open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rus əlifbası

**Rus əlifbası** (ру́сский алфави́т, *russkiy alfavit* və ya ру́сская а́збука, *russkaya azbuka*) rus dilində istifadə olunan əlifbadır.Rus əlifbası 33 hərf, 42 səsdən ibarətdir. Bu hərflər arasında bəzi hərflər bir neçə fərqli səs ifadə edə bilər.

## Hərflər (Rusca)

:* Hərflər iki yerə bölünür:
:* **Səsli Hərflər:** A, E, Ё, I, O, U, Y, Э, Ю, Я
:* **Səssiz Hərflər:** B, V, G, D, Ж, Z, K, L, M, N, P, R, S, T, F, H, Ц, Ч, Ш, Щ

**Qeyd:** Rus dilində bəzi hərflər (məsələn, Й, Ъ, Ь) öz başlarına səs ifadə etmir, ancaq digər hərflərin səsini dəyişdirə bilirlər.
:
Romalıların kralı

**Romalıların kralı** (; ) — Müqəddəs Roma İmperiyasında II Henrixin (1002–1024, 1014-cü ildən imperator) dövründən kürfürstlər tərəfindən seçildikdən sonra alman zadəganlar tərəfindən istifadə edilən titul idi. Bu titul əsasən Müqəddəs Roma İmperiyasının imperatoru titulu ilə eynilik təşkil edirdi və uzun müddət papanın tacqoyma mərasimindən asılı idi.

Titul əvvəlcə imperiya reqaliyasını və papanın əli ilə imperator titulunu almamış hər hansı seçilmiş alman kralını bildirir. Daha sonra bu titul imperatorluğun varisi üçün — hakimiyyətdə olan imperatorun sağlığında və ya imperatorun ölümündən sonra — istifadə olunmağa başladı. 1508-ci ildə imperatorların papa tərəfindən taclandırılması tələbinin ləğvi ilə bu titul funksional olaraq köhnəldi, lakin 1806-cı ildə imperiyanın sonuna qədər imperatorun rəsmi titullarının bir hissəsi kimi istifadə olunmağa davam etdi.

Rəsmi titul zamanla fərqli olub. Otto və davamçılarının dövründə **Frankların Kralı** (, ), daha sonra **Roma Kralı** () və ya Romalıların Kralı oldu. Müasir dövrdə "Almaniyada kral" (,) titulu istifadə edilməyə başlandı. Müasir Alman tarixşünaslığı onu həm klassik Roma imperatorundan, həm də müasir Alman imperatorundan fərqləndirmək üçün **Roma-Alman Kralı** () terminini yaratdı. "Almaniya Kralı" titulu bəzən ingilisdilli mətnlərdə və alman mənbələrində nadir hallarda görünür, lakin heç vaxt de-yure Almaniya Krallığı olmamışdır.

## Mənbə
* H. Beumann: *Rex Romanorum*: *Lexikon des Mittelalters* (Orta əsrlər lüğəti, 9 cild., Münhen-Sürix 1980–98), cild. 7, col. 777 f.
Cehel Amiran (Cəng Almaz)

**Cehel Amiran** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 120 nəfər yaşayır (27 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
İtaliya kralı

**İtaliya kralı** (; ) — Qərbi Roma İmperiyasının süqutundan sonra İtaliya krallığının hökmdarına verilən titul. Bu titulun ilk sahibi V əsrin sonlarında yaşamış barbar hərbi lider Odoakr, ardınca V əsrin ortalarına qədər Ostroqot kralları oldu. VIII əsrdə Frankların İtaliyanı zəbt etməsi ilə Karolinqlər bu titulu özlərinə götürdülər. Bu titul orta əsrlər boyu sonrakı Müqəddəs Roma İmperatorları tərəfindən qorunub saxlanılmışdır. Bu titula iddia edən sonuncu imperator XVI əsrdə V Karl olub. Bu dövrdə titulun sahibləri Lombardiyanın Dəmir Tacı ilə taclanırdılar.

İtaliya krallığı 1805–1814-cü illərdə yenidən bərpa edildi və Napoleon yeganə kralı oldu. Yalnız 1860-cı illərdə İtaliyanın birləşməsindən sonra bütün İtaliya yarımadasını əhatə edən müstəqil İtaliya Krallığı bərpa olundu. Savoyya sülaləsi tərəfindən 1861-ci ildən 1946-cı ildə sonuncu kral II Umbertonun sürgününə və İtaliyanın respublikaya çevrildiyi günə qədər bu titul istifadə edildi.
Aşağı Bavariya hersoqluğu

**Aşağı Bavariya hersoqluğu** () 1255–1340-cı illərdə Müqəddəs Roma imperiyasında mövcud olmuş, Vittelsbax sülaləsi tərəfindən idarə edilən hersoqluq.

1253-cü ildə ataları II Ottonun ölümündən sonra qardaşlar XIII Henrix və II Lüdviq Bavariya və Reynland-Pfalz üzərində birlikdə hökmranlıq etdikdən sonra 28 mart 1255-ci ildə Bavariya bölünməsi müqaviləsi imzaladılar. Müqaviləyə əsasən Lüdviq Pfals kürfürstlüyü və Yuxarı Bavariya hersoqluğunu, Henrix isə paytaxtı Landsxut olmaqla Aşağı Bavariya hersoqu oldu. Hersoqluq sonradan müvəqqəti olaraq Henrixin davamçıları arasında bölündü, Zalsburq arxiyepiskopu isə müstəqillik qazandı.

1340-cı ildə hersoq İohannın ölümü ilə Müqəddəs Roma İmperatoru IV Lüdviq Aşağı Bavariyanı da miras aldı və beləliklə Bavariya hersoqluğunu yenidən birləşdirdi. Lüdviqin ölümündən sonra oğulları II Stefan, Vilhelm və I Albert arasında mübahisəyə səbəb olan hersoqluq üçün 1349-cu ildə Landsberqdə və 1353-cü ildə isə Regensburqda müqavilələr imzalanmışdı. Bu müqavilələr nəticəsində Aşağı və Yuxarı Bavariyalar Bavariya-Landsxut, Bavariya-Münhen, Bavariya-İnqolştadt, Bavariya-Ştraubinq kimi kiçik hissələrə parçalandı. Aşağı Bavariyanın əksər hissəsi Landsxut və Ştraubiqn payında idi.

## Hersoqları
Bavariya hersoqları harada hökm sürdüklərindən asılı olmayaraq ümumiyyətlə nömrələnsələr də, Henrix adlı Aşağı Bavariya hersoqları üçün bir istisna var: onlar Aşağı Bavariyadakı sıralarına görə nömrələnirlər. Bavariya hersoqu XIII Henrix də belədir, o Aşağı Bavariyada I Henrix kimi hökm sürürdü.

# XIII Henrix (I Henrix kimi Aşağı Bavariyada 1255–1290)
# III Otto (1290–1312)
# III Lüdviq (1290–1296)
# I Stefan (1290–1310)
# XIV Henrix (II Henrix kimi — 1310–1339)
# IV Otto (1310–1334)
# XV Henrix (III Henrix kimi — 1312–1333)
# İohann (1339–1340)
# IV Lüdviq (1340–1347)
# II Stefan, Vilhelm və I Albert (1349–1353)

## Mənbə
* Max Spindler, Andreas Kraus (Hrsg.): . 2. Auflage. 2. Band. C. H. Beck, München 1988, , S. 72–75, 82–88, 91–96, 100–103, 106–109, 120–125 u. a.
Deh

* Deh-i Əlireza — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd.  
* Deh-i Cövlan — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd.  
* Deh-i Novruz (Xuzistan) — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Mərkəz bəxşinin Hövmə dehestanında kənd.
Amiran

* Amiran Qamğrelidze – gürcü həkim.	
* Cehel Amiran (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 
* Cehel Amiran (Cəng Almaz) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Müqəddəs Roma imperatoru

**Müqəddəs Roma imperatoru** — müasir tarixçilikdə Müqəddəs Roma İmperiyasının hökmdarlarına verilən ad. Titul orta əsrlərdə ilk dəfə və rəsmi olaraq **Romalıların imperatoru** (, ) və erkən müasir dövrdən **Roma-Alman İmperatoru** (, ) kimi də tanınırdı, Müqəddəs Roma İmperiyasının hökmdarı və dövlət başçısı idi. Bu titul VIII-XVI əsrlərdə İtaliya kralı titulu ilə Almanların kralı titulu () ilə birlikdə işlədilirdi.

