open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hissiyyat

**Hissiyat**, **[[duyğu]] təcrübəsi** — xarici mühitin fərdi xassələrinin və vəziyyətlərinin daxili və ya xarici stimul və qıcıqların bir subyekt tərəfindən hissiyyat sistemi vasitəsilə siqnal şəklində, bütövlükdə sinir sisteminin iştirakı ilə psixikada əks etdirilməsi olan psixi proses. 

## Hisslərin xüsusiyyətləri

* **Modallıq** — hisslərin keyfiyyət xarakteristikasıdır. Hər bir hiss növü özünəməxsus modal xüsusiyyətlərinə malikdir. Vizual hisslər üçün bunlar rəng tonu, parlaqlıq, dolğunluq ola bilər; eşitmə üçün - ton, tembr, səs; toxunma üçün - sərtlik, kobudluq və d.
* **İntensivlik** — hisslərin klassik kəmiyyət xarakteristikasıdır.
* **Lokalizasiya** — hisslərin məkan xarakteristikası, stimulun məkanda lokalizasiyası haqqında məlumatdır. Bəzi hallarda (ağrı, interoseptiv hisslər) lokalizasiya çətin və qeyri-müəyyəndir.
* **Müddət** — hissiyatın müvəqqəti olmasını bildirən xarakteristikasıdır.

## Hissiyyatın təsnifatı
Hissləri ilk təsnif etməyə çalışan Aristotel olmuşdur. O, 5 duyğu müəyyən etmişdi: görmə, eşitmə, toxunma, qoxu və dad. XIX əsrdə hiss növlərinin sayının artması onları yenidən təsnif etmək vəzifəsini qarşıya qoydu.

### Vundtun təsnifatı
Vundt hissləri onlara səbəb olan stimulların xassələrindən asılı olaraq qruplaşdırmağı təklif etmiş, bunların arasında mexaniki, fiziki və kimyəvi xüsusiyyətləri ayırd etmişdir (məsələn, vizual və eşitmə hissləri "fiziki" kateqoriyaya aiddir, çünki onlar fiziki hadisələrdən qaynaqlanır - elektromaqnit titrəyişləri və səs dalğaları; qoxu və dad - "kimyəvi" hisslər və s. d. ). Bu təsnifat variantı geniş istifadə olunmur.

Ch. Şerrinqton reseptorların lokalizasiyasına (yerləşməsinə) əsaslanan üç əsas hiss sinfi müəyyən etdi:

### Hedin təsnifatı
Henri Hed hissiyatı mənşəyinə görə iki yerə ayırmışdır:

* **Protopatik hissiyat** mənşəcə və primitiv olaraq, emosiyalarla sıx bağlıdır, düşüncədən uzaqdır, daha az fərqləndiricidir və lokallaşdırıcıdır. Bununla bağlı hissiyatı kateqoriyalara bölmək və sözlə ifadə etmək və ya təsvir etmək çətindir .
* **Epikritik həssaslıq** daha yüksək səviyyədədir, sonradan yaranır və mahiyyətcə əks xüsusiyyətlərə malikdir: təfəkkürlə əlaqə, emosional vəziyyətlərdən uzaqlıq, daha çox fərqləndiricilik, hisslərin kateqoriyalı adları ("nanə qoxusu" və ya "şam ağacının qoxusu" deyil, qırmızı, mavi), aydın lokalizasiya  .

*

## İstinadlar
Parabüzən (film)

**Parəbüzən** () — Qreta Qerviqin rejissorluğu ilə 2017-ci ildə çəkilmiş film. Film onun rejissorluqda ilk işidir. Film 2002-ci ildə Kaliforniyanın Sakramento şəhərində yaşayan 17 yaşlı Kristinin həyatından bəhs edir.

## Rollarda
* Saoirse Ronan — Christine "Lady Bird" McPherson
* Laurie Metcalf — Marion McPherson
* Tracy Letts — Larry McPherson
* Lucas Hedges as Daniel "Danny" O'Neill
* Timothée Chalamet — Kyle Scheible
* Beanie Feldstein — Julianne "Julie" Steffans
* Lois Smith — Sister Sarah Joan
* Stephen McKinley Henderson — Father Leviatch
* Odeya Raş — Jenna Walton
* Jordan Rodrigues — Miguel McPherson
* Marielle Scott — Shelly Yuhan
* Jake McDorman — Mr. Bruno
* John Karna — Greg Anrue
* Bayne Gibby — Casey Kelly
* Laura Marano — Diana Greenway
* Andy Buckley — Matt
* Kathryn Newton — Darlene Bell

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* Official screenplay
Balaca qadınlar (film, 2019)

**Balaca qadınlar** () — Qreta Qerviqin rejissorluğu ilə 2019-cu ildə çəkilmiş film. Luiza Mey Alkottun 1868-ci ildə yazdığı eyniadlı roman əsasında çəkilib. Film 19-cu əsrdə Massaçusetsin Konkord şəhərində yaşayan Meq, Co, Bet və Emi bacılarının həyatından bəhs edir. Rollarda Sirşa Ronan, Emma Uotson, Florens Pyu, Eliza Skanlen, Lora Dern, Timoti Şalame, Meril Strip və başqaları çəkilib.

## Rollarda
* Saoirse Ronan — Josephine "Jo" March
* Emma Watson — Margaret "Meg" March
* Florens Pyu — Amy March
* Eliza Skanlen — Elizabeth "Beth" March
* Laura Dern — Marmee March
* Timoti Şalame — Theodore "Laurie" Laurence
* Meril Strip — Aunt March
* Tracy Letts — Mr. Dashwood
* Bob Odenkirk — Father March
* James Norton — John Brooke
* Louis Garrel — Friedrich Bhaer
* Chris Cooper — Mr. Laurence
* Jayne Houdyshell — Hannah
* Rafael Silva — Friedrich's friend
* Dash Barber — Fred Vaughn
* Hadley Robinson — Sallie Gardiner Moffat
* Abby Quinn — Annie Moffat
* Maryann Plunkett — Mrs. Kirke
* Edward Fletcher — Mr. Laurence's servant
* Sasha Frolova — Mrs. Hummel

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* Official screenplay
Nyotaymori

və ya **bədən suşisi** – Yaponiyada çılpaq qadın bədəni üzərində saşimi və ya suşi servis etmək praktikası. Daha az populyar olan çılpaq kişi bədəni variantı isə  adlanır. Son dövrlərdə Avropa və Amerikada populyarlaşmışdır.

## Tarixi
Nyotaymorinin mənşəyi Edo dövründə Yukakuda yerinə yetirilən  adlı yemək oyunu ilə bağlıdır. Vakamezake zamanı sake yapon seks işçisinin qasıq nahiyəsinə tökülürdü və sake oradan içilirdi. Samuraylar əldə etdikləri qələbəni qeyd etmək üçün geyşa evinə gedirdilər və nyotaymori praktikası geyşalar arasında populyar olmuşdur.

1960-cı illərdə Yaponiyanın iqtisadi inkişafının sürətlənməsindən sonra İşikava prefekturasındakı onsen sənayesi iş gəzintisi səbəbilə buraya səyahət edən kişi müştəriləri cəlb etmək məqsədilə nyotaymori praktikasının erotik təbiətindən yararlanmağa başlamışdır. 1980-ci illərdə onsenlərdə ailəvi ziyarətlər populyarlaşdığı üçün nyotaymori onsenlərdəki populyarlığını itirmiş və seks xidməti təklif edən qurumlar tərəfindən ekzotik əyləncə kimi istifadə olunan praktikaya çevrilmişdir. Yaponiyada nyotaymorini suşi servis etmə sənətinin bir növü kimi qəbul edirlər.

## Praktika

Ənənəvi nyotaymoridə model bütün tədbir boyunca uzanır və qonaqlarla danışmır. Suşi modelin üzərinə təmiz yarpaqlar vasitəsilə qoyulur: yeməyin dəri ilə birbaşa təmas etməməsinə diqqət yetirilir. İştirakçılar modellə danışa, uyğunsuz jestlərdən və şərhlərdən istifadə edə bilməzlər. Modelə narahatlıq yaradan iştirakçılar tədbirdən uzaqlaşdırılır. İştirakçılar yalnızca yemək çubuqları vasitəsilə qadının bədəni üzərindəki suşiləri alıb yeyə bilərlər, lakin bəzən birbaşa ağızla yeyilməsinə icazə verilir.

Nyotaymori üçün gözəl bədənli yox, suşini üzərində saxlaya biləcək bədən quruşuluşu olan modellərə üstünlük verilir. Seçilən modellər saatlarla tərpənmədən uzanmaq və suşinin soyuqluğuna dözmək üçün xüsusi məşqlər keçirlər. Model noytaymori üçün uzanmazdan öncə yuyunur. Suşi bədənin üzərində yerləşdirilərkən düşməyəcəyi düz nahiyələrə qoyulmasına əhəmiyyət verilir.

## Tənqid
Nyotaymori praktikası alçaldıcı, qadın bədənini obyektləşdirən, seksist, qəddar praktika kimi tənqid olunur. Xüsusilə, feministlər bu praktikanı pisləyirlər. Bəzi ölkələrdə nyotaymori praktikası qadağan olunmuşdur. 2005-ci ildə Çin sağlamlığa zərərli və əxlaqsız olduğunu əsas gətirərək bu praktikanı qadağan etdiyini açıqlamışdır.

## İstinadlar
Kamran Zeynalov

**Kamran Turab oğlu Zeynalov** — güllə atıcılığı üzrə azərbaycanlı paralimpiaçı.

## Həyatı
Zeynalov Kamran Turab oğlu 1992-ci ildə Sabirabad rayonunda, uşaq serebrial iflici ilə dünyaya göz açıb.

## Uğurları
2023-cü ildə Perunun paytaxtı Limada keçirilən dünya çempionatında qızıl medal əldə edib. Bununla da Paris-2024 XVII Yay Paralimpiya Oyunlarına birbaşa lisenziya qazanıb.

## İstinadlar
Evlilik hekayəsi

**Evlilik hekayəsi** () — Noa Baumbaxın 2019-cu ildə rejissorluğu ilə çəkilmiş  dram filmi. Film boşanan cütlükdən bəhs edir. Baş rollarda Skarlet Yohansson və Adam Drayver çəkilib.

## Rollarda
* Skarlet Yohansson — Nicole Barber
* Adam Driver — Charlie Barber
* Laura Dern — Nora Fanshaw, Nicole's lawyer
* Alan Alda — Bert Spitz, Charlie's first lawyer
* Rey Liotta — Jay Marotta, Charlie's second lawyer
* Azhy Robertson — Henry Barber, Nicole and Charlie's son
* Julie Hagerty — Sandra, Nicole's mother
* Merritt Wever — Cassie, Nicole's sister
* Wallace Shawn — Frank
* Martha Kelly — Nancy Katz
* Mark O'Brien — Carter Mitchum
* Matthew Shear — Terry
* Brooke Bloom — Mary Ann
* Kyle Bornheimer — Ted
* Mickey Sumner — Beth
* Robert Smigel — Mediator
* Rich Fulcher — Judge Neil Tilden
* Lucas Neff — Pablo
* Tunde Adebimpe — Sam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Abbas Əhməd

**Abbas Allahverdi oğlu Əhmədov**, musiqi ləqəbi **Abbas Əhməd** () — Azərbaycan ballada müğənnisi. 1990-cı illərin əvvəlində "Ürəyim yanar" adlı mahnıyla məşhurlaşdı.

## Həyatı
1960-cı ildə Rusiyada doğulub, amma əsili Şamaxıdandır. Rusiyada məktəbə getmişdir. Dördüncü sinifdə oxuyanda bir müddətə Bakıya köçdü.

1989-cu ildə "Qızıl payız" mahnı müsabiqəsində birinci yeri tutdu. 1988-ci ildən 2002-ci ilə qədər "Qaya" musiqi qrupunda işləmişdir. 1992-ci ildə "Ürəyim yanar" mahnısını Elçin Mirzəbəylinin sözlərinə yazdı. Mahnını həyat yoldaşıma həsr etdi. 2003-cü ildən Rusiyada yaşayır, Moskvadan 15–20 kilometr kənarda. Bacısı, qardaşı və anasl isə Bakıda yaşayırlar. Rus, italyan və bir neçə başqa dillərdə də oxuyur.

### Şəxsi həyatı
İki dəfə evlənmişdir. Birinci nikahdan bir oğlu var. İkinci həyat yoldaşıyla 22 ildən çox evlidir, o nikahdan övladı yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Abbas Əhməd - Ürəyim yanar
Filippo Abbiati

**Filippo Abbiati** ( Filippo Abbiati; 1640, Milan - 1715 ) - İtaliyalı rəssam.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Виппер Б. Р. Проблема реализма в итальянской живописи XVII—XVIII веков. — М.: Искусство, 1966. — С. 134
Navikulyar sümük

**Navikulyar sümük** — (lat. nəˈvɪkjʊlər) əksər məməlilərin ayaqlarında olan kiçik sümük.
## İnsan anatomiyası

İnsanlarda navikulyar sümük ayaqda yerləşən tarsal sümüklərdən biridir. Navikulyar sümük və ya əl navikulyar sümüyü termini əvvəllər biləyin sümüklərindən biri olan qayığabənzər sümüyü üçün istifadə olunurdu.

İnsanlarda navikulyar sümüyü ayağın medial tərəfində yerləşir və proksimalda talus ilə, distalda üç mixi sümük ilə və yanal olaraq kuboid sümüyü ilə birləşir.

Ossifikasiyaya başlayan ayaq sümüklərinin sonuncusudur və adətən qızlarda həyatın 3-cü ilinin, oğlanlarda isə 4-cü ilin əvvəlinə qədər baş vermir.

Tibialis posterior navikulyar sümüyə bağlanan yeganə əzələdir. Əzələnin əsas hissəsi navikulyar sümüyün ortasına yapışır. Əlavə navikulyar sümük ümumi əhalinin 2-14%-də mövcud ola bilər.
### Klinik əhəmiyyəti

İnsanın navikulyar sümükləri tez-tez qırılan sümük deyil və ancaq 2 səbəbə görə qırılır. 1-ci mexanizm idmançılarda tez-tez baş verən stress vəziyyətidir, digər mexanizm isə yüksək enerjili travmadır.

Navikulyar sümük ayağın biomexanikasında mühüm rol oynayır: inversiya, eversiya və hərəkətə kömək edir. Bu, orta və ön ayaq arasında struktur əlaqə və ayağın uzununa və eninə qövsünün bir hissəsidir.
## Əlavə şəkillər


Fayl:Gray268.png|Dorsal səth
Fayl:Gray269.png|Plantar səthi
Fayl:Gray290.png|Medial səth
Fayl:Gray291.png|Yan səth
Fayl:Gray359.png|Talokalkanal və talokaleonavikular oynaqlar (yuxarıdan görünüş, talus sümüyü çıxarılır)
Fayl:Gray360.png|Oynaq boşluqları 

## At anatomiyası

Atın 2-ci və 3-cü falanksı arasında palmar tərəfinin dırnaq içərisində yerləşən navikulyar sümük adlanan sümük var. Atdakı navikulyar sümüyü distal sesamoid impar ligament və 2 kollateral sesamoid bağları dəstəkləyir. Atın çəngəlindəki mərkəzi tarsal sümüyü insan ayağının navikulyar sümüyü ilə homoloji və analojidir və beləliklə, atdakı navikulyar sümük insanlarda eyniadlı işarələnmiş sümükdən fərqli bir quruluşdur.

Navikulyar bölgə, xüsusən də ön ayaqlarda topallıqla əlaqədar əhəmiyyətli bir quruluşdur və navikulyar xəstəlik və ya navikulyar sindrom adlanan əhəmiyyətli bir xəstəlik prosesində iştirak edir.

