open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Özbəkistan memarlığı

**Özbəkistan memarlığı** orijinallığı ilə fərqlənir. Çoxları, dəyişən iqtisadi şərtlərə, texnoloji tərəqqiyə, demoqrafik dalğalanmalara və ölkənin yaşadığı mədəni dəyişikliklərə baxmayaraq Özbəkistanın memarlığının diqqətəlayiq olduğuna inanır.

Özbəkistanın məşhur memarlıq mərkəzlərinə Səmərqənd, Buxara, Xiva, Şəhrisabz, Termiz və Kokand daxildir. Saraylar, məqbərələr, məscidlər və minarələr də daxil olmaqla müxtəlif qədim memarlıq şedevrləri günümüzə gəlib çatmışdır. Rəngli mozaika, dini rəmzlər və mücərrəd həndəsi naxışlar da Özbəkistanın memarlığını səciyyələndirir.

Orta Asiyada aparılan arxeoloji tədqiqatlar, Aşel dövrünə paralel olan memarlıq meyllərini ortaya qoydu. Əslində həm daş, həm də tunc dövrünə aid abidələrin qalıqları ölkənin Surxandərya, Daşkənd, Səmərqənd, Fərqanə və Nəvai bölgələrində tapıldı. Orta əsrlərdə Özbək memarlığı, Böyük İpək Yolunun uzunluğu 11000 kilometr (7000 mil) olan mərkəzi əlaqə olması səbəbindən inkişaf etmişdir. XIV əsrdən XVI əsrə qədər olan Teymurilər dövrünün memarlığı, eləcə də XVI əsrdə Şeybanilər dövrü memarlığı İslam memarlığının inkişafına böyük töhfə vermişdir . XXI əsrdə Özbək memarlığı ənənəvi dizayn və müasir yenilik tarazlığı ilə xarakterizə olunur.

## İslamdan əvvəl memarlıq
Özbəkistan ərazisindəki insan məskənlərinin ən erkən izləri Paleolit ​​dövrünə aiddir. Qədim yaşayış məskənləri ən erkən memarlığın Sapallitepe (E.ə. 14-17 əsrlər) və Carkutan (E.ə. 9-14 əsrlər) də tapıldığını sübut edir. Budist abidələri, yəni Fayaz-Tepe və Kara-Təpə də Surxandarya bölgəsində tapıldı (eramızın 1-3 əsrləri). Bu yerlərin hər biri Orta Asiya sivilizasiyasının inkişafının fərqli mərhələlərini əks etdirir.

Qədim Xorazm şəhəri Özbəkistan memarlığında mühüm amildir. Xorazm, Orta Asiyanın Makedoniyalı İskəndər tərəfindən istila edilməsindən 982 il əvvəl, 34 əsr əvvəl qurulmuşdur. Qədim Xorazmın yaşayış məskənləri Dzhanbaskala (E.ə. IV əsr), Koi Krilgankala (E.ə. II əsr - E. IV əsri), Toprakkala (E.ə. I əsr - Eramızın VI əsri) və Ayazkala (E.ə. II əsr) kimi görkəmli memarlıq ilə xarakterizə olunur. Qaraqalpaqstan Respublikasının ərazisi).

## İstinadlar
Turtkul

**Turtkul** (, , Petro-Aleksandrovsk) — Qaraqalpaqıstanda (Özbəkistan) şəhər, Turtkul rayonunun inzibati mərkəzi (tuman). Amudərya çayının sağ sahilində yerləşir.

## Tarixi

1873-cü ildə Amudərya çayının sağ sahilinin Xivə xanlığından Rusiyaya keçməsi ilə, Xivə qalasının yerində Turtkul, Rusiya imperiyasının Sırdərya bölgəsinin bir hissəsi olaraq Petro-Aleksandrovsk şəhəri (əslində-Petro-Aleksandrovskoye istehkamı) meydana gəldi.

Petro-Aleksandrovsk istehkamı, Türkistan Hərbi Dairəsinin Amudərya şöbəsi rəisinin iqamətgahı oldu. Şöbənin rəisi Amudəryanın Xiva tərəfində araq istehsalının qadağan edilməsi və Rusiya tərəfinə qaçaqmalçılığı, habelə soyğunçuluq, mal-qara oğurluğu üçün çayı keçən quldurların axtarılması və cəzalandırılması kimi məsələlərdə Xivə xanı ilə yazışmalar aparırdı.

Petro-Aleksandrovsk rayon şəhərinin gerbi, 21 aprel 1909-cu ildə, Sırdərya bölgəsinin digər gerbləri ilə birlikdə təsdiq edildi. "Qara zəmidə qırmızı qalxanın üstündə 3 üzüm salxımı ilə müşayiət olunan 3 qülləsi və açıq qapıları olan gümüş qala divarı var. Kəhar hissədə Sırdərya bölgəsinin emblemi var. 
Qalxan Aleksandr lenti ilə bağlanmış və gümüş divar tacı ilə örtülmüş qızıl üzüm budaqları ilə əhatə olunmuşdur.

1920-ci ildə Petro-Aleksandrovskun adı dəyişdirilərək Turtkul oldu. 1925-1932-ci illərdə Qaraqalpaq ASSR-in paytaxtı idi. 1939-cu ildə paytaxt Turtkulun 170 km-də olan Nukus şəhərinə köçürüldü. 1949-cu ildə şəhərin yeri sahilinin eroziyasına görə indiki yerinə dəyişdirildi.

Turtkul hazırda Qaraqalpaqstanın ən böyük şəhərlərindən biridir. Öz televiziyası var. Şəhərdə 2010-cu ilin yayında böyük bir ərzaq və geyim bazarı açılıb.

## İqlimi
Turtkul soyuq çöl və quraq iqlimə malikdir. İqlimi kontinental, quraq və istidır. Ən soyuq ay orta temperaturu −25°C (−13°F) olan yanvar, ən isti ay isə 45°C (113°F) temperaturla iyul ayıdır. İllik orta temperatur 12.4°C (54.3°F)-dir. İllik yağıntı 97 mm; mart ayında ən yüksəkdir, təxminən 20 mm və iyul-sentyabr ayları arasında sıfıra yaxındır. Buxarlanma yağıntıları orta hesabla 36 dəfə, bəzən 270 dəfə üstələyir.

## İqtisadiyyatı
Şəhərdə pambıq emalı fabriki, dəmir-beton zavodu, asfalt zavodu və Nukus Tibb Məktəbinin xarici bölməsi var. 1975-ci ildə şəhər əhalisi 22.000, 1991-ci ildə 38.200 nəfər idi.

## Təhsil
Turtkul rayonunda 6 kollec fəaliyyət göstərir:
* Turtkul Bankçılıq Kolleci
* Turtkul Sənaye Pedaqoji Kolleci
* Turtkul Tibb Kolleci
* Turtkul Kənd Təsərrüfatı Kolleci
* Turtkul Sənaye və Nəqliyyat Kolleci
* Turtkul Akademik Liseyi.

## İstinadlar
Özbəkistan iqtisadiyyatı

**Özbəkistan iqtisadiyyatı** — Özbəkistan təbii qaz istehsalında dünyada 14-cü, ixracatda dünyada üçüncü və pambıq istehsalında altıncı, uran ehtiyatlarında dünyada yeddinci (dünya uran ehtiyatlarının% 4), ümumi qızıl ehtiyatlarında Özbəkistan dördüncü yerdədir dünya və qızıl istehsalı baxımından — yeddinci. 1991–2017-ci illərdə iqtisadiyyatın strukturu kəskin şəkildə dəyişdi: kənd təsərrüfatının ÜDM-dəki payı 37% -dən 19,2% -ə düşdü.

Zəif tərəflər: taxıl idxalından asılılıq, daxili istehsal tələbatın yalnız 25% -ni əhatə edir.

İqtisadiyyatın sahələri üzrə ÜDM-in strukturu (2017): ölkənin ÜDM-də kənd təsərrüfatının payı — 19,2%, xidmətlərin ÜDM-də payı — 47,3%, sənayenin ÜDM-də — 33,5%.

Məşğulluq: Kənd təsərrüfatında% 44, sənayedə% 20, xidmətlərdə 36%.

Özbəkistanın beynəlxalq reytinqlərdə obyektiv və düzgün qiymətləndirilməsini təmin etmək üçün Dövlət Statistika Komitəsi daim beynəlxalq təşkilatların 17 anketini doldurur. Xüsusilə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Avropa İqtisadi Komissiyası, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, Asiya İnkişaf Bankı və digər beynəlxalq strukturlarla statistika sahəsində əməkdaşlıq qurulmuşdur.

