Standart sürət döngəsi

Standart sürət döngəsi () — təyyarənin saniyədə 3 dərəcə dönməsi ilə həyata keçirilən bir döngə növüdür və bu şəkildə 360 dərəcəlik döngəni 2 dəqiqə ərzində tamamlamaq mümkündür. Bu döngə, 2 dəqiqəlik döngə və ya birinci dərəcə döngəsi (180°/dəqiqə) olaraq da bilinir. Yüksək sürətlə uçan təyyarələr və ya müəyyən dəqiq yanaşma uçuşları həyata keçirən təyyarələr, standart sürət döngəsinin yarım sürətini (bəzən "yarım dərəcə" olaraq adlandırılır) istifadə edirlər, lakin bu halda da standart sürət döngəsinin tərifi dəyişmir və eyni şəkildə qalır.
## İstifadə

Standart sürət döngələri, yanaşmalar və gözləmə dövrələri kimi xüsusi uçuş əməliyyatlarında pilotlara və hava nəzarətçilərinə referans təmin etmək üçün tez-tez istifadə olunur. Bu dövrələr, hər iki tərəfin — həm pilotun, həm də hava nəzarətçisinin — qarşılıqlı gözləntilərini anlamağa kömək edir. Pilot, təyyarəni belə bir bank bucağında döndərir ki, döngə və sürüşdürmə göstəricisi təyyarə üçün düzgün işarəyə işarə etsin. Bu zaman pilot, döngənin müddətini ölçmək üçün saatdan istifadə edir və döngə tamamlandıqdan sonra təyyarəni istədiyi istiqamətə yönəldə bilər. Bu, pilotun döngənin müddətinə əsaslanaraq istiqamət seçməsinə imkan verir.Sabit bucaqda olan döngə zamanı, təyyarənin hava sürətinin artması döngə sürətini azaldır və döngə radiusunu artırır. Bu, təyyarənin döngəyi daha geniş bir yolda həyata keçirməsinə səbəb olur. Bu xüsusiyyət xüsusilə yüksək sürətlə uçan təyyarələrdə vacibdir, çünki yüksək sürət, döngənin daha az sərt olmasına və daha geniş bir ərazidə baş verməsinə gətirib çıxarır. Buna görə də, pilotlar sürəti nəzarətdə saxlayaraq döngənin istədikləri sürət və radusla həyata keçirilməsini təmin edirlər.Yarım standart sürət döngəsi (saniyədə 1.5°) 250 dyümdən yüksək sürətlə uçan təyyarələr üçün ən çox istifadə edilən döngə növüdür. Bu döngə, təyyarənin çox sürətli olduğu halda, daha təhlükəsiz və idarəolunan döngə etməyə imkan verir. Bu halda döngə sürəti standart sürət döngəsinin yarısına endirilir ki, təyyarənin yüksək sürətinə uyğunlaşsın. İki dərəcə döngəsi (saniyədə 6°) isə daha aşağı sürətli təyyarələr üçün istifadə olunur. Bu cür döngələr, yavaş uçan təyyarələrdə daha çevik manevrlər etmək üçün istifadə edilə bilər.Bütün bu döngə növləri təyyarələrin uçuş hərəkətlərini daha dəqiq və təhlükəsiz şəkildə idarə etmək üçün vacibdir. Standart sürət döngələri, həmçinin pilotların və hava nəzarətçilərinin təyyarələri daha asan idarə etməsinə və digər təyyarələrlə əlaqəni daha təhlükəsiz şəkildə saxlamağa kömək edir. Bu, xüsusilə sıx hava yolları və ya təyyarələrin yaxın məsafədə uçduğu hallarda çox vacib olur.

## İnstrumentasiya
Dönmə və sürüşdürmə göstəricisi və ya dönmə koordinatoru kimi avadanlıqlar, standart sürət döngəsini və ya yarım standart sürət döngəsini aydın şəkildə işarələyən göstəricilərlə təchiz olunmuşdur. Bu göstəricilər pilotların döngə sürətini düzgün idarə etmələrinə kömək edir və bu göstəricilər təyyarənin uçuş xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq müxtəlif döngə sürətləri ilə təchiz olunur.Yavaş uçan təyyarələr 2 dəqiqəlik döngə göstəriciləri ilə təchiz edilir, yəni bu tip təyyarələr 360° döngəni 2 dəqiqə ərzində tamamlayır. Buna qarşılıq, sürətli təyyarələr tez-tez 4 dəqiqəlik döngə göstəriciləri ilə təchiz edilir, bu da həmin təyyarələrin döngə müddətini iki qat daha uzun edir. Bu cür göstəricilər, uçuşun müxtəlif sürətlərinə və manevr ehtiyaclarına uyğun olaraq döngə vaxtını və radiusunu daha düzgün hesablamağa imkan verir.
## Formul

##### Maillik bucağı düsturu:
                    \phi = \arctan \frac{v_\mathrm{t}^2}{rg}

Burada:

\phi - maillik bucağı,

v_\mathrm{t}- düzgün hava sürəti,

r- dönmə bucağı,

g- qravitasiya qüvvəsi (yerin cazibə qüvvəsi).

Sadələşdirsək,

                  \phi = \arctan \frac{\{v_\mathrm{t}\}_\mathrm{kn}} {364}.

Maillik bucağını dərəcələrdə təxmini hesablamaq üçün rahat bir yaxınlaşma:

                  \phi / ^\circ \approx \frac{\{v_\mathrm{t}\}_\mathrm{kn}} {10} + 7
Aviasiya gözləmə məqsədləri üçün Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı (ICAO) bütün döngələrin 25° maillik bucağı ilə və ya saniyədə 3° sürətlə edilməli olduğunu, hansının ki, daha kiçik maillik tələb edirsə, onu bildirmişdir. Buna əsasən sürətli təyyarələr sadəcə döngələrində 25° istifadə edirlər.

##### Döngə radiusu formulu
Bəzi hallarda, müəyyən bir 1, 2 və ya 3 döngəsinin radiusunu da hesablamaq olar
                    \{r\}_\mathrm{nmi} = \frac{\{v_\mathrm{t}\}_\mathrm{kn}} {20 \pi \{\omega_\mathrm{turn}\}_{^\circ / \mathrm{s}} }
Burada  \omega_\mathrm{turn} is döngə radiusudur.
Əgər sürət və maillik bucağı verilsə, radius belə hesablana bilər:
                    r\; = \frac{v_\mathrm{t}^2} {g \tan \phi}
Burada g- qravitasiya qüvvəsidir. Bu, sürüşdürməni nəzərə almadan, 90° maillik bucağı üçün sıfır verən sadələşdirilmiş formuldur.
Metrlərdə (yerdəki qravitasiya təxminən 9.81 m/s² olduğu və sürətin metr/saniyə ilə verildiyi halda):

                   \{r\}_\mathrm{m} = \frac{v_\mathrm{t}^2} {9.81\ \mathrm{m/s^2} \tan \phi}
Digər şəkildə,
                   \{r\}_\mathrm{ft} = \frac{\{v_\mathrm{t}\}_\mathrm{kn}^2} {11.294 \tan \phi}
## İstinadlar