Toyota FJ Cruiser

**Toyota FJ Cruiser** — Toyota şirkəti tərəfindən 2006–2022-ci illər arasında stehsal olunmuş, retro üslubda dizayn edilmiş orta ölçülü yolsuzluq avtomobilidir (SUV). Model ilk dəfə 2003-cü ilin yanvarında Şimali Amerika Beynəlxalq Avto Sərgisində (North American İnternational Auto Show) konsept avtomobil kimi təqdim edilmişdir. İstehlakçılar tərəfindən müsbət reaksiya aldıqdan sonra modelin kütləvi istehsalına icazə verilmiş və 2005-ci ilin fevralında Çikaqo Avto Sərgisində (Chicago Auto Show) yekun istehsal versiyası nümayiş etdirilmişdir. FJ Cruiserin dizaynı, Toyotanın 1960–1980-ci illərdə istehsal etdiyi FJ40 Land Cruiser modelindən ilhamlanaraq yaradılmışdır və onun müasir interpretasiyası hesab olunur.

FJ Cruiser, Toyota şirkətinin törəmə müəssisəsi olan Hino Motors tərəfindən Yaponiyanın Hamura şəhərində 2006–2022-ci illər arasında istehsal edilmişdir. Moel konstruktiv baxımdan Toyota Land Cruiser Prado ilə bir çox struktur əsasları və texniki platformanı bölüşür. FJ Cruiser Yaponiya bazarına 4 dekabr 2010-cu ildə daxil olmuş, bununla bağlı rəsmi elan isə həmin ilin 25 noyabr tarixində verilmişdir. Modelin istehsalı və satışa təqdimatı Toyotanın klassik Land Cruiser ənənələrinin müasir texnologiya və dizaynla birləşdirmək strategiyasının bir hissəsi olmuşdur.

5 noyabr 2013-cü ildə Toyota USA elan etmişdir ki,2014-cü il modeli üçün "Trail Teams" buraxılışı "Ultimate Edition" adlandırılacaq və həmin model ilinin ABŞ bazarı üçün FJ Cruiser-in sonuncu ili olacaqdır.Bu model digər bazarlar,məsələn Avstraliya,üçün istehsalda qalmaqda davam etmişdir,lakin həmin bazara ixracı avqust 2016-cı ildə dayandırılmışdır.2022-ci ilin aprel ayına olan məlumatına görə,model hələ də Çili,Yaxın Şərq və Cənubi Afrika Gömrük İttifaqı ölkələri kimi bazarlarda satılırdı.

1 oktyabr 2022-ci ildə Toyota elan etmişdir ki,Yaxın Şərq bazarında FJ Cruiser-in istehsalı 2022-ci ilin dekabr ayında yekun buraxılış modeli ilə birlikdə dayandırılacaq.

## Dizayn və Hazırlanma

1984-cü ildə orjinal FJ40-ın istehsalı başa çatdıqda,Toyota Land Cruiser xəttində ölçü və komfort səviyyəsini artırmağa yönəlmişdi.FJ40-ın sərt yolsuzluq imkanlarını daşıyan yeni FJ konsepsiyası 1990-cı illərin ortalarında Toyotanın məhsul planlaşdırıcısı Dave Danzer,satış və əməliyyatlar üzrə vitse-prezident Yoşi İnabanın təşəbbüsü ilə ortaya çıxmışdır.

Danzer,Akio Toyota ilə gizli şəkildə işləyərək NUMMI zavodunda xüsusi bir emalatxana yaratmış və yeni bir FJ40-ın mümkünlüyünü sınaqdan keçirmək üçün Tacoma şassisini hələ o dövrdə Braziliyada istehsalda olan FJ40 əsaslı Toyota Bandeirante kuzovları ilə birləşdirilmişdir;Bandeirante istehsalı 2001-ci ildə dayandırılmışdır.Toyota Yaponiyaya qayıdaraq layihəyə yüksək səviyyəli dəstək vermək məqsədilə idarə heyətinə qoşulmuşdur.Daha sonra Toyotanın əsas dizayn studiyası olan Calty FJ40 modelinin müasir və yenilənmiş təfsirini hazırlamaq üçün prosesə cəlb edilmişdir.

Yolsuzluq avtomobili şirkət daxilində Rugged Youth Utility (RYU) kimi tanınırdı və Toyotanın həmin dövrdə əlaqəni itirdiyini düşündüyü gənc kişi alıcıları cəlb etməyə yönəlmişdi.RYU konsepsiyasının bir çox variantı hazırlanmışdı;bunlara 2001-ci ildə Rugged Sports Coupe konsepti də daxil idi.Nəhayət,24 yaşlı dizayner Cin Von Kim tərəfindən hazırlanmış retro üslublu xarici dizayn yekun konsept kimi seçilmiş,interyer isə Uilyam Çerqoski tərəfindən layihələndirilmişdir.

FJ Cruiser konsepti 2003 Detroit Avtosalonunda nümayiş etdirilmiş və sonradan istehsal versiyasının imza rənginə çevriləcək Voodoo Blue rəngi ilə təqdim olunmuşdur.Cəsartəli dizayn,Cadillac Sixteen və Dodge Tomahawk kimi daha ekzotik konseptlərlə rəqabət aparmasına baxmayaraq,avtomobil mediası və geniş ictimaiyyət tərəfindən dərhal müsbət qarşılanmışdı.Əfsanəvi FJ40 modelinin dizayn xüsusiyyətlərini yenidən canlandırmaqla,FJ Cruiser Toyota üçün yeni bir "halo car" kimi dəyərləndirmişdi;bu,Ford üçün oxşar şəkildə retro üslubda hazırlanan 2005 Mustang modelinin roluna bənzədilirdi.

2004-cü ilin ortalarında Toyota,FJ platformasının genişmiqyaslı yolsuzluq sınaqlarına başlamış və sınaq məqsədli prototipləri Şimali Amerikanın ən çətin marşrutları boyunca - Yuta ştatının Moab bölgəsində,Anceles Milli Meşəsində,Mojave səhrasında və Rubikon cığırında  idarə etmişdir.Hər bir unikal sınaq avtomobilinin yüz minlərlə dollara başa gəlməsinə baxmayaraq,inkişaf komandası istehsal versiyasında etibarlı yolsuzluq performansı təmin etmək üçün prototiplərin imkanlarını maksimum dərəcədə sınamaqda qətiyyətli idi.A-TRAC dartma nəzarəti sisteminə və asqı tənzimlənməsinə edilən dəyişikliklər birbaşa bu prototip sınaqlarının nəticəsi olmuşdur.

FJ konseptinin eksteryeri 2005 Çikaqo Avtosalonunda istehsal versiyası təqdim edilərkən əsasən dəyişməz qalmışdı.Lakin baş istehsal mühəndisi Akio Nişimura,istehsal modelinin qiymətini qənaətbəxş saxlamaq üçün Çerqoskinin interyer konseptində təklif olunan bir sıra imkanları ciddi şəkildə sadələşdirilməli olmuşdu.Konsepsiyada yer alan unikal interyer elementləri - kürək sapı funksiyasını daşıyan sürət qolu,fənər kimi istifadə oluna bilən çıxarıla bilən salon işıqları və tamamilə yastılanaraq qatlanan ön oturacaqlar istehsal versiyalarından çıxarılmışdır.Bununla belə,bir neçə konsept detalı zavod opsiyası kimi saxlanılmışdır.

### Xarici Görünüş

FJ Cruiser modeli qısa təkər bazası,yığcam konstruksiyası və orjinal FJ40 modelini xatırladan ön barmaqlıq fara düzülüşü ilə xarakterizə olunur.Retro dizayn elementlərinə həmçinin maksimal səth örtüyü təmin etmək üçün üç ədəd şüşəsilənlə təchiz edilmiş demək olar ki,şaquli ön şüşə daxildir.FJ Cruiser,1990-cı ildən istifadə olunan korporativ loqo əvəzinə,ön barmaqlıq üzərində "Toyota" adının tam şəkildə yazılması ilə də fərqlənirdi ki,bu da FJ40 və digər köhnə Toyota yük maşınlarına istinad edirdi.Modelin kuzovunda arxadan açılan əlavə giriş qapıları mövcuddur ki,bu da avtomobilə özünəməxsus görünüş verir.Yan zərbələrdən qorunmanı təmin etmək üçün xüsusi yüksək möhkəmlikli poladdan istifadə edilmiş və bunun sayəsində qapı dirəyinə ehtiyac qalmamışdır.

### Daxili Görünüş

FJ modelinin interyeri yolsuzluq şəraitində praktikliyi artırmağa yönəlmiş br sıra dizayn elementləri ilə təchiz olunmuşdur.Salonun bütün səthləri açıq hava istifadəsindən sonra sürətli tənzimlənməni asanlaşdırmaq üçün yuyula bilən rezin materiallarla örtülmüşdür.FJ,həmçinin əlcəkli sürücülərin istifadəsini rahatlaşdırmaq məqsədilə böyüdülmüş idarəetmə elemetlərini özündə birləşdirir.Kompas,temperatur və maillilik göstəricisindən ibarət üçlü ölçü blokunun yanı sıra,120 V-luq arxa elektrik çıxışı da konsept FJ Cruiser modelindən götürülmüş və istehsal versiyasında opsiya kimi təqdim edilmişdir.

## Texniki Göstəricilər

Uzunluğu 183,9 düym (4,67 m) olan FJ Cruiser,Toyota tərəfindən Şimali Amerika bazarı üçün təqdim edilən orta ölçülü yolsuzluq avtomobilidir və plçülərinə görə daha kiçik RAV4 ilə daha böyük Highlander modelləri arasında yer alır.Toyota,FJ modelinin istehsalı üçün digər modellərdən çoxlu komponentlər istifadə edir;mühərrik və transmissiya Tacoma,Tundra və 4Runner modelləri ilə ümumidir,asqı sisteminin bir çox hssələri isə Prado,Hilux,Tacoma və 4Runner modellərindən götürülmüşdür.

4×4 FJ Cruiser modeli 9,6 düym (24 sm) klirensə, 34° yaxınlaşma və 30° uzaqlaşma bucaqlarına, Həmçinin 27,4° qırılma bucağına malikdir;ön asqıda 8 düym (20 sm),arxa asqıda isə 9 düym (23 sm) hərəkət məsafəsi vardır.FJ,həmçinin 27,5 düymə (70 sm) qədər dərinlikdə suda hərəkət etmək üçün layihələndirilmişdir və həm 4×4, həm də 4×2 versiyaları üçün 5.000 funt (2.268 kq) qoşqu çəkmə qabiliyyətinə malikdir.Yolda sınaqlar zamanı FJ 60 mil/saat (97 km/saat) sürətə 7,8 saniyəyə çatmış və standart "Bridgestone Dueler" təkəri ilə 0,69 G yan tutunma göstəricisi qeydə alınmışdır.

### Daşıyıcı Konstruksiya

Konstruktiv baxımdan FJ Cruiser,iki qapılı Prado platformasına bənzər,lakin tam eyni olmayan,çərçivəli yük maşını tipli quruluşa malikdir.FJ Cruiser yüksək yerləşdirilmiş,iki qollu ön asqı sistemi və stabilizator çubuğu,arxa hissədə isə "coil" yaylarla təchiz edilmiş yan çubuqlu 4-link asqı sistemi və stabilizator çubuğundan istifadə edir.120 seriyalı Land Cruiser Prado,Tacoma,4Runner və Hilux modelləri FJ Cruiser ilə eyni asqı komponentlərini bölüşür.FJ Cruiser,güc dəstəyi ilə işləyən dörd porşenli ön və iki porşenli arxa ventilyasiya olunan disk əyləcləri ilə təchiz olunmuşdur;həmçinin anti-blokirovka əyləc sistemi (ABS),elektron əyləc qüvvəsi paylanması (EBD),əyləc asistenti (BA) ilə yanaşı,təhlükəsizlik üçün nəqliyyat vasitəsinin sabitlik sistemi (VSC) və "A-TRAC" adlı xüsusi dartma nəzarət sistemi ilə də təchiz edilir."A-TRAC" sistemi dartma qabiliyyətini itirən təkərləri əyləcləyərəkonların fırlanmasını idarə edir və beləliklə,adi kilidlənən differensiallarda sükanın ağırlaşmasına səbəb olan "sıxılma" effekti olmadan kilidlənən differensialın davranışını təqlid edir.

Toyota,2007 və 2008-ci ilin erkən istehsal dövrlərinə aid bəzi modellərdə müşahidə olunan şişmə və çatlama hallarına görə mühərrik bölməsinin daxili qanad örtüklərində konstruktiv dəyişikliklər edilmişdir.Daxili qanadlardakı şişkinlik və çatlar müəyyən nəqliyyat vasitəsi identifikasiya nömrələrinə əsasən Toyotanın konstruksiya qüsuru kimi qiymətləndirilmişdir.Toyota bu problemi aradan qaldırmış və müvafiq olaraq konstruksiyada dəyişiklik etmişdir.

## Mühərrik

FJ Cruiser modeli 4,0 litrlik 1GR-FE DOHC V6 mühərrikindən istifadə edir. 2007-2009 modellərində mühərrik tək dəyişən klapan vaxtlaması sistemi (VVT-i) ilə təchiz olunurdu və 91 oktan yanacaqla 5200 dövr/dəq-də 239 a.g.(178kV), 3700 dövr/dəq-də isə 278 lb•ft (377 N•m) fırlanma anı hasil edirdi.2010 model ilindən etibarən FJ Cruiser mühərriki ikili dəyişən klapan vaxtlaması texnologiyası ilə yenilənmişdir ki, bu sistem həm giriş, həm də çıxış ekstrantrik valları üzrə vaxtlamanı tənzimləyir. Nəticədə mühərrik 5600 dövr/dəq-də 259 a.g. (193 kV), 87 oktan yanacaqla isə 270 lb•ft (366 N•m) fırlanma anı istehsal edir;əlavə olaraq, 91 oktan yanacaqda yanacaq sərfiyyatı cüzi dərəcədə yaxşılaşmışdır.2011 model ilindən başlayaraq bu göstəricilər 5600 dövr/dəq-də 260 a.g. (194 kV) və 271 lb•ft (367 N•m) səviyyəsinə yüksəlmişdir.2011-ci ildən tətbiq olunan mühərrik LEV İİ/Tier 2 Bin 5 emissiya standartlarına tam uyğunluq nümayiş etdirir.1GR-FE mühərrik versiyası 87 oktan yanacaqla normal şəkildə işləyir,lakin bu halda güc göstəricələri bir qədər azalır.Buna görə də Toyota qoşqu çəkmə,çətin yolsuzluq şəraiti və yüksək hündürlükdə hərəkət kimi tələbkar vəziyyətlərdə yüksək oktanlı (premium) yanacaqdan istifadəni tövsiyə edir.

RA61F mexaniki transmissiya ilə təchiz edilmiş tamötürücülü modellər daimi 4×4 sisteminə malikdir.Bu sistem mərkəzi TORSEN diferensialından istifadə edir;diferensial kilidləmə funksiyasına sahibdir və adi sürüş şəraitində mühərrik fırlanma anını ön və arxa oxlar arasında 40:60 nisbətində paylayır.

Bəzi bazalarda yalnız avtomatik transmissiya ilə təklif olunan arxa təkərdən çəkilişli modellər mövcud idi və onlar standart olaraq məhdud sürüşməli arxa diferensial ilə təchiz edilirdi.

* Beş pilləli A750E avtomatik transmissiya - arxa təkərdən çəkiliş modellərdə.

* Beş pilləli A750F avtomatik transmissiya,VF2A paylayıcı qutusu ilə - hissə müddətli 4×4 modellərdə

* Beş pilləli RA61F mexaniki transmissiya,VF4B paylayıcı qutusu ilə - tam ştatlı 4×4 modellərdə

### Təhlükəsizlik

2007-ci il modellərində hər iki sıra üçün yan pərdə hava yastıqları və yan torso hava yastıqları əlavə avadanlıq kimi təqdim olunurdu;2008-ci il modellərindən etibarən isə standart təchizata daxil edildi.Yol Təhlükəsizliyi üzrə Sığorta İnstitutu (IIHS) FJ Cruiser modelini "Top Safety Pick" mükafatı ilə təltif etmişdir.FJ Cruiser həm ön,həm də yan zərbə sınaqlarında ümumi göstəricilər üzrə "yaxşı" nəticə almış və ölçülən 14 kateqoriyanın hamısında "yaxşı" qiymətləndirilməsinə layiq görülmüşdür.

## Bazarlar

FJ Cruiser əsasən Şimali Amerika bazarı üçün hazırlanmışdır,lakin təqdimatından etibarən dünyada az sayda da olsa satışa çıxarılmışdır.2010-cu il 25 noyabr tarixində Toyota modelin Yapon bazarı üçün sağdan sükanlı versiyada satışına başlanacağını elan etmişdir.Satışlar 4 dekabrda başlamış,bununla da model əvvəlki Hilux Surf-ü əvəz etmiş və Land Cruiser ilə paralel şəkildə təklif olunmuşdur.Yaponiyada istehsal edilən sağdan sükanlı modellər Şimali Amerika versiyalarından arxa bamper quruluşu ilə fərqlənir:nömrə nişanı arxa qapının dəstəyi altında deyil,bamperin özündə yerləşdirilir.Bundan əlavə,sükanlı versiyalarda yan dönmə işıqları güzgülər üzərində deyil,qabaq qanad panelləri üzərində quraşdırılır. Sağdan sükanlı modelin satışları 2011-ci ildə Avstraliya və Yeni Zelandiyada da başlamışdır və bu bazarlarda model yalnız tam ötürücülü,avtomatik transmissiyalı və benzin mühərrikli versiyada təqdim olunmuşdur.

Yaponiyada FJ Cruiser-in satışları,əvvəldən də yüksək olmayan tələbat səbəbindən,2018-ci ilin yanvar ayında dayandırılmışdır.

## Xüsusi Buraxılışlar

### TRD Xüsusi Buraxılışı

2007-ci ildə Şimali Amerika üçün TRD (Toyota Racing Development) 3,200 ədəd məhdud sayda TRD Özəl Buraxılış (TRD Special Edition) FJ Cruiser istehsal etmişdir.Bu model özünü standart,ağ damlı FJ Cruiser modellərindən fərqləndirmək üçün qara mirvari rəngində bədən və uyğun qara dam ilə təqdim olunmuşdur.Xüsusi buraxılış modeli TRD cat-back (çıxış qazı sistemi) egzoz sistemi,TRD Bilstein off-road tənzimlənmiş amortizatorlar,daş qoruyucu relslər,16 düymlük TRD disklər və BFGoodrich all-terrain təkərləri,həmçinin TRD emblem və nişanları ilə təchiz edilmişdir.TRD Özəl Buraxılış modeli həmçinin mexaniki dəyişikliklər ilə təchiz edilmişdir ki,bu da diferensialın kilidlənməsini aktiv təkər sürüşmə sistemi ilə sinxronlaşdırır.Nəticədə,arxa diferensial artıq aktiv təkər sürüşməsini üstələmirdi.2006-cı ilin əvvəlində istehsal edilən FJ Cruiser modellərində arxa diferensialın aktiv təkər sürüşmə sistemini üstləməsi problemi mövcud idi;bu problem yalnız TRD Özəl Buraxılış modellərində aradan qaldırılmışdı.Lakin 2006-cı ilin noyabr ayında Toyota bütün FJ Cruiser modellərində diferensialın kilidlənməsinin aktiv təkər sürüşmə sistemi ilə sinxronlaşdırılmasını istehsala daxil etmişdir.

2009-cu ildə,Toyota 2008-ci il istehsalı üçün Trail Teams Xüsusi Buraxılış FJ Cruiser modelini təqdim etdikdən sonra,Toyota TRD paketini yaratdı.Bu paket,2008-ci il Trail Teams Xüsusi Buraxılış modellərinə bənzər şəkildə buz bəyazı rəngli monotone xarici dizaynlı FJ Cruiser modellərində mövcud idi,lakin qara vurğu detalları əlavə edilməmişdi.Hərçənd bu paket "TRD paketi" adlandırılsa da,TRD Xüsusi Buraxılış ilə eyni və ya həmin qədər xüsusiyyətlərini əhatə etmirdi.Bu paket çərçivəsində təqdim olunan xüsusiyyətlərə gümüşü örtüklü TRD yüngül lehimli disklər,BFGoodrich bütün səth tipli təkərlər, eləcə də eksteryerdə TRD loqotipləri və qrafik elementləri daxil idi.2011-ci ildən etibarən Toyota TRD paketini Buz ağı rəngli FJ Cruiser modellərində təqdim etməklə yanaşı, paketin həm iki təkərdən çəkişli, həm də dörd təkərdən çəkişli konfiqurasiyalarda əldə edilməsinə imkan yaratdı.2009-cu ildə TRD paketi ilə təchiz edilmiş 2.400 ədəd FJ Cruiser istehsal olunmuşdur.

### Trail Xüsusi Buraxılış Qrupu

2008 model ilindən başlayaraq Toyota xüsusi təchizatlı və Trail Teams Xüsusi Buraxılış kimi təyin olunan 3.200 ədəd FJ Cruiser istehsal etmişdir. Bu buraxılış TRD Xüsusi Buraxılış modelində təqdim olunan çoxsaylı TRD seçimlərinə malik idi və həmin seçimlərə 16 düymlük yüngül lehimli disklər də daxil idi (lakin TRD modelindəki tünd metal-boz rəngdən fərqli olaraq bu buraxılışda disklər qara rəngdə idi). Trail Teams Xüsusi Buraxılış həmçinin BFGoodrich All-Terrain təkərləri, TRD/Trail Teams Bilstein amortizatorları və TRD modelində mövcud olan digər oxşar avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Trail Teams Xüsusi Buraxılış FJ Cruiser modellərinin illər üzrə istehsal miqdarı aşağıdakı kimi olmuşdur:
* 2008: 3.200 ədəd (yuxarıda qeyd olunduğu kimi);
* 2009: istehsal edilməmişdir;
* 2010: 1.500 ədəd;
* 2011: 2.500 ədəd;
* 2012: 2.500 ədəd;
* 2013: 2.500 ədəd;
* 2014: 2.500 ədəd.

2009-cu model ilində Trail Teams versiyası istehsal olunmamışdır. Bununla belə, Toyota həmin il üçün TRD paketini təqdim etmiş və bu paket 2008 Trail Teams Xüsusi Buraxılış modeli üçün istifadə olunan eyni buz ağı rəngli FJ Cruiser-lər üzərində tətbiq edilmişdir.

İllər ərzində Trail Teams Xüsusi Buraxılış FJ Cruiser modellərində müxtəlif kiçik və ardıcıl yeniləmələr edilmişdir. Bu dəyişikliklərə sonrakı illərdə TRD yüngül lehimli disklərinin beadlock üslublu TRD diskləri ilə əvəz edilməsi, həmçinin Trail Teams paketinin tərkibinə Toyota-nın CRAWL Control funksiyasının daxil edilməsi (yalnız 2013 və 2014 modellərində avtomatik transmissiya ilə) kimi yeniliklər daxildir. CRAWL Control funksiyası bundan əvvəl Toyota və Lexus-un digər dörd təkərdən çəkişli modellərində yolsuzluq qabiliyyətini artırmaq məqsədilə tətbiq olunmuşdur.Hər il Trail Teams Xüsusi Buraxılış modeli unikal bir rəngdə buraxılır və ənənəvi ağ damlı iki tonlu FJ Cruiser dizaynından fərqli olaraq (Buz ağı kuzov rəngli standart istehsal modelləri istisna olmaqla), monoxrom rəng sxemi ilə təklif olunan yeganə FJ variantlarından biridir (TRD Xüsusi Buraxılış modelləri ilə yanaşı). Trail Teams versiyaları həmçinin zavod istehsalı olaraq güzgülər, qapı dəstəkləri, bamper qapaqları və digər gövdə elementlərinin tamamilə qara rəngə boyandığı yeganə FJ modelləridir.İnteryer sahəsində də xüsusi dizayn elementləri qorunub saxlanılır; müəyyən illərdə oturacaqlarda kuzov rənginə uyğunlaşdırılmış parça əlavələri və xüsusi Trail Teams nişanları istifadə edilmişdir.

### 2014 Trail Teams Yekun Buraxılışı

Toyota elan etmişdir ki, 2014 model ili ABŞ bazarı üçün FJ Cruiser-in son istehsal ili olacaqdır. Buna görə şirkət Trail Xüsusi Buraxılış Qrup seriyasının yekun versiyasını fərqləndirmək məqsədilə onu Trail Teams Yekun Buraxılışı kimi təyin etmiş və bu buraxılışa bir sıra xüsusi yeniliklər daxil etmişdir.2014 Trail Teams Yekun Buraxılış modeli "Heritage Blue" (İrsi rəng) adlanan rəng sxemi ilə təqdim olunur (bu rəng orijinal FJ40 Land Cruiser-in zavod rənginə bənzəyir) və ilk dəfə olaraq ağ rəngli radiator barmaqlığı haşiyəsinə sahibdir. Bu detal yenidən ikonik Land Cruiser FJ40 modelinə hörmət əlamətidir. Avtomobilin digər xarici dekorativ elementləri əvvəlki Trail Teams Special Edition buraxılışlarında olduğu kimi qara rəngdə saxlanılmışdır.Bütün Trail Teams buraxılışları Bilstein tərəfindən hazırlanmış yarış üslublu TRD/Trail Teams off-road asqısı ilə təchiz olunduğu halda,Yekun Buraxılış modeli yeni arxa “remote reservoir” tipli amortizasiya sistemi ilə fərqlənir. Bu asqı avtomobilin standart modellə müqayisədə bir qədər hündür olmasını təmin edərək daha bərabər duruş yaradır. Model həmçinin yolsuzluq şəraitində daha yaxşı müdafiə və daha sərfəli ön yanaşma bucağı təmin etmək üçün xüsusi hazırlanmış 1/4 düym qalınlığında alüminium TRD qoruyucu lövhə (skid plate) ilə təchiz edilmişdir.2014 Trail Teams Yekun Buraxılış üçün xarakterik olan əsas interyer fərqləri aşağıdakılardır: interyer panel əlavələri avtomobilin xarici rənginə uyğunlaşdırılmaq əvəzinə qara rəngdə hazırlanmışdır; radio konsolunun haşiyəsi gümüşü rəngdədir; ön panelin sərnişin tərəfində isə xüsusi Yekun Buraxılış lövhəsi yerləşdirilmişdir və buraxılışın cəmi “2500 ədəd” olduğunu göstərir. Bundan əlavə, oturacaq materialındakı parça əlavələri əvvəlki illərdə olduğu kimi kuzov rənginə uyğunlaşdırılmamış, bu buraxılışa məxsus gümüşü–qara interyer tərzinə uyğun şəkildə hazırlanmışdır.

