open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kappadokiyalı Akaki

**Kappadokiyalı Akaki** ( ; ) — xristian müqəddəs, əzabkeş. O, imperator Maksimian dövründə əzabkeşlik çəkmişdir.

## Ehtiram
Pravoslav Kilsəsində Müqəddəs Akakinin xatirəsi  qeyd olunur.

## İstinadlar
Melitinalı Akaki

**Melitinalı Akaki** () — yepiskop, möcüzəçi. Üçüncü Ekumenik Şurada nestorianlığa qarşı mübarizə aparmışdır.

Müqəddəslər arasında hörmətlə qarşılanır, 17 apreldə pravoslav kilsəsində xatırlanır (Yuli təqviminə görə).

## Həyatı
Müqəddəs Akaki təxminən 370-ci ildə Melitina şəhərində dindar bir ailədə anadan olmuşdur. Uzun müddət övladı olmayan valideynlərinin andına görə, onu öyrədən və ardıcıl olaraq kilsə xidmətinin bütün dərəcələrinə yüksəldən Melitena yepiskopu Otri tərəfindən oxucudan keşişə qədər böyütülmək tapşırığı verilmişdir. Yepiskop Otrinin ölümündən sonra Müqəddəs Akaki yeparxiyanı Melitina şəhərinin yepiskopu rütbəsinə yüksəlmişdir.

Müqəddəs Akaki təxminən 438-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Hopi (xalq)

**Hopi** — Arizonanın şimal-şərqində yerləşən Hopi qoruğunda 12,635 km2-lik ərazidə yaşayan hindi xalqı.

Ənənəvi olaraq pueblo xalqları qrupuna aiddir. 2010-cu il ABŞ siyahıyaalınmasına görə, Hopi rezervasiyasının əhalisi 19,338 nəfər idi. Ən böyük icma Arizona ştatının Först-Mesa şəhərində yerləşirdi.

Hopi xalqı uto-aztek dillərinin şoşon alt qolunun hopi dilində danışır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Susanne and Jake Page, *Hopi*, Abradale Press, Harry N. Abrams, 1994, illustrated oversize hardcover, 230 pages, ISBN 0-8109-8127-0, 1982 edition, ISBN 0-8109-1082-9
* Alph Secakuku, «Hopi Kachina Tradition: Following the Sun and Moon» 1995
* Alfonso Ortiz, ed. *Handbook of North American Indians*, vol. 9, Southwest. Washington: Smithsonian Institition, 1979
** J. O. Brew, «Hopi Prehistory and History to 1850», pp. 514—523 in Ortiz, *Handbook*
** F. J. Dockstader, «Hopi History, 1850—1940», pp. 524—532 in Ortiz, *Handbook*
** R. O. Clemmer, «Hopi History, 1940—1970», pp. 533—538 in Ortiz, *Handbook*
** J. C. Connelly, «Hopi Social Organization», pp. 539—553 in Ortiz, *Handbook*
** E. A. Kennard, «Hopi Economy and Subsistence», pp. 554—563 in Ortiz, *Handbook*
** A. Frigout, «Hopi Ceremonial Organization», pp. 564—576 in Ortiz, *Handbook*
** L. A. Hieb, «Hopi World View», pp. 577—580 in Ortiz, *Handbook*
** M. B. Stanislawski, «Hopi-Tewa», pp. 587—602 in Ortiz, *Handbook*
* New York Times article, «Reggae Rhythms Speak to an Insular Tribe» by Bruce Weber, September 19, 1999
* Frank Waters, *The Book of the Hopi,* Penguin (Non-Classics), (June 30, 1977), ISBN 0-14-004527-9
* Frank Waters, *Masked Gods:Navaho & Pueblo Ceremonialism,* Swallow Press, 1950; Ohio University Press, 1984, ISBN 0-8040-0641-5
* *Hopi Nation: Essays on Indigenous Art, Culture, History, and Law*, edited by Edna Glenn, John R. Wunder, Willard Hughes Rollings, and C. L. Martin, Ebook, 2008; online at http://digitalcommons.unl.edu/hopination/

## Xarici keçidlər

* Индейцы хопи
* Е. Файдыш. Путешествие к индейцам хопи
* Hopi Reservation and Off-Reservation Trust Land, Arizona United States Census Bureau (Бюро переписи США)
* Official Website of the Hopi Tribe, not responding 1/17/08
* Official website, Hopi Cultural Preservation Office, accessed 1/17/08
* Summary of the Hopi Indians, their culture and history, by MNSU Museum staff. Accessed 1/17/08
* General information on Hopi, by LM Smith, Four Corners Postcard, accessed 1/17/08
* Official Website of the Homolovi Chapter of the Arizona Archaeological Society 
* Southwest Indians — www.kidzworld.com
* title=Hopi Indians
* Frank Waters Foundation, retrieved online February 22, 2008 
* Hopi Prophecy, retrieved online February 22, 2008
* Hopi religious oral traditions and texts, retrieved online February 22, 2008
* The Destruction of Sikyátki in Hopi Oral Tradition
* Sikyatki (ancestral Hopi) pottery
Arazdlı Abraam

**Arazdlı Abraam** — erməni keşişi və Levon əzabkeşlərinin şagirdi. Müəllimləri kimi o da uzun müddət işgəncələrə məruz qalmış, lakin onlardan fərqli olaraq sonda azadlığa çıxmışdır. Daha sonra V əsrdə ölümünə qədər bir zahid olmaq üçün cəmiyyəti tərk etmişdir.

Erməni kilsəsi tərəfindən 20 dekabrda qeyd olunur və müqəddəs sayılır.

## İstinadlar
Akanye

**Akanye** — vurğusuz hecalarda /*a*/ və /*o*/ saitləri arasında fərq qoyulmaması. Cənubi rus dili, mərkəzi rus dilinin bir hissəsi və bütün Belarus dialektləri üçün xarakterikdir. Bu, rus və belarus ədəbi dillərində normadır (belarus dilində akanye yazıda da əks olunur). Ukrain dilinin bəzi dialektlərində qeyri-ədəbi formada istifadə edilir (əsasən rus və belarus dillərinin yayıldığı ərazilərlə ilə həmsərhəd yerlərdə). Akanye sloven dilinin bəzi dialektlərində də mövcuddur.

## İstinadlar
Yalmar Syoqren

**Yalmar Syoqren** (; ) — isveçli geoloq və mineroloq.

## Həyatı
Sten Anders Yalmar Syoqren 1882–84-cü illərdə Uppsala Universitetində mineralogiya və geologiya üzrə dosent kimi çalışıb. 1883-cü ildə Almaniyada və Avstriya-Macarıstanda təhsil alıb.

1885–89-cu illərdə Bakıdakı Branobel şirkətində baş geoloq kimi çalışıb. Bu illərdə o, Qafqazda, Ermənistana və İrana səyahət edib. 1888-ci ildə Uppsalada mineralogiya və geologiya üzrə tam professor təyin edilib, lakin 1894-cü ildə istefa verib.

## İstinad siyahısı
Amidli Akaki

**Akaki** (; ) — 400–425-ci illərdə Amida yepiskopu. Müqəddəslər sıralarında bir müqəddəs kimi hörmətlə qarşılanır. Pravoslav Kilsəsində mərasim günü 9 aprel (Yuli təqviminə görə), Katolik Kilsəsində 9 apreldir.

419-cu ildə imperator II Feodosinin göstərişi ilə o, İran xristianlarına səfir göndərilmişdir. Onun səfəri zamanı Selevkiya-Ktesifonda kilsə məclisi çağırılmışdır, bu iclasda İran kilsəsi Birinci Ekumenik Şuranın və bir sıra yerli şuraların qərarlarını qəbul etmişdir. Akaki qayıdandan sonra ruhanilərin razılığı ilə Bizans əsgərlərinin azad etmək istəmədiyi, lakin qidalandıra bilmədiyi 7,000 İran əsiri fidyə almaq üçün 422-ci ildə müqəddəs gəmiləri kilsəyə satmışdır.

## İstinadlar
Yevgeni Akvilonov

}**Yevgeni Petroviç Akilonov** (; ) - Rusiya İmperator Ordusu və donanmasının protopresviteri, pravoslav ilahiyyatçısı. Sankt-Peterburq İlahiyyat Akademiyasının professoru olmuşdur. Əsas əsəri "*Kilsə. Məsihin bədəni kimi kilsə və onun haqqında apostol təliminin elmi tərifləri*" olmuşdur.

## Mükafatlar
Akvilonova sağlığında populyar idi. O, Sankt-Peterburq İlahiyyat Akademiyasının adi professoru və ilahiyyat elmləri doktoru idi.

1908-ci ildə 2-ci dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif edilmişdir.

1909-cu ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni ilə təltif edilmişdir. Elə həmin il, Müqəddəs Sinodun 21 sentyabr tarixli fərmanı ilə protoiyerey Yevgeni Akvilonova xidmət zamanı klub qoymağa icazə verilmişdir.

## İstinadlar
Sekstin Akvası

**Sekstin Akvası** ( – "Sekstin suları") — e.ə. 122-ci ildə əsası qoyulmuş Fransanın Eks-en-Provans şəhərinin latınca adı. Roma konsulu Qay Sekstin Kalvin sallüvilərin məğlub ölkəsində bir Roma yaşayış məntəqəsi kimi və onun şərəfinə "Sallüvilərin Sekstin Akvası" ( ) adlandırılmışdır. Bu, "Sallüvilərin Sekstin suları (bulaqları)" mənasını verir. Qəsəbə Massiliyadan (indiki Marsel) 26 km məsafədə yerləşirdi və Romaya gedən yolda forpost kimi xidmət edirdi.

E.ə. 102-ci ilin yayında Sekstin Akvası yaxınlığında, Roma konsulu Qay Mari 30–40 min nəfərlik ordu ilə say azlığına baxmayaraq tevtonları məğlub etmiş və bununla da "*[[barbarlar]]*"ın Romaya hücumunun ilk dalğasını dəf etmişdir.

## İstinadlar
Sekstin Akvası döyüşü

**Sekstin Akvası döyüşü** — e.ə. 102-ci ildə Qay Marinin rəhbərliyi altında olan Roma qüvvələri ilə nəhayət, tevtonlar və ambronlar arasında Sekstin Akvası kəndində baş tutmuş döyüş. "*[[Barbarlar]]*" Alp dağları üzərindən İtaliyaya irəliləməyə çalışarkən məğlub olmuşdular. Sağ qalan əsirlərin bəzilərinin Üçüncü Kölə müharibəsində üsyan edən qladiatorlar arasında olduqları bildirilmişdir.

## İstinadlar
Ambronlar

**Ambronlar** () və ya **amvronlar** — german tayfalarının kimvr və tevton işğalı dövründə indiki İsveçrə ərazisində yaşamış kelt tayfası.

Ambronlar digər üç qərbi german xalqı: tevtonlar, kimvrlar və tiqurinlər ilə birlikdə e.ə. 113-cü ildə və sonrakı illərdə Roma qoşunlarını altı dəfə məğlub etmiş və Alp dağlarının o biri tərəfindəki Roma dövlətini təhdid altına qoymuşdur.

## İstinadlar
Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2021/2022

**Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası 2021/2022** — Qadınlar arası Azərbaycanda keçirilən ən böyük futbol liqasının mövsümü

## Müsabiqə formatı
AFFA Yüksək Qızlar Liqasında oyunlar bir qrupda 9 komanda olmaqla iki dövrədən ibarət dairəvi sistemlə keçirilir. Qələbəyə görə 3 (üç) xal, heç-heçəyə görə 1 (bir) xal verilir. Məğlubiyyətə görə isə xal verilmir. 

Komandaların xalları bərabər olarsa, turnir cədvəlindəki sıralama aşağıdakı göstəricilərə görə müəyyən olunur:
* Komandaların öz aralarında keçirdikləri oyunlarda qazandıqları xallara əsasən;
* Komandaların öz aralarında keçirdikləri oyunlarda vurulmuş və buraxılmış qolların sayına əsasən;
* Bütün oyunlarda vurulmuş və buraxılmış topların fərqinə görə;
* Bütün oyunlarda vurulmuş qolların sayına əsasən;
* Komandaların qələbə saylarına əsasən;
* Ən az qırmızı və sarı vərəqələrə görə toplamış xalların fərqinə əsasən (sarı vərəqə 1 xal, qırmızı vərəqə 3 xal);
* Bütün göstəricilər eyni olarsa, yenidən komandalar arasında bir oyun keçirilir və nəticəyə əsasən turnir cədvəlində yer müəyyən edilir.

## Turnir Cədvəli
*mənbə:* 

## Maraqlı faktlar
* Nahidə Məmmədova və Şəfəq Nəsirova 17 qolla bombardirliyi bölüşdülər. 

## İstinadlar
Naessonlu Akepsim

**Naessonlu Akepsim** () — yepiskop, əzabkeş və müqəddəs.

## Həyatı
Akepsim İranın qərbində yepiskop idi. O və bir neçə yoldaşı, o cümlədən 70 yaşlı keşiş Bet-Katobalı Yusif və o zaman 66 yaşı olan diakon Bet-Nuhadralı Aitillaha zərdüştiliyə görə ibadət etməkdən imtina etdikləri üçün II Şapur tərəfindən həbs edilmişdir. Akepsimqubernatorun qarşısında zəncirlə Arbelaya (müasir Ərbil) aparılmışdır. Qubernatorun əmri ilə o, ayaqları bağlı şəkildə yerə qoyulmuş və bu vəziyyətdə bütün bədəni qan içində olana qədər qamçılanmışdır. Daha sonra həbsxanaya atılmışdır.

Akepsim 10 oktyabr 376-cı ildə döyülərək öldürülənə qədər üç il həbsxanada qalmışdır.

## İstinadlar
Akarisidlər

**Akarisidlər** ( – gənə və  – öldürmək) — kənd təsərrüfatı bitkilərində, məhsullarda və ev heyvanlarının və quşların parazitlərində gənə ilə mübarizə üçün müxtəlif kimyəvi preparatlar. İstirahət zonalarının akarisid müalicəsi gənə ensefaliti və laym xəstəliyi kimi gənə infeksiyalarının qarşısının alınmasının tərkib hissəsidir. Akarisidlərə kükürd və müxtəlif kükürd, xlor və üzvi fosfor birləşmələri, bəzi piretroidlər (sipermetrin) və antibiotiklər (avermektin) daxildir.

## İstinadlar
Culiya Qonzaqa

**Culiya Qonzaqa** (; ) — İtaliya qrafinyası və İntibah dövrünün məktub yazıçısı. O, 1528–1541-ci illərdə mərhum həyat yoldaşının varisi olaraq Rodiqo qrafinyası idi.

## Bioqrafiya
Culiya 1512-ci ildə Qazzuoloda (Mantua yaxınlığında) Sabbioneta və Bozzolo lordu Ludoviko Qonzaqa və qrafinya Françeska Fieskinin qızı olaraq doğulub.

O, 1526-cı ildə (14 yaşında ikən) Fundi qrafı və Traetto hersoqu (hazırda Minturno) Vespasiano Kolonna (1480–1528) ilə evləndi. 1528-ci ildə həyat yoldaşı öldü və təkrar evlənməməsi şərtilə Rodiqo qraflığını ona miras buraxdı. Culiya yenidən evlənməyi rədd etsə də, sarayını mədəniyyət mərkəzi kimi yenidən təşkil etmiş və dövründə yaşamış bir çoxunun diqqətini bu fəaliyyətləri qədər məşhur gözəlliyi ilə də cəlb etmişdi. Onunla görüşdən sonra ölən Florensiya kardinalı Ippolito de' Mediçi ilə də münasibəti var idi.

1534-cü ilin avqustun 8-dən 9-na keçən gecə Fundi şəhəri onu qaçırıb Osmanlı sultanı Qanuni Sultan Süleymana təslim etmək istəyən Osmanlı admiralı Xeyrəddin Barbarossanın hücumuna məruz qalmışdır. Barbarossaya sədrəzəm Parqalı İbrahim Paşa tərəfindən onun ələ keçirilməsi əmri verilmişdir. İbrahim Paşanın planı onu padşahın hərəminə (kölə cariyə kimi) soxmaq və onun Xürrəm Sultanın yerini tutması idi. Culiya qaçmağı bacardı və məyus olan Barbarossa İtridə geri dəf edilsə də, Fundi və Sperlonqa əhalisini qətl etdi. Culiya tək bir cəngavərlə gecənin qaranlığında qaçmağı bacarmışdı. Ceyms Reston iddia edir ki, Qonzaqa qaçarkən çılpaq olması və cəngavərin bunu görməsi səbəbilə onu öldürüb, ancaq o, bu iddiası ilə bağlı heç bir mənbə göstərməyib.

Culiya Qonzaqa 1566-cı ildə, 53 yaşında öldü. Onun ölümündən sonra Pietro Karnezekki ilə olan məktublaşmaları Pietro Karnezekkinin 1567-ci ildə dirəyə keçirdirilib yandırılaraq öldürülməsinə səbəb oldu.

## İstinadlar

## Mənbələr
* Camilla Russell, *Giulia Gonzaga and the Religious Controversies of Sixteenth-century Italy* Brepols, 2006, 
*
*
*<

## Xarici keçidlər

* Eresie.it
Jo Akepsimas

**Jo Akepsimas** () — yunanəsilli Fransa müğənnisi və bəstəkarı.

O, çoxsaylı xristian dini mahnılarının və uşaq mahnılarının musiqisinin müəllifidir. O, həmçinin 1970-ci illərdən bəri müntəzəm əməkdaşlıq etdiyi "Mannick" də daxil olmaqla, çoxsaylı rekordların orkestridir.

## Kompozisiyalar
Akepsimasın bəzi bəstələri:

* *Aube nouvelle* (paroles de Michel Scouarnec) E 130
* *Dans le soleil ou le brouillard* (paroles de Michel Scouarnec) T 85
* *Dieu qui nous appelles à vivre* (paroles de Michel Scouarnec) K 158
* *L'amour a fait les premiers pas* (paroles de Marc Ginot) G 204
* *Laisse parler en toi la voix de l'étranger* (paroles de Michel Scouarnec) I 560
* *Si l'espérance t'a fait marcher*  (paroles de Michel Scouarnec)  G 212
* *Laisserons-nous à notre table* (paroles de Michel Scouarnec) E 161
* *Le vent souffle où il veut* (paroles de Michel Scouarnec) R 50
* *Petite messe* (paroles AELF) AL 179
* *Peuple de frères* (paroles de Michel Scouarnec) T 122
* *Quand il disait à ses amis* (paroles de Didier Rimaud) I 165-1
* *Quand s'éveilleront nos cœurs* (paroles de Michel Scouarnec) E 160
* *Réveille les sources de l'eau vive* (paroles de Michel Scouarnec) G 548
* *Signes par milliers* (paroles de Claude Bernard) K 226
* *Souffle imprévisible* (paroles de Claude Bernard) K 28-44

## Diskoqrafiyası

* 1968 : *Peuples battez des mains* (33 tours)
* 1976 : *Jo Akepsimas chante pour les enfants* (33 tours)
* 1977 : *Le maringouin Mannick et Jo Akepsimas* (33 tours)
* 1978 : *Lumière de midi* (33 tours)
* 1979 : *En lettres de lumière* (33 tours)
* 1979 : *La chanson de l'Évangile* (33 tours)
* 1979 : *Il y a tant de mots* (33 tours)
* 1981 : *Chante pour les enfants-n°2* (33 tours)
* 1982 : *Télétactica, Les Mémoires Volées* (33 tours)
* 1985 : *Chante pour les enfants - 4 et 3 font 8* (33 tours)
* 1989 : *Sur les routes de l'Alliance.* *Signes par milliers. Messe de l'Alliance* (CD)
* 1991 : *Chants liturgiques.* *Messes et chants pour l'eucharistie.* (CD)
* 1993 : *La farandole des animaux* (CD)
* 1997 : *Du côté de Noël* (CD)
* 1997 : *Il nous précède en Galilée* (CD)
* 1998 : *Anthologie des chants liturgiques* (CD)
* 2000 : *Mannick et Jo chantent Noël pour les enfants* (CD)
* 2000 : *Petit bonhomme - avec Jo Akepsimas* (CD)
* 2000 : *Cigales* (CD)
* 2000 : *Jo Akepsimas chante pour les enfants* (CD)
* 2004 : *La chanson de l'Évangile* (CD)
* 2004 : *Messe pour toute l'année, en famille, en Église* (CD)
* 2004 : *Messe «Pour un dernier adieu», célébration des funérailles* (CD)
* 2004 : *Chants liturgiques : Anthologie* (5 CD)
* 2006 : *Chemin de Louange : (Créé pour «Le Chemin de Louange» au Col du St-Bernard)* (1 CD commenté + 1 livret ft A4 (séparé )- paroles de Claude Bernard et partitions)
*  ? : *Allez dire* (33 tours)

## İstinadlar
Canca qalası

**Canca qalası** – Türkiyənin Şərqi Qara dəniz bölgəsində yerləşən Gümüşhane vilayətində qayalıq ərazidə tikilmiş qala. 1530 metr hündürlükdəki qalanın bərpası üçün 2018-ci ildə 1,8 milyon lirəlik tender keçirilib. Qismən dairəvi planla inşa edilən qala söküntü daşları ilə örtülmüşdür. 

## Xassələr
Şərq-qərb oxu üzərində tikilmiş qalanın girişi qərbdəndir. Üç hissədən ibarət olan qala 1,5 metr qalınlığında qalalarla əhatə olunub. Divarların içərisində 4,1x4,1 metr ölçüdə sistern var ki, o, hələ də salamatdır. Qalanın şərq hissəsinə qalanın içindəki qapıdan keçə bilərsiniz. Qalanın şərq hissəsinin şimalında gözətçi qülləsi var. Bu qala yazılı mənbələrdə ibadətgah kimi xatırlanır. Qala divarlarındakı freskalarda xristian müqəddəslərinin təsvir edildiyi güman edilir. Bundan əlavə, qalada günümüzdən fərqli güllə sistemləri, keramika parçaları, borular, sikkələr, amforalar, pithoylar, top güllələri və 4 fərqli təndir də daxil olmaqla 500 artefakt tapılıb.

## Tarixi
Orta əsrlərdə tikilən qalanın Bizans (Roma) İmperatoru I Yustiniana sadiq olan və bölgəyə hakim olan tsanlar tərəfindən tikildiyi güman edilir. Qalanın ətrafındakı tikililərin izləri burada əvvəllər şəhər olduğunu deməyə əsas verir.
Akepsim, İosif və Aifal

**Akepsim, İosif və Aifal** — erkən xristian əzabkeşləri. Pravoslav Kilsəsində anım günü  tarixində qeyd olunur

İosif Adiabenanın Bet-Ketuba şəhərində presviter idi, 70 yaşında 377-ci ildə İran padşahı II Şapurun hakimiyyəti dövründə daşqalaq edilmişdir. Yepiskop Akepsim və diakon Aifal ilə birlikdə əziyyət çəkmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Страдание святых мучеников Акепсима епископа, Иосифа пресвитера и Аифала диакона // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. III: Ноябрь, День 3. — С. 32.
* Акепсим, Иосиф и Аифал // Православная энциклопедия. — М., 2000-. — 752 с.

## Xarici keçidlər
* Мученики Акепсим епископ, Иосиф пресвитер и Аифал диакон на сайте Православие.Ru
Aze-le-Ferron

**Aze-le-Ferron** () — Fransanın Endr departamentinin (Le Blan dairəsi) Mərkəz regionunda yerləşən kommunadır. Əhalisi 1016 nəfər təşkil edir. (2003-cü ilin statistik məlumatlarına əsasən).

