Rozi Braydotti

**Rozi Braydotti** (; ) — filosof və feminist nəzəriyyəçi. İtaliyada anadan olub, Fransa və Avstraliya universitetlərində təhsil alıb, Hollandiyada işləyir. Onun nəzəri işi posthumanizmin inkişafına təsir göstərmişdir. Hazırda 1988-ci ildən dərs dediyi Utrext Universitetində görkəmli universitet professoru və Avstraliyanın RMIT Universitetində fəxri professordur. O, professor və Utrext Universitetinin qadın tədqiqatları proqramının qurucu direktoru (1988–2005) və Humanitar Elmlər Mərkəzinin təsisçi direktoru (2007–2016) olub. Helsinki (2007) və Linkopinq (2013) fəxri fərmanlarına layiq görülüb. O, 2009-cu ildən Avstraliya Humanitar Elmlər Akademiyasının (FAHA) üzvü və 2014-cü ildən Academia Europaea (MAE) üzvüdür. Onun əsas nəşrlərinə "Köçəri Mövzular" (2011) və "Köçəri Nəzəriyyə" (2011), "Feminizm" (2022) daxildir. 2016-cı ildə o, Pol Qilroy ilə "Conflicting Humanities" və 2018-ci ildə Maria Hlavajova ilə "Bloomsbury Academic" və "The Posthuman Glossary"ni redaktə edib.

## Həyatı

### Karyerası
İtaliya və Avstraliya vətəndaşlığına malik olan Rozi Braydotti İtaliyada anadan olub və 16 yaşında Avstraliyaya köçüb, 1977-ci ildə Kanberrada Avstraliya Milli Universitetində diplom alıb, Fəlsəfə üzrə Universitet Medalı və Universitet Tilliard Mükafatına layiq görülüb.

1981-ci ildə Rozi Braydotti Sorbonna Universitetində doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək elmi dərəcəsini alıb. 1988-ci ildən Utrext Universitetində dərs deyir və burada Qadın Araşdırmaları Departamentinin təsisçi professoru təyin edilib. 1995-ci ildə o, 2005-ci ilə qədər bu vəzifəni tutduğu Qadın Araşdırmaları üzrə Hollandiya Araşdırma Məktəbinin direktoru olub.

Rozi Braydotti Avropa qadın tədqiqatları sahəsində qabaqcıl alimlərdəndir. O, 2005-ci ilə qədər rəhbərlik etdiyi universitetlərarası SOCRATES NOISE şəbəkəsini və qadın tədqiqatlarının tematik ATHENA şəbəkəsini qurub. 2005–2006-cı illərdə o, Birkbek Kollecində "Leverhulme Trust Professoru" və "Jenet2002" Professoru kimi çalışıb. Florensiyada Avropa Universiteti İnstitutunda və 1994-cü ildə Prinstondakı Təkmilləşdirmə İnstitutunda Sosial Elmlər Məktəbində elmi işçi olub. 2008-ci ildə Avropa Humanitar İnstitutlar və Mərkəzlər Konsorsiumunun (ECHIC) təsisçi üzvüdür. 2010-cu ildə Humanitar Mərkəzlər və İnstitutlar Konsorsiumunun (CHCI) İdarə Heyətinin üzvü, 2014-cü ildə isə Fransada Elmi Tədqiqatlar üzrə Milli Şuranın Elmi Şurasının üzvü seçilib.

Rozi Braydotti tez-tez feminist jurnallarında məqalələrlə çıxış edir. Braydotti Fərqlər, İşarələr, Qadın Araşdırmaları Beynəlxalq Forumu və Feminist Formasiyalar da daxil olmaqla bir çox akademik feminist jurnalın məsləhət şurasında təmsil olunur.

### Subyektivliyə dair dörd nəşr
Rozi Braydottinin nəşrləri ardıcıl olaraq kontinental fəlsəfədə sosial və siyasi nəzəriyyənin, mədəni siyasətin, gender, feminist nəzəriyyənin və etnik tədqiqatların kəsişməsində yer tutur. Onun fənlərarası işi müasir subyektivliyin konstitusiyasına həsr olunmuş, Avropa fəlsəfəsi və siyasi nəzəriyyə tarixində fərqlilik konsepsiyasına xüsusi diqqət yetirməklə, bir-biri ilə əlaqəli dörd monoqrafiyaya əsaslanır. Braydottinin fəlsəfi layihəsi fərqliliyi necə müsbət düşünmək lazım olduğunu araşdırır, bu da eyni zamanda ona qarşı çıxan dialektikadan kənara çıxmaq deməkdir və beləliklə, onu inkar etməklə eynilik anlayışı ilə əlaqələndirir.

Bu, onun sonrakı trilogiyada daha da inkişaf etdirilən ilk kitabında "Disonans nümunələri: Müasir Fransız fəlsəfəsində qadınlar haqqında esse" (1991) adlı fəlsəfi proqramla sübut olunur. Növbəti kitabı "Köçəri mövzular: Müasir Feminist Nəzəriyyədə Təcəssüm və Fərq" (1994) sualı daha konkret şəkildə formalaşdırır. Burada gender, etnik, mədəni və ya Avropa fərqləri iyerarxiya və ikili müxalifətdən kənarda başa düşülə bilərmi? sualları qoyulur. Üçüncü cild, Metamorfozlar: Materialist Oluşun Nəzəriyyəsinə doğru (2002) təkcə gender fərqlərini deyil, həm də mənlik və başqa, avropalı və əcnəbi, insan və qeyri-insan (heyvanlar, ətraf mühit və/və ya texnologiya nəzərdə tutulur) arasında daha kateqorik ikili fərqləri araşdırır. Məhz bu əsəri posthumanizmin formalaşmasında başlanğıc nöqtəsi hesab etmək olar.

Rozi Braydottinin fərqlilik üzərindəki işinin etik ölçüsü, Transpozisiyalar: Köçəri Etikada (2006) son cildində ön plana çıxır. Burada o, fərqlilik və müxtəlifliyi əsas çıxış nöqtəsi kimi götürməklə inkişaf etdirilə biləcək müxtəlif etik yanaşmaları nəzərdən keçirir və belə qənaətə gəlir ki, siyasi iştirak, mənəvi empatiya və sosial birliyin yalnız eyniliyin tanınması anlayışı əsasında yaradıla biləcəyi inamından imtina etməklə çox şey əldə etmək olar.

Braydotti subyektivliyin, etikanın və azadlığın alternativ baxışını müdafiə edir, onun baxışına mədəni relativizmin postmodern riskinə qarşı çıxır və eyni zamanda liberal fərdiyyətçiliyin dogmalarına müqavimət göstərir. Bütün işi boyunca Rozi Braydotti nəzəri narahatlıqları dünyanı yaxşılığa doğru dəyişə biləcək sosial və siyasi cəhətdən uyğun tədqiqatların istehsalına ciddi bağlılıq ilə birləşdirməyin vacibliyini müdafiə edir və nümayiş etdirir. Onun əsərləri ümumilikdə 19 dilə tərcümə olunub, lakin yalnız 2021-ci ildə tərcümə edilmiş "Posthuman" kitabı rus dilində geniş şəkildə tanınır.

### Postsivilizasiya dövrü
Rozi Braydotti insanların qeyri-insanlarla qarşılıqlı əlaqəsi haqqında diskurs hazırlayıb. İnsan və digər insanlar arasındakı ənənəvi fərq bulanıqlaşdıqca, insanın qeyri-təbii quruluşunu ortaya qoyur, "Posthuman" posthumanist hərəkatın subyektin ənənəvi humanist birliyini nə dərəcədə sıxışdırdığını araşdırmaqdan başlayır. Bu vəziyyəti idrak və əxlaqi özünü idarə etmə itkisi kimi qəbul etmək əvəzinə, Braidotti iddia edir ki, postinsan bizə çevik və çoxlu şəxsiyyətlərimizi anlamağa kömək edir.

Filosof kosmopolit neo-humanizmin postkolonial və irqi tədqiqatlar spektrində meydana çıxan yeni formalarını, həmçinin gender təhlili və ekologiyanı təsvir edir. İnsandan sonrakı vəziyyətin problemi davamlılıq və səlahiyyətlərin artırılması üçün səy göstərərkən yeni sosial əlaqələr və icma quruculuğu imkanlarından istifadə etməkdir.

## Fəxri adları
* 3 mart 2005-ci ildə Rozi Braydotti Hollandiya Kraliçası Beatrix tərəfindən Kral Cəngavəri titulu ilə təltif edilib.
* 2006-cı ilin avqustunda Polşanın Lodz Universitetindən Universitet medalı alıb.
* 2007-ci ilin mayında Helsinki Universitetinin Fəlsəfə üzrə Fəxri dərəcəsinə layiq görülüb.
* 2009-cu ildə Avstraliya Humanitar Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü seçilib.
* 2009-cu ildən Humanitar Elmlər Mərkəzi və İnstitutlar Konsorsiumunun idarə heyətinin üzvüdür.
* 2013-cü ildə İsveçin Linşöping Universitetində Fəlsəfə üzrə Fəxri dərəcə alıb.
* 2014-cü ildə "Avropa Akademiyası"nın üzvü seçilib.
* 2022-ci ildə Braydotti tədqiqat və tədrisdə ömür boyu əldə etdiyi nailiyyətlərə görə Humboldt Araşdırma Mükafatına (von Humboldt Forschungspreis) layiq görülüb.

## Əsərləri
* 1991, Patterns of Dissonance: an Essay on Women in Contemporary French Philosophy,: Cambridge: Polity Press; USA: Routledge, pp.316. Second edition: 1996.
* 1994, Nomadic Subjects. Embodiment and Sexual difference in Contemporary Feminist Theory. Cambridge: Columbia University Press, pp.326.
* 2002, Metamorphoses: Towards a Materialist Theory of Becoming, Cambridge: Polity Press, pp.317.
* 2006, Transpositions: On Nomadic Ethics, Cambridge: Polity Press pp.304.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://rosibraidotti.com/
* Catherine S. Stimpson on Rosi Braidotti's work in :en:LA Review of Books.