open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milliy stadionu

**Bunyodkor stadionu** () — Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində yerləşən çoxməqsədli stadion. Əsasən futbol yarışları üçün istifadə olunur və "Bunyodkor" futbol klubunun ev stadionudur.

## Haqqında

Bu stadion tikilməzdən qabaq "Bunyodkor" 1986-cı ildə tikilmiş MHSK stadionunda oyunlarını keçirmişdir. 2008-ci ildə MHSK stadionu yeni stadion tikmək üçün sökülmüşdür. 2008 və 2009-cu ilin payızında stadion tamamilə sökülmüşdür. Yeni stadionun tikintisi isə 2012-ci ilin avqustunda başa çatmışdır. Yeni stadion klubun 2009-2012-ci illər aralığında oynadığı JAR stadionunun yerində tamamlanmışdır.

Stadionun tamaşaçı tutumu 34.000 nəfərdir. Stadion Almaniyanın GMP memarlıq və dizayn şirkəti tərəfindən dizayn edilmişdir.

Stadion FİFA U-20 Qadınlararası Dünya Çempionatı üçün tikilmişdir. Stadionun açılışında 2012-ci il 28 sentyabrda "Bunyodkor" "Paxtakor" ilə qarşılaşmış və oyun 3:3 bitmişdir.

Stadionda ilk beynəlxalq oyun 26 mart 2013-cü ildə Dünya çempionatının seçmə mərhələsinin Asiya zonasının 4-cü mərhələsi çərçivəsində Özbəkistan ilə Livan arasında olmuşdur.

## Qalereya

Fayl:Bunyodkor stadium.jpg
Fayl:Bunyodkor stadium2.jpg
Fayl:Bunyodkor stadium3.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kanada Xristian Əmək Assosiasiyası

**Kanada Xristian Əmək Assosiasiyası** () — Kanadanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Assosiasiyanın baş qərargahı Ontario əyalətinin Mississauqa şəhərində yerləşir.

## Tarixi
İkinci dünya müharibəsindən sonra Kanadaya üz tutan alman miqrantlar kommunizm və sosializm prinsiplərindən uzaq olan ədalətli siyasət yürüdən vahid bir təşkilata ehtiyac duyurlar. Ona görə də müəyyən qrup işçilər birləşərək xırda təşkilatlar yaradırlar. 20 fevral 1952-ci ildə isə həmin birliklər birləşərək **Kanada Xristian Əmək Assosiasiyası**nı təsis edirlər.

## Fəaliyyəti
Assosiasiya bu günə kimi fəaliyyətini davam etdirir və əmək münasibətlərinin düzgün tənzimlənməsində böyük rol oynayır. Yarandığı ilk gündən assosiasiya Avropa həmkarlar ittifaqlarının təcrübəsindən istifadə edib. Bu isə təşkilatın ədalətli prinsiplər üzərində formalaşmasına böyük köməklik göstərib.

## Pensiya əmanəti proqramı
Assosiasiya 1974-cü ildən başlayaraq iki pensiya əmanəti proqramına başçılıq edir. Bu proqrama əsasən, hər ay işçilərin əməkhaqqından müəyyən faiz həcmində məbləğ fonda köçürülür. Təqaüdə çıxdıqda isə işçilər bu vəsaiti aybaay alırlar. Sahibkarların fondla heç bir əlaqəsi yoxdur. Bütün bu prosedura nəzarət etmək üçün isə xüsusi Müşahidə Şurası yaradılıb.

## Tərkibi
Assosiasiyanın 51,238 üzvü var. Assosiasiya özündə tikinti, səhiyyə və qida məhsullarının istehsalı sahəsində işləyən işçiləri cəmləşdirir.

## Rəhbəri
Qurumun prezidenti Dik Haynendir.

## Xarici əlaqələri
Təşkilat 1,3 milyondan çox işçinin maraqlarını qoruyan Ümumdünya Əməkçilər Birliyinin üzvüdür.

## Mənbə
*Afaq. ''Kanada Həmkarlar İttifaqları''. "Ülfət" qəzeti, 12.10.2012. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*www.clacblog.ca  - Blog written by CLAC executive director, Dick Heinen.
*www.hanksblog.ca  - Blog written by CLAC Ontario provincial director, Hank Beekhuis.
*www.atimetocare.ca  - A campaign by CLAC for more government funding to increase elderly care time to 3.5 hours per day.
*www.thetruthaboutclac.ca - A website critical of CLAC produced by the Alberta Federation of Labour.
*www.thetruthaboutclac.com  - A website operated by CLAC.
*www.wownetwork.be - World Organization of Workers official website.
Elvin Əhmədov

**Elvin Əhmədov** () — Azərbaycan kino rejissoru və aktyoru.

## Həyatı
Elvin Əhmədov 1990-cı il fevralın 3-də Salyanda anadan olub. Bakı şəhəri Nizami Rayonundaki 10 saylı məktəbdə təhsil alıb. 2007-ci ildə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kütləvi tamaşalar və tədbirlər rejissoru fakültəsinə qəbul olub. 2008–2009-cu illərdə Dövlət Sərhəd qoşunlarında xidmət edib. onlarla film və seriallarda fərqli obrazlar yaradıb. Baş rolda iştirak etdiyi "Dolu" bədii filmi 2013-cü ildə "Zirvə" mükafatına layiq görülüb.

24 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdir.

## Yaradıcılığı
"Tufanlı səma", "Sənin deyil", "İkinci bahar", "Qanun naminə", "Son hədd", "Sənə inanıram", "Sübhün səfiri", "Tərsinə çevrilən dünya", "Durnalar Qayıdanda", "Biznesmen", "Həyatımın rolu" kimi ekran işlərində aktyor və rejissor (və rej.assist.) kimi çalışıb. Elvin Əhmədovun quruluşçu rejissor kimi ilk lentə aldığı film "Sara" filmidir."Sara" filmi detektiv, triller janrinda çəkilib. Filmdə Elvin Əhmədov Xalq artisti Rasim Balayevlə tərəf müqabili olub.

## Filmoqrafiya
# Tərsinə çevrilən dünya (film, 2011)
# Dolu (film, 2012)
# Sübhün səfiri (film, 2012)
# Son hədd (film, 2013)
# İkinci bahar (serial, 2014) — Zeynal
# 28 iyun (film, 2016)
# Sənin deyil (serial, 2016) — Cavid
# Sara (film,2017)
# Həyatımın rolu (film,2016)
# Ata ocağı (film, 2017) — Emin.
# Savaşçı (türk teleserial) — Məmmədəmin

## İstinadlar
Qanlı 1 May

**Qanlı 1 May** () — 1977-ci ilin 1 may tarixində Türkiyənin İstanbul şəhərinin mərkəzində yerləşən Taksim meydanında baş vermiş qətliam hadisəsi. Hadisə hər il ənənəvi formada təşkil edilən Beynəlxalq əmək günü münasibətilə keçirilən 1 may nümayişlərində baş vermişdir. Hadisə nəticəsində 34 nəfər həlak olmuş, 136 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. *Qanlı 1 May* Türkiyə tarixinə ən böyük siyasi qətliamlardan biri olaraq keçmişdir.

## Arxa plan
1977-ci ilin 1 may günü Beynəlxalq əmək günü qeyd etmək üçün ölkənin müxtəlif bölgələrindən 500 mindən çox şəxs İstanbula gəlməkdə idi. Şəhərə daxil olan qrupların böyük əksəriyyəti DİSK-in rəhbərliyi altında təşkilatlanmış və hərəkət etməkdə idilər. Qruplar səhər saatlarından etibarən Taksim meydanını iki istiqamətdən doldurmuşdu. Yüksək təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsi səbəbindən mitinqdə çıxış etməsi planlaşdırılan şəxslərin əraziyə daxil olması vaxt aparmış, bu səbəbdən tədbirin başlamasında gecikmələr yaşanmışdır. Yerli vaxtla saat 19:00-da dönəmin DİSK başqanı Kemal Türklerin nitqinin sonuna gəlindiyi anda meydandan ilk atəş səsləri yüksəlmişdir. *Sular İdarəsi* binasının üzərindən və meydanda yerləşən *Intercontinental hotelinin* damından nümayişçilərin sıx toplaşdığı yerlərə qarşı açılan aramsız atəşlər nəticəsində iştirakçılar arasında anlıq panika yaranmışdır.

