open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koşiro Tanaka

– Yaponiya döyüş sənətləri ustası. 1985-ci ildə könüllü şəkildə Yaponiyanı tərk edərək Əfqanıstan müharibəsində sovet əsgərlərinə qarşı döyüşməyə yollanmışdır. Bu səbəbdən "Əfqan samuray" ləqəbini qazanmışdır.

## İlk illəri
Koşiro Tanaka 1940-cı ildə Fukuoka prefekturasının Taqava şəhərində doğulmuşdur. Kiçik yaşlardan etibarən döyüş sənətlərini öyrənməyə başlamış və kyokuşin karatedə qara kəmər qazanmışdır. Eyni zamanda döyüş sənətləri üzrə müəllim kimi işləmişdir. Cüdo, cukendo, kendo, kunqfu kimi döyüş sənətlərini öyrənmiş, *hiko ryu* adlı döyüş üslubunu yaratmışdır. Kanaqava Universitetinin hüquq və iqtisadiyyat fakültəsindən məzun olmuşdur.

### Əfqanıstan müharibəsi
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Kuril adaları SSRİ-nin tərkibinə daxil olmuş, Yaponiya ilə SSRİ arasında mübahisəli əraziyə çevrilmişdir. Bu səbəbdən Tanaka SSRİ-ni düşmən ölkə kimi görürdü və Yaponiyanın torpaqları uğrunda döyüşməli olduğu fikrini müdafiə edirdi. O, vəziyyətə müdaxilə edilmədiyi təqdirdə SSRİ-nin daha da güclənəcəyini və Yaponiyanı işğal edəcəyini düşünürdü.

Tanaka 1985-ci ildə Əfqanıstanda sovet əsgərlərinə qarşı vuruşmağa qərar verəndə Tokionun Şincuku rayonunda yerləşən bir ofisdə işləyirdi. Yaponiya Özünümüdafiə Qüvvələrində heç vaxt xidmət etməsə də, döyüş sənətlərindəki bacarıqları ona müəyyən kömək etmişdir. "Cəmiyyət-i İslami"ə qoşulan Tanakanın Əfqanıstandakı ilk döyüşü Kabilin yaxınlığında yerləşən və sovet hökumətinə aid bir posta hücumla gerçəkləşmişdir. O, Əfqanıstanda əcnəbi döyüşçü kimi ad çıxarmış, hətta Əfqanıstan hökuməti onun haqqında saxta ölüm xəbərləri yaymışdır. Tanaka Əfqanıstan illərində malyariya, sarılıq, böyrək daşı və ayaq qırığı kimi sağlamlıq problemləri ilə üzləşmişdir. Tanakanın həyat yoldaşı Takiko onun Əfqanıstan səyahətlərinə qarşı çıxsa da, mane ola bilməmişdir.

Tanaka 1985–1987-ci illərdə Əfqanıstana ən az 7 dəfə səfər etmişdir. Onun kimi eyni fikirləri bölüşən bəzi yaponlar onun Əfqanıstan səyahəti üçün maddi dəstək göstərsələr də, Yaponiya hökuməti onun bu hərəkətlərini qınadığını açıqlamış, hətta Yaponiyanın İslamabadda yerləşən səfirliyi ona xəbərdarlıq etmişdir. Tanaka 1987-ci ildə *"Sovet əsgərləri nişangahda: Mənim Əfqanıstandakı döyüşüm"* adlı kitabını nəşr etmişdir. O, bu kitabdan əldə etdiyi gəlirlə Əfqanıstana səyahət etmiş və mücahidlərə maddi yardım göstərmişdir. Tanaka Pəncşer dərəsinə səyahət edərək Əhməd Şah Məsudla tanış olmuş, hətta ona karate dərsləri keçmişdir.

## Müharibədən sonra
Tanakanın Əfqanıstan müharibəsindəki iştirakı sovet ordusunun 1989-cu ildə geri çəkilməsi ilə başa çatmışdır. Müharibədən sonra karateyə qayıtmış, Pakistan, Tunis, Əfqanıstan, Havay adaları, Birma, ABŞ, Tailand, Misir, İraq və Almaniyada dərslər keçmişdir. 2009-cu ildə öz "Hiko-ryu" məktəbinin əsasını qoymuşdur. O, demokratik Əfqanıstanı ideyasını müdafiə etməyə davam edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qurduğu döyüş sənəti məktəbinin saytı
İvan Buş

**İvan Buş Fyodoroviç** (3.3.1771, Narva-5.11.1843, Sankt-Peterburq)— cərrah, Rusiyada ilk elmi cərrahlıq məktəbinin banisi. Mənşəcə almandır. Sankt-Peterburq (Kallina) Tibbi-Cərrahlıq Məktəbini bitirmədən 1788 ildə donanmaya səfərbər edilmişdir; 1788–1790 illərdə Rusiya-İsveç müharibəsində gəmi həkimi kimi iştirak etmiş, Stokholmda əsirlikdə olmuşdur.
Rusiyaya qayıtdıqdan sonra Admirallıq hospitalında prozektor, Kronştadtda Tibbi-Cərrahlıq Məktəbində anatomiya, fiziologiya və cərrahlıq kafedrasının müdiri işləmişdi. 1797-ci ildən Kallina Tibbi-Cərrahlıq Məktəbində cərrahlıqdan dərs demişdir; 1800–1833-cü illərdə Sankt-Peterburq Tibbi-Cərrahlıq Akademiyasında cərrahlıq kafedrasının müdiri (1809 ildən akad.) olmuşdur. Buşun əsas əsəri cərrahlığı ən yeni nailiyyətlərini və özünün elmi-klinik tərcrübəsini ümumiləşdirdiyi cərrahlıq üzrə fundamental dərslikdir (1807–1808).
Travmatologiyanın inkişafında xidmətləri böyükdür (məs., sınıqların dərhal yerinə salınmasını ilk təklif edənlərdən biridir). Rusiyada ilk cərrahlıq klinikasını yaratmışdır (1806). Sankt-Peterburqda Alman Həkimləri Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir. 1838-ci ildə Tibb-Cərrahlıq Akademiyasında B. ad. mükafatı təsis edilmiş və yubiley medalı təltiv olunmuşdur.

## İstinadlar
Fransua Bertrand

**Fransua Bertrand** () - Fransa ordusunun serjantı, nekrofil. 1848-1849-cu illərdə Paris şəhərində yerləşən Monparnas məzarlığındakı məzarları gizli şəkildə ekshumasiya edərək cəsədlərlə cinsi əlaqəyə girməsi ilə məşhurlaşmışdır. Törətdiyi əməllərinə görə Fransa cəmiyyətində *Monparnas vampiri* () təxəllüsü ilə tanınmışdır. 

1849-cu ildə nekrofiliya ilə məşğul olmaq ittihamı ilə bir il müddətinə həbs edilmişdir. 1856-cı ildə Fransanın şimalında yerləşən Havr şəhərinə köçərək ömrünün qalan hissəsini burada yaşamışdır. Həyatının qalan hissəsində kargüzar, poçtalyon və mayak gözətçisi kimi fərqli işlərlə məşğul olub.

## Həyatı

## İstinadlar
Adams Uolter Sidni

**Adams Uolter Sidni** () — Amerika astronomu, Milli EA üzvü (1917).

## Həyatı və iş
1900 ildə Çikaqo Universitetini bitirmişdir. 1904–1946-cı illərdə Maunt-Vilson rəsədxanasında (1923 ildən direktoru, 1946 ildən fəxri direktoru) işləmiş. Elmi iş ləri ulduzların, planetlərin, Günəşin, ulduzlar arası mühitin spektral öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Maunt-Vilson rəsədxanasında şüa sürətlərinin və spektral parallaksların təyini, həmçinin ulduzların spektral təsnifatı üzrə geniş tədqiqatlarının təşkilatçısı və rəhbəri olmuşdur. Çoxlu sayda spektral qoşa ulduz kəşf etmiş, dəyişən və yeni ulduzların spektrlərini öyrənmişdir.
1925–1934 Ç. Sent-Con və T. Danhem ilə birlikdə Mars atmosferində su buxarının və oksigenin miqdarını ölçmüşdür. Öz əməkdaşları ilə birlikdə 60–100 düyümlü refrektorlar vasitəsilə 7000 ulduzun şüa sürətlərini ölçmüş, bir neçə min ulduzun təsnifatını verərək onların mütləq ölçülərini təyin edib. London Kral astronomiya cəmiyyətinin qızıl medalı (1917), ABŞ Milli EA Dreper ad. (1918) və Paris EA Jansen ad. (1935) medalları ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Eysa Batterfild

**Eysa Batterfild** (; ) — İngiltərə aktyoru. O, müxtəlif mükafatlara namizəd olub: "Britaniya Müstəqil Film" mükafatı, "Tənqidçilərin Seçimi", "Saturn" və "Gənc Sənətçi".

Karyerasına uşaq yaşlarında başlayan Eysa, 2008-ci ildə çəkilmiş "Zolaqlı pijamalı oğlan" filmindəki baş roluna görə məşhurlaşıb. Eysa 2010-cu illərdə bir neçə ekran işində baş rol almağa davam edib: "Hüqo" (2011), "*Ender's Game*" (2013), "X+Y" (2014) və "Miss Pereqrinin xüsusi uşaqlar üçün evi" (2016). Eysa 2019–2023-cü illərdə yayımlanan Netflix teleserialı "Seks təhsili"ndə baş rola çəkilib.

## Həyatı
Eysa Batterfild 1 aprel 1997-ci ildə Londonun İslinqton borosunda anadan olmuşdur. Anası Jacqueline Farr psixoloq, atası Sam Butterfield isə reklam sahəsində çalışan kopirayterdir. Eysa Stoke Newington School-da təhsil almışdır.

## Filmoqrafiya
### Filmlər

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Heyli Lu Riçardson

**Heyli Lu Riçardson** (; ) — ABŞ aktrisası. Onun ilk rolları Disney Channel-in "Silkələ" (2013) serialında və ABC Family-nin "*Ravenswood*" serialında olub. Heyli 2016-cı ildə iki filmə çəkilib: "*The Edge of Seventeen*" və "*Split*".

Heyli 2017-ci ildə "Kolumbus" filmindəki rolu ilə məşhurlaşıb. Bu filmdəki ifasına görə "Ən yaxşı aktrisa" nominasiyasında "Gotham Müstəqil Film" mükafatına namizəd göstərilib. O müstəqil filmlərdə rol almağa davam edib: "*Support the Girls*" (2018), "*Unpregnant*" (2020) və "*After Yang*" (2022). Heyli "The White Lotus" (2022) serialının ikinci mövsümündə və həmçinin "Love at First Sight" (2023) serialında rol almışdır.

## Həyatı
Heyli Lu Riçardson 7 mart 1995-ci ildə Arizona ştatının Finiks şəhərində anadan olub. Onun anası marketinq sahəsində işləyir, atası isə qolf meydançası memarıdır. Heyli müntəzəm olaraq tamaşalarda çıxış edir və Cənub-Qərbdə keçirilən rəqs yarışmalarında iştirak edirdi. 2001–2011-ci illərdə o, Feniksdə yerləşən Cannedy Dance Company-nin ən yaxşı rəqqasələrindən biri olmuşdur. Heyli 2011-ci ildə Hollivuda köçüb.

## Şəxsi həyatı
Heyli səkkiz yaşında ikən toxuculuq öyrənib və hal-hazırda Etsy-də toxuduğu aksesuar və geyim kimi əşyaları satan onlayn mağazası var. Heyli 2012-ci ildə "*Ravenswood*" serialının çəkilişləri zamanı aktyor Brett Dier ilə tanış olub və ikisi arasında romantik münasibət başlayıb. Heyli 2019-cu ildə ona evlilik təklifi edib. 2022-ci ildə Heyli münasibətlərinin iki ildir ki, bitdiyini bildirib.

## Filmoqrafiya
### Filmlər

### Televiziya

### Musiqi videları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Rori Kalkin

**Rori Kalkin** (; ) — ABŞ aktyoru. Onun hər iki böyük qardaşı da aktyordur: Makaley Kalkin və Kiran Kalkin.

## Həyatı
Rori Hyu Kalkin 21 iyul 1989-cu ildə Nyu-York şəhərində anadan olub. O keçmiş brodvey aktyoru Kit Kalkinin ailəsində dünyaya gələn yeddi uşağın ən kiçiyidir. Rorinin bibisi aktrisa Bonnie Bedelia-dır.

## Filmoqrafiya
### Filmlər

### Televiziya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Koko (it)

**Koko** () — Avstraliyalı it aktyor. O 2011-ci ildə ekranlara çıxan "Qırmızı it" filmində baş rola çəkilmişdi. Koko bu filmdə Avstraliyada məşhur it olan Qırmızı iti canlandırmışdı. Koko sağ olanda xeyriyyə məqsədləri üçün vəsait toplayırdı. Onun sahibi "Qırmızı it" filminin prodüseri Nelson Woss idi.

"Qırmızı it" seriyası ilə bağlı ikinci film 2019-cu ildə çıxıb və bu sənədli filmdə Kokonun hekayəsindən və ondan sonra yaşadıqlarından bəhs edilir.

## Həyatı
Koko 2005-ci ildə Avstraliyanın Viktoriya ştatında anadan olub. İlk sahibləri seleksiyaçılar Carol və Len Hobday idi. Onu it şoularında iştirak etməsi üçün təlim keçmişdilər. Koko 2006-cı ilin yanvarında onlara məxsus olduğu zaman "Ən Zəhmətkeş İtlər" mükafatını qazanmışdı. Bu kateqoriyada onun kimi gənc itin qalib gəlməsi nadir hal idi. Koko 2011-ci ildə real hadisələr əsasında çəkilən "Qırmızı it" filmindəki rolu ilə məşhurlaşdı. Koko filmdəki ifasına görə itlərə təqdim edilən "Qızıl xalta" mükafatına layiq görülüb. 2012-ci ildə Adam Cullen adlı rəssam prodüser Nelson Voss ilə it Kokonun şəklini çəkib. Bu rəsm Avstraliyanın portret rəsm müsabiqəsi olan "Archibald" prizinin finalçısı kimi qəbul edilmişdir.

2012-ci ildə Koko ürək xəstəliyindən əziyyət çəkdiyi üçün fəaliyyətini dayandırmalı oldu. O buna baxmayaraq heyvanlara qayğı göstərən təşkilatlara vəsait toplamaq üçün tədbirlərə qatılırdı.

## Ölümü
Koko 18 dekabr 2012-ci ildə 7 yaşında, Qərbi Avstraliyanın Pert şəhərində ürək çatışmazlığından vəfat edib. 2016-cı ildə çıxan "Red Dog: True Blue" filmi onun xatirəsinə həsr olunub.

## Filmoqrafiya
* Qırmızı it (2011)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Franhti mağarası

**Franchti Mağarası** () — Yunanıstanın cənub-şərqindəki Arqolisdəki Kiladha kəndi ilə üzbəüz, Arqolik körfəzindəki Kiladha körfəzinə baxan arxeoloji sahədir.

İnsanlar mağarada ilk dəfə eramızdan əvvəl 38.000-ci ilə və bəlkə də daha əvvələ aid olan Üst Paleolit dövründə məskunlaşıblar. İnsan qrupları Mezolit və Neolit dövrlərində mağarada mövsümi olaraq məskunlaşmağa və ya istifadə etməyə davam etmiş, bəzən mağarayı qısa müddətə tərk etmişlər. Sonuncu dəfə təxminən eramızdan əvvəl 3000-ci ildə (Geç Neolit) məskunlaşmış Franchti təxminən 35.000 il ərzində sığınacaq kimi istifadə edilmişdir və Avropanın cənub-şərqində ən geniş şəkildə öyrənilmiş Daş dövrü ərazilərindən biridir .

## Qazıntı tarixi
1967-ci ildə İndiana Universitetinin klassik arxeologiya və klassik tədqiqatlar professoru T. W. Jacobsen Franchti mağarasında qazıntılara başladı. Onlar qazıntılara başlayanda, Yakobsen və tədqiqatçı yoldaşı M. H. Ceymson yaxınlıqdakı torpaqdan istifadə məsələlərinin həllini gözləyərək qısa müddət ərzində ərazidə qalmağı planlaşdırırdılar. Lakin tezliklə aydın oldu ki, Franchti mağarası onların gözlədiklərindən daha əhəmiyyətlidir . Yakobsenin rəhbərlik etdiyi qazıntılar təxminən on il davam etdi və 1976-cı ildə başa çatdı. O vaxtdan bəri bir çox elm adamları tapıntıları geniş şəkildə tədqiq etdilər .

