open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fikrət

**Fikrət** — kişi adı.

* Fikrət Babazadə — texnika elmləri doktoru, professor
* Fikrət Əmirov — Azərbaycan bəstəkarı, SSRİ xalq artisti
* Fikrət Həşimov — rəssam, dəzgah boyakarı.
* **[[Fikrət Məmmədov]]**
:* Fikrət Məmmədov (aktyor) — Aktyor. Filmlərdə iştirak edən.
:* Fikrət Məmmədov (hüquqşünas) — Azərbaycan Respublikasının ədliyyə naziri. 

* Fikrət Mursaqulov — baş redaktor.
* Fikrət Adıgözəlov —
* Fikrət Sadıqov (kimyaçı) —
* Fikrət Zərgərli —
* Fikrət Əfəndiyev —
* Fikrət Ləmbərani —
* Fikrət Namazov —
* Fikrət Qəlimov —
* Fikrət Türkmən —

## Həmçinin bax
* Fikrətli
* Fikrətov
* Fikrətzadə
Kərim

**Kərim** — kişi adı və təxəllüs.

;Bu adı olan tanınmış şəxslər
* Kərim Baqiri — İran futbolçusu
* Kərim Dünyamalıyev — yazıçı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, müharibə veteranı
* Kərim Ənsarifərd — futbolçu.
* Kərim Findi 
* Kərim Otarov 
* Kərim Səbati 

* **[[Kərim Kərimov]]**
:* Kərim Kərimov (alim) — akademik, AMEA-nın fəxri üzvü.
:* Kərim Kərimov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
:* Kərim Kərimov (geofizik) —

* Kərim bəy Novruzov — polkovnik
* Kərim Novruzov — Azərbaycanlı meyxanaçı
* Kərim Abdullayev —

;Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər
* Əli Kərim — şair, tərcüməçi
* Vaqif Kərim — Azərbaycan şair-publisisti.

;Digər
* Kərim (Uçalı)
* Əl-Kərim — Allahın adlarından biri.
* Kərimtəpə yaşayış yeri
* Kərimçilik

## Həmçinin bax
* Kərəm
* Kərimli
* Kərimov
* Kərimzadə
* Kərimbəyli (soyad)

## İstinadlar
Con Nyumen

**Con Nyumen** 16 iyun 1990) ingilis müğənni. Böyük Britaniya musiqi siyahılarında birinci sıraya qədər yüksələn *Love Me Again* adlı mahnısı ilə tanınır.

## Diskoqrafiya
### Albomları
* 2013 *Tribute*

### Sinqlları
* *Love Me Again*
* *Cheating*
* *Losing Sleep*
Gölkənd (Göyçə)

**Gölkənd** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 8 km məsafədə, Göyçə gölünün sahilində yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Sonradan Gölkənd oykonimindəki kənd coğrafi nomeni ixtisar edilərək, erməni mənbələrində Göl formasında qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim Azərbaycan dilində "dənizlə bilavasitə əlaqəsi olmayan təbii su hövzəsi" mənasında işlənən göl sözü ilə kənd sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Liçk (Göl) qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə tarixən azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsindən sonra Türkiyədən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmiş və azərbaycanlılar sıxışdırılmışdır. Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 23 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1905–1906-cı illərdə baş verən erməni azərbaycanlı münaqişəsi nəticəsində azərbaycanlılar deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Kərəm

**Kərəm** — kişi adı.

* Kərəm Mirzəyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Kərəm Həsənov — Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin sədri
* Kərəm Əliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
* Kərəm Kərimov (həkim) — tibb elmləri doktoru
* Kərəm Tunçeri — Türk peşəkar basketbolçu.
* Kərəm Hacızadə — Aktyor
* Qaçaq Kərəm — tanınmış qaçaq.
* Kərəm Sloyan —
* Kərəm Özdoğan —

### Kerem
* Kerem Behnke —
* Kerem Bursin —

;Yaşayış məntəqələri
* Qaçaq Kərəm (Ağstafa) — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

;Digər
* Kərəm bulağı — Gədəbəy rayonunun Pərizamanlı kəndində yerləşən bulaq
* Yanıq Kərəm — Azərbaycanın milli rəqsi.
* Əsli və Kərəm — Azərbaycan məhəbbət dastanı
* Əsli və Kərəm (opera) — opera

## Həmçinin bax
* Kərim
* Kərəmli
* Kərəmov
* Kərəmzadə
2015 Avropa Oyunlarının medal sıralanması

**[[2015 Avropa Oyunları]]** və ya rəsmi adı ilə **I Avropa Oyunları** — yay idman növləri üzrə avropa qitəsində yerləşən, habelə Avropa Olimpiya Komitələrinin üzvü olan dövlətlər arasında iyunun 12-dən 28-nə qədər Azərbaycannın paytaxtı Baкı şəhərində baş tutan idman oyunları. Ümumi olaraq, 50 dövlətin 5 898 idmançısı, 27 müxtəlif idman növü üzrə 30 yarışda mübarizə apardı.

Tarixdə birinci dəfə baş tutan Avropa Oyunlarında Rusiya yığması 79-u qızıl, 40-ı gümüş, 45-i bürünc medal olmağla, cəmi 164 medal qazandı. Ev sahibi Azərbaycan yığması isə, 21-si qızıl, 15-i gümüş, 20-si bürünc olmağıa, cəmi 56 medalla iкinci yeri tutdu. Üçüncü yeri isə 66 medal qazanan Almaniya yığması tutdu.

I Avropa Oyunlarında Rusiyalı üzgüçü Marina Kameneva hamıdan çox 9 medal (6 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc) qazandı. Digər Rusiyalı üzgüçü Arina Openışeva isə 7 qızıl və 1 gümüş medal qazandı.

## Medal sıralanması

Medal sıralanması Avropa Olimpiya Komitəsinin məlumatına əsasən hazırlanıb. Komitənin standartlarına görə medal sıralanmasında ən əsas qızıl medalların sayı üstün tutulur. Daha sonra diqqətə gümüş medalların sayı, sonda isə bürünc medalların sayı diqqətə alınır.

 — ev sahibi dövlət (Azərbaycan)

**Beş və daha artıq medal qazanan idmançılar**

## Xarici кeçidlər
* "Baкı 2015 Medal sıralanması"  Baкı 2015 Avropa Oyunları ("Baкı-2015" Avropa Oyunları Təşкilat Komitəsi). İstifadə tarixi: 28 iyun 2015.

## İstinadlar
Malay arxipelaqı

**Malay arxipelaqı** () — dünyanın ən böyük arxipelaqı. Arxipelaq özündə Böyük Zond, Kiçik Zond, Molukka, Filippin və bir çox kiçik adalar qruplarını birləşdirir. Bir sıra səbəblərdən Yeni Qvineya bu siyahıya aid edilməyərək Okeaniyaya aid edilir.. Ən böyük adaları — Kalimantan — 743 330 km² və Sumatra — 473 000 km². Ən çox əhalisi olan ada — Yavadır — 140 milyon nəfər.

Malay arxipelaqı Sakit okean okeanda yerləşir

Adalarda 330 vulkan var, onların 100-ü fəaliyyətdədir. Ən məhşuru Krakatau vulkanıdır.

Malay arxipelaqında İndoneziya (demək olar ki bütünlüklə), Malayziya (bir hissəsi), Bruney, Şərqi Timor və Filippin kimi dövlətlər yerləşir.

