open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lithobates sphenocephalus

**Lithobates sphenocephalus** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinin Ranidae fəsiləsinə aid qurbağa növü. Bəzən Cənub bəbir qurbağası kimi tanınan bu qurbağa orta ölçülü növdür. Lithobates sphenocephalus hazırda və əvvəllər Şimali Amerikada tapılan Rana cinsində təsnif edilən 36 növdən biridir. Onun vətəni Kanzasdan Nyu-Cersiyə və Floridaya qədər şərqi Şimali Amerikadır. Həmçinin bəzi ərazilərdə introduksiya olunmuş növdür.
## Ümumi məlumat
Lithobates sphenocephalus 13 sm uzunluğa qədər böyüyür. Cinsi yetkinliyə çatmış erkəklərin orta uzunluğu 52,9 mm, dişilərin isə 63,8 mm olur. Rəngi yaşıl və ya qəhvəyi olub, belinin hər iki tərəfində sarımtıl zolaq var. Belində və yanlarında yuvarlaq tünd ləkələr var, hər bir qulaq pərdəsində isə açıq rəngli ləkə görünür. Tünd şəbəkə ilə yanaşı, onların tünd piqmentləri və uzunsu xüsusiyyətləri var. Erkəklərin ön ətrafları dişilərdən daha böyükdür. Çoxalma dövründə erkəklərin səs kisələri şişirildikdə qlobus şəklində olur. Səsi "dişli trill", "gülüşə bənzər qurultu" və ya "şırıldayan balon səsi" kimi təsvir edilir.

Lithobates sphenocephalus üzü ləkəlidir və gözləri başının üst hissəsində yerləşir. Yetişkinliyə çatmazdan əvvəl 7,6 sm uzunluğa qədər böyüyür. Dişi yumurta kütləsi qoyur ki, bu kütlə yumurtanın çatma vaxtı yaxınlaşdıqda "beysbol topu ölçüsündə" olur və 1500-ə qədər yumurta ehtiva edir. Bəzi sürfələr yumurtalar və embrionlar inkişaf dövründə pestisidlərə məruz qala bilər, bu da əhəmiyyətli ölüm və inkişaf qüsurlarına səbəb olur.

Bu qurbağa müxtəlif növ dayaz şirin su mühitlərində və bəzən bir qədər duzlu sularda yaşayır. Adətən ot örtüyü və aşağı gölgəliyi olan daha rütubətli mühitləri seçirlər. Adətən suya yaxın yerlərdə tapılır, lakin uzun müddət quru ərazidə də qala bilir. İsti aylarda əksər vaxtını sudan uzaqda keçirir. Əsasən gecə fəaldır, lakin gündüz və gecə, xüsusilə yağış zamanı fəal ola bilər. Qış və yaz aylarında, bəzən isə payızda çoxalır.

İki yarımnövü məlumdur:
**L. s. sphenocephalus* &ndash; Florida leopard frog 
**L. s. utricularius* &ndash; Southern leopard frog

## Qalereya

File:Southern Leopard Frog - Lithobates sphenocephalus, Occoquan Bay National Wildlife Refuge, Woodbridge, Virginia (39430233694).jpg|Lithobates sphenocephalus Okkoquan Körfəzi Milli Vəhşi Təbiət Qoruğu, Vudbric, Virciniya
Lithobates sphenocephalus metamorph.JPG|Metamorf
Rana sphenocephala egg mass.JPG|Lithobates sphenocephalusun yumurtaları 


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* AmphibiaWeb, available at http://amphibiaweb.org/
*
*
* 
*
* 
*
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Lithobates grylio

**Lithobates grylio** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Lithobates grylio ABŞ-nin cənub-şərqində, Cənubi Karolinadan Texasa qədər ərazilərdə yaşayan su qurbağasıdır. Bəzi mənbələr onu laqun qurbağası və ya cənub büllür qurbağası kimi də adlandırır.

Lithobates grylio Amfibiya sinfinə, Anura dəstəsinə, Ranidae fəsiləsinə və Lithobates cinsinə aiddir. Lithobates grylio onurğalıdır, yəni onurğa sütununa malikdirlər. Onlar həm quruda, həm də suda yaşamağa uyğunlaşıblar və əsasən ABŞ-nin cənub-şərqində tapılırlar. Norveç-Amerika təbiətşünası Leonhard Stejneger Lithobates grylionu 1901-ci ildə təsvir etmişdir və bu növ hələ də orijinal adını daşıyır. Ad qurbağanın çıxardığı donuz xırıltısına bənzər səslərdən gəlir. 

Lithobates grylio yaşıl və ya boz-yaşıl rəngdədir, qəhvəyi və ya qara ləkələrlə örtülüdür. Tamamilə pərdəli ayaqları, iti burun ucu və böyük qulaq pərdələri var. Lithobates grylio ölçü və rəng baxımından cinsi dimorfizm nümayiş etdirir, erkəklərin qulaq pərdələri dişilərdən daha böyükdür. Bu növ coğrafi yayılmasını paylaşdığı Lithobates cinsinin digər növləri ilə, o cümlədən Amerika büllür qurbağası ilə asanlıqla qarışdırıla bilər. Lithobates grylionun burundan arxaya qədər uzunluğu 85 ilə 140 millimetr arasında dəyişir. Onlar yüksək, dərin xırıltı və ya donuz oynaq səsi ilə tanınır.

Lithobates grylio demək olar ki, tamamilə suda yaşayır və əsasən göllərin kənarlarında və ya sıx bitki örtüyü olan sərv bataqlıqlarında və bataqlıqlarda tapılır. Onlar gecə fəaliyyət göstərən canlılardır. Donuz xırıltısına bənzər səsləri ilin isti aylarında eşidilə bilər.

Lithobates grylio həşəratlar, qurdlar və kiçik onurğalılar daxil olmaqla müxtəlif ovlarla qidalanır. Onların əsas qidası xərçəngdir, lakin əksər büllür qurbağaları kimi, udmaq qabiliyyəti olan hər şeyi, o cümlədən həşəratları, balıqları və digər qurbağaları yeyirlər. Onlar böcək, əqrəb, xərçəng və digər su onurğasızları ilə qidalandıqları məlumdur və bəzən balıq və amfibiyalar da yeyə bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Lithobates palustris

**Lithobates palustris** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Lithobates palustris orta ölçülü boz və ya qəhvəyi rəngli bir qurbağadır və belində iki sütun halında yerləşən yeddi ilə iyirmi bir arasında qeyri-müntəzəm düzbucaqlı tünd qəhvəyi ləkələrlə örtülüdür. Lithobates palustrisin xarakterik düzbucaqlı ləkələri birləşərək bel boyunca uzanan bir düzbucaqlı əmələ gətirə bilər. Bütün bəbər qurbağaları dairəvi ləkələrə malikdir. Bundan əlavə, Lithobates palustrisin davam edən dorsolateral qatları var. Digər bir əhəmiyyətli fərqləndirici işarə, Lithobates palustrisin arxa ayaqlarının daxili səthində tapılan narıncı və ya sarı parıltı naxışıdır. Bu rənglənməni yoxlamaq üçün qurbağanı qaldırmaq lazımdır, çünki ayaqlar bu rənglənməni başqa halda örtür. Lithobates palustrisin ön ayaq barmaqları pərdəsizdir, bu da Rana və Lithobates cinslərinə aid bəzi qurbağalar üçün morfoloji xüsusiyyətdir. Bu Lithobates palustrisin quruda yaşamaq üçün uyğun olmasını təmin edir.

Lithobates palustrislər cinsi dimorfizm nümayiş etdirirlər. Dişilər adətən erkəklərdən daha böyük və tünd rəngdə olur. Yay və çoxalma mövsümündə erkəklər şişmiş baş barmaqları ilə tanınır. Erkəklərin həmçinin qulaq pərdəsi və ön ayaq arasında yerləşən daxili səs kisələri var. Ümumiyyətlə, ikinci dərəcəli cinsi xüsusiyyətlər çoxalma mövsümündən kənarda aydın deyil; buna görə də pickerel qurbağalarının cinsini müəyyən etmək olduqca çətin ola bilər.

Çömçəquyruq mərhələsi təxminən üç ay davam edir. Kiçik Lithobates palustris çömçəquyruqları sarımtıl və ya sarımtıl-qəhvəyi rəngdədir, böyüdükcə rəngləri zeytun-yaşıl rəngə çevrilir, sonra isə üst tərəfdən boz-qəhvəyi, alt tərəfdən isə krem rəngli olur. Daha böyük çömçəquyruqlar tez-tez yaşıl qurbağaların çömçəquyruqları ilə qarışdırılır. Lithobates palustris və yaşıl çömçəquyruqlarını fərqləndirmək üçün bir neçə xüsusiyyət var. Lithobates palustrisin çömçəquyruğunun burnu daha itidir, gözləri bir-birinə daha yaxındır və burun dəlikləri burnun kənarına daha yaxındır. 
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Arnold, K. (2000). ''Lithobates palustris'' Pickerel Frog (On-line), Animal Diversity Web. Accessed August 29, 2014.
* 
* 
*Le Conte, John. (1825). "Remarks on the American species of the genera *Hyla* and *Rana* ". *Ann. Lyceum. Nat. Hist. New-York* [sic] **1**: 278–282. (*Rana palustris*, new species, p.&nbsp;282).
* 
*

## Xarici keçidlər

* Comparison of pickerel frog vs. leopard frog species
* Species information from the USGS.
* Very detailed biology of the pickerel frog  on The Frogs & Toads of Georgia.
* Pickerel Frog, Natural Resources Canada
Mister Olimpiya 1989

**Mister Olimpiya 1989** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca iyirmi beşincisi.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1989-cu ilin 8-9 sentyabrında, İtaliyanın Roma  şəhərində  keçirilmişdir.Yarışmanın ümumi mükafat fondu 170 min dollar idi.

## Nəticələr
Li Heyni ardıcıl olaraq altıncı dəfə Mister Olimpiya tituluna layiq görüldü. 

## İstinadlar
Ceff Natanson

**Ceff Natanson** — amerikalı kinorejissor və ssenarist və kinoprodüser. O, Pik saatı sikvelləri, Bacarırsansa, tut məni, Terminal, Axırıncı zərbə kimi filmlərdəki işləri ilə tanınır. O, həmçinin Corc Lukasla bərabər İndiana Cons və Kristal kəllə krallığı filminin süjetinin həmmüəllifi olmuşdur. Bu filmin ssenarisi Devid Koepp tərəfindən yazılmış və film 22 may 2008-ci ildə nümayiş olunmuşdur.

## Həyatının erkən mərhələsi və təhsili

Natanson Kaliforniyanın Los-Anceles dairəsində anadan olmuşdur. O, 1983–1985-ci illərdə Santa-Barbara Kaliforniya Universitetində ingilis dili ixtisası üzrə təhsil almışdır. Santa-Barbara kampusunda təhsil aldığı müddətdə universitetin Daily Nexus adlı qəzetində işləmiş və burada keçdiyi dərslərin onda ssenarist olmaq istəyi yaratdığını bildirmişdir. Daha sonra isə o, bir il müddətinə AFI Konservatoriyasının ssenaristlik proqramına daxil olmuşdur.

## İstinadlar
Amerika Film İnstitutu Konservatoriyası

**Amerika Film İnstitutu Konservatoriyası** () — Amerika Film İnstitutunun tərkib hissəsi olan və Los-Ancelesdə yerləşən film məktəbi. Bu konservatoriya film istehsalı, rejissorluq, ssenari müəllifliyi, operatorluq və digər kino istehsalı sahələrində tələbələrə intensiv təhsil təqdim edir. AFI Konservatoriyası tələbələrə praktik təcrübə və bədii inkişaf üçün unikal imkanlar yaradır və bir çox tanınmış kino xadimlərinə ev sahibliyi etmişdir.

## Tarixi

Amerika Film İnstitutu Konservatoriyası 1969-cu ildə yaradılmışdır. Məqsəd kino sənətini öyrətmək və gələcək nəsil rejissor, ssenarist, prodüser və digər kino mütəxəssislərini yetişdirmək idi. Yarandığı gündən konservatoriya tələbələrə həm nəzəri biliklər, həm də praktik təcrübə qazandırmağa yönəlmişdir.

AFI, ABŞ-də kino sənətinin mühafizəsi və inkişaf etdirilməsi üçün yaradılmış əsas mədəni təşkilatlardan biridir. Konservatoriya isə onun təhsil mərkəzi kimi çıxış edir.

## Məşhur məzunlar və filmləri

*Devid Linç () — rejissor, ssenarist və prodüser
#Mulholland küçəsi və ya Malholland Drayv ( və ya )
#Mavi məxmər ()
#Əkiz zirvələr ()

*Terrens Malik () — rejissor və ssenarist
#İncə qırmızı xətt ()
#Cənnət günləri və ya Məhsul yığımı günləri ( və ya )

*Darren Aronofski () — rejissor və ssenarist
#Qara qu quşu ()
#Bir yuxu üçün rekviyem ()

*Edvard Zvik () — rejissor və prodüser
#Şöhrət ()
#Sonuncu samuray ()

*Mimi Lader () — rejissor
#Güclü toqquşma və ya Dərin təsir ()
#Sülh yaradıcı və ya sülhməramlı ( və ya )

*Ceff Natanson () — ssenarist
#Bacarırsansa, tut məni () 
#Terminal ()
#Kral Şir (2019) ()

## Xarici keçidlər

*
Əfqan Muxtarlı

**Əfqan Sabir oğlu Muxtarlı** () — Azərbaycan jurnalisti, ictimai fəalı və hüquq müdafiəçisi.

## Fəaliyyəti
Muxtarlı "*[[Yeni Müsavat (qəzet)|Yeni Müsavat]]*" qəzetində çalışmış, "*[[Meydan TV]]*" müstəqil xəbər agentliyi, "*[[Institute for War and Peace Reporting]]*" (IWPR) və "*[[Organized Crime and Corruption Reporting Project]]*" (OCCRP) ilə əməkdaşlıq etmişdir. Onun yazılarının əsas mövzusu Azərbaycanda korrupsiya halları olmuşdur.

2015-ci ildən Muxtarlı həyat yoldaşı, jurnalist Leyla Mustafayevanın müşayiəti ilə Gürcüstanda könüllü sürgündə yaşamışdır. Bu addım Azərbaycandakı peşə fəaliyyətinə görə qarşılaşdığı təhdidlər nəticəsində atılmışdır.

## Qaçırılması və həbsi

29 may 2017-ci ild Muxtarlı Tbilisidə qaçırılmış, bir gün sonra isə Azərbaycanda həbs edilmişdir. Müstəqil araşdırmaçı jurnalist Xədicə İsmayılovanın "*[[Facebook]]*" üzərindən paylaşdığı məlumata görə, o, saxlanılmadan öncə Azərbaycan elitasının Gürcüstandakı əmlakını araşdırırdı.

12 yanvar 2018-ci ildə Afaqan Muxtarlı valyuta qaçaqmalçılığı, dövlət sərhədini qanunsuz keçmə və polisə müqavimət göstərmə ittihamları ilə altı il azadlıqdan məhrum edilmişdir. Onun qaçırılması, həbsi və sonrakı məhkəmə hökmü bir sıra xarici diplomatik qurumlar və beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları tərəfindən kəskin şəkildə pislənmişdir. Onun oğurlanması, həbsi və sonrakı hökmü bir sıra xarici missiyalar və insan hüquqları təşkilatları tərəfindən qətiyyətlə pislənmişdir. "*[[Amnesty International]]*" təşkilatı Muxtarlını "vicdan məhbusu" elan etmişdir.

Artan beynəlxalq təzyiqlər, xüsusilə də Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində qaldırılmış iş fonunda 17 mart 2020-ci ildə o, azadlığa buraxılaraq Almaniyaya göndərilmişdir. Bu müddətdə həyat yoldaşı da həmin ölkəyə köçmüşdü.

## Mükafatları
Əfqan Muxtarlı 2017-ci ilin sentyabrında Şərq Tərəfdaşlığı Vətəndaş Cəmiyyəti Forumunun təsis etdiyi Pavel Şeremet adına Jurnalistika Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Standard Bank Namibia Limited

**Standard Bank Namibia Limited** — Namibiyanın kommersiya bankıdır. O, Namibiyanın Mərkəzi Bankı (Bank of Namibia) tərəfindən lisenziyalaşdırılır, nəzarət olunur və tənzimlənir.

Bankın ana şirkəti olan Standard Bank Namibia Holdings Limited 19 noyabr 2019-cu ildən Namibiyanın Səhm Birjasında (NSX) "SNO" nişanı ilə qeydiyyatdadır. Şirkət və onun törəmə müəssisələri Cənubi Afrikada yerləşən Standard Bank Group-un üzvüdür; bu qrup Afrika ölkələrində fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
* 31 dekabr 2020-ci il tarixə bankın aktivlərinin dəyəri NAD 33 309 509 000 (təxminən US$2,354,220,000), səhmdar kapitalı NAD 3,720,927,000 (≈ US$262,984,000) təşkil edirdi.
* Bank 63 filial, 372 bankomat şəbəkəsi ilə fəaliyyət göstərir.

## Səhmdar strukturu

## İdarə heyəti
* Sədr: Herbert Maier
* İdarəçi direktor / Baş icraçı direktor (CEO): Mercia Geises

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Asami Seto

– Yaponiya səs aktrisası. "StarCrew" agentliyi ilə əməkdaşlıq edir. "Rascal Does Not Dream" animesində May Sakuracima və "Jujutsu Kaisen" animesində Nobara Kuqisakini səsləndirməsinə görə tanınır.

## Həyatı və karyerası
Asami Seto 2 aprel 1993-cü ildə Yaponiyanın Saytama prefekturasında doğulmuşdur. 2009-cu ildə "Sigma Seven" agentliyinin dinləmələrinə qatılmış və seyyu olmuşdur. Seyyu kimi 2010-cu ildə debüt etmiş, "Wandering Son" animesində Yoşino Takatsuki personajını səsləndirmişdir. Onun ilk əsas rolu 2011-ci ildə "Chihayafuru" animesinin baş qəhrəmanı Çihaya Ayase olmuşdur. O, həmin vaxt liseydə təhsil alırdı və klub fəaliyyətlərindən sonra "Hunter × Hunter" animesinin personajı Kurapikini səsləndirmək üçün dinləmələrə qatılmışdır. Onun performansı "Chihayafuru" manqasının anime adaptasiyası üzərisində işləyən heyət tərəfindən bəyənilmiş və o, əsas rol üçün seçilmişdir. Seto "Chihayafutu" animesinin bağlanış mahnısı olan "Soshite Ima" mahnısını da ifa etmişdir.

21 sentyabr 2019-cu ildə Kanaqava prefekturasının Fucisava şəhərində bir günlüyünə yol polisi kimi işləmişdir.

Seto karyerasının ilk illərində "Sigma Seven E" agentliyinin, daha sonra əsas – "Sigma Seven" agentliyinin tərkibində fəaliyyət göstərmişdir. 1 noyabr 2021-ci ildə "StarCrew" agentliyinə keçmişdir.

2025-ci ildə "Ən yaxşı ikinci rola görə" Seyyu Mükafatının qaliblərindən biri olmuşdur.

## Animeoqrafiya
Asami Seto "Chihayafuru" animesində Çihaya Ayase, "Death Parade" animesində Çiyuki, "Overlord" animesində CZ2128 Delta, "Bungo Stray Dogs" animesində İçiyo Hiquçi, "Rascal Does Not Dream" animesində May Sakuracima, "The Rising of the Shield Hero" animesində Raftaliya, "Jujutsu Kaisen" animesində Nobara Kuqisaki, "The Eminence in Shadow" animesində Alfa, "Kaiju No. 8" animesində Mina Aşiro, "May I Ask for One Final Thing?" animesində Skarlet, "The Apothecary Diaries" animesində Loulan, "Ruri Rocks" animesində Naqi Aratonu səsləndirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi bloqu
Özbək (termin)

"**Özbək**" — indiki dövrdə özbəklərin özünə təyinatı.

Əslində, "özbək" ifadəsi XVI əsrin əvvəlində Məhəmməd Şeybaninin rəhbərliyində qıpçaqların yaşadığı çöllərdən Mərkəzi Asiyaya köç etmiş bir neçə yüz min türk xalqının törəmələrinə aid edilmişdir.

Türküstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında "özbək" anlayışı daha geniş bir insan qrupunu ifadə etməyə başlamışdır. Tarixçilər güman edirlər ki, bu tendensiya Rusiya imperiyası tərəfindən başlanmışdır. Zamanla bu termin, türkmənlər, qazaxlar və qırğızlar istisna olmaqla, Türküstanda türkdilli məskunlaşmış əhalinin müəyyən üzvləri üçün ümumi qəbul olunmuş ad kimi istifadə edilməyə başlamışdır.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

*
Qay Foks maskası

**Qay Foks maskası** — 1605-ci il 5 noyabrda London Lordlar Palatasını partlatmaq cəhdində iştirak etmiş, "Barıt sui-qəsdi"nin ən tanınmış üzvü Qay Foksun üslublaşdırılmış təsviri. Alan Mur tərəfindən yazılmış və 1982–1989-cu illərdə nəşr olunan "V for Vendetta" qrafik romanı üçün illüstrator David Lloyd tərəfindən yaradılmışdır. Qay Foks gecəsinin qeyd olunmasının bir hissəsi kimi uzun müddət əvvəl yandırılan heykəlciklərdə Foksu təmsil etmək üçün istifadə olunan maskalardan ilhamlanaraq, Lloyd maskanı qırmızı yanaqlı, hər iki ucu yuxarı qalxan geniş bığlı və incə, şaquli, ucu iti saqqallı, gülümsəyən bir üz kimi dizayn etmişdir. Bu maska qrafik romanın süjetində anarxist protaqonist "V" tərəfindən taxılır.

Qrafik romanın və onun 2005-ci il film adaptasiyasının çıxışından sonra bu dizayn geniş etirazların simvoluna çevrildi, sonradan isə dünyanın müxtəlif yerlərində anti-sistem etirazlarında istifadə edilərək onlayn haktivist qrup "Anonymous"un da rəmzinə çevrildi. Bunun nəticəsində maska "Anonymous maskası" kimi də tanınmağa başladı.

## İstinadlar
Fuad Zeynalov

**Fuad Elxan oğlu Zeynalov** () — Azərbaycan kikboksçusu, Əməkdar idman ustası, dünya və beynəlxalq yarışların qalibi, məşqçi. O, müxtəlif illərdə beynəlxalq turnirlərdə qazandığı qələbələrlə tanınmış, Dövlət Sərhəd Xidmətinin tabeliyində fəaliyyət göstərən idman strukturlarında çalışmış və bir sıra fəxri adlarla təltif olunmuşdur.

## Karyerası
Fuad Zeynalov kikboksinq üzrə Azərbaycanı bir çox beynəlxalq turnirdə təmsil etmişdir. O, ölkəyə bir neçə qızıl medal qazandırmış, beynəlxalq yarışlarda uğurlu çıxışları ilə diqqət çəkmişdir. Fuad Zeynalov 2011-ci ildə Macarıstanda keçirilən "WAKO Cup"da Azərbaycan idman tarixində yüngül kontakt növündə qalib olan ilk şəxs olmuşdur.

O həmçinin, 2018-ci ildə "İlin idmançısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Zeynalov idmançı karyerası ilə yanaşı, məşqçilik fəaliyyətində də iştirak etmişdir. O, "Sərhədçi" kikboks klubunun fəaliyyətində mühüm rol oynamış, komandanın müxtəlif yarışlarda qələbə qazanmasına rəhbərlik etmişdir.

Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasında da yeni təyinatlar çərçivəsində onun adı çəkilmiş, böyüklər arasında milliyə kik-layt və layt-kontakt üzrə böyük məşqçi təyin edilmişdir.

## Hərbi fəaliyyəti
Fuad Zeynalov Dövlət Sərhəd Xidməti (DSX) ilə bağlı fəaliyyətinə görə müxtəlif rütbələrə layiq görülmüşdür. DSX-nin mayorudur.

## İctimai fəaliyyəti
Zeynalovun fəaliyyəti yalnız idmanla məhdudlaşmır. O, müxtəlif tədbirlərdə o cümlədən idman zallarının açılışında, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə dəstək aksiyalarında və gənclərin idmana cəlb olunmasına yönəlmiş layihələrdə iştirak etmişdir.

## Təltifləri
Fuad Zeynalov "Əməkdar idman ustası" adına layiq görülmüşdür. Bundan əlavə, müxtəlif dövlət və idman qurumları tərəfindən dəfələrlə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Bibər Sahili

**Bibər Sahili** (), həmçinin **Malaqetta** () — Liberiya sahilinin bir hissəsidir, Palmas burnu ilə Mesurado burnu arasındadır. Əvvəllər bu ad altında müasir Liberiyanın bütün sahili və Kot-d'İvuarın da bir hissəsi daxil olmaqla böyük bir sahil xətti nəzərdə tutula bilərdi.

Sahil alçaq və düzdür, laqunlar var. Əsas bitki növləri rütubəltli ekvatorial meşələr və manqrovlardır.

## Adın mənşəyi
Eyni bölgədə yerləşən Fil Dişi Sahili və Qul Sahili kimi, bu ərazi də öz adını Avropa tacirləri tərəfindən buradan ixrac edilən mallara uyğun olaraq almışdır. Bibər sahili XV əsrdə portuqal dənizçiləri tərəfindən buradan ixrac edilən, bəzən "Qvineya bibəri" (por. melegueta) da adlandırılan meleget bibərinin adı ilə adlandırılmışdır. Avropada meleget ədviyyatının tanındığı başqa bir ad — "Cənnət taxılları" isə sahilə "Taxıl Sahili" (ing. *Grain coast*) adını vemişrdir.

## İstinadlar
Qədimbəyovlar

**Qədimbəyovlar** — Ermənistanda məşhur Azərbaycan soyu. Bu soydan bır sıra Azərbaycan elm və mədəniyyət xadimləri çıxmışdır.

## Soyun nümayəndələri
* Məhəmmədhüseyn İrəvani. Xarrat və ya ağac oyma üzrə usta. Yeganə oğlu Mirzə Qədim İrəvaniyə ornament sənətini öyrətdiyi ehtimal edilir.
* Mirzə Qədim İrəvani. Azərbaycan rəssamı.
* Əfşan Qədimbəyova. Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun rektoru (1949–1956-cı illər), Azərbaycan SSR-nin Ali Sovetinin sədrinin müavini (1953-cü ildən etibarən).
* İsmət Axundov. Mirzə Qədim İrəvaninin nəticəsi olan rəssam. Azərbaycanın əməkdar artisti.
* Zaur Qədimbəyov. "İzvestiya" qəzetinin xüsusi müxbiri.
* Şaiq Qədimov. Tibb elmləri namizədi. "Qan Qohumluğu" (1989), "Mustafa Topçubaşov" (1989), "Ailənin intim dünyası" (1990) kimi əsərlərin müəllifi.
* Siddiqə Qədimova. Şaiq Qədimovun bacısı. "Sovet Ermənistanı" qəzeti əməkdaşı və SSR-nin Ali Sovetinin deputatı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Миклашевская Н. М. Художники XIX в. Мирза Кадым Эривани и Мир Мохсун Навваб / Под ред. Полевого В. М.. — Искусство Азербайджана. — Баку, 1954. — Т. IV.
Hannover sülaləsi

**Hannover sülaləsi** — alman mənşəli kral sülaləsi. Hannover sülaləsi Hannover krallığını, həmçinin Braunşveyq-Lüneburq hersoqluğunu idarə edirdi. 1714-cü ildən sonra isə Hannover sülaləsi Böyük Britaniya krallığını da idarə etməyə başlamışdır. Bu sülalədən Böyük Britaniya krallığını idarə edən birinci kral I Georq olmuşdur.

## Sülalənin Böyük Britaniyanı idarə etmiş monarxları

## İstinadlar
Marağayilər

**Marağayilər** — orta əsrlər və erkən müasir dövrdə yaşamış, sekulyar saray musiqiçiləri ilə tanınan ailə.

## Soyun üzvləri
* Əbdülqadir Marağayi. Cəlairilər və Teymurilər dövlətində saray musiqiçisidir. Osmanlı türk musiqinin qurucusu olduğu iddia edilir. Marağayinin ana dilinin Azərbaycan dili olmasına baxmayaraq, bu dildə daha az əsər yazmış, daha çox farsca yazmışdır. Sultan Əhməd Cəlairi Əbdülqədir Marağayini yüksək qiymətləndirmişdir. Əbdülqədir Marağayinin iki kiçik dördlüyü Cəlairi saraylarında Azərbaycan dilinin rolunu göstərən sübutlardan biridir. Bu dördlüklər tuyuğ və koşuk adları daşıyır. Rəvayət edilir ki, koşuk Əmir Teymur üçün bəstələnmiş və onun qarşısında oxunmuşdur. Marağayinin Azərbaycan dilində yazdığı bu mənzumələr musiqi məclislərində türk dilinin rolunu göstərir.
* Xacə Əbdüləziz. Fateh Sultan Mehmetin dövründə Osmanlı sultanlarına əsərlər həsr edən və Azərbaycandan könüllü şəkildə gələn musiqi ustaları arasındadır.
* Mahmud Marağayi. Əbdülqadir Marağayinin nəvəsidir və Anadoluda doğulmuşdur. Sultan Süleyman Qanuninin musiqiçi cəmiyyətinin (cəmaat-i mutriban) iştirakçısı idi. O, sekulyar (dünyəvi) ailəyə mənsub olmasına baxmayaraq, Qanuninin musiqiçiləri arasındakı tək dərviş idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* Halil İnalcık (2011). Has-Bağçede ʿAyş u Tarab: Nedimler, Şairler, Mutribler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
* M. F. Köprülü. Azəri. Bakı, "Elm", 2000, 115 səh.
Georqlar dövrü

**Georqlar dövrü** () — Britaniya İmperiyası tarixində 1714–1837-ci illəri əhatə edən və Hannover sülaləsindən olan I Georq, II Georq, III Georq və IV Georqun hakimiyyət illəri üçün istifadə edilən termin. "Georqlar dövrü" anlayışı bəzən IV Vilhelmin 1837-ci ildəki ölümü ilə bitən qısa müddətli hakimiyyətini də özündə birləşdirir. Bu dövrün alt mərhələlərindən biri — Naiblik dövrü () — III Georqun xəstəliyinə görə ölkəni idarəetməyə qadir olmadığı vaxtlarda oğlu, gələcək IV Georqun Uels şahzadəsi kimi ölkəni idarə etməsi ilə xarakterizə olunur.

Georqlar dövründən Viktoriya dövrünə keçid dini baxışlarda, ictimai dəyərlərdə və incəsənətdə rasionallıqdan romantizmə və mistisizmə doğru ton dəyişikliyi ilə müşayiət olunmuşdur.

"Georqlar" termini əsasən sosial və siyasi tarixdə, həmçinin memarlıq kontekstində istifadə olunur. Ədəbiyyat sahəsində isə "Avqust dövrü" () anlayışı 1700–1740-cı illər arasında mövcud olmuş Avqust dramı, şeiri və nəsri üçün işlədilir. Bu termin Latın ədəbiyyatının qədim Roma Respublikasının ədəbiyyatından təsirlənməsini ifadə edir.

Qeyd edilməlidir ki, XX əsrdə hakimiyyətdə olmuş V Corc və VI Corcun hakimiyyət dövrləri üçün "Georqlar dövrü" terminindən istifadə edilmir. Bu dövr sadəcə olaraq onların şəxsi hakimiyyət dövrləri kimi xarakterizə edilir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Rocque's Map of London Online, 1746
* Georgians  British Library history resources about the Georgian era, featuring collection material and text by Dr. Matthew White.
* British Library Timelines: Sources from History
Naxçıvanilər

**Naxçıvanilər** — Hülakülər, Çobanilər və Cəlairilər dövründə yaşamış ailə. Bu ailədən 2 dilçi (Hinduşah Naxçıvani və Məhəmməd Naxçıvani) çıxmışdır.

## Soyun üzvləri
* Abdullah Naxçıvani.
* Səncər Naxçıvani. Abdullah Naxçıvaninin oğlu
* Hinduşah Naxçıvani. Dilçi alim, Səncər Naxçıvaninin oğlu. Alimin yazdığı "Sihah əl-Əcəm" ("Əcəmin etibarlısı", "mötəbəri") əsəri 4000 sözü əhatə edən farsca-türkcə (azərbaycanca) lüğətidir.
* Məhəmməd Naxçıvani. Hinduşah Naxçıvaninin oğlu. O, "Sihahül-fürs" leksikoqrafik əsərinin müəllifidir. O, bu əsərində fars sözlərinin izah edilməsində Azərbaycan və türk dili sözlərindən də yararlanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Adilov M. M.. Azərbaycan paleoqrafiyası. Bakı: Elm, 2009, 224 s.
Sayaka Senbonqi

– Yaponiya səs aktrisası. "Delicious in Dungeon" animesində Marsil Donato personajını səsləndirmişdir.

## Həyatı və karyerası
Sayaka Senbonqi 24 noyabr 1995-ci ildə Yaponiyanın Saytama prefekturasında doğulmuşdur. İbtidai məktəbdə oxuyanda "Neon Genesis Evangelion" animesini izləməyi sevdiyini və bu anime sayəsində seyyu adlı peşənin olduğunu öyrəndiyini qeyd etmişdir. Liseyin ikinci və üçüncü ilində "K-On!" animesini izləmiş və seyyu olmağa qərar vermişdir. O, valideynlərinin də anime və manqa sevdiklərini, onun bu qərarını dəstəklədiklərini bildirmişdir. Liseydə oxuyarkən mis nəfəs alətləri ifadə edən bir musiqi qrupunun üzvü olmuşdur.

Səs aktrisası olmaq üçün Yaponiya Nəqletmə İnstitutunda təhsil almışdır. Seyyu kimi debütünü "Chronicles of the Going Home Club" animesində gerçəkləşdirmişdir. Məzun olduqdan sonra "I'm Enterprise" agentliyinə qoşulmuşdur. İlk əsas rolu 2016-cı ildə "Kabaneri of the Iron Fortress" anime serialında Mumey rolu olmuşdur. 2017-ci ildə "Ən yaxşı yeni aktyor" kateqoriyasında Seyyu Mükafatının qalibi olmuşdur.

## Animeoqrafiya
Sayaka Senbonqi "Girlish Number" animesində Çitose Karasuma, "Kabaneri of the Iron Fortress" animesində Mumey, "Clockwork Planet" animesində AnchoR, "That Time I Got Reincarnated as a Slime" animesində Şuna, "Beastars" animesində Haru, "Heavenly Delusion" animesində Kiruko, "Kaiju No. 8" animesində Konomi Okonoqi, "Delicious in Dungeon" animesində Marsil Donatonu səsləndirmişdir.

## Şəxsi həyatı
Manqa fanatıdır. 2019-cu ildə seyyu Tasuku Hatanaka ilə evlənmişdir. Onların "Kabaneri of the Iron Fortress" animesində səsləndirdikləri personajlar arasında da romantik münasibətlər var idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Agentlik profili
My Dress-Up Darling seriyalarının siyahısı

"My Dress-Up Darling" Şiniçi Fukuda tərəfindən yazılan və illüstrasiya olunan eyniadlı manqa seriyasına əsaslanan anime serialıdır. "CloverWorks" studiyası tərəfindən çəkilən anime serialının rejissoru Keysuke Şinohara, ssenaristi Yoriko Tomita, personaj dizayneri və baş animasiya rejissoru Kazumasa İşihara, bəstəkarı Takeşi Nakatsuka və səs rejissoru Akiko Fucitadır. Anime serialı manqanın ilk 11 cildini əhatə edir.

Anime serialı hina kuklalarını çox sevən, boş vaxtlarında babasının emalatxanasında hina kuklaları hazırlayan lisey tələbəsi Vakana Qocodan bəhs edir. Bu hobbisinə görə uşaqlıqdan etibarən həmyaşıdları tərəfindən ələ salınan Vakananın heç bir dostu yoxdur və məktəbdə də populyar deyil. Onunla eyni sinifdə oxuyan Marin Kitaqava isə çox gözəl və çox populyar qızdır. İlk baxışdan fərqli dünyaların insanları kimi görünürlər. Bir gün Vakana məktəbin tikiş otağında gizlicə işləyərkən içəri daxil olan Marin Vakananın tikiş bacarıqları olduğunu öyrənir və ondan kömək istəyir: Marin böyük kospley fanatıdır, lakin kostyum hazırlamaqda heç yaxşı deyil. Vakana Marinin kospley bələdçisi olmaq təklifini qəbul edir. Marinin dəstəyi ilə Vakana sosiallaşmağa və özünəinam qazanmağa başlayır. Eyni zamanda onlar arasında romantik münasibətlər inkişaf edir.

Anime serialının birinci mövsümü 9 yanvardan 27 mart 2022-ci ilə qədər yayımlanmış və 12 seriya davam etmişdir. Açılış mahnısı "Spira Spica" tərəfindən ifa olunan  mahnısı, bağlanış mahnısı Akari Akase tərəfindən ifa olunan  mahnısıdır. İkinci mövsüm 6 iyuldan 21 sentyabr 2025-ci ilə qədər yayımlanmışdır. Açılış mahnısı "Spira Spica" qrupu tərəfindən ifa olunan  mahnısı, bağlanış mahnısı "PiKi" qrupu tərəfindən ifa olunan "Kawaii Kaiwai" mahnısıdır. 24 sentyabr 2022-ci ildə anime serialının rəsmi fanat kitabı buraxılmışdır.

## Mövsümlər

## Seriya siyahısı

### I mövsüm (2022)

### II mövsüm (2025)

## Ev buraxılışı
Animenin seriyaları Yaponiyada Blu-ray və CD cildləri şəklində buraxılmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar
Thaumatomyrmex

**Thaumatomyrmex** — "Ponerinae" yarımfəsiləsinə aid olan Neotropik bir qarışqa cinsidir və Meksikadan Braziliyaya qədər tapılır. Bu qarışqalar, "Polyxenida" dəstəsinə aid olan minayaqlıları tutmaq üçün istifadə etdikləri çəngəlşəkilli çənələri ilə tanınır. Bu cins, "Polyxenida" dəstəsinə aid olan minayaqlılar üzərində ixtisaslaşmış bir yırtıcıdır və bu dəstəyə hücum edən yalnız iki qarışqa cinsindən biridir.

## Təsvir

İşçilər kiçik ölçülüdür (3.3–5.0 mm) və üç uzun dişli çəngəlşəkilli çənələrə malikdir. Onlar "Polyxenida" dəstəsinə aid olan minayaqlılar üzərində ixtisaslaşmış yırtıcılardır. "Polyxenida" dəstəsinə aid olan minayaqlılar qeyri-adi bir ov növüdür və yalnız "Thaumatomyrmex" və "Probolomyrmex" qarışqaları tərəfindən ovlanır. Minayaqlılar qarmaqlı tüklərlə örtülüdür ki, bu da potensial yırtıcıları ilişdirir. Thaumatomyrmex uzun çənələrindən istifadə edərək minayaqlıları tutur, onları iynələyərək hərəkətsizləşdirir və sonra qoruyucu tüklərindən təmizləyir. İşçilərin ayaqlarındakı fırçaşəkilli tüklər tükləri "toyuq təmizləmək kimi" təmizləmək üçün istifadə olunur. İşçilər təkbaşına yarpaq töküntüsündə qidalanır.
Qanadlı kraliçalar hələ təsvir edilməmişdir, baxmayaraq ki, Kempf (1975) ABŞ Milli Muzeyinin kolleksiyalarında qanadlı "T. zeteki" kraliçasının olduğunu qeyd etmişdir, lakin bu heç vaxt təsdiqlənməmişdir. Gamergate-lər (reproduktiv dişi işçilər) ən azı iki növ üçün (*T. atrox* və *T. contumax*) məlumdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Üzeyir Şabanbəyov

**Üzeyir Musa oğlu Şabanbəyov** () — NKVD-nin Alma-Ata vilayəti üzrə idarəsinin rəisi, SSRİ NKVD üçlüklərinin üzvü. Böyük terror qurbanı.
## Həyatı
Üzeyir Şabanbəyov 1902-ci ildə Zaqatala rayonunun Aşağı Tala kəndində məmur ailəsində anadan olub. 1920-ci ilin aprelində Ümumittifaq Kommunist Partiyasının (bolşeviklər) üzvü (və 1920-1926-cı illərdə komsomol üzvü) olub.

1920-ci ildə Zaqatalada dördillik ali ibtidai məktəbi bitirib.
### Əmək fəaliyyəti
Üzeyir Şabanbəyov gənc yaşlarından SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığında xidmətə cəlb edilib. 
Çeka-[Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsi (BDSİ)-NKVD orqanlarında: 
* Zaqatala rayon cinayət-istintaq şöbəsinin müstəntiqi; 
* Zaqatala rayon Çeka idarə heyətinin üzvü, katib (1920); 
* Zaqatala dairəsi Çeka Siyasi Bürosunun rəhbəri (1920-1922); 
* Qazax dairəsi Çeka Siyasi Bürosunun rəhbəri (1923); 
* Zaqatala dairəsi Çeka Siyasi Bürosunun rəhbəri (1923-1924); 
* Azərbaycan KP (bolşeviklər) Zaqatala rayon komitəsinin təşkilat şöbəsinin müdiri (1924-1926);
* Zaqatala Rayon İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini (1926); 
* Azərbaycan SSR BDSİ-nin xüsusi qrupunun rəhbəri (1926-1927); 
* Azərbaycan SSR BDSİ-nin xüsusi idarə rəisi (1927-1929); 
* Azərbaycan SSR BDSİ-nin Şərq şöbəsinin müdiri (1929); 
* BDSİ-nin Gəncə rayon şöbəsinin müdiri (1929-1930); 
* BDSİ-nin Nuxa rayon şöbəsinin müdiri (1930); 
* BDSİ-nin Nuxa-Zaqatala əməliyyat sektorunun müdiri (1930-1931); 
* SSRİ Xalq Komissarları Soveti yanında Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin əməkdaşı (1931-1932);  
* ZSFSR və Zaqafqaziya BDSİ-nin Milis üzrə Xüsusi Müfəttişliyinin rəis müavini (1932-1933); 
* SSRİ Xalq Komissarları Soveti yanında Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin Qazaxıstan SSR üzrə komanda şöbəsinin rəisi; 
* BDSİ-nin Almatı vilayəti şöbəsinin rəis müavini (1933); 
* BDSİ-nin Almatı Regional İdarəsinin rəisi vəzifəsini icra edən (1933-1934); 
* NKVD-nin Almatı vilayəti üzrə idarəsinin rəisi vəzifəsini icra edən (1934-1936). 

Üzeyir Şabanbəyov 1936-cı il martın 13-dən 1937-ci il oktyabrın 14-dək NKVD-nin Alma-Ata vilayəti üzrə idarəsinin rəisi olub. Bu dövr onun SSRİ NKVD-nin 30 iyul 1937-ci il tarixli, 00447 saylı əmri ilə yaradılmış NKVD üçlüklərinə üzv olması və Stalin repressiyalarında fəal iştirakı ilə əlamətdar olub.
### Həbsi
Üzeyir Şabanbəyov 1937-ci il oktyabrın 14-də iş yerində həbs edilib. 1939-cu il dekabrın 22-də Qazaxıstan vilayətinin NKVD qoşunlarının hərbi tribunalının hökmü ilə RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 17-58-8 və 58-2-ci maddələri ilə 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. 1942-ci il yanvarın 20-də Maqadan vilayətində həbs düşərgəsində vəfat edib.
## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (1931); 
* "Qazaxıstanın 15 illiyi" döş nişanı (1935).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Шабанбеков У. М. // 

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan SSR-nin Zaqatala qəzasında sovet hakimiyyətinin ilk illərində qaçaq hərəkatı tarixindən - Ənvər Məmmədov səh. 86
Meryalar

**Meryalar**— qədim rus tayfalarından biridir.
          
                                                                       

## Tarixi

Meryalar eramızın I-ci minilliyində Volqa və Oka çayları arasında yaşamış tayfa olmuşdu. Onların dilləri fin-uqor dillərinə aid edilir.
I-ci minilliyin sonunda Slavyanlar Volqa boyunca yayıldıqca tədricən onlara qaynayıb qarışmışlar.

## İstinadlar
Akotanqo vulkanı

**Akotanqo vulkanı**  — Boliviya və Çili sərhədində yerləşən stratovulkan qrupunun mərkəzi və ən hündür zirvəsi. Hündürlüyü 6,052 metr (19,856 fut) təşkil edir.
Vulkan qrupu şimal-cənub istiqamətində uzanır. Akotanqo vulkanı güclü şəkildə eroziyaya məruz qalmışdır, lakin onun şimal yamacındakı lava axını morfoloji cəhətdən gənc görünür, bu da Akotanqonun Holosen dövründə fəal olduğunu göstərir. Sonrakı tədqiqatlar göstərir ki, bu lava axını Pleystosen dövrünə aid ola bilər.

## Zirvəyə yürüş

Çili tərəfdən zirvəyə yürüş təhlükəlidir, çünki ərazidə mina təhlükəsi var. Lakin Boliviya tərəfdən yürüş nisbətən təhlükəsizdir. Cənub yürüşü buzlaq üzərindən başlayır və tərk edilmiş mis mədənindən keçir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ambrim

**Ambrim** — Vanuatu arxipelaqında Malampa əyalətində yerləşən vulkanik bir ada. Adadakı vulkanik fəaliyyətə zirvəyə yaxın iki kraterdəki lava gölləri daxildir.

## Etimologiya

Ambrim (həmçinin *Ambrin* kimi də tanınır, Ranon dilində "həmsərhəd"), guya Kapitan Kuk tərəfindən adlandırılmışdır, deyilir ki, o, 1774-cü ildə orada lövbər salmışdır. Əslində, onun ekspedisiyası heç vaxt Ambrimə toxunmamışdır.

## Coğrafiya

Vanuatu arxipelaqının mərkəzinə yaxın yerdə yerləşən Ambrim təxminən 50 km (31 mil) enində, təxminən üçbucaq şəklindədir. 677,7 kvadrat kilometr (261,7 kv mil) səthi ilə ölkənin beşinci ən böyük adasıdır. Adanın mərkəzindəki zirvədə 100 kvadrat kilometr (39 kv mil) ərazini əhatə edən səhra tipli bir kaldera üstünlük təşkil edir. İnsan məskunlaşmalarından başqa, adanın qalan hissəsi sıx bir cəngəlliklə örtülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Pakaya vulkanı

**Pakaya vulkanı** - Qvatemalada yerləşən aktiv, mürəkkəb bir vulkan. Təxminən 23.000 il əvvəl püskürməyə başlamış və İspaniyanın Qvatemalanı fəthindən bəri ən azı 23 dəfə püskürmüşdür. Dəniz səviyyəsindən 2552 metr (8373 fut) yüksəkliyə qalxır. 70 ildən çox müddət ərzində sönmüş vəziyyətdə qaldıqdan sonra, 1961-ci ildə güclü şəkildə püskürməyə başlamış və o vaxtdan bəri tez-tez püskürməkdədir. Fəaliyyətinin çox hissəsi Strombolian xarakterlidir, lakin bəzən Plinian püskürmələri də baş verir və bəzən yaxın departamentlərin ərazisini kül yağışı ilə örtür.

## Geoloji tarix

Pakaya vulkanı, Mərkəzi Amerika Vulkanik Qövsünün bir hissəsidir. Bu qövs, Kokos Tektonik Plitəsinin Karib Plitəsinin altına tektonik batması nəticəsində yaranan, Mərkəzi Amerikanın Sakit okean sahilində şimal-qərbdən cənub-şərqə uzanan vulkanlar zənciridir. Pakaya, Pleystosen dövründə yaranan və Amatitlan gölünü ehtiva edən böyük bir vulkanik kalderanın cənub kənarında yerləşir. Bu kaldera, son 300.000 il ərzində ən azı doqquz çox böyük partlayışın mənbəyi olmuş və ümumilikdə təxminən 70 kub kilometr (17 kub mil) maqma püskürmüşdür.
Sonuncu kaldera əmələ gətirən püskürmədən 23.000 il sonra, kalderanın içində və ətrafındakı bir neçə kiçik bacada püskürmə fəaliyyəti müşahidə edilmişdir. Pakaya, kalderadan sonrakı ən böyük vulkandır və son 500 ildə Mərkəzi Amerikanın ən aktiv vulkanlarından biri olmuşdur. İspan fəthindən bəri ən azı 23 dəfə püskürmüş və bazalt və bazaltik andezit istehsal etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Pacaya images and information from VolcanoWorld (archived)
* BBC News article about an eruption in 2000
* ''Pacaya 1992 auf Vulkanfaszination''
Şengen qalası

**Şengen qalası** — Lüksemburqun cənub-şərqində,  Fransa və Almaniya ilə sərhədlərə yaxın Şengen kəndində yerləşir. 
1390-cı ildə tikilmiş, 19-cu əsrdə demək olar ki, tamamilə yenidən qurulmuşdur. Binada vaxtilə otel və konfrans mərkəzi yerləşirdi. 
2016-cı ildə qala Regus-a satıldı. Qalada Şengen razılaşması imzalandı.

## Tarixi
XIV-cü əsrə aid istehkamlı qala 1812-ci ildə sənayeçi Jean-Nicolas Collard tərəfindən söküldü və yerində bir malikanə tikildi. Orta əsrlər binasından qalan yalnız dairəvi mərkəzi qüllədir. Qalanın ən məşhur ziyarətçisi 1871-ci ildə Collards ilə qalan və köhnə qüllənin eskizini çəkən Viktor Hüqo idi.

1939-cu ildən qala Müqəddəs Yelizaveta icması tərəfindən zəbt edilib, lakin 2010-cu ilin aprelində qalada otel və konfrans mərkəzi açılıb.
Bu gün qala mədəniyyət və konfrans mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Burada müxtəlif beynəlxalq tədbirlər, seminarlar və mədəni proqramlar təşkil olunur. Eyni anda 100-ə qədər konfrans iştirakçısını qəbul edə bilər. 

Şengen qalası yalnız Lüksenburqun tarixi abidəsi deyil, həm də Avropa birliyinin və sərhədsiz hərəkət azadlığının rəmzi sayılır.

## Həmçinin
* Lüksemburq qəsrlərinin siyahısı

## İstinadlar
Eleutherodactylus planirostris

**Eleutherodactylus planirostris** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinin Eleutherodactylidae fəsiləsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Eleutherodactylus planirostris Kubaya, Baham adalarına və Kayman adalarına endemik qurbağadır. Bu növə Florida, Havay, Quam, Honkonq və Şenzen kimi digər ərazilərdə də rast gəlinir.

Eleutherodactylus planirostris çox kiçik bir növdür, uzunluğu 17 ilə 31 mm arasında dəyişir. Bu qurbağalar adətən solğun və ya zeytun-qəhvəyi rəngdə olur və iki formada mövcuddur. Birində bel boyunca uzanan iki enli zolaq var, digəri isə ləkəlidir. Hər iki formanın qarın hissəsi beldən daha açıq rəngdədir və gözləri qırmızıdır.

Eleutherodactylus planirostris Kubaya və Qərbi Hindistanın bəzi adalarına endemikdir. Havay və Floridada da rast gəlinib və burada geniş yayılmışdır. Cənubi Corciya, cənubi Alabama və şərqi Luizianada tək-tək hallarda tapılmışdır. Yamayka, Quam və Çinin Şenzen şəhərində qeydə alınmışdır.

Eleutherodactylus planirostrisin qidası kiçik onurğasızlar, məsələn, qarışqa, böcək, gənə, hörümçək və tarakanlardan ibarətdir.

Eleutherodactylus planirostris qeyri-adi bir növdür, çünki yumurtalarını suya və ya bəzi ağac qurbağalarında olduğu kimi köpüklü kütləyə qoymur. Əvəzində, yumurtalar qalın bir membrana sarılır və tək-tək gizli, rütubətli yerlərə, məsələn, ağac kötüyünün altına, tullantıların arasına və ya hətta saksı altına qoyulur. Floridada yumurta sayı 3 ilə 26 arasında dəyişir. Onlar çömçəquyruq mərhələsini hələ yumurtada olarkən keçirirlər və təxminən 5 mm uzunluğunda tam inkişaf etmiş cavan qurbağalar kimi çıxırlar, qısa quyruqları tezliklə udulur.

## Həmçinin bax
* Eleutherodactylus cystignathoides

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Hawaiian Ecosystems at Risk project (HEAR), ''Eleutherodactylus planirostris''
* ''Eleutherodactylus'' introductions to Hawaii (Kraus et al. 1999, Herpetological Review)
Eleutherodactylus cystignathoides

**Eleutherodactylus cystignathoides** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinin Eleutherodactylidae fəsiləsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Eleutherodactylus cystignathoides ABŞ-nin cənubunda Texasda və Meksikanın şimal-şərqində Nuevo León, Tamaulipas, San Luis Potosí, Hidalgo və Verakruz ştatlarında tapılır. Texasdakı yayılması saksı bitkiləri vasitəsilə daşınması səbəbilə genişlənmişdir və şimali Luizianada qeydə alınmışdır.

Onun iki yarımnövü məlumdur:
* Eleutherodactylus cystignathoides cystignathoides (Cope, 1877) — Rio Grande cırıltı qurbağası, Meksika cırıltı qurbağası
* Eleutherodactylus cystignathoides campi (Stejneger, 1915) — Rio Grande cırıltı qurbağası, Camp qurbağası

## Təsviri

Yetkin erkəklərin uzunluğu 16–24 mm, dişilərin isə 16–26 mm arasında dəyişir. Burun ucu itidir və bədən yastı və uzundur. Qulaq pərdəsi görünür. Barmaq ucları bir qədər genişlənmişdir. Bel dərisi zəif şəkildə qabarıqdır, qarın dərisi hamar və ya qırışıqlıdır. Bel rəngi dəyişkəndir və tünd ləkələrlə örtülüdür. Qarın dərisi şəffafdır. Arxa ayaqlarda tünd eninə zolaqlar var.

Həm erkəklər, həm də dişilər səs çıxarır, bu anuranlar arasında nadir hallarda müşahidə edilir. Bundan əlavə, erkək və dişi səsləri olduqca oxşardır. Meksika populyasiyalarında dişilərin daha az nisbətdə səs çıxardığı müşahidə edilmişdir. Bundan əlavə, səs çıxaran dişilər, orta hesabla, səs çıxarmayan dişilərdən daha kiçikdir. Dişilərin səs çıxarmasının funksiyası məlum deyil, lakin bu, erkək səsləri kimi reklam funksiyası daşıya bilər. Erkəklərin ərazi mühafizəçisi olduğu görünür.

Çoxalma quruda baş verir və sərbəst yaşayan çömçəquyruq mərhələsi olmadan birbaşa inkişaf edir. Laboratoriya şəraitində yumurtalar torpaq səthinin altına qoyulur. Yumurta sayı 5–13 arasında dəyişir və hər bir yumurta 3–3,5 mm diametrindədir. Yumurtalardan təxminən 5–8,5 mm uzunluğunda kiçik qurbağalar çıxır.

Eleutherodactylus cystignathoides dəniz sahil düzənliklərində və təpəliklərin aşağı və orta yüksəkliklərində yaşayır. Fərdlər rütubətli və kölgəli bitkilər arasında, xurma meşələrində, kolluqlarda, xəndəklərdə, resacalarda, çəmənliklərdə və bağlarda tapıla bilər. Bir çox qeydlər şəhər mühitindən gəlir. Gündüzlər örtük altında gizlənə bilərlər. Yerdən 0,2–1,5 m yüksəklikdə ağaclarda oturduqları müşahidə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Eleutherodactylus planirostris

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ARMI Atlas: ''Eleutherodactylus cystignathoides''
Anaxyrus terrestris

**Anaxyrus terrestris** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinin Quru qurbağaları fəsiləsinə aid qurbağa növü.

## Ümumi məlumat
Anaxyrus terrestris ABŞ-nin cənub-şərqinə endemik olan quru qurbağasıdır. Bu növ şərqi Luiziana və cənub-şərqi Virciniyadan Floridaya qədər yayılmışdır. Tez-tez qumlu torpaqlı ərazilərdə yaşayır. Gecə fəaliyyət göstərən bu növ gündüzlər qazdığı yuvalarda keçirir. Rəngi adətən qəhvəyi olsa da, qırmızı, boz və ya qara rəngdə də ola bilər. Uzunluğu təxminən 8 sm təşkil edir.

Anaxyrus terrestris orta ölçülü, yumru bir növdür, burundan arxaya qədər uzunluğu 92 mm qədər ola bilər, dişilər erkəklərdən bir qədər böyükdür. Ən aydın fərqləndirici xüsusiyyətlər başdakı yumrular və parotoid vəzilərə qədər uzanan geriyə doğru yönəlmiş dirəklərdir. Bel səthi siçanabənzər ləklərlə örtülüdür, bəziləri tikanlı ola bilər. Baş, bel və yanların rəngi kərpic qırmızısından ləkəli boz, qəhvəyi və qara rənglərə qədər dəyişir, qarın hissəsi isə açıq rəngdədir, bəzən döşündə tünd ləkələr ola bilər.

Anaxyrus terrestris ABŞ-nin cənub-şərq sahil düzənliyində tapılır. Yayılma sahəsi cənub Virciniyadan Florida və Luizianaya qədər uzanır və Cənubi Karolinada Piedmont yaylası və Blue Ridge dağlarında iki təcrid olunmuş populyasiya var. Cənub Anaxyrus terrestrisləri yaşayış mühiti baxımından çox yönlüdür, çünki onlar parçalanmış mənzərələr, şəhərətrafı ərazilər və daha bir çox yerdə tapıla bilər.

Anaxyrus terrestris gecə fəaliyyət göstərən bir növdür və gündüzlər qazdığı yuvalarda və ya bəzən ağac kötükləri və ya tullantı yığınları altında gizlənir. Meşəliklərdə, əkin sahələrində və bağlarda yaşayır və bəzən gecə vaxtı xarici işıqların altında dayanaraq yerə düşən həşəratları yemək üçün toplayır.

Çoxalma yazda başlayır, erkəklər yüksək ərazilərdən çoxalma üçün aşağı ərazilərdəki gölməçələrə, xəndəklərə, bataqlıqlara və göl kənarlarına miqrasiya edirlər. Çoxalma mövsümü adətən martın birindən mayın sonuna qədər davam edir, bəzən sentyabra qədər uzana bilər. Güclü yağışlar çoxlu sayda erkəyin toplanaraq səs çıxarmasına və xorlar yaratmasına səbəb olur. Hər dişi 1,704 ilə 16,537 arasında yumurta qoyur. Yumurtalar açılır və çömçəquyruqlar metamorfozdan keçərək təxminən 1 sm uzunluğunda cavan quru qurbağalarına çevrilməzdən əvvəl 30 ilə 55 gün inkişaf edir. Çömçəquyruqlar su bitkilərindən qazıdıqları yosunlarla qidalanır. Yetkin fərdlər yırtıcıdır və tapa bildikləri kiçik onurğasızlar ilə qidalanırlar.

## Qalereya

Bufo terrestris3.jpg|Anaxyrus terrestris
Bufo terrestris sarasota.jpg|Anaxyrus terrestris
Southern Toad II.JPG|Anaxyrus terrestris


## Həmçinin bax
* Anaxyrus baxteri
* Anaxyrus fowleri
* Anaxyrus quercicus

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* (2004) The history of a Nearctic colonization: Molecular phylogenetics and biogeography of the Nearctic toads (*Bufo*). *Evolution* *58*: 2517–2535.

## Xarici keçidlər
* USGS: Southern Toad
* VDGIF: Southern Toad
Gastrophryne carolinensis

**Gastrophryne carolinensis** — Quyruqsuzlar heyvan dəstəsinin Microhylidae fəsiləsinə aid qurbağa növü.
## Ümumi məlumat
Gastrophryne carolinensis hal-hazırda heç bir yarımnöv tanınmır. O, ABŞ-də yaşayan üç mikrohylid növündən biridir.

Gastrophryne carolinensis nisbətən kiçikdir, maksimum uzunluğu 53 mm təşkil edir. Oval şəkilli bədənə və iti buruna malik dar bir başı var. Başlarının arxa tərəfində gözlərini örtə bilən bir dəri qatı var. Rəngləri qəhvəyi və bozdan yaşıla qədər dəyişir, tez-tez qara və ağ ləkələrlə örtülüdür. Adətən bədənin hər iki tərəfində tünd qəhvəyi bir zolaq görünür. Gastrophryne carolinensis qurbağaları Microhylidae fəsiləsinin üzvləri üçün xarakterik olan damcı şəkilli bədənə malikdir. Bədən quruluşunda qulaq pərdəsi olmasa da, subqulyar səs kisəsi aydın görünür. Ayaq barmaqları uzun və pərdəsizdir.

Qurbağanın rəngi fəaliyyətlərindən və mühitindən asılı olaraq dəyişə bilər. Yan tərəflərinin rəngi ümumiyyətlə solğundur, lakin beli tünd və genişdir, üzərində müxtəlif açıq və ya tünd ləkələr, xallar və ya yamalar var. Qarın hissəsi ümumiyyətlə yüksək dərəcədə ləkəlidir, lakin qarın tərəfi demək olar ki, açıq rəngdədir və ya işarəsizdir. Böyük Düzənliklərdə yaşayan Gastrophryne carolinensislərin qarın tərəfi ümumiyyətlə işarəsizdir, şərq qurbağalarının isə qarın tərəfi güclü şəkildə rənglənmişdir. 

Gastrophryne carolinensisin cinsi xarakterik cinsi dimorfizm ilə asanlıqla müəyyən edilə bilər. Erkəklərin boğaz nahiyəsinin rəngi tünd və yüksək dərəcədə rənglidir, dişilərin boğazı isə daha açıq rəngdədir.

Gastrophryne carolinensis 550 m yüksəkliyə qədər olan ərazilərdə tapıla bilər. Onlar ümumiyyətlə Blue Ridge dağları və Apalaç dağlarının əksər hissəsindən yoxdurlar. Gastrophyryne carolinensis ABŞ-ə endemik olan Microhylidae fəsiləsinə aid üç növdən yalnız biridir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* University of Texas College of Natural Sciences and the Texas Memorial Museum
* USGS National Wetlands Research Center
Polşanın Azərbaycandakı səfirliyi

**Polşa Respublikasının Azərbaycandakı səfirliyi** —  Polşa Respublikasını Azərbaycan Respublikasında diplomatik nümayəndəliyi. Səfirlik Polşa Respublikasını Azərbaycanda təmsil edir.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisində Azərbaycan-Polşa parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrup təsis edilmişdir.

Polşa Parlamentində Polşa-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupu fəaliyyət göstərir.

Polşanın Azərbaycanda fövqalasə və səlahiyyətli səfiri Pavel Radomski, Azərbaycanın Polşada səfiri Nərgiz Qurbanovadır.

## Tarixi
Polşa Respublikası Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini 27 dekabr 1991-ci  ildə tanımışdır. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 21 fevral 1992-ci ildə qurulmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Polşa Respublikasında səfirliyi 30 avqust 2004-cü il, Polşa Respublikasının Azərbaycan Respublikasında səfirliyi 23 avqust 2001-ci ildə açılmışdır.

## Polşa Respublikasının Azərbaycan Respublikasında səfirləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Polşa Hökumətinin saytı
* Embassy of the Republic of Poland in Baku