open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mozambik silsiləsi

**Mozambik silsiləsi** - Hind okeanıında yerləşən sualtı silsilə. Cənub-qərbdə Aqulyas şərqdə isə Mozambik çökəkliyi yerləşir. Silsilənin uzunluğu 1100&nbsp;km, eni 300&nbsp;km təşkil edir. Səthə ən yaxın yerinin dərinliyi 1207 m, ən dərin yeri isə 2900 m təşkil edir. Silsilənin suxurları materik məşəllidir. Bu səbəbdən onu bəzən Afrikanın sualtı davamı hesab edilir.

Faunası zəngindir. Burada 44 fəsiləyə 130 növə aid balıq vardır

Silsilə Danimarka elmi-araşdırmacı "Qalateya" gəmisi tərəfindən 1951 ildə  araşdırılmışdır.

## İstinadlar
 

## Mənbə
*Sualtı dağları, silsilələr, qalxmalar və platolar
Revilya-Xixedo

**Revilya-Xixedo** () — Sakit okeanda yerləşən və inzibati cəhətdən Meksikanın Kolima ştatı ərazisinə daxildir.

Arxipelaqın ən iri adaları Sokorro, San-Benedikto, Roka-Partida və Klarion adalarıdır. Arxipelaq vulkan məşəllidir. Onun sahəsi 169&nbsp;km² təşkil edir.

## Mənbə
* Contemporary report of José Camacho's sighting of Roca Partida and Clarion
Cənubi Sakit okean silsiləsi

**Cənubi Sakit okean silsiləsi** — sualtı okean silsiləsi Sakit okeanda yerləşir. 160° ş. u-dan 130° q. u qədər uzanır. Qərbdə Avstraliya-Antarktika qalxması, şərqdə isə Şərqi Sakit okean qalxması ilə birləşir.

Ümumi uzunluğu 4100 – 4300&nbsp;km, eni isə 500–1000&nbsp;km-dən 1500 m qədər olur. Hündürlüyü 2500–3000 m, ən aşağı dərinliyi 878 m olur.

Rift dərələrinə az təsadüf edilir. 
## Ədəbiyyat
* Краткая географическая энциклопедия, Том 5/Гл.ред. Григорьев А. А. М.:Советская энциклопедия — 1966, 544 с. с илл. и картами, 5 л. карт и илл., 1 л. карта-вкладка
Şərqi Sakit okean silsiləsi

**Şərqi Sakit okean silsiləsi** — sualtı silsilə olub Sakit okeanda yerləşir. Seysmik baxımından aktiv bölgədir. Uzunluğu 7600&nbsp;km, eni isə 850&nbsp;km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 539&nbsp;m okean səviyəsindən hündürdür. Bu hündürlük Pasxa adasında yerləşir. Hündürlüyü 3500–4000 metr, ən alçaq nöqtəsi isə 732 metr təşkil edir.

Şərqi Sakit okean daxili hussələrində hidrotermal mənbələr vardır.

## Mənbə
* Şərqi Sakit okean qalxmasl
Amerika-Antarktika silsiləsi

**Amerika-Antarktika silsiləsi** () — Cənubi Amerika Plitəsi və Antarktika Plitəsi arasında olan tektonik qırılma xətti zonasıdır. Atlantik okeanın cənubunda yerləşən silsilənin cənub-qərbində Cənubi Sandviç çökəkliyi yerləşir.

## Ədəbiyyat

* "The American-Antarctic Ridge", ''Journal of Geophysical Research'', Volume 88, Issue B10 (Oct.1983)

* 

## Həmçinin bax
Qaradəmirçi (dəqiqləşdirmə)

;Kəndlər
* Qaradəmirçi – Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* Birinci Qaradəmirçi – Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.
* İkinci Qaradəmirçi – Azərbaycanın Bərdə rayonunda kənd.

;Bələdiyyələr
*Qaradəmirçi bələdiyyəsi – Azərbaycanın Bərdə rayonunda bələdiyyə.
Çeski Krumlov

**Çeski Krumlov** (; ) — Çexiyada şəhər.

## Şəkillər

Český Krumlov-148-2004-gje.jpg
Krumau-22-Schlossturm-gje.jpg
Krumau-34-Schloss-Moldau-gje.jpg
Český Krumlov-160-Schloss-2004-gje.jpg
Krumau-04-Schlosspark-Brunnen-gje.jpg
Krumau-Barocktheater-12-gje.jpg
Český Krumlov-120-Markt-2004-gje.jpg
Český Krumlov-130-St Jobst-2004-gje.jpg
Krumau-44-St Veit-Chor-gje.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tarraqona

**Tarraqona** (; ; Finikcə: טַרְקוֹן, *Tarqon*; ) — İspaniyada şəhər. Cəmi 140 min əhalisi olan bu şəhər qədim tikililəri və dəniz limanı kimi məşhurdur.

## Tarixi
Tarraqona Roma imperiyasının əyalət mərkəzlərindən biri olub.

## İstinadlar
Orta-Okean silsiləsi

**Orta-Okean silsiləsi** — sualtı silsilələrdən ibarət olan bir şəbəkədən ibarətdir. Onun ümumi uzunluğu 70 min km məsafədə uzanır.

## Kəşfi
Bu silsilənin mövcudluğu uzun zaman elmə məlum olmamışdır. Səbəb isə onların qalın su örtülü ilə örtülməsi olmuşdur. XX əsrin 50-ci illərində silsilələr exolakasiya yolu ilə aşkarlanmışdır. 60-cı illərin sonunda tektonik plitələr anlayışı ortaya çıxır. Bununla da silsilələrin mövcudluğu elmi yolla isbat edilir.

## Quruluşu

Orta-Okean silsiləsi ilə quruda yerləşən silsilələr arasında fərq təbii ki, onların müxtəlif təsirlərə məruz qalması ilə əlaqədardır. Orta-Okean silsiləsi özü müxtəlif hissələrə bölünür. Onların il ərzində litosfer tavalarının 8-16 sm yerdəyişməsi ilə əlaqədar silsilələrin hündürləşməsi müşahidə edilə bilər.

## Mənbə
* An explanation of relevant tectonic forces
* Mid-Ocenic ridge, like baseball seam (The Dynamic Earth, USGS)
* Ridge2000, Studying Mid-Ocean Ridges from Mantle to Microbe
Şatski yaylası

thumb|250px
**Şatski yaylası** — Sakit okeanda Yaponiyanadan şərqdə yerləşir. Hündürlüyü 5500–6000 m, zirvə hissəsindən səthə olan məsafə isə 2400—3100 metr təşkil edir. Şimal-qərqə istiqamətlənir. Tərkibinə Şişov, Ori və TAMU massivləri daxildir. Uzunluğu 1700&nbsp;km, eni isə 500&nbsp;km-dir. 1970-1980 illərdə SSRİ alimləri tərəfindən aşkarlanmışdır. 2013-ci araşdırmaları yaylada yerləşən TAMU massivi Yer kürrəsində ən böyük, Günəş sistemində isə ən böyük vulkalardan biridir
. Formalaşması Yura dövrünün sonları Təbaşir dövrünün əvvəllərində formalaşmışdır. Sakit okean plitəsi, Farallon plitəsi və İzaqani plitəsinin toqquşması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Yayla sovet geoloqu Nikalay Sergeyeviç Şatskinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Pasxa ada plitəsi

**Pasxa ada plitəsi** — kiçik ölçülərə (550&nbsp;km x 410&nbsp;km) malik olan tektonik plitə. Sakit okean plitəsinin tərkibinə daxildir. 0,00411 steradian ölçüyə malikdir.

Plitə qərbdə Sakit okean plitəsi, şərqdən isə Naska plitəsi ilə əhalətənmişdir. Sakit okean daxilində yerləşir. Mikroplitə üzərində yerləşən Pasxa adasının adına uyğun olaraq adlandırılmışdır.

## Mənbə
* Bird, P., An updated digital model of plate boundaries, Geochem. Geophys. Geosyst., 4 (3), 1027, doi: 10.1029/2001GC000252, 2003. http://element.ess.ucla.edu/publications/2003_PB2002/2003_PB2002.htm  also available as a PDF file (13 mb) http://element.ess.ucla.edu/publications/2003_PB2002/2001GC000252.pdf 

## Həmçinin bax
Yunan (Azərbaycan)

**Yunan** — Azərbaycanda qədim şəhər. Mil düzündə idi. IX–X əsr ərəb mənbələrində adı çəkilir. Bərdə ilə Beyləqan arasında, hər iki şəhərdən təqribən 7 fərsəng məsafədə olduğu göstərilir. Bəzi tədqiqatçılar Yunanı Strabonun "Coğrafiya" əsərində adı çəkilən Enian şəhəri ilə eyniləşdirirlər. Yeri müəyyənləşdirilməmişdir. 

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
Otto Libinq

**Otto Libinq** (; d. 31 mart 1891, Berlin - ö. 7 noyabr 1967) — 1912 Yay Olimpiya Oyunlarında Almaniya İmperiyasını təmsil etmiş alman avarçəkən. Avarçəkən kimi kişilərin səkkizlik avarçəkmə idmanı üzrə Almaniya İmperiyasına bürünc medal qazandırmışdır.

## 1912 Almaniyanın kişilərdən ibarət səkkizlik avarçəkmə komandası
*Otto Libinq
*Maks Bröske
*Fritz Bartoloma
*Villi Bartoloma
*Verner Den
*Rudolf Reyçelt
*Hans Mattia
*Kurt Runqe
*Mak Vetter

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Profil
Roşənayi

**Roşənayi** (; ) — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin Vəfs dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 65 ailədə 134 nəfəri kişilər və 138 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 272 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Klaydbank

**Klaydbank**  (, , ) — Şotlandiyanın Vest Danbartonşir dairəsində şəhər. Klayd çayının şimal sahilində yerləşir. Qlazqo və Dambarton ilə həmsərhəddir. Şəhərin əhalisi 26 mindən çoxdur.

## Nəqliyyat
Şəhərdə beş qatar stansiyası, bir avtovağzal var (Qlazqo və Dumbarton şəhərlərinə yollanan avtobus xidmətləri). Əvvəllər şəhərdə tramvay da işləyirdi (Qlazqo ilə vahid tramvay şəbəkəsi), ancaq 1962-ci ildə Qlazqoda tramvay şəbəkəsi bağlandı.

## İstinadlar
Fərk

**Fərk** () — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin Vəfs dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 64 ailədə 137 nəfəri kişilər və 121 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 258 nəfərdir. Kəndin əhalisini tatlar təşkil edir, vəfscə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.

## İstinadlar
Maks Bröske

**Maks Bröske** (; d. 25 iyul 1882, Köniqsberq — ö. ?) — 1912 Yay Olimpiya Oyunlarında Almaniya İmperiyasını təmsil etmiş alman avarçəkən. Avarçəkən kimi kişilərin səkkizlik avarçəkmə idmanı üzrə Almaniya İmperiyasına bürünc medal qazandırmışdır.

## 1912 Almaniyanın kişilərdən ibarət səkkizlik avarçəkmə komandası
* Otto Libinq
* Maks Bröske
* Fritz Bartoloma
* Villi Bartoloma
* Verner Den
* Rudolf Reyçelt
* Hans Mattia
* Kurt Runqe
* Mak Vetter

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profil
Avstraliya-Antarktika qalxması

**Avstraliya-Antarktika qalxması** — Hind okeanının cənub-şərq hissəsində, 80 və 160° ş. u arasında yerləşir. Silsilə Mərkəzi Hind silsiləsi və Cənubi Sakit okean silsiləsi ilə dərhəd təşkil edir.  
Uzunluğu 6000–6500&nbsp;km, eni isə 500–550&nbsp;km arasında dəyişir. Maksimal 800&nbsp;km-dir. Ən aşağı dərinliyi 1145 m təşkil edir.
## Sərhədləri
Silsilənin qərbində Amsterdam və Sen-Pol adaları yerləşir. Şimalda Mərkəzi Hind silsiləsinə keçir. Burada Amsterdam qırılması ilə ayrılır. Şərqdə isə silsilə Makkuori üçlük nöqtəsində Makkuori silsiləsi və Cənubi Sakit okean silsiləsinə keçir.

## Morfologiyası
Qərb sonucunda Amsterdam platosu yerləşir. Rift dərələrindən məhrumdur. Qərb sonucunda hərəkət 6,8 sm/il, şərqdə isə surət 7,56 sm/il təşkil edir.
## Mənbə
* Avstraliya-Antarktika qalxması
Eva Simons

**Eva Simons** (25 aprel 1984) (Amsterdam)holland müğənni. LMFAO, Afrocek və Will.i.am kimi müğənnilərlə oxuduğu mahnılar ilə tanınmışdır.

## Musiqi vidoeları
* *Silly Boy*
* *I Don't Like You*
* *Renegade*
* *Celebrate the Rain*
* *Policeman*
* *Bludfire*
Palermo Universiteti

**Palermo Universiteti** () — İtaliyanın Palermo şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Palermo Universitetinin əsası 1806-cı ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Kermadek plitəsi

[thumb|200px|right]Kermadek plitəsi](https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Kermadec_Plate_map-fr.png)

**Kermadek plitəsi** — uzunsov tektonik plitə. Sahəsi 0,01245 steradion təşkil edir. Hind-Avstraliya plitəsinin tərkib hissəsi hesab edilir.

Şimaldan Kermadek novu, cənubdan isə Sakit okean ilə əhatələnir. Plitə Yeni Zelandiya və Kermadek adalarının təməli hesab edilir. Litosfer plitələrinin divergent sahəsi yaxınlığında yerləşir. Avstraliya, Sakit okean və Tonqa plitələri ilə sərhəddə malikdir.

## Mənbə
* Peter Bird,''An updated digital model of plate boundaries'', Geochemistry Geophysics Geosystems, 2003 * 

## Həmçinin bax
Lomonosov silsiləsi

**Lomonosov silsiləsi** — Orta-Okean silsiləsinin tərkib hissəsinə daxil olan sualtı dağlar. Silsilə Şimal Buzlu okean daxilində yerləşir. Silsilə Mixail Lomonosovun şərəfinə adlandırılmışdır. Lomonosov silsiləsi demək olar ki, Şimal qütbündən keçir. Silsilə Yeni Sibir adalarından başlayaraq Kanada Arktik arxipelaqının tərkibinə daxil olan Elsmir adasına qədər uzanır. Onun uzunluğu 1800&nbsp;km təşkil edir. Eni 60–200&nbsp;km arasında dəyişir. Okean dibindən hündürlüyü 3300 – 3700 m arasında dəyişir. Səthə ən yaxın dərinliyi 954 metrdir. Silsilə 1948-ci ildə sovet alimləri tərəfindən aşkarlanmışdır.

## Mənsubluğu haqqında mübahisə

2000-ci ildə Lomonoson silsiləsi insanların diqqətini cəlb etməyə başlayır. Səbəb isə artika ərazilərində sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi olmuşdur. Rusiyaya aid materik şelf əraziləri 200 dəniz mili olaraq qiymətləndirilir. Lakin Rusiya bu fikiri qəbul etməyərək Mendeleyev silsiləsi ilə Lomonosov silsiləsi materik şelf ərazisi hesab edirdi. Bu fikir isə BMT Komisiyası tərəfindən inkar edilirdi. Bu rusları qane etmirdi, bu səbəbdən onlar ekspedisiya təşkil etməyə qərar verdilər.

Rusiya kontinental şelf sərhədlərinin  müəyyənləşdirilməsi üçün 10 may 2007 ildə ekspedisiya təşkil edir.

2004-ci ildə Danimarka Şimal Buzlu okean və Atlantik okeanın reylefini araşdırmaq üçün ekspedisiya təşkil edir. Hədəf isə Lomonosov silsiləsinin Qrenlandiyanın davamı olduğunu isbat etmək olmuşdur.

2007-ci il araşdırmaları silsilənin materik məşəlli oduğunu isbat etmişdir (ruslara görə).

