open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2020/2021 UEFA Millətlər Liqası

**2020/2021 UEFA Millətlər liqası** () — UEFA bayrağı altında milli komandaların iştirakı ilə keçirilən turnirin ikinci mövsümü. Yarış 2022-ci ildə Qətərdə keçiriləcək dünya çempionatına çıxmaq üçün əlavə imkan yaradır.

## Format
24 sentyabr 2019-cu il tarixində UEFA yarışın ikinci mövsümündə yeni işlənmiş bir formatdan istifadə olunacağını bildirdi. 55 milli komanda dörd diviziona bölündü. Hər biri 16 komandadan ibarət A, B və C dibizionları dörd millidən ibarət dörd qrupa bölündü. D divizionunda isə biri dörd , digəri üç komandadan ibarət olmaqla iki qrupa bölünən 7 komanda mübarizə aparacaq.

B,C və D liqalarında qrup qalibləri daha üst liqaya yüksəlmə hüququ qazanacaqlar. A divizionunun dörd qrup qalibi UEFA Millətlər Liqasının çempionu olmaq  uğrunda mübarizə aparacaqlar. Yarımfinal cütlükləri açıq püşkatma yolu ilə müəyyənləşəcəkdir. A,B və C liqalarında qrup sonuncuları saha aşağı liqaya düşəcəklər. D divizionunda 2 qrup olduğundan C divizionunun 4 ən uğursuz komandası arasında keçiriləcək qarşılaşmalarla düşəcək 2 milli müəyyən ediləcəkdir.

Qrup oyunları bitdikdən sonra əgĕr iki və ya daha çox komanda eyni xala malikdirsə tutudqları yerləri müəyyənləşdirmək üçün əlavə kriteriyalardan istifadə olunur. Bunlardan ən əsasları aşağıdakılardır:

#Baxılan komandalar arasında keçirilmiş oyunların nəticəsi;
#Baxılan komandalarda vurulan və buraxılan qolların fərqi.
#Baxılan komandalar arasında keçirilmiş oyunlarda vurulan qollar arasındakı fərq.
#Baxılan komandalar arasında oynanan matçlarda səfərdə vurulan qol sayı;

Əgər yuxarıdakı kriteriyaların tətbiqindən sonra da bərabərlik pozulmursa digər göstəricilərin müqayisəsi aparılır.

2022-ci il Dünya çempionatının seçmə mərhələsində 10 qrup qalibi mundiala birbaşa çıxacaq. Qrup ikinciləri olan 10 milli və UEFA Millətlər liqasının qrup qaliblərindən ən yaxşı iki komanda DÇ 2022-ə vəsiqə qazanmaq uğrunda pley/off matçlarında iştirak edib Qətərə yollanacaq daha 3 komandanın adına aydınlıq gətirəcəklər.

## Cədvəl
Aşağıda 2020/21 UEFA Millətlər Liqasının təqvimi verilmişdir.

## Komandalar
thumb|375px|Milli komandaların çıxış edəcəyi liqalar.

{|
|- style="vertical-align:top"
|

|

## A liqası

### I qrup

### II qrup

### III qrup

### IV qrup

## B liqası
## C liqası
## D liqası

## İstinadlar
Güngörməz (İğdır)

**Güngörməz** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
1901-ci ildən bəri Güngörməz adını daşıyır. Kəndin bu cür adlanması onun yerləşdiyi gövqe ilə əlaqədardır. 

## Əhalisi
150-ci ildə-cı il məlumatına görə kəndin Qızılgüllə məhəlləsində 165 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## Coğrafiyası
İğdır mərkəzindən 40 km uzaqlıqdadır.

## Mənbə
* Yerelnet
## İstinadlar
Tok-şou

thumb|Tok-şou

**Tolk-şou** () — Televiziya və ya radio kanallarında təbii söhbət üzərində qurulmuş janr. Tolk-şou digər televiziya proqramlarından müəyyən ümumi tərzi ilə seçilir. Tolk-şouda bir nəfər (və ya bir qrup insan və ya qonaq) bir aparıcının irəli sürdüyü müxtəlif mövzuları müzakirə edir. Bu müzakirə mühüm ictimai, siyasi və ya dini mövzular və hadisələr haqqında bir reportaj və ya sadə bir söhbət şəklində ola bilər.

## İstinadlar
Nəzər nöqtəsi (veriliş, 1999)

**"Nəzər nöqtəsi"** — 1999-cu ildən 2016-cı ilə qədər Azərbaycanın ANS TV kanalında yayımlanan və Azərbaycanda baş verən siyasi və ictimai hadisələr haqqıda tok-şou. Verilişin aparıcıları müxtəlif dövrlərdə Eynulla Fətullayev, Qənirə Paşayeva, Qənirə Ataşova, Eldəniz Elgün, İlhamiyyə Rza və Mirşahin Ağayev olub.

## İstinadlar
Mustafaçay (Əhər)

**Mustafaçay** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 67 nəfər yaşayır (19 ailə).

## İstinadlar
Qara pişik analogiyası

**Qara pişik analogiyası** elm və din arasındakı fərqləri və ya bəzi versiyalarda fəlsəfə və metafizika kimi digər fənlər arasındakı fərqləri açıqlayan analogiyadır.
## Təsvir
Analogiya belə təsvir edilə bilər:
* Fəlsəfə qaranlıq bir otaqda qara pişik axtarmağa bənzəyir.
* Metafizika qaranlıq bir otaqda orada olmayan qara pişik axtarmağa bənzəyir.
* Teologiya qaranlıq bir otaqda olub orada olmayan qara bir pişik axtarmağa və “Tapdım!” deyə qışqırmağa bənzəyir.
* Elm qaranlıq bir otaqda fənərdən istifadə edərək qara pişik axtarmağa bənzəyir.

## İzahat
Vinsent Berri fəlsəfə ilə teologiya arasındakı fərqi bu cür izah edir: fəlsəfə elmi və açıq fikirlidir, sübutla əlaqəlidir, ancaq teologiya axtarmağa başlamadan əvvəl "son həqiqətləri tapdıq" deyir. 

## Mənşə
Analogiyanın bir çox variasiyaları var və bunlar müxtəlif dövrlərdə müxtəlif məşhur şəxsiyyətlərə aid edilmişdir, lakin sitat ən azı 1890-cı illərdən bəri mövcuddur. Analogiyanın mütləq mənşəyi bilinmir.

Uendi Doniqer bunu fransız və ingilis atalar sözü ilə əlaqələndirir: "Qaranlıqda bütün pişiklər boz rəngdədir." Deşil Hammett "*The Dain Curse"* (1929) adlı əsərində "qaranlıq bir otaqda orada olmayan qara şapqa axtaran kor"dan bəhs edir.

## İstinadlar
Gecəniz xeyrə qalsın, uşaqlar! (veriliş, 1964)

**"Gecəniz xeyrə qalsın, uşaqlar!"** () — 1964-cü il sentyabrın 1-dən yayımlanan SSRİ və Rusiya uşaq verilişi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sayonara, Zetsubou-Sensei

– Koci Kumeta tərəfindən yaradılan manqa seriyası. 2005-ci ildən 2012-ci ilə kimi Kodansha nəşriyyatının "Weekly Shōnen Magazine" jurnalında yayımlanmış və 30 tankobon cildi buraxılmışdır. Manqada hadisələr pessimist və hər şeyə ümidsiz aspektlə yanaşan müəllim Nozomu İtoşiki və onun qəribə şagirdləri ətrafında cərəyan edir. Yaponiya cəmiyyəti, siyasət və media satirik şəkildə tənqid olunur. 2007-ci ildə manqa "Ən yaxşı şonen manqası" kateqoriyasında Kodansha mükafatına layiq görülmüşdür.

Manqa seriyası əsasında Shaft studiyası tərəfindən 3 mövsümlük anime serialı çəkilmiş və OVA-lar buraxılmışdır.

## Məzmun
"Sayonara, Zetsubou-Sensei" manqasında hadisələr Nozomu İtoşiki adlı, həddən artıq pessimist olan lisey müəlliminin tərafında cərəyan edir. Seriyanın ən əvvəlində özünü sakura ağacından asaraq intihar etməyə çalışır, lakin həddən artıq optimist tələbəsi Kafuka Fuura tərəfindən xilas edilir. Kafuka ona deyir ki, belə gözəl gündə, xüsusilə bu cür gözəl ağacların önündə intihar edə bilməz. O, Nozomuya "Çəhrayı başçı" ləqəbi verir və ləqəbindən hər istifadəsinə görə ona 50 yen ödəyir. Məktəbdə sinif rəhbəri kimi işləməyə başlayan Nozomu orda Kafuka ilə qarşılaşır və onun şagirdi olduğunu öyrənir. Lakin daha sonra Nozomu fərqinə varır ki, Kafuka sadəcə aysberqin görünən tərəfidir, onun sinifi müxtəlif qəribə xüsusiyyətli şagirdlərlə doludur.

Hər fəsil və ya seriya həyatın və Yaponiya mədəniyyətinin müəyyən aspektləri və yapon dilində geniş yayılmış ifadədən bəhs edir. Burada götürülmüş mövzunun sərhədlərini həm məntiqi tərəfdən, həm söz oyunları ilə genişləndirməyə çalışırlar. Məsələn, epizodlarında birində görücü üsulu ilə evlilik mənasına gələn "omiai" sözü ilə söz oyunu edilərək Nozomunu göz kontaktı ilə evləndirməyə çalışırlar. Bir çox epizodda Nozomu əsasən pozitiv görünən aspektlərin mənfi tərəflərini tələbələrinə göstərməyə çalışır.

## Qeydlər
Hidroksilamin

*Hidroksilamin* NH2OH – asanlıqla suda həll olaraq NH2ОН•Н2О hidratı əmələ gətirən rəngsiz kristallardır.

## Xassələri
* Zəif əsasi xassəyə malik olduğundan sulu məhlulda dissosasiya olunur.
:: \mathsf{NH_2OH + H_2O \rightarrow [NH_3OH]^+ + OH^-} Ko = 2
* pK=14,02 ilə turşu xassəsində də dissosasiya edə bilər.
:: \mathsf{NH_2OH + H_2O \rightarrow NH_2O^- + H_3O^+}
Turş sulu məhlulda hidroksilamin davamlıdır, lakin kecid metal ionları onun çevrilməsini katalizləşdirir. NH3 kimi, hidroksilamin turşularla reaksiya girərək hidroksilamin duzlarını əmələ gətirir, məsələn;
:: \mathsf{NH_2OH + HCl \rightarrow [NH_3OH]Cl}
Havada birləşmə qeyri- stabildir: lakin 3 kPa (2.25 mm Hg) təzyiqdə 32 ° C-də əriyir və parçalanmadan 57°C-də qaynayır.
:: \mathsf{3NH_2OH \rightarrow N_2 + NH_3 + 3H_2O}
Asanlıqla atmosfer oksigeni ilə oksidləşir:
:: \mathsf{4NH_2OH + O_2 \rightarrow 6H_2O + 2N_2}

Hidroksilamin reduksiyaedici xassəyə malikdir, oksidləşdiricilərin təsirindən N2 və ya N2O-ya ayrılır.
:: \mathsf{2NH_2OH + I_2 + 2KOH \rightarrow N_2 + 2KI + 4H_2O}
 
Bəzi reaksiyalarda NH2OH oksidləşdirici xassə göstərərək NH3 və ya NH4 ionuna reduksiya olunur, məsələn;
:: \mathsf{NH_2OH + H_2S \rightarrow NH_3 + S + H_2O}

Hidroksilamin aldehid və ketonlarla reaksiyaya daxil olduqda oksimlər alınır: R—CH=NOH и R2—C=NOH.

## Alınması
Laboratoriyada hidroksilamin duzlarıın vakuumda parçalanmasından alınır: (NH3OH)3PO4 və ya [Mg (NH3OH)6] (ClO4)2.
Hidroksilaminin spirtdə məhlulu, etanolun NH3OHCl-a təsiri ilə alınır.
Sənayedə hidroksilamin duzlarını platin katalizatorunun iştirakı ilə hidrogenin NO-ya reduksiyası və ya azot turşusunun hidrogenləşdirilməsi, həmçinin atomar hidrogenin azot turşusuna təsiri ilə əldə edilir:
:: \mathsf{HNO_3 + 6[H] \rightarrow NH_2OH + 2H_2O}

## Tətbiqi
Hidroksilaminin ən cox istifadə olunan duzları hidroksilamin xliorid (NH2OH•HCl) və hidroksilamin sulfatdır (NH2OH)2•H2SO4).
Hidroksilamin və onun duzları istifadə olunur:
* üzvi sintezdə;
* qeyri-üzvi analizdə;
* formaldehid, furfurol, kamfora, qlükozanın miqdarının təyin edilməsi üçün;
* fotoqrafiyada;
* tibbdə.

### Fotoqrafiyada istifadəsi
Hidroksilaminin duzları fotoqrafiyada rənglərin qoruyucusu kimi istifadə olunur. Qara-ağ işlənmədə natrium sulfit əsas qoruyucu vasitə kimi istifadə olunur. Lakin rəngli fotoqrafiya işlənməsində natrium sulfit rəngli maddənin osidləşmiş formasını birləşdirir və bununla da boyanın cıxımını azıldır, buna görə də onyn miqdarı 4q/litr-dən cöx olmamalıdır. Problemi həll etmək üçün hidroksilamin məhlula 3 q / litrə qədər miqdarda əlavə edilə bilər. Sülfitlə reaksiyaya girərək maddənin rəngini effektiv saxlayan birləşmə əmələ gətirir [1].

## Mənbə
* Гурлев Д. С. Справочник по фотографии (обработка фотоматериалов). — К.: Тэхника, 1988.
* Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.: Химия 1994
Riboza

**Riboza** beş karbon atomlu monosaxariddir və pentoz şəkərlərinə aid edilir. Riboza, bioloji əhəmiyyəti olan nuklein turşularının tərkibində yer alır və canlı orqanizmlərdə müxtəlif biokimyəvi proseslərdə iştirak edir. 

## Tarixçə
Riboza ilk dəfə 1891-ci ildə Emil Fischer tərəfindən kəşf edilmişdir. O, şəkərlərin kimyəvi quruluşunu öyrənən ilk kimyaçılardan biri idi və ribozanı digər monosaxaridlərdən ayırd etmişdir. 

## Kimyəvi Xüsusiyyətləri
Riboza kimyəvi formulu C5H10O5 olan birləşmədir. Onun molekulyar kütləsi 150.13 q/mol-dur. Riboza suda yaxşı həll olur və qatı halında kristal quruluşa malikdir. Riboza, alfa (α) və beta (β) anomer formalarında mövcuddur. 

## Bioloji Əhəmiyyəti
### Nuklein Turşuları
Riboza, RNT (ribonuclceic acid) molekulunun tərkib hissəsidir və RNT-nin strukturunda əsas rol oynayır. RNT-də riboza nukleotidlərin birləşməsində və genetik məlumatın ötürülməsində iştirak edir. 

### ATP və Enerji Metabolizmi
Riboza, ATP (adenozin trifosfat) molekulunun tərkibində də yer alır. ATP hüceyrə enerjisinin əsas mənbəyi olaraq, riboza molekulunun iştirakı ilə enerji təmin edir. 

## Tətbiqlər
### Qida və Əlavələr
Riboza, enerji əlavəsi olaraq idmançılar və aktiv həyat tərzi olan insanlar tərəfindən istifadə edilir. Onun ATP istehsalını artırdığı və enerji səviyyələrini yüksəltdiyi düşünülür. 

### Tibb və Sağlamlıq
Riboza, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində də istifadə olunur. Xüsusilə, mitokondrial xəstəliklər və ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində ribozanın istifadəsi tədqiqat mövzusudur. 

## Sintez və İstehsal
Riboza, biotexnoloji üsullarla istehsal olunur. Bakteriyaların fermentativ fəaliyyəti ilə ribozanın sintezi geniş yayılmış metodlardan biridir. 

## Təhlükəsizlik və Zəhərlilik
Riboza ümumiyyətlə təhlükəsiz bir maddə olaraq qəbul edilir. Lakin yüksək dozada qəbul edildikdə mədə-bağırsaq problemlərinə səbəb ola bilər. Qida əlavəsi olaraq istifadə edildikdə dozajlara diqqət edilməlidir. 

## İstinadlar
Alireza Jam Farsadi

**Alireza Jam Farsadi** () — Musiqiçi.

## Həyatı
Alireza Jam Farsadi 2000-ci il aprelin 3-də İranın Təbriz şəhərin də anadan olub. Səkkiz yaşında fortepiano təhsili almağa başladı lakin, onu İrandaki musiqi təhsili qane etmədiyinə görə atası onu daha güclü musigi təhsili alması üşün hər həftə Təbriz şəhərindən Naxçıvan Muxtar Respublikasına aparırdı. 2010-cu ildə ailəcə Bakıya köçdülər. O burada Tofiq Quliyev adına 12 sayılı musiqi məktəbinə daxıl oldu. 2017-ci ildə Dubaida keçirilən beynalxalq **ArtKelen** müsabiqəsində birinci yeri qazandı. 2018-ci ildə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında keçirilmiş Tofiq Quliyev adına 12 nömrəli musiqi məktəbinin hesabat konsertində uğurlu çıxışına görə Bakı Şəhər Mədəniyyəti və Turizm Baş İdarəsi tərəfindən **Fəxri Fərman** ilə təltif edilmişdir. 2019 ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti nə daxil olmuşdur. 2019-cu ildə
**Legends of Autumn İnternational Art Contest** və Ümumilli Lider Heydər Əliyev in xatirəsinə ikinci elmi-ifaçılıq konfransında birinci yeri qazanmışdır.

## Mükafatları
* 2017-ci il "International festival competition of arts kelen east vision 2017" 1 dərəcəli laureatı
* 2019-cu il Azerbaycanın "Legends of autumn international art contest" 1 dərəcəli laureatı
* 2019-cu il "Ümumilli Lider Heydər Əliyevin xatirısinə II Elmi-İfaçılıq konfransi"nın qalibi
* 2020-ci il "Ümid 2020" festivalının qalibi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://www.instagram.com/jamfarsadi/
* https://azertag.az/xeber/Ikinci_beynelxalq_elmi_ifachiliq_konfrans_musabiqesinin_qalibleri_mukafatlandirilib-1377325
Lourayder

**Lourayder** () — gövdəsi endirilmiş, xüsusi modifikasiyalı avtomobil. Lowrider təkər çənbərləri arasındaki məsafə 13" təşkil edir. Avtomobil təkərləri hündürlüyə görə tənzimlənən və suspansiyanı təmin edən hidravlik və ya hava yastığı sistemi ilə təchiz edilmişdir. Bunun köməyilə də avtomobilin gövdəsi sahibinin əmri ilə qaldırıla və ya endirilə bilir. Bu spesifik xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla, lourayder hər zaman gövdəsi endirilmiş avtomobil mənasını vermir. Lourayder həmçinin xüsusi bir nəqliyyat vasitəsi sinfini təsvir etmək üçün istifadə olunur.

Lourayder tipli avtomobil sürücülərinə də lourayder deyilə bilər.

## Xüsusiyyətlər
### Gövdə

Avtomobilin gövdəsi hava fırçalama avadanlığından istifadə edərək müxtəlif rənglərə boyanır. Tətbiqi rəsmlər üslubunda Chicano və Aztekas alt mədəniyyətlərindən rəsm əsərləri üstünlük təşkil edir. Bu mədəniyyətlər arasında *Pimps*, *Playas*, *Hustlers* kimiləri olduqca məşhurdur. Xarici dekorativ elementlər yalnız xromla örtülmür, çiləmə üsulu ilə incə bir qızıl təbəqə ilə örtülür. Xrom ilə örtülmə yalnız gövdə üçün deyil, mühərrik, suspansiya, səsboğucularda da istifadə olunur və avtomobilin demək olar ki, bütün hissələri parıldayır. Lourayderlərin güclü mühərrikləri, gücləndirilmiş transmissiyaları, aqressiv bir görünüşü yoxdur və yarış üçün nəzərdə tutulmamışdır. Bu tip avtomobillər şəhər küçələrində xüsusi göstərişlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Seyr halında olan lourayder avtomobillər hərəkət zamanı sıçraya, təkərləri qaldıra, 3 təkərli hərəkət edə bilər. Eyni zamanda, təkərlərin hərəkəti zamanı avtomobilin yer səthinə dəyən hissəsinə xüsusi maqnezium yastıqlar yerləşdirilir.
### Təkərlər
Təkərlər lourayder avtomobillərinin ayrılmaz hissəsidir. Təkərlərin çeşidi hal-hazırda, "ənənəvi" olaraq qəbul edilən təkərlərlə məhdudlaşmır. Lourayder avtomobillərinin təkərlərinin inkişafı 30-cu illərdən bəri standart olaraq avtomobillərlə təchiz edilmiş şərti möhürlü disklərlə başlamışdır.
### İnteryer
Panel və sükan daxil olmaqla bütün salon məxmərlə örtülmüşdür. Sükan tez-tez zəncir bağları şəklində hazırlanır və qızılla örtülür və zəncir sükanı olaraq adlandırlır. Lourayderlərin klub emblemi arxa paneldə metaldan hazırlanır. Bir qayda olaraq, hər bir lourayderə güclü bir multimedia sistemi quraşdırılır.
### Hidravlika
Lourayderlərin üzərinə quraşdırılmış hidravlik avadanlıq bir neçə elektrik nasos, silindir, klapan avadanlığı olan boru kəmərlərindən, gövdədəki bamperlərdən və bəzən hidravlik akkumulyatorlardan ibarətdir. Bütün sistem doldurula bilən batareyalarla işləyir və batareya bitdikdən sonra adi elektronik qurğular kimi batareya doldurmaq tələb olunur. Hidravlik sistemin funksionallığı nasosların sayı ilə müəyyən edilir. Sadə bir hidravlik dəsti 3000-4000 dollar arasına başa gəlir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* LayItLow.com — lourayderlər haqqında onlayn resurs
* Lowrider Magazine.com — Ən böyük lourayder jurnalı
* Sunday Driver  — Majestics avtoklubu haqqında videoçarx (Compton L.A.)
* Lowriding in Aztlan — Lourayderlər haqqında sənədli film
Xorvatiya banovinası

**Xorvatiya banovinası** () — 1939–1941-ci illərdə mövcud olmuş Yuqoslaviya krallığında əyalət (banovina).

## Tarixi
Xorvatiya banovinası, 1939-cu ildə xorvatların əksəriyyətini bir inzibati vahiddə birləşdirmək üçün Tsvetkoviç-Maçek razılaşması nəticəsində yaradıldı. Yeni banovina geniş muxtariyyət aldı. İvan Şubaşiç ilk ban olmuşdur. 1941-ci ildə banovina ərazisi Müstəqil Xorvatiya Dövlətinin bir hissəsi oldu, 1945-ci ildə isə YSFR-ın bir hissəsi olaraq Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina və Voyevodina (Serbiyanın bir hissəsi olaraq) arasında bölüşdürüldü.

## Coğrafiya
Xorvatiya banovinası Yuqoslaviyanın ən böyük banovinası idi və krallığın qərb hissəsində, əsasən müasir Xorvatiya ərazisində və Bosniya və Herseqovina ərazisinin 40%-də yerləşirdi. Banovina Sava və Sahilyanı banovinalarının ərazilərindən qurulmuşdur, həmçinin buraya Dunay, Vrbas, Drina və Zeta banovinaların əraziləri daxil oldu. Banovinanın paytaxtı Zaqreb şəhəri idi.

## Əhalisi
Banovina Yuqoslaviyanın bütün xorvat əhalisini bir yerdə cəmləşdirmək məqsədilə quruldu. Nəticədə, əhalinin 74%-i xorvatlar, 19%-i serblər idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xəritə (Xorvatiya banovinasının ərazisi ştrixlənmişdir
Bənövşəyi içki

**Bənövşəyi içki** () — öskürək şərbətinin xüsusi alkoqolsuz içki və mentollu konfetlərin birləşdirilməsi ilə hazıranan rekreativ kokteyl. Kokteyl, Texasın Hyuston şəhərində meydana gəlmişdir. Hip-hop subkulturasına aid olan və ya ABŞ-nin cənubunda yaşayan insanlar arasında olduqca məşhurdur.

Kokteyl, istehlakçıya yuxu və bədənin keyləşməsi ilə müşayiət eyforik yan təsirlər göstərir. Kokteylin yaradıcısı Leyns Skott Uolker, bu qarışımın ağız hissiyatını azaltması və dadın uzun müddət ağızda qalmasını təmin etdiyini söyləmişdir.
## Təsirlər
Bənövşəyi içki kokteyli istehlakçıya kəskin şəkildə yorğunluq və bədən keyləşməsi ilə müşayiət olunan eyforik yan təsirlər göstərir. Kokteylin yaradıcısı Leyns Skott Uolker, kokteyl dadının ağızda uzun müddət qaldığını da bildirmişdir. Los Angeles Times, repçi Lil Ueynin həddindən artıq bənövşəyi içki istifadə etməsi ilə əlaqədar olaraq xəstəxanaya yerləşdirilməsindən sonra bir məqalədə həkim və xəstəxana doktoru Corc Fallieras ilə qarışıqların zərərləri barədə danışmışdır. Fallieras, reportaj zamanı "dərmandakı kodein ağrı kəsici kimi xidmət edir və insanı boğmağa başlayır." kimi fikirlər irəli sürmüşdür.

Bu içkinin bir neçə tanınmış şəxsiyyətlərin ölümünə səbəb olduğu təsdiq edilmişdir. Tənəffüs problemləri olan şəxslərin kodein istifadəsi zamanı ölümcül reaksiya yaradan bu kokteyl bir çox narkotikdən belə olduqca təhlükəlidir. Lakin, içkinin təsirləri doza ilə əlaqəlidir və həddindən artıq dozada istifadənin tənəffüs və ya ürək dayanması ilə nəticələnməsi tədqiq edilmişdir.

## İçki
275px|thumb|Kodein-prometazin şərbəti, Jolly Rancher konfeti və Sprite daxil olmaqla bənövşəyi içki hazırlamaq üçün tələb olunan maddələr.
### Adlar
Lean, "psixoaktiv maddələrdən istifadə etməklə ayaqda durmaqda çətinlik çəkmək" mənasını verir. Kokteylin hazırlanmasında istifadə olunan öskürək şərbətlərinin bənövşəyi olması səbəbilə içkiyə "bənövşəyi içki" adı verilmişdir. Kokteyl adətən bənövşəyi rəngdə olur və afro-amerikan əsilli ingilis tərəfindən hazırlanmışdır. Kokteylin digər adlarına sizzurp, şərbət, drank, barre, bənövşəyi jele, wok, Texas çayı,  çirkli Sprite və Tsikuni daxildir.
### Tərkibi
Kokteylin hazırlanması üçün həm prometazin, həm də kodein ehtiva edən öskürək şərbəti, Sprite, Mountain Dew və ya üzümlü Fanta tələb olunur. Öskürək şərbəti və spirtsiz qazlı içki qarışdırıldıqdan sonra qarışığa daha yaxşı dad vermək üçün Jolly Rancher adlı mentollu konfetlər əlavə edilir.

## Satış
Purple drank kokteylinə əsaslanan bir sıra içkilər qanuni olaraq ABŞ-da satılır. 2008-ci ilin iyun ayında Texas, Hyustonda yerləşən "Innovative Beverage Group", "Drank" adlı bir içki istehsal etməyə başlamışdır. Məhsulun tərkibində kodein və ya prometazinə rast gəlinməsə də, valerian kökü, qızılgül və itburnu kimi bitki mənşəli maddələrin istifadəsilə melatonin hormonunun birləşməsiylə bənövşəyi içki kokteylinin təsirlərini tam olaraq çatdırması barədə iddialar meydana çıxmışdır. Ticarət bazarındakı oxşar "anti-enerji" və ya sakitləşdirici içkilər "Purple Stuff", "Sippin siropu" və "Lean" adlarından istifadə edir.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Sprite
*Jolly Rancher
*Mountain Dew
Çapar

**Çapar** haqqında aşağıdakı məqalələr var:

* Çapar (Ağdərə) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Çapar (Sərdəşt) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Çapar (Zəncan) — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Çapar (peşə) — qədim dövrələrə aid Atlı poçtçular.
* Çapar (jurnal) — Azərbaycanda jurnal.
Sevil Mikayılova

**Sevil Mikayılova** (*Sevil Əlirazı qızı Mikayılova* ) — "Trend" informasiya agentliyi baş direktorunun müavini, beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvü. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə 56 saylı Xaçmaz kənd seçki dairəsindən seçilmiş VI çağırış millət vəkili, Əməkdar jurnalist.

## Həyatı
Sevil Mikayılova 1974-cü il iyunun 27-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinin İngilis dili fakültəsini bitirmişdir. Əməkdar jurnalistdir. Rus və ingilis dillərini bilir.

### Fəaliyyəti
1992–1996-cı illərdə Sumqayıt şəhər Uşaq və yeniyetmələrin yaradıcılıq mərkəzində, 1996–1999-cu illərdə Bakı Elmi-Tədris Mərkəzinin İnformatika və İdarəetmə İnstitutunda ingilis dili müəllimi olmuş, 1996–1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində redaktor, 1999–2001-ci illərdə "Midiya Press" İnformasiya Agentliyində, 2001–2004-cü illərdə "525-ci qəzet"də tərcüməçi işləmişdir. 2004–2012-ci illərdə "Trend" informasiya agentliyində tərcüməçi, Tərcümə departamentinin direktoru, 2012–2017-ci illərdə "AzerNews" qəzetinin baş redaktoru vəzifələrində çalışmışdır. 2017-ci ildən "Trend" informasiya agentliyi baş direktorunun müavinidir.

2020-ci il fevralın 9-da Milli Məclisə VI çağırış seçkilərində 56 saylı Xaçmaz kənd seçki dairəsindən millət vəkili seçilib. Bitərəfdir. Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin, Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvüdür.

Azərbaycan-İspaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Almaniya Federativ Respublikası, Amerika Birləşmiş Ştatları, Bolqarıstan, Fransa, İsveçrə, İtaliya, Türkiyə parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür. Avropa İttifaqı – Azərbaycan parlament əməkdaşlığı komitəsinin üzvüdür.

Xocalı soyqırımına həsr olunmuş "Sözün bitdiyi yer" adlı filmin ingilis dilində redaktoru olub, səsləndirilməsindən iştirak edib. ABŞ Dövlət Departamentinin təşkil etdiyi Beyin Mərkəzlərinin İdarə Olunması üzrə Beynəlxalq Liderlik Proqramında iştirakı ilə bağlı sertifikatla təltif olunub. Kanadanın Ottava
*"Bir Gənc Dünya"* beynəlxalq konfransında Azərbaycan mediasını təmsil edib, həmçinin NATO seminarlarında Azərbaycan nümayəndə heyəti daxilində iştirak edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müqəddəs İsa Qəlbi Katedralı (Sarayevo)

**Müqəddəs İsa Qəlbi Katedralı** () — Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərindəki katolisizm katedrali. Bura Vrhbosna arxiyeparxiyasının katedralıdır və memarlıq abidəsidir. Ölkənin əsas katolik kilsəsidir, Bosniyanın yeganə kardinalı Vinko Puliçin kafedrası burada yerləşir.

## Tarixi
1881-ci ildə Vrhbosna yeparxiyası arxiyeparxiya statusunu aldı, eyni zamanda arxiyepiskopluq soboru statusuna uyğun yeni bir kafedralın tikilməsinə qərar verildi. Tikintinin əsas təşəbbüskarı, ilk Sarayevo arxiyepiskopu Yosip Stadler idi ki, hal-hazırda o, beatifikatsiyaya (müqəddəs adının verilmə prosesi) namizəddir. Katedral 1884—1889-cu illərdə memar Yosip Vantsaş tərəfindən neoqotika üslubunda tikilmişdir. Memarlıqda bir sıra neoroman elementləri var. Katedral, 14 sentyabr 1889-cu ildə Müqəddəs İsa Qəlbi adı naminə təqdis edilmişdir.

1932 və 1985—1989-cu illərdə kafedralda bərpa işləri aparıldı. Katedral, Sarayevo mühasirəsi zamanı bombardman nəticəsində çox sayda ziyan gördü. Müharibə bitdikdən sonra bütün zərərlər aradan qaldırıldı. 1997-ci ilin aprelində Bosniya və Herseqovinaya səfəri zamanı papa II İohann Pavel kafedralı ziyarət etdi.

## İstinadlar
Ülkü Aşaröz

**Ülkü Aşaröz** (d. 12 iyul 1970, İstanbul-13 avqust 2020, İstanbul) — Türk musiqiçisi, dramaturq, müəllim və teatr aktyoru.

## Əsərlər (seçilmişlər)
* *Nefes Al* — (2002, TRT Teşvik Ödülü)
* *Kara Pasta* — (2018) — Tiyatro
* *Kadehimde Balık* — (2018) — Single
* *Hesapta Aşk* — (2019) — Single
* *Uyan Tanrıça* — (2020) — Tiyatro

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* SinemaTürk'te Ülkü Aşaröz
* Twitter'da Ülkü Aşaröz
* Tiyatrolar.com'da Ülkü Aşaröz
Çapar (Zəncan)

**Çapar** () - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 91 nəfər. yaşayır (18 ailə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Təhsin Dəmiray

**Təhsin Dəmiray** (; ) — Türk naşiri, yazıçısı və siyasi xadimi, Türkiyə Köylü Partisinin qurucusu.

## Həyatı və fəaliyyəti
Təhsin Dəmiray 1903-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir.
1919-cu ildə Kadıköy Sultanisini bitirdikdən sonra milli mücadiləyə qatılmışdır. 1923-cü ildə İstanbul Müəllim Məktəbini bitirmişdir. İstanbul Universitetinin Fənn fakültəsində təhsilini davam etdirmiş, eyni zamanda Bolu liseyində müəllimlik etmişdir. Fənn fakültəsini ikinci kursdan tərk etmişdir.

Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk və ən önəmli naşirlərindən biridir. Yeni dövlətin quruluşundan sonra 1925-ci ildə fəaliyyətə başlayan ilk nəşriyyatlardan biri olan Türkiyə Yayınevini qurmuş, Əlifba inqilabının ardından yeni əlifbanı yayınlama imtiyazını almışdır. Latın əlifbasıyla basılmış ilk "Əlifba"nı yayınlamışdır.

Ölkədə uşaq dərgiçiliyinin gəlişməsində ciddi rol oynamışdır. "Yeni Yol" və "Resimli Mecmua" adlı ilk uşaq dərgilərinin naşiridir. Daha sonra "Yavrutürk" (1936), "Binbir Roman" (1939), "Ateş" (1936), "Cumhuriyet Çocuğu" (1938), "Çocuk Haftası" (1942), "Yıldız, Büyük Ateş" (1960), "Altın Işık" (1965) kimi dərgilərlə Türkiyədə uşaq dərgilərinin inkişafına təkan vermişdir.

Türk millətçisi kimi tanınan Təhsin Dəmiray, 1950-ci ildən sonra Türkiyə Köylü Partisinin qurucusu olaraq aktiv siyasətin içərisində yer almış, partiyanın başqanı seçilmişdir. 27 May ixtilalından sonra Ədalət Partiyası (AP) qurucuları arasında yer alan siyasətçi, XII dönəm TBMM-də AP İstanbul millət vəkili seçilmişdir. Millət vəkilliyi dönəmini tamamladıqdan sonra bir müddət xaricdə yaşamış, təkrar Türkiyəyə dönmüşdür.

O, bir naşir kimi Nihal Atsızın, Abdullah Ziya Kozanoğlunun tarixi romanlarını, Kazım Karabekirin xatirələrindən ibarət "İstiklal Harbimiz" adlı kitabını, İsmail Hami Danişmendin "Osmanlı Tarihi Kronolojisi"ni yayınlamışdır. Özü də yaradıcılıqla məşğul olmuş, Türk Qurtuluş Savaşı və sosioloji problemlər haqqında çeşidli kitablar yazmışdır.

### Ölümü
25 iyul 1971-ci ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* İlkokullar İçin İlk Türk Alfabesi (1928)
* Büyük Dünya Hava Savaşı (1936)
* Dokuz Yıldız Münasebetiyle (1945)
* İlkokullar İçin Temel Bilgiler (Küçük ansiklopedik kitaplar, 1949–1950)
* Arkada Bıraktığım Küçük İşaret Taşları (1955)
* Toplum Yapımıza Tarih İçinde Bir Bakış (1955)
* Fiske Taşları (1955)
* Hindistan Mücahidi Ahmet Âzad ve İngiliz Mahkemesi Önünde Nutku (1956)
* Eğitimimize Sol Akımların Girişi ve Öncüleri (1967)
* İstiklâl Harbimizin Müdafaası (1969)
* Buhranlarımızın Temel Sebepleri (1970)

## İstinadlar
Çapar (peşə)

**Çapar**  (Farsca:چاپار) və ya **Çaparlar** yol boyu hər stansiyada təzə ləvazimatlar və atlarla təmin olunan təcili kuryerlər idilər ki, özləri tədarük almadan və ya atlarının dincəlməsini gözləmədən yollarını tez bir zamanda tamamlasınlar.

Herodot eramızdan əvvəl 440-cı ildə yazır:

"Nə qar, nə yağış, nə istilik, nə də gecənin qaranlığı bu məmurların işlərini tez bir zamanda yerinə yetirməsinə mane ola bilməz. Birinci Çapar tez bir zamanda ikinci Çapara çatdırır, ikinci üçüncünə çatdırır və ...  beləliklə məktub məqsədə çatır, Yunanların Hefest məbədinə çatdırmaq üçün əllərində tutduqları Olimpiya məşəli kimi. "Əhəmənlər bu növ ata "Aq Qaroy" (Yunanca: Ἀγγαρήιον) deyirlər."

Çaparların "Çapar Xana" binalarında yeni ləvazımları təmin edilərdi. "Çapar Xana" Əhəmənlər dövründə istifadə olunan poçt xidməti üçün bina adı. Sistem, Əhəmən İmperiyasının qurucusu II Kir tərəfindən icad edildi və daha sonra I Dara tərəfindən inkişaf etdirildi və imperyada kral ünsiyyət üsulu olaraq quruldu. Hər bir "Çapar Xana", əsasən Sardisdən Susaya qədər uzanan, imperyada böyük şəhərlərinin əksəriyyətini birləşdirən 2500&nbsp;km uzunluğundakı qədim magistral yol olan Kral Yolu boyunca yerləşən bir stansiya idi.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Çapar Xana
* Əhəmənlər
* I Dara
* poçt
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Katibliyi

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Katibliyi** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının altı əsas qurumundan biridir. Bu təşkilatın icra hakimiyyətidir. Bununla yanaşı, təşkilatın qərar qəbul etmə orqanlarının (Baş Məclis, İqtisadi və Sosial Şura, Təhlükəsizlik Şurası) gündəliyini müəyyənləşdirir və qərarlarını həyata keçirir. Baş Məclisin təyin etdiyi Baş katib katibliyin rəhbəridir.
## BMT Katibliyi ofislərinin yeri və quruluşu
BMT Katibliyi aşağıdakı əsas təşkilati bölmələrdən ibarətdir:
* Baş Katibliyinin İcra Aparatı;
* Baş Məclis və Konfrans İdarəetmə Şöbəsi;
* Siyasi və Barışıq İşləri şöbəsi; 
* Silahsızlaşdırma İşləri İdarəsi;
* Sülhməramlı Əməliyyatlar İdarəsi;
* Sahə Dəstəyi şöbəsi;
* Hüquq İşləri İdarəsi;
* İqtisadi və Sosial Məsələlər şöbəsi;
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ticarət və İnkişaf Konfransının Katibliyi;
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Proqramının Katibliyi;
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan məskunlaşma proqramının Katibliyi;
* Narkotik və Cinayətkarlıq İdarəsi;
* Afrika İqtisadi Komissiyasının Katibliyi;
* Asiya və Sakit Okean üçün İqtisadi və Sosial Komissiya Katibliyi;
* Avropa İqtisadi Komissiyası Katibliyi;
* Latın Amerikası və Karib Denizi İqtisadi Komissiyasının Katibliyi;
* Qərbi Asiya üçün İqtisadi və Sosial Komissiya Katibliyi;
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı Ofisi;
## BMT Katibliyinin heyəti
BMT Katibliyinin işçiləri Baş Assambleya tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq Baş Katib tərəfindən təyin edilir. Baş katib və katiblik işçiləri yalnız BMT-yə cavabdehdirlər və üzv dövlətlər heyətin vəzifələrinin icrasına təsir göstərməkdən çəkinməlidirlər.

31 dekabr 2018-ci il tarixində Katibliyin ümumi heyəti 172 ölkədən olmaqla 37.505 nəfərdən ibarət idi.

## İstinadlar
Kiros silindiri

**Kiros silindiri** — Əhəmənilər İmperiyası dövrünə aid tarixi bir əsərdir. Üzərində Babil mixi yazısı ilə yazılmış  bəyanat olan, gildən düzəldilmiş bariyer formasında bir əsərdir. Bəyanatı Böyük imperator Babili fəth etməsindən sonra yaymışdır. II Kir qazandığı qələbələri, bağışlayıcı qanunlarını və bununla yanaşı kral soyundan olan sənədləri silindirə həkk etmişdir.

## Tarixi
Kiros silindiri 1879-cu ildə Assur alimi Ormuz Rassam tərəfindən Babildəki Marduk Məbədində aşkar edilmişdir. Silindr indi Londondakı Britaniya muzeyində nümayiş olunur.

Böyük Kirin elanı bəzən "insan haqlarının ilk bəyannaməsi" kimi qəbul edilir, çünki bu, Babil kölələrinin azad və azad olacağından bəhs edir. Köləlik fars cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsi olaraq qalmış bir qurum olsa da, qədim Mesopotamiya ənənələrinə dərin təsir göstərmişdir. Hətta o qeder təsir etmişdi ki, hökmdarlar taxt mərasimlərində islahat bəyannamələri verdilər.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nyu-Yorkdakı qərargahında Kiros Çarxının dəqiq bir nüsxəsi var.
## Həmçinin bax
* Böyük Kir
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.kchanson.com/ANCDOCS/meso
* Cyrus Cylinder
Beynəlxalq Dil İli

**Beynelxaq dil ili** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatının tövsiyəsi ilə 2008-ci ili *Beynəlxalq dil ili* elan etdi və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının fərmanı ilə, BMT rəsmi saytında altı rəsmi dil arasında tam bərabərliyin olmasına diqqət çəkildi. Qətnamə, eyni zamanda, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının veb saytlarında altı rəsmi dil arasında tam paritetə ​​ehtiyac olduğunu bir daha təsdiqlədi.
## Tarixi
Beynəlxalq Dillər İlinin məqsədi dil müxtəlifliyinə, bütün dillərə və çoxdillilikə diqqət çəkmək idi. Bu məqsədlə fərmanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatı daxilində dil problemi də ifadə edildi.

Beynəlxalq dil ilinin qeyd olunmasına cavabdeh olan YUNESKO 21 fevral Beynəlxalq Ana Dili Günündə rəsmi olaraq işinə başladı.

## Qeydolunması
YUNESKO-nun təşkil etdiyi rəsmi qeyd etmələrdən başqa, müxtəlif milli və qeyri-hökumət təşkilatları və akademik qurumlar Beynəlxalq Dil ilini qeyd etmək üçün bəzi tədbirlər və saytlar vasitəsi ilə təntənədə iştirak etdilər. YUNESKO bütün bu hadisələri öz saytında dərc etmişdir:list of projects
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*UNESCO gateway page: "2008, International Year of Languages - Languages matter!"
*U.N. gateway page: "International Year of Languages"
*ICVWiki page on "World Network for Linguistic Diversity" (Maaya) which includes a calendar of events for IYL
*Support for International Year of Languages 2008
Şirindərə (Əhər)

**Şirindərə** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 165 nəfər yaşayır (34 ailə).

## İstinadlar
Əbu Übeydə ibn Cərrah

**Əbu Übeydə Amir ibn Abdullah ibn Cərrah** (; ) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biri. O, xəlifə Ömərin hakimiyyəti dövründə Raşidi ordusuna öndərlik etmişdir və Ömərin xilafətə davamçı seçdikləri adamlardan biri idi.

## Həyatı
Tam adı Əbu Übeydə Əmir ibn Abdullah ibn Cərrah ibn Hilal ibn Üheyb ibn Dəbba ibn Həris ibn Fihr ibn Məlik ibn Nədr Kuraşi Fixri təqribən 581-ci ildə Məkkədə anadan olmuşdur. Tacir olan Əbu Übeydə Banu Həris ibn Fihr qəbiləsinin Kuraşi qolundan idi. O, İslamı qəbul etməzdən əvvəl Kuraşilər arasında, o cümlədən Məkkə şəhərində tanınırdı. Əbu Übeydə İslam peyğəmbəri Məhəmmədin Məkkədə yaşadığı dövrdə, 611-ci ildə Əbu Bəkrdən sonra İslam dinini qəbul edir. Məhəmmədin digər səhabələri ilə Həbəşistana köçməli olan Əbu Übeydə Məkkəyə qayıtdıqdan sonra Mədinəyə gedir. O, Mədinə olan dövrdə gənc İslam Dövlətinin yaranmasına və möhkəmlənməsinə kömək etdi. Əbu Übeydə Məkkə bütpərəstləri ilə müsəlmanlar arasında gedən bütün döyüşlərdə iştirak edir. O, Bədr döyüşündə bütpərəstlərin tərəfində müsəlmanlara qarşı vuruşan atasını öldürür. Quranda bu hadisə belə təsvir olunub:

Əbu Übeydə 625-ci ildə baş tutmuş Uhud döyüşündə iştirak etmişdir. Döyüşün ikinci mərhələsində Xalid ibn Vəlidin süvariləri müsəlmanlara arxadan hücum edir, onları pis vəziyyətə salır. Döyüşdə müsəlman əsgərlərin çoxu meydandan qaçır, Əbu Übeydə isə Məhəmmədi qoruyan azsaylı adamlardan biri olur.

Əbu Übeydə Məhəmməd peyğəmbərin ölümündən sonra Əbu Bəkr və Ömər ilə mühacirlərə qoşulur. Səqifə Banu Səidədəki məclis Əbu Bəkri xəlifə seçir.

Əbu Übeydə xilafətin Sasanilər və Bizans imperiyası ilə olan müharibələrinin əvvəlindən cəbhədə vuruşur. O, 634–638-ci illərdə Suriya və Fələstinin fəth edilməsində ərəb ordularına rəhbərlik edir. Yərmuq döyüşündə mərkəzdəki qüvvələrinin komandiri təyin edilir. Bu qələbədən sonra Təbəqət-Fəhl və Şam ələ keçirilir. Qüds, Homs və Levantın digər şəhərləri də Əbu Übeydə tərəfindən fəth edilir.

Əbu Übeydə ibn Cərrah 638-ci ildə o dövrdə Suriyanı bürüyən taun epidemiyası nəticəsində vəfat edir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 
* *Athamina, Khalil* Abū ʿUbayda b. al-Jarrāḥ // Encyclopaedia of Islam, THREE

## Xarici keçidlər
* Абу Убайда ибн аль-Джаррах — доверенный уммы // Информационно-аналитический канал ANSAR
* Абу Убайда ибн Аль-Джаррах на сайте islam-info.ru
* Абу ‘Убайда — сподвижник Пророка, мир Ему  на сайте moona.ru
II Kserks

**II Kserks** (/ ˈzɜːrksiːz /; Qədim Fars dili: 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠, romanlaşdırılmış: Xšayaṛša, "qəhrəmanlara hökmranlıq etmək"; Qədim yunan: Ξέρξης, romanlaşdırılmış: Xérxēs, [ksérksɛːs]; e.ə. 424 , I Artakserksin oğlu və varisi olaraq çox qısa müddətdə Əhəmənilər İmperiyasının hökmdarı.

## Həyatı
Yalnız Pers əyalətinə qırx beş günlük hakimiyyətindən sonra e.ə. 424-cü ildə ögey qardaşı Sogdianus tərəfindən öldürüldü və altı ay sonra II Dara (e.ə. 475-404) tərəfindən öldürüldü. Əsasən Ktesiya yazılarından bilinən qaranlıq bir tarixi şəxsiyyətdir. Bildirilir ki, o, I Artakserks və Damaspia'nın yeganə qanuni oğluydu və vəliəhd olaraq xidmət etdiyi bilinir.

I Artakserks'in xatırladan son daşyazı e.ə. 424-cü ilə aiddir. II Kserks, taxt-tacı ələ keçirməyə müvəffəq olmuşdu, ancaq iki ögey qardaşı taxt üçün iddia etdilər. Biri, I Artakserks'in cariyəsi Babilli Alogynedan olan oğlu Sogdianus idi. İkinciysə, I Artakserks'in cariyəsi Cosmartidene'nin oğlu II Dara idi.

Göründüyü kimi II Kserks yalnız Persdə və Sogdianus Elamda kral olaraq tanındı. II Daranın yazdığı ilk daşyazı Oçus, e.ə. 423 yanvarın 10-a aiddir və orda bu mövzunu açıqlır.  II Dara, Hirkan satrapı hakimiydiidi və qısa müddətdə Midiya, Babilon və Misir tərəfindən kral olaraq tanındı. II Kserks yalnız qırx beş gün hökm sürdü. Onun Soqdianusun əmri ilə Pharnacyas və Menostanes tərəfindən sərxoş halda öldürüldüyü bildirilir. Göründüyü kimi Sogdianus bölgələrinin dəstəyini qazandı. Sogdianus bir neçə ay sonra öldürüldü. II Dara Əhəmənilər İmperiyasının tək hökmdarı oldu və e.ə. 404-cü ilə qədər hökm sürdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Atlantik atnalı yengəci

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Meksika körfəzi və Şimali Amerikanın Atlantik sahilləri boyunca yayılmışdır. Bu növ atnalı xərçənglərinin illik köçlərinin əsas istiqaməti Delaver körfəzidir.

## Anatomiya və fiziologiya

Bədən bir prosom (ön və ya yuxarı hissədən) və bir opistosomdan (sırasıyla aşağı və ya arxa), həmçinin bir quyruqdan ibarətdir.

## Haqqında
Alimlər təkamül haqqında daha çox məlumat əldə etmək üçün Limulus polifemusunu araşdırmışlar. 1967-ci il Tibb Nobel Mükafatı atnalı yengəcinin gözlərinin araşdırılmasına görə verilmişdir.

## Həyat tərzi
Atnalı yengəci ekosistemdə əhəmiyyətli rol oynayır. Yumurtaları İslandiya qumluqcası kimi sahil dəniz quşları və böyüklər dəniz tısbağaları ilə qida məmnbəyi rolunu oynayır.

Mollyusklar, Həlqəvi qurdlar, digər dəniz onurğasızları və balıqlarla qidalanırlar.

## Təkamül
Trias və Yura dövründən demək olar ki, dəyişikliyə məruz qalmamışlar. Bunu o dövrlərə aid daşlaşmış atnalı yengəclərinə əsasən demək mümkündür.

## İqtisadi dəyəri
Qanı tibbdə istifadə olunur. Üstəlik atnalı yengəcləri özləri balıq yemı kimi və elmi məqsədlər üçün istifadə olunur.

Bir zamanlar hindilər atnalı yengəcinin yumurtalarını yeyirdilər.

## Qorunması
### ABŞ
Hələ 20-ci əsrin əvvəllərində atnalı yengəclərinin balıq ovuna zərər verdikləri barədə yanlış bir fikir formalaşmışdı. Bu zaman Keyp Kod yarımadasında hər ölü limulus polifemusuna görə 5 sent bir ödəniş edilirdi.

1970-ci illərdən bəri növün sayı azalmaqdadır. 2008-ci ildə atnalı yengəclərinin sayılması və onlarla işləmə qaydalarının hazırlanması üçün böyük bir layihə başladılmışdır.

### Meksika
1994-cü ildən bəri Yukatan yarımadasıındakı populyasiya Meksika qanunlarına görə nəsli kəsilməkdə olan növ kimi tanınır. 1960-cı illərdən bəri sayıarı azalmaqdadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Atnalı yengəci

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Təsnifatı
Yeganə müasir növü var:
*

### Nəsli kəsilmiş növləri
**[[Limulus coffini]]*† Reeside & Harris, 1952 — Təbaşir dövrü, ABŞ
**[[Limulus darwini]]*† Kin & Błażejowski, 2014 — Yura dövrü, Polşa
**[[Limulus priscus]]*† Münster, 1839 — Trias dövrü, Almaniya
**[[Limulus woodwardi]]*† Watson, 1909 — Yura dövrü, İngiltərə

Şübhəli növə aid olan:
* *[[Limulus nathorsti]]*† Jackson, 1906 — Yura dövrü, İsveç

Cinsə əvvəllər daxil olan növ:
**"[[Limulus" decheni]]*† Zinken, 1862 — Paleogen, Almaniya 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cystorchis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Caatinganthus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Arealı
Caatinganthus cinsinə aid növlər Braziliyanın şimal-şərqi üçün endemik növlərdir.

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kuklalar (veriliş, 1994)

**"Kuklalar"** () — 1994-cü ildən 2002-ci ilə qədər Rusiyanın NTV kanalında yayımlanan siyasi-satirik veriliş.

## Personajlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Nikolas Hagen

**Nikolas Hagen** (; ) — Qvatemala futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Səbail" FK və Qvatemala milli futbol komandasının qapıçısı.

## Karyerası
Nikolas Hagen 4 sentyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Səbail" FK ilə 2020/2021 mövsümünün sonuna qədər müqavilə imzalamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Csrss

**Client Server Runtime Subsystem** və ya `csrss.exe` — Win32 alt sisteminin istifadəçi rejimi tərəfini təmin edən və Windows NT 3.1 və sonrakı versiyalarına daxil olan Windows NT ailəsinin bir hissəsidir. Win32 alt sistem əməliyyatlarının əksəriyyəti Windows NT 4 və sonrakı sistemlərindəki kernel rejiminə köçürüldüyü üçün, CSRSS əsasən Win32 konsolunun idarə olunması və GUI-nin bağlanmasından məsuldur. Sistem işi üçün vacibdir; bu səbəbdən bu prosesi dayandırmaq sistemin uğursuzluğu ilə nəticələnəcəkdir. Normal şəraitdə, CSRSS Windows Tapşırıq Meneceri ilə ləğv edilə bilməz, baxmayaraq ki, Tapşırıq Meneceri Administrator rejimində işlədilirsə, Windows Vista-da mümkündür. Windows 7 və sonrakı versiyalarında, Tapşırıq meneceri, istifadəçiyə prosesi sonlandırmanın sistemin uğursuzluqla nəticələnə biləcəyi barədə məlumat verəcəkdir. Bununla birlikdə Windows NT 4.0-da Session Manager Alt Sistemi (SMSS) izləmədən CSRSS-in dayandırılması sistemdə qəza yaratmayacaqdır. Lakin Windows XP-də SMSS izləmədən CSRSS-in sonlandırılması kritik səbəbdən sistemdə çökəcəkdir.
## Tarixi
Windows NT 3.x seriyası Qrafika Cihazı İnterfeysi komponentini CSRSS-də yerləşdirmişdi, lakin bu, qrafik icrasını yaxşılaşdırmaq üçün Windows NT 4.0 ilə kernel rejiminə keçirildi.Vistadan etibarən Windows başlanğıc prosesi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi.İndi Windows 7 və Vista-da iki csrss.exe nümunəsi ilə işləyir. 

## İstinadlar
ESET NOD32

**ESET NOD32 Antivirus** və ya **NOD32** — Slovakiya şirkəti ESET tərəfindən hazırlanmış bir antivirus proqram paketidir. ESET NOD32 Antivirus, Home Edition və Business Edition olaraq iki versiyada satılır. Business Edition paketləri, ESET Remote Administrator-u server yerləşdirilməsinə və idarə olunmasına, təhdid imzası verilənlər bazası yeniləmələrinin əks olunmasına və Microsoft Windows Server əməliyyat sistemlərinə quraşdırılma imkanına imkan verir.
## Texniki məlumat
Bir şəbəkədə NOD32 istifadəçisi şəbəkəni "güzgü serveri" ilə yeniləyə bilər.
## İstinadlar
AIDS (kompüter virusu)

**AIDS** — Turbo Pascal 3.01a-da yazılmış və COM sənədləri üçün bir kompüter virusudur. AİDS, MS-DOS "uyğun fayl" zəifliyindən istifadə etdiyi bilinən ilk virusdur. MS-DOS-da, həm foo.com, həm də foo.exe mövcuddursa, foo.com həmişə əvvəlcə icra ediləcəkdir. Beləliklə, yoluxmuş com faylları yaradaraq, QİÇS kodu hər zaman nəzərdə tutulan exe kodundan əvvəl icra ediləcəkdir.
AİDS virusu aktivləşdikdə ekranda aşağıdakı göstərilir;

*ATTENTION I have been elected to inform you that throughout your process of collecting and executing files, you have accdientally (sic) [[Leetspeak|¶HÜ¢KΣ►]] [PHUCKED] yourself over: again, that's PHUCKED yourself over. No, it cannot be; YES, it CAN be, a √ìτûs [virus] has infected your system. Now what do you have to say about that? HAHAHAHAHA. Have ¶HÜÑ [PHUN] with this one and remember, there is NO cure for AIDS*

Yuxarıdakı mesajda "AIDS" sözü ekranın təxminən yarısını əhatə edir. Sistem daha sonra dayandırılır və yenidən işə salmaq üçün gücləndirilib yenidən yüklənməlidir.

AIDS virusu yoluxmuş bir com sənədinin ilk 13.952 baytını yazır. Virusu aradan qaldırmaq üçün yazılmış fayllar silinməli və təmiz nüsxələrlə əvəz olunmalıdır. Proqramın yazılmış hissəsini isə bərpa etmək mümkün deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ümumdünya sərgisi (1900)

**Ümumdünya sərgisi** () — 1900-cü il 15 aprel — 12 noyabr tarixlərində Parisdə keçirilmiş beynəlxalq sərgi.

Sərginin simvolu yeni XX əsrin gəlməsi idi. Sərgidə ən populyar ar-nuvo üslubu oldu. Yeddi ay boyunca sərgidə 50 milyondan çox insan iştirak etdi, bu rekord yalnız 1967-ci ildə Monrealda (55 milyon nəfər) təşkil olunan Dünya Sərgisi və Şanxayda keçirilən EXPO 2010-da ikinci dəfə (70 milyondan çox insan) "qırıldı". 

Sərgidə 35 ölkənin ekspozisiyası 18 tematik bölmədə təqdim olundu. O dövrdə Fransanın ən yaxın müttəfiqi olan Rusiya İmperiyasının iştirakı xüsusilə əhəmiyyətli idi.

## Sərgi
Sərgi 1900-cü il aprelin 15-indən noyabrın 12-sinədək davam etdi. Sərgini 50 milyondan çox insan (o dövrdə dünya rekordu) ziyarət etdi, bu da Fransa xəzinəsinə 7 milyon frank gəlir gətirdi. Sərgiyə 76 mindən çox iştirakçı qatıldı, sərgi sahəsi 1.12 km² idi.

Sərgi üçün xüsusi olaraq çox sayda obyekt tikilmişdir: Lion vağzalı (bu münasibətlə üzbəüz yerləşən Mazas həbsxanası söküldü), Orse vağzalı (indiki Orse muzeyi), III Aleksandr körpüsü, Böyük və Kiçik saraylar. Maşın qalereyası (*Salle des Machines*) Qış velodromuna (*Vélodrome d'hiver*) çevrildi.

Paris metrosunun ilk xətti sərgi zamanı, 1900-cü il 19 iyul tarixində fəaliyyətə başladı. Bundan əlavə, sərgi zamanı trolleybus şəbəkəsi fəaliyyət göstərirdi.

Sərginin bir hissəsi beş ay (may ayından oktyabr ayınadək) boyunca davam edən İkinci Olimpiya Oyunlarının keçirilməsi üçün istifadə olunurdu. 720-si Fransadan olmaqla, cəmi 997 idmançının iştirak etdiyi bu yarışlar qadınların iştirak etdiyi ilk olimpiada oldu. 20 idman növü üzrə keçirilən yarışların 13-ü ilk dəfə təmsil olunurdu.

## Nəticələr

1900 Paris Beynəxalq Sərgisində dublyaj edilmiş filmlər və eskalatorlar ilk dəfə ictimaiyyətə təqdim edildi, Campbell Soup isə qızıl medalla təltif olundu (medal hələ də sup bankası üzərində təsvir olunur). Rudolf Dizel sərgi ziyarətçilərinə raps yağı ilə işləyən dizel mühərrikini təqdim etdi. Bir çox panoram rəsmlər və yeni panoram texnikaları (sineorama, mareorama və Trans-Sibir dəmir yolu panoraması) təqdim edildi. Serbiyalı riyaziyyatçı Mixailo Petroviç təqdim etdiyi hidravlik inteqrator ixtirasına görə qızıl medala layiq görüldü.

İllüziya Sarayında diqqət mərkəzi 1,25 m obyektiv diametri olan teleskopa yönəldi. Bu teleskop o dövrdə yaradılan bütün obyektiv alətlərinin ən böyüyü idi. Teleskop borusunun uzunluğu 60 m və diametri 1,5 m idi.

24 avqust 1900-cü ildə Sərgi çərçivəsində keçirilən IV Beynəlxalq Elektrotexnika Konqresində Konstantin Perski "Televiziya elektrik kino kimi" məruzəsi ilə çıxış etdi və ilk dəfə "televiziya" terminini istifadə etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 1900 l’Expoition et Paris — Guide Illustre du Bon Marche 
* Exposition universelle de 1900 — Liste des récompenses
Corryocactus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Acid (virus)

**Acid** və ya **Acid674** — command.com daxil olmaqla . COM və . EXE sənədlərinə yoluxan bir kompüter virusudur. Yoluxmuş bir fayl hər dəfə icra edildikdə, Acid cari qovluqdakı bütün . EXE sənədlərinə yoluxur. Daha sonra, yoluxmuş bir fayl icra edilərsə, mövcud qovluqdakı . COM sənədlərinə yoluxur. Acid-ə yoluxmuş proqramlar, ana proqramın ilk 792 baytını Acid-in öz kodu ilə yazmış olacaqdır. Orijinal host proqramı 792 baytdan kiçik olmadığı müddətdə heç bir fayl uzunluğu artmayacaq, bu halda uzunluğu 792 bayt olacaq. Proqramın DOS disk qovluğu siyahısında olan tarixi və saatı dəyişdirilməyəcəkdir.

Yoluxmuş fayllarda aşağıdakı mətn sətirləri var:
* "*. EXE *. COM .."
* "Program too big to fit in memory" ()
* "Acid Virus"
* "Legalize ACiD and Pot"
* "Copyfright Corp-$MZU"

## Xarici keçidlər
* Acid virus, McAfee