open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qala-Köreyş

**Qala-Köreyş** — orta əsrlərdə böyük feodal mülkünün Kaytaq üsmiliyinin paytaxtı. Qala-Köreyş kəndinin əsas görməli yerləri arasında məscid (XI əsrə aid), şeyxlərin məqbərəsi və karvansara var. XVIII-XIX əsrlərdə Dağıstan ovalığının inkişafı ilə Qala-Köreyşin əhəmiyyəti azalmağa başladı və 1930-cu illərdə Sovet hakimiyyəti altında olan ərazidən sakinləri çıxarılmağa başlandı. Ziyarətgaha çevrilmiş bir qəbiristanlığı var.
XII-XIX əsrlərdə hökmdarları bu qəbiristanlıqda dəfn edirdilər.

İndi Qala-Köreyş, dağın zirvəsindən enən terrasları olan qədim binaların labirintidir, burada bərpa edilmiş bir muzey və Kaytaq üsmiliyi türbəsi də var.
## Tarixi
Ərəblərin gəlişindən əvvəl kənd Üsmülüy adlanırdı, sığınacaqlı ərazidə yerləşirdi və güclü möhkəmləndirilmişdi. Əfsanəyə görə, yalnız kənd tərəfindən hər il seçilən ağsaqqallar məclisinə tabe olan azadlığı sevən camaat- dağlılar yaşayırdı. İslamlaşma və Köreyşlilərin bu kəndə köçürülməsindən sonra kənd Köreylilərin qalası kimi tərcümə olunan "Qala-Köreyş" adını daşımağa başladı. Qala-Köreyşdə bir qala və müdafiə qüllələri var idi.
 
VIII əsrdən bəri Qala-Köreyş, Kaytaq Üsmülüyü paytaxtı olduğundan, "Tarix Dağıstan" Köreylilərin Kaytaqda necə məskunlaşdıqlarını, özləri üçün bir yaşayış yeri seçdiklərini, Qala-Koreyş qurduqlarını izah edir:
Müsəlmanlar bu bölgəyə sevinc və əmin-amanlıqla yerləşdilər. Taxt Qəzənfər taxtı Şeyx İbrahim Əbu İsxaqın (Peyğəmbərin əmisi Həmzənin nəslindən olan) nəslindən biri olan - Əmir Çufan tərəfindən qürur və ləyaqətlə alındı. Haydak vilayətində birinci olaraq o, taxta çıxdı; Haydakda çayların kənarında, dərələrin üstündə, uçurumların yanında yerləşən çoxlu əhalisi olan kəndlər qurdu və Qala-Köreyş şəhərini iqamətgahı (dar əs-saltana) olaraq seçdi.

Beləliklə, ərəblər Kaytağı ələ keçirərək, müsəlmanlıqdan əvvəlki hökmdarı əvəz edərək, yeni paytaxtı Qala-Köreyş də daxil olmaqla müsəlman hökmdarla birlikdə yeni "İslam mərkəzləri" zənciri yaratdılar. Hökmdar dəyişikliyi, İslamın təkallahlı ideyası ilə "bütpərəst" fikirlərin dəyişməsi ilə müşayiət olundu. Qala-Köreyş, qonşu bütpərəst tayfalar olan qazayların davamlı hücumlarının mərkəzinə çevrilmişdi. XI-XII əsrlərdə Qala-Köreyş, Kaytağın nüfuzlu siyasi və ideoloji mərkəzlərindən biri idi. Tapılmış mehrab ilə möhtəşəm məscidin tikintisi məhz bu dövrə aiddir. Dağıstanın daxili siyasi problemlərinin həllində və Şirvanla münasibətlərində Kaytaq hökmdarının fəal mövqeyi məhz bu zaman aiddir.
 
XV-XVI əsrlərdə Kaytaq, həm Qala-Köreyşdə iqamətgahı olan üsmiliy idi. Həmçinin əsl Kaytaq torpaqlarını, o cümlədən Ulluçay, Butan, Artozen və Qəmri-Özen çaylarının hövzələrində Tabasarandan şimaldakı əraziləri işğal etdi. Ləzgi torpaqlarının bir hissəsi siyasi cəhətdən Üsmiliyə bağlı idi. Artıq XVI əsrin sonlarında, 6 iyul 1598-ci il tarixli Terek voevodasının rəsmi məktubunda Fyodor Lobanov-Rostovski qeyd edirdi:Üsmiy knyazının Kabak kəndində 500 atlı və 700 piyadadan ibarət dəstəsi var.Qala-Köreyş XVI əsrin ortalarına qədər Üsmilərin daimi paytaxtı olaraq qaldı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Qala-Köreyşə vitual səyahət
Alan Kalter

**Alan Robert Kalter** () ― Amerika televiziya aparıcısı.

## Fimloqrafiyası
* *Pul Maze* (1974) Yarışması, "Təqdimatçı")
* *128.000 dollarlıq sual* (1976) Müsabiqəsi; "Server"
* *Ed* (2000)
* "Tezliklə sağal" (2001) "Server"
* "Pop mədəniyyəti Amerikanı xilas edərkən" "Server"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Tommy Kirk

**Tomas Lee Kirk** () ― Amerika səhnəsi, film və televiziya aktrisası. 

## Fimloqrafiyası
### Kino
* 1957: *Old Yeller*
* 1959: *The Shaggy Dog*
* 1960: *Swiss Family Robinson*
* 1961: *Babes in Toyland*
* 1961: *The Absent Minded Professor*
* 1963: *Savage Sam*
* 1963: *Son of Flubber*
* 1964: *Pajama Party*
* 1964: *The Misadventures of Merlin Jones*
* 1965: *The Monkey's Uncle*
* 1965: *Village of the Giants*
* 1966: *The Ghost in the Invisible Bikini*
* 1966: *Unkissed Bride*
* 1967: *Catalina Caper*
* 1967: *It's a Bikini World*
* 1967: *Track of Thunder*
* 1967: *Psycho à Go-Go*
* 1971: *Ride the Hot Wind*
* 1975: *My Name Is Legend*

### TV Seriyası
* 1956: *The Hardy Boys: The Mystery of the Applegate Treasure*
* 1957: *The Hardy Boys: The Mystery of the Ghost Farm*
* 2018: *Find Your Future Reality*

### televiziya filmləri
* 1967: *Mars Needs Women*
* 1969: **It's Alive!**

### video filmlər
* 1988: *Streets of Death*
* 1997: *Best Doggone Dog in the West: The Making of Walt Disney's 'Old Yeller*'
* 2000: *Club Dead*
* 2002: *'Old Yeller': Remembering a Classic*
* 2002: *Swiss Family Robinson: Adventure in the Making*
* 2006: *The Hardy Boys Unmasked*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*  — mentions Kirk
* 
*
Gizli öpüşlər

**Gizli öpüşlər** () — iki homoseksual gəncin sərgüzəştlərindən bəhs edən 2016-cı il istehsalı fransız filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sintiya Harris

**Cynthia Harris** () ― Amerika səhnəsi, film və televiziya aktrisası.

## Fimloqrafiyası
* *[[Rescue Me (U.S. TV series)|Rescue Me]]* (2004–2007)
* *[[The Geena Davis Show]]* (2000)
* *[[An American Daughter]]* (2000)
* *[[Now and Again]]* (1999)
* *[[All My Children]]* (1994; Unknown episodes)
* *[[Murder, She Wrote]]* (1994; 1 episode)
* *[[Mad About You]]* (1993–1999, 2019) — recurring role
* *[[The Distinguished Gentleman]]* (1992)
* *[[Mannequin Two: On the Move]]* (1991)
* *[[Law & Order]]* (1991–1993; 1997)
* *[[Murder, She Wrote]]* (1990; 1 episode)
* *[[Ann Jillian|The Ann Jillian Show]]* (1989–1990)
* *[[Kate & Allie]]* (1989)
* *[[Three Men and a Baby]]* (1987)
* *[[Everything's Relative (1987 TV series)|Everything's Relative]]* (1987; 1 episode)
* *[[L.A. Law]]* (1986–1987) — recurring role
* *[[Izzy and Moe]]* (1987)
* *[[Reuben, Reuben]]* (1983)
* *[[Tempest (1982 film)|Tempest]]*
* *[[Quincy, M.E.]]* (1982)
* *[[Archie Bunker's Place]]* (1981)
* *[[Hart to Hart]]* (1980)
* *[[Husbands, Wives & Lovers]]* (1979)
* *[[Three's Company]]* (1979)
* *[[Edward and Mrs. Simpson]]* (1978)
* *[[Laverne & Shirley]]* (1978)
* *[[Sirota's Court]]* (1976–1977)
* *[[The Bob Newhart Show]]* (1975)
* *[[I Could Never Have Sex with Any Man Who Has So Little Regard for My Husband]]* (1973)
* *[[Up the Sandbox]]* (1972)
* *[[Isadora (film)|Isadora]]* (1968)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Cynthia Harris broadway world
* Cynthia Harris ibdb
Sunqurlar

**Sungurlar** () — İlk bölümü 25 oktyabr 2014-cü ildə yayımlanan döyüş, hərbi, dram və cinayət növündəki Türkiyə teleserialıdır. 2010-2014-cü illərdə yayımlanan Şefkat Tepe serialının davamıdır. Baş rollarında Mert Kılıç, Bora Karakul, Dilara Büyükbayraktar, Merve Anlağan və Mehmet Küçük yer almışdır. 2016-cı ildə Samanyolu Media quruluşu kanallarının Türksat yayımından çıxarılması səbəbiylə serialın çəkilişlərinə son verilmişdir.

*Şefkat Tepe* serialının davamı nitəliyində olan Sungurlar-ın aktyor heyətində, Şefkat Tepe-də rol almış Ərtoğrul Şakar, Mehmet Korhan Fırat, Merve Akaydın, Gülşah Küçükyıldız kimi baş rol aktyorları yer almamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sunqurlar — IMDb səhifəsi
M.Qorki adına Dövlət Respublika Rus Dram Teatrı

**M.Qorki adına Dövlət Respublika Rus Dram Teatrı** — Mahaçqala şəhərində Dağıstan Respublikasının mədəniyyət müəssisəsi. Teatr Rəsul Qəmzətov prospekti, 38 ünvanında yerləşir. Teatr binası Gürcüstanlı memar K.Çxeidzenin layihəsi əsasında yerli ənənələr nəzərə alınaraq tikilmişdir.
## Tarixi
Mahaçqala şəhərində şəhər teatrı XX əsrin əvvəllərindən fəaliyyət göstərirdi. Teatrın binası 1912-ci ildə tikilmişdir. Mahaçqala Şəhər Teatrının 1924-cü ilə qədər daimi aktyor truppası yox idi. Tamaşalar bir çox şəhərlərin teatrlarını ziyarət edərək səhnələşdirilirdi.

1925-ci ilin oktyabrında Dağıstan Xalq Maarif Komissarlığının qərarı ilə peşəkar Dövlət Respublika Rus Dram Teatrı yaradılmışdır. Teatrda peşəkar dövr 9 oktyabr 1925-ci ildə Aleksandr Qriboyedovun "Ağıldan kəm" tamaşası ilə açılmışdır. 1926-cı ildə Dağıstan Xalq Maarif Komissarı Alibek Taxo-Qodinin dəvəti ilə teatra 1926/1927-ci ilin qış mövsümündə Mahaçqalada işləyən RSFSR-in əməkdar artisti N. Sinelnikov (1855-1939) rəhbərlik etmişdir. 

1936-cı ildə teatra M. Qorkinin adı verilmişdir. Bu ildən mədəniyyət müəssisəsi M.Qorki adına Dövlət Respublika Rus Dram Teatrı adlanmağa başlanmışdır.

Teatrın fəaliyyət dairəsinə daimi bir dram truppasının və xüsusi olaraq dəvət olunmuş ansamblların tamaşalarını qurmaq, qonaq ifaçıların və yerli qüvvələrin iştirakı ilə konsertlər təşkil etmək, teatr işçilərinin təlimini təşkil etmək və DMSSR müəssisələrində dram dərnəklərinə kömək etmək daxil idi.

1952-1958-ci illərdə M. Qorki adına Dağıstan Rus Dram Teatrının baş rejissoru  DMSSR-in əməkdar incəsənət xadimi, DMSSR-in xalq artisti İsrail Moiseyeviş Sapojnikov olmuşdur (1898-1980).
İ.M.Sapojnikovun səhnələşdirdiyi əsərlər özünün estetik parlaqlığı ilə seçilirdi, tamaşaçılar arasında daim uğur qazanırdı. Uzun müddət teatrın repertuarına daxil olurdu və sosialist realizmi ruhu ilə aşılanırdı. İncəsənətdəki səmərəli yaradıcılıq fəaliyyətinə görə İ.M.Sapojnikov DMSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin medal və fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir.

1969-1971-ci illərdə baş rejissor P.Podervyanski, 1976-1983 -cü illərdə teatrda rejissor kimi çalışmışdır. 1981-1983-cü illərdə isə teatrın baş rejissoru Mixail Rabinoviç olmuşdur.
Teatr rejissorlar Feliks Berman, Nikolay Paraşiç, rəssam Eduard Puterbrotla (1985-1993-cü illərdə teatrın baş rəssamı) əməkdaşlıq etmişdir. 
## Müasir dövr
Teatr binası, görkəmli Dağıstanlı metal usta-rəssamı Manaba Maqamedovanın təklifi ilə gürcü memar K.Çxeidzenin layihəsi əsasında tikilmişdir. Mahaçqala şəhər rəhbərliyi Çxeidyeyə yerli memarlıq xüsusiyyətlərini nəzərə alacağı təqdirdə düşündüyünü həyata keçirməyə icazə vermişdir. Manaba Maqamedova teatr salonunun çil-çıraqlarını hazırlamışdır. Çıl-çıraqlar 8 ədəd olmuş və materialları tunc və misdir. Teatr binasının 900 və 400 yerlik iki tamaşa salonu var. 

1993-cü ildən teatr Skandarbek Tulparov tərəfindən idarə olunur. Onun təşəbbüsü və bilavasitə iştirakı ilə 2007-ci ildən Mahaçqalada Rusiya teatrlarının, Şimali Qafqaz respublikalarının və ölkələrinin Beynəlxalq Qara dəniz - Xəzər bölgəsi Festivalı keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Дагестанский драмтеатр им. М. Горького
Alissa Yaqi

və ya **Arisa Yaqi** – Yaponiya modeli və aktrisası. 2008-2012-ci illərdə "Nicola" jurnalının ekslüsiv modeli olmuşdur. 2012-ci ildən "Vivi" dəb jurnalının ekslüsiv modelidir. 2013-cü ildə "De ki, səni sevirəm" filmində Mequmi Kitaqava rolunda çıxış edərək aktrisa kimi debüt etmişdir.

## İlk illəri
Alissa Yaqi 31 iyul 1995-ci ildə Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasında anadan olmuşdur. Atası fransız, anası yapondur. İngilis və yapon dillərində səlis danışır, koreya və çin dillərini də öyrənib.

## Karyerası
Yaqi Hokkaydoda qurulmuş Actors Studio agentliyi ilə əməkdaşlıq edərək Teardrops qız qrupunda debüt etsə də, 2006-cı ilin oktyabrında oranı tərk etmişdir. "Qızıl kompas" filminin yaponca dublajı üçün sınaqlara qatılmış və müsabiqənin finalçısı olmuşdur. Bu zaman "Nicola" jurnalı tərəfindən kəşf edilmişdir. 2008-ci ilin fevralında jurnal üçün ekslüsiv modellik etməyə başlamışdır. 2012-ci ildə isə "Nicola" jurnalından ayrılmışdır. Həmin il "Vivi" jurnalının ekslüsiv modeli seçilmişdir.

2014-cü ildə Cənubi Koreyanın "Biz evlənmişik: Qlobal buraxılış" verilişində iştirak edərək Shinee qrupunun üzvü Kim Kibom ilə cüt olmuşdur. Oktyabr ayında A-Nation ilə Qızlar mükafatı ada kolleksiyasının birgə əməkdaşlığı ilə Sinqapurda keçirilmiş konsert tədbirində və Tayvandakı Super Qızlar Eksposunda modellik etmişdir. 2015-ci ildə Tokio podiumunun yaz/yay və Kobe kolleksiyasının yaz/yay şouları üçün model olmuşdur.

