open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Raul Qonsales

**Raul Qonsales Blanko** (; ) ― İspaniyalı məşqçi və keçmiş futbolçu. Bir çox futbol mütəxəssislərinin, futbolçuların,azarkeşlərin və idman yazarlarının fikrinə əsasən Raul bütün zamanların gəlmiş keçmiş ən böyük ispan futbolçusu olaraq görülməktədir və öz dövrünün ən yaxşı futbolçularından biri olaraq qəbul edilir.

## Həyatı
27 iyun 1977-ci ildə İspaniyanın Madrid şəhərində dünyaya gəlib. 13 yaşında Atletiko Madrid klubunun uşaq komandasına qəbul edilib.İki il sonra İspaniyanın məşhur klublarından biri olan Real Madrid klubu 15 yaşlı futbolçunu öz rənglərinə bağlamağa nail olur. 1994-cü ildə "Real"ın əsas heyətində meydana çıxır. Raul Real Madrid klubunda forma geyən ən gənc futbolçu kimi tarixə düşür. Kral klubunun heyətində ilk qolunu Atletiko Madrid klubunun qapısına vurub.15 futbol mövsümündə Raul Kral klubunun ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Real Madridin şərəfini qoruduğu 15 il ərzində 7 prezident, 15 baş məşqçi dəyişməsinə baxmayaraq bütün məşqçilər Raula əsas heyətdə yer veriblər.İspan klubuna bir çox dünya ulduzları futbolçular gəlib-gedib-Zinəddin Zidan, Devid Bekhem, Fabio Kannavaro, Van Nisterloy və başqaları. Amma madridli azarkeşlərin qəlbinin tək fatehi Raul olaraq qalır. Klubun baş məşqçisi olarkən ispan mütəxəssis Visente Del Boske "Raulu başqa kluba transfer etmək mümkündürmü?" sualına belə cavab vermişdi: "Realı satmaq olar, ancaq Raulu yox...
Hazırda Real Madrid-in ikinci (B) klubunda baş məşqçidir.

### Real Madrid klubunun tarixində ən məhsuldar oyunçu

14 fevral 2009 cu ilə Sportinqin qapısına vurduğu iki qolla Raul Real Madrid forması ilə vurduğu topların sayını 309-a çatdırdı və klubun tarixində ən məhsuldar futbolçu kimi həkk olundu.

### Uğurları
İspan futbolçu karyerası boyu çoxlu sayda şəxsi göstəricilər əldə etmişdir.
* İki mövsüm İspaniyanın ən məhsuldar futbolçusu olub.
* Bürunc buts laureatı
* Çempionlar Liqasının 3 il ard-arda (2000,2001,2002) ən çox qol vuran futbolçusu
* İspaniya çempionu 1997, 2001, 2003, 2007, 2008 
* İspaniya Superkubokunun sahibi 1997, 2001, 2003, 2008 
* Çempionlar Liqasının qalibi 1998, 2000, 2002 
* Avropa Superkubokunun qalibi 2002

### Milli komanda karyeri
Raul həm də İspaniya milli komandasının vazkeçilməz ismidir. 1996-cı ildə Çexiyaya qarşı matçla milli komandada debüt edən gənc istedad dərhal komandanın liderinə çevrilir.Raul yığma komanda iə üç Dünya çempionatı və iki Avropa çempionatında iştirak edib.

## İstinadlar
Marakana stadionu

**Marakana stadionu** — Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində yerləşən dünyanın ən böyük stadionu.

## Tarixi
Braziliyanın 1950-ci ildə FİFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi etməyə haqq qazanmasının ardından turnir üçün yeni bir stadion tikilməsinə qərar verildi. Stadionun planları Raphaël Galvão və Pedro Paulo Bernardes Bastos adlı iki mühəndis tərəfindən çəkildi. Təməli 2 avqust 1948-də atıldı. 16 iyun 1950-ci ildə Wings birliyi - Paul McCartney konserti ardınca edilən açılış matçında Rio da Janeiro All-Stars ilə São Paulo All-Stars qarşı-qarşıya gəldi. Matçı Rio da Janeiro All-Stars 3-1 qazandı. Didi stadionda qol vuran ilk futbolçu oldu. Açılış günündə edilən matçı 184 min adam izləmişdi.

Marakana Stadionunun yəni "Maracana Arena"nın istehsalında yarım milyon torba sement ilə 10.000 ton dəmir istifadə edilmişdir. Finalda Uruqvay Braziliyanı 2-1 hesabı ilə məğlub etmiş və bu nəhəng finalı qaçaq girənlərlə birlikdə 200 min adam izləmişdir.

16 iyul 1950-ci ildə Braziliya ilə Uruqvay arasında oynanan turnirin final matçına rəsmi məlumata görə 50000 tamaşaçı gəldi. Ancaq gerçəkdə bu ədədin 250.000-ə yaxın olduğu təxmin edilməkdədir. Matçı Urugvay 2-1 qazanaraq böyük sürpriz etmişdir.

Stadion tam olaraq 1965-ci ildə - təməli qoyulduqdan 17 il sonra tamamlanmışdır.

1966-cı ildə Braziliyada çox sevilən bir idman adamı olan Mario Filhonun vəfatının ardından stadionun idarəçiləri stada Filhonun adını verməyə qərar verdilər.

Rəsmi olaraq 180.000 adam tutumlu stadiona böyük matçları 200.000-ə qədər azarkeş izləyə bilir. Marakana stadionu hələ də dünyanın ən böyük futbol stadionu hesab edilir. Liqadakı tamaşaçı rekordu avqust 1963-də 2-2 hesabla bitən Flamengo-Fluminense qarşılaşmasında 177 min 656 tamaşaçı ilə olmuşdur. Stadion tutumu irəliləyən illərdə FİFA standartları gərəyi 95 minə düşürümüş və yenilənmə üçün tam 90 milyon dollar pul xərclənmişdir.
Gimnastika

**Gimnastika** — idmanın populyar növlərindən biridir.

Gimnastikanın aşağıdakı növləri var: İdman gimnastikası, bədii gimnastika, akrobatik gimnastika, tamblinq

## İdman gimnastikası

Qadın idman gimnastikası 4 alət üzərində (dayaqlı tullanma, müxtəlif hündürlüklü qollar, gimnastika tiri, xalça üzərində sərbəst hərəkətlər), kişi idman gimnastikası isə 6 alət üzərində (xalçada sərbəst hərəkətlər, dəstəli at, halqalar, dayaqlı tullanma, paralel qollar, turnik) hərəkətlərin icra olunduğu bir idman növüdür.

Qadın idman gimnastları güc, ustalıq, artistizm, elastiklik tələb edən tarazlıq, mayallaq aşma, fırlanma və salto elementlərini xüsusi zərifliklə mükəmməl icra edirlər.

Güc, elastiklik, tutma çevikliyi, akrobatik elementlər və alətin bir tərəfindən digər tərəfinə keçmə bacarığı dəfedilməz, başdöndürən çıxış nümayiş etdirməyə imkan yaradır. Bütün yarışlarda gimnastların yerinə yetirdikləri hərəkətlər dinamika, idmançının alətdən aralanması, sıçrayış hündürlüyü və məsafə meyarları nəzərə alınmaqla, çətinlik və icra üzrə qiymətləndirilir. Digər gimnastika növləri ilə müqayisədə kişi idman gimnastikası ən çox medal dəstlərinin oynanıldığı bir yarış növüdür.

## Bədii gimnastika

Gimnastika və rəqs hərəkətlərinin musiqi müşayiəti ilə alətsiz və alətlərlə (ip, halqa, top, gürzlər, lent) icra olunduğu bir idman növüdür.

Dünya miqyaslı yarışlarda alətsiz çıxışlar bir qayda olaraq müşahidə olunmur. Qrup hərəkətləri komandaları isə iki proqram üzrə çıxış edirlər: birincisi - beş eyni alətlə (məsələn: 5 top, beş cüt gürz, 5 halqa) ikincisi isə, iki fərqli alətlərlə (məsələn: halqalar və gürzlər, lent və toplar, ip və toplar).

## Akrobatik gimnastika

Akrobatika gimnastikası musiqi müşayiəti və xoreoqrafiya elementləri ilə cilalanmış hərəkətlərin tərəfdaşlıqla icra olunduğu qeyri-olimpiya idman növüdür.

Yarışlarda gimnastlar 5 proqram üzrə mübarizə aparırlar: qadın, kişi və qarışıq (1 qadın və 1 kişi) cütlüklər, qadın (3 nəfər) və kişi (4 nəfər) qrupları. Mötəbər turnirlərdə cütlük və ya qruplar balans, temp və qarışıq hərəkətləri nümayiş etdirirlər. Bütün çıxışlar ölçüsü 12x12 m olan və əlavə 1 m məhdudlaşdırıcı təhlükəsizlik xətti ilə əhatə olunmuş elastik gimnastika xalçasında yerinə yetirilir.

## Tamblinq

## İstinadlar
Tamblinq

**Tamblinq** ( — "tullanmaq", "sıçramaq") — akrobatikanın tərkibində olan tamblinq ilk dəfə olaraq 2000-ci ildən etibarən ayrıca idman növü kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

## Azərbaycanda
2001-ci ildə Danimarkada keçirilən Dünya birinciliyində Rəvan Yusubov 14-cü nəticə göstərib. 2003-cü ildə Kiyevdə keçirilən beynəlxalq turnirdə Taleh Qazıyev və Abdulla Qasımov finala vəsiqə qazanaraq 6-7-ci yerləri tutmuşdurlar.

2025-ci il sentyabrında Çinin Çendu şəhırində keçirilən Dünya Oyunlarında Tofiq Əliyev tamblinq yarışlarında ikinci yer tutaraq gümüş medal qazanmışdır. Final yarışında o, dünyada ilk dəfə olaraq  hər bir saldoda 360° burulma ilə üçlü geri dönmə edən gimnast kimi tarixə düşüb.

Hazırda Azərbaycanda bu idman növü ilə 150-yə qədər idmançı məşğul olur ki, onların da əksəriyyəti Gimnastika məktəbinin yetirmələridir.
 
Eyni zamanda, paytaxtın bir neçə idman mərkəzində, həmçinin Dəvəçi şəhərində də tamblinq inkişaf etdirilir.

## Xarici keçidlər
* Tumbling Drills 
* http://www.youtube.com/watch?v=v9UUmQXu4Oo
* http://www.youtube.com/watch?v=fbsWHsiFQ84&mode=related&search=
* http://www.youtube.com/watch?v=c8zABUcYECE&NR=1
* http://www.youtube.com/watch?v=oXKrreio9hg
Tünd göy

**Tünd göy** – rənglərdən biri. Soyuq, ağır, sərt və sirli hesab edilir.  Adıçəkilən rəng kainatı, kosmosu təmsil edir və Yupiterə uyğundur.

## İstinadlar
Bernar Kuşner

**Bernar Jan Kuşner** () — fransız həkim və humanitar xadimi, Sərhədsiz həkimlər təşkilatı və "Dünya həkimləri" təşkilatlarının həmtəsisçisi, 2007-ci ildən Fransa Respublikasının xarici işlər naziri.

## İstinadlar
Şahmat üzrə milli komandalar arasında 17-ci Avropa çempionatı

### Ümumi məlumat
21 oktyabr 2009 cu il Serbiyanın ikinci ən böyük şəhəri olan  Novi-Sad şəhərində kişilər və qadınlar arasında şahmat üzrə Avropanın komanda çempionatının açılış mərasimi olmuşdur. Azərbaycan hər iki turnirdə təmsil olundu. Kişilərin mübarizəsinə 38 kollektiv qatıldı. Turnir isveçrə sistemi üzrə keçirilib doqquz turdan ibarət olub. I turda şahmatçılarımız avstriyalı həmkarları ilə gürüşüblər. Qadınların yarışında isə 28 komanda çıxış edib. Avropa çempionatı İsveçrə sistemi üzrə keçirilib və doqquz turdan ibarət olub. Açılış turunda xanım idmançılarımız Fransa yığması ilə qüvvəsini sınayıblar. Oktyabrın 30-dək davam edən bu yarışda kişilər 17-ci, qadınlar isə 8-ci dəfə qitənin ən yaxşı komandalarını müəyyənləşdirdi. 
### Kişilər arasında şahmat üzrə milli komandaların çempionatı
*Azərbaycan milli komandası (kşilər)
*Kapitan funksiyasını FİDE-nin vitse-prezidenti Zurab Azmayparaşvilinin yerinə yetirdiyi kişilərdən ibarət komandanın tərkibi
*Teymur Rəcəbov (2757)
*Vüqar Həşimov (2740)
*Şəhriyar Məmmədyarov (2721)
*Qədir Hüseynov (2667) 
*Rauf Məmmədov (2626)

Qrosmeysterlərimiz 2007-ci ildə Yunanıstanın Heraklio şəhərində keçirilmiş Avropa çempionatında göstərdikləri nəticəni (həmin il komandamız öz tarixində ilk dəfə qitə birinciliyinin mükafatçısı olmuş, bürünc medal qazanmışdır) yaxşılaşdırmışlar.  Beynəlxalq qrosmeyster Vüqar Həşimov inamlı və mübariz oyunu ilə hollandiyalı rəqibi Daniyel Stellvaqeni 75-ci gedişdə təslim olmağa məcbur etmişdir. Bununla da Həşimovun qələbəsi nəticəsində Azərbaycan millisi ilk dəfə olaraq Avropa çempionu tituluna layiq görülmüşdür.

#### Qeyd

### Qadınlar arasında şahmat üzrə milli komandaların Avropa çempionatı
*Azərbaycan milli komandası (qadınlar)
*Kapitan təcrübəli mütəxəssis Anar Allahverdiyevdir.
Qadın şahmatçıların çempionatında isə 28 komanda iştirak edəcək.
*Zeynəb Məmmədyarova (2285)
*Türkan Məmmədyarova (2233)
*Xəyalə İsgəndərova (2212)
*Nərmin Kazımova (2228)
*Gülnar Məmmədova (2209)

Bu komanda iki il əvvəl Avropa çempionatını onuncu yerdə başa vurmuşdu.Qadınlardan ibarət Azərbaycan yığması isə Sloveniya komandasını 2,5:1,5 hesabı ilə məğlub edərək Avropa çempionatının dördüncü pilləsində yer almışlar.

#### Qeyd

## Həmçinin bax
*Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatı 
## Mənbə
Turnirin rəsmi saytı
İliada

**İliada** — qədim yunan şairi Homer tərəfindən yazıldığı qəbul olunan antik yunan dastanı. Dastanın yaranma tarixi mübahisəli olsa da onun qəbilə quruluşu ilə bağlı motivləri vardır. Dastan Troya müharibəsinin son onuncu ilində baş verən hadisələrdən bəhs etsə də, dastanın əsasında "Axillesin qəzəbi" motivi dayanır. Dastanda haqqında bəhs olunan Troya müharibəsinin e.ə. XII əsrdə baş verdiyi ehtimal olunur. Müharibənin baş vermə səbəbi Sparta hökmdarı Menelayın arvadı Yelenanın Troya hökmdarı Priamın oğlu Paris tərəfindən qaçırılmasıdır. Buna cavab olaraq Menelayın qardaşı Arqos hökmdarı Aqamemnonun başçılığı ilə axeylər Troyaya hücum edirlər.

Əhvalat Troya əsatirlər silsiləsindən alınmışdır və bu əsatir Zevsin Fetida ilə evlənməsi ilə bağlıdır. Prometey Zevsə əgər Fetida ilə evlənsə ondan olan oğlunun çox güclü olacağını və Uranla Kron kimi Zevsin də taxtdan salınacağını xəbər verir. Buna görə də Zevs Fetidanı Peleyə ərə verir. Bu toya çağrılmayan nifaq ilahəsi Erida bir hiylə qurur: Zevsə bir alma verir. Almanın üstündə ən gözələ çatacaq sözləri yazılır. Bu almanı Hera, Afina və Afrodita istəyirlər. Zevs almanı kimə vermək məsələsini Parisə tapşırır, o isə almanı Afroditaya verir. Bunun qarşılığında Afrodita ona Zevsin gözəl qızı Yelenanı vəd edir və Yelena Parislə birlikdə qaçır.

## Surətlər
thumb|400px|Homerin İliadasının birinci şeiri
* Axilles
* Aqamemnon
* Menelay
* Yelena
* Paris
* Hektor
* Priam
* Hekuba
* Andromaxa
* Odissey
* Ayaks
* Pandar
* Diomed
* Eney
* Pandar
* Tevker
* Patrokl
* Nestor
* Fetida
* Zevs
* Hera
* Afina
* Afrodita
* Hefest
* Poseydon
* Ares
* Apollon
* Briseida
* Xris
* Xriseida
* Kassandra
* Tripolem

## Məzmun
Dastan Apollon məbədinin kahini Xrisin Aqamemnondan öz əsir götürülmüş qızını istəməsi və onun verilməməsi ilə başlayır. Axilles qızı verməsini tələb etdikdə Aqamemnon bunun qarşılığında Axillesin sevgilisi Briseidanı istəyir. Axilles qızı verir, lakin özünü təhqir olunmuş hiss edir və qəzəblənir. Anası Fetidadan Zevslə danışmasını və arqivlərin məğlub olmasını istəyir. Fetida oğlunun xahişini yerinə yetirir və Zevs bunu qəbul edir. Lakin Hera və Afina axeylərə yardım göstərirlər. Menelay Parislə təkbətək vuruşda qalib gəlsə də Paris Yelenanı vermir və döyüş güclənir. Diomed müxtəlif igidliklər göstərir. Sonra isə Axillesin icazəsi ilə dostu Patrokl döyüşə girir. Lakin Hektor tərəfindən öldürülür. Buna qəzəblənən Axilles döyüşə girir. Hektoru öldürür. Əsər Priamın Axillesdən Hektorun cəsədini alması ilə bitir.

## Həmçinin bax
* Odisseya
* Homer
* Troya müharibəsi

## Xarici keçidlər
Homer. İliada /Homer; Tərcümə edəni: Mikayıl Rzaquluzadə; Ön sözün i: Qorxmaz Quliyev.- B.: Öndər.
Hans Ersted

**Hans Ersted** (danimarkaca: Hans Christian Ørsted; 14 avqust 1777 − 9 mart 1851) – Danimarka fiziki. O, elektrik və maqnit hadisələri arasında qarşılıqlı əlaqəni müəyyən etmişdir. Ersted elektrik cərəyanının maqnit təsirini müəyyən etməklə, praktik elektrodinamikanın əsasını qoymuşdur.

## Mənbə
* Fizika 9. § 2.1. Elektrik cərəyanı. Maqnit sahəsini mənşəyi. səh. 10.

1820-ci ilde tecrubi olaraq maqnit sahesinin menbeyi elektirik ceryanidir
Henrix Hers

**Henrix Hers** (; ) – Alman fiziki. O, elektromaqnit dalğalarının varlığını təcrübi olaraq sübut edərək, işığın elektromaqnit təbiətli olduğunu müəyyən etmişdir.

22 fevral 1857-ci ildə alman fiziki, Bonn Universitetinin professoru Henrix Rudolf Hers anadan olmuşdur. Hersin əsas nailiyyəti Ceyms Maksvelin işığın elektromaqnit nəzəriyyəsini əyani olaraq sübuta yetirməsidir. Alimin şərəfinə periodik proseslərin tezliyinin ölçülməsi vahidi Hers adlandırılmışdır. Kompüterin xarakteristikasında mikroprosessorun tezlik (bir saniyədə yerinə yetirdiyi əməliyyatların sayı) vahidi olaraq da Hersdən (Hz) istifadə edilir.

## Mənbə
* Fizika 9. § 3.4. Elektromaqnit sahəsi. Elektromaqnit dalğası. səh. 72.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraql; xronoloji faktlar. Bakı:"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh

## İstinadlar
Georq Om

**Georq Om** (; ) — alman fiziki. O, elektrik dövrəsində cərəyan şiddəti, gərginlik və müqavimət arasındakı qanunauyğunluğu müəyyənləşdirən Om qanununu kəşf etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Fizika 9. § 4.3. Elektromaqnit sahəsi. Elektromaqnit dalğası. səh. 82.
Pyer Küri

**Pyer Küri** (; ) — fransız fiziki, radioaktivlik təliminin banilərindən biri. Maddənin ferromaqnit xassəsini itirmə temperaturunu (Küri nöqtəsi) müəyyənləşdirmişdir. 1903-cü ildə Nobel mükafatı almışdır.

## Həmçinin bax
* Kürilər ailəsi
* Mariya Küri

## Mənbə
* Fizika 9. § 7.1. Radioaktivlik atomun quruluşunun mürəkkəbliyini təsdiq edən hadisələrdən biri kimi. səh. 151.

## İstinadlar
İqor Kurçatov

**İqor Kurçatov** (; ) — Rus fiziki. Rəhbərlik etdiyi qrup 1946-cı ildə Avropada ilk atom reaktorunu düzəltmişdir.

## İstinadlar
Aşıq Şakir

**Aşıq Şakir Hacıyev** () — məşhur el aşığı, Aşıq Bilal məktəbinin yetirməsi və Şirvan aşıq məktəbinin ən tanınmış nümayəndələrindən biri.
	 

## Həyatı
Aşıq Şakir 1922-ci ildə Ağsu rayonunun Xəlilli kəndində dünyaya gəlmişdir. Sonralar Kürdəmir şəhərində yaşamışdır.1939-cu ildə Ərəbmehdiyev kənd məktəbinin 8-ci sinifini bitirmişdir.

Aşıq Mirzə Bilal məktəbinin yetirməsi olan sənətkar özü də ifaçılıq qüdrətinə görə bir məktəbə çevrilib, Şirvan aşıq sənətinin inkişafında müstəsna xidmətlər göstərib. Aşıq Şakir saz havalarını və muğamı ustalıqla sintez edərək fərqli ifa tərzi yaratmağa nail olmuşdu. Şirvan məktəbi onun şəxsində tərəqqi dövrünü yaşayırdı, söyləsək, yəqin ki, yanılmarıq.

Onun lirik havacatları ilə yanaşı oxuduğu şux və oynaq ritmlər də xalqın yaddaşında əbədi olaraq yaşayır. "Kəndimiz", "Maral", "Telli sazım", "Nə bağ bildi , nə də bağban", "Şirvan şikəstəsi", "Döymə Kərəm", "Bakı", "Bala nərgiz" havalarını yəqin ki, sazsevərlər ömür boyu unutmayacaqlar. O, mugam sənətinin də mahir bilicisi və bənzərsiz ifaçısı olmuşdur.
 
Aşıq Şakir aşıq sənətinə yeni nəfəs gətirmişdi. O, məlahətli səsi, təkrarolunmaz ifası ilə bu gün də ehtiramla xatırlanır.

Jurnalist Tofiq Abdullayevin qələmə aldığı "Aşıq Şakir" kitabında mərhum sənətkarın həyat və yaradıcılığından, ifaçılıq xüsusiyyətlərindən ətraflı bəhs olunur. Kitabda respublikamızın tanınmış elm və sənət adamlarının sənətkar haqqında xatirələri öz əksini tapıb.
 
Aşıq Şakir 1956-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilib.

1947-ci ildən aşıqlıq edən Aşıq Şakir 1978-ci ildə vəfat edib.

Aşıq Şakir Hacıyev məşhur el aşığı, Aşıq Bilal məktəbinin yetirməsi və Şirvan aşıq məktəbinin ən tanınmış nümayəndələrindən biri olmuşdur.

## Haqqında yazılanlar
* Seyfəddin Qəniyev. Şirvanlı Aşıq Şakir. Bakı, "Elm və təhsil", 2012, 100 səhifə.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Şabtay Kalmanoviç

**Şabtay Kalmanoviç** (1947) — məşhur biznesmen və mesenat.

## Biznesmen

Şabtay Kalmanoviç "Tişinka" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin baş direktoru olub. O, 1947-ci ildə Litvada doğulub, 1971-ci ildə valideynləri ilə bir yerdə İsrailə köçüb. İsraildə sovet kəşfiyyatına işləyən Kalmanoviç bir müddət sonra tutulub və casusluq ittihamı ilə 6 il həbsxanada yatıb. 1993-cü ildə Rusiyaya qayıtdıqdan sonra İosif Kobzonla bir yerdə bir neçə firma təsis edib. Moskvada Tişinsk bazarının yenidən quruluması və onun yerində müasir kompleks tikilməsi ilə məşğul olub. Tişinsk bazarından əlavə, Moskvadakı Şelkovsk mal bazarı da Kalmanoviçə məxsus olub. O, Rusiya paytaxtında apteklər və aptek köşkləri şəbəkəsinə nəzarət edib.

## Mesenat

Kalmanoviç həm də mesenat kimi ad çıxarıb. O, Maykl Cekson, Tom Cons, Layza Minelli, Xose Karreras kimi dünya ulduzlarının Moskvaya səfərlərini təşkil edib, bir neçə basketbol klubuna sponsorluq edib. Son zamanlar "Spartak" qadın basketbol klubunun prezidenti postunu tutub.

Milliyyətcə yəhudi olan biznesmenin bir müddət öncə qətlə yetirilən "Yaponçik" ləqəbli "qanuni oğru" Vyaçeslav İvankovla son dərəcə yaxın dost olduğu bildirilir. Noyabrın 2-də Moskvanın mərkəzində qətlə yetirilib. Hadisə yerli vaxtla saat 16:40-da (Bakı vaxtı ilə 17:40) baş verib. Hüquq-mühafizə orqanlarındakı mənbənin sözlərinə görə, cinayətkarlar Kalmanoviçin oturduğu maşına avtomatdan atəş açıblar. Nəticədə, Şabtay Kalmanoviç hadisə yerindəcə keçinib. Onun sürücüsü isə ağır vəziyyətdə xəstəxanaya çatdırılıb.

## Mənbə

* Moskvada "Yaponçik"in yaxın adamı öldürüldü
Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatı

**Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatı** — 1957- ci ildə FİDE dərəfindən təşkil olunub. Bu turnirdə Avropanın şahmat üzrə kişilərdən və qadınlardan ibarət milli komandaları iştirak edir. 

## Medal alanlar
### Kişilər

### Qadınlar
* Qadınlar arasında Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatı 1992-ci ildən keçirilir. Bütün yarışlar isveçrə sistemi tətbiq olunmaqla dodduz turdan ibarət olub. Birinci beş çempionatda oyunlar 2 lövhədə, 2005-ci ildən isə dörd lövhədə keçirilir.

## Mənbə
Şahmat üzrə Milli Komandaların Avropa çempionatları haqqında ətraflı məlumat
Kompüter soxulcanı

**Soxulcan proqramlar və ya Kompüter soxulcanları (Worms)** — virus proqramlarının növlərindən biri.
Soxulcan proqram digər viruslardan fərqli olaraq müstəqil proqramdır. Bu proqram virus proqramı kimi öz-özünə çoxalır və lokal və qlobal şəbəkələrdə yayılaraq bir kompüterdən digərinə köçürülür.

2009-cu ilin yanvar ayında "Conficker" adlı şəbəkə soxulcanı Microsoft Windows əməliyyat sistemi ilə işləyən 15 milyon şəxsi kompüteri zədələmişdir.

Virus-soxulcanlar bir neçə katerqoriyaya bölmək olar:
* Poçt "soxulcanları" (email-worms),
* IM-Worm – internet-peydjerlər vasitəsilə yayılan soxulcanlar,
* IRC-Worm(IRC-kanal "soxulcanları"),
* P2P-Worm (faylmübadilə şəbəkələrinin virusları),
* Net-Worm (digər şəbəkə "soxulcanları") kimi qruplaşdırılan soxulcan viruslar mövcuddur.

## Poçt "soxulcanları"
Poçt "soxulcanları"-email-worm- bu növ virus-soxulcanaları bir qayda olaraq elektron poçt vasirtəsi ilə yayılır. Bu zaman virus oz kodunu elektron məktuba əlavə kimi yaxud hansısa şəbəkə resursuna müraciət formasında yayır. Birinci halda virus məktubu açarkənç ikinci halda şəbəkə resursunda yerləşən faylı açarkən aktivləşir.

## IM-Worm
IM-Worm — internet-peydjerlər vasitəsilə yayılan soxulcanlar- belə viruslar peydjerlərin (MSN, İCQ və sair) kontak siyahısındakı ünvünları əldə etmək və bu ünvanlara yoluxmuş məktublar yollamaqla çoxalırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* Kompüter şəbəkələri
* Kompüter proqramları
* Antivirus (proqram)
## Xarici keçidlər
Tequsiqalpa

**Tequsiqalpa** (isp. *Tegucigalpa*) - 1880-ci ildən etibarən Honduras dövlətinin paytaxtı və ən böyük şəhəridir.

Əhalisi 1,7 milyon nəfərdir (2006). Mərkəzi Amerika regionunun üçüncü ən böyük şəhəridir. Şəhər ölkənin mərkəzi hissəsində, Çoluteka çayının sahilində, dəniz səviyyəsindən 1000 metr yüksəklikdə yerləşir.

## İstinadlar
Cavanşir Axundov

**Cavanşir Əşrəf oğlu Axundov** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasında (2009–2016) və Latviya Respublikasında (2016–2021) fövqəladə və səlahiyyətli səfiri

## Həyatı
Cavanşir Əşrəf oğlu Axundov 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinin fars dili şöbəsini bitirib.

* 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin I katibi vəzifəsində çalışıb.
* 1995–1999-cu illərdə Azərbaycanın İran İslam Respublikasındakı səfirliyində işləyib.
* 2000-ci ildə Xarici İşlər Nazirliyi Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri olub, 2001-ci ildən nazirliyin İkinci Şərq Ərazi İdarəsində rəis müavini işləyib.
* 2003–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Rusiya Federasiyasındakı səfirliyində müşavir-elçi vəzifəsində çalışıb.
* 2008-ci ildən Xarici İşlər Nazirliyi İnformasiya İdarəsinin rəisi idi.
* O, Azərbaycanın İran İslam Respublikasındakı səfiri vəzifəsinə 2009-cu il noyabrın 2-də prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təyin olunub.

Tarix elmləri namizədidir. Ailəlidir, bir övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* AZƏRBAYCANIN İRANDAKI YENİ SƏFİRİ (Cavanşir Axundovun bioqrafiyası)
Odisseya

**Odisseya** — Homer tərəfindən yaradıldığı güman edilən dastanlardan biridir. "İliada" dastanında bəhs olunan Troya müharibəsində Menelay və Aqamemnonun başçılığı ilə bir çox sərkərdə Troyaya qarşı birləşir. Bunlardan biri də Odisseyadır. "İliada"nın davamı kimi yazılan bu dastanda Troyadan qayıdan qəhrəmanın başına gələn macəralardan bəhs olunur. Troya əsatirlər silsiləsinin "Dönüş" hissəsindən alınan dastandır. Dastan İliadadan fərqli olaraq daha çox nağılvari üslubda yazılmışdır.

## Surətlər
* Odissey
* Penelopa
* Telemax
* Sirseya
* Poseydon
* Zevs
* Menelay
* Afina
* Yelena
* Nestor
* Penelopa ilə evlənmək istəyən İtakalı gənclər
* Evmey
* Evrikleya
* Kalipso

## Məzmun
Bu əsər uzun müddət öz evinə qayıtmayan Odisseyin oğlunun və arvadının vəziyyətinin təsviri ilə başlayır. Penelopaya elçilər gəlmişdir və onu evlənməyə təhrik edirlər. Telemax isə evi qoruya bilmədiyi üçün nə edəcəyini bilmir. Afina ona Troya mühariəsindən ən gec qayıdan Menelayla danışmağı məsləhət görür. Telemax əvvəlcə Pilosa Nestorun yanına gedir. Sonra isə Spartaya Menelayın yanına geidr. Burada o, Odiesseylə bağlı bəzi məlumatlar alır.
Afina Zevsdən Poseydon tərəfinadən təqib olunan Odisseyə evinə qayıtmaqda kömək etməyi xahiş edir. Zevs bunu yerinə Yetirəcəyini bildirir.
Kalipsonun yanında qalan Odissey Hermesin köməyi ilə azad olur. Bundan sonra onun başına yenə müxtəlif macəralar gəlir.
Əsərin sonunda isə Odisseyin evinə qayıdır. Evini adaxlılardan geri alır və Afinanın köməyi ilə qalib gəlir.

## Xarici keçidlər
Odisseya /Homer; Tərcümə edən: Ələrbər Ziyatay; Ön sözün i: Q. Quliyev.- B.: Öndər.

## Həmçinin bax
Aşıq Qəhrəman

**Aşıq Qəhrəman Hacallı** (Qəhrəman Ələsgər oğlu İbrahimov) — Azərbaycan aşığı, şair, mahir söz ustadı

## Həyatı
Aşıq Qəhrəman Ələsgər oğlu İbrahimov 1884-cü ildə Gəncə quberniyasının, Qazax qəzası, Yuxarı Hacallı (İndiki Tovuz rayonu Yuxarı Hacallı kəndi) kəndində dünyaya göz açıb. Uşaqlığı və gəncliyi Hacallı kəndində keçmişdir.

Gənc yaşlarından aşıq-ozan sənətinə maraq göstərməsi, sazda gözəl havalar ifa etməsi ustad aşıqların diqqətini çəkib. Aşıq Qəhrəman Hacallının sazda hələ yeniyetmə yaşlarından “Ruhani”, “Ovşarı” və “Cəngi” havalarını nəfəs dərmədən səsləndirməsi indi də aşıqlar tərəfindən yada salınır.
Aşıq Qəhrəman Aşıq Aslan(Köhnə Qışlaq kəndi), oğulları Aşıq Əlixan və Ziyadxan, Köçəsgərli Aşıq Avıl, Mülkülü Aşıq Musa kimi tanınmış yetirmələri var. O, sinədəftər və hazır cavablığı ilə xalq arasında şöhrət qazanmışdır.

Aşıq Qəhrəman Hacallı Aşıq Səməd Öysüzlü və Aşıq Ələsgərdən dərs almışdır.
Ustad Aşıq Ələsgərin sevimli şagirdlərindən biri olan Aşıq Qəhrəman “Koroğlu”, “Tufarqanlı Abbas, “Qurbani”, “Xəstə Qasım” və digər Azərbaycan Xalq dastanlarının mahir bilicisi olmuşdur. O saatlarla saz havalarnın müşaiyəti ilə dastan söyləmək qabiliyyətinə malik idi.
Aşıq Qəhrəman 1936-cı ildə Azərbaycan SSR Aşıqlar Qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. Azərbaycan SSR-in müxtəlif dövlət mükafatları və fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir.
Aşıq Qəhrəman Hacallı 1966-cı ildə dünyasını dəyişmiş və Tovuz rayonu Yuxarı Hacallı kəndi məzarlığında dəfn edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Aşıq Qəhrəman çoxlu sayda şer,bayatı,müxəmməs,ustadnamə,gəraylı,qoşmaların müəllifi olmuşdur.
Aşıq Qəhrəman Hacallının yaradıcılığında məhəbbətə, sevgiyə, vətənpərvərliyə, yurd və dünyəviliyə həsr olunmuş qoşma və gəraylılar əsas yer tutur. Həmçinin Azərbaycan türkcəsində qoşduğu müxəmməs və ustadnamələri məşhurdur Heca vəznində bədhatən şeir deyən Aşıq Qəhrəman misralarında hansısa bir sehr duyulur. Aşıq Qəhrəmanın”Ayağa gəli” təcnisi, “Üzündədir”, “Səni”,  “Gözəlsən”, “Gözəl”, “Sorağındayam”, “ Qız” qoşmaları, “Bayramın”, “yaranıb” müxəmməsləri və çoxsaylı gəraylıları var. Əsərləri Azərbaycan dövri mətbuatında 30-cu illərdən dərc edilir. mÜxtəlif zamanlarda heca vəznində varsağı, dodaqdəyməz və bayatı janrlarında da şeirlər qoşub.

Aşıq Qəhrəmanın haqınnda el aşıqları “Aşıq Qəhrəmanın sevigisi” adlı kiçikhəcmli dastan qoşublar.

## Mənbə

*Aşıq Qəhrəman  Hacallı “Sorağındayam”  Bakı, Araz nəşriyyatı  2002
*Ramiz Məsimoğlu, Rüfət Hüseynli “Yaşayıram izim qalsın”, Bakı 2009
Metis

Hindularla ağdərililərin nikahı nəticəsində yaranmış qarışıq irqin ümumi adıdır. Amerika qitəsinin bir çox ölkəsində əhalinin əksəriyyətinin təşkil edir.
Amritsar

**Amritsar** – Hindistanın şimal-qərbində, Hindistanın Pəncab ştatında ən böyük şəhər

## Tarixi
Amritsar 19-cu əsrdə Rancit Sinqh dövlətinin tərkibinə daxil idi. 1849-cu ildə 2-ci ingilis–siqh müharibəsi zamanı Amritsar İngiltərənin Ost-Hind şirkəti tərəfindən işğal olunmuş, Milli azadlıq mübarizəsinin (1918–22) genişləndiyi dövrdə onun mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. 1919-cu il aprelin 13-də Amritsarın Calianval-Baqh meydanında müstəmləkəçilər əleyhinə keçirilən mitinqin iştirakçıları gülləbaran edilmişdir. 1947-ci ildə Hindistanın bölüşdürülməsi vaxtı Amritsar induist, müsəlman və siqhlərin arasında baş verən toqquşmalar zamanı böyük dağıntılara məruz qalmışdır. Amritsar və "*Qızıl məbəd*" İndira Qandi hökumətinin siqh ekstremistlərinə qarşı keçirdiyi *"Mavi ulduz"* əməliyyatı zamanı (1984) da zərər çəkmişdir. Şəhər 1577-ci ildə siqhlərin dördüncü dini başçısı (quru) Ram Das tərəfindən müqəddəs Ölümsüzlük (sanskrit dilində – amrita saras) gölü ətrafında salınmışdır. Amritsar siqhlərin başlıca dini və mədəniyyət mərkəzi hesab olunur. Burada onların baş ibadətgahları *"Qızıl məbəd"* (Xarimandir) yerləşir.

## Ümumi məlumat
Amritsarda nəqliyyat qovşağı, mühüm sənaye və ticarət mərkəzi, toxuculuq, maşınqayırma, kimya sənayesi müəssisələri var. Polad prokat, şəkər, yun, ipək və pambıq parça, xalça istehsal olunur. Sümük, metal və göndən məmulat hazırlanır.

## Həmçinin bax
* Pəncab ştatı
* Hindistan tarixi

## Xarici keçidlər
* Places to visit in Amritsar
* Amritsar HRIDAY city 
* Amritsar City Portal 

## İstinadlar
Faiz

**Faiz** ədədin yüzdə bir hissəsi, "%" ilə işarə olunur. Riyaziyyatın mühüm anlayışlarından biridir. Sözün özü mənşəcə latın sözü olub (per centum), mənası "yüzdə" deməkdir. 1885-ci ildə Parisdə Matye de la Porta "Kommersiya hesabına rəhbərlik" kitabını nəşr edir. Həmin kitabda faiz hissəsindən danışılır ki, bu da "cto" kimi işlənirdi (cento-nun qısaldılmış forması) və nəşriyyatçı çap xətası nəticəsində bu sözü "%" kimi yazmışdır. O zamandan da faiz işarəsi kimi bu cür istifadə olunmağa başlanılmışdı. Diqqətiniz üçün təşəkkürlər.

## Müəyyənləşməsi
* Ədədin faizini tapmaq üçün onu 100-ə bölüb, verilən faizə vurmaq lazımdır.
* Faizə görə ədədi tapmaq üçün alınmış ədədi 100%-ə vurub, verilən faizə bölmək lazımdır.
* Bir ədədin digərinin neçə faizi olduğunu tapmaq üçün birinci ədədi ikinciyə bölüb, 100%-ə vurmaq lazımdır.
* Onluq kəsri faizlə ifadə etmək üçün onu 100%-ə vururlar:

0,35 = 0,35 • 100% = 35%; 2,3 = 2,3 • 100% = 230% və s.olması
* Faizi onluq kəsrlə və ya ədədlə ifadə etmək üçün onu 100-ə bölmək lazımdır. Məsələn:

5% — 5: 100 = 0,05;

2,7–2,7: 100 = 0,027;

6700–6700: 100 = 67
Kataloniya milli futbol komandası

**Kataloniya yığması** () FİFA tərəfindən tanınmayıb. Ancaq UEFA qaydaları katalonlara hər ilin dekabrında yoldaşlıq görüşü keçirməyə icazə verir. Belə ki, Kataloniya yığması son belə oyununu ötən il "Nou Kamp" stadionunda Kolumbiya yığmasına qarşı keçirib və 2:1 hesabı ilə qalib gəlib. Həmin matçda komandanın heyətində Kataloniya təmsilçisi olan "Barselona"nın futbolçuları Karles Puyol, Jerar Pike, Serxio Buskets və Boyan Krkiç də forma geyiniblər. 9 noyabr 2009-cu ildə Yohan Kroyff Kataloniya yığmasının baş məşqçisi təyin olunub.

## Bütün oyunları

## İstinadlar
Yaşar Səlimov

**Yaşar Səlimov** — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1988), professor (1989).

## Həyatı

Yaşar Səlimov 1938-ci il mayın 5-də Ağdaş rayonunda anadan olmuşdur. 1945 - 1955-ci illərdə Ağdaş rayon Nizami adına 2 saylı orta məktəbdə oxumuşdur. 
1960-cı ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 

Y.Səlimov 1970-ci ildə namizədlik, 1988-ci ildə isə M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Hesablama riyaziyyatı və kibernetika fakültəsinin ixtisaslaşmış Elmi Şurasında "Diferensial tənliklər və riyazi fizika" ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 

Professor Y.Səlimov 13 iyul 2011-ci ildə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti

Professor Y.Səlimov bir sıra məşhur jurnallarda məqalələrlə çıxış etmişdir. Onun qeyd olunmuş işləri Amerika Riyaziyyat Cəmiyyəti tərəfindən ingilis dilində çap edilmişdir. O, 1955-ci ildə Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinə üzv qəbul olunmuşdur. Y.Səlimov "Kto yest kto v mire" nəşrinə 1995-96-ci illərdə 12-ci, 1997-ci ildə isə 14-cü sıraya qəbul olunmuşdur. 
Y.Səlimovun "Laplas operatorunun özünə qoşma olmayan genişlənməsinin məxsusi və qoşma funksiyaları biortoqonal ayrılışının Riss ortaları haqqında" işində aldığı nəticələr rus, amerika və ingilis alimləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. 

Yaşar Səlimov 1963-cü ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun "Ali riyaziyyat" kafedrasının assistenti, 1970-ci ildə baş müəllim, 1973-cü ildən isə həmin kafedranın dosenti olmuşdur.  
1989-cu ildən ADNA-nın Ali riyaziyyat kafedrasının professoru, 1991-ci ildən həmin kafedrasının müdiri olmuşdur. 
1997-ci ildə professor Kembric Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzinin direktor müavini seçilmiş, eyni zamanda Amerika Bioqrafiya İnstitutunun Tədqiqat Assosiasiyasının idarəetmə palatasına üzv qəbul olunmuşdur. 

Professor Y.Səlimov 50-dən çox nəzəri işin müəllifidir ki, onlardan 20-si xarici ölkələrin jurnallarında dərc olunmuşdur. Həmçinin o, ali məktəb tələbələri üçün yazılmış 14 dərsliyin müəllifidir. 
O, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin riyaziyyat, mexanika və informatika üzrə elmi və metodik bölməsinin nümayəndəsi olmuşdur. 
Y.Səlimov 100-dək çap olunmuş elmi əsərin müəllifidir. Bu işlər həm ölkəmizdə, həm də onun xaricində nüfuzlu mətbu orqanlarında dərc olunmuşdur.
 
Nyu-York Elmlər Akademiyasının üzvüdür. ABŞ-da çıxan "Kim-kimdir" (1990-1995) ensiklopediyasında ona məqalələr həsr olunub.

## Mükafatları

* 1997-ci ildə Amerika Bioqrafiya İnstitutu tərəfindən "Sivilizasiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə" mükafatı ilə təltif edilmişdir. 
*  
* 2000-ci ilin 14 dekabrında "Şöhrət ordeni" ilə təltif edilmişdir. 

* 1998-ci il iyul ayında Amerika Bioqrafiya İnstitutu "XX əsrin görkəmli şəxslərinin fəxri 100 illik palatası" ilə mükafatlandırılmışdır. 
 
* İngiltərənin Kembric Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzi riyaziyyat sahəsindəki xidmətlərinə görə "XX əsrin mükafatı" diplom vəsiqəsi və medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

Eyni zamanda Y.Səlimovun adı "Təltif olunanların Xartiya siyahısı"na köçürülmüşdür. 

## İstinadlar
Bürhan Kərimov

**Bürhan Kərimov** () — MDU-nun professoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.

## Həyatı
Bürhan Kərimov 1922-ci ildə Ağdaş rayonunda anadan olub. 1939-cu ildə Ağdaş şəhər S.M. Kirov adına orta məkətbi, 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (ADU) fiziki-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1944-45-ci illərdə fizika kafedrasında assistent işləmişdir. 1946-49-cu illərdə M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin (MDU) fizika fakültəsinin aspirantı olmuşdur. 1950-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. B.Kərimov 1962-ci ildə fizik-riyaziyyat elmləri üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

## Fəaliyyəti
O, 1953–76-cı illərdə M.V Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fizika fakültəsində nəzəri fizika kafedrasında baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1976-cı ildən həmin kafedrada professor işləmişdir. B.Kərimov 1950–53-cü illərdə ADU-nun nəzəri fizika kafedrasında baş müəllim və dosent işləmişdir. "Kvant mexanikası", "Elektrodinamika", "Elektron nəzəriyyəsi" və "Nüvə fizikası" kursları mühazirələrini oxumuşdur. B.Kərimovun elmi işləri zərrəciklər fizikasının və nüvə fizikasının müasir problemlərinin tədqiqinə həsr olunub. Dünyada tanınmış atom fizikasının nümayəndəsi, atom fizikası kafedrasının müdiri. Dünya şöhrətli alimin atom fizikasına aid çoxlu elmi əsərləri var. B.Kərimov 200-dən çox elmi işlərin müəllifidir. O, 30 elmlər namizədi və 4 elmlər doktoru hazırlamışdır.

## İstinadlar
Salih Salihov

**Salih Salihov** () — tibb elmləri doktoru, professor, Yəmən Krallığının həkim-terapevti (1960).

## Həyatı
Salih Salihov 1909-cu ildə Ağdaş rayonunda anadan olub. 1922-ci ildə Bakıya gələrək fəhlə fakültəsinə qəbul olmuş və pedaqoji təmayüllü orta təhsil almışdır. 1933-cü ildə ali pedaqoji təhsil alan S Salihov bir müddət orta məktəb və texnikumlarda fizika-riyaziyyat fənləri üzrə müəllimlik etmişdir. Lakin təbabət elminə olan böyük həvəs onu 1939-cu ildə N. Nərimoanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna gətrimişdir. 1943-cü ildə müalicə-profilaktika sahəsini bitirən S. Salihov institutda saxlanmışdır. S. Salihov 1950-ci illərdə namizədlik, 1967-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Onun Azərbaycan kurortlarının öyrənilməsində mühüm xidmətləri vardır. O, 100-dən artıq elmi məqalənin və üç monoqrafiyanın müəllifi olmuşdur. S. Salihov 1976-cı ildə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
O, əvvəlcə I hospital terapiya kafedrasında kliniki ordinator, sonra assistent, dosent və 1957-ci ildən kafedranın müdiri seçilmişdir. S Salihov Tibb İnstitutunda işləməklə bərabər, 1944–45-ci illərdə əvvəlcə Naftalan kurortunun direktoru, sonra isə Naftalan sanatoriyasının baş həkimi işləmişdir. S. Salihov 1950–52-ci illərdə N. A. Semaşka adına klinikanın baş həkimi vəzifəsində işləmişdir. S. Salihov 1956-cı ildə Yəmən Krallığına həkim-terapevt kimi ezam edilmişdir. O, Ümumittifaq Terapevtlə və Kardioloqlar Cəmiyyətinin sədr müavini, Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin Terapiya üzrə attestasiya komissiyasının sədri, Azərbaycan tibb jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

## Mükafatları
S. Salihova 1960-cı ildə "Səhiyyə əlaçısı" nişanı və "Azərbaycan SSR fədakar həkimi" fəxri adı verilmişdir. O, 1960-c ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı və 1977-ci ildə "Əmək rəşadətinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Dağlar Abdullayev

**Dağlar Məmməd oğlu Abdullayev** () — Azərbaycan tibb xidməti general-mayoru.

## Həyatı
Dağlar Abdullayev 1938-ci il 15 avqustdə Ağdaş rayonunda anadan olmuşdur.

1956-cı ildə 1 saylı Ağdaş şəhər orta məktəbini bitirdikdən sonra Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş və 1960-cı ildə həmin institutu "həkim-stomotoloq" ixtisası üzrə bitirmişdir. 1961-ci ildə kadr kimi Silahlı Qüvvələrə çağırılaraq, Cənub Qrupu Qoşunları komandanının sərəncamına göndərilmişdi. 1965-ci ilədək Cənub Qoşun Qrupu qvardiya tank diviziyasında "həkim-stomotoloq" kimi xidmət edən Dağlar Abdullayev sonralar Zaqafqaziya Hərbi Dairəsi motoatıcı diviziyasında xidmətini davam etdirmiş, 1968-ci ildən isə alayın tibb məntəqəsinin rəisi, baş həkimi, tibb xidməti rəisi vəzifələrində xidmət etmişdir.

1978–1983-cü illərdə Cənub Qoşun Qrupu əlahiddə tibb-sanitar taborunun komandiri və hərbi hospitalın rəisi vəzifələrində işləmişdi. 1983-cü ildə SSRİ Müdafiə nazirinin əmri ilə xidmətini davam etdirmək üçün yenidən Zaqafqaziya Hərbi Dairəsi komandanının sərəncamına göndərilib və Zaqafqaziya Hərbi Dairəsi hospitalının rəisi təyin olunmuşdu.

1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu Hərbi kafedrasının tədris hissə üzrə rəisi təyin edilmişdir.

1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinə həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış və Müdafiə Nazirliyi Arxa Cəbhə İdarəsi hərbi-tibb şöbəsinin rəisi, 1993-cü ildən idarə rəisi, Silahlı Qüvvələrin Tibb xidməti rəisi vəzifələrində xidmət etmişdir. 2009-cu ildən Müdafiə nazirinin məsləhətçisi, müşavirlər qrupunun müşaviri, inspektorlar qrupunun müşaviri vəzifələrində xidmətini davam etdirmişdi.

2014-cü il 7 martda Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətdən istefaya buraxılmışdır.

Dağlar Abdullayevə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə 8 oktyabr 1994-cü ildə "tibb xidməti general-mayoru" ali hərbi rütbəsi verilmişdir. Onun Vətən qarşısındakı xidmətləri yüksək qiymətləndirilərək 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüş və bir sıra medallarla təltif olunmuşdur.

Dağlar Məmməd oğlu Abdullayev 2014-cü il 10 mayda 75 yaşında vəfat etmişdi.

## İstinadlar
Zeynəb Qəmbərova

**Zeynəb Qəmbərova** () - pambıq ustası. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## Həyatı
Ağdaş rayonunda anadan olub. 1951-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb. 3, 5-8-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib.

## İstinadlar
Anası Xəlilova

**Anası Xıdır qızı Xəlilova** () — pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## Həyatı
1921-ci ildə Ağdaş rayonunda anadan olub.

SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilib.

Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına 1966-cı ildə layiq görülüb.

## İstinadlar
Fuad Salayev

**Fuad Məmmədəmin oğlu Salayev** () — Azərbaycan heykəltaraşı, professor, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri akademiki (2009), Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının prorektoru, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002).

## Həyatı
Fuad Salalev 1943-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. Fuad Salayev təlsilini ilk öncə Ə.Əzimzdə adına rəssamlıq məktəbində sonra isə İ.Surikov adına Dövlət rəssamlıq məktəbində almışdır.Almaniya və Yuqoslaviyada keçirilən heykəltaraşlıq üzrə beynəlxalq simpoziumlarının , həmçinin respublikada və xaricdə keçirilən sərgilərin içtirakçısı olmuşdur.Əsərləri ABŞ, Rusiya, Kanada, İngiltərə, Fransa, İtaliya, Almaniya, Avstriya, Türkiyə və Yaponiyada muzey, fond, qalereya və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Əsasən bürünc üzərində işləyir, həmçinin digər matriallardan istifadə edir.

Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının prorektoru, xalq rəssamı, professor Fuad Salayevə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri akademiki adı verilib.

Ekspozisiyada rəssamın "Simvol ilə maili qüllə" (bürünc) "Şaquli"(bürünc), "Fəza kompozisiyası" (bürünc) işləri nümayiş olunur.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 4 mart 1992
* "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı — 30 may 2002
* "Şöhrət" ordeni — 21 sentyabr 2013 *(Azərbaycan Respublikasında heykəltaraşlıq sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə)*
* "Soltan Məhəmməd" mükafatı *(Ən yaxşı heykəltaraşlıq işlərinə görə)*

## İstinadlar
Oman milli futbol komandası

**Oman milli futbol komandası** — Omanın milli futbol komandası. Komanda Oman Futbol Assosiasiyası tərəfindən idarə olunur.

## Dünya Kuboku
* 1930 FİFA Dünya Kubokundan 1982 FİFA Dünya Kubokuna qədər yarışlarda iştirak etməmişdir.
* 1986 FİFA Dünya Kubokunda iştirak üçün verdiyi ərizəni geri götürmüşdür.
* 1990 FİFA Dünya Kuboku oyunlarından başlayaraq 2018 FİFA Dünya Kuboku oyunlarına qədər təsnifat mərhələsini keçməmişdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Oman millisi FIFA saytında
Türkmənistan milli futbol komandası

**Türkmənistan milli futbol komandası** — Türkmənistanı beynəlxalq futbol arenasında təmsil edir.

## Tarixi

## Uğurları

## İstinadlar
Qiymətli daşlar

**Qiymətli daşlar** — təbiətdə nadir tapılan, gözəl xarici görünüşə malik minerallar.

Qiymətli daşlar ta qədimdən insanları cəlb etmiş, bu daşlara maraqlı xüsusiyyətlər uydurulmuş, onların müalicəvi əhəmiyyətinə inanmışlar. Məsələn, sapfirin ilanı öldürməsinə, heliotropun insanı gözə görünməz etməsinə, ametisti dilin altına qoyanda sərxoşluqdan qoruduğuna inanmışlar. Qədim Roma yazıçı və alimi Böyük Pliniy (bizim eranın 23–79-cu illər) özünün " Təbiətin tarixi" əsərində əqiq haqqında yazırdı ki, bəzən aqatda Apollon və doqquz muzanı görmək mümkündür, həm də onları "süni yolla ayırmaqla yox, təbiət elə rəng vermişdir ki, hər muzanın öz xüsusiyyətlərini təbii olaraq ayrılıqda görmək olar".

Orta Asiya alimi Biruni (973 −1050-ci illər) yazırdı: " Əgər ilanın qarşısında zümrüdü saxlasan, onun gözündən yaş axacaq, və o kor olacaqdır. Bu faktı çoxları təcrübələrinə görə təsdiq edir…".

Daşlar haqqında qədim kitablarda –"lapidariya"larda insanların ilkin məlumatları çox primitiv olmuş, inanca əsaslanmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, elə orada bəzi elmi fikirlərin cücərtilərini görmək olar. Misal üçün, almazı dayanıqlığın və cəsarətin, qorxmazlığın, bədbəxtliyə üstün gəlməyin simvolu kimi görürdülər. İndi bir çox insanlara məlumdur ki, almaz ən bərk metalları belə aşılaya bilir. Kvarsın əvvəllər gizli və sehrli enerjiyə malik olmasına inanırdılar. İndi biz bilirik ki, kvarsa mexaniki güc tətbiq etdikdə, onda elektrik gərginliyi yaranır ki, kvarsın bu xüsusiyyətinə görə elektrotexnikada istifadə edilir. Eləcə də kəhrəba qoruyucuları, rubinli lazeri xatırlatmaq olar.

Qədim ölkə və xalqlarda qiymətli daşların rənglərinə üstünlük verilirdi. Məsələn, Hindistanda qırmızı rəngli qiymətli daşlara üstünlük verilirdisə, qədim Misirdə yaşıl və mavi rəngli daşlara daha çox üstünlük verilirdi.

## Minerallar

## Mənbə
* Ədəbi daş dövrü… 

## Həmçinin bax
* Faydalı qazıntılar
* Almaz
* Ametist
* Xrizoberill
* Aleksandrit
* Yaqut
* Sapfir
* Xrizolit
* Berill
* Zümrüd
* Topaz
* Akvamarin
* Opal
İran milli futbol komandası

**İran milli futbol komandası** (‎) İranı beynəlxalq futbol yarışlarında təmsil edir və İran Futbol Federasiyası tərəfindən idarə olunur. 2014-cü ilin dekabrından 2018-ci ilin may ayına qədər İran milli futbol komandası komandanın reytinqdə qitənin ən uzun müddətini təmsil edən ən uzun davamlı dövrü təmsil edən Asiyanın ən yüksək sıralı komandası olaraq qaldı.

## Tarixi

İran Futbol Federasiyası 1920-ci ildə yaradılıb. İran Milli Komanda'nin oynadığı ilk qarşılaşma 23 Avqust 1941-ci ildə, Kabildə səfərdə Britaniya Hindistanına qarşı 1-0 hesablı qələbə qazanarkən, İranın ilk FIFA beynəlxalq oyunu 25 Avqust 1941-ci ildə Əfqanıstan oldu.

## Uğurları
* **Asiya Kubokunun qalibi (3)** - 1968, 1972, 1976
* **[[Asiya Oyunları]] (3)** - 1974, 1990, 1998

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
İran U-20 milli futbol komandası
Fars körfəzi pro-liqası
Sitrin

**Sitrin** — sarı rəngli kvars, qiymətli daş.

## Sitrinin min bir sirri
Sitrin termini mineral aləmə 1747-ci ildə Valerius tərəfindən daxil edilib. Sitrin limon rəngli mineraldır.

Sitrin-işıq rəmzi, əhval ruhiyyənin simvoludur. Bu şəffaf daş sizə çox eleqant görkəm verər və hər geyim növü ilə sizi iştirak etdiyiniz hər hansı bir ziyafətin şahanəsi edər. Sitrin soyuq brilliantdan fərqli olaraq insana bir sakitlik və əminlik bəxş edir.

Sitrin daşın bir çox qəribə xüsusiyyətləri, möcüzələri də var:

Gəlin ən əsasını xatırladaq. Qədim Romada natiqlər ən hörmətli, izzətli insanlar sayılırdı. Onlara orator deyirdilər. Nitqində defekt olan insanlar ağızlarına xırdaca daşı götürüb uzun müddət dəniz kənarında məşq edərdilər. Və o daş onların diksiyasına bir aydınlıq gətirərdi. İndi isə aydın olur ki, həmin möcüzəli daş parçası məhz sitrin olub.

Astroloqlar belə hesab edir ki, sitrin əkizlər və dolçalara düşərlidir. Oğlaqlar və əğrəblər isə bu daş-qaşdan uzaq olsalar yaxşıdır. Beləcə hər bir dəblə geyinən insanın üst-başında sitrin görəndə, onun hansı bürcdən olmasını da aydınlaşdırmaq olar. Hətta bu daşı qədim dövrlərdə tüfəngə qoyub, güllə kimi də atıblar.
Bu daş-qaşla bəzənib, ictimaiyyət arasına çıxan hər kəsi sitrin daşı öz hərarəti və xeyirxahlığı ilə qoruya da bilir. Ailədə, işdə ovqatını xoş edir. Görün xırdaca bir təbii daş nə qədər böyük qüvvəyə və möcüzəyə malikdir.
Təbiətdə bu daşa nadir hallarda rast gəlmək mümkündür. Sadəcə olaraq külçə şəklində tapılır. Sonradan 300–400 dərəcə istilikdə kristaı ametistin köməkliyi ilə əridilib əldə olunur.

Bu sehrli daşın gücünü, qüvvəsini üstünüzdə hiss etmək istəyirsinizsə, onda siz də sitrindən istifadə edin və dəbli görünün.

## Təbabətdə əhəmiyyəti
Mədə-bağırsaq sisteminin müalicəsində istifadə edilir. Bu gün litoterapevtlər sitrini ümumi fiziki tonusu qaldırmaq, yaddaşı gücləndirmək və beyni aktivləşdirmək üçün məsləhət görürlər. Baş ağrısını yüngülləşdirir, körpə uşaqlarda nitq çatışmazlığına kömək edir. "Qohumu" rauxotopaz (tüstülu kvars) kimi o da narkotikadan əziyyət çəkənlərə "yardımçıdır". Birincisi başgicəlləndirən peraparatdan qurtarmaq üçündürsə, ikincisi bu axmaq vərdişə bir də qayıtmamaq üçündür. Enerjili sitrin –müvəffəqiyyət və pozitiv hal üçün daşdır, insanlar arasında dostluq və qohumluq əlaqələrini gücləndirir, gözəl danışığa sövq edir, gözəgəlimli edir.

Siyasətçilər, tanınmış şəxslər, daima insanlarla ünsiyyət olan insanlar üçün sitrindən olan kulon gəzdirməsi məsləhətdir. Hissiyyatlı limon rəngli kvars insanları daha praktiki, rasional edir, özünə inam yaradır. Biznesmenlər, xüsusən də yeni işlərə başlayanlar üçün "xeyirlidir". Bu mineral, yaradıcı adamlara, hətta, fokusçulara, fala baxanlara da "yararlıdır". Astroloqlar sitrini Şirlərə, Əkizlərə və Qızlara məsləhət görürlər. Buğa bürcünə məsləhət deyil.

## Mənbə
* Əbədi daşlar dövrü… 

## Həmçinin bax
* Qiymətli daşlar
Azərbaycan Reqbi Federasiyası

**Azərbaycan Reqbi Federasiyası** — Azərbaycandakı idman federasiyalarından biri.

## Haqqında
* İlk dəfə 2004-cü ildə təsis edilən Azərbaycan Reqbi Federasiyası (ARF) bundan bir il sonra Avropa Reqbi Assosiasiyasına üzv qəbul olunub. Lakin hələ də federasiyanın Beynəlxalq Reqbi Şurasına (İRB) üzvlüyü təmin edilməyib. Bu İRB-nin qoyduğu tələblə bağlıdır: *Ən azı 10 komandanın iştirakı ilə [[çempionat]] keçirilməlidir ki, üzvlüyə qəbul olunsun. Bu şərti yerinə yetirmək hələlik mümkün deyil. Çünki maliyyə imkanları aşağı səviyyədədir. Klub yaratmaq üçün kifayət qədər vəsait lazımdır.*
* Reqbi üzrə Azərbaycan yığma komandası Avropa Millətlər Kubokunun 3D divizionunda mübarizə aparırdı.
* 2017-ci ilin sentyabr ayında fəaliyyətini dayandırıb.
* 2020-ci ilin iyul ayından Azərbaycan Reqbi Federasiyası yeni rəhbərliklə öz fəaliyyətini bərpa edib.

## İdarə Heyəti
* Prezident: Elşən Abbasov
* 1-ci vitse-prezidenti: Elvar Osmanov
* Beynəlxalq əlaqələr üzrə vitse-prezident: Eldəgiz Rəfibəyli
* Regionlar üzrə vitse-prezidenti: Səbuhi Qarayev
* Baş Katib: Əliniyaz Mirzəyev

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Reqbi Federasiyası Twitter.com

Azərbaycan Reqbi Federasiyası Instagram.com