open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baranya (medye)

**Baranya** (, , ) — Xorvatiya sərhədində Cənubi-Zadunay ərazisində yerləşən Macarıstan medyesi. Medyenin cənub sərhədi Dunay dağının şərqi sərhədi Drava çayı boyunca keçir. İnzibati mərkəzi — Peç.

Baranya Şomod, Tolna və Baç-Kişkun medyeləri ilə sərhəddir.

## Coğrafiyası
Medyenin şimalında meşə ilə örtülü dağlar, cənubda və şərqdə düzənliklər vardır. Macarıstan kömür yataqlarının 98% -i çoxlu istilik yaylarıdır.

## Tarixi
Qədim dövrlərdən bəri medyenin ərazisində yerləşdirilib. Macarıstan tayfalarının gəlməsindən əvvəl, slavyanlar Baranya ərazisində yaşamışlar. İstvan I Müqəddəs Baranya'da bir piskoposluq qurdu və Baranya komitəsini yaratdı.

1526-cı ildə Baranya Osmanlı İmperiyası tərəfindən işğal edilmiş və yalnız 1689-cu ildə azad edilmişdir. 1920-ci ildə sülh müqaviləsinə əsasən, bölgənin cənub hissəsi (1,163&nbsp;km²) itkin düşmüşdür.

Quzu ən çox Macarıstanda milli azlıqların sayına (orta hesabla 2 dəfə çox) sahibdir. Macarıstanda Almanların 34% -i və Cənubi Slavyan milli azlıqların 32% -i bu sahədə yaşayır.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
### Yaraşlara bölünməsi
2013-cü il iyulun 15-dən Macarıstanda medyenin köhnəlmiş ərazilərin əvəzinə yaraş bölünməsi qüvvəyə mindi.

### Rayonlara bölünməsi
Medyelərin rayolara bölünməsi (kistershegi) 2013-cü il iyulun 15-dən etibarən köhnəlmişdir. Bu cədvəldə verilən məlumat yalnız tarixi maraqlara malikdir. Ərazi 9 rayona bölünmüşdü, bunlardan birincisi, Petsky rayonu əhalinin sayı ilə müqayisədə ən böyük idi və Mokhaç rayonu sahə baxımından ən böyük idi. Kvadrat kilometr başına təxminən 324 nəfər yaşayan ən sıx məskunlaşmış Pech rayonu.

## Demoqrafiya
2001-ci ildə Baranya əhalinin sayı 407 448 nəfər təşkil edirdi:
* Macarlar — 375 611 (92,19 %)
* Almanlar — 22 720 (5,58 %)
* Siqanlar — 10 623 (2,61 %)
* Xorvatlar — 7294 (1,79 %)

## Həmçinin bax
* Macarıstanın inzibati bölgüsü
* Baranya
* Abaliqet

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Georq Engelhard Şreder

**Georq Engelhard Şreder** (; d. 30/31 may 1684, İsveç, Stokholm - ö. 16/17 may 1750, İsveç, Stokholm) — isveçli rəssam.

## Həyatı
Şreder Nürnberqdən köç edən Fayt Engelhard Şreder və Lusiya Lindemeyerin övladı olaraq 1670-ci ildə Stokholmda dünyaya gəlib. O, sənət həyatının ilk illərində Devid von Kraftın tələbəsi olaraq bir sıra stüdyo çalışmalarına qatılıb. Daniel von Krafft 1724-cü ildə vəfat etdikdən sonra həmin ilin dekabr ayında İsveç kralı tərəfindən yenidən ölkəsinə gətirilib. İyirimi bir il ərzində Avropanın müxtəlif ölkələrinə səyahət edən Şreder bir müddət Şimali Almaniyada yaşadıqdan sonra İtaliyaya gedib.

Venesiyada beş il ərzində Rozalba Karriyera kimi dövrün tanınmış rəssamları ilə birgə işləyib. Romada yaşadığı müddət ərzində Karlo Dolçi, Karlo Maratta, Françesko Trevizani ve bir çox rəssamlardan ilhamlanıb. O, çəkdiyi rəsimlərlə böyük şöhrət qazanaraq Parisə köçüb. Uzun müddət Fransada qalmayan Şreder buradan Londona gedərək Qodfri Kneller ilə birgə çalışıb.

Georq Engelhard Şreder 1727-ci ildə Anna Birgitta Sporing ilə evlənib. İsveç kralı Fridrixin icazəsi ilə kraliça Ulrika Eleonoranın portretini çəkib. 1745-ci ildə Hofintendantenə təyin edildikdən sonra bir çox portret sifarişi alıb və beləliklə böyük bir sərvətə sahib olub. Əksərən italyan təsiri altında olan Şreder 16/17 may 1750-ci ildə Stokholmda vəfat edib.

## Eserleri
Arvid Horn, I Frederik, Aksel Cillenkrok, Nils Keder, Marten Triyevald, Maqnus Stenbok, Mustafa ağa və Mehmet Səid Paşa portlertlərini çəkmişdir.

## Qalereya

George Engelhardt Schröder - Mehmed Said Efendi and his Retinue - Google Art Project.jpg|Pera muzeyində sərgilənən Mehmet Səid Əfəndi portreti
George Engelhardt Schröder - Kozbekçi Mustafa Ağa and his Retinue - Google Art Project.jpg|Pera muzeyində sərgilənən Mustafa ağa portreti 
Portrait of Sahid Mehemet Effendi Emissary to the Swedish Court.jpg|Mehmet Səid Əfəndi portreti
Ulrica Eleanor of Sweden (1688) c 1725 by Georg Engelhard Schröder.jpg|Ulrika Eleonora portreti 
Niklas Keder.jpg|Niklas Kederin portreti
Magnus Stenbock, 1665-1717.jpg|Maqnus Qustafsson Stenbokun portreti Frederick I of Sweden c 1725 by Georg Engelhardt Schröder.jpg|I Frederik


## İstinadlar
San-Markos Universiteti

**San Marcos Universiteti** () — Perunun paytaxtı Lima şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 12 may 1551-ci ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Sevil Hacıyeva (dirijor)

**Sevil İnşalla qızı Hacıyeva** () — Azərbaycanin ilk qadın dirijoru, Əməkdar  İncəsənət xadimi, Prezident təqaüdçüsü,  BMA-nın dosenti, Azərbaycan Dövlət  Akademik Opera və balet teatrının baş xormeysteri və dirijoru. 
 
## Həyatı
Sevil İnsalla qızı Hacıyeva 1975-ci il  iyulun 16-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini G.G.Şaroyev adına musiqi məktəbində fortepiano üzrə almışdır. 1999-cu ildə Üz.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının dirijorluq fakultəsini – Xalq artisti Yalçın Adıgözəlovun sinifini bitirmişdir. Hal-hazırda BMA-nın dirijorluq kafedrasının dosentidir.
     
2003-cü ildən 2009-cu ilə qədər Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının Fikrət Əmirov adına “ Mahnı və rəqs “  ansamblında xormeyster vəzifəsində çalışmışdır. 
             
2003-cü ildə  Sevil Hacıyeva Opera və balet teatrına - baş xormeyster vəzifəsinə təyin edilmişdir.             Teatrda fəaliyyəti  dövründə göstərdiyi yüksək peşəkarlığını nəzərə alaraq 2006-cı ildə dahi Üz.Hacıbəylinin “ Leyli və Məcnun ”operası Sevil Hacıyevaya həvalə olundu. Bu məsuliyyətli işin öhdəsindən müvəffəqiyyətlə gələrək Sevil Hacıyeva ilk qadın dirijoru adını qazandı. Bundan əlavə Sevil Hacıyeva  Üz. HAcıbəylinin “O, olmasın, bu, olsun ”, “ Arşın mal alan ” musiqili komediyalarına ,  M.Maqomayevin “ Şah İsmayıl ”, Z. Hacıbəyovun “ Aşıq Qərib “ operalarına, həmçinin bir neçə balet tamaşalarına - İ. Ştrausun “ Düyməcik ” və Əfrasiyyab Bədəlbəylinin “ Qız qalası ” baletlərinə  müvəffəqiyyətlə dirijorluq edir.
    
Sevil Hacıyeva 2013 –cü  ildə Üz. Hacıbəylinin daha bir ölməz əsəri  “ Əsli və Kərəm ”, 2019-cu ildə Nazim  Əliverdibəyovun “ Cırtdan ” operasını  bərpa etmişdir.
     
Sevil Hacıyeva Opera və balet teatrının  kollektivi ilə  Qətər dövləti və Türkiyə respublikasında keçirilən qastrol səfərlərində, eyni zamanda Azərbaycanda  keçirilən “ Üz. Hacıbəyli “ adına  Beynəlxalq musiqi festivalı və beynəlxalq “  İpək yolu “  festivallarında , həmçinin bölgələrə qastrol səfərlərində uğurla çıxış edərək  orkestri  böyük məharətlə idarə etmişdir.

## Mükafatları
7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə və 10 may 2022-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Müqəddəs Georq adası

**Müqəddəs Georq adası** — Kotor körfəzində, Monteneqro ərazisində, Perast şəhərinin qarşı tərəfində yerləşən ada.

Adada əsrarəngiz Benedik abbatlıq vardır. Bu abatlıq haqqında ilk məlumat 1166-cı ilə aiddir. Kotor şəhər cəmiyyətinə aid olan abbadlığın arxitektuur quruluşunu araşdırarkən tikilinin minimum IX əsrdən mövcud olduğunu demək olar. Ada 1634-cü ildə Venesiya Respublikasının tərkibinə keçənə qədər Kotor şəhərinin tabeçiliyində olmuşdur.
Ada hər zaman hüçüm və zəlzələ təhlükəsi altında olmuşdur. 1535-ci ilə Perastlılar Kotor tərəfindən təyin edilən abbat Paskalı öldürmüşdülər. 1571-ci ildə isə türk dəniz qulduru Karadoz abbadlığı yandırmışdır. 6 aprel 1607-cü ildə Dubrovnik zəlzələsi zamanı isə ada yenidən dağılır.

1812-ci ildə ada Birinci Frasız İmperiyası tərəfindən ələ keçirilir. Sonradan isə Perastlılar tərəfindən azad edilir. 1814-ci ildə isə  Avstriya imperiyası tərəfindən yenidən işğal edilir.
Abbadlıqda Lovro Dobrıçeviçə aid XV əsr təsvirləri saxlanılır.

Остров Святого Георгия .jpg
Bucht-von-kotor.jpg|


## Mənbə
* Perast şəhərinin rəsmi saytı, Monteneqro
Malta 2019 Avropa Oyunlarında

**[[Malta]]** — 2019-cu ildə Belarusda baş tutmuş **[[2019 Avropa Oyunları|II Avropa Oyunları]]**nda 4 idmançı ilə 3 idman növündə təmsil olunub.

## Nəticələri
### Cüdo

* **Qəl.** — Qalib gəldi
* **Məğ.** — Məğlub oldu

**Kişilər**

### Şose velosipedi

* **DNF** — Bitirmədi

**Kişilər**

## İstinadlar
Nu Persey

**Nu Persey** (ν Per, ν Persey) — F5 sinfinə daxil olan və Persey bürcündə yerləşən dördüncü böyük ulduz. Nu Persey Yerdən təxminən 555 işıq ili uzaqlıqda yerləşən sarı-ağ rəngli nəhəng parlaq ulduzdur. 

Bu ulduzun ətrafında bir neçə kiçik törəmə ulduz da aşkar edilmişdir. B, 12.1 böyüklükdə və 31.6" ayrılması olan ulduzdur. Onun da öz kiçik törəmə ulduzu var. E adlanan bu ulduz 14.3 böyüklüyə və 7.7" ayrılmaya malikdir. Bundan əlavə C ulduzu 13.2 böyüklüyə və 55.7" ayrılmaya və D ulduzu 13.8 böyüklüyə və 22.8" ayrılmaya malikdir.

## İstinadlar
22 Orionis

**22 Orionis** (22 Ori) — B2IV-V sinfinə (mavi nəhəng) daxil olan və Orion bürcündə yerləşən ulduz. Görünən ulduz ölçüsü 4.74-ə bərabərdir. Ulduz parallaks əsasında təxminən 930 işıq ili məsafədə yerləşir.

Ulduz şübhəli *Beta Sefey dəyişəninə* daxildir.

## İstinadlar
23 Orionis

**23 Orionis** (23 Ori) — B1V + B3V sinfinə daxil olan və Orion bürcündə yerləşən ulduz. Görünən ulduz ölçüsü 5.00-ə bərabərdir.

## İstinadlar
CXOU J061705.3+222127

**CXOU J061705.3+222127**  — Nəhəng neytron ulduz. Güman olunur ki, ulduz ifrat yeni ulduzda yerləşən supernova qalığı olan *Meduza Nebula* olaraq da bilinən *IC 443*-dən meydana gəlmişdir. Ulduz sahədə təxminən 800000 km/saat sürətlə hərəkət edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* IC 443
Andrea Peneziç

**Andrea Peneziç** (d. 14 noyabr 1985; Zaqreb, Xorvatiya) — Xorvatiyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Andrea Peneziç Xorvatiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1/4 final mərhələsində İspaniya yığmasına 25:22 hesabı ilə məğlub olan Xorvatiya yığması, London Olimpiadasını 7-ci yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Xorvatiya 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Sonqlam Nqean FK

**Sonqlam Nqean FK** () — Qısaca olaraq **SLNA** kimi də tanınan, Nqean regionunun Vin şəhərini təmsil edən peşəkar Vyetnam futbol klubu. Klub hal-hazırda Vyetnam futbol liqa sisteminin əsas diviziyası hesab edilən *V.Liqa 1*-də mübarizə aparır.

10 nailiyyəti olan klub *Txekonq* klubundan sonra ölkədə ən çox nailiyyəti olan klubdur. Beynəlxalq arenada ən yaxşı çıxışı 2001-ci ildə AFK Çempionlar Liqasında olmuşdur. 2009-2010 və 2010-2011 mövsümlərində baş məşqçi Nquyen Hu Tanın rəhbərliyi altında klub 3 kubok əldə etmişdir: V.Liqa 1 çempionatı, Vyetnam Kuboku və Vyetnam Superkuboku.

Klubun hal-hazırda prezidenti Nquyen Hon Tandır.

## Uğurları
### Ölkə çempionatı
;Liqa
* **[[V.Liqa 1]]:**
: **Çempion :**  1999–2000, 2000–01, 2011
: **İkinci yer :**  2001–02, 1998
;Kubok
* **[[Vyetnam Kuboku]]:**
: **Çempion :** 2002, 2010, 2017
: **İkinci yer :** 2011
* **[[Vyetnam Superkuboku]]:**
: **Çempion :**      2000, 2001, 2002, 2011
: **İkinci yer :** 2010, 2018

## AFK turnirlərində çıxışı
* **[[AFK Çempionlar Liqası]]: 2 dəfə**
::2000–01: İlkin mərhələ
::2001–02: İlkin mərhələ

* **[[AFK Kuboku]]: 3 dəfə**
::2011: 1/8 final
::2012: Qrup mərhələsi
::2018: TBD

## V.Liqada çıxışı

## Hal-hazırkı heyəti
*16 fevral 2019-cu il məlumatına əsasən*

## Hal-hazırkı texniki heyət

## Baş məşqçilərin siyahısı

## Forma sponsoru
*2013: Kappa
*2013–2017: sponsor olmayıb
*2017–indiyə qədər: Mitre

## Xarici keçidlər
*Official site
Tabeeta məktəbi

**Tabeeta məktəbi** — İsrailin Yaffa şəhərində yerləşən məktəb. *Şotlandiya kilsəsi* tərəfindən idarə olunan məktəbin devizi "irqindən, millətindən, cinsindən və dinindən asılı olmayaraq bütün uşaqları salamlayırıq" kimi səslənir. Məktəb 1863-cü ildə təsis edilmişdir.

## İstinadlar
VizieR

**VizieR** — Strasburq Astronomiya Məlumat mərkəzi tərəfindən verilən bir astronomik kataloq xidməti.

VizieR Kataloq Xidmətinin mənşəyi 1993-cü ilədək ESA Avropa Space İnformasiya Sistemi Kataloqu Brauzerindən gəlir. Əvvəlcə Kosmik Elm cəmiyyətinə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulan ESIS layihəsi, World Wide Web-i heterojen kataloqlar və məlumatların birbaşa çıxışına imkan verən bir verilənlər bazası kimi qabaqcadan təqdim edir.

Strasburq Astronomiya Məlumat mərkəzi illərdir toplamış və astronomik məlumatları yaymışdı, buna görə orijinal ESIS Kataloq Brauzer CDS-də ötürülmüş və saxlanılmışdır. VizieR, 1996-cı ildə qurulduğu gündən etibarən astronomik jurnallarda müntəzəm olaraq nəşr olunan kataloqlanmış məlumatlara daxil olmaq üçün tədqiqatlar aparan astronomlar üçün bir istinad nöqtəsi halına gəldi. Yeni VizieR xidməti, 1997-ci ildə CDS tərəfindən yeniləndi və bu, imkanları və məlumatların həcmini axtarmaq üçün cəmiyyətə daha yaxşı xidmət göstərmək idi.
2012-ci ilin mart ayından etibarən 9800-dən çox kataloqdan ibarətdir.

VizieR kataloqu Astrofizika Virtual Rəsədxanasının bir hissəsi kimi indi əsas məlumat mənbəyidir.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* F. Ochsenbein; P. Bauer; J. Marcout 2000, The VizieR database of astronomical catalogues, Astronomy and Astrophysics Supplement, '''143''', 23 
* S.G. Ansari; P. Donzelli; E. Simonsen; F. Ochsenbein; May 1996, Transfer of ESIS to Scientific Institutes, ESA Bulletin No. 86
* Ochsenbein, F.; Genova, F.; Egret, D.; Bourekeb, I.; Sadat, R.; Ansari, S. G.; Simonsen, E., 1995, A new research tool to retrieve data from astronomical catalogues and tables, American Astronomical Society, 187th AAS Meeting, #91.03; Bulletin of the American Astronomical Society, Vol. 27, p.1418
* Ochsenbein, F., 1996, VizieR, the new catalogue interface at CDS, Bull. Inf. Centre Donnees Stellaires, Vol. 48, p.47
## Xarici keçidlər
* VizieR
SIMBAD

**SIMBAD** (**S**et of **I**dentifications, **M**easurements and **B**ibliography for **A**stronomical **D**ata) — Günəş sistemindən kənarda yerləşən obyektlər barədə olan astronomik bir məlumat bazası. Strasburq Astronomiya Məlumat Mərkəzi tərəfindən saxlanılır.

SIMBAD, 1979-cu ilə qədər Meudon Kompüter Mərkəzində mövcud olan Stellar İdentifikasiyaları və Biblioqrafik Yay indeksi birləşdirərək yaradılmış və sonra digər kataloqlar və akademik ədəbiyyatdan əlavə mənbə məlumatları ilə genişlənmişdir. Version 2 kimi tanınan ilk onlayn interaktiv versiyası 1981-ci ildə hazırlanmışdır.
C dilində inkişaf etdirilən və Strasburq Rəsədxanasında UNIX stansiyalarında çalışan Version 3, 1990-cı ildə buraxılmışdı. 2006-cı ilin sonunda indi PostgreSQL-də saxlanılan verilənlər bazasının 4-cü versiyasının sərbəst buraxıldı və indi tamamilə Java ilə yazıldı.

10 fevral 2017-ci il tarixindən etibarən SIMBAD-da 24.029.080 müxtəlif adda 9.099.070 obyektin məlumatı var, 327.634 biblioqrafik arayış və 15.511.733 biblioqrafik məqalə mövcuddur.

Kiçik planet 4692-yə SIMBAD adı adını verildi.
## İstinadlar
Abia Uorriors FK

**Abia Uorriors FK** — Abia ştatının Umuahia şəhərini təmsil edən peşəkar Nigeriya futbol klubu.

2005–2010-cu illər aralığında klub Abia qubernatoru olmuş Orci Uzor Kalunun maliyyə dəstəyindən sonra "Orci Uzor Kalu FK" adı altında yüksək liqada mübarizə aparmışdır. 2010-cu ilin yayında klub keçmiş adına geri dönmüşdür.

Klub 2013-cü ilin avqust ayında liqanın bitməsinə az qalmış tarixində ilk dəfə *Nigeriya Premyer Liqasının* qalibi olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* 2005 Division 1 table

## İstinadlar
Peç (Kosovo)

**Peç** (, ) — Metohiya şimal-qərbində yerləşən Kosovo bir şəhər (əslində Kosovanın qismən tanınmış respublikasının səlahiyyətliləri tərəfindən nəzarət olunur).

## İnzibati mənsubiyyət

## Əhalisi
2009-cu ildə əhalinin sayı 82 299 nəfər təşkil edirdi. Şəhər əhalisinin və cəmiyyətin əksəriyyəti —  albanlar (86 %),  serblər, bosniyalılar, türklər, siqanlar yaşayırlar.

## Tanınmış şəxslər
* Leka Dukacini (1410—1481) — hökmdar.
## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Tobolsk, Rusiya

## Qalereya

Fayl:Peja from Veljak Peak -2014 m alt.JPG|Şəhərinin tam görünüşü — 2014&nbsp;m
Fayl:Qarshia e Pejes.jpg|Əsas bazar
Fayl:Old Mill Peja.jpg|Köhnə dəyirman
Fayl:Peja from above ll.JPG|
Fayl:Çarshia e gjatë e Pejës.jpg|
Fayl:Peja.jpg|Şəhərin mərkəzi
Fayl:Peja e bukur.jpg|
Fayl:Peja Kosovo 1.jpg|
Fayl:Peje1.jpg|
Fayl:Streets in Peć 001.jpg|
Fayl:Streets in Peć 003.jpg|
Fayl:Streets in Peć 004.jpg|
Fayl:Patriarchate of Peć 2010.JPG|Kilsə
Fayl:Streets in Peć 005.jpg|
Fayl:Streets in Peć 006.jpg|


## İstinadlar
Umuahia şəhər stadionu

**Umuahia şəhər stadionu** — *Nigeriya Premyer Liqası* təmsilçilərindən olan "Abia Uorriors" klubunun ev oyunlarını keçirdiyi stadion. *Abia Komets* klubu da öz ev oyunlarını bu arenada keçirir. Stadion 5000 nəfərlik tamaşaçı tutumuna malikdir.

Meydanın yaşıl örtüyü lazımi səviyyədə olmadığı üçün stadion tənqidlərə məruz qalır.

## İstinadlar
Mena Məsud

**Mena Məsud** (, , ) Kanada aktyoru.
O, Disneyin 2019-cu ildə *[[Ələddin (cizgi filmi, 1992)|Ələddin]]*in canlı aksiyon versiyasında Ələddin rolunda oynadı.
Televiziyada da çalışmışdır; onun rolu 2015-ci ildə Kanadaya aid serial **Open Heart**da *Cared Malik*, **Amazon** Baş seriyalı Cek Rianda isə *Tarek Kassar* rolu da daxildir.

## Erkən həyat və təhsil
Məsud Misirin Qahirə şəhərində qipti pravoslav xristian ailəsində anadan olub. Onun iki böyük bacısı vardır. Gənc ikən Kanadaya köçmüşdür. O, Marxam Ontarioda böyüyüb, burada *Müqəddəs Qardaş Andre Katolik Liseyi*nə qatılıb.  O, veqandır və bitki əsaslı qida səyahət şousu olan ''Veqan İnkişafı'nın təsisçisidir.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçid

* 
* 

## İstinadlar
Oskar di Lovera

**Oskar di Lovera** ( 12 oktyabr 1958) — Argentinalı biatlonçu. Oskar di Lovera Argentinanı 1984-cü ildə Sarayevoda təşkil edilən XIV Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Oskar di Lovera birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1984-cü ildə qatıldı. O, Sarayevoda baş tutan XIV Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 10&nbsp;km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Di Lovera 40:25.7 saniyəlik nəticəsi ilə 64 atlet arasında 59-cu yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* sports-reference.com saytında nəticələri 
* the-sports.org saytında nəticələri
Təməlqoyma

250px|thumb|right|Hants Point Kooperativ Bazarının Nyu-York şəhərində keçirilən təməlqoyma mərasimindən fotoşəkil (1962)
**Təməlqoyma** və ya **təməlatma mərasimi** — binanın və ya hər hansı başqa layihənin tikintisinin ilk gününün qeyd edilməsini nəzərdə tutan, ənənəvi olaraq əksər ölkələrdə keçirilən mərasim. Belə mərasimlər çox zaman siyasətçilər və iş adamları kimi yüksək səviyyəli şəxslərin iştirakı ilə keçirilir. Təməlatma zamanı istifadə olunan faktiki kürəklər adətən xüsusi olaraq həmin mərasim üçün hazırlanır və bəzən qızılı rəngdə olur; həmin kürəklər sonralar nümayiş etdirilmək üçün nəzərdə tutulur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Açılış mərasimi

## Xarici keçidlər

* Bakı Ağ Şəhər layihəsinin təməlqoyma mərasimi
Nisica Puşiç-Korolyeviç

**Nisica Puşiç-Korolyeviç** (d. 20 mart 1984; Pozeqa, Xorvatiya) — Xorvatiyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Nisica Puşiç-Korolyeviç Xorvatiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1/4 final mərhələsində İspaniya yığmasına 25:22 hesabı ilə məğlub olan Xorvatiya yığması, London Olimpiadasını 7-ci yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Xorvatiya 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Kevin De Bröyne

**Kevin De Bröyne** (, , ) — Premyer Liqa klublarından Mançester Siti və Belçika milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən belçikalı professional futbolçudur. Qeyri-adi ötürmələri, mükəmməl zərbə qabiliyyəti və driblinqi ilə tanınan Kevin dünyanın ən yaxşı oyunçulardan biri hesab olunur və tez-tez "tam futbolçu" kimi təsvir olunur.

Kevin peşəkar karyerasına 2010-2011 mövsümündə Belçika Jupiler Pro Liqasını qazandığı Genk komandasında başladı. 2012-ci ildə Çelsi ilə müqavilə imzalayan De Bröynenin Premyer Liqa macərası başladı, lakin Çelsidə az forma şansı əldə edərək Almaniya çempionatına yollandı, 1 il Verder Bremendə icarə əsasında çıxış etdikdən sonra, 18 milyon ₤-ə Aşağı Saksoniya təmsilçisi Volfsburqa transfer oldu. Məhz burada özünü Bundesliqanın ən yaxşı oyunçusu kimi tanıtdı və 2014-15 mövsümündə Almaniya Kubokunu qazanan komandanın ayrılmaz üzvlərindən birinə çevrildi. 2015-ci ilin yayında De Bröyne 54 milyon ₤-lik bir rekordla Mançester Sitiyə qoşularaq yenidən Premyer Liqaya qayıtdı. O vaxtdan bəri klubla iki Premyer Liqa çempionluğu, dörd Liqa Kuboku, bir FA Kuboku və İngiltərə Milli Futbol Superkuboku qazandı. 2017–18-ci illərdə, o, Mançester Sitinin bir mövsümdə 100 xal qazanan yeganə Premyer Liqa komandası olması rekordunda əhəmiyyətli bir rol oynadı. 2019–20-ci illərdə De Bröyne, bir Premyer Liqa mövsümündə ən çox məhsuldar ötürmə edən futbolçu kimi rekord qırdı və Premyer Liqada mövsümün oyunçusu seçildi.

De Bröyne 2010-cu ildə heyətində rəsmi debüt etdiyi Belçika milli futbol komandasında 74 oyunda 19 dəfə rəqib qapılarına yol tapdı. Belçika millisi ilə o, həm 2014 FİFA Dünya Kubokunda, həm də UEFA Avro 2016da dörddəbir finala qədər yüksələ bildi. Kevin və komanda yoldaşları Rusiyada keçirilən 2018 FİFA Dünya Kubokunda da Belçika millisi ilə uğurlu oyunlar keçirərək 3-lük uğrunda keçirilən oyunda İngiltərə millisinə qalib gələrək Dünya Çempionatının bürünc medallarını qazandılar və De Bröyne həmin Dünya Çempionatının rəmzi komandasında yer aldı.
## Uğurları
### Klub
 Genk
* **[[Belçika Kuboku]]**
** Qalib (1): 2009
* **[[Belçika Pro Liqası]]**
** Qalib (1): 2010/11
 Volfsburq
* **[[Almaniya Kuboku]]**
** Qalib (1): 2014/15
* **[[Almaniya Superkuboku]]**
** Qalib (1): 2015/16
 Mançester Siti
* İngiltərə Liqa Kuboku
** Qalib (5): 2016, 2018, 2019, 2020, 2021
* İngiltərə Premyer Liqası
** Qalib (4): 2018, 2019, 2021, 2022
* İngiltərə Federasiya Kuboku
** Qalib (1): 2019
* İngiltərə Milli Futbol Superkuboku
** Qalib (2): 2019, 2020

### Şəxsi
* **İngiltərə Liqa Kubokunda ən çox qol vuran oyunçu**
** Qalib (1): 2015/16
* **Almaniyada ilin oyunçusu**
** Qalib (1): 2015
* **Mançester Sitidə ilin oyunçusu**
** Qalib (2): 2019/20, 2021/22

### Milli

## İstinadlar
Müqəddəs Nikola adası

**Müqəddəs Georq adası**  — Monteneqro ərazisində, Budva inziobati vahidliyində yerləşən ada. 
## Təsviri
Müqəddəs Nikola adası Budva şəhərinin qarşı tərəfində. köhnə şəhərdən 1&nbsp;km aralıda yerləşir. 
Adanın uzunluğu 2&nbsp;km, sahəsi 36 ha-dır.
Adanın ən hündür nöqtəsi bir qayadır və maksimal hündürlüyü 121 metrdir.

Ada ekotur obyektidir. Adada uzunluğu 840 m olan 3 çimərlik vardır. Adaya ancaq qayıqla getmək olur.

Adanın mənimsənilməmiş sahəsində marallar yaşayır.
yerli əhali adanı «Şkol» (*Školj*) adlandırır. Bu ad «Školjka» sözündən törəmişdir və mənası balıqqulağı deməkdir. Cavanlar isə adanı «Havay» adlandırır.
## İstinadlar
Horatsilərin andı

**Horatsilərin andı** — 1784-cü ildə fransız rəssam Jak Lui David tərəfindən çəkilmiş böyük rəsm əsəri. Hal-hazırda Parisdə, Luvr muzeyində saxlanılır. Neoklassisizm üslubunda olan ən yaxşı rəsm əsəri hesab edilir.

David bu məşhur tablosunu yaratmaqla yeni inqilabi üslubun — klassisizmin təməlini qoydu. Bu əsərdə dövlətin gücləndirilməsi üçün xalqın birliyini əks etdirən üç oğul və atanın andı təsvir olunmuşdur. Qoca silahı oğullarına uzadaraq, onların döyüşünə xeyir-dua verir. Bu tabloda rəssam gözəllik və zəriflikdən, detalların xırdalıqlarından imtina etmişdir. Üslubda ciddilik, güclü enerji axını hiss olunur. David tabloda hər bir detalı əsərin başlıca ideyasının açılmasına yönəltmiş, kompozisiya və perspektiv qanunauyğunluqlardan böyük məharətlə istifadə etmişdir. "Horatsilərin andı" rəssama çox böyük şöhrət gətirdi və inqilab illərində onun taleyində əhəmiyyətli rol oynadı.

## İstinadlar
Ölüm qarşısında bərabərlik

***Ölüm qarşısında bərabərlik*** () — Fransa rəssamı Vilyam Buqro tərəfindən 1848-ci ildə yağlı boya ilə kətan üzərində işlənmiş rəsm əsəridir. 141x269 sm ölçüyə malik olan əsər Orse muzeyində nümayiş etdirilir.

## Tarixi
Milli Ali İncəsənət Məktəbində cəmi iki il təhsil aldıqdan sonra Buqro "Ölüm qarşısında bərabərlik" əsəri ilə ilk dəfə Paris Salonunda iştirak edir. Əsərin əsas mövzusu, necə həyat sürmələrindən asılı olmayaraq bütün insanların ölüm qarşısında bərabər olmasıdır. Təqdim edilməsindən sonra əsər, əsasən nü janrında kişi obrazları mövzusuna həsr edilmiş bir çox sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir.

## Təsviri
Rəsm əsərində cəsədi tamamilə çılpaq uzadılmış gənc oğlanın üzərini kəfənlə örtmək üçün uçan ölüm mələyi təsvir edilmişdir. Sol tərəfdə aşağı küncdə rəssam öz imzasını qoymuşdur.

## İstinadlar
Anna Kareyeva

**Anna Kareyeva** (d. 10 may 1977) — Rusiyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Anna Kareyeva Rusiya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 34:27 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

## Həmçinin bax
* Rusiya 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Brayan Skiff

**Brayan A.Skiff** — Amerikan astronom. O, 114P/Vaysman–Skiff (Cennifer Vaysman ilə birlikdə) və 140P/Bouell–Skiff (Edvard Bouell ilə birlikdə) kometləri də daxil olmaqla, çoxsaylı asteroidlərin və dövri kometaların kəşf edilməsində mühüm rol oynamışdır.

## Bioqrafiyası
1980-ci ildən 1997-ci ilə kimi Skiff 60-a qədər kiçik planet kəşf etmişdir. Bu siyahıya  və 37 kilometr diametrə malik qaranlıq Yupiter troyası kimi kosmik obyektlər daxildir. LONEOS layihəsi üzərində işlədiyi dövrlərdə o, 2003-cü ilin oktyabrında *itirilmiş asteroid* sayılan 69230 Hermes asteroidini və 2004-cü ilin mayında *atir asteroid* sayılan  asteroidini kəşf etmişdir. Skiff 1976-cı ildən Louell rəsədxanasında astronom kimi fəaliyyət göstərir. O, həmçinin *Mars Hill* yay voleybol komandasında voleybolçudur.

## Mükafatları və uğurları
Florian mənşəli asteroid olan 2554 Skiff onun şərəfinə adlandırılmışdır. Asteroidin rəsmi adlandırma forması 8 aprel 1982-ci ildə Kiçik Planet Mərkəzində təsdiq edilmişdir. ().

## Kəşf etdiyi kiçik planetlərin siyahısı

1980-ci ildən 1997-ci ilə kimi Brayan Skiff 60-a qədər kiçik planet kəşf etmişdir. 2557 Putnam, 3256 Daqerr, 3807 Pagels və 4193 Salanave kiçik planetlərini o, Norman Tomas ilə birlikdə kəşf etmişdir.

}
|-
| 2588 Flavia || 2 Noyabr 1981 || 
|-
| 2864 Soderblom || 12 Yanvar 1983 || 
|-
| 2881 Mayden || 12 Yanvar 1983 || 
|-
| 3140 Stellafane || 9 Yanvar 1983 || 
|-
| 3153 Linkoln || 28 Sentyabr 1984 || 
|-
| 3154 Qrant || 28 Sentyabr 1984 || 
|-
| 3155 Li || 28 Sentyabr 1984 || 
|-
| 3256 Daqerr || 26 Sentyabr 1981 || &thinsp;
|}
}
|-
| 3819 Robinson || 12 Yanvar 1983 || 
|-
| **[[3841 Disikko]]** || 4 Noyabr 1983 || 
|}
}
|-
| 4201 Oroş || 3 May 1984 || 
|-
| 4336 Yasnieviçz || 31 Avqust 1984 || 
|-
| 4690 Strasburq || 9 Yanvar 1983 || 
|-
| 4692 SIMBAD || 4 Noyabr 1983 || 
|}

## Həmçinin bax
* 

## Əsərləri
* *Observing Handbook and Catalogue of Deep-Sky Objects* By Christian B. Luginbuhl, Brian A. Skiff
* *Long-term solar brightness changes estimated from a survey of Sun-like stars* G. W. Lockwood, Brian A. Skiff, Sallie L. Baliunas & Richard R. Radick

## İstinadlar
Qarabağ şikəstəsi (film, 1996)

## Məzmun
Ermənilərin işğalı nəticəsində yurd-yuvasından didərgin düşmüş insanların taleləri filmin əsasını təşkil edir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Quruluşçu rejissor:** Vaqif Azəryar
:**Ssenari müəllifi:** Əmir Pəhləvan
:**Quruluşçu operator:** Yuri Varnovski
:**Səs operatoru:** Vidadi Samanduyev
:**Musiqi tərtibatçısı:** İsmayıl Dadaşov
:**Bədii rəhbər:** Vaqif Mustafayev

### Rollarda
:Zilli Namazov
:İdris Rüstəmov
:Arif Qasımov
:A.Əliyev
:Nəcibə Behbudova
:Muxtar Avşarov
:Sabir Məmmədov
:Kərim Nalə
:Yaşar Nuri — müdir

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Lüdmila Bodniyeva

**Lüdmila Bodniyeva** (d. 15 sentyabr 1978) — Rusiyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Lüdmila Bodniyeva Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 1/4 final mərhələsində Cənubi Koreya yığmasına 25:24 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını 8-ci yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Rusiya 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Evlərinin önü yonca

**"Evlərinin önü yonca"** (yaxud **"Ninnə yarım"**) – Kərkük türkmanlarının xalq mahnısı.

## Tarixçəsi
1958-ci ildə Bakı radiosunun yeni açılan ərəb şöbəsinə İraqdan Kərkük türkmanı olan Sinan Səid dəvət olunur. O, burada görkəmli ssenarist və yazıçı Nahid Hacızadə ilə birlikdə işləyir. Nahid Hacızadə xatirələrində qeyd edir:“*Sinan Səidin evinə getmişdim. Sinan nəsə bişirir, eyni zamanda dodaqaltı şirin mahnılar oxuyurdu. Mahını eşitcək, Sinandan bir də oxumasını xahiş etdim. Mahnı çox xoşuma gəldi və Sinana təklif etdim ki, bunu lentə yazdırsın, lakin qəbul etmədi. Dedi ki, “bunu Bağdadda, Kərkükdə elə oxuyurlar ki, eşitsən, mənim oxumağım gülünc gələr”. Uzun xahişdən sonra onu razı sala bildim, amma bir qadınla duet oxuyacağını dedi. Ona bir neçə görkəmli sənətkarımızı dinlətsək də, onun qərarı Nərminə Məmmədova oldu.”*Sinan Səid Nərminə Məmmədova ilə bir neçə Kərkük türküsü oxudu və onları “Kərkük-İraq mahnıları” adı ilə verdilər. Bundan sonra bu mahnılar, xüsusilə də “Evlərinin önü yonca” mahnısı getdikcə məşhurlaşır və tanınmış sənətkarlar tərəfindən ifa olunmağa başlayır.

## Sözləri

Evlərinin önü yonca,
Yonca qalxmış dam boyunca, dam boyunca,
Boyu uzun, beli incə, ninnə yarım, ninnə,
Əsmər yarım, ninnə, ninnə, ninnə.

Evlərinin önü lalə,
Saqi doldur ver piyalə, ver piyalə,
Yoldaş olaq, düşək yola, ninnə yarım, ninnə,
Əsmər yarım, ninnə, ninnə, ninnə.

Evlərinin önü darçın,
Fələk qoymur gözüm açım, vallah açım,
Səni alım, hara qaçım, ninnə yarim, ninnə,
Əsmər yarım, ninnə, ninnə, ninnə…

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Nərminə Məmmədova ilə Sinan Səidin ifası
*Çingiz Mustafayev ilə Röya Miriyevanın (Palmas) ifası
*"Roya & Rızvan"ın ifası
*Çinarə Məlikzadə ilə Nadir Qafarzadənin ifası
Erebus (krater)

**Erebus krateri** — Marsın Margaritfer Sinu  (MC-19) bölgəsi daxilində yerləşən bir kraterdir, bu xarici geoloji xüsusiyyət daha böyük krater Viktoria üçün yolda  *Opportüniti*  tərəfindən

ziyarət edildi. Bu, 1841-ci ildə Ceyms Klark Ross tərəfindən istifadə edilən Polar Kəşfiyyat gəmisi HMS Erebus adına, artıq Ross şelf buzlağı olaraq bilinən Böyük Ays Barryeri tapmağa çağırıldı. Karyera təxminən 550- 750 arası (oktyabr 2005-mart 2006-cı il) kraterin yaxınlığında idi.

Bunlara Payson Raid və Olimpiya Raid daxildir.

Erebus daha əvvəl *Opportüniti* tərəfindən ziyarət edilən daha kiçik krater Vostok kraterindaən təxminən 2500 metr (8200 fut) cənubda yerləşir. Elm adamları  Meridiani Planum qumunun altından süxurların gözdən keçirildiyi bir sahə olan "sürülmüş ərazi" kimi təsvir edirlər.

Erebus, təxminən 350 metr (1150 ft) genişlikdə, kraterin dayanıqlığından iki dəfə böyükdür. Ancaq çox köhnə və aşındırılmışdır və yerdən  görünə bilər; yalnız dünyanı əhatə edən bir sıra düz qayaüstü çöküntülər kimi görünür.
## Xarici keçidlər
* 
* Structure and Sedimentology of the Western Margin of Erebus Crater, Meridiani Planum, Mars
*Erebrus and Victoria by Mars Express HRSC + SRC
Eridaniya gölü

**Eridania gölü** — təxminən 1.1 milyon kvadrat kilometrlik bir səth sahəsi olan Marsdakı bir nəzəriyyənin qədim gölüdür. Madim Vallis axını kanalının mənbəyində yerləşir və Eridaniya və Pethonitis daxildir. Eridania gölü quruduğu kimi, bir sıra kiçik göllərə bölündü.Eridaniya dənizinin müxtəlif hissələrində təxmin edilən su dərinliyini göstərən xəritə bu xəritə, təxminən 850 km məsafədədir.

## Haqqında
Eridania dənizinin ətrafındakı xüsusiyyətlər ilə seçilir. Daha sonra CRISM ilə edilən tədqiqatlar, 400 m-dən çox qalınlığında, saponit, talk-saponit, Fezəngin mika (məsələn, qlauconit-nontononit), Fe və Mg-serpentin, Mg-Fe-Ca karbonat və ehtimal Fe-sulfiddir. Fe-sulfid, ehtimal ki, vulkanlardan qızdırılan suyun dərin sularında formalaşmışdır. Hidrotermal kimi təsnif edilən belə bir proses həyatın başladığı yer ola bilərdi.

Eridaniya dənizinin zirvəsindən dərin hövzələr. Dərin su buz örtüyü ilə sıx eroziyaya qarşı qorunduğundan, mərtəbədə olan mesas var. CRISM ölçmələri göstərir ki, minerallar seafloor hidrotermal yataqlardan ola bilər. Həyat bu dənizdən çıxmış ola bilər. Vulkanik aktivitənin Eridaniya dənizinin zirvəsində minerallerin çöküntüsünə səbəb ola biləcəyini göstərən diaqram. Xloridlər sahil boyunca buxarlanma yolu ilə yatırılıb.

## Mənbə
* Rossman, P. Irwin III; Ted A. Maxwell; Alan D. Howard; Robert A. Craddock; David W. Leverington (21 June 2002). "A Large Paleolake Basin at the Head of Ma'adim Vallis, Mars". Science. 296 (5576): 2209–2212. Bibcode:2002Sci…296.2209I. doi:10.1126/science.1071143. PMID 12077414.
* de Pablo, M. A.; Fairén, A. G.; Márquez, A. (3 March 2004). "The Geology of Atlantis Basin, Mars, and Its Astrobiological Interest" (PDF). 35th Lunar and Planetary Science Conference, 15–19 March 2004, League City, Texas: 1223. Bibcode:2004LPI….35.1223D. abstract no.1223.
* Cabrol, N. and E. Grin (eds.). 2010. Lakes on Mars. Elsevier. NY.
* Rossman, R.; et al. (2002). "A large paleolake basin at the head of Ma'adim Vallis, Mars". Science. 296 (5576): 2209–2212. Bibcode:2002Sci…296.2209I. doi:10.1126/science.1071143. PMID 12077414.
* "HiRISE | Chaos in Eridania Basin (ESP_037142_1430)".
* Joseph R. Michalski, Eldar Z. Noe Dobrea, Paul B. Niles & Javier Cuadros (10 July 2017). "Ancient hydrothermal seafloor deposits in Eridania basin on Mars". Nature Communications. 8: 15978. Bibcode:2017NatCo…815978M. doi:10.1038/ncomms15978. PMC 5508135. PMID 28691699.
Quş quşüzümü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Vətəni Avstraliya və Yeni Zellandiyadır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 4 m-ə qədər olan düz gövdəli, şaxələnmiş budaqlı, həmişəyaşıl koldur. Yarpaqlarının uzunluğu 20 sm olub, tünd-yaşıl rəngdədir. İri bənövşəyi-mavi, ulduzvari çiçəklərinin diametri 3 sm-ə qədərdir. Çiçəkləməsi iyunda başlayıb, oktyabr ayına qədər davam edir. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
Rütubətli, tropik meşələrdə gilli torpaqlarda yaxşı bitir. İstiyə, işığa davamlı bitkidir. Küləyin təsirindən əziyyət çəkmir.

## Azərbaycanda yayılması
Dendrologiya İnstitutuna introduksiya edilmişdir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada tək və ya qrup əkinlərdə istifadə edilir. Yarpaqdan alınan ekstraktlardan müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təbriz Dəmir Dövrü Muzeyi

**Təbriz Dəmir Dövrü Muzeyi** - Təbriz şəhərində yerləşən və Təbriz şəhərində Dəmir dövrünə aid maddi tapıntıların nümayiş etdirildiyi muzey.

## Yaradılması
Dəmir dövrünə aid muzey 2006-cı ildə (hicri-şəmsi təqvimi ilə 1385-ci il) fəaliyyətə başlamışdır. Muzey Cənubi Azərbaycanın və İranın ilk səhra muzeyidir.

## Haqqında
Yerin altında, qaranlıq bir məkanda yerləşən muzey Təbrizdəki Göy məscidin şimal, şimal-şərq və şimal-qərb tərəfində qərarlaşıb. Muzey məzarlıq və Dəmir dövrünə aid gil-torpaq əsərlərindən ibarətdir.

Muzeydə 38 qəbir var, skletlər körpə yaşda ölən insanlara aiddir. Körpələrin məzarı sadədir, lakin yeniyetmələr gildən düzəldilmiş iki qabla birlikdə kvadrat şəklində olan qəbirlərdə basdırılıb. Uşaqlar oyuncaqları, kişilər savaş alətləri və qadınlar zinət əşyaları ilə birlikdə dəfn edilib.
## İstinadlar
Tikanlı quşüzümü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Rusiyanın Avropa hissəsində, Uzaq Şərqdə yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30 -100 sm olan ulduzvari tükcüklərlə sıx örtülmüş bitkildir. Şaxələnmiş mil kökü 3 m-dək dərinliyə gedir. Gövdəsi, budaqları, saplaqları, çiçəyin kasacığı möhkəm, saman rəngli, uzunluğu 5–12 mm olan tikanlarla örtülmüşdür. Gövdəsi silindirik, oduncaqlı, çox budaqlı, bozumtul rənglidir. Bir bitkidə 70-dək budaq əmələ gələ bilər, kolun diametri 70 sm-ə çatır. Yarpaqları növbəli, uzun saplaqlı, dərin ikili lələkvari bölünmüş, uzunluğu 5-10 sm-dir. Çiçəkləri beş hissəli, salxımdadır. Çiçək tacı sarı, diametri 2-3 sm, hissələri lansetvari-yumurtavari, kasacığı yumurtavari-lansetvari hissəlidir. Bitki iyun-sentyabrda çiçəkləyir, avqust-oktyabrda meyvə verir. Meyvəsi bir yuvalı, şarşəkilli, yarımquru giləmeyvədir. Yetişdikdə meyvə çatlayır. Bir bitkidə 2000-ədək toxum olur. Toxumları tünd qonur və ya qara rəngli, yumru, yanlardan hamar, üzəri qırışlıdır. Quşüzümünün təzə yığılmış toxumları cücərmir, onlar 5-6 ay ərzində bioloji dinclik vəziyyətində olur, ancaq torpaqda qışladıqdan sonra cücərir.

## Ekologiyası
İsti və işiqsevəndir. Bütün torpaq tiplərində cücərir, ancaq yumşaq, qələvili, gillicə və ya qumluca torpaqlara üstünlük verir.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Taxıl bitkilərinin sahələrini, bostanları, bağları və otlaqları əhatə edir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aydın Aimbetov

**Aydın Akanoviç Aimbetov** (, ; ) — Qazax kosmonavt.

## Ailəsi
Aimbetov ailəlidir, üç övladı var.

## Kosmik karyerası
Aimbetov 2000-ci ildə Qazaxıstanın kosmonavt sinfinə, 2000 nəfərlik bir qrupdan Muxtar Aymaxanovla birlikdə seçilib. 2003-cü ildən 2009-cu ilədək Rusiyanın "Star" şəhərində kosmonavt kimi təlim keçmişdir. Sonra isə Qazaxıstana qayıdır. Onun 2009-cu ilin payızında uçması planlaşdırılırdı, ancaq dünya maliyyə böhranı səbəbindən bu plan gecikdi. Aymaxanov Rusiyada qaldı, Rusiya vətəndaşı oldu, bu isə Aymbetovu yeganə Qazaxıstan kosmonavtına çevirdi. Qaytarıldıqdan sonra Aimbetov Qazaxıstan Milli Kosmos Agentliyinin (NSA) ASC (milli kosmik tədqiqat və texnologiyalar mərkəzi) komonavtı oldu. Qazaxıstanda kosmik sənaye inkişaf etdirmək üçün Kosmik İnkişaf İnstitututunu qurdu. 2012-ci ildə Astana Astronomiya Sarayında gənc kosmonavtlar məktəbini yaratdı. O, hələ də 2015-ci ilin aprelində hazır idi. 2015-ci ilin iyun ayında, Soyuz TMA-18M missiyasında müğənni Sarah Braytmanın yerində uçmaq üçün seçilmişdi və onu da geri almış olan Satoçi Takamatsu dəstəklədi. Missiya 2015-ci il sentyabrın 1-də Beynəlxalq Kosmos Stansiyasına başlamaq üçün planlaşdırılırdı. Aymbetov Qazaxıstanın 1991-ci ildəki müstəqilliyindən bəri uçacaq üçüncü Qazaxıstanlı kosmonavt, 7-ci Qazaxıstan bayrağı altında və KazCosmosun bir hissəsi kimi uçacaq idi. Aimbetov əvvəlcə 2017-ci ildə başladı. Aimbetovun missiyasına dəstək olaraq Roscosmos kosmonavt Sergey Prokopyevi göndərdi. Aimbetov 2015-ci il sentyabrın 2-də Qazaxıstanın Baykonur şəhərindən, Soyuz TMA-18M-də, astronavt Andreas Mogensen və kapsul komandiri kosmonavt Sergey Volkov ilə birgə işə başlayıb. 11 sentyabr 2015-ci ildə Aymbetov 10 günlük missiyasından Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya qayıdıb, onunla birlikdə getdiyi Soyuz TMA-16M-də Qazaxıstanın Steppe və onunla yoldaşlıq etdiyi kosmos astronavt Andreas Mogensen və kapsul komandiri kosmonavt Gennady Padalka stansiyaya qayıdarkən, yerdəyişmə zamanı ən çox rekord sahib oldu. Aydın Aimbetov kosmosda 9 gün 20 saat 14 dəqiqə qalmışdır.

## Mükafatları
# Qazaxıstan Xalq Qəhrəmanı (Qazaxıstan)
# "Otan" ordeni (Qazaxıstan)
# "Qazaxıstan Respublikasının 20 illik müstəqilliyi" medalı
# "Kosmosa ilk insanın uçuşunun 50 illik"i işarəsi "Kazcosmos" tərəfindən.
# "Qazaxıstanın pilot-kosmonavt" rütbəsi
# Taldıqorqan şəhərinin fəxri vətəndaşı
# Qazaxıstan Silahlı Qüvvələrinin "Qazi" Respublika İctimai Birliyi "Aviasiya general-mayoru Talgat Begeldinovun" xatirə medalı
# Qazaxıstanın 25 illik yubiley medalı "
# Böyük aviasiya general-mayoru 

## İstinadlar
Reaumuria alternifolia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Cənubi Zaqafqaziyada yayılmışdır. Qafqazda, Şərqi və Mərkəzi Asiyada bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30-50 sm-ə çatan kol bitkisidir. Budaqları çılpaq, göyümtül, ağdır. Yarpaqları növbəli, sadə, ellipsvaridən lansetvariyədək, uzunluğu 1,0-2,5 sm, eni 3-7 mm olub, bütöv, ucu bizdir. Çiçək qrupu qısa buğumlarda və ya uc budaqlarda yerləşir. Kasacığı dərin, uzunluğu 3-6 mm, eni 2,5-3,5 mm, enli, yumurtavari, ucu biz, bir az dişlidir, kənarları pərlidir. Ləçəkləri sərbəst, uzunluğu 9-13 mm, eni 3-4 (5) mm, enli-ellipsvari, əyri, bir tərəfdən kəsikli, çıxıntıları az miqdarda dalğalıdır. Erkəkcikləri 5 dəstəyə yığılmış, saplaqların uzunluğu 5-7 mm, bir az enəlmişdir, uzunsov tozluqların uzunluğu 1 mm-dir. Yumurtalığı şarşəkilli, uzunluğu 3-4 mm, eni 0,3-3,5 mm-dir. Toxumları çox miqdarda, sıx tükcüklü, yumşaq, ağımtıl- qonur tükcüklü, uzunsov, uzunluğu 34 mm-dir. May ayından avqustadək çiçəkləyir, meyvələri sentyabr- oktyabr aylarında yetişir.

## Ekologiyası
Gilli yamaclarda, yüngül (qumlu), orta (gillicəli) və ağır (gilli), PH turşulu, neytral, əsas (qələvili) və şoran torpaqlarda, yarımkölgədə və ya kölgəsiz ərazilərdə bitir. Nəmişli torpağa üstünlük verir.

## Azərbaycanda yayılması
Xocalıda, Qubada. Şəkidə, Kür- Araz ovalıqında, Alazan Əyricay vadisində təbii halda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada, dərinin qaşınmasına səbəb olan xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yalançı quşüzümü

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Bitkinin vətəni Peru və Ekvadordur. Cənubi Amerika və Afrika, Avstraliya və Yeni Zelandiyada bitir. Yer kürəsinin isti ölkələrinə introduksiya olunmuşdur. İerusalim albalısı və ya qış albalısı kimi məlumdur.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1,5 m- dək olan həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları lansetvari, bir az dalğalı, uzunluğu 10 sm-dək, qısa saplaqlarda oturur. Çiçəkləri ağ, kiçik, salxımvari çiçək quruplarına yığılmış və ya təkdir. Meyvəsi qırmızı və ya sarı rəngli, diametri 1,5 −2 sm olan yumru giləmeyvədir.

## Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyildir. Daşlı-qayalı yamaclarda rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Talışda, Naxçıvanda yayılmışdır.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tüklüquyruqlu mirikariya

**Tüklüquyruqlu mirikariya** ()

## Təbii yayılması
Şərqi Avropa, Orta Asiya, Monqoliya, Himalay, Pamir və Altay ərazilərində bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m-dək, alçaq, şaxələnmiş, düz dayanan, az budaqlı koldur. Ətli gözəl zoğları göyümtül - yaşıl, zərif, çox xırda, sıx oturaq. növbəli yerləşmiş, ətli pulcuqvari görnüşlü yarpaqlarla örtülmüşdür. Maydan avqustadək çiçəkləyir. Xırda, zəif, çəhrayı çoxsaylı- ucda yığılmış sıx çiçəkləri sünbülvari və ya sallaq çiçək qrupları əmələ gətirir. Çiçəkləmə prosesində çiçək qrupları 3-5 dəfə uzanaraq 30-40 sm-ə çatır. Meyvələri eyni vaxtda yetişmir. Oktyabrda meyvələrin qutucuqları yetişdikdə açılır və zoğların ucunda yerləşən tükcüklər dəstəsi ―tülkü quyruqlarına‖ bənzəyir.

## Ekologiyası
Çay vadilərində, daşlı-qumlu, çınqıllı sahillərdə rast gəlinir. İşıqsevən, nəmişliyə tələbkar, xəstəlik və zərərvericilərə davamlı bitkidir. Məhsuldar, drenajli sahələrdə yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Kür-Araz ovalığında və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Bütün vegetasiya dövrü ərzində dekorativ görünüşlüdür. Hündür, çoxillik bitkilərlə qrup əkinləri üçün yararlıdır. Sarımtıl-qonur qabığında təxminən 15% aşılayıcı maddə vardır. Qabığından qara boya alınır və dəri istehsalı üçün istifadə edilir.
Kövsər

**Kövsər** (, “şimşək”), ABŞ istehsalı olan F-5 Northrop qırıcılarının  modernizasiya edilmiş versiyası. Təyyarə təkmilləşdirilmiş yanğına nəzarət sistemi ilə bərabər, yeni dördüncü nəsil avioniklər ilə təchiz edilmişdir.

Qərbin mütəxəssisləri təyyarənin döyüş qabiliyyətlərinin zəif olduğunu, lakin İran Aviasiya Sənayesi üçün təcrübə nöqteyi-nəzərindən ciddi bir irəliləyiş olduğunu bildirirlər. İran Dövlət Kanalının verdiyi məlumatlara görə təyyarə inkişaf etdirilmiş “rəqəmsal məlumat şəbəkəsi” və yanğına nəzarət sistemi ilə təchiz edilmiş və “yüzdə-yüz yerli istehsaldır”.  Eyni zamanda təyyarə rəqəmsal məlumat şəbəkəsi, şüşədən pilot kabinəsi, pilotun başının üstündə yerləşən ekran (HUD), ballistik kompüterlər və ağıllı mobil xəritəçəkmə sistemlərindən istifadə edir.

## İnkişaf
3 noyabr 2018-ci ildə, İran Təyyarə İstehsalı Sənayesi Şirkətində Kövsər quraşdırma xəttinin açılışını başladan və ən azı yeddi ədədi istehsal edilmiş olan tədbir keçirilmişdir. Açılış mərasiminə birbaşa olaraq İran prezidenti olan Həsən Ruhani gəlmişdir. Müəssisə İsfahanda yerləşir və açılış mərasimi Müdafiə Sənayesi Günü münasibətilə təşkil edilmiş olan tədbirlər silsiləsinin bir parçası olmuşdur.

Açılış mərasimindən bir gün sonra İran HHQ-yə məxsus olan bir ədəd Northrop F-5 təyyarəsinin açılış günündə qəza etdiyi xəbərləri yayılmışdır, lakin qəzanın yeni yaradılmış olan model ilə əlaqədar olub-olmaması haqqında məlumat verilməmişdir.

### Tənqidi

İran mətbuatı bildirirdi ki, Kövsər qırıcıları üçün baza modeli ABŞ istehsalı olan Northrop F-5 təyyarələri olmuşdur, eyni zamanda müsəlman bir millət tərəfindən hazırlanan ilk döyüş təyyarəsi olduğu üçün təyyarə dördüncü nəsil döyüş təyyarəsi mükafatına layiq görülməlidir.

İranın xaricində olan media qrumları Kövsəri F-5-in köhnəlmiş bir versiyası kimi qəbul edərək ona istehza edilmişdir. Tayvan istehsalı olan AIDC AT-3 ilə müqayisələr edilmişdir.

IISS-in hərbi aviasiya üzrə böyük zabiti olan Douglas Barrie bildirir ki, iranlılar F-5 qırıcısını baza modeli olaraq götürdükləri bu təyyarədə yeniliklər və dəyişikliklər həyata keçirmişdirlər. Ayrıca olaraq o bildirir ki, İran reaktiv mühərriki əldə edə bilməmişdir, buna görə də köhnə mühərriklərdən və elektron vasitələrdən istifadə etmişdir.

Bununla da, İran hərbi embarqolara məruz qaldığı ABŞ-dən həm də intellektual mülkiyyət oğurlamışdır.

## İxracı

26 noyabr 2018-ci ildə İran Aviasiya Sənayesi Təşkilatının (IAIO) rəhbəri olan Abdoklarim Banitarafi bildirmişdir ki, İran Kövsər təyyarələrini ixrac etməyə hazırdır və bu haqda Rusiya, Çin və İndoneziya ilə danışıqlar aparılır.

## Dizayn
Kövsər təyyarələri də, HESA Saeqeh və HESA Azarakhsh qırıcıları kimi F-5 qırıcılarının baza modeli əsasında hazırlanmışdır.

## Variantları

Kövsərin biroturacaqlı və cütoturacaqlı versiyaları istehsal edilir.

## İstinadlar
Kevin Kubemba

**Kevin Kubemba** ( 23 mart 1993, Kulommiye, Fransa) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Sabah" klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Konqo Respublikası futbolçusu.

## Karyerası
Kubemba Fransanın Kulommiye şəhərində anadan olmuşdur. O, karyerası ərzində "Amyen", "Lill", "Brest" və "Sint-Truyden" klublarında çıxış etmişdir.

### ÇSKA Sofiya
31 yanvar 2017-ci ildə Kubemba Bolqarıstan təmsilçisi olan "ÇSKA Sofiya" klubu ilə müqavilə imzalamışdır. 2018-ci ilin yanvar ayında o, klubu tərk etmişdir.

### Səbail
23 iyul 2018-ci ildə Kubemba Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Səbail" klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

### Sabah
7 iyun 2019-cu ildə Kubemba Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Sabah" klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Kubemba Konqo Respublikası ilə debütünü 2014-cü ildə etmişdir. O, millinin *2015 Afrika Millətlər Kuboku* üçün tərtib etdiyi 38 nəfərlik müvəqqəti heyətə daxil edilmişdir. Lakin bir həftə sonra o, siyahıdan çıxarılmışdır.

## Karyera statistikası
### Klub

## İstinadlar