Qordon Friman

**Qordon Friman** — Half-Life seriyasının əsas personajıdır. Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) tərəfindən ona verilən nəzəri fizika üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsinə (elmlər namizədinin qərb ekvivalenti) malikdir. Black Mesa Tədqiqat Mərkəzində nəzəri fizik kimi çalışarkən o, alimlər İsaak Kleiner, Eli Vans və Arnold Maqnussonla birlikdə anomal materiallar üzərində eksperimentdə iştirak edib. Təcrübə zamanı nasazlıq baş verdi ki, bu da Zen paralel dünyasına ölçülərarası bir qapı açdı və orada yaşayan canlıların Yerə hücumunun başlanğıcını qeyd etdi .

## Haqqında
Qordon Friman Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində anadan olub. Kiçik yaşlarından o, kvant mexanikası və nisbilik nəzəriyyəsi ilə maraqlanırdı; Onun bütləri Eynşteyn, Hokinq və Feynman idi. 1990-cı illərin sonlarında İnsbruk Universitetində qonaq tələbə kimi Qordon Eksperimental Fizika İnstitutu tərəfindən aparılan erkən teleportasiya təcrübələrində iştirak etdi. O vaxtdan bəri teleportasiyanın praktik tətbiqi gənc fizikin həvəsinə çevrildi. 1999-cu ildə Friman Massaçusets Texnologiya İnstitutu tərəfindən fəlsəfə doktoru (PhD) dərəcəsinə layiq görülmüşdür. İnsbruk Universitetində akademik tədqiqatlarda iştirak edərkən, Qordon inkişaf tempinin ləng olması və kifayət qədər maliyyə olmaması səbəbindən məyus oldu. Arzusunun əsiri olan alim təhsil ocaqlarından kənarda iş axtarır və bəxti ona gülümsəyir. Frimanın MIT-dəki keçmiş mentoru Dr. Isaac Kleiner, Black Mesa Araşdırma Mərkəzində gizli bir layihə götürdü və istedadlı köməkçilər axtarırdı. Maliyyə mənbələrini və həcmini nəzərə alaraq, Friman mərkəzin yeni silahlar hazırladığından şübhələnirdi. Lakin qorxulara baxmayaraq, alim texnologiya üçün dinc tətbiqlərin də tapılacağına ümid edərək iş təklifini qəbul etdi. Friman 3-cü səviyyəli çıxışı olan anomal materiallar laboratoriyasında elmi işçi vəzifəsini aldı. Yaşamaq üçün alim tədqiqat mərkəzinin yataqxanasında mənzillə təmin edildi. Qəhrəman vəzifəsinə başlamazdan əvvəl xüsusi HEV qoruyucu kostyumunun istifadəsi üzrə təlim keçmişdir. Half-Life hadisələrindən əvvəl Frimanın Black Mesa-dakı işi haqqında çox az şey məlumdur.

Half-Life 2: Birinci Epizodda Alyx Vance Qordonun ventilyasiya şaftlarından sürətlə keçmə qabiliyyətini şərh edərək, Dr. Kleinerin ona danışdığı hekayəni təkrarlayır. Friman və onun dostu, mühafizəçi Barni, öz kabinetinin qapısının açarını itirəndən sonra düşüncəsiz professorun kabinetinə kimin daha tez girə biləcəyini görmək üçün yarışdılar.

Half-Life'ın əvvəlində Qordonun 27 yaşında olduğu qeyd olunur. Administrasiya məktubunda qeyd olunurdu ki, Friman subaydır və himayədarı yoxdur. Ancaq oyunun əvvəlində alimlərin soyunub-geyinmə otağına girib Friman adlı soyunma otağına baxsanız, orada kiçik bir uşağın şəklini tapa bilərsiniz. Ola bilsin ki, bu, ya Qordonun uşaq ikən özüdür, ya da Mark Leydlounun dediyi kimi, Frimanın qardaşı oğlu və ya bacısı qızıdır (əslində, fotoşəkildə oyunun tərtibatçılarından biri olan Harri E. Teaslinin qızı göstərilir)

## Görünüş
Valvenin bu oyun kainatının yaradılması haqqında sənədli filmi Half-Life 2: Raising the Bar-a görə, alim qəhrəman əvvəlcə adsız idi. Oyunun müəllifi Mark Laidlaw, qəhrəmanın Friman Dayson və Anri Puankarenin şərəfinə "Dyson Puancaré" adının verilməsini nəzərdə tuturdu.

Gordon Freemanın görünüşü oyundan oyuna bir qədər dəyişir. Dəyişmədən qalan əsas xüsusiyyətlər arıq bədən quruluşlu, arxaya daranmış qəhvəyi saçlar, sərt saqqal, qara çərçivəli eynək, yaşıl gözlər və narıncı HEV qoruyucu kostyumdur. Oyunun ilkin mərhələlərində oyunçunun ixtiyarında olan döyüş silahı — qırmızı tir — həm də seriyadakı bütün oyunlarda qəhrəmanın ayrılmaz bir atributudur. Böyük bədən quruluşlu, qalın uzun saqqal və bığlı olan Frimanın ilk modeli "İvan Kosmik Biker " komik adını daşıyırdı.

## Oyunlarda çıxışları

### Half-Life
Bir iş günü, Friman fəlakətli nəticələrə səbəb olan yerdənkənar kristalı öyrənmək üçün mühüm təcrübədə iştirak edir. Uğursuz bir təcrübə nəticəsində paralel Zen dünyasından olan yadplanetli dəstələri bütün həyatı məhv edərək Qara Mesaya teleportasiya edilir. Asayişi bərpa etmək üçün hökumət mərkəzə HECU xüsusi təyinatlılarından elit hərbi hissələri göndərir, digər şeylər arasında, fəlakətin şahidlərinin məhv edilməsini əhatə edir (yadplanetlilərin sərhədlərini tərk etməsinin qarşısını almaq üçün Qara Mesanı da bağlamalı və sonra məhv etməli idilər). Qoruyucu kostyum geyinmiş Friman orada gizlənən alimlər qrupuna yadplanetlilərin işğalını dayandırmağa kömək etmək üçün Lambda kompleksinə gedir. Ləğvetmə qruplarının demək olar ki, əsas hədəfinə çevrilən Qordon tədqiqat mərkəzində mübarizə aparır. Çoxlu sınaqlardan keçdikdən və saysız-hesabsız yadplanetliləri və əsgərləri məhv etdikdən sonra Friman nəhayət Lambda kompleksinə çatır. Orada bir qrup alim Qordonu Zenə teleport edir, burada gənc fizik işğalın əsas günahkarını — yadplanetlilərin lideri Nihilanthı tapır və çətinliklə məhv edir. Nihilanth Vortigauntlara nəzarət edirdi; mahiyyət etibarilə onlar onun qulları idilər. Döyüşdən dərhal sonra Qordon bütün səyahəti boyunca Frimanı yan tərəfdən seyr edən G-Man adlı sirli bir adam tərəfindən tutulur. Alimin hərəkətindən təsirlənən G-Man, işverənləri adından Qordona iş təklif edir. Half-Life hadisələri Frimanın insanlığa kömək etmək ümidi ilə sirli agentin təklifini qəbul etdiyi güman edilir. Gözlənilən razılığı alan G-Man qəhrəmanı " stasis "ə — məkan və zamandan kənar bir yerə qoyur, burada alimin Half-Life 2 — nin başlanğıcına qədər qalır .

### Half-Life 2
G-Man, Black Mesadakı hadisələrdən iyirmi il sonra Frimanı durğunluqdan sağaldır. Yerə qayıdarkən, planetin "Alyans" kimi tanınan yadplanetli irqlər ittifaqının qüvvələri tərəfindən tutulduğunu kəşf edir. Nihilanthın təsirindən qurtulan Vortigauntlar Yerin dinc sakinlərinə çevrildilər, lakin insanlar kimi onlar da Alyansın boyunduruğu altında qaldılar. G-Man-ın iradəsi ilə Qordon özünü 17 nömrəli böyük Şərqi Avropa şəhərinin vətəndaşı rolunda tapır. Geri qayıtdıqdan qısa müddət sonra qəhrəman keçmiş Qara Mesa alimləri İsaak Kleiner və Eli Vansın rəhbərlik etdiyi Müqavimət hərəkatında əsas fiqur olur. Qoruyucu kostyumunu alan Friman 17-ci şəhərin kənarında uzun səyahətə çıxır. Tədqiqat mərkəzində baş verən hadisələrlə tanınan Qordon insanların gözündə əfsanəvi şəxsiyyətə, Məsihə çevrildi və Vortigauntlar tərəfindən xüsusilə hörmətlə qarşılandı. Sağ qalan üsyançılar və çoxsaylı qabiliyyətlərə (yaraları sağaltmaq, enerji zərbəsi kimi) malik olan burulğanlar Müqavimət düşərgələrində yolda Qordonla qarşılaşır və qüvvələri, texnikası, adamları və bacarıqlarının köməyi ilə ona məqsədinə çatmağa kömək edirlər. İttifaq qüvvələri ilə döyüşərkən, "Intruder #1" narazı olanları Birliyə qarşı açıq üsyana qaldırır. Qanlı küçə döyüşlərinin ortasında Gordon 17-ci şəhərdə və ümumiyyətlə Yer üzündə Alyansın əsas bazası olan Citadelə doğru yol alır. Qalanın içərisində o, Alliance protege, Black Mesa-nın keçmiş inzibatçısı Wallace Breen ilə görüşür. Brin ələ keçirildikdən sonra Alyansın adından Yer kürəsini idarə etmək ali yadplanetli liderlər tərəfindən həvalə edilmişdi. Alix Vance-in dəstəyi ilə, Elinin qızı, qəhrəman düşməni qabaqlamağı bacarır və Citadel-in enerji sistemindən enerji laxtalarını portalın enerji sisteminə yönləndirərək, Brin evakuasiyası üçün açıq olan portalı məhv edir. Bunu edən Qordon və Aliks özlərini güclü portal partlayışının mərkəzində tapırlar. Lakin dalğa qəhrəmanları əhatə etməzdən əvvəl, vaxt donur, G-Man peyda olur və Frimanı ölümdən xilas edir. Məqsədlərinə nail olmaqdan razı qalan iş adamı çıxış etdikdən sonra bu dəfə ona seçim hüququ vermədən alimi yenidən durğunluğa qaytarır.

### Half-Life 2: Birinci Epizod
Zendən olan yadplanetlilər və yer üzünün müttəfiqləri olan Vortigauntlar Sitadelin "qaranlıq enerji" generatorunun partlaması anında heç bir yerdən peyda olur və Aliksi ölümdən xilas edir. Bir neçə dəqiqə sonra canlılar qara staz boşluğuna hücum edir və Frimanı G-Man-dan azad edirlər. Qordon və Aliks sökük Alyansın bazasında özlərinə gəlirlər. Eli Vance və Isaac Kleiner ilə əlaqə yaratmaq, qəhrəmanlar öyrənirlər ki, ciddi şəkildə zədələnmiş Citadel tezliklə partlayacaq və ətrafdakı bütün canlıları məhv edəcək. Partlayışın qarşısını almaq üçün Qordon və Aliks Eli Vansın rəhbərliyi altında reaktorun nüvəsini sabitləşdirmək və başlayan yavaş termonüvə reaksiyasını dayandırmaq üçün Qalaya qayıdırlar. Yolda qəhrəmanlar, Alyansın alimlərinin nüvəni sabitləşdirmək cəhdlərindən imtina etdiklərini öyrənməyə müvəffəq olurlar, çünki Freeman portalı məhv etdikdən sonra Alyansın Yerdəki bütün xarici teleportları və kommunikasiya sistemləri tez bərpa olunacağına ümid etmədən söndürülüb. Citadel reaktorunu qeyri-sabitləşdirmək kombaynların öz dünyalarına son dərəcə vacib mesaj göndərmək üçün kifayət qədər enerji əldə etmələrinin yeganə yolu oldu. Aliks mesajın bir nüsxəsini əldə etməyə müvəffəq olur və o, Qordonla birlikdə dağılan Citadeli tərk edir. Barney Calhoun və ona üsyançıları və qaçan vətəndaşları qatar stansiyasına daşımaqda kömək edin. Qəhrəmanlar Alyans kainatına mesaj göndərildiyini seyr edərək son qatarda şəhəri tərk edirlər. Məlumat ötürülməsi başa çatdıqdan sonra Qala məhv edilir və Gordon və Alix ilə qatarı partlayış dalğasında əhatə edir.

### Half-Life 2: İkinci Epizod
Qordon və Aliks qatara minib 17-ci şəhəri praktiki olaraq tərk etdikdən sonra Qala məhv edilir və nəhəng ölçülərarası huni əmələ gətirir — super portal vasitəsilə həm sayca, həm də texnoloji cəhətdən üsyançı qüvvələrdən dəfələrlə üstün olan super güclü Alyans ordusu, yer kontingentini gücləndirmək üçün keçməyə hazırlaşır. Qalada qaldığı müddətdə Aliks mühüm məlumatları endirdi, bu məlumatların ötürülməsi üçün Alyans Qalanın özünü qurban verməyə qərar verdi. Qordon və Aliks Müqavimətin əsas bazası olan White Grove-a getməlidirlər. Ağ Grove gedən yolda Qordon sintetik ovçuların hücumu nəticəsində Aliksi itirir, lakin o, müalicəvi qarışqa ekstraktı ilə burulğanlar tərəfindən xilas edilir . Ağ Grove çatdıqdan sonra Aliks və Qordon Müqavimət alimlərinin Citadel reaktorunun partlaması nəticəsində yaranan portalı bağlaya bildikləri məlumatları ötürürlər.

Bundan sonra Freeman və Aliks şimala getməlidirlər — "Boreas" laboratoriya gəmisini axtarmaq üçün, bu gəmi həm azad insanlıq üçün yeni bir ümid, həm də Alyans üçün kozır ola bilər, qisas almağa və Yerdəki gücünü bərpa etməyə imkan verir.

### Half-Life: Alyx
Aliks Alyans Məsləhətçisi ilə söhbət edən qadın xəbərçinin Vaultda Qara Mesadan sağ qalanın olduğunu söyləyəndə eşitdikdə Russell Gordon Freemanın adını çəkir. Bunu eşidən Russell deyir ki, bu, yalnız Qordon Friman ola bilər, ona görə də onu azad etmək lazımdır. Kreditlərdən sonra oyunçu özünü Half-Life 2: Epizod 2 — nin son anından sonra White Grove anqarında oyanan Qordon Frimanın bədənində tapdığı epiloqu izləyir . Yaşayan Eli qəzəblə ona qışqırır ki, G-Man Aliksi götürüb (bu zaman oyunçu onu enişdə solda, onları uzaqdan seyr edərək görə bilər). Eli G-Manı öldürəcəyini və hər şeyi həll edəcəyini vəd edir. Sonra İt təkər dəmiri ilə onlara yaxınlaşır. Eli onu götürüb Qordona verir və deyir ki, onların "görməli çox işi var".

### Seriyadakı digər oyunlar
Opposing Force və Blue Shift filmlərində Qordon Friman əsas personaj deyil. Bununla belə, bu əlavələrdə Freeman-ı bir neçə oyun anında kənardan izləyə bilərsiniz:
* Adrian Şepard Lambda teleportasiya kompleksində olarkən Qordonun teleporta tələsdiyini görür . Onu izləmək cəhdi "zaman paradoksu"nun yaranmasına və Şepardın ölümünə səbəb olur. Oyunçu həmçinin ofislərdən birində "Ayın işçisi" başlığı ilə Frimanın portretini görə bilər.
* Barney Calhoun Frimanı hər oyunda üç dəfə izləmək imkanına malikdir. İlk dəfə oyunun ən əvvəlində, Qordon monorels arabasında qəhrəmanın yanından keçir; ikinci dəfə — müşahidə kamerası vasitəsilə, alim kostyum almağa gedəndə; üçüncü dəfə isə ən sonunda — iki HECU əsgəri əsir Frimanı huşsuz vəziyyətdə sürüklədikdə.

## HEV qoruyucu kostyum
Half-Life seriyasında Friman HEV adlı xüsusi qoruyucu kostyum geyinir. O, Half-Life: Decay filminin əsas personajlarından biri və təlim kursunun təlimatçısı Gina Cross tərəfindən hazırlanmışdır. Half-Life-da Gordon dördüncü modelin kostyumunu geyinir və artıq Half-Life 2—də təkmilləşdirilmiş, beşincisini geyinir. Kross, beşinci modelin prototipini kaskad rezonansdan əvvəl sınaqdan keçirdiyini, bunun Half-Life 2-dəki kostyumla əlaqədar olduğunu söylədi. Qoruyucu kostyum istifadəçini aqressiv mühitdən — radiasiyadan qorumaq üçün nəzərdə tutulub, elektrik boşalmaları, zəhərli mühit və mexaniki stressdən qoruyur.

*Frimanın Half-Life filmində istifadə etdiyi Model 4 kostyumu aşağıdakılarla təchiz edilmişdir:*
* istifadəçini təhlükələr barədə xəbərdar edən sensorlar dəsti: yüksək radiasiya, oksigen çatışmazlığı, yanğın təhlükəsi və çox aşağı temperatur göstüricisinə malikdir;
* bədən vəziyyətinə nəzarət sistemi;
* interkom və həyati dəstək sistemi (sınıqları düzəldir və morfin injektorları daxildir);
* köməkçi enerji mənbəyi ilə təchiz edilmiş daxili fənər.
Kostyum Black Mesa ərazisində yerləşən enerji modullarından və xüsusi batareyalardan doldurula bilər. Tam doldurulmuş kostyum ilə, geyim sahibi odlu silahın bir neçə birbaşa zərbəsinə tab gətirə bilər və hətta qumbaraatandan bir birbaşa zərbə də, sağlamlığı və zirehinin maksimum olması şərti ilə istifadəçini öldürmək iqtidarında deyil.

Qoruyucu kostyum yalnız Freemana aid deyil. Zen ölçüsündəsiz ekspedisiya üzvlərinin kostyum geyinmiş cəsədlərini tapa bilərsiniz. "C" sektorunda oyunun əvvəlində kostyumun güc modulunun hər iki tərəfində daha iki boş modul var. Geyimlər müxtəlif rənglərdə rənglənə bilər: Qordonun kostyumu və Zendakı kəşfiyyatçı kostyumları da daxil olmaqla, HEV-lərin əksəriyyəti narıncı rəngdə olsa da, Half-Life: Decay spin-off qəhrəmanları Gina Cross və Colette Greene müvafiq olaraq bej və tünd qırmızı rəngli kostyum geyinirlər.

Half-Life 2—də Friman əvvəlki oyunlarda olduğu kimi kostyumsuz başlayır (birinci hissənin sonunda silahı götürən G-Man Frimana kostyumu özündə saxlamağa icazə verməsinə baxmayaraq). Doktor Kleinerlə görüşdükdən sonra Qordon yeni Model 5 kostyumu alır (Kleiner, digər personajlar kimi, onu "köhnə kostyum" adlandırır – bu, HEV-nin sadəcə olaraq dəyişdirildiyi anlamına gələ bilər). Köhnə funksiyalara əlavə olaraq, yeni kostyuma dəyişən fokus uzunluğuna malik obyektiv quraşdırılmışdır, sürətləndirən (sprint) istifadə etmək bacarığı, müxtəlif zəhərlər üçün universal antidotun avtomatik injektoru, kostyumu doldurmaq üçün Alyansın hərbi güc qovşaqlarından istifadə etmək imkanı.

Bununla belə, dördüncü modeldən fərqli olaraq, beşincisi fənər və sprint üçün tək enerji mənbəyindən istifadə edir. Bundan əlavə, uzunluğa tullanma modulu artıq mövcud deyil. Bununla belə, adına baxmayaraq, HEV yalnız təhlükəli ekoloji şəraitdən qorunmaq üçün deyil, həm də hərbi tətbiqlər üçün hazırlanmışdır. Black Mesa hərbi müəssisədir və görünür, HECU əsgərlərinin təchiz etdiyi PCV jiletləri (xüsusilə də Müxalif Qüvvədə) HEV-lərə oxşar texnologiyadan istifadə etməklə hazırlanmışdır (bunu sübut edir ki, şarj cihazları "HEV" üçün PCV-ni doldurmaq üçün istifadə edilə bilər.)

Qordonun kostyumunun simvolu yunan hərfi "λ"dır (lambda). Fizikada bu hərf radioaktiv elementlərin parçalanma sabitini bildirir. Qordonun kostyumuna əlavə olaraq, simvol oyunun başlığında "a" hərfini əvəz edən görünür — HλLF-LIFE və eyni zamanda teleportasiyanın araşdırıldığı Qara Mesada (Lambda Kompleksi) bütöv bir kompleksin adıdır. Lambda simvolu həm də Half-Life 2 — də Müqavimət simvolu kimi Qara Mesada baş verən hadisələrin xatirəsində mövcuddur .

## Tənqid və rəylər
* Artıq 1998-ci ildə, oyunun buraxılmasından dərhal sonra, GameSpot oxucuları Qordon Frimanı kompüter oyunlarının ilk beş qəhrəmanı sırasına daxil etdilər.
* 2008-ci ildə The Age jurnalı Frimanı bütün zamanların 16-cı ən yaxşı Xbox oyun personajı olaraq sıraladı və əlavə etdi ki, "heç kim nəzəri fiziklərin nüfuzu və etibarlılığı üçün Valvedən daha çox iş görməyib .
* 2009-cu ildə GameDaily video oyunlarında ən yaxşı 25 xarakter arxetipindən biri olan "güclü və səssiz oğlan" nümunəsi kimi Gordon Freeman-dan istifadə etdi
* UGO.com ən yaxşı 100 media şəxsiyyəti siyahısında Qordon Frimanı 14-cü yeri tutdu.
* 2009-cu ildə GameSpot tərəfindən keçirilən ictimai sorğu Frimanı ən böyük video oyun qəhrəmanı kimi müəyyən etdi.
* Empire jurnalı Qordon Frimanı ən böyük oyun personajı adlandırdı.
* Friman 2011-ci ildə Ginnesin Rekordlar Kitabı tərəfindən 50 ən yaxşı kompüter oyunu personajı siyahısında 8-ci yerdə qərarlaşıb.

## İstinadlar