open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harold Lassvel

**Harold Duayt Lassvell**  (; ) — amerikalı politoloq, müasir siyasət elminin banilərindən biri, siyasət elmində biheviorist yanaşmanın nümayəndəsi və Çikaqo Sosiologiya Məktəbinin yaradıcılarından biri, müxtəlif fəaliyyət sahələrində şəxsi davranışın öyrənilməsinə fənlərarası yanaşmanın nəzəriyyəçisi. O, Yale Universitetinin hüquq üzrə fəxri professoru, Nyu Yorkdakı Siyasi Elmlər Mərkəzinin direktorlarından biri olmuş və Amerika Siyasi Elmlər Assosiasiyasına rəhbərlik etmişdi.

Onun "Dünya müharibəsində Təbliğat Texnikası" (1927) əsəri kütləvi kommunikasiyanın öyrənilməsində klassik əsərə çevrilmişdir. 

Lasvell ABŞ-ı "yüksək manipulyasiya edilən cəmiyyət" kimi xarakterizə etmişdi

## Əsərləri
* Lasswell H. D. Propaganda Technique in the World War (1927; переиздана с новым вступлением, 1971)
* Lasswell H. D. World politics and personál insecurity. N. Y.; L., 1935
* Lasswell H. D. Politics: Whogets what, when, how. N. Y.; L., 1936
* Lasswell H. D. "The Garrison State" (1941)
* Lasswell H. D., Smith B. L., Casey R. D. Propaganda, Communication and Public Order. Princeton, 1946
* Lasswell H. D. The analysis of political behavior. L., 1947
* Lasswell H. D. Power and Personality (1948; 3-е издание 2009)
* Lasswell H. D., Kaplan A. Power and society: а framework for political inquire. New Haven, 1950
* Lasswell H. D., Kaplan A. Power And Society (1952)
* Lasswell H. D. Psychopathology and politics" (1960)
* Lasswell H. D. World Politics and Personal Insecurity (1935; Reprinted with a new introduction, 1965)

## İstinadlar
Gaia Zukki

**Gaia Zucchi** () — İtalyan kino və teatr aktrisası.

## Həyatı
1970-ci ildə Romada anadan olub. Ana tərəfdən aristokratik mənşəlidir. Eksperimental Kinematoqrafiya Mərkəzini, eyni zamanda psixologiya fakültəsini bitirmişdir.

2023-cü ildə o, rejissor Franko Zeffirelli ilə olan dostluğunu təsvir edən *La vicina di Zeffirelli* (Zeffirelli'nin Qonşusu) adlı avtobioqrafik kitab yazıb.

## Kino
* *Plagio* (1989), dir. Cinzia TH Torrini
* *Nessuno mi crede* (1992), dir. Anna Carlucci
* *Peggio di così si muore* (1995), dir. Marcello Cesena
* *[[Fermo posta Tinto Brass]]* (1995), dir. Tinto Brass
* *[[Il cielo è sempre più blu]]* (1996), dir. Antonello Grimaldi
* *Il tocco: la sfida* (1997), dir. Enrico Coletti
* *I volontari* (1998), dir. D. Costanzo
* *[[Per sempre]]* (2003), dir. Alessandro Di Robilant
* *Rabbia in pugno* (2012), dir. Stefano Calvagna
* *Jerry e Tom* (2023), dir. Gianluca Ansanelli

## Qısametrajlı film

* *Est* (1993), dir. F. Brizzi
* *Caso Wanderbit* (1994), dir. N. Nimica
* *Muccino Muccina* (1994), dir. G. Petitti
* *Carrozzelle felici* (2003), dir. Walter Garibaldi
* *Come un fiore* (2023), dir. Benedikta Bokkoli

## Teatr
* *La crisi del teatro* (1994), dir. A. Corsini
* *Marasade* (1996), dir. M. Garroni
* *Voglia matta — anni 60* (1995–1997), dir. A. Corsini
* *Gente soprattutto matta* (1997), dir. D. Formica
* *Voglia matta — anni 50* (1998), dir. A. Corsini
* *Voglia matta di Roma* (1999), dir. A. Corsini
* *[[La bottega del caffè]]* (2000), dir. M. Belli
* *La giornata d'uno scrutatore* (2003), dir. Luka Ronkoni

## Televiziya
* *Papà prende moglie* (1993)
* *La signora della città* (1996), dir. B. Cino
* *Tutti gli uomini sono uguali* (1998), dir. A. Capone
* *Turbo* (1999), dir. A. Bonifacio
* *La Squadra* (2003)
* *Carabinieri* (2004–2005), dir. R. Mertes
* *[[Distretto di Polizia]]* (2005), dir. Monica Vullo
* *Camera Cafè* (2005)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Offizielle Internetseite der Gaia Zucchi
Hudson Hornet

**Hudson Hornet** — 1951-ci ildən 1954-cü ilə qədər, Nash-Kelvinator və Hudson American Motors Corporation (AMC) yaratmaq üçün birləşdiyi zaman , Detroit, Michigan Hudson Motor Car Company tərəfindən istehsal olunan tam ölçülü avtomobil. Hudson avtomobilləri 1957-ci model ilinə qədər *Hudson* markası altında satılmağa davam etdi.

## Xarici keçidlər
Göy həmişə daha mavi olur

**Il cielo è sempre più blu** — rejissor Antonello Grimaldinin filmi.
## Süjet

### Rollarda

*Asia Argento 
*Dario Argento
*Luka Lionello 
*Luka Barbareski
*Monica Bellucci
*Klaudio Bisio
*Markerita Buy
*Ivano Mareskotti
*Francesca Neri
*Andrea Occhipinti
*Silvio Orlando
*Sergio Rubini
*Gigio Alberti
*Karlo Krokkolo
*Gaia Zukki
*Cecilia Dazzi
*Giannina Facio
*Nicola Farron
*Alessandro Haber
*Gabriele Salvatores
*Massimo Wertmüller

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Il cielo è sempre più blu IMDB-no
Zurnalistika

**Zurnalistika** — Azərbaycanda jurnalistika ilə bağlı istifadə olunan təhqiredici ifadə.

## İstifadəsi
Azərbaycanda yayılmış bu ifadə təhqiredici xarakter daşıyır. Bu, adətən hədə-qorxu gəlmək və rüşvət almaq ilə məşğul olan, qeyri-peşəkar hesab edilən reket jurnalistlər üçün istifadə edilir. "İctimai TV"də yayımlanan "İTV Xəbər"in 2021-ci il iyulunda təqdim olunan buraxılışında reket jurnalistikadan bəhs edilərkən həmin sahədə fəaliyyət göstərən jurnalistlər "zurnalist" kimi təqdim olunmuş, onlara dövlət tərəfindən məhdudiyyətlərin qoyulması fikri müdafiə olunmuşdur.

Buna baxmayaraq, bu ifadədən kimə qarşı istifadə edilməsi ideoloji olaraq dəyişir. Siyasi mövqeyindən asılı olaraq, bu ifadə həm milliyətçi və vətənpərvər ideologiyasında çıxış etməyən jurnalistlərə, liberal jurnalistlərə, həm də hökumətmeylli jurnalistlərə qarşı istifadə olunur. Məsələn, hökumətdən ev alan jurnalistlər ictimaiyyətdə bəzən "zurnalist" adlandırılmışdır. Bu ifadədən həmçinin, Azərbaycanda mətbuatın vəziyyətini təsvir edərkən istifadə olunmuşdur. "XəzərNews" əməkdaşı Elmar Hüseynovun fikrinə görə, Azərbaycanda önə çıxmış jurnalistlər keçmiş jurnalistləri üstələmiş, mətbuat nüfuzdan düşmüşdür. Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı Aqil Abbasa görə, ictimaiyyətdə Babək Hüseynoğlu, Elçin Şıxlı, Rauf Arifoğlu və Rəşad Məcid kimi "müstəqil media" quran şəxsləri "zurnalist" adlandırırlar.

"Modern Doctors of Azerbaijan" qrupunda bir qrup həkim 2015-ci ildə döyülən, daha sonra isə xəstəxanada dünyasını dəyişən jurnalist Rasim Əliyevin ölümünə görə sosial şəbəkələrdə həkimləri tənqid edən jurnalistlər haqqında "zurnalist" ifadəsini işlətmişdir. AXCP-dən Dilarə Miriyeva Qarabağ münaqişəsi zamanı həlak olmuş bəzi jurnalistləri "zurnalist" adlandırmış, bu, YAP Nizami rayon təşkilatının sədri Ramil Vəlibəyov tərəfindən tənqid edilmişdir. Azərbaycanlı şair Təranə Şəms jurnalistləri tənqid edərək "Gəl adam ol, jurnalist" şeirində "zurnalist" sözündən dəfələrlə istifadə etmişdir.

## Həmçinin bax
* Çurnalistika

## İstinadlar
Horatsi

**Kvint Horatsi Flakk** (), çox vaxt sadəcə **Horatsi** () — qədim Roma ədəbiyyatının "qızıl dövrü"nün şairi. Onun yaradıcılığı respublikanın sonunda vətəndaş müharibələri dövrünü və Oktavian Avqustun yeni rejiminin ilk onilliklərini əhatə edir. Horatsi, Vergili ilə yanaşı bu dövrün iki ən böyük şairindən biri hesab olunur. Əsas əsərləri "Satiralar", "Epodlar", "Odlar" və "Məktub" adlı şeir toplularıdır.

## Həyatı
Kvint Horatsi Flakk eramızdan əvvəl 65-ci il dekabrın 8-də İtaliyanın cənub-şərqində, Lukaniya və Apuliya sərhəddində yerləşən Roma hərbi koloniyası olan Venusiyada təvazökar bir mülkün sahibi olan azad edilmiş adamın ailəsində anadan olub Horatsinin atası azad edilmiş adam idi. Qanuni olaraq, azad edilmiş insanların övladları azad doğulmuşlarla bərabər tutulurdu, lakin belə bir mənşə sosial aşağılıq hesab olunurdu və nəhayət yalnız növbəti nəsildə düzəlirdi. Bu amil Horatsinin dünyagörüşünə və yaradıcılığına müəyyən təsir göstərmişdir. Şair dayə Pullianın adını çəksə də, anası haqqında danışmır. 

Gələcək şair uşaq olanda atası mülkdən, əyalətdəki sakit, iqtisadi həyatdan ayrıldı və oğluna onu daha yüksək sosial dairələrə təqdim edə biləcək düzgün metropoliten təhsili vermək üçün Romaya köçdü. Paytaxtda atam hərraclarda alıcı və satıcıdan alqı-satqının yüzdə birini alaraq komissar işləyirdi. Svetonin yazdığına görə, o, duzlu balıqla da ticarət edirdi . Horatsi özünün atasını təsvir etdiyi kimi "kasıb, vicdanlı bir kəndli", buna baxmayaraq, belə bir məşğuliyyət sayəsində oğlunun təhsili ilə bağlı xərcləri ödəyə bilmişdir.

Horatsinin Afinadakı ədəbi və fəlsəfi araşdırmaları eramızdan əvvəl 44-cü ildə Sezarın öldürülməsindən sonra başlayan vətəndaş müharibəsi ilə kəsildi. Bu ilin payızında, Sezarın öldürülməsindən təxminən altı ay sonra Brut Afinaya gəldi. Fəlsəfi mühazirələrdə iştirak edərək, Sezarın varisləri - Antoni və Oktaviana qarşı mübarizə aparmaq üçün respublika quruluşunun tərəfdarlarını işə cəlb etdi. Siseron kimi Horatsi də respublika işinin tərəfdarı oldu və Brutla birləşdi.

Horatsi Brutun ordusuna daxil oldu və hətta hərbi tribuna (yəni legion zabiti) vəzifəsini aldı, bu, azad edilmiş adamın oğlu üçün bir qədər gözlənilməz idi - hərbi tribunaların mövqelərini əsasən süvarilər və senatorların uşaqları tuturdu. Bu fakt onu göstərir ki, bu vaxta qədər Horatsi (çox güman ki, atasının pulu olmadan) 400.000 sestersiya məbləğinə, yəni atçılıq sinfinə daxil olmaq üçün lazım olan ixtisasa sahib idi və bu məbləğ sonradan mirzələr (yazıçılar) kollecinə daxil olmağa imkan verdi. Svetoni təsdiq edir ki, Oktavian Avqust Horatsiyə şəxsi katib vəzifəsini təklif etmişdir. Ümumiyyətlə, çox böyük nüfuz vəd edən bu təklif Horatsi cəlb edə bilməmiş və o, bunu rədd etmişdi. Belə güman edilir ki, Horatsi başqa səbəblərlə yanaşı, təklifi qəbul etməklə özünün çox yüksək qiymətləndirdiyi müstəqilliyini itirəcəyindən qorxurdu.

## İstinadlar
Uşaqlar (film)

***Uşaqlar*** () — Lerri Klarkın rejissorluğu ilə 1995-ci ildə çəkilmiş ABŞ filmi. Ssenarisi Harmoni Korin tərəfindən yazılıb. Film Nyu-York şəhərində yaşayan bir qrup hedonist yeniyetmədən bəhs edir. 

## Rollarda
* Leo Fitzpatrick — Telly
* Justin Pierce — Casper
* Chloë Sevigny — Jennie
* Rosario Dawson — Ruby
* Yakira Peguero — Darcy
* Atabey Rodriguez — Misha
* Jon Abrahams — Steven
* Harold Hunter — Harold
* Sajan Bhagat — Paul
* Hamilton Harris — Hamilton

## İstinadlar
Siti-Aylend (film)

**Siti-Aylend** () — Reymond De Felittanın rejissorluğu ilə çəkilmiş 2009-cu il komediya-dram filmi. Premyerası 26 aprel 2009-cu ildə Traybeka Film Festivalında baş tutub. Film Bronksun Siti-Aylend bölgəsində yaşayan disfunksiyalı ailədən bəhs edir. Bu ailənin hər bir fərdinin gizlətdiyi sirrləri var. Ailə başçısı Vins Rizzo həbsxanada çalışan gözətçidir, o aktyorluq arzusunu reallaşdırmaq üçün kursa gedir, lakin bunu ailəsindən gizli saxlayır.

## Rollarda
* Endi Qarsia — Vince Rizzo
* Julianna Margulies — Joyce Rizzo
* Stiven Streyt — Tony
* Emily Mortimer — Molly
* Ezra Miller — Vince Jr.
* Dominik García-Lorido — Vivian Rizzo
* Carrie Baker Reynolds — Denise
* Hope Glendon-Ross — Cheryl
* Alan Arkin — Michael Malakov
* Curtiss Cook — Matt Cruniff

## İstinadlar
Traybeka Festivalı

**Traybeka Festivalı** () — Tribeca Productions tərəfindən təşkil edilən illik film festivalı. Hər il yaz mövsümündə Nyu-York şəhərində keçirilir, geniş çeşiddə filmlər, epizodlar, müzakirələr, musiqilər, oyunlar, incəsənət əsərləri təqdim edilir. Traybeka 2002-ci ildə Robert De Niro, Ceyn Rozental və Kreyq Hatkoff tərəfindən 11 sentyabr hücumlarından sonra Dünya Ticarət Mərkəzinin dağıdılması nəticəsində zərər çəkmiş Aşağı Manhetten () bölgəsinin iqtisadi və mədəni dirçəlişinə köməklik göstərmək üçün yaradılmışdır. Festival 2020-ci ilə kimi **Traybeka Film Festivalı** adı ilə bilinirdi.

## Xarici keçidlər
Mitsuko Mori

və ya əsl adı ilə  – Yaponiya aktrisası və müğənnisi. O, "Yaponiya şou-biznesinin anası" hesab olunur və 2009-cu ildə Yaponiyada "Xalqın fəxri" mükafatına layiq görülmüş ilk aktrisa olmuşdur.

## Həyatı
Mitsu Murakami 9 may 1920-ci ildə Yaponiyanın Kioto şəhərində doğulmuşdur. Kino aktrisası kimi ilk çıxışı 14 yaşında bir tarixi dram filmində baş tutmuşdur. Vokalist bacarığı ilə tanınan Mitsuko 1941-ci ildə Tokioya köçmüş və caz müğənnisi kimi çıxış etməyə başlamışdır. 1940-cı illərdə Yaponiya, Çin və Cənub-Şərqi Asiyada konsertlər vermişdir.

Mitsuko 1952-ci ildə radio vasitəsilə bütün ölkədə yayımlanan bir komediya səhnə tamaşasında çıxış etmiş və Yaponiyada tanınan aktrisalardan birinə çevrilmişdir. "Bu dövrdür" kimi teleseriallarda rol almış, tabloid televerişlərin aparıcısı olmuş, bir çox televerilişdə qonaq qismində iştirak etmişdir. 1961-ci ildə Fumiko Hayaşinin avtobioqrafik romanına əsaslanan  adlı səhnə tamaşasında debüt etmişdir. O, 2009-cu ilə qədər bu tamaşada 2017 dəfə çıxış etmiş və bu tamaşada 2000 dəfədən çox çıxış etmiş ilk şəxs olmuşdur. Bu səbəbdən 2009-cu ilin mayında Yaponiya hökuməti tərəfindən "Xalqın fəxri" mükafatına layiq görülmüşdür. 2007-ci ildə bu tamaşada çıxış etməyi buraxacağını açıqlamış və sonuncu *"Horoki"* performansını 2009-cu ildə sərgiləmişdir.

Mitsuko 10 noyabr 2012-ci ildə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada ürək çatışmazlığı səbəbilə ölmüşdür.

## Xatirəsi
*[[Google]]* 1 iyul 2021-ci ildə buraxdığı dudlı Mitsuko Moriyə həsr etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* NHK saytında
Ermənistan etirazları (2023)

**2023-cü il Ermənistan etirazları** — 19 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycanın qələbəsi, DQR Müdafiə Ordusunun ləğvi və DQR ilə Azərbaycan arasında yenidən inteqrasiya danışıqlarının başlaması ilə nəticələnən Qarabağda toqquşmalardan sonra Ermənistanda baş tutan bir sıra etirazlar.

## Etirazlar
19 sentyabrda yüzlərlə etirazçı paytaxt İrəvanda hökumət binaları qarşısında mitinq keçirmiş, baş nazir Nikol Paşinyanın Azərbaycana qarşı yumşaq davrandığını və Dağlıq Qarabağ mövzusunda zəif olduğunu irəli sürmüşdülər. Həmçinin, Paşinyan dövlət çevrilişi və vəzifəsindən uzaqlaşdırılması haqqında çağırışları qınamışdır. O, qeyd etmişdir ki, "biz müəyyən şəxslərin, müəyyən qüvvələrin Ermənistan dövlətinə zərbə vurmasına imkan verməməliyik". Etirazçılar polis kordonu ilə qarşılanmış və Hökumət evinə basqın etmək istəyən polislə toqquşmuşdular. Etirazçılar ilə polis bir-birlərinə şüşə butulkaları və səs-küylü qumbaraları atmış, binanın bir neçə pəncərəsi sındırılmışdır. Etirazçılar həmçinin Rusiya səfirliyini mühasirəyə alaraq Rusiyanın münaqişəyə müdaxilə etməkdən imtina etməsini tənqid etmişdilər. İştirakçılar arasında 17 sentyabr 2023-cü ildə İrəvan Şəhər Şurasına keçirilən seçkilər zamanı seçilmiş nümayəndələr də var idi. Rusiya səfirliyinin təhlükəsizliyinin təmin olunmaması və onun fəaliyyətinə təsir göstərməsindən şikayət etdikdən sonra Ermənistan polisi səfirliyin ətrafına yığışaraq onu mühasirəyə alınmış və nəticədə etirazçılarla polis arasında toqquşma baş vermişdir. Bu zaman 30-dan çox insanın yaralandığı bildirilir.

20 sentyabrda İrəvanda, Respublika meydanında toplaşanların sayı artmağa başlamışdır. Onlar Paşinyanın devrilməsi və Ermənistanın Birinci Dağlıq Qarabağ müharibəsi zamanı olduğu kimi hərbi müdaxiləsi tələblərini irəli sürmüşdülər. Polis aksiyanın qanunsuz olduğunu bildirərək etirazçıları saxlamağa başlamışdır. Bəzi etirazçılar Alma-Ata bəyannaməsinin rədd edilməsinə və Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından (KTMT) çıxmasına çağırış etmiş, Paşinyan isə bunu rədd edib və bildirmişdir ki, bu tələblər "Ermənistanın müstəqilliyindən imtina etməyə çağırışlardır". Etirazlar 21 sentyabrda da davam etmişdir. Etiraz aksiyaları zamanı 84 nəfər saxlanılmışdır.

## İstinadlar
Xalid (müğənni)

**Xalid Donnel Robinson** (; ) — amerikalı müğənni və mahnı yazarı. O, Right Hand Music Group və RCA Records şirkəti ilə müqavilə bağlayıb. Xalid 2017-ci ildə buraxdığı ilk studiya albomu "American Teen" ilə tanınma qazanıb. Bu albom RIAA tərəfindən 4 dəfə platin sertifikata layiq görülüb.

## Diskoqrafiyası
* *[[American Teen]]* (2017)
* *Free Spirit* (2019)
* *Everything Is Changing* (TBA)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elektroenergetika

**Elektroenergetika** — "Elektroenergetika haqqında" Qanuna əsasən "1.1.10. **elektroenergetika** – elektrik enerjisinin istehsalı, saxlanması, ötürülməsi, paylanması və təchizatını özündə ehtiva edən energetika sahəsinin sektoru"dur.

Burada "təchizat" dedikdə "*elektrik enerjisinin istehlakçılara elektrik enerjisinin təchizatı müqavilələri əsasında satışı*" başa düşülür (maddə 1.1.33).

1998-ci il yanaşmasında elektroenergetika sektoru istilik energetikasını əhatə edirdisə də, 2023-cü il qanunvericliyi ilə artıq əhatə etmir. Belə ki, texnoloji olaraq SSRİ dönəmində istilik enerjisi istilik elektrik stansiyalarının məhsulu kimi başa düşülürdüsə, müstəqillik dövründə Azərbaycan Respublikasında istilik və isti su təchizatında əsas mənbə kimi, qaz yanacağı ilə işləyən qazanxanalar çıxış edirdi.

Qeyd olunan texnoloji dəyişiklik Avropa İttifaqının Dördüncü Energetika Paketi adlanan sənədlər toplusunda qeyd edilmiş yaşıl enerji keçidində də özünü göstərir. Belə ki, mərkəzləşmiş istilik energetikası sistemlərində də eyni yanaşma tətbiq olunub.

Elektrik enerjisinin digər enerji resursları ilə müqayisədə üstünlüyü uzun məsafələrə ötürülmənin nisbətən asanlığıdır. İstilik istisna olmaqla, digər enerji resurslarından fərqli olaraq, elektrik enerjisinə münasibətdə "nəql" deyil, "ötürmə" terminindən istifadə edilməsinin səbəbi elektrik enerjisinin təbiətidir. Belə ki, elektronlar naqillər vasitəsilə bir birlərinə toxunaraq, dalğavari şəkildə enerjini naqilin bir ucundan digərinə ötürürlər. Eynilə, istilik enerjisi molekulların sürətlə əhəkətindən yaranan enerji olmaqla, maye, hava kütləsi və par vasitəsilə digər cismlərə ötürülür. Bundan fəqli olaraq, misal üçün, qaz və ya neft borunun bir ucundan daxil olub, o biri ucundan xaric olduğuna görə bu proses "nəql" adlanır.

Elektroenergetika sektorunda "ötürülmə" sözü yalnız yüksək (Azərbaycanda 110 kV) gərginliklərə aidddir (maddə 1.1.53). Bundan alçaq (aşağı) gərginlikdə elektrik enerjisinin verilişi isə "paylanma" adlanır (maddə 1.1.56). Elektroenergetika sektorunda həm "ötürmə" həm də "paylanma"nı əhatə edən termin isə "elektrik enerjisinin verilişi"dir.

Elektroenergetika sektoru iqtisadiyyatın işləməsi və həyatı təmin etmək üçün əsas olmaqla yanaşı, elektrik enerjisi təchizatının təhlükəsizliyi ölkənin enerji təhlükəsiniyinin tərkib hissəsidir.

## Elektroenergetikanın inkişafının birinci mərhələsi [https://minenergy.gov.az/az/elektroenergetika/elektroenergetikanin-inkisafinin-birinci-merhelesi]

## Elektroenergetikanın inkişafının ikinci mərhələsi (1969–1991-ci illər) [https://minenergy.gov.az/az/elektroenergetika/elektroenergetikanin-inkisafinin-ikinci-merhelesi]

## Müstəqillik əldə edildikdən sonra elektroenergetikanın inkişafı (1991-ci ildən sonrakı üçüncü dövr) [https://minenergy.gov.az/az/elektroenergetika/musteqillik-elde-edildikden-sonra-elektroenergetikanin-inkisafi1991-ciilden-sonraki-ucuncu-dovr]

## Elektroenergetika haqqında qanun [https://e-qanun.az/framework/3524]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Parapsixologiya

**Parapsixologiya** (q.yun. παρα- “yaxınlıqda, ətrafda”) — insanların, heyvanların və bitkilərin fövqəltəbii zehni qabiliyyətlərini, ölümdən sonrakı həyat hadisələrini və oxşar hadisələri elmi metodologiyadan istifadə etməklə aşkar etməyə yönəlmiş psevdoelmi fənlər kompleksidir. Parapsixoloqlar laboratoriya və sahə tədqiqatlarını məxfi şəkildə aparıldığını və bəzi universitetlər tərəfindən maliyyələşdirildiyini iddia edirlər, lakin nəticələrin yalnız kiçik bir hissəsi elmi jurnallarda dərc edilmişdir.

Keçmişdə parapsixoloji eksperimentlərin böyük əksəriyyəti psixokinezin mövcudluğunu sübut etmək üçün təsadüfi ədədlər generatoruna psixi təsir göstərmək cəhdlərini əhatə edirdi.

Parapsixologiyaya psixologiyanın digər sahələri ilə bağlı tədqiqatlar da daxildir: insan şüurunun transsendental aspektlərini irəli sürən transpersonal psixologiya, eləcə də ənənəvi psixoloji şəraitdə izah olunmayan inancları və subyektiv anomal hadisələri öyrənən anomal psixologiya.

Əksər alimlər parapsixologiyanı psevdoelm hesab edirlər, çünki bu intizam daxilində bir əsrdən artıq araşdırma zamanı iddia edilən “parapsixik” qabiliyyətlərin mövcudluğuna dair heç bir məqbul dəlil təqdim edilməmişdir .

## İstinadlar
Təsadüfi ədəd generatoru

**Təsadüfi nömrələrin yaradılması** — yalnız təsadüfiliyə əsaslanaraq ağlabatan şəkildə proqnozlaşdırıla bilən nömrələr və ya simvollar ardıcıllığını yaratmaq üçün cihazdan istifadə edən bir prosesdir. 

Təsadüfi verilənlər yaratmaq üçün bir çox üsul var, bəziləri qədim zamanlardan bəri mövcuddur. Tanınmış klassik nümunələr: zar atmaq, sikkələr atmaq, oyun kartlarını qarışdırmaq və saysız-hesabsız digər üsullar. Bu üsulların mexaniki təbiətinə görə, çoxlu sayda kifayət qədər təsadüfi ədədlərin (statistikada mühüm əhəmiyyət kəsb edən) yaradılması çox əmək və vaxt tələb edirdi, ona görə də belə ədədlər üçün bəzən «təsadüfi rəqəmlər cədvəli» tərtib edilirdi. İndiki vaxtda cədvəllər təsadüfi ədəd generatorları ilə əvəz edilmişdir.
VK (şirkət)

**VK** (*"ve-ka"*; 12 oktyabr 2021-ci ilə qədər – **Mail.ru Group**, 2010-cu ilə qədər – **Digital Sky Technologies**) — 1998-ci ildə qurulmuş Rusiya investisiya texnologiyaları korporasiyası.

VK-nın aktivləri arasında sosial şəbəkələr var: " VKontakte", "Odnoklassniki" və "Moy Mir@Mail.ru"; poçt xidməti Mail.ru poçtu; messencerlər: “VK Messenger”, "ICQ", "Agent Mail.ru" və "TamTam"; "Yula" reklam xidməti; "Search Mail.ru" axtarış sistemi; "Movika" interaktiv videonu yaratmaq üçün platforma  və s. VK həmçinin bir sıra onlayn təhsil platformalarına malikdir: Skillbox, Geekbrains, SkillFactory və s. VK şirkəti "Marusya" səsli köməkçisini, həmçinin "Kapsula" ağıllı dinamiklərini inkişaf etdirir .

Çinin Alibaba Group, MegaFon və RDIF şirkətləri ilə birgə müəssisənin bir hissəsi olaraq şirkət AliExpress bazarının Rusiya seqmentini inkişaf etdirir  .

12 oktyabr 2021-ci ildə Mail.ru Group rebrendinq elan etdi, şirkət VK  adını aldı.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsrail və Fələstindəki bazarların siyahısı

**Bazar** və ya **souk** — bir neçə kiçik dükan və ya iaşə obyektlərindən ibarət bazar yeridir və çox vaxt onlar şəhərin əsas bazarı kimi xidmət edir.

*Bazar* termini fars dilindən götürülüb və burada bir şəhərin ictimai bazar bölgəsinə istinad edir.

Bazar sözü üçün çox işlədilən **souk** termini ( - *suq*,  - *şuq*, Suriyani. ܫܘܩܐ - *shuqa*, , həmçinin **souq**, **shuk**, **shooq**, **soq**, **esouk**, **succ**, **suk**, **sooq**, **suq**, **soek**) kimidə yazılır və Qərbi Asiya, Şimali Afrika və bəzi Horn Afrika şəhərlərində istifadə olunur ( - sooq).

## İsrail və Fələstindəki bazarların siyahısı

## Həmçinin bax

* Xan əl-Xəlili
* Bazarların siyahısı

## İstinadlar
Rudolf Şteyner

**Rudolf Şteyner** (, 27 fevral 1861 – 30 mart 1925) — Avstriyalı elmlər namizədi, pedaqoq, lektor və sosial islahatçı; 20-ci əsrin ezoteriki, okkultisti, görücüsü və mistiki , bir çox əsərin müəllifi (1883–1925), bütün Avropada (1900–1924) 6000-dən çox mühazirə oxumuşdur; antroposofiyanın və antroposofik hərəkatın banisi.

O, Höte irsinin və onun bilik nəzəriyyəsinin tədqiqatçısı kimi ilkin tanınıb: 1883–1897-ci illərdə Hötenin təbiətşünaslığa dair əsərlərini təhlil edib nəşr etdirmişdir. Avropa transsendentalizmindən qaynaqlanan və Teosofiyanı əks etdirən ezoterik xristian fəlsəfəsi olan antroposofiyanın mənəvi təlimlərini yayan Ştayner masonların və teosofistlərin diqqətini cəlb edən mühazirələr verdi (1900-cü ildən). Teosofiya Cəmiyyəti tərəfindən alman bölməsinə baş katib kimi dəvət edildi (1902-ci ilin oktyabrından). 1902–1910-cu illərdə "*Ruhani elm (teosofiya)" əsərlərində öz doktrinasını inkişaf etdirdi. Dünyanın fövqəlhəssas biliyinə və insanın məqsədinə giriş*" və " *Yüksək aləmlərin biliyinə necə nail olmaq olar?* " (1904), "*[[Akaşi qeydləri|Akaşi]] salnaməsindən*" (1904–1908), "*Okultologiya haqqında esse*" (1910) ; onun yazılarının teosofik meylləri dərin humanizmi ilə seçilir və hakim illüminizm və okkultizm anlayışına qarşı çıxırdı; Şteyner elmi metodu dünyanın fövqəltəbii baxışı ilə uzlaşdırmağa cəhd etdi . Teosofistlərdən ayrıldıqdan sonra o, ruhani müəllim rolunu üzərinə götürdüyü Antroposofik cəmiyyət (1912) qurdu. Cəmiyyətin mərkəzi İsveçrənin Dornach şəhəri oldu, burada Şteynerə bağışlanmış torpaqda onun memarlıq layihəsinə uyğun olaraq Hötenin şərəfinə adlandırılan Göteyan binasını ucaltmağa başladılar (sentyabr 1913). Xərçəng üçün ökseotu terapiyası tətbiq edən İsveçrə Onkologiya Tədqiqat Cəmiyyətini (1916) qurdu . O, yeni pedaqoji metodologiyanın və Ştutqartda ilk Valdorf məktəbinin (1919), həmçinin Arlesheimdəki antroposofik terapevtik klinikanın (1921) banisi oldu və orada "  " brendinin biokosmetikasının istehsalına töhfə verdi. (1921) . O, həmçinin biodinamik kənd təsərrüfatının əsaslarını qoydu, euritmiya, dramatik sənətdə, rəssamlıqda, memarlıqda və 1910-cu illərin sonu – erkən hərəkatda yeni istiqamətlərin inkişafına təşəbbüs göstərdi. 1920-ci illər "ictimai orqanizmin" üç sahəsinin – mədəniyyət, siyasət və iqtisadiyyatın ayrılması üçün. 1923-cü ildə onun qurduğu Cəmiyyət yeni mərhələyə qədəm qoydu və mərkəzi Dornachda olan Ümumdünya *Ümumi Antroposofiya Cəmiyyətinə* çevrildi. Rudolf Şteyner-in yaradıcılıq irsi çox böyükdür, 350-dən çox cild, o cümlədən öz nəşrləri və mühazirələrin stenoqramı.

