open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Niyazi Aslanov

**Niyazi Aslanov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Niyazi Aslanov 25 dekabr 1960-cı ildə Qasım İsmayılov rayonunda (indiki Goranboy rayonu) anadan olmuşdur. Orta məktəbini burada btirdikdən sonra Rusiyanın Altay vilayətində hərbi xidmətdə olub. Erməni qəsbkarlarının fəallaşdığı 1988-ci illərdə Qasım İsmayılov rayonunda özünümüdafiə dəstələri yaradılan zaman buraya ilk yazılanlardan biri də Niyazi idi.

## Döyüşlərdə iştirakı
Silahlı erməni quldurlarından vətəni müdafiə etmək üçün Niyazi yoldaşları ilə silah axtarırdı. Onlar iki tank tapırlar, onları təmir edərək işlək vəziyyətə gətirirlər və Şəfəq kəndinin ermənilərin əlinə keçməsinin qarşısı alınır. Niyazi yoldaşları ilə Şəfəq, Gürzalılar, Todan, Sarısu, Tərtər və Ağdam bölgələrində vuruşmuşdular. 1992-ci il 4 may tarixində Tap Qaraqoyunlu kəndi yaxınlığında keçirilən döyüş zamanı komandiri İsfəndiyar Əsədovu xilas edərkən qəhrəmancasına həlak olur.

## Ailəsi
Ailəli idi, iki oğlu həyatda yadigar qalıb.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 457 saylı fərmanı ilə Aslanov Niyazi Şərəfxan oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Goranboy rayonu Tap Qaraqoyunlu kəndində dəfn edilmişdir. Kənddəki orta məktəb onun adını daşıyır.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 37-38.

## İstinadlar
Novruz Qurbanov

**Novruz Qurbanov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Mart hadisələri şəhidi.

## Həyatı
1975-ci il 2 iyun tarixində Ağstafa rayonunun Göycəli (Yuxarı Göycəli) kəndində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə burada məktəbi bitirmişdir. 1993-cü ildə Milli Ordu sıralarına çağırılmışdır.

## Döyüşlərdə iştirakı
"N" saylı hərbi hissədə xidmət edən Novruz atəşkəs imzalananadək döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1995-ci il Mart hadisələri zamanı dövlətçiliyimiz, suverenliyimiz uğrunda döyüşən  gənc əsgər Novruz Qurbanov qəhrəmancasına həlak oldu.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Qurbanov Novruz Əliyullah oğluna ölümündən sonra "Azərbayvcanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.

Ağstafa rayonu Göycəli kəndində dəfn edilmişdir.

Göycəli kəndində büstü qoyulmuşdur.

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 178.

## İstinadlar
Əfran İsmayılov

**Əfran Amit oğlu İsmayılov** (8 oktyabr 1988, Bakı, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı futbolçu.

## Həyatı
Əfran İsmayılov Bakı şəhərində anadan olub. 10 yaşında futbolla məşğul olmağa başlayıb. Futbolun sirlərinə Rövşən Qasımovun rəhbərliyi altında yiyələnib.

## Karyerası
2006-cı ildə "Qarabağ" klubunda olan seçimlərə qatılıb. Türk məşqçilərin rəhbərlik etdiyi seçimlərdə özünü yaxşı tərəfdən göstərən futbolçu Qarabağ klubuna qəbul olunub. Bir il əvəzedici komandada çıxış etdikdən sonra, 2007-ci ildə əsas komandaya cəlb olunub. 2008-ci ildə icarə əsasında Turan Tovuza keçib. Tovuz klubunda oyun təcrübəsi qazanan Əfran İsmayılov bir ildən sonra yenidən "Qarabağ"a qayıdıb. 2012-2013 mövsümünün sonunda Qarabağdan ayrılıb və "Bakı" ilə iki illik müqavilə bağlayıb.. 2014-cü ildə isə Xəzər-Lənkəranın yolunu tutub. İnter Bakıya keçməyi isə 2015-ci ilə təsadüf edir. Əfran İsmayılov 2015-ci ildən Qarabağda çıxış edir.

### Klub statistikası
*Son yeniləmə: 21 sentyabr 2013*

### Milli komanda karyerası

### Beynəlxalq qollar

## Uğurları

### Klub
; Qarabağ
*Azərbaycan Kuboku
** Qalib (2): 2008-09, 2014-15
*Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (1): 2014-15
** Gümüş (1): 2012-13
** Bürünc (2): 2009-10, 2010-11

### Şəxsi
* Azərbaycan Premyer Liqası ən yaxşı oyunçu: dekabr 2010, fevral 2012, sentyabr 2013

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Əfran İsmayılov - Nationall Football Teams
* Əfran İsmayılov - Soccerway.com
* Əfran İsmayılov - Qarabagh.com
Rəşad Sadiqov

**Rəşad Sadiqov** () — Azərbaycan futbolçusu. Mövqeyi yarımmüdafiəçidir. Hal-hazırda Qəbələ klubunda  çıxış edir.

## Həyatı

Rəşad Sadiqov 8 oktyabr 1983-cü il Naxçıvan MSSR Şərur rayonunun Yengicə kəndində anadan olmuşdur. Daha sonra Sadiqovlar ailəsi Buzovnaya köçüb. Rəşad 8 yaşından futbolla məşğul olmağa başlayıb. İlk məşqçisi İlham Qurbanov olub. Bir neçə il Buzovnada məşq etdikdən sonra İslam Kərimovun rəhbərliyi altında çıxış edib.

Rəşad Sadiqov orta təhsilini Buzovnada yerləşən 26 saylı məktəbdə alıb. Bir çox idmançılar kimi Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasını bitirib. Ailəlidir. 2 oğlu 1 qizi var.

## Karyerası

İlk peşəkar klubu Xəzri Buzovna komandası olub. 14-15 yaşında bu klubun heyətində oyunlara çıxıb.  2000-2002-ci illərdə Şəfa Bakının şərəfini qoruyub. 2002-ci ildə Neftçi Bakı klubuna keçib. 2004/2005 mövsümündə MOİK Bakı klubunda çıxış edib və yenidən Neftçi Bakı klubuna qayıdıb. Ümumilikdə 5 mövsümü Neftçi Bakı klubunda keçirən futbolçu alman mütəxəssis Yurgen Gedenin "qara siyahısına" düşüb və 2009-cu ildə Qarabağ klubuna transfer olunub. 2012-ci il yay transfer dönəmində Neftçi Bakı klubuna keçib.

### Statistika

*1 fevral 2015 məlumatları*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəşad Sadiqov - National Football Teams
Ereb

**Ereb** (; , mənası zülmət, qaranlıq deməkdir.) qədim yunan mifologiyasında və Hesiod teoqoniyasına görə daimi zülməti tərənnüm edən Xaosdan sonra törənmiş ilk tanrılardan biri, Niksin qardaşı və ondan dünyaya gətirmiş olduğu  Efir və Hemeranın atasıdır.

Mifologiyaya görə, yeraltında qalan mağaralar və digər qaranlıqlar Erebin hökmündədir.

## Həmçinin bax
Hemera

**Hemera** (, mənası gün deməkdir) qədim yunan mifologiyasında və Hesiod teoqoniyasına görə günü tərənnüm edən Xaosdan sonra törənmiş ilk tanrılardan biri, Niks və Erebin qızı və Efirin bacısı.

Titanomaxiya poemasına görə Hemera Geya-Yerin, Uran-Göyün, Pont-Dənizin, Tartar-Sonsuzluğun, Okean anasıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pavlik Morozov

**Pavlik Morozov** (; 14 noyabr 1918 — 3 sentyabr 1932, Gerasimovka, Turinsk qəzası, Tobolsk quberniyası) — sovet rəsmi təbliğatında  Sovet hakimiyyətinin ilk dövründə qolçomaqlarla mübarizədə düzgünlüyün və prinsipiallığın gənc simvolu. Sovet dövründəki rəsmi iddiaya görə babası və əmisi tərəfindən atası haqqında hakimiyyət orqanlarına məlumat verdiyinə görə qətlə yetirilmişdir.

Postsovet dövründə atasını satan satqın uşaq kimi xarakterizə edilməyə başlandı.

Son dövr araşdırılması nəticəsində onun ölümünün ideoloji mübarizə ilə heç bir əlaqəsinin olmadığı, sadəcə ailə dramının qurbanı olduğu aydınlaşdırılmışdır. O heç zaman pioner olmamış, atasının qolçomaq olduğunu iddia etməmiş, atasının məhkəmə prosesində dedikləri tam təhrif edilmiş, ölümü obyektiv araşdırılmamışdır. Ölümü mətbuata düşdükdən sonra o dövrün təbliğat maşını hadisədən özünün ideoloji məqsədləri üçün istifadə etməyə başlamış, ondan " gənc qəhrəman" obrazı düzəltməyə çalışmışdır.

Rəsmi sovet qəzetlərində onun yeganə şəkli üzərində dəyişiklik apararaq pioner qalstuku taxılmış, retuş edərək təbliğat obrazı yaratmışlar.

Hətta həyatda o " Paşa" adlansa da təbliğat naminə ədəbiyyatda  " Pavlik " adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Bala Buluq vulusvalisi

**Bala Buluq rayonu** - Əfqanıstan İslam Respublikasının Fərah vilayətinin rayonlarından biri . Əhalisinin 95%-ini puştunlar (daha doğrusu puştunlar və birinci istifadə etdikləri dil puştunca olanlar, bura həmçinin rayonda məskunlaşmış evdə Azərbaycan türkcəsində kənarda isə puştunca və tacikcə - şərqi farsca danışan Qızılbaş Əfşarlar da daxildir !), 5%-ini isə taciklər təşkil edir. 2002-ci ilə olan məlumata əsasən rayonun əhalisi 100.429 nəfərdir .

## Kəndlər
*Farah Rod, Rabat, Afshar, Sartakht, Jangal Younis, Garmar, Takhsirak, Shikilah, Ranask, Todanak,Safar, Dizar, Roodidoz, Galamikh, Saji, Arif Abad, Bakhsh Abad, Zarmaardan, Dolat Abad, Saigangle,Deriab, Grani, Kal Qala, Charab, Damang Shak, Khal Goshki, Ajor, Shiwani, Kharsaki, Kholang,Alakini, Gange Abad, Aleria, and Alamch .

## Həmçinin bax
*Qızılbaşlar

## Mənbə
Algis Arlauskas

**Algis İozasoviç Arlauskas** (; ; ) — Sovet və İspaniya kinoaktyoru, ssenaristi və rejissoru. Keçmiş SSRİ məkanında daha çox Leonid Qaydayın "İdman lotosu-82" filmində ifa etdiyi Kostya obrazı ilə tanınır.

## Həyatı

Algis İozasoviç Arlauskas 7 avqust 1957-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur. Atası litvalı, anası isə ispan olmuşdur. 1978-ci ildə Boris Şşukin adına Teatr İnstitutunu, 1987-ci ildə isə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun (hazırda S.A. Gerasimov adına Ümumrusiya Dövlət Kinematoqrafiya Universiteti) rejissorluq fakültəsini bitirmişdir.

1982-ci ildə Leonid Qaydayın "İdman lotosu-82" filmində Kostya Lukov obrazını ifa edən Algis bu rolla SSRİ məkanında tanınmışdır.

1991-ci ildə həyat yoldaşı aktrisa Marina Şimanskaya ilə Bilbaoya köçmüşdülər. Orada Algis bir neçə layihəyə rejissorluq etmişdir. 2008-ci ildən ruslarla yeni kino layihələrinə imza atmağa başlamışdır.

## Filmoqrafiya

## Mənbə

* Ánima Eskola, escuela de teatro y cine

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Арлаускас Альгис Иозасович
Namiq Allahverdiyev

**Allahverdiyev Namiq Müslüm oğlu** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Namiq Allahverdiyev 5 oktyabr 1967-ci ildə Beyləqan rayonunda anadan olmuşdur. 1984-cü ildə şəhər 1-nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. 1985-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmış, 1987-ci ildə hərbi xidmətini Moskva ətrafında başa vuraraq vətənə dönmüşdür.

## Döyüşlərdə iştirakı
1988-ci illərdə erməni təcavüzkarları xalqımızı narahat etməyə başlamışdı. Yerli əhali könüllü müdafiə dəstələri yaradıb vətəni müdafiə edirdi. Könüllülər sırasına yazılanlardan biridə Namiq oldu. O ilk döyüşünə Qubadlı rayonunda başladı. Namiq 1991-ci il 31 avqustda DİN-in XTP dəstələrinə daxil olur və yenidən döyüş meydanına atılır. O, Laçın, Əsgəran, Füzuli, Goranboy rayonları uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edir. Axırıncı döyüşü Tərtər rayonunda olur. Burada Şıxarx (keçmiş Marquşevan), Həsənqaya, Birinci Çaylı, İkinci Çaylı və digər kəndləri erməni basqınçılarından azad edilmişdi. 9 iyun 1992-ci il erməni millətçilərinin silahlı qüvvələri Cəmilli yüksəkliyinə hücum edirlər, cəsur əsgərimiz Namiq onların qarşısını almaq üçün yüksəkliyə qalxaraq mövqə tutur, elə bu vaxt güclü partlayış eşidilir, tankdan atılan mərmi onun həyatına son qoyur.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respubliksaı prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Allahverdiyev Namiq Müslüm oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Bakı şəhəri Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

Beyləqan rayonundakı 1 saylı orta məktəb qəhrəmanımızın adını daşıyır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Əsgərov V. Allahverdiyev Namiq Müslüm oğlu //Əsgərov V. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B., 2005.- S.22.
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 35.
* Fətullayeva G. Mən döyüşə gedirəm //Fətullayeva G. Beyləqan bahadırları.- B., 1997.- S.20-23.
* İnsan yaddaşlarda əməli ilə yaşayır //Naxçıvan.- 1996.-1 may.- S.3.
* Qəhrəmanın büstü: [Beyləqanda] //Azərbaycan.- 1996.-20 yanvar.- S.2.
* Nazim N. Allahverdiyev Namiq Müslüm oğlu: (1967-1992) //Nazim N. İstiqlal ulduzları.- B., 1995.- S.22-23.
* Zeynalov R. Allahverdiyev Namiq Müslüm oğlu: (1967-1992) //Zeynalov R. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları.- B.,1996.- S. 91.

## Həmçinin bax
Şeidlər

**Şeidlər** – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şəmkir rayonunun Şeidlər kəndi Qasımalılar kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Şeidlər kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XX əsrin 30-cu illərində uğuzlu (və ya hacılar), zeynallar və kəlbhəsənli adlı oymaqların Şeidlər yeri adlı sahəyə köçürülməsi nəticəsində yaranmışdır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır. Ərazinin adının isə şəhid (günahsız ölən) sözü ilə bağlılığı güman edilir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Meksika körfəzi

**Meksika körfəzi** () — dünyanın doqquzuncu böyük su həcmi. Əsasən Şimali Amerika materiki və Kuba adası ilə əhatə olunub. Meksika körfəzi hövzəsi təxminən oval formasındadır və şərqdən qərbə qədər uzunluğu 1500&nbsp;km-dir. Körfəz Atlantik okeanın bir hissəsidir və onu okeandan ABŞ və Kuba arasındakı Florida boğazı, Karib dənizindən isə Meksika və Kuba arasındakı Yukatan boğazı ayırır.