Bu yaxınlarda navikulyar xəstəliklə bağlı orijinal ədəbiyyatın çoxu, xüsusən də yeganə diaqnostik meyar kimi rentgenoqrafik dəyişikliklərin əhəmiyyəti şübhə altına alınmışdır. Navikulyar sindrom atlardakı bütün topallıq hallarının 1/3 hissəsinə səbəb ola bilər, lakin navikulyar sümüyün rentgenoqrafik dəyişiklikləri həmişə qəti diaqnozu təmin etmir. Daha yeni görüntüləmə üsulları göstərdi ki, bölgədəki yumşaq toxumaların zədələnməsi axsaqlığa əhəmiyyətli töhfə verə bilər və bir çox səbəblər görünən topallığa səbəb ola bilər.
## Həmçinin bax

* Sümük
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 3D printable navicular bone model, free download in STL format (Embodi3D.com)
Narsistik şəxsiyyət pozuntusu

**Narsistik şəxsiyyət pozuntusu** — bir insanın digər insanlardan özünəməxsusluğuna, xüsusi statusuna, üstünlüyünə, böyüklüyünə inamı ilə səciyyələnən şəxsiyyət pozğuntusu; istedad və nailiyyətlər haqqında şişirdilmiş fikir; öz uğurları haqqında fantaziyalarla məşğul olmaq; başqalarından qeyd-şərtsiz yaxşı münasibət və şübhəsiz itaət gözləmə; öz unikallığını və əhəmiyyətini təsdiqləmək üçün başqalarının ona heyranlığını axtarmaq; empatiya göstərə bilməmək; başqalarının onlara həsəd apardığı aqqında fikirlər. Narsistik insanlar daima başqalarının onlar haqqında fikirlərini idarə etməyə çalışırlar. Onlar özlərini əlaqələndirdiklərini ideallaşdırarkən, dünyada demək olar ki, ətraflarında olan hər şeyi dəyərsizləşdirməyə meyllidirlər.

## Adının mənşəyi
Bu xəstəliyin adı bir çayın sularında əks olunduğuna heyran olmağı seçən və nimfa Exonun sevgisini rədd edən gözəl və gənc Narsiss haqqında olan qədim yunan mifindən irəli gəlir. Bunun cəzası olaraq o, öz əksini sevməyə məhkum olmuş və sonda onun adını daşıyan çiçəyə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Autriger

**Autriger** — Yaxtın (motorlu, Yaxud yelkənli yüngül gəmi, qayıq) bortundan kənarda takelajı keçirmək və ya ballast) (qursam) yerləşdirmək üçün tətbiq edilən istənilən qurğu. Autrigerlər yaxt siniflərinin əksəriyyətində qadağandır, icazə verilən autriger "uçan" trapesiyadır (iki ipdən asılmış ağac alət).

## İstinadlar
Xorvatiya himni

**Lijepa naša domovino** () — Xorvatiyanın rəsmi dövlət himnidir. Xorvatiyada tez-tez sadəcə olaraq "Lijepa naša" ("Bizim Gözəl") adlandır, ölkənin metonimi kimi geniş işlənən ifadədir.
## Tarixi

Orijinal sözlər Antun Mixanoviç tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 1835-ci ildə *Horvatska domovina* (Xorvatiya vətəni) adı ilə nəşr edilmişdir. 1846-cı ildə Yosip Runyanin (1821-1878) *Horvatska domovina* üçün musiqi bəstələyib. Runyaninin ordu bandmeysteri İosif Uendl onun musiqisini hərbi nəfəsli orkestr üçün uyğunlaşdırdı. Melodiyanın orijinal forması məlum deyil, çünki orijinalı bu günə qədər bərpa olunmayıb.

Mahnı 1861-ci ildə Zaqreb kafedralının müəllimi və orqan ifaçısı Vatroslav Lixteneqqer tərəfindən kişi xoru üçün səsləndirilərək, harmonizasiya edildi və bundan sonra Xorvat xalqının etnik himni kimi ifa olunmağa başlandı. *"Lijepa naša"* adı o vaxtdan tətbiq edilib. Orijinal mətn 14 misradan ibarətdir. O vaxtdan bəri himnin sözlərinə bir neçə xırda düzəlişlər edilib.

Mahnı Xorvatiya parlamenti tərəfindən dərhal dövlət himni kimi qəbul edilmədi. 1907-ci ildə Xorvatiya İfaçılar Klubları Assosiasiyası parlamentdən bunu tələb etdi, lakin heç bir cavab almadı, baxmayaraq ki, musiqi mərasimlərdə qeyri-rəsmi olaraq dövlət himni kimi istifadə edilirdi. Həmçinin, parlamentin 29 oktyabr 1918-ci il sessiyası Xorvatiyanın Avstriya-Macarıstan ilə əlaqələrini rəsmən kəsdiyi zaman da belə də musiqi səsləndirilmişdi.

1918-1941-ci illər arasında Xorvatiya dövlət himninin hissələri Yuqoslaviya krallığının dövlət himninin bir parçası idi və xorvatların qeyri-rəsmi himni idi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı, Müstəqil Xorvatiya dövlətində sözlərində bəzi düzəlişlər edilməklə, dövlət himni kimi istifadə edilmişdir. Xorvat partizanları da xüsusən, ZAVNOH (Xorvatiyanın Milli Qurtuluş Dövlət Antifaşist Şurası)  sessiyaları zamanı ondan istifadə edirdilər.

29 fevral 1972-ci ildə Xorvatiya SR parlamenti tərəfindən Xorvatiya Konstitusiyasına edilən dəyişikliklərlə mahnı rəsmi olaraq Xorvatiyanın dövlət himni oldu. 1974 və 1990-cı illərin konstitusiyaları, sözləri bir qədər dəyişikliklərlə, Xorvatiya Respublikasının Gerbi, Bayrağı və Dövlət Himni Aktı ilə təsdiq edilmişdir.

## Mətni
Əksər hallarda yalnız birinci misra ifa olunur.

## ''Horvatska domovina''

İlk dəfə 1835-ci ildə Lyudevit Qayın redaktoru olduğu *Danica ilirska* mədəniyyət jurnalının 10-cu sayında nəşr olunan şeir əvvəlcə on dörd misradan ibarət idi, lakin bu gün yalnız onun bir, iki, on üç və on dördüncü bəndləri dövlət himninin mətnini tşkil edir.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
## Xarici keçidlər

* Croatia: ''Lijepa naša domovino'' – Audio of the national anthem of Croatia, with information and lyrics (archive link)
*
İki tərəfli vuruşma

**İki tərəfli vuruşma** — Azərbaycan uşaq oyunu.

## Yaş
10–16.

## Oyunçuların sayı
Oyunun 15 və ya daha çox iştirakçısı ola bilər. Meydançada və ya müvafiq yerdə dördbucaqlı çəkilir və o 3 hissəyə bölünür . Kənar hədlər 5m orta hissə isə 7 metr olur.

## Oyun qaydası
Uşaqlar üç dəstəyə bölünür. İki dəstə kənar hissələrdə bir dəstə isə orta hissədə durur. Hər dəstədə 5 oyunçu iştirak edir. İki kənar dəstədə duran uşaqlar top ilə ortadakı dəstənin uşaqlarını vurmağa çalışırlar. Ortadakılar isə hər vasitə ilə topdan qorunurlar. Yəni topların onlara dəyməməsinə çalışırlar. 10 dəqiqədən sonra dəstələr növbə ilə yerlərini dəyişirlər. Beləliklə, hər dəstə bir dəfə orta hissədə dayanmış olur. Oyun dövründə hansı dəstəyə daha az top dəymişsə o dəstə qalib 286 sayılır. Hər bir dəstə ona məxsus yerdə oynamalı kənara çıxmamalıdır. Top yerə düşdükdən sonra, uşaqlara dəyərsə bu hesaba alınmır. Şəraitə uyğun olaraq dəstələrdə oyunçuların sayını müvafiq şəkildə artırmaq eyni zamanda azaltmaq da olar. Bu oyunda özünü müdafiə etmək, qorumaq, rəqib zərbəsinə tuş gəlməkdən qaçmaq başlıca şərtdir. Oyunda uşaqlar topla oynamağa alışır, eləcə də, cəldlik, çeviklik, sürət kimi hərəki qabiliyyətlərini inkişaf etdirirlər

## İstinadlar
1888-ci il böyük çovğunu

** 1888-ci il böyük çovğunu** () — 1888-ci ilin 11–14 mart tarixləri arasında Şimali Amerikada baş vermiş şiddətli çovğun. Amerika Birləşmiş Ştatları və Kanada tarixinin ən şiddətli qar fırtınalarından hesab olunan **1888-ci il çovğunu** şərq sahili boyunca Çesapik körfəzi Men ştatının ərazisinə qədər effektiv olmuşdur. Çovğun həmçinin Kanadanın Yeni Şotlandiya, Nyufaundlend və Labrador, Nyu-Bransuik və Şahzadə Eduard Adasındakı həyatı iflic etmişdir.

