open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bugenvil muxtar ərazisi

**Buqenvil** — hal-hazırda Papua-Yeni Qvineyanın tərkibində muxtar region. Tərkibinə Buqenvil, Buka və digər adalar daxildir. Paytaxtı Bukadır.

Buqenvilin linqva frankası Tok Pisindir, avstroneziya dilləri və qeyri-avstroneziya dilləri də danışılır.

## İstinadlar
Aleksander Sabo

**Şandor (Aleksandr) Sabo** (, ; ) — macar, çexoslovak və amerika güləşçisi, Avropa çempionu.

## Həyatı
1906-cı ildə Koşitsedə doğuldu, hansı ki, o vaxtı Avstriya-Macarıstana aid idi, Birinci Dünya Müharibəsindən sonra isə yeni dövlət Çexoslovakiyanın ərazisində oldu; milliyyətcə macar idi. 1925-ci ildə Çexoslovakiya çempionu oldu. 1926-cı ildə Avropa Çempionatının gümüş medalına sahibi oldu. 1927-ci ildə Avropa çempionu oldu. 1928-ci ildə Amsterdam Olimpiya Oyunlarında iştirak etməli idi, amma idman nazirliyi seçimi onun xeyirinə etmədi.

1929-cu ildən Budapeştə yaşadı və orada amerikalı sahibkalarının təklif etdiyi peşəkar güləşçi karyerasına başladı. Həmin il Hamburqdan Nyu-Yorka köçdü və çoxillik peşəkar karyerasına başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Şandor Sabo — International Wrestling Database saytında profili (inq.)
Ağ qvardiya (Finlandiya)

**Ağ Qvardiya** (, , tərc. *müdafiə korpusu*) - Ağlara bağlı olaraq 1918-ci ildə qurulmuş yarımhərbi mühafizə qüvvəsi. Finlandiya vətəndaş müharibəsində Sovetlər Birliyinin dəstəklədiyi Qırmızılara qarşı əldə edilən qələbədə böyük rolu vardır. Finlandiyada **Souyeluskunta** olaraq bilinir, ingilis dilində isə bir çox tərcüməsi var: Müdafiə Korpusu, Təhlükəsiz Keşikçiləri, Sivil Qvardiya, Milli Mühafizəçilər, Ağ Milislər və s. Ancaq Qərbdə daha çox qırmızıların tam əksi olan Ağ Qvardiya olaraq bilinirlər. Finlandiya Ağ Ordusu çox sayda təcrübəsiz əsgər, təzə əsgərə yazılanlar və yarımhərbi qruplardan təşkil olunmuşdu.

1905 rus inqilabı sosiaa və siyasi narahatlığa və Finlandiyadakı təhlükəsizliyin sarsılmasına səbəb oldu. Sivil milislər buna reaksiya olaraq qurulmuş, ancaq bu siyasi (sol-sağ) bir struktura çevrilmişdi. 1917 rus inqilabı və sonra da Finlandiyanın müstəqilliyini elan etməsi ölkədə toqquşmaları özüylə gətirmişdir. 27 yanvar 1918-ci ildə Finlandiya hökuməti qalan rus dəstələrindən Ağ Qvardiyaya təslim olmaqlarını istəmiş, ancaq eyni gündə Qırmızılar çevrilişi elan etmişdilər. Bu da ölkədə qanlı bir müharibəyə səbəb oldu. Ağlar qələbəsiylə nəticələnən Finlandiya vətəndaş müharibəsi (1918) ərzində Ağ Qvardiyaya general Mannerheym komandanlıq etmişdir. Müharibədən sonra Finlandiya Müdafiə Qüvvələri və nizamlı polis qüvvəsi qurulmuşdur. 1919-1934 arasında Ağ Qvardiya orduya bağlı könüllü dəstələr olaraq görülürdü və ayrı olaraq ehtiyat qaravul qrupları da var idi, ancaq 1934-cü ildə bütün birliklər bir ordu altında birləşdirilmiş və Qvardiya Könüllü Müdafiə Təlim Təşkilatına çerilmişdir. Siyasi olaraq tərəfsiz idilər, ancaq qeyri-rəsmi olaraq anti-solçu idilər. Açıq bir şəkildə antikommunizm, mühafizəkar olan ordu böyük ölçüdə işçi hərəkatları və sol siyasətə də qarşı idi.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Dördyol məhəlləsi

**Dördyol məhəlləsi** —  Gəncənin mühüm sənətkarlıq məhəllələrindən biri. Dördyol məhəlləsi Şah Abbas meydanından dəmiryol stansiyasına aparan Vağzal şossesi ilə Nizami Gəncəvi prospektinin qovşağında yerləşdiyinə görə məhəlləyə belə ad verilmişdir. Dördyol məhəlləsi də Şahsevənlər məhəlləsi ilə həmyaşıd olub, Gəncənin nisbətən cavan məhəllələrindən idi. Məhəllə XVII əsrin əvvəllərindən XX əsrin əvvəllərinə kimi mövcud olub. 

## Haqqında
Gəncənin Dördyol məhəlləsi XVII əsrdə cənubdan Şah Abbas meydanı, şimaldan Bağlar, qərbdən Sofulu, şərqdən Şamlı və İmamlı məhəllələri ilə dövrələnmişdir. XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində yeni məhəllə və basalaqların salınması nəticəsində məhəllə ərazicə böyümüş, əhalisinin sayı artmağa başlamışdır. 1916-cı ildə məhəllədə 537 ailə yaşadığı qeydə alınmışdır. Məhəllədə Bıçaqçılar basalağı yaranmış, Dəmirçilər məhəlləsi isə ayrı bir yaşayış məhəlləsi kimi yer tutmuşdur. Çox da qədim tarixə malik olmayan məhəllə sakinləri bəzzazlıq, baqqallıq, sərraclıq, zərgərlik, şərbaflıq və digər sənətlərlə məşğul olurdular. Artıq məhəllə şərqdən Molla Cəlilli, qərbdən Sofulu, cənubdan Əttarlar, Şah Abbas meydanı, şimaldan Nainsaf oğlu Məmmədəlinin, Cuvar oğlunun taxıl və üzüm bağları ilə əhatə olunmuşdur.

1883-cü ildə Bakı-Tiflis dəmir yolu çəkildikdən sonra dəmir yolu vağzalına gedən yol məhəllədən keçdiyi üçün məhəllə şimala doğru böyüməyə başladı. Şəhərin mərkəzini dəmir yol vağzalı ilə birləşdirən, atla işləyən Konka, 1932-ci ildən isə 4-5 vaqonlu Kukuşqa məhəllədən keçirdi. Bundan sonra yeni nəqliyyat növü Tramvay yolu çəkildi. Bu nəqliyyat növü 1950-ci ilə kimi məhəllədən keçib şəhərin müəyyən küçələrindən işləyirdi. 1950-ci ildə artıq məhəllə şəhərin əsas küçəsi hesab olunurdu.

Məhəllədən keçən Şatır arxı və Hacı Qədimli kəhrizi məhəllə sakinlərinin suya olan təlabatını tam ödəyirdi. Axar suların məhəllələr arasında paylanmasına cuvarlar nəzarət edirdilər. İctimai mülkiyyət olan arxların suyuna nəzarət edən cuvarlara rəhbərliyi isə mirablar edirdi. Mirablar seçki yolu ilə seçilirdi. Məhəllədə Dördyol karvansarası, Hacı Xeyransa hamamı, Hacı Saitlilər məscidi var idi. Sovet dövründə Hacı Saitlilər hamamı sökülüb yerində isə Universam tikilib, Dördyol karvansarası isə 21 nömrəli məktəb, sonra isə ictimai təminat idarəsi kimi fəaliyyət göstərib.

Məhəllədə Seyidlər, Talıblılar, Hacı Qədimlilər nəslinin nümayəndələləri, habelə tanınmış sakinlərindən Məşədi Məmməd Axundzadə, Cabbar bəy Şeyxzamanlı, Məşədi İsmayıl, Məşədi Mehdilər, Nainsaf oğlu Məmməd Əli, Ağa Allahverdilərdən Kərbəlayi Əhmədin, Məşədi ağa, Məşədi Rza, Həsən Fəttah oğlu və digərləri yaşamışlar.

## Məşhur şəxsləri
* Qəmbər Hüseynli - bəstəkar, Xalq Çalğı Alətləri Orkestrinin bədii rəhbəri.
* Mobil Əhmədov - teatr aktyoru, vokal ifaçısı.

## Həmçinin bax
* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Gəncə adlı salnamə - Dördyol məhəlləsi / Kəpəz Tv
Şəhərlər haqqında mahnıların siyahısı

Bu məqalədə **şəhərlər haqqında mahnıların siyahısı** qeyd olunub. İnstrumental parçalar "(İ)" ilə qeyd olunmuşdur.

Siyahıya **daxildir**:

:* Şəhəri və ya şəhərinin hər hansı bir yeri və ya məkanı haqqında mahnılar.
:* Sözləri şəhərdə əsaslanan mahnılar.

Siyahıya **daxil deyl**:

:* Şəhərinin sadəcə qısa adı qeyd olunan mahnılar.



## Almaniya
### Berlin

### Hamburq

## Amerika Birləşmiş Ştatları
### Çikaqo, İllinoys

### Detroyt, Miçiqan

### Filadelfiya, Pensilvaniya

### Las-Veqas, Nevada

### Los-Anceles, Kaliforniya

### Mayami, Florida

### Memfis, Tennessi

### Nyu-York, Nyu-York

### San-Fransisko, Kaliforniya

## Avstraliya
### Sidney

## Avstriya
### Vyana

## Azərbaycan
## Ağdam

## Bakı

## Cəlilabad

## Füzuli

## Gəncə

## Göyçay

## Xızı

## Xocalı

## İsmayıllı

## Quba

## Laçın

## Lənkəran

## Mingəçevir

## Naxçıvan

## Ordubad

## Salyan

## Şamaxı

## Şəki

## Şəmkir

## Sumqayıt

## Şuşa

* "Şuşa" — AISEL

## Belçika
### Brüssel

### Knokke

### Lyej

### Vaterlo

## Birləşmiş Krallıq
### Belfast

### Qlazqo

### Liverpul

### London

## Bosniya və Herseqovina
### Sarayevo

## Braziliya
### Rio-de-Janeyro

## Cənubi Afrika
### Durban

## Cənubi Koreya
### Seul

## Çexiya
### Praqa

## Çin
### Pekin

## Ermənistan
### İrəvan

## Fransa
### Paris

## Fransa
### Paris

### San-Trope

## İraq
### Bağdad

## İspaniya
### Barselona

## İsrail
### Qüds

## İsveçrə
### Montrö

## İtaliya
### Milan

### Roma

### Venesiya

## Kanada
### Monreal

### Toronto

## Kuba
### Havana

## Livan
### Beyrut

## Meksika
### Akapulko

### Tixuana

## Misir
### Akapulko

## Nepal
### Katmandu

## Niderland
### Amsterdam

## Polşa
### Varşava

## Portuqaliya
### Koimbra

### Lissabon

## Rusiya
### Moskva

## Türkiyə
### Bodrum

### İstanbul

### İzmir

## Ukrayna
### Odessa

## Yaponiya
### Tokio

## İstinadlar
Kanibey (Sərdəşt)

**Kanibey** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 212 nəfər yaşayır (40 ailə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Seymur Fətəliyev

**Seymur Həbib oğlu Fətəliyev** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycan Respublikasının Meksika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2025-ci ildən), filologiya üzrə fəlsəfə doktoru.

## Haqqında
19 iyul 1973-cü ildə anadan olmuşdur. 1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin fransız dili fakültəsində, 1997–2001-ci illərdə isə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almışdır.

1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1999–2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Fransadakı Səfirliyində, daha sonra 2006–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında Daimi Nümayəndəliyində çalışıb.

2009–2012-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin Dövlət Protokolu İdarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışıb.

2012–2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Humanitar siyasət məsələləri şöbəsi müdirinin müavini olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

2018–2021-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyinin (AİDA) rəisi vəzifəsində çalışıb.

2021-ci il avqust ayında xüsusi tapşırıqlar üzrə səfir — UNESCO üzrə Azərbaycan Respublikasının Milli Komissiyasının baş katibi vəzifəsinə təyin olunub.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti 27 oktyabr 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Meksika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə S. Fətəliyev "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 iyun 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə S. Fətəliyevə 2-ci dərəcə dövlət müşaviri ixtisas dərəcəsi verilmişdir.

2015-ci ildən filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur.

## İstinadlar
Ayqırgölü

**Ayqırgölü** — Bolnisi rayonunda Faxralı, Kəpənəkçi, Saraclı və b. kəndlərin keçmişdə yaylaq yeri olmuş Qaraxaç yaylağında (Türkiyə ilə sərhəddə) dağ gölü.

## Toponimkası
Ayqırgölü — Bolnisi rayonunda Faxralı, Kəpənəkçi, Saraclı və b. kəndlərin keçmişdə yaylaq yeri olmuş Qaraxaç yaylağında (Türkiyə ilə sərhəddə) dağ gölü. Xalq arasında Dibsiz də adlanır. "Kitabi Dədə Qorqud" eposunda Ayqır gölü hidronimi ilə səsləşir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçid
zim.az/bolnisi
Dəmirçilər məhəlləsi (Gəncə)

**Dəmirçilər məhəlləsi** — Gəncədə V-VII əsrlərdən XIX əsrə kimi mövcud olmuş peşə-sənət yönümü ilə barəbər əsasən tirə-tayfa əlamətinə görə formalaşmış məhəllə.

## Haqqında
Dəmirçilər məhəlləsi Gəncədə V-VII əsrlərdən XIX əsrə kimi mövcud olmuş peşə-sənət yönümü ilə barəbər əsasən tirə-tayfa əlamətinə görə formalaşmış məhəllədir. Bu məhəllə bəhs olunan mərhələdə Gəncənin əsas sənətkar məhəllələrindən olmuşdur. Şimaldan Sofulu, şərqdən İmamlı, cənubdan Şah Abbas meydanı (Dəmirçi bazarı, Sərrac bazarı, Dəmirçi karvansarası və Çökək hamam xətti ilə), qərbdən yenə də Sofulu məhəlləsi ilə hüdudlanırdı. Məhəllənin adı Şahsevənlərin altı böyük tayfalarından biri olan Dəmirçilərlə əlaqədardır. XIII əsrin tarixçisi Şəhabəddin Nəsəvi dəmirçilərin Çingiz xan nəslindən olduğunu, XIX əsrdə yaşamış M. M. Xəzani isə onların Azərbaycana XVIII əsrdə Pənahəli xan Cavanşirin dövründə gəldiyini yazırlar. Gəncədən başqa "dəmirçilər" toponiminə Qazax, Qubadlı və Tərtər rayonlarında kənd, Şuşa şəhərində məhəllə adı kimi rast gəlirik. Məhəllədə yerləşən Dəmirçi bazarında çilingərlər, bıçaqçılar, zirehgərlər, fəttahlar, nalbəndlərin ticarət cərgələri uzanıb gedirdi.

## Həmçinin bax
* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

## İstinadlar
Ayrum

**Ayrum** Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında kənd adı.

## Toponimkası
Ayrum -  Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında kənd adı. Ayrum tayfasının məskunlaşmasından yaranmışdır. Türklər XIII əsrin əvvəllərində Anadolu yarımadasında Konya (İkonum) sultanlığını tutduqdan sonra, oradakı türk tayfalarının bir hissəsi Gəncə bölgəsinə və İrəvan əyalətinə köçmüşlər. Ayrum adı ayrı ("ayrılmış") sözündəndir.
"Ayrım" adının guya hay (yəni erməni) və urum (yəni Roma,Bizans) sözlərindən ibarət olması fikri yanlışdır. İrəvan əyalətində ayrumların bir hissəsi İrana keçəndən sonra Şahsevənlərə qoşulmuş, digər hissəsi Ayrumlu(631 ailə),  Seyid Aqsaqlı (311 ailə), Taşanlı (124 ailə) və Saatlı (160 ailə) qollarından ibarət olmuşdu. Ayrumlar oradan Azərbaycana, (Gədəbəy-Qazax bölgəsinə) və Gürcüstana köçmüşlər.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
lib.az/maps

## İstinad
Vinsent Bueno

**Vinsent Bueno** (; ) — Avstriyada anadan olmuş Filippin əsilli Avstriya müğənnisidir.

Bueno 12 yanvar 2008-ci ildə Avstriyanın ORF telekanalının *Musical! Die Show* musiqi yarışmasının qalibi olmuşdur.

Filippinli müğənni Sara Ceronimonun Vyanadakı konsertində dəstək vokalçı rolunu oynamışdır. 18 yanvar 2008-ci ildə Bueno Filippin mediasına verdiyi müsahibədə Filippində debüt etmək planları barədə məlumat vermişdir. Daha sonra Filippin televiziyasında ilk çıxışını 29 avqust 2010-cu ildə ASAP XV-də etdi. O Filippində musiqi karyerasını davam etdirmək üçün ABS-CBN Əyləncə Qrupu Şirkəti olan Star Records albom şirkəti ilə müqavilə imzaladı.

Vinsent Bueno Niderlandın Rotterdam şəhərində keçirilən 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Avstriyanı "Alive" mahnısı ilə təmsil edəcək.

## Karyerası

### Təhsili
Bueno 4 yaşında rəqs etməyə başlamış, daha sonra Vyana Musiqi Konservatoriyasında musiqi və ifaçılıq sənətini bitirmişdir. Bueno eyni zamanda R&B musiqisinin bəstəkarıdır, aktyorluq, rəqs və mahnı oxumaq üçün xüsusi kurslar keçmişdir. 11 yaşında ikən fortepiano, gitara, zərb alətləri və bas gitarada ifa etməyi bacarırdı. Atası keçmiş vokalist və 1970 adlı yerli qrupun aparıcı gitara ifaçısı idi.

### Musiqi karyerasının başlanğıcı
Avstriyanın ORF telekanalının *Musical! Die Show* musiqili yarışmasına qatılan Vinsent nəticədə 10 iştirakçı arasında Eva Klikoviç və Qudrun İhninqeri məğlub edərək, 50.000 avro və eyni zamanda Bir Ömür Şansı mükafatını qazanmışdır. Vinsent Avstriyada və yaxın ölkələrdə xalq səsverməsinin 67%-ni əldə etmişdir. İkinci yerin sahibi avstriyalı Eva Klikoviç xalq səsverməsinin 37%-ni qazana bilmişdir. Televiziya şousu iştirakçıların teatr və rəqs bacarıqlarını və ya qabiliyyətlərini nəzərə alaraq reallığa əsaslanan istedad yarışmasıdır. *Musical! Die Show* məharət yarışması *Starmania* və ya *American Idol* kimi adi bir musiqi yarışması deyildi. Yarışma iştirakçıların musiqi və aktyorluq qabiliyyətlərini əhatə edirdi.

### Filippinə yol
Vinsentin Filippin televiziyasının ASAP XV-də ilk çıxışı 29 avqust 2010-cu ildə baş tutmuşdur. Televiziya şousunda Bueno ilk dəfə "Pinoy Champ Avstriya müğənnisi" kimi tanıdılmışdır. Bunun ardınca ifaçı Star Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalamışdır. Yarım qalan işlərini tamamlamaq üçün Avstriyaya geri dönən Vinsent musiqi karyerasını davam etdirmək üçün 2011-ci ilin yanvar ayında Filippinə qayıtmışdır.

28 oktyabr 2011-ci ildə Vinsent San Xuanda yerləşən Teatrino məkanında "Vincent Bueno ilə Cümə günü" adlı ilk mini-konsertini həyata keçirmişdir.

### Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
12 dekabr 2019-cu il tarixində Avstriyanın ORF telekanalı Vinsent Buenonun "Alive" mahnısı ilə AvstriyanıNiderlandın Rotterdam şəhərində keçirilən 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini açıqlamışdır.

## Şəxsi həyatı
Vinsent alman dili ilə yanaşı ingilis və taqaloq dillərində də sərbəst danışa bilir.

## Diskoqrafiya

### Albomlar

### Sinqllar

## İstinadlar
Hava keçirməyən dəbilqə

**Hermetik dəbilqə** (qısa "hermetik dəbilqə") — pilot və ya astronavtin yüksək hündürlük avadanlıqlarının bir hissəsi, yüksək hündürlüyü kompensasiya
edən kostyum və yüksək hündürlük skafandrın tərkibinə daxil olur. Təyyarəçiyə (kosmonavta) uçan aparatın kabinəsinin hermetizasiya zamanı yüksək hündürlüklərdə uçuşu həyata keçirmək imkanı verən və bu şəraitdə və katapultasiya zamanı onun sağ qalmasını təmin edən xüsusi konstruksiyalı hava keçirməyən dəbilqə.

## Ədəbiyyat
·Hermetik dəbilqə/ / Hərbi terminlər lüğəti / Sost. A. M. Plexov, red. S. G. Şapkin. — M.: Voyenizdat, 1989. — P.68. — 335 P. — 65 000 ekz . — ISBN 5-203-00175-8.

## Həmçinin bax
* Aviasiya dəbilqəsi
Göydə asarlar (film, 1976)

**Göydə asalar** () — Birinci Dünya müharibəsi haqqında hərbi dram. Müəllifi Cecil Lyuis olan əsərin ekranlaşdırılması.

## Süjet
1916-cı il. Böyük Britaniyanın Kral Hava korpusunun gənc pilotu leytenant Stephen Croft Fransada aerodroma gəlir. Veteranların hərəkətlərini izləyərək və tədricən təcrübə qazanaraq, havada müharibənin cəngavər xarakteri haqqında illüziyalarından qurtulmağa başlayır… 

 
## Rollarda
* Malkolm Makdauell-mayor con Qreşem
* Kristofer Plammer —  kapitan ”əmi” Sinkler
* Saymon Uord-leytenant Krouford
* Piter Fert-leytenant Stiven Kroft
* Devid Vud-leytenant "Tommi" Tompson
* Tim Piqott-Smit-mayor Stoppard

## Həmçinin bax
* Mavi Maks (film)

## Mükafatlar
* Britaniya akademiyası (1977)
* Operatorun ən yaxşı işi üçün nominasiya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 (1976) (*Internet Movie Database*)
RUM-2MB

**RUM-2MB** — kiçik ölçülü radio idarəedici–Bolqar istehsalının hədəfi.

## Tarix
lk bolqar uzaqdan idarə olunan pilotsuz uçuş aparatlarının inkişafı 1965-ci ildə baş leytenant Milcho Yordanov kiçik ölçülü təyyarələrin manevr edilə bilən hava hədəfi kimi istifadə edilməsini təklif etdi, habelə öz dizaynlı bir təyyarənin radio idarəedici modelini təqdim etdi və imkanlarını nümayiş etdirdi. Fikir komandanlıq tərəfindən təsdiqləndi, ölkənin Hava Hücumundan Müdafiə İdarəsinin rəisi general Kozarev və Hava Hücumundan Müdafiə Təlimi İdarəsinin rəisi polkovnik Dikov Plovdiv şəhərindəki zenit-raket alayında radio idarəolunan hədəflərin inkişafı üçün bir qrup yaratmaq qərarını təsdiqlədi, Xüsusi Optika və Elektronika İnstitutu və DSO Metalhim radio nəzarət cihazlarının layihələndirilməsi tapşırıldı.
1966-cı ilin may ayında bir qrup kapitan Yordanov Plovdivdəki bir təyyarə təmiri zavoduna köçürüldü və hədəf təyyarələrinin seriyası istehsalına hazırlıqlara başladı. Prototiplərin bir sıra sınaq uçuşlarından sonra RUM-1 və RUM-2 hədəf təyyarələrinin dizaynları hazırlanmışdır.
1968-ci ildə ilk 16 təyyarə qoşunlara təhvil verildi: 12 ədəd RUM-1 (1,5&nbsp;km-ə qədər olan 2 kq ağırlığında monoplan) və 4 ədəd RUM-2 (2&nbsp;km-ə qədər 9 kq ağırlığında monoplan) və bir dəst dəst idarəetmə TX / RX-14, 1968-ci ilin oktyabr ayında kapitan Yordanovun dizayn və inkişaf qrupu PKTG-102 adını aldı.
1969-cu ildə təkmilləşdirilmiş bir model RUM-2M hazırlanaraq qəbul edildi.
1971-ci ildə Yavor-1 analoq idarəetmə aparatlarının yeni dəstini alan RUM-2MB modeli hazırlanmışdır. RUM-2MB hədəf təyyarəsi çox uğurlu oldu, Bolqarıstan silahlı qüvvələri üçün kütləvi istehsal və uzun illər ərzində ixracat üçün cəmi 1112 ədəd bu tip hədəf təyyarəsi istehsal edildi.
1973-cü ildə, pilotsuz uçuş aparatlarının yeni modellərinin hazırlanması həvalə olunan PKTG-102 bazasında bir tədqiqat və texnoloji institut yaradıldı.
Bolqarıstan istehsalı olan RUM-2MB hədəf təyyarələri SSRİ-də Osa-AK zenit-raket sisteminin modernləşdirilmiş versiyasının Embensky təlim poliqonunda 1979-cu ilin sentyabr-dekabr aylarında keçirilən atəş zamanı istifadə edilmişdir. Testlər hava hücumundan müdafiə sisteminin pilotsuz uçuş aparatları ilə mübarizədə səmərəli istifadə edilə biləcəyini göstərdi və 1980-ci ildə modernləşdirilmiş kompleks Osa-AKM adı altında istifadəyə verildi.

## Təsvir
RUM-2MB hədəf təyyarəsi RUM-2 modelinin dizaynı əsasında hazırlanıb və 14 kiloqram yüksək qanadlı bir təyyarə, 50 at gücündə ikiqat silindrli daxili yanma mühərriki ilə təchiz olunub. çəkməsini saatda 130&nbsp;km-ə qədər artıra bilən iki bıçaqlı pervanel ilə. Təcili eniş üçün model paraşüt ilə təchiz olunmuşdur.

## İstismarçı ölkələr
* 
* 

## İstinadlar
FADEC

**Elektron-rəqəmsal mühərrik idarəetmə sistemi (EMİS)** (, FADEC) —  minimal yanacaq sərfiyyatı ilə təyyarə mühərrikinin optimal göstəricilərini saxlamaq üçün yanacağın, havanın və alovlanma parametrlərinin avtomatlaşdırılmış nəzarət və idarəetmə sistemidir
.

thumb|300px|Piston mühərriklərində istifadə olunan FADEC

## Tarixi
Hər hansı bir mühərrik idarəetmə sisteminin məqsədi, mühərrikin müəyyən bir vəziyyət üçün maksimum səmərəliliyi ilə işləməsinə imkan verməkdir. Əvvəlcə mühərrik idarəetmə sistemləri mühərriyə mexaniki bağlantılar vasitəsi ilə əaqəli idi. Bu bağlantıları hərəkət etdirərək pilot və ya uçuş mühəndisi yanacaq axını, çıxış gücünü və bir çox digər mühərrik parametrlərini idarə edə bilər. İkinci Dünya müharibəsi zamanı aviasiyada mühərrikində istifadə olunu piston-radial idarəetmə sistemi tədricən əvəz olundu. Əvvəl analoq elektron motor nəzarət etmə sisteminə, sonra isə rəqəmsal motor nəzarət etmə sisteminə dəyişdirildi.

## Funksiyaları
FADEC (EİB)-in ikikanallı elektron idarəetmə modulundan , (hidromexaniki moduldan (HMU)) və sensorlardan ibarətdir.

FADEC rotorunun fırlanma tezliyini, mühərrik içərisində təzyiq və temperatur siqnallarını qəbul edir. Bu siqnallar, mühərrikin idarəetmə sistemindən gələn siqnallarla yanaşı, mühərrik üzərində quraşdırılmış mexanizmlər üçün nəzarət siqnallarını izləmək və istehsal etmək üçün istifadə olunur və və aşağıda qeyd olunan funksiyaların nəzarətini təmin edir:
* Dartma avtomatının işləməsi və mühərrikin dartma gücünə nəzarət.
* Yanacaq sərfiyatına nəzarət.
* Mühərrikin avtomatik və əl ilə işə salınması.
* Aşağı qazın saxlanılması.
* Qazın qəbul olunma və sıfırlanma zamanının idarə olunması .
* Kompressorda olana hava axınına nəzarət .
* Mühərrikdəki turbinlərin hər birində olan rotor və stator arasındaki aktiv boşluğa olunan nəzarət .
* Elektrik generatorda istifadə olunan yağın soyutma sisteminin idarə olunması.
* Revers dartma sisteminin idarə edilməsi Управление .

Elektron modul həmçinin ventilyatorun, turbokompressorun və mühərrikin pompajından icazə verilən fırlanma (maksimal) tezliklərinin aşılmasına qarşı müdafiəni təmin edir.

Mühərrikin işinin əsas parametrləri haqqında siqnallar eyni modul tərəfindən hazırlanır və pilotların kabinindəki displeylərdə əks olunma sistemi vasitələrinə göndərilir.
## İstinadlar
1927 Güləş üzrə Avropa Çempionatı

**1927-ci ildə [[Güləş üzrə Avropa çempionatı|Güləş üzrə Avropa Çempionatı]]** Macarıstanın Budapeşt şəhərində keçirlmişdir. Yarışçılar yalnız Yunan-Roma güləşində mübarizə aparırdılar.

## Yunan-Roma güləşi

### Medallar

### Medalçılar

## Mənbələr

* FILA Wrestling Database
Vürtsburq

**Vürtsburq** ( , ) — Almaniyanın cənubunda Bavariya vilayəti ərazisində, Mayn çayı ətrafında yerləşən şəhər.

Universitetin əsası 1402-ci ildə qoyulmuşdur.


Wuerzburg-von Festung-26-Alte Bruecke-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Alte Bruecke-06-Statue Johannes Nepomuk-Altes Rathaus-Kiliansdom-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Marienkapelle 10-am Marktplatz-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Kiliansdom-14-zur Empore-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Westfassade-08-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Parkfassade-06-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Residenz-Treppenhaus-06-Europa-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-20-vom Kaeppele-2007-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-Burghof-10-2014-gje.jpg
Wuerzburg-Festung Marienberg-Fuerstengarten-06-2007-gje.jpg


## İstinadlar
Südanası

**Südanası** — qadın başqasının uşağını əmizdirmək üçün tutulur və çox vaxt həm də ona qulluq edir.

## Səbəblər
Uşağın anası uşağını əmizdirmək istəmədiyi və ya bunu bacarmadığı təqdirdə südanası dəvət edilə bilər. Bunun səbəbləri müxtəlifdir. Onlar xərçəng kimi ciddi xroniki xəstəliklərdən tutmuş, ana südü ilə qidalanma səbəbindən qadın sinəsinin formasını itirəcəyi barədə yanlış təsəvvürlərə qədər dəyişə bilər. Bundan əlavə südanasını dəvət etmənin səbəbi dərman ana südünün tərkibini dəyişdirərsə, kimyəvi və dərman vasitələrindən (həm resept, həm də qanunsuz, narkotik kimi) istifadə ola bilər. Ananın südü yetərli olmadıqda südanası tələb oluna bilər. Yəni ana körpəsini xüsusən də əkizlər doğulduqdan sonra onları lazımi şəkildə bəsləmək iqtidarında olmadıqda südanasına ehtiyac yarana bilər. Südanalarına bir qayda olaraq, ana ölümünün yüksək olduğu ərazilərdə daha çox rast gəlinir.

## Südün gəlişi
Qadın yalnız südü olarsa, südanası kimi işləyə bilər. Əvvəllər hesab edilirdi ki, bunun üçün qadın mütləq bir müddət öncə doğum etməlidir. Bu həmişə olmur çünki normal məmə əmizdirmə sinir refleksi və prolaktin istifadə edərək laktasiyaya səbəb ola bilər. Bəzi övladlığa uşaq götürən analar körpələri bəsləyə bilmək üçün mexaniki bir məmə pompası istifadə edərək döşə südün gəlməsini təmin edirdilər.

Doktor Qabriel Palmer belə deyirdi:
.

## Mədəniyyət
Südanası haqda məlumatlara ta qədim yunan mifologiyasında rast gəlinir; məsələn, məhsul ilahəsi Demetra Persefonanı itirdiyi üçün kədərlənərək Elvsinin yanına gələndə yeni doğulmuş Demofontun südanası olmaq vəzifəsini öz üzərinə götürdü.

Südanasından istifadə praktikası qədimdir və bir çox mədəniyyətlər üçün ümumidir. Uşaqlar üçün südanası tutmaq aristokratik təbəqənin sosial statusu ilə bağlı idi. Çünki, qadınlar birinci döğuşdan sonra ikinci dəfə tez hamilə qalmaq istəyirdilər. Südanalarının dəvət edilməsi elit təbəqə üçün yalnız məcburi hallarda deyil, həm də adi bir fenomenə çevrilmişdir. Üstəlik, bu tendensiya yüz illərlə ta XX əsrin əvvəllərinə qədər davam etmişdir. Kasıb təbəqənin qadınları, xüsusən də nikahdan kənar uşaq dünyaya gətirənlər, uşağını bir müddət və ya əbədi olaraq südanasına verməli olurdular.

## Dində

### Quranda
Quranda südanasının dəvət edilməsi, ana südü ilə qidalanma müddəti, südanası, bacı və qardaşlar arası münasibətlər xüsusi diqqət mərkəzindədir: (Quran 2:233, 4:23, 46:15, 31:14):

Əgər (valideynlər) qarşılıqlı razılıq və tövsiyə ilə körpəni süddən kəsmək istəsələr onlar günah etməzlər. Əgər övladlarınız üçün südanası dəvət etmək istəyirsinizsə, o halda qadına layiq olduğu qədərdə vicdanla əvəz ödəməlisiniz. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah nə etdiklərinizin hamısını görür. (Quran 2:233)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
Yeddi bacı şəlaləsi

**Yeddi bacı şəlaləsi** (*De Syv Søstrene* və ya *Dei Sju Systrene*, *Knivsflåfossen* adı ilə də tanınır) Norveçin hündürlüyünə görə 39-cu şəlaləsi. Şəlalə yeddi müstəqil axımdan ibarətdir. Məhs buna görə də «yeddi bacı» adlandırılmışdır. Norveçin Sunnimyor bölgəsində yerləşən, UNESCO-nun Ümumdünya irsi olan Geiranger fiordunun  bir hissəsi hesab olunur.

## Yerləşməsi
Geiranger fiordu Norveçin Mere-oq-Romsdal qraflığına aiddir. Şəlalə yaxınlığında tarixi Knivsflå ferması yerləşir. Daha köhnə ferma olan Skageflå isə nisbətən uzaqda yerləşir. Yeddi bacı şəlaləsi Qeyranqer kəndindən 6,5&nbsp;km qərbdə yerləşir. Coğrafi kordinatları 62.10864 və 7.092106 olan şəlalə dəniz səviyyəsindən 400-500 metr yüksəklikdə yerləşir. Knivsflåelvane çayı üzərində yerləşən bu şəlalənin dünya üzrə reytinq cədvəlində yeri 67-dir.

Yeddi gözəl şəlaləsi ilə üzbəüz, əks sahildə başqa bir «The Suitor» ( Friaren) — «Ər» şəlaləsi var. Bir az uzaqda isə növbəti kiçik bir şəlalə «Gəlin fatası» yerləşir.

## Ölçüləri
Şəlalənin maksimal hündürlüyü 410 metrdir. Su damcısının maksimal sərbəst düşmə hündürlüyü 250 metrdir. Bol sulu zamanında eni 223 m olur. Horizontal səth üzrə eni 213 metrdir.

May-iyun aylarında şəlalə daha gözəl olur - qar əridikcə şəlalə bol sulu olur. Qış aylarında şəlalə donur və ərazi alpinistlərin sevimli məkanına çevrilir.

## Əfsanələr
Əfsanəyə görə cəsur bir vikinq evlənmək üçün yeddi bacının yanına gəlir. Bacılar onu gəlinlik fatası üçün göndərirlər və deyirlər ki gələndə yeddi bacıdan biri ilə evlənər. Fatanı alıb gətirən vikinq son anda qərar verə bilmir. Bacıların hər biri çox gözəl olur. Sonda bacılar evlənməkdən vaz keçirlər. Oğlan nəticədə içki içməyə qurşanır və butulka formalı şəlaləyə çevrilir. Digər bir əfsanəyə görə yeddi bacı dağın zirvəsində rəqs edir. Qarşı tərəfdə isə gənc bir oğlan onlara baxararaq flirt etmişdir.

## Şəkillər

Şəkil:HPIM0821.JPG
Şəkil:N74Geirangerfjord01.jpg
Şəkil:Absolut Falls (The Geirangerfjord, Norway).jpg|Butulkaya bənzər "Ər" şəlaləsi


## İstinadlar
Qaladərə (Sərdəşt)

**Qaladərə** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 69 nəfər yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andrea Solario

Solario, Andrea (, 1460, Milan – 1524, Milan) – Lombardiya rəssamlıq məktəbini təmsil edən italiyalı rəssam

## [[Bioqrafiya]] və yaradıclıq
Heykəltəraşın oğlu olub. İlk incəsənət dərslərini heykəltaraş və memar olan qardaşı Xristoforo Solariodan alıb. Ciovanni Bellini və Leonardo da Vinçidən də dərs alıb. Venesiya, Milan, Normandiya (1507–1509), Paviya və Romada çalışıb. 1507-ci ildən başlayaraq iki il ərzindən XII Lüdovikin sarayında çalışıb. 
Andrea Solario bir sıra portretin ("Qərənfilli kişi", "Şarl d’Ambuaz" və s.) müəllifidir. Portret yaratdıqda Solario müəyyən kanona arxalanır: qurşağa və ya sinəyədək təsvir, baş 4/3 həcmindədir, baxış tamaşaçıya istiqamətlənib. Adətən model mənzərə fonunda təsvir edilir, bəzən isə mənzərənin fraqmenti pəncərənin alaqapılı ambrazurunda görsənir. Solario ifadəli, dərin obrazlar yaradır.

Andrea Solario dini mövzu ilə bağlı əsərlər də yaradıb ("Çarmıxlama", "Körpəli Madonna"). Rəssamın ən məşhur əsəri "Yaşıl döşəkli Madonna"-dır. Rəssamın əsəri xəttlərin aydınlığı və rənglərin müvazinəti ilə seçilir.

## Əsərlər qalereyası

Andrea Solario 004.jpg|Andrea Solario. "Qərənfilli kişi". təx. 1495
Andrea Solario - The Lute Player.jpg|Andrea Solario. "Lütnist" 
Andrea Solario 003.jpg|Andrea Solario. "Şarl d’Ambuaz". təx. 1507 
Andrea Solario 002.jpg|Andrea Solario. "Vəftizçi İoannın başı". təx. 1507 


## Qeydlər
* Badt K. Andrea Solario, sein Leben und seine Werke; ein Beitrag zur Kunstgeschichte der Lombardei. Leipzig: Klinkhardt & Biermann, 1914
* Cogliati Arano L. Andrea Solario e Jean Clouet. Milano, La Rete, 1963
* Béguin S. Andrea Solario en France. Paris: Ministère de la culture, 1985
* Brown D.A. Andrea Solario. Milano: Electa, 1987.

## Ədəbiyyat
Çad Truyillo

**Çad Truyillo** (; ) —— Neptunxarici cisimlərin kəşfi üzrə tədqiqatlar aparan komandanın üzvü olan amerikan astronom.

Çad Truyillo kompüter proqramlaşmasından istifadə edərək bir sıra Neptunxarici cisimlər kəşf etmiş vo onların orbitini hesablamışdır. O, 2003-cü ildə Mayk Braun və David Rabinoviçlə birlikdə Erida, 2005-ci ildə isə Makemakeni kəşf etmişdir. Komanda tərəfindən Disnomiya peykinin kəşfi nəticəsində Eridanın Plutondan daha böyük Neptunxarici cisim olması məlum olmuşdur.

## Karyerası
Çad Truyillo İllinoysda yerləşən Oak Park və River Forestdə bakalavr təhsili almışdır. 1995-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda təhsil almış, daha sonra 2000-ci ildən etibarən Havay Universitetində təhsilini davam etdirərək burada doktorluq dərəcəsinə yiyələnmişdir. 2000-2003-cü illərdə o Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda tədqiqatçı olaraq fəaliyyət göstərdikdən sonra Havayda yerləşən Gemini Rəsədxanasında işə başlamışdır. 2013-cü ildən rəsədxananın Adaptiv Optik Bölməsinin rəhbəri olaraq fəaliyyətə başlamış və 2016-cı ildən etibarən öz işinə Şimali Arizona Universitetində köməkçi dosent olaraq davam etmişdir. O, Koyper qurşağında yerləşən obyektləri öyrənir.

## Kəşfləri
Çad Truyillo 1996-2013-cü illərdə Koyper qurşağına aid 54 cırtdan planeti kəşf etdiyi üçün Cırtdan Planet Mərkəzi tərəfindən mükafatlandırılmışdır. Onun da daxil olduğu komanda tərəfindən kəşf olunan Erida əvvəlcə 10-cu planet olaraq qəbul edilsə də, daha sonra Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən cırtdan planet statusu formalaşdırıldı və yeni obyekt ora daxil edildi.

Onun tərəfindən kəşf olunan bilinən bəzi plutoidlər aşağıdakılardır:
* Quaoar - Mayk Braunla birlikdə kəşf etmişdir.
* Sedna - Mayk Braun və David Rabinoviçlə birlikdə kəşf etmişdir. Daxili Oort Buluduna aid kəşf edilən ilk cisim hesab olunur.
* Orkus - Mayk Braun və David Rabinoviçlə birlikdə kəşf etmişdir.
* Erida - Mayk Braun və David Rabinoviçlə birlikdə kəşf etmişdir. Ölçüsünə görə Plutondan daha böyükdür.
* Haumea - İspaniyada yerləşən Siyera Nevada Rəsədxanasında kəşf etmişdir.
* Makemake - 2005-ci ildə Mayk Braun və David Rabinoviçlə birlikdə kəşf etmişdir. Kəşf olunan ilk 5 cırtdan planetdən biridir.

## Mükafatları
Asteroid qurşağında 12101 Truyillo adlı asteroid onun şərəfinə adlandırılmışdır. 2006-cı ildə Elmi Spektr Jurnalı tərəfindən elmin qabaqcıllarından biri olaraq elan edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Neptunxarici cisim
* Erida
* Makemake
* Disnomiya
* Mayk Braun
* David Rabinoviç

## Xarici keçidlər
* Official website

## İstinadlar
Eduard Şperlinq

**Eduard Şperlinq** (; ) —  alman Yunan-Roma güləşçisi, Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı, Avropa çempionu.

## Həyatı
1902-ci ildə Hamm şəhərində anadan olmuşdur. Öncə boksla məşğul olurdu, amma sonra güləşə keçdi. 1925—1928-ci illərdə Nürnberqdə yaşayanda məşhur Karl Döppelin rəhbərliyi altında məşq edirdi. 1926-cı ildə Almaniya çempionatında 2-ci yeri tutdu. 1927-ci ildə Almaniya və Avropa çempionu oldu. 1928-ci ildə Amsterdam Olimpiya Oyunlarında gümüş medalı qazandı. 1929-cu ildə yenidən Avropa çempionu oldu. 1930-cu ildə Avropa çempionatında 4-cü yeri tutdu. 1931-ci ildə yenidən Almaniya və Avropa çempionu oldu. 1932-ci ildə yenidən Almaniya çempionu oldu, Los-Anceles Olimpiya Oyunlarında isə gümüş medalı qazandı. 1934-cü ildə Almaniya çempionatında həm Yunan-Roma, həm də sərbəst güləş üzrə çıxış etdi; Yunan-Roma növündə 3-cü yeri tutdu, sərbəstdə isə 1-ci. 1936-cı ildə yenidən Yunan-Roma növündə Almaniya çempionu oldu.

## Xarici keçidlər

* Eduard Şperlinq  — *Sports-Reference.com* saytında Olimpiya statistikası (ing.)
* Eduard Şperlinq — *International Wrestling Database* saytında profili (ing.)
Martin Egeberq

**Martin Egeberq** (; ) — norveçli yunan-roma güləşçisi, Dünya və Avropa çempionatlarının mükafatçısı.

## Həyatı
1896-cı ildə Oslo şəhərində anadan olmuşdur. 1922-ci ildə Dünya Çempionatının gümüş mükafatçısı oldu. 1924-cü ildə Paris Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi, amma orada yalnız 8-ci yeri tuta bildi. 1927-ci ildə Avropa Çempionatının gümüş mükafatçısı oldu. 1928-ci ildə Amsterdam Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi, amma orada yalnız 14-cü yeri tutdu.

## Xarici keçidlər
*Martin Egeberq  — Sports-Reference.com saytında Olimpiya statistikası (ing.)
*Martin Egeberq — International Wrestling Database saytında profili (ing.)
Kupid (Uranın peyki)

**Kupid** () - Uranın daxili peykidir. O, 2003-cü ildə Habbl teleskopundan istifadə edən Mark Şovalter və Cek Lissauer tərəfindən ləşf edilib. Kupid adı Uilyam Şekspirin *Afinanın Timonu* tamaşasındakı bir obrazdan götürülüb.

Kupid Uranın peykləriUranın daxili peykləri içərisində ən kiçiyidir. Diametrinin təxminən sadəcə 18&nbsp;km olduğu təxmin edilir. Bu və onun qaranlıq səthi Voyacer 2-nin 1986-cı ildə Uranın yaxınlığından etdiyi uçuş zamanı onun görüntülərini əldə etməyi xeyli çətinləşdirmişdi.

Kupidin orbiti ondan daha böyük olan Belindanın orbitindən sadəcə 863&nbsp;km fərqlənir. Mab və Perditadan fərqli olaraq Uranın peykləri həmçinin 2003-cü ildə kəşf olunmuşdu, o bu cəhətdən də çox narahat görünmür.

Kəşf olunduqdan sonra Kupidə müvəqqəti olaraq **S/2003 U 2** adı verilmişdi. **XXVII Uran** olaraq da adı qeyd olunur. Asteroid olan 763 Kupido ilə qarışdırılmamalıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Habblın Uran ətrafında indiyə qədər kəşf etdiyi ən kiçik peyk
Balan

* Balan (En) — Fransada kommuna.
* Balan (Sərdəşt) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Balan (Meşəpara dehistanı)
* Balan xalçası — İranda xalça.
Naşiçe

**Naşiçe** () — Xorvatiyanın Osieçko-Baranskaya vilayətində yerləşən şəhər.

## Tarixi
Şəhər ilk dəfə 1229-cu ildə "Nekche" adı ilə xatırlandı. 13-cü əsrdə Məbəd cəngavərləri Naşiçeyə gələrək kilsə qurdular. Şəhər 1945-ci ilə qədər Pejaçeviç ailəsinin feodal mülkü idi. 1541-ci ildə Osmanlı İmperiyası tərəfindən fəth edildi və 1687-ci ildə Avstriyanın fəthinə qədər Poyeqanın Sanyak hissəsi oldu. 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərində Naşiçe, Xorvatiya-Slavoniya krallığının Virovititsa qraflığında bir paytaxt rayonu idi. 1991-ci ilin sentyabrında Xorvatiya qüvvələri Naşiçedə Yuqoslaviya Xalq Ordusunun hərbi kazarmalarını ələ keçirdilər.

## Əhalinin məskunlaşması
2011-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərdə 7,888 əhali var, bütün bələdiyyədə isə 16,224 nəfər. Əhalinin 88%-ni xorvatlar təşkil edir.
Naşiçe bələdiyyəsinə aşağıdakı yaşayış məntəqələri daxildir:
* Brezik Nasiçki, əhalisi 352
* Ceremosnjak, əhalisi 108
* Crna Klada
* Qradac Nasicki, əhalisi 153
* Qranic, əhalisi 109
* Jelisavac, əhalisi 1,265
* Ladanska, əhalisi 302
* Lila, əhalisi 195
* Londjica, əhalisi 190
* Maklosevac, əhalisi 130
* Markovac Nasicki, əhalisi 1,586
* Martin, əhalisi 1,077
* **Naşiçe**, əhalisi 7,888
* Polubase, əhalisi 17
* Ribnjak, əhalisi 51
* Rozmajerovac, əhalisi 25
* Velimirovac, əhalisi 1,129
* Vukojevci, əhalisi 914
* Zoljan, əhalisi 733

## Həmçinin bax
* Xorvatiya
* Xorvatiya şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website
Kallao meydanı

**Kallao meydanı** () — İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərinin mərkəzində yerləşir. Meydan Kalle del Karmen küçəsinin sonunda yerləşir. Digər küçə, Kaller Prekiados, bu meydanın kəsişməsindən sonra açılır. Meydanı əhatə edən üçüncü küçə isə Qran Viyadır.

## Tarixi
1861-ci ildə salınmış meydan, 1866-cı ildə rəsmi olaraq açıldı. Onun adı 1866-cı ilin mayında Casta Méndez Nunez və Peru ordusu altındakı İspan donanması arasında baş vermiş Kallao döyüşünü xatırladır. Meydan 21-ci əsrdə əsaslı və təcavüzkar bir şəkildə islah edildi. İslahat, metro stansiyasına giriş və böyük ağaclar istisna olmaqla, o dövrdə mövcud olan bütün elementləri sökdü, meydanı piyada və homojen bir məkana çevirdi, məhdud sayda şəhər mebeli əlavə etdi.

## Şəkillər

CALLAO CITY LIGHTS.jpg|
Callao in the twilight zone.jpg|


## İstinadlar
Pomorav dairəsi

**Pomorav dairəsi** () — Serbiyanın mərkəzi hissəsində dairə.

## İnzibati bölgüsü
Dairənin ərazisi 6 icmaya bölünmüşdür:
* Yaqodina
* Çupriya
* Paraçin
* Svilaynats
* Despotovats
* Rekovats

## Əhalisi
Dairənin əhalisinin etnik tərkibi həmcinsliklə fərqlənir: burada 203 419 serb (94,8 %), 1938 Vlax (0,9 %), 2638 qaraçı (1,2 %) və digərləri (2011) yaşayır.

## İstinadlar
Monastir

* Monastir (vilayət) — Tunisin 24 vilayətindən biri. 
* Monastir (şəhər) — Makedoniyada şəhər. 

## Həmçinin bax
* Monastır (dəqiqləşdirmə)
Aşıq Hacalı Hacıyev

**Aşıq Hacalı Hacıyev** () — Azərbaycanlı ustad aşıq.

## Həyat və fəaliyyəti
Hacalı Hacıyev 1935-ci ildə Şamaxı rayonunun Quşçu kəndində anadan olub. Aşıqlıq sənətinin sirlərini Aşıq Söhbətdən öyrənmişdir. Şaqraq və məlahətli səsi, xoş avazı ilə diqqəti cəlb etmişdir. Şeirlər yazmış, nəğmələr bəstələmişdir. 

Azərbaycan aşıqlarının 1961-ci ildə keçirilən III qurultayının iştirakçısı olmuşdur. Ümumittifaq müsabiqələrinin laureatı adına layiq görülmüşdür. 

Hacalı Hacıyev 10 mart 1983-cü ildə Şamaxı rayonunun Sabir qəsəbəsində vəfat edib.

## İstinadlar
Yellouston kalderası

**Yellouston kalderası** və ya **Yellouston supervulkanı** — Amerikanın qərbində Yellouston Milli Parkında yerləşən vulkanik kaldera və supervulkan. Kaldera və parkın böyük bir hissəsi Vayominqin şimal-qərb küncündə yerləşir. Kalderanın əsas hissəsi təxminən 34–45 mil (55–72 km) ölçüsündədir.

Kaldera son 2.1 milyon il ərzində baş vermiş 3 super püskürməninin sonuncusunun nəticəsində formalaşmışdır: 2.1 milyon il əvvəl Haklberri təpəlik püskürməsi (nəticədə Aylınd Park kalderası və Haklberri təpəlik tufu yaranmışdır); 1.3 milyon il əvvəl Mesa şəlalə püskürməsi (nəticədə Henri Fork kalderası və Mesa şəlalə tufu yaranmışdır); təxminən, 630 000 il əvvəl Lava çay püskürməsi (nəticədə Yellouston kalderası və Lava çay tufu yaranmışdır)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yellouston vulkan müşahidəçisi
* BBC-nin supervulkanlarla bağlı sənədli filmi
Supervulkan

[right|250px|thumb|[Toba gölünün peykdən çəkilmiş şəkli]]
**Supervulkan** qeydə alınan ən yüksək indeks dəyərinə - 8 dərəcəli Vulkanik Partlama İndeksli püskürməyə sahib geniş vulkandır. Bu o deməkdir ki, partlayış nəticəsində meydana gələn çöküntünün həcmi normaldan 1000 kub kilometr (240 kub mil) daha böyükdür.

Supervulkanlar maqmanın mantiya içərisindən yer qabığına doğru qalxıb, yer qabığını qıra bilməməsi və yaranan təzyiqə tab gətirə bilməyənədək böyük və artan ölçüdə maqma dənizinin yaratdığı təzyiq nəticəsində baş verir. Bu qaynar nöqtə şəklində (misal üçün Yellouston kalderi) və ya bir tavanın digər tava altına girdiyi əyilmə zonalarında (misal üçün Toba) meydana gələ bilər. Böyük həcimli supervulkanik partlayışlar, həmçinin, tez-tez lava və vulkanik küllü geniş əraziləri əhatə edən geniş püskürmə bölgələri ilə əlaqələndirilir. Belə partlayışlar uzun müddət davam edən iqlim dəyişikliyinə (kiçik buz dövrünün tətiklənməsi kimi) və növlərin yox olma təhlükəsinə səbəb ola bilər.

Dünyada baş vermiş ən son 8 VEİ-li püskürmə, təxminən, 26 500 il əvvəl Yeni Zelandiyanın Taupo vulkanındakı Oruanuy püskürməsi olmuşdur.

center|500px|thumb|Dünyada məlum supervulkanların xəritəsi:

## Bilinən super püskürmələr
Tamamlanmamış statistikaya əsasən, indiyə qədər 8 dərəcəli VEİ-yə sahib ən az 60 supervulkan təsbit edilib.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Overview and Transcript of the original BBC program
* Yellowstone Supervolcano and Map of Supervolcanoes Around The World 
* USGS Fact Sheet – Steam Explosions, Earthquakes, and Volcanic Eruptions – What's in Yellowstone's Future?
* Scientific American's The Secrets of Supervolcanoes
* Supervolcano eruption mystery solved, BBC Science, 6 January 2014
Asi çayı

**Asi** () və ya **Əl-Asi** (), həmçinin **Oront** () — Livan, Suriya və Türkiyədə çay. Uzunluğu 571 km, hövzə sahəsi 22,300 km2 qədərdir. Orta su axını təxminən 80 m3/s təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Afrin çayı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qran-Via (Madrid)

**Gran Via** — İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən bir küçə.

## Tarixi
19-cu əsrin ortalarında Madrid şəhər planlaşdırıcıları, Calle de Alcalanı Plaza de España ilə birləşdirən Haussmann'ın Paris təmirinə bənzər bir yeni bir yol çəkilməsinin lazım olduğunu təyin etdi. Layihə, "xəritədə bir balta zərbəsi" adını qazanaraq şəhərin mərkəzindəki bir çox binanın sökülməsinə çağırdı. İlk planlar ortaya çıxdıqdan onilliklər sonra, təməlqoyma və tikinti medianın bu layihəni lağ etməsinə səbəb oldu və bunu "Qran Vía" ya da "Böyük Yol" və ya "Böyük Yol" adlandırdı. Nəhayət 1904-cü ildə təsdiqləndi və 1910-cu ildə inşasına başlanıldı. Küçənin son hissəsi 1929-cu ildə tamamlandı. 2018-ci ilin Mart ayının sonunda Madrid şəhər bələdiyyəsi genişləndirmək planında hər istiqamətdə bir zolaq piyada yürüşünə başladı. səkilər və küçədəki bəzi meydançaları təmir edin. Bu, daha sonra 2018-ci ildə Yaşayış prioritet bölgəsi olan Madrid Mərkəzinin istifadəyə verilməsi ilə əlaqəli idi.

Adlar
Madridin Gran Vía'nın həm rəsmi, həm də rəsmi olmayan bir çox tarixi adı var. Konsepsiya yolu üç hissəyə böldü. Birincisi 1910-1917-ci illər arasında qurulmuş və Calle del Conde de Peñalver ("Peñalver küçəsinin sayı") adlandırılmışdır. Layihənin ikinci hissəsi 1917-ci ildə başlamış və 1921-ci ildə başa çatmışdır. Ölmüş siyasətçidən sonra Calle de Pi y Margall ("Francisco Pi y Margall Street") adlandırıldı. Yolun üçüncü və son hissəsinin tikintisi 1925-ci ilə qədər başlamadı və başqa bir siyasətçidən sonra Calle Eduardo Dato Iradier ("Eduardo Dato küçəsi") adlandırıldı.

İspaniya Vətəndaş Müharibəsi başlamazdan üç ay əvvəl, İkinci İspaniya Respublikası solçu təsiri altında bəzi küçə adlarını dəyişdirdi. Prospektin iki ilk hissəsi Avenida de la C.N.T adlanırdı. ("C.N.T. prospekti"). Vətəndaş müharibəsi başlayanda prospekt bu ölkənin İspaniya Respublikası üçün dəstəyi səbəbindən Avenida de Rusia ("Rusiya prospekti") adlandırıldı, lakin tezliklə adı Avenida de la Unión Soviética ("Sovet İttifaqı prospekti") olaraq dəyişdiriləcəkdir. ). Bununla birlikdə, prospekt, Francisco Franco'ya sadiq olan Milliyyətçi qüvvələrin bombardmanlarını davam etdirdiyinə görə məşhur olaraq Avenida de los obuses ("howitzer prospekti") adını aldı. Bu bölgədəki bu hücumların səbəbi, "Edificio de Telefónica" nın (İspaniyanın telefon şirkəti) bu küçədə olması, hündürlüyünə görə, aviasiya zamanı istinad nöqtəsi olaraq xidmət göstərməsi idi.

Müharibə bitdikdən dərhal sonra üsyançılar Madridə girəndə, ən böyük siyasi xadimlərindən biri, faşist partiyasının qurucusu Falange adını alaraq Avenida de José Antonio ("José Antonio prospekti") adını verdilər. 1981-ci il, İspaniya demokratiyası dövründə, sosialist bələdiyyə başçısı 27 küçənin adını bərpa etdikdə və prospekt sadəcə Gran Vía ("Böyük Yol") adlandırıldı.

## İstinadlar
Cumanci: Növbəti mərhələ

**Cumanci: Növbəti səviyyə** () — film 2019-cu ildə ABŞ-də çəkilib. Macəra, fantastika, fantaziya və komediya janrlarındadır.

## Məzmun
Spenser dostlarından gizli olaraq, əvvəlki filmin sonunda məhv edilən Jumanji video oyununun fraqmentlərini saxlayıb və babasının evinin zirzəmisində video oyunun konsolunun təmirinə başlayıb. Spenserin dostları onu ziyarətə gedərkən Spenserin itkin düşdüyünü və oyunun davam etdiyini aşkar edirlər. Dostları onu xilas etmək üçün yenidən Cumanciyə girməyə qərar verirlər. Bu zaman evdə olan Eddi (Spenserin babası) və Maylo Uoker səs-küy eşidirlər və onlar da təsadüfən oyuna daxil olurlar. Yeniyetmələr Eddi və Maylonun yeni oyundakı avatarlarına alışmalarına, Spenserin tapılmasına və yenidən Cumancidən qaçmasına kömək etməlidirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sony Pictures səhifəsi
* 

## Həmçinin bax
* Cumanci (film, 1995)
Piter van de Kamp

**Piet van de Kamp** () — ABŞ-da **Piter van de Kamp** () olaraq bilinən, həyatının böyük hissəsini də elə orada yaşayan holland astronom. O, Suoartmore Kollecində astronomiya üzrə professor və 1937-dən 1992-ci ilə qədər kollecin Sproul rəsədxanasında direktor vəzifəsini tutmuşdur. O, astrometriyada ixtisaslaşmış, parallaks və ulduzların uyğun hərəkətlərini tədqiq etmişdir. Kamp 1960-cı illərdə Barnard ulduzunun "yırğalanma" müşahidələrinə əsaslanan planetar sisteminin olduğunu iddia etməsiylə gündəmə gəldi, ancaq indilərdə bu fikir səhv olaraq bilinir. 14 noyabr 2018-ci ildə Qırmızı Nöqtələr layihəsi Barnard ulduzunun Yerin ən az 3.2 dəfə böyüklüküyündə olan ekzoplanetə ev sahibliyi etdiyini açıqladı.

## İstinadlar
Suraphon Sombadçaroen

**Suraphon Sombadcharoen** (; ) – Tailand musiqiçisi.

## Diskoqrafiya
### Albom
* เสียวใส้ (Siew Sai)
* ของปลอม (Khong Plom)
* คนหัวล้าน (Khon Hua Lan)
* แซซี้อ้ายลือเจ็กนัง (Sae See Ai Lue Jek Nung)
* ยิกเท้าโหลซัวะ (Yik Tao Low Suea)
* ลืมไม่ลง (Luem Mai Long)
* แก้วลืมดง (Kaew Luem Dong)
* สิบหกปีแห่งความหลัง (Sip Hok Pee Haeng Kwam Lang)

## İstinadlar
Çaku (Sərdəşt)

**Balan** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 342 nəfər yaşayır (54 ailə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buzlaq örtüyü

**Buzlaq örtüyü** və ya **materik buzlağı** qalınlığı bir neçə km (müasir Antarktida buzlağında 4&nbsp;km-dən çoxdur) və milyonlarla km2 sahəni əhatə edən, buzlaq qalxanı şəkilində yerüstü buzlaq tipi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* United Nations Environment Programme: Global Outlook for Ice and Snow
Ermənistan və Azərbaycan: Rəqabət anatomiyası

**Ermənistan və Azərbaycan: Rəqabət anatomiyası** () — Laurens Broers tərəfindən yazılmış kitab.

## Haqqında
"Ermənistan və Azərbaycan: Rəqabət anatomiyası" Broersin ilk kitabıdır və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin 30 illik tarixini təhlil edir.

## İstinadlar