İnsan qırxayağı (film, 2009)

**"İnsan qırxayağı (Birinci Ardıcıllıq)"** () — 2009-cu ildə Tom Siks tərəfindən çəkilmiş Niderland qorxu filmi. Film üç turisti qaçırıb onların ağızlarını və anuslarını cərrahi yolla birləşdirərək "insan qırxayağı" əmələ gətirən alman cərrahından bəhs edir. Filmdə doktor Hayter rolunda Diter Lazer, onun qurbanları rolunda Eşli K. Uilyams, Eşlin Yennie, Akihiro Kitamura oynayıb.

Rejissor Siksin dediyinə görə, filmin konsepsiyası onun dostları ilə birlikə uşağa təcavüz edən "kök yük maşını sürücüsünün" ağzını anusuna tikərək cəzalandırması ilə bağlı etdiyi zarafatdan yaranıb. Digər ilham mənbəyi İkinci Dünya müharibəsi zamanı nasistlərin tibbi təcrübələri olmuşdur: məsələn, Auşvitz konsentrasiya düşərgəsində nasist həkim Yozef Mengele tərəfindən həyata keçirilən tibbi eksperimentlər. Layihəni maliyyələşdirmək üçün investorlara müraciət edərkən, potensial dəstəkçiləri təxirə salmaqdan qorxan Siks filmin məzmununu onlara demədi; ona görə də maliyyəçilər filmin mahiyyətini film tamamlanana qədər başa düşmədilər.

Film 30 aprel 2010-cu ildə ABŞ-də məhdud sayda kinoteatrlarda nümayiş olundu. Qarışıq tənqidi yanaşmalarla qəbul edilməsinə baxmayaraq, film beynəlxalq film festivallarında bir sıra mükafatlar qazandı. Siks tərəfindən ssenarisi yazılmış və ekranlaşdırılmış iki davam filmi — *[[İnsan qırxayağı 2 (film, 2011)|Tam ardıcıllıq]]* və *[[İnsan qırxayağı 3 (film, 2015)|Yekun ardıcıllıq]]* — müvafiq olaraq 2011 və 2015-ci illərdə ekranlara buraxılmışdır. Tam trilogiya 2016-cı ildə *Tam Ardıcıllıq* adlı vahid bir filmdə birləşdirilmiş, Siks onu "*qırxayaq filmi* " kimi təsvir etmiş və eyni zamanda ayrı-ayrılıqda müstəqil film kimi işləmişdir.

## Məzmun
Almaniyada olan iki amerikalı turist – Lindsi və Cenninin maşınlarının təkəri partladıqdan sonra kömək istədikləri zaman cərrah Yozef Hayter onları evə qəbul edir. Bu zaman Hayter onlara narkotikli su verir və huşsuz vəziyyətdə saxlayır. Qadınlar müvəqqəti tibb palatasında oyanırlar. Hayter ona "uyğun olmadığını" bildirdikdən sonra qaçırdığı yük maşını sürücüsünü öldürdüyünə qızlar şahid olurlar. Hayter yeni kişi əsir, yapon turist Katsuronu onun əvəzinə təmin edir. Həkim izah edir ki, o, siam əkizlərini ayırmaq üzrə dünya şöhrətli mütəxəssisdir, lakin indi insanları bir-birinə tikərək yeni canlılar yaratmağı xəyal edir. O, üç qurbanını cərrahi yolla ağızdan- anusa necə birləşdirəcəyini, beləliklə onların vahid bir həzm sisteminin olacağını ətraflı təsvir edir.

Lindsi qaçmağa çalışdıqdan və uğursuzluğa düçar olduqdan sonra Hayter onu qırxayağın orta hissəsi, ən ağrılı mövqeyi etmək qərarına gəlir. Hayter cərrahiyyə əməliyyatını həyata keçirir, Katsuronu öndə, Lindsini ortada və Cennini arxada qoyur; o, hər iki qadının həm üst, həm də altdan ön dişlərini və dodaqlarını çıxarır və düz bağırsağa çıxışı təmin etmək üçün Katsuro və Lindsinin ombalarını kəsir; Lindsi və Cenninin çənə xəttindən yanağa qədər dərisindən U formalı hissə çıxarılır, o, müvafiq olaraq Lindsi və Katsuronun ombasından dərini transplantasiya edir. O, ayağın uzanmasının qarşısını almaq üçün qurbanlarının diz qabaqlarını kəsir, qurbanlarını sürünməyə məcbur edir. Qırxayaqdakı hər qurban yarıçılpaqdır, burada Katsuro və Lindsi müalicə məqsədilə sarğı ilə örtülmüş alt geyimi ilə, Cenni isə paltarsız verilir. Hər üç seqmentin dizləri sağalmaq və sürünmək üçün sarğı ilə bağlanır. Lindsi Katsuronun arxasına sarğı zolağı ilə, Cenni isə Lindsinin arxasına sarğı zolağı ilə birləşdirilir.

Əməliyyat başa çatdıqdan sonra Hayter onun yaradılmasından məmnundur və qırxayağın hər bir seqmentini oyatmaq üçün onu qonaq otağına aparır, onların hər birinin fotoşəkillərini çəkir və hətta qırxayaq seqmentlərinin heyran olması üçün ətrafa güzgü keçirdir. Hayter qırxayağı it qəfəsinə salaraq, Katsuroya şam yeməyində it yeməyi yeməsinə icazə verir, tez-tez Katsuronu irqçi təhqirlərlə aşağılayır, üsyan edəndə onu döyərək onu ev heyvanı kimi saxlamağa çalışır. Katsuro defekasiya olanda Lindsi nəcisini saxlamaq məcburiyyətində qalır, həkim isə həzzlə onu izləyir. Lakin o, qəfəsli Katsuronun (qırxayaqın ön hissəsi kimi ağzı boşdur və hələ danışa bilir) davamlı qışqırtısından və qadınların davamlı iniltisindən sonra nəhayət əsəbiləşir. Hayter üzərkən qırxayaq qaçmağa cəhd etdikdə qırxayaqın hər üç seqmentini döyür. Hayter Lindsinin qəbiz olduğunu başa düşməsindən narazıdır. O, Lindsiyə laksatiflərdən istifadə etməyi təklif edir ki, o, Cenninin ağzına defekasiya etsin və beləliklə, ən yaxşı dostunun nəcisini yeməyə məcbur olsun. Bununla belə, bunu etməzdən əvvəl o, müayinə zamanı Cenninin sepsisdən öldüyünü aşkar edir (Lindsi kameradan kənarda onun ağzına artıq defekasiya etmiş ola bilər ki, bu da infeksiyaya səbəb olub).

İki detektiv-polis Kranz və Voller, turistlərin yoxa çıxmasını araşdırmaq üçün evə gələndə, Hayter onları dörd seqmentli qırxayaq kimi yeni yaradılışda Cenninin əvəzi kimi əlavə etmək fikrinə gəlir. O, iki detektivin huşunu itirmək ümidi ilə onlara tərkibində sakitləşdirici dərmanlar olan su təklif edir. Su verildikdən sonra detektivlər şübhələnir və onun evinə axtarış üçün order alırlar.

Əməliyyatçılar Hayterin evindən çıxanda qurbanlar qaçmağa çalışırlar. Katsuro prosesdə Hayterə hücum edir. Onların qaçmaq cəhdi sonda uğursuzluğa düçar olur. Katsuro həkimə etiraf edir ki, o, öz ailəsi ilə pis rəftar etdiyi üçün taleyinə layiqdir, sonra şüşə qəlpəsi ilə boğazını kəsərək öz həyatına son qoyur.

Hayterin evinə qayıtdıqdan sonra detektivlər ayrı-ayrılıqda axtarış aparırlar, bu zaman yaralı Hayter hovuzunun yanında gizlənir. Kranz Hayterin qurbanları ilə birlikdə palatasını tapır. Voller əvvəlki narkotikli suyu içdiyindən özünü pis hiss etməyə başlayır və Hayter Katsuronun hücumu zamanı ayağına sancılmış skalpel ilə onu bıçaqlayır. Volleri ölü tapdıqdan sonra Kranz Hayter tərəfindən Vollerin silahı ilə vurulur. Kranz cavab olaraq, ölməzdən əvvəl Hayterin alnından atəş açır. Evə qayıdanda Cenni və Lindsi əl-ələ tutarduqda Cenni ölür. Lindsi evdə tək qaldığı üçün hönkür-hönkür ağlayır. Onun taleyi naməlum qalır. Film kamera evin damına doğru yönələrək onun ağlama səsləri ilə bitir.

## Rollarda

* Diter Lazer, siam əkizlərin ayrılması üzrə ixtisaslaşmış təqaüdçü, təqaüdə çıxdıqda daha çox canlıları birləşdirməklə maraqlanan cərrah Yozef Hayter rolunda oynamışdır. Hayter rolu üçün kastinq Berlində baş tutmuş və Siks, Lazerin əvvəlki filmlərindən birinin DVD-sini gördükdən sonra, onu bu rola əvvəldən təyin etmək niyyətində olmuşdur. Lazer əvvəllər *Der Unhold* və *Baltik fırtınası* daxil olmaqla, əsasən alman dilində olan 60-dan çox filmdə rol almışdı (o, həmçinin filmin bir çox hissələrində almanca danışır). Berlində onunla görüşdükdən sonra Siks Lazerə Hayterin səhnələrini hərtərəfli izah edjr və Siksin fədakarlığından, həvəsindən təsirlənən Lazer filmdə iştirak etməyə razı olur. Lazer Hayter xarakterinin inkişafına əhəmiyyətli töhfə vermişdir. Məsələn, Hayter "qırxayağa" öz ev heyvanı kimi baxdığı üçün Lazer, Hayterin qurbanlarının tam gözü qarşısında üzdüyü səhnədə çılpaq görünməsinin vacib olduğunu hiss etdi, çünki Lazer "çılpaq olmaqdan utanmırsınız" demişdi".
* Eşli Uilyams amerikalı turist, Cenninin dostu və qırxayağın mərkəzi hissəsi olan Lindsi rolunda çıxış etmişdir. Cenni və Lindsi rolları üçün sınaqlar Nyu Yorkda baş tutub. Siks, dinləmə zamanı bir çox aktrisanın rolun tam mahiyyətini eşitdikdən sonra nifrətlə ssenarini oxumalarını söyləmişdi. Digərləri bu rolu öz öhdəsinə götürə biləcəklərini düşünürdülər, lakin başqa aktyorun arxasına əllərini və dizlərini bağladıqdan sonra bunun onlar üçün "çox ağır" olduğunu gördülər. Uilyams filmdə ondan tələb olunan çılpaqlıqdan narahatlığını ifadə etsə də, bunun təvazökar və qeyri-seksual xarakter daşıyacağına əmin olduqdan sonra rolu qəbul etdi.
* Eşlin Yenni amerikalı turist, Lindsinin dostu və qırxayağın arxa hissəsi olan Cenni rolunda çıxış etmişdir. Uilyamsda olduğu kimi, bu film Yanninin ilk böyük film rolu idi. Prodüserlər Uilyamsla yaxşı ekran fakturasına malik olan aktrisa axtardıqları üçün Yenni rol üçün dinləmələrə qatılan bir neçə aktrisadan biri idi Yanni, filmin prodüseri və rejissoru Tom Siksin bacısı İlona Siksin dinləmələrində iştirak etdi və Hollandiyada qırxayaq xüsusi effektləri üçün uyğunlaşana qədər lentlərə baxdı. Yanni hekayənin son dərəcə real olduğunu və onu qorxutduğunu söylədi.
* Akihiro Kitamura yapon turisti və qırxayağın ön hissəsi Katsuro rolunda çıxış etmişdir. Artıq bir sıra film və televiziya şoularında (o cümlədən məşhur Amerika televiziya serialı *[[Qəhrəmanlar (teleserial, 2006)|Qəhrəmanlar]]*) rol almış və ya onlar üçün ssenari yazmış Kitamura digər aktyor heyəti ilə müqayisədə nisbətən daha təcrübəli aktyor idi. Kastinq direktoru onu televiziyada görən və rola tövsiyə etdikdən sonra Los-Ancelesdən Skype vasitəsilə Katsuro rolu üçün sınaqdan keçdi.
* Hayterin qurbanlarından biri olan Yük maşını sürücüsü kimi Rene de Uit çıxış edir. De Uit əvvəllər Siks ilə 2008-ci ildə çəkdiyi *I Love Dries* filmində çalışmışdı.
* Andreas Leopold, polis məmuru detektiv Kranz rolunda çıxış edib.
* Peter Blankenşteyn, polis məmuru detektiv Voller rolunda çıxış edib.

## Filmin çəkilməsi

### Ssenari
Filmin süjeti üçün ilham mənbəyi yazıçı/rejissor Tom Siksin bir dəfə dostları ilə televiziyada gördüklərindən: uşağa təcavüz edən ağır çəkili yük maşını sürücüsünün ağzının anusuna tikilərək cəzalandırması haqqında edilən zarafatdan qaynaqlanır. Siks bunu böyük bir qorxu filmi üçün konsepsiya kimi gördü və o, ideyanı inkişaf etdirməyə başladı. Devid Kronenberqin ilk əsərlərindən və yapon qorxu filmlərindən bir rejissor kimi ona çox təsir etdiyini söylədi. Siks dedi ki, o, "inanılmaz" monstr filmlərindən daha realist olan qorxu filmlərinə üstünlük verir və o, "həddindən artıq siyasi düzgünlükdən onun bədəni səpir". *İnsan qırxayağı* ssenarisinə böyük təsir edən Pyer Paolo Pazolininin 1975-ci ildə çəkdiyi, yaponların intensiv şəkildə şiddət, sadizm və cinsi pozğunluğu əks etdirən səhnələri ilə diqqəti cəlb edən *"Salo və ya Sodomun 120 Günü"* adlı mübahisəli italyan dram filmi oldu. Siks həmçinin Devid Linçin əsərlərinə sevgisini ifadə etmişdir Başqa bir ilham mənbəyi Siksin Hollandiyanın *Böyük Qardaş* serialında rejissor kimi əvvəlki rolundan gəldi, burada o, "tək qalanda çılğın şeylər edən və onlara baxılmadıqlarını düşünən" insanları müşahidə edə bilmişdi.

Siks bildirdi ki, İnsan qırxayağı müəyyən dərəcədə faşizmin əksidir. Antaqonist doktor Hayter rolunu oynayan Diter Lazer filmin təqdimatı zamanı müharibə zamanı nasist hərəkətlərinin günahını hiss etdiyini və nəsillər boyu adi almanları təqib etdiyini və atası müharibədə iştirak edən bir alman olaraq tez-tez özünü "atası qətlə görə həbsdə olan uşaq kimi" hiss etdiyini söylədi. Alman canisinin daxil edilməsi bundan irəli gəlir. Siks ilham mənbəyi olaraq həm İkinci Dünya müharibəsi zamanı Almaniyanın Hollandiyaya hücumunu, həm də nasistlərin tibbi təcrübələrini göstərir. Lazer Entertainment Weekly üçün Klerk Kollisə verdiyi müsahibədə filmi "nasist psixikasına dair qrotesk [parodiya]" hesab etdiyini bildirdi. Hayterin adı Auşvitz konsentrasiya düşərgəsindəki bir neçə nasist müharibə cinayətkarının birləşməsindən, soyadı (alman dilində hərfi mənada "şən" deməkdir) nasist həkimləri Fetter və Rixterin adlarının birləşməsindən və ilk adı burada məhbuslar üzərində eksperimentlər aparan Yozef Mengeledən gəlirdi. İkinci Dünya müharibəsi də amerika-yapon olan digər əsas personajların milliyyətinə təsir göstərmişdir. "Siks "ya ilk pərdədəki bir çox qorxu filmi klişeləri daxildir, məsələn, xarab olmuş avtomobil, telefon siqnalının olmaması və çox sadəlövh qurbanlar. Altı nəfər bunu tamaşaçıları adi bir qorxu filminə baxdıqlarını düşünməyə tələsdirmək üçün etdi, buna görə də Dr Heiterin qurbanlarına münasibətini daha şokedici etdi.

## İstinadlar