open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Axtaxana

* Axtaxana (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Axtaxana (Qafan) — Qafan rayonunda kənd.
* Axtaxana (Salmas) — Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tarixi Yerlərin Milli Reyestri (ABŞ)

**ABŞ-nin Tarixi Yerlərin Milli Reyestri** () — ABŞ federal hökuməti tərəfindən aparılan tarixi abidələrin rəsmi siyahısı. Siyahiya fərdi tarixi binalar, bütöv tarixi rayonlar və digər obyektlər (məsələn, muzey gəmiləri) daxil edilir.

"Milli Tarixi Abidə" () statusu olan bütün obyektlər avtomatik olaraq Tarixi Yerlərin Milli Reyestrinə əlavə edilir. Bununla birlikdə, reyestr obyektlərinin çoxunun bu statusu yoxdur: siyahıda olan səksən min obyektdən yalnız 2430-u "Milli Tarixi Abidə" statusuna malikdir.

Reyestr 1966-cı ildən bəri aparılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-saytı
Hacı Xəlil

* Hacı Xəlil (Abaran) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd. 
* Hacıxəlil (Miyanə) — Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Hacıxəlil (Adıyaman) — Türkiyədə kənd.
* Hacıxəlil (Qars) — Türkiyədə kənd.
Tacaraq

* Tacaraq (Əcəbşir) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Tacarıq (Miyanə) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Tacaraq (Nir)
Norz River Pirs 66

**Norz River Pirs 66** () ― Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun 12-ci prospekti və 26-cı küçəsində Hudzon çayı üzərində yerləşən ictimai qayıq evi.

Pirs 66-da yerləşən New York River Sports şirkətinə "Hudson River Community Sailing", "NY Kayak Polo" və "New York Outrigger" daxildir, elə məhz onlar bütövlüklə tikilini əhatə edirlər.

Hərdən kütləvi qayıq gəzintiləri təşkil olunan "Con Cey Harvi" adlı yanğınsöndürmə gəmisi və ictimaiyyətə açıq olan Frying Pan üzən mayakı Pirss 66-ya bağlanırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-saytı
Randals

**Randals** () — 1.11&nbsp;km² sahəyə malik və Nyu-Yorkun bir hissəsi olan ada. O, Manhetten, Bronks və Kuins rayonları arasında, Harlem çayının İst-River boğazına töküldüyü yerdə yerləşir. Bronks Kill boğazı adanı Bronksdan ayırır. Randals adası bir vaxtlar ayrı olan Uords adası ilə birləşdirilib.

Avropalıların gəlişindən əvvəl Randals adasının adı  hindu dilində Minnehanok () idi. 1637-ci ildə adalar Yeni Niderland qubernatoru Vuter van Tvillerin mülkiyyətinə keçdi. Burada məskən salmış fermer Barent Yansenin şərəfinə adanın adı Kleyne Barent oldu, O illərdə adaların əraziləri əsasən əkin sahələri üçün istifadə olunurdu. Randals adasında belə sahələr 50 hektar təşkil edirdi. 17-ci əsrin sonunda adada 1698-ci ildə ucaldılmış ilk Üç Üqnum Kilsəsi üçün daşlar çıxarılırdı.

Sonradan adaların adları bir dəfədən çox dəyişdirildi. Belə ki, 1772-ci ildə Britaniya mühəndisi Con Montrezor Randals adasını satın aldı və ona öz adını verdi. Lakin cəmi 12 il sonra adanı Conatan Rendall və Bartolomyu Uord adlı fermerlər aldılar. Adalar hələ də onların adını daşıyırlar. Rendall 1830-cu ildə ölümünə qədər adanın ərazisini becərirdi. 1835-ci ildə Rendallın nəsil davamçıları adanı Nyu-York səlahiyyətlilərinə 60.000 dollara satdılar (2012-ci il məzənnəsi ilə təxminən 1.300.000 dollar).

1930-cu illərdə Uords adasında MTA şirkətinin Körpü və Tünel Agentliyinin mərkəzi qərargahı quruldu. Onun rəhbərliyi altında adalar ümumi uzunluğu təxminən 27&nbsp;km olan kompleks körpü sistemi ilə əhatə olundu. Elə həmin illərdə adalar arasındakı axarlar torpaqla dolduruldu və bu da adalarda bir neçə böyük açıq idman kompleksi tikməyə şərait yaratdı. Onlar arasında 22.000 yerlik Con Dauninq futbol stadionu yer alır. O, 2002-ci ildə söküldü və 2005-ci ildə onun yerinə Karl Aykan adına stadion inşa edildi. 2009-cu ildə adada 20 kortu ehtiva edən böyük tennis mərkəzi açıldı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Ukraynanın Avstriya səfirliyi

**Ukraynanın Avstriya səfirliyi** () — Ukraynanın Avstriyanın Vyana şəhərində yerləşən səfirliyi.

## Vəzifələri
Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

## Tarixi
1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il yanvarın 24-də Ukrayna və Avstriya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalanıb. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Avstriya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Avstriyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Andrey Şerbadır. O, 2014-cü ildən bu vəzifədədir.

## İstinadlar
Valentin Silvestrov

**Valentin Vasiloviç Silvestrov** (; ) — ukrayn bəstəkar və pianoçu.

30 sentyabr 1937-ci ildə Kiyevdə doğulmuşdur. İlk dəfə 15 yaşında musiqi dərsləri almağa başlamışdır. 1955–1958-ci illərdə Kiyev Musiqi Məktəbində piano dərsləri almışdır.

## İstinadlar
Əlibəyli (Miyanə)

**Əlibəyli** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 21 nəfər yaşayır (7 ailə).

## İstinadlar
Edam edilmiş İntibah

**Edam edilmiş İntibah** () ifadəsi 1920–1930-cu illərdə Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasında yaşayıb-yaratmış və Stalinin totalitar rejimi tərəfindən edam və ya repressiya edilmiş yazıçı və rəssamlar dövrünü təsvir etmək üçün istifadə olunur. Termin ilk dəfə polyak publisist Eji Qedroys ukraynalı ədəbiyyat tədiqatçısı, sonralar bu termini o dövrki nəslin ən möhtəşəm əsərlərinin toplusuna başlıq olaraq seçən Yuri Lavrinenkoya yazdığı məktubda istifadə etmişdir.

## Arxa planı
Birinci Dünya müharibəsindən sonra Rusiya imperiyasının süquta doğru getməsi, imperiya senzurasının ləğv edilməsi, müstəqil Ukrayna dövlətinin qurulması və 1920-ci illərdə Sovet rejiminin nisbi yumşaqlığı, bunlar hamısı Ukraynada mədəni aktivliyin və ədəbiyyat intibahının çiçəklənməsinə səbəb oldu. Yeni ortaya çıxan şair və yazıçılar və çox sayıda peyda olan ədəbi qruplar Ukrayna ədəbiyyatının simasını dəyişmişdi. Bu prosesslər yerliləşdirmə, Yeni İqtisadi Siyasət və likbez tərəfindən dəstəklənirdi.

## Ad
"Edam edilmiş İntibah" bənzətməsi Eji Qedroysa məxsusdur. O, ilk dəfə bu ifadəni Yuri Lavrinenkoya 13 avqust 1958-də yazdığı məktubda istifadə etmişdir. O, bu ifadəni 1917–1933-cü illər Ukrayna ədəbiyyatı antologiyası başlığı kimi qeyd etmişdir: "Ad haqqında. Buna daha ümumi ad vermək yaxşı olar: "Edam edilmiş İntibah. 1917–1933 Antologiyası". Bu ad özünəməxsus səslənir. Digər tərəfdən, təvazökar "Antologiya" adı dəmir pərdə tərəfindən olan dəlinməni ifadə edə bilərdi. Sən nə düşünürsən?". Lavrinenko: "Onda, elə olsun" — deyə cavab yazdı.

"'''''Edam edilmiş İntibah:''''' '''''1917–1933-dən antologiya: Poeziya—proza—drama—esse'''''" Eji Qedroysun təşəbbüsü ilə 1959-cu ildə Paris Mədəniyyət Kitabxanasında çap edilmiş və əsər bu gündə Ukrayna ədəbiyyatının o dövrünə aid ən mühüm mənbə olaraq qalmaqdadır. Bu əsər özündə 1920–1930-cu illər Ukrayna poeziya, proza və esse yazıçılığının ən yaxşı örnəklərini əks etdirir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Юрій Лавріненко. Розстріляне відродження: Антологія 1917–1933. — Київ: Смолоскип, 2004.
* Розстріляне Відродження 
* Orest Subtelny. Ukraine: A History. University of Toronto Press, 2000–736 p.
* Mace James Ernest. *Communism and the Dilemmas of National Liberation: National Communism in Soviet Ukraine, 1918–1933* / James Earnest Mace, Harvard Ukrainian Research Institute, Ukrainian Academy of Arts and Sciences in the United States. Cambridge: Distributed by Harvard University Press for the Harvard Ukrainian Research Institute and the Ukrainian Academy of Arts and Sciences in the U. S., 1983. — 334 pp.
* Розстріляне Відродження
Əbdülhüseyn Babayev

**Əbdülhüseyn Kərbəlayı Mikayıl oğlu Babayev** () — Azərbaycan xarratı, şəbəkə ustası, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1957).

## Həyat və yaradıcılığı
Əbdülhüseyn Babayev 1877-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, oxuduğu mollaxananı tərk edərək arababənd atası Kərbəlayı Mikayılın yanında 10 il usta şagirdi işlədikdən sonra qapı-pəncərə və xonça-bağdatı düzəltməyi, şüşəbənd bağlamağı öyrənmişdir. Sonralar on ilə yaxın müddət ərzində o, "Qafqaz və Merkuri" gəmiçilik şirkətində işləmiş, burada yüzlərlə gəmi təkəri bağlamışdır.

Gənc yaşlarında rəhil kəsməyi öyrənən usta Əbdülhüseyn ən sadə quruluşlu bir qüllə rəhildən mürəkkəb quruluşlu altı və səkkiz qüllə rəhilə qədər kəsməyi bacarırdı. O, mıxsız və yapışqansız düzəltdiyi rəhillərdə yenilik yaratmağa çalışır, bəzən iki rəhili bir-birinin içində kəsir, bəzən səkkiz və daha çox hissədən ibarət bir neçə formaya salına bilən rəhil düzəldirdi. Onun hazırladığı rəhillər Azərbaycan muzeylərində nümayiş etdirilir.

Əbdülhüseyn Babayevin yaradıcılığında "Cəfəri", "Xab-bidar", "Səkkiz qüllə", "On altı qüllə" adlı mürəkkəb şəbəkələr mühüm yer tutmuşdur. O, Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi, Azərbaycan Tarixi Muzeyi, Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində (Moskva, 1939) Azərbaycan SSR pavilyonu üçün şəbəkə kompozisiyaları hazırlamışdır. Usta Əbdülhüseyn şəbəkə ornamentlərini əzbərdən çəkir, düzəltdiyi arakəsmələrdə, qapı və pəncərə şəbəkələrində, habelə mebel bəzəklərində müxtəlif naxışlar tətbiq edir, çox zaman eyni bir şəbəkə kompozisiyasına cürbəcür ornament ünsürləri daxil edirdi.

Əbdülhüseyn Babayev bir neçə il Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində şəbəkə emalatxanasına rəhbərlik etmişdir. Onun şagirdlərindən Ağasəf Cəfərov, Mirzəağa Qafarov, Amil Salamov bu sənəti öyrənmiş və müxtəlif şəbəkə kompozisiyaları yaratmışlar.

Əbdülhüseyn Babayev müharibə illərindəki fəaliyyətinə görə "Qafqazın müdafiəsinə görə", "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilmiş və ona xalq tətbiqi incəsənəti sahəsindəki xidmətlərinə görə 5 yanvar 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı verilmişdir.

Əbdülhüseyn Babayev 1961-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. SSRİ xalq rəssamı Mikayıl Abdullayev 1961-ci ildə şəbəkə ustasına həsr etdiyi "Yüz yaşlı usta Əbdülhüseyn Babayev" portretini tamamlamış və bu əsər müxtəlif ölkələrdə nümayiş etdirilmiş, Tretyakov qalereyasında saxlanılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tyanqun-2

**Tyanqun-2** () — Çin kosmik laboratoriyası və Project 921-2 kosmik stansiyası proqramının bir hissəsi. 15 sentyabr 2016-cı ildə buraxılmışdır.
## İstinadlar
İctimaiyyətlə əlaqələrin tənzimləyiciləri

**İctimaiyyətlə əlaqələrin tənzimləyiciləri** — insanların davranışını və ya həyatın müxtəlif sahələrində digər tənzimləmə obyektlərinin vəziyyətini tənzimləyən müəyyən normaların məcmusu.

Hər hansı bir cəmiyyətdə çox fərqli davranış qaydaları mövcuddur, bütöv bir ictimai münasibət tənzimləyici sistemi formalaşır və fəaliyyət göstərir. İbtidai cəmiyyətdə belə tənzimləyicilər var idi - qəbilə birliyinin həyatı üçün əhəmiyyətli olan ən vacib sosial münasibətləri tənzimləyən mono normalar sistemi (ritual, mif, adət).

Müasir cəmiyyətdə mövcud olan tənzimləyicilər iki böyük qrupa bölünür: sosial və texniki. Qanuni ədəbiyyatda spontan tənzimləyicilər də vurğulanır.

## Texniki tənzimləyicilər
Texniki qaydalara texniki normalar daxildir.

**Texniki norma** - insanla xarici dünya (təbiət və ya texnologiya) arasındakı münasibətləri tənzimləyən, heç bir sosial məzmunu olmayan texniki vasitələrin və mexanizmlərin istismarı qaydaları.

## Sosial tənzimləyicilər
**Sosial tənzimləmə** - insanların inkişafına müəyyən bir istiqamət vermək üçün insanların davranışlarına, sosial münasibətlərinə təsir. Sosial tənzimləmə texniki, bioloji və buna bənzər tənzimləmələrdən ayrılmalıdır, çünki adları çəkilənlərdən fərqli olaraq, yalnız insanlar arasındakı münasibətlərə təsir göstərir.

Ümumiyyətlə sosial tənzimləmə normativ və təsadüfi olaraq bölünür. Normativ tənzimləmə ayrı-ayrılıqda qeyri-müəyyən bir insan dairəsini (yəni bütün insanları) təsir edir və təsadüfi - müəyyən bir insanı və ya müəyyən bir qrup insanları adlarına təsir edir.

Sosial tənzimləmə, ümumiyyətlə sosial tənzimləyicilər adlanan xüsusi texnika vasitəsi ilə həyata keçirilir.

## Sosial norma
Sosial norm, bu və ya digər dərəcədə sosial təsir tədbirləri ilə dəstəklənən sosial münasibətləri tənzimləməyə yönəlmiş bir davranış qaydasıdır. Bir insan cəmiyyətdə yaşamaq məcburiyyətində qalır, buna görə istər-istəməz sosial normalarla tənzimlənən sosial münasibətlərə (insanlar və təşkilatlarla münasibətlər) girir.

#### Sosial normanın əlamətləri
# Ümumi təbiət, aşağıdakı kimidir:
## fərdi olaraq təyin olunmamış bir şəxs çevrəsinə (bütün insanlar eyni zamanda) müraciət;
## ən tipik sabit ictimai münasibətləri idarə edir;
## təkrar istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur;
## uzun, qeyri-müəyyən bir müddət var.
# Yalnız ictimai münasibətləri, yəni insanlar arasındakı münasibətləri tənzimləyir.
# İnsanları buna məcbur etmək üçün sosial təzyiqlə dəstəklənir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Явич Л. С. Право — регулятор общественных отношений // Правоведение. — 1958. — № 2. — С. 19-25. 
* Лазарев В. В. Теория государства и права (актуальные проблемы). — М., 1992.
* Алексеев С. С. Государство и право. Начальный курс. — М., 1994.
* Марченко М. Н. Проблемы теории государства и права: учеб. — М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2005.

## Xarici keçidlər
* Sosial münasibətlərin normativ tənzimlənməsi sistemi anlayışı 
* Hüquq və ictimai münasibətlərin digər tənzimləyiciləri
* Sosial normalar sistemində hüquq 
* Dini normalar və sosial münasibətlərin sosial və hüquqi tənzimləmə sistemi
Ernesto Qrilyo

**Ernesto Qrilyo** (; ) ― yarımmüdafiəçi mövqeyində oynamış Argentina futbolçusu. O, Argentinanın "Boka Xuniors" və "İndependyente" və İtaliyanın "Milan" klubunda çıxış etmişdir. O, həmçinin Argentina milli futbol komandasının üzvü olmuşdur. O, Argentina Futbol Assosiasiyasının Şöhrət Zalına daxil edilmişdir. O, 1953-cü ildə 3–1 hesabı ilə bitən İngiltərəylə oyunda qol vurduqdan sonra əfsanələşdi.

## Həyatı
Gənc ikən "River Pleyt" və "İndependyente"də bərkiyəndən sonra, 1949-cu ildə "İndependyente"də peşəkar karyerasına başladı. Qrilyonun karyerasının ən diqqət çəkən məqamı 4 may 1953-cü ildə Argentinanın heyətində İngiltərənin qapısına vurduğu qolu oldu. 1950-ci ildə Braziliyada təşkil olunan FIFA Dünya Kubokundan sonra İngiltərə Cənubi Amerikaya ikinci dəfə səfər etmişdir və komanda River Pleyt stadionunda oyuna qədər məğlubiyyətsiz qalırdı. Bu qolun sayəsində 14 may günü "Argentina futbolçusu günü" olaraq qeyd olundu.

Qrilyo 1955 Cənubi Amerika çempionatını qazanan milli komandanın bir hissəsi idi. 1957-ci ildə İtaliyaya köçdü və 1958–59 mösümündə "Milan" ilə Seriya A çempionluğunu qazandı.

1960-cı ildə "Boka Xuniors"a keçərək Argentinaya qayıtdl, orada ümumlikdə 101 oyuna 11 qol vurdu və 1962, 1964 və 1965-ci illərdə üç dəfə liqa çempionu oldu.

Qrilyo peşəkar karyerasını 37 yaşında ikən 1966-cı ildə başa vurdu. Dörd il sonra "Boka Xuniors"un gənclər komandasının məşqçilik etməyə başladı. Qrilyo 31 dekabr 1986-cı ilədək orada çalışdı, klub onun müqaviləni uzatmamağa qərarı verdi. 1997-ci ildə depressiyaya düşdü və 18 iyun 1998-ci ildə vəfat etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Find a Grave" saytında Ernesto Qrilyo
* Argentina Futbol Assosiasiyasının Şöhrət Zalı (ispanca)
* Wayback Machine saytında Ernesto Qrilyonun profili (ispanca)
Kiyev Musiqi Festivalı

**Kiyev Musiqi Festivalı** — Kiyev şəhərində 1990-cı ildən başlayaraq, payız aylarıda Mədəniyyət və informasiya siyasəti Nazirliyinin dəstəyi ilə baş tutan beynəlxalq musiqi festivalı.

Kiyev Musiqi Festivalının bədii rəhbərləri 1990–2001-ci illərdə İvan Karabis, 2002–2005-ci illərdə Miroslav Shorih, 2006–2012-ci illərdə İvan Nebesnı, 2013–2015-ci illərdə isə Miroslav Shorih olub.

## Festivallar

## İstinadlar
Ukraynanın Belçika səfirliyi

**Ukraynanın Belçika səfirliyi** () — Ukraynanın Belçikanın Brüssel şəhərində yerləşən səfirliyi.

## Vəzifələri
Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

## Tarixi
1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il martın 10-da Ukrayna və Belçika dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalanıb. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Belçika səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Belçikada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Nihola Toçishidir. O, 2016-cı ildən bu vəzifədədir.

## İstinadlar
Hüququn mahiyyəti

**Hüququn mahiyyəti** —  hüququn ən sabit xüsusiyyətlərini göstərən nəzəri kateqoriya. Hüququn ümumbəşəri, sinif funksiyaları və prinsipləri ilə aşkarlanır.

A.Lısenkovun fikrincə hüququn mahiyyətinin tərifi dörd yanaşmaya bölünə bilər: normativ, geniş, fəlsəfi və inteqrativ . A. V. Yuşkoya görə, hüququn mahiyyəti hüquqi düşüncənin növündən asılıdır, çünki hər hansı bir doğru nəzəriyyənin əsasını təşkil edir.

## Müasir tənzimləyici hüquqi düşüncə
Rudolf İeringə görə (realist məktəbin nümayəndəsi kimi) hüququn mahiyyəti onun praktiki həyata keçirilməsindədir .

Dövlətin iradi, normativ əlamətləri baxımından qanunun mahiyyətini "... əsas şey, sabit, təbii ..." kimi təsvir edən M.İ.Baytin, hüququn mahiyyəti arasındakı birbaşa əlaqəni ".. ... dövlətin bütün real həyatı cəmiyyətin iradəsi ... "və" ... sistem ümumiyyətlə dövlətdən gələn qaydalar, davranış qaydaları məcburidir ... ".

Qanunun güc tənzimləyici təbiətindən çıxış edərək M.İ.Baytin, qanunun "... qanuni və qanunsuz, qanuni və qanunsuz davranışın yeganə rəsmi təyinedici və meyarı ..." rolunu oynadığı qənaətinə gəlir.

Ümumiyyətlə, M.İ.Baytin hüququn mahiyyətinin tərifinə müxtəlif tarixi və müasir yanaşmaları ümumiləşdirərək hüququn aşağıdakı ümumi tərifini verir: “cəmiyyətin dövlət iradəsini, onun universallığını ifadə edən ümumilikdə məcburi, formal olaraq müəyyən edilmiş normalar sistemidir, sinif təbiəti; dövlət tərəfindən verilmiş və ya sanksiya edilmiş və dövlət məcburiyyəti ehtimalı ilə pozuntulardan qorunan; ictimai münasibətlərin səlahiyyətli və rəsmi tənzimləyicisidir. "

## Antik dövrdə hüququn mahiyyəti anlayışı
Fəlsəfənin baniləri, görkəmli qədim mütəfəkkirlər, hüququn mahiyyətini ümumi sosial ədalətdə görürdülər:

ədalət hər qızıldan daha qiymətlidir - hamı üçün bərabərlik və hamının qanuna könüllü təslim olmasıdır; qanuni və ədalətli və eyni. Qanun cəmiyyətin bütün üzvlərinin ağlabatan balanslaşdırılmış maraqlarının həyata keçirilməsində ifadə olunan ədalətdir.

ədalət üç fəzilətin birləşməsidir - müdriklik, cəsarət, təmkin; kimsənin başqalarının işlərinə qarışmaması, başqasının işini ələ keçirməməsi və özündən məhrum olmamasıdır. "... Bütün dövlətin ümumi rifahı üçün qurulmayan qanunlar səhvdir ... qanunların bir neçə insanın maraqlarına uyğun olaraq qurulduğu yerlərdə."

hüquq siyasi ədalətdir, dövlətdə, cəmiyyətdə qurulmuş ədalətli bir nizamdır. "Ədalət anlayışı dövlət ideyası ilə əlaqələndirilir, çünki ədalət ölçüsü rolunu oynayan qanun siyasi birliyin tənzimləyici normasıdır."
İki əsas yanaşma var: sinif və ümumi sosial. Sinif yanaşma qanunu, müəyyən bir təbəqənin iradəsini ifadə edən ümumilikdə məcburi, formal olaraq müəyyən edilmiş hüquq normalarının məcmusudur. Ümumi sosial yanaşma (universal) - qanun müxtəlif sosial qrupların kompromis rolunu oynayır, bütövlükdə bütün cəmiyyətin maraqlarını ifadə edir. Digər yanaşmalar da var: dini - qanunda dinin maraqları üstünlük təşkil edir (müsəlman ölkələri); irqi qanun bir titullu irqin mənafeyini ifadə edir və qoruyur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
;Monoqrafiyalar
* 

;Dissertasiyalar
* 
* 

;Məqalələr
* 
* 
* 
*
Aleksey Novakovskiy

**Aleksey Xarlampieviç Novakovskiy** (; ) — Ukraynalı rəssam və incəsənət müəllimi; daha çox impressionist kimi tanınır.

O, zadəgan bir Polşa ailəsinin əmlakında işləyən meşəbəyi ailəsində anadan olmuşdur. Yerli bir zadəgan onun istedadını gördü və bədii təhsil alması üçün dəstək oldu. 1888–1892-ci illərdə Odessada akvarelçi və dekorativ rəssam Filip Klimenko ilə təhsil aldı. Daha sonra Krakov Gözəl Sənətlər Akademiyasına qəbul oldu, burada Yan Mateyko, sonra Leon Vıçulkovskiy və başqaları ilə birlikdə çalışdı. 1900-cü ildə məzun oldu.

## İstinadlar
Hisar-i Meydandağı (Miyanə)

**Hisar-i Meydandağı** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 198 nəfər yaşayır (40 ailə).

## İstinadlar
Dimetokalı Mehmed Paşa

**Dimetokalı Mehmed Paşa** (ö. dekabr 1757) — I Mahmud dönəmində 1 il 6 ay 24 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamı.

## Həyatı
Əslən Dimetokalı olub, haqqında başqa məlumat yoxdur. Sultan Mustafa dönəmində Əndəruna alındı və çuxadarlığa qədər yüksəldi. 1731-ci ilin sonlarında xüsusi vəzifəylə Bağdada göndərildi və geri döndükdən sonra silahdarlığa təyin olundu. 1735-ci ilin iyulunda sədrəzəm elan edilən Gürcü İsmayıl Paşaya sədarət möhürünü təslim etməklə vəzifələndirildi. Ardından paşayla birlikdə paytaxta geri döndü. Ancaq İsmayıl Paşa 25 dekabr 1735-ci ildə vəzifədən alındı və vəzir rütbəsi alan Mehmed Paşa yeni sədrəzəm təyin olunanadək sədarət naibi oldu. 15 gün sonra isə 10 yanvar 1736-cı ildə sədarət möhürü Mehmed Paşanın özünə təqdim edildi və beləcə, sədrəzəm oldu.

O əsnada həm Rusiya, həm də Avstriya-Macarıstanla müharibəyə başlanıldı, bu səbəblə Mehmed Paşa sərdar olaraq orduyla birlikdə səfərə çıxdı. 6 avqust 1737-ci ildə vəzifədən alınaraq Əyriboz adasına göndərildi. 1744-cü ilin oktyabrında Saloniki, 1745-ci ilin aprelində Özi, 1747-ci ilin yanvarında Belqrad, 1748-ci ilin oktyabrında İnəbaxdı, 1751-ci ilin fevralında yenidən Saloniki, həminilin martında isə Ciddə sancaqbəyliyinə təyin edildi. 1757-ci ilin dekabrında orada vəfat etdi. Vəfatı əsnasında Şərifə Xədicə xanım (ö. 1828) adlı 2 yaşında bir qızının olduğu məlumdur.

## Mənbə

* Sicilli-Osmani IV, səh. 44
* Buz, Ayhan (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, 
* Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul:Türkiye Yayınevi
* Uluçam, Müjdat "Mehmed Paşa (Silahdar, Damat, Dimetokalı)" (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul

## İstinadlar
Adətli (Aralıq)

**Adətli** — Türkiyənin İğdır ilinin Aralıq ilçəsinə daxil olan kənd.

## Tarixi
Kənd 1928-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.

## Coğrafiyası
İğdır il mərkəzindən 28&nbsp;km, Aralıq ilçə mərkəzinə 17&nbsp;km uzaqlıqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 108 kürd yaşayırdı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
İd Kah məscidi

**İd Kah məscidi** — (; ; fars dilində: عیدگاه, Eydgah, mənası "Bayram, şənlik yeri") Çinin, Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunun, Qaşqar şəhərində yerləşən məscid.

## Tarixi
İd Kah məscidi Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda ən böyük məsciddir və Çindəki ən böyük məscidlərdən biridir. Hər cümə təxminən 10.000 nəfər ibadət edir və 20.000 nəfərə qədər insan məsciddə ibadət edə bilər.

Məscid Əmir Seyid Əlinin iki oğlundan böyüyü Saqsız Mirzə tərəfindən tikilmişdir. Atalarının xatirəsini yad etmək üçün 1442-ci ildə tikilən məscid (996-cı ilə aid köhnə tikililəri özündə birləşdirsə də) 16.800 kvadrat metr ərazini əhatə edir.

Məscidin müasir qızıl kərpicdən olan tikilisi 1798-ci ildə inşa edilmişdir və 1832-ci ildə mövcud ölçüsünə qədər daha da genişləndirilmişdir.

9 avqust 1933-cü ildə Çin Respublikası Milli İnqilab Ordusunun 36-cı müsəlman Diviziyasının generalı huey Ma Çzanq Kumul üsyanının uyğur liderlərindən olan Timur Bəyi öldürdü və başını kəsib İd Kah məscidində süngü üzərinə keçirərək ümumi tamaşaya qoydu.

1934-cü ilin martında uyğur əmiri Abdulla Buğranın da başının kəsildiyi, başının İd Kah məscidində göstərildiyi mənbələrdə əksini tapmışdır.

1934-cü ilin aprelində çinli müsəlman general Ma Çjunin, Qaşqardakı İd Kah məscidində nitq söyləmişdir. Bu nitqində o, uyğurlara Çin Respublikası Nankinin Homindan hökumətinə sadiq qalmalarını tələb etmişdir.

30 iyul 2014-cü ildə məscidin imamı, Cumə Tahir səhər namazına qatıldıqdan bir müddət sonra bıçaqlanaraq öldürülmüşdür. Oğlu Məmət Cümə İd Kah məscidinin hazırkı imamıdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

İd Kah məscidi bir ibadətgah, sutra salonu, darvaza qülləsi və bəzi digər köməkçi binalardan ibarətdir. Məbəd qapısı sarı kərpicdən düzəldilib, qapısı 4.7 metr, eni 4.3 metr, darvaza binası isə təqribən 17 metrdir. Darvaza qülləsinin hər iki tərəfində 18 metr hündürlüyündə iki minarə asimmetrik şəkildə tikilib və qüllənin zirvəsində aypara dayanır. Hər gün sübh çağı məbədin imamı beş dəfə qalaya qalxaraq, müsəlmanları ibadət etməyə çağırır. Darvaza qülləsinin arxasında üstündə minarə olan böyük bir tağ var.

## Dini təqiblər
Azad Asiya radiosu, 2018-ci ildə məscidin ön girişinin kənarında çoxdan asılı olan, Quran ayələrini özündə əks etdirən lövhənin hökumət məmurları tərəfindən "Uyğur inancını, ədəbi əsərlərini və dilini ortadan qaldırmaq" üçün qaldırıldığını bildirirdi.

2020-ci ilin mayında Azad Asiya radiosu lövhənin götürülməsi barədə yenidən məlumat vermişdir. Lakin 2020-ci ilin iyul ayında ABŞ-dakı Çin səfirliyi məscidin içərisində asılmış lövhəni göstərən imamla video müsahibəsini təqdim edərək məscidin təmir olunduğunu iddia etdi. İmam lövhənin yağış suları və günəş şüalarından korlanmaması üçün içəriyə köçürüldüyünü bildirdi.

## Həmçinin bax
* Çində İslam
* Honkonqdakı məscidlərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Çinin daxilinə səyahət
Aba (şəhər)

**Aba** — Nigeriyanın cənubunda, Abia ştatında şəhər. Əhalisi 802,5 min (2003) nəfər. Aba çayı sahilindədir. Nəqliyyat qovşağıdır. Yeyinti (yağlı palma meyvəsinin emalı, pivə bişirmə), yüngül (toxuculuq, trikotaj) və kimya (sabunbişirmə, əczaçılıq, şin) sənayesi müəssisələri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abajur

**Abajur** ( sözün əsl mənasında "işıqlandırma tənzimləyicisi") — lampanın ayrılmaz hissəsi, daxili dizaynda, daxili dekorasiyada istifadə olunur. Abajur gözü parlaq işıqdan qorumaq və işığın yayılma istiqamətini dəyişmək üçün işıq mənbəyinə taxılan xüsusi formalı qalpaqdır. Abajur həmçinin çırağın bəzək elementidir. Şüşə, plastik kütlə, metal, parça və s.-dən müxtəlif formalarda hazırlanır.

## Tarixi
Abajur ilk dəfə Fransada iki yüz ildən çox əvvəl ortaya çıxdı və o vaxtdan bəri bir çox insanın evlərində yerləşərək bütün dünyanı fəth etdi. Qədim dövrlərdən bəri gözləri məşəllərin, şamların və daha sonra kerosin lampalarının işığından qorumaq üçün insanlar xüsusi metal qapaqlar icad edirdilər. Tədricən dizaynerlər bu dekorativ elementə xüsusi diqqət yetirməyə başladılar. Müxtəlif növ parçalardan müxtəlif formalı və çalarlı abajurlar hazırlamağa, onları saçaqlar, fırfırlar, boncuklarla bəzəməyə başladılar. İndi abajur yalnız interyerin zəruri və funksional bir hissəsi deyil, həm də estetik zövq verməyə qadirdir.

19-cu əsrin sonunda modernizm dövrü başlayır. Təbii motivlərə, çiçək dizaynlarına və dalğalı naxışlara müraciət ilə xarakterizə olunur. Bütün bunlar daxili dizaynda öz əksini tapmışdır. Çiçəklər, yarpaqlar, kəpənəklər və quşlarla abajurlar çəkməyə başladılar. Əsas da abajurlardakı stend də dəyişməyə başladı. Onlara ən müxtəlif formalar verildi.

Əvvəlcə abajurlar yalnız ipəkdən hazırlanırdı, lakin istedadlı dizaynerlər Luis Tiffani (ABŞ) və Antonin Doma (Fransa) sayəsində bu gün şüşə və büllur abajurlara rast gəlmək mümkündür. Tiffani vitraj rəngli ilk abajurunu rəngli şüşələrin qalıqlarından hazırladı. Şüşə parçalarının göy qurşağının bütün rəngləri ilə parıldamağı xoşuma gəldi. Beləliklə yeni bir istiqamət yarandı. Antonin Doma isə əvvəllər yalnız avizələr üçün istifadə olunan kristaldan abajurlar hazırlamağa cəhd etdi. Büllur şüşə hazırlamaq üçün yeni texnika sayəsində abajurlar bir çox canlı çalarları olan təbii formalara çevrildi.

## İstehsalı
Abajur müxtəlif materiallardan hazırlana bilər, məsələn, şüşə, plastik, metal, parça, karton, süni dəri. Forması konus, top, paraboloid, paralelepiped, silindr və ya bunların hər hansı bir birləşməsi ola bilər. Abajurun içinə bir və ya daha çox lampa qoyulur.

Abajur müxtəlif vasitələrdən istifadə edilərək bəzədilə bilər: boncuk, tikmə, makrame.

## Digər istifadəsi
Ayrıca **abajur** kəlməsi çəp və ya üfüqi vəziyyətdə olan elə bir pəncərəyə deyilir ki, xaricdən işıq ona yuxarıdan daxil olur və çöldəki cisimlərin görünməsinə maneə törədir, məsələn həbsxanalarda.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Abajur — Evin Qısa Ensiklopediyası / Red. IM Skvortsov və başqaları — M.: "Böyük Sovet Ensiklopediyası" Dövlət Elmi Nəşriyyatı — 1959.
Abaka

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Tropik ölkələrdə lif almaq məqsədilə becərilir. Vətəni Filippin adalarıdır. Abakaya Manila kəndiri (lifi) də deyilir. İspanların lif ixrac etmək məqsədi ilə becərilməsini təşkil etdikləri 1768-ci ildən bəri bu bitki avropalıların həyatına qədəm qoydu. Abakanı ilk olaraq yalnız Filippin becərilirdi, 1920-ci ildən bu yana isə İndoneziya, eləcə də Mərkəzi Amerikada (Kosta-Rika, Honduras) istifadə olunur. Bitkinin lifli hissəsi 18-24 ayda yetişir, bundan sonra lif qabıqdan təmizlənir, günəşdə qurudulur və əlavə emal olunmadan və hətta əyirilmədən istifadə edilə bilər.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qastone Bin

**Qastone Bin** (; ) ― hücumçu mövqeyində çıxış etmiş İtaliya futbolçusu.

## Klub karyerası
San Kantsian d'İzontso kommunasında böyüyən Bin gənc yaşlarında "Milan" klubunun düşərgəsinə qatıldı.  Seriya C-nın 1955–56 mövsümündə o, icarə əsasında "Pyaçentsa"ya keçdi və 21 oyuna 23 qol vura bildi.

14 oktyabr 1956-cı ildə "Milan"da debüt etdi. Onun vurduğu 17 qol "Milan" klubunun 1956-57 mövsümündəki qələbəsinə böyük töhfə verdi. Mövsümün dördüncü ən yaxşı bombardiri oldu, *"*Il calcio e il ciclismo illustrato*"* adlı italyan qəzeti onu 1957-ci ilin "sevimli çempionu" seçdi. Karlo Qalli ilə birlikdə onlar "Roma" klubuna transfer olunan Qunnar Nordalın işini davam etdirdilər.

Dörd mövsümdə 39 qol vurmasına baxmayaraq, 1960-cı ildə "Cenoa" klubuna keçdi və Eddi Firmani ilə orada hücum tandemini qurdu. 2 aprel 1961-ci ildə Bin "Novara"nın qapısına 4 qol vurdu, lakin "qrifonlar" cəzalı qaldıqları üçün yüksək liqaya vəsiqə qazana bilmədilər. Bu ancaq 1961–62 mövsümündə baş verdi ki, klub 64 qol sayı ilə və ikinci yeri tutan "Napoli"ni 11 xal qabaqladı. Sol vinger mövqeyində çıxış edən Bin 20 qol vurdu. O, "Cenoa"da dörd mövsüm keçirtdi, 1964-cü ildə Alp Kuboku və 1963-cü ildə Dostluq Kubokunun qazanılmasına töhfə verdi.

Seriya B-də çıxış edən "Napoli"yə keçidindən sonra o, növbəti mövsüm klubla birgə üst liqaya qayıtdı.

O, karyerasını Neapolda başa vurdu və "Bellariya İcea Marina" klubunda oyunçu-məşqçi qismində işə başladı.

## Milli komanda karyerası
İtaliya millisindən 1958 FİFA Dünya Kuboku turnirin seçmə mərhələsi oyunlarına dəvət almışdır. Ümumilikdə millidə 4 oyun keçirtdi.

## Məşqçi karyerası
Oyunçu karyerasını bitirdikdən sonra iyirmi ili aşağı liqa klublarında ("Bellariya İcea", "Ravenna", "Kattolika", "Lekko", "Benevento", "Barletta", "Kazertana", "Kaveze" və "Fazano" kimi) məşqçi olaraq çalışmışdır.

## Nailiyyətləri

### Klub səviyyəsində
**"Milan"**

* Seria A: 1956–57, 1958–59

**"Cenoa"**

* Seria B: 1961–62

## İstinadlar
Litecoin

**Litecoin** — dünya miqyasında nisbətən ani və ucuz ödəmələrə imkan verən bir peer-to-peer rəqəmsal valyutadır. Bitcoin kimi, Litecoin şəbəkəsinin təhlükəsizliyi şifrələmə ilə təmin edilir. Litecoin əməliyyatları bitkoindən dörd dəfə çoxdur. Litecoin şəbəkəsində SegWit-in aktivləşdirilməsindən sonra əməliyyatların sürəti xeyli artıb. Əməliyyat ümumiyyətlə 6 blokdan və ya 15 dəqiqədən sonra başa çatmış hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edildiyi kimi bitkoinin çəngəli olan kriptovalyuta Litecoin ilk rəqəmsal sikkəyə bənzər bir çox xüsusiyyətlərə malikdir:

Anonimlik

Mərkəzsizləşdirmə

Blockchain Texnologiyası

GitHub-da ictimai baxış üçün dərc edilmiş açıq mənbə və s.

Parametrləri nəzərdən keçirin - ekosistemi vurğulayan, əvvəlcə rəqəmsal arxitekturaya sınaq kimi inteqrasiya olunan və sonradan onların həyat qabiliyyətini və aktuallığını sübut edən innovativ texnologiyalar. Bunlara daxildir:

SegWit protokolu (Rus dilində "ayrıca şahid" kimi səslənən Ayrılmış Şahid).

Lightning Network Layer 2 protokolu.

## Həmçinin bax
* Bitcoin

## İstinadlar
Taxoqraf

**Taxoqraf** - nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinə, o cümlədən qət edilmiş məsafəyə, hərəkətin sürətinə, habelə sürücülərin iş və istirahət dövrlərinə dair bütün məlumatları fasiləsiz olaraq ölçmək və ya qeydə almaq məqsədilə həmin nəqliyyat vasitələrində quraşdırılan elektromexaniki və ya elektron nəzarət cihazı.

## İstinadlar
Əvinlik (Miyanə)

**Əvinlik** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,647 nəfər yaşayır (477 ailə).

## İstinadlar
Baltaoğlu Süleyman bəy

**Baltaoğlu Süleyman bəy** () — II Murad və II Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Əslən bolqar əsilzadələrindən olub, Sultan Murad səltənətində dəvşirmə olaraq Əndəruna alınmış, burada təlim-tərbiyə edildikdən sonra qapıçıbaşılığa qədər yüksəlmişdir. Səlib ordusuna qarşı uğur qazana bilməyən Turhan bəyi 1443-cü ildə sədrəzəm Xəlil Paşanın əmriylə həbs edərək Tokata aparmışdır. Macar kralı Vladislavla aparılan sülh müzakirələrində iştirak etmiş, sülh bağlandıqdan sonra müzakirə şərtlərini qarşı tərəfə elçi ünvanıyla bildirmiş, geri dönərkən isə sülhə əsasən təslim edilməli olan serb qalalarını boşaltmışdır.

Müxtəlif dövlət vəzifələrində göstərdiyi şücaətlə Sultan Muradın etimadını qazanan Süleyman bəy, daha sonra sancaqbəyliyinə gətirildi. Bu vəzifədə ikən yenicə taxta çıxan Sultan Mehmedlə birlikdə Qaramanoğullarına qarşı mübarizə aparmışdır. 1449-cu ildə Midilli adasına tərtib etdiyi hücumla donanmadakı bacarığını göstərmiş, Kalonya qəsəbəsini ələ keçirmişdir.

1451-ci ildə Gəlibolu sancaqbəyi olaraq ilk dəfə kaptan-ı dərya ünvanı almışdır. Əmrindəki 400-ə yaxın döyüş gəmisi ilə birlikdə 1453-cü ildə Konstantinopolun mühasirəsində iştirak etmiş, şəhər sahilində zəbt etdiyi ilk bölgə onun adıyla Baltalimanı adını almışdır. 18 aprel tarixinədək İstanbul boğazındakı bütün adaları ələ keçirən Süleyman bəy, 20 aprel günü Bizansa yardım məqsədilə gələn 3 Genuya gəmisinin qarşısını kəsə bilmədi. Bir çox tarixi mənbədə bu hadisədən sonra vəzifədən alındığı qeyd edilsə də, bu doğru deyil. Belə ki, hadisənin ardından Süleyman bəy, bütün ünvan və vəzifələri qalmaqla, quru qüvvələrinə qatıldı. Mühasirədə iştirak edən donanmaya isə dərya bəylərindən Həmzə bəy gətirildi. Buna baxmayaraq Həmzə bəy heç vaxt kaptan-ı dərya ünvanı almamışdır.

Konstantinopolun fəthi əsnasında bir gözünü itirən Süleyman bəy geri qalan ömrünü quru qüvvələrindəki vəzifələrdə keçirdi. Bir çox səfərlərə qatıldı. 1458-ci ildə vəfat etdi.

## Mənbə

* Bostan, İdris (1992) *"Baltaoğlu Süleyman Bey"*, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:5 Sayfa:41 , İstanbul

## İstinadlar
Yavaşca Şahin Paşa

**Yavaşca Şahin Paşa** () — II Mehmedin hakimiyyəti zamanında xidmət etmiş olan Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Əsli və doğum tarixi barədə məlumat yoxdur. Dərya bəylərindən olub, Konstantinopolun fəthi əsnasında Süleyman bəy və Həmzə bəy idarəsindəki donanmada iştirak etmişdir. Fəthin ardından vəfat etmiş olan Süleyman bəyin yerinə 1458-ci ildə kaptan-ı dərya təyin olunmuşdur. Bu vəzifədə ikən 1465-ci ilin sentyabrında vəfat etmişdir. Cənazəsi Uzunçarşı (Əminönü) məhəlləsində inşa etdirmiş olduğu məscidin həyətində dəfn edilmişdir.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani V, səh. 189
*Yavaşca Şahin Paşa məscidi
*Talha Uğurluel, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul, Tahtakale’de Yavaşça Şahin Haziresi (marmara.edu.tr)
Hüququn tənzimləyici nəzəriyyəsi

**Hüququn tənzimləyici nəzəriyyəsi** — tərəfdarlarının bütün ölkə üçün vahid bir nizamı qorumaq üçün qurulduğuna inanan qanunun mənşəyi nəzəriyyələrindən biri. Nəzəriyyə Asiya ölkələrində və Rusiyada yayılmışdır.

## Mahiyyəti
Hüququn tənzimləyici nəzəriyyəsi gələcəyə baxan bir nəzəriyyədir. Qanunun sonrakı inkişafında əldə edəcəyi xüsusiyyətləri əks etdirir.

Nəzəriyyə sifarişə əsaslanır (kompleks konsepsiya kimi).

## Nəzəriyyənin müsbət və mənfi cəhətləri
"Tənzimləmə nəzəriyyəsinin üstünlükləri:"
* tarixi faktlarla və tarixin inkişafı ilə koordinasiya;
* tarixi mənbələrə güvənir;

"Tənzimləmə nəzəriyyəsinin mənfi cəhətləri:"
* maksimalizm;
* tək tənzimləmə vasitəsi qanun deyil

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Чепурнова Н. М., Серёгин А. В.. ТЕОРИЯ ГОСУДАРСТВА И ПРАВА: Учебное пособие. – М.: ЕАОИ, 2007., 2007.
* Головистикова А. Н., Дмитриев Ю. А. Теория государства и права: Учебник.-М.: Изд-во Эксмо, 2005
* Кашанина Т. В. Происхождение государства и права. Учеб. Пособие.-М., Высшая школа., 2004.
* Сырых В. М. Теория государства и права: Учебник для вузов.-5-ое изд., стер .-М.: ЗАО Юстицинформ, 2006.
* Шумаков Д. М. Происхождение государства и права// Основы государства и права. 1999. № 7.

## Xarici keçidlər
* Dövlət və hüquq nəzəriyyəsi
Maraqların cəmlənməsi

**Maraqların cəmlənməsi** —  mahiyyəti siyasi şəxslər üçün ictimai tələb və tələblərin müxtəlifliyinin inteqrasiyası, sistemləşdirilməsi və koordinasiyası olan cəmiyyətin siyasi sisteminin funksiyası. Bu prosesin nəticəsi alınan siyasi kurs, qəbul edilmiş siyasi proqram və s. şəklində ifadə olunur.

Terminin ortaya çıxması Amerikalı politoloq Qabriel Almondun klassik əsərləri ilə əlaqələndirilir. Onun fikrincə, ictimai maraqların birləşdirilməsinin həyata keçirilməsi həm şəxsi, hami / müştəri əlaqələrinə, həm də siyasi partiyalar (demokratik idarəetmə formaları üçün səciyyəvidir) və ya hərbi-bürokratik qruplar tərəfindən həyata keçirilə bilən institusional mexanizmlərə həvalə olunur. avtoritar dövlətlər üçün tipikdir).

## Həmçinin bax
* Maraqların ifadə edilməsi

## İstinadlar
Maraqların ifadə edilməsi

**Maraqların ifadə edilməsi** — Qabriel Almond tərəfindən elmi dövriyyəyə buraxılan və siyasi sistemin siyasi partiyalar tərəfindən cəmiyyətin subyektlərinin (fərdlər və sosial qruplar) mövcud siyasi sistemə olan tələblərini müəyyənləşdirməsindəki funksiyasını ifadə edən bir siyasi elm termini. Mənafelərin əsas ifadə formaları seçkilərdə səsvermə, vətəndaşların etiraz fəaliyyəti, qeyri-rəsmi birləşmələrin və ictimai hərəkatların kollektiv fəaliyyətidir.

## Həmçinin bax
* Maraqların cəmlənməsi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*  (also published in *Comparative Politics*, pp. 128–156, ed. Macridis and Brown)
*
Azad Əfəndizadə

**Azad Əli oğlu Əfəndizadə** (d.20 mart 1907, Şamaxı - ö.12 avqust 1998, Bakı) — AMEA-nın müxbir üzvü (1955), akademik.

## Həyatı

Azad Əfəndizadə 1907-ci ildə mart ayının 20-də Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. İlkin təhsilini Şamaxı realni məktəbində aldıqdan sonra, 1924-cü ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun nəzdində nümunəvi məktəbi bitirmişdir. Həmin il Politexnik İnstitutuna daxil olmuş və təhsilini M.İ.Kalinin adına Leninqrad Politexnik İnstitutunda davam etdirmişdir. 1931-ci ildə institutu bitirdikdən sonra elektrik mühəndisi peşəsinə yiyələnmişdir. 1931-ci ildə əmək fəaliyyətinə başlayan Azad Əfəndizadə Bakıda və Sumqayıtda mühəndis, baş mühəndis, şöbə rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 1938-ci ildə Sənaye İnstitutunun Elektrik maşınları kafedrasında işə başlamış, 1939-cu ildə isə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının energetika sektorunda çalışmaqla yanaşı Azərbaycan Sənaye İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1941-1944-cü illərdə Azərbaycan SSR EA-nın Kirovabad Elmi-Tədqiqat Bazasında direktor, 1952-1960-cı illərdə İ.Yesman adına Elmi-Tədqiqat Energetika İnstitutunun direktor müavini və direktoru olmuşdur. Azad Əfəndizadə 1998-ci il avqust ayının 12-də, ömrünün 92-ci ilində Bakı şəhərində vəfat etmiş və Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

## Fəaliyyəti

1960-cı ildən həmin institutun idarəolunan elektrik intiqalları laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. Azad Əfəndizadə 1945-ci ildə namizədlik, 1952-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1953-cü ildə ona professor elmi rütbəsi verilmiş, 1955-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1969-cu ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. O, avtomatik idarəetmə üzrə SSRİ milli komitəsinin Azərbaycan yerli şöbəsinin sədri, Beynəlxalq Avtomatika Terminologiya və Standartlar Komitəsinin üzvü, Sovet-Bolqar Dostluq Cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsinin sədr müavini olmuşdur. 

### Elmi fəaliyyəti

Akademik Azad Əfəndizadənin elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti elektrik sistemləri ilə bağlı idi. Alimin elmi nəticələri 2 monoqrafiyada və 250-dən çox elmi əsərdə öz əksini tapmışdır. Azad Əfəndizadə elmi fəaliyyəti pedaqoji işlə əlaqələndirən tanınmış alim idi. O, 40 ildən artıq müddətdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının professor olmuş və gənc kadrların yetişdirilməsində böyük xidmətlər göstərmiş, 50-dən artıq elmlər doktoru və namizədi hazırlamışdır. Ömrünün
son illərində Azərbaycan Neft Akademiyasında işləmişdir. Bir sıra ixtiralarıın müəllifidir.

#### Əsərləri

* Elektrik intiqallarının avtomatik idarә edilmәsi. B., 1964; 
* Регулируемый электропривод для бурения нефтяных скважин. Б., 1961; 
* Частотное управление электробуром. Б., 1969.

## Mükafatları

Akademik “*Qırmızı Əmək Bayrağı*” və “*Şərəf nişanı*” ordenləri təltif edilmiş, “*Əməkdar elm xadimi*” fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
İqlim dəyişikliyi təsirlərinin azaldılması

**İqlim dəyişikliyi təsirlərinin azaldılması** və ya **iqlim dəyişikliyi mitiqasiyası** () — iqlim dəyişikliyi və onun yaratdığı təsirləri azaltmaq üçün görülən tədbirlər. Bura, əsasən, insanların emissiya etdiyi istixana qazlarının azaldılması daxildir.

Təbii yanacaqlar hal-hazırda mövcud istixana qazlarının 80%-ni əmələ gətirir. Əsas çətinlik kömür, neft və qaz istifadəsini aradan qaldırmaq və onu təmiz enerji ilə əvəzləməkdir. Qiymətlərin kütləvi şəkildə düşməsi səbəbindən, külək enerjisi və günəş fotovoltaikləri neft, qazn kömürlə rəqabət apara bilsələr də, bunlar enerji ehtiyatları və inkişaf etmiş elektrik şəbəkəsi tələb edir. Daha az emissiyalı enerji əlçatan olduqda transport və isitmə bu elektrik mənbələrinə doğru yönələ bilər.

İqlim dəyişikliyi mitiqasiyası, həmçinin yenidən meşələndirmə və meşələrin mühafizəsi, o cümlədən karbon uducuların artırılması ilə əldə edilə bilər. Metan emissiyası mal-qarada azalma və ya daha ümumi şəkildə desək, ət istehlakının azalması ilə reallaşdırıla bilər.

Siyasi və iqtisadi reaksiyalara karbon vergisi, emissiya qiymətləndirmə modelləri, təbii yanacaq subsidiyalarının ləğvi, az karbonlu enerji inteqrasiyası üçün sadələşdirilmiş requlyasiyalar və təbii yanacaq maliyyəsindən investisiyanın çəkilməsi daxilldir.

Demək olar ki, bütün ölkələr BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasına (UNFCCC) qoşulmuşdur. UNFCCC-nin əsas hədəfi insanın iqlim sisteminə təhlükəli müdaxiləsinin qarşısını almaq üçün istixana qazlarının atmosferik konsentrasiyasını stabilləşdirməkdi.

2010-cu ildə UNFCCC-nin tərəfləri qlobal istiləşmənin -nin altında limitlənməsi barədə razılığa gəldilər. 2015-ci il Paris sazişi ilə bu təsdiqləndi.

İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panel 1.5 °C-lik Qlobal İstiləşmə haqqında Xüsusi Hesabatla qlobal istiləşmənin bu səviyyənin altında saxlanılmasının faydalarını vurğuladı. Heç bir və ya məhdud məhdudlaşdırma olmayan emissiya yolları enerji, torpaq, şəhər və nəqliyyat və binalar və sənaye sistemləri daxil olmaqla infrastrukturda sürətli və geniş bir keçid tələb edir. Müvəqqəti bir temperatur aşındıqdan sonra istiləşmənin 2100-cü ilə qədər 1,5&nbsp;°C-yə qədər məhdudlaşdırılmasını hədəfləyən yollar qeyri-müəyyən və açıq risklərə səbəb olan karbon dioksidin çıxarılması (KDÇ) tədbirlərinin genişmiqyaslı yerləşdirilməsinə əsaslanır.

Qlobal istixana qazı emissiyalarının mövcud trayektoriyası qlobal iqtisadi baxımdan faydalı olmasına və Çin və Hindistan kimi bir çox, ən yaxşı İQ emitentlərinə baxmayaraq, qlobal istiləşmənin 1,5 və ya 2&nbsp;°C-nin altına qoyulması ilə uyğun gəlmir.

## İstinadlar
Qabriel Almond

**Qabriel Almond** (; ) — Amerikalı politoloq, nəzəri və müqayisəli politologiya üzrə mütəxəssis. Siyasi sistem və siyasi mədəniyyət nəzəriyyələri üzərində işi ilə populyarlıq qazandı. Struktur və funksional modelin müəllifidir. Siyasi sistemlərin analizində "giriş və çıxış" anlayışından geniş istifadə etmiş və müvafiq funksiyaların öyrənilməsinə çox diqqət yetirmişdir. Almond, vətəndaşların siyasi istiqamətləri ilə siyasi sistemin işləmə xüsusiyyətləri arasındakı əlaqəni yaxşı təsvir etdi.

ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü(1977).

## Bioqrafiyası
İllinoysda, Rusiya İmperiyasından gələn yəhudi mühacir ailəsində anadan olub. Çikaqo Universitetini bitirmişdir (BA, 1932; Doktor, 1938). Bruklin Kollecində (1939–1942), Yel Universitetində (1947–1950, 1959–1963), Prinston Universitetidə (1950–1959) və Stenford Universitetində (1963–1993) dərs demişdir.

Siyasi mədəniyyətin 3 növünü müəyyənləşdirdi: siyasətə marağın olmaması ilə xarakterizə olunan kilsə; siyasi qurumlara yönəlmə və vətəndaşların aşağı səviyyədə fəaliyyət göstərməsi ilə müti; iştirakçılıq, yüksək səviyyədə siyasi fəaliyyət ilə xarakterizə olunur. Vətəndaş mədəniyyəti 3 növ siyasi mədəniyyətin elementlərini birləşdirir.

## Biblioqrafiya
* "Aggressive Behavior by Clients Toward Public Relief Administrators: A Configurative Analysis." 1934. *[[American Political Science Review]]* 28(4): 643–655. (with Harold D. Lasswell).
* *The American People and Foreign Policy*. 1950. Harcourt, Brace.
* *The Appeals of Communism*. 1954. Princeton University Press.
* *The Politics of the Developing Areas*. 1960. Princeton University Press. (edited with James S. Coleman).
* *The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations*. 1963. Princeton University Press. (with Sidney Verba).
* "Political Theory and Political Science." 1966. *[[American Political Science Review]]* 60(4): 869–879.
* *Comparative Politics: A Developmental Approach*. 1966. Little, Brown. (with G. Bingham Powell, Jr.).
* *Comparative Politics Today: A World View*. 1974. Little, Brown. (editor).
* *Crisis, Choice, and Change: Historical Studies of Political Development*. 1975. Little, Brown. (edited with Scott Flanagan and Robert Mundt).
* *The Civic Culture Revisited*. 1980. Little, Brown. (edited with Sidney Verba).
* "The Return to the State." 1988. *[[American Political Science Review]]* 82(3): 853–874.
* *A Discipline Divided: Schools and Sects in Political Science*. 1990. SAGE Publications.
* *Strong Religion: The Rise of Fundamentalisms Around the World*. 2003. University of Chicago Press. (with R. Scott Appleby, and Emmanuel Sivan).
* *Polling, Policy, and Public Opinion: The Case Against Heeding the "Voice of the People"*. 2002. Weissberg, Robert. New York, Palgrave Macmillan.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *Кучинов А. М.* Возвращаясь к гражданской культуре (реферат) // Политический вектор – M: Комплексные проблемы современной политики = Political vector – M: Complex problems of a modern policy. – Челябинск: ЮУрГУ, НОЦ "Комплексные проблемы современной политики", 2015. № 1–2. С. 62–68.
Bölükan (Miyanə)

**Bölükan** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 537 nəfər yaşayır (117 ailə).

## İstinadlar
Abadabad (Pərsabad)

**Abadabad** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 152 nəfər yaşayır (27 ailə).

## İstinadlar