open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yablanitsa

**Yablanitsa** (; ) — Albaniya və Şimali Makedoniya Respublikası sərhədində yerləşən dağ silsiləsi. Silsilə cənubdan şimala doğru bu ölkələrin sərhədi boyunca davam edir. Oxrid gölündən daha şimal-qərbdə, Debar gölünə qədər uzanır. Dağ silsiləsinin uzunluğu təxminən 50 kilometr təşkil edir. Silsilənin zirvələri 2000 metrə qədər hündürlüyə malikdir. Ən yüksək zirvəsi Zeza (; ) dağıdır. Dağ təxminən dağ silsiləsinin mərkəzindədir və 2257 m hündürlüyə malikdir. Digər zirvələr: Strijek (2233 m), Taun (2125 m), Krstes (2186 m) zirvələridir. Dağ silsiləsi təxminən hər iki dövlətin arasında bərabər bölünmüşdür. Dağ silsiləsinin yaxınlığında Albaniyanın Librac və Makedoniyanın Struqa şəhərləri yerləşir.

Dağın şərqində Qara Drina vadisi və Oxrid gölü yerləşir. Kiçik vadinin arxasında, yəni qərbdə demək olar ki, eyni hündürlüyə malik olan Şebenik dağları başlanır.

Yablanitsa dağ silsiləsi üçün relyef formasının periqlyasial forması tipikdir. Dağ silsiləsində bir neçə sirk və buz gölü yerləşir. Dağ silsiləsi əhəng daşlarının və şistlərin toplanması nəticəsində meydana gəlmişdir. Bəzən serpentinə də rast gəlinir. Bir çox karst mənbəyi burada yerləşir.

Şebenik dağlarından bir qədər daha qərbdə yerləşən dağ silsiləsinin Albaniya tərəfi 2008-ci ildən Şebenik-Yablanitsa Milli Parkı adı altında mühafizə olunur.

Dağların yamacları əsasən meşələr ilə örtülmüşdür. 600 metrdən 1300 metrə qədər hündürlükdə istiliksevən palıd ağacı və şərq vələsi bitir. 1300 metrdən 1800 metrə qədər hündürlükdə təmiz fıstıq meşələri yerləşir. 1800 metrdən hündürdə subalp və alp çəmənləri yerləşir. Çəmənlərdən otlaqlar kimi istifadə olunur.

Yablanitsa dağ silsiləsi adi vaşağın nəsli kəsilməkdə olan yarımnövlərindən olan balkan vaşağının yaşadığı nadir ərazilərdən biridir. Vəhşi təbiətdə ümumilikdə 100-dən az balkan vaşağı yaşayır.

## İstinadlar
Alina Şapoçnikov

**Alina Şapoçnikov** () — Polşa heykəltaraşı və yəhudi mənşəli qrafikçi.

## Bioqrafiyası
Alina Şapoçnikov 16 may 1926-cı ildə Polşanın Kaliş şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. Yəhudi mənşəyinə görə İkinci dünya müharibəsi zamanı Pabyanitse və Lodzinsk gettosunda yerləşdirilmişdi. Sonralar Auşvitz, Bergen-Belzen və Terezienştadt həbs düşərgələrində olmuşdur.

1946-47-ci illərdə müharibə bitdikdən sonra Praqada heykəltaraş təhsili almışdır. Əvvəlcə Otakara Velimsk emalatxanasında, sonra Praqa Təsviri incəsənət, Arxitektura Universitetində təhsil almışdır. Təqaüd sayəsində 1947—1950-ci illər aralığında Paris Təsviri incəsənət, Arxitektura Universitetində davam etdirmişdir. Ancaq ağır xəstəliyə görə o təhsilini saxlamağa və Polşaya qayıtmağa məcbur oldu.

1963-cü ildə Alina Şapoçnikov yenidən Parisə köçmüşdür. Ona 1969-cu ildə sinə xərçəngi diaqnoz qoyulmuşdu və 1973-cü ildə Alina Passidə Pra-Kotant sanatoriyasında vəfat etmişdir.

Alina Polşalə sənət tarixçisi Rışard Stanislavskinin arvadı idi. Onların oğulları olan Pyotr Fransada yaşayır. Stanislavski ilə boşanandan sonra Alina Polşa qrafikçisi Roman Sesleviçə ərə getdi. Alina ölümünə qədər onunla nikahda qaldı.

## Bədii yaradıcılığı
Polşada yaşayarkən Alina ifadəli fiqurativ heykəllər yaradırdı. Tunc və daş kimi materiallardan istifadə etdi. Parisdə o poliesterdə və poliuretanda şəxsi bədənin rəngli surətləriylə təcrübə aparmağa başladı. Ömrünün axırıncı illərində onun yaradıcılığında yaxınlaşan ölümün dərk edilməsi müşahidə edilirdi.

Onun işləri Nyu-Yorkda müasir incəsənətin muzeyinin ekspozisiyasındadır. Əsərləri Los-Ancelesdə müasir incəsənətin muzeyində, Parisdə Pompidu Mərkəzində və Londonda Teyt Qalereyasında nümayiş olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Алина Шапочников на culture.pl 
* Алина Шапочников на flickr
* Gazeta Wyborcza
M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti

**M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti** () — dövlət tabeliyində olan ali təhsil mərkəzi. Bugünkü gündə Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti 5 institut, 7 fakültə, 43 kafedraya sahibdir..

Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti öz mövcudluğu dönəmində 40 mindən çox mütəxəssis yetişdirmişdir. Ölkənin 20 ən yaxşı ali təhsil mərkəzlərindən biridir.

Universitet "Auditoriya" qəzeti və "Başqırdıstan pedaqoji jurnalı" buraxır.

## Tarixi
M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti 9 yanvar 1967-ci ildə institut olaraq təşkil edilmişdir. Ölkədə ilk müəllimlər institutu 1909-cu ildə təşkil edilmişdir. 1919-cu ildə həmin tədris ocağı Xalq Təhsili İnstitutuna çevrilir. Onun tərkibinə sosial-tarix, biologiya-coğrafiya, fizika-riyaziyyat və dil-ədəbiyyat fakültələri daxil idi.

1976-cı ildə artıq birinci kateqoriyaya yüksəlir. 2000-cu ildə institut Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti adlandırılır. 2006-cı ildə universitetə Miftaxetdin Akmullanın adı verilmişdir.

## Sturukturu
* Rəsm-qrafika fakültəsi
* Psixologiya fakültəsi
* Fizika-riyasiyyat fakültəsi
* Tarix və hüquq təhsili institutu
* Filologiya təhsili institutu
* Təbiət-coğrafiyası fakültəsi
* Vədən tərbiyəsi bədən tərbiyəsi fakültəsi
* Başqırd filologiyası fakültəsi
* Sosial-umanitar fakültə
* Ali təhsil və informasiya texnologiyaları fakültəsi
* Pedaqoqika institutu
* Ali pedaqoqika insttiutu
* M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Kolleci

## Korpusun ünvanları
* 1. korpus — Lenin küçəsi, 20
* 2. korpus — Oktyabr inqilabı küçəsi, 3а k2
* 3. korpus — Oktyabr inqilabı küçəsi, 3а k3
* 4. korpus — Oktyabr inqilabı küçəsi, 55
* 5. korpus — Çernışevski küçəsi, 25 k1
* 6. korpus — Oktyabr inqilabı küçəsi, 10/3
* 7. korpus — Belyakova küçəsi, 27
* 8. korpus —
* 9. korpus — Stepan Zlobin küçəsi, 31/1
* 10. korpus — Çernışevski küçəsi 49/1
* 11. korpus — Sofi Perovski küçəsi, 40
* 12. korpus — Belyakova küçəsi, 25
* 13. korpus — Oktyabr inqilabı küçəsi, 10k1, Alliance Francaise (Franzız alyansı)
* "Buverestnik" — Kamunistiçiskaya küçəsi, 54а
* Üzgüçülük hovuzuna malik idman kompleksi — Sofi Perovski küçəsi, 40

## Pedaqoqları
* Liliya Salavatovna Xaybullina
* Vener Absataroviç Vakitov
* Minnivasil Qataulloviç Abdullin
* Valeri Nikolayeviç Qurov
* Valentina İvanovna Starikov

## Fəxri professorları
* 2010 — Exmələddin İhsanoğlu

## Mənbə
* ФГОУ ВПО Башкирский государственный педагогический университет им. М. Акмуллы
* Статья об университете в электронной версии Башкирской энциклопедии 

## İstinadlar
Banya Luka Universiteti

**Banya Luka Universiteti** (, ) — Bosniya və Herseqovinanın ikinci ən iri şəhəri və Serb Respublikasının paytaxtı olan Banya Luka şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Milan Mataruqadır.

## Tarixi
Banya Luka Universiteti 7 noyabr 1975-ci ildə yaranmışdır.

## Fakültələri
Universitetin 16 fakültəsi var.

## Kitabxanası
Universitetin zəngin kitabxana fondu var.

## Kontingent
Universitetdə təxminən 17,000 tələbə təhsil alır.

## Rəhbərlik
Universitetə rəhbərliyi rektor edir.

## Xarici əlaqələri
Universitet fəaliyyəti dövründə bir çox universitetlərlə əməkdaşlıq etmişdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Pobeda kinoteatrı

**Pobeda kinoteatrı** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində açılmış ən qədim kinoteatr. Kinoteatr Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri Moskovskaya küçəsi ev 16 ünvanında yerləşirdi. Bina 1846-cı ildə inşa edilmişdir. Binada hazırda eyni adlı ticarət mərkəzi yerləşir. Binanın hazırkı, vəziyyəti idealdır. İki mərtəbədən ibarətdir.
## Tarixi
Pobeda kinoteatrı (hazırkı, ticarət mərkəzi) Novoçerkassk şəhəri Komitetskaya və Moskva küçələrinin kəsişdiyi ərazidə yerləşir. Hazırda burada ticarət mərkəzi və mağazalar yerləşir.

Bina 1846-cı ildə şəhər Tacir kazaklarının cəmiyyəti hesabına inşa edilmişdir. Cəmiyyət öz məqsədləri üçün binanın az bir qismini istifadə edirdi. Yerdə qalan hissə isə kirayəyə verilirdi. ХIХ — ХХ əsrin əvvəllərində binada kazak İ. V. İqnatevin bakkal dükanı, 1910-cu ildən isə A. N. Leonovun manifaktura mağazası yerləşirdi. 1912-ci ildə binada dörd mağaza, «Soley» kinoteatrı yerləşirdi.

Binada Rusiyanın bir çox tanınmış şəxsləri olmuşdur. 1850-ci ilin noyabr ayında knyaz Aleksandr Nikolayeviç ə, 1860-cı ildə knyaz Aleksandr Aleksandroviç 1872-ci ildə imperator II Aleksandr, 1887-ci ildə II Nikolayev binada olmuşdur. Bu əlamətdar hadislələrlə əlaqədar burada dörd memorial lövhə vurulmuşdur.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı, 1914-cü ildən burada əsgər lazareti yerləşirdi.

Sovet hakimiyyəti dönəmində, XX əsrin 30-cu illərində burada elektro-bioqraf (kinoteatr) «Soley» yerləşirdi. Sonradan «Rot-Front» olaraq dəyişdirilmişdir. 1932-ci ildə ilk səsli filmlərdən biri göstərilmişdir. Böyük Vətən müharibəsindən sonra kinoteatrın adı «Pobeda» olaraq dəyişdirilir.

## Arxitektura
Novoçerkassk şəhəri Moskovskaya küçəsi ev 16 ünvanında yerləşın binada «Soley», «Pobeda» kinoteatrları və mağazaları yerləşirdi. Binada iki mərtəbədən ibarətdir. Fasadı qara suvaqla üzlənmişdir.

## Ədəbiyyat
Новочеркасск. Энциклопедия. Новочеркасск. Изд. Новопринт. 2005. ISBN 5-94549-006-7.

## Mənbə
* КАК В КИНО: век назад Новочеркасск был столицей синематографа 
* Улица Московская, 16. Кинотеатр «Победа»
Myortvı Dones

**Myortvı Dones** — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Don deltasının ən böyük axarıdır. Don çayını Taqanroq körfəzi ilə birləşdirir. Onun başlandığı ərazidən Don deltası başlayır. Deltanın şimal sərhəddini təşkil edir. Uzunluğu 36 km təşkil edir. Eni 50–200 metr arasında dəyişir, dərinliyi 4 metrdir.

## Axınını

Myortvı Dones çayı Dones çayından Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində ayrılır. Mənbəyi Qərb körpüsünə yaxınlıqdan başlayır. Çay Snyavskoe kəndi yaxınlığında sonuncu qolu olan Donski Çulek axarını qəbul edir. Donski Çulek axarı Myortvı Donesin sağ qolunu təşkil edir. Bütün axarı boyunca Rostov-na-Donu — Taqanroq dəmiryolu boyunca axır. Donski Çulek xutoru yaxınlığında Taqanroq körkəzinə tökülür.

Çay inzibati baxımından Rostov vilayətinin Myasnikovski və Neklinovski rayonları, həmçinin Rostov-na-Donu şəhər dairəsi ərazisindən axır.

## Su rejimi
Myortvı Dones həcmli axara malik deyildir. Qış ayları donur. Ancaq qışı mülayim keçən illərdə donmaya bilər.

## Adının mənası
Axarın sahilində qədim yunan koloniyası Tanais yerləşirdi. Sonradan şəhərin dəfələrdə basqına məruz qalması və əhalisinin tamamən öldürülməsi ilə çay bu hadisə ilə əlaqədar bu cür adlandırılmışdır.

## Hövzəsi
* **Myortvı Dones**
** Suxoy Çaltır — (sağ)
*** Kalmıskaya axarı — (sol)
** Mokrı Çaltır — (sağ)
*** Vtoraya axarı — (sol)
*** Pervaya axarı — (sol)
*** Banta-Bur — (sağ)
*** Xavalı — (sol)
** Lyotik — (sağ)
** Kamennaya axarı — (sağ)
** Donskaya Çulek — (sağ)

## Yaşayış məntəqələri
* Rostov-na-Donu şəhəri.
* Kalinin xutoru.
* Xaprın xutoru.
* Nedviqovka xutoru.
* Sinyavski kəndi.

## İstinadlar
Ramunas Karbauskis

**Ramunas Karbauskis** (; ) — Litvalı biznesmen, siyasətçi və filantrop.

## Bioqrafiyası

### Təhsili və işgüzar karyerası
Ramunas 5 dekabr 1969-cu ildə Şyaulyay rayonunun Naysyay kəndində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə Şyaulyayda Yanonisa Yulius adına orta məktəbi bitirmişdir. Həmin il o, Litva kənd təsərrüfatı akademiyasının aqronomluq fakültəsinə daxil olmuş, 1992-ci ildə isə təhsilini başa vurmuşdur.

Beynəlxalq və rus daması üzrə idman ustasına namizəd olan Karbauskis gəncliyində damaya böyük maraq göstərirdi. 1987–1988-ci illərdə rus daması üzrə Litva gənclər yığmasının üzvü olmuşdur.

1993-cü ildə Karbauskis *Agrokoncernas* Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti şirkətini yaratmışdır. Növbəti iki onillik ərzində "Agrokoncernas" Litvada ən böyük aqrar qruplardan biri olmuşdur. Şirkətdə 800-dən çox insan işləyir. Karbauskis şirkətin tam mülkiyyət hüququna malikdir. Karbauskis Litvanın ən zəngin insanlardan biri hesab olunur.

### Siyasi karyerası
Siyasətdə 1990-cı illərin ortalarından başlayaraq iştirak edən Karbauskis Seymə üç dəfə seçilmişdir.

1996-cı il seçkilərində o, müstəqil namizəd kimi iştirak edirdi və yeddinci Seym mandatlığına "Şyaulyay kəndi" № 45 seçki dairəsi üzrə seçilmişdir. 1998-ci ildə o "Litva Kəndliləri" partiyasına üzv seçilmiş və onun sədri olmuşdur. 1997-ci ildən 2000-ci ilə qədər Karbauskis həmçinin Şyaulyay rayonunun özünü idarə şurasının heyətinə daxil olmuşdur.

2000-ci il seçkilərində Karbauskis "Litva Kəndliləri" partiyası tərəfindən təqdim edilərək, öz dairəsi üzrə yenidən seçilmişdir. Səkkizinci Seymdə o, 2000-ci ildən 2001-ci ilə qədər vitse-spiker postunu tutmuşdur.

2009-cu ildən Karbauskis kəndli-xalqçılar Litva İttifaqının sədridir. 2012-ci ildə adı dəyişdirilərək "Kəndlilər İttifaqı və Yaşıl Litva" (SKZL) adlanmışdır. 2012-ci il parlament seçkilərində partiya müvəffəqiyyətsizliyə uğradı. Seçicilərin səslərinin yalnız 3,88 %-ini toplaya bildilər, lakin 2016-cı il seçkilərində partiya rekord həddə — 56 mandat alaraq birinci yeri tutdular. Karbauskis parlament mandatlığına Şilaynyay (Kaunasda) seçki dairəsi üzrə keçmişdir.

### Xeyriyyəçilik və ictimai fəaliyyəti
Karbauskis *Naisiai* (açıq səma altında alkoqolsuz yay əyləncə festivalı) ailə festivalını təşkil etmişdir. O həmçinin ssenarist və Naysyay kəndinin tarixinə əsaslanan *Naisių vasara* serialının prodüseri kimi çıxış edir. Karbauskis bu kənddə anadan olmuşdur.

2013-cü ildə Karbauskis *Švieskime Vaikus* (gəlin uşaqları öyrədək) xeyriyyəçilik fondunun həmtəsisçisi olmuşdur. Fondu Litva müğənnisi və prodüseri Andryus Mamontovas ilə birlikdə təsis etmişdir.

Karbauskis 2006-cı ildən dama üzrə Litva federasiyasının prezidentidir. 2009-cu ildən Jemaytukas at cinsinin (Litvanın tarixi qoşqu cinsi) Litva assosiasiyasının vitse-prezidentidir.

### Ailəsi
Karbauskis Lina ilə evlidir və iki oğlu var: Yustinas və Mantas. Onun qardaşı Mindauqas Karbauskis Vladimir Mayakovski adına Moskva Akademik Teatrının bədii rəhbəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Рамунас Карбаускис: биография, политическая программа и карьера
Kəklik Abbasova

**Kəklik Məmid qızı Abbasova** () — SSRİ dövlət xadimi, 1964–1969 SSRİ Ali Sovetinin deputatı. Gürcüstan SSR İctimai-siyasi xadimi.

## İstinadlar
Donskoy Çulek

**Donskoy Çulek**, yuxarı və orta axarlarda **Donskoy Çulek axarı** —  Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Myortvı Dones çayının sağ qolunu təşkil edir. Don deltasından axan əsas qollardan biridir. Uzunluğu 26&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi isə 186&nbsp;km² təşkil edir. Mənbəyinin hündürlüyü 100,4 metr. Mənsəni isə 0,4 metr təşkil edir. Düşmə meyli 3,9 m/km təşkil edir.

## Axını
Çay öz başlanğıcını Tuzlov çayı ilə su ayrıcı yolunu oynayan ərazidən götürür. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Myaskinovski rayonu Karpo-Nikolaevka kəndi ərazisindən başlayır. Karpo-Nikolaevka kəndinin cənubundan, Krasnı Krım yolundan başlayır. İlk əvvəl qərb-cənub-qərb istiqamətində axır. Şerdoq xutoru ərazisində Çaltır — İkinci Aleksandrovka yolunu kəsir. Buradan cənub-qərbə doğru axır. Aşağı axarları boyunca Rostov-na-Donu - Taqanroq dəmir yolu keçir. Myortvı Dones çayının mənsəbinə 3,5&nbsp;km qalmış sağ hissədən ona tökülür.
## Tarixi
Çayın adı Peterburq Elmlər Akademiyasının üzvü İoqann Anton Qildenştedtin gündəliyində rast gəlinir. O, 1773-1774-ci illərdə bölgədə olmuşdur.
## Su rejimi
Çay öz növbəsində bir axardır. Bu axarda daima su axını müşahidə edilir. Əsasən yeraltı sularla qidalanır.
## Yaşayış məntəqələri
Çayın axarı boyunca yalnız bir yaşayış məntəqəsi vardır — Sinyavskaya kəndi. Çayın hövzəsində isə Şedrı xutoru yerləşir.

## Qalereya

Fayl:Donskoy Chulek River.JPG|
Fayl:Boat on the Donskoy Chulek River.JPG|
Fayl:Donskoy Chulek River in Sinyavskoe.JPG|


## Ədəbiyyat
* «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона

## Mənbə
* Река Донской Чулек — данные государственного водного реестра

## İstinadlar
Siqne Baumane

**Siqne Baumane** (; ) — Latviya animatoru, rəssam, illüstrator və yazıçı. Baumane hal-hazırda Nyu-Yorkda yaşayır və orada işləyir. Kinematoqrafiya İncəsənəti və Elmlər Akademiyasının üzvüdür. Baumane həmçinin pedaqoqdur. 2000-ci ildən 2002-ci ilə qədər Pratta İnstitutunda multiplikasiyadan dərs demişdir.

## Erkən illər və təhsili
Siqne Baumane Latviya SSR-in Autse şəhərində anadan olmuşdur. Baumanenin uşaqlığı Latviya Tukumsunda və Saxalin adasında keçmişdir. 14 yaşı olarkən ədəbi fəaliyyətə başlamışdır. 1989-cu ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsini bitirmişdir.

## Karyerası
1989-cu ildə Latviyada *Dauka* animasiya studiyasında animator kimi işləməyə başlamışdır. Baumane bir sıra animasiya filmlərinin, reklam çarxlarının, yerli televiziya verilişlərinin yaradılmasında iştirak etmişdir. 1991-ci ildə o, "Cadugər və inək" adlı birinci animasiya filmini buraxmışdır. Bu filmdə Baumane ssenarist, rejissor, səhnə dekoratoru və animator kimi çalışmışdır.

Moskvada uşaq kitablarının illüstratoru kimi iki il işlədikdən sonra, o 1993-cü ildə Riqada multiplikasiyaya, illüstrasiyaya və səhnə qrafikasına qayıtdı. Baumane 1995-ci ilin sentyabrında Nyu-Yorka köçdü. Amerikalı animator Bil Plimpton ilə əməkdaşlıq etməyə başladı.

1998-ci ildə Siqne bir neçə film yaradaraq müstəqil animator kimi öz işini yenilədi. Onlardan ikisi — "Qadın" və "Baytar" Latviyaya səfəri zamanı göstərilmişdir. Qalanları Nyu-Yorkda nümayiş olunmuşdur.

Siqne Baumane bir sıra müstəqil animasiya proqramlarının təşəbbüskarı olmuş və onlara nəzarət etmişdir. Baumane Patrik Smitlə və Bil Plimpton ilə birlikdə *Square Footage Films* şirkətini yaratmışdır. Müstəqil Nyu-York animator qrupları işlərini müstəqil çıxarır və öz işlərini DVD-diskləri vasitəsilə yayırlar.

Multiplikasiyadan başqa Baumane bir sıra şəkillərin və heykəllərin müəllifidir. O, həmçinin uşaq kitablarının illüstratorudur.

Onun animasiya filmləri Ansi, Berlin, Ottava, Venesiya, "Traybeka" və "Sandens" kino festivallarında nümayiş olunmuşdur. Onun işlərindən bir çoxu mükafatlara layiq görülmüşdür.

2014-cü ildə Baumane tammetrajlı avtobioqrafik animasiya filmi olan "mənim ciblərimdəki daşlar" filmini buraxmışdır. Film onun ailəsindəki qadınlardan üçünü təqib edən depressiyadan bəhs edir. "Mənim ciblərimdəki daşlar" filmi 87-ci Oskar mükafatlarının təqdimat mərasimində "xarici dildə ən yaxşı film" nominasiyasında Latviya tərəfindən irəli sürülsə də, Baumane nominantların sırasına düşə bilməmişdir.

## İstinadlar
Sofiko Çiaureli

**Sofiko Mixaylovna Çiaureli** (; 21 may 1937, Tbilisi - 2 mart 2008, Tbilisi) — Sovet və Gürcüstan aktrisası, Gürcüstan SSR-in xalq artisti (1976), Ermənistan SSR-in xalq artisti (1979). 100-dən artıq filmdə çəkilmişdir. Sovet aktrisaları arasında yeganə şəxsdir ki, yeddi dəfə "Ən yaxşı qadın roluna görə" beynəlxalq müsabiqələrdə mükafata layiq görülüb.

## Həyatı
Sofiko Çiaureli Tbilisidə aktrisa Veriko Ancaparidze və kinorejissor Mixail Çiaurelinin ailəsində anadan olmuşdur.

1960-cı ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda Boris Bibikovun emalatxanasını əla qiymətlərlə bitirmiş və vətənə geri dönmüşdür. 1960-1964-cü illərdə və 1968-ci ildən başlayaraq Marcanişvili adına Tbilisi Akademik Teatrının aktrisası olmuşdur. 1964-1968-ci illərdə isə Şota Rustaveli adına Gürcü Dövlət Akademik Teatrında çalışmışdır.

9-cu çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

Sofiko Çiaureli 2 mart 2008-ci ildə, 71 yaşında uzun sürən xəstəlikdən vəfat etmişdir. Tbilisidə yerləşən Didube panteonunda həyat yoldaşı Kote Maxaradzenin yanında dəfn olunmuşdur.

5 mart 2008-ci ildə Tbilisi küçələrindən birinin aktrisanın adını daşıması barədə qərar qəbul edilmişdir. 2009-cu ildə Tbilisinin Sioni Skver adlı ərazisində Çiaurelinin büstü qoyulmuşdur. Büstün müəllifi heykəltaraş Levan Vardosanidzedir.

### Ailəsi
* Həyat yoldaşları — Georgi Şengelaya və Kote Maxaradze.
* Qardaşları — Otar Çiaureli (1915—1964) və Ramaz Çiaureli.
* Xalası oğlu — Georgi Daneliya, kinorejissor.
* Uşaqları — Nikolay (Niko) və Aleksandr Şengelaya.
* Nəvələri — Nataliya və Georgi.

## Mükafatlar
* 1966 — Gürcüstan SSR Lenin komsomolu Mükafatı *("Əllərinin istisi" filminə görə)*
* 1966 — "Aktyor mükafatları" nominasiyasında Ümumittifaq kinofestivalının laureatı
* 1972 — "Aktyor işinə görə mükafatlar" nominasiyasında Ümumittifaq kinofestivalının laureatı 
* 1974 — "Aktyor işinə görə ilk mükafatlar" nominasiyasında Ümumittifaq kinofestivalının laureatı
* 1974 — Bakıda keçirilən Ümumittifaq kinofestivalında *"Vera məhəlləsinin melodiyaları" filminin* Ən yaxşı qadın rolunun ifasına görə Birinci mükafat
* 1975 — XXVI Çexoslovakiya Beynəlxalq Kinofestivalında *"Vera məhəlləsinin melodiyaları" filminin* Ən yaxşı qadın roluna görə mükafat
* 1976 — Gürcüstan SSR-in xalq artisti
* 1979 — Ermənistan SSR-in xalq artisti
* 1980 — SSRİ Dövlət Mükafatı *("Şəxsi suallar əsasında müsahibə" filminə görə)*

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Times: Sofiko Chiaureli, Georgian actress who was the daughter of a Stalin toady and muse to a film director much distrusted by the Soviet Union
* Народная артистка Грузии, народная артистка Армении Софико Чиаурели, интервью на Радио Свобода, Виктор Шендерович, 5 ноября 2006 г.
Ermənistan Dövlət Pedaqoji Universiteti

**Ermənistan Dövlət Pedaqoji Universiteti** – Ermənistannın İrəvan şəhərində yerləşən ali təhsil mərkəzi. Universitet 1922-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Ermənistanın ən yaşlı ənənəvi təhsil müəssisələrindən biri hesab edilir. Günü bu gündə aparıcı təhsil müəssisi olaraq daim islahatlar apararaq inkişa etmək məqsədli işlər görülür. Aktiv beynəlxalq əlaqələrin qurrulmasına səy göstərir. Avropa təşkilatları ilə birgə iş birliyi sayəsində təhsil tam olaraq avropa standartları çərçivəsində aparılır.

Ermənistan Dövlət Pedaqoji Universiteti rektoru — tarix elmlər doktoru, professor Ruben Karlonoviç Mirzaxanyan

## Fakultələri
# Filologiya fakultəsi,
# Tarix və diyarşunaslıq fakultəsi,
# İbtidai təhsil fakultəsi,
# Biologiya, kimya və coğrafiya fakultəsi,
# Psixoloji təhsil və psixologiya fakultəsi,
# Xaici dillər fakultəsi,
# Riyaziyyat, fizika və informatika fakultəsi,
# İncəsənət təhsili fakultəsi,
# Sosial təhsil fakultəsi,
# Mədəniyyət fakultəsi.

## İxtisaslar
# Erməni dili və ədəbiyyatı, 
# Riyaziyyat,
# Fizika,
# İnformatika,
# Təbiətşunaslıq,
# Texnologiya və idarə,
# Kimya,
# Biologiya,
# Ətraf mühit haqqında elm,
# Lanşaft planlaşdırılması,
# Coğrafiya,
# Tarix,
# Hüquq,
# Ümumi hüquq,
# Kulturologiya,
# Musiqi təhsili,
# Təsviri incəsənət,
# Geyimlərin modelləşdirilməsi,
# Dekorativ incəsənət,
# Teoriya, tarix və incəsıdin idarə edilməsi,
# Sosial iş,
# Psixologiya,
# Hərbi psixologiya,
# Klinik psixologiya və psixoterapiya,
# Şəxsiyyət psixologiya,
# Praktiki psixologiya,
# Hüquqi psixologiya,
# Sosial və siyasi psixologiya,
# Ailə psixologiya,
# Sosial pedaqoqika,
# Sosiologiya,
# Jurnalistika,
# Rejisorluq,
# İnsturmental ifaçılıq,
# Kitabxanaçılıq-infirmasiya mənbələri,
# Muzey işi,
# Foto,
# Operatorluq,
# İdarəetmə,
# Prodüser işi,
# Pedaqoji psixologiya,
# İlkin pedaqoqika və metodika,
# İlkin pedaqoqika və metodika rus dilində, 
# Məktəbə qədərki pedaqoqika və metodika,
# Şaxmat,
# Tiflopedaqoqika,
# Сурдопедагогика,
# Oliqofrenopedaqoqika,
# Loqopediya,
# Erqoterapiya,
# Xüsusi psixologiya, 
# Art-terapiya,
# Xüsusi pedaqoqika,
# İngilis dili və ədəbiyyatı,
# Alman dili və ədəbiyyatı, 
# Fransız dili və ədəbiyyatı,
# İspan dili və ədəbiyyatı,
# Rus dili və ədəbiyyatı, 
# Təhilin idarə edilməsi.

## Tanınmış məzunlar və pedaqoqları
* Qevorq Qanesoqlyan - Ermənistan icraiyyə komitsinin müavini
* Qrant Muşeqoviç Voskanyan – Ermənistan Ali Sovetinin Pezidium müavini.
* Armen Avaqoviç Xaçatryan – Ermənistan Milli Təhsil nazirin müavini.
* Alik Sarqsyan – general-leytenat
* Movses Qorqisyan – Ermənistan Respublikasının milli qəhrəmanı 
* Makro Mxoyan - EEA akademiki 
* Manvel Zulalyan - EEA akademiki 
* Samson Ağabəyoviç Dağbaşyan  — SSRİ əməkdar müəllimi, Sovialist əməyi qəhrəmanı.
* Aşot Vanikoviç Xaçatryan (1954) — Rusiyalı rəssamı,
* Ovanes Qalstyan - rejissor, senarist, prodüser
* Ara Qevorqyan - musiqiçi, bəstəkar, prodüser
* Karo Semercyan - dramaturq
* Asmik Arturyan - müğənni, 
* Aramıs Sakyan - yazıçı, dramaturq, tərcüməçi,
* Artur Sarkisyan - müasir erməni rəssamı,
* Norayr Arutyonoviç Dabaqyan — erməni-sovet ədəbi tənqidçisi, professor.

## İstinadlar

## Mənbə
Rəsmi sayt
Leopold və Mstislav Rostropoviçlərin ev-muzeyi

**Leopold və Mstislav Rostropoviçlərin ev-muzeyi** — dünyaşöhrətli violonçelist, Mstislav Rostropoviçin anadan olduğu və uşaqlıq illərini keçirdiyi evdə yerləşən muzey. Muzey 2002-ci il mart ayının 4-də açılmışdır.

## Ekspozisiya
Muzeyin ekspozisiyasında M. Rostropoviçin uşaqlıq, gənclik, həyat və yaradıcılıq illərinin çiçəkləndiyi dövrləri əks etdirən maraqlı materiallar nümayiş etdirilir.

Muzeyin ekspozisiyası iki hissədən ibarətdir. Birinci hissədə Rostropoviçlər ailəsinin yaşadığı evin ab-havası, o dövrkü mühit əks etdirilmişdir. Muzeydə nümayiş olunan eksponatlar arasında Leopold Rostropoviç tərəfindən oğluna yazdığı (1942-ci il) məktub da vardır. Bu məktub M. Rostropoviç üçün hər bir zaman mənəvi dayaq olmuşdur. Ekspozisiyanın ikinci hissəsində M. Rostropoviçin həyat və yaradıcılığının mühüm anları, onun Bakı ilə əlaqələrini təsdiqləyən materiallar nümayiş olunur. Muzeydə M. Rostropoviç haqqında filmlər, maestronun ifası ilə yazılmış audio kasetlər və disklər vardır.

Muzeydə daima olaraq Rostropoviçin ifasında musiqi (Bax, Bethoven) və onun dirijorluğu altında simfonik musiqilər səslənir. Burada Rostropoviçin ən sevimli əsərlərindən biri – Pyotr Çaykovskinin Altıncı simfoniyasının lent yazısı da səsləndirilir. O, bu əsərə 1974-cü ildə Moskva Konservatoriyasının Böyük Zalında Moskvadan xaricə getməzdən əvvəl vida gecəsində dirijorluq edib. Ev-muzeydə saat maestro Rostropoviçin vəfat etdiyi vaxta – 14:08-ə qurulmuşdur.

## Qalereya

Fayl:Mstislav Rostropoviçin Bakıda xatirə lövhəsi.jpg|Muzeyin qarşısında Mstislav Rostropoviçin xatirə lövhəsi.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Наследие Ростроповичей в Баку
Yenovk Şagen

**Yenovk Şagen** (; ) — Osmanlı İmperiyası dövründə yaşamış Ermənistan aktyoru və rejissoru.

## Bioqrafiya
Yenovk Şagen 3 fevral 1881-ci ildə İzmit yaxınlığında Partizak kəndində erməni ailəsində anadan olmuşdur. Partizakdə ibtidai təhsilini aldıqdan sonra ailəsi ilə birlikdə Konstantinopola köçmüşdür..

Konstantinopolda o məşhur erməni tragiki Petros Adamyanın tərcümeyi-halını oxuduqdan sonra teatra maraq göstərməyə başlamışdır. Müxtəlif pyeslərdə kiçik rollar oynamağa başladı. Şagen Martiros Mnakyanın başçılıq edilən teatr qrupuna qoşuldu. Sonralar Şagen erməni dramatik cəmiyyətinin yeni teatrının aktyoru oldu. Burada məşhur aktyor Vaqram Papazyan ilə dostlaşdı. Növbəti illərdə Şagen Felikyan və Zarifyanın başçılıq etdiyi digər teatr kollektivlərində çıxış etməyə başladı. Şagen Osmanlı İmperiyasının çox məskun edilmiş məntəqələrində — Qahirə də daxil olmaqla, İzmir, İzmit və doğma Partizak kəndində səyyar çıxışlar edirdi.

Ən gözəçarpan rolları arasında Fransua Koppenin "La grève des forgerons" monoloqunu, Tribule ("Kral əylənir", Viktor Hüqo), Yaqo ("Otello", Uilyam Şekspir), Şeylok ("Venesiya taciri" U. Şekspir) obrazını misal göstərmək olar.

## Ölümü
Öz dostu Vaqram Papazyan ilə razılaşmalarına baxmayaraq, Yenovk Şagen Rusiyaya getmədi. 24 aprel 1915-ci ildə Şagen Konstantinopolun Nişantaşı rayonunda öz evində həbs edilmişdir. Həbslər qondarma erməni soyqırımının tərkib hissəsi idi. Osmanlı İmperiyasının daxili əyalətlərinə paytaxtdan erməni ziyalılarının deportasiyası başlamışdır.

Nəticədə Şagen Ankara yaxınlığında Ayas əyalətinə deportasiya edilmişdir. Şagen və erməni ziyalılarının digər nümayəndələri keşikçinin nəzarəti altında həbs edildilər. Yekunda onu həbsxanadan çıxardılar və Ankara yaxınlığında öldürdülər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Один из жертв Геноцида – Еновк Шаген  // Hayernaysor.am
Karavasta laqunu

**Karavasta laqunu** () — Albaniyada ən böyük, Adriatik dənizində isə ən böyük laqunlardan biri. Karavasta Adriatik dənizindən böyük qum zolağı ilə ayrılmışdır. Laqun Divyaka-Karavasta milli parkının bir hissəsidir. Laqun 1995-ci ilin 29 noyabrından Ramsar konvensiyasına əsasən qorunan beynəlxalq ərazilər siyahısına daxil edilmişdir.

## Coğrafiya

Laqun Albaniyanın qərb hissəsində, təxminən Şkumbini və Simnan çaylarının mənbələri arasında, Lyuşnya şəhərindən 20 kilometr qərbdə yerləşmişdir. Laqun təxminən 45 m² ərazini tutur. Laqunun maksimal dərinliyi — 1,3 m, orta dərinliyi — 0,7 m-dir. Laqun Adriatik dənizindən böyük qum zolağı ilə ayrılmışdır. Bataqlıq sahilləri boyunca bir neçə qumlu ada yerləşir. Şam ağacı meşələri laqunu əhatə edir.

Laqun nadir heyvanlardan olan qıvrımlələk qutanların yuvalarını qurduqları yer kimi məşhurdur. Dünyada üzrə qutanların 5 %-i bu laqun ətrafında yaşayır. Onlar yuvalarını yalnız laquna daxil olan Qutan adasında tikirlər. Laqun həmçinin 1300-dən çox quş növü yuva qurduğu yer hesab olunur. Bu növlərə Sternula albifrons, böyük qarabatdaq, kiçik qarabatdaq və çəmən tirkuşkasını misal göstərmək olar.

29 noyabrdan Karavasta laqunu (781 nömrəli qərar ilə) beynəlxalq su-bataqlıq təsərrüfat ərazisinin siyahısına daxildir. 1994-cü ildən laqun 222,302&nbsp;km² ərazisi olan Divyaka-Karavasta milli parkının ərazisinə daxildir. Milli park daxilində bir neçə restoran yerləşir. Qum təpələri boyunca yerləşən çimərlik turistlərin axınına səbəb olur.

Laqun ətrafı ərazilərdə dezinfeksiya üzrə kampaniyalar uzun müddətdir ki, dayandırılmışdır. Bu səbəbdən laqunda ağcaqanadların aktivliyi müşahidə olunur. 2014-cü ildə dezinfeksiya kampaniyaları yeniləndi və bərpa üçün milli layihə yaradıldı. Layihəyə əsasən ovçuluğa yararlı quşlar üçün dezinfeksiya və vaksinasiya işləri aparılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Karavasta Guest House Tourism Portal
Gintaras Beresnyavisius

**Gintaras Beresnyavisius** (; ) — Litva dinşünas, yazıçı və publisist.

## Bioqrafiyası
Gintaras 7 iyul 1961-ci il Kaunasda anadan olmuşdur. 1979-cu ildə 26 №-li (hal-hazırda Simonas Daukantas adına məktəb) Kaunas məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Vilnüs Universitetinin tarix fakultəsi bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra 2 il sovet ordusuna xidmət etmiş, zirehli tank qoşunlarında iştirak etmişdir. 1986-cı ildən müxtəlif universitetlərdə işləmiş və 1993-cü ildə (elmi rəhbər Norbertas Velyus) həkim dərəcəsini almışdır.

Gintaras bir sıra elmi kitabların müəllifi və redaktoru olmuşdur. 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Baltika mifologiyasını və din tarixini ən yaxşı bilənlərindən biri hesab edilirdi. 2003-cü ildə din tədqiqatı üzrə dərslik dərc etmişdir. Dərslik 11 və 12-ci siniflərdə tədris olunur.

Onun qısa hekayələri və şərhləri əsasən *Naujasis Židinys* jurnalında və mədəniyyət haqqında həftəlik qəzet olan *Šiaurės Atėnai* qəzetində dərc edilmişdir. Gintaras qəzetdə müxtəlif xəbərlər və internet-portallarının redaktoru olmuşdur. Bundan başqa o, esselərin (həmçinin *Antanas Sereda* təxəllüsü ilə) və bir neçə romanın toplusunu dərc etdirmişdir. 2001-ci ildə Gintaras Litva tarixinə həsr edilmiş *Ant laiko ašmenų* toplusuna görə Litva prezidenti tərəfindən mükafata layiq görülmüşdür. 2004-cü ildə o, prezident seçkilərində Kazimir Prunskeneni dəstəkləmişdir.

Son illərində Beresnyavisius Vilnüs Universitetinin din tədqiqatı mərkəzində, həmçinin mədəniyyət, incəsənət və fəlsəfə institutunda çalışmışdır. Onun elmi nailiyyətlərinə və Kaunas universitetindəki mühazirələrinin məşhurluğuna baxmayaraq, Gintaras professor drəcəsini ala bilmədi.

Gintaras Beresnyavisius 6 avqust 2006-cı ildə naməlum şəraitdə vəfat etmişdir. Dəqiq məlumdur ki, Gintaras bardan qayıdarkən sərxoş halda olmuş və polis tərəfindən saxlanmışdır. Rəsmi məlumatlara əsasən, onun ölümü ürək çatışmazlığından baş vermişdir. Ölümün polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərini aşması nəticəsində baş verməsi yalandır.

## Əsərləri

### Elmi işləri
* *Dausos*. Klaipėda 1990.
* *Religijų istorijos metmenys*. Vilnius 1997. ISBN 9986-590-54-X
* *Trumpas lietuvių ir prūsų religijos žodynas*. Vilnius 2001. ISBN 9955-445-31-9
* *Palemono mazgas. Palemono legendos periferinis turinys*. Vilnius 2003. ISBN 9955-9557-9-1

### Belletristika
* *Ant laiko ašmenų*. Vilnius 2002. ISBN 9955-445-41-6
* *Zauber der baltischen Staaten. Estland - Lettland - Litauen.* Fotos v. Kai U. Müller. Texte v. Gintaras Beresnevicius, Cornelius Hasselblatt, Detlev Henning u. a. München, GeraNova/Bruckmann, 2005. ISBN 3-86517-030-7

## İstinadlar
Baykovski körpüsü

**Baykovski körpüsü** — Rostov-na-Donu şəhərində 1864-cü ildə inşa edilən edilən körpü. Körpü Qeneralnaya axarı üzərində inşa edilmişdi. Körpü öz adını o zaman şəhər rəhbəri olmuş Andrey Matveeviç Baykovun adından almışdır. Qalıqları günümüzə gəlib çatmamışdır.

## Tarixi

Tarixi Baykovski körpüsünün inşasına 1840-cı ildə başlanılmışdır. Bu zaman şəhər rəhbəri Andrey Romanoviç Yaşenko Qeneralnaya axarı üzərindən körpünü inşa etməyi qərara alır. Bu körpüyə ehtiyac əsasən pis havalarda yaranırdı. Xüsusi ilə Rostov yarmarkası zamanı ehtiyac daha çox duyulurdu. Axarın digər hissəsinə keçmək provlem yaradırdı, üstəlik əşyaları digər hissəyə keçirmək olduqca çətin idi.

Şəhər duması bu ehtiyacların ödənilməsi məqsədi ilə mövcud taxta körpünün yerinə daş körpünün inşasını qərara alır. Belə ki, taxta körpünün artıq təmirə ehtiyacı vardı. 1857-ci ildə binanın smetə dəyəri arxitektor Lıkov tərəfindən hesablanmışdır. Onun inşasına ümumilikdə 4955 rubl 26 qəpik tələb olunurdu. Bu zaman şəhər rəhbəri Andrey Matveeviç Baykov olur. Nəhayətdə axar üzərində inşa edilən körpünün açılışı 30 avqust 1964-cü ildə gerçəkləşdirilir. 2013-cü ilin mart ayına olan məlumata görə körpüdə olan memorial lövhə və boru günümüzə qədər gəlib çatşamışdır. Baykovski körpüsü belə günümüzə gəlib çata bilməmişdir.

## Təsviri
Körpünün evi 20 sajrn təşkil edirdi. Körpünün daxili hissəsi kərpiçdən, divarları isə daşdan inşa edilmişdir.

## İstinadlar
Bokovski Rayon Diyarşünaslıq Muzeyi

**Bokovski Rayon Diyarşunaslıq Muzeyi** — Rostov vilayətinin Bokovski stanisasında yerləşən diyarşünaslıq muzeyi. Muzey 1976-cı ildə yaradılıb. 1982-ci ilin 2 may tarixində ilk nümayişi gerçəkləşmişdir.

Muzeyin adresi: Rostov vilayəti, Bokovski rayonu, Bokovski stanisası, Teliçenko küçəsi, 18.

## Tarixi və təsviri
1976-cı ildə Böyük vətən müharibəsi veteranı Aleksandr Daniloviç Krasnoqlazov "Selskaya nov" qəzetinin 57-ci sayında Bokovski rayonu sakinlərinə müraciət ünvanlayır. Burada rayon tarixi ilə əlaqəli eksponatların toplanılaraq diyarşünaslıq muzeyinin təşkil edilməsi müraciətini edir.

Bokovski rayon diyarşünaslıq muzeyi 5 may 1982-ci ildə Rostov vilayəti Bokovski stanisası ərazisində muzey açılır. Muzey binası Bokovski raykomunun göstərişinə əsasən inşa edilir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Muzeydə 2637 eksponat toplanmışdır. Muzey yeddi zaldan ibarətdir.

Muzeyin "Bizim diyarın təbiəti" adlı ekponatlar zalında rayon ərazisində yayılmış bitki və heyvanlar aləmi nümayiş etdirilir. Eksponatlar heyvanların müqəvvasından, bitki herbarisi, daşlaşmış ağac qalıqları, Bokovski rayonunun təbiət təsvirindən ibarətdir.

Muzeyin "Bizim diyarın uzaq keçmişi" adlı ekponatlar zalında rayon ərazisində olan ilk evlərin şəkilləri, qədim samovarlar, xalılar, sakinlərin keçmişdən qalma geyimləri saxlanılır.

Üçüncü zalda isə don vilayətinin sovet dönəminə aid eksponatlar saxlanılır. Burada xəritələr, plakatlar saxlanılır. Burada vətəndaş müharibəsi və oktyabr inqilabına aid eksponatlar da qorunur.

"Şoloxov zalı" adlı ekpozisiyada isə yazıçı Mixail Aleksandroviç Şoloxovun şəkilləri, kitabları, onun əsərləri əsasında çəkilmiş kino lentlər saxlanılır.

Muzeyin "Don kazakları" zalında kazaklara aid geyimlər və ev əşyaları saxlanılır.

Sərgi zalında veteranlarla görüşlər keçirilir, bayramlar qeyd edilir, konfranslar təşkil edilir.

Bokovsk muzeyinin qarşısında Sovet İttifaqı qəhrəmanı Yakov Platonoviç Teliçenkonun şərəfinə büst qoyulmuşdur. Büst regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Боковский районный краеведческий музей
* Боковский районный краеведческий музей
Slovenlər Serb Respublikasında

**[[Slovenlər]] [[Serb Respublikası]]nda** (, ) — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən sloven mənşəli vətəndaşlar. Çernoqoriyalılar Serb Respublikasının 12 milli azlığından biri kimi tanınır. Onların maraqlarını Serb Respublikasının milli azlıqlarının məsləhətçi şurası müdafiə edir. 2013-cü il əhalinin siyahıya alınması məlumatlarına əsasən Serb Respublikasında 504 sloveniyalı yaşayır.

## Tarixi
Sloveniyalılar XIX əsrin sonunda Bosniya və Herseqovinaya köçürülmüşdür. Köçürülənlər müxtəlif peşələrin nümayəndələri idilər: mühəndislər, memarlar, yerölçənlər, şaxtaçılar, həkimlər, tacirlər, hərbilər, əczaçılar və müəllimlər. XX əsrin əvvəllərinə qədər sloveniyalıların əsas hissəsi Banya Lukada yaşayırdı. İkinci dünya müharibəsindən sonra onlar bütün Bosniyaya və Herseqovina SR boyunca yerləşdirildilər..

## Din
Sloveniyalılar əsasən Roma-Katolik kilsəsinə sitayiş edən insanlardır.

## Məşhur şəxsiyyətlər
* **Frans Soşnya**, Serb Respublikası Veçesinə üçüncü çağırış deputatı.

## Həmçinin bax
* Serbiya əhalisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Савез националних мањина Републике Српске: Словенци 
* Официальный сайт общества «Триглав»
Çin–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan-Çin əlaqələri** — Qazaxıstan və Çin arasında iki tərəfli münasibətlər. İki tərəfli əlaqələrin əsası 27 avqust 1992 ildə qoyulmuşdur. Qazaxıstanın Çində səfirliyi fəaliyyət göstərir. 
Hər iki ölkə Şanxay təşkilatının üzvüdür. İkisi də bu təşkilat daxilində münasibətlər qurur. Qazaxıstanın ilk müstəqilliyini tanıyan dövlət Çin olmuşdur.  
Çinin İli-Qazax muxtar dairəsində 2 milyon qazax yaşayır. Qazaxlar qazax dilində danışır ancaq ərəb əlifbasından istifadə edirlər. Qazaxların çoxu əsasən iri şəhərlərdə yaşayır və təhsil edir. Üstəlik Pekin və Şanxay şəhərlərində belə qazax diasporu vardır. 
Çinin Sinszyan-Uyğur muxtar rayonu Qazaxıstanın maraq çərçivəsində olan bölgədir. Hər iki ölkə arasında dövlət sərhədi 1533 metr təşkil edir.

## Çin şirkətləri Qaxaxıstanda
2000-ci ildə Çin kapitalı hesabına ümumi neftin 7,36%, 2010-cu ildə isə 23,51% çıxarılır.

## İqtisadi əlaqələr
1995—2007-ci illərə olan pul dövriyyəsi iki ölkə arasında 391 mln dollardan 13800 mln dollar arasında dəyişmişdir. Qazaxıstanın Çinə xam neft ixracatı elə də böyük deyildir. Əgər bu rəqəm 2000-ci ildə 1,0 % təşkil edirdisə, 2010-cu ildə bu rəqəm 4,2 % olmuşdur. Qazax neftinin Çinə illik ixracı 2001—2010-ci illərdə 0,6 mln tondan 9,7 mln tona qədər olmuşdur. Kəskin şəkildə neft ixracının artmasına səbən 2005-ci ildə Qazaxıstandan Çinə kəmərin çəkilməsi olmuşdur.

## Qazaxıstan-Çin sərhəddi
İki ölkə arasında sərhəd 1740&nbsp;km təşkil edir. 26 aprel 1994-cü ildə iki ölkə arasında «Qazaxıstan-Çin dövlət sərhəddi haqqında» anlaşma imzalanır. İki ərazi istisna olmaq şərti ilə iki ölkə arasında sərhəd müəyyən edilir. Söhbət Qazaxıstan ərazisində yerləşən 944&nbsp;km² ərazidən gedirdi. Nəhayətdə 1997-ci ildə iki ölkə arasında səhdəd anlaşması imzalanır. 10 mart 1999-cu ildə Qazaxıstan parlamenti bu sənədi təstiqləyir. Bununla da iki ölkə arasında sərhədlər tam müəyyən edilir. Mübahisəli olan  944&nbsp;km² ərazidən 407&nbsp;km² ərazi Çinə verilir. Yerdə qalan 537&nbsp;km² ərazi isə Qazaxıstanda qalır. Astana həm də SSRİ dönəmində istehkam tikililərinin inşası planından imtina edir.

## Siyasi əlaqələr
Hər iki ölkə arasında siyasi əlaqələr daim konstruktivdir. 1990-cı illərdə Çin Qazaxstana Uyğurlsra yardım etməməsi ilə əlaqədar ərazi ploblemini ortaya atmışdı. Hazırda isə iki ölkə qərb ölkələri ilə əlaqələrin təminatında mühüm dəhliz rolunu oynayır.

## Mənbə
* Посольство КНР в РК
* Посольство РК в КНР
* Проблемы и перспективы торгово-экономического сотрудничества между Казахстаном и КНР 
## İstinadlar
ABŞ–Qazaxıstan münasibətləri

**Qazaxıstan-ABŞ əlaqələri** — Qazaxıstan və ABŞ arasında iki tərəfli münasibətlər. İki tərəfli əlaqələrin əsası 1991 ildə qoyulmuşdur.

## Tarix

* 25 dekabr 1991-ci ildə ABŞ Qazaxıstanı müstəqilliyini tanıyan üçüncü ölkədir (Türkiyə və RF). 
* Birləşmiş Ştatlar Qazaxıstanda ilk səfirlik açan ölkə olmuşdur. İlk səfirlik 1992-ci ilin yanvarında Alma-Atada fəaliyyətə başlamışdır. Sonradan səfirlik Astanaya köçürülmüşdür. Müstəqliyin hazırkı illərində iki ölkə arasında konstruktiv iki tərəfli əlaqələr qurulmuşdur.

## Hərbi əlaqələr
2003-cü ildən Qazaxıstanda «Çöl qartalı» Amerikan-Qazax hərbi təlimləri keçirilir. «Çöl qartalı-2015» təlimində ABŞ, Böyük Britaniya, Qırğızıstan, Tacikistan, həmçinin ilk dəfə olaraq Əfqanıstan, Nepal və Türkiyə belə iştirak etmişdir.

2003-cü ildə Qazaxıstan İraqa 27 hərbi mühəndis göndərmişdir. Ümumilikdə isə burada 290 qazax hərbçi qulluq etmişdir.

Qazaxıstan Xaroci işlər nazirliyinin sözlərinə görə: «*Qazaxıstan ABŞ-nin Mərkəzi Asiyada təhlükəsizlizliyə qarşı mübarizə və stabilləşmə sahəsində işləri öz özərinə götürmüşdür.*» 

Kazbat və Kazbriq adlı dəstələr təşkil edilmişdir ki, onlar daim ABŞ və NATO qüvvələri ilə birgə təlimlərdə olur

## İqtisadi əlaqələr
2012-ci ilə olan investorların yatırdığı vəsait mld. dollar:
* Qərb ölkələri -  118,0 
* Çin         -   18,2
* Rusiya        -    5,2

2012-ci ilə Qazaxlstandan çıxarılan pullar mld. dollar:
* ABŞ            - 45,0
* Böyük Briyaniya - 16,8      
* Niderland     - 16,2 
* Almaniya       -  7,6  
* Fransa        -  6,3  
* Avstriya        -  3,4  
* İsveçrə      -  3,3  
* Kanada         -  3,1

2011-ci il məlumatına görə Qazaxıstan Amerikanın 78-ci iri ticarət ortağıdır. Burada illik ticarət dövrüyəsi 2,5 mld təşkil edir. 2011-ci ildə ABŞ Qazaxıstan iqtisadiyyatına 9,6 mld dollsr pul yatırmışdır. Bu isə bir il öncəki rəqəmlərdən 23,9 % çoxdur. Bu yatırımlar əsasən neft-qaz, telekomumikasiya və energetika sahələrinə yönləndirilmişdir.   
## Mənbə
* Американо-казахстанские отношения на сайте Государственного департамента США. 
## İstinadlar
İkinci bahar (teleserial, 2014)

**İkinci bahar** — Azərbaycanın çoxseriyalı teleserialı.

## Məzmun
Film yaddaşını itirən Nigar (İlahə Həsənova) və ona sahib çıxan Kənanın (İsmayıl Kərimov) ətrafında cərəyan edir. Yaddaşını itirsədə Nigar hər bir şeyi bir-bir xatırlayır...

## Filmin heyəti
*Quruluşçu Rejissor*: Sain Qəhrəman
*Ssenari müəllifləri*: Nicat Dadaşov, Tural Səlimov
*Quruluşçu Operator*: Hakim Ağayev
*Quruluşçu Rəssam*: Xuraman Azəri
*Montaj rejissoru*: Fərəc Süleymanov
*Bəstəkar*: Murat Engin
*Səs operatoru*: Vüsal Həsənov
*Səs rejissoru*: Murat Engin
*Operator*: Orxan Məmmədov
*Steadicam operatoru*: Orxan Məmmədov
*Prodüser*: Kəmalə Rzayeva
*Geyim üzrə rəssam*: Sevinc Yusibova
*Geyim üzrə rəssam köməkçisi*: Fəxriyyə Zeynalova
*Qrim üzrə rəssam*: Vüsalə Mustafayeva
*İşıq ustası*: Rəşad Akifoğlu
*Texniki direktorun köməkçiləri*: Vasif Məmmədli, Elnur Rzazadə
*Rejissor asistenti*: İlkin Şirinov, Elvin Əhmədov
*Maliyyə meneceri*: Aydın Mahmudov
*Sürücü*: Nizami Fərzəliyev
*Casl direktoru*: Çinarə Hüseynova
*Prodüser köməkçisi*: Orman Səfərov
*Təsərüffat meneceri*: Həbib İsmayılov
*Aşpaz*: Höküməxanım Qəhrəmanova
*Ofis menecer*: Səbinə Əhmədova

### Rollarda
Rafael Dadaşov-Yaşar
Ayşad Məmmədov-İlyas
Elxan Quliyev-Əkbər
Nahidə Orucova-Sevil
Tural Əhməd-Nazim
Anar Heybətov-Vasif
Əliqulu Səmədov-Süleyman
Elvin Əhmədov-Zeynal
Pərviz Bağırov-Füzuli
Şəfəq Əliyeva-Nəsibə
Nəsibə Zeynalova-Firuzə
Gülnarə Abdullayeva-Fatimə
Təvəkkül Əliyev-Cavanşir
Azər Nəsibov-Zaman
Erkin Ergin-Vüsal
Pərvin Abıyeva-Kəmalə
Cəmilə Tağızadə-Könül
Fateh Tahir-İsmayıl

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə
Yevgeni Onegin

**Yevgeni Onegin** () — 1823–1830-cu illərdə rus şairi Aleksandr Puşkin tərəfindən yazılmış mənzum roman. Əsəri ilk dəfə azərbaycan dilinə Səməd Vurğun tərcümə etmişdir (1936).

## Xarici keçidlər
* ''Yevgeny Onegin'' The full text of the poem in Russian
* A bogus version of The Xth Chapter
* ''Eugene Onegin'' at lib.ru Charles Johnston's complete translation
* The Poetry Lovers' Page (a translation by Yevgeny Bonver)
* Pushkin's Poems (a translation by G. R. Ledger with more of Pushkin's poetry)
* What's Gained in Translation An article by Douglas Hofstadter on the book, which explains how he can judge the relative worth of different translations of Onegin without being able to read Russian
* An Audiobook Narrated by Stephen Fry
Yevgeni Onegin (dəqiqləşdirmə)

* Yevgeni Onegin — A.S.Puşkinin mənzum romanı.
* Yevgeni Onegin (opera) — P.İ.Çaykovskinin operası.
Yevgeni Onegin (opera)

thumb|200px|right|Leonid Sobinov Lenski rolunda
**Yevgeni Onegin** — Pyotr Çaykovskinin 1877–1878-ci illərdə bəstələdiyi opera. Operanın süjeti Aleksandr Puşkinin eyniadlı əsərindən götürülüb.

## Rollar

## Ədəbiyyat
* *Домбаев Г.* Творчество Петра Ильича Чайковского в материалах и документах. — М., 1958
* *Пётр Ильич Чайковский*. Переписка с Н. Ф. фон-Мекк (В 3-х книгах) 2004 г., 624+688+736 стр. ISBN 5-8159-0393-0
* Отечественные певцы. 1750–1917: Словарь / Пружанский А. М. — Изд. 2-е испр. и доп. — М., 2008.

## Həmçinin bax
* Yevgeni Onegin

## Xarici keçidlər
* Libretto:
** Russ librettosu in HTML
** Russian libretto in zip file for Word 
** Librettonun alman dilinə tərcüməsi 
* Tchaikovsky Research
* Upcoming performances at major halls
Qazaxıstan–Serbiya münasibətləri

**Qazaxıstan–Serbiya münasibətləri** — Qazaxıstan ilə Serbiya arasında ilk diplomaik əlaqələr 1996-cı ilin dekabrında qurulmuşdur. 2015-ci ilin iyun ayında Belqradda Qazaxıstanın səfirliyi açılmışdır. Serbiyanın Astanadakı səfirliyi isə 23 iyun 2011-ci ildə təsis edilmişdir.

## Tarixi
Müstəqillik dönəminə qədər Qazaxıstan SSRİ üzvü olaraq Yuqoslaviya ilə müəyyən diplomatik əlaqəlır qurmuşdur. Qazaxıstan ilə Yuqoslaviya Müttəfiq Respublikası arasında əlaqə 10 dekabr 1996-cı ildə qurulmuşdur. Hazırda Qazaxıstanın Serbiyadakı səlahiyyətli səfiri Nurbax Turaroviç Rüstəmovdur. Serbiyanın Qazaxıstandakı səfiri isə Vkadan Matiçdir (2017).

## Əlaqələr
### İqtisadi əlaqələr
Serbiya ilə Qazaxıstan arasında mal dövriyyəsi:
* 2008 — $12,5 mln.
* 2009 — $18,5 mln.
* 2010 — $13 mln.
* 2011 — $15,5 mln.
* 2012 — $25,3 mln.
* 2013 — $22,7 mln. (Serbiyaya ixrac — $4,5 mln., Serbiyadan idxal — $18,2 mln.)
* 2014 — $20 mln. (Serbiyaya ixrac — $0,3 mln., Serbiyadan idxal — $19,7 mln.)
* 2015 (iki ay) — $1,7 mln. (ancaq Serbiyadan idxal)

Serbiua əsasən Qazaxıstana kimya məhsulları, ağac məmulatları, tekstil, kağız ixrac edir. Əvəzində isə Qazaxıstandan mineral məhsullar, mexanizmlər, elektrotexniki avadanlıqlar və s idxal edir. Qazaxıstanda serb kapitalı ilə işləyən onlarla müəssisə vardır. Bunlar əsasən ticarıt və tikinti sahələrini özündə birləşdirir. Serbiyanın «Enerqoproyekt» şirkəti Almatıda iki metro stansiyasının inşasını gerçəkləşdirir. Üstəlik digər serb şirkətləri isə burada yaşayış kompleksləri inşa edir. Sarıaqaşda isə mərab zavodu tikir.

### Anlaşmalar
* 4 noyabr 2009-cu ildən diplomatik və xidməti paport sahibləri üçün vizasız rejim tətbiq edilmişdir.
* 7 oktyabr 2010-cu ildə iki ölkə arasında azad ticarətin təşkili üçün anlaşma imzalanmışdır. 
* Hazırda isə iki ölkə arasında cinayətkarlığa qarşı mübarizə ilə əlaqədar anlaşmalar üzərində işlər gedir.
### Siyası əlaqələr
Qazaxıstan Kosovo məsələsində Serbiyanı dəstəkləyərək onun müstəqilliyini tanımayacağını bəyan etmişdir. Serbiya həm də Qazaxıstanın Astanada  «EKSPO-2017» keçirilməsinə və onun BMT Təhlükəsizlik surasına qeyri-daimi üzv seçilməsinə dəstək vermişdir.

## Dövlət səfərləri
2015-ci ildə Qazaxıstana Serbiyanın prezidenti Tomislav Nikoliç səfər edərək iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişaf prespektivlərindən söhbət açmışdır. İki ölkə arasında əlaqənin 20 illiyi münasibətilə Nursultan Nazarbayey Serbiyaya səfər etmişdir. Bu zaman Belqrad Jambıl Jabaevin şərəfinə abidə ucaldılmışdır.
## İstinadlar

## Mənbə
* Сотрудничество Республики Казахстан с Республикой Сербия 
* БИЛАТЕРАЛНИ ОДНОСИ СА СТРАНИМ ДРЖАВАМА. КАЗАХСТАН