Nyu-Cersi, Nyu-York, Massaçusets, Rod-Aylend və Konnektikut ştatlarının bəzi yerlərində yağmış qarın hündürlüyü 147 sm-ə çatmış, 72 km/saat sürətə çatan küləklər nəticəsində isə çoxlu sayda qar yığınları yaranmışdır. Çovğun nəticəsində dəmiryolları bağlanmış və insanlar bir həftəyə qədər evlərində qalmaq məcburiyyətində qalmışdılar.

Dəmiryolu və teleqraf xətlərinin sıradan çıxması nəticəsində şəhər infrastrukturlarına ciddi ziyan dəymişdir. 1888-ci il çovğunundan sonra Şimali Amerikanın bir çox kommunikasiya xətləri yeraltı şəraitə uyğunlaşdırılmışdır.

## Çovğun

## Təsirləri

## İstinadlar
Visual Basic (.NET)

**Visual Basic (VB)**, əsasən **Visual Basic . NET (VB. NET)** — .NET, Mono və .NET Framework-də yerinə yetirilən multi paradiqmalı, obyekt yönümlü proqramlaşdırma dili. Microsoft son versiyası Visual Basic 6.0 olan orijinal Visual Basic dilinin varisi kimi 2002-ci ildə VB. NET-i yayımladı. Adın ". NET" hissəsi 2005-ci ildə ləğv edilsə də bu məqalə klassik Visual Basic dilini ayırd etmək üçün 2002-ci ildən bəri buraxılmış bütün Visual Basic dillərinə istinad etmək üçün "Visual Basic [. NET]" istifadə edir. C# və F# ilə yanaşı . NET ekosistemini hədəf alan üç əsas dildən biridir. Microsoft 6 fevral 2023-cü ildə VB dil strategiyasını yeniləyərək VB-nin hazırda stabil bir dil olduğunu və Microsoft-un onu inkişaf etdirməyə davam edəcəyini bildirdi.

Microsoft-un Visual Basic-də yazmaq üçün olan IDE-si Visual Studio-dur. Visual Studio versiyalarının əksəriyyəti kommersiya məqsədlidir. Yeganə istisnalar pulsuz proqram təminatı olan Visual Studio Express və Visual Studio Community-dir. Bundan əlavə .NET Framework SDK-ya vbc.exe adlı pulsuz proqram təminatı olan komanda xətti tərtibçisi daxildir. Mono-ya həmçinin VB. NET-in əmr sətiri kompilyatoru daxildir.

Visual Basic tez-tez Windows-da masaüstü proqramlar hazırlamaq üçün Windows Forms GUI kitabxanası ilə birlikdə istifadə olunur. Visual Basic ilə Windows Forms üçün proqramlaşdırma GUI dizaynerindən istifadə edərək idarəetmə elementlərinin sürüşdürüb buraxılmasını və hər bir yoxlama üçün müvafiq kodun yazılmasını tələb edir.

## Həmçinin bax
* Microsoft Visual Studio Express
* .NET kitabxanaları və freymvorkları
* C Sharp ilə Visual Basic .NET-in müqayisəsi
* Visual Basic for Applications
* Microsoft Small Basic
* Proqramlaşdırma dillərinin müqayisəsi

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

# 
# 
# 

## Xarici keçidlər
* 
* The Visual Basic Team Blog
Mancur–Han İmperator Ziyafəti

**Mancur–Han İmperator Ziyafəti** () — Çinin Tzin sülaləsi dövründə (1636–1912) inkişaf etdirilmiş mancur və Han mətbəxinin elementlərini birləşdirən yemək bişirmə tərzi və ziyafət növü. Mənşəyi mübahisəlidir, lakin XIX əsrdə bu üslub məşhurlaşmış, XX və XXI əsr restoranlarında təqlid edilmişdir.

## Replikalar
1720-ci ildən bəri orijinal "Manhan Quanxi"ni təkrarlamaq üçün cəhdlər edilmişdir və 1980-ci illərin sonunda müəyyən bir replikanın bir milyon Yaponiya yeninə başa gəldiyi təxmin edilmişdir. Yeməkdə istifadə edilən heyvanların çoxu bu gün nəsli kəsilməkdə olan növlərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Man-Han Banquet-*China Story* (2019).
JetBrains

**JetBrains** (əvvəlki adı **IntelliJ Software**) — proqram tərtibatçıları və layihə menecerləri üçün alətlər hazırlayan Çex proqram təminatı tərtibatı özəl məhdud məsuliyyətli şirkəti. Şirkətin baş ofisi Praqadadır və Çin, Avropa və ABŞ-də ofisləri var.

Şirkət müxtəlif proqramlaşdırma dilləri üçün inteqrasiya olunmuş inkişaf mühitləri (IDE) təklif edir. 2011-ci ildə Java virtual maşınında (JVM) işləyə bilən Kotlin proqramlaşdırma dilini yaradıb. InfoWorld jurnalı 2011 və 2015-ci illərdə şirkəti "İlin Texnologiyası" mükafatına layiq görüb.
## Tarixi

Əvvəlcə IntelliJ Software adlanan JetBrains, 2000-ci ildə Praqada üç rus proqram tərtibatçısı, Sergey Dmitriev, Valentin Kipyatkov və Eugene Belyaev tərəfindən təsis edilmişdir.  Şirkətin ilk məhsulu Java dilində kodun refaktorinqi aləti olan IntelliJ Renamer idi.
2012-ci ildə baş icraçı direktor Sergey Dmitriyevin yerinə Oleq Stepanov və Maksim Şafirov keçdi. 2021-ci ildə The New York Times nəşrinin iddiasına görə, naməlum tərəflər SolarWinds kiberhücumlarına və digər geniş yayılmış təhlükəsizlik kompromislərinə səbəb olan zərərli proqramları JetBrains proqram təminatına yerləşdirmiş ola bilər.  JetBrains yayımladığı press-relizdə, heç bir hökumət və ya təhlükəsizlik qurumu ilə əlaqə saxlamadıqlarını və "heç bir şəkildə bu hücumda iştirak etmədiklərini" bildirdi.  Hücuma məruz qalan şirkətlərdən biri olan SolarWinds-in baş direktoru, "kodun işlənib hazırlanmasını və sınaqdan keçirilməsini sürətləndirən JetBrains tərəfindən hazırlanmış proqram alətlərinin yol olması ehtimalı" barədə soruşdu: "cənab Ramakrişna hələ də heç bir sübut olmadığını söylədi".

2022-ci ildə Rusiya–Ukrayna müharibəsinə cavab olaraq, şirkət Rusiyadakı satış və TƏ-İN fəaliyyətini qeyri-müəyyən müddətə, həmçinin Belarusda satışını dayandırdı. Rusiyadakı hüquqi şəxs 21 fevral 2023-cü ildə ləğv edildi.

## Həmçinin bax
*GitHub Copilot
*Visual Assist

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Nejla Atəş

**Nejla Ateş** (; əsl adı Naciyə Batır, ; ) — Türkiyə rəqqasəsi və aktrisası. ABŞ-də "*Turkish Delight*" kimi də tanınırdı. "*[[Kral Riçard və səlibçilər]]*", "*[[Sinbadın oğlu]]*" və "*[[Fanny (musiqili)|Fanni]]*" filmlərində çəkilmişdir.

1954-cü ilin noyabrında Sentral parkda onun çılpaq heykəli ucaldılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Baysaling, Özer *Ates dansi* (by her widower) (Turkish)

## Xarici keçidlər
Ceyda Sunqur

**Ceyda Sunqur** () və ya **Qırmızılı qadın** (; ) — Türkiyə akademiki və aktivisti.

## Həyatı
1986-cı ildə anadan olmuşdur. Şəhərsalma üzrə bakalavr təhsilini başa vurduqdan sonra İstanbul Texniki Universitetində elmi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

2013-cü ilin may ayında İstanbulda Gəzi parkı etirazlarında etirazçı və könüllü ilk yardımçı kimi iştirak etmişdir. Nümayişlər zamanı Fateh Zəngin adlı polis məmuru tərəfindən hücuma məruz qalmışdır. "Reuters"in fotojurnalisti Osman Örsal Sunqurun polis zorakılığına məruz qaldığı anı çəkərkən həm Türkiyə, həm də beynəlxalq ictimaiyyətdə böyük əks-səda doğurmuşdu. Ardınca o, etirazların simvoluna çevrilmişdir. Zəngin prokurorlar tərəfindən məhkəməyə verilmiş, onun mülki şəxslərə qarşı qeyri-mütənasib güc tətbiq etdiyi üçün qəsdən üç il həbs cəzası tələb olunmuşdur. Sunqur məhkəmədə bildirmişdir ki, "təqsirləndirilən şəxsin silahı olsaydı, o, Ethem Sarısülükü öldürən başqa bir polis kimi məni öldürərdi". Bir ildən sonra məhkəmə yekunlaşmış, Zəngin yaxın məsafədən gözyaşardıcı qaz vurduğuna və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etdiyinə görə 600 fidan əkməyə məhkum edilmişdir. Üstəlik, Sunqura qarşı "ictimaiyyəti qanuna tabe olmamağa təhrik etmək" ittihamı ilə açılan başqa bir iddia da rədd edilmişdir.

## İstinadlar
Dəniz Kandiyoti

**Dəniz Kandiyoti** (; ) — Türkiyə tədqiqatçısı və akademiki. O, Yaxın Şərqdə, xüsusən də Türkiyədə gender münasibətləri və inkişaf siyasəti sahələrində tədqiqat aparır. London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində fəlsəfə doktoru dərəcəsinə malikdir.

15 mart 1944-cü ildə anadan olmuşdur. Onun gender və islamla bağlı işi, xüsusən də postmüstəmləkəçilik və kənd yerlərində inkişaf mövzularında bütün sahədə təsirli olmuşdur. O, islamın və dövlət siyasətinin qadınlara təsirlərini anlamaq üçün yeni tədqiqatlarda öncülük etmiş və nəticədə bu sahəyə daha çox diqqəti cəlb etmişdir.

## Publikasiyaları
* 
*  
* 
*  
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Home page International Association for Feminist Economics (IAFFE)
* Home page *[[:en:Feminist_Economics_(journal)|Feminist Economics]]* journal
Yıldız Holding

**Yıldız Holding** — qida məhsullarının istehsalı ilə tanınan Türkiyə konqlomeratı. Şirkət digər istehlak məhsulları da istehsal edir və öz pərakəndə, özəl kapital və daşınmaz əmlak əməliyyatlarına malikdir.

"Yıldız Holding" 2017-ci ildə bütün müəssisələr üzrə 42,3 milyard TL gəlir əldə edərək CEEMEA regionunda ən böyük qida istehsalçıları arasındadır. Şirkətin 56,000 işçisi var və 80 fabriki var (bunlardan 25-i Türkiyədən kənarda yerləşir).

"Yıldız Holding"in 130-dan çox ölkədə 320-dən çox brendi var. "Yıldız Holding"in əsas diqqətini peçenye, tort və qənnadı məmulatlarına yönəldir. Şirkət gəlirinə görə şirin peçenye kateqoriyasında dünyada ikinci, şokolad kateqoriyasında isə yeddinci yerdədir.

## İstinadlar
E.ə. 47

## Hadisələr

## Doğumlar
* XV Ptolemey

## Vəfatlar
* XIII Ptolemey Teos Filopator
* Avl Qabini

## İstinadlar
Buna çayı

**Buna** (alb. Buna,Bune və ya **Boyana**) — Balkan yarımadasının qərbində, Albaniya və Monteneqro ərazisindən keçərək Adriatik dənizinə tökülən çay.

Çay Şkoder şəhəri yaxınlığındakı Şkoder gölündən çıxır və delta əmələ gətirərək Adriatik dənizinə tökülür. Çayın uzunluğu təxminən 40 kilometr, orta su axını 682 m³/s (2006-cı ilin illik məlumatlarına görə), Şkoder gölü və Drin çayı ilə birlikdə drenaj hövzəsinin sahəsi təxminən 20 min km²-dir ( 20,361 km², 18,884 km²), ayrıca - 361,04 km².

Moraca çayının mənbəyindən hesablanmış  uzunluğu 185 km, Moraca-Şkoder-Buna su sistemi üçün alt hövzə sahəsi isə 5190 km² (5187 km²) təşkil edir.
Qısa müddət ərzində Buna çayı, **[[Drin çayı|Drin]]** çayının şimal (əsas) qolu ilə birləşir.  1858—1859-cu ilin qışında güclü  daşqın nəticəsində  Drin çayının suyu daşaraq, şimal-qərbə,
Şkoder gölünə doğru axsa da, lakin gölə çatmayıb və Buna çayına birləşib. Çay Albaniya ərazisindən keçdikdən sonra sərhəd çayına çevrilir.
Çayın ağzı iki qola ayrılır: **[[Ada-Boyana|Ada — Boyana]]** (Vada) adası hansında ki,turizm  mərkəzi  yerləşir. Çayda həmçinin başqa adalar da var.

1858 – 1859 -cu ilin qışında güclü daşğından sonra, Buna və Drin çaylarının hidroloji rejimi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi ki, bu da xüsusilə Ada Boyana adasının yaranmasına səbəb ola bilərdi.
1970-1980-ci illərdə Drin çayı üzərində  böyük su anbarının (Fierza) tikintisi nəticəsində çay deltası eroziyaya uğradı.

## Həmçinin

* Monteneqro coğrafiyası

* Albaniya coğrafiyası

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Sava Petković, Goran Sekulić. Erosion and sedimentation processes in the Bojana River Delta at the Adriatic Sea (англ.) // Journal of Coastal Conservation. — Springer Netherlands, 2019. — Vol. 23. — P. 39–47. — doi:10.1007/s11852-018-0634-9

* Mala Prosvetina Enciklopedija, Third edition, Prosveta, 1985, ISBN 86-07-00001-2

* Jovan Đ. Marković, Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije, Svjetlost-Sarajevo, 1990, ISBN 86-01-02651-6

* Бояна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Bürclərin işarələri

**Bürclərin işarələri** —  astrologiyanın müəyyən metafizik xüsusiyyətlərə aid olduğu və ulduz falının təhlilində istifadə etdiyi zodiak bölmələridir (hər biri 30° olan 12 sektor).

## Tarixi
Ekliptikanın on iki hissəyə bölünməsi səma dairəsinin 360 bucaq payına bölünməsi kimi, ilin on iki aya bölünməsi üçün əsas olan qədim Babilin onaltılıq say sisteminə və astronomiyasına gedib çıxır. Həndəsə 360 dərəcə bölmə dairələri üçün mənbə idi. Bürc işarələri ekliptik dairənin 1/12 seqmentlərinə əsaslanan ekliptikanın qütblərində təpələri olan göy sferasının bərabər sektorlarıdır. Bürc dairəsinin başlanğıcı və Bürcün ilk əlaməti yaz bərabərliyi nöqtəsi hesab olunur, sonra əlamətlər Günəşin illik hərəkətinin gedişatını izləyir.

Bürclərin adları zodiakal bürclərdən gəlir. Klassik zodiak sistemi eramızdan əvvəl 1-ci minilliyin ortalarında formalaşmışdır. 

Əksər astroloji ənənələr zodiakın gecə-gündüz bərabərliyi və gündönümü nöqtələrinə ("tropik zodiak") bağlanmasını qoruyub saxlamışdır, lakin bəzi məktəblər indiki dövrdə zodiak işarələrinə təxminən uyğun gələn ekliptik zonaları bürcün əlamətləri hesab edirlər. Adətən ulduz bürcündəki işarələr hələ də 30°-yə bərabər hesab edilir, lakin bürcün mənşəyinə dair heç bir əminlik yoxdur: adətən deyilir ki, ulduz bürcünün tropik zodiakla müqayisədə yerdəyişməsi bərabərdir. “Təxminən bir əlamət” bəzən 21°  ölçüsündədir. Vedik astrologiyada ulduz bürcü ümumiyyətlə indiki dövrə 24° keçidlə qəbul edilir. Günəş bərabərliyi nöqtəsinin ulduz bürcünün əlamətləri boyunca hərəkəti “ astroloji eralar ” anlayışını izah edir.

XX əsrdə kütləvi populyar astrologiyanın yayılması və xüsusən də təqvimlə asanlıqla müəyyən edilən Günəşin bürc mövqeyinə görə insanın xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, "bürc işarəsi" anlayışı tez-tez istifadə olunur. 

### [[Unicode]] simvolları

### Bürc işarələrində günəş
Bürc işarələri ya mülki təqvim tarixinə əsaslanan cədvəl üsulu ilə, ya da Günəşin ekliptikadakı mövqeyinə əsaslanan hesablama üsulu ilə müəyyən edilə bilər. Rusiyada qoroskop dərc edilərkən əsasən II variantdan istifadə olunur. Bürcün əlamətlərindən fərqli olaraq astronomiyada Günəşin bürclər arasından keçid dövrləri çox qeyri-bərabərdir (Qız - 45 gün, Xərçəng - 20 gün, Əqrəb - 7 gün).

## İstinadlar
Qoroskop

**Qoroskop**, **horoskop** və ya **ulduz falı** ( — saat (doğum) kimi tərcümə olunur,  — müşahidəçi) — bürc işarələrinə görə müəyyən bir müddətdə ulduzlu səmada planetlərin qarşılıqlı mövqeyinin nizamlı təsviri. Astrologiyada insan taleyini proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunur.

Qədim mənbələrdə *qoroskop* həm də Assendent və ya Assendentin yerləşdiyi işarə adlandırılı. Həmçinin, ulduz falı el arasında Alan Leo tərəfindən dövriyyəyə daxil edilmiş müxtəlif günəş əlamətləri üçün astroloqlar tərəfindən birbaşa dərc edilən proqnozlar adlanır.

Elm baxımından qoroskop — psevdoelmi (yalançı elmi) proqnozdur . Belə ki, Mişel Qoklenin tədqiqatı astrologiyanın bir çox əsas prinsiplərini , xüsusən də ulduz falının icrasını təkzib etmişdir. Baxmayaraq ki, ömrünün sonlarına yaxın o, qənaətlərini bir qədər yenidən nəzərdən keçirmiş və astrologiyada islahat təklif etmişdir: ən çox yayılmış ənənələrdən imtina edilməli olduğunu hesab edərək yalnız obyektiv, statistik üsullarla təsdiqlənə bilən hadisələri əsas götürmüşdür. Qoklen onu "neoastrologiya" adlandırmış və ona eyni adlı kitab həsr etmişdir (Neo-Astrology, 1991).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mişel Qoklen

**Mişel** **Qoklen (Qokelen)** (13 noyabr 1928, Paris — 20 may  1991, Paris) — insanın peşəkar nailiyyətləri ilə onun doğulduğu anda planetlərin vəziyyəti arasındakı əlaqənin statistik tədqiqatları ilə məşğul olan fransız astroloqu.

## Həyatının erkən illəri
Qoklen erkən yaşda atasının dostunun təsiri ilə astrologiyaya maraq göstərməyə başlamışdır. Artıq on yaşında o, natal xəritəni (doğuş cədvəli hesablaya bilirdi və məktəbdə astrologiyaya olan həvəsinə görə Nostradamus ləqəbini almışdı.

Sorbonnada psixologiya və statistika üzrə təhsil aldıqdan, psixologiya üzrə doktorluq dərəcəsi aldıqdan sonra, astrologiyanın əsas prinsiplərini sınaqdan keçirməyə və şübhə altına almağa çalışaraq uzun illər davam edən fundamental tədqiqatlara başladı.

## Qoklenin astroloji baxışları
Qoklenin səyləri statistik metodlardan istifadə edərək astrologiyanı öyrənməyə yönəlmişdi; doğum tarixlərinin çox böyük nümunələrindən istifadə edərək müxtəlif korrelyasiyaları tədqiq etdi. Tədqiqatlarından birinin nümunəsi *"Kosmik Saatlar" (1967*)  kitabında nəşr olundu və burada "qarşı-qarşıya gələn talelərin təhlili"ni apardı. Astroloqlara iyirmi tanınmış cinayətkarın və cinayətlə heç bir əlaqəsi olmayan iyirmi nəfərin ulduz falını aparmaq təklif edildi. Tədqiqat nəticəsində Qoklen astroloqların təsadüfi seçimdən daha yaxşısını edə bilməyəcəyini müəyyən etdi. Qoklen astrologiyanın geniş yayılmış ənənələrinə dair tənqidi fikirlərini "Astrologiyanın elmi əsasları" (*The Scientific Basis of Astrology, 1969*) kitabında təqdim etdi, Burada bürclərin, aspektlərin və tranzitlərin insanların taleyi ilə əlaqəsini qəti şəkildə inkar etdi.

Astrologiyanın bir çox postulatının səhv olduğuna əmin olan Qoklen doğum gününə əlavə olaraq, Yerin öz oxu ətrafında gündəlik fırlanmasından asılı olan doğum vaxtını (saat və dəqiqə) öyrənməyə qərar verdi. Qoklen insan doğulduğu zaman onun peşə nailiyyətləri ilə planetlərin mövqeyi arasında əlaqəni öyrənərkən bəzi müsbət nəticələr əldə etdi. Ömrünün sonlarına yaxın o, astrologiyada islahatların aparılmasını təklif etdi, ən çox yayılmış ənənələrdən imtina edilməli olduğunu hesab edərək, yalnız obyektiv, statistik üsullarla təsdiqlənə bilən hadisələri əsas götürdü. Qoklen onu “Neo-astrologiya” adlandırdı və ona eyni adlı kitab həsr etdi (*Neo-Astrology, 1991*).

## Əsərləri

* L’influences des Astres. Paris 1955.
* Les hommes et les astres. Paris 1960.
* L’heredite Planetaire. Paris 1966.
* The Cosmic Clocks: From Astrology to a Modern Science. Chicago 1967; London 1973.
* The Scientific Basis for Astrology. Stein and Day Publishers. New York, 1969. Paperback version: Natl Book Network, 1970 .
* Gauquelin M. Connaître les autres. Paris 1970.
* Cosmic Influence on Human Behaviour. London 1976. Перевод на английский: (Joyce E. Clemow) Aurora Press. Santa Fe, NM, 1994.
* *Neo-Astrology: A Copernican Revolution*.— London: The Penguin Group, 1991. 
* Гоклен М. Досье космических влияний/Пер. с фр. Н. Васильковой.— М.: КРОН-ПРЕСС, 1998.— 352 с. 

## İstinadlar
Patella vətəri

**Patella vətəri** və ya **diz vətəri** (lat. ligamentum patellae) — diz qapağından başlayıb budun dördbaşlı əzələsinin qamış sümüyündə (tibia) sonlanan vətər. Bəzən diz bağı də adlanır, çünki tam sümükləşdikdə sümük-sümüyə əlaqə yaradır.
## Strukturu

Diz vətəri bərk, yastı bağdır, o, dizin yuxarı hissəsindən distal və bitişik kənarları və arxa səthində kobud çökəklikdən başlayır; aşağıda, tibia sümüyün üzərinə daxil olur. Onun səthi lifləri budun dördbaşlı əzələsi vətərinin lifləri ilə patellanın ön hissəsində davamlıdır. Yetkinlərdə təxminən 4,5 sm uzunluqdadır (3 ilə 6 sm arasında dəyişir).

Budun dördbaşlı vətərinin medial və yan hissələri, yumruların hər iki tərəfində tibiyanın yuxarı ətrafına daxil edilmək üçün patellanın hər iki tərəfindən aşağı keçir. Bu hissələr yuxarıda qeyd edildiyi kimi kapsula birləşərək medial və lateral patella retinakulasını əmələ gətirir. Patellar vətərinin arxa səthi oynağın sinovial membranından böyük infrapatellar piy qatı ilə, qamış sümüyündən (tibia) isə sinovial bursa ilə ayrılır.
## Klinik əhəmiyyəti

Diz vətəri yırtığı zamanı zədələnə bilər. İnsanlarda vətər tam bərpa olunmadığından, diz vətəri yırtığı üçün müalicələrin araşdırılmasına əhəmiyyətli klinik ehtiyac var.

Digər bağların bərpasında toxuma mənbəyi kimi istifadə edilə bilər. Ön çarpaz bağın yırtılması halında, patellar vətər reabilitasiya prosesində istifadə edilə bilər. Daha sonra diz vətərinin bir parçası sümüyə çəkilir və vintlər ilə sümüyə yapışdırılır. Bərpa prosesi əməliyyatın tamamlanmasından sonra təxminən 4-6 ay çəkir. Bu patellar vətər bərpası üsulu ənənəvi olaraq ön çarpaz bağların bərpasında qızıl standart olmuşdur və ən çox üstünlük verilən üsullardan biri olaraq qalır.

Qamış sümüyünə diz vətərinin daxil edilməsi Osgood-Schlatter xəstəliyini yeridir.
## Əlavə şəkillər


File:Gray350.png|Sağ diz oynağının sagittal hissəsi.
File:Gray351.png|Sağ diz oynağının kapsulası. Yan tərəfi.
File:Slide2ast.JPG|Patella (diz) vətəri. Dərin parçalanma. Ön görünüş.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kontakt şəbəkəsi

**Kontakt şəbəkəsi** — elektrikləşdirilmiş dəmir yollarının və digər nəqliyyat növlərinin (metro, tramvay, trolleybus, funikulyor) texniki strukturu olub, elektrik enerjisini dartma yarımstansiyalarından elektrik vaqonuna ötürməyə xidmət edir.

Bundan əlavə, əlaqə şəbəkəsinin köməyi ilə dartıcı olmayan dəmir yolu istehlakçılarının təchizatı təmin edilir (stansiyaların, keçidlərin işıqlandırılması, yol alətləri üçün enerji təchizatı). Həmçinin, portal kranlar kimi bəzi qaldırıcı maşınlar kontakt şəbəkəsindən qidalana bilər.

## İstinadlar
Kontakt relsi

**Kontakt rels —** hərəkət heyətinin pantoqrafı (elektrik lokomotiv, avtomobil vaqonu) ilə sürüşmə əlaqə yaratmaq üçün nəzərdə tutulmuş sərt təmas naqili və ya üçüncü rels olan əlaqə şəbəkəsinin bir növüdür. Amerikalı mühəndis Granville Woods tərəfindən icad edilmişdir.

Yumşaq poladdan hazırlanmışdır, forma və kəsik ölçüləri adi relslərə bənzəyir.
Təhsil Kommunikasiyaları və Texnologiyaları Assosiasiyası

**Təhsil Kommunikasiyaları və Texnologiyaları Assosiasiyası** (TKTA; , AECT) — texnologiyanın təhsildə istifadəsini təşviq edən akademik və peşəkar birlik. Üzvlər tədris texnologiyası və təhsil texnologiyasında təqaüd və ən yaxşı təcrübələri təşviq etməklə bu sahədə liderliyi təmin edirlər. TKTA-nın baş ofisi 1999-cu ildə Vaşinqtondan İndiana ştatının Bluminqton şəhərinə köçürülmüşdür.

TKTA Beynəlxalq Tələbə Media Festivalına (ISMF) və illik akademik konfransa sponsorluq edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Association for Educational Communications and Technology, official website
Veb tətbiqi

**Veb tətbiqi** () — veb brauzerdən istifadə edərək əldə edilən tətbiq proqramı. Veb proqramları ümumdünya hörümçək torunda aktiv şəbəkə bağlantısı olan istifadəçilərə çatdırılır.

## Tarixi
"Netscape" 1995-ci ildə proqramçılara müştəri tərəfində işləyən istifadəçi interfeysinə bəzi dinamik elementlər əlavə etməyə imkan yaradan "JavaScript" adlı skript dilini təqdim etmişdir. Beləliklə, bütöv bir veb səhifə yaratmaq üçün serverə məlumat göndərmək əvəzinə, yüklənmiş səhifənin daxil edilmiş skriptləri daxiletmənin təsdiqlənməsi və ya səhifənin hissələrini göstərmək/gizlətmək kimi müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirə bilər.

1999-cu ildə "Servlet Specification" 2.2 versiyasında "Java" dilində "veb tətbiqi" konsepsiyası təqdim edilmişdir. O zaman həm "JavaScript", həm də XML artıq işlənib hazırlanmışdı, lakin "AJAX" hələ yaradılmamışdı və "XMLHttpRequest" obyekti yalnız "ActiveX" obyekti kimi "Internet Explorer 5"də təqdim edilmişdi.

"Gmail" kimi tətbiqlər 2000-ci illərin əvvəllərindən etibarən öz müştəri tərəflərini getdikcə daha interaktiv etməyə başladı. Veb səhifə skripti bütün veb səhifəni yükləmədən məlumatların saxlanması/alınması üçün serverlə əlaqə saxlaya bilir. Təcrübə 2005-ci ildə "Ajax" kimi tanınmışdır.

Dizayner Frensis Berriman və "Google Chrome" mühəndisi Aleks Rassel tərəfindən 2015-ci ildə irəli sürülmüş "Progressive web apps" termini müasir brauzerlər tərəfindən dəstəklənən yeni funksiyalardan istifadə edən və əvvəlcə veb brauzer nişanı daxilində işləyən, lakin sonradan tamamilə oflayn və brauzerdə tətbiq URL-i daxil etmədən işə salına bilən tətbiqlərə aiddir.

## Təhlükəsizlik
Bu cür tətbiqlərdə təhlükəsizlik pozuntuları böyük narahatlıq doğurur, çünki bu, həm müəssisə məlumatlarını, həm də şəxsi müştəri məlumatlarını əhatə edir. Bu aktivlərin qorunması istənilən veb tətbiqinin vacib hissəsidir və istehsal prosesinə daxil edilməli olan bəzi əsas əməliyyat sahələri var. Buraya autentifikasiya, avtorizasiya, aktivlərin idarə edilməsi, daxiletmə, qeydiyyat və audit prosesləri daxildir. Tətbiqlərə əvvəldən təhlükəsizliyin qurulması uzun müddətdə daha təsirli və daha az pozucu ola bilər.

## İstehsalı
Veb proqramların yazılması veb proqram çərçivələrinin istifadəsi ilə sadələşdirilir. Bu çərçivələr istehsalçı komandaya istifadəçi idarəçiliyi kimi istehsal prosesinin ümumi problemlərini həll etmədən öz məqsədləri üçün unikal olan tətbiq hissələrinə fokuslanmağa imkan verir, nəticədə tətbiqin istehsal prosesini sürətləndirir. İstifadə olunan çərçivələrin çoxu açıq mənbəli proqram təminatıdır.

## Həmçinin bax
* D3.js
* Proqram xidməti
* Mobil tərtibat freymvorku
* Veb 2.0
* Veb mühəndislik
* Veb GIS
* Veb xidmətlər
* Veb elm
* Veb vidjeti

## İstinadlar

## Xarici linklər
* HTML5 Draft recommendation, changes to HTML and related APIs to ease authoring of web-based applications.
* 
* Web Applications Working Group at the World Wide Web Consortium (W3C)
* PWAs on Web.dev by Google Developers.
Yukiyoşi Tokoro

və ya əsl adı ilə  – Yaponiya karikaturçusu və manqakası. Siyasi karikaturlar çəkmişdir.

## Həyatı
Yoşiyuki Katayama 1947-ci ildə Yaponiyanın Naqoya şəhərində doğulmuşdur. Naqoya yerləşən Nanzan Universitetində təhsil alarkən yerli qəzetlər üçün satirik karikaturlar çəkməyə başlamışdır. Sarariman kimi işlədikdən 1978-ci ildə tam şəkildə karikaturçu kimi işləməyə başlamışdır.

Tokoro tənqidlərini daha az aydın göstərməyin bir neçə yolunu yoxladıqdan sonra siyasi fiqurları cüssəli və gödək təsvir edən üsluba keçmişdir. 1985-ci ilin mayında *"[[Mainichi Shimbun]]"* qəzetində karikaturçu kimi işləməyə başlamışdır. O, qəzet üçün həftəlik siyasi karikaturlar çəkmək üçün son xəbər başlıqlarından istifadə edirdi. Onun siyasi karikaturları kabinet inaqurasiyaları və Liberal Demokratik Partiyasında yeni təyinatlar kimi mövzularda olan məqalələrdə istifadə olunurdu.

Tokoro xərçəng xəstəliyi ilə mübarizə aparmasına baxmayaraq karikatur karyerasına davam etmişdir. Onun son işi 17 sentyabr 2023-cü ildə nəşr olunmuşdur. 16 sentyabr 2023-cü ildə mədə xərçəngi səbəbilə ölmüşdür.

## Mükafatları
1993-cü ildə Nihon Bunqeyka Klubunun incəsənət mükafatına layiq görmüşdür. 2009-cu ildə *"Seiji Manga"* adlı əsərinə görə Yaponiya Karikaturçular Assosiasiyasının Baş Mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* PeoplePill
Ararat Mirzoyan

**Ararat Samveloviç Mirzoyan** () — Erməni dövlət xadimi və siyasətçi. Ermənistan Respublikasının Xarici İşlər Naziri (19.08.2021). 2019-cu il yanvarın 14-dən 2021-ci il avqustun 2-dək Ermənistan Milli Assambleyasının sədri. Ermənistan baş nazirinin birinci müavini (11 may 2018 – 14 yanvar 2019). Ermənistan parlamentinin VI, VII çağırış deputatı. Tarix elmləri namizədi.

## Həyatı
23 noyabr 1979-cu ildə İrəvanda anadan olub. 2000-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin İncəsənət fakültəsini bitirib. İki ildən sonra həmin fakültədə magistratura pilləsini bitirib. 2004-cü ildə Ermənistan Respublikasının Dövlət İdarəçilik Akademiyasını dövlət qulluqçusu, dövlət idarəçiliyi və yerli özünüidarəetmə üzrə mütəxəssis ixtisası üzrə bitirib. 2005-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının aspiranturasını bitirərək tarix elmləri namizədi olmuşdur. Təhsili ilə paralel olaraq Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Erməni Soyqırımı Muzey-İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışıb.

2018–2019-cu illərdə Ermənistan baş nazirinin birinci müavini, 2019-cu il yanvarın 14-dən isə Ermənistan Milli Assambleyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır.

2020-ci il noyabrın 10-da səhər saatlarında Ermənistan Milli Assambleyasının binası yaxınlığında Azərbaycanla üçtərəfli müqavilənin bağlanmasına etiraz edən nümayişçilər Mirzoyanı avtomobilindən çıxarıb və döyüblər.

2021-ci il avqustun 19-da Ermənistan Respublikasının xarici işlər naziri təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Toni mükafatı

**Toni mükafatı** () — Amerika teatrı, o cümlədən müzikl sahəsindəki nailiyyətlərə görə hər il verilən mükafatın məşhur adı (əsasən Nyu-Yorkda, Brodvey teatrında çoxsaylı tamaşalar). Mükafatın tam rəsmi adı **“Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre”**. Mükafat öz adını amerikalı aktrisa və rejissor Antuanetta Perrinin (1888—1946) şərəfinə alıb.

Mükafat əyləncə və jurnalistika sənayesində təxminən 700 nəfərdən ibarət icma tərəfindən təltif olunur. Toni mükafatı 1947-ci ildə təsis edilib və kinoda Oskar, musiqidə Qremmi və televiziyada Emmi mükafatlarının teatr ekvivalenti hesab olunur .

Hazırda mükafat 26 əsas və 4 xüsusi kateqoriya üzrə təltof edilir.

73-cü Toni mükafatını 9 iyun 2019-cu ildə baş tutdu. 74-cü mükafatlandırma mərasiminin 7 iyun 2020-ci ildə keçirilməsi planlaşdırılırdı, lakin koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar karantin səbəbindən tədbir qeyri-müəyyən müddətə təxirə salındı. Namizədlər oktyabrın 15-də elan edilmişdi, baxmayaraq ki, elan əvvəlcə aprelin 28-nə təyin edilmişdi  . Nəhayət, 74-cü mərasim 26 sentyabr 2021-ci ildə Brodveyin Winter Garden Teatrında baş tutdu, burada "Moulin Rouge!" müzikli qalib oldu (10 mükafat).

Bir çox görkəmli aktyor və teatr xadimləri Toni mükafatının qalibi olublar. Məşhur laureatlar arasında müasir kino və televiziya sənayesinin bir çox nümayəndələri də var, məsələn, Al Paçino, Vupi Qoldberq, Denzel Vaşinqton, Kevin Speysi, Viola Devis, Hyu Cekman, Ketrin Zeta-Cons, Skarlett Yohansson, Eddi Redmeyn, Endryu Qarfild  və başqaları  .

## Mükafatın kateqoriyaları

### Pyeslər

* Ən yaxşı pyes
* Pyesdə ən yaxşı rejissorluğa görə
* Pyesdə ən yaxşı aktyor
* Pyesdə ən yaxşı aktrisa
* Pyesdə ən yaxşı ikinci plan aktyoru
* Pyesdə ən yaxşı ikinci plan aktrisası
* Ən yaxşı kostyumlar
* Ən yaxşı işıq
* Ən yaxşı səhnə dizaynı
* Ən yaxşı səs

### Müzikllər

* Ən yaxşı müzikl
* Ən yaxşı müzikl rejissorluğu
* Müzikldə ən yaxşı aktyor
* Müzikldə ən yaxşı aktrisa
* Müzikldə ən yaxşı ikinci plan aktyor
* Müzikldə ən yaxşı ikinci plan aktrisa
* Ən yaxşı libretto
* Ən yaxşı xoreoqrafiya
* Ən yaxşı kostyumlar
* Ən yaxşı işıq
* Ən yaxşı orkestr
* Ən yaxşı musiqi və/yaxud şeir
* Ən yaxşı səhnə dizaynı
* Ən yaxşı səs

## Xüsusi mükafat
Bu illər ərzində müxtəlif teatr nailiyyətlərinə görə xüsusi Toni mükafatı verilmişdir: Cudi Qarlend (1952 - vodevilin dirçəldilməsinə verdiyi mühüm töhfəyə görə), Nyu-York İctimai Kitabxanasının teatr kolleksiyası (1956), Ser Con Gilqud (1959), Franko Zeffirelli (1962), İrvinq Berlin (1963), Odri Hepbern (1968), Mauris Şevalier (1968), Marlen Ditrix (1968), Leonard Bernşteyn (1969), Barbra Streyzand (1970), Yul Brinner (19585) və bir çox başqa tamaşalar.

## İstinadlar