open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun Zoologiya Muzeyi

**Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun Zoologiya Muzeyi** — Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun zoologiyaya həsr edilmiş bölməsidir, Sankt-Peterburqda yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* Kolleksiyalar
* Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun Zoologiya Muzeyi(Sankt-Peterburq)
Qapalı sistemlər

**Qapalı sistemdə** qarşılıqlı münasibətin və ya informasiya alış verişinin olmaması və ya buna səd çıkilməsi əsasdır. Şirkətlərdəki əməliyyatlardan  əyani  misal çəksək, AR-GE(Tədqiqat və təkmilləşdirmə) bölümü, müəyyən ölçüdə satınalma və finans bölümlərində informasiya çıxışının önlənməsi üçün qapalı bir sistem mexanizmi mənimsənir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Açıq sistem
Gülbala Əliyev

**Gülbala Ağabala oğlu Əliyev** () — SSRİ-nin fəxri neftçisi, SSRİ neftçıxarma sənayesinin veteranı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948), Azərbaycan SSR neft ustası (1940).

## Həyatı
Gülbala Əliyev 5 dekabr 1879-cu ildə Bakı şəhərinin, Bilgəh qəsəbəsində anadan olmuşdur.

Bikəxanım Əliyeva ile ailə həyatı qurmuş ve 8 övladı olmuşdur

G.Əliyev əmək fəaliyyətinə 1898-ci ildə Bibiheybət neft mədənlərində başlamışdır. O, Bibiheybət buxtasının qurudulmasının fəal iştirakçılarından biri olmuşdur. Neft mədənlərində usta və mühəndis işləmişdir. Azərbaycanda neft sənayesinin təşəkkülündə, onun texniki cəhətdən yenidən qurulmasında, mütəxəssislər hazırlanmasında G.Əliyevin böyük xidmətləri vardır. O, SSRİ Ali Sovetinin və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

## Mükafatları
İki dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Əmək bayrağı ordeni və digər medallarla təltif olunmuş, 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

## Xatirəsi
Bakıda büstü qoyulmuş, adına küçə verilmişdir. Haqqında "Bizim Gülbala" filmi çəkilmişdir.

## İstinadlar
Qovuqlu itburnu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda (Narzan), Rusiyanın Avropa hissəsində, İranda və Kiçik Asiyada təbii areallarına rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR və Lənkəran rayonu ərazilərində rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.VU D2.

## Bitdiyi yer
Aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər açıq işıqlı yerlərdə, daşlı-qayalı quru yamaclarda yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir  arealda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 50-90 sm-dən çox olmayan, alçaqboy kolcuqdur. Qopartikanı müxtəlifdir. Yarpaqları 3-6 sm uzunluğunda olub, 5-7 yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları  12–15&nbsp;mm uzunluqda, 4–5&nbsp;mm enindədir. Bitkinin çiçəkləri tək-tək, bəzən 2-3 ədəd olur. Çiçəkaltlığı yumurtaşəkillidir. Çiçək saplağı 5–9&nbsp;mm uzunluqda qısa tüklərlə örtülüdür. Meyvəsi adətən dəyirmi, xırda, 15&nbsp;mm-ə qədər uzunluqdadır. Meyvəsi yetişəndə tökülməyəndir. İyun-iyul aylarında çiçək açır.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri tərtib edilməmişdir.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Komarov itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiyada (Dağıstan) təbii halda rast gəlinir.

## Azərbaycanda yayılması
Quba-Qusar (Laza kəndi), İsmayıllı (Balahəmzə, Kəlfərəc k.) və Füzuli rayonu ərazilərində rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

## Bitdiyi yer
Orta dağ və yuxarı dağ qurşaqlarında daşlı qayalı yamaclarda, meşənin açıq quru yerlərində çəmənliklərdə yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Təbiətdə 0,6–0,8 m hündürlüyü olan koldur. Birillik budaqlar tünd-qırmızı rəngdə, çılpaqdır. Qopartikan 1 mm-ə qədər uzunluqda və bir qədər arxaya doğru əyilməklə, qaidəsi nisbətən enliləşmişdir. Yarpaqları 2,2–4,5 sm uzunluqda, 1,2–2,8 sm enində, enli lanset şəkilli və ya enli ellipsvarı, aşağısı pazvarı, uca doğru daralmış, bir qədər küt, kənarı ikiqat mişardişlidir.

Yarpaqaltığı 3–4 mm uzunluqda, ensiz, xətvarı uzunsov, yumşaq tüklüdür. Çiçəkləri 3–4 mm uzunluqda, ensiz, xətvarı uzunsov, yumşaq tüklərlə örtülüdür. Meyvəsi 18 mm uzunluqda, 10 mm enində uzunsov ellips şəkilli, üzəri vəziciklərə örtülüdür. Iyun və iyul aylarında çiçək açır.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Broteror itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiya (Dağıstan), Şimali Osetiyada təbii halda yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazın şərqində, Quba rayonu ərazisində rast gəlinir.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.  

## Bitdiyi yer
Dəniz səviyyəsindən yüksək olan yerlərdə, yəni subalp və alp qurşaqlarında daşlıqayalı yamaclarda, kolluqlarda, meşənin açıq yerlərində yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir  arealda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Təbiətdə 20-30 sm hündürlüyündə boy atan koldur. Əsasən bir gövdəsi olur. Qopartikanları kiçik olub aşağı və ya
yuxarıya doğru əyiləndir. Bu qopartikanlardan əlavə xırda qopartikanları da olur. Yarpaqları 6-7 sm uzunluğunda ola bilir və xırda vəzili tüklərlə örtülüdür.Yarpaqları enli və ya ensiz ellips şəkillidir.  Çiçəkləri tək-tək və ya 2-3 ədəd ola bilir. Çiçək saplağı 0,8-1 sm uzunluğunda, qopartikanlarla örtülmüşdür. Meyvələri yumru olub tüksüzdür. Meyvələri yetişən zaman tökülür. İyun və iyul aylarında çiçək açır, sentyabr oktyabr aylarında meyvəsi yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ yolla çoxalır. 

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. 

## Becərilməsi
Məlumat yoxdur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbiri görülməyib. 

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Rəsm

[thumb|right|200px|"Qışqırıq" ([Edvard Munk, 1893)]]
**Rəsm** — eskiz və ya etüddən fərqli olaraq bitmiş xarakterə malik və müəyyən bədii mənaya sahib olan əsər. Freskadan və ya kitab miniatürlərindən fərqli olaraq rəsmin müəyyən interyer və ya dekorasiya sisteminə bağlı olması vacib deyildir. Hər bir rəsm əsəri adətən üç hissədən ibarət olur ki, bunlar bünövrə (kətan, taxta, metal, karton, kağız, daş, ipək və s.), zəmin və boya qatıdır.

## Xarici keçidlər
*Leone Battista Alberti, De Pictura (On Painting), 1435. On Painting, in English, De Pictura, in Latin 
*Max Dörner – The Materials of the Artist and Their Use in Painting: With Notes on the Techniques of the Old Masters
*Kandinsky – Concerning the Spiritual in Art (Dover Publications)
*All about art - "Dünya rəssamlığı və rəsm əsərləri" FB səhifəsinə məxsus incəsənət bloqu
Alekseyenko itburnusu

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Аzərbаycаn və Rusiyada (Dağıstan) təbii arealı vardır.

## Bioloji xarakteristikası
Alekseyenko itburnu təbiətdə 110-150 sm hündürlüyü olan коldur. Qopartiкаnlаrı oraqvarıdır və tüklərlə örtülmüşdür. Yаrpаqlаrı yumurtаvаrı və yа ellipsşəкillidir. Yarpaqların uzunluğu 5-7 sm və 6-7 ədəd yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqlar hər iki tərəfdən tüklərlə örtülüdür. Çiçəкləri azdır və qalxanvarı çiçək qrupunda toplanmışdır. Kasayarpaqları çiçəkləmədən sonra aşağıya doğru əyilir. Mеyvəsi uzunsоv оlub, qopartikanları var. İyun аyındа çiçəк аçır.

## Azərbaycanda yаyılmаsı
Quba, Qusar (Sudur kəndi) rayonları ərаzilərində təbii hаldа rаst gəlməк mümкündür.

## Stаtusu
Аzərbаycаnın nadir bitкi növüdür. NT.

## Bitdiyi yеr
Orta dağ qurşağında, açıq quru yamaclarda, meşə kənarlarında, dərələrdə və kolluqlarda yayılmışdır.

## Təbii еhtiyаtı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Çохаlmаsı
Təbiətdə generativ yolla çoxalır.

## Təbii еhtiyаtının dəyişilməsi səbəbləri
Bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir.

## Bеcərilməsi
Məlumat yoxdur.

## Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qоrumа tədbirləri
Аzərbаycаnın "Qırmızı Kitabı"na dахil еdilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ben Nikolson

**Ben Nikolson** () — ingilis rəssam.

## Həyatı
Ben Nikolson 1894-cü ildə İngiltərənin Denhem şəhərində Villiam Nikolson və Meybl Praydın oğlu kimi andan olmuşdur. Qardaşı Nansi Nikolson olmuşdur. 1896-cı ildə ailəsi ilə Londona köçmüşdür. Londonda Tittenhaqqar məktəbində təhsilinə başlamışdır. Daha sonra Qreshem məktəbinə keçmişdir. İncəsənət təhsilinə Slayd İncəsənət məktəbində tamamlamışdır və bu dövrdə Paul Naş, Stenli Spenser, Mark Qertler, Edvard Vardsvord kimi incəsənət xadimləri ilə tanış olmaq fürsətini əldə etmişdir.

İlk evliliyini 1920-ci ildə Vinifred Roberts ilə etmişdir. Ondan olan 3 uşağından ortancılı olan Keyt Nikolson da rəssam olmuşdur. 1938-ci ildə ondan boşanaraq heykəltaraş Barbara Hepvort ilə ailə həyatı qurmuş və ondan da 3 uşağı (Sara, Reyçl və Simon) olmuşdur. Onunla 13 il evli qaldıqdan sonra ondan ayrılaraq 1957-ci ildə alman fotoqraf Felikitas Voyler ilə evlənmişdir (1971-ci ildə ondan da ayrılmışdır).

## Karyerası
Nikolsonun ilk rəsm əsəri 1904-cü ildə şotland drammaturq Ceyms Barri ilə görüşdükdən sonra yaratdığı Peter Pan afişasıdır.

Bronxial astma səbəbilə Birinci Dünya müharibəsinə aparılmayan Ben 1917-ci ildə Nyu Yorka gedərək əməliyyat olmuşdur. 1918-ci ildə Londona qayıtdıqdan sonra ilk sərgisini də açmışdır. Əvvəllər kubizm cərəyanına yönələn Nikolson daha sonra Henri Rouzun üslubuna üstünlük verməyə başlamışdır.

Nikolson Londonda Barbara Hepvort (daha sonra ikinci həyat yoldaşı olacaqdır) və Henri Mur adlı heykəltaraşlarla tanış olmuşdur. Daha sonra Parisə gedərək Piet Mondrian və Pablo Pikasso ilə görüşmüşdür. 1928-ci ildə rəssam Kristofer Vudla Sent-İvs şəhərinə gedən Nikolson burada Alfred Vallislə birlikdə işləmişdir. Nikolsonun Parisdə də sərgisi açılmışdır. Nikolson 1937-ci ildə yayımlanan və bir rəssamllıq cərəyanı olan konstruktivizmdən bəhs edən "Çevrə" monoqrafiyasına töhfə vermişdir. 1943-cü ildə Sent-İvs İncəsənət Cəmiyyətinə qatılan Nikolsonun bütün işləri 1955-ci ildə Teyt qalereyasında sərgilənmişdir

1957-ci ildə alman fotoqraf Felikitas Voylerla evlənərək 1958-ci ildə İsveçrənin Kastoqnala şəhərinə köçmüşdür. 1968-ci ildə isə Ləyaqət nişanına layiq görülmüşdür. 1971-ci ildə Voylerdən ayrılaraq Kembricə yerləşmişdir.

6 fevral 1982-ci ildə vəfat edən Ben Nikolsonun nəşi Qoldn Qrinsdə yandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Əsərləri
* Rəsm əsərləri
Astara–Rəşt–Qəzvin dəmiryol xətti

**Astara-Rəşt-Qəzvin dəmiryolu** — tikilməkdə olan, Rusiya, Azərbaycan və İran dəmiryollarını birləşdirəcək şimal → cənub istiqamətində beynalxalq nəqliyyat layihəsinə aid bir dəhlizdir. Bu dəmiryolu dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan Astarası İran Astarası ilə birləşmiş olacaqdır.
Maye soyutma sistemləri

## Ümumi məlumat

Kompüter soyutması, kompüteri təşkil edən təchizatların bütün və ya qismən ortaya çıxardığı istiliyi aradan etmə texnikalarının tətbiqi əməliyyatıdır.
Bir kompüter sisteminin parçaları iş əsnasında olduqca yüksək miqdarda istilik meydana gətirməkdədir. Bu istilik yüksək nisbətdə prosessor, yonqu, ekran kartı və sabit disklər kimi vahid dövrələr tərəfindən ortaya çıxarılsa da, əslində kassa içərisindəki bütün dövrələr tərəfindən da qatqı görməkdədir. Kassa içərisindəki istilik məqbul səviyyələrə azaldılmadığı müddətcə parçaların səmərəli və təhlükəsiz işləməsi təhlükəyə girməkdədir. İndiki vaxtda olduqca kiçilmiş kompüter ölçüləri və bunun yanında irəli istehsal texnologiyası istilik meydana gəlməsini və istiliyin aradan edilməsini asanlaşdırsa da, bu əməliyyat üçün xüsusi vahidlər istifadə ediməsi məşhurdur. Bu xüsusi vahidlər içində yenə məşhur olaraq istiliyin paylandığı səthin artırılması məqsədilə istifadə edilən istilik yayıcıları (heat sink) və hava sirkülasyonunun yaxşılaşdırılması məqsədilə istifadə əksəriyyəti təşkil etməkdədirlər. Son dövrlərdə istifadəçinin idarəsinə açılan bir digər texniki isə yazılım yönümlü soyutma (softcooling) adı verilən, təchizatın performansını salaraq ortaya çıxan istiliyi birbaşa azaldılması məqsədi daşıyan fabrik çıxışlı bir üsuldur. Yenə son dövrdə kompüterlə maraqlananlar tərəfindən, daha əvvəl motorlu nəqliyyat vasitəsilərdə istifadə edilən radiator, akvarium sistemlərində istifadə edilən nasos və ümumi məqsədli maye xortumları kompüter soyutma məqsədinə həsr olaraq istifadə edilməkdədir. Bu yanaşma nəticəsində, bir çox firma bu cür sistemləri parça əsasında və ya vahid həllər şəklində çıxararaq satışa çıxarmışdır. Bu üsula məşhur olaraq "maye soyutma" adı verilməkdədir.
İntel quickpath interconnect texnologiyası