İnsanlar panika halında ərazinin tərk etməyə çalışdığı zaman meydana kütlənin dağıdılması üçün panzerlər daxil olmuşdur. Ətrafda yerləşən yüksək binaların pəncərələrindən və damından kütlənin üzərinə atəş açılsada polis atəş açan şəxsləri yox, kütlənin dağıdılması ilə məşğul idi. Yerli polis birliklərinin əsas məqsədi kütlənin Qazancı yoxuşu istiqamətində sıxışdırılması və beləliklə müqavimətin sona çatdırılması ilə bağlı idi. Qazancı yoxuşuna gedən yolun bir yük maşını tərəfindən bağlanması insanların panikasını daha da artırmışdır. Nəticədə kütlə üzərlərinə doğru gələn paznerlərin altında qalmış və bir-birinin üzərinə çıxaraq sağ qalmağa çalışmışdır.

Baş verən hadisə nəticəsində 28 nəfər əzilmə və ya boğulma səbəbindən, 5 nəfər odlu silahla vurulma səbəbindən, 1 nəfər isə panzer təkərləri altında qalaraq həlak olmuşdur. Hadisədə 130 nəfərdən çox şəxs müxtəlif dəcərəli bədən xəsarətləri almışdır. Ölənlərin çoxu Qazancı yoxuşunun yuxarı hissəsində yerləşən yük maşının yolu bağlaması səbəbindən həlak olmuşdur. 1977-ci ilin 1 may tarixində İstanbulun mərkəzində baş verən qətliam faktına görə 470 nəfər şübhəli şəxs qismində saxlanıldı. Saxlanılan şəxslərin böyük bir qismi sonradan hadisə ilə bağlı heç bir əlaqələrin olmaması səbəbindən azad edildilər. Hadisə günü Taksim meydanında yerləşən *Sular İdarəsindən* və *Intercontinental hotelinin* damından kütləyə qarşı atəş açan şəxslərin şəxsiyyətləri bu gün belə müəyyənləşdirlə bilməmişdir.

Hadisədən bir müddət sonra Milli İstihbarat Təşkilatı tərəfindən dönəmin Baş Naziri Süleyman Dəmirələ göndərilən sənəddə 1977-ci ilin 1 may tarixində İstanbulun Taksim meydanında baş verən silahlı qarşıdurma Əks-partizan tərəfindən həyata keçirilmiş bir dövlət çevrilişi olaraq dəyərləndirilmişdir.
Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** () — Danimarkanın ən böyük milli həmkarlar ittifaqları birliyi. Mərkəzi ofisi Kopenhagen şəhərində yerləşir.

## Tarixi
3 yanvar 1898-ci ildə yaranmışdır.

## Məqsədi
Konfederasiyanın əsas məqsədi işəgötürənlər və hakimiyyət orqanları ilə münasibətdə işçilərin mənafelərini rəhbər tutaraq onları müdafiə etməkdən ibarətdir. Müxtəlif assosiasiyalar və həmkarlar ittifaqları ilə əməkdaşlıq edən Konfederasiya ölkədə qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi, əmək bazarı ilə bağlı siyasətin hazırlanması və həyata keçirilməsi prosesində həm hökumətə, həm də siyasi partiyalara təsir etməyə çalışır.

Kollektiv danışıqların aparılması zamanı Konfederasiya işçilərin sosial-iqtisadi maraqlarının təmin olunmasına səy göstərir. Danimarka həmkarlar ittifaqları hərəkatı qarşısına qoyduğu məqsədlərin əksəriyyətinə nail ola bilər. Lakin müasir cəmiyyətdə müntəzəm olaraq qarşıya yeni vəzifələr və problemlər çıxır. Belə ki, hazırda həllinə çalışdığı ən mühüm məsələlərdən biri işçilərin iş və ailə həyatı arasında daha yaxşı harmoniya yaradılmasına köməklik göstərməkdən ibarətdir. Konfederasiyanın strukturunda üzv təşkilatlar tam müstəqildir. Konfederasiya ittifaqın yalnız ümumi siyasətini koordinasiya edir.

## İdarəçilik
Təşkilatın ən ali orqanı olan qurultay 4 ildən bir çağırılır. 400 nümayəndənin iştirakı ilə keçirilən qurultayda ittifaqın əsas məqsəd və vəzifələri müəyyənləşdirilir.

Bütün üzv təşkilatların nümayəndələrindən ibarət 47 nəfərlik Baş Şura formalaşdırılır. Baş Şura qurultaylararası müddətdə ali orqan hesab edilir və il ərzində 4-6 dəfə çağırılır.

İdarə Heyəti Baş Şuranın iclaslararası dövründə fəaliyyət göstərir və təşkilatın gündəlik fəaliyyətinə cavabdehdir. İdarə Heyətinin üzvləri qurultayda seçilir. Həftədə bir dəfə yığışan İdarə Heyəti prezident, vitse-prezident, iki katib seçilmiş 10 nümayəndədən ibarətdir.

## Tərkibi
Həm özəl, həm də dövlət sektorunda fəaliyyət göstərən işçilərin daha çox təmsil olunduğu bir təşkilat kimi tanınıb. Konfederasiyanın 1,3 milyondan artıq ittifaq üzvü var. Bu isə işləyən əhalinin 50%-i deməkdir.

### Üzv təşkilatları
*Danimarka Ticarət və İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı
*Danimarka Ticarət və Əmək Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı
*Danimarka İşçilərin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Federasiyası
*Danimarka Metal İşçiləri Həmkarlar İttifaqı

## Rəhbəri

Konfederasiyanın hazırkı prezidenti Harald Börstinqdir.

## Xarici əlaqələri
Konfederasiya ölkədə mühüm fəaliyyət sahələrini əhatə edən digər həmkarlar ittifaqları konfederasiyaları ilə əlaqələrini səmərəli və məqsədyönlü şəkildə qurur. Ümumilikdə Danimarkada əmək bazarında təşkilatlanma 80 faiz təşkil edir və bu da digər Avropa ölkələri ilə müqayisədə çox yüksək göstəricidir.

## Ədəbiyyat
*Kjellberg, Anders (2000) "Facklig organisering och partsrelationer i Sverige och Danmark" , i Flemming Ibsen & Steen Scheuer (red.) *Septemberforliget og det 21. århundrede. Historiske perspektiver og fremtidens dilemmaer*, Jurist- og Økonomforbundets Forlag, København 2000, sid 53-68. ISBN 87-574-0259-0

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Danimarka Metal İşçiləri Həmkarlar İttifaqı

**Danimarka Metal İşçiləri Həmkarlar İttifaqı** () — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan biri.

## Tərkibi
Bu təşkilat ətrafına təxminən 142 min üzvü toplanmışdır.

## Rəhbəri
2012-ci ildən təşkilatın rəhbəri Klaus Yensendir.

## Mənbə
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ağcaqışlaq (Gərnibasar)

**Ağcaqışlaq** — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Qəmərli rayonu (Artaşat rayonu) ərazisində kənd.

## Tarixi
Ağcaqışlaq - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.
Rayon mərkəzindən 10&nbsp;km şimalda, Zəngi çayının sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal
dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim «ağımtıl, bozumtul düzən, çöl» mənasında işlənən ağca sözü ilə qışlaq sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 21.VI.1948-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Getaşen (Çaykənd),
25.V.1967-cı il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilib Getazat qoyulmuşdur.

## Əhalisi
XVIII əsr mənbəyində göstərilir ki, kənddə türk mənşəli qəmərli tayfası yaşayır.

Kənddə 1831-ci ildə 70 nəfər, 1873 - cü ildə 184 nəfər, 1886-cı ildə 138 nəfər, 1897-ci ildə 200
nəfər, 1904 - cü ildə 186 nəfər, 1914 - cü ildə 220 nəfər, 1916-cı ildə 197 nəfər azərbaycanlı
yaşamışdır. 
 
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma evlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 54 nəfər, 1926-cı ildə 96 nəfər, 1931-ci ildə 102 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarları ilə 1948-1949-cu illərdə azərbaycanlılar Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi burada ermənilər yaşayır.
 
## Ədəbiyyat
* İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002. 696 səh. 500 tiraj.
* Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
* Həbib Rəhimoğlu. "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
* B.Ə.Budaqov, Q.Ə.Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
* Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, "Gənclik", 1995.

## İstinadlar
Ərzurum vilayəti (Rusiya imperiyası)

**Ərzurum vilayəti** () — Şərqi Anadoluda, 1878–ci ildə Rusiya imperiyası tərkibində mövcud olmuş inzibati vahid.

1878-ci ilin əvvəlində Osmanlı İmperiyasının keçmiş Ərzurum vilayətinin rus ordusu tərəfindən tutulmuş hissələrində Ərzurum vilayəti () təşkil edildi. Bundan qısa müddət sonra dairə rəislərinə mümkün qədər dəqiq olmaqla tüstü və təxmini əhali sayı göstərilməklə vilayətdəki yaşayış məntəqələrinin siyahılarının tərtib edilməsi əmri verildi. Siyahılar kənd müdirlərinin və şəhər muxtarlarının nəqli əsasında tərtib edilirdi. 1878-ci ilin may ayının 13-nə çatdırılan siyahılar yekun işlənilmə üçün erməni əsilli ermənişünas tarixçi Aleksandr Eritsova verildi. Eritsov tərəfindən yaşayış yerlərinin adlarının düzgün transkipsiyası bərpa edilməyə çalışılmış, hesablanan yekunlar dəqiqləşdirilmiş, siyahıya izah və əlavələr daxil edilmişdir.
## Mənbə
# VI. Приложенія. 2) Списокь населенныхь пунктовь бывшей Эрзерумской области, находившейся во временномь управленіи Россіи, составленный А. Д. Ерицовымь, стр. 1 – 47 // Извѣстія Кавказскаго отдѣла Императорскаго Русскаго Географическаго общества. Томь VIII. Подь редакціею Л. П. Загурскаго. Тифлись: Типографія Канцеляріи Главноначальствующаго гражданскою частію на Кавказѣ, 1884 – 1885.
# VI. Приложенія. 5) Поправки кь "Списку населенныхь пунктовь бывшей Эрзерумской области", стр. 1 – 5 // Извѣстія Кавказскаго отдѣла Императорскаго Русскаго Географическаго общества. Томь VIII. Подь редакціею Л. П. Загурскаго. Тифлись: Типографія Канцеляріи Главноначальствующаго гражданскою частію на Кавказѣ, 1884 – 1885.

## Qeydlər



## İstinadlar
Türkiyə 2015 Avropa Oyunlarında

**Türkiyə** — 12 iyun 28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunlarındaki iştirakı. Türkiyə 2015 Avropa Oyunlarında idmançı ilənidman növündə təmsil olundu. Türkiyə 2015 Avropa Oyunlarında 6 qızıl, 4 gümüş bə 19 bürünc medal qazanaraq ümumilikdə 29 medal ilə medal sıralamasında 14-cü yeri tutdu.

## İdmançıların sayı

## Atıcılıq
**Kişilər**

**Qadınlar**

**Qarışıq**

## Badminton
**Kişilər**

**Qadınlar**

**Qarışıq**

## Suya tullanma
**Kişilər**

## İstinadlar
Hande

**Hande** — Türk adı

* Hande Ataizi — Türk kino və teatr aktyoru
* Hande Altaylı — Türk yazıçı
* Hande Dalkılıç — Türk bəstəkar
* Hande Doğandemir — Türk aktyor
* Hande Özyürek — Türk musiqiçisi
* Hande Sarıoğlu — Türk model
* Hande Soral — Türk aktyor
* Hande Subaşı — Türk aktyor və model
* Hande Suher — Türk memar və yazıçı
* Hande Yenər — Türk musiqiçisi
* Hande Katipoğlu — Türk aktyoru
* Hande Kazanova — Türk aktyor
* Hande Mehan
Qüdrət Muğanlı

**Qüdrət Muğanlı** () — Azərbaycan jurnalisti, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2005).

## Həyatı
Qüdrət Məlikov Sabirabad şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunun dil-ədəbiyyat fakültəsini və "Jurnalist Sənətkarlığı" İnstitutunu bitirmişdir. Ali siyasi təhsil almışdır. 1969-cu ildən Sumqayıt şəhərində yaşamış və "Sumqayıt" qəzeti redaksiyasında işləmişdir. Qəzetin baş redaktoru olmuşdur.

Azərbaycanda ilk mətbuat orqanı olan "Əkinçi" qəzetinin naşiri Həsənbəy Məlikov (Zərdabi) nəslindən olan Qüdrət Muğanlı bir çox publisistik yazıların və oçerklərin müəllifidir.

Şeirləri respublikanın dövri mətbuatında, "Sumqayıt — 50", "Bu yurdun aşılmaz dağları qala", "Sevgi məktubları", "Bizdən sizə qalan sözdür", "Bu da bir ömürdü", "Həzin nəğmələrdə yaşayan şəhər" almanax və toplularında çap olunmuşdur. "Unuda bilməzsən məni", "Səni ürəyimdə yaşadacağam" və başqa kitabların müəllifidir.

Qüdrət Muğanlı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü olmuşdur. "Həsən bəy Zərdabi" mükafatı və "Qızıl qələm" media mükafatı laureatıdır. "Zərdabi" diplomu ilə təltif olunmuşdur.

1991-ci ildə SSRİ Jurnalistlərinin VII qurultayının nümayəndəsi olmuşdur.

21 iyul 2005-ci ildə Azərbaycan milli mətbuatının 130 illiyi münasibətilə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Sumqayıt şəhərinin 60 illiyi münasibətilə 16 noyabr 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Qüdrət Muğanlı 27 oktyabr 2020-ci ildə 79 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol

**2012 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol** — 2012-ci ildə Böyük Britaniyada baş tutmuş Yay Olimpiya Oyunlarının futbol turniri. 25 iyul-11 avqust tarixləri arasında baş tutmuşdur. Yeganə idman növü olmuşdur ki, rəsmi 2012 Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimi baş tutmamışdan 2 gün əvvəl başlamışdır. Həmçinin London xaricində keçirilən yeganə idman növü olmuşdur. Oyunlar London, Kardiff, Qlazqo, Nyukasl, Mançester və Koventri şəhərlərində keçirilmişdir. Final oyunu Londonda Uembli stadionunda baş tutmuşdur. Turnirdə iştirak etmək üçün FİFA-ya bağlı olan federasiyalara göndərilən dəvətlər əsasında federasiyalar U-23 kişi millilərini və əsas qadın millilərini göndərmişlər. Turnirdə ümumilikdə 504 futbolçu iştirak etmişdir.

Kişilərin turniri 16 komanda, qadınların turniri 12 komanda ilə keçirilmişdir. Turnirin püşkü 24 aprel 2012-ci ildə atılmışdır.

## Stadionlar


Oyunlar ümumlikdə 6 stadionda keçirilmişdir. Stadionlar İngiltərənin müxtəlif bölgələrində, həmçinin Şotlandiya və Uelsdə yerləşirdilər.


Qeyd: Turnir müddətində Rikox Arena kommersiya məqsədli ada sahib olduğu üçün Koventri Şəhər stadionu adı ilə tanınmışdır.

## Oyun proqramı

## İştirakçı komandalar
### Kişilər

### Qadınlar

## İstinadlar
Düyünlər (roman)

**"Düyünlər" romanı** – stalinizmin ədalətsiz represiyallarına məruz qalmış insan haqqında Süleyman Vəliyevin romanıdır. Roman stalinizmin ədalətsiz repressiyalarına məruz qalmış bir insanın qayıdışından sonra olan taleyini təsvir edir.

## Yazılma tarixi
Roman 1966-cı ildə Süleyman Vəliyev tərəfindən Bakı şəhərində qələmə alınmışdır. Əsər stalinizmin ifşasından cəmi 10 il sonra ortaya gəlmişdi. Bakı şəhərində Azərneşr nəşriyyatında 1970-ci ildə ayrı kitab ilə çap olunmuşdu. Bu mövzu ilə əlaqədar Azərbaycan ədəbiyyatında ciddi əsərlərdən biridir. Bu əsər haqsız olaraq məhv edilmiş minlərlə həmvətənlərimizin xatirəsinə qoyulan söz abidəsi idi.

## Süjeti
Əsərdə neft mexaniki Vasifə öz qohumu, xalaoğlusu Balaxan, şər atır və onun yazdığı məktub Vasifin taleyini sındırır. Çətinlikləri mərdliklə dəf edən Vasif adamlara inamını itirməmişdir. Lakin Vasifin doğma şəhər dönüşü ilə hər şey öz yoluna düşmür, qarşısında geniş yollar açılmır; o, I yenə də müxtəlif adamlarla qarşılaşır. Romanın əsas xətti onun Pakizə ilə məhəbbətini göstərir və Pakizənin onu həyata və sabaha səsləndirməsi.

## Tənqidi
N. Əliyevanın fikrincə roman və onun personaji ikili məzmun daşıyır.

*"Vasif surəti də ikili məzmun daşıyır. Onun taleyinin repressiya mövzusu ilə bağlı səhifələri böyük tarixi həqiqətləri əks etdirir, lakin neft istehsalı proseslərinin təsviri publisistik yöndədir".
Başqa tərəfdən o qeyd edir ki, "Düyünlər" romanında qiymətli motivlərdən biri şəxsiyyət azadlığı və bütöv insan məsələsi idi.
Y. Seyidovun fikrincə "Əsərin dili aydın, yığcam, emosional və bədiidir, süni təmtəraqdan şitliklə birləşən "təbiilikdən" uzaqdır"*.

## İstinadlar
ACT

**ACT** () — Amerikada kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulmuş test. Amerika Birləşmiş Ştatlarında AKT Korporasiyası tərəfindən yaradılmış, kolleclərə tələbə qəbulu üçün tərtib olunan standartlaşdırılmış uğurlu imtahan. Bu test ilk dəfə 1959-cu ildə Everet Franklin Linqvest tərəfindən Kollec İdarə Heyətinin Sxolastik Qabiliyyət Testinə (SAT Məntiq Testi) qarşı rəqib olaraq tətbiq olunmuşdur. AKT tarixən 4 testdən ibarət olmuşdur: ingilis dili, riyaziyyat, oxu və təbiət elmləri düşüncə testi. 2005-ci ilin fevralında könüllü yazı testi AKT-yə əlavə olundu və həmin ilin martında eynilə SAT-da də dəyişiklər olundu.

ABŞ-də bütün 4 illik kollec və universitetlər AKT-ni qəbul edir. Tarixən, SAT sahilboyu zonalardakı kolleclərdə, AKT isə Orta Qərb və Cənubda daha çox məşhurluq qazanmışdı. Hal-hazırda bəzi kolleclər insanların işə təyin olunması ilə bağlı olaraq AKT-ni tələb edirlər, buna baxmayaraq bir neçə məktəb AKT-ni qətiyyən qəbul etmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Gimnastika Federasiyası

**Azərbaycan Gimnastika Federasiyası** — Azərbaycanda idman gimnastikanin idarəetmə orqanı.

## Haqqında
2002-ci ildə Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının prezidenti Mehriban Əliyeva seçilib. Mehriban xanımın beynəlxalq aləmdə artmaqda olan nüfuzu Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının bədii gimnastika üzrə dünya kubokunun "A" kateqoriyalı mərhələsinin (2003), Dünya kubokunun (2004), 27-ci Dünya çempionatının (2005), 23-cü (2007), 25-ci (2009) və 30-cu (2014) Avropa çempionatlarının Azərbaycanda keçirilməsinə dair qərarın qəbul olunmasında həlledici rol oynayıb.

## Rəhbərlik
* Mehriban Əliyeva — prezident

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Triton (peyk)

**Triton** və ya **Neptun I** — Günəş sistemində yerləşən Neptun planetinin ən böyük təbii peyki.

## Kəşfi
1846-cı ildə astronom Uilyam Lassel yeni kəşf edilmiş Neptun planetini öyrənirdi. Neptunun halqaları olduğu haqqında fərziyyələri sübut etməyə çalışarkən daha maraqlı bir şey kəşf etmişdir. Neptunun bir peyki vardı. Neptunun Yohan Qatfird Qalle tərəfindən kəşf edilməsindən cəmi 17 gün sonra — 10 oktyabr 1846-cı ildə Lassel Neptunun peykini kəşf etmişdir.

## Adı

Triton adını Roma mifologiyasında Neptunun oğlu və dəniz tanrısı Tritondan götürmüşdür. Bu ad ilk dəfə 1880-ci ildə Kamill Flammarion tərəfindən təklif edilmişdir.

## Xarakteristikası
thumbnail|left
Triton peyki Neptunun 14 peyki arasında ən böyüyü və ilk kəşf olunanıdır. Günəş sistemində isə ən böyük 7-ci təbii peykdir.

Uranın üç xarici peyki və Yupiter-Saturn planetlərinin xarici peyklərinin böyük qismində olduğu kimi Triton peyki tərs orbitə sahibdir. Ancaq xarici peyklər çox kiçikdir. Ən böyüyü Feba olub Tritonun diametrinin sadəcə 8 %-i və kütləsinin 0,03 %-i qədərdir. Tərs orbitə sahib olmalarının əsas səbəbi uzaqda yerləşdiklərindən belə peyklərin digər göy cisimləri ilə toqquşması ola bilər. Tritonun necə əmələ gəlməsi tam bilinmir. Böyük ehtimalla Triton əvvəllər Günəş sistemində təkbaşına gəzən göy cismi olmuş, daha sonra Neptunun cazibə qüvvəsinə qapılıb onun peykinə çevrilmişdir.

2706&nbsp;km-lik radiusa sahib Tritonun səthi buzla örtülüdür. Bununla əlaqədar şəkilləri 1989-cu ildə peykin yanından keçən yeganə süni peyk Voyager 2 çəkmişdir. Səthində kraterlərin sayı azdır.

### Temperatur
Triton peyki Yupiterin İo peykindən sonra Günəş sistemində ən aktiv peykdir. Altda su, üstdə azot buzu ilə örtülü buzun altında maye azotdan ibarət dənizin olması ehtimaldır. Səthində xeyli qeyzer və buz vulkanı vardır. Maye azot bəzən buzun altından fışqıra bilir və bu cür fışqırmanın hündürlüyü 15&nbsp;km-ə çata bilir. Peykin iç hissələrində temperatur daha yüksəkdir. Voyager 2 həmçinin Lasselin iddia etdiyi Neptunun görünməz halqalarını sübut etmişdir.

Tritonun səth temperaturu -235&nbsp;°C-dir və Günəş sistemin ən soyuq göy cismidir. Bunun əsas səbəbi Yerə düşən Günəş işığının 1/900-i qədər işıq qəbul etməsi və gələn işığın 70 %-ni əks etdirməsidir. Voyager 2-dən əvvəl peykin buludlarla örtülü olması ehtimal olunsa da, bu fərziyyə səhv çıxmışdır. Tritonun incə və sıxlığı az olan atmosferi vardır. Atmosfer səthə çox az təzyiq göstərməkdədir.

Spiral orbitinə görə Triton Neptun planetinə getdikcə yaxınlaşmaqdadır, 100 milyon il sonra Roçe limitini keçəçək və parçalanacaqdır.

## Qalereya

Triton Earth Moon Comparison.png
Triton (artist's impression).jpg
Triton (moon).jpg


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Triton profili  NASA saytında
* Triton səhifəsi "Doqquz planet"də
Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası

**Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası** () — Belarusun ən böyük milli həmkarlar ittifaqları birliyi. Mərkəzi ofisi Minsk şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası 1990-cı ildə yaranmışdır.

1991-1995-ci illər ərzində daha 7 həmkarlar ittifaqı yarandı və beləliklə, Federasiyanın ətrafında artıq 31 təşkilat birləşdi. Bu təşkilatların xidmətində isə 31378 ilk, 454 şəhər, rayon həmkarlar ittifaqı komitəsi fəaliyyət göstərirdi. Zaman keçdikcə onların hər biri yetərincə güclü nüfuza malik oldular, sıralarını genişləndirdilər. Bəzi təşkilatlar artıq öz qəzetlərini də nəşr etməyə başladılar.

## Məqsədi
Qurumun əsas məqsədi təşkilatların qüvvə və istiqamətini birləşdirmək, qarşıya qoyulan məsələləri kökündən həll etmək, ölkədə işçilərin hüquqlarını tam qorumaqdır.

## Tərkibi
24 sahə təşkilatını özündə cəmləşdirir. 4 milyon üzvü var (15.03.2011).

## Rəhbəri
Qurumun hazırkı rəhbəri Yuri Senkodir.

## Ədəbiyyat
*

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
SAT

**SAT** () – Amerika Birləşmiş Ştatlarında kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulan standartlaşdırılmış test. Test əvvəllər *Sxolastik Qabiliyyət Testi* və yaxud *Sxolastik Qiymətləndirmə Testi* adlandırılırdı. SAT Birləşmiş Ştatlarda qeyri-kommersiya təşkilatı olan Kollec Şöbəsi tərəfindən qəbul edilir, dərc olunur və inkişaf etdirilir. Əvvəllər isə o, Təhsil Test Xidmətləri (TTX) tərəfindən inkişaf etdirilmiş, dərc olunmuş və nəticədə böyük populyarlıq qazanmışdı. 2005-ci ildə bu test "*SAT Məntiq Testi*" adlandırıldı.

Kollec Şöbəsi qeyd edir ki, SAT kollecdəki akademik uğur üçün lazım olan tənqidi təfəkkür bacarıqlarını təyin edir. Qeyd olunur ki, SAT test verənlərin problemləri necə təhlil və həll etmə bacarıqlarını qiymətləndirir. SAT adətən, orta məktəbin aşağı və yuxarı sinif şagirdləri tərəfindən istifadə olunur. Kollec Şöbəsi bildirir ki, orta məktəbdə orta dərəcəli qiymətləndirmə ilə birlikdə SAT-dan istifadə olunması kollecdəki uğurun daha yaxşı göstəricisidir.

Amerikada federal, yerli idarə və özəl, distant və ölkədaxili məktəblərdə təhsil alan tələbələrin sayının çoxalması ilə əlaqədar olaraq maliyyələşdirmə, tədris planı və qiymətləndirmədə mühüm fərqlər var, buna görə də ABŞ orta məktəblərində çətinliklər mövcuddur. SAT-nin nəticələri orta məktəb qeydiyyatını tamamlamaqla qazanılır və tələbə qəbulu üzrə məsul şəxslərə kurs işi, dərəcələr, sinfi səviyyələr kimi məlumatları təmin etməkdə kömək edir.

2005-ci ilin martında SAT-da dəyişiklər edilmişdi. Tarixən, SAT sahilboyu zonalardakı kolleclərdə, Amerikada kolleclərə qəbul üçün nəzərdə tutulmuş ACT testi isə Orta Qərb və Cənubda daha çox məşhurluq qazanmışdı.

2015–16-cı tədris ilindən başlayaraq Kollec Şurası pulsuz SAT hazırlığını təmin etmək üçün Khan Academy ilə işləməyə başladı. 2022-ci ilin yanvar ayında Kollec Şurası testin rəqəmsal olacağını açıqladı. Bu dəyişiklik artıq 2023-cü ilin martında beynəlxalq imtahan verənlər üçün baş verib və ABŞ imtahan verənlər üçün 2024-cü ilin martında başlayacaq.

## İstinadlar
Oman Ümumi Həmkarlar İttifaqları Federasiyası

**Oman Ümumi Həmkarlar İttifaqları Federasiyası** (GFOTU) — Omanın ən böyük milli həmkarlar ittifaqları birliyi.

## Tarixi
Oman Ümumi Həmkarlar İttifaqları Federasiyası 2010-cu ilin fevral ayında yaranmışdır.

Həmin vaxt 50-yə qədər təşkilatı təmsil edən 100-dən çox nümayəndənin qatıldığı qurultayda Federasiyanın 11 nəfərdən ibarət İcraedici Şurası seçilmişdir. Şuranın üzvləri arasında iki nəfər qadın təmsilçi də var idi. İcraedici Şuranın sədri vəzifəsinə isə Saud Əli Abdulla Əl Cəbri seçilmişdir.

## Ədəbiyyat
*

## İstinadlar
Əməkçilərin Müstəqil Federasiyası

**Əməkçilərin Müstəqil Federasiyası** () — Filippinin ən böyük milli həmkarlar ittifaqları təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Manila şəhərində yerləşir.

## Tarixi
### İlkin dövr
XX əsrin ortalarında Filippində hüquqlarının müdafiə olunmasına ehtiyac duyan bir qrup gənc idealist ölkənin əmək qanunvericiliyi əsasında öz hüquqlarını qorumaq üçün birləşir. Səbəbsiz işdən ixtisar olunma, əməkhaqqının yaşayış minimumuna cavab verməməsi, sosial təminatın mövcud olmaması, iş yerlərində ayrı-seçkiliyin hökm sürməsi işçiləri onları müdafiə edə biləcək bir qüvvənin yaradılmasına gətirib çıxardır. Nəticədə 19 iyun 1950-ci ildə **Əməkçilərin Müstəqil Federasiyası** fəaliyyətə başlayır. Qurumun ilk prezidenti vəzifəsinə Ramon Maqsaysay seçilir.

### Mövcud vəziyyəti
Hazırda ƏMF Filippinin ən iri təşkilatlarından biridir. Federasiya aparılan üçtərəfli danışıqlarda aktiv və aparıcı rol oynayır. Sosial və əmək dialoqlarının gedişində prinsipial mövqe tutur, ölkə həmkarlar ittifaqını milli, regional və beynəlxalq səviyyədə təmsil edir. Bundan əlavə, federasiya geniş iş şəbəkəsinə malikdir. Bu şəbəkə xüsusən ölkədə layiqli əməyin təmin edilməsi və müasir əmək standartlarının reallaşması məqsədi ilə yaradılıb.

Federasiya sosial-demokrat hərəkatının da fəal iştirakçısıdır. Onu Filippində Milli Həmkarlar İttifaqları Mərkəzi kimi də tanıyırlar.

## Tərkibi
Ümumilikdə federasiyanın 200 min üzvü var. Təşkilat özündə həm formal, həm də qeyri-formal iqtisadiyyatın işçilərini cəmləşdirir. Qurum bütün təşkilatlar üzrə 80 min kollektiv müqavilə bağlayıb. Bu müqavilələr əsasən bank, təhsil ocaqları, əczaçılıqla məşğul olan şirkətlər, avtomobil sənayesinin işçilərini əhatə edir.

## Xarici əlaqələri
Federasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür. Həmçinin, Beynəlxalq Əmək Təşkilatının layihələrində də yaxından iştirak edir.

## Rəhbəri
Federasiyanın hazırkı prezidenti Joze Soni Matuladır.

## Ədəbiyyat
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresi

**Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresi** () — Filippinin ən böyük milli həmkarlar ittifaqları təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Quezon şəhərində yerləşir.

## Tarixi
Konqres 1975-ci ildə yaradılmışdır. Həmin dövrdə Filipində fəaliyyətdə olan 23 həmkarlar ittifaqı ortaq qərara gəlirlər ki, əgər onlar birləşib vahid bir təşkilat kimi fəaliyyət göstərsələr daha uğurlu nəticələr əldə edə bilərlər; daha dinamik və aktiv addımlar atarlar. Məhz bu məqsədlə həmin ildə dekabrın 14-də keçirilən konfransda təşəbbüskarlar Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresinin yaranmasını bəyan edirlər.

## Məqsədi
Konqres yarandığı ilk gündən qarşısına əsas məqsəd olaraq iş yerlərində demokratik mühitin yaradılmasını qoyub. Bununla yanaşı işçi hərəkatının, daxili və beynəlxalq həmrəyliyin gücləndirilməsi, iş yerlərində müasir və yeni avadanlıqların tətbiqi də diqqət mərkəzində saxlanılır.

## Tərkibi
Hazırda konqresin 1,2 milyon üzvü var. Qurumun tabeçiliyində 30 həmkarlar ittifaqı təşkilatı fəaliyyət göstərir. Konqres kənd təsərrüfatı, dövlət qulluqçuları, sürücülər, mədən və s. sahələrin işçilərini əhatə edir.

## Rəhbəri
Təşkilatın hazırkı prezidenti Demokrito Mendozadır.

## Xarici əlaqələri
Federasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
FIFA 99

**FİFA 1999** - multiplatformalı videooyun, idman simulyator janrında *FİFA* seriyasının 6-cı oyunu. Oyunu hazırlayan EA Kanada, nəşr edən isə Electronic Arts kompaniyası olub.

## Xarici keçidlər
*Oyunun rəsmi saytı
Danimarka İşçilərin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Federasiyası

**Danimarka İşçilərin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Federasiyası** () — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan ən böyüyü.

## Tərkibi
Federasiya 381 min ittifaq üzvünü özündə birləşdirir. Üzvlərin yarıdan çoxu qadınlardır. İttifaq üzvləri 6 müxtəlif sahədə fəaliyyət göstərirlər:
*sənaye,
*nəqliyyat,
*ictimai,
*tikinti və inşaat,
*bağçılıq, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı
*özəl xidmət sektoru.

Təşkilatın 75 yerli komitəsi var.

## Ədəbiyyat
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Leonid Kozik

**Leonid Kozik** (; ) — Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyasının rəhbəri (2002-ci ildən). Daha əvvəl isə Belarusun Prezident Administrasiyası rəhbərinin müavini olmuşdur. Federasiyanın prezidenti seçildikdən sonra, 2003-cü ildən təşkilata dövlət subsidiyalarının qəbulu başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tayqonos yarımadası

**Tayqonos yarımadası** — Asiyanın şimal-şərqində Rusiyanın Maqadan vilayəti və Kamçatka diyarı kimi bölgələrinin ərazisində yerləşir.

Şelixov körfəzinin şimal hissəsində yerləşir. Burada qərbdən Qijiqin, şərqdən isə Penjin körfəzlərini ayırır. Cənubunda Tayqonos burnu yerləşir.
Yarımadanın ən dündür nöqtəsi — 1483 metrdir. Ərazi dağlıq tundura iqlim tipinə malikdir.

## Mənbə
Qafqaz әsiri (hekayə)

**Qafqaz əsiri**  — dağlarda əsarətdə rus zabitləri Jilin və Kostılin haqqında.

## Hekayə haqda
Hadisə Qafqaz müharibəsi zamanı olur. Qafqazda zabit Jilin xidmət edir. Onun anası Jilinə məktub göndərir: "Çox xəstəyəm bir qızı görmüşəm istəyirəm ölümümdən qabaq sənin toyunu görüm".

Jilin məktubu oxuduqdan sonra komandirdən icazə alıb qaladan çıxır. Yol üzrə bir neçə atlı tatarlarla rastlaşır, tatarlar onun atını vururlar və onu əsr götürürlər. Jilini dağlıq kəndinə gətirirlər, orada onu və Kostılini Əbdül-Murada satırlar. Əbdül Murad zabitlərə evə məktub yazmağa məcbur edir ki, onlar üçün ödəməni versinlər. Jilin məktubda səhv ünvanı göstərir. Kostılinsə ölməkdən qorxduğu üçün məktubu düz ünvana göndərir. Jilin və Kostılin sarayda əsir yaşayırlar. Jilin yerli uşaqları eyni zamanda Diananı özünə cəlb etmək üçün onlara kuklalar hazırlayır, Kostılinsə bütün günü yatırdı. Kəndlilər gəzintilər zamanı Jilin rus zabitləri tərəfə geri qaçmaq haqqında düşünür. Gecələr o sarayın altın qazmağa başlayır. Orada 13 yaşlı bir tatar qız olur - Diana. Dina bəzən ona kökələr və ya qoyun ətinin tikələrini gətirir.

Nə vaxt ki, Jilin kənd sakinləri ruslarla döyüşdə görəndə qaçmağa yol axtarır. O Kostılinlə gecə sarayın altın  qazırlar, və meşəyə soxulmağa çalışırlar. Ancaq Kostılinin ləngliyinə görə onlar meşəyə gedə bilmirlər. Onlara tatarlar fikir verirlər və geri gətirirlər. İndi onları çuxura atırlar. Dina Jilinə qulluq etməyə davam edir.

Jilin Kostılini götürüb qaçır. Kostılinnin iniltisini eşidən tatarlar yenə onları tutur. Jilin eyni zamanda orada tatar dilini öyrənir. Həm də həkimlik edirdi. Jilin görür ki, qaçmaq mümkün deyil, bir az hiyləgərlik edir. Tatarlara deyir ki, təcili dərman lazımdır.

Dərman adıyla Jilin tatarların əlindən qurtulur. Kostılinsə orada bir neçə ay qalır. Sonra Jilin tatarlara pul göndərib Kostılini oradan qurtarır.

* Janr: Hekayə 
* Yazıçı: Lev Tolstoy
* Əsərin dili: Rus dili
* Yazıldığı tarix: 1872
* Birinci nəşrin tarixi: 1872 Zarya jurnalı

## İstinadlar
Taumatrop

**Taumatrop** ( — möcüzə, xariqə və  — hərlətmə, fırlatma) — XIX əsrin ortalarında məşhurlaşmış oyuncaq. Hər iki üzündə fərqli rəsimlərin yer aldığı oyuncağın (disk, karton, kağız) sürətlə fırlanması nəticəsində, hərəkətsiz rəsimlərin hərəkətə gəlməsinə verilən ad. Diski sürətlə o üz və bu üzünə çevirərkən iki rəsmin birləşdiyi illüziyası yaranır.

## İstinadlar
Macarıstan 2015 Avropa Oyunlarında

**Macarıstan** — iyun ayının 12-dən 28-nə kimi Azərbaycanda keçirilən 2015 Avropa Oyunlarında iştirak edən ölkələrdən biridir.

Macarıstan 118 kişi və 82 qadın olmaqla ümumilikdə 200 idmançı ilə təmsil olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BAKU 2015 — MAGYAR CSAPAT
Xmitev yarımadası

**Xmitev yarımadası** — Oxot dənizinin şimalında Maqadan vilayəti ərazisində yerləşir. Tauy körfəzinin cənub-qərb sərhəddini təşkil edir. Şimaldan Matıkley, qərbdən Şeltinq körfəzi onun sahillərini yuyur. Sahilləri sıldırım qayalıqdır. Yarımadanın cənubunda Şestakov buxtası və eyniadlı burun yerləşir.

## İstinadlar
Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi (Bakı)

**Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şəhriyar və Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçələrinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan şairi, dramaturq və ədəbiyyatşünası Bəxtiyar Vahabzadənin adını daşıyır. Küçənin adı 2011-ci ilə qədər *Firudin Ağayev* olmuşdur. Küçənin uzunluğu 817 *mt*, eni isə İnşaatçılar prospektindən Hüseyn Cavid prospektinə qədər 10 *mt*, Hüseyn Cavid prospektindən Mətbuat prospektinə qədər isə 13,4 *mt*-dir.

## Haqqında
"Azəryolservis" ASC tərəfindən küçənin əsaslı təmiri 2015-ci ilin may ayında qutarmışıdır. Küçədə səth sularının normal axıdılması üçün yağış-kanalizasiya sistemi qurulub, zəruri olan yerlərdə yağış barmaqlıqları yerləşdirilib, səki daşı yenilənib, kommunikasiya xətlərinin dəmir-beton plitələri qaldırılaraq, baxış qapaqları dəyişdirilib.
 
## Yeraltı keçidlər
Küçədə Elmlər Akademiyası metrostansiyasının ikinci çıxışı inşa edilmişdir. 4 istiqamətə yönələn çıxış həm də ərazidə keçid rolunu oynayır və beləcə, ətraf zonada piyadaların təhlükəsizliyi ilə birlikdə, sərnişinlərin rahatlığı da təmin olunmuşdur. Bəxtiyar Vahabzadə küçəsinə 3 istiqamətdə çıxışı vardır. Biri Bakı Dövlət Universitetinin arxasında olmaqla Mətbuat prospektindən istifadə edən sərnişinlərin metroya yolunu asanlaşdırmağa xidmət edir. Bu küçədə birinci keçidə paralel daha 2 keçid yerləşir. Stansiyaya giriş-çıxış, habelə keçid kimi istismar olunmasının funksionallığı baxımından çox vacib olmuşdur. Çıxışlardan daha biri Bakı Dövlət Universitetinin əsas giriş qapısı ilə üzbəüz yerləşən Zahid Xəlilov küçəsinə – Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Radiasiya Problemləri İnstitutunun yaxınlığına düşür.

## Kəsişdiyi küçələr
Küçə İnşaatçılar prospekti ilə kəsişmədən başlayaraq Mətbuat prospektində bitir.

* Kazım Kazımzadə küçəsi
* Şəfayət Mehdiyev küçəsi
* Hüseyn Cavid prospekti
* Əhməd Cəmil küçəsi
* Zahid Xəlilov küçəsi

## Mühüm ünvanlar
* № ? — Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti
* № ? — Büyükfirat restoranı
* № ? — AMEA Radiasiya Problemləri İnstitutu
* № ? — AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
* № 9 — AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu
* № 9 — AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
* № ? — Bakı Dövlət Universiteti

## Ədəbiyyat
#

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Bəxtiyar Vahabzadə, Bakı AZ1141, Azerbaycan
Polyaris (Marvel Comics)

**Polyaris** () — Marvel Comics personajı. İlk dəfə 1968-ci ilin oktyabrında "İks-adamlar" komiksinin 49-cu sayında peyda olmuşdur. Yaradıcısı Arnold Dreyk və Don Hekdir. Hekayədə atası Maqnitodur.

## Haqqında

Əsil adı Lorna Deyndir. Maqnitonun nigahdan olmayan qızı kimi anadan olmuşdur. Həyatı boyunca insanlarla mutantlar arasında sülhü qorumaq uğrunda vuruşmuşdur. Bacarıqları maqnit qalxan və manipulyasiyadır. Lorna atası qədər güclüdür, amma müxtəlif qüvvələr onun güclərindən sui-istifadə etmişlər.
Əsasən İks-adamlar komandasının sabiq üzvü olmuş və uzun illər Havoka aşiq olmuşdur. Lorna bir neçə dəfə komanda yoldaşları, hətta Havok ilə döyüşmüşdür.

Daha sonra Polarisin mutasiyası güclənmiş, daha dayanıqlı və güclü olmudur. Kölgə Kralı ilə döyüşdükdən sonra X-Faktora qatılmaq qərarı almışdır. Apoklipsisə qalib gəldikdən sonra Maqnito ilə Cənubi Afrika ölkəsi Genoşaya dönmüşdür.

Daha sonra Şia dünyasındakı yeni komandaya qoşulmuş, amma sonda fikrini dəyişdirərək X-Faktora qayıtmışdır.

## Video oyunlar

Polyaris personajı indiyə qədər "Lego Marvel Super Heroes", "X-Men Legends II: Rise of Apocalypse", "Ultimate Marvel vs. Capcom 3" və "Uncanny X-Men: Days of Future Past" oyunlarında görünmüşdür. "Lego Marvel Super Heroes" oyununda Tara Stronq tərəfindən səsləndirilmişdir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Staris yarımadası

**Staris ysrımadası** — Oxot dəniziinin şimalında Tauy körfəzi sahillərində Maqadan vilayəti ərazisində yerləşir. Yarımadanın qərbində Naqayeva vuxtası, şərqdə isə Qertner buxtası yerləşir. Bundan əlavə sahillərində Batareynaya, Jemcujnaya, Svetlaya, Tixaya, Vodopadnaya buxtaları vardır. Cənub ucqar nöqtəsi Srednı, qərbdə Çirikova, şərqdə Vostoçnı.

Maqadan Naqaeva buxtası ilə Qertner buxtası arasında yerləşir.

Rus coğrafiyaçı hidroqraf Konstantin Stepanoviç Starisin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Onaseviç yarımadası

**Onaseviç yarımadası** — Oxot dənizinin Tauy körfəsinin qərbində yerləşir. Amaxton körfəzini Motıkley körfəzlərini ayırır.

Yarımada rus hidroqraf Onaseviç, Mixail Lyaxoviçin şərəfinə adlandırılıb. Yarımada inzibati baxımından Maqadan vilayətinin Olski rayonu ərazisində yerləşir.

## Mənbə
Münxen kindl

thumb|right|200px|Münxen kindl geyinmiş uşaq.

**Münxen kindl** (; ) - Münxen şəhərinin simvollarından biri. Münxen uşağı anlamına gələn Münxen kindl özünə məxsus kostyumu ilə diqqəti cəlb edən 15-16 yaşlarında oğlandır. Simvolun yaranması XIII əsrə təsadüf edir. XVI əsrdə simvol daha çox dini mərasimlərdə görünməyə başlansada sonrakı dövrlərdə Oktoberfest kimi bölgə üçün mühüm olan pivə festivallarında görünmüşdür. Münxen Kindl adətən, festival iştirakçılarının qarşısında getməklə onlara yol göstərir və şənləndirirdi.
Yuri Koçelayevski

**Yuri Koçelayevski Petroviç** (; d. 3 iyun 1920, Bakı, Azərbaycan – ö. 27 oktyabr 1970, Sankt-Peterburq) — baş leytenant, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (31 may 1944)

## Həyatı
Yuri Koçelayevski 3 iyun 1920-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Milliyətcə rusdur.

Hərbi Dəniz Təyyarəçilik Məktəbini bitirmişdir.

Baş leytenant, şturman Yuri Koçelayevski faşist işğalçılarına qarşı mərdliklə vuruşmuş, 127 döyüş uçuşu keçirmiş, 7 gəmi, 1 tanker və 1 müharibə gəmisini batırmışdır. Göstərdiyi igidliyə görə 31 may 1944-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Yuri Koçelayevski 27 oktyabr 1970-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdir.
 
## Ədəbiyyat
# "Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı" VII cild, K, Q(Q...-Qaz.) hərfləri, Respublika Xatirə Kitabı redaksiyası, Bakı, 2007. səh.255.
# Бойко В. С. Крылья Северного флота. — Мурманск: Мурманское книжное издательство, 1976. — 317 с.
# Герасименко Д. Я., Колкер И. И., Нехорошков Ф. А. Славен героями Северный флот. 30-летию разгрома гитлеровских захватчиков в Заполярье посвящается. — Мурманск: Мурманское книжное издательство, 1974. — 208 с.
# Сорокажердьев В. В. Они сражались в Заполярье: Герои Советского Союза, 1939—1945: боевые биографии. — Мурманск: Кн. изд-во, 2007. С. 129. ISBN 978-5-85510-305-2.

## Xarici keçidlər
* Кочелаевский Юрий Петрович
Rio-de-la-Plata vitse-krallığı

**Rio-de-la-Plata vitse krallığı** () — İspaniyanın Cənubi Amerikada yerləşən vitse krallığı. Bu krallığa günümüzdə mövcud olan Argentina, Uruqvay, Paraqvay və Boliviya kimi dövlətlərin ərazisini təşkil edirdi. 1776-cı ildə Peru vitse krallığından ayrılması nəticəsində meydana gəlmişdir. Öz mövcudluğunu 1810-cu il may ayına qədər qoruya bilmişdir. O dönəmdə siyasi və ictimai hadisələrin nəticədində vitse kral hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdır. Bu hadisə tarixə may inqilabı kimi düşmüşdür. Paytaxtı —Buenos Ayres, Montevideo.

## Rio-de-la-Plata vitse krallığının vitse kralları

## Mənbə
* Rio-de-la-Plata vitse krallığı
Denden stadionu

**Denden stadionu** () — Eritreyanın Əsməra şəhərində stadion. Tamaşaçı tutumu 10,000 nəfərdir. 1968-ci ildə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi stadionlardan biridir.

## Xarici keçidlər
*Informacje o stadionie na World Stadiums  
*Informacje o stadionie na Soccerway 
*Informacje o stadionie na wikimapia
Vitse-kral

**Vitse-krallıq** ("Vitse-kral": "kralın nümayəndəsi", "vitse-prezident" və ya "vitse-admiral") — vitse-kral tərəfindən idarə edilən koloniya idarəetmə sistemi. Qeyri-məhdud hakimiyyətə malik olan monarxın həmin yerdəki nümayəndəsi. Vitse-kral vəzifəsi vərəsəlik yolu ilə keçmir və monarx tərəfindən təyin edilir.

## [[İspaniya]]nın vitse-krallıqları
* Yeni İspaniya (1535–1821)
* Yeni Qranada (1717–1819)
* Peru vitse-krallığı (1544–1821)
* Rio-de-la-Plata vitse-krallığı (1776–1810)
* Portuqaliya (1580–1640)
* Siciliya (1515–1713)
* Neapol (1515–1713)
* Sardiniya (1515–1714)

## [[Böyük Britaniya]]nın vitse-krallıqları
* Britaniya Hindistanı (1858–1947)
* İrlandiya (1700–1922)
* Hannover (1831–1837)

## [[Portuqaliya]]nın vitse-krallıqları
* Braziliya (1775–1815)
* Portuqal Hindistanı (1505–1896)

## [[İtaliya]]nın vitse-krallığı
* İtaliya Şərqi Afrikası (1936–1941)

## [[Neapol]]un vitse-krallığı
* Siciliya (1759–1816)

## [[İsveç]]un vitse-krallığı
* Norveç (1814–1891)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsmailiyə stadionu

**İsmailiyə stadionu** () — Misirin İsmailiyə şəhərində stadion. Tamaşaçı tutumu 18,525 nəfərdir. "İsmaili" komandası ev oyunlarını burada keçirir. 2006-cı ildə Misirdə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi 6 stadiondan biridir.

## İstinadlar
Süveyş kanalı stadionu

**Süveyş kanalı stadionu** () — Misirin İsmailiyə şəhərində stadion. Tamaşaçı tutumu 10,000 nəfərdir. "Olimpik əl-Qanah" komandası ev oyunlarını burada keçirir.

## İstinadlar
Sekondi-Takoradi stadionu

**Sekondi-Takoradi stadionu** () — Qananın Sekondi-Takoradi şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 20.000 nəfərdir. "Sekondi Hasaakas" komandası ev oyunlarını burada keçirir. 2008-ci ildə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi stadionlardan biridir. Tamale stadionuna bənzəyir.

## Qalereya

Nigerian vs Ivory Coast CAN 2008.jpg|Nigeriyalı azarkeşlər, 2008-ci il.
Sekondi-Takoradi street.jpg|Stadiona gedən yol
Sekondi-Takoradi Stadium.jpg|Daxili baxış


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Sekondi stadium cries for renovation. graphic.com.gh 
*[Ghana-pedia website - Essipon (Sekondi) Stadium](http://www.ghana-pedia.org/org/index.php?option=com_directory&listing=Essipon%20(Sekondi)%20Stadium&page=viewListing&lid=121&Itemid=36) 
*''Essipong stadium ready for Ghana 2008''. Africa News, 13. November 2007 (englisch)
*Ghana Today  (engl.)
*Bilder auf Soccerway, Worldstadiums.com 
*Daten auf Footballfans.eu , Soccerway.com, Worldstadiums.com
Len Klay stadionu

**Len Klay stadionu** () — Qananın Obuasi şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 20.000 nəfərdir. "Aşanti Qold" komandası ev oyunlarını burada keçirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Len Clay Stadium – Soccerway
Baba Yara stadionu

**Baba Yara stadionu** () və ya əvvəlki adı ilə **Kumasi Sports stadionu** () — Qananın Kumasi şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 40,528 nəfərdir ki, bu göstəriciyə görə Qananın ən böyük stadionudur. "Asante Kotoko" komandası ev oyunlarını burada keçirir. 2008-ci ildə təşkil olunmuş Afrika Millətlər Kuboku matçlarının keçirildiyi stadionlardan biridir.

## Qalereya

Kumasi924.JPG|2008 Afrika Millətlər Kubokunda Anqola-Misir matçı.
Kumasi900.JPG|2008 Afrika Millətlər Kubokunda Anqola-Misir matçı.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Kumasi Sports Stadium 
* world stadiums.com 
* Photos at fussballtempel.net
Karel bərzəxi

**Karel bərzəxi** — Fin körfəzi və Ladoqa gölü arasında yerləşir. Bərzəxin cənub sərhəddi Neva çayı, şimal sərhəddi isə Vıborq şəhəri ərazidindən keçir — Lelinqrad vilsyəti ilə Kareliya Respublikası arasında.

Şimal en dairəsi 61°21’ və 59°46’, şərq enliyi 27°42’ və 31°08’. Bərzəxin şimaldan cənuba uzunluğu 150–180 km, şərqdən qərbə eni isə 55–110 km təşkil edir.

Bərzəxin ən hündür nöqtəsi Kivisyorya dağıdır. Hündürlüyü 203,7 m təşkil edir. XX əsr məlumatlarına görə— 206 m, Finlandiya topoqraflarına görə — 205 m Böyük Sovet Ensiklopediyasında verilən məlumata əsasən — 201 m), Novojılova qəsəbəsi yaxınlığında yerləşir.

İnzibati cəhətdən Sankt-Peterburq şəhərinin Kurortnı, Primorski, Vıborqski, Kalinski, Krasnoqvardeyski və Nevski, Lelinqrad vilayətinin Priozerski, Vıborqski və Lenoblastın Bsevolojski rayonları ərazisində yerləşir.

## İstinadlar