Tarixinin çox hissəsi üçün Franchi  idi. Ətrafdakı dəniz səviyyəsinin qalxması səbəbindən o, sahil xəttindən indikindən xeyli uzaqda idi . Beləliklə, onun sakinləri məskunlaşdıqları zaman tədricən su altında qalan sahil düzənliyi ilə qarşılaşdılar .

Yuxarı Paleolit dövründə Françti mağarası mövsümi olaraq kiçik qrup (və ya qruplar), bəlkə də 25–30 nəfər olmaqla, əsasən vəhşi eşşəkləri və al maralları ovlayan və çaxmaqdaşı bıçaq və qırıntılardan ibarət daş alətlər toplusunu daşıyan bir qrup tərəfindən işğal edilmişdir. Son Buzlanma Maksimumundan (LBM) sonra, ara-sıra fasilələrlə də olsa, yaşayış evlərindən istifadə əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır . Değirmenlik adasındakı obsidian Franchtidə eramızdan əvvəl 13000-ci ilə aiddir və Yunanıstanda anatomik cəhətdən müasir insanların dənizçilik və naviqasiya bacarıqlarının ən erkən sübutudur . Homo erectus və ya Homo heidelbergensis kimi qədim dənizçilərin Kritə ən azı 130.000 il əvvəl çatmış ola biləcəyinə dair sübutlar da var.

Mağara həmçinin Yunanıstanda əkinçiliklə bağlı ən erkən dəlilləri ehtiva edir. Eramızdan əvvəl 7000-ci ilə aid ev bitki və heyvan qalıqları Mezolit dövründə ovlanan və toplanan tipik vəhşi bitki və heyvan növləri sırasına daxil edilmişdir; Bu onu deməyə əsas verir ki, Franchti əhalisi ya əkinçiliklə məşğul olub, ya da Yaxın Şərqdən yeni gələn Neolit ​​dövrü xalqı ilə toxum və ət alveri ilə məşğul olub. Kənd təsərrüfatının Yunanıstanda yerli şəkildə inkişaf etdiyi və ya Yunanıstana kolonistlər tərəfindən gətirildiyi ilə bağlı bəzi mübahisələr var.

## İstinadlar
Anqulem

**Anqulem** () — Fransada  şəhər, Şaranta departamentinin mərkəzi və Anqulem episkopluğu, Bordodan 134 km şimalda yerləşir. Şaranta və Anqiyen çayları arasında incə bir təpədə yerləşir . Əhalisi  — 43181 nəfər (1999) təşkil edir.

## İstinadlar
İnhisar icarəsi

Rəqabətin olmadığı şəraitdə əmtəə satıldıqda **inhisar icarəsi** (renta) yaranır. Bu zaman satıcı qiyməti artırmaq üçün özünün xüsusi bazar şərtlərindən (məhsulun unikallığı, müxtəlif ehtiyatlar və s.) istifadə edir. İqtisadi ədəbiyyatda bütün mümkün alternativ xərcləri üstələyən "artıq mənfəət" adlanır. Eyni zamanda, texnoloji renta elmi-texniki tərəqqi (yeni materiallar, resursların yeni emalı üsulları və s.) nəticəsində meydana çıxan inhisar rentasının bir növüdür.

İnhisar icarəsi — muzdlu işçilərin əməyinin istifadəsi nəticəsində yaranan və son nəticədə torpağın sahibi tərəfindən mənimsənilən kapitalist torpaq rentasının bir növüdür. Dəyərindən bir neçə dəfə yüksək qiymətə satıldıqda formalaşır.

## Praktikası
İnhisar icarəsi kənd təsərrüfatında, şəhər torpaqlarında və mədən sənayesində mövcuddur. Kənd təsərrüfatında müəyyən xüsusiyyətlərə malik olan torpaq sahələrində icarə inhisarı yaranır və bunun sayəsində onlarda tələbatı və qiyməti adi haldan xeyli yüksək olan nadir məhsullar və xüsusi məhsul növləri yetişdirilə bilər.

## Ədəbiyyat
* Экономика : (Экономическая теория) : учеб. пособие / под рук. и ред. проф. Б. Д. Бабаева. — 5-е изд., испр. и доп. — Иваново : Иван. гос. ун-т, 2008. — 572 с.
* Теоретические вопросы земельной ренты при капитализме и при социализме. А. П. Токарев. — Москва : Изд-во ВПШ и АОН, 1962–88 с.

## Xarici keçidlər
* İnhisar icarəsi economics.pp.ua saytında
İnhisar mənfəəti

**İnhisar mənfəəti** — inhisar şəraitində yaranan xüsusi iqtisadi mənfəət növü var. Bu mənfəət inhisarçının istehsalı tənzimləmək qabiliyyəti sayəsində istehsalı məhdudlaşdırmaq və məhsulun qiymətinə öz xeyrinə təsir göstərmək qabiliyyəti ilə bağlıdır. Biz bir tərəfdən qeyri-müəyyənlik və inhisarçılıq, digər tərəfdən mənfəət arasında həm səbəb əlaqəsini, həm də aydın fərqi müşahidə edə bilərik. Səbəb mexanizmi ondan ibarətdir ki, sahibkar inhisar hakimiyyətinə nail olmaqla qeyri-müəyyənliyi azalda bilər və ya ən azı onun təsirlərini yumşalda bilər.

Mükəmməl rəqabət şəraitində hər bir firmanın mənfəəti orta bazar səviyyəsinə bərabərdir, yəni inhisarçı şirkətlər orta səviyyədən yuxarı mənfəət əldə edirlər.

Əgər inhisar bu və ya digər formada mövcuddursa, o, iqtisadi səmərənin son mənbəyidir.

İnhisar mənfəətinin əldə edilməsinin şərtlərindən biri firmanın qiymətlərə təsir göstərə bilməsi və onların onun üçün maksimum fayda ilə müəyyən edilməsini təmin etməsidir. Bu zaman o, əlavə gəlir kimi deyil, məhsulların daha baha satılması nəticəsində formalaşır.

## Həmçinin bax
* İnhisar qiyməti
* Tam rəqabət bazarı

## Xarici keçidlər
* Mabico - Maliyyə Analitik Mərkəzi
* Biznes lüğəti
Famadihana

**Famadihana** - Madaqaskarda yaşayan yerli xalqlara məxsus xüsusi dəfn ritualı. Sümüklərin çevirilməsi və ya dəfn edildiyi yerdən çıxarılması kimi də başa düşülən rituala görə insanlar öz əcdadlarına məxsus məzarları 5-7 il birdən yenidən açır, cəsədləri yeni parçaya bükür və həmişə xatırlanması üçün adlarını parçanın üzərinə yazırlar. 

Ritualın növbəti hissəsi olaraq cəsədlər başlarının üzərində danışanaraq rəqs edilir və cənzalar ailə məzarlarına qaytarılmazdan əvvəl məzarlığın, bəzi hallarda isə vəfat etmiş şəxsin yaşadığı evin ətrafında dövrələr vurulur. Malaqas xalqına görə Famadihana ritualının təşkil edilməsində əsas məqsəd vəfat etmiş şəxsin ruhuna ehtiram göstərmək və onun keçmiş həyatını xatırlamqdan ibarətdir.

Famadihana, Cənub-Şərqi Asiya və Okeaniyadan gələn toplu dəfn adətlərinin yerli əhali tərəfindən uyğunlaşdırılmış forması olsa da, XVII əsrdən etibarən  Madaqaskarın özünə məxsus milli adət və ənənəsi kimi çıxış etməyə başlamışdır. Adətin təşkil edilməsində bir digər məqsəd isə dəfn edilmiş şəxsin ruhuna rahatlıq gətirmək və onun olduğu aləmdəki həyatını asanlaşdırmaq prinsipinə söykənkənməkdədir. Madaqaskarda sözügedən ritual əsasən 5-7 il birdən bir icra edilməkdədir. Dəfn edilmiş şəxsin məzarı ekshumasiya edilir və məzar tamamilə açılır. 

Məzardan çıxarılan cəsəd xüsusi olaraq hazırlanmış ağ parçaya büküldükdən sonra xüsusi ritualların icrasına başlanılır və adətən həmin də gündə rituallar yekunlaşdırılaraq yenidən dəfn prosesi icra edilir. Madaqaskar folkoloruna görə Famadihana ritualı ailələrin bir araya gətirilməsi, qohum-əqraba münasibətlərinin qorunub saxlanılması, hətta bəzi küsülü münasibətdə olan qohumların, yaxınların barışması üçün əla fürsətdir. 

XIX əsr müddətincə XX əsrin əvvələrinə qədər Famdihana ənənəsi ölkədə geniş yayılmış olsa da, zamanla istifadəsi və tətbiq edilməsi azalmışdır. Xüsusi ilə Madaqaskarda Xristianlıq dinini yayılması ritualın təşkil edilməsində ciddi azalmaya səbəb olub. Madaqaskarda yaşayan bir şəxsin BBC-yə verdiyi müsahibəsində ifadə edib ki, *Bu ənənə bizim üçün vacibdir, çünki bu, bizim ölülərə olan hörmət tərzimizdir. Bu, həm də ölkənin hər yerindən bütün ailənin bir araya gəlməsi üçün bir fürsətdir.*

Cəsədlərin məzarladan çıxarılaraq ekshumasiya edilməsi Madaqaskarda pnevmonik vəba epidemiyasının yayılması təhlükəsini artırmaqdadır. Mümkün vəba xəstəliyinin yayılmasının qarşısını almaq məqsədi ilə Madaqaskar hökuməti yerli əhaliyə Famadihana ritualını icra etməyi qadağan etsə də, sözügedən qadağaya məhəl qoymayan və ritualı gizli şəkildə təşkil edən icmalara rast gəlinməkdədir.

## İstinadlar
Alyaskadakı kollec və universitetlərin siyahısı

**Alyaskadakı Kollec və Universitetlərin siyahısı** bu məqalədə təqdim olunur.

## Qurumlar

### Dörd illik İnstitutlar

## İki illik İnstitutlar

### İctimai

* İḷisaġvik Kolleci — Utqiaġvikdə İcma kolleci
* Kenai yarımadası Kolleci — Alyaskanın Soldotna şəhərində kampusları olan icma kolleci
* Kodiak Kolleci — Kodiakda İcma kolleci
* Matanuska-Susitna Kolleci — Palmer şəhərində İcma kolleci
* Şahzadə Uilyam Saund Kolleci — Valdesdə İcma kolleci

### Özəl

* Alyaska Karyera Kolleci — Ankoricdə Kommersiya Peşə kolleci
* Çarter Kolleci — Ankoricdə Kommersiya kolleci
## Həmçinin bax

* ABŞ universitetləri
* ABŞ ali təhsil müəssisələrinin siyahısı
* Ölkələr üzrə universitetlərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Department of Education listing of accredited institutions in Alaska
Lightfootia

*  — Wahlenbergia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Rondeletia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Xylosma bitki cinsinin sinonimi.
Schultesia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Diyarbakır Ulu məscidi

**Diyarbakır Ulu Məscidi** — Məscid Diyarbakır qalasının divarları üzərində, Harput qapısı ilə Mardin qapısını birləşdirən oxun qərbində yerləşir.

## Tarixi
639-cu ildə Diyarbakıra hakim olan müsəlman ərəblər tərəfindən şəhərin mərkəzindəki ən böyük məbəd olan Martoma kilsəsini məscidə çevirərək yaradılmışdır. Daha sonra 1091-ci ildə Böyük Səlcuq hökmdarı Məlikşahın göstərişi ilə məscid əsaslı təmirə məruz qalıb. Müxtəlif dövrlərdə dəfələrlə təmir olunmuşdur. 1115-ci ildə baş vermiş yanğın və zəlzələ nəticəsində içəridəki tağlar, sütunlar və bəzəkli daşlar hamısı məhv olmuşdur.

## Qalereya

Şəkil:Great Mosque of Diyarbakıri 3620.jpg|Məscidin girişi, həyətə aparır
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 2967.jpg|Məscidin girişi (yaxın görünüş)
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 2970.jpg|Girişin üstündə oyma
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 2968.jpg|Girişin üstündə oyma
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade east of courtyard 2775 in 2005.jpg|Həyətin şərq fasadı
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade east of courtyard 3636 in 2014.jpg|Həyət fasadında bəzək detalları
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade west of courtyard 2984 in 2005.jpg|Həyət fasadında bəzək detalları
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 2989.jpg|Həyət fasadında sütun detalı
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade west of courtyard 2990 in 2005.jpg|Həyət fasadında sütun detalı
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade east of courtyard 3647 in 2014.jpg|Həyət fasadında bəzək detalları
Şəkil:Diyarbakır Ulu Camii Facade east of courtyard 3658 in 2014.jpg|Həyət fasadında yazı detalı
Şəkil:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|Namaz zalının həyət fasadı
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 0060.jpg|Namaz zalının interyeri
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 2803.jpg|Məscidin daxilində boyalı tavan
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakıri 009.jpg|Həyətin qərb fasadı
Şəkil:Great Mosque of Diyarbakır 7792.jpg|Məscidin minarəsi


## İstinadlar
Tampa Kolleci

**Tampa Kolleci** — Florida ştatının Tampa şəhərində kollec.

Kollec 1890-cı ildə özəl biznes kolleci kimi qurulmuşdur.

## Tarixi
Kollec 1953-cü ildə dərəcə verən institut kimi Florida ştatı tərəfindən təsis edilmişdir  və Florida Müstəqil Təhsil Komissiyası tərəfindən akkreditasiya yolu ilə lisenziya almışdır.

1995-ci ildə Tampa Kolleci Florida Metropolitan Universiteti, 2007-ci ildə Everest Universiteti adlandırıldı.

O, həmçinin Müstəqil Kolleclər və Məktəblər üçün Akkreditasiya Şurası tərəfindən diplomlar, dosent dərəcələri, bakalavr və magistr dərəcələri vermək üçün yüksək səviyyəli biznes kolleci kimi və Tibbi proqramlar Səhiyyə Təhsil Məktəblərinin Akkreditasiya Bürosu tərəfindən akkreditasiya edilmişdir.

## Akademik strukturu

### Fakültələri
* Biznesin idarəedilməsi
* Mühasibatlıq
* Stenoqrafiya və Teleqrafiya
* İngilis dili

## Görkəmli məzunları
* Samuel Henry Harris — Florida Nümayəndələr Palatasının üzvü (1941, 1943, 1945 illərdə), 6-cı Məhkəmə Dairəsinin Hakimi (1957)
* Don Herndon — Peşəkar futbolçu

## İstinadlar
Urna

**Urna** - kremasiya olunmuş meyitin külü saxlanılan hermetik xüsusi qab. Urnalar vazaların bir növü hesab olunur. Üzərində qapağı olan, yuvarlaq gövdəli və bəzi hallarda ayaqlı postamentə malik olan urnalardan insan küllərinin saxlanılmasında geniş istifadə edilməkdədir. Termin daha çox dəfn mərasimlərində istifadə olunan qablar kimi çıxış etsə də, başqa kontekslərdə də istifadəsinə rast gəlinməkdədir. Urnalardan bəzək əşyası kimi də istifadə halları mövcuddur.
Ziyəddin Sultanov

**Ziyəddin Kamal oğlu Sultanov** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.

## Həyatı və fəaliyyəti

1951-ci ildə Ağdam rayonunun Mollalar kəndində anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır. Mətbuat aləminə ilk addımlarını 1960-cı illərin ikinci yarısından atmışdı. Onun ilk yazısı Ağdam rayonunda dərc olunan "Lenin yolu" qəzetində çap edilmişdir. 

Əmək fəaliyyətinə "Gənclik" nəşriyyatında redaktor kimi başlamışdı (1979). Sonralar "Azərbaycan gəncləri" qəzetində müxbir, "Kommunist" qəzetində müxbir və Qarabağ bölgəsi üzrə xüsusi müxbir vəzidələrində çalışmışdı, ömrünün son günlərinə qədər "Xalq qəzeti"nin Qarabağ bölgəsi üzrə xüsusi müxbiri idi.