2020-ci il üçün Özbəkistan iqtisadiyyatına istifadə edilmiş xarici investisiyaların həcmi təqribən 10 milyard dollar təşkil etmişdir.

Mütəxəssislərin fikrincə Özbəkistanın ÜDM-də kölgə iqtisadiyyatının payı 45–46% -dir.

## Yanacaq və enerji mənbələri
Bu gün ölkənin əsas yanacaq və enerji ehtiyatlarının strukturunda 97% -i neft və qaz, 2,3% -i kömür, 0,7% -i su elektrik enerjisidir. Ölkənin ən böyük şirkətlərindən biri UzTransGaz -dır.

Neft və qaz ehtiyatları Geoloji neft ehtiyatları — 5 milyard ton. Təsdiq edilmiş neft ehtiyatları — 100 milyon ton.

Təbii qazın geoloji ehtiyatları — 5 trilyon kubmetrdən çoxdur. m. Təbii qaz ehtiyatları — 1,1 trilyon m³.

Özbəkistan İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin (CER) məlumatına görə, mövcud tendensiyaları və resurs istehlakı həcmlərini qoruyarkən, Özbəkistanda təbii qaz və kömür ehtiyatları yaxın 20–30 il davam edəcək, neft ehtiyatları isə praktiki olaraq mövcuddur.

## İstinadlar
ABŞ-nin viza siyasəti

**Amerika Birləşmiş Ştatlarının viza siyasəti** əcnəbilərin Amerika Birləşmiş Ştatlarına səyahət etmələri, daxil olmaları və burada qalmalarını qanunla tənzimləyən tələblərdir. ABŞ-yə ziyarət edən şəxslər Visa imtina Proqramı ölkələrindən olmadıqları təqdirdə ABŞ diplomatik missiyalarının birindən viza əldə etməlidirlər. Eyni qaydalar ABŞ-nin bütün əyalətlərinə, Kolumbiya Dairəsinə, Puerto Riko və ABŞ Virgin Adalarına, həmçinin əlavə imtiyazlarla Guam və Şimali Mariana Adalarına səyahət etmək üçün tətbiq edilir. Oxşar, lakin ayrı qaydalar Amerika Samoası üçün də tətbiq olunur.

## Viza siyasəti xəritəsi

## Viza azadlığı

### Visa Waiver Program
**
2021-ci il tarixindən etibarən 39 ölkə ABŞ hökuməti tərəfindən Vizadan İmtina Proqramına (VWP) daxil olmaq üçün seçilmişdir. Vətəndaşlarının qısa müddətli səyahətləri üçün ABŞ vizasına ehtiyacları olmasa da, lakin hava və ya dəniz yolu ilə gəldikdə elektron icazə (ESTA) almaları tələb olunur. Ziyarətçilər 90 günədək ABŞ-də qala bilərlər. Bura Kanada, Meksika, Bermuda və ya ABŞ-dən keçməsi halları olduqda Karib dənizindəki adalar da daxildir.

### Qeydlər

## Həmçinin bax
* ABŞ vətəndaşları üçün viza tələbləri
* Visa Waiver Program

## Xarici keçidlər
* U. S. Visas, ABŞ Dövlət Departamenti Konsulluq Bürosu
* ABŞ -ın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
* ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi
* ABŞ Gömrük və Sərhəd Mühafizəsi

## İstinadlar
Bukoleon sarayı

**Bukoleon sarayı** () ― Konstantinopolda (müasir Türkiyənin İstanbul şəhəri) mövcud olmuş Bizans saraylarından biri. Saray İpodromun cənubunda, Balaca Ayasofyanın şərqində, Mərmərə dənizinin sahilində yerləşir.

## Adlar

Tikilinin əvvəlki adı *Hormisdas* olmuşdur. Bukoleon adı ehtimal ki, I Yustinian dövründə, 6-cı əsrin sonlarında sarayın qarşısında kiçik liman inşa edildikdə verilmişdir.  Rəvayətə görə, ərazidə öküz və limana adını verən aslan heykəlləri dururdu (βοῦς və λέων, müvafiq olaraq "öküz" və "aslan" deməkdir). Saraya həmçinin, "**Hormisdas evi**" və ya "**Yustinian Evi**" də deyilir.

## Tarix
Boukoleon sarayı 5-ci əsrdə II Feodosinin hakimiyyəti dövründə tikilmişdir. İmperator Feofil sarayı yenidən qurdu və genişləndirdi, sahil divarlarının üstünə böyük bir fasad əlavə etdi. 969-cu ildə İmperator II Nikofor ərazidə dairəvi divar tikdirdi. Bukoleon 11-ci əsrdə Komnenos sülaləsi tərəfindən Blaxern sarayının tikilməsinə qədər Bizansın əsas sarayı olaraq qalmışdır.

Bukoleon sarayı 1161-ci ildə Rum sultanı II Qılınc Arslan, 1171-ci ildə isə Qüds kralı Amalrik ilə təşkil olunmuş dövlət iclasları üçün istifadə edilmiş, 1166-cı ildə isə imperator I Komnenosun təşkil etdiyi kilsə məclisində dini görüş yeri olaraq xidmət etmişdir.

Bukoleon sarayı Bizans imperatorlarının reqaliyasına ev sahibliyi edirdi və sarayın ibadətgahında müqəddəs əsərlər var idi. Saray ibadətgahına giriş məhdudlaşdırılmışdı. Lakin buna baxmayaraq, tikilinin xristian ziyarətlərinin bir hissəsi olduğuna dair dəlillər var.

## Dördüncü səlib yürüşü
Konstantinopolun 1204-cü ildə, Dördüncü Səlib yürüşü zamanı tutulmasında sonra Bukoleon sarayı yürüşün lideri olan Montferratlı I Bonifas tərəfindən tutuldu.

Bukoleon işğaldan sonra ərazidə yaradılmış Latın İmperiyasının dövründə (1204–1261) imperator iqamətgahı kimi istifadə olunmağa davam etdi. VIII Mixail Paleoloqun şəhəri geri almasından sonra Bukoleon sarayı bütün saray kompleksi ilə birlikdə tədricən tərk edildi və iqamətgah Blaxern sarayına köçürüldü.

1453-cü ildə Osmanlı imperatoru II Mehmed şəhərə girdikdə  sarayın dağıntı halında da olsa hələ də mövcud olduğu qeyd edilmişdir. 

## Müasir dövr

Sarayın dağıntıları 1873-cü ildə Sirkəci dəmir yolunun inşasında qismən dağıdılmışdır. 

İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi 2018-ci ildə sarayın Mədəniyyət və Təbii İrsi Qoruma Şurası tərəfindən bərpa ediləcəyini açıqlamışdır. Sarayın "ziyarətçilər üçün taxta gəzinti yolu, muzey və hovuzu" olan açıq hava muzeyinə çevrilməsi planlaşdırılır.

## Həmçinin bax

* Kiçik Vlaxerna sarayı

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Sarayın 3D bərpası
*
Zəncan bazarı

**Zəncan bazarı** () — Qacarlar dönəminə aid, indiki Zəncan şəhərinin güneyində yerləşən tarixi abidə və Zəncanın ən böyük və önəmli alış-satış mərkəzi.

## Haqqında
1791-ci ildə Ağaməhəmməd şah Qacar dönəmindən bəri tikintisi başlayan Zəncan bazarı, səkkiz ildən sonra 1799-cu ildə inşası sona çatmışdır. Bura keçmişki Qoltuq qapısının yanında yerləşərək, Zəncandan başqa Qəzvin və Təbriz arasında olan ticari əlaqələrdə önəmli rol oynamışdır. Bazar habelə İndiki İranın ən uzun qapalı bazarı kimi tanınmaqda. Zəncan bazarı öz içərisində müxtəlif saraylar, məscidlər, hamamlar, karvansaraylar və başqa tikililəri yerləşdirir ki bunların bir sırası sonrakı dönəmlərdə bazara əlavə olunmuşdur. Hazırda Zəncan bazarı Aşağı baş və Yuxarı baş adlı iki hissəyə bölünür.

