open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enriko Kavilya

**Enriko Kavilya** (; ) – İtaliya dövlət xadimi və İtaliya ordusunun zabiti. Rus-yapon müharibəsinə hərbi müşahidəçi qismində qatılmışdır.

## Həyatı
Enriko Kavilya 1862-ci ildə Savona əyalətinin Finale-Liqure kommunasında doğulmuşdur. Turin şəhərində yerləşən hərbi akademiyada təhsil almış, 1884-cü ildə artilleriyada hərbi xidmətə başlamışdır. Əvvəlcə 1888–1889-cu illərdə, daha sonra 1896–1897-ci illərdə Eritreyada hərbi xidmət göstərmişdir. 1903-cü ildə mayor rütbəsinə yüksəlmişdir.

1903-cü ildə Rus-yapon müharibəsini Yaponiya tərəfdən müşahidə etmək üçün Mancuriyaya göndərilmişdir. 1911-ci ilə qədər Şərqi Asiyada qalmış, Tokio və Pekində İtaliyanın hərbi ateşesi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Asiya qitəsini at belində keçərək İtaliyaya qayıtmış və 1912-ci ildə Liviya hərəkatında döyüşmüşdür. Birinci Dünya müharibəsi zamanı 1915-ci ildə briqada, 1916-cı ildə diviziya, 1917-ci ildə korpus və 1918-ci ildə ordu komandanı olmuşdur. 1920-ci ildə qısa müddətliyinə müharibə naziri təyin olunmuşdur. 1920-ci ildə faşist Qabriele Dannunsionu Fiume şəhərində çıxarmışdır. 1926-cı ildə İtaliya marşalı rütbəsinə yüksəlmişdir.

Kavilya İtaliya kralı II Viktor Emanuelə sadiq qalmış, antifaşizmi dəstəkləmiş, İkinci dünya müharibəsi zamanı Benito Mussoliniyə qarşı hərbi çevrilişdə və İtaliyanın təslim olmasında iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* İtalyan dilində qısa bioqrafiyası
Riskə münasibət

**Riskə münasibət** — zəmanətli nəticə ilə risklə əlaqəli nəticə arasında seçim edərkən onun davranışını xarakterizə edən iqtisadi agentin üstünlüklərinin xüsusiyyəti.

Riskdən qaçan şəxs eyni gözlənilən gəliri nəzərə alaraq, riskə əsaslanan () gəlirdən daha çox müəyyən sabit gəlirə üstünlük verir. Riskli neytral olan şəxs eyni gözlənilən dəyərə malik müəyyən və qeyri-müəyyən gəlir arasında seçimə biganədir. Riski sevən insan, qeyri-müəyyən gəlirin gözlənilən dəyəri müəyyən gəlirdən az olsa belə, müəyyən gəlirdən qeyri-müəyyən gəlirə üstünlük verir.

## Tərifi
Riskə münasibət müəyyən bir ehtimalla qazanc və ya itki baş verdikdə qeyri-müəyyənlik şəraitində agentin davranışını xarakterizə edir. Neoklassik iqtisadiyyatda risk və qeyri-müəyyənlik anlayışları eynidir. Bütün mümkün nəticələrin və onların baş vermə ehtimallarının əvvəlcədən məlum olduğu güman edilir. Nəticələr toplusu onların baş vermə ehtimalı ilə birlikdə lotereya adlanır. Əgər vahid ehtimalla hansısa nəticə baş verirsə (əmin), o zaman o, həm də zəmanətli uduşlu degenerativ lotereya hesab edilə bilər.

### Nümunə
Quyruq 100 azn, qartal isə 100 azn qazanırsa, simmetrik sikkə atmaq lotereyadır. Hər tərəf 0,5 (50%) ehtimalı ilə düşür. Gözlənilən orta gəlir sıfırdır:
:0.5 \cdot 100+0.5 \cdot (-100) = 0

Fərz edək ki, agent qəpik atmaqdan imtina etdiyi zaman onu status-kvonla müqayisə etmək istəyir. Sonuncu halda, ona 0-a bərabər bir ödəniş alacağına zəmanət verilir. Sonra agent:

* zəmanətli qələbəyə üstünlük verərsə, riskdən çəkinir;
* oynamaq və ya oynamamaq ona əhəmiyyət vermirsə, risksizdir;
* sikkə atmağa üstünlük verirsə riski sevir.

Əgər agent riskdən çəkinirsə, o zaman gözlənilən gəliri müəyyən qədər artırmaq olar ki, o, riskə getməyə hazır olsun. Bu artım risk mükafatı adlanır. Neytral agentin heç nə ödəməyə ehtiyacı yoxdur. Risk sevən agent riskin əvəzini özü ödəməyə hazırdır.

### Formal tərifi
Gözlənilən faydalılıq nəzəriyyəsinə görə, lotereyada udmaq riyazi gözlənti (uduş və itkilərin ortası) kimi müəyyən edilir:
:U=\sum_{i=1}^n p_ix_i,

burada U — fon Neymann-Morqenştern kommunal funksiyasıdır; x_i — uduş məbləği; p_i — qalib gəlmə ehtimalıdır. x_i udmaq əvəzinə, onun u(x_i) faydasını nəzərdən keçirmək olar. u(\cdot) funksiyası Bernoulli köməkçi funksiyası adlanır. Sonra:
:U=\sum_{i=1}^n p_iu(x_i)

Fərqli risk münasibətlərinə malik agentlər \mathbb E(x) riyazi gözləntisinə uyğun gələn zəmanətli gəlirin faydalılığını fərdi ödənişlərin kommunal xidmətlərindən gözlənilən fayda ilə müqayisə edirlər\mathbb E(u(x)).

Zəmanətli ödənişin faydası fayda gözləntisindən çox, az və ya ona bərabər ola bilər. Bərabərsizlik əlamətindən asılı olaraq riskə münasibət müəyyən edilir. Sonra:
* riskdən çəkinir, əgər u\Bigg(\sum_{i=1}^n p_ix_i\Bigg) \ge \sum_{i=1}^n p_iu(x_i);
* risk neytral olarsa, u\Bigg(\sum_{i=1}^n p_ix_i\Bigg) = \sum_{i=1}^n p_iu(x_i);
* u\Bigg(\sum_{i=1}^n p_ix_i\Bigg) \le \sum_{i=1}^n p_iu(x_i) riskini bəyənir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Əvəzetmənin marjinal nisbəti

__NOTOC__
Mikroiqtisadiyyatda **əvəzetmənin marjinal nisbəti** — istehlakçının digər əmtəəni bir ədəd artırmaq üçün imtina etməyə hazır olduğu əmtəənin kəmiyyətini müəyyən edən kəmiyyət. Bu halda, bir məhsul digəri ilə əvəz olunur və əvəzetmənin intensivliyi sadəcə əvəzetmənin marjinal sürətini göstərir. Əvəzetmənin marjinal dərəcəsi MRS ilə işarələnir (İngiliscə marjinal əvəzetmə nisbətindən) və düsturla hesablanır:
: MRS_{xy}=-(\Delta y/\Delta x) \,,

burada x — bir əmtəə məbləğidir, y — müvafiq olaraq başqa bir əmtəənin məbləğidir. \Delta x  və \Delta y  müvafiq əmtəələri dəyişdirir.
Həmçinin, x və y əmtəələrinin marjinal faydalılıqlar münasibətləri vasitəsilə (faydalılıq nəzəriyyəsinə kəmiyyət (kardinal) yanaşma ilə) marjinal əvəzetmə dərəcəsi müəyyən edilə bilər:
: MRS_{xy}=MU_x/MU_y

Əgər fərqsizlik əyrisi anlayışına (istehlakçının laqeyd olduğu seçimdə iki əmtəənin bütün kombinasiyalarını göstərən xətt, yəni bütün bu birləşmələr ona eyni faydalılıq səviyyəsini gətirir) etibar etsək, onda marjinal əvəzetmə dərəcəsi. laqeydlik əyrisinin mailliyi kimi qəbul etmək olar. Yəni hesab edilir ki, əldə edilmiş faydalılıq səviyyəsini saxlamaq üçün istehlakçı başqa bir əmtəənin müəyyən miqdarını istehlak etməklə eyni miqdarda ümumi faydalılıq əldə etmək üçün hər hansı bir maldan imtina edə bilər. Həndəsi olaraq, MRS əks işarə ilə götürülmüş verilmiş nöqtədə laqeydlik əyrisinin tangensinin yamacının tangensinə bərabərdir.