## Ümumi məlumat

Intel QuickPath Interconnect ya da yalnız QuickPath, qısa şəkildə QPI (daha əvvəl Ortaq Sistem Interface, CSI) — Intel tərəfindən inkişaf etdirilən prosessor və yonqu seti arasındakı sıralı keş tutarlı məlumat yolu növü ilə nöqtədən nöqtəyə əlaqələndirilir. QPI AMD avtobusu HyperTransport liderliyindəki bir konsorsium tərəfindən daha əvvəl inkişaf etdirilənlərə cavab olaraq yaradıldı . QuickPath CPU və anakart şimal körpüsü arasındakı ünsiyyətdə olan köhnədən istifadə edilmiş şinlər Front Side Busın yerinə quruldu. QuickPath interfeysi ilə ilk prosessorlar 2008-ci ildə bazara buraxıldı. 2010-cu ilin başında, xarici interfeys QuickPath yalnız soket üçün nüvə LGA 1366 ilə ardıcıl Xeon prosessorlar və Core i7 yeni nəsil Itanium (TUKWILA nüvə) istifadə edildi . Şimal və cənub körpüləri arasındakı ünsiyyət üçün DMI istifadə edilən soket LGA 1366dir . Bu chipset tək-tək prosessorlu konfiqurasiya dəstəkləyir və şimal körpü funksiyasını prosessor özü (və bu səbəbdən Şimal Körpüsü avtobus DMI istifadə analoq prosessor ilə ünsiyyət qurmaq üçün)edirdi. Ancaq, LGA 1156 prosessor nüvəsi və inteqrasiya PCIe veriyolu üzərindən inteqrasiya nəzarətçi arasındakı əlaqə QuickPath içində gedirdi . Hər mürəkkəb QuickPath veriyolu fiziki olaraq kabellər 20 diferensial cütlükləri olaraq tətbiq olunur , hər biri, tək tərəfli bir kanal, bir cüt meydana gəlirlər. Məlumat paketlərinə (Datagram) göndərilir. Bir kanal tutumunda, ikinci çarxda saniyədə 4.8 ilə 6.4milyard məlumat otürür. Bir ötürülməsində (iki istiqamətdə) əlaqə üçün ümumi nəzəri tutumu yükü 16 bit dir — saniyədə 19.2–25.6 gigabayt (yəni, hər istiqamətə 9,6–12,8 GB / s) sürətlə məlumat ötürülür. burada bir prosessor birdən çox əlaqədə ola bilər.
Oykumena

**Oykumena**, ekumena, mədəni oykumena ( — "məskunlaşmış yer",  — "əhali, məskunlaşma") — yerin insanlar tərəfindən məskunlaşmış hissəsi.
Freyzer (ada)

**Freyzer adası** ( və ya ) — Avstraliyanın şərq sahillərində yerləşən qumlu ada.

## Coğrafiyası
Adanın sahil boyunca uzunluğu təxminən 120 kilometr, eni isə 7–23 kilometrdir. Adanın sahəsi təxminən 1840 km²-dir. Freyzer adası dünyada ən böyük qumlu adadır. Dyunların yaşı təxminən 400 min il və daha əvvələ aiddir və bu qum təpələrinin hündürlüyü 240 metrə çatır. Adada 40-dan çox şirinsulu göl var və bunlardan ən böyüyü sahəsi 200 hektar olan *Bominqen* gölüdür. Adanın qərb sahilind manqrov meşələri və bataqlıqlar, şərq sahillərində isə okean boyunca təxminən 100 km uzanan ağ qumlardan ibarət çimərlik yerləşir. Adanın şimal hissəsində keçilməz rütubətli ekvatorial meşələr mövcuddur. Adanın heyvanlar aləmi olduqca maraqlıdır. Əsas canlıları şirin suda yaşayan tısbağalar və vəhşi Dinqo itidir.

## İstinadlar
Şükar

**Şükar kəndi** — Qərbi Azərbaycanın Qarakilsə (indiki Sisian) rayonunda Ərikli dağının ətəyində yerləşirdi.

## Tarixi
Şükar - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisian rayonu ərazisində kənd olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində  qeyd edilmişdir.

1918-cı ildə Şükar ermənilər tərəfindən ermənilər tərəfindən darmadağın edilmiş, əhalisinin bir qismi Naxçıvana qaçmış, qalanları isə məhv edilmişdir. Kəndin yalnız xarabalıqları qalır.

## Əhalisi

## Mənbə
Mərcan dənizi

**Mərcan dənizi** — Sakit okeanda yerləşən dəniz. Dəniz Avstraliya, Yeni Qvineya, Yeni Kaledoniya sahəlləri arasında yerləşir. Dənizin sahəsi   — 4 791 000  km²-dir. Maksimal dərinlik 9140 m-dir. Dənizdə çoxsaylı mərcan rifləri və adalar mövcuddur: Uillis adaları, Treqross, Bampton, Çesterfild. Dünyada ən böyük mərcan rifi olan Böyük Sədd rifi burada yerləşir. Əsas limanlar: Kerns, Port-Morsbi, Numea.
Xırdaçay

**Xırdaçay** — Zəngəzurda, indiki Ermənistanda çay.

Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Sisian rayonundakı Ərəfsə kəndində Sarıyataq dağının ətəklərində formalaşıb, kəndin aralıq hissəsində Salvartıçay ilə, aşağı məhəllənin orta hissəsində isə Taxtakörpüçay və Dəliçayla birləşərək, Qarışıq adlanır və aşağı axarlarında Bazarçay, Bərgüşad və Arazla qovuşaraq, son hesabda Xəzər dənizinə tökülür. Xırdaçay Salvartıçay ilə yanaşı, əsas suvarma vasitəsi kimi kəndin təsərrüfat həyatında mühüm rol oynayırdı. Kənddən axan digər çayların — Taxtakörpüçay və Dəliçayın təsərrüfat həyatında rolları o qədər də böyük deyildi.
Karvan (Miri Yusif albom)

## Albom haqqında
Miri Yusifin sayca 3-cü albomu olan Karvan EP-sırf internet vasitəsilə yayımlanan ifaçının ilk EP albomudur. Sözü gedən albom həm şərq, həm də qərb kaloritlərini özündə cəmləşdirir. Bu albomda yer alan "Səndən Olmaz" mahnısı isə 2011-ci ildə "İlin Hit Mahnısı" mükafatına layiq görülüb.

## Mahnıların siyahısı

## İstinadlar
İkonoqrafiya

**İkonoqrafiya** ( — "təsvir, surət" və  — "çəkirəm") — təsviri incəsənətdə hər hansı personajın, yaxud süjet səhnəsinin qəbul edilmiş ciddi nizamlı sistemi. İkonoqrafiya qədimdə sənətin dini sitayiş və mərasimlərlə bağlılığından yaranmışdır. Sənətin dünyəviləşməsi və inkişafı ilə mövçud ikonoqrafiya sxemlərinin coxu dəyişilmiş, həm də yeniləri yaranmışdır.

İkonoqrafik sistemlərin başlanğıçını dini kultla əlaqəyə aid edirlər. İkonoqrafiya qaydalarına riayət etmək vacibliyi təşəkkül tapırdı. Ola bilər ki, bu təsvir edilmiş səhnənin və yaxud personajın tanınmasını rahatlaşdırmaq üçün edilib, lakin çox güman ki, bu təsviri dini iddialara uyğunlaşdırmaq zərurəti ilə edilirdi.

İkonoqrafiya bölünür:
* İsanın anasının ikonoqrafiyası;
* İsa Məsihin ikonoqrafiyası;
* Xristian incəsənətində mövcud olan "bayramların" ikonoqrafiyası;
* Buddizm incəsənətində Buddanın və bodxisavtların ikonoqrafiyası və s.

Əsrlər ərzində, incəsənətin yeni məzmunla zənginləşməsi ilə, ikonoqrafik sxemlər vaxtaşırı dəyişikliyə məruz qalmışdır. İncəsənətin dünyəviləşməsi, realizmin və rəssamların (avropada intibah dövrü) yaradıcı individuallıqlarının inkişafı köhnə ikonoqrafik sxemlərin izah azadlığını şərtiləşdirdi, həmçininin daha az reqlamentləşdirilmiş yeni ikonoqrafik sxemlərin yaranmasına gətirib çıxardı.

## Sənətşünaslıqda termindən istifadə
Sənətşünalıqda ikonoqrafiya hər hansı personajın (həm real həm də əsatiri) və ya süjet səhnəsinin çəkilməsi zamanı qəbul olunmuş tipoloji əlamətlərin və sxemlərin təsnifi və sistemləşdirilməsidir.

İkonoqrafiya üsulu 1840-cı illərdə Fransada və Almaniyada orta əsrlər incəsənəti, onun mənbələri, dini və ədəbi halların öyrənilməsi vasitəsi kimi simvolikanın, alleqoriyalar, atributların və s. şərhini vermək yolu ilə formalaşmışdır.

XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəli rus incəsənət tarixçisi Nikodim Kondakov ikonoqrafiya üsulundan orta əsrlər Rusiya incəsənətində Bizans ənənələrini öyrənmək üçün istifadə etmişdir. Amerika alimi Ervin Panofski ikonoqrafiyanı ikonoloji metodun əsası kimi irəli sürmüşdür. İkonoloji üsul sənət əsərlərinin sujetni öyrənməklə onların əhəmiyyəti və mənasını həmin mədəniyyətin kontekstində öyrənməyi, onlarda əksini tapmış dünya görüşünü üzə çıxarmağı nəzərdə tutur. İkonoqrafiyaya məqsəd kimi deyil, incəsənətin sosial və estetik aspektlərinin hərtərəfli tədqiqini özündə birləşdirən sənət kimi yanaşma bədii əsərin anlaşılmasının əsas şərtlərindən biri hesab edilir.

## İkonoqrafiya tarix elmində
Tarix elmində ikonoqrafiya — hər hansı bir şəxsin və ya hadisənin təsvirinin həqiqiliyinin müəyyənləşdirilməsi, onların tanınması və tarixinin dəqiqləşdirilməsi metodikası və üsullar sitemidir. XX əsrdə tarixi ikonoqrafiya prinsipləri foto və kinodokumentlərə də aid edilir.

## İstinadlar
* Иконография христианских святых, атрибуты 
* Одна из иллюстраций книги Г. Г. Якобсон — "Жуки России" (1905–1915), которую можно классифицировать как иконографию.
Keçətüklü böyürtkən

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Azərbaycanda və İranda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda təbii halda Lənkəran, Astara rayonları (Astaraçayın kənarı) ərazisində yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. LC.

## Bitdiyi yer
Aşağı və orta dağ qurşağında meşəliklərdə, kolluqlarda və dəniz sahilində yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə bitkinin əksər zoğları sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Birilliklərdə isə silindir şəkillidir və sarımtıl tikanlıdır. Bitkinin yarpaqları 3–5 cüt yarpaqcıqdan ibarət olub yarpaqcığın üst tərəfi yaşıl tüklü, alt tərəfi isə boz tüklüdür. Yarpaqcıqları enli qaidəsi ürəkvarı ucu isə əyilmiş sivridir. Yarpaqcıqların uzunluğu 12–15 sm eni isə 7–10 sm arasında olur. Yarpaqcıqların kənarı qeyri-bərabər dişlidir. Bitkinin çiçəkləri iri olub süpürgəvari salxım çiçək qrupunda yerləşir. Çiçəyin ləçəkləri ağ rəngdə olub, uzunsovdur və uc hissəsi çökəklik əmələ gətirir. Meyvələri qara rəngli, üzərində boz ləkələri var. Toxumları iri olur. İyun ayında çiçəkləyir, avqust ayında meyvələri yetişir.

## Çохalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daхil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İran böyürtkəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
İranda təbii halda rast gəlinir.

## Azərbaycanda yаyılmаsı
Lənkəran rayonu ərazisində yayılmışdır.VU D2.

## Stаtusu
Аzərbаycаnın nadir bitкi növüdür.

## Bitdiyi yеr
Aşağı və orta dağ qurşağında meşəliklərdə, kolluqlarda və dəniz sahilində  yayılmışdır.

## Təbii еhtiyаtı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə 1-1,5 m hündürlüyə qalxan koldur. Bitkinin birillik zoğları nazik olub, silindir şəkillidir. Zoğlar aşağı hissədən enliləşmişdir və tikanlıdır. Bitkinin yarpaqları 3 yarpaqcıqdan ibarət olub yarpaqcığın üst tərəfi yaşıl tüklü, alt tərəfi isə boz tüklüdür. Yarpaqcıqları uzunsov yumurtaşəkillidir. Yarpaqcıqların ucu sivridir. Çiçək oxunun uzunluğu 19-24 sm arasında olur. Çiçək oxunun üzərində olan tikanlar əyridir. Çiçəklərə kiçik olub, 7-9-u bir yerdə olur. Çiçəyin ləçəkləri ağdır. May ayında çiçəkləyir, iyul avqust ayında isə meyvə verir.

## Çохаlmаsı
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii еhtiyаtının dəyişilməsi səbəbləri
Bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir.

## Bеcərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qоrumа tədbirləri
Аzərbаycаnın "Qırmızı Kitаbı"nа dахil еdilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qafqaz böyürtkəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Ümumi yayılması
Rusiya (Dağıstan) və Türkiyədə təbii yayılma sahələri vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Quba (Qonaqkənd), Qusar, Zaqatala, Balakən rayonlarında dərə və meşə kənarlarında yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. LC.

## Bitdiyi yer
Aşağı və orta dağ qurşağında meşəliklərdə yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə 2 m-ə qədər hündürlüyü olan koldur. Birillik budaqları silindirvari, yerə əyilmiş, üzəri  müxtəlif tikanlı, sarımtıl vəzilidir. Yarpaqları üçər və beş yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqlar üçtdən yaşıl, altdan keçətüklü, ucdan tərs yumurtavarı, qidəsi ürəkvarı, ucu şiş, uzun, yanındakılar qısa saplaqlı, enli, tərs yumurtavarıdır. Çiçək qrupu uzunsov, çoxçiçəkli salxımdır. Kasayarpağı sivri uclu, meyvə vaxtı içəriyə yapışmışdır. Ləçəkləri iri və ağdır. Meyvəsi qara, enli, yumurtavari, 2-2,5 sm diametrindədir. Kasayarpaqları meyvələrində yapışıq, bəzən aşağıya əyilmişdir. Ləçəkləri iri, kənara əyilmişdir. Erkəkcikləri sütuncuqların uzunluğuna çatır. Yumurtalığı tükcüklüdür. Mayda çiçəkləyir, iyulda isə meyvə verir.

## Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İdarəetmə nəzəriyyəsi

**İdarəetmə nəzəriyyəsi** — müxtəlif proseslərin, obyektlərin və sistemlərin idarə olunmasının metod və prinsipləri haqqında elmdir. 

İdarəetmə nəzəriyyəsinin əsasını kibernetika və informasiya nəzəriyyəsi təşkil edir.

İdarəetmə nəzəriyyəsinin məğzini idarəedilən obyektin sistem analizi və idarəetmə alqoritminin sintezi əsasında yaradılan riyazi modellər təşkil edir. 

İdarəetmə nəzəriyyəsi ilə məşğul olan nəzəriyyəçilər bizi əhatə edən canlı aləmi xarakterizə edərkən onu üç komponentə ayırırlar: 
*cansız təbiətdə (texniki sistemlərdə) idarəetmə prosesləri;
*canlı təbiətdə (bioloji sistemlərdə) idarəetmə prosesləri;
*cəmiyyətin (sosial sistemlərdə) idarə edilməsi. 

İstehsal-texniki proseslərin, mexanizmlərin, maşınlar sisteminin, yəni texniki sistemlərin idarə edilməsini F.Engels əşyaların idarə edilməsi adlandırmışdır. İdarəetmənin bu sahəsi əsasən texnika elmləri tərəfindən öyrənilir. 

Canlı təbiətdə baş verən və canlı orqanizmlərin həyat fəaliyyəti ilə əlaqədar olan məsələləri təbiət elmləri öyrənir. 
Qruplarda, kollektivlərdə və siniflərdə birləşmiş və müxtəlif marağa malik olan insanların idarə edilməsini F.Engels cəmiyyətin idarə edilməsi adlandırmışdır. 

## Həmçinin bax
* Menecment
* Sistem

## Xarici keçidlər
Anfas

**Anfas**, həmçinin **fas** ( — ön üz, öndən, üzdən) — üzü baxana tərəf, insanın, mürəkkəb fiqurun və yaxud obyektin tamamilə tamaşaçıya tərəf yönəlmiş üzünün vəziyyəti.

Tez-tez işlənən formaları: "anfas şəkil çəkmək" yəni üzü obyektivə tərəf, "anfas qoymaq" — üzü tamaşaçıya tərəf.

## İstinadlar
Emirates kuboku 2009

**Emirates kuboku 2009** - 2008-ci ildə keçirilən sayca 3-ci Emirates kuboku. 1-2 avqust tarixləri arasında keçirilmişdir. Bütün oyunlar Londonun Emirates stadionunda baş tutmuşdur. Turnirdə İspaniyanın Atletiko Madrid, Şotlandiyanın Reyncers, Fransanın PSJ və təşkilatçı Arsenal klubları iştirak etmişdirlər. Reyncers ilə Atletiko Madrid və Arsenal ilə PSJ aralarında oyun keçirməmişdirlər. Turnirin qalibi təşkilatçı Arsenal olmuşdur. Beləliklə Arsenal turniri 2-ci dəfə qazanaraq ilkə imza atmışdır.

## Xal durumu
Qələbəyə 3, heç-heçəyə 1 xal, məğlubiyyətə 0 xal verilmişdir. Həmçinin atılan hər qola 1 xal ilə qiymətləndirilmişdir. Hər komanda iki oyun oynamışdır. Ən çox xal toplayan komanda qalib olmuşdur.

## Oyunlar

----

----

----

## Bombardirlər

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Manqo (müğənni)

**Manqo**, əsl adı **Cuzeppe Manqo** () — məşhur İtaliya müğənnisi. Manqo pop, rok, folk, etnik musiqini birləşdirən üslubu və geniş vokal diapazonu ilə tanınırdı.
 
### Albomlar
*La mia ragazza è un gran caldo (1976)
*Arlecchino (1979)
*È pericoloso sporgersi (1982)
*Australia (1985)
*Odissea (1986)
*Adesso (1987)
*Inseguendo l’aquila (1988)
*Sirtaki (1990)
*Come l'acqua (1992)
*L'Oro Di Mango (1993)
*Mango (1994)
*Credo (1997)
*Disincanto (2002)
*Ti porto in Africa (2004)
*Ti amo così (2005)
*L’albero delle fate (2007)
*La terra degli aquiloni (2011)

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Manqo (dəqiqləşdirmə)

* **[[Manqo]]** — Manqo bitkisinin meyvəsi
* Manqo (bitki) (Mangifera) — püstəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
* Hindistan manqosu
* Manqo (şəhər) () — Toqoda şəhər.
* Manqo (ada) () — Ficidə ada.
* Manqo (İtaliya) () — İtaliyada kommuna.
* Manqo (dəniz) () — ABŞ Floridada dəniz. 
* Manqo (çay) — Yeni Zelandiyada çay 
* Manqo (milli park) — Avstraliyada milli park.
* Manqo (mağaza) — Rusiyada ticarət nişanı
* Manqo (film, 2008) — Avstraliya filmi.
* Manqo-Manqo — musiqi qrupu.
* **Manqo** — soyad.

** Cüzeppe Manqo (; 1954—2014) — italyan müğənni
** Korneliya Manqo — rusiya müğənnisi.
** Andreu Manqo (d. 14 iyun 1926, İstanbul – 6 iyul 2014, London) — ingilis yazıçısı və tarixçisi
Şahmat olimpiadası

**Şahmat Olimpiadası** — hər iki ildən bir keçirilən beynəlxalq şahmat turniri.

Turnirin əsası 1924-cü ildə Parisdə qoyulmuşdur. Amma ilk iki turnir qeyri-rəsmi olmuşdur. Rəsmi turnir ilk dəfə 1927-ci ildə Londonda keçirilmişdir. Hazırda yarış FİDE-nin təşkilatçılığı ilə baş tutur.

1976-cı ildə siyasi səbəblər üzündən turnirin İsrailin Hayfa şəhərində keçirilməsinə etiraz əlaməti olaraq bəzi dövlətlər yarışdan imtina etmiş və Liviyanın paytaxtı Tripolidə qeyri-rəsmi turnir keçirmişdirlər.

2016-cı ildə turnir Azərbaycanın paytaxtı Bakıda keçirilmişdir. Növbəti turnir 2026-cı ildə Daşkənddə, 2028-ci ildəki turnir Əbu-Dabidə keçiriləcək.

## Bütün turnirlər

## Qadınların Şahmat Olimpiadası

## İstinadlar
2018

## Hadisələr
* 2018 Qış Olimpiya Oyunları
* Batumidə 43-cü Şahmat Olimpiadası
* Futbol üzrə XXI Dünya Çempionatı
* Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
* 12 aprel — Ermənistan etirazları (2018)
* 1-2 iyul - Mingəçevir Su elektrik stansiyasının blokunda baş verən partlayışı nəticəsində əhaliyə verilən elektrik enerjisi dayandırıldı.
* 2018-ci ildə gəmi qəzalarının siyahısı

## Doğumlar

## Vəfatlar
* 24 mart — Liz Assia, İsveçrə müğənnisi
* 4 avqust — Anar Nağılbaz, azərbaycanlı reper, aktyor, rejissor

* 14 mart — Stiven Hokinq, fizik

## İstinadlar
Çikaqo əmtəə birjası

300px|thumbnail|Çikaqo əmtəə birjasının binası
**Çikaqo əmtəə birjası** () — dünyada ən böyük birja hesab olunur.

1848-ci ildə yaradılmışdır.

Bu birjada fyuçers müqavilələrinin 37 və opsion müqavilələrinin 39 növü üzrə əməliyyat baş verir. 1998-ci ildə 218 mln fyuçers və 61 mln opsion müqavilələri bağlanılmışdır. Ticarətin əsas obyektlərinə daxildir: dənli (buğda, qarğıdalı, yulaf, soya paxlası), zeytun, yanacaq (neft, mazut, benzin), broyler, faner, qiymətli metallar (qızıl və gümüş), ABŞ-nin xəzinə biletləri və istiqraz vərəqələri, bələdiyyə istiqraz vərəqələri, səhm və istiqraz vərəqələrinin indeksləri. Bu 1975-ci ildə faizli fyuçerslərlə ticarətlə başlamış, hökumət ipoteka assosiasiyasının ipoteka sertifikatlarıüzrə müqavilələr, 1977-ci ildə isə ABŞ-nin dövlət borcunun istiqraz vərəqələri üzrə müddətli müüqavilələrin alğı-satqısını aparan birinci birja olmuşdur.
ATI Technologies

**ATI Technologies** (qısa adıyla ATI) — yarımkeçirici texnologiyası əsasında Ontarioda fəaliyyət göstərən şirkət idi. 1985–2006-cı illərdə fəaliyyət göstərib.

## İstinadlar
Bakı Dəmiryol Vağzalı

**Bakı Dəmiryolu vağzalı** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində sərnişin qatarlarını qəbul edən dalan tipli dəmiryolu stansiyası. Əsası 1880-ci ildə qoyulmuş bu stansiya ***Tiflis vağzalı*** kimi də tanınır.

## Tarixi
Vağzalın ilk binası Bakı-Tbilisi dəmiryolu xəttinin istismara verilməsi ilə bir tarixə, 1880-ci ilə təsadüf edir. 1926-cı ildə elektrikləşdirilmiş Bakı — Sabunçu dəmir yolu sərnişinlərinə xidmət göstərilməsi üçün ikinci vağzal kompleksi-Sabunçu Vağzalı layihələndirilmiş və tikilmişdir. Binanın memarlığı da Şərq üslubunda işlənmişdir. 1967-ci ildə Sabunçu vağzalının binasına metronun "28 May" stansiyasının yeni tikilmiş girişinin binası qoşulub. 1977-ci ildə stansiya böyük yenidənqurma işlərinə məruz qaldı və burada köhnə vağzal binasına sıx bağlanan yeni müasir vağzal binası tikildi.

2024-cü ilin noyabrında "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC tarixi vağzal binasının qarşısındakı meydanın yenidən qurulması və tarixi görkəminin qaytarılması istiqamətində işlərin başa çatdığını elan edib.

## Xətt
* Poti-Bakı Dəmiryolu
* Bakı-Yalama Dəmiryolu
* Bakı-Sumqayıt qatarı
* Bakı şəhərətrafı dəmir yolu
* Bakı metropoliteni — 28 May metrostansiyası

## Sitatlar

Bakı Dəmiryol Stansiyası 1977-ci ilə qədər iki vağzal kompleksinin, 1883-cü ildə Bakı-Tbilisi xəttinin üzərində inşa edilmiş köhnə "***Tiflis vağzalı***" ilə 1926-cı ildə şəhərətrafı elektrik qatarları üçün tikilmiş "***Sabunçu vağzalı***" arasında yerləşirdi.

## Hərəkət cədvəli

## Stansiyanın ətrafında
* Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
* 28 Mall
* Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı
* Heydər Əliyev Parkı
* Nikola Tesla Parkı
* Baku Medical Plaza Mərkəz Filialı
* Səməd Vurğun bağı
* Hökumət Evi

## İstinadlar
LGA 1156

**LGA 1156 soket**— Core i5'te tək seçim olarkən, Core i7 800 LGA 1156 istifadə edə bilir, Core i7 900 ardıcıllığı isə gələcəyə dönük LGA 1366 soket istifadə edir.
Nant

**Nant** — ərazisinə görə Fransa-nın altıncı şəhəridir, inzibati mərkəzi Atlantik Luara departamenti  və keçmiş Bretan hersoqluğunun paytaxtı olmuşdur. Əhalisi 2005-ci ildə 281 800 nəfər təşkil edib.

## Coğrafi mövqe
Şəhər çoxlu kiçik çayların keçdiyi, Luara allüvial vadisində yerləşir. Şimala vadi qalxır, Bretan üçün tipik təpəli yerə keçərək, kiçik ağaclıqlarla örtülmüşdü. Cənuba bataqlıq ovalığı yerləşir. Qonşu şəhərlər və kəndlər: Buqene, Karkefu, La-Şapel-syur-Erdr, Orvo, Rzaya, Sen-Erblen, Sen-Sebasten—Luaraya, Sent-Lyus—Luaraya, Treter-i-Vertu.

## İqlim

## Qardaş şəhərlər
*  Kardiff, Böyük Britaniya (1964)
*  Saarbrükken, Almaniya (1965)
*  Tiflis, Gürcüstan (1979)
*  Siyetl, ABŞ (1980)
*  Djeksonvill, ABŞ (1985)
*  Tsidao, Çin (2005)
*  Niiqata, Yaponiya (2009)

## İstinadlar
Baçço Bandinelli

**Baçço Bandinelli** və ya əsl adı ilə **Bartolommeo Brandini** () — İntibah dövrünün italyan rəssamı və heykəltaraşı. XVI əsrdə yaratdığı heykəlləri Mediçi ailəsi tərəfindən alınırdı.

## Həyatı
Atası Mikel di Viviano de Brandini oğlu Bandinellini zərgar kimi böyütmüşdür. Lakin daha sonra heykəltaraşlığa maraq göstərən Bandinelli heykəltaraş Covanni Françesko Rastiçinin yanında işləmiş və Toskana hersoqu I Kosimo Mediçinin sarayında tanınmış incəsənət xadiminə çevrilmişdir. Birisi Vatikanda (1531), o birisi Florensiyada (1550) olmaqla iki incəsənət məktəbi açmışdır. Ciorci Vasari "Məşhur italyan memar, rəssam və heykəltaraşların həyatı" ("Le Vite de’ piû eccellenti architet- ti, pittori, et scultori italiani", 1550) və Benvenuto Çellininin "Həyat" ("Vita", 1728) adlı kitablarında Bandinelli qısqanc, pis və qabiliyyətsiz kimi təsvir olunmuşdur. Bandinelli soyadını 1530-cu ildə almışdır.

Bandinellinin əsərləri onun öz işində peşəkar olduğunu göstərir. Florensiyanın Uffizi qalereyasında sərgilənən "Laokoon" əsəri, "He- rakles ve Cacus" (1534) heykəli ve Florensiya kafedralının qabartmaları ən məşhur əsərləridir. Amma daha sonra Mediçi sarayındakı yerini Kellini ve Bartolommeo Ammannatiyə vermişdir.

## İstinadlar
Pambıqçı FK

* Pambıqçı FK — Neftçala şəhərini təmsil etmiş futbol klubu.
* Pambıqçı FK — Bərdə şəhərini təmsil etmiş futbol klubu.
* Pambıqçı FK — Zərdab şəhərini təmsil etmiş futbol klubu.
Biləcəri Dəmiryol Stansiyası

**Biləcəri dəmiryol stansiyası** — Zaqafqaziyada ən böyük çeşidləmə "Dəmiryol Stansiyası" və "Lokomotiv Deposu". 1900-cü ildə  uzunluğu 231&nbsp;km olan Dərbənd-Biləcəri dəmiryolu xətti tikilmişdr.

## Xətt
* Poti-Bakı Dəmiryolu
* Bakı-Yalama Dəmiryolu
* Bakı şəhərətrafı dəmir yolu
Əbdül Xalıqov

**Əbdül Süleyman oğlu Xalıqov** () — Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi sədrinin müavini (1970–1985), SSRİ DTK-nın fəxri əməkdaşı (1964), Azərbaycan SSR əməkdar hüquqşünası (1980), general-mayor (1974).

## Həyatı
Əbdül Süleyman oğlu Xalıqov 24 yanvar 1915-ci ildə Rusiya imperiyasının Amur vilayətinin Blaqoveşenskiy zavod kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra, bir müddət kolxozda işləmiş, 1934-cü ildə ordu sıralarına çağrılmış və Azərbaycan diviziyasının 77-ci polkunda bölmə, taqım komandiri və batareya komandirinin köməkçisi vəzifələrində xidmət etmişdir. 1936-cı ildə ordu sıralarından ehtiyata buraxılmış və həmin vaxtdan Şamaxı rayonunun milis orqanlarında işləmişdir.

1941-ci ildən əmək fəaliyyətini Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsində davam etdirmişdir. 1943–1952-ci illərdə DTK-nın Kürdəmir və Yevlax rayonlarının şöbə rəisi vəzifələrində işləmiş, 1952-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın mərkəzi aparatına keçirilmişdir.

1953-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1954-cü ildə Azərbaycan SSR DTK-nın partiya təşkilatının sədri seçilmişdir.

1965-ci ildə Azərbaycan SSR DTK-nın 2-ci şöbəsinə (əks-kəşfiyyət) rəis, 1970-ci ildə isə sədr müavini vəzifəsinə təyin edilmiş və həmin vəzifədə 1985-ci ilədək işləmişdir. 1974-cü ildə ona general-mayor rütbəsi verilmişdir.

1985-ci ildə təqaüdə çıxmış və ittifaq əhəmiyyətli fərdi pensiyaçı olmuş, xidmət etdiyi dövrdə Lelin ordeni və 2 Qızıl ulduz medalı ilə təltif edilmişdir. Bununla yanaşı, "SSRİ DTK-nın fəxri əməkdaşı" (1964) və "Azərbaycan SSR əməkdar hüquqşünası" (1980) fəxri adları verilmişdir.

Əbdül Xalıqov 1996-cı ilin iyul ayının 30-da Bakı şəhərində vəfat etmiş və Fəxri xiyabanda dəfn edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* http://www.mns.gov.az/az/pages/112-139.html
Panno

**Panno** (,  sözündən — "parça") — divarın və ya tavanın (*plafon*) tam və ya qismən örtülməsi üçün nəzərdə tutulmuş dekorativ xarakterli rəsm əsəri, yaxud barelyef, yonma, yapma və ya keramik kompozisiya.

Bayır divarlarda freska texnikası ilə rəngli plitələrdən hazırlanmış pannoları bəzən mural adlandırırlar.

## Ədəbiyyat
* Панно  // BSE
Kəfgir

**Kəfgir** — qravitasiya sahəsində asılmış və mexaniki rəqslər edən sistem.

## Tarix
İlk kəfkirlərdən biri I əsrdə düzəldilən sansiometr cihazıdır, Çinin Han sülaləsindən olan alim Çjan Xen.
Sumqayıt Dəmiryol Vağzalı

**Sumqayıt Dəmiryol Stansiyası** — Dəmiryol Stansiyası.

Üçmərtəbəli Sumqayıt dəmir yolu vağzalının sahəsi 5,5 min kvadratmetrdir. Binada gözləmə zalı, bilet kassaları, məlumat bürosu, server otağı, əşyaların saxlanması kamerası yaradılıb və yaxın günlərdə burada ticarət mərkəzinin istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. Bundan əlavə, stansiyada 7 yol yenidən qurulub və çəkilmiş dəmir yollarının ümumi uzunluğu 5 min 20 paqonmetrdir. Kompleksdə 12 yol dəyişən quraşdırılıb, uzunluğu 43 metr olan yeraltı piyada keçidi və platformaya yeraltı çıxış keçidi inşa edilib.

2015-ci ildən Bakı-Sumqayıt marşrutu ilə İsveçrənin “Stadler Rail Group” şirkətindən KİSS markalı ikimərtəbəli elektrik qatarları hərəkətə buraxılıb. Saatda 160 kilometr sürətlə hərəkət edən və 4 vaqondan ibarət olan elektrik qatarlarının hər birinin ümumi sərnişin tutumu 700 nəfər, oturacaq yerlərin sayı isə 367-dir. 20 avqust 2023-cü il tarixində saat 21:58-də vağzalın 3-cü mərtəbəsində genişmiqyaslı yanğın baş vermişdir. Kondisionerin qısa qapanması nəticəsində naqillər və alkapon üzərindən alov yayılmışdır. Sumqayıt şəhər FHN əməkdasları tərəfindən alov saat 23:00-da söndürülmüşdür. Nəticədə 11 nəfər təxliyə olunub və fasada müəyyən ziyan olunmuşdur.

## Xətt
* Bakı şəhərətrafı dəmir yolu
Xaçmaz Dəmiryol Stansiyası

**Xaçmaz Dəmiryol Stansiyası** — Xaçmaz rayonunun inzibati mərkəzində yerləşən vağzal tipli dəmiryol stansiyası. Memarlığı ilə seçilən vağzal binası 1898-ci ildə inşa edilib. Zaqafqaziyada çəkilən ilk dəmiryollarındandır. 

Deyilənlərə görə, Quba quberniyasından məktubla Çara müraciət edərək dəmiryollarının buradan keçməsini xahiş ediblər. XIX əsrin ikinci yarısında kapitalizmin inkişaf eməsi ilə Qafqazdakı təbii zənginliklərin Rusiyaya daşınması üçün əlverişli və sürətli nəqliyyat vasitəsinə yaranan zərurətdən irəli gələrək və relyef uyğun olduğuna görə Xaçmazdan dəmiryolu çəkilib. Rayonda mövcud olan 7 tarixi dəmiryolu stansiyasının hamısı tarixi əsər statusu daşıyır.

## Xarici keçidlər
*Xaçmaz dəmir yolu. Kəpəz TV, 06.12.2012
Gəncə Dəmiryol Stansiyası

**Gəncə Dəmiryol Stansiyası** — Gəncə şəhərindən keçən Bakı–Tbilisi dəmiryolu xətti üzərində vağzal tipli dəmiryol stansiyası. 29 dekabr 2013-cü ildə Gəncə dəmiryol stansiyasının inzibati binası əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verilib.

## İstinadlar
Grappling

**Grapling (Tutaşmaq)** — bu növ başqa güləş növlərindən texnikasına, manevrliyinə və rəqibə ağrıdıcı fənd işlətməyi ilə fərqlənir.Yunan-Roma güləşi,Cüdo,Sambo,Braziliya ciu-citsusu güləş növlərinin xüsusi texnikalarını özündə birləşdirən Grappling XX əsrin 90-cı illərində BƏƏ yaradılmışdır.

Bu güləş növünün bir sıra vəziyyətdə güləşmək üstünlüyüdə vardır.məs:

* Ayaq üstə Grappling (Tutaşmaq)
* Diz üstə Grappling (Tutaşmaq)

## Həmçinin bax
* Kazımukan Munaytpasov

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Danabaş kəndinin müəllimi (komediya)

**Danabaş kəndinin müəllimi** və ya **Danabaş kəndinin məktəbi** — Cəlil Məmmədquluzadənin 4 məclisli komediyası.

1921-ci ildə ilk variantda əsərin adı “Danabaş kəndinin müəllimi” olmuşdur. C.Məmmədquluzadə əsəri bu adla 1923-cü ildə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrına təqdim etmişdir. Əsərin teatra təqdim edilən əlyazmasında Cəfər Cabbarlıya məxsus qeydlər vardır. Sonralar da bu ad unudulmamış, əsər “Danabaş kəndinin məktəbi” adı ilə çap olunmuş və həmin adla tamaşaya qoyulmuşdur. “Maarif və mədəniyyət” jurnalında “Danabaş kəndinin müəllimi” pyesinin "AzDram" Teatrının repertuarına daxil edilməsi haqqında xəbər vardır (1923, №1).

Sonradan pyes "Danabaş kəndinin məktəbi" ası ilə çap edilir və tamaşaya qoyulur. Müstəqillik illərində ilk dəfə 2004-cü il nəşrində əsərin “Danabaş kəndinin müəllimi” əsil adı bərpa edilir.

## Süjet

Pyesdə XIX əsrin axırlarında Azərbaycan həyatının ictimai mədəni mənzərəsini əks etdirən hadisələr təsvir olunur. Burada sənətkarın adi məişət hadisələrində böyük ictimai problemləri əks etdirmək istedadı aydın nəzərə çarpır. Azərbaycanın kəndlərinin birində - Danabaş kəndində məmurların ilk baxışda yaxşı bir niyyət kimi görünən məktəb açmaq ideyası ilə yerli əhalinin bu hadisəyə mənfi münasibəti arasındakı ziddiyyət komik konfliktin əsasında dayanır. Burada həm məmurların öz hakimlik və müstəmləkəçilik fikiriərini həyata keçirmək cəhdləri, həm də kəndlilərin nadanlığı, mənəvi ölülüyü bədii şəkildə ifadə olunmuşdur.

Əsərdə mənəvi geriliyin əsas səbəbi bir tərəfdən əsrlərdən bəri davam edən feodal əxlaqının təsiri ilə izah olunursa, digər tərəfdən çarizmin yerlərdə yeridilən mənfur ruslaşdırma siyasəti nəticəsində əhalidə xof və nigarançılığın əmələ gəlməsi ilə izah edilir. Bu ideyanı janrın tələbləri mövqeyindən açmaq üçün dramaturq maraqlı komik vasitələrdən istifadə edərək yüksək bədii keyfiyyətlərə malik bir komediya yaratmışdır. Pyesdə ictimai-əxlaqi ideyanı komik vəziyyətlərdə açmaq üsulu üstünlük təşkil edir. Başqa komediyalarında olduğu kimi, bu əsərdə də müəllif "kütləvi obraz" vasitəsindən istifadə etməklə dövrün, mühitin mənzərəsini əks etdirə bilmiş və bu ümumi obrazlarda xalqın düşdüyü vəziyyətin səbəblərini aydınlaşdırmışdır.

## Həmçinin bax

* Danabaş kəndinin əhvalatları (povest)

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 

## Xarici keçidlər
Danabaş kəndinin məktəbi

* Danabaş kəndinin məktəbi və ya Danabaş kəndinin müəllimi — Cəlil Məmmədquluzadənin 4 məclisli komediyası.
* Danabaş kəndinin məktəbi — Cəlil Məmmədquluzadənin "Danabaş kəndinin əhvalatları" povestinə daxil olan 2-ci əsər.
Dəli yığıncağı

Əsər təxminən 1926 və ya 1927-ci ildə yazılmışdır. AMEA-nın Əlyazmaları İnstitutunun arxivində 6 müxtəlif əlyazma nüsxəsi mühafizə olunur. İlk dəfə H. Səmədzadə 1938-ci ildə əsəri Bakıda kitab halında nəşr etdirmişdir.

Əsər rejissor Mehdi Məmmədov tərəfindən 1978-ci ildə Bakıda tamaşaya qoyulmuşdur.

## İstinadlar

### Qeydlər

## Mənbə
* 
* 

## Həmçinin bax

* Cəlil Məmmədquluzadə

## Xarici keçidlər
İntimizm

**İntimizm** ( — *ən dərin, gizli, məhrəm, həqiqi, səmimi*) — XIX–XX əsrin qovşağında neoimpressionistlərin mühitində yaranmış janr rəssamlığının növlərindən biri. İntimist-rəssamlara bir qayda olaraq Nabi qruplaşmasının üzvləri: Pyer Bonnar, Eduar Vüyar, Ker-Ksavye Rüssel, Feliks Vallatonu aid edirlər. İntimistlərin işlərinin əsas süjetini — insanların deyil rəng və kompozisiyanın ön plana gətirildiyi gündəlik həyat səhnələri təşkil edir. İntimizmə qeyri-adi rakusrlar (bilərəkdən məkanın ikiölçülü olması vurğulanır) və dekorativ üsullar (məs. ön planda natürmort rəsmin çəkilməsi) xarakterikdir.

## Qalereya

Şəkil:Edouard Vuillard - Les Premiers Pas.JPG|İlk addımlar, Eduar Vüyar, təxminən 1890, Dallas İncəsənət Muzeyi 


## Ədəbiyyat
# Власов В.Г. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства: В 10 т. СПб. Азбука-классика 2006 том=4 стр.751 isbn=5-352-01759-1
# Мосин И.Г. Мировое искусство. Направления и течения от импрессионизма до наших дней. СПб. СЗКЭО "Кристалл". 2006 стр.62–63 isbn=978-5-9603-0047-8

## İstinadlar
* Интимизм на сайте *Art-Pedia.ru*
* Интимизм  на сайте *электронной энциклопедии "Изобразительное искусство. Стили и направления"*
* Работы художников-интимистов  на сайте *Wikipaintings.org*
Bəxtəvər (film, 2012)

**Bəxtəvər** () — 2012-ci ildə Nikolas Sparksın eyniadlı romanı əsasında rejissor Skott Hiks tərəfindən çəkilmiş dram-melodram filmi.

## Məzmun
Loqan Tibault İraqda hərbi xidmətdə olan gəncdir. Bir gün arxasında "Saxla" yazılı olan bir gənc qadın şəkli tapır. Qadının gözəlliyinə heyran qaldığı bir vaxt komandası hücuma məruz qalır, lakin o bundan xilas ola bilir. Öz xilasının şəkilə görə olduğunu düşünən Loqan həmin şəkildəki qadını axtarmağa başlasa da, tapa bilmədiyi üçün artıq onun öldüyünü fikirləşir.

Amerikaya geri qayıtdıkdan sonra İraqda olan hadisələri unuda bilmədiyi üçün bir xeyli çətinlik çəkir. Bir gün həmin şəkildəki qadının Luiznada yaşadığına dair bir işarə tapır və həmin işarəni izləyərkən qadını tapır. Adının Bet Qrin olduğunu öyrənən Loqan, ona hər şeyi başa salmağa çalışsa da, dili dolaşır və izah edə bilmir. Anası ilə itlər satılan mağazada işləyən Bet, onun iş elanına görə gəldiyini fikirləşir. Loqan da özünü elə aparmağa çalışsada bu Beti narahat edir. Anası isə Loqana iş verməyi qərara alır.

Hadislərin davamında Loqan qısa vaxt ərzində ailəyə daxil ola bilir. O, Betin oğlu ilə yaxşı yola gedir. Daha sonra isə şəklin sahibinin Betin qardaşı olduğunu və İraqda ölməsini öyrənməsi ona pis təsir edir. Nəhayət Betlə münasibətlərə başlayır və bu onun anasının ürəyincə olur. Lakin, Betin keçmiş həyat yoldaşının oğulunu geri almaq istəməsi problemlər yaradır. Onlar ikisi bütün problemlərin öhdəsindən gəlməyə çalışacaqlar.

## Rollarda
* Zak Efron — Loqan Tibault
* Teylor Çillinq — Bet Qrin
* Blit Danner — Elie
* Cey Ferquson — Keyt Kleyton
* Rayli Tomas Stüart — Ben Kleyton
* Adam Lefevre — Cac Kleyton
* Coe Çrest — Debuti Mur
* Enn Makkenzie — Çarllote Kleyton
* Kendal Tatl — Dreyk "Akes" Qrin
* Robert Terral Hayes — Viktor
* Rass Komeqiss — Ruqer Lay
* Şeron Morris — Prinsipal Miller

## Ev üçün buraxılış
*Bəxtəvər* filminin DVD diski 20 avqust 2012-ci ildə satışa çıxarıldı.

## Mükafat və Nominasiyalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi vebsayt
*
Mincivan Dəmiryol Stansiyası

**Mincivan Dəmiryol Stansiyası** — Azərbaycanın Zəngilan rayonu ərazisindəki eyniadlı şəhər tipli qəsəbədə vağzal tipli dəmiryol stansiyası. Stansiyadan Culfa—Horadiz—Sarıcalar—Osmanlı-Yeni dəmiryol xətti keçir.

1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən Zəngilan rayonu işğal edildikdən sonra faliyyəti dayandırılmışdır. 21 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.  

## İstinadlar