open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Akaşi Kaykyo körpüsü

**Akaşi Kaykyo körpüsü** () — dünyada ən uzun asma körpüdür. Yaponiyada yerləşən bu körpü Honşu və Avaji adalarını birləşdirir. **"Mirvari Körpü"** adi ilə də tanınır.

## Tarixi
Asma körpü tikilməzdən əvvəl bütün daşımalar Akaşi boğazı vasitəsilə həyata keçirilirdi. Bu isə olduqca təhlükəli idi. Çünki boğazda tez-tez güclü qasırğa baş verirdi. 1955-ci ildə yenə də belə bir qasırğa baş verir və 2 daşıyıcı gəmi qəzaya uğrayır. Bundan sonra Yapon dovləti ciddi tədbir görməyə məcbur olur. Və asma körpünün layihəsi hazırlanır.

Əvvəlcə körpü həm dəmiryol, həm də avtomobil yolu kimi layihələndirilmişdi. 1988-ci il aprel ayında layihəyə başlandığı zaman dəyişiklik edilir və təkcə avtomobil yolu kimi inşaa edilmək qərarı qəbul edilir. Buna görə də inşaat işləri may ayında başlayır. 6 zolağlı bu körpünün inşası 5 aprel 1998-ci ildə başa çatdı. Akaşi Kaykyo körpüsü fəal seysmik və fırtınalar baş verən ərazidə yerləşir. Asma körpü texnalogiyasının ən son versiyasından istifadə edilməklə inşa edilib.

## Struktur
Körpü 3 aşırımdan ibarətdir. Orta hissənin uzunluğu 1.991 m. (6.532&nbsp;ft), digər 2 hissə isə hər biri 960 m. (3.150&nbsp;ft). Beləliklə, körpünün ümumi uzunluğu 3.911 m. (12.831&nbsp;ft).

## Dəyəri
Körpünün qiyməti 500 mln. yen dəyərləndirlir. Körpüdən istifadə pulludur. İstifadə haqqı isə 2.300 yendir. Gün ərzində 23 000-dən çox maşın körpüdən istifadə edir.

### Görüntülər

## Xarici keçidlər
II Şapur

**II Şapur** — Böyük Şapur 9-cu Sasani şahənşahı, İran və Aniran (qeyri-İran) hökmdarı. 309–379-cu illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Onun dövrü imperiyanın ən güclü dövrünə təsadüf edir. II Şapurun dövründə Ktesifon şəhəri salınmış və Kəsra sarayı tikilmişdir.

## Hökmranlığı
Azər Narseh atası II Hörmüzdü öldürdükdən sonra onun da hakimiyyəti çox sürmədi. Bundan sonra hələ doğulmamış II Şapur şahənşah elan olundu. Hakimiyyətinin ilk illərində dövlət işləri ilə maraqlana bilməyən II Şapurun adından dövləti anası və digər əyanlar idarə edirdi. Yalnız 17 yaşında hakimiyyəti ələ almış və 70 il hökmranlıq etmişdir. II Şapur İran tarixində gördüyü böyük işlərə görə Böyük Şapur deyə anılır.

### İslahatları
II Şapurdan əvvəl dövlətin paytaxtı Firuzabad şəhəri idi, II Şapur isə Ktesifon (Mədain) şəhərini saldıraraq paytaxtı ora köçürtmüşdür. Daha sonra İran körfəzi sahilində liman tikdirərək, donanma yaratmış və dəniz vasitəsilə Bəhreyni tutmuşdur. Onun dövründə İsgəndərin Persapolda yandırdığı Avesta bərpa olunmuşdur.

### Xristian təhlükəsi
II Şapurun dövründə Bizans imperatoru I Konstatin xristianlığı dövlət dini elan etmişdir. Onların təsiri ilə ermənilərin də xristianlığı qəbul etməsi II Şapuru narahat edirdi. Ona görə də Narsehlə Diokletian arasında 297-ci ildə bağlanmış sülhü pozdu və 337–350 və 358–363-cü illərdə Bizansla müharibələr apardı. Müharibənin ilk illərində Sasani qoşunları Mesopatomiyanı və Ermənistanı öz təsir dairəsinə saldılar. Lakin 344-cü ildə Sincar döyüçündə Sasanilər məğlub oldu və ermənilər müstəqillik əldə etdilər. Daha sonra II Şapur 3 dəfə Bizansın əlində olan Nizbin qalasına hücum etdi qalanı mühasirəyə aldı, lakin tuta bilmədi.

### Qafqazda hərbi əməliyyatlar
Tez-tez Albaniyaya hücum edən ermənilərin qarşısını almaq üçün Sanatürk hunlarla birləşərək Ermənistana hücum etdi və paytaxt Valarşpatı tutdu. Lakin bir il sonra ermənilər onu məğlub edərək Albaniyanın bir sıra vilayətlərini tutdu. Bunu gördükdə II Şapur ermənilərə qarşı hücuma keçdi. Ona bu işdə Alban hökmdarı Urnayr da kömək edirdi. Erməni-Roma orduları ilə 359-cu ildə Diyarbəkir yaxınlığında Amid döyüşü baş verdi. Döyüşdə Sasanilər və albanlar qalib gldilər və işğal olunmuş torpaqları qaytardılar. Lakin 371-ci ildə Dzirav döyüşündə Bizans qalib gəldi və bəzi əraziləri işğal etdi. 387-ci ildə imzalanmış sülhə görə Bizans işğal etdiyi əraziləri geri qaytardı və erməni çarlığı ləğv edilərək tərəflər arasında bölündü.

## Hunlarla münasibətlər və ölümü
Böyük hun axınları II Şapurun dövründə baş vermişdir və hunlar imperiyanın şərqində məskunlaşmışdılar. II Şapur onlarla bir sıra döyüşlər apardıqdan sonra müharibənin mənasız olduğunu görüb onlarla sülhə gəlmişdir.

II Şapur 379-cu ildə 70 yaşında və hakimiyyətinin 70-ci ilində vəfat etmişdir və yerinə qardaşı II Ərdəşir keçmişdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Sasanilər dövründə
* Qafqaz Albaniyası

## Xarici keçidlər
Akvila zəlzələsi (2009)

**Akvila zəlzələsi** — 6 aprel 2009-cu ildə İtaliyanın Akvila şəhərinin mərkəzinin 5 kilometrliyində baş verən zəlzələ. Bu zəlzələ nəticəsində 308 nəfər həlak olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mixail Ostroqradski

**Mixail Vasilyeviç Ostroqradski** (, ) — Rusiya və Ukrayna riyaziyyatçısı və mexaniki; riyazi analizə, riyazi fizikaya, analitik və göy mexanikasına aid əsərlərin müəllifi.

## Həyatı
24 sentyabr 1801-ci ildə doğulub. 

1 yanvar 1862-ci ildə vəfat edib.

## Fəaliyyəti

## İstinadlar
Zəngəzur Gorus FK

**Zəngəzur Gorus Futbol Klubu** () — Ermənistanda Gorus şəhərini təmsil etmiş futbol klubu. 1982-1997-ci illər aralığında fəaliyyət göstərib.

## Tarixi
Zəngəzur Gorus FK 1982-ci ildə Ermənistan Respublikasının Gorus şəhərində yaradılıb.

Klub ilk dəfə 1993-cü ildə Ermənistan Çempionatının Birinci Liqasında çıxış edərək birinci yeri tutmuş və yüksək liqaya vəsiqə qazanmışdır. Yüksək liqada ard-arda 4 mövsüm çıxış etsə də 1996/97 mövsümündə axırdan ikinci - 11-ci yeri tutaraq aşağı liqaya yuvarlanmış, bununla da klub faəliyyətini 1997-ci ildən bəri dayandırmışdır.

## Uğurları
;  Ermənistan Çempionatının bürünc mükafatçısı: 1995

## Baş məşqçiləri
* A. Arakelyan (1991)
* Vrej Davatyan (1994)
* Serj Petrosyan (1995 - 1996)
* Feliks Veranyan (? - oktyabr 1996)
* Seyran Qalstyan (oktyabr 1996 - iyun 1997)

## Xarici keçidlər
* Klub haqqında www.weltfussballarchiv.com-da
Hüseyni Əbülfəzl

**Hüseyni Əbülfəzl Aslan oğlu** – şair, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri namizədi (1968).

## Həyatı

Əbülfəzl Hüseyni 1922-ci ilin may ayında Təbrizdə anadan olub. Burada orta təhsil almış, fars dilinə və klassik Şərq ədəbiyyatına dərindən bələd olmuşdur. Gənclık dövründən onda şerə maraq oyanmış, ilk şerlərini yazmışdır.

## Azadlıq uğrunda döyünən ürək

Milli azadlıq Hərəkətına qoşulmuş, Cənubi Azorbaycanda demokratik Hökumətin yaranması və möhkəmlənməsində fədakarcasına çalışmışdır. Lakin demokratik qurluşa qarşı şah ordusunun təcavüzündən sonra təqib olunduğuna görə Şimali Azərbəycanda siyasi sığınacaq tapmışdır (1946).

## Həyatında yeni səhifə

Burada Bakı Tibb texnikomunun stomatologiya şöbəsində təhsil almışdır (1947-1950). Bakı Dövlət Universitetinin fılologiya fəkültəsinin axşam şöbəsinə daxil olmuş, ikinci kursdan əyani şöbəyə dəyişilmiş. Oranı müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra əvvəl Qaradağ qəsəbə orta məktəbində (1954-1957), sonar isə Bakı şəhərində 160 nomrəli orta məktəbdə müəllimlik etmişdir (1954-1957).

1958-1959 cı illərdə “Göyərçin” uşaq jurnalı redaksiyasında işləmişdir. Burada ilk uşaq Hekayələrini və şerlərini dərc etdirmişdir. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat institutunda kiçik elmi işçi işləmiş, eyni zamanda "Mirzə Ağa Təbrizinin Həyat və yaradıcılığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində çalışmışdır. Institutun sənətnşunaslıq şöbəsinin böyük elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır (1968-ci ildən).

Ədəbi yaradıcılıqla tələbəçilik dövründən məşğul olmuş. Şeirlərini və bədii tərcümələrini mətbuatda müntəzəm çap etdirmişdir. Şeirləri "Məhəbbət alovları" kitabındə toplu halda nəşr olunmuşdur. “Nəsimi" adlı pyesi Azərbaycan Dövlət Incəsənət Institutunun tədris teatrında tamaşaya qoyulmuşdur.

Hafız Şirazinin "seçilmiş şerləri" (1967) onun tərcüməsi itə kütləvi tirajla buraxılmışdır.

Nəbatinin, Xətainin seçılmiş əsərlərini tərtib edıb müqəddimə ilə nəşr etdirmişdir

1987-ci ilin dekabr ayında Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Çarlz Fransis Rixter

**Çarlz Fransis Rixter** (, 26 aprel 1900–20 aprel 1985) — ABŞ-li seysmoloq və fizik. İndi bütün dünyanın zəlzələni ölçmək üçün istifadə etdiyi termin — Rixter şkalası onun kəşfidir və adı da məhz Rixterin adından götürülüb.

## Həyatı
1900-cü ilin 26 aprel tarixində Ohayo ştatında dünyaya gəlib. 1920-ci ildə Stanford Universitetini, daha sonra isə Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda fizik kimi işləməyə başlayır. O, 1927-ci ildə Kaliforniyada yerləşən Karnegi İnstitutunda araşdırmaçı köməkçisi kimi fəaliyyətə başlayır.

Rixter Beno Qutenberq ilə seysmoloji tədqiqatlar aparır, zəlzələnin gücünü, təsirini ölçmək üçün cihazlar yoxlayırlar. Onlar 1932-ci ildə ölçü şkalası yaradırlar və ona Rixter şkalası adı verilir. Rixter şkalası ilk dəfə 1935-ci ildə istifadə olunub və o vaxtdan da zəlzələnin maqnitudasını ölçmək üçün standart ölçü vahidi kimi qəbul edilib.

Rixter 1985-ci ilin 30 sentyabr tarixində Kaliforniyanın Pasadena ərazisində vəfat edib.
 
## İstinadlar
Maqnituda

**Maqnituda** — Müxtəlif təbii hadisələrin ölçülməsi üçün istifadə edilən kəmiyyət.

## Zəlzələlərin maqnitudu

XX əsrin əvvəllərinə qədər baş vermiş zəlzələləri episentr zonasında Rossi-Forel və digər analoji şkalalar üzrə təyin edilən intensivliklərinə görə bir-biri ilə müqaisə edirdilər. Lakin hətta alınan məlumatlar dəqiq olduqda belə tədqiqat zonasında qruntların müxtəlifliyi, ocağın dərinliyinin təsiri və digər nəzərə alınması çətin olan amillər metodun xətalara malik olmasını şərtləndirirlər. Bundan əlavə, zəlzələ əhali yaşamayan ərazilərdə, dəniz və okeanlarda baş verdikdə belə şkalalar da rolunu itirir və zəlzələnin intensivliyini də qiymətləndirmək mümkün olmur.
Bütün bunları nəzərə alaraq Ç.F.Rixter yalnız zəlzələnin başlanğıc enerjisindən asılı olan və seys-moqramdakı zəlzələ yazılarının amplitudları əsasında təyin edilən yeni bir «maqnituda» şkalası tərtib etdi [Rixter, 1961]. Müəllifin əsas məqsədi fərdi qiy¬mətləndirmə və təsadüfi hallardan əmələ gələn xə¬talardan azad, bilavasitə seysmik cihazların göstə¬ricilərinə əsaslanaraq güclü, orta güclü və zəif zəl¬zələləri fərqləndirmək  olmuşdur.      
Cənubi Kaliforniya zəlzələlərini araşdıran müəl-lif metodun daha geniş imkanlara malik olduğunu müəyyənləşdirir və müşahidə etdiyi zəlzələləri bir-birindən aydın fərqlənən 15 dərəcəyə bölür. 
Ç.F.Rixter standart qısa periodlu Vud-Anderson fırlanma seysmoqrafın (sərbəst rəqslərin periodu T0=0,8 s., böyütməsi V=2800) episentrdən 100 km məsafədə qeyd etdiyi zəlzələ yazısının maksimal am¬plitudunun loqarifmini (mikronlarla) həmin zəlzələ¬nin maqnitudu adlandırır.Ətraflı: Həmin episentral məsafədə (100 km) amplitudu 0,001 mm (1 mikron) olan zəlzələnin maqnitudu etalon M=0 qəbul edilir. Yəni, zəlzələ nə qədər güclüdürsə, seysmik dalğanın amplitudu və müvafiq olaraq onun maqnitudu yüksəkdir. Yerdə ən güclü zəl¬zələ 1960-cı il mayın 22-də Çilidə qeydə alınmışdır və onun maqnitudu 9,5 olmuşdur.
Maqnituda nisbi və ölçü vahidi olmayan kəmiyyətdir.
Maqnitudu hesablayarkən uzununa (P), eninə (S) və ya səthi (L) dalğaların maksimum ampli-tudları (A) və onların periodları (T) ölçülür, hesa-blanmış lg (A/T)max kəmiyyətinin qiymətinə uyğun olaraq mə¬safə və dərinlikdən asılılıq  (, H) funksiyasının qiymətini əlavə edirlər.Uzaq (>600 km) və dərin (H>60 km) fokuslu zəlzələlərin maqnitudundan fərqləndirmək üçün Ç.F.Rixterin yalnız dərin olmayan (H<60 km), yerli və yaxın  (600 km) zəlzələlər üçün təyin etdiyi maqnitudu lokal maqnitud (ML) adlandırırlar. Bu halda müvafiq olaraq həcmi dalğalar maqnitudu (mb) və səthi dalğalar maqnitudu (ms) istifadə edilir.      
Bundan başqa, maqnituda astronomiyada görünən və mütləq parlaqlıq ölçüsü olaraq da istifadə olunur. Günəşin, ulduzların, planetlərin parlaqlığı ölçüsü maqnituda ilə ifadə olunur.

## Həmçinin bax
*Zəlzələ
*Çarlz Fransis Rixter
*Rixter şkalası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Qurban Yetirmişli: "Bəziləri maqnituda ilə balı qarışdırırlar"
Sancay Datt

**Sancay Datt** (, ; d. 29.7.1959) — Hindistan kino aktyoru və prodüseri. Məşhur aktyorlar Nərgiz və Sunil Dattanın oğludur. Ən yaxşı kişi rolu və ən yaxşı komik kişi roluna görə Filmfare mükafatının sahibidir.

## Həyatı
Sanjay Datt 29 iyul 1959-cu ildə Nərgiz və Sunil Datta kimi məşhur aktyorların ailəsində anadan olub. Priya və Namrata adlı 2 ozundən yaşca kiçik bacısı var. 1981-ci ildə ilk filminin premyerasina az qalmış anası rehmete getmisdir.

Sanjay ilk dəfə 1986-cı ildə Riça Şarma ilə evlənib, bu evlilikdən onların Trişala adlı qızları olub. Riça 1996-cı ildə beynindəki şiş səbəbilə rəhmətə getmisdir, onun valideynləri əllərindən gələni etmişdilər ki, nəvələrinin qəyyumluğu atasına yox onlara verilsin. 1998-ci ildə Sanjay model Pe Pillai ilə evlənmişdir, lakin 2005-ci ildə onlar boşandılar. 11 fevral 2008-ci ildə Sanjay daha çox Manyata adı ilə məşhur olan Dilnavaz Şeyx ilə evlənmişdir. 21 oktyabr 2010-cu ildə cütluk Şahran və İkr adlı əkiz övlad sahibi oldu.

## Karyera
1981-ci ildə çəkilən "Rokki" filminin ssenarisi xüsusi olaraq Sanjay Dattın Premyerası üçün yazılmışdı, lakin film uğur qazanmadı. 1986-cı ildə Maheş Bxatt onu "Ad" adlı filmine çəkdi, bu film ona şöhrət və uğur gətirdi. Yeni rollar, yeni senarilər yarandı, bu dövrlərə 1991-ci ildə çəkilən "İzlənmə" və "Mənim Əzizim" filmləri daxildir.

2009–2010-cu illərdə Sanjay siyasətlə məşğul olmağa can atdı: sosial istiqamətlərə yönəlmiş "Samajvati partiyası"nın katibi oldu. Sonra siyasət ürəyincə olmadı və ondan uzaqlaşdı. 2012-ci ildə aktyor hindistanda irəliləyən Qarışıq döyüş növləri mədəniyyətinin investorlarından biri oldu.

1986-cı ildəki "Ad", 1991-ci ildəki "Mənim Əzizim", "İzlənmə", 1993-cü ildəki "Qəddar", 1999-cu ildəki "Gözəl", "Qondarma olmayan Hekayə, 2003-cü ildəki "Munna qardaş-Xoşbəxtlik satıcısı", 2006-cı ildəki "Munna qardaş 2", 2007-ci ildə "100 milyonun arxasında", 2009-cu ildəki "Uğurlar- Əyləncə başlayır" filmlərində yaratdığı rollar Sanjay Dattanın ən yaxşı və ən uğurlu rolları hesab olunur.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Maorilər

**Maorilər** — Polineziya mənşəli Yeni Zelandiya əhalisi. 800–1300-cü illər ərzində müxtəlif vaxtlarda qayıqlarla Polineziya adalarından Yeni Zelandiyaya köç etmişlər.

## Etimologiyası
Maoricə *māori* sözü "adi", "təbii", "normal" mənasına gəlir.

## Dini
Maorilərin dini yerli dinləri olan Maori dinindən başqa eyni zamanda xristianlıqdır. Xristianlıq maorilər arasında ingilis hökumətinin qurulması və ingilis köçünün artması ilə yayılmağa başlamışdır. Buna kimi isə maorilər bütünlüklə öz dinləri olan Maori dinində idilər. Maorilərin təşkilatlanmasında dini rahiblər böyük rol oynayırlar.

## Sayları
Maorilər Yeni Zelandiyanın yerli sakinləri olmalarına baxmayaraq Yeni Zelandiya əhalisinin 15%-ni təşkil edirlər. 2013-cü ilin nəticələrin görə Yeni Zelandiyada maorilərin sayı 598,605 nəfərdir. Maorilərin sayının çox olduğu ikinci ölkə isə Avstraliyadır. Burada maorilərin sayı 2006-cı il göstəricilərinə görə 126,000 nəfərdir. Maorilərin digər məskunlaşdığı ölkələrin sıralaması isə belədir:
* Böyük Britaniya — 8,000
* ABŞ — 3,500
* Kanada — 1,305

## Həmçinin bax
* Haka

## İstinadlar
Teodor Van Kirk

**Teodor Van Kirk** () — 1945-ci il avqustun 6-da birinci atom bombasını daşıyan "Enola Gay" təyyarəsinin 12 nəfərlik heyət üzvündən biri.

## Həyatı
Van Kirk 1921-ci ildə Amerikada anadan olub. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edib. Kapitan rütbəsinə yüksələn Van Kirkin 1942–1944-cü illərdə Amerikanın hüdudlarından uzaqlarda 58 hərbi döyüş uçuşu olub. 1944-cü ilin noyabr ayından isə Yaponiyada keçiriləcək əməliyyata hazırlıq təlimlərinə başlayıb.

Teodor Van Kirk hərbi xidmət illərində bir sıra orden və medallarla təltif edilib. O, 1946-cı ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hava Hücumu Qüvvələrindən zabit kimi ehtiyata buraxılıb. 1949–1950-ci illərdə Baknell universitetində təhsil alıb. Sonralar isə müxtəlif təşkilatlarda mühəndis texnik kimi fəaliyyətini davam etdirib.

Van Kirk 2007-ci ildə Yaponiyaya atom bombasını aparan "Enola Gay" təyyarəsinin bort jurnalını hərraca çıxardıb. Tarixi jurnal 358 min 500 amerika dollarına alınıb. "Enola Gay" təyyarəsi isə hal-hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının Aviasiya və Kosmonovtika Milli Muzeyində saxlanılır.

28 iyul 2014-cü ildə Teodor Van Kirk vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Dünyadakı uzunömürlülərin siyahısı

## Xarici keçidlər
Hədiqətüs-süəda

**Hədiqətüs-süəda** () — hicri 61-ci (miladi 680-ci) ildə məhərrəm ayının 10-da Kərbəlada baş vermiş faciəvi hadisə ilə bağlı yazılmış Məhəmməd Füzulinin əsəri. İlk dəfə 1845-ci ildə Qahirədə çap edilmişdir. Əsərin Füzuli həyatda ikən köçürülmüş nüsxəsindən (Konya, h. 954) tutmuş yaşadığımız dövrədək yazılmış 300-ə yaxın əlyazma nüsxəsi məlumdur. Bu əsər Füzulinin ilk bədii nəsr əsəridir.**

## Əsər
Azərbaycan bədii nəsrinin ən klassik örnəyi sayılan əsər müəllifin dini düşüncə, iman və əqidə duyğularının bədii əksi baxımından çox səciyyəvidir. Dərd əlindən ürəyi çatlayan insanı ovunduraraq ona mənəvi qida verən Kərbəla hadisəsini qələmə almağı şərəf işi sayan, buna milli-dini borc kimi baxan mütəfəkkir Füzuliyə "Hədiqətüs-süəda"nı yaratmaqda yaşadığı mühitin də böyük təsiri olmuşdur.

Əsərdə əksini tapan şəhidlik eşqi, məslək və etiqad yolunda mübarizə motivi hər zaman yenidir. İnsanın mənəvi və cismani köləliyə üsyanı, etirazı və bu yolda hətta öz həyatını qurban verməsi ən yüksək və şərəfli insanlıq amili kimi göstərilir. Həmin əqidə və məslək döyüşü ona görə yaşarıdır ki, əsasında mənəvi paklıq, ruhi müqəddəslik, insani gözəllik və əzəmət var.

Alban dilində ən erkən dövrdə yazılmış və ən uzun dastan olan "Şəhidlər bağı" əsəri (müəllifi Dalip bəy Fraşeri) Füzulinin "Hədiqətüs-süəda" əsərinə əsasən yazılmışdır. Əsər bektaşi albanlarının Füzuli ilə ilk yarışmaq cəhdidir və bektaşiliyin alban həyatına təsirini göstərir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər

* Məhəmməd Füzuli " Hədiqətüs Süəda "Ənvər Vəliyev-rejissor Elgün Seyidzadə.mp4 HD 2013
* 
* 
*
Uraloçka QVK

**"Uraloçka"**() — Rusiyanın Yekaterinburq şəhərini təmsil edən qadın voleybol klubu.

## Tarixi
Uraloçka 1966-cı ildə məçqçi Aleksandr Kilçevsky tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəllər komanda "DSO Trud" və "DSO Zenit" adlandırılmışdır. 2001-ci ildən etibarən isə komanda NTMK Uraloçka adı ilə tanınır. Komandanın baş məşqçilik postunda 45 ildən çoxdur ki, Nikolay Karpol oturur. nu vəzifəyə 1968-ci ildə təyin edilimişdir. Komanda üç dəfə SSRİ kubokunun sahibi olmuşdur.

Klubun son illərdəki ən böyük uğuru isə 2014-cü ilə təsadüf edir. Həmin ildə komanda CEV Kubokunun finalına qədər çıxmış yalnız bu mərhələdə Türkiyənin Fənərbaxça klubuna məğlub olmuşdur.

## Heyəti

*2013–14 mövsümü üçün*

## Uğurları

### Ölkədaxili
*  SSRİ Çempionatı
**  Çempionluq (11): 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991
**  Finalist (2): 1984, 1985
*  SSRİ Kuboku
**  Çempionluq (3): 1986, 1987, 1989
**  Finalist (1): 1976
*  Rusiya Superliqası
**  Çempionluq (14): 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005

### Beynəlxalq arenada
*  **[[CEV Qadınlar Çempionlar Liqası]]**
**  Çempionluq (8): 1981, 1982, 1983, 1987, 1989, 1990, 1994, 1995
**  Gümüş medal (6): 1988, 1991, 1996, 1997, 2000, 2003
*  Top komandalar Kuboku
**  Çempionluq (1): 1986
**  Gümüş medal (1): 1985
*  CEV Kuboku
**  Gümüş medal (2): 2009, 2014

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Sayt
Şor dili

**Şor dili** (şor dilində - *шор тили, тадар тили*) — şorların dili. Rusiyanın Kemerovo vilayətində (Taştaqol rayonu, Mıski, Mejdureşensk), Altay vilayətinin şimal dağ ətəklərində, Tom çayının sahillərində, Xakasiya və Altay Respublikasının sərhədlərində yaşayırlar. Şor dilində danışanları təxmini sayı 6 min nəfərdir (2002-ci il, siyahıyaalma). Türk dillərinin şimal-şərqi qrupunun xakass yarımqrupuna aiddir. İki dialekti var: mras və ədəbi dilin əsasını təşkil edən "zeka" dialekti (XX əsrin 20-30-cu illərində mövcud olub). Bir sıra ləhcələrə bölünən Kondoma dialekti də var.

Mrass dialekti xakass, kondoma dialekti isə şimali Aştay dialektinə yaxındır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Амзоров М. П. Грамматика шорского языка. Новокузнецк, 1992.
* Дыренкова Н. П. Грамматика шорского языка. М.:Л., 1941.
* Курпешко-Таннаташева Н. Н., Апонькин Ф. Я. Шорско-русский и русско-шорский словарь. Кемерово 1993.

## Mənbə
* Шорский язык 
* Информация о шорцах на сайте Совета Федерации
* электронный корпус шорских текстов
Tar məktəbi (kitab)

**"Tar məktəbi" kitabı** — Bəstəkar, dirijor, pedaqoq, Azərbaycanın xalq artisti, Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru Səid Rüstəmovun Azərbaycan, o cümlədən İran və Türkiyə üçün yazdığı dərs vəsaiti.

İlk nəşri 1935-ci ildə işıq üzü görən bu toplu 80 ilə yaxındır ki, əvəzsiz bir dərsə vəsaiti kimi Azərbaycanın musiqi məktəblərində tədris olunur. Bu toplu İran, Türkiyə və bəzi şərq ölkələri üçün də qiymətli vəsaitdir.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
İndila

**Adila Sedraia** () və ya **İndila** () (26 iyun 1984-cü il, Paris, Fransa) — Fransa müğənnisi və mahnı müəllifi.

24 fevral 2014-cü ildə yayımlanan **Mini World** albomundakı "*Dernière Danse*" mahnısı ilə Fransada ən yaxşı on sinql siyahısında ikinci sırada yer alır.

## Həyatı
İndila 26 iyun 1984-cü il-də Parisdə anadan olub. Musiqi karyerasına başlamamışdan əvvəl İndila, bir qəsəbədə turist rəhbəri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Məhz o zamanlardan musiqini çox sevdiyini, lakin buna vaxt ayıra bilmədiyini söyləmişdir. "**Le Parisien**"  qəzetinə verdiyi müsahibədə İndila  adının hind əsilli bir ad olduğunu söyləmişdir. Hind, əlcəzairli, kambocalı və misirli qanının daşıyıcısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Katolikos III Yovsep

**Katolikos III Yovsep** — Albanların **XXXXVII** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos I Markosdan sonra kürsüyə çıxıb.

### Ani qurultayı
1036-cı ildə Ani knyazı III İohannes Smbat erməni katolikosu Petrosu katolikosluqdan çıxarıb yerinə Deoskoros adlı birini katolikos təyin edəndə kilsə xadimləri buna etiraz etdilər və 1038-ci ildə Anidə knyazı və yeni katolikosu lənətlədilər. Aparılan kilsə iclasına Yovsep rəhbərlik edirdi. Knyaz üzr istədikdən sonra yeni katolikos yenidən keşiş oldu və knyaz da bağışlandı.
Diva Zappa

**Diva Zappa** (; ) — ABŞ rəssamı, eləcə də film və televiziyalarda bir neçə rolları ilə tanınıb. Frenk Zappanın kiçik qızıdır.

## Həyatı

Diva Zappa 30 iyul 1979-cu ildə Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində doğulub. Məşhur ABŞ bəstəkarı və musiqiçisi Frenk Zappanın kiçik qızıdır.

Diva Zappa 1998-ci ildə ilk kino başladı.

Diva Zappa  1999-cu ildə *When the Ball Drops* adlı komedi-sinqlını buraxdı.

## Filmoqrafiya

* 1997: *Anarchy TV*
* 2001: *Play Dead*
* 2006: *Pledge This!*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Hand Made Beauty
Dastin Hoffman

**Dastin Hoffman** (; 8 avqust 1937)—ABŞ aktyoru.

## Həyatı
Dastin Hoffman 8 avqust 1937-c ildə Amerikanın Los-Anceles şəhərində anadan olub. Anası Lilian Qold əslən Rumıniya yəhudilərindən idi. Ata Harri Hoffman isə Ukraynanın Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. 20-ci illərdə Amerikaya köçərək ticarətlə məşğul olmuşdular. 1967-ci ilədək 30 yaşlı Dastin Hoffman musiqi və teatr sənətində özünü sınamışdı .1967-ci il onun taleyində həlledici olur. Belə ki, təsadüf nəticəsində onun kimi Rusiya yəhudisi Maykl Nikolsla (əsl soyadı Paşkovski) tanış olur. Onun "Məzun" filmində baş rol alır. Dövrünün dindar Amerikasında böyük qalmaqal yaradan film gənc tələbə oğlanla sevdiyi qız və onun anası arasındakı sevgi üçbucağından bəhs edir. Tanındıqdan sonra ona müxtəlif filmlərdə çəkilmək təklifləri gəlir. 1979-cu ildə məişət dramı sayılan və cəmiyyətdəki dəyişiklikləri əks etdirən "Kramer Kramerə qarşı" filmi ilə nüfuzunu möhkəmləndirir. Baş rol ifasına görə ilk "Oskar" mükafatını da bu rola görə əldə edir. 1981-ci ildə "Tutsi" filminə çəkilərək özünü yeni komedik ampulada sınayır. 1988-ci ildə "Yağış adamı" filmindəki autist xəstə roluna görə ikinci dəfə "Oskar" mükafatı əldə edir. Sonrakı illərdə özünü kiriminal, dram, triller və komediya kimi müxtəlif janrlarda sınayan aktyor hələ də kinolara çəkilməkdə davam edir. Əfsanəvi aktyor 2012-ci ildə "Kvartet" filmini çəkməklə rejissorluq debütu etmişdir.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* 1979: Kramer Kramerə qarşı
* 1988: Yağış adamı
* 1990: Dik Treysi
* 2006: Misli görülməmiş
* 2014: Aşpaz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Центр Кеннеди вручил награды выдающимся деятелям искусств.
* Dastin Hoffman на kinopoisk.ru
* Dastin Hoffman на film.ru
Anton Yelçin

**Anton Viktoroviç Yelçin** (; ) — ABŞ aktyoru. SSRİ-də yəhudi ailəsində dünyaya gələn Yelçin körpə ikən valideynləri ilə birlikdə ABŞ-ə köçüb. O, karyerasına uşaq aktyor kimi başlayıb və 2001-ci ildə çəkilmiş "*Hearts in Atlantis*" filmində baş rolda oynamışdır. Aktyor 2009-cu ildə işıq üzü görmüş elmi fantastika filmi "*Star Trek*"də Pavel Çexov obrazını canlandırıb.

## Həyatı
Yelçin 11 mart 1989-cu ildə SSRİ-nin ikinci ən böyük şəhəri olan Leninqradda yəhudi ailəsində dünyaya gəlib. Valideynləri Viktor Yelçin və İrina Korina peşəkar fiqurlu konkisürən olublar. Onlar Sovet İttifaqında dini inancları səbəbindən təzyiqlərə məruz qalırdı. Anton Yelçin 1989-cu ilin sentyabrında körpə yaşında ikən ailəsi ilə birlikdə Amerikaya köçür. 90-cı illərin sonlarından uşaqlar üçün nəzərdə tutulan teleseriallarda çəkilir. Kino aləminin diqqətini 2006-cı ildə real faktlara əsaslanan "*Alpha Dog*" kriminal dramı ilə çəkir.

## Ölümü
Dostları onun cansız bədənini Los-Ancelesin Studio City bölgəsindəki evinin qarşısında aşkarlayıblar. Polisdən verilən məlumata görə, 27 yaşlı aktyor maşını qarajda saxlayıb və avtomobildən çıxanda 2,5 ton ağırlığındakı Jeep Grand Cherokee qəflətən arxaya hərəkət edərək aktyoru hasara sıxaraq öldürüb. 

## Filmoqrafiya
* Vahimə gecəsi (2011)
*  (2009)
* Yalnız sevənlər sağ qalır (2013)
* Green Room (2015)

## Xarici keçidlər
* 
* Anton Yelçin — Hollivudun yeni ulduzu
* Голливудская улыбка Фортуны 
* Интервью с Антоном Ельчиным на НТВ
Katolikos II Qriqoris

**Katolikos II Qriqoris** — Albanların **LII** katolikosu. Əsl adı **Gagik** idi. Atasının adı Georgi babasının adı isə Karapet idi. Onun katolikosluğu dövründə Albaniya ardıcıl müharibələrə qərq olmuşdu. Onun dövründə kilsə mərkəzi artıq Bərdə yox Gəncə idi.

## Katolikosluğu
1131–1139-cu illərdə Alban Həvari Kilsəsi katolikossuz qaldıqdan sonra o, 1139-cu il 11 iyunda kürsüyə qalxıb və 1155-ci ilə kimi 16 il müddətində kürsüdə oturub.

## Hakimiyyətə gəlməsi
Mxitar Qoş isə onun katolikosluq kürsüsünə çıxması ilə bağlı maraqlı faktlar qeyd edir. O, yazır:  …8 il keçdikdən sonra, daha doğrusu erməni təqviminin 588-ci ilində (15 fevral 1139 – 14 fevral 1140) Ərməniyyə katolikosu olan müqəddəs ata patriarx Qriqorisin nəslindən olan Ərzurum yepiskopu Sahak — məşhur David vardapetin (Alavik Gəncəlinin oğlu Davud — "Nəsihətverici Qaydalar" əsərinin müəllifi. Erməni tarixçisi N. Emin həmin əsəri "diqqətə layiq olmayan", "dəyərsiz" adlandırır.) şagirdi, ölkəmizin vardapeti Qriqorun təşəbbüsü ilə və onun xahişinə əməl edərək öz adamları ilə birlikdə Ərməniyyədən Albaniya ölkəsinə gəldi. İndi müqəddəs ata Sahak bu Albaniya ölkəsinə gəldikdə hamını Tovuz adlanan qalada topladı.

Əyanlar bunlar idi:
* Çar David — Çar Abasın qardaşı
* Stepannos — Çar Davidin qardaşı, Kvirikenin oğlu
* David vardapetin şagirdi — Sarkis vardapet
* Gəncə arxiyepiskopu — Qriqor
* Yepiskop Sahak — Sarkis vardapetin şagirdi
* Koqt vilayəti və Şamxor (Koqt və Çamxor bir kilsə dairəsinin təşkil edirdi. Şamxor indiki Şəmkir, Koqt isə Artsakın Şimalındakı ərazi idi.) şəhərinin yepiskopu — Stepannos
* Şəmirəmcor yepiskopu Sərkis (Şəmirəmcor — indiki Səmirəm dərəsi. Vardan Artsakda Şəmiram qalasının adını çəkir)
* Kabr yepiskopu Manuel (Kabr adlı yer müəyyənləşdirilməyib)
* Həmşivəng keşişi Sərkis.

Bu yığıncağın başında Ərməniyyə katolikosunun baş yepiskopu müqəddəs ata Sahak habelə tərki-dünya və müqəddəs vardapet Sərkis dururdu.

Beləliklə onlar gurultulu mərasim və təntənəli ibadət şəraitində rəhmətə getmiş Albaniya katolikosu müqəddəs ata Stepannosun qardaşı oğlu Qriqoru Albaniya katolikosluğuna layiq gördülər. Həmin məclis günü Tre ayında (erməni təqviminin Tre ayının 27-si, 588-ci ili — 11 iyun 1130-cu il) İşıqlı Dirilmə günü — Müqəddəs Ruhun zühur günü ilə bir günə düşdü. 

## Gəncə zəlzələsi
Gəncə zəlzələsi baş verəndə katolikos sağ qalsa da Gəncə arxiyepiskopu Qriqor həlak olmuşdu. 1145-ci ildə Halley kometini görən Qriqoris bunu aclıq və işğalların bir xəbərçisi olduğunu düşünmüşdü.

## İstinadlar
Vera Farmiqa

**Vera Farmiqa**(; d. 6 avqust 1973, Passeik, Nyu-Cersi) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Vera Farmiqa 1973-cü il avqustun 6-da Nyu-York ştatının Passeik şəhərində anadan olub. Valideynləri Qərbi Ukraynadan olan Mixail və Lyubov Farmiqadı. 1996-cı ildə Brodveydə teatr səhnəsində debüt edən Farmiqa 90-cı illərin sonlarından kinolara çəkilməyə başlayır. Aktrisa 2006-cı ildə 4 “Oskar” o cümlədən “İlin ən yaxşı filmi” nominasiyasında qalib gələn “Qanunu pozanlar” filmi ilə diqqəti çəkir. Farmiqanın “ulduz saatı” isə 2010-cu cu ildə çəkildiyi “Mən də səmaya istərdim” filmi olur. O, roluna görə “İkinci plan ən yaxşı aktrisa” nominasiyasında “Oskar”a namizəd göstərilir. Onun iştirakı ilə yenicə ekranlara çıxan “Lənət” filmi isə kinoteatrlarda nümayişdən böyük məbləğdə maliyyə qazanıb.

## Seçilmiş filmoqrafiya

*Dönüklər (film, 2006)
*Zolaqlı pijamalı oğlan (film, 2008)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Katolikos Bezgen

**Katolikos Bezgen** — Albanların **LIII** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos II Qriqorisdən sonra katolikosluq taxtı bir neçə il yenə boş qalmış, keşişlər dağ və mağaralarda gizlənməyə məcbur olmuşdu. Bu vaxt artıq katolikosluq mərkəzi Gəncədən Çərəktarda yerləşən Çərəktar monastırına köçürülmüşdü. Bezgen bu dönəmlərdə katolikos olmuş, daha sonra dini rütbələrdən əl çəkərək evlənmiş və uşaqları da olmuşdu.

## Anti-katolikosluğu
Katolikos III Stepannosun dövründə bir müddət Gəncə əhalisi tərəfindən anti-katolikos elan olunmuşdu.

## Mənbə
Tülin Şahin

**Tülin Şahin** (d. 13 dekabr 1980, Odense)—Türk əsilli modelyer, aparıcı və aktrisa.

## Həyatı
Tülin Şahin Danimarkanın Odense şəhərində doğuldu və uşaqlığını orada keçirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Tuliss.com
Katolikos III Stepannos

**Katolikos III Stepannos** - Albanların **LIV** katolikosu. 20 il hakimiyyətdə qalmışdır.
## Katolikosluğu
Katolikos Bezgendən sonra kürsüyə gəlmişdi. Onun sufraqan keşişi Serkavak bir dəfə Gəncəyə ianə toplamağa gedərkən əmir Bədrəddin onu görmüş və katolikos haqqında öyrənmiş və onu Gəncəyə dəvət etmişdi. Katolikos isə bunu eşidərkən sevinmişdi, çünki indiyəcən heç bir müsəlman əmiri bir katolikosu dəvət etməmişdi. Katolikos və keşişlər şəhərdə gəzərkən əhali əsəbləşmiş, İsfahana şikayət yazandan sonra katolikos və əmiri həbs etmişdilər. Əmir İsfahana qovulandan sonra Stepannos da qızıl və gümüşləri müsadirə olunandan sonra Xaçına göndərilmişdi.
## Son günləri və ölümü
Gəncə hadisəsindən sonra bir daha ora getməyə cürət etməyən katolikosdan bezən əhali keçmiş Katolikos Bezgeni anti-katolikos elan edərək yenidən kürsünü ona verdilər. Stepannos isə Bezgeni lənətləri və dindən çıxdığını dedi. Həyatının sonunadək daim yer dəyişmiş və Herg qəsəbəsində ölmüşdü.

## Mənbə
Xalid Ağcatəpə

**Xalid Ağcatəpə** (türk. *Halit Akçatepe*; ) — Türkiyə film, serial aktyoru və teatr artisti.

## Həyatı
Xalid Ağcatəpə 1 yanvar 1938-ci ildə Ünyedə anadan olub.  Atası Sidqi bəydir. Konservatoriya təhsili heç almamışdır (özü konservatoriya təhsili uzaqdan yaxından heç bir əlaqəsi olmadığını bildirmişdir). Zamanın film rejissorlarından birinin atasına "bizə bir uşaq oyunçu lazımdır" dediyi zaman, atası tülüatçı Sidqi bəy oğlu Xalidi göndərmişdir. İlk filminə 1943-cü ildə 5 yaşında çəkilmişdir. Aktyor 1975-ci ildə lentə alınan "Hababam sınıfı" filmindəki "Güdük Nəcmi" obrazı ilə şöhrətinin zirvəsinə yüksəlmişdir. Halit Akçatepe karyerası boyunca 100-dən artıq filmdə və serialda müxtəlif obrazlar yaratmışdır.

## Filmoqrafiya
* Oh Olsun (film)
* Şirin dillim (film, 1972)

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Şənər Şən

**Şənər Şən** (; ) — Türk aktyor, müəllim.

## Həyatı
26 dekabr 1941-ci ildə Adanada o zamanlar dülgər işləyən məşhur kino aktyoru Əli Şənin ailəsində doğulmuşdur. Sənət həyatına İstanbul Şəhər Bələdiyyəsi Teatrlarında səhnəyə çıxaraq başladı. Atası kimi film aktyoru olmaq istəməyən Şənər Şən, özünü teatr aktyoru olaraq görürdü. Radio teatrlarında da oynadı. Amma teatrdan əldə etdiyi gəlir az olduğuna görə məcbur olub film aktyorluğuna keçdi. Film aktyorluğunda ilk addımlarını ara rollarında oynamaqla başlamışdı. Karyerasında məşhurluğu isə "Hababam Sinfi" filmində bədən tərbiyə müəllimi rolunda *Badi Əkrəm* obrazı ilə olmuşdu. Ən çox oynadığı filmlər isə məşhur türk film aktyoru Kamal Sunalla olmuşdur.

## Filmoqrafiya
* Yaşasın Həyat (film,1964)
* Sözdə Qızlar(film,1966)
* Davaro (film, 1981)
* Hababam Sinfi(film,1974)
* Hababam Sinfi Sinifdə Qaldı(film,1976)
* Mühsin bəy (film, 1987)
* Milyarder (film, 1986)
* Çöpçülər kralı(film,1977)
* Tosun Paşa (film, 1976)
* Bizim ailə (film, 1975)
* Adilə bibi (film, 1982)
* Çılpaq vətəndaş (film, 1985)
* Namuslu(film,1986)
* Quldur(film,1996)
* Ürək yarası(film,2005)
* Ov mövsümü(film,2010)
* Yol ayrıcı (film,2017)

## Həmçinin bax
* Türkiyə kinosu

## Xarici keçidlər
*
Qorqud Özal

**Qorqud Özal** (; ) — Türk siyasətçi və mühəndis.

## Həyatı
29 may 1929-cu ildə Malatyada anadan olub.

İTİ İnşaat Fakültəsində yüksək təhsilini tamamladıqdan sonra 1956 və 1957 illəri arasında Amerikada mütəxəssislik təhsili aldı.Türkiyəyə döndükdən sonra ODTÜ-də təhsil üzvlüyü vəzifəsində işlədi. 1965-də özünə professor adı verildi və Dövlət Memarlıq və Mühəndislik Akademiyasında təhsil vəzifəlisi olaraq yer aldı. Siyasətə atılaraq Milli Salamatlıq Partiyasına girdi və 1973 ilə 1977 seçkilərində eyni partiyadan iki dəfə Ərzurum millət vəkili seçildi. 1974-də CHP-MSP koalisiya Hökumətində və 1975-də qurulan I. Milliyyətçi Cəbhə Hökumətində Qida Əkinçilik və Heyvandarlıq Naziri, 1977-dəki II. Milliyyətçi Cəbhə Hökumətindədirsə Daxili İşlər Naziri olaraq vəzifə götürüldü. 12 Sentyabr 1980 Zərbəsi sonrası siyasi həyatdan çəkildi. 25 Sentyabr 1980-də keçirdiyi ağır bir yol qəzasının təsirlərindən uzun müddət xilas ola bilmədi. Yaxşılaşdıqdan sonra ticarətə atılaraq iqtisadi mənada əhəmiyyətli müvəffəqiyyət təmin etdi. Böyük qardaşı Turqut Özalın prezidentlik vəzifəsini icra etməkdəykən, ölümündən sonra yenidən siyasətə atılaraq Ana vətən Partiyasına girdi və 1995 seçkilərində ANAP-dən İstanbul millət vəkili seçildi. Türkiyə Böyük Millət Məclisi Daxili İşlər Komissiyası Başçılığı və AGİT Türkiyə Parlament Qrupu Başçılığı vəzifələrində işlədi. 1997-də qurulan Anasol-D Hökumətinə başda güvenoyu verməsinə baxmayaraq, bu hökumətin ANAP siyasətlərinə tərs işlər içərisinə girdiyini düşünərək müxalif bir tutum götürdü. Partiya içərisindəki müxalifətinin nəticəsiz qalması üzərinə, 13 Avqust 1997-də partiyadan istefa verdi. Yenidən qurulmuş olan Demokrat Partiyaya girərək, 28 Sentyabr 1997 tarixində toplanan Demokrat Partiya konqresində partiyanın ümumi başçılığına seçildi. 22 Mart 2001-də Demokrat Partiyanın ümumi başçılığından ayrıldı.

## İstinadlar

## Mənbə
* Qorqud Özal bigrafiyası
Zita və Gita (film, 1972)

**Zita və Gita** (*Seeta Aur Geeta*) — 1972-ci ildə Hindistanda istehsal olunan komediya dram janrında film.

## Məzmun
Uşaqlıqdan bir-birindən ayrılmış iki əkiz bacının dünya qədər köhnə olan hekayəsi. Qaraçılar tərəfindən oğurlanmış Gita (*[[Hema Malini]]*) rəqqasə olur. Zita isə varlı əmisi tərəfindən tərbiyə olunub və varlı varisə çevrilib....

## İstinadlar
Katolikos II Nerses

**Katolikos II Nerses** — Albanların **LVI** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos III İohannesdən sonra kürsüyə gəlmişdi, onun qardaşı idi. 1235-ci ildə bu kürsüyə gəlmişdi. Təvazökar və mehriban xasiyyəti vardı. 22 iyul, 1240-cı ildə Həsən Cəlalın tikdirdiyi Gəncəsər monastırının açılışında 400 keşişlə birlikdə iştirak etmişdir.Nersesin haqqında eşidən Çormoqun noyonun rəiyyətindən olan Rabban bar Şayma bu barədə noyonun xanımı Eltinaya xəbər vermişdi. Çormoqunun çadırına çağrılan katolikos noyonun oğlu Bora noyonun toyunda iştirak etdi və hədiyyələr verilərək geri göndərildi.

## İstinadlar
Üçtəpə bələdiyyəsi

* Üçtəpə bələdiyyəsi (Cəlilabad) — Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.
* Üçtəpə bələdiyyəsi (Göygöl) — Göygöl rayonunda bələdiyyə.
Katolikos IV Stepannos

**Katolikos IV Stepannos** — Albanların **LVII** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos II Nersesdən sonra kürsüyə gəlmişdi. Bu vəzifəyə gələndə hələ gənc idi. O Kirakos Gəncəlinin siyahısında adı çəkilən son katolikosdur.

## İstinadlar
Katolikos Sukias

**Katolikos Sukias** — Albanların **LVIII** katolikosu.

## Katolikosluğu
Kürsüyə çıxma tarixi bəlli deyil. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.

## İstinadlar
Katolikos Karapet

**Katolikos Karapet** - Albanların **LXII** katolikosu.
## Katolikosluğu
1402-ci ildə kürsüyə çıxmışdır. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos V İohannes

**Katolikos V İohannes** — Albanların **L** (50ci) katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos I Stepannosdan sonra kürsüyə qalxmış və 1079–1129-cu illərdə əlli il müddətində kürsüdə oturmuşdur.

## İstinadlar
Katolikos VI İohannes

**Katolikos VI İohannes** — Albanların **LV** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos III Stepannosdan sonra kürsüyə gəlmişdi. Əsl adı Vrtanes olub Bjni kəndindən idi. Katolikoslar nəslindən olduğu deyilən Vrtanes Gəncədə Əmir Əmiran Ömər tərəfindən katolikos təyin olunmuşdu və ona İohannes adı ilə kürsü verilmişdi. Bu hadisənin keçirilməsi əmirin əmri ilə təmtəraqla qeyd edilmişdi.

## Son dövrləri
Katolikosluğun son dövrlərini Çarekvəng monastırında keçirən İohannes Atabəylər dövlətinin içində gedən müharibələr səbəbi ilə Mxarqrdzeli knyazlarının dəvəti ilə qərbə keçdi və Həmşivəng kompleksi tikilməyə başlandı. Lakin Cəlal əd-Din Məngburninin hücumu bu tikintini yarıda qoymağa məcbur oldu.

## İstinadlar
Katolikos IV İohannes

**Katolikos IV İohannes** — Albanların **XXXVII** katolikosu.

## Katolikosluğu
O, Katolikos Samueldən sonra taxta çıxmış və səkkiz il yarım taxtda oturmuşdur. Qriqor Hammamın dövründə yaşamışdır. Dvin keşişliyindən gəlmişdi. Katolikos II Georgidən icazəsiz katolikos seçilib, daha sonra yenidən təyin edilmişdi. Hakimiyyətinin 4-cü ilində II Georgi ölmüşdü.

## İstinadlar
Katolikos VII İohannes

**Katolikos VII İohannes** - Albanların **LXIII** katolikosu.
## Katolikosluğu
Həsən Cəlalın oğlu idi. Bu nəsildən olan ilk katolikosdur. 1420-ci ildə kürsüyə çıxmışdır. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos III Matteos

**Katolikos III Matteos** — albanların sayca LXIV katolikosu.
## Katolikosluğu
Katolikos VII İohannesdən sonra taxta çıxmışdır. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos II Anastas

**Katolikos II Anastas** - Albanların **LXV** katolikosu.
## Katolikosluğu
Katolikos III Matteosdan sonra taxta çıxmışdır. Hakimiyyət illəri dəqiq deyil Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos VIII İohannes

**Katolikos VIII İohannes** - Albanların **LXVII** katolikosu.
## Katolikosluğu
Katolikos VII İohannesin qardaşı oğlu. Həsən Cəlal nəslindən katolikos taxtına çıxan ikinci şəxs idi. Katolikos III Qriqorisdən sonra taxta çıxmışdır. 1441-ci ildə bu kürsüyə çıxmışdı. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos Yezariya

**Katolikos Yezariya** - Albanların **LXVIII** katolikosu.
## Katolikosluğu
1441-ci ildə Erməni katolikosu I Kirakos Virapetsinin kürsüyə çıxma mərasimində iştirak edən 12 yepiskopdan biri idi.. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos I Aristakes

**Katolikos I Aristakes** - Albanların **LXIX** katolikosu.
## Katolikosluğu
Həsən Cəlalın nəslindən idi. Müqəddəs İako məbədində basdırılmışdır. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos Tomas

**Katolikos Tomas** - Albanların **LXX** (70-ci) katolikosu.
## Katolikosluğu
Haqqında heç bir məlumat yoxdur. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Atəşgah sığorta

**Atəşgah sığorta** (tam adı:*"Atəşgah" Sığorta Şirkəti Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti*) — Azərbaycanın sığorta və biznes bazarında fəaliyyət göstərən şirkətlərdən biri. 1996-cı ildə yaradılıb.

## Tərəflər və iştirak payları
Mənbə
* ISR Holding: 63%
* Ran Eksim (Türkiyə): 27%
* SOCAR: 10%

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Cabbar Oğuz

**Cabbar Oğuz** (tam adı:*Cabbar Şaban oğlu Dadaşev*) — Əməkdar rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü

## Həyatı
Cabbar Oğuz 4 noyabr 1949-cu ildə Oğuz rayonunda Bucaq kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. 1967-ci ildə kamal atestatı alaraq Sumqayıt şəhəri 44 nömrəli texniki peşə məktəbinə daxil olaraq çilingər peşəsinə yiyələnmişdi.

1968-ci ildə Bakı şəhəri "Təcrübəli-eksperiment kombinat"da ilk əmək fəaliyyətinə başlamışdı. 1969–1971-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Ordu sıralarından tərxis olunaraq, həmin kombinatda işləməklə yanaşı (gecə növbəində)

1975–1980-ci illərdə V. İ. Lenin adına A. R. İ-nun ÜTF fakültəsinin "Rəsm, rəsmxət və əmək şöbəsi"nin bitirmişdi. 1980–1983-cü illərdə həmin institutda tədris-ustası vəzifəsində işləməklə yanaşı saathesabı dərs aparmışdı. 1983-cü ildən "Respublika Tədris metodik mərkəzində" baş-metodist vəzifəsində çalışır.

1988-ci ildən SSRİ və Azərbaycan Respublikası Ressamlar İttifaqının üzvüdir. Ölkəmizdə və xarici ölkə sərgilərində iştirak. Yüzlərlə əsərlərin müəllifi.

## Ailəsi
1977-ci ildə ailə qurub. Üç uşağı var (Dadaşeva Ceyran, Dadaşeva Aydan, Dadaşev Cabir)

## İstinadlar
Katolikos IV Nerses

**Katolikos IV Nerses** - Albanların **LXX** katolikosu.
## Katolikosluğu
Haqqında tam məlumat yoxdur. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos III Simeon

**Katolikos III Simeon** - Albanların **LXXI** katolikosu.
## Katolikosluğu
Haqqında tam məlumat yoxdur. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Gərədə

**Gərədə** () — Bolu ilinin ilçəsi.

Qərb Qaradəniz bölgəsində Bolunun şərqində 1255&nbsp;km 2 sahədə yerləşir. Cənub şərqdə Qızılcahamam və Çamlıdərə ilə, şimal şərqdə Çərkəş və Əskibazar, Cənub qərbdə Dörtdivan, Şimalda Məngən, qərbdə Yeniçağa mahallarıyla sərhəddir.

Daxili Anadolu Bölgəsinin Qərb Qaradənizə keçid verdiyi bir mövqedə ortalama 1470 metr yüksəklikdə dalğalı bir ərazi şəklində ətrafı meşələrlə bağlı dağlarla çevrili iqlimi çox sərt bol yağışlı bir düzənlik şəklindədir. Mahalda soyuq qışlar 5-6 ay davam edər. Qışda ən soyuq bölgə olmasa da (ortalama -25 dərəcə) yazın ən sərin bölgələrdəndir. İstilik 25 dərəcəni çox nadir olaraq keçər. Gecə istilikləri yazda anormal dərəcədə düşər. Bölgə yaşlıları gəncliklərin iyul ayında qar yağdığına şahid oduğlarını, qışda evlərindən tunel qazaraq çıxdıqlarını izah edərlər.

Şimaldakı dağlıq sahənin 1600-1900 metr yüksəkliklərində, Cənubdakı dağlıq sahənin 1700-2200 metr yüksəkliklərində düz lentlər halında Gərədə yaylaları iştirak etməkdədir.

Gərədə, beynəlxalq xizək qaçış, velosiped və kross yarışmaları üçün çox uyğun meşə içi idman sahələrinə malikdir.

Dünyanın beynəlxalq bir quru yoluna ən yaxın xizək mərkəzi Gərədədədir. Arkut dağında 5&nbsp;km uzunluğunda və 1&nbsp;km uzunluğunda FIS (Beynəlxalq Xizək Federasiyası) tərəfindən homogolasyonu edilmiş 2 ədəd xizəkli qaçış yeri mövcuddur.

Hər il Mart ayı içərisində Türkiyə Xizək Federasiyası tərəfindən təşkil edilən bir çox ölkənin qatıldığı yarışmalar təşkil edilməkdədir. Ayrıca, 10, 15, 20, 25, 30, 35 və 40&nbsp;km uzunluqlarında xizəkli qaçış pistleri qış aylarında açıq saxlanılmaqda və xizəkli qaçış tutqunlarının xidmətinə təqdim edilməkdədir.

## Mədəniyyət və turizm
Asar Qalası, Keçi Qalası qalıqları, Kilsəli Xan deyə bilinən tarixi Tacir Xanı, Yuxarı Təkkə Məscidi, Aşağı Təkkə Məscidi və Türbəsi, İldırım Beyazıt Məscidi,

Hacı Əmin Əfəndi Məscidi Esentepedəki Ramazan Baba Türbəsi gəzilib görülə biləcək tarixi əsərlər və yerlərdir.

Dosya:Gerede afşar tarakçi yaylasi.JPG

Hər il İyul ayı içində Əsəntəpədə ənənəvi "Əsəntəpə Yağlı Güləşləri" edilər. Şəhərin şimalında Əsəntəpə, Arkut Dağlarında yaylalar başlıca məsirəlik sahələrdir. Xüsusilə Gərədə yaylaları, yayla turizminə çox uyğundur. Gərədənin şimalında isə 1600-1900 metr yüksəkliklərdə olan yaylalardan ən əhəmiyyətliləri Orumşah (Rumşah), Hacı Vəli, Sevillər yaylalarıdır.

Cənubunda isə 1700-2200 metr yüksəkliklərdə olan Haşat və Zorpan kimi yaylalarıdır. Gərədədə Gərədə Gölü, Quru Göl və Qapaqlı Gölləri olmaq üzrə 3 ədəd krater göl var. Gərədə hövzəsindəki əhəmiyyətli axar sular, Xalqı Dərəsi, Markuşa Çayı, Yənəcik Çayı, Kösrəli Dərəsidir. Xalqı, cənub-qərbdəki Koroğlu dağlarından enib yan qollarla və şəhərin içindən keçən Dayıoğlu dərəsiylə birləşərək Gərədədə Gərədə Çayı adını alar. Bolu sərhədləri xaricində Karabükdə Filyos Çayına birləşər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Gerede saytı 

## Həmçinin bax
Katolikos II Aristakes

**Katolikos II Aristakes** - Albanların **LXXIV** katolikosu.
## Katolikosluğu
Cəmi bir il bu kürsüdə qalmışdır. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos IV Qriqoris

**Katolikos IV Qriqoris** - Albanların **LXXVI** katolikosu.
## Katolikosluğu
Həsən Cəlalın nəslindən idi. Xaçın məliyi Mehrabın oğlu, Katolikos I Sargisin qardaşı oğlu. idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos IX Davud

**Katolikos IX Davud** - Albanların **LXXVIII** katolikosu.
## Katolikosluğu
Katolikos IV Qriqorisin qardaşı Bağdasarın oğlu. I Təhmasibin əmri ilə asılaraq edam edilmişdi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.
## Mənbə
Katolikos Filipp

**Katolikos Filipp** - Albanların **LXXIX** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos IX Davudun kiçik yepiskopu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir.

## Mənbə
Ley Zanq

**Ley Zanq** – çinli qadın voleybolçu. 2013-cü ildən "İqtisadçı"nın şərəfini qoruyur.

## Karyerası
Zanq voleybol həyatına məktəb yaşlarında başlamışdır. 2001-ci ildən "Şanxay" voleybol klubunun A komandasında oynamışdır. Karyerasını uzun müddət doğma vətənində davam etdirən voleybolçunun legioner həyatı 2013-cü ildən başlanır. Belə ki, o, 2013–2014 mövsümündə Bakının "İqtisadçı" klubuna transfer olunur.

2010-cu ildə isə o, ilk dəfə milliyə dəvət olunur. Voleybolçu milli komandada ilk matçını İsveçrə millisinə qarşı oynayır.

O, milli komanda ilə birlikdə 2012-ci ildə Londonda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında da iştirak edir. Həmin il Zanq komandası ilə birlikdə Asiya kubokunun da sahibi olmuşdur.

2013–2014 mövsümünü "İqtisadçı"da keçirən voleybolçu Superliqada oynayan ilk çinli olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "FİVB" Rəsmi saytında ''Ley Zanq'' 
* Scoresway.com saytında ''Ley Zanq''
Katolikos X İohannes

**Katolikos X İohannes** və ya **Hovannes** — Albanların **LXXXIV** katolikosu.

## Katolikosluğu
Katolikos IV Qriqorisin qardaşı oğlu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir. 1633-cü ildə Kaxetiya çarı I Teymuraz və onun qaynı Davud xan Ubiladze ilə birləşib Səfəvi hakimiyyətinə qarşı üsyana qərar versə də Teymurazın Qarabağı işğal etməsindən sonra ona dəstək verməkdən əl çəkdi. 1634-cü ildə Səfəvilər tərəfindən həbs edilib edam edildi.

## Mənbə
Katolikos I Sargis

**Katolikos I Sargis** - Albanların **LXXV** katolikosu.

## Katolikosluğu
Həsən Cəlalın nəslindən idi. Xaçın məlikliyinin hökmdarı Xatirin oğlu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir. Yayıcı kəndini müsəlmanlardan qaçan xristianların yaşaması üçün saldırmışdı.

## İstinadlar
Katolikos V Qriqoris

**Katolikos V Qriqoris** - Albanların **LXXXV** katolikosu.
## Katolikosluğu
Xaçın məliyi II Vəlicanın oğlu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir. 1634-cü ildə Katolikos I Filipp Ağbaketsi tərəfindən təsdiqlənmişdi. 1650-ci illərdə alban və erməni keşişləri Qriqorisin qovulması barədə tələblər irəli sürməyə başladılar. Bunların ən başlıcası Vərəndə mahalının yepiskopu Petros idi. Lakin 1651-ci ildə Səfəvi hakimiyyəti Qriqorisin katolikosluğunu bir daha təsdiq edən əmr verdi. Qriqoris ölümündən öncə Petros Xançketsini oğulluğa götürərək katolikosluğu ona vəd etdi.
## Mənbə
Katolikos IV Petros

**Katolikos IV Petros Xançketsi** - Albanların **LXXXVI** katolikosu.
## Katolikosluğu
Katolikos V Qriqorisin oğulluğu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir. 1663-cü ildə Şah II Abbas tərəfindən təsdiqlənmişdi. Şah Süleyman Səfəvinin əmrinə görə isə bundan sonra Alban kilsəsi vergidən azad edilirdi. 2 dekabr, 1672-ci ildə Çar I Alekseyə məktub yazaraq ondan Səfəvilər dövlətindəki xristianların qorunması üçün bir iş görməsini xahiş etmişdi. Petrosdan sonra katolikosluqda ikitirəlik yarandı.

Katolikos IV Petrosun sifarişi ilə Zavadıq kəndində Müqəddəs Qriqoris kilsəsi inşa edilmişdir. 
## Mənbə