## Nümunə
Məsələn, istehlakçı aşağıdakı dəstlər arasında seçimə biganə yanaşır: üç alma və bir portağal - birinci dəst və iki alma və iki portağal — ikinci dəst. Bu iki nöqtədən birmənalı şəkildə laqeydlik əyrisi çəkilə bilməsə də, portağalların alma ilə əvəzlənməsinin marjinal nisbətini aşağıdakı kimi hesablamaq olar:
: MRS_{xy}=-\frac{\Delta y}{\Delta x}= -\frac{2-1}{2-3}=1\,,

burada x almaların sayı, y müvafiq olaraq portağalların sayıdır, \Delta x alma istehlakının ikinci hissəsindəki dəyişiklikdir. Birinciyə nisbətən çoxluq, \ Delta y  — ikinci çoxluqdakı portağal istehlakının birinciyə nisbətən dəyişməsidir. Yəni bu misalda portağalların alma ilə əvəzlənməsinin marjinal nisbəti birə bərabərdir və istehlakçı almanın istehlakını bir azaldıb portağal istehlakını bir dəfə artırmağa hazırdır ki, bu meyvələrin tərkibi dəyişmir, istehlakdan məmnun olsun.

Ancaq bəzi iki malın 10:2 çoxluğundan 8:3 çoxluğuna keçdikdə, bu nöqtələr eyni laqeydlik əyrisində yerləşdiyi təqdirdə, birinci əmtəənin ikinci ilə əvəzlənməsinin marjinal nisbəti ikiyə bərabər olacaqdır, MRS = 2. 

## İstinadlar
Texniki əvəzetmənin marjinal dərəcəsi

**Texniki əvəzetmənin marjinal dərəcəsi** (*MRTS*, ) — iqtisadiyyatda istifadə olunan istehsal amillərinin bir-birini əvəz etmə qabiliyyətinin ölçüsü, hasilatın dəyişməz qalması üçün amillərdən birinin neçə vahid azaldıla biləcəyini, digərini isə bir amil artıra biləcəyini göstərir.

## Formal tərifi
Y — çıxış olsun, x=(x_1,..., x_n) — isə hasilatı təyin edən istehsal amilləri toplusu olsun. Sonra iki istehsal amili üçün x_i, x_j, x_i amilinin  x_i faktoru ilə əvəzlənməsinin marjinal dərəcəsi belə müəyyən edilir:

MRTS_{x_ix_j}=-\frac {d x_j}{d x_i}|_{Y=const}

Həndəsi olaraq, MRTS verilmiş nöqtədə izokvant xəttinə toxunan mailliyidir (əyilmə bucağının tangensi).

Bəzi istehsal funksiyası Y=F(x_1,...,x_n) verilsin. Tərifə əsasən, biz iki x_i və x_j istisna olmaqla, bütün amilləri sabit hesab edirik və bu amillər bir-birindən asılı hesab olunur. Yəni Y=f(x_i,x_j(x_i)) istehsal funksiyasını nəzərdən keçiririk. Sonra

\frac {dY}{dx_i}=f'_{x_i}+f'_{x_j} \frac {dx_j}{dx_i}=MP_{x_i}+MP_{x_j} \frac {dx_j}{dx_i}

burada MP — müəyyən istehsal amilinin marjinal məhsuldarlığı (marjinal məhsul) üçün standart qeyddir.

Tərifinə görə amillər dəyişməlidir ki, nəticə dəyişməsin, yəni bərabərlik

Buradan

MRTS_{x_ix_j}=\frac {MP_{x_i}}{MP_{x_j}}

yəni amillərin texniki əvəzlənməsinin marjinal dərəcəsi onların marjinal məhsuldarlığına (marjinal məhsullar) nisbətinə bərabərdir.

## İstehsal amillərinin maya dəyəri ilə əlaqəsi
Mükəmməl rəqabət şəraitində istehsal amillərinin qiymətləri ekzogen şəkildə müəyyən edilir və firmanın tələbi onlara təsir etmir. Müəyyən bir giriş üçün çıxışı maksimuma çatdıran və ya müəyyən bir məhsul üçün girişi minimuma endirən firma. İstehsal amillərinin texniki əvəzlənməsinin marjinal dərəcəsi bu istehsal amillərinin qiymətlərinin nisbətinə bərabər olduqda optimala nail olunur:

MRTS_{ij}=r_i/r_j

burada r müvafiq istehsal amilinin qiymətidir.

## İstinadlar
İstehsal funksiyası

**İstehsal funksiyası** — istehsal dəyərləri (istehsalın miqdarı) və resurs xərcləri, texnologiya səviyyəsi kimi istehsal amilləri arasında iqtisadi və riyazi kəmiyyət əlaqəsidir. Onu izokvantlar toplusu kimi ifadə etmək olar.

**Məcmu istehsal funksiyası** bütövlükdə milli iqtisadiyyatın məhsulunu təsvir edə bilər.

İstehsal amillərinin müəyyən vaxtda və ya müxtəlif dövrlərdə məhsulun həcminə təsirinin təhlilindən asılı olaraq istehsal funksiyaları statik P=f(x_1,x_2,...,x_n) və dinamik P=f(x_1(t),...,x_k(t),...,x_n). Xətti (P = a_1{\cdot}x_1 + ... + a_n{\cdot}x_n) vurma gücü (P=\prod_{i=1}^N x_i^\alpha{^{_i}}, amillərdən biri olmadıqda belə funksiyalar yox olur).

## Neoklassik istehsal funksiyası
Əgər Y — çıxış, x=(x_1,x_2,..., x_n) — istehsal amilləri olsun (adətən K —  kapital və L — əmək). Y=F(x) istehsal funksiyası aşağıdakı şərtlər yerinə yetirildikdə neoklassikdir:

1) Faktorların müsbət və azalan marjinal məhsuldarlığı:
: F^{'}_{x_i}>0, F^{''}_{x_i}

2) Xətti vahidlik və ya miqyasda sabit gəlirlər:
: F(\lambda x)=\lambda F(x)

Buradan xüsusilə belə nəticə çıxır ki, istehsal funksiyası Y/x_i=f(x/x_i) kimi təqdim edilə bilər, xüsusən də iki amil - kapital və əmək üçün adətən aşağıdakı kimi təmsil olunur: Y/L=f(K/L), yəni əmək məhsuldarlığının onun kapital-əmək nisbətindən asılılığı kimi. Bundan əlavə, eynicinsli funksiyalar haqqında Eyler teoremi yerinə yetirilir: \sum^n_{i=1} F^{'}_{x_i}x_i=Y.

## İstinadlar
İtaliya A Seriyası 2023/2024

**İtaliya A Seriyası 2023-24** Seriya A'nın 122-ci mövsümüdür.

## Komandalar
## Turnir cədvəli
## Nəticələr
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kurtilər

**Kurtilər** (, ) — Zaqros dağları yaxınlığında yaşamış qədim tayfa. Adlarına əsaslanaraq, Rüdiger Şmittə görə, bu, əsasən Atropat Midiyasının dağlarında (Zaqros dağlarının şimal hissəsi) kadusilər, amardlar, tapurlar və başqaları ilə birlikdə məskunlaşmış tayfa idi. Strabon regionda yaşayan kurtliləri miqrantlar və yırtıcı quldurlar kimi xarakterizə edirdi.

Onlar ellinizm dövründə sapançılar kimi tələb olunurdu. Kurtilər bu məqsədlə e.ə. 220-ci ildə padşah III Antioxa qarşı üsyanda Midiya satrapı Molon uğrunda vuruşmuşdular. Kurtilər daha uzaq qərbdə yaşayan karduxilər və bənzərləri ilə bağlı deyildilər. Qarnik Asatryana görə, kurtlilər yalnız köçəri həyat tərzini paylaşan yerli, qeyri-iranlı tayfaların toplusu idi.

## İstinadlar
Maraş zəlzələsi (1513)

**Maraş zəlzələsi** — 28 mart 1513-cü ildə Maraşdan 77 km qərbdə olan 7,4 Ms zəlzələ. Şərqi Anadolu qırılma xəttində baş verən zəlzələ Dülqadiroğulları Bəyliyinin paytaxtı Əlbistan və yaxın yaşayış məntəqələrində dağıntılara səbəb olub.

Bəzi mənbələrdə tarixi 1514-cü il kimi qeyd olunan zəlzələnin hətta Qahirədən də hiss edildiyi şayiələri var. Zəlzələ Bazarcık seqmentindəki qırılma ilə əlaqəli olub və onun maqnitudasının 7,4 və ya daha çox olduğu təxmin edilir. Bizə gəlib çatan müasir məlumata görə, 1514-cü ilin ilk aylarında Osmanlı sultanı Yavuz Sultan Səlimin Konyaya çatdığı və orada vəbanın şiddətləndiyini və Tarsus, Adana və Malatya şəhərlərinin demək olar ki, tamamilə dağıdıldığını gördüyü yazılır.

Bu zəlzələdən əvvəl ən böyük zəlzələ intensivliyi IX olduğu təxmin edilən 1114 Maraş zəlzələsi idi. 1513 zəlzələsindən 510 il sonra 6 fevral 2023-cü ildə eyni qırılma zonasında baş verən 7,8 MV gücündə Qəhrəmanmaraş zəlzələsində 59 mindən çox insan həyatını itirdi və Türkiyə Cümhuriyyəti tarixində qeydə alınan ən böyük zəlzələ oldu. 2023-cü il Maraş zəlzələlərindən sonra TÜBİTAK layihəsi çərçivəsində İstanbul Texniki Universiteti, Dokuz Eylül Universiteti və Fırat Universiteti alimləri tərəfindən aparılan araşdırmalar nəticəsində 7,8 bal gücündə ilk zəlzələnin eyni qırılma üzərində baş verdiyi müəyyən edilib.

## Həmçinin bax
* Zəlzələ
* Seysmik dalğalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Maraş zəlzələləri
Tapşırıq

**Tapşırıq** və ya **tapşırıqlar** bu mənalara gələ bilər:

* Ev tapşırığı
* Tapşırıq — Göstəriş, əmr, sərəncam.
* Tapşırıq — Vəzifə, iş.
* Tapşırıq — Operativ, hərbi vəzifə.
* Tapşırıqlar paneli
Vera Poska-Qryuntal

**Vera Poska-Qryuntal** () —  Estoniyalı hüquq müdafiəçisi, hüquqşünas və jurnalist; eston feminizminin lideri.
## Bioqrafiya
25 mart 1898-ci ildə Reveldə vəkil ailəsində anadan olmuşdur. Ailədə doqquz uşaq var idi: altı qız və üç oğlan, Vera ikinci övladdır. Tallinn gimnaziyasını bitirmişdir. 1915-ci ildə Petroqradda, sonra Voronejdə hüquq təhsili almağa başlayır. 1917-ci ildə o, Estoniya Tələbələrinin Pıxyala Cəmiyyətinə (EÜS Põhjala) qoşulur. Evləndikdən sonra Kuressaareyə, 1920-ci ildə Tartuya köçür. Müharibə və inqilab nəticəsində kəsilən təhsilini Tartu Universitetində davam etdirir. Dörd uşaq anası olaraq 1925-ci ildə hüquq fakültəsini bitirib. Sonra Tallinn Şəhər Hüquq Bürosunda vəkil işləyib, 1929-1935-ci illərdə Tartuda nikah və boşanma məsələləri üzrə hüquqi yardımı göstərir. 1939-cu ildə hüquq elmləri üzrə magistr dərəcəsi almışdır (dissertasiyanın mövzusu: yetkinlik yaşına çatmayanların əməyinin mühafizəsi).

1944-cü ildə Qırmızı Ordunun hücumu zamanı ailəsi ilə birlikdə İsveçə mühacirət edir. Onun əri Timofey Qruntal Stokholm Universitetində hökumət təqaüdü alır. 1955-ci ildə ərinin ölümündən sonra Vera Poska-Qryuntal Kanadaya köçür. Buraya 1951-ci ilin yazında qızı Konstans əri Kaljo Pill və oğulları Juri və Jaan ilə birlikdə gedir.

Təqaüdə çıxana qədər o, arxiv işçisi idi. 29 yanvar 1986-cı ildə Stokholmda vəfat edir. Vera Poska-Qryuntalın 12 cilddən ibarət şəxsi arxivi İsveç Milli Arxivində saxlanılır.
## Fəaliyyət
Estoniya feminizminin lideri. 1928-ci ildə Parisdə Birinci Sosial İş Konqresində iştirak edir. Beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı olan Beynəlxalq Qadın Hüquqşünaslar Federasiyasının təsisçilərindən biri - hüquqi yardım, hüquqi ədəbiyyat və maarifləndirmə proqramları, tədqiqat və nəşrlər, habelə vəkillik, hüquqi islahatlar vasitəsilə qadınların və uşaqların statusunu yüksəldir. Onun təşəbbüsü ilə 1931-ci ildə Ev və Məktəb Dərnəyi, Tartu Soroptimist Cəmiyyəti, 1939-cu ildə Tartu Analıq Rifah Cəmiyyəti və Evsiz analar üçün ev qurulur.

1934-cü ildə o, digər qadın hüquqşünaslarla birlikdə Estoniyada ailə hüququnun islahatına dair qanun layihəsi təqdim edir. 1936-1938-ci illərdə Beynəlxalq Universitet Qadınları Federasiyasının konqreslərinə dəvət olunub. 1939-cu ilin martından 1940-cı ilin fevralına qədər Paris Universitetində təqaüdçü kimi çalışmışdır. Onun yetkinlik yaşına çatmayanların müdafiəsi mövzusunda dissertasiyası 1941-ci ildə tamamlanır, lakin müdafiəsiz qalır.

1952-ci ildə İsveçdə eston dilində çıxan Triinu jurnalını təsis edir və 1981-ci ilə qədər onun redaktoru olur. O, Kanadaya köçdükdən sonra bu jurnal Torontoda (sürgündə) Estoniya Qadınlar Cəmiyyətinin orqanı olur.
## Mükafatları
* 1940 — Estoniya Qırmızı Xaç Ordeni.
## İstinadlar
Pisuar

**Pisuar -** əsas xüsusiyyəti ayaq üstə istifadə edilməsi olan kişilər üçün xüsusi hazırlanmış tualetdir . Qadın pisuarı və Interaktiv pisuar növləri də mövcuddur.

Qədim Roma Dövrünə aid tapılmış pisuarın o dönəm müxtəlif məqsədləri var idi. Məlumdur ki, müasir pisuar üçün ilk patent 1866-cı il martın 27-də amerikalı Endryu Renkin tərəfindən alınıb. Dəyişən həyat tərzinin yaratdığı ehtiyaclar səbəb olaraq qadınlar üçün də məxsusi hazırlanmış pisuarlar da ortaya çıxmışdır, amma ümumi götürəndə istifadəsi kişilər üçün daha faydalıdır.
Tallinna Kaubamaja Grupp

**Tallinna Kaubamaja Grupp** — Estoniyanın ən böyük ticarət konserni. Konsernə daxil olan müəssisələrin əksəriyyətinin əsas fəaliyyəti pərakəndə və topdansatış ticarətdir.

Konsernin rəsmi ünvanı: Tallinn, Kaubamaya k 1. / Gonsiori k 2. .

Konsernin 679.000-dən çox müştərisi olan Partnerkaart loyallıq proqramı Estoniyada ən böyüyüdür.

1996-cı ildə konsernin sələfi olan Tallinna Kaubamaja şirkətinin səhmləri Tallin Fond Birjasında siyahıya alındı.

Konsernin əsas şirkəti NG Investeeringud OÜ şirkətidir.
## Tarix
Konsernin tarixi 1960-cı ildə Tallin Ticarət Evinin açıldığı vaxtdan başlayır. 1966-cı ildə Tartu Ticarət Evi Estoniya SSRİ-dən çıxdıqdan sonra RAS Tallinna Kaubamaja dövlət səhmdar cəmiyyəti olaraq adlandırılır. 1994-cü ildə səhmdar cəmiyyətə çevrilir, səhmlərin böyük hissəsi E-Investeeringugrupi AS (10.06.2004-cü ildə ləğv edilib) şirkətinə satılıb.

Konsernin tarixində aşağıdakı əsas tarixlər:

1995-ci ildə Tallinndə, Punane küçəsində yeni "Selver" pərakəndə satış şəbəkəsinin ilk mağazası açılır.

10 may 2002-ci ildə Kaubamaja kliendikaart müştəri kartını əvəz edən və konsernin bütün müəssisələrini vahid loyallıq proqramında birləşdirən ilk kart Partnerkaart buraxılır.

15 aprel 2004-cü il — "Viru Keskus" ticarət mərkəzində Tallin Ticarət Evinin zalı açılır.

2005-ci il oktyabrın 12-də Tartuda yeni Ticarət Evi açılır.

2006-cı ildə konserni Baltikyanı ölkələrdə Kia avtomobillərinin tədarükü və topdansatış ticarəti ilə məşğul olan KIA Auto AS səhmdar cəmiyyətini satın alır.

2007-ci ildə şirkətin öz mühafizə xidməti qurulub.

2008-ci ildə ayaqqabı və dəri məmulatları ticarəti ilə məşğul olan Suurtüki NK OÜ və AS ABC King şirkətləri satın alınır.

2009-cu ildə Pyarnu ticarət mərkəzində I.L.U. kosmetik mallar şəbəkəsinin ilk mağazası açılır.

2010-cu ildə SHU ayaqqabı mağazaları şəbəkəsi qurulur.

2012-ci ildə AS Viking Motors satın alınır, Kaubamaja AS (pərakəndə ticarət), Topsec Turvateenused OÜ (təhlükəsizlik xidmətləri, 2015-ci ildə Viking Security AS ilə birləşdirilir) və Kulinaaria OÜ (hazır qida məhsullarının istehsalı) ayrı müəssisələrə ayrılır.

2015-ci ildə konsernin rəsmi adı Tallinna Kaubamaja Grupp AS olur. e-Selver onlayn mağazasını açlır. Viimsi kəndində “Viimsi Keskus” ticarət və əyləncə mərkəzi istifadəyə verilir.

2016-cı ildə Kaubamaja e-pood onlayn mağazası açılır.

Hal-hazırda Tallinna Kaubamaja Grupp AS şirkəti OÜ NG Investeeringud şirkəti tərəfindən idarə olunur, bu şirkət həm də spirtli içkilər istehsalçısı "Liviko AS", dondurma istehsalçısı "Balbiino AS", mebel şirkəti "Kitman Thulema" və daşınmaz əmlak idarəçiliyi şirkətləri Roseni Kinnisvara OÜ və Roseni Majad OÜ. NG Investeeringud Konserni 1994-cü ildə qurulmuşdur; onun 2020-ci ildə yoxlanılmamış ticarət dövriyyəsi 890 milyon avro təşkil etmişdir.
## Qalereya

Kaubamaja street in Tallinn.jpg|Talinn Ticarət Evi (Sağda)
Tartu Kaubamaja 2011.JPG|Tartu Ticarət Evi
Tähesaju Selver.jpg|Магазин *Tähesaju Selver*
EU-EE-TLN-LAS-Mustakivi-Mustakivi Selver.JPG|*Mustakivi Selver* mağazası 

## İstinadlar
Tapılan obyekt

**Tapılmış obyekt** (Fransızca *objet trouvé* -dən hərfi tərcüməsi ) və ya **tapılmış sənət**   , ört-basdır edilməmiş, lakin əsasən dəyişdirilmiş əşyalardan və ya məmulatlardan yaradılmış sənətdir ki, onlar adətən sənət olduğu qəbul edilməyən materiallardır. Onların qeyri-bədii funksiyası var, çünki adətə belə edilir. Pablo Pikasso bu ideyadan ilk dəfə stul çəngəllərinin çap olunmuş şəklini *“[[Stulun çəmənliyi ilə natürmort]]”* (1912) adlı rəsminə yapışdırarkən istifadə etdi. Marsel Duchamp bir neçə il sonra özü tərəfindən seçilmiş və sənət kimi təyin edilmiş tamamilə dəyişdirilməmiş gündəlik əşyalardan ibarət bir sıra **hazır məhsullar** ortaya qoyaraq konsepsiyanı təkmilləşdirdiyi güman edilir. Ən məşhur nümunə *Fəvvarələrdir* (1917), bir tikinti malları mağazasından alınmış və yan tərəfində dayanan bir postamentdə nümayiş etdirilən standart pisuardır. Ən ciddi mənada "hazır" termini yalnız geyim sənayesindən bu termini götürmüş Marsel Dyuşampın  istehsalı olan əsərlərə tətbiq edilir (       ) Nyu Yorkda yaşayarkən və xüsusilə 1913-cü ildən 1921-ci ilə qədər olan əsərlərə.

Tapılan əşyalar sənət əsəri kimi kimliklərini rəssamın onlara qoyduğu təyinatdan və obyektlə birlikdə gələn sosial tarixdən alır. Bu ya onun anonim köhnəlməsi ( Kurt Şvittersin kollajlarında olduğu kimi) və ya istehlakçıların qəbul etdiyi mənası ilə tanınması ( Haim Steinbachın heykəllərində olduğu kimi) ilə göstərilə bilər. Onun yerləşdirildiyi kontekst də çox aktual amildir. Adi obyektləri bu şəkildə dəyərləndirmək ideyası əvvəlcə *sənətdən* fərqli olaraq, *sənət* hesab edilənlərlə adi obyektlər arasındakı qəbul edilmiş fərqə şok edici bir çağırış idi. Baxmayaraq ki, bu, indi sənət dünyasında məqbul bir təcrübə kimi qəbul olunsa da, Tate Gallery -nin Turner Mükafatı çərçivəsində Treysi Eminin ərsəyə gəlməmiş və dağınıq şəkillərinin transpozisiyasından ibarət olan " *Mənim yatağım"* sərgisində olduğu kimi, sual doğurmağa davam edir. Yataq, yataq otağından birbaşa Tate-ə qədər, tökmə paltar və digər yataq otağı tör-töküntüləri ilə əhatə olunmuşdur. Bu mənada sənətçi tamaşaçılara bir obyekt üzərində düşünmək üçün vaxt və səhnə verir. Beləliklə, tapılan obyektlər müşahidəçidə ikrahdan tutmuş laqeydliyə, nostaljiyadan empatiyaya qədər müxtəlif fəlsəfi düşüncələrin yaranmasına səbəb ola bilər.

İncəsənət forması olaraq tapılan obyektlər adətən rəssamın məhsulunu (ən azı bu barədə ideyanı, yəni rəssamın obyekti incəsənət kimi təyin etməsini) ehtiva edir ki, bu da demək olar ki, həmişə nümayiş olduğunu başlıq ilə gücləndirilir. Tapılan obyektdə adətən müəyyən dərəcədə modifikasiya olur, amma bu həmişə hazır obyektlərdə adətən olduğu kimi tanınmayacaq dərəcədə olmur. Bununla belə son tənqidi nəzəriyyə iddia edərdi ki, hər hansı bir obyektin sadəcə təyin edilməsi və yerdəyişməsi, o cümlədən hazır obyektlərin dəyişdirilməsi obyektin dəyişdirilməsini təşkil edir, çünki bu, onun faydalılığı, ömrü və ya statusu haqqında təsəvvürümüzü dəyişdirir.

## İstinadlar
İvanka Tramp

**İvana Mari Tramp** () — amerikalı biznes ledi və 2017–2021-ci illərdə ABŞ-nin 45-ci prezidenti olan Donald Trampın böyük qızı. Atasının prezidentliyi dövründə Prezident Administrasiyasında baş məsləhətçi, həmçinin İqtisadi Təşəbbüslər və Sahibkarlıq İdarəsinin direktoru olub. O, Trampın birinci arvadı İvananın qızıdır və yəhudi əri Jared Kuşnerlə evlənməzdən əvvəl musəviliyi qəbul etmiş, Amerikanın birinci ailəsinin ilk yəhudi üzvüdür.

O, ailəyə məxsus Trump Təşkilatının icraçı vitse-prezidenti idi. O, həm də atasının *"[[The Apprentice]]"* televiziya şousunda iclas otağının hakimi idi. O, 2017-ci ilin mart ayında Tramp Təşkilatından ayrılaraq atasının prezident administrasiyasında Jared Kushnerlə birlikdə baş məsləhətçi vəzifəsinə təyin olundu. Onun federal işçi ilə eyni məhdudiyyətlərə məruz qalmadan məxfi materiallara çıxışı olması ilə bağlı etik narahatlıqlar qaldırıldıqdan sonra Tramp könüllü olaraq "federal işçilərdən tələb olunan maliyyə açıqlaması formalarını" təqdim etməyə və eyni etika qaydalarına riayət etməyə razılıq verdi. Ağ Evdə xidmət edərkən o, 2018-ci ilin iyul ayına qədər öz geyim brendi biznesini idarə etməyə davam edirdi, bu da etik narahatlıqları, xüsusən də maraqların toqquşmasını gündəmə gətirirdi. İvanka hələ Donald Tramp administrasiyasında rəsmi işçi olmamışdan əvvəl prezidentin yaxın çevrəsinin bir hissəsi hesab olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çələbi (titul)

**Çələbi** — Azərbaycan və Türkiyədə tarixi titul. Sözün lüğəvi mənası "alicənab" və ya "mərifətli" deməkdir. "Çələb" sözü qədim türkcədə "tanrı" mənasını daşıyırdı və bu titul həmçinin, "tanrının adamı" deməkdir.

## İstinadlar
Qot submədəniyyəti

**Qot** () – 1980-ci illərin əvvəllərində Birləşmiş Krallıqda ortaya çıxan və musiqiyə əsaslanan bir submədəniyyətdir. Postpank musiqi janrının bir qolu olan qotik rok pərəstişkarları tərəfindən yaradılmışdır. Qot adı birbaşa musiqi janrından götürülüb. Qotik rok janrını ifa edən və qotik subkulturanın formalaşmasında və inkişafında böyük əməyi olan postpank ifaçılarından bəziləri bunlardır: Siouxsie and the Banshees, Bauhaus, The Cure və Joy Division .

Qot submədəniyyəti öz dövrünün digər submədəniyyətlərinə nəzərən daha uzun müddət populyarlığını qoruyub və bütün dünyaya yayılmaqda davam edir. Onun təsvirlərində və mədəni meyillərində 19-cu əsr Qotika fantastikasından və qorxu filmlərindən təsirlər gözə çarpır.

Qərbi Avropada təşkil olunan musiqi festivalları, gecə klublarında təşkil edilən görüşlər bu üslubun nümayiş olunması məkanları idi. Bu submədəniyyət özlüyündə musiqi, estetika və moda ilə əlaqəli zövqləri cəmləyib.

Qotların üstünlük verdiyi musiqi janrlarına qotik rok, det-rok, soyuq dalğa, qaranlıq dalğa və efir dalğası kimi bir sıra janrlar daxildir. Submədəniyyət daxilində geyim üslubları siyahısına pank, yeni dalğa və Yeni Romantika kimi moda üslubları vardır. O, həmçinin özündə Viktorian, Edvard və "Belle Epoque" dövrləri kimi keçmiş dövrlərin dəbindən izləri daşıyır. Üsluba ən çox tünd (adətən zil qara) geyim, qara makiyaj və zil qara saç daxildir. Bu submədəniyyət meydana çıxdığı vaxtdan onilliklər sonra da geniş auditoriya tərəfindən maraqla qarşılanmağa davam edir.

## İstinadlar
Danışıq üslubu

**Danışıq üslubu** — qeyri-rəsmi ünsiyyət üçün, xüsusən də qeyri-rəsmi şəraitdə gündəlik məsələlərin müzakirəsi üçün istifadə olunan funksional nitq tərzi. **Danışıq üslubu** adətən söhbətdə və digər qeyri-rəsmi kontekstlərdə istifadə olunan idiomdur.

Danışıq üslubu ünsiyətlərin və digər ifadə vasitələrinin geniş tətbiqi ilə xarakterizə olunur, ixtisaslaşdırılmamış terminologiyadan istifadə edir və leksikanı dəyişir. O, həmçinin natamam məntiqi və sintaktik sıralama ifadələrin istifadəsi ilə də fərqlənə bilər.

Belə bir dilin konkret nümunəsi danışıq üslubu adlanır. Lüğətlərdə belə bir ifadə üçün ən çox istifadə olunan termin danışıq dilidir.

## İzahatı
Danışıq üslubu və ya ümumi dil rəsmi nitqdən və ya rəsmi yazıdan fərqlidir. Bu, danışanların adətən rahat olduqları zaman istifadə etdikləri dil formasıdır.

Bəzi danışıq üslubunda çoxlu jarqon və ya slenq var, bəzilərində isə ümumiyyətlə yoxdur. Jarqon və slenq çox vaxt danışıq üslubunda istifadə olunur, lakin bu xüsusi registr müəyyən qruplarla məhdudlaşır və danışıq üslubunun zəruri elementi deyil.

"Danışığı" qeyri-standartdan da fərqləndirmək lazımdır. Standart və qeyri-standart arasındakı fərq mütləq rəsmi və danışıq dili arasındakı fərqlə əlaqəli deyil.

Formal, danışıq və vulqar dil standart və qeyri-standart dixotomiyadan daha çox stilistik variasiya və diksiya məsələsidir. "Danışıq üsulu" termini də bəzən, müəyyən kontekstlərdə və terminoloji konvensiyalarda "qeyri-standart" ilə eyniləşdirilir.

## Dil fəlsəfəsi
Dil fəlsəfəsində "danışıq dili" məntiqdə və ya fəlsəfənin digər sahələrində istifadə olunan xüsusi formalardan fərqli olaraq adi təbii dildir. Məntiqi atomizm sahəsində məna daha formal müddəalarla deyil, fərqli şəkildə qiymətləndirilir.

## Digər üslublardan fərqi
Danışıq üslubu jarqon və ya slenqdən fərqlidir. Slenq yalnız konkret sosial qruplar tərəfindən istifadə edilən sözlərə, məsələn, regiona, yaşa və ya sosial-iqtisadi kimliyə əsaslanan demoqrafik göstəricilərə aiddir. Bunun əksinə olaraq, jarqon ən çox xüsusi peşələr, sənayelər, fəaliyyətlər və ya maraq sahələri daxilində istifadə olunur.

Danışıq dilinə jarqon, eləcə də abreviaturlar, idiomlar, ifadələr və dil və ya dialektdə danışanların əksəriyyətinə tanış olan digər qeyri-rəsmi söz və ifadələr daxildir.

### Jarqon
Jarqon konkret fəaliyyət, peşə və ya qrupa münasibətdə açıq şəkildə müəyyən edilən terminologiyadır. Bu termin müəyyən bir sahədə çalışan və ya ümumi maraqları olan insanların istifadə etdiyi dilə aiddir. Slenq kimi, bu abbreviatura qrup üzvləri arasında tez-tez müzakirə olunan fikirləri, insanları və nələri isə ifadə etmək üçün istifadə olunur. Slenqdən fərqli olaraq, çox vaxt qəsdən olunur.

Standart termin müvafiq fənlərin praktikantları arasında daha dəqiq və ya unikal istifadəyə malik olsa da, jarqon müvafiq sahə ilə tanış olmayan insanlar üçün ünsiyyət üçün maneədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Colloquial Spanish – Dictionary of Colloquial Spanish.
* Tractatus Logico-Philosophicus, Ludwig Wittgenstein (archived 17 may 1997)
Folklend adaları bayrağı

**Folklend adaları bayrağı** — Atlantik okeanının cənubunda Cənubi Amerika qitəsinə daxil olan Britaniyanın dəniz ərazilərindən biri olan Folklend adalarının istifadə etdiyi bayraq. Folklend adalarının ilk bayrağı 29 sentyabr 1948-ci ildə qəbul edilib.

Bayraq mavi fonda yaradılıb və yuxarı sol küncündə bayrağın dörddə birini əhatə edən Birləşmiş Krallıq bayrağı var. Bayrağın dalğalanan sağ tərəfində Folklend adaları gerbi var.

Bayraqdakı Folklend adalarının gerbi qalxandan ibarətdir. Mavi fonda olan qalxanın ortasında ölkəni əhatə edən dənizi təmsil edən, aşağı hissəyə qədər yerləşmiş üç ağ dalğa var. Mavi və ağ dalğaların yaratdığı bu aşağı sahədə yelkənləri açıq olan gəmi heraldik bucaqdan sağa doğru gedir. Bu gəmi 1592-ci ildə Folklend adalarını gördüyü bilinən Con Davisin Desire gəmisini simvollaşdırır. Orta dirəkdəki yelkəndə adanın coğrafi olaraq yerləşdiyi cənub xaçı bürcü, dirəklərdə isə hər biri hərəkət istiqamətinə qarşı əsən qırmızı xaç olan bayraqlar var. Qalxanın yuxarı hissəsində adanın bitki örtüyünü təmsil edən ot kürəsinin üzərində yerləşən və adanın əsas gəlir mənbəyi və əsas sənaye sahələrindən biri olan qoyunçuluğu vurğulayan Ovis qoçu var. Qalxanın altındakı şüar bandının üzərində, ingiliscə "Desire The Right" () yazılıb.

Folklend adaları zamanla fərqli bayraqlardan istifadə edib və oxşar bayraq 1999-cu ilə qədər istifadə olunub. Bu əvvəlki bayrağın dalğalanan hissəsindəki gerb ağ dairədə idi.


Fayl:Flag of the Governor of the Falkland Islands.svg|Folklend adaları qubernatorunun qələmi
Fayl:Flag of the Falkland Islands (1876–1925).svg|Folklend adaları bayrağı (1865–1933)
Fayl:Flag of the Falkland Islands (1925–1948).svg|Folklend adaları bayrağı (1933–1948)
Fayl:Flag of the Falkland Islands (1948–1999).svg|Folklend adaları bayrağı (1948–1999)
Fayl:Coat of arms of the Falkland Islands.svg|Folklend adaları gerbi


## İstinadlar
Qazaxıstanda çətənə

thumb|Çuy vadisi, çöl çətənəsinin böyüdüyü yer
**Qazaxıstanda çətənə** — qanunsuz narkotiklərə aid edilir. Onun istifadəsi, saxlanması, yayılması və istehlaka sövq edilməsinə görə Respublika Cinayət Məcəlləsinin 296, 297, 298, 299-cu maddələrinə uyğun olaraq cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. 300-cü maddə tərkibində narkotik maddələr olan bitkilərin qanunsuz becərilməsinə görə də cəza nəzərdə tutur. Çuy vadisi, çöl çətənəsinin böyüdüyü məkandır.
Ölkə ərazisində, xüsusən də Çuy vadisində çoxlu miqdarda psixotrop xüsusiyyətlərə malik yabanı çətənə bitkisi bitir ki, onun əsasında 5000 tona yaxın marixuana və 40 ton həşiş istehsal oluna bilər. Mədəni çətənə Jambil vilayətində, eləcə də Qazaxıstanın digər bölgələrində, məsələn, Qızılorda və Almatı vilayətlərində yetişdirilir.
Çətənənin Rusiyaya tranziti respublika ərazisindən həyata keçirilir. Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, marixuananın 93%-i ölkəyə Qazaxıstandan gətirilir.

## İstinadlar
Kosovo Respublikasında LGBT hüquqları

**Kosovo Respublikasında LGBT hüquqları** — xüsusilə cinsi oriyentasiyaya görə ayrı-seçkiliyi qadağan edən yeni konstitusiyanın qəbulu ilə son illərdə yaxşılaşmışdır. Kosovoda lezbiyan, gey, biseksual və transgender (LGBT) hüquqları ilə bağlı irəliləyiş əldə edilmişdir.
Buna baxmayaraq, homoseksuallıq Kosovo cəmiyyətində hələ də tabu kimi qəbul edilir.
Kosovo Hökuməti ölkədəki LGBT icmasını dəstəkləyir. 2013-cü ilin sonunda Kosovo Assambleyası LGBT icması üçün koordinasiya qrupunun yaradılması haqqında qanun layihəsini qəbul etdi. 17 may 2014-cü ildə bir çox yerli LGBT təşkilatları və bəzi siyasətçilər homofobiyaya qarşı yürüş etmək üçün Priştina küçələrinə çıxdılar. Bu tədbir həm Kosovo Hökumətinin, həm də Avropa Birliyinin Kosovodakı ofisinin razılığını qazandı. Həmin gecə hökumət binasının önünü böyük LGBT bayrağı örtdü. Kosovonun ilk qürur paradı 2016-cı il mayın 17-də Priştina küçələrində bir neçə yüz insanın iştirakı ilə keçirilib. Bu yürüşdə prezident Haşim Taçi ilə yanaşı, İngiltərə və ABŞ-nin Kosovodakı səfirləri də iştirak ediblər.

## İstinadlar
Ot yığını

**Ot yığını** — təbii ekosistemlərdə rast gəlinən, otlaqlarda yaşıl yem, bağlarda dekorativ ot kimi istifadə edilən təbii bitki. Qırtıckimilər ailəsindəndir və çəmən şəklində deyil, top-top şəklində yığılmış düz çəmənliklərdə rast gəlinir. Adətən bir mövsümdən çox yaşayırlar.

Bir çox növün kökləri 2 metr və ya daha çox olur. Bu yolla maili yerlərdə torpağı eroziyadan qoruyurlar. Onun kökləri digər bitkilərə nisbətən daha dərin və nəm yerlərə çata bilir. Onlar həşəratlar (kəpənəklər daxil olmaqla), quşlar, xırda heyvanlar və daha böyük ot yeyənlər üçün yaşayış yeri təmin edir və torpağı süni şəkildə qidalandırırlar. Onun yarpaqları yerli xalqlar və müasir rəssamlar tərəfindən səbət toxuması kimi məqsədlər üçün istifadə olunur.

## İstinadlar
Lida Əbdül

**Lida Əbdül** () — müasir əfqan video-art rəssamı və ifaçıdır.

## Həyatı
Lida Abdul 1973-cü ildə Kabildə anadan olub, lakin gənc yaşda Sovet-Əfqan müharibəsi zamanı ailəsi ilə birlikdə Hindistana köçüb. Daha sonra Almaniya və ABŞ-da yaşayıb. O, 2000-ci ildə Kaliforniya İrvine Universitetində təsviri incəsənət üzrə magistr dərəcəsini almışdır..

## Mükafatları
Lida Abdulun əsərləri dəfələrlə müxtəlif mükafatlara layiq görülüb:

* 2006 — Şahzadə Klaus Mükafatı,
* 2007 — BƏƏ-dən sənətin populyarlaşması üzrə YUNESKO Mükafatı,
* 2009 — Avropa Media İncəsənət Festivalının Mükafatı,
* 2015 — Merz Fondunun birinci mükafatı (Turin).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qırğızıstan kinematoqrafiyası

**Qırğızıstan kinematoqrafiyası** — Qırğızıstan Respublikasının kino sənəti və kino sənayesi. Onun əsasını "Qırğızfilm" studiyası təşkil edir. Kino tarixində 500-dən çox film çəkilmişdir.

## Tarixi
1998-ci ildə Aktan Abdıkalıkovun "Beşkempir" filmi Qazaxıstanın Almatı şəhərində keçirilən 1-ci Avrasiya Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı film" nominasiyasında Qran-pri qazanıb. 2005-ci ildə Ernest Abdyzhapparovun Saratan filmi II Avrasiya IFF-də münsiflər heyətinin xüsusi mükafatını qazandı. 2008-ci ildə 5-ci Avrasiya İFF-də Temir Birnazarovun "Naməlum marşrut" filmi xüsusi bədii film üçün münsiflər heyətinin mükafatını qazandı.

## İstinadlar
Alivariya

**Alivariya pivə zavodu** — Belarus pivə şirkəti, açıq səhmdar cəmiyyəti.

## Tarixi
1864-cü ildə Minsk şəhər sakini Roxlya Frumkina indiki zavodun yerində taxta pivə zavodu tikdi. 1894-cü ildə qraf Karol Hutten Czapski bu yerdə Bohemia buxar pivə zavodunu tikdi. 1896-cı ildə fabrik o zamanlar Mogilyovda və Qomeldə pivə zavoduna sahib olan qraf Frans Lekert tərəfindən satın alındı. Lekertin ölümündən sonra fabrik onun həyat yoldaşı Paula Yulievna Lekertin mülkiyyətinə keçdi və onun oğulları Adam, Nikolay və Franz fabriki idarə etdilər. İnqilabdan sonra zavod milliləşdirildi. 1917-ci ildə "Belarus Pivə fabriki" adını aldı. 1994-cü ildə zavod Alivariya pivə zavoduna çevrildi. 2005-ci ilin oktyabrında Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı səhmlərin 30%-nin sahibi oldu. 2006-cı ilin sonunda Baltik İçkiləri Holdinq əlavə səhm buraxılışının 30%-ni əldə etdi, bundan sonra AYİB-in payı 21%-ə endirildi. 2008-ci ildə beynəlxalq Karlsberq qrup şirkəti Baltik İçkiləri Holdinqin payını satın aldı.
2011-ci ildə Karlsberq qrup bir sıra əməliyyatlar nəticəsində, o cümlədən səhmləri geri almaq üçün açıq təklif yolu ilə, Alivariya pivə zavodunun nizamnamə kapitalındakı payını 67,8%-ə çatdıraraq, nəzarət paketinin sahibi oldu. 2018-ci ildə Karlsberq qrup Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından 10,5% pay aldı.

## İstinadlar
Sanya Damyanoviç

**Sanya Damyanoviç** () — Monteneqro fiziki və dövlət xadimi, Monteneqronun elm naziri (2016-2020).
## Bioqrafiya
1991-ci ildə orta məktəbi və 1995-ci ildə Belqrad Universitetini bitirmiş, hissəciklər fizikası və cazibə qüvvəsi mövzusunda magistr dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1997-1998-ci illərdə Monteneqro Universitetində müəllim köməkçisi işləyib. 1999-cu ildə Ruprext və Karls Heydelberq Universitetində Ağır İonlar İnstitutunun keçmiş rəhbəri, görkəmli fizik Hans-Yoahim Şpext rəhbərliyi altında doktorluq dissertasiyasını yazmağa başlayır - "Elektron istehsalı" mövzusunda Çerenkov halqa elektron spektrometrindən (CERES/NA45-2) istifadə edərək CERN-də Proton Super Sinxrotronunda aparılan təcrübə əsasında 40 AHeV-də qurğuşun və qızıl ionlarının toqquşmasında cütlər. 2002-ci ildə o, fərqlənmə diplomu ilə doktorluq dərəcəsini almışdır.
2003-cü ildə o, CERN-də postdoktorluq işini davam etdirərək, Heydelberq Universiteti və Ağır İonlar İnstitutu ilə proton və ağır ion şüalarından istifadə edərək sürətli dimuonlar və cazibədar kvarklar istehsal etmək məqsədi daşıyan NA60 təcrübəsi üzərində əməkdaşlıq edir. 2006-cı ildə CERN-in tərəfdaşı, 2009-cu ildə yüksək enerjili atom nüvələrinin toqquşması üzrə fundamental tədqiqatlar, eksperimental fizika və eksperimentlər proqramlarında elmi köməkçi, yüksək hissəcik şüalarının yaratdığı yüksək radiasiya sahələrində tətbiqi tədqiqatların iştirakçısı olmuşdur. 2007-ci ildə Monteneqro və CERN arasında beynəlxalq müqavilənin bağlanmasına kömək etmişdir.

2014-cü ildə Ağır İonlar İnstitutunun sürətləndiricilər şöbəsində radiasiyanın aşkarlanması və diaqnostikası üzrə işçi qrupunun üzvü kimi Darmstadta qayıdır, 2015-ci ildə yenidən CERN-ə göndərilir. Elmi jurnallarda və konfrans materiallarında 100-dən çox məqalənin müəllifidir.

28 noyabr 2016-cı il tarixində Dusko Markoviçin rəhbərliyi altında Monteneqro Sosialistlərinin Demokratik Partiyasından Monteneqro Hökumətində Monteneqro Elm Naziri təyin edilir.
## İstinadlar
Boris Puqo

**Boris Karloviç Puqo** (, ; ) — SSRİ partiya və dövlət xadimi, Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1984–1988), Sov.İKP MK yanında Partiya Nəzarəti Komitəsinin/Sov.İKP Mərkəzi Nəzarət Komissiyasının sədri (1988–1991), SSRİ Daxili İşlər naziri (1990-cı ildən ömrünün sonuna qədər).

Boris Puqo 18 avqust 1991-ci ildən avqustun 21-dək Fövqəladə Hallar üzrə Dövlət Komitəsinin üzvü olmuşdur.

## Həyatı
Boris Karloviç Puqo Kalinin (indiki Tver) şəhərində partiya işçisi ailəsində anadan olmuşdur. O, milliyyətcə latışdır. Puqo rus dilində latış dilindən daha yaxşı danışırdı. Onun ailəsi 1918-ci ildə Latviya müstəqil ölkə elan edildikdən və ardınca baş tutan müharibədə kommunist tərəfi məğlub olduqdan sonra Latviyanı tərk etmiş latış kommunistlər idi.

Atası Karl Yanoviç Puqo Oktyabr inqilabının və Rusiyada vətəndaş müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. O, qırmızı "latış atıcısı" və yeraltı döyüşçü olmuş, 1930-cu illərdə Moskvada NKVD-də işləmiş 1940-cı illərin sonunda Latviya Kommunist Partiyası Riqa Şəhər Komitəsinin birinci katib seçilmişdir.

Puqo 1960-cı ildə Riqa Politexnik İnstitutunu bitirmişdir. O, 1963-cü ildən Sov.İKP üzvüdür. Puqo 1961-ci ildən komsomol işində: zavodun komsomol komitəsinin katibi, sonra rayon komsomol komitəsinin ikinci və birinci katibi, ÜİLKGİ MK-nın sektor müdiri,Latviya ÜİLKGİ MK-nın birinci katibi, ÜİLKGİ MK-nın katibi olmuşdur.

Puqo 1974-cü ildə Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin inspektoru. 1974–1975-ci illərdə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin şöbə müdiri olmuşdur. O, 1975–1976-cı illərdə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Riqa Şəhər Komitəsinin birinci katibi olmuşdur. Puqo 1976-cı ildən dövlət təhlükəsizlik orqanlarında fəaliyyət göstərir. O, 1977-ci ildən Latviya SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi sədrinin birinci müavinidir. Puqo 1980-ci ildən general-mayor hərbi rütbəsi ilə Latviya SSR DTK-nın sədri olmuşdur. O, 1984–1988-ci illərdə Latviya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi olmuşdur. Puqo 1989-cu ilin sentyabrında Sov.İKP MK Siyasi Bürosunun üzvlüyünə namizəd seçilmişdir.

## Mükafatlar

* "Lenin" ordeni (18.02.1987)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (03.03.1976)
* "Qırmızı ulduz" ordeni (8.10.1980)
* "Şərəf nişanı" ordeni (26.08.1971)
* medallar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Vladimir Danilov

**Vladimir Nikolayeviç Danilov** (; ) – Rusiya İmperator Ordusunun zabiti. Rus-yapon müharibəsində briqada komandiri olmuşdur. Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir.

## Həyatı
Vladimir Danilov Konstantinovski Hərbi Kollecini bitirmiş, 1876-cı ildə Serbiya–Osmanlı müharibəsində və 1877–1878-ci illərdə Rusiya–Osmanlı müharibəsində iştirak etmişdir. 1903-cü ildə general-mayor rütbəsinə yüksəlmişdir.

Rus-yapon müharibəsi zamanı 6-cı Şərqi Sibir diviziyasında briqada komandiri olmuş, Lyaoyan və Şahe döyüşlərində iştirak etmişdir. Mukden döyüşündə yaponların hücumlarını 9 gün boyunca dəf edə bilmiş və liderlik bacarıqlarına görə əsgərlər arasında sevilən şəxsə çevrilmişdir. Müharibədən sonra rus müharibə əsirlərinin Yaponiyadan təxliyə edilməsinə başçılıq etmişdir.

1906–1912-ci illərdə 2-ci Mühafizə Piyada Diviziyasının, daha sonra Mühafizə Korpusunun komandanı olmuşdur. 1913-cü ildə Sankt-Peterburq rayonunun baş komandanı təyin olunmuşdur. Birinci Dünya müharibəsi başlayanda 23-cü Ordu Korpusunun komandanı olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Vladimir Nikolayeviç Danilov "Rusiya ordusu Böyük müharibədə" layihəsində.
İlkə Özyüksəl

**İlkə Özyüksəl** () — Türkiyə müasir beşnövçülük idmançısı, Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.
## Bioqrafiyası
İlkə Özüksəl 26 fevral 1997-ci ildə Ankarada anadan olub. Onun atası İlkə anadan olanda təqaüdçü, anası isə məktəbdə məsləhətçi işləyirdi. Ana 15 yaşında göz hipertoniyası səbəbindən görmə qabiliyyətini itirir. Görmə qüsurlu olmasına baxmayaraq, onun anası ali təhsil alır və eyni zamanda ən uğurlu tələbə olur.

Doğuşdan iki həftə sonra İlkə ağır xəstələnir. Həkimlər əvvəlcə xərçəngdən şübhələndilər, lakin üç günlük konfrans üçün Türkiyədə olan ABŞ-da yaşayan başqa bir mütəxəssis ona müalicə edilmədikdə ölümlə nəticələnə bilən infantil hemangioma diaqnozu qoyur. İlkə lazer terapiyası keçirir və sağ qala bilir. O, beş damar əməliyyatı keçirmək məcburiyyətində qalır.

İlkə Ankara Universitetinin bədən tərbiyəsi fakültəsini bitirmişdir.

Atası 2019-cu ilin ortalarında xərçəngdən dünyasını dəyişir.
## İdman karyerası
Özyüksəl cəmi doqquz yaşında yeniyetmələr arasında dünya çempionu olur. 2014-cü ildə məşqçisinin məsləhəti ilə müasir beçnövçülükdən imtina etmək qərarına gəlir. Lakin Federasiya onun karyerasını davam etdirməkdə israr edir və onu Macarıstana təlim-məşq toplanışına göndərilir və o, on bir ay orada qalır. Dünya rekordunu qırdıqdan sonra o, macar məşqçinin bəyənməməsi ilə qarşılaşır və tez şəkildə evə qayıtmalı olur. Qayıdandan sonra Federasiya onun üçün Olimpiya Oyunlarına hazırlıq məqsədilə psixoloq, dietoloq, masajçı və həkimdən ibarət 10 nəfərlik komanda təşkil edir. O, dörd ay yarım ərzində gündə səkkiz saat məşq edir.

O, 2015-ci ildə Buenos-Ayresdə keçirilən UIPM Dünya Gənclər Çempionatında qızıl medal qazanır. Həmin yarışda o, ümumilikdə 1065 xal toplayaraq gənclər arasında iki dünya rekordu vurur. O, qaçış və atıcılıq mərhələsini 11:55.00-da başa vuraraq 585 xal toplayıb. O, 2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçiriləcək Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə alaraq, Olimpiadada ilk türk pentatlonçusu olub. 2017-ci ildə Minskdə keçirilən Avropa çempionatında bürünc medal qazanır. Drzonkovda keçirilən 2017-ci il Dünya Kubokunun 4-cü mərhələsində o, kombaynı 11 dəqiqə 57,53 saniyəyə keçərək 583 xal toplayaraq bürünc medal qazanaraq yeniyetmələr arasında dünya rekordunu müəyyənləşdirir. Özyüksəl El Prat de Llobregatda keçirilən 2018-ci il Avropa Gənclər Müasir Pentatlon Çempionatında qızıl medal qazanır. O, Bat şəhərində keçirilən Müasir beşnövçülük üzrə Avropa Çempionatında yeniyetmələr arasında dünya birləşmiş rekordunu müəyyənləşdirir.

2019-cu ildə o, 250.000 ₺ (təxminən 47.000 ABŞ dolları) məbləğində Mustafa Koç İdman Mükafatını alır. Mükafat Koç Holdinq və Türkiyə Olimpiya Komitəsi tərəfindən mərhum Mustafa Vəhbi Koçun (1960-2016) xatirəsinə birgə təsis edilib.

2019-cu ildə həyat və karyerasına həsr olunmuş İlkə qısametrajlı filmi nümayiş olunub.

Altınordu İdman Klubunun üzvüdür.

## İstinadlar
Xırdalan Siti FK

**Xırdalan Siti FK** — və ya digər adı ilə **Xırdalan Siti Futbol Klubu**. 2016-cı ildə təməli qoyulan klub,  2023-cü ildə fəaliyyətini dayandırdı

## Tarixi
Klubun tarixi 2016-cı ildən başlayır. Belə ki,  həmin ildə Azərbaycan Respublikasında qadın futbolunun kütləşviləşdirilməsinə dəstək olmaq, qızların futbol  bacarıqlarını üzə çıxarmaq, qlobal arenalara gedən yolda onlara dəstək olmaq məqsədilə təsis olunub.

2019-cu ildən “Xırdalan Siti” klubu "AFFA Yüksək Qızlar Liqası"nda mübarizə aparır. Sonuncu 2021/22 mövsümündə klub, Turniri 4-cü pillədə başa vurdu.

2022/23 mövsümü üçün ciddi dəyişikliklər edən, daha peşəkar və iddialı komanda formalaşdıran rəhbərlik çempionluq üçün mübarizə aparır. 1-ci dövrədən sonra komanda 22 xalla liderlər sırasında qərarlaşıb. 

Azərbaycanın qadınlar üzrə millisinin martın 10-dan, 15-nə qədər olan tarixində, yaş qrupları üzrə iki yoldaşlıq görüşü keçirildi. "Xırdalan Siti" klubunun 4 futbolçusu da millinin heyətində yer aldı. 

Klubun hədəfi qalibiyyətlərdir. Belə ki, Yüksək Qızlar Dəstəsində 4 ən önəmli favoritdilərdən birisidir "Xırdalan Siti" klubur. 

2023-cü ildə fəaliyyətini dayandırdı.
## Həmçinin bax
*Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası
*Xırdalan
*Azərbaycan futbol klublarının siyahısı

## İstinadlar
Slenq lüğəti

**Slenq lüğəti** — slenqlərin əlifba sırası ilə siyahısını ehtiva edən arayış kitabçası. Rəsmi istifadədə ümumiyyətlə qəbuledilməz xalq dili lüğətidir — adətən məna, tələffüz və etimologiya da daxil olmaqla hər bir söz üçün verilən məlumatlar daxildir. O, daha dünyəvi terminlərdən (məs. "yağış yoxlaması") gizli cinsi təcrübələrə qədər bir sıra jarqon terminləri müəyyən edə bilər. Bu cür əsərlərə müxtəlif dialektlərdən və jarqonlardan yaranan söz və ifadələr də daxil ola bilər ki, onlar daha geniş istifadə oluna bilsinlər.

## Məşhur slenq lüğətləri

### XVII və XVIII-ci əsrlər
Slenq lüğətləri yüz illərdir mövcuddur.

*[https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eebo;idno=A43142.0001.001 The Canting Academy, or Devil's Cabinet Opened]* 1673-cü ildə oğru fanatizmini təyin etməyə çalışan Riçard Head tərəfindən yazılmış XVII-ci əsrə aid jarqon lüğəti.

Qədim və müasir terminlərin Yeni Canting Crey lüğəti — ilk dəfə 1698 ildə nəşr olunmuşdur.

*[https://catalog.hathitrust.org/Record/001463958 A Classical Dictionary of the Vulgar Tongue]* — Fransis Qros tərəfindən ilk dəfə 1785-ci ildə nəşr edilmişdir. Qrosun işi Con Camden Hottenin 1859-cu ildə Müasir slenq, zərflər və vulqar sözlər lüğətinə qədər, şübhəsiz ki, ən əhəmiyyətli ingilis dilli jarqon lüğəti idi.

### Müasir dövr

Son illərdə daha çox akademik yönümlü lüğətlər xalq etimologiyası və yalan etimologiyadan irəli gələn problemlərdən qaçaraq, slenqlərə qəti bələdçi vermək cəhdi ilə etimoloji tədqiqatları bir araya gətirməyə çalışıblar.

Slenqin tədqiqinə alimlər, xüsusən də lüğətşünaslar ciddi yanaşırlar.

### Nümunələri
* Qrin slenq lüğəti (Jonathon Green, Chambers, ISBN 978-0-550-10440-3) — 3 cilddən ibarət 2010: A–E; F–O; P–Z
* Çambersin slenq lüğəti (Jonathon Green, Chambers Harrap Publishers, ISBN 978-0-550-10439-7), 2008 əvvəl Cassellin slenq lüğəti (Cassell Reference, 1998; son nəşr 2006, ISBN 978-0-304-36636-1)
* Slenq və qeyri-ənənəvi ingilis dili lüğəti (Eric Partridge və Paul Beal, Routledge, 2002, ISBN 0-415-29189-5)
* Müasir slenqin Oksford lüğəti (John Aito və John Simpson, Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-861052-1).

## Həmçinin bax
* Jarqon
* Slenq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* British Library *Texts in Context*: 1785 – Grose's Dictionary of the Vulgar Tongue

* fromoldbooks.org version of the Vulgar Tongue with one page per entry, links to examples and to another canting (thieving) dictionary
* A 1737 dictionary of canting slang produced by Nathan Bailey
* Three Centuries of Canting Songs and Slang Rhyme, edited by John Farmer (1896)
* British Library article on ''The Canting Academy''