open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farxutdinov adası

**Farxutdinov** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan qayalıqdan ibarət olan ada. Şikotan Nipokornı burnu yaxınlığında yerləşir.

Ada Saxalin vilayətinin quvernatoru İqor Pavloviç Farxutdinovnun şərəfinə adlandırılmışdır. Adlandırma «Saxalin və Kuril adalarının xəritəsində adlar» proqramı çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Ad 3 sentyabr 2012-ci il tarixində Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin Saxalin bölməsində təşkil olunan toplantıda müzakirə edilərək təstiqlənmişdir. Proqramın işturakçıları «İqor Farxutdinov» teloxodunda 7 sentyabr 2012-ci ildə adaya eniş etmişlər.
## İstinadlar

## Mənbə
* Yevgeni Poloşinin fotoblokda yerləşdirdiyi şəkillər
* На карте России появились три новых названия // Комсомольская правда.— 7.09.2012.
Dalnı adası

**Dalnı adası** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Sakit okean suları ilə əhatələnmişdir.

## Coğrafiyası
Ada Şikotan adası sahilində yerləşən Dimitrov buxtasında yerləşir. Şikotan adasından 100 metr aralıda yerləşir. Bu buxtanın şimal-qərbində digər kiçik ada olan Srednı yerləşir.

Adanın adı buxtada yerləşən mövqeyi ilə əlaqədardır.

## İstinadlar
Şir-Daşı (Kuril adaları)

**Şir-Daşı adası** (, )  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Uzaqdan uzanmış şiri xatırlatdığından bu cür adlandırılmışdır. İturup adası sahillərində yerləşən Lvinaya Past vulkanının kraterində yerləşən körfəzdə qərarlaşır. Sönmüş vulkanın kraterinin su səthini təşkil edir. Ada ovalvari formaya malik olub 162 metr hündürleyə malikdir. Adanın üzərinin böyük hissəsi mamır və şibyələrlə örtülülmüşdür. Ada bütünlüklə dumanla örtüldüyü zaman naviqasiya üçün böyük təhlükə yaranır.

1945-ci ildən ada SSRİ daha sonradan isə Rusiyanın ərazisi olur. Rusiya adamı Saxalin vilayətinin Kuril şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ancaq Yaponiya adaya iddia edir və onu Hokkaydo prefekturasının Nemura subprefekturası ərazisi hesab edir.

## Həmçinin bax
* Şir-Daşı — Böyük Şantar adasında yerləşən Bokovikov burnu yaxınlığında qərarlaşır. 
* Şir-Daşı — Moissev adası yaxınlığında yerləşir.

## Mənbə
* Şir-Daşı adası 
## İstinadlar
Panda Board

**PandaBoard** — Texas Instruments OMAP4430 (ARM Cortex-A9 nüvəli) bazasında yaradılmış bir-lövhəli və ucuzlu kompüterdi. 2010-cu ilin oktyabrında (subsidiya olunmuş) qiyməti 174 $ təşkil edirdi. Developerlər üçün nəzərdə tutulub.

**PandaBoard ES** — OMAP4460 (çip üzərində sistem (SoC)) bazasında yaradılmış lövhənin daha yeni versiyasıdır, hardakı mərkəzi və video nüvə daha yüksək tezlikdə işıəyir. 2011-ci ilin noyabrından 182 $ qiymətində  satışda mövcuddur. 

## Xüsusiyyətləri
İlk versiyada 1&nbsp;GHz tezliyində işləyən 2 nüvəli mərkəzi  ARM Cortex-A9 MPCore və 304&nbsp;MHz tezliyində işləyən SGX540 qrafik nüvəli OMAP4430 prosessoru, C64x siqnal prosessoru və 1 GB RAM (DDR2 SDRAM) vardır.

PandaBoard ES isə 1.2&nbsp;GHz tezliyində işləyən 2 nüvəli mərkəzi və 348&nbsp;MHz tezliyində işləyən qrafik nüvəli OMAP4460 prosessorundan istifadə edilir.

Məlumatların saxlanması üçün SD kartdan istifadə edilir. SDHC tipli 32Gb-tadək yaddaş kartları dəstəklənir.

Lövhə üzərində 10/100 Ethernet, Wi-Fi, Bluetooth vardır. Lövhənin ölçüləri 114×102&nbsp;mm təşkil edir, bu ETX/XTX form-faktorundan azacıq böyükdür.

Videosiqnal DVI и HDMI konnektorları üzərindən ötürülür. Səs üçün isə 3.5&nbsp;mm audio-cıxış istifadə edilir. Həmçinin host rejimində işləyən iki USB 2.0 portda vardır, hansı ki, onlardan biri USB On-The-Go. rejimində işləyə bilər.

Dəstəkləyən ƏS: Android (Linaro), Ubuntu (Linaro), RISC OS 5, QNX Neutrino 6.5.0,, OpenBSD.

SGX540 qrafik prosessoru  HDMI interfeysi üzərindən 1080p formatılı videoları dəstəkləyir. Dəstəklənən texnologiyalar: OpenGL ES 2.0, OpenGL ES 1.1, OpenVG 1.1 и EGL 1.3.

## Həmçinin bax
* BeagleBoard
* Raspberry Pi

## İstinadlar




## Xarici keçidlər
* http://www.pandaboard.org
Siqnalnı adası

**Siqnalnı adası** (, )  — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Ada Sovet boğazında  qəraralaşır. Opasnoy bankəsinin şimal-qərbində Hokkaydo adası ilə Tanfilev adası (4&nbsp;km) arasında yerləşir. Ən yaxın yerləşən ada Rifovıdır (1,5&nbsp;km).

Adanın uzu uzunluğu 200 m, hündürlüyü isə 2 m təşkil edir. Sahillərində dərinlik 2 metrdir. Adada yaşayış yoxdur. 
Siqnalı adasında avtomatik mayak vardır. Mayak ilk dəfə Miura Sinobunun layihəsi əsasında 1936-ci ildə inşa edilmişdir.

Adı Saxalin vilayətinin Əməkçi Deputatları Sovetinin ipalkomunun qərarı ilə 17 aprel 1952-ci ildə verilmişdir.

1963-ci ildə dövlətlər arası imzalanmış müqaviləyə əsasən yapon balıqçıları ada ətrafında dəniz kələmini toplamaq hüququ əldə etmişlər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Промысел морской капусты в районе острова Сигнальный откроется 1 июня
Böyük Kuril cərgəsi

**Böyük Kişuril cərgəsi** — Sakit okeanda, Kuril adalarının tərkibinə daxil olan adalar qrupu. Şimaldan cənuba 1200&nbsp;km məsafədə uzanır. Qrupun ümumi sahəsi 10,1 min. km² təşkil edir.

İnzibati cəhətdən Rusiyanın Saxalin vilayəti ərazisinə daxildir. Kunaşir və İturup kimi adalarına Yaponiya iddia edir. Ən hündür nöqtəsi Alaid vulkanıdır (2339 m). Kruzenştern boğazı və Bussol boğazı ilə 3 qrupa bölünmüşdür.

Şimaldan cənuba doğru sahə 1&nbsp;km² olan adalar.

Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan adalar Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan adalardan Cənubi Kuril boğazı ilə ayrılır.
Rifovı adası

**Rifovı adası** (, )  — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Ada Sovet boğazında  qəraralaşır. Opasnoy bankəsində Siqnalnı adasısı ilə Storejevoy adası arasında yerləşir. Adanın hündürlüyü isə 3,8  m təşkil edir. Adada yaşayış yoxdur. 
Ada inzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Yujno-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Yaponiya isə adanı öz ərazisi hesab edərək Hokkaydo prefekturası, Nemuro subprefekturası ərazisinə daxil edilir. Ada Habomai arxipelaqı ərazisinə daxildir.

Ada İkinci Dünya müharibəsinin sonucunda SSRİ tərəfindən işğal olunmuşdur olunmuşdur. 
## İstinadlar
Szyansu

**Szyansu** () – Çinin şərq hissəsində vilayət. Szyansu vilayətinin şimalında Şhandong vilayəti, cənubunda Zhejianq və Sarı dəniz, qərbində isə Anhoy vilayəti yerləşmişdir. İdarə mərkəzi Nankin şəhəridir. Ərazisi 102.600&nbsp;km²-dir.

## Tarix
Keçmişdə Vu dövlətinin bir parçası olan Szyansu vilayəti, Altı sülalə dövründə böyük bir şəhərə çəvrildi. Son sülaləsi dövründə (1127-1279) şəhərə şimaldan çoxlu sayda qaçqın gəldi və şəhərin əhalisi rəngarəngləşdi.
Min sülaləsi dövründə (1368-1644) paytaxt olan (1421 kimi) Nankin şəhərinə tabe idarə bölgəsi oldu. 1667-ci ildə Nankin şəhərindən ayrıldı və ayrı bir idarə bölgəsi kimi yaradıldı. İngilislərin Yanszı deltası işğal elədiyi Afyon Müharibəsinin (1839-1842) sonrasında xarici ticarət mərkəzinə çevrildi və sürətlə inkişaf etdi. 1926-cı ildə Çan Kayşiin Homindan partiyasının ordusu vilayətin idarəsini ələ aldı. Çin Kommunist Partiyası Szyansu vilayətinin idarə mərkəzi Nankin şəhərini (1928-37, 1946-49) paytaxt elan etdilər. Çindəki iktidar münaqişəsi Szyansu vilayəti böyük təsir göstərdi. 1938-45-ci illər Çin-yapon müharibəsi (1937—1945) dövründə Szyansu vilayəti Yapon ordusu tərəfindən işğal olundu. İşğaldan azad edilsə belə Szyansu vilayətindəki dağıntıların bərpası xeyli vaxt apardı. 1928-49 illər arasında Szyansu vilayətinin idarə mərkəzi Çjentszyan şəhəri oldu.

## Din

2007 və 2009-cu illərdə aparılan statistikaya görə Szyansu vilayətinin əhalisinin çoxu Çinin qədim dinlərinə, 16.67% öz ulu babalarına sitayiş edir. 2.16% dini isə Xristianlıqdır.


Fayl:Caoqiao Mosque in Nanjing 2012-02.JPG| Nankin - Caoqiao məscidi
Fayl:ShiGuLu RomanCatholicChurch.jpg|Nankin - Nankin kilsəsi
Fayl:Wuxi Mosque 02 2011-11.JPG| Wuxi - Wuxi məscidi
Fayl:Wuxi Xiangfu Temple.jpg| Wuxi - Xiangfu məbədi
Fayl:Qingliang Temple in Nanjing 02 2013-03.JPG|Nankin - Qinqlianq məbədi
Fayl:Dinglin Temple in Nanjing 05 2012-10.JPG|Nankin - Dinqlin məbədi


## Coğrafiya
Yanszı  çayı Szyansu vilayətini iki hissəyə ayırır cənubi hissə 
Jiangnan, şimalda qalan hissə isə Subei (Şimali Szyansu) kimi adlandırılır.

Florasını Şərqi Asiyadaki musson iqliminə uyğun istini və rütubəti sevən bitkilər təşkil edir.

## Əhali
2010-cu ilin siyahıya almasına əsasən əhalisi 78,659,903 olan Szyansu vilayəti Çinin beşinci böyük əhaliyə malik vilayətidir.  Əhalisinin şimalda daha sıx olmasının səbəbi bu bölgənin  Şimali Çin ilə Aşağı Yanszı Vadisi arasındakı yolun üzərində olmasıdır. Szyansu vilayətinin cənub-şərq hissəsində təpəlik bölgədə əhalinin sıxlığı yüksəkdir. Szyansu vilayətinin əhalisi az sayda Huey xalqı (Müsəlman Çinli) və əhalinin böyük hissəsini təşkil edən Xan xalqıdır

## İstinadlar
İbn Hövqəl

**İbn Hövqəl** (), **Əbülqasım ibn Hövqəl Nəsibi** yaxud **Əbül-Qasım ibn Havqəl ən-Nisibi** () — X əsr ərəb coğrafiyaşünas-səyyahı. Əslən bağdadlı idi. 30 il müxtəlif ölkələrə səyahət edib. 951-ci ildə İstəxrinin *"Kitab məsalik əl-məmalik"* ("Məmləkətlərin yolları") əsərini təzədən işləmiş və zənginləşdirmişdir. 977-ci ildə yazdığı *"*'Kitab əl-məsalik vəl-məmalik*'"* ("Yollar və məmləkətlər haqqında kitab") əsəri bəzən *"Kitab surət əl-ard"* ("Yerin surəti kitabı") adlanır. Kitab xilafət ilə yanaşı, həm də ətrafındakı ölkələrin tarixinə və toponimikasına dair məlumatlarla zəngindir. O cümlədən burada Azərbaycanın təbiəti, karvan yolları, Xəzər dənizi, onun adaları haqqında da məlumatlar var.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Polonski adası

**Polonski adası** (, )  — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Ada inzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir.  Adaya Yaponiya iddua edərək onu Hokkaydo prefekturası 
Nemuro subprefekturası ərazisi hesab edir. Üstəlik yaponlar adanı Kuril adalarının deyil Habomai arxipelaqına daxil ada kimi qeyd edir.
Ada İkinci Dünya müharibəsi sonucunda SSRİ tərəfindən ələ keçirilmişdir. Adı görkəmli rus tarixçisi, Sakit okeanda bir çox coğrafi kəşflərə imza atmış Aleksandr Polonski. şərəfinə adlandırılmışdır.
Adanın səthi düzəndir. Maksimal hündürlüyü 16 metrdir. Üzəri ot bitkiləri ilə örtülüdür. Sahəsi 12&nbsp;km² təşkil edir. Adada əhalisi olmayan yaşayış məntəqəsi vardır.

Şikotan adasından Şpanberq boğazı (22&nbsp;km şimal-şərq), Zelyonı adasından Polonski boğazı (11 cənub-qərb) ilə ayrılır. Kunaşirdən isə ada Cənubi Kuril boğazı arırır. Polonski adasından 6&nbsp;km cənub-şərqdə Oskolki adaları qərarlaşır. Sahilləri Losos, yengəclər, dəniz kələmi və s ilə zəngindir. 
Ada ərazisi dövlət əhəmiyyətli Kiçik Kuril yasaqlığı yerləşir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Polonski adası wikimapia.org saytında
Brouton adası

**Brouton adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ada britaniyalı dənizçi Vilyam Broutonun şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın hündürlüyü 800 m, sahəsi isə 7 km² təşkil edir. Bura iki içməli su axarı vardır. Sönmüş vulkanın su səthi hissəsini təşkil edir. Ada ətrafında 3,7 km radiusunda maqnit anomaliyası müşahidə edilir. Sahillərində dəniz kələmi su altı sıx cəngəllik əmələ gətirir. Üstəlik burada Şimal dəniz şiri, perpalar, dəniz samuru kimi canlılara rast gəlinir. Adanın qayalıqlarında qağayılar, ağılsızlar yuva qurur. 20 km cənub-şərqdə Çornıye Bratya adaları qərarlaşır.

## Mənbə
* Adanın təsviri. Plan. Foto şəkillər.
2016-cı il aprel ayında vəfat edənlər

### [[23 aprel]]
*Əli Əliyev (professor) — 82 yaşında vəfat edib.

### [[21 aprel]]
*Prins — 57 yaşında vəfat edib.

### [[20 aprel]]
*Fərəh Şəkinskaya — 86 yaşında vəfat edib.

### [[17 aprel]]
*Məcid Dadaşov — ? yaşında vəfat edib.

### [[9 aprel]]
*İbrahim Köçkün — 79 yaşında vəfat edib.
*İmamverdi Əbilov — 89 yaşında vəfat edib.

### [[6 aprel]]
*Merl Haqqard — 79 yaşında vəfat edib.

### [[3 aprel]]
*Elnur Əliyev — 40 yaşında vəfat edib.
*Konstantin Triandafelidze — 88 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
2016-cı il may ayında vəfat edənlər

### 30 may
* Erkin Vahidov — 79 yaşında vəfat edib.

### 26 may
* Zahid Bağırov — 51 yaşında vəfat edib.

### 13 may
* Feliks Məmmədov — 80 yaşında vəfat edib.

### 4 may
* Rita Renuar — 78 yaşında vəfat edib.
* Söhrab Tahir — 89 yaşında vəfat edib.

### 1 may
* Xanlar Cəfərov — 68 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
2016-cı il iyun ayında vəfat edənlər

### 24 iyun
* Bəxtiyar Şərifzadə — 54 yaşında vəfat edib.

### 19 iyun
* Anton Yelçin — 27 yaşında vəfat edib.

### 6 iyun
* Viktor Korçnoy — 85 yaşında vəfat edib.

### 5 iyun
* Aleksey Jarkov — 69 yaşında vəfat edib.

### 4 iyun
* Aleksandr Qlezer — 82 yaşında vəfat edib.

### 3 iyun
* Məhəmməd Əli — 74 yaşında vəfat edib.

### 2 iyun
* Kori Brokken — 83 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
2016-cı il iyul ayında vəfat edənlər

### 31 iyul
* Fazil İsgəndər — 87 yaşında vəfat edib.
* Seymur Peypert — 88 yaşında vəfat edib.

### 25 iyul
* Xəlil İnalcık — 100 yaşında vəfat edib.

### 16 iyul
* İsmayıl İbrahimov — 100 yaşında vəfat edib.

### 8 iyul
* Əbdül Səttar Ədhi — 88 yaşında vəfat edib.

### 7 iyul
* Fazil Osmanov — 80 yaşında vəfat edib.

### 5 iyul
* Abbas Kiarostami — 76 yaşında vəfat edib.

### 2 iyul
* Mişel Rokar — 85 yaşında vəfat edib.
* Eli Vizel — 88 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Aleksandr Riskan

**Aleksandr Riskan** (5 avqust 1989) — Moldovalı boksçu. Aleksandr Riskan Moldovanı 2015-ci ildə I Avropa Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Aleksandr Riskan birinci dəfə Avropa Oyunlarına 2015-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan I Avropa Oyunlarında kişilər 52 kq çəki dərəcəsində, 1/32 final mərhələsində Böyük Britaniyanın nümayəndəsi Məhəmməd Əli ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Aleksandr Riskan rəqibinə 0:3 hesabı ilə uduzdu.

## İstinadlar
Ketoy adası

**Ketoy adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ada dairəvi formaya malik olaraq paralel istiqamətdə 10 km, meridian istiqamətdə isə 9 km uzunluğa malikdir. Hündürlüyü 1166 m, sahəsi isə 73 km² təşkil edir. Adada Pallas vulkanı fəaliyyət göstərir (990 m). Malaxitov gölü adanın mərkəzində kalderada yerləşir. Gölün eni 1,6 km, dərinliyi 110 metrdir. Buradan isə Stoçnı axarı okeana tökülür. Gölün səthi dəniz səviyyəsindən 667 metr yüksəklikdə yerləşir. Pallas vulkanın daxilində Qlazok adlı göl vardır. Gölün dərinliyi 40 metr, eni isə 300 metr təşkil edir. Gölün suyu turşdur. Adanın şimalında isə Kaskad şəlaləsi yerləşir. Burada tülkü, Şimal dəniz şirinə rast gəlinir.
28 km şiimal-şərqdən Uşişir adalarından Rikord boğazı, 20 km cənub-qətrbdən isə Simuşir adasından Diana boğazı ilə ayrılır.

## Mənbə
* Adanın təsviri. Plan. Foto şəkillər.

## İstinadlar
Giorgi Kvirikaşvili

**Georgi Camaloviç Kvirikaşvili** ( d. 20 iyul 1967-ci il, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Gürcüstan siyasətçisi və dövlət xadimi, 30 dekabr 2015-ci ildən 13 iyun 2018-ci ilədək Gürcüstanın baş naziri olmuşdur.

## Təhsil
Tbilisidə doğulan Kvirikaşvili 1986–1988-ci illərdə Sovet ordusunun məcburi hərbi xidmətindən keçdi. Tiflis Dövlət Tibb Universitetini 1991-ci ildə Daxili Tibb Tədqiqatını, 1995-ci ildə Tiflis Dövlət Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsini bitirmişdir. 1998-ci ildə İllinoys Universitetindən maliyyə dərəcəsi almışdır.

## Karyera
Kvirikaşvili 1993-cü ildən 1999-cu ilədək Gürcüstanda müxtəlif banklar üçün icraçı vəzifəsində çalışıb və 1999-cu ildə Gürcüstanın Prezidentinin Dövlət Gömrük İdarəsində maliyyə və pul vahidinin müavini vəzifəsində çalışıb.

## Mənbə
* Georgi Kvirikaşvilinin tərcümey-halı
2016-cı il mart ayında vəfat edənlər

### [[31 mart]]
*Zaha Hadid — 65 yaşında vəfat edib.
*İmre Kertes — 86 yaşında vəfat edib.

### [[28 mart]]
*Daan Maynqheer — 22 yaşında vəfat edib.

### [[27 mart]]
*Fərman Qasımov (alim) — 77 yaşında vəfat edib.
*Qalib Zülfüqarlı — 24 yaşında vəfat edib.

### [[25 mart]]
*Tofiq İsmayılov — 76 yaşında vəfat edib.
*Aşıq Məhəmməd Sadaxlı — 85 yaşında vəfat edib.
*Elşad Abbaszadə — ? yaşında vəfat edib.

### [[24 mart]]
*Yohan Kroyff — 68 yaşında vəfat edib.

### [[22 mart]]
*Maqsud İbrahimbəyov — 80 yaşında vəfat edib.

### [[18 mart]]

* Qido Vestervelle — 54 yaşında vəfat edib.

### [[14 mart]]
*Əbu Ömər əl-Şişani — 30 yaşında vəfat edib.

### [[12 mart]]
*Lloyd Şepli — 92 yaşında vəfat edib.

### [[8 mart]]
*Fikrət Əliyev — 76 yaşında vəfat edib.

### [[7 mart]]
*Arif Qasımov (aktyor) — 65 yaşında vəfat edib.

### [[6 mart]]
*Nensi Reyqan — 95 yaşında vəfat edib.

### [[5 mart]]
*Rey Tomlinson — 75 yaşında vəfat edib.

### [[4 mart]]
*Yuri Kuznetsov — 84 yaşında vəfat edib.

## İstinadlar
Namiq Quliyev

**Namiq Quliyev** () — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2005). Üç dəfə Azərbaycan yığmasının tərkibində şahmat olimpiadalarında iştirak edib(1994, 2006, 2016).

## Həyatı
1981–1989-cu illərdə Əlibala Şirinov adına Dünyamallar kənd orta məktəbi və Dünyamallar kənd 8-illik məktəbində, 1989–1991-ci illərdə isə Bakı şəhəri fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü 1 №-ли internat məktəbində (litsey) oxumuşdur. 1991–1996-cı illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunda təhsil almışdır.

Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutu və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində riyaziyyat üzrə olimpiadaların qalibi olmuşdur.

1999–2001-ci illərdə Dünyamallar kəndində, 2001–2003-cü illərdə isə Bakıda şahmat məktəbində məşqçi müəllim işləmişdir.

2003 ildən Fransada professional şahmatçı və şahmat üzrə məşqçi işləyir.

## Naliyyətləri
2003-cü ildə Bischwiller-də keçirilən turnirdə birinci yeri tutub.

2005-ci ildə Béthune-də keçirilən turnirdə Oleg Korneev, Andrei Sokolov and Azər Mirzəyev ilə 1–4-cü yerləri bölüşüb.

2009-cu ildə Metz-də keçirilən turnirdə Friso Nijboer və Adam Horvath ilə 1–3-cü yerləri bölüşüb.

2010-cu ildə Malakoff-da keçirilən turnirdə Valentin Panbukchian və Vladimir Malaniuk ilə 1–3-cü yerləri bölüşüb.

2012-ci ilin yanvarında Cenevrədə keçirilən beynəlxalq turnirdə ikinci yeri tutub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Namig Guliyev. Chess-DB.com  
* Namig Guliyev. fide.com 
* Namig Guliyev. chessgames.com
Aruba 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında

## Arxa plan

## [[Şəkil:Judo pictogram.svg|30x30px]] Cüdo

* **Qəl.**=Qalib gəldi
* **Məğ.**=Məğlub oldu

2008 Olimpiya Oyunlarında cüdo yarışlarında Arubanı təmsil edən yeganə idmançı Fiders Vis idi. Vis yarışlara məşqçi Alberto Tielin rəhbərliyi altında Braziliyada hazırlandı. Visin çıxışını nəzərə alan Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK), idmançısı yarışlara qatılması üçün güzəştli vəsiqə verdi.

## Üzgüçülüк
## İstinadlar
Kiyoşi Okuma

— Keçmiş Yaponiya futbolçusu və baş məşqçisidir. O, Yaponiya U-20 milli komandasının baş məşqçisi olarkən *2003 FİFA Dünya Gənclər Çempionatı* və *2005 FİFA Dünya Gənclər Çempionatı*nda iştirak etmişdir.

Onun kiçik qardaşı Yuci Okuma keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Məşqçi statistikası
*11 oktyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən.*

## Şəxsi uğurları
**Məşqçi kimi**
* AFK Ayın Baş məşqçisi — Mart 2000

## Komanda uğurları
**Məşqçi kimi**
* Yaponiya Futbol Liqası — 1998
* Cey-2 Liqası — 2011
* İmperator Kuboku — 2011

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Manager statistics at J. League Data Site 
* FC Tokyo
Xarimkotan

**Xarimkotan adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adanın şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 13 km, eni isə 8 km, sahəsi 68 km² təşkil edir. Öz növbəsində Severqin vulkanının (1157 m) su səthi sahəsini təşkil edir.
Sunajma burnunda Aynulara məxsus olmuş yaşayış məntəqəsinin qalıqları vardır. Şimalında yerləşən Severqin buxtasında isə eyni adlı tərk edilmiş yaşayış məntəqəsi mövcuddur. Kiçik şirin su axarına və gölə sahibdir. Ətrafında dəniz kələmi sıx su altı cəngəllik əmələ gətirir. Burada Şimal dəniz şirinə və nerpalara rast gəlinir.
Adaya təhlükəsiz yan almaq üçün əlverişli yer yoxdur.
15 km şimal-şərqdən Onekotan adasından Altıncı Kuril boğazı, 29 km cənub-qətrbdən isə Şiaşkotan adasından Severqin boğazı ilə ayrılır.

## Mənbə
* Adanın təsviri. Plan. Foto şəkillər.
Xan Çinarı (Şəki)

**Xan Çinarı** — Şəki şəhərindəki Şəki xan sarayının həyətində yerləşən ağac.

Çinar Şəkidə Xan sarayının həyətində yerləşir. Ağac 1530-cu ildə əkilib. Gövdəsi 7.3 metrdir. Hündürlüyü 34 metrdir. Xan sarayının qarşısında olan çinarlar "Qırmızı kitab"a salındığından onları kəsmək qadağandır. Çinarlar Şərq çinarı növünə aiddirlər. Ağacların Xan sarayının binası üçün hələlik təhlükəsi yoxdur.

2019-cu il iyulun 14-də Şəki Xan Sarayı ərazisində bu ağacın təxminən 50 sm diametrində olan budağının qəflətən qırılması nəticəsində həmin vaxt sarayın həyətində olan turistlərin üzərinə düşüb. Nəticədə 19 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alaraq Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasına yerləşdirilib.

## İstinadlar
Aynar Karlson

**Aynar Karlson** (13 oktyabr 1988) — Estoniyalı boksçu. Aynar Karlson Estoniyanı 2015-ci ildə I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. Karlson 10 yaşından boks ilə məşğul olmağa başlamışdır. Kikboksinq üzrə dünya gənclər çempionu və 9 dəfə Estoniya boks çempionudur. Boksdan əlavə kikboksinq, sərbəst güləş, cüdo və ciu-citsu ilə məşğul olur.

## Karyerası
Aynar Karlson birinci dəfə Avropa Oyunlarına 2015-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan I Avropa Oyunlarında kişilər 81 kq çəki dərəcəsində, 1/32 final mərhələsində Monteneqronun nümayəndəsi Bosko Draskoviç ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Aynar Karlson rəqibinə 1:2 hesabı ilə uduzdu.

## İstinadlar
Moyse Kin

**Moyse Bioti Kin** (28 fevral 2000-ci ildə anadan olub) — Yuventus FK klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İtaliya futbolçusu. 2016-cı ilin noyabr ayında Moyse Kin İtaliya A Seriyasında və UEFA Çempionlar Liqasında oyuna çıxan ən gənc futbolçu kimi tarixə düşüb. Moyse Kin 2000-ci illərdə anadan olanlar arasında UEFA Çempionlar Liqasında oyuna çıxan yeganə futbolçudur.

## Klub karyerası
Moyse Kin İtaliyanın Verçelli şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri Kot-d’İvuarlı olan Kin Asti FK klubunun gənclər komandasında çıxış etməyə başlamışdır. Onun oyunu Renato Biasinin diqqətini cəlb etmişdir. Biasi Kini Torino klubuna gətirmişdir. *Qranata* kimi təkmilləşən Moyse Kin 2010-cu ildə Yuventus klubu ilə müqavilə imzalamışdır (14 yaşı olduğu üçün müqavilə imzalanmayıb və illik olaraq yenisi ilə əvəz olunur).

Kin öz peşəkar futbol karyerasında debütünü 19 noyabr 2016-cı ildə Yuventus klubu ilə 16 yaşında İtaliya A Seriyasında Peskara klubuna qarşı oyunda etmişdir. Moyse Kin 84-cü dəqiqədə Mario Mandzukiçi əvəz etmişdir və komandası 3-0 hesabı ilə qələbə qazanmışdır. Beləliklə Kin 2000-ci illərdə anadan olaraq Avropanın dörd əsas liqasında oyuna çıxan ən gənc futbolçu kimi tarixə düşdü. 22 noyabrda isə Kin UEFA Çempionlar Liqasında Sevilya klubu ilə oyunda 84-cü dəqiqədə oyuna daxil oldu və komandası 3-1 hesabı ilə qələbə qazandı. Kin həmçinin UEFA Çempionlar Liqasında oyuna çıxan ən gənc futbolçudur.

## Milli karyerası
Moyse Kin İtaliyada anadan olmuşdur. Kinin atası Kot-d’İvuarlı, anası isə italyandır. Kin həm İtaliya milli yığmasında, həm də Kot-d’İvuar milli yığmasında çıxış edə bilər.

2015-ci ildən Kin İtaliya milli yığmasının U-15 və U-17 millilərində çıxış edir. Kin İtaliya U-17 millisi ilə 2016 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmiş və 1 qolla yadda qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şiaşkotan

**Şiaşkotan adası** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti  Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ada səkkiz bucaqlı formaya malikdir. Adanın uzunluğu 25&nbsp;km, eni isə 9&nbsp;km, sahəsi 122&nbsp;km² təşkil edir. Adanın şimalında Çuprov yarımadası, cənubunda isə Nikonov yarımadası yerləşir ki, onlarda eni 1&nbsp;km olan Makarov bərzəxi ilə birləşir. Şimalında Sinarka (934), cənubunda isə Kuntomintar vulkanları yerləşir. Adada vaxtı ilə Makaron adlı kənd olmuşdur. Aynuların köçürülməsindən sonra bura tamamən tərk edilmişdir. Çoxlu sayda axarlar və kiçik çaylar vardır. Ətrafında dəniz kələmi sıx su altı cəngəllik əmələ gətirir. Burada  Şimal dəniz şirinə və nerpalara rast gəlinir. 
Adaya təhlükəsiz yan almaq üçün əlverişli yer yoxdur.
29&nbsp;km şimal-şərqdən Xarimkotan adasından Severqin boğazı, 20&nbsp;km cənub-qərbdən isə Ekarma adasından Ekarma boğazı ilə ayrılır. 20&nbsp;km cənubunda (Kruzenştern boğazı) Tələlər adaları yerləşir.
## Mənbə
* Adanın təsviri. Plan. Foto şəkillər.
Pan Yonqtao

**Pan Yonqtao** (1997) — Çinli kişi ağır atlet. 85 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda Çini təmsil edir. Pan Yonqtao Asiya Gənclər Oyunlarında iştirak etmişdir. Son dəfə 2013 Asiya Gənclər Oyunlarında mübarizə aparmışdır.

## Əsas nəticələri

## İstinadlar
Hacı Sultanəli Haşımov

**Hacı Sultanəli Haşımov** (tam adı: *Hacı Sultanəli Haşım oğlu Haşımov*; ) — xeyriyyəçi.

Hacı Sultanəli Haşımov 1851-ci ildə Bakının Balaxanı kəndində dünyaya gəlib.

Bakıda Nizami metrostansiyasının yaxınlığında yerləşən Hacı Sultanəli məscidi 1904–1910-cu illərdə dövrünün xeyriyyəçi və zəngin adamlarından olan Hacı Sultanəlinin vəsaiti hesabına tikilib.

O, 1921-ci ildə ürək infarktı nəticəsində vəfat edib. Hacı Sultanəli Ləhş bağlarında tikdirdiyi məscidin yaxınlığında dəfn edilib.

## İstinadlar
Kapitsa adası

**Kapitsa** — Kuril adalarının Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan qayalıqdan ibarət olan ada. Şikotan adasının şimal-şərqində, Myaçnaya buxtası yaxınlığında yerləşir.
Adanın hündür 30 metr, sahəsi 0,286 km² təşkil edir.
Adada daimi axarlar vardır. Üzəri bütünlüklə kolluqlarla örtülüdür.
Ada Sergey Kapitsanın şərəfinə adlandırılmışdır. Adlandırma «Saxalin və Kuril adalarının xəritəsində adlar» proqramı çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Ad 3 sentyabr 2012-ci il tarixində Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin Saxalin bölməsində təşkil olunan toplantıda müzakirə edilərək təstiqlənmişdir. Proqramın işturakçıları «İqor Farxutdinov» teloxodunda 6 sentyabr 2012-ci ildə adaya eniş etmişlər.
## İstinadlar

## Mənbə
* На карте России появились три новых названия
* Adsız adalar adlandırılmıdır
Trio Mandili

**Trio Mandili** — üç cavan xanımdan: Anna Çinçarauli, Tatiya Mqeladze və Şorena Tsikaraulidən təşkil olunan Gürcüstan musiqi qrupudur. Qrup 2014-cü ildə yaranmışdır. Onların gürcü xalq musiqilərini ifa etdikləri video kliplər vasitəsilə qrup Gürcüstanda məşhur oldu. İnternetdə yerləşdirilən bu videolar dörd milyon şəxs tərəfindən izlənilib.

Qrupun adı gürcü dilində əl dəsmalı mənasını verən "mandil" sözündən götürülmüşdür.

## Diskoqrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Trio Mandili - Apareka on YouTube
Brat-Çirpoev adası

**Brat-Çirpoev adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan Çornıye Bratya adalarının tərkib hissəsini təşkil edən ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Çirpoy adasından Snou boğazı ilə ayrılır. Bazaltdan təşkil olunmuş adanın ən hündür nöqtəsi 749 metr olan Brat-Çirpoev dağıdır. Adadan 100 şimal-şərqdə Snou boğazında diametri 0,5 metr və hündürlüyü 150 metr olan Dəniz Samuru adası yerləşir.

## Həmçinin bax
# Çornıye Bratya adaları

## Mənbə
Qardaş-Çirpoev adası
Maksim Vaşye-Laqrav

**Maksim Vaşye-Laqrav** () — qrosmeyster (2005) və Gənclər arasında şahmat üzrə Dünya çempionu (2009), üçqat Fransa Çempionu (2007, 2011, 2012), Dünya Kubokunun yarımfinalçısı (2013), hazırda Fransanın 1, dünyanın isə 3 nömrəli oyunçusu.

## Həyatı
Maksim Vaşye-Laqrav 21 oktyabr 1990-cı ildə Fransada doğulub.

## İstinadlar
Çirpoy

**Çirpoy adası** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə, mərkəzi qrupuna daxil olan Çornıye Bratya adalarının tərkib hissəsini təşkil edən ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Brat-Çirpoev adasından Snou boğazı ilə ayrılır. Andezit-bazaltdan təşkil olunmuş adanın ən hündür nöqtəsi 691 metr olan Çirpoy dağıdır. Ərazisində iki fəaliyyətdə olan vulkanlar vardır:Çornı vulkanı (624 m) və Snou vulkanı (395 m).

## Həmçinin bax
# Çornıye Bratya adaları

## Mənbə
Vulkanlar
Çornıye Bratya adaları

**Çornıye Bratya adaları** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə, mərkəzi qrupuna daxil 3 adadan ibarət olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adalar qrupu Brat-Çirpoev, Çirpoy və elə də böyük olmayan qayadan ibarət olan Dəniz Samuru adasından ibarətdir. Çirpoy  və Brat-Çirpoev adalarını Snou boğazı ayırır. Qrupun ümumi sahəsi 37&nbsp;km² təşkil edir. Adaların ətrafında dəniz şirlərinin yerləşim yerləri və quşların kütləvi yuva qurduğu əraxilər vardır. Çirpoy adasında iki fəaliyyətdə olan vulkan vardır:Çornı vulkanı (624 m)  və Snou vulkanı (395 m).
Adalar ilk dəfə 1770-ci ildə İvan Çornoyevin jurnalında qeyd edilmişdir.
69&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşən Simuşir adasından Bussol boğazı, 30&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşən yerləşən Urup adasından isə Urup boğazı ilə ayrılır. Adalar qrupundaan 30&nbsp;km cənub-qərbdə Brouton adası yerləşir.

## Mənbə
* Adaların təsviri. Xəritə. Şəkillər.
* Chirpoi at Global Volcanism Program
Ruyponkitya adası

**Ruyponkitya adası** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan Uşişir adalarının tərkib hissəsini təşkil edən ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti  Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur. Yankiç adasından 0.5&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşir. Ada Yankiç adasından üç dəfə kiçikdir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 2&nbsp;km, eni isə 1&nbsp;km təşkil edir. Şimal-şərqində maksimal hündürlük 60 metr, cənub-qərbində isə 121 metrdir. 
## Həmçinin bax
#Uşişir adaları

## Xarici keçidlər
* Uşişir adaları
Uşişir adaları

**Uşişir adaları** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti  Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adalarda yaşayış yoxdur. Adalar qrupu iki adadan ibarətdir:Yakiç  və Ruyponkitya. Adaların ümumi sahəsi 5&nbsp;km² təşkil edir. Adalar qayalıqlardan ibarətdir. Burada bir çox quşlar yuva qurur (ağılsızlar, qarabatdaqlar, ördəklər və s.). Adalara vaxtı ilə tülkü gətirilmişdir. Hazırda sayları azdır. Yankiç adasında Uşişir vulkanı mövcuddur (338 m).  Aynular vulkanı müqəddəs yer hesab edirdilər. 26&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşən Ketoy adasından Rikord boğazı ilə ayrılır. Şimal-şərqində isə Srednı adası qərarlaşır.

## Mənbə
* Adaların təsviri. Xəritə. Şəkillər.
* Ushishur at Global Volcanism Program
Yankiç adası

**Yankiç adası** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan Uşişir adalarının tərkib hissəsini təşkil edən ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti  Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur. Ada vaxtı ilə aynular tərəfindən məskunlaşıldı. 1875-1945-ci illər ərzində ada Yaponiyaya mənsub olmuşdur. Bu zamandan etibarən isə Rusiyanın ərazisidir. Yankiç adası 2,8&nbsp;km diametrə malikdir. Adanın mərkəzində Kraternaya buxtası yerləşir. Ada Uşişir adalarına daxil olan Runkotitya adasından üç dəfə böyükdür. Daxil olduğu qrupun və adanın ən hündür nöqtəsi Uşişir vulkanıdır (388 m) 
## Həmçinin bax
#Uşişir adaları

## Xarici keçidlər
* Uşişir adaları
* Uşişir adaları
Tovma Artsruni

**Tovma Artsruni** (), **Foma Artsruni** () — IX–X əsr erməni tarixçisi.

## Həyatı və yaradıcılığı

Tarixçinin tərcümeyi-halı məlum deyil. Yalnız məlumdur ki, görkəmli feodal sülaləsi olan Artsrunilər nəslindən olub. IX əsrin ikinci yarısında – X əsrin birinci onilliklərində yaşayıb-yaratmışdır. Zamanəmizə qədər gəlib çıxmış "Artsruni xanədanının tarixi" əsərini 880-ci ildə yazmağa başlamış və 910-cu ilə qədər davam etdirmişdir.

Tədqiqatçıların fikrincə, "Artsruni xanədanının tarixi" əslində iki ayrı-ayrı müəllifin qələminin məhsuludur. Ehtimal olunur ki, kitabın ilk hissəsi 261-ci səhifəyə qədər Tovma tərəfindən yazılmışdır, yerdə qalan (262-ci səhifədən 305-ci səhifəyə qədər) hissəni isə hansısa anonim müəllif əlavə etmişdir, hansı ki hadisələrin xronologiyasını 940-cı ilə qədər aparıb çıxarmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Thomas Artsruni. History of the House of Artsrunik. Trans. and edited by Robert W. Thomson. Detroit: Wayne State University Press, 1985.
* "Historie des Ardzrouni, par Vartbied Thoma Ardzrouni", trad. par M. Brosset, SPb., 1874.

## Xarici keçidlər
Kraternaya buxtası

**Kraternaya buxtası** — Yankiç adasının cənubunda yerləşən elə də böyük olmayan buxta. Buxta Kraternı burnu ilə Kolpak qayası arasında qərarlaşır. Cənub hissəsədən dənizə açılır. Adanın daxilinə 1&nbsp;km daxil olur. Buxtanın eni 300 m, dənirinliyi isə 56 metr təşkil edir.. Buxtanən sahəsi 0,7&nbsp;km²-dir.

Buxtanın sahilində Uşişir vulkanı (388 m) qərarlaşır. Qayalıqlarda tayqa meşəliyi yayılmışdır. Sahilində çimərlik yoxdur. Buxtanın çıxışı daxili hissələrinə nisbətdə dayazdır. Buxtanın daxilində iki hündür ada vardır (37 və 72 m).

Buxtanın dahillərində yaşayış yoxdur. Qabarmanın hündürlüyü 1,8 m təşkil edir.

Buxtanın bitki və heyvanları digər ərazilərdən təcrid vəziyyətindədir. Daxilində dəniz kirpiləri vardır. Üstəlik burada 6 növ yeni canlı aşkarlanmışdır. 1988-ci ildə buxta ərazisi bioloji yasaqlıq elan edilmişdir 
## İstinadlar
Eleon hoteli (teleserial, 2016)

**"Eleon" hoteli** — Rusiya komediya serialı, spin-off, situasiya komediyası, "Mətbəx teleserialının sitkomu". Serialın istehsalı ilə **Sister's Production, Yellow, Black and White и Keystone Production** şirkəti məşğul olur.

4 iyul 2016-cı ildən 22 sentyabradək 2yeni serialın birinci sezonunun çəkilşiləri aparılıb.

Teleserialın premyerası 28 noyabr 2016-cı ildə Moskva vaxtı ilə saat 20:00-də СТС telekanalında gedəcək. Yeni seriyalar həftənin birinci günmündən cümə axşamı də daxil olmaqla saat 20:30-da olacaqdır.

## Həmçinin bax
* Mətbəx (teleserial)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  СТС telekanalının saytında teleseraialın səhifəsi
* Страница сериала на сайте компании Yellow, Black and White
* Страница сериала на сайте Molodejj.tv
Oskolki adaları

**Oskolki adaları** ()  — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti  Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adalarda yaşayış yoxdur. Adaların ümumi sahəsi 1,5&nbsp;km² təşkil edir. İki qrup adadan ibarətdir: Lisı və Şişki, Peşernaya və Kira qayalıqları. Lisi (Tülkülər) adası burafa çoxlu sayda tülkünün olması ilə əlaqədar verilmişdir. Şişki qayalıqları isə dörd qayalıqdan ibarətdir. 1946-cı ildə təşkil olunan ekspedisiya zamanı adaların xarici görünüşü ilə əlaqədar Şaşki (Dama oyunundakı daşlar mənasında) adlandırılsada, kartoqrafın və redaktorun səhvi ucbatından Şişki olaraq təhrif olunuşdur.

Şikotan adasından Şpanberq boğazı ilə (20&nbsp;km şimal-şərq), Zelyonı adasından isə Polonski boğazı ilə ayrılır. Adalardan 6&nbsp;km şimal-şərqdə Polonski adası yerləşir. 
## İstinadlar
Nöqtə (həndəsə)

**Nöqtə** — həndəsənin əsas elementlərindən biridir. Onun fəzada heç bir ölçüsü yoxdur. Həndəsəyə aksiom baxımından yaxınlaşdıqda (Sintetik həndəsə) nöqtə ilə bərabər düz xətt də eyni səviyyədə çıxış edir. Analitik və difersial həndəsədə isə bütün başqa obyektlər nöqtələr çoxluğu kimi təsvir olunurlar.

Yunan filosofu Evklid e.ə. 300-ci ildə nöqtəni bölünməyən bir hissə kimi təsvir etmişdir. Nəzəri cəhətcə nöqtənin təsdiqinin heç bir əhəmiyyəti yoxdur.

Müasir aksiom sistemləri isə bunu inkar edirlər. Məsələn, Hilbert aksiom sisteminə görə həmişə iki nöqtə bir xətti əmələ gətirir.

Proyeksiya müstəvisində nöqtə və düz xətt amlayışları hətta bir-biri ilə dəyişilə bilər. Burada xətti sonsuz kiçik, nöqtəni isə sonsuz uzun və nazik götürmək mümkündür.

## Xassələri
# Bir nöqtədən sonsuz sayda düz xətt keçirmək olar.
# İki nöqtədən yalnız bir düz xətt keçirmək olar
Hakopcan Deritcan

**Hakopcan Deritcan** — Səfəvilər imperiyasının Marseldə akkreditə olunmuş ilk konsullu. 1715-ci ildən ölümünə qədər konsul kimi fəaliyyət göstərmişdir. Deritcan Fransa üzrə ümumi səfir Məhəmməd Rza Bəyin geri qayıtmasından sonra Səfəvilər imperiyasının Qərbi Avropa üzrə əsas təmsilçisi olmuşdur. Məhəmməd Rza Bəy kimi Səfəvilər dövlətinin IX hökmdarı  Sultan Hüseynin hakimiyyəti dönəmində vəzifəyə gətirilmişdir.
Riyazi fiqurların siyahısı

## 0D fiqurlar
* Nöqtə

## 1D fiqurlar
* Düz Xətt
* Çevrə
* Şüa
* Hiperbola
* Parabola
* Ellips

## 2D fiqurlar (Müstəvi Fiqurları)
* Dairə
* Çoxbucaqlılar
** Üçbucaq
** Dördbucaq
*** Kvadrat
*** Düzbucaqlı
*** Trapesiya
*** Romb
*** Paraleloqram
** Beşbucaqlı
** Altıbucaqlı

## 3D fiqurlar (Fəza Fiqurları)
* Kürə
*Çoxüzlülər
** Konus
** Piramida
** Prizma
*** Kub
*** Paralelepiped
** Silindr

## 4D fiqurlar
* Teserakt
II İovannes

**II İovannes** (*II İovannes Qabelian*, İoann, ?—574) — erməni katolikosu (557—574 ).

565-ci ildə Dvində nestorianlıq və xalkidonçuluq əleyhinə üçüncü kilsə yığıncağı təşkil etmişdir. Onun iki məktubu məlumdur, hansı ki Albaniyanın və Süniyin dini rəhbərlərindən nestorianlığa qarşı təcili tədbirlər görülməsini istəyir. Albaniya katolikosu Abbasa ünvanlanladığı birinci məktub Moisey Kalankatlı tərəfindən "Alban ölkəsinin tarixi"nin ikinci kitabına daxil edilmişdir. İkinci məktub isə Sünik hakimi Mir-Artaşirə və Sünik yepiskopu Vrtanesə ünvanlanışdır. Hər iki məktubun mətni "Məktublar kitabı"ında zamanəmizə qədər gəlib çatıb.

İovannes Ermənistanın Ayrarat tarixi vilayətinin Qabexian kantonunda olan Syun Tseqhoun kəndindən idi.

Onun katolikosluğu dövründə Ermənistan İran işğalı altında idi. 571-ci ildə Sasani şahı I Xosrov Dvində atəşpərəst məbədi tikdirdi. Bu zaman Ermənistan paytaxtında III Vardan Mamikonyanın başçılığı altında üsyan qalxdı. İovannes üsyanı dəstəklədi. 572-ci ildə Dvin iranlılar tərəfindən tutuldu və İovannes Bizans torpaqlarına qaçdı. O, orada  imperator II Yustindən komək istəyir. İmperator kömək etməyə bu şərtlə razı olur ki, Erməni kilsəsi tərəfindən rədd edilən xalkidonçuluğu qəbul etsinlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

*
*
*
*
Palindromik ədəd

**Palindromik ədəd** — iki tərəfdən də oxunduğu zaman eyni olan ədədlərə deyilir.

**Misal:** 5, 101, 2112, 14341, 213898312 və s.
* Sadə palindromik ədədlər: 2, 7, 151, 191 və s.
* Kvadratik palindromik ədədlər: 1, 4, 121, 484, 12321 və s.
* Kubik palindromik ədədlər: 8, 343, 1331, 1030301 və s.

## İstinadlar
Anuçin adası

**Anuçin** (, ) — Kuril adalarına daxil olan Cənubi Kuril sırasına daxildir. İnzibati cəhətdən Rusiyaın Cənubi Kuril şəhər dairəsinə daxildir.

Yaponiya adaya iddia edir. İnzibati cəhətdən Hokkaydo qubernatorluğu Nemuro dairəsi ərazisinə daxil edilir. Yaponlar adanı Habomay adarı qrupuna daxil edirlər.

Adanın sahəsi 5 km² təşkil edir. Maksimal hündürlük 33 metrdir. Tanfilev adasından Tanfilev boğazı ilə ayrılır.
Ada rus coğrafiyaçısı, antropoloq və etnoqraf Dimitri Anuçinin şərəfinə adlandırılmışdır.

Anuçin adası Tanfilev adasından Tanfilev boğazı ilə ayrılır.

17 sentyabr 2014-cü ildə Anuçik adasının cənubunda xaç yerləşdirilmişdir.

## Fauna
Adanın iqlimi Kiçik Kuril cərgəsinə daxil adalar arasında ən yumşaq olanıdır. Gəmiricilərin bala vermə dövrü noyabrın sonlarına qədər davam edir. Burada hətta isti sevər növlərdən onlan dovşanlar belə yaşaya bilər. Buna misal kimi 1946-cı ildə adala şinşila növündən olan dovşanların gətirilməsidir. 1955-ci ildə sayları o qədər artmışdır ki, 1–2 saat ərzidə 10–20 dovşanı ovlamaq mümkün olurdu. Ancaq daha sərt qış ayları adaya tülkülər doluşmuş və nəticədə dovşanların sayı azalmağa başlamışdır. 1995-ci ildə bu dovşan növünün,adada nəsli tam kəsilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Kunaşir və Kiçik Kuril cərgəsinə daxil olan adaların təsviri
Dəniz Həyatı Parkı (Sinqapur)

**Dəniz Həyatı Parkı»** () — Sinqapurun Sentosa adasında yerləşən dünyanın ən böyük okeanariumu. Park 22 noyabr 2012 -ci ildə açılmış və iki hissədən ibarətdir: **S.E.A Aquarium** okeanariumu və **Adventure Cove Waterpark** su əyləncə mərkəzi.

## Okeanarium
Okeanariumda 45 000 000 litr həcmində dəniz suyu cəmləşib. Parkda 100 000 dəniz canlısı, 800 növ məskunlaşıb. Okeanarium 10 yaşam sahəsinə və 49 dəniz arealından ibarətdir. Mərkəzi akvarium açıq okean bölməsidir. Məhz burda dünyanın ən böyük müşahidə aynası yerləşir. Eni 36 metr, hündürlüyü 8,3 metr olan bu bölmə ziyarətçilərdə əsil dəniz dibi  illuziyası yaradır.

Okeanariumda dünyanın ən böyük skatların sərgisi nümayiş olunur. Burada afalinləri ( 24 növ), bürünc çəkic balıqları, yapon krab-hörümçəkləri görmək olar. Dəniz canlıların nadır növlərindən olan nautilus pompiliusda park sakinlərindəndir. Parda ilk öncə balina akulada saxlamaq planlaşdırılsada, sonradan bundan vaz keçilmiş. Səbəb isə onların tədric olunub saxlanılması çətinliyi idi. Park daxilində bir neçə kiçik akvariumda mövcuddur. Bu akvariumlar böyüdücü şüşələrlə təmin olunub. Onların vasitəsilə dəniz atlarını müşahidə etmək daha əlverişlidir.

Okeanarium daxilində vertikal şəkildə yerləşən akvarium var. Onun hündürlüyü bir neçə mərtəbəli bina hündürlüyündədir. Park daxilində müxtəlif proqramları həyata keçirən beynəlxalq elmi-tədqiqat mərkəzi yerləşir.

Bu park əslində Sinqapurda yeganə deyil. İlk belə park 1991-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Underwater World adlanan bu park da Sentosa adasındadır.

## Akvapark
Adventure Cove Waterpark və ya «Məcara buxtası» adlanan su akvaparkına 6 fərqli su təpəsi, hidromaqnit raketlər, qayalı ərazilər və s.daxildir. Ərazidə 600 metrlik "əyləncə çayı" var. 14 fərqli mövzulu səhnələr turistlərə cəngəllik həyatı haqqında ətraflı məlumat verir. Əlavə olaraq akvaparkda yeraltı akvarium və balacalar üçün hovuz fəaliyyət göstərir.
## Park ərazisində qidalanma
Ərazidə olan Cat Cora restoranında dəniz məhsulları ilə qidalanmaq olar.
## Alış-veriş
Akvariumun girişində müxtəlif suvenirlər satılan mağazalar yerləşir.
## Şəkillər

## İstinadlar
Frants Mikloşiç

**Frants Ksaver Mikloşiç**(; 20 noyabr 1813 - 7 mart 1891)—sloven və avstriya dilçisi.

## Həyatı

Frants Ksaver Mikloşiç 20 noyabr 1813-cü ildə indiki Sloveniyada anadan olmuşdu.Varajdin və Maribor şəhərlərində gimnaziyada oxumuşdu.Qrats Universitetində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdı.Slavyan dillərinin tarixi müqayisəli təhlinin əsasını qoymuşdu.1849-cu ildə Vyana universitetində Slavyan dilləri kafedrasına başçılıq etmişdi. Frants Mikloşiç 1851-ci ildə Vyana EA-nın akademiki,  1854-1855-ci illərdə — Vyana universitetinin rektoru olmuşdu.

1852-1875-ci illərdə Frants Mikloşiçin fundamental əsəri olan «Slavyan dillərinin müqayisəli qrammatikası» I-IV tomları çap olunmuşdu.

Frants Mikloşiç 7 mart 1891-ci ildə Vyana şəhərində vəfat edib.

## Seçilmiş əsərləri
* *Lexicon linguae slovenicae veteris dialecti*, 1850 (1862-65 als *Lexicon Palaeoslovenico-graeco-latinum*)
* *Vergleichende Grammatik der slavischen Sprachen*, 4 Bde., 1852–75
* *Vergleichende Formenlehre der slavischen Sprachen*, 582 pages, 1856, mainly consisting of the 3rd book of *Vergleichende Grammatik*, and for which he was awarded the Volney prize
* *[https://archive.org/stream/monumentaserbic00miklgoog#page/n454/mode/2up Monumenta Serbica Spectantia Historiam Serbiae, Bosniae, Ragusii]*, 1858 (Hg.)
* *Die Bildung der slavischen Personennamen*, 1860
* *Etymologisches Wörterbuch der slavischen Sprachen*, 1886
* *Über die Mundarten und Wanderungen der Zigeuner Europas*, 12 Tle., 1872-80.

## Xarici keçidlər
Çjentszyan

**Çjentszyan** ( ) Çin Xalq Respublikasının Cianqsu vilayətinin cənubunda liman şəhəridir. Əvvəllər (1912-18) Dantu kimi tanınan şəhər Yanszı çayının cənub hissəsində yerləşmişdir. Çjentszyan şəhəri 1928-49 illər arasında Cianqsu vilayətinin idarə mərkəzi olmuşdur.

## Tarix
Eramızdan əvvəl 8. əsrdən başlayaraq feodal bəylər  tərəfindən idarə olunan bu ərazi Zhufanqyi kimi adlandırılsada  bir müddət Kuyanqyi kimi də adlandırıldı. Eramızdan əvvəl  221-ci ildə Tsin sülaləsinin hakimiyyətə gelmesindən sonra kiçik bölgə statusu verildi və adı Zhufanqyidən Dantuya dəyişdirildi. Eramızdan əvvəl 3. əsrin ortalarında daha böyük bir idarə mərkəzi oldu. Cənubi Çinin  581-ci ildə Suilər tərəfindən  işğalından sonra Yanszı sahillərini müdafiə edən qarnizon yaradıldı. 595-ci ildə isə Run adı ilə bölgə statusu verildi. Jhiangnan kanalının (609) Yanszı çayına birləşdiyi yerdə yerləşdiyi üçün böyük dəyər verilən  şəhər, zengin Yanszı deltası bölgəsindən vergi kimi alınan taxılın əsas yığılma mərkəzi kimi daha da inkişaf etdi.  Song sülaləsi dövründə (960-1127) stratejik dəyəri olan şəhər 975-ci ildə Çjentszyan adı ildə əsgəri bölgə (*jun*) elan edildi. 1113-ci ildə isə  üst bölgə (*fu*) statusu aldı.

Dantu adı ilə 1912-ci ildə şəhər olandan sonra, 1918-ci ildə  yenidən Çjentszyan adını aldı. Şəhərin limanı 1861-ci ildə  Tianjin müqaviləsi ilə (1858) xarici ticarətə başladı. Qala divarları ile çevrilmiş olan qədim şəhər  19. əsrin sonları 20. əsrin əvvəllərinde sürətlə inkişaf eləməyə başladı. Amma 1850-ci ildə Böyük Kanalın şimal hissəsinin bağlanması Çjentszyan limanının dəyərini itirməsinə səbəb oldu .

İngilislərin Yanszı deltası işğal elədiyi Afyon Müharibəsinin (1839-1842)
döyüşlərinə səhnə olan Çjentszyan Taypin üsyanı . (1850-64) illərində böyük zərər gördü. 1853-cü ildə üsyançıların əlinə keçdi və üsyanın  mərkəzi olan Nankin şəhərinin müdafiəsində mühüm  rol oynadı.
1857-58-ci illərdə şəhərdə böyük döyüşlər oldu.

## Qardaş şəhərlər
* Kiskőrös, Macarıstan
*Kuching, Malayziya
* Stavropol, Rusiya
* Tsu, Yaponiya
* Tempe, Arizona, ABŞ

## İstinadlar
Miralayevlər

**Miralayevlər** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndinə mənsub bəy nəslidir.

## Soyun tarixi
Əslində bu soy "Miralay" olmalıdır. Qazaxlılar davamlı olaraq Osmanlı ordusunda xidmət etdiyinə görə soy adı "Miralay"-Əmiralay-Alay Əmiri (indiki Polkovnik) hərbi rütbəsindən götürülmüşdür. Hazırda bu soy Miralılar kimi tanınır. Bu günədək qalmış Miralaylar (Miralılar) şəcərəsindən (soy ağacından) göründüyü kimi bu soyun 450 illik tarixi məlumdur. Qazax sultanlığı dövründə Qazax Sultanlarından biri Miralı bəy olmuşdur.

## Görkəmli şəxsləri
* Mustafa Bəy Miralayev (19-cu əsrin 60-cı illəri) — bəy, Hacı Mahmud Əfəndinin qızlarından Səyalı xanımın həyat yoldaşıdır. Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndində yerləşən Hacı Mahmud Əfəndi türbəsinin (Göy Türbə) inşasına Mustafa bəy rəhbərlik etmişdir.
* Yasin bəy Miralayev — Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının məzunu, tanınmış tacir. Mustafa Bəy Miralayevin oğludur.
* Teymur Miralayev (1904–1999) — Azərbaycan tarixçisi.
* Miralı bəy Miralayev — Mustafa Bəy Miralayevin oğlu, Yasin bəy Miralayevin qardaşıdır. Miralını anti-sovet fəaliyyətinə, zadəgan nəslə mənsubluğuna görə güllələyiblər".
* Şahı ağa Miralayev (1888–1931) — 1931-ci ildə Daş Salahlıda kəndliləri tərkisilah əməliyyatının gedişində XDİK orqanlari tərəfindən fevralın 10-da həbs edilmiş və üçlüyün qerarına esasən, martın 17-də Qazax həbsxanasında güllələnmişdir. Ona 11/05–1993-cü il tarixdə bəraət verilmişdir.

## Mənbə
* Fikrət Seyidov. Aslanbəylidən başlanan xatirələr. Bakı: 2000, 350 səh.

## İstinadlar
Mustafa Bəy Miralayev

**Mustafa Bəy Miralayev** (XIX əsrin 60-cı illəri—?) — bəy, Hacı Mahmud Əfəndinin qızlarından Səyalı xanımın həyat yoldaşıdır. Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndində yerləşən Hacı Mahmud Əfəndi türbəsinin (Göy Türbə) inşasına Mustafa bəy rəhbərlik etmişdir.

## Ailəsi
Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndinə mənsub Miralayevlər soyundandır.  4 oğlu, 4 qızı olmuşdur. Fikrət Seyidov, Mirvarid Dilbazi və Yaqut Dilbazinin ana tərəfdən babasıdır.

## Mənbə
*Fikrət Seyidov. Aslanbəylidən başlanan xatirələr. Bakı: 2000, 350 səh.

## İstinadlar
Lovuşki qayalıqları

**Lovuşki qayalıqları** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan qayalıqlar qrupu. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ərazisində yaşayış yoxdur. Kruzenştern boğazında yerləşir. Şiaşkotan adasından 20 km cənubda qərarlaşır. Buraya 10 iyi qaya və bir necə cçəkilmə zamanı səthə çıxan qayalıqlar mövcuddur. İri qayalıqlar: Dolqaya (23 m), Vısokaya (42 m), Kotikovaya (28 m), Nizkaya (2,7 m).

Hər il Dolqata qayası üzərində 750–830 cavan dəniz şiri müşahidə edilir. Hər il isə burada 400–450 bala doğulur.

Qayalıqlarda bitki örtüyü əsasən otlardan ibarətdir. Üzərlərində qarabatdaq, qağayılar və təmizçilər yuva qurur.

Qatalıqlara bu adı 1805-ci ildə İvan Kruzenştern vermişdir.

Lovuşki qayalıqlarından 50 km cənub-şərqdə Raykoke adası, 20 km şimalda isə Şiaşkotan adası yerləşir.

## Məmbə
* Qayalıqların təsviri. Şəkillər.
* Lovuşki qayalıqları rfemmr.org saytında 
* Остров Dolqaya qayası
Lenins Weg

**Lenin yolu** () — 1932–1936-cı illər ərzində Helenendorf və bir müddət sonra Bakı şəhərində nəşr olunmuş alman dilində qəzet. Kommunist yönümlü olan qəzet Azərbaycan Kommunist Partiyasının *Mərkəzi Komitəsinin* dəstəyi ilə nəşr edilmişdir. Lenin yolu qəzeti Qafqaz almanları arasında kommunist ideyalarının yayılmasına hesablanmışdı.

1936-cı ildə 3 min tirajla nəşr olunurdu.

## İstinadlar