Meri Bird

**Dama Uinifred Meri Bird** (1 yanvar 1955-ci ildə anadan olub) qədim Roma üzrə ixtisaslaşmış ingilis klassikidir. O, Britaniya Muzeyinin qəyyumudur və əvvəlcə Kembric Universitetində klassika üzrə fərdi professor vəzifəsini tutmuşdur. Həmçinin Kembricdəki Nyunhem Kollecinin üzvü və Kral İncəsənət Akademiyasının Qədim Ədəbiyyat üzrə professorudur.

Bird, həmçinin *The Times Literary Supplement* qəzetinin klassika bölməsinin redaktorudur və orada "Bir Donun həyatı" adlı silsilə bloq yazılar yayımlayır. Onun tez-tez KİV-də görünməsi və bəzən mübahisəli ictimai bəyanatları ona "Britaniyanın ən məşhur klassiki" adının verilməsinə səbəb olmuşdur. 2014-cü ildə *The New Yorker* jurnalı onu "savadsızlar üçün də əlçatan, bilikli şəxs" kimi xarakterizə etmişdir.

## Həyatı və təhsili
Meri Bird ailəsinin tək övlad idi və 1 yanvar 1955-ci ildə Şropşir qraflığının Maç Uenlok şəhərində anadan olmuşdur. Onun anası Cois Emili Bird məktəb direktoru və həvəsli oxucu idi.  Atası Roy Uitbred Bird isə Şruzberidə memar kimi çalışırdı. O, atasını "azad ruhlu, ictimai məktəb uşağı tipində, tamamilə məsuliyyətsiz, amma çox cəlbedici biri" kimi xatırlayırdı.

Bird Şruzberi Qızlar Liseyində təhsil almışdır. Həmin dövrdə bu məktəb dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən qrammatika məktəbi idi. Orada şeir üzrə müəllimi Frank MakEkran olmuşdur. O, yaxınlıqdakı Şruzberi Məktəbində dərs deyirdi və sonradan Alan Bennettin *The History Boys* (Tarix oğlanları) pyesində məktəb müəllimi Hektor obrazına ilham vermişdi. Yay aylarında Bird arxeoloji qazıntılarda iştirak edirdi, lakin bu, qismən cib xərcliyi qazanmaq məqsədi daşıyırdı.

18 yaşında olarkən Kembric Universitetinə qəbul üçün məcburi giriş imtahanı və müsahibədən keçərək yalnız qadınlardan ibarət Nyunhem Kollecində yer qazanmışdır. O, əvvəlcə Kinqs Kollecini nəzərdən keçirmişdi, lakin bu kollec qadınlara təqaüd təklif etmədiyini öyrənəndə onu rədd etmişdi.

Bird universitetdə birinci ilində bəzi kişilərin hələ də qadınların akademik potensialına qarşı alçaldıcı münasibət bəslədiyini görmüş və bu, onun uğura çatmaq əzmini daha da gücləndirmişdi. O, həmçinin feminist baxışlar inkişaf etdirmiş və bu, sonrakı həyatında "son dərəcə vacib" olmuşdur, baxmayaraq ki, sonralar "müasir ortodoksal feminizmin" qismən riyakarlıq ehtiva etdiyini qeyd etmişdir. Onun müəllimlərindən biri Cois Reynolds olmuşdur. Bird sonradan Nyunhem Kollecinin "tənqidi məsələlərin ortaya çıxa biləcəyi bir yer olmaq üçün daha yaxşı ola biləcəyini" qeyd etmiş və feminizmlə bağlı baxışlarını belə ifadə etmişdir: "Mən, əslində, feminist olmadan qadın olmağın nə demək olduğunu anlaya bilmirəm." O, şəxsi feminist baxışlarının formalaşmasına Cermeyn Qririn *The Female Eunuch* (Qadın xacəsi), Keyt Millettin *Sexual Politics* (Cinsi siyasət) və Robert Mançın *The Paper Bag Princess* (Kağız torba şahzadəsi) əsərlərinin təsir etdiyini bildirmişdir.

Bird Kembric Universitetindən bakalavr dərəcəsi ilə məzun olmuşdur. Daha sonra magistr dərəcəsi almış və təhsilini davam etdirərək Kembricdə fəlsəfə doktoru  dərəcəsini almışdır. 1982-ci ildə *Roma Respublikası dövrünün sonlarında dövlət dini: Çiseronun əsərləri əsasında tədqiqat* adlı doktorluq dissertasiyasını tamamlamışdır.

## Akademik fəaliyyəti
1979-1983-cü illər arasında Bird London Kral Kollecində klassika üzrə mühazirələr oxumuşdur. 1984-cü ildə o, Nyunhem Kollecinin üzvü və Kembric Universitetinin klassika fakültəsində yeganə qadın müəllim kimi geri dönmüşdür. Kembric tarixçisi Maykl Krouford ilə birlikdə yazdığı *Roma Respublikası dövrünün sonları* adlı kitabı növbəti il nəşr olunmuşdur.

*The Times Literary Supplement* jurnalının klassika redaktoru Con Sturrok onunla əlaqə saxlayaraq bir rəy yazmasını istəmiş və onu ədəbi jurnalistikaya yönləndirmişdir. 1992-ci ildə Ferdinand Mountun xahişi ilə Bird onun vəzifəsini öz üzərinə götürmüşdür.

2001-ci il 11 sentyabrda Dünya Ticarət Mərkəzinə edilən hücumlardan qısa müddət sonra Bird *London Review of Books* jurnalı üçün bu mövzuya dair məqalə yazmaq üçün dəvət edilən bir neçə müəllifdən biri idi. O, hadisənin şoku keçdikdən sonra bir çox insanın "Amerikanın bunu haqq etdiyi" düşüncəsində olduğunu və "dünyanın zorakılıq edən güclərinin, niyyətləri nə qədər doğru olsa da, sonda bunun əvəzini ödədiyini" qeyd etmişdir. 2007-ci ilin noyabrında verdiyi müsahibədə, bu fikirlərinə qarşı yönələn aqressiyanın hələ də səngimədiyini, lakin terrorizmin Amerika xarici siyasəti ilə əlaqələndirilməsinin artıq standart bir mövqeyə çevrildiyini bildirmişdir. Bu dövrdə *The Guardian* qəzetinin jurnalisti Pol Leyti onu "Britaniyanın ən məşhur klassiki" kimi təsvir etmişdir.

2004-cü ildə Bird daxili yüksəliş yolu ilə Kembric Universitetində Klassika professoru olmuşdur.

2007-2008-ci illərdə Çikaqo Universitetində "*Humanitar Elmlər üzrə* *Ziqmund H. Danziger xatirə mühazirəsi"* mühazirəsini vermişdir. 2008-2009-cu illərdə Kaliforniya Universiteti, Berkli tərəfindən *Ziyarətçi Sather Professoru* seçilmiş və orada *Roma gülüşü* mövzusunda mühazirələr seriyası keçirilmişdir.

2014-cü ildə Bird Britaniya Muzeyində *London Review of Books* qış mühazirə seriyası çərçivəsində qadınların ictimai səsi mövzusunda mühazirə oxumuşdur. Bu mühazirə bir ay sonra *BBC Four* kanalında *Oh Do Shut Up, Dear!* (Ah, Sus, Əzizim!) adı ilə yayımlanmışdır. Mühazirə Odisseyin oğlu Telemaxın anası Penelopaya öz otağına çəkilməyi əmr etməsi nümunəsi ilə başlayır. (Mühazirənin adı Böyük Britaniyanın baş naziri Devid Kameronun qadın bir millət vəkilinə "Sakit ol, əzizim!" deməsinə istinad edir; bu ifadə geniş şəkildə tənqid olunmuşdur.) Üç il sonra, Bird eyni tərəfdaşlarla *Qadınlar hakimiyyətdə: Meduzadan Merkelə* adlı ikinci mühazirəsini vermişdir. O, qadınların hakimiyyətdən kənarlaşdırılmasının mədəni olaraq nə dərəcədə dərinləşdiyini və qədim Yunan dilində işlənən ifadələrin hələ də cinsi zorakılığı normallaşdırmaq üçün necə istifadə edildiyini araşdırmışdır. Bird iddia edir ki, "güclü bir qadının necə görünməsi üçün bizdə heç bir model yoxdur. Bizdə yalnız onları kişiləşdirən şablonlar var".

2019-cu ildə Bird Şimali Amerika Klassika Araşdırmaları Cəmiyyətinin 150 illik yubileyinə həsr olunmuş mühazirəsini təqdim etmişdir. 2019-cu ilin mayında Edinburq Universitetində *Gifford Lectures* çərçivəsində *Qədim dünya və biz: qorxudan və nifrətdən maariflənməyə və etikaya* adlı təqdimat etmişdir.

2020-ci ildə Bird Britaniya Muzeyinin qəyyumu təyin olunmuşdur. 2023-cü ildə *Profile Books* nəşriyyatı onun *Roma imperatoru: Qədim Roma dünyasını idarə etmək* adlı kitabını nəşr etmişdir. *Literary Review* jurnalı üçün yazan Harri Saydbottom bu əsəri "indiyə qədərki ən yaxşı kitabı" adlandırmışdır.

## Fəxri adları və mükafatları

* 2005-ci ildə Antikvarlar Cəmiyyətinin üzvü
* *Pompey: Qədim Roma Şəhərinin Həyatı* kitabına görə 2009-cu ildə V*olfson Tarix Mükafatı*
* 2009-cu ildə Amerika Arxeologiya İnstitutunun müxbir üzvü
* 2010-cu ildə Britaniya Akademiyasının üzvü
* 2012-ci ildə Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü
* 2013-cü ilin Yeni il fəxri siyahısında "klassik elmlərə xidmətlərinə görə" Britaniya İmperiyası Ordeninin zabit rütbəsi 
* 2013-cü ildə *Confronting the Classics* kitabına görə *Milli Kitab Tənqidçiləri Dairəsi Mükafatı* (Tənqid nominasiyasında) qısa siyahısı
* 2016-cı ildə *Bodley Medalı*
* 2016-cı ildə Sosial elmlər üzrə *Asturiya Şahzadəsi Mükafatı*
* 2013-cü ildə Sent-Endryus Universitetindən fəxri dərəcə
* 2016-cı ildə Kent Universitetindən fəxri ədəbiyyat doktoru dərəcəsi
* 2017-ci ildə Madridin III Çarlz Universitetindən fəxri dərəcə
* 2018-ci ildə Radboud Universitetindən fəxri dərəcə
* 2018-ci ilin Ad Günü Fəxri Siyahısında "klassik sivilizasiyalar sahəsində tədqiqatlarına görə" Britaniya İmperiyası Ordeninin xanım komandor rütbəsi
* 2022-ci ildə Santyaqo de Kompostela Universitetində *Doctor Honoris Causa* fəxri dərəcəsi

## Filmoqrafiyası

### Film

### Television

## Kitabları

* *Rome in the Late Republic* (with Michael Crawford, 1985); 
* *The Good Working Mother's Guide* (1989); 
* *Pagan Priests: Religion and Power in the Ancient World* (as editor with John North, 1990); 
* *Classics: A Very Short Introduction* (with John Henderson, 1995); 
* *Religions of Rome* (with John North and Simon Price, 1998);  (vol. 1),  (vol. 2)
* *The Invention of Jane Harrison* (Harvard University Press, 2000); 
* *Classical Art from Greece to Rome* (with John Henderson, 2001); 
* *The Parthenon* (Harvard University Press, 2002); 
* *The Colosseum* (with Keith Hopkins, Harvard University Press, 2005); 
* *[[:en:The_Roman_Triumph|The Roman Triumph]]* (Harvard University Press, 2007); 
* *Pompeii: The Life of a Roman Town* (2008);  (US title: *The Fires of Vesuvius: Pompeii Lost and Found*; Harvard University Press)
* *It's a Don's Life* (Profile Books, 2009); 
* *All in a Don's Day* (Profile Books, 2012); 
* *Confronting the Classics: Traditions, Adventures and Innovations* (Profile Books, 2013 / Liveright Publishing, 2013); 
* *Laughter in Ancient Rome: On Joking, Tickling, and Cracking Up* (University of California Press, 2014); 
* *[[:en:SPQR:_A_History_of_Ancient_Rome|SPQR: A History of Ancient Rome]]* (Profile Books, 2015 / Liveright Publishing, 2015); 
* *Women & Power: A Manifesto* (Profile Books, 2017 / Liveright Publishing, 2017); 
* *Civilisations: How Do We Look / The Eye of Faith* (Profile Books, 2018 / Liveright Publishing, 2018, published in the U.S. as *How Do We Look: The Body, the Divine, and the Question of Civilization*; 
* *Twelve Caesars: Images of Power from the Ancient World to the Modern* (Princeton University Press, 2021) 
* *Emperor of Rome: Ruling the Ancient Roman World*, Liveright (2023); 

## İstinadlar