open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diodor Kron

**Diodorus Kronus** (yun. Διόδωρος Κρόνος, m. ö. IV yüzillik) — qədim yunan filosofu, Sokratın öyrəncisi, Meqara məktəbinin təmsilçisi. 

## Fəlsəfəsi
Diodorus Kronus Elea məktəbinin nümayəndələri kimi hərəkətin olmasını inkar edirdi. Onun fikrincə hərəkətin özünü yox, onun nəticələrini dərk etmək mümkündür.

Hərəkət hər hansı bir yeri əhatə etməlidir. Ancaq bununla belə, hər hansı bir yerdə olan hər bir şey hərəkətsizdir. Deməli, hansısa şey hərəkət edirsə həmin anlarda hansısa bir yeri tutur və ona görə də hərəkətsizdir. Ya da hərəkət edən şey olduğu və olmadığı yerdə düşünülə bilər. Ancaq, olan yerdə o hərəkətsizdir, olmayan yerdə isə hərəkət olmaz. Beləliklə, o zaman hərəkətdən deyil, yerdəyişmədən söhbət gedə bilər.

Daha sonra Diodorus ehtimal edilən şeyləri var olmuş kimi sayırdı. Ancaq, oluşan (həyata keçirilən) ehtimallar haqqında söhbət açmaq mümkündür. Oluşmayanlar isə mövcud deyildir. Yəni, gələcəkdən keçmişə baxanda məlum olur ki, həyata keçirilən ehtimallardan başqa digər ehtimallar olmamışdır. Belə olanda bu ehtimal deyil, həqiqətdir. Ancaq, bu gündən gələcəyə baxdıqda bizə elə gəlir ki, bir neçə ehtimallar vardır.

Diodorusa görə mövcud olmaq və mümkünlük eyni anlayışlardır. Çünki, mümkünlük mümkünsüzlüyə çevrilə bilməz, bu anlayışlar bir-birinə ziddir. İki hadisədən biri baş vermişdirsə, deməli ikincisi mümkünsüz imiş. Çünki, o öncədən mümkün olsaydı, onda mümkünsüzlük mümkünlükdən doğmazdı. Belədirsə, onda deməli öncədən bu mümkün olmamışdır. Beləliklə, ancaq mövcud olan şey mümkün ola bilər. Məsələn, “Dünya var” və “Dünya yoxdur” bir-birinə qarşı olan iddialardır. Ancaq biz görürük ki, dünya var. Deməli, onun olmaması imkansızdır. Ancaq, dünyanın yoxluğu mümkün olsaydı, onda imkan imkansızlığa çevrilərdi. Bu isə ola bilməz. Deməli, dünyanın yox olması ehtimalı heç vaxt olmayıb.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 

* David Sedley.Diodorus Cronus and Hellenistic Philosophy.// Proceedings of the Cambridge Philological Society 203, N.S. 23 (1977), P. 74-120.

* Jarmuzek J. Reconstructions of Diodor Cronos' reasoning in point ontology of time // Analiza i Egzystencja. Czasopismo Filozoficzne (Analysis and Existence. Philosophical Journal) year: 2006, vol: , number: 3, pages: 197—215
* Weidemann H. (2008), Aristotle, the Megarics, and Diodorus Cronus on the notion of possibilty, American Philosophical Quarterly, vol. 45, pp. 131—148.

* Воробьев В. В. Импликация и модальность у Диодора Крона // Из истории античной культуры. М., 1976.
* Гончарко О. Ю. Реконструкция Κυριος λογος Диодора Кроноса средствами современных модально-временных логик // Современная логика: проблемы теории и истории. Материалы Международной конференции. Санкт-Петербург, 24-26 июня 2010 г. СПб., 2010. C. 318—320.
* Дёмин Р. Н. Рассуждение Диодора Кроноса о движении и «парадокс» Хуэй Ши о прибытии в царство Юэ //Философская компаративистика как видение мира. СПб.,2007.С.43-51.

## Həmçinin bax
* Meqara məktəbi

## İstinadlar
Serra Dourada stadionu

**Serra Dourada stadionu** () — Braziliyanın Qoiania şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 50,049 nəfərdir. "Qoyas" və "Vila Nova" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 9 mart 1975-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Templos do Futebol
Falerli Demetri

**Falerli Demetrius** (yun. *Δημήτριος Φαληρεύς*, lat. *Demetrios Phalereus*, m. ö. 350 – 283) qədim yunan filosofu, peripatetik məktəbin nümayəndəsi, Teofrastusun tələbəsi.

## Fəaliyyəti
Demetrius həm də siyasi xadim kimi tanınmış, bir zaman Afina hökmdarı olmuşdur. Ancaq sonra o, təqiblərə məruz qalmış və Misirə qaçmalı olmuşdur. Demetrius tarix, siyasət, bəlağət və başqa sahələrdə çoxlu əsər yazmışdır, ancaq onların çoxu zamanımıza gəlib çatmamışdır.

Onun bəzi ***əxlaqa*** aid fikirlərini Diogenes Laertius qələmə almışdır. O deyirdi ki, gənclər evdə öz ata-anasının, küçədə yoldan keçənlərin, təklikdə isə özlərinin qarşısında abırlarını saxlamalıdırlar.

Misir hökmdarı I Ptolemeusun dövründə Demetrius İskəndəriyyədə elmi-mədəni mərkəz olan "***Museyonun***" və orada yerləşən məşhur kitabxananın yaradılması təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir. Eyni zamanda o, yəhudilərin müqəddəs kitabı olan Əhdi-Ətiqin yunan dilinə çevrilməsinin təşəbbüskarı idi. Bu tərcümə "Septuaginta" adlanmışdır. Bundan sonra yunan düşüncəsinə yəhudiliyin birbaşa təsiri dövrü başlamışdır. Bu proses sonralar Avropada xristianlığın yayılması ilə nəticələnmişdir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 154–155.
* Bagnall, Roger S. (December 2002). "Alexandria: Library of Dreams" (PDF). Proceedings of the American Philosophical Society. 146 (4): 348–362.
* Dorandi, Tiziano (1999). "Chapter 2: Chronology". In Algra, Keimpe; et al. The Cambridge History of Hellenistic Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 49–50. ISBN 9780521250283. Scott, Kenneth (1928). "The Deification of Demetrius Poliorcetes: Part I". The American Journal of Philology. 49 (2): 137–166.

## Həmçinin bax
* Peripatetiklər

## İstinadlar
Evdemus Rodoslu

**Rodoslu Eudemus** (yun. *Εύδημος ο Ρόδιος*, m. ö. IV yüzillik) Aristotelin öyrəncisi, peripatetik məktəbin təmsilçisi. O, müəlliminin əsərlərinə şərhlər, eləcə də elmlər tarixi üzrə kitablar yazmışdır. Onların bəzi fraqmentləri günümüzə gəlib çatmışdır və o dövrün riyaziyyat və astronomiya haqqında biliklərimizin yeganə qaynağı hesab olunmaqdadır. Bundan başqa Evdemus Aristotelin tarix, fizika və ilahiyyata aid olan fikirlərini şərh etmiş, bu əsərlərdə olan ziddiyyətləri ortadan qaldırmağa cəhd etmişdir. Bəzi tədqiqatçılar Evdemusu Aristotel irsinin ilk şərhçisi kimi də dəyərləndirirlər.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Periratetiklər

## İstinadlar
Rodriqu-di-Freytaş

300px|thumb 
thumb|300px
**Rodriqu-di-Freytaş** () — Rio-de-Janeyro şəhəri ərazisində yerləşən laqun məşhəlli göl. 
Göl XVIII əsrdə yaşamış hərbçi Rodriqu di Freytaş Karvaliyonun şərəfinə adlandırılmışdır. Laqun Atlantik okean ilə kanalla birləşir. Kanal İpanema rayonu ərazisində yerləşir,

Rio sakinləri arasında göl sadəcə *Laqoа* («göl») kimi adlandırılır. Rodriqu-di-Freytaş gölündən 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında istifadə edilir. Burada Akademik avarçəkmə və Kanoye yarlışları keçirilir.

## İstinadlar
Natiq Cəfərli

**Natiq Cəfərli** () — Azərbaycan iqtisadçısı, Respublikaçı Alternativ Partiyasının Siyasi Komitəsinin sədri.

## Həyatı
1972-ci ildə Bolnisi rayonunun Babakişilər kəndində doğulmuşdur. Natiq Cəfərli 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunu bitirmişdir. O, 1996-2005-ci illərdə biznes fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 2008-ci ildə Strasburqda Avropa Şurasının nəzdində Siyasi Biliklər Məktəbini, 2009-cu ildə isə Vaşinqtonda ABŞ Dövlət Departamentinin Liderlik Proqramını bitirmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
2008-ci ildə yaradılmış "Respublikaçı Alternativ" (REAL) hərəkatının həmtəsisçisi olmuş, hazırda isə Respublikaçı Alternativ Partiyasının icraçı katibi olmuşdur.

6 noyabr 2023-cü il tarixində Respublikaçı Alternativ Partiyasının II Qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda partiyanın nizamnamə və proqramı "Siyasi partiyalar haqqında" yeni qanunun tələblərinə uyğunlaşdırılaraq səsverməyə çıxarılmış və qəbul edilmişdir. Qurultayda Partiya Siyasi Komitəsinə 8 üzv seçilmişdir. Partiya Siyasi Komitəsinin 20 noyabr 2023 tarixli iclasında İlqar Məmmədov Siyasi Komitənin sədri, Mahmud Məmmədov və Natiq Cəfərli isə partiya katibi seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* REAL Siyasi Komitə üzvləri
Azərbaycanda terrorizm

Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinə görə Azərbaycanda terrorizm dövlət üçün təhlükə mənbəyidir.

## Azərbaycanda baş vermiş terror hadisələri

* Tbilisi-Ağdam marşrut avtobusunun partladılması (1990)
* Bakı metrosunda partlayışlar
* Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında terror hadisəsi

## İŞİD-də Azərbaycandan olan döyüşçülər
Suriyada Vətəndaş müharibəsi başlayandan sonra əsasən Sumqayıt, Zaqatala, Balakən, Qusar, Xaçmaz, Qaxdan olan xeyli sayda Azərbaycan vətəndaşı bu ölkəyə döyüşmək üçün getmişdirlər. Azərbaycanlılar Suriyada müxtəlif qruplaşmalarda vuruşsalar da, say etibarilə əsasən terror təşkilatı İŞİD bayrağı altında vuruşmağa üstünlük verirlər. Terror təşkilatı İŞİD bayrağı altında vuruşan azərbaycanlıların sayının 300 civarında olduğu təxmin edilir.

İŞİD terror qruplaşmasının döyüşçüsü kimi Suriyada olan və sonralar oradan vətəninə qaçmış 25 yaşlı tacikistanlı Fərrux Şərifov İŞİD terrorçuların Azərbaycandan gəlmiş bir neçə nəfərin başının kəsilməsinə şahidlik edib. Cəlladlar onları "xəvaric" adlandıraraq inamdan döndükləri üçün edam ediblər. Şərifovun sözlərinə görə, öldürülmək üçün şifahi xəbərçilik kifayətdir: insanın "inamı təhqir etdi"yini deyirlər və ya kürdlərin xeyrinə casusluqda ittiham edib dərhal edam edirlər. İŞİD-lə mübarizədə iştirak edən azərbaycanlı İmam Hüseyn basij antiterror qrupu kimi tanınır.

### Komandirləri
* Musab əl-Azəri

## İstinadlar
Crossing Field

— Yaponiya pop müğənnisi və mahnı yazıçısı LiSA-nın 2-ci sinqlı. Sinql *Aniplex* tərəfindən 8 avqust 2012-ci ildə CD formatında, 21 avqust 2012-ci ildə isə minialbom formatında buraxılmışdır. Sinql *Oricon*-un həftəlik çartlarında 5-ci yerə qədər yüksəlmiş, daha sonra Yaponiya Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası tərəfindən platin sertifikasiya almışdır.

Mahnının rəsmi ingilis versiyasına LiSA-nın 7-ci sinqlı olan *"Shirushi"* daxil edilmişdir.

*"Crossing Field"* *"[[Sword Art Online]]"* anime serialının 2-14-cü seriyalarının açılış mahnısı, 1-ci və 25-ci seriyalarının isə bağlanış mahnısı olmuşdur.

## Trek siyahısı
### Anime

### Məhdud nəşr

### Daimi nəşr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube-da dinlə
Kafe stadionu

**Kafe stadionu** () — Braziliyanın Londrina şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 31,019 nəfərdir. "Londrina" və "Matsubara" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirirlər.

## Tarixi
Açılışı 22 avqust 1976-cı ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Templos do Futebol
*Londrina's Official website
Mixael Kindsqrab

**Mixael Kindsqrab** — Almaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)

## İstinadlar
Trindadi-e-Martin-Vas

**Trindadi-e-Martin-Vas** () — Atlantik okeanında yerləşən vulanik məşhəlli adalardan ibarət arxipelaq. Adalar Braziliyanın Estiritu-Santu ştatı ərazisinə daxildir. Adalar 1502-ci ildə portuqal dənizçi Juan di Nova tərəfindən kəşf edilmişdir. Adalarda məskunlaşma yoxdur.

## Coğrafiyası

Arxipelaq bir-birndən aralıda yerləşən beş adadan ibarətdir. 
* Trindadi adası (**Ilha Trindade**), sahəsi — 10,1&nbsp;km², hündürlük 620 metr. ()
* Martin-Vas adaları (**Ilhas de Martim Vaz**), sahəsi — 0,3&nbsp;km². ()
** Şimal adası (**Ilha do Norte**), Raça adasından 300 metr şimal-qərbdə yerləşir (Martin-Vas), hündürlü 75 metr. ()
** Raça adası (Martin-Vas) (**Ilha da Racha**), ()
** Roçedo da Anqula (**Rochedo da Angulha**), dairəvi qaya Raça adasından 200 m şimal-qərbdə yerləşir. Hündürlük 60 metr.
** Cənub adası (**Ilha do Sul**), Raça adasından 1600 metr cənubda yerləşir. Qayalı zirvələrə malikdir. Cənub adası Braziliyanın ən ucqar şərq nöqtəsidir. ()

## Trinidadi

**Trinidadi** — elə də böyük olmayan ada, təxmini olaraq 1200&nbsp;km Braziliya sahilindən şərqdə yerləşir. Adanın sahəsi 10,1&nbsp;km² təşkil edir. Bu sadəcə okeanda görünən nəhəng silsilənin kiçik bir parçasıdır. Bu su altında olan silsilənin 5&nbsp;km hündürlüyü vardır. Vulkanın yaşının 2 milyon olması hesab edilir.

### Tarix
Trinidadi — əfsanəvi ada **Аssensao**, 1502-ci ildə portuqal dənizçi Juan di Nova tərəfindən kəşf edilmişdir. 1700-ci ildə Trinidadi adası işğal edirlər. Sonradan ada portuqallara qaytarılır. 1785-ci ildə ada Jan-Fransua de Laperuz adanı ziyarət etmişdir. Burada portuqallar tərəfindən yurd salınmışdır. Yaşayış məntəqəsinin mövcudluğu əhəmiyyətsiz və böyük xərclər bahasına başa gəldiyindən bir müddət sonra tərk edilir.

1893-ci ildə amerikalı Ceyms Xarden-Hikki Trinidadi adasında olarkən burada Trinidad knyazlığını elan edilir.

1895-ci ilin iyulunda Böyük Britaniya adaları işğal etmişdir. Bu stateji baxımdan əhəmiyyətli adalar Atlantik okeanda böyük rol oynayırdı. Ceyms Harden-Hikki adanı tərk etməli olur. Bundan sonra o hakimiyyətini geri qaytarmaq məqsədi ilə ABŞ dövlətini bu məsələyə cəlb etmək istəyirdi. 
Sonradan Braziliya ada üzərində hakimiyyəti bərpa edə bilir. Hazırda burada Braziliyaya məxsus kiçik hərbi donanma yerləşir.

### Maraqlı fakt
Belə bir əfsanə vardır ki, quldur Benito Bonito Lima kilsələrindən oğurlanmış xəzinəni burada gizlətmişdir. Ancaq bu xəzinənin mövcudluğu sual altındadır.

Ada UNO izləyiciləri arasında məşhurdur. Hətta oların foto şəkilləri belə çəkilmişdir. 16 yanvar 1958-ci ildə saat 12.15 radələrində «Admiral Nadanya» gəmisi Trinidadi adasından Rio-de-Janeyroya istiqamətlənir. 48 nəfər və heyət üzvü adanın səmasında uçan naməlum obyekti müşahidə etmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* First Naval District 
* Martin J. Powell’s Trinidade Island UFO page
Trinidad knyazlığı

**Trinidad knyazlığı** (, ), ) — 1893-1895-ci illərdə Trindadi-e-Martin-Vas arxipelaqında mövcud olan tanınmamış dövlət. 
## Tarixi
Trinidad knyazlığı 1893- cü ildə fransız-amerikan avanturisti Ceyms Harden-Hikki tərəfindən təşkil olunmuşdur. O, özünü I Ceyms adı ilə knyaz elan etmişdir. Ceymsin fikirinə görə ölkə hərbi diktatorluq olmalı və özü ölkəni idarə etməli idi.

Harden-Hikki ölkənin bayrağını, gerbini və markasını özü tərtib edir. Bir şxun əldə edərək koloniyaçıları adalara daşıyır. O, dövlət katibliyini təsis edərək qraf M. de la Buaseranı bu vəzifəyə təyin edir. Nyu-Yorkda ölkənin konsulluğu açılır. O ölkənin iqtisadi vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə istiqrazlar buraxır

.

1895-ci ilin iyulunda Böyük Britaniya ölkədə hakimiyyəti ələ keçirir. Harden-Hikki afaları tərk etməli olur. Trindadi-e-Martin-Vas adaları işğal edilməklə Böyük Britaniya okeanda böyük strateji mövqe əldə etmişdirlər. Harden-Hikki məsələyə ABŞ dövlətini cəlb etməklə yenidən hakimiyyətə qayıtmaq istəyirdi. Knyazlığın ləğvindən sonra iki Braziliya Böyük Britaniyaya adaları tərk etməyi tələb edir. İngilislər Trindadi-e- Martin-Vas adalarının hələ 170 il öncə ingilis astronom Edmund Qalley tərəfindən ziyarət olunmasınl əsas gətirərək iddiasını irəli sürmüşdür. Bununla belə Braziliya siyasi təzyiqləri dacam etdirmiş və bu məsələdə Portuqaliya krallığı ona yardım göstərmişdir. Üstəlik onlar adaların portuqaliyalı dənizçi tərəfindən 1502-ci ildə kəşf edildiyini isbatladığından adalar Braziliyaya qaytarılır.

## İstinadlar
Sınıq tələb əyrisi

**Sınıq tələb əyrisi** oliqopoliya və inhisarçı rəqabətlə bağlı iqtisadi nəzəriyyə və oliqopoliya bazar modelidir. Sınıq tələb əyrisi oliqopol bazarda yapışqan qiymətlərin olma səbəbini izah edir.

## Xüsusiyyətləri
* Firmalar eyni böyüklükdədir.
* Bircins mallar istehsal edirlər.
* Firmalar digər firmaların qiymət yüksəltməsinə etinasız, qiymət azaltmasına isə həssasdır.
* Bütün firmalar eyni qiymətdə təklif edirlər.
* MR əyrisi kəsikdir.

## Tarix
Bu nəzəriyyə 1939-cu ildə Paul Sweezy tərəfindən irəli sürülmüşdür. O "Demand Under Conditions of Oligopoly" (Oliqopol şərtlər altında tələb) nəşrində bunu izah etmişdir.

## Nəzəriyyə
Klassik oliqopol bazar nəzəriyyəsinə görə bir əmtəənin qiyməti onun marjinal xərc və gəlirlərindən yüksək olur **(P > MR = MC)**. Bu bazarda firma mənfəətini maksimumlaşdırmaq üçün marjinal xərcləri (MC) marjinal gəlirlərinə (MR) bərabər olduğu səviyyədə istehsal etməlidir. Əgər onun marjinal gəlir və xərcində hər hansı bir dəyişiklik olarsa qiymətdə buna uyğun dəyişməlidir. Lakin Sınıq tələb əyrisi oliqopol bazar modelində marjinal xərc və marjinal gəlirlərdə baş verən dəyişikliklər qiymətə təsir edə bilmir. Bu bazarda bir firmanın qiyməti yüksəltməsinə digər firmalar heç bir reaksiya vermir. Firma qiyməti aşağı saldıqda isə digər firmalarda alıcı kütləsini itirməmək üçün qiyməti aşağı salırlar.

## Səbəb
Bəs bu modeldə niyə firmalar qiymət dəyişdirmirlər? 

* Əgər firma qiyməti qaldırarsa bu zaman digər firmalar qiyməti dəyişməyəcək. Sınıq tələb əyrisi modelində tələb əyrisinin firmaların tarazlıq nöqtəsindən yuxarı hissəsi elastikdir. Buna görə də firma qiyməti az da olsa qaldırdıqda təklifin həcmi daha çox azalacaq. Nəticədə firma əvvəlkindən daha az mənfəət əldə edəcək 
* Əgər firma qiyməti aşağı salarsa bu zaman digər firmalarda qiyməti endirəcəklər. Sınıq tələb əyrisi modelində tələb əyrisinin firmaların tarazlıq nöqtəsindən aşağı hissəsi isə daha az elastikdir. Buna görə də firma qiyməti endirdikdə təklifin həcmi daha az artacaq. Nəticədə firma yenə əvvəlkindən daha az mənfəət əldə edəcək. 

**Bu səbəbdən firmalar marjinal xərcləri azalsa da, artsa da qiyməti dəyişmirlər. Tələb əyrisinin sınıq olmasının və marjinal gəlir (MR) əyrisinin kəsik olmasının səbəbi də budur. **

## Mənbə
https://www.facebook.com/Infilyasiya/

## Həmçinin bax
Oliqopoliya

## Xarici keçidlər
Braziliyada daşqın (2009)

**Braziliyada daşqın (2009)**  — Braziliyanın şimal-şərq bölgələrini əhatə edən təbii fəlakət. Braziliyanın beş ştatı bu fəlakətdən zərər görmüşdür. 5 may 2009-cu ildə leysan yağışları səbəbindən 19 nəfər ölmüş və 186 000 nəfər evsiz qalmışdır

Ön böyük zərər Maranyan ştatına dəymişdir. Burada 6 nəfər ölmüş və maksimum olaraq 40 700 nəfər evsiz qalmışdır

Bu subasma Amazon çayı hövzəsində son yüz ildə və Braziliyada isə son 20 ildə ən güçlüsü olmuşdur.

## İstinadlar
Neştəryarpaq kunninqamiya

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Bu cinsə daxil olan növlərin sırasında neştəryarpaq kunninqamiya daha geniş yayılmısdır. Vətəni Cənubi və Mərkəzi Çindir. Hündürlüyü 30 m-ə çatan iri gövdəli, dekorativ ağacdır.  Gövdəsi düz olub, çətiri ensiz-piramidal formalıdır. Budaqları topa-topa düzülmüşdür. İynəyarpaqları ensiz neştərvarıdır, ucuna getdikcə daha da itiləşir, 2-7 sm-ə qədər uzunluqda olur, olduqca bərk, yaşıl və parlaqdır, budaq üzərində aşağıya doğru meyil edir. Erkəkcikləri üç tozcuqdan ibarət olur. Erkək qozaları uzunsov-silindrik, enli, ucu bizdir, biruclu tumurcuqdan bir neçə erkək qozaları inkişaf edir. Qozaların uzunluğu 2-4, yumurtavarı, qulcuqları nazik qabıqlı, üçbucaqlı və yuxarı hissədən iti olur. Dişi qozaları yumru, qaidəsi qısa yarpaqlarla əhatə olunmuşdur. Yumurtavarı toxumları hər tərəfdən nazik qanadla əhatə olunur. Toxumla, mədəni şəraitdə qələmlərlə çoxaldılır. Toxum pulcuqları örtük pulcuqlarla birlikdə inkisaf edir və uc hissəsi sivriləşmişdir.

Azərbaycanın Lənkəran, Astara bölgəsində yaxşı inkişaf edir, dekorativ məqsədlə istifadə olunur, xüsusilə tək-tək əkildikdə çox yaraşıqlı görünür.

Oduncağı yüngül, yumşaq, ətirlidir və inşaat materilaı kimi istifadə edilir. Ondan kağız hazırlanır və efir yağı alınır. Çinlilər kunninqamiyanı “həyat ağacı” adlandırırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Karl Fridrix fon Ledebur

**Karl Fridrix fon Ledebur** (; d. 8 iyul 1786 – 4 iyul 1851) — Almaniya alimi. Botanik.

## Həyatı

## İstinadlar
İnna Osipenko-Radomska

**İnna Osipenko-Radomska** ( d. 20 sentyabr 1982; Xerson, Ukrayna) — Ukrayna və Azərbaycanı təmsil edən kanoeçi. Ukrayna yığmasının heyətində Sidney, Afina, Pekin və London Olimpiadalarına qatılıb və bir qızıl, iki gümüş, bir bürünc medal qazanıb. Azərbaycan yığmasının heyətində isə Rio-de-Janeyro Olimpiadasında qüvvəsini sınayan İnna Osipenko-Radomska bürünc medal qazanıb.

## Karyerası

### 1999-cu il:
İnna Osipenkonun birinci beynəlxalq turniri 1999-cu ilin 22–25 iyulunda Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı oldu. İnna Osipenko bu çempionatda K2–500 və K4–500 turnirlərində mübarizə apardı. Əvvəlcə K4–500 turnirində çıxış edən İnna Osipenko və yığma üzvləri 1:42.446 dəqiqə nəticə göstərdi və final mərhələsini doqquz yığma sırasında beşinci pillədə başa vurdu. Daha sonra isə K2–500 turnirində çıxış edən İnna Osipenko və yığma üzvü 1:52.984 dəqiqə nəticə göstərdi və bu səfər də final mərhələsini doqquz idmançı sırasında beşinci pillədə başa vurdu.

### 2001-ci il
18 yaşlı İnna Osipenko 2001-ci ilin 22–26 avqustunda Polşanın Poznan şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Bu onun Dünya Çempionatlarında debütü idi. İnna Osipenko bu çempionatda K4–500 və K4–1000 turnirlərində mübarizə apardı. Avqustun 22-də baş tutan K4–500 turnirinin təsnifat mərhələsinin "A" qrupunda mübarizə aparan Anna Balabanova, İnna Osipenko, Nataliya Fexlisova və Tatyana Semıxinadan ibarət yığma 1:42.395 dəqiqə nəticə göstərdi və qrupu üçüncü pillədə başa vurdu. Bununla da yığma turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Avqustun 26-da baş tutan final mərhələsində isə yığma 1:38.926 dəqiqə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən yığma Dünya Çempionatını dördüncü pillədə başa vurdu.

K4–1000 turnirində isə yığma medala sahib oldu. Avqustun 22-də baş tutan təsnifat mərhələsinin "A" qrupunda mübarizə aparan Anna Balabanova, İnna Osipenko, Nataliya Fexlisova və Tatyana Semıxinadan ibarət yığma 3:30.962 dəqiqə nəticə göstərdi və qrupu birinci pillədə başa vurdu. Bununla da yığma turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Avqustun 25-də baş tutan final mərhələsində isə yığma 3:25.296 dəqiqə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən Macarıstan və Polşa yığmalarından sonra üçüncü pillədə qərarlaşan yığma Dünya Çempionatının bürünc medallarına sahib oldu. Bu 18 yaşlı İnna Osipenkonun beynəlxalq turnirlərdə birinci ciddi uğuru idi.

## Nəticə
* **q** — Növbəti mərhələyə adladı
* **Q** — Birbaşa final mərhələsinə adladı
* **DNF** — Bitirmədi
* **DNS** — Yarışmadı
* **DSQ** — Kənarlaşdırıldı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Şulaveri-Şomutəpə mədəniyyəti

Təxminən eramızdan əvvəl 6000–4000-cü illərdə Zaqafqaziyada **Şulaveri-Şomutəpə mədəniyyəti** inkişaf etmişdir. Bu mədəniyyət adını Gürcüstanda yerləşən Şulaveridən və Azərbaycan yerləşən Şomutəpədən alır. Şulaveri-Şomutəpə mədəniyyətinin mənsubları yerli obsidianı alətlər düzəltmək üçün istifadə edir, üzüm kimi mədəni bitkiləri yetişdirir, maldarlıqla məşğul olurdu. Bir çox xarakteri mədəniyyətin Yaxın Şərqin neolit mədəniyyətlərindən törədiyini göstərir.

## İstinadlar
Talış-Muğan mədəniyyəti

**Talış-Muğan mədəniyyəti** və ya **Muğan mədəniyyəti** — Son tunc və erkən dəmir dövründə (e.ə. II minilliyin ikinci yarısı - e.ə. I minilliyin əvvəlləri) Muğan düzündə və Talış dağlarında mövcud olmuşdur. Bu dövrdə əsas məşğuliyyət növləri maldarlıq və kənd təsərrüfatı idi. Qərbi Asiya tipində tunc və dəmir qılınclar bu dövr üçün xarakterikdir.

## Adı

60-cı illərə qədər tarixi ədəbiyyatda güman edilirdi ki, Talış mədəniyyəti Muğan mədəniyyətindən fərqli olmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq tarixşünaslıqda «Muğan mədəniyyəti» və «Talış mədəniyyəti» anlayışları var idi.

Fərman Mahmudov 1964-cü ildən etibarən Azərbaycanın cənubi-şərq ərazisində aşkar edilən mədəniyyət nümunələrinin kompleks şəkildə öyrənilməsi nəticələrinə əsaslanaraq Talış və Muğandan üzə çıxarılan maddi abidələrin tiplərinə,xarakterlərinə, tarixi inkişafına və s. xüsusiyyətlərinə görə oxşar və yaxın olduqlarını müəyyən etdi. O əsaslandırdı ki, bu regionda iki mədəniyyət yox, məhz vahid bir mədəniyyət — «Talış-Muğan mədəniyyəti» olmuşdur. Bu mədəniyyət e.ə. XIV əsrdə təşəkkül tanmış, VII əsrə qədər davam etmiş və son tunc dövrü üçün səciyyəvi olan mədəniyyət tiplərindən biri olmuşdur. Arxeoloji materialların tipoloji təhlilinə əsasən F.Mahmudov bu regionda qədim insanların tunc dövrünə qədər mövcud olan təsərrüfat formalarının ən primitiv səviyyəsi kimi tanınan yığma tipindən istehsal etmə kimi daha yüksək mərhələsinə qədəm qoyduqlarını,erkən əkinçilik-maldarlıq təsərrüfatı texnikasına yiyələndiklərini, təsərrüfatın bu növünün e. ə. III minilliyin əvvəlindən başlayaraq oturaq əkinçilik-maldarlıq təsərrüfatı kimi intensiv inkişafda olduğunu, yerin şumlanmasında qoşqu qüvvəsindən, məhsulun daşınmasında isə ikitəkərli arabalardan istifadə edildiyini göstərdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Kür-Araz mədəniyyəti
* Naxçıvan mədəniyyəti

## Xarici keçidlər

* Ələsgər Mirzəzadə, "MUĞAN. Maddi mədəniyyət abidələri", Bakı, "Nərgiz" nəşriyyatı, 2015, 160 səh. anl.az yap.az
Braziliyada daşqın (2008)

thumb|right|250px|Santa-Katerina ştatı
**Braziliyadakı daşqın (2008)** — təbii fəlakət 2008-ci ilin noyabr ayında bir necə gün ərzində yağan intensiv leysan yağışlarının nəticəsində yaranmışdır. Əsas zərbə Braziliyanın Santa-Katarina ştatına dəymişdir. 26 noyabr tarixində 84 nəfər həlak olmuş, 30 nəfər itkin düşmüş və 54 min nəfər öz evlərini tərl etməli olmuşdur. Fəlakətin böyük olmasının səbəbi güclü sel olmuşdur. Bu fəlakət zamanı ümumilikdə 60 şəhər zərər çəkmiş, 1,5 milyon insan zərər görmüşdür.. Xilasetmə xidmətinin sözçülərinin sözlərinə nəqliyyat kammunikasiyasının böyük qismi su altında qalmışdır. İnsanlar ərzaq və içməli su baxımdan əziyyət çəkmişlər.  Bölgədə fövqəladə vəziyyət elan edilmiş, istər mülki istərsə hərbi qüvvələr nəticələri aradan qaldırmağa cəlb edilmişdir.

## İstinadlar
Prodik

**Prodik** (, təxminən e. ə. 465 – 395) — qədim yunan filosofu, sofistlər məktəbinin təmsilçisi.

Dilçilik elmi və əxlaq problemləri ilə məşğul olmuşdur. O həm də dinlərin yaranması nəzəriyyəsini irəli sürmüşdür. Onun fikrincə, insanlar onlara xeyir gətirən günəş, çaylar, dənizlər kimi təbiət obyektlərini tanrılaşdırmışlar. Buna o, Misirdə Nil çayının tanrılaşdırılmasını örnək gətirirdi. Prodikə görə, bundan sonra insanların fəaliyyətlərinə uyğun olaraq şərabçılıq, dəmirçilik, sənətkarlıq və s. tanrıları uydurulmuşdur. Beləliklə, Prodik hesab edirdi ki, tanrıların yaranması insan fəaliyyəti və duyğuları ilə bağlıdır. Buna görə də, onlara ibadət edilməsinin heç bir mənası yoxdur. Bu fikirləri açıqladıqdan sonra Prodik təqiblərə məruz qalmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* *Зайцев А. И.* Продик // Новая философская энциклопедия / Предс. научно-ред. совета В. С. Стёпин. — М.: Мысль, 2010. — ISBN 5-244-00961-3.
Tamada

**Tamada** () — qonaqlıqlarda, toylarda və sairədə məclisi idarə edən şəxs; süfrəbəyi, masabəyi.

## Tamada haqda
Tamada Türk deyimi olub "ev-eşiyi" (damata deməkdir. Toy şənliklərinə dəvət olunan toybəyinin xələflərindən biri kimi bizim günlər şəhər mühitində keçirilən ziyafət və qonaqlıqların başçısı, toy məclislərini idarə edən peşəkar sərəncamçı "masabəyi" yə verilən ad. Ona bəzən "süfrəbəyi" də deyilir.

Tamada, bir qayda olaraq, təşkilatçılarla seçilir, və ya tədbirin iştirakçıları tərəfindən seçilir. Tamadanın vəzifələrinə nitqlərin (danışıqların) və tostların sırasının (nizamının) qurulması, təşkilat və artistlərin çıxışlarının kontrolu daxil olur. Tamada alkoqollu içkilərdən istifadə etmir. Çox ölkələrdə belə növün (nəsilin) ənənələri mövcuddur.

Tamadanın ənənəsinin post-sovet vaxtına Sovet İttifaqının bütün respublikalarına yayıldı.

Əsl peşəkar tamada - Təkcə yumor hissiylə deyil, həm də şən və istedadlı olmalıdır. O bilməlidir ki, nə vaxt toyu təntənəli, şeirlə və sair aparmaq lazımdır.

### Tamada, hər şeydən əvvəl, növbəti keyfiyyətlərə və bacarıqlara malik olmalıdır:

1 səliqəli və cazibədar;

2 insanların əhval-ruhiyyəsini hiss etmək bacarığı;

3 diribaş, fərasətli, hazırcavab və bacarıqlı improvizasiyalı olmalıdır.

## İstinadlar
Rio-de-Janeyroda daşqın və sürüşmə (2011)

**Rio-de-Janeyroda daşqın və sürüşmə (2011)** — təbii fəlakət 2011-ci ilin yanvar ayında baş vermişdir. Rio-de-Janeyro ştatının Terezopolis, Nova-Friburqu, Petropolis və Sumidoru şəhərləri fəlakətdən daha çox zərər görmüşdü. Daşqın və sürüşmə zamanı ən azı 893 nəfər həlak olmuşdur.

Nova-Friburqu rayonunda 424 nəfər, Terezopolisdə 373 nəfər, Petropolisdə 71 nəfər, Sumidoruda 21 nəfər, San Xose do Vale do Rio Pretoda 4 nəfər, Bom Cardimdə 1 nəfər.

Braziliya Prezidenti Dilma Rusef ölkədə üç günlük matəm elan etmişdir. 

Qiymətləndirməyə görə bölgəyə dəyən zərərin 2 milyard Braziliya dolları dəyərində zərər dəymişdir. Fəlakətin əsas səbəbi El-Ninyo hadisəsi olmuşdur. 

## İstinadlar
Trasimaxus

**Trasimaxus**&nbsp;(yun.&nbsp;*Θρασύμαχος*, ) — qədim yunan filosofu, sofistlər məktəbinin təmsilçisi. Platonun "Dövlət" dialoqunun iştirakçısı.

## Fəlsəfəsi
Bilginin nisbi olması ideyasını həm də ictimai və əxlaqi məsələlərə aid edirdi. Onun fikrincə güclü insanın yaratdığı hər şey ədalətlidir.

*“Ədalətli” və “ədalətsiz”*&nbsp;anlayışlar rəiyyət üçündür. Rəiyyət hökmdarların qanun kimi qoyduqları ədalətli və ədalətsiz saydıqları şeylərə əməl etməlidirlər. Hər bir siyasi quruluş özünə lazım olan qanunları yaradır. Belə ki, demokratik hakimiyyət demokratik, tiranik hakimiyyət tiranik, aristokratik hakimiyyət isə aristokrat təbəqə ilə uzlaşan qanunlar yazır. Hökmdar öz tabeliyində olanlara çobanın qoyunlara qulluq etdiyi kimi qayğı göstərməlidir. Bu qayğı rəiyyətin ədalət kimi saydığı anlayışlarla ölçülməz. Buna sübut gündəlik həyatda baş verən hadisələrdir. Çünki, çox zaman ədalətsizlik ədalətin üzərində üstünlük qazanır. Ədalətsizlik cinayətlərinin sayının çoxalması ilə daha da artır. Beləliklə, hökmdarın əxlaqı və ədaləti olmalıdır, ancaq bu anlayışlar rəiyyətin anladıqlarından fərqlənməlidir. Onun üçün hansısa ehkam halını almış əxlaq qaydaları olmamalıdır, çünki onun məqsədi dövləti və rəiyyəti saxlamaqdan ibarətdir. Bu yolda nə daha uyğundursa, onu da etməlidir.

Sonralar Makiavelli və Nitsşe kimi düşünürlər bu fikirləri təkrarlamış və onları daha da inkişaf etdirmişdirlər.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Маковельский А. О.&nbsp;Софисты. Баку, 1941.
* *[[Зайцев, Александр Иосифович|Зайцев А. И.]]*&nbsp;Трасимах из Халкидона&nbsp;// Новая философская энциклопедия / Предс. научно-ред. совета В. С. Степин.&nbsp;—М.: Мысль, 2001.&nbsp;—&nbsp;ISBN 5-244-00961-3.
* Dillon, John; Gergel, Tania (2003). The Greek Sophists. Great Britain: Penguin Group. p.&nbsp;205.&nbsp;ISBN 0-14-043689-8.
* Rauhut, Nils (2006). «Internet Encyclopedia of Philosophy: Thrasymachus».&nbsp;http://www.iep.utm.edu/t/thrasymachus.htm#H1. Retrieved September 2 2006.

## Xarici bağlantılar
* Fragments of Thrasymachus, trans. Kathleen Freeman
* Internet Encyclopedia of Philosophy, with bibliographic sources
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry on Callicles and Thrasymachus

## İstinadlar
Quayra şəlaləsi

**Quayra şəlaləsi** (, ) —  Parana çayı üzərində mövcud olmuş kaskad şəlalə. Bu coğrafi obyekt Braziliya və Paraqvay arasında sərhədi təşkil edirdi. Şəlalənin ərazisində 1982-ci ildə su anbarı inşa edilmişdir. İtaypu SES-in su anbarı 2 həftə ərzində tam doldurulmuşdur. Çayda naviqasiyanı təmin etmək məqsədi ilə qayalıqlar partladılmış və Quayra Milli Parkı ləğv edilmişdir.

Dərc edilmiş rəqəmlərə görə su sərfiyyatı 13 min m³/s dən 50 min. m³/s qədərdir. Quayra su sərfiyatına görə Dünyada hacansa mövcud olmuş şəlalələrdən biridir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
*Şəlalənin səkilləri
*A new gateway to the heart of South America, 1918 by William Alfred Reid
*Salto de Sete Quedas photoset
*Salto de Sete Quedas - Brasil, December 1978 by Mario Cesar Mendonça Gomes
This Town Ain't Big Enough for Both of Us

**This Town Ain't Big Enough for Both of Us** ()— amerikalı Sparks rok-qrupun "Kimono My House" albomunun birinci mahnısıdır. 1974-ci ilin martında ("Barbecutie" ilə o biri tərəfində) sinql kimi buraxılmışdır. O, "UK Singles Chart"- da #2  (#5 — Hollandiya, #12 — Almaniya) yerə qalxmışdı və tarixdə qalan "öz dövrun ən orijinal sinqllardan biri" ləqəbi almışdı (Deyv Tompson, Allmusic).

## İstinadlar
Azadlıq meydanı (Tbilisi)

**Azadlıq meydanı** — Tbilisi şəhərində meydan. Rusiya çarlığı dövründə adı İrəvan meydanı olan meydan SSRİ dövründə Lenin meydanı adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Beyra-Rio stadionu

**Beyra-Rio stadionu** () — Braziliyanın Porto Aleqre şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 50,128 nəfərdir. "İnternasional" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 6 aprel 1969-cu ildə olmuşdur.

## Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.

### [[2014 FİFA Dünya Kuboku]]

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan adına bələdiyyə məktəbi (Braziliya)

**Azərbaycan adına bələdiyyə məktəbi** — Braziliyanın patraxtı Rio-de-Janeyroda yerləşən bələdiyyə məktəbi.

## Haqqında
Braziliyanın paytaxtı Rio-de-Janeyronun da şəhər bələdiyyəsinin üzvü Joao Ribaş parlamentə məktəbə Azərbaycan adının verilməsini təklif edib. Bu təklif parlamentdə böyük səs çoxluğu ilə qəbul olunub. Həmin təhsil müəssisəsi 2016-cı ilin yanvar ayəndan Azərbaycanın adını daşıyır.

Məktəbin üçmərtəbəli binasında 26 otaq var. Burada V–XI siniflərdə 700-dən artıq şagird təhsil alır. Sinif otaqlarında Azərbaycana dair kitablar, Azərbaycana həsr olunmuş rəsm müsabiqəsi ilə əlaqədar çəkilən rəsmlər, müxtəlif vəsaitlər şagirdlərə təqdim edilir. Məktəbdə fiziki qüsurlu uşaqlar üçün ayrıca sinif otağı var. Həmin otaqda bu qəbildən uşaqlar üçün xüsusi dərslər keçirilir, onların əl işləri təqdim olunur.

Təhsil müəssisəsinin direktoru Fabio Minionidir.

16 avqust 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Gənclər və idman naziri Azad Rəhimov, Azərbaycanın Braziliyadakı səfiri Elnur Sultanov Rio-de-Janeyroda Azərbaycanın adını daşıyan bələdiyyə məktəbində olublar.

Nazir Azad Rəhimov isə ötən il Bakıda keçirilən I Avropa Oyunları, habelə gələn il Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyi IV İslam Həmrəylik Oyunları ilə bağlı xatirə hədiyyələrini məktəbin rəhbərliyinə təqdim edib. Səfir Elnur Sultanov Heydər Əliyev Fondunun hədiyyələrini təhsil müəssisəsinə təqdim edib.

Nazir Azad Rəhimov isə ötən il Bakıda keçirilən birinci Avropa Oyunları, habelə gələn il Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyi IV İslam Həmrəylik Oyunları ilə bağlı xatirə hədiyyələrini məktəbin rəhbərliyinə təqdim edib.

Braziliyada təhsil müəssisələrinə nadir hallarda hər hansı ölkənin adı verilir.

## İstinadlar
Avstriya Futbol Federasiyası

**Avstriya Futbol Federasiyası** (), Avstriyadakı futbol fəaliyyətlərini genişlətmək, futbolun inkişaf etməsini və ölkə xaricinə yayılmasını təmin etmək, qərarlar almaq və tətbiq etmək üçün yaradılmış qurumdur.

## Tarixi

1984-cü ildə ölkənin ilk futbol klubu Vyanada First Vienna FC adı altında quruldu. 10 il sonra, 1904-cü ildə isə Avstriya Futbol Federasiyası quruldu. Quruluşundan yalnızca 1 il sonra, 1905-ci ildə FİFA üzvü oldu.

## Uğurları

Avstriya Milli Futbol Komandası ümumilikdə 7 dəfə Dünya Kubokunda iştirak edib.

* FİFA Dünya Kuboku
:*3. ([[1954 FİFA Dünya Kuboku|1954]]), 4 ([[1934 FİFA Dünya Kuboku|1934]]), 7. ([[1978 FİFA Dünya Kuboku|1978]]), 8. ([[1982 FİFA Dünya Kuboku|1982]])*

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* Avstriya Futbol Federasiyası (Almanca)
*  FIFA Rəsmi saytında Avstriya  (İngiliscə)
*  Rəsmi saytında Avstriya (İngiliscə)
Quarani müharibəsi

**Quarani müharibəsi** (, ) — 1754-1756-ci illər ərzində Quarani qəbilələri və İeuzit reduksiya ailələri ilə  İspan və Portuqal birləşmiş qüvvələri arasında baş vermişdir. Müharibənin nəticəsi olaraq Madrid anlaşması bitmiş və bununla da Cənubi Amerikada müstəmləkələrin sərhədləri dəqiqləşmişdir.

## Səbəbləri
1750-ci ildə bağlanmış Madrid anlaşmasına görə Cənubi Amerikada müstəmləkə sərhədləri müəyyənləşir. Sərhəd Uruqvay çayı olaraq götürülür. Portuqaliya çayın şərq sahillərində torpaq sahələri əldə edir. Çayın bu hissəsində olan İezuit ailələri (San-Miqel-das-Misoys, Santu-Anjelo, San-Lorenso-Martir, San-Nikolas, San-Xuan-Baustisa, San-Luis-Qonzaqa və Barjo) 29 000 əhali ilə çayın qərb sahilinə köçürülməli idi. Bu əhalinin cəmi bir il ərzində köçürülməsi təmin edilməli idi.

Quaraniləri dirənişlərindən çəkinən və bundan istifadə edə bilərək itirilmiş bölgələrdə tax-tacdan kənar dövlət qura bilmələrindən çəkinən krallar, İspaniya və Portuqaliya dövlətləri arasında gizli anlaşma imzalayırlar. Bu anlaşmaya görə dirəniş baş verərsə lazım gəlsə «hinduları və bölgənin əhalisi» zorla köçürülməlidir.

## Müharibənin gedişi
thumb|280px
Dəfələrlə uzatmalara baxmayaraq iezuitlər İspaniya dövlətinin qərarını sabotaj edərək dövləti Quaranilərin üsyani ilə hədələyir. Onlar hətta yuxarı çinli məmurları ələ almağa çalışırlar. 1754-cü ildə iezuitlərin bir qismi misiyaları idarə etməkdən imtina edirlər. San-Miqel reduksiyası (dörd reduksiyanın başında) 9 000 quarani ilə birlukdə bölgəni tərk etməkdən imtina edir. Paraqvay vilayətinin iezuitləri üsyanı dəstəkləyərək ona qoşuldular. Bu isə İezuit ordeninin ləğini labüt edirdi.  
1754-cü ilin mayında Buenos-Ayres qubernatoru 2 minlik ortu ilə üsyançıları üzərinə istiqamətlənir. İspan qoşunu məğlub edilir. Bundan sonra iesuitlərə qarşı düşmənçilik istər İspaniya istərsə də Portuqaliyada güçlənir.

1756-cı ilin fevralında ispaniyalı və portuqaliyalılardan ibarət 3 minlik ordu yaşayış ərazilərinə hücuma keçir. 7 fevralda hinduların komandanı Xose Tiaraju həlak olur. 10 fevralda isə komandansız qalan hindu ordusu darmadağın edilir. Nəticədə 1 311 hindu həlak olur. Buna nisbətdə isə koloniyaçıların ordusunun itkisi dörd ölü və 30 yaralıdan ibarət olur.

Döyüşdən sonra ispan-portuqal qüvvələri yeddi misiyanı işğal edirlər. İezuitlər hinduları üsyana təhrik etdiklərini təsdiq edilər. Misiya torpaqları isə hinduların istifadəsinə verilir.

## Nəticə
1759-cu ildə Portuqaliya iezuit ordeninin koloniya və mrtropoliyalarda fəaliyyətini qadağan edir. Bununla da iezuit ordeninin tamamən ləğvinin əsası qoyulur. İki ildən sonra El-Pardo anlaşması imzalanır. Bu anlaşma ilə Madrid anlaşması ləğv edilir. İspaniya yeddi misiya ərazisini özündə saxlayır. Bölgəni tərk etmiş quaranilərin bir qismi geri qayıdır. Elə həmin ildə ispan ordusu Koloniya-del-Sakrenento şəhərinə hücum təşkil edirlər. Bu yürüşdə hətta 1800 nəfər qüvvə ilə iezuitlərin rəhbərləri Xose Kardela və Seqismundo Asperqerada iştirak etmişdir.

## İstinadlar


## Mənbə
* Quarani tarixi  
* Madrid anlaşması 1750 il  
* James Schofield Saeger The Guarani under Spanish Rule in the Rio de la Plata
Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı

**Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı** () Bosniya və Hersegovina Dövlətinin Tesliç şəhərində yerləşən yerli teatrlatdan biridir.

## Tarixi
Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı Tesliç şəhərində çox məşhurdur. Bu teatr rəsmi olaraq 16 fevral 2008-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.1992–1995-ci illərdə ölkədə müharibə olduğu illərdə, Tesliç şəhərində mədəniyyət "ölmək" üzrə olduğunda bu teatrın yaradılması şəhər mədəniyyətinin dirçəlişində təməl daşı rolunu oynadı. Bir qrup şəhər əhalisi (teatrın əsasını qoyan şəxslər) öz mədəniyyətlərini davam etdirmək və öz beynəlxalq imicini dünyaya yaymaq üçün teatr mədəniyyətini inkişaf etdirməyi qərara aldı. Teatrın bərpası bitdiyi dövrdə 15 nəfərdən ibarət həvəskar aktyor qrupu ilk şouları olan "Народни посланик" tamaşasını təqdim etdi. Onların əziyyəti hədər getmədi. Öz şəhərlərinə teatr mədəniyyətinin geri dönüşünü izləmək üçün gələnər üçün teatrın tutumu yetmədi. Həmin ildə də teatr üzvləri Laktaşi ərazisində yeni səhnəciklər və hədiyyələrlə zəngin olan ilk teatr karvanı həyata keçirdi. 2009-cu ildə teatr üzvəri 7–14 yaşlarındakı uşaqlar üçün aktyorluq dərsləri keçməyə başladı və bu uşaqlar teatrın gələcək Respublika Srpska və Bosniya federasiyasında keçirilən festivalların fəal iştirakçıları oldu.

## Başlanğıc
Baxmayaraq ki, teatr rəsmi olaraq 2008-ci ildə fəaliyyətə başlayıb, Tesliç öz küçə sənəti ilə məşhur olmuşdur. 1958–1990-cı illərdə Teslicdə yaşamış Marko Mudornja səhnəcikləri yaradan, öz rəhbərliyi və idarəediciliyi ilə teslic əhalisini məmnun qoyan şəxs kimi tanınır. O, bütün əhalini- gəncləri, uşaqları, tələbələri, işçiləri, yaşlıları bir araya gətirdi və incəsənətin ifadəsinin möhtəşəm yolunu göstərdi.

## İstinadlar

* Branislav Nusic Amateur Drama Theater's website, **,

## Xarici keçidlər
*  Official website
Marsela Temer

**Marsela Temer** (; d. 16 may 1983, Pauliniya, San-Paulu, Braziliya) — Braziliyanın vitse-prezidenti Mişel Temerin həyat yoldaşı. 12 may 2016-cı ildə Braziliya Senatının prezident Dilma Rousseffin vəzifəsindən 180 gün müddətinə uzaqlaşdırılmasından sonra onun əri Mişel Temer prezident səlahiyyətlərini icra etməyə başlamışdır ki, bundan sonra Marsela Temer də ölkənin birinci xanımı olmuşdur.

## Həyatı
16 may 1983-cü ildə San-Paulu ştatının Pauliniya şəhərində anadan olmuşdur.

Marsela Temer əvvəllər fotomodel işləyib. O, ərindən 42 yaş balacadır.

Marsela ölkədə daim qalmaqallarla gündəmə gəlir. Onun çılpaq bacısını və şəxsi məqsədləri üçün şəkillərini çəkən minlərlə insan tənqidi dərəcədə bəyənildi.. Əri Mişel Temer dövlət büdcəsindən milyonlar xərcləyərək xanımına eksklüziv geyimlər, aksessuarlar, ev və avtomobillər alıb.

## Şəkilləri

Posse Dilma 2010 9.jpg|2010-cu il
Manaus - AM (5777311258).jpg|2011-ci il
Posse Dilma 2015.jpg|2015-ci il
Marcela Temer em janeiro de 2015.jpg|1 yanvar 2015-ci il
Michel Temer busca o filho Michelzinho na escola (28284964620).jpg|2016


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bandeyra dağı

**Bandeyra** () — Braziliya ərazisində yerləşən dağ zirvəsi.
Bandeyra hündürlüyünə görə Braziliyada üçüncü ən hündür zirvə. Braziliyanın şərqində, Kaparau Milli Parkı ərazisində qərarlaşır. Hündürlüyü 2891,98 metrdir. Pik Braziliyanın ən soyuq nöqtələrindən biridir. Qışda temperatur −10 °C qədər enə bilir.

## Əlavə məlumat
Bandeyra Kaparau Milli Parkında, İbitirama və Altu-Kaparao inzibati bölgələri arasında, sərhətdə yerləşir.

Dağın adı portuqalcadan tərcümədə «Bayraq» mənasını verir. 1859-ci ildə Braziliya imperatoru II Pedro o zamanlar ölkənin ən hündür zirvəsi hesab edilən zirvəyə bayraq sancılmasını əmr etmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Peakware.com 
* Summitpost.org
Neblina dağı

**Neblina dağı** — Cənubi Amerika ərazisində yerləşən dağ. Zirvə Qviana alcaq dağlığının ən hündür zirvəsidir. Hübdürlüyü 2994 metrdir. Dağ Venesuela ilə Braziliya arasında dövlət sərhədini təşkil edir. Sıldırımlı olması ilə fərqlənir. 1962-ci ildə təyyarə göyərtəsindən görünmüşdür. Zirvəsinə yaxın ərazilərdə o dövrə qədər ancaq Afrikada aşkarlanan bitki və orqanizm növləri aşkarlanmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Peakware.com 
* Summitpost.org
Yonkoma

— komiks stripi formatı növü. Yuxarıdan aşağıya doğru sıralanmış dörd bərabərölçülü paneldən ibarət olur. Lakin bəzən peyda olduqları nəşrlərdən asılı olaraq sağdan sola sıralana və ya hibrid 2x2 stilində ola bilər. Yonkoma sözü yapon sözü olsa da, bu stil sadəcə Yaponiyada deyil, digər Asiya və ingilisdilli ölkələrdə də mövcuddur.

## Tarixi
İlk yonkoma 1902-ci ildə Rakuten Kitazava (Yasuci Kitazava qələm adından istifadə edirdi) tərəfindən istehsal olunmuşdur. *"[[Jiji Manga]]"* adı bu yonkomanın Frank Artur Nankivell və Frederik Burr Opperin əsərlərindən təsirləndiyi güman olunur.

## Strukturu
Ənənəvi yonkomanın strukturu kişotenketsu adlandırılan struktura əsaslanır. Bu söz aşağıdakı yapon kancilərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir:
***Ki** (起): Hekayə üçün əsas qoyan birinci panel.
***Şo** (承): Birinci paneldəki hekayəni inkişaf etdirən ikinci panel.
***Ten** (転): Klimaks rolunu oynayan və hekayəyə gözlənilməzlik qatan üçüncü panel.
***Ketsu** (結): Yonkomanın sonuncu paneli olan, hekayəni yekunlaşdıran dördüncü panel.

## İstifadəsi
Komiks stripinin bu növü demək olar ki, Yaponiyadakı bütün nəşrlərdə peyda ola bilər: manqa jurnalları, qrafik romanlar, qəzetlərin komiks bölməsi, oyun jurnalları, kulinariya jurnalları və s. Çox vaxt yonkomaların hekayəsi elə dörd panellə bitir, lakin bəzən davamlı hekayəsi olan yonkoma seriyaları da hazırlanır. Yonkomaların çoxunda yumor üstünlük təşkil etsə də, ciddi mövzuya malik yonkomalar da var. Bəzi manqalarda hekayəyə yumor qatmaq üçün cildin sonuncu fəslinə və ya əlavə cildə yonkoma əlavə olunur.

## Həmçinin bax
* Kişotenketsu
* Co-ha-kyuu

## İstinadlar
Mariya Karneyro Pereyra Qomes

**Mariya Karneyro Pereyra Qomes** (; ) — Braziliyanın birinci xanımı (1914–1918). Braziliyanın 9-cu prezidenti olmuş Bras Venseslaunun həyat yoldaşıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* familytrees.genopro.com
* brasilverdade.org.br
Araz daşqını (1896)

**Araz daşqını (1896)** — Araz çayının tarixi boyunca aşağı axarlarda dəfələrlə dəyişikliklər olmuşdur. Çayın xüsusi ilə dağ və dərə zonalarından axdığından əsasən aşağı axarlarda düzənliyə çıxır. Burada isə çayın güçü sanki bütünlüklə tükədilir. Araz çayının əvvəllər Xəzər dənizinə bir başa çıxışı olmuşdur. 1896-cı ildə Araz tarixində son 100 ildən artıq müddətində ən güclü daşqın müşahidə edilmişdir. Daşqın nəticəsində sahil bəndini uçmuş, suyunun bir hissəsi Muğan düzündən keçərək Xəzər dənizinə axmışdır. Bununla əlaqədər Muğan düzü suyun altında qalmışdır. Ərazi lil ilə örtülmüşdür. Bu fəlakətin nəticəsi olaraq əhalinin təsərrüfatlarına böyük zərər dəymişdir. Hətta bölgədə bir neçə göl (Ağçala, Mahmudçala və s.) əmələ gəlmişdir. Sonralar bənd bərpa edilmiş və Arazın suyu əvvəlki yatağına qaytarılmışdır. Arazın dənizə bir başa çıxışı isə kanallarla təmin edilmişdir.

## İstinadlar
II Məhəmməd (Səfəvi)

**Şah II Məhəmməd** (1772 −1796) — Səfəvi şahzadəsi, Səfəvi şahı.

## Həyatı
Şah II Məhəmməd Şah II Təhmasibin qız nəvəsi İsmət sultan Səfəvidəndir. Atası Seyid Murtuz Şah Sultan Hüseyn'in oğludur. 1773-cü ildə Şah III İsmayılın ölümündən sonra o qanuni İran şahı təyin edildi. Şah olduqdan sonra qohumu Haşim mirzə Səfəviyə toxunmadı. Onun himayədarı Ağa Məhəmməd xan Qacar idi. Şah Hindistan səfərində qəfildən ölmüşdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Haşim mirzə Səfəvi

**Haşim Mirzə** (1752 - 1813) — Səfəvi şahzadəsi, Səfəvi xanı, Qəzvin hakimi.

## Həyatı
Haşim mirzə 1752-ci ildə Məşhəddə doğulmuşdur. Uşaqlıq dövrü gərgin müharibələrə şahidlik etmişdir. Raziya Sultan 1776-cı ildə vəfat etdikdən sonra Səfəvi xənədanı başsız qaldı. Bundan sonra o, qardaşı Qasım mirzə ilə Kərim xan Zəndin himayəsində Qəzvinə getmişdir. Kərim xan onu Səfəvi şahı edəcəyinə söz versə də, 1779-cu ildə qəfil ölümü buna mane olmuşdur. Buna baxmayaraq Haşim mirzə Səfəvi başcısı və xanı kimi nüfuz və hörmət qazanmışdır. Siyasətdə müharibə yox, sülhü üstün tutan Haşim mirzə ölənə kimi də hakimi olduğu Qəzvini idarə etmişdir. Ömründə 1 ailə həyatı qurmuş və 2 qız övladı olmuşdur. Onları isə cavan yaşda itirmişdir.

## Ədəbiyyatda rolu
Ədəbiyyat ruhlu olan Haşim mirzə "Tədqiteyi - Ali - Daud " əsərinin müəllifidir. Bu əsər dövrün tarixi olaylarını işıqlandırır. Müəllif əsərə tarixi ruhla yanaşı bədii ruhda əlavə etmişdir.

## İstinadlar
Gəncə zəlzələsi (427)

**Gəncə zəlzələsi** — Azərbaycan tarixində ilk yazılı mənbələrdə qeydə alınan zəlzələ 427-ci ildə baş vermişdir. Zəlzələ Gəncə şəhərindən təqribən 25 km cənub-şərqdə 9 bal gücündə baş vermişdir. Minlərlə insan həlak olmuşdur. Azərbaycanın seysmoloji tarixinin əsası da bu ildən başlanır.

## İstinadlar
Kaori İço

**Kaori İço** (yap. 伊調 馨 , 13 iyun 1984-cü il) — yaponiyalı qadın sərbəst güləşçisi.

## Karyerası

### 2002–2004
Kaori İço beynəlxalq səviyyədə birinci yarışına 2002-ci ildə Cənubi Koreyanın Busan şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XIV Asiya Oyunları çərçivəsində qatıldı. Kaori İço qrup mərhələsinin 1-ci turunda Türkmənistan nümayəndəsi Osana Kohorinanı 7:0, 2-ci turunda Çin Taybeyi nümayəndəsi Çuanq Şu-Fanqı 8:0, 3-cü turunda isə Cənubi Koreya nümayəndəsi Hanq Jin-Younqu 5:0 hesabı ilə məğlub etdi və Asiya Oyunlarının final görüşünə vəsiqə qazandı. Final görüşündə o, Çin nümayəndəsi Xu Haiyan ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Kaori İço Xu Haiyana 5:6 hesabı ilə məğlub oldu və XIV Asiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

## İstinadlar