open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otello (Rossini)

**Otello** () — Coakkino Rossininin 3 pərdəli Şekspirin eyniadlə pyesi əsasında Françesko Berio di Salsonun yazdığı librettoya bəstələdiyi opera. Faciə janrda olan bu operanın ilk premyerası 4 dekabr, 1816-cı ildə Romada, "Del Fonda" səhnəsində oyananılmışdır.

## Yazılma tarixi
1816-cı ilədək 24 yaşlı Rossini 3 opera: Sevilya bərbəri, Qəzet (La gazzetta) və Otellonu yazmış olur. Neapollu impresario Domeniko Barbaya Rossinini Neapola dəvət edərək ona sifariş verir. Bu dövrdə Rossini iki teatra: San Karlo və Del Fondoya rəhbərlik etməli olur. Domeniko Barbaya Rossinini burada bəstəkar markiz Berio di Salsa ilə tanış edir. Şekspir pərəstişkarı olan Berio onun Otello pyesinə libretto yazmağa qərar verir. Əsərin süjet xəttindən tam fərqlənən librettoya o, ikinci "Venesiyalı mavr" adını verir. Müasiri Rossini tərəddüd etmədən işə başlayır. Primyerada iştirak etmiş fransız yazıçısı Stendal belə yazırdı: "…onlar onu operada çarmıxa çəkilmişlər." 4 dekabr, 1816-cı ildə Romada Del Fondo teatrında oynanılan operanın primyerası uğurla keçir. Məhz onun üçün nəzərdə tutularaq yazılmış Dezdamona rolunu məşur primadonna, ispan opera müğənnisi, sopranoçu İzabella Kolbran ifa edir. Bundan 6 il sonra İzabella Kolbran Rossininyə ərə gedir.

## Qısa məzmunu

### ''I Pərdə''
XV əsrdə Venesiya. Müharibədəd qalib kimi dönən mavr Otello Elmironun qızı Dezdamonaya aşiqdir, lakin Dezdamona venesiyalı dojun oğlu Rodriqonun sözlüsüdür. Dezdamonanın atası onu məcburən Rodriqoya ərə vermək istəyir. Dezdamona isə ərə grtməkdən imtina edir. Bundan xəbər tutan Otello toy məclisini pozur. Elmiro qızını qapali bir otağa salaraq Otellodan gizlədir. Onlar arasında yazışma da bitmiş olur. Elmiro hər vəclə Dezdamonaya ünvanlanmış məktubların qarşısını kəsir.

### ''II Pərdə''
Rodriq ilə Otello qarşıdurması kəskinləşir. Bağçada Rodriqo ilə Dezdamona görüşürlər. Dezdamona ona məsələnin üstünü açaraq artıq Otello ilə gizlin evləndiyini, atasını yola gətirməkdə ona kömək etməsini xahiş edir, lakin Rodriqo ona Otellonu cəzalandıracağını deyir. Yaqo mavrı aldadaraq onu əmin edir ki, Dezdamona sadiq deyil və Rodriqo ilə sevişir. Bunu eşidən Otello Rodriqonu duelə çağırır. İxtiyar sahibləri onu səfərə yollasalar da qısqanc Otello Dezdamonanı öldürmək üçün gizlin geri dönür.

### ''III Pərdə''
Dezdamonanın otağına daxil olan Otello onu inandırmağa çalışır ki, Rodriqonu Yaqo öldürmüşdür. Dezdamona dəhşət içində anlayır ki, bütün bunlara səbəb məhz Yaqo olmuşdur. Mavr Dezdamonanın belə reaksiya verməsini Rodriqoya olan eşqi ilə əsaslandıraraq onu boğub öldürür. Daxil olan Otellonun dostu Luço Yaqonun xəyanətkarlığının üstü açılmış və Rodriqo onu öldürərək qisas almışdır. Mavr peşman olaraq özünü vurur.

## Personajlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Diskografie *Otello*
* [Otello (Rossini, Gioacchino)](http://imslp.org/wiki/Otello_(Rossini,_Gioacchino))
* Məzmun
İzabella Kolbran

**İzabella Kolbran** (; ) — ispan əsilli mezzo–sopranoçu opera müğənnisi. Dünya opera incəsənətinin primadonnası. Məhz onun üçün nəzərdə tutularaq yazılmış Dezdamona rolunun ilk ifaçısı, italyan opera bəstəkarı Coakkino Rossininin həyat yoldaşı.

## İstinadlar
Odlar Yurdu

* Odlar Yurdu (rəqs) — Azərbaycanın milli rəqsi.
* Odlar Yurdu (şərab) — Azərbaycan istehsalı şərab.
* Odlar Yurdu (konsept) — Azərbaycan dilində milli və mədəniyyət konsepti.
* Odlar yurdu (film, 1967) — Azərbaycanın tarixindən, coğrafiyasından, nailiyyətlərindən və adamlarından bəhs edən film.
* Odlar yurdunun qızları (film, 1972) — Azərbaycanın ilk qadın təyyarəçiləri Leyla Məmmədbəyova və Züleyxa Seyidməmmədovaya həsr olunmuş film.
* Odlar Yurdu Universiteti — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən özəl təhsil ocaqlarından biri.
* "Odlar Yurdu" Gənclər İctimai Birliyi — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ictimai birlik.
* Odlar Yurdu Kolleci — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən özəl təhsil ocaqlarından biri.
Odlar Yurdu (konsept)

**"Odlar Yurdu"** — Azərbaycan dilində milli və mədəniyyət konsepti.

## Tarixi və siyasi inkişafı
Tarixçi bəzi mənbələrdə Azərbaycanın Odlar Yurdu kimi tanınmasının atəşpərəstliklə əlaqələndirilməsinə ilə bağlılığı ilə əlaqələnir. İçərişəhərdəki Cümə məscidinin atəşpərəst zərdüştilərin məbədgahının yerində tikilməsi barədə rəvayət Bakı əhalisi arasında indiyədək yaşayır. Bizans diplomatı Prisk yazırdı: "Midiyaya basqın edən hunlar geri qayıdarkən başqa yolla döndülər və dənizdəki qayada yüksələn alovun yanından ötərək vətənlərinə qayıtdılar".

Bəziləri bunu Atropatın adı ilə, bəziləri "Adərbayqan", "Odər" və başqa sözlərlə açırlar. Bəziləri bunu Yunan mifologiyasına görə Prometey odu allahlardan oğurlayıb bəşəriyyətə verdiyi üçün cəzalanaraq Zevsin əmri ilə Qafqaz dağlarına zəncirlənmişdir ilə əlaqələnir. Ehtimal var ki, bu əfsanə yunanlaşmamışdan, prometeyləşməmişdən əvvəl adında od sözu olmuşdur. Mirəli Seyidovun qənaətincə bu türklərin mifik qəhrəmanı Dədə Qorqud obrazıdır. O, yazır ki, Qorduz sözü "Qor" yəni od, "qut" yəni xoşbəxtlik sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib.

Ancaq Azərbaycanın odla simvollaşdırılmasının başqa səbəbləri də var. Qədimdən ərazimizdə neft və qazın olması və bunun nəticəsində təbii məşəllərin meydana gəlməsi də bu fikrin yaranmasına səbəb olub. Eyni zamanda islam dini mənbələrində də Azərbaycan haqda az saylı hədis və rəvayətlərdə od ifadəsinə rast gəlinir. Məsələn hədislərin birində qeyd olunur ki, qiyamətdən öncə Azərbaycandan od görünəcək. Əbu Basir deyir ki, İmam Əbu Abdullah Cəfər-i Sadiq əleyhissalam belə buyurdu: "Atam mənə belə buyurdu: Azərbaycandan mütləq bir atəş çıxacaq və heç nə onun qarşısında dayana bilməyəcək. Belə bir şey olduqda evinizdə oturun. Biz nə etsək, siz də onu edin. Bizim qiyam edənimiz Hz. Mehdi (ə.s.) hərəkət etdikdə sürətlə və heç dayanmadan ona doğru qaçın…" (Şeyh Muhammed b. İbrahim-i Numani, Gaybet-i Numani səh. 311). Maraqlıdır ki, hadisədə od ifadəsinin məhz Azərbaycanla yanaşı çəkilməsi diqqət çəkəndir. Bu isə onu göstərir ki, od ifadəsinin Azərbaycanla yanaşı işlədilməsinin həm də dini əsasları olub.

### Azərbaycan gerbində
Bu konsept Azərbaycan gerbində də yer almışdır. Gerbdəki səkkiz guşəli ulduz bəzi izahlarda "Odlar Yurdu"-nun səkkiz hərflə yazılışına işarədir. C. Cabbarlı yazırdı: "Səkkiz künclü şu ulduz səkkiz hərfli Od yurdu".

## Turizm

Müasir dövrdə bu konsept turizm sloqanı kimi işlənir. İspaniya futbol klubu Atletiko Madrid, İngiltərə futbol klubu Şeffild Uensdey və Fransa futbol klubu Lans, oyunlara üzərinə "Land of Fire Azerbaijan" (Odlar Yurdu Azərbaycan) sözləri yazılmış formada çıxır.

2012-ci ildə 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi də *"Öz məşəlini alovlandır""* () şüarı altında keçirilib.

## Avropa versiyaları
Avropada bu konsept bəzən "Atəş Diyarı", "Odlar Ölkəsi" adları altında hallanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Səma Altı
Azərbaycanda radio

Azərbaycanda ilk radio kanalı 6 noyabr 1926-cı ildə tarixində yayıma başlamışdır. Hal-hazırda ölkədə 19 ümumölkə radio kanalı fəaliyyət göstərir.

## Radio kanalları
Qeyd: *Yayıma başladıqları tarixlərə əsasən sıralanmışdır.*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı
* Azərbaycan televiziya kanallarının siyahısı
* Azərbaycandilli televiziya kanallarının siyahısı
* Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası
* Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi

## Xarici keçidlər
Səma Altı

**"Səma Altı"** (; Tyənsya) — Çin dilində milli və mədəniyyət konsepti.

## Tarixi və siyasi inkişafı

Bu konseptin Şan sülaləsi zamanı yaranması ehtimal edilir.

## Həmçinin bax
* Odlar Yurdu

## İstinadlar

## Notlar
* Mizoguchi Yuzo, et al.  *Chūgoku Shisō Bunka Jiten* 中國思想文化事典, Tokyo University Press, 2001.
* Hayashiya Tatsusaburō, *Nihon no Rekishi 12 - Tenka Ittō* 日本の歴史 12　-　天下一統, *Chūō Kōron* Publishing, 1966.
* Tamagake Hiroyuki, *Nihon Chūsei Shisōshi Kenkyū*　日本中世思想史研究, *Perikan* Publishers.  1998.
* Mizubayashi Takeshi, et al.  *Taikei Nihon-shi* 2 - *Hōshakai-shi*　体系日本史 2　－　法社会史, Yamakawa Publishing. 2001.
* Fujiwara Ri'ichirō, *Vetonamu Sho-ōchō no Hensen* ヴェトナム諸王朝の変遷, in *Iwanami Kōza Sekai Rekishi* 12 *- Chūsei* 6　岩波講座世界歴史 12　中世, Iwanami Bookstore, 1971.
* Yamauchi Kōichi, *Sekai-shi Riburetto 67 - Chōsen kara mita Ka-I Shisō* 世界史リブレット　67　朝鮮から見た華夷思想, Yamakawa Publishing, 2003.
* Sugiyama Masa'aki, *Mongoru Teikoku to Daigen urusu*　モンゴル帝国と大元ウルス, Tokyo University Press, 2004.
* Takeshi Hamashita, *Chōkō Shisutemu to Kindai Ajia*　朝貢システムと近代アジア, Iwanami Bookstore, 1997.
Tartan

**Tartan** — müxtəlif vertikal və horizontal rənglərdən ibarət olan naxış. Bu naxış Şotlandiya kiltlərində daha çox işlənir.

## İstinadlar
Kilt

**Kilt** — Şotlandiyanın ənənəvi kişi geyimidir. Kiltlər ənənəvi olaraq tartan naxışları ilə bəzənir.

Şotlandiyada toy və ya xüsusi günlərdə geyilən bu ətəklər əslində milli qürurun və ailə / klan əlaqələrinin əhəmiyyətli bir simvoludur.

Şotland kişilərinin geydiyi kilt 500 illik keçmişində olduqca çox dəyişikliyə məruz qalsa da, hal-hazırda da şotlandların ənənəvi simvollarının başında gəlməkdədir. Kilt geyinmə adəti təxmini 1500-cü illərə söykənir, şotlandlar əvvəllər bu geyimi ov üçün istifadə edirdilər.

İngiltərənin müstəmləkəsi olan Şotlandiyada 1747-ci ildə o dövrdə hökm sürən II Georq (Böyük Britaniya kralı) əmri ilə kilt geyilməsi qadağan edildi. Ancaq şotlandlar və bütün xalq Kralı etiraz edərək kilt geyməyə və ənənələrini qorumağa davam etdilər. Kilt geyiminə qoyulmuş qadağa 1782-ci ildə ləğv edildi, ancaq kilt Şotlandiya sosializminin əhəmiyyətli bir simvolu vəziyyətinə gəldi. Şotland kişilər zamanımızda da xüsusi günlərdə və mərasimlərdə kilt geyinməyə davam edirlər.

Kilt tərcümədə “vücuda dolanan geyim” deməkdir. Şotlandiya kostyumu: pencək, köynək, qalstuk, kilt, kilt iynəsi, dizə qədər yun corab, lent və yüngül kostyum ayaqqabılarından ibarətdir. Ayrıca kilt şotlandlar üçün gücün, romantikliyin və dramatizmin də ən böyük simvoludur.
II Fridrix Hohenştaufen

**II Fridrix [[Hohenştaufen sülaləsi|Hohenştaufen]]** (; ) — Almaniya kralı, Müqəddəs Roma imperatoru (1220–1250).

## Həyatı
Şvabiyalı Flippin ölümündən sonra hakimiyyətə Barbarossanın nəvəsi ** II Fridrix **(1212–1250) gəlir. Dövrün mənbələri II Fridrixi çox maraqlı və görkəmli şəxs kimi xarakterizə edir. Uşaqlıq vaxtlarından Siciliyada böyümüş, ətrafını Ərəb, Yəhudi və Yunan alimləri ilə doldurmuş, bu xüsusiyyətlərinə görə macəra axtaran, döyüşkən ritsarlarla şərq müstəbidinin xüsusiyyətlərinin qəribə şəkildə özündə birləşdirmişdi. O, Neopolda universitet açdırmış (1224), yunan, roma və ərəb müəlliflərinin əsərlərini orijinaldan oxuyurdu. Bununla yanaşı II Fridrix dövrünün görkəmli dövlət xadimi və diplomatı idi. II Fridrixin özünəməxsusluğu onda idi ki, müasirlərindən fərqli olaraq dini məsələlərə olduqca laqeyd idi. Başqa dindən olanlara qarşı dözümlülük göstərən imperator, xalq təriqətçı hərəkatlarına qarşı amansız idi. O, imperator olarkən Siciliyanı öz bazası kimi saxladı. Nisbətən mərkəzləşmiş olan bu əyalətin bütün qüvvəsini Orta və Şimalı İtalyanın tutulmasına yönəltdi. Lakin babası kimi o da, İtaliya şəhər dövlətlərinin və papalığın güclü müqaviməti ilə qarşılaşdı. Təxminən fasilərlə 30 il davam edən bu müharibə Siciliya və Cənubi İtalyanın sərvətlərini tükətdi, imperiyanın əsaslarını sarsıtdı.

## Sülalənin hakimiyyətinin sona çatması
Nəticədə II Fridrixin ölümündən sonra papanın çağırışı ilə Fransa Kralının qardaşı Anjulu Karl Siciliyaya qoşun çıxardı. II Fridrixin nəvəsi IV Konrad (1250–1254) fransızları qovmaq üçün güclü müqavimət göstərsə də, tutulub edam edildi.1254-cü ildə Hohenştaufenlərin imperatorluq dövru başa çatsa da, V Konrad 1254–1268-ci illərdə Siciliya kralı və Şvabiya hersoqu olmuşdur.Onun 1268-ci ildə ölümündən sonra Hohenştaufnlər sülaləsinin hakimiyyətinə həm Almaniyada həm də İtaliyada tamami ilə son qoyulur.

## Ədəbiyyat
* Danilov A.İ, B.Q. Mokilnitski " Avropa orta əslər tarixi "

## İstinadlar
Yaap de Hoop Sxeffer

**Yakob "Yaap" de Hoop Sxeffer** (; ; ) — Niderland siyasətçisi, 2004–2009-cu illərdə NATO-nun baş katibi.

Sxeffer 1967-ci ildə Müqəddəs İqnati Layola adına katolik klassik gimnaziyasını bitirmiş, 1974-cü ildə isə Leyden Universitetinin hüquq fakültəsindən məzun olmuş və hüquq magistri dərəcəsini almışdır. Universiteti bitirdikdən sonra hərbi xidmətdə olmuşdur.

Hərbi xidmətdən sonra 1976–1986-cı illərdə Niderland Xarici İşlər Nazirliyində çalışmış, ilk iki ili Niderlandın Qanadakı səfirliyində, 1980-ci ilədək isə Brüsseldə Niderlandın NATO-dakı nümayəndəliyində çalışmışdır.

1982-ci ildə Xristian Demokrat Çağırışı Partiyasına qoşulmuş və 1986-cı il parlament seçkilərində Niderland Nümayəndələr Palatasına üzv seçildi. 3 iyun 1986-cı ildən 23 may 2002-ci ilədək Niderland Nümayəndələr Palatasının üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2002-ci il parlament seçkilərində qalib gələn Xristian Demokrat Çağırışı Partiyası, başda Yan-Peter Balkenende olmaqla, yeni hökumət qurmuş və 22 iyul 2002-ci ildən Sxeffer Balkenende kabinetində xarici işlər naziri vəzifəsini tutmuşdur. Bu vəzifədə o, ABŞ-nin 2003-cü ildə İraqa müdaxiləsində Niderland ordusunun iştirakına müsbət qərar verilməsində mühüm rol oynamışdı.

22 sentyabr 2003-cü ildə NATO-nun növbəti baş katibi seçildiyi üçün Sxeffer 3 dekabr 2003-cü ildə Niderland xarici işlər naziri vəzifəsindən istefa verdi. 5 yanvar 2004-cü ildə Sxeffer NATO baş katibi vəzifəsinin icrasına başladı. 2006-cı ilin dekabrında onun vəzifə müddətinin 2009-cu ilədək uzadılması qərara alındı və 1 avqust 2009-cu ildə o vəzifəsini Danimarkanın keçmiş baş naziri Anders Foq Rasmussenə təhvil verdi.

Sxeffer 21 iyul 2009-cu ildə infarkt keçirmiş və həkimlərin səyləri nəticəsində vəziyyəti normallaşmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tərcümeyi-halı — NATO veb-saytı
* Baş katib təyin edilməsinə dair NATO-nun yaydığı məlumat
* Yaap de Hoop Sxefferin profili  — jurnalist Robert van de Ro tərəfindən, NATO veb-saytı
İmpresario

**İmpresario** (, *impresa* „biznes, iş“) — XVII–XIX əsrlərdə opera evi və ya teatrı sahiblərinə verilmiş ad olub müasir dövrümüzün teatr rəhbəri ya prodüseri ilə eyni məna kəsb edir. İmpresario teatrın menenceri olub maliyyə, təsərrüffat, marketinq işlərinə cavabdeh sayılırdı.

## Xarici keçidlər
12 illik əsarət (film)

**12 illik əsarət** () — Con Ridlinin ssenarisi əsasında, Stiv Makkuinin rejissorluğu ilə epik, tarixi kinodram. Solomon Nortapın eyni adda avtobioqrafiyası əsasında ekranizasiya. 30 avqust 2013-cü ildə Telluriddə gerçəkləşən kinofestivalda premyerası olmuşdur. ABŞ-də 18 oktyabr 2013, Böyük Britaniyada isə 24 yanvar 2014-cü ildə prokata çıxıb. Azərbaycanda premyera 9 dekabr 2013-cü il baş tutub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə (azərbaycan dilində)
* Trailer (Azərbaycan dilində)
Hamilton (Şotlandiya)

**Həmilton** (, ) — Şotlandiyanın Cənubi Lanarkşir bölgəsində böyük bir şəhər.

## İstinadlar
Dambarton

**Dambarton** (, ) — Şotlandiya şəhəri. Vest Danbartonşir dairəsinin inzibati mərkəzi. Klayd çayının sahilində yerləşir.

## İstinadlar
Qrinok

**Qrinok** (, ) — Böyük Britaniyada, Şotlandiya (Şotlandiya Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.
Turşulu kabab

**Turşulu kabab** – Azərbaycan mətbəxində hazırlanan kabab növü. Lənkəran bölgəsinə aid yemək növüdür. Plovun yanında yeyilir.

## Tərkibi
Turşulu kababın hazırlanmasında mal və qoyun ətlərinin qıymalarından, cəfəridən, badımcandan, kərə yağından, soğandan, duzdan, istiotdan və limon suyundan istifadə olunur.

## Hazırlanması
Turşulu kabab hazırlamaq üçün mal əti ilə qoyun əti soğanla birlikdə çəkilir və bəzən duz, istiot vurulur.

Ayrıca qoyun əti quşbaşı şəklində kiçik tikələrə bölünür və bu tikələr qazana tokulub qaynamağa qoyulur. Ayrınca qazanda cəfəri qızardılır.

Qaynadılmış ət tikələri kərə yağında cəfəri ilə qızardılır və üzərinə cəfəri suyu əlavə olunur. Çəkilmiş ətdən hazırlanan kiçik kündələr və badımcan kütlənin üzərinə əlavə olunur. İstəyə görə istiot, duz, limon suyu kimi ərzaqlar da əlavə oluna bilər.

## İstinadlar
Bibər turşusu

**Bibər turşusu** – bibərdən hazırlanan turşu növü.

## Tarixi
Mezoamerikada yaşayan Astek xalqı ispanların gəlişinə qədər acı bibərdən turşu hazırlayırdılar.

## Yayılması
Xalapelo bibərindən hazırlanan turşu Meksika mətbəxində bir çox xörəyin hazırlanmasından istifadə olunur. Ümumiyyətlə, Meksikada bibərlərin turşu şəklində satılması geniş yayılıb. İtaliya, Çili, Latın Amerikası mətbəxlərində də bibər turşusu geniş şəkildə hazırlanır.

## Tərkibi
Bibər turşusunun hazırlanmasında bibər, ağ kələm, uzunzov bibər, pomidor, qırmızı bibər, kök, sarımsaq, cəfəri, duz, su və sirkə kimi inqredientlərdən istifadə olunur.

Bibər turşusunu hazırlamaq üçün bütün ərzaqlar əvvəlcə qaba yığılır və suyun içərisində sirkə ilə saxlanılır. Qarışığıa rəndələnmiş kök və göyərtilər əlavə olunur. Daha sonra bibər bu qarışıqla doldurulur. Yanına isə sarımsaq əlavə olunur. Adətən bibər turşusu bankalarda 1 ay müddətinə hazırlanır.

## İstinadlar
Balıq şorbası

**Balıq şorbası** – Azərbaycan və Türkiyədə balıqdan hazırlanan şorba növü.

## Tarixi
Balıq şorbası reseptinə ilk dəfə 1844-cü ildə Mehmed Kamil tərəfindən yazılmış "Aşbazların sığınacağı" kitabında rast gəlinmişdir.

## Hazırlanması
Balıq şorbasının tərkibi balıq, limon qabığı, duz, istiot, limon suyu, zeytun yağı, soğan, pomidor, kartof, balıq suyu, cəfəri, kəklikotu, çörək kimi inqredientlərdən ibarətdir.

Balıq şorbası hazırlanarkən balıq qaba yerləşdirilir və üzərində limon qabığı, duz, istiot, limon suyu, zeytun yağı əlavə olunur. Soğan, pomidor, kartof, balıq suyu qazanda bişirilir və bir müddət sonra balıq da qazana qoyulur. Cəfəri və kəklikotu kimi göyərtilər də şorbaya əlavə oluna bilər. Balığın qılcıqlarından ayrılması üçün 15-20 dəqiqə bişirilir.

## İstinadlar
Nərgiz Şirəliyeva

**Nərgiz Oktay qızı Şirəliyeva** (9 noyabr 1974, Bakı) — tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Vahid Rusiya Partiyasının üzvü, "Qızıl lira" mükafatı laureatı, Moskva vilayəti İctimai Palatasının üzvü, Moskva vilayəti qubernatorunun mədəniyyət məsələləri üzrə müşaviri

## Həyatı
Nərgiz Şirəliyeva 9 noyabr 1974-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Hələ orta məktəbdə təhsil alarkən valideynlərinin məsləhətilə əvvəlcə o, balet kursuna, daha sonra musiqi məktəbinə və bal rəqsinə getmişdir. O, Bakıda 27 nömrəli ingilisdilli təmayüllü orta məktəbi qızıl medalla bitirəndən sonra, 1991-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun (MDBMİ) Beynəlxalq jurnalistika fakültəsinə daxil olmuşdur. Jurnalistikanın kulturologiya istiqamətini seçən Nərgiz Şirəliyeva ingilis və fransız dillərində sərbəst danışır.

1995-ci ildə İTAR-TASS agentliyində müxbir kimi praktika keçən N. Şirəliyeva, 1996-cı ildə MDBMİ-ni bitirmiş və "Kultura" qəzetində beynəlxalq icmalçı kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

"Kultura" qəzeti ilə yanaşı, o, Moskvada nəşr olunan bir sıra qəzet və jurnallarda da icmallar, esselər, tanınmış mədəniyyət xadimləri ilə müsahibələr dərc etdirmişdir.

N. Şirəliyeva 1998-ci ildə Rusiyanın dövlət telekanalı olan "Kultura"da informasiya xidmətinin müxbiri vəzifəsində jurnalistlik peşəsinə davam etdirmişdir.

Q, 2001-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, 2004-cü ildə "Rusiya və Fransanın mədəni əlaqələri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, tarix üzrə fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

2003-cü ilin fevralından "Kultura" telekanalında "Mədəniyyət yenilikləri" proqramının "Xudsovet" adlı xüsusi rubrikasının aparıcısı təyin olunan N. Şirəliyeva 2008-ci ildən "Mədəniyyət yenilikləri" verilişinin axşam buraxılışının da daimi aparıcısı olmuşdur.

Nərgiz Şirəliyeva hazırda "Kultura" telekanalında şef-redaktor, icmalçı, "Mədəniyyət yenilikləri" proqramının aparıcısı, Rusiya Dövlət Filarmoniyasında təşkil olunan konsertlərin aparıcısı vəzifələrində çalışır, Moskvanın aparıcı KİV-lərində köşə yazarı kimi çıxış edir.

O, mədəniyyət sahəsində tədbirləri ən yaxşı işıqlandıran və şərh edən peşəkar televiziya jurnalisti kimi Moskva şəhər meriyasının laureatı adına layiq görülmüş, "Qızıl lira" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

Nərgiz Şirəliyeva 2011-ci ilin martından hakim Vahid Rusiya Partiyasının (Yedinaya Rossiya) üzvüdür, 2012-ci ildə Rusiya prezidenti Vladimir Putinin seçkiqabağı kampaniyasında onun etibar edilmiş nümayəndələrindən biri olmuşdur. O, həm də "Əlaçılar" Ümumrusiya qadınlar ictimai təşkilatını yaradanlardan biridir.

Rusiyada ictimai-siyasi və mədəniyyət sahəsində fəal fəaliyyəti ilə seçilən Nərgiz Şirəliyeva 2012-ci ilin sentyabrından Moskva vilayəti İctimai Palatasının üzvü, mədəniyyət və xeyriyyəçilik üzrə beynəlxalq komissiya qrupunun rəhbəridir.

2013-cü ilin fevralından isə Moskva vilayəti qubernatorunun mədəniyyət məsələləri üzrə müşaviri postunu da tutur.

## İstinadlar
Yevgeni Zamyatin

**Yevgeni Zamyatin** (; 20 yanvar, 1884 Lebedyan, Tambov quberniyası — 10 mart, 1937 Paris, Fransa) — rus yazıçısı, tənqidçisi və publisisti.

## Həyatı
Atası pravoslav keşişi, anası isə pianoçu olmuşdur.

Zamyatinin ən məşhur əsəri olan Biz romanı ilk antiutopik romandır. Romanda totalitar rejim və ona məcbur şəkildə tabe olan insanlar əks olunmuşdur. Roman riyazi motivlər əsasında yazılmışdır və riyazi qanunlar əsasında qurulmuş bir dünya təsvir olunmuşdur. Əsərdə insanlar nömrələrlə adlandırılmışdır. Baş qəhrəman D-503 fərdiçilik xəstəliyinə tutulur və hamı ilə birgə vahid bədənin bir üzvü olmaq istəmir. Onu bu xəstəliyə alışdıran isə İ-330 adlı qadın olur.

Corc Oruell 1984, Oldoks Haksli Cəsur Yeni Dünya, Rey Bredberi 451 Faranheyt kimi antiutopik əsərlər Bizdən dən təsirlənərək yazılmışdır.

Əsər Sovetlərdə qadağan olunduğu üçün, kitab şəklində ilk dəfə 1920-ci ildə Londonda ingiliscə tərcümə şəklində çıxmışdır.

## Ədəbiyyat
*Замятин Е. И. Избранное / Сост. и подгот. текста О. Н. Михайлова. — М.: Правда, 1989. — 463 с.
* Замятин Е. И. Собрание сочинений в пяти томах. М.: Русская книга, Республика, Дмитрий Сечин, 2003—2011.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*N.İbrahimin Bloqu: "Yevgeni Zamyatin - Biz" əsərinin təhlil (1-ci hissə)
*N.İbrahimin Bloqu: "Yevgeni Zamyatin - Biz" əsərinin təhlil (2-ci hissə)
Təbriz kotleti

**Təbriz kotleti** – Azərbaycanın milli yeməyi.

## Tərkibi
Təbriz kotletinin hazırlanmasında qıymadan, yumurtadan, noxud ləpəsindən, kartofdan, quru soğandan, sarıkökdən, duzdan və istiotdan istifadə olunur.

## Hazırlanması
Təbirz kotletini hazırlamaq üçün əvvəlcə ləpə qaynadılaraq bişirilir. Kartof isə ayrı qaynadıb bişirilir, sonra əzik və bişmiş ləpə ona əlavə edilir, sonra üzərinə sürtkəcdən keçmiş soğan əlavə edilir. Kotlet əl böyüklüyündə olur, amma çox qalın hazırlanmır. Sonra yağ tökülmüş tavada hər iki tərəfi qızardılır. Servis edildikdə yanında xiyar turşusu verilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kotlet
Türkeşlər

**Türkeşlər** — on oxların tu-lu qoluna mənsub olan türk mənşəli xalq.

## Haqqında
Türkeşlərin ilk yaşadıqları bölgə Altay dağlarının cənub-qərb ətəkləri idi. Türkeşlər eramızın əvvəllərində Balxaş gölü ətrafındakı ərazidə, Çu və İli çayları arasında yaşayırdılar. On boy halında yaşayan türkeşlər, 657-ci ildən sonra Çinin təzyiqi ilə qərbə köçüb ətrafa yayıldılar. Bunlardan daha çoxsaylı beş boy İli çayı boylarına gəlib yerləşdilər. Sarı türkeşlər deyə adlandırılan bu qisimin başında Baqa Tarkan dururdu.

Daha qərbdə Talas bölgəsinə gəlmiş olan digər beş boy isə Qara türkeşlər adı ilə bilinməkdədir. Baqa Tarkan, qərbdəkilərin də onlara birləşməsi ilə siyasi birlik meydana gətirmiş, cənubda məşhur bir ticarət mərkəzi olan Toxmaq şəhərini ələ keçirərək buranı paytaxt elan etmişdir. Şəhərləşməyə böyük əhəmiyyət verən Türkeşlər, Türküstanın əhəmiyyətli şəhərlərini ələ keçirmişdilər. Baqa Tarkan öz adına pul da zəbt etdirmişdir.

Qərb sərhədlərini Sır-Dəryaya qədər uzadan türkeşlər, Qərbi Türküstana hakim olan ərəblərlə də təmasa keçmişdirlər. 681-ci ildə İkinci Göytürk dövlətinin yenidən qurulması ilə türkeşlər, Göytürklərin hakimiyyətini qəbul etmək məcburiyyətində qalmışlar. VII əsrin sonlarında qərb türkləri arasında real hakimiyyət türkeşlərin bəyi U-çe-denin əlinə keçdi. 699-cu ildə şərq göytürkləri on oxları öz hakimiyyətlərinə tabe etdilər. 712-ci ildə isə Göytürk Kağanı Qapaqan, Türkeş Kağanını öldürərək onun xanədanına son vermişdir. Ancaq 717-ci ildə Türkeşlərin qərb seqmentlərinin yenidən birlik meydana gətirdiklərini görürük. Artıq bu dövrdə daha da qərbə keçmiş olan türkeşlər, əvvəllər ərəblərin irəliləyişinin qarşısında ən böyük maneə olmuşdur. Zamanla boylar arasında rəqabətin artması və daxili çəkişmələr, türkeşlərin zəifləməsinə səbəb olmuşdur. 766-cı ildə Qərbi Göytürk ərazisində hakim olmağa başlayan karluqlar, türkeşlərin siyasi varlıqlarına son qoydular. Türkeşlər, türklərin şəhər və mədəniyyət həyatını mənimsəməsində və qərbdəki türk əhalisinin artmasında böyük rol oynamışlar. Beləcə sonradan Səlcuqlar kimi böyük dövlətlər quracaq olan türk birliklərinin məlumat və bacarıqlarının artmasını təmin etmişlər. Ayrıca Şərqi Avropada gördüyümüz Uz, Peçenek kimi türk kütlələrinin də təməlini meydana gətirmişlər.

## Mənbə
* Əsməd Muxtarova. Türk xalqlarını tarixi. Bakı,1999.
* Faruq Sümər. Oğuzlar. Bakı,1982.
Biz (roman)

**Biz**  () — rus yazıçı, tənqidçi və publisisti Yevgeni Zamyatinin ən məşhur əsəridir. Əsərdə totalitar rejim və ona məcbur şəkildə tabe olan insanlar əks olunmuşdur.

## Məzmun
Roman riyazi motivlər əsasında yazılmışdır və riyazi qanunlar əsasında qurulmuş bir dünya təsvir olunmuşdur. Əsərdə insanlar nömrələrlə adlandırılmışdır. Baş qəhrəman inşaatçı D-503 "İnteqral"-ın inşaası ilə məşğuldur. O fərdiçilik xəstəliyinə tutulur və hamı ilə birgə vahid bədənin bir üzvü olmaq istəmir. Onu bu xəstəliyə alışdıran isə İ-330 adlı qadın olur.

"İnteqral" zəbt olunaraq öz qanunlarına tabe edilməmiş digər dünyaları ələ keçirmək üçün hazırlanan kosmik gəmidir. Romanda həmçinin, "Havadar" obrazı böyük maraq doğurur. "Havadar" ədədlərin ədədi hesab olunur və bütün ədədlər əldə etdiklərinə görə ona şükür edirlər və onun qüdrətini sarsılmaz hesab edirlər. Qanunlara tabe olmayanları isə "Havadar"-ın ölüm aparatı gözləyir.

Daha bir maraqlı məqam isə ondan ibarətdir ki, ədədlər hamı tərəfindən görünən şəffaf binalarda yaşayırlar və cinsi əlaqəyə yalnız icazə ilə girə bilirlər. Belə ki, hər hansı ədəd, istənilən digər əks cins ədədə çəhrayı talon yazdırmaqla onunla sevişmək istədiyini bildirir və onlar üçün 1 saat cinsi zaman ayrılır. Və yalnız bu zaman evin pərdələrinin endirilməsinə icazə verilir.

## Digər
Corc Oruell "1984", Oldoks Haksli "Cəsur yeni dünya", Rey Bredberi "451 farengeyt" kimi antiutopik əsərlər "Biz"dən təsirlənərək yazılmışdır.

Əsər SSRİ-də ilk illər çap edilmədiyi üçün, kitab şəklində ilk dəfə 1924-ci ildə ABŞ-da ingiliscə tərcümə şəklində çıxmışdır. Daha sonralar isə Sovet İttifaqı-nda da nəşr olunmuşdur. Əsəri Azərbaycan dilinə Zaur Ümumbəşər tərcümə etmiş və 2015-ci ildə "Başla" təşkilatı tərəfindən ilk dəfə olaraq çap edilmişdir.

## Ədəbiyyat
*Замятин Е. «Мы»: Текст и материалы к творческой истории романа / Сост., подгот. текста, публ., коммент. и статьи М.Любимовой и Дж.Куртис. — СПб.: Мiръ, 2011. — 608 с., 2000 экз.,
*Скалон Н. Р. Будущее стало настоящим : (Роман Е.Замятина «Мы» в лит.-филос.контексте): Учеб.пособие / Н. Р. Скалон. — Тюмень: Экспресс, 2004. — 114 с
Qondola

Venesiyanın Dukale sarayının görnüşü, Baş kanalda üzən qondolalar|thumb|270px
[[Venesiya, Santa Mariya della Salute kilsəsinin görnüşü, sahilə yan alan qondola|thumb|270px]]
thumb|Baş kanalda üzən qondola|270px
**Qondola** ()  Venesiyada bir qayıq növü olub onu idarə edən şəxs isə qondolyer adlandırılır. İlk dəfə XI əsrdə istifadəsinə başlanılmışdır. Ensiz uzun qayıq olub, adətən uzunluğu 11 m, eni isə 1,5 m olur.  2-6 nəfərlik oturacaqlara malikdir. Zamanında Venesiyada bu qayıqlar həm sərnişin, həm də ticarət üçün malların daşınmalarında istifadə olunurdusa, müasir dövrdə həm ekzotik taksi, həm də  turist gəzintiləri üçün istifadə olunur. Belə ki Venesiyaya səfər edən hər bir turist bu cür romantik ritual gəzintidən istifadə etməyə çalışır.

Qondola onun sarğı hissəsində ayaq üstə dayanmış qondolyer tərəfindən uzun avar ağacı vasitəsilə idarə edilir.
Qondolanın əsas gövdəsi və ona bitişik və yuxarı kandarları, qabırğaları palıd ağacından, göyərtəsi şam ağacından, kənarları və sarğı hissəsi Larixdən, yan və ön oturacaqlar qoz ağacından, sahilə açılan platforması isə gilas ağacından, qayıq ucluqları cökə və fıstıq ağacından, iç üzlük lövhələri qarağac və ağ şam ağacından hazırlanır. 
Bir qondola 280 hissədən ibarətdir. Onun hazırlanmasına 500 saat sərf olunur. Bir qondola orta hesabla 25 000 avroya başa gəlir. 2008 ci il qiymətləri ilə 35 dəqiqəlik qondola gəzintisi 80 avro axşam 7:00-dan sonra isə 100 avrodur. Qayığın burun və sarğı ucluqlarına hər biri 22 kq olan buynuzu xatırladan metal zirehlər bərkidilmişdir. 
Qondolanın immitativ mühərrikli formasına Bakının “Kiçik Venesiya” adlanan guşəsində rast gəlmək olar.

## İstinadlar
Frensis Bofort

Ser **Frensis Bofort** (ing. *Sir Francis Beaufort*, ) — ingilis admiralı, hərbi hidroqraf və xəritəşünas.

## Həyatı
1805-ci ildə küləyin gücünü ölçmək üçün 12 ballıq şkalanı yaratmışdır.1829-cu ildən 1855-ci ilə qədər Britaniya Hidroqrafiya Xidmətinə rəhbərlik etmişdir.

Onun şərəfinə Şimal Buzlu okeanında dəniz adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.peoples.ru/technics/designer/francis_beaufort/
Florida Körfəz Sahili Universiteti

**Florida Körfəz Sahili Universiteti** () — ABŞ-nin Florida əyalətində yerləşən, 1991-ci ildə  əsası qoyulmuş olan bir dövlət universitetidir. Florida Gulf Coast Universitetində bir çox sahə üzrə bakalavr, magistr və doktorantura təhsili verilir. Fort Myers şəhərində yerləşir. 2008 etibarı ilə 9,510 tələbə qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Qızıl medal

**Qızıl medal** — ümumilikdə  ən yüksək uğuru təmsil edir. İlk olaraq hərbi rütbənin aşkarlanması kimi bəsit bir məqsədlə Hərbi-məqsədli istifadə edilmişdir. 18-ci əsrdən  qızıl medallar mükafatlandırma məqsədilə cəmiyyət içərisində də istifadə edilməkdədir. İndiki dövürdə UNESCO və müxtəlif akademik cəmiyyətlər kimi bir çox təşkilat qızıl medalları illik olaraq ya da nadir vəziyyətlərdə təqdim edir.

## Olimpiya Oyunları
Qızıl medal müasir Olimpiya oyunlarında qələbə qazananın mükafatını təmsil edir (medallar tarixi olimpiyadalarda verilmirdi). 1896-cı ildə də qələbə qazananların medalları gümüşdən idi. İlk üç sıra üçün qızıl-gümüş-bürünc proqramı 1904-cü il oyunlarında istifadə edilmişdir və günümüzdə bir çox idman təşkilatları tərəfindən mənimsənilmişdir. Medalların hazırlanması ev sahibi olan şəhərin məsuliyyəti altındadır. 1928-1968-ci illər  arasında dizayn adətən eyni idi: ön tərəfində ev sahibi şəhər haqqında bir yazını təmsil edən dizayn Fiorentinalı sənətçi Giuseppe Cassioli tərəfindən dizayn edilmişdi; arxa tərəfində bir Olimpiya çempionu dizaynı var idi. 1972-2000-ci illər arasında, Cassiolinin dizaynı ön tərəfdə saxlanılıb arxa tərəfdə ev sahibi şəhərin öz dizaynı təsvir olundu. Cassiolinin dizaynı bir Roma amfiteatrı original Yunan oyunlarındakı kimi göstərilir, yeni bir ön tərəf dizaynı Atina 2004 oyunları üçün komissiya tərəfindən təyin olunmuşdur. Qış Olimpiya oyunları medalları daha çox müxtəliflik nümayiş etdirir.

## Həmçinin bax

* Gümüş medal
* Bürünc medal

## İstinadlar
Pişi

**Pişi** və ya **baursaq** – Mərkəzi Asiya, Monqolustan, Orta Şərq, türk mətbəxində qızartma xəmir yeməyi. Qırğız, qazax, türk kimi müxtəlif növləri var.

## Hazırlanması
Pişinin hazırlanmasında un, su, duz və mayadan istifadə olunur. Lakin şəkər, bal, mürəbbə, yağdan da istifadə oluna bilər. Bütün ərzaqlarla hazırlanan xəmir mayalanmaya buraxılır və kündələr hazırlanır. Kündələr qızğın yayda qızardıldıqdan sonra servis edilir. Qars vilayətində saçaqlı pendirlə birlikdə süfrəyə verilir.

## Rekordlar
Dünyada ən böyük pişi 20 aprel 2014-cü ildə Rusiyanın Ufa şəhərində hazırlanmışdır. Pişinin hazırlanmasında 1006 yumurtadan, 25 kiloqram şəkərdən, 70 kiloqram undan, 50 kiloqram baldan istifadə olunmuşdur, çəkisi isə 179 kiloqram idi.

## Qalereya

Frying boorsoq.jpg|Qırğız pişisi.
BaursakKZ.JPG|Qazax baursaqları.
İkrama hazır pişi.jpg|Türk pişisi.


## İstinadlar
Noxud şorbası

**Noxud şorbası** — noxudla hazırlanan şorba növü. Bir çox dünya mətbəxində noxud şorbası hazırlanır. Əsasən *[[Pisum sativum]]* növündən olan noxuddan hazırlanır.

## Tarixi
Noxud şorbası qədim zamanlardan hazırlanan xörəklərdən biridir. Aristofan "Quşlar" əsərində noxud şorbasının adını çəkmişdir.

## Coğrafiyası
Kanadada sarı noxud şorbası Kvebek mətbəxinin ənənəvi xörəklərindən biridir. Kanadanın ingilisdilli bölgələrində noxud şorbası Conni çörəyi ilə servis edilir. Almaniyada donuz əti və ya sosiska ilə bişirilməsi geniş yayılıb, eləcə də, hazır noxud şorbası konservləri satılır. Niderlandda noxud şorbasının *snert* adlandırılan xüsusi çeşidi hazırlanır. İndoneziya və Surinam keçmiş Niderland müstəmləkələri olduğu üçün bu ölkələrdə də noxud şorbası geniş hazırlanan xörəklərdəndir.

Skandinaviya ölkələrində noxud şorbası donuz əti ilə hazırlanır. Finlandiyada yaşıl noxud, İsveç və Danimarkada sarı noxuddan istifadə olunur. İsveç kralı XIV Erik noxud şorbasına qatılmış zəhərə görə ölmüşdür. Norveçdə noxud şorbası Milad və bahar xörəyi hesab olunur.

Ucuz hazırlanan xörək olduğu üçün Polşada noxud şorbası ordu yeməyi hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kartof şorbası

**Kartof şorbası** () — alman və avstriya mətbəxinə məxsus, əsas inqrediyenti kartof olan ənənəvi şorba. Çox qatı olduğunda şorba kartof ayntopfu adlandırılır. Azərbaycan mətbəxində də kartof şorbası mövcuddur.

## Tərkibi
Kartof şorbasının tərkibi ət suyu, kartof, soğan, yağ, un, duz, bəzən isə yumurta sarısı və süd kimi ərzaqlardan istifadə olunur.

## Hazırlanması
Kiçik-kiçik doğranmış soğanı yağda azca qovurulduqdan sonra unla qarışdırılır. Doğranmış kartoflar və duz əlavə edilərək bişirilir.
Bişən şorbanı blender vasitəsilə püre halına gətirilir. Ayrı bir qabda hazırlanan yumurta və süd qarışığı şorbaya əlavə oluna bilər. Bir az daha qaynatdıqdan sonra kartof şorbanız servisə verilir. İstəyə görə üzərinə kərə yağı ilə pul bibər də tökülə bilər.

## Mənbə
* 1001dad
Pol Mazurski

**Pol Mazurski** (; ) — ABŞ rejissoru, 5 dəfə "Oskar" mükafatı laureatı.

## Həyatı
Pol Mazurski 25 aprel 1930-cu ildə ABŞ-də anadan olub, 30 iyun 2014-cü ildə ABŞ-də 84 yaşında ürək çatışmazlığından vəfat edib.

## Fəaliyyəti
Pol ilk dəfə 1953-cü ildə "Qorxu və Şəhvət" tammetrajlı filmində iştrak edib. Rejissor kimi ilk fəaliyyəti isə 1969-cu ildə çəkilən "Bob və Carol" və "Ted və Alis" filmində olub. O, həmçinin "Aleks möcüzələr ölkəsində" (1970), "Subay qadın" (1978) və "Mağazada səhnələr" (1991) filmlərinə rejissorluq edib.

## Filmoqrafiya
#"Qorxu və Şəhvət" 1953
#"Bob və Carol" 1969
#"Ted və Alis" 1969
#"Aleks möcüzələr ölkəsində" (1970)
#"Subay qadın" (1978)
#"Mağazada səhnələr" (1991)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Corc Akerlof

**Corc Akerlof** (, ) — Amerikalı iqtisadçı. 2001-ci ildə Maykl Spens və Cozef Stiqlitslə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Corc Akerlof Berkli Kaliforniya Universitetində iqtisadiyyat professorudur. Corc Akerlofun atası İsveç, anası isə yəhudi əsillidir.

Corc Akerlof Lavrensvil məktəbindən məzun olmuş və 1962-ci ildə Yel Universitetində magistr dərəcəsinə yüksəlmişdir. 1966-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq dərəcəsinə yüksəlmiş və London İqtisadiyyat məktəbində işləməyə başlamışdır.

Corc Akerlofun həyat yoldaşı Canet Yellen San Fransiskonun Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbəridir və Berkli Kaliforniya Universitetində iqtisadiyyat professorudur. Canet Yellen həmçinin Bill Klintonun İqtisadi Məsləhət Şurasında da işləmişdi.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Corc Akerlof haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Corc Akerlof haqqında faktlar
* Corc Akerlofun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
* Corc Akerlofun müsahibəsi
Bernar Pikar

**Bernadr Pikar** (doğum 11 iyun 1673-cü il, Paris, Fransa – ölüm 8 may 1733-cü il, Amsterdam, Niderland) – fransız oymaçı, oymaçı Etiyenne Pikartın oğlu.

## Həyatı
Bernadr Pikar 11 iyun 1673-cü ildə Parisdə anadan olmuşdur. 1696-cı ildə Antverpə köçmüşdür. 1698-ci ilin sonunda Fransaya qayıtmazdan əvvəl Amsterdamda bir il keçirmişdir. 1708-ci ildə həyat yoldaşının ölümündən sonra o, 1711-ci ildə Amsterdama köçmüşdür. Burada o, protestant olmuş və yenidən evlənmişdir.

## Yaradıcılığı
Onun əsərlərinin çoxu Bibliya və Ovid daxil olmaqla kitab illustrasiyalardır. Onun ən məşhur əsəri 1723-cü ildən hazırlamağa başladığı və 1743-cü ildə tamamladığı *Cérémonies et coutumes religieuses de tous les peuples du monde* əsəridir. Conatan I. İsrail Cérémonies-i “mümkün qədər həqiqi və obyektiv bütün müxtəlifliklərdə dünyanın inamlarını və dini ayinləri qeyd etmək üçün nəhəng cəhd” adlandırır. Pikarın heç vaxt Avropanı tərk etməməsinə baxmayaraq o, Hind heykəltəraşlıq kolleksiyasına girmiş və malik olduğu hesablara güvənirdi. Mətnin və qravürlərin on cild Cérémoniescomprises-un original Fransız versiyası

İsrail həmçinin qeyd edir ki, Pikar Parisi Prosper Marçandla tərk edib və Cérémoniesdə Yan Frederik Bernardla dini tolerantlığa öhdəliklə əməkdaşlıq edib, Pikart, Marçand və Şarlez Levyer “radikal Qugernot dərnəyi”nə aid idi.

## Əsərləri

### "Cérémonies" oymaları
*Vol. 1: (1727) Asie, Afrique and Amérique (Asiya, Afrika və Amerika)- 30 oyma
*Vol. 2 - 33 oyma (1727)
*Vol. 3 - 19 oyma (1728)
*Vol. 4 - 14 oyma (1729)
*Vol. 5 - 26 oyma (1736)
*Vol. 6 - 45 oyma (1738)
*Vol. 7 - 58 oyma
*Vol. 8 - 5 oyma
*Vol. 9 - 24 oyma
*Vol. 10- 12 oyma

### Muzaların Məbədi
Bu, Ovidin 1733-cü ildə Niderland, 1738-ci ildə İngilis və 1742-ci ildə Zaçarias Şatelayn tərəfindən Fransız dilində nəşr edilmiş məşhur təmsillərindən ibarət illustrasiya kitabı idi. Oymaların fransız, ingilis, alman və niderland dillərində başlıqları var idi. Rəssamlara Mişel de Marolles, Bernard Pikart, Yaquez Favereau, Abraham van Diepenbeek və Kornelis Bloemaert daxil idi. Niderland dilində versiya 1968-ci ildə təkrar nəşr olunmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bernar Pikarın və Yan Frederik Bernarın Kaliforniya Universitetinin saytında səhifəsi: ''Dünyanın Dini Mərasimləri və Adətləri''
Maykl Spens

**Maykl Spens** (; d. 7 noyabr 1943) — amerikalı iqtisadçı. 2001-ci ildə Corc Akerlof və Cozef Stiqlitslə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Maykl Spens Prinston Universitetindən fəlsəfə üzrə məzun olmuşdur. 1966-cı ildə Oksford Universitetində Rodos Skolarşip təqaüdünü qazanmış və orada riyaziyyat üzrə təhsil almışdır.

## Əsərləri
* 1973 - İş marketi siqnalizasiyası, Rüblük İqtisadiyyat jurnalı, Vol. 87, № 3, səhifə 355–374.
* 1974 - Market siqnalizasiyası: işə informasiya transferi və əlaqədar seçim prosesləri, Harvard Universiteti nəşriyyatı.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Maykl Spens haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Maykl Spens haqqında faktlar
* Maykl Spensin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdim olunma mərasimindəki çıxışı
* Maykl Spensin şəkilləri
* Maykl Spensin müsahibəsi

## İstinadlar
Naxçıvan TV

**Naxçıvan TV** və ya qısaca **NTV** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycanın ilk regional televiziyası. Dövlət (hökumət) nəzarətində və idarəçiliyində olan televiziya kanalıdır.

## Tarixi
Naxçıvanda yerli radio 1930-cu ildən fəaliyyət göstərir. 1 aprel 1932-ci il tarixdə Naxçıvan Radio Verilişləri Komitəsi yaradılmışdır. 12 mart 1963-cü ildə muxtar respublikada televiziyanın fəaliyyətə başlaması ilə komitə Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi, 5 mart 1969-cu ildə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsi, 5 may 1971-ci ildə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti yanında Televiziya və Radio Verilişləri Dövlət Komitəsi və 26 dekabr 1978-ci ildə isə Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi adlandırılıb.

2015-ci ildə HD formatlı yayıma keçmiş, həmin ilin iyul ayının 1-də loqotipini dəyişmiş və efir müddətini 1 saat artıraraq 17 saata çatdırmışdır. Hazırda Televiziya öz rəsmi internet səhifəsi üzərindən yayıma çıxır.

2018-ci ildən Televiziyanın nəzdində Naxçıvan MR-in ilk informasiya agentliyi olan "Nuhçıxan" İnformasiya Agentliyi yaradılmışdır.

1 aprel 2021-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin əsasında "Naxçıvan Muxtar Respublikası Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti yaradılıb.

Naxçıvan Televiziyası gün ərzində 16 saat televiziya verilişləri ilə yayımda olur. Televiziya DVB-T standart rəqəmli yerüstü televiziya və internet üzərindən də canlı yayımlanır. Tezliklə televiziyanın Azerspace-1 peykində tezlik 11133 polarizasiya Horizontal senbol sürəti 30000 tezlikində test yayımına başlanılıb.

30 may 2025-ci ildən etibarən loqotipini dəyişdirmiş və eyni zamanda Azerspace-1 peykində normal yayıma başlamışdır.



## Əlaqə

## İstinadlar

## Mənbə
* Haqqımızda
* Televiziya haqqında

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* Sabiq rəsmi saytı
Naxçıvan radiosu

**Naxçıvan Radiosu** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin nəzdində fəaliyyət göstərən dövlət radiosu.

## Haqqında
Naxçıvanda yerli radio 1930-cu ildən fəaliyyət göstərir. 1 aprel 1932-ci il tarixdə Naxçıvan Radio Verilişləri Komitəsi yaradılmışdır. 1963-cü ildə muxtar respublikada televiziyanın fəaliyyətə başlaması ilə komitə Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi, 5 mart 1969-cu ildə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsi, 5 may 1971-ci ildə Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti yanında Televiziya və Radio Verilişləri Dövlət Komitəsi, 26 dekabr 1978-ci ildə Naxçıvan MSSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi, daha sonra Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsi adlandırılmışdır.

1 aprel 2021-ci ildən Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin əsasında "Naxçıvan Muxtar Respublikası Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti yaradılıb.

Naxçıvan Radiosu gün ərzində 16 saat yayımda olur. Radio FM radio, DVB-T standart rəqəmli yerüstü televiziya və internet üzərindən də canlı yayımlanır.

## Həmçinin bax
* Naxçıvan TV
* Naxçıvanın səsi

## İstinadlar

## Mənbə
* Radio haqqında

## Xarici keçidlər
* 
* 104.1FM — Həftəlik proqram
* Sabiq veb-səhifəsi
* Sabiq Instagram səhifəsi: https://www.instagram.com/naxcivanradiosu/
* Sabiq Facebook səhifələri: https://www.facebook.com/profile.php?id=100060538187594; https://www.facebook.com/naxcivanradio
Florida Politexnik Universiteti

**Florida Politexnik Universiteti** ( və ya qısaca: *FPU*) — Cənubi Florida Universitetinin kampusudur. Lakeland Florida, Amerika Birləşmiş Ştatlarına aid dövlət universitetidir. Florida Dövlət Universiteti sistemi yeni üzv təşkilatlarından və dövlət yalnız ictimai politexnik universitetdir. Florida Polxetnik Universitetində tələbələr elm, məntiq və riyaziyyat (Stem) texnologiya, mühəndislik kimi qabaqcıl sahələrində təhsil alırlar.

## Kitabxana
2014-cü ildə universitetdə tələbələr üçün yeni kitabxana istifadəyə verilib. Yeni kitabxananın əsas xüsusiyyəti ənənəvi kağız kitabların olmamasıdır. Bu layihə üzərində tanınmış memar Santyaqo Kalatrava işləyib. Kitabxananın elektron fondunda 135 mindən çox nəşr saxlanılır. Universitetin tələbələri öz planşet və ya noutbuklarından elektron kitaba çıxış əldə edə bilirlər. Zərurət olduqda kitabxanada quraşdırılmış printerlərin köməyi ilə lazımi materialları çap etmək mümkündür.

## İstinadlar
Raymond Ceyms Stadionu

**Raymond Ceyms Stadionu** ABŞ nın Florida əyalətində Tampa şəhərində yerləşən , bir çox idman oyunlarını keçirmək üçün istifadə olunan amma ümimiyyətlə,Amerikan futbolu oyunlarında ev sahibliyi edən bir stadiondur. Tampa Bay Buccaneers və Cənubi Florida Universiteti oyunlarını burada keçirir. 65,857 kişilik tutumu olan stadionun genişləndirilərək 75,000 olması gözlənilir.

## Mənbə
* İngiliscə Vikipediya
Misisipi Universiteti

** Mississippi Universiteti**,(Colloquially Ole Miss kimi də tanınır). Mississippi Universiteti , Amerika Birləşmiş Ştatları ictimai, təhsil tədqiqat universitetidir. 1848-ci ildə qurulan, məktəb Oksfordun əsas kampusu hesab olunur. Booneville, Qrenada, Tupelo və Southaven, habelə Jackson Mississippi Tibb Mərkəzi Universitetində yerləşən dörd kampusu var. Universitetdə həmçinin Abbeville Mississippi Field Stationu fəaliyyət göstərir. Universitetdə həmçinin, dəniz qrant və kosmik-qrant institutu kimi fəaliyyət göstərir. Universitetin əlli bir faiz məzunları Mississippi əyalətinin özündəndir və bütün tələbələrin iyirmi beş faizindən azdır. Tələbələr yetmiş dörd millət olaraq göstərilir.

## Xarici keçidlər
* Official University of Mississippi website
* Official University of Mississippi athletics website
* Ole Miss Integration, Civil Rights Digital Library.
Meritokratiya

**Meritokratiya** — bilik və bacarıqlara əsaslanaraq həyata keçirilən bir idarə üsulu. Bu idarə üsulunda hakimiyyət şəxsi özəllikləri olan şəxslər arasında bərabər bölüşdürülür, ayrı-seçkilik yoxdur. Xüsusən cəmiyyətin idarə edilməsində istifadə olunan bu idarə üsulunda əsas məqsəd daha savadlı və bacarıqlı şəxslərin seçilməsidir.

## Etimologiyası
Meritokratiya ifadəsi ilk dəfə britaniyalı sosioloq Maykl Yanq tərəfindən 1950-ci illərdə özünün “Meritokratiyanın Yüksəlişi” () əsərində istifadə olunmuşdur. Bu söz latınca meritum ilə yunanca kratein () sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Meritokratiya dilimizə cəmiyyətdə dəyərlilərin, seçkinlərin güclü və nüfuslu olmasını müdafiə edən bir siyasi baxış kimi tərcümə olunur.

## Tarixi
Alimlərin hesablamalarına görə ilkin inzibati meritokratiya nümunələri qədim Çinə gedib çıxır. Bu anlayış qədim Çində təxminən e.ə. VI əsrdə formalaşmağa başlayıb və həmin zaman görkəmli çinli filosof Konfutsi tərəfindən müdafiə edilmişdir. Qin və Han sülalələri öz hakimiyyətlərini qoruyub saxlamaq, ölkə ərazisində yaymaq üçün meritokratiya sistemini inkişaf etdirmişlər.

## XVII əsr: Avropaya yayılması
Meritokratiya məvhumu XVII əsrdə Çindən Britaniyanın nəzarəti altında olan Hindistana, daha sonra isə Avropaya və ABŞ-yə yayılmışdır. Konfutsiçilər tərəfindən göndərilmiş mətnin tərcüməsi - meritokratiya anlayışı Qərbə çatmış və sonralar bundan Avropada hökm sürən qədim rejimə qarşı alternativ vasitə kimi istifadə olunmuşdur.

## Müasir meritokratik dövlətlər
### Sinqapur
Meritokratiya Sinqapurda daxili ictimai siyasətin formalaşmasında əsas prinsip kimi anlaşılır. 
### Ekvador
Ekvadorda isə Sinqapur hökumətinin texnixi məsləhəti ilə Ekvador Əmək Nazirliyinə bağlı olan Ekvador Meritokratiya İnstitutu fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Henri Sen-Simon

## İstinadlar
Böyrək kababı

**Böyrək kababı** — Azərbaycan mətbəxində qoyun böyrəyindən hazırlanan kabab növü.

## Tərkibi
Böyrək kababının hazırlanmasında qoyun böyrəyindən, kərə yağından, baş soğandan, cəfəridən, sumaqdan, istiotdan və duzdan istifadə olunur.

## Hazırlanması
Böyrək kababını hazırlamaq üçün qoyun böyrəklərinin pərdəsi soyulub soyuq suda yuyulur, sonra isə eninə tərəf hərəsi iki hissəyə bölünür, duzlanıb şişə taxılır və üstünə yağ sürtülərək manqalda kömür üzərində qızardılır. Buna qızardan vaxtda da arabir yağ sürtülür. Böyrək kababı süfrəyə veriləndə yanına halqavari doğranmış baş soğan qoyulub üstünə doğranmış göyərti səpilir və ayrıca da sumax və döyülmüş istiot verilir.

Yay vaxtı böyrək kababının yanına şişdə qızardılmış pomidor qoyulur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kabablar