9K33 Osa

**9К33 Osa** (NATO təsnifatına görə: **SA-8 Gecko** (*Gekkon*)) — özüyeriyən zenit raket kompleksi. Kompleks motoatıcı diviziyanı və başqa qüvvələri aşağıdan uçan hava hücum silahlarından qorumaq üçün tətbiq edilir. SSRİ istehsalıdır, Belorusiya istehsalı olan yeni modifikasiyaları mövcuddur. 27 oktyabr 1960-cı ildə layihə işlərinə başlanmış və 4 oktyabr 1971-ci ildə orduda istifadəyə götürülmüşdür. Bu sistem indi də bir çox ölkələrdə tətbiq olunur və dəqiq vurma qabiliyyətinə malik olduğu bildirilir.

"Osa" sistemində bərk yanacaq əsasında işləyən bir pilləli raketlər istifadə olunur. SA-8a tipli raketlər 10&nbsp;km, SA-8b tipli raketlər isə 12&nbsp;km məsafə qət edilə bilir. Raketin başlanğıc çəkisi 130 kq-dır. Raketin daşıdığı mərmi başlığı 19 kq olub yüksək partladıcı gücə malikdir. Maksimal əməliyyat hündürlüyü 5000 m-dir. Ən aşağı döyüş hündürlüyü isə 25 m təşkil edir.

Atma sistemi və lazım olan radar və kompüter texnikası üç oxlu, 6 təkərli avtomobil gövdəsində (VAZ-5937) yerləşdirilir. Avtomobil çətin keçilən yerlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Avtomobil, həmçinin, suda üzə bilir.

Radar sistemi axtarış və idarəedici hissədən ibarətdir. Nəzarətçi radar H tezliyində işləyir və 360° dönə bilir. Radarın nəzarət məsafəsi 350&nbsp;km-dir. Atəş radarı J tezliyində işləyir və 20–25&nbsp;km arasında fəaliyyət göstərir. Raketi idarə etmək üçün iki müxtəlif tezlikdə işləyən ötürücü kanallar mövcuddur.
 
Bu sistemin hədəfi vurma ehtimalı 35-85% arasında qiymətləndirilir. Osa-AK və Osa-AKM sistemlərində bu 55-85% arasında dəyişir. Bir dəfəyə hədəfə iki raket buraxıla bilər. Ekipajı 5 nəfərdən ibarətdir. Maksimum sürəti 80&nbsp;km/saat, suda üzərkən isə 8&nbsp;km/saat təşkil edir. Əsas silahı 6 ədəd 9M33, 9M33M1, 9M33M2 və 9M33M3 raketləridir. Hərəkət mənzili 500&nbsp;km təşkil edir.

## Variantları
* **9K33 "Osa"** hazırlanmasına 1960-cı ildə başlanılıb, 1972-ci ildə təqdim olunub. 4 ədəd TELAR 9A33B raketindən istifadə edir, maksimum atış mənzili 12&nbsp;km-dir.
* **4K33 "Osa-M"** 1972-ci ildə 2 ədəd 9M33M raketi olan dəniz versiyası təqdim olunub. Bu, həmçinin, Gepard sinfi freqat, Kara sinfi kruyser, Kiyev sinfi VTOL kruyserləri və Kirov, Slava, Krivak sinfindən olan katerlərə də quraşdırıla bilər.
* **9K33M2 "Osa-AK"** 1975-ci ildə təqdim olunub.
* **9K33M3 "Osa-AKM"** 1980-ci ildə təqdim olunub. Atış uzaqlığı 15&nbsp;km-ə qaldırılıb. Aşağı uçuşda isə 12&nbsp;km-dir.

## İstifadəçilər

*
*: 48
*
*
*
*
*
*
*
*: 48
*
*: 20
*: 64. Təqribən 32 kompleks Osa-AKM-P1 səviyyəsində modernizasiya edilib və 2017-ci ildən sonra silahlanmadan çıxarılacağı gözlənilir.
*
*: 400. 2007-ci ildən etibarən bütün komplekslər Osa-AKM səviyyəsində modernizasiya olunmuşdur.
*: 60
*: 40
*: 9K33M2 Osa-AK variantı istifadə olunur.
*: 39

##### Keçmiş istifadəçilər
* 
* : 2006-cı ildə silahlanmadan çıxarılıb.
*  Küveyt: Körfəz müharibəsi zamanı İraq Ordusu tərəfindən ələ keçirilib.
* Şərqi Almaniya: 41 ədəd Osa-AK. Almaniyanın birləşməsindən sonra Yunanıstana satılıb.

## Həmçinin bax
* Zenit raket kompleksi
* S-200
* S-300
* Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri
* Azərbaycan Respublikası Hərbi Hava Qüvvələri
* Hava hücumundan müdafiə sistemlərinin siyahısı

## İstinadlar