open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ayla (film, 2017)

**Ayla** () — Türkiyə və Cənubi Koreyanın birgə istehsalı olan “Ayla” filmi 2017- ci ildə  rejissor Can Ulkay və ssenarist Yiğit Güralp tərəfindən çəkilib. 1950-ci ildə başlamış Koreya müharibəsi zamanı yaşanmış real hadisə əsasında 2016-cı ildə filmin çəkilişinə başlanılıb. Filmin çəkilişləri Türkiyə və Cənubi Koreyada aparılıb. Filmin musiqiləri Fahir Atakoğlu tərəfindən bəstələnib. 2018-ci il 4 martda 90-cı Oskar mükafatının *"Əcnəbi dildə olan ən yaxşı film"* nominasiyasına filmin namizədliyi irəli sürülsə də, sonda qısa siyahıya düşə bilməyib.

## Məzmun
1950-ci ildə Şimali Koreya silahlı qüvvələrinin qəflətən hücumu artıq üç gündən sonra Cənubi Koreyanın paytaxtı Seulun işğalı ilə nəticələnmişdi. Cənubi Koreya olduqca ağır bir duruma gəlmişdi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yardım məqsədilə çağırışına Türkiyə Cənubi Koreyaya bir briqadasını göndərmişdir. Filmdə hadisələr Türk Briqadasının baş giziri Süleymanın gecə vaxtı baş vermiş döyüşlərindən birində ata və anası öldürülmüş kiçik bir qızı tapması ilə başlayır. Əsgərlər 5 yaşlı qıza ad vermək qərarına gəldikdə, baş gizir Süleymanın * "ay gibi yüzü var zaten ay ışığında bulduk"* (ay kimi üzü var, zatən ay işığında tapdıq) deyərək *** Ayla*** adını verir. 15 ay ərzində Aylaya baxan Süleymanın artıq Türkiyəyə geri dönməsi barədə əmri gəlir. Bu zaman məsələyə yuxarı rəhbərliyin qarışması ilə Ayla Koreya müharibəsi illərində türk əsgərləri tərəfindən yaradılmış "Ankara Okulu"nda təhsil almağa başlayır. Aylanı tək qoyub getmək istəməyən Süleyman onu Türkiyəyə aparmaq üçün hər cür cəhd etsə də, lakin Cənubi Koreyadan Aylanı çıxarmağa nail ola bilmir. Film müharibənin bitməsindən 60 il sonra Cənubi Koreyadakı Ankara parkında Ayla və Süleyman Dilbirliğinin yenidən bir-birinə qovuşması ilə başa çatır.

## Rollarda
* İsmayıl Hacıoğlu — Kiçik zabit Süleyman / Süleyman Bilbirliyi (1950)
* Çətin Təkindor — Kiçik zabit Süleyman / Süleyman Dilbirliyi (2010)
* Kim Seol — Ayla (1950)
* Li Kunq-Jin — Ayla (2010)
* Əli Atay — Kiçik zabit Əli
* Taner Birsel — Minbaşı Fuad
* Murad İldırım — sahə zabiti MəsuD
* Ərqan Pətəkqaya — Minbaşı İsgəndərun
* Erik Roberts — Minbaşı General Koulter
* Damla Sönməz — Nuran

## Filmin istehsalı
Film, 2010-cu ildə Munhwa Broadcasting Corporation tərəfindən yayımlanmış Kim Eun-ja və Süleyman Dilbirliğin real hekayəsi əsasında Hvanq Byungun rejissorluğu ilə çəkilən * "Ayla, mənim koreyalı qızım"* (Ayla, My Korean Daughter) sənədli film əsasında yaradılmışdır. 2016-cı ildə Cənubi Koreyada başlanılmış aktrisa seçimlərində ölkənin "1988-ci ildə mənə cavab verin" populyar televiziya serialındakı Jin-ju rolunu oynayan uşaq aktrisa Kim Seol Ayla rolu üçün seçilmişdir. Ko Eun-min isə Aylanın anası rolu üçün çəkilişlərə qatılmışdır. Filmin çəkilməsinə Türk Hava Yolları, Türkiye Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Ziraət Bank kimi qurumlar sponsorluq etmişdir. Türkiyə və Cənubi Koreyanın birgə istehsalı olan filmin çəkilişləri Türkiyədə həyata keçirilmişdir. Filmin çəkilişləri 2016-cı ilin noyabrında Türkiyədə başlamış və 2017-ci il iyun aylarında Cənubi Koreyada tamamlanmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Süleyman Dilbirliği
Pontremoli adaları

**Pontremoli adaları** — Frans-İosif Torpağına daxil olan iki adadan ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. 
## Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın şimalında, Karl Aleksandr adasının qərb qutacağı, Breqerra burnundan 1&nbsp;km aralıda yerləşir. 5&nbsp;km şimalda isə Çiçaqov adaları qərarlaşır.

## Xüsusiyyətləri
Arxipelaqa daxil qərbdəki ada 700 metr uzunluğa, şərqdəki ada isə 300 m diametrə malikdir.

Adalar italyan fiziki Aldo Pontremolinin şərəfinə adlandırılmışdır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.

## Xəritə
*Xəritə
## İstinadlar
Süleyman Dilbirliği

**Süleyman Dilbirliği** (d. 1926; İstanbul — ö. 6 dekabr 2017, Üsküdar, İstanbul) — Təqaüdə buraxılmış gizir vəzifəsində çalışmış türk əsgəri. Koreya müharibəsi veteranı olmuşdur. Koreya müharibəsində baş vermiş döyüşlərin birində ata, anası öldürülmüş 5 yaşlı koreyalı qız uşağını tapmış və ona Ayla adını vermişdir. Bu hadisə əsasında 2017-ci ildə Türkiyə və Cənubi Koreya istehsalı olan Ayla filmi ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. Oskar mükafatının *"Əcnəbi dildə olan ən yaxşı film"* nominasiyasına filmin namizədliyi irəli sürülmüşdür. Filmdəki baş gizir Süleymanın real prototipi olan Süleyman Dilbirliği 2017-ci il 6 dekabr tarixində müalicə aldığı Haydarpaşa xəstaxanasında 91 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinad
Sulfit turşusu

**Sulfit turşusu** – H2SO3 orta qüvvətli iki əsaslı turşudur, çox zəif, davamsız turşudur və ancaq duru məhlullarında mövcuddur. Qatı məhlullarında o, kükürd dioksidə və suya parçalanır.
## Alınması
Kükürd dioksidi suda həll etdikdə sulfit turşusu əmələ gəlir:
SO2 + H2O  ←→   H2SO3

Sulfit turşusu davamsız maddə olduğundan yalnız məhlulda mövcuddur.

## Kimyəvi xassələri
Suda iki mərhələdə dissosiyasiya edir:
* H2SO3 ←→ H++HSO3-
* HSO3←→H++SO32-
 
Və iki cür duz – sulfitlər və hidrosulfitlər əmələ gətirir: 
* 2NaOH + H2SO3 →Na2SO3 + 2H2O
* NaOH + H2SO3 → NaHSO2 + H2O
Sulfit turşusu qüvvətli reduksiyaedicidir

H2SO3 + Cl2 + H2O → 2HCl + H2SO4

Çox qüvvətli reduksiyaedicilərlə H2SO3 özünü oksidləşdirici kimi aparır:

2H2S + H2SO3 → 3S↓ + 3H2O

Hidrosulfitləri qızdırdıqda pirosulfitə. Pirosulfit turşusu H2S2O5 (disulfit turşusu) sərbəst halda məlum deyil.

2KHSO3 → K2S2O5 + H2O

Polyar SO2 molekulları suda yaxşı həll olur.

Sulfit turşusu, kükürd dioksid kimi reduksiyaedici kimi xassəyə malikdir. Güclü reduksiyaedicilər iştirak etdikdə isə özünü oksidləşdirici kimi aparır.

## Tətbiqi
Sulfit turşusunun duzlarından Na2SO3 natrium-tiosulfatın alınmasında, NaHSO3  -  ağardılmış parçadan xlorun artığının çıxarılmasında,həmçinin kalsium – hidrosulfitlə Ca(HSO3)2 birlikdə-oduncaqdan sellülozanın çıxarılmasında istifadə olunur.

## İstinadlar
* N.A. Verdizadə, K.Ə. Quliyev, Ş.Ə. Quliyev və b. Kimya kursu. Baki, 2010, səh. 210-217
* Реми Г. «Курс неорганической химии» М.: Иностранная литература, 1963
Aleksandr adaları

**Aleksandr adaları** — Frans-İosif Torpağına daxil olan 5 adadan ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın şimalında, Cekson adasının şimalında yerləşir. 5 km cənubda isə Pontremoli adaları qərarlaşır.

## Xüsusiyyətləri
Arxipelaqa daxil olan ən iri adanın hündürlüyü 46 metrdir. Diametri isə 900 metr. Digərlərinin uzunluğu 100 metri keçmir. Digərlərində yüksəklik yoxdur. Onlar buzdan azaddır.

Adalar Avstriya-Macarıstan imperator və hərb naziri, 1872–1874-cü illər ekspedisiyasını maliyyələşdirən Aleksandr fon Krobatininin şərəfinə adlandırılmışdır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.

## Xəritə
* Xəritə
Milovzorov rifi

**Milovzorov rifi** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqına daxil olan 5 rifdən ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Rif 1953-cü ildə qütb gəmisinin kapitanı Pavel Milovzorovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın şimalında, Payer adasının şimal-şərqində yerləşən Ostrıy Nos burnu rayonunda yerləşir.

## Təsviri
Arxipelqın qərbi ilə şərqi arasında məsafə 2,5&nbsp;km-dir. Mərkəzdə yerləşən ən iri rifin uzunluğu 1&nbsp;km-dir.  Rifdə hündürlük yoxdur. 
## Xəritə
*Xəritə
## İstinadlar
Lesqaft rifi

**Lesqaft rifi** — Frans-İosif Torpağına daxil olan 7 adadan ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. 
## Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın şimalında, Payer adasından 2&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Xüsusiyyətləri
Arxipelaqa daxil olan müvafiq olaraq üç rif 1,3&nbsp;km, 1&nbsp;km və 750 metr uzunbıuğa sahibdir. Digər dördünün isə uzunluğu 100 metri keçmir.  Onlar buzdan azaddır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.

Adalar rus pedaqoq, anatom və həkim Pyotr Lestqafın şərəfinə adlandırılmışdır.
## Xəritə
*Xəritə
Bezmindağ

**Bezmindağ**-Qubadlı rayonu ərazisində dağ.

## Toponimi
Həkəri və onun qolu Xoşgədik Çayları arasında, Muradxanlı kəndindən şərqdədir. Bizmindağ variantında da qeydə alınmışdır. Oronim biz (qəd. türk. "şiş"), min (qəd. türk."burun") və dağ komponentlərindən düzəlib, "Şişburun dağ" deməkdir. Dağda Bizmin adlı qalanın qalıqları mövcuddur. Türkmənistan ərazisində Köpetdağın ətəyində Bezmein adlı şəhərin olduğu da məlumdur.
## Həmçinin bax
Qarabağ silsiləsi

## Xarici keçid
Qubadlı
## İstinadlar
Aermacchi M-346

**Alenia Aermacchi M-346 Master** İtaliyanın Leonardo şirkətinin istehsalı olan hərbi məqsədlər üçün istifadə olunan reaktiv təlim-məşq təyyarəsidir. Əvvəllər Rusiyanın Yakovlev şirkəti ilə birlikdə istehsalı planlaşdırılsa da, 2000-ci ildə tərəfdaşlığın ləğv olunmasından sonra "Alenia Aermacchi" şirkəti M-346 təyyarəsini ayrılıqda istehsal etməyə başlamışdır. Təyyarənin ilk uçuşu 2004-cü ildə həyata keçirilmişdir. Hazırda İtaliya, İsrail, Azərbaycan, Sinqapur və Polşanın hərbi hava qüvvələri tərəfindən istismar olunur. 2016-cı ildə "Alenia Aermacchi"nin "Finmeccania" şirkətinə birləşməsindən sonra əsas istehsalçı 2017-ci ildən etibarən "Leonardo" şirkəti olmuşdur.

## Taktiki-texniki xüsusiyyətləri

### Ümumi parametrlər
* **Ekipaj:** 2 nəfər
* **Uzunluğu:** 11.49 m
* **Qanad uzunluğu:** 9.72 m
* **Hündürlüyü:** 4.76 m
* **Qanadının sahəsi:** 23.52 m²
* **Boş çəki:** 4,610 kq
* **Yüklü çəki:** 6,700 kq
* **Maksimum qalxma çəkisi:** 9,500 kq
* **Güc təminatçısı:** 2 × Honeywell F124-GA-200 (hər birinin itələmə gücü 28&nbsp;kN)

### Uçuş keyfiyyətləri
* **Maksimal sürət:** 1,059&nbsp;km/s
* **Uçuş məsafəsi:** 1,981&nbsp;km
* **Maksimal uçuş məsafəsi:** 2,722&nbsp;km (əlavə 3 yanacaq çəni ilə)
* **Uçuş tavanı:** 13,716 m
* **Yüksəkliyə qalxma sürəti:** 6,705 m/dəq
* **Qanad yüklənməsi:** 285&nbsp;km/m²
* **Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti:** 0.84

### Silahlanması
* Xarici asmalarda 3000 kq ağırlığında raket və ya aviabomba daşıya bilər

## İstifadəçiləri
* : 18 ədəd T-346A variantı sifariş olunub.
* 
* : 12 ədəd
* : 30 ədəd
* : 8 ədəd

## Həmçinin bax
* Təlim təyyarəsi
* Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* М-346 на сайте производителя 
* Итальянский учебно-боевой самолет впервые поднялся в воздух
* M.346
Sergey Denisov

**Sergey Evdokimoviç Denisov** (10 avqust 1914-cü il — 19 mart 1945-ci il) — Baş Leytenant, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1943).

## Həyatı
Sergey Denisov 10 avqust 1914-cü ildə anadan olub. Natamam orta təhsil alıb. O, SSRİ Qırmızı Orduda çalışıb. Denisov 1940-cı ildə Kəndli — Fəhlə Qırmızı Orduya xidmətə çağırılıb. O, 1942-ci ildə "təkmilləşdirmə" kurs: hərbi — siyasi məktəbini bitirmişdir. 1942-ci ilin noyabrında Böyük Vətən müharibəsi cəbhələrində Stalinqrad döyüşündə iştirak edib. Denisov 1943-сü ildə Mərkəzi cəbhə 207-ci qvardiya atıcı artilleriya qızdırıcıya komandanlıq edirdi. O, döyüşlər zamanı fərqlənib.

O, 1943-cü ilin iyun ayında tank bölmələrinin düşmənin hücumu əks edərək onlara böyük itkilər qazandırmışdır.

Qvardiya leytenantı Sergey Denisov "komandanlıqda döyüş tapşırıqlarını nümunəvi yerinə yetirdiyinə və alman işğalçıları ilə mübarizə cəbhəsində göstərdiyi mərdlik və qəhrəmanlıq" üçün "Lenin" ordeni və "Qızıl Ulduz" medalına Şuranın 7 avqust 1943-cü il 1088 nömrəli fərmanı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı fəxri adına, yüksək vəzifəyə layiq görülmüşdür.

O, SSRİ, Polşa döyüşlərində iştirak edib. 19 mart 1945-ci ildə arxasından  vurulan güllə nəticəsində şəhid olmuşdur.

«Qırmızı Ulduz», «2-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni», «Stalinqradın müdafiəs uğrunda» medalı ilə də təltif olunmuşdur.
 
Denisovun şərəfinə küçə adlandırılıb və burada onun abidəsi ucaldılıb.

## İstinadlar
Kaspiosoma xulu

**Kaspiosoma xulu** () — Eyni adlı cinsinin nümayəndəsidir.

## Morfoloji əlamətləri
Başı yuxarıdan basıqdır. Hündürlüyü təqribən 1,5 dəfə enindən azdır. İri fərdlərdə alının eni adətən gözün diametrindən xeyli böyük olur. Bədəni bel tərəfdən xırda-boz və ya qonur xallarla örtülüdür. Bəzi yerlərdə onlar birləşərək iri köndələn zolaqlar (sarıqlar) əmələ gətirir. Onlardan iki iri zolaq daha səciyyəvidir. İrəli əyilmiş bu zolaqlardan birinci bel üzgəcinin arxa hissəsini əhatə edir, o biri isə ikinci bel üzgəcinin yarısını tutur. Uzunluğu 5 sm-ə qədər olur.

## Yayılması
Qara, Azov və Xəzər dənizlərində, eləcə də onlara tökülən çayların aşağı axarlarında yayılmışdır. Azərbaycan sahillərində Samur-Yalama sahəsində seyrək rast gəlinir.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Dib həyatı keçirir. Bentik onurğasızlarla, yosunlarla qidalanır.

## Çoxalması
Cinsi yetginliyə 1 yaşında çatır. Məhsuldarlıq 20–65, maksimum 181 kürü təşkil edir. Kürüləmə çayların qumlu və zəif bitki örtüyü ilə örtülü olan (dərinliyi 0,5–0,8 m) çayların yuxarı və aşağı hissələrində baş verir. Kürüsünü iyun ayının sonu avqustun əvvəllərində molyuskaların çanağının altına tökür. Orda özünə yuva düzəldir. Yuvanı erkək fərd qoruyur.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur, həvəskar balıqçılar tərəfindən ovlanır.

## Ədəbiyyat
# Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s 145.

## İstinadlar
Aero L-39 Albatros

**Aero L-39 Albatros** Çexoslovakiyanın Aero Vodochody şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş reaktiv hərbi təlim təyyarəsidir. 1960-cı illərdə dizayn olunmuş Aero L-29 Delfin təlim təyyarəsini əvəz etməsi məqsədilə hazırlanmışdır. L-39 dünyada istehsal olunmuş ilk ikinci nəsil təlim təyyarəsidir. Hərbi təlim təyyarəsi kimi bir çox dövlət tərəfindən hazırda da istismar olunur. Təyyarə ilə bağlı maraqlı məqamlardan biri də təyyarənin NATO kod adının olmamasıdır. Əsasən pilotlar tərəfindən təlim məqsədilə istifadə olunsa da, yüngül hücum təyyarəsi vəzifəsini də icra edə bilər. İstifadəçi ölkələrdən bəzilərinin bu təyyarələrdən ibarət Aerobatika komandaları var.

## İstifadəçiləri

## Taktiki-texniki xüsusiyyətləri (L-39C)

### Ümumi göstəriciləri
* **Ekipaj:** 2 nəfər
* **Uzunluğu:** 12.13 m
* **Qanad uzunluğu:** 9.12 m
* **Hündürlüyü:** 4.77 m
* **Qanadının sahəsi:** 18.8 m²
* **Boş çəki:** 3,395 kq
* **Maksimal qalxma çəkisi:** 4,700 kq
* **Güc təminatçısı:** 2 konturlu Aİ-25TL turbo-reaktiv mühərrik

### Uçuş keyfiyyətləri
* **Maksimal sürət:** 985&nbsp;km/s (Mach 0.80)
* **Uçuş məsafəsi:** 1,150&nbsp;km (daxili yanacaqla)
** 1,750&nbsp;km (daxili və xarici yanacaqla)
* **Uçuş tavanı:** 12000m(praktiki tavan-11,500 m)
* **Yüksəkliyə qalxma sürəti:** 180–190&nbsp;m/s
* **Qanad yüklənməsi:** +10 ve -4
* **Çəkmə gücünün çəkiyə nisbəti:** 0.37

### Silahlanma
* Ümumi çəkisi 300 kq-dan çox olmayan raket və ya aviabomba daşıya bilər

## Həmçinin bax
* Aero L-29 Delfin
* Təlim təyyarəsi
* Aermacchi M-346
* Aerobatika komandalarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Aero L-39 Enthusiasts Website
* Aero L-39 Albatros at Flugzeuginfo.net
* Aero L-39 Albatros at military-today.com
Anton Şaqin

**Anton Aleksandroviç Şaqin** () — Rusiya teatr və kino aktyoru, Prezident seçkiləri mükafatı laureatı (2016), Rusiya Federasiyasının hökuməti (2011).

## Həyatı
Anton Şaqin 1984-cü il aprelin 2-də Kalininqrad rayonunun Kimrı şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlığını Karaçev şəhərində (Bryansk vilayəti) keçirilib, burada babası Yuri Konstantinoviç Gorşkov ilə qalıb. O, SM Kirov məktəbində oxudu. Məktəbdən əvvəl Anton soyadını Gorşkov adlandırdı. Ancaq sonradan Şaqin olaraq dəyişdi. Şaqin onun ögey atasının soyadı idi. Anton 14 yaşında ikən anası öldü. 9-cu sinifdən sonra peşə məktəbində çilingər kimi təhsil almağa getdi. Zəif çıxışlarda iştirak etmişdir. Bir il işdən sonra peşə məktəbini bitirdikdən sonra Moskva İncəsənət Teatr Məktəbinə qatılmaq üçün Moskvaya getdi.

2006-cı ildə Moskva İncəsənət Teatr Məktəbini bitirmişdir (I. Zolotovitsky və S. Zemtsov kursu). 2006-cı ildən 2009-cu ilədək Rusiya Akademik Gənclər Teatrının aktyoru olub

2009-cu ildən Moskva Dövlət Teatrının aktyorudur.

O, poeziyaya sevinir.

## Şəxsi həyatı
O, sinif yoldaşı Veronike İsavoy ilə evlidir. Uşaqları: oğlu Matvey (2008), qızı Polina (2014).

## Yaradıcılığı

### Teatr
* 2012 "Sevdiklərinizlə heç bir əlaqəsi yoxdur" *rol*: A. Volodin. rejissor: Yu Eryomin
* 2010 "Kişi". *rol*: T. Stoppard. rejissor: A. Borodin
* 2016 "Orpiçini günü". *rol*: Sorokin. rejissor: M.Zaxarov
* 2011 "Per Günt". *rol*: Henrik İbsen. rejissor: M. Zaxarov
* 2013 "İspanlılar". *rol*: Aldemero. rejissor: İ. Konyaev
* 2014 "Qırmızı və qara" *rol*: Male. rejissor: Yu Eryomin.

### Filmoqrafiya
# 2007 — Тиски — *Krоt*
# 2008 — Стиляги — *Мels*
# 2009 — Московский Фейерверк — *Semyon*
# 2010 — На ощупь — *Qleb*
# 2010 — Прячься!— *Slava*
# 2011 — Поцелуй сквозь стену — *Keşa*
# 2011 — В субботу — *Valeri Kabiş *
# 2011 — Бездельники — *Solovey*
# 2011— Без мужчин — Komsomol işçisi
# 2014 — Бесы — *Pyotr*
# 2014— Куприн. Яма — Pyotr
# 2015 — Анка с Молдаванки — *Аркадий Сотников, главарь банды*
# 2015 — Охрана — Valeri
# 2016 — Молот — *Еvqeniy*
# 2016 — Пятница — *Vitali Belov*
# 2017— Хождение по мукам — *Aleksey Vesonov*
# 2017 — Мир вашему дому! — *Perçik*

## Mükafatları
* Rusiya Federasiyası Hökumətinin Mükafatı Laureatı İncəsənət sahəsində tamaşaya görə "Lenk" 2011: "Per Günt"..
* Klassik və müasir repertuar rollarının ifasına görə teatrda və kino xadimlərinə gənc üçün verilən Rusiya Federasiyasının laureatı. 2017-ci il.
* Teatr mükafatı laureatı: Ən yaxşı kişi rolu "Qızıl yarpaq" 2006-cı il.
* Teatr mükafatı: Ən yaxşı kişi roluna görə mükafat 2011-ci il.
* Beynəlxalq festival kino mükafatı. "Büllur Turandot" 2011-ci il.
* Rus kinosu festivalı: Ən yaxşı kişi roluna görə mükafat. 2013-cü il..

## İstinadlar
Besarion Ququşvili

**Besarion Ququşvili** (; ) — gürcü siyasətçisi, dövlət xadimi və şrift dizayneri, 1991–1992-ci illərdə Gürcüstanın baş naziri olub.

## Həyatı
Şimali Osetiya MSSR-in Orconikidze şəhərində alim ailəsində anadan olmuşdur. 1967-ci ildə "Şərq ölkələri üzrə ölkəşünaslıq, Türkiyənin tarixi" ixtisası üzrə Tbilisi Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1970-ci ildə "İngilis dili və ədəbiyyat" ixtisası üzrə Tbilisi Xarici Dillər İnstitutunun bitirmişdir. 1971-ci ildə iqtisad elmləri namizədi dərəcəsini almışdir. 1973-cü ildən Gürcüstan SSR elmlər Akademiyasının ictimai elmlər üzrə elmi informasiya mərkəzində əvvəlcəiqtisadiyyat şöbəsinin müdiri, sonra elmi işlər mərkəzinin direktor müavinikimi çalışmışdır.

1990-cı ilin dekabrındanGürcüstan SSR mədəniyyət nazirinin müaviniidi, 1991-ci ilin mart ayından isə Gürcüstan Respublikasının dövlət kino korporasiyasının prezidenti olmuşdur.

Ququşvili 1991-ci il avqustun 26-dan etibarən Tengiz Siquanın istefasından sonra baş nazir təyin edilmişdir. Hərbi çevrilişdən sonra Zviad Qamsaxurdiya ilə birlikdəsürgünəgöndərildi və 1993-cü ildə sentyabr-noyabr aylarında davam edən vətəndaş müharibəsində iştirak etmişdir. Üsyanın məğlubiyyəti və Qamsaxurdiyanın ölümündən sonra Finlandiyaya qaçmışdır və orada siyasi sığınacaq almışdır.

Ququşvili DejaVu şrifti üçün gürcü əlifbasını hazırlayıb. O, həmçinin Nokia Pure şrifti üçün gürcü əlifbasının dizaynında da iştirak edib.

## Qeydlər

## İstinadlar
Alber Jirar

**Alber Jirar** (; ) — Holland riyaziyyatçısı; birdəyişənli cəbri tənliyin kökünün varlığı haqqında cəbrin əsas teoremini kəşf etmişdir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zak Lavin

**Zak Lavin** ( 10 mart 1995) — Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) klublarından Çikaqo Bullzda forma geyinən amerikalı peşəkar basketbolçu. 2014-cü il seçimlərində 13-cü sıradan Minnesota Timbervulvz tərəfindən seçilçişdir.

## Peşəkar karyera
26 iyun 2014 tarixindəki NBA seçmələrində Minnesota Timbervulvz tərəfindən 13-cü sırada seçilmişdir. 8 iyul 2014 tarixində Timbervulvz ilə müqavilə imzaladı. 2017-ci ildə Çikaqo Bullz komandasına transfer olmuşdur.

## Statistika

### Normal mövsüm

|-
| align="left" | 
| align="left" | Minnesota Timbervulvz
| 77 || 40 || 24.7 || .422 || .341 || .842 || 2.8 || 3.6 || .7 || .1 || 10.1 ||
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Minnesota Timbervulvz
| **82** || 33 || 28.0 || .452 || **.389** || .793 || 2.8 || 3.1 || .8 || **.2** || 14.0 ||
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Minnesota Timbervulvz
| 47 || **47** || **37.2** || **.459** || .387 || .836 || **3.4** || 3.0 || **.9** || **.2** || **18.9** ||
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Karyera
| 206 || 120 || 28.9 || .445 || .378 || .821 || 2.9 || 3.2 || .8 || .2 || 13.7 ||

## İstinadlar
Göyçəli

**Göyçəli** — Aşağıdakı mövzulara istinad edə bilər.

;Yaşayış məntəqələri
* Göyçəli (Qaraqoyunlu) — İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsində kənd.
* Göyçəli (Qoşaçay) — 
* Göyçəliaslan (Urmiya) — 
* Göyçəlitəpə (Urmiya) — 

;Digər
* Göyçəli xalçaları – Gəncə xalçaçılıq məktəbinin Qazax qrupuna daxil olan xovlu xalçalar.

## Həmçinin bax
* Göyçəli (təxəllüs)
* Göyçə (dəqiqləşdirmə)
* Göycəli (dəqiqləşdirmə)
Kyotlis adası

**Kyotlis adası** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Arxipelaqın mərkəzində, Nansen adasından 6 km qərbdə, Quker adasından 9 km şimalda yerləşir. Müvafiq olaraq həmin adalardan Robert Pil və Allen Yuqn boğazları ilə ayrılır.

## Təsviri
Şimaldan cənuba doğru uzanmış formaya malikdir. Bəzi hissələri çıxmaq şərti ilə ərazisi bütünlüklə buzla örtülüdür. Bu hissədə uzunluğu 20 km-dir. Ən hündür zirvəsi 158 metrdir.
Ada Cekson-Harmsvord ekspedisiyasının üzvü, geoloq Recinald Kyotlisin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Xəritə
* Xəritə

## İstinadlar
Brauner xulu

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Yayılması
Qara, Azov və Xəzər dənizlərində yayılıb. Sonuncuda iki dəfə bir fərd tapılmışdır: 1910-cu ildə Panov tərəfindən Abşeron yaxınlığında və Rəhimov tərəfindən 1973-cü ildə Orta Xəzərin şərq sahilində Jiland burnunun cənub hissəsində.

## Morfoloji əlamətləri
Bədəni lövhəvari, burnu gödək, başı bir qədər enlənmişdir. Başın hündürlüyü enindən təqribən 1,5 dəfə azdır. Rəngi qonurumtul, bədənində üç iri tünd qonur xal vardır:I başın ön yanından kəllənin yarısına qədər gedir, Bəzən isə olmur;II birinci bel üzgəcinin əsasından keçib döş üzgəclərinin əsasının arxa hissəsinə qədər enir ; III xaı ikinci bel üzgəcinin arxa yarısından keçir və quyruq gövdəsi üzrə bədənin arxa tərəfinə qədər enir. Bədənin uzunluğu 6-7 sm olur.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Sahildən 0,5-1,5, bəzən isə 5,5 m dərinlikdə, palçıqlı-qumlu yerlərdə, daşların dibində yaşayırlar. Suyun həm yavaş axan, həm də durğun yerlərində də mövcud ola bilərlər.Həşəratların yumurtaları, xərçəngkimilər və molyusklarla qidalanırlar.

## Çoxalması
Erkəyin uzunluğu 7 sm, dişinin uzunluğu isə 5 sm olur. Kürüsü böyük və armud şəklindədir. Çox nadir hallarda müşahidə olunur və yalnız bir il yaşayır. İyul-avqust aylarında kürüləyir və təxminən 20-30 kürü tökür.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Parafin disperqatorları

**Parafin disperqatorları** soyuq şəraitdə saxlanma zamanı tərkibində depressor aşqarları olan yanacaqların təbəqələşməsinin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Ümumi məlumat
Artıq qeyd olunub ki, bu şəraitdə yanacaqda iki faza əmələ gəlir: açıq rəngli üst təbəqə və parafinlərlə zəngin bulanıq təbəqə. Hər iki təbəqə hərəkətlidir, lakin yanacaq üstdən götürülürsə, mühərriyin işə salınması və işləməsi (bu hissədə yanacağın setan ədədinin az ola bilməsinə baxmayaraq) normal olur. Əgər yanacaq alt hissədən götürülürsə mühərrik işə düşmür və ya düzgün işləmir. Disperqatorlar təbəqələşmənin qarşısını ala bilər. Bundan əlavə parafin disperqatorlarının özlərinin donma temperaturuna az təsir etməsinə baxmayaraq, onlar depressorların effektiv qatılığını 1,5 dəfə azaltmağa imkan verir.

Qeyd etmək lazımdır ki, parafin disperqatorları nisbətən yeni növ aşqarlardır. Bu aşqarların yaradılması haqqında ilk dəfə olaraq Exxon Chem.şirkəti 1989-cu ildə məlumat vermişdi. Disperqatorların depressor aşqarlarla kompozisiyalarının üstünlükləri və nöqsanları az tədqiq olunmuşdur. N.N.Xvostenkonun apardığı bir sıra tədqiqatlara görə depressor və disperqator, eləcə də onların kompozisiyada nisbəti düzgün seçildikdə yanacaqların stabilliyi uzun müddətə artırıla bilər.

## Təsir prinsipi
Parafin disperqatorları ilk dəfə işlənib hazırlanarkən belə bir ideyadan istifadə olunmuşdu: əmələ gələn kristalların səthində elektrik yükü yaradılır ki, onun da hesabına kristallar bir-birindən uzaqlaşır və daha iri topa əmələ gəlmir. Bu məqsədlə aşqar molekullarına uyğun funksioanl qruplar, məsələn aminlər daxil edilir. Parafin disperqatorlarıının təsir mexanizmi haqqında ətraflı məlumat yoxdur. Bundan əlavə bir çox disperqatorların tərkibi istehsalçılar tərəfindən məxfi saxlanılır.

## Effektlilik göstəriciləri
Sedimentasiya davamlılığı aşağı temperaturlarda saxlanma zamanı yanacağın təbəqələşmə qabiliyyətini göstərir. Onu ВНИИНП üsulu ilə təyin etmək olar. Üsula görə yanacağın 100 sm 3 ölçülü silindrdə 12 saat ərzində −10°С temperaturda saxlanması zamanı alt təbəqənin həcmi ölçülür. Bu təbəqə nə qədər az olsa, təbəqələşmə bir o qədər geç gedir və davamlılıq bir o qədər yüksək olur.

## Çeşid
Rusiyada bir neçə xarici parafin disperqatoru tədqiq olunmuş və tətbiqinə icazə veilmişdir. Bu aşqarların dəqiq tərkibi məlum deyil. Bu aşqarlar depressorlarla kompozisiyada istifadə olunur, eyni zamanda müəyyən olunmuşdur ki, hər yanacaq növü üçün depressor-disperqator kompozisiyasının arzuolunan effektin müşahidə edildiyi optimal qatılığı var. Məsələn, yalnız Keroflux-3283 + Keroflux-3217 kompozisiyası soyuq şəraitdə ДЗп-15/-25 yanacağının saxlanması zamanı əmələ gəlmiş aşağı təbəqənin son filtrlənmə temperaturuna müsbət təsir göstərmişdir. Keroflux-5486 + Keroflux-3217 kompozisiyasının iştirakı ilə effekt müşahidə olunmamış, Keroflux-3283 + Keroflux-3480 kompozisiyası antoqonizmə səbəb olmuşdur.

## Mənbə
А. М.Данилов. Применение присадок в топливах. Санкт-Петербург: Химиздат, 2010
Ziyilli çömçəxul

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Yayılması
Xəzərin endemik növü olub Azərbaycan sahillərində azsaylıdır, orta və cənub hissələrində yayılmışdır. Volqa çayının aşağı qollarında mövcuddur.

## Morfoloji əlamətləri
D III-IV, I 8-9, A I 6-8-dir.Bədənin ön hissəsində xüsusən baş nahiyəsində daha çox enlənmiş, burnu girdədir. Başın üst hissəsi yastı olub yalnız gözlərin arasında yüngülcə çökəkdir. Çənəsində pərşəkilli bığcıq var. Ağzın küncləri arxasında dəri qırış zəif inkişaf etmişdir. Bədəni və başı üstdən və böyürlərdən çox xırda eyni ölçülü ziyillərlə sıx örtülmüşdür. Belində və bədənin böyürlərində üç iri tünd qonur xal var. Çənəsinin altında qısa bığcıq yerləşir. Uzunluğu 5-6 sm-ə qədər olur.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Dənizin 2 m-dən 200 m-ə qədər dərinliyində yaşayır. Duzlu sularda yaşayırlar. Yayda sahilə yaxın zonalarda, qışda isə dənizin dərinliklərində yaşayır. Əsasən molyusklar və xərçəngkimilərlə qidalanır.

## Çoxalması
1 il ömru var. Cinsi yetkinliyə 6-7 ayında çatır. İyun-iyul aylarında suyun səthində görünməyə başlayırlar. Dişi balıqlar kürülədikdən sonra ölürlər.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Komsomolskie adaları

**Komsomolskie adaları** — Frans-İosif Torpağına daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

## Xüsusiyyətləri
Arxipelaq 4 adadan ibarətdir. Demək olar ki, buzdan tam azaddırlar. Adalardan biri, digərləri isə kiçik adalardır. Ən hündür nöqtəsi 34 metrdir. İri adanın şimalında rəsədxana yerləşir.

## Yerləşməsi
Adalara ən yaxın quru parçası Heys adasıdır. Heys adasından Avstriya boğazı ilə ayrılır. Demək olar ki, eyni məsafədə isə Vilçek Torpağı yerləşir. Adalar ilk dəfə olaraq 1874-cü ildə avstriyalı qütb araşdırmaçısı Yulius Payer tərəfindən kəşf edilmişdir.

İlk əvvəllər adalar Heys adaları olaraq adlanırdı. Heys adası 1901-ci ildə Bolduin-Siqler ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilir. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra adalar Komsomolskie olaraq adlandırılmışdır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.

## Xəritə
* Xəritə

## İstinadlar
Siqler adası

**Siqler adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Adaşimal-qərbdən cənub-şərqə doğru 45&nbsp;km məsafədə uzanır. Adanım maksimal hündürlüyü 554 metr, sahəsi 448&nbsp;km²-dir. Ada Bolduin-Siqler və Siqler Qütb ekspedisiyalarını maliyyələşdirən Nyu-York sahibkarı Uilyam Siqlerin şərəfinə adlandırılır.
## Tarixi
XX əsrin əvvəllərində adada Avstriyaya aid Payer-Weyprecht adlı qütb məntəqəsi olmuşdur.

## Yaxınlığında yerləşən adalar
Uqolnoy Kopi adası — Ziçi adaları tərkibinə daxildir. Siqler və Qrili adaları arasında yerləşir. Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 3.5&nbsp;km-dir. Hündürlüyü 393 metrdir. Adada buzlaq yoxdur. Siqler adasından 600 metr enə malik boğazla ayrılır.
## Mənbə
* Арктическая экспедиция 
* Ziegler-Fiala Polar Expedition, 1903—1905
## Xəritə
* Xəritə
Vinilxlorid

**Vinilxlorid** (**xloretilen**, **monoxloretilen**), CH2=CHCl, halogenli doymamış karbohidrogendir.

## Xassələri
Vinilxlorid havadan ağır, zəif xloroform iyli, rəngsiz qazdır, asanlıqla alışıb yanır. Vinilxlorid dixloretan, xloroform, dietil efiri, neft karbohidrogenlərində yaxşı, suda isə çox pis həll olur.

## Alınması
Vinilxlorid ilk dəfə 1835-ci ildə Viktor Reno tərəfindən dixloretanı natrium hidroksidin spirtli məhlulu ilə işləyərək almışdır.
### Sənayedə
* Asetilenin qaz və maye fazada katalizatorun (HgCl2) iştirakı ilə hidroxlorlaşdırılması ilə :
CH≡CH + HCl  →   CH2=CHCl
* 1,2-dixloretanın dehidroxlorlaşdırılması ilə:
CH2Cl−CH2Cl +NaOH   → CH2=CHCl+ NaCl+ H2O

## Kimyəvi xassələri
* Vinilxlorid öz-özünə polimerləşir.Katalizatorun iştirakı ilə maye halında polimerləşdikdə termoplastik qatrana çevrilir:
* Vinilxlorid halogenləri və hidrogen-halogenidləri asanlıqla özünə birləşdirir:
CH2=CHCl + HCl   →   CH3−CHCl2
## Tətbiqi
Vinilxloriddən alınan polivinilxlorid, eləcə də onun vinilasetat, vinilidenxlorid və s. vinil birləşmələri ilə birgə polimerləri sənayenin müxtəlif sahələrində geniş tətbiq olunan mühüm materiallardır. Plastik kütlə, sintetik lif, boya maddələri, süni dəri və s.istehsalında çox işlədilir.
## Təhlükəsizliyi
Vinilxlorid keyidici narkotik maddədir. Havada az miqdarda olduqda insanın başı gicəllənir, çox olduqda isə insan şüurunu tamam itirir.
## Həmçinin bax
* Trixloretilen 
* Tetraxloretilen
* Etilxlorid

## Mənbə
N.Ə.Səlimova, B.Ş.Şahpələngova. Ümumi kimya texnologiyası.Bakı 2013.
İdris Bazorkin

**İdris Bazorkin** (d. 15 iyun, 1910 Nazran, Rusiya İmperiyası — ö. 31 may, 1993 Nazran, İnquşetiya) — İnquş sovet yazıçısı, şair.

## Həyatı
O, babasının qardaşı Mochko Bazorkin tərəfindən qurulan Moçko-Yurd olan Bazorkins kəndində anadan olmuşdur. Bazorkin soyadları dağlıq İnquşetiyada Eji— qala kəndindən Qazdiyev ailəsinə aiddir. Bazorkin kəndinin banisi onun babasının qardaşı idi. O, çar ordusunun ilk generalı idi.

O dövrdə yaxşı təhsil almış altı oğlan yetişdirdi. Daha sonra İnquşun ziyalı nümayəndəsi oldu. Yazıçının atası General Bazorkinin üçüncü oğlu Murtuz Əli çar ordusunun zabiti idi. Bazorkinin atası Vətəndaş müharibəsi dövründə 1924-cü ildə vəfat etdi. Nəticədə gələcək yazıçı yetim qaldı. Yazıçının anası, Qretta, İsveçrənin mühəndisi Luiz de Ratzenin qızı idi. İdris Vladikavkazdakı gimnaziyada hazırlıq sinfində oxudu. Lakin sonralar inqilabçı ixtisaslar ilə əlaqədar olaraq, öz doğma kəndində təhsilini davam etdirməyə məcbur oldu.

1924-cü ildə Bazorkin Vladiqafqazda Inquş Pedaqoji Texniki Məktəbinin hazırlıq şöbəsinə daxil olmuşdur. Texnika məktəbində təhsil alan İdris əvvəlcə ədəbiyyat sahəsində çalışmağa başladı. "Red Sprouts" əlyazma jurnalının poeziyasını yazdı.

İdris Bazorkinin müəllimlərindən biri professor, dilçi Mixail Nemirovski Yakovleviç idi. O, tələbəsini varis olmağa dəvət etdi. Bunun üçün İdris gələcək ədəbi fəaliyyətə dair düşüncələrini tərk etməlidir və özünü tamamilə dilçiliyə ayırmalıdır. Lakin gələcək yazıçı imtina etdi, çünki o, hətta həyatını ədəbiyyatla bağlamaq üçün ciddi bir addım atmışdı. 1930-cu ildə pedaqoji kollecini bitirdikdən sonra, Bazorkin Vladiqafqazda Şimali Qafqaz Pedaqoji İnstitutunun ictimai və ədəbi şöbəsinə daxil olmuşdur. Bu illər ərzində İdris hekayələr, əsərlər, şeirlər və məqalələri yazmışdır. 1932-ci ildə Müharbek Şadiev ilə birgə yazıçı olan Bazorkin kənd məktəblərinin I sinfi üçün ingilis dilində dərslik dərc etdirmişdi.

Nəşr üçün rəqəmlər də Bazorkin tərəfindən verilmişdir. 1932–1934 illərində İdris Vladiqafqazda dağlıq İnquşetiya kəndlərində müəllim işləmişdir. 1934-cü ildə İnquş milli nəşriyyatında "Yüngül" kitabında Bazorkin tərəfindən şeirlər və qısa hekayələr toplusu nəşr olunmuşdur. Eyni ildə Bazorkin SSRİ-nin yeni yaradılmış Yazıçılar Birliyinə qəbul edildi.

## Mükafatları
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni — 15.08.1991

## Filmoqrafiya
# Əmək və qızılgül (film, 1962)

## İstinadlar
Plateya

**Plateya** () — Beotiyada qədim şəhər, Asop çayının mənbəyində Kiteron dağının şimal yamacındadır. Boeotiyanın digər şəhərlərindən fərqli olaraq, afinalıların sadiq müttəfiqi idi. Marafon döyüşü zamanı Plateya Afinaya dəstək verən yeganə yunan şəhəri idi və onlara yardım etmək üçün qoşun göndərmişdi.

Pavsaniyə görə, Plateya Asopun qızının adı ilə adlandırılmışdır.

Strabon yazır:

E.ə. 479-cu ildə bu ərazidə Plateya döyüşü baş vermişdir.

Müasir Plateya kəndi Plateya xarabalıqlarının bir kilometr cənubundadır.

## İstinadlar
Qoran Draqiç

**Qoran Draqiç** () — Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) klublarından Mayami Hitda forma geyinən sloveniyalı peşəkar basketbolçu. 1.91 metr boya, 86 kiloqram ağırlığa sahib bir guarddır. 2008-ci ildə NBA-yə gəlmədən əvvəl Sloveniyada və İspaniyada basketbol oynamışdır.

## NBA Statistikası

### Normal mövsüm

|-
| align="left" | 
| align="left" | Foniks Sans
| 55 || 1 || 13.2 || .393 || .370 || .769 || 1.9 || 2.0 || .5 || .1 || 4.5
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Foniks Sans
| **80** || 2 || 18.0 || .452 || .394 || .736 || 2.1 || 3.0 || .6 || .1 || 7.9
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Foniks Sans
| 48 || 2 || 17.8 || .421 || .277 || .608 || 1.8 || 3.1 || .8 || .1 || 7.4
|- class="sortbottom"
| align="left" | 
| align="left" | Hyuston Rokets
| 22 || 3 || 17.2 || .472 || **.519** || .667 || 2.5 || 2.5 || .6 || .2 || 7.7
|-
| align="left" | 
| align="left" | Hyuston Rokets
| 66 || 28 || 26.5 || .462 || .337 || .805 || 2.5 || 5.3 || 1.3 || .2 || 11.7
|-
| align="left" | 
| align="left" | Foniks Sans
| 77 || **77** || 33.5 || .443 || .319 || .748 || 3.1 || **7.4** || **1.6** || **.3** || 14.7
|-
| align="left" | 
| align="left" | Foniks Sans
| 76 || 75 || **35.1** || **.505** || .408 || .760 || 3.2 || 5.9 || 1.4 || **.3** || **20.3**
|-
| align="left" | 
| align="left" | Foniks Sans
| 52 || 52 || 33.4 || .501 || .355 || .746 || 3.6 || 4.1 || 1.0 || .2 || 16.2
|-
| align="left" | 
| align="left" | Mayami Hit
| 26 || 26 || 34.8 || .502 || .329 || **.808** || 3.4 || 5.3 || 1.1 || .2 || 16.6
|-
| align="left" | 
| align="left" | Mayami Hit
| 72 || 72 || 32.8 || .489 || .317 || .667 || **3.8** || 5.8 || 1.0 || .2 || 14.1
|-
| align="left" | 
| align="left" | Mayami Hit
| 73 || 73 || 33.7 || .476 || .406 || .790 || **3.8** || 5.8 || 1.2 || .2 || **20.3**
|-
| style="text-align:center;" colspan="2"| Karyera
| 647 || 411 || 27.6 || .472 || .363 || .756 || 2.9 || 4.8 || 1.0 || .2 || 13.3

### Pley-Off

|-
| align="left" | 
| align="left" | Foniks Sans
| **16** || 0 || 14.8 || .430 || .325 || .742 || 1.8 || 2.3 || .3 || .1 || 7.6
|-
| style="text-align:left;"| 
| style="text-align:left;"| Mayami Hit
| 14 || **14** || **33.7** || **.442** || **.348** || **.767** || **4.9** || **3.9** || **.4** || **.2** || **16.5**
|-
| style="text-align:center;" colspan="2"| Karyera
| 30 || 14 || 23.6 || .438 || .337 || .757 || 3.3 || 2.3 || .3 || .1 || 11.8

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Goran Dragić euroleague.net — də
* Bleeding and leading: Goran Dragic's unlikely rise
Harli adası

**Harli adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada Cekson — Harmsvord eskpedisiyası tərəfindən kəşf edilir. Federik Cekson tərəfindən britaniyalı həkim Corc Harlinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Yerləşməsi
Ada Ziçi adaları qrupuna daxildir. Cekson adasından 15 km şərqdə yerləşir. Cənubunda Levanev, şimal-şərqində isə
Ommani adası yerləşir.

## Təsviri
Ada ərazisi əsasən hamardır. Mərkəzində 82 m hündürlüyə malik zirvə vardır. Şimalı ilə cənubu arasında məsafə 10 km-dir. Adanın şimalında yerləşən Şirşov gölü sahilində geodeziya məntəqəsi vardır.

## İstinadlar

## Xəritə
* Xəritə
Real Madrid BK

**Real Madrid** Real Madrid klubunun 1932-ci ildə qurulan peşəkar basketbol klubudur. Klub İspaniyanın ən yüksək basketbol liqası olan İspaniya basketbol çempionatlığında mübarizə aparır.

Eynilə futbol klubu kimi basketbol klubu da İspaniya və Avropada önəmli bir klubdur. 30 dəfə İspaniya liqasını və 22 dəfə də İspaniya kubokunu qazanmışdır.

Klub 9 dəfə qazandığı Avroliqanı, hər birini 4 dəfə qazandığı Saporta kubokunu və Qitələrarası FİBA kubokunu da ən çox qazanan klub ünvanına sahibdir. Həmçinin klub iki dəfə də Üçlü tac etmişdir. Arvidas Sabonis, Drajen Petroviç, Deyan Bodiroqa və Drajen Dalipaqiç kimi keçmişin ulduz basketbolçuları Real Madriddə forma geyinmişdir.

Real Madridin İspaniya həvəskarlar basketbol çempionatlığında mübarizə aparan bir klubu da mövcuddur.

## Stadionlar
***Fronton Fiesta Alegre** (1955–65)
***Colegio Maravillas** (1965)
***Raimundo Saporta Pavilion** (1966–86)
***Palacio de Deportes de la Comunidad de Madrid** (1986–98)
***Polideportivo Parque Corridor** (1998–99)
***Raimundo Saporta Pavilion** (1999–2004)
***Palacio Vistalegre** (2004–10)
***Caja Magica** (2010–11)
***Barclaycard Center** (2011–hal-hazırda)

## Formalar

## İstinadlar
Ziçi adaları

**Ziçi adaları** — Frans-İosif Torpağına daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Qrupa daxil olan adalar buzlaqlar vastəsi ilə bir-birinə bir birləşir.

Arxipelaqa daxil olan adaların siyahısı (Şimaldan cənuba):
* Karl Aleksandr adası
* Payer adası
* Cekson adası
* Rayner adası
* Qrili adası və onun ətrafında yerləşən adalar
* Siqler adası
* Solsberi adası
* Viner-Nyoyştadt adası
* Luici adası
* Çamp adası
Arxipelaqın ən şimal nöqtəsi Kral-Aleksandr adasında yerləşən Bem burnudur.. Ən cənub nöqtəsi isə Çamp adasında yerləşən Fiume burnudur. Bu burunlar arasında məsafə 114&nbsp;km-dir. Arxipelaqın qərb nöqtəsi olan Armitic burnu Luici adasında, şərq nöqtəsi isə Payer adasında yerləşir. Arxipelaqın ən hündür nöqtəsi 620 m olan zirvə Viner-Nyoyştad adasında yerləşir (Forbs buzlağı).

Adalar macar qrafı Ziçinin şərəfinə adlandırılır. O, 1872-1874-cü illər Avstriya-Macarıstan Qütb ekspedisiyasını maliyyələşdirən şəxslərdən biri olmuşdur.
## Xəritə
*Xəritə
Türkiyə Basketbol Federasiyası

**Türk Basketbol Federasiyası**  ya da qısaca **TBF**,  1959-cu ildə İstanbulda qurulan və Türkiyədəki basketbol təşkilatlarını tənzimləyən muxtar idman federasiyasıdır. FIBA və ULEB-in üzvüdür. Federasiyanın hazırkı prezidenti Hidayət Türkoğludur.

Türkiyə Basketbol Federasiyası üç kişi basketbol liqasını və iki qadın basketbol liqasını təşkil edir. Bundan əlavə, TBF hər il kişi və qadınlar üçün liqa çempionatları, Türkiyə kubokları və prezident kuboklarını təşkil edir.

## Tarixi
Rəsmi qeydlərə görə, Türkiyədəki ilk basketbol oyunu 1904-cü ildə Osmanlı İmperiyası dövründə Robert Kolleci İdman Salonunda oynanmışdı. Qısa müddət sonra Qalatasaray Litseyindən Əhməd Robenson bu idmanı kəşf etdi və 1911-ci ildə öz litseyinə apardı. İlk oyunda, Robensonun tələbələri bir-birlərinə qarşı mübarizə apardılar, lakin bu yeni idman növünə alışa bilməyən tələbələr arasında yaralananlar oldu.

Bəzi mənbələrə görə, Fənərbaxça İdman Klubu 1913-cü ildə basketbol şöbəsi açdı, lakin 1919-cu ilə qədər şöbə  Birinci Dünya müharibəsinin araya girmesi ilə əlaqədar fəaliyyət göstərmədi. 1920-ci ildə bir Türk komandasının İstanbuldakı Gənc Kişilər Hərəkatı Dərnəyi tərəfindən təşkil edilən basketbol turnirində iştirak etmək qərarı alındı. 4 aprel 1921-ci ildə Amerikanların və Türklərin komandaları qarşı qarşıya gəldiyi və Amerikanların 18-14 qazandığı matç Çağaloğlu Müəllim Litseyində reallaşdırıldı.

Daha sonra basketbol meydançaları İstanbulun Beykoz, Balmumcu, Bebek və Üsküdar rayonlarında tikildi.Basketbol bu donəmdə litseylərdə  məşhur bir idman növünə çevrildi.

Türkiyədə idman mənasında ilk qurulan Türkiyə İdarəetmə İttifaqları Federasiyasının köməyi ilə  basketbol idmanının da bir idarəetmə orqanı olmuşdur. Buda basketbol idarəçiliyində peşəkar qrupun olması mənasında ilk addım idi. Hər nə qədər də Federasiya təşkilatçılığı ilə olmasa da, İstanbulda Qurtuluş, Bəyoğluspor, Barkhoba, Maccabi, Protkeba, İtalyan Kartal və Qalatasaray klubları arasinda yarışma keçirilirdi.

1927-ci ildə İstanbul Basketbol Çempionatı təşkil edildi. İlk bir neçə il ərzində çempionatı azlıqlar tərəfindən oynanan komandalar təşkil edirdi. 1933-cü ildə Qalatasaray, Beşiktaş, Fənərbaxça, İstanbulspor və Hilal komandalarının yarışmalara qatılması  bir başqa çempionat meydana gətirdi. 1933-cü ildə Türk İdman İdarəsinin rəhbərliyindəki rəsmi təşkilatlar ölkə daxilində fəaliyyətə başlamışdır.1934-1936-cı illərdə Galatasaray ardıcıl üç mövsüm  İstanbul çempionatının qalibi oldu.

## Xarici keçidlər
* Türkiyə Basketbol Federasiyasının rəsmi saytı

## İstinadlar
Fransa Hərbi Hava Qüvvələri

**Fransa Hərbi Hava Qüvvələri ** () Fransa Silahlı Qüvvələrinə tabe olan xüsusi hərbi birləşmədir. İlk olaraq 1909-cu ildə Fransa Ordusunun tərkib hissəsi olaraq fəaliyyətə başlasa da, 1934-cü ildən etibarən birbaşa Silahlı Qüvvələrə tabe olan müstəqil qurum kimi fəaliyyətini davam etdirir. Fransa Müdafiə Nazirliyinin 2014-cü ildə verdiyi məlumata görə hərbi hava qüvvələrində olan müxtəlif növ uçuş aparatlarının (təyyarə və helikopter) ümumi sayı 658 ədəddir. Fransa HHQ-də 241 ədəd döyüş təyyarəsi silahlanmaya daxildir ki, bunun da 133 ədədi Dassault Miraj 2000 və 108 ədədi isə Dassault Rafale qırıcılarıdır. 2017-ci ilə olan məlumata əsasən Fransa Hərbi Hava Qüvvələrində 41,160 nəfər xidmət edir. Ehtiyat qüvvələrin sayı isə 5,187 nəfərdən ibarətdir.

## Tarixi
Fransızlar 1909-cu ildən etibarən öz hərbi hava qüvvələrini aktiv şəkildə inkişaf etdirməyə başlamışdır. Artıq 1930-cu illərdə Fransa HHQ-nin kəmiyyət və keyfiyyət cəhətdən Lüftvaffedən geri qalması İkinci dünya müharibəsi ərzində baş vermiş Fransa müharibəsində onların almanlara məğlub olması ilə nəticələnmişdir.

İkinci dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra Fransa hökuməti yerli təyyarə istehsalı prosesini sürətləndirmişdir. Bu prosesə xüsusilə "Dassault Aviation" şirkəti başçılıq edirdi. Bu şirkət ilk olaraq Miraj seriyasından olan döyüş təyyarələrinin istehsalına başlamışdır. Altıgünlük müharibə, Yom Kippur müharibəsi, Folklend müharibəsi və Körfəz müharibəsi kimi genişmiqyaslı müharibələrdə öz bacarıqlarını yaxşı cəhətdən nümayiş etdirməyi bacaran bu qırıcılar hələ də dünyada ən çox satılan döyüş təyyarələrinə daxildir. Fransa HHQ İkinci dünya müharibəsindən sonra Afrika və Hind-Çin yarımadasında baş vermiş kolonial müharibələrdə iştirak etmişdir və hazırda da öz hava gücünü Afrikada nümayiş etdirməyə davam edir.

1964-cü ilin yanvar ayında Fransa hökuməti hərbi hava qüvvələri də daxil olmaqla bütün Silahlı Qüvvələrin yenidən təşkil olunması prosesini başlatmışdır. Yenidən təşkilolunma nəticəsində ölkə dörd aviasiya regionuna və yeddi xüsusi bölgə komandanlığına bölünmüşdür. 1962-ci ilin fevralında Hərbi Hava Nəqliyyatı Komandanlığı yaradılmışdır. Fransanın əsas strateji bombardmançı təyyarəsi olan Dassault Miraj IV Soyuq müharibə dövründə Sovet mövqelərinin bombardman olunması məqsədilə hazırlanmışdır.

Hazırda Fransa HHQ aşağıdakı beş əsas komandanlıqdan ibarətdir:
* CDAOA (hava hücumundan müdafiə və hava əməliyyatları komandanlığı)
* CFA (hərbi hava qüvvələri komandanlığı)
* CSFA (lojistik komandanlıq)
* DRHAA (insan resursları)
* SAGF (idarəetmə və maliyyə xidməti)

2014-cü ilin iyul ayında modernizasiya proqramı çərçivəsində fəaliyyətdə olan sonuncu Miraj F-1 eskadrilyası Rafale qırıcılarından ibarət eskadrilya ilə əvəz olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Fransa Silahlı Qüvvələri
* Dassault Rafale

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Official website
*  List of air bases
2010 FİBA Dünya Kubokunun finalı

**2010 FİBA Dünya Kuboku finalı** — 12 sentyabr 2010 tarixində Türkiyə və ABŞ milli basketbol komandaları arasında oynanılan basketbol qarşılaşması. Sinan Erdem Arenasında oynanılan qarşılaşma Türkiyə və ABŞ basketbol komandalarını ilk dəfə bir rəsmi matçda qarşı-qarşıya gətirdi. Ən son edilən hazırlıq qarşılaşmasını ABŞ 114-82 qazanmışdı, ancaq 2008-ci ildə oynanılan bu matçda Türk milli ulduz Hidayət Türkoğlu forma geyinməmişdi.

## Finala gedən yol

## İstinadlar
Cefferson adası

**Cefferson adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanır. Adanın hündürlüyü 102 metrdir. Ada 1901-ci il qütb ekspedisiyasının üzvü olmuş Tomas Ceffersonun şərəfinə adlandırılmışdır. Sahillərini Barens dənizi yuyur. Şimal-şərq ahillərində hündürlük 36 metrə çatır. Cənub-qərbdə isə dərinlik 107 metrdir.
Cefferson adası Kral Cəmiyyəti adasından Allen-Yuqn boğazı ilə ayrılır.

## Yaxınlığında yerləşən adalar
* Nansen adası
* Kral Cəmiyyəti adası
* Pritçett adası

## Xəritə
* Xəritə
Levanev adası

**Levanev adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada arxipelaqın şimalında, Harli adasından 1.8&nbsp;km cənubda yerləşir. Ada uzunsov formaya malikdir. Uzunluğu 1,7&nbsp;km, eni isə 500 metrdir. Bütünlüklə buzdan azaddır. Maksimal hündürlüyü 27 metrdir.

## Tarixi
Ada Federik Cekson tərəfindən 1895-ci ildə kəşf edilmişdir. O adanı həkim Uilyam Nilin şərəfinə Nil adası adlandırır. 1950-ci ildə isə adaya Siqizmund Levanevin adı verilmişdir. O, Şimal Buzlu okeanına təyyarə ilə uçuşu zamanı yoxa çıxmışdır.

## İstinadlar

## Xəritə
* Xəritə
Don (film, 1978)

**Don** (, ) — rejissor Çandra Barotun 1978-ci ildə çəkdiyi bədii film.

## Məzmun
Filmin baş qəhrəmanı Don (*[[Amitabh Baççan]]*) mafiya başçısıdır. O, bir gün yaralanaraq ölür. Bu zaman komissar De Silva Dona oxşayan Vicay adlı şəxsi Don kimi qələmə verir. Lakin sonda bu üzə çıxsa da film müsbət sonluqla bitir.
## Rollarda
* Amitabh Baççan — *Don/Vicay*
* Zinət Aman — *Roma*
* Pran — *Cascit*
* İftexar — *komissar De Silva*
* Om Şivpuri — *Vardhan/Malik (əsl olmayan adı)*

## Həmçinin bax
* Don (film, 2006)
* Don 2 (film, 2011)
## Xarici keçidlər
* 
*
Din-e İlahi

**Din-e İlahi** — 1582-ci ildə Böyük Moğol İmperiyasının hökmdarı Əkbər Şah tərəfindən əsası qoyulan və bölgəyə hakim olan bütün dinləri birləşdirmək məqsədi güdən vahid din ideologiyası.

## İstinadlar
Beotiya

**Beotiya** () – Yunanıstan rayonlarından biri. Paytaxtı Levadiya şəhəridir. Əhalisi 130 768 nəfərdir.

## İstinadlar
Heydərov

**Heydərov** — Azərbaycan soyadı.

* Arif Heydərov (1926–1978) — Azərbaycan generalı.
* Arif Heydərov (kimyaçı) (d. 1954) — azərbaycanlı kimyaçı.
* Bayram Heydərov — Azərbaycan hüquqşünası.
* Elşən Heydərov (d. 1974) — Azərbaycan rejissoru və prodüseri.
* Əli Heydərov (1997–2016) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Fəttah Heydərov (1968–1992) — azərbaycanlı siyasətçi.
* Hafiz Heydərov (d. 1983) — Azərbaycan jurnalisti.
* Heydər Heydərov (1932–1987) — Azərbaycan ziyalısı.
* Hidayət Heydərov (d. 1997) — azərbaycanlı cüdoçu.
* İbrahim bəy Heydərov (1879–1949) — Azərbaycan mühəndisi.
* Kəmaləddin Heydərov (d. 1961) — Azərbaycan generalı.
* Qaçay Heydərov (1920–1990) — Azərbaycan iqtisadçısı.
* Nəzər Heydərov (1891–1968) — azərbaycanlı siyasətçi.
* Pərviz Heydərov (d. 1972) — azərbaycanlı iqtisadçı və jurnalist.
* Roman Heydərov (d. 1999) — azərbaycanlı karateçi.
* Səyavuş Heydərov (d. 1957) — azərbaycanlı siyasətçi.
* Tale Heydərov (d. 1985) — azərbaycanlı iş adamı.
* Tofiq Heydərov (d. 1972) — sabiq azərbaycanlı ağır atlet.

## Həmçinin bax
* Heydərova
* Heydər
Heydərova

**Heydərova** — Azərbaycan soyadı.

* Səbinə Heydərova (d. 1985) — azərbaycanlı jurnalist.
* Ülviyyə Heydərova — Azərbaycanlı yazıçı, dramaturq, ssenari müəllifi.

## Həmçinin bax
* Heydərov
* Heydər
Adrien van Romen

**Adrien van Romen** (; 1561 – 1615) — Holland riyaziyyatçısıdır; həndəsə və triqonometriya sahələrində işləmişdir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər