open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qazaxıstanda rabitə

Məlumat dünyanın CIA Kataloqundan götürülmüşdür (20 mart 2011-ci il) :

**Telefonlar — əsas xətlər**: 4.928 milyon (2011)

**Telefonlar — cib telefonları**: 14.995 milyon (2009)

**[[Beynəlxalq telefon kodları|Telefonun ölkə kodu]]**: +7

**Telefon sistemi**:

**Ölkədaxili**: Quru xətləri, radiorele rabitəsi və peyk rabitəsi vasitəsilə şəhərlər arasında. Sabit əlaqələrin sayı tədricən artır və hər 100 nəfərə təxminən 40 nəfərdir. Mobil (mobil) əlaqələr sürətlə böyüyür və onların sayı 100 nəfərə 88 nəfərdir.

**Beynəlxalq**: Digər postsovet respublikaları və Çin ilə beynəlxalq rabitə quru xətləri və mikrodalğalı radiorele rabitəsi vasitəsilə həyata keçirilir. Digər ölkələrlə peyk və Trans-Asiya-Avropa (TAE) fiber optik kabel vasitəsilə. Peyk yerüstü stansiyaları: Intelsat. Qazaxıstan peykləri — KazSAT-1, KazSAT-2, KazSAT-3, KazSAT-4.

Radio yayım stansiyaları: AM - 60, FM - 24, qısa dalğa - 14 (2011)

Radio: 11.47 milyon (2011)

Televiziyalar: 26 (üstəgəl 14 təkrarlayıcı) (2011)

İnternet provayderləri: 18 (öz beynəlxalq kanalları ilə) (2011)

İnternet aparıcıları: 180 217 (2011)

İnternet istifadəçiləri: 400.000 (2005) 1,247,000 (2006); 5.300.000 (2011)

İnternet domeni :.kz, .қаз

## Mobil əlaqə
Qazaxıstanda mobil rabitə GSM (900, 1800) və UMTS (900, 2100) formatında həyata keçirilir. 2012-ci ildə mobil rabitənin nüfuz nisbəti 120% təşkil etmişdir. 2015-ci ildə Qazaxıstanda mobil rabitə səviyyəsi 185% -ə çatdı - ölkədə 31 milyondan çox SİM kart qeydiyyata alındı. Bu SIM-kartların 35% -dən çoxu (11 milyon) İnternetə malikdir.

Mobil operatorlar GSM və UMTS formatında fəaliyyət göstərir:

* Kcell ASC (2012-ci ilədək - GSM Qazaxıstan LLP Kazakhtelecom ASC) (səhmlərinin nəzarət payı Kazakhtelecom SC-dən alınan TeliaSonera holdinqinə aiddir, İskandinaviya-Türk FinTur holdinqinin 47% -i sahibdir) Kcell və Activ ticarət nişanları ilə;
* ALTEL 4G GSM + LTE ticarət nişanı ilə Altel SC (şirkət Kazakhtelecom SC-yə məxsusdur) (şirkətin ölkənin mobil rabitə bazarındakı payı% 3,6 (dekabr 2012)). Altel ASC Qazaxıstan Respublikasındakı ilk milli mobil operatorudur.
* LLP "KaR-Tel" (Rusiyanın "Vympel-Communications" holdinqinin törəmə şirkəti) Beeline və Beeline Business (əvvəlki adı K-Mobile), izi (əvvəlki Dos) ticarət nişanları ilə
* Tele2 ticarət nişanı olan Mobil Telecom-Service LLP (əvvəlki adı Neo).

Mobil operatorlar 2G (GRPS, EDGE), 3G (EV-DO, HSPA) şəbəkələrində məlumat ötürülməsini dəstəkləyir. WiMax məlumat xidmətləri bəzi bölgələrdə mövcuddur. 2012-ci ildə ALTEL ASC 4G LTE məlumat ötürmə şəbəkəsini istifadəyə verdi.

2013-cü ildə Qazaxıstanda GSM standartının başlanmasından (1998) bəri ilk dəfə olaraq mobil rabitə gəlirləri azalmağa başladı. 2015-ci ilin sonunda onlar 19% azalaraq 249 milyard tengeyə düşdülər.  2016-cı ilin fevral ayında səsli rabitədən əldə edilən gəlir İnternetə giriş xidmətlərindən daha az oldu.

## İstinadlar
Salih Omurtak

**Salih Omurtak** (1889, Selanik — 23 iyun 1954, Ankara) Türk əsgəri. Türk Silahlı Qüvvələrinin 4. Baş Qərargah rəisidir.

## Həyatı və hərbi xidməti
Salih Omurtak 1889-cu ildə Salonikidə anadan olmuşdur. 1907-ci ildə Hərbi Akademiyanı leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. Elə həmin il daxil olduğu Hərbi Akademiyanı 1910-cu ildə bitirdi və Kadr oldu. Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə, Azərbaycanı və Şimali Qafqazı xilas edəcək II. Qüvvəyi-Səfəri kadrlarında xidmət etdi. 1920-ci ilə qədər müxtəlif qərargahlarda və bölmələrdə xidmət etmişdir. 22 yanvar 1920-ci ildə vəzifə yerinə yetirdiyi Ankarada qalaraq Milli Orduya qatıldı. Türk Qurtuluş Müharibəsi dövründə Baş Qərargah Əməliyyatlar Şöbə Müdiri vəzifəsində çalışmış və Qazi Mustafa Kamal Atatürkün qərargahında olmuşdur. 61-ci Piyada Diviziyası Komandiri olduğu müddətdə Afyonkarahisarın şimalındakı Yunan hücumlarını dəf etməkdə və Yunan sağ cinahına əks hücumda uğur göstərdi. 1926-cı ilə qədər müxtəlif bölmələrə rəhbərlik etdi.

1926-cı ildə (Mirliva) general-leytenant, 1940-cı ildə dörd ulduzlu general olmuşdur. 9-cu və 3-cü Korpus Komandiri vəzifəsini icra etdi.29 iyul 1946-cı ildə Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə təyin edildi və 8 iyun 1949-cu ilə qədər Baş qərargah rəisi vəzifəsində çalışdı. Ali Hərbi Şuranın üzvü, Baş Qərargahın 2-ci rəisi və General rütbəsində 1-ci Ordu Komandiri vəzifələrində çalışıb. Xəstəliyi səbəbiylə 1 yanvar 1950-ci ilə qədər tibbi səbəblərdən məzuniyyətdə idi. Ali Hərbi Şuranın üzvü olarkən 6 iyul 1950-ci ildə istəyi ilə təqaüdə çıxdı.

Salih Omurtak 43 illik hərbi xidməti dövründə "Məcidiyyə", "Osmaniyyə" nişanları, "Hərb", "Ləyaqət", "İmtiyaz" və "İstiqlal" medalları ilə təltif edilmişdir.

## Ölümü və dəfni
23 iyun 1954-cü ildə vəfat etdi. Ankara Hava Şəhidliyində dəfn edildi. Atatürk Meşə Fermasının yaxınlığında yerləşən Türkiyə Dövlət Məzarlığına Mustafa Kamal Atatürkün silahdaşı olduğuna görə köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Ferqus Urkhart

**Ferqus Urkhart** (; ) — Şotlandiya əsilli ABŞ geymdizayneri və "Obsidian Entertainment" şirkətinin baş direktoru.

## Karyerası
Urkhart xüsusilə "Black Isle Studios" studiyasının rəhbəri olaraq "Interplay Entertainment" şirkətindəki işləri ilə tanınır. Studiya Urkhartın 1997-ci ildə qurduğu "Interplay"in daxili rol videooyun şöbəsi idi. Urkhart onlarla birlikdə ilk iki "*[[Fallout]]*" oyunu üzərində çalışmışdır.

Urkhart və bir neçə digər işçi "Interplay" şirkətinin maddi çətinliklərlə üzləşdiyi və "Black Isle Studios" studiyasının gələcəyi qeyri-müəyyən olduğu bir dövrdə şirkəti tərk etmişdir. Onlar 2003-cü ildə "Obsidian Entertainment" şirkətini qurmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Urkhart ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Vest-İrvin şəhərində yaşayır. O, Marqo adlı bir qadınla evlidir və cütlüyün iki övladı var.

## Mükafatlar
1999-cu ildə "IGN" saytının "*RPG Vault*" layihəsi ona "İlin elan edilməmiş qəhrəmanı" mükafatını vermiş və əlavə etmişdir ki, "o, həmişə şan-şöhrəti özündən uzaqlaşdırmağa tələsdiyi üçün azarkeşlərin böyük əksəriyyəti Ferqusun "Black Isle" buraxılışlarına verdiyi töhfələrdən xəbərsiz qalır".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Toyota RAV4

**Toyota RAV4** — Toyota şirkətinə aid krossover avtomobil. Maşın 1994-cü ildən bəri istifadədədir. Maşının Lexus versiyası *[[Lexus NX]]*-dir.

Avtomobilin rəqibləri olaraq 4 avtomobil var. Bunlar Mazda CX-5, Honda CR-V, Hyundai ix35 və Ford Kuga-dır.
Kökşetau Milli Parkı

**Kökşetau Milli Parkı** () ― Qazaxıstanın Aqmola vilayətində yerləşən milli park. Park misilsiz mənzərə, arxeoloji ərazilər və Şimali Qazaxıstanın istirahət imkanlarını təqdim edir. Şimaldan Sibir tayqası (şimala), cənubdan isə çöllər arasında keçid zonasında yerləşən ərazi çöl ilə əhatə olunmuş meşələr, göllər və dağlar "adası" dır. Parkın sərhədi Kökşetau şəhərinin  qərbində və paytaxt Astananın  şimal-qərbində yerləşir.

## Topoqrafiya
Kökşetau Milli Parkı Şimali Qazaxıstandakı Kökşetau dağlarının meşə-çöl və çöl zonlaraında yerləşir. Parkda beş əsas sektor var:

* **Zerenda filialı:** Zerenda gölünün cənub, qərb və şimal-qərb sahələrini əhatə edir. Sektor meşəlikdir və göl boyunca gənclər qrupları üçün bir sıra tətil düşərgələri var. (366 km²).
* **Şalkar filialı:** Qazax dağlarının alçaq dağlıqları, təpələri və silsilələrini əhatə edir. Bölgə meşəlikdir və Şalkar gölü ətrafında istirahət imkanlarına malikdir. (355 km²)
* **Aiyrtau filialı:** İlk dəfə 1898-ci ildə inkişaf etdirilən və meşə təsərrüfatı sahələrini əhatə edən bölgənin sərhədləri Aiyrtau kəndinin yaxınlığından keçir. (462 km²)
* **Arıkbalıkskı filialı:** Meşə təsərrüfatı və meşə mühafizəsi fəaliyyətləri olan dağlıq ərazidir. (527 km²)
* **"Ormandı Bulak" filialı**. Bitki və heyvanların qorunması üçün təcrid olunmuş qorunan ərazidir. (109 km²)

## İqlim
Kökşetau bölgəsindəki iqlim sərin yayı olan rütubətli kontinental iqlim olaraq təsnif edilmişdir. Mülayim yay və soyuq qışı olan bu iqlim, həm yay, həm də mövsümi olaraq yüksək temperatur amplitudası ilə xarakterizə olunur. Əraziyə düşən yağıntının orta miqdarı ildə 13 mm-dir (maksimum yayda). Parkın orta temperaturu yanvar ayında , iyulda isə -dir.

## Bitkilər və heyvanlar
Ərazi çöl və əsasən ağcaqayın və şam meşələri ilə xarakterizə olunur. Kolluqlara ardıc, itburnu, yemişan və söyüd daxildir. Çöl sahəsinin çox hissəsi keçmiş şumlanma və otraılmadan təsirlənmişdir. Alimlər ərazidə 597 bitki növü qeyd etmişdirlər ki, bunlardan 36-sı ərazinin təbiətini əks etdirən qalıq növlərdir. Park əsasən göllərdəki müxtəlif növ balıqları ilə məşhurdur.

Parkda onurğalıların 363 növü: 224 quş, 51 məməli, 5 sürünən, 1 amfibiya və 19 növ balıq məlumdur. Ərazidə çox sayda gəmiricinin olması tülkü, canavar, porsuq və gəlincik də daxil olmaqla yırtıcıları cəlb edir. Daha böyük məməlilər arasında çöldonuzu, *[[Cervus canadensis]]* və Avropa cüyürünün əhəmiyyətli populyası var.

## Turizm
Parkda turizm məqsədi ilə 14 gəzinti marşrutu (200 km-dən çox), dörd avtobus ekskursiya marşrutu və iki su marşrutu (ümumi 18 km) fəaliyyət göstərir. Yaxınlıqda turistlər üçün otellər mövcuddur və park düşərgələri və turistlər üçün nəzərdə tutulmuş obyektləri dəstəkləyir. Ərazidəki daha inkişaf etmiş turizm marşrutları kurqanlar, istirahət kompleksləri, meşələr, şəlalələr və mağaralar kimi arxeoloji yerləri də ziyarət edir.

## İstinadlar
Ala-Arça (milli park)

**Qırğızıstanın Milli Təbii Parkı Ala-Arça** () — Qırğızıstanın paytaxtından 41&nbsp;km məsafədə Qırğız silsiləsinin (Kirg. Qırğız Ala-Too) şimal yamacında 1600–4860 metr yüksəklikdə yerləşən parkdır. 2280 hektar ərazini əhatə edir. Qırğızıstanın Ala-Tu yüksəkliyindən başlayaraq, şimala doğru Ala-Arçinski dərəsinə doğru uzanır. Ala-arxa çayı parkdan keçir. Ala-arxa çayı parkın ərazisindən keçir.

Parkın direktoru Qasımbəyov Marat Aşurbəyoviçdir.

## Təsviri
*Ala* — rəngarəng, zolaqlı; *arça* — ardıc mənalarını verir.

## Tarixi
Milli park Qırğızıstan SSR Nazirlər Sovetinin 29 aprel 1976-cı il tarixli fərmanı ilə 19.4 min hektar ərazidə yaradılmışdır. Bu gün parkın meşə sahəsi 1316 hektardır. Meşəlik olmayan torpaq sahəsi isə 970 hektardır.

## Yerləşməsi
Milli parkın yaxınlığında milli qəhrəman Baytiq Kanayev və ya Baytik-baatırın xatirəsinə adlandırılan Baytiq kəndi və milli qəhrəmanın qəbri — Baytiq-Günbəz də yerləşir. Əraziyə ən yaxın yaşayış məntəqəsi — Qaşka-Suu kəndidir.

## Təbiəti

600-dən bitki çox növü var, o cümlədən 70 növ ağac və kol, təxminən 50 növ dərman bitkisi, çoxlu bal bitkisi və aşılayıcı bitkilər yetişən dağətəyi çöllərin və dağ meşələrinin mənzərələri milli parkda var. İynəyarpaqlılar – 723 hektar, o cümlədən şam ağacı- 11 hektar, Tyan-Şan küknarı — 165 hektar, ardıc — 28 hektar ərazini əhatə edir. Qarağackimilər — 1 hektar, yumşaq yarpaqlılar — 69 hektar, tozağacı- 61 hektar, qovaq — 7 hektar, söyüd — 1 hektar ərazini əhatə edir. Digər ağac növləri 36 hektar, kollar isə 185 hektar ərazini tutur.

Arxar, Sibir cüyürü, Sibir dağ keçisi, çöldonuzu, tülkü, canavar, dovşan, porsuq, kirpi, dələ; quşlardan isə, xınalı kəklik, səhra balakəkliyi və ular daha çox yaygın heyvanlardır.

Qırmızı kitaba düşən heyvanlarından Türküstan vaşağı, ilanyeyən, berqut, Himalay kərkəsi, ütəlgi qızılquş; nadir növ heyvanlardan isə: irbis və qara kərkəs də geniş yayılmışdır.

## Turizm
1951-ci ildən bəri aktiv turizmin obyekti kimi xidmət göstərir, bunun üçün parkda yollar və cığırlar var, turistlərin ən çox ziyarət etdiyi yerlər buzlaq və eyni adlı Ak-Say şəlaləsidir. Çox populyar olan dərəyə 150-ə yaxın marşrut var. 1100 m hündürlüyə qədər divarları və il boyu alpinistlərin zirvəyə qalxması üçün bazaları var. Bişkekdən asfalt yolları var.

Milli parka giriş haqqı tələb olunur. İstirahət günləri parkı orta hesabla mindən çox insan ziyarət edir. Parkdan həftədə təxminən iyirmi ton qatı tullantı təmizlənir.

Parkda kiçik bir təbiət muzeyi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Coğrafi ensiklopediya 
* "Ala-Arça" Dövlət Təbiət Parkı
Altel

**«ALTEL»** () —  Qazaxıstanda mobil operator. İlk Qazaxıstan mobil operatoru.  Şirkət 2G / GSM (900 MHz), 3G / UMTS (850/900 MHz), 4G/LTE və LTE Advanced (1800 MHz) standartlarında mobil xidmətlər göstərir.

1994-cü ildə Qazax-İngilis ASC Beset International tərəfindən qurulmuşdur. Şirkət Kazakhtelecom SC-yə məxsusdur.

2010-cu ildə ALTEL respublikada ilk dəfə 3G texnologiyasını tətbiq etdi.

2012-ci ilin dekabr ayında Qazaxıstanda ALTEL 4G markası altında 4G texnologiyasının ilk ticari təqdimatı baş tutdu. 3 ildən çoxdur ki, Altel Qazaxıstanda 4G lisenziyalı yeganə operator idi. Qazaxıstan Respublikası Məclisi (parlamenti) millət vəkilləri 4G şəbəkələrində xidmətlərin inhisara alınmasından narahatlıqlarını ifadə etdilər .

Mart 2016-cı ildə ALTEL öz işini Tele2 Qazaxıstan (Mobile Telecom-Service LLP) ilə birləşdirdi. Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, Tele2 Qazaxıstandan güclü menecerlərin gəlişi xroniki problemləri yaşayan şirkət rəhbərliyi problemini həll edəcəkdir. Doğrudur, artıq qurulmuş ortaq müəssisə çərçivəsində. Birgə müəssisəyə Pietari Kivikko rəhbərlik etməsi lazım idi, lakin 2016-cı ilin fevralında Tele2 Qazaxıstandan ayrıldı. İcraçı Direktor vəzifəsini Roman Volodin tutdu. 

PATHWORD (qüvvədə olan 13 Fevral 2004) iş adamları üçün dinamik və tam bir əlaqədir. Xidmət əvvəlcədən ödənişli əsaslarla həyata keçirilir. Bu hesablama metoduna görə, Abunəçi mobil rabitə xidmətindən yalnız Operator mobil rabitə xidmətini ödəmək üçün kifayət qədər vəsait aldıqdan sonra istifadə edə bilər.

City, abunəçilərinə şəhər nömrəsindən istifadə edərək mobil rabitə xidmətləri göstərən Qazaxıstanda 2006-cı ilin dekabrında başladılan yeni bir layihədir. Şəhər abunəçiləri Dalacom / PAThWORD nömrələrinə, digər mobil operatorların nömrələrinə və həmçinin şəhər telefonlarına zəng edə bilərlər. Bundan əlavə, şəhər nömrələrindən şəhər telefonlarına və şəhər telefonlarından şəhər nömrələrinə zənglər pulsuzdur! Xidmətin üstünlüyü, şəbəkə əhatə dairəsi daxilində olduqda şəhər zənglərini saxlamaq imkanıdır. Şəhər xidmətləri sonradan ödənişli əsaslarla təqdim olunur. Bu hesablama proseduru ilə Abunəçi hesabat dövründə rabitə xidmətlərindən istifadə edə və ödəyə bilər. Mobil operator cari tariflərə uyğun olaraq Abunəçiyə aylıq faktura verir.

JET, operatorun əhatə dairəsində istənilən vaxt və hər yerə giriş təmin edən yüksək sürətli mobil İnternet təmin edən xidmətlər toplusudur. ALTEL SC, giriş zonalarında şəbəkə infrastrukturunu inkişaf etdirir, ofis xaricində işləmək üçün yeni unikal imkanlar yaradır, biznesin inkişafı, ünsiyyət və istirahət üçün mobil həllər təqdim edir.

## İstinadlar
Aparat təchizatı

**Aparat təchizatı**, **aparat fondları**, **kompüter komponentləri **, «**dəmir**», () — proqram və məlumatlar istisna olmaqla bir sistemin və ya şəbəkənin bir hissəsi olan bir hesablama cihazının elektron və mexaniki hissələri (hesablama sisteminin saxladığı və işlədiyi məlumatlar). Təchizata aşağıdakılar daxildir: kompüterlər və məntiq cihazları, xarici cihazlar və diaqnostik avadanlıqlar, enerji avadanlığı, batareyalar və akkumulyatorlar. Donanım kompüterin konfiqurasiyasını təşkil edən cihazlara aiddir.

Daxili və xarici cihazları ayırd edin. Fərdi qovşaqlar və bloklar arasında danışıqlar aparat interfeysləri deyilən donanım məntiqi cihazları istifadə edilərək aparılır; hardware interfeysləri üçün standartlara protokol deyilir. Fərdi kompüter, konfiqurasiyası lazım olduqda dəyişdirilə bilən universal bir texniki sistemdir.

## Kompüter
Kompüter texnikası kompüter və kompüter şəbəkələrinin işlədiyi avadanlıq üçün ümumi bir addır.

Təchizata ümumiyyətlə aşağıdakılar daxildir:

* mərkəzi emal vahidi
* ram
* sistem məntiqi
* ətraf mühit
* şəbəkə avadanlığı

Donanım tərəfindən yerinə yetirilən bəzi vəzifələr qismən və ya tamamilə proqram emulyasiyasından istifadə etməklə həyata keçirilə bilər, məsələn, fərdi kompüterlərdə, modem rabitə protokollarının proqram təminatı, 3 ölçülü görüntü göstərmə funksiyalarının proqram emulyasiyası tez-tez istifadə olunur. Adətən yerinə yetiriləcək bir tapşırığın aparatdan proqrama köçürülməsi aparatın qiymətini azaldır, lakin mərkəzi prosessora yükü artırır.

Müəyyən bir tapşırıq ilə prosessorda əhəmiyyətli bir yük olması halında, performansı artırmaq üçün əks əməliyyat həyata keçirilir: alqoritmin bir hissəsi alqoritmin icrasında prosessorun iştirakını azaldaraq aparatda həyata keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qazaxıstan telefon nömrələmə planı

**Qazaxıstan telefon nömrələmə planı** — Qazaxıstandakı ümumi telefon şəbəkəsinin müxtəlif istifadəçilərinə ayrılmış telefon nömrələri, xüsusi nömrələr və telefon danışıqları üçün digər yığım xüsusiyyətləri. Verilən bir telefon şəbəkəsinin istifadəçilərinin bütün beynəlxalq nömrələri ortaq bir başlanğıc +7 - prefiks və ya ölkə yığma kodu adlanır.

## Nömrələmə prinsipi
Qazaxıstanda beynəlxalq kod +7 ilə dörd səviyyəli açıq nömrələmə planı Rusiya ilə birlikdə istifadə olunur. +7 6XX və +7 7XX (X = 0-dan 9-a) aralıkları Qazaxıstana verilir. Abunəçilərin mobil nömrələri (yəni +7 prefiksi olmadan) mobil operator kodu (3 rəqəm) və abunəçi nömrəsini (7 rəqəm) əhatə edən 10 rəqəmdən ibarətdir. Müvafiq olaraq üç, dörd və beş sahə kodu olan beş, altı və yeddi rəqəmli şəhərlərarası telefon nömrələri mövcuddur. Qazaxıstan qapalı nömrələmə planından istifadə edir, yəni +7 və ya 8 prefiksini və çağrılan abunənin tam nömrəsini yığmalısınız və 8 kodu yalnız ölkə daxilində istifadə edilə bilər.

## Fövqəladə Hallar üzrə xidmətlər
* 101 yanğınsöndürmə xidməti
* 102 polis
* 103 təcili yardım
* 104 təcili qaz xidməti
* 105 dəmir yolunun istinad və məlumat portalı
* Suyun, elektrik enerjisinin və s. Kəsilmələri üçün 109 dispetçer xidməti (Almatı)
* 112 xilasetmə xidməti
* 118 pulsuz məlumat xidməti
* 123 Ödənişli sorğu xidməti
* 150 Uşaq və gənclər üçün milli yardım xətti (Bütün operatorlardan pulsuz)
* 160 istehlakçı dəstək mərkəzi Kazakhtelecom
* 165 mərkəzləşdirilmiş təmir bürosu Kazaktelekom
* 169 Pulsuz məlumat xidməti
* 188 Pullu sorğu xidməti
* 191 Əlaqə Mərkəzi Transtelecom
* 195 Kazaktelekomun şəxsi hesabının qalığı barədə məlumat almaq (Karaqanda şəhəri istisna olmaqla)
* 196 Kazaktelekomun şəxsi hesabının qalığına dair məlumatların alınması (Karaqanda şəhəri üçün)
Qeyd: müxtəlif xidmətlər üçün qısa nömrələr 3, 4 və ya 5 rəqəm ola bilər və həmişə bir rəqəmlə başlayır.

