open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Novruzallı

**Novruzallı** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Boyxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindadir, əsl adının Novruzəli olduğu söylənilir. Keçmiş Talış-Lənkəran zonasında maldarlıqla məşğul olmuş pirembel tayfasımn beşinci qoluna mənsub on ailənin başçısı Novruzəli adlı şəxs olmuşdur. XIX əsrdə bu ailələr oturaq hayata keçmiş, kənd də ailə başçısınııi adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 330 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ocaqlı

**Ocaqlı** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Qarazəncir kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Düzənlikdədir. əsl adının Ocaqqulu olduğu söylənilir. Keçmiş adı Panovand olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi pirembel tayfasının üçüncü qolunun məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. XIX əsrin ortalarında 64 ailədən ibarət olan panavandlıdar Muğanda köçəri həyat sürürdülər, Panavandlılann bəş tirəsi vardır. Qışlaqlar həmin tirələrin (Hacıtağı, Sadi, Ocaqqulu, Hacı Mustafa və Feyzulla) adı ilə adlanmışdı. Yaşayış məntəqəsi 1887-ci ildə 40 ailədən ibarət ocaqlar (ocaqqulu) nəslinin Ocaqlı qışlaq, yaxud Ocaqqulu qışlaq adlı yerda məskunlaşması nəticəsində yaranmış və həmin nəslin adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 4167 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmışları
* Ələkbər Bayramov — Rusiya alimi.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Muğan (Cəlilabad)

**Muğan** (əvvəlki adı: **Svetlaya Zarya**) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Muğan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Svetlaya Zarya kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Svetlaya Zarya kəndi Muğan kəndi, Svetlaya Zarya kənd inzibati ərazi dairəsi Muğan kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Cənubi Azərbaycanın Muğanlı kəndindən köçüb gəlmiş mollahəsənli, mehdili və cabbarlı nəsillərinə mənsub ailələr tərəfindən salınmışdır. Oykonim türkdilli Azərbaycan tayfası olan muğanlıların adı ilə bağlıdır. Muğanlı tayfa adı XVI əsrin əvvəllərindən məlumdur. Sonralar mənbələrdə şahsevənlərin tərkibində müstəqil tayfa kimi qeydə alınmış muğanlılar XIX əsrin əvvəllərində 8 tirədən ibarət olmuşlar. Tayfa Muğan düzündə yaşadığına görə həmin düzün adı ilə adlandırılmışdır. Azərbaycan ərazisində Muğan adı ilə bağlı 18 yaşayış məntəqəsi mövcuddur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlik ərazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2018 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Oğrubulaq

**Oğrubulaq** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Fətullaqışlaq çayının sahilində, Burovar silsiləsinin yamacındadır. Oykonim Oğurbulaq adının təhrifolunmuş forması hesab edilir. Güman ki, kəndin adı ərazidəki bulağın adından alınmışdır. Türk dillərində oğur sözünün bir çox mənaları ilə yanaşı"qoruq, mühafizə olunan yer, sığınacaq" mənaları vardır. Rayonun ərazisindəki Təzəkənd yaşayış məntəqəsinin adı da keçmişdə Oğurkənd olmuşdur. Bəzi tadqiqatçılar oykonimin oğur komponentini XIII əsrdə monqollarla Azarbaycana gəlmiş uyğur tayfasının adı ilə bağlayırlar.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 241 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Pərdi

**Pərdi** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Xanəgah kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Pərdi kəndi Yardımlı rayonunun Gilar kəndindən köçmüş qədim Gilar bəglərinin yaylağıdır. Gilar kəndinin bəgləri ən qədim pirlər nəslidir və Pərdi də pir-dailəri, yəni pir-tanrıları deməkdir. Ən qədim mənbələrdə Pərdi kəndi Parda kimi qeyd olunur. 19 əsr sənədlərində Yardımlı ərazisindəki Gilar kəndi Pərdi-Gilar adlanır və köçərilər kimi qeyd olunur. Bu köçərilik isə birbaşa mənada yox, sufi mənadadır. Ən qədim mənbələrdə "Dağ və səhralarda dolaşan qüdrəti midiyalılar" dedikdə məhz Gilar bəgləri nəzərdə tutulurdu. Cəlilabad rayonunun 10-a yaxın kəndi (Edişə, Şabanlı, Qasımbəyli və s.) məhz Gilar bəglərin törəmələrinin yaşadığı kəndlərdir.

Burovar silsiləsinin yamacındadır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Göyçay qəzasının Pərdili kəndindan köçmüş ailələr tərəfindən salınmış və Pardililər adlandırılmışdır. 1917-ci ildə Göyçay qəzasında Pərdilim, Lənkaran qəzasında isə Pərdililar adlı kəndlər qeydə alınmışdır. Pərdili oykonimi "tir istehsal edilən yer”, Pərdililər oykonimi isə "Pərdili kəndindən gələnlər” mənasındadır. Sonralar Pərdililər kəndinin adı Pərdili kimi sabitləşmişdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1045 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Privolnoye (Cəlilabad)

**Privolnoye** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Privolnoye kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Privolnoe kəndinin əsası 1839-cu ildə buraya çar hökuməti tərəfindən sürgün olunmuş kəndlilər tərəfindən qoyulub. Bunlar iudaizm dininə tapınan milliyətcə ruslar idi, subbotniklər adlanırdılar. Kəndə 1958-ci ildə su xətti, 1961-ci ildə su xətti, 1980-ci ildə isə qaz xətti çəkilmişdir. Kəndin əhalisinin əsas məşğuliyyəti üzümçülük, çiyələk, kartofculuq, maldarlıq və şərabçılıq idi. Lakin 1980-ci illərin ortalarında SSRİ-də aparılan antialkoqol siyasəti çərçivəsində buradakı üzümlüklərin əksəriyyəti məhv edildi. Nəticədə kəndin əhalisinin böyük hissəsi özünün əsas məşğuliyyətindən məhrum oldu, bir çoxları işsizlik ucbatından kəndi tərk etməyə başladı. SSRİ-nin dağılması nəticəsində yaranmış iqtisadi böhran illərində kəndin demək olar ki, bütün əhalisi Rusiya, ABŞ, İsrail və Almaniyaya köçdü, onların yerinə isə kənddə azərbaycanlılar məskunlaşdı. Hal-hazırda kəndin azərbaycanlı əhalisinin sayı 5500 nəfərdən çoxdur, rusların sayı isə təxminən 80 nəfərdir, onların əksəriyyəti də köç edə bilməyən yaşlı insanlardır.

## Toponimikası
Dağatəyi arazidədir. Yaşayış məntəqəsi çarizmin ucqarlara köçürmə siyasəti nəticəsində Rusiyanın mərkəzi quberniyalanndan köçüb gəlmiş ailələrin 1839-cu ildə burada məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Privolnoye  rus. "azad, sərbəst” dəməkdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 4484 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti
*Privolnoe kəndinin saytı 

## İstinadlar
Sabirabad (Cəlilabad)

**Sabirabad** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Sabirabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Sabirabad kəndi Qarazəncir kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sabirabad kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi təklə tayfasının çaylı, balabeyli, şeytanlı, haqverdili və b. tirələrinə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kənd şair M. Ə. Sabirin şərəfinə belə adlandırılmışdır.

## Tarixi
Kənd 1910–1916-cı illərdə yaradılmışdır. Kəndin bünövrəsini keçmiş Lənkəran qəzasının Xol-Təklə və Xol-Qarabucaq kəndindən köçüb gələn adamlar qoymuşlar. Köçməyə səbəb həmin illərdə Xəzər dənizi suyunun çəkilməsi və içməli su qıtlığının yaranması olmuşdur. Əhalinin o vaxt əsas məşğuliyyəti balıqçılıq və heyvandarlıq imiş. İnsanların böyük hissəsi balıq vətəgələrində işləyirmiş. İlk köç edənlər özlərinə yaşamaq üçün evlər tikirmiş. Lakin o zaman bu torpaqlara sahiblik edən Hasıllıdan olan mülkədar Hacı Bağır oğlu Cahangir bəyin adamları imkan verməz, qurulan evləri uçurar və yandırarmışlar. Buna görə də bu ərazidə yaşamaq üçün Hacı Bağır oğlu Cahangirin yanına ağsaqqallar-Hampa oğlu Hacı Ağabala, İbayev İba, Bağırov Yadulla və digərləri yığılıb gedirlər ki, icazə alsınlar. Hacı Bağır oğlu Cahangir bəy onları eşitməyəndə, onda Hampa oğlu Hacı Ağabala Lənkəran qəzasına dəfələrlə get-gəl edəndən sonra öz şəxsi vəsaiti hesabına həmin torpaqların qərb hissəsini alır. Bundan sonra isə Hampa oğlu Hacı Ağabalanın xeyir-duası ilə bu əraziyə köç axını başlayır. Kəndin ilk adı Səbirabad olmuşdur. Deyilənə görə, kənd səbirlə, təmkinlə salındığı üçün o, kənd ağsaqqallarının, xüsusən kəndin yerini səbir və təmkinlə alan Hacı Ağabalanın rəyilə Səbirabad, sonralar isə böyük satirik şair M.Ə.Sabirin adı ilə Sabirabad qoyulmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 3816 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Seyidbazar

**Seyidbazar** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Seyidbazar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Dağətəyi ərazidədir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1187 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmışları
*Adış Məmmədov — alim, diplomat, Azərbaycan Respublikasının İsveç Krallığındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Sərhədabad (Cəlilabad)

**Sərhədabad** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Sərhədabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Sərhədabad, Məşədivəlli və Əliabad kəndləri Kürdlər kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Sərhədabad kəndi olmaqla Sərhədabad kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
 
## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Parıx olmuşdur. Kəndin əsasını alar tayfası qoymuşdur. 1870-ci ilin məlumatına görə, əvvəllər dörd hissədən ibarət olan alarlar parçalanmış, onların ikinci hissəsi sərhəd zonasında Parıx (əsli Paraq olub, “çəpərlənmiş yer” deməkdir) adlı yerdə yaşayış məntəqəsinin əsasını qoymuşdur. Oykonim “sərhəddə yerləşən kənd, sərhəd kəndi” mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Səhrədabad kəndi Cəlilabad rayonunun ən böyük kəndlərindən biridir və rayonun 7&nbsp;km-liyində yerləşir. Hal-hazırda 1000 hektara yaxın əkin torpağı vardır. Torpağı orta və zəif parçalanmış dağarası düzənliklərin və ovalıqların yarımsəhra landşaftıdır.

## Əhalisi
Kənd əhalisi əsasən taxılçılıqla və heyvandarliqla məşğul olur. SSRİ dövründə Səhrədabad kəndi üzümçülüyü ilə məşhur olmuşdur. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1799 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Səhrədabad kəndində bir orta məktəb, xəstəxana və kənd icra nümayəndəliyi yerləşir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Söyüdlü (Cəlilabad)

**Söyüdlü** (əvvəlki adı: **Nəftəluq**) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Muğan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Svetlaya Zarya kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nəftəluq kəndi Söyüdlü kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə müxtəlif yerlərdən gəlmiş ailələrin Nəftəluq adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, keçmişdə tuluqlara doldurulmuş neft dəvələrlə gətirilib burada satılırdı. Bu fikrə əsaslanan tədqiqatçılar oykonimin *neft* və *tuluq* sözlərindən ibarət olduğunu bildirirlər. Başqa bir fikrə görə isə, oykonim neft sözü və məkan bildirən *-luq* şəkilçisindən (*-ə* bitişdirici saitdir) ibarət olub, "neftli yer" mənasındadır. Kəndin adı 2001-ci ildə dəyişdirilərək Söyüdlü (söyüd ağacları çox olan yer) adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 880 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Şiləvəngə (Cəlilabad)

**Şiləvəngə** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Şiləvəngə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Şiləvəngə oyk., mür.
* Lənkəran ovalığındadır. Yaşayış məntəqəsi Yardımlı r-nunun Şiləvəngə kəndindən gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlandırılmışdır;
* Yardımlı r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim talış dilindəki şilə (çuxur, çökək) və vəngə (yer) komponentlərindən düzəlib, “çuxur yer” və ya şilə (çubuqla hörülmüş bənd), məkan bildirən yən sözündən və -gə (gah) şək.-sindən ibarət olub, “çubuqla hörülmüş bənd olan yer” kimi izah olunur. Yaşayış məntəqəsi həqiqətən də əkin sahələrini suvarmaq məqsədilə bənd çəkil-miş çökək erazidə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1073 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsləri
* Faiq Cəfərov (hərbçi) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Azad Şəkərov — Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı.
## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu
*Şiləvəngə kəndi

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Şorbaçı (Cəlilabad)

**Şorbaçı** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Şorbaçı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Şorbaçı kəndi Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonun ərazisində, rayon mərkəzindən təxminən 20&nbsp;km aralıda yerləşir. Şorbaçı kəndi eyni adlı ərazi icra nümayəndəliyində kənddir. Şorbaçı ərazi icra nümayəndəliyinə Şorbaçı kəndi, Məmmədrzalı kəndi, Mədətli kəndi daxildir. Kəndin ətrafında Təklə kəndi, Mədətli kəndi Babalı kəndi və Məmmədrızalı (Pornəyimdə deyilir) kəndi yerləşir. Kənd ərazisində Şorbaçı kənd tam orta məktəbi (11 illik) bələdiyyə idarəsi və xəstəxana var . Şorbaçı kəndi ərazisində keçməklə yeni yolun tikintisinə başlanılmışdır. Bu yollara Şorbaçı-Məlikqasımlı yolu, Şorbaçı-Məmmədrzalı yolu aiddir. Şorbaçı kəndi ərazisində 2021-ci ildə modul tipli məktəb tikilmiş və il sonuna yaxın istifadəyə verilmişdir. Şorbaçı kəndi üzrə 15 nəfərdən çox şəxs 2-ci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir. Kənd ərazisində kimik avtomobil təmiri yerləri mövcuddur. 

Kənddə maldarlıq, əkinçilik inkşaf etmişdir. Maldarlğdan qoyunçuluq, qaramal inkişaf etmişdir. Əkinçilikdə isə taxilçiliq ön planda olsa da. Noxud əkinləridə var.
Mülayim temperatur, iqlim mövcudur. Qar o qədər də düşmür. Yayı quraq olur. Dərələrlə (arxlarla) axan sular quruya bilir, amma qışda bəzi hallarda suyun bol olması selə səbəb olur. Buda təsərrüfata ziyan vurur (xüsusən çay kənarlarındakı bostan kartof əkinlərinə).
Kəndin Mədətli kəndi hissəsində kiçik su hövzəsi (o qədər də kiçik deyil,kənd əhalisi bənd deyir) var.  Qlobal istiləşmənin, havanın isti keçməsi nəticəsində artıq yay aylarında su bəndi tam quruyur. Yay vaxti biçilmiş sahələrdə otlayan kənd heyvanları buradan su içir.
Kənd ərazisindən vaxtilə əhəmiyyətli olan yol keçir. Hal-hazırda Təklə kəndi ərazisindən keçən yeni yolda bu kəndə yaxındır. Kənd ərazisində yaxın illərdə məscid tikilmişdir. Kəndə telofon xətti elektirik xətti çəkilmişdir. Lakin qaz çəkilmədiyi üçün hələ də odundan yanacaq mənbəyi kimi istifadə olunur. Dövlət proqramlarına əsasən yaxın müddət ərzində kəndə təbii qaz çəkilişi planlaşdırılır. Məktəb xəstəxana klubdan yol ilə ayrılır. Klubun (kənd idarəsi) aşağı hissəsində bulaq var.

## Toponimikası
* Şorbaçı oyk., sadə.
* Burovar silsiləsinin ətəyindədir;
* Hacıqabul r-nunun Udulu i.ə.v.-də kənd. Pirsaat çayının sahilində, Qobustandadır. Yaşayış məntəqələri qaraqaşlı tayfasının şorbaçı tirəsinin adını daşıyır. Şorbaçılar XIX əsrin ortalarında 64 ailədən ibarət olub, Pirsaat çayı sahillərində köçəri həyat keçirirdilər. Sonralar bu ailələr özlərinin yaylaq yerlərində oturaqlaşmışlar. Keçən əsrin əvəllərində Cəlilabad r-nunda Yuxan Şorbaçı və Aşağı Şorbaçı adlı iki kənd olmuşdur.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 661 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Şötüklü

**Şötüklü** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Boyxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindadir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqasini pirəmbəl tayfasından olan Şötükxan Göyçə oğlu adlı bir nəfərə məxsus ailələr saldığına görə bələ adlanmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlarində şötük/şötix "dəvənin belinə bağlanan enli ip, örkən" mənasında işlənir. Oykonim Şotuqlu variantında da qeyda alınmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 350 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Şıxlar (Cəlilabad)

**Şıxlar** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Komanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Şıxlar oyk., sadə.
* Ağdam rayonunun Qərvənd i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir;
* Bakı şəhəri Qaradağ r-nunun Ələt qəsəbə i.ə.v.-də köçəbə;
* Cəbrayıl r-nunun Sirik i.ə.v.-də kənd. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Şıxlar Əhmədli olmuşdur. Kəndin yaxınlığında təqribən 10 ha sahəni əhatə edən şəhər xarabalığı və XIII–XIV əsrlərə aid türbələri olan Şıxlar adlı qəbristan mövcuddur;
* Burovar silsiləsinin ətəyindədir;
* Goranboy r-nunun Xınalı i.ə.v.-də kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Keçmiş adı Qarağaclar olmuşdur;
* Xaçmaz r-nunun Qımılqışlaq i.ə.v.-də kənd. Samur-Dəvəçi ovalığındadır;
* Qax r-nunun Almalı i.ə.v.-də kənd. Meşəlikdədir;
* Masallı r-nunun Qodman i.ə.v.-də kənd. Lənkəran ovalığındadır;
* Sabirabad r-nu- nun Ulacalı i.ə.v.-də kənd. Muğan düzündədir. Kənddə Soltan Hacı Bəkdaşinin oğlu Baba Samitin türbəsi (1585-ci ildə tikilmiş və şeyxlərin ibadət yeri olmuşdur) var. Kənd bu türbə və onun ətrafındakı şeyx qəbirləri ilə əlaqədar olaraq belə adlandırılmışdır;
* Şamaxı r-nunun Xilmilli i.ə.v.-də kənd. Çigilçay və Qozluçaym arasında, dağətəyi ərazidədir. Kənd Şirvan şeyxlərinə məxsus olduğuna görə belə adlandırılmışdır;
* Yardımlı r-nunun Bərcan i.ə.v.-də kənd. Burovar silsiləsinin yamacındadır. Oykonimin əsli Şeyxlər olub, həmin kəndlərdəki xanəgah, pir, türbə, şeyxlərə məxsus tikililər, qəbirlər, sərdabalarla bağlıdır. Bu tipli coğrafi adlar "şeyxlərə məxsus", "şeyxlər yaşayan yer", "şeyxlərin nəsli", "şeyxlərin dəfn olunduğu yer" və s. mənasmdadır. Keçən əsrdə Krımda Şeyxlər adlı yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdı.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 517 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Şükürlü

**Şükürlü** (əvvəlki adı: Bozayran) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Gülməmmədli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 6 may 1997-ci il tarixli 293-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Gülməmmədli kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibindəki Bozayran kəndi Şükürlü kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
XIX əsrə aid mənbədə Bozayranlı formasında qeydə alınmışdır. Sovet hakimiyyəti illərində Böyük Bozayran və Balaca Bozayran kəndlərinə ayrılmışdı. Böyük Bozayran kəndi ləğv edildikdən sonra 1972-ci ildə Balaca Bozayran kəndi rəsmi olaraq Bozayran adlandırılmışdır. Etnotoponim olduğu güman edilir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlikdə yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 397 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Təklə (Cəlilabad)

**Təklə** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim Səlcuqların təklə tayfasının adı ilə bağlıdır. Əvvəllər Türkiyədə yaşamış təklə tayfası Qazı xanın başçılığı ilə 1540-cı ildə Təklə Mirzəbaba I Təhmasibin (1524-1576) itaətini qəbul etmiş şahsevənlərin tərkibinə daxil olunmuşdu. XIX əsr mənbələrinə görə, təklələr Mil və Qarabağ düzlərində 14 tirə və müxtəlif nəsillərdən ibarət idilər. Sonralar onlar bir neçə qola ayrılmışdılar. Azərbaycan ərazisində təklə etnonimi vasitəsilə yaranmış oronimlər də mövcuddur: Təklə dərəsi (Masallı rayonu), Təklə dağı, Təklə təpəsi (Cəlilabad rayonu) və s.

## Bələdiyyə
29 may 2009-cu il tarixindən etibarən Təklə kəndi Babalı və Abazallı kəndləri ilə birlikdə Təklə bələdiyyəsinə daxildir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 859 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tahirli (Cəlilabad)

**Tahirli** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Cəngan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Tahirli oyk., düz.
* Burovar silsiləsinin ətəyindədir;
* Yardımlı r-nunun Ərus i.ə.v.-də kənd. Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim Tahir antroponimi və -li mənsub, bildirən şək.-dən ibarətdir. Yaşayış məntəqəsini Ərus kənd icmasından Tahir adlı şəxs ona məxsus binə yerində saldığına görə belə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Tahirli kəndinin iqlimi mülayim və qismən suptropikdir. Əsasən taxılçılıq, maldarlıq, kartofçuluq və üzümçülük inkişaf etmişdir.

## Əhalisi
Əhalisinin əksəriyyətini gənclər və uşaqlar təşkil edir. Burada yaşlı təbəqə kənd əhalisinin 7–9 faizini təşkil edir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 370 nəfər əhali yaşayır.

### Tanınmış şəxsiyyətləri
* Nurəddin Mehdixanlı — Xalq artisti.
* Qabil Quliyev — Xalq artisti.

## İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatı çox aşağıdır. Burada əsasən kənd təsərrüfatının ayrı-ayrı sahələri inkişaf edib və edir. Ağır sənaye və yeyinti sənayesi tam sıfır səviyyəsindədir. Kəndin yolları bərbaddır, İşıq fasilələrlə verilir, qaz isə tamamilə yoxdur.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Şatırlı (Cəlilabad)

**Şatırlı** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Badamağac, Buravar və Şatırlı kəndləri Ləkin kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Şatırlı kəndi olmaqla Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
* Şatırlı oyk, sadə.
* Bərdə r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd, düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndi vaxtilə el arasında Şatır ləqəbi ilə tanınan şəxs və onun övladları salmışlar. Şatır sözü "çörəkbişirən, çörəkçi" kimi izah edilir. Rəvayətə görə isə, həmin şəxsin dizinin kündəsi (oynaq sümüyü) olmadığından ona bu ləqəb verilmişdir. Şatı- rın qəbri hazırda Şatır ocağı adı ilə tanınır və yerli dindar müsəlman əhalisinin sitayiş yerlərindəndir;
* Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsi qədim dövrlərdə salınmışdır. Bunu kəndin ərazisindən tapılan maddi mədəniyyət abidələri də sübut edir. Tədqiqatçılara görə, kənd qədim türkdilli şatarlşatır tayfasına mənsub ailələrin indiki ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır və həmin tayfanın adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1388 nəfər əhali yaşayır.

## Mədəniyyəti
* Kənddə Araz Qardaşxanov adına tam orta məktəb fəaliyyət gösdərir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Cəlilabaddan təxminən bura 1 saatliq yoldur təxmini 45–50 km. Mesənin ətəyində yerləşən kənd dağların əhatəsidindədir. Şatırlı 2013-cü ildən inzibati ərazi nümayəndəliyidir. Kənd ərazisindən iki cay keçərək Bulqar cayına tökülür. Meşədə coxlu bulaqlar var (Razbulaq, Çinarbulaq, Damcibulaq, Lehməlibulaq, Doqquzbulaq Canaqbulaq və s). Bu bulaqlar kəndin suya olan ehtiyacını tam ödəyir.

## İqtisdadiyət

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çəmənli (Cəlilabad)

**Çəmənli**, **Təzəkənd** (?-2015) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Xanəgah kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Keçən əsrdə rayonun ərazisində Təzəkənd adlanan iki yaşayış məntəqəsi olmuşdur.

Çəmənli kəndinin əhalisi türksoylu Moran tayfasından ibarətdir. Moranlar 19-cu əsrdə Şahsevən tayfa ittifaqına mənsub idi.

29 may 2015-ci ildə Xanəgah kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki **Təzəkənd** kəndi **Çəmənli** kəndi adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti
Uzuntəpə (Cəlilabad)

**Uzuntəpə** (əvvəlki adı: **Novoqolovka**) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Uzuntəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Cəlilabad rayonunun Novoqolovka kəndi Uzuntəpə kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Çarizmin köçürmə siyasəti nəticəsində 1844-cü ildə Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından köçüb gəlmə insanlar burada məskunlaşdıqdan sonra kəndə Novoqolovka adı verilib. 29 aprel 1992-ci ildə kəndin keçmiş Uzuntəpə adı bərpa edilmişdir.

## Toponimikası
Kənd ərazidəki eyniadlı yüksəkliyin adını daşıyır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Lənkəran ovalığında yerləşir. 

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 6646 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Üçtəpə (Cəlilabad)

**Üçtəpə** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Üçtəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 məktəb fəaliyyət göstərir

## Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Təzəkənd kəndi Üçtəpə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, yeni yaradılan Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsinə verilmişdir.

## Toponimikası
* Üçtəpə oyk., sadə.
* Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə alar tayfasının qışlaq yeri olmuş, XIX əsrin axırlarında kəndə çevrilmişdir. Qışlağın adı oradakı iiç təpənin varlığı ilə bağlı yaranmışdır;
* Göygöl r-nunun Quşqara i.ə.v.-də kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindodir. Kənd yaxınlığındakı Üçtəpə dağının adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2025-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 12000 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Yol
31 iyul 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cəlilabad rayonunun Alar–Təzəkənd–Üçtəpə–Əliqasımlı–Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədilə Sərəncam imzalamışdır. Həmin Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 7 milyon manatı Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu
*Əliköməktəpə

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Vənlik

**Vənlik** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Gözbulağın cənub-şərqində olan Vənlik kəndi XIX əsrin ikinci yarısında salınmışdır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti maldarlıqdır. Ağacan bəy Şirinbəy oğlu adlı bir şəxs tərəfindən salınmış bu kəndin əhalisi demək olar ki, bir ailənin övladlarından əmələ gəlmişdir. 1907-ci ildə vəfat etmiş Ağacan bəy öz vəsiyyətinə görə bu kəndin mərkəzində yerləşən doğma mülkünün həyətində dəfn olunmuşdur. Ailənin digər üzvlərinin məzarları isə Pirhəsən və Ağdaş qəbristanlığındadır.

## Toponimikası
Fətullaqışlaq çayının sahilində, Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi vən (göyrüş) sözündən və -lik şək.-sindən ibarət olub, “vən ağacı bitən yer, göyrüşlük” mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 436 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Yusifli (Cəlilabad)

**Yusifli** — Azərbaycan Respublikasıınn Cəlilabad rayonunun Boyxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Yusifli oyk., sadə.
* Ağdam rayonunun Üçoğlan i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir. Oykonim kəbirli tayfasma məxsus qərvəndli qolunun yusifli tirəsinin adını əks etdirir. Yaşayış məntəqəsinin əsasım bu nəsil qoymuşdur;
* Dağlıq ərazidədir. Kəndi yusifli nəslinə mənsub ailələr salmışlar;
* Masallı rayonunun Musaküçə i.ə.v.-də kənd, Lənkəran ovalığındadır. Keçmiş adı Molla-abad olmuş, yerli əhali arasında Molla Yusiflər də adlanır. Yaşayış məntəqəsi Lürən kəndinin bir məhəlləsi əsasında yaranmışdır. Kəndin ilk sakinləri mollayusiflər nəslinə mənsub ailələr olduğundan kənd belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 256 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Zəhmətabad (Cəlilabad)

**Zəhmətabad** — Azərbaycan Respublikasıınn Cəlilabad rayonunun Kövüzbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Zəhmətabad kəndi Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun sərhədboyu (İran İslam Respublikası ilə) ərazisində yerləşir. Bu kənd ərazisində hündürlüyü 600-800 metr olan dağlarla əhatə olunmuşdur.Cənubda İran İslam Respublikası, Şimalda Soltankənd kəndi, qərbdə Kövüzbulaq kəndi, şərqdə Musalı kəndləri ilə həmsərhəddir. Bu kəndin ərazisində Respublikamızın sərhəd çayı olan Bolqarçay axır.

## Toponimikası
Zəhmətabad kəndinin Keçmiş adı Məhəmmədabad olmuşdur. Sovet hakimiyyəti dövründə kənd sakinləri yüksək əməksevər və zəhmətkeş olduqlarına görə kəndi Zəhmətabad adlandırmışlar.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 559 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı əsas olaraq kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil əkinçilik əsasən dəmyə əkinçiliyidir və ən çox dənli (arpa,buğda) bitkilər yetişdirilir. İqtisadi əhəmiyyətli olan Bakı-Yardımılı magistral yolu bu kəndin ərazisində keçir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Zopun

**Zopun** (əvvəlki adı: **Zupun**) — Azərbaycan Respublikasıınn Cəlilabad rayonunun Zopun kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Astanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Zupun kəndi Zopun kəndi adlandırılmışdır. 31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Zopun kəndi Astanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, yeni yaradılan Zopun kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XVI əsrin əvvəllərində hazırda mövcud olmayan Əsədkənddən çıxmış ailələrin Zopun adlı sahədə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Ərazi adını eyniadlı dağın adından almışdır. Kəndin adı bir müddət Zupun şaklində qeydə alınmışdır. 2001-ci ildən bu ad Zopun kimi rəsmiləşdirilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1039 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hit

Hit (musiqi) — populyar mahnı, sinql, musiqi albomu.

;İdman olmayan oyunlar
* **Hit** (kompüter oyunu) — kompüter oyunlarında zərbənin loru dildə adı.

;Adlar
* Hit (soyad) — ingilis ad və soyadı
** Edvard Hit (1916–2005) — Böyük Britaniyanın Baş Naziri (1970–1974)
** Lecer Hit (1979–2008) — Avstraliyalı aktyor

;Kompüter və internet
* Hit (internet) — brauzerin veb-serverə müraciəti.
* Hit (proqram) — axtarış proqramı və ya axtarış sisteminin axtarılan tapşırığa cavabı.

;Dəb
* Hit (mövsüm) — mövsüm modasının aparıcı tendensiyası.

;İdman
* Hit (beysbol) — zərbə adı.

;Şəhər
* Hit (şəhər) — Suriyada Tuttul şəhərinin müasir adı
Həzrə (Qusar)

**Həzrə** — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Həzrə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Coğrafiyası
Kənd Qusar maili düzənliyindədir. Həzrə sovetliyinin mərkəzi. Rayon mərkəzindən 24&nbsp;km şimal-qərbdədir.

## Tarixi

### Qızılbaşlar ilə mübarizə

Qızılbaş tayfalarına arxalanan şah Cüneyd (1447–60) "şiyəlik uğrunda mübarizə" şüarı ilə Dağıstana hərbi yürüşlər təşkil edirdi. 1460-cı ildə Samur çayı sahilində, Cüneyd öldürüldü. Onu orada dəfn etdilər. Səfəvilər hakimiyyətə keçdikdən sonra 1544-cü ildə Cüneydin qəbri üstündə Şeyx Cüneyd türbəsi tikdirmişdilər. Cüneyd Şah İsmayılın babası idi.

### Çar Rus imperiyası ilə mübarizə

1815-ci ildə Çar rus generalı Quriyev ləzgi kəndi Yarguna hücum edib daxil olmağa calışır, lakin İmam Xanbutay və tərəfdarları Çar qoşunlarına qarşı döyüşərək onlara buna icazə vermir.

XIX əsrdə Yargun kəndinin sakinləri imam Qazi Məhəmməd Xuluxvi və abrek Ali Hilivinin rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər.

### Sovet hakimiyyəti ilə mübarizə

1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Yargun kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır.
## Toponimikası
Yerli adı **Yargun** olub, yaşayış məntəqəsinin indiki adı ərəb dilindəki həzr (ocaq, pir) sözü ilə bağlıdır. Oykonim kəndin ərazisindəki məscidlə və bu məsciddə dəfn edilmiş Şeyx Cüneydin qəbri ilə əlaqədardır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1454 nəfər əhali yaşayır.

### Sixillər

Kəndəki sixillər (klanlar, soylar):

* Tsinqilar
* Fekiyar
* Kamuyar
* Kelbiyar
* Muhammad-Aliyar
* Şağiyar
* Teğver
* Yatskayar
### [[DNT|DNA]]

## Abidələri
Arxeoloji abidələrdən e.ə. I minilliyə aid kurqan var. Memarlıq abidələrindən Şeyx Cüneyd türbəsi mühafizə olunmuşdur.

## Tanınmış sakinləri
* Şeyx Buta Yarqunvi  — Ləzgi imam, müridizm tərəfdarı. Əfşar imperiyasının şahı Nadirşahın sünni-ləzgilərə hücumu zamanı döyüşdə şəhid olmuşdur. Şeyx Xanbutayın babası. 
* Şeyx Xanbutay Yarqunvi (1761–1823) — Ləzgi imam, müridizm tərəfdarı. Rus imperyasının general Yermolovun 1823-cü ildə lezgilərə Qusarda ikinci hücumu zamanı, çoxsaylı yaralar alaraq qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Cəfərqulu Bakıxanovla qohum idi.
* Çingiz Qurbanov (1994–2016) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qusar Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Yeni Həyat (Qusar)

**Yeni Həyat** *( - *'Muqrağ** )''— [[Azərbaycan Respublikası]]nın [[Qusar rayonu]]nun Qalacıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

== Tarixi ==
Bu kəndin əhalisi Muqrağar sixilinə mənsubdur. Onlar Muqrağ dağından enib, bir qismi Dağıstanın [[Doqquzpara rayonu|Doqquzpara rayonunda]] yerləşən Muqraq kəndində, digər qismi isə Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonundakı Muqraq kəndində yerləşmişdir. 1965-ci ildən rəsmi adı Yeni Həyatdır. 

=== Çar imperiyası ilə mübarizə ===


XIX əsrdə Muqrağ kəndinin sakinləri imam [[Hacı Məhəmməd|Qazi Məhəmməd Xuluxvi]] və abrek [[Əli Hilivi|Ali Hilivinin]] rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər.

=== Sovet hakimiyyəti ilə mübarizə ===


1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Muqrağ kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır.

== Toponimikası ==
Kəndin tarixi adı **Muqrağ** olmuşdur və bu ad yerli əhali arasında bu gün də **Muqraq** formasında işlədilir. 1965-ci ildə isə kəndin adı rəsmi şəkildə dəyişdirilərək **Yeni Həyat''' adlandırılmışdır.
* Yeni Həyat oyk., sadə,
* Xaçmaz r-nunun Pirquluoba i.ə.v.-də qəsəbə. Samur–Dəvəçi ovalığındadır. 
* Qusar maili düzənliyindədir. Kəndin adı simvolik məna daşıyır;

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 711 nəfər əhali yaşayır.

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Qusar rayonu Yeni Həyat kənd 96 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılması üçün 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## Həmçinin bax
Qusar rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Qusar Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Çiləgir

*Çiləgir (Qusar) — Azərbaycanın Qusar rayonunda kənd.
*Çiləgir (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
Kazımabad (Cəlilabad)

**Kazımabad** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Kazımabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi nin qərarı ilə Kazımabad kəndi Muğan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Kazımabad kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Cəlilabad rayonunun Svetlaya Zarya inzibati ərazi vahidində  kənd. Düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndin əsasını Kazım adlı şəxs qoyduğu üçün belə adlandırılmışdır. Oykonim Kazım (Ģ.a.) və abad (kənd) komponentlərindən düzəlib, "Kazımın kəndi" mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2130 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Zərbəli

**Zərbəli** — Azərbaycan Respublikasıınn Cəlilabad rayonunun Qarakazımlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kəndin adı talışların orand tayfasının Zərbəlilər tirəsinin məskunlaşması ilə bağlıdır.

## Toponimikası
Dağətəyi düzənlikdədir. Keçmiş adı Zərbəlibəylikənd olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi Zərbəli bəy adlı şəxsə məxsus maldar ailələrin oturaqlaşması nəticəsində yaranmış və həmin bəyin adı ila adlanmışdır. Sovet dövründə oykonimin tərkibindəki bəyli sözü ixtisar edilmiş, kəndin adı bir müddət Zərbəlikənd, XX əsrin 30-cu illərindən isə Zərbəli kimi işlənmişdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 409 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Din
Kənddə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Gəncəli

**Gəncəli** — Azərbaycanda çox işlədilən təxəllüs və kişi adı.

* Gəncəli Sabahi — XX əsr Azərbaycan yazıçısı. 
* Gəncəli Gənciyev — professor, Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin rektoru (1994-1995) 

**Kəndlər**
* Gəncəli (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
* Gəncəli (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* Muğan Gəncəli — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İlxıçı

**İlxıçı** bu mənalarda gələ bilər:
;Azərbaycanda
* İlxıçı (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
* İlxıçı (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* İlxıçı Məmmədxan — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* İlxıçı Həsən Əfəndi — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
;İranda
* İlxıçı (İran) — Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanının İlxıçı bəxşində yerləşən bir şəhər.
* İlxıçı (Ərdəbil)
* İlxıçı-i Ülya (Germi)
* İlxıçı-i Süfla (Germi)

## Həmçinin bax
* İlxıçılar
Meşəli

**Meşəli** — Azərbaycanda bir neçə yaşayış məntəqələrinin adı:
*Meşəli — Goranboy rayonununda kənd.
*Meşəli — Xaçmaz rayonunda qəsəbə.
*Meşəli — Xocalı rayonunda kənd.
Qarabağlı

**Qarabağlı** — Azərbaycanda daha çox işlədilən təxəllüs.

* Pənahəli xan Qarabağlı — Qarabağ xanlığının yaradıcısı.
* Mirzə Camal Cavanşir Qarabağlı — Tarixçi, Qarabağ xanlarının baş vəziri,
* Rizvan Qarabağlı — memar, memarlıq namizədi, Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü.
* Telman Qarabağlı — erməni hüquqşünas, yazıçı

**Kəndlər**

:**Azərbaycan**
* Qarabağlı (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
* Qarabağlı (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
* Qarabağlı (Salyan) — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
* Qarabağlı (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
 
:**Gürcüstan**
* Qarabağlı (Qaraçöp) — Gürcüstan Respublikasının Kaxeti mxaresinin Saqareco bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

:**İran**
* Qarabağlı Əyibi (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Həmçinin bax
*Qarabağlı bələdiyyəsi
Susayqışlaq

* Susayqışlaq (Quba) — Azərbaycanın Quba rayonunda kənd.
* Susayqışlaq (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* Susay — Quba rayonu ərazisində dağ.
Ağızçənəlilər

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan infratipi.

Klassik sistematikada Ağızçənəlilər iki üst sinfə bölünür: balıqlar (*Pisces*) və dördayaqlılar (*Tetrapoda*)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qarğalıq

* Qarğalıq (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
* Qarğalıq (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
* Qarğalıq (Naxçıvan) — Naxçıvan MR-də Naxçıvan şəhərində qəsəbədir.

## Həmçinin bax
* Qarğalı
Xuray

*Xuray (Qusar) — Azərbaycanın Qusar rayonunda kənd.
*Xuray (Xaçmaz) — Azərbaycanın Xaçmaz rayonunda kənd.
Dimdikbaşlar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Müasir dövrdə dəstəni təmsil edən Pazdişlilər (*Sphenodontidae*) fəsiləsidir ki, onun da iki növü var: Tuatara və ya hatteriya (*Sphenodon punctatus*) və Brazer adası tuatarası (*Sphenodon guntheri*).

## Sistematika
*  *[[Gephyrosauridae]]* 
**  *Gephyrosaurus*
**  *Diphydontosaurus*
**  *Planocephalosaurus*
*  Plevrozavr
**  *Palaeopleurosaurus*
**  *Pleurosaurus* — 2 növ
* Sphenodontidae
*  *Rebbanasaurus*
*  *Polysphenodon*
*  *Brachyrhinodon*
*  *Clevosaurus* — 7 видов
*  *Homoeosaurus* — 3 növ
*  *Kaikaifilusaurus*
*  *Kallimodon* — 2 növ
*  *Sapheosaurus 
*  *Ankylosphenodon
*  *Pamizinsaurus 
*  *Zapatadon 
*  *Theretairus*
*  *Sphenovipera*
*  *Cynosphenodon*
* Sfenodon (*Sphenodon*) — 3 növ
*  *Opisthias*
*  *Toxolophosaurus*
*  *Priosphenodon*
*  *Eilenodon*
*  *[[incertae sedis]]* cinslər
*  *Derasmosaurus*
*  *Elachistosuchus*
*  *Godavarisaurus*
*  *Kawasphenodon*
*  *Lamarquesaurus*
*  *Leptosaurus*
*  *Pelecymela* 
*  *Piocormus*
*  *Sigmala*
*  *Tingitana*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Alqonkin dilləri

**Alqonkin dilləri** — Şimali Amerikada, Kanadada və ABŞ-də danışılır və hind dilləri ailəsinə daxildir.

## Qruplar
Bu dillərdə 160 minə yaxın əhali danışır. Üç əsas qrupa bölünür:
:a) mərkəzi (kri, montane-naskapi, menomini, foks, şauni, peoria;
:b) şərqi (abnaki, mo-qikan, narraqanset;
:c) və qərbi (blekfut, çeyen, arapaxo və s.).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Algonquian language family on Native-languages.org
* Comparative Algonquian Swadesh vocabulary lists (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
* Algonquian Linguistic Atlas
Nıyanca

**Nıyanca** — Bantu dilləri qrupuna daxildir. Malavi Respublikasında (ingilis dili ilə bərabər bu ölkənin rəsmi iki dilindən biridir), həmçinin onunla həmsərhəd olan Zambiya, Mozambik və Zimbabvedə yayılmışdır. Bu dildə təqribən 7 milyon əhali danışır. Manqanca, peta, çeva, niasa, ambo dialektləri məlumdur. Zimbabvedə linqva franka kimi fəaliyyət göstərir. Yazısı XIX əsrdə formalaşmışdır və latın qrafikasına əsaslanır.
## İstinadlar
Dəyirmiağızlılar

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan sinifüstü.

Təkamülə görə onlar balıqların davamçıları hesab olunurlar. Dəyirmiağızlılara iki dəstə daxildir: ilanbalığıkimilər və miksinkimilər. İlanvari, çılpaq, seliklə örtülü bədənləri və cüt üzgəclərinin olmaması onlar üçün səciyyəvidir. Ağız qıf şəklində, çənələr yoxdur. Hər yarımsinfin bir dəstəsi var. Xəzərdə miksinlər yoxdur. Başının hər tərəfində 7 qəlsəmə dəliyi vardır. Qələsəmələri kisə şəklindədir. Ağzı qıfa bənzəyir. Burun dəliyi tək olub, gözün önündə yerləşir; bu dəlik nazahipofizar boşluğun dəliyi adlanır. Cüt üzgəcləri və üzgəc qurşaqları yoxdur. Dişləri buynuz maddəsindəndir. Xorda bütün ömrü boyu qalır.

## Təsnifatı
*  dəstəsi
*  dəstəsi

## İstinadlar

## Həmçinin bax