## Qalereya

2 (27) (Custom).jpg
Bazaar of Zanjan 13961007 10.jpg
Bazaar of Zanjan 13961007 06.jpg
Bazaar of Zanjan 13961007 11.jpg
Zanjan Bazaar 2020-03-14 01.jpg
Zanjan Bazaar 2020-03-14 02.jpg
بازار زنجان.jpg


## İstinadlar

* Houratour: Zəncan bazarı
* Zəncan portalı
Əbdülhüseyn Nuşin

**Əbdülhüseyn Nuşin** (; ) — İran teatr xadimi və yazıçısı.

## Həyatı
Əbdülhüseyn Nuşin 1905-ci ildə İranın Məşhəd şəhərində anadan olmuşdur. 1950-ci ildən SSRİ-də yaşamışdır. 2 may 1971-ci il tarixində SSRİ respublikalarından olan Rusiya SFSR-nin paytaxtı Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
O, 1929-cu ildə Tehran aktyorluq məktəbini, 1940-cı illərdə isə "*Firdovsi*" və "*Fərhənk*" teatrlarını təşkil etmiş, milli teatr sənətinin inkişafında xidməti olmuşdur. Vilyam Şekspir, Moris Meterlink, Anton Çexov, İvan Turgenov, Maksim Qorki və başqalarının əsərlərini tərcümə etmiş və tamaşaya qoymuşdur. Mirzə Fətəli Axundovun "*Lənkəran xanının vəziri*" pyesinin quruculuğunu vermişdir. Nuşin kəndli əhalisinin ağır həyatından bəhs edən "*Əlimurad xan və başqaları*" (1959) povestinin, ailə-məişət mövzusunda olan "*Pozğun*" və "*Məryəm*", eləcə də İran fəhlələrinin mübarizəsindən bəhs edən "*Səhər xoruzu*" pyeslərinin müəllifidir. 1952-ci ildə Tehran şəhərində çap olunan "*Teatr sənəti*" dərsliyinin müəllifidir. SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq qİnstitunun nəşr etidiy Firdovsinin "*[[Şahnamə]]*" əsərinin tənqidi mətninin redaktorlarından olmuşdur. Bəzi hekayələri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

## Əsərləri
* Əlimurad xan və başqaları
* Pozğun
* Məryəm
* Səhər xoruzu
* Teatr sənəti

## İstinadlar
Pərili köşk

**Pərili köşk** (əslən **Yusif Ziya Paşa köşkü** olaraq tanınır və hal hazırda *Borusan Holdinq* və *Borusan Contemporary* incəsənət muzeyinin mərkəzi binasıdır) ― Türkiyənin İstanbul ilində, Sarıyer ilçəsinin Rumelihisarı məhəlləsində yerləşən tarixi abidə.

1911-ci ildə qırmızı kərpicdən tikilmiş vitray pəncərələri olan bu qəsrə bənzər malikanə Bosfor boğazının üzərindəki Fateh Sultan Mehmet körpüsünün yaxınlığında yerləşir. Bina 9 mərtəbəlidir və ümumi sahəsi təxminən 5 000 kvadrat metrdir.

Konakın məşhur ləqəbi olan *Pərili köşk* (türk dilində "ruhların olduğu köşk" mənasını verir) inşasının uzun müddət qismən yarımçıq qalması (ikinci və üçüncü mərtəbələri on illərdir boş qalmışdır) nəticəsində yaranmışdır. Binanın xarici görünüşü memar Hakan Kıran tərəfindən 1995–2000-ci illər arasında orijinal dizaynına uyğun olaraq diqqətlə bərpa edilmiş və tamamlanmışdır. O, həmçinin köşkün içini də yeniləmişdir.

*Pərili köşk* eyni zamanda türk yazıçı Ömər Seyfəddinin hekayəsinin adıdır.

## Tarix
Köşk Osmanlının ABŞ-dəki səfiri, Osmanlı hökumətinin üzvü Yusif Ziya paşa tərəfindən ailəsi üçün tikilmişdir.

Binanın inşası 1910-cu illərin əvvəllərində başlamış, lakin Osmanlı imperiyası Birinci Dünya müharibəsinə girdikdə sənətkarların silahlı qüvvələrə qoşulması ilə dayanmışdır. Yusuf Ziya paşanın ikinci həyat yoldaşı olan Nəbiyə xanım və onun birinci ərindən olan üç qızı 1926-cı ilə qədər malikanədə yaşamışdır. Yusuf Ziya paşanın ölümündən sonra ailə 1990-cı illərin əvvəllərinə qədər malikanəyə sahib çıxmağa davam etmişdir.

## Təmir
Malikanə 1993-cü ildə xeyriyyəçi iş adamı Basri Ərdoğan tərəfindən satın alındı və 1995-ci ildə binanın təmirinə başlanıldı. Memar Hakan Kıran tərəfindən həyata keçirilən təmir işləri təxminən beş il davam etdi və 2000-ci ildə tamamlandı. Malikanə ümumi görünüşü və fasadının orijinal dizaynına sadiq qalınaraq Birləşmiş Krallıqdan gətirilən kərpic də daxil olmaqla dəqiq materiallarla, diqqətlə bərpa edilmişdir.

Pərili köşkün satış dəyəri 2003-cü ildə *Century 21 Real Estate* tərəfindən 40 milyon ABŞ dolları olaraq qiymətləndirilmişdir.

## Ofis binası və incəsənət muzeyi
Binanın daxili hissəi ofis kimi istifadə olunması üçün modernləşdirilmişdir. 2002-ci ilin may ayında Türk sənaye cəmiyyəti olan *Borusan Holdinq* köşkü qərargah olaraq istifadə etmək məqsədi ilə 25 illik kirayəyə götürdü. Heyət 16 fevral 2007-ci ildə binaya köçdü və 27 iyun 2007-ci ildə rəsmi açılış mərasimi keçirildi.

Borusan 2011-ci ilin sentyabr ayında Pərili Köşkdə *Borusan Contemporary* incəsənət muzeyini açmışdır*.*

## İstinadlar
Stern's

**"Stern's"** (ilk adı **Stern Brothers** olub) ― ABŞ-nin Nyu-York, Nyu-Cersi və Pennsilvaniya ştatlarına xidmət edən tarixi regional universal mağaza şəbəkəsi. Şəbəkə 130 ildən çox fəaliyyət göstərmişdir.

2001-ci ildə "Stern's" ana şirkəti "Federated Department Stores" qərara gəldi ki, "Stern's" brendindən imtina eləsin. Mağazaların çoxu dərhal "Stern's"-in korporativ şirkəti "Macy's"-ə çevrildi, digərləri ləğv olunaraq "Bloomingdale's" adı altında təzədən açıldı.

## İstinadlar
Henri Fernbax

**Henri Fernbax** (; ) ― Nyu-York şəhərinin memarı. Almaniyanın Breslau şəhərində doğulan Henri 1848 və ya 1855-ci ildə ABŞ-yə immiqrasiya etmişdir.

## Həyatı
Fernbax Prussiya yəhudisi olmuşdur və Berlin şəhərində yerləşən Memarlıq Akademiyasında təhsil almışdır. Əsasən Neomavritan memarlıq üslubunda olan sinaqoq dizaynları və çuqun fasadları ilə tanınır. 1867-1883-cü illər arasında Fernbax müasir Soho rayonunda yerləşən iyirmidən çox binanın dizaynını hazırlamışdır.

O, Birləşmiş Amerika Memarlar Birliyinin xəzinədarı olaraq çalışmışdır.

## İşləri

* Stern Brothers unversal mağaza, 32-36 Qərbi 23-cü küçə, Nyu-York şəhəri, mərhələlərlə genişləndirilmişdir (1878, 1878, 1880)

## İstinadlar
Mahmudpaşa hamamı

**Mahmudpaşa hamamı** () ― Türkiyənin İstanbul şəhərində yerləşən tarixi Osmanlı hamamı. II Mehmedin sədrəzəmi Mahmud Paşa tərəfindən başladılmış inşaat 1466-cı ildə tamamlanmışdır. Mahmudpaşa hamamı şəhərdəki ən qədim hamamlardan biridir. Hamam Qapalı çarşının şimal-şərqində yerləşən Mahmud Paşa məscid kompleksinin bir hissəsi olmuşdur. Zamanla ziyan görən tikili 20-ci əsrdə bərpa edilmişdir və hal-hazırda yerli ticarət mərkəzi olaraq xidmət edir.

## Tarix
Hamam Fateh sultan Mehmedin sədrəzəmi Mahmud Paşanın qurduğu din və xeyriyyə kompleksinin bir hissəsi idi. Kompleksin əsas hissəsi olan Mahmut Paşa məscidi 1464-cü ildə tamamlanmışdır və İstanbulun ən qədim Osmanlı memarlığı komplekslərindən biridir.

Məscidin və ona bağlı xeyriyyə binalarının yerləşdiyi vəqf torpağı olduqca geniş idi və ətrafdakı müxtəlif binaları əhatə edirdi. Bu, II Mehmedin bu mahalın inkişaf etdirilməsini Mahmud Paşaya həvalə etmiş ola biləcəyini göstərir.

Məscidin şimal-qərbində yerləşən hamam 1466-cı ildə tamamlanmış və bir qədər əvvəl inşa edilmiş Tahtakale hamamından sonra şəhərin ən qədim hamamı olmuşdur. Tikili 1755-ci ildə yanğın nəticəsində zədələnmiş və 1953-cü ildə bərpa edilmişdir. Hamam bir müddət anbar olaraq istifadə edilsə də, hal-hazırda ticarət mərkəzi kimi xidmət edir.

## Memarlıq
Hamamın memarlığı və tərtibatı II Mehmet tərəfindən bir qədər əvvəl tikilmiş Tahtakale hamamına çox bənzəyir. Mahmudpaşa hamamı əvvəlcə ikiqat hamam olmuşdur, yəni hər biri üçün soyunma otaqları və buxar otaqları da daxil olmaqla kişilər və qadınlar üçün ayrı obyektlərə malik idi. Qadınlar bölməsi başqa bir ticarət tikilisinə yer açmaq üçün bir müddət sonra sökülmüşdür. Bütün Mahmut paşa kompleksinin ən böyüyü olan soyunma otağının günbəzinin diametri 17 metrdi. İsti otaq səkkizbucaqlıdır, başqa bir günbəzlə örtülmüşdür və divarlarda fərdi yuyunmaq üçün istifadə edilə bilən dörd eyvan və ya niş mövcuddur*.* Tikilnini mərkəzində qonaqların masaj üçün uzana biləcəyi *göbəkdaşı*, böyük səkkizguşəli platforma var idi. Şəxsi yuyulma və ya xidmət üçün istifadə olunan üç kiçik qübbəli otağa hər iki tərəfdən (şimaldan və cənubdan) girmək mümükün idi.
Fayl:Mahmut Pasha Hamam DSCF1325.jpg|Soyunma otağının günbəzi
Fayl:Mahmut Pasha Hamam DSCF1329.jpg|İsti otağın yarım günbəzi
Fayl:Mahmut Pasha Hamam DSCF1327.jpg|İsti otağın üstündəki əsas günbəz


## İstinadlar
İbrahim Büyükak

**İbrahim Büyükak** () — Türkiyə aktyor ve yazıçısı. Uludağ Üniversitetinin İqtisad fakültəsinin məzunu oldu. BKM Mutfak komandasına qatılan son üzvlərdən biridir. 2008-ci ildə Kanal D-də yayınlanmağa başlayan BKM Mutfaktaki *Çox Gözəl Hərəkətlər Bunlar* proqramında eskizləri yazıb oynadı. 2013-cü ildə Star TV-də *3+1* adlı TV proqramıyla Əsər Yenənlər və Oğuzhan Koç ilə bir gecə şousu yaratdılar. Acun Ilıcalının proqramı satın almasından sonra proqram 5 oktyabr 2013-cü ildə *TV8's 3 Adam* adıyla davam etdi. TV8-də yayımlanan *[[Mənə ata dedi]]* serialında Cüneyt obrazını canlandırmışdır. 2017-ci ildə 3 Adamın bitməsi ilə öz başına layihələr istehsal etməyə başlamışdır. *[[Kiçik esnaf (film, 2016)|Kiçik Əsnaf]]*, *[[Yol yoldaşım (film, 2017)|Yol Yoldaşım]]*, *[[Yol yoldaşım 2 (film, 2018)|Yol Yoldaşım 2]]* və *[[Satıcı iclası (film, 2020)|Satıcı İclası]]* kimi filmlərin ssenaristi olsa da, 2021-ci ildə öz həyat hekayəsi ilə əlaqədar *[[Bəzi maraqlı hadisələr (internet serialı, 2021)|Bəzi Maraqlı Hadisələr]]* adlı internet serialını çəkmişdir. Serialın hekayəsi, çəkilişi və baş rolu sənətkarın özünə məxsusdur.

## İstinadlar
Nüveyri

**Şihabəddin Əhməd ibn Əbdülvəhhab ən-Nüveyri** (; ) — orta əsr ərəb alimi, ensiklopedisti.

## Həyatı
Şihabəd-din Əhməd ibn Əbd əl-Vəhhav ən-Nüveyri 1278-ci ildə indiki Misirin Kus şəhərində anadan olmuşdir. O, 31 cildlik "*Nihayyət əl-ərəb fi fünun əl-ədə*b" (Ədəb elmində məqsədlərin sonu) əsərinin müəllifidir. Nüveyrinin üzərində 20 ilədək işlədiyi bu ensiklopedik əsərində 1331-ci ilədək baş vermiş hadisələrdən bəhs olunur. Bir sıra Avropa dillərinə tərcümə edilmiş həmin əsər Misir, müsəlman İspaniyası, Qızıl Orda, Elxanilər dövləti (xüsusilə Azərbaycana sahiblənmək üzərində Qızıl Orda ilə gedən müharibə), Yaxın Şərqin bir sıra ölkələrinin ictimai-siyasi tarixinin öyrənilməsində mühüm mənbədir. Nüveyri 5 iyun 1333-cü ildə Məmlük sultanlığının bir parçası olan Qahirə şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Liquriya Respublikası

**Liquriya Respublikası** (, ) — İtaliyanın Liquriya regionunda mövcud olmuş kukla dövlət. 1797-ci ildə Genuya Respublikası Napoleon tərəfindən işğal edildikdə, bu dövləti ləğv etdi və yerində Liquriya Respublikasını yaratdı. 1805-ci ildə Napoleon bu dövləti ləğv etdi və Fransa İmperiyasına bağladı.

1814-cü ildə Napoleon müharibələrdə qəti şəkildə məğlub olduqda, bu dövlət yenidən quruldu, lakin 1815-ci ildə Vyana konqresində  Sardiniya Krallığına verildi və ilhaq edildi.
Özbəkistan energetikası

**Özbəkistan energetikası** — Özbəkistan iqtisadiyyatının bir qolu. Enerji və kömür sənayesi ilə bağlı məsələlər Özbəkenerji ASC tərəfindən həll olunur.

Əsas enerji təşkilatı — Özbəkistan Respublikası Energetika Nazirliyi.

## Yanacaq enerjisi
### Neft
Özbəkistanda təsdiqlənmiş neft ehtiyatları 2016 -cı ilin əvvəlinə 81 milyon ton təşkil edib.

Neft yataqları Qaraqalpaq Muxtar Respublikasında və altı inzibati bölgədə tədqiq edilmişdir: Kaşkadərya, Buxara, Surxandərya, Namangan, Əndican və Fərqanə. Ehtiyatların əsas həcmi, ilk növbədə, ölkənin ən böyük Kokdumalak yatağı daxilində, Kaşkadarya bölgəsində cəmlənmişdir.

2016 -cı ildə Özbəkistanda 2,1 milyon ton neft və qaz kondensatı hasil edilib, 2015 -ci ildə isə 2,2 milyon ton. Çıxarılan neft xammalı strukturunda qaz kondensatının payının artmasına meyil var.

### Kömür mədəni
Özbəkistanın 1.832.8 milyon ton həcmində sübut olunmuş kömür ehtiyatlarına malikdir, o cümlədən: qəhvəyi - 1.786.5 milyon ton, daş kömür - 46.3 milyon ton. Ehtimal olunan ehtiyatlar 323,4 milyon ton kömürdür. Respublikada kömür istehsalı üç yataqda aparılır: Angrenskoye (qəhvəyi kömür), Shargunskoye və Baysunskoye (bitumlu kömür).

Özbəkistanda hər il 4 milyon tondan çox kömür çıxarılır. Respublikada bərk yanacaq istehsalının 98% -ni təşkil edən "Özbəkügöl", 1948 -ci ildən etibarən Daşkənd bölgəsindəki ən böyük - Angren qəhvəyi kömür yatağının, 1,9 milyard ton həcmində sübut edilmiş kömür ehtiyatları ilə sənaye işlərini həyata keçirir. Bundan əlavə, Surxandərya bölgəsində yeraltı kömür hasilatı 41,57% -i "Özbəküqol" a məxsus olan "Sharqunuqol" ASC tərəfindən həyata keçirilir. Uzbekugol, 2014-cü ilin sonunda 4.3 milyon tona qarşı 2018-ci ildə kömür istehsalını 11 milyon tona çatdırmaq niyyətindədir.

