Maliyyə planı

**Maliyyə planı** —  xarici şəraitdən və gələcək maliyyə axınlarının koordinasiyasından asılı olaraq mövcud maliyyə resursları ilə onların əldə edilməsinin reallığına uyğun olaraq məqsədlərin seçilməsi gəlir və xərclərin formalaşması planlarının hazırlanmasında və icrasına nəzarətdə ifadə edilir, pul ifadəsində ifadə olunan cari maliyyə vəziyyətini, onlara nail olmaq üçün məqsədləri və vasitələri nəzərə almaq.

## Tərifi
Müəyyən dövr üçün icmal maliyyə planı büdcə adlanır. Təxminlər və ya biznes planları müəyyən layihələri həyata keçirmək üçün istifadə edilə bilər.

Bazar iqtisadiyyatı şəraitində öz fəaliyyətinin maliyyə planlaşdırılması ayrı-ayrı şəxs, ailə, təşkilat, bütöv bir dövlət və ya onların birliyi tərəfindən həyata keçirilə bilər, müəssisələrdə isə maliyyə idarəçiliyinin tərkib hissəsidir. Mühasibat balansı, mənfəət və zərər haqqında hesabat və pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat maliyyə planlaşdırmasının formaları deyil, çünki onlar müəssisənin artıq həyata keçirilən fəaliyyəti haqqında ilkin sənədlərdən məlumatları əks etdirir.

Strateji maliyyə planlaşdırmasının vəzifəsi uzun müddət üçün maliyyə fəaliyyətinin proqnozlaşdırıldığı məqsədlər, maliyyə imkanları və xarici şərtlər arasında balans yaratmaq və qorumaqdır. Planlı iqtisadiyyatda iri təsərrüfat subyektlərinin fəaliyyətinin maliyyə-təsərrüfat planlaşdırılması dövlət tərəfindən həyata keçirilir, maliyyə resursları dövlətin uzunmüddətli məqsəd və vəzifələrinə uyğun olaraq sahələr və sektorlar arasında bölüşdürülür.

## Maliyyə planlaşdırma üsulları
* Normativ. Əsas odur ki, əvvəlcədən müəyyən edilmiş normalardan istifadə edərək, şirkətə nə qədər resurs lazım olduğunu, eləcə də onların mənbələrini müəyyən etməkdir.
* Balanslı. Bu metoddan istifadə edərək, resurslara faktiki ehtiyac təşkilat üçün mövcud olan məbləğlə əlaqələndirilir.
* Hesablaşma və analitik. Müəssisə tərəfindən hesablanmış və ya əldə edilmiş müəyyən bir göstəricinin köməyi ilə, eləcə də planlaşdırma dövründə bu göstəricidə məlum dəyişikliklərlə resurslara planlaşdırılan ehtiyacı hesablamaq mümkündür.
* Planlaşdırılmış qərarların optimallaşdırılması metodu. 2 və ya daha çox müxtəlif plan hazırlayır, onlardan təşkilat üçün ən uyğun olanı seçilir.
* Faktor metodu.
* İqtisadi və riyazi modelləşdirmə.
Bazar iqtisadiyyatı şəraitində ümumiləşdirilmiş maliyyə proqnozlaşdırılması zamanı adətən aşağıdakılar nəzərə alınır:
* investisiya və kredit imkanları;
* maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətində mövcud təcrübə;
* müəyyən tapşırıqlar üçün xarakterik olan yüksək ehtimal dərəcəsi ilə əvvəlcədən məlum olan gələcək daxil olan və çıxan maliyyə axınları.

## Planlaşdırma prinsipləri
Planlaşdırma prosesi aşağıdakı prinsiplərdən istifadə etməklə həyata keçirilməlidir:
* çeviklik (müəssisənin iş mühitindəki dəyişikliklərə daimi uyğunlaşma, bunun üçün planı xarici və daxili mühitdəki müxtəlif dəyişikliklərlə tənzimləmək lazımdır)
* davamlılıq
* rabitə
* iştirak
* adekvatlıq
* mürəkkəblik
* çox yönlülük
* iterasiya (planlaşdırma prosesinin yaradıcı xarakterini müəyyən edən planın artıq tərtib olunmuş hissələrinin təkrar əlaqələndirilməsi (iterasiya))

## Planlaşdırma növləri
* strateji
* uzun müddətli
* qısa müddət
* cari

## İstinadlar