open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katsumoto Saotome

– Yaponiya yazıçısı. O, İkinci Dünya müharibəsində Tokio şəhərinin ABŞ tərəfindən bombardman edilməsi hadisəsinin qurbanlarının hekayələrini toplamış, sülhü müdafiə etmişdir.

## Həyatı və karyerası
Saotome 26 mart 1932-ci ildə Tokioda doğulmuşdur. O, Katsuma və Rin Saotome cütlüyünün ən kiçik uşağı idi. O, şəhərin şimalında doğulsa da, şərqində böyümüşdür. Anası dərzi işləmişdir, atası isə bərbər, küçə satıcısı və teatr işçisi kimi peşələrlə məşğul olmuşdur. Müharibə başlayanda böyük qardaşı orduya cəlb olunmuş, lakin alkoqolik atası ordu üçün yararsız hesab olunmuşdur. Onun iki bacısı fabrikdə işləmişdir. Müharibə zamanı məktəbdə təhsil almasına baxmayaraq Saotome fabrikdə işləmiş, metal tullantılar toplamaqla məşğul olmuşdur. O və ailəsi 10 mart 1945-ci ildə Tokionun bombardmanından çətinliklə sağ qalanlardan olmuşdurlar. Müharibədən sonra fabrikdə işləyən Saotome yazıçılığa başlamış və yaşadığı hadisələri işıqlandırmaq qərarına gəlmişdir. Onun avtobioqrafik debüt romanı "Şəhər mərkəzindəki ev" 1952-ci ildə Naoki mükafatına namizəd göstərilmişdir.

Saotome 1970-ci ildə Tokio bombardmanından əziyyət çəkmiş şəxsləri ziyarət etməyə və onların xatirələrini toplamağa başlamışdır. Hətta bu məqsədlə Britaniya, Almaniya, İtaliya və Çin kimi ölkələrə səyahət etmişdir. Topladığı xatirələri 6 kitab formasında nəşr etdirmişdir. Birinci kitab 1971-ci ildə çapdan çıxmışdır. Hadisənin daha çox tanınması üçün Yaponiya hökumətindən dəstək istəsə də, uğursuz olmuşdur. O, bombardmanla bağlı sənədlər və artifaktlar toplamaq məqsədilə sivil qrup yaratmışdır. 1990-cı ildə uşaqlar üçün  adlı kitab yazmışdır. Tokioda qəzaya uğramış və əsir götürülmüş bir amerikalı B-29 pilotunun həyatını əks etdirən hesabatın müəllifi olmuşdur. Müharibədə uşağını axtaran qadından bəhs edən "Müharibə və gənclik" romanı əsasında 1991-ci ildə film çəkilmişdir və filmin ssenarisini o yazmışdır.

2002-ci ildə dövlətin dəstəyi olmadan Tokionun şərqində memorial muzey qurmuşdur. 2019-cu ildə qədər bu muzeyin direktoru olmuşdur. Bu müddət ərzində bombardman haqqında jurnallar nəşr etdirmiş, uşaqlar və böyüklər üçün kitablar yazmağa davam etmişdir. O, "Tora-san" film seriyasının rejissoru Yoci Yamadanın yaxın dostu olmuşdur.

Katsumoto Saotome 10 may 2022-ci ildə Saytama şəhərində yerləşən bir xəstəxanada orqan çatışmazlığı səbəbilə ölmüşdür.

## Şəxsi həyatı
1962-ci ildə musiqi məktəbində oxuyan və onun romanlarının fanatı olan Naoe Kaneko ilə evlənmişdir. Kaneko musiqi müəllimi olmuşdur. Cütlüyün iki oğlu və bir qızı olmuşdur. Kaneko 2008-ci ildə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* NHK saytında
Ülkər Səttarova

**Səttarova Ülkər Eldar qızı** () — Texnika elmləri doktoru (2019) və Kompüter elmləri ixtisası üzrə dosent (2016), Azərbaycan Respublikası Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin direktoru (2023)

## Həyatı
Ülkər Səttarova 1986-cı ildə Bakı şəhərində müəllim ailəsində anadan olub.

Ülkər Səttarova 2008-ci ildə Bakı Dövlət Universitetində tətbiqi riyaziyyat ixtisası üzrə bakalavr, 2010-cu ildə isə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində informasiya texnologiyaları və sistemləri ixtisası üzrə magistr təhsili alıb və hər iki təhsil pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
2014-cü ildə "Texnika üzrə fəlsəfə doktoru" elmi dərəcəsinə və 2016-cı ildə Kompüter elmləri ixtisası üzrə dosent elmi adına layiq görülüb.

AMEA-da və Fransada aparılan elmi araşdırmanın nəticəsi olaraq 2019-cu ildə Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən Texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb.
Ülkər Səttarova 2004–2009-cu illərdə AMEA Kibernetika İnstitutunda və 2010–2018-ci illərdə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində müvafiq vəzifələrdə, 2018-ci ildən isə həmin universitetdə Strateji inkişaf üzrə prorektor vəzifəsində çalışıb. Texnika sahəsi üzrə AAK-sının ekspert şurasının üzvüdür.

Evlidir. Həyat yoldaşı Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurasının sədri İsmət Səttarovdur.

## Elmi fəaliyyəti
100-dən çox elmi əsərin, 5 monoqrafiya və 3 patentin müəllifidir. 50-dən çox məqaləsi ingilis dilində xarici jurnallarda və impakt faktorlu jurnallarda dərc olunmuşdur.

## Yaradıcılığı
* Ülkər Səttarova Memarlıq və İnşaat Universitetinin prorektoru olub. Başqa sözlə Azərbaycanın ən gənc xanım prorektoru adını daşıyıb.
* Ülkər Səttarova Təhsil Nazirliyində nazirin müşaviri kimi çalışıb.
* Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilib.
* Ülkər Səttarova Mərkəzi və Şərqi Avropa Ölkələrinin Ali Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentlikləri Şəbəkəsinin ilk azərbaycanlı üzvüdür.
* Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin direktorudur.

## Təltifləri
* 2013-cü ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, "İlin müəllimi" mükafatına layiq görülmüşdür.
* 2013-cü ildə Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən İKT sahəsində ən yaxşı işlərə görə mükafata layiq görülmüşdür.
* 2016-cı ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin 40 illik yubileyi münasibətilə Məhsuldar fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən fəxri diplomla təltif olunmuşdur.
* Digər yerli və beynəlxalq sertifikatlara layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Armen Beqlaryan

**Armen Minasi Beqlaryan** (; ) — Ermənistan hərbçisi, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Xocalı soyqırımının təşkilatçılarından biri, Aprel döyüşlərinin iştirakçısı.

## Həyatı
Armen Minasi Beqlaryan 13 aprel 1973-cü ildə Sisian rayonunun Əxlətyan kəndində anadan olmuşdur. Kənddəki səkkizillik məktəbi bitirdikdən sonra Sisian şəhər 3 saylı orta məktəbdə oxumuşdur. 1990–1991-ci illərdə İrəvan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsil almışdır. 1992-ci ildə təhsilini yarı yolda qoyub Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirak etmişdir. O, MDB-yə məxsus 366-cı motoatıcı alayın birinci rotasının baş texniki olmuş, Xocalı soyqırımında iştirak etmişdir. Hadrut və Ağdərə özünümüdafiə döyüşlərində iştirak etmiş, sonra isə "Sisakan" dəstəsinə qoşulmuşdur. Müharibə bitdikdən sonra monokultura ilə məşğul olmuşdur. 2005–2008-ci illərdə və 2012-ci ildən 4 aprel 2016-cı ilə qədər Axlatian icmasının rəhbəri olmuşdur. 2008–2012-ci illərdə Tulus su anbarının mühafizə-nəzarət stansiyasında işləmişdir. 3 aprel 2016-cı ildə Sisianın könüllülər dəstəsinin tərkibində Qarabağda Aprel döyüşlərində iştirak etmək üçün yola çıxmışdır. Azərbaycan tərəfi 4 apreldə Ağdərəyə gedən yolda Sisian dəstəsinin avtobusunu PUA bombalamışdır. Beqlaryan həmin avtobusda olmuş və həlak olmuşdur.