## İstinadlar
Nüvə raket mühərriki

**Nüvə raket mühərriki** (NRM) — enerji mənbəyi zəncirvarı nüvə reaksiyası olan raket mühərriki. Kimyəvi raket mühərrikinə nisbətən yüksək xüsusi impulsa malikdir. Bu isə işlək cisim kimi kiçik modekulyar maddələrdən (birinci növbədə maye hidrogendən) istifadə edilməsi və onların nüvə reaktorunda çox yüksək tempuraturadək qızdırılmasının prinsipial baxımdan mümkünlüyü izah olunur.

Nüvə raketi kosmik uçuşlarda istifadə üçün nüvə raket mühərrikli raket növü.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Паневин И. Г., Прищепа В. И. Космические ядерные ракетные двигатели. — М.: Знание, 1978. — 64 с.
* Коротеев А. С., Конюхов Г. В., Демянко Ю.Г. Ядерные ракетные двигатели. — М.: Норма-Информ, 2001. — 415 с.
* Демянко Ю. Г., Конюхов Г. В., Коротеев А. С., Кузьмин Е. П., Павельев А. А. Ядерные ракетные двигатели. 2001.
* Акимов В. Н., Коротеев А. С., Гафаров А. А. и др. Ядерные ракетные двигатели: воспоминания о будущем // Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933-2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники. — М.: Машиностроение, 2003. — С. 190—209. — 439 с. — ISBN 5-217-03205-7.
* Коротеев А. С. Ракетные двигатели и энергетические установки на основе ядерного реактора.
* Письма и документы В. П. Глушко из архивов РКК «Энергия» им. С. П. Королёва (1944-1980 гг). Очерк разработки ядерных ракетных двигателей в КБ Энергомаш. 26.07.1973 г. // Избранные работы академика В. П. Глушко / В. С. Судаков. — Химки: НПО «Энергомаш», 2008. — Т. 1. — 419 с. — 250 экз.

## Xarici keçidlər
* Rover Nüvə Roketi Mühərrik Proqramı: Yekun Hesabat – NASA 1991-ci il
* Üçüncü minilliyin kosmik mühərrikləri
* Rusiyanın "Ulduz" NRM-si
* RD-0410
* NASA Nüvə və Günəş Kosmos Enerji istiqamətlərini yenidən təsəvvür edir
Nüvə silahı saxlanılmayan zona

**Nüvə silahı saxlanılmayan zona** (NSSZ; daha çox **NWFZ**; ) — beynəlxalq hüquqda atom və nüvə silahı saxlanılmayan ərazi. Nüvə silahlı saxlanılmayan zona beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyi müdafiə formalarından biridir. Bu, BMT Nizamnaməsinin prinsip və tələblərinə uyğundur. Təcrübədə nüvə silahı saxlanılmayan zona ideyası ilk dəfə Antarktika haqqında beynəlxalq müqavilədə (1959-cu il) həyata keçirilmişdir. Aland adaları, Şpitsbergen arxipelaqı, Aralıq dənizində bəzi adalar və kosmik fəza nüvə silahı saxlanılmayan zona hesab edilməsi haqqında qətnamə (1961-ci il), Latın Amerikasının nüvə silahı saxlanılmayan zona elan edilməsi haqqında qətnamə (1967), dəniz və okeanların divində nüvə silahlarının yerləşdirilməsinin qadağan olunması haqqında qətnamə (1971) qəbul edilmişdir. 1978-ci ildə SSRİ Latın Amerikasının nüvə silahı saxlanılmayan zonaya çevirməsi haqqında Tlatelolko müqaviləsinin zamini olmuşdur.

2009-cu il üçün nüvə silahı saxlanılmayan zona elan edilən ərazilər:

* Antarktida (1959-cu il müqaviləsi);
* Latın Amerikası (Tlatelolko müqaviləsi 1967);
* Cənubi Sakit okean (1985 Rarotonqa müqaviləsi);
* Cənub-Şərqi Asiya (Banqkok müqaviləsi 1995);
* Afrika (1996 Pelindaba müqaviləsi);
* Mərkəzi Asiya (2007 Semipalatinsk müqaviləsi).

1984-cü ildən Yeni Zelandiya özünü nüvə silahı saxlanılmayan dövlət elan etdi. Monqolustan və Belarus nüvə silahı saxlanılmayan dövlət statusuna malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nuclear-Weapon-Free Zones Around the World site about NWFZs run by OPANAL, the organization which monitors the Treaty of Tlatelolco
* Oceans in the Nuclear Age:Nuclear-Free Zones from the Law of the Sea Institute at Boalt School of Law (University of California, Berkeley). Includes treaty texts.
* Nuclear Weapons Free Zones Briefing Paper from Atomic Mirror
* UN Pages on Nuclear Weapon Free Zones
* Nuclear Weapon-Free Zones Social Science Research Network, Marco Rossini, 2003
* Arctic Nuclear-Weapon-Free Zone Canadian Pugwash Group's initiative for an Arctic NWFZ
Nüvə yanacağı

**Nüvə yanacağı** — nüvədaxili enerjinin ayrılması ilə müşayiət olunan nüvələrin zəncirvarı bölünməsi və ya onların sintezi reaksiyalarını həyata keçirməklə enerjinin alınması üçün istifadə olunan maddələr.

## Təbii və qeyri-təbii nüvə yanacaqları
Təbii halda tapılan nüvə yanacağı urandır. Təbii uranda zəncirvarı bölünmə reaksiyalarının getməsini təmin edən bölünən 235U nüvələri (birinci yanacaq) və "xammal" nüvələri adlanan 238U nüvələri var. Axırıncılar neytronları udaraq iki dəfə β çevrilməyə uğraması nəticəsində təbiətdə mövcud olmayan 236Pu (ikinci yanacaq) izotopuna çevrilir. Təbii halda təsadüf olunmayan nüvə yanacağından biri də 233U izotopudur. O, torinium (232Th) neytron udaraq, iki dəfə β çevrilməsi nəticəsində alınır.

## İstifadəsi
Nüvə yanacağından nüvə reaktorlarında metal bloklar şəklində istifadə edilir. bunların istilikayıran elementləri nüvə yanacağından ibarət özəkdən və üzəri kip bağlanan metral örtükdən ibarət olur. Kimyəvi tərkibinə görə istilikayıran elementləri metal (buraya ərintilər də daxildir), oksid, karbid, nitrit və s. ola bilər. Nüvə yanacağından əsasən bərk, bəzən isə maye və ya qaz halında işlədilir. Kiçik sürətli neytron reaksiyalarında nüvə yanacağı kimi təbii urandan (0,7115% 235U, 99,280% 238U), sürətli neytron reaktorlarında isə 235U izotopu ilə zənginləşdirilmiş nüvə yanacağından istifadə olunur.

## Zənginləşdirilməsi
Nüvə yanacağının zənginləşdirilməsi uran izotopları qarışığında bölünən 235U izotopu miqdarının süni surətdə artırılması prosesidir. Zənginləşdirmə qazdiffuziyası və s. üsullarla əldə edilir. Bu, nüvə yanacağına bölünən izotop əlavə etmək ilə onun yanacağında miqdarının süni artırılmasını göstərmək üçün işlədilən çox da dəqiq olmayan, lakin yayılmış termindir.

## Regenerasiyası
Nüvə yanacağının regenerasiyası reaktorda işlənmiş nüvə yanacaqlarının emalı üçün radiokimyəvi və kimyəvi-metallurgiya proseslərinin məcmusudur. Regenerasiya nüvə yanacaqlarını radioaktiv bölünmə məhsullarından təmizləmək, tam istifadə olunmayan yanacağı (məsələn, uranı) haelə əmələ gələn ikinci yanacağı (məsələn, plutoniumu) ayırmaq məqsədi ilə aparılır. Nüvə yanacağının regenerasiyasının bütün prosesləri avtomatlaşdırılmışdır və onlar məsafədən idarə edilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Петунин В. П.* Теплоэнергетика ядерных установок М.: Атомиздат, 1960.
* *Левин В. Е.* Ядерная физика и ядерные реакторы 4-е изд. — М.: Атомиздат, 1979.

## Xarici keçidlər
* Physical description of LWR fuel
* Links to BWR photos from the nuclear tourist webpage
* The Evolution of CANDU Fuel Cycles and their Potential Contribution to World Peace
* CANDU Fuel and Reactor Specifics (Nuclear Tourist)
* Candu Fuel Rods and Bundles
* TRISO fuel descripción
* Non-Destructive Examination of SiC Nuclear Fuel Shell using X-Ray Fluorescence Microtomography Technique
* GT-MHR fuel compact process
* Description of TRISO fuel for "pebbles"
* LANL webpage showing various stages of TRISO fuel production
* Thoria-based Cermet Nuclear Fuel: Sintered Microsphere Fabrication by Spray Drying
* Advanced fusion fuels presentation
Bettange-sur-Mess qəsri

**Bettange-sur-Mess Castle** () — Lüksemburqun cənub-qərbində Dippach yaxınlığındakı Bettange-sur-Mess kəndində yerləşir. 1753-cü ildə René Louis de Geisen tərəfindən tikilən qala bir neçə dəfə mülkiyyətini dəyişdirmişdir. 1996-cı ildən bəri, *Valideynlər Dərnəyi Əlilliyi Əlillər Dərnəyi* tərəfindən idarə olunan əqli qüsurlu insanlar üçün yenidən təhsil mərkəzidir.****

## Həmçinin bax
* Lüksemburq qalalarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* A.P.E.M.H.: Le Domaine du Château à Bettange-sur-Mess

## İstinadlar
Nüvə texnologiyası

**Nüvə texnologiyası** və ya **nüvə texnikası** — müxtəlif maddələrin nüvə xassələrinin texniki istifadəsi üçün texniki vasitələr və tədbirlər məcmusu. Nüvə texnikasının əsas sahələri – reaktorayırma, nüvə yanacağı istehsalı, nüvə reaktorları üçün istilikayıran elementlərin hazırlanması, radioaktiv izotopların istehsalı və tətbiqi, orqanizmi şüalanmadan qorumaq üçün üsul və tədbirlərin işlənib hazırlanmasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nüvə Enerjisi İnstitutu – Radiasiyanın Faydalı İstifadəsi
* Nüvə texnologiyası
* Milli İzotop İnkişaf Mərkəzi
Malayziya–Türkmənistan münasibətləri

**Malayziya–Türkmənistan münasibətləri** —  Türkmənistan və Malayziya arasında beynəlxalq əlaqələr. Malayziyanın Aşqabadda səfirliyi vardır həmçinin, Türkmənistanın Kuala Lumpurda səfirliyi yerləşir.

## İqtisadi əlaqələri
Hazırda həm Malayziya, həm də Türkmənistan ikitərəfli əlaqələri, xüsusən də iqtisadi əlaqələr sahəsində genişləndirməyə çalışırlar. Hər iki tərəf aralarında daha sıx əlaqələrin qurulması üçün bir sıra sənədlər imzaladılar. Bundan əlavə, bir sıra Malayziya şirkətləri iki ölkə arasında turizm və infrastrukturun inkişafına maraq göstərdilər.  2012-ci ildə Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdimuhamedov digər Malayziya firmalarını Türkmənistandakı iş imkanlarını araşdırmağa dəvət etdi. Malayziya şirkəti Petronas 1996 -cı ildən etibarən ölkə daxilində fəaliyyət göstərir. Malayziya da halal qida ticarəti ilə yanaşı iki ölkə arasındakı ümumi ticarət sahəsini də genişləndirməyə çalışır. 2013-cü ildə dövriyyə 2012-ci ildə 11,68 milyon dollar, 2011-ci ildə 24,27 milyon dollar ilə müqayisədə 33,13 milyon dollar idi.

2010-cu ildə iki ölkənin ticarət həcmi 2009-cu ildəki 205.61 milyon ABŞ dolları ilə müqayisədə cəmi 28.90 milyon ABŞ dolları idi.

Türkmənistan Ticarət və Sənaye Palatası ilə Malayziyanın Ticarət və Sənaye Palatası birgə anlaşma memorandumu imzaladı. Türkmənistan Prezidenti Petronas və Türkmən Qazı arasında qaz satışına dair razılaşmanı təsdiqlədi.

Nəcib və Prezident Berdıməhəmmədov birlikdə Petronas qaz terminalına xidmət göstərmiş və Türkmənbaşı Kinyalıda Petronasın dənizdə ilk qaz istehsal mərasiminin şahidi olmuşlar. Növbəti mərhələlərdə 500 milyon kubmetr qaz hasil ediləcək. Petronas, qaz layihəsinə 5.2 milyard dollar sərmayə qoydu. Tələbələr, Perakın Trono şəhərindəki Petronas Universitetinə qəbullarına əlavə ediləcəklər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Turkmen-Malaysian top-level talks held in Kuala Lumpur  State News Agency of Turkmenistan (TDH)
* AMBASSADOR OF TURKMENISTAN IS ASSIGNED IN MALAYSIA The Ministry of Foreign Affairs of Turkmenistan
Cənubi Koreya–Türkmənistan münasibətləri

**Cənubi Koreya–Türkmənistan münasibətləri** — Türkmənistan və Koreya Respublikası arasında diplomatik münasibətlər.

## Tarixi
Türkmənistan ilə Koreya Respublikası arasında diplomatik əlaqələr 7 fevral 1992-ci ildə qurulmuşdur.

2007-ci ilin iyun ayında Koreya Respublikasının Türkmənistandakı səfirliyi açıldı. Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfir — An Myonq Su.

2008-ci ilin may ayında Koreya Respublikasının Baş naziri Türkmənistana rəsmi səfər etdi. Səfər nəticəsində 9 sənəd imzalanıb.

8 avqust 2008-ci ildə Pekində XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində iştirak çərçivəsində iki ölkənin başçıları arasında görüş keçirildi.

5 – 7 noyabr 2008-ci il tarixlərində Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdimuhamedovun Koreya Respublikasına dövlət səfəri baş tutdu.

## İqtisadi əməkdaşlıq
Dünya sənayesinin liderləri Hyundai, Samsung, LG, Daewoo və digər Koreyalı firma və şirkətlər Türkmənistan bazarında fəal şəkildə iştirak edirlər.

Geniş tərkibdə danışıqlar başa çatdıqdan sonra ikitərəfli sənədlərin imzalanması mərasimi baş tutdu. İmzalanmışdır: Türkmənbaşı neft emalı kompleksi ilə Koreya Respublikası şirkətlərinin konsorsiumu arasında "LG International Corp." və Türkmənbaşı neft emalı kompleksində istismara hazır dizayn və tikinti üçün "Hyundai Engineering Co, LTD", hidrogen istifadə edərək dizel yanacağının təmizlənməsi və istehsal olunan gecikmiş kokslaşdırma və katalitik krekinq bloklarının benzindən kükürd çıxarılması üçün qurğular. hidrogen; "Türkmənqaz" Dövlət Konserni ilə Koreya Respublikası şirkətlər konsorsiumu "LG International Corp." arasında Çərçivə Sazişi və "Hyundai Engineering Co, LTD" Türkmənistanda təbii qazın emalı ilə sintetik maye yanacaq istehsalı üçün tam işlək bir zavodun dizaynı, avadanlığı alınması və inşası üçün müqavilə bağlanması barədə.

Sonra imzalar Türkmənistan Xarici İqtisadi İşlər Dövlət Bankı ilə Koreya Respublikasının İxrac-İdxal Bankı ilə Koreya Respublikasının Ticarət Sığortası Korporasiyası arasında Anlaşma Memorandumu və bir sıra digər vacib sənədlər tərəfindən imzalanmışdır.

Danışıqlar zamanı tərəflər ikitərəfli tərəfdaşlığın vəziyyəti və perspektivləri, əvvəllər əldə edilmiş razılaşmaların həyata keçirilməsi və qarşılıqlı əlaqə üçün yeni imkanlarla bağlı geniş məsələləri müzakirə ediblər.

## Mədəni əməkdaşlıq
2008-ci ildə Dövlətməmməd Azadi Türkmən Milli Dünya Dilləri İnstitutunda Koreya dili şöbəsi açıldı.

2009-cu ildə Aşqabadda Türkmənistanda Koreya Respublikasının, Seulda isə Cənubi Koreyada Türkmənistanın Mədəniyyət Günləri keçirildi.

Həmçinin, Türkmənistanda Koreya Respublikasının yaradıcı qruplarının iştirakı ilə bir tur baş tutdu. Türkmənistan sənət ustaları Koreya Respublikasına yaradıcılıq səfəri etdilər.

## Həmçinin bax
* Cənubi Koreya–Ermənistan münasibətləri
* Cənubi Koreya–Qazaxıstan münasibətləri
* Cənubi Koreya–Özbəkistan münasibətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Туркменистан — Республика Корея: два десятилетия партнерства
* Информация на сайте внешнеполитического ведомства Республики Корея
ABŞ-də fahişəlik

ABŞ Konstitusiyasının 1-ci maddəsinə görə, **ABŞ-də fahişəlik** Federal Konqresin səlahiyyətində deyildir, bu səbəbdən onun tənzimlənməsi ayrı-ayrı ştatların öhdəliklərinə verilir. Təkcə Nevada ştatından başqa ştatların hamısında cinsi xidmətlərin alqı-satqısı bu və ya digər dərəcədə qanunla qadağandır.

## Tarixi
1672-ci ildə Bostonda fahişəxanalar qadağan edildi; bu, Amerikanın ilk fahişəlik əleyhinə qanunu idi.

Kanzasda 1868-ci ildə fahişəxanalar qadağan edildi. 1870-ci ildə Kaliforniyada 3.536 Çinli qadın var idi ki, onların 61%-ı siyahıyaalmada peşə olaraq fahişəliyi qeyd etmişdir. 1880-ci ildə bu rəqəm yüzdə 24-ə düşdü.

5 iyul 1870-ci ildə Missuri ştatının Sent-Luis Şəhər Şurası qeydiyyatdan keçmiş fahişələrin icbari tibbi müayinədən keçməsini tələb edən fahişəliyin tənzimlənməsi fərmanını qəbul etdi. Lakin, artıq 1874-cü ildə 100 min adamın imzaladığı ərizə sayəsidə fərman ləğv edildi.

1890-cı ildən Montana ştatının Byutt şəhərində leqal fahişəxana fəaliyyət göstərirdi, lakin 1982-ci ildə bağlandı.

6 iyul 1897-ci ildən 14 noyabr 1917-ci ilədək Yeni Orleanda fahişəlik peşəsi ilə məşğul olanlara aid reqlament tətbiq olundu; qırmızı işıqlar rayonu Storivill oldu. Əsgərlərinin sağlamlığı üçün ehtiya edən federal hökumətin təkidi ilə fahişəxanalar bağlandı.

6 fevral 1911-ci ildə Qərbi Virciniya qadınların fahişəliyə cəlb etmə və fahişəxanaların təşkilatını qadağan etdi. 1913-cü il aprelin 7-də Kaliforniya ştatı fahişəliyin baş verdiyi bina sahiblərinin cərimə ödəmələrini tələb edən Qırmızı İşıqların Azaldılması Qanunu qəbul etdi. Qanun 3 noyabr 1914-cü ildə qüvvəyə mindi.

Fahişəlik əleyhinə qanunlar Vermontda 1919-cu ilə qəbul edildi.

1943-cü ilin əvvəlində Florida ştatında fahişəlik əleyhinə heç bir qanun yox idi, ancaq əsgərlər arasında cinsi yolla keçən xəstəliklərin artmasından narahat olan federal hökumətin təzyiqi əyalət qanunvericilərini fahişəlik ilə məşğul olmağı, fahişəlik xidmətlərindən yararlanmağı və həmçinin bu sahədə hər hansı bir üçüncü tərəfin fəaliyyətini qadağan edən qanunlar paketini qəbul etməyə məcbur etdi, Qanunlar 1 may 1943-cü ildə qüvvəyə mindi.

1980-ci ildən 2009-cu ilin noyabrına qədər Rod-Aylend ştatında fahişəlik qanuni olaraq cinayət deyil idi. 3 noyabr 2009-cu ildə qubernator Donald Karçiyeri cinsi alqı-satqının cinayət kimi qəbul edən qanunu imzaladı.

## İstinadlar
Avstriya–Türkmənistan münasibətləri

**Avstriya–Türkmənistan münasibətləri**  — Avstriya və Türkmənistan arasındakı ikitərəfli əlaqələr. Türkmənistanın Vyanada bir səfirliyi var və hazırda Türkmənistanın Avstriyadakı səfiri Nurberdiyev Silapberdi Aşırqeldiyeviçdir. Avstriyanın, Qazaxıstan, Türkmənistan, Tacikistan və Qırğızıstandakı hazırkı səfirinin Volfqanq Banyai olduğu Astana (Qazaxıstan) iqamətgahı olan səfirliyi vardır.

## Tarixi
thumbnail|Türkmənistan və Avstriya xarici işlər nazirlərinin görüşü.
İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 16 oktyabr 1992-ci ildə ortaq bir bildiriş imzalanarkən qurulmuşdur.

16 oktyabr 1992 -ci ildə Avstriya Türkmənistanla diplomatik əlaqələr qurdu. Bu 26 il ərzində ölkələr arasında dostluq və qarşılıqlı hörmət münasibətləri quruldu. Və bu, həm siyasi, həm də iqtisadi səviyyədə özünü göstərir, bu yaxınlarda Türkmənistanın Vyanada Ticarət Nümayəndəliyinin açılması ilə sübut olunur. Mədəniyyət sahəsində aktiv bir mübadilə var: 2016 -cı ilin payızında Aşqabadda III Vyana Topu baş tutdu.

Ölkələrimizi bitərəflik statusu birləşdirir, bunun sayəsində çoxtərəfli səviyyədə əməkdaşlıq və dialoq güclənir.

2011-ci ildə Avstriyanın Federal Prezidentinin Aşqabad səfəri, eləcə də Türkmənistan Prezidentinin 2008 və 2015-ci illərdə Vyanaya etdiyi səfərlər ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın dərinləşməsinə və yaxınlaşmasına böyük töhfə verdi.

Türkmənistan, Orta Asiya bölgəsindəki səfirini Avstriyaya göndərən ilk dövlətdir (1994) və Avstriya da Astanadakı iqamətgahı ilə eyni vaxtda akkreditasiya üçün Türkmənistanın razılığını alan ilk ölkədir. Beləliklə, Türkmənistan, 2007-ci ildə açılan Avstriyanın Astanadakı səfirliyinin səlahiyyətlərinə aiddir.

Avstriya ilə Türkmənistan arasında ikitərəfli münasibətlər çox yaxşı səviyyədədir və bu, xüsusən Xarici İşlər Nazirlikləri arasında müntəzəm ikitərəfli siyasi məsləhətləşmələrdə özünü göstərir.

Bütün bunlar ikitərəfli münasibətlərin inkişafı və qarşılıqlı faydalı möhkəmlənməsi və dərinləşməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.

BMT-nin Türkmənistanın neytrallığı ilə bağlı qərarı Avstriyanın köməyi ilə hazırlanmışdır.

2008-ci ilin noyabrında Prezident Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Avstriyanın paytaxtı Vyanaya səfər etdi.

16 oktyabr 2011-ci il tarixdə Avstriyanın Federal Prezidenti Haynz Fişer Türkmənistana səfər etdi.

## İqtisadi əlaqələr
Avstriya ilə Türkmənistan arasında ticarət minimaldır və statistik baxımdan əhəmiyyətsizdir. Səhiyyə sahəsində əməkdaşlıq var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Botschaft von Turkmenistan
* Österreich-Turkmenische Gesellschaft
* VIENNA, REPUBLIC OF AUSTRIA - EMBASSY OF TURKMENISTAN
Dippax

**Dippax** () — Lüksemburqun cənub-qərbində bir kommuna və kiçik bir şəhər. Lüksemburq bölgəsinin bir hissəsi olan Capellen kantonunun bir hissəsidir. Kommunanın inzibati mərkəzi Schouweilerdir. Alzettin qolu olan Mess çayı buradan qalxır.

2005-ci ildən etibarən, kommunanın şimal-şərqində yerləşən Dippach şəhərinin 790 əhalisi var. Kommunanın digər kəndləri arasında Bettange-sur-Mess, Schouweiler və Sprinkange də var.

## Qalereya

Fayl:Aerial view of Dippach, Luxembourg.jpg|Dippax (Dippech) bölgələrinin havadan görünüşü …
Fayl:Aerial view of Bettange-sur-Mess and Dippach-Gare, Luxembourg.jpg|… və Bettange-sur-Mess (Betten op der Mess) və Dippax-Gare (Dippech-Gare).


## İstinadlar
Stolzemburq qəsri

**Stolzemburq qəsri** () — Lüksemburqun şimal-şərqindəki Stolzemburq kəndinin mərkəzində bir təpədə yerləşir. Hazırkı bina 1898-ci ildə orta əsr qalasının xarabalıqları üzərində Şotlandiya bağ evi üslubunda inşa edilmişdir.

## Tarixi
12-ci əsrdə "Bizim çayı" boyunca gedən yolu seyr etmək üçün bir qüllə tikildi. Bir qaladan ilk söz 1315-ci ildə idi. 1454-cü ildə qubernator Antuan de Krou qalanı yıxdı. Yenidən qurulduqdan sonra 1679-cu ildə XIV Lüdovik Fransız qoşunları tərəfindən məhv edildi. 1898-ci ildə xarabalıqların üstündə Şotlandiya tipli bağ evi tikildi.

## Bu gün qala
Qala özəl mülkiyyətdir və ziyarətçilər üçün açıq deyil.

## Həmçinin bax
* Lüksemburq qalalarının siyahısı

## İstinadlar
Qırğızıstan–Türkmənistan münasibətləri

**Qırğızıstan–Türkmənistan münasibətləri**  — Qırğızıstan və Türkmənistan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr 9 oktyabr 1992-ci ildə qurulmuşdur.

## Türkmənistanın Qırğızıstandakı səfirliyi
Türkmənistanın Qırğızıstandakı Səfirliyi (Bişkek) ilk dəfə 4 may 1999 -cu ildə açılmış, lakin iş başlamamışdır. Türkmənistanın Qırğızıstanda səfirliyinin açılması ilə bağlı təkrar fərman 28 iyun 2014-cü ildə verilmişdir. Hal hazırda səfirliyin ünvanı: Bişkek şəhəri, Baytik Baatır küç., ev 9.

5 fevral 2016 -cı ildən etibarən səfirliyə Türkmənistanın Qırğızıstandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Şadurdı Meredov rəhbərlik edir.

### Səfirlər
# Batıt Niyazliyev (2014—2016)
# Şadurdı Meredov (2016 — )

## İqtisadi münasibətlər
2016-cı ildə Qırğızıstanla Türkmənistan arasında ticarət dövriyyəsi təxminən 5,2 milyon dollar təşkil edib ki, bu da ötən ilin statistik göstəriciləri ilə müqayisədə 23,7% çoxdur. 2014-cü ildə aralarındakı əməliyyatların həcmi də 46,3% (ümumi xarici ticarətin 0,2% -i) artmışdır ki, bu da 2013-cü ilin artım tempi ilə müqayisədə əhəmiyyətli artımdır. Son illərdə iki ölkə arasındakı münasibətlər həm hökumət, həm də iş səviyyəsində daha aktiv hala gəldi. Qırğızıstan Türkmənistandan qoz-fındıq, bitki yağı, polimerlər, propilen, gübrələr, xam qoyun dəriləri və tərəvəzlər idxal edir. 2016-cı ildə Türkmənistan Qırğızıstana 1,4 milyon dollarlıq tekstil ixrac etdi.

Qırğızıstanın Türkmənistana ixrac etdiyi əsas mallar elektrik cihazları, kənd təsərrüfatı məhsulları və plastik məhsullardır.

Türkmənistanda 2016-cı ilin statistikasına görə, 21 layihə daxil olmaqla iki Qırğızıstan-Türkmənistan işgüzar tədbirinin 30 milyon dollar dəyərində olduğu təxmin edilir.

Qırğızıstanda 30 ədəd Qırğızıstan—Türkmən səhmdar cəmiyyəti qeydiyyata alındı ​​və bu il şirkət sayından 11-i fəaliyyətə başladı.

2016-cı ildə Qırğızıstan ilk dəfə olaraq Türkmənistana təxminən min ton lobya ixrac etdi.

Qırğızıstanın Aşqabad-Bişkek-Urumçi-Quançjou aviareysinin açılması təklifi iki ölkə arasında gələcək iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsini nəzərdə tuturdu.

## İstinadlar
Eminönü

**Eminönü** — Türkiyənin İstanbul ilinin keçmiş distrikti. Ərazi hal-hazırda İstanbulun və İstanbul ilinin paytaxtı olan Fateh ilçəsinin kvartalıdır. Eminönü təxminən qədim Bizantion şəhərinin qurulduğu ərazini əhatə edir. Qalata körpüsü, Haliçdən keçərək şimalda Karaköyü (tarixi Qalata ) cənubda Eminönü ilə birləşdirir. Eminönü Haliçin Mərmərə dənizinin yaxınlığında Bosfor boğazının cənub girişi ilə birləşdiyi nöqtədə yerləşir. Səmt 1928-ci ilə qədər Fateh ilçəsinin bir hissəsi idi və Roma şəhər divarları daxilindəki bütün yarımadanı əhatə edirdi. Eminönü daha sonra ilçə statusu alsa da, əhalisi aşağı olduğundan 2009-cu ildə yenidən Fateh ilçəsinə qatılmışdır.

## Tarix
Haliç Eminönü/Sirkeci sahilində yerləşən təbii liman idi. Bizantion şəhəri buradan başalayaraq böyümüşdür. Bu dövrdə mövcud olmuş ən qədim məhəllələr Haliç boyunca yerləşən liman bölgələri idi. Bizans limanı 12-ci əsrdə Venesiya, Amalfi, Genuya və Pizadan olan tacirlər tərəfindən işğal edildi.

Haliç Osmanlı dövründə hələ də idxalatçılar, anbarçılar, dənizçilər və tacirlər tərəfindən istifadə edilən inkişaf etmiş liman idi.

Məhəllənin adı olan Eminönü, səmtin tarixdəki yerini əks etdirir. *Emin* türk dilində "ədalət', *önü* isə "qarşısında" deməkdir. 

Sənaye dövrü ilə səmtin təbiəti dəyişdi: Haliç üzərində Qalata körpüsü inşa edildi, əvvəl paraxodlar, sonra elektrik, daha sonra isə dəmir yolu ortaya çıxdı. 

Eminönü 1928-ci ilə qədər Fateh ilçəsinin bir hissəsi idi. Səmt daha sonra 2009-cu ilə qədər müstəqillik əldə etsə də, həmin ildə yenidən Fatehə daxil edildi.

Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk günlərində Eminönü geniş şəkildə təmir edildi: Yeni məscidin qarşısında böyük meydan açıldı, Misir bazarı bərpa edildi, Haliç sahilindəki balıq bazarı təmizləndi və Unkapanında yeni körpüyə qədər yol açıldı.

## Eminönü bu gün
Hökumət Ankaraya köçmüş və İstanbul genişlənərək başqa səmtlərində iş mərkəzlərinin nəhəng parlaq binalarda yerləşdiyi böyük bir şəhər halına gəlmiş olsa da, Eminönü hələ də aktiv və səs-küylü yer olaraq qalır. Ərazi gündüz saatlarında tacirlər, müştərilər və çoxsaylı turistlə dolu olur. 

Səmt gecələr sakit bir yerdir. Eminönüdə bir neçə ev olsa da, tikililərin çoxu ofislər, dükanlar və atelyelerdir və səmt axşamlar gündüzün əksinə bir qədər qorxuducu yerdir. Hər gün təxminən iki milyon insan Eminönüdə işləsə və ya oradan keçsə də, səmtin cəmi 30 000 sakini var. Eminönüdə yaşayan insanlar əsasən işçi sinfi və mühafizəkarlardır.

## Görməli yerlər
Eminönü İstanbulun ən məşhur yerlərindən olan bir çox tarixi məscid və tikiliyə ev sahibliyi edir. 

* Sultanəhməd — Topqapı sarayı, Aya Sofya, Sultan Əhməd məscidi və Aya İrini kimi minə yaxın inanılmaz memarlıq abidələsini ehtiva edir;
* Süleymaniyə —  Qanuni Süleymanın nəhəng məscid kompleksi;
* Yeni məscid —  Qalata körpüsünün sahilində yerləşən məscid. Ərazisində insanların göyərçinləri bəzlədiyi geniş açıq yer var.
* Qapalı çarşı —  dünyanın ən köhnə və böyük qapalı çarşısı;
* Misir bazarı — Qapalı çarşıdan sonra İstanbulun ikinci böyük bazar hesab edilir.
* Sokollu Mehmed Paşa Külliyəsi XVI əsrə aid külliyə;

## Xarici keçidlər

* Eminönünün fotoşəkilləri