open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moldova Elmlər Akademiyası

**Moldova Elmlər Akademiyası** () — Moldovanın ən yüksək elmi qurumu, ölkənin təbii və ictimai elmlər sahəsində fundamental tədqiqatlar aparan mərkəzi. Kişinyovda yerləşir.

## Tarixi
Moldova Elmlər Akademiyası 1961-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Moldova şöbəsi əsasında yaradılmışdır. Sovet dövründə burada "*Moldaviya SSR Elmlər Akademiyası Xəbərləri*" (3 seriyada) və s. elmi jurnallar nəşr edilmişdir. 1961-ci ildə "Xalqlar Dostluğu" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Академия наук Молдавской ССР / Гросул Я. С. // А — Ангоб. — М. : Советская энциклопедия, 1969. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969–1978, т. 1).

## Xarici keçidlər
* 
* Elmlər Akademiyası Universiteti
Moldova yüksəkliyi

**Moldova yüksəkliyi** () — Rumıniyanın şərqində, Prut və Siret çayları arasında yüksəklik. Maksimum hündürlüyü 562 metrdir. Əhəngdaşı, qumdaşı və gillərdən təşkil olunmuşdur. Bitkisi, əsasən, meşə-çöl tiplidir. Çox hissəsi əkin sahəsi və üzümlüklərdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
Corc Smit Patton

George Smith Patton, Jr. () İkinci Dünya müharibəsində Amerika Ordusunun aparıcı komandirlərindən biri olmuşdur. Tanklarla İkinci Dünya müharibəsinin taleyini dəyişdirmişdir. 36 illik ordu həyatında həmişə müharibələrdə zirehli birləşmələrin əhəmiyyətini müdafiə etmiş və bunu İkinci Dünya müharibəsi dövründə sübut etmişdir. Şimali Afrika Cəbhəsində tank korpusunun komandiri və Husky Əməliyyatında zirehli ordu komandiri olmuşdur.

İtaliyanın işğalı zamanı komandanlığı altında olan bəzi əsgərlərlə pis rəftar etdiyi əsas gətirilərək Normandiya əməliyyatı zamanı ehtiyatda saxlanılmışdır. Ancaq Normandiya çıxarmasından sonra, müttəfiq qoşunları Alman müdafiəsi qarşısında irəliləyə bilmədikdən sonra, Dwight Eisenhower tərəfindən zirehli ordu qrupunun komandiri olaraq yenidən vəzifəsinə çağırılmışdır. Fransanın işğalı zamanı komandirlik etdiyi zirehli birləşmələr, tələb ediləndən çox daha sürətli formada Alman xətlərinin arxasına keçdikdə, yanacaq tədarükü dayandırılmış və o arxadan gələn qoşunları gözləmək məcburiyyətində qalmışdır. Qışda Ardennada sonuncu dəfə əks-hücuma keçərək Müttəfiq Ordularını çətin vəziyyətə salan feldmarşal Gerd von Rundstedtin komandanlığı altındakı Alman Ordularını məğlub etmişdir.

Qərbi Almaniyanı işğal etdikdən sonra Sovet qoşunlarını Elba çayının kənarında dayandırmışdır. Daha sonra Alman ordusunu da müttəfiq olaraq qəbul edərək ümumi bir şəkildə Sovet İttifaqına girməyin lazım olduğunu söylədikdən bir neçə gün sonra Almaniyada şübhəli bir avtomobil qəzasında öldü. Patton, Üçüncü Ordunun digər üzvləri ilə birlikdə Lüksemburqun Hamm kəndindəki Lüksemburq Amerika Qəbiristanlığı Memorialında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Hitler Gəncliyi

**Hitleryugend** ( , və ya qısaca ) — Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının gənclər təşkilatı. Təşkilata yalnız gənc üzvlər daxil idi, qızlar üçün ayrıca Alman qızlar birliyi var idi. 1945 -ci ildə denasifikasiya prosesində ləğv edilmişdir.
Moldova Karpat dağları

**Moldova Karpat dağları** — Şərqi Karpat dağlarının bir hissəsi. Rumıniya ərazisindədir. Paralel silsilələrdən ibarətdir. Hündürlüyü 1956 metrə qədər (Çukaş dağı) yüksəlir.. Çökmə və ox zonalarında kristallik süxurlardan təşkil olunmuşdur. Palıd fıstıq və iynəyarpaqlı meşələrlə, zirvələrə yaxın hissələr dağ çəmənləri ilə örtülmüşdür. Neft, qonur kömür, daşduz yataqları var.

## İstinadlar
Orxan

**Orxan** — kişi adı.

* Orxan Qazi — Osmanlı İmperiyasının ikinci sultanı. Osmanlı İmperiyasının qurucusu I Osmanın və Malxun Xatunun oğlu.
* Orxan Məmmədov — Azərbaycan iqtisadçısı, KOBİA-nın İdarə Heyətinin sədri.
* Orxan Sultanov — Azərbaycanın Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi.
Sonay

**Sonay** — Azərbaycan folklorunda yazın son aylı gecələridir. 

Azərbaycan mifik düşüncəsində Günəş və Ay əbədi aşiqdir. Onlar heç vaxt bir-birlərinə qovuşmurlar. Sonay payız gecə-gündüz bərabərliyi zamanı baş verir. Beləliklə, Sonayın bütöv ayı çıxanda günəş batır. Bu əbədi aşiqlərin  bir neçə dəqiqə ərzində üz üzə görüşə biləcəyi vaxtdır. O gecə Sonayın görünüşü sevgi ilə dolu hesab edilir.

Əsli və Kərəmin sevgi hekayəsi əslində Sonayın sevgisinin təkrarıdır. Bu iki aşiq bir-birini axtarır. Bir az bir-birlərin görüb yenə itirirlər. Evləndiklərində, bu qədər sınaqlardan və əzablardan sonra bir-birlərinə çatdıqları toy gecəsi odda yanırlar (sanki günəş yanır).

Sonay gecələrində gənclər toplanmağa çağırış olaraq əllərini ağızlarına vuraraq AVAVA səsi çıxarır. Sonra toplanır və ay işığı altında oynayırlar. Oynanılan oyunlar Mallaharay və Bənövşə Bəndə Düşəfit.

Sonaydan sonra Novruz (yeni il və baharın başlanğıcı) bayramına qədər sevgi təklifləri, nişanlar və toylar baş verir.

2024-cü ilin fevralında Tehranın Azadi qülləsində "Sonay" konserti keçirilmişdir. 

## İstinadlar
*Dilmac Journal (34) special issue (2007), Tehran
*Avava, Naser Manzuri, 2005
*Qaraçuxa, Naser Manzuri, 1994
*Scrutiny over Naser Manzuri's AVAVA Novel, Masters Thesis, (Nasır Menzuri’nin AVAVA ROMANI ÜZERİNE BİR İNCELEME), Sedef Ahenpençe, yüksek lisans tezi, CELAL BAYAR ÜNİ. SOSYAL BİLİMLER ENS. YENİ TÜRK EDEBİYATI ANABİLİM DALI, 2010
*http://ayindushun.blogspot.com/2011/10/sonay-bdi-tikrarlanan-sevgi-gunu.html
Dodonaea viscosa

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Afrika, Amerika, Avstraliya qitələrinin və Cənubi Asiyanın tropik, subtropik, mülayim iqlim qurşaqlarında geniş arealda yayılmışdır. 1–3 metr hündürlüyündə kol olan *D. viscosa* nadir hallarda 9 m. hündürlüyünə də çatır. Yarpaqları formasına görə müxtəlifdir: adətən, obovat, bəzi hallarda isə lansetşəkilli olur. Yarpaqları 4–7.5 sm. uzunluqda, 1–1.5 sm. enində olur və qətranlı bir maddə ifraz edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fransa-Britaniya Birliyi

**Fransa-Britaniya Birliyi** — iki müstəqil suveren dövlət olan Birləşmiş Krallıq və Fransa arasında birlik layihəsi. Bu layihə XX əsrdə baş vermiş böhranlar zamanı təklif edilmişdir.

Fransa-Britaniya Birliyi layihəsi Fransa Baş naziri Gi Molle tərəfindən 10 sentyabr 1956-cı ildə Birləşmiş Krallıq Baş naziri Entoni İden ilə keçirilən bir görüşdə təklif edilmişdir. Alternativ olaraq, Molle Fransanın Millətlər Birliyinə üzv olmasını, II Yelizavetanın Fransanın dövlət başçısı və iki ölkə arasında ortaq vətəndaşlığın olmasını təklif etmişdir. Eden hər iki təklifi rədd etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* British offer of Franco-British Union
* Britain fights on
* France and UK considered 1950s 'merger'
* An unlikely marriage
* Letter From Britain: Darker realities behind Britons' longing for Frangleterre
* Le rêve inachevé de la Franglettere
* Prelude to Downfall: The British Offer of Union to France, June 1940
Rebekka (yenot)

**Rebekka** () – ABŞ prezidenti Kalvin Kulic və həyat yoldaşı Qreys Kulic tərəfindən saxlanılan dişi yenot.

Rebekka Mississippi ştatında tutulub. 1926-cı ildə Şükran günü naharında servis edilmək məqsədilə Ağ evə göndərilsə də, Kulic ailəsi onu yemək əvəzinə ev heyvanı kimi saxlamaq qərarına gəlmişdilər. Milad bayramında Rebekka üçün üzərində *"Ağ evin yenotu"* sözləri olan naxışlı yaxalıq hazırlanmışdır. Rebekka hər il Ağ evdə keçirilən Pasxa bayramı zamanı yumurta diyirləmə yarışlarında iştirak etməyi sevirdi. 

Rebekka korolyok və krevet ilə yedizdirilirdi, yumurta isə sevimli qidası idi. Ağ evdə və həyətdə sərbəst şəkildə gəzməsinə icazə verilirdi. Rebekka bəzən Ağ evdə yaramazlıqlar da edirdi: lampaları sökür, kabinetləri açır və otaq bitkilərini dibçəkdən çıxarırdı.

Qreys Kulic onun haqqında yazmışdır:

1927-ci ilin martında Ağ evin bərpa işləri zamanı Kulic Rebekkanı müvəqqəti olaraq Dupon dairəsi malikanəsinə gətirmişdir. Kulic ailəsi Blek-Hillsə tətilə gedərkən 2 it və 5 bülbüllə yanaşı Rebekkanı da səbətə qoyub özləri ilə aparmışdı. Kalvin Kulicin Ağ evi tərk etməyə hazırlaşarkən 1929-cu ildə Rebekkanı Vaşinqtonun Rok-Krik parkında yerləşən zooloji sığınacağa (indiki Milli Zooloji Park) bağışlamışdır. Lakin Rebekka bura uyğunlaşa bilməmiş və tezliklə ölmüşdür.

## Digər heyvanlar
Rebekkaya yoldaş olması üçün Ağ evə **Ruben** adlı erkək yenot da gətirilmişdir. Ruben tez-tez qaçmağa çalışırdı və hər dəfə Ağ evin heyəti tərəfindən yaxalanırdı. Ən sonda isə həmişəlik qaça bilmiş və bir daha ondan xəbər alınmamışdır.

Kalvin Kulicdən sonra gələn növbəti ABŞ prezidenti Herbert Huver ev heyvanı kimi saxladığı **Billi** adlı opossumu Ağ evə gətirmiş və Rebekkanın ağacdakı evini Billi tutmuşdur.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Gi Molle

**Gi Alsid Molle** (; ) — Fransa siyasi və dövlət xadimi. O, 1946–1969-cu illərdə Fəhlə İnternasionalının Fransa Bölməsinə (FİFB) rəhbərlik etmiş və 1956–1957-ci illərdə Fransanın Baş naziri olmuşdur.

Baş nazir olaraq Molle bəzi əhəmiyyətli ölkədaxili islahatlar keçirmiş və Fransa-Britaniya Birliyi layihəsi ilə Avropaya inteqrasiya üçün səy göstərmişdir. O, xüsusilə də Süveyş böhranı və Əlcəzair müharibəsi zamanı apardığı siyasətə görə Fransanın həm solçu, həm də sağçı cəbhəsində mənfi bir fiqur kimi qarşılanmışdır.

## Həyatı
1946–1969-cu illərdə Fəhlə İnternasionalının Fransa Bölməsi (FİFB; sonradan Fransa Sosialist Partiyası; FSP) baş katibi, 1951–1969-cu illərdə Sosialist İnternasionalı sədrinin müavini, 1954–1956-cı illərdə Avropa İttifaqı Məsləhət Şurasının sədri, 1956–1957-ci illərdə Fransanın Baş naziri olmuşdur. O, Əlcəzairdə müstəmləkəçilik mübarizəsini davam etdirmiş, Fransanı 1956-cı il Süveyş böhranına sürükləmişdir. Molle 1958-ci ildə de Qollun hakimiyyətə gəlməsinə kömək etmiş, onun təşkil etdiyi hökumətə daxil olmuş, sonradan Beşinci respublikaya qarşı müxalifətə keçmişdir. 1969-cu ildən Sosialist Tədqiqatları Universitet Mərkəzinin sədri idi. Molle 1956-cı ildə baş nazir, 1963-cü ildə isə FSP nümayəndə heyətinin başçısı kimi SSRİ-də olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Aussaresses, General Paul, *The Battle of the Casbah: Terrorism and Counter-Terrorism in Algeria, 1955–1957*. (New York: Enigma Books, 2010) .
Fransa Sosialist Partiyası (1902)

**Fransa Sosialist Partiyası** — Fransada sosialist siyasi partiya.

Partiya 1902-ci ildə Jül Gedin başçılıq etdiyi marksist Fransa Fəhlə Partiyası ilə Eduar Vayanın rəhbərlik etdiyi blankist Mərkəzi İnqilab Komitəsinin birləşməsi nəticəsində qurulmuşdir. Jan Joresin başçılıq etdiyi Fransız Sosialist Partiyasından fərqli olaraq, partiya burjua hökumətlərini dəstəkləməkdən və "Sollar bloku" koalisiyasında iştirak etməkdən imtina etmişdir. Bununla birlikdə, iki partiya 1905-ci ildə İkinci İnternasionalın təzyiqi ilə Fəhlə İnternasionalının Fransa Bölməsi ilə birləşmişdir.

## Ədəbiyyat
* D. A. MacGibbon (January 1911). "French Socialism Today". *Journal of Political Economy*.  Part 1. Vol. 19. No. 1. pp. 36−46.
* D. A. MacGibbon (February 1911). "French Socialism Today". *Journal of Political Economy*. Part 2. Vol. 19. No. 2. pp. 98−110.

## Xarici keçidlər
* "Compte rendu du 1er Congrès national, tenu à Commentry les 26, 27 et 28 septembre 1902". *[[Gallica]]*.
Kassia

** Kassia**— 805/810-865
Bizanslı başrahibə, şair, bəstəkar və ilahi müəllifi. Kassia əsərləri itmədən və zədələnmədən günümüzə qədər gəlib çatmış nadir orta əsr bəstəkarlarından biridir. Əsərləri hələ də müasir bəstəkarlar tərəfindən şərh olunur. Dəqiq sayı bilinməsə də təxminən əlli(50) bəstəsi günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Bəzi mənbələrdə əllidən çox kompozisiyası olduğu bildirilir, lakin zaman keçdikcə bunlar itirilir və ya fərqli kompozisiyalara çevrilir. Kassia əsərləri günümüzə qədər qalan dünyanın tanınmış ilk qadın bəstəkarıdır.

Doğum:810- cu il Konstantinopol
Ölüm:865- ci il Çoban Adası
Bütün bu Allah tərzi kompozisiyalarına əlavə olaraq, rituallarla heç bir əlaqəsi olmayan 800-ə yaxın beytə bənzər aforizm və aforizmlər bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Kassiya orta əsr bizans dövründə özünə ad qoyan iki qadından biridir. Digəri isə Annadır. 

## Adı
Kassia adı Yunan adıdır, latın adının bir az daha qadın forması 
## Təhsili
Atası bizans sarayında yüksək rütbəli zabit olduğuna görə,  yüksək səviyyəli ailələrin ənənələrinə uyğun olaraq xüsusi təhsil aldı.Fəlsəfə və ilahiyyat təhsili

## Dini məlumat
Hər il 7 sentyabrda Pravoslav Kilsəsi tərəfindən dini bayram keçirilir.

## İstinadlar

## Mənbə
*Diane Touliatos. "Kassia", Grove Music Online, ed. L. Macy (accessed February 12, 2006), grovemusic.com21 Temmuz 2007 tarihinde WebCite sitesinde arşivlendi (subscription access).
*Anna M. Silvas, "Kassia the Nun," in Lynda Garland (ed) Byzantine Women: Varieties of Experience 800-1200, Ashgate, 2006.
Татьяна А. Сенина (монахиня Кассия). "Диалог Феофила и Кассии: литературная выдумка или реальность?" {Tatiana A. Senina (Nun Kassia), "Dialogue between Theophilus and Kassia: literary fiction or reality?"}, Scrinium. Т. 2: Universum Hagiographicum. Memorial R. P. Michel van *Esbroeck, s. j. (1934–2003) / Ed. par B. Lourie et A. Mouraviev (Санкт-Петербург, 2006) 240–272
*Tatiana A. Senina (moniale Kassia), Ἡ γυνή φιλόσοφος: S. Cassia de Constantinople et Platon, Scrinium. Т. 4: Patrologia Pacifica and Other Patristic Studies / Ed. par B. Lourié et V. Baranov (St. Petersbourg, 2008) 333–340.
*Tatiana A. Senina (moniale Kassia). Rémarques sur le Canon des défunts écrit par S. Cassia de Constantinople, Scrinium. Т. 5: Symbola Caelestis. Le symbolisme liturgique et paraliturgique dans le monde chrétien / Éd. par A. Orlov et B. Lourié (2009) 317–322.
*Hagiography of St. Kassia from the Antiochian Orthodox Church
*Kosta Simić, "Life According to Nature: Ascetic Ideals in a Sticheron by Kassia", Crkvene studije / Church Studies 6, The Centre of Church Studies, Niš 2009, pp.&nbsp;111–121. (https://www.academia.edu/1074079)
Kassia the Nun in Context by Kurt Sherry
*Kosta Simić, “Kassia’s Hymnography in the Light of Patristic Sources and Earlier Hymnographical Works”, Zbornik Radova Vizantološkog Instituta 48 (2011) 7-37.
Lenni Robinson

**Leonard Robinson** və ya **Lenni Robinson** () – ABŞ xeyriyyəçisi və biznesmeni. Baltimor şəhərindəki xəstəxanaları ziyarət edərkən Betmen forması geyindiyi üçün **Baltimor Betmeni** kimi tanınmışdır.

2012-ci ildə yol polis tərəfindən Betmobili saxlanılarkən çəkilmiş videodan sonra məşhurlaşmışdır. 16 avqust 2015-ci ildə avtomobilini saxladıqdan sonra yoldan keçən nəqliyyat vasitəsi tərəfindən vurulmuş və ölmüşdür. Onun ölümündən sonra reqbiçi Rey Luis, musiqiçi Con Meyer kimi məşhurlar, eləcə də, Betmenin rəsmi Facebook səhifəsi dəstək vermişdir. Lenni "Baltimor Reyvens" klubunun fanatı idi və klubun 2000 və 2012-ci ildəki Super Boullarına qatılmışdı. O, klubun bəzi oyunçuları ilə dostlaşmış və onlarla birlikdə xeyriyyə işlərinə qatılmışdır.

## Xeyriyyəçilik
Lenni Robinson xəstə uşaqları Betmen kimi ziyarət etməsinin səbəbi *"Betmenin nə qədər çətin vəziyyətdə olmasından asılı olmayaraq, həmişə sona qədər mübarizə apardığını"* uşaqlara öyrətmək idi. O, uşaqları xəstəxanada ziyarət edərkən onlara Betmenlə bağlı əşyalar verirdi və verdiyi kitab, köynək, papağı Betmen kimi imzalayırdı. Onun ziyarət etdiyi xəstəxanalar arasında Sinay xəstəxanası, Corctaun Universitetinin xəstəxanası və Uşaqların Milli Tibb Mərkəzi var idi. 2016-cı ildə Laurin Stronqin və qurduğu Henri üçün Ümid Fondu təşkilatı Sinay xəstəxanasında "Lenni Betmen Robinson" proqramı başlatmışdır.

## Ölümü
16 avqust 2015-ci ildə Robinson Cənubi Çarlstonda keçirlən festivaldan qayıdarkən Betmobili Merilend ştatının Biq-Pul ərazisində sıradan çıxmışdır. Mühərriki yoxlayarkən bir Toyota Camry Betmobili arxadan vurmuş və nəticədə, Robinson ölmüşdür.

"Baltimor Reyvens" klubunun oyunçusu Rey Luis Tvitterdə onunla bağlı tvit atmışdır: *"Dünya xüsusi bir ruhu itirdi. Əsl yaşayan mələk. Lenni Robinson həmişə ürəyimdə yaşayacaq"*.

19 avqust 2015-ci ildə Robinsonun dəfn mərasimi baş tutmuş və tədbirə yüzlərlə şəxs qatılmışdır. Robinsonun məzarının üstündə Qara cəngavər simvolu yerləşdirilmişdir.

## Həmçinin bax
* Betmen

## İstinadlar
Uğurcan Çakır

**Uğurcan Çakır**  () — Türk futbolçu. "Trabzonspor" klubunun qapıçısıdır.

## Klub karyerası
### Trabzonspor

Futbolçu 16 yaşında Trabzonspor ilə peşəkar müqavilə imzalayıb. 2015-16 sezonunun əvvəlində "Rabotniçki"yə qarşı ilk peşəkar oyununa çıxan qapıçı, 2017-18 sezonunun 6-cı həftəsində Super Liqada debüt edib. Onur Kıvrağın heyətdən kənarlaşdırılmasından sonra Trabzonsporun 1 nömrəli qapıçısı olmuşdur.

### 1461 Trabzon
16 yanvar 2016 tarixində "1461 Trabzon" klubuna icarəyə verilib. Orada 9 oyuna çıxıb.

## İstinadlar
Moloqa çayı

**Moloqa** () — Rusiyanın Tver, Novqorod və Voloqda vilayətlərində çay. Volqa çayının sol qoludur. Rıbinski su anbarına tökülür. Uzunluğu 456 km, hövzəsinin sahəsi 29,700 km2-dir. Qarışıq mənbədən qidalanır. Oktyabrın axırından aprelədək donmuş olur. Pestovo şəhərindən gəmiçiliyə yararlıdır. Bejetsk, Pestovo, Ustyujna şəhərləri Moloqda sahilindədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Jan Mandijn

**Yan Mandeyn** 1530-dan sonra Antuerpdə aktiv olan Hollandiya İntibahı rəssamı.
## Həyatı
Mandeyn təhsilini Harlemdə almışdır. 1530-cu ildə Antuerpə köçüb. Yan van der Elbörts, Gilis Mostart və Bartolomeus Sipreyncr kimi rəssamların müəllimi olub.Antuerpdə vəfat edib.

## Əsərləri
Mandeynin imzasını daşıyan sadecə bir əsər günümüzə kimi gəlib çatıb. Harlemdəki Frans Hols muzeyində saxlanılan "Müqəddəs Antoninin başdan çıxarılışı" adlanan bu tablo Hayrinemus Boşun stilinə bənzəyir.Bu səbəbdən Mandijn Boşun izləyicisi olaraq dəyərləndirilir. Qədim dövr yazarlarından olan Karel van Mendr də kitabında Mandeynin Boş kimi qorxuducu və gülməli səhnələr çəkməsini yazıb.Sözü gedən tablonun ilham mənbəyi Boş olmaqla bərabər, Mandeynin tərzi daha sərbəst, istifadə etdiyi rənglər və yaratdığı fantastik obrazlar bir-biri ilə daha az uyğundur.Bu səbəbdən ortaya çıxan rəsm Boşun əsərləri qədər təsirli deyil.Mandeynin əsərlərində də eyniylə Boşda olduğu kimi həşəratlar, sürünənlər və quşların qarışımından ortaya çıxan aralıq şeytanlar yer alır.

Mandeynin tərzinə dair xüsusiyyətlər, Berlindəki Alt Pinoqotekdə yer alan "Müqəddəs Kristaforun başdan çıxarılışı" kimi bir sıra Antuerp "şeytan rəsimlərində"də öz əksini tapır.

## İstinadlar
Molodaya qvardiya (jurnal)

***''Molodaya qvardiya**** (; mənası – *gənc qvardiya*) — [[Rusiya]] aylıq jurnalı. Jurnalın məzmunu ədəbiyyat və siyasətə yönəlmişdir.

== Tarixi ==
"*Molodaya qvardiya*" 1922-ci ilin mayında [[Moskva]]da [[Komsomol|Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı]] Mərkəzi Komitəsinin orqanı olaraq təsis edilmişdir. 1922-ci ildən çıxır. Buna baxmayaraq, 1942–1947-ci illərdə çıxmamış, 1947–1956-cı illərdə isə gənc yazıçıların almanaxı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yerli və xarici ölkə yazıçılarının əsərlərini (mövzusu əsasən, gənclərin həyatından götürülmüş), publisistik, ədəbi-tənqid məqalələri nəşr edir. Jurnalda [[Azərbaycan]] yazıçılarının da əsərləri çap olunmuşdur. "*Molodaya qvardiya''" jurnalı 1972-ci ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1982-ci ildə tirajı 652 min nüsxə idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Молодая гвардия (журнал) // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
Neretva 93 əməliyyatı

**Neretva 93 əməliyyatı** — Bosniya və Herseqovina Respublikası Ordusunun (BHRO) 1993 -cü ilin sentyabrında Xorvatiya Müdafiə Şurasına (XMŞ) qarşı keçirdiyi hərbi əməliyyat. Əməliyyatın məqsədi xorvat qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınan və ciddi şəkildə dağıdılmış Mostarın Bosniya hissəsinin mühasirəsini sona çatdırmaq, həmçinin Xorvat Herseq-Bosna Respublikası tərəfindən nəzarət edilən Herseqovina bölgələrini geri qaytarmaq idi. Əməliyyat BHRO komandanlığı tərəfindən Qraboviça və Uzdolda xorvat mülki vətəndaşlar və əsirlərə qarşı qətliam törədilməsi haqqında məlumat yayılmasından sonra dayandırılmışdır.

## İstinadlar
Molodıye boytsı vostoka

***Molodıye boytsı vostoka*** (, ; mənası – Şərqin gənc döyüşçüləri) — Azərbaycanda jurnal, Şərq Gəncləri Şurasının orqanı. Yeganə nömrəsi 1921-ci ilin yanvarında, Azərbaycan, rus və fars dillərində, Bakı şəhərində çıxmışıdır. Jurnalda Şərq gənclərinin həyatı və inqilabi mübarizəsini əks etdirən yazılarla yanaşı, Şərq gənclərinin 1920-ci ilin sentyabrında Bakıda keçirilmiş I qurultayı haqqında məlumat, qurultayın Manifesti, nizamnaməsi və b. materiallar da dərc olunmuşdur.

## İstinadlar
Molodyoj Azerbaydjana

***Molodyoj Azerbaydjana*** (, ; mənası – *Azərbaycan gəncliyi*), əvvəllər ***Molodoy raboçi*** və ***Raboçaya molodyoj*** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Azərbaycan SSR dövründə fəaliyyət göstərmiş komsomol qəzeti, Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin orqanı. Azərbaycanda rus dilində çıxan ilk leqal komsomol qəzeti olmuşdur.

## Tarixi
Qəzetin ilk nömrəsi "*Molodoy raboçi*" adı ilə 11 iyun 1919-cu ildə çıxmış, 6 oktyabrdan isə "*Raboçaya molodjyoj*" adı ilə çıxmışdır. Qəzet Bakı şəhəri və onun rayonlarının Beynəlmiləlçi Fəhlə Gənclər İttifaqı MK-sının orqanı olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Müsavat hökumətinin təqibi nəticəsində nəşri dayandırılmışdır. 7 yanvar 1923-cü il tarixindən 19 avqust 1941-ci ilə qədər "*Molodoy raboçi*" adı ilə nəşrə başlamış, İkinci Dünya müharibəsi illərində çapı dayandırılmışdır. 6 sentyabr 1945-ci ildən Sovet İttifaqı süquta uğrayanadək "*Molodjyoj Azerbaydjana*" adı ilə həftədə 3 dəfə çıxmışdır. Qəzet Azərbaycan gənclərinin həyatını işıqlandırır və kommunist təbliğatı ilə məşğul idi. 1982-ci ildə tirajı 60 min nüsxə idi. 1979-cu ildə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Qəzetin müxbiri Salatın Əsgərova 6 yanvar 1991-ci ildə, Qarabağ münaqişəsi zamanı Böyük Qaladərəsi kəndi yaxınlıqlarında erməni separatçılar tərəfindən öldürülmüşdür.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan gəncləri
* Azərbaycan pioneri

## İstinadlar
Molodoqvardeysk

**Otamanivka**, 2024-cü ilə qədər **Molodoqvardeysk** (, ) — Ukraynanın Luqansk vilayətində şəhər. Şəhərdə dəmiryol stansiyası mövcuddur. Kömür çıxarılır. Saflaşdırma fabriki var. Molodoqvardeysk Krasnodonun qəhrəman gənc qvardiyaçılarının şərəfinə adlandırılmışdır. 2020-ci ildə şəhərin əhalisi təqribən 22,575 nəfər idi. 2014 -cü ilin aprel ayından etibarən şəhər de-fakto olaraq Luqansk Xalq Respublikası tərəfindən idarə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Молодогвардейск на сайте Верховной рады Украины
* Молодогвардейск История городов и сёл
Molodoy kommunist (jurnal, SSRİ)

***''Molodoy kommunist**** (; mənası – *gənc kommunist*), əvvəllər ***Yunı kommunist*** və ***Molodoy bolşevik*** — [[Komsomol|Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı]] Mərkəzi Komitəsinin aylıq ictimai-siyasi və nəzəri jurnalı.

== Tarixi ==
1918-ci ilin dekabrından [[Moskva|Moskvada]] ayda bir dəfə nəşr olunmuşdur. [[Komsomol|Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı]] Mərkəzi Komitəsinin orqanı olan qəzet 1918–1938-ci illərdə "*Yunı kommunist*", 1939–1953-cü illərdə "*Molodoy bolşevik''" adları altında çıxmışdır. Qəzet marksist-leninist nəzəriyyənin problemlərini, komsomol siyasi maarifi məsələlərini, gənc nəslin həyatını işıqlandırır, xarici ölkələrdə gənclərin həyatı haqqında məlumat vermişdir. Jurnal ədəbiyyata, incəsənətə, idmana dair məqalələr də dərc etmişdir. 1982-ci ildə tirajı 1 milyon nüsxəyə yaxın olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Molodoy kommunist (jurnal, Azərbaycan)

***''Molodoy kommunist**** (, ; mənası – *gənc kommunist*) — [[Azərbaycan|Azərbaycanda]] aylıq [[komsomol]] jurnalı, [[Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı]] Mərkəzi Komitəsi və BK-nın orqanı.

