Həsən Seyidov (siyasətçi, 1910)

**Həsən Əli oğlu Seyidov** () — Azərbaycan ictimai-siyasi və elm xadimi. 1946–1950-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi olmuş, 1950-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini, Bakı Vilayət ZDS İcraiyyə Komitəsinin sədri, Dövlət Plan Komissiyasının sədri, kənd təsərrüfatı naziri, SSRİ Nazirlər Soveti yanında Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin daimi nümayəndəsi və Dövlət Tərəvəzçilik və Meyvəçilik İstehsalat Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.

## Həyatı

### Erkən həyatı və elmi fəaliyyəti
Həsən Əli oğlu Seyidov 1910-cu ildə İrəvan şəhərində tacir ailəsində anadan olmuşdur. Bəzi mənbələrdə isə doğum tarixi 1908-ci il kimi göstərilmişdir. Doğum haqqında şəhadətnaməsində isə səhvən 1906-cı il olaraq qeyd edilmişdir. Əslən Qəmərlinin Seyidzadələr nəslindəndir.

Həsən Seyidov 1918-ci ildə İrəvanın Körpübulaq məhəlləsindəki məktəbin birinci sinfinə getmiş, ermənilərin azərbaycanlılara qarşı qırğın törətdiyi dövrlərdə yaranmış vəziyyətlə əlaqədar olaraq ailəsi ilə birlikdə İğdıra, Kağızmana, sonra isə Qarsa gəlmişdir. Atası Qarsda sətəlcəm xəstəliyinə tutularaq orada vəfat etmişdir. Bundan sonra Həsən Seyidov əmisinin himayəsi ilə əvvəlcə Tiflisə sonra isə Gəncəyə gəlmişdir. 1921-ci ildə yenidən Tiflisə qayıdaraq buradakı beşillik Əncümən məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. 1925-ci ildə Tiflisdəki 97 saylı Sovet məktəbində 7-ci sinfi bitirib Bakıya gələn Həsən Seyidov burada işçi məktəbində oxumuşdur. Buranı başa vurduqdan 1928-ci ilədək oxumuşdur. Bu dövrlərdə o, Lenin adına fabrikdə toxucu, sonralar isə çəkici, tabelçi və kantor işçisi olaraq çalışmışdır. 1928-ci ilin payızında Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Kənd təsərrüfatı fakültəsinə daxil olmuş və 1931-ci ildə oranı bitirmişdir.

İlk ali təhsilini başa vurduqdan sonra Həsən Seyidov Vartaşen rayonunda aqronom işləməyə göndərilmiş, bir müddət orada çalışdıqdan sonra bir qrup azərbaycanlı kənd təsərrüfatı mütəxəssisi ilə birlikdə Moskvaya, aspirantura pilləsində oxumağa yollanmışdır. Orada Ümumittifaq Gübrəçilik və Torpaqçılıq İnstitutunda aspirant vəzifəsində çalışmış və 1934-cü ilin aprel ayında "Torpaqlarda kalium maddəsinin yuyulması" mövzusunda dissertasiyanı müdafiə edərək kənd təsərrüfatı üzrə ilk azərbaycanlı elmlər namizədi kimi Bakıya qayıtmışdır. Aspirantura dövründə bir il Tatarıstanda Nijni-Novqorod vilayətində Torpaqşünaslıq Ensiklopediyasına rəhbərlik etmişdir.

Moskvadan qayıtdıqdan sonra Həsən Seyidov Azərbaycan Kimyalaşma Stansiyasına işə göndərilmiş və 3 il stansiyanın aqrokimya bölməsinə rəhbərlik etmişdir. 1937-ci ildə onun məhsuldarlığın artırılması sahəsindəki elmi-tədqiqat işinin nəticələri dərc edilmişdir. Elə həmin ilin iyun ayında o, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutunun direktoru təyin edilmiş və 1941-ci ilədək bu müəssisəyə rəhbərlik etmişdir. 1941-ci il iyun ayının 22-də Böyük Vətən müharibəsinin başlanmasından bir həftə sonra isə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun rəhbərliyi ona həvalə edilmişdir.

### Siyasi fəaliyyəti
1942-ci ilin əvvəllərində Həsən Seyidov Kirovabad Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə irəli çəkilmiş, 1943-cü ilin may ayında isə partiya işinə keçirilərək Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1944-cü il aprelin 1-də o, Azərbaycan K(b)P Mərkəzi Komitəsinin üçüncü katibi, 1946-cı ilin yanvar ayında isə Mərkəzi Komitənin ikinci katibi vəzifələrinə yüksəlmişdir.

1950-ci ilin ortalarında Həsən Seyidov növbəti vəzifəyə — Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin olunmuşdur. Bir il işlədikdən sonra Moskvaya Sov. İKP MK-nın xüsusi əhəmiyyətli birillik kursuna ezam edilmişdir. 1952-ci ilin aprel ayında o, Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsindən azad edilərək Bakı Vilayət İcraiyyə Komitəsinin sədri təyin olunmuş, 1953-cü il aprel ayında Bakı və Gəncə vilayətlərinin ləğv edilməsindən sonra Dövlət Plan Komissiyasının sədri vəzifəsinə keçirilmişdir. Bir ildən sonra Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı naziri vəzifəsinə təyin edilmiş və 1959-cu ilə qədər həmin vəzifədə işləmişdir.

SSRİ Nazirlər Soveti yanında Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin daimi müvəkkili vəzifəsinə çalışmış Həsən Seyidov 1959-cu ilin dekabr ayında Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutunun direktoru təyin edilmiş, 1962-ci ilin mart ayında isə Dövlət Plan Komissiyası sədrinin müavini vəzifəsinə keçirilmişdir. 2 il yarım bu vəzifədə çalışdıqdan sonra Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Tərəvəzçilik və Meyvəçilik İstehsalat Komitəsinin sədri olmuş və 1970-ci ildə təqaüdə göndərilmişdir.

Həsən Seyidov dörd dəfə SSRİ Ali Sovetinin deputatı (II, III, IV, V çağırış) seçilmiş, SSRİ Ali Sovetinin Millətlər Palatasının iqtisadi komissiyasının sədri vəzifəsində işləmişdir. Üç çağırış (II, III və VII çağırışlar) Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Uzun müddət Azərbaycan MK-nın tərkibinə və 10 il MK-nın büro üzvlüyünə seçilmişdir.

### Təqaüddən sonrakı dövrdə fəaliyyəti
Həsən Seyidov 1970-ci ildə təqaüdə çıxmış və 1972-ci ildə "Respublikada faraş tərəvəzçiliyin inkişafına dair" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və professor adına layiq görülmüşdür. 1972-ci ildən Azərbaycan Dövlət Yerquruluşu Layihəsi İnstitutunda texniki şöbə rəisi, eyni zamanda texniki şuranın sədri kimi çalışmışdır. 70-ә qədər elmi əsərlərin müəllifi olmuşdur.

1999-cu il iyun ayının 8-də vəfat etmişdir. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## İstinadlar