open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qoruyucu mələk

**Qoruyucu mələk** — İnsanı qorumaq üçün Allah tərəfindən vəzifələndirilmiş səmavi qüvvə. 
## Xristianlıqda
— qoruyucu mələk yardım və rəhbərlik üçün Allah tərəfindən insana verilən mələk, yaxşı ruhdur. Pravoslavlıqda o, insana vəftiz edilən zaman, katolisizmdə - hər bir insana doğulduğu anda verildiyinə inanılır.
Pravoslav və Katolik fikirlərə görə, qoruyucu mələk həyatı boyu bir insanın yanında görünməz olaraq onu müşayiət edir və pravoslavlıqda, əgər bir insan Allaha məhəbbətini və Onun qarşısında həqiqi imanı saxlayırsa.
Qoruyucu mələyin vəzifəsi himayəsinə veriləni xilas etməyə çalışmaqdır.
Xüsusən də qoruyucu mələklər xristianları iman və təqvaya ruhən öyrədir, onların ruhlarını və bədənlərini qoruyur, yer üzündə yaşadıqları müddətdə onları müdafiə edir, onlar üçün Allaha dua edir, onları tərk etmir, və nəhayət, ölümdən sonra yer üzündəki həyatını tamamlamış ruhları əbədiyyətə qovuşdurur.
Əhdi-ətiqdə qoruyucu mələk anlayışı yoxdur, ancaq insanı şərdən xilas edən mələklərə inama dair dəlillər var (YK. 48:16).
Əhdi-cədiddə qoruyucu mələyə inam Müqəddəs Həvarilərin əməllərində isbat edilir və Matta İncilində İsa Məsihin sözləri ilə təsdiqlənir (Mİ. 18:10).
Pravoslav və Katolik kilsələri evdə edilən dualarda ən yaxın mənəvi bələdçilər və himayədarlar kimi qəyyum mələklərə hörmət etməyi və onları çağırmağı öyrədirlər.
Pravoslav Kilsəsinin təliminə görə, insan qoruyucu mələyin şəxsi adını bilə bilməz, çünki mələk insana Allah tərəfindən verilir və insan üçün görünməzdir.
Buna görə də, hər bir qoruyucu mələyin ictimai xatırlanması üçün ayrıca bir gün təyin edilmir, lakin bütün mələklərin xatırlandığı bütün səmavi gücləri şərəfləndirmək üçün xüsusi günlər təyin olunur.
Bütün mələklər üçün belə ümumi xatırlama günü 8 (21) noyabrdır  - Başda arxangel Mikayıl olmaqla və digər səmavi qüvvələrin şərəfinə Pravoslav Kilsəsinin bayramı.
Katolik Kilsəsində qoruyucu mələklər günü 2 oktyabrdır.

## İslamda
İslamda müsəlmanlar üçün müqəddəs kitab olan Qurani-Kərimdə qoruyucu mələklərdən bəhs edilir: “Onun [yəni insanların hər birinin yanında] önündə və arxasında bir-birini əvəz edən qoruyucu mələkləri var.
Müəyyən sayda qoruyucu mələklər insanı gündüz, digərləri isə gecə qoruyur.
Onlar (mələklər) insanı Allahın əmri ilə (hər şeyi yaradanın, aləmlərin Rəbbinin əmri ilə) qoruyurlar (Quran. 13:11).
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
; Rus dilində
* 
* Зеленина Я. Э., Иванов М. С., Кречетова М. Н., Никифорова А. Ю. Ангел-хранитель // Православная энциклопедия. — М., 2001. — Т. II : «Алексий, человек Божий — Анфим Анхиальский». — С. 308—310. — 752 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-89572-007-2.
; digər dillərdə
*  Guardian Angel // The Catholic Encyclopedia. Vol. 7. New York: Robert Appleton Company, 1910.

## Həmçinin bax
Mələk
KamAZ 53605

**KamAZ 53605** — yük maşını, 2005-ci ildən daş Avtomobil Zavodu tərəfindən istehsal olunur.

## İstinadlar
Çino da Pistoya

**Çino da Pistoya** () — italyan hüquqçusu və şair.

## Həyatı
Çino da Pistoya Toskana ştatının Pistoyya şəhərində anadan olub. Atası sinibaldi nəslindən olan nəcib bir insan idi. Doktorluq dərəcəsini Bolonya universitetində alıb. Çino da Pistoya da siyasi partiyaların mübarizəsində iştirak etmiş, rəqibləri qalib gəldiyi zaman sürgünə getməyə məcbur olmuşdur. Bu dövrdə onun Dante ilə dostluğu daha da möhkəmlənmişdir. Onları sadəcə olaraq yalnız poeziya birləşdirmirdi: şəhər çəkişmələrinin fövqündə dayanaraq bu şairlər bütün İtaliyaya sülh gətirə biləcək gücü axtarır və hər ikisi ümidlərini imperator lV Henrixə bağlayırdı. Çino ölən zaman, sonralar xüsusilə məşhur olan bir kansonunda deyir ki, bu ölümlə "hər cür ədalət öldü…".

## Yaradıcılığı
Çino özünün ictimai düşüncələrini şeirlərində deyil, mühazirələrində və hüquqa aid elmi əsərlərində ifadə etmişdir. Məşhur hüquqşünas olan Çino da Pistoya Bolonya, Siena Florensiya, Peruci və Neapol universitetlərində mühazirələr oxumuş, kilsənin dünyəvi hakimiyyətinin məhdudlaşmasını qəti şəkildə tələb etmişdir. Çino da Pistoyanın çox saylı şeiri qalmışdır. O dilin saflığı və ritmlərin harmoniyası ilə seçilən 200-ə yaxın lirik şeir yazıb, onların əksəriyyəti sevdiyi qadına həsr olunub. Əsasən məhəbbət mövzusunda əsərlər yazmışdır. Onun sevgilisinin adı Selvaca(adamayovuşmaz)idi və bu onun təxəllüsü senhal deyil, əsil adı idi. Dante Aligyeri Çinonu "daha gözəl, şirin və zərif şeirlər yazan şair adlandırır və deyir ki, o, məhəbbət mövzusunu hamıdan yaxşı qələmə alır. Covanni Bokkaçço onu Dante və Kavalkanti ilə bir sıraya qoyur. Françesko Petrarka və Polisiano isə belə hesab edirlər ki, Çino özündən əvvəl gələn bütün şairlərdən daha yaxşı məhəbbət şeirləri yazmışdır.

## Həmçinin bax
* Dante Aligyeri
* Covanni Bokkaçço

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* La dolce vista e 'l bel guardo soave di Cino da Pistoia
Semasiologiya

**Semasiologiya** — dilin semantik sistemi haqqında linqvistik təlim.

## Haqqında
Semasiologiya termini yunan mənşəlidir. Yunan dilində semasio (semasia) "məna, fikir" anlayışını bildirir. Bu leksem "loqos" sözü ilə birləşərək dilçilik şöbəsinin adı olmuşdur. Dildə söz və ifadənin mənası, mənanın dəyişməsi: mənanın genişlənməsi, daralması, sözün məcazi məna bildirməsi, çoxmənalılıq, omonimlik, antonimlik və sair kimi semasioloji məsələlərin tədqiqi semasiologiya şöbəsinin mövzusunu təşkil edir. Semasiologiya mənanın tarixi ilə də məşğul olur.

Semasiologiya onomasiologiyanın əksidir. Onomasiologiya anlayış və ya obyektlə başlayır və onun adını soruşur, amma semasiologiya sözlə başlayır və onun mənasını soruşur.

## Dilin semantik sistemi
Nitqdə işlənən hər bir dil vahidi vacib və zəruridir. Bunların hər biri müəyyən məna daşıyır. Söz və ifadələrin əks etdirdiyi mənalar müxtəlif sahələri əhatə edir. Dilin ümumi semantikasında müəyyən qanunauyğunluqlar vardır. Burada ayrı-ayrı cəhətlərlə bağlı bir neçə sistem olur. Dilin semantika sahəsindəki həmin sistemlərin cəmi onun ümumi semantik sistemini təşkil edir. Dilin semantikası olduqca çoxcəhətli və mürəkkəbdir. Bununla təkcə dilçilik deyil, məntiq və fəlsəfə də məşğul olur.

## Həmçinin bax
* Omonim
* Sinonim
* Antonimlər

## İstinadlar
Elayza Teylor

**Elayza Teylor** (, 24 oktyabr 1989-cu ildə anadan olub) — "100" serialında Klark Qriffin rolu ilə tanınan avstraliyalı aktrisa. 

## Bioqrafiya
Elayza Teylor Melburnda anadan olub. Bir qardaşı və iki bacısı var. Onun anası qrafik dizayner, atası isə keçmiş stend-up komediyaçısıdır. "Calder High" məktəbində oxuyub. O yeniyetmə vaxtlarında dəniz bioloqu olmaq istəyirdi.

## Karyera
Elayza karyerasına hələ yeniyetmə ikən Avstraliyanın "Pirat adaları" və "Gecə əyləncəsi" serialında baş rollarla başlayıb. 2005-ci ildə o, 2008-ci ilə qədər Janai Timmins rolunu oynadığı "Network Ten "Qonşular"" adlı sabun operasına qoşuldu. Taylor şoudan ayrıldıqdan sonra Böyük Britaniyaya getdi və burada bir filmdə rol aldı.

2013-cü ilin əvvəlində ABŞ-da heç bir iş təcrübəsi olmayan Taylor The CW-nin postapokaliptik serialı olan "100"da baş rola çəkildi. O bu rolu müsahibə vermədən, sadəcə olaraq, prodüserlərə öz tərcümeyi-halını video şəklində göndərməklə aldı. Premyerası 19 mart 2014-cü ildə baş tutdu.

2016-cı ildə Elayzanın Daniel Uebberlə birlikdə oynadığı "Thumper" filmində Ket Karter rolunu aldığı məlum oldu.

## Şəxsi həyat
Elayza rəfiqəsi Claire Wyndham ilə birlikdə Taylandın Tau adasında qeyri-kommersiya məqsədi daşıyan Tau Beynəlxalq İbtidai Məktəbini qurdular.

7 iyun 2019-cu ildə Taylor "100" filmində həmkarı Bob Morli ilə gizli şəkildə evləndiyini, 7 fevral 2022-ci ildə isə hamilə olduğunu elan etdi. 18 mart 2022-ci ildə uşağı dünyaya gəldi.

## İstinadlar
Con Lili

**Con Lili** () — ingilis bədii nəsrinin və dramaturgiyasının görkəmli nümayəndələrindən və Şekspirin sələflərindən biri olmuşdur.
## Həyatı
O, "Universitet"(humanitar biliklər) yazıçıları qrupuna daxil olan "alim" dramaturq idi.

## Yaradıcılığı
Con Lilinin yaradıcılığının tədqiqatçısı R.Uorrik Bond onun haqqından yazır: "O, kəskin üslub hissəsinə malik idi, o, ilk dəfə olaraq ingilislərə başa saldı ki, nəsr-sənətdir. O, birinci ingilis romançısı idi". Con Lilinin qəhrəmanları və təsvir etdiyi şərait şərtidir.
C.Lili əsasən saray səhnəsi üçün nəzərdə tutulmuş pastoral və mifoloji süjetli komediyalar və romanlar yazmışdır. Onun belə  əsərlərindən "Kampaspa", "Safo və Faun", "Endimion", "Midas", "Bombi  ana", "Qalateya", "Ayda qadın" kimi dramlarını göstərmək olar.
### Əsərləri
* "Kampaspa"
* "Safo və Faun"
* "Endimion"
* "Midas"
* "Bombi ana"
* "Qalateya"
* "Ayda qadın"

### "Kampaspa"komediyası
Komediyanın mərkəzində İsgəndər obrazı durur. Dünyanın yarısına hökmranlıq edən Makedoniyalı İsgəndər artıq hərbi yürüşləri dayandırmaq, öz sarayına məşhur filosofları toplamaq qərarına gəlir. O, saraya filosofları, o cümlədən, Aristoteli və Platonu  dəvət edir. Aristotel Makedoniyalı İsgəndərin elmdə də böyük güc sahibi olması və bu sahədə Allahlara bənzəmək istəməsi fikrini bəyənir və onu müdafiə edir. Diogen İsgəndərin dəvətini qəbul etmir. İsgəndər Diogenin yanına gəlir və görüşdən sonra İsgəndərdə də onun kimi insani ləyaqətə malik olmaq arzusu yaranır. Fivi fəth edəndən sonra İsgəndər əsirlərə baş çəkən zaman iki gözəl qıza rast gəlir. Timokleya İsgəndərə qarşı vuruşan döyüşçünün bacısı, Kampaspa isə İsgəndərin əsirlərindən biri idi. Kampaspanın təmkini, zahiri və batini gözəlliyini nümayiş etdirərək ləyaqəylə dayanması İsgəndəri valeh edir və rəssama onun portretini çəkmək sifarişini verir. Portretdə Kampaspa Venera şəklində təsvir olunmalıdır. Hefestion İsgəndərə xəbərdarlıq edir ki, Kampaspa onu sevməyə bilər. Kampaspa onun şəklini çəkən rəssama aşiq olur və son səhnədə aşiqlər öz hislərini açıq şəkildə bildirirlər. İsgəndər də yüksək iradə nümayiş etdirib xoşbəxt olmaları üçün bu gənclərə xeyir-dua verir. Faciəvi komediya (janr)nin digər qəhrəmanı rəssam Apellesdir. O, İsgəndərin əsiri olub. Tarixçi Plinin də qeyd etdiyi kimi Apelles(e.ə 370-306), həqiqətən, o dövrdə yaşamış, sonralar adı əfsanələşmiş  istedadlı yunan rəssamı olmuşdur. O, Pamfilin şagirdi olmuş  və yeganə rəssam idi ki, ona Makedoniyalı İsgəndərin şəklini çəkmək icazəsi verilmişdir. Lilinin pyesində Kampaspanın portreti üzərində işləyən Apelles İntibah dövrü üçün aktual olan incəsənətin məqsədləri və prinsipləri haqqında düşüncələrə dalır. Apelles deyir ki, onda olan rənglər kimi təmiz və təzə rənglər çətin ki, tapıla.

## Həmçinin bax
İngilis ədəbiyyatı

## İstinadlar
Volter Reli

**Uolter Reli** () — ingilis İntibah ədəbiyyatının şairi və nasiri. 
## Həyatı
O, Amerikada ilk müstəmləkə yaradanlardan biridir. İngilislərin Kadiksə(İspaniya)cəsarətli hücumunun iştirakçısı olub və "Məğlubedilməz armada"ilə vuruşmada iştirak edib. Din məsələlərində azadfikirliliyi ilə seçilib("Ruh" və "Skeptik" risalələri). Aralarında C.Çapmen, K.Marlo kimi, o dövrün görkəmli alimlərinin, zadəgan və yazıçılarının yer aldığı şəxslərin azadfikirlilər dərnəyinə rəhbərlik edib. Kraliça Yelizaveta ona iltifat göstərirdi, l Yakov onu Tauer həbsxanasına atdırmış və Raley 12 il ortada qalmışdı. 1618-ci ildə Amerikaya uğursuz ekspedisiyadan qayıdandan sonra kralın əmri ilə o edam edilmişdir.
 
## Yaradıcılığı
"Gviyananın kəşfi"(" The Discovery of the large, rich and beautiful empire of Guiana, with a relation of the great and golden city of Manoa and of the provinces of Erucria", London, 1597) səyahət əsəri və "İngilis xalqının kəşfləri və dəniz səfərləri haqqında"adlı tədqiqat əsəri ilə ingilis nəsrini bir qədər də inkişaf etdirmişdir.
U. Raleyin məşhur əsərlərindən biri də "Yalan"("The lie") şeiridir. Bu şeirində Raley tam mənasında azadfikirlilik nümayiş etdirərək, cəsarətlə saraya, kilsəyə münasibət bildirmişdir. O, canından çıxan ruhuna müraciətlə deyir:
...uç tez ol,
İfşa et bu abırsız dünyanı.
Saraya de ki, "Parlayaraq
Par-par, çürüntü iyi verirsən".
Kilsəyə de ki:"Sən -yalnız,
Sözdə müqəddəssən".

## Həmçinin bax
* İngilis ədəbiyyatı

## İstinadlar
KamAZ-5511

**Kamaz-5511** — 1977–1997-ci illərdə daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan ilk nəsil Kamaz ailələrinin sovet və Rusiya iri tonnajlı avtomobili-özüboşaldan şassi sahilə Çələklərdə toplanırdı, özüboşal qurğusu isə Neftekamskda (Başqırdıstan Respublikası) quraşdırılırdı.

## İstinadlar
KamAZ 55111

**KamAZ 55111** () — 1988-ci ildən 2011-ci ilədək serialda dump yük maşını istehsal olunub. Yükgötürmə qabiliyyətinin 13 tona (10 tondan 5511 modelinə qarşı) artması nəticəsində KamAZ 55111-ə arxa bort, gücləndirilmiş yaylar, ön ox şüalarının kəsişməsi artırılmış və 4310 modelindən hidrogücləndirici sükan qoyulmuşdur. Yeni şinlər də istifadə olunur.

Beləliklə, ilk seriyalı avtomobillər 5511-dən çox fərqlənmirdi. Kabin yüksək dam, yeni təkərlər, bamper protipidkat bamper və faralar keçid (65115 üçün) modelləri 55111-005 və 55111-080 çıxdı.

Kamaz - 55111 şassisi təkər bazasının iki variantında verilir.

## İstinadlar
KamAZ 65111

**KamAZ 65111** — 2001-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan Rusiya iri tonnajlı Özüboşaldan avtomobildir. Kamaz avtomobillərinin ikinci nəsil xəttinin modelidir və KamAZ 5320, KamAZ 55111 əvvəlki (birinci) nəsil modellərinin varisidir.

65111 və 65115 göstəriciləri də xüsusi avadanlıqların quraşdırılması üçün şassi ilə təyin olunur.

## İstinadlar
KamAZ 65115

**KamAZ 65115** — Rusiya iri tonnajlı yük avtomobili-daş Avtomobil Zavodunun (Kamaz) istehsalı olan özübar avtomaşın. 1999-cu ildən 2021-ci ilədək bu modeldə 135.864 avtomobil buraxılıb.

## İstinadlar
KamAZ 6522

**KamAZ 6522** — Rusiyanın iri tonnajlı yük avtomobili 2004-cü ildən hal-hazırda daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan özüboşaldan maşını.

## İstinadlar
KamAZ-6540

**KamAZ-6540** — Rusiya avtomobil-Özüboşaldan, 2001-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunur.

## İstinadlar
KamAZ-4326-9

**KamAZ-4326-9** (VK) — Rusiyanın "Kamaz-master" komandasının yarış avtomobili. Alıcı KamAZ 4911. Ordu modeli seriyası əsasında qurulmuşdur. 2007-ci ildən "Dakar" beynəlxalq mitinqində iştirak edir.

## İstinadlar
KamAZ-4911

**KamAZ-4911** — daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan İdman yük maşınıdır. "İpək Yolu", "Ralli – Dakar"mitinqinin iştirakçısıdır.

## İstinadlar
KamAZ 49250

**KamAZ 49250** — mitinq-reydlər üzrə beynəlxalq yarışlarda iştirak etmək üçün mitinq komandası tərəfindən hazırlanmış və inşa edilmiş yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan idman yük avtomobilidir. "Kamaz-master"komandası tərəfindən inşa edilən ilk iki oxlu İdman yük avtomobilidir. 1994-cü ildə yarışda istifadə olunub.

## İstinadlar
Ursula Kucinski

**Ursula Maria Kucinski** (; ) — **Rut Verner**, **Ursula Borton** və **Ursula Hamburger** adları ilə də tanınan 1930-40-cı illərdə SSRİ-yə casusluq edən alman kommunisti, məşhur nüvə alimi Klaus Fuksun köməkçisi idi. O, 1950-ci ildə "Fuchs" maskası açılan zaman Şərqi Almaniyaya köçdü və casusluq fəaliyyəti ilə bağlı bir sıra kitablar, o cümlədən ən çox satılan tərcümeyi-halı —  "Sonjas Rapport"u nəşr etdi.

1930/40-cı illərdə onun casusluq işi ilə maraqlanan mənbələr bəzən kəşfiyyatçı həmkarı Riçard Sorc tərəfindən Şanxayda ona təklif edilən örtük adından istifadə edirlər: "Sonya" və ya "Sonya Şultz".

## İstinadlar
KamAZ 65201

**KamAZ 65201** (rus k-65201) — "KAMAZ" zavodunun yanlarında yerləşən Ağır yük maşınıdır. Dörd oxlu avtomobil texniki cəhətdən KamAZ 6520-ə əsaslanır və daha az faydalı yük və daha az ümumi çəki təmin edən 6540-dan daha köhnə Kamaz üzərində yerləşir.

## İstinadlar
KamAZ 6520

**KamAZ 6520** — Rusiya iri tonnajlı yük avtomobili-2003-cü ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan üçüncü nəsil özüboşaldan maşınlar. 2001-ci ildən 2021-ci ilə qədər bu modeldə 61.230 avtomobil buraxılıb.

## İstinadlar
KamAZ-49255

**KamAZ-49255** — mitinq-reydlər üzrə beynəlxalq yarışlarda iştirak etmək üçün "Kamaz-master" Ralli komandası tərəfindən hazırlanmış və inşa edilmiş yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan eksperimental İdman yük avtomobilidir. 1997-ci ildən 1998-ci ilə qədərki yarışlarda istifadə olunub.

Avtomobildə 3 E847 l / 1050 V gücündə dizel mühərriki quraşdırılıb və 3700 nm-dən çox fırlanan an quraşdırılıb. O, ona verilən ümidləri doğrultmadı: transmissiyanın əsas qovşaqları — ötürücü qutu, ön və arxa körpülərin reduktorları — parametrlərin bu qədər böyük miqdarına hesablanmadığı üçün asanlıqla qırıldı.

"Kamaz-master" komandası bu yük maşınını iki mitinq-reyddə — "Master-Ralli 97" və "Paris-Qranada-Dakar 1998" yarışlarında istifadə etməkdən imtina etməyi qərara alıb.

## İstinadlar
KamAZ-49256

**KamAZ-49256** — mitinq-reydlər üzrə beynəlxalq yarışlarda iştirak etmək üçün "Kamaz-master" Ralli komandası tərəfindən hazırlanmış və inşa edilmiş yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan idman yük avtomobilidir.

2001-ci ildən 2002-ci ilə qədərki yarışlarda istifadə olunub. Kuzovun sərt tentasının xarakterik biçilmiş forması idi ki, bunun da sayəsində avtomobilə aerodinamik müqavimət azalırdı. Bundan sonra banın bu forması Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası (FIA) tərəfindən mitinq yarışlarında iştirak edən yük avtomobillərinə quraşdırılmaq üçün qadağan edilib.
KamAZ 635050

**KamAZ 635050** — yüksək keçiricilik qabiliyyətinə malik idman məqsədləri üçün nəzərdə tutulmuş yük avtomobili.

## İstinadlar
Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi (Türkiyə)

**Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi** () — Türkiyə Respublikası Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi, Türkiyə Cümhuriyyəti Cumhurbaşkanlığı yanında fəaliyyət göstərən və əmək və sosial təminatla bağlı işlərdən məsul olan nazirlikdir. Nazirliyə Vedat Bilgin rəhbərlik edir.

## Tarix
27 may 1934-cü il tarixli 2450 nömrəli İqtisadiyyat Nazirliyinin Təşkilat və Vəzifələri haqqında Qanunla ilk dəfə olaraq nazirliyin tərkibində Müəssisələr və İşçilər Bürosu olaraq əsası qoyulmuşdur. Əmək Nazirliyi 7 iyun 1945-ci ildə dövlət idarələrinin nazirliklərə bölünməsi ilə yaradılmışdır. 22 iyun 1945-ci ildə Əmək Nazirliyinin yaradılması və vəzifələri haqqında 4763 saylı Qanun qüvvəyə minmişdir.

Sosial Müdafiə Nazirliyi 1974-cü ildə yaradılıb. Sosial Sığorta Təşkilatı və Bağ-Kur bu Nazirliyə tabedir.

Prezident idarəetmə sisteminə keçid prosesi çərçivəsində 2018-ci ildə Ailə və Sosial Siyasətlər Nazirliyi ilə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin birləşdirilərək Ailə, Əmək və Sosial Xidmətlər Nazirliyi yaradılıb. Prezidentin 21 aprel 2021-ci il tarixli fərmanı ilə Ailə, Əmək və Sosial Xidmətlər Nazirliyinin bölünməsi nəticəsində Türkiyə Respublikası Ailə və Sosial Xidmətlər Nazirliyi ilə birlikdə yaranan iki nazirlikdən biridir.

## Tabeliyində olanlar qurumlar
* Avropa Birliyi və Maliyyə Yardımı Departamenti
* Mətbuat və İctimaiyyətlə Əlaqələr Məsləhətçiliyi
* İnformasiya Texnologiyaları Baş İdarəsi
* Əmək Ümumi Müdirliyi
* Dəstək Xidmətləri Departamenti
* Xarici Əlaqələr Baş İdarəsi
* Hüquq Xidmətləri Ümumi Müdirliyi
* Daxili Audit Departamentinin rəhbəri
* İş Sağlamlığı və Təhlükəsizliyi Ümumi Müdirliyi
* Şəxsi katiblik
* Kadrlar şöbəsi
* Rəhbərlik və Təftiş şöbəsi
* Adana Rəhbərlik və Təftiş Qrup Başçılığı
* Ankara Rəhbərlik və Təftiş Qrupu Başçılığı
* Bursa Rəhbərlik və Təftiş Qrup Başçılığı
* İstanbul Rəhbərlik və Təftiş Qrupu Başçılığı
* İzmir Rəhbərlik və Təftiş Qrup Başçılığı
* Strategiya İnkişafı Departamenti
* Beynəlxalq İşçi Gücü Baş Müdirliyi

### Filiallar
* Əmək və Sosial Təminat Təhsil və Araşdırma Mərkəzi
* Ereğli Kömür Hövzəsi Əmək qənaət və Yardım Fondu
### Əlaqədar təşkilatlar
* Peşə ixtisası institutu
* Türkiyə Respublikası Sosial Müdafiə Təşkilatı
* Türkiyə Məşğulluq Agentliyi

## Həmçinin bax
* Daxili İşlər Nazirliyi (Türkiyə) 
* Türkiyə Silahlı Qüvvələri 
* Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı(twitter)
* T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rəsmi saytı
Fransa aeroklubu

**Fransa aeroklubu** – aerokosmik sahəsinin müxtəlif aspektləri ilə məşğul olan dünya miqyasında bir qurum. O, 1898-ci ildə təsis edilib və dünyanın ən qədim qurumudur.

Akademiklər, məhsul istehsalçıları, xidmət təminatçıları və digər qlobal mülki və hərbi aerokosmik mütəxəssislər AeCF-də təmsil olunurlar. Təşkilatın baş qərargahı Parisdə yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aéro-Club de France
Neurigona quadrifasciata

**Neurigona quadrifasciata** — dolichopodidae fəsiləsdən olan uzunayaqlı milçək növü.

Növün elmi adı ilk dəfə 1781-ci ildə Fabricius tərəfindən nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şeyla Vott-Klute

**Şeyla Vott-Klute** () — ictimai xadim, siyasətçi, yazıçı, fəal, insan hüquqları və inuitlərin, digər yerli xalqların hüquqlarına, habelə mədəniyyətinin müdafiəçisi. O, 2006-cı ildə Kanada Ordeninə, 2005-ci ildə Sofiya Mükafatına və 2015-ci ildə Ləyaqətlə Yaşamaq Mükafatına layiq görülüb.

## Bioqrafiya
Şeyla Vott-Klute 2 dekabr 1953-cü ildə Nunavik bölgəsinin Kuucuaq şəhərində anadan olub. Anası Ceyzi Vott (1921–2002) tərcüməçi və həkim idi. Atası Qeorqe Kornelson Şimalın araşdırmaçısı olur. 1956-cı ildə ailə keçmiş Amerika hərbi bazası olan Nyu Fort Çimoya köçür. Atası ailəni tərk etdiyi üçün həyatının ilk on ilində Şeyla anası və nənəsi tərəfindən böyüdülür. Akademik mükəmməlliyə görə, 10 yaşında Şeyla Kanadanın cənubunda federal hökumətin təhsil proqramının üzvü olur. Bu dəfə cənuba köçürüləndə və Yeni Şotlandiya əyalətində yaşayan avropalılar ailəsində məskunlaşdıqda olduqca travmatik həyat sürür. Yeni yerdə Şeyla inadla ingilis dilini öyrənməyi öhdəsinə götürür, bu da onun ana dilini və mədəni xüsusiyyətlərini unutmağaına səbəb olur. İki il sonra o, Çörçill Peşə Tədris Mərkəzinə köçür. Burada o, aşpazlıq, ev təsərrüfatı və tikiş kimi peşəkar bacarıqlara yiyələnib, həmçinin basketbol, voleybol və gimnastika ilə məşğul olur. 1970-ci ildə evə qayıtdıqdan sonra Şeyla dörd il yerli xəstəxanada tərcüməçi kimi çalışır. 1974-cü ilin yazında o, Fort Çimo hava limanında tanış olduğu fransız-kanadalı hava nəqliyyatı dispetçeri Denis Klute ilə evlənir. Evlilikdən cütlüyün Silviya adlı bir qızı və Erik adlı bir oğlu dünyaya gəlir. 1977-ci ildə ailə Monreala köçürlər və yaxınlıqdakı Sen-Estaş şəhərinə köçmənə qədər bir neçə il orada yaşayırlar. Bu müddət ərzində Şeyla Monreal ətrafındakı Dorvalın şəhərində işləyir, Kativik Məktəb Şurasının qərargahında inzibati işlər görürür. 1990-cı ildə Vott-Klute Regional Səhiyyə Şurasının komissarı təyin edilir. Onun vəzifələrinə şimal icmalarında alkoqol və narkomaniyanın təsirlərini öyrənmək daxildir. 1993-cü ildə Şeyla yerli seçkilərdə iştirak edir, lakin məğlub olur. 1998-ci ildə onun rəhbərliyi altında "Nəfəs alan: İnuitlərin səyahəti" sənədli filmi nümayiş olunur. Film inuitlər arasında mədəni kimliyin itirilməsi nəticəsində yaranan intihar, narkomaniya və yoxsulluq problemini ortaya qoyur. 1995-ci ildə Qrenlandiyada, Kanadada, Alyaskada və Çukotkada yaşayan inuitlərin maraqlarını təmsil edən İnuitlərin Dairəviqütb Şurasının prezidenti seçilir və 2002-ci ilə qədər bu vəzifədə qalır. 2007-ci ildə Şeyla iqlim dəyişikliyinin inuitlərin həyatına təsirlərinə qarşı mübarizədə ekoloji və siyasi fəallığına görə "Nobel" sülh mükafatına namizəd göstərilir. 2015-ci ildə Arktikada eskimosların hüquqlarının müdafiəsinə görə "Layiqli həyat tərzinə görə" mükafatına layiq görülüb.

## İstinadlar
Wrestling Superstars Live

**Wrestling Superstars - Live!** bir qrup müstəqil peşəkar güləş promosyonlarının idarəedici orqanı olub, müxtəlif çempionatların keçirilməsinə icazə verirdi.1996-cı ildə Dale Gagner və Jonnie Stewart tərəfindən yaradılmışdı.

## Tarixi
1996-cı ildə Deyl Qaqner və onun partnyoru, Amerika Güləş Assosiasiyasının  keçmiş işçiləri Connie Stewart Minnesota ştatında  Amerika Güləş Assosiasiyasının adından istifadə etməyə, Minnesota Dövlət Katibinin icazəsi ilə yalan iddia irəli sürməyə və adı ilə tanınan təşkilat yaratmağa başladılar.   Onlar təşkilata 1991-ci ildə bağlanan Amerika Güləş Assosiasiyasının davamı kimi başladılar.

2005-ci ilə qədər təşkilat Amerika Birləşmiş Ştatları,Kanada, Böyük Britaniya və Yaponiya ətrafında mövcud müstəqil promosyonlara üzvlük sataraq AWA Superstars of Wrestling adını françayzinq etməyə başladı.  AWA Superstars of Wrestling-in bir neçə üzvü Milli Güləş Alyansının keçmiş üzvləri idi.  2007-ci ildə üzvləri aldatdıqdan sonra  əksəriyyəti Dale Gagner tərəfindən üzvlükləri ləğv edildi.  Qaqner və Stüart daha sonra bunun əvəzinə az sayda regional promouterlə birlikdə şouların təşviqinə başladılar.
Dövlətşah Xatun

**Dövlətşah Xatun** və ya **Sultan Xatun** () — 4-cü Osmanlı sultanı İldırım Bəyazidin xanımı və Gərmiyanoğlu Süleyman bəyin qızı.

## Həyatı
1365-ci ildə Kütahyada dünyaya gəldiyi ehtimal olunur. Atası Gərmiyanoğlu Süleyman bəy, anası isə Mövlana Cəlaləddin Ruminin oğlu Sultan Vələdin qızı Mutahhara Xatundur. Osmanlı mənbələrində zadəgan əsilli olan sultan xanımlarının adları hörmət əlaməti olaraq *Dövlət Xatun*, *Dövlətşah Xatun* və ya *Sultan Xatun* olaraq qeyd olunmuş, bu səbəblə bir çoxunun əsl adı bilinməmişdir. Bunlardan biri olan Dövlətşah Xatunun da əsl adının nə olduğu bilinmir.

1378-ci ildə baş tutan mərasimlə Osmanlı sultanı Murad Hüdavəndigarın oğlu Şahzadə Bəyazidlə evləndirildi. Eyni mərasimlə sultanın qızlarından Nəfisə Xatun da Qaramanoğlu Əli bəylə nigahlanmışdır. Digər Anadolu bəylərinin də dəvət olunduğu bu toy mərasimində Osmanlı dövlətiylə bir çox sülh bağlandı. Gərmiyanoğlu Süleyman bəy qızının cehizi olaraq Kütahya, Tavşanlı, Əyrigöz və Simav qalalarını Osmanlılara verdi.

Cütlüyün bu nigahdan 2 oğlu dünyaya gəldi: İsa Çələbi və Böyük Musa Çələbi. Fetrət dönəmində taxt mübarizəsinə girişən Kiçik Musa Çələbi isə onun oğlu deyil. Bəzi mənbələrdə Çələbi Mehmedin də anasının Dövlətşah Xatun olduğu qeyd edilsə də, bu məlumat yanlışdır. Belə ki, Çələbi Mehmed İldırım Bəyazidin sonradan müsəlman olan Dövlət Xatun adlı kənizindən dünyaya gəlmişdir. Ankara döyüşündən (1402) sonra İldırım Bəyazidin məğlub olaraq əsir düşməsinin ardından Dövlətşah Xatun da sultanın digər xanımları kimi Bursaya göndərildi. Burada oğlu İsa Çələbinin qısa səltənətində yaşadı və onun taxt mübarizəsində məğlub olaraq edam olunmasından sonra qalan ömrünü Bursada keçirdi. 1414-cü ildə Bursada vəfat etdi və cənazəsi Yaşıl türbə ətrafına dəfn olundu.

## Mənbə

* Sakaoğlu, Necdet, *Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler,* Oğlak Yayıncılık. (2008) ISBN 978-9-753-29623-6
* Bahadıroğlu, Yavuz, *Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları,* 15. Baskı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2

## İstinadlar
Akosmizm

**Akosmizm** — Tanrının yeganə və son reallıq olduğu, sonlu cisim və hadisələrin müstəqil olaraq mövcud olmadığını qəbul edən fəlsəfi görüş. Akosmizmin hər şeyin Tanrı olduğunu qəbul edən panteizmlə eyni oldğunu düşünülmüşdür.

Akosmizm həmçinin Hind fəlsəfəsindəki Veda təliminini, Buddanı və Artur Şopenhauerin fəlsəfəsini izah etmək üçün də istifadə edilmişdir. Yohann Qotlib Fixte isə bu termini Benedikt Spinozaya atılan böhtanların oxşarlarına qarşı özünümüdafiə etmək üçün istifadə etmişdir.
Henoteizm

**Henoteizm** — tək Tanrıya inanarkən digər tanrıların varlığını da qəbul edən fəlsəfi görüş. Alman filoloq Maks Myuller tərəfindən yaradılmışdır. Yunan dilində "*heis theos*" "tək tanrı" deməkdir. Myullerə görə bu, "prinsipcə monoteizm, realda (praktikada) isə politeizm"dir. Termindəki varyasiyalar "**niyyətçi monoteizm**" və "**monarxik politeizm**" fenomenin fərqli formalarını bir-birindən ayırmaq üçün yaranmışdır. Əlaqəli terminlər isə monolatrizm və katenoteizmdir ki, bunlar əsasən henoteizmin alt növləri olaraq qəbul edilir.
Əbülhəsən Əli ibn Fərat

**Əbül-Həsən Əli ibn Məhəmməd ibn Musa ibn Həsən ibn əl-Fərat** (; ) — Abbasi xəlifəsi Müqtədirin dövründə üç dəfə vəzirlik etmiş dövlət xadimi. Əli bacarıqlı maliyyə inzibatçısı və böyük qardaşı Əhmədin müavini kimi nüfuz qazanmışdır. Nəhayət, o, Müqtədirin xəlifəliyi dövründə iki böyük və rəqib saray fraksiyasından Bənül-Fərata başçılıq etmişdir. Bunun digəri baş komandan Munis Müzəffər və vəzir Əli ibn İsa ibn Cərrahın ətrafındakı məmurlar qrupu idi.

İbn Fərat 908–912-ci illərdə vəzir vəzifəsini davam etdirərək 908-ci ildə Müqtədirin xəlifə seçilməsində mühüm rol oynamışdır. Bu müddət ərzində o, Fars vilayətini yenidən xilafətin tərkibinə qatmağa və Azərbaycanda hakimiyyət sürən Sacilər üzərində hakimiyyəti müəyyən qədər bərpa etməyə nail olmuşdur. İbn Fərat 917–918-ci illərdə ikinci dəfə vəzifə kimi xidmət etdikdən sonra varisi tərəfindən həbs edilmiş və 923-cü ildə azad edilmişdir. O, çox keçməmiş, üçüncü və sonuncu dəfə vəzir olmuşdur. Üçüncü dəfə vəzifədə olduğu müddətdə rəqiblərinə qarşı vəhşiliyi və qərmətilərlə münaqişədə hərbi uğursuzluqlar onun oğlu Mühəssin ilə birlikdə 18 iyul 924-cü ildə edam edilməsinə səbəb olmuşdur.

## Əlavə ədəbiyyat
* Bonner, Michael (2010). "The waning of empire, 861–945". In Robinson, Chase F. (ed.). The New Cambridge History of Islam, Volume 1: The Formation of the Islamic World, Sixth to Eleventh Centuries. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 305–359. ISBN 978-0-521-83823-8.
* Bowen, Harold (1928). The Life and Times of ʿAlí Ibn ʿÍsà, ‘The Good Vizier’. Cambridge: Cambridge University Press. OCLC 386849.
* Bosworth, C.E. (1975). "The Ṭāhirids and Ṣaffārids". In Frye, Richard N. (ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 90–135. ISBN 0-521-20093-8.
* 
* Madelung, W. (1975). "The Minor Dynasties of Northern Iran". In Frye, Richard N. (ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 198–249. ISBN 0-521-20093-8.
* Sourdel, D. (1971). "Ibn al-Furāt". In Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch. & Schacht, J. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume III: H–Iram. Leiden: E. J. Brill. pp. 767–768. OCLC 495469525.
* van Berkel, Maaike; El Cheikh, Nadia Maria; Kennedy, Hugh; Osti, Letizia (2013). Crisis and Continuity at the Abbasid Court: Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32). Leiden: BRILL. ISBN 978-90-04-25271-4.
Nigar Həbibi

**Nigar Həbibi** — incəsənət tarixçisi. O, İsveçrənin Cenevrə Universitetində islam incəsənət tarixi üzrə lektor və Sudavar fondunun əməkdaşıdır. Onun tədqiqatları əsasən İran tarixinin erkən müasir dövrünün rəsm əsərlərinə yönəlmişdir. Onun multidissiplinar yanaşmanı mənimsəyən akademik işi rəssamların karyerasına və həyatına, imzalarının həqiqiliyinə, gender məsələlərinə və bədii himayəçiliyə əsaslanır. Həbibi XVII əsrin sonlarında İranın incəsənəti və rəssamları haqqında bir neçə məqalə dərc etmişdir.

## Seçilmiş əsərləri
* 

## İstinadlar
Marlen Morreys

**Marlen Morreys** () — avstriyalı aktrisa.

## Filmoqrafiyası
* 2002: *Running Out of Cool*
* 2009: *The Greims*
* 2010: *Hungry Henrieta*
* 2011: *Stags*
* 2012: *One Bedroom*
* 2012: *Schafkopf – A bissel was geht immer* 
* 2012: *Wer’s glaubt, wird selig*
* 2012: *Kommissarin Lucas – Die sieben Gesichter der Furcht*
* 2012: *Der Alte – Die Zeugin*
* 2012–2013: *Schlawiner* 
* 2013: *Wer hat Angst vorm weißen Mann?*
* 2013: *Polizeiruf 110: Kinderparadies*
* 2014: *Meine Mutter, meine Männer*
* 2014: *Die Frau aus dem Moor*
* 2014: *Die Rosenheim-Cops – a call centre under suspicion*
* 2015: *Ein Sommer in Masuren*
* 2015: *Komm schon!* 
* 2015–2020: *Schwarzach 23* 
** 2015: *Schwarzach 23 und die Hand des Todes*
** 2016: *Schwarzach 23 und die Jagd nach dem Mordsfinger* 
** 2018: *Schwarzach 23 und der Schädel des Saatans*
** 2020: *Schwarzach 23 und das mörderische Ich*
* 2016: *Unser Traum von Kanada: Sowas wie Familie*
* 2016: *Der mit dem Schlag*
* 2015: *Mein Schwiegervater, der Stinkstiefel*
* 2016: *Heiter bis tödlich: München 7* 
* 2016: *Liebe bis in den Mord – an Alpine thriller*
* 2016: *Polizeiruf 110: Sumpfgebiete*
* 2016: *Inspektor Jury spielt Katz und Maus*
* 2016: *Der mit dem Schlag*
* 2016: *Hubert und Staller* 
* 2017: *Der Bergdoktor* 
* 2017: *Jella jagt das Glück*
* 2017: *Wenn Frauen ausziehen*
* 2017: *Tatort: Die Liebe, ein seltsames Spiel*
* 2018: *Matula – Der Schatten des Berges*
* 2018: *Wackersdorf*
* 2018: *Die Chefin – a village beauty*
* 2018: *Labaule & Erben*
* 2019: *Curling for Eisenstadt*
* 2020: *Lang lebe die Königin*
* 2020: *Pohlmann und die Zeit der Wünsche*
* 2020: *Kinder und andere Baustellen*
* 2021: *An seiner Seite*
* 2021: *Danish crime story: Rauhnächte* 
* 2022: *Nachricht von Mama*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Marlene Morreis at Crew United.
* Marlene Morreis at filmportal.de
* Marlene Morreis at Agentur Rudorff
* Website of Marlene Morreis
Sklera

**Sklera** və ya **gözün ağı**, köhnə ədəbiyyatda **tunica albuginea oculi** – əsasən kollagen və bəzi mühüm elastik lifləri ehtiva edən insan gözünün qeyri-şəffaf, lifli, qoruyucu, xarici təbəqəsidir. İnsanlarda və bəzi digər onurğalılarda, bütün sklera rəngli irislə ziddiyyət təşkil edən ağ rəngdədir, lakin əksər məməlilərdə skleranın görünən hissəsi irisin rənginə uyğundur, buna görə də digər onurğalılarda ağ hissə normal olaraq görünmür. hər ikisi üçün fərqli rənglər.Embrionun inkişafında sklera sinir qişasından əmələ gəlir. Uşaqlarda daha incədir və bir az mavi görünən əsas piqmentin bir hissəsini göstərir.Yaşlılarda sklera üzərindəki yağ yataqları onu bir qədər sarı göstərə bilər.Tünd dəri olan insanlar melanin piqmentasiyası nəticəsində təbii olaraq qaralmış skleralara sahib ola bilərlər.

İnsan gözü solğun skleraya (irisə nisbətən) sahib olmaq üçün nisbətən nadirdir.Bu, bir fərd üçün başqa bir şəxsin hara baxdığını müəyyən etməyi asanlaşdırır və kooperativ göz fərziyyəsi bunun şifahi olmayan ünsiyyət üsulu kimi inkişaf etdiyini göstərir.
Midhət Quliyev

**Midhət Quliyev** () — Azərbaycan həkimi, tibb elmləri doktoru.

## Erkən həyatı
Əsəd Hacı Bədəl oğlu Quliyev 1870-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. o da ibtidai təhsilini məhəllə mollaxanasında almışdı. Sonra rus-tatar məktəbində təhsilini davam etdirmişdi. Ticarətlə məşğul olan Əsəd II gildiya tacir idi.

Xavər Hüseyn qızı Əliyeva (1896–1978) ilə ailə quran Məşədi Əsədin Hacı, Əsgər, Midhət adlı oğlanları, Zərifə, Müzəyyəm və Diləfruz adlı qızları dünyaya gəlmişdi.

Məşədi Əsədin üçüncü oğlu Midhət 1921-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu.

### Təhsili və elmi pedoqoji fəaliyyəti
Bakı şəhəri 132 saylı orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olan Midhət 1942-ci ildə həmin institutu qırmızı diplomla bitirmişdi.

1961-ci ildə aspiranturaya daxil olan Quliyev oranı bitirərək "Azərbaycanda Botkin xəstəliyi" mövzusundakı elmi işini uğurla müdafiə edərək tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsini qazanmışdı.

Midhət Quliyev elmi-pedaqoji fəaliyətini praktiki həkim qismində Bakının müxtəlif xəstəxanalarında və pedaqoq kimi Həkimlərin təkmilləşdirilməsi İnstitutunda aparmışdır. Elmi-pedaqoji fəaliyyətinin davamı olaraq, Quliyev doktoranturaya qəbul olunmuş və kardiologiya sahəsində elmi axtarışlara başlamışdı. Elmi fəaliyətinin nəticəsi olaraq işlədiyi İnstututda ateroskleroz xəstəliyinin Azərbaycanda yayılmasının tədqiqi tapşırılmışdı. Onun bu mövzuda bir sıra elmi məqalələri nəşr edilmişdir.

Midhət Quliyev təkcə görkəmli pedaqoq kimi şöhrət tapmamışdı. Eyni zamanda o, fundamental elmi araşdırmaların müəllifi olan, tibb elminə nəhəng töhfələr vermiş görkəmli alim kimi də tanınırdı. Onun tədqiqatları öz geniş miqyası ilə də seçilirdi. Onun tədqiqatlar Sovetlər birliyində və xaricdə tanınmış akademik Pançenko, A. L. Myasnikov (1899–1965) kimi alimlərin rəhbərliyi ilə aparılırdı.

Midhət Quliyevin fəaliyyətində xüsusi yer tutan əməllərdən biri də həkim kadrların professional səviyyəsinin artırılmasına yönəlmişdir. Azərbaycanda ali tibb təhsilinin, ixtisasartırma və kadrların yenidən hazırlanması sisteminin, səhiyyə müəssisələri şəbəkəsinin əsasını qoyanlardan biri kimi Midhət Quliyev tələbələri arasında xatırlanır.

## Hərbi xidməti
Midhət Quliyev 1942-ci ildə hərbi həkim qismində cəbhəyə Böyük Vətən müharibəsinə göndərilir. Bir həkim kimi yaralıları və xəstələri ağır şəraitdə müalicə edərək, onların yenidən ordu sıralarına qayıtmasında böyük rol oynamışdı. O, Ukrayna uğrunda döyüşlərdə, eləcə də Pribaltika, Şərqi Avropanın azad edilməsində, Berlinin alınmasında iştirak etmişdi.

Midhət Quliyev göstərdiyi sücayətə, xidmətlərinə görə müxtəlif orden və medallarla təltif edilmişdi.

Midhət Quliyev hərbi xidməti mayor rütbəsində 1957-ci ildə bitirmiş və Sovet Ordusundan tərxis olunmuşdu.

## Ailəsi
Midhət Quliyev 1950-ci ildə Sona Hacı Murtuza qızı Quliyeva ilə ailə həyatı qurur. Onların bu evlilikdən Rasim, Samir adlı oğlanları, Sevda adlı qızları dünyaya gəlir.

Midhət Quliyev 1970-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Hacı Cəbrayıl Əlizadə

**Hacı Cəbrayıl Zərbəli oğlu Əlizadə** () — Vəhdət Partiyasının sabiq sədri, Bakı və Kəndlər Birliyinin sabiq sədri, Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Nardaran Qəsəbə Sovetinin sabiq sədri.

## Həyatı
Hacı Cəbrayıl Zərbəli oğlu Əlizadə 15 yanvar 1941-ci ildə Nardaran kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Nardaran kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1967–1972-ci illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunın əmtəəşünaslıq fakültəsində ali təhsilini almışdır. 1971–1991-ci illərdə Abşeron Sovxoz Fəhlə İstehlak Cəmiyyətində çalışmışdır.

Hacı Cəbrayıl Əlizadə 2002-ci ildə Nardaranda baş verən hadisələr səbəbi ilə qısa müddətli həbs edilmişdir.

Hacı Cəbrayıl Əlizadə 29 mart 2013-cü ildə saat 16 radələrində ölmüşdür. Onun dəfn mərasimi 30 mart 14:30-da keçirilmiş və cənazəsi Nardaran qəsəbəsində dəfn edilmişdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Hacı Cəbrayıl Əlizadə Azərbaycan Xalq Hərəkatının aktiv üzvlərindən olmuşdur. 1991-ci ildə Nardaran Qəsəbə Sovetinin sədri olmuşdur.

Hacı Cəbrayıl Əlizadə 1 iyul 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 14 nömrəli fərmanı ilə Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 12 iyul 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin vəzifələrini icra edən Azərbaycan Ali Sovetinin sədri Heydər Əliyevin 680 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.

Hacı Cəbrayıl Əlizadə 1993-cü ilin dekabr ayında Bakı və Kəndlər Birliyinin sədri seçilmişdir.

Hacı Cəbrayıl Əlizadə 1995-ci ilin aprel ayında Vəhdət Partiyasının sədri seçilmişdir.

## İstinadlar
Siyasi tarix

**Siyasi tarix** siyasi hadisələrin, ideyaların, hərəkatların, hökumət orqanlarının, seçicilərin, partiyaların və liderlərin təsviri və tədqiqidir. Tarixin digər sahələri ilə, o cümlədən diplomatik tarix, konstitusiya tarixi, ictimai tarix, xalq tarixilə sıx bağlıdır. Siyasi tarix böyük cəmiyyətlərdə hakimiyyətin təşkili və fəaliyyətini öyrənir.
Təxminən 1960-cı illərdən başlayaraq, rəqabət aparan alt fənlərin, xüsusən də sosial tarix və mədəniyyət tarixinin yüksəlişi, diqqəti siyasi elitaların fəaliyyətinə yönəltməyə meylli olan "ənənəvi" siyasi tarixin nüfuzunun azalmasına səbəb oldu. 1975-ci ildən 1995-ci ilə qədər iki onillikdə Amerika universitetlərində sosial tarixlə eyniləşdirilən tarix professorlarının nisbəti 31%-dən 41%-ə yüksəldi, siyasi tarixçilərin nisbəti isə 40%-dən 30%-ə düşdü.

## Siyasi dünya tarixi
Dünyanın siyasi tarixi siyasət və hökumət tarixini qlobal miqyasda, o cümlədən beynəlxalq münasibətlərdə araşdırır.

## Siyasi tarixin aspektləri
İlk elmi siyasi tarix 19-cu əsrdə Almaniyada Leopold fon Ranke tərəfindən yazılmışdır. Onun metodologiyaları tarixçilərin mənbələri tənqidi şəkildə araşdırmalarına dərindən təsir etdi. Siyasi tarixin mühüm aspekti ideologiyanın tarixi dəyişiklik qüvvəsi kimi öyrənilməsidir. Müəlliflərdən biri iddia edir ki, "bütövlükdə siyasi tarix ideoloji fərqləri və onların nəticələrini öyrənmədən mövcud ola bilməz". Bəzi tarixçilər son onilliklərdə siyasi tarixdə dar ixtisaslaşmaya doğru artan tendensiyanı müəyyən edirlər: "1940-cı illərdə bir kollec professoru özünü "tarixçi" kimi tanıtmağa çalışarkən, 1950-ci illərdə "Amerika tarixçisi" təyin olundu."

### Sosial tarix
1960 və 1970-ci illərdə sosial tarixin kəmiyyət statistik metodlarından istifadə etməklə və ya mədəniyyət tarixinin daha postmodern qiymətləndirmələrindən istifadə etməklə, səssizlərə səs verməyə və alt siniflərin tarixini yazmağa artan vurğu, eyni zamanda siyasətin mərkəzliyini sarsıtdı. Tarixi intizam, sosial tarixçilərin "siyasi tarixə elitist, dayaz, tamamilə keçib getdiyini və gündəlik həyatın dramatikliyi ilə heç bir əlaqəsi olmadığını" qeyd etdi.

### Siyasi rejim və institutların tarixi
MaxRange məlumatları 1789-cu ildən etibarən dünyanın bütün dövlətlərinin siyasi statusunu və institusional rejimlərinin inkişafını müəyyən edən və təfərrüatlı şəkildə göstərən layihədir. MaxRange həmçinin bütün siyasi dəyişikliklərin fonunu, inkişafı, xarici mənbələri və əsas səbəbləri təsvir edir.

MaxRange, hər bir dəyərin unikal rejim tipini təmsil etdiyi 100 dərəcəli miqyasda demokratiya və institusional strukturun (rejim tipi) səviyyəsini müəyyən edən verilənlər toplusudur. Dəyərlər demokratiya və siyasi hesabatlılıq səviyyəsinə görə 1–100 arasında sıralanır. MaxRange 1789-dan 2015-ci ilə qədər bütün dövlətlərə uyğun olan dəyəri (rejim növünü) müəyyən edir və yenilənir. MaxRange Max Range tərəfindən yaradılmış və inkişaf etdirilmişdir, hazırda İsveçin Halmstad universiteti ilə əlaqələndirilir.

## Həmçinin baxın
* Tarixşünaslıq
* Siyasi Elm

## İstinadlar
İctimai maraq

**Ümumi maraq** (və ya **ictimai maraq** ) düsturu bütövlükdə hesab edilən əhalini maraqlandıran və ona xidmət edən hərəkətlərin və ya qurumların məqsədini təyin edir.
İlk dəfə Aristotel tərəfindən “ Siyasət adlı əsərində formalaşdırılmış, o vaxtdan bəri çoxsaylı mübahisələrin  mövzusu olmuşdur..

## Qanun
“İctimai maraq hüququ” 1960-cı illərin sosial qarışıqlıqları zamanı və ondan sonra ABŞ-də geniş şəkildə qəbul edilmiş bir termindir. Bu, ABŞ Ali Məhkəməsinin hakimi olmamışdan əvvəl geniş ictimaiyyətin maraqları üçün vəkilliyi öz hüquqi praktikasına daxil edən Louis Brandeis tərəfindən nümunə götürülən ənənə üzərində qurulmuşdur. 1905-ci ildə məşhur bir çıxışında Brandeis vəkillik peşəsini tənqid edərək şikayət etdi ki, "bacarıqlı hüquqşünaslar böyük dərəcədə böyük korporasiyaların köməkçisi olmağa icazə verdilər və öz səlahiyyətlərini xalqın müdafiəsi üçün istifadə etmək öhdəliyinə məhəl qoymadılar."   1960-cı illərin sonu və 1970-ci illərin sonlarında çoxlu sayda Amerika hüquq fakültəsini bitirən məzunlar öz işlərində “müvafiqlik” axtarmağa başladılar – o dövrdə Amerika cəmiyyətində çox açıq şəkildə və qızğın müzakirə olunan sosial məsələlərə təsir göstərmək istəyirlər. Brandeisin istinad etdiyi "korporativ əlavələrdən" fərqlənmək üçün özlərini ictimai maraqların vəkilləri kimi təyin etdilər.

## İstinadlar
Tempura

[Tempura [krevetlər.|thumb]]
 – Yaponiya mətbəxində dərin yağda qızardılmış dəniz məhsulları və tərəvəzlər.

## Tarix
Tempura ilk dəfə XVI əsrin sonlarında portuqallar tərəfindən Yaponiya mətbəxinə daxil edilmişdir. "Tempura" sözü portuqal dilində xristian orucluğunu bildirən "tempora" () sözündən gəlir. Portuqal katoliklər orucluq vaxtı balıq yeyirdilər. Tempura, xüsusilə, XVIII əsrin sonlarında Yaponiyada populyar olmuşdur və *yatay* adlandırılan səyyar küçə piştaxtlarında satılırdı.

## Hazırlanması
Təzə inqredientlər xəmir qarışığına batırılır və qaynar yağda dərin qızardılır. İnqredinet olaraq krevet, kalmar, dəniz darağı, bir çox balıq növü kimi dəniz məhsulları və ya badımcan, göbələk, şirin kartof, yaşıl bibər və lotus kökü dilimləri kimi mövsümi tərəvəzlərdən istifadə olunur.

Bir çox qızartma xörəklərdən fərqli olaraq tempura yüngül və dadlı yemək hesab olunur. Qızartma üçün istifadə olunan xəmir qarışığı "koromo" adlanır; buzlu su ilə qarışdırılmış yumurta və un qarışığından ibarətdir. Koromo yağın qaynamağa başladığı anda hazırlanır. Yağ kimi küncüt yağı və tərəvəz yağından istifadə olunur, 340°-360° F temperaturda saxlanılır. Yeyilməzdən qabaq tempura balıqdan, eləcə də, turp və zəncəfillə dadlandırılan soya sousundan hazırlanan xüsusi sousa batırılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dəvət-Qoç (qəzet)

**Dəvət-Qoç** (; ) — Bakıda 1906-cı ildə Azərbaycan və erməni dillərində çıxan leqal bolşevik qəzeti. 

## Yarandığı tarix

Bakıda həftədə iki dəfə, iki səhifəsi Azərbaycan, iki səhifəsi erməni dillərində çap edilirdi. Qəzet əsas etibarilə erməni-müsəlman qırğınının qarşısını almaq uğrunda mübarizə aparırdı. Qəzet İsa bəy Aşurbəyovun müdirliyi altında çıxsa da qəzetin təşkilində mühüm rolu Mir Həsən Mövsümov oynamışdı. Qəzetin səhifələrində onun bir sıra felyetonları dərc edilmişdi.

"Hümmət", "Bakinskiy raboçi" kimi qəzetlərlə yanaşı, 1906-cı ilin may ayının 26-da həftədə iki dəfə işıq üzü görən, bolşeviklərin ilk leqal qəzeti "Dəvət- Qoç" nəşrə başladı. İlk sayında sosial-demokrat ideyasının təbliğ edən, xalqlar arasında dinc birgəyaşayışın lazımlığını qəzet səhifəsinə çıxaran "Dəvət-Qoç"un cəmi 19 nömrəsini çap etmək mümkün olub. Qəzetin təşkilində və işində görkəmli bolşeviklərdən M.Ə.Əzizbəyov, P.A.Çaparidze, S.M.Əfəndiyev, V.A.Radus-Zankoviç, V.P.Nagin və başqaları fəal iştirak edirdilər.

"Dəvət-Qoç" qəzetlərinin aparıcı qələm insanları, publisistləri, partiya fəalları daxil idi. Onlardan S.M.Əfəndiyevi, Ə.Axundovu, M.Əzizbəyovu, M.F.Musəvini, Z.Zeynalovu və sosial-demokratiya ideyasından milli mövqeyə keçmiş M.Ə.Rəsulzadəni və əmisi oğlu Məhəmmədəli Rəsulzadəni göstərmək olar. Redaksiyada təşkilati və yaradıcılıq işinin əsas ağırlığını birinci növbədə S.M.Əfəndiyev öz üzərinə götürmüşdü.

## Həmçinin bax

* Hümmət Təşkilatı
* Yoldaş (qəzet)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Panenteizm

**Panenteizm** — panteizmdə olduğu kimi Kainatın Tanrı olduğunu irəli sürən inanc.

## Panteizmdən fərqi
Panteizmlə panenteizmin fərqi panteizmdə hər şeyin Tanrı olduğu, panenteizmdə isə hər şeyin Tanrıdan yarandığı deyilir. Amma panteizmə görə hər şey Tanrı deyil. Ruhun tək məqsədi yarandığı Tanrıya çevrilməkdir. Bunun da tək yolu təkamüldən keçir.

Panenteizm Platon, Mənsur Həllac, İbn əl-Ərəbi, Mövlana, Bruno, Spinoza, Hegel və Vaythedin düşüncələrindən dəstək alır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Журавлев О. В.* Панентеизм: философско-религиозная доктрина и социокультурное явление // Теоретическая конференция «Религия и атеизм в истории культуры». — Л., 1989. — С. 66-68.
* *Соловьёв Н. А., Посадский С. В.* Панентеистическая метафизика и квантовая парадигма. — СПб.: НП-Принт, 2014.
* *John W. Cooper.* Panentheism, the other God of the philosophers: from Plato to the present. — Baker Academic, 2006. — ISBN 0-8010-2724-1.
* *, [[Пикок, Артур|Arthur Peacocke]].* In Whom We Live and Move and Have Our Being: Panentheistic Reflections on God’s Presence in a Scientific World. Eerdmans, 2004. — ISBN 978-0-8028-0978-0.
* Ware Kallistos. God Immanent yet Transcendent: The Divine Energies according to Saint Gregory Palamas // In Whom We Live and Move and Have Our Being: Panentheistic Reflections on God’s Presence in a Scientific World, P. Clayton and A. Peacocke (eds.), Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans, 2004.
Monolatriya

**Monolatriya **və ya **Monolatrizm **(qədim yunan: μόνος) — politeizmin bir növü. "Monolatriya" termininin ilk dəfə Yulius Bellqauzen tərəfindən istifadə edildiyi düşünülür. 

Bir çox tanrının var olduğuna inansa da, bu tanrıların hər birinin sadəcə özlərinə ibadət edən şəxslərə qarşı güclü olduqlarını (sadəcə o şəxslərə təsir edə bildiklərini) irəli sürür. Belə ki, monolatrist şəxs birdən çox panteonun varlığına inansa da, bunlardan sadəcə özünün ibadət etdiyi inanca xas panteonun ona təsir edə biləcəyinə inanır. 

## Xarici keçidlər