open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leypsiq Universiteti Kitabxanası

**Leypsiq Universiteti Kitabxanası** (alm. Universitätsbibliothek Leipzig) — Leypsiq Universitetinin mərkəzi kitabxanası. Kitabxana Albertina kitabxanası kimi də tanınır. Bu, Almaniyanın ən qədim universitet kitabxanalarından biridir. 1543-cü ildə yaradılmışdır.

## Tarixi
Kitabxana 1543-cü ildə, Reformasiya dövründə, Müqəddəs Pavelin Dominikan monastırının ləğv edildiyi zaman yaradılmışdır. Monastırın Mittelpaulinum adlanan otaqlarının birində dağılmış bir çox monastırların kitabxanaları toplanmışdı. Məhz bu kolleksiya gələcək kitabxananın əsasını təşkil etdi.

Kitabxananın görkəmli kitabxanaçıları arasında bunları qeyd etmək lazımdır: əlyazmalar kataloqunu tərtib edən Yoahim Felleri, Əlifba kataloqunu təqdim edən Kristian Gottlieb Joher, kitabxananı elmi prinsiplər əsasında yenidən təşkil edən Ernst Qotgelf Gerşorff.

XIX-cu əsrin sonlarında kitabxananın fondları o qədər böyüdü ki, təcili olaraq daha böyük binalara köçməyə ehtiyac yarandı. 1891-ci ildə kitabxana Arved Rossbah tərəfindən neorenessans üslubunda dizayn edilmiş yeni binaya köçdü. Yeni kitabxana binası Saksoniya kralı Albertinin (1828–1902) şərəfinə Albertina adlandırıldı.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı hava hücumları nəticəsində kitabxana binası qismən dağıdıldı. 1945-ci ilin sentyabrında kitabxananın kolleksiyası sovet qoşunları tərəfindən aşkar edilmişdir. Qiymətli kitabları və əlyazmaları SSRİ-yə göndərmək üçün 85 dəmir yolu vaqonu tələb olunurdu.

Müharibədən sonrakı onilliklər ərzində kitabxananın yalnız sol, zədələnməmiş qanadından istifadə edilirdi. Yalnız Almaniyanın birləşməsindən sonra 1994-cü ildə əsas binanın geniş bərpası, genişləndirilməsi və yenidən qurulması başlandı. Təmir və bərpa işləri 2002-ci ilə qədər davam etdi.

Bu gün Albertina Leypsiqin əsas universitet kitabxanası, humanitar elmlər üzrə mərkəzi kitabxana və Leypsiq Universitetinin arxiv kitabxanasıdır.

## Kolleksiyaları
Kitabxananən kolleksiyası hazırda 5,5 milyon cilddən çox, o cümlədən 8700 əlyazma və 3600 incunabula, XVI-cı əsrə aid 25000 qravüra və təxminən 6500 jurnaldan ibarətdir. Ümumi fondun təxminən 3,5 milyonu hazırda jurnallarda saxlanılır, qalanları üç əsas oxu zalında sərbəst şəkildə mövcuddur.

Burafa Papirus və Ostrakların əhəmiyyətli kolleksiyası da var. Kolleksiyalar arasında ən qədim tibbi traktatlardan biri olan Papirus Ebers (təxminən e.ə. 1525-ci il) və ya ən qədim qorunub saxlanılan dünya salnaməsinin qalıqları olan Leypziger Velçroniki var. Papirus Ebers qədim Misirdən sağ qalmış ən uzun və ən qədim tibbi əlyazmadır və təxminən e. ə. 1600-cü ilə aid edilir.

2014-cü ildən kitabxana media, kommunikasiya və kinoşünaslıq üzrə "adlr.link" mütəxəssis məlumat xidmətini inkişaf etdirir. Alimlər üçün mərkəzi axtarış portalı 2016-cı ildən onlayn fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Webauftritt der Universitätsbibliothek Leipzig
* Die Institution im Leipzig-Lexikon
* Das Hauptgebäude im Leipzig-Lexikon
* Photographien der Universitätsbibliothek Leipzig
Lüdviq Nobel

**Lüdviq Nobel** ( , ) — isveçli rus mühəndis, ixtiraçı, sahibkar və xeyriyyəçi, Nobel mükafatının məşhur təsisçisi Alfred Nobelin böyük qardaşı və iş ortağı.
## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı
* Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
* Nobel mükafatı laureatı qadınların siyahısı
* Nobel Mükafatı Muzeyi
* Alfred Nobel
* Robert Nobel
* Branobel
* "Nobel" mükafatı
## İstinadlar
Aleksandr Voskresenski

**Aleksandr Abramoviç Voskresenski** (, ) — rus kimyaçı; "Rus kimyasının atası" kimi tanınan Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin rektoru (1861–1863 və 1865–1867). Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1864).

## İstinadlar
Emmanuel Nobel

**Emmanuel Nobel** (, ) — İsveçli rus mühəndis, memar, ixtiraçı və sahibkar. Nobel sənaye sülaləsinin banisi.

## İstinadlar
Marta Nobel

**Marta Nobel** (, ) — həkim, xeyriyyəçi, ictimai xadim.
Nobel mükafatının məşhur təsisçisi Alfred Nobelin böyük qardaşı mühəndis, sahibkar Lüdviq Nobelin qızı.

## İstinadlar
Vladimir Filosofov

**Vladimir Dmitriyeviç Filosofov** (, ) — Filosoflar nəslinin nümayəndəsi, Rusiya İmperiyasının ilk Hərbi Baş prokuroru, Mülki və Ruhani Məsələlər Departamentinin Dövlət Şurasının üzvü, İmperator Əlahəzrətinin Xarici İşlər Naziri, həqiqi məxfi müşaviri, silah ustası.

## İstinadlar
Pterocarya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kankaku Muzeyi

– Yaponiyanın Miyaqi prefekturasının Osaki şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi. Duyğu üzvlərinə (görmə, eşitmə, qoxu, dadbilmə, toxunma) həsr olunmuş ilk və yeganə Yaponiya muzeyidir.

## Tarixi
Muzey binasının tikintisi 2000-ci ilin iyununda tamamlanmışdır. Muzeyin açılışı 4 avqust 2000-ci ildə Miyaqi prefekturasının şimal-qərbində baş tutmuşdur. Muzeyin memarı Kico Rokkaku olmuşdur.

## Xüsusiyyətlər
 söz yapon dilindən tərcümədə "duyğu" deməkdir. Muzeyin məqsədi duyğu üzvləri vasitəsilə insanlarda xəyal gücünü və həssaslığı inkişaf etdirməkdir. Ziyarətçilər muzeydə eşitmə, iyləmə, toxunma kimi təcrübələr yaşayaraq duyğu üzvləri haqqında maariflənə bilirlər.

Binanın sahəsi 1952,3 m², muzeyin ümumi döşəmə sahəsi 1981,7 m² təşkil edir. Birmərtəbəli muzey iki bölmədən ibarətdir: Dialoq bölməsi (fiziki duyğular) və Monoloq bölməsi (meditasiya). Dialoq zonasında duyğu üzvləri stimulasiya edilir. "Qaranlıq meşə" guşəsində ziyarətçi qaranlıq otağa daxil olaraq əli ilə əşyaları axtarır. "Məkan və səs" guşəsində isə ziyarətçilər "səsin hərəkətini" hiss edə bilər. Monoloq zonası zehni duyğulara fokuslanıb. Buradakı "Ətir meşəsi" guşəsinə daxil olan ziyarətçilər müxtəlif formalı oriqamilərlə və İvadeyama ətirləri ilə əhatə olunurlar.

Muzeydə müxtəlif sənətçilər tərəfindən hazırlanmış, duyğu üzvlərinə xitab edən müxtəlif işlər sərgilənir: yaradıcı musiqi alətləri, 3D işıq heykəlləri, eşitmə cisimləri. Ürək formasında olan "Ürək günbəzi" guşəsi muzeyin simvolu hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Feliks Yusupov

**Feliks Feliksoviç Yusupov** (, ) — rus aristokratı və memuarçısı, Yusupovlar sülaləsinin nümayəndəsi. Çar II Nikolayın qardaşı qızı Şahzadə İrina Aleksandrovnanın əri.

O, həmçinin Qriqori Rasputinnin qətlində iştirakı ilə də tanınır.

## İstinadlar
Yahaqi çayı

**Yahagi çayı** (矢作川, Yahagi-qawa) — Yaponiyada çay. Çay Naqano, Gifu və Aiçi prefekturalarından keçərək Mikava körfəzinə axır.

Yapon təsnifatına görə Yahagi çayı birinci dərəcəli çay növünə aiddir. Orta temperaturu yuxarı axarlarda 11 °C, aşağı axarlarda 15 °C-dir.

## Coğrafiyası
Okavairi dağından cənuba axan çay Gifu prefekturasına daxil olur və Ena və Toyota şəhərlərindən keçir. Aşağıda Yahaqifuru çayı (矢作古川 Yahagifuru-kawa) çayın ilkin yolunu izləyir, lakin Edo dövrünün əvvəlində olan daşqınların səbəbindən çay indiki yoluna dəyişdirildi. Çay, Mikava körfəzinə axdığı zaman Nişio və Hekinan şəhərləri arasında sərhəd təşkil edir.

## Çay hövzəsi
Çay hövzəsinin çox hissəsi qranitdən ibarətdir və qranit süxurlarından əmələ gələn qum (qumlu çöküntülər) daşıyır. Aşağı axarda eni 5 km olan çay düzü pleystnosen çay terraslarından və Təbaşir dövrünün metamorfik süxurlarından ibarətdir. İndiki çay yatağı XVII-ci əsrdə əkin sahələrini daşqınlardan qorumaq üçün süni şəkildə köçürüldükdə formalaşmışdır.

Çaydan 78 km aralıda 1970-ci ildə tikilmiş Yahagi Daini və Yahagi Daiiti bəndləri yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 (mənsəbi)
Xaləddin Sofiyev

**Xaləddin Sofiyev** (tam adı: *Sofiyev Xaləddin Əli oğlu*; ) — kulturologiya üzrə fəlsəfə doktoru, professor, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Sosial-siyasi elmlər kafedrasının müdiri, Əməkdar müəllim.Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı laureatı.

## Həyatı və təhsili
Xaləddin Sofiyev 1952-ci ildə Gürcüstan Respublikası Qardabani rayonunun Qaracalar kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) Tarix fakültəsini bitirib. 1978–1980-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun nəzdindəki iki illik fars dili kursunda təhsil alıb.

## Fəaliyyəti
Xaləddin Sofiyev 1982–1984-cü illərdə SSR-nin Məhdudlaşdırılmış Beynəlmiləl Qoşunun tərkibində Əfqanıstanda hərbi tərcüməçi kimi qulluq edib.

1984–2006-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində lobarant, müəllim, baş müəllim və dosent vəzifələrində çalışıb. "Azərbaycan tarixi" fənninin tədrisi ilə məşğul olub.

1993–1994-cü ildə ADMİU-nun "Bədii yaradıcılıq" fakültəsinin dekanı, 2006–2011-ci illərdə "Rejissor sənəti" fakültəsinin dekan müavini, 2011–2013-cü illərdə həmin fakültənin dekanı vəzifəsində işləyib. 2005-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

2013-cü ildən ADMİU-nun Sosial-siyasi elmlər kafedrasının müdiridir.

Xaləddin Sofiyev 2003-cü ildə "XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan mədəniyyətində ənənə, yenilik və Əhməd bəy Ağaoğlunun yaradıçılığı" mövzusunda alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işini müdafiə edərək kulturologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. Hazırda ADMİU-nun Elmlər doktoru proqramı üzrə dissertantıdır.

### Mükafatları
Xaləddin Sofiyev maarifçilik sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə görə 2005-ci ildə "Azərbaycan" Bilik cəmiyyəti tərəfindən Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına fəxri diplomla təltif olunub.

2013-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimifəxri adına layiq görülüb.

## Elmi-nəzəri yaradıcılığı
Xaləddin Sofiyevi 2004-cü ildə "Şərq-Qərb mədəniyyəti və Əhməd bəy Ağaoğlunun yaradıcılığı" adlı monoqrafiyası nəşr olunub.

Onun 50-dən çox elmi məqaləsi respublikada və xaricdə nüfuzlu jurnallarda və konfrans materiallarında çap edilib. Bir neçə metodik vəsaitin və tədris proqramının müəllifidir.

## Həmçinin bax
Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ADMİU-nun "Kulturologiya" fakültəsinin bir qrup müəllim heyəti "Səhərçağı"nın qonağıdır
Sde Boker

**Sde Boker** (; ) — İsraildə şəhər, cənub əyalətində yerləşən Negev səhrasındadır. Onun yaxınlığında ölkənin ən böyük Ben Qurion adına Beynəlxalq Hava Limanı yerləşir.

## Əhalisi
Ben-Qurionun məzarı Sede Bukerdə yerləşir. Komeh (ev) İsrailin ilk baş naziri David Ben-Qurion tərəfindən özü və həyat yoldaşı Paula üçün tikilmişdir.
Sde Boker həm də bədəvi çadırları ilə məşhurdur. 2014-cü ildə Midburn festivalına ev sahibliyi etmişdir.

27 mart 2022-ci ildə Sde Boker ABŞ, Bəhreyn, Mərakeş, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Misirin xarici işlər nazirlərinin "Negev Sammiti"nin keçirildiyi yer olmuşdur.

## İstinadlar
Muskau sarayı

**Muskau sarayı**  və ya **Muskau qalası** — Almaniyanın Saksoniya vilayətində qala. Əsas binanın ətrafında mənzərəli park var. Saray 2004-cü ilin iyul ayından UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil olan Muskau Parkı adlı geniş parkda yerləşir.

Muskau su üzərində olan qala növünə aiddir.

## Coğrafiyası
Muskau Parkı, Lujiçka çayı üzərində Almaniya—Polşa sərhədinin hər iki tərəfi boyunca uzanan Mərkəzi Avropanın ən böyük və ən məşhur İngilis parklarından biridir.

## Tarixi
Muskau bölgəsindən keçmiş dövrlərdə iki mühüm ticarət yolu keçirdi. Muskaudakı ən qədim istehkamlar, şübhəsiz ki, bu yolların qorunmasına xidmət edirdi. Bundan əlavə, çay keçidinin yaxınlığında gömrük məntəqəsi var idi.

Qalanın əsası qoyulduğu dövrə aid çox az sənəd qalmışdır. Muskau sarayinin ilk aydın şəkildə sənədləşdirilmiş sahibi Bodo von Euleburg idi. O, təxminən 1316-cı ildən 1361-ci ilə qədər qalaya sahib idi.

XV-ci əsrin əvvəllərində qala 2 muxtar hissədən ibarət idi: əsas qala və xarici qala (forburq). 1447-ci ildə qala Venzel fon Biberşteynin mülkiyyətinə keçdi. Beş il sonra Muskau vilayətinə şəhər statusu verildi. Bu, binanın modernləşdirilməsinə səbəb oldu.

1597-ci ildə İmperator II Rudolf Muskau sarayını və onun ətrafındakı torpaqları Vilhelm zu Donaya satdı.

Otuzillik müharibə zamanı qala ciddi ziyan gördü. 1643-cü ildə tutuldu və talan edildi. Bərpa işləri 1646-cı ildən sonra başladı və uzun illər davam etdi. Kurt Reinike I von Kallenberg qalanın üç qanadlı Barokko kompleksinə çevrilməsi üçün xeyli vəsait sərf etdi. Eyni dövrdə sarayda Cəngavərlər zalı tikildi. Tezliklə qalanın ətrafında parkın yaradılması üzərində iş başladı.

### XX-ci əsr
Fon Arnim ailəsi 1945-ci ilə qədər qalaya və ətraf torpaqlara sahib idi. İkinci Dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra Saksoniya ADR-in bir hissəsi oldu. Yeni yakimiyyət kompleksi müsadirə etdi. Bu andan etibarən qala Bad Muskau şəhər hakimiyyətinin nəzarətinə keçdi.

Almaniya Federativ Respublikası ilə Almaniya Demokratik Respublikasının birləşməsindən sonra qalanın tarixində yeni dövr başlayır. 1992-ci il yanvarın 1-də park və saray Azad Saksoniya əyalətinin mülkiyyətinə keçdi. 1993-cü ildə kompleksin tam bərpası məsələlərini öz üzərinə götürən Fürst-Pukler-Park Bad Muskau fondu yaradıldı. Park və saray binasının saxlanılması üçün lazımi vəsait ayrıldı, zəruri inzibati strukturlar yaradıldı. Məqsədli bərpa 1995-ci ildə başlamış və 2011-ci ildə tamamlanmışdır.

## İstifadəsi
Qala Saksoniyanın əsas görməli yerlərindən biridir. Binaların əhəmiyyətli bir hissəsi muzey sərgiləri keçirilməsi və konsertlərin təşkili üçün istifadə olunur. Park il boyu ictimaiyyət üçün açıqdır.

## Qallereyası


Fayl:Schloss_Muskau_-_panoramio_(4).jpg|Şərq tərəfdən qalanın həyəti
Fayl:Schloss_Muskau_-_panoramio_(5).jpg|Qalanın şərq fasadları
Fayl:Bad_Muskau_Neue_Schloss_01.JPG|Cənub fasadı və cənub qülləsi
Fayl:Muskauer-Park-Neues-Schloss-06.jpg|Köhnə (sol tərəfdə) və Yeni qalaların görünüşü
Fayl:Bad Muskau Aerial.jpg|Qalanın yuxarıdan görünüşü


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stiftung Fürst-Pückler-Park Bad Muskau
Ben Qurion adına Beynəlxalq Hava Limanı

**Ben-Qurion adına Beynəlxalq Hava Limanı** — Lod şəhərinin ətrafında və Təl-Əvivdən 15 kilometr cənub-şərqdə yerləşən İsrailin ən böyük beynəlxalq hava limanının adıdır. 1973-cü ilə qədər **Lod Hava Limanı** adı ilə tanınırdı, həmin ildə o, İsrailin ilk baş naziri olmuş David Ben-Gurionun (1886–1973) şərəfinə adlandırıldı. Bu hava limanı El Al, Israir, Arkia və Sundor üçün hab rolunu oynayır və İsrail Hava Limanları İdarəsi tərəfindən idarə olunur. Bu hava limanı İsrailin ilk baş naziri David Ben-Qurionun adını daşıyır. İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin 27-ci eskadronunun bazası bu hava limanında yerləşir.

O, Qüdsdən 45 km şimal-qərbdə, Təl-Əvivdən isə 20 km cənub-şərqdə yerləşir.

2023-cü ildə Ben Qurion Hava Limanı 21,1 milyon sərnişinə xidmət göstərmişdir, bu da onu Yaxın Şərqin ən işlək hava limanlarının siyahısında ön sıralarda qərarlaşdırmışdır. Yüksək təhlükəsizlik səviyyəsi və sərnişin təcrübəsi ilə Yaxın Şərqdəki ən yaxşı beş hava limanından biri hesab olunur. Bir neçə terror hücumunun hədəfi olmuşdur, amma hava limanından qalxan təyyarələrin qaçırılması üçün edilən cəhdlərin heç biri uğurlu olmayıb.

Bu hava limanı İsrail üçün böyük əhəmiyyətə malikdir, çünki əksər səyyahlar üçün ölkəyə daxil olmağın azsaylı rahat yollarından biridir. Uzun müddət İsrailin yeganə beynəlxalq hava limanı olduğuna görə kritik zəiflik nöqtəsi kimi qiymətləndirilirdi və bu da 2019-cu ildə Ramon Hava Limanının açılmasına səbəb oldu.

## İstinadlar
Türkiyədəki hüquq fakültələrinin siyahısı

**Türkiyədə hüquq fakültələrinin siyahısı** məqalədə təqdim olunub.

*Akdeniz Universiteti, hüquq fakultəsi
*Anadolu Universiteti, hüquq fakultəsi
*Ankara Universiteti, hüquq fakültəsi
*Ankara Yıldırım Beyazıt Universiteti, hüquq fakültəsi
*Ankara Sosial Elmləri Universiteti
*Atatürk Universiteti, hüquq fakültəsi
* Atılım Universiteti, hüquq fakültəsi
*Bahçeşehir Universiteti, hüquq fakültəsi
*Başkənd Universiteti, hüquq fakültəsi
* Boğaziçi Üniversiteti, Hüquq fakültəsi
*Beykent Universiteti, hüquq fakültəsi
*Bilkent Universiteti, hüquq fakültəsi
* Bursa Uludağ Üniversiteti, hüquq fakültəsi
* Qazi Universiteti, hüquq fakültəsi
*Qalatasaray Universiteti, hüquq fakültəsi
*Qaziantep Universiteti, hüquq fakültəsi
* Dokuz Eylül Universiteti, hüquq fakültəsi
*Çukurova Universiteti, hüquq fakültəsi
*Hacettepe Universiteti, hüquq fakültəsi
* Dəclə Universiteti, hüquq fakültəsi
*Ərzincan Binali Yıldırım Universiteti, hüquq fakültəsi
* Rəcəb Tayyib Ərdoğan Universiteti, hüquq fakültəsi
*Süleyman Dəmirəl Universiteti, hüquq fakültəsi
*İstanbul Aydın Universiteti, hüquq fakültəsi
*İstanbul Ticarət Universiteti, hüquq fakültəsi
*İstanbul Medipol Universiteti, hüquq fakültəsi
*İstanbul Universiteti
* Turgut Ozal Üniversiteti, hüquq fakültəsi
* Türk-Alman Universiteti, hüquq fakültəsi
*TOBB İqtisadiyyat və Texnologiya Universiteti, Hüquq fakültəsi
*Kadir Has Universiteti, hüquq fakültəsi
*Kırıkkale Universiteti, hüquq fakültəsi
*Kocaeli Universiteti, hüquq fakültəsi
*Koç Universiteti, hüquq fakültəsi
*Mərmərə Universiteti, hüquq fakültəsi
*MEF Universiteti, hüquq fakültəsi
* Nəcməddin Ərbakan Universiteti, hüquq fakültəsi
* İnönü Universiteti, hüquq fakültəsi
* Pamukkale Universiteti, hüquq fakültəsi
* Sakarya Universiteti, hüquq fakültəsi
*Səlcuq Universiteti, hüquq fakültəsi
* Yalova Üniversiteti, Hüquq fakültəsi
* Yozgat Bozok Üniversiteti, hüquq fakültəsi
* Yeditepe Universiteti, hüquq fakültəsi
* Çankaya Universiteti, hüquq fakültəsi

## Həmçinin bax
* Türkiyə universitetlərinin siyahısı

## İstinadlar
Səlim Cəfərov

**Səlim Əbdüllətif oğlu Cəfərov** — filologiya elmləri doktoru, S.M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universiteti Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının professoru, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı.

**Həyatı**

01 iyun 1907-ci ildə anadan olmuşdur. 1923-cü ildə Şəki müəllimlər seminariyasına
daxil olmuş, 1926-cı ildə oranı bitirmişdir. 1926-cı ildən 1930-cu ilə kimi Dağıstanda
müəllimlik etmişdir. 1932-ci ildə Orcanikidze şəhərində Dövlət Pedaqoji İnstitutuna daxil
olmuşdur. 1933-cü ildən 1936-cı ilə kimi Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Dil
və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. 1933-cü ildə Saxur əlifbasını
yaratmış və Saxur ədəbi dilinin bünövrəsini qoymuşdur. 1946-cı ildə namizədlik, 1959-cu
ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1947-ci ildə dosent, 1961-ci ildə
professor elmi adına layiq görülmüşdür.

1953-1978-ci illər ərzində BDU-nun Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının dosenti, sonra
professoru olmuşdur. 1960-1970-ci illərdə AMEA-nın İber-qafqaz dilləri şöbəsinə
rəhbərlik etmişdir. Onun elmi fəaliyyətinin əsasını Azərbaycan dilinin leksikologiyası
təşkil edir. 6 monoqrafiya, 23 dərslik, 10 dərs vəsaiti, 85-dən çox elmi məqalənin müəllifi
olmuşdur. 27 namizədlik, 8 doktorluq dissertasiyasına elmi rəhbərlik etmişdir. 1974-cü
ildə Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
## İstinadlar
Toruko düyüsü

– Yaponiyanın Naqasaki prefekturasının mətbəxinə daxil olan xörək. Eyni boşqaba qoyulmuş plov, donuz əti kotleti, Naporitan spagettisinin üzərisinə demiqlas sousunun tökülməsi ilə hazırlanır.

## Adı
Xörəyin adında  sözünün olmasına baxmayaraq, xörəyin Türkiyə mətbəxi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Belə ki, islam ölkəsi olan Türkiyədə donuz əti yemək haram hesab olunur. Hətta Türkiyə aşpazları bu yeməyə "türk" adının verilməsinə mənfi yanaşırlar.

Xörəyin adının dəqiq mənşəyi naməlumdur. Bir versiyaya görə xörəyin inqredientləri üçrəngli bayrağı xatırladır və yapon dilində  "üçrəngli qəlyanaltı" deməkdir. Xörəyin adı da bu ifadədən yaranmışdır. Başqa bir versiyaya görə düyünün vətəni Çin, spagettinin vətəni İtaliyadır, Türkiyə isə bu ölkələrin arasında yerləşdiyi üçün xörəyə bu ad verilmişdir.

Digər bir versiya Yaponiyadakı *"Bistro Bordeaux"* restoranın qurucusunun atası İçiro Uehara ilə bağlıdır. Bu versiyaya görə Uehara 1950-ci illərdə Kobedə *"Silver Dollar"* gəmisində işləyərkən müştərilərə türk mətbəxindəki zəfəranlı plovu xatırladan xörək servis etməyə başlamış, daha sonra plovun yanına donuz əti və spagetti qoymuşdur. Uehara Naqasakiyə köçdükdən sonra bir restoranda işləməyə başlamışdır. Baş aşpaz xəstələnib xəstəxanaya aparılanda restoran meneceri ona menyuya yeni bir şey əlavə etməyi təklif etmiş və Uehara bu xörəyi menyuya əlavə etmişdir.

## Xüsusiyyətlər

Toruko düyüsü donuz əti kotleti (tonkatsu), ketçuplu Naporitan spagettisi, plov, demiqlas sousu və salatdan hazırlanır. Naqasaki prefekturasında populyar yerli xörəkdir və digər prefekturalarda nadir hallarda servis olunur. Naqasaki şəhərində bu xörəyi servis edən 100-dən çox restoran mövcuddur. 1925-ci ildə əsası qoyulmuş *"Tsuruchan"* toruko düyüsünə görə Naqasaki şəhərində ən məşhur restoran hesab olunur. Bəzi məkanlarda xörəyin fərqli versiyaları hazırlanır. Bəzən donuz ətinin əvəzinə inək və ya toyuq ətindən istifadə olunur, xörəyə yumurta, pendir, tomat sousu əlavə olunur.

Osaka, Tokio, Kavasaki, Yokohama, Vakkanay şəhərlərində də toruko düyüsü təqdim edən restoranlar var. Osaka şəhərində hazırlanan toruko düyüsünün "İstanburu" adlı çeşidinin üzərində qayğanaq əlavə olunur.

Naqasaki şəhəri 16 sentyabr tarixini "Toruko düyüsü günü" elan etmişdir. 16 sentyabr tarixi Osmanlıya məxsus "Ərtuğrul" gəmisinin 1890-cı ildə Yaponiya sahillərində qəzaya uğradığı günə əsasən seçilmişdir.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yaponiya muzeylərinin siyahısı

Bu səhifədə **Yaponiya muzeylərinin siyahısı** verilmişdir. 2018-ci ilin oktyabrına olan statistikaya əsasən Yaponiyada 5738 muzey fəaliyyət göstərir.

## Siyahı
### Aomori prefekturası

### Ayçi prefekturası

### Çiba prefekturası

### Ehime prefekturası

### Fukui prefekturası

### Fukuoka prefekturası

### Fukuşima prefekturası

### Gifu prefekturası

### Hiroşima prefekturası

### Hokkaydo prefekturası

### Hyoqo prefekturası

### İşikava prefekturası

### İvate prefekturası

### Kanaqava prefekturası

### Kioto prefekturası

### Qunma prefekturası

### Mie prefekturası

### Miyaqi prefekturası

### Naqano prefekturası

### Naqasaki prefekturası

### Niiqata prefekturası

### Okayama prefekturası

### Okinava prefekturası

### Osaka prefekturası

### Saqa prefekturası

### Şimane prefekturası

### Şizuoka prefekturası

### Tokio prefekturası

### Toyama prefekturası

### Yamanaşi prefekturası

### Yamaquçi prefekturası

## İstinadlar
Baharın oğurlanması

**Baharın oğurlanması** ― 2023-cü ildə ekranlaşdırılmış Azərbaycan animasiya filmi.

## Məzmun
Gül-çiçəkli Bahar qızı Div tərəfindən oğurlanır. Bunu görən Balaca Qəhrəman Baharı xilas etmək istəyir. Balaca Qəhrəmanla Bahar birləşib Divin qəsrindən qaçırlar. Bundan sonra Bahar hər tərəfi gül-çiçəyə qərq edir.

## Filmin heyəti
* **Quruluşçu rejissor:** Aleksandra Şirinova
* **Səs rejissorları:** Mehman Nadirov, Nadir Mahmudov
* **Montaj rejissoru:** Kamran Əsədov
* **Ssenari müəllifləri:** Mansur Şəfiyev, Mədinə Əliyeva
* **Prodüser:** Mansur Şəfiyev
* **İcraçı prodüserlər:** Orxan Behbid, Camal Əliyev
* **Bəstəkar:** Azər Hacıəsgərli
* **Mahnı sözlərinin müəllifi:** Orxan Behbid
* **Mahnı ifaçısı:** Azər Hacıəsgərli
* **Rəssam:** Aleksandra Şirinova
* **CGİ supervayzeri:** Mansur Şəfiyev
* **3D modelləmə:** Simran Ağayev, Elxan Abbasov, Ramil Yusubov
* **Riqinq:** Simran Ağayev
* **Leyautçu:** Abbas Abbasov
* **Animatorlar:** Abbas Abbasov, Seymur Abdullayev, Anar Verdiyev, Toğrul Məmmədov, Firəngiz Bağırova, Kamran Əsədov, Simran Ağayev, Fuad Daşdəmirov, Rüfət İsmayılov
* **Render və kompozitinq:** Kamran Əsədov
* **Filmi səsləndirənlər:** Səbinə Məmmədova, Azər Hacıəsgərli
* **Maliyyə menecerləri:** Nərminə Mehdiyeva, Mədinə Məmmədova

## Festival və mükafatlar

## Həmçinin baxın
* 2023-cü ilin Azərbaycan filmləri
* Azərbaycan animasiyası
* Azərbaycan Animasiya Assosiasiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izləyin
RCN Televisión

**RCN Televisión** (**Canal RCN** kimi də tanınır) — Organización Ardila Lülle-yə məxsus Kolumbiya televiziya şəbəkəsi. 23 mart 1967-ci ildə televiziya istehsalı şirkəti kimi təsis edilib və 10 iyul 1998-ci ildə müstəqil kanal kimi rəsmi olaraq fəaliyyətə başlayıb.

Ən uğurlu telenovelalardan biri olan "*[[Yo soy Betty, la fea]]*"-nın istehsalçısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Stenogina

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Didymanthus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ben-Qurionun evi

**Ben-Qurionun daxması** — () İsrailin cənubundakı Negev səhrasında Kibbutz Sde Bokerdə yerləşir. İsrailin ilk baş naziri David Ben-Qurion bu evi özü və həyat yoldaşı Paula üçün tikdirmişdir.

David Ben-Qurion həmişə hesab edirdi ki, İsrail ərazisinin böyük hissəsini təşkil edən Negev səhrası tədricən məskunlaşdırılmalı və ölkə əhalisinin bir hissəsi həmin yerə köçürülməlidir. O, bu düşüncə ilə orada yaşamaq üçün Sde Bokerin yenicə formalaşmış Kibbutzunu seçmiş və ömrünün sonuna kimi orada əkinçilik və ferma təsərrüfatı ilə məşğul olmuşdur. Əlbəttə David Ben-Qurionun Tel-Əvivdə də evi var idi. Ben-Qurionun vəsiyyətinə əsasən, Sde Bokerdəki Kümə və Tel-Əvivdəki evi İsrail hökumətinə həsr edilmişdir. Hazırda İsrail hökumətinin qərarına əsasən bu iki yer muzeyə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Eviniz abad

**Eviniz abad** ― 2018-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan filmi.

Film Azərbaycan və Gürcüstanda çəkilib.

## Məzmun
Film müharibədə torpaqlarını, əzizlərini, evini itirmiş iki gəncin — azərbaycanlı Qafar və gürcü qızı Leylanın sevgi hekayəsindən bəhs edir. Qafarı səhvən köşklə birgə Gürcüstana aparırlar. Köşkünü geri almaq istəyəndə onun kimi evsiz gürcü qızı Leyla ilə rastlaşır. Film müharibələrdə evlərini itirmiş bütün insanlara həsr olunub.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

**Quruluşçu rejissor:** Mirsadıq Ağazadə

**Ssenari müəllifləri:** İmir Məmmədli, Mirsadıq Ağazadə

**Quruluşçu operatorlar:** Elxan Rüstəmov, Ruslan Ağazadə

**Rəssam:** Əziz Məmmədov

**Bəstəkar:** Rauf Əliyev

**İkinci rejissor:** Akif Rüstəmov

**İcraçı prodüser:** Ülvi Qasımov

**Prodüser:** Müşfiq Hətəmov

### Rollarda
Sənan Əlləz, Nino İaşvili, Zaza Qoquadze, Kamran Şahmərdan, Paata Quliaşvili, Qorxmaz Əlicanzadə, Zanda İoseliani, Nofəl Quliyev, Sofiya Qorelaşvili, Oleq Əmirbəyov və başqaları.

## Həmçinin baxın

* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2018-ci ilin Azərbaycan filmləri

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Filmi izlə
Toşiko Marks

– yaponəsilli Britaniya müəllifi.

## Həyatı
1936-cı ildə Yaponiyanın paytaxtı Tokioda doğulmuşdur. Doğum adı Toşiko Şimuradır. 1971-ci ildə Britaniyaya köçərək London İqtisadiyyat və Politologiya Məktəbində təhsil almışdır.

1976-cı ildə *"[[Marks & Spencer]]"* şirkətinin qurucularından birinin nəvəsi olan baron Maykl Marks ilə evlənmişdir. O, Britaniya vətəndaşlığı və baronessa titulu əldə etmişdir. Cütlük daha sonra boşanmışdır. 15 iyun 2024-cü ildə Londondakı evində ölmüşdür.

## Fəaliyyəti
Mədəniyyət və gender məsələləri haqqında yazmışdır. Yaponiya ilə Britaniya mədəniyyətlərinin müqayisəsi üzrə tədqiqatçı olmuş, tez-tez iki ölkə arasında səyahət etmişdir. 1985-ci ildə Esseks Universitetində mühazirəçi olmuş, Çiba prefekturasındakı yerləşən Şumey Universitetinin professoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

### Əsərləri
* 
* 
* 

## İstinadlar
Misirdə Kapitulyasiyaların aradan qaldırılmasına dair Montrö Konvensiyası

**Misirdə Kapitulyasiyaların aradan qaldırılmasına dair Montrö Konvensiyası** — Misirdə əcnəbilər üçün kapitulyasiya kimi tanınan ekstraterritorial hüquq sisteminin ləğvinə səbəb olan beynəlxalq konvensiya. Konvensiya 8 may 1937-ci ildə bağlanmışdır. Onu Misir, ABŞ, Belçika, Böyük Britaniya, Danimarka, İspaniya (vətəndaş müharibəsi zamanı respublika tərəfi), Fransa, Yunanıstan, İtaliya, Efiopiya, Norveç, Hollandiya, Portuqaliya və İsveç hökumətləri tərəfindən imzalanıb. O, 1937-ci il oktyabrın 15-də qüvvəyə minib və həmin gün Millətlər Liqasının Müqavilə Seriyasında qeydə alınıb.
## Tarixi
Kapitulyasiya sistemi XIX əsrdə Misir xidivliyi dövründə xarici qüvvələrin təzyiqi nəticəsində tətbiq edilib. Bundan öncə isə Misir ərazisində Osmanlı imperiyası kapitulyasiyaları qüvvədə idi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Misirdə millətçilik dalğası yarandı. Yeni yaradılmış Vəfd Partiyasının dəstəklədiyi hökumət Misirə nəzarət edən İngiltərə hökumətindən kapitulyasiya sisteminin ləğvi tələblərini artırdı. Onlar həmçinin əcnəbilərin yerli Misir hüquq sisteminə tabe olması tələbini irəli sürürdü. Nəticədə, 1920-1921-ci illərdə bir neçə xarici konsulluq məhkəmələri ləğv edildi, onların vətəndaşları isə Britaniya konsulluq yurisdiksiyasına verildi. Bu, Misir hökumətinin kapitulyasiyaların tamamilə ləğvi ilə bağlı tələblərini təmin etmədi.

1936-cı il İngiltərə-Misir Müqaviləsinin bağlanmasından sonra Misirdə kapitulyasiyaların ləğvi ilə bağlı danışıqlara başlayanda yeni bir fürsət yarandı. Bu, konvensiyanın bağlanmasına səbəb oldu.

## Bağlanılması və şərtləri
Konvensiya 8 may 1937-ci ildə İsveçrənin Montrö şəhərində imzalandı. Onu Misir, ABŞ, Belçika, Böyük Britaniya, Danimarka, İspaniya (vətəndaş müharibəsi zamanı respublika tərəfi), Fransa, Yunanıstan, İtaliya, Efiopiya, Norveç, Hollandiya, Portuqaliya və İsveç hökumətləri imzaladı. 1937-ci il oktyabrın 15-də qüvvəyə mindi və həmin gün Millətlər Liqasının Müqavilə Seriyasında qeydə alındı.

Müqavilə kapitulyasiyaların tamamilə ləğvini və əcnəbilərin Misirdə yerləşdirilməsini Misir hüquq sistemi altında həyata keçirilməsini nəzərdə tuturdu. Konsulluq məhkəmələrinin ləğvi üçün təyin olunan tarix 12 illik keçid dövründən sonra 1949-cu il oktyabrın 15-inə qədər olmalı idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Text of the convention
* Yunan Labib Rizk, "The way to Montreux" ''Al-Ahram Weekly'', Issue No. 676 (5 - 11 February 2004)
* Yunan Labib Rizk, "The end of the third reservation" ''Al-Ahram Weekly'', Issue No. 764 (13 - 19 October 2005)
Sosial audit

**Sosial audit**&nbsp;— təşkilatın fəaliyyətini və üslubunu qiymətləndirmək, hesabat vermək, təkmilləşdirmək prosesi, bütövlükdə cəmiyyətə təsirini ölçmək vasitəsi. Sosial auditin köməyi ilə korporativ sosial məsuliyyət dərəcəsi ölçülə bilər. Keyfiyyətin idarə edilməsi və insan resurslarının inkişafı üçün əlverişli şərtləri seçmək üçün ilk növbədə təşkilat daxilində rəsmi və qeyri-rəsmi davranış qaydalarını, şirkətin fəaliyyətində maraqlı olan tərəflərin fikirlərini qiymətləndirir.

Daxili maliyyə auditi kimi, sosial audit də tədqiqat meyarlarının aydın şəkildə tərtib edilməsini tələb edir: şirkət hansı nəticələrə nail olmaq istəyir, hansı ictimai qrupların onun biznesinin uğuruna təsir etməsi və onun effektivliyinin hansı göstəricilərlə ölçülməsi.

## Həmçinin bax
* İctimai kapital
* Vətəndaş cəmiyyəti
* Sosioiqtisadiyyat
* İnsan kapitalı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Социальный аудит: учебное пособие / Под общ. редакцией д.э.н., проф. А.А. Шулса, д.э.н. Ю.Н. Попова. – М.: Издательский дом «АТИСО», 2008.
Fidan Abışova

**Fidan Abışova — (18 may 2006 - Bakı, Azərbaycan)** — azərbaycanlı peşəkar idmançı. Badminton üzrə Azərbaycan millisinin keçmiş üzvü. Futbol üzrə Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında çıxış edən "Sumqayıt" klubunun, həmçinin Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 millisinin müdafiəçisi

## Həyatı və Karyerası
2022-ci ildən etibarən Fidan Abışova "8-li İOEUGİM" klubunda çıxış etməyə başladı. Orda yaxşı performans göstərsə də, klub olaraq liqa sxemində 4 xal geridə olduqları üçün 4-cü sırada qərarlaşdılar. 2023/2024 mövsümündə klubun dağılması nəticəsində "Baku Juniyors" klubuna keçdi. Orda 3-cülük əldə etdi. 2024/2025-ci il Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında "Sumqayıt" klubunda çıxış etməyə başladı.

## Milli Karyerası
2022-ci ildən 2024-cü ilə qədər Azərbaycanın qadınlardan ibarət U17 millisində, 2024-cü ildən bugünə qədər U19 millisində çıxış etmişdir.

## Nailiyyətlər
* **Baku Juniyors**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):** *(2023/2024)*

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası
* Güləsər İsmayılova
* Gülər Hənifəyeva

## İstinadlar
Deniel Qoulman

**Deniel Qoulman** () — ABŞ psixoloq, yazıçı və jurnalisti. On iki il ərzində o, *[[The New York Times]]* beyin və davranış elmləri haqqında yazılar yazıb. Onun 1995-ci ildə yazdığı bir çox ölkədə bestseller olan *Emosional zəka* adlı kitabı bir il yarım ərzində "The New York Times" bestseller siyahısında olub və bütün dünyada 40 dildə çap olunmaqdadır. Emosional zəka mövzulu kitabından başqa, Qoulman özünü aldatma, yaradıcılıq, şəffaflıq, meditasiya, sosial və emosional öyrənmə, ekoloji savadlılıq və ekoloji böhran və Dalay Lamanın gələcəyə baxışı kimi mövzularda da kitablar yazıb.

## Bioqrafiya
Deniel Qoulman 7 mart 1946-cı ildə yəhudi ailəsində, Sakit Okean Universitetində sosiologiya professoru olan Fey Qoulmanın  və Stokton Kollecində humanitar elmlər üzrə professor olan İrvinq Qoulmanın oğlu kimi, Kaliforniyanın Stokton şəhərində böyüyüb.

Qoulman Harvard Universitetində Klinik Psixologiya üzrə PhD dərəcəsini tamamlamışdır.

Qoulman Harvardda doktorluq dərəcəsindən əvvəl Hindistanda təhsil alıb və  ilk kitabını Hindistan və Şri Lankaya səyahətinə əsaslanaraq yazıb.

## Fəaliyyəti
Qoulman 1996-cı ilə qədər "New York Times"da psixologiya, duyğular və beyin mövzuları üzrə elmi jurnalisti kimi çalışıb. O, *Times* qəzetindəki fəaliyyətinə görə iki dəfə "Pulitser mükafatı"na namizəd olub. Orada çalışarkən, ən məşhur əsəri olan "Emosional zəka" (1995) kitabını yazmışdır.

Qoulman emosional intellekt sahəsinə verdiyi töhfələrə görə geniş miqyasda tanınıb. Bu anlayış özünü dərk etmək, öz emosiyalarını idarə etmək, empatiya və sosial bacarıqları,  mahiyyətcə nə dərəcədə emosiyalarımızı idarə etməyimizi və başqalarının emosiyalarını başa düşdüyümüzü özündə cəmləşdirir. Onun "Emosional zəka" kitabı "TIME" jurnalı tərəfindən biznesin idarə edilməsi sahəsində ən vacib 25 kitabdan biri kimi qeyd edilib.

## İstinadlar
Schizocalyx

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Beynəlxalq audit standartları

**Beynəlxalq audit standartları (BAS)** ()&nbsp;— audit fəaliyyəti üçün beynəlxalq peşəkar standartlar. Onlar Beynəlxalq Mühasiblər Federasiyası tərəfindən Beynəlxalq Audit və Təminat Standartları Komitəsi vasitəsilə nəşr olunur.

## İstinadlar
İstanbul sülh müqaviləsi (1573)

**İstanbul sülh müqaviləsi** () —  Osmanlı imperiyası ilə Venesiya Respublikası arasında 5 mart 1573-cü ildə imzalanmış və tərəflər arasında 1570-73-cü illər müharibəsinə son qoyan əhdnamə və sülh müqaviləsidir.
## Müzakirələr
1572-ci il Aralıq dənizi ekspedisiyası zamanı Osmanlı donanmasının gücü və Müqəddəs İttifaq daxilindəki fikir ayrılıqları Venesiya Respublikasını Osmanlı imperiyası ilə ayrıca sülh müqaviləsi bağlamağa vadar etdi.

Venesiya senatı, şərtlərin ağır olmasına baxmayaraq, bir elçiyə müqavilə bağlamaq səlahiyyətini verdi. Venesiyanın bu müraciəti Fransa krallığı tərəfindən də dəstəkləndi. Osmanlı imperiyası tərəfindən vəzir Sokollu Mehmed Paşanın həkimi Salomon və tərcüməçi Avram nümayəndə heyətinə təyin edildilər. Venesiya Respublikasını isə proqurator Antonio Barbaro və Alvazio Moçeniqo təmsil etdi.

## Müddəaları
1573-cü il martın 5-də imzalanmış "Ahdnamə" yeddi maddədən ibarət idi və aşağıdakı başlıqlarda qeyd olunan müddəaları birləşdirirdi:
* **Müharibə təzminatı**: Venesiya Respublikası üç il ərzində (sonradan 1537-1540-cı illər müharibəsində ödədiyi kimi) 300.000 dük təzminat ödəməyi öhdəsinə götürdü (maddə 1).
* **Torpaq müddəaları**: Venesiya Respublikası müharibə zamanı zəbt etdiyi Sopoto qalasını (Albaniyada) topları ilə birlikdə geri qaytardı (maddə 2). Kipr Osmanlı imperiyasına verildi (maddə 5).
* **Vergilər**: Venesiya Respublikasının Zante adası üçün ödədiyi illik vergi 500 dükdən 1500 dükə qədər yüksəldildi (maddə 3). Kipr adasını Osmanlılara verməsi qarşılığında Venesiyanın 1517-ci ildən bəri verdiyi illik 8000 dük (əvvəllər Məmlük dövlətinə verilən) vergisindən azad edildi (maddə 5).
* **Ticarət**: II Səlim müharibədən əvvəl qüvvədə olan ticarət imtiyazlarını Venesiya Respublikasına yenidən verdi (maddə 4).
* **Quru sərhədi**: Dalmatiyada Osmanlı imperiyası ilə Venesiya Respublikası arasındakı quru sərhədi müharibədən əvvəlki vəziyyətinə qayıtdı, Venesiya Respublikası Osmanlı imperiyasının Albaniyadakı fəthlərini tanıdı (maddə 6).
* **Ticari zərərlərin qarşılıqlı kompensasiyası**: Tərəflər öz tacirlərinə müharibə zamanı müsadirə edilmiş mallara və gəmilərə görə kompensasiya ödəməyi qəbul etdilər (maddə 7).

## Nəticəsi
1570-1573-cü illər Osmanlı-Venesiya müharibəsində qalib gələn Osmanlı imperiyası bu müqavilə ilə qazandığını təsdiqləmiş oldu. Venesiya Respublikasının müttəfiqlərindən ayrıca sülh müqaviləsi imzalaması Müqəddəs İttifaqın faktiki olaraq dağılmasına rəvac verdi.

Venesiyanı Müqəddəs İttifaqdan ayıran Osmanlı imperiyası 1573-cü ildən etibarən diqqətini İspaniya imperiyası və onun müttəfiqlərinə yönəltdi. Eyni il Piyalə Paşa və Qılınc Əli Paşanın komandanlığı altında Neapol krallığının Apuliya torpaqlarını hədəf alan Osmanlı donanması nəhayət 1574-cü ildə Tunisi fəth etdi (bir il əvvəl ispanlar tərəfindən geri alınmış).

## İstinadlar
Məhəmmədəmin xan mədrəsəsi

**Məhəmmədəmin xan mədrəsəsi** (özb. Muhammad Aminxon madrasasi) — Xivənin (Özbəkistan) tarixi mərkəzində 1852–1855-ci illərdə Özbək hökmdarı Məhəmmədəmin xanın vəsaiti və sərəncamı ilə ucaldılmış memarlıq abidəsi, mədrəsə binasıdır.
İçan-Qalanın qərb hissəsində, Kalta Minara bitişik yerləşir.

Məhəmmədəmin xan mədrəsəsi ən böyüyük mədrəsədir və digər Xivə mədrəsələri ilə müqayisədə ən zəngin kirəmitli üzlüyə malikdir.

Bir çox turizm agentliyinin internet saytında əsassız olaraq Məhəmmədəmin xan mədrəsəsini Orta və ya Mərkəzi Asiyanın "ən böyük" mədrəsəsi hesab edilir, baxmayaraq ki, başqa şəhərlərdə ondan böyük mədrəsələr var: Kukeldaş mədrəsəsi və başqaları.
İçan-Qalanın bir hissəsi kimi 1990-cı ildə YUNESKO-nun Ümumdünya irs siyahısına daxil edilmişdir.
Hazırda Xivə turizm kompleksinin mehmanxanasının yerləşdiyi, turistlərə xidmət və nümayiş obyektidir.

## Tarixi
Xarəzmin keçmiş paytaxtı Xivədə iyirmidən çox mədrəsə salamat qalmış, lakin onlar sayca daha çox idi.
Hökmdarlığının dördüncü ilində Xarəzm hökmdarı Məhəmmədəmin xan (1846–1855) hökmdarlar qalasının (Konya-Ark) cənub fasadı ilə üzbəüz İç Qalanın qərb qapısı (İçan-Kala) yanında mədrəsə və minarə tikintisinə başlanılmasını əmr etdi.
Mədrəsənin tikintisi üç ildə (1852–1855) başa çatdırıldı..

1852-ci ildə Məhəmmədəmin xanın mədrəsəsində, möhtəşəm minarənin tikintisinə başlanıldı. Xanın planına görə, bu minarə hündürlüyünə görə Orta Asiyada mövcud olanların hamısını üstələməli idi.
Lakin o, yarımçıq qalmışdır (buna görə də "qısa minarə" adı verilmişdir) və indi Kalta-Minar adlanır.

Mədrəsədə dövrün bir sıra məşhur şəxsiyyətləri, o cümlədən Ləffasi, Mütrib Xonaxarobi, Sufi və başqaları təhsil alıblar.

1979-cu ildən Məhəmmədəmin xan mədrəsəsi Matniyaz divanbəyi mədrəsəsi ilə birlikdə yerli və xarici turistlərə xidmət üçün uyğunlaşdırılmış Xivə turizm kompleksini formalaşdırmışdır.
Əvvəlki binada otel, ikincisində isə restoran yerləşir.

1990-cı ildə mədrəsə, İçan-Qalanın digər abidələri ilə birlikdə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Videooyun terminləri

Bu siyahıda videooyunlarda, videooyun sənayesində və eyni zamanda oyunçular tərəfindən istifadə olunan bəzi ümumi ifadələrə və terminlərə yer verilib.

## A
**AAA** (*triple A*) — böyük bir komanda tərəfindən hazırlanmış, çoxlu platformalarda mövcud olan və çox yüksək satış gözləntiləri olan böyük büdcəli oyunlar.

**eimbot** (*aimbot*) — rəqib oyunçuları tez və dəqiq şəkildə hədəf almağa və vurmağa kömək edən hiylə. (*cheat*) Oyunçunun etməli olduğu yeganə şey hədəfi vurmaq üçün tətiyi çəkməkdir.

**avatar** — oyunçunun oyun dünyasındakı virtual xarakteri.

## K
**kampinq** (*camping*) — oyunçunun uzun müddət müəyyən bir yerdə gözləyərək və ya gizlənərək tətikdə durması, pusqu.

## L
**laq** (*lag*) — oyun təcrübəsini pozan ləngimə və ya gecikmə.

## N
**nörf** (*nerf*) — oyunda mövcud olan bir şeyin zəiflədilməsi, adətən tərtibatçılar tərəfindən hər şeyi balanslaşdırmaq və oyunu hamı üçün ədalətli etmək üçün edilir. Baffın əksidir.
Dik Şof

**Dik Şuf** — () 2020–2024-cü illər arasında Ədliyyə və Təhlükəsizlik Nazirliyinin baş katibi vəzifəsində çalışmış Hollandiya dövlət qulluqçusudur. O, bundan əvvəl 2013–2018-ci illərdə Milli Təhlükəsizlik və Terrorla Mübarizə üzrə Koordinator, 2018–2020-ci illərdə Baş Kəşfiyyat və Təhlükəsizlik Xidmətinin baş direktoru vəzifələrində çalışıb. 2024-cü ilin mayında Şuf 2023–2024-cü illər hökumətinin qurulmasından sonra Hollandiyanın baş naziri vəzifəsinə Mark Ruttenin yerinə namizəd olmuşdur. 2 iyul 2024-cü ildə onun andiçmə mərasimi keçirilib və baş nazir vəzifəsinə başlayıb.

## Həyatı
Hendrikus Wilhelmus Maria (Dik) Şuf 8 mart 1957-ci ildə Santpurtda Roma Katolik ailəsinin yeddi uşağının ən kiçiyi olaraq anadan olmuşdur. Onun atası sosial xidmətlər də daxil olmaqla bələdiyyə məmuru olub. O, səkkiz yaşında olanda ailəsi ilə birlikdə Hengelo şəhərinə köçüb və burada De Grundel Liseyində oxuyub. 1975–1982-ci illərdə Radboud Universitetində şəhər və regional planlaşdırma üzrə təhsil alıb. O, avarçəkmə ilə məşğul olan Focas tələbə dərnəyinin üzvü və onun rəhbəri olub.

## İstinadlar
Stove

***Stove*** — ABŞ müğənnisi Lana Del Reyin 2026-cı ildə buraxmağı planlaşdırdığı onuncu studiya albomu. İfaçının kantri və "*southern gothic*" janrındakı ilk layihəsidir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Mənsur Məhəmməd

**Mənsur Məhəmməd** (tam adı: ; *əl-Mənsur Nasirəddin Məhəmməd ibn Əziz*; ) — III Əyyubi hökmdarı, 29 noyabr 1198-ci ildən 1200-cü ilin fevralına qədər hakimiyyətdə olub.

## Həyatı
Səlahəddin Əyyubinin nəvəsi və ikinci Əyyubi sultanı Əziz Osmanın oğludur. 1198-ci ildə atasının ölümündən sonra 9 yaşında sultan elan edildi və əmir Bahəddin Qaraquş onun atabəyi (naibi) təyin edildi. Sonrakı dövrdə Əyyubi əyanları Səlahəddinin digər oğlu Əfdal Əlini Mənsur Məhəmmədin atabəyliyini icra etməsi üçün Misirə dəvət etdilər. Əfdal 1199-cu ilin yanvarında Qahirəyə gələndə şəhər əhalisi tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılandı.

Əfdal əvvəlcə Suriya və ətraf əraziləri mərkəzi hakimiyyətə tam tabe etmək üçün Şam əmiri, əmisi I Adilin üzərinə yürüş təşkil etdi. Əfdal Misir ordusu və qardaşı Hələb əmiri Zahir Qazinin qüvvələri ilə 14 iyun 1199-cu ildə Şama (indiki Dəməşq) çatdı. Lakin tərəflərdən heç biri birbaşa döyüşə girməyə risk etmədikləri üçün 6 aylıq sülh imzalandı və Əfdal Şamdan Misirə doğru geri çəkildi.

Misirə qayıtdıqdan sonra Əfdal ordunun saxlanılmasının əlavə iqtisadi yük olmsı və həmçinin əsgərlərin əkinçiliklə məşğul olmaları üçün onların evlərinə qayıtmaqları haqqında əmr verdi. Lakin Adil sülhə əməl etmədi və yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək 6 ay gözləmədən Misirə doğru hərəkət etdi. Bilbəysdə Əfdalın qüvvələrini asanlıqla məğlub etdikdən sonra 1200-cü il fevralın 5-də Qahirəyə daxil oldu. Beləliklə, Adil 11 yaşlı Mənsur Məhəmmədi taxtdan saldı və IV Misir Əyyubi "sultan"ı kimi taxta çıxdı. Mənsur Məhəmmədin yaşı az olduğu üçün onu Urfa valisi təyin etdi. Əfdal isə Havrana sürgün edildi.

Əfdal sürgünə gedərkən Mənsur Məhəmmədi Hələb əmiri Zahir Qaziyə təhvil verdi. Mənsur Məhəmmədin bundan sonrakı həyatı haqqında məlumat azdır. Onun sonrakı həyatı haqqında yalnız 1216-cı ildə Zahir Qazinin hər iki oğlunun öləcəyi təqdirdə Mənsur Məhəmmədin Hələb əmiri olacağını bildirən bir fərman var. Mənsur Məhəmmədin nə vaxt və harada dünyasını dəyişdiyi məlum deyil.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Grousset, Rene (1934–1936) *Histoire des Croisades et du royalume frank de Jerusalem* http://books.google.com/books?id=EA9eNQAACAAJ&dq=Histoire+des+croisades+et+du+royaume+franc+de+J%C3%A9rusalem&lr=&client=firefox-a 27 iyun 2014 , 3 Cild. Paris: Plon. OCLC 37267632
Gerş Budker

**Gerş Budker** () – nüvə fizikası və sürətləndiricilər fizikası üzrə ixtisaslaşmış sovet fiziki. Lenin mükafatı və SSRİ Dövlət mükafatı laureatı.

## Bioqrafiyası
1941-ci ildə Moskva Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1946-cı ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının 2 №-li laboratoriyasında (Atom Enerjisi İnstitunda) işləmişdir. SSRİ Elmlər Akademiyası Sibir şöbəsinin Nüvə Fizikası İnstitunun yaradıcısı və direktoru Novosibirsk Universitetinin professoru olmuşdur.

Əsas elmi əsərləri uran-qrafıt nüvə reaktorları nəzəriyyəsinə, sürətləndiricilərin nəzəriyyəsi və hesablanmalarına, yüksək enerjilər fizikasına, plazma fizikasına və idarəolunan termonüvə sintezi probleminə aiddir. Stabilləşdirilmiş relyativist elektron dəstəsinin yaranması şərtlərini hesablamışdır. 1952-ci ildə açıq maqnit tələlərində yüksəktemperaturlu
plazmanın saxlanması ideyasını irəli sürmüşdür. Yüksək enerjilər fizikasının yeni istiqamətini qarşılaşan dəstələr metodunu işləyib hazırlamışdır. Onun rəhbərliyi altında ilk dəfə ölkədə qarşılaşan elektron-elektron və elektron-pozitron dəstələrinin sürətləndiriciləri qurulmuşdur. Ağır zərrəciklər dəstəsinin elektron soyudulması və qızmar plazmanın termoizolyasiyası üsullarını təklif etmişdir.

## İstinadlar
Xəzinədar (Osmanlı imperiyası)

**Xəzinədar** () — Osmanlı imperiyasında dövlət və özəl xəzinə işlərində məsul səlahiyyətli şəxs.

Dövlət idarəetməsindəki şəxslərin şəxsi sərvətlərinə cavabdeh olmaqla yanaşı, Əndərunda çalışan bəzi dövlət qulluqçularına da "xəzinədar" deyilirdi. Əndərundakı xəzinə idarəsində çalışan baş xəzinədar "xəzinədarbaşı" adlanırdı. Fateh Qanunnaməsinə görə, xəzinədarbaşı daxili əhalidən "torpaq sahibi" olan ağalar arasında yer alırdı.

Osmanlı imperiyasında "xəzinədar" adı ilə müxtəlif işlərdə çalışan başqa səlahiyyətlilər də var idi. Qara hərəm ağalarından hərəmin xərclərinə cavabdeh olan şəxsə "xəzinədar ağa" deyilirdi. Padşahı geyindirmək, yatızdırmaq, yeməyinin hazırlanmasına nəzarət etmək və otağının qapısında keşik çəkmək kimi xüsusi vəzifələri yerinə yetirən cariyələrə də "xəzinədar usta" deyilirdi.

## İstinadlar
Kamal Yaşar

**Kamal Məmmədov** və ya **Kamal Yaşar** () – rejissor, aktyor, səs rejissoru, dublyajçı.

## Bioqrafiyası
Kamal Yaşar 2 avqust 1984-cü ildə Gəncədə anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rejissorluq ixtisası üzrə bakalavr və magistr təhsili alıb. Bakı Film İnstitutunun ilk məzunlarındandır. 2011–2017-ci illərdə Region TV-nin Mədəniyyət departamentində, 2015–2016-cı illərdə ANS TV-nin dublyaj redaksiyasında çalışıb. 2017-ci ildən *tvseans.com* kino platformasının dublyaj redaksiyasıyla əməkdaşlıq edir.

Dövri mətbuatda davamlı olaraq yazıları dərc olunur. Film və teatr tamaşaları haqqında çoxsaylı resenziyaların müəllifidir. 2017-ci ildə VII Avropa Filmləri Festivalı Kinoresenziya Müsabiqəsinin qalibi və ali mükafatçı kimi 67-ci Berlin Film Festivalında iştirak edib. Əcnəbi kino mütəxəssislərinin ustad dərslərində prodüserlik kursları (Zeyneb Özbatur Atakan) və ssenari təlimlərinin (Pol Freyzer) iştirakçısı olub.

2018-ci ildən etibarən "Audiokitab" layihəsinin heyət üzvüdür. Layihə  çərçivəsində yerli müəlliflərdən və dünya ədəbiyyatından bir çox yazıçıların romanlarını səsləndirib. Layihə, hazırda da mobil tətbiq kimi "Audiokitab MMC" olaraq fəaliyyət göstərir. "Dönüş" adlı buktreylerin ssenari müəllifi və rejissorudur.

2018-ci ildə mövsüm boyunca sifariş əsasında bir televiziya kanalı üçün uşaq verilişi istehsal edib və rəhbərlik etdiyi həmin layihədə də quruluşçu rejissor kimi çalışıb.

2019-cu ildə Antenn FM radiosunda "Canlı kitab" sosial layihəsini təsis edib. Layihədə müəllif və aparıcı kimi fəaliyyət göstərib. Layihə  çərçivəsində həftəiçi beş gün radioefirdə canlı olaraq yerli və dünya xalqları ədəbiyyatından çoxsaylı hekayələr səsləndirib və həftəsonları efirində ədəbiyyat mütəxəssisi olan qonaqlarla canlı müzakirələr aparıb.

2019-cu ildən etibarən "WOW School+" tədris mərkəzində Nitq/Diksiya müəllimi kimi fəaliyyət göstərir.

2020-ci ildə Mədəniyyət kanalında müəllif və aparıcı kimi "Kinokitab" layihəsinə start verib.

Hazırda televiziya, teatr, kino, reklam layihələrində fəaliyyətini davam etdirir. Aktyor və rejissor olaraq dublyaj və mətn səsləndirməsi fəaliyyəti ilə məşğuldur.

## İstinadlar
Lupinus sylvestris

*  — Lupinus elmeri bitki növünün sinonimi.
*  — Lupinus angustifolius bitki növünün sinonimi.
Məxmərağacı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax