open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksey Arbuzov

**Aleksey Nikolayeviç Arbuzov** (; ) — sovet və rus dramaturqu.

## Bioqrafiyası

Arbuzov Moskvada anadan olub, lakin ailəsi 1914-cü ildə Petroqrada köçüb. Atası rus, anası isə yunan idi. On bir yaşında yetim qalan Arbuzov teatrda özünü tapıb və on dörd yaşında Mariinski Teatrında işləməyə başlayıb. 1928-ci ildə Eksperimental Dram Gildiyasında bir qrup gənc aktyora qoşulub; Gildiya dağıldıqdan sonra səyyar təşviqat teatrına qoşulub və orada pyeslər yazmağa başlayıb. 1930-cu ildə Moskvaya köçüb; 1935-ci ildə "Uzun yol" pyesini və 1939-cu ildə onun ən uğurlu iki pyesi olan "Tanya"nı yazıb. Avril Payman onun haqqında yazır: "Onun əsərinin cazibəsi onun həmyaşıdlarına qarşı ağıllı, lakin mehriban münasibətindədir; o, insan zəiflikləri vasitəsilə yaxşı və faydalı bir həyat sürmək üçün əsas istəyi görür və inandırıcı, hətta xoşagələn "müsbət" personajlar yaradır."

Arbuzovun bir neçə pyesi Sovet kontekstində şəxsi transformasiya və qurtuluşdan bəhs edir. "Tanya" (1939) əsərində həyat yoldaşının ölümü ilə məhv olan bir qadın nəhayət Sibir kəndində xəstələrə xidmət etməkdə məna və məqsəd tapır. "İrkutsk Hekayəsi" (1960) əsərində 25 yaşlı Valyanın dayaz və hedonist həyatının Sibirdə bənd tikən ekskavator briqadasının ustası Sergeyin sevgisi ilə necə dəyişdirildiyi təsvir olunur. Sergeyin boğulma qəzasında ölümündən sonra o, tikinti briqadasına qoşulmaqda və uşaqlarını böyütməkdə yeni məna tapır. Onun personajlarının emosional həyatına bu mehriban immersiya bəzi sovet ədəbi tənqidçilərinin tənqidinə səbəb oldu. Məsələn, Dmitri Şeqlov yazırdı: "Arbuzovun pyesinə müraciət etdikdə, ümumbəşəri sevgi, nəciblik və dostluq atmosferinə qərq oluruq; lakin bu gözəl hisslər bizi istiqamətləndirə, səfərbər edə və ya zehnimizi və düşüncələrimizi böyük bir məqsədə yönəldə bilmir." Arbuzovun personajları sinifsiz cəmiyyət qurmaq üçün çalışmaq kimi kommunist idealını qəbul edirlər, lakin Arbuzovu Sovet tamaşaçılarına sevdirən məhz onların şəxsi mübarizələrinin təntənəsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Biography of the playwright Aleksei Arbuzov at Alice in Theaterland
Pol Eyblman

**Pol Viktor Eyblman** (; ) — ingilis dramaturqu və romançısı. O, bir çox erotik bədii əsərlərin və romanların müəllifi, eləcə də qeyri-bədii əsərlərə əl atan sərbəst yazıçı idi.

## Həyatı və karyerası

Eyblman Yorkşirin Lids şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. O, dərzi fabrikində şalvar biçən Cek Eyblman və aktrisa və yazıçı Gertrudanın (qızlıq soyadı Quld) oğlu idi. Valideynlərinin boşanmasından sonra o, anası və ögey atası, jurnalist (bir vaxtlar The New York Times qəzetinin London müxbiri)  ilə Nyu-Yorkda yaşayıb. Cəbəllüttariqdə yerləşən Təhsil Korpusunda Milli Xidmətdən sonra London Kral Kollecində ingilis dilini oxuyub, lakin dərəcə almayıb.

Onun eksperimental romanı olan "Mən Səsləri Eşidirəm" 1958-ci ildə Olympia Press tərəfindən nəşr olunub və pyeslərinə iki gəncin yoxa çıxmış məşuqəsi haqqında danışdığı hazırcavab ikiəlli "Yaşıl Culiya" (1966) və Piter Brukun Qəddarlıq Teatrı üçün yazılmış sürreal pyesləri toplayan "Testlər" (1966) daxildir.

Ableman Birləşmiş Krallığın London şəhərində, Hampsted şəhərində yaşayırdı. O, iki dəfə evlənib: əvvəlcə 1958-ci ildə Tina Karrs-Braun ilə - onların bir oğlu olub, sonra boşanıb; sonra 1978-ci ildə Şeyla Hatton-Foksla 2006-cı ildə vəfat edənə qədər - onların bir oğlu olub.

Eyblman ata tərəfdən rus, ana tərəfdən isə alman əsilli idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Obituary in ''The Independent'', 31 October 2006
* Paul Ableman in The Playwrights Database
* Obituary in ''The Guardian'', 8 December 2006
Fra Anceliko

**Covanni da Fyezole** (; ) — ölümündən sonra **Fra Anceliko** ( [ˈfra anˈdʒɛːliko]) kimi tanınan, 15-ci əsrdə erkən Florensiya İntibahı dövründə fəaliyyət göstərən Dominikan rahibi və rəssamı.

Angelico, Kozimo de' Mediçinin himayəsi altında Florensiyadakı San Marko Dominikan monastırı üçün bir sıra freskalar yaratmışdır. Onun əsərlərinə San Marko qurbangahı və San Marko monastırı üçün hazırlanmış Məsihin Depoziti daxildir. Karyerası boyunca yalnız dini mövzularda rəsm çəkən Angelico, Romada iki papanın himayəsi altında sifarişlər yerinə yetirmişdir. Angelico, erkən İntibahı fərqləndirən bədii cərəyanların, yəni xətti perspektivin və son orta əsrlərdə tətbiq olunandan daha çox dərinliyə və formaya diqqət yetirməyin qabaqcılı idi.

Angelico 1982-ci ildə Papa II İoann Pavel tərəfindən müqəddəs elan edilmişdir. 1984-cü ildə II İoann Pavel onu Katolik sənətkarlarının himayədarı elan etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Fra Angelico in the "History of Art" 
*Ross Finocchio, Robert Lehman Collection, The Metropolitan Museum of Art
*Fra Angelico Exhibition at the Metropolitan Museum of Art, (October 26, 2005January 29, 2006).
*"Soul Eyes"  Review of the Fra Angelico show at the Met, by Arthur C. Danto in *[[The Nation (U.S. periodical)|The Nation]]*, (January 19, 2006).
*''Fra Angelico'', Catherine Mary Phillimore, (Sampson Low, Marston & Co., 1892)
*Frescoes and paintings gallery 
*''Italian Paintings: Florentine School'', a collection catalog containing information about the artist and his works (see pages 77–82).
*"From September 26, 2025, to January 25, 2026, the Fondazione Palazzo Strozzi and the Museo di San Marco present ''Fra Angelico''...."
Kəşfüz-Zünun

**Kəşfüz-Zünun** () — Katib Çələbinin biblioqrafik əsəri.

## Əsər

### Ad
Əsərin adının ilkin forması "Kitabu İcmalil-füsul vəl-əbvab fi tərtibil-ülum və əsmail-kitab" şəklində olub. Müəllif kitaba etdiyi əlavələrdən sonra əsərin adını "*Kəşfüz-Zünun ən əsamil-kütub vəl-fünun*" olaraq dəyişdirib.

### Məzmun
Əsərin mövzusu kitablarla yanaşı elmlərin sayılması və təsnifatından ibarətdir.

"Kəşfüz-Zünun"da 15 minə yaxın kitab və risalə, 10 minə yaxın müəllif, 300-dən çox elm sahəsi haqqında məlumatlar vardır.

### Nəşr və əlavələr
Əsər müxtəlif vaxtlarda zəyillər (əlavələr) edilmişdir. Bunlardan biri də Bağdadlı İsmayıl Paşanın əlavəsi "İzahul-məknun fiz-zəyli alə Kəşfiz-Zünun ən əsamil-kütub vəl-fünun"dur.

Əsər müxtəlif tarix (1835, 1967, 1992 və s.) və yerlərdə (Leypsiq, Beyrut, Tehran və s.) nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Bağdadlı İsmayıl Paşa

## İstinadlar
Françesko Albani

**Françesko Albani** və ya **Albano** () Bolonya (1591–1600; 1609; 1610; 1618–1622), Roma (1600–1609; 1610–1617; 1623–1625), Viterbo (1609–1610), Mantuya (1621–1622) və Florensiyada (1633) fəaliyyət göstərən alban əsilli italyan barokko rəssamı idi. O, Annibale Karraççinin klassikliyindən dərin təsirlənmiş Bolonez məktəbinin görkəmli rəssamı idi. Onun şöhrəti onun idil mənzərələri və kiçik mifoloji rəsmləri ilə bağlıdır ki, bu rəsmlərin lirik xüsusiyyətləri ona "rəssamların Anakreonu" ləqəbini qazandırmışdır.

## Bioqrafiyası

### Bolonyada ilk illər
Albani 1578-ci ildə Papa dövlətinin Bolonya şəhərində, Elizabetta Torri və Aqostino Albaninin sağ qalan ikinci oğlu olaraq anadan olub. Atası oğlunun öz sənəti ilə məşğul olmasını istəyən ipək taciri idi. Lakin on iki yaşında o, bacarıqlı manyerist rəssamı Denis Kalvartdan şagird olmuş və onun studiyasında Qvido Reni ilə tanış olmuşdu. O, tezliklə Reninin ardınca Annibale, Aqostino və Ludoviko Karraççinin rəhbərlik etdiyi "Akademiya"ya getmişdir. Bu studiya Domenikino, Massari, Viola, Lanfranko, Covanni Françesko Qrimaldi, Pyetro Faççini, Remico Kantaqallina və Qvido Reni də daxil olmaqla, Bolonez məktəbinin bir çox rəssamının karyerasına təkan vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Bağdadlı İsmayıl Paşa

**Bağdadlı İsmayıl paşa** (;) — hərbçi, biblioqraf və avtobioqrafiya alimi.

## Bioqrafiyası
1839-cu ildə Bağdadda anadan olub. İraqın Süleymaniyyə şəhərinin nüfuzlu ailələrindən biri olan Babanlar ailəsinə mənsubdur. Buna görə də ona "Babani" və "Babanzadə" deyilmişdir. Atasının adı Mehmed Əmin, babasının adı isə Səlim olub. İraqdakı Zabit Məktəbini bitirmişdir. 1875-ci ildə İstanbula köçmüş, 1878-ci ildə isə Bakırköydə məskunlaşmışdır. 1908-ci ildən sonra mirliva rütbəsi ilə Jandarma idarəsində ikinci şöbə müdiri işləmişdir. 1920-ci ildə təqaüdə çıxdıqdan üç ay sonra vəfat etmişdir. Məzarı İstanbulun Bakırköy qəbiristanlığındadır.

## Əsərləri
İsmayıl Paşa hərbçiliklə yanaşı elmi fəaliyyətini də davam etdirmişdir. İstanbulda gəlişindən bir müddət sonra əsər qələmə almağa başlamış və iki əsər ərsəyə gətirmişdir. 35 illik əməyin məhsulu olan bu əsərlər aşağıdakılardır:

* Hədiyyətül-Arifin, əsmaül-müəllifin və əsərül-müsənnifin. Müsəlman müəlliflər və onların əsərləri haqqında ensiklopedik məlumatlar verən əsər.
* İzahul-məknun fiz-zəyli alə Kəşfiz-Zünun ən əsamil-kütub vəl-fünun. "Kəşfüz-Zünun" yazılmış əlavə olub, bu əlavədə Katib Çələbinin bəhs etməyi və ondan sonra yazılmış əsərlər haqqında qısa məlumatlar verilmişdir. Əsərin dili ərəbcədir.

## İstinadları

## Həmçinin bax
* Kəşfüz-Zünun
Nikola Berten

**Nikola Berten** (; ) — fransız rəssamı.

Jan Juvene, böyük Vernansal və Lui Bulonun tələbəsi olan Berten, 1685-ci ildə "Nuhun gəmisinin tikintisi" əsərinə görə Roma mükafatını qazandı. 1703-cü ildə Rəssamlıq və Heykəltəraşlıq Akademiyasına qəbul edildi.

## Əsərləri

**[[Həvari Filipp|Müqəddəs Filipp]] Kandake yevnuxunu vəftiz edir*, 1718 (Luvr)
**Herkules [[Prometey]]i təslim edir*.
**Nuhun gəmisinin tikintisi*, 1685
**Müqəddəs Stefanın daşlanması*, (Henri Dupuis Sent-Omer Muzeyi)
**Musa və Yetronun qızları*, (Henri Dupuis Sent-Omer Muzeyi)
**Musa və Yetronun qızları*, (Versal Lambine Muzeyi) (2iem versiyası)
**Herkules tərəfindən təslim edilən Prometey*, 1703, (Luvr Muzeyi)
**Bacchanalia*, 1710–1720, (Varşavadakı Milli Muzey)
**Lazarın dirilməsi*, 1720 (Versal Lambine Muzeyi)
**Günəş arabasını sürən Faeton* (Apollon arabasındakı Faeton), təxminən 1720, (Luvr Muzeyi)
**Vertumnus və Pomona*, (bəzək) (milli château və des Trianons Versailles Muzeyi)
**Müjdə* (Loyola Universiteti İncəsənət Muzeyi, Çikaqo)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Works by and after Nicolas Bertin at Joconde, the central database of the French Ministry of Culture
* French Portrait Engraving
Jan-Viktor Berten

**Jan-Viktor Berten** (; ) — İtaliyadan ilhamlanan və klassik üslubunun ən kiçik detalları ilə tanınan tarixi mənzərələrin fransız rəssamı.

## Həyatı

Usta bir parik ustasının oğlu olan Berten Parisdə anadan olub. O, mənzərə rəssamı Pyer-Anri de Valensyenin şagirdi olub və 1785-ci ildə Qabriel-Fransua Duayenin şagirdi olaraq "Académie royale de peinture et de sculpture" akademiyasına daxil olub. 1785-1793-cü illər arasında bir neçə "concours d'émulyasiya" müsabiqəsində iştirak edib və 1793-cü ildən ölümünə qədər Paris Salonunda müntəzəm olaraq sərgilənib.

1799-cu ildə "təşviq mükafatı" qazanıb və əsərləri 1808-ci ildə 250 frank dəyərində birinci dərəcəli qızıl medalla təltif edilib. 21 avqust 1822-ci ildə ona ""Fəxri legion" ordeni" mükafatı verilib. Onun qocalığı maliyyə problemləri ilə yadda qalıb. O, 11 iyun 1842-ci ildə Parisdə vəfat etdi və dul qadını dərin maddi sıxıntı içində qoydu.

Berten Mişalon, Konye, Buaselye, Koro, Enfantin və digərlərinin ustası idi. Onun bir neçə əsəri 1811-1817-ci illər arasında Trianon sarayı və Fontenblo sarayı üçün sifariş edilmişdir. Berry hersoqu və bankir Jak Laffit kimi nüfuzlu həvəskarlar Bertenin istedadını yüksək qiymətləndirirdilər və 1833-cü ildən etibarən Fransa dövləti, xüsusən də Daxili İşlər Nazirliyi əyalətlərdəki muzeyləri zənginləşdirmək üçün onun əsərlərini müntəzəm olaraq satın alırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Benthamia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oskar E. Berninqhaus

**Oskar Edmund Berninqhaus** (; ) — amerikalı rəssam və Taos Rəssamlar Cəmiyyətinin təsisçi üzvü. O, ən çox yerli amerikalılar, Nyu-Meksiko və Amerika Cənub-Qərbini əks etdirən rəsmləri ilə tanınır. Oğlu Çarlz Berninqhaus (1905–1988) də Taos rəssamı idi.

## Erkən həyatı və təhsili

Berninqhaus 2 oktyabr 1874-cü ildə Missuri ştatının Sent-Luis şəhərində anadan olub. Atası litoqrafiya biznesi ilə məşğul idi və bu, Oskarda akvarel rəsmlərinə marağı oyadırdı. Gənc rəssam müntəzəm olaraq Sent-Luis ətrafındakı yerli mənzərələri, o cümlədən Sent-Luis çay sahilini eskiz edirdi. O, biznesə maraq göstərdi və əsərlərini turistlərə və qəzetlərə satdı. On altı yaşında məktəbi tərk etdi və yerli litoqrafiya şirkəti olan Compton & Sons-da işə başladı və burada kuryer kimi işə başladı, lakin tezliklə qravür, rəng ayırma və çap işlərinin texniki detallarını öyrəndi. 1893-cü ildə o, Compton & Sons şirkətini tərk edərək, o dövrdə dünyanın ən böyük çap müəssisələrindən biri olan Woodward and Tiernan şirkətinə qoşuldu.

Litoqrafiya şirkətlərində qazandığı praktik təcrübədən daha çox şey axtaran Berninqhaus, Sent-Luis Vaşinqton Universitetinin Sent-Luis Təsviri İncəsənət Məktəbində axşam dərslərində iştirak edir və boş vaxtlarında eskizlər çəkir və rəsm çəkirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
;Rəsmlər
**[https://web.archive.org/web/20140116070223/http://sam.nmartmuseum.org/view/objects/asitem/People$0040142/0?t:state:flow=d952ad84-8b16-4857-a2ef-b886c5ca82b0 Making Camp]* ()
**[https://web.archive.org/web/20140116070225/http://sam.nmartmuseum.org/view/objects/asitem/People$0040142/2?t:state:flow=d952ad84-8b16-4857-a2ef-b886c5ca82b0 Spring Plowing]* (1937)
**[https://www.ou.edu/artcollections/collections/american/berninghaus-taos.html Adobe House]* (1940)
**[https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/fortyniners The Forty-niners] * (before 1942)
**[https://web.archive.org/web/20140116070230/http://sam.nmartmuseum.org/view/objects/asitem/People$0040142/1?t:state:flow=d952ad84-8b16-4857-a2ef-b886c5ca82b0 The Rabbit Hunter]* ()
**[https://web.archive.org/web/20100224053940/http://www.ou.edu/fjjma/home/main/fall_2008/southwestern/Berninghaus.html Taos Indian Couple]*
**[https://web.archive.org/web/20120224092439/https://www.ou.edu/content/fjjma/experience/collections/featuredCollections/TateCollection/Berninghaus_TaosIndians.html Taos Indians on Mesa]*
**[https://web.archive.org/web/20140115042122/http://addisonrowe.com/Gallery_Artists/Oscar_E._Berninghaus/ Las Truchas Peaks, NM]* ()
Bartolome Bermexo

**Bartolome Bermexo** (; ) — Flamand rəngkarlıq texnikalarını və konvensiyalarını mənimsəmiş ispan rəssamı. Buna görə də İspan-Flamand üslubunun rəssamı hesab olunur. Kordovada anadan olan Bermexo, Kataloniya Knyazlığı və Valensiya krallığı da daxil olmaqla Araqon Tacındakı işləri ilə tanınır. Əsl adı **Bartolome de Kardenas** () idi: ispan dilində şabalıdı mənasını verən "*Bermexo*" adı, ehtimal ki, saç rəngi ilə əlaqəlidir. Bermexo soyadı Kardenas ilə də əlaqəli ola bilər; "*Cardeno*" bənövşəyi deməkdir. O, bəzən özünü "Bartolomeus Rubeus" kimi imzalayır, yəni "Qırmızısaçlı Bartolomey" deməkdir.

## Karyerası

Bermexo təhsilini harada aldığı bəlli olmasa da, yağlı şir texnikasına tam yiyələnməsi, XV əsr Flamand rəsmləri ilə birbaşa əlaqə qurduğunu göstərir və o, bu rəsmləri dövrün İspan qurbangahlarının tələblərinə mükəmməl uyğunlaşdıra bilmişdir: bir çox panelli genişmiqyaslı yenidən masaüstü rəsmlər. Sənədləşdirilmiş karyerası otuz ildən çox davam etsə də, o, ətrafda gəzirdi: on ildən çox bir yerdə məskunlaşmamışdı. Həmçinin, rəssamlığın bir iş olduğu və işin ümumiyyətlə müqavilə ilə danışıqlar yolu ilə aparıldığı bir dövrdə və yerdə onun peşəkar etibarsız olduğuna dair həm birbaşa, həm də dolayı dəlillər mövcuddur, baxmayaraq ki, görünür, onun görkəmli istedadı müştəriləri risk etməyə hazır edirdi. Bir müqavilədə (aşağıda müzakirə olunur) rəssamın qeyri-qənaətbəxş performans göstərməsi halında kilsədən kənarlaşdırılmasını nəzərdə tutan bənd var idi. Sifarişlər tez-tez Bermejo tərəfindən aşağı səviyyəli yerli rəssamlarla əməkdaşlıqda, ehtimal ki, gildiya məhdudiyyətləri səbəbindən həyata keçirilirdi. Onun həyata keçirdiyi ən azı üç əsas qurbangah əsəri, Darokadakı Santo Domingo de Silos və Barselonadakı Santa Annanın yüksək qurbangah masaları və Valensiyadakı Montserrat Məryəminin triptixi, başqalarının tamamlaması üçün yarımçıq qalmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Bartolomé Bermejo in Artcyclopedia
*http://www.spanish-art.org/spanish-painting-bermejo.html
*Museo del Prado
*Web Gallery of Art
Tomas Hart Benton (rəssam)

**Tomas Hart Benton** (; ) — amerikalı rəssam, divar rəssamı və çap ustası. Qrant Vud və Con Stüart Karri ilə birlikdə o, Regionalist incəsənət hərəkatının ön sıralarında idi. Rəsmlərindəki axıcı, heykəltəraş fiqurlar ABŞ-dakı həyat səhnələrində gündəlik insanları təsvir edirdi.

Onun əsərləri doğulduğu və ömrünün çox hissəsini evi adlandırdığı Orta Qərbi ABŞ ilə sıx bağlıdır. O, həmçinin Parisdə təhsil almış, 20 ildən çox Nyu-York şəhərində yaşamış və orada onlarla əsər çəkmiş, 50 il yay aylarında Yeni İngiltərə sahillərindəki Martas Vineyardda istirahət etmiş və həmçinin Cənubi ABŞ və Qərbi ABŞ-nin mənzərələrini çəkmişdir.

## Erkən karyerası və Birinci Dünya müharibəsi
Avropada təhsil aldıqdan sonra Benton 1912-ci ildə Nyu-York şəhərinə köçdü və rəsm çəkməyə davam etdi. Birinci Dünya müharibəsi zamanı ABŞ Hərbi Donanmasında xidmət etdi və Virciniya ştatının Norfolk şəhərində xidmət etdi. Müharibə ilə bağlı işləri onun üslubuna uzunmüddətli təsir göstərdi. Ona gəmiqayırma zavodunun işinin və həyatının rəsmləri və illüstrasiyaları çəkmək tapşırıldı və bu real sənədləşdirmə tələbi onun sonrakı üslubuna güclü təsir göstərdi. Müharibənin sonrakı dövrlərində "kamuflyaj" kimi təsnif edilən Benton Norfolk limanına daxil olan kamuflyajlı gəmiləri çəkdi.

Onun işi bir neçə səbəbdən tələb olunurdu: ABŞ gəmi rəssamlarının kamuflyaj sxemlərini düzgün tətbiq etmələrini təmin etmək, sonradan itirilə biləcək ABŞ gəmilərini müəyyən etməyə kömək etmək və digər Müttəfiq donanmalarının gəmi kamuflyajının qeydlərinə sahib olmaq. Benton daha sonra Dəniz Qüvvələri üçün gördüyü işin "indiyə qədər bir rəssam kimi özüm üçün etdiyim ən vacib şey olduğunu" söylədi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Official Website for Thomas Hart Benton
* Works by Thomas Hart Benton in the Smithsonian American Art Museum
* Thomas Hart Benton papers, 1906–1975 from the Smithsonian Archives of American Art
* 
* Works by Thomas Hart Benton at the State Historical Society of Missouri
* ''The Long Voyage Home'' Artist Portraits and Paintings  at The Ned Scott Archive
* 
*
Peyc Bekers

**Peyc Medison Bekkers** (ing. *Paige Madison Bueckers*; 20 oktyabr 2001, Minnetonka, Minnesota) — Qadınlar Milli Basketbol Assosiasiyasında (WNBA) "Dallas Wings" və "Unrivaled" liqasının "Breeze" klubunda çıxış edən amerikalı peşəkar basketbolçu. O, tələbəlik illərində "UConn Huskies" komandasında forma geyinmiş, bu müddətdə komandasına dörd "Big East" turniri çempionluğu, dörd "Dördlər finalı" (*Final Four*) iştirakı və bir Milli Çempionat titulu qazandırmışdır.

"**Paige Buckets**" ləqəbi ilə tanınan Bekkers, Minnesota ştatının Minnetonka şəhərindəki Hopkins Liseyində təhsil almışdır. O, ESPN tərəfindən öz buraxılış ilinin 1 nömrəli oyunçusu kimi qiymətləndirilmiş və liseylər arasında ilin milli oyunçusu adına layiq görülmüşdür. "UConn"dakı debüt mövsümündə ilin ən yaxşı qadın basketbolçusu seçilən ilk birinci kurs tələbəsi (freshman) olaraq tarixə düşmüş və komandasının "Dördlər finalı"na yüksəlməsində əsas rol oynamışdır.

Diz zədələri səbəbindən ikinci kurs mövsümünün böyük hissəsini və üçüncü kurs mövsümünü tamamilə buraxmasına baxmayaraq, o, "UConn" komandasını 2022-ci il milli final oyununa çıxarmağı bacarmışdır. Bekkers ilk milli çempionluğunu əldə etməzdən və son kursunda "Ueyd Kuboku"nu (*[[:en:Wade_Trophy|Wade Trophy]]*) qazanmazdan əvvəl, üçüncü kurs tələbəsi kimi "Huskies"in yenidən "Dördlər finalı"na qayıtmasına kömək etmişdir. O, kollec karyerası ərzində üç dəfə yekdilliklə "All-American" birinci rəmzi komandasına seçilmiş və 19.9 xal ortalaması ilə "UConn" tarixinin ən məhsuldar oyunçusu olmuşdur.

Beynəlxalq arenada ABŞ millisinin tərkibində gənclər arasında üç qızıl medal qazanmışdır. Bunlara 2019-cu ildə 19 yaşlılar arasında keçirilən Dünya Kuboku da daxildir ki, həmin turnirdə o, Ən Dəyərli Oyunçu (MVP) seçilmişdir. Bekkers həmçinin 3x3 basketbol üzrə Gənclər Olimpiadasının qızıl medalçısı olmuş və 3x3 üzrə əsas milli komandada çıxış etmişdir. O, 2019-cu ildə ABŞ Basketbol Federasiyası tərəfindən "İlin Qadın İdmançısı" elan edilmişdir.
Dən daşı

**Dən daşı** — dən üyütmək üçün əl ilə istifadə olunan alət.

Qədimdə dən daşı Azərbaycanda Neolit dövrünə təsadüf edilir. Dən daşın forması iki uzunsov daşdan ibarətdir. Alt daşı nisbətən uzun, enli və hamardır. Üst daşı işlək üzü dəyirmi olur. Dəni üyütmək üçün altı daşı üstünə tökülərək üst daşla sürtülürdü.

## İstinadlar
Hədiyyətül-Arifin

**Hədiyyətül-Arifin** () — müsəlman müəlliflər və onların əsərləri haqqında ensiklopedik məlumatlar verən irihəcmli əsər.

## Əsər
Əsərin tam adı "*Hədiyyətül-Arifin, əsmaül-müəllifin və əsərül-müsənnifin*"dir. Əsər iki cilddən ibarətdir. Birinci cilddə 5400, ikinci cilddə isə 4000, ümumilikdə isə 9000-dən çox müsəlman müəllif haqqında ensiklopedik məlumatlar vardır. Əsərdə bu müəlliflərin əsərlərinə də yer verilmişdir. Bu əsərlərin sayı isə 50 min təşkil edir (l cilddə 25 min). Əsər ərəbcə qələmə alınmışdır. Əsərdə bəzi şəxslər haqqında qısa məlumatlar verilsə də, bəziləri haqqında isə olduqca geniş məlumatlar verilmişdir. Əsərdə mənşəcə türk olanlar xüsusi olaraq ulduz işarəsi ilə işarələnmişlər.

Əsər İstanbulda (I cild 1951; II cild 1955) və Tehranda nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Kəşfüz-Zünun
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Munzur Universiteti

**Munzur Universiteti** (Əvvəlki adı: *Tuncəli Universiteti*) — Türkiyənin Tunceli şəhərində yerləşən dövlət universiteti.

## Tarixi
Munzur Universiteti, əvvəlki adı ilə Tunceli Universiteti, 22 may 2008-ci il tarixli və 5765 saylı qanunla Nazirlər Kabinetində Tunceli vilayətində yaradılması qərara alınmış universitetdir. İlk dəfə 1983–1984 tədris ilində Tunceli Peşə Məktəbi adı ilə Fırat Universiteti tərkibində Elazığda tədris fəaliyyətinə başlamış və ilk məzunlarını 1985-ci ildə Elazığda vermişdir. 1987-1988 tədris ilində Tunceliyə köçürülmüşdür.

Rektoru Prof. Dr. Durmuş Boztuğ, 7 iyun 2015-ci ildə keçirilmiş ümumi seçkilərdə millət vəkili namizədliyinə müraciət etmək üçün rektor vəzifəsindən istefa etmişdir. 3 aprel 2015-ci ildə Prof. Dr. Ubeydə İpək təyin edilmişdir. 6 iyun 2023-cü ildə rektor vəzifəsinə Prof. Dr. Kənan Pekər təyin olunmuşdur. 20 avqust 2016-cı ildə qəbul edilən qanunla universitetin adı Munzur Universiteti olaraq dəyişdirilmişdir.

## Tərkibi
Universitet 6 fakültə, 2 peşə məktəbi, 1 kollec, 2 institut və 5 Tədqiqat Mərkəzindən ibarətdir. 8 iyul 2009-cu ildə Türkiyənin ilk və yeganə Ələvilik Araşdırmaları və Tətbiq Mərkəzi bu universitetdə yaradılmışdır.

### Fakültələr

#### İqtisadi və inzibati elmlər fakültəsi

# Biznes idarəetməsi
# İqtisadiyyat
# Dövlət idarəetməsi
# Maliyyə
# Beynəlxalq münasibətlər
# Əmək iqtisadiyyatı və sənaye münasibətləri
# Ekonometrika

#### Mühəndislik fakültəsi

# Kimya mühəndisliyi
# Qida mühəndisliyi
# Sənaye mühəndisliyi
# Elektrik-elektronika mühəndisliyi
# Maşın mühəndisliyi
# Tikinti mühəndisliyi
# Kompüter mühəndisliyi
# Ətraf mühit mühəndisliyi
# Geologiya mühəndisliyi
# Metallurgiya və material mühəndisliyi

#### Su məhsulları fakültəsi

# Su məhsulları əsas elmləri
# Tutma və emal texnologiyaları
# Su məhsulları yetiştirilməsi

#### Ədəbiyyat fakültəsi
**Bölmələr – Sosial Elmlər Fakültəsi**
# Tarix
# Sosilogiya
# Fəlsəfə
# Türk dili və ədəbiyyatı
# Zaza dili və ədəbiyyatı
# Qərb dilləri və ədəbiyyatı
# Şərq dilləri və ədəbiyyatı
# Psixologiya

#### Kommunikasiya fakültəsi

#### Gözəl sənətlər fakültəsi

#### Səhiyyə elmləri fakültəsi

# Tibb bacısı
# Uşaq inkişafı
# Mamalıq

#### İdman elmləri fakültəsi

### Peşə Məktəbləri

#### Tunceli Peşə Məktəbi

* Kimya texnologiyası
* Elektrik proqramı
* Tikinti texnologiyası
* Kompüter proqramlaşdırılması
* Mühasibat və vergi tətbiqləri proqramı
* Uşaq inkişafı proqramı
* Arıçılıq proqramı
* Qida texnologiyası
* Geyim istehsalı texnologiyası
* Mebel və dekorasiya
* Moda dizaynı
* Su məhsulları proqramı
* Şərab istehsalı texnologiyası
* Saç baxımı və gözəllik xidmətləri proqramı
* Turizm və otel idarəçiliyi
* Bankçılıq və sığortaçılıq
* Kənd təsərrüfatı

#### Çemişgəzək Peşə Məktəbi

#### Pərtək Peşə Məktəbi

### İnstitutlar
**Doktorantura Təhsil İnstitutu**

## İstinadlar
Mülk evi

**Mülk evi**, **malikanə**, **imarət** (, ) — adətən geniş ərazidə inşa edilən, iri ölçülü və nümayişkaranə yaşayış tikilisi və ya lüks mənzilli yaşayış binası növü. Mülk evləri memarlıq və daxili tərtibat baxımından estetik görünüş, yaşayış rahatlığı və funksionallıq xüsusiyyətləri ilə seçilirlər. Onların inşasında əsasən daş və kərpicdən istifadə olunur, daxili və xarici bəzəklərdə isə çox vaxt mərmər, rotondalar, sütunlar və freska kimi memarlıq elementlərinə rast gəlinir. 

Malikanələr, bir qayda olaraq, yüksək keyfiyyətli tikinti materialları, inkişaf etmiş mühəndis-kommunikasiya sistemləri və digər komfort yaradan texniki imkanlarla təchiz olunur ki, bu da onları adi yaşayış tikililərindən fərqləndirir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Манор — статья из Большой советской энциклопедии. 
* *Косминский Евгений Алексеевич*&nbsp;Исследования по аграрной истории Англии XIII&nbsp;в.&nbsp;— М.—Л., 1947.
* *Мейтленд Фредерик Уильям* Domesday Book and Beyond.
* *Stenton, F.* Anglo-Saxon England.&nbsp;— Oxford, 1971, ISBN 978-0-19-821716-9
* 

## Xarici keçidlər

*
*Reality TV show recreating life in an Edwardian manor house.
*Timelines TV Interactive video timeline of British history with section on medieval manors.
*UK Manor House news blog
*Estonian Manors Portal – the English version gives the brief overview of 438 best preserved manor houses in Estonia.
*Portal of Association of Latvia's castles, palaces and manors – the English version gives the information about all manors and castles in Latvia, routes and photos.
* ''«Medieval manors and their records»'', обзор средневековых маноров на Британских островах
Kaçkar dağı

**Kaçkar dağı** — Kaçkar dağlarının (Şərqi Qara dəniz bölgəsi, Rizədən 60 km cənub-şərqdə) ən yüksək zirvəsi 3937 m olan dağı. Türkiyə sərhədləri daxilində dördüncü ən yüksək zirvədir.

## Adı
"Kaçkar" sözünün ermənicə "çarmıx daşı" mənasını verən Haçkar () sözündən törədiyi düşünülür. Lakin, alman kartoqrafı Riçard Kiepertin 1902–1916-cı illərdə çəkdiyi Trabzon xəritəsində dağ Kaçkar deyil, Varsambek və ya Kaçgar Dağı ("Varsambek od. Katshgar D.") adlanır.

## Süxurları
Qranit-diasit kristal süxurları dağlarda vulkanik təbəqələr arasında, Təbaşir dövrü şistləri və əhəngdaşları arasında yerləşir.

## İqlimi
İqlimi hemiboreldir. Orta temperatur 5 °C-dir. Ən isti ay avqust ayıdır, temperatur 19&nbsp;°C, ən soyuq ay isə yanvar ayıdır, temperatur −10 °C-dir. Orta illik yağıntı miqdarı 812 millimetrdir. Ən yağışlı ay dekabr ayıdır, burada 92 millimetr yağış, ən quraq ay isə avqust ayıdır, burada 47 millimetr yağış düşür.

## Bitki örtüyü
2100 m-ə qədər hündürlükdə ağ şam və küknar meşələri, daha yüksək hündürlüklərdə dağ otlaqları, ən yüksək nöqtədə isə buzlaqlar şimala doğru dilə bənzər formada uzanır.

## Su ehtiyatı
Dağın şimal yamaclarından enən çaylar birləşərək Ardeşen və Pazar arasında Böyükdərə adı altında Qara dənizə tökülür. Cənubda, qısa çayların oyduğu yamaclar dik şəkildə Çoruh vadisinə enir.

## Turizm
Kaçkar zirvəsinə çatmaq üçün yüksək hündürlükdə yürüşdən buzlaqlara dırmanmaya qədər müxtəlif çətinlikli marşrutlar mövcuddur.

## İstinadlar
Arman Pandikyan

**Arman Pandikyan** — Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi illərində fəaliyyət göstərmiş erməniəsilli Osmanlı kəşfiyyatçısı və "İstiqlal" medalı sahibi.

## Fəaliyyəti
İstanbulun işğalı illərində Arman Pandikyan Britaniya işğal qüvvələrinin dəniz kəşfiyyatı şöbəsində mühüm vəzifə tutmuşdur. O, məşhur Britaniya kəşfiyyat zabiti kapitan Con Qodolfin Bennettin şəxsi tərcüməçisi və köməkçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu mövqeyi sayəsində britaniyalıların Türk Milli Hərəkatına qarşı planlarından birbaşa xəbərdar olmuşdur.

Pandikyan rəsmi olaraq britaniyalılara xidmət etmişdir, lakin o, gizli şəkildə Türkiyə kəşfiyyat qrupu olan "Mim Mim Qrupu" üçün çalışmışdır. Onun fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri sui-qəsdlərin qarşısının alınması olmuşdur. Pandikyan Britaniya kəşfiyyatı tərəfindən Mustafa Kamal Atatürkə sui-qəsd etmək məqsədilə Anadoluya göndərilən Telkis və Ohannes adlı agentlərin kimliyini və hərəkət planını Türkiyə tərəfinə sızdırmışdır. O həmçinin, Britaniya dəniz nəqliyyatı və xüsusi yazışmalarının surətlərini çıxarmış, onların Ankara hökumətinə çatdırılmasını təmin etmişdir. O, işğal qüvvələrinin Türkiyə tərəfinə sızdırdığı casusların siyahısını və planlarını əvvəlcədən bildirmiş, kamalçıların təhlükəsizliyinə böyük töhfə vermişdir.

## Təltifləri
Türkiyə Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra, Arman Pandikyanın gizli xidmətləri dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. O, göstərdiyi şücaətlərə görə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin qərarı ilə "İstiqlal" medalına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Çiyələkağacıkimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Etelvin (Şərqi Anqliya eldormeni)

**Etelvin** (; ) — Şərqi Anqliya eldormeni və X əsrin sonlarında İngiltərə krallığının aparıcı zadəganlarından biri. O və eləcə də onun qohumları haqqında əsas məlumat mənbəyi Birhtfert tərəfindən tərtib olunan Osvald Vusterliyə aid agioqrafiya əsəridir. 969-cu ildə Etelvin Ramsi abbatlığının təməlini qoymuşdur və Birhtfert ilə Ramsi abbatlığının keşişləri onu "Dei amicus" (tanrının dostu) kimi tanıyırdılar, lakin qonşu İli abbatlığının rahibləri onu torpaqlarını ələ keçirmiş bir düşmən kimi görürdülər.

Onun valdeyinlərinin adları Etelstan Yarı Kral və Elfvinn idi. O, çox güman ki yaşça qardaşı Etelvalddan kiçik idi, çünnki məhz sonuncu 956-cı ildə öz istəyi ilə səlahiyyətlərini dayandıran atasınının xələfi oldu. Görünən odur ki, 962-ci ildə vəzifə qardaşından Etelvinə keçdi. O, Uinçesterdəki Yeni monastır və Ramsi abbatlığının xeyriyyəçisi idi.

Kral Edqarın ölümündən sonra Etelvin Osvald Vorçesterli və Dunstan ilə birlikdə Edqarın böyük oğlu Eduardın öndə gedən tərəfdarlarından biri idi, onun tutduğu bu mövqe onu keçmiş baldızı dul kraliça Elftrita və Mersiya eldormeni Elfherə qarşı müxalif idi. Edvardın qısa hakimiyyəti dövründə baş verən monastır əleyhinə reaksiya zamanı Etelvayn rahiblərin qəti tərəfdarı kimi təsvir olunur, lakin tarixi qeydlər göstərir ki, o, kral hökumətinin zəifliyindən istifadə edərək İli rahiblərini torpaqlarından məhrum etmişdir.

983-cü ildə Elfherin ölümündən və 984-cü ildə Vinçester yepiskopu Etelvoldun ölümündən nəticələnən kraliça-ananın saraydan uzaqlaşmasından sonra Etelvin gənc kral Etelredin sarayında aparıcı zadəgan fiquru oldu. Ehtimal olunur ki, onun 992-ci ildə vəfatından sonra Etelredin sərbəst hakimiyyət dövrü başladı.

Etelvinin ölümü Anqlosaks salnaməsində qeyd olunub. Birhtfertin verdiyi əlavə məlumatlara əsasən, Etelvin uzun sürən xəstəlikdən əziyyət çəkirmiş və Ramsi abbotu Germann və Alfec (sonradan Kenterberi arxiyepiskopu olmuşdur) onu həyatının son anında ziyarət etmişdilər. Onun qalıqları Ramsiyə köçürüldü və orada dəfn olunmazdan əvvəl rahiblər gecə boyu cəsədin şərəf keşiyini çəkdilər.

Etelvinin arvadının adı qeydə alınmasa da, üç oğlunun adı məlumdur. Birhtfert bu mövzuda "Eduard" adını çəkir, Leofrik adlı başqa bir oğlu 986-cı ildə vəsiyyətnamənin şahidi olmuş kimi görünür, Etelvard isə 1016-cı ildə Assandun döyüşündə Dəmirböyürlü Edmund uğrunda döyüşərkən öldürüldü.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
*
Süni ət

**Süni ət** (Bəzən *Becərilən ət*) — laboratoriya muhitində heyvan hüceyrələrinin becərilməsi üsulu ilə istehsal olunmuş ət növüdür.

## İstinadlar
Təfsir əl-Qurtubi

**Təfsir əl-Qurtubi** () və ya **əl-Cəmi li-əhkamil-Quran** () — Qurtubinin Quran təfsiri.

## Əsər
Əsərin tam adı "*əl-Cəmi li-əhkamil-Quran vəl-mübeyyin limə təzammənəhu minəs-Sünnəti və ayil-Furqan*"dır. Əsər "*Təfsir əl-Qurtubi*" olaraq tanınır. Əsərin hansı tarixdə yazıldığı məlum olmasa da, Misirdə yazıldığı dəqiqdir. Müəllifin əsərdə digər əsərlərinə də eyham vurması, bu təfsirin müəllifin son əsərlərindən biri olduğunu deməyə əsas verir.

Təfsir əl-Qurtubi ayələri fərqli istiqamətləri ilə ələ alan əhatəli (cəmi) bir təfsir olub, bir çox əlyazma nüsxəsi mövcuddur. Əsər İbn əl-Müləqqin tərəfindən ixtisar da edilmişdir.

Əsərin ilk nəşri isə Misirdə reallaşdırılmış olub, ispan, türk və ingilis dillərinə tərcümə edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Papuasiya

**Papuasiya** — Bitkilərin yayılmasının qeydiyyatı üçün hazırlanmış Dünya coğrafi sxemində (WGSRPD) müəyyən edilmiş botaniki region.

Region Sakit okeanın cənub-qərb hissəsində, Melaneziya, Okeaniya və tropik Asiya ekoregionları daxilində yerləşir.

## Təsviri

Regionun tərkibinə aşağıdakı siyasi-subyektlər daxildir:
*İndoneziyanın şərq hissəsində yerləşən Aru adaları və Qərbi Yeni Qvineya;
*Papua-Yeni Qvineya;
*Solomon adaları (Santa-Krus adaları istisna olmaqla).

## Qalereya


File:ID Aru.PNG|Aru adaları (qırmızı rəng)
File:LocationWestPapua.svg|Qərbi Papua (qırmızı rəng)
Papua New Guinea in its region.svg|Papua-Yeni Qvineya (qırmızı rəng)
File:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|Solomon adaları 


## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* *Воронов Анатолий Георгиевич* Биогеография (с элементами биологии) [учебник для вузов].&nbsp;— М.: МГУ, 1963.&nbsp;— 342 с.
* *Второв, Пётр Петрович*, *Дроздов Николай Николаевич* Биогеография [учебник для вузов].&nbsp;— М.: Владос-Пресс, 2001.&nbsp;— 302 с.&nbsp;— ISBN 5-305-00024-6.

## Xarici keçidlər

*
Vlad A4

**Vlad A4** (əsl adı ― **Vladislav Andreyeviç Bumağa**; 5 iyun 1996-cı ildə Minskdə anadan olub) — Belaruslu videobloqçu, müğənni, instabloqçu və aktyor. «A4» və «A5» YouTube kanallarının yaradıcısı və sahibi. O, YouTube video hostinq saytının rusdilli seqmentində ən populyar videobloqçulardan biri hesab olunur.

## İstinadlar
Vilyam Miller

**Vilyam Miller** (ing. William Miller; ) — ABŞ-lı xristian təbliğçisi, Müqəddəs Kitab tədqiqatçısı və Millerizm hərəkatının banisi olmuşdur. O, XIX əsrdə İsa Məsihin ikinci gəlişinin vaxtını Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinə əsaslanaraq hesablamağa çalışması ilə tanınır və bu fəaliyyəti sonradan bir sıra adventist hərəkatların formalaşmasına zəmin yaratmışdır.

## Erkən həyatı
Vilyam Miller fermer ailəsində anadan olmuşdur. Formal ali təhsili olmasa da, dövrünə görə geniş oxu vərdişlərinə malik idi. Gənclik illərində deizm cərəyanına maraq göstərmiş, Tanrının varlığını qəbul etsə də, vəhy və möcüzələrə şübhə ilə yanaşmışdır.

1812–1815 ABŞ–Britaniya müharibəsi zamanı ABŞ ordusunda zabit kimi xidmət etmişdir. Müharibə təcrübəsi onun dini dünyagörüşündə dönüş nöqtəsi olmuş, bundan sonra xristian inancına qayıdaraq Müqəddəs Kitabı sistemli şəkildə araşdırmağa başlamışdır.

## Dini baxışları və fəaliyyəti
1816-cı ildən etibarən Miller Müqəddəs Kitabı ayə-ayə tədqiq etməyə başlamışdır. O, Müqəddəs Kitabın öz-özünü izah etdiyinə inanmış və şərhlərdən mümkün qədər uzaq durmağa çalışmışdır. Xüsusilə Daniel kitabı və Vəhy kitabına diqqət yetirmişdir.

Miller peyğəmbərliklərin şərhində "bir gün = bir il" prinsipini tətbiq etmişdir. Onun hesablamalarının əsasını Daniel 8:14 ayəsi təşkil edirdi: "İki min üç yüz axşam-səhər; sonra məbəd təmizlənəcək." Miller bu 2300 günün simvolik olaraq 2300 ili ifadə etdiyini irəli sürmüş və başlanğıc nöqtəsini e.ə. 457-ci ildə Yerusəlimin bərpası ilə bağlı fərmanla əlaqələndirmişdir.

## Millerizm
1831-ci ildən etibarən Miller öz nəticələrini açıq şəkildə təbliğ etməyə başlamışdır. Qısa müddət ərzində ABŞ-ın şimal-şərq bölgələrində minlərlə insan onun mühazirələrində iştirak etmişdir. Onun ardıcılları sonradan millerçilər adlandırılmışdır.

Miller özünü yeni bir kilsənin banisi kimi görməmiş, müxtəlif protestant icmaları daxilində fəaliyyət göstərmişdir. Hərəkat əsasən Məsihin yaxın zamanda qayıdacağı inancı üzərində qurulmuşdur.

## Böyük məyusluq
Əvvəlcə Məsihin qayıdış tarixi 1843-cü il kimi göstərilsə də, sonradan bu tarix 22 oktyabr 1844-cü il olaraq dəqiqləşdirilmişdir. Lakin həmin gün gözlənilən hadisə baş verməmişdir. Bu hadisə tarixdə "Böyük məyusluq" ([Great Disappointment]) adı ilə tanınır.

Bir çox tərəfdar hərəkatı tərk etmiş, bəziləri isə ciddi mənəvi böhran yaşamışdır. Bu hadisə ABŞ dini tarixində mühüm esxatoloji məyusluqlardan biri hesab olunur. Miller tarix təyin edilməsində səhv olduğunu etiraf etmiş, lakin Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinin ümumi doğruluğuna inamını qorumuşdur.

## Ölümü
Vilyam Miller 20 dekabr 1849-cu ildə Nyu-York ştatının Low Hampton bölgəsində vəfat etmişdir. O, ömrünün son illərini nisbətən sakit həyat şəraitində keçirmişdir.

## İrsi
Millerin fəaliyyəti birbaşa olaraq Yeddinci gün adventistləri kilsəsi də daxil olmaqla bir sıra adventist hərəkatların yaranmasına təsir göstərmişdir. Onun Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinə sistemli yanaşması XIX əsr Amerika protestantlığında mühüm iz buraxmışdır.

## İstinadlar
Hind-Malaya

**Hind-Malaya** və ya **Hind-Malaya zonası** — Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya ərazilərini əhatə edən biocoğrafi region. Malay və Hindistan yarımzonalarına ayrılır.

Hind-Malaya zonası Alfred Uolles tərəfindən müəyyən edilmişdir və aşağıda göstərilmiş yarımzonalardan ibarətdir:

* Malay yarımzonası;
* Zond yarımzonası;
* Hindistan və Hind-Çin yarımzonaları;
* Filippin yarımzonası;
* Sulavesi yarımzonası;
* Papuasiya yarımzonası.

Hind-Malaya regionunda əsasən meşə faunası üstünlük təşkil edir. Bu zonada arekakimilər və ev toyuğu kimi növlər təkamül keçirmişdir. Regionda təxminən 1900 quş növü yaşayır; bunlara demək olar ki, bütün qırqovullar daxildir. Həmçinin də ən qədim doqquz lifistiomorf hörümçək növündən yeddisi  bu zonada yayılmışdır. Bu zonada pandalar, yunqanadlar, tupaylar, oranqutanlar, hibbonlar, proboscis meymunları, lanqurlar, makakaların bir növü istisna olmaqla hamısı, qaviallar, yekəbaş tısbağalar, Kalimantan qulaqsız varanı, uropeltidae, acrochordus,canavarlar, kirpilər, marallar, antiloplar, panqolinlər, zolaqlı kaftarlar, kərgədanlar, buqələmunlar, adi Asiya fili yaşayır.

1970-ci illərdən etibarən, Hind-Malaya tropik meşələri regionda kənd təsərrüfatı sahəsinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq ciddi dəyişikliklərə məruz qalmışdır. 1950-1990-cı illər arasında bu zonada yerləşən torpaq sahələrinin təxmini olaraq beş faizi əkin sahələrinə çevrilmiş və bu da öz növbəsində bir çox növün yaşayış mühitinin itirilməsinə səbəb olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Wikramanayake, E., E. Dinerstein, C. J. Loucks, D. M. Olson, J. Morrison, J. L. Lamoreux, M. McKnight, and P. Hedao. 2002. *Terrestrial ecoregions of the Indo-Pacific: a conservation assessment*. Island Press, Washington, DC, USA, https://books.google.com/books?id=_VGRBWqIG2gC.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
*
Təfsir ər-Razi

**Təfsirür-Razi** () və ya **Məfatihül-Qeyb** () — "*ət-Təfsirül-Kəbir*" olaraq tanınan Fəxrəddin ər-Razinin Quran təfsiri.

## Əsər
Əsər elmi çevrələrdə daha çox "ət-Təfsirül-Kəbir" və "Təfsirür-Razi" adları ilə tanınır. Əsəri ər-Razinin tamamlaya bilmədiyi yarımçıq qalan yerlərin tələbələri tərəfindən tamamlandığı deyilsə də, ər-Razi haqqında tədqiqatlar aparmış İbn Aşur, Möhsün Əbdülhəmid və Məhəmməd Saleh əz-Zərkan kimi alimlərə görə isə, əsəri ər-Razi özü tamamlamışdır.

Fəxrəddin ər-Razi əsəri qələmə almaqdakı məqsədi nin ağıl prinsipləri və istidlal (dəlillərə əsaslanaraq nəticə çıxarma) yolları işığında Qurana edilən hücumların qarşısını almaq, İslamla bağlı istidlalları gücləndirmək və bu mövzularda irəli sürülən qarşı fikirləri təkzib etməkdən ibarət olduğunu qeyd etmişdir.

Müəllif əsərində rəvayət və dirayət metodlarını birlikdə tətbiq etmiş, çoxlu miqdarda əqli istidlallara müraciət edərək nəqli bilikləri əqli dəlillərlə dəstəkləməyə çalışmış, bunları yerli-yerində fəlsəfi müzakirələrə əsaslandıraraq təhlil etmişdir.

Müshəf tərtibatının əsas götürüldüyü əsərdə Fatihə surəsi ayrıca bir cild kimi işlənmiş və müfəssirin metodu bu cilddə ortaya qoyulmuşdur. Əsərdə hər bir surənin təfsiri müstəqil bir kitab xarakteri daşıyır; kitablar bablara, bablar isə məsələlərə bölünmüşdür. Məsələlər də yerli-yerində müqəddimə, höccət, lətifə, hökm və vəch kimi alt başlıqlara ayrılaraq işlənmişdir.

Fəxrəddin ər-Razi ayələrin təfsirinə bəzən səbəbi-nüzulla, bəzən filoloji izahlarla, bəzən müxtəlif qiraətləri qeyd etməklə, çox vaxt isə ayələr arasındakı münasibəti göstərməklə başlayır. Müəllif bir ayəni təfsir edərkən adətən əvvəlcə onu açıqlayan digər ayə və ya ayələrə işarə etmiş, əvvəlki ayələrlə əlaqələndirmiş, sonra ayənin qiraət yönünə keçmiş, filoloji tərəfini ele almış və sonda çıxarıla biləcək mənaları ətraflı şəkildə sadalamışdır.

"Məfatihül-Qeyb" əsərində, mənbə göstərilmədən edilən təkrarlar istisna olmaqla, ümumiyyətlə sənədsiz şəkildə 1600 hədisə yer verilmişdir; bunlardan 1062-si "Kütübi-Sittə"də mövcuddur və zəif hesab edilən rəvayətlər tənqid olunmuşdur. Təfsirdə yer alan hədislər üçün mühüm mənbələrdən biri də əl-Qəzzalinin "İhyəu Ülumid-Din" adlı əsəridir. Müəllif çox vaxt hədis ədəbiyyatına və təfsirlərə daxil olmuş İsrailiyyat rəvayətlərini həm rəvayət texnikası, həm də əqli istidlal metodu ilə tənqid edərək rədd etmişdir.

Müəllif bəzi ayələri təfsir edərkən dövrünün elmilərindən və xüsusi ilə astronomiyadan məlumatlar vermişdir, lakin bəzən yanlış nəticələr də çıxarmışdır. Misal üçün, müəllif Bəqərə surəsinin 22-ci ayəsini təfsir edərkən bu ayənin dünyanın öz ətrafında fırlanmadığının dəlili olduğunu söyləmişdir.

Kəlam (əqidə) elmi nöqtəyi-nəzərindən əvəzsiz bir əsər hesab olunan bu təfsirin müxtəlif kitabxanalarda əlyazmaları mövcuddur.

Təfsir müxtəlif yer (İstanbul, Bulaq, Qahirə, Beyrut) və tarixlərdə (h.q. 1278, 1934, 1990 və s.) dəfələrlə nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Təfsir əl-Maturidi

**Təfsir əl-Maturidi** () və ya **Təvilətül-Quran** () — Əbu Mənsur əl-Maturidinin irihəcmli Quran təfsiri.

## Əsər
Təfsirin adı əlyazma nüsxələrdə və mənbələrdə "Təvilətu Əhlis-Sünnə", "Təvilətul-Maturidiyyə", "Təvilət li-Əbi Mənsur əl-Maturidi" şəklində keçməkdədir. "Təvilətül-Quran"ın Əbu Mənsur əl-Maruridiyə məxsusluğu əsər üzərində tədqiqat aparmış Əbül-Muin ən-Nəsəfi və başqa alimlər tərəfindən təsdiqlənmişdir.

Əsər birbaşa Əbu Mənsur əl-Maruridi tərəfindən deyil, onun tələbələrinə etdiyi təqrirlərlə ərsəyə gəlmişdir. Quranı bütövlükdə təfsir edən Əbu Mənsur əl-Maruridi, təfsirdə adətən öz anlayışı qeyd etmiş, ardınca ümumi olaraq ad və mənbə qeyd etmədən "قيل" sözü vasitəsilə əlaqəli rəvayətləri nəql etmişdir. Müəllifin təfsirdə adlarını qeyd etdiyi şəxslərin sayı isə 90-a yaxındır. Əsərdə həmçinin təfsir, fiqh, fiqh üsuluna, başda Mötəzilə olmaqla İslam məzhəblərinə, digər dinlərə, düşüncələrə və cərəyanların görüşlərinə toxunulmuşdur. Təfsir sonrakı təfsirlə bağlı əsərlərə nümunə təşkil etmiş, Fəxrəddin ər-Razi öz əsərlərində bir-neçə yerdə bu təfsirə eyham vurmuş, Əbu Həyyan əl-Əndəlüsi isə öz əsərində təfsirin adını qeyd etmişdir.

Təfsirin bu günə kimi 35 əlyazma nüsxəsi müəyyənləşdirilmişdir. Bunlardan 29-u İstanbuldakı kiatbxanalarda (6 əlyazma tam, qalanları əskik), qalanları isə dünyanın müxtəlif yerlərində (Kayseri, Konya, Dəməşq, Qahirə, Berlin və London) mühafizə edilir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Hirohiko Araki

**Toşiyuki Araki** (, Hepbörn: *Araki Toshiyuki*; ) — daha çox **Hirohiko Araki** (荒木 飛呂彦, *Araki Hirohiko*) kimi tanınan yapon manqa sənətçisidir. O, ən çox 1987-ci ildə "*[[Weekly Shōnen Jump]]*" jurnalında nəşr olunmağa başlayan və 120 milyondan çox nüsxə tirajla nəşr olunan uzun müddətdir davam edən JoJo's Bizarre Adventure seriyası ilə tanınır və bu seriya tarixin ən çox satılan manqa seriyalarından birinə çevrilir.

## Bioqrafiyası

### Erkən həyatı
Araki Yaponiyanın Senday şəhərində valideynləri və daha kiçik eyni əkiz bacıları ilə böyüyüb. O, otağında təkbaşına manqa oxumağa vaxt sərf etməsinin səbəbi kimi bacılarının əsəbiliklərini göstərir və onun üçün ən vacib olanı Makotoya Ai adını verir. O, atasının rəsm kitablarının manqa çəkməsinin səbəbi olduğunu düşünür; o, xüsusilə fransız rəssamı Pol Qogenin əsərlərindən təsirlənmişdi. Məktəb yoldaşı onun manqasını təriflədikdən sonra valideynlərinin arxasında gizlicə manqa çəkməyə başladı. İlk əsərini orta məktəbin birinci ilində jurnala təqdim etdi. Bütün təqdimatları rədd edildi, digər yaşıdları və ya daha kiçik rəssamlar isə uğurlu debütlər edirdilər. O, Tokiodakı nəşriyyatların ofislərinə şəxsən getməyə qərar verdi ki, "Poker Under Arms" adlı manqanı götürərək bütün gecəni oyaq qalaraq bitirməsinin səbəbini öyrənsin. Tanış olduğu "Shueisha" redaktoru əsəri sərt tənqid etdi, lakin potensiala malik olduğunu dedi və Arakiyə qarşıdan gələn Tezuka Mükafatları üçün onu təmizləməyi tapşırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aleksa Yankoviç (futbolçu)

**Aleksa Yankoviç** (; ) — Azərbaycan Premyer Liqası klubu "Sumqayıt"da cinah yarımmüdafiəçisi kimi oynayan serbiyalı peşəkar futbolçu .

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Transfermarkt.com saytında profili
Ben O'Konnor (velosipedçi)

&nbsp;

**Ben Aleksandr O'Konnor —** (25 noyabr 1995-ci il) hazırda Decathlon-AG2R La Mondiale üçün yarışan avstraliyalı şosse velosipedçisidir.

## Karyera
2018-ci ilin may ayında o, 2018-ci il Giro d'Italia yarışının start siyahısına seçildi. O, 19-cu mərhələnin əvvəlində ümumi təsnifatda 12-ci idi, lakin körpücük sümüyünü sındırdığı qəzadan sonra turnir cədvəlində gerilədi. Daha sonra yarışdan çəkildi.

2019-cu ildə o, Giro d'Italia və Vuelta a España yarışlarını başa vurdu. O'Konnor 2020-ci il Giro d'Italia yarışına start verdi. Bir gün əvvəl 16-cı mərhələdə ikinci yeri tutduqdan sonra ilk Qrand Tur mərhələ qələbəsini 17-ci mərhələdə qazandı.

O'Konnor 2021-ci il mövsümü üçün Decathlon-AG2R La Mondiale klubuna qoşulmaq üçün müqavilə imzaladı. O, 2021-ci il Tur de Fransın doqquzuncu mərhələsində ayrılan qrupun hücumu ilə qalib gəldi.

;

## Mənbə

## Xarici keçidlə

* ProCyclingStats-dakı profili
Giray Altınok

**Giray Altınok** () — Türkiyə aktyoru və ssenaristi.

## Həyatı və karyerası
Əslən İzmirin Seferihisar şəhərindən olan Giray Altınok 1983-cü ildə Tokatın Ərbaa şəhərində anadan olub və Çorluda böyüyüb. Pamukkale Universitetinin Sosiologiya ixtisasını bitirib. "Akademi 35 Buçuk"da aktyorluq təhsili alıb. Kino karyerasına 2011-ci ildə *"[[İtirənlər klubu|Kaybedenler Kulübü]]"* filmi ilə başlayıb. Daha sonra *"[[Labirint (film, 2011)|Labirent]]"*, *"Vücut"*, *"GDO KaraKedi"* və *"Tut Sözünü"* kimi filmlərdə rol alıb. 1975-ci il Yeşilçam dönəmində çəkilmiş klassik türk film serialı "Hababam Sınıfı" nın davam filminin ssenarisini yazıb və baş rolda oynayıb. Show TV-də yayımlanan *"[[Güldür güldür şou|Güldür Güldür Show]]"* komediya verilişində rol alıb. 2023-cü ildə BluTV -də yayımlanan "Prens" serialının ssenarisini yazıb və baş rolda oynayıb.

## Filmoqrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "SinemaTürk"də Giray Altınok
*
Frenk Veston Benson

**Frenk Veston Benson** (; ) — Massaçusets ştatının Seylem şəhərindən olan və realist portretləri, Amerika impressionist rəsmləri, akvarelləri və qravürləri ilə tanınan bir amerikalı rəssam idi. O, karyerasına Konqres Kitabxanası üçün görkəmli ailələrin portretləri və divar rəsmləri çəkməklə başladı. Ən məşhur rəsmlərindən bəziləri ("Eleanor", Boston Təsviri İncəsənət Muzeyi; "Summer", Rod-Aylend Dizayn Məktəbi Muzeyi) qızlarını Bensonun yay evi olan Vuster Fermasında, Men ştatının Şimali Heyven adasında açıq havada təsvir edir. O, həmçinin çoxsaylı yağlı boya, yun və akvarel rəsmləri və vəhşi quşların və mənzərələrin qravürlərini də yaratmışdır.

1880-ci ildə Benson həm Otto Qrundmann, həm də Frederik Krauninşildin rəhbərliyi altında Boston Təsviri İncəsənət Muzeyi Məktəbində təhsil almağa başladı. 1883-cü ildə o, Jülian Akademiyasında təhsil almaq üçün Parisə səyahət etdi. O, Bostondakı Təsviri İncəsənət Muzeyi Məktəbində müəllim və şöbə müdiri kimi şərəfli bir karyera qurmuşdur. O, On Amerika Rəssamının, Amerika İncəsənət və Ədəbiyyat Akademiyasının və Boston Rəssamlar Gildiyasının təsisçi üzvü idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Frank W. Benson information site
*Frank Weston Benson exhibition catalog
*Artwork by Frank Weston Benson