open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oymyakon ulusu

**Oymyakon ulusu** () — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
İnzibati mərkəzi şəhər tipli Ust Nera qəsəbəsidir.
## Coğrafiyası
Ulusun sahəsi 92,3 min km²-dir. Saxanın şərqində yerləşir. Bu Saxa Respublikasında ən böyük uluslar arasında 14-cüdür. Cənub-qərbdən Ust-May ulusu ilə, qərbdən Tompon ulusu ilə, şimaldan Muom ulusu, şərqdən Magadan vilayəti və cənubdan Xabarovsk diyarı ilə həmsərhəddir.

### Təbii şərait
Relyefi dağlıqdır. Ulusun şərqində Nerskoye yaylası; mərkəzi hissədə Tas-Kistabıt silsiləsi; qərbdə Oymyakon dağları, Elqa yaylası, Suntar-Xayat silsiləsi; şimalda Çerski dağ sisteminin silsilələri. Ulusun bütün ərazisi İndigirka çayı hövzəsində yerləşir.

Oymyakon kəndində, şimal yarımkürəsində ən aşağı temperaturdan biri (−71.2 ° C.) qeydə alınmışdır.
## Tarixi
Oymyakon rayonu 20 may 1931-ci ildə qurulmuşdur. 28 iyun 1920-ci ildə Oymyakon volostu, Yakut Rayrevkomun 28 iyun 1920-ci il tarixli 17 nömrəli iclasının protokolları əsasında Bayaqantay volostundan ayrılır.

1954-cü ildə rayon mərkəzi Oymyakon kəndindən Ust-Nera kəndinə köçürülür.

1990-cı ildə Yuçyugey naleqi Boroqonski 2-ci naleqindən ayrılır.

2001-ci ildə Arqa-Moyskinin bir kəndindən ibarət olan Arqa-Moy naleqi ləğv edilir.

2002-ci ildə "Olçan kəndi" (Olçan və Oktyabr kəndlərindən ibarət), "Sarılax kəndi" inzibati ərazi vahidləri ləğv edilir.
## Əhalisi
;Milli tərkib
Əhalinin əksəriyyəti ruslar (57%) və saxalar (23%) təşkil edir.
;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Ust-Nera kəndi və Artık şəhər tipli qəsəbəsi) ulus əhalisinin 65,81 % -i yaşayır.
## Yerli özünü idarəetmə
Oymyakon ulusu ərazisinə 2 şəhər və 5 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 16 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## İqtisadiyyat
Ulusda qızıl, gümüş, qalay, volfram, qurğuşun, sink, stibium yataqları var. 1990-cı illərdə ulusdakı mədənlərin köhnəlməsi başlayır. Bununla birlikdə, son illərdə qızıl mədən sənayesində yüksəliş var. Sbitium sənayesinin inkişafı və digər faydalı qazıntıların hasilatı istiqamətində aktiv işlər görülür.

Ulusda kənd təsərrüfatının əsası atçılıq və maralçılıqdır (şimal maralı).
## Nəqliyyat
"Kolıma" federal magistral yolu ulus ərazisindən keçir. 2008-ci ildə magistral yoldakı son boşluq bağlandı və ulus sakinləri il boyu respublikanın paytaxtı Yakutsk şəhərinə səyahət etmək imkanı əldə etdi.

Ust-Nerada bir hava limanı vardır.

## İstinadlar
Olyokminski ulusu

**Olyokminski ulusu** () — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
İnzibati mərkəzi Olyokminsk şəhəridir.
## Coğrafiyası
Saxanın cənub-qərbində, Sibir platformasında yerləşir. Ərazisinin əksəriyyəti əhəng daşından ibarətdir. Relyefi orta dağlıqdır. Ulusun çox hissəsi Olekmo-Çarski və Çuqinski yaylaları, şimalda Prilenski yaylası, cənubda Udokan silsiləsinin şimal hissəsi tərəfindən əhatələnir. Yanvar ayının orta temperaturu −30 ° C-dən 35 ° C-dək, iyulda +12 ° C-dən, vadidə +18 ° C-dək. İllik yağıntının miqdarı 200 ilə 300 mm arasında dəyişir. Ən böyük çay Lenadır.
## Tarixi
Olyokminskinin quruluş tarixi, kazaklar Lenanın sol sahilində bir qala qurduğu zaman, 1635-ci il sayılır. 1775-ci ildə Olyokminski dairəsini idarə etmək və sakinlər arasındakı mübahisələri həll etmək üçün bir komissarlıq qurulur. 1738-ci ildə Olyokminsk Yakutsk vilayətinin bir qəzası olur və 1882-ci ildə dairə adlandırılır. Şəhər və rayon bir polis məmuru, köməkçisi və katibi şəxsində polis şöbəsinə rəhbərlik edir. 1843-cü ildə Olekminskdə 31 ev və bir yurd var idi. Mülklər ortaya çıxır: ruhanilər, ortaqlar, kiçik burjua və tacirlər, kazaklar.

Rayon 9 yanvar 1930-cu ildə qurulmuşdur. 1936-cı ildə Çarinski və Yarxanski kənd məclisləri Olekminski rayonundan yeni Tokkinski rayonua verilir. 1953-cü ildə Tokkinski rayonu ləğv edilir və ərazisi Olyokminski rayonuna daxil edilir.

## Əhalisi
;Milli tərkib
2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən: ruslar - 13 284 nəfər (48,20%), saxalar - 11,481 nəfər (41,65%), evenklər - 1064 nəfər (3.86%), tatarlar - 621 nəfər (2.25%) , ukraynalılar - 316 nəfər (1.15%), evenlər - 149 nəfər (0.54%) və digər millətlərdən olanlar - 648 nəfər (2.35%).
;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Olyokminsk şəhəri) ulus əhalisinin 37,01 % -i yaşayır.
## Yerli özünü idarəetmə
Olyokminski ulusu ərazisinə 1 şəhər və 22 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 54 yaşayış məntəqəsi daxildir.
## Tanınmış şəxsləri
Arxip Georgieviç Abaginski - Saxa, Sovet şairi.

İvan Nikolaeviç Kulbertinov - Böyük Vətən müharibəsi veteranı, snayper.

Lev Lvoviç Qabışev - Saxa, sovet nəsr yazıçısı, dramaturq, tərcüməçi, ilk Yakut ssenaristi.

## İstinadlar
İspaniya–Özbəkistan münasibətləri

**İspaniya-Özbəkistan münasibətləri** — İspaniya və Özbəkistan arasındakı beynəlxalq münasibətlərdir. Özbəkistanın İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində səfirlik, Barselona şəhərində isə Baş konsulluğu vardır. İspaniyanın Rusiya Federasiyasının paytaxtı Moskva şəhərindəki səfirliyi Özbəkistanda da akkreditə olunmuşdur. Özbəkistan səfiri Raxmatulla Nurimbetov iki ölkə arasındakı əlaqələrin xüsusilə kənd təsərrüfatı, turizm və elmi məsələlərdə "istifadə edilməmiş böyük bir potensiala" sahib olduğunu izah etmişdir. Buna görə də, o, ispan iş adamlarını ölkəyə "investisiya və töhfə verməyə" dəvət etmişdir. 

## Diplomatik münasibətlər
XV əsrin əvvəllərində Ruy Qonsales de Klavixonun səfirliyi, Səmərqənddə tarixi bir dönüş nöqtəsini təmsil edir (fars dilində "Timur el Cojo" mənasını verir), Qərbdə Tamerlane olaraq bilinən Teymurilər imperiyasının paytaxtı. 

İspaniya 31 dekabr 1991-ci ildə Özbəkistan Respublikasının müstəqilliyini tanıyaraq, 18 mart 1992-ci ildə diplomatik münasibətlər qurmağa başladı. 1992-ci ilin sentyabr ayından etibarən Özbəkistanın 1999-2007-ci illəri arasındakı Moskvadakı səfirliyi, Paris səfirliyini Madrid şəhərində qəbul etmişdir. 2007-ci ildə Özbəkistan İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində səfirlik açmışdır.

## İqtisadi münasibətlər
İki ölkə arasındakı ticarət az inkişaf edir. Bununla birlikdə, 2010-2011-ci illərdə iqtisadi münasibətlərdə güclü artım müşahidə olunub.