Şteyner, daha sonra geniş bir mənəvi komponent təqdim edərək genişləndirdiyi etik fərdiyyətçilik formasının eksponenti idi. Onun Epistemologiya əsasını Hötenin dünyagörüşü təşkil edirdi, burada təfəkkür "… göz və ya qulaq kimi reallığın qavranılmasının eyni orqanıdır. Sonuncular rəng və ya tonu dərk etdiyi kimi, təfəkkür də ideyaları qəbul edir" . İnsan biliyinin hüdudsuzluğunun sübutu onun mənəvi yönümlü yaradıcılığının bütün dövrlərindən keçən bir tel oldu.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Xan əl-Xəlili

**Xan əl-Xəlili** () — Misirdə Qahirənin tarixi mərkəzində məşhur bazardır. Məmlüklər dövründə ticarət mərkəzi kimi qurulan və adını bir neçə tarixi karvansaraydan biri ilə alan bazar bölgəsi o vaxtdan Qahirənin həm turistlər, həm də misirlilər üçün əsas cazibə yerlərindən birinə çevrilib. Burada həm də ənənəvi sənətkarlıq və suvenirlərin istehsalı ilə məşğul olan bir çox Misir sənətkarları və emalatxanaları yerləşir. Xan əl-Xəlili adı tarixən ərazidəki tək binaya istinad edirdi; bu gün isə bütün alış-veriş bölgəsinə aiddir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Akaşi qeydləri

**Akaşi qeydləri** — varlığın qeyri-fiziki sferasında kodlanmış mistik biliyi təsvir edən teosofik ezoterik, eləcə də antroposofik termindir. Akaşik yazıların həqiqiliyinə dair heç bir elmi dəlil yoxdur.

"Akaşa" termini Hinduizmdən teosofik hərəkatlar tərəfindən götürülmüşdür, burada təbiətin son prinsipinə və ya ilk səbəbinə istinad etmək üçün istifadə edilmişdir; Qədim hind fəlsəfəsinə görə, əsas ilkin elementlər (od, hava, torpaq, su və efir) məhz Akaşadan yaranmışdır - hamısı birlikdə insanın beş duyğu orqanına uyğundur. Ayova Universitetinin antropologiya professoru Marşall MakKuzik qeyd edir ki, «Akaşi qeydləri» konsepsiyası Rudolf Ştayner tərəfindən yaradılmışdır.

Teosofik doktrinanı müxtəlif dərəcələrdə qəbul edən bir çox məşhur şəxsiyyətlər Akaşi qeydlərindən istifadə edə biləcəklərini iddia etdilər.

Akaşi qeydlərinin mövcudluğunu empirik şəkildə təsdiqləmək mümkün olmadığından, onların öyrənilməsi elmi tədqiqat sahəsinə aid deyil. Üstəlik, nə Xristian, nə Hindu, nə də Vedik adət-ənənələri müqəddəs mətnlərinin hər hansı “Akaşi qeydlər”ə əsaslandığından bəhs etmir.

Akaşi qeydlərinin sırf elmi baxımdan qeyri-akademik olmasına baxmayaraq, onlar müasir mədəniyyətdə, elmi fantastika və fantaziyada kifayət qədər geniş populyarlıq qazanıblar.
Güc transformatoru

**Güc transformatoru** — iki və ya daha çox dolağı olan enerji təchizatı şəbəkələrində (elektrik şəbəkələrində) elektrik cihazıdır ki, bu da elektromaqnit induksiyası vasitəsilə dəyişən gərginliyin və cərəyanın bir dəyərini eyni tezlikdə dəyişən gərginliyin və cərəyanın digər dəyərinə çevirir, ötürülən gücünü dəyişmədən.

Güc transformatoru həm də alçaldıcı transformator da adlanır, müxtəlif cihaz və avadanlıqların bir hissəsi olan, onları məişət elektrik şəbəkəsindən enerji ilə təmin edir.
M. Teatr

**M. Teatr** — Bakıda fəaliyyət göstərən peşəkar müstəqil teatr.

## Yaranması
Müstəqil "M. Teatr"ı Xalq artisti Vidadi Həsənov tərəfindən Bakı şəhərində "Media Company"nin nəzdində "M. Teatr Production" adı ilə yaradılıb.

## Fəaliyyəti

## Tamaşa və layihələri

## Teatrının kollektivi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan teatrı

## Xarici keçidlər
* Vidadi Həsənov: "M. Teatr"a gəlmək üçün istək lazımdır
Asinxron mühərrik

**Asinxron elektrik mühərriki** (həmçinin **asinxron maşın**) — rotorun sürəti stator sarğı cərəyanının yaratdığı maqnit sahəsinin fırlanma sürətinə bərabər olmayan (mühərrik rejimində daha az) dəyişən cərəyanlı elektrik mühərrikidir .

Asinxron mühərrikin işləmə prinsipi ondan ibarətdir ki, stator sarımlarındakı cərəyan fırlanan maqnit sahəsi yaradır. Bu sahə rotorda bir cərəyan yaradır, o, maqnit sahəsi ilə elə bir şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olmağa başlayır ki, rotor maqnit sahəsi ilə eyni istiqamətdə fırlanmağa başlayır ki, stator və rotorun sahələri qarşılıqlı olaraq sabitləşsin. Hərəkət rejimində rotorun sürəti bir qədər aşağı, generator rejimində isə maqnit sahəsinin sürətindən yüksəkdir. Sürətlər bərabər olduqda, sahə rotorda cərəyan yaratmağı dayandırır və Amper qüvvəsi rotora təsir etmir. Buradan da adı asinxron mühərrikdir (fırlanma sürəti maqnit sahəsinin tezliyi ilə üst-üstə düşən sinxron mühərrikdən fərqli olaraq). Rotorun fırlanma sürəti ilə dəyişən maqnit sahəsinin tezliyi arasındakı nisbi fərqə sürüşmə deyilir. Sabit vəziyyətdə olan mühərrik rejimində sürüşmə kiçikdir: gücdən asılı olaraq 1-8%.
Levitasiya

**Levitasiya** (lat. levitas - "yüngüllük") — bir obyektin, cismin səthinə toxunmadan havaya qalxmaq (uçmaq).
Qreta Qerviq

**Qreta Selesta Qerviq** () — amerikalı aktrisa, ssenarist və rejissor. İstehsal etdiyi müstəqil filmlərlə tanınıb. Time jurnalı onu 2018-ci ilin "ən nüfuzlu 100 insanı" siyahısında göstərib. Onun rejissoru olduğu "*[[Balaca qadınlar (film, 2019)|Balaca qadınlar]]*" və "*[[Parəbüzən (film)|Parəbüzən]]*" filmləri "Oskar" mükafatına namizəd göstərilib. Qerviqin 2023-cü ildə çəkdiyi "*[[Barbi (film)|Barbi]]*" filmi dünya miqyasında 1 milyard dollardan çox gəlir əldə etmişdir.

Qerviq ilk olaraq karyerasına Co Svanberq ilə "*Hannah Takes the Stairs*" və "*Nights and Weekends*" kimi filmlərdə əməkdaşlıq edərək başlamışdır. O, partneri Noa Baumbax ilə bir sıra filmdə birlikdə çalışıb. Bunlara "*Greenberg*", ona "Qızıl Qlobus" mükafatı nominasiyası qazandıran "*[[Frensis Ha]]*", "*Mistress America*" və "*White Noise*" daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Noa Baumbax

**Noa Baumbax** (; ) — amerikalı rejissor və ssenarist. Nyu-York şəhərində lentə aldığı komediya filmləri ilə məşhurlaşıb. O, rejissor Ves Anderson ilə birlikdə çalışmış və "*[[Stiv Zissu ilə su həyatı]]*" və "*[[Misilsiz cənab Foks (film)|Misilsiz cənab Foks]]*" filmlərinin ssenarisini yazmışdır. Onun 2019-cu ildə çəkdiyi "*[[Evlilik hekayəsi]]*" filmi "Oskar" mükafatına namizəd göstərilib. 

Baumbax özünün yazıb rejissorluq etdiyi "*Kicking and Screaming*" və "*Mr. Jealousy*" filmləri ilə tanınma qazandı. Onun 2005-ci ildə istehsal etdiyi "*The Squid and the Whale*" filmi "Oskar" mükafatına namizədlik qazandı. O, partneri Qreta Qerviq ilə birlikdə bir çox işə imza atdı. Onlar "*Greenberg*", "*[[Frensis Ha]]*", "*Mistress America*", "*White Noise*" və "*[[Barbi (film)|Barbi]]*" filmlərində çalışdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kanada hiyləsi

**Kanada hiyləsi ** () — 1980-ci ildə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi və Kanada hökuməti tərəfindən altı amerikalı diplomatı xilas etmək üçün təşkil edilən gizli əməliyyatın adıdır. 4 noyabr 1979-cu ildə Amerikanın Tehrandakı səfirliyinin islamçı tələbələr və milislər tərəfindən ələ keçirilməsi zamanı bu altı diplomat qaçmağa və girov yoldaşlarının taleyindən yayınmağa müvəffəq oldu.

## İstinadlar
CSX 8888 hadisəsi

**CSX 8888 hadisəsi**, həmçinin "*Dəli Səkkizlər"* kimi də tanınır (ing. Crazy Eights) — 15 may 2001-ci ildə CSX Transportation şirkətinə məxsus 47 vaqonlu pilotsuz qatar Ohayo ştatından təxminən 106 km qət edərək, bəzən 76 km/saata qədər sürətlənirdi. Başqa bir lokomotiv tərəfindən qatara çataraq ona qoşuldu və saxlanıldı.

## İstinadlar
Azərbaycanda xarici ölkələrin və şəhərlərin şərəfinə adlandırılmış yerlərin siyahısı

Bu səhifədə **Azərbaycanda xarici ölkələrin və şəhərlərin şərəfinə adlandırılmış yerlərin siyahısı** verilmişdir.

## Siyahı

### Şəhərlərə görə

### Ölkələrə görə

## İstinadlar
Putin (dəqiqləşdirmə)

* Vladimir Putin — Rusiyanın dövlət və siyasi xadimi, Rusiya Federasiyasının Prezidenti.
* Putin — xuylo! — Vladimir Putini ələ salan ukraynca və rusca mahnı-şüar.
* Putin ailəsi — Vladimir Putinin ailəsi.
* Putinin danışıqlar masası — 1990-cı illərin sonlarında Kremldə quraşdırılmış ağ rəngli oval masa.

## Həmçinin bax
* Putin (soyad)
Psixodelik rok

**Psixodelik rok** () — 1960-cı illərin ortalarında Qərbi Avropa və Kaliforniyada (San-Fransisko və Los Anceles) yaranan musiqi janrı. Psixodelik rok "psixodeliya" və "psixodelik" (hallusinogen) anlayışları ilə əlaqələndirilir. Həm də hippi subkulturası və Şərq (hind) fəlsəfəsi ilə sıx əlaqələri var.

Psixodelik rok ümumiyyətlə anqlo-amerikan musiqi mədəniyyətinə əsaslanan eksperimental musiqidir, Şərq mistisizmindən, ənənəvi və spiritual hind musiqisindən çox təsirlənir. Bütövlükdə trendi formalaşdıran ilk qruplardan biri 1964-cü ildə ortaya çıxan The Charlatans olmuşdur . Psixodelik rokda mühüm fiqurlardan biri Britaniyanın The Beatles qrupudur: qrupun gitara ifaçısı Corc Harrisonun hind fəlsəfəsinə və qədim hind təlimlərinə olan ehtirası onun və bütün qrupun hind transsendental musiqisinə maraq göstərməsinə səbəb olmuşdur (məlumdur ki, Corc Harrison hətta hind sitarında ifa etməyi də öyrənmişdir). Bitlzin eksperimentləri ("Tomorrow Never Knows" yazısından başlayaraq) 1960-cı illərin qabaqcıl rok mədəniyyətində oxşar təcrübələrə maraq dalğasına səbəb oldu və Avropa və Amerikada bir çox oxşar qruplar meydana çıxdı.

Əvvəlcə psixodelik rok psixodeliklərin istifadəsi ilə əlaqəli deyildi - musiqiçilərin məqsədi LSD-ni reklam etmək deyil, transsendental şüur vəziyyətini musiqi obrazları vasitəsilə çatdırmaq idi. Bununla belə, jurnalistlər psixideliyanın mahiyyətini təhrif etdilər - The Beatles-in işi "psixoanalitiklər" tərəfindən dəfələrlə müxtəlif araşdırmalara məruz qaldı, "sarı qəzetlərin şərhləri", "gizli məna" axtarışları - nəticədə LSD işarələri "aşkar edildi" Bitlzin bir çox psixodelik kompozisiyalarında: məsələn, belə bir kompozisiyada, " Lucy in the Sky with Diamonds" kimi, tənqidçilər mahnının adının (LSD) və sözlərin  baş hərflərində bir növ narkotik təbliğatı gördülər.

Sonradan, psixodelik rok musiqiçiləri dəfələrlə mətbuata məlumat verdilər ki, onların işlərində LSD reklamı yoxdur, lakin musiqi təsiri ilə transsendental şüura nail olmaq formasıdır.

1966-cı ilin oktyabrında "Melody Maker" jurnalında çıxan “Psychedelia: The New Buzzword and What Means” adlı məqalədə əvvəllər ABŞ- da psixodelik seanslarda iştirak etmiş Hollies gitaraçısı Qraham Neş yazırdı: Dərman istifadə etmədən LSD seansı... bu, şüuru həddinə çatdırmaq cəhdidir. Onlar eyni şeyə nail olmağa çalışırlar, lakin musiqi və işıq effektlərinin kombinasiyası vasitəsilə”.

Psixedelik rokun xarakterik xüsusiyyəti aparıcı alətlərin uzun solo hissələri, müxtəlif akustik effektlər, qeyri-standart harmoniyalar idi ki, bu da dinləyicidə irrasional reallıq və təcrid vəziyyətlərini doğurur. Bu janrda qrupların canlı çıxışları adətən işıqlar, tüstü, video qurğular və digər effektlərdən istifadə etməklə canlı vizual şou ilə müşayiət olunur.

## İstinadlar
Ahimsa

**Ahimsa** (, ) — qədim hind davranış və fəaliyyət prinsipi olub, burada ilk tələb zərər verməmək, zorakılıq etməməkdir. Hinduizm, buddizm və caynizmdə əsas fəzilətdir.

Bu söz sanskritcə hiṃs kökündən gəlir - “döymək”; hiṃsa - “zərər vermək”, “məhv etmək”. A prefiksi onun inkarıdır, yəni “zərər verməmək”  .

*Ahimsa*, onu yaradan insanlara qarşı deyil, pisliyin özünə (nifrət, əzab) qarşı yönəlmiş, dünyada pisliyin, şərin azalmasına səbəb olan davranış kimi müəyyən edilir. *Ahimsa* əməl, söz və düşüncə ilə bütün canlılara (insanlara, heyvanlara; caynizmdə bitkilərə də qulluq etmək) zərər verməkdən (öldürməkdən, zorakılıqdan) imtina etməkdən ibarətdir

Ahimsa prinsipi e.ə. I minilliyin ortalarından başlayaraq hind dini fikrində xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bu yeni istiqamətlərin nümayəndələri: Ajivika, sonra caynizm və buddizm, heyvanların kəsilməsi ilə ritual qurbanların vedik praktikasına qarşı çıxmışdırlar. Eramızdan əvvəl III əsrə qədər ahimsa anlayışı hind mədəniyyətində o qədər mərkəzi yer tutur ki, kral Aşoka bütün inancları birləşdirmək cəhdində qayaüstü fərmanlarının ilk ikisini ona həsr etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* Шохин В. К. Ахимса // Энциклопедия «Кругосвет».
* Литман А. Д. Современная индийская философия. М.: Мысль, 1985.
* 
* «Йога-Сутры» Патанаджали
*
Psixodeliya

**Psixodeliya** ( - ruh,  - aydın) —  psixodeliklərin qəbulu nəticəsində yaranan narkotik trans fantazmaqoriyası, dəyişdirilmiş şüur vəziyyəti, qeyri-sabit ruh vəziyyəti, eləcə də psixikaların istifadəsi və ya hər şeyin adi gedişatından fərqlənən çox qəribə bir fenomen səbəbiylə ortaya çıxan qarşı mədəniyyət növü.

## Sözün istifadə dairəsi
Əvvəla, bu söz tez-tez psixodelika adlanan psixoaktiv maddələrin (narkotik vasitələrin) ayrıca kateqoriyası ilə əlaqələndirilir, baxmayaraq ki, "hallüsinogenlər" (halüsinasiyalar yaradan) və "psixomimetika" (psixozu simulyasiya edən) adları da istifadə olunur  .

*[[:en:psychedelic|Psychedelic]]* (*psixedel* və ya *psychedelic* ) termini ilk dəfə 1956-cı ildə bu maddələrin (ilk növbədə LSD) psixoterapiyada istifadə imkanlarını tədqiq edən britaniyalı (ABŞ və Kanadada işləyən) psixiatr Humphry Osmond tərəfindən təklif edilmişdir. Bu söz Timoti Liri və Oldos Hakslinin əsərlərində daha da populyarlaşdı.

## İstinadlar
Yırtıcılıq

**Yırtıcılıq,** bir orqanizmin, yırtıcının başqa bir orqanizmi, **ov kimi** öldürdüyü və yediyi bioloji qarşılıqlı əlaqədir. Bu, parazitizm və mikropredasiya (adətən ev sahibini öldürmür) və parazitoidizmi (hər zaman edir) ehtiva edən ümumi qidalanma davranışları ailəsinə daxildir. O, ölü yırtıcıları təmizləməkdən fərqlidir, baxmayaraq ki, bir çox yırtıcılar da bu funksiyanı yerinə yetirir; Toxum yırtıcıları və dağıdıcı meyvə yeyənlər yırtıcı olduğu üçün ot yeyənlərlə üst-üstə düşür.

Yırtıcılar fəal şəkildə ov axtara və ya təqib edə və ya onu gözləyə, çox vaxt gizlənə bilər. Yırtıcı aşkar edildikdə, yırtıcı ona hücum edib-etməyəcəyini qiymətləndirir. Bu, bəzən ovunu təqib etdikdən sonra pusquya düşmə və ya təqib yırtıcılığını əhatə edə bilər. Hücum uğurlu olarsa, yırtıcı ovunu öldürür, qabıq və ya tikan kimi yeyilməz hissələri çıxarır və yeyir.

Yırtıcılar görmə, eşitmə və ya qoxu kimi kəskin hisslərlə uyğunlaşdırılıb və çox vaxt ov üçün yüksək ixtisaslaşıblar. Bir çox yırtıcı heyvanların, həm onurğalılar, həm də onurğasızlar, ovlarını tutmaq, öldürmək və kəsmək üçün iti pəncələri və ya çənələri olur. Digər uyğunlaşmalara ov effektivliyini artıran gizlilik və aqressiv mimika daxildir.

Yırtıcılıq yırtıcıya güclü seçici təsir göstərir və yırtıcı xəbərdarlıq rəngi, həyəcan siqnalları və digər siqnallar, kamuflyaj, yaxşı müdafiə olunan növlərin mimikası, müdafiə onurğaları və kimyəvi maddələr kimi yırtıcı əleyhinə uyğunlaşmalar inkişaf etdirir. Bəzən yırtıcı təkamül xarakterli silahlanma yarışında, uyğunlaşmalar və əks uyğunlaşmalar dövründə tapılır. Yırtıcılıq ən azı Kembri dövründən bəri təkamülün əsas hərəkətvericisi olmuşdur.
İllüziya

**İllüziya** ( — "aldanma") — hisslərin təhrifidir ki, bu da ağlın normal olaraq sensor stimullaşdırmanı necə təşkil etdiyini və şərh etdiyini göstərə bilər. İllüziyalar insanın reallıq qavrayışını təhrif edir

İllüziyalar insan hisslərinin hər hansı birində baş verə bilər, lakin vizual illüziyalar (optik illüziyalar) ən çox tanınan və başa düşüləndir. Vizual illüziyalarda görmə çox vaxt digər hisslərə hakim olduğu üçün baş verir.

Bəzi illüziyalar beynin qavrayış zamanı qəbul etdiyi ümumi fərziyyələrə əsaslanır. Bu fərziyyələr təşkilati prinsiplərdən (məsələn, Geştalt nəzəriyyəsi), fərdin dərinlik qavrayışı və hərəkət qavrayışı qabiliyyətindən, qavrayış sabitliyindən istifadə etməklə baş verir. Digər illüziyalar insan bədənindəki bioloji duyğu strukturları və ya fiziki mühitdəki bədəndən kənar şərtlər səbəbindən baş verir.

## Vizual illüziya

Vizual illüziya və ya optik illüziya aldadıcı və ya çaşdırıcı olan vizual olaraq qəbul edilən təsvirlərlə xarakterizə olunur. Buna görə də, vizual duyğu ilə toplanan məlumat, digər hisslərdən və ya fiziki ölçmələrdən gələn məlumatlara uyğun gəlməyən bir qavrayış vermək üçün işlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Universal Veiling Techniques Archived -də
* What is an Illusion? by J. R. Block.
* Optical illusions and visual phenomena by Michael Bach
* Auditory illusions
* Haptic Perception of Shape — touch illusions, forces and the geometry of objects, by Gabriel Robles-De-La-Torre.
* Silencing awareness of visual change by motion
Elsevər Bəkirzadə

**Elsevər Bəkirzadə** () — Azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

## Karyerası
Elsevər Bəkirzadə Zahir oğlu 1995-ci ilin 27 iyul tarixində Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. Futbola 2002-ci ildə Mingəçevir Uşaq Gənclər İdman Məktəbində başlamışdır. 2002–2007-ci illərdə Mingəçevirdə futbolla məşğul olduqdan sonra, 2007-ci ildə "Qarabağ"ın aşagı yaş qruplarına qatılıb. 2009-cu ildən Qəbələ futbol Akademiyasına seçilib. "Qəbələ"nin aşağı U15 və U17 yaş qruplarında əvəzedici ve əsas heyətində mübarizə aparmışdır.
"Qəbələ" ilə 2009–2010-cu ildə 17 yaşlıların ölkə çempionatında çempionluq ve həmçinin 2011–2012-ci illərdə "Qəbələ"nin əvəzedici heyəti ilə brünc medallara layiq görülüb.
2014-cü ildə "Xəzər Lənkəran"a klubunda keçid edib. 2015-ci ildə "Xəzər Lənkəran"ın əsas heyəti ilə birlikdə qış təlim-məşq toplanışını keçirmək üçün Türkiyəyə yollamışdır.
2015-ci ildə "Xəzər Lənkəran"dan ayrılaraq 1-ci Divizonda mübarizə aparan "Şəmkir" klubunda forma geyinmişdir. 2015–2016-cı ildə "Mil-Muğan", 2017-ci ildə bir müddət "Sumqayıt"ın əvəzedici heyətində forma geyinmişdir."Sumqayıt" klubunun heyətində 609 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış, 8 qol vurmuşdur. 2018-ci ildə İsveçin 3-cü Divizion komandası olan "Liksele" komandasına keçib. Oradan da 2019-cu il Litvanın "Dziuqas" klubuna transfer olub. 2022-ci ildə "Mingəçevir" klubunda forma geyinməyə başlamışdır. 2023-cü ildə UEFA-dan məşqçilik üzrə C kateqoriyası əldə etmişdir 2023-cü ildə "Mingəçevir" klubu ilə yollarını ayıraraq karyerasına davam etmək üçün Estoniyaya köçdü.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Urho Kekkonen

**Urho Kaleva Kekkonen** (doğum 3 sentyabr 1900 Pielavesi — ölüm 31 avqust 1986 Helsinki) 1950–1953 və 1954–1956-cı illər arasında iki müddət Finlandiyanın baş naziri və 1956–1981-ci illərdə Finlandiyanın prezidenti vəzifələrində çalışıb. O, 25 illik hakimiyyətdə olduğu müddətdə həm Finlandiyada, həm də demokratik seçkilər təşkil edən Respublika rejimini həyata keçirən ölkələr arasında ən uzunömürlü dövlət başçısı olub. Sələfi Yuho Kusti Paasikivinin "aktiv neytrallıq" siyasətini davam etdirməklə o, Soyuq Müharibə illərində Sovet İttifaqının qonşusu və keçmiş hissəsi olmasına baxmayaraq, ölkəsini şərq və qərb bloklarından bərabər məsafədə saxlamağa nail oldu. .

Onun səlahiyyət müddətinin son dövründə səhhətində yaranan problemlərə görə vəzifəsini icra edə bilməyəcəyi müəyyən edilib və onun yerinə Mauno Koivisto seçilib. Bu hadisədən beş il sonra, 31 avqust 1986-cı ildə Helsinkidə vəfat etdi.

## İstinadlar
Ray-Ban

**Ray-Ban** — Amerika şirkəti "Bausch & Lomb" tərəfindən yaradılmış günəş eynəkləri və korreksiyaedici optika çərçivələri brendi. Hazırda İtaliyanın "Luxottica" şirkətinə məxsusdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Robinson R44

**Robinson R44 —** Amerika şirkəti "Robinson Helicopter" tərəfindən istehsal edilmiş yüngül çoxməqsədli dördyerlik kommersiya helikopteridir.

Helikopter 1980-ci illərdə hazırlanıb. İlk uçuşunu 31 mart 1990-cı ildə etdi və 1992-ci ilin dekabrında sertifikat aldı.

1999-cu ildən bəri R44 dünyada ən çox satılan vertolyot kimi tanınır. 2000–2017-ci illər arasında 5805 helikopter istehsal edilib ki, bu da onu 21-ci əsrin ən məşhur helikopteri edir.

## İstinadlar
Robinson R66

**Robinson R66**  — "Robinson Helicopter", ABŞ tərəfindən istehsal olunan yüngül çoxməqsədli beş yerlik kommersiya helikopteridir.

Helikopter 2000-ci illərdə hazırlanıb. İlk uçuşunu 7 noyabr 2007-ci ildə etdi. Robinson R66 Turbine — Amerika Robinson Helicopter Company tərəfindən dizayn edilmiş və istehsal edilmiş tək turbinli helikopterdir. Vertolyot Rolls-Royce RR300 (və ya Rolls-Royce RR250-C300/A1) turboşaft mühərriki ilə təchiz edilmiş ayrıca yük (baqaj) bölməsi olan beş nəfərlikdir. R66 helikopteri 25 oktyabr 2010-cu ildə ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyasından (FAA) sertifikat almışdır. Çatdırılmalar 2010-cu ilin noyabrında başladı. 2020-ci ilin iyul ayına qədər 1000 ədəd çatdırılıb.
Robinson R22

**Robinson R22** — "Robinson Helicopter", ABŞ tərəfindən istehsal olunan yüngül kommersiyalı iki yerlik helikopterdir.

R22 helikopterinin prototipi ilk dəfə 28 avqust 1975-ci ildə uçdu. Bu maşınların 3000-dən çoxu 60 ölkədə istismar olunur. Bu helikopterin son modeli R22 Beta II adlanır. Lycoming O-360 porşenli benzin mühərriki ilə təchiz olunub, −30 ilə +40 °C temperaturda işləmək üçün uyğunlaşdırılıb. Əsaslı təmirə qədər zəmanətli uçuş müddəti 2200 saatdır, naviqasiya avadanlığı günün istənilən vaxtında uçmağa imkan verir. Bu modelin, eləcə də digər Robinson helikopterlərinin idarəetmə vasitələrinin xarakterik xüsusiyyəti T-formalı tsiklik addım tutacağıdır.
Robinson Helicopter

**Robinson Helicopter Company** — Torrance, Kaliforniyada yerləşən Amerika şirkətidir. Dünyanın ən böyük kommersiya vertolyotları istehsalçısıdır.

1973-cü ildə Bell Helicopter and Hughes Helicopter Company-nin keçmiş işçisi Frank Robinson tərəfindən yaradılmışdır.

İlk helikopter 1979-cu ildə təhvil verilib.

2023-cü ilin yanvar ayına olan məlumata görə, 13 min helikopter istehsal edilib.

Bu gün üç model kütləvi istehsal olunur:

* iki nəfərlik R22,
* dörd nəfərlik R44,
* Rolls-Royce RR300 mühərrikli beş nəfərlik R66 – 2010-cu ildən istehsal edilmişdir.

Helikopterlərdən əlavə, şirkət binaların damlarında standartlaşdırılmış "*Robinson Helipad*" helikopter meydançası istehsal edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seek and Destroy (videooyun, 2002)

**Seek and Destroy**  — Takara Co Ltd. tərəfindən buraxılmış və Play it Ltd. tərəfindən nəşr edilmiş və lisenziyalaşdırılmış PlayStation 2 oyunu. Bu 100-dən çox tank və 100-dən çox təkmilləşdirmə ilə 1–2 nəfərlik tank döyüş oyunudur. Oyunda irəliləyiş əldə etmək və missiyanın/xəritənin (istəyə bağlı mini oyunlar da daxil olmaqla) xüsusi ehtiyaclarını ödəmək üçün tankınızı təkmilləşdirməyi və fərdiləşdirməyi əhatə edir.
Aviasales

**Aviasales** — 2007-ci ildən bəri mövcud olan aviabiletlər üçün meta-axtarış sistemidir. Təsisçi — Konstantin Kalinov. Xidmətin aylıq auditoriyası təqribən 15 milyon nəfər olaraq qiymətləndirilir. Axtarış sistemi Go Travel Un Limited şirkətinə məxsusdur.

## Həmçinin bax
*booking.com

## İstinadlar
Steyr TMP

**TMP** ( – taktiki avtomatik tapança) — Avstriyanın Steyr Arms şirkəti tərəfindən istehsal olunan 9×19 mm Parabellum patronu üçün kameralı avtomatik tapança.

Silahların seriyalı istehsalı 1992-ci ilin sonunda başladı.

## İstinadlar
Booking.com

**Booking.com** — 1996-cı ildə Amsterdamda (Hollandiya) yaradılmış onlayn otel bron sistemidir.

2005-ci ildə sistem Amerika şirkəti The Priceline Group tərəfindən 133.000.000 ABŞ dollarına alınıb (2018-ci ilin fevralında adı  Booking Holdings  olaraq dəyişdirilib).
## Xarici keçidlər

*
Hatsan

**Hatsan Arms Company** (az. Hatsan Silah Şirkəti) — odlu və pnevmatik silahlar istehsal edən türk şirkətidir. Məhsullarını 90-dan çox ölkəyə ixrac edir. Şirkətin şüarı: «Serious, Solid, Impact» (Ciddi, Möhkəm, Təsirli).
İJ-38

İJ-38 (rus. ИЖ-38) — SSSR ölkəsinin istehsal etdiyi yay-porşenli pnevmatik tüfəngidir.

## İstinadlar
Warface

**Warface** — kütləvi, çoxnəfərli, onlayn, atıcılıq (MMOFPS) janrında kompüter oyunudur. Oyun Crytek studioları tərəfindən hazırlanmışdır: Crytek Kiyevin Ukrayna filialı (Crytek Seul ilə birlikdə), Crytek UK-nin Britaniya filialı və Crytek İstanbulun Türkiyə filialı və 2019-cu ildən Blackwood Games studiyası buna cavabdehdir. 2021-ci ildən etibarən Allods komanda studiyası oyuna cavabdehdir. 

*Warface-*in Asiya bazarına, o cümlədən Cənubi Koreya və Çinə yönəldilməsinə baxmayaraq, oyun 2012-ci ildə Rusiya, Avropa və Şimali Amerikada buraxıldı. 

Uzun müddətdir ki, Ukrayna bölməsi Crytek-də ən uğurlu və məhsuldarlardan biri idi, lakin indi onun yolları Alman şirkəti ilə ayrılıb. 2019-cu ildə Crytek Kiyev ana şirkətdən ayrıldıqlarını və studiyanın adını Blackwood Games adlandırdıqlarını açıqladı. 

21 sentyabr 2023-cü ildə Steam və Epic Games Store-da oyunun rus versiyasına dəstəyin 3 aydan sonra dayandırılacağı elan edildi.