open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Froloş burnu

**Froloş burnu** (, ‘Nos Frolosh’ \'nos 'fro-losh\) — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Anvers adası sahillərindən şimal-şərqdə yerləşən burundur. Burun Qalata buxtasından şimalda yerləşmişdir.

Burun qərbi Bolqarıstanda yerləşən Froloş şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Deliradev burnundan 1.93&nbsp;km şimalda, Beyle burnundan 4.1&nbsp;km cənub-şərqdə, Melçior adalarına daxil olan Lambda adasından 7&nbsp;km qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 64 60.  Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Anvers adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Frolosh Point. 
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Mitev buzlağı

**Mitev buzlağı** (, ‘Mitev Lednik’ \'mi-tev 'led-nik\) — 2.9&nbsp;km uzunluğu, 2.5&nbsp;km eni olan və Antarktidanın Palmera arxipelaqının Brabant adası sahillərindən şərqdə yerləşən buzlaqdır. Buzlaq Laennnek buzlağından 750 m şərqdə yerləşmişdir.

Buzlaq Bolqarıstanlı elm adamı, ürək döyüntüsünü kəş edən alim olan İvan Mitevin (1924-2006) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Mitev buzlağı  koordinatlarında yerləşmişdir. Avroleva yüksəkliyindən şimalda, Hill körfəzindən şimal-şərqdə, Petroff burnundan qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* British Antarctic Territory.  Scale 1:200000 topographic map.  DOS 610 Series, Sheet W 64 60.  Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.
*Brabant Island to Argentine Islands.  Scale 1:250000 topographic map. British Antarctic Survey, 2008.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Brabant adası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Lakatnik burnu

**Lakatnik burnu** (, ‘Nos Lakatnik’ \'nos la-'kat-nik\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının  Smit adası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən qayalardan ibarət burundur. Neofit zirvəsinin qolunu əmələ gətirir.

Burun qərbi Bolqarıstanda yerləşən Lakatnik şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Burun Lista burnundan 1.6&nbsp;km şimal-şərqdə, Ceyms burnundan 11&nbsp;km şimal-şərqdə, Qarmen burnundan 2.66&nbsp;km cənub-qərbdə, Smit burnundan 22&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Smit adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Monteqyo

**Monteqyo** () — səhralıqdan ibarət ada. Ada 10 x 12 km ölçülərinə malikdir. Bristol adası ilə Sonders adası arasında, Atlantik okeanın cənubunda yerləşir. Cənubi Sandviç adalarına daxildir. Arxipelaqın ən hündür və ən böyük adasıdır. İnzibati cəhətdən Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları ərazisinə daxildir.

## Geologiya
Ərazisinin 90% buzlaqla örtülüdür. Ən hündür zirvəsi 1370 m yüksəkliyə malikdir. 2002-ci ilə qədər adada olan vulkanın sönmüş olması hesab edilirdi. 2005-ci ildə səmadan çəkilən şəkillər onu göstərdi ki, lava axınları sayəsində adanın sahəsi 0,2 km² artmışdır. Lava axınları buz qatını özülünə kimi dağıtmışdır. Şəkillərdə bu püskürmənin nəticələrini açıq şəkildə müşahidə etmək olur. 
## Tarixi
Ada ilk dəfə Ceyms Kuk tərəfindən 1775 ildə kəşf edilmiş və 4 Sendviç Qrafı və Britaniya Amirallığının birinci lordu Con Monteqyonun şərəfinə adlanmışdır. Adaya ilk dəfə Karl Anton Larsen ayaq basıb.

## İstinadlar
Senokos nunatakı

thumb|Triniti yarımadasının yerləşməsi.

**Senokos nunatakı** (, ‘Nunatak Senokos’ \'nu-na-tak se-no-'kos\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən aralıda yerləşən, 663 m hündürlüklü qaya nunatakıdır. Dreyatin buzlağında yerləşmişdir.

Nunatak şimal-şərqi və cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Senokos şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Senokos nunatakı  koordinatlarında yerləşmişdir. Bredli dağından 3.27&nbsp;km qərbdə, Tafft nunatakından 4.6&nbsp;km şimalda, Qoleş sıldırımından 11.43&nbsp;km cənub-şərqdə, Qurqulyat zirvəsindən 7.29&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Ella

**Ella** — qadın adı.

;Bu adı olan tanınmışlar
* Ella Leya — Azərbaycan-ABŞ bəstəkarı, musiqiçisi və yazıçısı.
* Ella Yaqubova — Azərbaycanın teatr və kino aktrisası,
* Ella Fitscerald — amerika cazmeni
* Ella Meri Lezer

;Digər
* Tilsimlənmiş Ella (film, 2004) — Amerika, İngiltərə və İrlandiya istehsalı olan fentezi, ailə və komediya janrlı film.
* Ella adası

## İstinadlar
Amadok burnu

**Amadok burnu** (Nos Amadok \'nos a-ma-'dok\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Livinqston adasının Bransfild boğazı sahillərindən cənubda yerləşən burundur. Burun buzlaqlardan azaddır.

Burun E.ə 415–384-cü illərdə Frakiya hökmdarı olan Amadokun adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Burun Elefant burnundan 2 km şimal-qərbdə, Klark nunatakından 1.8 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L. L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L. L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Cənubi Şetland adaları
* Livinqston adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
V Georq sahili

**V Georq sahili** () — Şərqi Antarktida ərazisində Viktoriya Torpağı ərazisində, 142°02' və 153°45' şərq uzunluğunda yerləşən ərazi.

V Georq sahili şelf buzlağı ilə materik buzlağının birləşməsi zonasında qərarlaşır. Buzlaqlar dəniz qaxilinə irəliləyir. Sahil ilk dəfə Avstraliya Antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Duqlas Mousonun şərəfinə adlandırılmışdır. Sahil İngiltərə kralının şərəfinə adlandırılmışdır.  

## İstinadlar

## Mənbə
* V Georq sahili
Lopyan təpəsi

**Lopyan təpəsi** (, ‘Lopyanski Kamak’ \lo-'pyan-ski 'ka-m&k\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən 1.7 km cənubda yerləşən, 583 m hündürlüklü təpədir. Təpə Erul yüksəkliyindən və Russell İst buzlağından cənubda yerləşmişdir.

Təpə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Lopyan şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Lopyan təpəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Giqen zirvəsindən 1.98 km cənub-şərqdə, Koburq zirvəsindən 2.27 km cənub-qərbdə, Panhard nuntakından 4.96 km şimal-qərbdə, Siniger nunatakından 2.64 km şimal-şərqdə, Roman təpəsindən 3.63 km şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Mouson sahili

**Mouson sahili** () — Şərqi Antarktidanın Mak-Robertson Torpağı ərazisində yerləşən sahil ərazisi.

Mouson sahili materik buzlağının kənar hissəsini təşkil edir. Buzlaq sahildən materikin daxilinə doğru artır. Sahildə buzlağın qalınlığı 50 metr, daxildə isə 1000-1500 metrdir. Bəzi yerlərdə təbii suxurlar səthə çıxır. 

Mouson sahili ilk dəfə Britaniya-Avstraliya-Yeni Zellandiya antarktik ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. 1930-cu ildə sahil ərazisi Avstraliya ekspedisiyasının rəhbəri Duqlas Mousonun şərəfinə adlandırılmışdır. 1954-cü ildən bölgədə Mouson qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.  

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mouson sahili
Koburq zirvəsi

**Koburq zirvəsi** (, ‘Vrah Coburg’ \'vr&h 'ko-burg\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimal-şərqdə yerləşən, 783 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Erul yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə Bolqarıstan sülalələrindən olan Koburq sülaləsinin (1887-1946) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Koburq zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Obidim zirvəsindən 1.25&nbsp;km şimal-qərbdə, Siniger nunatakından 3.32&nbsp;km şimal-şərqdə, Giqen zirvəsindən 3.32&nbsp;km cənub-şərqdə, Çoçoveni nunatakından 3.34&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Coburg Peak. SCAR
Zanoqe təpəsi

**Zanoqe təpəsi** (, ‘Halm Zanoge’ \'h&lm za-'no-ge\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən, 710 m hündürlüklü təpədir. Təpə Srednoqori yüksəkliyinə daxildir və Malorad buzlağından şimal-şərqdə yerləşmişdir.

Təpə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Zanoqe şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Zanoqe təpəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. İqnatiyev dağından 6.53 km şimal-qərbdə, Qreben təpəsindən 2.6 km şimalda, Henson təpəsindən 2.96 km şimal-şərqdə, Eremiya təpəsindən 4.78 km cənub-qərbdə, Korner zirvəsindən 4.41 km qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Eremiya təpəsi

**Eremiya təpəsi** (, ‘Eremiyski Halm’ \e-re-'miy-ski 'h&lm\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən qərbdə yerləşən, 863 m hündürlüklü təpədir. Təpə Mareskot silsiləsinə daxildir və Malorad buzlağından cənub-qərbdə yerləşmişdir.

Təpə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Eremiya şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Eremiya təpəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Kroun zirvəsindən 3.48 km şimal-qərbdə, Korner zirvəsindən 4.83 km şimal-şərqdə, Tanaron burnundan 6 km cənub-şərqdə, Bardarevo təpəsindən 5.89 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Fernando

**Fernando** — adı.

* Fernando Alonso — İspaniyalı Formula-1 pilotu.
* Fernanda Vaskonsellos — Braziliya aktrisası.
* Fernando Luqo —
* Fernando Peres —
* Fernando Magellan —
* Fernando Kortes —
* Fernando Torres — futbolçu
* Fernando Muslera — Uruqvaylı qapıcı.
* Fernando Ramallo — İspaniyalı kino aktyoru.
* Fernando Dias de Mendosa
* Fernando Alvares de Toledo Alba
* Fernando de Quzman

## İstinadlar
Badd sahili

**Badd sahili** () — Şərqi Antarktidanın Uilks Torpağı ərazisində, 109°16' və 115°33' şərq uzunluğunda yerləşən bölgə..

Badd sahili dənizə daxil olan böyük bir yarımada formasındadır. Bölgə nəhən buz qatı altında yerləşir. Yarımadanın qərb sahilində Qrirson vahəsi yerləşir. Vahədə Avstraliyaya məxsus olan Uilks stansiyası fəaliyyət göstərir.

Badd sahili 1840-ci ildə ABŞ ekspedisiyasının rəhbəri Çarlz Uilks tərəfindən kəşf edilmiş və ekspedisiyada iştirak edən gəmilərdən birinin kapitanı Tomas Baddın şərfinə adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Badda sahili
Qreben təpəsi

**Qreben təpəsi** (, ‘Halm Greben’ \'h&lm 'gre-ben\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən, 924 m hündürlüklü təpədir. Təpə Srednoqori yüksəkliyinə daxildir və Malorad buzlağından şimalda yerləşmişdir..

Təpə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Qreben dağının adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Qreben təpəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Ledenika zirvəsindən 2.81&nbsp;km şimal-qərbdə, Korner zirvəsindən 5.12&nbsp;km cənub-qərbdə, Henson təpəsindən 3.42&nbsp;km cənub-şərqdə, Eremiya təpəsindən 4.78&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Fridrix

**Fridrix** — ad.

* Fridrix von Esmarx — 
* Fridrix Paulus — 
* Fridrix Nitsşe — alman filosofu və klassik filoloq.
* Fridrix Völer — 
* Fridrix Şiller — 
* Fridrix Şur
* Fridrix Engels — XIX əsr alman filosofu, sahibkarı, marksizmin yaradıcılarından biri,
* Fridrix fon Hardenberq Novalis — 
* Karl Fridrix fon Ledebur — Almaniya alimi. Botanik.
* Fridrix Kazimur Medikus — alman botaniki, həkim.
* Fridrix fon Hayek — Avstriya iqtisad məktəbinin yetirməsi olan iqtisadçı
* Georq Vilhelm Fridrix Hegel — alman filosofu, obyektiv idealist
* I Fridrix
** I Fridrix Vilhelm — 1713-cü ildən 1740-cı ilə qədər Prussiyanın kralı 
* III Fridrix — 
* IV Fridrix Vilhelm —
Yarlovo nunatakı

**Yarlovo nunatakı** (, ‘Yarlovski nunatak’ \'yar-lov-ski 'nu-na-tak\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimalda yerləşən, 744 m hündürlüklü qaya nunatakıdır. Broad dərəsindən şimalda yerləşmişdir.

Nunatak qərbi Bolqarıstanda yerləşən Yarlovo şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Yarlovo nunatakı  koordinatlarında yerləşmişdir. Marten qayasından 4.53&nbsp;km şimal-qərbdə, Kanitz nunatakından 11.48&nbsp;km cənub-qərbdə, Prilep təpəsindən 6.72&nbsp;km cənubda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Kumata təpəsi

**Kumata təpəsi** (, ‘Halm Kumata’ \'h&lm 'ku-mata\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şərqdə yerləşən, 614 m hündürlüklü təpədir.

Təpə Bolqarıstanda yerləşən Vitoşa dağındakı Kumata ərazisinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Kumata təpəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. MakKolman zirvəsindən 6.9 km şimal-qərbdə, Marten qayasından 3.08 km şərqdə, Kanitz nunatakından 7.88 km cənub-qərbdə, Kain nunatakından 3.37 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Trinity Peninsula.  Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Triniti yarımadası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
* Australian Antarctic Data Centre.
Banzare sahili

**Banzare sahili** () — Şərqi Antarktidanın Uilks Torpağında, 122°05' və 130°10' şərq uzunluğinda qəralaşır.

Buzlaq enişində bir sıra hündür buzlaq dağlar vardır. Materikin daxilinə doğru buzlaq Voeykov şelf buzlağı ilə birləşir. Şimal-şərq hissədə iri aysberqlər mövcuddur. Sahil ilk dəfə 1931-cü ildə  Britaniya-avstraliya-yenizelandiya antarktik aeaşdlrmacı ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilmişdir. Sahikin adı ekspedisiyanın baş əriflərindən götülülmüşdür ).
## İstinadlar

## Mənbə
* Banzare sahili
Kemp sahili

**Kemp sahili** () —  Antarktidanın şərqində, Enderbi Torpağıında, 56°25' və 59°34' şərq uzunluqları arasında yerləşir.

Kemp sahilini Birlik dənizinin suları yuyur. Sahilin böyük qismini materik buzlağı örtmüşdür. Burada iri buzlaq sıldırımları əmələ gətirmişdir.

Sahil ilk dəfə 1833-cü ildə ingilis dəniz zabiti, «Maqnet» gəmisinin kapitanı Piter Kemp tərəfindən kəşf edilmişdir. Bir müddət sonra onun şərəfinə adlandırılmışdır. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Kemp sahili
* Kemp sahili
Cahanbanu Sultan

**Cahanbanu Sultan** (tam titulu: ''Bilqüs-zamani Ülyacənab, Naibəyi -Nəvvabi Səfəviyyə Cahanbanu Sultan Səfəvi)

## Həyatı
Cahanbanu Sultan Zibeydə sultan ilə İsa xanın qızı olmuşdur. Onun anası Şah I Abbasın 4 dekabr 1586-cı ildə Fəxricahan xanımdan olma qızı idi. Atası da Səfəvi nəslinə mənsub bir xan olmuşdur. 1612–1632-ci illər arasında atası Qorçubaşı vəzifəsi icra etmişdir. Hər iki ana, ata öz qızlarına mükəmməl tədris və dərs vermişlər. Cahanbanu xanım çox gözəl şairə həmçinin də natiq olmuşdur. Bu dövrdə hər zaman olduğu kimi Səfəvi sarayı yenə intriqalarla dolu idi. Xalası Xanağa sultanın onları aradan götürmək istəyi saray mübarizəsini artırırdı. İsa xanın nüfuzunun artması Xanağa sultanın və əri Mirzə Abu Talibi narahat edirdi. Onlar fürsət gəzir həm Zibeydə, həm də İsa xanı aradan götürməyə çalışırdılar. 1632-ci ildə fürsət ələ düşür Xanağa sultan və əri Şahı saxta sənədlərlə inandıra bilirər ki, guya Zibeydə və İsa xan saray çevrilişi etmək istəyirlər. Qəddarlıqda ad qazanmış Şah I Səfi bu sözlərlə onların hər ikinin qətlinə fərman verr. İsa xan Kərbəlada, Zeynəb sultan isə İsfahan saraylarının birində qətl edilir. Bu ölüm Cahanbanu suktana çox təsir edir. Ata və anasının 3 qardaşından sonra qalan tək qız yadigarı olan Cahanbanu qarşısına məqsəd qoyaraq yola çıxır. Dilaram Sultan onu və qardaşlarını himayəsinə alır. Zeynəb Sultan vəfat etdikdən sonra "Naibəlik" yeri boş qalmışdı və Xanağa Sultan özünü buna hazırlayırdı, lakin ağılı, gözəl fikirləri, güclü natiqlik qabiliyyəti ilə Dilaram Sultanın sayəsində Şahın yanında nüfuz qazanan Cahanbanu Sultan Nəvvabi Naibə təyin edilir. O dövrlərdə Şərqdə Moğol, Şimalda Ruslarla aparılan müharibələrdə şaha fikirlər sunan Cahanbanu sultan digər qohumlarının həsəd obyektinə çevrilir. Bir çox diplomatik yazışmalarda hətta sülhlər də belə əsas rol oynayır. Xanağa sultan və bu səfa da vəzir olan Abu Talib nüfuzlarını itirirlər. Bir müddət dən sonra Xanağa sultan qəflət vəfat edir. Həmçinin Şah I Səfi də. Bu zaman taxta Şah II Abbas çıxır bu zaman da iplər Cahanbanu sultanın əlində idi, çünki II Abbası da şah edən Dilaram Sultanla o idi. Onun bir intiqam alacağı nəfər var qalmışdı. O da Abu Talib Mirzə idi. Şah II Abbas dönəmində yenidən vəzir olan Talib Cahanbanu sultan ilə yenidən mübarizəyə başlayır. Və 1656-cı ildə öldürülür. Cahanbanu sultan bundan sonrasını sakit bir dövr keçirir. Bu mübarizə dolu hıyatında həyat yoldaşını sui qəsdlə itirən Sultan qalan ömrünü qızı ilə yaşayaraq başa vurur. (Onun həyat yoldaşı gürcü şahzadəsi idi və İsfahanda təlim tərbiyə görmüş və burada təhsil almışdı). İsfahandaikən xəstələnən Cahanbanu Sultan yatağa düşür və sarayda da vəfat edir.

## Mənbə
* "Ali-Səfəviyyə" — III cild pg 284. r
Kokalyane burnu

**Kokalyane burnu** (, ‘Nos Kokalyane’ \'nos ko-'ka-lya-ne\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Raggid adası sahillərindən qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Boqomil buxtasından cənubda yerləşmişdir.

Burun qərbi Bolqarıstanda yerləşən Kokalyane şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Benson burnundan 810 m şimal-qərbdə, Uqain burnundan 970 m cənubda, Şeffild burnundan 2.51&nbsp;km cənubda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Livinqston adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kokalyane Point.
Klari sahili

**Klari sahili** () — Antarktidanın şərqində,  130°10' və 136°11' şərq uzunluğunda yerləşən ərazi.

Sahikin uzunluğu 350&nbsp;km təşkil edir. Materik kənarında yerləşən buzlaq bir silsilə şəklində sahil boyunca uzanır. Materiiin daxilinə doğru buzlaq qalınlaşır. 60&nbsp;km məsafədə qalınlıq 1000 metr təşkil edir. 
Sahil ilk dəfə 1840-cı ildə Fransa antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Dyuman Dürvil tərəfindən kəşf edilmiş və ekspedisiyada iştirak edən «Zele» gəmisinin kapitanı Jakinonun şərəfinə adlandırılmışdır.
## İstinadlar

## Mənbə
* Klari sahili
Kerd sahili

**Kerda sahili**  () — Qərbi Avstraliyada, Kots Torpağı ərazisində,  20°00' və 27°54' qərb uzunluğunda yerləşən ərazi.
thumb|right|250px
Kerda sahili 1915-ci ildə Britaniya Antarktida ekspedisiyasının rəhbəri Ernest Şeklton tərəfindən kəşf edilmişdir. Sahil ekspedisiyanı maliyyələşdirən Ceyms Kerdin şərəfinə adlandırilmişdir. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Antarctica Detail // Caird Coast 
* Важнейшие географические открытия, плавания и исследования в Антарктике (в 18-20 вв)
Byevoter burnu

**Byevoter burnu** — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Snou adası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Boyd boğazından şimalda yerləşmişdir. Burun 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burun 1829-cu ildə Britaniya hərbi dəniz ekspedisiyasının kapitanı olan Henri Foster tərəfindən adlandırılmışdır.

## Yerləşməsi
Timblon burnundan 10.3 km cənub-qərbdə, Konvey burnundan 10.58 km şimal-qərbdə, Smit burnundan 42.8 km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L. L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L. L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Snou adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Lars-Kristensen sahili

**Lars-Kristensen sahili** () — Şərqi Antarktidanın Mak-Robertson Torpağında yerləşir. Qərbdən Mouson sahili və şərqdən isə Eymer şelf buzlağı ilə əhatələnir.

Lars-Kristensen sahili materik buzlağının kənarını təşkil edir. Birlik dənizinin sahil zolağını təşkil edir. Bu bölgə ilk dəfə 1930-1931-ci illərdə Norveç balina ovçusu Lars Kristensen tərəfindən aşkarlanmışdır. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Lars-Kristensen sahili
Lassiter sahili

**Lassiter sahili**  () — Qərbi Antarktida ərazisində, Antarktik yarımadasının qərb sahillərində yerləşir. Bölgə şimaldan Makintoş burnu və Filhner şelf buzlağı ilə isə cənubdan əhatələnir.

Sahilin uzunluğu 240&nbsp;km təşkil edir. Sahənin böyük hissəsi şelf və materik buzlağı ilə örtülüdür. Bəzi hissələrdə nunataklar səthə çıxır. Bəzən onların hündürlüyü 1800 netr təşkil edir. Lassiter sahili il boyu Ueddell dənizinin dreyf edən buzlaqları ilə örtükü olur.

Sahil ilk dəfə ABŞ antarktik ekspedisiyası zamanı akşarlanmış və tətqiq edilmişdir (1940 və 1947). Sahilin adı 1947-ci ildə təyyarəçi Ceyms Lassiterin şərəfinə adlandırılmışdır. Onun sahikin şəkillərinin çəkilməsində böyük xidmətləri olmuşdur 
## İstinadlar

## Mənbə
* Lassiter sahili
Abbas Bağırov (dövlət xadimi)

**Abbas Məmməd oğlu Bağırov** () — Azərbaycan Dəmiryol idarəsi rəisi.

## Həyatı
Abbas Məmməd oğlu Bağırov 1913-cü ildə Meğri rayonunun Aldərə kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Dəmir Yolunda başlamışdır. İxtisasca hərəkət və yük işləri mühəndisi idi. 1939-cu ildə dəmir yolu Gəncə hissəsinin rəisi, 1953-cü ildə Azərbaycan Dəmir Yolunun rəisi, 1953–1955-ci illərdə Zaqafqaziya Dəmir Yolunun rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdi. 1963–1967-ci illərdə Zaqafqaziya dəmir yolu Bakı hissəsinin rəisi, 1967–1979-cu illərdə isə Azərbaycan Dəmir Yolunun rəisi olmuşdur.

O, dəfələrlə SSRİ Ali Sovetinə deputat, Azərbaycan KP MK-ya üzv seçilmişdir.

## İstinadlar
Fikrət Kəngərli

**Fikrət İbrahim oğlu Kəngərli** ()—Azərbaycan Dəmiryol idarəsi rəisi

## Həyatı
Fikrət İbrahim oğlu Kəngərli (4 oktyabr 1929-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdu. Mühəndis-mexanik idi. 1952-ci ildə Azərbaycan Dəmiryolunda əmək fəaliyyətinə başlamış, Qazanxana sexinin briqadiri, qaldırma təmir sexinin mühəndisi, Bakı paravoz deposunun Qazanxana sexində usta, paravoz deposunun baş mühəndisi, Bakı hissəsinin baş mühəndisi vəzifələrində işləmişdi.

Fikrət Kəngərli 1976–1979-cu illərdə Bakı metropoliteninin,1979–1983-cü illərdə Azərbaycan Dəmiryolunun rəisi vəzifələrində çalışmışdı.

Fikrət Kəngərli 14 sentyabr 1992-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Noks sahili

**Noks sahili** () — Şərqi Antarktidanın Uilks Torpağı ərazisində yerləşən ərazi.  Mouson dənizi sahillərini yuyur.

Hoks sahilinin demək olar ki, hamısı buzla örtülüdür. Bircə Banger vahəsi istisnadır. Buz qatı sahildən uzaqlaşdıqca qalınlaşır və 1500 netrə çatır. Qərb hissədə dənizə Şeklton şelf buzlağı olaraq daxil olur.

Sahil ilk dəfə 1840-cı ildə ABŞ ekspedisiyasının rəhbəri Çarlz Uilks tərəfindən kəşf edilmiş və ekspedisiyada iştirak etmiş gəmilərdən birinin kapitanı Semyuel Noksın şərəfinə adlandırılmışdır. SSRİ tərəfindən bölgədə Oazis qütb stansiyası işə salınmışdır. Sonradan stansiya Polşaya dövr edilmişdir.  

## İstinadlar

## Mənbə
* Noks sahili
Cavanşir mahalı

**Cavanşir mahalı** — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biri.

## Qısa bilgi
* Sahəsi -
* Əhalisi — Cavanşirlər
* Yaranması — 1747-ci il
* Mərkəzi— Sarıcalı-Quzanlı obası
* Sərhədləri —Qərbdən Vərəndə mahalı, şimaldan Xaçın mahalı, şərqdən İyirmidörd mahalı, cənubdan I Kəbirli mahalı.

## Cavanşir mahalının tarixi
Cavanşir mahalının 1 kənd və 32 oymağında 696 (370 vergi ödəyən və 326 ödəməyən) ailə yaşayırdı. Hamısı müsəlman-azərbaycanlılardan ibarət idi. Mahal sakinlərinin başlıca məşğuliyyəti maldarlıq və taxılçılıq idi. Ən böyük oymaqlar 97 ailədən ibarət Qaravənd, 51 ailədən ibarət Köçərli idi. Mahalı minbaşı Şərifxan bəy idarə edirdi.

## Cavanşir-Dizaq mahalının naibləri

## İstinadlar

## Mənbə
* '''Ənvər Çingizoğlu, Cavanşir mahalı, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, № 5, səh.30–41.

## Həmçinin bax
* Qarabağ xanlığı
* Cavanşir eli
* Cavanşir qəzası
Sarıqamış (Qars)

**Sarıqamış** — Qars ilinin ilçəsi.

## Tarixi

Sarıqamış Türkiyənin şimal qərbində Qars vilayətinə aid qəsəbədir. Kiçik qəsəbədir, amma adı Türkiyə və Birinci Dünya müharibəsi tarixinə düşmüş bir məkandır. Osmanlı İmperiyası ilə Çar Rusiyası arasında 1878-79-cu illərdə baş vervmiş Balkan müharibəsində bu ərazilər Çar ordusu tərəfindən işğal edilmişdir. O vaxtdan 1920-ci ilə qədər bu ərazilər Çar Rusiyası tərəfindən idarə edilib.Rəsmi məlumatlara görə bu dağlarda hücum zamanı 60 min Osmanlı əsgəri donaraq ölmüşdü. Müharibə şəraitində güllə atmadan bu qədər insanın ölümü “Sarıqamış faciəsi” adlandırılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şahzadə Harald sahili

**Şahzadə Harald sahili** (, ) — Şərqi Antarktidanın Kraliça Mod Torpağında, 34° və 40° şərq uzunluğunda yerləşir. Sahilində Lyursov-Holm körfəzi yerləşir. Sahillərini Kosmonavtlar dənizi yuyur.

Sahildə buzlaqlar dənizə daxil olsa da, irəliyə getmir və buzlaq sıldırımları əmələ gətirir. Təbii suxurkarın səthə çıxması nadir hallarda müşahidə edilir. Buzlaq şəbəkəzi materikin daxilinə doğro 50–60&nbsp;km məsafədə, 1000 metr qalınlıqda uzanır.

Sahil ilk dəfə 1937-ci ilin fevralında Norveç ekspedisiyasının rəhbəri Lars Jristensen tərəfindən kəşf edilmişdir. O zamanlar Norveçin şahzadəsi, hazırda isə kralı olan V Haraldın şərəfinə adlandırılmışdır. Hazırda burada Yaponiyaya məxsus "Şova" qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Prince Harald Coast
Luitpold sahili

**Luitpold sahili** (, ) — Qərbi Antarktidanın Kots Torpağında, Heys buzlağı ilə Filhner şelf buzlağı arasında yerləşir.  
Sahil ilk dəfə 1912-ci ildə Almaniya imperiyasının antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Vilhelm Filhner tərəfindən kəşf edilmiş və Bavariya şahzadə-qəyyumu Luitpoldun şərəfinə adlandırılmışdır (1821—1912).

## Mənbə
* Важнейшие географические открытия, плавания и исследования в Антарктике (в 18-20 вв)  
## İstinadlar
Bernulli qanunu

**Bernulli qanunu** — boruda axan qazın (və ya mayenin) təzyiqi onun axın sürəti kiçik olan kəsiklərdə böyük, axın sürəti böyük olan kəsiklərdə isə kiçik olur.

: \tfrac{\rho v^2}{2} + \rho g h + p = \mathrm{const} 
Burada
* ρ - sıxlıq 
* v - mayenin sürəti 
* h - hündürlük 
* p - təzyiq 
* g - sərbəstdüşmə təcili

İdeal mayenin elementar axını üçün basqı, başqa sözlə, pyezometrik, sürət və həndəsi basqıların cəmi axının bütün kəsikləri üçün sabit bir kəmiyyətdir. Yuxarıdakı tənlik
ilə aydınlaşdırılan teoremə Bernulli teoremi deyilir. Əgər qüvvə və uzunluq vahidi uyğun olaraq kiloqram və metrlər ilə ifadə edilmişsə, onda tənliyin hər bir toplananı uyğun olaraq 1 kq mayenin enerjisini göstərir.

## İdeal maye üçün Bernulli tənliyi
Bernulli tənliyi maye enerjisinin itməməsi qanununun analitik ifadəsidir. Bu da Bernulli tənliyinin fiziki mənasını təşkil edir. Bernulli tənliyi mayenin hərəkət qanunlarını öyrənən һidrodinamikanın əsas tənliyidir. Enerjinin itməməsi qanunundan yazmaq olar ki, kinetik enerji + potensial enerji = const.

## Real mayenin elementar şırnaq üçün Bernulli tənliyi
İdeal mayenin һərəkəti zamanı mayenin tam xüsusi enerjisi, yaxud elementar axının һər һansı bir kəsiyindəki (H) ümumi basqısı dəyişməz qalır. İdeal mayenin hərəkəti zamanı mayenin tam xüsusi enerjisi, yaxud elementar axının hər hansı bir kəsiyindəki (H) ümumi basqısı dəyişməz qalır.

## İstinadlar
Skott sahili

**Skott sahili** () — Şərqi Antarktidanın qərb sahillərini əhatə edir. Ross dənizinin suları ilə yuyulur.

Sahilin uzunluğu 400&nbsp;km təşkil edir. Ərazisinin böyük hissəsini Şahzadə-Albert dağları tutur. Sahilləri ön dağlığı formasında olan buzlaqlarla sərhədlənir. Burada quru vadilər vardır. Onlar vahələr əmələ gətirir. Bu vahələrdə olan göllərin alt təbəqələrində sular 20—25 °С təşkil edir. Bu vahələrdən birində Yeni Zelandiyaya məxsus olan Vanda stansiyası fəaliyyət göstərir. 5 yanvar 1974 ildə burada 14,8&nbsp;°C temperatur qeydə alınmışdlr. Bu isə Antarktida tarixində ən isti temperaturdur.

Sahil ingilis dənizçisi Robert Skottun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Skott sahili
Can't Help Falling in Love

"**Can't Help Falling in Love**" — Elvis Preslinin 1961-ci ildə sinql kimi buraxılmış mahnısı. Huqo Peretti, Luici Kreatore və Corc Vays tərəfindən yazılmış mahnının melodiyası Jan-Pol Ejid Martininin (1741–1816) "Plaisir d'Amour" (1784) romansının əsasında yazılıb. Mahnıdan Elvis Preslinin də çəkilmiş olduğu 1961-ci il istehsalı olan "Mavi Havay" filmində istifadə olunub.

Sinqlın relizi 1961-ci il noyabrın 22-də keçirilib ("B" üzündə "Rock-A-Hula  Baby" yazılıb). Mahnı Böyük Britaniya hit-paradında birinciliyə qədər yüksəlib. 27 yanvar 1962-ci ildə ABŞ-da yarım milyonuncu nüsxəsi satılmış və mahnı "qızıl" sertifikat almışdır. 1960-cı illərin sonlarında və 1970-ci illərdə Presli öz konsertlərini adətən bu mahnı ilə bitirirdi.

2004-cü ildə *[[Rolling Stone]]* jurnalı "Can't Help Falling in Love" mahnısının Elvis Preslinin ifasında olan versiyasını "Tarixin ən yaxşı 500 mahnısı" siyahısında 394-cü yerə layiq görüb. Mahnı 2011-ci ilin siyahısında 403-cü yerdə qərarlaşıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Mahnının sözləri''  *MetroLyrics* saytında
* ''Can't Help Falling in Love'' *Songfacts* saytında
Con Voyt

**Con Voyt** (, ;) – ABŞ aktyoru, rejissoru, prodüseri, bəstəkarı, ssenaristi və döyüş ustasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidllər

* Rəsmi sayt
*
Qreyam Torpağı

**Qreyam Torpağı** () — Antarktik yarımadasının şimal sahili boyunca Ceremi burnu ilə Eqessiz burnu arasında yerləşir. Onun uzunluğu 1200&nbsp;km, qərbdən şərqə eni isə 200&nbsp;km təşkil edir. Yarımadanın şimal hissəsi Qream Topağı (68 - 63-cü paralelər arası), cənubu isə (74 - 68-ci paralellər arası) Palmer Topağı adlanır.

Qreyam Torpağının şimal hissəsi 130&nbsp;km məsafədə Triniti yarımadası adlanır. Qreyam Torpağının şimal nöqtəsi Praym-Hed burnudur. Burun həm də Antarktida materikinin ən ucqar şimal nöqtəsi hesab edilir. Bura Cənubi Amerikaya ən yaxın ərazidir. Qreyam Torpağı qərbdən Bellinshauzen dənizi, şimaldan Skotia dənizi, şərqdən isə Ueddell dənizi ilə əhatələnir. Qreyam Torpağı cənubdan Palmer Torpağı ilə sərhədlənir.

## Tarix
Topaq ilk dəfə 1832-ci ildə Britaniya Antarktika ekspedisiyasının rəhbəri Con Bisko tərəfindən Ceyms Qreyamın şərəfinə adlandırılmışdır. 1934-1937-ci illərdə səmadan aparılan çəkilişlər onu göstərmişdir ki, ərazi heç də ayrı bir ərazi deyil.
1961-ci ilə qədər SSRİ, Almaniya və Böyük Britaniya coğrafi xəritələrində  ərazi Antarktik yarımadası, ABŞ xəritələrində Palmer Torpağı, Çililərin xəritəsində Berbardo O'Hiqqins Topağı, Argentinaya məxsus xəritələrdə isə San-Martin Torpağı adlandırılırdı. Sakit okean elmi konfransında ərazi Qreyam Topağı olaraq adlandırılır.

## Status

Siyasi baxımdan bölgə mübahisəli ərazi kimi qeydə alınmışdır. Əraziyə 1908-ci ildən Böyük Britaniya, 1940-cı ildən Çili, 1943-cü ildən isə Argentina iffia edir. 1961-ci ildə qəbul olunan Antarktida haqqında konvensiyaya görə bütün iddualar dondurulmuşdur.

## Qütb stansiyası
Qreyam Torpağı və onun yaxınlığında yerləşən adalarda dünyanın bir çox ölkələrinin qütb stansiyaları fəaliyyət görtərir. Stansiyalara misal kimi General-Bernado-O'Hiqqins (Çili), Bellinshauzen (Rusiya), Komandante Ferras (Braziliya), Rotera (Böyük Britaniya), San-Martin (Argentina), Marambio (Argentina), Esperansa (Argentina), Kapitan-Artura-Prat (Çili), Аrstovski (Polşa), Palmer (США), Çançen (Çin), Akademik Bernadski (Ukrayna).

Argentinaya məxsus olan «Esperansa» stansiyasında 1978-ci ildə Antarktida tarixində ilk dəfə insan doğulmuşdur (Emilio Palma).

## İstinadlar
Duodenoqastral reflüks

**Duodenoqastral reflüks** — onikibarmaq bağırsaq (duodenum) möhtəviyyatının geriyə , mədənin içinə atılmasıdır.

DQR səbəbi pilorik məngənənin tam qapanmaması, xroniki duodenit və duodenumda təzyiqin artmasdır .[1]

DQR mədənin selikli qişasının, xüsusən də duoenuma yaxın olan antral hissənin öd turşuları və onlarının duzları, pankreas fermentləri , lizolesitin və digər duodenum möhtəviyyatının komponentləri ilə zədələnməsinə səbəb olur .[1]

DQR uzun müddət mədə selikli qişasına təsiri nəticəsində reflüks-qastrit (C- tip qastrit) formalaşır .[1]

Ancaq uzun müddət və intensiv davam edən reflüks kliniki əlamətlərlə müşahidə olunur. Xəstələrdə dillərində sarımtıl ərp, qarın nahiyəsində dəqiq lokalizasiya olmadan ağrı, dispepsiya (gəyirmə, göynəmə) müşahidə olunur. Bu əlamətləri olduqda pasientə FEQDS, ulstrasəs müayinəsi , sutkalıq pH metriya, elektroqastroenteroqrafiya təyin edilir. Turşuluğun təyini DQR olub-olmamasını və ağırlıq dərəcəsinin müəyyənləşdirmək üçün vacib meyar sayılır .[1]

## Dərmanla müalicəsi
DQR müalicəsi mədə və duodenumun hərəkətinin (motorikasının) nizamlanması və öd turşularının , lizolesitinin mədəyə aqressiyasının neytrallaşdırılmasına yönəldilir. Duodenal möhtəviyyat əsasən mədə turşuluğunun olması fonunda zədələyici təsir göstərdiyindən müalicə zamanı proton nasosu ingibitorlarından da istifadə etmək tövsüyyə olunur . Motorikanı nizamlamaq üçün prokinetiklər, öd turşularınının selikli qişaya zədələyəci təsirlərinin qarşısını almaq üçün isə ursodezoksixol turşusu preparatları istifadə olunur [1] Bundan başqa DQR zamanı qaraciyərin , mədəaltı vəzin , öd kisəsi və yollarının , bağırsaqların yanaşı gedən xəstəlikləri müalicə olunmalıdır. 

## Mənbə
* *Белоусов С. С., Муратов С. В., Ахмад А. М.* Гастроэзофагеальная рефлюксная болезнь и дуоденогастральный рефлюкс. — Н. Новгород: Изд-во Нижегородской государственной медицинской академии, 2005. — 120 с. — ISBN 5-7032-0554-9.
* *Бабак О. Я.* Желчный рефлюкс: современные взгляды на патогенез и лечение. Сучасна гастроэнтерологiя, 2003, № 1 (11).

## Qeydlər
# ↑ *Рапопорт С. И.* Гастриты (Пособие для врачей). — М.: ИД "Медпрактика-М", 2010. — 20 с. ISBN 978-5-98803-214-4.
Sima Eyvazova

**Sima Eyvazova** (tam adı: **Sima Rəhman qızı Eyvazova**; ) — SSRİ və Azərbaycan diplomatı.

## Həyatı
Sima Eyvazova 2 oktyabr 1933-cü ildə tarixində Bakı şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 16 yaşında başlamışdır. 23 yaşında Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin təbliğat və təşviqat şöbəsinin təlimatçısı işləmişdir. 26 yaşında Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi onu SSRİ Xarici İşlər Nazirliyi yanında Ali diplomatiya məktəbində oxumağa göndərmişdir. Sima Eyvazova bu məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Daha sonra onu SSRİ XİN-in Mərkəzi Aparatında 2-ci Avropa şöbəsində işə götürmüşlər. Bu vəzifədə o, əsasən SSRİ-nin Böyük Britaniya ilə münasibətlərinə dair məsələlərlə məşğul olmuşdur. Üçüncü katib postundan birinci dərəcəli müşavir vəzifəsindək yüksəlmişdir. 1982-ci ildə Azərbaycan SSR KP MK-nın 1-ci katibi Heydər Əliyev onu Azərbaycan SSR-in xarici işlər naziri vəzifəsinə dəvət edir və Sima Eyvazova bir müddət bu vəzifədə çalışır. Daha sonra SSRİ XİN onu xaricdə vəzifəyə təyin etmişdir. Belə ki, 1985-ci ildə Sima Eyvazova BMT-nin Cenevrədəki (İsveçrə) bölməsində məsul vəzifəyə təyinat almışdır. O, burada SSRİ dağılanadək çalışmışdır. SSRİ dağılan ərəfədə — 1991-ci ilin oktyabr ayında Sima Eyvazova BMT-nin Cenevrədəki bölməsində sovet diplomatiya xidmətindəki vəzifəsindən istefa verərək, müstəqil Azərbaycan Respublikasının bu qurumdaki nümayəndəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.

Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin 1997-ci il 4 mart tarixli Fərmanı ilə Sima Eyvazovaya Azərbaycan Respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri rütbəsi verilmiş və bununla yanaşı o, BMT-nin Cenevrədəki bölməsində və İsveçrədəki digər beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycan Respublikasının daimi nümayəndəsi təyin edilmişdir. 28 iyun 1999-cu ildə ezamiyyət müddətinin bitməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının BMT-nin Cenevrə şəhərindəki bölməsində və digər beynəlxalq təşkilatlar yanında daimi nümayəndəsi vəzifəsindən o, geri çağırılmışdır. O, 6 xarici dil bilirdi ki, bunlardan da 3-ü BMT-də rəsmi dillərindən olan rus, ingilis və fransız dilləri idi.

Sima Eyvazova müstəqil Azərbaycanın tarixində ilk peşəkar diplomat qadın olub. Eyni zamanda keçmiş SSRİ-də ilk qeyri-rus qadın diplomat kimi tarixə düşüb. O, SSRİ Xarici İşlər Nazirliyi yanındakı Ali diplomatiya məktəbində təhsil almış qeyri-rus milliyətinən olan ilk qadın diplomatdır.

Sima Eyvazova 6 may 2009-cu ildə İsveçrənin Cenevrə şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Şahzadə Ulaf sahili

**Şahzadə Ulaf sahili** (; ) — Şərqi Antarktidanın Kraliça Mod Torpağında yerləşən sahil. Qərbdən Lyutsov körfəzi, şərqdən isə Alaşeev körfəzi ilə əhatələnir.  Sahilin uzunluğu 250&nbsp;km təşkil edir. Buz qatı sahildə hündür sıldırımlı qayalar əmələ gətirir. Sahildən 50&nbsp;km məsafədən buz qatının qalınlığı 1500 metr təşkil edir.

Sahil ilk dəfə 1930-ci ildə Norveç ekspedisiyasının rəhbəri Yalmar Riser-Larsen tərəfindən kəşf edilmiş və norveç şahzadəsi V Ulafın şərəfindən ibarətdir.

## Mənbə
* Şahzadə Ulaf sahili
## İstinadlar
Mazımçay kilsəsi

**Mazımçay kilsəsi** və ya **Mazımgəray kilsəsi** - Balakən rayonunun Mazımçay kəndi yaxınlığında yerləşən, zal-tağ formalı alban kilsəsidir. 4.7x4.7 metr ölçüyə malik olan kilsə əhəngdaşından inşa edilmişdir. Kilsə şərq fasadından baxdıqda beşbucaqlı formaya, daxildən isə nalformalı apsidya malikdir. G. Məmmədova qeyd edir ki, *“...kilsənin bu cür memarlıq həlli Kiş kilsəsinin planını xatırladır, yeganə fərq, Kiş kilsəsinin apsidasının yarımdairəvi formaya malik olmasıdır.”*

Mazımgəray kilsəsini fərqləndirən əsas xüsusiyyət şərq divarı istisna olmaqla, hər divarında bir giriş qapısının (ümumilikdə üç qapı) yerləşməsidir. Planlaşdırma həlli, apsidanın nalformalı olması, inşaatda istifadə edilmiş yaxşı yonulmuş əhəng daşı tikilinin erkən orta əsrlərə aid olmasından xəbər verir.

Gürcüstan tədqiqatçısı İ. Adamia “*Sainqilo*” adlı əsərində bu kilsə haqqında məlumat verərkən abidəni *“Dzeli Çxoveli”* adlandırır ki, bu da gürcü dilindən hərfi tərcümədə *“kilsə sütun”*   anlamını ifadə edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Həmçinin bax

* Qafqaz Albaniyasının memarlığı
* Alban Həvari Kilsəsi
* Azərbaycan arxeologiyası
* Azərbaycan memarlığı
Barutin buxtası

thumb|Cənubi Şetland adalarında Snou adasının yerləşməsi.
thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.

**Barutin buxtası** (, ‘Zaliv Barutin’ \'za-liv 'ba-ru-tin\) — 2.05&nbsp;km uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Snou adası sahillərindən 1.03&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Monroye burnundan şimalda, Vokil burnundan cənubda yerləşmişdir. 20-ci əsrin sonu, 21-ci əsrin əvvəlində buzlağın əriməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir.

Buxta cənubi Bolqarıstanda yerləşən Barutin şəhərinin adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Barutin buxtası  koordinatlarında yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map.  Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009.  ISBN 978-954-92032-6-4 (Updated second edition 2010.  ISBN 978-954-92032-9-5)
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

## Həmçinin bax
* Snou adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Barutin Cove.
Vokil burnu

**Vokil burnu** (, ‘Nos Vokil’ \'nos vo-'kil\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Snou adası sahillərindən cənub-qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Boyd boğazından 300 m cənub-qərbdə, Barutin buxtasından şimalda yerləşmişdir.

Burun Bolqarıstan sülaləsi olan Vokilin (8-ci əsr) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Esteverena burnundan 2 km cənubda, Monroye burnundan 2 km şimalda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* L. L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L. L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

## Həmçinin bax
* Snou adası
* Cənubi Şetland adaları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vokil Point.
Broks zirvəsi

thumb|Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
thumb|Şimali Sentinel dağlarının xəritəsi.

**Broks zirvəsi** (, ‘Vrah Brocks’ \'vr&h 'broks\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2300 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Ahrida zirvəsindən 6.5&nbsp;km qərbdə yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir.

Zirvə Bolqarıstanlı alpinist və  mütəşəkkil turist hərəkatın pioneri adını daşıyan Helmut Broksun (1895-1969) adını daşıyır.

## Yerləşməsi
Broks zirvəsi  koordinatlarında yerləşmişdir. Ahrida zirvəsindən 4.58&nbsp;km qərbdə, Strahil zirvəsindən 7.7&nbsp;km şimalda, Silyanov zirvəsindən 5.55&nbsp;km şərqdə, Mursalitsa zirvəsindən 11.73&nbsp;km şimalda, Dalrumpl dağı 10&nbsp;km cənub-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

## Xəritə
* Newcomer Glacier.  Scale 1:250 000 topographic map.  Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

## Həmçinin bax
* Antarktida
* Sentinel dağları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Brocks Peak. 
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Sentinel dağları

**Sentinel dağları** — Antarktidada yerləşən Minnesota buzlağının şimal hissəsində yerləşən və Elsuort dağlarının şimal hissəsini əmələ gətirən vacib bir dağ silsiləsidir.
Sabrina sahili

**Sabrina sahili** () — Şərqi Antarktidanın Uilks Torpağında yerləşən sahili. Sautard burnu (122°05' ş. u.) və Uoldron burnu (115°33' ş. u.) arasında yerləşir.

Sabrina sahilinin uzunluğu 300 km məsafədə uzanır. Ərazisinin böyük qismi Moskva Universiteti şellf buzlağı sahəsinə daxildir. Bu bölgə ilk dəfə ingilis ekspedisiyasının rəhbəri Con Balleni tərəfindən kəşf edilmişdir. Ərazinin kəşf tarixi 1839-cu ilin martına təsadüf edir. 1931-ci ildə Duqlas Mouson Balleninin təşkil etdiyi ekspedisiyasının əsas gəmisi olan "*Sabrinanın*" şərəfinə adlandırılmışdır. 1957–1958-ci illərdə sahil Sovet Antarktik ekspedisiyası tərəfindən tədqiq edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Sabrina sahili
Rokfellerlər yaylası

**Rokfellerlər yaylası**, () Antarktidada Meri Berd Torpağının bir parçası olan buz yaylasıdır. Şireys və Sipl sahillərinin şərqindən Ford, Flud və Executive Committee ərazilərinin cənubuna qədər uzanır. Geniş, buzla örtülü, dəniz səviyyəsindən 1000 metr, bəzi yerlərində isə 1500 metr yüksəklikdədir.

## Kəşfi

Rokfellerlər yaylası, 1934-cü ildə, Berd səfəri əsnasında Riçard Berd tərəfindən kəşf edilmiş və kəşf səfərinə maliyyə dəstəyi dəstəyi verən Con D. Rokfeller, Jr,-nın adı verilmişdir.

## Həmçinin baxın
* Meri Berd Torpağı
* Qərbi Antarktida

## İstinadlar
Şahzadə Astrid sahili

**Şahzadə Astrid sahili** () —  Şərqi Antarktidanın Kraliça Mod Torpağı sahilini təşkil edir. Sahil ərazisi 5° və 20° şərq uzunluqları arasında qərarlaşır .

Sahil demək olarr ki, şelf buzlağı üzərində yerləşmişdir. Buzlaqlar hündür sıldırımlı qayalar əmələ gətirir. Mərkəzi hissəsində Şirmaher vahəsi yerləşir. 1961-ci ildən burada SSRİ-nin "Novolazarevskaya" stansiyası yerləşir. Hazırda bu stansiya Rusiyaya məxsusdur. 1959-1961-ci illər ərzində bu regionda Lazarev stansiyası fəaliyyət göstərmişdir. 

Şahzadə Astrid sahili 1931-ci ildə Norveç balina ovunu təşkil edən gəmilər tərəfindən kəşf edilmiş və 1932-ci ildə norveçli şahzadə Astridin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Şahzadə Astrid sahili
Saunders Sahili

**Saunders Sahili** () — Kolbek burnu və Brinnan nöqtəsi arasındakı Qərbi Antarktida sahillərinin Meri Berd Torpağında yerləşən hissəsidir. Qərbində Şireys sahili, şərqində Rapirst sahili var.

## Həmçinin baxın
* Meri Berd Torpağı
* Qərbi Antarktida

## İstinadlar
İbar qayaları

**İbar qayaları** — Cənubi Şetland adalarında, Bonert qayasından 0,4 km şərqdə, Qrinviç adasından Kanto nöqtəsindən isə 1 km cənub-şərqdə yerləşən iki qaya. "Islote Ibar" və "Islote Teniente Ibar" ifadələri 1950-ci illərdə Çili hidroqrafik cədvəllərində görünmüşdü və daha böyük və qərbdə yerləşən qayanı bildirmək üçün istifadə olunmuşdu. Leytenant Mario İbar P. 1947-ci ildə Qrinviç adasında Çili Kapitan Arturo Prat Bazasının açılışının rəsmi aktını imzalayan şəxsdir.

## Xəritələr
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SCAR