Vidalaşma mərasimi 6 aprel 2016-cı ildə keçirilmişdir. 7 apreldə Sisian panteonunda dəfn edilmişdir.

## Mükafatlar
* "Döyüş xidməti" medalı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Արմեն Բեգլարյան
* Արմեն Բեգլարյանը 5 օրից կդառնար 43 տարեկան. մանրամասներ Սիսիանի ջոկատի դեպքից
Mavrik Qukasyan

**Qukasyan Mavrik Araratoviç** — Ermənistan polisi və dövlət xadimi. O, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı və bu dövrdə Əsgəran daxili işlər şöbəsinin rəisi kimi xidmət etmiş, həmçinin Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olmuşdur. 2000-ci illərdə Qondarma DQR-nin baş prokuroru olmuşdur.

## İstinadlar
Karlen Ağacanyan

**Karlen Levoni Ağacanyan** (; ) — Ermənistan polis işçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri.

## Həyatı
Karlen Levoni Ağacanyan 1938-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Şaumyan rayonunda anadan olmuşdur. Atası İkinci Dünya müharibəsi əlili, anası səhhətində ciddi problemlər olan tütünçü idi. O, yerli orta məktəbi bitirmişdir. Daha sonra SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Rostov Ali Polis Akademiyasında təhsil almışdır. 1961–1977-ci illərdə Şaumyan rayonunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1977–1998-ci illərdə DQMV və DQR polis sistemində işləmişdir. Balaca qardaşı Volodya Levoni Ağacanyan Şaumyan rayon komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışırdı.

Ağacanyan Qarabağ hərəkatı başlayandan sonra Şaumyan rayonu ərazisində partizan müharibə aparmaq üçün fəaliyyət göstərmişdir. Şaumyanda işlədiyi illərdə 1,000-dən çox ov tüfəngi toplaya bilmiş və erməni döyüşçülərini bu silahlarla təmin etmişdir. Əsgəran RPŞ-nin rəisi olmuş, sonradan Əsgəran rayonunda döyüşlərdə iştirak etmişdir. Bu dövrdə Ağacanyan azərbaycanlı əsir götürmək və onları erməni əsirlərlə dəyişmək ilə məşğul idi. 1990-cı ildə partizan fəaliyyəti üçün öz tabeliyində 250 nəfər döyüşçü toplamışdır. Ağacanyan Qaraçinar, Talış, Buzluq, Mənəşli və Börü kəndlərinə yerləşdirmişdir. Ağacanyan Çaykənd əməliyyatından sonra Qarabağda etiraz aksiyalarının təşkilində iştirak etmişdir. Xocalı soyqırımını törədənlərdən biridir.

## İstinadlar
Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi (Azərbaycan)

**Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi** — Elm və ali təhsil üzrə dövlət orqanıdır. Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
28 iyul 2022-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasında elm və təhsil sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidenti Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması haqqında Fərman vermişdir.

## Agentliyin funksiyaları
* Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyi yanında Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin ƏSASNAMƏSİ

## Həmçinin bax
* Elm və Təhsil Nazirliyi
* Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu
* Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi
* Ülkər Səttarova

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin rəsmi internet səhifəsi: https://eatda.edu.az/
Tiqran Nağdalyan

**Tiqran Ovanesi Nağdalyan** (; ) — Ermənistan jurnalisti. İrəvanda qətlə yetirilmişdir.

## Həyatı
Tiqran Ovanesi Nağdalyan 8 iyun 1966-cı ildə Ermənistan SSR-nin İrəvan şəhərində anadan olmuşdur.

1995–1997-ci illərdə "Azadlıq Radiosu"nda işləmişdir. O, Ermənistan İctimai Televiziyasının rəhbəri idi və burada həftəlik xəbərlər proqramını da aparırdı. Nağdalyan 1998–2008-ci illərdə Ermənistan Prezidenti olan Robert Köçəryanın dostu və tərəfdarı olmuşdu. O, həmçinin 1999-cu ildə Ermənistan parlamentinə hücumun lideri Nairi Hunanyanın məhkəməsində mühüm şahid kimi qəbul edilmişdir.

28 dekabr 2002-ci idə İrəvanda valideynlərinin evinin girişində bir qrup müxalifət tərəfdarı tərəfindən başından güllə yarası almışdır. O, 36 yaşında xəstəxanada vəfat etmişdir.

6 mart 2003-cü ildə Ermənistan polisi 6 şübhəlini həbs etmişdir. 13 nəfər qətldə ittiham olunmuşdur. 7 nəfərə hökm oxunmuş, 6 nəfərə bəraət verilmişdir. Con Harutunyan sifarişli qatil olmaqda təqsirli bilinmiş, cinayətini etiraz etmişdir. Vazgen Sarkisyanın (keçmiş müdafiə naziri və baş nazir, 1999-cu ildə qətlə yetirilmişdir) və Aram Sarkisyanın (keçmiş baş nazir) qardaşı, biznesmen Armen Sarkisyan qətlin sifarişində təqsirli bilinmişdir. Onların hər ikisi 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Ovanes Arutunyan vasitəçi qismində (prokurorluqla əməkdaşlıq etdiyinə görə cəzası yüngülləşdirilməklə) 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Müxalifət həbsin siyasi olduğunu və Sarkisyanın günah keçisi olduğunu iddia etmişdir. Onlar Nağdalyanın 1999-cu ildə parlamentə hücum haqqında çox şey bildiyi üçün öldürüldüyünü iddia etmişdilər.

8 iyun 2004-cü ildə İrəvanın Zəkiyan küçəsində xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

* Avropada öldürülən jurnalistlərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Ararat Melkumyan

**Ararat Mikayeli Melkumyan** (; ) — Ermənistan hərbçisi, general-mayor, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Martuni vilayəti administrasiyasının keçmiş rəisi (2019–2021), Qondarma DQR Təhlükəsizlik Şurasının keçmiş katibi (7–16 yanvar 2023), DQR Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru. Aprel döyüşləri iştirakçısı, İkinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
Ararat Melkumyan 1 fevral 1973-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Martuni rayonunun Qırmızı Bazar kəndində anadan olmuşdur. Ailəsi altı uşaqdan ibarət idi. Məktəbi bitirdikdən sonra Moskva Hüquq İnstitutunun qiyabi şöbəsinə daxil olmuşdur. 1991-ci ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırılmışdır. 1992-ci ildə Xocavənd şəhərinə gedərək və Qırmızı Bazarda dislokasiya edilmiş erməni separatçı dəstəsinə daxil edilmişdir. Onun komandirləri müharibə cinayətkarları Monte Melkonyan və Movses Akopyan idi.

Rota komandiri olmuşdur. 1994-cü ildə DQR-nin 2-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Daha sonra Moskva Silahlı Qüvvələr Akademiyasında təhsilini davam etdirmiş, sonra Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun əsas bölmələrindən birində xidmət etmişdir. N saylı hərbi hissəsinin komandiri olmuşdur. 2016-cı ildə öz dəstəsi ilə Aprel döyüşlərində iştirak edib və Ermənistanın 1-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2018-ci ilin fevral ayında Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin 1-ci hərbi hissəsinin komandiri təyin edilmişdir. 2019-cu ilin iyul ayından Martuni rayon icra başçısıdır.

2021–2023-cü illərdə Dağlıq Qarabağ Respublikası Milli Təhlükəsizlik Xidməti direktorunun birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2023-cü il yanvarın 7-dən 16-dək Dağlıq Qarabağ Respublikası Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsini tutmuşdur. Ararat Mikayeli Melkumyan İkinci Qarabağ müharibəsində DQR qarşısında müstəsna xidmətlərinə görə DQR Prezidenti Arayik Arutyunyan tərəfindən "Artsax Qəhrəmanı" ali tituluna layiq görülmüşdür.

General-mayor hərbi rütbəsinə malik idi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* hetq.am saytında
* Fədailər. Ararat Melkumyan
Aram Torqomyan

**Aram Torqomyan** — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalı soyqırımının təşkilatçılarından biri, polkovnik.

## İstinadlar
Seyran Saroyan

**Seyran Firdovsi Saroyan** ( ; ) və ya **Sedrak Saroyan** — Ermənistan hərbçisi və siyasətçisi, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri. 2007-ci ildən 2018-ci ildə istefaya gedənə qədər Ermənistan parlamentində xidmət etmişdir. Saroyan xidmət etdiyi müddətdə Ermənistan Respublika Partiyasına bağlı müstəqil siyasətçi olmuşdur. Saroyan siyasətə gəlməzdən əvvəl Ermənistan Quru Qoşunlarının general-mayoru olmuş, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı 2-ci Ordu Korpusuna komandanlıq etmişdir.

## Həyatı
Seyram Saroyan 3 sentyabr 1967-ci ildə o vaxt Sovet İttifaqının tərkibində olan Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Qarğabazarı kəndində anadan olmuşdur. Atası Firdovsi Saroyan Üçkilsə şəhərinin kənd təsərrüfatı idarəsinin müdiri idi. 1984-cü ildə yerli orta məktəbi bitirdikdən sonra Saroyan 1985-ci ildən 1987-ci ilə qədər Sovet Ordusu sıralarına çağırılmışdır. Ordudan ayrıldıqdan sonra bir müddət "Haykimiya" adlı regional firmada mühəndis köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

1989-cu ildə Qarabağ hərəkatının üzvü Saroyan Azərbaycana qarşı Birinci Qarabağ müharibəsində könüllülərdən ibarət dəstə toplamış və ona rəhbərlik etmişdir. Müharibə zamanı kiçikmiqyaslı dəstə tam bir batalyona – "Artsvik-10" əməliyyat qrupuna çevrilmişdir. Saroyan Xocalı soyqırımını törədənlərdən biridir. O, bundan başqa, Kəlbəcər, Qubadlı və Zəngilan döyüşlərində batalyona rəhbərlik etmişdir.

1992-ci ildə Saroyan rəsmi olaraq Ermənistan Ordusuna qoşulmuşdur. Növbəti il 2-ci Ordu Korpusuna komandan təyin edilmişdir. Çox keçməmiş, 4-cü Ordu Korpusuna komandan təyin olunmuşdur. 2000-ci ildə Saroyan general-mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. 1990-cı illərin sonundan 2000-ci illərin ortaları arasında Saroyan bir sıra xarici hərbi akademiyalarda təhsil almışdır.

Saroyan 13 avqust 2022-ci ildə 54 yaşında İrəvanda yerləşən İzmirliyan Tibb Mərkəzində vəfat etmişdir. İki gün sonra Üçkilsədə dəfn edilmişdir. Saroyan xroniki sağlamlıq problemlərindən, xüsusən də qan damarlarında problemlərdən əziyyət çəkirdi.

## İstinadlar
Vladimir Ponomaryov

**Vladimir Alekseyeviç Ponomaryov** (; ) — Rusiya hərbçisi, Ermənistan tərəfindən Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri.

## Həyatı
Vladimir Alekseyeviç Ponomaryov 13 iyun 1959-cu ildə Qazaxıstan SSR-nin Semipalatinsk şəhərində anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Novosibirsk Ali Ümumqoşun Hərbi–Siyasi Məktəbini bitirmişdir. 1980–1986-cı illərdə Əfqanıstanda, 1988–1992-ci illərdə Dağlıq Qarabağda Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin 4-cü ordusunun, 2-ci motoatıcı diviziyasının 366-cı alayında xidmət keçmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olmuşdur. O, özünün və ümumiyyətlə 366-cı alayın bu soyqırımında iştirak etdiyini inkar etmişdir. 2000-ci ildə Kemerovo Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini, 2009-cu ildə Moskva İdarəetmə və Hüquq İnstitutunu bitirib. Maraq dairəsinə daxil olan sahələr terrorçuluğun fəlsəfəsi və problemləri, Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərinin hazırkı vəziyyəti və Dağlıq Qarabağdakı etnosiyasi münaqişənin həlli prosesidir. 30 yanvar 2013-cü ildə Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin Milli Strateji Tədqiqatlar İnstitutunda "1988–1992-ci illərdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinamikası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək, tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Əvvəlcə Ermənistan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda, daha sonra isə Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutunda təcrübə keçmişdir. Ermənistan Milli Arxivinin direktorunun hərb tarixi üzrə müşaviri, Dağlıq Qarabağ Respublikasının fəxri vətəndaşı, Artsax Yazıçılar İttifaqının üzvüdür. Ehtiyatda olan polkovnik-leytenantdır. Rusiyanın Tomsk Politexnik Universitetinin Yurqa Texnoloji İnstitutunda humanitar təhsil və xarici dillər kafedrasının dosentidir. 

Keçmiş Dağlıq Qarabağ Respublikası daxilində tanınmış bir fiqur olaraq qəbul edilir. Qarabağ erməniləri və Birinci Qarabağ müharibəsi haqqında şeirlər yazmışdır. O, dörd şeir toplusunun müəllifi və həmmüəllifidir.

## İstinadlar
Bazarstore

**Bazarstore** —  Azərbaycanda fəaliyyət göstərən supermarketlər şəbəkəsi.

## Tarixçə

“Bazarstore” Mağazalar Şəbəkəsi 2011-ci ildə “Azərsun Holdinq” tərəfindən yaradılmışdı.

## Market Sayı
Ölkə ərazisində 78 mağaza ilə fəaliyyət göstərən “Bazarstore” Mağazalar Şəbəkəsi ümumilikdə 127.674 m2 ərazini əhatə edir və 3200 nəfər işçi ilə müştərilərinə yüksək səviyyədə xidmət göstərir.

## Web saytı
Eyni zamanda Bazarstore "bazarstore.az" saytını müştərilərin ixtiyarına verib. Bu sayt vasitəsilə müştərilər onlayn sifariş edə, mağazaların ünvanlarını öyrənə, "Onlayn Chat" vasitəsi ilə əlaqə saxlaya,  işə müraciət edə, qeydiyyatdan keçərək "Super Kart" əldə edə bilirlər.

## Həmçinin bax

* Al Market
* OBA Market
* Bravo

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Web sayt
* Instagram hesabı
* Facebook səhfəsi
Yuri İşxanyan

**Yuri Georgi İşxanyan** (; ) — Ermənistan hərbçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri.

## Həyatı
Yuri Georgi İşxanyan 9 yanvar 1947-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Xankəndi şəhərində anadan olmuşdur. Xankəndi şəhərində 1 saylı orta məktəbdə, sonra Xankəndi ticarət texnikumunda təhsil almışdır. O, Xankəndi şəhərinin "Qarabağ" futbol komandasında çıxış etmişdir. "Qarmetax" kombinatında, sonra Əsgəran Ticarət İdarəsində işləmişdir. O, müddətli hərbi xidmətini Bakıda başa vurmuşdur.

İşxanyan Qarabağ hərəkatının və partizan fəaliyyətinin aktiv iştirakçısı olmuşdur. 1988-ci ildə Əsgəran hadisələrində iştirak etmiş, buna görə bir neçə gündən sonra həbs edilmişdir. O, aprel–avqust aylarında Bakı, Moskva və Şuşa həbsxanalarında saxlanmışdır. 1988–1994-cü illərdə müxtəlif könüllü dəstələrin, 9-cu rotanın komandiri kimi Ağdərə, Əsgəran, Laçın, Qubadlı, Kəlbəcər və Şuşa istiqamətlərində döyüşlərdə iştirak etmişdir. Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olub.

14 mart 1998-ci ildə Xankəndi şəhərində vəfat etmişdir. Xankəndi şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

O, ölümündən sonra Dağlıq Qarabağ Respublikasının 1-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Evli idi və üç övladı var.

## İstinadlar
Tokio Vətəndaş Günü

– Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində hər ilin 1 oktyabr tarixində qeyd olunan əlamətdar gün.

## Tarixi
Günün yaranma tarixi Meyci dövrü ilə bağlıdır. 1889-cu ildə rəsmi şəkildə Tokio şəhəri təşkil olunmuşdur. Lakin bələdiyyə sistemində bir istisna olaraq Tokio şəhərinin meri və meriyası yox idi, vətəndaşların şəhər idarəetməsində iştirakı məhdudlaşdırılmışdı. Şəhər idarəetməsini vətəndaşlara açıq etmək üçün başlayan hərəkat uğurlu olmuş və 1 oktyabr 1898-ci ildə bu sistem ləğv olunmuşdur. Nəticədə, Tokio özünü idarə edən şəhər olmuşdur. Bu hadisəni xatırlamaq üçün 1 oktyabr tarixi Muxtariyyəti Anma Günü elan olunmuşdur. 1952-ci ildə isə günün adı Tokio Vətəndaş Günü olaraq dəyişdirilmişdir.

Tokio Vətəndaş Gününün yaddaqalan xüsusiyyətlərindən biri 1956–1997-ci illərdə satılmış xüsusi xatirə döş nişanları olmuşdur. 1959-cu ildən etibarən bu döş nişanları kappa təsviri ilə hazırlanmışdır. Bəzi qurumlar bu döş nişanlarını taxan şəxslərə pulsuz giriş və endirimlər təşkil edirdi. 2018-ci ildə Tokio prefekturasının yaranmasının 150 illiyi münasibətilə bu döş nişanlarının məhdud sayda olan xüsusi versiyası buraxılmışdır.

## Qeyd olunması
Bu gündə Tokioda yerləşən ibtidai və orta məktəblər, eləcə də, liseylər bağlı olur, Ueno zooparkı, Tokio Dəniz Həyatı Parkı və Tokio Metropolitan İncəsənət Muzeyi kimi ictimai əyləncə yerlərinə daxil olmaq isə pulsuzdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kappa döş nişanları
Sevgilərlə, Saymon

**Sevgilərlə, Saymon** () — 2018-ci il ABŞ istehsalı romantik, komediya-dram filmi. Rejissoru Qreq Berlantidir. Film Beki Albertallinin yazdığı "*Simon vs. the Homo Sapiens Agenda*" kitabı əsasında çəkilib. Film gey olduğunu ailəsindən və dostlarından gizlədən 17 yaşlı Saymon Spirin hekayəsindən bəhs edir. 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Narkotik (film)

**Narkotik** () — 2015-ci il ABŞ istehsalı komediya-dram filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Rik Famuyivadır. Film İnqlvudun təhlükəli məhəlləsində yaşayan Malkolmun hekayəsindən bəhs edir. O, və dostları gecə klubunda qanqsterlərin işinə qarışdıqdan sonra özlərini onların əlindən qurtarmağa çalışırlar.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
*
Stiv Zissu ilə su həyatı

**Stiv Zissu ilə su həyatı** () — 2004-cü il ABŞ istehsalı macəra, komediya-dram filmi. Filmin rejissoru olan Ves Anderson ssenarisini Noa Baumbax ilə birlikdə yazıb. Film sənədli film ulduzu, okeanoloq Stiv Zissunun dəniz macəralarından bəhs edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Captain Neato" Christian Lorentzen's review of *The Life Aquatic with Steve Zissou* in n+1 (April 23, 2010)
Maksim Mirzoyan

**Maksim Mikayeli Mirzoyan** (; ) — Ermənistan siyasətçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Qondarma DQR Milli Məclisinin IV çağırış deputatı.

## Həyatı
Maksim Mikayeli Mirzoyan 19 iyul 1947-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Xankəndi şəhərində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Xankəndi şəhər 3 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1966-cı ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Mexanika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1971-ci ildə "Sevanşin" trestinin avtomobil yığma stansiyasında böyük dispetçer, baş mexanik, sonra istismar şöbəsinin rəisi olmuşdur.

1975–1978-ci illərdə Xankəndi MTVM-nin baş mühəndisi olub. 1977–1991-ci illərdə ardıcıl dörd dəfə Xankəndi şəhər sovetinin deputatı seçilmişdir. 1978–1979-cu illərdə Xankəndi Səhiyyə və Əmək Müfəttişliyi İdarəsinin əməliyyat şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1979–1988-ci illərdə Xankəndi Əmək Müfəttişliyi İdarəsinin 2718 saylı karvanının rəisi olmuşdur.

Mirzoyan Qarabağ hərəkatının əsas təşkilatçılarından biri olmuşdur. O, Qarabağ problemi ilə bağlı qırx dəfədən çox beynəlxalq konfranslarda iştirak etmişdi. Mirzoyan Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu və SSRİ hökumətinin demək olar ki, bütün üzvləri ilə otuz beş dəfə görüşmüşdü.

1988-ci ildən 1991-ci ilin noyabrına kimi Xankəndi Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olub. 1988-ci ildə "Krunk" komitəsinin idarə heyətinin üzvü seçilmişdir. 1989-cu ildə Dağlıq Qarabağ Milli Şurasının üzvü seçilmişdir. 28 dekabr 1991-ci ildə 29 saylı Daşbulaq seçki dairəsindən Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası Ali Sovetinin I çağırış deputatı seçilmişdir. Xarici əlaqələr daimi komissiyasının üzvü idi. 1992-ci ildə Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası hökumətinin xarici əlaqələr şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1992–1995-ci illərdə Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası Ali Soveti sədrinin müşaviri olmuşdur. 

1995–1996-cı illərdə "Daşnaksutyun"un Artsax Fondunun icraçı direktoru, 1996–1999-cu illərdə isə "Şinarar" MMC-nin nəqliyyat xidmətinin rəhbəri olmuşdur. 18 iyun 2000-ci ildə 7 saylı Xankəndi seçki dairəsindən III çağırış Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmiş və Milli Məclisin Xarici Əlaqələr Daimi Komitəsinin üzvü olmuşdur. 2000–2003-cü illərdə "Tüfengiyan" Fondunun, 2003–2010-cu illərdə isə "Artsaxqaz" QSC-nin direktoru olmuşdur. 19 iyun 2005-ci ildə 5 saylı Xankəndi seçki dairəsindən IV çağırış Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Xarici əlaqələr daimi komissiyasının üzvü idi. 2011-ci ildən "Atavank" MMC-nin baş direktorudur. 2011–2012-ci illərdə Xankəndi "Avtoservis" QSC-nin direktoru olub.

Bitərəf olmuşdur. Ailəli idi, üç övladı var. Maksim Mirzoyan 30 oktyabr 2022-ci ildə vəfat edib.

## Mükafatları
* "Mxitar Qoş" medalı (27 mart 2003-cü il)
* "Mesrop Maştots" ordeni (30 avqust 2011-ci il)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐՆԵՐ
* Վերահաշվարկի արդյունքները թիվ 2 ընտրատարածքում
* Շրջափակումը չի՛ ընկճի արցախցիներին
* "Օժտված էր մարդկային ամենավեհ գծերով". Արթուր Թովմասյանը՝ ԼՂՀ ԳԽ 3 գումարումների պատգամավոր Մաքսիմ Միրզոյանի մահվան կապակցությամբ
Metalın səsi

**Metalın səsi** () — 2019-cu il ABŞ istehsalı dram filmi. Filmin rejissoru Darius Marderdir. Baş rolda Riz Ahmed çəkilib. Film eşitmə qabiliyyətini itirən musiqiçidən bəhs edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* 
* 
* ''Sound of Metal'' – Final Screenplay via *[[Variety (magazine)|Variety]]*
Barbar (film)

**Barbar** () — 2022-ci il ABŞ istehsalı qorxu, triller filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Zak Kreqqerdir. Filmdə Corcina Kempbell, Bill Skarsqard və Castin Lonq çəkiliblər. 

## Məzmun
İş üçün qəsəbəyə yollanan gənc qadın özü üçün kirayə götürdüyü evə gəlib çatır, ancaq o, bu evdə başqa bir şəxsin yaşadığını öyrənir. Gecə yarısı hara gedəcəyini bilməyən qadın evdəki digər şəxslə tanış olur və burada qalmaq qərarına gəlir. İkisi qaldıqları bu evdə dəhşətli şeylər kəşf edirlər. 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
*
Treynspottinq

**Treynspottinq** () — 1996-cı il Britaniya istehsalı qara komediya, dram filmi. Filmin rejissoru Denni Boyldur. Film İrvin Velşin 1993-cü ildə yazdığı eyniadlı kitab əsasında çəkilib. Film Şotlandiyanın Edinburq şəhərində yaşayan narkomanların həyatından bəhs edir. Davamı "*[[T2 Treynspottinq]]*" 2017-ci ilin yanvarında işıq üzü görüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
* BBC Films review – ''Trainspotting'' Definitive Edition DVD (1996)
Tirana çayı

**Tirana** (Alb. Lumi i Tiranës) — Avropada, Albaniya ərazisindən axan çay.  Çayın mənbəyi Albaniyanın paytaxtı Tirananın şimal-şərqindəki dağlarda yerləşir.
Tirananın şimal hissəsindən axır və bu şəhərin əsas su arteriyasıdır. 

## Təsviri
Tirana çayının  mənbəyi Dayti dağından axan axıntılardan yaranıb. Çay cənub-qərb istiqamətində axaraq, Tiran şəhərinin şimal hissəsindən keçir və sonra şimal-qərbə dönür.
Tirananın ən böyük qolu Lana çayıdır.  Tirana İşmi çayına tökülür.  Çay şəhərsalma suları ilə çox çirklənmişdir, xidmət  infrastrukturunun olmaması tullantıların çaya axmasına səbəb olub. .
Bu da içməli suyun keyfiyyətini azaldır və bəzi heyvan və balıq növlərinin tələf olmasına səbəb olub. Nitratlarla çirklənmə Aİ standartlarından 13 dəfə yüksəkdir. .

## İstinadlar
T2 Treynspottinq

**T2 Treynspottinq** () — 2017-ci il Britaniya istehsalı qara komediya, dram filmi. Rejissoru Denni Boyl, ssenari müəllifi isə Con Hodcdur. Film İrvin Velşin yazdığı "Trainspotting" və "Porno" romanı əsasında çəkilib. Boylun 1996-cı ildə ekranlaşdırdığı "*[[Treynspottinq]]*" filminin davamıdır. Əvvəlki filmdə rol alan aktyorlar yenidən bir araya gəliblər. Filmdə Mark Renton 20 ildən sonra dostlarını görmək üçün Edinburqa qayıdır, lakin işlər onun planlaşdırdığı kimi getmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* T2 Trainspotting facts at   screen sensations
Tomas və sehirli dəmiryolu

**Tomas və sehrli dəmiryolu** () — 2000-ci ildə istehsal olunmuş filmidir.

## Həmçinin bax
* Tomas və dostları
* Tomas və dostları: Dünya səyahəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Minari (film)

**Minari** () — 2020-ci il ABŞ istehsalı drama filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Li Ayzek Çundur. Film 1980-ci illərdə Amerikaya köçən koreyalı ailədən bəhs edir.

## Rollarda
* Stiven Yon — Jacob Yi
* Han Ye-ri — Monica Yi
* Alan Kim — David Yi
* Noel Kate Cho — Anne Yi
* Youn Yuh-jung — Soon-ja
* Will Patton — Paul
* Scott Haze — Billy
* Jacob Wade — Johnnie
* Skip Schwink — Doctor

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* Original screenplay via *[[Deadline Hollywood]]*
Tomas və dostları: Dünya səyahəti

**Tomas və dostları: Dünya səyahəti** () — 2018-ci ildə istehsal olunmuş cizgi filmidir.

## Həmçinin bax
* Tomas və dostları
* Tomas və sehrli dəmiryolu

## Xarici keçidlər
*
Dərketmə

**Dərketmə** —  şüurun obyektlə birbaşa əlaqəsi kimi həyata keçirilən idrak fəaliyyəti metodu.

Termin, prototipi  , yəni "vizual təmsil" (  : shau) olduğu Kantianizmdə kateqoriyalı status aldı: təfəkkürlə vasitəçiliyi olunmayan idrak aktı.

## Anlayışın tarixi
Fəlsəfə tarixində onun analoqu intuisiya anlayışı olmuşdur. Dərketmə sözü tez-tez , *fərziyyə* və ya "ruhun uzaq sirrlərə cəmləşməsi" mənasını verir  və həmçinin, məlumat aldıqdan sonra düşüncənin dayanması, “ani tutma” və qavrayış təsiri meydana gəldiyi zaman yaranan vəziyyət kimi başa düşülür,  .

## Kantın yanaşması
Kant təfəkkür (nəzəri) və praktiki (empirik) arasındakı ziddiyyəti qoruyur və bu barədə yenidən düşünür. Dərketmə artıq mənəvi-intellektual təcrübənin nəticəsi deyil, onun apriori şərtidir. Beləliklə, məkan və zaman *təfəkkürün apriori formalarına* çevrilir, çünki onlar hər hansı mümkün qavrayış üçün ilkin şərtlərdir, çünki hər bir obyekt artıq məkan və zamanda qavranılır. Bundan əlavə, təfəkkür məntiqi təfəkkürün əleyhinədir, çünki ağıl obyekti müqayisə etməyə, təsnif etməyə və təhlil etməyə başlamazdan əvvəl, bu obyekt şüura hansısa “ refleksiyaqabağı (prerefelektiv)” bütövlük kimi təqdim edilməlidir. Hər hansı bir anlayışdan əvvəl bir obyektin şüura verilməsi təfəkkürdür. Kant “Xalis zəkanın tənqidi” əsərində intuisiyaya sahib olmaq qabiliyyətini həssaslıq (*Sinnlichkeit*) adlandırır. Xalis təfəkkürlə (*reine Anschauung*) yanaşı, əsasında hisslər dayanan “hissi (və ya *empirik)* təfəkkür” ( *Sinnenanschauung* və ya *empirischen Anschauung* ) də vardır  .

## Kantdan sonra
Kantdan sonra dərketmə anlayışı Höte  tərəfindən fəal şəkildə istifadə edilmişdir, bununla o, şüurun və fenomenin bir-birinə nüfuz etməsi baş verən zaman təbiətin "ehtiramla müşahidəsini" nəzərdə tuturdu. Dərketmənin birinci mərhələsində şüurda *obrazların* konturları (geştaltlar)  formalaşır, ikinci mərhələdə isə faktiki obrazlar () yaranır, üçüncüsü isə biz obrazların mənasını dərk edirik  .

Hegel dərketməni “birbaşa təsəvvür” kimi müəyyən etmişdir 

## Həmçinin bax
* İntuisiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Donda

***Donda*** — amerikalı repçi Kanye Vestin onuncu studiya albomu. 29 avqust 2021-ci ildə "GOOD Music və Def Jam Recordings" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Tovuz Sement Zavodu

**Tauz Sement Zavodu Cəmiyyəti** — SSRİ şirkəti. Tam adı Portland sement və digər tikinti materiallarının istehsalı üzrə "Tauz" səhmdar cəmiyyətidir. Şirkətin baş ofisi Sankt-Peterburqda yerləşirdi.

## Tarixi

Müasir Azərbaycanın hüdudlarından xeyli kənarda tanınan, respublikanın şimal-qərbində, Bakıdan təxminən 430 km aralıda yerləşən Tauz (indiki Tovuz) Rayonunda rəngli sement istehsal edilirdi. 1912-ci ildə əsası qoyulmuşdur. Bəzi məlumatlara görə, layihə gücü ildə 4 min tona qədər sement olan zavodun tikintisi ilə  Almaniyanın "Siemens" səhmdar cəmiyyəti məşğul olub '''.
Əsas kapitalı 600 min rubl olan Tauz Zavodu Şirkətinin nizamnaməsi nominal dəyəri 100 rubl olan 6 min səhmə bölündü.  hər biri 29 mart 1913-cü ildə ən yüksək səviyyədə təsdiq edilmişdir.
Sement istehsalı müəssisəsinin tikintisi üçün yer təsadüfi seçilməmişdir - Tovuz rayonunun torpaqları Üst Təbaşir dövrünə aid olan əhəngdaşları ilə zəngindir (senoman əhəngdaşı-mergel təbəqələri adlanır), bu da öz növbəsində əla xammaldır. sement sənayesi üçün material.
Artıq sovet dövründə, 1936-cı ildə Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Sement İnstitutunun (VNIITs) apardığı elmi-tədqiqat işləri əsasında Xalq Komissarları Sovetinin xüsusi qərarı ilə ağ və rəngli sementlərin istehsalına başlanılıb. sənaye miqyasında ilk dəfə Tauz sement zavodunda yaradılmışdır.  Ağ sement istehsalı üçün xammal Ararat əhəngdaşı idi.
Bu əsas tikinti materiallarından birinin ilk sənaye partiyaları uğurla istehsal edildikdən sonra Tauz sement zavodu daimi ağ və rəngli (açıq krem, krem, bej, sarı, çəhrayı, qırmızı, yaşıl, mavi və qara) sementlər.  Məhsulların keyfiyyəti ən yüksək tələblərə cavab verirdi: ağlıq, möhkəmlik (400, 500 dərəcəli), aşınma müqaviməti, rəng sabitliyi və davamlılıq.  Böyük Vətən Müharibəsində Qələbədən bir neçə il sonra Tauzda ağ sement istehsalının həcmi iki dəfə artırılaraq ildə 35 min tona çatdırıldı.  1980-ci ildə təbii səbəblərdən bağlanana qədər keçmiş Səhmdar Cəmiyyətinin Portland sementi və digər tikinti materialları istehsalı müəssisəsi “Tauz” Sovet İttifaqının bir çox irimiqyaslı və məşhur tikinti obyektlərini ağ sementlə təmin edirdi.

## İstinadlar
Jesus Is King

***Jesus Is King*** — amerikalı repçi Kanye Vestin doqquzuncu studiya albomu. 25 oktyabr 2019-cu ildə "GOOD Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Ye (albom)

**Ye** — amerikalı repçi Kanye Vestin səkkizinci studiya albomu. 1 iyun 2018-ci ildə "GOOD Music" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Ye

* .ye — Yəmən üçün internet kodu.
* Ye-Ye (Real Madrid FK) — 1960-cı illərdə İspaniya futbolunda hegemonluq edən Real Madridin ispan oyunçularının nəslinə verilən ad
* Yanq Ye — Çini təmsil edən bədii gimnast.
* Ye (albom) — amerikalı repçi Kanye Vestin səkkizinci studiya albomu.
Tofiq Vəkilov

**Tofiq Balo oğlu Vəkilov** () — Azərbaycan SSR dövlət və partiya xadimi.

## Həyatı
Tofiq Vəkilov 1929-cu ildə Naxçıvan şəhərində doğulub. Naxçıvanda tibb məktəbini bitirdikdən sonra iki il tibb sahəsində çalışıb. 1949–1953-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsəsrrüfatı İnstitutunu bitirib. Bir müddət Naxçıvan MSSR plan komitəsində məsul vəzifədə işləmişdir. 1962–1964-cü ildə Ordubad rayon Partiya Komitəsinin Birinci katibi vəzifəsində çalışıb. 1964–1967-ci illərdə Naxçıvan şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin edilib. 1967-ci ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin katibi vəzifəsinə təyin edilib. Xəstəliklə əlaqədar bir müddət Bakıda Respublika Müalicə Komissiyasında müalicə alır. 6 oktyabr 1967-ci ildə 38 yaşında vəfat edib. Naxçıvan şəhər qəbiristanlığında dəfn edilib.

Ordubad rayonunun infrastrukturunun inkişafında kəndlərin elektrikləşdirilməsində xüsusi rol oynayıb.

## İstinadlar
Qafqaz Universiteti FK

**"Qafqaz Universiteti Futbol Klubu"**  — Azərbaycan futbol klubu . Futbol üzrə Azərbaycan Çempionatının I Divizionunda çıxış edirdi. Rəsmi adı *Qafqaz Universiteti futbol klubudur* . 1993-cü ildə təsis edilib. Çempionatda Azərbaycanın mərkəzi bölgəsi olan Bakı şəhərini təmsil edirdi.

## Tarixi
Klubun baş sponsoru və sahibi 1993-cü ildə Azərbaycanda yaradılmış Qafqaz Universitetidir. Öz stadionu olmadığından çempionat oyunlarını 16 min nəfərlik Mehdi Hüseynzadə adına Sumqayıt şəhər stadionunda keçirir. 

## Heyyəti
2008-2009 mövsümündə komandanın tərkibi. 

## İstinadlar
Vivaldi (brauzer)

**Vivaldi** () — Tatsuki Tomita və Opera Software şirkətinin həmtəsisçisi və baş direktoru Con Stefenson von Teçner tərəfindən təsis edilmiş Vivaldi Technologies şirkəti tərəfindən hazırlanmış daxili e-poçt proqramı olan açıq mənbəli, çarpaz platforma veb brauzeri. Vivaldi rəsmi olaraq 6 aprel 2016-cı ildə istifadəyə verilib.

Əsasən istifadəçilər üçün nəzərdə tutulsa da, o ilk növbədə texniki cəhətdən meylli istifadəçilərə, eləcə də onun Presto layout mühərrikindən Chromium əsaslı brauzerə keçidindən narazı olan keçmiş Opera istifadəçilərinə yönəlib. Bu da onun bir çox fərqli xüsusiyyətlərini itirməsi ilə nəticələnib. Chromium əsaslı olmasına baxmayaraq, Vivaldi öz modifikasiyaları ilə Presto əsaslı Operanın xüsusiyyətlərini canlandırmağı hədəfləyir.

2023-cü ilin aprel ayına olan məlumata görə Vivaldi-nin 2,4 milyondan çox aktiv istifadəçisi var.

## Tarixi
Vivaldi 2014-cü ilin martında Opera Software tərəfindən bağlanan My Opera-nı əvəz edən virtual icma veb saytı kimi fəaliyyətə başlayıb. Con Stefenson von Teçner bu qərardan narazı qaldı, çünki o bu icmanın Opera veb brauzerinin nə olduğunu etməyə kömək etdiyinə inanırdı. O daha sonra qeydiyyatdan keçmiş istifadəçiləri müzakirə forumu, bloq xidməti və çoxsaylı digər praktik veb xidmətlər təqdim etməyə yönəlmiş virtual icma olan Vivaldi İcmasını yaratdı. Daha sonra 27 yanvar 2015-ci ildə Vivaldi Technologies Vivaldi veb brauzerinin ilk texniki demo versiyasını təqdim etdi.  Brauzerin adı italyan bəstəkarı Antonio Vivaldidən gəlir. Qurucularından birinin dediyinə görə bu ad dünyada yadda qalan və başa düşülən bir addır.

2021-ci ilin sentyabrında Vivaldi Manjaro Cinnamon Community Edition-da defolt brauzer olan Firefox-u əvəzlədi. Bu qərar brauzerin xüsusiyyət zənginliyi və təkmil fərdiləşdirmə xüsusiyyətinə əsaslanırdı. 2021-ci ilin dekabrında Vivaldi İsveç elektromobil istehsalçısı Polestar-ın Polestar 2 modelində istifadə edilən Android Automotive əməliyyat sistemi üçün əlçatan olan ilk veb-brauzer oldu. Təhlükəsizlik məqsədilə brauzer yalnız avtomobil park edildikdə istifadə edilə bilər.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dinamo Gəncə FK

**Dinamo Gəncə** *(və yaxud *'Dinamo Kirovabad)**'' - [[Gəncə|Gəncə]] şəhərində qurulmuş futbol klubudur. 1944-cü ildə Azərbaycan SSR çempionatında ikinci olmuşdur. 1949-cu ildə keçirilən Azərbaycan SSR çempionatında finalda [[KKF Bakı FK|KKF]]-ə 3-1 hesabı ilə məğlub olaraq mövsümü ikinci pillədə başa vurmuşdur. 1956-cı ildə **Kirovabad''' klubu həmin çempionatda 5-ci pillənin sahibi olmuşdur.

## İstinadlar
Termist FK

**Termist FK** — Bakı şəhərində əsası qoyulan futbol klubu idi. Fəaliyyət göstədiyi dövr ərzində 2 dəfə Azərbaycan SSR Çempionatının qalibi olmuşdur. 1983-cü ildə keçirdiyi 34 oyundan 22-sində qalib gələrək qızıl medala yiyələnmişdir. Növbəti mövsüm də Pambıqçı Bərdə ilə eyni xal toplamasına baxmayaraq, qol fərqindəki üstünlüyünə görə eyni uğuru təkrarlayaraq 2-ci dəfə Azərbaycan SSR çempionu olmuşdur.

## İstinadlar
Simsiz USB

**Simsiz USB** (, *WUSB*) — "Wireless USB Promoter Group" tərəfindən yaradılmış, ümumi USB əsaslı texnologiyaların mövcudluğunu artırmaq məqsədi daşıyan qısa diapazonlu, yüksək bant genişliyinə malik simsiz radio kommunikasiya protokolu. Onun Wi-Fi ilə əlaqəsi yoxdur və "Cypress WirelessUSB" təkliflərindən fərqlidir. 2009-cu ildə fəaliyyətini dayandıran "WiMedia Alliance" tərəfindən saxlanılırdı. USB Tətbiqçiləri Forumu onu rəqabət aparan UWB standartından fərqləndirmək üçün "Certified Wireless USB" texnologiyasını adlandırmağa üstünlük verir.

Simsiz USB "WiMedia Alliance"ın "Ultra-WideBand" (UWB) ümumi radio platformasına əsaslanırdı. Bu, 3 metrə qədər məsafədə 480 Mbit/s və 10 metrə qədər məsafədə 110 Mbit/s ötürmə qabiliyyətinə malikdir. 3,1–10,6 GHz tezlik diapazonunda işləmək üçün nəzərdə tutulmuşdur, baxmayaraq ki, yerli tənzimləmə siyasətləri bəzi ölkələrdə qanuni əməliyyat diapazonunu məhdudlaşdıra bilər.

Standarta dəstək "Linux" 5.4-də dayandırılmış və "Linux" 5.7-də silinmişdir. Standart artıq köhnəlmişdir və uzun illərdir ki, yeni avadanlıq istehsal olunmamışdır.

## İstifadəsi
Simsiz USB oyun kontrollerləri, printerlər, skanerlər, rəqəmsal kameralar, portativ media pleyerləri, sərt disklər və USB fleş sürücülərdə istifadə edilmişdir. Həmçinin, ultra genişzolaqlı protokollar üzərindən USB istifadə edərək paralel video axınlarının ötürülməsi üçün uyğun idi.

## Rəqiblər
Simsiz USB ilə rəqabət aparan birbaşa ardıcıllıqla ultra genişzolaqlı texnologiyaya əsaslananlar kimi simsiz USB-nin digər formaları mövcuddur. Bu, USB daşıya bilən digər radiotezliyə əsaslanan naqil dəyişdirmə sistemləri üçün də keçərlidir. Nəticədə istehlakçılara hansı məhsulların standarta uyğun olacağını və düzgün protokol və məlumat sürətlərini dəstəkləyəcəyini müəyyən etmək üçün "*Certified Wireless USB*" adı qəbul edilmişdir.

USB trafikini simsiz ötürmək üçün IP əsaslı şəbəkədən istifadə edə bilən IP üzərində USB də var idi. Məsələn, düzgün sürücülərlə ev sahibi tərəf cihazla əlaqə saxlamaq üçün 802.11a/b/g/n/ac Wi-Fi (və ya simli Ethernet) istifadə etmiş ola bilər.

## Həmçinin bax
* Zigbee
* Bluetooth
* USB
* DASH7
* Bluetooth Low Energy
* WirelessHD
* IEEE 802.15.4
* İnterface bitlərinin siyahısı
* TransferJet
* USB Implementatorlar Forumu
* UWB

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Spesifikasiyalar:
** USB 1.0
** USB 2.0
* Wireless USB Promoter Group
* Certified Wireless USB products at USB IF
* WiMedia Alliance
** Latest WiMedia Regulatory Status Chart
* Məqalələr:
** Challenges of Migrating to Wireless USB
** 5 Steps to Wireless USB Quality Assurance
Xocalı türbəsi

**Xocalı türbəsi** — Xocalının qədim məzarlığında, Xocalı kurqanları sahəsində yerləşən abidə.

## Tarixi
XIV əsrə aid Xocalı abidəsidir.

### Haqqında
Yonulmuş ağ daşlardan tikilmiş abidənin on iki bucaqlı quruluşda olması və giriş qapısının çox qabarıq, lakin sadə daşdan oyma ornamentlə işlənməsi, Xocalı türbəsini dövrün başqa abidələrindən xeyli fərqləndirir. Xocalı türbəsinin daş üzü qopub töküldüyündən, onun xarici görünüşü qeyri-adi bir şəkil almışdır.

Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Qarabağ – mədəniyyətimizin beşiyi" adlı layihə davam edir və bildirilibki, layihə çərçivəsində növbəti material Xocalı türbəsinə həsr olunub.

## İstinadlar
# https://armenianvandalism.preslib.az/az_khojaly.html 
# https://medeniyyettv.az/az/news/1259/qarabag-medeniyyetimizin-besiyi-xocali-turbesi.
Sulduz eli

**Sulduz** və ya **suldus** — XIII əsrin əvvəllərində Çingiz xanın imperiyasına daxil olan monqol tayfası.

Sulduz eli darlekin-monqollar icmasının bir hissəsi idi. Tayfa adının sulduzların hərəkət etdiyi ərazilərdə sıx bitdiyi güman edilən eyniadlı çöl bitkisinin verdiyi versiya var. XII əsrin sonlarından etibarən suldusların bir hissəsi besut və baarinlərlə birlikdə tayciutların bir hissəsi olmuş, onların tabeliyinə düşmüşdülər. Tayciutların məğlubiyyətindən sonra Çingiz xanın qoşunlarının tərkibində sulduzların böyük dəstələrindən biri Dəşt-i Qıpçaqda və qismən də müasir Özbəkistan ərazisində, eləcə də Əfqanıstanın şimalında məskunlaşmışdır. Onlar sonra da Azərbaycana və İrana köçmüşdülər. Çingiz xanın əmrində olan ən nüfuzlu əmirlərdən bəziləri tayciutlarla müharibədə böyük köməklik göstərdiklərinə görə sulduzlardan ibarət idi.

Çingiz xanın doqquz nökərindən biri olan Sorqan-Şirə sulduz elindən çıxmışdır. Sorqan-Şirənin oğulları Çilaun və Çimbay Çingiz xanın şəxsi mühafizəsi olan keşik komandanları idi. Çilaun övladları Hülaku ulusunda yüksək vəzifələr tutan Çobanilər sülaləsinin əsasını qoymuş, sonradan İran Azərbaycanı ərazisində öz dövlətlərini qurmuşdular. Həzaraların tərkibindəki Çobanilərin nəsli Day Çopan kimi tanınır. Sorqan-Şirənin qızı Xadaan Çingiz xanın cariyələrindən biri idi.

## Həmçinin bax

* Çobanilər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aşağıağdaş (Duzluca)

**Aşağı  Aktaş** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci ildən belə adlanır.

## İstinadlar
Aşağıcıyrıqlı (Duzluca)

**Aşağıcıyrıqlı** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci ildə xarici mənbələrdə **Çırıqlı** kimi qeyd olunur. 1940-cı ilə qədər aşağı və yuxarı ayrı-ayrı kəndlər kimi mövcud idi. 1940–1950-ci illərdə yalnız "Yuxarıcıyrıqlı" kimi qeydə alınmışdır.  1955-ci ildən "Aşağıcıyrıqlı" kimi qeyd olunur. Əvvəllər Qars vilayətinin Kağızman rayonuna bağlı olan kənd Daxili İşlər Nazirliyinin 6 iyul 2001-ci il tarixli qərarı ilə İğdır vilayətinin Duzluca rayonuna birləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Aşağıqatırlı (Duzluca)

**Aşağıqatırlı** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kənd 1901-ci ildən eyni addadır. Ermənilər 13 avqust 1919-cu ildə aşağı və yuxarı Qatırlı kəndlərində kişiləri yığaraq qətlə yetirmişdilər. 3 dekabr 1920-ci ildə imzalanan Gümrü müqaviləsi ilə İğdır və ətrafının Türkiyə ərazisi olduğu təsdiqlənmişdir.

## İstinadlar
Proqress Bakı FK

**Proqress 2**, *(və yaxud *'Həmkarlar FK**') Azərbaycanda əsası qoyulan ən qədim futbol klublarından biri. Klub 1928-ci ildə keçirilən ilk Azərbaycan SSR çempionatının qalibidir.

## İstinadlar
Aşağısudaşı (Duzluca)

**Aşağısudaşı** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı 1901-ci il qeydlərində **Qanzax**, 1946-cı il qeydlərində isə **Kənzək aşağı** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Bağçacıq (Duzluca)

**Bağçacıq** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarix
Kəndin adı 1928-ci il qeydlərində **Bağçəcik** kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Buruqsu (Duzluca)

**Buruqsu** — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin köhnə adı qeydlərdə 1928-ci ildən 1960-cı ilə qədər **Sükü** kimi qeyd olunur. Bu tarixdən sonra kəndin adı dəyişdirilərək "Buruqsu" olmuşdur.

## İstinadlar
Azərçay

**Azərçay** — Azərbaycanın ilk milli çay markasıdır.

## İstehsalat
Azərsun Holdinq Azərbaycanın Lənkəran və Astara bögələrində olan Lənkəran 1 nömrəli çay emal fabriki və Astara 2 nömrəli çay emal fabriklərində çay sahələrində yığılmış yaşıl çay yarpaqlarından qara məxməri çay və yaşıl məxməri çay istehsal etməkdədir. Lənkəran və Astara çay fabrikalarının hər birinin günlük istehsal gücü 25-30 tondur. Masallı rayonunda yeni çay plantasiyası salınması üçün 100 hektarlık torpaq sahəsi alınmış və sahələrdə layihədə nəzərdə tutulmuş şəkildə çalışmalar davam etdirilməkdərdir.

Sun Tea çay paketləmə fabriki texnoloji prosesdə müasir texnologiyadan istifadə etməklə, beynəlxalq standartlara və sanitar gigiyenik qaydalara cavab verən çay məhsulları istehsal etməkdədir. Sun Tea fabrikinin illik istehsal gücü birdəfəlik qablaşdırmada olan çaylar üçün 700 ton, qutu qablaşdırmada olan məhsullar üçün 16 min tondur.

## İxrac

Hal-hazırda AZERÇAY Rusiya, Ukrayna, Belarus, Litva, Polşa, Qazaxıstan, Qırğızstan, Çin, Almaniya, ABŞ kimi ölkələrə ixrac edilməkdədir.

## Mükafat və sertifikatlar

“AZERÇAY”ın yerli və beynəlxalq mükafatlar siyahısı:
* 2005 və 2007-ci illərdə III və V Ümumdünya Çay və Qəhvə Festivalında “Qara, ətirli çay” nominasiyasında qızıl medal və diplom;
* 2011-ci ildə Azərbaycanda keçirilən “Brand Award” müsabiqəsində “İlin bir nömrəli markası” mükafatı;
* 2013-cü ildə Moskva şəhərində keçirilən “Dünya Qida 2013” sərgisində yüksək keyfiyyətli çay nominasiyasında “İlin məhsulu” mükafatı;
* 2017-ci ildə Azərbaycanda keçirilən “Xalq seçimi” müsabiqəsində “Ən çox sevilən çay” mükafatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Sabiq rəsmi saytı
* Sabiq rəsmi YouTube kanalı
Bəyoğlu (dəqiqləşdirmə)

* Bəyoğlu — İstanbul ilinin ilçəsi.
* Bəyoğlu (Duzluca) — Türkiyənin İğdır ilinin Duzluca ilçəsində kənd.
Araz Saatlı FK

**Araz Saatlı FK** — Saatlı rayonunu təmsil edən futbol klubu. Hazırda Azərbaycan İkinci Liqasında iştirak edir. Klubun inzibati fəaliyyəti klub prezidenti tərəfindən təşkil edilir.

Klub yarandığı dövrdən etibarən Region Liqasının Mərkəz qrupunda mübarizə aparmağa başlamışdır.

2022–2023-cü illər mövsümündə Region Liqasında pley-off mərhələsinə yüksələn klub Qusar ilə oyunlarda məğlub olaraq mövsümü bitirdi.

2023-cü ildə Peşəkar Futbol Liqasının lisenziya tələblərini ödəyən klub Azərbaycan Birinci Liqasında mübarizə aparmaq hüququ əldə etdi.

2024-cü ildə Azərbaycan İkinci Liqası 2024/2025 və 2024/2025 Azərbaycan Kuboku mövsümündə iştirak edir.
Baku Sportinq FK

**Baku Sporting**— Buzovna qəsəbəsini təmsil edən futbol klubu. Klubun əsası 2018-ci ildə qoyulmuşdur. Əsas məqsədi yerli gənclərdən ibarət rəqabətə davamlı klub formalaşdırmaqdır.

**Olduğu Liqa:**

Azərbaycan 1. Liqası
Yaşıl otaq (film)

**Yaşıl otaq** () — 2015-ci il ABŞ istehsalı qorxu-triller filmi. Rejissoru və ssenari müəllifi Ceremi Solnyedir. Film konsert verdikləri klubda çıxılmaz vəziyyətə düşən pank qrupundan bəhs edir. 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Entoni Mendler

**Entoni Mendler** ( ) — amerikalı film və musiqi videosu rejissoru, fotoqraf. Ən çox müğənni Rihanna ilə birlikdə çalışıb, ümumilikdə onun on altı mahnısı üçün musiqi videosu çəkib. Mendler digər tanınmış sənətçilər Spice Girls, Jay-Z, Beyonse, Eminem, Aşer, Şakira, Teylor Svift, The Killers, Selena Qomez, Castin Biber, Kristina Aqilera, 50 Cent, Ne-Yo, Niki Minaj, Dreyk, Snoop Dogg, Lenny Kravitz, Cheryl Cole, M. I. A., Mary J. Blige, fun və Lana Del Rey ilə əməkdaşlıq edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər