open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bir millət, iki dövlət

**Bir millət, iki dövlət** — Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətləri xarakterizə etmək üçün istifadə edilən milli konsepsiya.

Bu konsepsiya xüsusilə Azərbaycan Respublikasının bu sahədə rəsmi mövqeyinin əsasını təşkil edir. İfadənin əslinin Azərbaycanın keçmiş prezidenti Heydər Əliyevə aid olduğu hesab edilir. Bu ifadəyə Azərbaycan şairi və siyasətçisi Bəxtiyar Vahabzadənin 1991-ci ildə yazdığı "Azərbaycan–Türkiyə" şeirində rast gəlinir. Bəxtiyar Vahapzadənin poeziyasına daxil edildikdən sonra bu əsər Azərbaycanın keçmiş prezidentləri Əbülfəz Elçibəy və Heydər Əliyev tərəfindən rəsmi müzakirəyə çıxarılmışdır.

Bu ifadə ilə bağlı aparılan akademik tədqiqatlar göstərmişdir ki, "Bir millət, iki dövlət" ifadəsi sadəcə emosional şüar deyil. Bu, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında təhlükəsizlik icmasının formalaşması və strateji ittifaqlarda və regional siyasətlərdə birgə hərəkət etmək meylləri üçün konseptual çərçivə kimi fəaliyyət göstərir.

Bu konsepsiyanı Türkiyənin Ermənistanla əlaqələri üçün təhlükə hesab edən sabiq ABŞ rəsmisi Metyu Brayza bu anlayışı dəyişməyi vacib hesab etdiyini və bunun üçün uzun müddət işləmək lazım olduğunu bildirmişdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri
* Bir ölkə, iki sistem

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Səməd Seyidov: "Ən acınacaqlı hadisə bayrağımıza qarşı yol verilən hörmətsizlik oldu" 
* Türkiyə diplomatiyası üçün böyük rüsvayçılıq
* Azərbaycan torpaqları azad edilmədən "erməni açılımı" parlamentdən keçməməlidir
Mars (mifologiya)

**Mars** — Qədim Roma mifologiyasında fəlakət tanrısı. Mars həm də əfsanəyə görə qədim yunan tanrılarından biri olub. Həmin tanrının adı çəkilən yerdə həmişə fəlakət üz verirmiş. Bundan qəzəblənən digər tanrılar onu Yerdən qovublar. Mars tanrısı isə dünyadan çıxıb gedib. Sonralar elə Mars planetinin də həmin tanrı olduğu güman edilir. Və həmin hadisədən sonra bu planetin qırmızı rəngə boyandığı güman edilir. O vaxtdan bəri bu planetə qırmızı planet, yəni hirsli planet adı verilmişdir.

Mart ayının adı bu tanrının şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Serera (mifologiya)

**Serera** — Qədim Roma mifologiyasında əkinçilik və məhsuldarlıq ilahəsi. Əsasən plebeylər sitayiş edirdilər. Aprel və avqust aylarında Sereranın şərəfinə bayramlar keçirilirdi. E.ə. V əsrdən Sereraya sitayiş Demetraya sitayişlə qovuşmuşdu.

## İstinadlar
Azərbaycan Atletika Federasiyası

**Azərbaycan Atletika Federasiyası** — Azərbaycan Atletika Federasiyası (AAF) 1923-cü ildə yaradılmış və 1992-ci ildən yenidən təsis edilmişdir. AAF 1992-ci ildən etibarən Atletika Federasiyalarının Beynəlxalq Assosiyasiyası və Asiya Atletika Federasiyaları Assosiyasiyasının üzvüdür. 1999-cu ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində keçirilən Atletika Federasiyalarının Beynəlxalq Assosiyasiyasının konqresində Azərbaycan Atletika Federasiyasının müraciətinə əsasən, Avropa Atletika Federasiyaları Assosiyasiyasının (EAA) üzvlüyünə keçirilmişdir.

## Haqqında
Bakıda ilk atletika yarışları 1922-ci ildə keçirilmişdir. 1920-ci illərdə Sovet İttifaqı qurulduqdan sonra Azərbaycan SSR-də yüngül atletika inkişaf etməyə başladı. Azərbaycan Atletika Federasiyası (AAF) 1923-cü ildə yaradılmışdır. 1992-ci ildən yenidən təsis olunduqdan sonra Avropa Atletika Assosiasiyasına (EAA) yox, Asiya Atletika Federasiyasına üzv qəbul olunub. 1996-cı ildə AAF rəhbərliyinə Çingiz Hüseynzadənin gəlişindən sonra ilkin addım kimi Asiyadan Avropaya keçid məsələsi qaldırılıb. Vaxt azlığı ilə əlaqədar Beynəlxalq Atletika Federasiyaları Assosiasiyasının (İAAF) 1997-ci ildə keçirilmiş konqresinədək EAA-ya üzvlük məsələsi həllini tapmayıb. Buna görə də AAF 1998-ci ilədək Asiya miqyaslı yarışlarda təmsil olunub. 1999-cu ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində keçirilən İAAF-ın konqresində isə federasiyanın Avropa Atletika Assosiasiyasına üzvlüyü reallaşıb. Çingiz Hüseynzadə EAA-ya üzvlüyün vacibliyini belə əsaslandırır:

AAF birinci prezidenti Səməd Salehov seçilmişdir. 1994-cü ildən Elxan Ağayev AAF rəhbərlik etmişdir. 1996-cı ildən 223-cü ilə qədər Çingiz Hüseynzadə AAF prezidenti olmuşdur. 01 aprel 2023-cü ildə Cavid Qurbanov AAF-ın yeni Prezidenti seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Asklepi

**Asklepi** (, kəsib yaran, ) — qədim yunan mifologiyasına görə təbib, təbabət tanrısı. Tanrı Apollon və çariça Koronidin oğlu. Adətən əsaya dolanmış ilanla təsvir edilir. İnsan kimi dünyaya gəlmiş, sonradan yüksək təbabət bilicisi olduğu üçün ölməzliyə, tanrı rütbəsinə layiq görülmüşdür.

## Doğulması
Əfsanəyə görə Asklepi Apollonun çar Flegiyanın qızı çariça Koroniddən olan oğludur. İsxiyə nişanlı olmasına baxmayaraq Apollondan Asklepiyə hamilə qalan Koronid bu halından çox utanaraq heç kimə heç nə deməməyi qərara alır. Toy günü İsxiyə evlənmə xəbərini ağ qarğa uçub Delfə gələrək Apollona çatdırır. Qarğanın ona gətirdiyi bu xəbərdən qəzəblənən Apollon oxu ilə İsxini öldürür və bacısı Artemidaya Koronidi öldürməyi tapşırır. Koronid və qarğanı (rəvayətə görə əvvəllər lələkləri ağ olan qarğalar alovun hisindən qaralaraq indiki rəngini alır.) oda atırlar. Apollon (ya da Hermes) alovun içindən Asklepini xilas edərək onu Pelion dağına gətirərək böyütmək və tərbiyəsi ilə məşğul olması üçün kentavr Xirona verir.. Sokrata görə Asklepinin valideynləri məlum deyildir. O, atılmış halda ovçu tərəfindən tapılmış, it südü ilə əmizdirilmiş və sonra Xirona verilmişdir. Təbabətin sirlərini o, Xirondan öyrənmişdir..

## Təbibliyi
Kentavr Xirondan təbabətin sirlərini öyrənən Asklepi tezliklə Yunanıstanda məşhurlaşır. Dörd bir tərəfdən onun yanına xəstələr çarə tapmaq üçün gəlirlər. Yunanlar Asklepini qədimdə qəhrəmanlara aid etsələr də, sonrakı dövrlərdə ona təbabət tanrısı kimi sitayiş etmişlər. Asklepinin ölüləri diriltmək bacarığına malik olması onun Persey tərəfindən başı kəsilmiş Qorqona Meduzanın insanları həm diriltmək, həm də öldürmək gücünə malik qanına yiyələnməsilə izah edilir.

## Ölümü
Asklepi elmi sayəsində ölüləri diriltmək qabiliyyəti əldə edir. Beləliklə də yer üzündə insanlar ölməzlik əldə etmiş olduqlarından daha ölmürlər. O buna Afinadan aldığı Qorqona Meduzanın bədəninin sağ tərəfinin qanı hesabına nail olurdu.. Ölüm tanrısı Tanatos bundan narahat olub Zevsə Asklepinin dünya qaydalarını pozmasından şikayət edir. Zevs də onunla razılaşır ki, insanlar da tanrılar kimi ölməz olsalar onda onlardan seçilməzlər və o, çaxdırdığı ildrımla onu öldürür. Lakin Asklepi tale ilahələri moyraların köməyi ilə dirilərək geri dönür və ölməz təbabət tanrısına cevrilir.

## Övladları
**Qızları**: Higeya (sağlamlıq), Panaseya (dəva-dərman, əlac), İaso (müalicə)**Oğlanları**: Telesfor, Podaliri, Maxaon

Oğlanları Telesfor və Maxaon Troya müharıbəsində həm döyüşçü, həm də təbib kimi iştirak etmişdilər.

## İstinadlar

## Mənbə
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., 1995 ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
* Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009,  Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

## Həmçinin bax
Eol (mifologiya)

**Eol** ( qədim yunanca: Αἴολος ) — Qədim yunan mifologiyasına görə küləklərin tanrısı. O, Olimp tanrılarının sifarişi ilə küləkləri idarə edirdi.

Mifologiyaya görə Eol Poseydonun oğlu idi. O, üzən Eoliya adasında yaşayırdı. Homerin "Odisseya" əsərində Eol Odisseyə bir tulum verir; tulumun içinə bütün ziyankar küləkləri bağlamışdı ki, Odissey salamat evə çata bilsin. Lakin Odisseyin yoldaşları tulumu açaraq bütün küləkləri buraxdılar.

Qədim Yunanıstanda Eola küləklərin hökmdarı sayırdılar. Onun adından törəmə olan "eol" sözü bir sıra Azərbaycan dilinə keçmiş anlayışlarda — məsələn, "eol arfası" ifadəsində yaşayır.

## İstinadlar
İrlandiya mətbəxi

İrlandiya mətbəxinin əsasını kelt yeməkləri təşkil edir. Onların qidalarında əsas yeri kartof və balıq tutur. Sevimli içkiləri çaydır. Onlar çayı tünd halda südlə içirlər. Ən qədim ənənələrdən biri torfda açıq halda ət qızartmaqdır. İrlandların ən sevimli yeməklərindən biri isə buğda bişirilmiş qoyunun döş ətidir. Yerli "blin"lərin dadından isə doymaq mümkün deyil. Onu hazırlayan zaman xəmirə rom və ədviyyat qatırlar. İçkilərə gəlincə, pivə və porterin (qara pivə) mütləq dadına baxmaq lazımdır. Pab deyilən məkanın da adını çəkməliyik. Belə ki buraya yalnız içmək üçün yox, insanlarla ünsiyyətdə olmaq, canlı musiqiyə qulaq asmaq üçün də gəlirlər.

## Həmçinin bax

* İrlandiya

## Mənbə

* İrlandiya mətbəxi
Henrik Larsson

**Henrik Larsson** () ― İsveç futbolçusu

## Karyerası

### Futbolçu karyerası
Karyerası boyu vətənində "Hyoqabor" klubunda da oynayan Henrik ölkədən kənarda Hollandiyada "Feyenoord", Şotlandiyada "Seltik", İspaniyada "Barselona", İngiltərədə "Mançester Yunayted"də forma geyinib. Karyerası boyu həm çoxsaylı mükafatlar, ölkə çempionluğu, kuboku qazanan Larsson "Qızıl buts"un sahibi, Çempionlar Liqasının qalibi olub. Hətta vətənində bütün dövrlərin ən yaxşı futbolçusu seçilib.

Qeyd edək ki, milli komandasının heyətində dünya çempionatının bürünc medalını qazanan, keçirdiyi 106 oyunda 37 qol vuran Larsson Azərbaycan milli futbol komandasının da qapısına yol tapıb.

Karyerasını 2009-cu ildə bitirib. Yaşıl meydanda çıxışını 38 yaşında başa vuran hücumçu son oyununu ölkə çempionatında "Helsinqborq"un heyətində "Yurqorden"lə qarşı görüşdə keçirib. O, futboldan komandasında bu ilin yaxşı oyunçusu seçilməsi ilə bağlı aldığı mükafatla yola salınıb.

### Məşqçilik karyerası
Larsson İsveç çempionatının ikinci divizionunda çıxış edən "Landskrona Boys" komandası ilə 1 illik məşqçilik müqaviləsi bağlayıb.

## İstinadlar

## Mənbə
*Henrik Larsson karyerasını bitirdi
Kirman

**Kirman şəhəri** — 
İranın cənub-şərqində yerləşən şəhər. Kirman ostanının mərkəzi. 515 114 nəfər əhalisi var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Kirman Qaraxitaylar dövləti
*Kirman Səlcuqlu dövləti
Diana

**Diana** — qadın adı.

* Diana, Uels şahzadəsi — Uels şahzadəsi, Şahzadə Çarlzın birinci həyat yoldaşı.
* Diana Dadaşova — Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin mətbuat katibi
* Diana Hacıyeva — azərbaycanlı caz musiqiçisi, müğənni
* Diana Doman — Azərbaycanın bədii gimnastı.

## Həmçinin bax
* Diana (dəqiqləşdirmə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Park

**Park** () 

"Park" sözü" ümumiyyətlə" "saxlamaq", "qorumaq" anlamına gəlir. Ona görə də "park" dedikdə nəyinsə qorunması və saxlanması üçün ayrılmış sahə nəzərdə tutulur. Buna misal olaraq:

1. Milli parklar — vəhşi təbiətin, flora və faunanın qorunub saxlanması üçün ayrılmış və qorunan sahələr.

2. Şəhər mühitində insanların istirahəti üçün qorunan yaşıllıq sahələr — xiyabanlar; çiçəkliklər və çəmənlik sahələri olan böyük bağ, ağaclıq: Mərkəzi mədəniyyət və istirahət parkı.

3. Nəqliyyat vasitələrinin və xüsusi texnikaların saxlanıldığı, mühafizə və təmir olunduğu yer: trolleybus parkı, avtobus parkı, tramvay parkı.

4. Müharibə zamanı ordunu döyüş sursatı, alətlər, ehtiyat hissələri və s. ilə təchiz etmək üçün səyyar parklar "artilleriya parkı" adlanır.

## İstinadlar
Min (dəqiqləşdirmə)

* Min (rəqəm) — Min (bir min), say sistemində saylardan biridir. Doqquz yuz doxsan doqquzdan sonra, min birdən əvvəl gəlir. Ən kiçik dördrəqəmli ədəddir.
* Min (mifologiya) — Qədim Misir mifologiyasına görə məhsuldarlıq allahı.
* Minkənd – Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
Biləsuvar (İran)

**Biləsuvar** () — İranın Ərdəbil ostanında yerləşən şəhər, Biləsuvar şəhristanının inzibati mərkəzi.

Biləsuvar şəhristanı İran-Azərbaycan sərhəddində yerləşir. Məqrib və şimaldan Parsabad şəhəri, şimaldan Azərbaycan Respublikası (Biləsuvar rayonu), cənubdan Germi şəhəri ilə həmsərhəddir.

2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 14,027 nəfər və 3,251 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Biləsuvar (Azərbaycan)
Yasəmən

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Arealı
Bura Cənub-Şərqi Avropada (Macarıstan, Balkanlar) və Asiyada yabanı halda bitən 10 növ daxildir. Ətirli çiçəkləri olan bu sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Məhəmməd Mömin göstərir ki, bü gülü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir. Yasəmənin cövhərini xaricdən istifadə edərkən baş ağrılarına kömək edir.

## İstifadəsi
Ətirli çiçəkləri olan yasəmənin sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Yasəmən gülünü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir.

Yasəmən güllərinin kompresi dəri çillərini təmizləyir və üzü qızardır. Xaricdən istifadə edilən yasəmən yarpaqlarından məlhəm ereksiyanı gücləndirir. Yasəmən cövhəri saçları açıq boyayır, daha doğrusu, onları rəngsiz edir. Həddindən artıq qəbul etsən başağrısı əmələ gətirir. Bu halda bənövşə, qızılgül və sirkə onu tarazlaşdırır.

Böyük yasəmənin yarpaqları dəri xəstəliklərində, ağız yaralarında və diş ağrısında işlədilir. Yarpaqlarının təzə şirəsi döymələri (mozolları) yumşaldır. Çiçəklərin həlimi gözün yuyulması üçün tətbiq edilir, güllərinin cövhəri isə kosmetikada istifadə olunur.

Müasir elmi təbabətdə yasəmənin geniş istifadəsi öz yerini tapmamışdır. Yasəmən çiçəklərindən, tərkibində keton, jasmon və indol olan yasəmən yağı alırlar. Parfumeriya və kosmetikada istifadə edilir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## Növləri

### Süni hibridləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Trotski (dəqiqləşdirmə)

* Trotski (film, 1993)
* Trotski (film, 2009)
* Trotski (teleserial, 2017) — Rusiya televiziya serialı.

## Həmçinin bax
* Trotski (soyad)
Ağ jasmin

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

## Təbii yayılması
Asiya, Aralıq dənizi ölkələri, Çinin şimalı, Zaqafqaziyada geniş yayılmışdır. Pakistanın milli çiçəyidir.

## Botaniki təsviri
Ağ jasminin hündürlüyü təxminən 3 m-ə çatır. Uzun gövdələri 5-9 xırda, mürəkkəb yarpaqlardan ibarətdir. Çiçəkləri zoğların uclarında çiçək qruplarına yığılmışdır. Bu növ martdan maya qədər, diametri 5 sm olan gözəl, ağ və ətirli çiçəklərlə örtülü olur. Onun çiçək qruplarının uzunluğu 5-8 sm-dir. Giləmeyvələri qaradır.

## Ekologiyası
Parlaq, günəşli yerdə yaxşı bitir. Oduncaqlı gövdələri möhkəmdir, lakin küləkdən qorunan yerə əkmək və soyuqdan qorumaq lazımdır. Yayda bitki 20-240C temperaturda daha yaxşı inkişaf edir. Yazda və yayda bol, qışda isə az suvarılmalıdır. Vegetasiya dövründə bir və ya iki həftədən bir kompleks, universal gübrə verilir. Ağ jasmin qidalı, kompostlu torpağa üstünlük verir. Bitkilər çiçəkləmə qurtardıqdan sonra köçürülür. Xəstəliklərə çox davamlı bitkidir və zərərvericilərlə (mənənə ilə) az yoluxur.

## Azərbaycanda yayılması
Dendroloji parkda introduksiya edilmişdir, bir çox rayonda mədəni şəraitdə becərilir. Yabani vəziyyətdə isə Lənkəran dağlarında rast gəlinir.

## İstifadəsi
Tərkibində efir yağı vardır, aromaterapiyada, dermotologiyada, antiseptik xüsusiyyətlərinə görə soyuqdəymədə istifadə olunur.

## Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın ehtiyatı azdır, lakin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişilmir.

## Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen təsirlərdir (otarılma, tapdalanma).

## Mühafizə tədbirləri
Qorunma tədbirləri hazırda aparılmır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Anzak

**ANZAK** (***A'''ustralian and '''N'''ew Zealand '''A'''rmy '''C'''orps; '''ANZAC***) — Birinci Dünya müharibəsində ingilis ordusunda döyüşən, Avstraliyalı və Yeni Zelandiyalı əsgərlərdən ibarət olan birləşmiş ordu hissəsi. Bu ordu birləşməsinin əsgərləri Türkiyədə Anzaklar adlandırılır.

Anzak ifadəsi *Australian and New Zealand Army Corps* (*tərc.* Avstraliya və Yeni Zelandiya Ordu Birləşməsi) sözlərinin baş hərflərindən meydana gələn abbreviaturadır. Birinci Dünya müharibəsinin başlanğıcında bu iki ölkəyə aid olan birliklərin qatılması ilə yaradılan ordu birləşməsi bu qısaldılmış adla tarixdəki yerini almışdır. Antanta tərəfindən Bosfor və Dardanel boğazlarının və İstanbulun ələ keçirilməsi üçün başladılan "Dardanel əməliyyatı" çərçivəsində 1915-ci il 25 aprel tarixində Arıburnu adlı yerdə baş verən döyüşdə Anzaklar 5 min nəfərdən artıq itki verərək geri çəkilməli olmuşdular. Türklərə qarşı müvəffəqiyyət qazana bilməsələr də, daha sonra Yaxın Şərq və Avropa döyüş meydanlarında əhəmiyyətli xidmətlər göstərmişlər.

## Tarixi
Onun yaradılmasının planlaşdırılması 1914-cü ilin noyabrında, Avstraliya və Yeni Zelandiya qoşunlarının ilk kontingentinin Avropaya konvoyda olduğu vaxt başladı.  Bununla belə, Kanada Ekspedisiya Qüvvələrinin Solsberi düzənliyindəki təcrübəsindən sonra, Avstraliya və Yeni Zelandiyalıları yaşayış və təchizat çatışmazlığı səbəbindən ingilis qışına məruz qoymamaq qərara alındı, buna görə də Qərb Cəbhəsi Fransaya köçməzdən əvvəl təlim üçün Misirə göndərildi. Böyük Britaniyanın Müharibə üzrə Dövlət Katibi Horatio Kitçener Britaniya Hindistan Ordusunun zabiti general Uilyam Birdvudu korpusa komandanlıq etmək üçün təyin etdi və o, həmçinin Hindistan Ordusundan korpus personalının əksəriyyətini lavazimatla təmin etdi.  Birdvud korpusa komandanlıq etmək üçün 21 dekabr 1914-cü ildə Qahirəyə gəldi.

Əvvəlcə korpusu Avstraliya Ordusu Korpusu adlandırmaq nəzərdə tutulmuşdu, bu başlıq Yeni Zelandiyalılar və Avstraliyalıların idman yarışlarında Avstraliya kimi birlikdə yarışdıqları dövrün ümumi təcrübəsinə uyğun olaraq vahid gündəliyində istifadə edilmişdir.  Bununla belə, Yeni Zelandiya əsgərlərinin şikayətləri Avstraliya və Yeni Zelandiya Ordu Korpusu adının qəbul edilməsinə səbəb oldu.  Administrasiyanın məmurları başlığı çox çətin gördüklərinə görə tez A.N.Z.A.C abbreviaturasını qəbul etdilər. Qısa müddət sonra rəsmi olaraq korpusun kod adı olaraq qəbul edildi, lakin Gelibolu çıxarılmasından sonra qoşunlar arasında ümumi istifadə olunmadı.

## Həmçinin bax
*Birinci Dünya müharibəsi
*Çanaqqala döyüşü

## İstinadlar
Zöhrətüklü adiant

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbabətdə
Məhəmməd Möminə (1697) görə adiant həlimi ilə sarğı saç tökülməsinə, qızılcaya və babasilə qarşı xeyirlidir. Xarici vasitə kimi istifadə olunduqda adiant otu keçəlləşmədə və yeni saçın çıxması üçün kömək edir. Adiantın qurumuş "saçı"nın həlimi ishala qarşı xeyirlidir. Bu bitkinin yarpaqlarındın hazırlanan mərhəm irinli yaraları müalicə edir, həşəratlar dişləyərkən xeyirlidir. Həlimini içmək və həmçinin yarpağının tozu ilə inək sümüyünün iliyini qarışdırıb başa kompres qoymaq və məlhəm sürtmək baş ağrısına xeyirlidir. Adiantın yanmış tozu irinli yaralarda və qoturda istitfadə olunur. Adiantın həlimi astmada, ürək döyüntüsü, sinədə ağrılarda, sarılıqda, daşlarda və doğuşdan sonrakı qanaxmada xeyirlidir. Həddindən artıq qəbul etdikdə dalağa ziyan gətirir, bunu mastika ağacının kitrəsi tarazlaşdırır. Təzə yarpağları daxilə qəbul etdikdə onun dozası – 21 q. qədər, həlimi 60 q. qədərdir. Ciyər xəstəliyində onu eyni çəkidə ətirli bənövşə və onun yarası qədər biyan kökü əvəz edir.

Bu bitki haqda Əbu Reyhan Biruninin "Kitabüs-saydana fit-tibb" (tibdə farmakoqnoziya) əsərində məlumat verilir. Məhəmməd Mömində verilən anoloji məlumatlar İbn Sinanın "Qanun" kitabının II cildində də göstərilir. Orta əsr ərəb alimi İbn Məsaveyh təsdiq edirdi ki, adiantdan düzəldilən dava-dərman mədəni yumşaldır. "Baldırıqara" və "pərsiyavuşan" adları altında adiant orta əsrə aid türkdilli tibb kitabı olan "Tibbnamə"də yada salınır.

Şimali Amerikada adiant növlərindən birini təravətləndirmək, bəlğəm gətirmək və həyat tonusunu qaldırmaq üçün istifadə edirlər. Onun iki başqa növü Hindistan və Seylonun ənənəvi təbabətində qədimdən istifadə edilir. Onların yarpağlarını şəkərli diabet, öskürək və qızdırma zamanı istifadə edirlər. Xaricdən isə onu dəri xəstəliklərində işlədirlər. Yarpağlarının həlimindən isitmə zamanı qəbul edirlər. Xaricdən qızıl yel xəstəliyinə qarşı istifadə edirdilər. Bitki dizenteriyada, qan xəstəliklərində, xora və ürək getmədə istifadə edilir. Müasir Azərbaycan xalq təbabətində adiantın yarpaq və köklərinin sulu həlimi qəndlə bəlğəm gətirici, öskürəyə qarşı, işlətmə və sidikqovucu vasitə kimi qəbul edilir. Qadınlar saçlarına parıltı vermək üçün bu bitkinin həlimindən istifadə edirlər.

Müasir tibbdə adiant geniş tətbiq olunmur. Onun kimyəvi quruluşu hələ də yaxşı öyrənilməyib.

## Sinonimləri

### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Andız

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Latın dilində "Inula" adlanır. Lüğəti mənası inaein — təmizləmək deməkdir. Köklərində 44% inulin vardır. Bəlğəmgətirici və sidikqovucu dərmanların hazırlanmasında, yaraların sağalmasının tezləşdirilməsində geniş istifadə olunur. Xalq təbabətində təmizləyici xüsusiyyətinə görə şəkər xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunur. Azərbaycan florasında 13 növü geniş yayılmışdır.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ardıc

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Təbabətdə
XVII əsr müəllifi Məhəmməd Möminə görə, ardıc həlimi sidikqovucu təsirə malikdir, ələş xəstəliyində və bağırsaqda bəzi qurd növlərinə qarşı kömək еdir. Ovxalanmış ardıcın iynəyarpağından hazırlanmış komprеs xoralarda, bədənin kеyiməsində, uyuzda xеyirlidir. Ovxalanmış mеyvələrinin sirkə ilə mərhəmi saç töküldükdə xеyirlidir. Ardıc mеyvələri və əncirdən hazırlanmış məlhəm bədən donmasında tətbiq еdilir. Təngənəfəslikdə 30 q ardıq mеyvələrinin, 15 q kərə yağı və 60 q balın qarışığı məsləhət görülür. Həddindən artıq qəbul еdildikdə, ardıc qaraciyərə ziyandır. Bu zaman quluncan köməyə gəlir. Ardıc mədəyə ziyan vеrməsin dеyə onu bal ilə qarışdırmaq lazımdır. Onu sərv mеyvələri və ya Sеylon darçını ilə əvəz еdilirlər. Dozası – 10 q qədərdir. Bunları "Töhfətül-möminin" (1669-cu il) əsərinin müəllifi yazır.

İbn  Sina (980–1037) qеyd еdir ki, ardıc mеyvəsinin tozu və baldan ibarət olan qarışıq xoralarda kömək еdir. Tibеt həkimləri ardıcı bеl ağrıları və böyrək iltihabının müalicəsində istifadə olunan "Nar–8" qarışığının tərkibinə saldılar.

Müasir tibb elmində adi ardıcın mеyvələri sidikqovucu vasitə kimi istifadə еdilir. Aparılmış еkspеrimеntlər zamanı müəyyən еdilib ki, bu mеyvələr antibaktеrial kеyfiyyətə malikdirlər. Ardıcın iynəyarpağından alınmış еfir yağının spirtli məhlulunu və ya məlhəmini sürtmək rеvmatizmdə və nеvralgiyada ağrıkəsici təsir göstərir. Ardıc qətranı "Vişnеvski" yarasağaldan məlhəmin tərkibinə daxildir. Еfir yağı zəif hipotеnziv еffеk göstərir, yəni qan təzyiqini aşağı salır. Mеyvələrinin şirəsi M.N. Zdrеnkonun tərtib еtdiyi miksturanın tərkibinə daxildir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Elektromaqnit sahəsi

**Elektromaqnit sahəsi** - elektrik və maqnit sahələrindən yaranan fiziki sahə.

## Elektromaqnit sahəsinin insan orqanizminə təsiri
İnternet, televizor, soyuducu, paltaryuyan maşın, lüminiessensiya lampaları, cib telefonları, simsiz uşaq telefonları... bütün bunlar elektromaqnit sahəsi yaradırlar.

Qazi Universitetinin Non-İonizan Radiasiyadan Qorunma Mərkəzinin əməkdaşı Fırlarer elektromaqnit sahəsinin yaydığı dalğalar nəticəsində psixoloji narahatlıqların, görmə funksiyalarında çatışmazlıqların, immunitet sistemində zəifliyin meydana çıxdığını bildirir.

Naqilsiz Internetdən istifadə ediriksə, ilk növbədə, bundan imtina etməliyik. Qonşunun naqilsiz Interneti də mənzilimizə təsir edir. Mikrodalğalı sobadan mümkün qədər az istifadə etməliyik. İstifadə etsək də, həmin müddətdə mətbəxdə çox olmamalı, uşaqlarımızı bu sahədən kənar etməliyik. LCD televizorları qazla işləyən televizorlara və plazma televizorlarına nisbətən daha az elektromaqnit sahəsi yaradır. Kompüterin monitorunda və televizorlarda **LCD** ekranlarından istifadə edilməsi daha məqsədəuyğundur.

Simsiz uşaq telefonlarının da elektromaqnit sahəsi yaratdığına diqqət çəkən Fırlarer bu telefonların mikrodalğalı soba qədər elektromaqnit sahəsi yaratdığını deyir.

Orqanizm axşamlar melatonin adlı hormon ifraz edir. Bu hormon orqanizmin bioloji ritmini nizamlayır. Gecələr elektromaqnit sahəsinin təsiri daha güclüdürsə, həmin hormonun ifrazı azalır. Bu durum isə əsəbiliyə, immunitet sisteminin zəifləməsinə səbəb olur. Ona görə də yatmazdan əvvəl mütləq yataq otağındakı televizorları söndürmək, elektrikdən ayırmaq, həmçinin kabelsiz Interneti və cib telefonunu da tamamilə bağlamaq lazımdır.

## Mənbə
Çiyni (Ağsu)

**Çiyni** — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun Çiyni kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 4 dekabr 2001-ci il tarixli 228-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağsu rayonunun Çiyni kəndi Ərəbsarvan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Çiyni kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi
Çiyni kəndi Ağsu rayonun qədim və keçmiş tarixə malik olan kəndlərindən biridir. Çiyni kəndinin (təxminən 1814-1823-cü illəri əhatə edir) 200-250 illik tarixi vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə, Ağsu-Kürdəmir magistiral yolunun 12&nbsp;km-liyində, yoldan 5–6&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 1100 nəfərdir, kənddə 220 ev var.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik və maldarlıq təşkil edir. Bundan başqa kənddə taxılçılıq, tərəvəzçilik və meyvəçilik də inkişaf etmişdir.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət evi və park var.

## Təhsil
Kənddə məktəb və uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənddə Çiyni kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Səhiyyə
Kənddə tibb məntəqəsi mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sərv

**** () —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Sərv cinsinə daxil olan bitkilər piramidaşəkilli və ya şaxlı-budaqlı çətirəüəüə1je9üm20 çətirəüəüə1je9üm20 nasılsın 0105165242000 000

gijdıllaxx

ə malik həmişəyaşıl ağac və ya kollardır.

## Təbabətdə
Sərv qədimdən bəri Azərbaycanda becərdilir. Məhəmməd Hüseyn Xan (XVIII əsr) yazır: 9 q sərv ağacının iynəyarpağı 2,25 q ovxalanmış balzamik mirra ilə daxilə qəbul olunduqda, sidik kisəsi üçün xeyirlidir, sidik durğunluğunda kömək edir. Yuyulmuş iynəyarpağın külünü yanıq üzərinə, yuyulmamışı isə təzəcə əmələ gəlmiş yaranın üstünə tökmək faydalıdır. Sərvin yaşıl meyvəsinin şirəsini burun içərisindəki yaraya damızdırırlar. Çillər, dəmrov, ayaqda ağ ləkələri yox etmək üçün tərkibində aşağıdakı   dərmanlar olan kompresslərdən istifadə edirlər: sirkədə bişmiş sərv iynəyarpağı və peyin. Bundan əlavə, sərvin iynəyarpağını xaricdən istfadə etdikdə zəifləmiş əl-ayağı  möhkəmləndirir, qanaxmanın qarşısını alır, yaraları qurudur, şişləri sovurur. Ovxalanmış iynəyarpağın arpa unu ilə kompresi qanazlığında və yanıqlarda kömək edir. Diş ağrısında və damaqda yaralar olarsa iynəyarpağın və qozaların həlimi ilə ağızı yaxalamaq fayda verər. Qozaların həlimi ilə zəhərli cücülər dişləyərkən inqalyasiya etmək lazımdır. Sərv qozalarının məlhəmi və balını daxilə qəbul etdikdə, öskürəyi rəf edir və mədəni möhkəmləndirir. Bütün bunları "Məxzənül-ədviyyə" (XVII əsr) əsərinin müəllifi söyləyir.

İbn  Sinaya görə sərv iynəyarpağı və onun qozaları güclü büzüşdürücü keyfiyyətə malikdir. Sonunucular yaranı birləşdirir, qanaxmanın və irinləmənin qarşısını alır. Sərv iynəyarpağı dəmrovu yox edir, dəri iltihab xəstəliklərində və irinli yaralarda kömək edir. Sərv qozalarının çaxırda həlimini qanqusmada, astmada, köhnə öskürəklərdə, çətin sidikdurğunluğunda və bağırsaqda olan xoralar zamanaı içməyi məsləhət görürlər.

Azərbaycan xalq təbabətində sərv qozalarını babasildə və ishala qarşı sulu həlim şəklində qəbul edirlər.

### Müasir tibb elmində
Burada sərvin tətbiqi geniş yayılmamışdır. Bakıda bitən sərv ağaclarının iynəyarpağı və qozaları üzərində eksperimental tədqiqatlar aparılmışdır. Müəyyən olunmuşdur ki, iynəyarpaq və qozalardan hazırlanmış preparatlar güclü sidikqovucu, antibakterial və yarasağaldıcı təsir göstərir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yerin təbii zonaları

* Arktik səhralar
* Antarktik səhralar
* Tundra
* Meşə-tundra
* Tayqa
* Qarışıq meşələr
* Enniyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələr
* Meşə-çöl
* Çöllər
* Yarımsəhra
* Səhralar
* Savannalar
* Subtropik meşələr
* Rütubətli tropik meşələr
* Cəngəlliklər
* Quru tropik meşələr
* Rütubətli ekvatorial meşələr
* Uca dağlar
Yəşim

thumb|Yəşim

**Nefrit** — qiymətli mineral daş. 

## İnsan orqanizminə əhəmiyyəti

Yəşimin digər adı - nefrit - ispan dilindən tərcümədə "bel daşı" mənasını verir. Buna görə də bu daş sadəcə böyrək ağrılarında əvəz edilməzdir. Bundan başqa, nefrit dərini cavanlaşdırmaq, qırışıqları hamarlamaq qabiliyyətinə malikdir. Yaxşısı budur, bu daşları muncuqlarda, medalyonlarda və üzüklərdə daşıyasınız. 

## Mənbə
Arktik səhralar

**Arktik səhralar** (yunanca Arctos — ayı deməkdir) — Yerin təbii zonası. Arktik coğrafi qurşağındakı Şimal Buzlu Okeanının bir hissəsini əhatə edir. Bu arktik iqlimlə səciyyələnən ən şimal təbii zonadır. Burada ərazi buzlarla, çınqıl və daşla örtülmüşdür.

## Ümumi məlumat
Yerin quru hissəsinin Arktika qurşağında ən şimal təbii zonası. Arktika səhraları zonası Taymır yarım-adasının şimal kənarları, Şimal Buzlu okeanının Şpitsbergen arxipelaqı, Frans-İosif Torpağı, Novaya Zemlyanın Şimal adası, Novosibir və De-Lonq adaları, Kanada Arktika arxipelaqının və Qrenlandiyanın şimal hissələri daxildir. Zonanın daha rütubətli Atlantikayanı hissəsində ümumi sahəsi 2 mln. km2-dən çox olan buzlaqlar var; buz səhraları landşaftı üstündür. Arktika səhraları zonasında sərt Arktika iqlimi hakimdir. Bütün ayların orta temperaturu 5˚C-dən aşağıdır. İllik yağıntı 200–300 mm-dir. Əsasən, qar yağır. Bitkiləri və torpaqları zəif inkişaf etmişdir. Xarakterik faunası: ağ ayı, tundra tülküsü, lemminq, müşk öküzü, canavar. Şimal Buzlu okeanı adaları "quş bazarları" (kayra, rustik, qaqarka) məskənidir.

## İqlimi
Qışda aşağı temperatur müşahidə olunur (−60 °S-yə qədər). Temperatur fevralda orta hesabla −30˚S, iyulda isə +3˚S olur. İllik atmosfer yağıntılarının miqdarı 400 mm-ə qədər olur.

## Flora və fauna
Arktik səhralarda demək olar ki, bitki örtüyü yox dərəcəsindədir. Kollar yoxdur, şibyə və mamırlar isə seyrək şəkildə bitir.

Faunası əsasən dəniz canlılarından ibarətdir: morj və suiti. Yayda quş bazarları yaranır. Yerüstü fauna kasaddır. Ara-sıra qütb tülküsü, ağ ayı, lemminqə rast gəlinir.

## İstinadlar
Sapfir

**Sapfir** - göy və mavi rəngli qiymətli daş. Kimyəvi quruluşu: **Al<sub>2</sub>O<sub>3**

## İnsan orqanizminə əhəmiyyəti
Sapfir - geniş müalicə spektrlərinə malikdir. O, osteoxondroz, dəri xəstəlikləri zamanı 
qaşınmanı, (xüsusilə onu boyunda qızıl çərçivə içərisində gəzdirərlərsə) aşağı salır. Sol əldə gəzdirilən sapfir daşı olan üzük və ya qolbağı astma, ürək və nevrolgiyalar zamanı kömək edir.
.

## Mənbə


## Həmçinin bax
Kəhrəba

**Kəhrəba** (Latınca: *succinum*) – qədim dövrlərdən bəri istifadə edilən və təbiətdə tapılan orqanik qiymətli daşdır. Kəhrəba, əsasən, fosilləşmiş ağac qatranından əmələ gəlir. Uzun müddət ərzində havada, torpaqda və ya suyun altında qaldıqda qatran tədricən bərkiyərək kəhrəbaya çevrilir.

## Mənşəyi və yaranması
Kəhrəba əsasən Baltik dənizi sahillərində, Dominikan Respublikası, Sibir və digər bölgələrdə tapılır. Kəhrəba müxtəlif dövrlərdə və iqlim şəraitində yaranmışdır. Ən qədim kəhrəbanın yaşı 320 milyon il olaraq təxmin edilir.

## Fiziki xüsusiyyətləri
Kəhrəba şəffaf və ya yarı şəffaf olur, rəngi sarı, narıncı, qırmızımtıl və hətta yaşıl və mavi ola bilər. Adətən, tərkibində qədim bitkilərin və həşəratların qalıqları olur ki, bu da kəhrəbaya xüsusi maraq qatır. Kəhrəbanın sərtliyi Mohs şkalasına görə 2-2.5-dir, yəni o nisbətən yumşaq bir daşdır.

## İstifadə sahələri
Kəhrəba qədim dövrlərdən bəri zərgərlikdə və bəzək əşyalarında geniş istifadə olunmuşdur. Bundan əlavə, qədim insanlar onu tibbi məqsədlər üçün də istifadə etmişlər. Bugünkü dövrdə kəhrəba həm də kolleksionerlərin maraq dairəsindədir və bəzi mistik inanclara görə müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir.

## Kəhrəbanın növləri

•	**Baltik kəhrəbasi**: Ən geniş yayılmış növü, əsasən Baltik dənizi ətrafında tapılır.

•	**Dominikan kəhrəbasi**: Adətən daha şəffaf və açıq rəngdə olur, bəzi hallarda mavi rəngə malikdir.

•	**Meksika kəhrəbasi**: Çox vaxt qırmızı və ya narıncı rəngdə olur.

## Tarixi əhəmiyyəti
Kəhrəba tarixin müxtəlif dövrlərində müxtəlif mədəniyyətlər tərəfindən qiymətləndirilmişdir. Məsələn, qədim Romada kəhrəba ticarəti geniş yayılmış və yüksək dəyərə malik olmuşdur. Qədim Yunan mifologiyasında kəhrəba, Heliosun göz yaşlarının donmuş halı kimi təsvir edilmişdir.

## Saxta kəhrəbadan ayırma
Saxta kəhrəba çox vaxt plastik və ya başqa sintetik materiallardan hazırlanır. Kəhrəbanın orijinallığını müəyyən etmək üçün onu isti suya qoymaq, UV işığında yoxlamaq və ya qırıq yerlərini araşdırmaq kimi metodlardan istifadə olunur.

## İstinadlar
Ametist

**Ametist** — bənövşəyi rəngli kvars.

Öz müalicəvi əhəmiyyətindən başqa sahibini spirtli içkidən, ona olan aludəlikdən qoruyur. Qədim vaxtlarda ametisti gecə səhərədək su olan qabın içinə saxlayır və ondan qızdırma və soyuqdəyməsi olanlara içirdirdilər. Ametist amuleti keçici xəstəliklərdən qoruyur. Üzdə olan qırışlara və çillərə qarşı istifadə edilir. Maraqlıdır ki, çilləri yox etmək üçün onu müntəzəm olaraq çilin üzərinə sürtmək lazımdır. Evdə ametistin olması ailə üzvləri arasında sülhün və harmoniyanın olmasına yardım edir. Bu gün ametistin köməyi ilə psixi gərginliyi, depressiyanı və yuxusuzluğu müalicə edirlər. Bu daş yanığı regenerasiya etmək, immuniteti möhkəmləndirmək xüsusiyyətinə malikdir, qulaqda gəzdirilən ametist görmə qabiliyyətini gücləndirir. Daxili harmoniyanı tənzimləyir, mənəvi düşkünlüyün, qorxunun, özünə inamsızlığın "dərmanıdır". Bizneslə məşğul olanlar üçün də xeyirli olan bu daş, "yuxarı sferada" hami tapmağa, bankrot olmamaqda "yardımçı" ola bilər. Onu sandıqda saxlamaq olmaz. Üzük gümüşdən olmalı, əgər digər minerallarla bir yerdə isə, qızıldan olması məsləhətdir. Astroloqlar əsasən Qoç, Oxatan, Oğlaq, Dolça və Balıqlar bürcünə aid məsləhət görsə də , hərdən başqaları da gəzdirsə, ziyan verməz.

## Şəkillər

Şəkil:Аметист 2.JPG
Şəkil:Amethyst earrings and brooch.jpg
Şəkil:Collection of Amethyst Gemstones.JPG


## İstinadlar
Osmanbozu kurqanları

**Osmanbozu kurqanları** — 1976-cı ildə Şəmkir SES bəndi inşa olunacağı sahədə qeydə alınmış, onlardan altısı arxeoloji qazıntılarla tədqiq olunmuşdur. Torpaq qarışıq daş örtüklü bu kurqanların diametri 10-20 m, hündürlüyü 1-2 m idi. Onlardan üçü ilk tunc dövrünə, biri son tunc dövrünə aid edilir. İki kurqan isə kenotaf tipli olmuşdur. Kurqanaltı qəbirlər düzbucaq biçimli konstruksiyalı olmaqla dromos tipli giriş qapısı ilə təmin olunmuşdu. Qəbir kamerasının divarları ağac tirlərlə möhkəmləndirilmişdi. İlk tunc dövrü kurqanlarında ölüyandırma (kremasiya) və kollektiv dəfn etmə mərasimi qeydə alınmışdır. Qəbir avadanlığı əsasən Kür-Araz mədəniyyəti üçün səciyyəvi saxsı məmulatından ibarət olmuşdur.

## Mənbə

* Osmanbozu kurqanları
Rustəpəsi yaşayış yeri

**Rustəpəsi yaşayış yeri** Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun Yeniabad kəndi ərazisində qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri kənddən şimal-şərqdə yerləşir. 

Planda oval formalı, diametri 70 m, hündürlüyü 4 m olan təpədən ibarətdir. Arxeoloji qazıntı ilə bu təpədə qalınlığı 1,4 m-ə çatan eneolit dövrünə aid mədəni təbəqənin varlığı müəyyənləşdirilib. Dən daşları, dişəklənmiş obsidian lövhələr, üzəri cilalanmış kərkişəkilli daş alət, maral buynuzundan əşya, sümük bizlər, sapand daşları, saxsı qab qırıqları tapılmışdır. Saxsı qab fraqmentlərindən birində daraqvarı alətlə üzərinin işlənməsi müəyyənləşdirilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rustəpəsi yaşayış yeri

## Həmçinin bax
Keçili yaşayış yeri

**Keçili yaşayış yeri** -  Keçili kəndindən şimalda, Kür çayının sağ sahilindən təxminən 1,2 km aralıda yerləşir və sahəsi 1 ha, hündürlüyü 2 m olan təpədən ibarətdir.

Arxeoloji qazıntılar nəticəsində burada düzbucaqlı evlərin qalıqları ehtimal olunan möhrə divar qalıqları üzə çıxarılıb. Eneolit təbəqəsindən dən daşları, sürtgəclər, həvəngdəstələr, obsidian və çaxmaq daşı lövhələri, saxsı qab nümunələri tapılmışdır. Keramika nümunələrinin əksəriyyətinin gilinə nəbati qarışıqlar əlavə edilmişdir. Bəzi nümunələrin üzərinə anqob çəkilib. Saxsı məmulat arasında bir neçə boyalı qab nümunəsi, daraqvari alətlə naxışlanmış saxsı qab fraqmentləri də vardır. Keçili yaşayış yeri eneolit dövrünün son mərhələsinə aiddir.

## Mənbə
* Keçili yaşayış yeri
Ronaldinyo

**Ronaldinyo** — Braziliya futbolçusu, hücumameyilli yarımmüdafiəçi

## Həyatı
Adının mənası portuqal dilindən tərcümədə "Kiçik Ronaldo" deməkdir. Bunun səbəbi isə o hələ kiçik yaşlarında olarkən İnter-Milan-da oynayan Ronaldoya duyduğu heyranlıq idi. O uşaq klubunda oynayarkən komandası finalda 23–0 qalib gəlmişdi və Ronaldinyo 23 qol atmışdı.

## Karyera

### "Qremio"
Cristiano Ronaldo

### "Pari Sen-Jermen"
PSJ Ronaldinhonun ilk avropa komandası olub

### "Barselona
Ronaldinyo 2003 -də  Barselonaya  transfer olundu. O  Real Madrid  lə oyunda atdığı qolu  Real Madrid  azərkeşləri ayaq üstə alqışladılar

Milana transfer olunarkən azərkeşlərə yazdığı vida məktubu:

"İlk növbədə hamınıza təşəkkür edirəm. Həmişə sizlərin sevgisini üstümdə hiss etmişəm. Daim Barselonada xoşbəxt olmuşam, çünki insanlar mənə maraq göstərib. Düzdü, böyük kluba gedirəm, amma həmişə burda oynadığım günlər və qazandığım titulları xatırlayacam. Futbol həmişə sənə zövq verməlidi. Mən futbolu yalnız təbəssümlə oynaya bilirəm. Bu olmasa oynya bilmərəm. Çox sağolun ki, həmişə mənimlə birlikdə gülümsəyirdiniz İndi isə gedirəm".

### "Milan"
Ronaldinho 2008-ci ildə Milana transfer olub və "80" nömrə geyinib. O "Milan"-dan gedəndən sonra birdə Avropa komandalarında oynamayıb. 

### "Flamenqo"
### "Atletiko Mineyro"

### "Keretaro"
### "Fluminense"

### "Barselona (Quayakil)"
### "Sensiano"

### "Mini futbol"
## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Yaqut

thumb|137x137px
**Yaqut** (, rubinus — qırmızı) — dəyərli mineral daş. Oksidlər sinfinə aiddir. Qədim dövrlərdə ləl, yaxont adlanırdı. Kimyəvi tərkibi: **Al<sub>2</sub>O<sub>3**

## Texnikada
Texnikada mexaniki saatlarda (əsasən qol və cib saatlarında) yastıq kimi istifadə olunub. İlk lazer qurğularında lezonans maddəsi kimi istifadə olunub.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Muncuqlutəpə qədim qəbiristanlığı

**Muncuqlutəpə yaşayış yeri** — Şəmkir rayonunun Qaracəmilli kəndindən 8 km şimalda, Kürün sağ sahilindən 120 metr aralıda yerləşir.

Yaşayış yerinin narınqalası ən yüksək, hakim mövqedə yerləşməklə üç tərəfdən qala divarları ilə möhkəmləndirilmişdi. Şimaldan isə onu Kür çayı hüdudlayırdı. Qalınlığı 1,7–1,8 metrə çatan mədəni təbəqə qatında IX–X və XI–XIII əsrlərə aid olmaqla iki inşaat qatı müəyyənləşdirilmişdir. Qazıntı zamanı çaydaşından və bişmiş kərpicdən hörülmüş tikili qalıqları, çoxlu təndir və ocaqlar, təsərrüfat quyuları üzə çıxarılıb öyrənilmişdir. Memarlıq hissələrinin, o cümlədən sütun başlıqlarının tapılması vaxtilə burada monumental binaların olmasına dəlalət edir. Mədəni təbəqədən tapılmış arxeoloji materiallar və şirsiz saxsı qab-qacaqla, dəmir alət və silahlarla metal məmulat və müxtəlif bəzək əşyaları ilə təmsil olunmuşdur. Şirli saxsı qabların tapıntılar arasında çoxluğu xüsusi qeyd olunmalıdır.

## Mənbə
* Azərbaycan arxeologiyası. VI cild. Bakı 2008
* Muncuqlutəpə qədim qəbiristanlığı
I Keçili nekropolu

**I Keçili nekropolu** — Şəmkir rayonunun Keçili kəndindən 5 km şimalda yerləşirdi. Şəmkir SES tikintisi ilə əlaqədar su altında qalmış sahəyə düşmüş və 1974-1975-ci illərdə tədqiq olunmuşdur. Nekropolda orta tunc, son tunc və antik dövrlərin qəbirləri üzə çıxarılmışdır.

## Mənbə

* I Keçili nekropolu
Sarırəmə yaşayış yeri

**Sarırəmə yaşayış yeri** — Şəmkir rayonunun Bayramlı kəndindən təxminən 2 km qərbdə, Gəncə-Qazax şossesindən 2 km şimalda yerləşir. Abidə hündürlüyü 5 m-dən artıq, sahəsi geniş olub qərbdən şərqə doğru uzanan təpə formasındadır. Təpənin cənub-şərq tərəfindən Şaharxının qazılması nəticəsində mədəni təbəqə qismən dağıdılmışdır və burada onu 120 sm dərinliyə qədər izləmək olur. Təpənin üzəri və ətəkləri saxsı qab qırıqları, obsidiandan oraq dişləri, tullantılar, digər alətlərin qırıqları ilə zəngindir. Yerüstü arxeoloji materiallar arasında çaxmaq daşından oraq dişinə, dən daşlarına, sürtkəclərə də təsadüf olunur. Sarırəmə yaşayış yeri son tunc dövrünə aid edilir.

## Mənbə
* Sarırəmə yaşayış yeri
Lemminq

**Lemminqlər** — dağ siçanı fəsiləsinin (*Cricetidae*) çöl siçanları (*Arvicolinae*) alt ailəsinə mənsub gəmiricilər.

## Xarici görünüşü
Lemminqlərdə ayaqları və quyruğu qısa olur. Kiçik qulaqları xəzlərinin altında gizlənmiş şəkildədir. Bədənlərinin uzunluğu 10-15 sm, quyruğunun uzunluğu isə 2 sm-ə qədər, kütləsi 20-70 q olur.

## Yaşayışı və qidalanması
Lemminqlər Avrasiya və Şimali Amerikanın, tundra və meşə-tundra zonalarında, eləcə də Şimal Buzlu Okeanın adalarında yaşayır. Qışı adətən qarın altındakı torpaqda qurduğu yuvada bitki kökləri ilə qidalanmaqla keçirir. Bəzi növləri mövsümi olaraq yem bol olan yerlərə köç edirlər. Cil, kolcuqlar və mamırlarla qidalanır. Lemminqlər gün ərzində fasilələrlə qidalanırlar. Bəzi növləri qış üçün yem tədarükü görürlər.

## Lemminqlərin İstilik Balansları
Bütün məməlilər havanın temperaturu donma temperaturundan aşağı düşdükdə həyatlarını davam etdirmələri üçün bədən hərarətlərini yüksəltməlidirlər. Məməlilər içində istisna olaraq lemminqlər temperatur -120℃ olana qədər heç nə etmirlər, çünki lemminqlərin qış mövsümündə ortaya çıxan uzun xəzləri istilik itkisini azaldacaq şəkildə yaradılmışdır. Məsələn, lemminqlər qarın altında tunellər qazaraq yuva qurur. Bu yuvalar qarın səviyyəsindən 60 sm aşağıda olur və üzərləri qarla örtülü olduğu üçün çox isti olurlar. Belə ki, yuvanın xaricində temperatur donma temperaturundan aşağı olsa belə, yuvadakı temperatur 100℃-ə qədər qalxır. Bundan əlavə orta hesabla üç və ya dörd ildə bir lemminqlərin sayı həddindən artıq çoxaldığına görə  minlərlə heyvan yeni yaşayış yerlərinə köç edir.

## Əhəmiyyəti

Lemminqlər — Qütb tülküsü və digər qütb heyvanı və quşlarının əsas qidası hesab olunur.
Transmilli şirkət

**Transmilli şirkət** — Əsasən fəaliyyət göstərdiyi ölkədən başqa, digər ölkələrdə də biznes əməliyyatları həyata keçirdən korporativ struktur.

## Xarici keçidlər
Qütb tülküsü

**Qütb tülküsü** və ya **Ağ tülkü**, (lat.  *Alopex lagopus* yaxud *Vulpes lagopus*) — İtlər fəsiləsinə aid yırtıcı məməli növü.

## Xarici görünüşü

## Əhəmiyyəti
Qütb tülküsünün qiymətli xəzi var. Şimalda xəz sənayesinin əsasını təşkil edir. Mavi qütb tülküsünün xəzi ən qiymətlidir.

Amerikada, Avropada və Asiyada qütb tülkülərini çoxaltmaq üçün xüsusi fermalar da mövcuddur

## Qütb tülkülərinin alt növləri
* Berinq qütb tülküsü, *Alopex lagopus beringensis*
* İsland qütb tülküsü, *Alopex lagopus fuliginosus*
* Qrenlandiya qütb tülküsü, *Alopex lagopus groenlandicus*
* Holl adası qütb tülküsü, *Alopex lagopus hallensis*
* Poynt-Barroy qütb tülküsü(və ya Nuvuk), *Alopex lagopus innuitus*
* Pribılov adaları qütb tülküsü, *Alopex lagopus pribilofensis*
* Komandor mavi qütb tülküsü, *Alopex lagopus semenovi*
* Sibir qütb tülküsü, *Alopex lagopus sibiricus*
* Svalbard qütb tülküsü, *Alopex lagopus spitzbergensis*
* Unqav qütb tülküsü, *Alopex lagopus ungava*
Frantişek Veselı

**Frantişek Veselı** () — Çexiya futbolçusu

## Həyatı
Çexiyalı Avropa çempionu Frantişek Veselı 2009-cu ildə vəfat edib. 1976-cı ildə qitə birinciliyinin qalibi olan veteran futbolçu 65 yaşında ürək tutmasından ölüb.

## Karyerası
Frantişek karyerasının böyük hissəsini keçirdiyi Praqanın "Slaviya" klubunda 920 oyunda meydana çıxıb. O, Avropa çempionluğunu qazandığı Çexoslovakiya yığmasının heyətində 34 görüş keçirib.

## Həmçinin bax
İnternet-banner

**İnternet-banner** yaxud **Banner reklamı** — veb-səhifədə pulsuz xidmətlər, yaxud əvəz-əvəz ödəniş (PAYMENT IN RETURN) təmin edən üçüncü tərəfin yerləşdirdiyi reklam. Daha çox istifadə olunan veb-saytlar (məsələn, www.weather.com kimi) banner reklamları vasitəsilə dəstəklənir. “Banner” veb-səhifədə məhz belə reklamlar üçün ayrılmış sahədir.

1994-cü ilin oktyabr ayının 27-də dünyanın ilk onlayn kommersiya jurnalı Hotwired öz səhifələrində ilk banner yerləşdirib. Bu gündən 15 il sonra tək ABŞ-da internet-reklamın həcmi 20 milyard dollar dəyərləndirilmişdir.

İlk banner deyəndə "AT&T" telekommunikasiya şirkətinin "Did you ever clicked your mouse right here? You will!" çağırışlı banneri nəzərdə tutulur. Onun təsvir ölçüləri 468 x 60 piksel olub.

Maraqlıdır ki, Şəbəkədə ilk reklam Mosaic Netscape 0.9 – ilk rəsmi brauzerin təqdim olunmasından 12 gün sonra yerləşdirilib. Artıq bu sürəti internet-reklam sahəsinin uğurunun başlanğıcı adlandırmaq olar. Bir vaxtlar internet-reklam sahəsinə yeni bir məkan kimi ilk addımlarını edən şirkətlər onun forması barədə geniş müzakirələr aparıb.

Bəziləri hesab ediblər ki, internet-reklam qrafik formada olmalıdır. Digərləri isə onun mətnli olmasını məqbul sayıblar. Maraqlıdır ki, bir neçə il mətnli reklam bütün sahə üçün ikinci nəfəs olub.

2009-cu ilin birinci yarısında əsasən mətnli elanlardan ibarət axtarış reklamı adlandırılan bu sahədə 5,1 milyard dollar dövr edib. Bannerlərin də daxil olduğu displey reklamının həcmi isə 3,8 milyard dollara bərabərdir. Ancaq tədricən bannerlər "səhnəni tərk edir".

"ComScore" şirkətinin məlumatlarına əsasən, heç olmasa ayda bir dəfə bannerlərə daxil olan ABŞ internet istifadəçilərin ümumi sayda payı 2007-ci ilin iyul ayından 2009-cu ilin mart ayına kimi 32 faizdən 16 faizədək azalıb. Bu zaman ümumi daxilolmaların 85 faizi onların yarısının payına düşür. Bununla yanaşı, bannerləri hələ gələcəkdə geniş inkişaf gözləyir.

"Barclays Capital"ın təqdim etdiyi məlumatlara əsasən, 2013-cü ilə kimi displey reklamına 9 milyard dollar xərclənəcək. Həmin vaxta qədər axtarış reklamının həcmi 17 milyard dollara çatacaq.
Hazırda ən geniş yayılmış banner növü fleş banner(flash banner) sayılır. Flash və ya statik bannerlər hazırlamaq üçün reklam verən şirkətlər adətən vaxt və maliyyə qənaəti üçün bu sahədə ixtisaslaşmış agentliklərə müraciət edirlər

## Mənbə
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
*Reklam bazarında milyardlar qazandıran yeni pəncərə