Payız 2010 ildə Kanadanın xariçi işlər naziri Con Bred 2013-ci ildə BMT Komisiyasına materik şelf zolağının genişlədirilməsi ilə əlaqədar müraciət edəcəyini bildirmişdir. Lomonosov silsiləsinin onun ölkəsinə mənsubluğunu bildirmişdir. O, Rusiyanın Arktikada mövcudluğunu böyük təhlükə hesab edirək bunla əlaqədar narahatlığını bildirmişdir. Nazir ölkə üçün Artikanın vacib olduğunu bildirmiş və lazım gələrsə maraqlarımız naminə silaha əl atacağını bildirmişdir.
## İstinadlar

## Mənbə
*  Şimal Buzlu okeanın dib reylefi xəritəsi
*  Текст Конвенции ООН по морскому праву (UNCLOS 1982)
* Lomonosov silsiləsi , Rusiya xəbərləri, 19-26 aprel 2006.
* Палеогеновые отложения хребта Ломоносова
Oxot plitəsi

**Oxot plitəsi** — materik məşəlli litosfer plitə. Avrasiya materikinin şimal-şərqi, Yaponiya adalarının bir hissəsi və Oxot dənizinin ərazisini əhatə edir. Şərqdə Kuril novu və Sakit Okean plitəsi, cənubdan isə Filippin plitəsi ilə əhatələnmişdir. Seysmik baxımından aktiv bölgə hesab edilir.

## Mənbə
* Tetsuzo Seno, Taro Sakurai, and Seth Stein. 1996. *Can the Okhotsk plate be discriminated from the North American plate?* J. Geophys. Res., 101, 11305-11315 (abstract )
* Okhotsk Plate Modeling 

## Həmçinin bax
Abstrakt ekspressionizm

**Abstrakt ekspressionizm** () — amerikan rəssamlığında İkinci Dünya müharibəsindən sonra ortaya çıxan və Nyu-Yorkda yaranan rəssamlıq hərəkatı. Abstrakt ekspressionizm termini amerikan rəssamlığına ilk dəfə 1946-cı ildə rəsm tənqidçisi Robert Kotes (1897-1973) tərəfindən aid edilmiş, lakin ilk olaraq 1919-cu ildə "*Der Sturm*" jurnalında alman ekspressionizmini ifadə etmək üçün işlədilmişdir. ABŞ-də bu termini ilk dəfə 1929-cu ildə Alfred Barr Vasili Kandinskinin əsərlərini təsvir etmək üçün istifadə etmişdir.

Abstrakt ekspressionizm qeyri-həndəsi ştrixlər, böyük fırçalar istifadə edərək, emosiyaları tam üzə çıxarmaq üçün bəzən rəngləri kətan üzərinə damladaraq sürətlə və böyük lövhələrdə rəsm çəkən rəssamların məktəbi və ya hərəkatıdır. Bu hərəkatda ekspressiv rəngləmə metodu rəsm çəkməklə eyni mənanı daşıyır. Belə yaradıcılıq üslubunda rəssamın məqsədi öz daxili dünyasını, şüuraltını məntiqi təfəkkürlə izah edilməyən xaotik formalarda qəfil ifadə etməkdir.
[thumb|[Cekson Pollok, №5, 1948., lifli ağac plitə üzərində yağlı boya, 244 × 122 sm., şəxsi kolleksiya]]
Bu hərəkatın ilkin fazası olan abstrakt sürrealizm (*abstract surrealism*) 1940-cı illərdə Andre Bretonun ideyaları əsasında yaranmışdır. Onun əsas tərəfdarları amerikan rəssamları Hans Hofman, Arşil Qorki, Adolf Qotlib və başqaları idilər. 1950-ci illərdə Cekson Pollok, Mark Rotko və Villem de Kuninqin bu hərəkatın başına keçməsilə o geniş miqyas qazandı. Minimalist rəssam Aqnes Martin də özünü abstrakt ekspressionist adlandırırdı.

Abstrakt ekspressionizmin formalarından biri taşizmdir. Hər iki cərəyanın ideologiyası və yaradıcılıq metodu demək olar ki, eyni olsa da, özünü taşist və abstrakt ekspressionist hesab edən rəssamların şəxsi tərkibi tam eyni deyil. Rus rəssamları arasında isə ən məşhur abstrakt ekspressionist 1950-1980-ci illərdə yaradan Yevgeni Mixnov-Voytenko hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Abstract expressionism  
*Jackson Pollock
*Louis Schanker
*Philip Guston 
*Perle Fine
*
*Albert Kotin
*
*''James Brooks Abstract Expressionist painter 1906–1992''
*
*American Abstract Artists
*
*Clyfford Still Museum
*
*
*
*
*
*
Qalapaqos mikroplitəsi

thumb|350px|Qalapaqos mikro plitəsi

**Qalapaqos mikro plitəsi** — kiçik okeanik məşəlli tektonik plitə. Cənubi Amerikanın qərbində yerləşir. Qalapaqos adalarının təməlini təşkil edir. Sahəsi 0.00036 steradiandır. Naska plitəsinin tərkib hissəsi kimi göstərilir.

Naska, Kokos, Sakit okean plitələri ilə sərhəddə malikdir. Şimalında Şimali Qalapaqos mikro plitəsi yerləşir. Qalapaqos mikro plitəsinin tərkib hissəsinə daxildir.

## Mənbə
* Galapagos Microplate 

## Həmçinin bax
Buve adası

**Buve adası** () — yaşayışı olmayan, vulkan məşəlli ada. Atlantik okeanın cənub hissəsində,  koordinatlarda yerləşir. Sahəsi 49 km² təşkil edir. Ərazisinin 93 % ərazisi buzla örtülü olur. Ada Norveçə məxsusdur. Dünyanın materiklərdə ən uzaqda yerləşən üçüncü adasıdır (Pasxa adası və Tristan-da-Kunya adalarından sonra).

## Geologiya

Buve adası vulkan şəbəkəsindən təşkil olmunmuşdur. Ada Qərbi-Hind silsiləsi üzərində yerləşir. Bazaltdan təşkil olunmuşdur. Şimal-qərbində kaldera əmələ gəlmişdir. Sonuncu pükürmələr 2000 il öncə baş vermişdir.

## Tarixi
Ada öz adını onu ilk dəfə kəşf edən Jan-Batist Şarl Buve de Lozenin şərəfinə adlandırılmışdır. Ada ilk dəfə 1 yanvar 1739 ildə kəşf edilir. O, adanı görünməmiş Cənub torpağına aid olub, bir burun olmasını zənn edirdi.
XVIII–XIX əsrlərdə ada əsasən ingilislər tərəfindən araşdırılır. 1772-ci ildə Ceyms Kuk xəritədə göstərilən adanı aşkarlamaq məqsədi ilə əraziyə doğru üzsədə səhv yerə üzdüyündən torpağı aşkarlaya bilməmişdir. 1808-ci ildə adanı balina ovçusu Ceyms Lindsey aşkarlayır və koordinstlarını dəquqləşdirir. O, yeni ada kəşf etdiyini zən edir və onu Lindsey adası adlandırır. 1822-ci ildə adaya ilk dəfə Benjamin Morrell enir və suiti ovlamışdır. Bu müəyyən mübahisələr doğurmuşdur.10 dekabr 1825 ildə Kapitan Nirris adaya enir və onu Britaniya ərazisi elan edir. Adanı baş nazir olan lord Liverpulun şərəfinə adlandıtılır.

İlk uzun müddətli ekspedisiya 1927-cili sonları adaya Norveç gəmisi yan alır və 1 dekabr tarixinfə adanı (Lars Kristensen) Norveç ərazisi elan edilir. 23 yanvar 1928-ci ildə kral VII Haakon adanı Norveç ərazisi olmasını sərəncamla təstiqləyir. 1929-cu ildə Britaniya adaya olan idiadan əl çəkir. 1930-cu ada Norveçin asılı əraziyə çevrilir. Norveçin "Buve sektoru" adlandırdığı əraziyə həmçinin I Pyotr adası daxil edildiyindən SSRİ kralın 1828-cil qəbul etdiyi fərmana qarşı çıxır. Bu addımlar SSRİ ilə ABŞ arasında siyasi toqquşmalara gətirib çıxarır. SSRİ-nın 24 yanvar 1939 il Norveçə ünvanladığı notanın məğzi I Pyotr adasının ilk dəfə ruslar tərəfindən kəşf edilməsi ilə əlaqədar idi.

1959-cu ildə imzalanmış Antarktika haqqında konvensiyaya görə ada Norveç ərazisi olaraq qalır.
1964 ildə ada yaxınlığında qayıq datmışdır. Xilasediçilər adada ləvazimatlar aşkarlansada ekipajdan əsər-əlamət olmamışdır.

22 sentyabr 1979 ildə adada atom bombası sınağının keçirilməsi aşkarlanmışdır. Heç bir ölkə bu sınağı üzərinə almamışdır. 1981-ci ildə növbəti sınaq isə İsrail və CAR ilə birlikdə həyata keçirilmişdir.

## Əlavə məlumat
Buve adası Antarktidadan 1600 km, Keyptaundan isə 2500 km aralıda yerləşir. Adada meteroloji stansiya fəaliyyət göstərir.

Adada heç kəs qış ayları yaşamamışdır. Üstəlik sahillərində hündürlüyü 490 metrə çatan sıldırımlar vardır. Adaya eniş əsasən helikopterlərlə həyata keçirilir.

## İdentifikator
Buve adası ali səviyyədə internet domenə sahibdir .bv, hansı ki hələ istifadə edilmir. Şifrə kodu ISO 3166 — 074.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bala Ərəblər

**Bala Ərəblər** — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Güloğlular kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bərdə rayonunun Güloğlular kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Bala Ərəblər kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maldiv adaları şəhərləri

Aşağı əhali üzrə  Maldiv şəhərlərinin siyahısı təqdim edilmişdir. Siyahı 1995, 2000 və 2006-cı illərdə keçirilmiş  əhalinin rəsmi siyahıya alınmaları əsasında təşkil edilmişdir.
Maki mağarası

**Maki mağarası** () — Yaponiyanın Okayama prefekturasının Niimi şəhərinin şərqində yerləşən mağara. Bu bölgədə yerləşən 3 əhəndaşı mağarasından biridir. Uzunluğu 450 metr təşkil edir, ən uzaq qurtaracağında kiçik yeraltı göl yerləşir.

## Haqqında
Maki mağarası qədim mağaradır. Mağaradakı yeraltı kanal kiçik sürətlə axır. Burada əhəndaşı formaları və şəlalər görmək mümkündür. Burada yerləşən obyektlərin maraqlı adları var: *"Şeytanın yaşayan otağı"*, *"Niaqara şəlalələri"*, *"Terraslı çəltik zəmiləri"*. Mağarada çoxlu sayda stalaktit var. Mağaradakı kiçik gölün üzərindən qırmızı rəngli təbii körpü keçir.

Mağarada məşhur yapon fantastika filmi *"Yatsuhakamura"* çəkilmişdir. *"Ki"* yapon dilində *"nadir"* və ya *"sirr"*, *"Ma"* isə *"dolğunluq"* deməkdir. Mağaranın adı yapon şairəsi Akiko Yosano ilə bağlıdır. O, buranı *"sirlərlə dolu mağara"* adlandırmışdır. Mağarada yerləşən Sensui (*"Bağ gölü"*) adlı yerə qəpik atan şəxsin arzularının yerinə yetəcəyi inanılır.

## Turizm
Mağaraya daxil olmaq üçün nəzərdə tutulmuş açıq bölgəyə ancaq maşın və ya avtobusla çatmaq mümkündür. Girişə gedən yol qısa uçurumda dırmaşmaqdan keçir. 313 Milli Yolu ilə mağaranın girişinə 30 dəqiqəyə çatmaq olar.

Mağaranı saat 8:30-dan saat 17:00-a qədər ziyarət etmək olar. Saat 16:30-da girişlər bağlanılır. Mağaraya giriş haqqı böyüklər və ali məktəb şagirdləri üçün 1000 yendir. Orta məktəb şagirdləri üçün bu məbləğ 800 yen, balaca uşaqlar üçün 500 yendir.

## Qalereya

Fayl:The inside of MAKIDOH（limestone cavern）１.JPG
Fayl:The inside of MAKIDOH（limestone cavern）2.JPG
Fayl:The inside of MAKIDOH（limestone cavern）3.JPG
Fayl:The inside of MAKIDOH（limestone cavern）4.JPG
Fayl:The inside of MAKIDOH（limestone cavern）5.JPG


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* JNTO saytında.
Lost Frequencies

**Feliks Safran De Laet** ( 30 noyabr 1993 ,Brüssel) belçikalı DJ və musiqi prodüseri. O, 2014-cü il *Are You With Me* və 2015-ci il *Reality* ilə məşhurdur.
Makkuori adası

**Makkuori adası** () — ada Sakit okeanın cənubunda, Tasmaniya adasından 1,5 min km cənub-şərqdə yerləşir. Ada inzibati cəhətdən Avstraliyanın Tasmaniya ştatına daxildir.

## Coğrafiyası
Sualtı silsilənin səthə çıxdığı yerdə əmələ gəlimişdir. Sualtı səthi sahəsi 128 km², hündürlüyü isə 420 metr təşkil edir. Ada Avstraliyanın ən ucqar cənub nöqtəsidir.
Adanın yaxınlığında Vişok-end-Klerk arxipelaqı yerləşir.

### İqlimi
Adanın iqlmi rütubətli və küləkli olur. Orta aylıq temperatur +3,4 — +7,1 °S arasında dəyişir (orta illik +4,9 °S). İllik yağıntının miqdarı 912 mm-dir.

### Flora və fauna
Adada Makkuori kələmi (Stilbocarpa polaris) kimi endemik bitki növü yayılmışdır. Ada Dəniz fillərinin yerləşim yeridir. Burada Kral pinqvini (*Aptenodytes patagonicus*), Eynəkli pinqvin (*[[Spheniscus demersus]]*), Papua pinqvini (*[[Pygoscelis papua]]*) və Şleqeli pinqvini yayılmışdır.

Adada vaxtı ilə Makkuori atlanan tutuquşusu 1890-ci ilə qədər gözə dəysədə pişiklərin adaya gətirilməsi ilə onları daha heç kəs görməmişdir. Üstəlik adada Albatroslara rast gəlmək olar.

Adaya insan tərəfindən Dovşan və Pişik gətirilmişdir. 2002-ci ildə adaya yayılmış pişiklər tam məhv edilsələrdə dovşanların sayı 100 min baş olaraq qiymətləndirilir.

## Tarixi
Ada 1810-ci ildə ingilislər tərəfindən aşkarlanır. Ada Yeni Cənubi Uels ştatının general-qubernatoru olan Laklan Makkuorinin şərəfinə adlandırılmışdır.

1820-ci ildə Birinci rus antarktik ekspedisiyası tərəfindən ziyarət olmuşdur.

## Əhalisi
Adanın daimi əhalisi yoxdur. Əhalisi əsasən elmi işçilərdir. Mövsümdən asılı olaraq . Qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.

## Ümumdünya irsi
Ərazi 1978-ildə qoruq elan edilərək UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.

23 dekabr 2004-ildə adanın şimalında 8,1 bal güçündə zəlzələ baş vermişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Веб-камера на станции Маккуори
* Makkuori adasının foto şəkilləri
* Makkuori adası 
* Кролики отомстили и съели пол-острова Газета.ru Наука от 13.01.2009
Fullmetal Alchemist fəsillərinin siyahısı

22 yanvar 2002-ci ildə *"Square Enix"* tərəfindən *"[[Fullmetal Alchemist]]"* üçün Yaponiyada buraxılmış ilk tankobon üz qabığı.

***"[[Fullmetal Alchemist]]"*** manqası yapon manqaka Hiromu Arakava tərəfindən yazılmış və hazırlanmışdır. Manqa seriyasının yayımlanması 2001-ci ilin avqustunda *"Square Enix"*-in *"Monthly Shonen Gangan"* jurnalında başlanılmış, 2010-cu ilin iyulundakı nəşri ilə (2010-cu ilin iyununda nəşr olunmuşdur) başa çatmışdır. Bu müddətdə manqa seriyasının 108 fəsli nəşr olunmuşdur. Manqa Edvard və Alfons Elrik adlı iki əlkimyagər qardaşın başına gələn hadisələrdən bəhs edir. Onlar ölmüş analarını geri qaytarmağa çalışarkən itirdikləri bədən üzvlərini geri qaytarmaq üçün fəlsəfə daşının axtarışına çıxırlar. Edvard orduya qatılır və ordunun tərkibində ikən ordunun da daşın axtarışında olduğunu öyrənir.

*"Square Enix"* fəsilləri tankobon formatında cəmləşdirmişdir. İlk cild 22 yanvar 2002-ci ildə, sonuncu — 27-ci cild isə isə 22 noyabr 2010-cu ildə çap edilmişdir. Çox az fəsil Yaponiyada iki *"Extra number"* jurnalda yenidən yayımlanmışdır. Bundan başqa ilk 9 fəsli, eləcə də digər yan hekayələri özündə cəmləşdirən *"Fullmetal Alchemist: The First Attack"* da yayımlanmışdır. 22 iyul 2011-ci ildə *"Square Enix"* manqa seriyasını kanzenban formatında yenidən çap etdirməyə başlamışdır. *"Viz Media"* Şimali Amerikada manqanın ingilisdilli nəşrlərini yayımlamışdır. İlk cild 3 may 2005-ci ildə, sonuncusu isə 20 dekabr 2011-ci ildə nəşr olunmuşdur. 7 iyun 2011-ci ildə *"Viz Media"* seriyanı birində üç cild olmaqla omnibus formatında yayımlamağa başlamışdır.

*"Bones"* animasiya studiyası manqa seriyası əsasında iki anime adaptasiyası çəkmişdir. İlk anime adaptasiyası 51 seriya davam etmişdir və hekayədə dəyişikliklər edilmişdir, 2005-ci ildə isə tammetrajlı anime filmi çəkilmişdir. 2009-cu ilin aprelində *"Bones"* manqanın hekayəsinə sadiq qalan yeni anime adaptasiyasını — *"Fullmetal Alchemist: Brotherhood"* anime serialını çəkməyə başlamışdır. Bu anime adaptasiyası isə 64 seriya davam etmişdir.

## Cild siyahısı

## Qeydlər

#  Manqanın rus dilindəki versiyasının sadəcə 4 cildi hazırlanıb, 4-cü cildi nəşr olunmayıb. 2018 ilin sonunda manqanın yeni rus dilli nəşr bəyan olunub. Bu yeni nəşr 24 tankobon cildindən yox, 18 bərk üzlüklü kitabdan ibarət olacaq.




## Həmçinin bax
* "Square Enix"

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Gangan ''Fullmetal Alchemist'' manqa və roman veb-saytı  
* Rəsmi Viz ''Fullmetal Alchemist'' veb-saytı
Yaponiya adalarının siyahısı

**Yaponiya adalarının siyahısı** - Yaponiyaya məxsus olan və əsasən Sakit okean akvatoriyasında yerləşən adaları birləşdirir. Yaponiyaya məxsus adalar özündə 3000-dən çox adanı özündə birləşdirir.

Bu adaların böyük qismi Yaponiya arxipelaqında birləşdirir. Üstəlik bura Ryukyu adalarıda daxildir.

Yaponiya adaları materik mənşəlidir.

## Yapon arxipelaqı

### Əsas adalar
* Hokkaydo
* Honşu
* Şikoku
* Kyuşu

### Elədə böyük olmayan adalar

#### [[Daxili Yapon dənizi]]nin adaları
* Kasado
* Hime
* Heyqun
* Yaşiro
* İtsukuşima («Miyacima» adı ilə tanınır)
* Nisinomi
* Etacima
* Kurasahi
* İnnoşima
* Teşima
* Sedo
* Avaci

#### [[Yapon dənizi]] adaları

##### Xokkoyda yaxınlığında yerləşənlər
* Rebun və Rişiri
* Teuri və Yaqişiri
* Okuşiri
* Kocima

##### Xonsyu yaxınlığında yerləşənlər
* Kyoroku qayalıqları
* Tobi
* Ava
* Sado
* Hekura
* Nanasuşima adaları
* Noto
* Oki adaları
** Doqo
** Nasinoşima
** Kakanoşima
** Tiburi
* Mişima
* Aişima

#### [[Koreya boğazı]] adaları
* Tsuşima
** Kаminoşima
** Simonoşima
* Futoi
* Oronoşima
* İki adası

#### [[Şərqi Çin dənizi]]
* İkisuki
* Hirado
* Qoto adaları
** Nakadori
** Torişima
** Hisaka
** Fukue
* Haşima adası
* Dance adaları
* Kosiki
* Kusakaki

#### Daxili adalar
##### Xonsyu yaxınlığında yerləşənlər
* Kinkazan
* Aci
* Enişima
*  İzu adaları
** Torişima
** Toşima
** Udone
** Niicima
** Sikine
** Kocu
** Taşiro
** Ombase
** Мiyakecima
** Mikura
** İnamba
** Aoqaşima
** Kocima
* Tosi

##### Sikoku yaxınlığında yerləşənlər
* Okinoşima adası

##### Kyusyu yaxınlığında yerləşənlər
* Simanouri

## [[Ryukyu adaları]] (Nansey)
*  Osumi adaları
** Taneqaşima
** Yakuşima
*  Tokara adaları
** Yokoate
** Kuçinoşima
** Kuçinoerabu
** Nakanoşima
** Suvanose
** Takara
*  Amami adaları
** Kakeroma
** Kikay
** Oşima adası
** Takunoşima
** Tori
*  Okinava
** Torişima
** Kume
** Оkinoerabu
*  Sakişima
** Yaeyama adaları
*** İriomote
*** İşiqaki
*** Yonaquni
**  Miyako adaları
*** Minna
*** İrabu
*** İkema
*** Kurima
*** Miyakocima
*** Nakanobanare
*** Oqami
*** Şimoci
*** Tarama
*** Futeyva
*  Senkaku
** Sekibi
** Uosuri
*  Dayto adaları
** Borodino adaları
*** Kitadayto 
*** Minamidayto 
** Оkinadayto

## [[Sakit okean]] adaları
*  Nampo adaları
** Suşima
** Hahacima
** Mukocima
** Nakodocima
** Çiçicima
** Kazan adaları
*** İo adası (*həmçinin* İocima, İoto, İvoto)
* Okinotoro
* Minamitori

## Göllərdə yerləşən adalar
* Daykon adası

## Cənubi Kuril
İkinci Dünya müharibəsi bitdikdən sonra bütün Kuril adaları RSFSR ərazisinə keçir. Yaponiya İturup, Kunaşir, Şikotan və Xabomai adalarına iddia edir. Rusiya isə bu iddianı tanımır. 
* İturup
* Kunaşir
* Şikotan
* Habomai adası
** Polonski adası
** Oskolki adası
** Zelyonıy adası
** Tanfilev adası
** Yuri adası
** Dyomin adası
** Anuçina

## Süni adalar
* Chūbu Centrair International Airport
* Decima
* Kansai International Airport
* Kobe Airport
* Odayba
* Port Island
* Rokko Island
## İstinadlar
Let It Be (mahnı)

**"Let It Be"** () — 1970-ci ilin mart ayında "The Beatles" qrupu tərəfindən sinql kimi çıxarılan və sonradan "Let It Be" albomuna daxil edilən mahnı. Mahnı Pol Makkartni *(albomda müəllif kimi Lennon və Makkartni göstərilib)* tərəfindən yazılıb. Mahnı Pol Makkartninin qrupu tərk etməsini elan etməsindən əvvəl çıxarılmış sonuncu "The Beatles" sinqlı olub.

Mahnı Avropa hit-paradlarında ilk yerləri tutub.

## Yazılması və istehsalı
Makkartni bildirib ki, "Let It Be" mahnısını yazmaq fikri onun ağlına "Ağ albom"un yazılışları zamanı yuxuda anasını gördükdən sonra gəlib. Makkartni anasının *(Polun 14 yaşı olarkən anası [[xərçəng xəstəliyi]]ndən vəfat edib)* onu "Mary Mother" sözləri ilə ruhlandırdığını bildirib. O deyirdi: "Bu yuxudan sonra mən özümü xoşbəxt hiss edirdim. Elə bu da məni "Let It Be"ni yazmağa vadar etdi." Makkartni sonralar bununla bağlı deyirdi ki, yuxuda anası ona: "Hər şey yaxşı olacaq, sadəcə, qoy belə olsun *(let it be)* deyib."

"The Beatles" qrupu 3 yanvar 1969-cu ildə yeni film olan *"[[Qoy belə olsun (film, 1970)|Qoy belə olsun]]"* üzərində işləməyə başlayıb, "Let It Be"nin ilk məşqi də məhs həmin zaman Twickenham Film Studios-da keçirilib. Mahnının fonoqramı 31 yanvar 1969-cu ildə "Apple studiyasının təqdimat" hissəsi kimi yazılıb. Mahnının məşqi zamanı Makkartni Blüthner fortepianosunda, Lennon altı simli bariton-gitarada, Billi Preston orqanda, Corc Harrison və Rinqo Star isə adəti üzrə gitara və zərb musiqi alətlərində ifa edirdilər.

6 mart 1970-ci ildə "Let It Be" sinqlı çıxarılıb. 26 mart 1970-ci ildə isə Fil Spektor, "Let It Be" albomu üçün mahnının remiks versiyasını hazırlayıb.

## Personal
* Pol Makkartni — əsas vokal, bek-vokal, fortepiano, marakas
* Con Lennon — altı simli bariton-gitara
* Corc Harrison — gitara
* Rinqo Star — zərb musiqi alətləri
* Billi Preston — orqan və elektrik fortepiano
* Linda Makkartni — bek-vokal

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Mahnının sözləri''  MetroLyrics saytında
Qorda plitəsi

**Qorda plitəsi** — okean məşəlli tektonik plitə, Sakit okeanın altında, Kaliforniyanın şimalında yerləşir. Farallon plitəsinin tərkib hissəsidir.

Şərq sərhəddi konvergent sərhəddə malikdir və burada Şimali Amerika plitəsi ilə sərhədlənir. Sakit okean plitəsi ilə qərbdən divergent sərhəddə malikdir. Burada Qorda silsiləsi yerləşir. Şimaldan Xuan de Fuka plitəsi ilə sərhədlənir. Hər iki plitə birlikdə Farallon plitəsinin tərkibini təşkil edir.  

## İstinadlar


## Mənbə
* USGS Understanding plate motions
* Mendocino Triple Junction Offshore Northern California
* ~ geodept / earthquakes / recent_eqks.html Recent North Coast Earthquakes
* 20Episode.htm Cascadia tectonic history with map

## Həmçinin bax
Qorda silsiləsi

**Qorda silsiləsi** — Oreqon və Kaliforniya ştatları sahillərinə yaxınlığında yerləşir. Silsilə Sakit okean plitəsi, Farallon plitəsi və Şimali Amerika plitəsinin toqquşması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Sakit okeanın daxilində yerləşir.

## Mənbə
* Cascadia tectonic history
* Gorda Ridge
* Juan de Fuca & Gorda Ridges

## Həmçinin bax
Qekkel silsiləsi

**Qekkel silsiləsi**) — sualtı silsilə Şimal Buzlu okean daxilində Nansen çökəkliyi ilə Amundsen çökəkliyi arasında yerləşir. Orta Atlantika silsiləsinin davamını təşkil edir.

Silsiləsi vulkanik suxurlardan təşkil olunmuşdur. Burada rift dərələri vardır ki, onların uzunluğu 20–30&nbsp;km arasında dəyişir.
Uzunluğu 1000&nbsp;km, ümumi hündürlüyü isə 4&nbsp;km-dir. Ən hündür zirvəsi okean səthindən 400 metr dərinlikdə yerləşir və  Lelin Komsomol dağı adlanır.

Silsilə ilk dəfə sovet alimi Yakov Qakkel tərəfindən aşkarlanmışdır. Qərb mənbələrinfə bəzən «Nansen — Qakkel» silsiləsi adlandırılır.
## İstinadlar

## Mənbə
*  Qekkel silsiləsi 
*  Qekkel silsiləsi
* Polar Discovery: Gakkel Ridge
Kitasato Universiteti

**Kitasato Universiteti** () — Yaponiyanın paytaxtı Tokionun xüsusi rayonlarından biri olan Minatoda yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Prins-Eduard adaları

**Prins-Eduard adaları** () — iki elə də böyük olmayan vulkan məşəlli arxipelaqdır. Adalar inzibati cəhətdən CAR-sı ərazisinə daxildir.

## Tarixi
Adaların hər ikisini 4 mart 1663 ildə holland *Maerseveen* gəmi kapitanı  tərəfindən kəşf edilmişdir. 13 yanvar 1772 ildə fransız kapitan Mario-Dyofren adaları yenidən kəşf edir və böyük adanı  (*İnam adası*, kiçik adaya isə  *Mağara adası* adlandırmışdır. 1776-ci ildə adalarını aşkarlayan Ceyms Kuk onları  adlandırır.

Adalara ilk insan ayağı 1803 ildə dəymişdir. Adalara ilk dəfə balina oçuları yerləşmişlər.

1947—1948 illərdə Marion-Aylend adasının şərqinə stansiya yerləşdirən CAR, adaları öz ərazisi elan edir.

22 sentyabr 1979 ildə adaların yaxınlığında sputnikdən müşahidə edilən partlayış baş vermişdir. Bir çoxları İsrail və CAR ilə birlikdə nüvə bombası sınağını həyata keçirildiyi bildirilir. Digərləri isə əraziyə meteoridin düşməsini iddia edirlər.

## Adaları

Arxipelaqın ən iri adası Mario-Aylenddir (), ondan 22&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşən kiçik ada olan Prins-Eduard () adlanır. Adaların tərkibinə qayalıqlarda daxildir.

Marion-Aylend 19×12&nbsp;km ölçüyə və 290&nbsp;km² sahəyə malikdir. 1230 metr hündürlüyə malik adada 2004-ci ildə püskürmə baş vermişdir (Maskarin vulkanı).

Prins-Eduard adası  Marion-Aylend adasından şimal-şərqdə yerləşir. Sahəsi 48&nbsp;km², ən hündür nöqtəsi isə 672 m təşkil edir.

Prins-Eduard adası Yelizabet limanından 1700&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Təbiəti
Adalarda pinqivinlər, albatroslar, suitilər və su quşları yayılmışdır.

1949-ci ildə  adaya beş pişik gətirilmişdir. Hədəf isə ev siçanlarının məhv edilməsi olmuşdur. 1970-ci illərdə onların sayı artıq 3000 keçmişdir. 1991-ci ildə onlar ya məhv edilmş və ya ovlanmışdır.

Onsan tərəfindən adaya gətirilən və təsadüfü halda bitən Kergelen kələmi adaların yerli bitkisinə çevrilmişdir.

## İqlimi
İqlimi rütubətli və küləklidir. İl ərzində 2000&nbsp;mm yağıntı düşür. Yağıntı əsasən yağış şəklində düşür. İlin 300 günü yağıntı düşür. İlin 100 günü küləyin güçü 200&nbsp;km/s təşkil edir.

Havanın temperaturu qışda −5 °S, yayda isə +18 °S təşkil edir. Orta aylıq temperatur +1 °S, +10—11 °S arasında dəyişir.

## İstinadlar
 

## Ədəbiyyat
*  *Mills, W. J.* Exploring Polar Frontiers. A Historical Encyclopedia. Volume 1, A—L / William James Mills. — ABC-CLIO, 2003. — ISBN 1-57607-423-4.
* *Rubin, J.*. Antarctica / Jeff Rubin. — Lonely Planet, 2008. — 380 P.

## Mənbə
* Marion stansiyasının rəsmi stansiyası 
* Prins-Eduard adaları
* Prins-Eduard adaları məlumat
Asuka Tarix Muzeyi

**Asuka tarix muzeyi** — Yaponiyada Okuyama, Asuka, Nara prefekturasında yerləşir. Muzeyin əsası 1975-ci ildə qoyulub və Nara Milli Mədəni Mülkiyyəti Araşdırma İnstitutunun tərkib hissəsidir.

## Kolleksiya
Muzeydə əsasən VI-VIII əsrlərə, xüsusilə Yaponiya tarixinin Asuka dövrünə (538–710) aid materiallar mühafizə və nümayiş olunur. Kolleksiyaya Kofun (250–538) və Nara (710–794) dövrlərinə aid materiallar da daxildir.

## İstinadlar
Nəhəng yapon salamandrası

**Nəhəng yapon salamandrası** () —  *[[Andrias]]* cinsinə, Suda-quruda yaşayan quyruqlular fəsiləsinə aid olan növ. Ölçülərinə görə dünyanın ikinci ən böyük salamandralarıdır. Rekord isə 1,8 m uzunluqlu Nəhəng çin salamandrasıdır

İlk dəfə 1820-ci ildə alman realist janrında əsərlər yazan Filip Frans fon Zimbold tərəfindən qeydə alınmışdır. Bu zaman o, Yaponiyanın Naqasaki prefekturasına daxil olan Deşima adasında yaşayırdı. O, ovlanmış salamandranı Hiderlandın Leyden şəhərinə göndərmişdir.

Yaponlar onların ətindən yararlanır və onu dilekates hesab edirlər

## Yayılması
Bu növ salamandralar Yaponiya adalarının endemik canlısıdır. Onlar əsasən Honşu adasının qərbi, Şikoku bütün ərazisində və Kyuşuda yayılmışlar.

## Xüsusiyyətləri

Nəhəng yapon salamandrası xariçi görünüş baxımından Nəhəng çin salamandrasına () bənzəsədə yalnız başında olan ziillərinə görə fərqlənir.

Rəngləri tünd qəhvəyi və qara tonlara sahib olurlar. Başları böyük və enli olur. Qəlsəmələri yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra yoxa çıxır. Ətraflarının sonları qısa və kök olur. Ön ətraflarda 4, arxa ətraflarda isə 5 barmaq olur.

Onlar pis görmə qabiliyyətinə malikdirlər. Əsasən digər hiss etmə orqanlarına əsaslanaraq hərəkət edirlər. Metabolizm xüsusiyyətinə malikdirlər. Həftələrlə aç qala bilirlər
Ümumi uzunluqları 30 - 150 sm arasında dəyişir. Bədənin uzunluğu 20 - 90 sm, orta uzunluqları isə 60-70 sm-dir. Təbiətdə aşkarlanan ən iri salamandra 26,3 kq çəkiyə və 136 sm uzunluğa malik olmuşdur

Onların maksimal ömrü 55 il çəkir. Salamandralarda regenerasiya baş verir.

## Həyat tərzi
Ömrünün böyük hissəsini suda keçirir. Tənəffüs əsasən dərisi ilə həyata keçirir. Gecələr aktivləşir. Xüsusi ilə soyuq dağ bulaq və çayırında yaşayırlar..  Balıqlar, suda-quruda yaşayanlar, xərçəngkimilər və cücülərlə qidalanır. Çoxlma dövrü avqust-sentyabr aylarına təsadüf edir.

Dişilər yumurtaları sahildə və dərinliyi 1–3 m arasında olan yuvalarda saxlayır. Yumurtaların sayı bir necə yüz olur. Yumurtalar 6–7&nbsp;mm diametrə malikdir. Dişilər kürüləri qoruyur. İnkubasiya dövrü 12—13°S şəraitində 60—70 gün müddətində baş verir. Yeni doğulan balalar 30&nbsp;mm ölçüyə malik olur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Salamandraların yayılma ərazilərinin fotoları 
*Andrias japonicus 
*Discovery Channel Video On The Giant Salamander
*BBC report
*Video I shot in Minoo, Osaka, Japan of Cryptobranchus japonicus, Giant Japanese Salamander
Boris Yotov

**Boris Yotov** (25 fevral 1996, Sofiya) — Bolqarıstanı və Azərbaycanı təmsil edən idmançı.

## Karyerası
2014-cü ildə Azərbaycan Kanoe Federasiyası Boris Yotovu Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb etdi. Boris Yotov Bolqarıstandan cəlb edilən digər idmançı Aleksandr Aleksandrovla duet oldu. Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti 2014-cü ilin mayında Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutan Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.

Daha sonra Boris Yotov 2014-cü ildə Nancin şəhərində (Çin) baş tutan Yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Fərdi turnirdə çıxış edən Boris Yotov təsnifat mərhələsində 3:25.470 dəqiqə nəticə göstərdi və mərhələni birinci pillədə başa vurdu. Bu nəticələrə əsasən Boris Yotov yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Boris Yotov 3:22.850 dəqiqə nəticə göstərdi və mərhələni 2-ci pillədə başa vurdu. Avqustun 20-də baş tutan final mərhələsində isə Boris Yotov 3:30.280 dəqiqə nəticə göstərdi və Almaniya nümayəndəsi Tim Oledən cəmi 0.60 saniyə geri qaldı.

2015-ci ilin sentyabrında Fransada baş tutan Dünya Çempionatının nəticələrinə əsasən isə Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti 2016-cı ilin avqustunda Azərbaycanı Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti avqustun 6-da mübarizə apardı. Təsnifat mərhələsinin A qrupunda çıxış edən Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti 6:40.52 dəqiqə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti beş idmançı sırasında sadəcə Yeni Zelandiya nümayəndələrindən geri qaldı olimpiadanın yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələ avqustun 8-də baş tutdu. Yarım-final mərhələsinin B qrupunda çıxış edən Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti uğursuz çıxış etdi və 6:36.48 dəqiqə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti altı idmançı sırasında sonuncu — altıncı pillənin sahibi oldu və olimpiadanın final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Avqustun 11-də baş tutan təsəlliverici B finalında isə 7:24.02 dəqiqə nəticə göstərən Aleksandr Aleksandrov və Boris Yotov dueti Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 12-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Baskervillərin iti (film, 1959)

**"Baskervillərin iti"** () — rejissor Terens Fişerin 1959-cu ildə Artur Konan Doylun eyniadlı əsəri əsasında lentə aldığı Böyük Britaniya istehsalı olan film.

## Məzmun

İngiltərə, XIX əsrin sonları. Baskervillər nəslinin üzərində qədim bir lənət hökmranlıq edir. Bütün bunlar ser Hüqo Baskervilin onun birlikdə olmaqdan imtina etmiş qızı bıçaqladığı andan etibarən başlamışdı. Hələ də bataqlıq ərazisində nəhəng və dəhşətli bir itin mövcudluğu barədə kabus dolaşır. Ser Çarlz Baskervil ölmüş vəziyyətdə tapıldıqdan sonra, ser Henri Baskervil bu nəslin yeganə varisi olaraq qalmışdır. O, hər dəqiqə öz həyatının təhlükədə olduğunu hiss etdiyi bir vaxtda tanınmış xəfiyyə Şerlok Holms malikanəyə təşrif gətirir. Xəfiyyə cinayətkarın bataqlıqda yaşadığından duyuq düşür və həmin qatil Steplton soyadlı biridir...

## Film haqqında

* Film Artur Konan Doylun eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir.
* Filmin ssenarisi roman əsasında yazılsa da, üzərində xeyli dəyişikliklər aparılmış, hadisələr və obrazlar müəyyən qədər dəyişdirilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Əsərin müəllifi :** Artur Konan Doyl
:**Ssenari müəllifi :** Piter Brayan
:**Rejissor :** Terens Fişer
:**Operator :** Cek Eşer
:**Rəssam :** Bernard Robinson
:**Bəstəkar :** Ceyms Bernard
:**İcraçı prodüser :** Maykl Karreras
:**Prodüserlər :** Entoni Hinds, Entoni Nelson Kiz
:**Rejissor assistenti :** Con Peveroll
:**Montaj edən :** Alfred Koks

### Rollarda

## Mənbə

* 
* 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Baskervillərin iti: Konan Doyl və Terens Fişer üz-üzə
Konosuke Matsuşita

**Konosuke Matsuşita** (; ) — yapon iş adamı, "Matsushita Electric"in yaradıcısı, Panasonic, Technics, National markaları altında istehlakçı elektronikası ilə məşhurdur.

## Həyatı
1940-cı ildə Panasonicin İdarə Heyətinin sədri Konosuke Matsuşitanın qızı ilə evlənərək vəliəhd olan Masaharu Matsuşitanın əsl soyadı Hiratadır. Matsuşita ailəsinə kürəkən gedərək soy adını dəyişdirən fəxri prezident, 1961-ci ildə "Panasonic"in qabaqcılı olan "Matsushita Electric"in idarə heyətinin sədri olmuşdu. Öz zamanında firmasını beynəlxalq bir holdinq halına gətirən Matsuşita, 16 il sonra rəhbərlikdən çəkilmişdi.

### Ölümü
"Panasonic"in vətəni olan Osakada, ailənin tikdirdiyi "Matsuahita Memorial" xəstəxanasında pnevmoniyadan müalicə alan Matsuşita, son günlərini bu xəstəxanada keçirib.

### Şəxsi həyatı
Hazırda "Panasonic"in idarə heyətində yalnız İdarə heyəti sədr müavini olaraq oğlu Masayuki Matsuşita yer alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Founder, Konosuke Matsushita
We Can Do It (dəqiqləşdirmə)

**[[We Can Do It!]]** İkinci dünya müharibəsi dövründə C. Hovar Miller tərəfindən yaradılmış plakatdır.

**We Can Do It** bu mənaları da verə bilər:

* "We Can Do It" (Carboo mahnısı), Carboo-nun mahnısı.
* "We Can Do It" (Liverpul FK mahnısı), 1977-ci ilin mahnısı
* "Kaya Natin Ito!" və ya "We Can Do It!", Oqi Alkasidin mahnısı
* "We Can Do It", *İstehsalçılar* myuziklından mahnı.
* ''We Can Do It'' (albom), The Rubettes musiqi qrupunun albomu.
Paçinko

[thumbnail|[Tokioda paçinko salonu]]

**Paçinko** () — Yaponiyada yaradılmış, kiçik metal şarlarla oynadılan, pinbol və oyun avtomatının qarışığı olan oyun avtomatı. Şarları avtomata atıb, sonra o şarlar qapılardan keçib ya avtomat tərəfindan sovrulur, ya da oyunçuya daha çox şar olaraq geri dönür. Bir-birinə və metala çarpan yüksək sürətli şarlar böyük desibelli mexanik səslər çıxardır.

Yaponiyada qumar qadağan olduğundan, qazanan pul deyil, jeton ya da kiçik hədiyyələr alır; bunlar paçinko salonu xaricində pula çevrilə bilinir.

## Qaydalar

### Siqaret çəkmək
Yaponiya ictimaiyətində Paçinko salonlarında siqaretin qadağan olunması haqqında müzakirələr aparılsa da, hal-hazırda salonlarda siqaret çəkməyə icazə verilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* History of Pachinko
Sidik

**Sidik** — böyrəklərdən ürinasiya prosesi ilə ifraz olunan, ümumiyyətlə steril vəziyyətdə, bədənin yan məhsulu olan bir mayedir. Turş mənşəli olan bu maye, məhlullarında saxlayan məməli canlıların bədənlərindəki suyun məzmunundakı mineral, qeyri-üzvi və digər maddələrin tarazlığını təmin etmək məqsədilə sidik torbasından çölə əksəriyyətlə cinsi orqanlarda mövcud mexanizmlər köməyiylə atılır. Sidik meydana gəlməsi, bədəndə mineral və digər maddələrin tarazlığının təmin edilməsində təsirlidir. Bədəndə olması lazım olandan çox olan və ya bədənə zərərli olan maddələr sidik yolu ilə çölə atılır. Sidik, içində ərimiş ya da dayandırılması vəziyyətində olan bir çox maddəni uzaqlaşdırar. Eyni zamanda sidik (alınan qidaya bağlı olaraq) 5.0 - 8.0 pH dəyərləri arasındadır.
Toşima (İzu adaları)

**Toşima** () — vulkan məşəlli ada, İzu adalarına daxildir. İnzibati cəhətdən Tokio perfekturasına daxildir. Tokiodan 130&nbsp;km cənubda yerləşir. Fuci-Hakone-İzu milli parkı ərazisinə daxildir. Adada Toşima kəndi yerləşir. Kənddə 304 nəfər (2007) yaşayır.

## Coğafiyası
Toşima adasının sahəsi 4,12&nbsp;km² təşkil edir və İzu arxipelaqının ən kiçik adasıdır. Ən hündür zirvəsi 508 metr olan Miyasuka dağıdır. Ada ərazisinin 80 % meşə ilə örtülmüşdür. Kameliya (*Camellia*) ərazinin böyük hissəsində yayılmışdır. Bu bitkinin çiçəkləmə dövrü noyabr-mart aylarına təsadüf etdiyindən ada qırmızı rəngə bürünür.

Toşima İzuoşima və Niişima adaları arasında yerləşir.

## İqtisadiyyat
Adanın iqtisadiyyatının əsas gəlir mənbəyi balıqçılıqdır. Üstəlik adada kiçik fermer təsərrüfatı və turistik mərkəz vardır.

Adalar arasında hərəkət edən bərələr qısa müddətində Toşimada dayanırlar. Yaxşı havalarda ada ilə əlaqə helikopterlə təmin edilir.
## Ədəbiyyat
* *Teikoku's Complete Atlas of Japan*, Teikoku-Shoin Co., Ltd. Tokyo 1990, ISBN 4-8071-0004-1
* *Saishin-Nihon-chizu 1990 - Atlas of Japan*, Imidas Shueisha, Tokyo

## Mənbə
* To-shima  
* TO-SHIMA  
## İstinadlar
İzuoşima

**İzuoşima** — vulkan məşəlli ada, İzu adalarına daxildir. Təxmini olaraq Tokiodan 100 km cənubda yerləşir. İzu yarımadasından 22 km şərdə qərarlaşır. Ada Tokio perfekturasına daxildir. Osima qəsəbəsi adanın mərkəzidir. Qəsəbə 1955-ci ildə altı kəndin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır: Okada, Moto, Sendzu, Nomasi, Sasiki, Nabuminato.

## Coğrafiyası
İzuoşimanın sahəsi 91,06 km² təşkil edir, ada Tokio yaxınlığında yerləşən ən iri adadır. Ada Fudzi-Hakone-İdzu milli parkının ərazisinə daxildir. 2008-ci il məlumatına görə adada 8553 nəfər yaşayır.

Adanın ən görməli yeri təbii ki, Mixara vulkanıdır. Vulkanın hündürlüyü 764 metr təşkil edir. Sonuncu güclü püskürmə 1986-cı ildə baş vermişdir. İdzuoşima paytaxta ən yaxın turistik mərkəzdır.

Adaya bərələr işləyir. Tokio beynəlxalq hava limanına bir başa reyslər həyata keçirilir.

## 1923 il zəlzələsi
1923-cü ildə Saqami körfəzində böyük Kanto zəlzələsi baş vermişdir. Sunami nəticəsində 12 metr hündürlüyə malik dalğalar əmələ gəlmişdir. Nəticədə Tokio, Kanaqava, Çiba və Şizuoka ərazilərinə böyük ziyan vurulmuşdur. Ən böyük zərbə isə Kato regionuna dəymişdir.

## Təhsil
Osima qəsəbəsində bir necə ibtidai və orta məktəblər vardır.
* Ali Osima məktəbi aqrar xüsusiyyət daşıyır. Burada əsasən yerli sakinlərin övladları təhsil alır.
* Beynəlxalq Osima dəniz akademiyyasında əsasən yaxınlıqda yerləşən adalarından olan tələbələr təhsil alır..

## İstinadlar

## Mənbə
* İzuoşima adası  
* Osima şəhəri
* Izu-Oshima — Japan Meteorological Agency
* Izu-Oshima: National catalogue of the active volcanoes in Japan — Japan Meteorological Agency
* Izu Oshima — Geological Survey of Japan
* Izu-Oshima: Global Volcanism Program — Smithsonian Institution
Kanaqavada böyük dalğa

**Kanaqavada böyük dalğa** (), **Böyük dalğa** və ya sadəcə **Dalğa** — yapon ukiyo-e rəssamı olam Katsuşika Hokusayın taxta blokunda qravür. O, gec Edo dövründə 1830-1833 illərin arasında Hokusayın  seriyasının ilk qravüru nəşr olundu. Bu Yaponiya incəsənətinin ən tanınmış əsəri kimi sayılır. O, Fuci dağının fonunda Kanaqavanın sahilindəki böyük dalğanın içində gəmiləri təsvir edir. Bəzilərin fikirinə görə, o sunamini təsvir edir, lakin adına əsasən bu sadəcə böyük bir dalğadır.

## Təsiri
*[[Apple]]-ın* ''OS X'' və *[[iOS]]* sistemlərində *Böyük dalğanın* kiçik versiyası *su dalğası* emocisi kimi istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax