open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Limerik

**Limerik** () — İrlandiyada şəhər-qraflıq. Limerik (Manster vilayəti) və Kler qraflıqları arasında yerləşir. İri ticarət və inzibati mərkəzdir, əhalisinin sayına görə (70 min) İrlandiyada üçüncü şəhərdir.

## Tarix

## İqtisadiyyat

## Mədəniyyət

## Din

## Demoqrafiya

## Qardaşlaşmış şəhərlər

## İstinadlar
Rusiyanın federal dairələri

**Rusiya Federasiyasının Federal Dairələri** — Rusiya prezidenti V. V. Putinin 849 nömrəli "Federal dairədə Rusiya Federasiyasının Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi haqqında" 13 may 2000-ci il fərmanına əsasən yaradılmışdılar.

## İstinadlar
Klif Yanq

**Klif Yanq** (, 8 fevral, 1922–2 noyabr, 2003) — avstraliyalı fermer

1983-cü ildə avstraliyalı fermer Klif Yanq (Cliff Young) 61 yaşında önmündə ilk dəfə olaraq 875 km-lik ultra-marafona qatılır və qalib gəlir. O peşəkar idmançıları geridə qoyaraq, bu məsafəni 5 gün, 15 saat və 4 dəqiqəyə qaçıb, halbuki, çox asta tempdə qaçırdı, hətta ilk vaxtlarda digərlərindən çox geriləyirdi. Müvəffəqiyyətinin sirri o idi ki, Yanqın rəqibləri hər sutkanın 6 saatını yatarkən, o fasilə etməyərək qaçışına davam edirdi. Həmçinin fermer etiraf etdi ki, əvvəllər bir neçə gün dayanmadan işləməli olurdu, qoyun sürülərini geniş otlaqlarda qovub bir yerə yığırdı, bu da marafonda ona çox yardımçı oldu.

## İstinadlar
Nərəng

***Nərəng Badil*** () Künər vilayətinin rayonlarındandır.  Mərkəzi Küz Nərəng şəhəridir.

## İstinadlar
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano** (rəsmi adı **Anna Rita Viapiano**, ; 26 iyul 1966, Kassano-delle-Murce) — İtaliya kino, televiziya və teatr aktrisası və teatr rejissoru.

## Həyatı
Anna Rita Viapiano 1966-cı il iyulun 26-da İtaliyada anadan olub.

## Xarici keçidlər
Əfsanələr aləmində (film, 1975)

## Məzmun
M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının artistləri ifasında Fikrət Əmirov və Qara Qarayevin üç baleti göstərilir.

## Film haqqında

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Bəstəkar:** Fikrət Əmirov, Qara Qarayev
:**Librettonun müəllifi:** Qəmər Almaszadə, Nelya Nəzirova, P.Qusyeva
:**Xoreoqrafiyanın müəllifi:** Qəmər Almaszadə, Nelya Nəzirova, P.Qusyeva
:**Quruluşçu rejissor:** Gennadi Babuşkin
:**Quruluşçu operator:** B.Dunayev
:**Redaktor:** B.Jivoqlyadov
:**Filmin direktoru:** İ.Rudakova

### Rollarda
1. Fikrət Əmirov "Şur" (balet üzrə kompozisiya)
:**Quruluş:** Qəmər Almaszadə
:**Qız:** Çimnaz Babayeva
:**Oğlan:** Vladimir Pletnyov

2. Qara Qarayev "Yeddi gözəl" (baletdən səhnə və vals)
:**Quruluş:** P.Quseva
:**Bəhram şah:** Vladimir Pletnyov
:**Gözəllər gözəli:** Çimnaz Babayeva

3. Qara Qarayev "Leyli və Məcnun" (balet üzrə kompozisiya)
:**Quruluş:** Nelya Nəzirova
:**Leyli:** Tamilla Məmmədova
:**Məcnun:** Vladimir Pletnyov

## Xarici keçidlər
* '''Filmi izlə (rus dilində, mətnsiz)'''  sayt   YouTube

## Həmçinin bax
* Yeddi gözəl (film, 1982)
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1965)
Baça poş

**Baça poş** — Əfqanıstan və Pakistanda qızları kişi kimi böyütmək adət-ənənələri var — belə uşaqları "baça poş (bacha posh)" adlandırırlar. Bu cür üsul o ailələr tətbiq edir, övladlarının hamısı yalnız qız doğulur, bu da yerli adətə görə ailə üçün az qala rüsvayçılıq hesab edilir. "Baça poş"a kişi adı verilir, oğlan geyimləri geyindirilir və saçları qısa kəsdirilir. O, həmçinin cəmiyyətdə daha çox görünmə imkanı əldə edir, məktəbə gedir və idmanla məşğul olur. Lakin cinsi yetkinləşmə zamanı çatdıqda baça poş bütün kişi hüquqlarından məhrum olaraq yenidən qız həyatına geri dönür, bundan sonra isə ərə verilir. Adətən onlar pis həyat yoldaşı olurlar, belə ki, qadının öhdəliyinə düşən işləri, yemək bişirməyi, tikməyi və digər işləri görməyə məcburi surətdə öyrədilməyib.

## İstinadlar
Məmmədrəfi Məmmədov

**Məmmədrəfi İsmayıl oğlu Məmmədov** () — Sovet və Azərbaycan Respublikası hərbçisi, dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri olmuş general-leytenant.

## Həyatı
Məmmədrəfi Məmmədov 1942-ci ilin 4 fevralında Quba şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Quba Kənd Təsərrüfatı Texnikomuna daxil olmuşdur. 1963-cü ilin noyabrında Sovet Ordusuna həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. Belarusun Brest şəhərindəki artilleriya polkunda xidmət keçmişdir.

1967-ci ildə Tambov şəhərindəki artilleriya-texniki məktəbini bitirmiş və leytenant rütbəsinə yüksəlmişdir. Bununla da o, Almaniyadakı Sovet Qoşunu qrupuna daxil edilir.

1973-cü ildə baş leytenant Məmmədov Logistika və Nəqliyyat Hərbi Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyanı mayor rütbəsində bitirərək Ukraynaya göndərilmişdir. 1979-cu ildə artıq Məmmədov polkovnik-leytenant idi. Sonradan divizya komandirinin müavini vəzifəsinə qalxmışdır.

1982–1983-cü ildə Mərkəzi Asiyada korpus komandiri müavini olmuşdur.

1983-cü ildə hərbi göstəriş ilə Əfqanıstana göndərilmiş və həmin ilin 19 oktyabrında Əfqanıstan Demokratik Respublikası Silahlı Qüvvələrinin korpuslarının birində komandir müşaviri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1986-cı ilin yanvar ayında Leninqrad hərbi dairəsində yeni vəzifəyə başlamışdır. 1989-cu ilin yanvarında Baş qərargah Akademiyasının rəis müavini təyin edilib. 1 noyabr, 1989-cu ildə Məmmədrəfi Məmmədova general-mayor rütbəsi verilmişdir.

## Müdafiə naziri kimi
2 sentyabr, 1993-cü ildə prezident Heydər Əliyev göstərişi ilə Məmmədrəfi Məmmədov müdaifə naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Məmmədrəfi Məmmədov nazir olduqdan sonra orduda islahatlar aparmağa başladı:
1993-cü il, 2 noyabr tarixi orduda islahatların başlanğıc tarixi hesab edilir. Həmin dövrdən etibarən struktur dəyişiklikləri, kadr təmizləmələri, vahid komandanlıq altında hərbi əməliyyatların planlaşdırılması, hərbi hissələrin elmi üsullarla idarə olunması, ordunun siyasi məsələlərdən uzaqlaşdırılması və sair işlər həyata keçirilməyə başlandı. Qısa müddət ərzində Ağdam və Füzuli rayonlarının bəzi yaşayış məntəqələri azad edilmişdir.

Məmmədov vəzifədə olarkən Azərbaycan Respublikasının fərmanı ilə ona general-leytenant rütbəsi verilmişdir. Ermənistanla 12 may, 1994-cü il atəşkəs müqaviləsinin imzalanması da Məmmədrəfi Məmmədovun müdafiə naziri olduğu dövrə təsadüf edir. Bişkek protokolunu imzalayanlardan biri də Məmmədrəfi Məmmədov olmuşdur. Müharibədən sonra o, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı himayəsi altında 3500 alman sülhməramlı qüvvələrini Qarabağa gətirmək üçün böyük təşəbbüs göstərmiş, lakin bu alınmamışdır.

1995-ci ilin 6 fevralında tutduğu vəzifədən azad edilmiş və yerinə Səfər Əbiyev təyin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarabağnamə (opera)

**Qarabağnamə** — bəstəkar Firəngiz Əlizadənin operası. Librettonun müəllifi filoloq-alim Nərgiz Paşayevadır. Əsərin premyerası 2007-ci ilin dekabrın 15-də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı səhnəsində qoyulub.

## Tarixçə
Operanın ideya müəllifi Mstislav Rostropoviç olub. Məhz o, bəstəkar Firəngiz Əlizadəyə Qarabağ münaqişəsi və Azərbaycan xalqının faciəsi haqqında opera yazmağı təklif edir. Rostropoviç operanın ilk tamaşasının dirijorluğunu özü eləmək istəyirdi, ancaq ölüm buna imkan vermədi. Ancaq Firəngiz xanım onun əziz xatirəsinə operanın ilk tamaşasını Rastropoviç adına festivalın keçirildiyi günlərin birinə salır.

## Məzmun
Əsərin əvvəlində Qarabağ çiçəklənən bir diyar kimi təqdim edilir.  Seyid kişinin və Əsli xanımın ailəsi toy tədarükü görür: Arif və onların qızı gözəl Mələk yaxında toyunun olacağı planlanır. Lakin gözlənilmədən pis hadisələr baş verir və bu, Seyid kişinin ailəsindən də yan keçmir. Məlum olur ki, Seyid kişinin öz evində sığınacaq verdiyi, ata-anasını belə tanımadığı uşaq, sən demə, Yad adamın oğlu imiş. Özünü kimsəsiz bir qoca kimi qələmə verən, Seyid kişinin evində sığınacaq istəyən Yad adam isə Mələyin toy günündə düşmənlərlə əlbir olaraq Seyid kişinin kəndini qarət edir. Arif həlak olur, Mələk dağlarda donur, Əsli balaca oğlu ilə qalır. Düşmən uşağı da öldürmək istəsə də, bunu bacarmır.

Mələk və Arifi sonradan "göylərdə qovuşduran"   Dərviş obrazı da əsərdə mövcuddur.  Ümumilikdə, əsər Qarabağ müharibəsindən bəhs etməkdədir.  

Bu tamaşanın quruluşçu rejissorları xalq artisti Cənnət Səlimova və Raymundos Banionisdir.

## Əsas rollar
Tamaşada əsas rolları xalq artisti Qərinə Kərimova (*Əsli*), əməkdar artistlər Əkrəm Poladov (*Seyid kişi*), Əvəz Abdullayev (*Yad adam*), Gülnaz İsmayılova (*Mələk*), Həsən Enami (*Arif*) və başqaları ifa edirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* İntizar (opera)
* Sənin adın dənizdir (opera)
* Azərbaycanda opera
Hum

**Hum** – Xorvatiyada yaşayış məntəqəsi. 2011-ci ilin nəticələrinə əsasən burada cəmi 23 insan yaşayır. Kiçik ölçüsünə və əhalisinin sayının az olmasına baxmayaraq özünün bələdiyyə başçısı, polis məmuru, yanğınsöndürəni, həkimi və hakimi də var. Hum kifayət qədər qədimdir və onun haqqında ilk qeydlər 1102-ci ilə gedib çıxır.
Fernando Ramallo

**Fernando Ramallo** (; 3 aprel) — İspaniyalı kino aktyoru.

## Həyatı
Fernando Madriddə anadan olmuşdur. Kino səhnəsinə təsadüfən düşüb. O zaman özünün oxuduğu kollecdə David Truebanın "Yaxşı həyat" adlı kinokomediya çəkilişində kastinqdə qalib olmuşdur. Belə ki, o 15 yaşında aktyorluq sahəsinə baş vurur.
2000-ci ildə çəkilmiş "Krampak" adlı filmdə o öz dostuna aşiq olan gənc oğlan rolunda oynadı. Bu rola görə o, Valensiyada keçirilən film festivalında nominasiya və mükafat qazanmışdır.

## Filmoqrafiya
* *Yaxşı həyat* (1996)
* *Dünyanın ən eybəcər qadını* (2005)
* *Əsgər ürəyi* (2000)
* *[[Krampak (film, 2000)|Krampak]]* (2000)
* *Çat* (2004)
* *İyul və aprel arası* (2002)
* *Heç bir şey insana yad deyil* (2004)
* *Rezin ekspress* (2004)
* *Seksual killer* (2008)
* *Əlini mənə ver* (2000)
Priscila Fantin

**Priscila Fantin de Freitas** (18 fevral 1983, Salvador) — Braziliya aktrisası.

## Filmoqrafiya
### Televiziya
*Êta Mundo Bom! - Diana de Oliveira (2016)
*Boogie Oogie - Solange (2015)
*As Brasileiras - Berenice (2012)
*Tempos Modernos - Nara Nolasco (2010)
*Casos e Acasos - Franciele (2008)
*Sete Pecados - Beatriz (2007/2008)
*Alma Gêmea - Serena (2005/2006)
*Mad Maria - Luísa (2005)
*Oi Mundo Afora - (2004)
*Celebridade -  (2004)
*Chocolate com Pimenta - Olga (2003/2004)
*Sítio do Picapau Amarelo - Bela (2003)
*Esperança - Maria (2002/2003)
*As Filhas da Mãe - Joana Rocha (Gutierrez) (2001/2002)
*Malhação - Tatiana Almeida (1999/2000)

## Mənbə
*Priscila Fantin IMDb saytında
Mehriban Nəsib

**Mehriban Nəsibova** () — ABŞ-dəki Kolumbiya Universitetinin magistrı, Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin üzvü, Amerikada Azərbaycan diasporunun fəalı

## Həyatı
Mehriban Nəsib 1976-cı ildə Qəbələ rayon Zarağan kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1994-cü ildə Xəzər Universitetinin Humanitar və sosial elmlər fakültəsinə qəbul olub və 1999-cu ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2002-ci ildə özünün "Qəbələ-sağlam mühit" (QSM) ictimai birliyini yaradıb və 7 il İsveçrə Əməkdaşlıq və İnkişaf (Swiss Agency for Development and Cooperation) təşkilatı ilə əməkdaşlıq edib. Bundan başqa, həm də maarifləndirmə proqramları həyata keçirib. 2000–2011-ci illər ərzində QSM və müxtəlif ictimai birliklərin (İB) dəstəyi ilə qadın və uşaq hüquqları, qızların və gənc qadınların, eyni zamanda gənc oğlanların ailə-məişət zorakılığı sahəsində maarifləndirilməsi üzrə çalışıb. O, həm də yazardır, bir neçə hekayə və məqalənin müəllifidir. Məqalələri Azərbaycanla bərabər, dünyanın bir neçə ölkəsində, o cümlədən ABS, Fransa, Qazaxıstan və digər ölkələrin mətbuat orqanlarında çap edilib. "Məhəbbət olanda" adlı romanı 2006-cı ildə işıq üzü görüb. Yeni yazıları da var, onları isə dediyinə görə, Vətənə döndükdən sonra çap edəcək. Mehriban xanım hazırda ABŞ-dəki Kolumbiya Universitetində magistr təhsili alır. O, eyni zamanda Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin üzvü, Amerikada Azərbaycan diasporunun fəallarındandır.

## İstinadlar
Gəlin qayası (opera)

**Gəlin qayası** — Bəstəkar Şəfiqə Axundovanın 1972-ci ildə yazıçı Süleyman Rəhimovun eyni adlı povesti əsasında İsgəndər Coşqunun librettosu üzrə yazdığı muğam-opera. Bu Şərqdə qadın bəstəkar tərəfindən yazılmış ilk opera əsəri idi. Operanın premyerası 1974-cü ildə baş tutub.

## Tarixçə
Əvvəlcə Şəfiqə xanım "Gəlin qayası" radiopyesinə musiqi yazır. Rübabə Muradova "Sənəm", Flora Kərimova "Gülbahar" ın rollarında iştirak edir. Buradan "Könül təranələri" adlı bir mahnı çox məşhur olur.

## Məzmun

## Qaynaq

## Video
* '''"Gəlin qayası" operasını İZLƏ'''

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda opera
Pinokyonun məcaraları

**Pinokyonun məcaraları** (it. **Le avventure di Pinocchio**) - İtaliyanın yazıçısı Karlo Kollodinin qəhrəmanı sayılan Pinokyo yalan danışanda, burnu uzanırdı romanı

Pinokyonun ilk hissəsi 1881-ci ildə "Qiornale dei bambini" adlı həftəlik uşaq jurnalında çap edildi. Pinokyo böyük müvəffəqiyyət əldə etsə də, kilsə ataları bunun üsyana səbəb ola biləcəyini düşünürdülər. Hekayə Qepetto adlı dülgər tərəfindən düzəldilmiş oyuncaq haqqındadır. Oyuncaq canlanır və insani xüsusiyyətləri öyrənir. Pinokyonun ayaqları yandırılır, zəncirlənir, hətta asılır.Ancaq o ölmür. Pinokyonun ən böyük arzusu isə əsl oğlan olmaqdır.

## Xarici keçidlər
*Pinokyonun məcaraları  - (İtalyan dili)
*Pinocchio.it
Xeyir və Şər (opera)

**Xeyir və Şər** — Bəstəkar Oqtay Rəcəbovun 1991-ci ildə Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" poeması motivləri əsasında yazdığı opera. 

## Tarixçə
Operanın televiziya versiyası İncəsənət Gimnaziyası şagirdlərinin iştirakı ilə çəkilib. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xeyir və Şər (balet)
* Xeyir və Şər (film, 1980)
Marino Anelli

**Marino Anelli Emilio oğlu** — İtalyan anarxist, mühacir. 1898-ci ildə İtaliyada anadan olmuşdu. 1921-ci ildə faşistlərə qarşı () Sarzana şəhərinin müdafiəsində iştirak etmiş, 2 faşisti öldürdüyü üçün 6 il 3 ay həbsə məhkum edilmişdi. 1925-ci ildə amnistiya aktı ilə azad olduqdan sonra 23 fevral, 1932-ci ildə SSRİyə gəlmişdi. Azərbaycan Neft İdarəsində (Azneftstroy) fəhlə ustası olaraq işləmişdi. 1936-1937-ci illərdə İtaliya Kommunist Partiyası sədri Palmiro Toqliatti tərəfindən anti-sovet düşüncəsi və siyasi təhsilinin olmaması səbəbilə tənqid edilmişdi. 14 fevral, 1938-ci ildə, Bakıda anti-sovet aktivizminə görə NKVD tərəfindən həbs edilmişdi. 8 avqust, 1940-cı ildə Arxangelskdəki Segejski düşərgəsinə göndərilmişdi. Ölümündən sonra 5 iyul, 1963-cü ildə bəraət almışdır.
Otello Qaggi

**Otello Qaggi** — İtalyan anarxo-sindikalist, mühacir.

## Həyatı
1896-cı il 6 mayda Arezzo şəhərində anadan olan Otello aktivist həyatına 1911-ci ildə Liviyanın işğalına qarşı çıxaraq başlamışdı. 1915-ci ildə 35-ci piyada diviziyasında əsgərliyə göndərilmiş, lakin fərarilik etdiyi üçün həbs olunmuşdu. 1917-ci ildə ordudan qovulmuşdu. 1921-ci ildə mədəndə işləyən fəhlə Aqostino Lonqinin ölümündən sonra başlayan anarxistlərin Kastelnuovo dei Sabioni üsyanında siyasi qətl törətməklə təqsirli bilinərək 30 il həbs cəzası və 165 italyan lirəsi cərimə almışdı. 6 iyun 1921-ci ildə həbsdən qaçmış, bir müddət San Marinoda gizlənmişdi. Ordan da qaçaraq gəmi ilə Odessaya gəlmişdi. Oradan da qızı Lilin ilə Bakıya gəlmişdi. Gəldikdən bir neçə ay sonra, 1922-ci ilin noyabrında Bakıda həbs edilmişdi, dekabr ayında Qafqazdakı SR təşkilatları ilə əlaqədə təqsirli bilinmişdir. 3 il həbs olunmuş və Çelyabinsk həbsxanasına göndərilmişdi. 1928-ci ildə Moskvaya köçmüş, Uruqvay və Argentina səfirliklərində işləmişdi. Sonrakı illərdə rus polis N.M.Laxtina ilə evlənmişdi. 1935-ci ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə həbs olunmuşdu. Trotskist olaraq təqsirləndirilən ailə Sibirə sürgün edilmişdi. 1945-ci ildə Qazaxıstanda vəfat etmişdi.

## İstinadlar
Saleh Hacıyev (fizik)

**Saleh Hacıyev** — azərbaycanlı fizik.
## Həyatı və təhsili
Orta təhsilini Şuşada və Ağdamda alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra Ağdam Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub. Buranı bitirdikdən sonra isə 1939-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsinə qəbul edilib. 1942-ci ildə ali məktəbin üçüncü kursunda olarkən müharibəyə aparılıb. 3 il 2 aylıq əsgərlik müddətində Qafqazdan Şərqi Prussiyaya qədər geniş bir masştabda döyüşüb. Müharibədən sonra isə universiteti “Qırmızı diplom”la bitirib. Bunun ardınca isə Xarici Dillər İnstitutuna daxil olaraq, Alman dili üzrə ali təhsil alıb. Aspirantura təhsilini isə yenidən Kimya üzrə alıb. Namizədlik işində müdafiə etdiyi mövzu bir müddət sonra Elmlər Akademiyası tərəfindən ləğv edilib. Bundan sonra bir müddət elmdən uzaqlaşaraq, Neft Daşlarında işləyib. 3 il burada çalışdıqdan sonra isə yenidən elmə qayıdıb. Bu dəfə fizika sahəsinə. Fizika üzrə həm namizədlik, həm də doktorluq işini isə Moskva Universitetində müdafiə edib. 20 il Sibirdə yaşayıb, işləyib. 1988-i ildə Qarabağ hadisələri başlayandan sonra isə təqaüdə çıxaraq, özünü bütünlüklə elmə, yaradıcılığa həsr edib. 
## Karyerası
Saleh Hacıyev gənc yaşlarından tanınmış alim olmuşdur. O, Kemerovo Universitetinin professoru, kafedra müdiri işləmiş; Almaniyanın Heydelberq Universitetində mühazirələr oxumuş, elmi əsərləri ABŞ-nin tanınmış jurnallarında çap olunmuşdur.

2013-cü ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
*"Ermənilik"
*"Dünyanın taleyi" (8 cildlik)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*92 yaşın manifesti
Tülkü və Alabaş (opera-balet)

**Tülkü və Alabaş** (rusca: *Лиса и волкодав*) — bəstəkar İbrahim Məmmədovun eyniadlı xalq nağılı əsasında yazdığı üçpərdəli uşaq opera-baleti. Libretto müəllifi Soltan Dadaşovdur. Əsərin premyerası 1964-cü ildə Aleksandr Spendiarov adına Ermənistan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində qoyulmuşdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Azərbaycanda opera
Mel Blank

**Mel Blank** (; ) — "Min səsin insanı" kimi tanınan amerikalı səs aktyoru.

Mel Blank Warner Bros. cizgi filmlərinin bir çox qəhrəmanlarını və o cümlədən Bugs Bunny'ni və daha çox səsin sahibidir.

Günlərin bir günü o avtomobil qəzasına düşür və kəllə sümüyünü sındıraraq 3 həftəlik komada olur. Komada Blanka dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmayaraq o reaksiya vermirdi, lakin haçan ki, həkim ondan: "Necəsən, Bugs Bunny?", soruşur, aktyor dərhal dovşan səsi ilə cavab verir.

Blankın məzarında bir çox cizgi filmlərinin sonluğunda donuz balası personajı Porki Piqin səsləndirdiyi məşhur *"That's All Folks"* yəni, Azərbaycan dilində: "*Hamısı Bu Qədər Uşaqlar*!" frazası yazılmışdır.

## İstinadlar
Məhəbbət əfsanəsi (film, 1965)

## Məzmun

## Film haqqında
Film Leyli və Məcnun ərəb dastanı əsasında çəkilib.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin Müəllifi :** 
:**Bəstəkar :** Qara Qarayev
:**Librettonun Müəllifi :** 
:**Xoreoqrafiyanın Müəllifi :** 
:**Ssenari müəllifi :** Ənvər Məmmədxanlı
:**Quruluşçu rejissor :** Arif Səfərov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1969)
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1984)
* Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978)
* Məhəbbət əfsanəsi (balet)
* Leyli və Məcnun (balet)
* Arif Məlikov. "Məhəbbət əfsanəsi" (film, 1987)
Məhəbbət əfsanəsi (dəqiqləşdirmə)

* Məhəbbət əfsanəsi (balet) - bəstəkar Arif Məlikovun 1961-ci ildə Nazim Hikmətin eyniadlı pyesi əsasında yazdığı balet.  
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1969) - rejissor Yuri Qriqoroviçin Nazim Hikmətin eyniadlı pyesi və bəstəkar Arif Məlikovun eyniadlı baleti əsasında çəkdiyi film-balet.  
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1965) - rejissor Arif Səfərovun Leyli və Məcnun dastanı əsasında bəstəkar Qara Qarayevin musiqisinə çəkdiyi film.  
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1984) - rejissorlar Lətif Fayziyevin və Umeş Mehranın 1984-cü ildə çəkdiyi Sovet-Hind filmi. 

## Həmçinin bax
* Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978) - rejissor Əjdər İbrahimovun Nazim Hikmətin eyniadlı pyesi və bəstəkar Arif Məlikovun eyniadlı baletinin musiqisi əsasında çəkdiyi film.  
* Arif Məlikov. "Məhəbbət əfsanəsi" (film, 1987) - bəstəkar Arif Məlikovun dünyaca ünlü "Məhəbbət Əfsanəsi" baleti haqqda sənədli film.
Məhəbbət əfsanəsi (film, 1969)

## Məzmun
Şərq hökmdar qadını Məhin Banu bacısı Şirini ölümcül xəstəlikdən xilas etmək üçün öz gözəlliyini qurban verir. Şirin rəssam Fərhadla rastlaşır. Onlar bir-birini sevməyə başlayırlar. Lakin Məhin Banu hər ikisini çox sevdiyi üçün onları ayırır.

## Film haqqında
Film türk yazıçısı Nazim Hikmətin eyniadlı pyesi və Azərbaycan bəstəkarı Arif Məlikovun eyniadlı baleti əsasında çəkilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Bəstəkar:** Arif Məlikov
: **Librettonun müəllifi:** Nazim Hikmət
: **Xoreoqrafiyanın müəllifi:** Yuri Qriqoroviç
: **Quruluşçu rejissor:** Yuri Qriqoroviç

### Rollarda
: İnna Zubkovskaya — Mehmene Banu
: Marina Kondratyeva — Şirin
: Nikita Dolquşin — Fərhad

## Xarici keçidlər
* '''Filmi izlə'''

## Həmçinin bax
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1965)
* Məhəbbət əfsanəsi (film, 1984)
* Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978)
* Məhəbbət əfsanəsi (balet)
* Leyli və Məcnun (balet)
Makedoniya

*Şimali Makedoniya — Cənub-Şərqi Avropada, Balkan yarımadasında ölkə.
* Makedoniya (region) — Balkan yarımadasında tarixi-coğrafi region.
*Makedoniya çarlığı — Balkan yarımadasında qədim yunan dövləti. 
*Makedoniyalılar — slavyan xalqlarından biri, Makedoniya Respublikasının əsas əhalisi.
:*Qədim makedoniyalılar — vaxtilə Yunanıstanın şimal-şərq hissəsində Alyakmon və aşağı Vardar çayları arasındakı allüvial düzənlikdə yaşamış qədim tayfa. 
*Makedoniyalılar (yunan) — Yunanıstanın Makedoniya bölgəsindəki yunanlar. 
*Makedon dili — Hind-Avropa dillərinin slavyan dilləri qrupunun cənubi slavyan dilləri yarımqrupuna daxil olan dil. 
*Qədim Makedoniya dili — Qədim makedoniyalıların dili.
*Yunanıstan Makedoniyası — Yunanıstanda bölgə.
:* Qərbi Makedoniya
:* Orta Makedoniya
:* Şərqi Makedoniya və Frakiya
** Makedoniya (Roma əyaləti) — Roma Respublikasının, sonralar isə Roma İmperiyasının darmadağın edilmiş Qədim Makedoniya çarlığının yerində yaradılmış əyaləti (e.ə. 146-cı il — 395-ci il).
** Makedoniya (fema) — Bizans İmperiyasının əyaləti.
** Makedoniya (vilayət) (1913-cü ildən) — müasir Yunanıstanın vilayəti.
** Müstəqil Makedoniya Respublikası — alman işğalı zamanı yaradılan dövlət (sentyabr — noyabr 1944-cü il)
** Makedoniya Sosialist Respublikası — YSFR (1944—1991) tərkibindəki 6 sosialist respublikadan biri.
* Makedoniya (aeroport) — Salonikidəki dövlət aeroportu.
* Makedoniya TV — Yunan Makedoniyasında televiziya kanalı.
* Makedoniya (qəzet) — Yunan Makedoniyasında qəzet.
* Makedoniya Skopye FK — Makedoniya Respublikasının Skopye şəhərini təmsil edən futbol klubu.
İçində yaşadığım dəri

**İçində yaşadığım dəri** () — ispan rejissoru Pedro Almodovarın filmi. Film "Tarantul" adlı azad bulvar hekayəsinin motivləri əsasında çəkilib.

## Məzmun
Dünya şöhrətli cərrah Robert Ledqard (*[[Antonio Banderas]]*) insan dərisinin süni yaradılması sirrini aşkar edir. O öz həmkarlarını əmin edir ki, təcrübələrini siçanlar üzərində aparır, lakin gizli şəkildə öz bağ evində Vera (Anaya) adlı qızı saxlayır. Bu qız onun eksperimentlərinin əsas obyektidir. Həkim olmadıqda ona Mariliya adlı yaşlı xadimə baxır. Həkimin evdə olmadığı bir gün pələng karnaval kostyumunda Mariliyanın oğlu Seka gəlir. O anasına yalvarır ki, onu evdə gizlətsin. Axşam Mariliya Veraya bütün sirləri açır — Robert və Seka anası bir atası ayrı olan qardaşlardır. Tamaşaçı qarşısında hadisələrin dolaşıq tarixi açılmağa başlayır, bunlardan da ən əsası — Veranın həkim Ledqardın evində necə ortaya çıxmasının səbəbi aşkarlanır.

## Rollarda
* Antonio Banderas — Robert Ledgard
* Elena Anaya — Vera Cruz
* Marisa Paredes — Marilia
* Jan Cornet — Vicente Guillén Piñeiro
* Roberto Álamo — Zeca
* Blanca Suárez — Norma Ledgard
* Susi Sánchez — Vicente-nin anası
* Bárbara Lennie — Cristina
* Eduard Fernandez — Fulgencio

## Mükafatlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı
* Facebook-da rəsmi qrup
* Filmin tizeri
Cursus honorum

— Qədim Romada hərbi və siyasi hakimiyyətin ierarxik pillələri.

## Ardıcıllıq
* Hərbi tribun
* Kvestor
* Edil
* Pretor
* Konsul
* Prokonsul və propretor
* Sensor

Yuxarıda qeyd olunan magistratlardan başqa ekstraordinar magistratlar da mövcuddur ki, onlar hakimiyyət səlahiyyətlərinə malik deyildirlər və bənövşəyi toqa geyinmirdilər:

* Xalq tribunu
* Prinseps
E.ə. 754

## Hadisələr
* 21 aprel — Romul tərəfindən Romanın əsası qoyulmuşdur. Məhz bu tarixdəm etibarən Roma çarlığı yaranmış olur.
* E.ə. 753 —İzrail dövlətinin çarı II İerovomun ölmü və Zaxariyanın onun yerini tutması.

## Doğumlar

## Vəfatlar
E.ə. 509

## Hadisələr
* Məğrur Tarkvininin Romadan qovulması.
* Roma Respublikasının elan olunması.
* Qədim Roma ilə Karfagen arasında ilk ticarət müqaviləsinin bağlanması. 

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Təkəbbürlü Tarkvini
E.ə. 27

## Hadisələr
* 13 yanvar — Oktavian  senatda özünə fövqal səlahiyyətlər verir.
* 16 yanvar — Oktaviana Avqust titulunun verilməsi.
* Oktavianın və Aqrippanın konsulluğu.
* Peritorian qvardiyasının (500 nəfərlik 9 koqort) yaranması.
* Şimal-qərbi İspaniya tayfalarının, Asturiya və Kantrabrinin Avqustun tabeçiliyinə keçməsi. 

## Doğumlar

## Vəfatlar
Delikates (film, 2011)

**Delikates** () — 2011-ci ildə David Foenkinosun eyniadlı romanı əsasında çəkilmiş romantik fransız komediyası.

## Məzmun
Baş qəhrəmanın Natalie'nin xoşbəxt həyatı anidən dağılır — onun həyat yoldaşı maşın təkərləri altında həlak olur. Öz dərdini susdurmaq üçün, özünü tamamilə işə həsr edir və sürətlə karyera nərdivanı ilə irəliləyir.

Adi günlərin birində, onun kabinetinə Markus adlı təvazökar və itaətkar kolleqa daxil olur. Öz fikirlərinə gərg olan və bir anlaşılmaz impuls əhatə ilə olunan Natalie Markusu öpür. Bu gündən onların həyatı kardinal olaraq dəyişir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Rejissorlar :** David Foenkinos, Stefan Foenkinos

### Rollarda
* Odri Totu — Natalie
* Fransua Damiens — Markus
* Josephine de Meaux — Sophie, Natalie-nin yaxın rəfiqəsi
* Bruno Todeskini — Charles Delamaine, direktor
* Pio Marmai — François, Natalie-nin həyat yoldaşı
* Melanie Bernier — Chloe

### Nominasiya və mükafatlar
* **[[2012]] — [[Sezar mükafatı|"Sezar"]] mükafatı**
** Ən yaxşı adaptasiya olunmuş ssenari
** Ən yaxşı debüt işi
Sabri Fırıldak

**Sabri Fırıldak** — Fırıldak Ailesi serialının baş qəhrəmanıdır.

## Personaj haqqında
Ailənin rəisi. Tutduğu futbol komandası davamlı dəyişər, dəstəklədiyi partiya davamlı dəyişir. Nəbzə görə şərbət verir.

Şərq hiyləgəri deyilə biləcək bir quruluşu vardır. Bir çox hadisədə yanar-dönər rəftarını göstərir.

## Həmçinin bax
* Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)

## İstinadlar
Nizami (balet)

**"Nizami"** — Fikrət Əmirovun 1984-cü yazdığı sonuncu balet. Tamaşaya 1991-ci ildə Nizami Gəncəvinin anadan olmasının 850 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində qoyulmuşdur.

## Məzmun

## Qaynaq

## Video

## Həmçinin bax
* Nizami simfoniyası
* Nizami simfoniyası (film, 1970)
* Min bir gecə (balet)
* Şur (balet)
* Nəsimi dastanı
* Xəzəri fəth edənlər (balet)
* Azərbaycanda balet
Zərgan

**Zərgan** və ya **Zərqan** - İranın Fars ostanının Şiraz şəhristanının Zərgan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 19,861 nəfər və 5,127 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Bayg

**Bayg** və ya **Bayəg** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Türbət Heydəriyə şəhristanının Bayəg bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3.960 nəfər və 1.106 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Qoboy

**Qoboy** (, , hərfi mənası – hündür ağac) — ağac nəfəsli musiqi aləti. Konus formalı alət olub klapanlar sistemi ilə təchiz olunur.

## Tarixçə
Qaboy hələ qədim zamanlardan, e.ə. III minillikdə "memet" adı altında mövcud olmuşdur. Qədim ney alətindən törəmişdir. XVIII əsrin I yarısından peşəkar musiqidə istifadə olunur.

## Quruluşu
Ağacdan düzəldilir. 17-ci əsrin 2-ci yarısında Fransada yaranmışdır. Müasir qoboy ucu bir qədər genəldilmiş konusşəkilli nazik borudan ibarətdir. Borunun üzərində 25 dəlik olur, bunlardan 22–24-ü qapaqla örtülür. Alətin ensiz hissəsinə dilli müştük taxılır. Ümumi uzunluğu 600–643 mm-dir. Diapazonu kiçik oktavanın si (si bemol) səsindən üçüncü oktavanın lya səsinə qədərdir. Solo və ansambl aləti kimi istifadə olunur.

Muğam ifaçılığında da uğurla tətbiq olunur. Məşhur qoboyçalan Kamil Cəlilovun ifa etdiyi muğamların lent yazıları Teleradionun "Qızıl fondu"na daxil edilmişdir.

## Növləri
***İngilis nəfiri*** (ital. corno inglese) – bəm hoboy. Düzgün olan angle (künc, küncə salınmış)– ov hoboyunun formasından yaranan nəfir sözünün yerinə, fransızca anglais (ingilis) sözünün təsadüfən işlədilməsi nəticəsində tarixi adını alıb. Hoboyun quruluşu kimi, lakin böyük ölçüdə, armudşəkilli boru ağızlı və bükük metal borulu, müştüklə əsas korpusu ilə birləşdirilən taxta nəfəs aləti.

Həqiqi səslənməsinin həcmi kiçik oktavanın mi səsindəndən ikinci oktavanın si – bemol səsinə qədərdir.

İngilis nəfiri hoboy ilə eyni cür applikaturada bir kvinta aşağı səslənir, yəni, Fa (in F) düzümündə tonu dəyişdirilmiş alətlər sırasına aiddir; notlar skripka açarında həqiqi səslənmədən bir kvinta yuxarı yazılır.

Hoboyun tembri ilə müqayisədə İ. nəfirinin tembri daha qəliz və yumşaqdır. Simfonik orkestrdə adətən bir İ. nəfiri işlədilir. Partiturada onun partiyası hoboyun partiyasından aşağıda yerləşdirilir. Bəzən hoboyun partiyasını ifa edən musiqiçi İ. nəfirinin də partiyasını çalır; belə olduqda alətlərin dəyişilməsi mula in sözləri ilə bildirilir.

## İstinadlar

## Ünlü qoboy çalğıçıları
* Kamil Cəlilov

## Xarici keçidlər
* Kamil Cəlilov — Qoboy və orkestr üçün konsert
Rig

**Rig** və ya **Bəndər Rig**— İranın Buşehr ostanının Günavə şəhristanının Rig bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,257 nəfər və 1,169ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Kəngan

**Kəngan** və ya **Bəndər Kəngan** — İranın Buşehr ostanının şəhərlərindən və Kəngan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 23,921 nəfər və 5,200 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xarg adası

**Xarg adası** və ya **Xark adası** ) — Fars körfəzinin şimalında İrana bağlı kiçik bir ada. Buşehrin 55 km şimal-qərbi, İran sahillərinin 25 km qərbi və Hörmüz boğazı nın 483 km şimal-qərbində yerləşir. Qonşu sahilyanı Buşehr ostanı tərəfindən idarə edilən Xarg adası İranın neft ixracı üçün bir dəniz limanı təmin edir.

## Tarixçə
1753-cü ildə Hollandiya İmperiyası adada bir ticarət mövqeyi və həm də qala yaratmışdır. 1766-cı ildə Hollandiya qalası,Rig qubernatoru Mir Mahanna tərəfindən tutuldu.

Bu ada 1856-cı ildə qısaca İran-Britaniya müharibəsi ərzində Britaniya tərəfindən işğal edildi, lakin erkən 1857-ci ildə qaytarıldı.

## İstinadlar
Xarg

**Xarg** və ya **Xark** — İranın Buşehr ostanının Buşehr şəhristanının Xarg bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,196 nəfər və 1,963 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xarg (dəqiqləşdirmə)

**Xarg** və ya **Xark** bu mənalarda gələ bilər

*Xarg — İranın Buşehr ostanının Buşehr şəhristanının Xarg bəxşində şəhər və onun mərkəzi
*Xarg adası — Fars körfəzinin şimalında İrana bağlı kiçik bir adadır
Razılıq nişanı

Punktasiya nişanını ✓ ("Razılıq nişanı") biz düzgün olan cavabları qeyd etməyə və razılığımızı bildirmək üçün istifadəyə adət etmişik. Lakin İsveç, Norveç, Finlandiya, Puerto-Riko və Yaponiyada bu əks məna verir. Misal üçün, isveç məktəblərində səhv cavablara quş qoyurlar, düzgün cavabları isə "R" ("Rätt" isveçcədən tərcümədə "Düzgün") hərfi ilə markalayırlar. Fin dilində ✓ "väärin" ifadə edir, yəni "doğru deyil". "Düzgün" cavab isə \cdot \! / \! \cdot (maili şaquli xətt və hər iki tərəfində nöqtə) nişanı ilə işarə olunur.
David Fonkinos

**David Foenkinos** (, ) — fransız yazıçısı və ssenaristi.

## Həyatı
David Foenkinos Parisdə anadan olmuşdu. Sorbonna universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. Həmçinin paris jaz məktəbində oxumuş və orada öz qrupunu yaratmışdır. 30 yaşlı nəslin ən oxunan yazıçılarındandır. Sedrik Klapiş və Jak Duyon kimi tanınmış fransız rejissorlar üçün ssenarilər yazır. "Le Figaro" fransız qəzetinin məlumatına görə, o 2011-ci ilin 5 ən çox satılan romançılarına daxil edilmişdir.

2011-ci ildə onun eyniadlı romanı (Delikates) əsasında Odri Totu və Fransua Damiens baş rolda getməklə film çəkilmişdir.

## Romanlar
* () (Gallimard) (2001)
* Entre les oreilles (Gallimard) (2002)
* Mənim arvadımın erotik potensialı () (Gallimard) (2004)
* En cas de bonheur (Flammarion) (2005)
* Les Cœurs autonomes) (Grasset) (2006)
* Qui se souvient de David Foenkinos? (Gallimard) (2007)
* Nos séparations (Gallimard) (2008)
* Delikates (roman) () (Gallimard) (2009)
* Bernard (Les éditions du Moteur) (2010)
* Lennon (Plon) (2010)
* Le petit garçon qui disait toujours non (Albin Michel Jeunesse) (2011)
* Les Souvenirs (Gallimard) (2011)
* Le saule pleureur de bonne humeur (Albin Michel Jeunesse) (2012)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* David Foenkinos
* Biblioqrafiya
* Дата рождения
Quaş

**Quaş (Sulu boya)** — daha çox sıx və tutqun yapışqanlı, suda həll olunan rəngli boya növüdür.

Quaş termini əvvəlcə Fransada XVIII əsrdə yarandı, ancaq bu rəngin yaradılması texnikası çox-çox əvvəllər — orta əsrlərlərə Avropada istifadə olunurdu. Orta əsrlərlərə kitab miniatürləri artıq adi akvarellə kombinasiyada sulu boyayla yerinə yetirilirdi. İntibah dövrünün rəssamları eskizlər, kartonlar və başqa hazırlıq işlərləri üçün, həmçinin portret miniatürləri üçün sulu boyanın texnikasını tətbiq edirdilər. Sulu boyanın texnikasının çiçəklənməsi XIX əsrin sonu — XX başlanğıcına təsadüf edir. Rusiyada rəssamlar birliyinin "İncəsənət Dünyası" quaşın (sulu boyanın) dekorativ keyfiyyətlərindən istifadə edərək böyük sənət əsərləri yaratdılar.

Quaş tipli rənglər ağ boyaqlara (ruşullara) rəngli piqmentlərin və yapışqanların əlavə edilməsiylə hazırlanır. Ağ rəngli sulu boya ilə (ruşulların) rəng qatışığından alınan quaşa tutqun rəng zərifliyi (lətifliyi) verir, amma boyadan istifadə zamanı onun qurudulması vaxtı bir qədər vaxt aparır ki, rəsm çəkmə prosesində hər bir rəssam bunu nəzərə almalıdır. Quaş tipli boyaların köməyi ilə tünd tonları işıqlı tonlarla əvəz etmək daha asan olur. Sulu boya işlənmiş (çəkilmiş) rəsm və ya təsvir rütubətli yerdə saxlanılan zaman daha daha tez rənglərin tonu dəyişir. Həmçinin quaşın istifadəsi zamanı ondan tünd rəng almaq üçün qalın qat çəkilərsə bir müddət sonra və yaxud da rəsmin istifadəsi zamanı müxtəlif çatların əmələ gəlmə ehtimalı çoxalır.

Quaşla yalnız kağız üzərində deyil, həm də astarlanmış (yuyulub aparılmayan) qalın kətan üzərində, həmçinin parça, karton, faner üzərində işləməmək olar. Sulu boya dekorasiya rəsmində, müxtəlif eskizlərin işlənməsi vaxtı geniş tətbiq edilir. Ondan rəngli eskizlərin işlənməsi zamanı çox tez-tez istifadə edirlər. Quaşla işləmək rəsm işində rahatdır və eyni zamanda əhəmiyyətlidir, çünki iş prosesində düzəliş etmək üçün imkan vardır.

Dekorativ işlər və tamaşaların rəsmləşdirilməsi üçün işıq əks etdirən quaş (sulu boyalı rənglər) buraxılır. Bu rənglər ultrabənövşəyi və görülən bənövşəyi, göy və yaşıl şüalar təsiri altında işıq vermək qabiliyyətinə malikdir. Fluoressensiya quaşları şüalanma vaxtı öz parlaqlığını gücləndirməyə xüsusiyyətə malikdir və bu səbəbdən də qaranlıqda dekorasiya effektləri yaratmaq üçün istifadə olunur.
Leqat (Qədim Roma)

**Leqat** ( nümayəndə təyin etmək mənasını verir) — Qədim Romada digər hökmdarlara və xalqlara  göndərilən dövlət nümayəndəsi, elçi və ya səfir.
Duks

**Duks** ( sözündən götürülmüşdür, "başçı, rəhbər" mənasını daşıyır) — Qədim Romada dövlət titulu, legion ordu hissəsinin başçısı, əmr sahibi.

## İstinadlar
Qaz lampası

1897-ci ildə Londonun bir neçə nöqtəsində Pluto Lamp (qaz lampası) quraşdırılır. Bu aparatlar yalnız küçələri işıqlandırmaqdan ibarət olmur, eyni zamanda satış (vending) maşını kimi fəaliyyət göstərirdi — isti kofe, çay və kakao təklif edirdi. Bununla bərabər, avtomat-fanarda siqaret və qəzet də almaq mümkün idi. Həmçinin, bir başqa modelində Scotland Yard"a məktub göndərilməsi üçün teleqraf da quraşdırılmışdı. Bunların hamısı qaz ilə işləyirdi.
Suvarilər rəisi

**Suvarilər rəisi** ( suvari ordu komandiri) — Qədim Romada fövqəladə magistratlara aid  dövlət tutulu eyni zamanda diktatorun müavini.
Tribun

**Hərbi tribun** () — Qədim Romada dövlət vəzifəsi, konsul səlahiyyətli magistrat. Bəzən onu konsulyar tribun da adlandırırdılar. Tribun vəzifəsinin yaradılması Qədim Romada plebslə patrisiatın mübarizəsi tarixinə gedir. Plebeylərin hüquqlarını qorumaq üçün, onların tələbi ilə, tribun vəzifəsi təsis edildi. Tribun ancaq plebey ola bilərdi. Tribun çox vacib veto hüququna malik idi, o istənilən maqistratın və hətta senatın   qərarına veto qoya bilərdi.
E.ə 444 ildən başlayaraq Romada iki konsulun əvəzinə 3-8 tribunun seçilməsi praktikası tətbiq olunmağa başladı. Bunlara konsulyar tribun deyilirdi. Bu maqistratura plebeylərə əlçatan idi. Konsulun və ya tribunun  seçilməsi məsələsinə hər il senat baxırdı.
Buna cavab olaraq e.ə 443 ildə konsulun səlahiyətindən senz təyin etmək və icmanın tərkibinə nəzarət etmək funksiyası alındı və, ancaq patrisilərdən seçilə bilən yeni maqistrata-senzora verildi.

### Mənbə

История Древнего Мира. Расцвет древних обществ. Главная редакция восточной литературы  Москва 1989 səh.434
Mert Fırat

**Mert Fırat** — Məşhur Türkiyə aktyoru.

## Həyatı və karyerası

Mert Fırat 10 yanvar 1981-ci ildə Ankarada dünyaya gəlib. Ankara Universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi teatr bölümü məzunudur.
Aktyor ərəb və çərkəz əsillidir.

## Filmoqrafiyası

### Filmlər
* Yol Ayrımı (2017) - Barlas
*Gece (2014) - Yusuf
*Bir Varmış Bir Yokmuş (2014) - Ozan
*Kelebeyin rüyası (2013) - Rüştü Onur
*Erkek Tarafı Testosteron (2013) - Tankut
*Do Not Forget Me Istanbul (2011)
*Devrimden Sonra (2011) - Köylü Genç
*Dedemin İnsanları (2011) - Hasan
*Beni Unutma (2011) - Sinan
*Atlı karınca (2010) - Erdem
*Başka Dilde Aşk (2009) - Onur
*Hayattan Korkma (2007) - Engin
* İşte Benim (2006) - Ali

### Seriallar
*Her Şey Seninle Güzel (2018)
*Ufak Tefek Cinayetler (2017- davam edir) - Serhan Aksak 
*Aşk ve Gurur (2017) - Kenan 
*Serçe Sarayı (2015) - Kadir 
*İntikam (2013-2014) - Emre Arsoy
*Bir Ömür Yetmez (2011) - Ali Akyol
*Kapalıçarşı (2009-2010) - Arda Güler
*Yersiz Yurtsuz (2007) - Hüseyn
*Binbir gece (2006-2008) - Burak İnceoğlu
*Bizim evin halleri (2000) - Bora

### Teatrlar
*En Kısa Gecenin Rüyası (2015) - Dimitrius
*Parkta Güzel Bir Gün (2014) - Sınır Muhafızı
*Bütün Çılgınlar Sever Beni (2013) - Janus
*Antonius ile Kleopatra (2012) - Sezar
Culcha Candela

**Culcha Candela** — Berlində yaranmış alman Dancehall qrupu. Onların mahnılarının sözləri siyasətdən başlayaraq, (məsələn - "Una Cosa" və ya "Schöne, neue Welt") party, gecə klubları (məsələn - "Partybus") kimi bir çox mövzuları əhatə edir. 
Culcha Candela adının mənası "qaynar" və "parlaq" kimi tərcümə oluna bilər.

## Tarix
Culcha Candela üç gənc oğlan Johnny Strange, Itchyban, və Lafrotino tərəfindən yaranmışdır. Sonradan bu qrupa Larsito, Mr. Reedoo, Don Cali, və DJ Chino con Estilo da daxil olmuşlar. Belə multikulturizm qrupun musiqi üslubunun seçiminə də özünü göstərmişdir: belə ki, mahnıların bir çoxunda alman, ingilis, ispan və patua dillərində aktiv istifadə olunur. Həmçinin musiqidə Rok, Salsa, Hip-hop və Reggae üslubları hiss olunur.

## Albomlar

## Mahnılar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Culcha Candela Official Website
* Culcha Candela Fan Website 
* English Lyrics 
* Culcha Candela interview with Big Up! Magazine
Tuda Məngu

**Tuda Məngu** () - Məngü Timurun kiçik qardaşı idi. 1280-ci ildə taxta çıxmış, 3 il sonra müsəlman olmuşdu. Çox müharibə aparmamağa çalışırdı. 1287-ci ildə qardaşı oğlu Tula-Buqanın xeyrinə xanlıqdan istefa verdi. Ölüm tarixi bilinmir.
Bağışlanmamış (film, 1960)

**"Bağışlanmamış"** () — rejissor Con Hyustonun filmi.

## Məzmun

Zaxariya ailəsi preriyanın sakit ərazisində yaşayıb mal-qara ticarətilə məşğul olurlar. Ailədə yaşca ən böyük isə Reyçel, Keş və Endinin qardaşı Ben hesab olunur. Onların ataları hindularla toqquşmada öldürülmüşdür.

Bir dəfə bu yerlərdə bir axmaq qoca peyda olur və Reyçelin əslində hindu qızı olduğuna dair şayiələr yayır. Tezliklə bura qızı özləri ilə aparmaq üçün Kayova tayfasının hinduları gəlir. Şübhəsiz ki, Ben bu fikri rədd edir. Lakin bu yerin camaatı ciddi təşvişdədirlər. Çarli Roulinsin qətlindən sonra onların qorxusu daha da artır. Yayılan şayiələrin doğruluğunu aydınlaşdırmaq üçün lənətə gəlmiş qocanı tutmaq lazımdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Alan Le Mey
:**Ssenari müəllifi :** Ben Meddou
:**Rejissor :** Con Hyuston
:**Operator :** Frans Planer
:**Bəstəkar :** Dmitri Tyomkin
:**Prodüser :** Ceyms Hill

### Rollarda

:Bert Lankaster – Ben Zaxariya
:Odri Hepbern – Reyçel Zaxariya
:Odi Mörfi – Keş Zaxariya
:Con Sekson – Conni Portuqal
:Çarlz Bikford – Zeb Roulins
:Lillian Qiş – Matilda Zaxariya
:Alber Salmi – Çarli Roulins
:Cozef Uayzmen – Eyb Kelsi
:Cun Uoker
:Kipp Hemilton
:Arnold Merritt
:Duq MakKlur – Endi Zaxariya
:Karlos Rivas

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* ''The Unforgiven'' at Audie Murphy Memorial Site
Kohrəng tuneli

thumb|250px|Kohrəng tunelinin şəlaləsi
**Kohrəng tuneli** və ya **Kuhrəng tuneli** — Kohrəng çeşməsinin suyun Zayəndə çayına daşınması üçün 1953-cü ildə yardılmış tunel; Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Çelgerd şəhərinin yaxınlığındadır.

## Xarici keçidlər
*Kohrəng tunelinin şəlaləsinin fotoşəkilləri
Kolo-Kolo FK

**"Kolo-Kolo"** (; tam adı: **Club Social y Deportivo Colo-Colo**) — Çilidə futbol klubu.

## Tarixi
1925-cü ildə Santyaqoda yaranmışdır.

## Xarici keçidlər
* 
* Blanco y Negro S.A.

## İstinadlar
Kurul kətili

**Kurul kətili** () — söykənəcəyi olmayan, qaydalara görə tuncdan və fil sümüyündən hazırlanmış "X" şəkilli ayaqları olan,  xüsusi bir oturacaq. Qədim Romada kurul kətilinə malik hüququ ancaq konsullara, ali magitratlara (kurullu magistrat —  sözü buradan meydana gəlmişdir.) aid olmuşdur. Beləliklə kurul kətilinə konsullar, senzorlar, pretorlar və ordinar magistratlardan olan kurullu edillər, həmçinin fövqəladə magistratlar malik ola bilərdilər. Qaydalara görə kurul kətili magistratın başlıca dövlət simvolu olduğu üçün hər zaman onun ardınca daşınmalı idi.
Qay Yuli Sezar ilk olaraq qızıldan hazırlanmış kuril kətilinə malik olmuşdur.
## İstinadlar
Kuriya

**Kuria** () — Qədim Romada ən qədim yaşayış məntəqəsi bölgüsü. Romul romalıları hər biri on kuriadan ibarət üç triba bölmüşdür. Hər bir kuria isə öz növbəsində ailə qruplarından və nəsillərindən təşkil olunurdu. Bu quruluşda hökmranlığa və ya ağalığa patrisian nəsli malik idilər. Hər otuz kuria bir səsə malik olurdu. Beləliklə xalq yığıncağının arxaiq forması kuria komissiyası adlanırdı.
Senturiya

**Senturiya** ( — yüzlük, yüz) Qədim Roma ordusunda hərbi hissə. Legionda 60, (imperiya dövründə 59 senturiya) var idi.
Kouto Pereyra

**Kouto Pereyra** () — Braziliyanin Koritiba şəhərində 1932-ci ildə inşa edilən stadion. Bu stadionun ev sahibi "Koritiba" komandasıdır.

## Xarici keçidlər
* Coxanautas 
* Coritiba Resmi Site
İzabel duş Santuş

**İzabel duş Santuş** (; ) — ictimai xadim, Anqola prezidenti Joze Eduardu duş Santuşun qızı. Forbes jurnalının 2013-cü ilin martına olan məlumatına görə, Afrikanın ilk milyarder qadınıdır.

## Həyatı
İzabel Bakıda, Anqola inqilabçısı Joze Eduardu duş Santuşun və sovet vətəndaşı ailəsində doğulmuşdur. Luandanın dövlət məktəbində təhsil almışdır. Valideynlərinin boşanmasından sonra (1979), İzabel anası ilə Londonda yaşayır. Orada o məşhur Kings kollecində oxuyur.

İzabel 2002-ci ildə incəsənət əsərləri kolleksiyaçısı Sindika Dokolo ilə ailə həyatı qurmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Afrikanın bakılı milyarderi- Fotolar . qafqazinfo.az, 23.08.2015
Eldar Mikayılzadə

**Eldar Hidayət oğlu Mikayılzadə** () — azərbaycanlı xalçaçı-rəssam; Azərbaycanın xalq rəssamı (2018), SSRİ Rəssamlar İttifaqının (1986), Rusiya Rəssamlar İttifaqının (2004) və UNESCO yanında Rəssamlar Birliyinin üzvü; Azərbaycan manatının ilk eskizlərinin müəllifi.

## Həyatı və fəaliyyəti
Eldar Mikayılzadə 1956-cı ildə Bakının Əmircan kəndində anadan olmuşdur.

1971-1975-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin Rəngkarlıq fakültəsini əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra, 1978-1983-cü illərdə isə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dekorativ Tətbiqi Sənət fakültəsini Xalçaçılıq ixtisası üzrə bitirmişdir. Təhsilini o vaxtkı Leninqrad Rəssamlıq Akademiyasında davam etdirmişdir.

1977-ci ildə yaratdığı ilk sənət əsərini doğma kəndinə həsr etmiş və ehtiram, məhəbbət əlaməti olaraq onu "Yeni Xilə" adlandırmışdır.

1984-cü ildən xalçaçı-rəssam kimi peşəkar fəaliyyətə başlamışdır.

Əvvəlcə Azərbaycan Elmlər Akademiyasında xalçaçılıq şöbəsində işləyir, daha sonra isə "Azərxalça" Elmi Yaradıcılıq İstehsalat Birliyində baş rəssam kimi çalışır. Əmək fəaliyyətini həmin birlikdə baş direktorun müavini, baş direktor vəzifələrinin icraçısı olaraq davam etdirir. Sonralar özünün "Xalı" şirkətini yaradır.

Hazırda Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında baş müəllim vəzifəsində çalışır, 1993-cü ildən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Mədəniyyət işləri üzrə sədr müavinidir.

1986-cı ildən SSRİ Rəssamlar İttifaqının, 2004-cü ildən Rusiya Rəssamlar İttifaqının və YUNESKO yanında Rəssamlar Birliyinin üzvüdür.

Əsərləri Rusiya, Böyük Britaniya, Fransa, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Küveytdəki şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## Əsərləri
### Xalçalar
*"Yeni Xilə" - 1977.
*"Səttar dünyası" - 1979.
*"Şəbi-hicran-1" - 1981.
*"İthaf" (bu xalçası iki böyük sənətkara – Səttar Bəhlulzadəyə və Lətif Kərimova həsr edilmişdir);
*"Azərbaycan nağılları".
*"114. Bismillah".
*"Nağıllar aləmi" - 1983.
*"Azərbaycanın poeziya və musiqi korifeyləri" - 1983-1984.
*"Xətai" - 1990.
*"Xəmsə" - 1991.
*"İslam" - 1992.
*"Təbriz - 1993.
*"Bürclər - 1994.
*"Xilaskar" - 1995-1997.
*"Üç din" - 1998.
*"Səttar" - 1999.
*"Bismillahir-rəhmanir-rəhim" - 2001.
*"Üç peyğəmbər" - 2003.
*"Şəbi-hicran-2" - 2006.
*"Yaranış" - 2010.
*"Səttarın arzusu" - 2012.
*"Kəhkəşan" - 2012.

### Pullar
#1 manatlıq əsginas
#5 manatlıq əsginas
#10 manatlıq əsginas
#50 manatlıq əsginas
#100 manatlıq əsginas
#250 manatlıq əsginas
#500 manatlıq əsginas
#1000 manatlıq əsginas

## Mükafatları
Müəllifi olduğu "Yaranış" xalçası Frankfurtda keçirilmiş beynəlxalq sərgidə qızıl medala layiq görülmüşdür.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
#İşıqlı ilmələr. Lətif Kərimov (film, 2007)

## Mənbə
*Eldar Mikayılzadə ilə müsahibə

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Azadlıq Radiosu. Eldar Mikayılzadənin möcüzəli Kəhkəşan xalçası haqqda video
Rast (balet)

**"Rast"** — Niyazinin eyniadlı simfonik muğamı və skif qadın-sərkərdəsi Tomris haqqında əfsanə əsasında 2004-cü ildə səhnəyə qoyulmuş ilk ikipərdəli muğam-balet. Libretto müəllifi jurnalist Əjdər Ulduzdur, xoreoqrafı Tamilla Şirəliyeva, quruluşçu-rəssamları Rafiz İsmayılov və Tahir Tahirovdur.

## Məzmun
* Tomris
* Banu

## Mənbə
* Искусствовед-хореограф Афаг Гусейнова. Магистр хореографического искусства.
* Азербайджанский либреттист Аждар Улдуз: "Балет "Раст" возрождает в людях веру в победу"
* Azərbaycan balet tamaşaları xronologiyası

## Xarici keçidlər
* "Rast" baletini izlə

## Həmçinin bax
* Çitra (balet)
* Azərbaycanda balet
Muğam (balet)

**"Muğam"** — Nazim Əliverdibəyovun Mirzə Şəfi Vazehin şeirləri əsasında 1972-ci ildə yazdığı birpərdəli balet, xoreoqrafik miniatür . Xoreoqrafları Rəfiqə Axundova və Maqsud Məmmədov, quruluşçu rəssam Tahir Tahirov idi. Baş rollarda Tamilla Şirəliyeva və Vladimir Pletnyov oynayırdılar. Şeirləri Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktrisası Vera Şirye oxuyurdu. Bu balet böyük uğurla Moskvada Çaykovski adına Konsert zalında baletmeysterlər və balet artistlərinin III Ümumittifaq yarışması zamanı nümayiş etdirilmişdi  . Sonralar başqa ölkələrdə də göstərilmişdi. 

## Məzmun
Baletin özəlliyi istifadə olunan musiqi alətlərdən (orqan, arfa, zərb alətləri), xanəndə və şeir oxuyanın olmasıdır. 

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Cırtdan (opera)
* Simfonik muğam
* Orqan (musiqi aləti)
* Azərbaycanda balet
Muğam (dəqiqləşdirmə)

* Muğam - Azərbaycan klassik xalq yaradıcılığı musiqisinin əsas janrı.
* Muğam (balet) - Nazim Əliverdibəyovun 1972-ci ildə yazdığı baleti.
* Muğam (film, 1976) - "Muğam" baleti haqqda film (???)
* Muğam (film, 1995) - muğam musiqi janrı haqqında film.
* Muğam (film, 2001) 
* Muğam (veriliş, 2007)
Möhsün Xəlili

**Möhsün Xəlili** (; 14 fevral 1981, Tehran, İran) — İran futbolçusu, Saba Kom klubunun hücumçusu.

## İstinadlar