13 avqust 2020-ci ildə vəfat etmişdir.

## Birinci Qarabağ müharibəsində fəaliyyəti

Qarabağ müharibəsi başlandığı gündən cəbhə bölgələrində olmuşdur. Jurnalist kimi hadisələrin ən gərgin nöqtələrindən - Xankəndindən, Şuşadan, Ağdamdan, Laçından, Xocalıdan, Kəlbəcərdən xəbərlər verirdi. O, baş verən hadisələrə şahidlik etmiş, müharibə və onun doğurduğu faciələri ürək ağrısı ilə qələmə alaraq silsilə əsərlər yaratmışdı.

## Kitabları

* "Qarabağ gündəliyi", 
* "Qarabağın qara günləri", 
* "Xocalı faciəsi",
* "Ağdərədən gələn var", 
* "Əsirlər, itkinlər, girovlar", 
* "Qarabağ müharibəsi: faktlar, hadisələr, düşüncələr", 
* "Ürək dözmür ayrılığa",

* "Gəlin gedək Qarabağa".
* "Göylərdən gələn gəlin" sənədli povesti.

## Təltifləri

* Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (1991)
* "Tərəqqi" medalı

## İstinadlar
Qulacahisarın alınması

**Qulacahisarın alınması** və ya **Qulacahisar hücumu**; 1285-ci ildə Osman bəyin komandanlığı altında olan türk qoşunları ilə Bizans imperiyası arasında baş vermiş olan müharibədir.

## Mühasirəsi

I Osman İnəgöldən bir neçə fərsəx uzaqda yerləşən və Əmirdağın ətəyində olan bu qalanı Ermənibeli müharibəsində qardaşı Savcı bəyin oğlu olan Bayhocanın öldürülməsindən sonra ələ keçirmişdi. 300 nəfərlik hərbi qüvvə ilə gecə basqını nəticəsində qala türklərin əlinə keçmişdir. Bu, Osmanlı imperiyasının tarixində ilk qala alınmasıdır. Xristian xalq Osman bəyin sultanlığını qəbul etdiyi üçün oradakı insanlara zərər vurulmamışdır. Osman bəy qalanı yerlə-yeksan etmiş olsa da, camaatın canını bağışlamış və onları əsir götürmüşdür.

## İstinadlar
Telford Kolleci

**Telford Kolleci** — İngiltərənin Şropşir əyalətinin Telford şəhərində kollec.

## Tarixi
Kollec 1892-ci ildə Çarlz Uoker tərəfindən İncəsənət və Elm Dərsləri Mərkəzi olaraq təsis edilib və əvvəlcə Oakengates, Şropşirdə yerləşirdi.

1926-cı ildə Hartsbridg Roadda tikilmiş yeni bir binaya köçdü və Ualker Texniki Kolleci adı aldı.

1 yanvar 1983-cü ildə kollec Telford İncəsənət və Texnologiya Kolleci adlandırıldı.

2006-cı ildə Telford İncəsənət və Texnologiya Kolleci OFSTED Yoxlama reytinqində yüksək yer tutdu.

2008-ci ildə kollecə Kraliça Elizabet tərəfindən Yubiley Mükafatı təqdim olundu.

2013-cü ilin may ayında Discovery və Oakdene Mərkəzləri açıldı.

2014-cü ilin sentyabrında Avtomobil Mühəndisliyi Mərkəzi açıldı.

17 oktyabr 2015-ci ildə ehtiyacı və əlilliyi olan tələbələrə dəstək üçün 1,8 milyon funt sterlinq dəyərində yeni Söyüd Ağacı Mərkəzi rəsmi olaraq açıldı.

2017-ci ildə Telford İncəsənət və Texnologiya Kolleci Telford Yeni kolleclə birləşdi və Telford Kolleci yarandı.

## Tələbələri

Kollecin 16.000-dən çox tələbəsi var. Hazırda tələbələr arasında məktəbi bitirənlər, təhsildə ikinci şans əldə edən şəxslər, çoxmillətli şirkətlərin işçiləri və xarici tələbələr var.

## Kursları
Kollec Milli Peşəkar ixtisas (MPİ), Kommersiya təhsili, Sifarişli proqramlar da daxil olmaqla geniş çeşidli peşə kursları təklif edir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Telford College website
* Telford College Superdome sports Website
* Telford College Activ8 young persons 14-16yrs Website
* Orange Tree at Telford College restaurant website
Çankiri ağacı

**Çankiri ağacı** və ya **Ölüm ağacı** — Kamboca ölüm meydanlarında rast gəlinən ağac. Kambocaya gətirildiyi gündən bəri Çankiri adlanan "*[[Albizia saman]]*" hündürlüyü və geniş ərazilərə kölgə sala bilən budaqlarına görə ölkə daxilində geniş şəkildə əkilmişdi. Kamboca soyqırımı zamanı valideynləri qırmızı khmerlərə qarşı cinayətlərdə ittiham olunduqları üçün uşaqlar və körpələr burada ağaclara çırpılaraq əzilirdi. Bu, uşaqların "böyüdükcə valideynlərinin ölümünə görə qisas almaması" üçün edilmişdir. Bəzi əsgərlər uşaqları ağaclara çırpmaqdan həzz aldıqlarını bildirmişdilər.

## İstinadlar
Kral öldü, yaşasın kral!

"**Kral öldü, yaşasın kral!**" () — müxtəlif ölkələrdə yeni monarxın hakimiyyətə gəlməsindən sonra edilən ənənəvi bəyanat. Görünən ziddiyyətli ifadə eyni zamanda əvvəlki monarxın ölümünü elan edir və yeni monarxı salamlayaraq davamlılığı təsdiqləyir.

Bu ifadə məşhur fraza şablonuna çevrilmişdir. İfadənin qismən epanalepsisə borclu olduğu yaddaqalan xarakterini, eləcə də onun tarixi əhəmiyyətini nəzərə alaraq, bu ifadə müntəzəm olaraq varislik və ya əvəzetmə mövzularında məqalələr, redaksiya məqalələri və ya reklamlar üçün başlıq kimi yaranır. Millətlər Liqasının memarlarından Robert Sesil Millətlər Liqasının yekun sessiyasındakı çıxışını "Liqa öldü. Yaşasın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı" ifadəsi ilə yekunlaşdırmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar
Fraza şablonu

**Fraza şablonu** — ayrı-ayrı frazalar yaratmaq üçün sözlərlə doldurula bilən bir və ya bir neçə boş yerləri özündə daşıyan uzun bir fraza kollokasiyası.

## Təsviri
Fraza şablonu ayrı-ayrı frazalar yaratmaq üçün sözlərlə doldurula bilən bir və ya bir neçə boş yerləri özündə daşıyan uzun bir fraza kollokasiyasıdır. Çox vaxt müəyyən boşluqları doldurmağa icazə verilən sözlərin qrammatik kateqoriyasında bəzi məhdudiyyətlər var. Fraza şablonları boşluqların müvafiq məlumatlarla doldurulmalı olduğu formalara bənzəyir. Fraza şablonu termini ilk dəfə 1983-cü ildə prosodiyanın linqvistik tədqiqatında ortaya çıxmışdır, lakin 1990-cı illərin sonlarına qədər ümumi istifadəyə gəlmədiyi müşahidə edilmişdir. Buna misal "adi səhmlər 1,72-dən 340,36-ya yüksəldi" ifadəsidir.

"Snouklon" neologizmi populyar klişeləri "klonlayan" fraza şablonlarının xüsusi halına aid edilir. Məsələn, Diana Vrilandın "*Çəhrayı Hindistanın göyüdür*" əsərinin yanlış sitat gətirilməsi " yeni qaradır" şablonunun yaranmasına, onun da öz növbəsində " yeni dir" şablonuna çevrilməsinə səbəb olmuş ola bilər.

## Həmçinin bax

* Bekus-Naur forması
* Frazeologizm
* Kral öldü, yaşasın kral!

## İstinadlar
Əlcəzair Milli Kitabxanası

**Əlcəzair Milli Kitabxanası** — (; ) ilk dəfə 1835-ci ildə Fransa müstəmləkə hökuməti tərəfindən yaradılmışdır, Əlcəzairin müstəqilliyi üçün yeni milli kitabxananın qurulmasından əvvəl Əlcəzair A1619. kitabxana 1990-cı illərdə kitabxananın fondunda bir milyon cilddən çox nüsxə saxlamaq üçün tikilmişdir ki, bu da ona öz xidmətlərini əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdirməyə imkan vermişdir. Əlcəzairin elmi və texniki məlumat ehtiyacları iki təşkilat tərəfindən təmin edilir: Texniki və Elmi İnformasiya və Texnologiya Transferi Mərkəzi, INIS şəbəkəsinin Əlcəzair ekvivalenti və 1971-ci ildə yaradılmış, seçim və indeksləşdirməni təmin edən Milli Sosial və İqtisadi Sənədlər Mərkəzidir. Ölkənin sosial-iqtisadi inkişafı üzrə avtomatlaşdırılmış sənədləşmənin və statistik məlumatların toplanmasıdır.

O, 67,000 m2 (720,000 kv fut) sahəyə malikdir və 10 milyondan çox kitab yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. O, eyni vaxtda 2500-dən çox oxucu qəbul edə bilər. Bu, Əlcəzair üçün qanuni depozit və müəllif hüququdur.

## Xarici keçidlər

*  

## İstinadlar
Epanalepsis

**Epanalepsis** (, **, ) — klauzanın və ya cümlənin başlanğıc hissəsinin həmin klauzanın və ya cümlənin sonunda təkrarlanması. Cümlənin əvvəli və sonu iki vurğu mövqeyidir, buna görə də hər iki yerdə təkrarlanaraq ifadəyə xüsusi diqqət yetirilir. İç-içə iki-epanalepsis antimetaboladır.

## Həmçinin bax

* Anafora

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Audio illustrations of epanalepsis
Antimetabola

**Antimetabola** — ritorikada sözlərin bir-birinin ardınca gələn cümlələrdə köçürülmüş qaydada təkrarlanması. Məsələn, "Mən nəyi sevdiyimi bilirəm və bildiklərimi də bəyənirəm". Bu, xiazm ilə əlaqədardır və bəzən xüsusi hal hesab olunur.

Antimetabola proqnozlaşdırıcı ola bilər, çünki şərtləri geri qaytarmaq asandır. Bu, xəttin yalnız bir yarısını ifadə etməkdən daha dərin əks etdirməyə səbəb ola bilər.

## Etimologiyası
Yunan dilində olan "" ("**'"), sözündən götürülmüşdür. Bu, "" ("**'"; "qarşı, əks") və "μεταβολή" ("**", "dönmək, dəyişmə") sözlərindən yaranmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Corbett, Edward P.J. *Classical Rhetoric for the Modern Student*. Oxford University Press, New York, 1971.

## Xarici keçidlər

* Audio examples of antimetabole at americanrhetoric.com
* 
* 
* Antimetabole detector at lingfil.uu.se
Nihan Qaya

**Nihan Qaya** (; ) — Türkiyə fantastika yazıçısı və nəzəriyyəçisi. O, estetik nəzəriyyə və yaradıcılığa dair nəşrləri, eləcə də romanları və qısa hekayələri ilə tanınır. Hal-hazırda İstanbulda MEF Universitetinin Psixologiya fakültəsində dərs deyir.

Nihan Qaya 2004-cü ildə "*The Sanctuary*" əsərinə görə Türkiyə Yazıçılar İttifaqı mükafatına layiq görülmüşdür.

## Seçilmiş əsərləri
### Qeyri-bədii
* 2019 *İyi Toplum Yoktur: Günlük Hayatta Toplumun Bireyi İstismar Biçimleri* () 
* 2018 *İyi Aile Yoktur* () 
* 2013 *Yazma Cesareti: Acının Yaratıcılığa Dönüşümü* [The Courage to Write: Converting Suffering to Creativity] () 
* 2011 *Fildişi Kuyu: Psikanalitik Edebiyat Eleştirisi ve Kadın* [The Ivory Well: Psychoanalytic Literary Criticism and the Feminine] ()  (Collection of academic papers published between 1998-2011)
* 2008 *Compelled to Create: The Courage to Go Beyond. (In: Dreaming the Myth Onwards: Revisioning Jungian Therapy and Thought, edited by Lucy Huskinson)* ()

### Bədii
* 2017 *Kırgınlık* [Resentment] ()
* 2016 *Kar ve İnci* [The Snow and the Pearl] ()
* 2012 *Ama Sizden Değilim* [I Am Not One of Us] ()
* 2008 *Disparöni* [Dyspareunia] ()
* 2006 *Buğu* [The Mist] ()
* 2004 *Çatı Katı* [The Sanctuary]()
* 2003 *Gizli Özne* [The Hidden Self] ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nihan Kaya web site
* Nihan Kaya. Görünendeki görünmeyen
* Kırgın olmasaydın roman yazmaya ihtiyaç duymazdım
* Nihan Kaya. Var olmak ve yaşamak birbirinden ayrı şeyler
* Nihan Kaya. Her romancı bir roman kuramcısıdır
* Çocukluk romantize edilmiş bir kavram
* Nihan Kaya: Sevdiğim bütün edebiyatçılar iyi birer psikolog
* İyi toplum dönüşebilen toplumdur
* Fildişi kule değil, fildişi kuyu
* Fildişi kuyuda bir Nihan Kaya
Şərqi Timor Milli Kitabxanası

**Şərqi Timorun Milli Kitabxanası** —Şərqi Timorun milli kitabxanası və milli arxividir. Onun binası 2011-ci ildən ölkənin paytaxtı Dili şəhərinin Dom Aleixo səmtindəki Kampunq Alurun Suco məhəlləsi olan Ai-Tarak Laranda tikilir.

Qurum 2009-cu ildə hökumətin qərarı ilə yaradılmışdır.O, yavaş-yavaş əsasən beynəlxalq ianələrlə Kitabxana kataloqu qurur. 2014-cü ildə kataloq Portuqaliya Milli Kitabxanası tərəfindən hədiyyə edilmiş 2500 əşyadan ibarət idi.

Kitabxananın təməlqoyma mərasimi 2017-ci ildə, tikinti isə 2022-ci ildə başlandı.

## Xarici keçidlər

* National Library of East Timor Annual Report 2014 (pdf)
* ''Timor-Leste Art and Culture: The Future National Library and Timor-Leste Archives'', governmental article dating from 10 of November 2010

## İstinadlar
Qırmızı it (film)

**Qırmızı it** () — 2011-ci ildə istehsal olunmuş Avstraliya filmi. Film real hadisələr əsasında çəkilmişdir. Qırmızı it rolunu Koko canlandırır. Film itkin düşmüş sahibini axtaran it haqqındadır.

## Süjet

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinan Çətin

**Sinan Çətin** (; ) — Türkiyə kinorejissoru, aktyoru və prodüseri. O, azərbaycanəsillidir. 12–ci Dəkkə Beynəlxalq Film Festivalında ən yaxşı rejissor mükafatını qazanmışdır.

## Həyatı
Sinan Çətin 1 mart 1953-cü ildə Türkiyənin Van şəhərində, gömrük məmurunun ailəsində anadan olmuşdur. O, ailənin səkkiz övladından biridir. Ana tərəfdən azərbaycanəsilli, ata tərəfdən gürcüəsillidir. İbtidai təhsilini Aşqala rayonunda almışdır. Hacettepe Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində sənət tarixi üzrə təhsil almışdır.

## Karyerası
Sinan Çətin tammetrajlı filmlər və teleseriallar, əsas isə reklamlar çəkmişdir. O, 1999-cu ildə İkinci Dünya müharibəsindən sonra Türkiyənin şərqi hissəsi haqqında tənqidi rəğbət qazanmış libertarian komediya filmi olan "*[[Propaqanda (film, 1999)|Propaqanda]]*" filmi ilə ingilisdilli dünyada tanınır. Çətin bir çox filmlərdə olduğu kimi bu filmin də həm rejissorluğunu, həm də prodüserliyini etmişdir. Onun 1993-cü ildə çəkdiyi "*[[Berlində Berlin]]*" filmi 18-ci Moskva Beynəlxalq Film Festivalına daxil olmuşdur.

Sinan Çətin 2000-ci illərin əvvəllərində Karl Popper, Ayn Rand, Milton Fridman, Robert Makki və Artur Kostler kimi müəlliflərin əsərlərinin türkcə tərcümələrini nəşr etmişdir. Nəşriyyat 50-yə yaxın kitab nəşr etdikdən sonra fəaliyyətini dayandırmışdır.

## Filmoqrafiyası

### Qısametrajı filmlər

* 1977: *Baskın*
* 1977: *Halı Türküsü*
* 2008: *Mutlu Ol Bu Bir Emirdir*

### Rejissor olduğu televerilişlər

* 1999–2003: *Film Gibi*

### Prodüser olduğu televerilişlər

* 2004–2009: *Avrupa Yakası*
* 2006: *Sahte Prenses*
* 2008–2009: *Mert ile Gert*
* 2010–2011: *Cümbür Cemaat Aile*
* 2007–2011: *Komedi Dükkanı*
* 2011: *Gecekondu*

## Mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* ''Her 10 yılda bir başka Sinan Çetin'', Asu Maro, 23 January 2008, *[[Milliyet]]* (in Turkish)
* Biyografi.info - ''Biography of Sinan Çetin'' (in Turkish)
Koko

**Koko** bu mənalara gələ bilər:

## Heyvanlar
* Koko (it) (2005–2012)
* Koko (qorilla) (1971–2018)
* Koko (at)
Maddi sərvətlər

**Maddi sərvətlər** —  iqtisadi nəzəriyyənin bu kateqoriyası iqtisadiyyatın təbii və əmtəə kimi təşkili üsullarından istifadə etməklə yaradılan faydaları təmsil edir. Maddi sərvətlərə olan hüquqlar həmişə insan qavrayışı üçün əlçatan olan obyektiv formaya malikdir.

Maddi faydaların siyahısına aşağıdakılar daxildir:
* Kənd təsərrüfatı və mədənçıxarma məhsullarının tərkibi və xassələri:
* Binalar, maşınlar və alətlər də daxil olmaqla.
* Siyahıya dövlət və özəl şirkətlərin səhmləri daxildir.
* Əldə vəsait olmalıdır

İnsanın həyatı boyu əldə etdiyi maddi nemətlər arasında fərqlər müxtəlif amillərlə bağlı ola bilər. Maddi və qeyri-maddi nemətləri ayırd etmək vacibdir:

* Xalqın özləri tərəfindən təmin edilir;
* Əsas istiqamətlər: investisiyalar və istehlak malları;
* İctimai və özəl.
* İki kateqoriya var: təkrarlana bilən və tərcümə olunmayan (unikal).

## Mənbə
* Облік матеріальних цінностей 
* [Державна митна служба України. Наказ Про затвердження Порядку пропуску на територію Держмитслужби України та до її адміністративних будинків (Порядок, п.1.1) 23.04.2010 N 397]
* [Лист Мінфіну від 28.2.2007 №&nbsp;31-34000-20-16/3985]
Terendez

**Terendez** və ya **Trndez** () — Erməni Həvari kilsəsi və Erməni Katolik Kilsəsi tərəfindən İsanın doğumundan 40 gün sonra qeyd olunan təmizlənmə bayramı. Onun sreteniye ilə çox oxşar cəhətləri var. İki kilsə bunu müxtəlif günlərdə – 13 fevralda və 2 fevral qeyd edirlər. Trndez bayramı paqan mənşəlidir. Bu, ilkin olaraq xristianlıqdan əvvəlki Ermənistanda yazın gəlişini və məhsuldarlığı simvolikləşdirən atəşpərəstlik ilə əlaqələndirilir. İnsanlar inanırdılar ki, odun gücü qışın soyuğunu aradan qaldıracaq, münbit torpaq və bol məhsul götürməyə imkan verəcək. Cütlüklər, xüsusən də yeni evlənənlər şans, firavanlıq və məhsuldarlıq üçün Trndez alovlarının üstündən tullanırdılar. Od külünün müalicəvi xüsusiyyətlərə malik olduğuna inanılırdı, çünki insanlar ondan ağrı üçün məlhəm kimi istifadə edir və görmə qabiliyyətini yaxşılaşdırmaq üçün göz qapaqlarına sürtürlər.

Rusiya Federasiyasının bəzi şəhərlərində də (Moskva, Ryazan və s.) Terendez qeyd olunur.

## Həmçinin bax

* Çərşənbə (mifologiya)

## İstinadlar
Rəbbin təqdim edilməsi (xristian bayramı)

**Rəbbin təqdim edilməsi** (; , ; ; , ) — tarixi kilsələrdə və bəzi protestant məzhəblərində qeyd olunan xristian bayramı. Körpə İsanın valideynləri tərəfindən Yerusəlim məbədinə gətirilməsi miladdan sonra 40-cı gündə baş tutmuşdur. Yerusəlim məbədində Müqəddəs ailəni Simeon qarşılamışdı.

Pravoslavlıqda bu on iki bayramdan biridir. Yerusəlim, Rus, Gürcü, Serb, Polşa pravoslav kilsələri, Köhnə möminlər və bəzi başqaları Sreteniyeni  tarixində qeyd edirlər. Qalan lokal pravoslav kilsələri, eləcə də Ukrayna Yunan Katolik Kilsəsi (Ukrayna daxilində) bunu 2 fevralda qeyd edirlər. Katoliklikdə də 2 fevralda, Erməni Həvari kilsəsində isə 14 fevralda qeyd olunur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Сретение Господне. Богослужебные указания для священнослужителей / Сост. прот. Виталий Грищук. — СПб.: Санкт-Петербургская православная духовная академия, 2014. (в формате iBooks)

## Xarici keçidlər
* Симеон Богоприимец
* Сретение Господне на сайте Православие.Ru
* Сретение Господне в русской живописи и литературе на сайте «Россия и Христианский Восток»
Sreteniye (slavyan ənənəsi)

**Sreteniye** və ya **Qromnitsı** — slavyanlar arasında xalq təqvimində  tarixində qeyd olunan bayram. Xristian təqvimində İsa Məsihin Yerusəlim məbədində saleh Simeon və Peyğəmbər Anna ilə görüşünü qeyd edir. Xalq təqvimində ad üzərində aparılan etimoloji oyuna görə gün mövsümi bir sərhəd hesab olunurdu. Şərqi və Qərbi slavyanlar arasında qışın ortası və ya yazın ilk günləri, Cənubi slavyanlar üçün qış və yaz arasında sərhədi müəyyən edir.

## Həmçinin bax
* Marmot günü
* Terendez

## İstiandlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
*  

## Xarici keçidlər
* Сретение Господне (Сустретенье) // Российский этнографический музей
* Іван Крук. Традыцыйная культура беларусаў. 20. Грамніцы (youtube.com)
* Православный календарь. Сретение Господа Нашего Иисуса Христа. (days.pravoslavie.ru)
* Matka Boża Gromniczna - historia i tradycja święta MB Gromnicznej (pijarzy.pl)
* Gromnica – zimy połowica (etnomuzeum.pl)
Kosovo–Yaponiya münasibətləri

**Kosovo–Yaponiya münasibətləri** (; ) – Kosovo ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Kosovonun Tokioda səfirliyi, Yaponiyanın Priştinada səfirliyi yerləşir.

## Tarixi
BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının üzvü olan Yaponiya diplomatı Sadako Oqata 1998-ci ilin noyabrında Kosova müharibəsində baş verən insan hüququ pozuntuları və ölümlər haqqında rəsmi hesabat yayımlamışdır. O, hesabatında kosovolu qaçqınları qorumağı və məsələnin həlli üçün iş görməyi müdafiə etmişdir. Yaponiya hökuməti 1999-cu ilin aprelində Kosovoya humanitar yardım edəcəyini açıqlamışdır.

Yaponiya Kosovonun müstəqilliyini 18 mart 2008-ci ildə tanımışdır. Beləliklə, Yaponiya Əfqanıstan və Türkiyədən sonra Kosovonun müstəqilliyini tanıyan üçüncü Asiya ölkəsi olmuşdur. Ölkələr arasında diplomatik əlaqələr 25 fevral 2009-cu ildə qurulmuşdur. 16 iyul 2010-cu ildə Kosovonun Tokioda səfirliyi, 1 yanvar 2020-ci ildə isə Yaponiyanın Priştinada səfirliyi açılmışdır.

## Rəsmi səfərlər
Yaponiya xarici işlər naziri Yohey Kono 1999-cu ilin dekabrında Kosovoya rəsmi səfər etmişdir. Kosovo xarici işlər naziri Enver Hocay 2011 və 2012-ci illərdə, Kosovo baş naziri Haşim Taçi 2012 və 2014-cü illərdə Yaponiyaya səfər etmişdir. 2019-cu ildə Yaponiyaya Kosovo prezidenti kimi səfər edən Haşim Taçi Naruhitonun taxta çıxma mərasimində iştirak etmiş və Yaponiya baş naziri Şinzo Abe ilə görüşmüşdür. Kosovo prezidenti Vyosa Osmani 2021-ci ildə Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində iştirak etmək üçün Yaponiyada səfərdə olmuşdur. Kosovo baş naziri Albin Kurti 2022-ci ildə Şinzo Abenin dəfn mərasimində iştirak etmək məqsədilə Yaponiyaya səfər etmiş və Yaponiya baş naziri Fumio Kişida ilə görüşmüşdür.

## İqtisadiyyat
2019-cu ilin məlumatına əsasən Yaponiyanın Kosovoya ixrac etdiyi məhsulların ümumi dəyəri 175 milyon yen, Kosovodan idxal etdiyi məhsulların ümumi dəyəri 32,8 milyon yen təşkil etmişdir.

## Mədəniyyət
2008-ci ildə Kosovodan olan rəsmilər Fuci dağına dırmaşmış və dağın zirvəsinə Kosovo bayrağını sacmışdırlar. 2013-cü ildə Hiroşimadan olan bir vətəndaş qrupu 1945-ci ildə Hiroşimaya atılan atom bombası partlayışından qalma, üzərində buddizmdə mərhəmət ilahəsinin təsviri olan, "Sülh daşı" adlı adlı qranit daşı Priştina şəhərində yerləşən Kosovo Muzeyinə bağışlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yaponiyanın Kosovodakı səfirliyi
* Kosovonun Yaponiyadakı səfirliyi (arxivləşdirilib)
Kolumbus (film)

**Kolumbus** () — Koqonadanın 2017-ci ildə ekranlara çıxan debüt filmi.

## Süjet
Koreyalı memar İndiana ştatının Kolumbus şəhərindəki xəstəxanaların birində koma vəziyyətindədir. Onun oğlu Cin Li ona baxmaq üçün Cənubi Koreyadan yanına gəlib. Cin Li bu şəhərdə olarkən memarlığa həvəsi olan və yerli kitabxanada çalışan Keysi adlı gənc bir qızla tanış olur.

## Rollarda
* John Cho
* Heyli Lu Riçardson
* Rori Kalkin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sundance Institute official site
* 
* 
* 
* Columbus movie information at Columbus, Indiana visitor website
Kədər üçbucağı

**Kədər üçbucağı** () — Ruben Estlundun 2022-ci ildə ekranlara çıxan filmi.

## Süjet
Model cütlük Karl və Yaya lüks yaxtaya dəvət edilirlər. Yaxta batan zaman onlar bir qrup milyarder ilə birlikdə kimsəsiz bir adada çıxılmaz vəziyyətdə qalırlar.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Official screenplay
Qiymət miqyası

**Qiymət miqyası** () — ölkənin valyutasının daxili bazarda alınma qabiliyyətini müəyyən edən pul sisteminin təsviri. Pul nəzəriyyəsi daxilində pulun dəyər ölçüsü kimi funksiyası ilə məşğul olan kateqoriyadır. Qiymət miqyasının tətbiqi ilə əlaqədar olaraq puldan ölçmə üçün deyil, mühasibat uçotu vasitəsi kimi istifadə olunmağa başlandı.

Milli pul sistemləri bir valyuta vahidinin müəyyən miqdarda qiymətli metala (çox vaxt qızıl) bağlanmasından istifadə edirdi, bu da qızılın rəsmi qiymətini saxlamağa imkan verirdi. Bu siyasət pulun əsas funksiyası  — dəyər ölçüsü kimi “qızılın rəsmi qiymətinin saxlanmasını” nəzərdə tutur. Hər bir dövlətin “pul vahidi kimi qəbul edilən metalın (qızıl və ya gümüşün) çəkisini və onun qatlarını” (BSE-də “qiymət miqyası”nın tərifi, 1974) göstərdiyi və hər bir ölkənin “qiymət ölçülərini” müəyyən etdiyi bir vaxtda qızıl məzmunu əsasında hesablanmış valyuta kursları üzrə.

1971-1973-cü illərdə baş vermiş və 1976-cı ildə qızıla əsaslanan Bretton-Vuds sisteminin dağılmasına səbəb olan dövlətlər qızılın rəsmi qiymətini saxlamaqdan imtina etdikdə, qızılın demonetizasiyası dövründə, ölkələrarası müqayisələr. qiymət tərəziləri öz “qızıl bazasını”, “ümumdünya ekvivalentini” itirdi. Yeni şəraitdə istifadə məqsədi ilə alıcılıq qabiliyyəti paritetinin təxmini göstəricisi qəbul edilmişdir. Bu göstərici məcmudur, hər bir analitikin müstəqil olaraq seçdiyi və tərtib etdiyi "əmtəə səbətləri"  () (hər biri müəyyən miqdarda təqdim olunan ixtiyari malların qiymətlərinin cəmi) nisbətinə əsaslanır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*
Darmadağın

**Darmadağın** () — Jan Mark-Vallenin 2015-ci ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı ABŞ filmi.

## Süjet
Bankir işləyən Devis həyat yoldaşını itirməsinin öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkir. Bu çətin müddət zamanı o, müştəri xidməti nümayəndəsi və onun problemli oğlu ilə tanış olur. Onlar Devisin həyatını müsbətə doğru dəyişirlər.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Skelet əkizlər

**Skelet əkizlər** () — Kreyq Consonun 2014-cü ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı ABŞ filmi.

## Süjet
Əkiz qardaşı Milonun intihara cəhdindən sonra Meqqi ona öz evində qalmaq təklifi edir. Onlar birlikdə daha çox vaxt keçirdikcə, qırılan bağları sağalmağa və güclənməyə başlayır.

## Rollarda
* Bill Hader — Milo Dean
* Kristen Wiig — Maggie Dean
* Luke Wilson — Lance
* Ty Burrell — Rich Levitt

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Məhəlləyə hücum

**Məhəlləyə hücum** () — 2011-ci il istehsalı Böyük Britaniya komediya filmi.

## Süjet
Londonda yaşayan bir qrup gənc oğlan məhəllərini təhdid edən yad planetlilərə qarşı mübarizə aparır.

## Rollarda
* John Boyega
* Jodie Whittaker
* Alex Esmail
* Franz Drameh
* Leeon Jones
* Simon Howard
* Nick Frost

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kağız şəhərlər

**Kağız şəhərlər** () — 2015-ci ildə ekranlara çıxan komediya-dram janrındakı ABŞ filmi.

## Süjet
Kventinin aşiq olduğu qız Marqo gecələrin birində arxada ipucular qoyaraq müəmmalı şəkildə yoxa çıxır. Kventin dostlarının köməyi ilə onun yoxa çıxmasının arxasındakı həqiqəti açmaq üçün bir missiyaya başlayır.

## Rollarda
* Nat Wolff — Quentin "Q" Jacobsen
* Cara Delevingne — Margo Roth Spiegelman

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
*
Kiçik mükəmməl şeylərin xəritəsi

**Kiçik mükəmməl şeylərin xəritəsi** () — 2021-ci ildə ekranlara çıxan ABŞ filmi.

## Süjet
İki gənc zaman döngəsində ilişib qalıb — eyni günü təkrar-təkrar yaşayırlar.

## Rollarda
* Kyle Allen — Mark
* Ketrin Nyuton — Margaret
* Jermaine Harris — Henry
* Anna Mikami — Phoebe
* Josh Hamilton — Daniel
* Cleo Fraser — Emma
* Jorja Fox — Greta
* Al Madrigal — Mr. Pepper

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*