### ARB versiyalı FJ Crawler modeli

FJ Crawler 2007-ci ildə (2008 model ili üçün) təqdim olunmuş və yeni avtomobil dilerləri üçün yüksək keyfiyyətli xüsusi paketlər hazırlaması ilə tanınan Avtomobil dilerləri üçün xüsusi paketlər, aksesuarlar və modifikasiya xidmətləri təqdim edən şirkət (Dealer Services International/DSI) şirkəti ilə Avstraliya bazarı üçün davamlı yolsuzluq avadanlıqları istehsal edən ARB Corporation arasında əməkdaşlığın nəticəsi olmuşdur. Bu model, layihədə iştirak edən Toyota dilerləri üçün, standart Zavod Off-Road paketindən daha sərt və yolsuzluğa tam hazır avtomobil istəyən müştərilərin sifarişi ilə xüsusi olaraq təklif edilirdi.FJ Crawler paketinə ARB ön “Bull Bar” bamperi, ARB bamperinin əlavə çəkisini daşımaq və 17 düymlük Pro Comp diskləri üzərində 33 və ya 35 düymlük yolsuzluq təkərlərinin quraşdırılmasına imkan vermək üçün nəzərdə tutulmuş Old Man Emu 3 düymlük asqı qaldırma dəsti daxil idi. FJ Crawler müxtəlif tələblərə uyğunlaşdırıla bilirdi və müştərinin istəyini tam təmin etmək üçün çoxsaylı əlavə opsiyalara malik idi. Məsələn, model mövcud model ilində təqdim edilən istənilən zavod rəngində sifariş edilə bilərdi.Müştərilər üç müxtəlif disk seçimi, üç müxtəlif təkər seçimi arasından seçim edə bilir və hətta Old Man Emu asqı sistemində istifadə olunacaq yay və amortizatorların tipini belə istədikləri sürüş və performans xarakteristikalarına uyğun müəyyənləşdirə bilirdilər.Bundan başqa, ARB bamperinə quraşdırılan Warn vinçi, IPF idarəetmə işıqları, ARB bamperi üçün duman işığı dəsti, avadanlıq və digər əşyaların daşınması üçün ARB dam yükdaşıyıcısı kimi əlavələr də təklif olunurdu. Digər opsiyalara cat-back tipli egzoz sistemi, yüksək axınlı hava filtri, eləcə də yan pillələr daxil idi. Həmçinin satışdan sonrakı təkər ölçülərinin fərqliliyinə görə avtomobilin sürətölçəninin düzgün sürət və yürüş göstəricisini qeydə alması üçün kalibrləmə xidməti də göstərilirdi.

İllər ərzində FJ Crawler üçün təqdim olunan opsiyalarda cüzi dəyişikliklər edilmişdir və son illərdə DSI FJ Crawler modeli üçün yeni məhsullar təklif etməklə yanaşı, özünün "Performance Package" adlı paketini də təqdim edir. Bu paketə Pro Comp 5 düymlük qaldırma dəsti, 35 düymlük Pro Comp yolsuzluq təkərləri, LRG və ya Pro Comp yüngül lehimli disklər, Smittybilt istehsalı orijinal hissələr və digər xüsusi aksesuarlar daxildir. Bu avadanlıqlar avtomobili sifariş edən alıcı və ya diler tərəfindən seçilir.

### FJ-S Cruiser Concept modeli

FJ-S Cruiser Concept modeli ilk dəfə 2012-ci ildə Nevada ştatının Las-Veqas şəhərində keçirilən SEMA sərgisində təqdim edilmişdir və Toyota ilə Toyota Racing Development (TRD) tərəfindən yaradılmışdır. Bu konseptin məqsədi zahiri baxımdan orijinal FJ Cruiser modelinə çox yaxın qalan, lakin standart FJ Cruiser modellərindən daha yüksək yolsuzluq imkanlarına malik yeni üslubda bir FJ Cruiser hazırlamaq olmuşdur.FJ-S Cruiser Concept modeli faktiki olaraq Baja Series Tacoma modelinə məxsus asqı komponentlərini özündə birləşdirir və alt hissəsinə əlavə edilmiş “ekzoskelet” konstruksiyası sayəsində gücləndirilmiş şassi və kuzova sahibdir. Toyota-nın məlumatına görə, ekzoskelet tərəfindən təmin edilən əlavə sərtlik və möhkəmlik, konsept modelinə quraşdırılmış asqı dəyişiklikləri və təkər yeniləmələri üçün daha uyğun baza yaradır. Bu dəyişikliyə ön tərəfdə 60 mm-lik Bilstein yarış amortizatorları, arxa tərəfdə isə “remote reservoir” tipli 50 mm-lik Bilstein yarış amortizatorları daxildir və bu sistem standart model ilə müqayisədə təxminən 1,3 düymlük qaldırma effekti verir.FJ-S modeli həmçinin Midnight Black rəng çalarında hazırlanan tam yeni TRD 17 düymlük disklərlə və BFGoodrich Mud-Terrain təkərləri ilə təchiz edilmişdir. TRD əlavə olaraq Twin Vortex System ilə təchiz olunan yeni kompressor və iri hava-su tipli interkuler quraşdırmışdır; nəticədə mühərrikin gücü 345 at gücünə və 345 lb-ft fırlanma anına çatmışdır ki, bu da standart FJ Cruiser modelinə nisbətən müvafiq olaraq təxminən 30% və 25% artım deməkdir.FJ-S Cruiser Concept-in eksteryerində digər yeniliklər də edilmişdir; bunlara ön nudge bar və digər FJ Cruiser variantlarında istifadə olunan qayalıq mühafizə relsləri daxildir. Toyota bu model üçün Quicksand rəngini seçmişdir, lakin digər variantlardan fərqli olaraq monoxrom rəng sxeminə keçməmiş, ənənəvi ağ damı saxlamışdır.

Modelin interyeri ilk dəfə olaraq FJ-S loqotipləri ilə bəzədilmiş iki tonlu tam yeni dəri oturacaqlar və xüsusi dizayn edilmiş döşəmə örtükləri ilə təchiz edilmişdir.

Şassi və kuzov konstruksiyasında edilən dəyişikliklər barədə ətraflı məlumat açıqlanmamışdır və Toyota FJ-S Cruiser Concept modelinin gələcək taleyi ilə bağlı hər hansı rəsmi plan bildirməmişdir. Buna görə də modelin gələcək illərdə istehsala buraxılıb-buraxılmayacağı və ya konsept avtomobil olaraq qalacağı hələlik məlum deyil.

Bununla belə, Toyota tərəfindən yayımlanan yeni məlumatlar göstərir ki, FJ-S Cruiser Concept modelində debüt edən remote reservoir tipli TRD Bilstein amortizatorları və TRD tərəfindən tənzimlənmiş ön yay–asqı kombinasiyası 2014-cü il Trail Teams Yekun Buraxılış FJ Cruiser modelində də istifadə olunmuşdur. Toyota həmçinin FJ-S modelində təqdim edilən yeni dizaynda TRD Gecə qaranlığı rəngində yüngül lehimli diskləri TRD Pro Series 4Runner modelinə də tətbiq etmişdir.

### Yekun Buraxılış

### Yaponiya

FJ Cruiser-in “Yekun Buraxılış” versiyası Yaponiyada 12 sentyabr 2017-ci ildə satışa çıxarılmışdır.Həmin ölkədə FJ Cruiser-in satışı 31 yanvar 2018-ci ildə dayandırılmışdır.

### Orta Şərq

Toyota FJ Cruiser "Yekun Buraxılış" modeli Orta Şərqdə 2 oktyabr 2022-ci ildə təqdim edilmişdir. İstehsal 2022-ci ilin dekabr ayına qədər yalnız 1.000 ədəd ilə məhdudlaşdırılacaqdır.

## Qiymətləndirmə

FJ Cruiser həm avtomobil mətbuatı tərəfindən tənqid, həm də təriflə qarşılanmışdır. Tənqidçilər Toyota-nın, daha konservativ dizaynlara yönəldiyi bir dövrdə, bazara bu qədər aqressiv üslublu və məqsəd yönümlü bir avtomobil gətirmək cəhdini yüksək qiqiymətləndirmişlər.FJ universal olaraq yolsuzluq qabiliyyəti baxımından təriflənmiş, bir çox rəyçilər onun yol üzrə davranışlarını, funksional interyerini və orijinal FJ40 modelinə hörmət əlaməti olan dizaynını da yüksək qiymətləndirmişlər.Yolsuzluq həvəskarları arasında isə yeni Toyota off-road avtomobilinin təqdimatı geniş şəkildə müsbət qarşılanmış və FJ Cruiser-in mərkəzində olduğu müxtəlif qruplar və forumlar yaradılmışdır.

Bəzi rəyçilər avtomobilin kuzov yellənməsi və yan tutuşunun aşağı olması ilə bağlı narazılıqlarını bildiriblər, lakin qeyd ediblər ki, asqı sistemi yolsuzluq istifadəsi üçün uzun hərəkət məsafəsinə malik yumşaq dizayn olunmuşdur.

FJ Cruiser həmçinin böyük ölü bucaqlar yaradan dizaynı, orta səviyyədən kiçik yük tutumu və arxa oturacaqlara girişi çətinləşdirən dar məkan səbəbindən tənqid olunmuşdur. Toyota ölü bucaq problemlərini həll etmək üçün 2009-cu model ilindən başlayaraq arxa kamera təqdim etmiş və 2011-ci model ilindən etibarən ön oturacaqların menteşe mexanizmlərini dəyişdirərək sərnişinlərin arxa oturacaqlara daha asan daxil olub çıxmalarına imkan yaratmışdır.

## Satış

FJ Cruiser-in satışları ilkin illərdə, onun unikal retro dizaynı və təqdim etdiyi performans səbəbindən yüksək olmuşdur. Lakin satışlar 2006-cı ildə Şimali Amerikada 56.225 ədəd ilə rekord səviyyəyə çatdıqdan sonra 2009-cu ilə qədər 12.000 ədədin altında düşmüşdür. Tənqidçilər satışların azalmasının səbəblərini aşağıdakı kimi izah etmişlər:

* Orta ölçülü SUV seqmentində artan rəqabət;
* Benzin qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda zəif yanacaq sərfiyyatı;
* Ətraf mühitlə bağlı narahatlıqlar;
* Jeep Wrangler-dan gələn güclü rəqabət.

Toyota bu məsələləri 2010-cu model ilində standart benzinlə işləyən, yanacaq sərfiyyatını bir qədər yaxşılaşdıran yenilənmiş mühərrik təqdim etməklə həll etməyi planlaşdırmışdır.

## İstinadlar