open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yozef Mari Yaquard

**Yozef Mari Yaquard** (; ) — Fransız ixtiraçı.

7 iyul 1752-ci ildə fransız ixtiraçı, proqramla idarə olunan toxucu dəzgahının (Jakkard maşını) müəllifi Jozef Mari Jakkard (Joseph Marie Jacquard) anadan olmuşdur. O, ilk dəfə informasiyanın daxil edilməsi yolu ilə idarə olunan maşının nümunəsini yaratmışdır. Napoleon Bonapart, Jakkarda hər işləyən dəzgaha görə 50 frank mükafat almaq hüququnu vermişdi. 1812-ci ildə artıq 18 min Jakkard dəzgahı istifadə edilirdi. 1840-cı ildə doğulduğu Lion şəhərində Jakkardın abidəsi ucaldılmışdır.

Yozef Mari gənc yaşlarından etibarən toxuçuluq ilə maraqlanmağa başlamışdır. 38 yaşı olarkən, üzərində uzun illərdir işlədiyi mexaniki toxucu dəzgahını tamamladı. Dövrünə görə olduqca mühüm bir ixtira olmasına baxmayaraq, Yozef Marinin bu kəşfi Böyük Fransa inqilabı ilə eyni vaxtda düşdüyündən bir o qədər də diqqəti cəlb etməmişdir.

Yozef Mari Yaquard 1801-ci ildə iştirak etdiyi *Paris Sənaye Sərgisinə* daha təkminləşdirilmiş mexaniki toxucu dəzgahı ilə qatıldı. Yozef Mari Yaquard 1804-cü ildə Napoleon Bonapart tərəfindən Paris şəhərinə dəvət olunmuşdur. Napoleon Bonapart Yozef Mariyə medal vermiş və ona aylıq maaşın bağlanması barədə göstəriş vermişdir.

Yozef Mari elmi fəaliyyətinin qalan hissəsini *Conservatoire des Arts et Metiers* işləyərək keçirmişdir. O, burada gələcəkdə özünün adına adlandırılacaq mexaniki toxucu dəzgahını daha da təkminləşdirmiş və ən əsası bəzi əlavələrlə dəzgahın iş rejimini sadələşdirmişdir. Jakar dəzgahları 1812-ci ildən etibarən sənayedə geniş istifadə olunmağa başlanılmışdır.

Bu ixtira toxuculuq sənayesində əsil inqilaba səbəb oldu və Yozef Mari Yaquard bu ixtirasına görə 1819-cu ildə Fəxri Legion ordeni ilə mükafatlandırıldı.

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Andre-Jak Qarneren

**Andre-Jak Qarneren** () — fransız ixtiraçı və aviator. Çərçivəsiz paraşütü ixtira etmişdir. Qarneren Jak Şarlın tələbəsi olmuşdur.

## Həyatı
Napoleon müharibələrinin ilk illərində Böyük Britaniya ordusuna əsir düşmüş və Avstriya birliklərinə təhvil verilmişdir. 1792–1797-ci illərdə Qarneren Budapeşt şəhərində əsirlikdə saxlanılmışdır. Həbsxanada olan zaman, həbsxanadan qaçmaq üçün paraşütün sxemini hazırlamışdır.

Həbsxanadan buraxıldıqdan sonra Fransaya qayıtmış və burada hava şarında uçuşlar təşkil etməyə başlamış və nəhayət 1797-ci il 22 oktyabr tarixində Parisin Monso parkında 900 metr hündürlükdə uçan hava şarından paraşütlə tullanmışdır.

## İstinadlar
Jak Şarl

**Jak Şarl** (; ) — Fransız alim, ixtiraçı və riyaziyyatçı. Jak Şarl 1746-cı ildə Beogensi şəhərində anadan olmuşdur. O, hava şarı ilə ilk uçuşunu 1783-cü ilin 27 avqust tarixində etmişdir. Jak Şarl 1783-cü ilin 1 dekabr tarixində, Alin Roberts ilə birlikdə *La Charlière* adlı hava şarı ilə 550 metr hündürlüyə yüksəlmişdir.

## İstinadlar
Balto

**Balto** — bir vaxtlar Alyaskada yaşayıb. Balto it olmuşdur. O 1919-cu ildə nomda (alyaskada) doğulmuşdur. O bir çox insanın həyatını xilas edib.

## Epidemiya
1925-ci ildə nomda dəhşətli epidemiya yayıldı. Bu epidemiya bütün şəhəri xəstəliyə yoluxdurmuşdur. Həmin ildə nomdan nenenaya qatar göndərdilər. O qatar qarlı hava üzundən nenenaya çata bilmədi. Reyslər donmuşdu. Oraya it dəstasi göndərdilər. Baltoda burada idi. İtlər nenenaya çatıb dərmanları (antitoksin) götürüb noma çatdılar və neçə insanın həyatını xilas elədilər.

Balto 1933-cü il martın 14-də ABŞ-nin Ohayo ştatının Klivlend şəhərində ölmüşdür.

## İstinadlar
Hendrick Motorsports

**Hendrik Motorsports (HMS)** və ya əvvəllər **All-Star Racing** kimi tanınan Rick Hendrik tərəfindən ABŞ-də təsis olunan avtomobil yarış komandasıdır. Hendrick Motorsports üç Truck Series sahibləri və sürücüləri titulları və bir Xfinity Series sürücü tacı ilə getmək üçün NASCAR rekordu olan 280 *Cup Series* yarışları və 14 Cup Series sahibləri və sürücüləri çempionluğunu qazandı . Bundan əlavə, komandanın 26 Xfinity Series yarışı, 26 Truck Series yarışı və 7 ARCA Racing Series yarış qalibi var.

## Komanda üzvləri
*Kayl Larson
*Chase Elliott
*William Byron
*Alex Bowman

## Xarici keçidlər

*Rəsmi sayt

## İstinadlar
Niderland atalar sözləri

**Niderland atalar sözləri ** () — Niderland rəssamı Böyük Piter Breygel tərəfindən 1559-cu ildə çəkilmiş rəsm əsəri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Deyv Brubek

**Deyv Brubek** — Amerikalı caz bəstəkarı və pianoçu

## Həyatı

Deyv Brubek 6 dekabr 1920-ci ildə Kaliforniya ştatının Konkord şəhərində anadan olub. O, 1950-60-cı illərdə Kaliforniya cazının ən görkəmli nümayəndələrindən olan kvarteti yaradıb. Bu kollektivin ifa etdiyi məşhur əsərlərdən biri bəstəkar Pol Dezmondun 1959-cu ildə bəstələdiyi “Take Five” caz kompozisiyası olub.

Deyv Brubek 1988-i ildə Moskvada Mixail Qorbaçov tərəfindən o vaxtkı ABŞ prezidenti Ronald Reyqanın şərəfinə təşkil etdiyi qəbulda çıxış edib. Dünya şöhrətli cazmen Mixail Qorbaçova müraciətlə belə deyib: “Mən rus dilində danışmıram. Amma sizin hərəkətlərinizdən görürürəm ki, ifa etdiyim musiqi ürəyinizcədir”.

Deyv Brubek “Time” jurnalının üz qabığına düşən ilk caz musiqiçisidir.

O, 6 dekabr 2012-ci ildə ABŞ-nin Konnektikut ştatındakı xəstəxanalardan birində düunyasını dəyişib.

## İstinadlar
Star TV

* Star TV (Rusiya) (və ya Zvezda telekanalı)
* Star TV (Tanzaniya)
* Star TV (Türkiyə)
* Star TV (İsveçrə)
* Star TV (Ukrayna)
İbrahimi dinlər

**İbrahimi dinlər**, həmçinin **Tövhidi dinlər** və ya **Vəhy dinləri** — Yaxın Şərqdən çıxmış, ortaq nöqtə olaraq İbrahim peyğəmbəri əsas alan dini təlimlərə verilən ad. Hazırkı üzvləri: İbrahim dinləri, İbrahim nəslinin peyğəmbərləri ilə müqayisə olunan Orta Şərq mənşəli monoteist dinlərdir.

Xronoloji qaydada, İbrahim dinləri Yəhudilik, Xristianlıq və İslamdır. Bəzən bəhailər də bu kateqoriyaya daxil olur.

## Mənşəyi və tarixi
thumb|left|Yehud Medinata sikkəsi qanadlı təkərdə oturan və uzadılmış əlində quş tutan saqqallı (YHWH) fiqurunu göstərir, eramızdan əvvəl 4-cü əsr

Yəhudilik və Xristianlıq peyğəmbərlərindən İbrahimin oğlu İshaqın nəsilləri; İsmail peyğəmbər Məhəmməd İslamın nəslindən sayılır. İbrahim kəlməsi "çox millətlərin atası" mənasını verir. Məkkəlilər İbrahimin dinini mandayizm adlandırırdılar. Quranda İbrahim bir hanif olaraq xatırlanır. İbrahimin adı Tanahda Abram olaraq xatırlanır.

İslam mədəniyyətində səmavi  dinlər anlayışı bəzən İbrahim dinləri anlayışına cavab olaraq istifadə olunsa da, tam eyni deyil.

Səmavi dinlərə, İslamdan ilk insan hesab edilən Adəmdən bəri Allahdan çıxarıldığına inanan bütün təkallahlı dinlər, o cümlədən İbrahimdən əvvəlki  dinlər də daxil edilmişdir.

## Dini elmlərdə təriflər

Fərqli qaydalara mənsub  olan elm adamlarının  dinlərə qarşi tərifləri fərqlidir. Dinin təriflərinə ümumiyyətlə dini, mənəvi, fəlsəfi, psixoloji və sosioloji kateqoriyalar altında baxıla bilər.Səmavi dinlərin digər təkallahlı dinlərdən fərqləndiyi məqam budur ki, bu dinlərdəki dinlər peyğəmbərləri və dinlərin böyüklərini qəbul edir və yad edirlər. Ancaq bunun əksi həmişə olmur. Məsələn; İsa yəhudilikdə bir Məsih və ya peyğəmbər olaraq qəbul edilmir və Məhəmməd həm Yəhudilikdə, həm də Xristianlıqda bir peyğəmbər sayılmır.

## İbrahim dinlərinin xüsusiyyətləri

Bütün səmavi dinlər Tanrının sifət və xüsusiyyətlərində tək olduğunu, yeganə yaradıcı olduğunu, ibadətlərin yalnız ona  ediləcəyini və heç kimə ibadət edilə bilməyəcəyini söyləyirlər. Peyğəmbərlər möcüzələr yolu ilə Allahın elçisi olduğunu sübut etməyə çalışırdılar. İbrahim dinləri bir çox konsepsiya, deyim və ya hekayələrə oxşar məzmuna malikdir, lakin onlar bir-birlərinə tam bənzəmir. Məsələn, tanrı, müqəddəs kitablar, peyğəmbərlik və ya peyğəmbərlər və ya axirət kimi anlayışlar hər dini qrupda fərqli məna və məzmuna malikdir.

## Etnoqrafik İbrahim dinləri
Bəzi etnoqrafik İbrahim dinləri Samirizm, Yezidilər,  Druzlar, Mandayizm  və Rastafari hərəkatıdır.

## Həmçinin bax
* İslam
* Xristianlıq
* Yəhudilik
* Bəhai dini
## İstinadlar
Cimmi Conson

**Jimmie Kenneth Johnson** () amerikalı nascar pilotu. Hal-hazırda Hendrik Motorsports komandası ilə NASCAR Sprint Cup Series təmsil olunur.

Johnson beş ardıcıl mövsüm Sprint Cup Series qalibi olub. 2006-cı il mövsümündə ilk dəfə çempion olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Nildə ölüm (film, 1978)

**"Nildə ölüm"** () — rejissor Con Gillerminin filmi.

## Məzmun

Nil boyunca üzən paroxodda gənc milyonçu qız öldürülmüşdür. O, yenicə ərə gedib və çoxlu düşməni var. Lakin hadisədə şübhəli bilinən şəxslərin heç biri bu qətli törədə bilməzdi. Elə həmin gəmidə üzən tanınmış xəfiyyə Erkül Puaro bu sirli tapmacanın cavabını tapır.

## Film haqqında

:*Filmdə 5 "Oskar" mükafatı almış aktyor eyni vaxtda çəkilirdi: Piter Ustinov (1960, 1964), Corc Kennedi (1967), Bett Deyvis (1935, 1938), Meqqi Smit (1969, 1978), Devid Niven (1958).

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar

#### [[1978]]-ci ilin "[[Oskar mükafatı|Oskar]]" mükafatı:

:Ən yaxşı kostyumlar dizaynına görə – Entoni Pauell

#### [[1978]]-ci ilin "[[BAFTA mükafatı|BAFTA]]" mükafatı:

:Ən yaxşı kostyumlar dizaynına görə – Entoni Pauell

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Aqata Kristi
:**Ssenari müəllifi :** Entoni Şaffer
:**Rejissor :** Con Gillermin
:**Operator :** Cek Kardiff
:**Bəstəkar :** Nino Rota
:**Prodüser :** Con Braburn
:**Geyim üzrə rəssam :** Entoni Pauell

### Rollarda

:Piter Ustinov – Erkül Puaro
:Lois Çaylz – Linnet Doyl
:Saymon Makkorkindeyl – Saymon Doyl
:Mia Ferrou – Jaklin de Belfor
:Ceyn Birkin – Luiza Burje
:Corc Kennedi – Endrü Penninqton
:Bett Deyvis – Mari van Shöyler
:Meqqi Smit – miss Bauers
:Ancela Lensberi – Salomeya Otterborn
:Oliviya Hassi – Rozali Otterborn
:Devid Niven – polkovnik Reys
:Con Finç – cənab Ceyms Ferqüson
:Cek Uorden – doktor Bessner

## Həmçinin bax

* ''Nildə ölüm'' (film, 2022)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Milçəkqıran

**Milçəkqıran göbələyi** (Amanita muscaria) — Gəlin göbələyi olaraq da bilinən, Amanitaceae familiyasından zəhərli və halusinogen bir göbələk növüdür.

Tərkibinə İbotenik turşu, müsimol kimi zəhərli birləşmələr daxildir və Pantherina sindromu zəhərlənməsinə gətirib çıxarır. Zəhəri səbəbindən Yaratdığı dəlilik böhranları 4–6 saat davam edır. Bu ondan təsirlənənlərdə; ruh halının dəyişməsi (kefli və ya narahat vəziyyət), səbəbsiz gülmə, xəyal görmə, danışma çətinliyi, əzələ spazmları, görmə və eşitmə pozulması, yorğunluq kimi əlamətlər görünür. Ondan zəhərlənmələrə ölüm hadisəsi nadirdir, xüsusilə kiçik uşaqlarda təhlükəli ola bilər.

Parlaq qırmızı və narıncı rənglərdə olur. Digər amanita növləri kimi ağ rəngli, yumurta şəklində bir kapsuladan çıxır, ümumiyyətlə üzərindəki zarın qalıqlarından yaranan ağ nöqtələr daşıyır.

Avropada milçəkqıran göbələyinin şans gətirdiyinə inanılar. Orta əsrlərdə üzərinə qoyulan ağcaqanadları iflic boğduğu üçün bu göbələyin suyu ağcaqanaddan qorunmaq üçün istifadə edilmişdir. Etimoloji baxımdan araşdırıldığı zaman Yunancada amanitai "detalsız göbələk", musc isə ağcaqanad mənasını verir. Bu göbələk hər zaman insanların marağını çəkmişdir, bəzənmək, uşaq kitablarında qırmızı rəngli ağ xallı sevimli bir göbələk kimi təsvir edilmişdir. Sibirdə şamanlar tərəfindən müxtəlif məqsədlərlə istifadə edilib , Vikinglərin də bir yeri işğal etmədən əvvəl cəsarət verməsi üçün bu göbələyi yedikləri bilinməkdədir. Şaman ayinlərinin qaydalarına görə əvvəl bu göbələklərdən yeməli və yuxuya getməlidirlər. Göbələyin gətirdiyi yuxu halı və halüsinojenik təsirlərlə gördükləri yuxuları izah edərək gələcəkdən xəbər verərdilər. Məşhur oyun "Mario"dakı göbələk bu göbələk növündən ilhamlanıb yaradılmışdır.

## İstinadlar
Oksana Kurt

**Oksana Kurt** (qızlıq soyadı: **Parxomeko**; ) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Oksana Kurt, Azərbaycan yığmasının heyətində 2006-cı ildə baş tutan Dünya Çempionatında 13-cü yeri, 2014-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına isə 15-ci yeri tutub.

## Həyatı
Oksana Kurt 28 iyun 1985-ci ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olub. Oksana Kurtun bacısı, Yelena Parxomenko da voleybolçudur və Azərbaycan yığmasında çıxış edib.

Oksana Kurt ailəlidir. O, 4 iyun 2011-ci ildə Türkiyə vətəndaşı Onar Kurt ilə ailə həyatı qurdu.

## Karyerası
Oksana Kurt, 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt daha sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt bir ildən sonra, 2007-ci ildə Belçika və Lüksemburqda baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt üçüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2009-cu ildə Polşada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt dördüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2011-ci ildə İtaliya və Serbiyada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışların pley-off mərhələsində Azərbaycan yığması, Niderland yığmasına 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 9-cu yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt beşinci dəfə Avropa Çempionatına, 2013-cü ildə Almaniya və İsveçrədə baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, bütün 3 oyunda məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 15-ci yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt daha sonra, 2014-cü ildə İtaliyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 15-ci yerdə başa vurdu.

Oksana Kurt sonuncu, altıncı dəfə Avropa Çempionatına, 2015-ci ildə Belçika və Niderlanddə baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, bütün 3 oyunda məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 14-cü yerdə başa vurdu.

## Uğurları
*  **CEV Kuboku**
** **Qızıl medal (1)** — 2002
** **Bürünc medal (1)** — 2009

* **Azərbaycan Çempionatı**
** **Qızıl medal (6)** — 2003, 2004, 2005, 2006 2007, 2008
** **Gümüş medal (1)** — 2014
** **Bürünc medal (2)** — 2013, 2015

* **İsveçrə Çempionatı**
** **Qızıl medal (1)** — 2007

* **Rusiya Çempionatı**
** **Gümüş medal (1)** — 2010

* **Rusiya Kuboku**
** **Qızıl medal (1)** — 2010

* **Türkiyə Çempionatı**
** **Qızıl medal (1)** — 2009

## Həmçinin bax
* Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında

## İstinadlar
Qan Turalı (yazıçı)

**Qan Turalı** (*Tural Oqtay oğlu Cəfərov*; ) — Azərbaycan yazıçısı, jurnalist.

## Həyatı
1984-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Əli Bayramlı şəhərində anadan olub.  2001-ci ildə Bakı Özəl İqtisadiyyat litseyini bitirib. 2005-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin "Sosial elmlər və psixologiya" fakültəsinin fəlsəfə ixtisasının bakalavriatını, 2007-ci ildə BDU-nun sosial fəlsəfə üzrə magistraturasını bitirib.

2005-ci ildən bədii yaradıcılıqla məşğul olur. "Elektronik sevdalar" adlı şeir kitabı 2006-cı ildə çap edilib. İlk irihəcmli nəsr əsəri "Çiyələkli gecənin pornoqrafiyası" adlı uzun hekayəsi "Alatoran" jurnalının 13-cü nömrəsində çap edilib.  2011-ci ildə "Mustafa" romanı], 2012-ci ildə "Polis qorxusuyla öpüşmək" adlı esselər toplusu çap edilib. 2014-cü ilin may ayında hekayələri "Doqquz hekayə" adı ilə çap olunub.

"Mustafa" romanı 2011-ci ildə "Əli və Nino" kitab mağazalarında ayın ən çox satılan kitabı seçilib.

"Ədalət", "525-ci qəzet", "Reytinq" qəzetlərində çalışıb. Abzas.net adlı internet jurnalının qurucusu və redaktoru olub. "Azadlıq" qəzetinin köşə yazarı (2006-2011) kimi çalışıb.

2011-ci ildən Kulis.Az internet jurnalının baş redaktoru olub.

Azərbaycan Dillər Universitetinin Fəlsəfə və ictimai elmlər kafedrasının müəllimidir.

## Kitabları
* "Elektronik sevdalar" (şeirlər) — 2006-cı il
* "Mustafa" (roman) — 154 səhifə, 2011-ci il
* "Polis qorxusuyla öpüşmək" (esselər) — 2012-ci il
* "Doqquz hekayə" — 2014 
* "Fələk qırmancı" — 2016 
*"Ayna" — 2019

## İstinadlar
Adnan Sami

**Adnan Sami** (; ) — Pakistan müğənnisi.

## Həyatı
15 avqust 1973-cü ildə London şəhərində doğulub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website
*
V Olaf

**V Olaf** (2 iyul 1903 - 30 yanvar 1991) - Norveç kralı. VII Haakonun tək övladı.
 
## Hökmdarlığa qədər
1903-cü ildə Norfolk şəhərində anadan olmuşdu. Atası ona **Olaf** adını 1905-ci ildə vermişdi. Əsl adı **Aleksandr Eduard Kristian Frederik** idi. 1924-cü ildə Norveç Hərbi Akademiyasının məzunu oldu. Oksford Universitetində iqtisadiyyat oxuduqdan sonra 1928 Yay Olimpiya Oyunlarında qızıl medal aldı. 1920-ci ildə isə Karl Bernadotun qızı Marta ilə evləndi və ondan üç övladı oldu. 1944-cü ildə Norveçin Alman işğalından azad olmasında xüsusi rolu olmuşdu.

## Hakimiyyəti
1957-ci ildə taxta çıxdı. Xalqla çox əlaqədə olan hökmdar, maşını özü sürür, xalqın içinə tərəddüdsüz çıxırdı. Ona bu barədə sual verildikdə isə "Mənim 4 milyon qoruyucum var" demişdi. Hakimiyyət dövrü Norveçin iqtisadi güclənməsi ilə müşayiət olunmuşdu. 1991-ci ildə vəfat edəndə xalq onun üçün böyük yas tutmuşdu.

## Maraqlı faktlar
Antarktidadakı Şahzadə Olaf sahili onun şərəfinə 1930-cu ildə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Şüar

**Şüar** — irqi, siyasi, kommersiya, dini və digər kontekstdə ideya və ya məqsədin təkrar ifadəsi kimi istifadə edilən, ictimaiyyətin üzvlərini və ya müəyyən edilmiş hədəf qrupunu inandırmağa yönəlmiş yaddaqalan motto və ya ifadədir. Oksford lüğəti şüarı "reklamda istifadə olunan qısa və cəlbedici və ya yaddaqalan ifadə" kimi təyin edir. Şüar adətən yaddaqalan, çox yığcam və tamaşaçıları cəlb edən xüsusiyyətlərə malikdir.

## Etimologiya
Sloqan sözü Şotland keltcəsi və irlandca  ("" ordu, "" ev sahibi, "" ağlamaq) kəlimələrinin ingilisləşdirilməsindən olan *slogorn* sözündən əmələ gəlmişdir. Şüarlar yazılı və vizualdan tutmuş tərənnüm və vulqara qədər dəyişir.

## Həmçinin bax
* Faşizmə ölüm, xalqa azadlıq

## İstinadlar
Şeyx Əbdülkərim Zəncani

**Şeyx Əbdülkərim Zəncani** (1887-1968)—İslam alimi.
## Həyatı
Şeyx Əbdülkərim Zəncani 1887-ci ildə Zəncanın Barıt kəndində dünyaya gəlib. Bəzi mənbələrdə isə onun Nəcəf şəhərində doğulduğu qeyd olunur. İbtidai dərs dövrlərində Tehrana gedərək təhsillə yanaşı İslam ümməti ilə bağlı siyasi və ictimai məsələlərlə də maraqlanır. 22 yaşında Nəcəfə yollanıb. O, Nəcəf şəhərində Ayətullah Seyid Məhəmmədkazım Yəzdi, Ayətullah Seyid Məhəmməd Firuzabadi kimi ustadlardan dərs alıb.
 
Şeyx Əbdülkərim də digər alimlər kimi tez bir zamanda ictihad dərəcəsinə nail olur. Onun İslam fəlsəfəsi və ilahiyyət sahəsindəki zövqü, onun Şərq filosofu adı ilə tanınmasına səbəb olub. 37 yaşında olarkən onun şəriət risaləsi çap olub.
Şeyx Əbdülkərim, vəhdət zəminində, həmçinin fəlsəfə və ilahiyyət sahəsinin inkişafı yönündə layiqli addımlar atıb.

Şeyx Əbdülkərimin vəfatı 1968-ci ildə qeyd olunub, amma ölümü ilə bağlı heç bir məlumat mövcud deyil.

## Əsərləri
*1- Əl-Kindi 
*2- Əl-İ`dadur-ruhi lil-cihadil-islami
*3- Camiul-məsail fil-fiqh
*4- Muhazirat
*5- Masili şəriyyə
*6- Tətəvvurul-fəlsəfə
*7- Əl-Vəhyu vəl-ilham fi bəyanil-işraqiş-şii
*8- Əl-Vəhdətul-islamiyyə
*9- Durusul-fəlsəfə

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Adil Vəliyev

**Adil Ənvər oğlu Vəliyev** () — Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Adil Vəliyev 20 aprel 1960-cı ildə Qubadlı rayonunun Əfəndilər kəndində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib.

### Əmək fəaliyyəti
1977-ci ildə Bakı Elektrik Maşınqayırma Zavodunda (BEMZ) operator kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.

1978–1980-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.

1980-ci illərdə əmək fəaliyyətini fasiləsiz olaraq BEMZ-də davam etdirib.

1990–1992-ci illərdə Nərimanov rayon İcra Hakimiyyətində şöbə müdiri və rayon icra hakimiyyəti başçısının müavini vəzifələrində çalışıb.

1992–1996-cı illərdə Bakı şəhər Xalq Deputatları Sovetində Təşkilat şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

1998–2003-cü illərdə Dövlət Neft Şirkətinin Dənizdə Neft və Qazçıxarma İstehsalat Birliyinin Maddi-texniki təchizat idarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışıb.

2003–2012-ci illər ərzində özünün təsis etdiyi "Euro Style" LTD şirkətinin rəhbəri olmuşdur.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Ailəlidir. İki övladı var.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 aprel 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhəri Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 2024-cü il 2 fevral tarixli Sərəncamı ilə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Bölməsi

**Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gəncə Bölməsi** — Azərbaycan Gəncə şəhərində elmi tədqiqat müəssisəsi.

## Tarixi
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Gəncə Regional Elmi Mərkəzi Akademiyanın Rəyasət Heyətinin 06 oktyabr 1981-si il tarixli (Protokol ı35) qərarı ilə Qərb bölgəsində elmi tədqiqatların koordinasiyası məqsədilə yaradılmışdır. Mərkəzə Fuad Əliyev 1983-cü ildən 2012-ci ilədək rəhbərlik etmişdir.

Gəncə şəhərində elmi tədqiqat müəssisələrinin fəaliyyətinin gücləndirilməsi və regiondakı mövcud elmi-texniki potensialdan geniş istifadə olunmaqla, fundamental və tətbiqi araşdırmaların lazımi səviyyədə aparılması, eləcə də bölgənin tarixi, arxeologiyası, etnoqrafiyası və təbii ehtiyatlarının tədqiqi üçün daha əlverişli şərait yaradılması məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 dekabr 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə yaradılmışdır.

## Tərkibindəki qurumlar
* Humanitar Tədqiqatlar İnstitutu;
* Diyarşünaslıq İnstitutu;
* Nizami Gəncəvi Mərkəzi;
* Bioresurslar İnstitutu;
* Nəbatat Bağı;
* Ekologiya və Təbii Ehtiyatlar İnstitutu;
* Aqrar Problemlər İnstitutu

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vahid Əliyev (general)

**Vahid Əli oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müdafiə məsələləri üzrə köməkçisi (2002–2017), Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyası rəhbərinin müavini (2012–2017).

## Həyatı
Vahid Əli oğlu Əliyev 19 aprel 1969-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1983–1986-cı illərdə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseydə təhsil almış, daha sonra Andropov adına Leninqrad Ali Hərbi-Siyasi Akademiyasını və Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir.

1990–1991-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi təyinatlı kəşfiyyat alayında xidmət etmiş, 1991–1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Xüsusi idarədə Əməliyyat müvəkkili, şöbə rəisi, 1996-cı ilin mart ayından noyabr ayınadək Naxçıvan Muxtar Respublikasında Xüsusi İdarənin rəisi, 1996–1997-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası milli təhlükəsizlik nazirinin müavini, 1997–2002-ci illərdə isə Naxçıvan Muxtar Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 aprel 2002-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi, 30 noyabr 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyası rəhbərinin müavini təyin edilmişdir.

## İstinadlar
Kim Ki Duk

**Kim Ki Duk** (, Konseviç sistemində — *Kim Qidok*; ) — Cənubi Koreya kinorejissoru, Venesiya kinofestivalının "Qızıl şir" mükafatı laureatı ("Pyeta" filminə görə).

## Həyatı
Kim Ki Duk 1960-cı il dekabr ayının 20-də Cənubi Koreyanın Kyonsan-Pukto əyalətinin Ponxva uyezdindəki Sobyonni kəndində anadan olub. Maddi çətinliklər üzündən 9 yaşındaykən məktəbdən ayrılaraq fabriklərdə çalışmağa başlayıb. 20 yaşında hərbi dəniz qüvvələrinə qatılır və 5 il orduda çavuş olaraq xidmət edir.

1990-cı ildə Fransaya köçən Kim Ki Duk burada rəssamlıq edərək öz həyatını keçirir. Və həvəsi olduğu — filmlərə ssenarilər yazır. Bir neçə mükafatlara layiq görülür. 1993-cü ildə Cənubi Koreyaya qayıdan Kim, burada film ssenariləri yazmağa başladı və 1995-ci ildən Korean Film Council'da iki mükafat birdən qazanır.

## Karyerası
Kim, 1996`cı ildən kiçik büdcəli Timsah adlı filmiylə ilk kino rejissor kimi fəaliyyətinə başladı. Heç bir Kino təhsili almayan Kim bu filmi ilə Koreyalı film tənqidçilər tərəfindən tənqid atəşinə tutuldu. 2004`cü ildə Samariyalı Qız film ilə Berlin Beynəlxalq Film Festivalı`nda, Boş Ev filmi ilə də Venesiya Kino Festivalı`nda Ən yaxşı rejissor mükafatını aldı. 2011`ci ildə Arirang filmi ilə Kann Film Festivalı`nın Un Certain mükafatları bölümündə ən yaxşı film mükafatını qazandı. Hal-hazırda isə filmsevərlər tərəfindən tanınan Art-Xaus janrını təmsil edən filmlər arasında ən çox izlənilən rejissorlardan biridir.

## Filmografiya

## Mükafatlar
* Ən Yaxşı Rejissor, *[[Samariyalı Qız]]*, Berlin Beynəlxalq Film Festivalı (2004)
* Ən Yaxşı Rejissor *[[Boş Ev]]*, Venesiya Kino Festivalı (2004)
* Ən Yaxşı Film, *[[Ariang]]*, Kann Film Festivalı, Un Certain Regard (2011)

## Rejissorluq xaricində çalışmaları
* *[[Beautiful (2008 film)|Beautiful]]* (2008, senarist/yazar)
* *[[Rough Cut (2008 film)|Rough Cut]]* (2008, senarist/yazar)

## İstinadlar
Razim Məmmədov

**Razim Məmmədov** () – Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2006–2018).

## Həyatı
Məmmədov Razim İsa oğlu 21 iyun 1966-cı ildə Qərbi Azərbaycanda, Sisiyan rayonunun Ağudi kəndində anadan olub.

İlk əmək fəaliyyətinə 1983-cü ildə "Azərittifaq"ın Kitab Ticarəti idarəsində fəhlə və komplektləşdirici kimi başlayıb. 1984–1986-cı illərdə hərbi xidmətdə olub.

1991-ci ildə Moskva Kooperasiya İnstitutunun Əmtəəşünaslıq fakültəsini, 2004-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib.

1999-cu ildə yaradılmış "Real-İnşaat" firmasının həmtəsisçisi, 2004-cü ildə Sumqayıt şəhərində yaradılmış "Real Tibb Mərkəzi" MMC-nin təsisçisi və direktoru olub.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 26 sentyabr 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhəri Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilib. 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Ərazi-təşkilat məsələləri şöbəsində baş məsləhətçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.  

2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Ailəlidir, üç övladı var.

## İstinadlar
Ən gözəl (film, 1951)

**"Ən gözəl"** — İtaliya kinorejissoru Lukino Viskontinin çəkdiyi bədii film. Filmə baxmağa görə yaş məhdudiyyəti yoxdur. Bu filmində Lukino Viskonti bir ananın həyat tarixçəsini və onun problemlərini təsvir edir.

## Məzmun

İtaliya rejissoru Lukino Viskontinin "Ən gözəl" filmi xor və orkestrın çaldığı musiqinin müşayiəti altında orta yaşlı qadın solistin qabağa çıxması ilə başlayır. Bundan sonra kadrda titrlər görünüb qurtarır və cəld cavan bir diktor mikrofona yaxınlaşıb elan oxuyur və "Cine-Citta" studiyasına filmə çəkilməyə balaca qız lazım olduğunu bildirir.

Filmdə baş rolda Anna Manyani oynayır. Viskonti aktrisanın özünün süjet olduğunu deyirdi. Viskontiyə görə filmin ana portreti kimi qəbul olunması nəzərdə tutulubmuş. Filmin baş qəhrəmanı olan Madlena evdar qadındır və qonşulara iynə vurmaqla ailəsini dolandırır. O, öz qızını sevdiyindən hamıdan gözəl sayır. Madlena istəyir ki, qızını o rolda görsün. Qızının böyük aktrisa olub onun çəkdiyi sıxıntıları keçirməməsini istəyən ana əlindən gələni etsə də sonda əsl xoşbəxtliyin bunda olmadığını başa düşür.

Viskontinin bu filmi qorxulu görünür. Kinoşünas Kastella bu filmdəki konflikti çirkli, çoxlu adam yaşayan sadə həyat tərzi keçirən şəhər kvartallarını və xəyal kimi təsvir olunmuş studiyanın toqquşmasında, filmin açıqlamasını isə ananın müqaviləyə qol çəkməməsində görür. O deyirdi: "Bu qadın yaşadığı mühitdən, gerçəklikdən gizlənmək istəyir. Amma o biri dünyanın — xəyal dünyasının yalan olduğunu artıq başa düşür və özünün zəhmətkeş mənşəsinə sadiq qalmasını üstün tutur. Amma bu heç də belə deyil, belə olsaydı, onda ananın həyat yoldaşı qalib olardı. Neorealistlər istəyirdilər ki, onların filmlərini həyatın bir hissəsi kimi qəbul etsinlər. Onlar filmlərinin baxımlı olmasını istəmirdilər, amma "Ən gözəl" filmi baxımlıdır. Kinoşünaslar bu filmi melodrama adlandırsalar da Viskonti bununla razılaşmırdı".

## Xarici keçidlər
*   
*  
* Filmin resenziyası
Mahirə Əliyeva

**Mahirə Əliyeva** — (d.16 sentyabr 1936, Qubadlı rayonu, Azərbaycan SSR) Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının fizika kafedrasının professoru.

## Həyatı
Əliyeva Mahirə Xasay qızı 1936-cı ilin sentyabr ayının 16-da Qubadlı rayonun Qubadlı  qəsəbəsində  ziyalı  ailəsində  anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş, 1958-ci ildə təhsilini başa vuraraq həmin ildən Azərbaycan EA-nın Fizika İnstitutunda işə başlamışdır. 1967-ci ildən isə "Yarımkeçiricilər fizikası" labaratoriyasında baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 

## Fəaliyyəti
Azərbaycanda ilk dəfə A3B6 və A3B3C62 yarımkeçiricilərinin fotoelektrik, fotolüminessent, termostimullaşmış keçiricilik və s. xassələrini kompleks tədqiq etmiş və 1968-ci ildən "Yarımkeçiricilərdə qeyri-tarazlayıcı prosesslərin tədqiqi" qrupuna rəhbərlik etmişdir. 1991-ci ildə doktorluq elmi dərəcəsini müdafiə edərək, fizika elmləri doktoru adına layiq gorülmüşdür. Elə həmin ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının fizika kafedrasının professorudur.

Onun 90-dan çox elmi məqaləsi çap olunmuş və 6 ixtiranın müəllifidir. Onun  elmi  məqalələri  Amerika,  İngiltərə,  Fransa,  Yaponiya  və  digər  ölkələrdə dövrü mətbuatda çap edilmişdir. Alim bir çox beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.
## İstinadlar
Zahid Quliyev (dilçi)

**Zahid İsfəndiyar oğlu Quliyev** () — Dilçilik elimləri doktoru, professor.

## Həyatı
Zahid Quliyev 21 dekabr 1936-cı ildə Qubadlı rayonunun Mahmudlu kəndində anadan olub. Natamam orta təhsilini Mahmudlu kəndində, orta təhsilini isə Qubadlı qəsəbəsində alıb. 1959-cu ildə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun Alman dili fakültəsini bitirib.
Əmək fəaliyyətinə Duvanlı qəsbəsindəki orta məktəbdən başlayıb. Əvvəl müəllim, sonra isə dərs hissə müdiri kimi fəaliyyət göstərib.

1962-ci ildə bitirdiyi İnstituta qayıdaraq əmək fəaliyyətini davam etdirib. Baş müəllim, dekan müavini, dekan və 10 il kafedra müdiri olub. 1990-cı ildən Azərbaycan Dillər Universitetinin Roma-German filologiyası fakültəsinin dekanı işləyib.

Zahid Quliyev 1973-cü ildə "Tədrisin ilk mərhələsində şagirdlərə almanca danışığın öyrədilməsi metodikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 1990-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1991-ci ildə professor elmi dərəcəsi alıb.

Alimin elmi əsərlərinin sayı 40-dan çoxdur, 4 tədris kitabının müəllifidir.

Zahid Quliyev 10-dan çox dissertantın elmi rəhbəri olub.

18 fevral 2016-cı ildə vəfat edib.

## Ailəsi
İki oğlu var. Azərbaycan Karate-do Federasiyaları Assosiasiyasının prezidenti, millət vəkili Ülvi Quliyevin və DİN-nın Tibb Komissiyasının rəisi Samır Quluyevin atasıdır.

## İstinadlar
Pirallahı rayonu

**Pirallahı rayonu** — Bakı şəhərinin 12 inzibati rayonundan biri. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 21 dekabr 2012-ci il tarixli, 519-IVQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhəri Xəzər rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilərək yeni Bakı şəhəri Pirallahı rayonu yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə Bakı şəhəri Xəzər rayonunun Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbə inzibati ərazi dairələri tərkibindəki Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbələri daxil edilmiş, Pirallahı, Çilov və Neft Daşları qəsəbə inzibati ərazi dairələri Bakı şəhəri Xəzər rayonunun tabeliyindən çıxarılaraq Bakı şəhəri Pirallahı rayonunun tabeliyinə verilmişdir.

## İqtisadiyyat və turizm
Rayon 4 inzibati-ərazi vahidinə malikdir:
* Pirallahı
* Çilov
* Neft Daşları
* Gürgən
Pirallahı rayonunun Çilov qəsəbəsi neftlə zəngindir.

## Əhalisi

## Ümumi məlumat

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gürşad Hüseynov

**Gürşad Əsəd bəy oğlu Hüseynov** () — Tibb elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Gürşad Əsəd oğlu Hüseynov 1920-ci ldə Qubadlı rayonunda Çərəli kəndində anadan olub. " Gürşad Gur Yaz Yağışıdır". Bu ad ona yaraşırdı. O, həm həkim, həm də həkimanə adam idi. 1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnistutunu bitirib, elə həmin il də aspiranturaya daxil olur. Sonralar İnistutun Müalicə-profilaktika fakkultəsində dekan müavini,"Pataloji-fizoloji" kafedrasının müdiri, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Qanköçürmə İnistutunun direktoru, Tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi G. Hüseynovun xidmətləri Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə qiymətləndirilir. O, Ümumittifak Patofiziololar Cəmiyyətinin üzvü, 200-dən çox elmi əsərin, neçə-neçə elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişdirib. Ömrünün son günlərində "Tələbə" adlı poema yazmışdır.

1979-cu il avqust ayında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Zahir Əmənov

**Əmənov Zahir Əbiş oğlu** — azərbaycanlı jurnalist, "Cənub xəbərləri" qəzetinin baş redaktoru.

## Həyatı
Zahir Əmənov 1952-ci ildə Masallı rayonunun Ərkivan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. 1992-ci ildə Masallıda ilk müstəqil qəzetin - "Masallı" qəzetinin redaktoru olub. 1993-cü ildən 2003-cü ilə kimi onun təsisçiliyi və baş redaktorluğu ilə "Masallı xəbərləri" qəzeti çap olunub. 2003-cü ildə həmin qəzetin bazasında "Cənub xəbərləri" qəzetini yaradıb. Hazırda həmin qəzetin sahibidir.

"Cənub xəbərləri" qəzeti 2002-ci ildə RUH Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi tərəfindən "İlin ən mübariz regional qəzeti" elan edilib.

Almaniya Texniki Əməkdaşlıq Cəmiyyətinin keçirtdiyi müsabiqənin bir dəfə 1-ci ("Ünvanı səvh düşən ünvanlı yardımlar, yaxud sübut et ki, kasibsan"), bir dəfə isə 2-ci ("Əyalət mətbuatı və aşkarlıq") mükafatına sahib olub.

Cənub bölgəsinin problemlərindən yazdığı yazılara görə 2004-cü ildə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Həsən Bəy Zərdabi adına mükafatına layiq görülüb.

Beynəlxalq Jurnalistika Mərkəzinin insan alveri ilə bağlı keçirdiyi müsabiqədə "Ay alan, insan satıram" yazısının görə qalib kimi Polşaya və Gürcüstana Beynəlxalq təcrübəyə göndərilib. Litvada, Ukraynada və ABŞ-də beynəlxalq təcrübə keçib.

Rəhbərlik etdiyi "Cənub xəbərləri" qəzeti müxtəlif vaxtlarda "İnternyus-Amerika", "İnternyus-Azərbaycan", SOROS, "Yeni Nəsil" Jurnalistlər Birliyinin, ABŞ-nin NED təşkilatının layihələrini reallaşdırıb.

"Yeni Nəsil" Jurnalistlər Birliyinin cənub bölgəsi üzrə koordinatorudur.

Müxtəlif vaxtlarda Turan, APA agentliklərinin, "GÜN-Səhər", "Azadlıq" və digər qəzetlərin cənub bölgəsi üzrə müxbiri olub.

Ailəlidir. 2 qızı, 1 oğlu var.

## Mənbə
Əmənov Zahir Əbiş oğlu
Lor

* Lor — 
* Lor (Sisyan) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Zakari Kuinto

**Zakari Kuinto** (, 2 iyun 1977, Harrisburq, Pensilvaniya) —ABŞ aktyoru.

## Filmoqrafiya
* 2003: 24
* 2006: Qəhrəmanlar (*Heroes*).
* 2009: Star Trek
* 2011: American Horror Story
* 2012: American Horror Story: Asylum
* 2013: Star Trek into Darkness

## İstinadlar

## Mənbə
*
Ədalət Fərəcov

**Fərəcov Ədalət Nurulla oğlu** (d.1936) — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin kafedra müdiri, professor.

## Həyatı
Ədalət Nurulla oğlu 1936-cı ildə Masallı rayonunun Öncəqala kəndində doğulub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Qazılılar

**Qazılılar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Tarixi
**Qazılılar** Seyidli oymağının qədim nəsillərindən biridir. Bu nəsildən dini məhkəmə işlərinə baxan ruhanilər, şəriət hakimləri, nüfuzlu insanlar çıxmışdır. Qazılı nəsli Qarabağda bəy nəsli kimi də tanınmışdır.
XVIII əsrin sonları XIX əsrin əvvəllərində Qazılı nəslinin başında Seyidli oymağının adlı-sanlı bəyi Hüseyn bəy dururdu. Hüseyn bəyin Məhəmmədqulu bəy, Əli bəy, Abbas bəy, Məhəmmədalı bəy adlı dörd oğlu olmuşdur.

Məhəmmədalı bəy Qarabağın sayılıb-seçilən savadlı bəylərindən sayılmışdır. O, Kərbəlanı ziyarət etdiyi üçün Seyidli oymağında Kərbəlayi Məhəmmədalı bəy bəy kimi tanınmışdır. Məhəmmədalı bəy Xan qızı Xurşidbanu Natəvanın hörmətini, etibarını qazanmış şəxslərdən idi. Məhəmmədalı bəy iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur. O, ikinci dəfə Kərbəlayi Miralılar nəslindən olan Məşədi Xırda xanım Ağamalı qızı ilə ailə qurmuş, Mənzər və Mələk adlı qızları olmuşdur.

Məhəmmədalı bəyin bu iki qızı yeniyetmə yaşlarında öz istedadları  ilə Xurşidbanu Natəvanın diqqətini cəlb etdiyi üçün onun evində təşkil edilən qadın ədəbi məclisinin iştirakçıları idilər. Sonralar Mənzər xanım Xurşidbanu Natəvanın yaxın rəfiqələrindən sayılırdı.  Mənzər xanım zəmanəsinin oxumuş, savadlı xanımlarından idi. Mənzər xanımın kiçik bacısı Mələk xanımın deyilənə görə gözəl səsi var imiş. Mənzər xanım Seyidli oymağının Şərifli soyundən olan Qasım bəyə ərə getmişdir. Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixində silinməz iz qoymuş İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşları Mənzər xanımla Qasım bəyin övladlarıdırlar.

Məhəmmədalı bəyin kiçik qızı Mələk  xanım Qarabağın ağır seyidlərindən sayılan Seyid Həşim Seyid Qara Məhəmməd oğlu ilə  ailə həyatı qurmuşdur. Onların üç qız, iki oğlan övladları olmuşdur. Mələk xanım 1941-ci ilin mart ayında vəfat etmiş, Seyidlinin Qaracı qəbirstanlığında torpağa tapşırılmışdır.

Tanınmış maarif xadimi, müdrik el ağsaqqalı Məmməd Murtuza bəy oğlu Məmmədovun anası Seyidə xanım Məhəmmədalı bəyin nəvəsidir.

Milli fəlsəfi irsimizin əvəzolunmaz tədqiqatçısı, AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov ana tərəfdən Seyid Həşim və Mələk xanımın böyük qızı Seyidə xanımın nəvəsidir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Qazılı nəsli. "Qarabağa aparan yol" qəzeti, 13 dekabr, 2012-ci il № 21(167)

## Həmçinin bax
* Seyidli oymağı
* Seyidli kəndi
Fisincan plov

## Lazım olan ərzaqlar
* Toyuq — 1 ədəd (çöl quşları ilə daha ləzzətli olur)
* Soğan (qırmızı Soğan olsa daha yaxşıdır) — 4 −5 ədəd
* Nar — 3–4 ədəd
* Qara turşu (rub, lavaşa) — 200 qram
* Balqabaq — 1 ədəd (balaca olsa daha yaxşıdır)
* Duz
* Qoz — 300 qram (döyülmüş formada)

## Hazırlanması
Əvvəlcə toyuğun üzərinə 4–5 baş quru soğan, 3–4 dənə yarılmış turş nar, qara turşu, duz, 2–3 dilim boranı qatıb üzərinə su tökürük. Bütün bunların üztünə odda qızardılmış nal və yaxud da dəmir parçası ataraq qaynadırıq. Toyuq bişəndən sonra qazandan toyuğu, soğanı, boranını, dəmiri çıxarırıq. qalan suyu süzür, nar gilələrini isə atırıq. Boranı ilə soğanı birlikdə əzirik. Daha sonra əzilmiş hissəni döyülmüş qozla qarışdırırıq. Sonra da bunları süzdüyümüz su ilə qaynadırırq. Daha sonra alınan qarışığın üzərinə toyuğu da əlavə edib dəmə qoyuruq. Fisincan plovla yeyilir.

## İstinadlar
2012-ci il fenomeni

**2012-ci il fenomeni** — 21 dekabr 2012-ci ildə planetlərin paradı olacağı və dünyanın qaranlıq olacağı və ya dağılacağı iddia olunurdu.

Dünyanın bir çox alimləri bu iddiaları rədd etsələr də kütləvi informasiya vasitələrinin ardıcıl təbliğatı nəticəsində müəyyən cəmiyyətlər bu iddialara inanmağa başlamışdır.

## İstinadlar
Ağalar Abbasbəyli

**Ağalar Nəriman oğlu Abbasov (Abbasbəyli)** () — Azərbaycan tarixçisi və dövlət xadimi, tarix elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR ali və orta ixtisas təhsili naziri (1987–1988), Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin katibi (1981–1987).

## Həyatı
Ağalar Nəriman oğlu Abbasbəyli 1941-ci il dekabrın 31-də Bakı şəhərində dünyaya gəlib.

1958-ci ildə orta məktəbi bitirib. M. V. Lomonosov adına MDU-nun tələbəsi, aspirantı, stajoru və doktorantı olub. Tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsi və iki istiqamət üzrə elmi adı var: tarix və beynəlxalq münasibətlər istiqamətləri üzrə professor. 500-dək elmi əsərin müəllifidir. Bunlardan 50-si monoqrafiya və dərsliklərdir. Elmi-pedaqoji fəaliyyət dövründə 25 alim – elmlər namizədi və elmlər doktoru hazırlyıb, o cümlədən Azərbaycan Respublikasında ilk dəfə siyasi elmlər istiqamətində 10 siyasi elmlər namizədi və 3 elmlər doktorunun elmi rəhbəri və məsləhətçisi olub, "Beynəlxalq münasibətlər" ixtisası üzrə 50 nəfər magistrın ərsəyə gəlməsində mühüm rol oynayıb. 100-dən yuxarı elmi-nəzəri konfransda, o cümlədən xarici ölkədə keçirilən 30 konfransda iştirak edib. Müxtəlif illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında "Beynəlxalq əlaqələr" kafedrasının yaradıcısı və müdiri olub, müxtəlif dövlət və partiya vəzifələrində çalışıb, xarici ölkələrdə Sovet səfirliyində müşavir, uzun müddət SSRİ Sülh Fondunun sədr müavini və AR Sülh Fondunun sədri olub, Azərbaycan KP Bakı şəhər Partiya Komitəsinin katibi, Azərbaycan SSR Ali və Orta İxtisas Təhsili naziri, Azərbaycan KP Təşviqat Komissiyasının sədr müavini və sədr əvəzi, MSK-nın üzvü və s. vəzifələrdə işləyib. Uzun müddət Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında AAK Dissertasiya Şurasının üzvü, dəfələrlə Birdəfəlik Elmi Müdafiə Şuraların sədri olub, beş elmi jurnalın redaksiya heyətinin, BDU-nun Elmi Şurasının və AMEA — İnsan Hüquqları İnstitutunun üzvüdür.

1991-ci ildən bu günə kimi BDU-nun "Beynəlxalq münasibətlər" kafedrasına rəhbərlik edir. Rus, ingilis, portuqal, serb və ispan dillərindən sərbəst danışır. "Heydər Əliyev və dünya siyasəti", "Azərbaycan mənim ürəyimdir" (Heydər Əliyevin siyasi tərcümeyi-halından səhifələr), "Azərbaycanın gələcəyi naminə", "Azərbaycan müasir dövrdə", "Azərbaycan beynəlxalq və regional təşkilatlar sistemində", "XXI əsrin astanasında Rusiyanın Qafqaz siyasəti", "XXI əsrdə Rusiya Federasiyasının xarici siyasəti", "XXI əsrin geostrategiyası", "Qloballaşma və müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi", "Qafqaz müasir geostrategiyada", "Konfliktologiya", "Beynəlxalq münaqişələr: nəzəri və konseptual yanaşmalar", "Beynəlxalq münasibətlərin proqnozlaşdırılması nəzəriyyəsinin bəzi problemləri", "Diplomatik protokol", "Diplomatiya terminləri lüğəti" və s. əsərlərin müəllifidir.

"Metafizika" beynəlxalq fəlsəfi və fənlərarası araşdırmalar jurnalının 17-ci sayından jurnalın "Hüquq və Siyasi elmlər" üzrə redaksiya heyətinin üzvüdür.

## Mükafatları
* "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı — 25 noyabr 2019

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hemolimfa

**Hemolimfa** (*hemo*...+ *limfa*) - açıq qan dövranı sisteminə malik onurğasız heyvanların damarlarında və hüceyrəarası boşluqlarında dövr edən maye. Oksigen və karbon qazını, qida maddələrini və ifrazat məhsullarını nəql edir. Hemolimfa üzvi maddələr, o cümlədən zülallarda, çox vaxt tənəffüs piqmentləri ilə zəngindir. Həmçinin hüceyrə elementləri də Hemolimfanın tərkibinə daxildir.

## İstinadlar
Bakı–Tbilisi–Ərzurum boru xətti

**Bakı-Tbilisi-Ərzurum Boru Xətti** — Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən "Şahdəniz" yatağından çıxarılan qazın Gürcüstan və Türkiyəyə nəqli üçün inşa edilmişdir. Kəmərin uzunluğu 980 kilometr, diametri 42 düymdür.

Boru kəməri ildə 20 milyard kubmetrədək ötürmə gücünə malikdir.

## Tarixi
2007-ci il iyulun 3-də isə "Şahdəniz" qaz-kondensat yatağından hasil edilən təbii qaz Bakı-Tbilisi-Ərzurum marşrutu üzrə Cənubi Qafqaz qaz boru kəməri ilə Türkiyənin qaz kəmərləri sisteminə daxil olmuşdur.

## Partlayışlar

2012-ci il oktyabrın 4-nə keçən gecə Türkiyənin Qars əyalətinin Sarıqamış kəndi yaxınlığında Bakı-Tbilisi-Erzurum qaz kəmərində partlayış baş verib. Nəticədə Azərbaycandan qaz ixracı tamamilə dayandırılıb.
2015-ci il avqustun 25-də gecə saatlarında PKK terrorçuları Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərinin Qars vilayətindən keçən hissəsində partlayış törədiblər. Partlayış kəmərin Qars vilayətinin Sarıqamış qəsəbəsindən keçən hissəsində törədilib. 2015-ci il sentyabrın 3-də kəmərin Azərbaycandan keçən hissəsinin operatoru olan "BP-Azerbaijan" şirkətinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Tamam Bayatlı "APA-Economics"ə bildirdiyinə əsasən Bakı-Tbilisi-Ərzurum təbii qaz kəməri vasitəsilə mavi yanacağın nəqli bərpa edilib.

## Həmçinin bax
* Neft müqavilələri 

## İstinadlar
Sauli Niinistö

**Sauli Niinistö** — Finlandiya Respublikasının Prezidenti.

## Həyatı

Sauli Niinistö parlamentin spikeri, ədliyyə naziri, maliyyə naziri kimi vəzifələrdə çalışmışdır. O, Koalisiya partiyasının üzvüdür.

2012-ci ildə Sauli Niinistö Finlandiyada keçirilmiş prezident seçkilərinin ikinci turunda qalib gəlib. Seçicilərin 62,6%-i Niinistöyə səs verib. Onun rəqibi, “Yaşıllar ittifaqı”nın sədri Pekka Haavisto 37,4% səs toplayıb.

## İstinadlar
Hinaldağ

**Hinaldağ** — Azərbaycan Respublikası Daşkəsən rayonu ərazisində yerləşən dağ, Tanrıyoxuş aşırımından qərbdə, Levçay, Şəmkir və Gəncə çaylarının mənbə hissəsindədir. Kiçik Qafqazın şərq hissəsində keçən Şahdağ silsiləsinin baş zirvəsidi. Hündürlüyü 3367 metrdir. Alp və subalp çəmənləri var.

## İstinadlar
One Direction

**One Direction** — 2010-cu ildə Londonda formalaşmış İngiltərə-İrlandiya oğlan pop qrupu. Qrup üzvləri Nayl Horan, Liam Peyn, Harri Stayls, Lui Tomlinson və 2015-ci ilin martında tərk edən Zeyn Malik idi. Onlar 2016-cı ildə dağılmazdan əvvəl ən şöhrətli oğlan qruplarından biri idilər.

Qrup yaranmazdan əvvəl hər bir üzvü 2010-cu ildə Böyük Britaniyada keçirilən "The X Factor" musiqi müsabiqəsində solo ifaçı kimi yarışırdı. Onların ayrı-ayrılıqda etdiyi çıxışlar münsiflər heyətini heyran qoymuş və onlara bir araya gələrək musiqi qrupu yaratmaq və yenidən irəliləmək imkanı təklif edilmişdir. Qrup 2010-cu ildə formalaşır və müsabiqənin yeddinci mövsümündə üçüncü yeri tutur. Yarışmadan sonra onlar Saymon Kouelin səsyazma leyblı Syco Records ilə müqavilə bağlayırlar. 2011-ci ildə One Direction qrupu "Up All Night" adlı debüt studiya albomunu təqdim edir. Alboma daxil olan "What Makes You Beautiful" sinqlı qrupu məşhurlaşdırmağa başlayır. One Direction 2012-ci ildə növbəti, sayca ikinci olan "Take Me Home" adlı studiya albomunu çıxarır. Bu albomda yer alan mahnılar musiqi videoları ilə birlikdə qrupa dünya miqyasında şöhrət gətirir – "Live While We're Young" və "Kiss You" mahnıları qrupu çoxları ilə tanış edir. One Direction-ın üçüncü albomu "Midnight Memories" 2013-cü ildə işıq üzü görür. Alboma daxil olan "Best Song Ever", "Story of My Life", "You & I" və "One Way or Another (Teenage Kicks)" mahnıları hitə çevrilir. Üstəlik albom həmin il ən çox satan albomlardan biri olur. One Direction 2014-cü ildə dinləyicilərini yenidən sevindirir və "Four" adlı dördüncü studiya albomunu yayımlayır. Albomun ən sevilən trekləri "Steal My Girl" və "Night Changes" olur. Qrupun beçinci və sonuncu albomu olan "Made in the A.M." 2015-ci ildə buraxılır. Bu albom "Drag Me Down" mahnısına görə məşhur idi. 

Gənclərin qəlbini qazanan One Direction qrupu dörd dəfə dünya turuna çıxmışdır. Onların "Midnight Memories" albomu üçün etdiyi "Where We Are Tour" 2014-cü ilin ən çox gəlir gətirən konsert turu olmuşdur. Bu tur ümumilikdə 290.2 milyon dollar gəlir gətirmiş və indiyədək ən çox gəlir gətirən turlar arasında 15-ci yeri tutmuşdur. 2015-ci ilin martında Zayn Malik qrupdan ayrılacağını bəyan edərək pərəstişkarlarını məyus etmişdir. Bundan bir il sonra 2016-cı ilin yanvarında One Direction fəaliyyətinə fasilə vermişdir. Üzvləri hal-hazırda solo karyeralarını qurub və bir neçə albom çıxarıblar. Ən uğurlu olan isə Harri Staylsın solo karyerası olmuşdur.

One Direction dünya üzrə 70 milyona yaxın albom satmışdır. Bu onları bu günədək ən çox satış edən oğlan qruplarından biri edir. Qrup 200-ə yaxın mükafat qazanıb: yeddi Brit, dörd MTV Video Music Awards, altı Billboard Music Awards və 28 Teen Choice Awards.

## Albomları
* Up All Night (2011)
* Take Me Home (2012)
* Midnight Memories (2013)
* Four (2014)
* Made in the A.M. (2015)

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abbas Abbasov

* Abbas Abbasov (siyasətçi) — Azərbaycan Nazirlər Kabineti sədrinin birinci müavini (1992–2006).
* Abbas Abbasov (mühəndis) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru.

## Həmçinin bax
* Abbas
* Abbasov
Təzadlar

* Təzadlar (qəzet) — Azərbaycanda dərc olunan ictimai-siyasi qəzet.
* Təzadlar (kitab) — Hamlet İsaxanlının kitabı.
* Təzadlar (film) — Rejissor Əli İsa Cabbarovun filmi.