## İstinadlar
Nurəddin Sönməz

**Nurettin Sönmez** — Türk aktyor və Uzaq Şərq Döyüş Sənətləri müəllimi.

## Həyatı
Nurettin Sönmez döyüş qabiliyyətinə görə savaş, aksiyon filmlərində yer almışdır. Ustaca qılınc, balta işlədə bilir. İlk  Mavi Kelebekler televiziya serialında debüt etmişdir. Daha sonra isə Bir Zamanlar Osmanlı Kıyam və Osmanlıda Derin Devlet seriallarında özünü sübut etmişdir. Ən son isə 2014-cü ildən TRT1-də yayımlanan Diriliş:Ərtoğrul (teleserial, 2014) serialında görünməyə başladı. O, döyüş qabiliyyətini tam şəkildə sərgiləyir.Bu serialda Bamsı Beyrək rolunu canlandırır.

Hal-hazırda bu serialda çəkilməyə davam edir.

## Filmoqrafiyası

## İstinadlar
Sona

**Sona** — qadın adı.

* Sona Bağırova (müğənni) — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycanın Əməkdar Artisti (1943).
* Sona Nuriyeva — İlk azərbaycanlı təyyarəçi qadınlarından biri
* Sona Qasımova — Azərbaycanın ilk qadın idmançılarından biri,
* Sona Qurbanova — tarix üzrə fəlsəfə doktoru
* Sona Əhmədova-Şirinova — Azərbaycan xalça ustası, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1950).
* Sona Mikayılova — Aktrisa
* Sona Aslanova — Azərbaycanın tanınmış opera müğənnisi, aktrisa.
* Sona Hacıyeva — Azərbaycan aktrisası.
* Sona Babayeva — Aktrisa
* Sona Bağırova — Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.
* Sona Əliyeva — Azərbaycan aktrisası.
* Sona Vəlixan — göz həkimi, əməkdar elm xadimi, professor.
Sarıtəpə

;Azərbaycanda
* Sarıtəpə (Şəmkir) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Sarıtəpə yaşayış yeri — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə

;İranda
* Sarıtəpə (Mərənd) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

;Digər
* Sarıtəpə — Beyləqan rayonu ərazisində dağ. 
* Sarıtəpə — Qazax rayonu ərazisində dağ.
Roman (ad)

**[[Roman]]** — yazılı ədəbiyyatın və epik növün ən irihəcmli janrı; bəzən kişi adı.

* Roman Yusifov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı,
* Roman Naudinş — Latviyanın ətraf mühitin mühafizəsi və regional inkişaf naziri
* Roman Nəsirov — VII çağırış Ukrayna Ali Radasının deputatı
* Roman Əliyev — Latviya Təhsil Nazirliyinin Məşvərət Şurasının sədri,
* Roman Boçkala — Ukraynalı jurnalist, müharibə müxbiri, ictimai xadim.

## Həmçinin bax
* Roman (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar
Qaranlıq (kənd)

**Qaranlıq** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda
yerləşən kənddir.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim «dağ, təpə» mənasında işlənən qara sözünə məkan anlayışı bildirən -lıq
şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 5.VII.1968-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Qexovit qoyulmuşdur.
## Toponimikası
QARANLIQ - Yuxari Qarabağda yer adı. Digər adı Yuxarı Kuznutdur. Ermənistanın Abaran rayonunda Qaranlıq adlı kənd vardı. 1828-ci ildə Ermənistanın Baqrevand mahalından qırx erməni ailəsi gəlib məskunlaşmışdı. Sovet hakimiyyəti illərində kəndə erməni inqilabçısı A.Myasnikovun təxəllüsü olan “Martuni“ adı verilmişdir (sonralar Xanlar və Şəmkir rayonlarındakı erməni kəndlərinə də Martunaşen və Martuni adları verilmişdir). Qaranlıq kuran (küren) coğrafi adlarının təhrif olunmuş formasıdır. Türk dillərində kuran (küren) “hərbi düşərgə“, maldarlıq müvəqqəti dayanacaqlı yer“. Quba rayonu Qaranlıq (Babaçay dərəsi), Laçın və Tovuz rayonlarında Qaranlıq “kurenlik“ adından danışdıqda təhrif) adları ilə mənaca eynidir. Koran 1000 ailə  (Rəşiddinə görə bir nəslin və tayfanın) düşərgəsi idi. Bu söz Ermənistanda İtqıran, Tovuz rayonunda Xınakəran və b. coğrafi adlarda da əksini tapmışdır.

## Əhalisi
## İstinadlar
Təzəkənd (Göyçə)

**Təzəkənd** - İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 14&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Tazagyuğ (Təzəkənd) qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 3 nəfər, 1926-cı ildə 2 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır

## İstinadlar
Miçiqanın Yuxarı yarımadası

**Miçiqanın yarımadası** ( ) — Miçiqan ştatının şimalında, Miçiqan gölü və Huron gölü ilə əhatələnir. Yarımadanın şərqində iki gölü Makinak boğazı birləşdirir.

Miçiqanın Yuxarı yarımadası ştat ərazisinin ¼ hissəsini təşkil etsə də, ümumi əhalisinin 3 % təşkil edir. Əhalinin azlığına səbəb iqliminin sərt olması və qışda dünya ilə əlaqəsinin kəsilməsi ilə əlaqədardır.

Əsas məşğuliyyat — meşəçilik, faydalı qazıntıların çıxarılması (dəmir, kömür) və turizm.

## Turizm
Yarımadanın əlçatmazlığı təbiət həvaskarlarını özünə cəlb edir. Burada Ayl-Royal milli parkı vardır. Yarımadanın müəyyən yerlərində Balıq ovu, ovçuluq həyata keçirilir. Qışda isə turistləri dağ xizəyi və itlərlə qarüzərində xizək sürmə kimi daha çox cəlb edir.

## Tarix
Yarımadanın Viskonsin ştatına yaxınlığına baxmayaraq, Miçiqanın Yuxarı yarımadası Miçiqan ştatının ABŞ-yə birləşməsi zamanı onun tərkibinə daxil idi. Miçiqan bu yarımadaya hüququ Tolid dəhlizinə olan ərazi idiasından imtina etməsi nəticəsində əldə etmişdir (Tolid müharibəsi).

## İstinadlar
Sahəsinə görə göllərin sıralaması

Sahəsinə görə göllərin sıralanması

## sahəsi 4000 km² çox olan göllər

 Duzlu göl

## Materiklərə görə ən iri göllər
* **[[Afrika]]** — Viktoriya gölü
* **[[Antarktida]]** — Vostok gölü (buzaltı göl)
* **[[Asiya]]** — Duzlu gölü: Xəzər dənizi; sirinsulu gölü : Baykal
* **[[Avstraliya]]** — Eyr
* **[[Avropa]]** — Duzlu gölü: Xəzər dənizi; sirinsulu gölü : Ladoqa gölü
* **[[Şimali Amerika]]** — Miçiqan gölü-Huron gölü
* **[[Cənubi Amerika]]** — Duzlu gölü: Marakaybo gölü; sirinsulu gölü: Titikaka

## Qeydlər

## Mənbə
* Factmonster.com
* van der Leeden, Troise, and Todd, eds., The Water Encyclopedia. Second Edition. Chelsea, MI: Lewis Publishers, 1990. pp. 198–200.
* Dünyanın kiçik atlası, М:QUQK SSRİ, 1979 il.
* sahəsinə görə ən böyük gölləri
Vəliağalı

**Vəliağalı** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 8&nbsp;km şimal-şərqdə, Göyçə gölünün yaxınlığında yerləşir. Qafqazın 5
verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim Vəliağa şəxs adına mənsubluq bildirən -lı şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ
gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Kəndin adı 1920-ci ildə dəyişdirilib Dzorageğ (Dərəkənd) qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1828-ci ilə kimi burada yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. Türkmənçay müqaviləsi ilə bağlı 1828-1829-cu illərdə Türkiyədən köçürürlən ermənilər burada yerləşdirilib.

Kənddə 1897-ci ildə ermənilərlə yanaşı 41 azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvvəllərində - 1905-1906-cı illərdə azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilmişdir. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Yuxarı Adyaman

**Yuxarı Adyaman** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5&nbsp;km cənub-qərbdə, Göyçə gölünün sahilində yerləşir. «İrəvan
əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7.XII.1945-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Verin Getaşen qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Burada 1897-ci ildə ermənilərdən başqa 12 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvəllərində azərbaycanlılar deportasiya edilmişdir. Kənddə indi ermənilər yaşayır.
Ermənilər buraya 1828-1829-cu illərdə Türkiyənin Alaşkert bölgəsindən köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Adyaman

*Adıyaman — 
*Adıyaman (Talin) — Talin rayonunda kənd.
*Aşağı Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
*Yuxarı Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd. 
*Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Qaranlıq (Martuni) rayonunda dağ. 
*Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda çay. 
*Adıyaman (Xoy)
Eri gölü

**Eri gölü** ( , ) — Kanada və ABŞ arasında, Böyük göllər sisteminə daxil göldür.  25 700&nbsp;km² sahəyə malik olaraq, Göllərin dünyada sahəsinə görə sıralamasında 11-ci yeri tutur. Gölün qərb-cənun-qərb, şərq-şimal-şərq istiqamətində eni 388 kmdən 98&nbsp;km qədərdir. Gölün sahillərində Miçiqan, Ohayo, Pensilvaniya və Nyu-York ştatları yerləşir.

Gölün cənub-qərbində çoxlu ssayda adalar vardır. Suyun temperaturu qışda 0—2 °S, yayda isə  24 °S təşkil edir. Göl dekabrdan mart ayına qədər don olur. Gölə Detroyt, Qrand, Reyzin, Huron, Momi, Sandaski və Kuyahoqa çayları axır. Göldən Niaqara çayı başlayır və Ontario gölünə tökülür. Gölün sahilində Eri, Port-Stenli, Tolido, Monro və Klivlend şəhərləri vardır. Gölün adı erielhonan qəbilələrinin dilində  "*uzun quyruq*" mənasını verir (Puma).

## Coğrafiya və hidroqrafiya

Eri gölü dəniz səviyyəsindən təxminən  hündürlükdə yerləşir. Göl  uzunluğu və  genişliyi ilə 25,874&nbsp;km2 sahəyə malikdir.  orta dərinliyi və  maksimal dərinliyi ilə Böyük göllər içində ən dayazıdır.

Eri gölünün su səviyyəsi digər Böyük Göllərdə olduğu kimi mövsümlərlə də dəyişir. Ümumiyyətlə, ən aşağı səviyyələr yanvar və fevral aylarında, ən yüksəki isə iyun və ya iyulda olur. Orta illik səviyyə uzunmüddətli yağışdan asılı olaraq dəyişir.

## Tarix
Avropalıların əraziyə ilk gəlişinə qədər burada Eri qəbilələri məskən olmuşdular. Fransa və irokenoz müharibəsi zamanı qəbilələr məhv edilir və onların yerinə ottava, ocibe, viandot və minqo qəbilələri köçürülür. Əraziyə gələn ilk avropalı Lui Jole (1669) olmuşdur. Bir müddət sonra ilk fransız məntəqəlıri salınır.
## Ekologiya

Gölün özünə məxsus xüsusiyyəti vardır. Belə ki, soyuq hava kütlələri suyu olan gölün üzərindən keçərək qar effekti yaradır. Gölün bu təsiri ancaq göl donarkən baş verir. Böyük göllər arasında ən kiçiyi olması onun digərinə nisbətən daha tez donmasına səbəb olur.

Gölün mikroiqlimi kənt təsərrüfatının inşafına böyük təsir göstərir. Gölün şimal sahilinə zəngin meyvəçilik və tərəvəzçilik rayonunu təşkil edir. Ohaio, Pensilvaniya və Nyu-York ştatları əsas üzümçülük rayonudur.

1960—1970 ci illərdə göldə fosforitlərin miqdarının artımı müşahidə edilmişdir.  Buna səbəb göldə olan yosunların məhvi olmuşdur. Bu minvalla göl tədricən ölü gölə çevrilirdi. Bu hall 1970-ci illərin sonlarına qədər davam etmişdir. Sahil xətdinin çirklənməsi aradan qaldırmağa başlanmışdır.

ABŞ və Kanada arasında (1972) imzalanmış müqaviləyə görə fosforitlərin axının azaltmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Bodi (ada)

**Bodi yarımadası** — Sədd yarımadası olaraq, Şimali Karolina ştatının  şimalında yerləşir. Bodiyə ada sözü onun hələ materikə birləşməsindən önçə adlandırılıb. Materiklə arasında  olan boğaz bağlanmışdır və yarımadanın bir hissəsinə çevrilir.
Burada Bodi yarımadası vardır. Mühüm şəhərləri: Naqs-Hed, Kill-Devil-Hillz, Kitti-Houk, Dak, Korolla, Keyrova-Biç və Sauzern-Şoorz.
## Mənbə
*Bodi yarımadası.
Qurban Cəlilov

** Cəlilov Qurban Nizaməddin oğlu ** — texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan MEA həqiqi üzvü.

## Həyatı
Cəlilov Qurban Nizaməddin oğlu Azərbaycan Respublikasının Nuxa rayonunun Qışlaq kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə riyaziyyatçı ixtisası üzrə ADU-nin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1950–1953-cü illərdə Azərbaycan EA Fizika və riyaziyyat institutunun aspirantı olmuşdur. 1954–1958-ci illərdə Azərbaycan Neft Ekspedisiyasında kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1954-cü ildə "Neftdaşıma kontorunun yerdəyişməsi və quyunun sulaşması ilə əlaqəli bəzi məsələlərin hidrodinamik tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1958–1960-cı illərdə AzETNÇİ-da böyük elmi işçi işləyib. 1960–1961-ci illərdə Azərbaycan EA Neft və qaz yataqlarının işlənilməsi institutunda böyük elmi işçi işləmişdir. 1961–2000-ci illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da böyük elmi işçi, şöbə rəhbəri, 1974–1988-ci illərdə isə elmi işlər üzrə direktor müavini olmuşdur. 1963-cü ildə "Neftdaşıma (neftlilik) kontorunun yerdəyişməsi, quyuların sulaşması məsələləri və süzülmənin fəza məsələləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1972-ci ildə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, 1989-cu ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. 1980-ci ildə Azərbaycan EA Yer haqqında elmlər bölməsinin akademik-katibinin mmüavini seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Cəlilov Q. N. yeraltı hidroqazdinamika və neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində görkəmli alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qarşılıqlı təsiri və sulaşma; su-neft kontaktının hərəkəti; qazın su və qazlı maye ilə sıxışdırılması; qaz və mayenin çoxlaylı yataqlarının yarımçıq (bitməmiş) quyular sisteminə hərəkəti; mürəkkəb reoloji xassəli çatlı-məsaməli neft və qaz yataqlarının işlənilməsi xüsusiyyətlərinin tədqiqi; lay parametrlərinin təyini, tektonik pozuntuların və layarası axınların yeri; laya istilik və digər təsir üsullarının qiymətləndirilməsi; tükənməyə işləyən neft və qaz-kondensat yataqlarının işlənilməsi layihələrinin yaradılması və təhlili; çoxlaylı qaz yataqlarının işlənilməsinin qazohidrodinamiki hesabat sxemlərinin yaradılması və b.

Cəlilov Q. N. "Neft Daşları", "Qaradağ", "Cənub", "Darvin Bankası", "Palçıq Pilpiləsi", "Hövsan", "Duvannı" yataqlarının işlənilməsi layihələrinin texnoloji bölmələrinin əsas icraçılarından biridir. Cəlilov Q. N. 230-dan artıq elmi məqalənin, 4 monoqrafiyanın müəllifidir. O, 2 elmlər doktoru və 24 elmlər namizədi hazırlamışdır.

1985-ci ildə Cəlilov Q. N. bir qrup alimlə birgə "Mürəkkəb dağ-geoloji şəraitlərdə çoxsaylı neft yataqlarının öyrənilməsinin geoloji-geofiziki və hidrodinamiki üsulları kompleksinin yaradılması və tətbiqi" mövzusunda işə görə akad. İ. M. Qubkin adına mükafata layiq görülmüşdür.

Cəlilov Q. N. "Xalqlar Dostluğu" ordeni, "Azərbaycan neft sənayesinin əlaçısı" nişanı, medallar və fəxri fərmanlarla mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Avdal

*Avdalar — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd, türk mənşəli toponim.
*Avdal (Tovuz) — Tovuz rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Abdal
* Abdallı
Əhmədabad

**Yaşayış məntəqələri**
;Azərbaycanda:
* Əhmədabad (Sabirabad) — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Əhmədabad (Goranboy) — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Əhmədabad (Tovuz) — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

;İranda:
* Əhmədabad (Yəzd) — İranın Yəzd ostanının Ərdəkan şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 
* Əhmədabad (Firuraq) — 
* Əhmədabad (Xoy) —
* Əhmədabad (Marağa)
* Əhmədabad (Kövsər)
* Əhmədabad (Sayınqala) —
* Əhmədabad (Bicar)
* Əhmədabad (Bukan) —
* Əhmədabad (Culfa) —
* Əhmədabad (Məlikan) —
* Əhmədabad (Xalxal)
* Əhmədabad-i Baş (Qürvə)
* Əhmədabad-i Pəncə (Qürvə)
* Əhmədabad-i Gərus (Miyanə)
* Aşağı Əhmədabad (Tikantəpə) —
* Yuxarı Əhmədabad (Tikantəpə) —

;Hindistanda:
* Əhmədabad (Qücərat)

## Həmçinin bax
*Əhmədli
Protestant etikası və kapitalizm ruhu

**"Protestant etikası və kapitalizm ruhu"** ()) — alman sosioloqu və iqtisadçısı Maks Veberin 1905-ci ildə yazdığı əsərdir.

## Məzmunu
Əsərdə kapitalist sisteminin yaranması Reformasiya hərəkatı ilə, xristianlıqda Protestantizmin meydana gəlməsi və onun əmək və sahibkarlığa dair məxsusi münasibəti ilə əlaqələndirilir. Alman iqtisadçının fikrincə protestant dini-etik kompleksi zəhmətkeşlik, ehtiyatlılıq və qənaətcillik və ümumilikdə rasional iqtisadi təfəkkürün formalaşmasını təmin etmişdir. Maks Veber kapital sahibləri və sahibkarlar arasında protestantların mütləq çoxluq təşkil etdiini qeyd etmişdir.

Kitab 2 hissədən və 5 başlıqdan ibarətdir:
# Problemin qoyuluşu (3 başlıqdan ibarət ilkin iradlar);
# Asketik protestantlığın peşəkar etikası (2 başlıq).

## Tənqid
Polşalı iqtisadçı-tarixçi Henrik Qrossman Veberin əsərini iki cəhət üzrə tənqid etmişdir. Birincisi, Qrossman Marksın əsərlərinə istinadən, İngiltərədə icma torpaqlarının zəbt edilməsi ilə bağlı sərt hüquqi kriteriyaları qeyd edirdi. İkinci isə Qrossman həmin "qanlı qanunlar"ın bütün Avropada, xüsusilə də Fransada tətbiq edildiyini yazırdı. Qrossmanin fikrincə, onlar işsizliyi qanunsuz olan etmişdirlər və onlar tərəfindən yaradılmış müəssisələr xalqı təhkimlilikdən xilas edərək azad işçi qüvvəsinə çevirdi. Bu mühüm faktın protestantizmlə əlaqəsi yoxdur, burdan belə nəticə çıxır ki, kapitalizmin yaranması və inkişafı əsəsən digər faktorla bağlıdır. Bununla da Qrossman Veberin qarşılaşdığı aşağıdakı çətinliyi həll etmiş oldu: Neçə oldu ki, bu qədər insan çox tez müddətdə kapitalist manifakturaları cəlb edildirlər.

Digər tərəfdən, bu yaxınları göstərildi ki, protestantlıq həqiqətən müvafiq sosial sistemlərin modifikasiya edilkməsində müsbət rol oynanışdır. Lakin bu rol, Veberin dediyi kimi, "protestant etikası" ilə deyil, daha çox savadlılıq səviyyəsinin artması ilə bağlı idi.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Текст книги на английском языке (недоступная ссылка&nbsp;с 26-05-2013 (764&nbsp;дня)&nbsp;— [//web.archive.org/web/*/http://www.ne.jp/asahi/moriyuki/abukuma/weber/world/ethic/pro_eth_frame.html *история*],&nbsp;[//web.archive.org/web/20061112/http://www.ne.jp/asahi/moriyuki/abukuma/weber/world/ethic/pro_eth_frame.html *копия*])
* Текст книги на русском языке
Nettillinq gölü

**Nettillinq gölü** () — Kanadanın Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Baffin Torpağı adasının cənubunda yerləşir. Səthinin sahəsi 5050 km², ümumi sahə isə 5542 km² təşkil edir. Kanadanın gölləri arasında sahəsinə görə on birincidir. Dünyada adada yerləşən ən böyük göldür. Dəniz səviyəsindən hündürlüyü 30 metrdir..

Göl təqribi olaraq 110 km Auyuittuk Milli Parkından cənub-qərbdə yerləşir. Göl əsasən Amacuq gölündən, bir sıra göl və çaylardan qidalanır. Şərqində üç buxta yerləşir (Miraj, Kamsel və Burvoş). Bu hissə çox dayazdır və çoxlu adası vardır. Qərbdə isə nisbədən dərindir və adaları yoxdur. Göldən qərbə Foks körfəzinə kiçik Kukcuak çayı axır. İlin böyük qismi buzla örtülü olur. Bu sərt şəraitdə yalnız üç balıq növü yaşıya bilir. Nettillinq və Amacuak arasında olan ərazidə Karibu maralları yaşayır.

Göldə ilk olan avropalı 1883-cü ildə Frans Boas olmuşdur..

## İstinadlar
Çöl tülküsü

**Çöl tülküsü** () — Fennek tülküsü olaraq da bilinən, köpəkkimilər (Canidae) familiyasının ən kiçik üzvü. Quraqlıq səhra şəraitinə çox yaxşı uyğunlaşmış, Şimali Afrikada və Ərəb yarımadasında rastlana, qeyri-adi böyük qulaqlarına görə bilinən tülkü növüdür.

## Xüsusiyyətləri
40 smə çatan bədən uzunluğuna tərs mütənasib olaraq 15 smə çatan qulaqları çox uzundur. Bu xüsusi vəziyyət özünü çöldə yaşamasını təmin edir, çünki bədən istiliyini qulaqları vasitəsilə tarazlıqda saxlayır. Quyruğu 25 sm uzunluğundadır, ağırlığı 1,5 kq qədər çatır. Kürkü krem rəngidir, qarın qismi və üzü ağdır, uzun qulaqlı çöl tülküsünün yağ yığımı istilik itkisinə gətirib çıxarır.
Rakiura Milli Parkı

**Rakiura Milli Parkı** () — Yeni Zelandiyanın Stüard və ya digər adı ilə Rakiura adasında yerləşən milli park. Milli park Yeni Zelandiyanın ən yeni milli parkıdır. 2002-ci ildə açılmışdır. Stüard adasının ərazisinin 85 %-ni əhatə edir.

## Tarixi

Rakiura Milli Parkı Yeni Zelandiyanın 14-cü milli parkıdır. Rəsmi olaraq 9 mart 2002-ci ildə Yeni Zelandiyanın baş naziri Elen Klark, mühafizə naziri Sandra Li və alpinist Edmund Hillari tərəfindən açılmışdır. Yeni Zelandiyanın ən yeni milli parkıdır.

Milli park Yeni Zelandiyanın üçüncü ən böyük adası olan Stüard adasının 85 %-ni — 1570 km2 ərazini əhatə edir. Milli parkın yaxınlığında Halfmun körfəzində Oban şəhəri yerləşir.

Milli parkın girişində Maori xalqını simvolzə edən zəncir heykəl yerləşir. Bu heykəl açılış mərasimində təqdim olunmuşdur. 2008-ci ildə Bluff şəhərində eyni heykəl ucaldılmışdır.

## Təbiəti
14 kilometrlik Rakiura cığırında yürümək milli parkda ən məşhur məşğuliyyətlərdən biridir. Milli parkda bir çox milli quş növünü görmək mümkündür. Rəsmilər hesab edirlər ki, Yeni Zelandiya ərazisində vəhşi təbiətdə kivi quşunu görmək üçün ən yaxşı yer Raiura Milli Parkıdır. Bu gəlinciklərin və qaqumların yoxluğuna görədir. Mərkəzi sahil bölgəsi təhlükədə olan sarı gözlü pinqvinlər üçün əhəmiyyətli çoxalma ərazisidir. Uça bilməyən ueka quşunu ancaq sahildən uzaq adalarda tapmaq mümkündür.

1970-ci illərdə nəslinin tükəndiyi hesab olunan kakapo Tin silsiləsində tapılmışdır. Tapılan növ nadir olduğundan milli parkın hissəsi olmayan Kodfiş adasına aparılmışdır.

## Qalereya

Rakiura 337GG.jpg
Stewart Island Fern Gully Track.jpg
Rakiura 799.jpg
Rakiura 324GG.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stüard adasının rəsmi saytında.
Şimal adası (Yeni Zelandiya)

**Şimal adası** (, , 1840-cı illərdə həmçinin **Yeni Olster**) — Yeni Zelandiyanın ən iri iki adasından biri.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi — 113 729 km², Yeni Zelandiyada sahəsinə görə ikinci ada (Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 14-cüdür).

Şimal adası Cənub adasına nisbətən dağlıq əraziləri azdır. Ən hündür yeri fəaliyyətdə olan Paupexu vulkanıdır (2797 м.). Ada seysmik cəhətdən fəal zonada yerləşir. Ölkə ərazisində olan altı vulkanık zonasından beşı burada yerləşir.

Adanın mərkəzində Yeni Zelandiyanın ən iri gölü olan Taupo yerləşir. Üstəlik adadan ölkənin ən uzun çay olan Uaikato çayı axır (425&nbsp;km).

Orta illik temperaturu +19 °S təşkil edir.

Adanın qərbində Eqmont milli parnı yerləşir.

## Əhalisi
Adada ölkənin ən iri şəhərləri yerləşir. Oklend və ölkənin paytaxtı olan Vellinqton Şimal adasındadır. 2011-ci il sıyahıya almaya görə adada 3 366 100 insan yaşayır. Bu isə ölkə əlalisinin təxmini olaraq 76 % Şimal adasında yaşadığını göstərir.

## İstinadlar
Torrens gölü

**Torrens gölü** () — Avstraliyanın sahəsinə görə ikinci ən böyük duzlu gölüdür. Göl Cənubi Avstraliya ştatı ərazisində Adelaida şəhərindən 345&nbsp;km şimalda yerləşir. Gölün ümumi sahəsi yalnız 150 ildə bir dəfə dolmuşdur.

Göl ilk dəfə Edvard Eyr tərərindən 1839-cu ildə kəşf edilmişdir. Sonrakı 20 il ərzində belə, düşünülürdü ki, bu göl böyük dayaz və duzlu göl olaraq materikin daxili hissələrinə qədər gedib çıxır. İlk dəfə bu əfsanəni A. Qreqori alt-üst edir.

Hazırda göldə milli park gəaliyyət göstərir ki, parka girişə xüsusi icazə tələb edilir.

## İstinadlar
Baltik Antantası

**"Baltik Antantası"** — Litva, Latviya və Estoniya arasında 1934-cü ilin 12 iyul tarixində imzalanmış müdafiə kontraktıdır.Sazişlə birgə adıçəkilən ölkələr arasında böyük bir əməkdaşlığın təməli atılmışdır.

Birinci Dünya müharibəsindən qısa bir müddət sonra Rusiya imperiyasına və Almaniyaya qarşı Finlandiya, Polşa, Latviya. Litva və Estoniyadan təşkil olunmuş bir ittifaq qurmaq ehtiyacı yarandı. Lakin 1920-ci ildə aparılan danışıqlar nəticəsiz yekunlaşdıqdan sonra "Böyük Baltik Birliyi" planı iflasa uğradı və 3 dövlət öz aralarında bir ittifaq qurmaq qərarına gəldi. Litva və Estoniya 1923-cü ildə danışıq paktını imzaladı və 1934-cü il Cenevrə toplantısında Latviyanın birliyə qoşulma məsələsi qaldırıldı.

## İstinadlar
San Sibra de Las qalası

**San Sibra de Las qalası** (), **La Siuda,** **Lambrisa,** **Lansbrika** və ya **Lanobrika qalası** — İspaniyanın Qalisiya bölgəsində, Orense vilayətinin San Amaro və Punxin bələdiyyələri arasında yerləşən qədim qala və onun qalıqları. Bu qalanın ərazisində arxeoloji qazıntı yeri yerləşir. Qalanın e.ə. II əsrdən b.e. II əsrinə qədər istifadə olunduğu ehtimal olunur.

Qalada tanrı *Bandua*ya həsr olunmuş qurbangah, qalanın ətrafında isə qədim Roma dövrünə aid yaşayış məntəqələri vardır.

Böyüklüyü Portuqaliyanın şimalındakı *Santa Treqa qalası* ilə müqayisə olunur.

## Yeri

Qala San Amaro bələdiyyəsinin Las adlı hissəsində, San Xuan de Orantes məhəlləsindədir. Qalanın qalıqları 473 metr yüksəklikdə, San Trokado dağında yerləşmiş olub, 384 metr uzunluğunda və 314 metr genişliyində ərazini əhatə edir. Qalanın yaxınlığından Minyo çayı keçir. Təpə qalanın çay ilə görüşünə mane olur. 18&nbsp;km uzaqlığında Orense şəhəri yerləşir. Yerləşdiyi yerdə yamacların az olması qalanın müdafiəsini çətinləşdirmişdir.

## Öyrənilməsi

1921-ci ildə burada Florentino Lopes və Visente Risko tərəfindən ilk arxeoloji qazıntı işləri başladılmışdır.

1922-ci ildə onlar dördbucaqlı bir tikilinin bünövrəsini kəşf etmişdirlər. Onların işləri 1925-ci ilə qədər davam etmişdir. Apardığı işlərdən sonra bir çox tikili kəşf edilmişdir. Bu iş qalanı tamamilə öyrənmək üçün aparılmışdır.

Xaquin Lorenzo və Suvilyas tərəfindən 1948-ci ildə ikinci arxeoloji qazıntı işlərinə start verilmişdir. Ərazinin qərb cinahı tamamilə qazılmışdır. 1953-cü ildə *3-cü Beynəlxalq Arxeolgiya Konqresi*nə qatılanlar bu qalanı da ziyarət etmişdirlər. Qalanın qalıqları sonrakı illərdə talan üzündən zərər görmüşdür. Ferro Soselonun rəhbərliyi ilə bu təhlükə aradan qaldırılmışdır. 1980-ci ildə burada təmizlik və bərpa işləri aparılmışdır.

Qazıntı işlərində tapılan tapıntılar hazırda Orense Arxeologiya Muzeyində sərgilənir.

## Qalereya

Fayl:Casa circular croa San Cibrao de Las.jpg
Fayl:Rúa transversal principal de subida á porta leste da croa no Castro de San Cibrao de Las.JPG
Fayl:Vista dunha casa patio na zona leste da antecroa do Castro de Las.JPG
Fayl:Construcións na zona oeste da antecroa do Castro de Las.JPG


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Qalisiya hökümətinin rəsmi saytında.
*Orense Arxeologiya Muzeyinin rəsmi saytı
Özbəkistan şəhərlərinin siyahısı

Özbəkistan Respublikasında 2013-cü ildə, rəsmi statistikanın məlumatlarına əsasən, 119 şəhər hesablanırdı.

## [[Buxara vilayəti]]

## [[Cizzəx vilayəti]]

## [[Daşkənd vilayəti]]

## [[Əndican vilayəti]]

## [[Fərqanə vilayəti]]

## [[Xarəzm vilayəti]]

## [[Qaşqadərya vilayəti]]

## [[Nəməngan vilayəti]]

## [[Nəvai vilayəti]]

## [[Səmərqənd vilayəti]]

Laish

## [[Sırdərya vilayəti]]

## [[Surxandərya vilayəti]]

## [[Qaraqalpaqıstan|Qaraqalpaqıstan Respublikası]]

## [[Daşkənd|Daşkənd şəhəri]]

## Keçmiş şəhərlər

* **Gürlən** — 1982-ci ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Xarəzm vilayəti.
* **Kərminə** — 1979-cu ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Nəvai vilayəti.
* **Qoşköpir** (Qoşakörpü) — 1983-cü ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Xarəzm vilayəti.
* **Mərcanbulaq** — 1980-ci ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Cizzəx vilayəti.
***Nərimanov** — 1973-cü ildən şəhər, 1990-cı ildə Daşkənd şəhərinin tərkibinə girdi.
* **Həzarəsp** — 1984-cü ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Xarəzm vilayəti.
* **Xanqa** — 1981-ci ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Xarəzm vilayəti.
* **Şavat** — 1981-ci ildən şəhər, hazırda şəhər tipli qəsəbə. Xarəzm vilayəti.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Şəhadət (dəqiqləşdirmə)

* Kəlmeyi-şəhadət — İslamın iki əsas ehkamını ifadə edən formuldur. 
* Şəhadət (Göyçay) — Göyçay rayonunda kənd.
* Şəhadət bələdiyyəsi — Göyçay rayonunda bələdiyyə.
Jozef

**Jozef** — şəxs adı.

*Jozef Furye — fransız riyaziyyatçısı və fiziki. 
*Jozef Göbbels — alman
*Jozef Karika — Slovakiyalı yazıçı və publisist
*Jozef Kruskal — amerikalı riyaziyyatçı, statistika mütəxəssisi
*Jozef Liuvill — Fransız riyaziyyatçısı; funksiyalar nəzəriyyəsi, diferensial tənliklər və mexanika üzrə əsərlərin müəllifi
*Jozef Lui Fransua Bertran — Fransa riyaziyyatçısı. 
*Jozef Lui Laqranj — fransız riyaziyyatçısı, mexanik və astronomu
*Jozef Deken — Belçika mənşəli fransız botaniki. 
*Jozef Babinski — polyak əsilli fransız həkim-nevropatoloq. 
*Şarl Jozef Bartelemi Dyumortye — Belçika bitaniki, təbiətşünası və siyasi xadimi

## Həmçinin bax
* Cozef
Hacı (ad)

**Hacı** — Azərbaycanlı və türk kişi adı və titul. Hacı titulu Həcc ziyarətində olan şəxslərə verilir.

* Hacı İsmayılov — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti (2000).
* Hacı bəy Sultanov — rus ordusunun polkovniki, Aşqabadın general-qubernatoru
* Hacı Xanməmmədov — Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1967)
* **[[Hacı Məmmədov]]**
:* Hacı Məmmədov (tarzən) — Tarzən
:* Hacı Məmmədov (cinayətkar) — cinayətkar.

* Hacı Quliyev —
* Hacı Əhmədov —
* Hacı-Murad Cussati
* Hacı-Ömər Alborti
* Hacı Ağa Ələsgər
* Hacı Rüstəmov
* Hacı Sabancı
* Hacı Tahir Abbasov
* Hacı İbrahimov

;Bu titulu olan tanınmış şəxslər
* Hacı Abbas xan Külali — Xorasan qiyamının iştirakçısı.
* Hacı Baba Avşar — Həkim
* Hacı Mirzə Əliqulu Yusifzadə — xəttat, həkim, şair, alim.
* Hacı Məhəmməd Nəqi — Memar.
* Hacı Rza Sərraf Təbrizi — qəzəl və mərsiyə yazan şair
* Hacı Surxay Məmmədli — ilahiyyatçı, İçərişəhər "Cümə" məscidinin axundu
* Hacı Şahin — "Məşhədi Dadaş" məscidində imam-camaat
* Hacı Əlisəfa Yaqubov — Sosialist Əməyi qəhrəmanı

;Məscidlər
* Hacı Cavad məscidi — Bakıda, Ç. Mustafayev küçəsində yerləşən məscid.
* Hacı Səfəralı məscidi —
* Hacı Sultanəli məscidi (Bakı) — Bakı şəhərində yerləşən məscid.
* Hacı Rəhim Əfəndi məscidi

;Digər
* Hacı dayı — Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında əslən Azərbaycanın Şəki şəhərindən olan lətifə qəhrəmanı.
* Hacı Əbu-Salam hamamı
* Hacı Daşdəmir — Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əsəri.

## Həmçinin bax
* Hacılı
* Hacıyev
* Hacızadə
Rahat Əliyev

**Rahat Muxtar oğlu Əliyev** (; ) — Qazaxıstanın Avstriyadakı keçmiş səfiri; Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin keçmiş kürəkəni.

## Həyatı
Rahat Əliyev 10 dekabr 1962, Alma-Atada anadan olmuşdur.

1980-ci illərdə 2-ci Moskva Tibb İnstitutunda klinika ordinatoru işləmişdir.

Qazaxıstandakı karyerası 1990-cı illərin əvvəlindən inkişaf etməyə başlayıb.

Müxtəlif vaxtlarda Qazaxıstan Səhiyyə Nazirliyi Xarici İqtisadi Əlaqələr İdarəsinin müdir müavini, iki ticarət şirkətinin baş direktoru və Qazaxıstan Milli Təhlükəsizlik Komitəsi sədrinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2002-ci ildə Qazaxıstanın Avstriya səfiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2005-ci ildə vətənə qayıtdıqdan sonra Əliyev karyerasını Xarici İşlər Nazirliyində davam etdirmiş, lakin 2007-ci ildə yenidən Avstriyaya ezam edilib.

## Həbsi və vəfatı
Rahat Əliyev Qazaxıstanda iki yüksək rütbəli bank menecerini oğurlatdıraraq qətlə yetirilməsi sifarişini verməkdə ittiham olunub. Belə ki, 2007-ci ildə ölkənin ən iri kredit idarələrindən biri olan "Nurbank"la bağlı yaranmış qalmaqalda onun rolunun olduğu iddia edilmişdir. Özü də "Nurbank"ın səhmdarı olan Rahat Əliyevi 2007-ci ildə həmin bankın rəhbərləri – idarə heyətinin sədri Əbilmajin Gilimov və idarə heyəti sədrinin sabiq birinci müavini Joldas Timirəliyevin oğurlanmasında ittiham edirlər.

Onun barəsində Qazaxıstanda qiyabi məhkəmə keçirilmiş və 40 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdi. O, 2007-ci ilin yazından xarici ölkələrdə gizlənirdi.

Nəhayət 2014-cü il iyunun 5-də Vyanada tutulub və həmin vaxtdan Avstriyada həbsdə idi; Onun Qazaxıstana ekstradisiya edilməsi məsələsi Avstriya tərəfindən imtina edilib. 2015-ci ilin fevral ayının 24-də Avstriya həbsxanasında intihar edib.

## Ailəsi
Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin qızı Dariğa Nazarbayeva ilə evli olub. Onlar 1983-cü ildə evlənib. Nurali (d. 1985), Aysultan (d. 1990) və Venera (d. 2000) adlı 3 övladları var.

2007-ci Dariğa Nazarbayeva ilə ayrıldıqdan sonra Avstriya vətəndaşı olan Elnarə Şorazova ilə evlənmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"Kazakhstan cracks down on press freedom on eve of leading OSCE" Luke Harding, *[[The Guardian]]*, 29 December 2009
Gəncə (dəqiqləşdirmə)

**Yaşayış məntəqələri**
* Gəncə — Azərbaycanın, 2-ci böyük şəhəri.
* Gəncə (Göygöl) — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Gəncə (Əsədabad) — İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Pir Səlman bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
* Gəncə — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonu ərazisində kənd.

**Digər**
* Gəncə Müstəqil Jurnalistika Mərkəzi — 2001-ci ilin iyul ayında Gəncədə açılmış təşkilat.
* Gəncə Müsəlman Milli Komitəsi — qeyri-hökumət ictimai təşkilatı.
* Gəncə Müəllimlər Seminariyası — Azərbaycanda müəllim kadrları hazırlayan ik seminariya (1914).
* Gəncədə futbol — Gəncə şəhərində futbol haqqında
* Gəncə şəhəri 17 nömrəli tam orta məktəb — Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.
* Gəncə şəhərinin gerbi — Gəncə şəhərinin rəmzi
* Gəncə Beynəlxalq Şərab Festivalı
* Gəncə Ekoloji Park Kompleksi
* Gəncə Qala Qapıları-Arxeologiya və Etnoqrafiya Muzeyi Abidə Kompleksi
* Gəncə batalyonu
* Gəncə körpüləri
* Gəncə mədəniyyəti
* Gəncədə Qafqaz İslam Ordusunun ilk şəhidlərinin xatirəsinə abidə

## Həmçinin bax
Günəş (dəqiqləşdirmə)

* Günəş — ulduz
* Günəş (jurnal) — Bakıda nəşr olunmuş jurnal
* Günəş (qəzet) — Bakıda nəşr olunmuş qəzet
* Günəş (Beyləqan) — Azərbaycanın Beyləqan rayonunda qəsəbə.
* Günəş (heraldika) — heraldikada istifadə edilən fiqurlardan biri.
* Günəş Dil Nəzəriyyəsi —
* Günəş kollektorları —
* Günəş yelkənqanadlısı —
* Günəş (Astara, İran)

## Həmçinin bax
* Günəşli
Nurəddin Cəfərov

**Nurəddin Cəfərov** (tam adı: *Cəfərov Nurəddin Cəmaləddin oğlu*; ) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.

## Həyatı
Cəfərov Nurəddin Cəmaləddin oğlu Azərbaycan Respublikasının Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə mexanik ixtisası üzrə APİ-nun fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinat üzrə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində işləmişdir. 1960–1964-cü illərdə Azərbaycan EA DNQYPİ-da dissertant olmuşdur. 1965–2003-cü illərdə bu institutun "Neft veriminin artırılmasının yeni üsullarının hidrodinamikası" laboratoriyasında mühəndisdən laboratoriya rəhbərinə qədər müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1965-ci ildə "Neftdaşıma konturunun yerdəyişməsinin və quyuların batareyalarının sulaşması prosesinin hidrodinamik tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1992-ci ildə isə "Neft və qaz yataqlarının qeyri-bircins kollektorlarında süzülmə proseslərinin riyazi modelləşdirilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. Cəfərov N. C. elmi fəaliyyətlə bərabər pedaqoji fəaliyyət ilə də məşğul olmuşdur. O BDU-nun Şəki filialında və dekan və kafedra rəhbəri olduğu Lənkəran Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 2003–2007-ci illərdə Azərbaycan MEA Geologiya İnstitutunun "Yeraltı hidrodinamika" şöbəsində elmi məsləhətçi işləyib.

## Elmi fəaliyyəti
Cəfərov N. C. yeraltı hidroqazodinamika və neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində tanınmış alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: yeraltı hidroqazodinamika; neft və qaz yataqlarının işlənilməsi; neft və qaz yataqlarının işlənilməsinin texnoloji göstəricilərinin proqnozlaşdırılmasının sadələşdirilməsi və etibarlılığının artırılması üçün kompleks-anlitik və anlitik rəqəmli hesabat üsullarının işlənilməsi. Onun əldə etdiyi elmi nəticələr bir çox neft və qaz yataqlarının işlənilməsi layihələrində və texnoloji sxemlərində öz əksini tapmışdır.

Cəfərov N. C. 130-dan artıq elmi məqalənin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir. 7 elmlər namizədi hazırlamışdır.

1985-ci ildə Cəfərov N. C. bir qrup alimlə birgə "MÜrəkkəb dağ-geoloji şəraitlərdə çoxsaylı neft yataqlarının öyrənilməsinin geoloji-geofiziki və hidrodinamiki üsulları kompleksinin yaradılması və tətbiqi" mövzusunda işə görə akad. İ. M. Qubkin adına mükafata layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Fəxrəddin

**Fəxrəddin** — kişi adı.

* Fəxrəddin Manafov — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti (2000).
* Fəxrəddin Cavadov — tibb elmləri doktoru
* Fəxrəddin Cəbrayıl Əhəri — Eldənizlilər dövlətinin əmiri.
* Fəxrəddin Qəhrəmanlı — Azərbaycan rəssamı, "Azərbaycan Dövlət Rəssamlar İttifaqı"nın üzvü
* Fəxrəddin Səmədov — general-mayor
* **[[Fəxrəddin Məmmədov]]**
:* Fəxrəddin Məmmədov (kimyaçı)
:* Fəxrəddin Məmmədov (professor)
:* Fəxrəddin Məmmədov (prorektor)
* Fəxrəddin Nəcəfov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı,
* Fəxrəddin Şahbazov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Fəxrəddin Musayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Fəxrəddin Cəbrayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş İnspeksiyasının rəisi
* Fəxrəddin Meydanlı — Azərbaycan şairi
* Fəxrəddin Muxtarov —
* Fəxrəddin (tarixçi)
* Fəxrəddin Ağayev

## Həmçinin bax
* Fəxri
* Fəxrəddinli
* Fəxrəddinov
Cənub adası (Yeni Zelandiya)

**Cənub adası** (,  — **Te-Vai-Pounamu**,1840-cı illərdə həmçinin **Yeni Manster**) — Yeni Zelandiyanın sahəsinə görə birinci adasıdır.

## Coğrafiyası

Adanın sahəsi — 150 437 km² təşkil edir, bu isə Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 12-ci yerdə gedir.
Kuk boğazı Şimaladadı ilə Cənub adasını bir-birindən ayırır. —

Adanın qərb sahillərinə yaxın Cənubi Alp dağları uzanır. Burada Yeni Zelandiyanın ən hündür zirvəsi olan Kuk dağı (3754 m) yerləşir. Cəbubi Alp dağlarında olan 18 zirənin hündürlüyü 3000 metri keçir. Dağlarda 360 buzlaq vardır. Onlardan ən böyükləri: Tasman buzlağı, Frans-İosif buzlağı və Foks buzlağı. Dağlar arası düzənliklər geniş yayılmışdır. Burada Te-Anau, Manapouri, Uakatipu və Havea kimi gölləri vardır. Ən böyük şəlaləsi Saterlend şəlaləsidir və hündürlüyü 580 m çatır.

Burada bir sıra emdemik canlı növlərinə rast gəlmək olar.

## Əhalisi
2010-cu il siyahıya almasına əsasən adada 1 038 600 insan yaşayır, bu isə Yeni Zelandiya əhalisinin 24 % təşkil edir. Ən iri şəhərləri: — Kraystçerç, Danidin.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Yeni Zelandiya atlası
Qasım Hacıyev

**Qasım Əhəd oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan MEA A. A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutu Qarabağ tarixi şöbəsinin müdiri, tarix üzrə elmlər doktoru

## Həyatı
Qasım Əhəd oğlu Hacıyev 1950-ci ildə Bərdə rayonunun Hacallı kəndində anadan olmuşdur.
O, 1970–1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU) Tarix fakültəsini bitirmişdir.

Q. Ə. Hacıyev 1974–1983-cü illərdə Bərdə rayonunun 1 saylı Hacallı kənd məktəbində müəllim, direktor müavini işləmişdir.

Qasım Hacıyev 1984–1987-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun aspiranturasında təhsil almışdır.

O, 1990-cı ildə Kemerovo Dövlət Universitetinin İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasında "Şabran şəhərinin şüşə məmulatı (IX–XVII əsrlər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

## Fəaliyyəti
Qasım Hacıyev 1990–1997-ci illərdə Tarix İnstitutunun Arxeologiya və Etnoqrafiya Sektorunda elmi işçi, baş elmi işçi və aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

O, 1997-ci ildən Tarix İnstitutunda aparıcı elmi işçi, 2003-cü ildən isə "Qarabağ tarixi" şöbəsinin müdiri şöbə müdiri vəzifələrində işləmişdir.

Qasım Hacıyev 2000-ci ildə "Bərdə şəhərinin tarixi (e.ə. III-b.e. XVIII əsri)" adlı monoqrafiyasını yazıb nəşr etdirmişdir.

Qasım Hacıyev 2006-cı ildə "Bərdə şəhərinin tarixi (e.ə. III əsr-b.e. XVIII əsri)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

O, 5 monoqrafiya, 80-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

Qasım Hacıyev 1992-ci ildən Azərbaycanın müxtəlif ali təhsil müəssisələrində Azərbaycan tarixi, arxeologiya, türk xalqlarının tarixi fənləri üzrə mühazirələr oxuyur.

## Əsərləri

### Monoqrafiyaları
# Bərdə şəhərinin tarixi (b.e.ə. III əsr – b.e. XVIII əsri). Bakı, "T" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2000. 320 s.
# Qarabağ: suallar və faktlar. Bakı, Qismət, 2005. 146 s. (s.53–80). Həmmüəlliflər Y. M. Mahmudov, K. K. Şükürov, K. Səlimov, F. Həsənoğlu
# "Bərdə şəhəri. Coğrafi, siyasi və mədəni tarixi", Bakı, "UniPrint", 2008. ISBN 978-9952-440-33-1
# Qarabağın maddi və mənəvi mədəniyyəti (Azərbaycan, ingilis, fransız dillərində). Bakı. Təhsil, 2010. 152 s.
# Vladimir Kazimirovun "Qarabağa sülh" arzusu və əsl niyyəti. Bakı. Təknur, 2011. 131 s. Həmmüəllif S. Ş. Nuriyev

## İstinadlar
Rai (musiqi)

**Rai** ( **raï**) — 1930-cu illərin başlığında Əlcəzairin Vahran (Oran) şəhərində yayılmış musiqi növü. Rai ərəb xalq musiqisinin, berberlər xalqının mahnılarının və bəzi fransız, ispan və afrika musiqi ənənələrinin birləşməsindən yaranıb. 

Bu növdə oxuyan müğənnilərə "çeb" (*shabab* yəni cavan) deyilər. Bu musiqi növü ilk növbədə yoxsul əhalinin arasında daha populyarlaşır və Əlcəzairin bir neçə şəhərlərinə yayılır. Ənənəvi rai ifaçıları kişilər olub, lakin XX əsrin sonunda qadın oxuyucularda peyda olmağa başlayır. Rai mahnıların mətnləri  müxtəlif sosial məsələlərə tez-tez toxunurdular, o cümlədən anti müstəmləkə xarakteri daşıyırdılar və çox vaxt idarə rejimlərini tənqid edirdilər..

Yarandığı vaxtdan musiqi əvvəlcə fransız müstəmləkənin, sonra isə Əlcəzair hökumətinin senzurasının sərt təzyiq altında idi. Rai qarşı mənfi münasibətin yox olması və onun Əlcəzairdən başqa ölkələrə yayılması yalnız 1990-cı illərdə mümkün oldu.

## İstinadlar
Dariqa Nazarbayeva

**Dariqa Nursultan qızı Nazarbayeva** (; ) — Qazaxıstan siyasi xadimi, siyasi elmlər doktoru; Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevin böyük qızı.

## Siyasi karyerası
Dariqa Nazarbayeva 2012-ci ildə deputat seçilib və Məclisin sosial-mədəni inkişaf Komitəsinə rəhbərlik edib. 2014-cü ildə isə Məclisin spikeri seçilib.

O, 2015-ci ilin sentyabrında prezidentin imzaladığı sərəncamla baş nazirin müavini vəzifəsinə təyin edilib.

## Ailəsi
Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayevin böyük qızı olan Dariqa Rahat Əliyev ilə evli olub. Onlar 1983-cü ildə evlənib. Nurali (d. 1985), Aysultan (d. 1990) və Venera (d. 2000) adlı 3 övladları var. 2007-ci Rahat Əliyevdən ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kazakh President's Daughter Chides Steel Baron Mittal 
* Kazakhstan: New Political Party Borrows From Western Right 
* Nazarbayev schmiss seine Tochter raus  (German) Nazarbayev boots his daughter out.
* Leyla Əliyeva. "Milyonçu" layihəsi: ''Müğənni, media maqnatı, atasının siyasi varisi olan prezident qızı — MİLYONÇU — FOTOLAR''. publika.az, 12.09.2015
Uels Şahzadəsi (ada)

**Uels Şahzadəsi adası** () —  Kanada Arktik arxipelaqına aid ada.

## Coğrafiya

Buthia yarımadasının şimal-qərbində yerləşir. Kanada ərazisinə daxildir. Sahəsi 33,339&nbsp;km²-dir, Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 40-cı yerdədir. Sahil xətdinin uzunluğu 2576&nbsp;km təşkil edir.. Dəniz səviyəsindən hündürlüyü 320 metrdir.

Uels Şahzadəsi adası şimaliamerika ekoloji qütb tundrası zonasına () daxildir. 

## İstinadlar