open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jerom Deom

**Jerom Deom** (19 aprel 1999-cu ildə Belçikada anadan olub) — Belçika Pro Liqa təmsilçilərindən olan Standard Lyej FK klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Belçikalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Standard Lyej
Deom Standard Lyej FK akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Deom əsas komanda ilə debütünü 7 may 2016-cı ildə etmişdir. O, 68-ci dəqiqədə *Vaasland-Beveren* klubu ilə qarşılaşmada Martin Remakleni əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Standard Lyej liqa görüşündə Beverenə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Belçika Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondu

**Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondu** — Azərbaycan Respublikasında dövlət büdcəsi gəlirləri əsasında mövcud olan fond.

## Maliyyələşməsi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondunun vəsaitinin həcmi dövlət büdcəsi gəlirlərinin 2 faizindən çox olmamaqla müəyyən edilir.

## İstiqaməti
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondunun vəsaiti müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamları ilə müəyyən edilmiş xərclərin maliyyələşdirilməsinə istifadə olunur.

Bu Fondun vəsaiti ölkənin sosial-iqtisadi həyatında mühüm əhəmiyyət kəsb edən tədbirlərə yönəldilir. Məsələn, bu fondun vəsaitləri hesabına "Qızıl kitab"a adları yazılmış gənc istedadların hər biri üçün onlar 25 yaşına çatanadək 300 manat məbləğində xüsusi aylıq təqaüd təsis edilmişdir.

## Qadağa və məhdudiyyətlər
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondunun vəsaiti ölkədə seçkilərin və referendumların keçirilməsinə, habelə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəaliyyətinin təbliği məqsədilə xərclənə bilməz.

Fondun vəsaitlərinin istifadə müddəti müvafiq büdcə ilinin sonunda başa çatır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aşıq Bidlin nağılları

**Aşıq Bidlin nağılları**; J.K.Roulinq tərəfindən yazılan Harri Potter romanının 7-ci kitabında, Albus Dambldorun Hermiona Qreyncerə verdiyi kitabdır.

Kitab, cadugər və sehrbaz uşaqların bildiyi hekayələrdən ibarətdir. İçərisindəki hekayələr bunlardır:

# Sehrbaz və Tullanan qazan
# Gözəl Taleh Çeşməsi
# Sehrbazın tüklü ürəyi
# Dovşan, Movşan və qaqqıldayan kötüyü
# Üç qardaşın hekayəsi
Son hekayə olan Üç qardaşın hekayəsi, 7-ci kitaba adını verən Ölüm Hədiyyələrinin nələr olduğunu izah etməkdədir. Bunlar Gəndalaş əsa, Görünməzlik şalı və diriltmə daşıdır. Hekayə bu üç sirli obyektin Peverell qardaşların Ölüm tərəfindən necə qazanıldığını izah edərək son kitabın mərkəzinə çevrilmişdir.

Kitab hələlik Azərbaycan dilinə tərcümə olunmayıb.

## İstinadlar
Nizami Gəncəvinin heykəli (Gəncə, 1946)

**Nizami Gəncəvinin heykəli** — heykəltaraş Fuad Əbdürəhmanovun, memarlar Sadıq Dadaşov və Mikayıl Hüseynovun əsəri. 1946-cı ildə Gəncədə ucaldılmışdır. 2009-cu ildə bərpa edilmiş, mərmər postament bürünclə əvəz olunmuşdur. Təmir və tikinti işlərinə büdcədən 45 min manat ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Nizami Gəncəvinin heykəli (Bakı, 1949)
M2 nömrəli avtomobil yolu (Azərbaycan)

**M2** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı ilə ölkənin şimal-qərb hissəsini birləşdirən avtomobil yolu. E-119 Avropa marşrutunun tərkib hissəsidir. Uzunluğu təxminən 503 kilometrdir. Yol Bakıda Avtovağzal Kompleksindən başlayır, Ələtdə M3 magistralı ilə ayrılır və sonra şimal-qərb istiqamətində Hacıqabul, Kürdəmir, Ucar, Yevlax, Goranboy, Gəncə, Şəmkir, Ağstafa və Qazax ilə davam edərək, Gürcüstan Respublikası ilə dövlət sərhədində bitir. Örtüyü asfalt-betondur. Eni hər tərəfdən 2-3 zolaqdan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının avtomobil yolları
* Azərbaycanda nəqliyyat
* E99 Avropa marşrutu
Suxoy Çaltır çayı

**Suxoy Çaltır çayı** () — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axır. Myortvı Don çayının qoludur. Çayın uzunluğu 21,6  kilometr. Çayın ən böyük qolu Kalmıskaya axarıdır. Çayın ümumi msyilliliyi 100,4 metrdir. Mənsəbi 0,4 metr təniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Çay üzərində su tutarları vardır.

## Adı
Rostov vilayətində həmçinin Kokrıy Çaltır çayı vardır. Suxoy Çaltırdan sonra Myortvı Don çayının əsas qollarından biridir. 
## Tarixi
Çayın adına ilk dəfə yazılı mənbələrdə Peterburq Elkmlər akademiyasının akademiki, 1773—1774-cü illərdə bölgəyə səfər etmiş İohann Anton Qyodenştedtin əlyazmaıarında rast gəlinir.

Çayın sol sahilində, Karataevo yaxınlığında qədim bir şəhər olmuşdur. Bu şəhərin b.e I əsrində mövcud olması ehtimal edilir. Hazırda onun yerində qəbrstanlıq yerləşir.

## Su rejimi
Su obyekti öz növbəsində daimi axarı olan bir çay qoludur. Əsasən bulaq suları ilə qidalanır.

## Hövzəsi
* **Suxoy Çaltır**
** Kalmıskaya axarı (sol)

## Yaşayış məntəqələri
Çay boyunca aşağıdakı yaşayış məntəqələri yerləşir:
* Krasnı Krım xutoru.
* Kalinin.
* Karataevo mikrorayonu.

Üsləlik hövzəsi boyunca Leninavan xutoru, Leninakan və Rostov-na-Donu şəhəri yerləşir. 
## Ədəbiyyat
* «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона

## İstinadlar
Dərviş (dəqiqləşdirmə)

*Dərviş — səyahət edən.
*Dərviş (şərab) — Qırmızı kəmturş süfrə şərabı.
*Dərviş (İrəvani) — Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvaninin çəkdiyi rəsm
*Dərviş Əli (Bukan) — 
## Həmçinin bax
*Dərvişlər
Həcər (ad)

**Həcər** — qadın adı.

* Hacər — İbrahim peyğəmbərin zövcəsi.
* Həcər (xalq qəhrəmanı) — xalq qəhrəmanı Qaçaq Nəbinin yoldaşı.
* Həcər Ağayeva — Azərbaycan aktrisası.
* Həcər Nəsrullayeva — tibb elmləri doktoru, professor.
Moktrıy Çaltır çayı

**Mokrıy Çaltır çayı** () — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axır. Myortvı Don çayının qoludur. Çayın ən böyük qolu Xavalı çayıdır. Çayın ümumi mayilliliyi 100,4 metrdir. Mənsəbi 0,4 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Çay üzərində su tutarları vardır.

## Adı
Rostov vilayətində həmçinin Suxoy Çaltır çayı vardır. Suxoy Çaltır ilə Myortvı Don çayının əsas qollarından biridir. Çayın adı aşağıdakı yaşayış məntəqələrinə verilmişdir: Çaltır, Moktrıy Çaltır kəndi və Moktrıy Çaltır stansiyası.

## Su rejimi
Su obyekti öz növbəsində daimi axarı olan bir çay qoludur. Əsasən bulaq suları ilə qidalanır.

## Tarixi
Çayın yuxarı axarında qədim yaşayış məntəqəsi aşkarlanmışdır. Bu yaşayış məntəqəsi üç hissədən ibarətdir. Onun sahəsi 250&nbsp;km² təşkil edir. Yaşayış məntəqəsinin 3,5 min il olaraq hesab edilir.

## Hövzəsi
Şimal yarımkürrəsinin tipik çayıdır. Sağ sahili hündür, sol sahili isə düzəndir. Sol hövzəsi yaxşı inkişaf etmişdir. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Myasnikov rayonu ərazisindən axır. Çayın axdığı ərazidə yerləşən aşayış məntəqələri:Krım, Moktrıy Çaltır, Sultan-Salı, Çaltır.
* **Moktrıy Çaltır**
** İkinci axar — (sol)
** Birinci axar — (sol)
** Banta-Bur — (sağ)
** Xavalı — (sol)
## Yaşayış məntəqələri
* Krım kəndi.
* Çaltır kəndi.
* Moktrıy Çaltır kəndi.
## Ədəbiyyat
* «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона
## İstinadlar
Jemerson

**Jemerson de Xesus Naskimento** (24 avqust 1992-ci ildə anadan olub) — **Jemerson** kimi də tanınan, Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako FK klubunda müdafiənin mərkəz cinahında çıxış edən peşəkar Braziliya futbolçusu.

## Klub karyerası
Jemerson Baiyanın Jeremoabo bələdiyyəsində anadan olmuşdur. Jemerson 2009-cu ilə qədər həvəskar olaraq futbol oynamışdır. 2009-cu ildə *Konfiança* klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Jemerson *Palmeyras*, *Santos*, *Vasko* klublarının akademiyasına seçilə bilmədiyi üçün *Atletiko Mineyro* klubunun gənclər akademiyasına qəbul olundu.

### Atletiko Mineyro
Jemerson karyerasında debütünü 2012-ci ildə etmişdir. 2012-ci ildə Jemerson *Demokrata* klubuna icarəyə verilmiş və klub ilə 12 oyuna çıxmışdır. Avqust ayında o, yenidən *Qalo* klubuna geri qayıtmışdır. Dekabr ayında isə əsas komanda ilə debüt etmişdir.

Jemerson Seriya A-da əsas komanda ilə debütünü 7 iyul 2013-cü ildə *Krisiuma* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Mineyro evdə Krisiumaya 3-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Leonardo Silva və Reveri ehtiyata göndərdikdən sonra Jemerson mövsüm sonuna qədər sadəcə beş oyunda iştirak etmişdir.

2014-cü ildə Rever topuğundan ciddi zədə aldıqdan sonra Jemerson mövsüm sonuna qədər əksər oyunlarda start heyətdə yer almışdır.

### Monako
31 yanvar 2016-cı ildə Jemerson Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Jemerson 17 noyabr 2015-ci ildə 2018 FİFA Dünya Kuboku təsnifat mərhələsi zamanı Peru komandası ilə oyun zamanı oynamaq üçün komandaya çağırılmışdır.

## Karyera statistikası

## Uğurları
;Atletiko Mineyro
*Libertadores Kuboku: 2013
*Rekopa Sudamerikana: 2014
*Braziliya Kuboku: 2014
*Kampeonato Mineyro: 2013, 2015

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Atlético Mineiro profile 
*
*
Pablo Lopes

**Pablo Sesar Lopes Martines** (; 7 yanvar 1998, Santyaqo-de-Keretaro, Meksika) — Meksika təmsilçilərindən olan *Paçuka* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Meksika futbolçusu.

## Klub karyerası
Lopes peşəkar karyerasına *Paçuka* klubunda başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 18 fevral 2016-cı ildə Meksika Kubokunda *Atletiko San-Luis* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Lopes Meksika Premyer Liqasında debütünü 20 noyabr 2016-cı ildə *Amerika* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə Xorxe Ernandesi əvəz etmişdir.

## Milli karyerası
2015-ci ildə Lopes Meksikanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Hondurasda keçirilən Şimali Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Həmin ildə Lopes Meksikanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Çilidə keçirilən Gənclər arasında Dünya Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Pablo Argentina, Avstraliya, Almaniya, Çili, Ekvador, Nigeriya və Belçika milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır. Almaniya və Çili millilərinə qarşı oyunda Lopes bir qolla yadda qalmışdır.

2017-ci ildə Lopes Meksikanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə Kosta-Rikanın ev sahibliyi ilə keçirilən Şimali Amerika Gənclər Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Lopes Kanada, ABŞ, Salvador və Honduras milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.

## Uğurları

### Milli komanda
 **[[Meksika milli futbol komandası|Meksika U-17]]**
*  Şimali Amerika Gənclər Çempionatı — 2015

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Статистика на soccerway
Dobşina

**Dobşina** (, , ) — SlovakiyaDakı Slovak Filiz Dağları, Koşisenin şimal-qərbindəki Slana çayında qəsəbə.

## Coğrafiyası
Karpatlarda Revuska Vrçovina ilə Volovske Vrçi arasında yerləşir və Hniles çayının suladığı Stratena vadisinin cənubundadır və hər yanda dağlarla əhatə olunur. Vadidəki və kənd torpaqlarına aid olan məşhur Dobşinska Buz mağarası (1870-ci ildə tapıldı).

## Tarixi
Ən köhnə yazılı isnad yeri 1326-cı ildə, Etnik Alman mədənçilik mütəxəssislərinin burada yerləşdiklərini ifadə edir. Şəhər, 1417-ci ildə bir qəsəbə nizamnaməsi aldı və Karpat Alman azlıqları və dağ-mədəninin (qızıl, gümüş, nikel, dəmir, kobalt, mis, civə və s.) və keçmişdə dəmir emalının mərkəzi olmuşdur. Ətrafında müxtəlif materiallardan hazırlanmış mədənlər vardır, bunların bəziləri çox antikdir.

XVIII əsrə qədər, Dobşina az-çox bir Alman anklavı idi, lakin möhkəm bir Macarlaşmadan sonra, Alman cəmiyyəti gücünün bir hissəsini itirdi, halbuki hələ qəsəbədəki dominant etnik qrup idi. Qəribə bir şəkildə, 1927-ci ildə, şəhərin əksəriyyəti hələ macar dilində danışdığı üçün, çoxu almanlardan təşkil edilən şəhərin 600-cü ildönümünü qeyd etmək üçün bir alman festivalı keçirilmişdir. XVI əsrin əvvəllərindən etibarən edilən kilsə qeydlərində, qəsəbə əzici bir əksəriyyətlə alman olduğunu göstərir. Sakinləri özlərinə *Dobşauer* () və ya *Topşauer* () olaraq müraciət edirdilər və buliner adında bir alman ləhcəsində danışırdılar. Birinci Dünya müharibəsi əsnasında Slovak gücləri, etnik almanları, şəhəri tərk etmək məcburiyyətində buraxdı və müharibənin sonunda, almanlar evlərinə geri döndüklərində slovak əsgərləri onların çoxunu qətl etdi və beləcə qəsəbə, alman varlığını itirdi. Müharibədən sonra, Çexoslovakiyanın digər bölgələrindəki slovaklar boş evlərə yerləşdirildi.

## Demoqrafiya
2001 əhali sayımına görə şəhərin 88,58%-i slovak, 9,01%-i qaraçı, 0,63%-i macar və 0,27%-i çex olan 4,896-lıq bir əhaliyə sahib idi. Alman ailə soyadı hələ yerli telefon rəhbərində tapıla bilinər, ancaq sahibləri slovak olaraq assimilyasiya edilmişdir. Dini tərkibi 35,23%, Roma-Katolik, 33,58% Ateist, 25,25% Lüteranlar və 0,47% Yunan Katolikləridir.

## Əkiz Qəsəbələri — Qardaş Şəhərləri
**Dobşinanın** qardaş şəhərləri:
*  Şternberk, Çexiya (1997)
*  Teyistunqen, Almaniya (1999)
*  Sayoszentpitr, Macarıstan (2000)
*  Kobiyor, Polşa (2007)
*  Rudabaniya, Macarıstan (2011)

## Həmçinin Bax
* Slovakiya
* Bratislava
* Koşitse

## Xarici Keçidlər
* Rəsmi Saytı (Slovakca)
* Dobşina yaşayan insanların soyadı

## İstinadlar
Mürsəl

**Mürsəl** — Kişi adı.

* Mürsəl Bakı — Qafqaz əsilli Türkiyə hərbiçisi.
* Mürsəl Həmidov — Respublika Təcili Yardım Stansiyasının direktoru
* Mürsəl Qocayev — Azərbaycan jurnalisti.

;Digər
* Mürsəl (Ağdaş) — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
* Mürsəlli 
* Mürsəlov 
* Mürsəlzadə
Mərkəz

* Mərkəz (şahmat) — Şahmat termini.
* Mərkəz (qəzet) — Azərbaycanda qəzet.
* Mərkəz (Basketbol) — Baskebolda mövqe
* Mərkəz ilçə —
Slovakiya Cənnəti

**Slovakiya cənnəti** və ya **Slovak cənnəti** ( və ya ) — Şərqi Slovakiyada dağ silsiləsi. Spiş-Qemer Karstın bir hissəsidir. Spiş-Qemer Karst isə öz növbəsində Qərbi Karpatların böyük bir yarımşöbəsi olan *Slovenske Rudohoriye* dağları sisteminə daxildir.

Şimaldakı Spişska Nova Ves qəsəbəsi ilə cənubdakı Dobşina qəsəbəsi arasında yerləşir. Xüsusilə dərələri və şəlalələri ilə tanınır.

Dərələr şəlalələr arasından keçən qeyri-adi yollara sahib olduna görə, turistlər üçün çox məşhur bir yerdir. Sabit nərdivanların dırmaşmaq üçün istifadə edildiyi çox sayda hissələr var.

Ərazi Slovakiya Cənnəti Milli Parkına () daxildir.

## Coğrafiyası
Slovakiya cənnəti yüksək yaylaları olan bir düzənlikdir (dəniz səvviyəsindən 800–1000 m yüksəklikdə). Ən yüksək dağ 1,270 metrlik Ondreyiskodur. Ərazi əsas olaraq karst əhəng daşlarından (Qeravi, Qlase, Pels və Skala düzənlikləri) və dolomitdən (Tri kopse) meydana gəlir. Karst yaylaları, dude və əhəng daşı səkiləri (Lapiyes) kimi hadisələri göstərir. İqlim orta dərəcədə soyuqdur.

Tipik xüsusiyyətlər kanyonlar, yarğanlar və dərələr (Sokol, Suça bela, Piyeki və Kysel) şəlalələrlə qayalıqlı mənzərəli və səhnələri yaradır və əsasan çaylar Hniles, Hornad və qolları tərəfindən yaradılırlar. Ərazinin 80%-i küknar meşələri və qaraçöhrə ağacları ilə əhatə olunur.

Slovakiya cənnətində 200-dən çox mağara və yeraltı uçurum mövcuddur. Mağaralar arasında, Dobşinska buz mağarası () və Ayı mağarası () ən çox bilinənlərdəndir.

Slovakiya cənnətində, turistik mərkəzlərə çevrilmiş ağacqıranların, tırpanların və çuqunəridənlərin bir çox yaşayış yeri var idi, məsələn, Dobşinska Maşa, Dedinki, Mlinki, Stratena.

## Flora və faunası
Geniş yayılmış və nadir olan heyvanlar arasında qonur ayı, berqut, adi muymul və qara leylək var. Tez-tez rast gəlinən heyvanlara nəcib maral, çöldonuzu, canavar, vaşaq və susamuru aiddir.

Ərazi, Avropa küknarı, meşə fıstığı, ağ şam, Larix decidua və adi şam ilə örtülüdür.

Ərazidəki endemik bitkilər Karpat çöl sümbülü, *Pulsatilla Slavica*, *Hesperis silvestris*, *Liguria sibirica* və *Saxifraga* *paniculate*'dir. Bu bölgədə olan digər bitkilərə, dağ yamacı çiçəyi, türk zambağı, rəngarəng rahib başlığı aiddir.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* www.slovenskyraj.sk/en.html (Slovakca və İngiliscə)

## Həmçinin Bax
* Slovakiya Cənnəti Milli Parkı
Konstantin və Doruntina

**Konstantin və Doruntina** *([[Alban dili|albanca]]: Kostandini dhe Doruntina)* və ya **Konstantinin Besası **(*[[Alban dili|albanca]]*: Besa e Kostandinit) — alban ballada və əfsanəsi. Əsərin bayağı versiyası da mövcuddur. Əfsanə həmçinin aşağdaki variantlardaki kimi  də nəql edilir:
* İsmayıl Kadarenin müəllif olduğu "Doruntinanı kim geri qaytardı?" (albanca: *Kush e solli Doruntinën?*) adlı romanı kimi.
* 1988-ci ildə Albaniya Milli Teatrında göstərilmiş və Kadarenin eyni adlı romanının motivlərinə əsaslanmış teatr əsəri kimi. Bu versiya Albaniya xalq artistləri Edmond Budinaya və Pirro Maniyə məxsus idi.

## Məzmun və mənası
Doruntina özü də daxil olmaqla 13 uşaqlı ailənin yeganə qızıdı. Doruntinaya xarici şahzadə ilə nikah bağlamaq təklifi gələndə, ailədə heç kəs onun belə uzağa gedməsinə razılıq vermir. Təkçə on iki qardaşın ən kiçiyi Konstantin onu xoşbəxt etmək istəyir və söyləyir ki, anası qızını istənilən vaxt görmək arzulayarsa, onu həmən yanına gətirəcək. Axırda anası Konstantinin vədinə inanıb, nikaha razılıq verir. 

O zaman on iki qardaşın hamısı evlənmə ilə razılaşır, amma tezliklə onların hamısı Konstantinlə birgə müharibədə ölürlər. Ana bütün övladlarının itkisinə dözmür, hətta qoca yaşında onun qızı yanında olmaması onu sarsıdır, bu dərdi çəkmək anaya ağır gəlir. Onun monoloqu pafos və qəzəblə doludur. O, əsəbindən vədini yerinə yetirməyən ölü oğlu Konstantini lənətləyir. Lənət oxulduqdan sonra Konstantin dirilir və Doruntinanı qaytarır, çünki ana lənəti hətta öldükdən sonra dözülməzdi. O, Doruntinanı Pasxa bayramı zamanı rəqs eliyərkən tapır. Doruntinanın 12 qardaşının ölümü barədə tamamilə xəbərsizdi. Konstantin dərhal onunla gəlməsini tələb edir və gecə at belində Doruntinanı qaytarır. onun nəzərinə çarpır ki, qardaşı yorğun görünür və toz içindədi, amma Konstantin cavab verir ki, bu uzun yol qət etdiyinə görədi. O, bilə bilməz ki, qardaşı artıq ölüdü. Evə qayıtdıqdan sonra Konstantin bacısını qapıya qədər gətirir, sonra isə kilsəyə getməli olduğunu söyləyir, əvəzində isə geri öz məzarına qayıdır. 

Anası Doruntinaya məlumat verməyənə qədər, o anlamır ki, atla qayıtdığı vaxt qardaşı artıq ölmüşdür, 

İki qadın Konstantinin dirildiyini tam dərk edib, şoka düşdüyü zamandan sonra, final heyranedici olur.

Əfsanənin mənası ondadı ki, albanlar vədlərini (*Besa*) yerinə yetirmək üçün məzardan belə qalxalar, Buna görə də əfsanə tez-tez *Konstantinin Besası* kimi də adlanır.

Teatr və Kadarenin versiyası daha mürəkkəbdi, və orada Stress adlı ölümun tədqiqatçısı və eyni zamanda hekayəçi yer alır. O, bu qəribə fenomenin bütün imkanlarını təhlil edir, çünki heç kim ölümdən dirilməni qəbul edə bilməz..Bir çox insanlarla uzun söhbətlərdən sonra,  o, axırda bu qənaətə gəlir ki, Besa insanın həyat və ölümünə qalib gələ bilər.

## Beynəlxalq Teatr Versiyaları
2009-cu ildə dram Cakumis Yorqosun tərcüməsi ilə Balkanlarda bir çox teatrlarda uğurla nümayiş olunmuşdu. Bir neçə illik fasilədən sonra Albaniya Milli Teatrın ən təcrübəli və sevilən aktrisalarından biri, Albaniya Xalq artisti Marqarita Хепа sadəcə bu rolu ifa etmək üçün səhnəyə qayıtdı.

## İstinadlar
Karles Alena

**Karles Alena Kastilyo** (; 5 yanvar 1998, Mataro, İspaniya) — Sequnda Liqa təmsilçilərindən olan Barselona B klubunda mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusu.

## Klub karyerası
Alena Kataloniyanın Barselona əyalətinin Mataro şəhərində anadan olmuşdur. Alena səkkiz yaşı olarkən uğurlu sınaqlardan sonra Barselona FK klubunun gənclər akademiyası olan *La Masia*ya qəbul olundu. Daha sonralar Alena klubun reserv komandasına seçildi. Alena Barselona B klubu ilə debütünü 29 avqust 2015-ci ildə *Pobla de Mafumet* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, David Babunskini əvəz etmişdir. Sequnda B görüşündə Barselona rəqibi ilə 0-0 bərabərə qalmışdır.

24 noyabr 2015-ci ildə Alena UEFA Gənclər Liqasında Roma klubuna qarşı oyunda baxımlı qolla yadda qalmışdır. UEFA Gənclərin Çempionlar Liqasının sonunda Alena 8 oyunda 6 qol və 1 assistlə yadda qaldı. Alena peşəkar karyerasında ilk qolunu 19 dekabr 2015-ci ildə *Barça B* klubu ilə *Eldense* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Barselona rəqibinə 4-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

Alena ilk dəfə Barselonanın əsas heyətinə 10 fevral 2016-cı ildə çağrılmışdır. O, İspaniya Kral Kubokunun yarımfinal mərhələsinin cavab oyununda Valensiya klubuna qarşı oyunda ehtiyatda oturmuş və meydana çıxmamışdır. Həmin görüşdə Barselona rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. Alena əsas komanda ilə debütünü 30 noyabr 2016-cı ildə analoji turnirdə *Herkules* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Alena bərabərlik qolunun müəllifi olmuşdur.

Alena La Liqada debütünü 2 aprel 2017-ci ildə Qranada klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə İvan Rakitiçi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Barselona rəqibinə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

## Şəxsi həyatı
Alenanın atası Fransesk peşəkar futbolçu olmuşdur. Fransesk hücumçu kimi 1980-ci ildən 1990-cı illərə qədər bir sıra klublarda çıxış etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
Krasna Horka qalası

**Krasna Horka qalası** (, ) — Slovakiyada Koşitse Bölgəsindəki Roznava yaxınlarındakı Krasnohorske Podradiye kəndinə baxan bir təpədə qurulmuş bir qala. Qalanın ilk yazılan sözü 1333-cü ildə idi. 1961-ci ildə Krasna Horka, Slovakiya Respublikasının Milli Mədəniyyət Abidəsi elan edildi. Ölkənin ən yaxşı qorunmuş qalalarından biri olduğu deyilirdi. 2012-ci ilin Mart ayının 10-da qalada yanğınla böyük zərər gördü. 

## Etimologiyası
Adı "gözəl bir dağ" deməkdir (Slovakca: krásná - gözəl, hôrka - kiçik bir dağ). *Kras* (Karst) məhəllədə olduğu üçün ola biləcək deyil, olabiləcək, Kras (karst) sözündən törədilmişdir.

## Tarixi
Qala XIII əsrdə Akos qardaşları tərəfindən Transilvaniya'dan Koşitse'dən Spiş'ə və bugünkü Polşaya gedən bir ticarət yolunda inşa edilmişdir. (Daha sonra adı *Bebek* olaraq dəyişdirən) Akos ailəsi, Mariyassi ailəsinin qalanı nəzarət altına aldığı qısa bir müddət xaricində,  XIII əsrin ortalarından, 1566-cı ilə qədər Krasna Horkada yaşayırdı. 1578-ci ildə qala, Pitr Andrassinin (əslən Macar olmuşdur) əlinə keçdi və 1918-ci ilə qədər (İlk Çoxoslovak Respublikasının qurulduğu il) Andrassi ailəsinin hakimiyyətində qalmışdır.

2010 və 2011-ci illərdə qala təzələndi və 2011-ci ilin Aprel ayında ictimaiyyətə açıldı.

## 2012 Yanğını
2012-ci ilin Mart ayının 10-da qala, yanğın səbəbiylə çox ziyan gördü. Yanğına, siqaret yandırmaq istəyən iki gənc oğlan səbəb oldu və onlar bilmədən təpəyə doğru gedən çəməni yandırdı, bu yanğın qalaya sıçradı.

Qala binası çox ziyan gördü. Dam, Qotik saraydakı sərgi sahəsi və zəng qülləsi tamamilə məhv oldu. Zəng qülləsində üç zəng əridi. Başlanğıcda, qalanın tarixi əsərlərinin çoxunun məhv edildi fikirləşilirdi. Bununla birlikdə, Slovakiya Daxili İşlər naziri Daniyel Lipşits, "... sərgilərin əksəriyyəti ziyan görmədi" dedi. Slovakiya Mədəniyyət naziri Daniyel Krayser, qalanın yalnız üst qisiminin (kolleksiyalar da daxil) məhv olunduğunu dedi. Slovakiya Milli Muzeyi, kolleksiyaları 90%'nin ziyan görmədiyini dedi.

Yanğından dərhal sonra dedi-qodular, xəbər vasitələri və İnternetdə yanğın məsullarının qaraçı əsilli olduğunu yayıldı. Buna görə qonşu yaşayış məntəqələrdəki qaraçı əhali onlara hücum ediləcəyindən qorxdu.

## Qalereya

Şəkil:Krásna Hôrka 1.JPG|
Şəkil:Krasznahorkacivertanlegi4.jpg|
Şəkil:Krásna Hôrka 4.JPG|
Şəkil:Krásna Hôrka 10.JPG|
Şəkil:Krásna Hôrka (124).jpg|
Şəkil:KrasnaHorFotoThaleTamas.JPG|
Şəkil:Krasznahorka1FotoThalerTamas.jpg|
Şəkil:Krasznahorka5FotoThalerTamas.jpg|
Şəkil:Krasznahorka11FotoThalerTamas.jpg|
Şəkil:Krasznahorka13FotoThalerTamas.jpg|
Şəkil:Krasznahorka9FotoThalerTamas.jpg|
Şəkil:Krasznahorka15FotoThalerTamas.jpg|


## Xarici Keçidlər
* Krásna Hôrka Castle

## İstinadlar
İlasın mağarası

**İlasın ** (*Qızılquş*) () başqırdca  — qızılquş, rəsmi olaraq **Elasın** — Başqırdıstanın İşimbay rayonunda olan mağara.1985-ci ildə təbiət abidəsi kimi qorunur. Qorunan ərazinin sahəsi  100 hektardı. Qorunan əraziyə əhəngdaşlarından təşkil olunmuş mağara, eləcə də Cənubi Uralın enliyarpaqlı ağaclarından ibarət qərb yamacları daxildir.

Seleuk çayı hövzəsinə daxil olan Utınlıqol çayının sağ sahilində yerləşir. Mağara İşimbay royunun Xazinova kəndindən 1,5&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

Mağara karst mənşəlidir, orta karbonun əhəng daşlarından təşkil olunub.

Mağara əsas zaldan və şərqi, şimal-şərqi və cənub-şərqi girişlər sistemindən ibarətdir. Mağaranın uzunluğu — 487 metr, orta eni — 10 metr, orta hündürlüyü — 5 metr, amplitudası — 28 metr, sahəsi 1025 m², həcmi isə 5287 m³-dir.

Əsas giriş arka şəkilli olub (eni 12 metr, hündürlüyü 7,6 metr) 30 metrlik qıf daxilində yerləşir. Giriş 170 metr hündürlükdədir. Girişdən yuxarıda digər dörd əlavə giriş yerləşir. Əlavə girişlər yan mağaraya aparır. Əsas girişdən geniş formada olub buzla örtülüdür. Əsas giriş tədricən uzunluğu 80 metr olan zala birləşir.

Mağaranın tavanı düzdür və şaçaqşəkilli formaya malikdir. Üzəri kiçik stalaktitlərdən ibarətdir. Daxildə kiçik su çuxurlarına rast gəlinir. Mağaranın divarları da düzdür. Döşəmədə buz stalaqmitlər (hündürlüyü 7 metr) üstünlük təşkil edir. Daxildə gil, çınqıl və daş kəsəkləri üstünlük təşkil edir. Əsas zaldan şimal-şərqə (uzunluğu 20 m), cənub-şərqə (uzunluğu 100 m) və cənuba çıxışlar var. Cənub çıxışın sonunda dərinliyi 0,2-1,5 metr olan göl var. Göldən sonra dairəvi çıxış var və cənub-şərqi çıxışla birləşir. Bu çıxışın sonunda da göl yerləşir. Girişlərin döşməsində gil, stalaqmit, kiçik heyvanların sümükləri toplanıb.

Mağara daxilində yayda temperatur 2—6°С olur. Girişlərin birində qartallar məskunlaşıb.

## İstinadlar


## Ədəbiyyat
* Мартин В. И., Усольцев Л. Н. Пещеры Хазинская и Ыласын на Южном Урале // Пещеры. Вып. 8 (9). Пермь, 1970. С. 41-52.
* Перечень классифицированных пещер на территории СНГ 1998
* Перечень классифицированных пещер СССР 1989

## Xarici keçidlər
* [Пещера Ыласын (Соколиная) на Викимапии](http://wikimapia.org/#lang=ru&lat=53.394532&lon=56.398112&z=18&m=b&show=/25630266/ru/Пещера-Ыласын-(Соколиная))
Ana dili

**Ana dili** — şəxsin doğulduğu vaxtdan etibarı ilə öyrəndiyi dil. Bəzi ölkələrə görə ana dili insanların aid olduqları milliyət ilə bağlıdır. Əgər bir şəxs fərqli dillərdə danışan ailədə böyüyübsə, bu vaxt onun birdən artıq ana dili olur və bu insanlar *[[Multilinqualizm|multilinqual]]* adlanırlar.

Bununla bərabər *[[ikinci dil]]* isə şəxsin öz dilindən başqa ayrı bir dil bilməsidir.

## İstinadlar
Çoxdillilik

**Çoxdillilik** və ya ***multilinqualizm*** — bir şəxs və ya bir cəmiyyət tərəfindən birdən artıq dildə danışa bilməkdir. Birdən artıq dildə danışan insanlar *multilinqual* adlanır.

## İstinadlar
Oginski kanalı

**Oqinski kanalı** — Belorus ərazisində kanal. 1767—1783-cü illərdə tikilmişdir. Kanal Yaselda çayını Şara çayı ilə birləşdirir. Bununla da kanal Baltik dənizi ilə Qara dəniz arasında əlaqə yaradır. Kanalın bir hissəsini Vıqonoşanski və Vulkovski gölləri təşkil edir. Göllərlə birlikdə uzunluğu 55&nbsp;km-dir. İlk vaxtlar kanalı **Telexanskiy kanal** adlanmışdır.

## Tarixi
Kanal Mixail Kazimir Oqinskinin şərəfinə adlandırılıb. Məhz Mixail Oqinski kanal tikintisinin ideyasını vermişdir. Tikintinin təşkilatçısı Matey Butrimoviç olmuş və kanal tikintisinin bütün təşkilatçılığını aparmışdır. Mütəxəssislərin və işçilərin dəvət edilməsinə də Butrimoviç rəhbərlik etmişdir.

1783-cü ildə kanal istifadəyə verilib və XIX əsrdə gündəlik paroxodlar Pinsk-Telexan, Pinsk-Slonim (gün ərzində iki dəfə) istiqamətində hərəkət edirdilər. Ancaq gəmilər kanaldan Vıqonşanskıy gölünə kimi insan və at dartqısının köməyi ilə gətirilərdi. Kanalın hesabına ətraf kəndlərdə canlanma başlamışdır.

Oqinski kanalı dərin deyildi və bu üzdən quraq dövrlərdə hərəkət çətinləşirdi. Bu səbəbdən 23 fevral 1795-ci ildə I Pavelin sərəncamı ilə kanal dərinləşdirildi. Yenidənqurma işlərinə 60 min rubl xərclənmişdi. Kanal həm dərinləşmiş, həm də eni 10 metrə çatdırılmışdır.

Birinci Dünya müharibəsi illərində kanal çox ciddi zədələnmiş və bütün hidrotexniki qurğular partladılıb sıradan çıxarılmışdır. Qərbi Belorusun Polşaya birləşməsindən sonra Polşa hökuməti kanalın yenidən bərpasına başlamış və 1939-cu ildə istifadəyə verilmişdir. 1941-ci ilə qədər kanaldan əsasən ağac axıdılması üçün istifadə olunmuş, qismən isə gəmiçilk əhəmiyyəti olmuşdur.

1942-ci ildə sovet partizan dəstələri ilə alman hərbçiləri arasında gedən döyüşlərdə kanalın naviqasiya sistemi dağıdılmış və bir daha bərpa olunmamışdır. 1960-cı illərdə kanal birdəfəlik istifadəyə yararsız elan edilmiş və bənd, şlüz partladılmışdır. Kanalın Xəzər və Qara dənizlərlə Baltik dənizi arasında qısa yol olmasına baxmayaraq onun bərpası həyata keçirilməmişdir.

## Müasir vəziyyəti və perspektivlər
thumb|left|Kanal tikintisinin təşəbbüskarı - Mixail Kazimiroviç Oqinski
Kanal müasir dövrdə turist obyekti kimi fəaliyyət göstərir. Kanalın fəaliyyəti bərpa olunmasa da, bu məsələ hələ də aktual olaraq qalır. Kanal boyu ancaq iki hissə normal vəziyyətdədir - Telexan əhalisi isirahət üçün məhz Vulka gölü hissəsindən istifadə edir. 1980-ci ildə kanalın gölə çıxan hissəsi torpaq bəndlə bağlanmışdır.

Dəfələrlə kanalın bərpası təklifləri olsa da, sonda layihə az səmərəli elan olunmuşdur. Hesablamaya görə, kanalın bərpasına 40 milyard Belorus rublu gərəkdir. 2007-ci ildə hava şəraitinə görə (quraqlıq və aramsız yağışlar) Oqinski kanalı ekoloji təhlükə zonası elan edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Канал Огинского
* Огинский водный путь. Старая карта.
* [Огинский канал на [Яндекс.Карты].]
Albaniyada kənd təsərrüfatı

**Albaniyada kənd təsərrüfatı** — Albaniya iqtisadiyyatının aparıcı sahələrindən biri.

## Mövcud vəziyyəti
Albaniyanın kənd təsərrüfatı ölkənin daxili tələbatını ödəmir. Xüsusilə də 2000-ci illərin əvvəlində sovxoz və kolxozlar ləğv olunduqdan, torpaq və avadanlıq özəlləşdiriləndən sonra torpaq sahələrinin xırda sahələrə bölünməsi və avadanlıq çatışmazlığı kənd təsərrüfatındakı səmərəni daha da azaltmışdır.

## Torpaqları
Ölkə ərazisinin 21%-ini suvarılan torpaqlar, 15%-ini otlaqlar tutur.

## Əkinçilik
Əsas kənd təsərrüfatı bitkiləri buğda və qarğıdalıdır. Suvarılan torpaqların yarısında taxıl əkilir.

Darı, şəkər çuğunduru, günəbaxan, kartof, tərəvəz, meyvə, üzüm, zeytun da becərilir.

Bu sahədə əsas problemlərdən biri quraqlıqdır ki, o da əkinçiliyə ciddi ziyan vurur. Əkilən sahələrin yalnız yarıya qədəri suvarılır.

## Heyvandarlıq

Heyvandarlıqda başlıca ənənəvi sahə qoyunçuluqdur. 2002-ci ildə bu ölkədə 1,4 milyon başdan çox qoyun qeydə alınmışdır.

Yük heyvanları – at, uzunqulaq saxlanılır.

Ölkənin cənubunda ətlik-südlük, şimal və şərqində isə dağ-otlaq heyvandarlığı üstünlük təşkil edir.

## Quşçuluq
2002-ci ildə bu ölkədə 4,1 milyon baş ev quşları qeydə alınmışdır.

## Balıqçılıq
Adriatik dənizinin sahil sularında balıqçılıq inkişaf etdirilir.

## Meşə təsərrüfatı
Albaniyada torpaqlar kötük hazırlanması üçün uyğun bir iqlimə sahibdir. Lakin Albaniyanın tarixi meşələrinin bir çoxu 1990-cı illərdə səmərəsiz taxta sənayesi və kənd təsərrüfatı sahələrinin genişləndirilməsi nəticəsində dağıdıldı. Hazırda Albaniyanın torpaq sahələrinin təxminən 1/3-i meşə sahələri ilə örtülüdür. İtaliya və Dünya Bankı ilə imzalanmış bir anlaşmaya görə meşələrin bərpasına böyük məbləğdə vəsait ayrılmışdır.

## ÜDM-də payı
2003-cü ildə Albaniyada kənd təsərrüfatının Ümumi Daxili Məhsuldakı payı 47,6% olmuşdur.

## Beynəlxalq reytinqlər
2014-cü ilin yekunlarına əsasən Albaniyanın bir sıra kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında dünya üzrə mövqeyi aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Organic Europe: Albania Profile 
*Agroweb Albanian Agriculture Portal 
*Agr.al Albanian Agricultural Products Virtual Market
*Albanian Agribusiness Council Official Website 
*Organic Agriculture Association of Albania Official Website 
*Albanian Women in Business Official Website  
*Well Food Hub Adriatic Project 
*Slow Food Foundation Arch of Taste 
*Agency for Agricultural and Rural Development Official Website
*Ministry of Agriculture, Rural Development, and Water Administration of Albania Official Website
Averinonun binası (Taqanroq)

**Averinonun binası** — Taqanroq şəhərinin mərkəzində XIX əsrə aid bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi, ev 50 ünvanında yerləşir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Kommerçeski xiyabanının küncü (hazırda Ukrayna xiyabanı) və Qreçeskaya küçəsi XIX əsr boyunca tacir Averino ailəsinə mənsub olmuşdur. Ərazidə bir neçə tikili vardı. Ən qədim bina iki mərtəbədən ibarət olmuşdur. Bina 1818-ci ildə inşa edilmişdir. Sonradan bina Mussuri ailəsi tərəfindən satın alınmışdır. İki mərtəbəli bina XIX əsrin birinci yarısında inşa edilmişdir. Bina 1855-ci ildə fransız-ingilis artilleriyasından ciddi zərər görmüşdür. Nəticədə binanın sahibləri onu restavrasiya etməli olmuşlar. Bina A. N. Averinoya mənsub olmuşdur. 1890-cı ildə onun ölümündən sonra binanın sahibi onun həyat yoldaşı Cofi Averinoya mənsub olur. 1896-cı ildə bina A. Q. Ridel və onun vərəsələrinə mənsub olmuşdur. 1915-ci ildə binanı F. K. Zvorovo datın almışdır.

1919-cu ildə Rusiyanın ağlar ordusunun komandanı general-leytenant Anton İvanoviç Denikin yaşamışdır. 23 oktyabr tarixində binada rus ordu komandanları, üstəlik Çexoslovakiya, Böyük Britaniya və Polşa ordu rəhbırlərinin görüşü küçirilmişdir. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan bina milliləşdirilmişdir. Binada 1920-ci illərdə şəhər xalq marif bölməsi yerləşirdi. Sonradan burada 8 nömrəli uşaq evi yerlşdirilmişdi. 1944-1948-ci illər ərzində binanın ikinci mərtəbəsində pioner və məktəblilərin evi yerləşirdi. Birinci mərtəbədə isə  1 nömrəli müsiqili məktəb 2000-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.

## Təsviri
Bina barokko və klassizm stilinə uyğun inşa edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Apostolopulo binası

## İstinadlar
Albaniya memarlığı

**Albaniya memarlığı** — Albaniya Respublikası ərazisində müxtəlif mədəniyyətlərə – illiryalılara, qədim yunanlara, Roma İmperiyasına, Osmanlı İmperiyasına və italyan memarlığına aid olan abidələr kompleksi.

## Tarixi
Ölkədəki İlliriya qalalarının qalıqları qədim memarlıq tikililərindəndir. Belə ki, onlar e.ə. VII əsrə aid edilir.

Sonrakı dövrlərdə antik ənənələrin geniş yayılmasına baxmayaraq, Albaniyanın milli mədəniyyəti – ənənəvi tikililər, keramika, metal emalı inkişaf etməkdə davam edirdi.

Albaniya memarlığının formalaşmasında illiryalıların, qədim yunanların, Roma İmperiyasının, Osmanlı İmperiyasının və italyan memarlığının böyük rolu olmuşdur.

## Xristian memarlığı
XIII-XIV əsrlərdə Bizans üslubunda kilsə incəsənəti inkişaf etmişdir. Həmin dövrə aid əsas memarlıq abidələri bunlardır:
*Mesopotam kəndində Müqəddəs Nikolay kilsəsi;
*Lavdaridə Müqəddəs Troitsa kilsəsinin divar rəsmləri.

XVII-XVIII əsrlərdə də Voskopoya və Vitkuki şəhərlərində çoxsaylı kilsələr tikilmişdir.

## Türk-islam memarlığı
XV-XIX əsrlərdə Albaniyada türk-islam memarlıq ənənələri üstünlük təşkil etmişdir. Həmin dövrə aid əsas memarlıq abidələri bunlardır:
*Tiranada XVIII əsrə aid Ədhəmbəy məscidi;
*Tiranada hamam;
*Tiranada şəhər qalası;
*Tiranada bazar yeri və bir sıra evlər;
*Tiranada Əhmədpaşa təkyəsi;
*Beratda 1775-ci ildə tikilmiş Əhmədpaşa körpüsü;
*Beratda Xəlvəti təkkəsi;
*Ergiri qəsəbəsində XVIII əsrə aid evlər;
*Ergiri qəsəbəsində Qırmızı məscid;
*XVIII əsrə aid Qurşunlı məscidi;
*Luşna qəsəbəsində İsgəndərbəy məscidi;
*Luşna qəsəbəsində qala;
*Təpədələndə Dəmir baba təkyəsi və türbəsi.

## Kommunizm və post-kommunist dövrü

1944-cü ildən 1991-ci ilə qədər şəhərsalmada memarlıq keyfiyyətləri azalmışdır. Belə ki, kütləvi şəkildə sosialist yaşayış massivləri, geniş yollar, fabriklər, şəhər meydanları inşa edilsə də, əslində onlar sökülən tarixi binaların yerində inşa edilmişdir.

## Qalereya

Amphitheatre_of_durres_albania_2016.jpg|Durrës amfiteatrı
Apollonia,_Albania_(by_Pudelek)_-_Monument_of_Agonothetes.JPG|Apolloniyada olan Agonotetes monumenti
Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|Butrint
Butrint,_Albania.jpg|Roman Theater Butrint
Byllis 2013 03.jpg|Bullisdə antik kafedralın qalıqları
Rozafa Castle from Tarabosh.jpg|Şkoderdəki Rozafa qalası


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
*
*
*
Musa Dasxuranlı

**Musa Dasxuranlı** — Orta əsrlərdə yaşamış alban tarixçisi. "Albanların tarixi" əsərinin III kitabının müəllifi olduğu ehtimal olunur. Həmin kitabda VIII əsrin əvvəllərindən X əsrin sonunadək olan hadisələr əks olunmuşdur.

## İstinadlar
Temernis gömrükxanası abidəsi

**Temernis gömrükxanası abidəsi** — Rostov-na-Donu ərazisində yerləşən, şəhərin inşası və Temernis gömrükxanası haqqında anlaşmanın imzakanması məqsədilə 2010-cu ildə qoyulmuş monimental abidə. Abidənin inşasına Rostov-na-Donu şəhər administrasiyasının 2010-cu il 24 dekabr  890 saylı əmri ilə qərara alınmışdır..

## Tarixi
Abidə rəsmi olaraq 15 dekabr 2010-cu ildə açılışı gerçəkləşmişdir. Abidənin açılışı şəhərin yubleyi ilə eyni zamanda baş tutmuşdur. Abidə Novorossiysk şəhərində Rostov-na-Donu heykəltaraşlarının rəhbərliyi altında hazırlanmışdır. Abidanı Sergey Oleşnya və Anatoli Dementev hazırlamışdır. Onun hazırlanmasına 7 ay sərf edilmişdir.

24 fevral 2017-ci ildə belə bir məlumat yayılır ki, abidə ciddi şəkildə zərər görmüşdür. Onun vandallıq nəticəsində zərər görməsi deyilsədə əslində yol-nəqliyyat qəzasında zərər görməsi müəyyən edilmişdir.

## Təsviri
Kompleksin mərkəzində gömrük zabiti təsvir edilmişdir. Əlində isə 1731-ci ildə aid gömrük sənədi vardır. Üstəlik onun əlində digər gömrük sənədləri vardır. Bu abidənin hazlrlanmasımda tarixçilər belə iştirak etmişdir. Onlar o dövrü canladırılmasına yardım göstərmişlər. Abidənin hündürlüyü 2 metr 20 sm təşkil edir. Bürüncdən hazırlanmışdır. Abidənin montajı bir neçə saat çəkmişdir.

Abidə Bereqovoy küçəsi, ev 15 ünvanının qarşəsında yerləşir.

## İstinadlar
İkinci dil

**İkinci dil** — şəxsin öz ana dilindən başqa öyrənib danışa bildiyi əlavə dildir. Ümimiyyətlə isə ikinci dil daha çox öyrənilən dilin əslində həmin ölkədə danışılmayan dildir.
Albaniyada nəqliyyat

**Albaniyada nəqliyyat** — Albaniya Respublikasındakı nəqliyyat, nəqliyyat infrastrukturu və nəqliyyat növləri.

## Vəziyyəti
Ölkənin əsas nəqliyyat növü avtomobil nəqliyyatıdır. Avto mobil yollarının uzunluğu 18 min km-dir ki, onun da 30%-i bərkörtüklüdür.

Ölkə avtoparkın böyük hissəsi köhnə maşınlardan ibarətdir. Kənd yerlərində yük maşınları böyük üstünlük təşkil edir.

Paytaxt Tiranadan ölkənin bütün şəhərlərinə, həmçinin xarici ölkələrə avtobus işləyir.

## Dəmir yolları
Dəmir yollarının uzunluğu 720 km-dir.

Avtomobil yolları və dəmir yolları ölkənin qərbindəki düzənlik hissəsindədir, yalnız tək-tək şose yolları ölkənin şərqindəki dağ silsilələrini aşır.

## Gəmiçilik
Dəniz ticarət donanması 24 gəmidən ibarətdir ki, onlardan 7-sinin subasımı 1000 tondan çoxdur. Başlıca xarici ticarət limanı Durresdir ki, buranın yük dövriyyəsi ölkənin limanlarındakı ümumi yük dövriyyəsinin təqribən 90%-ni təşkil edir. Sonrakı yerdə Vlyoradır.

Ölkədə çay gəmiçiliyi də vardır.

## Boru nəqliyyatı
2004-cü ilin məlumatlarına görə ölkədə 339 km uzunluğunda qaz, 207 km uzunluğunda neft boru kəməri fəaliyyət göstərmişdir.

## Hava nəqliyyatı
Tiranadan 25 km aralıda beynəlxalq aeroport var.

## İstinadlar
Əlillər binası (Novoçerkassk)

**Əlillər binası** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Bina 1812-ci il Napoleon müharibəsində yaralanmış əsgərlərin xatirəsinə inşa edilmişdir. Hazırda binada Cənub Federal Universitetinin Geologiya və Neftqaz işləri üzrə fakültə yerləşir. Bina 1913-cü ildə arxitektor Sergey İvanoviç Boldırevin layihəsi əsasında inşa edilmişdir.

## Tarixi
Əlillər binası Novoçekassk şəhərinin Boqdan Xmelinski və Troyski küçələrinin küncündə qərarlaşır. Bina 1812-ci il Napoleon müharibəsindəki qələbənin yük illiyinə inşa edilmişdir.

1812-ci il Napoleon müharibəsindəki Don kazakları ataman Matvey İvanoviç Platovun rəhbərliyi altında fransız ordusuna qarşı müharibədə böyük hünər göstərmişdir. Bu səbəbdən Don kazakları üçün Novoçekasskdə 25 nəfərlik əlillər evinin inşası qərara alınmışdır.  

Bu illərdə bütün Rusiya ərazisində müharibə veteranları üçün çoxlu sayda bu tip binalar inşa edilmişdi. Novoçekassk şəhərində isə bu ilk olmuşdur. Binanın inşası üçün kütləvi şəkildə ianə toplanırdı. Burada E hərfinə bənzər bina inşa edilirdi. Bina layihəsinin müəllifi Sergey İvanoviç Boldırev olmuşdur.  
1919-cu ildə Don Kazak qoşunlarının əmri ilə Andrey Avsenteviç Lobov Əlillər binasının himayəçisi olmuşdur. 
Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Bir müddət sonra burada Novoçekassk Politexnik İnstitutu yerləşirdi. Burada metallurgiya və metalloqrafiya kafedrası, laboratoriya və tədris emalatxanası yerləşirdi. Hazırda binada Cənub Federal Universitetinin Geologiya və Neftqaz işləri üzrə fakültə yerləşir
## Arxitektur xüsusiyyətləri
Əlillər binası kərpiçdən inşa edilmişdir. Bina üzərində iki tarix yazılmışdır. Bu isə 1812-ci il Napoleon müharibəsi münasibəti il əlaqədardır.

## Ədəbiyyat
* Захват помещения // Вольный Дон. -1917. -12 июня.
* К захвату дома инвалидов // Вольный Дон. -1917. -15 июня.
* Памяти Отечественной войны // Донские областные ведомости. -1914. - № 15.
* Наш Новочеркасск: Сб. краеведческих очерков / Центральная городская библиотека им. А.С.Пушкина; историко-краеведческий клуб «Донцы». – Ростов-н/Д., 2005.

## Həmçinin bax
* Alimlər binası (Novoçerkassk)

## Mənbə
* Новочеркасск. Дом инвалидов
Vrangelin binası (Rostov-na-Donu)

**Vrangelin binası** — Rostov-na-Donu ərazisində, 1885-ci ildə arxitektor Nikolsy Aleksandroviç Doroşenkonun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Binada ömrünün uşaqlıq və gənclik dövrünü Ağlar hərəkatının rəhbərlərindən biri Pyotr Nikolayeviç Vrangel keçirmişdir. Vrangelin binası Rusiya Federasiyasının regional əhəmiyyətli mədəni irsi diyahısına daxil edilmişdir.. Hazırda binanın vəziyyəti heçdə ürək vəziyyətdə deyildir. Restavrasiyaya ehtiyac duyur.

## Tarixi
Bina Kazan xiyabanda (hazırkı Qazetnaya) 1885-ci ildə arxitektor Nikolay Aleksandroviç Doroşenkonun layihəsi əərazində inşa edilmişdir. İlk əvvəlləri bina müxtəlif şəxslərə məxsus olmuşdur. Sonradan binanı baron Nikolay Yeqoroviç Vrangel almışdır. Binada Vrangelin bütün ailəsi yaşayırdı. O, araşdırmaçı alim, yazıçı və antikvar əşyaları toplayan kolleksiyaçı olmuşdur. Onun həyat yoldaşı Mariya Dmitrievna Rostovda ilk qız kilsə məktəbinin rəbhəri olmuşdur. Onlsrın böyük oğlu Pyotr Nikolayeviç Vrangel Ağlar hərəkatının rəhbərlərindən biri olmuşdur.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra binada "Oqonyok" adlı 68 saylı uşaq bağçası yerləşirdi. Bağça 1990-cı illərə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Sonradan isə bina tərk edilmişdir. 1998-ci ildə bina regional əhəmiyyətli mədəni irsi diyahısına daxil edilmişdir
2015-ci ildə binanın sökülərək yerində yenidən inşa edilmədi fikri irəli sürülürdü. Belə ki, bərpaya 130 mln rubl tələb olunduğu hslda yenidən inşaya cəmi 20 mln rubl tələb olunurdu. Ancaq söküntü fikri cəmiyyət tərəfindən narazılıqla qarşılandığından bundan imtina edilmişdir..

2016-cı ildə binanın bərpası planlaşdırılırdı. Burada gənclər klubu yerləşməli idi. Bu bərpa işlərinə 115 milyon rubl tələb olunurdu.

Binanın restavrasiyasından sonra binada Vrangel muzeyi yerləşməli idi. Şəhər rəhbəri Sergey Qorbanyanın sözlərinə görə bina investorlar tərəfindən restavrasiya edilməlidir. Şəhər rəhbərliyi isə onu icarəyə götürəcəkdir. Şəhər rəhbərliyinin fikrinə görə bu addım şəhərin turistlər üçün cəlb edici olmasını stimullaşdıra bilər.

2017-ci ilin əvvəllərinə olan məlumata görə bina tam bərpa edilməmişdir. Üstəlik vandallıq aktına məruz qalmışdır.

## Arxitektur xüsusiyyətlləri
Əsas fasadı Qazetnaya xiyabanına açılır. Fasadında çoxlu dekor elementləri vardır. İnteryerində qəfim pilləkən olduğu kimi qalmışdır.

## İstinadlar
Varşava tramvayı

**Varşava tramvayı** — Polşa ərazisində mövud olan tramvay nəqliyyatı. Tramvay yolunun uzunluğu 254&nbsp;km, maşrut xəttinin uzunluğu 470&nbsp;km təşkil edir. 4 vaqon deposuna sahibdir. Trmvay şəbəkəsi 876 vaqondan ibarətdir. 26 xəttə sahibdir. Sistem 1866-ci ilin 11 dekabr tarixində yaranmışdır.

## Tarixi
Varşava tramvayınln tarixi 11 dekabr 1866-cı ildən başlayır. Bu zaman Vyana () Pererburq () və Terespol () voğzallarının birləşdirən konka nəqliyystı çəkilmişdir. 1903-cü ildə Mlınarkoy küçəsinfə tramvay deposu təşkil edilmişdir. 1921-ci ilin 31 dekabr tarixində ilk dəfə gecı maşrutu istifadəyə verilmişdir. 1925-ci ilin martında Kavençin küçəsində () «Praqa» deposu təşkil edilmişdir.

18 sentyabr 1939-cu ildə başlanan müharibə səbəbindən tramvayın hərəkəti dayanmışdır. 1 iyul 1941-ci ildən tramvay istifadəsi təmin edilir. 1 avqust 1944-cü ildə tramvay faktiki fəaliyyətini tam dayandırmışdır. 20 iyun 1945-ci ildə *1 nömrəli maşrut* istifadəyə verilmişdir. 1945-ci ildən 1525&nbsp;mm-lik dəmir yolları 1435&nbsp;mm-lik xətlərlə əvəzlənmişdir. Bu zaman «Joliboj» deposu istifadəyə verilmişdir. 1973-cü il 11 sentyabr tarixindən bəzi xətlər ləğv edilir. 1989-ci ildə cəmi 28 xətt qalmışdır.

1 avqust 1992-ci ildə Volskoe provaslav qəbiristanlıq xətti istifadəyə verilmişdir. Bu xətt 13 il inşa edilmişdir. 31 avqust 1997-ci ildə Novoe Bemovo tramvay xətti istifadəyə verilmişdir. 21 dekabr 2005-ci ildə ildə ilk dəfə Silezdski üsyançıları və Reymont xətləri ilə maşrutlar hərəkətə başlamışdır. 16 iyun 2007-ci ildə tramvay xəttində təmir həyata keçirilmişdir. Təmir işləri ilə yaranan çətinliklər 1 oktyabr 2007-ci ilə qədər davam etmişdir. 26 mart 2008-ci ildə elektrikli tramvay xətti yüz illiyini qeyd etmişdir.

## Vaqon növləri
Konstal 105Na, 123N — (517)*;

Konstal 112N, 116N — (30)*;

PESA 120N — (15)*;

PESA 120Na — (186)*;

PESA 128N — (45)*;

PESA 134N — (30)*.*bu vaqonlar 2016-cı ildən istifadə edilir

## İstifadəsi
Şəhər tramvayı «Varşava Tramvayı» («Tramwaje Warszawskie» Sp. Z OO) dövlət şirkəti tərəfindən idarə edilirdi. 1 mart 1994-cü ildə bu şirkət büccə hesabına idarə edilirdi. 2003-cü ilin 1 yanvar tarixindən kommersiya şirkətinə çevrilmişdir.

## Qalereya

Pesa 120N 3113, tram line 9, Warsaw, 2009.jpg
Warsaw 07-13 img22 View from StAnne Church tower.jpg
Tramwaj warszawski.jpg
Tramwaje Warszawskie - Informacja o trasie.jpg|Маршрут №10
116Na-1.jpg
Tramwaje Warszawskie - Kasownik.jpg|Компостер
POL warsaw parada rownosci 020.jpg
Warszawa street.jpg
Tramwajewawa2.jpg
116Na.jpg
Pętla tramwajowa Warszawa Os. Górczewska.jpg
Pesa 120N 3107, tram line 9, Warsaw, 2009.jpg
PL Warsaw PESA swing tram.jpg|PESA 120Na
Tramway warsaw.jpg
116Na-12.jpg

## İstinadlar
Bill İrvin

**Vilyam Mills** "**Bill**" **İrvin** (; 11 aprel 1950, Santa Monika, Kaliforniya) — ABŞ aktyoru.

## Xarici keçidlər
*
Paris müqaviləsi

* Paris sülh müqaviləsi (1783)
* Paris sülh müqaviləsi (1801)
* Paris sülh müqaviləsi (1814)
* Paris müqaviləsi (1763)
* Paris sülhü (1783) — Parisdə və Versalda ABŞ İstiqlal müharibəsinin bitməsi. ABŞ-nin müstəqilliyinin Böyük Britaniya tərəfindən tanınması.
* Paris sülhü (1814) — 1814-cü ildə Parisdə Fransa ilə VI antifransa koalisiyası (Rusiya, Böyük Britaniya, Avstriya, Prusiya, sonradan isə İspaniya, İsveçrə, Portuqaliya) arasında imzalanmış müqavilə: Fransa 1 yanvar 1792-ci il sərhədlərinə qaytarılır, İsveçrə və Hollandiya, alman kyazlıqları və İtaliya müstəqilliyini bərpa edir.
* Paris sülhü (1815) — 1815-ci ildə Parisdə Fransa ilə VII antifransa koalisiyası (Rusiya, Böyük Britaniya, Avstriya, Prusiya) arasında imzalanmış müqavilə: Fransa 1790-cı il sərhədlərinə qaytarılır və ona 700 mln. frank kontribusiya qoyulur. Fransanın şimal şərqi hələ 3–5 il işğalda qalır.