ABŞ-də Coğrafi Adlar İnformasiya Sistemi rəsmi olaraq Meksika körfəzini Amerika körfəzi ilə yeniləyib

Ən dərin yeri 4.384 metrdir. Meksika körfəzi ən yüksək temperaturlu suya malik su hövzələrindən biridir.

## Geologiyası
Meksika körfəzini tədqiq edən alimlərin ümumi gəldiyi nəticəyə görə, körfəz Trias dövrünə kimi mövcud olmayıb. Bəzi dənizlərin adı səhvən körfəz yazılıb. Bunların içərisində Meksika körfəzi vardır.
## İstinadlar
Kamran Rəcəbli

**Kamran Rəcəbli** — aktyor.

## Həyatı
Babası tanınmış akademik Əhməd Rəcəblidir. Nənəsi fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, atası texnika elmləri namizədi, anası tibb elmləri namizədi olub. 1966-1976-cı illərdə Bakıda 1 nömrəli məktəbdə təhsil almışdır. Uşaq rollarının ən mahir ifaçlarından biri olub. Ailəlidir. İki övladı var.

Moskva Energetika İnstitutunu bitirib. 1985-ci ildə elmlər namizədi elmi dərəcəsini aldıqdan sonra Bakıya qayıdıb və Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda müəllim işləyib. 1989-cu ildə SSRİ Ticarət Palatasının xətti ilə Kanadaya gedib orada qalıb. Kibernetik proqramçı kimi fəaliyyətə başlayıb. Hazırda San-Dieqo şəhərində yaşayır. Enerji sahəsində mütəxəssis olan K.Rəcəbli ABŞ-ın məşhur şirkətlərində məsləhətçi olaraq çalışır.  Energetika sahəsində professordur. 2010-cu ildə Azərbaycanda olmuşdur.

## Filmoqrafiya
#Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967)
#Uşaqlığın son gecəsi (film, 1968) 
#Şərikli çörək (film, 1969)
#Skripkanın sərgüzəşti (film, 1972)
#Kinomuzu yaşadanlar. Şamil Mahmudbəyov (veriliş)

## Xarici keçidlər
* Эксклюзив! Главный герой фильма "Şərikli çörək" живет в США: "Черный хлеб с помидором и солью…" (ФОТО)

## İstinadlar
Mintac Elsevər

**Mintac Elsevər (tam adı: Əliyeva Mintac Allahverdi qızı)** () — Azərbaycanlı jurnalist.

## Həyatı
Mintac Elsevər 5 may 1975-ci ildə Ermənistanda anadan olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Əsas fəaliyyət istiqamətləri jurnalistika, kino və televiziyadır. Əvvəlcə Azərbaycan televiziyasında, sonralar ANS-də çalışmışdır. Aztv-də bir sıra veriliş və filmlərin müəllifidir. Bunlara "Romantik kommunist", "Yağmurun səsi", "Cəsur zərifin seçimi", "Tənha xurma ağacı" filmlərini, "Birincilər" və "Unudulmayanlar" layihələrini misal göstərmək olar. Yazar olaraq mətbu orqanlarda mütəmadi yazıları çıxır. ARB televiziyasında yayımlanan “Gəlin danışaq” və “Xalqın şairi” layihələrinin baş redaktoru olub. Bir müddət MTV kanalının Baş redaktoru vəzifəsində çalışıb. Hazırda Azərbaycan Televiziyasında jurnalistlik fəaliyyətini davam etdirir. Əsasən müxtəlif mövzularda sənədli filmlər hazırlayır.

21 iyul 2025-ci ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## Filmoqrafiya
# Yeraltı və yerüstü xəzinə (film, 2007) (qısametrajlı sənədli televiziya filmi) (prodüser)
# Cəsur zərifin seçimi (film, 2009) (qısametrajlı sənədli film)
# 1 mətbuat konfransının tarixi (film, 2015) (qısametrajlı sənədli film) (səsləndirmə)
# Böyük ustadın sirləri… (film) (qısametrajlı sənədli film)
# Cənnətdən qovulmuşlar (film)
# İllərin ilmə yaddaşı (film) (qısametrajlı sənədli film)
# Romantik kommunist (film) (qısametrajlı sənədli film)
# Tənha xurma ağacı… (film) (qısametrajlı sənədli film)
# Yağmurun səsi… İslam Rzayev (film) (qısametrajlı sənədli film)
# Yaşamağa dəyərmiş… (film) (qısametrajlı sənədli film)

## İstinadlar
Sevgi yolları ilə (film, 2003)

**"Sevgi yolları ilə"** () — 2003-cü ildə baş rolda Şahrux Xan və Rani Mukhercinin yer aldığı Bollivud filmidir. Əziz Mirzənin rejissorluq etdiyi bu film Kasablanka Film Festivalında nümayiş etdirilib.

## Musiqi
Filmin musiqiləri Jatin-Lalit və Adeş Şrivastava tərəfindən bəstələnib.

## Məzmun

Filmin başlanğıcında bir qrup dost boulinq xiyabanına yığışıb Səlimi gözləyirlər. Şitalın müasir dövrdə olan əsl sevgi hekayətlərindən ibarət kitabı var. O, dostlara Rac və Priyanın hekayətini danışmağa başlayır. Rac Malhotra "Rac Transport" şirkətində işləyir. Rac qayğısız, dərd-qəmsiz, olduqca nizamsız, tənbəl və bu zaman üçün gecikmiş adamdır. Amma varlı olmadığına baxmayaraq çox xoşbəxtdir. Priya Çopra isə varlı ailədən olan dizaynerdir. Priya mənşəcə Yunanıstandandır və xalası Anna ilə yaşayır. Bəs görəsən bu iki fərqli insan necə bir-birilərini sevə bilərlər?

## Filmin heyəti

### Filmin üzərində İşləyənlər
: **Ssenari müəllifləri:** Əziz Mirzə, Robin Bhatt, Pramod Şarma, Rumi Cefferi, Aşiş Kariya
: **Rejissor:** Əziz Mirzə
: **Operator:** Aşok Mehta
: **Prodüserlər:** Cuhi Çavla, Şahrux Xan, Əziz Mirzə
: **Bəstəkarlar:** Catin-Lalit, Adeş Şrivastav

### Rollarda
: Şahrux Xan – Rac Malhotra
: Rani Mukherci – Priya Çopra
: Caş Arora – Samir
: Lillit Dubi – Anna
: Satiş Şah
: Bobbi Darlinq
: Conni Lever – Nandu

## Xarici keçidlər
Sulavesi

**Sulavesi** () — İndoneziyaya məxsus olan 4 böyük  adadan biridir. Sahəsi 174 600&nbsp;km², əhalisinin sayı isə  16 475 600 nəfərdir (2007). Sahəsinə görə dünyanın 11-ci ən böyük adasıdır. Böyük Zond adalarına daxildir. Sulavesi, Banda dənizləri və Makassar boğazı arasında yerləşir.
Adanın ən böyük şəhəri Makasardır.
ZİL-41047

**ZİL-41047** (ruЗИЛ-41047) — banı limuzin tipli avtomobil. İlk dəfə 1985-ci ildə Lixaçev Adına Zavodda istehsal olunaraq istifadəyə verilib.

## Həmçinin bax
* ZİL-4105

## İstinadlar
Keyrəki palçıq vulkanı

**Keyrəki palçıq vulkanı** — Abşeron yarımadasında, Bakıdan 12&nbsp;km şimalda, Binəqədi qəsəbəsindən bir qədər aralıda yerləşir. Vulkanın şimal yamacı dik, cənub yamacı isə az meylli olan kəsik konus şəklindədir. Krater bəndi üzərində hazırda qaz və maye çıxışlar müşahidə edilir. Tektonik cəhətdən vulkan eninə, Binəqədi antiklinalının cənub qanadının  tağətrafı hissəsində yerləşmişdir. Sahənin geoloji quruluşunda Oliqosen-Miosen və Pliosen kompleksi çöküntüləri iştirak edirlər.

Sopka brekçiyası tərkibinin öyrənilməsi və onun dillərinin yerləşməsi 1885-1968-ci illərdə baş vermiş son səkkiz püskürmənin sərhədlərini ayırmağa imkan verir. Azərbaycanın tez-tez püskürən palçıq vulkanlarındandır. Morfologiyasına görə kiçik kraterli gümbəzşəkilli olub, mütləq hündürlüyü 146 m, nisbi hündürlüyü isə 116 m-dir. İlk dəfə vulkan 1824-cü ildə püskürmüşdür. Vulkan cəmi 17 dəfə püskürmüşdür ki, onlardan 5-i keçən əsrdə olmuşdur. Bütün püskürmələr yeraltı uğultu, partlayış, 15–40 m-dək qalxan brekçiya tullantıları, 1830-cu il püskürməsi istisna olmaqla, qazların yanmaması və alov sütununun olmaması ilə müşayiət edilmişdir.
	
Daha intensiv püskürmə 1952-ci ildə baş vermiş, bir neçə saat ərzində 30 ha yerin səthi 375 m 3 lava ilə örtülmüşdür. Yeni minilliyin başlanması Keyrəki vulkanının aktivləşməsi ilə yadda qaldı – 2001-ci ilin iyun ayında onillik sakitlikdən sonra güclü püskürmə baş verdi. Püskürmə saat 20.42-də başlayaraq müəyyən fasilələrlə 2.5 saat davam etdi. Vulkan böyük brekçiya kütləsi (180 min m³) ilə 15 ha sahəni 2 m qalınlıqda palçıq təbəqəsi ilə örtdü. Onun yamaclarında (xüsusilə şərq yamacında) uzunluğu 200–250 m-ə çatan qəribə "dillər" əmələ gəldi. Qərb yamacının ayağındakı çatdan çıxan qaz yarım ildən artıq müddətdə yandı. 2002-ci ilin fevralın 28-də gecə, növbəti nisbətən zəif püskürmə oldu. Vulkan brekçiyasının axını qərb və şərq yamaclarında qeydə alındı.

12 oktyabr 2014-cü il, saat 12:30 radələrində partlayışla müşahidə edilən püskürmə nəticəsində xaric olan vulkan kütlələri 200 metrə qədər uzanıb.
12 iyun 2017-ci il tarixində saat 07:00 radələrində Keyrəki palçıq vulkanında püskürmə baş vermişdir. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin məlumatına görə vulkanın püskürməsi ümumən 15 dəqiqəyə yaxın çəkmişdir. Vulkanın püskürmə məhsulları şimal, şimal-şərq və şərq istiqamətlərində iki dil vasitəsilə 3,5 hektara yaxın əraziyə yayılmışdır. Püskürmə zamanı xaric olmuş püskürmə məhsullarının qalınlığı vulkan krateri zonasında 3 metrə yaxın, kənarlarında isə 0,2-0,3 metr təşkil edmişdir

## İstinadlar

## Mənbə
* Keyrəki palçıq vulkanı 
* KEYRƏKİ PALÇIQ VULKANI

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın palçıq vulkanları
* Abix palçıq vulkanı
Keçəldağ palçıq vulkanı

**Keçəldağ palçıq vulkanı** — Abşeron yarımadasının qərbində, Ceyranbatan su anbarının şərq sahilində Sumqayıt yolunun kənarında yerləşir. Mütləq hündürlüyü 114 m-dir.

2000-ci il oktyabrın 10-da vulkanın ilk qeydə alınan püskürməsi baş verdi. Püskürmə fasilələrlə 1.5 saat davam etdi. Şahidlərin sözlərinə görə qaz alışması baş vermədən vulkan palçığı 40–50 m hündürlüyə atılırdı. Bir qədər sakitləşən vulkan axşam saat 21:00-da yenidən aktivləşərək 1 saat müddətində palçıq püskürdü. Nəticədə, vulkan ağzı ətrafında dairəvi çatlar əmələ gəldi və kraterin divarları uçularaq aşağı töküldü: vulkanın kalderaya oxşar krateri yarandı.

Vulkan yer səthinə 190 min m³ vulkan brekçiyası tulladı. Brekçiya vulkanın yamacını qismən örtərək qərbə, su anbarına tərəf axaraq bəzi yerlərdə suya qarışmış və anbarın kənarında olan yarımçıq yaşayış evlərini örtmüşdü. Brekçiyanın örtdüyü sahə 3.9 ha olmuşdur. Vulkanın çıxardığı süxur qırıntıları arasında neftli qum daşları və yanar şist aşkar edilmişdi. Çoxəsrlik "yuxudan" sonra Keçəldağ palçıq vulkanının oyanma səbəblərinə gəlincə qeyd etmək olar ki, buna çoxillik eroziya prosesləri, püskürmədən əvvəl yağan leysan yağışlar, sentyabr ayında Azərbaycanın şimal-şərqində dənizdə baş verən seysmik hadisələr, həmçinin texnogen faktorlar – vulkan sahəsində və kraterin yaxınlığında aparılmış tikinti işləri-səbəb olmuşdur.

## Mənbə
* Keçəldağ palçıq vulkanı 

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın palçıq vulkanları
Saqqallı akulakimilər

**Saqqallı akulakimilər** () — Akulalar dəstəsi. Saqqallı akulakimilərin hamısında iki tikansız arxa üzgəclər, səpələyicilər və 2-4-ü döş üzgəclərindən başlayaraq yerləşmiş 5 qəlsəmə yarığı var. Əksər növlərinin gözləri nisbətən yuxarı hissədə yerləşmişdir.

## Təsnifatı

Saqqallı akulakimilərin 2 yarımdəstəsinin, 7 fəsiləsi və bura daxil olan 14 cinsə aid 32 növü var.

* **Saqqallı akulakimilər** (*Orectolobiformes*)

** *Parascyllioidei* yarımdəstəsi

*** yaxalıqlı akulalar (*Parascyllidae*) fəsiləsi

** *Orectoloboidei* yarımdəstəsi

*** sərrac akulalar (*Brachaeluridae*) fəsiləsi

*** xalçalı akulalar (*Orectolobidae*) fəsiləsi

*** Asiya pələng akulaları (*Hemiscyllidae*) fəsiləsi

*** zebrli akulalar (*Stegostomatidae*) fəsiləsi

*** akula-dayələr (*Ginglymostomatidae*) fəsiləsi

*** balina akulalar (*Rhincodontidae*) fəsiləsi

## Ədəbiyyat

* Joseph S. Nelson, *Fishes of the World*, John Wiley & Sons, 2006, ISBN 0-471-25031-7
Karxarinkimilər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi. Karxarinkimilərə 48 cinsə aid 150 növ daxildir.

Akulanın ən irisi olan balina-akula (uzunluğu 20 m-ə qədər) və nəhəng akula (12-15m) da bu dəstədəndir. Balina akula tək-tək, nəhəng akula  qrupla (29-30-u bir yerdə) yaşayır. İri olmalarına baxmayaraq hər iki akula  plankton xərçəngkimilər, molyuskalar və xırda balıqlarla  qidalanır. Balina akulanın  uzunluğu 67 sm, diametri 40 sm olan bir yumurtası olur. Nəhəng akulanın yumurtadiridoğan olması güman edilir. 

Bu dəstəyə aid növlər əsasən tropik və mülayim iqlimi olan dənizlərin sahilə yaxın ərazilərdə yaşayırlar. Zolaqlı pələng akula (*Proscylliidae*) nümayəndəsi dərin sularda yaşayan heyvandır. Karxarinkimilərin bəzi növlərinə, o cümlədən öküz akulaya hətta şirin sularda da rast gəlinir.

Dəstənin mavi akulalar fəsiləsinin 60 növü var. Bunlardan tropik sularda yaşayan kütburun akulanı, Hindistan mavi akulasını, uzunüzgəc akulanı, göy akulanı və s. göstərmək olar.

Həmin dəstənin çəkic akulalar fəsiləsinin 7 növü məlumdur.  Bunların uzunluğu 3-6 m-ə çatır. Tropik suların hər yerində rast gəlirlər, çox cəld manevr edən balıqlardır. 

Mişardişlikimilərin hamısında arxa üzgəclər, 5 qəlsəmə yarığı, 2 kürək üzgəci, gözün üstündə üçüncü göz qapağı var.

Mişardişlikimilərin bəzisi yumurtlamaqla (məsələn, xallı pələng akula (*Schroederichthys maculatus*)), digərləri isə diribaladoğmaqla çoxalırlar. Dəstənin nümayəndələri arasında yumurta qoyan, yumurtadiridoğan və diridoğanlar var. Pişik akulanın yumurtalarının sayı 20-yə qədər, diridoğan akulanın balalarının sayı 40-a qədər çatır. Bu akulaların bəzi yerlərdə vətəgə əhəmiyyəti var, bəzən də idman ovu obyekti hesab edilirlər.
 
## Təsnifatı
* İrigöz akulalar (*Hemigaleidae*) fəsiləsi
* Pələng akulalar (*Scyliorhinidae *) fəsiləsi
* Triakidae (*Triakidae*) fəsiləsi
* Pseudotriakidae (*Pseudotriakidae*) fəsiləsi
* Çəkicbaş akulalar (*Sphyrnidae*) fəsiləsi
* Zolaqlı pələng akulalar (*Proscylliidae*) fəsiləsi
* Karxarinlər (*Carcharhinidae*) fəsiləsi
* Bığlı köpək akulalar (*Leptochariidae*) fəsiləsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lamnokimilər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Lamnokimilərin nümayəndələri böyük okean akulaları olub, torpedoşəkilli formaya malikdirlər. İkanlı axça olmayan bir anal və iki kürək üzgəclərinə malikdirlər. Tipik olan dəniz tülküsünün, siyənək akulanın, mavi-göy akulaların, adamyeyən və ya "ağ ölüm" akulanın və dinc akulanın uzunluğu 2,5 m-dən 7m-ə qədər çatır. Bunlar əsasən balıqlar (siyənək, sardin, qızılbalıq və s.) və su quşları ilə qidalanır. Mavi-göy akulanın mədəsindən çıxarılmış 360 kq yemin 67 kq-ı bir qılınc balığı olmuşdur. "Ağ ölüm" akula uzunluğu 2–2,5 molan balığı bütöv uda bilir. Bu akula insan üçün ən təhlükəlidir. Lamnokimilərin nümayəndələri isti və mülayim iqlim sularında yaşayırlar. Onların əksəriyyəti insan üçün təhlükəlidir.

## Təsnifatı
* Cretoxyrhinidae fəsiləsi (nəsli kəsilib)
* Siyənək akulalar (*Lamnidae*) fəsiləsi
* Tülkü akulalar (*Alopiidae*) fəsiləsi
* Nəhəng akulalar (*Certorhinidae*)? fəsiləsi
* Yalançı sahil akulaları (*Pseudocarcharidae*)? fəsiləsi
* Sahil akulaları (*Odontaspididae*) fəsiləsi
* İriağız akulalar (*Megachasmidae*) fəsiləsi
* Əcaib akulalar (*Mitsukurinidae*)? fəsiləsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Apata

**Apata** () yunan mifologiyasına görə qarabasma, aldatma ilahəsinin adı, Niksinin qızı

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vilayət Əliyev

**Vilayət Hüseyn oğlu Əliyev ** (23 avqust 1938, Nuxa – 11 dekabr 2022, Bakı) — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin elmi işlər üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor (1990), Əməkdar müəllim.

## Həyatı
Vilayət Əliyev 1938-ci il avqust ayının 23-də Şəki rayonunun Daşbulaq kəndində anadan olmuşdur. Ailələri dəfələrlə repressiyaya məruz qalmışdır.

1962-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmiş, elə həmin ildə Azərbaycan EA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun türkologiya ixtisası üzrə aspiranturasına daxil olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Tanınmış türkoloq, akademik Məmmədağa Şirəliyev Azərbaycan və özbək dillərinin müqayisəli qrammatikası üzrə mövzu müəyyənləşdirmiş və gənc tədqiqatçıya görkəmli türkoloq, akademik Qəni Əbdürrəhmanovu elmi rəhbər məsləhət bilmişdir. Elmi axtarışlar onu Daşkənd şəhərinə gətirmiş, türk dünyası ilə yaxından tanış olmağa, özbək dilini öyrənməyə imkan yaratmışdır. Daşkənd şəhərində çalışarkən tanınmış və şöhrətli eloğlumuz, şair, dramaturq, alim, professor Maqsud Şeyxzadə ilə yaxından tanış olmuşdur. Sonralar bu tanışlıq dostluğa çevrilmişdir. Maqsud Şeyxzadənin iki cildlik bədii əsərinin Azərbaycan dilinə tərcüməsində fəal iştirak etmişdir. Bu dostluq və Özbəkistandakı türk mühiti onun bir şəxsiyyət kimi yetişməsinə təkan vermiş və gənc tədqiqatçını türkçülük, azərbaycançılıq ideyaları ilə zənginləşdirmişdir.

1965-ci ildə Daşkənd şəhərində  "Özbək  və  Azərbaycan dillərində feli sifət" mövzusunda  namizədlik  dissertasiyasını Maqsud Şeyxzadənin və akademik  Məmmədağa Şirəliyevin qatıldığı Müdafiə Şurasında özbək dilində çox böyük uğurla müdafiə etmişdir.  

