open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Murad Ağakişiyev

**Murad Ağakişiyev** (13 iyun 1985-ci ildə anadan olub) — Azərbaycanı təmsil edən yarımmüdafiəçi.

## Karyerası

### Klub
Ağakişiyev öz peşəkar karyerasına Şəfa FK klubunda başlamışdır. Bu komandadan sonra MOİK Bakı FK, Mil-Muğan FK, Qarabağ FK, Karvan İK, Standard Sumqayıt FK, Abşeron FK və Turan Tovuz İK-də oynamışdır.

## Milli komanda
Ağakişiyev 2007-ci ildə milli komandada debüt etmişdir.

## Karyera statistikası

### Milli komanda

*Statistika 22 avqust 2007-ci ilə qədər olan vaxtı əhatə edir*

## Uğurları
;Abşeron
*Azərbaycan Birinci Liqası (1): 2010–11
;Neftçala
*Azərbaycan Birinci Liqası (1): 2014–15

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
*http://www.qarabagh.com/site/?name=viewpers&pid=116&cat=3&lang=1
Zaur Paşayev (basketbolçu)

**Zaur Paşayev** (d. 31 avqust 1983; Cəlilabad, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən 3x3 basketbolçu.

## Karyerası
Zaur Paşayev, 2017-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Azərbaycan yığması, Qətər yığmasını 13:9 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

## İstinadlar
Oğurlanmış öpüş

**Oğurlanmış öpüş** (,) — fransız rəssam Jan Onore Fraqonar tərəfindən 1786-cı ildə çəkilmişdir və hazırda rəsm Ermitaj muzeyində sərgilənir.
Fransız romantizminin ən məşhur nümayəndələrindən olan J. O. Fraqonarın şedevr əsəri "Yelləncək" (1767) adlı tablosu hesab olunsa da, "Oğurlanmış öpüş" (və ya "Gizli öpüş") əsəri daha çox özəlliyi ilə fərqlənir. Bu tablo 1788-ci illər ərəfəsində kətan üzərində, yağlı boya texnikasında çəkilmişdir. Əsərin əsas kompozisiyası ön plandakı gənc qız fiquru üzərində təşkil olunmuşdur. Kompozisiya qapalı məkanda — otağın içərisində qurulub. Rəssam otağı nisbətən qaranlıq şəraitdə təsvir etmək ilə bəlkə də, əsərin məzmununu daha qabarıq formada ifadə etmək istəyib.

## Əsərin təsviri
Ön planda iki fiqur — oğlan və qız təsvir olunub, arxa planın sağ küncündə isə açıq qalmış qapıdan görünən otaqda üç qadın fiquru, sanki qızğın söhbət zamanı göstərilib. Onlar həm uzaq planda, həm də içəri otaqda olduqları üçün qaranlıq tonlarda işlənilib. Əsas səhnənin cərəyan etdiyi qabaq plana nəzər salaq: sol küncdən qapı açılır və oradan boylanan gənc oğlan elə qapı ağzındaca istəklisini hər iki əli ilə sağ biləyindən tutub, özünə tərəf çəkərək öpür. Bu zaman qızın sol ayağı oğlanın onu kobudcasına özünə tərəf dartması nəticəsində yerdən azacıq yuxarı qalxır, bədəni isə diaqonal şəkildə oğlana tərəf əyilir. Rəssam qızın bədənini tamaşaçıya yönlü, fasdan göstərsə də, baxışlarını yan tərəfdəki otağın qapısına doğru yönəlmiş vəziyyətdə təsvir edib. Gizli şəkildə, "oğurluqla" əldə edilmiş bu öpüş, görünür, sahibənin ürəyincədir. Çünki o, heç bir narazılıq və etiraz etmədən gənc sevgilisinə onu üzündən öpməyə razılıq verir. Lakin buna baxmayaraq, onun çöhrəsindəki narahat və gərgin mimika daxilindəki qorxu hissini göstərir; sanki həmin an içəri otaqdan qonaqlardan birinin çıxıb onları bu vəziyyətdə görəcəyi üçün həyəcan keçirir. Kübar dairəyə mənsub bu qız əynindəki dəbdəbəli, ipək donu ilə diqqəti cəlb edir. Onun sol əlində, barmağının ucunda saxladığı çox nəcib və nazik şal isə gizli öpüşün romantikasını təcəssüm etdirir. Rəssam Fraqonar bir neçə tablosunda intim detalları incəliklə işləmişdi. Elə "Oğurlanmış öpüş"də ("Gizli öpüş") də bu, açıq-aydın özünü büruzə verir. Əksəriyyət əsərlərinə baxanda belə qənaətə gəlmək olur ki, müəllif bu cür ani məqamları təsvir etməyi xoşlayırmış.

## Əsər haqqında
Əsərin işlənmə tərzinə gəlincə, deyə bilərik ki, kompozisiya real səpkidədir. O dərəcədə real ki, rəssam qız fiqurunun geyimindəki bütün detalları-qırçınları, qırışları faktura cəhətdən olduqca dəqiq işləmişdir; parçanın sürüşkən, ipək materialdan olması da şübhə doğurmur. İşıq-kölgə effektinin ən kulminasiya nöqtəsi isə elə ön plandakı əsas səbəbkarın donu üzərində göstərilib. Kompozisiyada rəng qamması, əsasən narıncı-qəhvəyi, tünd-mars qəhvəyi, qızılı oxra, bozumtul-gümüşü və açıq-berj rəngli çalarlarda həll olunmuşdur. Əsər ümumilikdə süjetin canlılığı və yüngül dramatizmi ilə seçilir. Hazırda bu bənzərsiz tablo Sankt-Peterburqda, Ermitaj muzeyində saxlanılmaqdadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Jan Onore Fraqonarın həyat və yaradıcılığı (1732 – 1806) 
* "Oğurlanmış öpüş"
Öçpoçmaq

**Öçpoçmaq** ( — üçbucaq, ) — tatar və başqırd mətbəxlərində ət peraşkisinin bir növü.

## İstinadlar
Pedirka

**Pedirka** () — Cənubi Avstraliya ərazisində yerləşən elə də böyük olmayan səhra.

## Ümumi məlumat
Təqribi olaraq Odnadatta şəhərindən 100&nbsp;km şimal-qərbə və 250&nbsp;km Kuber-Pedidən isə şimal-şərqdə qərarlaşır. Səhranın sahəsi 1250&nbsp;km² təşkil edir.

Səhra Finke biocoğrafi regionuna daxildir. Qumları mavi-qırmızı rəngdədir. Səhrada Acacia aneura akasiya növü bitir. Dyunları alçaqdır və laralel olaraq yerləşir.

Səhra təbiət sevərlər arasında məşhur deyildir.
## İstinadlar
Playa de las Amerikas

**Playa de las Amerikas** () — Aronanın qərb və cənub hissəsində  kurort ərazi. İstirahət bölgəsi 1960-cı illərdə inşa efilmişdir. İstirahət bökgəsi özündə bar, gecə klubları, atraksionlar, restoranlar və çimərliklərdən ibarətdir. Yerli çimərlik qumu qara vulkanik məşəlli olduğundan bura Afrikadan qum qətirilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Əsas informasiya saytı
Saadyarv

**Saadyarv** () — orta Estoniyada yerləşən göl. Sahəsi 7,08 kvadrat kilometr olan göl dəniz səviyyəsindən 53,4 metr yüksəkdədir. Ölçülən ən dərin nöqtəsi 25 metr olan gölün sahilindəki ən əhəmiyyətli məskunlaşma vahidləri Tabivere və Aksidir.
İnadkar qonşu

**İnadkar qonşu** (, və ya )  britaniyalı rəssam Vilyam Holman Hant tərəfindən 1895-ci ildə çəkilmişdir və hazırda rəsm Avstraliyada yerləşən Viktoriya milli qalereyasında sərgilənir.

## Əsərin təsviri
Rəsmdəki adam köhnə bir qapını yumruqlayır. Özündən bezmiş, yorulmuş bir vəziyyətdə qapının açılmağını gözləyir. Gecə yarısıdı və gedəcək bir yerinin olmadığı görünür. Ayaqları çılpaq, əynində isə sadəcə bir entari ( gecə paltarı ) var. Bəlkə də uzun bir yol gəlmiş, sığınmaq üçün bir evə ehtiyacı var idi. Ancaq qapını aça bilmir, çünki qapının dəstəyi yoxdur. Onun gözləməkdən başqa çarəsi yoxdur.

## Əsər haqqında
Rəsmin sol tərəfində bir ana ilə balaca köpək balası qabdan su içirlər. Qapının bir tərəfində təmiz bir skamya, digər tərəfində isə süpürgə təsvir olunub. Köpəklərin belə su içməsi adamın çarəsizliyini daha da artırır. Adam bəlli ki yorğundur, bəlkə dincəlməyə ehtiyacı var, amma yandakı skamyaya oturmur. O, içəri girmək istəyir və qapı açılmır, çünki qapi ancaq içəridən açıla bilər. Dəvətsiz bir qonaq içəriyə girə bilməz. Bu qapı insanın ürəyidir və nə qədər istəyirsinizsə istəyin, ondan irəliyə gedə bilmərsiniz.
Başqa bir qapı da bağçanın içərisində yerləşib. O qapı hər zaman açıqdır, istəyən hər kəs girə bilər bəlkə də. Ancaq içəriyə doğru uzanan yol bir az dardır, ağaclarla əhatəlidir. Yoldan içəriyə doğru baxdıqda orada köpəklər görünür və üzlərində təhdid siması var. Yoldan içəriyə doğru irəliləmək bir az cəsarət istəyir, amma yolda qarşılaşacaqlarını gözə ala bilən hər kəs içəriyə doğru addımlaya bilər. Bağçadakı taxta skamyaya isə hər kəs otura bilər, ancaq içəri hər kəs girə bilməz.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bankə (coğrafiya)

**Bankə** ( və ya ) — okeanda yerləşən və dərinliyi yaxınlıqdakı sahələrə nisbətən olduqca az olan əraziyə deyilir.

Okeanlarda bankələr əsasən mərcan və ya vulkanik mənşəli olur. Dənizlərdə isə bu tip coğrafi obyektlər əsasən transqressiya nəticəsində yaranır. Burada bankə quru relyef formasının qalığıdır. Əgər atoll suyun dibinə enirsə, bu zaman buna sualtı bankə deyilir. Buna isə elmi dildə kayot deyilir (enmiş atoll).

Bankələrdə dəniz və okeanların zəngin bioresursları yerləşir. Bura dəniz balıqçılığının mühüm sahəsidir.
Böyük sahəyə malik bankə əraziləri:
* Böyük Nyufaundlend bankəsi — 282500&nbsp;km²
* Böyük Baham bankəsi — 95 797,12&nbsp;km² (ada nəzərə alınmadan)
* Saya-de-Mlaya — 35 000&nbsp;km² (Şimal bankəsi istisnadır, ən aşağı dayazlığı 7 m)
* Selşel bankəsi — 31 000&nbsp;km² (266&nbsp;km² sahəyə malik adalar)
* Corces bankəsi — 28800&nbsp;km²
* Lansdoun — 21 000&nbsp;km² (Yeni Kolodoniyadan qərbdə, dərinliyi 3,7 m)
* Doqqer bankəsi — 17 600&nbsp;km² (dərinliyi 13 m)
* Kiçik Baham bankəsi — 14 260,64&nbsp;km² (adalar nəzərə alınmadan)
* Böyük Çakos bankəsi — 12 642&nbsp;km² (ada daxil olmaqla, 4,5&nbsp;km²)
* Rid bankəsi — 8866&nbsp;km² (Spartli adaları, dərinlik 9 m)
* Kaykos bankəsi — 7680&nbsp;km² (Kaykos adaları, adalarda daxil, 589,5&nbsp;km²)
* Makklsfild — 6448&nbsp;km² (Parasel adaları, dərinlik 9,2 m)
* Şimal bankəsi və ya Riçi bankəsi — 5800&nbsp;km² (ən dayaz yeri 10 m)
* Key Sol bankəsi — 5226,73&nbsp;km² (Baham adaları ilə birlikdə, 14,87&nbsp;km²)
* Rozalind bankəsi — 4500&nbsp;km² (dərinlik 7,3 m)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bankə
"Kiyevin 1500 illik xatirəsinə" medalı

**"Kiyevin 1500 illik xatirəsinə görə" medalı**- SSRİ Ali Sovetinin 10 may 1982-ci il tarixli qanununa əsasən təsis edilmiş medal. Rəssam E. Kuddur.

## İstinadlar
Araşdırma mərkəzi

**Araşdırma mərkəzi** və ya **siyasi tədqiqat institutu** (; *policy institute*; *research institute*) — ölkələrin siyasi qərar qəbulu prosesində idarəçilərə doğru və həqiqi siyasətlər müəyyən etmək məqsədilə müxtəlif tövsiyələr və hesabatlar nəşr edən araşdırma mərkəzidir.

## Beynəlxalq analitika mərkəzləri
* Amnesty International
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi
* Brukinq İnstitutu
* Karneci Beynəlxalq Sülh Fondu
* Chatham House
* Human Rights Watch
* Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu
* Transparency International

## İstinadlar
Qədim Anadolu türkcəsi

## Əlifba
{| class="wikitable"
|-
! Qədim Anadolu türkçəsi !! Azərbaycan dili
|-
|  || Gözlər
|-
|  ||Dədə
|-
|   ||Kiçik
Vasili Merkuryev

**Vasili Vasilyeviç Merkuryev** ( ; d. 19 aprel 1904 — ö. 12 may 1978) sovet sovet aktyoru. SSRİ xalq artisti (1960). 1948-ci ildən Sov.İKP üzvü.

## Mükafatlar və adlar
* Stalin mükafatı (1947, 1949, 1952)
* SSRİ xalq artisti (1960)
* RSFSR xalq artisti (1955)
* RSFSR-in əməkdar artisti (1947)
* Lenin ordeni (8.4. 1974)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1950, 1964)

## Filmoqrafiya
# Durnalar uçur (film, 1957) / Летят журавли

## İstinadlar
Günəşim ol

## Məzmun
Təhsilin önəmindən, erkən nikahların yaratdığı problemlərdən, qadınlara qarşı fiziki və mənəvi zorakılıqlara qarşı mübarizədən, eləcə də gənclərimizin doğma torpaqlara bağlılığından, zəhmətin və elmin birgəliyinin yaratdığı inkişafdan bəhs edən serialda Azərbaycanın regionlarının birində yaşayan gənclərinin həyatı öz əksini tapıb.

Serial gənc nəsillə yaşlı nəsil arasında, müasir həyat imkanları ilə mental adət-ənənələr arasında, eləcə də kənd insanı ilə şəhər insanı arasında bir bağ kimidir.

## Filmin heyəti

### Titrlərdəki sıraya görə
Əsərin müəllifi: İlqar Fəhmi
Koordinat: İsmayıl Cəfərli
Ssenari müəllifi: Cavidan Xəlilov, Vüsal Nuriyev
Rejissor: Zaur Hüseyn
Prodüser: Anar Kəkəyev
Quruluşçu Operator: Mirəhməd Eminov
Operatorlar: Ramen Abuşov, Elviz Nəsirli
Səs rejissoru: Nadir Mahmudov
Səs operatoru: Daşqın Namazov
Montaj rejissoru: İlkin Babayev
Montaj: Tərlan Cavadov
Texniki direktor: Sərxan Musayev
Rejissor assistenti: Orxan Cahangir
Quruluşçu Rəssam: Gülnar Hətəmova
Qrim: Şəhriyar Əbülfəzoğlu
Baş orkestr bəstəkarı: Eldar Mansurov
Bəstəkarlar: Natiq Qəzənfəroğlu, Zaur Zeynal
Baş prodüser: Yaşar Əhmədov
Quruluşçu Rejissor: Şahin Qəhrəman

### Rollarda

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə
Say (coğrafiya)

**Say** — Dəniz, çay, göl daxilində mövcud olan və gəmiçiliyiə maneə törədən dayaz yer.
Bu dayazlıqlar əsasən qum və ya çınqılın bir yerə toplanması nəticəsində yaranır. Vulkanik məşəlli ola bilir. Üstəlik insan və heyvanların fəzaliyyəti nəticəsində yarana bilər.

Okeanların materik sahili ərazilərinə yaxın ərazilərdə formalaşan bu tip saylar **[[şelf]]** adlanır.

Saylar su altında əbədiyyən görünməz halda qala bildiyi kimi bəziləri çəkilmə zamanı suyun üzünə çıxır. Bu zaman onlar ada, dil formasında təzahür edir. Çay yatağında əmələ gələn sayları hətta piyada belə keçmək olar.

## Həmçinin bax
* Dil
* Rif
* Bankə
## Xəzərin Azərbaycan sektorunda yerləşən saylar

## İstinadlar
Aladağ

**Aladağ** — Adana ilinin ilçəsi.

Şərqində Kozan ilçəsi, cənubunda İmamoğlu və Qaraisalı ilçələri, qərbində Pozantı ilçəsi və şimalında Niğdə ilə Kayseri illəri vardır. Ərazisi 1.347 km² olub əhalisi 2008-ci il əhalinin siyahıyaalınma məlumatına görə 18.249 nəfərdir.

İlçənin inzibati mərkəzi Aladağ qəsəbəsidir. Əvvələr *Karsantı* adı ilə Qaraisalı ilçəsinə bağlı bir bucaq olan ilçə, 1987-ci ildə ilçə olmuşdur. İlçənin şimal hissəsində Tavr Dağlarının Aladağlar adı ilə tanın qismi mövcuddur. İlçə də adını bu dağlardan almaqdadır. İlçə coğrafi baxımdan dağlıq bir ərazidə olduğundan kənd təsərrüfatında məhsuldarlıq aşağıdır. İlçə, 6360 saylı qanunla Böyükşəhər ilçə bələdiyyəsi statusuna malik olmuş, 31 məhəlləsi vardır.

Turizm baxımın ən məşhur yerləri; Akören Kilisəsi, Meydan Qalası, Ağacakisə Abidə Ağac, Simit Şəlaləsi, Eğner, Kapuzbaşı Şəlaləsi, Mazılıq Örən Qalası, Posyağbasan Qalası, Sandıqlı su ve Acı sudur.

## Etimologiyası
Aladağın keçmiş adı *Karaköy* olub 1973-cü ildə *Karsantı* olaraq dəyişdirilmişdir. Bura 1987-ci ildə ilçə mərkəzi olduqda bugünkü adı verilmişdir. Bu ad da Tavr Dağlarının Aladağlar adı ilə tanınan bölümündən götürülmüşdür. Antik dövrlərdə Kiçik Asiyada danışılan Luvi dilindən gəldiyi düşünülən Karsantı adı, Osmanlı İmperiyası qeydiyyatlarında *Karsandı* olaraq qeyd edilmişdir. Ayrıca Karaköy adından da bəhs edilməkdədir.

## Tarixi
Qədim bir yaşayış yeri olduğu bilinən Aladağ, Xet, Roma və Bizans hakimiyyətlərinin ardından Səlcuqlular zamanında da yaşayış yeri olaraq istifadə edilmişdir. 1360-cı illərdə şəhər Ramazanoğulları Bəyliyinə, Yavuz Sultan Səlim zamanında da Osmanlı Dövlətinə daxil edilmişdir. 1973-cü ildə şəhərdə bələdiyyə qurulmuşdur. 1987-ci ildə eyniadlı ilçənin mərkəzi olmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* T. C. Aladağ Kaymakamlığı

## Həmçinin bax
Ramil Qasımov (cüdoçu)

**Ramil Famil oğlu Qasımov** () — Azərbaycanı təmsil edən cüdoçu, 2016-ci il XV Yay Paralimpiya Oyunlarının qalibi.

## Həyatı
Ramil Qasımov 1981-ci il avqustun 13-də Gəncə şəhərinin anadan olub. Şəxsi məşqçisi Əli Hacıyevdir.

## Karyerası
Ramil Qasımov üç dəfə — 2003, 2010 və 2012-ci illərdə Azərbycan Çempionatının qalibi oldu. 2007-ci ildə Tailandda baş tutan Universiada Oyunlarının da qızıl medalına sahib olan Ramil Qasımov 2007 və 2008-ci illərdə Avropa Çempionatlarını yeddinci pillədə başa vurdu.

Ramil Qasımov Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Ramil Qasımov birinci görüşdəcə Rusiya nümayəndəsi Alim Qadanova məğlub oldu və mübarizəsini dayandırdı.

Növbəti illərdə Ramil Qasımovun görmə qabiliyyətində problemlər əmələ gəldi və o, 2013-cü ildən paracüdo üzrə turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı.

Ramil Qasımov 2015-ci ildə Odivelaş şəhərində (Portuqaliya) baş tutan Avropa Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.

Ramil Qasımov 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində (Braziliya) baş tutan XV Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin 1/4 final mərhələsində Kuba nümayəndəsi Xerardo Rodrigeza qalib gələn Ramil Qasımov, 1/2 final mərhələsində Almaniya nümayəndəsi Niholay Kornhassa ipponla qalib gəldi və Paralimpiadanın finalı görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Dmitri Solovey oldu. Həmin görüşdə rəqibinə ipponla qalib gələn Ramil Qasımov, XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının qalibi oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 21 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən XV Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Ramil Famil oğlu Qasımov "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.

Ramil Qasımov 2017-ci ilin mayında baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qalibi oldu.

Ramil Qasımov 2021-ci il ərzində beynəlxalq turnirlərdə topladığı reytinq xalları hesabına Paralimpiya Oyunlarına vəsiqə qazandı.

2016-cı il Rio-de-Janeyro Paralimpiadasının qalibi olan amil Qasımov, Paralimpiadanın 1/8 final mərhələsində Qazaxıstan nümayəndəsi Temircan Daulet ilə üz-üzə gəlməli idi. Amma Ramil Qasımovdan COVID-19 (Koronavirus) üçün götürülən analiz nümunəsi müsbət çıxdığı üçün turnirdə mübarizə apara bilmədi.

## İstinadlar
Caparidze

**Caparidze** () — gürcü soyadı.

;Bu soyadı olan məşhurlar:
* Manana Caparidze — müğənni
* Prokofi Caparidze — 26 Bakı komissarından biri
* Uça Caparidze — rəssam
* Zurab Caparidze
* İrakli Caparidze —
* Arçil Caparidze —
II Ferdinand

* II Ferdinand — Araqon kralı.
* II Ferdinand  — Avstriya hersoqu.
* II Ferdinand  — Müqəddəs Roma imperatoru

## Həmçinin bax
* Ferdinand
* I Ferdinand
Liman (coğrafiya)

**Liman** ( — *havan*, *buxta*) — Sahil boyunda qurunun tədricən dayazlaşdığı yerlərdə, dəniz suyunun geniş çay mənsəblərini basması nəticəsində əmələ gələn dayaz dəniz körfəzinə liman deyilir. Daşqınlar zamanı dəniz suyu basmış liman açıq dənizə geniş şəkildə açılarsa buna quba deyilir. Limanın suyu şirin çay suyu ilə duzlu dəniz suyu qarışdıqdan təşkil olunduğundan elə də şor olmur. Ancaq limana az miqdarda çay suyu axdığı zaman suyu şorlaşır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mənsəb

thumb|250px|Elə də böyük olmayan çayın mənsəbi
**Mənsəb** — çayın dənizə, gölə, su anbarına və ya digər çaya töküldüyü yerə deyilir.

## Mənsəblərin növü
Çayın bir hissəsini təşkil edən mənsəb delta və ya estuari (liman, quba).
əmələ gətirir.  
Bütün çaylar daimi mənsəbə malik olmur. Buna misal kimi Okavanqo çayını göstərmək olar. Belə ki, çay Kalaxari səhrasının şimal-qərbində bataqlıqda yoxa çıxır. Qazaxıstan ərazisindən axan Çu çayı nadir hallarda mənsəbi olan Akjaykın gölünə tökülür. Hazırda isə Amudərya öz suyunu Böyük Aral gölünə çatdıra bilmir.  Azərbaycan ərazisində mövsümdən asılı olaraq bəzi çaylar öz suyunu mənsəbinə çatdırmır: Ceyrankeçməzçay, Sumqayıtçay, Pirsaatçay. Bu tip çaylar dilimizdə *Kor çay* adlanır.

Bəzi çaylar mövsümdən asılı olaraq mənsəbini dəyişir. Hətta mənsəbini dəyişərək əks istiqamətdə mənbəyə axan çaylar belə mövcuddur.

## Həmçinin bax
* Delta
* Çay yatağı
* Estuari
* Meandr

## İstinadlar
Mariya

**Mariya** — Qadın adı.

*Mariya Stüart — Şotlandiya kraliçası. 
*Mariya Şerifoviç — 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 1-ci yeri tutan müğənni
*Mariya İzabel — İspaniya müğənnisi. 
*Mariya Stadnik — Ukrayna əsilli Azərbaycanlı sərbəst güləşçi. 
*Mariya Küri — 
*Mariya Mateva — Bolqarıstanlı bədii gimnast
*Mariya Antuanetta — 
*Mariya Göppert-Mayer — fizik. 
*Mariya Şarapova — Rusiya və dünyanın məşhur qadın tennisçisi.
*Mariya-Tereza (rif) — 
*Mariya Korazon Aquino — 
*Mariya Profetissima — 
*Mariya Qriqoryan — 
*Mariya Kaçina — 
*Mariya Korobitskaya — 
*Mariya Peralta — 
*Mariya Vrayiç — 
*Mariya Yelena Kalle — 
*Mariya Zankovetska — Ukrayna və SSRİ aktrisası, USSR-nın xalq artisti.
*Mariya Davitaşvili — 
*Mariya Keneşi — 
*Mariya Quliyeva — 
*Mariya Suvorovskaya — 
*Mariya Zaharova — 

;Filmlər
*Mariya (film, 2004) — 
*Mariya Titorenko (film, 2002) — 
*Mariya adası —
Ana Dulse Feliks

**Ana Dulse Feliks** (23 oktyabr 1982) — Portuqaliyalı marafonçu. Ana Dulse Feliks Portuqaliyanı 2012 və 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, həm də 2012-ci ildə Avropa Çempionatında qızıl, 2016-cı ildə isə gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Ana Dulse Feliks birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 12 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 21-ci yeri tutdu.

Ana Dulse Feliks növbəti Olimpiya Oyunlarında 2016-cı ildə qatıldı. Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhəri keçirilən XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında o, 2 saat 30 dəqiqə 39 saniyəlik nəticə ilə 16-cı yeri tutdu.

## İstinadlar
Mitsuo

**Mitsuo** — ad.

* Mitsuo Vatanabe — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Mitsuo Kamata — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Mitsuo Kato — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Mitsuo Oqasavara — Yaponiya futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Mitsunori
İnes Melçor

**İnes Melçor** () — Perulı marafonçu. İnes Melçor Perunu 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
İnes Melçor birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 54 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 25-ci yeri tutdu.

İnes Melçor növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınasa da məsafəni sona qədər qət edə bilmədi.

## İstinadlar
Yesui Bayar

**Yesui Bayar** (21 iyul 2000) — Monqolustanlı üzgüçü. Yesui Bayar Monqolustanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Yesui Bayar birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 28.40 saniyəlik nəticəsi ilə 60-cı yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Katarjina Kovalska

**Katarjina Kovalska** (7 aprel 1985, Lipno, Polşa) — Polşalı marafonçu. Katarjina Kovalska Polşanı 2008, 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Katarjina Kovalska birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə qatıldı. O, Çin Xalq Respublikasının paytaxtı Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında 3000 metr məsafəyə maneəli qaçış yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 9 dəqiqə 47.02 saniyəyə qət edərək 47 atlet sırasında 30-cu yeri tutdu.

Katarjina Kovalska özünün ikinci Olimpiadasına 2012-ci ildə qatıldı. Böyük Britaniyanın London şəhərində keçirilən XXX Yay Olimpiya Oyunlarında Katarjina Kovalska 3000 metr məsafəyə maneəli qaçışda təsnifat mərhələsində məsafəni 9 dəqiqə 48.60 saniyəyə qət edərək 11-ci yeri tutdu.

Katarjina Kovalska növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınasa da, məsafəni sona qədər qət edə bilmədi.

## Mənbələr
Milan (dəqiqləşdirmə)

;Yaşayış məntəqələri
* Milan — İtaliyanın ikinci böyük şəhəri, Lombardiya regionunun paytaxtı.

;Digər
* Milan birjası — 

## Həmçinin bax
* Milan (soyad)
Marko

**Marko** — kişi adı.

*Marko Delvekkio — İtaliya futbolçusu.
*Marko Di Matteo — CAR-lı oxatan.
*Marko Messias — Portuqaliyalı ağır atlet.
*Marko Yuliano — İtaliya futbolçusu.
*Marko di Vayo — İtaliya futbolusu.
Məhərrəm (ad)

**Məhərrəm** — ad. Oğlan uşaqlarına daha çox Məhərrəm ayı ilə bağlı verilir.

;Bu adı olan tanınmışlar
*Məhərrəm Əsədov — 

***[[Məhərrəm Əliyev]]**
:*Məhərrəm Əliyev (general) — general-leytenant.
:*Məhərrəm Əliyev (əmək qəhrəmanı) —  Tütünçü, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1951).

*Məhərrəm Ağalaroğlu — 
*Məhərrəm Talıbov — 
*Məhərrəm Zülfüqarlı —

## Həmçinin bax
*Məhərrəmli
*Məhərrəmov
*Məhərrəmzadə
Marili dos Santos

**Marili dos Santos** (5 fevral 1978) — Braziliyalı marafonçu. Marili dos Santos Braziliyanı 2008 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Marili dos Santos birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə qatıldı. O, Çin Xalq Respublikasının Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 38 dəqiqə 10 saniyəyə qət edərək 51-ci yeri tutdu.

Marili dos Santos növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 45 dəqiqə 8 saniyəyə qət edərək 78=ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Aerobika gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında

**Aerobika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında** — I Avropa Oyunlarında aerobika gimnastikası idman növü üzrə yarışlar 17, 19 və 21 iyun tarixləri arasında baş tutdu. Yarışlar 5 407 tamaşaçı tutumu olan Milli Gimnastika Arenası keçirildi. İdmançılar 2 dəst medal uğrunda mübarizə apardı. Qarışıq qrup yarışlarında qızıl medalı Macarıstan gimnastları qazandı. Gümüş medala Rumıniya nümayəndələri, bürünc medala İspaniya gimnastları layiq görüldü. Qarışıq cüt yarışlarında isə İspaniyalı Sara Moreno və Visente Li I Avropa Oyunlarının çempionu oldu. İtaliya gimnastları Miçela Kastoldi və Davide Donati gümüş medal, Rusiyalı Duxiq Janaziyan və Denis Solovyov isə bürünc medal qazandı. Ümumi yekunda, medal sıralanmasında İspaniya idmançıları 1 qızıl və 1 bürünc medalla 1-ci yeri tutdu.

## Ümumi məlumat

### Medal sıralanması

### Nəticələri

## Xarici кeçidlər
* Aerobika Gimnastikası idman növünün nəticələri I Avropa Oyunlarının rəsmi saytında 

## Həmçinin bax
Samsa

**Samsa** (, , , , , , , rum. sambüsa, ) — Orta Asiya mətbəxlərində qızardılmış xəmir yeməyi. Ətlə, bəzən də tərəvəzlə doldurulmuş çörəyi təmsil edir.

Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan, Özbəkistan, Türkiyə və İran, eləcə də Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu samsalar adətən bişirilir. Cənubi Asiya samosalarından fərqli olaraq, onlar nadir hallarda qızardılır. Ənənəvi samsa adətən təndırdə bişirilir. Xəmiri sadə çörək və ya laylı xəmirindən ibarət ola bilər. Ənənəvi samsanın ən çox yayılmış içliyi qiymə qoyun əti və soğan qarışığıdır, lakin küçə satıcılarında toyuq, qiymə mal əti və pendir ilə doldurulmuş növləri də çox yaygındır. Mövsümə uyğun olaraq kartof və balqabaqla doldurulmuş samsalara da rast gəlinir.

Mərkəzi Asiyada samsalar küçələrdə isti qəlyanaltı kimi satılır. Onlar ya yalnız samsa hazırlanan köşklərdə, ya da hamburger kimi digər fast-food məhsulları ilə birlikdə satılır. Bir çox ərzaq mağazaları samsaları tədarükçülərdən alır və satır.

Bu yeməyə bənzər başqa bir yemək Hindistanın qızardılmış qəlyanaltısı olan samosadır.

Tacik mətbəxində "*Sambusa-i varaki"*, adətən üçbucaq şəklində olur və qiymə ət, soğan, ədviyyat və zirə toxumu ilə doldurularaq təndırdə bişirilir.

## Qalereya

Fayl:Samsa in Karakol.jpg|Bişirmək üçün hazır. Qırğızstan
Fayl:Samarkandian tandyr-samsa.jpg|Səmərqənd samsası
Fayl:'Parmuda'-uzbek samsa-02.jpg|Parmuda. Özbəkistan
Fayl:Samosasindia.jpg|Yağda qızardılmış samsa. Hindistan
Fayl:Sambusadish2.jpg|Yağda qızardılan samsa. Somali
Fayl:Samsa of Khiva.jpg|Xivə samsası


## İstinadlar
Qoca Xottabıç (film, 1956)

**"Qoca Xottabıç" ** () — rejissor Gennadi Kazanskinin 1956-cı ildə çəkdiyi film.

## Məzmun
12 yaşlı pioner şagird Volka Kostrikov Moskva çayından bir küp tapır. Evə gələrək küpü açır. Həmin küpün içərisindən Həsən Əbdürrəhman ibn Xottab (*[[Nikolay Volkov]]*) adlı cin çıxır. Həmin cinin artıq 3732 yaşı vardır. Və o, min illərdir ki, küpün içərisindədir. Ona görə bilmir ki, öz xilaskarına — Volkaya necə yaxşılıq etsin. Volka ondan coğrafiya dərsindən kömək etməyi xahiş edir. Lakin cinin coğrafi təfəkkürü geridə qalmışdır. Ona görə də müəllimi Volkaya deyir: Volka sən qədim dövrün coğrafi baxışlarını düzgün bilirsən. Daha sonra Xottabıç Volkaya saray, dəvə karvanları və s. hədiyyə etmək istəyir, lakin Volka bunların heç birini qəbul etmir. Bununla rejissor sovet pionerləri ruhunda tərbiyə olunan bir oğlan obrazını yaratmaq istəmişdir. Sonda Volka Xottabıçı sirkə aparır. Və sirkdə Xottabıç öz heyrətamiz illüziya nömrələrini göstərir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
* **Ssenari müəllifi** — Lazar Lagin
* **Rejissor** — Gennadi Kazanski
* **Operator** — Müzakir Şükürov
* **Səs operatoru** — Qriqori Elbert
* **Rəssam** — İsaak Kaplan, Bella Meneviç
* **Bəstəkar** — Nadejda Simonyan

### Rollarda
* Nikolay Volkov — *Xottabıç*
* Alyoşa Litvinov — *Volka Kostrikov*
* Olqa Çerkasova — *Varvara Stepanova*
* Maya Blinova — *Volkanın anası*
* Yefim Kopelyan — *Cəfər Əli Məhəmməd, Bakılı qazma ustası*
* Alekdandr Larikov — *həkim*

## Filmi izlə
Qoca Xottabıç filmi — azərbaycan dilində 

Qoca Xottabıç filmi — rus dilində

Qoca Xottabıç filmi — 10 ən yaxşı sovet filmimdən biri
Çay mənbəyi

**Çayın mənbəyi** — çayın başlandığı yer. Mənbə əsasən bulaq, göl, buzlaq, bataqlıq və ya digər iki çayın birləşməsi ola bilər. Xəritələrdə adətən eniş sahələr mənbə olaraq göstərilir. Çay sistemində çoxlu sayda mənbələr olsa da, mənsəbdən ən uzaqda yerləşən mənbə əsas hesab edilir. Başlanğıcını bataqlıqdan götürən çaylara misal kimi Volqa çayını göstərmək olar. Amur çayı Arqun və Şilki, Ob çayı isə Biya və Katun çaylarının birləşməsindən yaranır. Azərbaycan ərazisindən axan Qurbağalı çayının mənbəyi Kiçik Alagöldür. Çay Kiçik Alagöldən başlayaraq Böyük Alagölə tökülür.

## Həmçinin bax
* Çay sistemi
* Mənsəb
* Delta (çay)
* Dəhnə (coğrafiya)
## İstinadlar
Kiçik Alagöl

**Kiçik Alagöl** — Qarabağ vulkanik yaylasında, Kəlbəcər rayonunda yerləşən şirin sulu göl. Dəniz səviyyəsindən 2739 m yüksəklikdə yerləşir, səhtinin sahəsi 1,2 km², ən dərin yeri metrdir. Gölün ətrafı qiymətli alp çəmənlikləridir.

## Tarixi
Kəlbəcər rayonu 1993-cü il aprel ayının 2-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən zəbt edildiyindən, göl ərazisi də işğal altına düşür. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanan atəşkəs bəyanatına əsasən 25 noyabrda Ermənistan Silahlı Birləşmələri Kəlbəcər rayonunu boşaldıb Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə təhvil vermişdir.. Müvafiq olaraq gölün yerləşdiyi ərazi də Azərbaycanın nəzarətinə keçir.

## Haqqında
Kiçik Alagöl Böyük Alagöldən 2 km cənub-şərqdə yerləşir. Sahəsi 0,9 km², uzunluğu 2000 m, maksimal eni 825 m, orta eni 450 m, sahil xəttinin uzunluğu 5260 m-dir. Gölün çox hissəsi susevən bitkilərlə örtülmüşdür. Maksimal dərinliyi 4 m-dir.

Əsas suyunu Qurbağalı çayın, eləcə də başqa bir neçə kiçik çayların suları təşkil edir. Göl suyunun artmasında yeraltı suların da müəyyən rolu vardır. Gölün suyu Böyük Alagölə tökülür. Göllərdən gələn su Ermənistana doğru axır və burada Arpa çayının sularını ötürərək Sevan gölünün sularını doldurmaq üçün istifadə olunur. Tərtər çayında suyun doldurulması üçün gölün sularının şərqə yönəldilməsi planlaşdırılır.

Yay aylarında gölün suyunun səthində temperatur 14°-16 °C-dən yüksək olmur. Sahilinə yaxın yerlərdən çıxan bulaq sularının temperaturu 4°-6 °C arasında dəyişir. Oktyabrın axırlarından mayın əvvəllərinə qədər gölün güzgü səthi buzla örtülü olur. Suyu hidrokarbonatlı-kalsiumludur. Tərkibində mineral maddələrin ümumi miqdarı 60 mq\l-dən artıq deyildir.

Kiçik Alagöldən yalnız yaylaqlarda mal-qaranın sulanmasında istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gennadi Kazanski

**Gennadi Sergeyeviç Kazanski** ( ; d. 1 dekabr 1910 — ö. 14 sentyabr 1983) sovet rejissoru. RSFSR əməkdar incəsənət xadimi (1974). 1964-cü ildən Sov.İKP üzvü.
## Filmoqrafiya
#Qoca Xottabıç (film, 1956)
#Amfibiya adam (film, 1961)
#Qar kraliçası (film, 1966)
Lazar Lagin

**Lazar İosifoviç Ginzburq (Lagin)** (4 dekabr 1903-16 iyun 1979) - sovet yazıçı və şairi. **La**zar **Gin**zburq - yazıçının əsl adıdır.

## Həyatı

Lazar Ginzburq (Lagin) 4 dekabr 1903-cü ildə Vitebsk şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. O, İosif Fayveleviç Ginzburqun ailədə beş uşaqdan birincisi idi. Növbəti il, Lazarın atası İosif pul qazanmaq məqsədi ilə Minskə köçüb burada mağaza açdı. 1919-cu ildə 15 yaşlı Lazar orta məktəbi bitirib attestat alır. Və məktəbi qurtardıqdan sonra könüllü olaraq Vətəndaş müharibəsinə gedir. 1920-ci ildə isə RK(b)P-nin üzvü olur. 1922-ci ildən Lazar Laginin şeir və qeydləri qəzetdə nəşr olunmağa başlayır. 1924-cü ildə Rostov na-Dona gedən Lagin Vladimir Mayakovski ilə görüşür və Mayakovski onun şeirləri yüksək qiymətləndirir. 1923-cü ildə Minsk konservatoriyasının vokal şöbəsində təhsil alan Lagin, musiqiyə marağı olmadığı üçün musiqi nəzəriyyəsindən kəsilir. 1924-cü ildə Moskvaya gələn Lagin Valeri Bryusovun studiyasında iştirak edir. 1925-ci ildə Karl Marks adına Moskva Xalq Təsərrüfatı institutunu bitirir. Sonra isə Qızıl Orduda xidmət edir. 1930-cu ildən Lagin "Sənayeləşmənin atası", "Pravda" (1932-ci ildən sonra "Timsah" qəzeti) qəzetlərində işləməyə başlayır. 1932-ci ildə "Pravda" ("Timsah") qəzetinin baş redaktoru olur. 1936-cı ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqına qatılır. 1930-cu illərin sonlarında Lazar Şpitsbergen adasına uzun səfər edir. 1938-ci ildə onun "Qoca Xottabıç" nağıl-povesti "Pioner" jurnalında çap olunur. Həmin povest-nağıl əsasında 1956-cı ildə rejissor Gennadi Kazanski "Qoca Xottabıç" filmini çəkir.
## Xarici keçidlər
* Старик Хоттабыч в XXI веке 
* Лазарь Лагин. Биография
* Лазарь Лагин. Биография по годам
Buxta (körfəz)

**Buxta** () — dəniz, körfəz, göl, su anbarı kimi coğrafi obyektlərdə, külək və dalğalardan ada, sahil və ya qayalıqlarla qorunan su sahəsinə deyilir. Alman dilində buxta () sözü geniş mənada işlənir. Bəzən körfəz (Hudzon körfəzi — ), bəzən isə dəniz (Baffin dənizi — ) anlamını verir.

Bir qayda olaraq gəmilərin dura bilməsi üçün münasib olan kiçik körfəz anlamışda işlədilir.

## Buxtalar
* Bakı buxtası
* Balaklav buxtası — Avropanın ən dərin buxtası.
* Timbuktu buxtası
* Avacin buxtası — dünyanın sahəsinə görə ikinci ən böyük buxtası, buraya istənilən gəmi yan ala bilər.
* Ələt buxtası
* Sidney-Harbor — dünyanın təbii ən böyük buxtası..

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Almami Ture

**Almami Ture** () — Liqa 1 komandalarından olan Monako FK klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən Malili futbolçu.

## Həmçinin bax
Almami Ture 28 aprel 1996-cı ildə anadan olub.

## Klub karyerası
Ture futbola Monako FK-ın gənclərdən ibarət yığmasında başlamışdır. Ture liqada debütünü 20 fevral 2015-ci ildə səfərdə 1–0 qələbə qazandıqları Nitsa OGK klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 35 dəqiqə Leyvin Kurzavanı əvəz etmişdir. Bernardo Silva görüşdə yeganə qolu vurmuşdur. İlk oyununa isə 25 fevral 2015-ci ildə Emireyts stadionunda keçirilən və sürpriz şəkildə Monako FK-ın Arsenal FK üzərində 3–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatan oyunda çıxmışdır. Ture 19 may 2015-ci ildə Monako ilə 4 illik yeni müqavilə imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub
*20 mart 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Havan (körfəz)

**Havan** — Su tutatının bir hissəsini təşkil edir.

Bir qayda olaraq liman akvatoriyasının bir hissəsini təşkil edir. Burada sərnişinlərin minməsi və düşməsi, yüklərin yüklənməsi və boşaldılması həyata keçirilir. Gəmilər uzun zaman havanda qala bilirlər. Üstəlik bir limanda bur necə havan ola bilər. Adətən havan üçün küləkdən və dalğalardan qorunan ərazini seçirlər. Havan təbii və süni ola bilir.  
Havanlar həm də buxta adlandırılır. Məsələn: Sovet Havanı.

## Mənbə
* Harbor Maintenance Finance and Funding

## Həmçinin bax
Ria (körfəz)

**Ria** və ya **rias** — Çay mənsəbində çay vadisinin dəniz suları ilə basılmasından əmələ gələn, adətən konusvari formaya malik körfəzlərə deyilir. İlk əvvəllər bu termin əsasən İspaniya və Portuqaliya sahillərində yerləşən buxtalara deyilirdi.

Ria əsasən dəniz səviyyəsinin quru sahələrindən yüksəyə qalxdığı ərazilərdə meydana gəlir. Ria estuari belə ola bilir. Onları adətən fiordlarla səhv salırlar. Ancaq fərq oların kiçik ölçüləri ilə izah olunur. Rialar 50 kilometrdən çox materik daxilinə irəliləmirlər. Tipik Riaları İspaniyanın Qalisiya sahillərində görmək olar.

## İstinadlar
Sənin adın (roman)

— Makoto Şinkay tərəfindən yazılmış Yaponiya romanı. Roman Makoto Şinkayın rejissoru olduğu *"[[Sənin adın]]"* anime filmi üçün ilham mənbəyi rolu oynamışdır. Yaponiyada 18 iyun 2016-cı ildə Kadokawa nəşriyyatı nəşr olunmuşdur.

Bundan əlavə, Arato Kano tərəfindən filmin yan personajlarından bəhs edən *"Sənin adın. Digər tərəf: Yer əlaqəsi"* adlı spin-off romanı da yazılmışdır. Romanın üzlüyünü Masayoşi Tanaka hazırlamış, illüstrasiyaları Hiyori Asahikava çəkmişdir.

## Qəbul
16 oktyabr 2016-cı ilə qədər romanın 1.009.000 nüsxəsi satılmışdır. Roman ardıcıl səkkiz həftə Oricon-un bunko kitab çartında birinci yerdə qalmışdır. Roman 1 milyondan çox nüsxə satmış 34-cü bunko kitabdır.

*"Sənin adın. Digər tərəf: Yer əlaqəsi"* spin-off romanı isə ümumilikdə 207.000 nüsxə satmışdır.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* ''Your Name'' (albom) – anime filmi üçün *[[Radwimps]]* rok qrupu tərəfindən bəstələnən saundtrek albomu.

## Xarici keçidlər
* Romanın elektron versiyası
Yuca çayı

**Yuca çayı** ( yucaçha) — mandarin və limon hibridi olan yuca meyvəsinin mürəbbəsindən hazırlanan Koreya içkisi.
Kim Hye-Son

**Kim Hye-Son** (9 mart 1993, Sarivon, KXDR) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasını təmsil edən marafonçu. Kim Hye-Son Koreya Xalq Demokratik Respublikasını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Kim Hye-Son birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 28 dəqiqə 36 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 10-cu yeri tutdu.

## İstinadlar
Qladis Tejeda

**Qladis Tejeda** (30 sentyabr 1985, Jauja, Peru) — Perulu marafonçu. Qladis Tejeda Perunu 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Qladis Tejeda birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 37 dəqiqə 2 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 43-cü yeri tutdu.

Qladis Tejeda növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 29 dəqiqə 55 saniyəyə qət edərək 15-ci yeri tutdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Helah Kiprop

**Helah Kiprop** (d. 7 aprel 1985) — Keniyanı təmsil edən marafonçu. Helah Kiprop Keniyanı 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, həm də 2015-ci il Dünya Çempionatında gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Helah Kiprop birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınasa da məsafəni sona qədər qət edə bilmədi.
Your Name (albom)

— *[[Radwimps]]* rok qrupunun səkkizinci albomu. Albom həm də *"[[Sənin adın]]"* anime filminin film musiqisidir. Musiqi qrupu alboma görə Yaponiya Səsyazma Mükafatları çərçivəsində Xüsusi mükfata layiq görülmüşdür. 5 sentyabr 2016-cı ildə satdığı 58.000 nüsxəsi ilə *Oricon*-un həftəlik albomlar çartında birinci yerə çıxmış, düz 12 həftə boyunca çartda birinci yerdə qalmışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar

## Həmçinin bax
**[[Sənin adın (roman)]]* – Makoto Şinkay tərəfindən yazılmış və *"[[Sənin adın]]"* filmi üçün ilham mənbəyi rolu oynayan roman.
Toma Lemar

**Tomas Lemar** (12 noyabr 1995-ci ildə anadan olub) — Fransa klublarından olan Monako FK klubunda çıxış edən Fransalı futbolçu. Hal-hazırda mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edir.

## Karyerası

### Renn
Lemar *Liqa 2*-də debütünü 2 avqust 2013-cü ildə 2013-14 müvsümünün açılış oyununda etmişdir. Həmin oyunda Lemar 78-ci dəqiqədə Jerom Roteni əvəz etmişdir. Həmin gürüşdə Kann FK *Dijon*a 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

### Monako

## Milli karyerası

## Karyera statistikası

### Klub

### Milli komanda

## Uğurları

### Fərdi
*UEFA Çempionlar Liqası Ən İstedadlı XI: 2016
* UNFP Ayın Oyunçusu: Noyabr 2016

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*France profile  at FFF
*World Football profile
Kevin N'Doram

**Kevin N'Doram** (22 yanvar 1996-cı ildə anadan olub) — Liqa 1 klublarından olan Monako FK-da müdafiəçi kimi çıxış edən Fransalı futbolçu.

## Klub karyerası
N'Doram futbola Monako FK-ın gənclərdən ibarət yığmasında başlamışdır. O, liqada debütünü 20 avqust 2016-cı ildə etmişdir. Həmin görüşdə Monako FK səfərdə Nant FK klubuna 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, həmin oyunda 90 dəqiqə meydanda olmuşdur.

## Karyerası
*(10 sentyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən)*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Teodor Bota

**Teodor Konstantin Bota** (24 may 1997-ci ildə Ramniku Valkeyada anadan olub) — Styaua Buxarest FK klubunda hücumçu kimi çıxış edən Rumıniyalı futbolçu.

## Statistika

*31 avqust 2016-cı il məlumatların əsasən.*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Profile at Soccerway
Laqun

**Laqun** (, ) , ) – okeandan (dəniz-dən) bar, dil, mərcan rifləri ilə ayrılmış və nadir hallarda onunla dar boğazlarla birləşmiş dayaz su hövzəsi. Daha çox atollun daxilində rast gəlinir. — kiçik su tutarı olub dənizdən ensiz qumdan ibarət dil və ya mərcan rifi ilə ayrılır. Laquna tipik nümunə Venesiya şəhərinin yerləşdiyi ərazini göstərmək olar. İlk əvvəllər elə laqun adlanan termin Venesiyanın yerləşdiyi əraziyə şamil edilirdi. Sonradan bütün dünyada yerləşən bu tip coğrafi obyektlərə şamil olunmuşdur. Özünün qorunma xüsisiyyətinə görə əlverişli təbiət biotopudur. Bura quş, balıq və yırtıcıların əlverişli yaşayış sahəsinə çevrilir. Əgər laquna iri çay axırsa bu zaman onun suyu hətta sirin ola bilər. Onun səviyyəsi bəzi hallarda dəniz səviyyəsindən yüksək olur. Buna misal kimi Kurş və Kalininqrad körfəzləri. Bu halda onlar faktiki olaraq limandırlar. Qara dəniz və Azov dənizində yerləşən xarici görünüş baxımından bu tip körfəzlər vardır ki, onlara çay tökülməsə də laqun adlanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şemel Luison

**Şemel Luison** (9 avqust 1990-cı ildə Qrenadada anadan olub) — Trinidad və Tobaqonun Kaledoniya AİA FK klubunda və Qrenada milli futbol komandasında çıxış edən futbolçu.

## Karyerası

### Milli komanda
Luison Qrenada milli futbol komandası ilə *2011 KONKAKAF Qızıl Kubokunda* iştirak etmişdir. Onun komandası turnirin ilk oyununda Yamaykaya 4-0 hesabı ilə məğlub oldu. Buna baxmayaraq, Luison öz oyunu ilə müsbət rəylər qazandı.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*
Quba (körfəz)

**Quba** ( "dodaq") — termini əsasən Rusiyanın ərazisində yerləşən buxta və körfəzlərin bir qismində işlədilir. Bu tip körfəzlərə əsasən iri çaylar tökülür. Faktiki olaraq yalnız Rusiya ərazisindən başqa ərazilərdə işlədilmir. Məsələn:  Nevski körfəzi,  Ob estuarisi.
Okavanqo çayı

**Okavanqo çayı** (Anqola ərazisində **Kubanqo**) — Afrikanın cənub-qərbindən axan çay. Cənubi Afrikanın çay sisteminin uzunluğuna görə dördüncüsüdür. 1600&nbsp;km uzunluğa malikdir. Orta su sərfiyyatı 475 m³/s-dir. Öz başlanğıcını Anqoladan götürür və burada *Kubanqo* adlanır. Cənub hissədə Anqola və Namibiya ilə sərhəddən axır. Sonradan Botsvana ərazisinə axır.

Okavanqo nə dənizə, nə də gölə tökülür. Labirintvari şəkildə hərəkət edərək çayın 95 % Kalaxari səhrasının şimal-qərbində yoxa çıxır. Bu ərazini Okavanqo deltası adlandırırlar. Bu dünyada sahəsinə görə ən böyük deltalardan biridir. Deltanın sahəsi 15 000&nbsp;km² təşkil edir.

Nadir hallarda çay suyunu Nqami gölünə çatdırır. 15-20 il ərzində çay suyunu Makqandikqadi çökəkliyinə çatdırır. Bura bir neçə min il öncə böyük göl ərazisi olmuşdur.

Okavanqo hövzəsində Moremi qoruğu yerləşir. Bura zəngin təbiəti ilə seçilir. 
## Mənbə
* Okavango River: the Flow of a Lifeline
* Safari in the Delta 
* Map of the Okavango River basin at Water Resources eAtlas
* Map of the Okavango Delta at RhinoAfrica
* OKACOM Homepage
* OKACOM's EPSMO Project 
* Botswana destinations
* http://www.galenfrysinger.com/okavango_river.htm Okavanqo çayı
Samur döyüşü (1460)

**Samur döyüşü** — Səfəvi-Şirvan müharibəsi zamanı baş vermiş döyüşlərdən biri. Döyüş nəticəsində Səfəvilər Qafqazdakı nüfuz və əhatə dairələrini itirdilər.

## Savaş zəmini
Səfəvilərin başçısı Şeyx Cüneyd özünün nüfuz və əhatə dairəsinin genişləndirmək məqsədilə Şirvana hücum etmək qərarına gəldi. O, səfərləri boyu müxtəlif ölkələrdən başına toplanmış 10.000 əsgər ilə ölkəni işğal etmək və Şirvanşahlar taxtına sahib olmaq üçün Şirvana basqın etdi. Şirvandakı şiə tərəfdarları da ona qoşuldular. Çərkəzlərlə dini müharibə basqın üçün bəhanə oldu. Şeyx Cüneydin niyyətini duyan və təbərsəranlılar tərəfindən təhrik edilən Şirvanşah I Xəlilullah Qaraqoyunlu Cahan şahın yardımı ilə böyük qoşunla onun qabağına çıxdı. 1460-cı ildə Samurçayın sol sahilindəki Qıpçaq kəndinin yaxınlığında baş verən vuruşmada Şeyx Cüneyd öldürüldü, onun müridləri isə məğlub edildi. Fəzlullah ibn Ruzbixan Xuncinin məlumatına görə Şeyx Cüneydin müridləri onun cəsədini Samurçayın sağ sahilinə keçirərək Gülxan kəndində (indiki Qusar rayonunun Həzrə kəndi) dəfn etmişlər.
Buxta

* Buxta (körfəz) — coğrafi obyektlərdə sahil və ya qayalıqlarla qorunan su sahəsi.
* Buxta (kənd) — Rusiyada kənd.
* Buxta (film) — film.
Quba (dəqiqləşdirmə)

;Yaşayış məntəqələri

* Quba sancağı - Şirvan əyalətinin sancağı
* Quba xanlığı
* Quba rayonu — Azərbaycanda rayon.
* Quba — Azərbaycanda şəhər.
* Quba (körfəz) — buxta və körfəzlərin bir qismi.
TED

**TED** (ing. Technology Entertainment Design; Texnologiya, Əyləncə; Dizayn) — 1984-cü ildən keçirilən illik konfransları ilə tanınan, şəxsi qeyri-kommersiya fondudur. İntellektual konfransın məqsədi unikal ideyaları paylaşmaqdan ibarətdir. İdeyaların mövzuları fərqlidir:elm, incəsənət, dizayn, mədəniyyət, biznes, qlobal problemlər, texnologiyalar və əyləncələr. Bu günə qədər TED səhnəsində ABŞ-nin keçmiş prezidenti Bill Klinton, Nobel mükafatıçısı Ceyms Vatson, Microsoft-dan Bill Qeyts, Google-dan Erik Şmidt, Vikipedianın qurucusu Cimmi Ueyls kimi spikerlər çıxış etmişdir.
Konfransın kuratoru və daimi aparıcısı Kris Andersondur.

## <big>Tarix</big>

Konfrans ilk dəfə 1984-cü ildə baş tutmuşdur. Ilk TED konfransında yenicə buraxılmış "Macintosh" kompüteri, "Sony" istehsalı olan kompakt-disk təqdim olunmuş, süni intellekt və s. bu kimi hazırda geniş tətbiq olunan fikirlər üzrə çıxışlar olumuşdur.

1990-cı ildən etibarən TED konfransı hər il keçirilir.2001-ci ildən isə TED konfransının keçirilmə hüquqları "Sapling Foundation"-na və bu fondun qurucusu Kris Andersona məxsusdur.

## TED Talks
TED konfransında keçirilən hər bir çıxış TED Talk adlanır.

iPhone və Android qurğularında rəsmi və qeyri-rəsmi "TED" proqramlar mövcuddur.

Hazırda onlayn rejimdə 15 milyonluq auditoriya tərəfindən 100 milyondan çox baxılan 400 video vardır. TED Open Translation Project layihə çərçivəsində 8000-dən çox könüllü çıxışları bir neçə dillərə tərcümə edir.

## TED Prize
TED Prize- 2005-ci ildən tərtib olunan TED mükafatıdır. İlk vaxtlar hər il "dünyanı dəyişmək arzusu"-na (*wish to change the world*)

100 000 $-lıq 3 mükafat verilirdi.2010-cu ildən başlayaraq isə yalnız bir mükafat təqdim olunur.
* 2005-ci il- BONO, Edvard Burtinskiy, Robert Fischell
* 2006-cı il- Larry Brilliant, Jehane Noujaim, Cameron Sinclair
* 2007-ci il- Bill Klinton, Edvard Vilson, Ceyms Naxtvey
* 2008-ci il- Neil Turok, Dave Eggers, Karen Armstronq
* 2009-cu il- Sylvia Earle, Jill Tarter, José Antonio Abreu
* 2010-cu il- Ceyms Trevor Oliver
* 2011-ci il- JR
* 2012-ci il- City 2.0
* 2013-cü il- Sugata Mitra
* 2014-cü il- Charmian Gooch
* 2015-ci il- David Isay
* 2016-cı il- Sarah Parcak

## TEDx
TEDx TED layihəsi olaraq, fərqli insanlara və ya kollektivlərə müxtəlif ölkələrdə, şəhərlərdə, universitetlərdə müstəqil TED tipli konfranslar təşkil etməyə icazə verir. TEDx, TED lisenziyası əsasında təşkil olunur.

Azərbaycanda TEDx ilk dəfə olaraq 2010-cu ildən etibarən keçirilməyə başlanmışdır (TEDxBakı).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fentenoy Yunayted FK

**Fentenoy Yunayted FK** — Qrenada futbol klublarından olan *Fentoney [[Sent Corces]] FK* klubunun bir qolu olan və *Qranada Premyer Diviziyasında* çıxış edən futbol klubudur.

## Uğurları
* **Qrenada Premyer Diviziyası:**
** Çempion (1): 1998

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şemel Luison
2007 Amsterdam turniri

**2007 Amsterdam turniri** — 2 avqust ilə 4 avqust 2007-cu il tarixləri arasında  Ayaks klubunun ev sahibliyi ilə Arsenal FK, Latsio FK və Atletiko Madrid komandalarının iştirakı ilə təşkil olunmuşdur. Turnirin qalibi Arsenal FK komandası olmuşdur.

## Turnir cədvəli

NB: Vurulan hər qol üçün komandalara əlavə xallar verilmişdir.

## Oyunlar

### 1-ci gün

----

### 2-ci gün

----

## Həmçinin bax
Dəvəçilik

**Dəvəçilik** — Heyvandarlığın bir növü olub, dəvə saxlama və dəvə ilə yük daşıma işindən ibarətdir. Əsasən səhra, yarımsəhra və quru çöl ərazilərində yayılmışdır. Dəvəçilikdə süd, ət və yun əldə edilir. Üstəlik dəvədən minik və yük vastəsi kimi istifadə olunur. Bu kənd təsərrüfatı sahəsi ərəb və islam ölkələrinin arid ərazilərində yayılmışdır.

1997-ci ildə dünyada 19,63 mln baş dəvə olmuşdur. Bunun 6,1 mln başı Somalidə, 3,1 mln başı Sudanda yetişdirilmişdir. Üstəlik milyon baş Hindistan, Mavritaniya, Pakistan, Efiopiya ərazilərində mövcud olmuşdur.

Mərkəzi Asiya və Qazaxıstan ərazilərində üç cins ikihürgüclü (Kalmıs, Qazax, və Monqol) və bir cins Bir hürgüclü (Arvana) dəvə yerişdirilir.

## İstinadlar