open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Livan himni

**Livan dövlət himni** () — 1925-ci ildə Rəşid Nəxlə ilə yazılıb, musiqini qoşan Vədi Səbra olub. Himn 12 iyul 1927-ci ildə tətbiq olunub.

## Himnin sözləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Tailand himni

**Tailand millət mahnısı** () — Tailand dövlət himni, bu versiyada 10 dekabr 1939-ci ildə tətbiq olunub. Bəstəsi Piter Veyt, sözləri isə Luanq Saranuprafandır.

## Himnin sözləri

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi

## İstinadlar
Duxoborlar

**Duxoborlar** — təriqət.

Təriqətin əsası XVIII əsrdə S. Kolesnikov və L. Pobiroxin adlı kəndlilər tərəfindən qoyulmuşdur. Duxoborlar özlərini *"müqəddəs ruh uğrunda mübarizlər"* adlandırırlar. Təriqət mütləqiyyətə və kilsəyə müxalifət şəklində yaranmışdır. Dini icmanın mənəvi mərkəzi Yekaterinoslav quberniyasının Nikolskoye kəndində yalnız 1791-ci ildə, yeni dini nəzəriyyə haqqında sənəd Kaxovski qubernatoruna təhvil verildikdən sonra yaradılmışdır.

İsa Məsih təriqət ardıcılları üçün ilahi qüvvənin təcəssümü olan adi adam idi. Təriqəq başçıları *"canlı tanrılar"* hesab edilirdilər. Duxoborlarda ədalətli cəmiyyət haqqında utopik ideyalar da güclü idi. XIX əsrin sonlarında duxoborlar içərisində sinfi parçalanma güclənmişdi. Azərbaycanda bu təriqətin ardıcılları 1844-cü ildə məskunlaşaraq Slavyanka kəndinin əsasını qoymuşlardır. Sovet hakimiyyəti şəraitində onlar təqib olunmuş, çoxları xaricə köçmüşlər. Onlar bərabərlik əsasında kommunalar yaratmağa təşəbbüs göstərmişdilər. Bu təriqətin ardıcılları İncilə deyil, özlərinin "Dirilik kitabı"na ("Həyat kitabı"na) və onun rəvayətlərinə inanırdılar. Vaxtilə onlar çarizmin güclü təqibinə rast gəlib Rusiyadan qaçmışlar. İndi çox az duxobor icmaları vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əşrəf

**Əşrəf** — ad.

### Qadınlar
*Əşrəf Pəhləvi- sonuncu İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin əkiz bacısıdır.
*Əşrəf xanım Qovanlı-Qacar- İran şahzadəsi.
*Əşrəf Dehqani- İran xalq partizanları-fədailərin təşkilatçısı və rəhbəri.

### Kişilər
*Şair Əşrəf - şair
*Əşrəf Yusifzadə- Aktyor
*Əşrəf Hüseynov- riyaziyyatçı, Azərbaycanın Əməkdar Elm Xadimi
*Əşrəf Həsənov- dirijor, pedaqoq, Azərbaycanın xalq artisti (1959), peşəkar təhsil almış ilk azərbaycanlı dirijorlardan biri.
*Əşrəf Mehdiyev- Qeyrət Partiyasının və Azərbaycan Repressiya Qurbanları Assosiasiyasının sədri.
*Əşrəf Əliyev- sərbəst güləş üzrə 74 kq çəkidə 2011-ci il dünya bürünc medalçısı.
*Əşrəf Abbasov- Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas və pedaqoq.
*Əşrəf Veysəlli- şair
*Məlik Əşrəf Sulduz- (1344-1356), Elxanlı dövlətinin əmiri, Azərbaycanın hakimi.
*Mollalar Əşrəf — Azərbaycanlı şair, mühəndis-mexanik, maşınqayırma sənayesi alimi.
*Əşrəf Əliyev (mühəndis)- Cümhuriyyət tələbəsi, mühəndis.
*Əşrəf bəy Tağıyev-  Azərbaycan Demokratik Respublikasının parlamentinin üzvü.
*Əşrəf Quliyev- Aktyor
*Əşrəf Məhəmməd Əfəndi- əsrin II yarısında və XX əsrin əvvəllərində yaşamış Türkiyənin görkəmli satirik şairi.

## Kənd
*Əşrəf (Xudafərin) - İranda kənd

## Film
*Əşrəf Hüseynov. Yaşamaq yanmaqdır... (veriliş, 2007)- Televiziya Verilişi

## Yerlər
*Əşrəf düşərgəsi-  İraqın Diyala əyalətində bir qaçqın düşərgəsi və sürgün olmuş İran xalq mücahidləri təşkilatı(PMOI/MEK)nın qərargahıdır.
M&M's

**M&M's** — Mars LLC şirkəti tərəfindən buraxılan üzərində ağ rəngli kiçik «m» hərfi yazılan və müxtəlif içlikli rəngbərəng şokoladlı konfetlər.

Bu konfetlərin bir neçə növü var: şokoladlı, badamlı, , xırtıldayan və acı şokoladlı.

## Haqqında
M&M's Mars Incorporated şirkətinin əsas məhsullarından biri sayılır. 1941-ci ildə ABŞ-də istehsalına başlanınan konfetlərin 2003-dən bəri artıq 100 ölkədə satıldığı məlumdur. Üzəri rəngli şəkərli şokolad konsepti İspan vətəndaş müharibəsi(1936-1939) dövründə əsgərlərin şokoladları ərimədən daşıması üçün olan bir metoddan ilhamlanıb. Elə şirkətin də uzun müddət istifadə olunan sloqanı belədir: " Əlinizdə yox, ağzınızda əriyir"
Sosialist Reyx Partiyası

**Sosialist Reyx Partiyası** () - 9 oktyabr 1949-cu il tarixində AFR-də Otto Ernst Remer və Fritz Dorls tərəfində qurulmuş  siyasi partiya. SRP 1952-ci ildə Almaniya Federativ Respublikasının Federal Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qadağan olundu. Bu Qərbi Almaniya tarixində siyasi partiyanın qadağan olunmasının ilk təcrübəsi idi.

## Mənbə
* ''Germany's New Nazis'' 1951 pamphlet about the SRP and other neo-nazi groups by the Anglo-Jewish Association

## Həmçinin bax
* Üçüncü Reyx
* Siyasi partiya
İshaq xan Müfxəməddövlə

**Mirzə İshaq xan Mirzə Əbdülqəni oğlu Xoyi** (1870-?) — diplomat.

## Həyatı
Mirzə İshaq xan Mirzə Əbdülqəni oğlu  1870-cı ildə Cənubi Azərbaycanın Xoy şəhərində anadan olmuşdu. Hacı Hüseynəli Xoyinin nəvəsi, Hacı Səfərəli Xoyinin qardaşı nəvəsi və Mirzə Cavad xan Sədəddövlənin əmisi oğludur. O, ibtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Fransız, ingilis dillərini bilirdi. Cavanlığında İranın Xarici işlər nazirliyində işə düzəlmişdi. Mirzə Mahmud xan Əlaülmülkün yanında xidmət etmişdi. 1891-ci ildə konsul kimi İranı təmsil etmişdi. 1896-cı ilədək bu vəzifədə çalışmışdı. 1900-cü ildə Müzəffərəddin şah Qacarın məiyyətində Avropada olmuşdu. Xarici İşlər naziri Mirzə Nəsrulla xan Müşirüddövlənin qızı ilə ailə qurandan sonra İranın ABŞ-də səfiri olmuşdu.

İshaq xan Müfxəməddövlə 1904-cü ilin mart ayında Tehrana dönmüşdü. Sonra İranın Argentinada səfiri olmuşdu.

