open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caba İoseliani

**Caba İoseliani** () — XX əsrin Gürcü siyasətçisi, qanuni oğru və Gürcüstan hərbi şurasının keçmiş üzvü.

## Həyatı
Caba İoseliani Gürcüstanın Xaşuri şəhərində anadan olmuşdur. Təhsilinə Leninqrad universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində dəvam etdirdi, ancaq bitirmədi.  1948-ci ildə Leninqrad bank soyğunçuluğunda iştirak etdiyinə görə 17 il həbs cəzası aldı. Nəhayət, Gürcüstana qayıtdı və teatr-incəsənət universitetinə daxil oldu. Universiteti bitirdikdən sonra həmin universitetin kafedrasında işə başlamışdır. O, teatr tamaşaları üçün ssenarilər yazmışdır.

1989-cu ildə İoseliani qeyri-rəsmi silahlı qrup qurmuşdur. "Mxedrioni" adlanan qrupun əsas məqsədi Abxaziya və Samaçablo regionlarında seperatçı  əməllərin qarşısının alınması idi. 1991-ci ildə Mxedrioni Zviad Qamsaxurdiya tərəfindən qeyri qanuni elan edildi. İoseliani də qrupun üzvləri ilə bərabər həbs olundu.

1991-ci ilin dekabrında İoseliani həbsdən qaçdı. Hərbi çevriliş etmək üçün Gürcüstan Milli Qvardiyasının bəzi üzvlərinə qoşuldu. 1992-ci ilin yanvar ayında  İoseliani və tərəfdarları çevrilişə nail oldular. 1992-ci ilin yanvar-mart aylarında İoseliani Gürcüstanı idarə edən hərbi şuranın rəhbərlərindən biri olmuşdur. Daha sonra prezident Eduard Şevardnadzenin zamanında, hüquq mühafizə orqanlarının zəifliyi səbəbindən "Mxedrioni" silahlı qüvvələrinin rəhbəri kimi nüfuzlu şəxsə çevrilmişdir.

## Fəaliyyət
* Xilasetmə Korpusunun sədri (1989-1995)
* Müvəqqəti Fövqəladə Komitənin sədri (1993-1994)
* Gürcüstan Parlamentinin üzvü (1992-1995)
* Gürcüstan Hərbi Şurasının üzvü (1992-1992)

## İstinadlar
Dreyk adası

**Dreyk adası** () — İngiltərənin Plimut şəhərinin cənub sularında yerləşən ada. Adanın adı 1577-ci ildən dünya səyahətinə çıxmış admiral Frensis Dreykin adı ilə bağlıdır.

Altı hektarlıq adada XVI əsrdən qalma qala, həbsxana, körpü və yeraltı tunellər şəbəkəsi var. 1989-cu ildən bəri ictimaiyyət üçün bağlanan ada 2019-cu ildə Morqan Filips tərəfindən alınıb.

## İstinadlar
İki xərçəng

**İki xərçəng** — 1889-cu ildə Vinsent Van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəri. İki xərçəngin natürmortu olan bu sənət əsərində yaşıl arxafonda xərçənglərdən diri düz, digəri isə beli üstə tərsinə təsvir olunub. Hündürlüyü 47 sm, genişliyi 61 sm olan rəsm əsəri kətan üzərində çəkilmişdir. 

Van Qoqun bu əsəri 1889-cu ilin yanvarında xəstəxanadan çıxdıqdan sonra çəkdiyi düşünülür. Ehtimal ki, Vinsent Van Qoq bu rəsm əsərini çəkərkən qardaşı Teo van Qoqun 1888-ci ilin sentyabrında ona göndərdiyi Le Japon Artistique jurnalında gördüyü Hokusayın xərçəng əsərindən ilhamlanmışdı. 

## İstinadlar
II Evaqor

**II Evaqor** (; e.ə. IV əsr) — Salamin hökümdarı (təxminən e.ə. 360 — 351), hökümdar Nikoklun oğlu.

Siyasətdə farsların xeyrinə tutduğu mövqeyinə görə salaminlilər onu qovdular və onun yerinə hakimiyyətə onun qardaşı oğlu Pnitaqoru gətirdilər. Əhəmənilərin yanına qaçmışdır və Saydanın satrapı təyin olunmuşdur, oradan da üsyankar yerli əhali tərəfindən qovulmuşdur. Gizlincə Salaminə qayıtmışdır və orda tutularaq ölüm cəzasına məhkum edilmişdi.

## Ədəbiyyat
*Евагор // Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti : в 86-cı t. (82-ci tom и 4-cü əlavə). — Sankt-Peterburq, 1890—1907.
Ekstremofil

**Ekstremofillər** əsasən ekstremal şəraitdə yaşamalı və bu şəraitdə optimal inkişaf etməli olan tək hüceyrəli orqanizmlərdir. Ekstremofillər ekstremal mühitlərdə inkişaf edir, yerüstü mezofilik orqanizmlərin böyüməsi və çoxalması üçün tələb olunan optimal şəraitdən çox fərqlənir. Ekstremalların əksəriyyəti (ekstremal şərtləri sevən) mikroorqanizmlərdir. Arxeaya domeninin ekstremofillərin geniş yayıldığı bir sahə olduğu bilinsə də, ekstremofillər həm bakteriya, həm də arxeyaların içində çoxsaylı və fərqli genetik xətlərdə yerləşir. Arxeaya və ekstremofil terminləri vaxtaşırı dəyişdirilsə də, çox sayda mezofilik arxeayaların və bir çox ekstremofil bakteriya olduğu məlumdur. Yenə də ekstremofillərin hamısı tək hüceyrəli deyil. Çox hüceyrəlilərə misal olaraq ekstremofilik metazoalardan, *pompeii qurdu*, *psixrofilik* (soyuq həyatı sevən) *Grylloblattodea* (böcək) və artritik xərçəngkimiləri (*crustacea*) göstərmək olar.

*[[Ərincəklilər|Tardiqradlar]]* (mikroskopik canlı) ekstremal şəraitdə yaşaya bilsələr də, ekstremal olaraq təsnif edilmir, çünki bu mühitlərdə daimi yaşaya bilmirlər və həyatları ərzində bu şərtlərə məruz qaldıqları müddət azaldığı üçün ekstremofil olaraq sinifləndirilmirlər.

## İstinadlar
İki siçovul

**İki siçovul** — 1884-cu ildə Vinsent van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəri.

## İstinadlar
Nikokreon

**Nikokreon** (; vəfat tarixi e.ə. 311/310) — Makedoniyalı İsgəndərin Əhəmənilər dövlətinə qarşı yürüşü dövründə  (e.ə. 336—323)  Kipr şəhəri Salamində hakimiyyətdə olan hökmdar.

Hakimiyyətə atası Pnitaqordan sonra e.ə. 332/331-ci ildə gəldi.

Adanın digər şəhərlərinin hökmdarlarıyla birlikdə makedoniya çarının hakimiyyətini müqavimətsiz tanıdı və e.ə. 331-ci ildə İsgəndərin Misirdən bərpa edilmiş Finikiya şəhəri Tirə qayıdışı zamanı teatr tamaşalarının təşkilində fəal iştirak edirdi.

Böyük İsgəndərin vəfatından sonra diadoxların mübarizəsində iştirak edirdi. Misir satrapı I Ptolemeyin sərkərdələri I Selevk və Menelausla birlikdə e.ə. 315-ci ildə o, adada I Antiqonun tərəfdarlarıyla fəal mübarizə aparırdı. Buna görə o, Kiprdə ali hakimiyyəti əlinə aldı və Kition, Kiriniya, Lapitos və Marion şəhərlərini öz ərazilərinə birləşdirdi.

Nə Demetri Poliorketin Salaminə hücümu, nə də e.ə. 306-cı ildə baş verən Salamin döyüşünə aid səlnamələrində Nikokreonun adı çəkilmir, buna görə də ehtimal olunur ki, o ana qədər Nikokreon artıq vəfat etmişdir.

Nikokreon filosof Anaksarxı amansızcasına edam etməyi əmr etmişdir. Həmçinin, bu hadisə haqda hekayələrə Siseronref>Цицерон, Тускуланские беседы, II 22, 52; О природе богов, III 33, 82. və Valeri Maksimin əsərlərində də rast gəlmək olar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Диодор Сицилийский. «Историческая библиотека»
* Плутарх. «Сравнительные жизнеописания. Александр и Цезарь»
E.ə. 311

## Hadisələr
* 

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Nikokreon — Makedoniyalı İsgəndərin Əhəmənilər dövlətinə qarşı yürüşü dövründə (e.ə. 336—323) Kipr şəhəri Salamində hakimiyyətdə olan hökmdar.
## İstinadlar
Sabri Ülkər

**Sabri Ülkər** () — məşhur türkiyəli şirniyyatçı və iş adamı. Dünyada məşhur şirniyyat və içki istehsalçısı olan "Ülker" şirkətinin əsasını qoyub.

## Həyatı
Sabri Ülker 1920-ci ildə Krımda dünyaya gəlib. Əslən krım tatarıdır. 1929-cu ildə ailəsi Alakat faciəsindən sonra Krımı tərk edərək Türkiyəyə gəlir. 21 iyun 1934-cü ildə Türkiyədə soyad qanunu çıxdıqdan sonra Sabrinin atası İslam bəy "Berksan" soyadını götürür. Sabri Berksan 3-cü sinifdən etibarən İstanbulda Qadırğa İbtidai məktəbində təhsil almağa başlayır. İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra "İstanbul Erkek Lisesi"-ə daxil olur. Burada təhsil aldığı dövrdə imtahan verərək pulsuz yatılı təhsil almaq imkanı əldə edir və Bilecik liseyinə gedir. Yay tətillərində qardaşı Asimlə birlikdə Beslər Biskivit Fabrikasında işləyir. Ali təhsil üçün Sultanahmet İqtisadi və Ticarət Elmləri Məktəbinə daxil olur. İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra isə buranı da bitirir. 1944-cü ildə qardaşı Asimlə birlikdə şirniyyat istehsal etməyə başlayıb. İşləri yaxşı getdikcə şirkət böyüyür və onlar varlanırlar. 1953-cü ildə Sabri və qardaşı Asim "Berksan" soyadlarını dəyişib yeni "Ülker" soyadını götürürlər. 1979-cu ildə qardaşı Asim yenidən əvvəlki "Berksan" soyadını geri götürür. 1987-ci ildə Asim Berksan "Ülker" şirkətindəki 50 faiz səhmini qardaşı Sabri Ülkərə verərək özü yeni "Kar Gıda" şirkətini qurur. 2000-ci ildə "Ülker" şirkətini oğlu mUrad Ülkərə verir. 12 iyun 2012-ci ildə Sabri Ülkər vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Alakat faciəsi

## İstinadlar
Teyyub Dəmirov

**Teyyub Hacı Məmməd oğlu Dəmirov** () — Azərbaycan qarmonçusu.

## Həyat və yaradıcılığı
Teyyub Dəmirov 25 aprel 1908-ci ildə Bakıda anadan olub. O, Kor Əhədin tələbəsi və davamçısı olmuş, Əhməd Bakıxanovun bədii rəhbəri olduğu xalq çalğı alətləri ansamblı 1941-ci ildə yenidən bərpa olunanda orada qarmon ifa etmişdir.

Teyyub Dəmirovun ifaçılıq sənətində muğamlar, xalq mahnıları və rəqslər əsas yeri tutur. Bundan əlavə o, Azərbaycanda keçirilən müxtəlif musiqi tədbirlərinin iştirakçısı olmuşdur. İfaçılıq və tədris fəaliyyəti ilə yanaşı o, bir sıra rənglər və dəramədlər də bəstələmiş, Azərbaycan qarmonunun inkişafında mühüm rol oynamışdır.

Teyyub Dəmirov 9 avqust 1970-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. Onun ifasında səsləndirilən "Bayatı-Şiraz", "Segah", "Rast", "Zabul", "Bayatı-Qacar", "Şur" muğamlarının səsyazmaları Azərbaycan televiziyası və radiosunun fondunda saxlanılır.

## İstinadlar
Şamil Əliyev

* Şamil Əliyev (rejissor) — Azərbaycan kinorejissoru və ssenaristi.
* Şamil Əliyev (rektor) — Bakı Dövlət Universitetinin rektoru (1941–1944).

## Həmçinin bax
* Şamil
* Əliyev
Havkari (qəzet)

**Havkari (qəzet)**  — Həftəlik mədəni qəzet.

## Haqqında
"Havkari" qəzeti 1970-ci ildə Bağdadda çap edilib. İlk sayı həmin il yavarın 9-u cümə günü çap edilmiş "Havkari" o dövrdə kürdlərin önəmli nəşri idi. 2003-cü ilə qədər fəaliyyətini davam etdirən "Havkari"nin Bəəs Partiyasının hakimiyyət tərəfindən nəşrinə son qoyuldu.

## İstinadlar
Rəy Əl Əhali (qəzet)

**"Rəy Əl Əhali" (qəzet)** — gündəlik, ictimai, siyasi qəzet.

## Haqqında
Qəzetin ilk sayı 1959-cu il sentyabrın 6-sı ərəb dilində dərc edilib. Digər nömrələri isə həftəlik olaraq dörd səhifədə Kərkük Bələdiyyə mətbəəsində çap edilib. Bir müddət Kərkükdən kənarda Səlahəddin mətbəəsində çap edilib. Qəzetin təsisçisi Siddiq Bulukini, baş yazarı isə vəkil Mehmet Mərdan Qələmçi idi. İlk sayında dərc edilmiş “Əhdafuna”, yəni “Məqsədimiz” sərlövhəli məqalədə: 
ifadəsi ilə demokratiya anlayışını ortaya qoyurdu.

Qəzetin kin, nifrət dolu məqalələri cəmiyyətdə toplumlar arasında bir-birinə pislik etməyə qədər gedib çıxan anlaşılmazlıq və uyğunsuzluq yaratmağa yönəlmişdi. Nəşrin təsisçisi tərəfindən reallaşdırılan bu ayrı-seçkilik yolunu təhlükəli hesab edən məsul redaktor Qələmçi vəzifəsindən ayrıldı, onun yerinə isə süleymaniyyəli vəkil Siddiq Abdullah Muxtar təyin edildi. Bu şəxs də qısa müddət sonra ağır və məsuliyyətli işi tərk etdikdən sonra onun əvəzinə təqaüddə olan kifrili bölgə üzrə dövlətin rəsmi səlahiyyətli rəhbəri, vəkil Nazim Vandavi bu vəzifəyə təyin edilib. Daha sonra qəzetin bu işini süleymaniyyəli vəkil Mahmud Tofiq aparıb, lakin qəzetin sahibi Siddiq Əli Bulukininin naməlum şəxslər tərəfindən qətlə yetirilməsi ilə 1963-cü il fevralın 8-i “Rəy Əl Əhali”nin rəsmi şəkildə fəaliyyəti dayandırılıb.

## İstinadlar
Əl Nəhza (qəzet)

**"Əl Nəhza" (qəzet)**— siyasi və gündəlik qəzet. 
## Haqqında
Təsisçilik hüququ siyasi və gündəlik olsa da həftədə bir dəfə nəşr oluna bilən ərəb dilli “Əl Nəhza”nın rəhbəri Abduləziz Əl Talibi, məsul baş yazarı 1958-ci ildən Kərkükdə vəkillik edən mosullu Mehmet Siddiq Əl Nəqqaş idi. İlk sayı 1963-cü il martın 12-də çap edilmiş “Əl Nəhza” böyük formatda 4 səhifəlik qəzet olub Bağdadda “Əl Teleqraf” mətbəəsində çap edilirdi. Nüsxəsi 15 filisə satılan qəzetin abunə haqqı İraq üçün 5 dinar, xarici ölkələr üçün isə altı dinar idi.

Əsasən sağ yönümlü olan nəşr kommunizm əleyhinə fəaliyyət göstərirdi. 1963-cü il martın 28-i qəzetin üçüncü sayı çap edildikdən sonra onun sahibi “Əl Nəhza”nı Süleymaniyyəyə daşımış, orada bir müddət vəkil Siddiq Abdullah Muxtarın rəhbərliyi ilə çap edilmiş, daha sonra bağlanmışdır.

## İstinadlar
Suvla körfəzi

thumb|Düztəpədən Suvla körfəzinin görünüşü
**Suvla körfəzi** — Egey dənizinin Gelibolu yarımadası ətrafında və Saros körfəzinin cənubunda yerləşən bir körfəzdir. Çanaqqala Quru Əməliyyatları baxımından tarixi əhəmiyyətli bir yerdir.

## İstinadlar
Əl-Arin (jurnal)

"***Əl Arin***" () — ərəb dilində nəşr edilən dərgi.

## Haqqında
Hərbi, mədəni, şəkilli ərəb dilində nəşr edilən “Əl Arin”in adının mənası “Aslan” deməkdir. 1960-cı ilin iyulunda çap edilmiş yeddinci sayında qeyd edildiyinə görə, İraq Baş Qərargah İdarəsinin 1959-cu il 12 noyabr tarixli rəsmi icazəsi ilə Kərkükdə 2-ci firqə komandanlığı tərəfindən nəşr olunub. Əsgərlik həyatı ilə bağlı mövzuları əhatə edən və zabitlər tərəfindən hazırlanan dərginin yazı işləri katibi leytenant Namiq Bayraqdar idi. 

İlk sayı 1959-cu il dekabrın 1-i nəşr edilmiş bu dərginin 1961-ci ildə 1958-ci il 14 iyul inqilabının xatirəsinə həsr edilmiş sayı dərc edilib. Daha sonra dərginin başqa saylarının çap edilməsi ehtimal olunmur. Dərginin bütün sayları şəkilli olaraq Kərkükdə Bələdiyyə mətbəəsində çap olunub. Üz qabıqları parlaq kağızlı olub, rəngli nəşr edilirdi.

## İstinadlar
Saros körfəzi

**Saros körfəzi** (qədim zamanlardakı adı ilə ***Melas Kolpos***) ― Egey dənizinin şimal hissəsində,cənubda Gelibolu yarımadası, şimalda Frakiya sahilləri arasındakı təxminən 60 km-lik üçbucaqlı girinti. Şimal və cənubda geomorfoloji cəhətdən ayrılan və tənzimlənən sahillərlə əhatə olunan körfəzin getdikcə daralan şərq ucunda Kavak dərəsində yatmış allüvium ilə örtülmüş bataqlıq bir düzənlik var (Kadıköy köhnə Evreşe düzənliyi). Tədqiqatlara görə, Şimali Anadolu çat xəttinin uzanması olan iki sınıq arasındakı çökmüş qraben sahəsi hesab edilən körfəz bəzi tədqiqatçıların fikrincə geriləmə və açılma nəticəsində yaranmışdır. 

Dərinlik şərtləri asimmetrikdir. Frakiya sahillərində, eni 10 km və dərinliyi 90 metrdən çox olmayan bir şelf sahəsi uzanır. Bu bölgənin şərqində bir neçə məskunlaşdırılmamış kiçik ada (Eşşək adaları) var. Gelibolu yarımadasının sahillərinin qarşısında bir şelf yoxdur və birdən 500 metrdən çox dərinliklərə keçilir. Düz bir çuxur formasında olan bu dərin hissə, Gökçeada və Semendirek adası arasında qərbə doğru uzanır və dərinliyi 1000 metrdən çoxdur.thumb|250px|Saros körfəzi

Egey dənizinin ən duzlu hissələrindən biri olan Saros körfəzində mürəkkəb burulğanlar formalaşdıran cərəyanların müşahidə olunur. Bu cərəyanlara görə Saros özünü təmizləyən bir körfəzdir. Yer kürəsində özünü təmizləyərək təmiz qalmış beş körfəzdən biri olduğu iddia edilir. Sularının yüksək oksigen tərkibi və buraya axan axınların gətirdiyi bol qida duzlarına görə, növ baxımdan zəngin olan əhəmiyyətli bir balıqçılıq regionu olan Saros körfəzinin hər iki sahilində yay kurortları və turistik müəssisələr mövcuddur.

## İstinadlar
Əl-Aməl Əl-İştiraki (qəzet)

**"Əl Aməl Əl İştiraki"** () — həftəlik qəzet.

## Haqqında
"Sosialist fəhlə" mənasını verən “Əl Aməl Əl İştiraki” qəzeti ərəbcə həftəlik qəzet olub, təsisçisi Rəcəb Tulfah Əl Cümeyli, məsul baş yazarı Dr. Xəlil Əlabbas idi.
Redaksiyası Kərkükdə xalq çalışmaları milli təşkilatında (Əl Munazzamat Əl Vataniyyə Əl Aməl Əl Şəbi) yerləşirdi. Bircə sayı 1963-cü il iyulun 6-sı nəşr edilmiş bu qəzet 12 səhifəlik olub Kərkük bələdiyyə mətbəəsində nəşr edilib. 

## İstinadlar
Abdemon

**Abdemon** () — e.ə. V əsrin sonlarında hakimiyyətdə olmuş Kipr hökmdarlardan biri.

Mənşəcə finikiyalı idi və doğum yeri ya Tir, yada Kition şəhəri sayılır. E.ə. 415-ci ildə Salaminin finikiyalı hökmdarı seçildi. Abdemon mənşəcə yunan əsilli olan Evaqoru şəhərdən qaçmağa məcbur etdi və Soliyə sürgünə göndərdi. E.ə. 411-ci ildə Evaqor öz tərəfdarlarıyla qayıtdı və Abdemonu devirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Abdemon // Neuer Pauly (English: Brill’s New Pauly), vol. 1, 1996, col. 11–12.
Əl-Aməl (qəzet)

**"Əl Aməl"** () — Kərkükdə nəşr olunan qəzet.

## Ümumi məlumat
Fəhlə Həmkarlar İttifaqının Kərkük bölməsi (Əl-İttihad Əl-Məhəlli Li Nəqabət Əl-Ummal Fi Kərkük) tərəfindən nəşr edilən “Əl Aməl”in yazı işləri müdiri Abduldəmir Xidayir idi. Redaksiya heyətində İbrahim Hüseyn çalışırdı. İlk sayı 1969-cu il dekabrın 4-ü nəşr edilib. Müntəzəm çıxmayan nəşrin 1970-ci il martın 1-də nəşr edilmiş 6-cı sayı, ehtimal olunur son nömrədir. Bütün nömrələri Kərkük Bələdiyyə mətbəəsində çap edilib.

## İstinadlar
Kərkük Əl Yovm

***"Kərkük Əl Yovm" (dərgi)*** — ərəb dilində çap olunmuş dərgi.

## Ümumi məlumat
Kərkük Bələdiyyə dairəsində Licnət Əl Təviy adı ilə qurulmuş 7 nəfərlik məmur heyətinin başlıca vəzifələri arasında bələdiyyənin fəaliyyətini işıqlandıran dövri nəşrin çapı məsələsi də var idi. Bələdiyyə rəhbərliyinin 1968-ci il 25 aprel tarixli sənədinə əsasən qurulmuş bu heyət tərəfindən çap edilmiş "Kərkük Əl Yovm"in mənası "Bugünkü Kərkük" deməkdir. İlk sayı 1968-ci ilin iyununda nəşr edilib.

Ancaq 5 sayı dərc edilmiş bu mətbu orqanın son sayı 1972-ci ilin iyulunda işıq üzü görüb. Dərgi formatında ərəb dilində yayımlanmış "Kərkük Əl Yovm"da bələdiyyənin fəaliyyətini işıqlandıran məqalələrlə yanaşı ümumi mövzular da yer alırdı. Bu nəşrin üç sayı 1000, son iki sayı isə 500 nüsxə ilə Bələddiyə mətbəəsində çap edilib.

## İstinadlar
II Abqar

**II Abqar** () — e.ə. 68—53-cü illərdə Edessanın hökümdarı.

E.ə. 64-cü ildə II Abqar Şimali Mesopotamiyanın zəbt edilməsində Qney Pompeyin leqatı Lutsi Afraniyə kömək edərək Qədim Roma qoşunlarıyla ilə birləşmişdir.

Fərziyələrdən birinə əsasən, e.ə. 53-cü ildə II Abqar triumvirat Mark Krassı ələ verdi, belə ki II Abqar Karr döyüşü zamanı onun qoşununu açıq sahəyə gətirdi və nəticədə romalılar məğlub oldular. Lakin Abqar döyüşün nəticəsindən heç bir xeyir görmədi, çünki elə həmən ildə Parfiya hökümdarı II Orod tərəfindən devrildi.

## Ədəbiyyat
* Drijvers, Han J.; Healey, John F. The Old Syriac Inscriptions of Edessa and Osrhoene (1999)

## İstinadlar
Köhnə muzey (Berlin)

**Köhnə muzey** () — Almaniyanın paytaxtı Berlində yerləşən bir muzeydir.

## Ümumi məlumat
Memar Karl Fridrix Schinkel tərəfindən neoklassik memarlıq üslubunda hazırlanmış bina 1823–1830-cu illər arasında Prussiya kral ailəsinin sənət kolleksiyasını nümayiş etdirmək üçün inşa edilmiş və 1845-ci ilə qədər kral muzeyi adlandırılmışdır. İkinci Dünya Müharibəsində olduqca ziyan görən bina müharibədən sonra bir müddət istifadə edilməmişdir. 1966-cı ildə bərpa edilən muzeydə qədim əsərlər sərgilənir.

Muzey Berlin şəhərinin Lustgarten adlanan bölgəsində yerləşir və Berlin Şəhər Sarayı və Berlin kafedralına çox yaxındır.

## Qalereya

Berlin Altes Museum Friedrich Thiele 1830.jpg|muzeyin 1830-cu illərdəki halı
Berlin Aussicht vom Humboldt Forum asv2023-02 img02.jpg|
Bundesarchiv B 145 Bild-P014752, Berlin, Altes Museum am Lustgarten.jpg|
Altes Museum Löwenkämpfer.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Altes Museum at the website of the Berlin State Museums.
* Altes Museum at GreatBuildings.com.
* Altes Museum  at Archiseek.com.
* Altes Museum at museum-location.de.
İnəklər (rəsm əsəri)

**İnəklər** — 1890-cı ilin iyul ayında Over-syür-Uazda, Vinsent Van Qoq tərəfindən həkim Gachetin evində olduğu müddətdə çəkilən rəsm əsəridir. 

Əsər, əvvəllər başqa sənətkarlar tərəfindən çəkilmiş bəzi köhnə əsərləri yenidən çəkməyə cəhd edən Van Qoqun digər nüsxələrindən biridir. "İnəklər" rəsm əsəri indi Pala de Beaux-Arts de Lildə qorunub saxlanılır. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Vinsent van Qoq
* Postimpressionizm
Beli üstə uzanan xərçəng (rəsm əsəri)

** Beli üstə uzanan xərçəng** — Vinsent Van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəri. Yaşıl rəngli arxafonda çəkilmiş bu sənət əsəri beli üstə tərsinə uzanmış xərçəngi təsvir edir. Van Qoq Muzeyinə görə əsər 1887-ci ilin avqust-sentyabr aylarında,   digər mənbələrə görə isə 1889-cu ilin əvvəllərində çəkilmişdir.  Hündürlüyü 38 sm, genişliyi 46.5 sm olan rəsm əsəri kətan üzərində çəkilmişdir. Rəsm əsəri Amsterdamdakı Van Qoq Muzeyində saxlanılır. 

Ehtimal ki, Vinsent Van Qoq bu rəsm əsərini çəkərkən qardaşı Teo van Qoqun 1888-ci ilin sentyabrında ona göndərdiyi Le Japon Artistique jurnalında gördüyü Hokusayın xərçəng əsərindən ilhamlanmışdı. 

## İstinadlar
Budanmış söyüd ağacları mənzərəsi (rəsm əsəri)

**Budanmış Söyüd Ağaclarının Mənzərəsi** — 1884-cü ilin aprelində Vinsent Van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəridir.

## İstinadlar
Alaqaranlıqda kilsə mənzərəsi (rəsm əsəri)

**Alaqaranlıqda kilsə mənzərəsi** — 1883-cü ilin aprelində Vinsent Van Qoq tərəfindən yağlı boya ilə çəkilmiş rəsm əsəri.

## İstinadlar
Ənba Əl Riyaza Əl Şəbəb (qəzet)

**"Ənba Əl Riyaza Əl Şəbəb" (qəzet)** — ərəbdilli qəzet.

## Ümumi məlumat
Nəbil Tabakçılı və Əhməd Mehmet Kərküklü tərəfindən 1967-ci ilin noyabrında ilk sayı dərc edilmiş bu ərəbdilli mətbu orqan kiçk qəzet formatında “Şimal” mətbəəsində işıq üzü görüb. Bu qəzetin başqa saylarına rast gəlinməyib. Qəzetin bundan sonrakı nəşri ehtimal edilmir.

## İstinadlar
Sədai Kərkük Əl Riyazi

***"Sədai Kərkük Əl Riyazi (dərgi)"*** — ərəb dilində çap edilmiş dərgi.

## Haqqında
Təsisçilik hüququ alınmadan qalın dərgi formasında və ancaq yerli idman yeniliklərinə həsr edilmiş, şəkillərlə dolu bu ərəbdilli nəşrin ilk üç sayı 1967-ci ildə, 4-cü sayı isə 1968-ci ildə nəşr edilib. Onlardan 1-ci sayı güman olunur ki, 1967-ci ilin fevralında işıq üzü görüb. Nəşrin 1, 2 və 4-cü sayları Kərkükdəki “Şimal”, 3-cü sayı isə “Cümhuriyyət” mətbəəsində işıq üzü görüb. Səhifələrinin sayı 66-90 arasında dəyişən bu nəşr İsmayıl Sərttürkman və Mehmet Huseyn Dağıstani tərəfindən dərc edilib.

## İstinadlar
Ponninin oğlu (film, 2021)

**Ponninin oğlu** (orijinal:Ponniyin Selvan) — Mani Ratnam tərəfindən 2021-ci ildə ekranlaşdırılacaq tamildilli Hindistan filmidir.Baş rolu Ayşvariya Ray və Vikram oynayır.Bu filmin Ayşvariya Rayın bu illərdə ən yaxşı nəticələrindən biri olacağı iddia edilir.Filmin çəkilişləri bu il başlayıb.2021-ci ilin aprelində ilk baxış tarixinin olacağı planlaşdırılır.Film məşhur yazıçı Kalki Krişnamurtinin eyniadlı əsərinin motivləri əsasında çəkilib.Əsər 2300 səhifədir.

## Filmdən əvvəl
Roman 1951-1954-cü illərdə yazılmışdır.Kitab 2300 səhifə olduğuna görə böyük səs gətirmişdir.Hələ də Hindistan klassikası olaraq qalmışdır.Çox tanınan romana 1958-ci ildə "Ponninin oğlu" adlı film çəkməliymişlər.Rejissor Ramaçandaran filmə Sanqam filmindən tanınan Vicayantimalanı dəvət edir.Lakin,Ramaçandaran ağır qəzaya düşür və o,filmi davam etdirə bilmir.

2008-ci ildə eyniadlı cizgi film çəkməyi qərara alırlar.2015-ci ildə axır ki,cizgi filmi çəkilir.

İndi isə 2021-ci ildə bu filmin çəkilib bitiriləcəyi planlaşdırılır.

## Məzmun
Film fantastik filmdir.Çola İmperiyasının başına gələn bəlalar və Ponni şəhərinin oğluna çevrilən Hökmdarın bəlalara dözməsindən bəhs edir.Bu vaxt ona kömək edən arvadı olur.Bir neçə dəfə o,təhlükəli işlər edir,döyüşlərdə yaralanır,lakin,ilahi güc onu sağaldır.Bu film Çola İmperiyasının başlamasından dağılma təhlükəsinə qədər hər şeyindən bəhs edir.Axırda Hökmdar ölümcül zərbə alır,lakin,ilahi güc bitdiyi vaxtda ona yenidən daxil olur və o,Çolanı dağılma təhlükəsindən qurtarır.Daha ətraflı Ponninin oğlu romanı barədə yaradılan səhifədə oxuya bilərsiniz.

## Film haqqında
2010-cu ildə bu romanın motivləri əsasında ssenari yazılıb.Filmin çəkiləcəyi 2019-cu ildə qərara alınıb.3 fevral 2020-ci ildən çəkilişlər başlayıb.Mari Ratnam filmdə Arulmoji Varma rolunu canlandırıb.Filmin dizaynı və qadın aktrisaların seçilməsində Mari Ratnama Priyanka Çopra kömək edib.Vikram Hökmdar rolunu canlandıracağı üçün saçlarını uzadıb.Ayşvariya Rayın rolunu Çopra oynamalıymış.Lakin,Çopra roldan imtina edib və rolu Raya verib.Ray hələ də rolunu məharətlə oynamaqdadır.

## Film heyəti və əlavə məlumatlar
Rejissor:Mari Ratnam

Əsərin müəllifi:Kalki Krişnamurti

Ssenari müəllifi:Mari Ratnam,Elango Kumaravel

İstehsalçı:Aliracah Subaskaran

Bəstəkar:A.R.Rahman

Kinematoqrafçı:Ravi Varman

Redaktor:Srikar Prasad

Şirkət:Madras Talkies

İlk baxış tarixi:2021,aprel

Ölkə:Hindistan

Dil:Tamil

Rollarda:

Karthi

Jayam Ravi

Trisha krishnan

Aishwarya Rai Bachchan

Vikram

Ayşvariya Lakşmi

Aditi Rao Heydəri

Sobhita Zulipala

Aşvin Kakumanu

Cayaram

Sarathkumar

Prabhu

Kişore

Riyaz xan Lal

Rəhman Mohan Raman

Arcun Çidambaram

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hazen Spiller evi

**Hazen Spiller evi** —  Massaçusets ştatının Heyverill şəhərində, Qroveland küçəsində yerləşən tarixi evdir. Hazen Spiller evi Riçard Hazen tərəfindən 1724-cü ildə tikilmiş, dövrün kərpic ev modelinin nadir bir nümunəsidir. XX əsrin əvvəllərində Hazen Spiller evində bərpa işləri aparılmışdır. Ev iki mərtəbəlidir. Hazen Spiller evi 1911-ci ildə binaların ilk dövrün xüsusiyyətlərini ətraflı şəkildə qeyd edən Vlliam Taylor tərəfindən qeydə alınmışdır. 1915-ci ildə Teylor evi Nattinq Vollesə satdı. Volles daha sonra evdə bərpa işləri aparmış, bu proses Hazen Spiller evi ilə yanaşı erazidəki digər tikililərə də mənfi təsir göstərmişdir. Ev, Nattinqin sahibi olduğu və müstəmləkə üslubunu yaymaq üçün istifadə etdiyi "*Şəkil evləri zənciri*" kitabçasında nümayiş olunan seriyadan biri idi.

Ev 1990-cı ildə "Tarixi Yerlərin Milli Reyestri"nə verilmişdir.

## İstinadlar
Əl Nəşat Əl Fənni

***Əl Nəşat Əl Fənni*** — ərəb dilində nəşr olunan dərgi. 

## Ümumi məlumat
Kərkük Maarif Müdirliyinə tabe olan bu nəşrin heyətində rəssam müəllim Mahmud Ubeydi (Bəşirli) və dostları var idi. İncəsənət yeniliklərinə maraq göstərən bu ərəbdilli məktəb nəşri dərgi formatında dərc edilirdi. İlk sayı 1963-cü ildə, son sayı 1963-64-cü illərdə Kərkükdə “Şimal” mətbəəsində çap edilib.

## İstinadlar
Dali teatrı və muzeyi

**Dali teatrı və muzeyi**—İspaniyanın Kataloniya bölgəsindəki Figueras şəhərində yerləşən sənət muzeyi. Burada dəfn olunan ispan rəssamı Salvador Daliyə həsr olunmuş bina dünyanın ən çox ziyarət edilən sənət muzeylərindəndir. 

Dalinin gənclik əsərlərinin ilk dəfə nümayiş olunduğu şəhər teatrı muzeyin əsas oxunu təşkil edir. Teatr İspaniya vətəndaş müharibəsində yanğın nəticəsində zərər gördü və 1960-cı illərdə Figueres meri və Dalinin təşəbbüsü ilə bir muzeyə çevrildi. Joaquim de Ros i Ramis və Alexandre Bonaterra rəhbərliyi altında aparılan tikinti işləri nəticəsində muzey 28 sentyabr 1974-cü ildə ziyarətçilər üçün açıldı. 

## İstinadlar
Əl Murabbi (qəzet)

**"Əl Murabbi" (qəzet)** — ərəb və türkmən dillərində nəşr olunan qəzet.

## Haqqında
İraq Müəllimlər Təşkilatının Kərkük bölməsinin ərəb və türkman dillərində nəşr etdirdikləri mətbu orqanın ilk sayı 1972-ci il 27 dekabr tarixində işıq üzü görüb. 1974-cü il 16 yanvar tarixində dərc edilmiş 5-ci sayı ilə ilk ilini tamam edən "Əl Murabbi" 13–18 səhifəlik, 32x21 sm ölçüsündə olub surətçıxarma dəzgahı ilə çap edilməkdə idi. Yerli tələbələrin yazılarının da olduğu nəşrin son nüsxəsinin nə zaman çap edilməsi isə bəlli deyil. Bu tarixdən sonra 10 ildən çox bir zaman müddətində Kərkükdə nə bir çap, nə də dərgi və ya qəzet dərc edilib.

## İstinadlar
Türkmaneli (jurnal)

***"Türkmaneli" (dərgi)*** — türk dilində nəşr olunmuş siyasi qəzet.

## Haqqında
"Türkmaneli" dərgisi İraq Türkman Cəbhəsinin İnformasiya Dairəsi tərəfindən üç ayda bir türk dilində işıq üzü görmüş siyasi və mədəni mövzuları əhatə edən dərgidir. Dərginin 2003-cü ildən sonra nəşri dayandırılıb. 2007-ci ildə isə yeni bir heyətlə təkrar fəaliyyətə başlayıb.

## İstinadlar
Məhracan Əl Təmim (qəzet)

**"Məhracan Əl Təmim" (qəzet)** — Kərkükdə çap olunmuş qəzet.  

## Məlumat
1985-ci il mart ayının əvvəlində üç gün müddətində Kərkükdə təşkil edilmiş festivalla əlaqədar şənlik xəbərlərini işıqlandırmaq məqsədilə “Məhracan Əl Təmim” adlı ərəb dilində gündəlik qəzet işıq üzü görüb. Qəzet Kərkük Təbliğat və Mədəniyyət Mərkəzində formalaşmış heyət tərəfindən dərc edilmişdir. Qəzetin baş yazarı Muhsin Duvazə Əli olmuşdur. Şəkillərlə zəngin 4 səhifə şəklində Bələdiyyə mətbəəsində dərc edilmiş qəzetin festival günlərində cəmi 4 sayı işıq üzü görüb. İlk sayı 1985-ci il fevralın 28-i cümə axşamı dərc edilmiş qəzetin 4-cü son sayı, 1985-ci il martın 3-ü bazar günü dərc edilib. Festival xəbərlərindən başqa, yerli sənət xəbərlərini də əhatə edən “Məhracan Əl Təmim” xalqa pulsuz olaraq paylanılırdı. 

## İstinadlar
Türkmaneli (qəzet)

**"Türkmaneli" (qəzet)** — Ərbil şəhərində çap olunan qəzet. 

## Haqqında
Qəzetin 1994-cü ildə ilk sayı İraqın quzeyində Ərbil şəhərində işıq üzü görüb. İraq Türkman Cəbhəsinin mətbu orqanıdır. Ancaq o dövrdə Barzani hakimiyyəti İraq Türkman Cəbhəsinə laqeyd yanaşıb, qəzetin bir şəxs üzərinə olmasını istəyib. Qəzetin təsisçisi Dilşad Tərzi, baş redaktoru Ümid Bənnaoğlu olub. Ərəb və türk dillərində həftədə iki dəfə işıq üzü görən qəzet orta həcmdə siyasiyönümlü qəzetdir. Qəzet Türkiyədə rəsmi şəkildə qəbul edilib. 

Qəzet məzmun baxımından o qədər də zəngin olmasa da o dövrdə başda ABŞ olmaqla, Avropa, Kanada və Türkiyənin bir çox yerinə qəzetin yayılması ilə İraq türklərinin səsini çatdırıb. 2003-cü ildə İraq Türkman Cəbhəsi rəhbərliyi Ərbildən Kərkükə köçdükdən sonra qəzet də Kərkükdə dərc edilməyə başlanıb. Qısa müddət çətin şərtlər altında dərc edilsə də, indi müntəzəm olaraq həftədə 2 dəfə Kərkükdə fəaliyyət göstərir. Qəzetin baş yazarı Nəcat Kevsər, baş direktor Aydın Kərkük, nəşr katibi Fəlah Yazaroğludur.

## İstinadlar
Sayadlı

**Sayadlı** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 

## Tarixi

## Mədəniyyət
Kənddə 1989-cu ildə Münəvvər Rzayevanın müəllifi olduğu "Mikayıl Müşfiqin monumental abidəsi" ucaldılmışdır.

## Əhalisi
Kəndin əhalisini tatlar təşkil edir. 
### Tanınmışları
* Mikayıl Müşfiq. 
* Mehdi Nəzərli.
* Nəcəfqulu Nəzərli.
* Ələkbərbəy Nəzərli.
* Mirzə Əbdülqədir Vüsaqi.

## İstinadlar
Vüqar Novruzov

* Vüqar Novruzov (hüquqşünas) — Moldova Azərbaycanlıları Konqresinin sədri.
* Vüqar Novruzov (icra başçısı) — Naftalan şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həmçinin bax
* Vüqar
* Novruzov
Antarktidada ərazi iddiaları

**Antarktidada ərazi iddiası** olan yeddi suveren dövlət var: Argentina, Avstraliya, Çili, Fransa, Yeni Zelandiya, Norveç və Birləşmiş Krallıq. Bu ölkələr Antarktika elmi müşahidə və tədqiqat obyektlərini müvafiq iddia edilən ərazilərə yerləşdirməyə meyil göstərdilər; Bununla belə, bir sıra bu cür obyektlər fəaliyyət göstərdikləri ölkələrin iddia etdikləri ərazidən kənarda yerləşir. Rusiya və ABŞ kimi iddiaları olmayan ölkələr isə digər ölkələrin iddia etdiyi ərazilərdə tədqiqat obyektləri inşa etdilər.

## İstinadlar

## Qeydlər
Fatimeyi-Məsumə türbəsi

**Fatimə-i Məsumə türbəsi** ( (Hərəme Həzrəti Fatimə-i Məsumə) — İranın Qum şəhərində yerləşən türbə. Başda İslamın şiə əqidəsinə məxsus müsəlmanlar olmaqla, xüsusilə İran coğrafiyasında yaşayanlar üçün İranın Məşhəd şəhərindəki İmam Rza türbəsindən sonra ikinci vacib türbə.

Əsl adı Fatimə binti Musa əl-Kazım olan Fatimə-i Məsumə On iki imam əqidəsinə inananlara görə 12 imamdan 6-cı imam və cəfərilik təriqətinin qurucusu İmam Cəfəri Sadiqin nəvəsi, 7-ci imam Museyi-Kazim əleyhissəlamın qızı və 8-ci imam Əli Rzanın bacısı olan Fatimədir.

Fatimə-i Məsumə (Fatimə binti Musa əl-Kazım) hicri təqviminə görə 1 zilqədə 173-cü ildə, yəni miladi təqvimlə 790-cı il martın 22-də Mədinə-i Münəvvərədə anadan olub və İrana etdiyi bir səfər əsnasında Savə şəhərində xəstələnmiş, hicri təqvimi ilə Rəbiül-Sani ayının 12-də, yəni miladi təqvimlə 7 noyabr 816-cı ildə burada, yəni vəfat etdiyi yer olan Qum şəhərində dəfn edilmişdir.

Vəfat edəndə hələ cəmi 28 yaşında idi.

## Memarlığı
Fatimə-i Məsumə türbəsi qızılı rəngdə 3 qübbə və 6 minarəli bir məsciddir və 410 min kvadratmetr ərazini əhatə edir. Fatimə-i Məsumənin nəşinin yerləşdiyi türbənin sahəsi 38 min m²-dir.

Cəmi 3 həyət və 3 böyük dua salonunu özündə birləşdirən məscidin içərisində namaz qılınması üçün bir deyil 3 məscid vardır və hər məscid ayrı bir ada malikdir. Bunlar; Təbatəbai (ﻄﺒﺎﻄﺒﺎﻴﻰ) Bala Sər (ﺒﺎﻻ ﺴﺮ) və Əzəm (ﺍﻋﻆﻢ) məscidləridir.

## Qalereya


Ceiling of golden Iwan at Fatima Masumeh Shrine, qom, iran.jpg
Fatima Masumeh Shrine, Qom 10.jpg
Ceiling of a shabestan in Fatima Masumeh Shrine, Qom, Iran.jpg
Fatima Masumeh Shrine, Qom 09.jpg
Santuario de Fátima bint Musa, Qom, Irán, 2016-09-19, DD 14.jpg
Fatima Masumeh Shrine Qom Mostafa Meraji 2009 07.jpg
Fatima Masumeh Shrine2024-07-07 7.jpg
Tabatabaee mosque at Fatima Masumeh Shrine, qom, iran.jpg
Fatima Masumeh Shrine - (5).jpg
Dome of Fatima Masumeh Shrine, Qom, Iran2.jpg
Fatima Masumeh Shrine4, Qom, Iran.jpg


## Həmçinin bax
* İmam Rza türbəsi
* Bibiheybət məscidi
* Nardaran məscidi
* Şah Əbdüləzim türbəsi

## İstinadlar
Yarımburqaz mağarası

**Yarımburqaz mağarası** — dünyanın ən qədim mağaralarından biridir.

## Coğrafi mövqeyi
Mağara İstanbulun mərkəzindən təqribən 22&nbsp;km şimal-qərbdə; Altınşəhərin 1&nbsp;km şimalındadır. Cənubundakı Küçükçekmece Gölünün şimal sahilindən 1.5&nbsp;km uzaqlıqdadır. Mağaraya Halkalı-Altınşəhərdən gələn quru yolla getmək çox rahatdır.

## Tədqiqi
İlk dəfə Abdullah Bəy tərəfindən XIX əsrin ortalarında elm dünyasına təqdim olunan Yarımburqaz mağarasındakı ilk dövr arxeoloji qazıntıları Şövkət Əziz Kansunun başçılığı altında, Kılıç Köktenin nəzarəti ilə 1963-cü ildə aşağı mağaranın giriş hissəsində aparılmışdır. Daha sonra 1964 və 1965-ci illərdə Kansu, Kökten və N. Dolunayın başçılığı altında mağara hissələrə bölünərək daha sistemli bir şəkildə araşdırılmışdır. 1966-ci ildən 1986-ci ilə qədər mağaranın müxtəlif səbəblərlə dağılması kimi bir çox səbəblərə görə 1986-cı ildə İstanbul Universiteti; Ədəbiyyat Fakültəsi; Prehistorya elmi tədqiqatçılarından olan Mehmet Özdoğanın başçılığı altında; ikinci dövr Yarımburgaz qazıntıları həyata keçirilmişdir. Bu qazıntılar nəticəsində mağaranın ən qədim sakinlərinin Alt Paleolit dövrünə aid olduğu aşkar edilmiş və bundan sonra da üçüncü dövr qazıntıları başladılmışdır. Bu qazıntılar İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi Prehistorya elmi tədqiqatçılarından olan Güven Arsebükün başçılığı altında; ABŞ  Berkeleydəki Kaliforniya Universiteti Antropologiya sahəsi tədqiqatçılarından F. Clark Howellın qatılmasıyla; hər iki universitetin ortaq layihəsi olaraq 1988-1990-cı illərdə həyata keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yarimburgaz Magarasi
Volfqanq Amadey Motsartın operalarının siyahısı

Volfqanq Amadey Motsartın operaları müxtəlif janrlarda 22 musiqili dramdan ibarətdir. Bunlar gənclik illərinin kiçik miqyaslı törəmə əsərlərindən tutmuş, yetkinliyinin tam operalarına qədərdir. Əsərlərdən üçü tamamlaya bilməmişdir. Yetkin əsərləri hamısı klassik hesab olunur və heç vaxt dünya opera evlərinin repertuarından kənarda qalmayıb.

Opera təhlilçisi David Keyrnsin fikrincə, "Motsart çox gənc yaşlarından yeni rast gəlinən bir üslubda (onun üçün ən faydalı) olanı ələ keçirmək və mənimsəmək üçün fövqəladə bir qabiliyyətə sahib idi". Motsart 7 fevral 1778-ci il tarixli bir məktubunda, "Bildiyiniz kimi, az çox hər növ və tərz kompozisiya qəbul edə və ya təqlid edə bilərəm" yazdı. O, bu hədiyyəni eyni vaxtda "assimilator, kamil və yenilikçi" olmaq üçün yeni yer açmaq üçün istifadə etdi. Beləliklə, onun erkən əsərlərini italyan opera seriyası və opera buffasının ənənəvi formalarını izlədi. Yetkinlik illərində musiqi yazarı Nikolay Kenyonun fikrincə, o, "bu yeniliklərin zənginliyi ilə bu formaların hamısını inkişaf etdirdi" və Don Ciovannidə, Donna Annada bir seriya xarakteri də daxil olmaqla iki italyan üslubunun sintezinə nail oldu. Leporello və Zerlinadakı buffa personajları və Donna Elvirada qarışıq seria-buffa personajı. Bəstəkarlar arasında bənzərsiz olan Motsart, İdomeneo ilə başlayan bütün yetkin operalarını uverturanın açarında bitirdi.

Əvvəlki əsərlərdə ortaya qoyulan fikir və xarakteristikalar sonradan inkişaf etdirilərək saflaşdırıldı. Məsələn, Motsartın sonrakı operalarında bir sıra yaddaqalan, güclü şəkildə çəkilmiş qadın personajları, xüsusən də opera yazıçısı Çarlz Osbornenin "cazibədarlığı idarəetmə instinkti ilə birləşdirməyə qarşı çıxan" sözdə "Vyana soubretləri" adlı unudulmaz qadın personajları cizgisini qurdu. Musiqi yazarı və analitiki Qotfrid Kraus, bu qadınların hamısının prototip olaraq əvvəlki operalarda iştirak etdiyini qeyd etdi; Bastienne (1768) və Sandrina *(La finta giardiniera, 1774)* sonrakı Konstanz və Pamina üçün presedentlərdir, Sandrinanın folqası Serpetta Blonde, Susanna, Zerlina və Despinanın öncülüdür.

## Əsərlərinin listi

Açarlar:    Tamamlanmamış opera    Birgə iş
Noys rok

**Noys rok**—pank sonrası 1980-cı illərdə məşhurlaşan rok musiqisinin janırıdır. Noys rokda ənənəvi rok musiqi alətlərindən istifadə olunsa da, bu musiqi janırında ahəngsizlik, dissonans və gurultu əsasdır. Eyni zamanda noys rok musiqiçiləri əsasən ənənəvi musiqi yazma texnikalarından istifadə edirlər.

Noys rokun ən nüfuzlu musiqiçilər arasında  Cimi Hendriks, Iggy Pop, Neil Young kimi musiqiçilər ilə yanaşı The Velvet Underground,  The Stooges, Ramones, Sex Pistols, The Clash və Throbbing Gristle kimi qruplar da vardır. 

1990-cı illərdə də noys rok öz təsirini göstərməyə davam etmişdir. Nirvana və Hole kimi qruplar da noys rokdan ilham almışdır. Nirvana qrupunun In Utero albomunu prodüserliyini də məşhur noys rok prodüseri və "*Big Black*"ın keçmiş solisti Steve Albini etmişdir. 

Bu gün isə noys rok bütün dünyaya yayılmışdır.

## İstinadlar
ALJİR (roman)

**ALJİR** — Ülviyyə Tahirin Vətən Xainləri Qadınlarının Akmola Düşərgəsi barədə tarixi romanı.

## Məzmun

Tarixin bu səhifəsinə ən güclü insani duyğular həkk olunub; doğmalarından zorla qoparılmağın dözülməz ağrısı, övladının, sevdiyi insanın aqibətinin məchulluğu... Bir günün içində əzizlərinə “xalq düşməni” damğası vurulmuş, hər şeyini itirərək qula çevrilmiş, təcavüzə uğrayan ziyalı qadınlar, analar... Qışda qarı, yayda qumu göyə sovuran səhra küləkləri, ucsuz-bucaqsız Qazaxıstan çölləri – Akmola düşərgəsi. Qəddar rejim kölələri və şəfqətli yerlilər. Ana qayğısından məhrum edilərək manqurtlaşdırılan körpələr...

Bütün bu dəhşətlər 1937-1938-ci illər ərzində Sovet ölkələrindən Qazaxıstanın Akmola düşərgəsinə toplanan 18.000-dən yuxarı qadının başına gətirilir. Bu qadınlardan 44 nəfəri azərbaycanlı idi; Əhməd Cavadın həyat yoldaşı Şükriyyə xanım, Fətəli xan Xoyskinin qızı Tamara xanım, Quba Qızlar Seminariyasının rəhbəri Sənubər Eyyubova və onlarla digər ziyalı qadın.

Tariximizin ən qaranlıq səhifələrindən olan ALJİR hadisəsi və yaşanan o faciələr yazıçı və tarixçi Ülviyyə Tahirin qələmi ilə arxiv sənədlər əsasında işıqlandırılır. Bu tarixi romanı oxuduqca Sovet hakimiyyətinin millətimizin kökünə çaldığı baltanın izləri bütün çılpaqlığı ilə gözlər önündə canlanır.

## Həmçinin bax
* Vətən Xainləri Qadınlarının Akmola Düşərgəsi
* Şükriyyə taleyim (roman)
* Azərbaycanda Stalin repressiyaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Bayram günlərində oxu: Mart ayı üçün 5 maraqlı kitab
Azər Axundov

**Azər Əliramiz oğlu Axundov** (d. 12.9.1959, Bakı) — professor, cərrah, onkoloq, tibb elmləri doktoru, Rusiya Federasiyasının Səhiyyə Nazirliyinin, N.Bloxin adına Onkoloji Elmi və Tədqiqat Mərkəzinin baş və boğaz üzrə bölməsinin baş elmi işçisi.

## Həyatı və fəaliyyəti
Azər Axundov 12 sentyabr 1959-cu ildə Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olub.

### Təhsili
Orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsil almaq üçün 1978-ci ildə Nəriman Nərimanov adına Tibb İnstitutuna daxil olub. Mokvada N.Bloxin adına Ümumittifaq Onkoloji Elmi və Tədqiqat Mərkəzində (hazırda Rusiya Federasiyasının ən böyük Onkoloji Elmi və Tədqiqat Mərkəzi sayılır) onkoloji-cərrahlıq sahəsində təhsilini davam etdirib.

### Fəaliyyəti
1984-ci ildə institutu bitirdikdə sonra öz təşəbbüsü ilə cərrah kimi təcrübəsini artırmaq üçün 1989-ildə Qazaxıstan SSRİ Kokçetansk şəhərinin Mərkəzi Xəstaxanasında, daha sonra Azərbaycan SSR-inin Lənkaran şəhərindəki hərbi hospitalda işləyib.
1994-ci ildə orada təhsilini bitirdikdən sonra “Boğaz xərçəngi xəstəliyinin şua ilə müalicəsi zamanı yaranan fəsadların terapiyasında araşdırmalar” mövzusunda dissertatsiyasıni müdafiə edərək, tibb elmləri namizədi dərəcəsini alıb.
Onun bu elmi işi tibb elmi tarixində yeni müalicə metodu olduğundan Onkoloji Elmi və Tədqiqat Mərkəzin rəhbərliyi kimi işə dəvət edib. Həmin mərkəzdə bir müddət cərrah-həkim işlədikdən sonra 1999-cu ildə baş elmi işçi kimi vəzifəsinə təyin olunub.
2000-ci ildə bəd xassəli şişlərin innovativ müalicə metodları üzərində apardığı tədqiqatlar müdafiə etdiyi tibb elmləri doktorluğu dissertatsiyasında öz əksini tapıb. 
100-dən artiq elmi nəşrin muəllifi və həmmüəllifi, 5 elmi məqalaər üzrə toplunun, 3 tövsiyə toplunun müəllifi və 3 ixtiraya dair patentin həmmüəllifidir. 
Rusiyada nəşr olunan «Опухоли головы и шеи»(Baş və boğaz nahiyəsində şişlər) jurnalının redaksiya kollegiyasının üzvüdür.

### Ailəsi
Atası tibb elmləri doktoru, professor Əliramiz Əhməd oğlu Axundov uzun illər Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq ) şəhərində Qenrix Turner adına Uşaq travmatalogiyası və ortopediya insitutunun direktor müavini, eyni zamanda Rusiya Sovet Federativ Respublikasının uşaq travmatalogiya və ortopediya üzrə baş həkimi vəzifəsində çalışıb. Anası Xalidə İsaxzadə farmakalogiya üzrə ali təhsil alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Правительство Азербайджана одним из первых приняло своевременные меры по борьбе с коронавирусом - российский эксперт
Europa-Center

**Europa-Center** — Berlinin Çarlottenburq-Vilmersdorf bölgəsində yerləşən ticarət mərkəzidir. 1963-1965-ci illərdə tikilmiş, bu gün tarixən qorunan bir binadır. Kompleksdən
əlavə üzərində Mersedes emblemi olan bir göydələn yerləşir. Kurfürstendam və Kaiser Vilhelm yaxınlığındakı bu bina mühafizə altına alınmışdır.

Qərbi Berlinin simvolu kimi görünən bu kompleks ticarət dükanları və kafeləri ilə çox sayda turisti özünə cəlb edir. İçində yerləşən su saatı və su hovuzu bir çox insanın diqqət mərkəzindədir.

## Kompleksdən əvvəl
Bu gün Europa-Center-in yerləşdiyi ərazidə əvvəllər 1916-cı ildən bəri yazıçıların, rəssamların və teatr aktyorlarının görüşdüyü "Romanische" adlı kafe var idi. İkinci Dünya Müharibəsi illərində bir bombardman zamanı 21 noyabr 1943-cü ildə bina dağıntıya çevrildi. O zamandan sonra ərazidə çox vacib binalar tikilmədi.

## Bina haqqında məlumat
1961-ci ildə Berlin divarı tikilməsindən və şəhərin parçalanmasından sonra Qərbi Berlinin görünüşü dəyişməyə başladı. Yeni binalar siyasət tərəfindən axtarılırdı və dəstəklənirdi, çünki bunun səbəbi Qərbin gücünü və həyatda qaldığını göstərmək idi. Breitesçedeplatz bu proses üçün ideal bir yer olaraq təyin olundu, çünki yeni Kaiser-Vilhelm-Gedachtniskirche-nin (türk.) inşası başa çatmışdı. Binanın inşasını Karl Heinz Peppe öz üzərinə götürdü və professor Helmut Heinrich və mühəndis Hubert Petsçniq-dən Amerika nümunəsində bir ofis və ticarət mərkəzi qurmağı istədi. Eqon Eyerman Gedachtniskirche-nin memarı olaraq bu layihədə iştirak etdi. Binanın tikintisi 1963-cü ildə başlamış və 2 aprel 1965-ci ildə Berlin bələdiyyə başçısı Villy Brandt tərəfindən açıldı. 

Ümumi dəyəri 80,000 m² olan kompleks iki mərtəbəli bir alt hissədən, bir kinoteatrdan, oteldən və göydələndən ibarət idi. Göydələn 86 metr hündürlükdə, 26 mərtəbəli və 13,000 m² ofis otaqlarından ibarət idi. Hazırda kompleksin gün ərzində 20,000 ilə 40,000 arasında ziyarətçi var, içərisində 100 mağaza və ticarət mərkəzi yerləşir.

## İstinadlar
Mozel

**Mozel** (, ; ; ) — Fransa, Lüksemburq və Almaniyada çay. Reyn çayının sol qolu. Uzunluğu 545 kilometrdir. Hövzəsinin sahili 28,2 min km2-dir. Vokez diyarından başlayır. Marna-Reyn kanalı Mozeldən keçir. Şərq kanalı onu Sena çayı ilə birləşdirir. SES var. Yuxarı axınınadək gəmiçiliyə yararlıdır. Mets, Trir, Koblents şəhərləri Mozel sahilindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* mosel.de, mosel.de
* Die Mosel , die-mosel.de
* Moseltal, moseltal.de
* www.mosel.com, mosel.com
* HoloGuides – Moselle, hologuides.com
* River Moselle guide to the French section; maps and information on places, ports and moorings on the river from Neuves-Maisons to Apach, by the author of *Inland Waterways of France*, Imray
* Navigation details for 80 French rivers and canals (French waterways website section)
* Bibliography on Water Resources and International Law  Peace Palace Library at ppl.nl
* Livecam Moselle river, webcam.cochem.c
* German-Luxembourgish-French Mosel Agency
* German Waterways Agency Trier (''Wasser- und Schifffahrtsamt Trier'')
Ozan (rok qrupu, 2007)

**Ozan** — 2007-ci ildə Bakı şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri.

## Qrupun tarixi
Qrup 2007-ci ildə Bakı şəhərində Nurlan Kərimov tərəfindən yaradılmışdır.

Bir dəfə rok forumlardan birində Nurlan Kərimov Orxan Culfayevlə tanış olur. Onlar yeni rok qrup yaratmaq qərarına gəlirlər. Beləliklə 2005-ci ilin oktyabrında Nurlan (vokal, gitara), Orxan Culfayev (gitara) və Teymur Xıdırov (baraban) görüşüb məşqlərə başlayırlar.
Amma təxminən 2 ay keçdikdən sonra Səttarxan adına mədəniyyət evində məşq edən qrup yaradıcılıq ilhamı çatışmazlığına görə dağılır. Ancaq, Ferrum qrupunun ilk bass gitaristi olan Nurlan Kərimov qrupu yenidən yaratmaq qərarına gəlir. Buna qədər bir çox rok qruplarda zərb ifa eliyən Teymur Xıdırov, solo gitarist Orxan Culfayev və qrupa yeni gələn bass gitarist Rena Lav EQUINOX adını alaraq öz geniş fəaliyyətlərinə başlayırlar. Rok qrup klassik rok mahnılarının cover versiyalarını işləyib hazırlayır. Bunun nəticəsində rok qrup bir çox tədbirdə çıxış etməyə başlayır.

Qrup daha çox folk roka üstünlük vermişdir. Məhz elə bu tərzdə ifa etdikləri üçün Equinox (Qrupun köhnə adı) adını dəyişib daha etnik bir ad, yəni Ozan adını qrup üçün daha düzgün görüblər. Qrupun ən önəmli cəhətlərindən biri mahnılarını Azərbaycan dilində ifa etməsidir. Bu da Azərbaycan dilindəki Azərbaycan rokunu inkişaf etdirmək istəyən Ozan qrupunun çox hörmət bəslənəcək bir yönüdür.

## Üzvləri
* Nurlan Kərimov — vokal, gitara
* Orxan Culfayev — gitara
* Anar Əliyev — bass gitara
* Teymur Xıdırov — baraban

## Əvvəlki üzv
* Rena Lav — Bass gitara

## Qrupun konsertler
* 20 may 2007 Concert in Half Way Inn Baku
* 14 oktyabr 2007 Rock Festival Livin Pandemia vol2
* 4 noyabr 2007 Rock concert in Half Way Inn Baku
* 12 yanvar 2008 AzeriRock concert in Hard Rock Club with Sirr (Sumgait)
* 27 aprel 2008 Acoustic concert with Ferrum in Hard Rock Bar
* 25 may 2008 Anniversary concert with Pro’n’Con, Midnight in Half Way Inn
* 15 iyun 2008 Best Live Music Festival, Royal Club
* 29 iyun 2008 AzeriRock concert with Sirr (Sumgait) in Half Way Inn

## Xarici keçidlər
* Ozan — Qubanın ağ alması
* Teymur Nadir, Nurlan Ozan — Rok və cəmiyyət
* Nurlan Kərimov

## İstinadlar
Alin Barnsdal

**Luis Alin Barnsdal** () hazırda Barnesdall şəhər parkının mərkəzi olan Los-Ancelesdəki Hollihok evinin, Frank Lloyd Raytının müştərisi olaraq daha yaxşı tanınan Amerikalı neft varisi idi.

## Haqqında
Pensilvaniya ştatının Bradford şəhərində anadan olmuş Barnsdal neftçi Teador Nevton Barnsdalın qızı idi. Barnsdall və atası, yəni Alinin babası 1850-ci illərin sonlarında Pensilvaniyada neft prosesinin erkən iştirakçılarından olmuşdular. Təvazökar başlanğıcdan ailə Oklahoma və Kaliforniyada böyük torpaq sahələri ilə 15,000,000 $ dəyərində bir sərvət toplamışdır. Barnsdal gənc bir qadın olaraq atası ilə birlikdə Avropanı gəzmiş, feminizmə və radikal səbəblərə maraq göstərmişdir. 1913-cü ilə qədər Çikaqoda eksperimental teatr hazırlayırdı. 1917-ci ilin fevral ayında Barnsdalın atası vəfat etdi. O, neft şirkətinin mirasının yarısından imtina etmişdi. Bəzi hesablara görə onun 3 milyon dollar aldığı bildirilmişdir. 1917-ci il avqust ayının 19-da ailə həyatı qurmadan ana olmuşdu. Qızı anasının soyadını götürmüş və "*Sugartop*" kimi tanınmışdı. "Mütərəqqi teatr birliyi", eyni zamanda bir ev dizayn etmək üçün Frank Lloyd Raytı işə götürmüşdü. Bu birlik nəticədə əlamətdar Hollihok evinə çevrildi. Alin Barnsdal 1946-cı ildə vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
* Hollihok evi
* Frank Lloyd Rayt

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aline Barnsdall və Suqartopun şəkli
Əl Fərat TV

**Əl Fərat TV** — Şiə qrupuna aid kanal. 

## Tarixçə
Əl Fərat televiziyasının maddi gəlirləri Birləşmiş İraq Partiyası tərəfindən ödənilir. Rəhbəri şeyx Həmid Maləmə Əl Saaddır. Televiziyanın 300 nəfərlik işçi heyəti var. Kanalın idarə heyəti üzvlərindən Muhsin Əl Hakiminin açıqlamasına görə, kanalda sünni kəsimə aid bir işçi belə yoxdur. Yayım mərkəzi Bağdadda Əl Karradə bölgəsidir. Nəcəf və Bəsrədə büroları var. Kanalın 3 ədəd canlı yayım maşını da mövcuddur.

## İstinadlar
Komola TV

**Komola TV** — kürd dilində yayımlanan televiziya.

## Haqqında
İsveçin paytaxtı Stokholmdan yayımlanır. Kürd dilində olan kanal test yayımına başlayıb. İslam inqilabından sonra iranlı kürdlərin qeyri-qanuni elan edilmiş İran Kürdüstan Demokrat Partiyasından sonrakı ikinci böyük təşkilatı olan “Komala” İsveçdə yayımlanan kürd dilində olan digər TV
kanalı “Rojhelat”dan sonra fəaliyyətə başlamış ikinci kürd televiziyası oldu. Marksist yönümlü “Komala”nın Cəlal Talabaniyə bağlı olması deyilsə də, təşkilatın mərkəzinin Süleymaniyyə şəhərində yerləşməsi qeyd olunur. “Komala” ABŞ, Kanada və Avropa ölkələrində də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar