open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İnsan və vətəndaş hüquqları bəyannaməsi

**İnsan və vətəndaş hüquqları bəyannaməsi** () — Böyük Fransa inqilabının fərdi insan hüquqlarını təyin edən ən vacib sənəddir. Bəyannamə 26 avqust 1789-cu ildə Təsis məclisi () tərəfindən qəbul edilmişdir. İnsan Hüquqları və Vətəndaşlar Bəyannaməsinin ideyaları doğuşdan bəri hər kəsə məxsus olan bərabərlik və azadlıq konsepsiyasına əsaslanır. İnsanın və vətəndaşın təbii hüquqları fərdin azadlığı, söz azadlığı, etiqad azadlığı, təzyiqə qarşı durmaq hüququ elan edildi.

Bəyannamə hələ də Fransanın konstitusiya hüququnun əsasını təşkil edir. 4 oktyabr 1958-ci ildə Fransa konstitusiyası ilə təsdiqlənir. 16 iyul 1971-ci ildə Fransa Konstitusiya Şurası Bəyannaməni qanuni məcburi sənəd kimi tanıdı, pozuntusu qeyri-konstitusiyaya ziddir.

2003-cü ildə YUNESKO bəyannaməni "Dünyanın yaddaşı" reyestrinə daxil etdi.

## Ümumi məlumat
XVIII əsrin sonlarına yaxın Fransada burjua inqilabının ilkin şərtləri inkişaf etdi. Vaxtilə vahid milli dövlətin yaranmasında mütərəqqi rol oynayan mütləq monarxiya indi kapitalizmin inkişafına mane olan və zadəganların və ruhanilərin çoxsaylı imtiyazlarını qoruyan mürtəce bir qüvvəyə çevrildi. 

1789-cu ildə inqilabi vəziyyət formalaşdı. Feodal rüsum və vergilərdən və xüsusən 1788-ci il məhsulu az olduğundan kəndlilər kütləvi şəkildə şəhərlərə gəldilər və orada yoxsullar sırasına qoşuldular.

Hökumət siyasətindən kralı ümumi narazılıq 1789-cu ilin yazında 175 il birləşməyən Baş Dövlətləri toplamağa məcbur etdi. Üçüncü təbəqə nümayəndələrinin sayı zadəgan və ruhanilərin bir yerə yığılmış deputatlarının sayına bərabər idi. Üçüncü təbəqənin deputatları arasında lider mövqeyi qərarların birlikdə müzakirə edilməsini və digər siniflərlə birlikdə səs verməyi tələb edən burjuaziya tutdu. Burjua dövlətlərinin belə bir əmri ilə qələbə təmin ediləcəkdi, çünki zadəgan deputatları və ruhanilər arasında üçüncü mülkün fikirlərini bölüşən insanlar var idi. Lakin imtiyazlı siniflərin nümayəndələri bu təklifi qəbul etməkdən imtina etdilər. Buna cavab olaraq, burjua "ipi kəsmək" qərarına gəldi və iyunun 17-də üçüncü təbəqənin deputatlarını "Milli Məclis" elan etdi.

Hadisələrin inkişafında həlledici məqam inqilabın başlanğıcı olan 14 iyul 1789-cu ildə Parisin işçi kütlələrinin qiyamı oldu. Özünü Qurucu adlandırmağa başlayan milli məclisin mövqeyini gücləndirdi —  və əslində hakimiyyəti böyük burjuaziyanın əlinə keçirdi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* «Declaration of the Rights of Man and Citizen 1789» Kar aktyor və işarə dili tərcüməçisi Horst Ditrix (Avstriya) İnsan və Vətəndaş hüquqları Bəyannaməsinin mətnini işarə dilinə ötürür (video)
Din Rid

**Din Rid** (; ) — SSRİ, Latın Amerikası və Şərqi Avropada çox məşhur olan Amerikalı müğənni, kino aktyoru, kino rejissoru və ictimai xadim.

## Həyatı və təhsili
Din Rid Kolorado ştatının Denver şəhərində anadan olub. Atası liseydə riyaziyyat və tarix müəllimi, anası evdar xanım olub. Onun Dale və Vernon adlı iki böyük qardaşı olub. 1940-cı illərdə ailəsi Kaliforniya və Yuta ştatlarında müxtəlif şəhərlərdə yaşayıb və sonradan Koloradoya qayıdıblar. 1956-cı ildə orta məktəbini bitirib, trek komandasında ulduz idmançı olub. Atası Kiril, oğlunun hərbi akademiyada təhsil almasını istəyən, anti-marksist olub. Kolorado Universitetinin meterologiya fakültəsidə  təhsil aldığı müddətdə barlarda musiqilər ifa edib.

## İstinadlar
Pyotr Kurışko

**Pyotr Kurışko** () — Sovet Rusiyasının hərbi xadimi, Rusiya vətəndaş müharibəsində və Gəncə üsyanının yatırılmasında iştirak edib.

## Həyatı
25 oktyabr 1894-cü ildə Don vilayətinin Ostradovka kəndində anadan olub. 3-cü sinifə qədər təhsil alıb. 1915-ci ildə orduya çağırılır və Yekatirinodarda yerləşən süvari hissələrinin birində xidmətə başlayır. 1917-ci ildə xidmətdən sonra öz kəndinə qayıdıb 1918-ci ildə Qırmızı ordunun Aleksandrovskiy eskadronunda xidmətə başlayır. 1919-cu ildə 400 atlısı olan süvari dəstəyə rəhbərlik edir. 13 iyul 1919-cu ildə onun dəstəsi I Kuban süvari alayı adlandırılır. 6 noyabr 1919-cu ildə döyüşlərdə fərqləndiyinə görə Qırmızı bayraq ordeni ilə təltif olunur. 18-ci süvari diviziyasının komandiri kimi o 1920-ci ildə Gəncə üsyanının yatırılmasında iştirak edir. Üsyan zamanı Yelenendorf istiqamətində yaralanır. 1920-ci ilin yay və payız aylarında daşnak əksinqilabçılarına qarşı döyüşən Zəngəzur dəstəsinə rəhbərlik edib.

1920-ci ilin noyabrın axırında Ermənistanın şimal bölgələrində bolşeviklər üsyan qaldırırlar. Onlara dəstək üçün tərkibində 18-ci süvari diviziyanın da olduğu XI Qızıl Ordu bölgəyə gedir. Pyotr Kurışko burada 20-ci atıcı diviziyanın komandiri Mixail Velikanovun müavini təyin olunur. 1921-ci ildə Gürcüstanın bolşeviklər tərəfindən işğalında iştirak edir. Gürcüstanın Dedoplistskaro bölgəsində ürəyindən aldığı güllə yarası ilə dünyasını dəyişib.

## Həmçinin bax
* Aleksandr Şirmaxer
* Mixail Levandovski
* Mixail Velikanov

## İstinadlar
K. 111+120 simfoniya (Motsart)

Volfqanq Amadey Motsart **D major qırx səkkiz nömrəli** K. 111 + 120 **simfoniya** 1771-ci ildə bəstələmişdir. İlk iki hərəkət K. 111  Ascanio in Alba,operasının üverturası kimi, son hərəkəti K. 120 isə ayrı qurulmuşdur.  
\relative c'' {
 \key d \major
 \tempo "Allegro assai"
 \f r8 d,,16( e fis4) r8 fis16( g a4) a-! a-! r \grace b'16\p(a8 ) g16 a fis8 r \grace g16(fis8 ) e16 fis d8 r \grace e16(d8 ) cis16 d a8 r \grace b16(a8 ) g16 a fis8 r
}
 

Simfoniya iki fleyta, iki qoboy, iki qoboy, iki şeypur, timpani və simmli alətlər üçün nəzərdə tutulub . Surilər və timpani ikinci hərəkət üçün səssizdirlər. 

Simfoniya aşağıdakı hərəkətlərdən ibarətdir: 

# Allegro molto, 
# Andantino grazioso, 
# Allegro, 

Alte Motsart-Ausgabe (1879-1882-ci illərdə nəşr edilmişdir) 41 nömrəli simfoniyalarda 1–41 nömrəli ardıcıllıqla verilir. Motsartın  Qırx birinci simfoniyasından daha əvvəl yazılmış olmasına baxmayaraq, bəzən 42-56 aralığında nömrələrlə verilir (1788-ci ildə yazılmışdır). K. 111 + 120 simfoniyasına bu nömrələmə sxemində 48 nömrəsi t\qdim edilir. 

## İstinadlar

## xarici linklər
Keit Qasım

**Keit Qasım** — Hamrin bölgəsində (Mərkəzi Mesopotamiya) eramızdan əvvəl 5-ci minilliyin birinci yarısından başlayaraq üçlü yaşayış təbəqəsinə malik arxeoloji abidə.

## İstinadlar
Ramazan Şəlləh

**Ramazan Abdullah Məhəmməd Şəlləh** (Ərəbcə: رمضان عبد الله محمد شلح; ) — Fələstin İslami Cihad Təşkilatının banisi, 1995-ci ildə öldürülən Fəthi Şəqaqinin baş katibi idi. 24 fevral 2006-cı ildə Şəlləh və digər FİCT üzvü Əbdüləziz Avda, FTB-nin Most Wanted Terrorists (“Ən Çox Axtarılan Terroristlər”) siyahısına daxil edilmişdirlər.

## Həyatı

## İstinadlar
Batavi üsyanı

**Batavi üsyanı** — e.ə 70-ci ildə german tayfası batavların Yuliy Sivilisin rəhbərliyi ilə Roma imperiyasına qarşı üsyanı.

Əvvəlcə Sivilis (Qalboy tərəfindən həbsdən azad edildi) yalnız Vitelliusa qarşı üsyan etdiyini və ümumiyyətlə Roma hakimiyyətinə qarşı olmadığını bildirdi. Mümkündür ki, o, Vitelliusun devrilməsini xəyal edən Vespasianın tərəfdarları ilə birlikdə çıxış etdi. Tezliklə o, öz üsyanına kanninefatları və frizalıları da cəlb etdi.

Reyn üzərində yerləşən Roma donanmasına mülki vətəndaşlar hücum etdi. Batavi mənşəli dənizçilər onun tərəfinə keçdilər, romalılar öldürüldü və 24 gəmidən ibarət bütün donanma onun əlinə keçdi. Tezliklə Reynin sağ sahilindəki üsyana Alman tayfaları qatıldı. Romalılar məğlubiyyətə uğramağa başladılar.

Bataviyalılar və müttəfiqləri Veteranı mühasirəyə aldıqda, Vətəndaş orada olan iki legiondan Vespasyana and içməsini tələb etdi. Ancaq tezliklə Alman legionlarının Vespasian imperatoru elan etməsi xəbəri gəldi. Sonra Mülki əsl məqsədinin Almanların Roma hakimiyyətindən azad edilməsi olduğunu açıqladı.

## İstinadlar
Hucqan (Mərənd)

**Hucqan** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,913 nəfər yaşayır (515 ailə).

## İstinadlar
Dünyanın yaddaşı

**Dünya xatirəsi** () — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (YUNESKO) dünya irsini qoruma proqramı. 1992-ci ildə qurulub.

## Proqramın məqsədi
* dünya sənədli irsinin qorunması;
* istifadəçilərin sənədli irsə bərabər imkanlarını təmin etmək;
* sənədli irsin mövcudluğu və əhəmiyyəti barədə ümumi şüurun yayılması;
* proqramı tanıtmaq və əsərlərini geniş ictimaiyyətə təqdim etmək.
1997-ci ildən bəri proqram çərçivəsində sənədli irs qeydləri (beynəlxalq, regional və milli səviyyədə) aparılır. Abidənin beynəlxalq reyestrə daxil edilməsi proqramın ali rəhbər orqanı olan Beynəlxalq Məşvərət Komitəsi tərəfindən təsdiqlənmək və YUNESKO-nun Baş direktoru tərəfindən təsdiqlənməklə həyata keçirilir.

## İrs siyahıları
* Dünyanın xatirəsi (Asiya və Sakit okean)
* Dünyanın xatirəsi (ərəb dünyası)
* Dünyanın xatirəsi (Afrika)
* Dünyanın xatirəsi (Avropa və Şimali Amerika)
* Dünyanın xatirəsi (Latın Amerikası və Karib dənizi)

## Xarici keçidlər

* Memory of the World
Antipenko adası

**Antipenko adası** — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Vladivostokdan 47 km cənub-qərbdə, Baklan buxtasında yerləşir. İnzibati baxımından Primorsk diyarı Xasan rayonu ərazisinə daxildir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə 1862–1863-cü illərdə polkovnik, "Kalavela" korvetinin şturmanı olan V. M. Babkin tərəfindən idarə olunan ekspedisiya tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Ada "Kalevala" korvetinin mexaniki gizir İ.İ. Antipenkonun şərəfinə adlandırılmışdır..

## Coğrafiya

Ada şərqdən qərbə 1,8 km, güzeydən güneyə 1,2 km məsafədə uzanır. Ən hündür nöqtəsi 102 metrdir. Ada bütünlüklə enliyarpaq meşə ilə örtülmüşdür. Bəzi ərazilərdə kolluqlar yayılmışdır. Cənub-şərqində elə də böyük olmayan buxta vardır. Buxtada dərinlik 5–10 metdir, dibi isə əsasən daşlıqdan ibarətdir. Buxtaya kiçik axar tökülür. Üstəlik adada daha iki şirin su mənbəyi vardır. Antipenko və Sibiryakov adaları arasında Kolona kekuru və qumlu sualtı dayazlıq yerləşir. Şimal-şərqində kiçik Ptiçi adacığı vardır. Adada davamlı yaşayış yoxdur. Bununla belə adanı yay ayları tez-tez turistlər ziyarət edir.

## Mənbə
* Остров Антипенко на Shamora.info

## İstinadlar
Sibiryakov adası (Yapon dənizi)

**Sibiryakov adası** — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Vladivostokdan 50 km cənub-qərbdə, Baklan buxtasında yerləşir. İnzibati baxımından Primorsk diyarı Xasan rayonu ərazisinə daxildir. 

## Tarixi
Ada ilk dəfə 1863-ci illərdə polkovnik, «Kalavela» korvetinin şturmanı olan V. M. Babkin tərəfindən idarə olunan ekspedisiya tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Ada «Kalevala» korvetinin həkimi Ksenofont Sibiryakovun şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın dəqiq xəritəsini 1882-ci ildə leytenat Lanevski-Volk tərtib etmişdir.

## Coğrafiya
Ada şərqdən qərbə və güzeydən güneyə təxminən 1,8  km məsafədə uzanır. Ən hündür nöqtəsi 105,2 metrdir. Ada bütünlüklə enliyarpaq meşə ilə örtülmüşdür. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. cənub-şərqində elə də böyük olmayam buxta vardır. Buxtada dərinlik 8—10 metdir, sahilə doğru dərinlik tədricən azalır. Güneydən şimal-şərqə doğru kekurlar uzanır. Adada davamlı yaşayış yoxdur. Bununla belə adanı yay ayları tez-tez turistlər ziyarət edir.

## Mənbə
* Остров Сибирякова на Shamora.info
## İstinadlar
Mikaela Ramazzotti

**Micaela Ramazzotti** (; ) — İtaliya kino aktrisası.

## Həyatı

## Kino
* 2000: Zora la Vampira
* 2006: Non prendere impegni stasera
* 2008: Tutta la vita davanti
* 2008: *[[L’ultimo padrino]]*
* 2009: Questione di cuore
* 2010: La prima cosa bella
* 2012: Il cuore grande delle ragazze
* 2012: Posti in piedi in paradiso
* 2013: Anni felici
* 2014: Più buio di mezzanotte
* 2015: Ho ucciso Napoleone
* 2015: Il nome del figlio
* 2016: La pazza gioia)
* 2017: Una famiglia
* 2017: La tenerezza
* 2018: Una storia senza nome
* 2018: Ti presento Sofia
* 2019: *[[Vivere]]*
* 2020: *[[Gli anni più belli]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Micaela Ramazzottinun rəsmi saytı
Apollon və Hiakinf

**Apollon və Hiakinf**, Volfqanq Amadeus Motsartın Rufinus Vidl tərəfindən Latın dilində yazılmış librettosunda üç pərdədən ibarət bir operadır. 13 may 1767-ci ildə Zalsburq Universitetində *Klementia Kroesi* adlı daha böyük bir əsər şəklində tamaşaçılara təqdim edildi.
Bu opera Motsartın ilk əsl operasıdır, daha əvvəl 11 yaşı olarkən *"Die Schuldigkeit des ersten Gebotes" (Birinci əmrin vəzifəsi)* adlı bir oratoriya yazmışdır. Başlığından göründüyü kimi, bu opera Yunan mifologiyasına daha doğrusu, Roma şairi Ovidin metamorfozlarına söykənir. Rəvayətə görə, Apollonun atdığı bir disk Hiakinfin başına dəyir və təsadüf şəklində o, ölür. Başqa bir mif də Hiakinfin ölümünə səbəbkar olaraq, külək tanrısı Zefir göstərilir. Apollonu qısqanan Zefir, onun atdığı diskin traektoriyasını yayındırmaq üçün, öz qüvvəsindən istifadə edir ki, bu da Hiakinfi yaralayıb öldürür. Hiakinf öldükdə, Apollon, Hiakinfin qanı sayəsində böyüyən bir siçanı, bir çiçəyə çevirir.
Librettist və kahin Rufinus Vidl, işin mənəvi-əxlaqi cəhətdən yaxşı qurulması üçün hekayəyə Melyanı əlavə etməklə dəyişdirdi.

## Arqument
### I pərdə
Qarışıq qısa bir tarixi təkrarlama ilə başlayır. Oebalus və oğlu Hiakinf, tanrı Apollon üçün bir qurban hazırlayır. Apollonu sevməyən Zefir, qurbanların digər tanrılara da edilməsini tələb edir. Zefirin sözləri Apollonu qəzəbləndirir və hətta tanrının şərəfinə səslənən qısa xor onu qane etmir. Qurban şərabını tökmək, atəşi söndürmək və toplaşanların hamısını dağıtmaq üçün ildırım vurur. Hiakinf isə narahat deyil: Tanrılar söyləyit, "həm xeyirxahlıq, həm də təhdid ilə səlahiyyətlərini qoruyaraq insanlara bağlı olurlar". Apollon birdən çoban kimi maskalı görünür. Özünü tanıdır və Hiakinfin bacısı Melya ilə evlənmək istədiyini bildirir. "Vay! Zefir qışqırır, Apollon mənim sevdiyimi oğurlayır!"

### II pərdə
Oebalus və Meliya xoşbəxtliklərini gözəl şanslarının qarşısında ifadə edirlər. "Evimiz tanrıların evi olacaq" deyir Oebalus. Meliya, Apollonun haradan getdiyini soruşduqda, Hiakinf və Zefir ilə diski çəmənliyə atmağa getdiyinə cavab verir. Zefir dəhşətli xəbərlərlə qayıdır: Apollonun atdığı bir disk Hiakinfin başına dəyir və o, ölür. Oebalus oğlunun axtarışına çıxır. Bir kənara, Zefir Hiakinfi öldürdüyünü etiraf etdi. Apollon görünəndə Tanrı o qədər qəzəblənir ki, Zefirin qovulmasını əmr edir. Lakin Melya, Apollonun günahsız olduğuna əmin idi və əsərin diqqət çəkən məqamlarından biri olan duetdə ona ayrılmağı və geri qayıtmağı əmr edir.

### III pərdə
Oebalus, oğlunu "Eurotas sahillərində" diri şəkildə tapır. Ölməzdən əvvəl, Hiakinf atasına Zefirin diski qüvvətləndirdiyini və uçuşunu dəyişdiyini söylədi. Melya Apollona səltənəti tərk etməyi əmr etdiyi xəbəri ilə gəlir. Oebalus Zefirin qardaşını öldürdüyünü izah etdikdən sonra, krallığın qorunmasının asılı olduğu Apollonu incitdiklərindən qəti şəkildə qorxurlar. "Vay! Nə fəlakət günü! Bir duet oxuyurlar. Onların qayğıları əsassızdır. Apollon, geri qayıdır və dostunu çiçəyə çevirir. Oebalusu bağışlayır və Melyaya sevgisini təmin edir. Kral Melyanın əlini Apollona verir; üçü də son üçlüyə sevinclərini ifadə edir.

## İstinadlar
Üstüpü körpüsü

**Üstüpü körpüsü** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda, Üstüpü kəndinin 18 km-də, Düylünçayın üzərində memarlıq abidəsidir. Uzunluğu 10 paqonometrdir. XIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəllərində inşa edildiyi ehtimal olunur. Yüksək inşaat texnikası səviyyəsində tikilmiş körpü milli memarlıq xüsusiyyətlərini və möhkəmliyini qoruyub saxlamışdır. Hörgüsündə adi yerli daşdan istifadə edilmişdir. Üstüpü körpüsü 1996-cı ildə yenidən qurulmuşdur. Körpünün yenidən qurulması nəticəsində Məzrə və Üstüpü kəndləri magistral yola çıxış əldə etmişdir.

## İstinadlar
Ayjarkın Kanayulı

** Ayjarkın Kanayulı** () — qazax siyasi və hərbi xadimi, 1916-cı ildə çar Rusiyasına qarşı baş vermiş Turqay üsyanının və 1930-cu ildə Sovet İttifaqına qarşı baş vermiş İrgiz üsyanının təşkilatçısı və lideri.

## Həyatı
Ayjarkın Kanayulı II Nikolayın Orta Asiya xalqlarının Birinci Dünya müharibəsində arxa cəbhədə məcburi işə cəlb olunmaları haqqında 1916-cı il iyun göstərişinə qarşı çıxaraq Turqay vilayətinin İrgiz bölgəsində üsyan qaldırmışdır. 1916-cı ilin iyul ayında İrgiz bölgəsində üsyançılar onu özlərinin xanı seçirlər. 1916-cı ilin avqust ayında isə hər kəsin xanı olan Abduqappar Janbosınov tərəfindən özünə müavin seçilmişdir. Üsyançılar onun tabeliyində İrgiz və Torqay bölgələrində aktiv döyüşlər keçirirdilər. Üsyan yatırıldıqdan sonra həbs olunmalı olsa belə Fevral inqilabının başlaması onu həbsdən qurtarır.

1930-cu ilin fevral mart aylarında sovet hökuməti tərəfindən keçirilən məcburi kollektivləşdirməyə qarşı kəndlilərin üsyanına rəhbərlik edir. Üsyan Qazaxıstan SSRnin Aqtöbe, Kostanay, Qızılorda vilayətlərini əhatə edirdi. Üsyançılar tərəfdən yenidən xan seçilən onun tabeliyində 2500 nəfər var idi. Kanayulı ilə birlikdə dəstəyə rəhbərlik edən Mukantay Səmədov da hökumət qüvvələri ilə döyüşlərdə iştirak etmiş İrgiz kəndini düşməndən qorumuşdur. Ayjarkın Kanayulı 20 mart 1930-cu ildə İrgiz kəndi ətrafında Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin dəstəsinə qarşı döyüşdə həlak olur.

## İstinadlar
Abıralı üsyanı

**Abıralı üsyanı** ( **Абыралы көтерілісі**) — Şərqi Qazaxıstan vilayətinin Abralı bölgəsində 1931-ci il fevral, mart aylarında baş vermiş kəndli üsyanı. Üsyan məcburi kollektivləşdirməyə qarşı idi. 12 fevral 1931-ci ildə bölgənin bütün aullarında kəndlilərin üsyanı başladı. 4-cü və 6-cı aullarda (indiki Baktı və Enbek aulları) Esimbek Musabekulının rəhbərliyi ilə 300 nəfər kəndli Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin qoşunlarına qarşı müqavimət göstərdilər. Onlar hökumətdən zorakılığı dayandırıb, müsadirə etdikləri mal qaranı və buğdanı xalqa qaytarmağı tələb edirdilər. 1931-ci ilin payızında Abralı üsyanının iştirakçıları Kempirbaevin dəstəsindən 274 nəfər həbs olundu, 85 nəfər isə güllələndi.

## Həmçinin bax
* Aday üsyanı
* Akmola üsyanı
* Qazaxıstanda aclıq (1932-1933)

## İstinadlar
Aday üsyanı

**Aday üsyanı** ( **Адай көтерілісі**) — 1929-1932-ci illərdə baş vermiş Mangistauda yaşayan aday tayfasından olan qazax şaruaların üsyanı. Üsyana səbəb həddən artıq olan vergilər, insanların dini inanclarının təhqir olunması, məcburi kollektivləşdirmə nəticəsində mal qaranın kütləvi qırılması, bütün qazax aullarının yoxsullaşması və nəticədə yaranan aclıq idi. 1929-cu ildə ayrı ayrı yerlərdə başlamış üsyan 1930-cu ildə ümumi xarakter daşıyaraq bir mərkəzdən idarə olunmağa başlayırdı. Bokımaş Şolaulı (1931-ci ilin aprel ayında xan seçilib), Mirzəqali Tınımbaevin (1931-ci ilin iyun ayında döyüşdə həlak olub), Yerqali Kutteqenovun, M.Salpıkulının, Jumatay Hüseynovun və digərlərinin başçılığı ilə üsyançılar hökumət qüvvələri ilə şiddətli döyüşlər keçirirdilər. 1931-ci ilin may iyul aylarında üsyançılar 4 dəfə Fort Aleksandrovsk şəhərinə hücum etmişdilər. Silahlı mübarizə 1932-ci ilin ortalarına qədər davam edib. Üsyan yatırıldıqdan sonra üsyançılar, Türkmənistanda, Qaraqalpaqıstanda, Tacikistanda, İran və Əfqanıstanda gizləndilər. Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsi 800 nəfərdən artıq üsyançı mühakimə olundu.

## Həmçinin bax
* Asan üsyanı
* Abıralı üsyanı
* Qazaxıstanda aclıq

## İstinadlar
Vladimir Markin (müğənni)

**Vladimir Nikolayeviç Markin** (*Tam adı:* ; ) — Rusiya pop müğənnisi, sahibkar, bəstəkar, söz yazarı.

## Həyatı
Özü Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasının üzvü olmasa da, 2012-ci ildən həmin partiyadan Moskvanın Vıxino-Julebino rayonu yerli məclisinin üzvüdür.

Hazırda Moskva Energetika İnstitutunun Mədəniyyət evinin direktorudur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb-saytı
*
Maksvell tənlikləri

**Maksvell tənlikləri** - xüsusi differensial tənliklər toplusudur, bu tənliklər Lorens qüvvəsi ilə birlikdə klassik elektromaqnetizm, klassik optika və elektrik şəbəkələrinin fundamental qanunlarıdır. Dəyişən maqnit sahəsində yerləşən hərəkətsiz naqildə induksiya cərəyanının yaranmasının səbəbi hər bir dəyişən maqnit sahəsinin ətraf fəzada elektrik sahəsi yaratmasıdır. Elektromaqnit induksiya qanununun aşağıdakı kimi ifadə edilməsi Maksvellə məxsusdur: Zamana görə dəyişən hər bir maqnit sahəsi ətraf fəzada elektrik sahəsi yaradır. Maksvellə görə əksinə elektromaqnit induksiyasının mahiyyəti hər şeydən əvvəl cərəyanın deyil, elektrik sahəsinin həyacanlanmasından ibarətdir. Elektromaqnit induksiyası fəzada hər hansı naqil olmadıqda belə müşahidə oluna bilər. Qapalı naqili dəyişən maqnit sahəsinə daxil etdikdə induksiya cərəyanının yaranması, maqnit sahəsinin dəyişməsi nəticəsində yaranan E elektrik sahəsinin təzahürlərindən biridir. Induksiya qanununun Maksvell izahı Faradey izahına nəzərən daha ümumidir. O elektrodinamikanın ən mühüm ümumiləşdirilmələri sırasına daxildir.

## Tənliklər
Bu nəzəriyyənin riyazi ifadəsi rolunu, inteqral və differensial formada yazılması qəbul edilmiş Maksvellin dörd tənliyi oynayır. Differensial tənliklər, vektor analizinin iki teoremi-Qauss və Stoks teoremlərinin köməyi ilə inteqral tənliklərdən alınır.

Differensial və inteqral formada Maksvell tənlikləri:

## Fizikada rolu
Maksvell nəzəriyyəsi klassik fizikanın inkişafına böyük töhfə oldu. O nisbi hərəkətsiz yüklərin elektrostatik sahəsindən tutmuş, işığın elektromaqnit təbiətinə qədər geniş hadisələr dairəsini eyni bir nöqteyi nəzərdən anlamağa imkan verdi.

## İstinadlar
Yeni muzey (Berlin)

**Yeni muzey** () — Almaniyanın paytaxtı Berlində yerləşən bir muzeydir. Qədim dövrün, əsasən Qədim Misir Mədəniyyətinin əsərləri sərgilənir.
1939-cu ildən bağlanan və bərpa işləri başa çatan muzey 2009-cu ilin oktyabrında istifadəyə verilib.

## Muzeyin tikintisi
1843-cü ildə Berlində Qədim Misir sənət əsərlərinin və digər qədim əsərlərin sərgilənməsi üçün memar Fridrix Avqust Stülerə yeni bir muzeyin inşası tapşırıldı. Binanın inşası 1855-ci ildə başa çatdı.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı hava bombardmanlarından zərərin qarşısını almaq üçün bağlanan muzey, müharibədən sonra Şərqi Almaniyanın sərhədləri daxilində qaldı. Şərqi Almaniyanın mövcud olduğu illərdə heç bir təmir işinin aparılmadığı muzeyin bərpası yalnız 1989-cu ildə Berlin divarı dağıldıqdan sonra gündəmə gəlməyə başladı.

## Muzeyin bərpası
Bərpa işləri 2003-cü ildə Britaniyalı memar Devid Çipperfildin rəhbərliyi ilə başladı. Təxminən 233 milyon avroya başa gələn genişmiqyaslı bərpa işləri ilə, 2009-cu ilin oktyabrında sənət sevərlərin xidmətinə yenidən təqdim edildi. Beləliklə, 1939-cu ildən bəri fərqli yerlərdə saxlanılan Qədim Misir Mədəniyyətləri Kolleksiyası
muzeyə qaytarıldı.

2003-cü ildə başlayan və altı il davam edən bərpa işləri bir çox müzakirələrə səbəb oldu. Bərpa üçün məsul memar Devid Çipperfild binanı təmizləyib istifadəyə verdi, ancaq eyni zamanda müharibənin izlərini də qorudu. Məsələn, muzeyin girişindəki pilləkənlərdəki güllə dəliklərini qorudular. Yenə giriş hissədəki orijinal sütunlardakı və bəzi mozaika, Misir divar rəsmlərindəki yanğının izləri qorunub saxlanıldı.

Berlindəki bir çox muzey və sənət kolleksiyasının çoxunun sahibi olan Prussiya Mədəni İrsin Qorunması Fondu bu muzeyi də idarə edir.

## Qalereya

Neues Museum Suedkuppelsaal 1984 neu.jpg|İkinci Dünya müharibəsindən sonra
Neues Museum Ansicht Payne um 1850.jpg|muzey (1850)
Neues Museum Aegyptischer Hof.jpg|muzey (1862)
Nofretete Neues Museum.jpg|Nefertiti büstü
Neues Museum 2008.jpg|muzey (2008)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Neues Museum Berlin
* Rede von Kulturstaatsministerin Christina Weiss am 24. Juni 2003
Saleon

**Saleon** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Orpyer kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05159.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 81 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Hélices Halter, pilotsuz uçuş aparatları üçün pervaneler istehsalında dünya lideridir.

2007-ci ildə 43 yaşda (15-64 yaş arasında) 27 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 16 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 62,8%, 1999-cu ildə 64,9%). Fəal 27 nəfərdən 24 nəfər (13 kişi və 11 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) işlədi. 16 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 7 nəfər təqaüdçü, 6  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Saleran

**Saleran** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ribyer kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05160.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 78 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 50 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 26 nəfər iqtisadi fəal, 24 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 52.0%, 1999-cu ildə 44.2%) idi. Fəal olan 26 nəfərdən 20 nəfər (10 kişi və 10 qadın), 6 nəfər işsiz (3 kişi və 3 qadın) idi. 24 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Seyak (Yuxarı Alplar)

**Seyak** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05026.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 304 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 206 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 168 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 81,6%, 1999-cu ildə 78.0%). 168 fəal şəxsdən 163 nəfəri (87 kişi və 76 qadın), 5 qadın işsiz idi. 38 hərəkətsiz 14 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Qalereya

Le village de Ceillac en août 2008.jpg|Seyak 
Ceillac - Église Saint-Sébastien - 795.jpg|Sen-Sebastyen kilsəsi
Ceillac - Église Sainte-Cécile -802.jpg|Sen-Sesil kilsəsi
Ceillac -805.jpg|Şabran evi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Bonne-an-Şansor

**Sen-Bonne-an-Şansor** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05132.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1683 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 1001 əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 733 nəfər iqtisadi fəal, 268 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 73,2%, 1999-cu ildə 71.0%) olmuşdur. Fəal 733 nəfərdən 664 nəfəri (363 kişi və 301 qadın), 69 nəfəri işsizdir (21 kişi və 48 qadın). 268 hərəkətsiz 93 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 83 nəfər təqaüdçü, 92  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Tanınmış
* Fransua de Bonn hersoq Lediqyer (1543—1626) — fransız komandiri, Fransanın son konnetablı (1622). (1622).

## Qalereya

Saint-Bonnet-en-Ch11.jpg|Sen-Bonne-an-Şansor
LaFare-en-Ch13.jpg|I Napoleon
SaintBonnet03.JPG|Fəvvarə
Saint-Bonnet55.JPG|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
I Cəsur Boleslav

**I Cəsur Boleslav** (, ) — Polşa knyazı (992-1025) və Polşanın ilk kralı (1025), 1003—1004-cü illərdə *IV Boleslav* () adı altında Çexiya knyazı.

## Hakimiyyəti
Polşa dövlətinin banisi və ilk hökmdarı Pyastovlar nəslindən olan knyaz Stefan I Meşko (960-992) olmuşdur. O, 966-cı ildə qərb adətləri üzrə Xristian dinini qəbul etmişdir. I Meşkodan sonra hakimiyyətə gələn oğlu, Pyastovlar sülaləsindən olan I Cəsur Boleslav (992-1025) xarici siyasətini genişləndirərək bir çox ərazilərə çoxsaylı yürüşlər etmiş Polşanı qüdrətli dövlətə çevirmişdir. Onun dövründə Polşa knyazlığı özünün ən güclü dövrünü yaşayırdı. Polşa və Vistula çayları arasında yaşamış olan İslav qəbilələrinin qurmuş olduğu bir dövlətdir. O zamanki bu İslavlara "yayla insanları" mənasını verən "Polane" deyilirdi. Zamanla bu ad Polşa halına çevrildi.

## İstinadlar
Yadviqa

**Yadviqa** (; ) — 16 oktyabr 1384-cü ildən 18 fevral 1386-cı ilə qədər Polşa kraliçası (qanuna görə — lat. Rex "kral"), Vladislav II Yaqaylo ilə birlikdə (Polşa kralı tərəfindən 4 mart 1386-cı ildə tacqoyma olmuşdur), Macarıstan və Polşa kralı Lui I Anjunun qızı.

## İstinadlar
Yaqaylo

**Yadviqa** (; ) — Vitebsk şahzadəsi, 1377–1381 və 1382–1392-ci illərdə Böyük Litva knyazı, 1386-cı ildən Vladislav II Yaqaylo adı altında Polşa kralı. Gediminasın nəvəsi, Litva Böyük knyazı Olgerd və Tver şhazadəsi İulianianın oğlu. Yagellonlar sülaləsinin banisi.

## İstinadlar
I Meşko

**I Meşko** (; ) — ilk tarixi Polşa knyazı (960–992).

Polşa dövlətinin banisi və ilk hökmdarı Pyastovlar nəslindən olan knyaz Stefan I Meşko 966-cı ildə qərb adətləri üzrə Xristian dinini qəbul etmişdir. I Meşkodan sonra hakimiyyətə gələn oğlu, Pyastovlar sülaləsindən olan I Cəsur Boleslav (992–1025) xarici siyasətini genişləndirərək bir çox ərazilərə çoxsaylı yürüşlər etmiş Polşanı qüdrətli dövlətə çevirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Polşa krallığı (1916-1918)

**Polşa Krallığı** (, ) — Polşa Sosialist Partiyasının və bir sıra digər Polşa partiyalarının dəstəyi ilə 5 noyabr 1916-cı il tarixli Aktla qurulan, Almaniya İmperiyası və Avstriya-Macarıstan tərəfindən tanınan kukla dövlət. Almaniyanın və Avstriya-Macarıstanın işğalı altında olan Polşa çarlığı ərazisində quruldu (lakin müəyyən sərhədlər olmadan) və Almaniyanın peyk dövləti olaraq mövcud idi. Polşa dövlətçiliyi ideyası Almaniyada heç vaxt dəstək görmədi və əslində yalnız Polşa qüvvələrini Mərkəzi güclərin apardığı hərbi əməliyyatlara cəlb etmək məqsədi daşıyırdı.

## İstinadlar
Yuxarı Babirə (Mərənd)

**Yuxarı Babirə** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 263 nəfər yaşayır (65 ailə).

## İstinadlar
Sen-Didye (Yuxarı Alplar)

**Sen-Didye** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sent-Etyen-an-Devolyui kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05138.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 133 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 86 yaşında (15-64 yaş arasında) 63 nəfər iqtisadi fəal, 23 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.3%, 1999-cu ildə 81.8%). Fəal olan 63 nəfərdən 58 nəfər (31 kişi və 27 qadın), 5 nəfər işsiz (1 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 23 nəfər arasında 6 nəfər şagird və ya tələbə, 11 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Qalereya

Map commune FR insee code 05138.png|
MèreEglise91.jpg|
MèreEglise93.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Jak-an-Valqodmar

**Sen-Jak-an-Valqodmar** (, ) — Fransa kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Firmen kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05144.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 161 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 77 yaşda (15-64 yaş arasında) 46 nəfər iqtisadi cəhətdən, 31 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 59,7%, 1999-cu ildə bu 62.7%). Fəal olan 46 nəfərdən 44 nəfər (25 kişi və 19 qadın) işləyir, 2 qadın işsizdir. 31 hərəkətsiz 6 nəfər şagird və ya tələbə, 13 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Qalereya

Saint-Jacques-en-Valgodemard-village-83.JPG|
La Chaup en Valgaudemar-50.JPG|
Chapelle de Lallée-80.JPG|
Saint-Jacques-en-Valgodemard-mairie-39.JPG|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Jan-Sen-Nikola

** Sen-Jan-Sen-Nikola** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Orsyer kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05145.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 941 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 562 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 411 nəfər iqtisadi fəal, 151 fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 73.1%, 1999-cu ildə 71.7%) olmuşdur. Fəal olan 411 nəfərdən 399 nəfər (212 kişi və 187 qadın), 12 nəfər işsiz (5 kişi və 7 qadın) idi. 151 hərəkətsiz şəxsdən 54 nəfər şagird və ya tələbə, 62 nəfər təqaüdçü, 35  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Jeni

**Sen-Jeni** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ser kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05143.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 56 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 40 nəfər arasında (15–64 yaş) 33 nəfər iqtisadi fəal, 7 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 82,5%, 1999-cu ildə 78,8%). Fəal olan 33 nəfərdən 31 nəfər (17 kişi və 14 qadın) işləyir, 2 kişi işsizdir. 7 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 3 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Çikara Haşimoto

**Çikara Haşimoto** () — Riki Haşimoto adı ilə tanınan yapon aktyor və beysbol oyunçusu. Haşimoto 1950-ci illərdə Mainichi Orionları komandasında beysbol oynuyurdu. Zədə  səbəbi ilə 1958-ci ildə karyerasını bitirmək məcburiyyətində qaldı. Bundan sonra Deiei studiyasına qoşularaq aktyorluğa başladı.

Aktyor olaraq 1960-cı illərdə Daimajin rolu ilə filmlərdə oynamağa başladı. 1972-ci ildə döyüş sənəti ustası, aktyor Brüs Li ilə bərabər rol aldığı "*Fist of Fury*" filmində Hiroşi Suzuki rolu ilə tanındı.

Keçmiş yapon beysbol oyunçusu və aktyor Çikara Haşimoto 11 oktyabr 2017-ci ildə 83 yaşında vəfat etdi.

## Filmoqrafiyası

**Sannin no kaoyaku* (1960)
**Sutekina yaro* (1960)
**Ginza no dora-neko* (1960)
**Ginzakko monogatari* (1961)
**Tsuma wa kokuhaku suru* (1961)
**Ken ni kakeru* (1962)
**Jigoku no shikyaku* (1962)
**Yoru no haito* (1963) - Blue collar guy
**Kyojin Okuma Shigenobu* (1963)
**Kuro no kirifuda* (1964)
**Mushuku mono* (1964) - Bishamon (uncredited)
**Nemuri Kyôshiro: Mashôken* (1965)
**Fukushû no kiba* (1965) - Kurayami's henchman
**Kumo o yobu kodokan* (1965)
**Daimajin (1966 film)* (1966) - Majin (uncredited)
**Daimajin ikaru* (1966) - Shunpei Ikenaga / Majin
**Gontakure* (1966) - Port superintendent
**Wrath of Daimajin* (1966) - Majin
**Aru koroshi ya* (1967)
**Gamera vs. Viras* (1968) - Doctor A
**Kaidan otoshiana* (1968) - Udegawa
**Zoku hiroku onna ro* (1968) - The Inspector
**Yokai daisensô* (1968) - Daimon
**Shin Yotarô senki* (1969) - Private FIrst Class Hashimoto
**Mona Riza okyo* (1971)
**Fist of Fury* (1972) - Hiroshi Suzuki
**Shin heitai yakuza: Kasen* (1972)
**Twinkle, Twinkle, Lucky Stars* (1986) - Japanese Fighter (son filmi)

## Xarici keçidlər
Çikara Haşimoto
Riki Haşimoto

## İstinadlar
Sen-Jülyen-an-Boşen

**Sen-Jülyen-an-Boşen** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Aspr-sür-Büeş kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05146.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 124 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 85 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 54 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 31 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63.5%, 1999-cu ildə 70.1%). Fəal olan 54 nəfərdən 51 nəfər (32 kişi və 19 qadın) işləyir, 3 kişi işsizdir. 31 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 13  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Jülyen-an-Şansor

**Sen-Jülyen-an-Şansor** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05147.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 302 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı, xüsusilə heyvandarlıq (mal-qara və qoyunçuluq) təşkil edir. Qış və yay turizmi inkişaf etdirilir.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 165 nəfər (15-64 yaş) arasında 128 nəfər iqtisadi fəal, 37 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77.6%, 1999-cu ildə 70.1%). Fəal olan 128 nəfərdən 124 nəfər (63 kişi və 61 qadın), 4 nəfər işsiz (1 kişi və 3 qadın) idi. Aktiv olmayan 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 20 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Kleman-sür-Dürans

**Sen-Kleman-sür-Dürans** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05134.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 276nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 184 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 135 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 49 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.4%, 1999-cu ildə 75.0%). İşləyən 135 nəfərdən (67 kişi və 61 qadın), 7 nəfər işsiz (3 kişi və 4 qadın) idi. Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər - təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Dərvişməhəmməd (Mərənd)

**Dərvişməhəmməd** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 528 nəfər yaşayır (127 ailə).

## İstinadlar
Sen-Veran (Yuxarı Alplar)

**Sen-Veran** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Eqyuiy kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05157.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 282 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 197 yaşda (15–64 yaş arasında) 155 nəfər iqtisadi fəal, 42 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78,7%, 1999-cu ildə 77,1%). Fəal 155 nəfərdən 155 nəfəri (87 kişi və 68 qadın) çalışdı, işsizlər yox idi. Aktiv olmayan 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 20 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Qalereya

Saint-Véran-Hiver-Queyras.jpeg|
Saint-Véran - Église Saint-Véran -680.jpg|Sen-Veran kilsəsi
Saint-Véran -723.jpg|Muzey
La Chalp - Chapelle -742.jpg|Sen-Aqat kilsəsi


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Krepen (Yuxarı Alplar)

**Sen-Krepen** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Qiyestr kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05136.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 592 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyat kənd təsərrüfatı və turizmə əsaslanır. Société de Travaux Alpes Méditerranée (STAM) və Charles Queyras TP də daxil olmaqla tikinti şirkətləri mühüm rol oynayır.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 395 nəfərin (15-64 yaş arasında) 301 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 94 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 76.2%, 1999-cu ildə bu 72.6%). Fəal 301 nəfərdən 285 nəfəri (159 kişi və 126 qadın), 16 nəfəri işsizdir (9 kişi və 7 qadın). Aktiv olmayan 94 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 29 nəfər təqaüdçü, 40 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Leje-le-Melez

**Sen-Leje-le-Melez** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05149.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 318 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyat kənd təsərrüfatı və qış turizminə (xizək idmanı) əsaslanır.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 176 nəfər (15–64 yaş) arasında 132 nəfər iqtisadi fəal, 44 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75,0%, 1999-cu ildə 71,1%). Fəal olan 132 nəfərdən 129 nəfər (71 nəfər və 58 qadın) çalışdı, 3 kişi işsizdi. 44 hərəkətsiz 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 13 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Loran-dü-Kro

**Sen-Loran-dü-Kro** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05148.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 528 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyat kənd təsərrüfatına və heyvandarlığa (mal-qara və qoyun) əsaslanır. İqtisadiyyatın vacib bir sahəsi bağçılıqdır. Cro, Cənubi Alp dağlarında bilinən pendir istehsal edir.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 303 nəfər (15–64 yaş) arasında 228 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 75 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 75,2%, 1999-cu ildə 69,2%). Fəal olan 228 nəfərdən 208 nəfəri (127 kişi və 81 qadın), 20 nəfəri işsizdir (5 kişi və 15 qadın). Aktiv olmayan 31 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 23 nəfər təqaüdçü, 21 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Marten-de-Keryer

**Sen-Marten-de-Keryer** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. L'Arjantyer-la-Besse kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05151.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1102 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 728 nəfər (15–64 yaş) arasında 559 nəfər iqtisadi cəhətdən, 169 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 76,8%, 1999-cu ildə 76,2%) idi. Fəal olan 559 nəfərdən 535 nəfər (286 kişi və 249 qadın), 24 nəfər işsiz (14 kişi və 10 qadın) idi. 169 hərəkətsiz 60 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 58 nəfər təqaüdçü, 51 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Mişel-de-Şayol

**Sen-Mişel-de-Şayol** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05153.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 334 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq kimi qış turizmi təşkil edir.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 228 nəfərin (15-64 yaş arasında) 162 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 66 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.1%, 1999-cu ildə 70.5%). Fəal olan 162 nəfərdən 156 nəfər (89 kişi və 67 qadın), 6 nəfər işsiz (3 kişi və 3 qadın) idi. 66 hərəkətsiz 12 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 36 nəfər təqaüdçü, 18  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Fikrət Babayev (kimyaçı)

**Fikrət Rzaqulu oğlu Babayev** (1943, Bakı) — Azərbaycanın kimyaçı alimi, professor, Amerika Neftçi-geoloqlar Assosiasiyasının üzvü (1994), Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatı. Əməkdar ali məktəb işçisi.

## Həyatı
1943-cü ildə anadan olmuşdur. 1950-1960-cı illərdə orta təhsil almışdır. 1966-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsini "Lenin" təqaüdü ilə bitirərək "Qeyri-üzvi kimya" ixtisası üzrə aspiranturaya qəbul olunmuşdur. Aspiranturanı bitirdikdən sonra Qeyri-üzvi kimya kafedrasında 1978-ci ilə qədər assistent, dosent, 1978-1993-cü illərdə Neft kimyası və kimya texnologiyası kafedrasında dosent və professor vəzifələrində işləmişdir. 1974-1977-ci illərdə BDU-da Kimya fakültəsinin, 1987-1990-cı illərdə isə BDU hazırlıq şöbəsinin dekanı vəzifələrində çalışmışdır. 1990-1991-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin birinci müavini, 1991-1992-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin Beynəlxalq və İqtisadi Əlaqələr üzrə prorektoru, 1992-2003-cü illərdə Kimya kafedrasının müdiri, 2003-cü ildən həmin kafedrada professor vəzifəsində işləyir.

1970-ci ildə namizədlik, 1986-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1988-ci ildə "Neft kimyası" ixtisası üzrə professor adına layiq görülmüşdür. Elmi tədqiqatlarının sahəsi neft və qazın geokimyası, neftin heterokomponentləri, Cənubi Xəzər çökəkliyi timsalında neftlərdə izoprenoid karbohidrogenlərin paylanmasının tədqiqidir. Elmi-pedaqoji fəaliyyəti 3 monoqrafiya, 1 dərslik, 6 kitab, 130-dan çox elmi əsərdə öz əksini tapmışdır. Elmi əsərləri MDB ölkələrində, Çexiya, Avstraliya, Almaniya, Macarıstan və Bolqarıstanda nəşr edilmişdir.

1994-cü ildən Amerika Neftçi-geoloqlar Assosiasiyasının üzvüdür. 1997-1998-ci illərdə Beynəlxalq "Azərbaycan geoloqu" adlı elmi bülletenin baş redaktoru, 2000-2006-cı illərdə isə "Bilgi" (kimya, biologiya və tibb seriyası) dərgisinin redaktoru olmuşdur. Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatıdır. "Əməkdar ali məktəb işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Tac (qrup)

**Tac** — 1990-cı ilin əvvəllərində Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş rok qrupu. 

## Tarixi
1990-cı ildə keçirilən "Odlar Yurdu – 90" festivalında Yaşar Baxış müsabiqədən kənar üç alman qrupu ilə festivalın qonaqları qismində qrupun tərkibində çıxış etmişdir. Daha sonra qrup genişlənmiş, onun tərkibinə Xana Qalsanova və Cəsur Nemətov (Yuxu) daxil edilmiş, bəstəkar Eldar Mansurov isə layihənin bədii rəhbəri olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bir sabah

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Mübariz Tağıyev & Tac qrupu — Bir Sabah
* Tac qrupu & Cəsur Nemətov - Avara
Sen-Moris-an-Valqodmar

**Sen-Moris-an-Valqodmar** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Firmen kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05152.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 134 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 69 yaşda (15-64 yaş arasında) 43 nəfər iqtisadi cəhətdən, 26 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 62,3%, 1999-cu ildə 51.9%). Fəal olan 43 nəfərdən 43 nəfər (26 kişi və 17 qadın) işləyir, işsizlər yox idi. 26 hərəkətsiz şəxsdən 1-i şagird və ya tələbə, 15-i təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Sen-Pyer-Ave

**Sen-Pyer-Ave** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ribyer kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05155.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 23 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 18 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 12 nəfər iqtisadi fəal, 6 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 70.0%). 12 aktiv adamdan 10 nəfər (6 kişi və 4 qadın), 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) idi. 6 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 1 nəfər - təqaüdçü, 3  nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bir sabah

**Bir sabah** — Mübariz Tağıyev və "Tac" qrupunun ifa etdiyi mahnı.

## Mahnı haqqında
"Bir sabah" mahnısını Mübariz Tağıyev "Tac" qrupu müşayiəti ilə birlikdə ifa etmişdir. Bu mahnı 1991-ci ildə "Bəxt üzüyü" filminin sonu üçün, final mahnısı olaraq yazılmışdır. Yaşar Baxış mahnının həm aranjimanını etmiş, həm də elektrogitarada ifa eləmişdir.

Mahnının musiqisi bəstəkar Eldar Mansurova, sözləri isə şair Vaqif Səmədoğluna məxsusdur.

## Sözlər

Həyat, ömür bəd, yaman,
Heç açılmır asiman,
Üz döndərib Yaradan
Səndən, məndən, dünyadan.
Ay aman, ay aman!

Sevinc gedir, ey insan,
Bu obadan, torpaqdan!
Od yox olur ocaqdan,
Səndən, məndən, dünyadan.
Ay aman, ay aman!

Göyə bir bax, yerə bir bax,
Həyat gözəldir, ay Allah.
Yenə sevinc bizim olar
Olar bizim bir sabah.

Qayıt, ömür, ey bahar,
Dön geriyə, bəxtiyar!
Qoy dönməsin Yaradan
Səndən, məndən, dünyadan.
Ay aman, ay aman!


## İstinadlar
Sen-Pyer-d'Arjanson

**Sen-Pyer-d'Arjanson** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Aspr-syur-Byueş kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05154.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 163 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 100 nəfər (15-64 yaş) arasında 64 nəfər iqtisadi fəal, 36 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 64.0%, 1999-cu ildə 70.2%). Fəal olan 64 nəfərdən 57 nəfər (28 kişi və 29 qadın), 7 nəfər işsiz (2 kişi və 5 qadın) idi. 36 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 13 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Sen-Sovör (Yuxarı Alplar)

**Sen-Sovör** (, ) — Fransada kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ambryon kantonuna daxildir.

INSEE kodu — 05156.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 442 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 281 nəfər (15-64 yaş) arasında 209 nəfər iqtisadi fəal, 72 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 74.4%, 1999-cu ildə 70.0%) idi. Fəal 209 nəfərdən 193 nəfəri (104 kişi və 89 qadın), 16 nəfəri işsizdir (6 kişi və 10 qadın). Aktiv olmayan 13 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 26 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*