## Əməkdaşlıq
Bu günə qədər Özbəkistanda yalnız iki İspan layihəsi olan FAD maliyyəsi vardır. Biri qarışıq kredit, mal toplama və su vurmaqla maliyyələşdirilən (2002-ci ildə FAD-dan 8.1 milyon avro) doğum evləri, digəri Buxara şəhəri üçün bir layihədir. 

Özbəkistanda ispan dilinə və mədəniyyətinə böyük maraq vardır. Ölkədəki 100-dən çox liseydə təqribən 25.000 tələbə ikinci xarici dil olaraq ispan dilini öyrənir. Daşkənd Dövlət İqtisad Universitetində 20 professor və 300-ə yaxın tələbədən ibarət bir İspan heyəti var. Bundan əlavə, özbək tələbələr MAEC-AECID proqramları, Erasmus Mundus və Tempus Avropalıların təqaüdləri sayəsində İspaniyada mütəmadi olaraq təhsil alırlar.

## İstinadlar
Hindistan–Özbəkistan münasibətləri

**Hindistan-Özbəkistan münasibətləri** — Hindistan Respublikası və Özbəkistan Respublikası arasındakı beynəlxalq münasibətlərdir. Hindistanın Özbəkistan Respublikasının paytaxtı Daşkənd şəhərində səfirliyi, Özbəkistanın isə Hindistan Respublikasının paytaxtı Yeni Dehli şəhərində səfirliyi vardır.

## Arxa plan
Hindistan Sovet İttifaqı dövründə Özbəkistan Sovet Sosialist Respublikası ilə sıx əlaqədə idi. Hindistan liderləri tez-tez Daşkənddə və digər özbək şəhərlərində olurdular. 

Baş nazir Lal Bahadur Şastri Pakistanla Daşkənd bəyanatını imzaladıqdan sonra 1966-cı il yanvarın 11-də Daşkənddə vəfat etdi. 1991-ci ilin avqustunda, SSRİ-nin dağılmasına səbəb olan hadisələr görünəndə Özbəkistan prezidenti İslam Kərimov Hindistana səfər etmişdir.

## Siyasi münasibətlər
Hindistanın Daşkənddəki Baş Konsulluğu 7 aprel 1987-ci ildə açılmışdır. Özbəkistan müstəqillik qazandıqdan sonra, 18 mart 1992-ci ildə diplomatik və konsulluq məsələlərinə dair protokol imzalanmışdır. Həmçinin 18 mart 1992-ci ildə Baş konsulluq səfirliyə yüksəldilmişdir.

## Tarixi
Hər iki ölkənin Fars, Hind və Buddist imperiyalarının bir hissəsi olan İpək Yolu üzərində bir çox tarixi əlaqələri var. Bölgəni əvvəllər Monqolustana və ondan kənarlara səyahət edən Hind krallar idarə edirdi. 

Hindistanın ilk baş naziri Cəvahirləl Nehru, 1955-ci il 7-23 iyun tarixlərində Sovet İttifaqına dövlət səfəri zamanı Daşkənd və Səmərqənddə olmuşdu. 6-12 sentyabr 1961-ci ildə dövlət səfəri zamanı yenidən Daşkəndə səfər etmişdir.
Bundan əlavə, Daşkənd, Hindistanın Baş naziri Lal Bahadur Şastri ilə Pakistan prezidenti Məhəmməd Eyyub Xan arasında 1966-cı ilin yanvar ayında tarixi bir görüş yeri olmuşdur. Amerika və SSRİ-nin Daşkənddəki təzyiqləri altında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının konfransı ilə Hindistan Pakistanın fəth etdiyi bölgə və 1949-cu ildə Kəşmirdə atəşkəs əldə edildi. Hindistan-Pakistan müharibəsini sona çatdırmağa məcbur etdi. Baş nazir Şastri Daşkənd Müqaviləsi imzalandıqdan bir gün sonra gecə saat 2-də Daşkənddə infarkt səbəbindən öldü, amma insanlar ölümün arxasında bir sui-qəsd olduğunu iddia etdilər. Şastri Hindistanın xaricdə ölən ilk baş naziri olmuşdur. 

### Hökumət ziyarətlərinin qrafiki
* P. V. Narasimha Rao 23–25 may 1993-cü ildə Özbəkistana səfər edən ilk Hindistan Baş naziri oldu.
* Baş nazir Manmohan Sinqh 25–26 aprel 2006-cı ildə Özbəkistana səfər etmişdir.
* Özbəkistan prezidenti İslam Kərimov, Hindistanı; 1991, 1994, 2000, 2005 və may 2011-ci illər də daxil olmaqla bir neçə dəfə ziyarət etmişdir.
* Baş nazir Narendra Modi 2015-ci ilin iyulunda Özbəkistana səfər etmişdir.
* Kərimovdan sonra prezident olan Şavkat Mirziyayev 2018-ci ilin payızında və 2019-cu ilin yanvarında Yeni Dehlidə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Hindistan–Qazaxıstan münasibətləri
* Hindistan–Qırğızıstan münasibətləri
* Hindistan–Maldiv adaları münasibətləri

## İstinadlar
Çin–Özbəkistan münasibətləri

**Çin-Özbəkistan münasibətləri** (çincə:中國－烏茲別克斯坦關係; özbəkcə:Xitoy-O'zbekiston munosabatlari) — Çin və Özbəkistan Respublikası arasındakı beynəlxalq münasibətlərdir. Hər iki ölkə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzvdür.

## Tarixi
Çin Özbəkistanın müstəqilliyini 1991-ci il dekabrın 27-də tanıdı və iki ölkə 1992-ci il yanvarın 2-də beynəlxalq münasibətlər qurdular. 2005-ci ildə Özbəkistan prezidenti İslam Kərimovun Çin prezidenti Hu Cintao ilə görüşü zamanı hər iki ölkə Pekində "Çin-Özbək dostluğu və əməkdaşlıq müqaviləsi" imzalamışdır.

Özbəkistan Çin əleyhinə Çin uyğur fəallarını geri qaytarmaq üçün əməkdaşlıq edir. Özbəkistanın Baş naziri Abdulla Oripov 26 avqust 2019-cu il tarixli iclasda Çini Özbəkistanın "ən yaxın tərəfdaşı" olaraq xarakterizə etmişdir.

Özbəkistan ərazisinin çox hissəsi bir zamanlar Tan sülaləsi tərəfindən idarə olunurdu və yalnız şimal-qərbdəki kiçik bir torpaq ərazisi Tang sülaləsi tərəfindən idarə olunmurdu. Sui və Tang sülalələri dövründə Orta Asiyanın bəzi ölkələri kollektiv olaraq "Zhaowu doqquz soyad" adlandırıldı.Onlara Kang (indiki Səmərqənddə yerləşir), Anguo (indiki Buxarada yerləşir) və Cao (indiki Səmərqəndin şimalında) daxildir ), Şi Dövləti (indiki Daşkənddə yerləşir), Rays Dövləti (indiki Səmərqəndin cənub-şərqində yerləşən) və He State (indiki Səmərqəndin şimal-qərbində yerləşən); Çin bu qədim ölkələrlə tez-tez ticarət mübadiləsi edir və tez-tez elçilərlə görüşür, Kang Çin, Anguo, Rays və Shiguo musiqi və rəqsi də Çinə tanıdıldı. Kang Guo, Tang sülaləsinə təqdim olunan "qızıl şaftalı" adlı bir şaftalı istehsal etdiyi deyilir. Tang sülaləsindən kömək almaq və Ərəb İmperiyasının istilasına qarşı durmaq üçün Kang Tang sülaləsinə qoşulmağı xahiş etdi və bəzi ölkələr sonradan eyni tələb etdi; buna görə də Tan Sülaləsi bu qədim ölkələrlə birləşərək Ərəb İmperiyasına qarşı çıxdı. Tang sülaləsinin keşişlərindən olan Xuan Zang də üsul axtarmağa qərbə gedəndə Daşkənddən istifadə etdi.

## İqtisadi münasibətlər
[200px|thumb|right|[Pekindəki Özbəkistan səfirliyi]]
Çin, hazırda ölkə üçün ən böyük ixrac və idxal mənbəyi olaraq Özbəkistanla ticarət ortağıdır. Çin Özbəkistanı *Bir Nəsil və Bir Yolun* vacib bir hissəsi olaraq gördüyünü bildirmişdir.

## Həmçinin bax
* Hindistan-Özbəkistan münasibətləri

* Malayziya-Özbəkistan münasibətləri 

## İstinadlar
Məmlük sülaləsi (İraq)

İraq **Məmlük sülaləsi** (ərəb: مماليك العراق) 18 və 19-cu əsrlərdə İraqda hökmranlıq edən bir sülalə idi.

Osmanlı İmperiyasında Məmlük dövləti yıxıldı, əsir alınanlar özgür buraxıldı. Sülalədən bəzilər Osmanlı məktəblərində təhsil aldılar və sonra hərbi və inzibati vəzifələrə təyin edildilər. Məmlüklər, 1704-cü ildən 1831-ci ilə qədər Osmanlı İraqını idarə etmişlər.

Osmanlı hakimiyyəti 1831-ci ildə Məmlük sülaləsinin hakimiyyətini ləğv etdi və bölgəni bir ayrı sülaləyə bağladı. Ancaq Bağdaddakı bir çox inzibati orqan, Məmlük sülaləsindən oluşmuşdu. Məmlüklər Birinci Dünya müharibəsinə qədər İraqda suveren bir siyasi qüvvə olaraq qaldı.

## Həsən Paşanın sülaləsi
* Həsən Paşa (1704-1723)
* Əhməd Paşa (1723-1747) Həsən oğlu
* Süleyman Əbu Leyla Paşa (1749-1762) Əhməd oğlu
* Ömər Paşa (1762-1776) Əhməd oğlu
* Mustafa Paşa (1776)
* Abdullah Paşa (1776-1777)
* Həsən Paşa Kərküklü (1777-1779)
* Süleyman Paşa Böyük (1780-1802) Ömər oğlu
* Əli Paşa (1802-1807) Ömər oğlu
* Süleyman Paşa Kiçik (1807-1810) Süleyman Böyük oğlu
* Səid Paşa (1813-1816) Süleyman Böyük oğlu
* Davud Paşa (1816-1831)
Filipp Lüdviq Statius Müller

**Мюллер, Filipp Lüdviq Statius Müller** (, ) — Alman teoloqu və zooloqu.

## İşləri
* *De Zeedemeester der kerkelyken.* Fongerlo, Amsterdam 1750.
* *De traanen eenes volks, over het verlies van een eminent Opper-Hoofd.* Leeuwarden 1751.
* *Die rechtmäßige Freude über die Wohlthaten Gottes das Jenaische Universitäts-Jubilär betr.* Jena 1758.
* *Dissertationis de justo probabilitatis valore et usu sectio teria.* Erlangen 1758.
* *Oratoriam extemporaneam a praeivdiciis nonnvllis, qvibvs est obnoxia vindicat.* Camerarius, Erlangen 1758.
* *Kurze Anleitung zur Holländischen Sprache.* Erlangen 1759.
* *Einsame Nachtgedanken.* Wien 1761.
* *Kort Ontwerp van de zedelyke Oogmerken Gods by de Schepping en Regeering deezer Waereld.* Amsterdam 1762.
* *Dvbia Coralliorvm Origini Animali Opposita.* Camerarius, Erlangen 1770.
* *Bedenkingen betreffende den dierlijken oorsprong der koraal-gewassen.* Blussé, Dordrecht 1771.
* *Verzeichniß einer zahlreichen und auserlesenen Sammlung von Naturalien.* Erlangen 1778 p.m.

## İstinadlar
Naxçıvan çuxuru

## Məlumat
Ordubad sinklinoriumu və Şərur-Culfa antiklinoriumunun üstünü örtür və bu prosesdə q.-ə doğru miqrasiya qeyd olunur.Dağarası çuxurun əmələ gəlməsi bir neçə qırılmanın,əsasən,onun şm.-ş. kənarı boyu izlənən Naxçıvan dərinlik qırılnmaasının Oliqosen və Miosen dövrlərində aktiv fəailiyyəti ilə əlaqədardır.

## Coğrafi yeri
Naxçıvan qırışıqlıq zonasının sonrakı təkamülü tektonik sıxılma və blokların müxtəlif miqyasda qalxması şəraitində davam etmiş və Pliosen dövründə Zəngəzur və Dərələyəz silsilələrinin qovuşduğu sahədə yerüstü vulkanlar fəaliyyət göstərmişdir.

## Təbiəti
Mineral su bulaqlarının rəngarəngliyinə görə Nax.MR dünyanın ən diqqətəlayiq bölgələrindəndir.Bu bulaqların böyük əksəriyyəti Şərqi arpaçay,Əlincəçay,Gilançay,Qaradərə çaylarının vadilərində və yaxınlıqlarındadər.

## İstinad
http://nakhchivan.preslib.az/az_a5.html
Putifar

**Putifar** (ivr: פוטיפר “Potipar”, yun: Πετεφρής “Petefris”, arb: بوتيفار “Butifar” və ya “Futifar”) — Tövrata görə, fironlar dövründə yaşamış fironun xidmətində mühafizə qüvvələrinin rəhbəri olmuş dövlət adamıdır. Adı ilk dəfə Tövratın Təkvin (Yaradılış) kitabının 37-ci babının sonunda xatırlanır. Hekayəsinin davamı eyni kitabın 39-cu babından başlayaraq deyilir. Putifar Züleyxa ilə evlidir. Yusif peyğəmbəri qul bazarından satın almış və xidmətində böyütmüşdür.

## İstinadlar
Vəd edilmiş torpaqlar

[thumb|300px|Vəd edilmiş torpaqların hipotetik xəritəsi ([Tanaxdakı “Saylar 34" **<font color="#C00">[qırmızı xət]</font>** və “Ezekiel 47.” **<font color="#000080">[mavi xət]</font>** ayələrdə keçən təriflərdən yaradılmışdır).]]

**Vəd edilmiş torpaqlar** (ivr: הארץ המובטחת‎, rom:*ha-Aretz ha-Muvtachat*), Yəhudiliyə görə Yehova tərəfindən İsrail övladlarına vəd edilən torpaq. Tam sərhədləri məlum olmamaqla birlikdə, bu gün İsrail torpaqlarını formalaşdıran regionun vəd edilmiş torpaqlar olduğu inancı geniş şəkildə yayılmışdır. 

Tövratın Təkvin kitabının XV Babında isə belə yazılıb:

:*O gündə Rəbb, [[İbrahim]] ilə əhd edib dedi: Misir çayından böyük çaya, [[Fərat çayı]]na qədər bu məmləkəti, Keniləri və Kenizziləri və Kadmoniləri və Hetləri və Perizziləri və Refaları və Amoriləri və Kənanlıları və Girgaşiləri və Yəbusiləri sənin zürriyətinə (soyuna) verdim.*

Bu tərifə görə isə Fərat çayından Nil çayına kimi geniş region İsrail övladlarına vəd edilmişdir. Bununla yanaşı sərhədlərinin tam olaraq müəyyənləşdirilməmiş olmasına görə bu tərif də olduqca mübahisəlidir.
Saylar (Tövrat)

**Saylar** — Tanax və Əhdi-Ətiqin ilk beş kitabı olan Tövratın dördüncü kitabı. Ümumi olaraq 36 babdan formalaşmışdır.

Latın dilində nömrə mənasına gələn Numerus sözündən yaranmışdır. İvrit dilində adı olan Ba-Midbar "çöldə" mənasını verir.

İsrail övladlarının Musamın liderliyində Misirdən qaçdıqdan sonra çöldə başlarına gələnləri izah edir.
Hüseyn Əbdülhüseynov

**Hüseyn Bəhmən oğlu Əbdülhüseynov** — Sovet partiya və dövlət xadimi, "İşıqlı yol" (indi "Şərurun səsi") qəzetinin baş redaktoru,İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı.

## Həyatı
1921-ci ildə Əbdülhüseynov Hüseyn Bəhmən oğlu Naxçıvanın Yuxarı daşarx kəndində anadan olmuşdur.

### Ölümü
1979-cu il 2 avqust tarixində qəflətən vəfat etmişdir. Məzarı Yuxarı Daşarx kəndindədir.

### Fəaliyyəti
1970-1979-cu illərdə İşıqlı yollar qəzetinin baş redaktoru olmuşdur.

## Haqqında
Şərurun səsi qəzetinin redaktoru,Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti, Naxçıvan Mətbuat Şurası İdarə Heyəti sədrinin müavini Elman Məmmədov deyirdi:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 50 il mətbu sözün keşiyində
Sent-Eqrev

**Sent-Eqrev** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sent-Eqrev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl. 

INSEE kodu — 38382. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 15432 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 198 ilə 1299 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion 90 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 7 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:600 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:16000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:400 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1806 text:1806
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1793 from:0 till:620
  bar:1806 from:0 till:789
  bar:1821 from:0 till:1185
  bar:1831 from:0 till:1240
  bar:1841 from:0 till:1273
  bar:1851 from:0 till:1269
  bar:1861 from:0 till:1587
  bar:1872 from:0 till:1883
  bar:1881 from:0 till:2301
  bar:1891 from:0 till:2507
  bar:1901 from:0 till:2660
  bar:1911 from:0 till:2997
  bar:1921 from:0 till:3013
  bar:1931 from:0 till:3628
  bar:1946 from:0 till:3250
  bar:1954 from:0 till:4305
  bar:1968 from:0 till:11445
  bar:1982 from:0 till:14363
  bar:1990 from:0 till:15891
  bar:1999 from:0 till:15517
  bar:2006 from:0 till:15375


## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Karben, Almaniya (1974)
*  Minsk-Mazovetski, Polşa (1991)
*  Krnov, Çexiya (1991)
*  Kori, İtaliya (1999)

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sent-Eqrev haqqında ümumi məlumat
Şarl Lüsyen Bonapart

**Şarl Lüsyen Jül Loran Bonapart** () yaxud **Karlo Luçano Culio Lorenso Bonapart** (;) — Fransız ornitoloqu.
## İşləri
* ''American Ornithology, or, The Natural History of Birds Inhabiting the United States, not given by Wilson'' (4 vols., Philadelphia, 1825-1833). This work contains more than 100 new species discovered by Bonaparte.
* ''Conspectus Generum Avium'' (Leyden, 1850)
* ''Revue critique de l'ornithologie Européenne'' (Brussels, 1850)
* ''Monographie des loxiens'' (Leyden, 1850) in collaboration with H. Schlegel
* ''Catalogue des oiseaux d'Europe'' (Paris, 1856)
* *Memoirs* (New York, 1836)

M. de Pouance ilə birlikdə, ölümündən sonra göyərçinlərin və tutuquşuların təsviri kataloqu da hazırlanaraq nəşr olunub. Nəşrlərin arasında aşağıdakılar da var:
* “Observations on the Nomenclature of Wilson's ‘Ornithology,’” *Journal* of the Academy of Philadelphia
* “Synopsis of the Birds of the United States,” *Annals* of the Lyceum of New York
* “Catalogue of the Birds of the United States,” *Contributions* of the Maclurian Lyceum of Philadelphia

## Ədəbiyyat

* Страуд, Патрисия Тайсон — Император Природы. Чарльз-Люсьен Бонапарт и его мир ISBN 0-8122-3546-0.
* Марнс, Барбара и Ричард — Биографии для Birdwatchers ISBN 0-12-487422-3.
* Ридли, Джаспер — Гарибальди Викинг Пресс (1976 il).

## İstinadlar
Amir Dadon

**Amir Dadon** (; ) — İsrailli müğənni-mahnı müəllifi, bəstəkar, musiqiçi, aktyor. Həmçinin "ACUM" mükafatı qazanıb.
## İstinadlar
Yoni Bloç

**Yoni Bloç** () — İsrailli musiqiçisi, mahnı müəllifi, bəstəkar, rok müğənnisi və yüksək texnoloji sahibkardır.Bloç Berşebada böyüyüb və 17 yaşında ailəsi ilə birlikdə Lehavimə köçdü. 6 yaşında ikən fortepiano dərsləri almağa başladı, özünü gitara və nağara çalmağı öyrətdi və 14 yaşında mahnı yazmağa və musiqi bəstələməyə başladı. Kompüter proqramlarını yazmağa erkən yaşlarında başladı, Commodore 64-də necə yazmağı öyrəndi, daha sonra qrup yoldaşları ilə interaktiv medianın başlanğıcı və texnologiya başlanğıcı "Eko"nu yaratdı.
## İstinadlar
Yusif və Züleyxa

**Yusif və Züleyxa** () — Quran ayələrində bir ibrət olaraq verilmiş Yusif və Züleyxanın (Kitabi-i Müqəddəsdə Putifarın həyat yoldaşı kimi tanınan və burada adı verilməyən şəxs) hekayəsidir. Müsəlmanların danışdığı bir çox dildə, xüsusən də fars və urdu dillərində saysız-hesabsız deyilmiş və izah edilmişdir. Bu hekayənin ən məşhur versiyası Molla Məscidi tərəfindən fars dilində yazılmış Yusif və Züleyxanın məsnəvisidir. Sonradan hekayənin çox təfərrüatlara sahib olan və Züleyxanın Yusifə olan həsrətinin ruhun Tanrı axtarışını təmsil etməsi istiqamətində sufi təfsiri meydana gəlmişdir.

Bu mövzuda uzun bir şeir var. Yusif və Züleyxa adlandırılan Onuncu və on birinci əsrin Fars şairi Firdovsiyə aid edilən əsəri, alimlər kitabın keyfiyyətsiz olmasından və Firdovsinin ömrünün xronikasına uyğun olmadığından rədd etmişdirlər.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* Abu Musa Mohammad Arif Billah. *Influence of Persian Literature on Shah Muhammad Sagir's Yusuf Zulaikha and Alaol's Padmavati*. 2014.
* 
* Christopher Shackle. "Between Scripture and Romance: The Yusuf-Zulaikha Story in Panjabi." South Asia Research 15, no. 2 (1995).
* *[https://archive.org/details/ysufzulaikhapo00jamiuoft/page/n23/mode/2up Yúsuf and Zulaikha: A Poem by Jámi]*, trans. by Ralph T. H. Griffith (London: Trübner, 1882) [reprinted London: Routledge, 2000]
* Titley, Norah M.. *Persian Miniature Painting, and its Influence on the Art of Turkey and India*. Austin : University of Texas Press, 1984.
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*&nbsp;
* *[http://wordswithoutborders.org/article/women-writers-islam-and-the-ghost-of-zulaikha/ Women Writers, Islam, and the Ghost of Zulaikha]*, by Elif Shafak
*Manuscript text Yusuf und Zalikha  in the collection of Museums für Kunst und Gewerbe Hamburg (MKG 1916.35) 
* Jāmī in Regional Contexts: The Reception of ʿAbd al-Raḥmān Jāmī's Works in the Islamicate World, ca. 9th/15th-14th/20th Century Series: Handbook of Oriental Studies. Section 1 The Near and Middle East, Volume: 128 Editors: Thibaut d'Hubert and Alexandre Papas, with five chapters on the Yusuf and Zuleykha story:
* Foundational Maḥabbat-nāmas: Jāmī's Yūsuf u Zulaykhā in Bengal (ca. 16th–19th AD) By: Thibaut d’Hubert Pages: 649–691
* Love's New Pavilions: Śāhā Mohāmmad Chagīr's Retelling of Yūsuf va Zulaykhā in Early Modern Bengal By: Ayesha A. Irani Pages: 692–751
* Śrīvara's Kathākautuka: Cosmology, Translation, and the Life of a Text in Sultanate Kashmir By: Luther Obrock Pages: 752–776
* A Bounty of Gems: Yūsuf u Zulaykhā in Pashto By: C. Ryan Perkins Pages: 777–797
* Sweetening the Heavy Georgian Tongue Jāmī in the Georgian-Persianate World By: Rebecca Ruth Gould Pages: 798–828
Tur (şəhnamə)

**Tur** () — Firdovsinin Şahnaməsində epik bir personajdır. Əfsanəvi Şah Firidunun ikinci oğlu və Səlm və İrəcin qardaşıdır. Gənc şahzadə özünə və bacılarına hücum edən əjdaha ilə cəsarətlə vuruşanda, atası tərəfindən ona "cəsur" mənası verən Tur adı verilmişdir. Firidun imperatorluğunu övladları arasında bölür; Turanı Tura verir. Bu vəziyyət, Turanın iranlılarla mübarizəsinin başlanğıcıdır. Şahnamənin Əfrasiyab kimi ən əhəmiyyətli personajlarından bəziləri Turun nəslindən gəlir. Tur qardaşı İrəcin oğlu Mənuçöhr tərəfindən öldürülmüşdür.
## Həmçinin bax

* Tur xan
* Əfrasiyab
* Firdovsi
* Şahnamə
* İrəc
Firidun

**Firidun** (, *[[Romanizasiya|Rom]]: Fereydūn/Farīdūn*; Avesta: Θraētaona [Thraetaona]; Pəhləvi dili: 𐭯𐭫𐭩𐭲𐭥𐭭‎, *[[Romanizasiya|Rom]]: Frēdōn*) — İranın əfsanəvi qəhrəmanı. Fars ədəbiyyatında qələbə, ədalət və alicənablıq simvolu kimi tanınır.

Atası Cəmşidin nəslindən olan Abtin, anası Fəranəkdir. 500 illik ömür yaşaması barədə şayiələr olan Firidunun Səlm, Tur və İrəc adlı üç oğlu var. Oğullarını Yəmən hökmdarının qızları ilə evləndirdikdən sonra ölkəsini bu üç oğulu arasında bölüşdürür. Turanı Tura, İranı İrəcə və Rumu (Anadolu) Səlmə verir. Sonra İrəci qısqanan Tur və Səlm qardaşlarını öldürürlər. İrəcin oğlu Mənuçöhr əmilərini öldürərək atasının intiqamını almışdır.

## İstinadlar


## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 

## Xarici keçidlər

*Stuart Cary Welch ''A king's book of kings: the Shah-nameh of Shah Tahmasp'', 1972, Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.), , catalog from an exhibition May 4-July 4, 1972 (open access), 201 pp, 49MB, contains material on 'Faridun' PDF pages 104, 112, 116, 120, 124
* First Iranian Legendary Heroes and Heroines: A Research Note by Manouchehr Saadat Noury
İrəc

thumb|Şahnamənin bir səhifəsində İrəcin qardaşları tərəfindən qətlini göstərən təsvir 

**İrəc** (, Avesta: āiriyā) — Firdovsinın Şahnaməsinin epik personajlarından biridir. İran mifologiyasında Firidunun ən kiçik oğludur. Atası Firidun səltənətini övladları arasında bölüşdürdükdə İranı İrəcə verdi. Qardaşları Səlm və Tur İrəci qısqanclıqlarına görə öldürürlər. Firidun dəstəyi ilə İrəcin oğlu Mənuçöhr əmilərini öldürür və atasının qisasını alır.

## İstinadlar
Tayana Tüdegeş

**Tayana Tüdegeş** (, ) — Şor yazıçısı, şairi. O, Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

## Həyatı
19 noyabr 1957-ci ildə Şor türklərinin ölkəsi Şoryanın Taştagol bölgəsi Ust-Anzas kəndində anadan olmuşdur. Atası Şor dili müəllimi Vasili olmuşdur. Tayana şer yazmağa VI sinifdə oxuyarkən başlamışdır. 1998-ci ildə Şor ədəbiyyatında ilk kitabı olan "Şoryam" nəşr edilmişdir. 2000-ci ildə Rusiya Yazıçılar Birliyinə üzv olmuşdur. Qorki adına Ədəbiyyat İnistitutundakı ədəbiyyat dərslərinə qatılmışdır. 2000-ci ildə Tayana Vasilyev qızı Tüdegeşyeva şerlərini toplu halda "Poyuşçiye strelı vremen" adlı kitabında nəşr etdirdi. Daha sonra şerlərinin antologiyası Kemerovo oblastı idarəsinin dəstəyi ilə yenidən 2007-ci ildə nəşr edildi. Nəşrin ruscası "Nebesnıy polet devyatiglazıh strel" adı yayımlanmışdır. Tayana Tüdegeşin çox sayda ədəbiyyat jurnallarında məqalələri yayımlanmışdır. "Naş sovremennik", "Literaturnıy Kuzbass", "Ogni Kuzbassa", "Sibirskie ogni" və s. jurnalları buna misal göstərmək olar. Onun şerləri və yazıları XX əsr Sibirin ən yaxşı 100 əsərləri siyahısına daxil olmuşdur. Uşaqlar üçün yazdığı şerlər və tapmacalardan ibarət olan "Elim" adlı əsəri vardır. Son dövrlərdə bölgədəki yerli xalqın mədəniyyətinin yox olmasına mane olmaq üçün Novokuznetskdə "Tazıhan" adlı etnoqrafik-tarixi Şor muzeyi yaratmışdır. Novokuznetsk bələdiyyə rəhbərinin köməkçiliyini etmişdir. Hələ də Novokuznetsk şəhərində yaşamaqdadır. Əsərlərinin əsas mövzusunu Şor vətəni təşkil edir. Keçmiş, bu gün və gələcək əsərlərində görülən mövzulardandır. Dağlıq Şor bölgəsinin ruhundan bəhs edən əsərləri ən yaxşılardan hesab edilir.

## Əsərləri
Tudegeşeva-Kanıştarova T. Nebesnıy polet devyatiglazıh strel / T. Tudegeşeva-Kanıştarova. – Kemerovo: Kuzbass, 2007. – 192 s. *Tudegeşeva T.: "Ya vetv abinskogo naroda" / T. Tudegeşeva // Kuzbass. – 2007. – 29 iyunya (№ 114). Tudegeşeva T. V. Stihi // Çedıgen: sbornik proizvedeniy şorskoy literaturı na şorskom i russkom yazıkah / sostavitel Lyubov İliniçna Çuljanova; Gennadi Vasilyeviç Kostoçakov; sostavitel Lyubov Nikitovna Arbaçakova. – Kemerovo: Kuzbassvuzizdat, 2007. – S. 113–126. Tudegeşeva T. Şoriyanka, devoçka lesnaya / T. Tudegeşeva // Ogni Kuzbassa. – 2006. – № 1. Tudegeşeva T. Raduga narodov / T. Tudegeşeva // Tugan Çer (Rodnaya zemlya). – 2000. – № 9. Tudegeşeva T. Poyuşçie strelı vremen / T. Tudegeşeva şorskogo. – Novokuznetsk: Kuznetskaya krepost, 2000. – 167 s. Niçik Nikolay. "Ya – doç, ya – vetv abinskogo naroda…" / Nikolay Niçik // Ogni Kuzbassa. – 2013. – № 4. – S. 140–142. *Popok V. B. Tayana Tudegeşeva / V. B. Popok // Kuzbass. –2013. – 24 sentyabrya (№ 173). – S. 3. Tatyana (Tayana) Vasilevna Tudegeşeva: Şoriya i drevnie tyurki //Literaturnıy portret Şorii : kniga dlya uçitelya rodnoy (şorskoy) literaturı / sostavitel Е. N. Çaykovskaya; KuzGPА. – Kemerovo: Primula, 2009. – S. 65–74. Pereyaslov N. О poezii T. Tudegeşevoy / N. Pereyaslov // Sibirskie ogni. – 2008. – № 2 Pisateli Gornoy Şorii / Pod. red. L. İ. Çuljanovoy. – Mejdureçensk: İzdat. -poligraf. firma "Samir", 2007. – 12 s.

## Həmçinin bax
* Oleq Saqan-ool
* Mengi Oorjak
* Moldurqa Salçak
* Badra İrgit

## İstinadlar
Qavriil Kolesov

**Qavriil Qavriloviç Kolesov** (, ; ) — Yakutiya aktyoru və yazıçı. RSFSR-in əməkdar artisti (1982), Yakutiya ASSR xalq artisti (1971).

## Həyatı
Qavriil Kolesov 1932-ci il 8 martda Yakutiyanın Megino-Xanqalas ulusunun 2-ci Batarinski qəsəbəsində anadan olmuşdur. Atası kolxozçu olmuşdur, məktəb yaşına çatmamış xalq mahnıları və nağıllara maraq göstərməyə başlamışdır. Olonqoları dinləyərək, hekayələr və mahnıları əzbərləyirdi.

1950-ci ildə on səkkiz yaşında Yakutsk Radio Komitəsinin xoruna qəbul edildi. 1954-cü ildə Platon Oyunskinin “Nurgün Bootur Stremitelni" olonqosunu ilk dəfə ifa etdi. 1957-1997-ci illərdə P. A. Oyunskinin adına Yakutiya Dram Teatrında artist kimi çalışmışdır. Drama və musiqili tamaşalarda bir sıra yadda qalan obrazları yaratmışdır. 1957-ci ildə Moskvada keçirilən VI Dünya Gənclər və Tələbələr Festivalında iştirak etmişdir.

1968-ci il 5-25 sentyabr tarixlərində Qavriil Kolesov "Melodiya" şirkətinin Leninqrad studiyasında “Nurgün Bootur Stremitelni" olonqosunun tam mətnini ifa etmişdir. Bu nadir əsərin elmi rəhbəri filologiya elmləri namizədi, SSRİ Elmlər Akademiyasının Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun böyük elmi işçisi, olonxo haqqında monoqrafiyanın müəllifi İ. V. Puxov idi.

Yakut dilində uşaqlar və gənclər üçün bir neçə kitab yazmışdır. 1960-cı ildən onun əsərləri nəşr olunmağa başlamışdır. 1964-cü ildə nəşr olunan "Ovçunun nəvəsi" povestində gənc tayqaçı Mnçilanın sərgüzəştlərindən bəhs edilir (kitab 1969-cu ildə V. Çupreev tərəfindən rus dilinə tərcümə edilmiş və "Polyarnaya Zvezda" jurnalında nəşr edilmişdir). "Həyat qabaqdadır" (1966), "Soyuq bahar" (1969), "Əsgər düşüncələri" (1973) kitablarının müəllifidir. 1982-ci ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.

## Mükafatları
* RSFSR-in əməkdar artisti (1982)
* Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti (1971)
* Yakutiya MSSR-nin əməkdar artisti (1962)
* P. A. Oyunski adına Saxa Respublikasının (Yakutiya) dövlət mükafatı (1997)
* "Şərəf nişanı" ordeni

## İstinadlar
Məryəm Nəvaz Şərif

**Məryəm Nəvaz Şərif** (; ) — Pakistanlı siyasətçi, keçmiş baş nazir Nəvaz Şərif. Məryəm Şərif əvvəllər ailənin xeyriyyə təşkilatlarında iştirak edirdi. Ancaq 2014-07 ildə siyasətlə maraqlanmağa başladı və 2013-cü il ümmha shahid seçkilərsə rəhbərlil edib. 2014- nazir ch Gənclər Proqramının Sədri təyin edildi. Ancaq Lahor Yüksək Məhkəməsinin də sədri təyin olunmasına dna 2014-cu ildə istefa verdi.

2018-ci ilin iyul ayında Avenfild istinad sənədində korrupsiya ittihamı ilə 2 milyon funt sterlinq cərimə ilə 7 il həbs cəzasına məhkum edildi. Sentyabrın 19-da İslamabad Ali Məhkəməsi onun cəzasını təxirə saldı.

## Şəxsi həyatı
Məryəm 28 oktyabr 1973-cü ildə  Pakistanın Lahor şəhərində  Nəvaz Şərif və Gülsüm Şərifin ailəsində anadan olmuşdur.

İlk təhsilini Lahordakı İsa və Məryəm monastırından aldı. Bir həkim olmaq istəyi ilə,  1980-ci illərin sonlarında Kral Eduard Tibb Kollecinə daxil oldu, lakin qeyri-qanuni qəbulla bağlı mübahisədən sonra diplomunu almadan kolleci tərk etməli oldu.
## İstinadlar
Teymurilər Tarixi Dövlət Muzeyi

**Teymurilər Tarixi Dövlət Muzeyi** (), **Əmir Teymur Muzeyi** və ya **Teymur Muzeyi** — Özbəkistan Respublikasının paytaxtı Daşkənd şəhərində yerləşən bir muzeydir. Muzey 1996-cı ildə açılmışdır. Teymurilər dövlətinin qurucusu Əmir Teymura həsr edilmişdir.

## Tarixi
Özbəkistan 1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra millətin mənəvi və mədəni irsinin canlandırılmasına, o cümlədən dünya sivilizasiyasında mühüm rol oynamış tarixi şəxsiyyətlərin tanıdılmasına çox diqqət yetirdi. Onların arasında komandir, siyasətçi, islahatçı, alim, ticarət, mədəniyyət və sənətkarlıq bacarığı olan Əmir Teymur da var idi. Əmir Teymur böyük bir mərkəzi dövlət qurduqdan sonra gücünü artıraraq bir çox millət və xalqı birləşdirmişdi. O, elm, təhsil, mədəniyyət, memarlıq, təsviri sənət, musiqi və poeziyanı dəstəkləyərək Teymur İntibah dövrünün əsasını qoymuşdu.

Keçmiş prezident İslam Kərimov Teymurilər dövlətinin hökmdarının uğurlarını prezidentin öz idarəetmə tərzi ilə əlaqələndirərək Teymurun uğurlarını təşviq edirdi. Kərimov 1996-cı ili "Əmir Teymur ili" elan edərək anadan olmasının 660 illik yubileyi Özbəkistanda dövlət səviyyəsində qeyd olundu və sonra Daşkəndin mərkəzində Teymurun tarixini izah edən bir dövlət muzeyi tikmək qərarına gəldi.

## Açılışı
Dairəvi muzey quruluşunun açılışı 18 oktyabr 1996-cı ildə Özbək xalqının və xarici qonaqların iştirakı ilə keçirilmişdir.

## Muzeyin dizaynı
Muzeyin mavi günbəzi Səmərqənddəki Əmiri-Gur türbəsinə bənzəyir. Muzey orta əsr memarlıq ənənələrinə uyğun qurulsa da, müasir tələblərə cavab verir.

## Sərgilər
Muzey kolleksiyasında 5000-dən çox əsər var, onların 2000-dən çoxu muzeyin sərgi salonlarında nümayiş olunur. Muzey xüsusilə Əmir Teymurun şəcərəsinə, hakimiyyətə gəlməsinə, Sahibkıranın hərbi ekspedisiyalarına, diplomatik və ticarət əlaqələrinə, sənətkarlıq, şəhər inkişafı və abadlıq və elm və təhsilin inkişafına diqqət yetirir. Xəritələr, silahlar, mis və gümüş sikkələr, miniatürlər, nadir əlyazmalar, dulusçuluq və zərgərlik əsərləri də Temuriylər sülaləsinin nümayəndələri haqqında sərgilənir.

### Ziyarətçiləri
Muzey hər il 2 milyondan çox ziyarətçi cəlb edir. Xarici dövlət adamlarının və rəsmi nümayəndə heyətlərinin ziyarət etdiyi muzeydə bu ziyarətlərin 800-dən çox qeydləri muzeyin qonaq kitabında qeyd edilmişdir.

### Təhsil və tədqiqat
Muzey, irsə, tarixə və tarixi şəxsiyyətlərə hörmət və sevgi aşılayaraq gənclərlə maarifləndirici tədbirlər keçirir. Bu məqsədlə muzey məktəblər, kolleclər və liseylərlə əməkdaşlıqda mənəvi maarifləndirmə işləri təşkil edir.

## Beynəlxalq əlaqələri
Teymurilər Tarixi Dövlət Muzeyi beynəlxalq sərgilərdə iştirak etməklə maddi və mənəvi irsini dünyada tanıtmışdır. Xüsusilə, Fransadakı "Timurid İntibahı"; Almaniyanın Hannover şəhərində keçirilən Expo 2000-də; Avstraliyanın Sidney şəhərindəki Poverhouse Muzeyində "Parlaq rənglər: Orta Asiyadan parçalar və keramika" kimi sərgilərdə iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Nüsrət Bhutto

**Nüsrət Bhutto** (, , ; ) — Pakistan Xalq Partiyasının 2-ci sədri.Zülfiqar Əli Bhuttonun həyat yoldaşı.
## İstinadlar
Bhutto ailəsinin məqbərəsi

**Zülfiqar Əli Bhutto məqbərəsi** — Pakistanın Sind əyalətində, Larkana rayonundakı Qarki Xuda Baxşda yerləşən, Bhutto ailəsinin vəfat etmiş üzvlərinə həsr olunmuş abidə. Ailənin vəfat etmiş bütün üzvlərinin hamısı burada dəfn edilib.
## Tarixi
Məqbərənin tarixi 1979-cu ildə Zülfiqar Əli Bhuttonun burada dəfn edildiyi vaxtdan başladı. Bu, əvvəllər Bhutto ailəsinin əcdadlarının qəbiristanlığı idi.

Bənəzir Bhutto, məqbərənin inşasına başlamışdır. İlkin tikinti 1993-1997-ci illərdə memar Zaiqham Cefri ilə başlandı. O, ilham axtarmaq üçün Xomeyni və Atatürkün mazarlarını ziyarət etmiş və Lahordakı Şalimar bağlarından elementlər daxil etməyə çalışmışdı.

## İstinadlar
Olenok ulusu

**Olenok ulusu** () — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
İnzibati mərkəzi Olenok kəndidir.
## Coğrafiyası
Ulusun sahəsi 318.0 min km²-dir. Saxanın ən böyük ulusudur. Sahəsi Saxa Respublikasındakı ən kiçik olan Meqino-Xanqalas ulusundan 27 dəfə daha böyükdür. Ulus şimaldan Anabar ulusu, şimal-şərqdən Bulun ulusu, şərqdən Jıqan, Vilyoy ulusu, Yuxarı Vilyoy ulusu, cənub-şərqdən Nyurba ulusu, cənubdan Mirnı ulusu ilə həmsərhəddir. Həmçinin Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ilə həmsərhədə malikdir.

Respublikanın şimal-qərbində, Arktika Dairəsindən kənarda, Olenok və Anabar çaylarının hövzələrində yerləşir. Yakutskdan rayon mərkəzinə getmək üçün min kilometrdən çox yol qət etmək lazımdır. Avtomobil yolu ilə 2026&nbsp;km, su ilə 3989&nbsp;km. Ən qısa yol təyyarə ilə 1105&nbsp;km uçmaq lazımdır.

Digər rayonlarla su əlaqələri çaylar tərəfindən təmin edilir: Olenok və Anabar. Bu iri çaylar balıq ovu üçün əlverişli şərait yaradır.

## Tarixi
Ulus evenklərin qədim yaşayış yerlərin in olduğu bölgədir. Bu insanlar saxalıların bu ərazidə məskunlaşmasından çox əvvəl bölgədə ndolaşırdılar.  Tez-tez baş verən epidemiyalar səbəbindən əhali sürətlə azalırdı.

Ruslar bu əraziyə 17-ci əsrdə gəlmişdilər. 19-cu əsrin ortalarından eyni torpaqda toplanan üç xalqın saxaların, rusların və evenklərin assimilyasiyası baş verir.
Ulus 1 oktyabr 1935-ci ildə təsis edilmişdir. 2005-ci ildə Evenk milli bölgəsi statusuna sahibdir.

## Əhalisi
;Milli tərkib
2002-ci il siyahıyaalmasına görə ulusun etnik tərkibi: Evenklər - 3117	(75,53 %), saxalar – 841 (20,38 %), ruslar - 73	(1,77 %), evenlər - 20	(0,48 %), digər millətlər –	69	(1,67 %).
;Məşqulliyyət
Əhalinin əsas peşələri maralçılıq, heyvandarlıq və ovçuluqdur.

## Yerli özünü idarəetmə
Olenok ulusu ərazisinə 1 şəhər və 3 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 4 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Ulus ərazisinə daxil olan yaşayış məntəqələri:Jilinda k., Olenok k., Xarıyalax k., Eyik k.
## İqtisadiyyat
İqtisadiyyat kənd təsərrüfatına (maralı və heyvandarlıq) və ovçuluqa əsaslanır. Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar 1 302 ha təşkil edir. Rayonda kommunal-klan daxil olmaqla sovxoz, kəndli təsərrüfatları mövcuddur. Nəqliyyat əlaqələri hava və avtomobil vastəsi ilə təmin edilir.
## İstinadlar
Larkana rayonu

**Larkana rayonu** — Pakistanın Sind əyalətində rayon. İnzibati-mərkəzi Larkana şəhəridir. Bhutto məqbərəsi burada yerləşir.
Orta Kolıma ulusu

**Orta Kolıma ulusu** () — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Srednekolımsk şəhəridir. Ulus mərkəzi respublikanın paytaxtı Yakutskdan quru yolu ilə 2664 km, su yolu ilə 3940 km, hava yolu ilə 1485 km məsafədə yerləşir:

## Coğrafiyası
Ulusun sahəsi 125,2 min km²-dir. Cənubdan Yuxarı Kolıma ulusu, qərbdən Abıy ulusu, şimal-qərbdən Allayıaxa ulusu, şimaldan Aşağı Kolıma ulusu, şərqdən Çukotka Muxtar Dairəsi ilə və cənub-şərqdən Maqadan vilayəti ilə həmsərhəddir.

### Təbii şərait
Ulus ərazisində düz relyef üstünlük təşkil edir. Ulusun əhəmiyyətli bir hissəsi Kolıma ovalığını əhatə edir. Qərbdə Alazey yaylası, şərqdə Yukaqir yaylası geniş ərazini tutur. Kolıma və Alazey çayları ulus ərazisindən axır. Çoxlu gölləri vardır.

Yanvar ayının orta temperaturu −38 ° C, iyul +12 ° C-dir. İllik yağıntının miqdarı 150 mm-dən 300 mm-ə (Yukagir yaylasında) dəyişir.

Ulusun şimal-şərq hissəsində "Kolıma" təbii parkı yerləşir.

## Tarixi
Ulus 25 may 1930-cu ildə qurulmuşdur. Ulusun mərkəzi olan Srednekolımsk şəhəri 1643-cü ildə rus tədqiqatçıları tərəfindən qurulmuşdur.

## Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə təxminən 20 milləti təmsil edən Orta Kolıma ulusunun əhalisi 7793 nəfərdir, onlardan 3505-i şəhərdə, 4288-i kənd yerlərində yaşayır.
;Milli tərkib Ulusun şərqindəki Beryozovka kəndi evenlərin daimi kompakt yaşayış yeridir.
;Urbanizasiya Ulus əhalisinin 46,53 % -i şəhər şəraitində (Srednekolımsk ş.) yaşayır.

## Yerli özünü idarəetmə
Orta Kolıma ulusu ərazisinə 1 şəhər və 9 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 15 yaşayış məntəqəsi daxildir. Ulus ərazisinə daxil olan yaşayış mənttəqələri: Aleko-Kyuyol k., Arqaxtax k., Beryozovka k., Lobuya q., Nalimsk k., Roman q., Svatay k., Soyanqi q., Suççino q., Srednekolımsk ş., Sılqı-Itar k., Urodan k., Xatınqınax k., Ebyax k.

## İqtisadiyyat
Ulus iqtisadiyyatının əsasını əkinçilik (maldarlıq, atçılıq, şimal maralı və heyvandarlıq), balıqçılıq və xəz ticarəti təşkil edir.

## Nəqliyyat
Srednekolımskda bir hava limanı və çay priçalı vardır.

## İstinadlar
Şullu Çırqal-ool Sat

**Şullu Çırqal-ool Sat** (tuvaca: Шулуу Чыргал-оол Сат, ) – Tuvanın Uluğhem kojuununa bağlı Çaa-Höl beldesinin Kaşpal kəndində anadan olan tuvalı elm xadimi, ilk tuvalı professor, filoloq və yazıçı. Tuva Dövlət Universitetinin Tuva dili və ədəbiyyatı fakültəsinin qurucusu və ilk dekanıdır.

## Həyatı
15 sentyabr 1926-cı ildə Tuvanın Uluğhem kojuununa bağlı Çaa-öl beldesinin Kaşpal kəndində anadan olmuşdur. Uşaqlığı Ürbün, Kaşöal, Doozunnug, Adannıg-Art, Çinge deyilən yerlərdə keçmişdir. Çaa-Hölün yay məktəbində təhsil almağa başlamışdır. Çaa-Höl məktəbindən sonra Şagaan-Arlq məktəbinı keçmişdir. 1947-ci ildə Qızıl şəhərindəki Lenin adına məktəbi bitirmişdir.

Satın təhsil həyatı Leninqrad Dövlət Universiteti Şərqşünaslıq fakültəsində davam etmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra Kaa-Hem kojuunun Sarıg-Sep orta məktəbində Tuva dili və vətən ədəbiyyatı müəllimi təyin edilmişdir. Bundan sonra elmi fəaliyyətini Tuva dili və ədəbiyyatı tarixi üzrə cəmləmişdir. Palmbahın redaktorluğu altında, ilk elmi əsəri olan "Tuvaca- Rusca qarşılaşdırılmalı lüğət"ini nəşr etdirmişdir.

Pedoqoji Milli Məktəblər İnistitutunda magistr təhsilini aldıqdan sonra 1959-cu ildən Qızıl şəhərinin pedoqoji inistitutunda işləməyə başlamışdır.

## Əsərləri
* 1961 yılında "Tıva dılda priçastiyeler"
* 1973 yılında "Tıva natsional dıldıñ tıvılganı bolgaş högjüldezi"
* "Tıva dıldıñ şinçilep kelgen töögüzünüñ oçerigi",
* "Amgı literaturlug tıva dıl
* "Tıva dialektologiya",
* "Sovyet üyede tıva dıldıñ högjüldyezi"
* "SSRЕ ulustarınıñ dıldarı"
* "Delegey dıldarı"
* Tıva-orus slovarlar
* Məktəb və inistitutlar üçün dərsliklər

## Həmçinin bax
* Oleq Saganool
* Mengi Oorjak
* Moldurqa Salçak
* Badra İrgit

## İstinadlar
Tamba Salçak

**Tamba Salçak** (tuvaca: Тамба Өдекеевич Салчак, d. 25 oktyabr 1938 – ö. 16 mart 1983) – tuvalı şair, yazıçı və jurnalist. Tuva Yazıçılar Birliyinin və SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü olmuşdur.

## Həyatı
Tamba Ödekeyoğlu 15 mart 1918-ci ildə Tandı-Tıvanın Salçak bölgəsinin Kaa-Hemin Oştan kəndində anadan olmuşdur. Yayla ibtidai məktəbinin ilk sinfini oxuduqdan sonra SSRİ Altay krayının Oyrto-Turada kənd təsərrüfatı məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. Daha sonra Qızıl şəhərindəki partiya məktəbindən də məzun olmuşdur. Yeni Tuva yazısını öyrənmiş, partiya da katib kimi önəmli yazışmaları idarə etmişdir. 1951-ci ildən başlayıb, "Şın" qəzetində ədəbi əsərlərə nəzarət edilməsi işinə qəbul edilmiş və burada ümumilikdə 28 il çalışmışdır. İlk əsəri "Dongada kadık" 1955-ci ildə nəşr edilmişdir. Sonrasında "Meen ırım" (1956), "Şülükter" (1960), "Meen bayıım" (1960), "Çonnun ünü" (1968), "Biçii durgun" (1973), "Sayan çeçee" (1980), "Amırgalaar" (1978) adlı kitabları nəşr edilmişdir. Kahar, Babayev, Kutuy kimi bir çox yazıçının əsərlərini tuvacaya tərcümə etmişdir.

1983-cü ilin mart ayının 16-da vəfat etmişdir.

## Əsərləri
# "Doñgada kadık" 1955
# Benim Şarkım anlamında "Meeñ ırım" (1956),
# "Şülükter" (şiirler) (1960),
# "Meeñ bayım" (1960),
# Halkın Sesi anlamında "Çonnuñ Ünü" (1968),
# "Biçii durgun" (1973),
# Sayan Çiçeği manasındas "Sayan Çeçee" (1980),
# "Amırgalaar" (1978)

## Həmçinin bax
* Şullu Çırqal-ool Sat

* Mengi Oorjak

## İstinadlar
Suntar ulusu

**Suntar ulusu** () — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
İnzibati mərkəzi Suntar kəndidir.

## Coğrafiyası
Sahəsi - 57,8 min km²-dir. Ulus Vilyoy çayının orta axınında yerləşir. Şimal və şimal-şərqdə Nyurba ulusu, şərqdə Yuxarı Vilyoy ulusu, cənub-şərqdə Olyokminski ulusu, cənub-qərbdə Lena ulusu, qərbdə Mirnı ulusu ilə həmsərhəddir.

Relyefi platodur. Ulusun şimalında Vilyoy yaylası, cənubunda Prilenskı yaylası yerləşir.

### Təbii şərait
Meşələrində əsasən qarağac, küknar və şam ağacları üstünlük təşkil edir. Bəzi yerlərdə ağcaqayın ağacları vardır. Göllər və Vilyoy çayı sahillərindəki çəmənliklər mal-qaranın yem bazasının əsasını təşkil edir.

Ulusun faunası zəngin və müxtəlifdir. Əsas ticari heyvanlar bunlardır: samur, sincab, qaraquyruq gəlincik, Ondatra, dovşan, tülkü və Sibir gəlinciyi.

Yanvar ayının orta temperaturu -33... -35 ° C, iyul + 17 ... + 19 ° C təşkil edir. Yağıntı ildə 250-300 mm-dir. Oktyabrın ortalarında sabit bir qar örtüyü görülür. Qar may ayının ortalarında tamamilə yox olur. Şaxtasız dövr 80 gün (5 iyundan 25 avqusta qədər) davam edir.

## Əhalisi
;Milli tərkib
2002-ci il siyahıyaalınmasına görə: saxalar - (92,5%), ruslar (5.0%), evenlər (0.2%), evenklər (0.2%) və digər millətlər (2.1%).

## Yerli özünü idarəetmə
Suntar ulusu ərazisinə 26 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 39 yaşayış məntəqəsi daxildir.

## İqtisadiyyat
Əsas sənaye kənd təsərrüfatıdır. Son illərdə məhsuldar qüvvələrin böyüməsi və yerli sənayenin tədricən inkişafı tendensiyası müşahidə olunur. Milli iqtisadiyyatda vəziyyət sabitləşir. Bu iqtisadiyyatın və sosial-mədəni sahənin daha da inkişaf etməsi üçün əsas olur. Ulus Saxanın kənd təsərrüfatı ulusları arasında iqtisadi inkişafda birinci yerdədir.

Ulus təbii qaz, neft, qonur kömür, seolit, mis və xörək duzu ilə zəngindir.

Telefon xidmətləri "Saxatelecom" tərəfindən təmin olunur. Ayrıca ulus mərkəzində mobil xidmətlər MTS və Megafon tərəfindən təmin edilir.

### Nəqliyyat
"Vilyuy" federal magistral yolu ("Yakutsk - Vilyoysk - Nyurba - Mirnı") ulus ərazisindən keçir.

Vilyoy çayındakı limanlar - Suntar, Şeya, Elqyay, Krestiyak.

## Tanınmış şəxsləri
Leonid Andreeviç Popov (1919 - 1990) - Saxa yazıçısı.

Georgi Evdokimoviç Bessonov (1915-2005) - orta məktəb müəllimi (Toybohoy kəndi), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Mariya Afanasevna Krivoşapkina (1981) -  boks üzrə beynəlxalq dərəcəli idman ustası, Rusiyanın əməkdar idman ustası, iki qat dünya çempionu, Rusiya çempionatı (2012-ci il 1-ci yer), boks üzrə Avropa kuboku çempionu, kikboksinq mütəxəssisləri arasında dünya çempionu.

Qriqori Trofimoviç Semenov (1903-1970) - Sovet geoloqu, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax