Birləşmiş Krallıq gerbi

**Birləşmiş Krallıq gerbi** (inğ. Coat of arms of the United Kingdom) — kral gerbi də adlanılır, Britaniya monarxının, hazırda III Çarlzın gerbi. Birləşmiş Krallıq hökuməti və Taxt-tac əraziləri, Parlamentin bütün aktlarında, Britaniya pasportlarında, müxtəlif dövlət idarələrində istifadə olunur. Həmçinin gerbin müxtəlif versiyaları Britaniya kral ailəsinin üzvləri tərəfindən istifadə edilir.

Gerbin iki variantı var. Biri Şotlandiyada istifadə olunur, digəri isə İngiltərə, Uels və Şimali İrlandiyada. Hər iki variantda 1707-ci ildə birləşərək Böyük Britaniya Krallığını yaradan İngiltərə və Şotlandiya krallıqlarının və 1801-ci ildə Britaniyaya birləşərən İrlandiya Krallığının emblemi təsvir edilmişdir. Hazırkı gerbdə Böyük Britaniyanın dördüncü tərkib hissəsi olan Uelsin təsviri yoxdur. Bunun əvəzinə, o, Uels əjdahasını və Llyvelin ab Iorvertin əmblemini təsvir edən iki kral gerbi ilə təmsil olunur.

## Təsviri
### İngiltərə, Uels və Şimali İrlandiya gerbi
Gerbin mərkəzində dörddəbirli qalxan var. Onun üzərində birinci və dördüncü bolmələrində arxa ayaqları üzərində dayanmış üç İngiltərə aslanı, ikinci bölmədə çiçək və rəngli haşiyə ilə Şotlandiya aslanı, üçüncü bölmədə isə İrlandiyanı simvolizə edən arfa təsvir edilmişdir.

Gerbin tərəflərini sağda taclı ingilis aslanı və solda zəncirlənmiş təkbuynuz saxlayır. Qalxanın üstündə qızıl dəbilqə, onun üzərində qızıl örtük var. Üzərində taclı aslan dayanan tac var. Qalxandan aşağıda müvafiq olaraq Şotlandiya, İngiltərə və İrlandiyanı təmsil edən qığılcımlar, Tudor qızılgülləri təsvir edilib. Onların qarşısında "Tanrı və mənim haqqım" (Dieu et mon droit) devizi var.

## Şotlandiya gerbi
Şotlandiyanın Kral gerbi eyni əsas elementlərdən istifadə edir, lakin fərqli Şotlandiya simvolizmi ilə. Qalxanın ətrafı Thistle ordeninin nişanı ilə əhatə olunub. Qalxanın ətrafı Thistle ordeninin yaxalığı və nişanı ilə əhatə olunub. Təpədə qılınc tutmuş (Şotlandiyanın şərəfini simvolizə edir), üzü irəli baxan və tac üzərində oturan taclı qırmızı şir təsvir edilmişdir. Onun yuxarısında şotlandların devizi olan "Müdafiələrimdə Allah məni qoruyur" şüarı həkk olunub. Qalxandaşıyanlarda taclı və zəncirlənmiş Şotland təkbuynuzu sağda, taclı ingilis aslanı solda təsvir olunub. Hər bir qalxan daşıyıcısı ilə qalxan arasında müvafiq krallığın bayrağı var. Qalxanın altında ikinci Thistle ordeninin şüarı təsvir olunub: "Heç kim cəzasız olaraq mənə toxuna bilməz" (Nemo me impune lacessit). Gerbin Şotlandiya variantındakı taclar ənənəvi olaraq Şotlandiya Tacı kimi təsvir olunub.

## Tarixi

## Üslubların dəyişdirilməsi
Kral gerbinin təsviri Böyük Britaniya yaranandan bəri üç dəfə dəyişib: 1801, 1816 və 1837-ci illərdə.  

Kral gerbinin təsvirlərində gerbdə hansı xüsusi heraldik tacın təsvir edilməli olduğu göstərilmir. Tağları və təbii rənglərdə olan tacı ifadə etmək üçün yalnız "əsl imperiya tacı" termini istifadə olunur. Britaniyanın "imperator tacı" haqqında ilk qeyd 1532-ci il Kilsə Aktında VIII Henrinin hakimiyyəti dövrünə təsadüf edir.

## İstifadəsi
Kral gerbi Britaniya monarxına məxsusdur. Onları daşımaq hüququ krala məxsusdur. Kral ailəsinin üzvlərinin müxtəlif gerbləri var.

## Kral ailəsi
Britaniya kral ailəsinin üzvlərinin öz şəxsi gerbləri var. Keçmişdə monarxın kiçik oğulları gerbin müxtəlif variantlarından istifadə edirdilər, monarxın evli qızları isə sadə kral gerbi ilə həyat yoldaşlarının gerbini birləşdirirdilər. Bir çox əsrlər boyu kral ailəsinin bütün üzvləri kral fərmanı ilə qurulan kral gerbinin müxtəlif versiyalarına sahibdirlər. Gerblərin emblemi həmişə ağ (gümüş) rəngdədir və hər bir şahzadə və ya şahzadənin özünəməxsus fərqləndiriciliyini təşkil edən fərdi nişanı var, sadə ağ üçbucaqlı gerbdən istifadə edən Uels Şahzadəsi istisna olmaqla. 

Kraliçaların və monarxın oğullarının həyat yoldaşlarının da öz şəxsi gerbləri var. Bununla belə, hökmdar olan kraliçanın həyat yoldaşının kral gerbindən istifadə etmək hüququ yoxdur. Məsələn, Edinburq hersoqu Şahzadə Filipə öz şəxsi gerbi verildi. Bu qaydanın diqqətəlayiq istisnası Şahzadə Albert idi, o, öz Sakson kral gerbi ilə dörddəbirləşdirilmiş kral gerbindən (xüsusi yazı ilə fərqlənirdi) istifadə edirdi. Hazırda kral ailəsinin büten üzvlərinin kral gerbinə əsaslanan öz gerbləri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Royal Family Coats of Arms
* ''Heraldica.org'' — The Royal Arms of Great Britain
* HM Government Identity Guidelines 2022
* Government Communication Service - Branding