Avqust Vilhelm Şleqel

**Avqust Vilhelm Şleqel** (; ) — alman əsilli ədəbiyyat tarixçisi, tərcüməçi, yazıçı və filosof idi. O qardaşı Fridrih Şleqel ilə birlikdə alman romantizminin yaradıcılarından sayılır.

## Həyatı

Hələ uşaq illərindən o dillərin mənimsənilməsinə, ədəbiyyata, xüsusilə də poeziyaya olan qabiliyyətini nümayiş etdirir. Kiçik yaşlarından şeir yazmağa başlayır. 1786-cı ildə GöttingenUniversitetinə daxil olaraq fəlsəfə və filologiyaüzrə təhsil almağa başlayır. Orada o Avqust Bürqer il tanış olur. O Avqust Şleqelə tərcüməçilik üzrə klassik və yeni dilçiliyin incəliklərini öyrədir. Amsterdamda ev müəllimi işlədiyi illərdə o tənqidçi və rəyçi kimi də çalışırdı. Yenaya köçdükdən sonra (1795–1801) o həyat yoldaşı Karoline Şleqel, öz qardaşı Fridrih Şleqel və onun həyat yoldaşı Doroteya Şleqel, Yolhann Qottlieb və sonralar onlara qoşulmuş Ludviq Trek və Novalislə birlikdə "yeni romatizm" məkətbini formalaşdımışdır. Bu yeni tənqidi-poezoloji istiqamətdə o qardaşı fridrih Şleqel ilə birlikdə 1798–1800-cü illərdə "Atenaeum" jurnalının çapını təşkil edir. 1796-cı ildə Şleqel Şekspirin dramlarının tərcüməsini başa çatdırır və 1797–1810-cu illərdə onu çap etdirir. Sonralar Doroteya Tik və Volf Qraf fon Baudissin tərəfindən tamamlanmış bu tərcümələr bu günə kimi alman dilində istifadə olunan əsas tərcümələr sayılırlar.

Uğursuzluqlar və polemikalardan bezmiş Şleqel 1801-ci ildə Berlinə köçür. 1801–1804-cü illərdə Avqust Şleqel Berlində "Gözəl ədəbiyyat və incəsnət" haqqında mühazirələr oxuyur. Bu mühazirələrdə o, qerman və ibtidai orta əsrin, həmçinin qədim Romanın klassik qədim ədəbiyyatını tərənnüm edirdi.

Şleqel 1803-cü ildə Karoline ilə nikahı pozulandan sonra o uzun müddət (1817-ci ilə qədər) madam de Stelin yaxın dostu kimi onu bir çox səyahətlərdə, o cümlədən İtaliya, Almaniya, Avstriya və Russiya, Danimarka və İsveç ölkələrinə müşayiət edir. Bu illərin onun ən parlaq işləri darmatik incəsənət və ədəbiyyat haqqında etdiyi məruzlərdən ibarət idi. Sonrakı illərdə, əsasən də o 1818-ci iləd Bonn universitetində professor kimi çalışdığı müddətdə Şleqel yendiən filologiyaya üz tutur, əsasən də hindistan filologiyasına (1829–46 Rəməyana-tərcümə). O Humboldt və Frans Bopp kimi müasir müqayisəvi lingvistikanın yaradıcılarından sayılır. Amma onu sırf filologiya maraqlandırmırdı. O yaırdı ki, müqayisəvi dilçiliklə o insanların təbii tarixi haqqında nəticəyə gəlməyə çalışır. O qeyd edirdi ki, məsələn, dilərin müqayisəsi "Ali qan" qrupuna daxil olanlar haqqında daha dəqiq məlumat verə bilər, nəinki, cismani müqayisə. Onun irqlər nəzəriyyəsi hələ də dərin araşdırılmayıb.

Yaşı artdıqca Şleqelin öz xarici görkəminə daha çox fikir verməsi onun çox vaxt gülünc obyektinə çevrilməsinə səbəb olurdu. 1827-ci ildə onun təsviri sənətin nəzəriyyəsi və tarixi haqqında etdiyi mühazirələr uğursuzluğa düçar olur.

Avqust Şleqel 12 may 1845-ci ildə Bon şəhərində vəfat edir və qədim qəbirstanlıqda dəfn olunur.

## İstinadlar
* Behler, Ernst: *Die Theorie der Kunst ist ihre Geschichte: Herder und die Brüder A. W. Schlegel.* In: Ders.: *Studien zur Romantik und zur idealistischen Philosophie.* Bd. 2. Paderborn 1993, S. 187–205
* Behler, Ernst: *Sokrates und die griechische Tragödie: Nietzsche und die Brüder A. W. Schlegel über den Ursprung der Moderne.* In: Ders.: *Studien zur Romantik und zur idealistischen Philosophie.* Bd. 2. Paderborn 1993, S. 143–156
* Kornbacher, Agnes: *August Wilhelm Schlegels Einfluß auf den Aufsatz ‚Über epische und dramatische Dichtung von Goethe und Schiller’ (1797).* In: *Goethe-Jahrbuch* 115 (1998), S. 63–67
* Niggl, Günter: *Die Anfänge der romantischen Literaturgeschichtsschreibung: Friedrich und August Wilhelm Schlegel.* In: Ders.: *Studien zur Literatur der Goethezeit.* Berlin 2001, S. 247–263
* da Rocha Abreu, Manuel: *Zwischenruf — Rassistisch.* In: Frankfurter Rundschau, 17. Januar 2006, S. 26
* Schenk-Lenzen, Ulrike: *Das ungleiche Verhältnis von Kunst und Kritik. Zur Literaturkritik August Wilhelm Schlegels.* Würzburg 1991
* Wistoff, Andreas: *Die deutsche Romantik in der öffentlichen Literaturkritik. Die Rezensionen zur Romantik in der "Allgemeinen Literatur-Zeitung" und der "Jenaischen Allgemeinen Literatur-Zeitung" 1795–1812.* Bonn, Berlin 1992
* Kaufmann, Alexander: *Zur Erinnerung an August Wilhelm von Schlegel.* In: Monatsschrift für rheinisch-westfälische Geschichtsforschung und Alterthumskunde, Jg. 1, 1875, S. 239–254

## İstinadlar

## Xarici keçidlər