Arktur

**Arktur**  Günəşdən 37 işıq ili uzaqlıqdadır və   görünən ulduz ölçüsü -0.05-dir. Arktur nəhəng ulduzunun spektral sinfi K1.5 IIIpe olaraq təyin olunur. Diametri Günəşin dimametrindən  20 dəfə böyük olub , Günəşdən 180 qat daha çox enerji şüalandırır.

## Müşahidəsi

Arktur, -0.05 vizual ulduz ölçüsünə malik olub Göy sferinin Şimali  yarımkürədə ən parlaq ulduz və gecə səmada isə  Sirius (m= -1.46), Kanopus (m= -0.72) və Tolimakdan (m= -0.27) sonra dördüncü parlaq ulduzdur. α Sentavırın (Tolimakın) komponentləri ayrılıqda Arkturdan daha zəifdir.

Arktur  göy ekvatorundan 19 ° şimalda yerləşdiyinə görə  Yer kürəsinin hər iki yarımkürəsində görünə bilir. Ulduz, 27 Aprel gecəsi gecə yarısı və  10 İyun səhər saat 9: 00-da kulminasiya edir,  şimal baharı ya da cənub payızında müşahidə olunur.  Şimali Yarımkürəsində, Arkturu tapmağın  asan  yolu, Böyük Ayı bürcünün  quyruğunu təqib etməkdir (Səkil 1). Bu yoldan davam edərək əvvəlcə Naxırçı bürcünü daha sonra Arkturu müşahidə edə bilərik.

Potolomey Arktrunu subrufa (latın dilində qırmızımtıl)  olaraq təsvir etmişdir. Onun B-V rəng indeksi +1,23-dür, təxminən Polluks (B-V +1.00) və  Əldebaran (B-V +1.54) aralığında.

Arcturus K0 III tipli qırmızı nəhəng bir ulduzdur. Günəşin qonşuluqdakı ən parlaq ulduzlardan biri olan Vega və Sirius ilə mütləq qüvvət -0.30 olur. Günəşdən göründüyü işıq dalğa uzunluğunda 110 dəfə daha parlaqdır, ancaq onun gücünü infraqırmızı sahədə işığın əksəriyyəti kimi qəbul edir; ümumi (bolometrik) enerji çıxışı Günəşin təxminən 180 dəfədir. Görünən işıqda olan aşağı çıxış, günəşin aşağı səth temperaturu olduğundan, ulduzun aşağı səmərəliliyi ilə bağlıdır. Yaxın infraqırmızı J-bant ölçüsü -2.2 olan Betelgeuse (-2.9) və R Doradusdan (-2.6) daha parlaqdır.

Səmadakı ən parlaq K növü nəhəngi olan Mt.'nin coud spektrografi ilə çəkilən foto spektrumlardan ibarət görünür spektrumunun bir atlasının mövzusu. Wilson 2.5m teleskop 1968-ci ildə,  interstellar spektroskopiyası üçün əhəmiyyətli bir istinad əsəri nəşr olunmuşdur. Ardından daha geniş dalğa boyu əhatə edən və rəqəmsal dedektörlerle edilən daha yüksək siqnal / səs-küy nisbəti ilə daha sonrakı spektral atlaslar  köhnə işin yerini almış, ancaq ARCTURUS spektri ulduz spektroskopisi üçün əhəmiyyətli bir standart olmağı davam etdirir

Bir ulduz kimi, Arcturus kütləsi birbaşa ölçə bilməz, ancaq modellər Günəşdən bir qədər böyükdür. Müşahidə fiziki parametrlərə təkamül uyğunlaşma, 1.08 ± 0.06 M a kütləsi verərkən ilk Dredg-up ulduzu üçün oksigen izotop nisbəti 1.2 M a kütləsi verir.

Arcturus'un təxminən 6 milyard ilə 8,5 milyard il arasında olduğu təxmin edilir və helium işıqı alovlandırmaq üçün kifayət qədər böyük degenerasiya bir helium nüvə yığılanlar qədər qırmızı nəhəng dalını yüksəldir.  Yəqin ki, nüvədən hidrogen istehlak etmiş və aktiv hidrogen qabığı indi yanan mərhələdədir. Həyat dövrü siz üfüqi  mərhələsinə daxil olmadan genişlənməyə davam edəcəkdir.

Göyün ən parlaq ulduzlarından olan Arcturus, asterosizm sahəsində işin mövzusu olmuşdur. Belmonte və onun həmkarları 1988-ci ilin aprel və may aylarında ulduzun (spektral xətlərin Doppler köçürülməsi) radial sürətini araşdırdılar; bu, bir neçə mikroherzin tezlik dəyişikliyini göstərdi; ən yüksək pik 4.3 μHz (2.7 gün) uyğun. tezliyi ayırmaqla 60 ms-1 bir genliklə c. 5 μHz. Arcturus, dəyişkənliyin ən doğru izahı, yıldız salınımları olduğunu müdafiə etdi.

Asterosimetrik ölçülər kütlə və radiusun birbaşa hesablanmasına imkan verir və 0,8 ± 0,2 Mx və 27,9 ± 3,4 R dəyərləri verir. Bu modelləşdirmə formatı hələ nisbətən qeyri-dəqiq, lakin digər modellər üçün də faydalıdır.

## Xüsusiyyətləri

Hipparkos peykləri tərəfindən verilın məlumatlara əsasən Arkturun illik parallaksı 88.83 miliarksaniyə olduğundan o Günəşdən  36.7 işıq ili (11.26 pk) məsafədədir (0,54 m arcsan xəta ilə).

Arktur K0 III tipli qırmızı nəhəng ulduzdur. Arktur Veqa və Sirius ilə birlikdə Günəşin yaxınlığındakı ən parlaq ulduzlardan biridir. Arktur vizual oblastda  Günəşdən 110 dəfə daha parlaqdır, ancaq onun şüalanma enerjisini azaldan  infraqırmızı oblastdır; ümumi (bolometrik) şüalanma enerjisi Günəşinkindən təxminən 180 dəfə çoxdur.