open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Müqəddəs Nino

**Müqəddəs Nino**(, *ts'minda nino*; , *Surb Nune*;  *Agía Nína*; bəzən Müqəddəs Nyun və ya Müqəddəs Nini də deyilir; )- Gürcüstanda xristianlığı təbliğ edən, İberiyanı xristianlaşdıran, *Həvarilərə Bərabər* və *Gürcüstanı Aydınladan* kimi titulların sahibi dindar qadın.

Bir sıra tarixi məlumatlara görə o, Kappadokiyanın Kolastra şəhərindən olan yunan dilli Roma ailəsinə mənsub idi. Bəzi mənbələr onun Müqəddəs Georginin qohumu olduğunu iddia edir. Başqa mənbələrdə onun Romadan, Qüdsdən və ya Qauldan (müasir Fransa) olduğu iddası öz əksini tapır.

Uşaq yaşlarında betlehəmli rahibə Nifora-Sarah tərəfindən dini dərslər aldı. Böyüdükçə Qüds patriarxı əmisi Ninonun dini təhsil-tərbiyəsinə nəzarət edirdi. Əmisinin köməyiylə Nino Romaya gəldi və burada İberiyada xristianlığı təbliğ etməyə qərar verdi. Hətta bir rəvayətdə yuxuda Hz. Məryəmin ona qrapevin xaçı verməsi və İberiyaya getməli olduğu qeyd olunur. Ancaq, bunun əksinə, Roma Katolik mənbələrində Ninonun bura öz istəyiylə yox, əsir kimi gətirildiyi və ailə şəcərəsinin bilinmədiyi düşünülür.

Müqəddəs Nino 320-ci ildə İberiyanın cənub sərhədlərinə çatdı. İlk olaraq Axalkalakiyə, oradan Urbnisiyə, daha sonra da İberiyanın paytaxtı Msxetaya gəldi. Rəvayətə görə, o, burada xristianlığı öncədən eşitmiş kraliça Nanayla görüşərək onun uzun müddət dəvam edən xəstəliyinə möcüzəvi şəfa tapdı və gürcü kraliçası Nana xristianlığı qəbul etdi. Arvadının xristian olmağını qəbul edə bilməyən İberiyanın bütpərəst kralı Kral III Mirian rəvayətlərə görə bir gün ovda olarkən hər tərəfin qaranlıqlaşdığını və sadəcə xristianlığa iman etdikdən sonra ətrafın aydınlandığını görməsindən sonra o da, xristian oldu. 327-ci ildə Mirian xristianlığı rəsmi din elan etdi və Nino ölənə qədər gürcülər arasında missionerlik fəaliyyətini davam etdirdi.

Onun məzarı hələ də Gürcüstanın şərqindəki Kaxeti bölgəsindəki Bodbe monastırında göstərilir. Müqəddəs Nino gürcü pravoslav kilsəsinin ən hörmətli müqəddəslərindən birinə çevrildi və onun atributu olan qrapevin xaçı gürcü xristianlığının simvolu idi.

## Həmçinin bax
* Gürcü Pravoslav Kilsəsi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Biography from ''The St. Nina Quarterly'' 
* Life of St Nino
* St. Nino church opening event in NYC 
*  The Church of St. Nina, Kandalaksha, Murmansk oblast, Russia. English summary
Saqopşi

**Saqopşi** () — İnquşetiya Respublikasının Malqobek rayonunda yerləşən kənd.

## Coğrafiya
Kənd Alxançurt dərəsində, Sunjenski silsiləsinin şimal yamacında, Malqobek şəhərinin rayon mərkəzindən cənubda və Maqas şəhərindən 60 km şimal-qərbdə yerləşir.

Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimalda — Malqobek şəhəri, şimal-şərqdə — Yujnoye kəndi, şərqdə — Zyazikov-Yurt, cənub-şərqdə — Aşağı Açaluk və cənub-qərbdə — Psedax və İnarki kəndləri.

Ən yaxın qatar stansiyaları bir-birindən eyni uzaqlıqda olan Nazran, Terek və Şimali Osetiyanın şəhəri Mozdokda yerləşir.

### İqlimi
Bölgənin iqlimi mülayimdir. Orta temperatur +11 ° C-dir. Ən isti ay avqust (24 ° C), ən soyuq ay yanvar (-6 ° C)-dır. Orta yağıntının miqdarı ildə 893 millimetrdir. İyul ayında 134 millimetr yağıntı düşsə də, avqustun sonuna doğru isə sadəcə 36 millimetr yağıntı düşür.

## Tarixi
1863-cü ildə o vaxtkı Kiçik Kabarda dağlıq ərazisindəki Psiqobja çayında, bir-birindən təxminən 3 km məsafədə iki yeni yaşayış məntəqəsi meydana gəldi- Eldarxan-qala kəndlərindən köçənlərin məskunlaşdığı Sokalo Bokova aulu (Yuxarı Saqopş) və əsasən Tarskaya vadisindən (Abrekovo kəndi) gələn köçkünlər tərəfindən məskunlaşılan Alamkaç Qataqacev (Nijni Saqopş).

1865-ci ildə sakinlərinin Türkiyəyə köçməsi səbəbi ilə Tsokalo Bokov kəndi boş idi və tezliklə yurdları digər orsthoylar tərəfindən məskən seçildi, kəndə yeni bir ad verildi — Yeni Ax-Barzoy.

1874-cü ildə məcburi köçürülmə və iki yaşayış məntəqəsinin birləşməsi nəticəsində müasir Saqopşi kəndi meydana gəldi.

1944-cü ildən 1957-ci ilədək olan müddətdə, çeçenlərin və inquşların sürgün edilməsi və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi zamanı kənd Noqtsard adlandırıldı və Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibinə daxil edildi. 1958-ci ildə kənd əvvəlki adı — Saqopşi qaytarıldı.

## Əhali

### Milli tərkib
Əhalinin %98.93-ü inquşlar təşkil edir.:

## Tanınmış şəxslər
Əhməd Xamiyeviç Bokov — İnquş yazıçı və dramaturqudur.

Qardanov Torko-Hacı — XX əsrin əvvəllərində İnquşetiya Saqopşi və Qadiy kəndlərinin imamı. 1917–1923-cü illər vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı..

## Həmçinin bax
* Psedax

## İstinadlar
Tiollar

**Tiollar** — ümumi formulu RSH olan spirtlərin kükürd analoqları. Burada R karbohidrogen radikalıdır, məsələn, metanetiol (metil merkaptan) (CH3SH), etanetiol (etil merkaptan) (C2H5SH) və s., IUPAC terminologiyasında "merkaptanlar" adı köhnəlmişdir. və istifadə üçün tövsiyə edilmir.

## Adlandırılması
Sistematik nomenklaturaya görə karbohidrogen radikalının sonuna "-tiol" şəkilçisi əlavə edilir. əgər tiol qrupu-SH molekulda əsas deyilsə, onda qaydaya uyğun olaraq, ilkin maddənin adının əvvəlinə "merkapta-" önlüyü əlavə edirlər.

## Tiolların alınması
Alkantiolları alkilhalogenidlərin natrium və ya kalium hidrosulfidlərlə qarşılıqlı təsirindən alırlar
* R-Hal+HS-→R-SH
* C2H5J + KSH → C2H5SH + KJ
Sidik cövhərinin alkilhalogenidlərə rəsirindən S-alkilzotiuron duzuna çevrilir ki, onun da qələvi mühitdə hidrolizindən tiollar alınır.

## Fiziki-kimyəvi xassələri
Tiolların qaynama temperaturu müvafiq spirtlərin qaynama temperaturundan aşağıdır. Bu kükürdün oksigenə nisbətən elektromənfiliyinin az olması ilə izah olunur. Buna görə, tiollar spirtlərə nisbətən hidrogen rabitəsi əmələ gətirməyə az meyillidir. Tiollar təkcə spirtlərdən deyil, həmçinin başqa üzvi maddələrdən iyinə görə fərqlənirlər. Merkaptanlar hətta çüzi miqdarda belə kəskin iyə malik olurlar.

## Turşuluğu
Tiollar — hidrogen sulfidin monoalkiləvəzli törəmələridir və tərkibində aktiv hidrogen atomu olduğundan onlar zəif turşulardır. Hidrogenin mütəhərrikliyi-SH-da OH-a nisbətən yüksəkdir. Buna görə də tiollar sulu məhlulda qələvilərlə duzlar-merkaptidlər RSNa əmələ gətirirlər.

## Oksidləşmə
Spirtlərdən fərqli olaraq tiollarda oksidləşmə karbon atomuna görə deyil, kükürdə görə gedir.

## Üzvi turşularla qarşılıqlı təsiri
Tiollar spirtlər kimi üzvi turşularla esterləşmə reaksiyalarına girirlər. Nəticədə tioefirlər əmələ gətirirlər. Reaksiya güclü turşuların iştirakı ilə kataliz olunur.

## Mənbə
* S. F. Qarayev, U. B. İmaşev, G. M. Talıbov "Üzvi kimya", 2013.
Mayski (Kabarda-Balkariya)

**Mayski** () — Rusiya Federasiyası, Kabarda-Balkariyanın ərazisində yerləşən şəhər. Mayski şəhər dairəsinin və Mayski rayonunun inzibati mərkəzidir.

## Coğrafiya
Mayski şəhəri eyni adlı rayonun mərkəzi hissəsində, Çerek və Terek çayları arasında yerləşir. Respublikanın paytaxtı Nalçikdən 45&nbsp;km şimal-şərqdə, Proxladnı şəhərindən 12&nbsp;km cənubdadır.

Aşağıdakı yaşayış məntəqələri ilə həmsərhəddir: cənubda Kotlyarevskaya, cənub-qərbdə Psıkod, qərbdə Novo-İvanovo, şimal-qərbdə Oktyabrski, şimalda Sarskoye, şərqdə Krasnoarmeyskoe və Djulat.

Şəhər respublikanın düzənlik zonasında, Kabardın malli düzənliyində yerləşir Şəhərdəki orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 217 metrdir.

Şəhərdəki hidroqrafik şəbəkəsi Çerek, Terek və Demenyuk çayları ilə təmsil olunur. Həmçinin şəhərdə bir çox süni su tutarları mövcuddur. Ərazisi yeraltı mənbələrlə və şirin su ehtiyatları ilə zəngindir. Şəhərdəki yeraltı suların dərinliyi cəmi 2-3 metrdir.

Yarı quru mülayim zonada yerləşir. Yayı isti keçir. İyul-avqust aylarında isə temperatur tez-tez + 35&nbsp;°C-dən yüksək olur. Yanvar ayının orta temperaturu + 1&nbsp;°C ... -3&nbsp;°C arasında dəyiişir. Qışı mülayimdir. Qışda temperatur nadir hallarda −15&nbsp;°C-dən aşağı olur. Şəhər infrastrukturu belə temperatur üçün nəzərdə tutulmamışdır. Orta illik yağıntının miqdarı təxminən 600&nbsp;mm-dir. Aprel-iyul aylarında aramsız yağışlar, avqust ayında isə Xəzər ovalığından əsən quru küləklər müşahidə olunur.

## Tarixi
1938-ci ildə Mayski şəhər tipli qəsəbə statusunu alır və Kabarda-Balkariya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mayski rayonunun inzibati mərkəzi olur.

Böyük Vətən Müharibəsi zamanı qəsəbə təxminən üç ay Alman qoşunları tərəfindən işğal altında olur. Ancaq qəsəbənin iqtisadiyyatına ciddi ziyan dəymir.

1965-ci ildə Mayski qəsəbəsi şəhər statusunu alır və Kabarda-Balkariya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası tərkibində respublika tabeli şəhərə çevrilir.

## Əhali
; Urbanizasiya
2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən Rusiyanın 1115 şəhəri arasında əhalisinin sayına görə 541-ci yerdədir. 
; Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir:

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 11 982 nəf. (44,8 %). Qadınlar — 14 773 nəf. (55,2 %).

Əhalinin orta yaşı — 38,3 yaş. Kişilərin orta yaşı — 35,8 yaş. Qadınların orta yaşı — 40,4 yaş.

## Səhiyyə
* Mayski rayon xəstəxanası - Lenin k., 10.
* Ambulator şöbə - Lenin k., 7.
* Uşaq şöbəsi - Engels k., 58.
* Mayski Stomatoloji poliklinikası - Lenin k., 37
## İstinadlar

## Mənbə
* Городское поселение город Майский
* 
* Код ОКТМО
* Майский — город и район
Proxladnı (Kabarda-Balkariya)

**Proxladnı** () — Rusiya Federasiyası, Kabarda-Balkariyanın ərazisində yerləşən şəhər. Mayski şəhər dairəsinin və Proxladnenski rayonunun inzibati mərkəzidir. Əhali baxımından Kabarda-Balkariyanın ikinci (Nalçikdən sonra) şəhəridir. Əhəmiyyətli bir sənaye mərkəzi, kənd təsərrüfatı bölgəsinin mərkəzidir. Avtomobil və dəmir yollarının qovşağında yerləşir.

## Coğrafiya
Şəhər respublikanın şimal-şərq hissəsində, Malka çayının sol sahilində (çayın sağ sahilində yerləşən Serunovka mikrorayonu istisna olmaqla) yerləşir. Nalçikdən 50 km şimal-şərqdədir. Qərbdən şərqə doğru şəhərin uzunluğu 11 km, cənubdan şimala isə 4 km-dir.

Şəhərin ərazisi 35.08 km²-dir.

Şəhər respublikanın düzən meşə-çöl zonasında yerləşir. Ərazisi düzən çöl torpaqlarından ibarətdir. Şəhərin cənub hissəsində, Malka çayı boyunca təpələr bir zəncirvari formada uzanır. Şəhər dairəsində orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 214 metrdir.

Hidroqrafik şəbəkə əsasən Malka çayı ilə təmsil olunur. Baksan çayı yalnız şəhərin cənub-şərqindən axır. Şəhərin cənubunda bir neçə göl vardır. Onlardan ən böyüyü Komsomolskoye gölüdür. Böyük Proxladnenski kanalı şəhərin şimal kənarından axır. Ərazi yer səthinə yaxın olan yeraltı suları ilə də zəngindir.

Təbii ehtiyatlar əsasən qum və çınqıl yataqlarından ibarətdir.

## Tarixi
1932-ci ilin martında ləğv edilən Proxladnenski rayonuna daxil olan Proxladnenski qəsəbə şurası və Proxladnenski kənd şurası Primalka rayonuna birləşdirilir.

1937-ci ildə kəndə Proxladnı adı verilir və regional tabeliyində bir şəhər statusu alır.

26 avqust 1942-ci ildən 5 yanvar 1943-cü ilədək şəhər Alman qoşunları tərəfindən işğal altında saxlanılır.

1964-cü ildə şəhər Proxladnenski rayonundan ayrılır və müstəqil respublika tabeli şəhər şurasına çevrilir.

2003-cü ildə Proxladnı şəhər şurası Proxladnı şəhər dairəsinə çevrilir.

## Əhali
; Urbanizasiya
2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən Rusiyanın 1115 şəhəri arasında əhalisinin sayına görə 287-ci yerdədir. Əhalisinin sıxlığı — 1650.03 nəf./km².
; Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir:

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 27 432 nəf. (46,0 %). Qadınlar — 32 169 nəf. (54,0 %).

Əhalinin orta yaşı — 38,3 yaş. Kişilərin orta yaşı — 35,5 yaş. Qadınların orta yaşı — 40,6 yaş.

Rusiya Federasiyasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə əhalinin sayı belə olacaqdır:
* 2024 — 55,28 min nəf.
* 2035 — 49,47 min nəf.

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт городского округа Прохладный 
* Городской округ Прохладный на сайте правительства КБР 
*
Gürcüstan Milli Muzeyi

**Gürcüstan Milli Muzeyi** (  ) Gürcüstanda bir neçə aparıcı muzeyi özündə birləşdirir. Bu şəbəkə daxilində birləşən qurumların idarəetməsinin modernləşdirilməsinə və tədqiqat və tədris fəaliyyətlərinin əlaqələndirilməsinə yönəldilmiş struktur, institusional və hüquqi islahatlar çərçivəsində qurulmuşdur. Muzey 30 dekabr 2004-cü ildə qurulandan bəri professor David Lordkipanidze tərəfindən idarə olunur.  

Gürcüstan Milli Muzeyi aşağıdakı muzeylərin rəhbərliyini birləşdirir: 

* Gürcüstanın Simon Canaşia Muzeyi, Tbilisi 
* Samtsxe-Cavaxeti Tarix Muzeyi, Axaltsixe 
* Açıq Hava Etnoqrafiya Muzeyi, Tbilisi 
* Gürcüstan Dövlət İncəsənət Muzeyi, Tbilisi və onun filialları 
* Sovet işğalı muzeyi, Tbilisi 
* Dmanisi Muzey-Tarix və Arxeologiya Qoruğu, Dmanisi 
* Vani Muzey-Arxeologiya Qoruğu, Vani 
* Tbilisi tarixi muzeyi, Tbilisi 
* Svaneti Tarix və Etnoqrafiya Muzeyi, Mestia 
* Paleobiologiya İnstitutu, Tbilisi  
* Siqnaxi Muzeyi, Siqnaxi 

## Həmçinin bax

*Gürcüstanın Simon Canaşia Muzeyi
*Gürcüstan Dövlət İncəsənət Muzeyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gürcüstanda muzeylər     . Mədəniyyət, Abidələrin Mühafizəsi və İdman Nazirliyi. 16 Dekabr 2007 tarixində tapıldı.
Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası

**Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası** ( və ya **Şimali Osetiya MSSR** — 1936–1993-cü illərdə mövcud olan, RSFSR-in inzibati-ərazi vahidi. Paytaxt Orjonikidze şəhəridir. SSRİ-də osetinlərin əsas yaşayış yeri olmuşdur. Osetinlərlə yanaşı çox sayda çeçen, inquş və rus da bu ərazi də məskunlaşmışdı.

## Tarixi
5 dekabr 1936-cı ildə yeni Stalinist konstitusiyanın qəbulu ilə Şimali Osetiya Muxtar Bölgəsi Şimali Qafqaz ərazisindən çıxarılaraq Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına çevrildi.

1944-cü ilin mart ayında çeçenin, inquş və balkarların Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasından sürgün edilməsi ilə əlaqədar olaraq, ləğv edilmiş Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasından, Malqobek və Açaluk, Nazran, Psedax, Priqorodnı rayonları, Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasından Kurp rayonu, Stavropol diyarından Mozdok rayonları da köçürülərək Şimali Osetiyanın tərkibinə verildi.

9 yanvar 1957-ci ildə, çeçen və inquşların əfvindən sonra Malqobek şəhəri və Kosta-Xetaqurov rayonu bərpa edilmiş Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına qaytarıldı.

20 iyul 1990-cı ildə Şimali Osetiya MSSR Ali Şurasının üçüncü iclasında Şimali Osetiya SSR-nin Dövlət Suverenliyi haqqında Bəyannamə qəbul edildi. Bu dəyişikliklər 24 may 1991-ci ildə RSFSR Xalq Deputatları Konqresi tərəfindən qəbul edildi.

9 noyabr 1993-cü ildə Şimali Osetiya SSR Ali Şurası Şimali Osetiya SSR-in adını dəyişdirən qanun qəbul etdi və bu qərara əsasən respublikanın Şimali Osetiya Respublikası adlandırılmasına qərar verildi. Yeni ad eyni il dekabrın 12-də qəbul edilən Rusiya Federasiyasının Konstitusiyasında əks olundu.

## Coğrafiyası
Şimali Osetiya Böyük Qafqazın şimal yamacında və ona bitişik olan meylli düzənliklərdə yerləşir. Sahəsi 8 min km²-dir.

## Əhalisi
Şimali Osetiya MSSR-nin müxtəlif onilliklərdəki əhali sayı:

## İnzibati ərazi bölgüsü
17 yanvar 1979-cu ildə respublikaya 1 respublika tabeliyindəki şəhər və 8 rayon daxil idi.

* ** Respublika tabeli şəhər **: Orconikidze
* ** Rayonlar **:
# Alagir rayonu — mərkəzi; Alagir şəhəri
# Ardon rayonu — mərkəzi; Ardon şəhəri
# Diqora rayonu — mərkəzi; Diqora şəhəri
# İrafski rayonu — mərkəzi; Çikola kəndi
# Kirov rayonu — mərkəzi; Elxot kəndi
# Mozdok rayonu — mərkəzi; Mozdok şəhəri
# Pravoberejnı rayonu — mərkəzi; Beslan şəhəri
# Priqorodnı rayonu — mərkəzi; Oktyabrskoe kəndi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Административно-территориальное деление РСФСР
Maaruf Amin

**Maaruf Amin** — İndoneziya vitse-prezidenti olan indoneziyalı siyasətçi və İslam din xadimi. Vəzifəyə gəldikdən təxminən 77 yaşında İndoneziya tarixində ən yaşlı vitse-prezidentdir.

## İstinadlar
Eskandolyer

**Eskandolyer** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Rinyak kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12095.

Kommuna təxminən Paris 490 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 120 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 23 &nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 200 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 129 yaşda (15-64 yaş arasında) 98 nəfər İqtisadi aktiv, 31 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 76.0%, 1999-cu ildə - 70.0%). Aktiv fəaliyyət göstərən 98 nəfərdən (51 kişi və 41 qadın), 6 nəfər işsizdir (4 kişi və 2 qadın). 31 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 11 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bəhmən Xəlilov

**Bəhman Xəlilov** - Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin rektoru,  entomologiya üzrə biolo­giya elmləri doktoru, Əməkdar Elm Xadimi və professor olmuşdur.
## Həyatı
1930-cu ildə Gəncə şəhərində ana­dan olmuşdur. 2011-ci ildə vəfat etmişdir.

### Təhsili
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin (o dövrki AKTİ) məzunu olmuşdur.

## Fəaliyyəti
1973-1983-cü illərdə institutun 11-ci rektoru olmuşdur. AKTİ-nin mə­zunudur. , entomologiya üzrə biolo­giya elmləri doktoru, Əməkdar Elm Xadimi və professor olmuşdur. Rektor işlədiyi müddətdə instituta tələbə qəbulu xeyli artırılmış, yeni kompleksin inşası üçün Azərbaycan KP MK, SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin birgə qərarı qəbul olunmuş və qərara əsasən 1991-ci ilədək bir sıra tikinti işləri aparılmış, 1979-cu ildə AKTİ “Şərəf Nişanı” ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

## İstinadlar
Talampaya Milli Parkı

**Talampaya Milli Parkı** — Talampaya Milli Parkı Argentinanın La Rioja əyalətinin şərqində / mərkəzində yerləşən milli parkdır. Park 1975-ci ildə əyalət qoruğu, 1997-ci ildə milli park və 2000-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Yeri
Park Argentinanın Monte ətrafındakı bir ərazini qoruyur. Park dəniz səviyyəsindən 1500 metr (4921 fut) yüksəklikdə 2150 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Məqsəd ərazidə tapılan vacib arxeoloji və paleontoloji yerləri qorumaqdır. Parkın dağ biyomuna xas olan flora və faunası olan möhtəşəm gözəllik mənzərələri var.

Park qərbdə Kerro Los Kolorados və şərqdə Sierra de Sanaqasta arasındakı bir hövzədədir. Landşaft çöl iqlimində su və külək tərəfindən eroziyanın nəticəsidir, temperaturun böyük dərəcələri — gündüz yüksək istilik və gecə aşağı temperatur, yayda leysan və yazda güclü külək olur.

## Xüsusiyyətləri
Parka daxildir:
* Milyonlarla il əvvəl dinozavrların yaşadığı Talampaya çayının quru yatağı — burada Isçiqualasto qədər maraqlı olmasa da, fosillər tapılmışdır;
* Talampaya dərəsi və divarları 143 metr (469 fut) qədər bir nöqtədə 80 metr (262 fut) enən qaya birləşmələri;
* Puerta del Kanonun petroqlifləri kimi yerli xalqların yaşayış məskənlərinin qalıqları;
* Kanyonun dar nöqtəsindəki yerli floranın botanika bağı;
* Quanako, dovşan, mara, tülkü və kondor də daxil olmaqla regional fauna.

## Şəkillər

Image:800px-Talampaya 1.jpg|Talampaya Milli Parkı
Image:Talampaya.jpg|Talampaya kanyon girişi
Image:Talampaya_petroglyphs.jpg|Petrogliflər
Image:TALMLR.jpg|Talampaya Milli Parkı


## Həmçinin bax
* Azərbaycan milli parkları
* Milli park

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Parkın rəsmi internet səhifəsi
Abazin rayonu

**Abazin rayonu** (, , , ) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İnjiç-Çuqun auludur.
## Coğrafiyası
Abazin rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının mərkəzi hissəsində yerləşir. Rayonun sahəsi 300,19 km²-dir.

Qərbdə Xabez rayonu, şimalda Adıge-Xabl rayonu, şərqdə Çerkessk şəhər rayonu və Ust-Cequtin rayonu ilə həmsərhəddir. 
Rayon şərqdə Kuban çayı, qərbdə onun sol qolu olan Kiçik Zelençuk çayı ilə sərhədlənir. Rayonun digər əhəmiyyətli çayları: Elburqan, Bolşoy Elbruqan, Hatapatikor, Kara-Paqo və Çibiş.
## Tarixi
Çərkəz milli dairəsi mövcudluğu dövründə (1926-1928), abazinlərin cəmləşdiyi Abazin-Noqay və Elburqan rayonlarını əhatə etdirdi. Sonradan Abazinlərin sonradan öz «milli» rayonları olmamışdır. 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərindən Abazin icması Abazin rayonunun təşkili barədə fikirlər səsləndirirdilər. Sovet İttifaqından sonrakı dövrdə V.İ.Xubiyev (1992-1999) və V.M.Semenov Qaraçay-Çerkesiyanın başında olanda bu fikirlər respublika rəhbərliyi səviyyəsində dəstəklənmişdir. Lakin icrata alınmamışdır.

25 dekabr 2005-ci ildə Prikubanski, Ust-Cequtinski və Xabez rayonlarının abazinlərin cəm halında yaşadığı 5 aulundan Abazin rayonunun təşkili ilə bağlı referendum keçirildi. 29 dekabr 2005-ci ildə referendumun nəticələri Qaraçay-Çərkəz Respublikası Xalq Məclisinin qərarı ilə təsdiq edildi. Rusiya Federasiyası Hökuməti 1 iyun 2006-cı il tarixində yeni rayonun adını təsdiqlədi. Rayonun rəsmi saytına görə, rayonun rəsmi tarixi 25 dekabr 2005-ci ildir.

Yeni rayona beş yaşayış məntəqəsi daxildir - Kubina aulu (Ust-Cegutinski rayonu), Psıj və Kara-Paqo aulları (Prikubanski rayonu), Elburqan və İnjiç-Çukun aulları (Xabez rayonu). 27 noyabr 2006-cı ildə Qaraçay-Çərkəz Respublikası Parlamentinin qərarı ilə «Yujnı» istixana kompleksi Abazin rayonuna verilir. 1 iyun 2006-cı ildən etibarən rayonun müvəqqəti rəhbərliyi fəaliyyətə başlayaır. Abazin rayonunun yeni hakimiyyəti və idarələri 1 yanvar 2009-cu ilədək tam şəkildə formalaşdırılır.

## Əhali
; Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir:

; Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:

Kişilər — 8 164 nəf. (47,8 %). Qadınlar — 8 905 nəf. (52,2 %).

Əhalinin orta yaşı —  35,7 yaş. Kişilərin orta yaşı — 34,3 yaş. Qadınların orta yaşı — 37,0 yaş.

## İstinadlar

## Mənbə
* Официальный сайт Карачаево-Черкесской Республики
Şalva Amiranaşvili

**Şalva Amiranaşvili** (; ) gürcü sənət tarixçisi, Gürcüstan sənətinin sistematik şəkildə elmi müalicəsi ilə məşğul olanlardan biri idi. 1991-ci ildə ölümündən sonra, adını 1939–1975-ci illərdə 36 il rəhbərlik etdiyi Gürcüstan İncəsənət Muzeyinə verdilər.

Amiranaşvili, kiçik dağlıq Gürcüstanın Oni şəhərində (o vaxtlar Kutais qubernatorluğunun, Rusiya imperiyasının bir hissəsi) yerli müəllim ailəsində anadan olub. 1922-ci ildə yeni qurulmuş Tbilisi Dövlət Universitetinin (TDU) ilk məzunlarından biri idi. İki il Moskva və Leninqradda yaşadıqdan sonra, Rus və Bizans sənətləri üzrə ixtisaslaşmış Amiranaşvili TDU və Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında dərs demişdir. 1925-ci ildə TDU-da Tarix və İncəsənət Nəzəriyyəsi şöbəsinə rəhbərlik etmiş və 1936-cı ildə professor elmi dərəcəsi qazanmışdır. 1939–1975-ci illərdə Gürcüstan İncəsənət Muzeyinin direktoru idi. 1921-ci ildə Bolşevik Sovet hökuməti tərəfindən Gürcüstan ələ keçirildikdən sonra 1945-ci ildə Fransaya köçürülmüş gürcü antikalarının geri qaytarılmasına nəzarət etmək üçün Parisə göndərilmişdir.

Amiranaşvili 1943-cü ildə Sovet Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1955-ci ildə Gürcüstan Elmlər Akademiyasının üzvü, 1957-ci ildə Sovet Muzeyləri Milli Komitəsi və Beynəlxalq Muzeylər Şurasının üzvü seçildi. 1959-cu ildə Gürcüstan,1960-cı illərdə Gürcüstan SSR Ali Sovetinin 6–7-ci çağırışlarına deputat seçildi. Dövlət tərəfindən bir neçə dəfə, o cümlədən Lenin ordeni ilə təltif edilmişdir . Amiranaşvili 1975-ci ildə vəfat etdi və Tbilisidəki Didube Panteonunda dəfn edildi.

Şalva Amiranaşvili gürcü incəsənəti tarixinə aid müxtəlif mövzularda 100-dən çox məqalə nəşr etmişdir. Ən məşhur monoqrafiyaları orta əsrlər gürcü təsviri sənətlərinin, məsələn, işıqlandırılmış əlyazma miniatürləri, kloun və freskalar kimi əsərlərindən bəhs edir. Möhtəşəm opusu, ilk dəfə gürcü (1950) və rusca (1963) nəşr olunan gürcü sənətinin həcmli araşdırması olan "Gürcüstan sənətinin tarixi" dir.

## İstinadlar
Səfiquli xan

**Səfiquli xan** () — **Mirman Mirimanidze** kimi tanınan  I Şah Abbas (1588-1629) və I Şah Səfi (1629-1642) dövründə xidmət etmiş Səfəvi məmuru və qulam.

## Həyatı
Səfiqulinin əsl adı Mirman idi və Mirimanidze tayfasının üzvü idi.   Atasının adı Malik Qorxmaz idi və Malik Atabəy (Atabəyi) adlı bir qardaşı vardı.   Anis əl-Doulə adına layiq görülən əmilərindən biri Təhmasibqulu ailədən gələn ilk nüfuzlu qulam idi. 

Səfiquli karyerasının əvvəlində yüzbaşı (zabit) olmaq üçün Səfəvi sıralarına ardıcıl olaraq yüksəldi. Sonralar, 1618-1619-cu illərdə, İsfahanın Yeni Culfa əyalətinin valisinə (darğa) çevrildi və 1619-1620-ci illərdə qısa vaxtda Həmədanın qubernatoru (bəylərbəyi) oldu.  1623-1639-cu illər Osmanlı-Səfəvi müharibəsi zamanı 1624-cü ildə I Şah Abbasın Bağdadı geri almasından və on illərlə davam edən Osmanlı idarəçiliyindən sonra Səfiqulini yenidən bəylərbəyi təyin etdi.  Sonra, Nəcəf türbəsinin yerli qorçubaşı oldu. 

Onun iki yaxın qohumları arasında Mehrab xan (e.ə. 1648/49) və Mənuçehr (bir müddət Şirvanın bəylərbəyi) idi. 

## İstinadlar

## Mənbələr

*  
* 
* 
*
Beq (kommuna)

**Beq** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Qanna kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03021.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 230 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 141 nəfərin (15-64 yaş arasında) 102-i iqtisadi cəhətdən, 39-u fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə 68.9%). Fəal olan 102 nəfərdən 91 nəfər (52 kişi və 39 qadın) işləyir, 11 nəfər işsizdir (6 kişi və 5 qadın). 39 hərəkətsiz şəxs arasında 8-i şagird və ya tələbə, 18-i təqaüdçü, 13-ü digər səbəblərdən fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Roman kilsəsi
* Viaduk Ruza (1869)
* Viaduk Nyovyal (1869)
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Bezne

**Bezne** (, {{dil-oc|Besenet) — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Monmaro kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Monlyuson.

INSEE kodu — 03027.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 962 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 587 nəfər (15-64 yaş arasında) 382 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 205 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 65,1%, 1999-cu ildə bu göstərici 59.0% idi). İşləyən 382 nəfərdən 337 nəfərdən (194 kişi və 143 qadın), 45 nəfər işsizdir (17 kişi və 28 qadın). 205 hərəkətsiz 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 76 nəfər təqaüdçü, 105 nəfər digər səbəblərə görə  fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
*  XIX əsrin neoroman üslubunda Sen-Barb kilsəsi
* Le-Pyui-Şatonen qalası XV-XVI əsrlər
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Belnav

**Belnav** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Ebryoy kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Monlyuson.

INSEE kodu — 03022.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1032 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 568 nəfər (15-64 yaş) arasında 394 nəfər iqtisadi cəhətdən, 174 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 69.4%, 1999-cu ildə 66.4%) idi. Fəal olan 394 nəfərdən 334 nəfər (185 kişi və 149 qadın), 60 nəfər işsiz (31 kişi və 29 qadın) idi. 174 hərəkətsiz 48 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 66 nəfər təqaüdçü, 60 digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Sen-Marten kilsəsi  (XII əsr). 8 iyul 1911ci ildən tarixi abidə.
* Belnav qalası (XIV—XV əsrlər). Tarixi abidə.
* Beyra qalası (XIV—XVIII əsrlər)
*2000-ci ilin iyul ayından bəri fəaliyyət göstərən Avtomobil Muzeyi, 45 avtomobildən ibarət bir kolleksiya təqdim edir, sərginin 1/4 hissəsi hər il yenilənir. Bu Overn regionun yeganə avtomobil muzeyidir.
* 1895-ci ildə yüksək bir təpədə ucaldılmış müqəddəs Məryəmin heykəli.

## Qalereya

şəkil:Bellenaves - Église Saint-Martin -628.jpg|Sen-Marten kilsəsi
şəkil:Bellenaves -645.jpg|Şəhər meriyası
şəkil:Cid 1912 blau.JPG|Avtomobil muzeyi
şəkil:X2403 Bellenaves.jpg|D/y stansiyası
şəkil:Bellenaves -643.jpg|Bank

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Belriv-sür-Alye

**Belriv-sür-Alye** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Eskyurol kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03023.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 8579 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 4890 nəfər əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 3361 nəfər iqtisadi fəal, 1529 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 68,7%, 1999-cu ildə 67.1%). 3361 aktiv 2926 nəfər (1525 kişi və 1401 qadın) işləyir, 435 nəfər işsizdir (190 nəfər və 245 qadın). 1529 hərəkətsiz, 374 nəfər şagird və ya tələbə, 613 nəfər pensiyaçı, 542 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Bost qalası
* Belriv körpüsü
* Yumru Bussanı meydanı (2002)
* Yumru Respublika meydanı. 14 iyul 2007-ci ildə açılmışdır. 
* Geyser. Kükürd-qələvi su, 30&nbsp;°C, hündürlüyü— 0,50 – 1 m
## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Xadamar (Almaniya)
*  İmpruneta (İtaliya)
## Qalereya

Pont de Bellerive-sur-Allier, 5 août 2005.jpg|Belriv körpüsü
Bellerive.Château—du—Bost2.jpg|Bost qalası
Bellerive-sur-Allier - Église devant le nouveau parvis 130928.JPG|Müqəddəs Lavriy kilsəsi
Bellerive-sur-Allier - Square des 80 Parlementaires 2014-05-02.JPG|80 parlamentlər meydanı
Ancien Stade Nautique de Bellerive-sur-Allier.jpg|Qədimi Dəniz stadionu


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Ber (Alye)

**Ber** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Jalinyi-syur-Bebr kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03024.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 272 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 162 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 101 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 61 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 62,3%, 1999-cu ildə 64,2%). Fəal olan 101 nəfərdən 78 nəfər (46 kişi və 32 qadın) işləyir, 23 nəfər işsizdir (14 kişi və 9 qadın). Fəal olmayan 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 31 nəfər təqaüdçü, 21 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Roman kilsəsi XI—XII əsrlər
* Qədimi bulaq

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Zapiekanka

**Zapiekanka**, Polşanın ən məşhur fastfud qidasıdır.

Zapiekanka; Uzun bir baget çörəyin üzərinə göbələk, soğan kimi istəyinizə uyğun tərəvə qoyulan və son olaraq holland pendiriylə birgə sobada bişən, ketçup və mayonezlə yeyilən pitsa kimi.
Besse-sür-Alye

**Besse-sür-Alye** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Nyoyi-le-Real kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03025.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1417 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 922 nəfərdən (15-64 yaş) 690 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 232 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 74.8%, 1999-cu ildə 74.2%). Fəal olan 690 nəfərdən 639 nəfər (331 kişi və 308 qadın), 51 nəfəri işsizdir (20 kişi və 31 qadın). 232 hərəkətsiz 74 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 88 nəfər təqaüdçü, 70 nəfər digər səbəblərə görə  fəaliyyətsizdir.
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Besson (kommuna)

**Besson** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Suvinyi kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Mulen.

INSEE kodu — 03026.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 797 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını üzümçülük təşkil edir.

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 511 nəfər (15-64 yaş) arasında 386 nəfər iqtisadi cəhətdən, 125 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.5%, 1999-cu ildə 73.9%). Fəal olan 386 nəfərdən 361 nəfər (190 kişi və 171 qadın), 25 nəfər işsiz (8 kişi və 17 qadın) idi. 125 hərəkətsiz 31 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 63 nəfər təqaüdçü, 31 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Sen-Marten kilsəsi (XII əsr)
* Rits qalası (XV—XVI əsrlər)
* Roşfor qalası (XV və XVIII əsrlər)
* Vyo-Bosts qalası
* Qədim monastırın xarabalıqları (XIII əsr)
* Furşod qalası (XV əsr)
## Qalereya

FileChateau du Bostz Besson 03.jpg|Bosts qalası
Chateau de Fourchaud Besson 06.jpg|Furşod qalası
Chateau de Ritz Besson 01.jpg|Rits qalası
Chateau du Vieux Bostz Besson 03.jpg|Vyo-Bosts qalası
Besson - Église Saint-Martin -104.jpg|Sen-Marten kilsəsi

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bizenöy

**Bizenöy** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Erisson kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Monlyuson.

INSEE kodu — 03031.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 292 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1648 nəfər (15-64 yaş) arasında 1153 nəfər iqtisadi fəal, 495 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 70.0%, 1999-cu ildə 70.2%) idi. Fəal 1153 nəfərdən 1045 nəfər (571 kişi və 474 qadın), 108 nəfəri işsizdir (65 kişi və 43 qadın). Aktiv olmayan 495 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 177 nəfər pensiyaçı, 186 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Kilsə (XII—XIII əsrlər)
* Lespinas meşəsi
* Qranşan qalası
* Banyar qalası
* Movezinyer qalası
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Espalyon

**Espalyon** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Espalyon kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12096.

Kommuna təxminən Paris 490 &nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 150 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 25 &nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 4341 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 2598 nəfər arasında (15-64 yaş) 1880 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 718 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.4%, 1999-cu ildə 71.4%). Fəal 1880 nəfərdən 1738 nəfəri (935 kişi və 803 qadın), 142 nəfəri işsiz (55 kişi və 87 qadın) idi. 718 hərəkətsiz 209 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 283 nəfər təqaüdçü, 226 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Qalereya

Fayl:Espalion vu depuis la place.jpg|Espalyon
Fayl:Château Calmont dolt 01.JPG|Kalmon-d’Olt qəsri
Fayl:Église de Perse, Espaliom.jpg|
Fayl:Espalion - Musée Joseph Vaylet -02.JPG|Cozef Beyle muzeyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Gelibolu

**Gelibolu** () — Türkiyədə yerləşən Çanaqqala əyalətinin inzibati vahididir. Marmara bölgəsinin Çanaqqala əyalətindəki, Türkiyənin Avropa hissəsindəki Şərqi Frakiyada yarımadanın cənub sahilində Dardanel boğazında, digər tərəfdən Lapsekidən 2 mil məsafə uzaqlığında yerləşən bir ilçə.

## Tarixi

Gelibolunun nə vaxt və kimlər tərəfindən qurulduğu bilinmir. Lakin ilçənin keçmişinin Troya kəndi qədər qədim olduğu güman edilir. Bölgənin keçmiş adı "*Kritote*"dir. Qədim dövrlərdə burada Keltlər məskunlaşdığı üçün qədim yunan dilində "*Qalliopolis*" adlanırdı: Qalli (kelt) + polis (şəhər) = Keltlər şəhəri. Bu ad türk dilinə Gelibolu olaraq tərcümə olunur.

Bu gün Fransa, Belçika, İsveçrə və Reyn sahillərini əhatə edən bölgəni ələ keçirmiş və romalılar tərəfindən bu bölgəyə Qalya, xalqına isə Qalatlar adı verilmişdi. Qalatlar olaraq adlandırılan bu döyüşçü xalq eramızdan əvvəl 281-ci ildə Frakiya Krallığında baş vermiş qarışıqlıq zamanında Balkan yarımadasına, Çanaqqalaya və boğazın üzərindən Anadoluya keçmişlər. E.ə 278-ci ildə Anadoluda Sakarya və Qızılirmaq hövzəsini əhatə edən bölgəyə də "*Qalatiya*" adı verilmişdir. Ədirnə vilayəti Mətbəəsinin müdiri Şövkət Dağdevirənin yazdığı 1892-ci il tarixli səlnaməyə görə Gelibolu sancağı ilə əlaqəli Geliboludan başlayaraq İstanbul ərazisinə qədər əhatə olunan bu coğrafiyaya qədimdən “*Trasya*” adı verilirdi. 25889 müsəlman, 64029 qeyri-müsəlman olan sancağın ümumilikdə 89918 əhalisi var idi. Sancağ Gelibolu qəzası, Eceabat və Evreşe adlı iki rəsmi, Bolayır və Tayfur adlı iki könüllü idarəsinə, qəza olaraq 13691 müsəlman, 21780 rum, 1032 bulqar və 1756 yəhudi olmaqla ümumilikdə 38259 əhaliyə sahib idi. Köhnə tikililərdən daxili limanda təmir edilmiş bir hovuz, bir qüllə, 16 məscid, 2 mədrəsə, 1 Darülkurra (quran oxunan yer), 1 lisey, 7 ibtidai məktəb, 1 kitabxana, 6 kilsə, 2 sinaqoq, 11 dərviş lojası, II Əbdülhəmid tərəfindən genişləndirilmiş 1 Mövləvixana, 1 Muvakkitxana (namaz qılan şəxslərin namaz vaxtını təyin etdiyi və kiçik miqyasda astronomik tədqiqatlar apardığı yer), saat qülləsi, hökumət binası, ədliyyə, bələdiyyə, polis, hərbi idarələr, kazinolar, yanacaqdoldurma məntəqələri, rayon idarələri, 10 fabrik, 1 otel, 4 mehmanxana, 7 türk hamamı, 19 yel dəyirmanı, 1 kirəmitxana və Hamidiye adlı hərbi xəstəxana vardı.

## Əhalisi

## İstinadlar
Biyzua

**Biyzua** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lapalis kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03028.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 377 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 229 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 170 nəfər iqtisadi fəal, 59 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,2%, 1999-cu ildə 70,7%). 170 fəal 154 nəfərdən (85 kişi və 69 qadın), 16 nəfər işsizdir (5 kişi və 11 qadın). Fəal olmayan 59 nəfər arasında 21 nəfər şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* XIX əsrin qotik üslubunda kilsə
* Jiro qalası (özəl)
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Biyi (Alye)

**Biyi** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Varen-syur-Alye kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Vişi.

INSEE kodu — 03029.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 840 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 566 nəfər (15-64 yaş) arasında 409 nəfər iqtisadi cəhətdən, 157 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə bu 68.3%) idi. Fəal olan 409 nəfərdən 371 nəfəri (199 kişi və 172 qadın), 38 nəfəri işsizdir (14 kişi və 24 qadın). 157 hərəkətsiz 40 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 72 nəfər təqaüdçü, 45 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
## Görməli yerləri
* Biyi qalası  (XIII əsr)
* Biyi kilsəsi (qəbr XI və XII əsrlər)
## Qalereya

Fayl:FR-03-Billy2.JPG|Biyi
Fayl:FR-03-Billy6.JPG|Biyi
Fayl:FR-03-Billy4.JPG|
Fayl:FR-03-Billy3.JPG|Qala

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Bağdadın tutulması (1624)

**Bağdadın tutulması** — 14 yanvar 1624-cü ildə I Şah Abbasın Sultan Murada qarşı davam edən müharibənin bir hissəsi.

## Həmçinin bax
* İstanbul sülh müqaviləsi (1612)
* Sərab sülh müqaviləsi

## İstinadlar

* 
* Ghafouri Ali *History of the Iran's battles, from the [[Medes]] up to today* 2009 .
* Asadollah Matoufi *4000 years history of Iran army*, Persian title: Tārīkh-i chahār hazār sālah-i artish-i Īrān 2003 .
*
Jolene Marie Rotinsulu

**Jolene-Marie Cholock-Rotinsulu** (tam adı: *Jolene-Marie Cholock-Rotinsulu*, ; ) — İndoneziya müğənnisi və rəssamı. Üç uşaq albomu yazdırıb. Bir çox uşaq televiziya proqramlarında aparıcı kimi çıxış edib.

## Həyatı
6 yaşında ikən öz fəaliyyətinə əyləncə sənayesində başlamışdır. Həmin dövrdə üç albom buraxdırmış Aqnesin adı məşhur müğənnilərlə bir sırada çəkilməyə başlayır. Oxumaqla yanaşı, həmçinin uşaq televiziya şousunun aparıcısı olmuşdur. Hələ yeniyetmə ikən Aqnes aktyorluq fəaliyyətinə başlamışdır. 2001-ci ildə çəkilmiş "I am Hope" sabun operası ona müvəffəqiyyət qazandırdı.

## Diskoqrafiya

### Musiqi Video

### Film

### Filme de televiziune

## Qalereya

## İstinadlar
Terek

* Terek (çay)
* Terek (şəhər)
* Terek deltası
* Terek vilayəti
* Terek rayonu (Kabardin-Balkariya)
Mayski

*Mayski adaları 
*Mayski rayonu (Kabarda-Balkariya)
*Mayski (Kabarda-Balkariya)
*Mayski (Şimali Osetiya)
Fəxrəddin Məmmədov

* Fəxrəddin Məmmədov (mühəndis) — Professor, Yaxın Doğu Universitetinin prorektoru, Şimali Kipr Türk Respublikasında Azərbaycan diasporunun rəhbəri və Azərbaycan-Quzey Kıbrıs Mədəniyyət Mərkəzinin sədri.
* Fəxrəddin Məmmədov (riyaziyyatçı) (1950—2021) — texniki elmlər üzrə fəlsəfə doktoru.

## Həmçinin bax
* Fəxrəddin
* Məmmədov
Qaraçaqay xan

**Qaraçaqay xan** () — erməni əsilli Səfəvi sərkərdəsi. Böyük çini kolleksiyası və I Şah Abbasa sədaqətli xidməti ilə tanınırdı. Qaraçaqay xan gürcü üsyançılarına qarşı ekspedisiyaya komandanlıq edərkən öldürüldü.

## Karyera
İrəvanda xristian bir erməni olaraq anadan olmuş Qaraçaqay uşaqlıqda qul olmuş və bir qulam olaraq böyüdülmək üçün Səfəvi sarayına gətirilmişdir. Karyerasına şah dərzilik emalatxanasında başlamış və tezliklə Səfəvi ordusunda artilleriya zabiti kimi fərqlənmişdir. 1605-ci ildə silahlı alaya rəhbərlik edən Qaraçaqay bəy eyni zamanda əslən gürcü mənşəli bir qulam olan Allahverdi xanın komandanlığı altında I Abbasın Təbriz yaxınlığındakı Sufiyanda Osmanlı qüvvələri üzərində qələbəsinə töhfə verdi. 

Səfəvi ordusu və idarəsindəki karyerası boyunca Qaraçaqay 1610-cu ildə Şah Abbasa hədiyyə etdiyi qiymətli çini kolleksiyasını topladı. Qısa müddətdən sonra Qaraçaqaya *muqarab al-hazrat* ("ali həzrətin yaxını") adı verildi,bu ad Şahın yaxın yoldaşları üçün ayrılmışdır. 1616-cı ildə xan titulunu aldı və Səfəvi ordusunun baş komandanı təyin edildi.  Xəlil Paşanın başçılığı ilə Osmanlı qoşunlarının məğlubiyyətindən bir il sonra Təbrizin və bütün Azərbaycanın bəylərbəyi oldu, lakin tezliklə şah tərəfindən 1618-ci ildə Xorasanın şimal-şərqində Məşhəd bəylərbəyi kimi xidmətini davam etdirmək üçün geri çağrıldı.  Abbas 1624-cü ildə nəvəsi ilə Kartli çarı (əslində təyin olunan xan) Semayun xanla (II Simon) evlənmək qərarına gəldikdə, Qaraçaqay xan xristian erməni əsilli və uşaqlıq dostu olan Yusif xana da toy məclisinin ilk müddətində ziyafət verməyi əmr etdi.  Elə həmin il Səfəvi gürcü zabiti Murav bəy (Georgi Saakadze) ilə birlikdə Qaraçaqay xan Gürcüstandakı üsyançılara qarşı cəza ekspedisiyasını təşkil etdi.  Murav bəy Martqopidə Səfəvi ordusu düşərgəsinə gözlənilmədən hücum edən və Qaraçaqay xanı və onun oğullarından biri İmamverdi xanı  öldürən üsyançılarla sui-qəsdə başçılıq etdi. Hər ikisi Məşhəddə bir ailə türbəsi kompleksində dəfn edildi. 

Qaraçaqay xanın digər övladlarından Əbu əl-Fəth Mənuçöhr xan (vəfatı 1636) Məşhəd qubernatorluğuna (bəylərbəyi) yüksəldi və Əliqulu xan Qum darğası və şah kitabxanasının rəhbəri oldu. Mənuçöhr xanın oğlu II Qaraçaqay xan (vəfatı c. 1668), eyni zamanda Məşhəd bəylərbəyi idi. Onların hamısı təhsil və mədəniyyətin hamisi kimi tanınırdılar. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
*
Esperak

**Esperak** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Antreq-syur-Tryuyer kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12097.

Kommuna təxminən Parisdən 480&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 145&nbsp;km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 30&nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 242 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 124 əmək qabiliyyətli (15–64 yaş arasında) 90 nəfər iqtisadi fəal, 34 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 72,6%, 1999-cu ildə 60,1%) idi. Fəal olan 90 nəfərdən 87 nəfər (51 kişi və 36 qadın) çalışdı, 3 kişi işsizdi. 34 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər — təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.

## Qalereya

Fayl:Espeyrac chemin du cimetière.JPG|Esparak
Fayl:L24 12 07.JPG|Esparak
Fayl:Via Podiensis,église d'EspeyracIMG 0386.jpg|Kilsə
Fayl:Crpox d'Espeyrac.jpg|Xaç


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Esten (Averon)

**Esten** (, ) — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Esten kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Rodez.

INSEE kodu — 12098.

Kommuna təxminən Paris 480&nbsp;km cənubda, Tuluza şəhərindən 145 &nbsp;km şimal-şərqdə, Rodez isə 25 &nbsp;km şimalda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 607 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı

2007-ci ildə 342 nəfər əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 247 nəfər İqtisadi fəal, 95 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.2%, 1999-cu ildə 67.5%). Fəal olan 247 nəfərdən 232 nəfəri (125 kişi və 107 qadın), 15 nəfəri işsizdir (5 kişi və 10 qadın). 95 hərəkətsiz 31 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 40 nəfər təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
## Qalereya

Fayl:Estaing - Chateau 4.jpg|Eston qəsri
Fayl:Església (Estanh) - 1.jpg|Sen-Flöre kilsəsi
Fayl:Estaing (12) pont.JPG|Lo çayı üzərindəki körpü
Fayl:Estaing 21.jpg|Meriya
Fayl:Vierge Enfant Estaing.jpg|Meri heykəli


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Əmir Hacıyev

** Hacıyev Əmir Səhliəli oğlu ** () — Azərbaycan qrafik rəssamı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1943).

## Həyatı
Əmir Hacıyev 17 may 1899-cu ildə Şuşada anadan olmuşdur. Yaradıcılığa 1918-ci ildə Şuşada afişa və portretlər yaratmaqla başlamış, 1923-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə daxil olmuşdur. 

1920-ci illərin ikinci yarısından Əmir Hacıyev "Azərbaycan Qadını (jurnal)", "Həmkarlar İttifaqı" kimi jurnallara illüstrasiyalar çəkir, əməkdaşlıq və digər mövzularda plakatlar yaratmağa başlayır. Eyni zamanda o, Bakıda pedoqoji fəaliyyətlə məşğul idi. Tələbələrindən biri olan Kazım Kazımzadənin də tanınmış rəssam kimi formalaşmasında Əmir Hacıyevin rolu əvəzsizdir. Bu dövrdən başlayaraq rəssam tanınmış yazıçıların əsərlərinə illüstrasiyalar yaradır. "Xavər" (Mehdi Hüseyn) (1930), "Nəhənglər Ölkəsi" (Mirzə İbrahimov) (1932), "Leyli və Məcnun" (Füzuli) (1953) "Poçt Qutusu" (Mirzə Cəlil) (1960) bu əsərlərə nümunədir.

Hacıyevin ən yaxşı kitab təsvirləri Süleyman Sani Axundovun "Qaraca qız" (1924), Əbülhəsən Ələkbərzadənin "Yüksəliş" (1931), Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin "Qızlar Bulağı" (1934), Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hekayəti Molla İbrahim-Xəlil Kimyagər" (1938), Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" (1941), Füzulinin "Leyli və Məcnun" (1953) əsərlərinə çəkilmiş illüstrasiyaları hesab olunur.

1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsi dövründə təbliğat afişaları yaratmağa başlayır. Hacıyev eyni zamanda bir sıra bəzək və süjet xalçalar üçün eskizlər vermiş, miniatür silsilələrə ("Azərbaycan", 1961; "Şuşa", "Şamaxı", "Bakı", 1964) müəlliflik etmişdir. 

1943-cü ildə rəssama Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi adı verilmişdir. 1945-ci ildən isə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.

Görkəmli rəssam 21 avqust 1972-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Brüqqen

**Brüqqen** və ya **Bergen yatağı** — Ticarət binaları kompleksi.  Norveçin Bergen şəhərinin mərkəzində yerləşir. 1979-cu ildə YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına əlavə edilib.

## Haqqında
1360-cı ildə Berqendə qazin birliyinin nümayəndəliyinin yaranması ilə şəhər önəmli ticarət mərkəzinə çevrilir. İnzibati binalarda Avropanın bir sıra şəhərlərindən, xüsusi ilə də Almaniyadan bir çox işçilər gəlirdi. Onların anbarları mallarla, ən çox da Norveçdən gələn balıq və Avropadan gələn buğda ilə dolu idi.
Berqen şəhəri tarix boyu bir çox yanğınlara məruz qalıb. Çünki buradakı evlərin çoxu ağacdan tikilmişdi. Hal-hazırda Brüqqendə 4-ə yaxın tikili 1702-ci ildən qalıb. Həmçinin XV əsrə məxsus daş anbarlar da var. Amma, əvvəlki anbarlar və inzibati binalar yanıb. Brüqqebin qalan hissəsi isə daha yeni tikilən binalardan ibarətdir. Tikililərin bir çoxu 1955-ci ildə yanğın zamanı məhv olub.  Sonralar həmin ərazidə arxeoloji heykəllərdən ibarət Brüqqen muzeyi tikilib. Həmçinin, burda qədim taxta evlər də var. Muzeydə 1955-ci ildə tapılan mixi yazıları ilə taxta və sümük üzərində  yazılan, "Brüqqen yazıları" adı ilə tanınan tapıntıları var. Bu gün Brüqeninn binalarında turistik və suvenir mağazaları var. Həmçinin restoranlar, kafelər və muzeylər də fəaliyyət göstərir. 1955-ci ildəki yanğından sonra qalan tikililər isə rəssamlar üçün emalatxana kimi istifadə edilir.

## Xarici keçidlər
*Brüqqen - Norveçin ən yaxşı yeri
*Brüqqendəki Brüqqen (Norveç) Tətil-Səyahət Video Bələdçisi
*Brüqqen - YUNESKO Dünya İrsi 

## İstinadlar