İvan Vazov

**İvan Minçov Vazov** (; ) – tez-tez "Bolqar ədəbiyyatının patriarxı" kimi xatırlanan bolqar şair, romançı və dramaturqu. O, Bolqarıstanın (o zamanlar Osmanlı imperiyasının tərkibində idi) Qızılgül vadisində yerləşən Sopot şəhərində anadan olmuşdur. İvan Vazovun yaradıcılığı iki tarixi dövrü — Bolqar İntibahı və (Osmanlı hakimiyyətindən) Azadlıqdan sonrakı dövrü əks etdirir. İvan Vazov Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının ən yüksək fəxri adı olan "Akademik" rütbəsini daşımışdır. O, 7 sentyabr 1897-ci ildən 30 yanvar 1899-cu ilə qədər Xalq Partiyasını təmsil edərək Təhsil və Xalq Maarif Naziri vəzifəsində çalışmışdır.

## Bioqrafiyası və əsas əsərləri

Vazovun dəqiq doğum tarixi mübahisəlidir. Valideynləri Saba və Minço Vazovun gənc şairin formalaşmasında böyük təsiri olmuşdur.

İvan Sopotda ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra, atası Minço onu müəllim köməkçisi təyin edərək Kaloferə göndərir. Kaloferdə son imtahanlarını verdikdən sonra gənc müəllim atasının baqqal dükanında kömək etmək üçün Sopota qayıdır. Növbəti il atası onu Plovdivə, Nayden Gerovun məktəbinə göndərir. Vazov poeziyada ilk addımlarını məhz orada atır.

O, Sopota yalnız Rumıniyanın Oltenitsa şəhərinə getmək üçün qayıdır; atası onun əmisinin yanında şagird olmasını və ticarəti öyrənməsini istəyirdi. Lakin İvan Vazov ticarət peşəsinə heç bir maraq göstərmir, əksinə, bütün varlığı ilə ədəbiyyata bağlanır. Tezliklə o, əmisinin yanından qaçaraq Breyla şəhərinə gedir, burada sürgün edilmiş bolqar inqilabçıları ilə birlikdə yaşayır və bolqar inqilabçısı və şairi Xristo Botev ilə tanış olur.

1874-cü ildə o, ölkəsinin Osmanlı imperiyasından müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə qoşulur. 1875-ci ildə Sopota qayıdır və yerli inqilabi komitənin üzvü olur. 1876-cı il Aprel üsyanı uğursuzluğa düçar olduqdan sonra o, ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalır və sağ qalan inqilabçıların çoxunun sürgün edildiyi Qalasa qayıdır. Orada komitənin katibi təyin edilir.

Vazov, yəqin ki, bolqar inqilabi hərəkatının ideoloji lideri olan Botevin güclü təsiri altında idi. O, Rumıniyada Botev və digər bolqar mühacirlərlə birlikdə öz məşhur şeirlərini yazmağa başlayır. 1876-cı ildə "Bayraq və Qusla" (Priaporetz and Gusla) adlı ilk əsərini, 1877-ci ildə isə "Bolqarıstanın kədərləri"ni nəşr etdirir.

1878-ci ildə Rusiya-Osmanlı müharibəsi nəticəsində Bolqarıstan müstəqilliyini bərpa edir və Vazov məşhur "Unudulmuşların epopeyası" əsərini yazır. O, "Elm" və "Səhər" kimi siyasi icmalların redaktoru olur. Lakin rusyönümlü siyasi qruplaşmanın təqib edilməsi səbəbindən yenidən sürgünə, bu dəfə Odessaya getməyə məcbur olur. Anası Saba Vazovanın köməyi ilə Bolqarıstana qayıtdıqdan sonra müəllimlik etməyə başlayır. Vazovun növbəti dayanacağı Sviştov olur və burada o, dövlət məmuru kimi çalışır.

1889-cu ildə Sofiyaya köçür və burada "Dennitsa" icmalını nəşr etdirməyə başlayır. Vazovun 1888-ci ildə yazdığı və Bolqarıstanın Osmanlı zülmü altındakı həyatını təsvir edən "Boyunduruq altında" (Under the Yoke) romanı klassik bolqar ədəbiyyatının ən məşhur nümunəsidir və 30-dan çox dilə tərcümə edilmişdir.

Ömrünün son illərində Vazov yeni müstəqil Bolqarıstanın ictimai və mədəni həyatında görkəmli və geniş hörmət bəslənən bir şəxsiyyət olmuşdur. O, 22 sentyabr 1921-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* Vazov, I. Under the Yoke. A Romance of Bulgarian Liberty. With an Introduction by E. Gosse. A New and Revised Edition. London, 1912
* Ivan Vazov’s place in Bulgaria’s heritage
*Ivan Vazov – The revolutionary poet
*