Müqəddəs Roma İmperatoru titulu orta əsr Katolik monarxları arasında ən yüksək prestijli olanı idi, çünki Roma Katolik Kilsəsi imperiyanı Orta əsrlər və erkən müasir dövrdə Roma İmperiyasının yeganə varisi hesab edirdi. Beləliklə, nəzəriyyədə və diplomatiyada imperatorlar primus inter pares hesab olunurdu və Avropadakı digər Katolik monarxları arasında bərabər olanlar arasında birinci sayılırdı.

## İstinadlar
Orrin Friman

**Orrin Erastus Friman** (; ) – ABŞ fotoqrafı. Çin və Yaponiyada fəaliyyət göstərmişdir. Yaponiyada məskunlaşmış ilk peşəkar fotoqraf olmaqla yanaşı, Yaponiyada ilk fotostudiyanı açmış şəxsdir.

## Həyatı
Orrin Friman 1830-cu ildə ABŞ-nin Boston şəhərində doğulmuşdur. Friman 1857-ci ilə aid bir şəhər kataloqunda bar sahibi kimi göstərilmişdir.

1859-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Çinin Şanxay şəhərinə gəlmiş və özü ilə ambrotipik kamera gətirmişdir. Suçjou şəhərində fotostudiya açmış və çinlilərin fotoportretlərini çəkərək pul qazanmağı planlaşdırmışdır. Lakin Suçjou şəhərində uğursuz olduqdan sonra studiyanı 1859-cu ilin iyulunda Şanxaya köçürmüşdür. Burada daha uğurlu olsa da, Yaponiyaya köçməyə qərar vermişdir.

### Yaponiyada
1859-cu ilin dekabrında və ya 1860-cı illərin əvvəlində Yaponiyanın Yokohama şəhərinə çatmış, burada Yaponiyanın ilk fotostudiyasını açmışdır. O, Yaponiyada bir sıra tanınmış şəxslərin fotoportretini çəkməklə məşğul olmuşdur. 15 iyun 1860-cı ildə Qərb elmləri ilə maraqlanan yerli tacir Otsuki Takayukinin fotoportretini çəkmişdir.

Ukay Qyokusen Frimana yaxınlaşaraq ambrotipik kamerasını və digər təchizatları üçün təklif vermiş, eləcə də, ondan fotoqrafiya dərsləri almışdır. Ukay Yaponiyanın ilk peşəkar fotoqrafı olmuş, Friman isə fotoqrafiyadan uzaqlaşaraq tacir olmuşdur.

Friman 16 avqust 1866-cı ildə keçirdiyi iflic nəticəsində ölmüş və Yokohama əcnəbi qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Ölərkən Frimanın var-dövlətinin dəyəri 130 min ABŞ dolları olaraq hesablanmışdır. Onun mirası qardaşları arasında bölüşdürülmüşdür.

## Ailəsi
Orrinin atası Samuel Friman ev inşaatçısı, babası cərrah, ulu babası isə koloniya qubernatoru və hüquqşünas olmuşdur. Orrinin qardaşı Albert Lamper Friman 1855-ci ilin aprelində Çinə köçmüş və Şanxayın tanınmış tacirlərindən biri olmuşdur. Albert Bostonda yaşayan dostu Çarlz Kullisə yazdığı məktublarda Orrinin fəaliyyəti haqqında məlumatlar vermişdir.

Orrinin digər qardaşı Melvin Palmer Friman da Çində işləmiş, daha sonra qısa müddət Yaponiyada yaşamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Hollandiya qraflığı

**Hollandiya qraflığı** — Ərazisi Niderlandın indiki Şimali Hollandiya və Cənubi Hollandiya əyalətlərinə uyğun gələn tarixi ərazi. Ərazi 938-ci ildən 1433-cü ilə kimi Müqəddəs Roma İmperiyasının mülku olub. Sonra 1433-cü ildən Burqundiya Niderlandının bir hissəsi, 1482-ci ildən Habsburq Niderlandının bir hissəsi və 1581-ci ildən 1795-ci ildə baş vermiş "Bataviya İnqilabı"na qədər bir hissəsi olaraq qaldığı Yeddi Birləşmiş Əyalət Respublikasının aparıcı əyaləti idi.

## Qraflığın yaranması və etimologiya
Əvvəlcə Hollandiya ərazisində frizlər yaşayırdı. Ən qədim mənbələr Vli boğaznın qərbində Friziya (həmçinin Qərbi Friziya kimi də tanınır) kimi dəqiq müəyyən edilməmiş qraflığa istinad edirlər. 1101-ci ildən əvvəlki mənbələr Friziya qraflarından danışırdılar, lakin məhz bu ildə Hollandiya qrafı kimi "II Floris"in adı çəkilir (). Hollandiya sözünün kökünün, Qədim Niderland dilindəki *holt lant* yəni "meşəlik torpaq" sözündən gəldiyi düşünülür. Hollandiya qrafları 1291-ci ildə "V Florisin" özünü *Hollandiya və Zelandiya qrafı, Frizlandiyanın ağası* adlandırmaq qərarına gələnə qədər, ümumiyyətlə, bu vahid titulu saxlamışdı. Hollandiya Eno, Bavaria-Ştraubinq və Burqundiya Hersoqluğu ilə birləşdirildikdən sonra da bu titul istifadə edilmişdir. Bu titul zaman keçdikcə əhəmiyyətini itirdi və ən sonuncu dəfə İspaniya kralı II Filipp tərəfindən istifadə olundu.

## İstinadlar
Eno qraflığı

**Eno qraflığı** (; ), bəzən **Enolt** olaraq da yazılır. Hazırda Belçika və Fransanın sərhədi olan ərazini əhatə edən orta əsrlər Müqəddəs Roma İmperiyası daxilində bir dövlət idi. Onun ən mühüm şəhərlərinə hazırda Belçikada olan Mons və indi Fransada yerləşən Valansyen daxildir.

Qraflıq Hayn çayının adını daşıyırdı. Enonun ilkin nüvəsi Belçikanın Eno əyalətinin mərkəzi hissəsindən və Fransanın Nor departamentinin şərq hissəsindən (Aven-sür-Elp və Valansyen rayonları) ibarət idi.

## Təkamülü
Eno artıq VIII əsr mənbələrində Romanın Famars və Bavay şəhərlərini əhatə edən bir Frank vilayəti kimi keçirdi. IX əsrdə, o artıq qraflıq kimi xatırlanır. Bölgənin bir çox qraflığında olduğu kimi, yəqin ki, X əsrdə müxtəlif feodallar arasında ərazilərin kəskin parçalanması var idi. Mövcudiyyəti boyu Eno Fransa krallığı ilə sərhəd ərazisi idi. 843-cü ildən Lotarinqiyanın bir hissəsi idi. Təxminən 925-ci ildən sonra Lotarinqiya Şərqi Frank imperiyasının bir hissəsinə çevrildi. Eno və onun ətraflı orta əsrlərdə mühüm sərhəd bölgəsi olaraq qaldı. O, indiki Almaniya ərazisindən hökmranlıq edən Müqəddəs Roma İmperiyasının bir hissəsi olsa da, mədəni və linqvistik baxımdan Fransanın, dini baxımdan Reyms yeparxiyasının bir hissəsi idi. Qonşuları Brabant və Flandriya kimi o tez-tez Fransa siyasətinin bir komponenti olmuşdu.

Eno qrafları çox vaxt Flandriya və Hollandiya da daxil olmaqla digər əyalətlərin hökmdarları idilər. Belə fərdi birliklərə misal olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:

* Eno və Flandriya: 1067–71 və yenidən 1191–1246
* Eno, Hollandiya və Zelandiya: 1299–1356
* Eno, Hollandiya və Zelandiya Bavariya-Ştraubinq tərkibində: 1356–1432

1432-ci ildə Eno, Hollandiya və Zelandiya Fransanın Valua-Burqundiya sülaləsinə aid olan Niderlanddakı ərazilərin böyük aqlomerasiyası tərkibinə qoşuldu. Bu aqlomerasiyada Flandriya, Artua, Namur, Brabant, Limburq və daha sonra Lüksemburq qoşuldu. Burqundiya Niderlandı adlanan bu dövlət sonradan Habsburqlar sülaləsinə miras qaldı.