Bələdiyyə Parisdən təxminən 250 km, Orleandan 135 km, Şatorudan isə 50 km cənubda yerləşir .

## Əhalisi

Əhalisi: 942 nəfər (2007-ci ilin statistik məlumatlarına əsasən) təşkil edir.


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:700 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1793 text:1793
 bar:1800 text:1800
 bar:1806 text:1806
 bar:1821 text:1821
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1872 text:1872
 bar:1881 text:1881
 bar:1891 text:1891
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1926 text:1926
 bar:1936 text:1936
 bar:1946 text:1946
 bar:1954 text:1954
 bar:1962 text:1962
 bar:1968 text:1968
 bar:1975 text:1975
 bar:1982 text:1982
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2007 text:2007

PlotData=
  color:barra width:16 align:left
 bar:1793 from:0 till: 1855
 bar:1800 from:0 till: 1759
 bar:1806 from:0 till: 1575
 bar:1821 from:0 till: 1941
 bar:1831 from:0 till: 2001
 bar:1846 from:0 till: 2197
 bar:1856 from:0 till: 2150
 bar:1866 from:0 till: 2100
 bar:1872 from:0 till: 1978
 bar:1881 from:0 till: 2008
 bar:1891 from:0 till: 1985
 bar:1901 from:0 till: 1901
 bar:1911 from:0 till: 1844
 bar:1921 from:0 till: 1568
 bar:1926 from:0 till: 1579
 bar:1936 from:0 till: 1549
 bar:1946 from:0 till: 1572
 bar:1954 from:0 till: 1503
 bar:1962 from:0 till: 1403
 bar:1968 from:0 till: 1364
 bar:1975 from:0 till: 1314
 bar:1982 from:0 till: 1146
 bar:1990 from:0 till: 1036
 bar:1999 from:0 till: 991
 bar:2007 from:0 till: 942


## İstinadlar
Şatoru

**Şatoru** () Parisi Tuluza ilə birləşdirən yol boyunca Orleanın cənubunda, Fransanın mərkəzində yerləşən (keçmiş Berri Hersoqluğu) Endr departamentinin inzibati mərkəzidir.

Şəhər X əsrdə Şahzadə Raul de Deol tərəfindən salınmış olan bir qala ətrafında yaranmışdır; 1623-cü ilə qədər Şovigni baronlarına məxsus olmuşdur. Şəhərin rəhbərliyi tərəfindən hal-hazırda istifadə edilən mövcud qala binası ən geci XV əsrfə tikilmişdir. XV Lüdovik sevimlisi olan Markiz de Turnelə Şatoru hersoginiyası titulunu vermişdir.

## Əhalisi

Əhalisi - 44960 nəfər təşkil edir (2012-ci ilin statistik məlumatlarına əsasən).


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:700 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:60000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1793 text:1793
 bar:1800 text:1800
 bar:1806 text:1806
 bar:1821 text:1821
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1872 text:1872
 bar:1881 text:1881
 bar:1891 text:1891
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1926 text:1926
 bar:1936 text:1936
 bar:1946 text:1946
 bar:1954 text:1954
 bar:1962 text:1962
 bar:1968 text:1968
 bar:1975 text:1975
 bar:1982 text:1982
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2007 text:2007

PlotData=
  color:barra width:16 align:left
 bar:1793 from:0 till: 7503
 bar:1800 from:0 till: 8049
 bar:1806 from:0 till: 8512
 bar:1821 from:0 till: 10429
 bar:1831 from:0 till: 11587
 bar:1846 from:0 till: 13847
 bar:1856 from:0 till: 18237
 bar:1866 from:0 till: 17161
 bar:1872 from:0 till: 18670
 bar:1881 from:0 till: 21179
 bar:1891 from:0 till: 23924
 bar:1901 from:0 till: 24957
 bar:1911 from:0 till: 26095
 bar:1921 from:0 till: 26566
 bar:1926 from:0 till: 25806
 bar:1936 from:0 till: 28578
 bar:1946 from:0 till: 34611
 bar:1954 from:0 till: 36420
 bar:1962 from:0 till: 45063
 bar:1968 from:0 till: 49138
 bar:1975 from:0 till: 53429
 bar:1982 from:0 till: 51942
 bar:1990 from:0 till: 50969
 bar:1999 from:0 till: 49632
 bar:2007 from:0 till: 47127


## İstinadlar
Aromunşünaslıq

**Aromanşünaslıq** () – aromunların dilini və mədəniyyətini öyrənən akademik sahə. Balkanşünaslıq və romanşünaslığın sahələrindən biridir. Matilda Karaciu Mariotsyanu, Tede Kahl və Qustav Veyqand aromanşünaslıq üzrə araşdırmalar aparmış əsas şəxslərdir. Aromunların etnik kimliyi sualına cavab axtaran Aromun məsələsi aromanşünaslığın əsas araşdırma mövzularından biridir.

## Haqqında
Aromanşünaslıq balkanşünaslığın sahələrindən biridir. XXI əsrdən etibarən balkanşünaslıqda Balkan yarımadasında yaşayan aromunlar kimi azsaylı xalqlara qarşı maraq böyüməkdədir. Aromunlar romanşünaslığın da araşdırma sahələrindən biridir.

Milliyyətçilik və Aromun məsələsi aromunşünaslıq üzrə tədqiqatların irəliləməsinə mane olur. Belə ki, həmin məsələlərə görə aromunların ayrı bir etnik qrup olduğu yoxsa yunanlar və ya rumınların altqrupu olduğu mübahisəli məsələdir.

## İnstitutlar, jurnallar, əsərlər
1995-ci ildə Frayburq Universitetinin dəstəyi ilə aromun professor Vasile Barba Almaniyanın Frayburq-im-Braysqau şəhərində Avropa Aromunşünaslıq Mərkəzinin əsasını qoymuşdur. Avropa Aromunşünaslıq Mərkəzi tərəfindən *"Zborlu a nostru"* () adlı aromun dilində jurnal nəşr olunur.

1 aprel 1994-cü ildə aromun yazıçı Tiberius Kuniya tərəfindən aromunlardan bəhs edən *"Rivista di litiraturã shi studii armãni"* () adlı akademik jurnal yaradılmışdır. Jurnal ABŞ-də Aromun Kitab Nəşriyyat Evi, Rumıniyada isə Aromun Kitab Fondu tərəfindən 2007-ci ilin aprelinə qədər nəşr olunmuş və 33 cildi yayımlanmışdır. Jurnal aromun dili üçün standart yazı sistemi olması hədəflənən xüsusi əlifba ilə aromun dilində nəşr olunurdu. Jurnalda aromun dilində əsərlər (xüsusilə, hələ nəşr olunmamış olanlar) nəşr olunur, klassik və müasir aromun ədəbiyyatına aid məsələlər yayımlanır, aromunlar haqqında mədəni və filoloji tədqiqatlar dərc olunurdu. Jurnalda aromunlar haqqında etnoqrafik və tarixi məlumatlar öz əksini tapırdı.

Yunanıstanda aromunlar haqqında akademik və tədqiqat işləri nadir hallarda aparılır. 1991-ci ildə Afina Aromun Mədəniyyət Cəmiyyəti tərəfindən "Farşerot mahnıları" adlı kitab yayımlanmışdır. Latın əlifbası ilə yazılmış bu əsər aromunların etnik qrupu olan farşerotların mahnılarından ibarət antologiyadır.

## Aromunşünaslar
2013-cü ildə Çexiya etnoloqu və professoru Leoş Şatava alman dilçisi Qustav Veyqandı "aromunşünaslığın atası" adlandırmışdır. Aromanşünaslığıa əhəmiyyətli töhfələr vermiş digər şəxslərə aromun dilçi Matilda Karaciu Mariotsyanu, alman etnoqraf və etnolinqvist Tede Kahl, aromun tarixçi və filoloq Nikolae Şerban Tanaşoka və rumın tədqiqatçı Emil Tirkomniku daxildir.

## İstinadlar
Mlet adası

**Mlet** (, , ) — Xorvatiyaya məxsus ada. Ada Adriatik dənizində, ölkənin cənubunda, dalmasiya sahillərində yerləşir. Ada haqqında ilk məlumat qədim yunan dənizçilərinin qeydlərində verilir. Sonralar adaya romalılar nəzarət etmişdir. 1333-cü ildə adanı bosniya monarxları Dubrovnik şəhərinə satmışdır. 1345-1808-ci illərdə ada Dubrovnik  Respublikasına aid idi.

## Coğrafiyası
Adanın sahəsi — 100,41 km²-dir. Uzunluğu — 37 km, eni isə — 3 km-dir. Sahil xəttinin ümumi uzunluğu — 131,3 km-dir. Mlet  Adriatik dənizinin ən şərqdə və ən cənubda yerləşən böyük adasıdır. Meşə örtüyünün çoxluğuna görə Xorvatiya adaları içərisində ilk yerdədir. Adanın 72 % meşə ilə örtülüdür.

2001-ci ilin məlumatına görə adada 1111 nəfər əhali yaşayır. Etnik tərkibinə görə xorvatlar üstünlük təşkil edir — 99 %. Adada böyük şəhər yoxdur. Gəmilər və yaxtalar kiçik Polaçe, Pomena və Sobra məntəqələrinə yan alır.  Adanın qərb hissəsində Milet milli parkı yaradılıb. Milli parkın sahəsi təxminən 54 km²-dir. Park 12 noyabr 1960-cı ildən fəaliyyət göstərir. Bu ərazidə bir neçə kiçik göl mövcuddur. Şərq hissə isə gözəl buxtaları və çimərlikləri ilə tanınır. Mlet adası Peleşaş yarımadasının cənubunda yerləşir. Adada aralıq dənizi iqlimi hakimdir. Yanvar ayının orta temperaturu 9 ° C, iyul ayının orta temperaturu isə 24 ° C-dir. Orta illik yağıntının miqdarı aşağı olub əsasən oktyabr-aprel aylarında düşür.

Yarımadadan Mlet adasını Mlet boğazı ayırır. Dubrovnik və  Tresteno şəhərlərindən adaya mütəzəm olaraq turist reysləri təşkil olunur.

## İstinadlar
Tehranda C-130 qəzası (2005)

**Tehranda C-130 qəzası** — 6 dekabr 2005-ci ildə Tehranın Mehrabad Beynəlxalq Hava Limanından havaya qalxdıqdan az sonra İran Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "Lockheed C-130E Hercules" nəqliyyat təyyarəsi İran paytaxtında on mərtəbəli yaşayış binasına çırpıldı. Təyyarənin göyərtəsində olan 94 sərnişin və ekipaj üzvü də daxil olmaqla ümumilikdə 128 nəfər insan qəzada həlak oldu. Qəzanın səbəbi texniki nasazlıq idi.

## İstinadlar
Qəzvində Tu-154 qəzası (2009)

**Qəzvində Tu-154 qəzası** — 2009-cu il iyulun 15-də Tehrandan İrəvana müntəzəm reyslə uçan "Caspian Airlines" aviaşirkətinə məxsus "Tu-154M" sərnişin təyyarəsi Qəzvin şəhəri yaxınlığında, qalxdığı hava limanından 200 km məsafədə yerləşən Cənnətabad kəndi yaxınlığında qəzaya uğradı. Təyyarədə olan 168 nəfərin hamısı — 15 ekipaj üzvü və 153 sərnişin, o cümlədən iki uşaq həlak oldu. Ölənlərin arasında beş Ermənistan vətəndaşı da var idi. 2016-cı il mayın 10-da Tehran prokurorluğunun nümayəndəsi Qazi Şəhriari bildirdi ki, fəlakət təzyiq kompressorunun klapanındakı problemlər səbəbindən baş verib. Prokurorluq təyyarəni istehsal edən Rusiya şirkətini və uçuşa xidmət edən personalı günahlandırdı.

## İstinadlar
Məşhəddə Tu-154 qəzası (2006)

**Məşhəddə Tu-154 qəzası** — 2006-cı il sentyabrın 1-də Bəndər-Abbas Beynəlxalq Hava Limanıdan Məşhədə daxili reyslə uçan İranın "Tu-154M" sərnişin təyyarəsi təyinat hava limanında sərt eniş edib. Qabaq şassenin nasazlığı nəticəsində yerə endikdən sonra təyyarə sürüşərək uçuş-enmə zolağından çıxaraq parçalandı və yandı. Təyyarədə olan 148 nəfərdən (137 sərnişin və 11 ekipaj üzvü) 28 nəfər həlak oldu.

## İstinadlar
Staten-Aylend Kolleci

**Staten-Aylend Kolleci** — Nyu Yorkda dövlət kolleci. Nyu-York Şəhər Universitetinin sistemindəki 11 illik dörd yüksək səviyyəli kolleclərindən biridir. Liberal sənət, Elmlər və peşəkar tədqiqatlar üzrə proqramlar bakalavr və magistr dərəcələrinə gətirib çıxarır. Magistr dərəcələri 13 peşəkar və liberal sənət sahəsində verilir.

Kollec CUNY Məzun Mərkəzinin biokimya, biologiya, Kimya, kompüter elmləri, Fizika və Psixologiya üzrə doktorantura proqramlarında iştirak edir.

## Tarixi
Staten İsland Kolleci 1976-cı ildə Staten Island Kommuniti Kolleci və Riçmond Kolleci birləşdikdən sonra yarandı.

Kollec 1993-cü ildən keçmiş Villoubruk Dövlət məktəbinin ərazisində yerləşir. Bu, Nyu-York şəhərində ən böyük kampusdur.
## Akademik strukturu
### Araşdırmaları

Kollecin 80-dən çox elmi laboratoriyası var, o cümlədən Neyrologiya İnkişafı Mərkəzi və CUNY Fənlərarası Yüksək Texnologiya Hesablama Mərkəzi(FYTH). FYTH qabaqcıl yüksək hesablama texnologiyası resursları və fakültə və tələbələrə müvafiq texniki yardım təqdim etməklə universitetin təhsil və tədqiqat missiyasını inkişaf etdirmək üçün yaradılmışdır. Bu regionun ən güclü superkompüterlərindən biridir.

### Reytinqləri
2016-cı tədris ilinə görə, US News & World Report, Staten Island Kollecini Şimalın Ən Yaxşı Regional Universitetlər kateqoriyasında 146-187-ci sıralarda və doktorluq dərəcəsi təklif edən Ən Yaxşı Bakalavr Mühəndisliyi Proqramlarında 118-ci yerdə yerləşdirdi.

2018-ci il üçün Times Higher Education reytinqində kollec ABŞ Universitet Reytinqləri kateqoriyasında 60-80-ci yerlərdə qərarlaşdı.

Forbes jurnalının reytinqində kollec Amerikanın Ən Yaxşı Kollecləri arasında 111-ci yerdə tutur.

Kollec tədqiqat yönümlü olduğuna və Yüksək Təsirli Universitetlərin Tədqiqat İnkişafına görə yüksək qiymətləndirilir.

## Görkəmli məzunları
* Sara M. Qonzales — Nyu-York Şəhər Şurasının üzvü
* Justin Brannan — siyasətçi, 2018-ci ildən Nyu-York Şəhər Şurasının üzvü
* Vinni Quadaqnino — Amerikalı realiti-şou aparıcısı, ən yaxşı MTV-nin üzvü olması ilə tanınır.
* Muriel A. Hovard — 1996-2009-cu illərdə Buffalo Dövlət Kollecinin prezidenti
* Jeremi Luke — kino və televiziya aktyoru
* Maykl Malqrü — Birləşmiş Müəllimlər Federasiyasının beşinci prezidenti
* Kevin Sussman — aktyor

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Official website
*Official athletics website
Urmiyada Boeing 727 qəzası (2011)

**Urmiyada Boeing 727 qəzası** — 2011-ci il yanvarın 9-da Tehrandan Urmiyaya 277 saylı daxili reyslə uçan İran aviaşirkətinə məxsus "Boeing 727–200" sərnişin təyyarəsi pis hava şəraitinə görə təkrar enmə zamanı yerə çırpıldı. Hava limanına 8 km məsafədə baş verən qəza nəticəsində təyyarədə olan 105 nəfərdən (94 sərnişin və 11 ekipaj üzvü) 78-i, o cümlədən bütün ekipaj üzvləri həlak oldu.

## İstinadlar
Kapital dövriyyəsi

**Kapital dövriyyəsi** — dövri olaraq yenilənən və təkrarlanan proses kimi hesab edilən kapitalın dövriyyəsi.

Kapitalın dövriyyə müddəti kapitalın nağd şəkildə avanslandığı andan onun eyni formada kapitalistə qaytarılması anına qədər olan müddət kimi müəyyən edilir. Kapital dövriyyəsinin ölçülməsi üçün vaxt vahidi T_{a} adətən il hesab olunur. Əgər kapitalın dövriyyə müddəti T_{k}-ya bərabərdirsə, onda il ərzində kapital N_{k} sayda dövriyyələr edir:

: N_{k} = \frac{T_{a}}{T_{k}}

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Afrodizyak

**Afrodizyak** və ya **sevgi dərmanı** istifadə edildikdə libidonu artıran bir maddə hesab olunur. 

Bu ad Yunan mifologiyasındakı sevgi və gözəllik ilahəsi Afroditadan gəlir. Yunan dilində aphrodisiakon (ἀφροδισιακόν) "Afroditaya aid" deməkdir.
Anathallis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yunanıstanda ölüm cəzası

**Müasir [[Yunanıstan]]da [[ölüm cəzası]]** gilyotinlə (1913-cü ilə qədər) və ya odlu silahla həyata keçirilirdi. Ölüm cəzası sonuncu dəfə 1972-ci ildə Hərbi Xuntanın hakimiyyəti dövründə tətbiq edilib və 1975–2005-ci illər arasında ölüm cəzası mərhələli şəkildə ləğv edilib.

## Tarixi
Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı həyata keçirilən edamlar güllələnmə üsulu ilə idi, baxmayaraq ki, Monarxiya 1834-cü ildə Cəza məcəlləsini tətbiq edərkən yeganə edam üsulu olaraq gilyotinlə başın kəsilməsini qanuniləşdirmişdi. 1847-ci ildə hər edam üçün gilyotinin təmin edilməsində yaranan çətinliklər hökuməti alternativ edam üsullarını (güllələnmə) tətbiq etməyə məcbur etdi. Hər iki edam üsulu, 1929-cu ildə güllələnmə yeganə edam vasitəsinə çevrilənə qədər istifadə ediləcəkdi (sonuncu gilyotinlə edam 1913-cü ildə gerçəkləşdirilib). 1946–1949-cu illər arasında Yunanıstanda vətəndaş müharibəsi zamanı 3000-dən çox insan edam edilib. Sonuncu ölüm cəzası 1972-ci il avqustun 25-də həyata keçirilib. Bu da Krit adasında həyat yoldaşı, qayınanası və iki uşağını (onları öz evində diri-diri yandırıb) qətlə yetirdiyinə görə 27 yaşlı Vasilis Limberisin güllələnməsi olub.

Ölüm cəzası 1975-ci il Konstitusiyasının 7-ci maddəsi əsasən müharibə dövründə vətənə xəyanət istisna olmaqla, dinc dövrdə törədilmiş cinayətlərə görə ləğv edildi. Yunan Xuntasının üç aparıcı üzvü Georgios Papadopulos, Stilianos Pattakos və Nikolas Makaresos Yunan Xuntası məhkəmələri zamanı edam cəzasına məhkum edilsələr də, Karamanlis hökuməti bu cəzanı ömürlük həbslə əvəz etdi.

1997-ci ildə Yunanıstan, müharibə dövründə törədilmiş ən ağır cinayətlərə, yəni vətənə xəyanətə görə ölüm cəzasının tətbiqinə imkan verən punktların qalması şərti ilə Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın ölüm cəzasının ləğvinə yönəlmiş İkinci Fakültativ Protokolunu ratifikasiya etdi. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasında (AİHM) sülh dövründə ölüm hökmünün ləğvini nəzərdə tutan 6 saylı Protokol 1998-ci ildə ratifikasiya edildi.

Yunanıstan 2004-cü ildə bütün cinayətlərə görə ölüm cəzasını ləğv etdi. 2005-ci ildə Yunanıstan AİHM-in bütün hallarda ölüm hökmünün ləğvi ilə bağlı 13 saylı Protokolu ratifikasiya etdi.

2013-cü ildə isə Qızıl Şəfəq Partiyası zorakı cinayətlərə görə məhkum edilmiş mühacirlər üçün ölüm cəzasını bərpa etməyə çağıran nümayişlər edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Second Optional Protocol to ICCPR; Protocol No. 6 and Protocol No. 13 to ECHR — text of the treaties, dates of signature and ratification
* Abolitionist and retentionist countries — report by Amnesty International
İrfan Xan

**Şahabzadə İrfan Əli Xan** (7 yanvar 1967 – 29 aprel 2020) — əsasən Hindistan kinosunda, həmçinin də Britaniya və Amerika filmlərindəki işləri ilə tanınmış olan hind aktyorudur.

Mediada hind kinosunun ən yaxşı aktyorlarından biri kimi qeyd edilmiş olan  Xanın karyerası 30 ildən çox davam etmiş və o bu uzun müddət ərzində Milli Film Mükafatı, Asiya Film Mükafatı və dörd Filmfare Mükafatı daxil olmaqla çoxsayda mükafatlar əldə etmişdir. 2011-ci ildə isə Hindistanın dördüncü ən yüksək mülki mükafatı hesab olunan Padma Şri ordeni ilə təltif edilmişdir.

2017-ci ilə kimi onun filmləri dünya miqyasında ümumilikdə film kassalarından 3,6 milyard dollar gəlir əldə etmişdir. 2018-ci ildə isə Xana neyroendokrin şiş diaqnozu qoyulmuşdur. O, 2020-ci il aprel ayının 29-da 53 yaşında qaraciyərində və bağırsaqlarında əmələ gəlmiş olan kütlədən vəfat etmişdir. Xan *[[The Guardian]]* jurnalının Piter Bradşou adlı jurnalisti tərəfindən "Hindistan və Britaniya filmlərinin görkəmli və xarizmatik ulduzu" kimi təsvir edilmişdir.

## Şəxsi həyatı

23 fevral 1995-ci ildə Xan yazıçı və NSD məzunu olan Sutapa Sikdar ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bu izdivac sevgiyə əsaslanan evlilik idi. Bu evlilikdən onların iki oğlu dünyaya gəlmişdir.

2012-ci ildə isə birinci adını "İrfan"dan "İrrfan"a dəyişdirmişdir; O, bunun səbəbini adındakı əlavə “r” səsini çox sevməsi ilə əlaqələndirmişdir. Daha sonra o, "Xan" sözünü öz adından çıxarmışdır və bunun səbəbini də 2016-cı ildə verdiyi müsahibəyə görə işlərində öz nəslinin deyil, məhz onun özünün adı olması ilə əlaqələndirmişdir.

## Xəstəliyi və ölümü

2018-ci ilin mart ayında Xan, ona neyroendokrin şiş diaqnozu qoyulması ilə bağlı bir tweet yazaraq sağlamlıq vəziyyətini açıqlamışdır. O, bir il İngiltərədə müalicə aldıqdan sonra 2019-cu ilin fevraayında Hindistana geri qayıtmışdır.

28 aprel 2020-ci ildə o, Mumbaydakı Kokilaben Dhirubhai Ambani Xəstəxanasına yerləşdirilmiş və burada o yoğun bağırsaq infeksiyası üçün müalicə almağa başladı. Növbəti gün isə 53 yaşında infeksiyadan vəfat etmişdir.&nbsp;Onun 93 yaşlı anası Saeda Begum isə ondan cəmi 4 gün əvvəl, aprel ayının 25-də Caypurda vəfat etmişdir.

Amitabh Baççan, Himeş Reşammiya, Ram Kapur və Kamal Haasan da daxil olmaqla, bir çox Bollivudun məşhur şəxsləri, ölümündən sonra onun ölüm xəbərini internetdə yerləşdirmişdirlər. Onun ölümündən 24 saat sonra isə, 2013-cü ildə istehsal edilmiş film olan D-Day filminin ulduz aktyoru Rişi Kapur leykozdan vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Hasselt Universiteti

**Hasselt Universiteti** — Belçikanın Hasselt şəhərində ictimai tədqiqat universiteti.

Universitetin 7000-dən çox tələbə və 1700 akademik, inzibati və texniki işçi heyəti var.

Hasselt Universiteti təhsil, tədqiqat və innovasiya sahəsində əməkdaşlığı təşviq edən geniş regional, milli və qlobal şəbəkəyə malikdir.

## Tarixi

Universitet rəsmi olaraq 1971-ci ildə Limburg Universiteti Mərləzi kimi qurulmuşdu. 1973-cü ilin sentyabrında ilk tədris ili başladı. 2005-ci ildə adı Hasselt Universiteti olaraq dəyişdirildi.

2022-ci ildə Hasselt Universiteti EURECA-PRO Avropa Universitetlər Alyansına qoşuldu. Şəbəkə tələbələrə və işçilərə məsul istehlak və istehsal sahələrində təhsil almağa, öyrətməyə və tədqiqat aparmağa imkan verir.

Hasselt universitetinin və onun Avstriya, Fransa, Almaniya, Yunanıstan, Polşa, Rumıniya və İspaniyadakı tərəfdaşlarının məqsədi davamlı inkişaf sahəsində Avropa təhsil və tədqiqat mərkəzinə çevrilməkdir.

## Reytinqı
Universitet Times Higher Education jurnalının reytinqində yaşı 50-dən aşağı olan 605 universitet arasında 35-ci yerdədir.

## Kampusları

### Diepenbek kampusu
Kampus (75 ha) yaşıl zolaqda yerləşir. Burafa bir neçə tədqiqat institutu, inkubator və spin-off şirkətləri yerləşir. Tələbə restoranı, universitet kitabxanası, sinif otaqları və auditoriyalar əsas D binasında yerləşir. Digər görkəmli kampus binaları Elm Qülləsi (kimya və fizika üzrə tədris və tədqiqat laboratoriyaları) və İnşaat Mərkəzinin tətbiqi binasıdır.

### Hasselt kampusu
Kampusda rektor və başqa rəhbər heyyətinin otaqları yerləşir. Kampus Mərkəzi İdarəetmə İnstitutu, Nəqliyyat Tədqiqat İnstitutu, habelə Nəqliyyat Elmləri Məktəbinə ev sahibliyi edir.

## Fakültələri və Məktəbləri

Universitetin ümumilikdə 18 bakalavr və 34 magistr proqramı olmaqla 7 fakültəsi və 3 məktəbi var.  

* Memarlıq və İncəsənət
* Biznes İqtisadiyyatı
* Mühəndislik Texnologiyası
* Qanun
* Tibb və Həyat Elmləri
* Reabilitasiya Elmləri
* Elmlər
* Nəqliyyat Elmləri Məktəbi
* Təhsil Araşdırmaları Məktəbi
* Sosial Elmlər Məktəbi

## Tədqiqat İnstitutları və Mərkəzləri
Universitetin 4 Tədqiqat institutu var.

* Biotibbi Tədqiqat İnstitutu  
* Ətraf Mühit Elmləri Mərkəzi  
* Məlumat Elmləri İnstitutu  
* Material Tədqiqat İnstitutu

## Xarici keçidlər
* Hasselt University
* More information about higher education in Flanders/Belgium (in English)
* Find an officially recognised programme of this institution in the Higher Education Register
Kamikadze (kokteyl)

**Kamikadze** bərabər hissələrdə vodka, tripl-sek və laym şirəsindən hazırlanır. Qarnir adətən bir meyvə dilimi və ya laym bükümüdür. *[[Kamikadze|Kamikaze]]* () yapon sözü olub, hərfi mənası “ilahi külək” deməkdir. Bu gün onlayn verilənlər bazalarında onlarla variasiya mövcuddur. Bəziləri şəkər qamışı əlavə edir.

## Hazırlanması
Tərkibi:

* 30 ml vodka
* 30 ml tripl-sek
* 30 ml təzə sıxılmış laym şirəsi

Hazırlanma üsulu: çalxalayın və süzün. Tərkiblər (komponentlər) qarışdırıcı stəkanda (şaykerdə) qarışdırılır, çalxalanır, sonra kokteyl şüşəsinə və ya Martini badəsinə süzülür.

## Həmçinin bax

* Gimlet (kokteyl)
* BBA-nın rəsmi kokteyllərinin siyahısı
* Kokteyllər siyahısı
Toledo alkazarı

**Toledo alkazarı**, İspaniyanın Toledo şəhərində yerləşən alkazardır.

III əsrdə Roma İmperiyasının saraylarından biri kimi tikilmişdir. 1085-ci ildə Toledonu Tavaif-ül Mülkdən geri alan VI Alfonso, daha sonra isə X Alfonso tərəfindən bərpa edilmişdir. 1535-ci ildə V Karl tərəfindən bərpa edilmiş və 1561-ci ildə II Filipp paytaxtı Madridə köçürənə qədər dəfələrlə İspaniya krallığının sarayı kimi istifadə edilmişdir.

## Alkazarın mühasirəsi

İspaniya vətəndaş müharibəsinin ilk günlərində, 22 iyul 1936-cı ildə Toledo vilayətinin hərbi qubernatoru, polkovnik Xose Moskardo İtuartenin rəhbərliyi altında olan 800 Guardia Civil (İspaniya Jandarmeriyası) daxil olmaqla, ümumilikdə 1028 silahlı Respublikaçı əsgər və milis qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınmış və 28 sentyabr 1936-cı ildə, Enriki Varelanın rəhbərliyi altında olan altında Afrika Ordusu tərəfindən xilas edilmişdir. Bu günlərdə binaya xeyli ziyan dəymişdir.

## Himmlerin səfəri

Henrix Himmler 23 oktyabr 1940-cı ildə Fransanın Hendaye şəhərində keçirilməsi nəzərdə tutulan Hitler - Franko görüşündən dörd gün əvvəl, 19 oktyabr 1940-cı ildə İspaniyaya səfərə gəlmiş və oktyabr ayının 21-də Alkazarı ziyarət etmişdir.

## Ümumdünya irsi

1986-cı ildə Alkazar da daxil olmaqla şəhərin tarixi ərazisi YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Alkazar müasir dövrdə hərbi muzey kimi istifadə olunur.
Hendaye

**Hendaye** (bask: *Hendaia*) Fransanın kommunası və eyni zamanda da ən cənub-qərb şəhəridir. O, Atlantik Pireney departamentinin Lapurdi (Labourd) əyalətinin Fransa İparraldasında (*Şimali Bask ölkəsi*) yerləşir. Qəsəbə Atlantik okeanı sahilində yerləşən məşhur dənizkənarı turizm kurortudur. Hal-hazırda bu ərazi, Atlantik Pireney departamentinin beşinci ən böyük kommunası və eyni zamanda da dördüncü şəhər ərazisidir.

1940-cı ildə Ramon Serrano Suner, Fransisko Franko, Adolf Hitler və İoahim fon Ribbentrop İkinci Dünya müharibəsində İspaniyanın da (Almaniya işğalı altında olan Fransanın müharibəyə qoşulmasından sonra) iştirakını müzakirə etmək üçün Hendaye qatar stansiyasında görüşmüşdürlər, lakin Fransisko Franko ölkəsinin müharibədə iştirakına qarşı çıxmış və beləliklə də danışıqlarda heç bir nəticə əldə edilməmişdir.

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt (Bask və Fransız dilində)
* ''Sur les pas des écrivains Pierre Loti à Hendaye'' at Terresdecrivains.com, əldə edilib 16 iyul 2010  
* HENDAIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Ensiklopediyası (Euskomedia Fundazioa) (İspan dilində)

## İstinadlar
Fransa Bask ölkəsi

**İparralde** və ya **Şimali Bask Ölkəsi** () — Fransanın Atlantik Pireney əyalətinin sərhədləri daxilində yerləşən coğrafi və tarixi regiondur. Ənənəvi olaraq Bask ölkəsinin bir hissəsi hesab olunur. Regiondakı millətçi Bask partiyaları təxminən 15% ətrafında səs yığa bilirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Keri (ada)

**Keri** (, ,   və ya ) — Estoniyanın şimal sahillərində ada. Keri adası Baltik dənizinin Fin körfəzində yerləşir. Ada inzibati baxımdan ölkənin Haryumaa vilayətinin Viymsi volostuna aiddir.

## Coğrafiyası
Sahəsi 0,031 km² olan ada əsasən kristallik bünövrədən ibarətdir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru 427 metr uzanır. Eni isə 213 metrdir. Adanın sahil xəttlərinin uzunluğu 932 metrdir. Keri adası Pranqli adasından 8 km  şimalda yerləşir. Ada Rusiyaya məxsus dəniz sularının 90 km-dədir. Keri Estoniyanın ən şimalda yerləşən adalarından biridir. 

1902-ci ildə adada quyu qazılan zaman təbii qaz aşkar olunmuşdur. 1906-1912-ci illərdə təbii qazdan adadakı mayakın işıqlanması və digər tikililərin qızdırılması üçün istifadə olunmuşdur.

2002-ci ilə kimi adada ancaq mayaka nəzarət edən ailə yaşayırdı. 2002-ci ilin sentyabrından mayak avtomatik rejimdə işləyir.

## Tarixi
Ada haqqında ilk məlumat 1623-cü ildə İsveç mənbələrində verilir. Şimal müharibəsi zamanı ada rus ordusunun nəzarətinə keçmişdir.

### Mayak
Keri adasının əsas tikilisi Keri mayakıdır. Mayak binası iki hissədən ibarətdir. Üst yarısı polad qüllə, aşağı yarısı daşdan hazırlanmış güclü silindrik binadır. Mayakın ümumi hündürlüyü 28 metrdir, məşəl dəniz səviyyəsindən 31 metr yüksəklikdə mütləq işarədə yerləşir. İl boyu işləyir. Günəş panelləri ilə fəaliyyət göstərir, iki saniyəlik ağ işıq 15 saniyəlik fasilələrlə kəsişir. Mayak 11 mil məsafədə görünür. Mayak demək olar ki, adanın mərkəzində yerləşir, ətrafında ofis binaları vardır. Adanı ziyarət etməyə icazə verilir, lakin dörd mərtəbəli mayak özü bağlıdır.

## İstinadlar
Bask torpaqları

**Bask torpaqları** (; ; ) — Baskların yaşadığı regiondur. Bask torpaqları Biskay körfəzinin ən daxili hissəsində, Pireney dağlarının qərb hissəsində, Fransa və İspaniya sərhədində yerləşir. Region birinci dəfə XVI əsrdə bask dilində *Euskal Herria* adı ilə qeyd edilmişdir.

Bask torpaqları İspaniyanın Basklar ölkəsi və Navarra muxtar regionlarını və eyni zamanda da Fransa Bask ölkəsini əhatə edir. Bask torpaqlarında heç bir mədəni homogenlik yoxdur və həmçinin də regiona Cənubi Navarra kimi bask mədəniyyətinin hakim olmadığı və baskların azlıq təşkil etdiyi yerlər də daxildir.

## Etimologiyası

Bask torpaqlarının Bask dilindəki adı olan ***Euskal Herria*** termini bir ifadədir və aşağıdakı kimi təhlil edilə bilər:

**Bask dilində** *Herri*: xalq; ölkə, vətən, torpaq; insanlar, əhali; qəsəbə, şəhər, yaşayış məntəqəsi, yaşayış sahəsi

**Bask dilində** *Euskal*: *Euskara* isminin sifət forması. *Euskara* sözü bask dili deməkdir.

Buna görə də sözügedən ifadənin hərfi tərcüməsi belədir: Bask dilinin torpağı/ölkəsi/milləti/insanlarının məskunlaşdıqları məkan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Eusko Jaurlaritza/Basque Government
* The Basque People in the Middle Ages (historical article)
* Buber's Basque Page
* 
* EuskoSare Global Basque Community
Manilaid

**Manilaid** (, həmçinin : *Maniya*) — Estoniyanın cənub-qərbində ada. Ada Riqa körfəzinin şimal-şərqindəki  Pyarnu körfəzində yerləşir. Manilaid Avropanın daimi əhali yaşayan ən kiçik adasıdır. Ada Kihnu adası ilə birlikdə UNESCO-nun "Qeyri-maddi mədəni irs" siyahısına daxil edilib. İnzibati baxımdan ada Pyarnumaa vilayətinə aiddir.

## Coğrafiyası
Pyarnu körfəzinin Kihnu adasından sonra Manilaid ikinci böyük adadır. Sahəsi 1,87 km²-dir. Ən enli hissəsi 500 metrdir. Adanın dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtəsi 5,2 metrdir. Güclü fırtınalar zamanı ada üç kiçik adaya çevrilir. Adada meşəlik ərazi azdır, çəmənlik və bataqlıqlar üstünlük təşkil edir. Ada daxilində bir yol var. Manilaidin mərkəzində Kokkıkivi (), adlı valun mövcuddur. Buzlaq mənşəli bu daşın hündürlüyü 3 metr, həcmi isə 20 kub metrdir.  

1991-ci ildə adada landşaft yasaqlığı yaradılmışdır. Yasaqlığın sahəsi 204 hektardır. Adada 338 növ bitki növü müəyyən edilib. Onlardan 12 növü qorunur. Ərazidə 81 quş növü yuva qurur. Bundan başqa adada nadir *Epidalea calamita* qurbağasına rast gəlinir. Məməlilərdən yenotabənzər itə, dovşana, avropa dələsinə rast gəlinir.

## Tarixi
Ada haqqında ilk yazılı məlumat 1560-cı ilə aiddir. 1933-cü ildə adaya 22 ailə olmaqla ümumən 79 nəfər Kihnu adasından köçmüşdür.  Bunun üçün Estoniya hökümətindən xüsusi icazə alınmışdır. 2005-ci ildə baş verən güclü fırtına nəticəsində ada böyük zərər görmüşdür. Ada tamamilə su altında qalmışdır.

Səkkiz metrlik mayak adanın Papina yarımadasında yerləşir.

## İstinadlar
Hartland (geosiyasət)

**Hartland** (;  - ürək +  - torpaq) — Avrasiyanın şimal-şərq hissəsi olub, cənub və şərqdən dağ sistemləri ilə həmsərhəddir, lakin onun sərhədləri müxtəlif tədqiqatçılar tərəfindən fərqli şəkildə müəyyən edilir.

Hartland 25 yanvar 1904-cü ildə ingilis coğrafiyaçısı və Oksford Universitetinin professoru Halford Makkinder. tərəfindən ifadə edilən geosiyasi konsepsiyanın əsas anlayışını təmsil edir. Makkinder Kral coğrafiya cəmiyyətinə verdiyi hesabatda və daha sonra məşhur " *Tarixin Coğrafi Oxu*" məqaləsində dərc edilmişdir. Bu konsepsiya Qərbin klassik geosiyasətinin və geostrategiyasının inkişafı üçün başlanğıc nöqtəsi oldu. Lakin “Hartland” termininin özü *“Demokratik ideallar və reallıqlar”* (1919) kitabından başlayaraq “tarix oxu”nu əvəz edən konsepsiyada istifadə olunmağa başladı. 1904-cü il əsərində *“Avro-Asiyanın ürək ölkəsi”* yalnız keçiddə, defislə qeyd olunur.