Lətifə Məmmədova

**Lətifə Adil qızı Məmmədova** () — tarixçi-alim, politoloq, publisist, kitabxanaşünas, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Bakı şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) direktoru, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Kitabxana sektorun müdiri (2004–2018), UNESCO-nun "İnformasiya hamı üçün" Proqramının Azərbaycan Komitəsinin yaradıcısı və sabiq sədri (2011–2018).

## Həyatı və fəaliyyəti
Lətifə Adil qızı Məmmədova 1961-ci ilin avqust ayının 19-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda Bakı Dövlət Universiteti) tarixçi, tarix müəllimi ixtisası üzrə bitirmişdir. Komsomol, sovet və partiya orqanlarında məsul vəzifələrdə çalışmışdır.

1980–1987-ci illərdə Bakı şəhər Sovetinin XVII, XVIII və XIX çağırış deputatı, 1985–1989-cu illərdə isə Bakı şəhəri Əmircan qəsəbə Sovetinin XIX və XX çağırış deputatı olmuş, eyni zamanda həmin sovetin İcraiyyə Komitəsinin məsul katibi vəzifəsinə seçilmişdir. 1989–1990-cı illərdə Bakı şəhəri Ordconikidze (Suraxanı) rayon Partiya Komitəsində təlimatçı vəzifəsində işləmişdir.

Lətifə Məmmədovanın publisistik fəaliyyəti 1980-ci ildən başlamış, məqalələri "Бакинский рабочий", "Respublika", "Вышка", "Azad Azərbaycan", "Dirçəliş", "Возрождение", "Hərbi bilik", "Mədəniyyət", "Mədəniyyət. Culture", "Carçı", "Elm və təhsil", "Tarixin səhifələri" və digər mətbu orqanlarda dərc olunmuşdur.

1990–1992-ci illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində (Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutu) politologiya ixtisası üzrə ikinci ali təhsil almış və institutu politoloq, ali məktəblərdə ictimai-siyasi fənlər müəllimi ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Həmin illərdə elmi tədqiqatla məşğul olmağa başlamış və 1996-cı ildə "Azərbaycanda erməni siyasi təşkilatlarının fəaliyyəti (1918–1920-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

1992–1999-cu illərdə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunda, 1999–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının (DİA) Tarix kafedrasında baş müəllim və dosent vəzifələrində çalışmışdır. 2002–2004-cü illərdə DİA-nın Elmi Kitabxanasına rəhbərlik etmiş, Elmi Şuranın üzvü olmuşdur.

2004-cü ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Kitabxana sektorunun müdiri vəzifəsinə təyin olunmuş, nazirliyin ləğvi və aparılan struktur islahatları nəticəsində 2018-ci ilin iyun ayından Yasamal rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2011–2018-ci illərdə UNESCO-nun "İnformasiya hamı üçün" Proqramının Azərbaycan Komitəsinin yaradıcısı və ilk sədri olmuşdur. "Azərbaycan Respublikasında kitabxana-informasiya sahəsinin 2008–2013-cü illərdə inkişafı üzrə" Dövlət Proqramının müəllifi kimi, Dövlət Proqramının həyata keçirilməsində mühüm rol oynamışdır. Mədəniyyət Nazirliyinin və digər dövlət qurumlarının tabeliyində olan kitabxanalarda respublikada ilk dəfə olaraq veb-sayt, elektron kataloqların və elektron kitabxanaların yaradılmasının təşəbbüskarı olmuş və bu işlərə təşkilatı və metodiki köməklik göstərmişdir. Dövlət Proqramı çərçivəsində Milli Kitabxana-İnformasiya Mərkəzini (AZLİBNET) formalaşdırmış, mərkəzin nəzdində ölkənin kitabxana tarixində ilk toplu kataloq istifadəyə verilmişdir. L. Məmmədova Azərbaycan kitabxana tarixində ilk dəfə nəşr olunan "Azərbaycan kitabxana ensiklopediyası"nın (AKE) ilk nəşrinin təşəbbüskarı və redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

"Azərbaycan ədəbiyyatının virtual kitabxanası"nın yaradılmasının və Nizami layihəsinin təşəbbüskarı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanına əsasən "Azərbaycanın kitab abidələri"nin reyestrinin yaradılması işini uğurla həyata keçirmiş, ölkədə olan nadir (raritet) kitablar haqqında ilk CD-nin hazırlanmasına rəhbərlik etmişdir.

Yasamal rayon MKS-ində onun təşəbbüsü və iştirakı ilə "Kitabsevər uşaqlar", "Sərhədsiz informasiya tribunası", "Şair və yazıçı tribunası", "Yaradıcı oxucularımız", "Kitabxanaya kitab hədiyyə edirik", "Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz", "Milli Qəhrəmanlarımızı tanıyaq" və ş. kimi mühüm sosial tədbirlər həyata keçirilir. MKS-in M. Ş. Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasında Azərbaycan kitabxana tarixində ilk dəfə olaraq Fəxri və fəal oxucu institutunun yaradılması haqqında təşəbbüslə çıxış etmiş və bu institutu qısa müddətdə formalaşdırmışdır.

Lətifə Məmmədova 2002-ci ildən Azərbaycan Respublikasını müxtəlif beynəlxalq tədbirlərdə təmsil edir, bu konfranslarda çıxış edir. O, 2010-cu ildən ELNİT (ЭБНИТ) Beynəlxalq Assosiasiyasının İdarə Heyətinin üzvüdür. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.

Lətifə Məmmədova 2020-ci ildən 16 saylı Yasamal ikinci Dairə Seçki Komissiyasının üzvüdür.

Lətifə Məmmədova 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri mədəniyyət işçisi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

Kitabxana sahəsindəki fəaliyyəti müxtəlif illərdə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Mədəniyyət İşçilərinin Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi, Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsi tərəfindən fəxri fərmanlarla qiymətləndirilmişdir.

Lətifə Məmmədova kitabxana-informasiya sahəsinin inkişafına dair 5 kitabın müəllifi, tərtibçisi və redaktoru, 50-dən çox elmi və publisistik məqalənin müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə "Heydər Əliyev və mədəniyyət" üç cildliyi (2007), "Prezident İlham Əliyev və mədəniyyət" çoxcildlikləri (2003–2008; 2008–2013; 2013–2018) hazırlanmışdır. Ölkənin birinci xanımı Mehriban Əliyevanın mədəniyyət sahəsinə verdiyi tövhələrə həsr olunmuş "Mədəniyyətimizin və mədəni incilərimizin hamisi" (2007, Azərbaycan, rus, ingilis və ərəb dillərində) toplunun redaksiya şurasına sədrlik etmişdir.

Lətifə Məmmədova siyasi tarix sahəsinə dair 3 kitab müəllifidir. Ümumilikdə, 70-dən çox kitabın hazırlanmasına rəhbərlik etmiş (elmi məsləhətçi, redaktor, redaksiya şurasının sədri, rəyçi), 170-dən çox qəzet və jurnal məqaləsinin müəllifidir. Məqalələri respublika KİV-lərində və xarici mətbuatda dərc olunur.

Ailəlidir. 3 övladı və 2 nəvəsi var.

Oğlu Kərim Məmmədov Azərbaycan Milli Ordusunun zabitidir, 44 günlük Vətən müharibəsində, 23 saat 43 dəqiqə davam edən qısamüddətli antiterror əməliyyatının iştirakçısıdır, müharibə veteranıdır.

## Kitabları və elmi əsərləri
Lətifə Məmmədovanın rəhbərliyi və birbaşa iştirakı ilə aşağıdakı kitab və toplular nəşr edilmişdir:
* "Heydər Əliyev və mədəniyyət". Üç cildlikdə. Bakı, 2007 (redaktor)
* "Prezident İlham Əliyev və mədəniyyət 2003–2008". İki cilddə. Bakı, 2008 (həmtərtibçi)
* "Mədəniyyətimizin və mədəni incilərimizin hamisi". Bakı, 2007. Azərbaycan, rus, ingilis, ərəb dillərində (redaksiya şurasının sədri)
* "Prezident İlham Əliyev və mədəniyyət (2003–2008)" Bakı, 2013 (həmtərtibçi)
* "Prezident İlham Əliyev və mədəniyyət (2008–2013)". İki cilddə. Bakı, 2013 (həmtərtibçi)
* "Prezident İlham Əliyev və mədəniyyət (2013–2018)". İki cilddə. Bakı, 2018 (həmtərtibçi)
* Azərbaycan kitabxanaları XXI əsrin informasiya məkanında. I və II cild /Tərt. Lətifə Məmmədova. – Bakı, "NURLAR" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2007, 820s.
* Mədəniyyət üzrə vebsaytlar üçün keyfiyyət prinsipləri. Təlimat. /Red. şur. üzvü L. Məmmədova. – Bakı, 2007, 88s.
* Kitabxanalar milli mədəniyyətin dirçəliş resusudur. Библиотеки – как ресурс национально-культурного возрождения /Tərt. L. A. Məmmədova. – Bakı, "Nurlar" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2011, 448 s.
* "Gənclər-İnnovasiyalar-Kitabxanalar" Azərbaycan-Rusiya elmi-praktiki konfransın materialları. "Молодежь – Инновации – Библиотеки". Материалы Азербайджанско-российской научно-практической конференции. /Tərt. Lətifə Məmmədova, Xəyal Məmmədov. – Bakı, "Renessans-A", 2016, 256s.
* 60 çiçək – bir çələng (Azərbaycanın yazar qadınlarının Zəfər almanaxı). /Tərt. və red. Lətifə Məmmədova. Bakı, "Apostrof-A", 2024, – 304s.
* "Azərbaycanın zəngin mədəniyyəti var" (Ulu Öndər Heydər Əliyevin aforizm və kəlamları). /Tərt. və red. Lətifə Məmmədova. – Bakı, "Apostrof-A", 2024, 188 s.
* «Тернистый путь к политическому плюрализму (1918—1920гг.)». – Баку, «Masterkitab», 2026. – 267с. 

## İstinadlar