kart quraşdırılması dəstəklənir.

## İstinadlar
LG Prada 3.0

**LG Prada 3.0** — LG Electroniks tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

## Xarakteristikası

Qurğu Android 2.3.7 əməliyyat sistemi ilə işləyir. Əməliyyat sistemində xüsusi interfeys istifadə olunur. LG Prada 3.0 parlaq 4,3 düymlü WVGA kəskinlikli NOVA ekranla, 1 QHz takt tezliyi ilə işləyən ikinüvəli Tİ OMAP4430 çipi, 8 QB daxili yaddaş və microSD slotu, 2 kamera ilə təchiz olunub. Smartfon Wi-Fi və Bluetooth 3.0 modulları, FM-tüner ilə də təchiz edilib.

## İstinadlar
.int

**.int** — beynəlxalq təşkilatlar üçün yuxarı səviyyəli ümumi domen.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* IANA saytında .int domeni üçün whois məlumatları
Sən hər nə istəsən

**«Sən nə istəsən»** () — İspaniyanın 2010-cu ildə çəkilmiş, dram janrında, rejissor Açero Manyasın filmi
## Süjet
Sadə Madrid ailəsi — Leo, Alisia və onların balaca qızı Dafni. Ata işləyir, ana uşağın tərbiyəsi və ev işləri ilə məşğuldur. Hər şey adi, həmişəki kimi rahat atmosferdə davam edir. Lakin birdən Alisiya epilepsiyadan ölür — Leo və Dafni artıq onsuz yaşamağa məcbur olurlar. Leoya çox çətin olur: uşaq heç cürə anasını unuda bilmir və onun həyatdan köçməyini qəbul etmir. Gecələr o anasının adını çağırır. Bəzən, kimisə xoşbəxt etmək üçün, sevən insanlar bütün şərtləri və mühakimələri aşaraq, bütün qadağaları keçirlər. Leo qərar verir və axşamlar o həyat yoldaşının paltarlarını geyinir, başına parik taxır, dodaqlarını parlaq qırmızı pomada ilə boyayır və beləcə o qızı üçün "ana" olur. Belə bir performans bir az uzanır və bu yavaş-yavaş bir qorxulu oyuna çevrilir.

## Çəkiliş

## Rollarda

## Web links
* 
* 
* FX Company Spills Details About Alfonso Cuaron’s Gravity 
* The Latest On Alfonso Cuaron’s «Gravity»

## İstinadlar
B&W Hallerne

**B&W Hallerne** — Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində yerləşən arena. 1960-cı ildə tikilib. 10000 tamaşaçı tutumuna malikdir.

2014 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi burada keçiriləcək.

## İstinadlar
Abyssphere

**"Abyssphere"** qrupu 2003-cü ildə Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yaradılmışdır. Qrupun debüt demo albomu "Образы и маски" (Rus versiyası) 2005-ci ildə çıxdıqdan sonra,2008-ci ildə isə "Images and Masks" (İngilis versiyası) studio albomları olmuşdur.

## Üzvləri
* Konstantin Sıqankov — Clean vokal, gitara, sintezator, proqrammist
* Aleksandr Yakovlev — Qroulinq, skrim
* Aleksandr Mixaylov — gitara

### Əvvəlki üzvləri
* Oleq Damları — bas-qitara
* Anastasiya Jiqaç — sintezator
* Yevgeni Lavrov — baraban
* Mixayıl Popikov — skripka
* Darya "Cain" Mişenko — sintezator
* Aleksandr Çayka — baraban
* Maksim Qulçuk — sintezator

## Diskoqrafiya
* 2008 — "Images and Masks"
* 2010 — "Тени и сны"

#### Mini albom
* 2012 — "Снова и снова"
* 2012 — "Снова и снова: Second Edition"
* 2012 — "Again and Again"

#### Digər mahnılar
* 2007 — "Спящий"
* 2009 — "Тысячи лет"
* 2010 — "Дождь"
* 2012 — "Чёрный океан"
David Baqrationi

**Şahzadə David Baqrationi-Muxrani** (); ) — Baqrationi sülaləsinin əsas xəttinin rəhbəri.

## İstinadlar
Yokohama

**Yokohama** () — Yaponiyanın Kanto regionda yerləşən, Kanaqava prefekturanın paytaxtı. Əhali sayına görə, Tokiodan sonra ölkənin ikinci böyük şəhəri.

## Qardaş şəhərlər
Mənbə:
* , Konstansa
* , Frankfurt
* , Lyon
* , Manila
* , Mumbai
* , Odessa
* , Kaliforniya, San Dieqo
* , Şanxay
* , Vankuver
* , Aquskalyentes

## İstinadlar
Senday

**Senday** () — Yaponiyanın Tohoku regionunda yerləşən Miyaqi prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərlər
* , Kaliforniya, Riversayd
* , Ren
* , Akapulko
* , Minsk
* , Quanqju
* , Texas, Dallas
* , Çanqçun
* , Oulu
* , Tainan

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dendrari

**Dendrari** - yunan sözündən götürülüb "dendron" - "agac" deməkdir. **Dendrari** - bağ, park və ya elə bir ərazidirki, orada müxtəlif coğrafi zonalardan olan ağac və kolları açıq yerdə becərirlər.

Dendraridə bitkiləri coğrafi, sistematik, ekoloji, dekorativ və başqa prinsiplər əsasında yerləşdirirlər.
Dendrarilər böyük elmi, mədəni, maarifləndirici əhəmiyyətə malikdirlər. Burada alimlər bitkilərin seleksiyası, akklimatizasiyası, introduksiyası - bitkilərin əvvəl rast gəlmədiyi sahələrdə yayılmasına aid təcrübələr aparırlar. Alimlər uzun və zəhmətli işin nəticəsində ağac və kolların yeni yaxşılaşdırılmış formalarını yaradır və sonra uzun illər ərzində onların xassələrini yoxlayırlar. Burada müxtəlif iqlimlərdən olan bitkilərin xüsusiyyətlərini öyrənir, calaq edməklə ağac və kolların xassələrini yaxşılaıdırırlar. İctimai istirahət üçün ayrılmış dendrari ərazisi - dendropark adlanır. 
**Dendraridə** hər kəs müxtəlif bitkilərlə, onların biologiyası ilə tanış ola bilər, şəkil çəkib, fenoloji müşahidələr apara bilər. Dendroloji bağ və parklar meşə seleksionerləri üçün real məktəbdir. Yaxşı bitkilər meşələrin zənginləşməsi üçün - meşə təsərrüfatına, yaşıllaşdırılmaları üçün isə - şəhər və qəsəbələrə göndərilir. İctimai istirahət üçün ayrılmış dendrari ərazisi - *dendropark* adlanır.
Ağaclar yavaş böyüyür və inkişaf edir. Müşahidə aparıb nəticə çıxarmaq üçün bir insan ömrü bəs etmir. Ona görə də alimlərin işini onların şagirdləri davam etdirir.

Azərbaycanda ölkənin ağac və kolların daha böyük kolleksiyası Mərdəkan Dendrarisindədir.

## Mənbə
*Roqojkin.A.Q. "Энциклопедический словарь юного натуралиста"
"Lenin komsomolu" mükafatı

**Ümumittifaq Lenin komsomolu mükafatı** () — komsomol üzvlərinə, eləcə də kollektiv və təşkilatlara elm, texnologiya, istehsal, mədəniyyət sahələrindəki yüksək nailiyyətlərinə görə, həmçinin Ümumittifaq sosializm yarışılarıda ən yüksək nailiyyət əldə etmiş yaradıcı təşəbbüs göstərən gənclərə verilən mükafat.

## Tarixi
Mükafat ÜİLKGİ Mərkəzi Komitəsinin 28 mart 1966-cı il tarixli qərarı ilə təsis edilmiş və əvvəlcə ədəbiyyat, incəsənət, jurnalistika və memarlıq sahəsində nailiyyətlər əldə edən şəxslərə verilirdi. Sonradan mükafat digər sahələr üzrə də təqdim edilməyə başlandı.

## İttifaq respublikalarında Lenin komsomolu mükafatları
* N. A. Ostrovski adına Ukrayna SSR Lenin komsomolu mükafatı ( 1958)
* Qazaxıstan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1964)
* Gürcüstan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1966)
* Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1966)
* Litva SSR Lenin komsomolunun respublika ədəbi mükafatı (1966)
* Tacikistan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1966)
* Belorusiya SSR Lenin komsomolu mükafatı (1967)
* Moldova SSR Boris Qlavan adına Lenin komsomolu mükafatı (1967)
* Ermənistan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1967)
* Özbəkistan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1967)
* Qırğızıstan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1967)
* Estoniya SSR Lenin komsomolu mükafatı (1968)
* Türkmənistan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1968)
* Latviya SSR Respublika Lenin komsomolu mükafatı (1969)

## İstinadlar
Eldəniz Elgün

**Eldəniz Elgün** — tanınmış azərbaycanlı jurnalist, "Unikal" qəzetinin şef redaktoru.

## Həyatı
1974-cü ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Qanlı kəndində dünyaya gəlmişdir. 1988-ci ildə ermənilərin azərbaycanlıları öz doğma dədə-baba yurdlarından didərgin saldığı vaxtda o da Qərbi Azərbaycandan Şimali Azərbaycana üz tutmuşdur.

1981-ci ildə Basarkeçər rayonunun Qanlı kəndində orta məktəbə getmiş, 1988-ci ildən isə Sumqayıtda 23 nömrəli orta məktəbdə təhsilini davam etdirmişdir.

1998-ci ildə BMT-nin xətti ilə Göyçəyə getmiş, öz evlərində bir gün gecələmişdir.

2010-cu ildə tanınmış müstəqil jurnalist Eldəniz Elgünün sədri olduğu, Azərbaycanda türkçülük ideyalarını təbliğ edən yeni qurum — "Türk Evi" fəaliyyətə başlayıb.

13 mart 2012-ci ildə Eldəniz Elgünün təsisçi və baş redaktoru olduğu pat.az saytı fəaliyyətə başlamışdır. Yeni analitik-informasiya saytı əsasən analitik yazılara, proqnozların hazırlanmasına üstünlük verir.

Eldəniz Elgün 2006-cı il aprelin 7-də "Speys" Müstəqil Teleradio Şirkətinin "Xəbərlər Departamenti"nin rəhbəri vəzifəsindən istefa vermişdir. 2006-cı il aprelin 25-də isə E.Elgün şirkətin icraçı direktorunun müavini təyin olunmuşdur.

Hazırda "Unikal" qəzetinin şef redaktoru, Regional Təhlükəsizlik Bürosu (RTB) İctimai Birliyinin sədridir.

## Kitabları
* "13 günlük 1001 gecə"
* "Erməni psixologiyası bu gün"

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
AlSaudiah

*السعودية.*' "as-saudiya", Punycode: `.xn--mgberp4a5d4ar`) — Səudiyyə Ərəbistanı üçün yuxarı səviyyəli ərəbdilli milli domen. 5 may 2010-cu ildə yaradılmışdır ‎السعودية‏ ‏domen adları RFC 5564-də təsvir edilmişdir .

*السعودية.*'‎ domenlərinin   qeydiyyatı iki mərhələdə aparılmış: 31 maydan 12 iyul 2010-cu ilə qədər qeydiyyat yalnız ticarət nişanları, iri şirkətlər üçün və dövlət təşkilatları üçün mümkün idi; azad qeydiyyat 27 sentyabr 2010-cu ildə başlandı..

## İstinadlar
.қаз

**.қаз** (punycode: `.xn--80ao21a`; Қазақстан Республикасы) — Qazaxıstan Respublikası üçün yuxarı səviyyəli milli domenidir. Kiril əlifbasında olan üçüncü domendir (birinci .рф, ikinci .срб). .рф və .срб domenlərin əsas fərqi hərfin qazax əlifbasında olmasıdır.

## Tarix
2012-ci ilin martında Qazaxıstan .қаз yuxarı səviyyəli milli kiril domenini fəaliyyətə buraxdı.

Fəaliyyətin yoxlaması üçün test saytı ТЕСТ.ҚАЗ yaradılmışdır.

## Domenin fəaliyyətə verilməsı
Qeydiyyat bir neçə mərhələdə oldu.

Birinci mərhələ (2012-ci il aprelin 1-dən 30-dək) — hökumət orqanları və dövlət təşkilatları, qeydiyyat şöbəsinin texniki ehtiyacları üçün domen qeydiyyatı.

İkinci mərhələ (1 may-30 iyul 2012-ci il tarixləri arasında) — 31 dekabr 2011-ci ilə qədər Qazaxıstan Respublikası qanunvericiliyə uyğun olaraq qeyd edilmiş ticarət markalarının və firma adlarının sahibləri üçün domen adlarının prioritetli qeydiyyatıdır.

Üçüncü mərhələ (2012-ci ilin 15 avqustundan) — domen adlarının qeydiyyatı azad şəkildə aparıldı.

.қаз domen zonasında domen adlarının qeydə alınması təyin edilmiş registratorlar vasitəsilə olar. Ünvanlar, qeydiyyat şöbəsinin funksiyaları "Qazaxıstan şəbəkə informasiyaları mərkəzi"-ndə (KazNIC) qeydə alınır. Yuxarı səviyyəli .қаз domenin idarəsi Qazaxıstan İT-şirkətlər assosiasiyası tərəfindən həyata keçirilir.

## Xarici keçidlər
* IANA saytında domen haqqında məlumatlar
.biz

**.biz** — biznes-strukturlar üçün yuxarı səviyyəli ümumi domendir.

Domen .com domenini yüngülləşdirmək məqsədilə 2001-ci ildə yaradılmışdı.

Domenin adlandırması zamanı 3-dən 63-ə qədər simvol olmalıdır.

BIZ domeni öz adının mahiyyətini ingilis dilində olan business (biznes, iş, kommersiya fəaliyyəti) sözündən götürmüşdür. BIZ domen zonası COM, NET və ORG zonalarının həddən artıq yüklənməsini qarşısını almaq üçün yaradılmışdır.

## İstinadlar
.info

**.info** — veb, yaxud e-poçt ünvanları üçün suffiks. Bəzi suffikslərdən (məsələn, .biz) fərqli olaraq .info suffiksli domen adları istənilən ölkədə hər hansı fərdə, yaxud quruma verilə bilər. — informasiya saytları üçün yuxarı səviyyəli ümumi domendir.

Domen zonası 30 yanvar 2001-ci ildə yaradılmışdır.

.info domeni əsasən informasiya resurslarının qeydiyyatı üçün nəzərdə tutulmuşdur, amma heç bir ciddi məhdudiyyət yoxdur.

.info domenində simvolların mümkün miqdarı 3-dən 63-ə qədərdir.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
* ''RPN or DAL? A brief analysis of Reverse Polish Notation against Direct Algebraic Logic''
* Infix to postfix convertor
.срб

**.срб** (`.xn--90a3ac`) — Yuxarı səviyyəli kiril əlifbasında olan Serbiyanın milli domeni. İnternetdə kiril əlifbasında yazılmış ikinci domen. (birinci .рф)
. Domen 3 may 2011-ci ildə işə salınmışdı
. Domen adlarının qeydiyyat prosesi 27 yanvar 2012-ci ildə başladı.. Bu zonada birinci qeyd edilmiş domen "рнидс.срб" oldu — (Serb milli domen registratoru).

## Mənbə
.рф

**.рф** (punycode: `.xn--p1ai`; ('''Р'''оссийская '''Ф'''едерация) — yuxarı səviyyəli Rusiya milli domeni. İnternetdə ilk kiril əlifbasında yazılmış domen. Daha əvvəl daxil edilmiş ".ru" domenindən fərqi odur ki, domendə ". рф" xüsusi istisnalıqla kiril əlifbasında yazılır.

Domen 12 may 2010-cu ildə daxil edilmişdir.

## Həmçinin bax
* .қаз
Summativ qiymətləndirmə

## Summativ qiymətləndirmə
Məktəbdaxili qiymətləndirmənin üçüncüsü summativ qiymətləndirmədir.

* Summativ qiymətləndirmə kiçik və böyük olmaqla iki formada aparılır.
* Summativ qiymətləndirmə rəsmi qiymətləndirmədir və nəticələri keçirildiyi tarixdə sinif jurnalında qeyd olunur.
* Kiçik summativ qiymətləndirmə vasitələri fənni tədris edən müəllim, böyük summativ qiymətləndirmə vasitələri isə ümumi təhsil müəssisəsi rəhbərliyinin təşkil etdiyi komissiya tərəfindən hazırlanır.
* Kiçik summativ qiymətləndirmə hər tədris vahidinin sonunda, altı həftədən gec olmayaraq müəllim tərəfindən keçirilir.
* Böyük summativ qiymətləndirmə yarımillərin sonunda təhsil müəssisəsinin rəhbərliyi tərəfindən yaradılan müvafiq komissiyanın nəzarəti ilə fənni tədris edən müəllim tərəfindən aparılır.
* Şagirdlərin kiçik və böyük summativ qiymətləndirmələrinin nəticələri illik qiymətlərinin hesablanmasında nəzərə alınır.
* Kiçik və böyük summativ qiymətləndirmələrin keçirilmə vaxtı illik planlaşdırmada nəzərdə tutulur.
* Kiçik və böyük summativ qiymətləndirmə vasitələri qiymətləndirmə standartlarının dörd mürəkkəblik səviyyəsinə uyğun olaraq 1–4-cü səviyyələrdə (20%-i 1-ci, 30%-i 2-ci, 30%-i 3-cü və 20%-i 4-cü səviyyəyə aid olmaqla) hazırlanır.
* Kiçik summativ qiymətləndirmənin keçirildiyi gün kiçik summativ qiymətləndirmədə iştirak etməyən şagirdin sinif jurnalında adının qarşısındakı xana diaqonalla 2 yerə ayrılır və onun surətində "q"(qaib) yazılır, məxrəci isə boş saxlanılır. Müəllim həmin şagirdlə növbəti kiçik summativ qiymətləndirmənin keçiriləcəyi tarixədək kiçik summativ qiymətləndirmə aparır və onun nəticəsi məxrəcdə qeyd edilir.
* 1-ci yarımildə böyük summativ qiymətləndirmədə üzrlü səbəbdən iştirak etməyən şagird dərsə qayıtdıqdan sonrakı bir ay ərzində böyük summativ qiymətləndirmədə iştirakı təmin edilir. 1-ci yarımildə böyük summativ qiymətləndirmədə üzrsüz səbəbdən iştirak etməyən və 2-ci yarımilin ilk bir ayı ərzində iştirakı təmin olunmayan şagirdin böyük summativ qiymətləndirmə üzrə qiyməti "0" qəbul olunur.
* Şagird 2-ci yarımildə üzrlü səbəbdən böyük summativ qiymətləndirmədə iştirak etmədikdə ümumtəhsil müəssisəsinin pedaqoji şurasının qərarı ilə həmin şagirdin 2-ci yarımil üzrə qiyməti onun bu yarımildə iştirak etdiyi kiçik summativ qiymətləndirmələrin nəticələrinin ədədi ortası kimi müəyyənləşdirilir. Üzrsüz səbəbdən 2-ci böyük summativ qiymətləndirmədə iştirak etməyən şagirdin böyük summativ qiymətləndirmə üzrə qiyməti "0" qəbul edilir.
* Summativ qiymətləndirmədə iştirak etməyən şagirdlər üçün yeni, lakin sinif üçün istifadə olunan tapşırıqlarla eyni səviyyəli qiymətləndirmə vasitələri hazırlanır.
* Şagirdin yarımillik qiyməti yarımil ərzində keçirilən kiçik summativ qiymətləndirmələrin yekun nəticələrinin 40%-i ilə, yarımillik sonunda keçirilən böyük summativ qiymətləndirmənin nəticəsinin 60%-nin cəmi əsasında çıxarılır:
* BSQ — yarımilin sonunda keçirilən böyük summativ qiymətləndirmənin nəticəsini bildirir.
Efemer bitkilər

## Efemer bitkilər
**Efemerlər** - müxtəlif fəsilələrdən olan birillik çöl və səhra bitkiləridir. Onların bütün həyat tsikli çox qısa dövr ərzində bitir. Erkən yazda Orta Asiya səhralarının gilli torpaqlarında rütubət yetərincə olduğu vaxtda efemerlər çox cəld böyüyür və 5-6 həftə ərzində çiçəkləyib toxumda əmələ gətirirlər. Bu bitkilər "quraqlıqdan" qaçırlar. 400 minə yaxın *efemer* bitki məlumdur. Onlar çox kiçik boyu, kiçik yarpaqları, zəif inkişaf etmiş kök sistemi ilə fərqlənirlər. Onlarin bəziləri 1-2 sm ölçüdə  olduqda toxum verir. Yağıntılar çox olan illərdə *efemerlərin* hündürlüyü 25-30 sm-ə, xaççiçəklilərdə isə - 50 sm çatır. 
Orta Asiyanin səhraları üçün *efemerlərin* əhəmiyyəti böyükdür - onlarla vəhşi və ev heyvanları - otyeyən heyvanlar qidalanır.  *Efemerlər* çox sürətlə artır və yazda çəmənlərdə bitkilərin inkişafına imkan verməyən sıx ot örtüyünü əmələ gətirirlər. Yayda torpaq quruyur, bütün *efemerlər* məhv olur, onların toxumları isə torpaqda yaza qədər qalır.

## İstinadlar
Рогожкин А.Г. Энциклопедический словарь юного натуралиста.