open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bəni-Məzyəd

**Banu Məzyəd** (''ərəb''. بنو مزيد) və ya **Məzyədilər** mərkəzi İraqda ərəb şiə sülaləsi idi. Onlar Banu Əsəd qəbiləsinin Naşirə qəbiləsinə mənsub idilər. Onlar təxminən 961-ci ildən 1160-ci ilə qədər Kufə və Hit ətrafındakı ərazidə muxtar əmirlik idarə edirdilər.

## Məzyədi hökmdarları
* 961–1017 : Səna əd-Dövlə Əli (I) ibn Məzyəd əl-Əsədi ən-Naşiri
* 1017–1082 : Nur əd-Dövlə Əbul-Ə'zz Dubays (I) ibn Əli
* 1082 –1086 : Əbu Kamil Bəha əd-Dövlə Mənsur ibn Dubays
* 1086–1108 : Seyf əd-Dövlə Fəxrəddin Əbülhəsən Sədəqə (I) ibn Mənsur
* 1108–1135 : Nur əd-Dövlə Əbu 'l-Ə'zz Dubays (II) ibn Sədəqə
* 1135-1138 : Seyf əd-Dövlə Sədəqə (II) ibn Dubays
* 1138-1145 : Məhəmməd ibn Dubays
* 1145-1150 : Əli (II) ibn Dubays
* 1150–???? : Mühəlhil ibn Əli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
* 
* 
* The Shia Rulers of Banu Ammar, Banu Mardas and the Mazidi
Güllüdərə

* Güllüdərə (Pəmbək) — Pəmbək mahalında kənd.
* Güllüdərə-i Ülya (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Güllüdərə-i Süfla (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Talkan

*Talkan (şirniyyat) — qovrulmuş arpa və ya buğda unundan hazırlanmış sərt lapa.  
*Talkan (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Serebrianoe

**Serebrianoe** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 640 metr hündürlükdə, Suxumidən 90 km uzaqlıqdadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 297.

## İstinadlar
Linda

**Linda** — ad.

* Linda Torres — ABŞ aktyor. 
* Linda Co Rizzo — İtalyan əsilli ABŞ ifaçısı, prodüseri, bəstəkarı və aktrisasıdır.  
* Linda Lavleys — əsasən Linda Lovelace kimi tanınan amerikalı pornoqrafik film aktrisası 
* Linda De Rocco — İtaliyanı təmsil edən buzüstü hokkeyçi.  
* Linda Hamilton — ABŞ-li aktrisa.  
;Digər
* Linda (Suxumi) — Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. 
* Kvemo Linda — Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd.
Maskaron

**Maskaron** (, bəzən )  — "böyük maska"

Mascaron — dekorativ element, adi "maska" anlayışından fərqli olaraq, memarlıq və ya digər məkan mühitinə daxil olan təsvir deməkdir.

Bir qayda olaraq, bu mifoloji personajın və ya mifik məxluqun maskasının, tağın ya sandrikin açardaşına qoyulmuş və ya pəncərənin ya qapının platbandına yerləşdirilmiş qorelyef təsviridir.

Maskaronlar, qorxulu qarqoyllardan fərqli olaraq, komik, neytral və ya romantik ola bilər.

Memarlıqdan əlavə, maskaronlar sənət və sənətkarlıqda istifadə olunur: gəmilərdə, boşqablarda; İtalyan İntibahının, Flamand Barokkosunun, XIV Lüdovikin fransız "böyük üslubu"nun və Regency üslubunun rəsmlərində və ornamental oymalarında.

Maskaronlar, herms, telamonlar kimi, Renessans və Barok mebellərini bəzəyir.

Fəvvarələrdə relyef və heykəltəraşlıq maskaronları su şırnaqları kimi istifadə olunur.

Yaxın forma protomdur (heyvanın bədəninin ön hissəsi).

## Qalereya

Image:Venezia - Mascherone con rictus facciale - Foto G. Dall'Orto, 2 lug 2006 - 01.jpg|Maskaron-qrotesk. Venesiya
Image:Collegium Maius 02.JPG|Fontan maskaron. Krakov
Image:Moscow, Tverskaya 19 mascaron.jpg|Maskaron-şir. Moskva
Image:Moscow, Lyalin Lane mascaron.jpg|Qadın başı. Moskva
Image:8-я Советская 48, Мытнинская 17-19 04.jpg|Latın dilində yazıları olan maskaron. Sankt-Peterburq


## Ədəbiyyat
Колмовской А. А. Маскароны (недоступная ссылка). — // Архитектура и строительство Москвы. — 1999. — № 2. Архивировано 26 мая 2007 года. [1]
Алмазов Б. Повести каменных горожан: Очерки о декоративной скульптуре Санкт-Петербурга. — М.: Центрполиграф, 2012. — 431 с. — (Всё о Санкт-Петербурге) — ISBN 9785227039491
Скочилов Б. Б. Маскароны Петербурга. — 3-е изд., испр. и доп. — СПб.: Нестор-История, 2019. — 272 с. — ISBN 9785446914562

## İstinadlar
Kutişxa

**Kutişxa** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 110 m hündürlüktə, Qara dənizdən 10 km və Suxumidən 0,5 km uzağlıktadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 89.

## İstinadlar
Leçkopi

**Leçkopi** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 30 m hündürlüktə, Suxumidən 4 km uzağlıktadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.. Kənddə Kolxida baltaları xəzinəsi tapıldı.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ., 1983. — გვ. 208.

## İstinadlar
Ambarixutsa

**Ambarixutsa** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 700 metr hündürlükdə, Qara dənizdən 6,5 km və Suxumidən 16 km uzaqlıqdadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 120.

## İstinadlar
Kelasuri (Axalsopeli)

**Kelasuri** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyyəsindən 22 metr hündürlükdə, Suxumidən 5 km uzaqlıqdadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 617.

## İstinadlar
Sandrik

**Sandrik** (, ,  — lövhə) — bir memarlıq elementi, kiçik bir profilli korniş, pəncərə və ya qapı çərçivəsinin üstündəki üfüqi "rəf".

Sandrikin utilitar funksiyası yağış suyunu açılışdan boşaltmaqdır; vizual - fasadın üfüqi bölmələrini vurğulamaqdır.
Arxitravlar və sandriklər ilə alternativ estakadalar və açılışlar binanın fasadının kompozisiyasının tektonik xüsusiyyətlərini artıran müəyyən bir ritm yaradır. Kənarlar və şaquli plyastralar oxşar rol oynayır.
Qədim Yunanıstan memarlığında belə bir element hipertir adlanırdı.
Qarşı tərəfin tərkibində sandrik həm yuxarı, həm də aşağı hissədə yerləşə bilər.
Mötərizədə dəstəklənir və yuxarıda bir pedimentlə, yanlarda - pilasterlər və ya sütunlarla tamamlanır..

Klassik memarlıqda açılışların üfüqi tavanları bir antablement kimi qəbul edilir, buna görə də bir sandrik öz arxitrava, friz və karniz ola bilər.
Arxitrav adətən profilli olur, friz, volut formalı mötərizələr kimi ornamentlə, sima formalı karniz və ya üçbucaqlı alınlıqla tamamlana bilər.

Oxşar formalar :breeze-soleil (günəş qoruyucusu),kənar, şemsiye (memarlıqda -çətirli günbəz).
Romadakı Palazzo Cancelleria-da Bramantian pəncərəsinin tərkibindəki sandrik kanonik bir formaya malikdir.
Daha mürəkkəb - palladium pəncərəsinin və serlianın varyasyonlarında. İnteryerdəki sandriklər müəyyən bir bədii üslubda məkanın dizaynı ilə sıx bağlı olur.
## Qalereya


Şəkil:Lopacinskiai Palace Skapo window.JPG|Dirsək üzərində üçbucaq frontonlu pəncərə
Şəkil:18 Halytska Street, Lviv (2).jpg|Dentikullu (dişcikli) orderli sandrik 
Şəkil:18 Halytska Street, Lviv (1).jpg|Yayabənzər frontonlu sandrik

## İstinadlar
Tavisupleba (Suxumi)

**Tavisupleba** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 120 metr hündürlükdə, Suxumidən 4 km uzaqlıqdadır. Sovet dövründə kənddə tütünçülük inkişaf etmişdi, əhəng zavodu işləyirdi.

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.. 

## Ədəbiyyat
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 441.
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 568.

## İstinadlar
Anderson (ad)

**Anderson** — ad.

* Anderson Arroyo
* Anderson Silva
* Anderson Oliveyra Almeyda
* Anderson Taliska
 
## Həmçinin bax
* Anderson
Bahadur (ad)

**Bahadur** — Azərbaycanda çox işlədilən ad və təxəllüs.

* Bahadur Əliyev — Aktyor. Film səsləndirən. Mətn oxuyan.
* Bahadur Eyvazov — tibb elmləri doktoru (1936), professor (1940)
* **[[Bahadur Həziyev]]**
:* Bahadur Həziyev (idmançı, 1926)
:* Bahadur Həziyev (idmançı, 1971)
* Bahadur Hüseynov — Azərbaycanın əməkdar hüquqşünası, general-mayor.
* Bağatur xaqan — Tardu xaqanın oğlu, Göytürk xaqanı.
* Bahadur Baxşıyev — rentgenoloq-radioloq.

## Həmçinin bax
* Bahadur (ad)
Cigarettes After Sex

**Cigarettes After Sex** — 2008-ci ildə Qreq Qonzales tərəfindən Texas ştatının El Paso şəhərində yaradılmış amerikan drim-pop qrupu. Qrup efirli, limerent və tez-tez yuxuya bənzəyən musiqi üslubu, tez-tez romantika və sevgi mövzularına əsaslanan sözlər, həmçinin Qonzalesin "androgin" kimi təsvir edilən səsi ilə tanınır. Ambient pop qrupu kimi bilinsə də, Cigarettes After Sex həm də şouqeyz, slowcore və indi-rok hesab olunur.
Müşəşəilər

**Müşəşəilər** (''ərəb'': المشعشعية) Xuzistanın Hoveyzeh şəhərində 1435-ci ildən 1924-cü ilə qədər hökmranlıq edən şiə ərəb sülaləsi idi.  İlkin başlanğıcda tayfa konfederasiyası, sonra isə tədricən qüdrətli Şiə İsmaili sülaləsinə çevrildilər. Müşəşəilərin müstəqilliyinə 1508-ci ildə Səfəvi şahı I İsmayıl (h. 1501-1524) tərəfindən son qoyuldu. Şah İsmayıl yeganə qanuni şiə hökmdarı olduğunu iddia etdi.  Bundan sonra Müşəşəilər bir qayda olaraq əsrlər boyu İran hökmdarlığı altında vassal olaraq qaldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Rasidlər

**Yəmən imamları** və daha sonra **Yəmən kralları** şiə İslamının Zeydiyyə qoluna mənsub dini cəhətdən təqdis edilmiş liderlər idi. Onlar 897-ci ildən Yəmənin bəzi yerlərində dini və siyasi hakimiyyətin qarışığı yaratdılar. Onların imamətləri 1962-ci ildə respublika inqilabına, sonra 1970-ci ildə monarxiyanın rəsmi ləğvinə qədər müxtəlif şəraitlərdə davam etdi. Onlar İmamın rəhbər kimi fəal görünən şəxs olmasını vurğulayır, dini elmlərdə məlumatlı olması, lazım gələrsə, döyüşdə belə özünü camaata layiqli başçı kimi göstərməsi gözlənilirdi. İmamət iddiaçısı “dəvət” edərdi və nadir hallarda birdən çox iddiaçı olurdu. Tarixçi İbn Xəldun (ö. 1406) adətən imamları təmin edən qəbiləni Banu Rasid və ya Rasidlər kimi qeyd edir. Əsl ərəb mənbələrində Rasidlər termini demək olar ki, istifadə olunmur. Qərb ədəbiyyatında adətən 16-cı əsrə qədər orta əsrlər dövrünün imamlarını nəzərdə tutur. İmam əl-Mənsur əl-Qasim (h. 1597-1620) ilə hakimiyyətə gələn Rasid qolu Qasimilər (Əl-Qasimi) kimi tanınır. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*Imam Zaid bin Ali Cultural Foundation, مؤسسة الإمام زيد بن علي الثقافية :: استعراض الكتاب (in Arabic).
*A.M.H.J. Stokvis, *Manuel d'histoire, de généalogie et de chronologie de tous les états du globe,* Vol I-III. Leiden 1888-93.
*Peter Truhart, *Regents of Nations*. München 2003
*E. de Zambaur, *Manuel de généalogie et de chronologie de l'histoire de l'islam.* Hannover 1927.
Bamiyə (bitki)

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1,5 m-ə çatır. Xarici görünüşünə və çiçəklərinə görə pambıq koluna oxşayır. Vətəni Şərqi Afrikadır.

Bamiyənin yetişməmiş meyvəsi tərəvəz kimi işlədilir (xörəyə tökülür, salat və konserv hazırlanmasında istifadə edilir); gövdəsindən qaba lif alınır. Qovrulmuş toxumundan qəhvə surroqatı hazırlanır. Tropik və subtropik ölkələrdə, Şimali Amerika və Cənubi Avropada bir çox sortu yetişdirilir. Bamiyə Azərbaycanda da (əsasən Xaçmaz rayonunda) əkilir.

## Etimologiyası
Bamiyə sözünün mənşəyi ərəbcə eyni məna daşıyan باميا (bāmiyā) sözünə əsaslanır. Bitkinin elmi adı olan, Abelmoschus, ərəbcə "müşk atası" mənasını verən أَبُو المِسْك (ʾebu'l-musk) ifadəsi ilə latın dilinə keçmişdir.

## Morfoloji xüsusiyyətləri
Onun gövdəsi isti iqlimdə 70–90 sm, isti iqlimdə isə 1–2 metrdir. Yarpaqları xurmavari formada, kökləri kifayət qədər dərin, meyvəsi uzunsov, piramidaşəkilli formada, toxumları yuvarlaq, oval və yaşıl rəngdədir.

## Ekoloji xüsusiyyətləri
Quraqlığa qarşı dözümlü olan yeməli abelmoş bitkisi şaxtaya qarşı dözümsüzdür.

## İstehlakı
Yeməli abelmoş təzə və quru formada istehlak edilə bilər. Təzə ikən yığılıb istehlak edilməlidir, çünki, zaman keçdikcə yəni yetişdikcə kardinal olur, başqa sözlə qartıyır. Yeməli abelmoşun qurudulması çiçək açan kimi yığılıb sapa keçirilib günəş altında saxlanılmaqla həyata keçirilir. Yeməli abelmoş bir çox müxtəlif mətbəxlərdə öz yerini tapmışdır. Bunlara Aralıq dənizi ölkələri, Hindistan, Yaponiya və ABŞ-nin cənub ştatları daxildir. Yeməli abelmoşum hazırlanma üsulu da ölkədən ölkəyə dəyişir. Aralıq dənizi ölkələrində tərəvəz yeməyi olaraq və ya ətlə istehlak edilən yeməli abelmoş, Türkiyədə çox üstünlük verilməsə də, qızardılaraq da istehlak edilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Birdja

** Birdja** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 400 m hündürlüktə, Qara dənizdən 11 km və Suxumidən 15 km uzağlıktadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 443.

## İstinadlar
Pornoqrafik film

**Pornoqrafik film** — pornoqrafik xarakterli materiallar daşıyan film. Bu filmlərdə erotik filmlərə nisbətən daha açıq porno xarakterli materiallar göstərilir.

## Tarixi
1855-ci ildə ilk porno şəkillər çıxmağa başladı. Lümyer qardaşlarının 1895-ci ildə kino aparat ixtira etdikdən sonra ilk filmlər çəkilməyə başlandı. Belə filmlərdən biri də janr etibarilə pornoqrafik xarakterli materiallar daşıyan pornoqrafik filmlər idi. İlk qısa metrajlı pornoqrafik film 1896-cı ildə noyabr ayında Ejen Piru tərəfindən Fransada çəkilmişdir. 1900-cü illərdən başlayaraq bir çox ölkələrdə bu janrda filmlər çəkilməyə başlandı. Bu ölkələrə Fransa, Argentina, Almaniya, İtaliya, Danimarka, Avstriya, İsveç, Böyük Britaniya, ABŞ, Çexiya kimi ölkələr daxil idi. 1959-cu ildə Yaponiya tərəfindən ilk pornoqrafik qısametrajlı cizgi filmi çəkilir. 1970-ci illərdən başlayaraq peşəkar pornoqrafik filmlər çəkilməyə başlandı. 2000-ci illərdən başlayaraq dünyanın bir çox ölkələrində bu janrda çəkilən filmlər istehsal edilir.

## İstinadlar
Rosa Kosta

**Rosa Kosta** (12 dekabr 1964) — İspaniyanı təmsil edən bədii üzgüçü.

## Karyerası
Rosa Kosta İspaniyanı 1984-cü ildə Los-Anceles şəhərində baş tutan XXII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Rosa Kosta solo turnirdə təsnifat mərhələsində 17-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Oliviya Qonzalez

**Oliviya Qonzalez** (14 oktyabr 1978) — Meksikanı təmsil edən bədii üzgüçü.

## Karyerası
Oliviya Qonzalez Meksikanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirdə Oliviya Qonzalez 8-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Çuxur adam

**Çuxur adam** (; ) və ya **Tanaru hindusu** – Braziliyanın Rondoniya ştatının Amazon meşələrində tək yaşamış yerli. O, Tanaru yerli bölgəsinin yeganə sakini idi.

Çuxur adamın hansı dildə danışdığı, xalqının necə adlandığı və adının nə olduğu naməlumdur. 1970–90-cı illərdə braziliyalılar tərəfindən törədilmiş soyqırımdan sonra xalqının sağ qalan sonuncu nümayəndəsi olmuş, 1990-cı illərdən ölümünə qədər tək yaşamışdır. 1996-cı ildə Braziliyanın FUNAI təşkilatını onu uzaqdan müşahidə etməyə başlasa da, o, insanlardan uzaq durmağı seçmişdir.

Çuxur adam ovçu və yığıcı həyat tərzi sürmüş, tez-tez yer dəyişdirmişdir. Hər evinin yanında naməlum məqsədlə çuxur qazdığı üçün *"Çuxur adam"* kimi tanınmağa başlamışdır. 2022-ci ilin avqustunda evində ölü tapılmışdır.

## Həyatı
Çuxur adamın xalqı [Braziliya]da yerlilərə qarşı baş vermiş soyqırım](https://az.wikipedia.org/wiki/Braziliyada_yerlil%C9%99r%C9%99_qar%C5%9F%C4%B1_soyq%C4%B1r%C4%B1m) prosesi zamanı məhv edilmişdir. Xalqının böyük hissəsi 1970-ci illərdə braziliyalı sakinlər tərəfindən, sağ qalanlar isə 1995-ci ildə mədənçilər tərəfindən öldürülmüşdür. FUNAI 1996-cı ildə kəndlərinin qalıqlarını aşkar etmişdir. İzolyasiya şəraitində yaşadıqları üçün Çuxur adamın xalqının dili və adı bilinmir.

Xalqının soyqırımından sonra o, təkbaşına yaşamağa başlamışdır. Tez-tez evinin yerini dəyişir, daxma tikmək üçün samandan istifadə edirdi. Təbiətdə sağ qalmaq üçün meyvə və bal toplayır, bəzən maniok və qarğıdalı əkirdi. FUNAI onun tərəfindən tikilmiş 50-dən çox daxma aşkar etmişdir. Çuxur adam tərk etdiyi evlərin yanında dərin çuxur qazırdı. Bu çuxurların hansı məqsədlə qazıldığı naməlum olsa da, ehtimallara görə heyvanları tələyə salmaq və gizlənmək üçün idi. Çuxurlar ensiz və 1,8 metr dərinliyində idi. FUNAI tərəfindən 1996-cı ildə kəşf edilmiş kənddə 14 bu cür çuxur tapılmışdır.

### FUNAI ilə kontakt
Braziliyada yerlilərinin maraqlarını müdafiə edən Milli Hindu Fondu (FUNAI) ilk dəfə 1996-cı ildə Çuxur adamın varlığından xəbər tutmuşdur. 2007-ci ildə FUNAI onun yaşadığı 8.000 hektarlıq bölgəni yerli ərazi elan etmişdir. FUNAI Çuxur adamı müşahidə etməyə və əraziyə müdaxilənin qarşısını almağa başlamışdır. Buna baxmayaraq, 2009-cu ildə Çuxur adam silahlı bir adamın hücumuna məruz qalmış, lakin sağ qalmağı bacarmışdır.

Çuxur adam insanlarla əlaqə qurmasa da, müşahidə edildiyinin fərqində olmuşdur. FUNAI bəzən onun üçün alətlər və toxumlar qoyurdu.

### Ölümü
24 avqust 2022-ci ildə FUNAI agenti tərəfindən Çuxur adamın ölü bədəni tapılmışdır. Onun iyul ayında öldüyü və ölərkən təxminən 60 yaşında olduğu aşkarlanmışdır. Yerlilər üzrə mütəxəssis Marselo dos Santos onun yaşadığı yerdə dəfn olunmalı olduğunu bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  (*[[New Scientist]]*)
Death Ramps

**"Death Ramps"** – İngilis indi-rok qrupu Arctic Monkeys-in təxəllüsü. Onlar Mayls Keyn və şeffildli sənətçi Riçard Houli ilə əməkdaşlıq edərkən bu ləqəbdən istifadə etdilər və beş mahnı buraxdılar.

2013-cü ildə Another Magazine-ə verdiyi müsahibədə solist Aleks Törner demişdi:

## İstinadlar
Suzanna Bianco

**Suzanna Bianco** (15 mart 1973; San-Xose, ABŞ) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən bədii üzgüçü.

## Karyerası
Suzanna Bianco Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Suzanna Bianco Olimpiadanın qalibi olub.

## İstinadlar
Erotik təsvirlərin tarixi

Erotik təsvirlərin tarixinə təkcə rəsmlər deyil, həm də heykəltəraşlıq, fotoqrafiya, dramatik incəsənət, erotik musiqi və yazılar da daxildir, həmçinin erotik təsvirlər bəşər tarixinin demək olar ki, hər bir dövründə müxtəlif sivilizasiyalar tərəfindən təsvir edilmişdir. Qədim yunanlar və romalılar erotik sayıla biləcək bir çox sənət əsərləri yaratmışdırlar. Son zamanlar kommunikasiya texnologiyaları inkişaf etməyə başlamış və bunun nəticəsində fotoşəkil formasında pornoqrafiya, video formasında pornoqrafiya, çap pornoqrafiyası kimi texnikalar yayılmağa başlanmışdır.

Ən erkən məlum olan erotik təsvirlər Paleolit və Mezolit dövrlərinə aiddir, bu dövrdə insanlar tez-tez mağaralarda heyvan şəkilləri çəksələr də, insan cinsi orqanlarının rəsmləri də bəzən divarlara həkk edilirdi. Qədim sivilizasiyalar tez-tez cinsi aktı fövqəltəbii güclərlə əlaqələndirirdilər, buna görə də onların dinləri bu cür təsvirlərlə iç-içədir. Hindistan, Nepal, Şri-Lanka, Yaponiya və Çin kimi Asiya ölkələrindəki yerli dinlərdə seksin və erotik təsvirlərin müəyyən mənəvi mənaları mövcuddur. Eyni formada, qədim yunanlar və romalılar da öz dini inancları və mədəni təcrübələri ilə birləşdirilən bir çox erotik sənət və bəzək əsərləri yaratmışdırlar
.

Müasir pornoqrafiyanın ən erkən nümunələri ədəbsiz təsvirlərin Avropa incəsənətindəki ənənəvi cinsi təsvirlərdən fərqləndiyi XVI əsrə təsadüf edir. Sonralar pornoqrafiya fotoqrafiya, kino, video, kompüter və internet də daxil olmaqla hər bir yeni vasitəyə uyğunlaşdırılmışdır.

Bəzi spesifik cinsi aktlar qanunla tənzimlənsə və ya qadağan edilsə də, 1857-ci ilə qədər heç bir ölkədə təkcə onları təsvir edən əşyalara və ya şəkillərə baxmaq qanunsuz deyildi. Britaniyanın (və dünyanın) pornoqrafiyanı kriminallaşdıran ilk qanunları 1857-ci il tarixli Ədəbsiz Nəşrlər Aktının qüvvəyə minməsi ilə qüvvəyə minmiş və tətbiq edilmişdir.

## Həmçinin bax

Erotik incəsənət

## İstinadlar
Qədim Roma: Bir imperiyanın yüksəlişi və süqutu

**Qədim Roma: Bir imperiyanın yüksəlişi və süqutu** (Orijinal adı: Ancient Rome: the Rise and Fall of the Roman Empire), BBC-nin 2006-cı ildə istehsal etmiş olduğu sənədli film janrında olan serialıdır. Serialın hər bir bölümündə Roma imperiyasının fərqli bir dövrü təhlil edilmişdir. İlk dəfə 21 sentyabr 2006-cı ildə yayımlanmış sənədli film seriyasını Mark Hedgecoe çəkmişdir. Türkiyədə NTV tərəfindən yayımlanmışdır.

## İstinadlar
Cenis Bremner

**Cenis Bremner** () — Kanadanı təmsil edən sinxron üzgüçü.

## Karyerası
Cenis Bremner Kanadanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Cenis Bremner Olimpiadanın gümüş medalına sahib olub.

## İstinadlar
Google Pay

**Google Pay** (20 fevral 2018-ci ilə qədər — **Android Pay**) — Android əməliyyat sistemi ilə işləyən mobil cihazlardan (smartfonlar, planşetlər və smart saatlar) istifadə etməklə ödəniş etməyə imkan verən sistem.

## Xidmətin təsviri
Google Pay kart məlumatlarını satıcıya göndərmək üçün Near Field Communication (NFC) texnologiyasından istifadə edir. O, kredit və debet kartlarında PİN çipi və ya maqnit zolağı əvəz edir və istifadəçiyə həmin məlumatları cihaza endirməyə imkan verir. İstifadəçi kartın fotosunu çəkərək və ya kart haqqında məlumatı əl ilə daxil etməklə xidmətə ödəniş kartını əlavə edə bilər. Ödəniş etmək üçün ödəniş cihazını ödəniş terminalına gətirmək və əməliyyat başa çatana qədər saxlamaq lazımdır. Belə bir ödəniş hər yerdə olan təmassız ödənişə bənzəyir, lakin sonuncudan fərqli olaraq, təhlükəsizlik səviyyəsini artırmaq üçün iki faktorlu autentifikasiya tələb olunur. Xidmət Android cihazına antenna, host kartı emulyasiya texnologiyası və Android təhlükəsizlik sistemi kimi NFC-dən istifadə edən avtomatla simsiz əlaqə yaratmağa imkan verir.

## İstinadlar
Lotfi Coudi

**Lotfi Coudi** (11 avqust 1963) — Tunisi təmsil edən stolüstü tennisçi.

## Karyerası
Lotfi Coudi Tunisi 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 57-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Mircəfərli (Meşkinşəhr)

**Mircəfərli** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 111 nəfər yaşayır (28 ailə).

## İstinadlar
Dəyişən (riyaziyyat)

**Dəyişən** — öz qiymətini dəyişən fiziki və abstrakt sistemlərə xas olan əlamətdir.

Məsələn, ağacın boyu, insanın yaşı, yerin məkanı və s.

Riyaziyyatda dəyişəni adətən hərflərlə işarə edirlər. Məsələn, f(x)=x+5 o deməkdir ki,  f funksiyası x dəyişənindən asılıdır.

## İstinadlar
Axel Springer SE

**Axel Springer-Verlag** — Almaniya, Fransa, İspaniya, Rusiya, İsveçrə, Macarıstan, Polşa, Çexiya və s. də daxil olmaqla 32-dən çox ölkədə 150-dən çox qəzet və jurnal nəşr edən Avropanın ən böyük nəşriyyat və media konsernilərindən biri. Şirkətdə işçilərin ümumi sayı 10,000 nəfərdən, illik gəliri isə 2 milyard avrodan çoxdur.

Almaniyada ən məşhur nəşrləri "Welt", "Bild, "Auto Bild", "Computer Bild", "Maxim", "YAM" və bir çox başqaları aiddir.

## Tarix
"Axel Springer-Verlag" 1946-cı ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində naşir Henrix Şpringer və onun oğlu, jurnalist Aksel Şpringer tərəfindən təsis edilmişdir.

1960–1970-ci illərdə konsern bir çox solçu və tələbə qruplarının hədəfi idi. Xüsusilə yazıçı Reynhard Lettau onu Berlin Azad Universitetinə qarşı qızışdırıcı çıxışlarda ittiham etmişdir. 1968-ci ildə şirkətin Berlindəki baş ofisi konsernin müsadirə edilməsini tələb edən tələbələr tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. 1972-ci ildə Qırmızı Ordu Fraksiyası Hamburq ofisinə yerləşdirilmiş altı bombaya görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. Bombalardan yalnız üçü partlasa da, 17 nəfər yaralanmışdır. Nəhayət, 1975-ci ildə konsernin Paris ofisində bomba partlayışı baş vermiş və bunun üçün məsuliyyəti 6 Mart Qrupu öz üzərinə götürmüşdür.

1970-ci ildə "Axel Springer-Verlag" səhmdar cəmiyyətinə çevrilmişdir. 1986-cı ildə nəşriyyatın nəzdində Jurnalistika Məktəbi yaradılmışdır. 10 aprel 1996-cı ildə Berlindəki Lindenştrasse ərazisinin bir hissəsi Aksel-Şhpringer-Ştrasse adlandırılmışdır.

Qrup indi həm solçular, həm də müsəlmanlar tərəfindən İsraili açıq şəkildə dəstəklədiyinə görə yenidən tənqid olunur. 2003-cü ildə "Axel Springer AG" adlandırılmışdır. Konsert Almaniya Sol Partiyasının 2005-ci il seçki kampaniyası materialını dərc etməkdən imtina edən yeganə nəşriyyat şirkəti idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* «Аксель Шпрингер-Ферлаг» / Г. Ф. Вороненкова // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 354. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — .
* *[[:ru:Орехова,_Оксана_Евгеньевна|Орехова О. Е.]]* Печатные СМИ Германии в условиях социально расколотого общества. — М.: МГИМО-Университет, 2008. — 158 с. — ISBN 978-5-9228-0421-9
* *[[:ru:Стржижовский,_Лев_Фёдорович|Стржижовский Л. Ф.]]* Стреляет пресса Шпрингера. — М.: Политиздат, 1978. — 80 с. — (Владыки капиталистического мира).

## Xarici keçidlər

* Axel Springer Russia
* Официальный сайт Axel Springer AG
* https://web.archive.org/web/20070615234303/http://www.axelspringer.de/inhalte/pdf/axelspringer_at_a_glance.pdf
Aksel Şpringer

**Aksel Şpringer** (; ) — Almaniya jurnalisti. O, "Axel Springer AG" şirkətinin yaradıcısı və sahibidir.

## Həyatı
Aksel Şpringer 2 may 1912-ci ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində, naşir Henrix Şpringerin ailəsində anadan olmuşdur. O, karyerasına 1947-ci ildə Hamburqda "Axel Springer GmbH" şirkətinin yaradılması ilə başlamışdır. Bu şirkətin damı altında "Hamburger Abendblatt" qəzeti fəaliyyət göstərirdi, daha sonra "Springer" televiziya və radio proqramları üçün məşhur jurnal olan "Hör zu" kimi yeni jurnalların nəşrinə başlamaqla fəaliyyəti genişləndirilmişdir. 1952-ci ildə Şpringer öz fəaliyyət siyahısına tezliklə 1 milyondan çox tirajla gündəlik nüfuzlu kütləyə çevrilən "Bild" tabloidinin nəşrini əlavə etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Стржижовский Л. Ф. Стреляет пресса Шпрингера. — М.: Политиздат, 1978. — 80 с. — (Владыки капиталистического мира).
* Стржижовский Л. Ф. Под невидимым прицелом. — М.: Политиздат, 1984. — 212 с. — (Империализм: события, факты, документы).

## Xarici keçidlər

* Axel Springer und seine Feinde
Henrix Şpringer

**Henrix Andreas Teodor Şpringer** (; ) — Almaniya mətbəə sahibi və naşiri.

## Həyatı
Henrix Andreas Teodor Şpringer 13 mart 1880-ci ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində anadan olmuşdur. O, musiqinin müəlliminin oğlu olmuşdur. Yazıçı kimi şagirdlik kursunu bitirmiş və illərini köməkçi kimi keçirmişdir. 2 may 1908-ci ildə o, hamburqlu Ottiliye Müller ilə evlənmiş, dörd il sonra oğlu Aksel Şpringer anadan olmuşdur. O, 1946-cı ildə oğlu ilə birlikdə "Axel Springer AG" şirkətini təsis etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Tim von Arnim: *„Und dann werde ich das größte Zeitungshaus Europas bauen.“ Der Unternehmer Axel Springer.* Campus, Frankfurt am Main 2012, ISBN 978-3-593-39636-1, S. 275
* Nachruf. In: *Hamburger Abendblatt*
Kamal (naviqasiya)

**Kamal,** həmçinin kəşəbə kimi də adlanan coğrafi enliliyi göstərən astronomik naviqasiya cihazı.[1] İlk dəfə IX əsrdə ərəb dənizçiləri tərəfindən tərtib edilən cihaz, Hind okeanında geniş istifadə olunub.[4][2] Daha sonra hind və çin dənizçiləri tərəfindən də XIX əsrə qədər geniş istifadə olunub.[3] Kamal quruluşca çox sadə bir cihaz olub, amma eyni zamanda çox effektli bir cihaz olub və məhz buna görə də Vasko de Qama tərəfindən bu cihaz istifadə edilərək Afrikanı dolayıb Hindistana gedib çıxa bilmişdir. Kamalın kəşf olunması vaxtında məlum olan ən geniş dənizdə enlikdə üzmə səyahətinin həyata keçirilməsinə imkan vermişdir və beləliklə naviqasiyada kəmiyyət hesablamaların ən birinci addımlarından oldu.[3]

## Təsvir

Cihaz taxta parçasınından və ortasına bağlanmış müəyyən məsafələrdən düyünləri olan iplikdən ibarətdir. Taxta parçası ölçüləri təxminən 5,1 sm x 2,5 sm olan dördbucaqdır. Kamal istifadə olunarkən ip ağızda tutulur, taxta parçasının bir yanı yerə paralel tutulur və sonra aşağı tərəfi üfüqlə üst-üstə düşməsi halına gətirilir, yuxarı tərəfi ilə isə adətən Qütb ulduzu örtülür, çünki Qütb ulduzunun üfuqla olan bucağı vaxtla, coğrafi uzunluqla dəyişmir. Daha sonra düyünlərin sayına görə bucağı ölçmək olur və ya bəlli bir enlikdə səyahət edilirsə məxsus düyün də bağlamaq olur.

Düyünlər adətən bir barmaq məsafəsində bağlanır. Barmaq tam uzadılmış qol məsafəsində tutulan zaman, barmağın eni çox vaxt insanlarda eyni olan bucaqla ölçülür. Bu ərəbcə إصبع ― *isabah* kimi, çin dilində 指 ― *çji* kimi tanınan (hər ikisi barmaq mənasını verir) kobud ölçmələr üçün çox geniş istifadə olunurdu (günümüzə qədər də istifadə olunur). İndiki günümüzdə bu təxminən 1 dərəcə 36 dəqiqə 25 saniyədir və ya 1,5 dərəcədən bir az çox.[6]

Kamal hələ də günümüzə qədər dəniz kayakinqində istifadəsi tövsiyə olunan cihazlardan sayılır. Bu cür tədbiqdə onu sahilə qədər olan məsafəni ölçmək üçün istifadə etmək olar. Məsafə aşağıda göstərilən düstur ilə olçülür:

***D=Sd/s***

Burada ***D*** obyektə qədər olan məsafə, ***S*** müşahidə edilən obyektin ölçüsü, ***d*** kamal ilə göz arasındakı məsafə, ***s*** isə kamalın ölçüsü.

Daha sonra kamal daha dəqiq olan balestilya ilə əvəz olunmuşdur.

## Mənbələr

## İstinadlar
* Carreiro, Carlos B., *Portugal's Golden Years, The Life and Times of Prince Henry "The Navigator"*. Dorrance Publishing Co., p. 84
* Malhão Pereira, J. M. (2003), "The Stellar Compass and the Kamal. An Interpretation of its Practical Use", in *Proceedings of the International Seminar on Marine Archeology*, Delhi, also published by Academia de Marinha (Lisbon, 2003).
* McGrail, Sean (2004), Boats of the World, Oxford University Press, ISBN 0-19-927186-0
Fransa Hərəkatı

"**Fransa Hərəkatı**" ( ) — Fransada burbonların Orlean qolunu dəstəkləyən milliyətçi və monarxist siyasi təşkilat. Üçüncü Fransa Respublikası dövründə populyar idi.

8 aprel 1898-ci ildə Henri Vojua və Moris Püjo seçkilərdə iştirak etmək məqsədilə "Fransa Hərəkatı Komitəsi"ni yaratmışdılar. Seçkilərdəki məğlubiyyətdən sonra, 19 dekabr 1898-ci ildə Moris Pujo "*L'Eclair*" qəzetində fransızlara müraciətlə "Fransa Hərəkatı" başlıqlı məqalə dərc etmişdir.

## İstinadlar
Aziya i Afrika seqodnya

"***Aziya i Afrika seqodnya***" () — Asiya və Afrikanın öyrənilməsinə həsr olunmuş SSRİ və Rusiya elmi jurnalı. Jurnal Ali Attestasiya Komissiyasının elmlər namizədi və elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün nəşrlər üçün tövsiyə etdiyi nəşrlər siyahısına daxildir. Bu, "Web of Science" platformasında Rusiya Elm Sitat İndeksi verilənlər bazasına, "EBSCO Publishing" beynəlxalq məlumat bazasına daxil edilmişdir. Jurnal "Nauka" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunur.

## Tarixi
Nəşr 1957-ci ilin iyulunda SSRİ Elmlər Akademiyası tərəfindən yaradılmışdır. İndi Rusiya Elmlər Akademiyasının Afrikaşünaslıq İnstitutu və Şərqşünaslıq İnstitutu tərəfindən nəşr olunur.

2007-ci ildə jurnalın 600-cü nömrəsi işıq üzü görmüşdür. Adətən təxminən 80 səhifədən ibarətdir.

2015-ci ilin oktyabr ayından etibarən jurnal Misirdə ərəb dilində "Asiya və İfriqiyyə əl-yəum" adı ilə nəşr olunmağa başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Страница на сайте Института Африки РАН
* Содержания журналов (не всех)
* Страница журнала «Азия и Африка сегодня» на сайте Издательства «Наука»
Thomson Reuters

**Thomson Reuters** — 2008-ci ilin aprelində "Thomson Media Corporation" tərəfindən "Reuters"in alınması nəticəsində yaradılmış media şirkəti.

## Təsvir
Şirkətin veb saytındakı təsvirində onun qanunvericilik, vergilər, normativ tələblərə əməl olunması, dövlət qurumları və media ilə əlaqələr sahəsində effektiv biznesin aparılması üçün konsaltinq xidmətləri göstərdiyi bildirilir.

## Thomson Reuters Ventures
2021-ci ildə şirkət "Thomson Reuters Ventures" adlı 100 milyon dollarlıq vençur fondu yaratmışdır. Bu, biznes proseslərini avtomatlaşdıran startapları maliyyələşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Prioritet maşın öyrənməsi və süni intellekt texnologiyalarından istifadə edən layihələrdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
thomsonreuters.com — официальный сайт компании.
Thomson Corporation

**Thomson** — XX əsrin ikinci yarısından 2000-ci illərin əvvəllərinə qədər ABŞ, Kanada və Birləşmiş Krallıqda fəaliyyət göstərən dünyanın ən böyük media qruplarından biri. 2008-ci ilin avqustunda "Reuters" agentliyini satın aldıqdan sonra "Thomson Reuters Corporation"a çevrilmişdir.

Thomson Britaniyanın "The Times" və "Sunday Times" qəzetlərinə, Kanadanın "Globe və Mail" qəzetinə nəzarət edirdi. 1981-ci ildə şirkət maliyyə, hüquqi və tibbi məlumat bölmələrini saxlayaraq, demək olar ki, bütün qəzet biznesini satmışdır.Kitab nəşrində də fəal idi. Şirkətin aktivlərinin əksəriyyətinin Kanada və Birləşmiş Krallıqda olmasına baxmayaraq, baş ofisi ABŞ-də, Konnektikut ştatının Stamford şəhərində yerləşirdi.

## Sahiblər və rəhbərlik
Şirkətin səhmlərinin 70%-i təsisçilərə, 1964 -cü ildə donanma baronlarının irsi titulunu almış ingiltərəli–kanadalı Tomson ailəsinə məxsus idi.

## Fəaliyyət
"Thomson" şirkətinin gəliri 2006-cı ildə 6,64 milyard dollar idi, xalis mənfəət 1,12 milyard dollar təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* История Thomson на официальном сайте Thomson Reuters
Akustiçeskiy jurnal

"***Akustiçeskiy jurnal***" — tamamilə akustikaya həsr olunmuş yeganə Rusiya akademik jurnalı. Jurnalda elmi icmallar, orijinal məqalələr, qısa ünsiyyətlər, redaktora məktublar, cari hadisələr və hadisələr haqqında məlumatlar dərc olunur. Nəşrlərin mövzularına fundamental və tətbiqi akustika məsələlərinin nəzəri və eksperimental aspektlərdə baxılması daxildir. Rusiya Elmlər Akademiyasının institutlarında, Rusiyada, eləcə də digər ölkələrdə universitetlərdə və elmi-tədqiqat təşkilatlarında aparılan elmi tədqiqatların nəticələri dərc olunur. Alimlər, aspirantlar, fizika fakültəsinin yuxarı kurs tələbələri, müəllimlər üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Tarixi
Jurnal onun ilk baş redaktoru olmuş Nikolay Andreyevin təşəbbüsü ilə 1955-ci ildə yaradılmışdır. İldə 6 dəfə nəşr olunur (1972-ci ilə qədər ildə 4 dəfə çap olunurdu).

Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallarının siyahısına daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Шамаев В. Г., Горшков А. Б., Жаров А. В. Архив «Акустического журнала» в Интернете (www.akzh.ru)
* Страница журнала на сайте Издательства «Наука»
Gilgilçay (dəqiqləşdirmə)

* Gilgilçay — Azərbaycanın Quba, Şabran və Siyəzən rayonları ərazisindən axan çay.
* Gilgilçay (Siyəzən) — Azərbaycanın Siyəzən rayonunda qəsəbə.
* Gilgilçay olistoplakı — Cənub-Şərqi Qafqazın "vəhşi" flişinin tərkib hissəsi olan konsedimentasion tektonik sürüşmə örtüyü.
* Gilgilçay səddi — Erkən orta əsrlərdə Azərbaycanda inşa edilmiş ən böyük müdafiə səddi.
Alaş-Orda hökuməti

**Alaş Orda Müvəqqəti Xalq Şurası** və ya **Alaş Orda hökuməti** () — 1917-ci ilin dekabrından 1920-ci ilin martına qədər mövcud olmuş Alaş muxtariyyətində dövlət hakimiyyətinin ən yüksək regional icra, inzibati və qanunverici orqanı.

İkinci Ümumqazax Qurultayında 25 nəfərdən ibarət "Alaş-Orda" müvəqqəti xalq şurası yaradılmışdır, onun 10 yeri ruslara və bölgənin digər xalqlarının nümayəndələrinə verilmişdir. Alaş-Ordanın yerini sonralar "*Alaş-qala*" adlandırılan Semipalatinsk təyin edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* АЛАШОРДА ҮКІМЕТІНІҢ ТОЛЫҚ ҚҰРАМЫНА КІМДЕР МҮШЕ БОЛДЫ?
Alqebra i analiz

"***Alqebra i analiz***" () — Rusiya riyazi jurnalı. Rusiya Elmlər Akademiyasının Steklov adına Riyaziyyat İnstitutunun Sankt-Peterburq filialının tərəfindən nəşr olunur. 1989-cu ildə yaradılmışdır. İldə 6 nömrəsi çıxır.

İlk baş redaktor SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü D. K. Faddeyev olmuşdur.

Bir il gecikmə ilə jurnal tamamilə ingilis dilinə tərcümə edilir və "St. Petersburg Mathematical Journal" adı altında nəşr olunur.

Baş redaktoru Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki S. V. Kislyakovdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Алгебра и анализ: математический журнал
* Алгебра и анализ на Общероссийском математическом портале
* Страница журнала «Алгебра и анализ» на сайте Издательства «Наука»
Əl-Cümhuriyyə

"***Əl-Cümhuriyyə***" (; mənası – respublika) — dövlətə məxsus Misir gündəlik qəzeti.

## Tarix və profil
*"Əl-Cümhuriyyə"* 1954-cü ildə Misir inqilabından sonra qurulmuşdur və yeni rejimin aparıcı media orqanı olmuşdur. Qəzet "Vəfd" partiyasının rejim tərəfindən ləğv edilmiş "*[[Əl-Misri]]*" qəzetinin imkanlarından istifadə etməklə nəşr edilmişdir. Ənvər Sədat qəzetin redaktoru olmuşdur. Qəzetin nəşriyyatçısı 1952-ci il inqilabından sonra əsası qoyulan "Dar Əl-Təhrir"dir. Buna baxmayaraq, *"Əl-Cümhuriyyə"* Camal Əbdül Nasirin qarşıya qoyduğu məqsədlərə tam nail ola bilməmişdir.

2000-ci ildə gündəlik tirajı 400,000 nüsxə idi. 2005-ci ildə gündəlik tirajı 200,000 nüsxəyə enmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əl-Misri

"***Əl-Misri***" (; mənası – *misirli*) — 1936–1954-cü illərdə Misirin Qahirə şəhərində nəşr olunan ərəbdilli qəzet. Qəzet mövcud olduğu dövrdə ən çox oxunan qəzetlərdən biri olmuşdur. "*Əl-Misri*" 4 may 1954-cü ildə Misir hakimiyyəti tərəfindən bağlanmışdır.

## Tarix və profil
"*Əl-Misri*" 1936-cı ildə Kərim Sabit, Məhəmməd Əl Taba və Mahmud Əbu Əl-Fəth tərəfindən yaradılmışdır. Qəzetin yaradılmasında aparıcı yəhudi iş adamı Eli Politi də köməklik etmişdir. "*Əl-Misri*" fəaliyyətə başladıqdan bir müddət sonra Mahmud Əbu Əl-Fəth qəzeti bir neçə min dollara satın almış və onu "Vəfd" partiyasının rəsmi media orqanına çevirmişdir. Mahmud Əbu Əl-Fəthin kiçik bacıları qəzetdə işləyirdilər: Hüseyn Əbu Əl-Fəth idarəedici redaktor, Əhməd Əbu Əl-Fəth "*Əl-Misri*" jurnalının redaktoru idi.

1954-cü ilin mayında "*Əl-Misri*"də Camal Əbdül Nasirdən Nasserdən "Vəfd" partiyasının siyasətinə əməl etməsini tələb edən bir neçə məqalə dərc edildikdən sonra Fəth qardaşları milli maraqlara sədaqətsizlikdə ittiham edilmişdir.  Qəzet 4 may 1954-cü ildə qadağan edilmişdir. "*Əl-Misri*" bağlandıqdan dərhal sonra onun nəşriyyat imkanları həmin il nəşr olunan dövlət qəzeti "*[[Əl-Cümhuriyyə]]*" nəşri üçün istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Vəfd Partiyası

**Hizb əl-Vəfd** (‎; mənası – *Nümayəndələr partiyası*) — 1918–1953-cü illərdə milli azadlıq hərəkatına rəhbərlik edən liberal-milliyətçi istiqamətli Misirin ən böyük tarixi partiyası. Misir krallığının konstitusiyalı monarxiyaya doğru təkamülünü dəstəkləmişdir. 1952-ci il inqilabından sonra ləğv edilmişdir.

1918-ci ilin noyabrında Səd Zəğlul tərəfindən yaradılmışdlr. Əvvəlcə 7 nəfərdən ibarət komitə idi. 1924-cü ildə kütləvi siyasi parlament partiyasına çevrilmişdir. 1927-ci ildən Mustafa Nəhhas Paşa rəhbərlik edirdi. Bu, milli burjuaziyanın partiyası idi ki, onun tərkibinə ziyalıların, mülkədarların və xırda burjuaziyanın nümayəndələri də daxil idi. Misirin müstəqil burjua dövlətinə çevrilməsini özünün əsas məqsədi kimi görür, lakin bəzən ingilis imperialistləri ilə danışıqlar aparır, kütlələrin inqilabi fəaliyyətini cilovlayırdı. 1952-ci il inqilabından sonra, 1953-cü ilin yanvarında yeni hökumət tərəfindən ləğv edilmişdir.

Partiyanın varisi 1983-cü ildə yaradılmış Yeni Vəfd Partiyasıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Луцкий В. Арабские страны. — М., 1947.
* Ватолина Л. Н. Современный Египет. — М.—Л., 1949.
* Кильберг X. И. Египет в борьбе за независимость. Антиимпериалистическое национально-освободительное движение 1918—1924 гг. — Л., 1950.
* Абдаррахман ар-Rафии. Восстание 1919 г. в Египте. — Перев. с араб. — М., 1954.
* Голдобин А. М. Египетская революция 1919 г. — Л., 1958.
Çalğan

* Daşlı Çalğan — Azərbaycanın Siyəzən rayonunda kənd.
* Orta Çalğan — Azərbaycanın Siyəzən rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Calğan
Becarə

**Becarə** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 11 fevral 1997-ci il tarixli 248-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə İmişli rayonunun Bəcirəvan kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki Becarə qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Ceyrançöl (dəqiqləşdirmə)

* Ceyrançöl — Azərbaycanın Tovuz rayonunda qəsəbə.
* Orta Ceyrançöl — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
* Ceyrançöl düzü — 
* Ceyrançöl (film, 1974) —
There'd Better Be a Mirrorball

**"There'd Better Be a Mirrorball"** — İngilis rok qrupu Arctic Monkeys mahnısı. 29 avqust 2022-ci ildə yeddinci studiya albomu The Car-ın ilk sinqlı kimi, musiqi videosu ilə birlikdə buraxıldı.

## Musiqi videosu
Mahnı klipinin rejissorluğunu solist Aleks Törner edib. Videoda mahnının yazılma prosesi zaman qrup göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ləzgilər (dəqiqləşdirmə)

* Ləzgilər — əsasən Azərbaycanın şimal-şərqini əhatə edən və Dağıstanın cənub-şərqində yaşayan Qafqaz xalqlardan biri.
* Ləzgilər (Şəmkir) — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Keçili kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibində kənd.
* Ləzgilər Kilsəsi — Kəlbəcər rayonunun Günəşli kəndinin əvvəlki adlarından biri.
* Ləzgilər məhəlləsi — Bakı şəhərinin İçərişəhər hissəsinin tarixi məhəllələrindən biri.
* Ləzgilər məhəlləsi — Göyçay rayonunun Göyçay şəhərinin məhəllələrindən biri. 
* Ləzgilər məhəlləsi — Qəbələ rayonunun Savalan kəndinin məhəllələrindən biri.
* Ləzgilər nəsli — Beyləqan rayonunun Bünyadlı və Əhmədli kəndlərində yaşayan nəsillərdən biri.
Amerika Ensiklopediyası

**Amerika Ensiklopediyası** () və ya **Amerikana** — ingilis dilində ən böyük ensiklopediyalardan biri, Nyu-Yorkda nəşr olunan universal ensiklopediya.

Ensiklopediyada 45 mindən çox məqalə var, əksəriyyətində 500-dən çox söz var. Ensiklopediyanın yazılmasında 6,500 nəfər iştirak etmişdir.

Hal-hazırda ensiklopediya internet abunəçiliyi ilə mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Encyclopaedia Americana'' 1851 года в вики-формате
* Encyclopedia Americana: описание с сайта Grolier
Amerikana (musiqi)

**Amerikana** () — yerli ABŞ musiqi janrlarının elementlərini birləşdirən müxtəlif hibrid musiqi üslublarını təsnif etmək üçün istifadə edilən kollektiv termin. Bu cür musiqinin əsas təsirləri arasında çox vaxt ənənəvi kantri də var, lakin həmçinin blüqrass, blüz, folk, rok, soul, vestern-svinq və caz elementlərini də ehtiva edə bilər. Amerikana 1990-cı illərdə radio formatı kimi, sonra isə öz işlərində bir çox müxtəlif Amerika ruts-üslublarını birləşdirən və ya sadəcə olaraq müasir tendensiyalara mühafizəkar səsə üstünlük verən rəssamlar üçün müstəqil janr kimi meydana çıxmışdır. Onun mahiyyəti əvvəlcə Bob Dilan, Qrem Parsons, Emilli Harris, Co İlay kimi ifaçılar, "Jason & The Scorchers" və "Uncle Tupelo" kimi musiqi qrupları tərəfindən təcəssüm etdirilmişdir.

Amerikananın konseptual əcdadı alt-kantri idi, onun da qeyri-müəyyən hüdudları var idi. Amerikana özünün xarakterik stilistik, irqi və cinsi məhdudiyyətlərini dəf edərək eyni zamanda alt-kantridən ən yaxşı yaradıcı və musiqi keyfiyyətləri mənimsəmişdir. Aydın janr çərçivəsi olmadığı halda, amerikana ifaçıları konkret musiqi parametrləri ilə deyil, ənənəvi səsə olan həvəs, yaradıcılığın keçmişlə əlaqəsi, onu aydın sənaye kateqoriyalarına sığdıra bilməməsi, kommersiya əsas axınına qarşı çıxmaq fikri, eləcə də musiqinin səciyyəvi xüsusiyyətləri ilə birləşdirir. Bu baxımdan, amerikana, digər şeylər arasında, bəzən bir hərəkat kimi şərh olunur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Antiroman

**Antiroman** () — əsasən XX əsrin ortalarında Fransa yazıçıları arasında modernizmin bəzi nəsrini xarakterizə edən və "yeni roman" termini ilə yanaşı işlənən şərti anlayış.

## Tarixi
İlk dəfə “"antiroman" termini 1633-cü ildə Fransa yazıçısı Şarl Sorel tərəfindən "Dəli çoban" parodiya əsərinin alt başlığı kimi istifadə edilmişdir.

1948-ci ildə "anti-roman" termini Jan Pol Sartr tərəfindən ədəbi tənqidin praktik lüğətinə qaytarılmışdır. O, Natali Sarrotun "Naməlum adamın portreti" kitabının ön sözündə əsəri belə təsvir etmişdir.

Əslində XX əsrin ortalarında fransız əsərlərindən xeyli əvvəl yaradılmış bir sıra əsərlərdə antiroman əlamətləri var. Məsələn, İngiltərə yazıçısı Lourens Sternin "Tristram Şendi" (1759) əsərinin mətni müntəzəm olaraq çoxsaylı lirik ekskursiyalar, oxucu ilə söhbətlər, kənar hekayələr, qəhrəmanın qohumlarının həyatından bəhs edən hekayələr ilə kəsildiyi yerdə onu ironik və dramatik səhnələrin qəribə qarışığına çevirir.

## Xüsusiyyətləri
Antiroman terminin mənasını əsaslandıran romanın klassik elementlərinin, məsələn, müfəssəl, ardıcıl süjetin, bütöv daxili aləmi və xarakteri olan personajların rədd edilməsi ilə səciyyələnir. Antiroman yadlaşdırma və konformizmin yaratdığı ümumən əhəmiyyətli, lakin simasız həyat vəziyyətlərini həvəslə təhlil edir. Təqdimatda vaxt ardıcıllığının pozulması, dil, qrammatika və durğu işarələri ilə təcrübələr, alternativ sonluq və başlanğıcların olması, hətta boş və ya çıxarıla bilən səhifələr, kənar rəsmlər kimi poliqrafik məşqlər də ola bilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Ambarovka

**Ambarovka** — Gürcüstanın Marneuli rayonunda kənd. Əvvəlki adı *Ambarlı* olub. Ambarlı Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında pristavlıqlardan birinin adı olmuşdur. İndi *Ambarovka* adlanır.

## İstinadlar
Yeni roman

**"Yeni roman"** () — Fransa nəsrində 1940-cı illərin sonundan 1960-cı illərin əvvəllərinə qədər inkişaf etmiş, Fransa ədəbiyyatının əsas ənənələrindən sayılan Balzak tipli romanı, sosial-tənqidi, qollu süjetli və çoxlu personajlarla öz əsərlərinə qarşı qoyan ədəbi cərəyanın adı. Bu cərəyan üçün "antiroman" terminindən də istifadə olunur.

Emil Enrio bu termini 22 may 1957-ci ildə "*[[Le Monde (qəzet)|Le Monde]]*" qəzetindəki məqaləsində istifadə etmişdir. Flober, Kafka, Virciniya Vulfun əsərləri, Alber Kamyunun "Taun" və Sartrın "Ürəkbulanma" əsəri "yeni romançılar" tərəfindən Balzakın üslubunun əleyhinə yazılmışdı. Bu istiqamətin müəllifləri bir insanın həyatının müxtəlif anlarında və xarici dünyanın obyektlərində psixi vəziyyətlərinin təsvirinə müraciət edirdilər. Onların məqsədi "mövcudluq substansiyası"nın qərəzsiz rekreasiyası idi.

Kamyu və Sartr "yeni roman"çıları dəstəkləyirdilər, Sartr onları səciyyələndirmək üçün "antiroman" terminindən istifadə edirdi.

## İstinadlar

## Əlavə dəbiyyat
* Саррот Н. Эра подозрения // Писатели Франции о литературе. М.: Прогресс, 1978
* Зонина Л. Тропы времени: Заметки об исканиях французских романистов (60—70 гг.). М., 1984
* Зверев А. М. «Новый роман» // Литературная энциклопедия терминов и понятий. М.: Интелвак, 2001, с. 665—666

## Xarici keçidlər
* Маруся Климова. Интервью с Натали Саррот 
* Le nouveau roman 
* Nouveau roman 
* Ouvrages et articles portant sur le Nouveau Roman (библиография)
Tuxaçevski işi

**Tuxaçevski işi** və ya **"antisovet trotskiçi hərbi təşkilatı" işi** — marşal Mixail Tuxaçevskinin başçılıq etdiyi bir qrup yüksək səviyyəli SSRİ hərbi liderlərinin hakimiyyəti ələ keçirmək üçün hərbi çevriliş təşkil etməkdə ittiham edilməsi ilə bağlı iş. Bu hadisə Qızıl Orduda kütləvi repressiyaların başlanğıcı idi. Bir sıra SSRİ, Rusiya və xarici tədqiqatçılar ittihamı uydurma hesab edirlər.

11 iyun 1937-ci ildə iş üzrə SSRİ Ali Məhkəməsinin Xüsusi Məhkəmə iclasının qapalı iclası keçirilmişdir. Bütün müttəhimlər təqsirli bilinmiş, hökmdən dərhal sonra güllələnmişdir. 1957-ci ildə bütün təqsirləndirilənlər cinayət tərkibinin olmaması səbəbindən ölümündən sonra reabilitasiya edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Прудникова Е., Колпакиди А. *«Двойной заговор. Тайны сталинских репрессий»*. — М.: ЗАО «ОЛМА Медиа Групп», 2006.
* Лазарев С. Е. «Заговор» против Тухачевского // Военно-исторический архив. 2015. № 1 (181). С. 157—163.
* Минаков С. Т. *«Советская военная элита в политической борьбе 20-30-х годов»*
* Тухачевский М. Н. *«Как мы предавали Сталина»*. — М.: «Алгоритм», 2013.
* Лесков В. А. *«Сталин и заговор Тухачевского»*. — М.: «Вече», 2003.
* Соколов Б. В. *«Михаил Тухачевский: жизнь и смерть Красного маршала»* — Смоленск: «Русич», 1999.
* Шило Н. И., Глушко А. В. *«Маршал Тухачевский. Мозаика разбитого зеркала»*. — М.: «Центрполиграф», 2014.
* 1937. Показания маршала Тухачевского. Военно-исторический журнал. 1991 г. № 8,9.
* *Прокопенко А. С.* Чего хотел Тухачевский. Военно-исторический журнал.1990 г. № 8

## Xarici keçidlər
* д/ф «Заговор против Сталина» из цикла «Дело тёмное», (НТВ, 2014, реж. А. Лазарев)
Böyük ədədlər qanunu

Ehtimal nəzəriyyəsində **Böyük ədədlər qanunu** — eyni təcrübənin dəfələrlə yerinə yetirilməsinin nəticəsini təsvir edən bir prinsipdir. Qanuna görə, sabit paylanmadan sonlu seçmənin orta qiyməti bu paylanmanın riyazi gözləntilərinə yaxındır.

Böyük ədədlər qanunu vacibdir, çünki o, kifayət qədər uzun təcrübələr seriyasında bəzi təsadüfi hadisələrin orta göstəriciləri üçün sabitliyə zəmanət verir.

Yadda saxlamaq lazımdır ki, qanun yalnız çoxlu sayda mühakimənin araşdırmalarına baxıldıqda tətbiq edilir.