Ramjet

[thumb|sağ|350px|Uçuş zamanı [Max|Mach rəqəmləri ilə bir ramjet mühərrikinin işləmə sxemi]]

**Ramjet** və ya **[[soba]] [[boru]]lu [[reaktiv mühərrik]]** — hərəkətli hissələri olmayan reaktiv mühərrik növüdür. Yüksək sürətlərdə istifadə olunan sadə bir mühərrik növüdür. Bu üstünlüyü sayəsində raket sistemlərində istifadə edilmişdir.

Ramjet, irəli itələməli, sıxılmış hava qəbuledicili fırlanan kompressoru olmayan reaktiv mühərrik növüdür. Aşağı sürətdə itələmə qüvvəsi (impulslar) yaratmadığı üçün yerdə olan bir təyyarəni işə sala bilmir. Yüksək sürətli uçuşlar üçün məqsədəmüvafiqdir. Kompressor və ya turbin kimi hərəkətli hissələrə malik olmayan bir mühərrik növüdür. Ramjetlər işləmək üçün əvvəlcədən sürətə ehtiyac duyur və onlar səsdən yüksək sürətlərdə işə başlaya bilərlər (M>1). Bu tip mühərriklər 5 Mach sürətinə qədər işləyirlər. Daha yuxarı sürətlərə çıxmaq üçün Scramjet mühərrikləri tələb olunur. Yüksək sürət tələb edən sahələrdə istifadə olunur, silah istehsalçıları xarici qabıqlı ağır silahlara bir ramjet əlavə edərək silahın mənzilini artırdılar.

## Tarix

### René Lorin
Ramjet, 1913-cü ildə Fransada René Lorin tərəfindən icad edilmiş və patentləşdirilmiş bir cihazdır. Prototip inşası zamanı, uyğun olmayan materiallardan istifadə edildiyi üçün bu prototip gözlənilən nəticələri verə bilməmişdir.

### Albert Fonó
1915-ci ildə macar ixtiraçısı Albert Fonó topların mənzilini artırmaq üçün bir yol tapdı. Başlatma mexanizminə bir ramjet qurğusu əlavə edərək, aşağı mənzilli top ağızına yüksək mənzil xüsusiyyəti, yüksək çəkili topu aşağı çəkili atıcıdan atmağa imkan vermişdir. Fonó icadını Avstriya-Macarıstan ordusuna təqdim etmiş, ancaq onun icadı rədd edilmişdir.

### [[Almaniya]]
1936-cı ildə Hellmuth Walter qazla işləyən test mühərriki hazırladı. BMW və Junkers nəzəri işi davam etdirdilər. 1941-ci ildə Eugen Sänger çox yüksək temperaturda yanma kamerası olan ramjet mühərriki qurdu. Daha sonra Almaniyadakı müharibə dövründə, yanacaq çatışmazlığı başladı, sınaqlar sıxılmış kömür, toz blokları ilə davam etdirildi, nəticədə yanma azlığı nəticəsində testlər uğursuz oldu.

### [[Fransa]]
thumb|sol|Leduc 022
thumb|sağ|Nord Aviation 1500 Griffon II
*Rene Leduc*un işləri olduqca diqqətəlayiqdir. Leducun modeli Leduc 0.10, ilk uğurlu ramjet mühərriki ilə işləyən təyyarədə quraşdırıldı.

Nord 1500 Griffon 1958-ci ildə 2.19 Maxa çatdı

## Üstünlükləri və çatışmazlıqları
; Üstünlükləri
*Aşağı çəki
*Kilo nisbətinə görə yüksək itələmə qüvvəsi
*Hərəkət edən hissələri yoxdur
*Mach 5.0-ə çata bilir.
; Çatışmazlıqları

*Səsdən yuxarı sürətlərdə işləyə bilir.
*Yanma üçün havanın subsonik sürətə düşməsi vacibdir.

## Ramjet motorlu hava nəqliyyatı vasitələri

* Hiller YH-32 Hornet (ramjet motorlu helikopter)
* Lockheed D-21/M-21 (Lockheed D-21)
* Lockheed X-7
* Nord 1500 Griffon
* Republic XF-103

## Ramjetdən istifadə edən [[döyüş raketi|döyüş raketləri]]
*Bomarc
*BrahMos
*MBDA Meteor
*Bristol Bloodhound
*Bendix RIM-8 Talos
*North American SM-64 Navaho
*P-270 Moskit
*Akash missile
*Sea Dart missile
*2K11 Kruq

## Biblioqrafiya
* Hallion, Richard P. "The Soviet Stovepipes". *Air Enthusiast*, No. 9, February–May 1979, pp.&nbsp;55–60. .
*

## Xarici keçidlər

* NASA ramjet information and model 
* '' "Riding The Ramjet"'' January 1949, Popular Mechanics article that covers the USAF first experiment with ramjets on a P-80 fighter
* The Boeing Logbook: 2002–2004
* Design notes on a ramjet-powered helicopter
* Extensive overview on ramjets and scramjets by French ONERA