Olqa Kobılyanskaya

**Olqa Yulianovna Kobılyanska** (; ) — Ukrayna modernist yazıçısı və erkən Bukovina feministi. O, Ukrayna qadınlarının və XX əsrin əvvəllərindəki Bukovina kəndinin problemlərindən bəhs edən roman və hekayələrin, gündəlik və məktubların müəllifi olmuşdur. Kobılyanska Ukrayna ədəbiyyatında erkən modernizmin ən mühüm simalarından biri kimi tanınır.

Cəmi 4 sinif formal təhsil alan Kobılyanska qadınların qeyri-bərabər mövqeyini, "ailə köləliyi və sosial köləliyi" diqqətlə hiss etmişdir. O, 1894-cü ildə "*Qadın hərəkatı ideyası haqqında bir şey*" əsərində "Bukovinada Rus Qadınları Cəmiyyəti"nin mənşəyinə toxunmuşdur. Kobılyanska 1902-ci ildə Çernovtsıda "Ukraynalı Qızlar Dərnəyi"ni təşkilatçılarından biri olmuş və ona rəhbərlik etmişdir. 

## Həyatı

Olqa Kobılyanskaya 27 noyabr 1863-cü ildə Cənubi Bukovinanın Qura-Qumora şəhərində (indiki Rumıniya) mahal məhkəməsi katibi ailəsində, yeddi uşaqdan dördüncüsü olaraq anadan olmuşdur. Atası Yulian Kobılyanski Qalisiyada anadan olmuşdur, anası Mariya Verner isə alman ailəsindən idi. Onun qohumu məşhur alman romantik şairi Zaxariya Verner olmuşdur. Əslən alman olan Mariya Verner ərinə məhəbbətlə ukrayn dilini öyrənmiş, yunan katolik inancını qəbul etmişdir.

Şəhərdə məktəb olmadığına görə Kobılyanskanın atası uşaqlarının gələcəyini düşünərək 1869-cu ildə Suçavaya köçmüşdür. Onlar üç il orada yaşamışdılar. Kobılyanskanın Suçavada qalan qardaşları alman gimnaziyasına getməyə başlamışdılar. Kobılyanska Suçavada yerli keşiş və yazıçı Nikolay Ustiyanoviç ilə tanış olmuş və onlar arasında ömrünlərinin sonuna qədər davam edən dostluq münasibətləri yaranmışdır. 1875-ci ilə qədər ailə Kımpulunq şəhərinə köçmüşdür. Kobılyanska orada ibtidai məktəbin dörd sinfini bitirmişdir. Bütün dərsləralman dilində keçirilmişdir. Kobılyanska on dörd yaşında alman dilində gündəlik yazmaqla yanaşı, şeir yazmağa başlamışdır. Kobılyanska on səkkiz yaşında rəssam Qalisiyadakı qadın hərəkatının yaradıcılarından biri, sonradan Kobılyanskanın əsərlərinin ilk illüstratoru olmuş Avqusta Koxanovskaya, Avstriya-Macarıstanda ilk qadın həkim olmuş Sofiya Okunevskaya və yazıçı Nataliya Kobrinska ilə tanış olmuşdur. Bundan başqa, Kobılyanska Nataliyanın qardaşı Yevgeniyə aşiq olmuşdur. Onlarla ünsiyyət Kobılyanskanın dünyagörüşünün formalaşmasına kömək etmişdir.

1886-cı ildə Olqa Kobılyanskayanın alman dilində "*O, evləndi*" hekayəsi nəşr olunmuşdur. Bu, sonradan "*Kişi*" adlı hekayənin əsasına çevrilmişdir. Kobılyanskaya 1891-ci ildən Çernovtsıda yaşamışdır. O, 1903-cü ildə soyuqdəymənin ağırlaşması səbəbindən iflic olmuş və əsərlərini xəstəxana çarpayısından yazmalı olmuşdur. 1940-cı ildə Kobılyanskaya Şimali Bukovinanın Sovet Ukraynası ilə birləşməsini alqışlamış və SSRİ Yazıçılar Birliyinə qəbul edilmişdir. Yazıçı Kımpulunq, Dımka, Boleqovda yaşayanda yeddi ildən çox gündəlik tutmuşdu.

İkinci Dünya müharibəsi illərində ağır xəstəlik keçirlən Kobılyanskaya Çernivtsını tərk edə bilməmişdir. Sovet mənbələrinə görə, Çernivtsıda qurulan Rumıniya hakimiyyəti onu hərbi məhkəməyə vermək niyyətində olmuşdur. Hər halda, Olqa Kobılyanskaya 21 mart 1942-ci ildə vəfat etmişdir.

## İrsi
* 1944-cü ildə Çernivtsıda Kobılyanskanın Ədəbi-Memorial Muzeyi açılmışdır.
* 1963-cü ildə Kobılyanskaya həsr olunmuş SSRİ poçt markası buraxılmışdır.
* 2013-cü ildə Ukraynada Kobılyanskaya həsr olunmuş poçt markası buraxılmışdır.
* Ukraynanın bir sıra şəhərlərində küçələr, o cümlədən Çernivtsının mərkəzi küçələrindən biri Kobılyanskanın adını daşıyır.
* Olqa Kobılyanskanın adı Çernivtsı Vilayət Ukrayna Musiqili Dram Teatrına verilmişdir.

## Əsərləri
### Ukrayn dilində
;Povest və romanlar

* Людина (1886)
* Царівна (1896)
* Земля (1901)
* Ніоба (1905)
* В неділю рано зілля копала (1908)
* Через кладку (1911)
* За ситуаціями (1913)
* Апостол черні (1926)

;Romanlar və hekayələr

* Картинки з життя Буковини (1885)&nbsp;— hekayə.
* Видиво (1885)&nbsp;— alleqorik eskiz.
* Голубка і дуб (1886)&nbsp;— alleqorik eskiz.
* Вона вийшла заміж (1886—1887)&nbsp;— hekayə.
* Природа (1887)&nbsp;— novella.
* Жебрачка (1888).
* У св. Івана (1890)&nbsp;— hekayə.
* Impromtu phantasie (1894).
* Valse melancolique (1894).
* Рожі (1896)&nbsp;— miniatür.
* Він і вона (1895)&nbsp;— hekayə.
* Час (1895).
* Битва (1895).
* У св. Івана (1895)&nbsp;— hekayə.
* Банк рустикальний (1895)&nbsp;— hekayə.
* Аристократка (1896).
* Некультурна (1897)&nbsp;— novella.
* Поети (1897)&nbsp;— miniatür.
* Слово зворушенного серця.
* Що я любив (1896)&nbsp;— miniatür, hekayə.
* Покора (1898).
* Акорди (1898).
* На полях (1898)&nbsp;— hekayə.
* Там звізди пробивались (1900)&nbsp;— miniatür.
* Під голим небом (1900)&nbsp;— нарис.
* Смутно колишуться сосни (1901)&nbsp;— miniatür.
* Мої лілеї (1901)&nbsp;— miniatür.
* Самітно мені на Русі (1902)&nbsp;— miniatür.
* Осінню (1902).
* За готар (1903)&nbsp;— hekayə.
* До світа (1903).
* В долах (1907)&nbsp;— miniatür.
* Весняний акорд (1910)&nbsp;— miniatür.
* Юда (1917). 
* Лист засудженого вояка до своєї жінки (1917).
* Назустріч долі (1917).
* Сниться (1917).
* Василка (1922).
* Вовчиха (1923)&nbsp;— hekayə.
* Зійшов з розуму (1923).
* Але Господь мовчить… (1927).
* Пресвятая Богородиця, помилуй нас! (1928).
* Не смійтесь (1933).

### Alman dilində
Olqa Kobılyanskaya yaradıcılığının erkən dövründə bəzi əsərlərini alman dilində yazmışdır.

;Povestlər
* «Hortense, oder Ein Bild aus einem Madchenleben» (1880)
* «Schicksal oder Wille» (1883)
* «Ein Lebensbild aus der Bukowina» (1885)
* «Sie hat geheiratet» (1887)

## Ekranlaşdırma
Yazıçının əsərləri əsasında filmlər çəkilmişdir.

* «Земля» (1954; rollarda&nbsp;— Amvrosi Buçma, Les Şvaçko),
* «Вовчиха» (1967),
* «Меланхолійний вальс» (1990, telefilm; rejissor&nbsp;— Boris Savçenko),
* «Царівна» (1994, teleserial; rejissor&nbsp;— Sergey Turyaniçya).

## Tərcümələr
*  (1901).
* Valse mélancolique. Ausgewählte Prosa (2013).
* On Sunday morning she gathered herbs  (2001).
* W niedzielę rano ziele zbierała (1981).

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
### Bioqrafik materiallar
* *Вознюк В.* Ольга Кобилянська.&nbsp;— Х.: Фоліо, 2012.&nbsp;— 151 с.: портр.; 18&nbsp;см.&nbsp;— (Знамениті українці.&nbsp;— ISBN 978-966-03-5098-4).&nbsp;— На паліт. авт. не зазначено.&nbsp;— 500 пр.&nbsp;— ISBN 978-966-03-5342-8.
* *Кобилецький Ю.* Буковинська краса: (літ.-біогр. нарис про О.&nbsp;Кобилянську)  / Юрій Кобилецький.&nbsp;— Київ; Харків: Укр. держ. вид-во, 1944.&nbsp;— 31 с.
* Ольга Кобилянська в критиці та спогадах.&nbsp;— Київ: Державне nəşriyyat художньої літератури, 1963.&nbsp;— 559 с.

### Populyar formada
* *Врублевська В.* Шарітка з Рунгу. Біографічний роман про Ольгу Кобилянську .&nbsp;— К.: Видавничий центр «Академія», 2007.&nbsp;— 512 с.
* Дубинянська Я. про Джері Даррела, Машу Єрмолову, Олю Кобилянську, Ованеса Айвазовського, Рея Бредбері.&nbsp;— К.: Грані-Т, 2008.&nbsp;— 104 c.: іл.&nbsp;— («Життя видатних дітей»).&nbsp;— ISBN 978-966-465-139-1.
* *Ольга Мосьондз* В моєму житті нечасто гостює радість … // Вечерние вести.&nbsp;— 2012.&nbsp;— 26 берез.
* 

### Ədəbiyyatşünaslıq
* *Гоцур Л.&nbsp;В.* Ольга Кобилянська в українсько-німецьких взаєминах: дис. канд. філол. наук: 10.01.03 / Л.&nbsp;В.&nbsp;Гоцур; КДПІ імені М.&nbsp;П.&nbsp;Драгоманова.&nbsp;— К., 1992.&nbsp;— 172 с.
* *Горбач А.-Г.* Ольга Кобилянська й німецька культура  // Наукові Записки УТГІ.&nbsp;— 1967.&nbsp;— ч. XIV(XVII)
* *Гундорова Т.* Марлітівський стиль: жіноче читання, масова література і Ольга Кобилянська // Гендерна перспектива.&nbsp;— К.: Факт, 2004.&nbsp;— С. 19—35.
* *Гундорова Т.* Неоромантичні тенденції творчості О. Кобилянської // Радянське літературознавство.&nbsp;— 1988.&nbsp;— №&nbsp;11.&nbsp;— С. 32—42.
* *Гундорова Т.* Ольга Кобилянська contra Ніцше, або Народження жінки з духу природи // Гендер і культура. Збірник статей.&nbsp;— К.: Факт, 2001.&nbsp;— С. 34—52.
* *Гундорова Т.* Femina melancholica. Стать і культура в гендерній утопії Ольги Кобилянської.&nbsp;— К.: Критика, 2002.&nbsp;— 272 с.
* Зачарована казка життя Ольги Кобилянської: монографія / Г.&nbsp;Д.&nbsp;Левченко.&nbsp;— Київ: kitab3, 2008.&nbsp;— 224 с.&nbsp;— ISBN 966-8314-56-8.
* *Луців Л.* Двоє мрійників: (О.&nbsp;Кобилянська і Є.&nbsp;Якбозен)  / д-р Лука Луців.&nbsp;— Тернопіль; Львів: З друк. А. Салєвича, 1930.&nbsp;— 34 с.
* *Нагор­а С.* Музичні і звукові моменти в творах Ольги Кобилянської  / С.&nbsp;Нагорна.&nbsp;— Львів: Друк. «Графія», 1938.&nbsp;— 44 с.
* *[[:uk:Марко_Павлишин|Павлишин М.]]* Ольга Кобилянська: прочитання .&nbsp;— Х.: Акта.&nbsp;— 360 с.
* *Ушкалов Л.* Урок 41 «Ось ти, і жий!» Вступ до філософії українського фемінізму // Що таке українська література: есеї.&nbsp;— Львів: ВСЛ, 2015.&nbsp;— С. 306—313.

### Ensiklopediyalarda
* Кобилянська Ольга Юліанівна // Українська музична енциклопедія. У 2 т. Т. 2. [Е – К] / гол. редкол. Г. Скрипник. — Київ : nəşriyyat Інституту мистецтвознавства, фольклористики та етнології НАН України, 2008. — С. 444-445.
* *Фроленков В., [[:uk:Хаварівський_Богдан-Роман_Васильович|Хаварівський Б.]]* Кобилянська Ольга Юліанівна // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2005. — Т. 2 : К — О. — С. 104. — .
* *Шепель Л.&nbsp;Ф.* Кобилянська Ольга Юліанівна  // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 372. — 528 с. : іл. — .

### Biblioqrafik göstəricilər
* Ольга Кобилянська (1863—1942): біобібліогр. покажч.: до 150-річчя від дня народж. / Упр. культури Чернів. облдержадмін., Чернів. обл. універс. наук. б-ка ім. М. Івасюка, Чернів. літ.-меморіал. музей О. Кобилянської; авт.-уклад.: А.&nbsp;Лупан, О.&nbsp;Гаврилюк, І.&nbsp;Рудько; ред.: М.&nbsp;Довгань .&nbsp;— Чернівці: [б. в.], 2013.&nbsp;— 364 с.: іл.]

### Muzeylərdə
* Кому потрібен Музей Ольги Кобилянської?… // Слово Просвіти 
* Музей Ольги Кобилянської
* Літературно-меморіальний музей Ольги Кобилянської 

### Digər
* *Панчук О.* Під «парасолькою» Ольги Кобилянської  // Zbruč.&nbsp;— 2015.&nbsp;— 27 листопада.

## Xarici keçidlər

* ОЛЬГА КОБИЛЯНСЬКА | Програма «Велич особистості» | 2015&nbsp;
* ФОТОГАЛЕРЕЯ «Мені моцно соромно, що моя фотографія пішла в світ»&nbsp;— Ольга Кобилянська не любила своїх знімків 
* Документальна ФОТОвиставка з фондів ЦДАМЛМ України, присвячена 150-річчю від дня народження відомої української письменниці Ольги Юліанівни Кобилянської  **PDF** Центральний державний архів-музей літератури і мистецтва України
* Твори Ольги Кобилянської в мережевій бібліотеці «Відкрита kitab3» 
* Жіночий ідеал Ольги Кобилянської на allreferat.org.ua
* Книги та статті про письменницю 
* Розділ, присвячений Ользі Кобилянській, на сайті вчителя української літератури. 
* Кобилянська Ольга Електронна бібліотека «Культура України» 
* Феміністка й письменниця з Буковини: 20 фактів про Кобилянську // Читомо