1990-cı ildə isə Bakıda "Azərbaycan dilində felin təsriflənməyən formaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

1960-cı illərdən dilçilik sahəsində fəaliyyət göstərir. Elmi tədqiqatları Azərbaycan dilçiliyi və türkologiya ilə bağlıdır. 200-dən çox elmi məqalənin, "Azərbaycan dilində felin təsriflənməyən formaları", "Məsdər", "Azərbaycan dilində feli sifət", "Azərbaycan dilində feli bağlama", "Azərbaycan dilində felin perifrastik formaları", "Toponimika", "Azərbaycan toponimiyası", "H. Əliyevin dil siyasəti", "Zəngəzurda qalan izimiz" kimi kitabların müəllifidir. Azərbaycan EA-nın nəşr etdirdiyi 3 cildlik "Müasir Azərbaycan dili" əsərinin müəlliflərindən biridir. "Deportasiya", "Kitabi-Dədə Qorqud – 1300", "Qədim Naxçıvan – 75", "Urud", "Filologiya məsələləri", "Pedaqoji Universitetin xəbərləri" və digər elmi-publisistik əsərlərin elmi redaktorudur. 1997-ci ildən ADPU-nun elmi işlər üzrə prorektorudur. Filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün Azərbaycan MEA-nın Dilçilik İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Azərbaycan MEA-nın Birləşmiş İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasının həmsədridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Vilayət Əliyev vəfat etdi
Test

**Test** ( sözündən) — yoxlama, sınaq, imtahan.

## Haqqında
Test məhdud zaman kəsiyində, müəyyən olunmuş məkanda, bərabər şəraitdə, vahid texniki təlimat və metodik göstərişlər çərçivəsində, çətinlik dərəcəsi getdikcə artırılan, keyfiyyətli, effektiv yoxlama-ölçmə materialları ilə təchiz olunmuş test tapşırıqları toplusuna məxsus sualların uyğun şəkildə cavablandırılması, qiymətləndirilməsi, nəticə çıxarılması, son nəticələrin statistik emalı, müqayisəli analizi və elmi-statistik təhlili prosesidir. Test vasitəsilə pedaqoji, psixoloji, sosioloji, tibbi, fizioloji, texniki, intellektual, fiziki və s. baxımdan hər hansı şəxsiyyətin və ya bir qrup şəxsin, komandanın müəyyən istiqamətdə və ya hərtərəfli inkişafı keyfiyyətləri və xüsusiyyətləri özəl olaraq aşkar olunur.

Test sualları birqiymətli şəkildə düzgün, səhv və ya buraxılmış şəklində cavablandırılır.

Tapşırıqların test formasında verilməsi üçün müəyyən tələblərə riayət edilməlidir: 
* texniki təlimatların və metodiki göstərişlərin sınaq iştirakçıları üçün eyni olması, 
* test tapşırığının məzmun və formasına uyğun təlimatların adekvatlığı, 
* məntiqi ifadə tərzinin aydın, anlaşıqlı və lakonik şəkildə olması, 
* test elementlərinin düzgün formada yerləşdirilməsi, 
* test tapşırıqlarının fasetliyi, 
* cavabların yerləşdirilməsi üçün cavab kartlarının hazırlanması, 
* qəbul edilmiş forma çərçivəsində qiymətləndirmənin bircinsliyi.

**Testologiya** – test sistemləri nəzəriyyəsi və praktikası haqqında elmdir.

**Testoloq** – test sistemləri nəzəriyyəsinə bələd olan, müəyyən praktiki təcrübə keçmiş, müvafiq sertifikasiyaya malik pedaqoji diplomlu mütəxəssisdir.

**Test Bankı** – Müxtəlif müəlliflər tərəfindən hazırlanmış, müəyyən məqsədlər üçün istifadə olunmuş, aprobasiyadan keçmiş, spesifik özəlliklərlə zənginləşdirilmiş, nizamlı şəkildə sistemləşdirilmiş test tapşırıqları və testlər toplusudur.

**Test Tapşırığı** – didaktik və texnoloji baxımdan keyfiyyətli, effektli olan yoxlama materialıdır.

**Testləşdirmə** - Şagird müvəffəqiyyətlərinin, tələbə nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsi, aşkar edilməsi, yoxlanılması, ölçülməsi və müvafiq nəticələrdən istifadə edilməsi üçün aparılan sınaq prosesidir.

## Proqramlaşdırmada
Kompüter proqramlarında səhvləri aşkar etmək üçün istifadə edilir :
* Proqram təminatının testdən keçirilməsi
** Proqramlaşdırma sahəsinə həmçinin aşağıdakı testləri əlavə etmək olar :
* Tyurinq testi
* Sadəlik testi

## Pedoqogikada
* Pedaqoji test
* Mərkəzləşdirilmiş test imtahanları

## Mənbə
* Müasir Test Nəzəriyyəsinin (MTN) Əsasları

## Həmçinin bax
* Test üsulu
* Pedaqoji test
Sergey Senyuşkin

**Sergey Aleksandroviç Senyuşkin** ( ) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Xocalı soyqırımı şəhidi.

## Həyatı
15 sentyabr 1957-ci il Rusiyanın Samara vilayətinin Sızran şəhərində anadan olmuşdur. 1974-cü il Sızran şəhər orta məktəbini bitirmişdir.

Sergey burada Politexnik İnsitutuna daxil olur, 1975-ci ildən təhsilini Ali Hərbi Təyyarəçilər Məktəbində davam etdirir. 1979-cu ildə bu məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirir. Sergey Mİ-8 və Mİ-24 vertolyotlarının uçuş proqramını peşəkar səviyyədə öyrənmişdi.

## Döyüşlərdə iştirakı
1 fevral 1992-ci ildən həyatını Azərbaycanla bağlayan Sergey hərbi hissə komandiri təyin edilmişdi. Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin yaradıcılarından hesab olunan Sergey, mülki təyyarəçilərə hərbçi təlimini keçməklə yanaşı, Qarabağda gedən hərbi əməliyyatlarda iştirak edərək çox sayda erməni döyüşçüsünü məhv etmişdi. Xocalı soyqırımı zamanı xeyli dinc sakini xilas edə bilsə də, Xocalıda ağır yaralanmış və 29 fevral 1992-ci ildə həlak olmuşdur.

## Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı yadigar qalıb.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 sentyabr 1992-ci il tarixli 204 saylı fərmanı ilə Senyuşkin Sergey Aleksandroviç ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Samara vilayətinin Sızran şəhərində dəfn edilib.

Bakının Xətai rayonunda adına küçə var.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 255.

## İstinadlar
Roman Yusifov

**Roman Yusifov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Mart hadisələri şəhidi.

## Həyatı
28 iyul 1973-cü il Şabran rayonunda anadan olmuşdur. 1980–1990-cı illərdə buradakı 2 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1992-ci ildə Milli Orduya çağırılır. Roman bir müddət Naxçıvan şəhərində təlim keçir, daha sonra onu Sədərək rayonuna göndərirlər. Erməni işğalçıları ata–baba torpağımız olan bu ərazilərə də hücumlar edirdilər.

## Döyüşlərdə iştirakı
Roman bir neçə dəfə döyüşlərə atılmışdı. 1992-ci il oktyabr ayında o, yaralanır. Müalicə olunduqdan sonra isə "N" saylı hərbi hissədə xidmətini davam etdirirdi. 13–17 martda baş vermiş Mart hadisələri ndə xeyli günahsız insanlar həlak oldu. Silahlı dəstənin zərərsizləşdirilməsi üçün əməliyyatda Roman da iştirak edirdi. Qəlbi daima Vətən eşqi ilə döyünən gənc Romanın arzuları ürəyində qaldı. O, dövlətçiliyimiz uğrunda ömrünün ən gözəl bir zamanında, 21 yaşında əbədiyyətə qovuşdu.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 aprel 1995-ci il 307 saylı fərmanı ilə Yusifov Roman Yasəf oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Şabran rayonunun Qalagah kəndində dəfn edilib.

Oxuduğu 2 saylı orta məktəb onun adını daşıyır.

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 278.

## İstinadlar
Honda CR-V

**Honda CR-V** — Yaponiyanın Honda şirkəti tərəfindən istehsal olunan avtomobil. Bu avtomobil Honda Civic modelinin bazası əsasında yaradılıb.  (tərcüməsi: "(təbiətdə) istirahət etmək üçün komfort avtomobil") sözlərinin baş hərflərindən düzəldilib.

Modelin istehsalı 1995-ci ildən başlayıb və 2005-ci ilin sonuna Honda CR-V modelinin bir neçə nəslininə aid 2 mln-dan artıq avtomobil istehsal olunmuşdur. İstehsalı şirkətin Yaponiya, ABŞ, Kanada, Böyük Britaniya, Çindəki zavodlarında həyata keçirilir.

## ABŞ-də illər üzrə satışı

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Honda Element
* Honda HR-V
* Ford Maverick
* Toyota RAV4
* Nissan X-Trail
* Mitsubishi Outlander
* Mazda Tribute
* Subaru Forester
* Hyundai Tucson
* Suzuki Escudo
* Suzuki Grand Vitara

## Xarici keçidlər
Honda Element

**Honda Element** () — SUV sinfindən olan və Honda şirkətinin ABŞ-nin Ohaya ştatındakı İst Liberti zavodunda quraşdırılan avtomobil (East Liberty, Ohio). Rəsmi satış 2003-cü ildən ABŞ, Kanada və Yaponiyada başlamışdır. "Element" Honda CR-V-nin bazası əsasında tamam başqa cür yaradılmışdır. Onun banı 300 mm qısa, təkər bazası 43 mm kiçildilib.

"Element"də 2.4 l həcmində, 5500 dövr/dəq-də gücü 166 a.g. (119 kVt) olan dördsilindirli K24A4 i-VTEC motoru quraşdırılıb.
Honda Civic

**Honda Civic** — Honda şirkəti tərəfindən istehsal olunan mühərriki köndələninə yerləşdirilən kompakt avtomobil. İlk dəfə 1972-ci ildə təqdim olunub. Bu model sayəsində Honda nəhəng avtomobil istehsalçıları sırasına daxil ola bilib.

Honda Civic-in ilk nəsli 1972-ci ildə buraxılıb. Ön təkərləri aparıcı olan bu model avtomobil Honda şirkətinin əvvəlki avtomobillərindən fərqli olaraq Avropa istehsalı olan avtomobillərlə rəqabətə girə bildi. Maşın zaman-zaman gücü 54–75 a.g. (işçi həcmi 1169–1488 sm³) olan müxtəlif dördsilindirli mühərriklərlə təchiz olunmuşdur.

## Həmçinin bax

* Honda CR-V

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Honda HR-V

**Honda HR-V** () — Honda şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş kompakt krossover.

1998-ci ildə üçqapılı ban versiyalı avtomobil buraxıldı. Avtomobil gücü 105 a.g. olan, 1,6 litr həcmə malik mühərriklə təchiz edildi.

1999-cu ildə beşqapılı variant buraxıldı. Bu variant avtomobilə gücü 124 a.g. olan VTEC sistemi ilə işləyən mühərriklə təchiz olunma imkanı verirdi. 2003-cü ildə üçqapılı variantların, 2006-cı ildə modelin istehsalı tamamilə dayandırıldı.

## İstinadlar
Suzuki Escudo

**Suzuki Escudo** — Yaponiyanın Suzuki şirkəti tərəvindən istehsal edilən avtomobil.

Modelin istehsalı 1988-ci ilin mayında başlanmışdır. 1988-ci ildə 1997-ci ilədək avtomobil TA01R açıq banla təchiz olunmuşdur. Ayrı-ayrı vaxtlarda həm benzinlə (G16A, J20A, H20A, H25A, H27A), həm də dizellə işləyən (RF) mühərriklərlə təchiz olunmuşdur.

Həm mexaniki, həm də avtomat sürətlər qutusu variantları var.

## İstinadlar
Hyundai Tucson

**Hyundai Tucson** — Cənubi Koreya şirkəti olan Hyundai Motor Company-nin istehsal etdiyi krossover. Tucson Hyundai-ın ən tanınmış modellərindəndir. Bu model avtomobildən 1 milyondan çox satılmışdır.

## İstinadlar
* Tucson Hyundai-ın rəsmi saytında
Pərviz Səmədov

**Pərviz Səmədov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
5 may 1970-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1977–1985-ci illərdə Gəncədəki 1 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1988-ci ildə orduya çağırılır Çitada iki il xidmət etdikdən sonra isə vətənə dönür. Bir müddət burada Toxuculuq Kombinatında işləyir. Ermənilərin Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsi Vətən övladı kimi Pərvizi də narahat edirdi. O, könüllü olaraq 22 fevral Ağdam cəbhəsinə gəlir və komandir təyin edilir.

## Döyüşlərdə iştirakı
Şelli, Pircamal, Naxçıvanlı, Aranzəmin kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə rəşadətlə vuruşmuşdu. Pərviz kəşfiyyat hissəsinə başçılıq edirdi, onun sayəsində erməni əsgərlərinin onlarla zirehli texnikası, silah-sursatı aşkarlanıb məhv edilmişdi. 1992-ci il 15 may Ağdamın Gülablı kəndində dəhşətli döyüşlər gedirdi. Pərviz başda olmaqla bölüyü döyüşə atıldı ermənilər tərəfindən vurulmuş "Təcili yardım" vertolyotunun ekipajını xilas etmək mümkün oldu lakin Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin snayper gülləsi tuş gələrək həlak olur.

## Ailəsi
Ailəli idi. Bir oğlu var.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Səmədov Pərviz Əbdüləhəd oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Gəncə şəhərində dəfn edilib və adına Gəncədə küçə var.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 263.

## İstinadlar
Ramazan Çirinqov

**Ramazan Çirinqov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Həyatı
15 fevral 1969-cu ildə Balakən rayonunda anadan olmuşdur. 1986-cı il Meşəşambul orta məktəbini bitirmiş, 1987-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. Ramazan hərbi xidmətini Əfqanıstanda keçirmişdir. 1989-cu il hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Balakən rayonunda polis nəfəri kimi işə başlayır. 1995-ci il Balakən rayonunda silahlı cinayətkar dəstənin zərərsizləşdirilməsində o xüsusi fərqlənir. 1995-ci il 3 sentyabr öz xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən həlak olur.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 25 dekabr 1995-ci il tarixli 424 saylı fərmanı ilə Çirinqov Ramazan Heybullah oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verilmişdir".

Meşəşambul kəndində dəfn edilmişdir.

## Mənbə
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 60.

## İstinadlar
Rəşad Mirabov

**Mirabov Rəşad Akif oğlu** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Mart hadisələri şəhidi.

## Həyatı
Rəşad Mirabov 3 may 1975-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə 7 saylı orta məktəbə daxil olmuş, həmin məktəbin 9-cu sinfini bitirdikdən sonra Mingəçevir şəhər axşam məktəbində orta təhsilini davam etdirməklə dərzilik sənətinə yiyələnmişdir. Ordu sıralarına çağırılana qədər Mingəçevir Dövlət Dram Teatrında dərzi işləmişdir. 1993-cü ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. Tərtər cəbhəsində xidmət etmişdir. Bir müddət Tərtərdə Ermənistan işğalçılarına qarşı döyüşmüş, sonra Füzuli cəbhəsinə göndərilmişdir. Sonrakı illərdə əvvəlki hərbi hissəsində xidmətini davam etdirmişdir.

1995-ci il Mart hadisələri zamanı həlak olmuşdur.

Mingəçevir şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

Subay idi.

Mingəçevir şəhər 7 saylı orta məktəbin qarşısında və Şəhidlər muzeyində büstü qoyulub.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Mirabov Rəşad Akif oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 208.

## İstinadlar
Rizvan Teymurov

**Rizvan Rəhman oğlu Teymurov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı. Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Rizvan Teymurov 16 aprel 1967-ci ildə Şuşa rayonunun Quşçular kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Quşçular kəndindəki orta məktəbi bitirmişdir. 1985-ci ildə hərbi xidmətə çağırılır, Omsk şəhərində xidmətini başa vurur və Vətənə qayıdır. Rizvan daha sonra 1987-ci ildə Arxangelsk vilayətində xidmət edir. Qeyrətli vətən oğlu 1990-cı ildə geri dönür. Şuşa rayon Daxili İşlər Şöbəsinin nəznində yaranan polis alayında fəaliyyət göstərir.

## Döyüşlərdə iştirakı
Elə ilk günlərdən də, döyüşlərə atıldı. Cəsur, qeyrətli oğullardan ibarət olan bu polis alayı Qaradağlı, Sırxavənd, Umudlu, Meşəli, Cəmilli kəndlərində onlarla erməni yaraqlılarını məhv etmişdi. Rizvan Qarabağı qarış-qarış gəzmişdi, dəfələrlə qaynar döyüşlərdə erməniləri geri oturtmuşdu. 1991-ci il 9 dekabr Kərkicahan ətrafında gedən qanlı döyüşlərdə cəsur polis işçisi Teymurov Rizvan qəhrəmancasına həlak oldu. Şuşa rayonunun Quşçular kəndində dəfn edilib.

## Ailəsi
Subay idi.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Teymurov Rizvan Rəhman oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Bakının Nizami rayonundakı küçələrdən biri və həmçinin Quşçular kənd orta məktəbi onun adını daşıyır.

2020-ci ildə Rizvan Teymurovun büstü hazırlanmışdır.

## Həmçinin bax
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## Mənbə
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 274.
* 15 erməni işğalçısını öldürən Milli Qəhrəmanımız

## İstinadlar
Yasir Əl-Həbib

**Yasir Əl-Həbib** () — Küveytli İslam alimi. 1979-ci ildə anadan olmuşdur. Hazırda Londonda yaşayır. O "Mehdi bəndələri təşkilatı"nın ( - Khoddam Al-Mahdi'') lideridir. Yasir Əl-Həbib dünya miqyasında tanınmış və hörmət qazanmış, nüfuzlu islam alimlərindəndir.

## İstinadlar
Rövşən Rzayev (hərbçi)

** Rövşən Rzayev** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Kapitan,Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
15 oktyabr 1969-cu ildə Bakı şəhərinin Sahil qəsəbəsində doğulmuşdur. 1986-cı ildə buradakı 253 saylı orta məktəbi bitirərək Vladiqafqaz Ali Hərbi Komandirlər Məktəbinə daxil olmuşdur. 1992-ci ildə Milli Orduya yazılan Rövşən tez–tez cəbhəyə getməyə başladı.

## Döyüşlərdə iştirakı
O, "N" saylı bölüyün "N" saylı alayına komandir təyin edilmişdi. Rövşən Ağdamın Pircamal, Aranzəmin, Şelli, Naxçıvanlı, Papravənd kəndlərində ermənilərin xeyli canlı qüvvəsini məhv etmişdi. 1992-ci ildə Naxçıvanlı kəndində gedən döyüş zamanı ağır yara almasına baxmayaraq döyüşçü dostlarını tək qoymur, hətta neçə-neçə yaralı əsgəri də xilas etmişdi.

Müharibədən alnı açıq çıxan Rövşən müxtəlif vaxtlarda müxtəlif hərbi hissələrə komandirlik etmişdi. Son vaxtlarda isə Qobustan həbsxanasında mühafizə bölüyünün komandiri vəzifəsində çalışırdı. 8 yanvar 1999-cu il Qobustan təcridxanasında bir qrup məhbus qiyam edir. Onlar əsgərləri girov götürmüşdülər. Bu hadisəni eşidən Rövşən dərhal həbsxanaya yollanır. O, məhbuslarla belə razılığa gəlir ki, əsgərlər azad edilir əvəzində isə Rövşənin özü girov qalır. Bu təhlükəli şərti qəbul edən polis kapitanı Rövşən Rzayev xidməti vəzifəsini yerin yetirərkən məhbuslar tərəfindən qətlə yetirildi.

## Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı yadigar qalıb.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 yanvar 1999-cu il tarixli 73 saylı fərmanı ilə Rzayev Rövşən Abdulla oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Sahil qəsəbəsində dəfn edilib. Sahil qəsəbəsində Rövşən Rzayevin adına park var. Həmin parkda büstü qoyulub.

## Ədəbiyyat
* Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 250.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Qəhrəman Rövşən Rzayevin şərəfinə cüdo turniri keçirilmişdir
Paşa Təhməzov

**Paşa Qurban oğlu Təhməzov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Paşa Təhməzov 23 mart 1949-cu il Lənkəran şəhərində doğulmuşdur. 1964-cü ildə burada 6 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə Əhaliyə Məişət Xidməti İstehsalat Kombinatında usta köməkçisi kimi başlamışdır. 1993-cü il 23 avqustda Azərbaycanın cənub bölgəsində vəziyyət gərginləşəndə P. Təhməzov silaha sarılaraq "Talış Muğan Respublikası" adı ilə baş qaldıran daxili çəkişmələrin qarşısını almağa yollanır. Paşa Təhməzov dövlətçiliyimizin qorunması uğrunda öz canını əsirgəmir. Cinayətkar dəstə ilə baş verən qarşıdurma nəticəsində Paşa Təhməzov qəhrəmancasına həlak olur.

## Ailəsi
## Ailəli idi bir övladı qalıb
## Xatirəsi
● Azərbaycan Respublikası prezidentinin 24 avqust 1993-cü il tarixli 740 saylı fərmanı ilə Təhməzov Paşa Qurban oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.

● Lənkəran şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

● Lənkəran şəhərində küçələrdən biri Paşa Təhməzovun adını daşıyır.

● Lənkəran şəhərində yaşadığı binanın önünə xatirə lövhəsi vurulub. 

● Lənkəran şəhərinin "23-Avqust" meydanında büstü qoyulub.

● Bakı şəhərinin Lökbatan qəsəbəsində Paşa Təhməzovun adını daşıyan park mövcuddur.

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 275.

## İstinadlar
Sahil Məmmədov

**Sahil Ələmdar oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı hərbçi, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
25 fevral 1964-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Uluxanlı rayonunun Yuxarı Necili kəndində anadan olmuşdur. 6 yaşında əmisi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüşdür. 1971–1981-ci illərdə Bakıxanov qəsəbəsindəki 96 saylı məktəbdə təhsil almışdır.

### Ailəsi
Ailəlidir, bir övladı var.

## Hərbi xidməti
1982-ci ildə hərbi xidmətini başa vuran Sahil Məmmədov, 1983-cü il SSRİ DİN-nin Ali Siyasi Məktəbinə daxil olur. 1987-ci ildən Ukraynada xidmətə başlayır.  1992-ci ildə Azərbaycana qayıdaraq hərbi polis alayında rota komandiri kimi xidmətə başlayır.

1994-cü ildən Daxili İşlər Nazirliyinin Pasport, Viza və qeydiyyat idarəsində baş inspektor vəzifəsində çalışır.

### Birinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Sahil Məmmədovun komandirlik etdiyi bölük Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Zəngilan rayonunun Qazançı, Ağkənd, Dərəli kəndlərində fəaliyyət göstərir. Qazançı kəndinə ermənilərin hücumu zamanı Sahil Məmmədov və onun tabeliyindəki əsgərlər şücaət göstərmişdir. İntensiv raket və top atəşi ilə müşayiət olunan döyüşlər zamanı Sahil Məmmədovun yanında  mərmi partlamış və o, sağ qolundan və sağ ayağından ağır yaralanmışdır.

## Təltifləri

* Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Məmmədov Sahil Ələmdar oğlu "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Mənbə
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 204-205.