Brayl əlifbası

**Brayl əlifbası** (, ⠃⠗⠁⠊⠇⠇⠑) — kor və qismən görmə qabiliyyəti zəif olan insanlar tərəfindən yazmaq və oxumaq üçün hazırlanmış toxunma şrifti. 1824-cü ildə çəkməçinin oğlu Lui Brayl tərəfindən hazırlanmışdır. Üç yaşında Luis atasının emalatxanasında yəhər bıçağı ilə özünə xəsarət yetirmiş, nəticədə yaranan göz iltihabı onu kor etmişdir. 15 yaşında Lui artilleriya kapitanı Şarl Barbyerin "gecə skripti"nin sadəliyindən ilhamlanaraq Valentin Haüyin şriftinə alternativ olaraq öz şriftini yaratmışdır. O dövrdə hərbçilər tərəfindən qaranlıqda oxuna bilən mesajları qeyd etmək üçün "gecə skripti"ndən istifadə olunurdu. Brayl əlifbası ikili kodlaşdırmadan istifadə edən ilk yazı sistemi idi.

1960-cı ildə ABŞ-də məktəb yaşlı kor uşaqların 50%-i Brayl əlifbası ilə oxuya bilirdi.

## Əlifba

Fayl:Braille A1.svg|A, 1
Fayl:Braille B2.svg|B, 2
Fayl:Braille C3.svg|C, 3
Fayl:Braille D4.svg|D, 4
Fayl:Braille E5.svg|E, 5
Fayl:Braille F6.svg|F, 6
Fayl:Braille G7.svg|G, 7
Fayl:Braille H8.svg|H, 8
Fayl:Braille I9.svg|I, 9
Fayl:Braille J0.svg|J, 0 
Fayl:Braille K.svg|K
Fayl:Braille L.svg|L
Fayl:Braille M.svg|M
Fayl:Braille N.svg|N
Fayl:Braille O.svg|O
Fayl:Braille P.svg|P
Fayl:Braille Q.svg|Q
Fayl:Braille R.svg|R
Fayl:Braille S.svg|S
Fayl:Braille T.svg|T
Fayl:Braille U.svg|U
Fayl:Braille V.svg|V
Fayl:Braille W.svg|W
Fayl:Braille X.svg|X
Fayl:Braille Y.svg|Y
Fayl:Braille Z.svg|Z


### Digər simvollar

Fayl:Braille CapitalSign.svg|— baş hərf
Fayl:Braille NumberSign.svg|— rəqəm
Fayl:Braille Period.svg|nöqtə
Fayl:Braille Comma.svg|vergül
Fayl:Braille QuestionMark.svg|sual işarəsi
Fayl:Braille Semicolon.svg|nöqtə-vergül
Fayl:Braille ExclamationPoint.svg|nida işarəsi
Fayl:Braille QuoteOpen.svg|açıq mötərizə
Fayl:Braille QuoteClose.svg|bağlı mötərizə
Fayl:Braille Bracket.svg|dırnaq işarəsi
Fayl:Braille Hyphen.svg|defis


## Kiril qrafikalı Brayl əlifbası
Brayl əlifbası digər qrafikalı əlifbalar, o cümlədən Kiril qrafikalı dillər üçün də mövcuddur. Rus dili üçün əlifba bu şəkildədir:


Fayl:Braille A1.svg|А
Fayl:Braille B2.svg|Б
Fayl:Braille W.svg|В
Fayl:Braille G7.svg|Г
Fayl:Braille D4.svg|Д
Fayl:Braille E5.svg|Е
Fayl:Braille Å.svg|Ё
Fayl:Braille J0.svg|Ж
Fayl:Braille Z.svg|З
Fayl:Braille I9.svg|И
Fayl:Braille AND.svg|Й
Fayl:Braille K.svg|К
Fayl:Braille L.svg|Л
Fayl:Braille M.svg|М
Fayl:Braille N.svg|Н
Fayl:Braille O.svg|О
Fayl:Braille P.svg|П
Fayl:Braille R.svg|Р
Fayl:Braille S.svg|С
Fayl:Braille T.svg|Т
Fayl:Braille U.svg|У
Fayl:Braille F6.svg|Ф
Fayl:Braille H8.svg|Х
Fayl:Braille C3.svg|Ц
Fayl:Braille Q.svg|Ч
Fayl:Braille Û.svg|Ш
Fayl:Braille X.svg|Щ
Fayl:Braille À.svg|Ъ
Fayl:Braille È.svg|Ы
Fayl:Braille Ù.svg|Ь
Fayl:Braille Ö.svg|Э
Fayl:Braille Ü.svg|Ю
Fayl:Braille Ë.svg|Я
Fayl:Braille Period.svg|.
Fayl:Braille ExclamationPoint.svg|!
Fayl:Braille Hyphen.svg|-
Fayl:Braille QuoteOpen.svg|"
Fayl:Braille QuoteClose.svg|"
Fayl:Braille S.svg|(
Fayl:Braille Û.svg|)
Fayl:Braille Comma.svg|,
Fayl:Braille QuestionMark.svg|?


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Чарт Unicode с глифами для шрифта Брайля 
* История возникновения шрифта Брайля 
* Система Брайля — русскоязычный сайт 
* Конвертер текста с русского и английского в азбуку Брайля – поддерживается весь русский и английский алфавиты, цифры и некоторые символы.
* Azərbaycanda brayl əlifbasını öyrədəcək qurğu hazırlanıb