open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anton Povolnı

**Anton Povolnı** (; ) — Avstriyalı keçmiş futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub.

## Karyera
Əsl peşəsi polis olan Povolnı, futbol oynamağa Vyananın " Avstriya" klubunda başlayır. 1916-cı ildə komandanın əsas heyətində debüt edir. "Avstriya"dakı futbolçuların əksəriyyətinin Birinci Dünya müharibəsinə yollanması onun əsas heyətdə möhkəmlənməsinə kömək olur.

1921-ci ildə Povolnyı Avstriya ikinci divizionunda yarışan "Ober Sent Veyt" klubuna, oradan da bir neçə ay sonra 1921/22 mövsümündə ilk çempionluğunu qazandığı "Viner Şport Klub" komandasına keçir.

1924-cü ildə "Viner Alf" komandasına transfer olunur. Ancaq burada çox qalmır və İtaliyanın "Recana" klubuna transfer olunur. Burada ilk mövsumundə 22 oyuna 15 qol vurur.

Povolnınin çıxışı bir çox İtalyan komandasının diqqətini çəkir və 1926-cı ildə "İnter" klubuna keçir. Futbolçunun yeni komandasında debütü 3 oktyabrda "Napoli" ilə oyunda Povolnınin dubl etdiyi və "İnter"in 3–0 qazandığı görüşdə baş verir. Ümumilikdə 1926–27 mövsümündə 22 qol vurur. "İnter"in çempionatda 5-ci yeri tutmasına baxmayaraq Povolnı İtaliya çempionatının bombardiri olur.

## Uğurları

### Komanda
* Avstriya çempionu: 1922
* Avstriya kubokunun qalibi: 1923
* Macarıstan Kubokunun ikincisi: 1927

### Fərdi
* İtaliya çempionatının bombardiri: 1927 (22 qol)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İnter.it saytında profil
* Enciclopediadelcalcio.com saytında profil
Lintel

thumb|right|Lintel

**Lintel** — binalardakı qapı və pəncərələr kimi şaquli boşluqlara üfüqi şəkildə yerləşdirilmiş və divarın davam etməsinə imkan verən bir memarlıq blokudur. Lintellər qonşu divarlara oturacaq formasında yerləşdirilmiş daş, beton və ya ağacdan da hazırlana bilər. Dekorativ memarlıq elementi kimi də istifadə olunan lintellərə daha çox portallarda, qapılarda, pəncərələrdə və kaminlərdə rast gəlinir.
Xanqışlağı-i Yek (Pərsabad)

**Xanqışlağı-i Yek** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 571 nəfər yaşayır (116 ailə).

## İstinadlar
Paraqışlaq (Pərsabad)

**Paraqışlaq** () — İranın Ərdəbil ostanının Parsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bu kənd əhalisi azərbaycan türkcəsində danışır.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 511 nəfər yaşayır (106 ailə).

## İstinadlar
Qatar dilemması

Qatar dilemması - 1967-ci ildə Philippa Foot tərəfindən hazırlanan klassik məntiq oyunu.

## Sualın qoyuluşu
Bir anlıq qatar relslərinin yön dəyişdirən pultunu idarə etdiyinizi düşünün. Uzaqdan nəzarətsiz bir qatarın onun gəlişini eşitməyən 5 nəfər işçiyə doğru sürətlə gəldiyini görürsüz və işçilər bunu görsələr belə vaxtında qaçmağa qaçmağa imkanları olmayacaq.

İdarəsi sizdə olan pultun bir düyməsiylə tramvayı həmin 5 işçinin olduğu yoldan ikinci relsin üzərinə yönləndirə bilərsiz, amma bu ikinci yolun da üzərində bir nəfər işçi var.

Əgər qatarın yolunu dəyişsən bir nəfər öləcək və sən qatil olacaqsan, yox əgər heç bir şey etməsən yəni qatarın yolunu dəyişməsən beş nəfər öləcək.

Bu vaxt hansı qərarı verərdiz? Bir nəfərin ölümüylə beş nəfəri xilas etmək? Yoxsa əksinə? Bu dilemma bir hərəkətin nəticələrini başdan-sona düşünməmizi və qərarların əxlaqı dəyərinin yalnız onun nəticələri ilə müəyyən olub olmadığını nəzərdən keçirməyə bizə imkan verir.

## Məsələyə tənqidi baxışlar
Dilemmanın təməlində İmmanuel Kantin metafizik əxlaqı və Jeremy Benthamın praqmatizm çəkişməsi yatır. Kant fəlsəfəsi deyir ki, insanı öldürmək günahdır. hətta bir insanı öldürməklə bir milyon insanın həyatını qurtarmış olsanız belə, öldürmək qadağandır. Bentham praqmatizmi isə bir milyon insanı xilas edəcəksənsə, bir insanı öldürməyi düzgün sayır.
Hacınskinin evi

* Hacınskinin evi (İçərişəhər)
* Hacınskinin evi (Ə.Cavad k.)

## Oxşar

* Hacınskinin villası
Topal Mehmed Paşa

**Topal Mehmed Paşa** (ö. 1659) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Doğum tarixi və əsli barədə məlumat yoxdur. Bəylərdən olub, 1649-cu ildə Həmid sancaqbəyi tyəin edildi. Ancaq həmin ilin sonlarında Abxaz Həsən üsyanına qoşuldu. Bir il sonra itaət edərək 1651-ci ilin dekabrında Konya bəylərbəyi, sonra Sivas, Axısqa, Çıldır və vəzirliklə Temeşvar sancaqbəyliyinə gətirildi. 12 dekabr 1656-cı ildə kaptan-ı dərya olsa da, 1657-ci ilin dekabrında Saqqız adasının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. Ancaq bölgədəki özbaşınalığı və zülmkarlığı səbəbilə 1659-cu ildə Körpülü Mehmed Paşa tərəfindən edam edilərək cəzalandırıldı.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 49.

## İstinadlar
Protom

**Protom** (, *bədənin ön hissəsi*) –  Bir heyvanın (məsələn, bir öküz, at, maral) və ya mifoloji bir məxluqun (məsələn, bir sfinksin, qrifin) ön hissəsinin təsviri.  

Bəzən yarı fiqura protom deyilir, bir yarım fiqurun heykəltəraşlıq şəklidir, lakin bu şərh tarixən təsdiqlənmədiyi üçün şübhəlidir. Protoma arxaik sənət üçün tipik olan bədii bir tropdur: sinekdoxa prinsipinə əsasən formalaşdırma (bütöv bir hissənin əvəzinə bir hissəni təsvir etmək), lakin müxtəlif rəmzi mənalarla mürəkkəbləşmişdir.

Heyvan protomları, bir ritonun fiqurlu şəkildə tamamlanmasının, sütun başlığının heykəltəraşlıq formasında bəzəyinin, mebel parçasının və ya zinət əşyasının ümumi bir formasıdır. Protom obrazları e.ə 7-6-cı əsrlərdə qədim Yunan sənətindən məlumdur. 

Fars memarlığında e.ə. VI-IV əsrin əvvəllərində döşəmə şüaları formasında qoyulmuş ikiqat protom şəklində başlıqlar ilə tamamlanmış sütunlar mövcuddur. Bu cür protomlar daşdan oyulmuş, parlaq formada boyanmış və qızılı rəngdə hazırlanmışdı. Fars kapitelləri beynəlxalq “heyvan tərzi”nin təzahürlərindən biri kimi qəbul edilə bilər.

## İstinadlar
Topal Kənan Paşa

**Topal Kənan Paşa** () — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Doğum tarixi məlum deyil. Əslən rus olub, Misir bəylərbəyi Qara Əhməd Paşanın kölələrindəndir. Ardından paşanın silahdarı olaraq saraya alındı. IV Murad dönəmində saraya alınaraq müxtəlif vəzifələrdə xidmət etdi. Sultan İbrahim dönəminin sonlarında vəzirliyə yüksələrək padşah müsahibi oldu və Sultan İbrahimin azyaşlı qızlarından Ətiqə Sultanla nikahlandı. 1653-cü ildə Budin hakimi və 1656-cı ilin yanvarında Silistrə sancaqbəyi oldu. Həmin ilin mayında kaptan-ı dəryalığa təyin olunsa da, tədbirsiz hərəkətləri səbəbilə 13 iyul 1656-cı ildə vəzifədən alındı. Rütbəsi aşağı salındı və 1658-ci ilin iyulunda riqabdar oldu. Ancaq bu vəzifədən də alındı. Bütün bunlardan sonra Abxaz Həsən Paşa üsyanına qoşuldu. 16 fevral 1659-cu ildə vəfat etdi.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani III, səh. 205.

## İstinadlar
Seydi Əhməd Paşa

**Seydi Əhməd Paşa** (ö. 12 dekabr 1656) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Doğum tarixi məlum deyil. Qara Əhməd Paşanın çərkəz kölələrindəndir. At minməkdə mahir olub, bir dəfə saray ağalarından birinin ölümünə səbəb olmuş, bu səbəblə saraydan qovulmuşdur. Ardından bağışlanaraq Maraş bəylərbəyi, 1655-ci ildə vəzir rütbəsiylə Anadolu bəylərbəyi təyin edildi. Ancaq həmin ilin aprelində vəzifədən alındı və öncə Hələb, ardından aprel ayında Sivas, 1656-cı ildə isə Silistirəyə təyin olundu. 13 iyul 1656-cı ildə kaptan-ı dərya oldu ancaq bilinməyən səbəblə 12 dekabr 1656-cı ildə edam edildi. Oğullarından Mehmed Paşa da özü kimi kaptan-ı dərya olmuş, vəzirliyə qədər yüksəlmişdir.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 233.

## İstinadlar
Ev qoyunu

**Əhliləşmiş qoyun** və ya **ev qoyunu** (Ovis aries) — ruminant bir məməlidir. Şimali Amerika, Avropa, Asiya və xüsusilə Afrikada geniş yayılmışdır. İnsanların müdaxiləsi nəticəsində Cənubi Amerika və Avstraliyaya da çatmışdırlar. Onlara müxtəlif biotoplarda, xüsusi ilə çöllərdə, dağlıq ərazilərdə və daha az səviyyədə olsa da, meşələrdə rast gəlinir. Bitki mənşəli qidalar ilə qidalanırlar və sürü əmələ gətirməyə çox meyllidirlər. Əhliləşmiş qoyun da, bütün ruminantlar kimi, cüt dırnaqlıdır. Yəqin ki, Asiyada və Avropada vəhşi qoyunlardan törəyiblər. İlk evcil heyvanlardan biri olan qoyunlar kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün istifadə olunur və yunu, südü və əti üçün yetişdirilir. Qoyun yunundan yun paltar tikilməsində istifadə olunur.

Südü, yunu və əti üçün yetişdirilən növlərin burun hissələri çılpaq və nəmli, bədənləri qalın tüklərlə örtülmüş olur. Erkək fərdlərinin həmişə bir cüt buynuzu olsa da, bu hala dişilərdə bəzən rast gəlinir. Yaşlarının hesablanması zamanı buynuzlarındakı dairəvi xətlərdən istifadə olunur. Onların bədənlərində əlavə tük əmələgəlmə sahələri (saqqal, yalman) mövcuddur. İldə iki dəfə və hər dəfəsində 1-3 bala dünyaya gətirirlər. Onların hamiləlik müddəti 5-11 ay arasında davam edir. Qoyunların ömrü 10-12 il arasındadır. Qoyundan alınan xəzə yun deyilir.

## Etimologiyası

Adətən dişilərinə qoyun, erkəklərinə qoç, balalarına isə cinsindən asılı olmayaraq quzu deyilir. 6-cı ayından etibarən quzular 1 yaşına çatana qədər toğlu adlandırılırlar. Şişək termini isə 1-2 yaş arası olanlar üçün istifadə olunur. Daha sonralar isə qoyunlar cinsinə və damazlıq vəziyyətinə görə müxtəlif adlar alırlar.

Qoç 2 yaşdan yuxarı və damazlıq üçün istifadə olunması nəzərdə tutulan erkək qoyundur. Anaş qoyun isə qoçun dişi versiyasıdır. Marya damazlıq üçün istifadə edilməyən və ya qocalmış dişi qoyunlara deyilir. Högəc axtalanmış erkək qoyundur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* American Sheep Industry
* Sheep Industry (Queensland)
* Canadian Sheep Federation
* National Sheep Association (UK)
* New Zealand Sheepbreeders Association
* ''Sheep'' magazine, all articles available free online
* View the sheep genome in Ensembl
* 

## Həmçinin bax
Lamassu

[thumb|[Dur-Şarrukindəki *Lamassu* heykəli. Çikaqo Universiteti, Şərq İnstitutu. Gips (?) Neo-Asur Dövrü, c. E.ə. 721–705.]]

***Lamassu*** (Mixi: an.kal; ; ; bəzən ***lamassus*** olaraq tanınır) ― adətən insan başlı, öküz və ya aslan bədənli və quş qanadları olan bir assuriya himayə İlahıdır.  Bəzi yazılarda bir qadın ilahəsinin nümayəndəsi olması və ya onu əvəz etməsi bildirilmişdir. Lamassunun erkək ekvivalenti mənasını verən Şedu (Mixi: 𒀭𒆘, an.kal × bad; ; ; İvrit: שד) az istifadə olunan bir addır. Lamassu; zodiakların, əsas ulduzların və bürclərin nümayəndəsidir.

## İkonoqrafiya
Lamassu sənətdə insan başlı qanadlı öküz və ya aslan formasında qarışıq şəkildə təsvir edilmişdir. İnsan başlı qanadlı bir heyvan motivi Yaxın Şərqdə geniş yayılmışdır və ilk dəfə eramızdan əvvəl 3000-ci illərə aid qədim Eblada tapılmışdır. İlk fərqli lamassu motivi, II Tiqlat-Palasar dövründə iqtidarın simvolu şəklində Assuriyada görülmüşdür. 

Aşşur heykəltəraşlığı, adətən, sarayların girişində görkəmli lamassu cütlərini yerləşdirirdi və bu heykəllər həm daxili həyətə, həm də küçəyə baxırdı. Künclərdə yüksək relyeflərdə “ikiqat görünüşlü” fiqurlar kimi təmsil olunurlar. Öndən baxdıqda sanki ayaq üstə dururlar, yan tərəfdən baxanda yeriyirlər və ilk versiyalarında dolayı yolla baxanda beş ayağının olduğu görünüşü yaranır.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Henri Frankfort, *The Art and Architecture of the Ancient Orient*, Pelican History of Art, 4th ed 1970, Penguin (now Yale History of Art), 

## Xarici keçidlər

* Webpage about the Šêdu in the Louvre Museum
Ukrayna İnstitutu

**Ukrayna İnstitutu** — Ukrayna mədəniyyətini təbliğ və təmsil edən Ukraynanın dövlət qurumu. İnstitut Ukrayna Nazirlər Kabineti tərəfindən 2017-ci ildə qurulmuşdur. İnstitut Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin idarəetmə sferasına daxildir. Agentlik tam fəaliyyətinə 2018-ci ilin yayında Vladimir Şeykonun bura rəhbər seçilməsindən sonra başlamışdır.

## Funksiyaları
Təşkilatın başlıca məqsədi mədəniyyət diplomatiyası vasitəsilə Ukraynanın beynəlxalq və daxili mövqeyinin gücləndirilməsidir.

Ukrayna İnstitutunun fəaliyyəti özündə kino, musiqi, təsviri incəsənət, ədəbiyyat, ifaçılıq sənəti, akademik layihələr və proqramlar, mədəni diplomatiyanın inkişafı və araşdırmalar sahələrini birləşdirir.

2019-cu ildə institut 85 layihə reallaşdırmışdır. Bu layihələrə Nyu-Yorkda keçirilən Ukrayna Müasir Musiqi Festivalı, Avstriya-Ukrayna 2019 mədəniyyət ili, ukrayna dilində audiobələdçilərin dünya muzeylərində istifadəyə verilməsi, konsertlər İKT ilə əlaqəli hadisələr və başqalarını misal göstərmək olar

## Məqsədləri
* Ukrayna dilinin və Ukrayna mədəniyyətinin xaricdə təbliği, Ukraynanın dünyanın mədəni, elmi tədbirlərdə iştirakı;
* Beynəlxalq mobilliyin və qarşılıqlı mübadilənin dəstəklənməsi, mədəniyyət, təhsil, elm sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın dəstəklənməsi;
* Tədqiqat platforması.

## İstinadlar
Ratuşa

**Ratuşa və ya Bələdiyyə zalı** ( — sözün hərfi mənasında "Şura evi", ) — şəhər və ya qəsəbə rəhbərliyinin özünü idarə etmə orqanı və orqanın binası, şəhər bələdiyyəsinin binası, şəhər şurası nəzərdə tutulur.

## Tarixi
Ratuşalar ilk dəfə Almaniyada ticarət şəhərlərində meydana gəlib, daha sonra digər ölkələrə yayılır. Artıq orta əsrlərdə Ratuşa şəhərin özünü idarəetmə və müstəqillik əlamətinə çevrilmişdi.

## Digər ölkələrdə

* *[[Almaniya]]: Rathaus* — sözün hərfi mənasında "Şura evi"
* *[[İngiltərə]]: Taun Holl* () və ya Şəhər binası () — Hərfi tərcümədə "şəhər iclas salonu"
* *[[Fransa]]: Otel de ville* () — hərfi tərcümədə şəhər şurasının evi.
* *[[İtaliya]]*:  — hərfi tərcümədə Kommunal Bina
* *[[Portuqaliya]]:*  — hərfi tərcümədə Mahal sarayı
* *[[Finlandiya]]* : *Raastuvankokous* ( RaasRådhusstämm)
* *[[İsveç]]*: *Allman radstuga* (Allmän rådstuga)
* *[[Rusiya]]* : Ра́туша
Afçı (Pərsabad)

**Afçı** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 233 nəfər yaşayır (35 ailə).

## İstinadlar
Vlada Ralko

**Vlada Ralko** (; ) — ukraynalı rəssam. 1994-cü ildən Ukrayna Milli Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Women In Arts mükafatının laureatıdır (2019).

## Həyatı
Vlada Ralko 1969-cu ildə Ukraynanın Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə Taras Şevçenko adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir. 1994-cü ildə Milli Təsviri İncəsənət və Memarlıq Akademiyasının rəssamlıq bölməsindən məzun olmuşdur (Professor Vladimir Şatalinin rəssam emalatxanası).

Ümumukrayna İncəsənət Triennalesi mükafatının laureatıdır (2001). Vlada Ralko Ukraynada və ölkə xaricində keçirilən sərgilərdə iştirak edir. Ralkonun işləri Lincoln Center (Nyu-York, ABŞ), Rebellminds qalereyasında (Berlin, Almaniya), Kunstlerhous (Vyana, Avstriya), Saatchi Gallery (London, Böyük Britaniya) və digər yerlərdə sərgilənmişdir.

## Ədəbiyyat
* Vlada Ralko. Kağız üzərində əl işləri. Kiyev, Artbuk, 2007. 
* Vlada Ralko. Kiyev gündəliyi. Lvov, 2019.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vlada Ralkonun Voloshyn Gallery-də «Toy» adlı şəxsi sərgisi
* Ukrayna İncəsənət Kitabxanası. Vlada Ralko.
Upsahl

**Taylor Upsahl** və ya səhnə adı ilə **UPSAHL** () — Amerikalı müğənni və bəstəkar.

## Həyatı
28 noyabr 1998-ci ildə Finiks (Arizona) şəhərində anadan olmuşdur. Atası məşhur Stereotyperider qrupunun üzvü olmuşdur. Nənəsi və babası musiqi müəllimi idi. 5 yaşında gitara və piano çalmağa başlamışdır. Altıncı sinifdə oxuyarkən mahnı yazmağa başladı və 14 yaşında tam adından istifadə edərək daha akustik düşüncəli musiqilər yayımladı. 2017-ci ildə Arizona İncəsənət məktəbindən məzun oldu.
## İstinadlar
Seydizadə Mehmed Paşa

**Seydizadə Mehmed Paşa** (ö. 1684) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Doğum tarixi məlum deyil. IV Mehmed səltənətinin kaptan-ı dəryalarından Seydi Əhməd Paşanın oğludur. Bu səbəblə bir çox tarixi mənbədə *Seydizadə* olaraq anılır. Sürətlə yüksələrək sancaqbəyi, ardından 1671-ci ildə vəzir rütbəsiylə Rumeli bəylərbəyi oldu. Bir neçə il bu vəzifədə qaldıqdan sonra 1676-cı ilin yanvarında kaptan-ı dərya oldu. Ardından 13 noyabr 1677-ci ildə vəzifədən alınaraq Niğdə sancaqbəyi oldu. 1678-ci ildə ikinci dəfə Rumeli bəylərbəyliyinə yüksəldi. Daha sonra Timeşvar, 1681-ci ildə Yanova, 1682-ci ildə Kanije, 1683-cü ildə isə yenidən Yanova qalasının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. Ancaq 1684-cü ildə Budin yaxınlığında gedən çatışmalarda şəhid düşdü.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 44.

## İstinadlar
Biko Əli Paşa

**Biko Əli Paşa** — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

## Həyatı
Doğum tarixi və saraya necə girdiyi məlum deyil. Tarixi mənbələrdə adına ilk dəfə Qoca Dərviş Paşanın sədarəti dönəmində rast gəlinir. Belə ki, 1653-cü ilin martında Dərviş Paşanın sədarət naibi olmuşdur. 1655-ci ilin yanvarında baş dəftərdar olsa da, həmin ilinin sonunda vəzifədən ayrıldı. Daha sonra ikinci dəfə bu vəzifəyə gətirilsə də, bu dəfə də çox keçmədən vəzifədən alındı və 1656-cı ildə vəzir rütbəsiylə yenidən sədarət naibi oldu. Bir ay sonra isə sancaqbəyliyinə gətirildi. 1658-ci ilin dekabrında kaptan-ı dərya oldu və 2 il boyunca bu vəzifədə qaldıqdan sonra 1660-cı ilin aprelində Rumeli bəylərbəyliyi ilə vəzifədən alındı. Daha sonra vəfat etdi. Vəfat tarixi isə məlum deyil.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 295.

## İstinadlar
Vladimir Kravtsov

**Vladimir Kravtsov** — sovet hərbi pilotu, aviasiya polkovniki (SSRİ). Azərbaycan ordusunun generalı. Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin birinci komandanı.

Nasosnı aerodromunda yerləşən 82-ci Hava Hücumundan Müdafiə alayında xidmət etmişdir. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra vaxtilə SSRİ-nin tərkibində olan bir sıra ərazilərdə silahlı qarşıdurmalar alovlandı. 9–10 iyun 1992-ci il tarixlərində özünü Sovet İttifaqının varisi elan edən Rusiya, silaha ehtiyacı olan azərbaycanlıların təzyiq, rüşvət, inandırma və hətta silahlı hücum şəraiti altında SSRİ ordusuna aid təyyarələrin Rusiyaya təcili təxliyəsinə başladı. Əsas hissə aparıldı, ancaq Azərbaycan da bir şey əldə etdi. Nasosnıdakı 82-ci Hava Hücumundan Müdafiə alayının ləğvi ilə məşğul olan Vladimir Kravtsov və podpolkovnik Aleksandr Pleş (və ya Pleşin) sayəsində Azərbaycan 30-a qədər MiQ-25PD təyyarəsinə sahib ola bildi. Kravtsov, Azərbaycanı təyyarələrin Rusiyaya aparılması barədə xəbərdarlıq etdi, bundan sonra 9 iyul 1992-ci ildə insanlar hava limanına soxularaq buna mane oldular. Nəticədə, polkovnik Kravtsova general rütbəsi verildi və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı vəzifəsi verildi. Azərbaycanın keçmiş müdafiə naziri Dadaş Rzayev qeyd edir ki, Vladimir Kravtsov, Rusiyadan döyüş təyyarəsini qaçıran Vaqif Qurbanovla birlikdə Azərbaycanın Hərbi Hava Qüvvələrinin yaranmasında əsas rol oynamışdır.

## İstinadlar
Otaq (dəqiqləşdirmə)

* Otaq
* Otaq (roman)
* Otaq (kənd)
* Otaq (film, 2003)
* Otaq (film, 2015)
* Otaq (film, 2019)

## Həmçinin bax
* Otaqlı
Clubhouse

**Clubhouse** () – səsli ünsiyyətə əsaslanan sosial şəbəkə . Tətbiq 2020-ci ildə "Alpha Exploration Co" şirkətinin əməkdaşları olan Paul Davison və Rohan Seth tərəfindən hazırlanıb. Hal hazırda çox sürətlə böyüyən bir sosial şəbəkədir. 2020-ci ilin dekabrında tətbiqin qiyməti 100 milyon dollar dəyərində idi. 21 yanvar 2021-ci ildə isə 1 milyard ABŞ dolları çatır. .

## Tarixi
Tətbiq 2020-ci ilin aprelində İOS əməliyyat sistemi üçun hazırlanır. COVID-19 pandemiyasının ilk aylarında çox məşhurlaşır. Venture () kapitalı firması olan Andreessen Horowitz'in 2020-ci ildə 12 milyon dollarlıq sərmayəsi sosial şəbəkəyə daha çox populyarlıq qazandırır. 2020-ci ilin dekabr ayında artıq 600 min nəfər aktiv şəkildə tətbiqdən istifadə edirdi. İlon Mask GOOD TIME klubuna müsahibə verdikdən sonra Clubhouse'un populyarlığı dahada artır .

## İstifadə
Clubhouse ancaq səsli istifadə üçun nəzərdə tutulan bir sosial şəbəkədir. Sosial şəbəkənin tətbiqini yüklədikdən sonra qeydiyyatdan keçmək və daha əvvəl qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərdən dəvətnamə almaq lazımdı. Bundan sonra tətbiqə daxil olub maraq dairənizi seçirsiniz. Sonra proqramda dəhliz yaranır və dəhlizdə maraq dairənizə uyğun otaqlar olur. Bu otaqlara daxil olub danışıqlarda iştirak edə biləriniz. Tətbiqdən istifadə ancaq dəvətnamə ilə mümkundur. Clubhouse müxtəlif söhbət mövzuları, tok-şoular, musiqi, şəbəkə görüşləri, tanışlıqlar, tamaşalar, siyasi müzakirələr və s. olan müxtəlif klublar və virtual otaqlar təklif edir. Bir istifadəçiyə abunə olduqda üzv olduğu otaqların siyahısını görə bilirsiniz. Tətbiqdə Clubhouse'da virtual söhbətlər aparan Dreyk, Kevin Hart, Tiffany Haddish, Mark Zukerberq kimi məşhur insanları görə bilərsiniz .

## Android üçün Clubhouse

### Rəsmi
2021-ci ilin yanvarında şirkət tezliklə sosial şəbəkənin Android tətbiqini hazrılayacaqları barədə məlumat paylaşır. Ancaq *2021-ci ilin 7 mart tarixinə* olan məlumata görə, Sosial şəbəkənin hələ ki rəsmi Android tətbiqi yoxdur.

### Qeyri Rəsmi
Rəsmi olaraq şirkət özu Android üçun tətbiq hazırlamasada artıq Sosial şəbəkənin qeyri rəsmi tətbiqi mövcuddur. Belə ki,VKontaktenin Android tətbiqinin yaradıcısı və keçmiş proqram təminatçısı Qriqori Klyuşnikov Android üçün Clubhouse tətbiqetməsinin açıq mənbəli bir versiyasını yaradıb. Tətbiqi İT layihələri və onların birgə inkişafı üçün ən böyük veb xidməti olan Github platforasnda yayımlayıb .

## İstinad siyahısı
Volyuta

[200px|thumb|[İonik order|İonik volyuta nümunələri]]

**Volyuta** — ion naxışında görünən, bir sütunun başlığının mərkəzindən başlayaraq genişlənib bir spiral meydana gətirdiyi bir bəzəkdir. Növbəti dövrdə Korinf orderi ilə kompozit orderdə də tətbiq edilmişdir.

## Həmçinin bax
Monolitik sütun
Monolitik sütun

Monolitik sütun və ya “tək fazalı sütun” (single-phase column) ənənəvi olaraq gövdəsi çox hissəli olaraq deyil, bir hissəli şəkildə istehsal olunan sütun növləri üçün istifadə olunan bir termindir.

Monolitik bir sütun (və ya bir hissəli sütun), mil hissəsi şaquli hissələr əvəzinə böyük bir daş parçasından düzəldilmiş böyük bir sütundur. Daha kiçik sütunlar ümumiyyətlə tək daş hissələrindən düzəldilir, lakin daha az monolitik olaraq xarakterizə olunur, çünki bu termin normalda daha az yayılmışdır və bu şəkildə hazırlanmış daha böyük sütunlar üçün istifadə olunur. Monolitik sütunlardan istifadə etmək, karxanalarda və hərəkətdə əhəmiyyətli dərəcədə əlavə çətinliklər yaradır və eyni zamanda bir binada əzəmətin və vacibiyyətin ifadəsi kimi qəbul edilə bilər.
Müqəddəs Məryəm kilsəsi (Ərəkül)

**Müqəddəs Məryəm kilsəsi** — Xocavənd rayonunun Ərəkül kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Vaxtilə Erməni Qriqoryan Kilsəsinin Qarabağ yeparxiyasına tabe olmuş kilsə 1902-1907-ci illərdə Bakının zəngin ermənilərindən olan Makiç Qriqoryanın sifarişi ilə inşa edilmişdir.

## Tarixi

Kilsə, Ərəkül kəndindən olan, lakin Bakıda yaşayan zəngin ermənilərdən biri – Makiç Qriqoryanın sifarişi ilə tikilmişdir. 1902-1907-ci illərdə kilsənin inşası üçün 30.000 rubl xərclənmişdir.

1960-cı illərdə Horadiz stansiyasından təkrar emal üçün göndərilmiş metal tullantıları arasından bu kilsənin naxışlı zınqırovu aşkarlanaraq Xankəndi Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə göndərilmişdir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Ərəkül kəndinin qədim mərkəzində inşa edilmiş Müqəddəs Məryəm kilsəsi, digər tikililər arasında effektiv şəkildə seçilir. Kilsənin layihəsi Tbilisidən dəvət edilmiş memar tərəfindən hazırlanmış, lakin, memarın adı sənədlərdə qeyd edilməmişdir. İnteryerlərin işlənməsi üçün isə Bakıdan beş ədəd yunan memar dəvət edilmişdir. Digər işlərin icrasında yerli sənətkarlardan istifadə olunmuşdur.

20,5x16 metr ölçülərə malik olan kilsə, planda günbəzli bazilika quruluşuna malikdir. Üçnefli bazilikanın günbəz ilə birlikdə olan hündürlüyü 18 metrə bərabərdir. Günbəz tağlar vasitəsilə dörd gözəl pilon tərəfindən saxlanılır. Kilsənin divarları yaşı yonulmuş yerli qumdaşından inşa edilmişdir.

Kilsənin interyeri eksteryeri ilə müqayisədə daha cazibədardır. İşıqlı və geniş ibadət zalı yonma naxışlı memarlıq elementləri ilə ziyarətçisinə ciddi təsir buraxır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Korinf orderi

[200px|thumb|[İordaniyanın Cəraş şəhərində yerləşən Korinf orderi formasında inşa edilən.]]

**Korinf orderi** — kapitellərin akanthus yarpaqları ilə bəzədildiyi və sütunların bir postamentə qoyulduğu klassik memarlıqdakı üç orderdən biridir. Afinada, ehtimal ki, eramızdan əvvəl V əsrdə, dorik və İonik orderlərdən sonra meydana gəlmişdir.

İonik orderdən daha mürəkkəb bir formaya malik olan Korinf orderinin forması Yunan mifologiyasına görə daxilində akanthus yarpaqları olan bir səbətdən ilham alınaraq yaradılmışdır. Klassik memarlıqdakı digər iki orderdən daha gec ortaya çıxmışdır və qədim yunan şəhəri Korinfin adını daşıyır. İonik orderdə olduğu kimi baza diametri və hündürlüyü arasında 1/9 nisbət vardır. Bununla birlikdə, Dorik orderinə baxarkən bu nisbətin 1/6 olduğu görünür, yəni Dorik sütunların İonik və Korinf sütunlarından daha qısa bir formaya sahib olduğu görülür.
Dorik order

Dorik order Qədim Yunanıstan və ondan sonrakı Qədim Roma memarlığının üç orderindən biri idi. Sütunların üstündəki sadə dairəvi başlıqlar sayəsində Dorik order asanlıqla tanınır. Bəzən mürəkkəb detallara malik olsa da, ən erkən və mahiyyət etibarilə ən sadə orderdir.
Postament

**Pedestal** və ya **postament** — heykəl, vaza və ya sütunun altında dayanan və onları dəstəkləyən element.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vaza

Vaza, əsasən çiçək qoymaq üçün istifadə edilən şüşə, farfor, torpaq kimi müxtəlif materiallardan, müxtəlif ölçü və formalarda hazırlana bilən bir qabdır. Bu söz rusca vaza (Ваза) sözündən azərbaycancaya keçib.
Akantus (ornament)

200px|thumb|sağ|Acanthus nümunəsi
200px|thumb|Acanthus spinosus çiçəyi
**Akantus** (yun: Ἄκανθος) qədim yunan memarlığında sütun başlarını bəzəmək üçün istifadə olunan bitki fiqurudur.

Azəricə adı “ayı pəncəsi” olan akantus, sıx, qalın, silindrik və dik çiçəkli, tikanlı, hündür, ot bitkilərindəndir. Çiçəkləri gözə çarpan olduğundan bəzək bitkisi kimi yetişdirilir. Akantus, ilk əsrlərdən bəri Roma və Bizans başda olmaqla müxtəlif dairələrin sənətinə daxil olan bir bitkidir. Sütun başlıqlarının ayrılmaz hissəsidir. Xüsusilə Aralıq dənizi mühitinin sənətində, müxtəlif materiallarla yarpaq, qıvırcıq və ya rozet formasında olan bir çox tikilidə rast gəlinir. Son antik dövr sənəti və barokko sənətində də tez-tez istifadə edilmişdir. 

Korinf və kompozit sütun başlıqlarında akantus yarpaqlı bəzək motivinin inkişafını müşahidə etmək mümkündür. Vitruvius bu kapitel janrının meydana gəlməsinin hekayəsindən belə bəhs etmişdir:

“Korinfli azad bir qız evlilik yaşında bir xəstəlikdən ölür. Qızın süd anasy, qızın ölümündən sonra həmin qıza həyatda zövq verən bəzi kiçik əşyaları yığaraq, səbətə qoyub qızın qəbrinə aparır; məzarın üstünə qoyduğu səbətin içindəki əşyaların daha uzun müddət ərzində qalması üçün səbətin üstünə bir kafel qoyur. Səbət təsadüf nəticəsində bir akantus kökünün üstündə durur. Sıxılmış akantus kökü yay gələndə ortasından cücərir və yarpaqlar verir, səbətin kənarlarında böyüyən tumurcuqlar kafelin ağırlığı altında qıvrılır və uclarda volyutaları əmələ gətirir.

Afinalıların o dövrdə sənət əsərlərinin incəliyi və zərifliyi səbəbindən κατατηξίτεοϛ adlandırdıqları Kallimak, məzarın yanından keçərkən kənarlarından zərif yarpaqların çölə çıxdığı səbəti görür. Bu yeni üslubdan zövq alaraq Korinflilər üçün o nümunədən ilhamlanaraq nazı sütunlar tikir; baxışların nisbətlərini təyin edərək o zamandan sonra Korinf üslubundakı əsərlərdə tətbiq olunacaq qaydaları müəyyənləşdirir”
Kompozit order

Kompozit order, İonik order başlıqlarının volyutalarını Korinf orderindəki akanthus yarpaqları ilə birləşdirən kompleks bir orderdir.

## İstinadlar
Xulio Libonatti

**Xulio Libonatti** (; ) — İtaliya millisində oynamış argentinalı futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub.

## Karyera
Xulio Libonatti iyulun 5-i 1901-ci ildə Rosarioda İtaliyalı immiqrantların ailəsində anadan olmuşdur.

Libonatti karyerasına1917-ci ildə, Nicasio Vila Kubokunda debüt etdiyi "Nyuls Old Boys" komandasında başlayır. Libellatti burada ümumilikdə 141 oyunda iştirak etmiş və 78 qol vuraraq üç dəfə Nicasio Vila Kubokunun sahibi olmuşdur.

Libonatti, 1919-cu ildə Argentina yığmasında debüt edir. Argetnina millisində *15* oyun keçirdərək 8 qol vurur.

1925-ci ilin yayında, onun İtalyan mənşəli istifadə edərək (Julio valideynləri Genuyadan idi), ikili vətəndaşlığın verdiyi icazə ilə "Torino" klubuna keçir. Bu transferdən sonra Xulio Avropada çıxış edən ilk argentinalı futbolçu olur. Orada, Adolfo Balonçeri və Cino Rozzetti ilə birlikdə Libonatti, "Torino"nun İtaliyada iki çempionluq titulunu qazanmasına səbəb olan məşhur "*möcüzə üçlüyü*" təşkil edir. Bu üçlük təkcə 1928/29 çempionatında 33 oyunda 117 qol vurur. Libonatti "Torino" formasında 241 oyun keçirib və 157 qol vurub.

1926-cı ildə Libonatti İtaliya millisində debut edir. İtaliya millisinin heyətində ümumilikdə 17 matç keçirdib və 15 qol vurur İtaliya Millisi ilə 1930-cu ildə Mərkəzi Avropa kubokunu qazandı və 6 qolla turnirin bombardiri oldu.

1934-cü ildə Libonatti "Cenoa" klubuna keçir. Daha sonra isə karyerasını bitirdiyi "Rimini" klubuna transfer olur və 1938-ci ildə burada karyerasını bitirir.

## İstinadlar
Toskan orderi

**Toskan orderi**, yivli və kanelurlu olmayan sütunlara malik, tərkibində triqlif və qutta olmayan, sadələşdirilmiş dor modelinə uyğun bir quruluşa malik tərtibdir. Toskan orderi, üç memarlıq orderinin bir hissəsi deyil, ancaq standartlaşdırılmış bir rəsmi order olaraq təqdim olunur.

Əsasən milliyətçiliyə əsaslanan İtalyan İntibahı dövrünün yazıçılarının ixtirasıdır. Bununla birlikdə, yuvarlaq başlı nisbətən sadə sütunlar İtaliyanın və ən azından Avropanın əksər hissəsinin Etrusk memarlığından bəri bağ memarlığının bir hissəsinə çevrilmişdir.
Ağ xaç kilsəsi

**Ağ xaç kilsəsi** — Xocavənd rayonunun Çinarlı kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Vaxtilə ərazidə olmuş monastrın başkilsəsi olmuş Ağ xaç kilsəsinin inşa tarixi dəqiq bilinməsə də, bir çox memarlıq detallarına əsasəm ən geci XIV əsrdə onun artıq fəaliyyət göstərdiyi hesab olunur.

Birnefli bazilika formasında olan kilsə, müxtəlif tipli onulmamış yerli daşlardan əhəng məhlulu ilə inşa edilmişdir. Zəng qülləsi ibadət zalının mərkəz hissəsi üzərində inşa edilmişdir.

Bəzi Azərbaycandilli ilkin mənbələrdə adı **Ağ kilsə** kimi qeyd edilib.

## Tarixi
Vaxtilə ərazidə olmuş monastrın başkilsəsi olmuş Ağ xaç kilsəsinin inşa tarixi dəqiq bilinməsə də, bir çox memarlıq detallarına əsasəm ən geci XIV əsrdə onun artıq fəaliyyət göstərdiyi hesab olunur. Kilsə interyerində, şimal tağının altında yerləşdirilmiş xaçdaş üzərindəki kitabədə qeyd edilir: *"Mən, Sirak, bu xaçı atam Xutlapın xatirəsinə ucaltdım. 1333-cü ilin yayı."*

Narteksin portal timpanındakı kitabədə isə kilsə və ya yalnız narteksin 1735-ci ildə *"Surapın oğlu Hovannesin əli ilə"* bərpa edildiyi qeyd edilir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Birnefli bazilika formasında olan kilsə, müxtəlif tipli onulmamış yerli daşlardan əhəng məhlulu ilə inşa edilmişdir. Narteks ilə birlikdə kilsənin uzunluğu 15,75 m, eni isə 7,1 metrə bərabərdir.

Memarlıq baxımından maraqlı formaya malik olan zəng qülləsində yazılmışdır: *"Bu zəng qülləsi Surapın oğlu yepiskop Hovannesin xatirəsinə inşa edilmişdir. 1674-cü ilin yayı."* Qüllə rotondavari tikili olmaqla, altı sütun və sütunlar üzərində ucalan piramidavari dama malikdir. Qüllə ibadət zalının mərkəz hissəsi üzərində inşa edilmişdir.

Zəng qülləsindən qərb tərəfdə, niş içərisində yerləşdirilmiş gözəl xaçdaşı üzərindəki kitabədə yazılıb: *"Mən, İşxan oğlu Əcəmi, bu xaçı oğlum Asuparın ruhunun xilas edilməsi üçün ucaltdım. Bu yazını oxuyanlar qoy onun xatirəsini yad etsinlər. 1348-ci ilin yayı."* 2,5 metr hündürlüyə malik olan xaçdaşın səthi tamamilə qabarıq və oyma naxışlarla örtülmüşdür.

Kilsə ətrafındakı böyük orta əsrlər qəbirsanlığında da məzar daşlarının hamısı naxışlar və məişət səhnələri ilə bəzədilmişdir. Təsvirli məzar daşlarında ovçuluq, əkinçilik, döyüş səhnələrini görmək mümkündür. Kilsədən şimalda, qəbirsanlıq ərazisində 1735-ci ildə inşa edilmiş və ziyarətçilərin dincəlməsi üçün istifadə edilən tikilinin xarabalıqları vardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Franko Bazalya

**Franko Bazalya** (; ) —  italyan psixiatr, nevroloq, psixiatriya professoru , zehni sağlamlıq sisteminin islahatçısı, 180 Qanunun inkişaf etdiricisi, Demokratik Psixiatriya hərəkatının lideri.

Zehni xəstələrə qarşı insani münasibətə və onların məcburi təcrid olunmasından imtina etməyə əsaslanan zehni sağlamlıq xidməti konsepsiyasını irəli sürən Bazalya, davamlı olaraq İtaliyada psixiatriyanın destitusionalizasiyasına yönəlmiş və sistemin tamamilə ləğvi ilə başa çatan dövlət ruhi xəstəxanalarının islahatlar həyata keçirdi. 

Bir sıra müəlliflər Bazalyanı XX əsrin ən təsirli İtalyan psixiatrı hesab edirlər. Bəzi əsərlərində o, müasir psixi sağlamlıq konsepsiyasının qurucusu da adlandırıldı . Bəzi müəlliflər Bazalya və Demokratik Psixiatriyanın fəaliyyətlərini antipsikiyatri ilə əlaqələndirirlər, baxmayaraq ki, özü də digər tədqiqatçılar kimi belə bir identifikasiyaya qəti şəkildə qarşı idi.

Franko Bazalya Mükafatı , Franka və Bazalya Vəqfi İtaliyada təsis edilmişdir.

## Həyatı
### Erkən illəri
Franko Bazalya 11 mart 1924-cü ildə Venesiyada varlı bir ailədə anadan olub. İki bacısı var idi - biri ondan kiçik və digəri daha böyük . Koluççi və Vittorio, Bazalyanın Venesiyanın mənzərəli San Polo bölgəsində keçirdiyi uşaqlıq və gənclik günlərini buludsuz, demək olar ki, hər hansı bir problemlə qarşılaşmayan kimi təsvir edirlər. 1943-cü ildə məktəbi bitirdikdən sonra Bazalya Padua Universitetinin Tibb və Cərrahiyyə Fakültəsinə daxil oldu və burada bir qrup antifaşist tələbəyə qoşuldu. Yoldaşlarından birinə xəyanət etdikdən sonra həbs edildi və müharibənin sonuna qədər altı ay həbsxanada qaldı. Colucci və Vittorio, həbs cəzası təcrübəsinin gələcək filosof və həkimin yaddaşında dərin bir iz buraxdığını və Basalia'yı psixiatrik klinikalar olan "tibbi həbsxanalardakı" məhbusların hüquqları uğrunda mübarizəyə sövq edən o günlər vacib səbəblərdən biri olduğunu qeyd etdilər.

## İstinadlar
Kanelur

[thumb|[Dorik orderi formalı kanelurlu sütunlar]]
[thumb|Fərqli kanelur [növləri]]

**Kanelur** (,  ) ― antik memarlıqda ümumiyyətlə sütunlarda və ya pilasterlərdə yarım dairə şəklində dərinliyə açılan və müəyyən bir funksiyası olmayan bəzək məqsədli oyuqlara verilən addır.
Plyastra

[200px|thumb|Sidney, [Ohayo|Ohiodan bir nümunə]]

**Pilaster**, **pılyastr** və ya **plyastra** – memarlıqda divara yapışdırılmış sütun şəklində istifadə edilən bir tikinti texnikasıdır. Binalarda bəzək elementi kimi istifadə olunur. Dörd künclü bir sütun sütunun yarısı divarın içərisinə yerləşdirilmiş şəkildə olan şaquli bir sütundur. Bəzi hallarda pilaster yarı dairəvi formada da tətbiq oluna bilər.

Ümumiyyətlə, binaların fasadında bir-birinə bağlanmış şaquli sütunlarla harmoniya şəklində görüntü yaratmaq üçün istifadə olunur. Bəzi hallarda, qapı və ya pəncərələrin kənarında bəzək kimi də istifadə edilə bilər.

Qədim Roma və Qədim Yunanıstan memarlığında və İtalyan İntibahı dövründə geniş şəkildə istifadə edilmişdir. New Yorkdakı *Carnegie Hall*da tətbiq olunmuş və Almaniya, İspaniya, İtaliya və Hindistan kimi bir çox fərqli sivilizasiyalarda da izlərinə rast gəlinmişdir. İntibah və ya Yunan oyanışı memarlığı dövrlərində də geniş istifadə edilmişdir.

*Leone Battista Alberti*nin pilaster texnikasının binalarda tətbiq etmə xüsusiyyətlərini öyrənən Rudolf Wittkower, pilaster üçün aşağıdakı tərifi vermişdir:

“Pilaster, sütundan divara keçid mərhələsi üçün son dərəcə ağıllı bir tətbiq texnikasıdır. Üç ölçülü formasını və daşıyıcılığını itirmiş bir sütun olaraq da təyin edilə bilər.”

## Nümunələr

Image:Blue Door.jpg|Ağac pilaster lentlərindən formalaşan mavi qapı 
Image:2006-05 Frankfurt (Oder) 06.jpg|Pilaster tətbiqi, Frankfurt, Almaniya
Image:Puerta de la colegiata - Lerma.jpg|*Puerta de la colegiata*, Lerma, İspaniya
Image:Relief_of_Gomateshvara_at_the_Badami_cave_temple_no.4.jpg|Badami Cave məbədi, Hindistan
Triqlif

thumb|Triqlif

***Triqlif*** ― klassik memarlıqda Dor frizinin şaquli kanallı tabletləri üçün istifadə olunan bir memarlıq terminidir. Buna görə Dorik frizindəki trigliflər arasındakı düzbucaqlı oyuqlara ***[[metopalar]]*** deyilir. Kanallar arasındakı qaldırılmış boşluqlara Latın dilində ***femur***, Yunan dilində ***meros*** deyilir.
Metopalar

[thumb|[Parfenon mərmərlərindən metoplar]]

**Metop** () ― klassik memarlıqda Dorik frizin iki triqlifi arasındakı boşluğu dolduran düzbucaqlı bir memarlıq elementidir. Dorik bir binanın arxitravındakı triqliflər və metopalar alternativ bir dekorativ qrupdur.
Gədəyli (Pərsabad)

**Gədəyli** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 587 nəfər yaşayır (95 ailə).

## İstinadlar
Yunan oyanışı memarlığı

***Yunan oyanışı*** (***Grek dirçəlişi*** və ya ***Grek oyanışı*** ya da ***Yunan dirçəlişi***), XVIII əsrin sonu ilə XIX əsrin əvvəlləri arasında əsasən Şimali Avropada və ABŞ-də geniş tətbiq olunan bir memarlıq üslubudur. Yunan mədəniyyətinin məhsulu olaraq ortaya çıxan bu üslub, həm də Neoklassik memarlığın son mərhələsi olaraq xarakterizə edilmişdir. Bu konsepsiya ilk dəfə 1842-ci ildə Krallıq Rəssamlıq Akademiyasının professoru Charles Robert Cockerell tərəfindən verilən bir təqdimatda istifadə edilmişdir. Əsasən ABŞ-də təsirli bir cərəyan olduqdan sonra, bu terminin ingilis dilindəki adı olan Greek Revival (Yunan oyanışı) termini geniş şəkildə istifadə olunmuşdur.

## Rəsm qalereyası

Şəkil:Yorkshire Museum.jpg|Yorkshire Muzeyi (1830), York, İngiltərə
Şəkil:Walhalla aussen.jpg|Walhalla məbədi (1842), Regensburq, Bavariya, Almaniya
Şəkil:Propyläen - München.jpg|Propyläen (1854-1862), Münhen, Almaniya
Şəkil:2ndBankofUSSouthFacade.JPG|Second Bank of the United States (1824), Philadelphia, ABŞ
Şəkil:Sailors-snug-harbor.jpg|Temple Row (Sailors' Snug Harbor), New York, ABŞ
Pank rok

**Pank rok** (yada **pank**; ) — 1970-ci illərin ortalarında ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliyada yaranmış rok musiqisinin janrı. Janrın kökləri 1960 cı illərin qaraj rokina və indi protopank adlandırırlan musiqiyə gəlir çıxır. Janr yaranandan onu təmsil edən musiqiçilər, 1970-ci illərdə məşhur olan, meynstrim roka qarşı çıxırdılar və özlərini onun əksi kimi göstərməyə çalışırdılar. Adət olaraq pank qruplar qısa,səsli gitarlarla və kobud vokalla enerji dolu, siyasi və sosial mövzulara aid mətnlərlə mahnılar yazırlar. Pankın əsas xüsusiyyəti DIY üsulu idi.  Qruplar özləri, ya da müstəqil leynlların köməkliyi ilə öz mahnılarını yazıb yayırdılar.

«Pank» ilk olaraq 1970-ci illərin əvvəllərində musiqi termini kimi işlənib. Bəzi qaraj qruplarının və onların pərəstişkarlarını təsvir etmək üçün bu termini amerikalı kritiklər düşünüb. 1976-cı ilin axırlarına — Nyu Yorkdan olan New York Dolls, Television, Ramones və Londondan olan Sex Pistols, The Clash və The Damned — yeni janrın bayraqdarları oldu. Bir il sonra janr beynəlxalq məşhurluq qazandı və Birləşmiş Krallıqda vacib mədəni amilə çevrildi. Lakin əksər hallarda pank rok yerli anderqraund səhnələrdən qırağa çıxmırdı və meynstrimlə heç bir əlaqəyə girməməyə çalışırdı. Janrın məşhurluğuna görə, pankların etiraz ideologiyası, xüsusi geyim (üstündə söyüş, yada ədəbsiz şəkil olan qısaqollar, dəri gödəkçələr və BDSM stilində geyim) üstündə pank submədəniyyəti yarandı.

1980-lərin əvvəllərində pankda, hardkor pank (Black Flag), strit pank (Exploited) kimi daha dinamik stillər üstünlük təşkil etməyə başladı. Pank ifa edən, yaxud özlərini bu mədəniyyətə aid edən musiqiçilər janrın inkişafında böyük rol oynayıblar və onun Post-punk, alternativ rok kimi sub-janrlarını yaradıblar. Cəmiyyətdə anderqraund musiqiyə artan maraq və böyük leyblların musiqini kommersiyalaşdırmaq istəyinə görə 1990-cı illərdə pank rok meynstrim oldu. O dövrdə pop pank ifa edən — Green Day, The Offspring və Blink-182 — kimi qruplar məşhur oldu. Onların albomları milyonluq tirajlarla satılırdı.
Kit Morris

**Kit Morris** (; ) — Black Flag, Circle Jerks və Off! hardkor pank qruplarının yaradıcısı və frontmeni.
## İstinadlar
Henri Rolins

**Henri Lourens Qarfild** (; ) — amerikalı rok musiqiçi, vokalist, musiqi leyblın direktoru, *[[spoken word]]* janrında artist, publisist, kitab müəllifi, tele- və radioaparıcı və aktyor. Ən çox Black Flag və Rollins Band qruplarının frontmeni kimi tanınır.

İnsan hüquqlarının müdafiəçisi. Öz solo (spoken word) çıxışlarında ABŞ da, Cors Buş hakimiyyəti dövründə olan siyasi və sosial durumu pisləyir, prezidenti axmaq şəklində təsvir edir.

## İstinadlar
Beyləqan mədrəsəsi

**Beyləqan mədrəsəsi —** XI əsrə aid mədrəsə.

## Haqqında
XI əsr yerli müəlliflərdən Məsud ibn Namdarın yazdığı əsərdə Azərbaycan şəhərlərindən Beyləqan mədrəsəsi haqqında da bəzi məlumatlara rast gəlmək olur. Əsərdə “məktəbdən qayıdan uşaqlardan” və “məktəblilərin imla yazı lövhələrindən söz açılır. Məsudun məlumatından aydın olur ki, bu mədrəsələrdən biri şəhərin qərbində, qala divarlarından xaricdə yerləşmişdir. Orta əsrlər Beyləqan şəhərini arxeoloji cəhətdən tədqiq edən görkəmli arxeoloq Qara Əhmədov bu məlumatları əsərində təsdiq edir. Beyləqan qazıntılarından tapılmış epiqrafik məlumatdan aydın olur ki, əhalinin aşağı təbəqəsinə mənsub olan adamlar içərisində də savadlı adamlar varidi. Buna misal olaraq müəllif Beyləqan dulusçularını göstərir. O yazır ki, Beyləqanda istehsal olunmuş saxsı qabların üzərində xeyli miqdarda yazılar vardır. Bu yazıların dulusçular tərəfindən yazıldığı bizdə şübhə oyatmır. Yazıları bəziləri lirik beyt və rübailardən ibarətdir, yəni artıq şeir şəkli almış yazılardır. 

## Həmçinin bax

* Nizamiyyə mədrəsəsi
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
* Şamaxı mədrəsəsi

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015.
Marağa mədrəsələri

**Marağa mədrəsələri** -  Azərbaycanın Marağa şəhərində XIII əsrə aid “Atabəylər”, “Qazı” və “Əhmədağa” adlı üç mədrəsə.

## Haqqında

### Atabəylər mədrəsəsi
Marağada da “Atabəylər” mədrəsəsi fəaliyyət göstərmişdir. Bu mədrəsə alim qazı Kəmaləddin Əbu Abdallah Məhəmməd əl Qəzvini əl-Maraği tərəfindən əsası qoyulmuşdur. Onun özü də bu mədrəsədə müdərrislik etdiyi üçün “əl-müdərris” ləqəbini almışdır. Azərbaycan Atabəyləri və sultanlarının yanında böyük hörmət və mərhəmət sahibi olmuşdur. O, sultan Cəlaləddin Xarəzmşahın yanına gəldikdə, sultan onu ən hörmətli adam kimi qəbul edir və taxtda öz yanında oturdurdu. Ömrünün axırında İrbilə köçür və 628 (9.XI 1230- 28.X 1231)-ci ildə vəfat edir. 

### Qazi mədrəsəsi
Bu mədrəsə Marağada fəaliyyət göstərirdi. Müdərrislərdən Sərab qazısı Kamal əl-Din (ö.1230-1231-ci ildə, İrbildə) Azərbaycan Atabəyləri yanında böyük hörmət-izzət sahibi olmuşdur. 

### Əhmədağa mədrəsəsi
Bu mədrəsə də Marağada fəaliyyət göstərirdi. XIII əsrdə qazı Kəmaləddin Əbu Abdallah Məhəmməd əl Qəzvini əl-Maraği tərəfindən əsası qoyulmuşdur. 

## Həmçinin bax

* Nizamiyyə mədrəsəsi
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
* Beyləqan mədrəsəsi
*Şamaxı mədrəsəsi

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015.
Şamaxı mədrəsəsi

**Şamaxı mədrəsəsi** — XII əsrə aid mədrəsə. 

## Haqqında
Ərəb alimi Əbülqasim İbn Havqəl hələ IX-X əsrlərdən Bərdədə, Beyləqanda, Şamaxıda, Dərbənddə, Tiflisdə böyük elmi mərkəzlərin olmasını xəbər verir. Şamaxıda aparılan axreoloji qazıntılar Şamaxı Cümə məscidinin həyətində aşkar olunmuş abidələr haqqında belə nəticəyə gəlməyə imkan vermişdir ki, Şamaxı Cümə məscidi VIII-IX əsrlərdə mövcud olmuşdur. Burada aşkar olmuş hücrələr ilk dəfə XII əsrdə tikilmişdir. Arxeoloqlar H.Ciddi, N.Musayevə görə hücrələrin Şamaxı Cümə məscidi nəzdində tədris ocağı olması heç bir şübhə oyatmır. Onlar tədris ocaqlarının həcmini nəzərə alaraq, qeyd edirlər ki, səkkiz hücrədə eyni vaxtda 80 nəfər tələbənin dərs alması mümkündür ki, buda XII əsr üçün diqqətəlayiq rəqəmdir. Orta əsrlərdə ali məktəblərin məhəllə məscidlərində və ali təhsil ocaqlarının Cümə məscidlərinin yaxınlığında yerləşməsi faktına əsaslanaraq müəlliflər həmin hücrələri Nizami dövründə ali mədrəsə vəzifərini ifa etdiyini söyləmişlər. Bəs bu ali təhsil müəssisəsinə kim başçılıq etmişdir. Heç şübhəsiz, belə bir tədris ocağına Xaqani Şirvaninin əmisi Kafiəddin Ömər Osman oğlu Şivani ( 1080-1151) rəhbərlik edə bilərdi. Xaqani Şirvani bu elm mərkəzinin valisini belə səciyyələndirirdi. 

Kafiəddin Şirvaninin şəninə təriflər söyləyən Xaqani onun “elmi hikmətdə”, “elmi ədəbdə” ən yaxşı hünər sahibi, qüdrətli hakim, mahir cərrah, riyaziyyatda ustad təfəkkürlü, “darul-ülumda” ustad, dahi müəllim, gənclərin fərasətli yol göstərəni, yer üzünün filosofu, fələk bacarıqlı, yüksək ideya göylərinin qapılarını açan, hərdən bir şeir yazan əvəzsiz şəxsiyyət olduğunu qələmə almışdır. Həqiqətən, Kafiəddinin elmə başçılıq etdiyi XI-XII əsrlərdə astronomiya, riyaziyyat, fəlsəfə, kimya, tibb, farmakalogiya, dilçilik, rəsm, musiqi, inşaat, hərb, hüquq, məntiq daha çox inkişaf edirdi.  E.Mehrəliyev yazırdı ki, Kafiəddin Şirvani elm sahələrinin şəbəkəsini ixtisaslar üzrə quraşdırıb, əvvəlcə iki- “elmi-ədəb” və“ dərül-ülum” mərkəzləri yaratdı. Sonra onların tərkibini genişləndirib, vahid-çoxtərəfli mərkəzə çevirdi.Tədqiqatçı alim, müxtəlif ixtisaslar üzrə görkəmli alimləri yetişdirən Şirvanın bu elm ocağını “astronomiya və riyaziyyat”, “tibb və farmokologiya”, “fəlsəfə, məntiq və hüquqşünaslıq”, “müsiqişünaslıq və heykəltaraşlıq”, “hərb və dövlət quruculuğu”, “dil, ədəbiyyat və pedaqogika” kimi altı şöbəyə bölmüş və əlavə olaraq bu sahələrdə yetişmiş alimlərin adlarını ixtisas üzrə qruplaşdırmışdır.

## Həmçinin bax

* Nizamiyyə mədrəsəsi
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
*Beyləqan mədrəsəsi
*Marağa mədrəsələri

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015.
Zəncan mədrəsəsi

**Zəncan mədrəsəsi** — XI əsrə aid mədrəsə.

## Haqqında
Orta əsr ərəbdilli müəlliflərdən Əbu Tahir əs-Siləfi özünün “Mucəm əs-Səfər” əsərində Zəncan mədrəsəsi haqqında məlumat verir. Müəllif bu mədrəsədə dərs demiş Əbülvəfadan onun doğum tarixi, müəllimləri və səfərləri haqqında suallar vermiş və onun cavabından Əbulvəfanın h. 430 (1038)-cu ildə anadan olduğunu, Mərvəruz, Mərv, Şaş, Buxara və Nişapurda görkəmli müəllimlərdən fiqhi öyrəndiyini qeyd edirdi. O, əsli Azərbaycanın Təbriz yaxınlığındakı Əbyaverd kəndindən olan Əbu Səhl əl-Əbyaverdidən yararlanmaq üçün bir sıra məsələləri mülahizə etmişdir. Əbu Səhl əl-Əbyaverdi kim idi və onunla hansı məsələlər barədə danışmışdı. Fəzilətli ustad olan Əbülvəfa əl Buxari Zəncan mədrəsəsində dərs deməklə yanaşı uzun müddət Zəncanda qazılıq da etmişdi.

## Həmçinin bax

* Şamaxı mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
* Beyləqan mədrəsəsi
* Marağa mədrəsələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015.