== Tarixi ==
"*Molodoy kommunist*" Azərbaycan Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsi və BK-nın orqanı kimi 1920–1921-ci illərdə nəşr olunmuşdur. İlk nömrəsi 21 oktyabr 1920-ci il tarixində, 3–4-cü nömrələri isə 1 fevral 1921-ci ildə çıxmışdır. Cəmi neçə nömrəsi çıxması haqqında dəqiq məlumat yoxdur. "*Molodoy kommunist"''də 1920-ci ilin sentyabrında Bakıda keçirilən Şərq gənclərinin I qurultayı, Kommunist Gənclər İnternasionalı, Azərbaycan komsomol təşkilatlarının fəaliyyəti haqqında materiallar dərc olunmuşdur.

## İstinadlar
Molodoy proletari

***''Molodoy proletari**** (, , ; mənası – *gənc proletarlar*) — [[Azərbaycan|Azərbaycanda]] həftəlik leqal jurnal. Bakı və Rayonlarının Fəhlə-Kəndli Gənclər İttifaqının orqanı.

== Tarixi ==
Bakı və Rayonlarının Fəhlə-Kəndli Gənclər İttifaqının orqanı kimi fəaliyyət göstərən "*Molodoy proletari*" jurnalı 28 dekabr 1919-cu ildən 9 fevral 1920-ci ilədək çıxmışdır. Cəmi 5 nömrəsi nəşr olunmuşdur. "*Molodoy proletari*" jurnalı fəhlə və gəncləri [[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin binası|Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinə]] qarşı, [[Kommunizm|kommunist]] hakimiyyəti uğrunda mübarizəyə çağırmışdır. "*Molodoy proletari''" 10 fevral 1920-ci ildə AXC hökuməti tərəfindən dayandırılmışdır.

## İstinadlar
Moloma

**Moloma** () — Rusiyanın Kirov vilayətində çay. Çayın mənbəyi Voloqda vilayətində yerləşir. Vyatka çayının sağ qoludur. Uzunluğu 419 km, hövzəsinin sahəsi 12,700 km2-dir. Şimal Uvallarından başlanır. Qarışıq mənbələrdən qidalanır. Noyabrdan aprelin axırınadək donmuş olur. Yazda 276 km məsafədə gəmiçiliyə yararlıdır. Ağac axıdılır.

## İstinadlar
Molox

**Molox** (mas: ; , ) — qədim Finikiyada və Karfagen dinində günəş tanrısı. Bibliyada ammonların tanrısı kimi xatırlanır. Finikiya dilində molek – hökmdar deməkdir. Moloxun şərəfinə hərbi əsirlər, bəzi hallarda azyaşlı əyan uşaqları qurban verilərək yandırırdılar.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Moloçansk

**Moloçansk** (; ) — Ukraynanın Zaporojya vilayətində şəhər. Moloçnaya çayının sahilində yerləşir. Şəhərdə dəmiryol stansiyası mövcuddur. Mebel, süd konservi kombinatları, pivə, barama toxumu zavodları, mexaniki-tökmə sexi, dövlət damazlıq stansiyası var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Краснознамённый Киевский. Очерки истории Краснознамённого Киевского военного округа (1919-1979). Издание второе, исправленное и дополненное. Киев, издательство политической литературы Украины, 1979.
* Военный энциклопедический словарь. М., Военное издательство, 1984.
* Справочник «Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945». М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеев и др. М.: Воениздат, 1985. 598 с.
* Исаев А.В. От Дубно до Ростова. — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004.

## Xarici keçidlər

* Справочник "Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945" / М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеев и др. М.: Воениздат, 1985. 598 с.
* Сайт РККА.
* Сайт Кавалерийские корпуса РККА.
* Карманный атлас СССР 1939 года. Главное управление геодезии и картографии при СНК СССР. Ленинград 1939.
Moloçnaya çayı

**Moloçnaya** (, ; yuxarı axınında **Tokmak**; ) —  Ukraynanın Zaporojye vilayətində çay. Uzunluğu 197 km, hövzəsinin sahəsi 3,450 km2-dir. Azovboyu yüksəklikdən başlayır. Azov dənizinin Moloçnaya limanına gökülür. Qar suları ilə qidalanır. Daşqınlar olur. Tokmak, Moloçansk və Melitopol şəhərləri Moloçnaya sahilindədir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
В. И. Медведский, «Токмак: археология и история»
А. И. Сикалиев, «Отражение общественного строя ногайцев в героическом эпосе», Вестник АГУ, Серия 2, № 1 — 2008 год.

## Xarici keçidlər

* Молочная река на картах генштаба: Лист карты L-37-25 Черниговка. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1990 год. Издание 1991 г., Лист карты L-36-36 Токмак. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1988 год. Издание 1991 г., Лист карты L-36-35 Михайловка. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1990 год. Издание 1991 г., Лист карты L-36-47 Мелитополь. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1990 год. Издание 1991 г.
Emma Hacıyeva

**Emma Hacıyeva** (; ) — əvvəllər Rusiyanı, daha sonralar isə Azərbaycanı təmsil etmiş fiqurlu konkisürən. Fiqurlu konkisürmə üzrə idman ustası.

## Həyatı

### İdman karyerası
26 aprel 1989-cu ildə Qızılyar şəhərində anadan olub. Milliyətcə azərbaycanlıdır. 48 saylı Moskva şəhər Uşaq-Gənclər İdman Məktəbi və MOİK Bakı klublarında çıxış edib. 2005-ci ildə Azərbaycan çempionatının gümüş medalını qazanıb. 2008/2009 mövsümündə böyüklər arasında dünya və Avropa çempionatında iştirak edib. 2009-cu ilin sentyabr ayında Almaniyanın Oberstdorf şəhərində baş tutan və Vankuver Qış Olimpiya Oyunlarına seçmə xarakteri daşıyan "Nebelhorn Trophy" yarışında iştirak edib. 20 yaşında peşəkar karyerasını başa vurub.

### Jurnalist fəaliyyəti
2018-ci ilə qədər Rusiyada ilk və tək idman radiostansiyası olan Sport FM-də aparıcı və müxbir qismində çıxış edib. Hazırda "Matç TV"də aparıcı işləyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Allskaters.info saytında profili 
* İsuresults.com saytında profili
Helmut İohan Lüdviq fon Moltke

Qraf **Helmut İohan Lüdviq fon Moltke**, **Kiçik Moltke** (; ) — Almaniya hərbi xadimi, general, qraf.

## Həyatı
Helmut İohan Lüdviq fon Moltke 25 may 1848-ci ildə Meklenburq-Ön Pomeraniyada yerləşən Bindorfda anadan olmuşdur. O, Helmut Moltkenin (Böyük) qardaşı oğludur. Birinci Dünya müharibəsində Almaniya ordusunun Baş qərargah rəisi (əslində baş komandanı) olan Moltke qoşunlara rəhbərlik etməyi bacarmamış və komandanlıqdan kənar edilmişdir. O, 18 iyun 1916-cu il tarixində, 68 yaşında Berlin şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Craig, Gordon A. *The politics of the Prussian army 1640-1945* (1955). Online free to borrow
* Foley, Robert T. "Preparing the German Army for the First World War: The Operational Ideas of Alfred von Schlieffen and Helmuth von Moltke the Younger." *War & Society* 22.2 (2004): 1-25. online
* Fromkin. David. *Europe's Last Summer: Who Started the Great War in 1914?* (2005)
* Herwig, Holger H. *The Marne, 1914: the opening of World War I and the battle that changed the world* (2011).
* Meyer, Thomas (Ed.). *Helmuth von Moltke, Light for the new millennium: Rudolf Steiner's association with Helmuth and Eliza von Moltke: letters, documents and after-death communications*. Rudolf Steiner Press, London, 1997. .
* Mombauer, Annika. *Helmuth von Moltke and the Origins of the First World War*. Cambridge University Press, 2001.
* 
* Tuchman, Barbara. *[[The Guns of August]]*, also published as *August 1914*, Macmillan Publishers, 1962.
* Zuber, Terence. *Inventing the Schlieffen Plan: German War Planning, 1871–1914*. Oxford University Press, 2002.
* Heinrich Walle (1997), "Moltke Helmuth", Neue Deutsche Biographie (in German), 18, Berlin: Duncker & Humblot, pp. 17–18; (full text online)
* Helmuth Johannes Ludwig von Moltke: ''Erinnerungen, Briefe, Dokumente 1877-1916.'' Stuttgart 1922

