open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rafael Bağıroğlu

**Rafael Bağıroğlu** (tam adı: *Rafael Bağıroğlu Məmmədov*; 12 aprel 1983, Sumqayıt, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı rejissor, ssenarist, aktyor

## Həyatı
Rafael Bağıroğlu. 1983-cü il aprel ayının 12-si Sumqayıt şəhərində anadan olub. Azərbaycan Texniki Universiteti bitirib. Qoç bürcüdür. Sevdiyi rənglər ağ, qara və qırmızıdır. Bir oğlu var. Adı Cavidandır 7 yaşı var.

## Filmoqrafiya
# Küləklər şəhəri (serial 2010) rol: aktyor
# Sonun başlanğıcı (film, 2012) rol: aktyor, prodüser
# Canavar qoxusu (bədii film 2013) rol: aktyor, prodüser
# Mən klounam (bədii film 2015) rol: aktyor, prodüser
# Qayıdış (film, 2016) rol: prodüser
# De sən öl (bədii film 2017)) prodüser
# Gecə qonağı 2 (film, 2017) rol: prodüser
# 3 badam 1 qoz (film, 2017) rol: rejissor
# Dəmir qazan (film, 2017) rol: prodüser
# Məşhur gəlin (bədii film 2018) rol: rejissor
# 2 mal (bədii film 2018) rol: rejissor
# Qayıdış (serial 2021) rol: aktyor, prodüser
# Object 77 (Film 2020) rol: prodüser
# Gizli yara (Seral 2023) rol: prodüser

## Sosial Hesabları
* Rafael Bağıroğlu İnstagram-da.
* Rafael Bağıroğlu TikTok-da.

## İstinadlar
Leonti (imperator)

**Leonti** () () — Bizans imperatoru.

## Həyatı
Əslən erməni olduğu iddia olunan Leonti təxminən 660-cı ildə indiki Konya yaxınlığında dünyaya gəldi. Gənc yaşlarında Bizans ordusuna alındı və sürətlə hərbi karyerasını qurdu. İmperator IV Konstantin dönəmində Anadoludakı hərbi birliklərdən birinə rəhbər təyin edildi. 686-cı ildə imperator II Yustinianın əmriylə Əməvi orduları üzərinə şərqi Anadoluya göndərildi. Qəddar və zülmkarlığı ilə şərqi Anadolu və Gürcü çarlığını ələ keçirən Leonti Qafqaz Albaniyasını da tabeliyi altına aldı. Ancaq Leontinin ikinci səfəri ordudakı slavyanların xəyanəti səbəbilə uğursuz oldu. 692-ci ildə Tokat yaxınlığında baş tutan döyüşdə məğlub olan Leonti Konstantinopola çağırıldı və dərhal həbs edildi.

2 illik həbs həyatının ardından 695-ci ildə bağışlanaraq azad edildi və II Yustinian tərəfindən Anadoludakı hərbi birliklərdən birinə təyin edildi. Ancaq həbsdən çıxar-çıxmaz dərhal əmrindəki birliklərlə Konstantinopoldakı böyük həbsxanaya yürüdü və buradakı bütün məhbusları azad etdi. Bir çoxu keçmiş əsgər və ordu mənsubu olan bu məhbusları öz ordusuna qatan Leonti Ayasfoya kilsəsinə yürüdü və Konstantinopol patriarxı tərəfindən imperator elan olundu. Ertəsi gün II Yustinian və tərəfdarları zəncirlənərək əhalinin gözü önündə burnu və dili kəsildi. Ardından Krımdakı yunan şəhərlərindən birinə sürgün edildi. Ancaq tərəfdarı olan saray mənsubları at arabasına bağlanaraq küçələrdə sürükləndi və dəmir heykəlin içinə qapadılaraq diri-diri yandırıldılar.

Qısa səltənəti boyunca qonşu dövlətlərlə dost münasibət saxlamağa çalışsa da, onun bu siyasətindən faydalanan Əməvilər qısa zamanda irəliləyərək Bizans imperiiyasının şimali Afrikadakı bütün torpaqlarını ələ keçirdi. 698-ci ildə bölgəyə göndərdiyi ordu isə ərəblər tərəfindən məğlub edildi. Döyüş meydanından xilas olaraq Konstantinopola dönən əsgərlər qısa zaman sonra ayaqlandılar və donanmanı ələ keçirdilər. Donanma generallarından Tiberini imperator elan etdilər və taxtdan endirilən Leontinin eynilə sələfi kimi burnu və dili kəsildi. Saçları kəsilərək keşiş libası geyindirildi və paytaxtdakı monastırlardan birinə həbs olundu.

Ancaq göndərildiyi sürgündə güc toplayaraq 705-ci ildə yenidən hakimiyyəti ələ alan II Yustinian ona edilən təhqirləri unutmadı. 15 fevral 706-cı ildə keşiş Leonti və xələfi Tiberi saxlanıldığı yerdən alındı və zəncirlənərək xalqın gözü önündə edam olundular.

## İstinadlar
Egid Kvirin Azam

**Egid Kvirin Azam** (; ) — Almaniya suvaqçısı, heykəltəraşı və interyer dekoratoru. Barokko dövrünün axırlarında yaşayıb-yaratmış, əsasən qardaşı Kosmas Damian Azamla birlikdə işləmişdir.

## Həyatı
Egid Kvirin Azam 1692-cu ildə Bavariyada, Tegernze şəhərində anadan olmuşdur. O, atasından heykəltəraşlıq təhsili almışdır. Azam ömrünün ortalarında Münhendə məskunlaşmışdır. Onun ən məşhur əsərlərindən biri Cənubi Almaniyanın barokkosunun ən əhəmiyyətli memarlıq strukturlarından biri olan, Münhen şəhərində yerləşən Azamkirxe kilsəsidir. Egid Kvirin Azam 29 aprel 1750-ci ildə Manhaym şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Friedrich Wilhelm Bautz: Asam, Egid Quirin. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975, Sp. 250—251.
* Erika Hanfstaengl: Die Brüder Cosmas Damian und Egid Quirin Asam (Deutsche Lande — Deutsche Kunst). München/Berlin 1955.
Adolf Assal

**Adolf Assal** (; ) — Misir əsilli Lüksemburq rejissoru, ssenaristi və prodüseri.

## Həyatı
Adolf Assal 7 aprel 1981-ci ildə Misirin İsgəndəriyyə şəhərində anadan olmuşdur. O, yeddi yaşında ailəsi ilə Lüksemburqa mühacirət etmiş, həmçinin həyatının ilk hissəsini Dubay və Londonda keçirmişdir. Assal 2002-ci ildə Birləşmiş Krallıqdakı Kinqston Universitetində ali təhsil almışdır. O, 2007-ci ildə jurnalistika üzrə bakalavr, sonra isə rejissorluq üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Assal təhsilini maliyyələşdirmək üçün 2005-ci ildə qrup yoldaşı ilə "Bigtime Entertainments" adlı aşağı büdcəli istehsallarda ixtisaslaşan şirkət qurmuşdur. Beləliklə, şirkət əsasən inkişaf etməkdə olan sənətçilər üçün musiqi klipləri olmaqla təxminən otuz layihə istehsal etmişdir.

## Filmoqrafiya
### Bədii
* 2008: *Divizionz*
* 2009: *Reste bien, mec!'
* 2013: *Les Gars*
* 2019: *Sawah*

=== Qısametrajlı ===
* 2010: *La Fameuse Route*
* 2010: *Mano de dios*
* 2016: *Ouni Mooss''

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Suriya Federasiyası

**Suriya Federasiyası** () — Fransanın mandatı dövründə, 28 iyun 1922-ci ildən 1 yanvar 1925-ci ilə qədər tarixi dövlət. Mərkəzi 1922–1923 illərdə Hələb sonra da 1923–1925 illərdə Dəməşq idi. Prezidenti 29 iyun 1922-ci ildən 1 yanvar 1925-ci ilə qədər Sübhi Bərəkat idi.
Barmaqlama (seksual akt)

**Barmaqlama** ― adətən vulva (klitoris daxil olmaqla) və ya vaginanı cinsi baxımdan stimullaşdırmaq üçün barmaqlardan və ya əllərdən istifadə prosesi/ Barmaqlama insan anusunu cinsi baxımdan stimullaşdırmaq üçün barmaqlardan istifadəni də əhatə edə bilər.

Barmaqlama təkbaşına (masturbasiya), cinsi partnyor tərəfindən və ya onunla müştərək formada edilə bilər. Cinsi partnyor tərəfindən vulva və ya vagina üzərində həyata keçirildikdə, bu, qarşılıqlı masturbasiya formasıdır.

## Həmçinin bax

*Krimpai

*Sifətə eyakulyasiya

## İstinadlar
Cinsi partnyor

Cinsi partnyor cinsi əlaqədə olan insanlara verilən addır. Cinsi partnyorlar istənilən cinsə və yaxud da hər hansısa bir cinsi oriyentasiyaya məxsus ola bilərlər. İnsanlar bir-birləri ilə evli, nişanlı, sevgili və ya dost ola bildikləri kimi, bir-birlərini tanımadan təsadüfi cinsi əlaqədə də ola bilərlər. Onlar bir-birlərini tanıya və yaxud da bir-birlərinə yad ola bilərlər. Yad insanlar bir-birləri ilə bir gecəlik münasibətdə və yaxud da fahişələr vasitəsilə münasibət yarada bilərlər. Çox vaxt xoşa gəlməyən bir hadisə olsa da, bir insanın eyni anda bir neçə cinsi partnyorunun da olması mümkündür.

Bu termin təcavüz və yaxud da qeyri-ixtiyari intim münasibətlərə girənləri ifadə etmir.

## İstinadlar
Oğlan dostu

**Oğlan dostu** () ― Platonik, romantik və ya intim baxımdan əlaqələr yaradılan kişi cinsindən olan şəxs. 

Bu ifadə heteroseksual olan qadının münasibətdə olduğu kişi üçün istifadə olunduğu kimi, gey cütlüklər üçün də eyni mənanı daşıyır. Sözügedən ifadənin qadınlar üçün olan formasına isə qız dostu deyilir.

## İstinadlar
A Bao A Ku

**A Bao A Ku** — Mevar bölgəsinin folklorunda uydurma fövqəltəbii varlıq. Nirvanaya mənəvi yüksəlişi simvolizə edir.

## Təsviri
Ənənəyə görə, A Bao A Ku Çittorqarhdakı Qələbə qülləsinin spiral pilləkənində yaşayır. Bu varlıq adətən qüllənin aşağı pilləsində yatır, lakin insan ruhunun varlığına reaksiya verərək qüllənin girişində oyanır. Bundan sonra onun içində enerji parlamağa və bədəni hərəkət etməyə başlayır. A Bao A Kunun şüuru yalnız bir insan spiral pilləkəni qalxanda oyanır. Bu varlıq zəvvarların ən çox ayaq basdığı pilləkənlərin kənarlarında addımlayaraq onu izləyir. İnsan pilləkənləri qalxdıqca A Bao A Kunun forması, rəngi və parlaq işığı daha çox görünür. Buna baxmayaraq, onun zahiri yalnız yuxarı pillədə təzahür edir, çünki ona yalnız nirvana vəziyyətində olan və əməllərində pak olan insan çata bilər. Əks halda, A Bao A Kunun bədəni natamam qalır, mavi rəngi solur. Varlığın iztirabları kamilliyə çatmağın mümkünsüzlüyü ilə bağlıdır. Zəvvar pilləkəndən enməyə başlayan kimi A Bao A Ku birinci pilləyə yuvarlanır. Bu varlığın buynuzları pilləkənlərin ortasına çatdıqda görünür. Rəvayətə görə, varlıq yalnız bir dəfə qüllənin eyvanına çıxmışdır. Alimlərə görə, buradakı ali yüksəlişin fərdiliyi Buddanın mükəmməlliyi ilə əlaqələndirilirmiş.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Elflər (Orta Dünya)

**Elflər** (, tək h. *Elf*) — Con R. R. Tolkinin legendariumunda Ardanın (Yerin) uzaq keçmişində, Orta Dünya qitəsində yaşayan azad xalqlardan biri, İlúvatarın böyük uşaqlarıdır. "İlk doğulanlar" () kimi də adlanırdılar. 

İnsanlar və qnomlardan fərqli olaraq, elflər ölməzdilər. Elf personajları “Hobbit” və “Üzüklərin hökmdarında” var, lakin onların tarixi “Silmarillionda” daha tam təsvir edilir.

## Mənşə
### German sözü
Müasir ingilis *elf* sözü köhnə ingilis  *ælf* sözündən əmələ gəlir (analoqu bütün german dillərində mövcuddur). German mifologiyasında, elflərin müxtəlif növləri olub, erkən orta əsrlərdə eyni konsepsiya qərb alman mifologiyasında, skandinaviya miflərində və anqlosakson miflərində fərqlənməyə başladı, güman edilir ki keltlərin təsiri altında daha çox anqlosakson konsepsiyası fərqlənməyə başlamışdı. Tolkin məktubların birində onun elflərinin "daha məşhur əsərlərin" yəni skandinav mifologiyasının elflərindən fərqli olduğunu açıq şəkildə ifadə etmişdi.

1915-ci ildə Tolkin artıq elflər haqqında ilk şeirlərini yazanda, *elf, fairy* və *gnome* sözləri çoxlu fərqli və ziddiyyətli assosiasiyalara malik idi. Tolkin *fairy* (pəri) termininin çatışmazlıqlarından da xəbərdar idi: Con Qartın izah etdiyi kimi, o zaman bu söz getdikcə cinsi azlıqlara aid edilirdi.
Marcori Börns yazır ki, Tolkin sonda *fairy* sözünün əvəzinə *elf* terminini seçdi, lakin hələ də bir müddət bu seçimə şübhə ilə yanaşırdı. Tolkin 1939-cu ilin "Nağıllar haqqında" () essesində yazırdı ki:

… *elf* kimi ingilis sözlər uzun müddət fransız dilindən təsirlənib (hansından ki *fay* və *faërie*, *fairy* sözləri alınmışdı), lakin sonrakı dövrlərdə, tərcümələrdə istifadə edilərəkən, *fairy* və *elf* sözləri tədricən daha çox german, skandinaviya və kelt hekayələrinin abuhavasını, eləcə də *huldu-fólk*, *daoine-sithe*, и *tylwyth-teg*-ın bir çox xüsusiyyətlərini əldə edir.

### Erkən əsərlər

Ənənəvi viktoriya dövrünün
rəqs edən pəriləri və elfləri Tolkinin bir çox erkən mənzum əsərlərində yer almışdı, və onun sonrakı əsərlərinə də təsir göstərmişdi, qismən də 1910-cu ildə Birminhemdə Ceyms Barri tərəfindən "Piter Penın" dərc olunması və 1914-cü ildə Tolkinin katolik şairi Frensis Tompsonun yaradıcılığı ilə tanış olması buna təsir göstərmişdi.
Füsunkar leprekonların 
Buynuz səslərini eşidirəm
Və çoxsaylı qnomların yastıqlı ayağları gəlir!
Filoloq Tolkinin dillərə olan marağı onu asudə vaxtlarında xüsusi bir neçə dil yaratmağa vadar edir. Bu dillərdə kimin danışa biləcəyini və hansı hekayələr danışa biləcəyini düşünən Tolkin yenidən elflər konsepsiyasına müraciət edir. 

## İstinadlar
Park Inn by Radisson Berlin Alexanderplatz

**Park Inn by Radisson Berlin Alexanderplatz** – Almaniyanın paytaxtı Berlində yerləşən göydələn. Bina Aleksanderplatsın şimal-şərqində yerləşir və 1970-ci ildə Şərqi Almaniya dövründə tikilib. 149,5 metr hündürlüyü və 41 mərtəbəsi ilə Almaniyanın ən hündür otel binasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Official website of the Park Inn Berlin Alexanderplatz
Qız dostu

**Gölfrend** yaxud **qız dostu** – Platonik, romantik və ya intim baxımdan əlaqələr yaradılan qadın cinsindən olan şəxsi ifadə edən termindir. Belə münasibətdə olan insanlar bir-birlərini “qiymətli” və “partnyor” kimi müəyyən edib, bir-birlərinə sevgilim, balım, əzizim kimi sözlərlə müraciət edirlər. Evli kişi ilə münasibətdə olan qadınlara “məşuqə” deyirlər. Bu terminin kişilər üçün olan formasına isə oğlan dostu deyirlər.

## İstinadlar
Harun

**Harun** (, *Aron*; "ali", "dağ", "işıq dağı", "müəllim", "ziyalı"; ) —  Tövratda Musanın böyük qardaşı və yəhudilərin Misir əsarətindən azad edilməsi zamanı yoldaşı, yəhudilərin ilk baş kahini. Levi qəbiləsindən Amram və İoxavedanın oğludur. İslamda o, Musanın qardaşı Harun ibn İmran kimi tanınır.

Bu gün Harunun nəsli "Kohen" soyadını daşıyan yəhudilərdir. Genetik araşdırmalar göstərdi ki, Yəmən mənşəli “Koen” soyadlı yəhudilərin Aşkenazi əsilli “Kohen” soyadlı yəhudilərlə ailə əlaqəsi var ki, bu da hər ikisinin fərqli mədəniyyətlərə malik olmasına və bir-birindən uzaq yerlərdə yaşamasına baxmayaraq ortaq əcdadı olduğunu təsdiqləyir.

Min illərdir ki, “Koen” ailələri birinci dərəcəli qohumlarla evlənməyə adət etmişlər və əcnəbilərlə nikahlara qarşı sərt qaydalar tətbiq edirlər. Bu da onların arasındakı genetik yaxınlığı izah edir.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Y-chromosomal_Aaron

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Məşuqə

**Məşuqə —** münasibətdə olduğu şəxsin evli olmasına baxmayaraq həmin kişi ilə sevgi-məhəbbət münasibətlərini davam etdirən qadınlar üçün istifadə edilən ifadə. Daha çox kişi partnyorun evli olduğu vəziyyətlər üçün istifadə olunur. Belə münasibətlər zamanı kişi və qadın bir yerdə yaşamır və münasibətin vəziyyəti adətən gizli saxlanılır.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* 
*
Harunun çubuğu

**Harunun çubuğu** — Tövratda Musanın qardaşı Harunun daşıdığı çubuq.

## Təsviri
Harun Musanın böyük qardaşıdır, Levi qəbiləsinin nümayəndəsi kimi ona xüsusi vəzifələr verilmişdi. O, İsrail övladlarının səhrada səyahəti zamanı onların baş kahini kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yəhudilərin kahinliyi Harundan sonra onun oğullarına tapşırılmışdı. Onun kahin paltarları şər ruhları öz zəngləri ilə qov qızılı fəqərələrlə bəzədilmişdi. Əlində buxurdan və çubuq tutmuşdi. Rəvayətə görə, İsrailin 12 qəbiləsi arasında birincilik uğrunda mübahisədə onların hər birinin başçısı özü ilə çubuq gətirirdi. Ertəsi gün məlum olmuşdu ki, Harunun gətirdiyi Levi qəbiləsinin çubuğu badam ağacına çevrilmişdi. Döllənməmiş meyvələr əfsanəsi orta əsrlərdə badamın bakirə təmizliyin simvolu kimi qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Harun çubuğunun əfsanəsi Məryəmin əli üçün iddiaçılar arasından Yusifin seçilməsi hekayəsi üçün bir prototip rolunu oynamışdı. Harunun çubuğunun başqa möcüzəvi gücləri də var idi. Məsələn, bu çubuq başqa ilanları yeyərək ilana çevrilə bilərdi. Müasir okkultistlər bu mifologiyanın simvolizmini insanda yatmış Kundalinin ilan enerjisinin oyanması kimi şərh edirlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Холл Дж.* Словарь сюжетов и символов в искусстве. — М., 1999.
* *Этингоф, Ольга Евгеньевна* Образ Богоматери: Очерки византийской иконографии XI—XIII вв. — М., 1999.
III Tiberi (imperator)

**III Tiberi** ()() — Bizans imperatoru.

## Həyatı
Haqqında yetərli məlumat yoxdur. 698-ci ildə imperator Leontinin şimali Afrikaya göndərdiyi donanmada xidmət etdiyi, əslən alman olduğu bilinir. Bu yürüşdə məğlub olan Bizans donanması Konstantinopola geri dönərkən, Tiberinin rəhbərliyi altında Krit adası yaxınlığında üsyan etdi. Hələ yolda ikən onu imperator elan etdilər və paytaxtdakı dəstəkçilərinin də köməyilə döyüşmədən Konstantinopola daxil oldular. Ələ keçirilən imperator Leontinin burnu və dili kəsilərək paytaxtda bir kilsəyə həbs olundu.

Hakimiyyəti ələ aldıqdan sonra şərqi Anadoludakı ərəb nüfuzunun azalmasıyla məşğul oldu. 700-cü ildə göndərdiyi orduyla bölgəni yenidən Bizans hakimiyyətinə qatdı. Sərhəd bölgələrindəki qalaları təhkim etdirdi. 703 və 704-cü illərdə ərəblərin Kilikiyaya etdiyi ardıcıl hücumları dəf etdi.

Digər yandan vaxtilə imperator Leontinin devirib sürgün etdiyi II Yustinianı tamamilə aradan qaldırmaq niyyətində idi. Bunu anlayan Yustinian qaçıb Xəzər xaqanı Busirə, daha sonra isə Bolqar çarı Tervel xana sığındı. Onunla birlikdə topladığı bulqar ordusuyla 705-ci ilin yazında Konstantinopolu mühasirəyə aldı. Ancaq keçmiş imperator Yustinian gizli bir su yoluyla şəhərə daxil oldu.

Taxtdan endirilən Tiberi qaça bilsə də, ertəsi il ələ keçirilib Konstantinopola gətirildi. 15 fevral 706-cı ildə sələfi Leontiylə birlikdə zəncirlənərək şəhər meydanında edam olundu. Hər ikisinin cəsədləri dənizə atıldı.

## İstinadlar
Teabaqqinq

Teabaqqinq insanların cinsi aktı üçün istifadə edilən jarqon termindir. Bu cinsi həzz almaq üçün insan xayasının cinsi partnyorun ağzına, üzünə və ya başına qoyulması prosesidir. Sürtünmə yolu ilə cinsi münasibət forması olaraq, öz zövqü üçün və ya ön sevişmə forması kimi həyata keçirilə bilər.

## Həmçinin bax

Boyuna eyakulyasiya

## İstinadlar
Sürtünmə yolu ilə cinsi əlaqə

**Sürtünmə yolu ilə cinsi münasibət** — cinsi əlaqə olmadan, cinsi partnyorlar tərəfindən bir-birlərini oxşayaraq, ovuşduraraq, yaxud da, bir-birlərinə sürtünərək həyata keçirmiş olduqları sevişmə metodlarından biri. Cinsiyyət orqanlarının stimullaşdırılması öpüşmək, erogen zonalara toxunma və ya bəzən də alt paltarları çıxarmadan fiziki təmasla təmin edilir. Ümumiyyətlə bu metod cinsi təcrübəsi olmayan subay gənclərin üstünlük verdiyi üsuldur.

## İstinadlar
Erməni xaçı

**Erməni xaçı** (, [haykakan xaç]) — cücərmiş budaqları, genişləndirilmiş ucları və lent çərçivəsi ilə fərqləndirilən özünəməxsus xaç növü. Buradakı ornament, erməni xristianlığına görə, xaçın həyatverici gücünü və cəza aləti kimi xaçdan fərqini simvollaşdırır. Erməni xaçı xaçkarlarda öz əksini tapmışdır.

## Qalereya

Fayl:490 Monastère de Tatév Sommet de la colonne d'alerte sismique.JPG|Tatev monastırındakı xaç.
Fayl:Khatchkar at Goshavank Monastery in Armenia.jpg|Qoşavəngdə usta Poqosun xaçkarı.
Fayl:2014 Prowincja Armawir, Wagharszapat, Chaczkar z 996 roku.jpg|Noratus burnundan 996-cı ilə aid xaçkarı. Hal-hazırda Üçkilsə kafedralında saxlanılır.
Fayl:Hovhannavank - Armenia (2927649570).jpg|Ovanavəng. 1216–1221-ci illərə aiddir.
Fayl:Khachkar from Old Djugha 1602 img 6933.jpg|Culfada 1602-ci ilə aid xaçkar. Hal-hazırda Üçkilsə kafedralında saxlanılır.
Fayl:DvinCross.jpg|Dvindəki erməni xaçı.
Fayl:Դադիվանք վանական համալիր 0157 24.jpg|Xudavəngin divarlarında arevaxaç təsviri ilə birlikdə.


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Шагинян А. H.* Армянские хачкары (крестные камни) и их надписи (IX–XIII вв.). Автореф. канд. дис. Ереван, 1970.
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Крест в наскальном искусстве Армении
* Коллекция армянских крестов и других орнаментов
Avqur

**Avqur** (; ** – quş) — Qədim Romada keşiş və məmur. O, quşların uçuşu, ötməsi və ya qar-qar etməsi ilə gələcəyi proqnozlaşdırırdı – auspisiya ilə məşğul olurdu.

## Tarixi
Qədim Romada açıq falçılıq yalnız avqurlar kollecinin üzvlərinə icazə verilirdi. O, birinci Roma çarı Romul tərəfindən himayə üçün təsis edilmişdir. Kahinlərin tutduqları vəzifə ömürlük idi. Əvvəlcə onların sayı 3 ilə məhdudlaşdı. Yuli Sezar onların sayını 16-ya çatdırmışdır. Onlara işarələr əsasında məmurlara və hərbi xadimlərə məsləhət vermək vəzifəsi qoyulmuşdu. Heç bir hərbi müəssisə və ya islahat avqurlara ilkin müraciət olmadan tamamlanmırdı. Eramızdan əvvəl IV əsrə qədər yalnız patrisilər avqur ola bilərdilər. Avqurlara mənsub olmaq zadəganlıq əlaməti hesab olunurdu, ona görə də kollecin bütün üzvlərinin proqnoz vermək qabiliyyəti yox idi. Kollecdə gerçəkləşən bütün proqnozların qeydlərinin aparıldığı xüsusi bir arxiv var idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
*  s.v. *augures*.

## Xarici keçidlər

* article ''Augurium'' in Smith's Dictionary of Greek and Roman Antiquities
* Wissowa, ''Augures'' in Paulys Realencyclopaedie der Classischen Altertumswissenschaften vol. II (trans. into English)
Auspisiya

**Auspisiya** (, *avis* — "quş" və *speculare* — "müşahidə etmək" sözlərindən) — qədim Roma dinində quşların davranışlarının müşahidə edilməsi ilə görünən əlamətləri şərh etmək təcrübəsi. Bunu icra edən avqur adlandırılırdı.

## Tarixi
Avqurlar əlamətləri qəfil və gözlənilən olaraq təsnif etmişdir. Birinci növə hər cür kiçik qəzalar daxildir: bəzi heyvanların görünüşü, duzun tökülməsi, şərabın tökülməsi, büdrəmə, asqırma, gözlənilməz səs və s. Onlar adətən qarşıdan gələn çətinliklərdən xəbər verirdilər. Gözlənilən əlamətlərə şimşək çaxması, kometlər, quşların uçuşu, onların qarıldaması və ötməsi və s. aid idi. Əgər səmada əlamətlər gözlənilsəydi, keşiş bir qülləyə qalxaraq və şərqə dönərək ərazini xüsusi əyri çubuqla təsvir edirdi. Bundan sonra bu ərazinin hüdudlarında baş verən hər şey əlamət sayılırdı. Avqurlar quşları müşahidə edərkən aşağıdakı parametrləri nəzərə almalı idi: uçuş hündürlüyü, sürət, qanad döyüntülərinin tezliyi və səsi, qarıltıların tonallığı və yüksəkliyi və s. Quşlar yaxşı əlamətlər gətirənlərə və fəlakət xəbər verənlərə bölünürdü. Qartalların, şahinlərin uçuşu yaxşı əlamət kimi qarşılanırdı. Qarğaların, bayquşların qar-qar etməsi ilə problem proqnozlaşdırılırdı. Bəzi quşlar, məsələn, ağacdələn və ya çay qaraquşu, müəyyən keyfiyyətlərə malik deyildi. Onlara görə, qarğa avqurun sağında qarıldasa, bu, mənfi, solunda qarıldasa, bu, müsbət əlamət idi. Keşiş praktikasında quşların əhəmiyyəti müxtəlif idi. Qartal qarğadan daha vacib hesab olunurdu.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Kopirayt işarəsi

**Kopirayt işarəsi** ( sözündən) və ya **müəlliflik hüquqları işarəsi** — əqli mülkiyyətin göstəricisi. Dairəyə alınmış "C" hərfi ilə təsvir olunmuşdur: ©. Bu işarə 1952-ci ildə Cenevrədə UNESCO tərəfindən qəbul edilmiş Ümumdünya Müəlliflik hüquqları Konvensiyası ilə təsis edilmişdir. Bu işarə 1955-ci ildən beynəlxalq hüquqda istifadə olunur. Qərbdə bu, qeydiyyat hesab edilmir, yalnız icazəsiz çoxalmaya qarşı xəbərdarlıq rolunu oynayır.

## İstinadlar
Nikolay Rezanov

**Nikolay Petroviç Rezanov** (; ) – Rusiya zadəganı, siyasi xadimi və Rus-Amerika şirkətinin qurucularından biri. Rezanov Rusiyanın Kuril və Aleut adalarındakı postları üçün Yaponiya ilə ticarəti dəstəkləmişdir.

## Yaponiya
Adam Yohan fon Kruzenşternin başçılıq etdiyi dünya ekspedisiyası zamanı Rusiya çarı I Aleksandr Rezanovu Yaponiyaya rəsmi rus nümayəndəsi kimi göndərmişdir. Rezanov 1804-cü ilin oktyabrında *"Nadezhda"* gəmisi ilə Naqasakiyə çatmışdır. O, qəzaya uğramış bir çox yapon dənizçini və Rusiya istehsalı hədiyyələri Yaponiya hökumətinə təqdim etmişdir. 1793-cü ildə şoqun tərəfindən leytenant Adam Erikoviç Laksmana verilən Naqasaki icazəsinə əsasən ruslar düşünürdülər ki, Yaponiya ilə ticarət edə biləcəklər. Lakin əslində bu sənəd sadəcə rusların Naqasaki limanına daxil olmasına icazə verirdi.

Bir neçə ay gözlədikdən və danışıqlar apardıqdan sonra Yaponiya hökuməti rusların hədiyyələrini və tələblərini rədd etmişdir. Bu qərara qəzəblənən Rezanov həm Rusiya adına qisas almaq, həm də Yaponiyanı ticarət əlaqələri qurmağa məcbur etmək üçün Yaponiya hökumətinin icazəsi olmadan Rus-Amerika şirkətinin iki üzvünü (Nikolay Aleksandroviç Xvostov və Qavril İvanoviç Davidov) basqına göndərmişdir.

## Kaliforniya
Yaponiyadan sonra Amerikaya səyahət edən Rezanov San-Fransisko komendantının 16 yaşlı qızı Konsepson Arquelloya aşiq olmuşdur. Rezanov Rus Pravoslav Kilsəsindən evlilik icazəsi almaq üçün Avropaya səyahət edərkən yolda ölmüşdür və Arquello Kaliforniyanın ilk rahibəsi olmuşdur. Onların məhəbbəti haqqında Andrey Voznesenski "Yunona və Avos" (1981) adlı rok-opera yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Futcob

**Footjob** — kişi cinsindən olan şəxsin cinsiyyət orqanına başqa birinin ayağından istifadə edərək həyata keçirilən cinsi əlaqə növüdür. Hənd cobun ayaqlarla edilən formasıdır. Məqsədi edilən şəxsə orqazm həzzini yaşatmaq və həmin insanın boşalmasıdır.

Fut cobu adətən qadınlar cinsi partnyorunun cinsiyyət orqanına edirlər. Gey kişilər tərəfindən də bir-birlərinə fut cob edilir. Ayaqların köməyi ilə birinin penisi sığallanır, oynanılır, masaj edilir və ya ayaqlar ilə sürtülür; bu formada cinsiyyət orqanı ilə oynanılan şəxsin cinsi həyəcan, oyanma və ya orqazm yaşaması təmin edilir. Boşalma da tez-tez ayağın yuxarı hissəsinə edilir. Bu, ayaq fetişinin mühüm bir hissəsidir.

Müxtəlif hallarda fut cob termini həm də partnyorun döşlərini və ya vulvasını sığallamaq üçün kişinin ayaqlarından və ya ayaq barmaqlarından istifadə etməsi hərəkətinə də verilən ad ola bilər.

Fut cob tələbi ilə əlaqədar olaraq, porno sənayesində fəaliyyət göstərən şirkətlər yalnız fut cob ehtiva edən xüsusi serialar və videolar çəkirlər. Yalnız Footjob temalı videolar çəkən seks filmləri şirkətləri də mövcuddur.

Footsie ilə qarışdırılmamalıdır. Footsie termini pornoda istifadə edilsə də, əslində footsie; Orqazm həzzinin yaşanmadığı və boşalmanın baş vermədiyi "romantik" bir formada ayaqlarla oynamağa verilən addır. Footsie flirtin bir formasıdır.

## Həmçinin bax
* Seksual fetişizm
* Ayaq fetişizmi

## İstinadlar
Abrakadabra

**Abrakadabra** () — zirvəsi aşağıda olan konus şəklində yazılmış magiya düsturü. Amulet kimi istifadə olunur.

## Etimologiyası
"Abrakadabra" sözünün dəqiq mənşəyi naməlumdur. Bəzi alimlərə görə, bu, yunan tanrısı Abraksasın adından gəlir. Başqa bir versiyaya görə, söz fars mənşəlidir və Mitra adlarından biridir. Bəzi ezoteriklər bunun "ab bada ke daabra" – "söz kimi məhv olmaq" xaldey sehrinin modifikasiyasını təmsil etdiyinə inanırlar. Onun təfsirinin başqa bir variantı ivrit dilindəki "abreg as habra" – "şimşəklərinizlə ölümə qədər qılınclar" ifadəsidir.

## Tarixi
"Abrakadabra" sehrindən müxtəlif xəstəlikləri və hər şeydən əvvəl qızdırmanı aradan qaldırmaq üçün istifadə olunurdu. Bu vəzifədə romalı həkim Seren Sammonik ilk dəfə eramızdan əvvəl III əsrdə "abrakadabra"dan istifadə etmişdir. Orta əsrlərə aid qara kitablarda "abrakadabra" pis ruhları çağırmaq üçün bir düstur hesab olunurdu. Hesab olunurdu ki, bu sehri icra edərkən hər deyişdə bir cin cəhənnəm dünyasından uçur. Alister Krouli və digər okkultistlər "abrakadabra"nı kimyagərlik üçün bir düstur kimi deşifrə etmişdilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* . Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона
*
Abraksas

**Abraksas**, **Abraksos** və ya **Abrasaks** () — qnostisizmdə kosmoloji varlıq.

## Təsviri
Abraksas Misir tanrılarının panteonundan götürülmüşdür. Misirdə o, əjdahanın qatili kimi hörmətlə qarşılanırdı. Vasilid təriqətinin nümayəndələri hesab edirdilər ki, Abraksas göylərin və eonların ali rəhbəridir, onun simasında onların birliyini simvollaşdırır. Təsvirində bu varlıq insan bədəninə və xoruz başına malikdir, ayaqları yerinə ilanlar var. Abraksasın təsviri adətən amuletlərdə müşahidə olunurdu. Onun ətrafında yaranmış kult xristian qnostisizminin hüdudlarından kənara yayılaraq bir sıra bütpərəstlik cərəyanlarına daxil olmuşdur. Abraksas adı mistik "abrakadabra" sözü ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Wendelin, in a letter in 
* 
* 
* 
* 
* 
*Idem, *Abraxas* in Herzog, *RE*, 2d ed., 1877.
* 
* 
* 
*Idem, *Appendice alla dissertazione sugli Abraxas*, ib. 1874.
* 
* 
*Harnack, *Geschichte*, i. 161. The older material is listed by Matter, *ut sup*., and Wessely, *Ephesia grammata*, vol. ii., Vienna, 1886.
*  Eng. transl., 10 vols., London, 1721–2725.
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* The complete texts of Carl Jung's "The Seven Sermons To The Dead"
* Abraxas article from ''The Mystica''
Penisin əl ilə stimullaşdırılması

**Penisin əl ilə stimullaşdırılması** və ya **Hənd cob** () — kişinin cinsiyyət orqanının kişi və ya qadın cinsi partnyoru tərəfindən adətən orqazm və boşalma nöqtəsinə qədər əl ilə stimullaşdırılmasıdır. Masturbasiyadan fərqli olaraq, qadının vaginasının, klitorunun və ya vulvasının əl ilə stimullaşdırılmasına barmaqlama deyilərkən, partnyorlar tərəfindən eyni vaxtda tətbiq edilən əl ilə stimullaşdırılmaya isə müştərək masturbasiya deyilir. Müştərək masturbasiya zamanı kişi qadının vaginasını barmaqlayıb, yaxud da klitorisi ilə oynayarkən, qadında öz növbəsində kişinin cinsiyyət orqanı və ya xayaları ilə oynayır.

Fahişəliyin qeyri-qanuni olduğu yerlərdə cinsi xidmətlər təklif edən masaj salonları müştərilərinə penisin əl ilə stimullaşdırılmasını təklif edə bilərlər, həm də qanun çərçivəsində qalaraq, qanundan kənara çıxmazlar.

Masaj salonlarındakı deyiliş ilə, masajçı tərəfindən; masajın bir hissəsi kimi və ya ondan sonra həyata keçirilən penisin əl ilə stimullaşdırılmasına “xoşbəxt sonluq” deyilir. 1975-ci ildə A.J. Velarde tərəfindən həyata keçirilmiş olan tədqiqata görə, ABŞ-nin Sakit okean sahilində yerləşən adı açıqlanmayan bir şəhərdə, “penisin əl ilə stimullaşdırılması” masajçıların məşğulluq şərti olaraq təklif etdiyi xidmətlərdən biridir.

## İstinadlar
Masaj salonu

**Masaj salonu** — masaj xidmətlərinin ödənişli olduğu yer. Masaj salonu termini ümumiyyətlə kommersiya məqsədli erotik masaj xidməti təklif edən məkanlar üçün istifadə olunur. Fahişəliyin qeyri-qanuni olduğu dövlətlərdə, ərazilərdə, regionlarda masaj salonları saunalar və spa müəssisələri kimi müntəzəm olaraq, fahişəliyin ön təşkilatı kimi çıxış edirlər. Masaj salonu termini adətən fahişəxana üçün evfemizm kimi istifadə olunur və masaj salonları kimi maskalanan qeyri-qanuni fahişəxanalar bir çox ölkələrdə olduqca geniş formada yayılmışdırlar.

## İstinadlar
Erotik masaj

**Erotik masaj** —  bir insanın başqa bir insanın erogen zonalarında cinsi həzz alması üçün istifadə edilən masaj üsullarından biri. Proses, erotik masaj alan şəxsin cinsi oyanmasını təmin edə və ya artıra, həmçinin də bəzən orqazma çatmasına səbəb ola bilər. Fokus zonası qadınlarda qadın döşü, döş giləsi, areola və qasıq kurqanı, kişilərdə isə kişi reproduktiv sistemidir. Masaj partnyorun cinsi orqanlarına aid olduqda, hərəkət aktı adətən kişilər üçün əllə, qadınlar üçün isə barmaqlarla həyata keçirilir.

Bu gün erotik masaj zəng qızları kimi bəzi insanlar tərəfindən, zaman zaman cinsi əlaqənin bir hissəsi, ya ön sevişmə, ya da cinsi əlaqənin son hərəkət aktı, ya da cinsi terapiyanın bir hissəsi kimi istifadə olunur. Bəzi ölkələr və şəhərlərdə masaj salonları, spa və saunalar kimi böyük kommersiya məqsədləri üçün fəaliyyət göstərən erotik masaj sənayeləri də mövcuddur.

## Həmçinin bax

Erotik laktasiya

## İstinadlar
Kadisenlər

**Kadisenlər** — qədim Şərqi İran və ya Hun-Eftalit tayfasıdır ki, hələ Xionitlərin gəlişindən əvvəl  bölgəsində yaşamışlar.

## Tarixi
Latın və Suriya mənbələrində xionitlər,  () və eftalitlər ağ hunlar kimi adlandırılır. Onların arasında Nüseybinda yaşayan Kadusii-Kudişeylər də var idi. Kaspilərin kadusilərlə eyniliyini nəzərə alsaq, Nüseybin kadusiləri, eləcə də xionitlər və eftalitləri Hirkan kadusilərinin və ya kaspilərinin davamçıları hesab etmək olar. Hirkanların izlərini anaxronizmdə N. Gəncəvi izləyə bilər, o, "İskəndər-name" əsərində Rusiyanın "Alanlar və Gerklər ölkəsindən" hücumunu təsvir edir ki, bu da "Alanlar və Serirlər" və ya "Alanlar və Ruslar"a uyğundur. Beləliklə, hunlarla qarışdırılmayan və "maskutlar" və ya "masaxa-hunlar"la eyniləşdirilən "Qafqaz xonları" Qafqazda hərbi-ticarət koloniyaları ilə əlaqəli olan hirkanlarla əlaqələndirilə bilər.
Macar dilçisi János Harmatta[tr] öz yazılarında yazırdı:*Müvafiq olaraq, gellər kimi kadisenlər (kadıslər) də Qarçistanda yaşamış Şərqi İran tayfası ola bilərdilər. Ola bilsin ki, [[Bəlazuri|Əl-Bəlazuri]], [[Təbəri]] və Bəkrinin qeyd etdiyi Cadiz (erməni kateşanı, suriyalı kadisastan) toponimi onların qədim ərazilərinin mərkəzini göstərə bilər. Əvvəlki araşdırmalarla müəyyən edildiyi kimi, kadisenlərin bir hissəsi, ehtimal ki, İranın qərb sərhədində Sasani-Roma müharibələrindən sonra [[II Şapur]] tərəfindən sərhəd ərazilərində yerləşdirilmişdir. Əl-Baladhurinin saxladığı məlumata görə, onların başqa bir hissəsi [[I Firuz]] tərəfindən böyük ehtimalla yenidən [[Herat]] yaxınlığındakı sərhədçi kimi köçürülüb. Aydındır ki, bu hadisə yalnız 467-ci ildə I Firuzun Kidaritlər üzərində qələbəsindən sonra baş verə bilərdi. Lakin I Firuzun eftalitlər tərəfindən sarsıdıcı məğlubiyyətindən sonra kadisenlər, görünür, Puşanqla Heratı da götürüb ölkəyə hakim oldular. Deyilənə görə, "düşmən xalqlar" arasında ikinci tayfa Yunan-Roma və Şərq mənbələrində yaxşı tanınan kadisenlər idi. Daha sonra kadisenilər eftalitlərə aid edildi və onlar eramızın 6-cı əsrində baş verən hadisələrdə mühüm rol oynadılar. Bununla belə, onlardan bəziləri eramızın 440-cı illərində, Sinqara və [[Nüseybin]] bölgəsində məskunlaşdıqları zaman artıq təsdiq edilmişdir və ehtimal ki, daha erkən bir tarixdə [[İbn Xordadbeh]]in şəhadətinə istinad edir, ona görə mükafatı verən [[I Ərdəşir]] olmuşdur. Taziyan şah, Kadis şah və Bərcan şaha "şah" titulu. Taziyan şah və Bərcan şahla bağlı bu şəhadətin həqiqiliyi əvvəlki tədqiqatlar tərəfindən artıq təsdiq edilmişdir, çünki Taziyan şah Hira ərəb padşahı ilə eyniləşdirilir, Bərcan şah isə manixey mətnlərindən Varuçan şah ilə müqayisə edilir, bu da hökmdar ola bilərdi. ölkə [[Varaçan]], Kuşana məxsusdur. Həmçinin "euseni", "cuseni" adları Kuşanların adları ilə eyniləşdirilir.*

## Mənbələr
Zəng qızı

**Zəng qızı** — küçə fahişələrindən fərqli olaraq adətən öz peşəsini ictimaiyyətə göstərməyən seks işçisidir. O, adətən fahişəxana kimi bir müəssisədə işləyir, lakin onları adətən eskort agentliyi işə götürür. Müştərilər adətən onların telefon nömrəsinə zəng edərək görüş təyin edirlər.

## İstinadlar
Böyük Qama

**Qulam Məhəmməd Bəkş Butt** () əsasən, **Rüstəm-e-Hind** kimi tanınır və rinq adı ilə **Böyük Qama.** Britaniya Hindistanında pəhləvani güləşçisi və stronqməndir. 20-ci əsrin əvvəllərində o, məğlubedilməz dünya güləş çempionu idi.

1878-ci ildə Britaniya Hindistanının Pəncab əyalətinin Amritsar rayonunun Cabboval kəndində anadan olub. Bəkş 1910-cu il oktyabrın 15-də ağır çəkidə dünya çempionatının versiyasına layiq görüldü. 52 ildən çox davam edən karyerasında məğlub olmayan o, bütün zamanların ən böyük güləşçilərindən biri hesab olunur. 1947-ci ilin avqustunda Britaniya Hindistanı Hindistan dominionuna və Pakistan dominionuna bölündükdən sonra Qama Pakistanı seçdi və burada 23 may 1960-cı ildə Lahorda öldü.

## İstinadlar
Küçə fahişəliyi

**Küçə fahişəliyi** — seks işinin bir növü. Seks işçisi küçə künclərində gözləyərkən və ya küçə ilə gəzərkən müştərilərini ictimai yerlərdən və ya küçələrdən cəlb edir. Seksual hərəkət aktı müştərinin avtomobilində və ya yaxınlıqdakı küçədə, fahişənin evində və ya kirayə götürülmüş motel otağında da baş verə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Street prostitution''  by Michael S. Scott, US DOJ Problem-Oriented Guides for Police Series, No. 2 (PDF file)
Dimitrana İvanova

**Dimitrana İvanova** —  Bolqarıstanda olan təhsil islahatçısı, seçki hüququ müdafiəçisi və qadın hüquqları müdafiəçisi. O, 1926-1944-cü illərdə Bolqarıstan Qadınlar İttifaqına rəhbərlik edib.
## Bioqrafiya
Dimitrana Petrova 1881-ci il fevralın 1-də Bolqarıstanın Ruse şəhərində anadan olub. O, tacir qızı olaraq yerli qızlar məktəbində, sonra isə qızlar liseyində təhsil alıb. Bolqarıstanda qadınlara 1896-cı ildən Sofiya Universitetində mühazirə oxumağa icazə verilirdi, lakin onlar 1901-ci ilə qədər orada daimi tələbə ola bilməzdilər və hətta o zaman bu, çətinliklər yaradırdı, çünki qızların orta məktəblərində universitetə qəbul üçün tələb olunan yeddi orta sinifdən yalnız altısı var idi. Dimitranaya bu əsaslarla Sofiyada hüquq fakültəsində yer verilmir, lakin o, Sürix Universitetində fəlsəfə təhsili alan ilk qadın olur. 1900-cü ildə Bolqarıstana qayıtdıqdan sonra o, qadınlar üçün praktiki olaraq yeganə peşə olan müəllim kimi çalışır (baxmayaraq ki, bu 1904-cü ilə qədər evli qadınlar üçün qadağan idi). 1914-cü ildə Dimitrana müəllim Donço İvanovla evlənir, lakin peşəkar fəaliyyətini davam etdirdi (1904-cü ildə evli qadın müəllimlərə qoyulan qadağa aradan qaldırılır). 1921-ci ildə o, Sofiya Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil almaq üçün ərizə verir və sonda buna icazə verilir. İvanova 1927-ci ildə oranı bitirmişdir.

1926-cı ildə İvanova Yuliya Malinovanı ölkəsinin aparıcı qadın hüquq müdafiə təşkilatı, 1901-ci ildə əsası qoyulmuş Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin sədri kimi əvəz edir. 1935-1940-cı illərdə Beynəlxalq Qadınlar Alyansının idarə heyətinin üzvü olub. İvanova ictimai müzakirələrdə mübahisəli bir reputasiya qazanır və tez-tez mətbuatda karikaturaların mövzusu olur. Sədr olduğu müddətdə iki məsələyə çox diqqət yetirilirdi: qadınların vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olmasına icazə verilməsi, qadınların digər oxşar peşələrə sahib olmaq hüququnu ifadə edən mühüm simvolik məsələ kimi qiymətləndirildi və qadınların seçki hüququ. Bolqar qadınları 1937-ci ildə şərti olaraq səsvermə hüququ alırlar, lakin dul, evli və ya boşanmış olsaydılar, özləri seçilə bilməzdilər.

İvanova 1944-cü ildə kommunistlərin Bolqarıstanı ələ keçirməsindən sonra, bütün mülki "burjua" təşkilatları ləğv edildikdən sonra həbs edilir. O, 1945-ci ildə tanışlarından birinin kommunist hərəkatına müdaxiləsindən sonra azadlığa buraxılmışdır.
## İstinadlar
Gellər

**Gellər** — Strabon və Plininin qeyd etdiyi qədim skif tayfası, çox güman ki, etnik tərkibində heterojen olan Qafqaz albanlarının qəbilə birliyinin bir hissəsi idi.

## Tarixi
Vasili Tatişevə görə Gili, Sarmat xalqı və ya slavyanlar, dəqiq məlum deyil, onlar indi Orel adlanan Uqla çayı boyunca yaşamışlar və çayın onların dilində Gilia adlandırılması diqqətəlayiqdir. ruslar tərcümədə Uql tərcümə etdilər, çünki sarmat dilində Gilia coal və guilio west. Bəzən ruslar onlara gel deyirlər, Melyanın gelon dediyi eyni; Ptolemey Litvada qalindalar, qalyonlar və gitonlar qoyur. Strykovsky, Qalindiya bölgəsinin adını saxladığı Prusslara qaliodalar qoyur. Pliniyə görə gelləri, yunanlar kadusilə kimi radlandırdılar. 

Lüdmila Borovkova öz əsərlərində yazırdı:*Xonların və gellərin, Ammian Marsellinə görə, 356-358-ci illərdə birinci Şahanşah [[II Şapur]] ilə birlikdə vuruşmağlarını və ermənicə “xüsusilə döyüşkən tayfalar” adlandırılan xionitlərin və gelonların nəsilləri olduğuna şübhə etmək gərək yoxdur. Onlar 359-cu ildə albanlarla birlikdə Amida şəhəri yaxınlığında farslara romalılarla döyüşməkdə kömək etdilər. Birinci fəsilimizdə o da məlum oldu ki, [[Xionitlər]] və Gelonlar IV əsrin ortalarında artıq mövcud olmuş [[Alanlar|Alan]] tayfalarıdır.*

## Varisi
Bölgənin Gilyan adı ilə Gels etnonimi arasındakı əlaqə Vasili Bartold tərəfindən ifadə edilmiş və  əsərlərində işlənmişdir. Bu fərziyyənin bir hissəsi gellər və kadusilərin İran dillərinin əcdadlarından birini danışan bir xalq kimi müəyyən edilməsidir. Eyni fərziyyənin işlənməsində talış dili gel dilinin nəsli kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
Oseam (film, 2003)

**Oseam** (Hangul: 오세암) — 2003-cü ildə *Sung Baek-Yeop* tərəfindən idarə olunan Cənubi Koreya dram, dini animasiyadır. O, böyüklər üçün nağıl kimi təsvir edən koreyalı yazıçı *Jeong Chae-bong*-un romanına əsaslanır. Oseam "Beş illik məbəd" deməkdir.

## Mövzu
Oseam Gami (감이) və onun kiçik qardaşı Gilson (길손) adlı iki yetim uşağı izləyir. Gami mehriban kor qızdır, Gilson isə hiperaktivdir və tez-tez pis davranışlar edən balaca uşaqdır. İkisi Mahayana Buddist məbədinə sığınır, ev işlərinə kömək edir, eyni zamanda Gaminin görmə qabiliyyətini itirməsinin öhdəsindən gəlirlər, çünki bir neçə il əvvəl yanğında anasını və evinlərini itirirlər. Bunu anlamaq üçün çox balaca olan Gilson hələ də bir gün analarını tapacağına inanır, çünki Gami ona heç vaxt yanğında anasının öldüyünü söyləməmişdir. Gilson bir rahib kimi dağlarda meditasiya etməyə və bacısının korluğuna çarə tapmaq üçün bir müddət oraya gedir, lakin sonda Gaminin görmə qabiliyyətinə görə öz həyatını qurban verir.

Film çox yavaş templi, tez-tez öz yanaşması ilə olduqca canlıdır, baxmayaraq ki, flashback anları və qısa gərgin səhnələr var. Personajlara, xüsusən də yetimlərə çox diqqət yetirilir.

## Buraxılış
Cənubi Koreya və Fransa ilə məhdudlaşdığı üçün bu film ingilis dilində az tapılır. İngilis altyazılı DVD-lər mövcuddur, lakin yalnız 3 regionda var.

## Mükafatlar
O, Amsterdam Fantastik Film Festivalı kimi dünya üzrə film festivallarında çoxsaylı mükafatlar almışdır. 2004-cü ildə Asiya-Sakit Okean Film Festivalında və Annecy Beynəlxalq Animasiya Filmləri Festivalında "Ən Yaxşı Animasiya Filmi" mükafatını qazandı.

## İstinadlar
Xaçmaz Şəhidlər Xiyabanı

**Xaçmaz Şəhidlər Xiyabanı** — Xaçmaz şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.

## Tarixi
Ümumilikdə ərazisi 3000 m2 olan xiyabanda 700 m2-ə yaxın yeni yaşıllıq qaz, 1500 m2 keyfiyyətli beton tavalar (tamet daşları) döşəmədir. Xiyabanda Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrərmanı Yavər Şahbazovun büstü qoyulmuş, I Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş 226 nəfərin, II Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş 48 nəfərin və 20 yanvar 1990-cı ildə şəhid olmuş 1 nəfərin xatirə lövhədən ibarətdir.

2019-2021 Xiyaban yenidən əsaslı təmir – tikinti və yenidənqurma işləri aparılmışdır.
## Dəfn olunanlar

## Həmçinin bax
* Şəhidlər Xiyabanı

## İstinadlar
Charli XCX

**Şarlotta Emma Eytçison** (; ) — əsasən **Charli XCX** ləqəbi ilə tanınan ingilis müğənni və bəstəkar.

## Həyatı
Şarlotta Emma Eytçison 2 avqust 1992-ci ildə İngiltərənin Kembric şəhərində anadan olmuşdur. Atası şotland, anası hind əsilli uqandalıdır. Hartofordşir əyalətində böyümüşdür. Məktəb təhsilini 2010-cu ildə yarım saxlamışdır.

## Diskoqrafiya
* *True Romance* (2013)
* *Sucker* (2014)
* *[[Pop 2]]* (2017)
* *Charli* (2019)
* *How I'm Feeling Now* (2020)
* *Crash* (2022)
* *[[Brat (albom)|Brat]]* (2024)

## Konsert turları

### Əsas
* Girl Power North America Tour (2014)
* Charli and Jack Do America Tour (2015)
* Number 1 Angel Tour (2017)
* Pop 2 Tour (2018)
* Charli Live Tour (2019–2020)
* How I'm Feeling Now Tour (2021)
* Crash the Live Tour (2022)

### Digər
* The Ting Tings — Show Us Yours Tour (2011)
* Sleigh Bells — (2012)
* Azaliya Benks — Mermaid Ball (2012)
* Coldplay — Mylo Xyloto Tour (2012)
* Elli Qoldinq — The Halcyon Days Tour (2013)
* Marina Diamandis — The Lonely Hearts Club Tour (2013)

* Paramore — The Self-Titled Tour (2013)

* Keti Perri — Prismatic World Tour (2015)
* Holzi — Hopeless Fountain Kingdom Tour (2017)
* Sia — Nostalgic for the Present Tour (2017)
* Teylor Svift — Reputation Stadium Tour (2018)

## Filmoqrafiya
* The Fault in Our Stars
* *The F-Word and Me*
* *The Ride: Charli XCX*
* *Saturday Night Live*
* *Lost In The North*
* *The 1989 World Tour LIVE*
* *The Angry Birds Movie*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Bia

**Biansa Miquela Landrau** (; ) — əsasən **Bia** ləqəbi ilə tanınan ABŞ musiqiçisi.

## Həyatı
Bia 16 avqust 1991-ci ildə Massaçusets ştatının Medford şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Porto-Rikalı və italyandır. Qısa müddət kollecdə oxusa da, buranı tərk edib musiqi karyerasına addım atmışdır. 2017-ci ildə Los-Ancelesə köçdü.

## Filmoqrafiya

### Televiziya

## Mükafatları

* 2020 — Boston Music Awards (İlin sənətçisi)
* 2020 — Boston Music Awards (İlin hip hop sənətçisi)

## Konsert turları

### Dəstəkləyici

* Pusha T – Darkest Before the Dawn Tour (2016)
* Ariana Qrande – Dangerous Woman Tour (2017)
* Don Toliver – Life of a Don Tour (2021)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anat yençi çuvaşlar

**Anat yençi çuvaşlar** — çuvaş subetnosu. Əsas məskunlaşma sahəsi Çuvaşıstanın şimal-şərqidir. Miqrasiya nəticəsində anat yençi çuvaşların nümayəndələri də Volqaboyu və Uralın bir çox bölgələrində məskunlaşıblar.

Anat yençi çuvaşlar 3 alt qrupa malikdirlər: Anat-Sivilskaya, Nijnetsivilskaya və Kozlovskaya.
## Mənşəyi və yayılma arealı

Anat yençi çuvaşlar Çuvaşiyanın şimalında və şimal-şərqində məskunlaşıb. Onlara Başqırdıstan Respublikasında və Tatarıstan Respublikasında, Ulyanovsk, Orenburq vilayətlərində rast gəlinir. Lakin anat yençi çuvaşlar ən çox Penza, Samara və Saratov vilayətlərində yaşayır. Çuvaşların (anat yençi) əcdadları VII-VIII əsrlərdə Şimali Qafqaz və Azov çöllərindən gəlmiş bulqar tayfalarıdır.

## Dialekt
Anat yençi çuvaşların dialektlərinin tədqiqi problemli olaraq qalır. Bəziləri anat yençi çuvaşların dialektlərinin müstəqil bir dil təşkil etdiyin hesab edir. Digər tədqiqatçılara görə isə onlar viryal (yuxarı, "ətraf") və anatri dialektləri (aşağı ton, "səsli" boğazlar) arasında keçid dialekt qrupudur. Anat yençi ləhcəsinin "ölməsi" prosesi çuvaş ləhcəsindən qat-qat sürətlidir.

## Mədəniyyət
Anat yençi çuvaşların ənənəvi geyimlərinin digər xalqların (fin-uqor, tatarlar) təsirinə məruz qalan qonşulardan fərqli olaraq, ən qədim ənənələri saxladığı hesab edilir. Folklor, xüsusən də xalq yaradıcılığı anat yençi çuvaşların mədəniyyətin qədim formalarını qoruyub saxladığını göstərir. XVIII əsrə aid xalq geyimi, mürəkkəb döş bəzəklərindən hələ də istifadə edilir.

Arxeoloji və tarixi abidələr (qəbir daşları, zərgərlik məmulatları, üzüklər) təsdiq edir ki, hətta XVII-XVIII əsrlərdə də anat yençilər runik yazıdan istifadə ediblər və əlvan metal üzərində zərgərlik təqibi kimi nadir sənət növü onlar arasında yüksək səviyyədə olmuşdur. Xalq yaradıcılığı, musiqi yaradıcılığı, folklor, xoreoqrafiya xalqın qədim irsi olmaqla müasir mədəniyyətin inkişafı üçün zəngin arsenal rolunu oynayır.

## Din
Anat yençi çuvaşlar əsasən pravoslavdırlar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Meymunçiçəyi virusu

**Meymun çiçəyi virusu (MPV və ya MPXV)** insanlarda və digər heyvanlarda meymunçiçəyi xəstəliyinə səbəb olan ikiqat zəncirli DNT zoonoz virusudur. Poxviridae ailəsinin orthopoxvirus cinsinə aiddir. Bu, variola (VARV), inəkçiçəyi (CPX) və vaksinasiya (VACV) viruslarını ehtiva edən insan ortopoxviruslarından biridir. Çiçək xəstəliyinə səbəb olan variola virusunun birbaşa əcdadı və ya birbaşa nəslindən deyil. Meymun çiçəyi xəstəliyi çiçək xəstəliyinə bənzəyir, lakin daha yüngül bir səpgi və daha az ölüm nisbəti ilə xarakterizə olunur.

Virusun virulentliyinin dəyişməsi Mərkəzi Afrikadan olan təcridlərdə müşahidə edilmişdir, burada ştammlar Qərbi Afrikadan daha təhlükəlidir. Bu iki bölgədə Konqo Hövzəsi (Mərkəzi Afrika) və Qərbi Afrika adlanan virusun fərqli kladesləri var.

## İstinadlar
Pquuen

***Pqueen*** — təxəllüsü ilə də tanınan **Büşra Pelin Baynazoğlu** () – Türk YouTuber və Twitch yayımçısıdır. O, karyerasına 2017-ci ildə Twitch platformasında başlayıb.

## Həyatı
18 iyul 1992-ci ildə əslən Rizəli bir ailənin ikinci qızı olaraq Ankarada dünyaya gələn Baynazoğlu internet kafedə oynadığı *[[Grand Theft Auto V|GTA]] Vice City* oyunu ilə oyun dünyasına daxil olub. O, uşaqlığından iyirmi yaşına kimi TRT-nin uşaq və gənclər xalq rəqsləri ansamblında rəqs edib. Kütahya Dumlupınar Universitetini qazanan Baynazoğlu iqtisadiyyat fakültəsini bitirib. Daha sonra *Kütahya Dumlupınar Universiteti*ndə Pedaqoji Formasiya təhsilini tamamladı. Hazırda həmin universitetin Biznesin idarə edilməsi fakültəsində magistratura pilləsində təhsil alır.

## İnternet karyerası
İlk yayımını 2017-ci ildə Twitch platformasında açan Baynazoğlu özünəməxsus üslubu ilə zamanla tamaşaçı toplamağa başlayıb. Adətən hekayə və simulyasiya oyunları oynayan Baynazoğlu ara sıra FPS oyunları da oynayır. 2019-cu ildə NoobStar-a qoşulan Baynazoğlu bu andan etibarən karyerasında daha sürətlə inkişaf edəcəkdi. O, yarışmada Jahrein və PintiPandanın yaratdığı münsiflər heyətinin qarşısına çıxıb. Bu müsabiqədə rəqiblər arasında Elraenn, Toqtir və Zade kimi günümüzün məşhur nəşriyyatları da var idi. Baynazoğlu NoobStar yarışmasının sonuna çata bilməsə də, Twitch kanalı üçün böyük izləyici kütləsi ilə yarışa vida edib.

O, Tvitter hesabında yayıma başladığını elan edən paylaşım edib və bu paylaşımda Ankara Böyükşəhər Bələdiyyə Başçısı Mansur Yavaşın qonaq qismində verilişinin montaj görüntüsünü yerləşdirib. Yavaş Twitter-dəki paylaşımında "Sevgili Pelin, məzmununuz mənim və ailəm üçün çox əyləncəlidir. Gənclərimizin müsbət enerjisi bizi sevindirir. Bir gün Twitch-də yayıma qoşulmaq və demək istərdim." Sonra Pqueen ilə Yavaş 17 Mart 2021-ci ildə Kim Pqueen ilədir? Twitch konseptində birlikdə yayımlanaraq anında 350 mindən çox izlənildi və rekord qırdı.

2017-ci ildə ilk addımını atan və bir neçə il ərzində Twitch-də əhəmiyyətli bir mövqeyə çatan Pqueen, uzun müddətdir ki, Twitch Türkiyənin ən çox baxılan qadın yayımçısı ünvanını qoruyur. Bundan əlavə, ən çox baxılan beynəlxalq qadın yayımçılar arasında yer alan Pqueen indiki yayımlarında tez-tez 10.000 tamaşaçı həddi üzərində qalmağı bacarır.

## Mükafatları
* Boğaziçi Universiteti İnformatika Mükafatı
* INFLOW — Ən Yaxşı Oyun Təsiri Mükafatı
* Oyunun Ulduzları — İlin IRL Yayımçısı
* Oyunun Ulduzları — İlin Qadın Yayımçısı
* Crystal Deer Awards — Ən Yaxşı İnfluencer/Nəşriyyatçı
* GSU Top Awards — İlin Sosial Media İnteraktivi
* 15-ci Kemal Sunal Mədəniyyət və İncəsənət Mükafatları — Ən Yaxşı Məzmun Prodüseri
* YouTube 100.000 Abunəçi Plaketi
* YouTube 1.000.000 Abunəçi Lövhəsi

## İstinadlar