Loizidu Türkiyəyə qarşı

**Loizidu Türkiyəyə qarşı** — Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 3, 5, 8-ci maddələri və Konvensiyaya dair 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin pozuntusu haqqında kiprli qaçqının iddiası üzrə Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qərar.

## Faktlar
Ərizəçi — Kipr vətəndaşı xanım Titina Loizidu ölkənin şimalında, Kireniyada boya-başa çatıb, orada ona məxsus bir neçə torpaq sahəsi vardı. 1972-ci ildə xanım Loizidu ərə getdi və əri ilə Nikosiyaya köçdü. Kipr yunan və türk hissələrinə bölündüyünə görə, 1974-cü ildən başlayaraq, o, yuxarıda adı çəkilən mülkiyyətinə daxil olmaq imkanından məhrum oldu.

19 mart 1989-cu ildə Kipr yunanlarının "Qadınların evlərinə qayıtması uğrunda" təşkilatından olan qadınlar, bölücü xətti keçmək niyyətlərini qabaqcadan bəyan edərək, yürüş təşkil etdilər. Nümayişin iştirakçıları Nikosiyadan Limbiya kəndinə gəldilər, orada onlar bufer zonasını və türk qoşunlarının yerləşdiyi xətti keçə bildilər. Xanım Loizidu da daxil olmaqla, bir neçə qadın türk icmasının polisləri tərəfindən həbs edildi. Elə həmin gün onları BMT-nin Nikosiyadakı nümayəndələri azad etdilər və yunan icmasının ərazisinə göndərdilər.

Xanım Loizidu 22 iyul 1989-cu ildə Avropa İnsan Hüquqları Komissiyasına şikayətlə müraciət edərək bildirdi ki, onun tutularaq həbs edilməsi Konvensiyanın 3, 5 və 8-ci maddələrinin pozuntusudur. O, həmçinin belə hesab edirdi ki, onun öz mülkiyyətindəki torpaq sahəsinə girməsinin mümkünsüzlüyü 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin davamlı pozuntusudur.

## Qərar
* Məhkəmə 6 səsə qarşı 11 səslə qərara aldı ki, ərizəçinin öz mülkiyyətinə daxil olmasına imkan verməkdən imtinaya görə və bundan sonra ərizəçinin öz mülkiyyəti üzərində nəzarəti itirməsinə görə məsuliyyət Türkiyənin üzərinə düşür.
* Məhkəmə 6 səsə qarşı 11 səslə qərara aldı ki, 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsi pozulub.
* Məhkəmə yekdilliklə qərara aldı ki, Konvensiyanın 8-ci maddəsi pozulmayıb.
* Məhkəmə yekdilliklə qərara aldı ki, Konvensiyanın 50-ci maddəsinin tətbiqi məsələsi həll edilmək üçün hazır deyil və bu məsələni təxirə saldı.

2003-cü ildə Türkiyə Loiziduya 1 milyon dollardan çox təzminat ödəmişdir.

## Əhəmiyyəti
* Məhkəmə xatırladır ki, Konvensiya 23 may 1969-cu il tarixli Beynəlxalq müqavilələr hüququ haqqında Vyana Konvensiyası tərəfindən müəyyən edilən qaydalar əsasında şərh edilməlidir; belə ki, Konvensiyanın 31-ci maddəsinin 3(c) bəndində "iştirakçılar arasındakı münasibətlərdə tətbiq edilən beynəlxalq hüququn bütün müvafiq normalarını" nəzərə almağın zəruriliyindən danışılır.
* Məhkəmə müəyyən etmişdir ki, o, Türkiyə Hökumətinin istinad etdiyi Şimali Kipr Türk Respublikasının Konstitusiyasındakı hüquq normalarına, Konvensiyanın məqsədləri baxımından hüquqi qüvvəyə malik normalar kimi baxa bilməz.
* Məhkəmə hesab edir ki, dövlətin məsuliyyəti haqqında beynəlxalq hüquq prinsiplərinin işığında belə bir məqam xüsusilə vacibdir ki, qanuni və qanunsuz hərbi əməliyyatlar nəticəsində dövlət milli sərhədlərindən kənarda olan ərazi üzərində effektiv nəzarəti həyata keçimək imkanı əldə etdikdə də, dövlətin məsuliyyəti haqqında məsələ ortaya çıxa bilər.

## Ziddiyyətli məqamlar
* Məhkəmə Türkiyənin bəyan etdiyi belə bir fikrə bilərəkdən cavab verməyib ki, Şimali Kipr Türk Respublikası Kipr türkləri tərəfindən yaradılıb, bununla onlar öz müqəddəratını təyin etmə hüququnu həyata keçiriblər.
* Hakim Bernhardtın hakim Lopes Roxanın da qoşulduğu xüsusi rəyindən bir hissə:

* Hakim Bakın xüsusi rəyindən bir hissə:

* Hakim Pettitinin xüsusi rəyindən bir hissə:

## Həmçinin bax
*Çıraqov və başqaları Ermənistana qarşı

## Ədəbiyyat
* Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi: Konvensiyanın 6-cı maddələsi ilə bağlı seçilmiş qərarlar. Bakı, Qanun nəşriyyatı, 2004-cü il, 440 səh.

## İstinadlar