2016-ci ildə Tokio qızlar kolleksiyasının payız/qış şousunda modellik etmişdir. 20 avqust 2016-cı ildə ilk fotokitabı olan "Yaqi jurnalı" fotokitabını buraxmışdır.

2018-ci ildə Tokio qızlar kolleksiyasının payız/qış şousunda modellik etmişdir. 2019-cu ildə Rakuten Qızlar Mükafatının yaz/yay şousunun modeli kimi çıxış etmişdir. Yaqi Samantha Thavasa, Candy Stripper, Canmake kimi dəb və kosmetika brendlərinin mətbuat katibliyini etmişdir.

## Nəşrlər
### Fotokitablar

## Filmoqrafiya

### Musiqi videoları

### Televiziya

### Filmlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Mustafalı

* Mustafalı (Ağsu)
* Mustafalı (Qəzvin)
* Mustafalı (Xudabəndə)

## Həmçinin bax
* Mustafa (dəqiqləşdirmə)
Bettina Lamprext

**Bettina Lamprecht** () — alman aktrisa.

## Filmoqrafiyası
* 1999 *Alles Bob!*
* 1999 *Tatort* 
* 1999–2001 *Ritas Welt* 
* 2000 *Heimliche Küsse – Verliebt in ein Sex-Symbol*
* 2000 *Schule*
* 2001 *Leo und Claire*
* 2002 *Tattoo*
* 2003 *Mein erster Freund, Mutter und ich*
* 2004 *Endlich Sex!*
* 2004 *Kommissarin Lucas* 
* 2004 *Die Konferenz*
* 2005 *NVA*
* 2005 *Bis in die Spitzen*
* 2005 *Das Leben der Philosophen*
* 2006 *Polizeiruf 110* 
* 2007 *Der fremde Gast*
* 2007 *Lauf um Dein Leben – Vom Junkie zum Ironman*
* 2007 *Ein unverbesserlicher Dickkopf*
* 2007 *SOKO Rhein-Main* 
* 2008 *Little Paris*
* 2008 *Machen wir’s auf Finnisch*
* 2008 *König Drosselbart*
* 2009 *Für meine Kinder tu’ ich alles*
* 2009 *Mord ist mein Geschäft, Liebling*
* 2009 *Mein Flaschengeist und ich*
* 2010 *Trau’ niemals deinem Chef*
* 2010 *Lago Ness 2*
* 2010 *Otto’s Eleven*
* 2010-devam: *Krimi.de* (Tv dizisi)
* 2011 *SOKO Leipzig*
* 2011 *Uns trennt das Leben*
* 2012 *Und alle haben geschwiegen* 
* 2012 *Danni Lowinski* (Tv dizisi)
* 2012 *Rat mal, wer zur Hochzeit kommt*
* 2012 *Heiratsschwindler küsst man nicht*
* 2012 *Kommissar Stolberg*
* 2012 *Kleine Morde*
* 2013 *Helen Dorn: Das dritte Mädchen*
* 2014 *El viejo* (Tv dizisi)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
## Weblinks

* Agenturseite von Bettina Lamprecht
*
Lyuba Arsaliyeva

**Lyuba Arsaliyeva** () — Çeçen şairəsi, Rusiya Federasiyası Yazıçılar Birliyinin üzvü, Rusiya Federasiyası Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qroznı" televiziya və radio şirkətinin baş redaktoru. Əsərlərini rus və çeçen dillərində yazır.

## Bioqrafiya
### Gənclik dövrü
10 oktyabr 1979-cu ildə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Açxoy-Martan rayonunun Açxoy-Martan kəndində anadan olmuşdur. Lyuba 2 nömrəli orta məktəbdə oxuyur, sonra Çeçenistan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olur. Eyni zamanda Gənc Müxbirlər Məktəbində oxuyur. Sonra 7 nömrəli Axçoy-Martan orta məktəbində uşaqlara rus dili və ədəbiyyatından dərs deyir.

## Karyerası
Məktəb illərindən şeir yazmağa başlayır. Ruh halının incə bir şəkildə köçürülməsi romantizminə qapılır. Əvvəlcə düşüncələrini kağıza köçürmək qorxunc olur. Daxili təcrübələri, xəyalları və xəyalları haqqında əsasən qızcığaz lirik sətirlər yazır. Tədricən bu istək kök salır və zərurətə çevrilir. Əvvəlcə Lyuba yazdıqlarını göstərməkdən utanır, ancaq bu hobbi uzun müddət sirr olaraq qalmır. Şeirlər respublika qəzet və jurnallarında çıxmağa başlayır. "Orqa", "Vaynax", "Nana" kimi nüfuzlu ədəbiyyat və incəsənət jurnallarında əsərləri nəşr olunur. Kollektiv məcmuələrdə bir neçə şeir nəşr edilmişdir: "Cücərtilər" və "Bürclər".

2008-ci ildə Şimali Qafqazın gənc yazarlarının görüşündə iştirak etmişdir. 2009-cu ildə Çeçen Ədəbiyyatına Yardım Fondu vasitəsi ilə keçirilən respublika müsabiqəsində qalib olur. Avrasiya Yazıçılar Birliyinin, Moskva Şəhər Təşkilatı Yazıçılar Birliyinin mükafatı laureatıdır. M. Mamakayev adına Qızıl Qartal ordeni və A. Çexov adına medal ilə təltif edilmişdir. Lyuba Arsaliyeva şeirlə yanaşı, nəsr yazır və eyni zamanda çeçen dilindən rus dilinə tərcümə ilə məşğul olur. Çeçen və rus dillərində şeirlər yazır.

Çeçen dilində ilk toplusu "ЦӀархазмана аьлла доцуш…" Çeçenistan Respublikasının Xarici Əlaqələr, Milli Siyasət, Mətbuat və İnformasiya Nazirliyinin dəstəyi ilə nəşr olunan "Qroznenski Raboçi" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan kitabda həm şeir, həm də nəsr (qısa hekayələr) vardır.

Kitabın həcmi kiçik olsa da, 80 şeir və 4 kiçik hekayədən ibarətdir. Hamısı dərin məzmunludur, oxucunu həyatın mənası, yer üzündə insanın məqsədi haqqında düşünməyə vadar edir. Lyubanın şeirlərinin mövzusu dostluqdan, insanlar arasındakı münasibətlərdən ibarətdir. Şeirlərində əziyyət çəkir, narahat olur, nifrət edir, kədərlənir, amma həyatın çətinliyi altında əyilmir. İçlərində çox kədər var, amma ümidsizlik yoxdur. Düşüncələrinin qəhrəmanı olaraq güclü bir insandır. Tplusunda birincisi "Daymoxk" şeiridir. Tanınmış çeçen ifaçıları tərəfindən ifa olunan Lyubanın sözlərinə bir çox populyar mahnı yazılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Hannelore Hoger

**Hannelore Hoger** () — alman aktrisa.

## Filmoqrafiyası
* *Artists Under the Big Top: Perplexed* (1968)
* *The Lost Honour of Katharina Blum* (1975)
* *Germany in Autumn* (1978)
* *Kraftprobe* (1982)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Petimat Petirova

**Petimat Petirova** () — Çeçen şairəsi və jurnalisti, Çeçenistan Respublikası Yazıçılar Birliyinin və Çeçenistan Respublikası Jurnalistlər Birliyinin üzvü, 2017-ci ilin oktyabrından " Qoç" ədəbi-bədii jurnalının baş redaktorudur.

## Bioqrafiya
1998-ci ildə Elistanjinski orta məktəbini, 2004-cü ildə Çeçenistan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirir.

## Karyera
Bir neçə il Xattuni kəndində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyir. 2006-cı ildən Qroznıda kitab nəşriyyatında işləmişdir.

Petimat Petirova işdən asudə vaxtlarında sevdiyini edir — şeir yazır. Şairə ilk şerlər toplusunu 2009-cu ildə buraxır. Petimat yalnız Çeçen dilində yazır. 2008–2017 Petimat "Zori İslam" qəzetində baş redaktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

2006–2008-ci illərdə Qroznı şəhərində kitab nəşriyyatında çalışır. Petimatın şeirləri "Nana", "Orqa", "Vaynax", "Stelaqad" (Göyqurşağı) jurnallarında və "Islaman zanarsh", (Zori Islam) "Daimoxk", "Hiekharxo" qəzetlərində, "Zluqa" (Arı) yumoristik jurnalında nəşr olunur. . Özünü nəsrdə, şeirdə və jurnalistikada sınayır. Petimatın şeir və hekayələri "Marqkalş" (Xvorostinki), "Çeçen hekayəsi" kimi məcmuələrə daxil edilmişdir. "Satiysaman zaza" adlı şeirlər toplusu nəşr edilmişdir.

2015-ci ildə tədqiqatçı, filologiya elmləri namizədi Həmzət Yandarbiyevin şairin yaradıcılığına həsr olunmuş "Çeçen poeziyasının ümid rəngidir" adlı məqaləsi dərc edilmişdir. Poeziyaya gəlməzdən əvvəl müəllim, jurnalist işləmiş və artıq müəyyən həyat təcrübəsinə malik olmuşdur.
2017-ci ildə Petimat "Qoç" ədəbi və incəsənət jurnalının işini davam etdirmək fikri ilə çıxış etdir. Yenilənmiş jurnal 999 nüsxə tirajla nəşr olunur. Yenilənmiş "Qoç" jurnalının ilk nömrəsi Petimatın şəxsi hesabına nəşr olunur. Jurnal hazırda dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir. Çeçen dilinə olan mətnləri Petimat və həmkarları, çeçen şair və yazıçıları tərcümə edirlər. Jurnal ayda bir dəfə olmaqla nəşr olunur. "Qoç" jurnalının baş redaktorunun birinci müavini Lyuba Arsaliyevadır. Jurnal çeçen dilində nəşr edilir.
Petimat Çeçenistan Respublikası Yazıçılar Birliyinin və Çeçenistan Respublikası Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.

## Mənbə
*  Петимат Петирова: Перевод — творчество мужественных 03 Январь 2018
* 
* 
* 

## İstinadlar
Dini turizm

**Dini turizm** (inanc turizmi və ya mənəvi turizm) - dini hökmləri yerinə yetirmək, dini abidələri ziyarət etmək və ya dinlərin müxtəlif dövr tarixlərini öyrənmək məqsədiylə edilən səyahətlərdir.

Analoji olaraq mənəvi turizm mənəvi məqsədlərlə edilən səyahətləri əhatə edir. Bu, dini turizm ola bilər, amma bəzən daha geniş mənalar da daşıya bilər.

## Həcc ziyarətləri
Həcc əsasən uzun məsafədə dini, yaxud mənəvi motivli səyahətdir. Antik dövrlərdən bəri bir çox dinlərdə müxtəlif cür yerinə yetirilir. Dünyada ən böyük həclərdən biri müsəlmanları Məkkəyə etdikləri həcc ziyarəti hesab olunur.

## İstinadlar
Qreysi Karvalyo

**Qreysi Karvalyo** () – Braziliya modeli. The Lions (Nyu-York, Los-Anceles), Oui Management (Paris), Why Not Model Management (Milan), Select Model Management (London) agentlikləri ilə əməkdaşlıq edir.

## Karyerası
Qreysi Karvalyo modellik karyerasına 2007-ci ildə 18 yaşında ikən San-Pauluda yerli müsabiqəyə daxil olduqdan sonra başlamışdır. 2008-ci ildə Dəb həftəsində debüt etmişdir. Rio Dəb Həftəsinin ən çox təklif alan modeli olmuşdur: 39 dəb şousunun 35-ində podiuma çıxmışdır. Dəb həftəsindəki uğurlarından, "L'Officiel" jurnalının üz qabığında göründükdən və "Vogue", "Elle" kimi jurnallarda bəhs edildikdən sonra Marilyn agentliyi ilə müqavilə bağlamışdır. Burberry brendi, Karl Lagerfeld, Ralf Loren, Vera Vonq və Vivianna Vestvud kimi dizaynerlər üçün modellik etmişdir.

2009-cu ilin payızında ilk dəfə Nyu-York və Parisin dəb həftələrində podiuma çıxmış, Karoliaa Herrera, Maks Azriya, Cambattista Valli və Stella Makkartni kimi dizaynerlər üçün modellik etmişdir. Miu Miunun yeganə rəng modeli olmuşdur. 2009-10-cu illərdə DKNY moda evinin, 2010-cu ildə Tommy Hilfinger brendinin siması olmuşdur.

Karvalyo qadınalt platarları, çimərlik geyimləri və kataloq modelliklərinə görə məşhurdur, H&M, Next və Calzedonia brendləri üçün modellik etmişdir. 2010 və 2015-ci illərdə Victoria's Dəb Şousunda podiumda çıxış etmişdir. 2010-cu ilin Pirelli təqvimində yer almışdır.

Muay tay və ciu-citsu idman növləri ilə məşğul olur. Hətta buna görə 2017-ci ildə Marşon Linçin idman brendinin siması olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qreysi Karvalyo models.com saytında.
*
Şatoy rayonu

**Şatoy rayonu** ()  —  Rusiya Federasiyası, Çeçenistan Respublikasının tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Şatoy kəndidir.
## Coğrafiya
Rayon respublikanın cənub hissəsində, dağlıq bir ərazidə yerləşir. Şimalda Qroznı rayonu, qərbdə Çeçenistanın İtum-Kali rayonu, şərqdə Şaroy rayonu və cənubda Urus-Martan rayonu ilə həmsərhəddir. Hər tərəfdən ölkənin rayonları ilə sərhəddir. Rusiyanın digər subyektləri və xarici ölkələrlə sərhədə malik deyil. 
Rayonun ərazisi 876.26 km²-dir. Onun ərazisinin əhəmiyyətli bir hissəsini Arqun dərəsi tutur.
## Tarix
İstər Birinci, İstərsə İkinci Çeçensistan Müharibəsi dönəmində rayon ərazisində əhəmiyyətli döyüşlər olmuşdur. 16 aprel 1996-cı ildə YarıMarda döyüşü baş tutur. 22-29 fevral 2000-ci ildə baş tutan Şatoy döyüşü federal qüvvələrin qalibiyyəti ilə nəticələnir. 29 fevral tarixində Rusiya bayrağı Şatoyun mərkəzindəqaldırılır. Lakin iki böyük silahlı birləşmə (Əmir Xəttab və Ruslan Qelayevin başçılıq etdiyi dəstələr) mühasirədən çıxmağı bacarır. 29 fevral - 1 mart 2000-ci ildə 776-cı yüksəklikdə döyüş federal qüvvələrinm məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir. 

16 aprel 2009-cı ildə silahlı birləşmələrin üzvləri ilə Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin hərbçiləri arasında döyüş baş tutur. Bu, İkinci Çeçenistan kampaniyasının son döyüşü olur.

1 yanvar 2020-ci ildə Qroznı rayonu ərazisinin bir hissəsi, eləcə də Açxoy-Martan rayonunun Staro-Açkoy kənd sovetliyi ərazisinin bir hissəsi Şatoy rayonuna verilir. 
## Əhali
Əhalisi 25 175 nəfərdir. Əhalinin sıxlığı 1 kv km-ə 30.54 nəfərdir. Şaroy rayonun əhalisi ümumi əhalinin 1,68% -ni təşkil edir. 

; Urbanizasiya
Rayon ərazisində ümumi əhalinin olduqca az hissəsi şəhərlərdə yaşayır.

; Milli tərkib
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir:

## İnzibati ərazi bölgüsü
Şatoy rayonuna eyni adlı 19 inzibati ərazi vahidliyi daxildir. Ümumilikdə 37 kənd tipli yaşayış məntəqəsi mövcuddur. 1 yanvar 2020-ci ildə Daçu-Borzoy, Laxa-Varandi, Çişki və Yarış-Mardi kənd yaşayış məntəqələrinin əraziləri Qroznı rayonundan Şatoy rayonuna verilir.

## Həmçinin bax
* Banduk

## İstinadlar
Mari Qruber

**Marie Gruber** () — Alman aktrisa.

## Filmoqrafiyası
### Kino
* 1981: "Bürgschaft für ein Jahr"
* 1983: * ... schwierig, sich zu verloben *: Dora
* 1984: * Bockshorn *: Plättbrett
* 1984: * Das Eismeer ruft *
* 1986: * Je t'aime, chérie *: Martina
* 1986: "Der Traum vom Elch": Anette
* 1989: "Grüne Hochzeit": Angetrunkene
* 1991: "Lord Hansi": Marion Paschke
* 1991: "Go Trabi Go": Rita Struutz
* 1992: * Das war der wilde Osten *: Rita Struutz
* 1994: * Alles auf Anfang *: Kinoangestellte (Kino işçisi)
* 1995: "Einsteins Baby": Melissa
* 2000: "Fernes Land Pa-Isch": Frau Krautwein
* 2001: * Enten şeması Ente *: Bäuerin
* 2003: * Ein Schiff bütün dünyaya satılır *: Moni
* 2003: "Eierdiebe": Gabriele Schwarz
* 2003: "Befreite Zone": Inge Resser
* 2004: "Zur Zeit verstorben"
* 2005: * Liebes Spiel *: Marie
* 2005: * Nimm dir dein Leben *: Marlies Beutel
* 2006: "La Vie des autres" ("Das Leben der Anderen"): Frau Meineke
* 2006: "Maria am Wasser": Maria
* 2007: * Alle Alle *: İna
* 2007: * Zeit der Fische *: Frau Pockrandt
* 2008: * Son Yuma *: Dəbdəbəli Qadın
* 2008: "Jerichow": Kassierin
* 2008: * Oxucu *: Həmsöhbət
* 2009: * Yasəmən, yasəmən *: Buxhandlerin
* 2010: "Boxhagener Platz": Nachbarin
* 2010: * Trois *: Kassiererin BE
* 2011: * Sənə Telefon Edirəm *: Evsiz Qadın
* 2012: 'Die weiße Mücke': Frau Kallenbach
* 2012: * Stolz des Ostens *: Tante Emma
* 2013: * Wechselspiel *: Ramona
* 2013: * Sputnik *: Frau Schwartze
* 2014: * La Belle et la Bête *: Adèle
* 2014: * Marta *: Marta
* 2014: * Das Ende der Geduld *: Justizsenatorin
* 2014: "Das kalte Herz": Peters Mutter
* 2015: * Krüger aus Germany *
* 2016: * Frantz *: Magda Hoffmeister
* 2016: * Hey Bunny *: Hannah

### Televiziya
* 2009: "Ich steig 'Dir aufs Dach, Liebling", Kathrin Feistl rolunda
* 2013: "Papa auf Probe" rolu: Udo Witte 
Bu kaynak metin hakkında daha fazla bilgiEk çeviri bilgileri için kaynak metin gerekli
Geri bildirim gönder
Yan paneller

## İstinadlar
Ava Çelik

**Ava Çelik** () — Alman aktrisa.

## Filmoqrafiyası
* 2006: *Show Time* 
* 2008: *Die Stein* 
* 2009: *SOKO Leipzig* 
* 2011: *Geschwisterliebe* 
* 2012: *Klinik am Alex* 
* 2013: *Danni Lowinski* 
* 2013: *Notruf Hafenkante* 
* 2014: *Kückückskind* 
* 2014: *SOKO Stuttgart* 
* 2014: *Die Freischwimmerin* 
* 2015: *Frühling zu zweit* 
* 2015: *In aller Freundschaft – Die jungen Ärzte*
* 2015: *Die Neue* 
* 2016: *Zeit für Frühling* 
* 2016: *Hundertmal Frühling* 
* 2016: *Tschiller: Off Duty* 
* 2016: *Tatort: Zorn Gottes*

## İstinadlar
Cümə məscidi (Maykop)

**Maykop Cümə məscidi**   — Adıgey Respublikasının Maykop şəhərinin əsas katedral cümə-məscidi. Adıgey Respublikası və Krasnodar Diyarı Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin yerləşdiyi yerdir. Məscidin tikinti Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin keçmiş vəliəhdi-Əl-Qasimi qəbiləsinin üzvü  Хalid Bin Sakr-əl-Qasiminin şəxsi vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Məscidin imamı İbrahim Şxalaxovdur. 
## Tarixi
XIII əsrdə Şimali Qafqaz Qızıl Ordanın tərkibinə daxil oldu və adıgeylər də daxil olmaqla əhalinin əksəriyyəti Özbək xanın (1312-1342)dövründə islamı qəbul etdi. 

XVII əsrdə Osmanlı səyyahı Övliya Çələbi dağlarda yaşayan adıgeyləri ziyarət edərək, "Adıgeylərin Allah dininə sitayiş etdiyini və donuz əti yemədiyini" bildirir.

XIX və XX əsrin əvvəllərində, Adıgey kəndlərinin əksəriyyətində bir neçə məscid fəaliyyət göstərirdi.

Sovet dövründə, din əleyhinə kampaniya çərçivəsində tarixçilər və publisistlər islamın Adıgey tarixinə və mədəniyyətinə təsirini minimuma endirməyə çalışırdılar. Mistik təsəvvürlərə və insanların sadə cahilliyinə əsaslanan qədim bütpərəst dinlərin öyrənilməsinə üstünlük verilirdi. Ateist məqsədlər üçün, adıgeylərin güclü islam tərəfdarlarının olmadığı barədə yalançı bir nəzəriyyə hazırlanmışdı. Bu mif hələ də ictimai şüurda və bəzi elm adamları arasında bu günə qədər mövcuddur.

Lakin buna baxmayaraq, SSRİ dağıldıqdan sonra əhali yenidən sərbəst şəkildə dinlə məşğul olmağa başlayır. Nəticədə məscidlərin də sayı artır. 2019-cu ildə artıq Adıgeydə 40, Krasnodar diyarında 7 məscid fəaliyyət göstərirdi. Lakin bu məscidlərin xırda olması, əhalinin artan tələblərini ödəmirdi. Nəticədə Adıgey Respublikası rəhbərliyi yeni iri məcsidin tikilməsinə qərar verdi.
## Tikintisi
Maykop şəhərinin Cümə Məscidi respublika rəhbərliyinin təşəbbüsü ilə inşa edilmişdir. Tikinti işləri Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin keçmiş Ras əl-Xaimah vəliəhd şahzadəsi-Əl-Qasimi qəbiləsinin üzvü şahzadə Xalidə bin Sakr əl-Qasiminin şəxsi vəsaiti hesabına aparılıb. Binanın dizaynı Adıgey Respublikasının əməkdar rəssamı Abdulah Bersirov tərəfindən hazırlanıb.

Cümə Məscidinin inşası 1999-cu ilin aprelində başlamış və rekord müddətdə 18 ay ərzində bitmişdir. Məscidin inşası 2000-ci ilin oktyabrında tamamlanmışdır. 2000-ci il noyabrın 2-də Cümə Məscidinin təntənəli şəkildə açılşı baş tutmuşdur.
## Xüsusiyyətləri
Məscidin xarici üzü ağ daşdan hazırlanmışdır. Minarələrin günbəzləri və günbəzlərin üzəri göyü simvolizə edən mavi rəngllə rənglənmişdir.Məscid binası əsas binanın mərkəzində yerləşən 4 kiçik qübbə, ardınca 4 minarə ilə əhatə olunmuş cəmi 5 günbəzə malikdir.

Məscidin daxili divarları müasir qızılı şriftlə yazılmış Qurandan ayələrlə bəzədilmişdir.

Cümə məscidi Maykop şəhər meydanlarından birində "Dostluq" meydanında Maykopskaya küçəsini ikiyə bölərək Sovetskaya və Pioneerskaya küçələri arasında,  yerləşir. Məscidin rəsmi ünvanı Sovetskaya küçəsi, 200-dür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rusiyadakı məscidlərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* Майкопская Соборная мечеть
Calka cümə məscidi

**Sultan Delimxanov adına Calka cümə məscidi**   — Çeçenistan Respublikası Qudermes rayonu, Calka kəndində yerləşən Qafqaz magistral yolunun yaxınlığında tikilmiş, kəndin ən böyük Cümə məscidi. Məscid Dövlət Dumasının deputatı Adam Delimxanovun atası Sultan Delimxanovun adını daşıyır.
## Tarixi
Sultan Saytarbiyeviç Delimxanov adına kafedral məscidi, Dövlət Dumasının deputatı A.S.Delimxanovun atasının şərəfinə adlandırılmışdır.
 
Məscidin inşasına 2009-cu ildə başlanılıb. Bu layihə Əhməd-Hacı Kadırov adına Regional İctimai Fond tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Tikintisi iki il çəkən məscidin açılışı Çeçenistan Respublikasının Prezidenti Əhməd-Hacı Kadırovun 60 illik yubileyinə təsadüf etmişdir. 23 avqust 2011-ci ildə məscidin təntənəli açılışı oldu, burada yerli sakinlər və Çeçenistan Respublikasının rəhbərliyi iştirak edirdi: Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatı Adam Delimxanov, Çeçenistan Respublikası Hökumətinin sədri Odes Baysultanov, Parlamentin sədri Dukuvaxa Abdurahmanov, hökumət üzvləri, şəhər və rayonların rəhbərləri. Mərasimin fəxri qonaqları həmən günü Qroznıda keçirilən "İslamda təsəvvüfün yeri və rolu" Beynəlxalq İslam Konfransının iştirakçıları idi.

## Memarlığı
Məscidin memarlığı iki üslubu özündə birləşdirir - biri klassik Osmanlı, digəri isə Bizans üslublarıdır. Memarlıq görünüşünə görə məscid respublikanın digər yaşayış məntəqələrindəki Cümə məscidlərinə bənzəyir, lakin ona özünəməxsusluğu vermək üçün Calka məscidinin memarlığında əhəmiyyətli dəyişikliklər edildi. Ən yaxşı türk daş oyma, taxta oyma və rəsm ustaları məscidin daxili və xarici daxili tənzimlənməsi üzərində çalışdılar.

Məscidin xarici və daxili divarları mərmər — travertenlə, məbədin içi isə Mərmərə dənizindəki Mərmərə adasında (Türkiyənin Balıkəsir vilayəti) çıxarılan ağ mərmərlə bol-bol bəzədilmişdir.

Məscidin ümumi sahəsi 2000 kvadratmetr, tutumu 5 min nəfərdir. Məscid hündürlüyü iyirmi metrdən çox və diametri 15,5 m olan böyük bir günbəzlə taclanır. Mərkəzi günbəzin altında "Swarovski" daşları ilə bəzədilmiş 6 metrlik qızıl örtüklü çilçıraq var. Şimal tərəfdən məscidə bitişik yay qalereyası mövcuddur. Məscid azan oxumaq üçün iki eyvanı olan 47 metrlik dörd minarə ilə əhatə olunmuşdur. Məscidin yaxınlığında kiçik park yerləşir.

## Qalereya

Мечеть в Джалке 2.jpg|Məscidin fonunda ərəb xəttatlıq yazısı, 2012
IMG 20180616 121809Джалкхера нартол.jpg|Qafqaz şosesi R-217 tərəfdən məscidin görünüşü
Мечеть Джалке.jpg|Calka kəndindəki Köhnə Cümə məscidi


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rusiyadakı məscidlərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* 
* 10 уникальнейших мечетей России
Alxan-Yurd cümə məscidi

**Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayev adına Alxan-Yurd cümə məscidi** () — Çeçenistan Respublikası Urus-Martan rayonu, Alxan-Yurd kəndində yerləşən Qafqaz magistral yolunun yaxınlığında tikilmiş, kəndin ən böyük Cümə məscidi. Məscid Çeçenistan Respublikasının ilk müftisi Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayevin adını daşıyır. 
## Tarixi
1883-cü ildə Alxan-Yurt kəndində əsas Cümə məscidi olan 7 məscid və 6 məhəllə məscidi fəaliyyət göstərirdi.. Lakin Sovet hakimiyyəti illərində bütün məscidlər bağlanmış və yaxud dağıdılmışdı.

Alxan-Yurd cümə məscidi alim və ilahiyyatçı Məhəməd Bəşir Hacı Arsunkayevin adını daşıyır. Maqomed-Bəşir-Hacı Çeçenistan Respublikasının ilk müftisi olmuşdur.
## Tikintisi
Müsəlman ziyarətgahının inşası layihəsinin müəllifi Qroznı şəhərinin baş arxitektoru Balaudi Maqomadov olub. Məscidin inşasına 2008-ci ildə başlanmışdır. Lakin 2009-cu ildə çeçen iş adamı Adam Albakovun məscidin inşasına maliyyə dəstəyi göstərməsi ilə işlər daha da canlanmışdır.

Məscidin inşasında neft sənayeçisi Mixail Qutseriyev böyük köməklik göstərmişdir. Məşhur iş adamları Guri Muzayev və Vaxa Ağayev də məscidin inşasında fəal iştirak ediblər. Məsciddə eyni vaxtda iki mindən çox adam namaz qıla bilər. Məscid üç mərtəbədən ibarətdir. Qübbələrin forması şərq memarlığına bənzəsə də, qədim zamanlardan Çeçenistanda böyük komplekslərin inşasında istifadə edilmişdir. Məscidin tikintisi üçün bütün texniki avadanlıqlar xaricdən - Almaniya, İtaliya, İspaniya və Yunanıstandan gətirilmişdir.

Məscidin inşasına Çeçenistan, Dağıstan, İnquşetiya və Rusiyanın digər bölgələrindən ustalar cəlb olunmuşdu. Dekorasiya açıq qəhvəyi rəngli "Dağıstan daşı" ilə hazırlanıb ki, bu da məscidin görünüşünə xüsusi lütf verir. Dam xüsusi bir texnologiya ilə, Finlandiya kompozit materialından hazırlanmışdır.

Birinci mərtəbədə 400-ə qədər şagirdin İslamın əsaslarını öyrənəcəyi mədrəsə yerləşir. Oğlan və qızlar üçün ayrı otaqlar mövcuddur. Həmçinin tələbələr üçün ayrıca namaz otağı da vardır. Mədərəsədə oxuyan şagirdlər geyim və dərs ləvazimatı ilə məscidin hesabına təmin olunurlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rusiyadakı məscidlərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* 
* 10 уникальнейших мечетей России
Misir tanrıları (film, 2016)

***Misir tanrıları*** () — Misir mifologiyası əsasında Aleks Proyasın rejissorluğunu üstləndiyi fantastik macəra filmi. Film Dünyanı və sevgilisini Setdən qurtarmaq üçün ölümlü bir oğruyla ortaq olan Misir tanrısı Hordan bəhs edir.

## İstinadlar
Dəyanət Osmanlı

**Dəyanət Osmanlı** (əsl adı: *Dəyanət Osman oğlu Bayramov*; ) — Azərbaycan şairi, publisisti və jurnalisti. O, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və Prezident təqaüdçüsüdür.

## Həyatı
Dəyanət Osman oğlu Bayramov 16 iyun 1965-ci il tarixində SSRİ respublikalarından olan Gürcüstanın Bolnisi rayonundakı Saraçlı kəndində anadan olmuşdur. O, 1972-ci ildə Saraçlı orta məktəbində təhsil almış, bir il sonra Azərbaycana köçərək Sumqayıtda Xovlu iplik fabrikində işləmişdir. Osmanlı SSRİ Silahlı Qüvvələrində xidmət etdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə qəbul olmuş və 1991-ci ildə oradan məzun olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Dəyanət Osmanlının ilk şeirləri 1989-cu ildə "*Ədəbiyyat və incəsənət*" qəzetində və "*Ulduz*" jurnalında dərc olunmuşdur. Bundan sonra o, "*[[Ulduz (jurnal)|Ulduz]]*", "*[[Azərbaycan (jurnal, 1923)|Azərbaycan]]*" jurnallarında və "*Ədəbiyyat və incəsənət*", "*Dədəm Qorqud*", "*Yol*", "*Oğuz eli*" və digər mətbuat orqanlarında öz şeirləri, publisistik məqalələri ilə vaxtaşırı çıxış etmişdir. Osmanlı əmək fəaliyyətinə "*Mübariz*" qəzetində şöbə müdiri kimi başlamışdır. O, sonradan "*Fəryad*" qəzetində şöbə redaktoru (1990–1992), "*[[Azərbaycan (qəzet, Azərbaycan)|Azərbaycan]]*" qəzetində müxbir, parlament müxbiri (1992–2005) vəzifəsində çalışmışdır. Osmanlı 1992-cü ildə "Avanqard" Ədəbi Birliyini yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. O, 1995-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur, 1997-ci ildən isə Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin üzvüdür. Osmanlı Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin Baş redaktorudur. O həmçinin, "Türk Dünyası İnfo" İctimai Birliyinin sədridir.

Dəyanət Osmanlının şeirləri bir sıra xarici jurnallarda yayımlanmışdır.

## Şəxsi həyatı
Dəyanət Osmanlı evlidir. Onun üç uşağı var.

## İstinadlar
Mert Çelik

**Mert Çelik** () bir azərbaycanlı futbolçu kimi oyanayır. Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçinin futbolçusu.

## Kareyası
### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
19 sentyabr 2020 ci ildə Neftçi Mert Çelik ilə müqavilə bağladı.

## Uğurları
### Klub
 Neftçi
* Azərbaycan Premyer Liqası
** Qalib (1): 2020/21
### Milli yığma

## İstinadlar
1.Mert Çelikin kareyası 

2."Neftçi" türkiyəli futbolçu ilə müqavilə bağladı
Min Si

**Min Si** (; ) — Çin modeli. 2009-cu ildə qatıldığı bir televiziya müsabiqəsindən sonra peşəkar model karyerası başlamışdır. 2011-ci ildə Givenchy Yüksək Yaz Şousunda debüt edərək beynəlxalq model kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. 2011-ci ildə Givenchy brendinin bir kolleksiyası üçün modellik etmiş, brendin payız/qış reklam kampaniyasının siması olmuşdur. Si 2013-cü ildə Victoria's Secret Dəb Şousunda modellik etmişdir.

## Karyerası
2008-ci ildə Si Dragon Television kanalında yayımlanan "Get! Şərq mələkləri" müsabiqəsində iştirak etmişdir. Bu onun televiziyadakı ilk əsas çıxışı idi.

Kollecdən məzun olduqdan 2 il sonra Elite Model Look müsabiqəsinə qatılmışdır. Bu müsabiqə Elite Model Management tərəfindən təşkil olunan dəb modeli tədbiri idi. Müsabiqədən qısa müddət sonra Givenchy brendi tərəfindən modellik təklifi almış, Givenchy Yüksək Kuturye Şousunda debüt etmişdir. Həmin il beynəlxalq səviyyədə modellik etməyə başlamışdır. 2010-cu ildə Givenchy brendinin payız/qış kampaniyasında yer almış, Mert Alas və Markus Piqqott tərəfindən çəkilmişdir. Si 2011-ci ildə Nyu-York Dəb həftəsinin payız/qış şousuna qatılmış, Şu Pei, Sun Feyfey və Liu Ven kimi digər çinli modellərlə birlikdə çıxış etmişdir.

2013, 2014, 2015, 2016, 2017 və 2018-ci illərdə Victoria's Secret Dəb Şousunda modellik etmişdir. 2014-cü ildə Maykl Kors Miranda Kerr və Rouzi Hantinqton-Vaytli ilə birlikdə Min Sini də ekstarvaqanzasına dəvət etmişdir. Si Kors və Hantinqton-Vaytli ilə birlikdə Met qalasının qırmızı xalça mərasimində iştirak etmişdir. 2015-ci ildə Balmain moda evinin kreativ direktoru Olivye Rusten onu Alessandra Ambrosio, Adriana Lima, Konstans Yablonski, Teylor Hill, Joan Smolls, Sindi Bruna, Cordan Dann, Karli Kloss, Maqdalena Frontskovyak, Devon Vindzor və Lili Donaldson ilə birlikdə Balmain payız şousuna dəvət etmişdir. 2015-ci ildə Karl Lagerfeld Sini brendinin yeni kampaniyasında iştirak etmək üçün seçmişdir və o, Kendall Cenner ilə Saşa Luss ilə əməkdaşlıq etmişdir.

## Şəxsi həyatı
2019-cu ilin mayında Honkonq-Makao maqnatı Stenli Honun oğlu olan Mario Ho ilə nişanlanmış, iyulda isə evlənmişdir. 2019-cu ilin oktyabrında Ronaldo adlı bir oğlu olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Fişt zirvəsi

**Fişt** ( — "ağ baş") — Baş Qafqaz silsiləsinin qərb hissəsindəki dağ zirvəsidir. Mütləq hündürlüyü - 2867.7 metrdir.

## Təsviri
Fişt, Oşten və Pşexa-Su zirvələri ilə birlikdə Fişt-Oşten massivini formalaşdırır. Massivin zirvələri Qafqazda ilk alp tipli zirvələrdir (qərbdən şərqə doğru hərəkət edir), yəni subalp və alp dağ çəmənliklərinin geniş kəmərinə malik olaraq meşənin yuxarı sərhədindən xeyli yuxarı qalxırlar. Bundan əlavə, Fişt Qafqazın ən qərb zirvəsidir, yamaclarında buzlaqlar (Böyük və Kiçik Fişt buzlaqları) və əhəmiyyətli qaya fayları var.

Struktur olaraq, Fişt, əhəng daşı qatlarından ibarət blok yüksəlişidir. Qalın əhəng daşı təbəqələri çoxsaylı və müxtəlif karst formalarının (kraterlər, mağaralar) inkişafına kömək edir. Dağın kənarındakı məşhur mağaralardan biri də, Uçan Quş mağarasıdır. 1994-cü ildən bəri Rusiyanın ən dərin mağaralarından biri olan Fiştdə Ağ Ulduz mağara sistemi araşdırılır.

Böyük Fişt buzlağında 1B kateqoriyalı klassik dırmanış marşrutu var. Həmçinin, ən çətin 6A kateqoriyalı dırmanış marşrutuda fəaliyyət göstərir.

Dağın bir zamanlar qədim Tetis okeanındakı mərcan quruluşunu izah edən bir ada olduğuna inanılır.

Pşexa çayı Fişt yamaclarından qaynaqlanır, Belaya çayı mənbəyi Fişt və Oşten zirvələrindən başlayır, Pşexa çayının aşağı axarında çaya qovuşaraq Kuban çayına tökülür. Şaxe çayı da mənbəyini Fişt zirvəsindən götürürür, lakin Qara dənizə tökülür. Dağın qərb divarından hündürlüyü təxminən 200 m olan Pşexa şəlaləsi axır.

## Mədəniyyətdə
Dağ, Soçidə XXII Qış Olimpiya Oyunlarının açılışı zamanı nümayiş olunan "Rus əlifbası" adlı videoda xatırlanır. Bu dağ zirvəsinin adına Soçi şəhərində bir stadion fəaliyyət göstərir.

## Qəzalar
Fişt zirvəsi turist və idmançıların ənənəvi ziyarət etdikləri dağ zirvəsidir. Belə ki, zirvədə tez-tez turist yürüşləri və alpinist yarışmaları keçirilir. Bu səbəbdən dağ zirvəsində qəza və insan itkiləri də olmuşdur. Xüsusən 1975-ci və 1986-cı illərdə Fişt zirvəsində qrup ölümləri baş verib. Həm də 1981-ci ildə dağdakı mağaraları tədqiq edən speleoloqlar da tələf olublar. Qəzalar əsasən qar uçqunları və buzlaqların sürüşməsi nəticəsində baş verib.

## İstinadlar
Kurort gölü

**Kurort** və ya **Dördüncü göl**  — Kabara-Balkariya Respublikasında, Nalçik şəhərində süni göl. XX əsrin ortalarında Nalçik şəhər parkında süni olaraq yaradılan dört göldən dördüncüsü..

## Coğrafi mövqeyi
Kurort gölü Nalçik şəhərinin cənub hissəsində, Dolinsk kurort rayonu ərazisində yerləşir. Gölün dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 577 metrdir. Göl cənubdan və şərqdən Meşəli silsiləsi ilə əhatələnib.

## Xarakteriskası
Kurort gölü 1960-cı ildə süni şəkildə yaradılıb. Göl ümumən Böyük Kizilovka dağının şimal ətəklərində yerləşir. Göl Nalçik dağ çayının suyu ilə doldurulur. Çayın gölün cənub-şərqindən axır. Gölün maksimal dərinliyi ilin fəsillərindən asılı olaraq dəyişilir. Yayda maksimal dərinlik 7 metr olur. Gölün orta dərinliyi 3 metrdir. Yazda və payızda maksimal dərinlik 4-5 metr arasında dəyişir. Qış aylarında göl suyu axıdılaraq təmizlik işləri aparılır. Son illər maliyyə çatışmazlığı və mövcud digər layihələrə görə göl suyunun təmizlənməsi müntəzəm aparılmır. Şəhərdə olan digər göllər artıq tam qurumuş haldadır. Kurort gölünün ərazisində isə xüsusi otellər tikilmək planlaşdırılır. Nəticədə göl sahəsi kiçilməli və qurumaq təhlükəsi yaranacaq. 

Şəhər parkında olan dörd göldən ancaq Kurort gölündə çimməyə icazə verilir. Çimərlik mövsümü mayın sonundan oktyabrın əvvəlinə kimi davam edir. Gölün şimal və şərq sahillərində uşaq çimərliyi üçün nəzərdə tutulub və xüsusi qurğular mövcuddur. Çimərlik mövsümündə xüsusi xilas edici xidmət fəaliyyət göstərir. Göl ətrafında ağlar söyüdü ağacları əkilib. 

Göldə müxtəlif əyləncə formalarından istifadə edərək istirahət etmək mümkündür. Göl suyunda katamaran, qayıq və su velosipedi fəaliyyət göstərir.

1990-cı illərin ortalarından göl üzərindən kanat yolu fəaliyyət göstərməyə başlamış. Kanat xətti Böyük Kizilovka zirvəsinə gedirdi. 2014-ci ildə kanat yolu təmir edilərək yeniləndi.

Göl ətrafının iqlimi dağlıq iqlimdir. İyul ayının orta aylıq temperaturu +25°…+28° olur. Qış ayları sərt keçir. Yanvar ayının orta temperaturu −3°…-5°С arasında dəyişir. Orta illik yağıntının miqdarı 600 mm-dir.

## Şəkillər

Fayl:Озеро Курортное 075.jpg|Gölün cənub sahilinin görünüşü
Fayl:Озеро Курортное 078.jpg|Şimal sahili
Fayl:Озеро Курортное 079.jpg|Gözətçi qülləsinin göldən görünüşü
Fayl:Озеро Курортное.jpg|Payız aylarında gölün görünüşü


## İstinadlar
İzmir parkı

**İzmir parkı** – Azərbaycanın Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda yerləşən park. Parkda eyniadlı restoran da fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Park keçmişdə xalq arasında **Pojarnıy parkı** kimi tanınırdı, çünki keçmişdə yanğından mühafizə xidmətinin bağçası idi. Bakı ilə İzmir şəhərləri qardaşlaşdıqdan sonra parka İzmir parkı adı verilmişdir. Keçmişdə parkın ərazisində ərik, alma, heyva, tut kimi meyvə ağacları da bitirdi. Meyvə ağaclarından bəziləri hələ də parkda qalıb.

2009-cu ilin fevral ayında İzmir parkında əsaslı təmir və yenidənqurma işləri həyata keçirilib və park abadlaşdırılıb. Yenidənqurma işləri may ayında başa çatmışdır.

## Xüsusiyyətlər

Bir hektara yaxın ərazini əhatə edən parkda hündürlüyü 8 metr, diametri 14 metr, çəkisi 10 ton olan qranit daşdan və çuqundan hazırlanmış fəvvarə yerləşir. Beş iş rejimi olan fəvvarə 300 lampa ilə işıqlandırılmışdır. Parkın ərazisinə Hindistandan gətirilmiş təbii daşlar və piltələr döşənmişdir. Yaşıllaşdırılmış park ərazisində avtomatik suvarma sistemi quraşdırılıb. Parkın xarici divarları Abşeron daşından, istinad divarları isə xaricdən gətirilən travertin və mərmərdən inşa olunmuşdur. Ərazidə yeni yollar salınmış, daş heykəlciklər qoyulmuşdur. Parkın işıqlandırma sistemi isə Almaniya istehsalı olan avadanlıqla təmin olunmuşdur. Parkda 85 orijinal çıraq və 85 rahat oturacaq qoyulmuşdur.

Ərazidə Belçika və İtaliyadan gətirilmiş müxtəlif ağaclar və gül kolları, eləcə də, taksus, banzay və sərv ağacları, qızılgüllər, azaliyalar və digər dekorativ bitkilər əkilmişdir. Zeytun və bir çox iynəyarpaqlı ağaclar yenidənqurma işlərindən əvvəl əvvəl parkın ərazisində bitən bitki növləri idi. Gecələr bu ağaclar işıqlandırılır.

Ətrafda hotel olduğundan bu parka dincəlməyə yerli sakinlərlə yanaşı turistlər, xaricilər də gəlir. Yay mövsümündə İzmir parkında görülən əsas işlər suvarılma, qazonun biçilməsi, qızılgüllərin və bəzi bitkilərin dərmanlanmasıdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baduk gölləri

**Baduk gölləri** — Qaraçay-Çərkəz Respublikasında kaskad göllər. Üç göldən ibarət dağlıq Baduk gölləri Baduk çayı üzərində olub Qərbi Qafqazdakı Xajıbey və Baduk silsilələri arasında yerləşir. Bu üç göldən başaqa Baduk çayının yuxarı axarlarında, daha az tanınan və çatılması çətin olan başqa göllər də var. Aşağıda olan üç gölü bəzən Aşağı Baduk gölləri adlandırırlar. Yerli əhali isə çox vaxt bütün gölləri Baduklar adlandırır.

Geoloji araşdırmalara görə göllər uçqun — bənd mənşəlidir. Göllərin təxmini yaşı 150–200 ildir. Göllər ətrafında şam və ağcaqayın meşəliklər var.

Hər üç göl əsrarəngiz gözəlliyinə görə bölgədə məşhurdur. Göllər Teberdin qoruğunun ərazisində olmaqla qorunur. Göllərə piyada gəzinti turları təşkil olunur. Göllərə bir nəfər üçün gediş haqqı 300 rubldu. Mövcud marşrutlardan ən böyüyü Teberdin qoruğuna olandı.

Göllərə ən yaxın yaşayış məntəqəsi Teberda şəhəri və Dombay qəsəbəsidir.

***Birinci Baduk gölü*** — üç göldən ən aşağıda olanı və ölçüsünə görə ən kiçiyi. Gölün uzunluğu 80 metrdir. Dərinliyi 4,5 metrdir. Yay aylarında göl suyunun temperaturu 5 °C-dən yuxarı qalxmır. Göldən İkinci Baduk gölünə olan məsafə 260 metrdir.

***İkinci Baduk gölü''' —'' dəniz səviyyəsindən 1987 metr hündürlükdə yerləşir. Gölün uzunluğu 200 metrdir. İkinci və Üçüncü göl arasında olan məsafə 130 metrdir.

***Üçüncü Baduk gölü**' *—* самоеhündürlüyünə görə ən yüksəkdə yerləşir (1990 m). Göl digərlərinə nisbətən ən qərbdə yerləşir və sahəsinə görə daha böyükdür. Gölün sahəsi təxminən 3,6 hektardır. Maksimal uzunluğu 330 metr, eni isə 200 metrdir. Sahil xəttlərinin uzunluğu — 0,9 km-dir. Dərinlik — 9 m-dir. Bəzən bu gölü Böyük Baduk gölü adlandırırlar. Göl suyunun rəngi mavi-yaşıldır. Yay aylarında göl suyunun temperaturu 10 °C qədər qalxır. Göl suyunda alabalıq var*.*

## Həmçinin bax
* Aksaut çayı

## Ədəbiyyat
* Ефремов Ю. В. Голубое ожерелье Кавказа / Ред. М. Г. Тараканова; Худож. Д. М. Плаксин. — Ленинград: Гидрометеоиздат, 1988. — 160 с.  

## İstinadlar
Yeddinci oğul (film, 2014)

**Yeddinci oğul** - Sergey Bodrovun rejissorluğunu üstləndiyi 2014-cü il istehsalı amerikan fantastik macəra filmi. Film Cozef Dileyninin "Ruhun şagirdi" (Son şagird: Birləşmiş Ştatlarda cadugərin intiqamı) adlı romanı əsasında çəkilmişdir. Film yeddinci oğlun yeddinci oğlunun macəra dolu sərgüzəştlərindən bəhs edir. Filmin premyerası 17 dekabr 2014-də Fransada həyata keçirildi.

## İstinadlar