## Xarici keçidlər

* Newspaper clippings about Helmuth von Moltke the Younger in the 20th Century Press Archives of the ZBW
Moloqa-Şeksna ovalığı

**Moloqa-Şeksna ovalığı** () — Rusiyada, Moloqa və Şeksna çayları hövzəsində ovalıq. Hündürlüyü 100–120 metrdir. Ovalığın cənub-şərqi hissəsini Rıbinsk su anbarı tutur. Səthi hamardır; şam meşələri, qismən mamırlı bataqlıqlarla örtülüdür. Podzol və qleyli podzol torpaqlar yayılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Mombasa

**Mombasa** — Keniyada şəhər. Hind okeanında mərcan adasında yerləşir. 2 damba və körpü onu materikə birləşdirir. Ölkənin mühüm limanıdır. Şəhərdə dəmiryol stansiyası var, avtomobil yolları qovşağıdır. Yeyinti, toxuculuq, metal emalı, sement, neft emalı, metallurgiya sənayesi müəssisələri var. Yaxınlığında Moy Hava Limanı yerləşir. 2019-cu il siyahıyaalınmasına görə təxminən 1,208,333 nəfər əhalisi olan şəhər ölkənin ən qədim (təqribən 900-cü ildə salınmışdır) və paytaxt Nayrobidən sonra ikinci ən böyük şəhəridir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 

## Xarici keçidlər

*
Monako Konstitusiyası

**Monako Konstitusiyası** — ərazisində yüksək hüquqi qüvvəyə malik olan Monako knyazlığının əsas qanunu. Konstitusiya 17 dekabr 1962-ci ildə Monako knyazı III Rene tərəfindən qəbu edilmiş və 5 yanvar 1911-ci il tarixli knyaz I Albertin təsdiqlədiyi əvvəlki Konstitusiyanı əvəz etmişdir. Knyazlığın dövlət müəssisələrini təkmilləşdirmək məqsədi ilə qəbul edilmişdir. Konstitusiya bir müqəddim və 97 məqalədən təşkil olunmuş 12 başlıqdan ibarətdir. Knyazlığın idarə edilməsində aparıcı rolu Monako knyazı üçün təmin edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Конституционный Ордонанс 5 января 1911 г. // Конституции буржуазных государств Европы / Под ред. Г. С. Гурвича. — М.: Издательство иностранной литературы, 1957. — С. 639—651.
* Конституция Княжества Монако // Конституции государств Европы в 3 томах / Под общ. ред. Л. А. Окунькова. — М.: Издательство НОРМА, 2001. — Т. 1. — С. 590—602. — 824 с.
Monastır məktəbi

**Monastır məktəbi** () — VI–VIII əsrlərdə xristianlığın yaranması ilə Bizansda və Qərbi Avropada yaranmış məktəblər. Qafqazda ilk monastır məktəbləri V–VI əsrlərdə Gürcüstan və Ermənistanda meydana gəlmişdir. Qədim Rusiyada monastır məktəbləri, əsasən, ibtidai məktəblər idi. Müasir katolik monastırlarının bəzilərində monastır məktəbləri indi də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Elliott Smit

**Stiven Pol «''Elliott''» Smit**(d. 6 avqust 1969 Omaha, Nebraska, ABŞ - ö. 21 oktyabr 2003 Los-Anceles, ABŞ), Amerikalı müğənni. Omaha, Nebraskada dünyaya gəldi, Texasda böyüdü və həyatının önəmli bir qismini ilk dəfə popularlıq əldə etdiyi Portland,Oregonda keçirdi. Əsas çalğı aləti qismində gitara olmaqla yanaşı piano, klarnet, bas-gitara, baraban və harmonika da çala bilirdi. Özünəməxsus “fısıltıya bənzəyən, hörümçək toru incəliyində danışırmış kimi” bir vokal tərzi vardı.

İllərlə rok qrubu Heatmisterdə fəaliyyət göstərdikdən sonra 1994cü ildə müstəqil şirkətlər olan Cavity Search və Kill Rock Stars ilə işləyərək solo karyerasına ilk addımını atdı. 1997-ci ildə Dream Works Records ilə razılığa gəldi və iki albomunu bu şirkətdən çıxartdı. Smit “Miss Misery” adlı mahnısının Can dostum filminin musiqiləri arasında yer alması və 1997-ci ildə ən yaxşı mahnı kategoriyasında Oskara namizəd olması ilə geniş kütlələr tərəfindən tanınmağa başladı.

Smit illərlə depressiya, alkoqolizm, narkomaniya ilə mübarizə etdi və  bu mövzular tez-tez mahnılarındakı sözlərdə yer alırdı.34 yaşında Los-Ancelesdə sinəsinə aldığı iki bıçaq zərbəsi ilə öldü. Bu bıçaq zərbələrinin bir cinayətinmi yoxsa bir intiharınmı nıticəsi olduğu açıqlana bilmədi. Smitin bədəni yandırıldı və cəmiyyətə açıq bir xatirə yeri müəyyən edilmədi. Ölümündən öncə altıncı studio albomu From a Basement on the Hill üzərində işləyirdi. Bu albom ölümündən sonra, 19 oktyabr 2004cü ildə yayımlandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* All Music Guide'da ''Elliott Smith'' 
* 
* Yayınlanmamış demoları
* Bazı canlı kayıtları - Archive.org.
Monqoloid

**Monqoloid**, **monqol irqi** və ya **Asiya-Amerika irqi** — böyük irqlərdən biri. Saçın cod, düz, qara, bəzən dalğavarı, tük örtüyünün sinədə və üzdə zəif inkişafı, gözlərin tünd rəngli, dərinin buğdayı, çox vaxt sarımtıl olması, almacıq sümüklərinin çox çıxıq, burun üstünün adətən yastı, epiantusun və üst göz qapağı büküşünün çox inkişaf etməsi ilə fərqlənir. Asiya və Amerikada (hindilər) mövcuddur. Bir neçə kiçik irqlərə bölünür: Şimali Asiya, Cənubi Asiya, Arktika, Uzaq Şərq, Amerika.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Monakonun dövlət quruluşu

**Monakonun dövlət quruluşu** — Monako knyazlığı konstitusiyalı irsi monarxiyadır. 1962-ci il Konstitusiyası qüvvədədir. Dövlət başçısı knyazdır. Qanuncerici hakimiyyət knyaza və Milli Şuraya, yəni parlamentə məxsusdur. İcra hakimiyyətini dövlət naziri və onun üç müşavirindən təşkil olunmuş Hökumət Şurası həyata keçirir. Dövlət nazirini knyaz Fransanın tövsiyə etdiyi üç namizəd arasından təyin edir.

## İstinadlar
Monada

**Monada** (; mənası – *vahid*) — ən sadə, bölünməz vəhdəti bildirən fəlsəfi termin. Pifaqorun, Kuzanlı Nikolayın, C. Brunonun və başqalarının əsərlərində rast gəlinir. Qotfrid Leybnitsin idealist fəlsəfəsində, aləmin əsasını təşkil edən müstəqil mənəvi mahiyyətləri bildirən əsas anlayışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*Hemenway, Priya. *Divine Proportion: Phi In Art, Nature, and Science*. Sterling Publishing Company Inc., 2005, p.&nbsp;56. 
*Sandywell, Barry. *Presocratic Reflexivity: The Construction of Philosophical Discourse C. 600-450 BC.* Routledge, 1996.
Fırtına (tablo)

**Fırtına** () — italyan rəssamı Corconenin 1506–1508 illərə aid intibah əsəri. Əslən Venesiyalı əsilzadə Qabriele Vendramin tərəfindən hazırlanan rəsm əsəri hazırda İtaliyada, Venesiyadakı "Gallerie dell'Accademia"da sərgilənir. İncəsənət tarixçilərinin müzakirələrinə baxmayaraq, əsərin mənası hələ də müəmmalı olaraq qalır. Əsər rəssamın ilk rəsmi olaraq tanınır.

## Təsvir və şərhlər
Əsərin sağ tərəfində bir qadın yanında körpəsi ilə oturub. Qadın 1530-cu illərdən bəri olan "Çingənə" kimi təsvir olunub. İtaliyada rəsm "La Zingara e il Soldato" ("Qaraçı qadın və əsgər") və ya La "Zingarella e il Soldato" ("Qaraçı qızı və əsgər") adları ilə tanınır.

Uzun bir çubuq və ya nizə tutan adam, rəsmin sol tərəfində t, təsvir edilib. O gülümsəyərək sağ tərəfə baxsa da onun bu tərəfdə oturan qadına baxdığı görünmür. İncəsənət tarixçiləri alternativ olaraq bu adamı əsgər, çoban, qaraçı və subay kişi kimi təsvir edirlər. Rentgen şüaları ilə əsərin yoxlanışı zamanı Corconenin adamın yerinə əvvəlcə başqa bir çılpaq qadın təsvir etdiyi məlum olub.

Bəzi fikirlərə görə ayaq üstə duran adam təsviri səbri təmsil edir. Arxasında olan sütunlar isə güc və dözümlülük simvoludur. Digər tərəfdən sütunların qırıq olması "ölüm"ün klassik bir təsviridir. Sağ tərəfdə binanın damında bir leylək görünür. Leylək, adətən valideynlərin övladlarına olan sevgisini ifadə edir.

Arxa fondakı mənzərə tezliklə fırtınanın olacağını xəbər verir. Tonlar zəif, işıq yumşaqdır. Yaşıl və mavilər üstünlük təşkil edir. Ancaq bu rənglər və göy üzünün tam qaralmaması pis bir şeyin olacağını deyil, kiçik bir ümidi ifadə edir. Rəsm müasir tamaşaçıları valeh etməyə davam edən "səssiz" bir atmosferə malikdir. "Fırtına" üçün müasir və izahedici bir şərh yoxdur. Bəzi fikirlərə görə əsərdə Matfey İncilində danışılan "Misirə uçuş"dan bəhs edilir. Başqa bir fikrə görə, əsərdə klassik mifologiyada yer alan "Paris və Yunona" və ya qədim yunan pastoral romanlarından bir səhnə təsvir edilib.

İtalyan alimi Salvador Settisin fikrincə, məkan cənnəti, rəsmdəki iki personaj isə Adəm və Həvvanı təmsil edir. Qadının yanındakı körpə isə onların övladı Qabildir. Bir digər qrup isə rəssamın bu əsəri çəkərkən ağlında heç bir fikrin olmadığını iddia edir.

Alimlərin fikrincə Fransız rəssam Eduard Mane "Çəmənlikdə səhər yeməyi" əsərini yaradarkən "Fırtına"dan ilhamlanıb. 1943-cü ilin sentyabrında Ümumi İncəsənət İdarəsinin müfəttişi, professor Paskal Rotondi "Fırtına"nı alman qoşunlarından öz yatağının altında gizlətmişdi.

## İstinadlar
Fransişku Quterriş

**Fransişku Quterriş** (; ; ) — 2017-ci ildən etibarən Şərqi Timor Prezidenti olan şərqi timorlu siyasətçi.

## Həyatı
1954-cü ildə Ossuda anadan olan Quterreş özünü "kasıb ailənin, təvazökar insanların övladı" olaraq xarakterizə etdi. O, Roma katolikidir və keçmiş partizan döyüşçüsüdür.

## Fəaliyyəti
1998-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində keçirilən Fretilin Fövqəladə Konfransında Quterreş Silahlı Müqavimət Şurasının baş koordinatoru seçildi. 2001-ci ilin iyulunda Fretilin Prezidenti seçildi. Guterriş 2001-ci ilin avqustunda parlament seçkilərində Təsis Məclisinə seçildi və daha sonra 2002-ci ilin mayında Şərqi Timor müstəqillik qazandıqdan sonra təsis məclisi tərəfindən prezident olaraq seçildi, təsis məclisi parlamentə çevrildi və o parlament sədri oldu.

2007-ci il prezident seçkilərində Quterriş Fretilinin namizədi olaraq yarışdı və populist platformada təbliğat apardı. Lakin Fretilinin bəzi üzvləri onu 2006-cı ildə Şərqi Timor böhranında günahlandırdı və müstəqil namizəd olaraq mübarizə aparan Baş nazir Joze Ramuş-Ortanı dəstəklədi. 9 apreldə keçirilən seçkinin ilk turunda Quterriş 27.89% səslə birinci yeri tutdu. O və Ramuş-Orta may ayında keçirilən ikinci turda iştirak etdilər və Quterriş Ramuş-Ortanın 69% səsinə qarşı yalnız 31% səs toplayaraq məğlub oldu. Nəticəni qəbul etdi və Ramuş-Ortanı təbrik etdi.

Quterriş 2007-ci ilin iyununda keçirilən parlament seçkilərində Fretilinin namizəd siyahısında ilk ad olaraq yenidən parlamentə seçildi.

2017-ci il prezident seçkilərində sabiq Baş nazir Şanana Gujmau və partiyası Timor Yenidənqurma Milli Konqresinin dəstəyi ilə yenidən Fretilin namizədi olaraq iştirak etdi. İlkin nəticələr onun ilk turda 50%-dən çox səs topladığını göstərdi. Guterriş 20 may 2017-ci ildə Şərqi Timorun seçilmiş ilk partizan Prezidenti olaraq vəzifəyə başladı.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şamil Həsənov

**Şamil Həsənov** () — rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
1963-1968-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Bakı Dövlət Rəssamlıq məktəbini bitirib.
## Mükafatları
* 1989-cu ildə Xəzəryanı Respublikaların Byennalının qalibidir. 
* 2014-cü ildə "AzNarƏ Şirkəti tərəfindən keçirilən "Nar" sərgi-müsabiqəsinin Laureatıdır. 
* 2015-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının təşkilatçılığı ilə keçirilən "İlin ən yaxşı əsəri" sərgi-müsabiqəsində qalib gələrək, 1-ci mükafata layiq görülüb.

## Əsərləri
Əsərləri, Respublika, xarici ölkə muzeylərində, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. Ş.Həsənovun əsərləri, ABŞ, Fransa, Çin, Yaponiya, Almaniya, İngiltərə, Türkiyə, İran İslam Respublikasında, Moskvada və digər ölkələrdə nümayiş olunub.


Fayl:Əjdaha şəkli.jpg|alt=Əjdaha şəkli|Mənim röyam
Fayl:Torpağın nəbzi.jpg|Torpağın nəbzi
Fayl:Şərlə mübarizə.jpg
Fayl:Yaddaş qanadlarında.jpg|Yaddaş qanadlarında
Fayl:Mənim emalatxanam.jpg|Mənim emalatxanam
Fayl:Muğam silsiləsindən "Variasiya II".jpg|Nəzakətli davranış
Fayl:Həyat simfoniyası.jpg|Həyat simfoniyası
Fayl:Torpağın səsi.jpg|Torpağın səsi
Fayl:Qədim dünyam Azərbaycan.jpg|Vurğunluq
Fayl:Fantaziya.jpg|Fantaziya
Fayl:Əfsanəvi lövhə.jpg|Əfsanəvi lövhə
Fayl:Əfsanəvi quş.jpg|Əfsanəvi quş
Fayl:Nar ağacı.jpg|Nar ağacı
Fayl:Şərlə mübarizə.jpg
Fayl:Bitki aləmində.jpg|Bitki aləmində
Fayl:Odlar diyarı.jpg|Odlar diyarı
Fayl:Gözəllik aləmində.jpg|Gözəllik aləmində


## İstinadlar
AA batareya

**AA batareyası** (və ya **ikiqat-A batareyası**) — standart ölçülü tək hüceyrəli silindrik quru bir batareyadır. ***IEC 60086*** sistemi onu **R6** ölçüsü, ***ANSI C18*** isə **15** ölçüsü adlandırır. Yapon JIS tərəfindən **UM-3** adlandırılmışdır. Tarixi olaraq, İngiltərədəki rəsmi sənədlərdə D14 (standart hüceyrə) və ya **HP7** (sink xloridin 'yüksək gücü' versiyası üçün) olaraq bilinir.

AA batareyaları portativ elektron cihazlarda çox yayılmışdır. AA batareyası, birincil batareya (birdəfəlik) və ya təkrar doldurula bilən tək bir elektrokimyəvi hüceyrədən ibarətdir. Tikintisində bir çox fərqli kimyəvi maddələrdən istifadə olunur. Dəqiq terminal gərginliyi, tutumu və praktiki boşalma dərəcələri hüceyrə kimyasından asılıdır; lakin, AA hüceyrələri üçün hazırlanmış qurğular, istehsalçı tərəfindən göstərilmədiyi təqdirdə, adətən yalnız 1,2–1,5 V gücündə olacaq.

## Ölçülər
1907-ci ildə " *The American Ever Ready Company* " tərəfindən təqdim edilən AA batareyasının ölçüsü 1947-ci ildə *Amerika Milli Standartlar İnstitutu (ANSI)* tərəfindən standartlaşdırılmışdır, lakin rəsmi standartlaşdırmadan əvvəl fənərlərdə və elektrik yeniliklərində istifadə edilmişdir. *ANSI* və *IEC* Batareya nomenklaturası, hüceyrə xüsusiyyətlərindən və kimyasından asılı olaraq bu ölçüdə hüceyrələr üçün bir neçə təyinat verir. Kiçik fənərlərdəki populyarlıq səbəbiylə onlara tez -tez "penlight batareyaları" deyilir.

## Həmçinin bax
* batareya
* AAAA batareya
* AAA batareya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Datasheet for Energizer alkaline AA battery (E91)
* Datasheet for Energizer lithium AA battery (L91)
* Datasheet for Duracell alkaline AA battery (MN1500)
Vastseliina qəsri

**Vastseliina qəsri** — (, , )'''

## Qaleriya

Fayl:Vastseliina castle from south.jpg|Cənubdan görüntü
Fayl:Vastseliina castle from west.jpg|Qərbdən görünüş
Fayl:Vastseliina castle from east.jpg|Şərqdən görünüş


## Həmçinin bax

* Estoniya qəsrlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər

* astseliina Castle
* The Association of Castles and Museums around the Baltic Sea
## İstinadlar
Monqol yazısı

**Monqol yazısı** — XIII əsrin əvvəllərində monqolların uyğurlardan əxz etdikləri yazı. Soğdi yazısı vasitəsilə Suriya arami əlifbalarının birindən götürülmüşdür. Monqolustanda "köhnə yazı" adlanır. Yuxarıdan aşağıya, sağdan sola yazılır. Hərflərin çoxu polifonik olub, 2 və ya 3 fonemi ifadə edir. 1945-ci ildə iki sait (ö, ü) əlavə edilməklə kiril əlifbası əsasında yeni əlifbaya keçilmişdir. Geniş yayılmamış "kvadrat yazı" (XVIII–XIV əsrlər, Tibet əlifbası əsasında) və "aydın yazı" (XVII əsrdən, təkmilləşdirilmiş köhnə monqol yazısı) adlanan yazılar da məlumdur.

## Yunikod
Monqol yazısının yunikod dərəcəsi U+1800–U+18AF arasıdır. Buna monqol yazısı üçün hərflər, rəqəmlər və durğu işarələri daxildir.

## Klaviatura

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İzah
** University of Vienna: Grammar of Written Mongolian by Nicholas POPPE Index
** CJVlang: Making Sense of the Traditional Mongolian Script
** StudyMongolian: Written forms with audio pronunciation
** The Silver Horde: Mongol Scripts
** Lingua Mongolia: Uighur-script Mongolian Resources
** Omniglot: Mongolian Alphabet (note: contains several table inaccuracies regarding glyphs and transliterations)
* Lüğət
** Bolor Dictionary
** Mongol toli dictionary: state dictionary of Mongolia
* Transliteration
** University of Virginia: Transliteration Schemes For Mongolian Vertical Script
** Online tool for Mongolian script transliteration
** Automatic converter for Traditional Mongolian and Cyrillic Mongolian by the Computer College of Inner Mongolia University
* Əlyazma
** Mongolian Manuscripts from Olon Süme – Yokohama Museum of EurAsian Cultures
** Digitised Mongolian manuscripts – The Royal Library, National Library of Denmark
** Mongolian texts – Digitales Turfan-Archiv, the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities
** Preservation of unique and historic newspapers printed in traditional Mongolian script between 1936–1945 – Endangered Archives Programme, British Library
* Official Mongolian script version of the ''People's Daily Online''
* Office of the President of Mongolia website in Mongolian script
*
AAA batareya

**AAA batareya** (və ya **Üçqat A batareyası**) — standart ölçüdə quru hüceyrə batareyasıdır. Bir və ya daha çox AAA batareyası aşağı drenajlı portativ elektron cihazlarda istifadə olunur. Bu ölçülü bir sink-karbon batareyası IEC tərəfindən R03, ANSI C18.1 tərəfindən 24, köhnə JIS standartı UM-4 olaraq və hüceyrə kimyasına görə dəyişən digər istehsalçı və milli standart təyinatlarla təyin edilmişdir. Ölçü ilk dəfə 1911-ci ildə The American Ever Ready Company tərəfindən təqdim edilmişdir.

## İstifadə
AAA batareyaları ən çox TV uzaqdan idarəetmə cihazları, MP3 pleyer lər və rəqəmsal kameralar kimi kiçik elektron cihazlarda istifadə olunur. Eyni gərginliyi tələb edən, lakin daha yüksək cərəyan gücünə malik cihazlar, AA batareya tipi kimi daha böyük batareyalardan istifadə etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. AA batareyaları AAA batareyalarından təxminən üç dəfə çoxdur. Müasir elektronikanın artan səmərəliliyi və miniatürləşməsi ilə əvvəllər AA batareyaları üçün nəzərdə tutulmuş bir çox cihaz (uzaqdan idarəetmə, simsiz kompüter siçanları və klaviaturalar və s.) AAA batareya hüceyrələrini qəbul edən modellərlə əvəz olunur.

## Digər ümumi adlar

* U16 (1980-ci illərə qədər İngiltərədə)
* Micro (Almaniya)
* Ministilo (İtaliya)
* MN2400
* MX2400
* Type 286 (Rusiya)
* Pencil cell (Hindistan)
* UM 4 (JIS)
* #7 (Çin)
* 6135-99-117-3143 (NSN)

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Specifications for Energizer alkaline AAA battery (E92)
*  Brand Neutral Drawing Of Alkaline AAA Battery based on ANSI specifications
*  Brand Neutral Drawing Of NICAD AAA Battery based on ANSI Specifications 
*  Brand Neutral Drawing Of NiMH AAA Battery based on ANSI Specifications
*  Brand Neutral Drawing Of Rechargeable AAA Battery based on ANSI Specifications