Şotlandiya Milli Qalereyası

**Şotlandiya Milli Qalereyası** () - Şotlandiyada yerləşən milli sənət qalereyasıdır. Qalereya Edinburqun mərkəzindəki Maund ərazisində yerləşir. Qalereyanın neoklassik üslublu binası  Vilyam Henri Pleyferin layihəsi əsasında inşa edilmiş və açılışı 1859-cu ildə baş tutmuşdur. Qalereyada Şotlandiya incəsənəti, o cümlədən İntibah dövründən başlayaraq XX əsrin əvvəllərinə kimi dünya incəsənəti nümunələrindən ibarət Şotlandiya Milli İncəsənət Kolleksiyası sərgilənir.

## Tarixi
Şotlandiya milli kolleksiyasının əsasında, 1819-cu ildə yaradılmış  Şotlandiya İncəsənətin Təşviqi Kral İnstitutu dayanır. İnstitut rəsmləri toplamağa başlamış və 1828-ci ildə Maund ərazisində Kral İnstitutunun binası açılmışdır. 1826-cı ildə institutun tərkibində Kral İnstitutu yaradılmış, 1838-ci ildə isə bu institut Şotlandiya Kral Akademiyası (ŞKA) adlandırılmışdır. ŞKA-nın əsas məqsədi milli kolleksiyanın yaradılması idi. Kolleksiyanın yaradılmasına başlanıldıqdan sonra 1835-ci ildə ŞKA Kral İnstitutunun binasında yer kirayələmişdir.

1840-cı illərdə ŞKA üçün yeni binanın inşası planının hazırlanmasına başlanıldı. Vilyam Henri Pleyferə binanın dizaynının hazırlanması sifariş olunur, 30 avqust 1850-ci ildə isə Şahzadə Albert yeni binanın təməl daşını qoyur. Bina ortadan iki hissəyə bölünmüşdü, şərq tərəfində ŞKA-nın kolleksiyası sərgilənir, qərb tərəfdə isə yeni Milli Qalereya yerləşirdi. 1912-ci ildə ŞKA hazırda Şotlandiya Kral Akademiyasının binası kimi tanınan Kral İnstitutu binasına köçür. Həmin zaman binanın daxilinin yenidən modelləndirilməsi ilə Vilyam Tomas Oldriv məşğul olur. Qalereya qapılarını yenidən ziyarətçilərin üzünə açdıqda qarşıya qoyulan əsas məqsəd şotland xalqı üçün Şotlandiya və Avropa incəsənət əsərlərindən ibarət daimi kolleksiyanın yaradılması idi.

1970-ci ildə əlavə qalyereyaların əsası qoyulmuşdur. XXI əsrin əvvəllərində Pleyfer Layihəsi Şotlandiya Kral Akademiyası binasının yenidən qurulması və qalereya binası ilə akademiya binası arasında yeraltı dəhlizin yaradılması məsələsini müzakirə etmişdir. İnşaat işləri beş il davam etmiş və £32 milyona başa gəlmişdir. Yeni yeraltı ərazinin açılışı 2004-cü ilin avqustunda baş tutmuşdur. “John Miller and Partners” memarlıq studiyası tərəfindən dizayn edilmiş və hazırda Bağların girişi kimi tanınan ərazi Şahzadə küçəsi bağlarına açılır. Burada teatr, təhsil ərazisisi, mağazalar, restoranlar və interaktiv qalereya fəaliyyət göstərir.

## Tədqiqatlar
Şotlandiya Milli Qalereyasında tədqiqat işləri Erkən İntibah dövründən XIX əsrə kimi geniş bir dövrü əhatə edən 30.000-dən artıq qravür və nəşr təsvirlərinin toplandığı kolleksiya əsasında aparılır və yalnız Tədqiqat kitabxanasına istinad edilir. Tədqiqat kitabxanasında 1300-1900-cü illəri əhatə edən 50.000 cilddən artıq kitab, jurnal slayd və mikrofişlər, həmçinin kolleksiyalara daxil olan əsərlər, sərgilər və Milli Qalereyanın tarixi ilə əlaqəli arxiv sənədləri saxlanılır. Nəşrlər otağı və Tədqiqat kitabxanasına giriş yalnız xüsusi icazə ilə mümkündür.

## Kolleksiya
Milli Qalereya kolleksiyasının əsasında Şotlandiya Kral Akademiyası Binasından gətirilmiş bir neçə qiymətli rəsm əsəri durur. Həmin əsərlər Yakopo Bassano, Sandro Botiçelli, Antonio Van Deyk, Covanni Batista Tyepolo və digər ustad rəssamların əsərləridir. 1903-cü ilə kimi Milli Qalereya əsərlərin alınması üçün xüsusi büdcəyə malik olmamışdır.

Qalereyada Covanni Lorenso Bernini, Antonio Kanova, Pol Sezan, Jambatista Pittoni, Jan Batist Simeon Şarden, Con Konstebl, Cerard David, Edqar Deqa, Ceyms Drummond, Tomas Geynsboro, Pol Qogen, Hüqo van der Qus, Fransisko Qoyya, El Qreko, Gevin Hemilton, Jan Ogüst Dominik Enqr, Klod Mone, Nikola Pussen, Henri Reborn, Allan Remzi, Rafael Santi, Rembrandt, Coşua Reynolds, Piter Yans Sanredam, Corc Pyer Sera, Tisian Veçellio, Leonardo da Vinçi, Vilyam Törner, Dieqo Velaskes, Yan Vermeer, Antuan Vatto, Vilyam Bleyk, Qustav Kurbe, Ejen Delakrua, Albrext Dürer, Vinsent van Qoq, Con Emms, Qverçino, Frans Hals, Piter Paul Rubens, Tintoretto və başqalarının əsərlərini görmək mümkündür.


Fayl:Raphael - Madonna Bridgewater.JPG|Rafael - Madonna Bricuoter, 1507
Fayl:Tiziano, tre età dell'uomo 01.jpg|Tisian Veçellio - İnsanın üç yaş dövrü, 1512
Fayl:Titian (Tiziano Vecellio) - Venus Rising from the Sea ('Venus Anadyomene') - Google Art Project.jpg|Tisian Veçellio - Venera Andiomena, 1520
Fayl:Jacopo Bassano (Jacopo dal Ponte) - The Adoration of the Kings - Google Art Project.jpg|Yakopo Bassano - Maqların şükranlığı, təxm 1540.
Fayl:Jacopo Tintoretto - Christ Carried to the Tomb - WGA22474.jpg|Tintoretto - Məsihin dəfni, təxm. 1560
Fayl:Paolo Veronese (Caliari) - Mars, Venus and Cupid - Google Art Project.jpg|Paolo Veroneze - Mars, Venera və Kupidon, təxm. 1580.
Fayl:Anthony van Dyck - The Lomellini Family.jpg|Antonio Van Deyk - Lomellini ailəsinin portreti, 1623
Fayl:Rembrandt (Rembrandt van Rijn) - A Woman in Bed - Google Art Project - cropped.jpg|Rembrandt - Yataqda qadın, 1645
Fayl:Johannes (Jan) Vermeer - Christ in the House of Martha and Mary - Google Art Project.jpgYan Vermeer - Məsih Marta və Məryəmin evində, 1654-1656
Fayl:Peter Paul Rubens 018.jpg|Piter Paul Rubens - Herodun qonaqlığı, XVII əsr.
Fayl:François Boucher - Madame de Pompadour (ca. 1758) - Google Art Project.jpg|Fransua Buşe - Madam de Pompadur, 1758
Fayl:Giovanni Battista Tiepolo 011.jpg|Covanni Batista Tyepolo - Musanın tapılması, XVIII əsr
Fayl:William Blake - Job Confessing his Presumption to God who Answers from the Whirlwind - WGA02223.jpg|Vilyam Bleyk - Tanrı ilə peyğəmbərliyin müzakirəsi və onun vihrlə cavab verməsi, 1803-1805
Fayl:William Dyce - Francesca da Rimini - Google Art Project.jpg|Vilyam Dik - Françeska da Rimini, 1837
Fayl:Sir Joseph Noel Paton - The Quarrel of Oberon and Titania - Google Art Project 2.jpg|Ser Cozef Noel Paton - Oberon və Titaniyanın qarşıdurması, 1849
Fayl:Vincent van Gogh - Olive Trees - Google Art Project.jpg|Vinsent van Qoq - Zeytun ağacları, 1889
Fayl:Camille Pissarro - The Marne at Chennevières - Google Art Project.jpg|Kamil Pissarro - Cenevye-sür Marne, 1864
Fayl:Paul Gauguin - Three Tahitians - Google Art Project.jpg|Pol Qogen - Üç Taitili, 1899
Fayl:El Lissitzky - 1o Kestnermappe Proun (Proun. 1st Kestner Portfolio) - Google Art Project.jpg|Lazar Lissitski - 1o Kestnermappe Proun, 1923



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*NationalGalleries.org
*BBC News – Pleyfer layihəsinin tamamlanması haqqında xəbər
*NationalGalleries.org , kolleksiyalar

## Həmçinin bax
* Aberdin Sənət Qalereyası
* Şotlandiya Milli Muzeyi