### Şəhərlərarası operatorlar

## Coğrafi Telefon Kodları
Sahə kodu üç rəqəmdən ibarətdir. Çox vaxt ərazi kodu ərazi kodu ilə eynidir.

Ərazi kodu sahə kodundan sonra yığılmış koddur. Çox vaxt ərazi kodu, ərazi kodundan və ərazidəki ərazi kodundan ibarət olan bütün ərazi koduna aiddir.

5 avqust 2007-ci il tarixindən etibarən zona daxilində sadələşdirilmiş yığım proseduru ləğv edilmişdir. Zəngin öz zonanızdan və ya başqasının zəng edilməsindən asılı olmayaraq məskunlaşma kodunu tam yığmaq lazımdır. Məsələn, Almatıdan (kod 727) Kaskelenə (kod 72771) zəng etmək üçün yığın

**8 727 71 ХХХХХ**

Bundan əlavə, əvvəlcə zonalara görə, daha sonra bu zonadakı şəhərlərə görə bir zona kodlara görə sıralanmış bir neçə şəhərdən ibarətdirsə bir təsnifat mövcuddur.

## İstinadlar
Kazakhtelekom

**" Kazakhtelekom"** (; *Qazaxtelekom*) — milli şirkət statusuna sahib olan bir qazax telekommunikasiya şirkəti. Qazaxıstanın ən böyük sabit telefon operatoru olmaqla yanaşı, milli məlumat ötürmə şəbəkəsinin ən böyük operatorlarından biridir. Genişzolaqlı İnternet, interaktiv televiziya, mobil rabitə, yerli və şəhərlərarası telefon rabitəsi və s.

Şirkətin iki əsas ofisi Astana və Almatı şəhərlərində yerləşir. Qazaxıstanın bütün bölgələrində filialları var.

## Tarixi
Kazakhtelecom milli səhmdar cəmiyyəti Qazaxıstan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 iyun 1994-cü il tarixli, dövlət müəssisələrinin əmlakını təhvil verməklə Kazakhtelecom milli səhmdar cəmiyyətinin yaradılması haqqında 666 nömrəli qərarına əsasən yaradılmışdır. respublika daxilində geniş rabitə xidmətləri göstərən səhmdar cəmiyyətləri və telekommunikasiya təşkilatları (Qazaxıstan Respublikası Rabitə Nazirliyinə məxsusdur) nizamnamə kapitalına.

## Magistral məlumat ötürmə şəbəkəsinin inkişafı
2008-ci ildə Kazakhtelecom SC əhalinin yüksək keyfiyyətli rəqəmsal şəhərlərarası, beynəlxalq rabitə ilə təmin edilməsi çərçivəsində, ümumi uzunluğu daha çox olan fiber optik rabitə xəttlərini özündə birləşdirən Milli Məlumat Super magistralının (NİSM) tikintisini başa çatdırdı. respublikanın regional mərkəzlərini, Almatı və Astana şəhərlərini birləşdirən 11.500&nbsp;km-dən çox. NISM beynəlxalq Trans-Asiya-Avropa fiber-optik rabitə xəttinin (TAE FOCL) bir hissəsidir, Çin, Rusiya, Özbəkistan və Qırğızıstanın fiber-optik telekommunikasiya şəbəkələri ilə birləşmələrə malikdir.

## Şirkət və İR optimallaşdırması
2014-cü ildən etibarən Kazakhtelecom SC Amerika McKinsey şirkətinin xarici mütəxəssislərinin iştirakı ilə hazırlanmış Orleu transformasiya proqramına başlamışdır. Proqram çərçivəsində işçilərin sayının optimallaşdırılması və şirkətin təşkilati strukturunun yenidən qurulması tədbirləri ilə əlaqəli illik sayda azalma həyata keçirilir. 2017-ci ildə 14 regional telekomunikasiya müdirliyi 6 regional telekomunikasiya müdirliyinə çevrildi. Almatı şəhərində 2017-ci ildə Kazaktelekom SC-nin vahid şəbəkə idarəetmə mərkəzi istifadəyə verildi. 2017-ci ildə Orleu proqramının yol xəritəsi çərçivəsində zavod personalının optimallaşdırılması, idarəetmə səviyyələrinin optimallaşdırılması, inzibati və dəstək funksiyalarının mərkəzləşdirilməsi təşəbbüsləri həyata keçirildi. Bu tədbirlərin nəticələrinə görə 1523 ştat vahidi optimallaşdırıldı. 2017-ci ildə personalın səmərəliliyinin artırılması sisteminin əsas elementi olan şirkətin bütün filiallarında sözdə performans idarəetmə sistemi istifadəyə verildi. Sistemin mahiyyəti, işçinin qarşısında qarşıya qoyulmuş mükafatın yerinə yetirilməsindən asılı olan əsas fəaliyyət göstəriciləri (KPI) şəklində müvafiq dövr üçün aydın, ölçülə bilən hədəf və vəzifələr qoymaqdır.

#### İşçilərin sayı

## İstinadlar
Florya

**Florya** (və ya **Şənlikköy**) — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Bakırköy bölgəsində yerləşən məhəllə. Marmara dənizi boyunca yerləşir və şimal-şərqdə Yeşilköy bölgəsi ilə, şimal-qərbdə Küçükçekmece ilə həmsərhəddir. Sakinləri nisbətən yaxşıdır. Floryanın Marmara şəhərətrafı xəttində bir stansiyası var.

Türkiyənin qurucusu və ilk prezidenti Atatürk, boş vaxtlarını dəniz köşkündə, Florya Atatürkdə, üzgüçülükdə və gözəl qumlu çimərlikdə əyləndi.

## Adı
Bizans alimi Mixail Psella görə Floryanın adı, imperator Xrizobulda alıntı tapdığını söyləyən Yunan sözündən gəlir Florion. Bəlkə də o, Bizans dövrünün əvvəllərində ərazidə yaşayan müəyyən bir Floradan gəlir.

Ərazinin bir hissəsi də *Şenlikköy* adlanır.

## Haqqında
Atatürkün Floryada yerləşən dəniz iqamətgahı, Mustafa Kamal Atatürkün keçmiş yaz iqamətgahı və indi muzey olan Marmara dənizinin sahilindədir. Məşhur idman klubu Qalatasaray SK-nın Floriyada bir klub məşq mərkəzi var. İstanbul Amatör Super Liqa Bakirkoispor komandası ev oyunlarını Floryada yerləşən Şenlikköy Stadionunda oynayır.

Populyarlığının zirvəsində Türk generalı 1938-ci ilin bütün yayını burada keçirdi, yəni əvvəlki on ildəkindən daha uzun. Ziyarətlər Dolmabahçe Sarayı ilə Türkiyə hökumətindən şəxsi istifadəsi üçün aldığı yat olan MV Savarona arasında idi. Boş vaxtlarımda da Floria gəzintisi boyunca bir neçə gəzintiyə çıxdım.

## Obyektləri
Vaxtilə Mustafa Kamal Atatürkün yaz iqamətgahı olan və hazırda muzey olan Atatürkün dəniz malikanəsi Marmara dənizinin sahilindədir.

Məşhur idman klubu Qalatasaray SK-nin Floryada klub məşq mərkəzi var. Ayrıca, İstanbul Super Həvəskarlar Liqasının komandası "Bakirkoispor" ev oyunlarını Florya şəhərində yerləşən "Şenlikköy" stadionunda keçirir.

Florya Koleji, İstek Vakfi, İlke Koleji, Bahçeşehir Koleji yerli özəl kolleclərdəndir.

Məşhur Beyti kabab restoranı Floryada üçmərtəbəli binada yer alır.

## İqtisadiyyatı
Freebird Airlines kimi aviaşirkətlərin mərkəzi Floryada yerləşir.Əvvəllər Onur Air-in baş ofisi Florie-də idi. .

## Həmçinin bax
* Florya Atatürk Dəniz Köşkü

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*
İsmət Giritli

**İsmet Giritli** () — türk hüquq professoru və yazıçısı idi.

1924-cü ildə Krımda anadan olub. İbtidai təhsilini burada başa vurduqdan sonra Kabataş Oğlanlar Liseyində oxudu . Sonra İstanbul Universiteti Hüquq Fakültəsinə daxil oldu və 1964-cü ildə həmin fakültənin inzibati hüquq şöbəsində professor oldu.

1961 Konstitusiyasını hazırlayan elm adamlarından olan Giritli, Barolar Birliyinin Nümayəndəsi olaraq Təsis Məclisinin üzvü seçildi.

Giritli həmçinin, Türk Milli Gənclər Təşkilatının başçısı və Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı Türk Nümayəndəliyində məsləhətçi olmuşdur.

1964–1968-ci illər arasında ilk TRT İdarə Heyətinin üzvü və sədri olmuşdur. Dr. Giritli, 1968-ci ilin yanvarında ilk televiziya yayımını edən komandanın başında idi.

İsmet Giritli 1958–1959-cu illər arasında Nyu-Yorkdakı Kolumbiya Universiteti Hüquq Fakültəsində və 1968–1969-cu illər arasında Kolumbiya Universiteti Orta Şərq İnstitutunda *qonaq professor olaraq çalışmışdır.*

Mühazirə Memorandumları (Əlli İllik Türk Siyasi İnkişafı 1919–1969) adı altında nəşr olundu

1971–1972-ci illərdə Vaşinqtonda Corctaun Universitetində Yaxın Şərqdə Amerika-Sovet rəqabəti mövzusunda dərs verdi və Vudro Vilson Mərkəzində ingiliscə olaraq yazdığı "Orta Şərqdə supergüclər" adlı kitab İstanbul Universiteti Hüquq Fakültəsi nəşrləri arasında yer aldı.

1978–1979-cu illərdə Qlazqo Universitetində baş elmi işçi olaraq Neft Siyasətləri mövzusunda bir seminar təqdim etdi.

1982–1991-ci illər arasında Marmara Universiteti Mətbuat və Yayım Liseyi Müdirliyi və Radio və Televiziya Ali Şurasının üzvü və Atatürk Ali Qurumunun əsas üzvü olan Giritli 1976-cı ildə Meksika Beynəlxalq Hüquq Akademiyasına seçildi.

1985-ci ildə fransızların "Palmes Academiques" nişanı və "Chevalier" ünvanını alan Giritli ingilis, rus və fransız dillərini bilirdi.

Sayı 50-ni aşan kitabı olan və çox sayda məqaləsi yayımlanan Giritli 1999-cu ildən bəri İstanbul Mədəniyyət Universiteti Hüquq Fakültəsi müəllim heyəti üzvlüyünü edirdi.

2006-cı ildə pankreas xərçəngi olduğu aşkar olunan Giritli uzun müddət Metropolitan Florens Naytinqeyl Xəstəxanasında müalicə alırdı. Son 15 gününü əməliyyatda keçirən Giritli 3 fevral 2007-ci ildə səhərəyaxın vəfat etdi.

## Əsərləri
* Konstitusiya Qanunu, Der Nəşriyyatı
* Atatürkçülük Bu günlərdə, Der Nəşriyyat
* Ünsiyyət bu günlərdə (Hadisələr, Problemlər-Müşahidələr), Der Nəşriyyatı
* İnsan hüquqları bu gün, Der Nəşriyyatı
* İnzibati Qanun 1, Der Nəşriyyatı
* İnzibati Hüquq 2, Der Nəşriyyatı
* Qara Qızıl Mübarizə Neft və Siyasət, Toker Nəşrləri
* Solçuluq, Milliyyətçilik və Türkiyə, Toker Nəşrləri
* Türk İnqilabı Tarixi İldönümləri ilə, Der Nəşriyyatı
* Atatürk və Atatürkçülük, Müxtəlif cəhətlərlə, Der Nəşriyyatı
* Türkiyə Dövlət İdarəetmə Təşkilatının İdarə Quruluşu, Der Nəşriyyatı
* Qara Qızıl Mübarizə Neft və Siyasət, Toker Nəşrləri
* Atatürk və Atatürkçülük, Der Nəşriyyatı
* 1990-cı illərdə girən bəzi hadisələr və problemlər, Der Nəşriyyatı
* Türk İnqilabının Qisa Tarixi (Qurtuluş və Quruluş), Beta Nəşriyyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsmet Giritlinin bioqrafiyası (hukuk.iku.edu.tr)
Leonard Boyarski

**Leonard Boyarski** (; ) — ABŞ geymdizayneri və rəssamı. O, daha çox "Interplay Entertainment" şirkətinin "Black Isle Studios" studiyasındakı işləri, xüsusilə də "*[[Fallout (videooyun)|Fallout]]*" (1997) və "*Fallout 2*" (1998) videooyunlarının istehsalındakı rolu ilə tanınır. Boyarski həmçinin, "Troika Games" studiyasının həmtəsisçidir. O, burada "**'" (2001) və "**'" (2004) kimi videooyunların istehsalında iştirak etmişdir.

Leonard Boyarski eyni zamanda "Blizzard Entertainment" tərəfindən yayımlanan "*[[Diablo III]]*" (2012) videooyununda aparıcı dünya dizayneri kimi çalışmışdır.

## Ludoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Leonard Boyarski — "No Mutants Allowed" saytında.
Kapşaqay

**Qonayev** () 2022-ci ilə qədər **Kapşaqay** (, əvvəl **Kapçaqay**) — Qazaxıstanın Almatı vilayətində regional tabe bir şəhər. Respublikanın ən böyük qumar zonası şəhərdə yerləşir.

## Adın etimologiyası
Qazax dilində "Kapşağay" "dar dərə" və ya "sıxılmış yer" mənasını verir.

## Tarixi
Şəhərin inkişaf və meydana gəlmə tarixi Kapçağay su-elektrik stansiyasının inşasının başlanması ilə əlaqələndirilir. İlisk qəsəbəsi əvvəlcə su anbarının tikildiyi ərazidə yerləşirdi, 5 mindən çox insan yeni Novoilisk qəsəbəsinə, Jetiqen qəsəbəsinə və yeni qurulan balıqçılıq kolxozuna, indiki Arna kəndinə köçürüldü. 29 sentyabr 1969-cu il tarixdə yerli vaxtla saat 16: 15-də İli çayı bağlanmışdı. Həmin il 26 dekabrda su anbarının doldurulmasının birinci mərhələsi başladı. 1970-ci ilin yazında İlisk kəndi süni su anbarının dibinə batdı. 9 iyul 1970-ci ildə Qazaxıstan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Almatı vilayətinin İli rayonunun Novoiliysk kəndi regional tabe bir şəhər olaraq təsnif edildi və Kapçağay şəhəri adını aldı.

Sovet hakimiyyəti illərində Kapçağayda bir sənaye infrastrukturu yaradıldı, fabriklər istifadəyə verildi: çini, dəmir-beton konstruksiyalar, yüksək dəqiqlikli alətlər; lift, çörək sexi, qaymaq zavodları, balıq emalı kompleksi. SSRİ-nin dağılması ilə dövlət fabrikləri və müəssisələri dövlət tərəfindən özəlləşdirmə proqramı çərçivəsində xüsusi əllərə satıldı və sonradan fəaliyyətini dayandırdı.

1998-ci ildə Zarechnoye və Şengeldi kəndləri kənd rayonları ilə birlikdə şəhər rəhbərliyinə (bələdiyyə) tabe oldu.

## İnfrastrukturu
Şəhərdə Kapçağay su-elektrik stansiyası, sənaye müəssisələri var: "Kapçağayski çini", "Mostostroy-Kapçağay", "Rybprom" LLP, "ACRYLATE" LLP, "Polimermetall-T" LLP, "Zhersu Metal" LLP, "Knauf Gips "LLP, LLP" Ayan "bir neçə müştərək müəssisə daxil olmaqla.

Əyləncə sahəsi Qazaxıstan-İtalyan kompleksi "Kapçağay su parkı" və "Kapçağay" qumar zonası ilə təmsil olunur.

## Maraqlı faktlar
1980-ci illərin birinci yarısının sonunda yüksək dəqiqlikli avadanlıq istehsal edəcək böyük Robot zavodunun inşasına başladı. Yenidənqurma dövründə, şüarı iqtisadiyyat olan respublikanın yeni rəhbərlərinin siyasəti ilə əlaqədar olaraq, demək olar ki, başa çatmış zavodun tikintisi dayandırıldı.

Şəhər Günü 10 sentyabrda qeyd olunur.

## İstinadlar
Akimat

**Akimat**, **Akimiat**  (**idarəetmə**; ,  ) —  Qazaxıstanda regional icra orqanı, Qırğızıstanda rayon dövlət idarəsi.

Əyalət başçısı (regional hökumət) bələdiyyə sədridir, bölgədə respublikanın prezidentini və hökumətini təmsil edir. Bölgələrin, respublika əhəmiyyətli şəhərlərin və paytaxtın icra hakimləri prezident tərəfindən təyin edilir.

Təşkilati struktur yerli icra hakimiyyətinin icra orqanı kimi məsuliyyət və səlahiyyətləri ilə müəyyən edilir. Bələdiyyə, bələdiyyə sədrindən, müavinlərindən, şöbələrdən, şöbələrdən və digər xidmət bölmələrindən ibarətdir. Əyalətin quruluşu bölgənin, rayonun, şəhərin idarəetmə sxeminə uyğun olaraq müəyyən edildikdən dərhal sonra bələdiyyə başçısının təklifi ilə məsləhət tərəfindən təsdiq edilir. Yerli icra orqanlarının iqtisadi və maliyyə əsaslarını inzibati ərazi vahidlərinin əmlakı (onlara aid olan məsləhətin və yerli idarəetmə orqanlarının əmlakı), yerli büdcədən vəsaiti, büdcədən ayrılan yerli vergilər, qrantlar və yardımlar, dövlət rüsumları təşkil edir. Şəhər və rayon mülkləri üçün icarə, vergi və digər ödənişlər tutulur. Akimin büdcədənkənar fond yaratmaq hüququ vardır. Buraya sahibsiz və müsadirə edilmiş əmlakın satışından, subbotniklərdən alınan kreditlərdən, lotereyalardan və auksionlardan əldə olunan gəlirlər daxildir.

Bələdiyyə rəhbərliyinin səlahiyyətlərinə aşağıdakı fəaliyyətlər daxildir: büdcənin planlaşdırılması, formalaşdırılması və istifadəsi, təsərrüfat fəaliyyətinin təşkili, nəqliyyat, rabitə və torpaqdan, təbii sərvətlərdən istifadə, qanunun aliliyinin, qanunun, qaydanın təmin edilməsi, hüquqlarının, azadlıqlarının və mənafelərinin qorunması vətəndaşlar və daha çox. Qəsəbələrdə və kəndlərdə idarəetmə orqanları da yerli hakimiyyət orqanlarına daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Akim (vəzifə)

**Akim** (, ) —  Qazaxıstan və Qırğızıstanda yerli dövlət hakimiyyəti orqanının başçısı. Akim ölkə prezidentinin rəsmi nümayəndəsidir.

## Qazaxıstanda Akim
Qazaxıstanda bələdiyyə başçısı respublika prezidentinin və hökumətinin nümayəndəsi olan (bölgənin, respublika əhəmiyyətli şəhərlərin və ya paytaxtın, bölgənin rayonları və bölgənin kənd rayonlarının rəhbərliyi) rəhbərliyin rəhbəridir. 

Ölkənin bütün bələdiyyə sədrlərinin (rayon əhəmiyyətli şəhərlər, kənd rayonları, qəsəbə və kəndlər) 91% -i dolayı səsvermə yolu ilə seçilir.

Bölgələrin, respublika əhəmiyyətli şəhərlərin və paytaxtın rəhbərləri Qazaxıstan Baş nazirinin təklifi ilə Prezident tərəfindən təyin edilir.

2013-cü ildən bu yana Qazaxıstan Respublikasının kənd əhəmiyyətli bir hissəsi olmayan kənd şəhərləri, kənd bölgələri, qəsəbə və kəndlərinin rəhbərləri dolayı seçkilər yolu ilə dörd il müddətinə seçilirlər. Seçicilər müvafiq bölgənin məsləhət müavinləridir.

2018-ci ildə yerli özünüidarəetmənin inkişafı konsepsiyası çərçivəsində rayon və rayon əhəmiyyətli şəhərlərin bələdiyyə sədrləri seçkilərinin tətbiq olunmasının məqsədəuyğunluğu məsələsinin hazırlanması nəzərdə tutulmuşdur.

## Səlahiyyəti
Bələdiyyə başçısı vəzifəlidir:

1) ərazinin inkişafı üçün iqtisadi və sosial proqramların, yerli büdcənin planlarının hazırlanması, icrasının təmin edilməsi;

2) kommunal mülkiyyətin idarə edilməsi;

3) yerli icra hakimiyyəti başçısının təyin və vəzifədən azad edilməsi, yerli icra orqanlarının işinin təşkili ilə bağlı digər məsələlərin həlli;

4) yerli idarəetmə orqanlarının mənafeyi naminə, yerli icra hakimiyyəti orqanlarına qanunvericiliklə verilən digər səlahiyyətləri həyata keçirmək. Bələdiyyə sədrinin səlahiyyətləri, fəaliyyətinin təşkili və qaydası qanunla müəyyən edilir. Akim rəhbərliyinin işinə tam cavabdehdir, onu yerli qanunverici orqanların fəaliyyəti ilə əlaqələndirir. Mülkiyyət formasından və vətəndaşlarından asılı olmayaraq bütün müəssisə, təşkilat və müəssisələrin rəhbərləri üçün məcburi olan əmr və fərmanlar qəbul edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qazaxıstan Respublikasının vilayət rəhbərləri
Qazaxıstan Respublikasının vitse-prezidenti

**[[Qazaxıstan]] Respublikasının vitse-prezidenti** — 1991-1996-cı illərdə Qazaxıstan Respublikasında mövcud olan vəzifə. Belə bir vəzifə tutan ilk və yeganə şəxs Erik Maqzumoviç Asanbaev idi. 16 dekabr 1991-ci ildə Qazaxıstanın ilk prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən bu vəzifəyə təyin edildi və 22 fevral 1996-cı ildə vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.

## İlkin şərtlər
Qazaxıstan SSR Prezidentinin müavini vəzifəsi, Qazaxıstan SSR-in 1990-cı il 24 aprel tarixli “Qazaxıstan SSR Prezidenti vəzifəsinin təsis edilməsi və dəyişikliklər və Qazaxıstan SSR Konstitusiyasına (Əsas Qanuna) əlavələr ". Ona görə:

* Qazaxıstan SSR Başçısının müavini, Qazaxıstan SSR Prezidentinin tapşırığı ilə onun ayrı-ayrı funksiyalarını yerinə yetirir və Prezidentin olmadığı və ya vəzifələrini icra edə bilmədiyi təqdirdə Prezident əvəz edir.
* Qazaxıstan SSR Prezidenti bu və ya digər səbəbdən vəzifələrini icra edə bilmirsə, Qazaxıstan SSR-nin yeni Prezidenti seçilənə qədər onun səlahiyyətləri Qazaxıstan SSR Prezidentinin müavininə verilir və bu mümkün deyilsə, Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin Sədri.
* Qazaxıstan SSR Prezidentinin müavini ilk dəfə Qazaxıstan SSR Ali Soveti tərəfindən altı il müddətinə seçildi.

Bu vəzifəyə Qazaxıstan SSR Ali Soveti, əvvəllər Qazaxıstan SSR Ali Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsini tutan Tereşenko Sergey Aleksandroviçi seçdi. Bu vəzifəni 1990-cı il aprelin 24-dən mayın 13-dək tutmuşdur.

Mayın 13-də Sergey Tereşşenko CPM Çimkent Regional Komitəsinin birinci katibi təyin edildi və prezident müavini vəzifəsi boş qaldı.

Rəsmi olaraq, Qazaxıstan SSR Prezidentinin müavini vəzifəsi 1993-cü il Qazaxıstan Konstitusiyasının qəbulu ilə ləğv edildi.

## Vəzifənin ləğvi
30 avqust 1995-ci ildə vitse-prezident vəzifəsinin yalnız keçid müddəalarında göstərildiyi yeni bir Konstitusiyanın qəbul edilməsinə dair bir referendum keçirildi .

Beləliklə, 94-cü maddədə göstərilmişdir ki, Konstitusiyanın qüvvəyə mindiyi vaxt qüvvədə olan Qazaxıstan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq seçilmiş Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin müavinləri, səlahiyyət müddəti bitənə qədər səlahiyyətlərini qoruyub saxlayırlar..

24 noyabr 1995-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin "Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Administrasiyası haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi haqqında" Fərmanı imzalanmış, bu sənədin olmadığı yeni bir Əsasnamə təsdiq edilmişdir. Prezident müavininin adı.

22 fevral 1996-cı ildə Erik Asanbayevin Almaniyaya səfir təyin edilməsi ilə vitse-prezident vəzifəsi tamamilə ləğv edildi .

## İstinadlar
Kcell

**«Kcell»** —  Qazaxıstanda mobil operator. 2G / GSM (900&nbsp;MHz), 3G / UMTS (2100&nbsp;MHz), 4G / LTE və LTE Advanced (800/1800/2100&nbsp;MHz) standartlarına uyğun mobil xidmətlər təqdim edir. Kcell və Activ markaları altında xidmətlər göstərir.

Şirkət 1998-ci ildə qurulmuşdur və əsasən korporativ seqmenti hədəf alan Kcell markası və kütləvi bazara yönəldilmiş Activ adı altında mobil xidmətlər göstərir. 2020-ci ilin sonuna Kcell-in abunəçi bazası təxminən 8 milyon nəfər idi.

## Tarixi
Kcell şirkəti 30 sentyabr 1998-ci ildə qurulmuşdur.

7 fevral 1999 - Kcell markası istifadəyə verildi. 9 sentyabr 1999-cu ildə Activ markası təqdim edildi.

2004-cü ildə şirkətin abunəçi bazası 1,5 milyon nəfəri keçdi.

2007-ci ildə, dekabr ayında 6 milyonuncu abunəçi qoşuldu. Eyni ildə 5.000 və ya daha çox əhalisi olan bütün yaşayış məntəqələri əhatə edildi.

2009-cu ildə korporativ marka Kcell yenidən quruldu.

2010-cu ildə Kcell, ATƏT Sammiti və 2011 VII Qış Asiya Oyunları üçün rəsmi mobil operator olaraq seçildi.

2011-ci ildə Kcell-in 3G şəbəkəsi Qazaxıstanın 31 şəhərində yerləşdirilmişdir. Əhali ərazisinin 94% -i Kcell şəbəkə siqnalı ilə əhatə olunmuşdur.

Dekabr 2012 - şirkətin səhmlərinin (KCEL əməliyyat ili) KASE (Qazaxıstan Fond Birjası) və LSE-də (London Fond Birjası) uğurlu siyahısı.

2013 - Kcell, EMEA Finance jurnalı tərəfindən Mərkəzi və Şərqi Avropada ən yaxşı IPO nominasiyasını qazandı.

## Sahibləri və rəhbərliyi
2014-cü ildən bəri Arti Ots Baş İcraçı Direktordur ==
С 2014 года главным исполнительным директором являлся Арти Отс.

21 dekabr 2018-ci il tarixində Kazaktelekom ASC, Telia Company və Fintur Holdings B.V.-yə məxsus Kcell ASC-nin səhmlərinin 75% -ni əldə etdi.

Kaspars Kukelis 2019-cu ilin fevral ayından şirkətin baş icraçı direktoru vəzifəsini icra edir.

6 fevral 2021-ci ildə Yuriy Yevqeniyeviç Xarlamov icra başçısı vəzifəsinə təyin edildi.

## İstinadlar
Jarık (şirkət)

**Jarık**  (,  
, ) — Qazaxıstanda kosmik rabitə, televiziya, radio yayımı və radio rabitəsi ilə məşğul olan bir qazaxıstan şirkəti.

## Tarixi
Məhdud məsuliyyətli "Jarık" ortaqlığı, 1991-ci ildə "Kazsvyazitekhnika" kiçik müəssisəsi tərəfindən 1990-cı ilin sonunda istifadəyə verilmiş Ku-banddakı SSRİ-də peyk televiziyası yayım sistemi "Jarık" -a xidmət göstərmək üçün 1991-ci ildə qurulmuşdur.

1990-cı ilin sonunda Qazaxıstanda "Jarık" televiziya peyk yayım şəbəkəsi istifadəyə verildi, burada 80 ° East, "Horizon" kosmik gəmisinin 12 transponderi vasitəsilə milli bir televiziya proqramı paylandı. Qeyd etmək lazımdır ki, Jarık sistemi SSRİ-də ilk Ku-band peyk televiziya şəbəkəsi oldu.
"Katelko Plus" - Qazaxıstan Respublikasının birbaşa peyk televiziya yayımı şəbəkəsidi

Federal Qanun Rusiya Federasiyası ərazisində və Rusiya Federasiyasının yurisdiksiyasına aid ərazilərdə rabitə sahəsində fəaliyyətin hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirir, rabitə sahəsində dövlət orqanlarının səlahiyyətlərini və hüquqlarını müəyyənləşdirir. və bu fəaliyyətlərdə iştirak edən və ya rabitə xidmətlərindən istifadə edən şəxslərin vəzifələri.

## Fəaliyyəti
Jarık bir sıra iri şirkətlərin yaradılmasında iştirak etmişdir: TRK 31 Kanal televiziya və radio şirkəti, Alma-TV kabel televiziyası operatoru, Alma-Page çağrı şirkəti və digərləri. Hal-hazırda iki şirkət Jarık-a qoşulub: xüsusi rabitə şəbəkəsi vasitəsilə telekommunikasiya xidmətləri göstərən İnkatel LLP (100% iştirak payı) və quraşdırma, tənzimləmə və təmirlə məşğul olan Argus-Contact LLP (50% iştirak payı). təhlükəsizlik siqnalizasiya sistemləri və telematik xidmətlərin göstərilməsi.

1996-1998-ci illərdə Jarık-ın baş direktor Əsgər Jumaqaliyev, daha sonra Qazaxıstan Respublikasının rabitə və informasiya naziri vəzifəsində rəhbərlik etmişdir.

## İstinadlar
Malıca

**Malıca** — İranın Kürdüstan ostanının Qürvə şəhristanının Dilbəran bəxşində şəhər.

## Tarix
Malıca kəndi 2021-ci ildə şəhər statusu qazanmışdır.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 4,164 nəfər yaşayır (1,245 ailə).

### Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## İstinadlar
Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı (Almatı)

**Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı** () — Qazaxıstanın keçmiş paytaxtı Almatıda Nursultan Nazarbayev prospektində yerləşən memarlıq, tarix və mədəniyyət abidəsi.

## Tarixi
Bina L.İ.Brejnev meydanında V.I.Lenin Muzeyinin kompleksi kimi dizayn edilmişdir. 1986-cı ildə respublikada baş verən siyasi qarışıqlıq səbəbi ilə obyektin tikintisi dayandırıldı. Müəssisə o zaman 90% hazır idi. 

1993-cü ildə inşaat davam etdirildi, lakin binanın məqsədi dəyişdi: Qazaxıstan Prezidentinin iqamətgahı kimi tikilməyə davam etdi. İnşaatın sonu 1995-ci ilə təsadüf edir .

Ölkənin paytaxtı Akmola şəhərinə köçürüldükdən sonra (hazırda Astana adlanır) bina iqamətgah statusunu qorudu.

İqamətgaha bitişik ərazi piketlər və etirazlar üçün ənənəvi yerdir .

## Memarlığı
Bina monumental bir quruluş kimi dizayn edilmişdir, çoxsaylı damı dörd bucaqlı həcmli struktur dayaqlara söykənir. Yeni iqamətgahın məkan həlli fasadların arxitekturası və daxili çox səviyyəli planlaşdırma quruluşu ilə işləmək üçün maksimum sərbəstlik verir.

Yaşayış binasının fasadı, əksinə tünd göy rəngli vitray pəncərələrlə birləşdirilmiş ağ Carrara mərmərlə işlənmişdir ki, bu da binaya təntənə və rəsmiyyət qazandırır.

Binanın daxili hissələri daxili məkanın təşkilində motivləri təkrarlanan qazax klassik ornamenti ilə bəzədilmişdir. Qəbul salonunun yuvarlaq günbəzi, Kargalinin diademi əsasında hazırlanmış bir relyef şəkli ilə bəzədilmişdir.

İqamətgahın qərb tərəfində, müasir sənət əsərləri üçün yer olan park salınmışdır.

16 oktyabr 2000-ci ildə "Yaşayış" kompleksi Qazaxıstanın respublika əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidələrinin reyestrinə daxil edildi. Bina dövlətin mühafizəsindədir.

## İstinadlar
Qazaxıstan Respublikasının dövlət katibi

**Qazaxıstan Respublikasının dövlət katibi** — Qazaxıstan Respublikasının siyasi məmuru, Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti tərəfindən təyin və vəzifədən azad edilir.

Dövlət katibi fəaliyyətini birbaşa Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin rəhbərliyi altında həyata keçirir, hesabat verir və onun nəzarəti altındadır.

Dövlət katibi Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti üçün daxili və xarici siyasətin əsas istiqamətlərinə dair təkliflər hazırlayır;

Dövlət Başçısı adından onun maraqlarını təmsil edir:
Qazaxıstan Respublikası Parlamenti və onun palataları, digər dövlət orqanları, ictimai birliklər ilə münasibətlərdə; beynəlxalq münasibətlərdə;

fəaliyyətləri əlaqələndirir:
sosial və humanitar inkişaf, ailə və demoqrafik siyasət, mədəniyyət, bədən tərbiyəsi və idman məsələləri üzrə;

Dövlət Başçısı yanında məsləhət qurumları:
İnsan Hüquqları Komissiyası, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komissiyası, Dövlət Mükafatları Komissiyası, Qazaxıstan Respublikasının Birinci Prezidentinə — Millət Liderinə Dövlət Sülh və Tərəqqi Mükafatının verilməsi komissiyası, Dövlət Rəmzləri üzrə Respublika Komissiyası, Xaricdə Kadr Hazırlığı üzrə Respublika Komissiyası, Qazaxıstan Respublikasının ədəbiyyat və incəsənət sahəsində Dövlət Mükafatının verilməsi komissiyası, Qazaxıstan Respublikasının elm və texnika sahəsində Dövlət Mükafatına layiq görülməsi üçün Komissiya, Vətəndaşlıq Komissiyası, Bölmə və digər bərabərləşdirilmiş mükafatlar üçün Herald Komissiyası, Mükafatların verilməsi, qrantların verilməsi və Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Kütləvi İnformasiya Vasitələri Sahəsində Təşəkkürünün elan edilməsi üzrə İctimai Komissiya, Qadın və Ailə və Demoqrafik Siyasət üzrə Milli Komissiya, Qazaxıstan Xalq Məclisi, xarici dövlətlərin Qazaxıstan Respublikasında eyni vaxtda akkreditə olunmuş səfirlərindən etimadnamələrini qəbul edir;

## Qazaxıstanın dövlət katibləri

## İstinadlar
Şarın Milli Parkı

**Çarın Milli Park** () rəsmi olaraq, **Şarın Kanyonu Milli Təbiət Parkı** ― Qazaxıstanda Şarın kanyonu da daxil olmaqla Şarın çayı boyunca uzanan milli bir park. İncə təbəqələnmiş qırmızı çöküntü süxurlarından ibarət kanyonun ABŞ-dəki Böyük Kanyona bənzədiyi deyilir. Lakin Şarın kanyonunun ölçüsü daha kiçikdir: bir ucundan digər ucuna olan məsafə 50 km-dir. Təxminən 125 050 hektar əraziyə sahib olan park Almatı vilayətinin Enbekşikazax, Raymbeks və Uyqur rayonlarını əhatə edir. Milli park Almatı şəhərinin 200 km şərqində yerləşir.   

Park 2004-cü ildə kanyonun geoloji cazibəsinin, çayın və səhra sisteminin ekoloji kövrəkliyini və ətrafdakı arxeoloji sahələri qorumaq məqsədi ilə qurulmuşdur və bəzi hissələri istirahət üçün ayrılmışdır.

## Topoqrafiya
Park uzun və incədir: 50 km məsafədə uzanaraq Şarın  çayının hər iki sahilini qoruyur, lakin eni sadəcə 3 kilometrdir. Kanyonun dərinliyi 370 metrə çatır və dibi dəniz səviyyəsindən təxminən 1100 metr yüksəkdir. 

Parkın müxtəlif alt sahələri üçün dörd səviyyəli qorunma tətbiq olunur: Qoruq sahəsi (9427,5 hektar), ətraf mühitin stabilizasiyası zonası (13 147,3 hektar), turizm və istirahət iölgəsi (77 739 hektar) və məhdud iqtisadi fəaliyyət bölgəsi (26 736, 2 hektar).

## İqlim
Parkın iqlimim soyuq qışı və isti, quru yayı olan soyuq yarım-səhra iqlimi olaraq təsnif edilmişdir. Orta illik yağıntı 312 mm təşkil edir (maksimum yayda). Ərazinin orta temperaturu yanvar ayında , iyul ayında isə - -dir. 

## Bitkilər və heyvanlar
Parkda Paleogen dövründə Tyan-Şan dağlarının şimal yamaclarına yayılmış Soqdiana göyrüşünün (Fraxinus sogdiana) əvvəllər mövcud olmuş uzun meşə qurşağının qalıqları vatr. Bu ağaclar təxminən 5 000 hektar ərazini əhatə edir.  Bir qədər yuxarıda dominant bitkilərin saksaul, *Eurotia* və acılıqotu olduğu unikal icma mövcuddur.

Alimlər milli parkda 32 növ məməli, 18 sürünən, 4 amfibiya, 100 quş və 1000-dən çox bitki qeydə almışdır və bunlardan 50-si nadir və ya endemikdir.
## İstinadlar
Kərim Məsimov

**Kərim Məsimov** (, ) — Qazaxıstan dövlət xadimi, vəkil. 8 sentyabr 2016-cı ildən etibarən Qazaxıstan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin (KNB RK) sədri.

İki dəfə Qazaxıstan Baş naziri (2007–2012, 2014–2016), Qazaxıstan Prezident Administrasiyasının rəhbəri (2012–2014), Milli Təhlükəsizlik general-leytenantı.

## Bioqrafiyası
15 iyun 1965-ci ildə Qazaxıstan SSR-in Tselinograd şəhərində anadan olub. Milliyyətcə uyğur. Atası Kazımkan Kasımoviç Massimov müxtəlif rəhbər vəzifələrdə işləyirdi (xüsusən Burundai divar materialları istehsalat birliyinin direktoru, Qazaxıstan SSR Nazirlər Soveti yanında Glavtopsnab rəhbərinin müavini, direktor bundan əlavə, "Qazaxıstanın Milli Aqrosənaye Palatası" və Qazaxıstan Yoga Birliyi ictimai təşkilatlarında prezident idi. Anası — Eleonora Kərimovna Əjibekova.

Beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis, iqtisadçı. İqtisad elmləri doktoru. Uyğur, qazax, rus, ingilis, çin və ərəb dillərini bilir.

Kərim Məsimov aktiv şəkildə idmanı sevir: dağ və dağ xizəyi, qayaya dırmaşmaq, alpinizm və golf. İdman federasiyalarının fəxri üzvü kimi cənab Məsimov beynəlxalq arenada olduğu kimi Qazaxıstanda da Tay boksunun və ya Muay Thai idman növünün inkişafını dəstəkləyir.

Qazaxıstan Respublikası Tay Boks Federasiyasının prezidenti, Dünya Muay Thai Assosiasiyasının (WMC) vitse-prezidenti, Asiya Muay Thai Federasiyasının (FAMA) prezidenti,, Beynəlxalq Muay Thai Federasiyasının (IFMA) vitse-prezidenti,, Qazaxıstan Milli Coğrafiya Cəmiyyətinin Qəyyumlar Şurasının sədri.

Beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis, iqtisadçı. İqtisad elmləri doktoru. Uyğur, qazax, rus, ingilis, çin və ərəb dillərini bilir.

Kərim Məsimov aktiv şəkildə idmanı sevir: dağ və xizək sürmə, qayaya dırmaşma, alpinizm və golf. İdman federasiyalarının fəxri üzvü kimi cənab Məsimov beynəlxalq arenada olduğu kimi Qazaxıstanda da Tay boksunun və ya Muay Thai idman növünün inkişafını dəstəkləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Официальный сайт премьер-министра Казахстана
* Биография премьер-министра РК
*