1659 və 1678-ci illərdə Enonun cənubu Fransa tərəfindən işğal edildi. Şimal hissəsi Habsburq Niderlandının bir hissəsi olmağa davam etdi. Bu əyalətin çox hissəsi kimi, Enonun şimal hissəsi də sonradan Birinci Fransa Respublikasına daxil edildi, lakin daha sonra 1830-cu ildə Belçikanın bir hissəsi oldu.
Şəxsi birlik

**Şəxsi birlik**, sərhədləri, qanunları və maraqları fərqli olaraq qalarkən eyni monarxa malik olan iki və ya daha çox dövlətin toplusudur. Həqiqi birlik, şəxsi birliyin əksinə, müəyyən dərəcədə bir-biri ilə əlaqəli olan təsisçi dövlətləri, məsələn, bəzi məhdud hökumət institutlarını bölüşdürməklə əhatə edərdi. Şəxsi birlikdən fərqli olaraq, federasiya və unitar dövlətdə bütün üzv dövlətləri əhatə edən mərkəzi (federal) hökumət mövcuddur və özünüidarəetmə dərəcəsi ikisini fərqləndirir. Şəxsi birlikdə hökmdarın irsi monarx olmasına ehtiyac yoxdur.

Termini ilk dəfə alman hüquqşünası İohann Stefan Pütter 1760-cı ildə *Elementa Iuris Publici Germanici* (Alman Dövlət Qanununun Elementləri) kitabına daxil edərək istifadə etmişdir. Şəxsi birliklər bir neçə səbəbə görə yarana bilər, məsələn:

* Sülalə birliyi, miras və s. vasitəsilə. Məsələn, Əbu Tahir Yəzid ibn Məhəmməd 917-ci ildən Layzanşah olmağına baxmayaraq, öz əmisinəvəsi Əli ibn Heysəmin ölümü ilə həm də Şirvanşah olmuşdu. Fransalı X Lüdovik Fransanı atasından, Navarranı isə anasından miras aldı
* Dekolonizasiya vasitəsilə. Bəzi keçmiş koloniyalar müstəqil olduqdan sonra keçmiş müstəmləkəçi gücün monarxını özlərininki kimi saxlayırlar. Məsələn, III Çarlz təkcə Britaniyanın deyil, həm də Avstraliyanın, Kanadanın və digər Millətlər Birliyi ölkələrinin dövlət başçısıdır.
* Avtonomizasiya vasitəsilə. Məsələn, Rus çarı I Aleksandr Finlandiyanı Rusiya imperiyasına birləşdirmək əvəzinə, onu yeni bir dövlət kimi təşkil etmiş və dövlət başçısı olmuşdu

## İstinadlar
Landsxut

**Landsxut** (, ) — Almaniyanın cənub-şərqindəki Bavariya əyalətində şəhər. İzar çayının sahilində yerləşən Landsxut, Bavariya əyalətinin yeddi inzibati rayonundan biri olan Aşağı Bavariyanın paytaxtıdır. O, həm də ətraf rayonun mərkəzidir və 70000-dən çox əhalisi var. Landsxut Aşağı Bavariyanın ən böyük şəhəridir, onu Passau və Ştraubinq izləyir. Şərqi Bavariyanın ikinci ən böyük şəhəridir.

Xarakterik gerbinə görə şəhər tez-tez "Üç Dəbilqə şəhəri" də () adlanır. Bundan əlavə, şəhər orta əsr festivalı olan *Landsxut Toyu* () ilə məşhurdur. Münhen şəhəri və Münhen Beynəlxalq Hava Limanına yaxınlığı və asan çıxışı sayəsində Landsxut gələcəyə yönəlmiş investisiya sahəsinə çevrilib. Şəhər Bavariyanın ən zəngin sənayeləşmiş şəhərlərindən biridir və Şərqi Bavariyanın ən aşağı işsizlik səviyyəsinə malikdir.

## İstinadlar
Ejen de Boharne

**Ejen de Boharne** (, ; ) fransız zadəgan, dövlət xadimi və Fransa İnqilab Müharibələri və Napoleon müharibələri zamanı xidmət etmiş hərbi komandir idi.

Anası Jozefina Boharnenin Napoleon Bonapartla evlənməsindən sonra Bonapartın ögey oğlu oldu. Fransız imperiyası dövründə imperatorun ögey və övladlığa götürdüyü oğlu kimi nüfuzu yüksəlsə də vəliəhd ola bilmədi.. Napoleon müharibələri zamanı İtaliya ordusuna komandanlıq etmiş və ögey atasının rəhbərliyi altında İtaliya Krallığının vitse-prezidenti olmuşdur. Tarixçilər onu Napoleonun ən bacarıqlı qohumlarından biri hesab edirlər.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* 
* Oman, Carola *Napoleon's viceroy, Eugène de Beauharnais* London: Hodder & Stoughton, 1966.
*
Müqəddəs Mixail kilsəsi (Münxen)

**Müqəddəs Mixail kilsəsi** () — Almaniyanın cənubunda, Münhendə yerləşən yezuit kilsəsidir, Alp dağlarının şimalındakı ən böyük İntibah kilsəsidir. Binanın üslubu Cənubi Almaniyanın erkən barokko memarlığına böyük təsir göstərmişdir. 1556-cı ildə Bavariya hersoqu V Albert Yezuitlər ordeninə Münhendə Vilhelms gimnaziyasının yaradılmasına icazə vermişdi və beləliklə, ordenin şəhərdə mövcudluğu başlamışdı. Kollegial kilsə yalnız onun oğlu, Bavariya hersoqu V Vilhelmin hakimiyyəti dövründə qurulmuşdu. Vilhelm yezuitlərin əksreformasiya prinsiplərinin tərəfdarı idi və buna görə də "Mömin" ləqəbi ilə məşhurlaşmışdı.

Kilsə on dörd illik tikintidən sonra nəhayət 1597-ci ildə təqdis olundu. Yezuitlər sıxışdırılıb Avropanın əksər katolik ərazilərində qadağan edildikdə, kilsə Bavariya kral ailəsinin və daha sonra Almaniyanın respublikaya çevrildiyi vaxt Bavariya əyalətinin ixtiyarına keçdi.

## İstinadlar
Nürnberq Azad İmperiya şəhəri

**Nürnberq Azad İmperiya şəhəri** () — Müqəddəs Roma İmperiyasının tərkibində azad imperiya şəhəri — müstəqil şəhər-dövləti idi.

## Tarixi
Nürnberq orta əsrlərdə Nürnberq burqraflığından hissə-hissə müstəqillik əldə etdikdən və Landsxut Varislik Müharibəsində Bavariyadan xeyli ərazi əldə etdi və o, ən böyük və ən mühüm İmperator şəhərlərindən birinə, İmperiyanın "qeyri-rəsmi paytaxtına" çevrildi. Belə ki, 1211–1543-cü illər arasında Nürnberq qalasında çoxsaylı Reyxstaqlar və məhkəmələr təşkil etmişdi. İmperator IV Karl (1346–78) tərəfindən buraxılan 1356-cı il tarixli Qızıl bulla, Nürnberqi yeni seçilmiş alman krallarının ilk İmperator məclisini keçirməli olduğu şəhər olaraq təyin etdi və Nürnberqi imperiyanın üç ən əsas şəhərindən birinə çevirdi.

XV-XVI əsrlərdə Nürnberqin mədəni çiçəklənməsi onu Alman intibahının mərkəzinə çevirdi. Artan ticarət yolları və XVII və XVIII əsrlərdəki böyük Avropa müharibələrinin dağıntıları şəhərin tənəzzülünə və böyük borclara girməsinə səbəb oldu, nəticədə 1806-cı ildə Reyn Konfederasiyasının yaranması ilə şəhər yeni Bavariya Krallığına qoşuldu.

## İstinadlar
İsmayılzadə

**İsmayılzadə** — Azərbaycan soyadı.

### A
*Alik İsmayılzadə (d. 1961) — elm xadimi.
*Arif İsmayılzadə (1937–2020) — azərbaycanlı geologiya-mineralogiya elmləri doktoru.
### Ə
*Əsgər İsmayılzadə (2002—2020) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri.
### G
*Gürsel İsmayılzadə (d. 1971) — Azərbaycan Respublikasının səfiri.
### İ
*İbrahim İsmayılzadə (1898—1962) — Azərbaycan həkimi.
*İsa İsmayılzadə (1941–1997) — azərbaycanlı şair, tərcüməçi, publisist.
### Q
*Qadir İsmayılzadə (1929–1998) — mişli Rayon Komitəsinin birinci katibi.
*Qüdrət İsmayılzadə (d. 1934) — Azərbaycan arxeoloqu, tarix elmləri doktoru.
### M
*Məbud İsmayılzadə (1924–2004) — azərbaycanlı rejissor, inzibatçı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1979).
*Məhəmmədrza İsmayılzadə (d. 1977) — Cənubi Azərbaycanlı şair, tarixçi, tərcüməçi, folklorşünas.
*Müzahim İsmayılzadə (d. 1958) — azərbaycanlı yazıçı, şair, publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1984).
### R
*Rauf İsmayılzadə (1936—2015) — Fəlsəfə doktoru..
### Ş
*Şəfiqə İsmayılzadə (1918—2004) — azərbaycanlı tibb elmləri doktoru.
## Həmçinin bax
*İsmayıl
*Zadə
Ruprext (Frayzinq yepiskopu)

**Ruprext** (, ) — Vittelsbax sülaləsindən Pfals kürfürstü Filippin üçüncü oğlu. 1495-ci ildən 1498-ci ilə qədər Frayzinq yepiskopu idi.

## Həyatı
1481-ci ildə Heydelberqdə anadan olan Ruprext, Pfalsda səkkiz qardaş arasında böyümüşdü. Atası, statusuna uyğun olaraq üçüncü oğlu üçün kilsə vəzifəsi planlaşdırırdı. Filipp Ruprextin 1491-ci ildə doqquz yaşında Vürtsburqda kanon olmasına çalışdı, 1 fevral 1492-ci ildə Frayzinq yepiskop köməkçisi təyin edildi və qısa müddət sonra Frayzinqdə kafedralda işləməyə başladı. Papa VIII İnnokent bunu təsdiq etmədi, lakin bunun heç bir fərqi olmadı. 1493-cü ildə Maynsda Müqəddəs Mariya kilsəsində provost oldu. 1495-ci ildə yepiskop Siktus fon Tannberqin ölümü ilə Frayzinq yepiskopuluğu boş qaldıqda, Filipp oğlunu yepiskop təyin etdi. 1495-ci il avqustun 1-də kafedral rəhbərliyinə seçkilər zamanı Bavariya-Münhen hersoqluğundan bir namizəd və Bavariya-Landsxut tərəfindən dəstəklənən Ruprext vardı. Seçim yekdilliklə Ruprextin üzərinə düşdü. Papa VI Aleksandr da öz növbəsində bundan imtina etmədi və 8 fevral 1496-cı ildə on beş yaşlı gənci rəsmi olaraq bu posta təyin etdi. Ruprext, hələ çox gənc olduğu üçün kilsə tərəfindən keşiş kimi təqdis etmədən, yepiskop idarəsini rəsmi olaraq götürdü.

Bu arada Bavariya-Landsxut hersoqu I Georq və həyat yoldaşı Yadviqa Yagellonun oğlan övladı olmurdu. Buna görə də Georq həm imperiya qanunlarını, həm də sülalə müqaviləsini pozaraq qızı Elizabetanı 19 sentyabr 1496-cı ildə varisi olaraq təyin etdi və ona ər axtarmağa başladı. Yepiskop olmaq arzusunda görünməyən Ruprext, Georqun kürəkəni olmaq niyyətində idi. 19 yanvar 1498-ci ildə Ruprext kafedral rəhbərliyinə istefa vermək istədiyini dedi və 3 dekabr 1498-ci ildə Papa VI Aleksandr buna razılaşdı. Ruprextin yerinə qardaşı Filipp təyin olundu. 1499-cu il fevralın 10-da Ruprext və Elizabet evləndilər. Bu evlilikdən əkizlər Georq və Ruprext (noyabr 1500 — avqust 1504), Otto Henri (10 aprel 1502 – 12 fevral 1559) və Filipp (12 noyabr 1503 – 4 iyul 1548) doğuldu.

Hersoq Georq hələ də Elizabetin mirasını saxlayacağına əmin ola bilmədiyi üçün 1503-cü ilin payızında Ruprexti özünə qəyyum təyin etdi və mühüm Landsxut və Burqauzen qalalarını ona təhvil verdi. Hətta Ruprexti sonra övladlığa götürdü. Georq 1503-cü il dekabrın 1-də öldü və onun vəsiyyəti Bavariya-Münhen hersoqu IV Albert tərəfindən tanınmadı.

## Ölümü
Georqun ölümü və Elizabetlə Ruprextin inadı nəticəsində Landsxut varislik müharibələri başladı.13 iyun 1504-də Albert və Ruprexin qoşunları arasında ilk böyük döyüş Landsxut yaxınlığında baş verdi. Albert döyüşdə qalib gəldi və Ruprext şəhərə çəkilmək məcburiyyətində qaldı və avqustun 20-də dizenteriyadan öldü. Onun iki ilk oğlu, Georq və Ruprext, ondan bir qədər əvvəl xəstəlikdən ölmüşdü; az sonra arvadı Elizabet də 1504-cü il sentyabrın 15-də öldü. Ruprext, arvadı və əkizləri Landsxutdakı Seligental monastırında dəfn edildilər.

## İstinadlar
İmperiya qadağası

**İmperiya qadağası** () Müqəddəs Roma İmperiyasında kiminsə qanundan kənar olduğunu elan etməyin bir növü idi. Müxtəlif vaxtlarda bu, Müqəddəs Roma İmperatoru, Reyxstaq və ya digər məhkəmələr tərəfindən elan edilə bilərdi.
 (təxminən 17-ci əsrdən etibarən, danışıq dilində *Vogelfreie*, "quş kimi azad") kimi tanınan imperiya qadağası altında olan insanlar bütün hüquqlarını və mülklərini itirdilər. Onlar qanuni olaraq ölü sayılırdılar və hər kəsə hüquqi nəticələr olmadan onları soymağa, yaralamağa və ya öldürməyə icazə verilirdi. İmperiya qadağası avtomatik olaraq bir insanın aforoz edilib kilsədən xaric edilməsindən sonra tətbiq edilirdi, habelə imperiya qadağası altında olan bir şəxsə kömək təklif edən hər kəsə şamil edilirdi.

Qadağan edilmiş şəxslər qanuni orqana müraciət edərək qadağanı geri götürə bilərdilər. İmperiya qadağasının daha güclü versiyası olan *Aberacht* (Mənfurluq) geri qaytarıla bilməzdi. İmperiya qadağası bəzən bütün feodal əraziyə tətbiq edilirdi. Bu halda, digər feodallar onlara hücum edə və onları fəth etməyə çalışa bilərdilər. Qadağanın bir şəhərə və ya digər mülkə təsiri ondan ibarət idi ki, o, imperatora bilavasitə tabeçiliyi itirdi və gələcəkdə imperatordan başqa ikinci bir senyora sahib ola bilərdi.

## İstinadlar
Paderborn

**Paderborn** (; Vestfal: *Patterbuorn*, həmçinin *Paterboärn*) — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətinin şərqində yerləşən şəhər, Paderborn rayonunun paytaxtı. Şəhərin adı çayın mənbəyi üçün köhnə almanca termin olan *Pader* və *Born* sözlərindən götürülmüşdür. Pader çayı Müqəddəs Liboriusun dəfn olunduğu Paderborn kafedralı yaxınlığındakı 200-dən çox bulaqdan başlayır. Paderborn Almaniyanın əhalisinə görə şəhərlər siyahısında 55-ci yerdədir.

## İstinadlar
Noyburq an der Donau

**Noyburq an der Donau** (, ) — Almaniyanın Bavariya əyalətində Noyburq-Şrobenhauzen rayonunun paytaxtı olan şəhər.

## Tarixi
Nəhəng Noyburq qalası erkən orta əsrlərdə Aqilolfinqlər tərəfindən köhnə Roma qalasının yerində tikilmişdir.  1527-ci ildə Vittelsbax ailəsi qalanı İntibah sarayına çevirdi. Şəhər Pfals-Noyburqun paytaxtı kimi fəaliyyət göstərirdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Noyburq 1943-cü ilin aprelində müttəfiqlər tərəfindən bombalandı. 1945-ci ilin aprel ayının sonunda ABŞ ordusu şəhəri nasistlərdən azad etdi.

## İstinadlar
Lauinqen

**Lauinqen** (svabca : *Lauinga,* ) — Almaniyanın Bavariya əyalətinin Dillingen rayonunda şəhər. Dunay çayının sol sahilində, Dillingendən 5 km qərbdə və Ulmdan 37 km şimal-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Amberq-Sulzbax

**Amberq-Sulzbax** () — Almaniyanın Bavariya əyalətində rayon. Amberq şəhərini əhatə edir, lakin o, bu rayona daxil deyil. O Noyştadt an der Valdnab, Şvandorf, Noymarkt, Nürnberger Land və Bayroyt rayonları ilə həmsərhəddir.

## Tarixi
Rayonun tarixi Yuxarı Pfals və Amberq şəhərinin tarixi ilə bağlıdır. Rayon 1972-ci ildə keçmiş Amberq rayonu ilə rayonsuz Sulzbax-Rozenberq şəhərinin (ikincisi bu inzibati islahatda rayonsuz şəhər statusunu itirmişdir) birləşdirilərək yaradılmışdır.

## İstinadlar
Cəbrayıl (Bicar)

**Cəbrayıl** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 567 nəfər yaşayır (126 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri və kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Sədi (dəqiqləşdirmə)

;Yaşayış məntəqələri
* Sədi (Cəbrayıl) — Cəbrayıl rayonunda kənd.
* Qarağan Sədi — Ağdaş rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Sədi
Kora (xalq)

thumb|
**Kora** () — Nayarit ştatının şərqindəki El-Nayar bələdiyyəsində, eləcə də qonşu Xalisko ştatının bəzi yaşayış məntəqələrində yaşayan qərbi-mərkəzi Meksikanın yerli etnik qrupudur.
Koralar özlərini cəm halda náayarite adlandırırlar, náayari isə tək haldadır. 
Əslində Nayarit ştatının adı da buradan gəlir.
2000-ci il siyahıyaalınması göstərdi ki, bu gün bu xalqın təxminən 24.390 nümayəndəsi var.
Valideynlərindən ən azı birinin Kora dilin daşıyıcısı olan bütün ailə üzvləri daxildir.
Bu 24.000-dən bir az çox adamın 67%-i (təxminən 16357 nəfər) dilin daşıyıcılarıdır, 17%-i bu dildə danışmır, 16%-i isə ümumiyyətlə dil biliyi ilə bağlı məlumat verməkdən imtina edib.
## Tarixi
thumb|right|200px|İndiki Meksikada Kora xalqının yaşadığı ərazi
Kora Nayarit ştatının çətinkeçilən dağlıq ərazilərində və dərin yarğanlarında, həmçinin Xalisko, Duranqo və Zakatekas ştatları ilə sərhədboyunca yaşayırlar.
18-ci əsrin əvvəllərində onlar katolik missionerlərə öz ərazilərində yaşamasına icazə verməməklə bir növ məntiqsizlik nümayiş etdirirdilər.
Kora onları əhatə edən çoxlu xristian-hinduları və İspan mədəniyyətinin yeganə dinsiz xalqlardan biri idi.
1716-cı ildə ispan ekspedisiyasının koranı öz nəzarəti altına salmaq cəhdi uğursuz oldu.
Lakin 1722-ci ildə ispanlar yeni qüvvəylə geri qayıtdılar və kora təslim oldu.
Bəzi ispan mənbələrinə görə, xalqın bir çox nümayəndələri həmən vaxt xristianlığı qəbul etdi və ibadət edirdilər.

## Gündəlik yaşamları
Kora xalqı Amerikanın yerli xalqları üçün xarakterik ən adi fəaliyyətlə məşğuldur.
Onlar qarğıdalı, müxtəlif paxlalılar və pəncər becərildiyi üçün bitkiçilik inkişaf etmişdir.
Əhali həm də qismən maldarlıqla məşğuldur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Coyle, Phillip E. 1998. The customs of our ancestors: Cora religious conversion and millennialism, 2000—1722. Ethnohistory. 45(3):509-42.
* Ethnologue. Mexico page
* Jáuregui, Jesús. 2004. Coras (PDF). Mexico: Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas (CDI): Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo. Series: Pueblos Indígenas del México Contemporáneo [Indigenous Peoples of Contemporary Mexico]. (In Spanish)
Qumista çayı

**Qumista** bəzən Qumısta (abx. Gəymsta — Qumsta)
Abxaziyadan Qara dənizə axan çay.

Çayın keçmiş adları: Qumps — "Gum çayı",, Gumpsta, Gumsta olub.

## Coğrafiyası
Qərbi və Şərqi Qumistanın birləşdiyi yerdən başlanır. Çay vadinin cənub-qərb istiqamətində axır və Yeni Afon yaşayış məntəqələri ilə Abxaziyanın paytaxtı Suxumi ərazisindən keçərək Qara dənizə axır. Çay dağ çayıdır, buzlaqlar və yağış suları ilə qidalanır. Kanalın böyük hissəsi dərədən keçir, lakin son 6 kilometr çay kənara axır.

## Tarixi
Müharibə zamanı cəbhə xətti çay boyunca (Qumista cəbhəsi adlanırdı) keçirdi. Çayın hər iki tərəfində şiddətli döyüşlər gedirdi. Hazırda kəndlərdəki çay dərəsində, eləcə də Suxumiyə gedən yolun kənarında, çayın üstündən keçən körpünün yaxınlığındakı qayalıqlarda, həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış abidələr var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Difosfan

*Difosfan* P2H4 — kimyəvi formuluna malik qeyri-üzvi birləşmədir. Bu rəngsiz maye bir neçə ikili fosfor hidridindən biridir. Tipik olaraq fosfin nümunələrinin havada alovlanmasına səbəb saf olmamalarıdır. Tarixi adı difosfindir.

## Xassələri, alınması, reaksiyaları
Difosfan 2.219 anqstrem məsafəsi olan P − P rabi-təsinə malikdir. Otaq temperaturunda qeyri-sabitdir və havada kortəbii alovlanır. Yalnız suda az həll olur, lakin üzvi həlledicilərdə həll olur. 1H NMR spektri, A2 XX'A'2 bölmə sistemindən yaranan 32 sətirdən ibarətdir. Difosfan, P4--nin Ca2+ törəməsi kimi təsvir edilə bilən kalsium monofosfidin hidrolizindən alınır. Optimal-laşdırılmış prosesə görə 400 q Ca3P2-nin −30 ° C-də hidrolizindən fosfinlə azca çirklənmiş təxminən 20 q məhsul alınır.
Difosfanın butillitiumla reaksiyası zamanı isə müxtəlif qatılıqda polifosfin birləşmələri alınır.

:: \mathsf{2P_2H_4 + 7O_2 \rightarrow 2P_2O_5 + 4H_2O}

:: \mathsf{5P_2H_4 + 14KMnO_4 + 21H_2SO_4 \rightarrow 7K_2SO_4 + 14MnSO_4 + 16H_2O}

## Üzvi difosfanlar
Difosfanın müxtəlif üzvi törəmələri məlumdur. Bu törəmələr reduktiv birləşmə ilə hazırlanır, məsələn: xlorodifenilfosfindən tetrafenildifosfinin alınması:

2 ClPPh2 + 2 Na → Ph2 P – PPh2 + 2 NaCl

## İstinadlar
Rzaabad

*Rzaabad (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd. 	
*Təzəkənd-i Rzaabad (Ərdəbil) — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Lüdviq

**Lüdviq** — ad.

* Lüdviq Ansenqruber – Avstriya dramaturqu, yazıçı.
* Lüdviq Tik — alman romantizminin banilərindən hesab olunan şair, yazıçı, dramaturq.
* Lüdviq Radlkofer — alman botanik, professor, mikoloq, tibb elmləri doktoru.
* Lüdviq Qabillon
;Digər
* Lüdviq fon Dreyk (personaj) — 1961-ci ildə "Walt Disney Animation Studios" şirkəti tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajı.
Çeto məbədi

**Çeto məbədi** — (indonez. Candi Ceto) — Mərkəzi və Şərqi Yava əyalətləri arasında sərhəddə, Lau dağının qərb yamacında (dəniz səviyyəsindən 1495 m yüksəklikdə) yerləşən 15-ci əsrə aid Yava-Hindu məbədi.

Keto, XV əsrdə Lau dağının şimal-qərb yamaclarında tikilmiş bir neçə məbəddən biridir. Bu zamana qədər Yava dini və incəsənəti 8-10-cu əsrlərdə məbəd üslublarına belə təsir edən hind göstərişlərindən uzaqlaşdı. Bu ərazi 16-cı əsrdə adanın məhkəmələri İslamı qəbul etməzdən əvvəl Yavada son əhəmiyyətli məbəd tikintisi ərazisi idi. Məbədlərin fərqliliyi və o dövrə aid Yava mərasimləri və inanclarına dair qeydlərin olmaması tarixçilər üçün bu qədimliklərin mənasını şərh etməyi çətinləşdirir.

Suku məbədinin yaxınlığında yerləşir.

## İstinadlar
Hers reaksiyası

*Hers reaksiyası* -kimyaçı Riçard Hersin adını daşıyan Hers reaksiyası, anilin törəməsinin (1) disulfid dixlorid ilə Hers duzuna (2) kimyəvi çevrilməsidir, ardınca bu Hers duzu (2) natrium hidroksid ilə qarşılıqlı təsirdə olub natrium tiolata çevrilir (3):[1]
: 
 
## Tətbiqi
### Benzotiadiazollar
Hers duzları diazotizasiyaya uyğun olan aminotiofenolları almaq  üçün hidrolizə uğradılaraq benzotiadiazolların sintezində istifadə olunur.[2]
### Benzotiazollar
Natrium tiolat sink sulfatla aralıq maddə olan sink merkaptidinə çevrilə bilər, ardınca merkaptidin benzoil xloridlə reaksiyası ilə 1,3-benzotiazol alınır.

## Boyalar
Anilin (5) üç mərhələdə (6)-cı birləşməyə çevrilir;
1. Hers reaksiyası (anilin (5) və disulfid dixlorid) vasitəsilə orto-aminotiola çevrilmə, ardınca
2. Orto-aminoariltioqlikol turşusuna çevrilməsi və
3. Sandmeyer reaksiyası vasitəsilə aromatik amin radikalının nitrilə çevrilməsi.
4. Son mərhələdə nitril hidrolizə uğradılır və nəticədə (6) birləşməsi alınır. Bu bir-ləşmə həlqənin bağlanması reaksiyası və dekarboksilləşmə üsulu ilə (7) birləşməsinə çevrilir.
Alınmış birləşmə (tioindoksil(7)) bəzi boyaların üzvi sintezində mühüm aralıq məhsuldur.  Asenaftoxinon  ilə kondensasiyasından Ciba-Scarlet adlanan (8) boya, (7)-nin izatin ilə kondensasiyasından isə tio-İndiqo boyası (9) alınır.

## İstinadlar
# ^ W. K. Warburton (1957). "Arylthiazathiolium Salts And o-Aminoaryl Thiols - The Herz Reaction". Chemical Reviews. 57 (5): 1011–1020. doi:10.1021/cr50017a004.
# ^ Kirby, P.; Soloway, S. B.; Davies, J. H.; Webb, Shirley B. (1970). "1,2,3-Benzothiadiazoles. Part I. A simplified synthesis of 1,2,3-benzothiadiazoles". Journal of the Chemical Society C: Organic (16): 2250. doi:10.1039/J39700002250.
Şəhla

**Şəhla** () — qadınlara verilmiş bir ərəbcə addır.

* Şəhla Ağapur
* Şəhla Əliqızı
* Şəhla Əmirli
* Şəhla Gündüz
* Şəhla Hümbətova
* Şəhla İbrahimova
* Şəhla Nağıyeva
* Şəhla Riyahi
Dik Deyl

**Riçard Entoni Monsur** () və ya sənət adı ilə **Dik Deyl** – Amerikalı rok gitara ifaçısı. O, sörf musiqisinin pioneri hesab olunur. Deyl *"Sörf Gitara Kralı"* kimi tanınırdı, hansı ki, bu da onun ikinci studiya albomunun adı idi.

Deyl bütün zamanların və xüsusilə 1960-cı illərin əvvəllərinin ən nüfuzlu gitara ifaçılarından biri idi. The Beach Boys, Jan and Dean və The Trashmen kimi sörf musiqisində aparıcı qrupların əksəriyyəti Dale musiqisindən təsirlənmiş və tez-tez Dale mahnılarının səs qeydlərini albomlarına daxil etmişlər. Onun üslubu və musiqisi Cimi Hendriks, Pit Taunşend, Eddi Van Halen və Brayan Mey kimi gitaraçılara təsir göstərmişdir.

Günümüzdə bir çox musiqi janrlarında (ekstremal metal, folk və s.) geniş istifadə olunan tremolo seçmə texnikasını populyar hala gətirməsi ilə tanınır.

## Həyatı
Dik Deyl 4 may 1937-ci ildə Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. Onun atası Ceyms Livan əsilli və anası Sofiya isə Polşa-Belarus əsilli idi.

Ailəsi daha sonra Quincy Point məhəlləsində  Livan əsilli əhalinin yaşadığı Massaçusets ştatının Quincy şəhərinə köçdü. O, pianoda ifa etməyi bibisinin pianoda çalmasını dinlədikdən sonra doqquz yaşında öyrənib.

## İstinadlar
Əlibala Əsədullayev

**Əlibala Bəhram oğlu Əsədullayev** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri (1975–1979), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII və VIII çağırış deputatı.

## Həyatı
Əlibala Bəhram oğlu Əsədullayev 1928-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1949-cu ildə "Bakı fəhləsi" zavodunda mühəndis-konstruktor kimi başlamışdır. 1950-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirdikdən sonra Azərbaycan LKGİ Lenin Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir.

1951–1956-cı illərdə S. M. Kirov adına zavodda texniki nəzarət şöbəsinin rəisi, sex rəisi işləmiş, baş mühəndis vəzifəsini icra etmişdir. 1957–1958-ci illərdə Petrov adına zavodun direktoru, Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurası (XTŞ) Maşınqayırma İdarəsinin baş mühəndisinin müavini olmuşdur.

Əlibala Əsədullayev 1959-cu ildən 1965-ci ilədək Keşlə maşınqayırma zavodunun direktoru, Azərbaycan SSR XTŞ Maşınqayırma İdarəsinin rəisi, 1965-ci ilin noyabr ayından isə Azərbaycan Neft Sənayesi Maşınqayırma Birliyinin rəisi olmuşdur. 1973–1975-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsində maşınqayırma şöbəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 1975-ci ilin iyul ayında Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri təyin edilmişdir. O, bu vəzifədə 1979-cu ilədək çalışmışdır.

Əlibala Əsədullayev 1951-ci ildə Sov. İKP üzvlüyünə qəbul edilmiş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII və VIII çağırış deputatı seçilmişdir. Azərbaycan KP Təftiş Komissiyasının üzvü olmuşdur. 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, eləcə də SSRİ medalları ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. İttifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olmuşdur.

Əlibala Əsədullayev 1981-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Bavariya dili

**Bavariya dialekti** və ya baeriş dili (, , *qədim almanca.* Bairisch) — alman dilinin dialektlərindən biri olan bavariyalıların dilidir. Bu dil, Böyük Karl tərəfindən Dunay çayına itələnmiş Bavariya qəbiləsinin nümayəndələrinin danışdığı dilə əsaslanır. Yüksək alman dilinin cənubi alman dilləri qrupuna aiddir.

## Həmçinin bax
* Bavariya dialektində Vikipediya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
"Qızıl yun" ordeni

**Seçkin Qızıl Yun Ordeni** (,) — 1430-cu ildə Burqundiya hersoqu Xeyiryah Filipp tərəfindən Portuqaliyalı İzabella ilə evliliyini qeyd etmək üçün Brüggedə əsası qoyulmuş katolik cəngavərlik ordeni. Bu gün ordenin iki qolu mövcuddur, yəni İspan və Avstriya Qızıl Yun ordenləri. Hazırkı qrosmeysterlər müvafiq olaraq İspaniya Kralı VI Felipe və Habsburq-Lorren sülaləsinin rəhbəri Karl fon Habsburqdur.

Qızıl Yun dünyanın ən prestijli və tarixi cəngavərlik ordeni kimi tanınır. Hər bir medal bütöv qızıldandır və 2018-ci ildəki təxminən 50000 avro dəyərində olduğu təxmin edilir ki, bu da onu ən bahalı cəngavər ordeni edir. Ordenin hazırkı cəngavərləri arasında keçmiş Yaponiya İmperatoru Akihito, Bolqarıstanın keçmiş çarı Simeon, keçmiş Niderland Kraliçası Beatriks və digər 13 nəfər var. Avstriya qolunun cəngavərləri sırasına Mərkəzi Avropanın kiçik ərazilərinin 33 zadəgan və şahzadəsi daxildir, onların əksəriyyəti alman və ya Avstriya mənşəlidir.

## İstinadlar
Salamatabad (Bicar)

**Salamatabad** () — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 52 nəfər yaşayır (11 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Vilhelm Burger

**Vilhelm Cozef Burger** (; ) – Avstriya fotoqrafı.

## Həyatı
Vilhelm Burger 1844-cü ildə Vyanada orta sinif bir ailədə doğulmuşdur. Klassik təhsil alsa da, incəsənətə böyük maraq göstərmişdir. 1855–60-cı illərdə Vyanada Təsviri İncəsənət Akademiyasında təhsil almışdır. Təhsilini davam etdirmək üçün Münhenə köçmüş və dayısının təsiri ilə fotoqrafiyaya maraq göstərmişdir. 1863-cü ildə Vyanaya qayıdaraq Vyana Universitetində fotoqrafiya təhsili almışdır. 1868-ci ilə qədər mühazirələr vermiş və məqalələr yazmışdır.

Burgerin fotoqrafiya bacarıqları sarayın diqqətini çəkmiş və o, 1868-ci ildə Avstriya-Macarıstan tərəfindən Yaponiya, Çin və Siamla əlaqələri gücləndirmək üçün göndərilmiş Uzaq Şərq missiyasının fotoqrafı təyin edilmişdir. Burger Uzaq Şərqdə bir çox mənzərə və portret fotosu çəkmişdir. 1870-ci ilin martında Avstriyaya qayıtmış və saray fotoqrafı olmuşdur. 1872-ci ildə Avstriya-Macarıstanın Arktika ekspedisiyasının, daha sonra isə Kiçik Asiya ekspedisiyalarının fotoqrafı təyin edilmişdir. Burger yeni texnikalar yoxlamış və bacarıqlarını təkmilləşdirməyə çalışmışdır. 1920-ci ildə ölmüşdür.

## Qalereya

Augartenbruecke Vienna 1874.jpg|Vyana.
Burger, Wilhelm - Gruppenbild von der österreichischen Nordpolarexpedition am Melvill Bay. 75 Grad, nördlicher Breite, Melville Bay (Zeno Fotografie).jpg|Arktika ekspedisiyası.
Mongkut CDV by Wilhelm Burger c1865.png|Siam hökmdarı Monqkut.
Gezicht op een graftombe in Saigon Saigon. Grabmal Eines Reichen Anamiten (titel op object), RP-F-F20296.jpg|Sayqon.
Gezicht op de haven van Hongkong, RP-F-F20158.jpg|Honkonq.
Gezicht op Algiers Ansicht von Algier (titel op object), RP-F-F19985.jpg|Əlcəzair.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Seyfabad

* Seyfabad (Nəmin) — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
* Seyfabad (Bicar) — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
* Seyfabad (Xürrəmdəşt)
Prokuror oğlu (film, 1968)

**Prokuror oğlu** və ya **Dünya** (hind: **Duniya**) — 1968-ci ildə K. A. Narayan tərəfindən ssenarisi yazılmış və rejissor T. Prakash Rao tərəfindən çəkilmiş hind dilində romantik triller filmidir. Filmdə baş rollarda Dev Anand, Vyjayanthimala, digər rollarda isə ansambl heyəti kimi Balraj Sahni, Johnny Walker, Lalita Pawar, Prem Chopra, Sulochana Latkar, Madan Puri, Nana Palsikar, Achala Sachdev, Laxmi Chhaya, Jagdish Raj, Tun Tun, Brahm Bhardw və Pakistanlı aktyor Suctor çəkilmişdirlər. Film Amarjeet tərəfindən istehsal edilmişdir. Filmin partiturasını Shankar Jaikishan dueti bəstələyib, sözlərini Hasrat Jaipuri, S. H. Bihari və Gopaldas Neeraj yazıb, Awdhut tərəfindən aranjıman edilmiş və Faredoon A. Irani tərəfindən lentə alınmışdır. Filmin süjet xətti üç dost (Amarnath, Gopal və onun bacısı Mala) ətrafında cərəyan edir, onların həyatda problemlər ilə necə qarşılaşdıqlarını və süjetin qalan hissəsində həmin problemlərdən necə xilas olduqlarını göstərir.

## Süjet xətti

Film üç dost olan Amarnat, Qopal və onun bacısı Maladan bəhs edir. Mala və Qopalın anası dul qadın olduğundan və hər iki uşağa eyni zamanda baxa bilmədiyi üçün o, Bombeydə yaşayan əmisi oğlu Şobha R. Şarmanı Malanı övladlığa götürməyə icazə verir. Qopal xırda oğurluqlarına görə həmişə kəndlilərlə problem yaşayır və Malanın getdiyini biləndə o da evdən qaçır. İllər sonra onların hər üçü də böyüyür. Malanın anası vəfat etmiş, o, bibisi və əmisi, dövlət prokuroru olan Ramnath Sharma ilə birlikdə yaşamağa davam edir; Amarnath indi Baş Vəkil Mehta ilə işləyən Vəkildir və Malaya aşiqdir, lakin onun uşaqlıq dostu olduğunu bilmir; Qopal, Mədrəsdəki Puona həbsxanasında olarkən Heydərabaddakı polis onu dindirmək istəyir. Tezliklə Amarnat bir Mohançandın öldürülməsinə görə Ram Sinq ləqəbli Qopalı müdafiə edəcəkdir - laky bu Amarnat üçün çətin bir iş olacaqdır - çünki təkcə Polisin bu cinayəti etməsinə dair Qopala qarşı güclü dəlilləri yoxdur, Mohançand həm də Ramnatın gələcək kürəkən olacaqdı. Ramnat nə yolla olursa-olsun Qopalı ədalət məhkəməsinin qarşısına çıxartmağa and içmişdir.

## İstinadlar
Sonuncu addım (film, 2001)

**Sonuncu addım** (Rom: **Chori Chori Chupke Chupke**; hind: **चोरी चोरी चुपके चुपके**; Urdu: **چوری چوری چپکے چپکے**) — 2001-ci ildə Bollivudda istehsal olunan melodram filmidir.

## Süjet xətti

Sənaye maqnatı Kailaşnat Malhotranın (Amrish Puri) nəvəsi Rac (Salman Xan), dostunun toyunda Priya (Rani Mukherci) ilə görüşənə qədər nəyin bahasına olursa olsun evlilik mövzusundan qaçırdı. Onların qohumları dərhal nəvələrinin uşağını görmək arzusunda olan Kailaşnat Malhotra üçün xüsusilə xoşbəxtlik hadisəsi sayılan toyla razılaşırlar. Toydan az sonra ailə həkimi Priyanın uşaq gözlədiyini bildirir. Ancaq ailədəki sevinc uzun sürmür - tezliklə qəza nəticəsində Priya övladını itirir və bundan əlavə, həkim Raca bundan sonra bir daha uşaq sahibi ola bilməyəcəklərini bildirir. Onlar bu kədərli xəbəri ailədən gizlətməyə qərar verirlər. Racın ailəsinin uşaq arzusunda olduğunu bilən Priya onu başqası ilə evlənməyə razı salmağa çalışır, lakin Rac bu barədə eşitmək belə istəmir. O, belə olan vəziyyətdə bir uşağı övladlığa götürməyi təklif edir, lakin Priya uşaq sahibi ola biləcəyi üçün uşağın Racdan olmasının lazım olduğuna inanır və Racı onlar üçün uşaq dünyaya gətirməyə hazır olan surroqat ana tapmağa inandırır. Bir gecə klubunun rəqqasəsi olan Madhubala (Preity Zinta) surroqat ana olmağa razılaşır. Bu planını ailəsindən gizlətmək üçün Rac Priya və Madhu ilə İsveçrəyə getməyə və körpə ilə qayıtmağa qərar verir.

## İstinadlar
Sevməkdən qorxmaq lazım deyil (film, 1998)

**Sevməkdən qorxmaq lazım deyil**  (hind: **प्यार किया तो डरना क्या**, Rom: **Pyaar Kiya To Darna Kya**) — Hindistan melodramıdır. Hind dilində çəkilmiş olan bu film 27 mart 1999-cu ildə yayımlanmışdır.

## Süjet xətti

Muskan (Kajol) və qardaşı Vişal (Arbaz Xan) valideynlərinin ölümündən sonra əmiləri Thakur Ajay Singh (Dharmendra) ilə birlikdə yaşayırlar. Gözəl Muskanın pərəstişkarlarının, aşiqlərinin sayı-hesabı yoxdur, lakin Vişal bacısının yanında güclü bir kişini görmək istədiyi üçün bir-birinin ardınca gələn taliblərdən imtina edir. Muskan kollec üçün Mumbaya getməyə qərar verəndə, qardaşı istəmədən və yalnız valideynlərinə onun arzusunu yerinə yetirəcəyinə söz verdiyi üçün onu kollecə buraxır. Kollecdə qız zəngin bir iş adamının oğlu Surac Khanna (Salman Khan) ilə tanış olur. Suracın atası ilə olan münasibətləri çox gərgindir və ona nifrət edən ögey anası ucbatından evi tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. O, Muskana aşiq olur, lakin Muskanın yanına gələn Vişalla görüşəndən sonra onu Muskanın sevgilisi zənn etdiyinə görə onu özünə rəqib kimi görür və onunla arasında mübahisə və dava-dalaş yaranır. Potensial qohumların arasındakı münasibətlər ümidsiz bir formada getdikcə pozulur və bundan sonra Suracın inadkar Vişalı bacısı üçün uyğun bəy olduğuna inandırması üçün hələ çox iş görməsi lazım gəlir.

## İstinadlar
Ailə və qanun (film, 2004)

**Ailə və qanun** (hind: **हलचल**; Rom: **Hulchul**) — Priyadarşanın rejissorluğu ilə 2004-cü ildə hind dilində çəkilmiş romantik komediya dram filmidir. Film 1991-ci ildə Malayalam dilində çəkilmiş olan “Xaç atası” filminin remeykidir. Filmdə baş rolları Akshaye Khanna, Kareena Kapoor, Sunil Shetty, Jackie Shroff, Arshad Warsi, Amrish Puri, Paresh Rawal, Arbaaz Khan, Shakti Kapoor, Farha Naaz və Laxmi canlandırmışdır.

## Süjet xətti

Anqar Çand həyat yoldaşı və dörd oğlu ilə kiçik bir Hindistan şəhərində zəngin həyat tərzi keçirir. Böyük oğul Balram hisslərinə qarşılıq verən Dhaminiyə aşiq olur. Anası Lakşmi buna qarşı olsa da, Anqar onların toyunu istəyir. Dhamininin atası Sancev qəzəblənərək təsadüfən Anqarın arvadı Parvatini öldürür. Dhamini zorla Kashinath Pathak ilə evləndirilir. Qəzəblənən Anqar Sancevi öldürür və 14 il həbs edilir.

### 14 il sonra

Girov müqabilində həbsdən azad olunan Anqar evə qayıdır və qadınların onun mülkündə olmayacağını bildirir, hətta bunu bildirən qapısının ağzına lövhə belə vurdurur və oğullarına həmişəlik olaraq evlənməyi qadağan edir.

### 9 il sonra

Dhaminin qızı Anjali Anqarın kiçik oğlu Cai ilə bir kollecdə oxuyur. Anqar öyrənir ki, Anjali əyalətin daxili işlər naziri ilə evlənəcək. Anqarın onlara qarşı hələ də kini olduğuna görə, siyasi təzyiqlə toyu pozmağa nail olur. Ancali və Cai intiqam almaq istəyirlər, lakin sonradan bir-birlərinə aşiq olurlar. Anqarın ikinci oğlu Kişan ikili həyat sürür; 7 ildən bəridir ki, rəqs müəllimi Qopi ilə evlidir və onun 2 övladı vardır. Anqar bunu öyrənir və Cai onu dəstəklədiyinə görə Kişan və Caini qovur. Lakşmi Anqar Çandın köməyi ilə Ancalinin vəkilinin oğlu Sattu ilə evliliyini düzəldir, beləliklə də Cai toyda iştirak etmir

Toy günü Cai Veerunun (Lakşminin oğlu) köməyi ilə toyun keçirildiyi məkana daxil olur, Sattunun huşunu itirməsinə səbəb olur və onun yerinə özü bəy kimi geyinir. O, evlilik rituallarından keçir, lakin mərasimin sonunda özünü göstərir və nəhayət, Ancali ilə özü evlənir. O, Lakşmidən davaya son qoymasını xahiş edir. Cai Anqardan ondan ayrılıb oğullarının bütün hərəkətlərini düşünən onu bağışlamasını xahiş edir. Ancali və Qopi nəhayət dörd oğlu ilə birlikdə ailəyə qəbul edilirlər.

## İstinadlar
Akşay Xanna

Akşay Xanna () — məşhur Bollivud aktyoru. Bir neçə mükafatın, o cümlədən "Kişi rolunda ən yaxşı kinodebüt" nominasiyasında "Filmfare Awards", "Screen Awards" və IIFA Awards mükafatlarına layiq görülüb. “Sərhəd”, “Sirrimi bilirsən”, “Atam Qandi” və sair filmlərdə çəkilib. Akşay Xanna 28 mart 1975–ci ildə Hindistanın Mumbay şəhərində anadan olub. Onun atası Vinod Xanna məşhur hindistanlı aktyor və prodüserdir. Mumbay şəhərində Kişor Nemit Kapur adına İnstitutu bitirib. 1977-ci ildə “Sərhəd” adlı filmdəki rolu ona "Ən yaxşı ikinci dərəcəli kişi rolu" nominasiyasında "Filmfare Awards" mükafatı qazandırıb. Bir neçə ildən sonra Akşay kinodan gedərək təhsilini davam etdirmək qərarına gəlir. 2 illik fasilədən sonra, 2002-ci ildə “İnsanın alçaqlığı” və “Sirrimi bilirsən” filmlərində çəkilir. Hər iki film uğur qazanır. Akşay yerinə yetirdiyi uğurlu işinə görə atasının onunla fəxr etməsindən qürur keçirirdi. O zamandan Akşay çəkilişlərə fasilə vermədən çalışaraq məşhurlaşıb və qadın pərəstişkarların qəlbini ələ alıb. Son bir neçə ildə rejissor Nirac Voraboyevikin komediya janrında olan “Uğura gedən yol”, kəskin janrda olan “Qəzəb”, macəra janrında olan “Yalan kralı” filmində, 2012-ci ildə rejissor Rumi Cafferinin “Ətrafda yalnız oğrulardır” filmində çəkilmişdir.

## İstinadlar