İshaq xan Müfxəməddövlə 1917-ci ildə İranın Rusiyada səfiri idi. II Nikolayın yıxılması haqqında xəbəri teleqramla Sultan Əhməd şah Qacara çatdırmışdı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Mirzə Cavad xan Sədəddövlə 
*Mirzə Cabbar Təzkirəçi
*Murtuza xan Mümtazülmülk

## Xarici keçidlər
*İshaq xan Müfxəməddövlə
Embu

**Embu** — Braziliyanın şəhəri.

## Xarici keçidlər
*  City of Embu das Artes Home Page 
*  Embu das Artes Tourism Office home page 
*  Brazil Tourism Office Home Page 
*  Encontra Embu – Find everything about Embu das Artes city

## İstinadlar
Bürc əl-Ərəb

**Bürc əl-Ərəb** (Ərəbcə: برج العرب "Ərəblərin Qülləsi") — Dünyanın ən lüks otellərindən biri olan “Bürc əl-Ərəb” oteli Dubaydan 15 km cənubda Ərəb dənizinin sahilində, Cümeyra rayonunda yerləşir (Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri). 
Bürc əl-Ərəb oteli:
*"The Jumeirah Beach Resort" kompleksinin tərkibi sayılır. 
*Dünyada ilk 7 ulduzlu oteldir. 
*Dünyanın 4-cü ən hündür oteldir. (2013-cü il)
*Süni adanın üzərində inşa edilib.
*Üçüncü minilliyə dünyanın ən hündür, ən lüks və ən məşhur oteli kimi daxil olub.

Tikintisi 1994-cü ildə Basra körfəzi yaxınlarında başlanan otel 1 dekabr 1999-cu ildə qapılarını müştərilərinə açmışdır. Otel dəniz sahilində əvvəldən böyük qaya bloklarının dənizə endirilməsiylə yaradılan bir adacıq üzərinə qurulmuşdur. Burc əl-Ərəb "Ərəb qülləsi" mənasını versə də, arxitektura baxımdan dənizdə üzən bir yelkəni xatırlatdığı üçün "Yelkən otel" adlandırılır.

## İstinadlar
Seyid Həsən Baba

**Seyid Həsən Baba** (), Kuhkəmər kəndində yaşamış, elə orada da türbəyə sahib olan seyid. Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi 9-cu h.q əsrində Mərəndin Kuhkəmər kəndində yaşayıb elə o əsrdə də vəfat etmişdir.

## Soy
Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi Seyid Əli oğlu Seyid Məhəmməd Ələvi Misri nəslindən olan və onunda nəsli 9-nəsl fasilə ilə Həsən Əftəs Əli Əsğər oğlu oda Əli Hüseyn oğlu şiələrin dördüncü imamına yetişir. Əli Əsğər İmam Səccadın ən kiçik oğlu idi.

Naqibəs-sadat ləqəbi ilə tanınmış alimi Əllamə Mərəşi-Nəcəfi belə qeyd edir:

Təbrizin Kuhkəməri seyidləri Hüseyni seyidləri hesab olunur. Anamın ata və babaları bu seyidlərdəndir. Şöhrət və paklıqda bu nəcib nəsil camaat arasında özünə məxsus yer tutur.

Bu tanınmış nəslin ulu babası Seyid Məhəmməd Misridir. O öz dövründə "Hicazi" ləqəbi ilə tanınırdı. Seyid Hicazi 4-cü imam həzrət Səccadın (ə) nəvələrindən sayılan imamzadə Əliəsğər ibn Əli ibn Hüseynin (ə) nəvələrindəndir.

## Türbəsi
İndi Seyid Həsən babanın türbəsi Azərbaycan və Kuhkəmər kəndinin xalqları yanında böyük məqama sahibdir və ona özəl ehtiram edirlər. indilikdə xeyrsevən insanlar və Kəndin əhalisi onun türbəsinin yenidən düzəltmə və onarmasına başlayıblar.
Bir şair Kuhkəmər və Seyid Həsən Baba üçün belə demişdir:
Kuhkəmər kəndinə bir gəlin gedəkSeyid Həsən Babanı ziyarət edək
Seyidlər cəminə səlam ərz edəkFatimə balasın bir didar edək

## Yaşam və ailəsi
Məşhurdur ki Seyid Həsən Babanın iki arvadı varimiş, biri Kuhkəmər kəndində ki o, xanımın ovladları Əbyəz seyidlər (Ağ seyidlər) adlanıb və obiri xanım Zunuz kəndində, ki, onunda ovladları Əsvəd seyidlərə (Qara seyidlər) məşhurdular. onların belə adlanmalarının səbəbi onların üz boyalarının fərqindən qaynaqlanır. onun şəxsi halları və yaşamından təzkirə və ənsab kitablarında bir yazı yoxdur, amma onun ovladlarından 40-dan çox ali fəqih və alim dünyaya gəlibdir.

## Övladları
Seyid Həsən Babanın ovladlarından bəziləri(Çalışılıb Azərbaycan vikisində olan adlardan və ya yaradıla bilmək olasılığı olanlardan ad aparılsın):
* Seyid Əli Mir Qılınc
* Seyid Məhəmməd Höccət Kuhkəməri
* Mirzə Möhbəli xan Yekani
* Mirzə Cahangir xan Ziyai.
* Nəzərəli xan Mərəndi
* Seyid Hüseyn Kuhkəməri
* Ayətullah Yusuf Mədəni Təbrizi

### Türbələri olan
* Seyid Əli Mir Qılınc türbəsi, Yekan Kəhriz, Mərənd.
* Mir Fəttah türbəsi, Məmişxan, Xoy.
* Mir Əbdüləli Kuhkəməri, Məqbərə küçəsi, Xoy
* Mir Yəqub Məqbərə, Taliqani küçəsi, Xoy.
* Sadiqi Sadatı Məqbərəsi, Əyri Bucaq kəndi, Xoy.
* Mir Ağa türbəsi, Firurəq şəhəri, Xoy.

## Ayrıca bax
* Əli Əsğər Əli oğlu
* Ələvi Misri duası

## İstinadlar
Yeni Cənubi Uels

**Yeni Cənubi Uels** () — Avstraliyanın cənub-şərqində yerləşən, ölkənin tarixi və insanların ən sıx məskunlaşmış inzibati ərazisi. Paytaxtı əyalətin ən böyük şəhəri olan Sidney şəhəridir.

## İstinadlar
Cənubi Avstraliya

**Cənubi Avstraliya** () — Avstraliyanın cənubunda yerləşmiş ştat. Əhalisinin böyük hissəsi paytaxt şəhəri olan Adelaida şəhərində yaşayır.

## İstinadlar
Maldiv adaları himni

"**Öz ölkəmizi salamlayırıq**" (mald. ޤައުމީ ސަލާމް) — Maldiv dövlət himni. Himn 1972-ci ildə təsdiq edilmişdir. Sözləri 1948-ci ildə Məhəmməd Cəmil Didi yazıb, musiqini 1972-ci ildə Şri-Lankalı bəstəkar V. D. Amaradeva bəstələyib.

## Himnin sözləri

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi

## İstinadlar
Şimali Koreya himni

**Equkka** () — KXDR Dövlət himninin rəsmi adı. Şimali Koreya himni iki bənddən ibarətdir. Equkka 1947-ci ildə təsdiq olunub və dövlət himni kimi indiyədək istfadə olunur. Bəstəkarı Kim Von Qyun olub, sözləri yazan Pak Se Yun.

## Himnin sözləri

## Həmçinin bax
*Şimali Koreya bayrağı
*Şimali Koreya gerbi
*Koreya Respublikası himni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Filippin himni

**Filippin dövlət himni** — kompozisiyanın adı "Lupang Hinirang" ("Seçilmiş ölkə").

## Himnin sözləri
### [[Taqal dili]]ndə
: Bayang magiliw
: Perlas ng Silanganan,
: Alab ng puso
: Sa dibdib mo’y buhay.

: Lupang hinirang,
: Duyan ka ng magiting,
: Sa manlulupig,
: 'Di ka pasisiil.

: Sa dagat at bundok,
: Sa simoy at sa langit mong bughaw,
: May dilag ang tula at awit
: Sa paglayang minamahal.

: Ang kislap ng watawat mo’y
: Tagumpay na nagniningning,
: Ang bituin at araw niya
: Kailan pa ma’y 'di magdidilim.

: Lupa ng araw, ng luwalhati’t pagsinta,
: Buhay ay langit sa piling mo;
: Aming ligaya, na 'pag may mang-aapi
: Ang mamatay nang dahil sa 'yo.

### [[Azərbaycan dili]]nə tərcümə
: Sevimli ölkə,
: Şərqin incisi,
: Yanan ürək
: Sənin sinəndə həmişə yaşayır.

: Seçilmiş ölkə,
: Sən — cəsarət beşiyisən,
: Sən işğalçılara
: Heç vaxt təslim olmazsan.

: Dənizlərdə və dağlarda,
: Havada və göy səmada,
: Hər yerdə şeirlərdə şöhrət,
: Və şirin azadlıqdan mahnı.

: Bayrağında qığılcım –
: Zəfərlə parlayır,
: Onun ulduzları və günəşi
: Əbədi sönməyəcək.

: Şöhrət və ehtiras günəşinin ölkəsi,
: Həyat qucağında cənnətdir;
: Zalımlar gələndə,
: Uğrunda ölmək bizə sevincdir.

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Əzizulla xan Zərğami

**Əzizulla xan Hüseynpaşa xan oğlu Zərğami** (; ) — Rza şahın diqqətini cəlb edən əmirlərdən və o dövrdə bir müddət ordu başçısı. Gənclikdə İran Kazak diviziyasının məktəbinə girib və zabit dərəcəsini aldı. Kapitanlıq dərəcəsinə qədər Kazakxanədə məşğul idi. Daha sonra jandarma teşkilatına köçürülmüşdür və bir neçə jandarma teşkilatının o cümlədən Qəzvin, Zəncan və Sultanabad jandarma teşkilatlarının başçısı idi. Uniformalı ordunun təsisindən sonra oraya köçürüldü və polkovnik dərəcəsi ilə hərbi məktəb qurmaqın zabiti oldu.1930-cu ildə bütün ölkənin jandarma teşkilatının başçısı təyin edildi.1934-cü ildə bütün ordu müharibə sütunlarının başçısı oldu ki sonra ümumi heyət adlandırıldı və Rza şahın hakimiyyətinin sonuna qədər davam etdi. O, bir müddət də hərbi kollecin sədri olmuşdur.1949-cu ildə Senatın ilk dövründə senator vəzifəsinə təyin edilmişdir və bir dövr Senat məclisində idi.1979-cu ildə və 94 yaşında Tehranda vəfat etdi.

## İstinadlar

## Qaynaqlar
* دکتر باقر عاقلی، شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (ISBN 964-5570-58-1) (Dr Bağır Aqili, İranın müasir siyasi və hərbi xadimlərinin tərcümeyi-halları)

## Həmçinin bax
* Hüseynpaşa xan Zərğami

## Xarici keçidlər
* Şəqaqi Zərğami ailəsi  Baqirəlulum Tədqiqat İnstitutu
* Əzizulla Zərğami Rasexun saytı
* General Əzizulla Zərğami İranın Müasir Tarixinin Araşdırmalar İnstitutu
I'm with You

***I'm with You*** — Red Hot Chili Peppersnın ilk studiya albomudur. 

26 avqust 2011-ci il tarixində yayımlanan albom, Warner Music etiketi ilə satışa buraxılmışdır.

## İstinadlar
Nepal himni

**Biz - mindənə gülüq** () — Nepal dövlət himni, 3 avqust 2007-ci ildə, monarxiyanı ləğv edəndən sonra təsdiq olunub.

## Himnin sözləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Nadir mirzə Arəstə

**Nadir mirzə Bədiəzzəman mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** () — diplomat, nazir.

## Həyatı
II Nadir mirzə Bədiəzzəman mirzə oğlu 1893-cü ildə Təbriz şəhərində doğulmuşdu. Saray təlim-tərbiyəsi, təhsili görmüşdü. Rus, ingilis və fransız dillərini bilirdi.

Rusiyada 1917-ci il inqilabına qədər Peterburqdakı İran missiyasına başçılıq etmişdi. Sonra Aşxabadda Baş konsul işləmişdi. XX əsrin 20–30-cu illərdə İngiltərədə, Cənubi Amerikada, Polşada, Almaniyada diplomatik işdə çalışmışdı.

1943-cü ildən Nazir təyinatına qədər birinci ostanın osqandarı işləmişdi. İngiltərəyə meyil edirdi.
Mürtəzaqulu Bayatın kabinetində Poçt və teleqraf naziri olmuşdu.

## Ailəsi
Nadir mirzə Əşrəfsəltənə xanım Miftahla ailə qurmuşdu. Kuruş mirzə, Fərhad mirzə adlı oğulları, Göytu xanım adlı qızı var.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Qacarlar
Koreya Respublikası himni

"**Əqukka**" () — Koreya Respublikası dövlət himni.

## Himnin sözləri

## Həmçinin bax
*Cənubi Koreya bayrağı
*Cənubi Koreya gerbi
*Şimali Koreya himni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Nişançı Qaraman Mehmed Paşa

**Nişançı Qaraman Mehmed Paşa** () — Osmanlı sədrəzəmı. Sultan II Mehmedin hakimiyyəti dövründə 1477–1481-ci illərdə sədrəzəmlik etmişdir.

Nişançı Qaraman Mehmed Paşa II Bəyazidin yox Cem Sultanın hakimiyyətə gəlməsini dəstəkləmişdir. 1481-ci ildə yeniçərilər tərəfindən sultanın ölüm xəbərini gizlətməsi səbəbindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Kataloniya himni

**Meleğilər** () — Kataloniya himni, 1993-cü ildə muxtariyyət icma himni kimi təsdiq olunub.

## [[Katalan dili]]ndə himnin sözləri
:Catalunya triomfant,
:tornarà a ser rica i plena.
:Endarrera aquesta gent
:tan ufana i tan superba.

:Bon cop de falç,
:Bon cop de falç,
:Defensors de la terra!
:Bon cop de falç!

:Ara és hora, segadors.
:Ara és hora d’estar alerta.
:Per quan vingui un altre juny
:esmolem ben bé les eines.

:Bon cop de falç,
:Bon cop de falç,
:Defensors de la terra!
:Bon cop de falç!

:Que tremoli l’enemic
:en veient la nostra ensenya.
:Com fem caure espigues d’or,
:quan convé seguem cadenes.

:Bon cop de falç,
:Bon cop de falç,
:Defensors de la terra!
:Bon cop de falç!

## Həmçinin bax
* Kataloniya bayrağı

## Xarici keçidlər
* Kataloniya dövlət himni YouTube'da
Aland adaları himni

**Aland adaları dövlət himni** və ya **Alandlıların mahnısı** (, ) — Finlandiya aid muxtar vilayət himni. 1922-ci ildə təsdiq olunub.
Himnin sözləri 1922-ci ildə Yun Qrandell ilə yazılıb, musiqi Yuxan Fridolf Xaqfors ilə qoşulub.

## Himnin orijinal sözləri
: Landet med tusende öar och skär,
: danat ur havsvågors sköte.
: Åland, vårt Åland, vår hembygd det är.
: Dig går vår längtan till möte!
: Forngravars kummel i hängbjörkars skygd
: tälja din tusenårs saga.
: Aldrig förgäta vi fädernas bygd,
: vart vi i fjärrled än draga
: vart vi i fjärrled än draga

: Skönt är vårt Åland när fjärdar och sund
: blåna i vårljusa dagar,
: ljuvt är att vandra i skog och i lund,
: i strändernas blommande hagar.
: Midsommarstången mot aftonröd sky
: reses av villiga händer,
: ytterst i utskärens fiskareby
: ungdomen vårdkasar tänder
: ungdomen vårdkasar tänder

: Skönt är vårt Åland när vågsvallet yr
: högt mot de mäktiga stupen
: när under stjärnhimlen kyrkfolket styr
: över de islagda djupen.
: Ryter än stormen, i stugornas ro
: spinnrocken sjunger sin visa
: minnet av barndomens hägnande bo
: sönerna lyckligast prisa
: sönerna lyckligast prisa.

: Aldrig har åländska kvinnor och män
: svikit sin stam och dess ära;
: ofärd oss hotat, men segervisst än
: frihetens arvsrätt vi bära.
: Högt skall det klinga, vårt svenska språk,
: tala med manande stämma,
: lysa vår väg som en flammande båk,
: visa var vi äro hemma
: visa var vi äro hemma

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
San-Marino himni

**Respublika dövlət himni** () — San-Marino himni. Musiqi və sözlər Frederiko Konsolo ilə yazılıb.

## Himnin sözləri

## Xarici keçidlər
* San-Marino himni YouTube'da
Şimal ərazisi (Avstraliya)

**Şimal ərazisi** () - ərazisinə görə Avstraliyanın ən böyük üçüncü inzibati vahididir. Paytaxtı Darvin şəhəridir.

## İstinadlar
Avstraliya Paytaxt Ərazisi

**Avstraliya Paytaxt Ərazisi** () — Avstraliya ərazisində yerləşən inzibati ərazi.

## İstinadlar
Ellura Kaylasanatxa məbədi

**Ellura Kaylasanatxa məbədi** () - qayalıq bir hind məbədidir, Ellurada yerləşən mağara məbədləri kompleksinin mərkəzi tikintisidir. Kompleksin digər məbəd tikintilərindən Kaylasanatxa məbədini üç dərin (30 metrə qədər) yarğan ayırır.

## Tikilmə müddəti
Kaylasanatxa məbədinin inşası çox uzun bir müddəti əhatə etmişdir. Tikintinin başlanğıcı Raştrakuta sülaləsindən olan Dantidurqanın idarəsi dövrünə təsadüf edir və I Krişnaradcenin dövründə tamamlanır.

## Eksteryer
Kaylasanatxa məbədi monolit, tək dayaqlı qayada yonulmuşdur. Məbədin tikintisi inşaat taxtalarının tətbiqi olmadan, qayalıq massivi üzrə yuxarıdan aşağıya doğru yonulurdu. Məbədin özünün uzunluğu 55 m, eni isə 36 metrdir. Səthlər 1980 m² tutan sahəni əhatə edir. Əvvəllər bütün məbəd ağ malayla örtülmüşdü ki, onu qayaların fonunda özünəməxsus bir şəkildə göstərirdi və bunu Ranqa Maxal adlandırırdılar.

## İnteryer
Məbədin aşağı hissəsində 8 metr hündürlüyündə kürsülük mövcuddur, hansı ki, mərkəzində fillərin və şirlərin monumental heykəlləri məbədin yuxarı hissəsi üçün əsas kimi xidmət edir və təxminən 3 metr hündürlüyü təşkil edir. Yuxarıdan aşağı məbəd böyük sənətlə yerinə yetirilmiş daş naxılarla örtülmüşdür. Kaylasanatxa məbədinin divarlarında ən maraqlı qabarıq təsvirlər “Ravana, Kaylas dağını devirməyə çalışan", "Qalib-Şiva", "Sitin Oğurluğu" görüntüləridir.

## Qalereya

Fayl:Kailasha temple at ellora.JPG|Yuxarı qayada Şiva məbədi 
Fayl:Ellora Caves, India, Kailash Temple 2.jpg|Məbədin eksteryer hissələrindən biri
Fayl:Kailash-elephant.jpg|Məbədə daxil olan daxıntılara məruz qalmış fil heykəli
Fayl:Kailash-elephants.jpg|Məbədə daxil olan digər daxğıntılara məruz qalan fil heykəllərə
Fayl:Ellora Kailash temple overview.jpg|Məbədin eksteryer görüntüsü
Fayl:Ellora Kailash temple Shiva panel.jpg|Şiva lövhəsi
Fayl:Ellora Caves, India, Vedic religious shrine in Kailash-Kailasa Temple.jpg|Məbədin eksteryer hissəsindən digər bir görüntü 
Fayl:Kailash-pillar.jpg|Məbəddəki daş sütunda oymalar
Fayl:Kailash-shiva-linga.jpg|Məbəddə yerləşən Şiva linqası
Murad bəy Aşiq

**Murad bəy Qasım bəy oğlu Aşiq** (1816-?)—XIX əsr Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Murad bəy Qasım bəy oğlu 1816-cı ildə Şirvan vilayətinin Sədənrud mahalının Şaharxı kəndində doğulmuşdur. Doğma yurdunda mədrəsə təhsili almışdı. Seyid Əzim Şirvani Murad bəy Aşiq haqqında yazır: "İsmi-şərifləri Murad bəy xələfi-Qasım bəy Şirvani.  O cənab Mustafa xan cənnətməkanın xahərzadələrindəndir.  Təvəllüdü 1233-cü sənəyi-hicridə olubdur. «Əl»an Sədənrudi  mahalının Şağarxı ismilə mövsuf olan qəryəsində sakindir.  Bir cavandır, xoşsima və xoşəxlaq və təbi-şeri ilə məşhurdur".

## Yaradıcılığı

Gəlibdir Çin diyarından mətai-maçin almaqçun, 
Xütən əmlakının malın gətirmiş karivani-zülf.

Ləbin şəhdi-zülalından içib sərməst olan kimsə, 
Gətirməz yadına cami-müsəffa, abi-heyvani.

Gözəllərdə nə adətdir, yıxarlar aşiqin könlün, 
Görən dünyada öz mülkün xərab istərmi sultani?



## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Azərbaycan ədəbiyyatı
Henrix Müller

**Henrix Müller** (d. 28 aprel 1900 - ?) — Nasist Almaniyasında siyasi polis idarəsi Gestapo rəisi və Holokost edamlarının məsulu.

## Həyatı
Henrix Müller Mühafizə Baş dairəsində (**[[RSHA]]**) planlanmış, hazırlanmış və təşkil edilmiş əsasən bütün fəaliyətlərdə məsul olaraq önəmli rol oynamışdır. 1939-cu ilin sentyabrında siyasi müxaliflərin öldürülmələri təlimatını vermişdir. Adolf Eyxmanın başında olduğu *Yəhudi şöbəsi* də Müllerin nəzarəti altındaydı. SSRİ yəhudilərinin qətl edilməsi planının uyğulamağa qoyulmasının ən kiçik detallarınadək  Müllerin doğrudan təsiri olmuşdur. Başçısı olan Reinhard Heydrixin ona verdiyi təlimatların, şəxsi birlikləri tərəfindən yerinə yetirilməsinə nəzarət edir və gerçəkləşdirilən işləri məruzə və təbliğ ediri.

Henrix Müller 1 may 1945-ci ildə Berlindəki Fürerbunkerdə son görülen faşist zabiti idi. Qızıl ordunun Berlinə girməsindən sonra qeyb oldu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Zalsburq

**Zalsburq** (, , mənası — «duz qalası») — Avstriya şəhəri. Vyanadan cəmi dörd saatlıq məsafədə Zalsburqland diyarının möcüzəli paytaxtı  yerləşir. Alp mənzərəsi ilə klassik memarlığın bənzərsiz vəhdəti onu digər turizm bölgələrindən ecazkarlığına  görə fərqləndirir. Bu şəhərdə musiqi evi, Mosart muzeyi, görkəmli musiqiçilərin abidələri- hər bir şey bəstəkarlarla,  o cümlədən musiqi ilə bağlıdır. Buna görə də, bu şəhər klassik musiqi heyranlarının şəhəri hesab edilir.

Qədim ərazidə çayın sol sahilidə Zalsburq şəhərindən 119 m yüksəklikdə, əsası 1077-ci ildə qoyulan XoenZalsburq qalasının möhtəşəm divarları ucalır.

Kafedral Kilsə - qədim şəhərin mərkəzində, Kafedral kilsənin əzəmətli silueti-Zalsburq arxiyepiskoplarının məqbərəsi yerləşir.

Onunu tarixi bu yerlərdə ilk kilsə ucaldılan dövrdən -VIII əsrdən başlayır.

Mosartın anadan olduğu Ev -  Zalsburqda Getreidegasse  küçəsində, dahi bəstəkarın anadan olduğu  Ev № 9,  Marktplatz meydanında isə Mosartın ailəsinin 1773-cü ildən 1780-ci ilə qədər yaşadıqları bina  qorunub  saxlanılır.

Zalsburqun mərkəzi meydanlarının birində - Residenz Platz – da Zalsburq arxiyepiskoplarınn girişində gözəl   “Musiqi sədaları” fontanı olan keçid iqamətgahı qorunub saxlanılmışdır.

1120-ci ildə inşa edilmiş köhnə  iqamətgah binasının əvəvzinə  yenisinin tikilişi  1600-1619 –cu illər ərzində aparılmışdır.

Mirabel Sarayı heyranedici terraslı bağla, mərmər heykəl və fontanla, canlı hasar və  fantastik çiçək kompozisiyası ilə əhatə olunmuşdur.
## Qalereya

Fayl:Salzburg - Panorama (nachts)2.jpg|Panorma
Fayl:Salzburg (night) - Mirabellgarten.jpg
Fayl:Salzburg Sunset by Horst Michael Lechner.jpg|Salzach
Fayl:Sigmund-Haffner-Gasse1.jpg|Sigmund-Haffner-Gasse
Fayl:Aussenansicht red bull hangar-7 nacht.jpg|Red Bull Hangar 7
Fayl:8 of 10 - Hohensalzburg Castle, AUSTRIA.jpg|Mirabellgarten


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Volfqanq Amadey Motsart

## Xarici keçidlər
Nazimülislam Kirmani

**Mirzə Məhəmməd bin Əli Nazimülislam Kirmani** (1861-1918)—İran tarixçisi.

## Həyatı
Mirzə Məhəmməd bin Əli 1861-ci ildə Kirman şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Nazimülislam Kirmani kimi tanınırdı. Tarixçi idi.

Tarixçi əsərində şahidi olduğu hadisələrin obyektiv təsvirini verir. O, qeyd edir ki, XX əsrin əvvəllərində bir tərəfdən ölkənin iqtisadi vəziyyətinin ağırlaşması, şah sarayı və hökumətin milli mənafeyə zidd siyasəti, rüşvətxorluq və ədalətsizlik doğuran siyasi qurpuluşun çürüklüyü, digər tərəfdən, İran cəmiyyətinin qabaqcıl dairələrinin milli şüurunun inkişafı İranda sosial ziddiyyətlərin daha da kəskinləşməsinə səbəb olmuşdu.

Nazimülislam Kirmani yazır ki, artmaqda olan hərəkatın təzyiqi altında İran şahı xalqın tələblərini yerinə yetirməyə söz verdi. 1906-cı il avqustun 5-də konstitusiya verilməsi haqqında şah fərmanı elan olundu.

Nazimülislam Kirmani yazır: "Dünyada İran şahı qədər geniş yetkiləri olan hökmdar sayı çox azdır. Bu ölkədə şahın iradəsi her şeyə hakimdir. Ancaq İranda Türkiyənin tərsi olaraq vəzirlər və ya şah divanı olmadığı üçün şahı kimsə şüphəçiliyə sürükləyə bilməzdi." 

Nazimülislam Kirmaninin əsərində İran inqilabının başlanığıcından 1906-cı ilin iyulunadək İranda baş verən hadisələr təsvir olunur.

Nazimülislam Kirmani 1918-ci ildə vəfat edib.

## Yaradıcılığı
Nazimülislam Kirmani şair idi. Ölkənin ağır durumunu yaxından müşahidə edən İranlı aydınlarda bu yaşananlar qarşısında səssiz qalmamışlardır. Dönəmin önəmli yazarlarından Nazımul-İslam Kirmani, şeirlərində bu əndişəverici ortamı mövzu kimi seçmiş, Qacar xanədanının uyğulamalarını həcv edərək dönəmin iqtisadi həyatına dair bəzi sübutlar vermişdir:

Şahın halı görüb də dəyişməmişmidir? 
Hər yerdə şeytanlar gəzər olmuşdur 
Zulm və ədalətsizlikmi artmış?
Xalqın ürəyi qan ağlamaqdadır
İran ölkəsinə bir uğrayıvər 
Başdan başa sanki bir məzar
Belə halı vahim bir ölkədə 
Kimsəni görməsin canlı, yaşar.

## Əsərləri
*Tarixi bidari iraniyan (İranlıların oyanma tarixi), 1332 (hicri). I-II cildlər.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu. Məşrutə ensiklopediyası. Bakı, 2011. 624 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Antuan İsaak Silvestr de Sasi

**Antuan İsaak Silvestr de Sasi** (; ) — fransız dilçisi, əsilzadəsi, Fransa şərqşünaslıq məktəbinin mərkəzi siması.

## Həyatı
Məşhur fransız şərqşünası və dövlət xadimi Silvestr de Sasi 1758-ci ildə Parisdə hüquq müdafiəçisi Jak İbrahim Silvestrin  (Jacques Abraham Silvestr) ailəsində anadan olmuş, 1838-ci ildə orada vəfat etmişdir. Gənc yaşlarından şərqşünaslıqla məşğul olmuş, Şərq dillərini müəllim Don Bartrodan öyrənmişdir. 1781-ci ildə nümuzmatika üzrə məsləhətçi təyin edilmiş, sarayda qədim pulları oxumaqla məşğul imiş. Dörd ildən sonra qədim kitabələr və ədəbiyyat üzrə Fransa akademiyasına akademik seçilir. Fransa hökumətinin təkidilə yaradılmış "Şərq dilləri məktəbi"ndə (1795) ərəb dilindən dərs deyir.
 
"Kollec de Frans"da fars dili üzrə professor olmuşdur. 1808-ci ildə Fransa senatına deputat seçilmişdir. Burbonlar hakimiyyəti dövrünün (1814–1830) ən fəal xadimlərindən idi.
 
Silvestr de Sasi 1815-ci ildən Paris universitetinin rektoru, 1828-ci ildən "Kollec de Frans"ın, daha sonra "Şərq dilləri məktəbi"nin rəhbəri işləmişdir. Elə həmin il ömürlük olaraq Fransanın "Əlyazmalar akademiyası"na katib seçilmişdir. Şərqşünasın dərin mühakiməsini və erudisiyasını yüksək qiymətləndirərək onu Fransada ərəb dilinin öyrənilməsi və yayılmasının banisi adlandırmışlar. Sasinin 1810-cu ildə çap-dan çıxan "Ərəb dilinin qrammatikası" əsəri dəyərli filoloji abidədir. Silvestr de Sasi kopt dilinin və heroqliflərin bilicisi kimi tanınmışdır. O, "Məhəmməddən əvvəl ərəblərin tarixinə dair xatirələr" (Paris, 1785), zəmanəsinin məşhur şair və dilçisi harariyə (1054–1121) həsr edilmiş "hararinin təlimi" (Paris, 1822), "Ümumi qrammatikanın prinsipləri" (Paris, 1799), "Sasani sülaləsinin medalları və İranın qədim tarixi haqqında bəzi qeydlər" (Paris, 1793) əsərlərinin və dikər əsərlərin müəllifidir. "Həririnin təlimi" kitabına ərəbcə geniş izahat yazmışdır.
 
Silvestr de Sasi həm də ustad mütərcim idi. 1798–1799-cu illərdə Dövlətşah Səmərqəndinin "Təzkirətüş-şüəra" əsərini fransızcaya tərcümə edərək "Şairlər haqqında xatirə" adı ilə nəşr etdirmişdir. Kitabda Nizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığı haqqında üç səhifəlik yazı verilmişdir. "Kəlilə və Dimnə" 1816-cı ildə (Parisdə) Silvestr de Sasinin tərcüməsində çapdan çıxmışdır.
 
Silvestr de Sasidən sonra gələn bütün fransız şərqşünasları onun məktəbinin davamçıları və şagirdləri olmuşlar. Silvestr de Sasi 1869-cu ildə Parisdə buraxılan "Müasir klassik müəlliflərin kitabxanası" əsərində Nizami Gəncəvidən də bəhs etmişdir. Silvestr de Sasi əsasən Caminin "Leyli və Məcnun" əsərinin Şezi tərəfindən tərcümə olunmasından və əsərin keyfiyyətindən söhbət açmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fransua Pöti de La Krua

**Fransua Pöti de La Krua** (, )—fransız şərqşünası.

## Həyatı
Fransız şərqşünası Pöti dö la Krua 1653-cü ildə Parisdə anadan olub, 1713-cü ildə orada vəfat etmişdir.
Fransanın xarici işlər naziri Şarl Kolber tərəfindən Şərqə göndərilən Pöti dö la Krua Misirdə, İranda olmuş, sonra İstanbula gələrək Kiçik Asiyanı qarış-qarış gəzmişdir. Səyahət zamanı xalqların adət-ənənələrini, ədəbiyyat və incəsənətini dərindən öyrənmiş, əlyazmalar toplayıb Fransa Kral kitabxanasına gətirmişdir. Vətənə qayıdandan sonra Fransa dənizçilik nazirliyində tərcüməçi işləmişdir. 1692-ci ildə "Kollej Ruayal"da ərəb dili üzrə professor, bir neçə ildən sonra atasının vaxtilə kral sarayında tutduğu katib-tərcüməçi vəzifəsinə seçilmişdir. "İran sultanlarının və vəzirlərinin tarixi" (Paris, 1707), "Min bir gecə" (Paris, 1710–1712) əsərlərinin müəllifidir.
Atası Pöti Fransua məşhur fransız şərqşünası və alimi olub. 1622-ci ildə Parisdə anadan olmuş, 1695-ci ildə orada vəfat etmişdir.
İngilis mənşəli ailədə doğulmuşdur. Əmisinin yanında türk dili üzrə katib-tərcüməçi işləmişdir.
O, "Fransanın tarixi"ni türk dilinə tərcümə etmişdir. 1710-cu ildə "Böyük Çingiz xanın tarixi" kitabını yazmışdır. Peti Fransua "Türkcə-fransızca" və "Fransızca-türkcə" lüğətlərin müəllifidir. Bundan əlavə, kral kitabxanasında olan türk və fars əlyazmalarının kataloqunu tərtib etmişdir. Bu kataloq və lüğətlər bizim üçün dəyərli mənbələrdir.
Tədqiqatçının oğlu Fransua Pöti dö la Krua atasının təsiri altında şərqşünaslıqla məşğul olmuş, XVII əsrdə Fransada bir şərqşünas kimi məşhurlaşmışdır. O, "Min bir gecə" nağıllarını fransız dilinə tərcümə etmişdir.
Şərq folkloru ilə maraqlanan Pöti dö La Krua 1712-ci ildə Parisdə Şərq nağıllarını "İran nağılları" başlığı altın-da fransızca nəşr etdirmişdir. Peti dö la Kruanın nəvəsi Aleksandr Lui Mari (1698–1751) də şərqşünas idi. De La Krua nəsli şərqşünaslıqla məşğul olur, o cümlədən Azərbaycan ədəbiyyatı ilə də maraqlanırdı.
Peti dö La Krua Nizami Gəncəvinin "Yeddi közəl" poemasından gözəllərin Bəhrama söylədikləri hekayətlərdən (nağıllardan— Ə. Ç.) ikisini "İran nağılları" kitabına daxil etmişdir. "Xeyir və Şər" hekayəti Fransada daha tez yayılmışdır. Bəhramın saraya topladığı yeddi şahzadə qız, hərəsi bir fantastik rəvayət söyləyir. hekayətlər şahı əyləndirməklə bərabər, onu tərbiyələndirir, şəhvətdən uzaqlaşmağa, saf məhəbbət aşiqi olmağa çağırır. Nizami Gəncəvinin tərbiyəvi ideyaları Şərqşünas alimin, diqqətini cəlb etmiş, o, şairin əsərlərindəki bəşəri süjetləri fransız ədəbiyyatına gətirmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Antuan Qallan

**Antuan Qallan** (, ) — fransız şərqşünas, antikvar, tərcüməçi, Avropada "Min bir gecə" əsərinin ilk tərcüməçisi kimi məşhurlaşmışdır. Qədim Yazılar Akademiyasının üzvü (1701), "Kollec d & Frans"da ərəb dili müəllimi (1709-cu ildən).

## Həyatı
Fransız şərqşünası Antuan Qallan 1646-cı ildə Rollo şəhərində (Pikardiya vilayəti) sənətkar ailəsində anadan olmuş, 1715-ci ildə Parisdə vəfat etmişdir.
 
Noyon və Parisdəki Plessi kollecində təhsil almışdır. "Kollec dö Frans"da Şərq dilləri sahəsində ixtisaslaşaraq, Konstantinopolda Fransa səfirliyində işləmişdir (1670). İki dəfə Ləvan şəhərinə elmi məzuniyyətə göndərilmişdir. Şərqdə işlədiyi müddətdə Şərq xalqlarının dilləri, adət və ənənələri, ədəbiyyatı ilə yaxından tanış olmuşdur. Çoxlu əlyazmaları, şəkilləri, mərmər əşyaları və qədim yazıları toplayıb öyrənmişdir. 1701-ci ildə o, Fransanın Qədim Yazılar Akademiyasının üzvü təyin olunmuşdur. Bir neçə ildən sonra "Kollec d & Frans"da ərəb dili müəllimi işləmişdir. Antuan Qallan çoxlu numizmatik əşya, qədim şeylər, Şərq tarixinə aid əlyazmalar, tərcümələr və tərcüməyə aid yazılar miras qoyub getmişdir. Lakin onu məşhurlaşdıran əsasən 12 cildlik "1001 gecə"ni ("Ərəb nağılları"nı) fransızcaya tərcümə etməsi olmuşdur (1707–1717-ci illər). Tərcümə üslub və kolorit baxımından bir qədər zəif olsa da oxunaqlı, sadə və təbiidir. Təəssüf ki, orijinalda olan bir çox şeirlər tərcümədə verilməmişdir. "1001 gecə"nin ən uğurlu tərcüməsi 1806-cı ildə Kosen və Perseval tərəfindən edilən tərcümədir. Lakin bu tərcümə tam nəşr olunmamışdır. Antuan Qallanın əsərlərindən aşağıdakıları qeyd etmək olar: "Şərqlilərin gözəl sözləri və yaxud Xeyirxah sözlər və zərb-məsəllər" (Paris, 1694), "Medala layiq görülmüş dörd kürd haqqında rəvayət" (Paris, 1696), "Qəhvəxananın mənşə tarixi və inkişafı" (ərəb dilindən tərcümə, Paris, 1699), "Bidpay və Loğmanın söylədiyi hind nağılları və təmsilləri" (türk variantından tərcümə, Paris, 1721, iki cildlik) və s.
 
Bundan əlavə "Jurnal dö Trevü", "Jurnal dö Savan", "Qədim Yazılar Akademiyasının xəbərləri"ndə Qallanın "Xatirələr"i dərc olunmuşdur. Antuan Qallan D'Erolonun işini davam etdirib başa çatdıran ilk fransız nizamişünaslarındandır.
 
D'Erblonun vəfatından sonra kral XIV Lüdovikin tapşırığı ilə Antuan Qallan yarımçıq qalmış "Şərq ensiklopediyası" əsərini tamamlayıb müfəssəl bir müqəddimə ilə 1697-ci ildə nəşr etdirmişdir. D'Erblonun "Şərq kitabxanası" ensiklopediyası ikinci dəfə Antuan Qallanın əlavələri ilə 1780-ci ildə Parisdə buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* rollot.baillet.org
Luiza O`Merfi

**Luiza O`Merfi** () (21 oktyabr 1737,(Ruan) — 11 dekabr 1814, Paris) — Fransa kralı XV Lüdovikin favoriti (məşuqəsi).

## Həyatı
Luiza O`Merfi irlandiyalı keçmiş əsgər Daniel O`Merfinin beş qızından biridir. Atasının vəfatından sonra anası qızları ilə Parisə köçərək köhnə pal-paltar satmaqla, qızları isə aktrisalıq və pozaçılıqla məşğul olurlar. 1752-ci ildə Buşenin "Dincələn qız" əsərinə poza verən O`Merfi Luiza, XV Lödovik şəkili gördükdən sonra onun fovarit məşuqəsinə çevrilir. Onların nikahdan kənar bir qızı Sen-Antuan, Aqata Luiza de dünyaya gəlir. Fransa inqilabı zamanı Krala əlaqəsinə görə qısamüddətli həbs edilir.
Lui-Nikola Klerambo

**Lui-Nikola Klerambo** (; ) — fransız bəstəkarı.

## Həyatı
Məşhur fransız bəstəkarı Klerambo 1676-cı ildə Parisdə-anadan olmuş, 1749-cu ildə orada vəfat etmişdir. 13 yaşından musiqi bəstələməyə başlamışdır. Sonralar "Səisir" adlı kral sarayında ortaq çalan işləmişdir. O dövrünün ən məşhur musiqişünası idi. O, "Buludları fəth edən günəş" operasının və "İki süitalı orqan kitabı" adlı ikicildlik əsərin müəllifidir. Klerambo saray və opera üçün kantatalar da bəstələmişdir. Bunlar XIV Lüdovikin sarayında böyük müvəffəqiyyətlə səsləndirilmişdir. Onun beş əsəri çap olunmuşdur. "Arfa" bəstəkarın şah əsəridir. Klerambo 1741-ci ildə Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" əsərini türkcədən fransızcaya çevirmişdir. Tərcümənin əlyazması hazırda Paris Milli kitabxanasında saxlanılır. Güman ki, Klerambonun məqsədi "Yeddi közəl" əsasında opera bəstələmək imiş. hələ bu tərcümədən qabaq da Fransada Nizami; yaradıcılığından bəhrələnərək səhnə əsərləri yazmaq ənənəsi olmuşdu.

Bəllidir ki, Alen Röne Lesajın "Yeddi közəl" motivləri əsasında yazdığı opera XIV Lüdozik tərəfindən 1680-ci ildə yaradılan "Komedi Fransız" teatrında 1721-ci ildən 1735-ci ilədək öz uğurlu səhnə həyatını yaşamışdır. Deməli, Nizami-nin poeması Fransa bəstəkarlarının opera yaradıcılığında özünəməxsus yer tutmuşdur.

## İstinadlar
Alen Röne Lesaj

**Alen Rene Lesaj** (; ) — Fransa satiriki, dramaturqu, yazıçısı.

## Həyatı
1668-ci ildə Fransanın Sarzo şəhərində hüquqşünas ailəsində anadan olmuş, 1747-ci ildə Bulon-Sür-Merdə vəfat etmişdir. Atası şah sarayında notarius və vəkil işləmişdir. Alen Rene Lesaj orta təhsilini bitirdikdən sonra 1692-ci ildə Parisə gəlib, hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. Tələbəlik illərində ata-anasını itirmiş, ağır güzəran keçirmişdir. Rəvayətə görə, maddi ehtiyac onu varlı bir qadınla evlənməyə məcbur etmişdir. Əslində isə, belə bir əhvalat olmamışdır. Lesaj Parisdə gözəl bir qızla ailə qurmuşdur. Valideynlərinin vəfatından sonra o, özünü dolandırmaq üçün kiçik yunan əsərlərini tərcümə etməyə, 1700-cü ildən isə "Teatr Evrapol" üçün fransız dilinə kiçik pyeslər çevirməyə başlamışdır.

Nizami motivlərini səhnəyə ilk dəfə fransızlar gətirmişlər. "Larus" ensiklopedik lüğətində, habelə, Alen Rene Lesajın həyat və yaradıcılığından bəhs edən kitablarda Nizami süjetlərinin səhnədə oynanılmasından danışılır. "Larus universal" (Paris, 1949) və "Böyük Larus ensiklopediyası" (Paris, 1960) lüğətlərində də bu haqda dəyərli məlumata rast gəlirik.

Ümumbəşəri səciyyə daşıyan Nizami idealları əsrlər boyu bütün xalqları maraqlandırmışdır. Mütəfəkkir şair cəmiyyətdə ekiz doğulan xeyirlə şərin, xeyirxah qüvvələrlə bədxah qüvvələrin arası kəsilməyən mübarizəsini iki şəxsin simasında, özünəməxsus sənətkarlıqla canlandırmışdır. Bəşər övladını daim düşündürən bu əzəli və əbədi problem fransız söz ustalarının nəzərindən yayına bilməzdi.

Doğrudur, bir çox fransız alimi Alen Rene Lesajın "Yeddi gözəl"dəki dördüncü novellanı— "Xeyir və Şər" nağılını opera üçün işləməsini, "Çin şahzadəsi" adlı kiçik həcmli opera mətni yazmasını Fransua dö La Kruanın "İran nağılları" ilə əlaqələndirirlər. Bəlkə də, belədir. Lakin onu da nəzərdən qaçırmaq olmaz ki, XVIII əsrdə, yəni Alen Rene Lesajın yaşayıb-yaratdığı dövrdə Nizaminin əsərləri Fransada geniş yayılmışdı. Həm Kral kitabxanasında, həm də Şərqlə maraqlanan alim və yazıçılarda onun bütün əsərləri var idi. Ayrı-ayrı kitablarda (məsələn, Bartelemi D'Erblonun "Şərq kitabxanası"nda, Paris, 1697) Nizaminin bütün əsərləri sadalanmış, "Xəmsə"nin adı çəkilməmişdi.

Şərqlə maraqlanan Alen Rene Lesaj kimi bir yazıçı və dramaturq Nizami Gəncəvinin əsərlərini oxumaya bilməzdi. İnamla demək olar ki, Lesaj yuxarıda adı çəkilən opera mətnlərini bilavasitə Nizaminin "Yeddi gözəl" əsərindən bəhrələnərək yazmışdır. Opera 1729-cu ildə Parisdə, "Komedi Fransez" teatrında göstərilmişdir. Alen Rene Lesajın əsas qəhrəmanı Diamantindir.

İlk dəfə fransız səhnəsinə qədəm qoyan Nizami süjetləri sonralar italyan və alman səhnələrinə də yol tapmışdı. İtalyan dramaturqu Karlo Qotsi "Nağıl teatrı" yaratmışdı. Süjetlərini folklor materialları əsasında quran Karlo Qotsi 1761-ci ildə "Teatr üçün nağıllar" toplusunu, 1762-ci ildə isə "Turai-dot" əsərini yazmışdı. Lesaj kimi Qotsi də Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" əsərindəki "Xeyir və Şər" nağılını əsas götürmüşdü.

## İstinadlar

1 Ə. Sərkaroğlu "Nizami fransız mənbələrində". Bakı, 1991. səh. 53

## Xarici keçidlər
Xristianlıqda Ata

**Ata** *yaxud* **Ata-Allah** — xristianlıqda ümumiyyətlə Allaha və xüsusi olaraq Üç üqnumun birinci Sifətinə verilən addır.

Xristianlıqda Ata-Allah, Oğul və Müqəddəs Ruh ilə birlikdə bir Allahın üç Sifətindən biridir. Bir Allahın üç Sifəti əqidəsinə Üç üqnum və ya Müqəddəs Üçlük deyirlər. Pravoslav, katolik və protestant olmaq üzrə bütün xristian kilsələri bu əqidəyə inanırlar.

Əhdi-Cədiddə Allah “Ata” adlandırılır, İsa Məsih Allaha adətən “Atam” deyə xitab edir.

Birinci Nikeya Kilsə Məclisində (eramızın 325-ci ili) qəbul olunmuş Nikeya iman simvolu bu sözlərlə başlanır:
“Mən Allaha, qüdrətli Ataya, göyü-yeri, gözlə görünən də, görünməyən də hər şeyi Yaradana inanıram”.

“Afanasi iman simvolu”nda (eramızın IV əsri) Ata-Allah haqqında belə yazılmışdır:
“Ata necədirsə, Oğul da belədir, Müqəddəs Ruh da belədir.
Ata yaradılmamış, Oğul yaradılmamış və Müqəddəs Ruh yaradılmamışdır.
Ata qeyri-məhdud, Oğul qeyri-məhdud və Müqəddəs Ruh qeyri-məhduddur.
Ata əbədi, Oğul əbədi və Müqəddəs Ruh əbədidir.
Lakin üç əbədi Varlıq deyil, bir əbədi Varlıqdır…
Ata Allah, Oğul Allah və Müqəddəs Ruh Allahdır, lakin üç Allah deyil, bir Allahdır.
Ata Rəbb, Oğul Rəbb və Müqəddəs Ruh Rəbdir, lakin üç Rəbb deyil, bir Rəbdir”.

Ümumiyyətlə, xristianlar Allaha Ata dedikdə, onların qayğısına qalan, bütün ehtiyaclarını ödəyən, onları şərdən qoruyan bir Allahı nəzərdə tuturlar. Xristian kilsəsi "Ata" və "Oğul" adlarını həmişə məcazi mənada başa düşmüşdür.

## İstinadlar

## Mənbə
*Катехизис католической церкви. Глава первая. Верую в Богу Отца: http://krotov.info/acts/20/2vatican/0198.html
*В.Н.Лосский. Очерк мистического богословия Восточной Церкви. Глава III. Бог-Троица. http://www.vehi.net/vlossky/03.html
Afrika ölkələrinin siyahısı

**Afrika ölkələrinin siyahısı** — Afrika qitəsində yerləşən 66 dövlət və əraziyə verilən ümumi ad.

Bu siyahıya həm tam tanınmış dövlətlər, həm qismən və ya tanınmayan dövlətlər, həm də Afrika və qeyri-Afrika dövlətlərinin asılı əraziləri daxildir. Siyahı 56 suveren dövlət (bunlardan 54-ü BMT-nin üzvüdür), qeyri-Afrika suveren dövlətlərin iki qeyri-suveren (asılı) ərazisini və qeyri-Afrika suveren dövlətlərin on sub-milli bölgəsindən ibarətdir. 

## Suveren dövlətlər
### Tam tanınan dövlətlər
Aşağıdakı tam tanınan 54 dövlətin hamısı Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Afrika İttifaqının üvüdür.

### Məhdud tanınan və ya tanınmayan dövlətlər

The following two entities have declared themselves to be sovereign states and are in control of some territory but have limited or no recognition from other states. Neither entity is a member state of the United Nations, although the Sahrawi Arab Democratic Republic is a member of the African Union.

## Suveren olmayan ərazilər
There are currently 12 non-sovereign territories in Africa. Except two Spanish autonomous cities and Peñón de Vélez de la Gomera, all the remaining territories are islands off the continent's coast.

### Asılı ərazilər

### Digər ərazilər
This list contains 10 territories that are administered as incorporated areas of a primarily non-African country.

## Qeydlər

## İstinadlar
Xocalıya ədalət

**"Xocalıya ədalət" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası** () — Xocalı soyqırımı haqqında həqiqətin dünyada bilinməsi, bu faciənin Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı aktı kimi tanınması üçün həyata keçirilən məqsədyönlü fəaliyyət istiqamətlərindən biri.

## Haqqında
"Xocalıya ədalət" beynəlxalq kampaniyası 2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, İslam Konfransı Gənclər Forumunun mədəniyyətlərarası dialoq üzrə baş əlaqələndiricisi Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə başlanmışdır.

Kampaniya Xocalı soyqırımı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi səbəbləri və nəticələri, həmçinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ regionu və digər ərazilərindən qeyd-şərtsiz və dərhal çıxarılmasının zəruriliyi ilə bağlı beynəlxalq maarifləndirmənin artırılması məqsədini daşıyır. Kampaniyanın fəaliyyəti həmçinin Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi, sağ qalmış ailələrə dəstək göstərilməsi, bu hadisələrin yaddaşlarda yaşaması, xüsusən də gənc nəsil tərəfindən unudulmamasına yönəlmişdir.

Kampaniya qlobal səviyyədə fəaliyyət göstərmək və öz müraciətlərini çatdırmaq üçün müxtəlif kommunikasiya vasitələri və resurslarından, o cümlədən media, internet və canlı tədbirlərdən fəal şəkildə istifadə edir. Kampaniya çərçivəsində təşkil edilən tədbirlərdə əsas diqqət kütləvi qırğınlara, etnik təmizləmə və irqi, etnik və ya dini ayrı-seçkilik hallarına qarşı güclü müqaviməti nümayiş etdirməyə, Xocalı soyqırımı qurbanları ilə həmrəyliyi ifadə etməyə və Xocalıda azərbaycanlılara qarşı törədilmiş cinayətlərə görə cəzasızlıq halları ilə mübarizəyə yönəlmişdir. Kampaniya bir çox ölkələrdə səmərəli şəkildə fəaliyyət göstərir və hazırkı tarixdə 120 mindən çox şəxs və 115 təşkilat onun fəaliyyətini dəstəkləyir. Sosial şəbəkələr, sərgilər, toplantılar, müsabiqələr, konfranslar, seminarlar və digər oxşar tədbirlər kampaniyanın məqsədlərinə çatmaq üçün istifadə olunan digər səmərəli vasitələri təşkil edir. 

## Kampaniyanın strateji məqsədləri
1. Xocalı soyqırımının dünya ictimaiyyəti tərəfindən tanınması, ona hüquqi və siyasi qiymətin verilməsi;

2.Ermənistan hökuməti tərəfindən Xocalı soyqırımına görə rəsmi üzr istənilməsi, bu hadisələrin bir daha törədilməyəcəyinə təminatın verilməsi və vurulmuş ziyana (maddi və mənəvi) görə tam olaraq kompensasiyanın ödənilməsi

3. Müvafiq cinayətlərin törədilməsinə görə məsuliyyət daşıyan şəxslərin cəzalandırılması

4. Xocalı soyqırımı, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi, səbəbləri və nəticələri və Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərindən tez bir zamanda və heç bir qeyd-şərt olmadan çıxarılmasının zəruriliyi barədə dünya ictimaiyyətinin məlumatlılığının artırılması;

5.Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi, sağ qalmış ailələrə dəstək göstərilməsi, bu hadisələrin yaddaşlarda yaşaması xüsusən də gənc nəsil tərəfindən unudulmaması.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı  

## Həmçinin bax
* Xocalı soyqırımı
* Xocalı soyqırımı qurbanlarının siyahısı
* Xocalı soyqırımı günü
Dincələn qız

**Dincələn qız**,  *(O`Merfi, Luizanın portreti)* () — Fransua Buşe tərəfindən 1752-cı ildə çəkilmiş  59 x 73 sm ölçülü rəsm əsəri. Portretdə XV Lüdovikin fovariti, məşuqəsi 15 yaşlı Luiza O`Merfi çılpaq yataqda uzanmış şəkildə təsvir olunmuşdur. Rəsmdə xarici aləmdən uzaq, tənha bir qız təsvir olunmuşdur. Əsərdə təsvir olunan yeganə interyer əşya sofadır. Qızın qeyr məlum baxışları, donmuş gözəl üzü əsərdə diqqəti cəlb edir.

O`Merfi, Luiza irlandiyalı keçmiş əsgər Daniel O`Merfinin beş qızından biridir. Atasının vəfatından sonra qızları ilə Parisə köçərək köhnə pal-paltar satmaqla, qızları isə aktrisalıq və pozaçılıqla məşğul olurlar. 1752-ci ildə Buşenin "Dincələn qız" əsərinə poza verən O`Merfi Luiza, XV Lödovik şəkili gördükdən sonra onun fovarit məşuqəsinə çevrilir. Onların nigahdan kənar bir qızı Sen-Antuan, Aqata Luiza de dünyaya gəlir.

Kazanova  öz memuarında Luiza O`Merfi belə xatırlayır:



## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mustafa Kazdal məscidi

**Mustafa Kazdal məscidi** — Qusar şəhərində yerləşən tarixi məscid.

Məscid 1998-ci ildə Türkiyə Diyanət İşlər Bakanlığı tərəfindən tikilmişdir. 40 metr hündürlüyündə minarəsi olan məscid iki mərtəbəli və 13 günbəzlidir.

## İstinadlar
Muxtar Hacıyev

**Muxtar Hacı oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan və sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin ilk sədri (1921–1922). 

## Həyatı
Muxtar Hacıyev 1876-cı ildə Qazax qəzasının Fərəhli kəndində doğulmuşdur. 1897-ci ildən Bakıda fəhlə işləmişdir.

Repressiya qurbanı olmuşdur. 1938-ci ildə güllələnmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Muxtar Hacıyev Hümmət Partiyasının üzvü, 1904-cü ildən etibarən isə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.

Muxtar Hacıyev Bakıda fəhləlik etdiyi dövrdə keçirilmiş fəhlələrin nümayiş və tətillərində iştirak etmişdir. O, Neft Sənayesi Fəhlələri İttifaqı və Mədən Zavod Komitəsinin üzvü olmuşdur.

Muxtar Hacıyev 1908–1916-cı ildən Bakının sənaye rayonlarında və Qazax qəzasında sosial-demokrat və bolşevizm təbliğatı aparmışdır. 1917-ci ildə Qazax qəzasında kəndli hərəkatına dəstək vermiş və qəzada Hümmət Partiyasının yerli şöbəsinin yaradıcılarından olmuşdur.

Muxtar Hacıyev 1920–1921-ci illərdə Qazax Qəza İnqilab Komitəsinin sədri olmuşdur. 1921-ci ildə keçirilmiş Birinci Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayında Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədri seçilmişdir. O, bu vəzifədə 1922-ci ilədək çalışmış, 1922–1926-cı illərdə Azərbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarlığının kollegiya üzvü olmuşdur. 1927-ci ildə Azərbaycan SSR xalq ictimai təminat komissarı təyin edilmiş, 1928–1930-cu illərdə Azərbaycan SSR xalq torpaq komissarı vəzifəsini icra etmişdir. 1932–1933-cü illərdə isə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

Muxtar Hacıyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Nəzarət Komitəsinin üzvü , Zaqafqaziya SFSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin və rəyasət heyətlərinin üzvü olmuşdur. Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinə sədrlik etmişdir. Muxtar Hacıyevin həyat yoldaşı Söylü xanım da repressiya qurbanı olmuş və Qazaxıstana sürgün edilmişdir. Muxtar Hacıyevin 4 qızı, 1 oğlu olub: Tükəzban, Azadə, Gülgəz,Cəvahir və Kamran. Qızı Gülgəz Emin ağa Acalovun oğlu ilə ailəli olub və Namiq adlı oğulları olub bu evlilikdən.

## Mükafatları
Muxtar Hacıyev Azərbaycan SSR-in "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar