open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tüyr

**𐕜** (səslənməsi , transkripsiyası **Ṭ**, **ṭ**) — Alban əlifbasının 45-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı  (Tiwr) kimi verilmişdir. Tədqiqatçı Jost Gippert bu adla razılaşır və daha dəqiq adın "T'üwr" ola biləcəyini qeyd edir. Demək olar ki, bütün tədqiqatçılar hərfin bu cür adlanması ilə razılaşır və Udi dilindəki T' səsi ilə eyniləşdirirlər. Yeganə etiraz edən şəxs Georgi Klimov olsa da, sonradan o da bu hərfin transkripsiyası ilə razılaşmışdır.  

Nümunələr:

## İstinadlar
}
Hüseyn Məmmədov (professor)

**Hüseyn Məmmədov** (d. 02 iyun 1974, Şərur rayonu, Azərbaycan SSR) — Bakı Dövlət Universitetinin Fiziki elektronika kafedrasının professoru, fizika üzrə elmlər doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektoru.

## Həyatı
Hüseyn Mikayıl oğlu Məmmədov 02 iyun 1974-cü ildə Azərbaycanın Şərur rayonunda dünyaya göz açmışdır. Ailəlidir. Üç övladı var.

## Təhsili
1996-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin məzunu olmuşdur.

1996–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının aspiranturasında təhsil alıb. 2000-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri üzrə namizədlik, 2017-ci ildə isə fizika üzrə elmlər doktoru dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının professorudur.

## Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
2000–2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının assistenti, 2006–2016-cı illərdə həmin kafedranın dosenti, 2016–2019-cu illərdə BDU-nun Fizika fakültəsinin dekan müavini, 2019–2020-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışıb.

2019-cu ildə "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı və Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektorudur.

Hüseyn Məmmədov dünyanın bir sıra ölkələrində nüfuzlu Beynəlxalq elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. O, 150-dən çox elmi məqalənin, 3 kitabın müəllifidir və elmi rəhbər kimi, indiyədək 6 fəlsəfə doktoru dissertasiya işinin ərsəyə gəlməsində əməyi olmuşdur.

## İstinadlar
Yayd

**𐕡** (səslənməsi , transkripsiyası **W**, **w**) — Alban əlifbasının 50-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı  (Yayd) kimi verilmişdir. Bütün tədqiqatçılar bu cür adlandırma və transkripsiya ilə razıdır. Bu hərf On hərfindən sonra gələndə diqraf yaradır və /u/ səsini verir. Nümunələr:

Jost Gippertin fikrincə bu hərf həm də Aor hərfi ilə birləşərək Ün diqrafını yaradır. Bundan əlavə, bu hərf həmçinin özündən əvvəlki saitlərə qoşularaq ona dodaqlaşma effekti verir. Məsələn,  (Awgusṭos) 'Avqust' kimi. Mingəçevir yazılarında da bu hərfə dəfələrlə rast gəlinmişdir.

## İstinadlar

}
Püyr

**𐕢** (səslənməsi , transkripsiyası **P**, **p**) — Alban əlifbasının 51-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı  (Pʿiwr) kimi verilmişdir. Jost Gippertin fikrincə daha doğru ad "Püwr" olmalıdır. Georgi Klimov bu hərfi səhvən /f/ səsi ilə əlaqələndirmişdi. Udi əlifbasında P hərfinə tamamilə uyğun gəlir. Nümunələr:

## İstinadlar

}
Küy (hərf)

**𐕣** (səslənməsi , transkripsiyası **K**, **k**) — Alban əlifbasının 52 və sonuncu hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı  (Kʿiw) kimi verilmişdir. Jost Gippertin fikrincə daha doğru ad "Küw" olmalıdır. Xaç formalı qrafem  və qədim gürcücə Ⴕ hərfi ilə bənzərlik təşkil edir və Məsih sözünün qarşılığı olan  ilə əlaqələndirilir.
Nümunələr:

## İstinadlar

}
Təbriz döyüşü

**Təbriz döyüşü** — 1514-cü ildə Səfəvilər ilə Osmanlılar arasında Təbriz uğrunda baş tutan döyüş.

## Döyüş
Çaldıran döyüşündən sonra Osmanlılar 7 sentyabrda Təbrizi işğal etmişdilər. Onlar əvvəlcə şəhəri qarət etmiş, sonra isə bolaştmışdılar. O həftənin cümə xütbəsi şəhər daxilindəki məscidlərdə Səlimin adına oxunmuşdur. Səlim yeniçərilərin narazılığına görə yürüşünə Təbrizdən sonra davam edə bilməmişdir. İşğalın mühüm nəticəsi metalişləmə sahəsində yüzlərlə ixtisaslı işçisinin İstanbula məcburi olaraq köçürülməsi olmuşdur. Bu, Osmanlıda metalişləmə sahəsinin inkişafı ilə yanaşı, Səfəvilərin bədii yaradıcılığına zərbə vurmuş və Təbrizin mədəniyyət mərkəzi kimi üstünlüyünə son qoymuşdu.

Bu döyüşdə Osmanlı sultanı Yavuz Sultan Səlim döyüşdə geri cəkilir və Səfəvi şahı İsmayıl asanlıqla qalib gəlir. Bu döyüş sonrası Yavuz Sultan Səlimin ordusu Diyarbəkirə qədər geri çəkilir.

## İstinadlar
Macarıstan Avroviziya 2015 Mahnı Müsabiqəsində

Macarıstan Avroviziya 2015 Mahnı Müsabiqəsində, Boqqinin "Wars for Nothing"() adlı həzin sülh balladası ilə təmsil olunmuşdur.

## Müsabiqə öncəsi

Macarıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin, altmış illik ildönümündə, ölkəni təmsil edəcək ifaçı və mahnını, *A Dal 2015* milli seçim yarışmasının sayca dördüncü buraxılışı vasitəsilə təyin etmişdir. 28 fevral 2015-ci il tarixində baş tutan final mərhələsində, tanınmış macar müğənnisi Boqqi "Wars for Nothing" mahnısı ilə bütün ifaçı namizədləri məğlub edərək, ölkəsini beynəlxalq yarışmada təmsil etmək hüququ qazanmışdır.

## Müsabiqədə
Avropa Yayım Birliyinin (EBU), 26 yanvar 2015-ci il tarixində təşkil etdiyi ənənəvi püşkatma mərasimində, Macarıstanın, 19 may 2015-ci ildə baş tutacaq birinci yarı-finalın ikinci hissəsində mübarizə aparacağı açıqlanmışdır. Macarıstan təmsilçisi ilk yarı-finalda 67 xal toplayaraq, 8-ci sırada ölkəsini böyük finala yüksəltmişdir. Möhtəşəm finalda İspaniyadan sonra və Gürcüstandan əvvəl səhnədə 22-ci nömrə altında yer alan Boqqi, mahnısını bir daha canlı olaraq ifa etmiş və yarışmanın yekun səsvermə nəticələrinə əsasən, 19 xalla beynəlxalq müsabiqəni 20-ci sırada tamamlamışdır.

## Səs mərhələsi

{| class="wikitable"
|-
|+ Macarıstana təqdim edilən xallar(Finalda);
|-
! scope="col" width="20%" | Xal
! scope="col" | Ölkə
|-
! scope="row" | 12 xal
|
|-
! scope="row" | 10 xal
|
|-
! scope="row" | 8 xal
| 
|-
! scope="row" | 7 xal
|
|-
! scope="row" | 6 xal
|
|-
! scope="row" | 5 xal
|
|-
! scope="row" | 4 xal
| 
|-
! scope="row" | 3 xal
|
|-
! scope="row" | 2 xal
|
|-
! scope="row" | 1 xal
| 

{| class="wikitable"
|-
|+ Macarıstanın təqdim etdiyi xallar(Finalda);
|-
! scope="col" width="20%" | Xal
! scope="col" | Ölkə
|-
! scope="row" style="background:gold" | 12 xal
| 
|-
! scope="row" style="background:silver" | 10 xal
| 
|-
! scope="row" style="background:#CC9966" | 8 xal
| 
|-
! scope="row" | 7 xal
| 
|-
! scope="row" | 6 xal
| 
|-
! scope="row" | 5 xal
| 
|-
! scope="row" | 4 xal
| 
|-
! scope="row" | 3 xal
| 
|-
! scope="row" | 2 xal
| 
|-
! scope="row" | 1 xal
| 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gecəyarısı ekspresi (film)

Gənc amerikalı turist Billi Heyz sevgilisi Syuzan ilə Türkiyəyə tətilə gəlir. Heyz dostlarına satıb pul qazanmaq üçün ölkəsinə qayıdarkən özü ilə iki kiloqram xaşxaş götürməyə çalışır. İntiharçı kimi bədəninə yerləşdirdiyi kiçik narkotik paketləri təyyarəyə minərkən ani təhlükəsizlik axtarışından sonra polis tərəfindən tapılır və onun İstanbul Sağmalcılar Həbsxanasında həbs həyatı başlayır.

## Film haqqında
2004-cü ilin dekabrında Türkiyəyə səfəri zamanı kitabdan uyğunlaşdırılmış filmin ssenari müəllifi Oliver Stoun çəkiliş zamanı yazdıqlarını həddindən artıq dramatikləşdirdiyini etiraf edib və üzr istəyib.

Billi Heyz film haqqında danışarkən filmin reallığı əks etdirmədiyini və filmdə göstərilən Türkiyə imicinə görə peşmanlıq hiss etdiyini bildirib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təbliğat Analizi İnstitutu

**Təbliğat Analizi İnstitutu** (; abbr. *IPA*) — ABŞ-də 1937-1942 illərdə ictimaiyyətə propaqanda və onu müəyyənləşdirmək yolları haqqında təhsil vermək məqsədilə fəaliyəət göstərən qurum.

## Tarixi

1937-ci ilin martın 29-da Bostonda yerləşən Universitet Klubunda Edvard Filaynın təşəbbüsü ilə "demokratiya üçün təhsil" mövzusu ilə bağlı görüş keçirilib. Alfred Adler, Liman Brayson, Edvard Berneys, Klayd R. Miller və s. bu görüşə qatılanlar arasında olmuşlar. Berneys hesab edirdi ki, bu görüşdən "heç nə alınmadı". Eyni zamanda, görüşdən ilhamlanan Miller Ceyms Mendenholnan birgə növbəti həftə ərzində "təhsil, ictimai fikir və propaqanda araşdırmaları üçün institutunun" layihəsinin qaralamanı hazırlayırdı. İkinci görüş Nyu York şəhərində keçirilib. Orda, Miller hzazırladığı layihəsi üçün Filaynın Good Will Fund-dan 10000 dollar alıb. Beləliklə, Kolumbiya Universitetinin Müəllimlər Kollecinin professoru olan Miller Təbliğat Analizi İnstitutu Nyu York şəhərdində 1937-ci ilin oktyabr ayında təsis edib.

## İstinadlar
Müasir ailə (teleserial, 2009)

**Müasir ailə** () — Kristofer Lloyd  və Stiven Levitan tərəfindən yaradılmış ABŞ istehsalı sitkom serialı. Serial 23 sentyabr 2009-cu ildən, 8 aprel 2020-ci ilə qədər ABC televiziyasında 11 mövsüm yayımlanmışdır. Serialda Los-Ancelesdə məskunlaşmış bir-biriləri ilə əlaqəsi olan üç ailədən bəhs olunur.

## Mövzusu
"Müasir ailə" serialında Los-Ancelesdə yaşayan varlı iş adamı Cey Pritçettin ailəsi və onunla bağlantısı olan digər müxtəlif tipli ailələrdən bəhs olunur. 

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Með hækkandi sól

**"Með hækkandi sól"** (), () — İslandiyalı folklor qrupu Sistış tərəfindən ifa edilən mahnı. Mahnı İslandiyanı İtaliyanın Turin şəhərində keçirilən sayca 66-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Mahnı
Musiqi prodüseri Arnar Qudyonşon olan *"Með hækkandi sól"* mahnısı, əvvəllər *"*Tripolia*"* adı ilə də tanınan, Siqriduş, Elizabet və Elin Eyfuşdoftiş üçlüsü tərəfindən ifa edilmişdir. Xalq estrada janrlı həzin musiqi əsərinin sözləri və bəstəsi isə, Lovisa Elizabet Siqrunardoftiş tərəfindən ərsəyə gətirildi.

## Buraxılış tarixi

## Beynəlxalq arenada
*"Með hækkandi sól"* mahnısı İslandiyanın milli seçim yarışması olan "Söngvakeppnin 2022"də, Sistış üçlüsünün ifası ilə qələbə qazanmışdır. Bu, mahnının beynəlxalq səhnələrdə səslənməsinə şərait yaratdı.

***Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2022***

İslandiya təmsilçiləri sayca 66-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin birinci yarı-final mərhələsində, toplam 103 xal toplayaraq, 10-cu sırada möhtəşəm finala vəsiqə qazanmışdır. Böyük finalda, Yunanıstandan sonra və Moldovadan əvvəl, 18-ci nömrə altında səhnədə yer alaraq, *"Með hækkandi sól"* mahnısını bir daha canlı ifa edən Sistış üçlüsü, yarışmanın yekun səsvermə nəticələrinə əsasən, 20 xal toplayaraq, beynəlxalq müsabiqəni 23-cü sırada tamamlamışdır.

Aşağıdakı cədvəldə, *"Með hækkandi sól"* mahnısına, ölkələr üzrə(Münsiflər heyəti və Telesəsvermə əsasında) təqdim edilən xallar sistemi(Böyük finalda) göstərilmişdir.

## Çartlarda

## İstinadlar
Cəfər ibn Əli

**Cəfər ibn Əli ibn Əbu Talib** (; ) — Əli və Ümmül-Banunun oğlu idi. Onu atası Əli qardaşı Cəfər ibn Əbu Talibin şərəfinə adlandırmışdır. Gənc Cəfər Kərbəla döyüşündə Hüseynin səhabələrindən biri olub, Aşura günü qardaşları Abbas, Abdulla və Osman ilə birlikdə şəhid olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Aşura
* Tasua
* Kərbəla döyüşü
* Abbas ibn Əli

## İstinadlar
Abdulla ibn Əli ibn Əbu Talib

**Abdullah ibn Əli ibn Əbu Talib** (; ) — 680-ci ildə Əlinin Kərbəlada öldürülən oğullarından biri idi və o, Kərbəla döyüşünün şəhidlərindən sayılır. Abdullah da Həzəmin qızı Ümmül-Banunun dörd oğlu arasındadır.

## Kərbəla döyüşü
Tarixçilər Abdullah ibn Əli ibn Əbi Talib haqqında yazırlar ki, Aşura günü Hüseyn ibn Əlinin səhabələri və ailəsinin bir çoxu öldürüldükdə, Abbas ibn Əli qardaşlarını yaşlarına görə çağırıb onlara döyüş meydanında hücuma keçməyi əmr etdi. Abdullah ibn Əli Ömər ibn Sədin ordusu ilə döyüşmək üçün çağırılan ilk şəxs idi. Abbas ona dedi:

"Ey qardaşım, sən əvvəlcə döyüş meydanına get, çünki övladın yoxdur (uşaq(lar)a üzülmək üçün). Sənin Allah yolunda şəhid olmağını, şəhadətində səbirli olmağını istəyirəm".

Abdullah döyüş meydanına getdi və dastan(lar) oxudu. Sonra qılıncını vuraraq döyüş meydanına çıxdı. Nəhayət, Hani ibn Sabit ona hücum etdi və Abdullahın başına vuraraq onu öldürdü. Onun iyirmi beş yaşı var idi. Hani ibn Sabitin adı "Ziyarət ən-Nəhiyyə əl-Müqəddəsə"də və Cəfər ibn Əli ibn Əbu tərəfindən Abdullah Talibin qatili kimi qeyd edilmişdir.

## İstinadlar
Fraaspa döyüşü

**Fraaspa döyüşü** və ya **Fraaspa mühasirəsi** - e.ə 36-cı ildə Roma sərkərdəsi Antoninin şərqə yürüyüşü zamanı Atropatena ilə Roma arasında baş vermiş bir döyüşdür. Bu döyüşdə Roma Atropatenaya qarşı yenilir və geri çəkilir. Bu qələbə sonrası Atropatena kralı Artabazd bayram keçirir.

## Plutarxın "Müqayisəli tərcümeyi halları" əsərindən
-Fraaspada mühasirəyə alınmış midiyalılar (atropatenalılar) düşərgə istehkamlarına basqın edərək ön xətdə dayanmış Roma döyüşçülərini qorxudub geri oturtmuşdular. Bundan qəzəblənən Antoni qorxaqlıq etmiş əsgərlərin hər on nəfərdən birini edam etdirdi.-
Mirzə Məhəmməd Fədai

**Mirzə Məhəmməd Qayıb oğlu Fədai** (d. Aşağı Salahlı, Qazax sultanlığı - ö. XIX əsr, Aşağı Salahlı, Gürcüstan quberniyası, Rusiya imperiyası) — XVIII əsrin sonlarında və XIX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş şair. 
## Həyatı
Müasir Qazax rayonunun Aşağı Salahlı kəndində dünyaya gəlmişdir. Atasının Qayıb olmuşdur. O, Azərbaycanın siyasi-mədəni həyatında mühüm rol oynamış Qayıbovlar ailəsinin banisi hesab edilir.

## Yaradıcılığı
Mirzə Məhəmməd yaradıcılığının əksər hissəsini Azərbaycan türkcəsində yazmış və bu şeirlərində Fədai təxəllüsündən istifadə etmişdir. O, Qazax sultanları nəslindən gələn Kazım ağa Saliklə dostluq etmiş və olar bir-birilərinə qəzəllər həsr etmişdirlər:

Salikin Mirzә Mәhәmmәd Qaib oğluna yazdığı bir qәzәl:

## Həmçinin bax
* Qayıbovlar

## İstinadlar

## Mənbə
*
Şəbnəm Paker

**Şəbnəm Paker** (; ) — türk müğənni, gitaraçı və musiqi müəllimi.

## Həyatı
1992–1996-cı illərdə İstanbul Universiteti Konservatoriyasının klassik gitara bölməsində təhsil alıb. Daha sonra Mərmərə Universitetinin musiqi fakültəsində vokal təhsili alıb.

Paker 1996 və 1997-ci illərdə Türkiyəni Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və müvafiq olaraq 12-ci və 3-cü yerləri tutmuşdur. 1997-ci ilin avqust ayında "Dinle" adlı ilk və yeganə albomunu buraxıb.

Hazırda Türkiyənin İstanbul şəhərində orta məktəb müəllimidir. O, həmçinin hazırda Türkiyənin incəsənət universitetlərində istifadə olunan dərsliyin həmmüəllifidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Şimdilerde — Şebnem Paker (29.03.2020)
Kürd yazısı

**Kürd orfoqrafiyası** — kürd dilini yazmaq üçün istifadə olunan 3 əlifbadan ibarət yazı sistemi. Bu gün kürdcənin yazılmasında Cəladət Əli Bədirxan tərəfindən 1932-ci ildə təqdim olunmuş Bədirxan əlifbası (yaxud Havar jurnalının adından Havar əlifbası) adlanan bir latın əlifbası və sorani əlifbası (yaxud orta kürd dili əlifbası) adlanan bir fars-ərəb əlifbasından istifadə olunur. İraq Kürdüstanı ərəb əlifbasını orta kürd dili üçün Unicodeda hesabat məqsədilə tətbiq olunan bir standart qəbul etmişdir.

Havar əlifbası Suriya, Türkiyə və Ermənistanda, orta kürd əlifbası isə İraq və İranda istifadə olunur. SSRİ-dəki kürdlər isə keçmişdə, əsasən, Ermənistan SSR və Kürdüstan qəzasında erməni əlifbası və kiril əlifbası əsasında tərtib edilmiş iki əlifbadan daha istifadə etmişlər.

## İstinadlar
Qərbi İran

**Qərbi İran** — İranda region. Bu, Ermənistan yaylasından, Zaqros dağlarının şimalından və cənubda Xuzistan düzünün zəngin əkinçilik sahəsindən ibarətdir. Bura
* Kürdüstan
* Kirmanşah
* İlam
* Həmədan
* Luristan ostanları daxildir. 
Bəzi istinadlarda:
* Qərbi Azərbaycan
* Xuzistan ostanı da bu regiona aid edilir.
Regionda yerləşən böyük şəhərlər Sənəndəc, Kirmanşah, İlam, Həmədan, Xürrəmabad, Urmiya və Əhvazdır.

## İstinadlar
Makassarlar

**Makassarlar** — İndoneziyada, Sulavesi adasının cənub-qərbində yaşayan xalq. Dilləri İndoneziya dillərinə aiddir. Dindarları müsəlmandır. Ehtimal ki, b.e. II minilliyinin əvvəllərində İndoneziyanın qərb adalarından və ya materikdən köçmüşdülər. XV əsrdə makassarların dövləti, Qova sultanlığı yaranmışdı. Əsasən, əkincilik, balıqçılıq və ticarətlə məşğuldurlar.

Makassarların dünya okeanının böyük hissələrini səyahət etdiyi, Cənubi Afrikaya qədər çatdığı məlumdur. Cənubi Afrikada "Makassar" adlanan ərazi var. Orada yaşayan əhalinin yerli və makassar mənşəli olduğu ehtimal edilir. Cənubi Afrikada və qonşu Mozambikdə "Makassar" adını daşıyan bir neçə yer var.

## İstinadlar
I Frakiyalı Maksimin

**Qay Yuli Ver Maksimin** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **I Frakiyalı Maksimin** () — 235–238-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru. Frakiya kəndlisinin oğlu olmuş, orduda yüksək rütbələrə çatmışdı. 235-ci ildə əsgərlərin Roma imperatoru Aleksandr Severə (222–235) qarşı qiyamına başçılıq etmiş və imperator elan olunmuşdur. Germanlara, daklara və sarmatlara qarşı müvəffəqiyyətli müharibələr aparmışdı. Onun fiskal zülmünü gücləndirmək siyasəti əhalinin müxtəlif təbəqələrinin üsyanına səbəb olmuşdur. Öz əsgərləri tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mazdaizm

**Mazdaizm** — e.ə. I minilliyin ilk əsrlərindən başlayaraq Qərbi İranda, Əfqanıstanda, Orta Asiyada yaranmış dinlərin geniş yayılmış adı. Ulu tanrı Ahura Mazdanın adından yaranmışdır. Bu dinlərə zərdüştilik, manixeizm və zurvanizm kimi dinlər aiddir. Mazdaizmin bir çox elementi zərdüştçülük tərəfindən mənimsənilmiş və ənənəvi olaraq Zərdüşt tərəfindən Avesta vasitəsilə təbliğ edilmişdir.

## İstinadlar
Mayuskul yazısı

**Mayuskul yazısı** ( – "bir qədər böyük") — konturları iki paralel xətt arasında yerləşən, yalnız böyük hərflərdən (mayuskullardan) ibarət yazı. Qədim latın və yunan, o cümlədən Bizans yazısında istifadə edilmişdir. Yunan mayuskul yazısı klassik monumental yunan əlifbası ilə (e.ə. IV əsr), latın mayuskul yazısı monumental latın əlifbası ilə (e.ə. VI—IV əsrlər), Bizans xətti isə ustav (eynihəcmli) və unsial (kalliqrafik) yazı ilə (V—IX əsrlər) təmsil olunur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Maksimian

**Mark Avreli Valeri Maksimian Herkuli** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **Maksimian Herkuli** () — 285–305-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru, 306–308 və 310-cu illərdə qəsbkar.

İlliriyalı bir kəndlinin oğlu olmuş, hərbi xidmətə getmişdir. Diokletian 285-ci ildə Maksimianı sezar elan etmiş, 286-cı ilin avqustunda isə Roma imperiyasının qərbinə komandanlığını ona təhvil vermiş, onu həmimperator elan etmişdir. Maksimian 285-ci ildə Qalliyada baqaudların üsyanını yatırtmış, Reyndə german tayfalarının hücumunu dəf etmişdir. 293-cü ildə Diokletian öz hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün tetraxiya tətbiq etmiş, Maksimian isə öz ögey qızı ilə evlənən I Konstansini seçmiş, Qalliya və Britaniya üzərində nəzarəti ona vermişdir. Maksimian Afrikadakı mavr tayfalarının üsyanlarını yatırtmış, Diokletianla birlikdə Reyn və Dunayda germanlara qarşı uğurla vuruşmuşdur. Maksimian Diokletian tərəfindən başladılan xristianlara qarşı təqibləri dəstəkləmişdir. Onun əsas qurbanları orduda xidmət edən və qurban verməkdən imtina etdikləri üçün nizam-intizamı pozduğu hesab edilən xristianlar idi. 305-ci ildə taxtdan əl çəkmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Maksensi

**Mark Avreli Valeri Maksensi** (; ) — 306–312-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru, qəsbkar. O, imperator Maksimianın oğlu, Diokletianın həmkarı idi. 306-cı ildə Roma şəhərinin imperiyada əvvəlki əhəmiyyətini bərpa etməyə çalışan senata və pretorlara arxalanan Maksensi özünü imperator elan etmiş, bütün İtaliya, İspaniya və Şimali Afrika üzərində hakimiyyəti ələ keçirmişdir. Qalliya və Britaniyaya sahib olan I Konstantinlə hakimiyyət uğrunda mübarizə zamanı Maksensi, 312-ci ilin oktyabrında Mulvi körpüsündə döyüşdə məğlub edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Майкл Грант. *Римские императоры*. М., 1998. С. 254—258
Senhime

– şoqun Tokuqava Hidetadanın qızı və Toyotomi Hideyorinin həyat yoldaşı. Anası Tatsuhime və Hideyorinin anası Yodoqimi bacı idilər.

## Həyatı
Senhime 1597-ci ildə doğulmuşdur. 4 sentyabr 1603-cü ildə Toyotomi Hideyori ilə evləndirilmişdir. İki uşaq arasındakı bu birlik ölmüş Toyotomi Hideyoşinin vəsiyyəti əsasında baş versə də, əslində, Tokuqava və Toyotomi ailələri arasındakı pis münasibətləri yaxşılaşdırmaq məqsədi güdürdü. Lakin Toyotomi klanı Tokuqavaya itaət etmək istəmədiyi üçün bu plan uğursuzluğa düçar olmuş və Tokuqavanın Osaka hərakatını (1614–15) başlatması ilə nəticələnmişdir.

Osaka qəsrinin süqutundan sonra Senhime həyat yoldaşının həyatını xilas etmək üçün atasının yanına göndərilmiş, lakin xahişi qəbul edilməmiş və Hideyori intihar etmişdir. Növbəti il Kuvana daymyosunun oğlu Honda Tadatoki ilə evlənmişdir. Hondanın 1626-cı ildəki ölümündən sonra həyatının qalan hissəsini Edoda dul keçirmişdir.

## Mədəniyyətdə
Senhimenin həyatı bir çox əfsanə və rəvayətin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Ən məşhur rəvayətə görə Sakazaki Naomori onu Osaka qəsrindəki yanğından xilas edərək onunla evlənmək istəmiş və onu qaçırmağa cəhd etmişdir. Hətta Senhimenin Honda ilə evliliyinə qarışmışdır. Bəzi hekayələr Senhimeni acgöz, kişiləri yoldan çıxaran gənc dul kimi təqdim edir. Takeşiba Kenci onun həyatından bəhs edən *"Yoşida qoten maneku furisode"* (1891) adlı kabuki tamaşası yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
OWASP

**Açıq Veb Tətbiq Təhlükəsizliyi Layihəsi** (**OWASP**) — veb tətbiqi təhlükəsizliyi sahəsində sərbəst şəkildə əldə edilə bilən məqalələr, metodologiyalar, sənədlər, alətlər və texnologiyalar istehsal edən onlayn icmadır. OWASP pulsuz və açıq resurslar təqdim edir.

## Tarix
Mark Curphey OWASP-a 9 sentyabr 2001-ci ildə başlayıb.
Jeff Williams 2003-cü ilin sonundan 2011-ci ilin sentyabrına qədər OWASP-ın könüllü sədri vəzifəsində çalışıb. 2015-ci ildən etibarən Mett Konda İdarə Heyətinə sədrlik etmişdir.

ABŞ-da 2004-cü ildə yaradılmış 501(c) (3) qeyri-kommersiya təşkilatı olan OWASP Fondu OWASP infrastrukturunu və layihələrini dəstəkləyir. 2011-ci ildən OWASP həmçinin OWASP Europe VZW adı ilə Belçikada qeyri-kommersiya təşkilatı kimi qeydiyyatdan keçib.

## Layihələr
OWASP layihələri xüsusi inkişaf planı və inkişaf komandası olan əlaqəli tapşırıqlar toplusudur.
* OWASP Top Ten (İlk Onluq) : İlk dəfə 2003-cü ildə nəşr olunan "Top Ten" müntəzəm olaraq yenilənir. Təşkilatların üzləşdiyi ən kritik risklərdən bəzilərini müəyyən etməklə proqram təhlükəsizliyi haqqında məlumatlılığı artırmaq məqsədi daşıyır. Bir çox standartlar, kitablar, alətlər və bir çox təşkilat MITRE, PCI DSS, Müdafiə İnformasiya Sistemləri Agentliyi və Amerika Birləşmiş Ştatları Federal Ticarət Komissiyası daxil olmaqla Top 10 layihəsinə istinad edir.

* OWASP Software Assurance Maturity Model (SAMM): "Proqram Təminatı Yetkinlik Modeli" layihəsinin missiyası bütün növ təşkilatların proqram təminatının təhlükəsizliyi vəziyyətini təhlil etmək və təkmilləşdirmək üçün effektiv və ölçülə bilən bir yol təqdim etməkdir. Əsas məqsəd çevik özünüqiymətləndirmə modeli vasitəsilə təhlükəsiz proqram təminatının dizaynı, inkişafı və tətbiqi ilə bağlı məlumatlılığı artırmaq və təşkilatları öyrətməkdir. SAMM tam proqram təminatının həyat dövrünü dəstəkləyir və texnologiya və proses aqnostikdir. SAMM modeli bütün təşkilatlar üçün işləyən vahid reseptin olmadığını qəbul edərək, təkamül və riskə əsaslanan təbiət üçün nəzərdə tutulmuşdur.

* OWASP XML Security Gateway (XML Təhlükəsizlik Gateway) Qiymətləndirmə Meyarları Layihəsi.

## Mükafatlar
OWASP təşkilatı 2014-cü ildə Haymarket Media Group SC Magazine Redaktorunun Seçimi mükafatını aldıb.

## Həmçinin bax
* Kibertəhlükəsizlik
* Kali Linux
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* Ziyanlı proqramlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi vebsat
II Sever

**Flavi Valeri Sever** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **II Sever** () — 306-307-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru.

Sever İlliriya vilayətindən idi və imperator Qalerinin sevimlisi sayılırdı. 305-ci ildə Diokletian taxtdan imtina etdikdən sonra sezar titulu almışdır. 306-cı ildə I Konstansi vəfat etmiş, Qaleri Severi avqust rütbəsinə yüksəltmişdir və onu həmimperator elan etmişdir. O, qərb vilayətlərini Severə vermək niyyətində idi, lakin xəbər gəldi ki, pretorlar Maksimian Herkulinin oğlu Maksensini Romada imperator elan etmişdi. Qaleri Severi bu üsyanı yatırmaq üçün göndərmiş və ona əvvəllər Maksimianın rəhbərliyi altında döyüşmüş legionları verdi. İtaliyada yeni imperatoru görən legionerlər onun tərəfinə keçmişdir. Sever buna görə də Romadan çəkilməli olmuşdur. O, Ravennaya qaçmış və Maksimian tərəfindən mühasirəyə alınmışdır. Yanında qalan bir neçə döyüşçünün artıq ona xəyanət etməyə hazır olduğunu görən Sever Maksimian lehinə könüllü olaraq hakimiyyətdən imtina etmişdir. O, əsir götürülmüş və Romada damarları kəsilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
#
Həşim Arslanov

**Həşim Arslanov** (; ) — Özbəkistan teatr və kino aktyoru, Özbəkistan Respublikasının Əməkdar artisti.

## Həyatı
Həşim Arslanov 1 avqust 1956-cı ildə Nəməngan vilayətinin Çust şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Ostrovski adına Daşkənd Dövlət Teatr İnstitutuna daxil olmuş və 1977-ci ildə oranı bitirmişdir. 1977-2017-ci illərdə Özbəkistan Milli Akademik Dram Teatrının aktyoru kimi çalışmışdır. Həşim Arslanov dublyaj sahəsində uzun müddət uğurla fəaliyyət göstərmişdir. Yaradıcılığı boyu 1000-dən artıq film və seriala özünəməxsus səsi ilə özbək dilində həyat verib. Onun səsi "Karib dənizinin quldurları", "Harri Potter", "Üzüklərin hökmdarı" kimi dünyaşöhrətli filmlər üçün məxsusi hesab olunurdu. Həşim Arslanov "İçəridə" serialındakı Cəlal Duman obrazını böyük ustalıqla səsləndirmişdir və onun səsi olmadan bu rolu təsəvvür etmək mümkün deyildi. Həşim Arslanov 29 may 2020-ci ildə Daşkənddə vəfat etmişdir. Son rolunu "101-ci reys" filmində ifa etmişdir.

### Ailəsi

* Cəmşid Arslanov — aktyor (13 may 1978-ci il).
* Babur Arslanov — aktyor.

## Mükafatları

* 2001 — Özbəkistan Respublikasının Əməkdar artisti.

## Filmoqrafiya
* 1960 — "Oyanış"
* 1996 — "Margiana" ()
* 1997 — "Dağlarda uzun əks-səda" () — *Xəlilov*
* 1997-1998 — "Qəlbin küçələri"
* 1998 — "Yanğından yanmış tarlalar"
* 1998 — "Şeytan" ()
* 2000 — "Alpamış" ()
* 2006 — "Molla Nəsrəddin: Oyun başlanır" ()
* 2007 — "Aprel, may"
* 2007 — "Atlı" ()
* 2008 — "Vəkillər"
* 2010 — "Sözsüz məhəbbət"
* 2010 — "Küçənin günəşli tərəfində"
* 2010 — "Dinozavrın izi" — *Husan*
* 2011 — "Mən narahat deyiləm"
* 2011 — "Kasos" () — *polis generalı*
* 2011 — "Qardaşım quldurdur" () — *Zümradın atası*
* 2011 — "Fədailər" () — *Urazov*
* 2011 — "Sonuncu zəng" — *Davronun atası*
* 2011 — "Bacım"
* 2011 — "Azad qız" — *Malikinin atası*
* 2012 — "İndi atam subaydır?" () — *Zümradın atası*
* 2013 — "Kirayənişinlər" ()
* 2013 — "Bağlı talelər" () — *Bəxtiyar*
* 2014 — "Son nəfəsimə qədər" ()
* 2016 — "Arzular mövsümü" () — *Boriboy*
* 2018 — "Mis günəş" — *general*
* 2018 — "Qara zərbə"
* 2022 — "101-ci reys" () — *Zərif Səidəzimov*

#### Dublyaj fəaliyyəti

* Karib dənizinin quldurları
* Harri Potter
* Üzüklərin hökmdarı
* İçəridə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Хашим Арсланов *kinopoisk.ru*
* Хашим Арсланов *ivi.ru*
* Хашим Арсланов *kino-cccp.net*
Kyrksjön

**Kyrksjön** (    ) İsveçin Stokholm şəhərinin qərb ətrafı olan Brommada kiçik bir göldür . Köhnə Bromma kilsəsinin yaxınlığından sonra adlandırılan göl 1997-ci ildə Kyrksjölöten təbiət qoruğunun bir hissəsi oldu. Kyrksjön yaxınlığında daha üç göl var: Judarn, Lillsjön və Råcksta Träsk .
Sergey Milinkoviç-Saviç

**Sergey Milinkoviç Saviç** ( ) — Serbiyalı futbolçu. İtaliyanın "Latsio" klubunun və Serbiya milli futbol komandasının oyunçusu. Yarımüdafiəçi kimi çıxış edir.

## Karyerası

### Klub
Serbiyanın "Voyvodina" klubunun gənclər komandasının yetirməsidir. 23 noyabr 2013-cü ildə "Yaqodina" ilə oyunda Marko Poletanoviçi əvəzləyərək karyeerasında ilk rəsmi oyuna çıxır.

2014-cü ilin iyununda 19 yaşlı serbiyalı futbolçu Belçikanın "Genk" klubu ilə müqavilə imzalayır. 2 avqust 2014-cü ildə yeni komandada debüt edir. Sergey 2014/15 mösümundə Belçika çempionatında 24 oyun keçirir və 5 qol vurur.

31 iyul 2015-ci ildə "Latsio" klubuna keçir. 18 avqust 2015-ci il tarixində "Latsio"nun heyətində debüt edir.

### Milli komanda
Sergey Serbiyanın gənclərdən ibarət milli komandalarına ilk dəfə 2013-cü ildə dəvət edilib. Serbiyanın "U19", "U20" və "U21" milli komandalarında oynayıb. O, 2015-ci ildə FİFA U-20 Dünya Kubokunu qazanan və çıxışlarına görə turnirin Bürünc Top mükafatını alan Serbiya komandasının üzvü idi. O, 2017-ci ildən Serbiyanın əsas milli komandasında debütü edib və Serbiyanın 2018 və 2022 FIFA Dünya Kuboklarındakı heyətində yer alıb.

## Oyun statistikası

### Klub

### Milli Komanda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Payam Turk

**Payam Turk** (; ) — Cənubi Azərbaycanlı reper. 11 uşaqlı bir ailənin sonbeşiyi olan Payam hal-hazırda anası ilə birlikdə Ərdəbil şəhərində yaşayır. O, İranda musiqi qadağaları və çətinliklərinə baxmayaraq ayaqda qala bilmiş, səsi ilə təkcə Ərdəbili deyil, ölkə sərhədlərini belə aşmağı bacarmış reperdir.

Hazırda Azərbaycanın ən çox dinlənilən reperi kimi tanınan Payam, Şimali Azərbaycan və Türkiyədə də çox sayda dinləyici qazanıb. Youtube platforması vasitəsilə məşhurlaşan sənətkarın bir neçə mahınısı milyonlarla baxış qazanmışdır.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Payam repə başlamadan illər öncə şeir yazmağla məşğul olurdu. Məktəb illərində fars dilli repçi MZ ləqəbli dostu Payam Turku fars repi ilə tanış etdi. Onun ritm üstündə fars yazmaların görüb, dinləyib və bunun türkünü yazmaq qərarına gəlir. 2010-cu ildən musiqi fəaliyyətinə başlayır.

201‪2-ci ildə “Demə Dəişil” adlı albom çıxarır. Elə o illərdədə MZ ilə Wave Records adlı studio açaraq, onu böyütmək və leybl yaramaq istəyirdilər. Ancaq İranda repin qadağa olduğu üçün dövlət tərəfindən təhditlər gəlir və qrup bağlanır.

2019-2020-ci illərdə şəxsi və cəmiyyətdə olan problemlərlə bağlı "Dostum", "Nənə" və "Üzü Qaralar" adlı musiqiləri yayımladı və İranda populyarlaşdı.

2020-ci il II Qarabağ Müharibəsində Uran ilə birgə "Azərbaycanım" adlı sinql yayımlanır.

2021-ci ildə İslam Şirvani ilə birgə "Mənəm Türk" adlı treki yayımlanır. O, ölkədəki türklüyə qarşı aparılan assimilyasiya siyasətinə qarşı çıxıb, türklüyü ilə fəxr etdiyini söyləyir. Eyni zamanda o, zəfərlə nəticələnən 44 günlük Vətən müharibəsini nəzərə alaraq quzeydə çıxan günəşin güneydə parladığını deyir. Hazırda bu trek “Youtube”-da 30 milyondan çox baxış qazanıb.

2023-cü ildə Yener Çevik ilə birlikdə “Mənəm Türk” mahnısının yeni bir formatda “Menem Türk” adlı trekini klip ilə birgə yayımlayır. 

## Diskoqrafiya

### Sinqllar

### Albomlar
Payam Turkun diskoqrafiyasına 1 studiya EP albomu daxildir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
'''Payam Turk''' — Facebook səhifəsi

'''Payam Turk''' — Instagram səhifəsi

'''Payam Turk''' — Twitter hesabı

'''Payam Turk''' — Tiktok hesabı

**[https://t.me/payamturk Payam Turk]** — Telegram kanalı

'''Payam Turk''' — YouTube kanalı

**[https://soundcloud.com/payam-turk Payam Turk]** — SoundCloud hesabı
Khontkar

**Khontkar** (; əsl adı **Onur Dinc**; ; ) — türk reper.

## Həyatı
İzmirli trap sənətkarı olan Khontkar rep musiqiləri hazırlamğa gənc yaşlarında başlamışdır. Bir neçə illik məşqlərdən və demo qeydlərindən sonra 2008-ci ildə hip-hop sahəsində yolunu cızmağa başladı.

Khontkar ağır şəraitlər altında böyüdü və ailəvi həyatlarından ötürü bir sıra çətinliklərlə üzləşdi. Həyat onun üçün asan deyilkən Khontkar hip-hop mədəniyyətinin təməlində olan səy göstərmə və çox çalışma faktlarının öz həyatıyla əlaqəli olduğunu gördü və bu mədəniyyətin içərisində özünü tapdı.

## İstinadlar
Məhəmməd əl-Əsğər ibn Əli

**Məhəmməd əl-Əsğər ibn Əli** () — Əlinin oğullarından biridir. Anasının adının kim olduğu haqqında müxtəlif rəvayətlər var, məsələn, Leyla binti Məsud, Ümamə binti Əbi əl-As, Vərha və Əsma binti Umeys. Bəzi mənbələr onun Kərbəla döyüşündə iştirakını qeyd etməsələr də, əslində bu barədə şübhəli olsalar da, onu Kərbəla şəhidlərindən sayan bir çox mənbələr var; və onun adı həm şiə həm sünni mənbələrində şəhid kimi mövcuddur.

O, Əlinin övladlarından idi və Məhəmməd əl-Əsğər adlanırdı və Məhəmməd ibn əl-Hənəfiyyədən kiçik idi. Məhəmməd ibn Əli qardaşının (Hüseynin) düşmənləri ilə ağır müharibədə oldu və Kufə ordusunun çoxunu öldürdü. Nəhayət, Bəni Əban ibn Darimdən olan bir nəfər onu öldürdü. Məhəmməd ibn Əlinin adı "Ziyarət ən-Nəhiyyə əl-Müqəddəsə"də mövcuddur və Məhəmməd əl-Mehdinin xitab və salamlarını almışdır.

## İstinadlar
Direktiv (Avropa İttifaqı)

Avropa İttifaqı qanunvericiliyində **direktiv,** birliyə üzv olan bütün dövlətlərin həyata keçirməyə və həyata keçirməyə borclu olduğu siyasətdir. Onun digər Avropa İttifaqı qaydalarından fərqi ondan ibarətdir ki, o, dərhal qüvvəyə minmir, lakin hər bir üzv dövlətə öz daxili qanunlarında direktivlərin tələblərini müəyyən edə bilməsi üçün vaxt verir. Direktivlər yalnız onların ünvanlandığı ölkə və ya ölkələr üçün məcburidir, lakin praktikada Ümumi Kənd Təsərrüfatı Siyasəti istisna olmaqla, demək olar ki, bütün direktivlər bütün üzv dövlətlərə ünvanlanır.
Kipr pasportu

**Kipr pasportu** — Kipr Respublikası vətəndaşlarının Kipr adasından kənara çıxması üçün verilən sənəddir. Kipr vətəndaşları Avropa İttifaqı ölkələri arasında səyahət edərkən şəxsiyyət vəsiqəsi yerinə istifadə edilə bilər və Avropa İttifaqının və Avropa İqtisadi Zonasının istənilən ölkəsində sərbəst hərəkət və yaşamaq hüququnu təmin edir. Pasportların verilməsi və yenilənməsinə Vətəndaşlıq Qeydiyyatı və İmmiqrasiya Nazirliyi cavabdehdir.

## Dil
1974-cü ildə Kipr Əməliyyatı ilə əlaqədar davam edən bölünməyə baxmayaraq, Kiprin bütün pasportlarında Kipr Respublikasının rəsmi dilləri olan Yunan və Türk dillərinə əlavə olaraq ingilis mətnləri də var (Kipr Konstitusiyasının 3-cü maddəsinin 1-ci bəndinə uyğun olaraq).). Kiprdə siyasi mübahisə davam etsə də, bütün Kipr pasportlarında ingilis, türk və yunan mətnlərindən istifadə olunur. Eyni zamanda türk və yunan dilləri Kipr Respublikasının rəsmi dilləridir. Kiprin şimal hissəsində yaşayan türklərin Kipr vətəndaşlığı hüququ yoxdur.

2005-ci ildən Kipr türklərinə də kiprli olduqlarını bəyan etdikləri təqdirdə vətəndaşlıq və pasport verilir. Şimali Kiprdə yaşayan türk əsilli türk mühacirlərin Kipr vətəndaşlığı hüququ yoxdur.

Yeni biometrik Kipr pasportlarına 13 dekabr 2010-cu ildən bəri bütün Avropa İttifaqı pasportları ilə birlikdə verilən Avropa İttifaqının bütün rəsmi dilləri daxildir. Pasport sahibinin biometrik məlumatları mikroçipdə saxlanılır. Bu mikroçipdə biometrik foto, barmaq izi və rəqəmsal imza var.

Onların yeni biometrik pasportlarının müxtəlif səhifələrində ilahə Afrodita heykəli (Kipr Muzeyində nümayiş olunur), zeytun budağı, Kipr çöl qoyunlarının təsvirləri, göyərçin şəkilləri və Girnə gəmisinin şəkilləri var.

Kipr vətəndaşları Kanada, Avstraliya və Yeni Zelandiyaya, eləcə də Avropa İttifaqına üzv ölkələrə (28 ölkə) vizasız səyahət edə bilərlər.

" Henley Viza Məhdudiyyətləri İndeksi 2 iyul 2019" hesabatına görə, Kipr Respublikası vətəndaşları sərhəd qapısında vizalı və ya vizasız 172 ölkəyə səyahət edə bilərlər. Bu yolla Kipr vətəndaşları səyahət azadlığına görə dünyada 16-cı yerdədirlər.

## həmçinin bax

## Mənbə
* Kipr vətəndaşlarının xaricə səyahət etməsi üçün tələb olunan sənədlər
Yunan orfoqrafiyası

**Yunan orfoqrafiyası** — köklərini, güman olunur, e.ə. IX əsrdə yunan əlifbasının qəbul olunmasından alan yazı sistemi. Bu dövrədək yunan dilinin əski formalarından olan Miken yunancası Xətti B yazı sistemi ilə işlənmişdir, baxmayaraq, Miken yunancasının yazılmasının sonlanıb yunan orfoqrafiyasının istifadəsinə başlanılması arasında bir neçə əsr fərq var idi — bu dövrdə yunan qaranlıq çağı yaşanmışdı.

Yunan əlifbasındakı ilkin yunan yazıları fonemik və hər diyalektdə fərqli idi. Attik yunanca üçün ionik variantın e.ə. 403-də qəbul edilməsindən bəri yunan orfoqrafiyası, əsasən, mühafizəkar və tarixi olmuşdur.

Orfoqrafiyada qədimdən qalma qoşa samitlər də mövcuddur, hansı ki, Kipr yunancası istisna olmaqla yunan dilində bunlar tək samitlərlə eyni cür tələffüz olunur.
Kastione Della Prezolana

**Kastione Della Prezolana** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Berqamo əyalətində yerləşir. Milanın təxminən 80 kilometr (50 mil) şimal-şərqində və Berqamodan təxminən 35 kilometr (22 mil) şimal-şərqdə yerləşir.

Əhalisi 3285 nəfər, əhalinin sıxlığı 78 nəfər/km²-dir.

Sahəsi 42 km² ərazini tutur.

Poçt kodu — 24020.

Telefon kodu — 0346.

Kommunanın himayədarı Berqamolu Müqəddəs İskəndərdir. Kommunada bayram hər il avqustun 26-da qeyd olunur.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from: 0 till:1926
  bar:1871 from: 0 till:2095
  bar:1881 from: 0 till:2145
  bar:1901 from: 0 till:1562
  bar:1911 from: 0 till:2227
  bar:1921 from: 0 till:2174
  bar:1931 from: 0 till:2169
  bar:1936 from: 0 till:2001
  bar:1951 from: 0 till:2423
  bar:1961 from: 0 till:2470
  bar:1971 from: 0 till:2814
  bar:1981 from: 0 till:3078
  bar:1991 from: 0 till:3161
  bar:2001 from: 0 till:3291
PlotData=
  bar:1861 at:1926 fontsize:XS text: 1926 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2095 fontsize:XS text: 2095 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2145 fontsize:XS text: 2145 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:1562 fontsize:XS text: 1562 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2227 fontsize:XS text: 2227 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2174 fontsize:XS text: 2174 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2169 fontsize:XS text: 2169 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2001 fontsize:XS text: 2001 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2423 fontsize:XS text: 2423 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2470 fontsize:XS text: 2470 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:2814 fontsize:XS text: 2814 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:3078 fontsize:XS text: 3078 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:3161 fontsize:XS text: 3161 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:3291 fontsize:XS text: 3291 shift:(-8,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## İstinadlar
Kastro (Lombardiya)

**Kastro** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Berqamo əyalətində yerləşir. Milanın təxminən 80 kilometr (50 mil) şimal-şərqində və Berqamodan təxminən 35 kilometr (22 mil) şimal-şərqdə, Iseo gölünün qərb tərəfində yerləşir.

Əhalisi 1437 nəfər (2008), əhalinin sıxlığı 636 nəfər/km².

Sahəsi 4 km² ərazini tutur.

Poçt kodu — 24063.

Telefon kodu — 035.

10 avqust bayramı olan Müqəddəs Lourens və müqəddəs Həvari Yaqub Kommunanın himayədarları kimi hörmətlə qarşılanır.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 396
  bar:1871 from:0 till: 450
  bar:1881 from:0 till: 461
  bar:1901 from:0 till: 653
  bar:1911 from:0 till: 1032
  bar:1921 from:0 till: 1242
  bar:1931 from:0 till: 1380
  bar:1936 from:0 till: 1308
  bar:1951 from:0 till: 1736
  bar:1961 from:0 till: 1601
  bar:1971 from:0 till: 1558
  bar:1981 from:0 till: 1574
  bar:1991 from:0 till: 1429
  bar:2001 from:0 till: 1416
PlotData=
  bar:1861 at: 396 fontsize:S text: 396 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 450 fontsize:S text: 450 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 461 fontsize:S text: 461 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 653 fontsize:S text: 653 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1032 fontsize:S text: 1.032 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1242 fontsize:S text: 1.242 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1380 fontsize:S text: 1.380 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1308 fontsize:S text: 1.308 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 1736 fontsize:S text: 1.736 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1601 fontsize:S text: 1.601 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1558 fontsize:S text: 1.558 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1574 fontsize:S text: 1.574 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1429 fontsize:S text: 1.429 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 1416 fontsize:S text: 1.416 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## İstinadlar
Ken Blok

**Ken Blok** (; ) — amerikalı ralli sürücüsü. Skeytbordinq, ralli,  yarışlarında iştirak edib.

## DC Shoes
 ayaqqabı firmasının qurucularından biridir.

## İdman karyerası

### 2005
Ralli karyerasına 2005-ci ildə Vermont SportsCar komandası ilə başlamışdır.

## Ölümü
2 yanvar 2023-cü il tarixində ABŞ-nin Yuta ştatında qar motosikleti ilə hərəkətdə olan zaman nəqliyyat vasitəsi onun üstünə aşıb və nəticədə sürücü dünyasını dəyişib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Shellcode

**Shellcode** (**Örtük kodu** və ya **Qabıq kodu**) — hakerlik zamanı proqram təminatı zəifliyinin istismarında faydalı yük kimi istifadə edilən kiçik kod parçasıdır. O, "örtük kodu" adlanır, çünki o, adətən təcavüzkarın pozulmuş maşını idarə edə biləcəyi bir əmr qabığını işə salır, həmçinin oxşar tapşırığı yerinə yetirən istənilən kod parçası shellcode adlandırıla bilər. Faydalı yük funksiyası sadə qabıq yaradılması ilə məhdudlaşmadığından, bəziləri hesab edirlər ki, adın qabıq kodu kifayət deyil. Bununla belə, terminin dəyişdirilməsi cəhdləri geniş rəğbət qazanmayıb. Shellcode adətən maşın kodunda yazılır.

## Shellcode növləri
Shellcode, hücumçuya işlədiyi maşın üzərində (lokal) və ya şəbəkə (uzaqdan) vasitəsilə başqa bir maşın üzərində nəzarət verməsindən asılı olaraq lokal və ya uzaq ola bilər.

### Lokal
*Lokal* örtük kodu maşına məhdud girişi olan, lakin həmin maşında daha yüksək imtiyazlı prosesdə zəiflikdən, məsələn, bufer daşması kimi istifadə edə bilən təcavüzkar tərəfindən istifadə edilir. Uğurla icra olunarsa, qabıq kodu hücumçunun maşına hədəflənmiş proseslə eyni yüksək imtiyazlarla girişini təmin edəcək.

### Remote (uzaqdan)
*Remote* shellcode, təcavüzkar lokal şəbəkədə, intranetdə və ya uzaq şəbəkədə başqa bir maşında işləyən həssas prosesi hədəfləmək istədikdə istifadə olunur. Uğurla icra olunarsa, shellcode təcavüzkarın şəbəkə üzərindən hədəf maşına girişini təmin edə bilər.

## Platformalar
Qabıq kodunun çoxu maşın kodunda yazılır, çünki zəiflikdən istifadə edilən aşağı səviyyədədir ki, təcavüzkar prosesə giriş imkanı verir. Buna görə də Shellcode tez-tez platforma adlanan prosessor, əməliyyat sistemi və xidmət paketinin konkret kombinasiyasını hədəfləmək üçün yaradılır. Bəzi istismarlar üçün hədəf proses tərəfindən qabıq koduna qoyulan məhdudiyyətlərə görə çox xüsusi qabıq kodu yaradılmalıdır.Bu cür çox yönlülük adətən müxtəlif platformaları hədəfləyən qabıq kodunun çoxsaylı versiyasını yaratmaq və kodun işlədiyi platforma üçün düzgün versiyaya şaxələnən başlıq yaratmaqla əldə edilir. İcra edildikdə, kod müxtəlif platformalar üçün fərqli davranır və işlədiyi platforma üçün qabıq kodunun sağ hissəsini icra edir. 

## Həmçinin bax
* Kibertəhlükəsizlik
* Eksployt
* Boşluq (informatika)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Shell-Storm Çox Platformalı örtük kodlarının verilənlər bazası.
* Scdbg - Libemu emulyasiya kitabxanası (*nix/Windows) ətrafında qurulmuş shellcode debugger
* Libemu - emulyasiyaya əsaslanan shellcode analiz kitabxanası (*nix/Cygwin)
Devis Vaskez

**Devis Vaskez** () () — Kolumbiyalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Milan" klubunun qapıçısı.

## Karyerası
2020-ci ildə "Quarani"yə qoşulan Vaskez 2021-ci ilin fevralında "Club Olimpia" klubuna qarşı oyunda meydana çıxaraq "Quarani" klubunun heyətində peşəkar debütunu edir. 2022-ci ildə "Quarani"nin əsas qapışısı Qaspar Servionun "Rosario Central" klubuna icarəyə verilməsindən sonra "Quarani" klubunun bir nömrəli qapıçısı olur. Vaskes 2022-ci ildə "Quarani" klubunun həm ölkə liqasında, həm də Libertadores Kubokunda keçirdiyi oyunlarda komandanın qapısını qoruyur. Onun gözəl oyun göstərməsi, 2023-cü ilin yanvarında Kolumbiya milli futbol komandasına dəvət alacağı barədə xəbərlərin yaranmasına səbəb olur. Paraqvay Kubokunun yarımfinal mərhələsində "Club Libertad" ilə oyunda geri qaytardığı penal zərbələri Vaskezi daha da tanınmasına səbəb olur. "Quarani"də çıxış etdiyi iki ildə toplam 31 oyun keçirir.

3 yanvar 2023-cü ildə Vasqez A Seriyası klubu "Milan" ilə üç il yarımlıq müqavilə imzalayır.

## İstinadlar
Wars for Nothing (Boqqi mahnısı)

**"Wars for Nothing"** () — Macarıstanlı ifaçı Boqlarka Çəmər Boqqinin(Səhnə adı ilə sadəcə-Boqqi), akustik gitara ilə müşayiət edilən həzin sülh mahnısı. Macarıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin 60 illik ildönümündə, məhz bu ballada ilə təmsil olunmuşdur.

## Mahnı
Müxtəlif coğrafiyalardakı qaynar nöqtələrin mövcudluğunu, ölkələrarası bitmək bilməyən fəlakətli müharibələri *"Səbəbsiz savaşlar"* kimi tanımladan mükəmməl musiqi əsərinin sözləri Şara Hilin Bori, bəstəsi isə Aron Sebastyan və ifaçının özü tərəfindən ərsəyə gətirilmişdir. Boqqi sülhə çox ümidsizdir və dəhşətli faciələrin qurbanı olan uşaqları isə, *"Ulduzlara qovuşanlar"* kimi səciyyələndirir.

## Buraxılış tarixi

## Beynəlxalq arenada

Macarıstanın milli seçim yarışması olan *A Dal*-ın, 28 fevral 2015-ci il tarixində baş tutan sayca dördüncü buraxılışında, Boqlarka Çəmər Boqqinin ifasındakı *"Wars for Nothing"* balladası qələbə qazanmışdır. Bu, mahnının beynəlxalq arenalarda səslənməsinə şərait yaratdı.

***Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2015***

"Wars for Nothing" mahnısı, Boqqinin səsləndirməsi ilə, sayca 60-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində, ölkəni uğurla böyük finala yüksəltmiş(Daha ətraflı-''Macarıstan'' ''Avroviziya'' ''2015'' ''Mahnı'' ''Müsabiqəsində'') və finalın yekun səsvermə nəticələrinə əsasən 19 xal toplayaraq, beynəlxalq yarışmanı 20-ci sırada tamamlamışdır.
{| class="wikitable"
|-
|+ "Wars for Nothing" mahnısına, təqdim edilən xallar(Yalnız böyük finalda);

|-
! scope="col" width="20%" | Xal
! scope="col" | Ölkə
|-
! scope="row" | 12 xal
|
|-
! scope="row" | 10 xal
|
|-
! scope="row" | 8 xal
| 
|-
! scope="row" | 7 xal
|
|-
! scope="row" | 6 xal
|
|-
! scope="row" | 5 xal
|
|-
! scope="row" | 4 xal
| 
|-
! scope="row" | 3 xal
|
|-
! scope="row" | 2 xal
|
|-
! scope="row" | 1 xal
| 

## Çartlarda

## İstinadlar
Elmira Rəhimova (professor)

**Elmira Rəhimova**( ) — Professor, ədəbiyyatşünas

## Həyatı
Elmira Abdulla qızı Rəhimova Azərbaycan Respublikasının Ağdaş  şəhərində anadan olub. 1962-ci ildə Ağdaş şəhər orta məktəbini bitirib.
1962-ci ildə Pedaqoji Dillər İnstitutuna daxil olub və həmin institutu 1967-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
1971-1974-cü illərdə aspiranturada təhsil alıb.

### Elmi fəaliyyəti və yaradıcılığı
Aspiranturanı bitirdikdən sonra, 1976-cı ildə "Azərbaycanda yaşayan rus yazıçılarının 20-30 -cu illərdə ədəbi fəaliyyəti" mövzusunda namizədlik, 1995-ci ildə isə " Azərbaycan xalq qəhrəmanlıq dastanlarının rus dilinə tərcümələrinin tarixi və təcrübəsi( "Kitabi-Dədə Qorqud" və "Koroğlu" dastanlarının materialları əsasında) " doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
1980-1982-ci illərdə yüksək ixtisaslı mütəxəssis kimi Kuba Respublikasının Havana Universitetində çalışıb, orada rus dili və ədəbiyyatını tədris edib.
Bakı Slavyan Universitetinin Ədəbiyyat nəzəriyyəsi və dünya ədəbiyyatı kafedrasında professor vəzifəsində çalışıb.
Nasir olaraq hekayələri, povestləri esseləri müntəzəm olaraq mötəbər ədəbi jurnallarda dərc olunub.

### Üzvü olduğu qurumlar və təltifləri
Respublika Yazıçılar Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı olub.

## İstinadlar