open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Svevlər

**Svevlər, (Suebiler / Süevler)** () — günümüzdəki Şimali-şərqi Almaniyada kompakt olaraq yaşamış bir xalqdır.

Svevlər haqqındakı ilk bilgilər liderləri Ariovistusun Yuli Sezarla apardığı M.Ə. 58-ci ildəki savaşa aiddir. M.Ə. IX əsrdə Drusus sərhəd-sınırı güvənli duruma gətirənə qədər Roma imperiyası üzərində Reyn çayı civarında təhdid olmuşdular. Romanın yıxılışından sonra İspaniyaya gedib orada bir krallıq qurmuşdular. Viziqotlar 585-ci ildə onları məğlub etmişdilər.

Tarixçi Tacitusa göre bu xalq, Quadi, Semnones və Marcomanni kimi qəbilələrinin birləşməsindən təşkil olunmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bavarlar

**Bavarlar**() (lat. Baiovari, Baiovarii) — German kökənli bir qəbilə. Dunayın yuxarı axınında, Nori və Reti Alp dağlarının ətəyində, indiki Yuxarı Avstriya, Zalsburq, Yuxarı və Aşağı Bavariya, qismən Tirol və bəzi digər ərazilərdə məskunlaşmış german tayfası.

## Ümumi məlumat
Bu qəbilənin adı VI əsrdən məlumdur. Franklar onların üzərinə hücum edib, məğlubiyyətə uğratmışdılar. Sonralar bavarlar Aqilolfinq () sülaləsinin başçılığı altında öz hersoqluqlarını yaratmışdılar.VII—VIII əsrlərdə merovinqlərin basqınına uğradılar.

VI əsrin I yarısında lanqobardlar hələ də Morava ərazisində qalmaqda idilər. Bununla belə Bohemiya ərazisində məskunlaşmış markomanların qalıqları digər german tayfaları ilə birgə Dunaya doğru çəkilərək Bavarların yaranmasında iştirak etdilər.

Bavarların adı markomanların və kvadların yaşadığı qədim Bohemiya (indiki Çexiya) ilə əlaqədardır. Bavarlar ilk dəfə qot tarixçisi İordanın (6-cı əsrin ortaları) əsərində təqribən 470 ilə aid hadisələrin təsviri zamanı qeyd edilmişlər. 6-cı əsrin əvvəllərindən lanqobardların tabeliyində idilər. Bavarlar 534 ildə franklar tərəfindən istila olunsalar da, geniş muxtariyyətlərini qoruyub saxlamışdılar. 6-cı əsrdən Bavariya tayfa hersoqluğu məlumdur. 740-cı illərdə tərtib olunan Bavariya qanunnaməsi Bavarların ictimai quruluşunun öyrənilməsi üçün əsas mənbədir. Qanunnamədə Roma hüququ normalarının, vestqot, aleman və frank hüququnun təsiri əks olunmuşdur. Bavar saqalarının yazıya alınması 11-ci əsrin sonları, 12-ci əsrə aiddir. Bavarlar alman və Avstriya xalqlarının təşəkkülündəki komponentlərdən biridir.

## Həmçinin bax
* Bavariya

## Xarici keçidlər
Hacıdur

**Hacıdur** — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indiki Allahverdi (Tumanyan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Toponim Hacı şəxs adından "ev, yaşayış yeri" mənasında işlənən tur sözü əsasında düzəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Toponimi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilərək Tsaxkaşat qoyulmuşdur. Kəndin adı Hacı şəxs adından və qədim türk dillərində tör-"yüksək dağ örüşü" sözündən ibarətdir.

## Əhalisi
1919-cu ildə kəndin əhalisi qovulmuş və gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Gepidlər

**Gepidlər** (, ) — Vistül çayının ətrafında hökm sürməyə başlamış German kökənli bir şərq qəbiləsidir. MS I- III yüzillərdə hökm sürmüşdülər. Zaman keçdikcə Karpata və Dunay çayına doğru torpaqlarını genişlətdilər. Hun basqınlarıyla qərbə doğru çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Ən tanınmış kralları Ardarikdir. Başlangıcda Attilanın sərkərdələrindən olan Ardarik, onun ölümündən sonra hunlara üsyan ederək, Attilanın oğlu İləki 454-cü ildə Nedao döyüşündə məğlubiyyətə uğratmışdır. Gepidlərin siyasi varlıqları III əsrin sonlarına doğru ortadan qalxdı.

## Gepidlərin hökmdarları
* Fastida (təq. 250)
* Ardarix (ö.təq. 460) — Attilanın dayağı
* Giesm (ö. 488)
* Trapstila (488)
* Trazarix (488–504-cü ildən əvvəl)
** Hunderit (504-cü ildən əvvəl)
* Helemund (549-cu ildən əvvəl)
* Torisvint (təq. 548–560)
* Kunimund (təq. 560–567)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.maximumbilgi.com/default.asp?sx=mkl&ID=4401
* *Sabah Tarih Atlası*

## Həmçinin bax
Batavlar

**Batavlar** () —German əsilli bir tayfa.

Batavlar xattlardan ayrılmışdılar. B.e.ə. 50-ci ildə daxili çəkişmələrə görə Reyn çayının ətrafında yerləşdilər. Bura Roma imperiyasının Belqika əyalətinin ərazisi idi.

IV əsrin ortalarında batavlar İngiltərədə muzdlu əsgər kimi məşhur idilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Burqundlar

**Burqundlar**(, ) — German əsilli bir tayfa.

## Tarixi
Tarixdən məlumdur ki, Fransanın formalaşmasında keltlər (qallar, e.ə. 1-ci minilliyin ortaları), romalılar (e.ə. 3–1 əsrlər), sonralar vestqotlar, burqundlar, franklar və b. iştirak etmişdir. VI əsrdə Qalliyada vestqotlar və burqundlar öz krallıqlarını, franklar isə Frank dövlətini yaratdılar.

Burqundlar isə Frank krallığına birləşdirilənədək Arian məzhəbinə etiqadları olub.

Burqundların ilk ana yurdu haqqında müxtəlif versiyalar var:
* Oder bölgəsinin mənbəyi,
* Skandinaviya,
* Bornholm adası.
İlk dəfə təqr. eramızın 70-ci ilində Böyük Plini tərəfindən vandalların arasında qeyd olunmuşlar. Eramızın 1–2-ci əsrlərində Aşağı Visla və Orta Oder arasındakı ərazidə məskunlaşmışdılar. Gepidlərin təzyiqi ilə cənub qərbə hərəkət edərək 4-cü əsrin ortalarında Mayn çayının Reynə töküldüyü rayona gəlib çatmışdılar. 3–4-cü əsrlərdə digər german tayfaları ilə birlikdə Romanın Aşağı Almaniya əyalətinə soxularaq alemanlarla mübarizə aparmış, onları qərbə doğru sıxışdırmışdılar.

406-cı ildə Burqundlar kral Qundaxarın başçılığı ilə Reyn çayını keçərək Maynsı tutmuş və mərkəzi Vorms ş. olmaqla krallıq yaratmışdılar. 413-cü ildə Qərbi Roma imperiyası Burqundları federatlar kimi tanıdı, onların məskunlaşması üçün Vorms rayonunda Qalliyanın sərhədyanı vilayətlərini ayırdı. Bu dövrdə Burqundlar xristianlığı qəbul etdilər. 430-cu illərin əvvəllərində belqlərin torpaqlarını tutmağa cəhd göstərdilər. 435 və 436-cı illərdə Roma sərkərdəsi Aetsinin komandanlığı ilə romalılar və hunların birləşmiş qüvvələri tərəfindən darmadağın edildilər.

443-cü ildə Burqundların qalıqları Aetsi tərəfindən federatlarstatusu ilə Sabaudiyada (Savoyya) məskunlaşdırıldı. Burqundların bir hissəsi Reynin sağ sahilində yaşamaqda davam edirdi. 451-ciil də Burqundlar Attilanın Qalliyaya səfərində iştirak etdilər. 457-ci ildə imperiyanın zəifləməsindən istifadə edərək Rona çayının hövzəsini tutan Burqundlar burada öz krallıqlarını (bax Burqundiya) yaratdılar. Burqundiya cəmiyyətinin həyatını və onun qall-Roma əhalisi ilə qarşılıqlı münasibətlərini nizama salan hüquq normaları Burqundiya qanunnaməsində (Lex Burgundionum; 5-ci əsrin 2-ci yarısı – 6-cı əsrin əvvəlləri; bax Bar bar qanunnamələri) əksini tapdı. 534-cü il də Burqundlar franklara tabe oldular.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Вторжение готов 376–378 гг. (Вольфрам Х.)
* Войны древнего Рима
* Нюрнберг и весь мир во тьме тысячелетий
* Григорий Турский. ИСТОРИЯ ФРАНКОВ
Vestqotlar

right|300px|thumb|Vestqotların miqrasiyası
**Vestqotlar**(, , , , ,  — "**viziqotlar**" yaxud , ,
 — German əsilli bir tayfa.

## Tarixi
Onlar haqda ən önəmli mənbələrdən biri olan İordanın VI əsrdəki, yarı-əfsanəvi Getica əsərində Qot tarixinin onların şimal Skandzadan Qotiskandzaya köçməsi ilə başladığını bildirir. Skandzanın Skandinaviya, Qotiskandzanın isə Pomeraniya olduğu düşünülür. III əsrdə Qotlar dənizlə yaxud Dunayı keçərək Kiprə, Afinaya, İstanbula və Spartaya qədər gedib çıxmışdılar. IV əsrdə Daçiyanı fəth edib iki hissəyə bölündülər. Balti sülaləsi tərəfindən idarə olunan Tervinqilər və Amali sülaləsi tərəfindən idarə olunan Qreutingilər. Ən güclü vaxtlarını Kral Ermanarix və Atanarix dövrü yaşayan qotların dövləti qərbdə Dunaydan şərqdə Volqayacan, şimalda Baltik dənizindən cənubda Qaradənizə qədər uzanırdı.

IV əsrin sonlarında hunlar şərqdən qot torpaqlarına girdilər. Xalqların böyük köçü başlandı. Çox qot Hunlara qoşulsa da Fritigernin başçılığı ilə Dunayı keçən qotlar Roma torpaqlarına girdilər və Adrianapol müharibəsində həlledici qələbə qazandılar. Qotlar Vulfila adlı bir arian təriqətli xristian tərəfindən xristianlıq öyrəndilər və Bibliya qot dilinə tərcümə olundu. Beşinci və altıncı əsrlərdə Qotlar iki yerə ayrıldı. Romalıların muzdluları olan Vestqotlar və hunların müttəfiqi olan Ostroqotlar.

Qreuthunqlar və Thervinqlər sözləri bu tək krallıq dönəmində 400-dən həmən sonra ortadan qalxmışdır. Fəqət qotlar Roma imperiyası ərazilərinə köçlə girdikləri zaman bu köç edən qotlara ostroqotlar adı işlədilməyə başlanmışdır. "Vestqotlar" termini isə İtaliyada qurulan Ostroqotlar krallığı ilk kralı olan Böyük Teoderik xidmətindəki Romalı bir yüksək məmur olan Kassiodorus tərəfindən ortaya atılmışdır. Kassiodorus sadəcə ostroqotlara "qotlar" adı işlətmişdir. Qotların Şərqi qotlar (ostroqotlar) və Qərbi qotlar (vestqotlar) adları ilə anılmaları VI yüzildəki (çoxu Bizanslı) tarixçilər tərəfindən populyar olaraq başladılmışdır. VII yüzilə qədar viziqotlar da özlərini qotlar olaraq qəbul etməkdəydilər. Ancaq VII yüzildə İspaniya və Qalliyada krallıq quran vestqotlar Bizans imperiyası ilə apardıqları yazışmalarda ilk dəfə vestqotlar adını işlətməyə başlamışdılar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Alarix
*Vestqot krallığı

## Xarici keçidlər
Xastax-Arı

**Xastax-Arı** — elə də böyük olmayan, Olenok körfəzində yerləşən ada. Olenokun deltasında körfəzin mərkəzi hissəsində yerləşir. Canqılax adasından şərqdə yerləşir. Xastax-Arıdan cənub-şərqində İsay-Byolkyoyo qərarlaşır. Ada üçbucaq formaya malikdir. Hündürlüyü 2 metrdir. Ərazisi bataqlıqlaşışdır. Burada 9 kiçik göl vardır. Şərqi qumsaldır.

## Xəritə
* Xəritə
Herullar

**Herullar** () — germanəsilli tayfa.

Tato hakimiyyətinin əsas hadisəsi lanqobardlarla herullar arasında baş vermiş müharibə idi. 490-cı ildə lanqobardlar artıq xristian idilər və digər qonşu xalqlar kimi herulların hakimiyyəti altında idilər. 494-cü ildə lanqobardlarla herullar arasında müharibə başverdi. Nəticə etibarilə herullar məğlub oldular, Herul kralı Rodulf kömək üçün İtaliyaya – onu oğulluğa götürən (silah üzrə oğlu) ostqotların kralı Teodorixin yanına qaçdı, ondan kömək alaraq yenidən öz mülkiyyətinə qayıtdı. Lakin bu müharibədən sonra lanqobardlar herullara vergi verməyi dayandırdılar. Bundan sonra lanqobardlar Feld (sahə) adlandırdıqları Norik düzənliyinə köçdülər. Bu zaman ərzində onlar sülh şəraitində yaşayırdılar. 508-ci ildə yenidən müharibə başlandı. Müharibəyə səbəb isə ittifaq bağlamaq üçün lanqobardlara gələn kral Rodulfun qardaşı Rumetrudın əmri ilə kral Tatonun qızının öldürülməsi idi.

Herulların qoşunu lanqobardlara nisbətən çoxsaylı və bacarıqlı idi. Lanqobardlar bir neçə dəfə elçilər göndərərək münaqişəni sülh yolu ilə həll etməyə çalışsalar da, buna müvəffəq olmadılar. Lakin buna baxmayaraq müharibə Blaxfeldə baş tutdu və döyüş nəticəsində lanqobardlar herullara dağıdıcı zərbə vurdu, kral Rodulf öldürüldü. Bu məğlubiyyətdən sonra herullar 3 hissəyə parçalandılar və vahid krallığa sahib ola bilmədilər. Lanqobardlar isə yerli xalqları öz əsarəti altına aldılar.

## Ədəbiyyat
* E. Ч. Скржинская. О склавенах и антах, о Мурсианском озере и городе Новиетуне. // Византийский временник. Т. XII.
* Д. С. Коньков. "Гетика" Иордана — Готское историческое предание или конъюнктура эпохи: современное состояние изучение проблемы", 2012.
* Tr. Brandt. The Heruls, 2013.
* Jr. Tejral. The problem of the primary acculturation at the beginning of the migration period, 1997a.
* Danmarkshistorien. // Institut for Kultur og Samfund. Aarhus Universitet.
* C. E. Nixon, B. S. Rodgers. In praise of later Roman emperors. The Panegyrici Latini. XI Genethliacus of Maximian Augustus // University of California Press, 1994.
* Vladimir Kulakov. The weapon of horizon Sösdala-Untersiebenbrunn in Amberland , 2007.
* D. Schröder. Was betrifft die weltliche Historie derselben, mehrentheils aus allerhand schriftlichen Urkunden, zur Erläuterung der Mecklenburg weltlichen Historie, den Liebhabern mitgetheilt.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kvadlar

**Kvadlar**() — German əsilli bir tayfa. Svevlər tayfa birliyinə daxil idilər.

Erkən Orta əsrdə keltləri german tayfaları olan markomanlar və kvadlar əvəz edərək tədricən indiki Çexiya ərazisində məskunlaşmağa başladılar. V əsrdən etibarən isə həmin ərazilər hunların nəzarəti altına keçir. Hun tayfalarının Şərqi Avropada hegemon rola malik olmaları o vaxtkı tarixi şəraitlə bağlı idi. Belə ki, Şərqi Avropada həmin dövrdə hunların qarşısında dura biləcək dövlət yox idi. Bununla belə Hun İmperiyasının şərqdəki ağırlıq mərkəzi  Dnepr çayı sahilləri idi, qərbdə isə narahatlıq Dunay çayı boyunca hiss olunurdu.

V əsrin əvvəllərində  hunlar Bohemiya və Slovakiyaya daxil oldular. Həmin dövrdə, başqa sözlə, Xalqların Böyük Köçü dövründə Bohemiya o qədər də geniş şəkildə məskunlaşmamışdı. Elə bu səbəbdən də Bohemiya torpağı mədəni və iqtisadi inkişafdan geri qalmışdı .. Hunların təsiri altında bu köçə məruz qalanlar ilk növbədə germanlar, indiki Çexiya ərazisində yaşamış marko­manlar, Morava və Slovakiyada məskunlaşmış kvadlar olmuşlar. Uzun döyüşlərdən sonra şərqi german tayfaları hunlar tərəfindən məğlubiyyətə uğrayaraq qərbə doğru çəkilməyə məcbur oldular.

V əsrdən etibarən slavyanlar hunların təzyiqi nəticəsində geri çəkilən german tayfalarından, xüsusən, qot, burqund, vandal və lanqobardlardan boşaldılmış geniş ərazilərdə məskunlaşmağa başladılar .. Bu dövrün sonunda qərbi slavyanlar Elba sahillərinə, indiki Çexiya ərazilərinə daxil oldular. Çex tayfaları qərbi slavyanlar içərisində sayca çoxluq təşkil edirdilər. Praqa qəsri Avropanın mərkəzində, ticarət yollarının qovşağında yerləşdiyindən xırda tayfalar yadelli işğalçılara qarşı birgə müqavimət göstərmək üçün bura axışıb gəlirdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yengi Molk

**Yengi Molk** (; ) — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Xosro Beyg dehestanında kənd. Kəndin adı yerli şivədə "Mamudabad" kimi də deyilir. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 126 ailədə 244 nəfəri kişilər və 233 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 477 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Pərkək

**Pərkək** () — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Milacerd dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 5 ailədə 10 nəfəri kişilər və 11 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 21 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Taifallar

**Taifallar** və ya **Tayfallar** (Latınca: Taifali*,* Taifalae* və ya *Theifali) German və Sarmat kökənli bir tarixi topluluqdur. İlk olaraq Aşağı Dunayın şimalında, miladdan sonra III əsrin ortasında qeydlərdə keçmişdiler.

Taifal qrupları, oturaq olmağa parçalanmış bir yaşam formunu sürdürmüşdülər. Bu həyat içində çoxluqla qot qəbilələri ilə bərabər yaşamış və Romalılara qarşı savaşmışdılar. Bunun xaricində, miladdan sonra IV əsrdə bəzi Taifal qəbilələri, Roma imperiyası sərhəd-sınırları içində yerləşmişdilər. İmperiya torpaqlarında çoxluqla Qərbi Qalliya kəsimində yeyurd almışdılar. Roma həyatı içində atlı və bərabər bir ordu parçası olaraq Roma ordusunda yer almışdılar. VIII əsrdə yaşadıqları bölgə *Thifalia* adıyla anılmağa başlanmışdır.

## Yerləşimləri
Taifallar haqqında söz eden ən qədim qaynaqlardan birisi qot kralı Cniva, Dakiya və Moesia bölgəsinde 250-ci il civarlarında yerləşdiyi dönəmə rastlanır. Bunlar, bəzən German əsilli bir qəbilə olaraq bildirilirkən bəzən də german olmayan, Orta Asiyadan köç etmiş ola biləcəyi söylənən Sarmat qəbilələri ilə ilişkili olaraq bildirilmişdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kimvrlar

**Kimvrlar** — German əsilli bir tayfa.

Kimvrlar  Yutlandiya yarımadasında yaşayırdılar. Miladdan əvvəl II əsrin axırında tevtonlar ilə birlikdə cənuba yürüş edib  Roma imperiyasının hüdudunda məğşuşluqlar törətdi.

Kimvrlar E.ə. II əsrdə tevtonlar ilə birgə Romaya hücum etdilər. E.ə. 102-ci ildə Roma sərkərdəsi Qay Mari onları darmadağın etdi.

## Həmçinin bax

* Qədim germanlar
* Tevtonlar

## Xarici keçidlər
Ağcakəhriz (Miləcird)

**Ağcakəhriz** () — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Miləcird bəxşinin Miləcird dehistanında kənd.

2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 11 ailədə 24 nəfəri kişilər və 21 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 45 nəfərdir. Kəndin əhalisini Azərbaycan türklər təşkil edir, Azərbaycan türkcəsində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Canqılax

**Canqılax** — Olenyok körfəzində yerləşən ada. İnzinati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.
Ada körfəzin mərkəzində, Olenok çayının deltasında yerləşir. Şərqində Xastax-Arı adası qərarlaşır.

Ada ovalvari formaya malikdir. Maksimal hündürlüyü 37 metrdir. Sahilləri sıldırımlıdır. Adanın üzəri bataqlıqdır. Kiçik gölləri vardır. Ən böyük gölü *Bulqunyaxtax-Kyoele* gölüdür.

## Xəritə
* Xəritə
Ot-Arı

**Ot-Arı** () —  Olenyok körfəzində yerləşən ada. İnzinati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.  
Ada körfəzin mərkəzində, Olenok çayının deltasında yerləşir. 
Şimalında İlin-Qolub-Tyoryar-Arıta, şimal-şərqdə isə Boldyor-Arıta adaları yerləşir.

Ada uzunsov formaya malikdir. Şimal-şərqdən cənub-qərbə uzanmışdır. Şimalda ən hündür nöqtəsi  3 metrdir. Ada qumluq və bataqlıq ərazilərdən ibarətdir. Burada 7 kiçik göl vardır.
## Xəritə
*Xəritə
Çarı Aşırov

**Çarı Aşırov** (1910 - 2003) — Türkmənistanın xalq yazıçısı, Məhtumqulı adına dövlət mükafatının sahibi.

## Həyatı

Çarı Aşırov  1910-cu ildə Köşüdə dünyaya gəlib, 1928-ci ilndən etibarən şeirlər yazmaya başlayıb. Öncə uşaqlar üçün, sonra isə lirik şeirlər qələmə alıb. Onun "Azanlar" (Yoldan çıxanlar), "İntelligent" (Ziyalı), "Ayralık" (Ayrılık) kimi əsərləri böyük ilgi uyandırır. Savaşa qatılan şair antifaşist temayla "Gılıç Al Ələ" (Qılınc al ələ), "Görülmədik Cəng" (Görünməyən döyüş), "Erməni qizi" (Erməni qızı), "Atam", "Vətən" kimi şeirlərini, "Ən Səhərində" (Ən Şəhərində), "Bayii" (Zəngin) kimi romanlarını, "Gizil Əsgərin Ənəsi" (Qızıl əsgərin anası), "Gahrıman" (Qəhrəman) kimi balladalarını yazmışdır. Savaşdan sonrakı dönəmdə çox verimli bir şəkildə çalışır. Şair "Ganlı Sakanın Sonı" (Qanlı sakanın sonu), "Gökyaylanıfi Yiğitləri" (Göyyaylağın igidləri), "Yaş Kilvanıfi Yalnışı" (Gənc dəyirmançının yanlışı), "Lalın Oglı" (Lalın oğlu) kimi şairanə, mənzum əsərləri, "İzçı" (İzci), Əkizlər (Əkizlər), Gürəş (Güləş), "Gam Sərdar" (Qoca sərdar) kimi böyük nəsr əsərlərini yazır. Onun müxtəlif növlərdə yazdığı bir çox əsəri vardır. Bunlarla yanaşı o usta bir mütərcimdir.

## Yaradıcılığı


Serdar bir şada yigitdi,
Emma gara eken bagtı.
Çağaların döküp gitdi
Aynı hossar gerek vagtı.
Köp efiredi Nabat pahır,
Çağaları hem aglaşdı.
Düşek aşı, üçi, kırkı,
Barısı ızba-ız geçdi.
Çalanların dat gününe,
Ölen-he öldi-de dmdı.
Ağır eklenç endişesi
Oların başından indi.
Nabat öz-özüne diyyer:
"İki ayaklı iki günde.
İne tiz yetişer Meydan,
Gamdan gutularm mende


## Xarici keçidlər
Qılıç Quliyev

**Qılıç Məmmədoviç Quliyev** () — sovet-türkmən dövlət xadimi, diplomat, yazıçı, tarixçi. Türkmənistan SSR-nin xalq yazıçısı (1984), səfir.

## Həyatı
1941-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü. Türkmənistan Pedoqoji İnstitutunu bitirmişdi (1948) və Sİ MK yanında ictimai elmlər akademiyasını tamamlamışdı (1952).
* 1943—1948-ci illər — SSRİ-nin İrandakı Qorqan şəhərindəki konsulluğun əməkdaşı.
* 1953—1956-cı illər — Türkmənistan SSR-nin mədəniyyət naziri.
* 1956—1957-ci illər — SSRİ Nazirlər soveti yanında Türkmənistan SSR-nin nümayəndəsi.
* 1957—1960-cı illər — SSRİ-nin Əfqanıstandakı səfirliyində müşavir.
* 3 avqust 1960—21 sentyabr 1962-ci illər — SSRİ-nin Tunisdə səlahiyyətli səfiri. 
*1963-cü ildən Türkmənistan EA-da elmi işçi.
1954—1958-ci illərdə Türkmənistan SSR-nin MK-nin üzvü. Türkmənistan EA-nın müxbir üzvü(1954).

## Əsərləri
Qılıç Quliyev bir sıra tarixi romanların elmi işlərin müəllifidir. O cümlədən: "Çətin günlər" (1964), "Təslim olmayan əlcəzairli" (1968), "Qara karvan" (1971), "Sülh səfiri" (1978).

## Ədəbiyyat
* «Дипломатический словарь» под ред. А. А. Громыко, А. Г. Ковалева, П. П. Севостьянова, С. Л. Тихвинского в 3-х томах, М., «Наука», 1985—1986. — Т. 2, с. 122.

## Xarici keçidlər
* Биография в ''Справочнике по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991''
* Биография на ''Литературном портале''
Ata Atacanov

**Ata Atacanov** () — Türkmənistan yazıçısı, şairi, dramaturqu.

## Həyatı
Ata Atacanov 1922-ci ilin dekabırın 15-də Türkmənistanın Marı vilayətinin ikinci Gökcə obasında qulluqçu ailəsində dünyaya gəlmişdi. Yeddi yaşından başlayaraq ana-atasının təhti-tərbiyəsində təlim-tərbiyələnib, sonra obalarındakı məktəbdə oxumuşdu. 1934–1938-ci illər Daşkənddəki pedaqoji texnikumda, 1938–1939-cu illər Aşqabaddakı pedaqoji institutda, 1949–1952-ci Ali partiya məktəbində, 1959–1960-cı illər Ali ədəbiyyat kursunda oxuyub, yazıçılığının inçə sirlərini əxz etmişdi.

Şair əvvəlcə müəllımliklə, sonra jurnalistika ilə məşğul olmuşdu. Marı vilayətinin "Lenin bayrağı" qəzətində, radio müxbiri, "Yaş kommunist" qəzətinin redaktorının sahə redaktorı, sonra Krasnovodsk vilayət qəzətində, daha sonra "Sovet Türkmənistanı" qəzətinin redaktorı vəzifələrində, "Sovet ədəbiyyatı" jurnalının şöbə müdiri, redaktorının ədəbi işçisi vəzifələrində çalışmışdı.

Yazıçı dörədicilik işinə 1941-ci ildə başlamışdı. İlkinci qoşqusı "Təzə il gəldi" adı ilə Taqtabazarın rayon qəzətində çap edilmişdi.

Onun "Xoş qal əziz obam", "Ölməcək coya", "Yeniş", "Yar sarı uç guşum", "Çıkda sərət yollara", "Nəbəlli qəhrəman" adlı bir neçə qoşquları Böyük vətənpərvərlik barədədir.

A. Atacanovın "Alma yenə gülləyər", "Türkmənistan baharı","Arzılı mehman", "Ədimmə edim", "Sallançagım səhra mənim", "Aylı ağşam" adlı kitablarının müəllifidir. Türkmənistanın nəsrini əks etdirən "Çaxmaq", "Öz tanışların", "Halın niçik Yaran", "Təkə qızı Tatyana", yalı romanları durmuşın dürli tərəflərını öz içinə alır.

A. Atacanov həm də tərcüməçidir (Puşkinin, Tvardovskinin, Polevoyın və başqalarının əsərlərini tərcümə edib).

## İstinadlar
Mehdiabad

**Mehdiabad** — bir neçə yaşayış məntəqəsinin adı:

* Mehdiabad — Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunda qəsəbə.
* Mehdiabad — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Milacerd dehestanında kənd.
* Mehdiabad — İranda, Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanında kənd.
*  — İranda, Xuzistan ostanının Şuştər şəhristanında kənd.
* Mehdiabad (Pakistan) —
Mehdiabad (Komican)

**Mehdiabad** () — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Milacerd dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 37 ailədə 83 nəfəri kişilər və 67 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 150 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Gecə qonağı (film, 2015)

***Gecə qonağı*** filmi rejissor Kənan MM tərəfindən 2015-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azəri Prodakşn tərəfindən istehsal edilmişdir. Əsas rolları Fərda Xudaverdiyev, Pərvin Abıyeva, Kənan MM, Tural Əhməd, Kəmalə Piriyeva ifa edirlər.

## Məzmun
Tək yaşayan Camal rəssamlıqla məşğuldur, lakin heç kim onun əsərlərini bəyənmədiyinə görə onda böyük depressiya yaranır. Onun Lalə adında özünübəyənən bir nişanlısı var. Bir gün dostu Ədalət gecə yarısı bir bar qızı Zara ilə sərxoş vəziyyətdə Camalın evinə gəlir. Ədalət Camaldan xahiş edir ki, qız bir gecə onun evində qalsın. Lakin səhər açılanda Ədalət qızın dalınca gəlmir. Yuxudan oyananda Zara elə bilir ki, onu evə Camal gətirib. Beləliklə, fərqli dünyaların adamları olan insanlar arasında ülvi hisslər yaranır. Filmin sonluğu tamaşaçı üçün gözlənilməz olacaq.

## Film haqqında
* Film İlqar Paşayevin əsərinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

## Filmin heyəti
Rejissor: Kənan Mahmudov
Ssenarist: Kənan Mahmudov, İlqar Paşayev
Operator: Rəşad Qarayev, Emil və Yaqub Azəri
Rəssam: Kamran İbrahimxəlilov
Bəstəkar: Nailə Mirməmmədli
Montaj: Tofiq Teymuroğlu

## Rollarda
Fərda Xudaverdiyev — Camal  Pərvin Abıyeva — Zərifə
 Kənan MM — Ədalət
 Tural Əhməd — Məmməd  Kəmalə Piriyeva — Lalə

## Epizodlarda
Rahib İsrafilovNatiq ƏliyevTünzalə MirzəyevaFaruk ÖzmənTural MəmmədovElməddin RəhimovHəsən RəhimovFariz İsmayılovFatma ŞahinRuslan ZeynalovKəmalə QazıyevaMənsurə ƏliyevaFirəngiz HacımuradovaSəbinə ƏzimzadəNamiq MustafayevElvin BabayevSənan EllizÜlfət Bəşir

## Texniki heyət
Namiq Mustafayev
Elçin Babayev
Azər Salmanov
Emil Şahbazov
Seymur Məmmədov
Samir Orucov
Tomas Abışov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2015-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
Oleniy (Kara dənizi)

**Oleniy** — ada Kara dənizində, Qdansk yarımadasından şimalda yerləşir. Sahəsi 1197&nbsp;km² təşkil edir. İnzibati cəhətdən Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir. Böyük arktik qoruğu ərazisini təşkil edir. Materikdən dayaz Oleniy boğazı ilə ayrılır. Boğazın eni 2&nbsp;km-dir. Adanın relyefi düzənlikdir. Burada göllər vardır. Ada əsasən Mamır, Şibyə və Tundra otları ilə örtülür.

## Mənbə
* Yerləşməsi: http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/russia_guide.htm 
* Nature Reserve: http://www.bigarctic.ru/Eng
Bulağıstan

**Bulağıstan** — Bədii film.

## Məzmun
Film, bu günümüz üçün çox vacib hesab olunan iman və inam mövzusuna həsr edilib. Müəllif göstərmək istəyir ki, Qəlbində imanı və inamı olan hər kəs düşdüyü mühitdən və şəraitdən asılı olmayaraq, özünə, vətəninə, əqidəsinə, ən başlıcası doğma ocağına sadiq qala bilər və qalmalıdır. Susuzluq ucbatında sakinlər yavaş-yavaş kəndi tərk edir. Yalnız bir ailə Naxış xala və Rəhim kişi, min bir əziyyətə qatlanıb yeganə övladları Qarabağ savaşında həlak olan Allahverdinin məzarının keşiyini çəkir, uzaq-uzaq, çətin yollar qət edərək qəbri susuz qoymurlar.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
* YouTubeda filmi izlə 
* TVSeansda filmi izlə 
* Bakı Filmin rəsmi saytında — Bulağıstan
* Treyleri izlə
Belı adası

**Belı adası** — Kara dənizində yerləşən nisbətən iri ada. Ada Yamal yarımadasından Malıgin boğazı ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin ərazisində yerləşir.

Daimi əhalisi yoxdur. 1933 ildən adada qütb meteostansiya (M.V.Popov adına) fəaliyyət göstərir

## Coğrafiyası
Sahəsi 1900 km², hündürlüyü 12 metrdir. Səthi tundra bitkiləri ilə örtülü olur. Adada termokarst göllər vardır. Materikə ən yaxın məsafə 9 metrdir.

Səthi düzənlikdir. Şimal və şərq sahilləri alçaqdır. Qərbi və cənubunda hündürlük hətta 6 metrə çatlr. Səthi əsasən qumsaldır.

## Tarixi
12–13 avqust 1944-cü ildə adadan 60 mil aralıda alman sualtı gəmisi arktik karvanı batırmışdır.

## Həmçinin bax
* Kremer burnu

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Qütb stansiyasının şəkilləri
Şokalski adası

**Şokalski adası** - Kara dənizində Ob estuarisinin çıxacağında yerləşən ada. Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Tazov rayonu ərazisinə daxildir. Uzunluğu 30&nbsp;km, eni 20&nbsp;km, hündürlüyü 27 m, sahəsi isə 428&nbsp;km² təşkil edir. Ada Qdansk yarımadasından Qdansk boğazı ilə ayrılır. Səthi əsasən düzənlikdir. Üzəri Tundra bitkiləri ilə örtülür. 1926-cı ilə qədər ada **Аqneessa** adlanırdı. Hazırkı adı isə Yuliy Mixayloviç Şokalskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Vilkitski adası (Kara dənizi)

**Vilkitski adası** — yaşayışı olmayan, Kara dənizinin şərqində, Ob estuarisi ilə Yenisey körfəzi arasında yerləşən ada.

İnzibati cəhətdən Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir. Ada aypara formasına malikdir. Cənubunda Şved buxtası yerləşir.

Eni 9&nbsp;km, uzunluğu 18&nbsp;km təşkil edir. Ərazisi əsasən qumsaldır. Ərazisinin 60&nbsp;km² sahəsi tundra bitkiləri ilə örtülür.

Ada 1874-cü ildə kəşf edilmişdir.  Ada öz adını Andrey İppolitoviç Vilkitskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
## Xəritə
*Xəritə
Məmməd Ağabəyov

**Məmməd Heydər oğlu Ağabəyov** () — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru.

## Həyatı
Məmməd Ağabəyov İranın Təbriz şəhərində anadan olub. 1916-cı ildə Bakıya köçüb. 1935-ci ildə mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki ADNSU) dağ-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1938-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının Geologiya İnstitutunun (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) ilk təşkilatçılarından biri və 1943-cü ilə qədər onun ilk direktoru olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi illərində "*Elektrokəşfiyyat*" trestinin rəisi, 1945-ci ildən ömrünün sonuna qədər isə Geologiya İnstitutunda işləmişdir. 1945-ci ildə "*Böyük Qafqazın cənub-şərq batımının tektonikasında diapirizmin rolu haqqında*" mövzusunda namizədlik, 1962-ci ildə isə "Azərbaycanın neft yataqlarının geoloji quruluşu və onların əmələgəlməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. O, Azərbaycanın depressiya zonalarının geologiyasını, onların əmələgəlməsi, tektonik strukturlarda neftin, qazın miqrasiyası və yataqlarda toplanması məsələlərini dəqiq öyrənmişdir. 1962-1963-cü illərdə Mərakeşdə neft və qaz üzrə BMT eksperti işləmişdir.

## Elmi fəaliyyəti

O, məşhur geoloq, tektonist və neft üzrə mütəxəssisdir. Onun gördüyü işlər Azərbaycanda bir sıra yeni iri neft yataqlarının açılmasına imkan vermişdir. Onun 175 elmi işi dərc olunmuş, 16 monoqrafiyanın və Azərbaycanın depressiya zonalarının neft-qaz yataqlarının tektonikası üzrə irimiqyaslı 20 xəritə və atlasın həmmüəlliflərindəndir. "*Şərəf Nişanı*" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Neupokoyev adası

**Neupokoyev** — Kara dənizində, Qdansk yarımadasından şimalda terləşir. Materikdən 50&nbsp;km məsafədə yerləşir. Uzunluğu 20&nbsp;km, maksimal eni — 6,5&nbsp;km təşkil edir. İnzibati cəhətdən Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir. Qərbi və şərqi düzənlikdir. Ərazisində Tundra bitkiləri yayılmışdır.
Ayrım (Loru)

**Ayrım** (*Ptxavan*) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax-Şəmsəddin qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km şimal-qərbdə, Tona (Debet) çayının yanında, İrəvan — Tiflis dəmiryolunun üstündə yerləşir.

Toponim ayrım türk etnonimi əsasında düzəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1926-cı ildə 46 nəfər, 1939-cu ildə 100 nəfər, 1959-cu ildə 282 nəfər, 1979-cu ildə 2252 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

## Toponimiyası
Ayrım-Noyemberyan rayonunda kənd adı. 1960-cı ildən kəndin adı qeyri-rəsmi dəyişdirilib Ptxavan qoyulmuşdur. Orta əsrlərdə İrəvan əyalətində yaşamış türkmənşəli Ayrım (Ayrum) tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Ayrımların mənşəyi haqqında dəqiq tarixi məlumat yoxdur. A. Bakıxanova görə Əmir Teymur 1402-ci ildə Ankara vuruşmasından sonra 50 min türk ailəsini İrəvanda, Qarabağda və Gəncədə yerləşdirmişdir. Ehtimal ki, bu ellər sonra Ayrum(El-Rum adının təhrifi) adlanmışdır. İ. Şopenə görə Türkiyədə İkonum sultanlığı ləğv edildikdən sonra türklərin bir hissəsi Ərməniyəyə keçərək Ayrumlu (631 ailə), Seyid Axsalı(311 ailə), Taşanlı(124 ailə) və Saatlı (160 ailə) adları ilə yaşamışlar(159). Kiçik Qafqazda və Qazax qəzasında səpələnmiş ayrımlar Arsar Ayrum, Quşçu Ayrum, Baqanis Ayrum (türk dillərində bakanes "çayın aşağı axarında quru məcrası" sözündən), Dadanis Ayrum (Dadanis kənd adıdır), Polad Ayrum və başqa qollara bölünmüşdür.

1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur.

## İstinadlar
Qurumsulu

**Qurumsulu**, **Barekamavan** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd. Erməni silahlı bölmələri bu kənddə yerləşən mövqelərindən daimi olaraq Qazax rayonunun həmin istiqamətdə yerləşən Azərbaycan mövqelərini atəşə tuturlar.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km şərqdə yerləşir. Kənd Azərbaycanın Qazax rayonundakı Qaymaqlı kəndi ilə həmsərhəddir. 1935-ci ildə kənd Dostluq, 1978-ci ildə ermənicə "dostluq, yaxınlıq" mənasına gələn **Barekamavan** adıyla adlandırılmışdır.

## Toponim
Toponim türk dilində "yamacda və yaylanın yastı zirvəsində daş qırıqları, qaya parçası" mənasında işlənən qurum sözü ilə -lu şəkilçisi qəbul etmiş su sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Qurum sözü qədim türk dilində "qaya parçası" mənasında işlənən qorum (qorum) formasında işlənmişdir. Kəndin adı ilə relyefi uyğun gəlir. Belə ki, kənd daşlı, çınqıllı, dağlı ərazidə yerləşir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

## Əhalisi
XX əsrin əvvəllərində Qazax qəzasının Qurumsu kəndindən (133, 151) gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## İstinadlar
Əskipara (Loru)

**Əskipara** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Barana rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə yerləşir.

## Toponimi
Toponim türk dilində "qədim, köhnə" mənasında işlənən əski sözü ilə "torpaq sahəsi", "yarı hissə" mənasında işlənən para sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında əmələ gələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Kəndin adını dəyişdirilib Voskepar
qoyulmuşdur. 1950-ci ildə kənd ermənicə Voskepar adlandırılmışdır. Kənd Qazax rayonundakı Əskipara kəndinin adı ilə adlanmışdır. Əskipara toponimi əski və İran dillərində *para-"*kənd", "məskən", para-"kənddən aralı əkin", "bostan əkilən sahə" [145, 168] sözlərindən ibarət olmaq е'tibarilə Albaniyanın Xalxal şəhərinin yerləşdiyi yerin adıdır. VI əsrdə tikilmiş qala divarı və onun 9 bürcü qalmışdır.

## İstinadlar
Balakənd (Loru)

**Balakənd**, **Doveğ** — Yelizavetpol (Gəncə) Qazax Şəmşəddin qəzasında, indi Barana (Noemberyan)
rayonunda kənd.

Erməni silahlı bölmələri bu kənddə yerləşən mövqelərindən daimi olaraq Qazax rayonunun həmin istiqamətdə yerləşən Azərbaycan mövqelərini atəşə tuturlar.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 4&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim «kiçik» mənasında işlənən bala və «yaşayış məntəqəsi» mənasında işlənən kənd
sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Qeyrirəsmi olaraq kəndin adı dəyişdirilib Doveğ qoyulmuşdur.

## Əhalisi
1930 - cu ilə qədər azərbaycanlılar yaşamışdır. 1930 - cu ildən sonra azərbaycanlılar
qovulmuş, kəndə ermənilər yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Calakənd

**Calakənd** (*Lçkadzor*) — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indiki Barana (Noemberyan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Toponim Azərbaycan dilinin qərb qrupu dialektlərində «çay ətrafında kiçik ağaclıq, qalın
meşə», «kiçik meşə» mənasında işlənən cala sözünə «yaşayış məntəqəsi» mənasında işlənən kənd sözünün qoşulması əsasında əmələ gəlmimşdir. «Çala» sözü dialektlərdə həm də «daimi sulu otlu yer» mənasını bildirir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Kəndin adı dəyişdirilib Liçkazor qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Qalaça (Loru)

**Qalaça** — Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Noemberyan rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 3&nbsp;km şimalda yerləşir. 1926-cı ildə burada 3 nəfər azərbaycanlı
yaşamışdır.

Toponim qala sözünə kiçiltmə mənasını bildirən -ça şəkilçisi artırmaqla əmələ gəlib «kiçik qala
yanında olan kənd» mənasını verir. Kəndin cənub-şərqində XII-XIII əsrlərə aid qalanın xarabalıqları indi də qalır. Kənd adını məhz həmin qaladan götürmüşdür. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Berdavan (Qala
qəsəbəsi) adlandırılmışdır.

## Əhalisi

## İstinadlar
Sibiryakov adası (Krasnoyarsk diyarı)

**Sibiryakov adası** — Kara dənizinin cənubunda, Yenisey körfəzinin girəcəyində yerləşən nisbətən iri ada. Ada Şərqi Sibir ilə Qərbi Sibir adasında yerləşir. Adanın sahəsi 800&nbsp;km² təşkil edir. Nils Adolf Eruk Nirdenşeld adanı Aleksandr Mixayloviç Sibiryakovun şərəfinə adlandırmışdır (1878)

Adada daimi yaşayış yoxdur. Sahilində balıqçı düşərgələri vardır.

İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisində daxildir. Adanın ərazisi Böyük Arltik qoruğuna daxildir. 
1959-ci ildə adada М. А. Lavrentevin ekspedisiyası işlər görmüşdür.

## Coğrafiyası
Taymır yarımadasından Yenisey körfəzi ilə ayrılır. Burada en 36&nbsp;km-dir. Qdansk yarımadası və Oleniy adasından Ovsin boğazı ilə ayrılır. Burada minimal 37 – 30&nbsp;km arasında dəyişir. 16&nbsp;km şimalda Nosok adası yerləşir.

Sahilləri düzənlikdir. Cənub-qərb və cənub-şərqində buxtalar vardır. Oktyabrdan iyula qədər buzla örtülü örtülü olur.

Ərazisində Tundra bitkiləri yayılmışdır. Maksimal hündürlük 50 metrdir. Ada kiçik çaylarla zəngindir. Ən uzun çayı Qlubokayadır. Uzunluğu 18 metrdir. Kiçik gölləri vardır.

## İstinadlar
Aqil Nəzərli

**Aqil Nəzərli** (tam adı: *Aqil Ağaxan oğlu Nəzərli*; ) — Laçın rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı (16 iyun 2016–indi).

## Həyatı
Aqil Nəzərli 10 mart 1976-cı il tarixdə Laçın rayonunun Güləbird kəndində anadan olmuşdur. Elm və Təhsil Mərkəzi Təfəkkür Universitetinin hüquqşünaslıq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını isə dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisası üzrə bitirmişdir.

1999-cu ildən Laçın rayonu İcra Hakimiyyətində müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, 2008-ci ildən Laçın rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini, Sosial-iqtisadi inkişafın təhlili və proqnozlaşdırılması şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.16 iyun 2016-cı ildə isə Laçın rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur.

2012-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının Laçın rayon Təşkilatının sədri, Ehtiyatda olan zabitdir.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Morennıe

**Morennıe** — Kara dənizinində, Şimal Torpağı arxipelaqının şimalında yerləşən adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.

Komsomoles adasından şimalda Labirint körfəzidə yerləşir.

Qrupa daxil adaların sayını dəqiq müəyyən etmək çətindir. Bəzilərinin sahəsi olduqca kiçikdir. Ən böyük adanın uzunluğu yarım km-dir. Maksimal hündürlüyü 11 metrdir. Əsasən qumsalıqlarla örtülüdürlər. Adalarda kiçik göllər vardır. Adaların ayrıca adları yoxdur.
## Xəritə
*Xəritə
Şaqarda

**Şaqarda** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, indiki Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonu ərazisində kənd.

## Tarixi
Azərbaycan dilində s~ş səs əvəzlənməsinin qanunauyğun hal olduğunu nəzərə alıb qeyd edə bilərik ki, Şaqarda toponiminin birinci komponenti şaq, saq etnonimini əks etdirir. Saq etnonimi ilə bağlı ilk məlumata Strabonun "Coğrafiya" əsərində rast gəlinir. Saq etnonimi türk tayfasıdır.

## Toponimi
Deməli, toponim saq türk etnonimi ilə türk dilində "dağbeli", "arxa tərəf, yayla, dağ, dağ keçidi", "təpə" mənasında işlənən art sözünün birləşməsindən əmələ gəlib "dağ keçidində, yaylada, dağda sakların yaşadığı yer" mənasını ifadə edir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. XIX əsrin ikinci yarısında əhalisi qarışıq kənd idi. Kənd ermənicə Tsarqanist adlandırılmışdır. Əsli Şakartı. Şak (Sak) etnonimindən və qədim türkcə art-"dağlıq ərazi", "aşırım" sözündən ibarətdir.

## Əhalisi
Burada tarixən azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci ildə Türkmənçay müqaviləsi bağlanandan sonra, indiki Ermənistanın başqa bölgələri kimi buraya da Türkiyədən ermənilər köçürülüb yerləşdirilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1897-ci ildə 5 nəfər, 1916-cı ildə 21 nəfər, 1922-ci ildə 11 nəfər, 1926-cı ildə 67 nəfər, 1931-ci ildə 24 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar 1948–1953-cü illərdə tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq zorla Azərbaycana köçürülmüş və kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraməhəmməd (Loru)

**Qaraməhəmməd** — Tiflis quberniyasının Borçalı (Loru-Pəmbək) qəzasında, indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km şimal-şərqdə yerləşir. Kəndin adı Qaraməmməd formasında da işlədilir.

Toponim Qaraməhəmməd şəxs adı əsasında əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Kəndin adı 1801-ci ildə dəyişdirilib Rusiya çarının şərəfinə Aleksandrovka qoyulmuşdur.

Erm. SSR AS RH-nin 22.ll.1939-cu il fərmanı ilə adı yenidən dəyişdirilib rus şairi Maksim Qorkinin şərəfinə Qorki qoyulmuşdur.

## Əhalisi
XIX əsrin əvvəllərinə qədər burada azərbaycanlılar yaşamışdır. Rayonun ərazisi XIX əsrin əvəllərində Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonra azərbaycanlılar sıxışdırılaraq kənddən çıxarılmış, Rusiyanın Saratov və Kursk qəzalarından köçürülən ruslar burada yerləşdirilmişdir.

Burada 1831-ci ildə 18 nəfər yalnız azərbaycanlı, 1926-cı ildə ruslara yanaşı 6 nəfər, 1931-ci ildə 6 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1930-cu illərin axırlarında onlar kənddən çıxarılmışdır.

1988-ci ilə kimi burada yalnız ruslar yaşamışdır. 1988-ci ildən sonra ruslar ermənilər tərəfindən sıxışdırılıb kənddən çıxarılmışdır. İndi kəndin əsas sakinləri ermənilərdir. Kənddə azsayda ruslar da yaşayır.

## İstinadlar
Qoturbulaq (Loru)

**Qoturbulaq** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, indiki Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 17&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim Azərbaycan dilində işlənən qotur və bulaq sözlərindən əmələ gəlmişdir. Kənd
müalicəvi əhəmiyyətli bulağın yaxınlığında (həmin bulağın suyundan əsasən qoturluq xəstəliyində
istifadə olunurmuş) salındığı üçün kənd "Qoturbulaq" adlandırılmışdır. Hidrotoponimdir. Quruluşca
mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Katnaxbuyr qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Xoxan (film)

**Xoxan** — rejissor Samir Kərimoğlunun filmi. Nizami Kino Mərkəzində filmin təqdimatı olub.

## Məzmun
"Xoxan" filmi varlı bir qadının qızının bədəninə cin girməsindən bəhs edir.

Milli mifologiyada "xoxan" sözü "xortdan" sözünün qısaldılmış forması kimi başa düşülür. 

Bu bəladan qurtarmaq üçün qadın yaşadıqları villanı satmaq qərarına gəlir. Amma cin bu işin alınmasına mane olur. Villanın satışıyla məşğul olan evsatan (rieltor), cinin qızın bədənindən qovulmasını yüz min manat pul mükafatı qarşılığında iki məşhur baxıcı — avantürist Rəftar və Qəhrəmana təklif edir. Və sonra nələrin baş verəcəyini heç kim bilmir...

## Rollarda
* Fərda Xudaverdiyev — Rəftar 
* Elməddin Cəfərov — Qəhrəman
* Nigar İbrahimova — Xoxan
* Ələsgər Məmmədoğlu — bağban
* Şəhriyar Əbilov — makler
* Aynur Hüseyn — Nüşabə
* Nərgiz Zamir — Nüşabənin rəfiqəsi
* Səbinə Hacıyeva — ev sahibəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
* Azərbaycanın plagiat film və serialları – SİYAHI
* "Xoxanlar"filmi məhkəməyə veriləcək-Rejissor Samir Kərimoğlu

## Həmçinin bax
* Naxox (film, 2016)
* Xoxanlar (film, 2020)
Cucevan

**Cucevan** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, indiki Barana (Noemberyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km məsafədə yerləşir. Erməni mənbələrində kəndin 1873 - cü ildə
salındığı göstərilir. Bu, həqiqətə uyğun deyil. Belə ki, kənddə XII-XIII əsrlərə aid tarixi abidələr (türk qəbirləri, qala divarları) vardır.

Toponim Çingiz xanın böyük oğlu Cucinin adı ilə bağlı yaranan ulusun adını əks etdirən cuce sözü ilə urartu dilində «ölkə», «yer» mənasını bildirən ebani (ubani) sözü əsasında formalaşan van( mənasını ifadə edir. Patronim toponimdir.Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi

### Tanınmışları
*Şahin Mustafayev (15 iyun -1965) - (Şahin Abdulla oğlu Mustafayev) - Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Naziri, Tarif Şurasının sədri, Azərbaycan Stolüstü Tennis Federasiyasının Prezidenti.

## İstinadlar
Rus Gərgəri

**Gərgər**, **Rus Gərgəri**, **Puşkino** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, indiki Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 16 km məsafədə yerləşir. Kəndin adı erməni mənbələrində Rus Gərgəri (Gərgər rus) formasında qeyd edilir. XIX əsrin əvvəllərində ruslar bura köçürüləndən sonra toponimə rus sözü (etnonim) əlavə edilərək rəsmi sənədlərdə Rus Gərgəri kimi öz əksini tapmışdır.

## Toponim
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 14.11.1937-ci il tarixli fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilərək rus şairi A. S. Puşkinin şərəfinə Puşkino qoyulmuşdur. 1937-ci ildə Puşkino adlandırılmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Bezabdal dağından axan çay da Gərgərçay adlanır. Əsli: Qarqar. Azərbaycan xalqının etnik tarixində mühüm rol oynamış qarqar tayfasının adını əks etdirir. Orta əsr mənbələrində bu toponimlərin hamısı "Qarqar" formasında əksini tapmışdır.

## Əhalisi
Kənddə ruslarla yanaşı 1897-ci ildə 6 nəfər, 1926-cı ildə 7 nəfər, 1931-ci ildə 16 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1940-cı illərdə azərbaycanlılar kənddən köçürülmüşdür. 1988-ci ildən sonra kənddə yaşayan ruslar da ermənilərin təzyiqi nəticəsində sıxışdırılıb çıxarılmışdır. İndi kənddə əsasən ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Gərgər (Cəlaloğlu)

**Gərgər**, **Gyargyari hay**, **Herher** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, indiki Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda 
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 6&nbsp;km şimal-şərqdə, Gərgər çayının sahilində yerləşir. Erməni mənbələrində
kəndin adı Gərgər, Gyargyari hay, Herher formalarında qeyd edilir.

Toponim yunan tarixçisi Strabonun «Coğrafiya» əsərində qeyd edilən qədim qarqar türk
etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Gərgər, qarqar türk etnoniminin fonetik variantıdır. Qarqar etnonimi həm də herher, xerxer fonetik variantlarında Azərbaycan toponomiyasında iştirak edir.

Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə ermənilərlə yanaşı 4 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

XX əsrin əvvəllərində, 1905-1906-cı illərdə onlar sıxışdırılaraq kənddən çıxarılmışdır. İndi yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Güləkərək

**Güləkərək** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında, keçmiş Cəlaloğlu (İndi Ermənistanın Stepanavan) rayonunda kənd.Rayon mərkəzindən 9 km məsafədə yerləşir.

## Toponimi
Toponim gül sözü ilə -ək şəkilçisi qəbul etmiş əkər türk etnonimi. Əsli Kol Əkərək. "Kol (kəndi) yaxınlığında Əkərək (kəndi)" mənasındadır. əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
XIX əsrin ortalarında kənddə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1887-ci ilə aid mə'lumata görə kəndin əhalisi erməni idi.

## İstinadlar
Çubuxlu (Loru)

**Çubuxlu**, **Pakrovka**, **Kuybışev** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında,indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km qərbdə yerləşir.Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd
edilmişdir.

Toponim çubuqlu türk etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Anadoluda Çubuk və
oğulları yaşamışdır. F.Sümər "Çubukun qəti olaraq türkmən olduqların" qeyd edir.

Deməli, çubuqlu türk tayfasıdır və indi Ermənistan adlanan ərazidə bu tayfa yaşamışdır. Tayfa
öz izini indi Ermənistan adlanan ərazinin bir çox toponimlərində öz izini qoruyub
saxlamışdır.Etnotoponimdir.Quruluşca sadə toponimdir.Kəndə ruslar köçürüləndən sonra (1830–40-cı
illərdə), 1840-cı ildə adı dəyişdirilib Pakrovka qoyulmuşdur.

Erm SSR AS RH-nin 4.V.1939-cu il fərmanı ilə kəndin adı yenidən dəyişdirilərək inqilabçı V.V.Kuybışevin şərəfinə Kuybışev qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə tarixən azərbaycanlılar yaşamışdır. Rayonun ərazisi Rusiya tərəfindən işğal
edildikdən sonra buraya XIX əsrin əvvəllərində ruslar köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Polis Akademiyası

* Polis akademiyası — 
* Polis Akademiyası (film, 1984) — 
* Polis Akademiyası 2 (film, 1985) — 
* Polis Akademiyası 3 (film, 1986) — 
* Polis Akademiyası 4 (film, 1987) — 
* Polis Akademiyası 5 (film, 1988) — 
* Polis Akademiyası 6 (film, 1989) — 
* Polis Akademiyası 7 (film, 1994) — 
* Polis Akademiyası (cizgi serialı, 1988) —
Əskipara

* Əskipara (Loru) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Barana (Noemberyan) rayonunda kənd.
* Əskipara (Tərtər) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Əskipara monastırı — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Aşağı Əskipara kəndi ərazisində yerləşən qədim alban məbədi.
* Aşağı Əskipara — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Yuxarı Əskipara — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
Plavnikovye

**Plavnikovye** — Şimal Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı Taymır rayonu ərazisinə daxildir.

Kara dənizinin qərbində, Samoyloviç adasından 1000 metr yaxınlığında qərarlaşır. Oktyabr İnqilabı adasından 38&nbsp;km məsafədə yerləşir. Oval formaya malikdir. Uzunluğu 350 metri keçir. Buzdan azaddır. Ən hündür nöqtəsi 14 metrdir. Sahilləri düzəndir.
## Xəritə
*Xəritə
İvanovka

* İvanovka (İsmayıllı) — İsmayıllı rayonunda kənd.
* İvanovka (Xaybulla) — Xaybulla rayonunda kənd.
* İvanovka (Bakalı) —
* İvanovka (Qırğızıstan) — Qırğızıstanda kənd.
* İvanovka (Rusiya) — Rusiyada kənd.
* İvanovka (Ukrayna) — Ukraynada kənd.

;Oxşar mənalar
* Bələkəy İvanovka (Avurğazı) —
* Novoivanovka — Gədəbəy rayonunda kənd.
* Novoivanovka bələdiyyəsi — Gədəbəy rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* İvan
* İvanov
Mixaylovka

;Azərbaycan
* Mixaylovka (Göygöl) — Göygöl rayonunda kənd.
* Mixaylovka (Goranboy) — Goranboy rayonunun Dəyirmanlar kəndinin əvvəlki adı.

;Ermənistan
* Mixaylovka — Çəmbərək rayonunun əvvəlki adı.
* Mixaylovka (Loru) — Loru mərzində kənd.

;Rusiya
* Mixaylovka (Arxangel) — 
* Mixaylovka (Dərbənd) — 
* Mixaylovka (Xaybulla) — 
* Mixaylovka (Askın) — 
* Mixaylovka (Auırqazı) — 
* Mixaylovka (Bakalı) — 
* Mixaylovka (Mixaylovka)
* Mixaylovka (Şaran)

## Həmçinin bax
* Mixaylov 
* Mixaylovski