open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nazir Rüstəmov

**Nazir Mürsəl oğlu Rüstəmov** () — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2017).

## Həyatı
Nazir Mürsəl oğlu Rüstəmov 12 aprel 1956-cı ildə Ağcabədidə anadan olub. İncəsənət İnstitutunun dram-kino rejissorluğu fakültəsində (1976-1980), Moskvada rejissorluq kurslarında təhsil alıb (1990-1991). 1982-1994-cü illərdə Ağdam Dövlət Dram Teatrında aktyor, rejissor, daha sonra isə bədii rəhbər vəzifəsində işləmişdir. Müxtəlif illərdə Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram Teatrında, Füzuli Dövlət Dram Teatrında, Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında, Azərbaycan Dövlət Dərbənd Dram Teatrında və Ukraynanın Donetsk Dövlət Dram Teatrında aktyor və rejissor olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

2003-cü ildən Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrında ikinci dərəcəli quruluşçu rejissor vəzifəsində çalışır. İşlədiyi müddətdə Sarı Zakir («Şuşa dağlarını duman bürüyüb», Elçin), Həmzə bəy («Dağılan tifaq», Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Fətəli şah («Güllələnmiş heykəllərin fəryadı», Hüseynbala Mirələmov), Həsənzadə («Sən həmişə mənimləsən», İlyas Əfəndiyev), Yan («Anlaşılmazlıq», A.Kamyu). kimi xarakterik və yaddaqalan rollar da ifa etmişdir.
Quruluş verdiyi tamaşalar: «Kamança» Cəlil Məmmədquluzadə, «Güllələnmiş heykəllərin fəryadı» Hüseynbala Mirələmov, «Sən həmişə mənimləsən», İlyas Əfəndiyev, «Təklif» Anton Çexov, «Durna» Səid Rüstəmov və Süleyman Rüstəm, «Meymunun dəfni» Nurəddin Qənbər, «Anlaşılmazlıq», A.Kamyu.

2005-ci ildə hazırladığı və Vasili Vasilyeviç Svetlovidov rolununda çıxış etdiyi Anton Pavloviç Çexovun «Qu quşunun nəğməsi» tamaşası Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının keçirdiyi «Boş məkanın dolğunluğu» teatr festivalında «Bədii əsərin ən yaxşı səhnə təcəssümü» nominasiyasında diplomla təltif edilmişdir.

120-dən çox tamaşada rol almış Nazir Rüstəmov həmçinin şair kimi fəaliyyət göstərir və şeirlər yazır.

9 mart 2017-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Həm ziyarət, həm ticarət... (film, 1995)
# Ah, ədalət!
# Bəsdir, ağlama! (film, 1999)
# Çinarlı şəhərin generalları. Birinci film (film, 1999)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)
# Seçilən (film, 2008)
# Cavad xan (film, 2009)
# Qaydasız döyüş (film, 2009)
# Qardaşımdan yaxşısı yox idi (film, 2010)
# Heydər Əliyev (film)
# Sarıköynəklə Valehin nağılı (film, 1980)
# Ondan yaxşı qardaş yox idi (film, 2011)
# Döngələr (teleserial, 2012)
# Toy gecəsi (serial, 2013)
# Həyat sən nə qəribəsən (teleserial, 2013)
# Zamanla yaşayan sənətkar. Cahangir Zeynalov (film, 2016)
# Səni ürəyim sevdi (teleserial)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nazir Rüstəmov - Limanda bir qız ağlar şeiri
Aleksandr Denisov

**Aktyor**

## Həyatı
Aleksandr Petroviç Denisov 1944-cü ilin may ayında anadan olub. Belorus Bədii-Teatr İnstitutundan məzun olub (1968). 1967-ci ildən Minsk Teatrının aktyorudur. SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1984), Belorusiyanın əməkdar artisti Aleksandr Denisov hazırda ABŞ-də yaşayır.

## Filmoqrafiya
# Sizi dünyalar qədər sevirdim (film, 1985)
İvan Kosıx

**İvan Sergeyeviç Kosıx** (; )— sovet və Rusiya kinoaktyoru, epizodik rolların ustası, RSFSR-in əməkdar artisti (1991).

## Həyatı
İvan Kosıx 11 noyabr 1925-ci ildə Alapayevskdə (hazırda Sverdlovsk vilayəti) anadan olub. 2 saylı Alapayevsk orta məktəbini bitirib. 1942-ci ildə M. P. Musorqski adına Ural Dövlət Konsevatoriyasının Xalq çalğı alətləri fakültəsinin bayan sinfinə daxil olub.

1943-cü ilin mart ayında könüllü olaraq cəbhəyə yollanıb. DİXK-nin 34-cü diviziyasının 85-ci polkunun təkibində döyüşüb.

1946-cı ilin mayında ordudan təlxis olunandan sonra Sverdlovsk Kinoaktyor Məktəbinə daxil olub. 1948-ci ildə S. A. Gerasimov adına Ümum-Rusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun Aktyorluq fakültəsinin üçüncü kursuna keçib. 1951-ci ildə bu institutu bitirəndən sonra Kinoaktyor Teatr-studiyasında ştata alınıb və 1990-cı ildə təqaüdə çıxana qədər burada çalışıb.

Təxminən iki yüz filmdə epizodik rolda çəkilib.

Aktyor Viktor Kosıxın ögey atasıdır.

İvan Kosıx 15 yanvar 2000-cü ildə vəfat edib. Xovan qəbiristanlığında dəfn olunub.

## Filmoqrafiya
# Əsgər atası (film, 1964)
# İyirmialtılar (film, 1966)
# Skripkanın sərgüzəşti (film, 1972)
# Od içində (film, 1978)

## İstinadlar
Alla Panova

**Alla Vasilyevna Panova** () — Sovet aktrisası.

## Həyatı
Alla Panova 22 dekabr 1948-ci ildə anadan olmuşdur. Voronejdə təhsil almış, 1966-cı ildə 23 saylı orta məktəbi bitirmişdir.

1972-ci ildə Şepkin adına Teatr məktəbindən məzun olmuş, kinoda ilk rolunu 1973-cü ildə, sonuncu rolunu isə 1979-cu ildə ifa etmişdir. Hazırda Moskva şəhərində yerləşən "Yeni opera" teatrının ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiridir.

## Filmoqrafiya
# Skripkanın sərgüzəşti (film, 1972)
# Od içində (film, 1978)
# Böyük səfillər (film, 1973)
# Böyük qarşıdurma (film, 1974)
# Bəxti gətirməyənlərin ansamblı (film, 1976)
# İkinci bahar (film, 1979)

## İstinadlar
Nina Menşikova

**Nina Menşikova** () — aktrisa.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Əsgər haqqında ballada (film, 1959)
# Skripkanın sərgüzəşti (film, 1972)

## İstinadlar
Boris Lukinski

**Boris Dmitriyeviç Lukinski** — teatr rejissoru və aktyoru.

## Həyatı
Boris Dmitriyeviç Lukinski 1971-ci ildə Sverdlovsk şəhərinin teatr məktəbinin aktyor fakültəsini bitirib. 1972-ci ildən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrında aktyor vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildən quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərir.
B.Lukinskinin aktyorluq rollarından V.İ.Lenin (R.İbrahimbəyov "Ultimatum"), Mortimer (F.Şiller "Mariya Stüart"), Fabrisio (Qoldoni "Xozəyka qostinisı"), Alyoşa (M.Qorki "Na dne"), Aleksey (V.Rozov "Kabançik") kimi rollar qeyd etmək olar.
Quruluşçu-rejissor kimi 20-dən artıq tamaşa səhnələşdirib.
Onun "Xitroumnaya vlüblennaya" L.de Veqa, "Kadril" V.Qurkin, "Çinqizxanın sirri" M.Şaxanov, "Burla Xatun" N.Xəzri, "Daha bir Cekson" X.Berqer kimi tamaşaları misal gətirmək olar. Əməkdar artistdir.

## Filmoqrafiya
# Sən həmişə mənimləsən (film, 1987)
İlqar Muradov

**İlqar Əliməmməd oğlu Muradov** () — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2019).

## Həyatı
İlqar Muradov 1957-ci ildə Naxçıvanda dünyaya gəlib. 1988-ci ildə Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir. 1982-ci ildən 1995-ci ilədək pianoçu-bəstəkar Rafiq Babayevin rəhbərlik etdiyi studiyada işləmişdir. Bəstəkar-pianoçu Siyavuş Kərimi ilə Norveç layihəsində iştirak etmiş, Norveçdə "Skruk" xoru ilə azərbaycan xalq mahnılarından ibarət kompakt-disk yazdırmışdır. O, həm muğamat, təsnif, el mahnılarının, eləcə də dünya xalqlarının, müasir bəstəkarların əsərlərinin gözəl ifaçısıdır.

İncəsənət Mərkəzində səsyazma studiyasının rəhbəridir. 2017-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında "Ötüşür zaman" adlı solo konserti keçirilib.

İlqar Muradov 7 may 2012-ci il tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

## Albomlar
* 2003 — *Qurban adına*
* 2008 — *Bir ömrün nəğməsi*
* 2011 — *Yavaş-yavaş*

## Sinqllar
* 2020 — *Gözün aydın, Azərbaycan!*
* 2020 — *Şəhidlər ([[Günay İbrahimli]] ilə)*
* 2021 — *Mən gedirəm*
* 2021 — *Şəhid bacısı*
* 2021 — *Bəsimdir*
* 2022 — *Sən olmuşdum*

## Kliplər

## Filmoqrafiya
# Son döyüş (film, 1996)
# Həsən Əbluc (film, 1999)
# Yeni həyat (2005)
# Bəylik dərsi (film, 2007)
# Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015)

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı — 16 sentyabr 2006
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 24 may 2019

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İlqar Muradov CD
Zaman Əsgərli

**Əsgərli Zaman Şükür oğlu** — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, tənqidçi, publisist, AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun baş elmi işçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1997).

## Həyatı
Zaman Əsgərli 1953-cü il yanvar ayının 17-də Salyan rayonuunun Kərimbəyli kəndində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1970–1974).

Salyan rayonundakı Qaraçala qəsəbə orta məktəbində müəllim işləmiş, həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasında təhsilini davam etdirmişdir (1976–1979). "N.Vəzirovun "Müsibəti-Fəxrəddin" faciəsi və onun Azərbaycan ədəbi-ictimai fikrində mövqeyi" mövzusunda namizədlik (1980), "Azərbaycan faciəsinin poetikası" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir (1992). Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi və baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır (1979–2018-ci illərdə).

Eyni zamanda ali və orta ümumtəhsil məktəblərində müəllim, professor, kafedra müdiri, "Vətənpərvər" və "Azərbaycan müəllimi" qəzetləri redaksiyalarında redaktor, şöbə müdiri, ədəbi işçi vəzifələrində işləmişdir. Şair Fikrət Sadığın "Dəniz küçəmizə gəlir" kitabı haqqında yazdığı ilk məqaləsi 1968-ci ildə hələ orta məktəbdə oxuyarkən "İşıq" qəzetində çap olunmuşdur.

Professor Zaman Əsgərli 2018-ci il avqustun 22-də infarktdan vəfat etmiş və doğulduğu Salyan rayonunda dəfn olunmuşdur.

## Əsərləri
# N.Vəzirovun "Müsibəti-Fəxrəddin faciəsi". Bakı: Elm, 1985, 100 s.
# Ədəbiyyat. Orta məktəbin X sinfi üçün dərslik. Bakı: Maarif, 1996, 432 səh. (şərikli).
# Nəcəf bəy Vəzirov. Bakı: Şuşa, 1998, 56 səh.
# Nağı dayı (publisistik povest). Bakı: Azərbaycan, 1998, 80 səh.
# Əziz Mirəhmədov. Bakı: Elm, 2000, 112 səh.
# Ədəbiyyat. Orta məktəbin X sinfi üçün dərslik. Bakı: Maarif, 2001, 328 səh. (şərikli).
# Mirzəşəfi Vazeh. Bakı: Elm, 2010.
# XX əsr Azərbaycan poeziyası (Tərtib, müqəddimə, qeydlər). Bakı, 2005
# Əsgərli Z. Poetika: izahlı sözlük. Bakı: Elm, 2014, 262 s.

## Filmoqrafiya
# Sübhün səfiri (film, 2012)
# Kəminə (film, 2018)
Gülər Abdullabəyova

**Abdullabəyova Gülər Həsən qızı** — ədəbiyyatşünas, tərcüməçi, 1989-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1980).

## Həyatı
Gülər Abdullabəyova 1946-cı il dekabrın 16-da Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Burada 6 saylı şəhər məktəbini bitirmişdir (1963). ADU-nun fılologiya fakültəsində təhsil almışdır (1963–1968). M.F.Axundov adına Rus dili və ədəbiyyatı Pedaqoji İnstitutunda müəllim (1970–1974), Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun ədəbi əlaqələr şöbəsində aspirant olmuş (1974–1978), hazırda elmi işçi vəzifəsində çalışır (1978-ci ildən).

1973-cü ildə ilk məqaləsi "İnqilabçı şair Adam Mitskeviç" "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc olunmuşdur. Bundan sonra dövrü mətbuatda Azərbaycan-Polşa ədəbi əlaqələr mövzusunda müntəzəm elmi məqalələrlə çıxış etmişdir.

Onun 50-dən artıq elmi məqalələri müxtəlif dillərdə çap olunmuşdur. Kiyevdə Beynəlxalq Slavyan ədəbiyyatı qurultayında (1983), Varşavada tənqid və ədəbiyyatşünaslığın aktual problemləri elmi konfransında (1986) iştirak etmişdir.

Polşada Elmlər Akademiyasında elmi ezamiyyətdə olmuşdur (1986). Slavistlərin XV Beynəlxalq qurultayında (Bratislava, 1993), V Beynəlxalq elmi konfransda (Lublin, 1993) və VIII Beynəlxalq konqresində (Regensburq, 1994) iştirak etmişdir.

05 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan elminin inkişafında xidmətlərinə görə  **Tərəqqi medalı** ilə təltif olunub layiq görülüb .

## Əsərləri
* 1.Перекличка друзей. (Азербайджанско-Польские литературные связи 1945–1980). Баку: Язычы, 107 стр.
Füzuli Məmmədov (aktyor)

**Füzuli Məmmədov** (tam adı: *Füzuli Şahbala oğlu Məmmədov*; ) — aktyor, teatr direktoru.

## Həyatı
Füzuli Məmmədov 1968-ci ildə M.A.Əliyev adına İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olmuş və 1973-cü ildə universiteti bitirmişdir. 1984-cü ildə Moskva Ümumittifaq Təkmilləşdirmə İnstitutunun "Teatr iqtisadiyyatı və işinin təşkili" fakültəsinə daxil olmuş və 1986-cı ildə oranı bitirmişdir. 1973-1982-ci illərdə N.b.Nəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram teatrında aktyor işləmişdir. 1982-1984-cü illərdə N.b.Nəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram teatrında direktor müavini, direktor vəzifələrində, 1986-1988-ci illərdə "Qaya" ansamblında icraçı direktor və 1988-2006-cı illərdə Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrında direktor müavini vəzifələrində işləmişdir, 1999-cu ildən Bakı Oksford məktəbində pedaqoq, 2006-cı ildən Dövlət Pantomima Teatrında direktor işləyir.

F.Məmmədov Türkiyədə (Trabzon 1-13 may 2006-ci il 7-ci uluslar arası Karadeniz tiyatro festivali) Beynəlxalq Teatr Festivalında iştirak etmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı — 02.04.1979

## Əsas rolları
# İki sahibin qulluqçusu (K.Qaldoni) — Trufaldino
# Qış nağılı (V.Şekspir) — Antiqon
# Qəribə həkim (A.Safronov) — Koppuş
# Hacı Qəmbər (N.b.Vəzirov) — Hacı Qəmbər 
# Toy (S.Rəhman) — Kərimov 
# Məhv olmuş gündəliklər (İ.Əfəndiyev) — Savalan
# Dəyişmə (Elçin) — keşikçi 
# Yolçular (A.Mirzəyev) — sabirabadlı

## Filmoqrafiya
# Azadlığa gedən yollar (film, 1990) — Salamov
# Qara "Volqa" (film, 1994) — sahə müvəkkili
# Yük (film, 1995) — xırdavatçı
# Etimad telefonu (film, 2001) — yol polisi
# Olacağa çarə yoxdur (film, 2003)
# Yol yoldaşları (film, 2003)
# Sonuncu şahid (film, 2004)
# Qarabağa gəzinti (film, 2005)
# Koma 0,1 saniyədə (film, 2007)

## İstinadlar
Elxan Qurbanov

**Qurbanov Elxan Hacıbaba oğlu** — azərbaycanlı dram və kino aktyoru.

## Həyatı
Elxan Qurbanov 1952-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. Bir neçə film, serial və reklamlarda çəkilmişdir. Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyoru idi.

24 noyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında premyerası keçirilməsi nəzərdə tutulan "Romeo və Cülyetta" tamaşasının məşqi zamanı vəfat edib.

Teatrın aktyoru, Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisi Ağaxan Salmanlının fikirincə :"Elxan Qurbanov əsl aktyor kimi, qrimdə vəfat etdi".

## Filmoqrafiya
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Biz qayıdacağıq (film, 2007)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)
# Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)
# Prokuror (2008) – baş prokuror
# Sonuncu şahid (film, 2004)
# Yanmış körpülər (film, 2007)

## İstinadlar
Qleb Strijenov

**Qleb Aleksandroviç Strijenov** (; ) — SSRİ aktyoru, əməkdar artist. (1974)

## Həyatı
Oleq Strijenovun qardaşı olan Qleb Rusiyanın Voronej şəhərində, 1923-cü ildə dünyaya gəlmişdir.

## Filmoqrafiya
# Nikbin faciə (film, 1963)
# Səmt küləyi (film, 1973)
# Qaraj (film, 1979)
# Tehran-43 (film, 1981)

## İstinadlar
Mətləb Abdullayev

**Mətləb Abdullayev** (tam adı: *Mətləb Fətəli oğlu Abdullayev*; ) — Azərbaycan aktyoru.

## Həyatı
1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. 1996-cı ildə Akademik Milli Dram Teatrının aktyor heyətinə qəbul edilmişdir. Teatrın səhnəsində aşağıdakı rolları oynayıb.

Qaraxan ("Ana intiqamı" Vidadi Babanlı), Carçı ("Kral Lir" Vilyam Şekspir),Hüseynqulu xan ("Hökmdar və qızı" İlyas Əfəndiyev), Şəhər əhli ("Ah, Paris Paris!" Elçin), Topal ("Fərhad və Şirin" Səməd Vurğun), Şahzadə Tiqran ("Pompeyin Qafqaza yürüşü" Nəcəf Həsənzadə), Can ("Sokratı anma gecəsi" Çingiz Aytmatov),4-cü ərizəçi ("Lənkəran xanının vəziri" Mirzə Fətəli Axundov), Qurban ("Aydın" Cəfər Cabbarlı), Əbdürrəhman ("Ədirnə fəthi" C.Cabbarlı), Səfi bəy ("Eşq intiqam" Süleyman Sani Axundov), Halaypozan ("Hələ sevirəm deməmişdilər" Ramiz Novruz), Rozenkrants ("Hamlet" V.Şekspir), 1-ci cangüdən ("Varlı qadın" Əli Əmirli), Həbib bəy ("Dirilən adam" Mir Cəlal), Möhnət ("Xurşidbanu Natəvan" İlyas Əfəndiyev), Nağı ("Ölüləri qəbiristanlıqda basdırın" İsmayıl Şıxlı), Həbib bəy ("Dirilən adam" Mir Cəlal), Elmi işçi ("İkinci səs" Bəxtiyar Vahabzadə), Məşədi Oruc ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), sədr ("Almaz", Cəfər Cabbarlı).

Aktyor "Yurd yeri" (Ordu əsgəri), "Sağ ol!" (Satıcı), "Qırmızı qar" (Suren) teletamaşalarında oynayıb.

## Mükafatları
10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

29 oktyabr 2019-cu ildə “Əməkdar artist” adına layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
# Azərbaycan xanlıqları. Naxçıvan və İrəvan xanlıqları. 5-ci film (film, 2003)
# Biz qayıdacağıq (film, 2007)
# Cavad xan (film, 2009)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Qırmızı qar (film, 1998)
# Ləkə (film, 2013)
# Mürafiə vəkillərinin hekayəti (film, 2011)
# Ölüm növbəsi (film, 2009)
# Pərvanələrin rəqsi (serial, 2012)
# Sonuncu şahid (film, 2004)
# Təlatüm (film, 2006)
# Vəkil hanı? (film, 2011)
# Yağışdan sonra (film, 1998)
# Yanmış körpülər (film, 2007)
# Yazıçı (film, 2013)
# Yurd yeri
# Yurd yeri 2
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)

## İstinadlar

## Mənbə
* Mətləb Abdullayev
Aleksandr Şteyn

**Aleksandr Petroviç Şteyn** () — Sovet rus yazıçısı, dramaturq, ssenarist və memuarist. Aleksandr Şteyn bir sıra yüksək səviyyəli dövlət mükafatlarına layiq görülüb. Bunlara "Vətən müharibəsi" ordeni, "Qırmızı ulduz" ordeni, iki dəfə verilmiş "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, həmçinin iki "Stalin mükafatı" (1949, 1951) daxildir.

## Həyatı
Aleksandr Petroviç Şteyn Səmərqənd şəhərində orta təbəqəyə aid yəhudi ailəsində anadan olub. Leninqrad Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil alıb. 1920-ci illərin əvvəllərində o, Səmərqənd Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr batalyonunun üzvü kimi Mərkəzi Asiyada sovet hakimiyyətinin qurulması uğrunda Ağ orduya qarşı döyüşlərdə iştirak edib.

Buxarada o, yerli hərbi qəzetə məqalələr yazmağa başlayıb, sonra isə "Pravda Vostoka" qəzetində (1920–1923) və (Petroqrad Universitetində bir illik təhsilindən sonra) "Leninqradskaya Pravda" qəzetində (1924–1929) yazılar yazıb. 1930–1939-cu illərdə Şteyn (artıq Sovet Kommunist Partiyasının üzvü idi) "Fəhlə və teatr" jurnalının redaktoru olub.

## Ədəbi karyera
Aleksandr Şteyn yaradıcılığa 1929-cu ildə pyeslərlə başlayıb. O, 1929-cu ildə Tur qardaşları ilə birlikdə yazdığı "Neft" adlı ilk pyesini nəşr etdirib. Bundan sonra Utopya (1930) və İstedad (1936) pyeslərini yazıb. 1934-cü ildə o, Sovet Yazıçılar İttifaqının üzvü olub. 1941–1946-cı illərdə Şteyn əvvəlcə Qanqut xətt gəmisində baş siyasi komissar, sonra isə batalyon komissarı və Sovet Hərbi Dəniz Qüvvələrinin qəzetinin redaktoru kimi çalışıb. Leninqradın blokadası boyunca o, şəhərdə qaldı və "Qırmızı donanma" qəzetinin xüsusi müxbiri kimi fəaliyyət göstərdi.

Müharibədən sonra Şteyn yazmağa davam etdi; onun "Admiralın ayrağı" (1950, 1951-ci ildə "Stalin" mükafatı), "Okean" (1961), "Alqış" (1967) və avtobioqrafik olan "Bir zamanlar mən var idim (1977) pyesləri ən yaxşı əsərləri sayılır. Onun bəzi əsərləri mübahisələrə səbəb olub. 1948-ci ildə yazdığı və "Stalin" mükafatı almış Şərəf Qanunu əsəri, guya "anti-kosmopolitizm" adlanan kampaniyanı dəstəkləyirdi. 1964-cü ildə yazılmış "Between the Showers" əsəri "Pravda" qəzetində tənqid olunmuşdu, çünki əsərdə Vladimir Lenin sxematik və cansız bir obraz kimi təsvir edilmişdi. 1957-ci ildə Şteyn "Teatr" jurnalının redaktorluğuna başladı.

## Vəfatı
SSRİ "Stalin" mükafatı laureatı (1949) Aleksandr Şteyn 5 oktyabr 1993-cü ildə vəfat edib və Vaqankovo qəbiristanlığında dəfn olunub.

## Filmoqrafiya

#Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943)

## İstinadlar
Aleksandr İvanov (rejissor)

**Aleksandr Qavriloviç İvanov** () — rejissor.

## Həyatı
Aleksandr Qavriloviç İvanov 12 avqust 1898-ci ildə Novqorod Quberniyasında anadan olub. Peterburq Ticarət məktəbində (1909-1916), “Kinosever” kinostudiyasının kurslarında (1925, Sankt-Peterburq) təhsil alıb. “Sovkino” kinostudiyasında (Sankt-Peterburq) rejissor assistenti (1925-1927), quruluşçu rejissor (1927-1948), “Lenfilm”də rejissor (1948-1967), bədii rəhbər (1967) kimi çalışıb. Azərbaycan kinosunda da fəaliyyət göstərmişdir. Latviyanın əməkdar artisti (1947), SSRİ xalq artisti (1964) adlarını qazanıb. Aleksandr İvanov 20 avqust 1984-cü ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Sualtı qayıq "T-9"

## İstinadlar
Boris Zeydman

**Boris Zeydman** (Zeydman Boris İsaakoviç) — bəstəkar, pedaqoq. Azərb. əməkdar inc. xad. (1956). "Maskarad" (1945), "Ağıldan bəla" (1949) operalarının, "Qızıl açar" (1957) baletinin, musiqili komediya və s. əsərlərin müəllifidir.

## Həyatı
Boris Zeydman 10 fevral 1908-ci ildə Peterburqda anadan olub.

Leninqrad Konservatoriyasında təhsil alıb (1931). Saratov və Leninqrad musiqi məktəbində, Leninqrad Konservatoriyasında (1936–1939), Bakı Konservatoriyasında (1939–1957), Daşkənd Konservatoriyasında (1957-ci ildən) dərs deyib. Operaların, baletlərin, musuqili komediyaların, konsertlərin, simfonik əsərlərin müəllifidir. Özbəkistan dövlət mükafatı laureatı (1959), Azərbaycan (1956) və Özbəkistan (1964) əməkdar incəsənət xadimi Boris Zeydman 1981-ci ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
#Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Eston dili

**Eston dili** (orijinal dildə eesti keel **) — estonların dili. Ural dillərinin fin-uqor budağının baltika-fin alt qrupuna aiddir. Estoniya və Avropa birliyinin rəsmi dilidir. Yazı sistemi Latın əlifbasına əsaslanır. 

Eston dili təxminən 1 milyon insanın ana dilidir. Onların əksəriyyəti (təxminən 900.000 nəfər) Estoniya sakinləridir.

Estoniya dili səslərin üç dərəcə uzunluğu ilə (həm sait, həm samit) diqqət çəkir: qısa, uzun və ən uzun. Uzunluqdan asıllı olaraq sözlər fərqli mənalar verir.

Dilin kodu — et və ya est (ISO 639-a uyğun olaraq).

## Adı
Estlər xalqının adına ilk dəfə Tasitin (98-ci il) əsərlərində rast gəlinir, lakin, göründüyü kimi, bu etnonim Baltik tayfalarından birinə aiddir, çünki Tasitin təsvir etdiyi xalq Baltik dənizinin Visladan şərqdə olan sahilində məskunlaşmışdır, orada isə Baltika-Fin xalqları heç vaxt yaşamamışdılar. Bu ad, Şərqi Baltikyanı fəth etdikdən sonra almanlar və danimarkalılar tərəfindən estonlara verildi. Estonlar özlərini *maarahvas* "torpaq xalqı", dillərinə isə *maakeel* "torpaq dili" deyirdilər. *Eestlased* və *eesti keel* adları yalnız 19-cu əsrin ikinci yarısından sonra yayılmağa başlandı.

## Linqvocoğrafiya

### Dialektlər
Eston dili bir-birindən əhəmiyyətli dərəcdə fərqlənən iki ləhcəyə bölünür:

#### Şimal eston

#### Cənub eston

Çox vaxt ayrı dil hesab edilən cənub eston ləhcəsinin əsasını qədim müstəqil Baltika-Fin dili təşkil edir. Setu şivəsi bir çox hallarda cənub eston ləhcəsinin ayrı dialekti hesab edilir, lakin Karl Payusal, Ellen Niyt və Tiyta Xennosteyə görə, setu şivəsi vıro dialektinin budağıdır. 

## Yazısı

Eston əlifbası 

*C*, *Q*, *W*, *X*, *Y* hərfləri yalnız xarici adların yazılması üçün istifadə olunur.  *F*, *[[Š]]*, *Z* və *[[Ž]]* hərflərinə yalnız digər dillərdən alınma sözlərdə rast gəlmək olur.

## İstinadlar
Rəng

Rəng
Dalğaboyu
Frekans

Qırmızı
~ 625-740 nm
~ 480-405 THz

Narıncı
~ 590-625 nm
~ 510-480 THz

Sarı
~ 565-590 nm
~ 530-510 THz

Yaşıl
~ 500-565 nm
~ 600-530 THz

Mavi 
~ 485-500 nm
~ 620-600 THz

Göy 
~ 440-485 nm
~ 680-620 THz

Bənövşəyi 
~ 380-440 nm
~ 790-680 THz



200px|right|thumb|Rənglər
200px|right|thumb|Rəng testləri
**Rəng** — optik diapazonda elektromaqnit şüalanmasının keyfiyyətli subyektiv xarakteristikasıdır. Rəng hissetmənin fizioloji görüntüsü əsasında yaranır və bir sıra fiziki, fizioloji və psixoloji faktorlardan asılıdır.

Rəngin fərdi qəbul edilməsi onun spektr tərkibindən, əhatə edən işıq mənbəyi ilə rəng və
parlaqlıq kontrastından asılıdır. Bu faktor işıqlanmayan obyektlərlə də baş verir. Burada rəngin özündən, insan gözünün xüsusiyyətlərindən və psixikasından da asılılıq vardır.

## Mənbə
* Berendsen, A. M., & Berendsen, A. M. (1989). Marine painting manual. London: Graham & Trotman. ISBN 1-85333-286-۰ p. 113.
* Berendsen, A. M., & Berendsen, A. M. (1989). Marine painting manual. London: Graham & Trotman. ISBN 1-85333-286-۰ p. 114.
* DailyTech – Nissan Develops Color Changing Paint for Vehicles
* «Safe Use, Storage and Disposal of Paint»
* «Storage and Disposal of Paint Facts»
* Bently, J. (Author) and Turner, G.P.A. (Author) (1997). Introduction to Paint Chemistry and Principles of Paint Technology. Unk.. ISBN 0-412-72320-40
* Talbert, Rodger (2007). Paint Technology Handbook. Grand Rapids, Michigan, USA. ISBN 1-57444-703-3. 
* Woodbridge, Paul R. (Editor) (1991). Principles of Paint Formulation. Unk.. ISBN 0-412-02951-0.
Narıncı

**Narıncı** — qırmızı və sarı rənglər arasında olan rəng. 590—620 nanometr dalğa uzunluğuna sahibdir.

## Həmçinin bax
Qaralar

;Azərbaycanda
* Qaralar (Qubadlı) — Azərbaycanın Qubadlı rayonunda kənd.
* Qaralar (Saatlı) — Azərbaycanın Saatlı rayonunda kənd.
* Qaralar (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
* Qaralar (Tovuz) — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
* Qaralar (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda kənd.
* Qaralar (İmişli) — Azərbaycanın İmişli rayonunda kənd.
* Yuxarı Qaralar — Azərbaycanın İmişli rayonunda kənd.
* Yeni Qaralar — Azərbaycanın Ağdərə rayonunda kənd.

* Qaralar — Oğuz rayonu ərazisində dağ.

;Ermənistanda
* Qaralar (Vedibasar) — Qərbi Azərbaycanın Vedibasar mahalında kənd.
* **Qaralar** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonu ərazisində kənd.

;İranda
* Qaralar (Ərdəbil)
Dəlləkli

;Azərbaycanda
*Dəlləkli (Quba) — Azərbaycanın Quba rayonunda kənd.
*Dəlləkli (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
*Dəlləkli (Tovuz) — Azərbaycanın Tovuz rayonunda kənd.
*Dəlləkli (Zəngilan) — Azərbaycanın Zəngilan rayonunda kənd.
*Dəlləkli (Yardımlı) — Azərbaycanın Yardımlı rayonunda kənd.

;Ermənistanda
*Dəlləkli (Zəngəzur) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, sonra isə keçmiş Qafan rayonu ərazisində kənd.
*Dəlləkli (Kotayk) — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.
Aybəniz Haşımova

**Aybəniz Həsən qızı Haşımova** () — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti (2008). "Bülbüllər" qrupunun yaradıcısı, Sənət Akademiyasının təsiscisi və rəhbəri (2017 - hal hazıradək), Türk Ağsaqqalları İctimai Birliyinin Mədəniyyət Komitəsinin sədri (2024 - hal hazıradək),  A.M.Şərifzadə adına Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru

## Həyatı
22 avqust 1968-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.

## Ailəsi
Aybəniz Haşımovanın həyat yoldaşı "Vətən uğrunda" medalı laureatı Xalid Quliyev Qarabağ uğrunda döyüşlərində şəhid olub. Müğənni Aynişan Quliyeva onların qızıdır.

Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti müğənni Şahnaz Haşımovanın bacısıdır

## Filmoqrafiya
# Şerəli və Aybərçin (film, 1989)
# Məriz (film, 2015)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sloven dili

**Sloven dili** (*slovenščina*) - slavyan dillərinə aid olan dildir.

Dünya miqyasında analoqu olmayan ən zəngin dildir; Slovyan dilinin 800.000 hissədən ibarət qrmmatikası və hər hıssənin də 970.000 dilçilik qaydası vardır.
Akif Rəfiyev

**Akif Bəşir oğlu Rəfiyev** () — əməkdar hüquqşünas, III dərəcəli Dövlət Ədliyyə müşaviri (Ədliyyə general-mayoru), müharibə və əmək veteranı, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının Məclis üzvü, Binəqədi rayonu Ağsaqqallar Şurasının sədri, kino məsləhətçisi.

## Həyatı
Rəfiyev Akif Bəşir oğlu 1936-cı il martın 23-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universitetinin) Hüquq fakültəsini bitirmşdir.

1960–1961-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Məhkəmə Ekspertizası İnstitutunda ekspert-kriminalist, 1961–64-cü illərdə Şəmkir rayon prokuronunun köməkçisi, 1964–1966-cı illərdə Azərbaycan SSR Prokurorluğunda şöbə prokuroru, 1966–1970-ci illərdə İsmayıllı rayon prokuroru, 1970–1976-cı illərdə Mingəçevir şəhər prokuroru, 1976–1979-cu illərdə Zaqatala rayon prokuroru, 1979–1981-ci illərdə Sumqayıt şəhər prokuroru işləmişdir.

1982-ci ilin yanvarından 1989-cu ilin avqust ayına kimi Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin İstintaq İdarəsinin rəisi, 1989–1991-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini, 1991–2002-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Hüquq mühafizə sahəsində 42 il fasiləsiz işləmişdir. 1989-cu ildə Respublikada, xüsusilə Qarabağda cinayətkarliğa qarşı mübarizədə, eləcə də sabitliyin təmin olunması xidmətlərinə görə "Əməkdar hüquqşünas" fəxri adı verilmişdir. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanına əsasən 3-cü dərəcəli Dövlət ədliyyə müşaviri (Ədliyyə general mayoru) rütbəsi verilmişdir. İşlədiyi müddət ərzində hüquq jurnallarında məqalə və müsahibələri, hüququn ayrı-ayrı aktual məsələləri və problemlərinə dair 100-dən artıq çıxışı və məqaləsi olmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Bircəciyim (film, 1986)
# Şahid qız (film, 1990)
# Rəfibəylilər (film, 2009)

## İstinadlar
Əsgər Rəhimov

**Əsgər Rəhimov** () — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2012).

## Həyatı
Əsgər Rəhimov 27 noyabr 1956-cı ildə Göyçay şəhərində anadan olub.1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram-kino aktyoru fakültəsində ali təhsil almışdır. 1978-1988-ci ilə qədər S.Vurğun adına Rus Dram teatrında, sonradan Bakı Kamera Teatrında aktyor vəzifəsində işləmiş, 2005-ci ildə yenidən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrına qayıtmışdır.

Bu illər ərzində teatr səhnəsində bir çox rol oynamışdır. Onun yaratdığı Nikita (A.Arbuzov "Kobud oyunlar"), Oyunçu (R.İbrahimbəyov "Poxoronı v Kalifornii"), Lukin (M.Qorki "Varvarı"), Bayandur (İ.Əfəndiyev "Büllur sarayda"), Ralf (R.Baer "Qarışıq hisslər"), Kazım (N.Rəsulzadə "Nonsens"), Qraf Kent (U.Şekspir "Kral Lir"), Həkim (K.Hiqqins "Qarold və Mod") kimi obrazları aktyorun rəngarəng yaradıcılıq palitrasının nümunələrindəndir.

9 may 2012-ci il tarixdə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əsgər Rəhimov 21 mart 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Şahid qız (film, 1990)
# Qız qalası (film, 2000)
# Sirat körpüsü (film, 2007)
# Ci-Mi (film, 2008)
# Qala (film, 2008)
# Yalançılar (film, 2008)
# Cavad xan (film, 2009)
# Vəkil hanı? (film, 2011)
# Sirr (serial, 2012)
# Sübhün səfiri (film, 2012)
# Qanlı Yanvar (film, 2015)
# Zaman adlı qatar (film)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Sənətkarın taleyi"nin uğurlu səhnə həyatı
Şerəli Curayev

**Şerəli Curayev** () — Ssenari müəllifi, Özbək və Türk xalq artisti.

## Həyatı

Şerəli Nurməhəmməd oğlu Curayev 12 aprel 1947-ci ildə Özbəkistanın Əndican şəhərində anadan olub. Daşkənd Teatr İnstitutunda təhsil alıb (1966-1970). 1970-ci ildən Özbəkistan Dövlət Filarmoniyasının solistidir. 

## Mükafat və təltifləri
Özbəkistan xalq artistidir.

## Filmoqrafiya

#Şerəli və Aybərçin (film, 1989)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qabil (şair)

**Qabil Allahverdi oğlu İmamverdiyev** () — Azərbaycan Respublikasının xalq şairi (1992), 1949-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1976).

## Həyatı və fəaliyyəti
Qabil İmamverdiyev 12 avqust 1926-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun nəzdində olan hazırlıq kursunda orta təhsil alıb, institutun dil və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur (1944–1948). Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutu nəzdində olan ikiillik ali ədəbiyyat kurslarında müdavim olmuşdur. "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində poeziya şöbəsinin müdiri, "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında şeir üzrə ədəbi işçi, baş redaktorun müavini (1975–1979) vəzifələrində işləmişdir.

AYB Ağsaqqallar Şurasının sədri olmuşdur.

Qabil 4 aprel 2007-ci ildə Bakıda vəfat edib və I Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. 1-ci Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir. 2016-cı ildə "Palmali" Şirkətlər Qrupu tərəfindən 7100 tonluq neft tankerinə adı verilmişdir — "POET QABİL". 2017-ci ildə isə bu tankerə sahib çıxan Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin qərarı ilə bu ad gəmidən silinmişdir.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 27 aprel 1976
* "Əmək igidliyinə görə" medalı
* Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı — 1980
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1984
* "Azərbaycan Respublikasının xalq şairi" fəxri adı — 10 sentyabr 1992
* "Şöhrət" ordeni — 15 avqust 1996
* Ədəbiyyat Fondunun "Rəsul Rza" mükafatı — 1998
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002
* "İstiqlal" ordeni — 11 avqust 2006

## Filmoqrafiya
# Qabil (film, 2001)

## Kitabları
* '''Seçilmiş əsərləri'''. Bakı: "Şərq-Qərb", 2004.
* Mənim mavi Xəzərim 1959
* Ömrüm boyu 1962
* Nəsimi 1980 (I–III kitab)
* Ömrün həbləri 1989
* İlahi qisməti 2001
* Dostlarım, tanışlarım 2002
* Seçilmiş əsərləri — I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2016 (90 illiyinə)
* Seçilmiş əsərləri — II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2016 (90 illiyinə)
* Əsərlər (7 cildlik külliyyat) — 1–7 cild (2017) — Oğlu Mahirdən xatirə

## İstinadlar
Aydın Əlibalayev

## Aktyor

## Həyatı
A. Əlibalayev 1975-ci ildən S. Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrının aktyorudur. Orta təhsillidir. A. Əlibalayev 31 ildir ki, fasiləsiz olaraq işləyir. Bu illər ərzində müxtəlif səpgili 200ğ yaxın obraz yaratmışdır. Yüksək templi səsə və plastikaya malikdir. Oynadığı rollardan bəziləri: G. Xudayev "Arvadımın əri" – Kazbek, Şekspir "Kral Lir" – Kent, S. Rəhman "Aşnalar" – Qənbər, Anar "Adamın adamı" -Mərd Mazarov, İ. Coşqun "Komsomol poeması" -S. Vurğun, Hidayət "Məni qınamayın" -Salahov və sairə. Kollektivlə birlikdə Kubada, Moskvada, Qazanda, Yoşkar-Olada, Daşkənddə qastrol səfərlərində iştirak etmişdir.

Dəfələrlə pul mükafatı almış və fəxri-fərmanlarla təltif olunmuşdur. Salahov roluna görə A. Əlibalayev 2001-ci ildə "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# 1930-cu il Şəki üsyanı (film)
# O dünyadan salam (film, 1991)
# Şəki teatrında (film, 2006)
# Qaragülün nağılı (film, 2007)
# Bir ovuc torpaq (film, 2009)
# Cavad xan (film, 2009)
# Yaddaş (film, 2010)
# Sübhün səfiri (film, 2012)
Əlixan Səmədov

**Əlixan Səmədov** () — Azərbaycan musiqiçi və sənətkarı, tanınmış virtuoz balaban ifaçısı və ustadı. Azərbaycanın xalq artisti (2018).

## Həyatı
Əlixan Səmədov 27 aprel 1964-cü ildə Sumqayıtda musiqiçi ailəsində anadan olub. Səməd Vurğun adına Musiqi Məktəbində obua və Nəriman Nərimanov adına Mədəniyyət Evində qarmon təhsili alıb (1979 −1982). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində təhsil alıb (1986–1990). Nəfəsli alətləri (balaban, klarnet, qaboy, tütək, zurna, saksofon) və xalq çalğı alətlərini (nağara, qoşanağara, dəf, qarmon) böyük bir ustalıqla ifa edir. 1993-cü ildə musiqi sənətini daha da inkişaf etdirmək məqsədilə Türkiyəyə köçən Səmədov balabanı ilə qısa müddətdə böyük dinləyici kütləsi qazanıb. "Balaban metodu" kitabının müəllifi Əlixan Səmədov müxtəlif mükafatlara layiq görülüb. 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Mənbə
* Nidel, Richard (2005). World music: the basics. Psychology Press. pp. 214–. ISBN 9780415968003. Retrieved 2 may 2011. "ALIHAN SAMEDOV. Clarinet, balaban, zurna and sax player now residing in Turkey. Balaban."

## Həmçinin bax
* Balaban
Əhməd Oğuz

**Kərimov Əhməd Musa oğlu** (*Əhməd Oğuz*; ) — şair, ssenari müəllifi, kino redaktoru, 1993-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Əhməd Oğuz 1961-ci il noyabrın 13-də Qərbi Azərbaycanın Kalinino rayonu Qızıl Şəfəq kəndində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Doğma kəndində orta məktəbi bitirmişdir (1978). Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1978–1982).

Azərbaycanın Quba rayonunun Hacıqaib və Ermənistanın Kalinino rayonunun Soyuqbulaq kəndlərində dil və ədəbiyyat müəllimi işləmişdir (1985–1989). Ermənistanda ata-baba yurdundan zorla qovulduqdan sonra "Azərbaycan" qəzeti redaksiyasında müxbir olmuşdur (1989–1990).

Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olsa da, bir ildən sonra qiyabi şöbəsinə dəyişilmişdir (1991). "Xəzər" jurnalında şeir şöbəsinə rəhbərlik etmişdir (1991–1992). "Oğuz eli" qəzeti redaksiyasında məsul katib olmuşdur (1992–1993).
Hazırda Azərbaycan Radio və Televiziya Verilişləri Şirkətində radio xalq yaradıcılığı baş redaksiyasında söz şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır (1993-cü ildən).

Bədii yaradıcılığa erkən başlasa da, ilk şeirləri keçən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərindən "Ulduz", "Azərbaycan" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində müntəzəm çap olunmuşdur. "Nar ağacı" adlı ilk şeri 1981-ci ildə "Ulduz" jurnalının üçüncü sayında dərc edilmişdir. "Azərbaycantelefilm" yaradıcılıq birliyində onun ssenariləri əsasında bir neçə sənədli film ("Bağlı qapı", "O quzeylər" və b.) çəkilmişdir. "Bağlı qapı" sənədli filminə görə "Humay" mükafatına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür (1998). İlk şeirlər kitabı — "Hara gedirsiniz dağlar?" 1998-ci ildə nəşr edilmişdir.

Türkiyədə keçirilən "Türk xalqları şeir şöləni"ndə Azərbaycan poeziyasını təmsil edən nümayəndə heyətinin tərkibində olmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Abbas Səhhət (film, 2007) (qısametrajlı sənədli film) (Aztv)-redaktor
# Almas Yıldırım (film, 2004)
# Cümhuriyyət generalları (film, 2006)
# Deportasiya (film, 2001)
# Deportasiya. II Film (film)
# Deportasiya. III Film (film)
# Deportasiya. IV Film (film)
# Deportasiya. V Film (film)
# Deportasiya. VI Film (film)
# Deportasiya. VII Film (film)
# Hədiyyələr, həyəcanlar... (film, 2007)
# Xalq rəssamı Kamil Əliyev. İlmələrdə yaşayan ömür (film, 1999) (tammetrajlı sənədli film) (TV)
# Kamil (film, 1997)
# Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
# Qız qalası (film, 2000)
# Naməlum səs (film, 1997)
# O quzeylər (film, 2000)
# Oyun (film, 2003)
# Uluxanlı məktəbi (film, 2007)
# Zəlimxan dastanı (film, 2007)
# Mən bir Turan yolçusuyam... (2010)
# Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım... (film, 2014)

## İstinadlar
Elçin Aslanov

**Elçin Muxtar oğlu Aslanov** — Azərbaycanın əməkdar rəssamı, kino rəssamı, miniatürçü-rəssam.

## Həyatı
Elçin Aslanov 1934-cü ildə Bakıda anadan olub. 1962-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilib. O, kiçik yaşlı uşaqlar üçün nəşr olunmuş 60-dan çox kitabın tərtibatı və illüstrasiyaların müəllifidir. Elçin Aslanov 1982–1987-ci illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının "Miniatür və kitab qrafikası" bölməsinə rəhbərlik edib.
 
2002-ci ildə əməkdar rəssam fəxri adına layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
# Cırtdan (film, 1969)
# Üçüncü zəng (film, 2006)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 261.
Lalə Kazımova

**Lalə Kazımova** (*Kazımova Lalə Tofiq qızı*;) — sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, YUNESKO –nun Beynəlxalq Musiqi Komitəsinin üzvü, YUNESKO-nun nəzdində Milli Musiqi Şurasının prezidenti, *YOL* elmi dərgisinin təsisçisi və baş redaktoru.

## Həyatı
Lalə Kazımova 1960-cı il fevralın 1-də Bakıda anadan olub.

1997 və 2003-cü illərdə HUMAY mükafatına layiq görülmüşdür.

Teatr rejissoru Tofiq Kazımovun qızı, Azərbaycanın keçmiş mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayevin həyat yoldaşıdır.

## Əsərləri
# Вопросы ритма в трактатах ученых средневекового Востока (Джами Дервиша Али). AEA-nın "Архитектура и искусство" e/m toplusu. B., 1990;
# Газели Физули в мугамной опере Узеира Гаджибекова "Лейли и Меджнун". "Борбад и художественные традиции народов Ближнего Востока и Средней Азии" (Bərbədin 1400-illiyinə həsr olunub). Beynəlxalq simpoziumun materialları. Düşənbə, 1990;
# Некоторые вопросы взаимосвязи восточной поэзии и музыки. AEA-nın "Архитектура и искусство" e/m toplusu. B., 1990;
# Некоторые вопросы построения и классификации иранского дястгяха. Yaxın və Orta Şərqin me'marlıq və incəsənətinə həsr olunmuş beynəlxalq elmi konfransın materialları. B., "Elm", 1992;
# Некоторые учения о построении иранского звукоряда. "Искусство и искусствознание" e/m toplusu. B., "Bilik", 1993;
# Кантата Дж.Джангирова "Физули". "Искусство и искусствознание". B., "Bilik", 1994;
# Газели Физули в азербайджанской музыке. Monoqrafiya. B., "Azərbaycan", 1997;
# Füzuli qəzəllərində sözlə musiqinin qarşılıqlı əlaqəsi. "Evrensel Kültür", İstanbul, 1998;
# Füzuli qəzəlləri vəznlərinin musiqi xüsusiyyətləri. "Evrensel Kültür", İstanbul, 1998.
# Respublika elmi konfranslarında mə'ruzə və çıxışlar (1990 – 2001)
# Dövri mətbuatda məqalələr (1990 – 2001)

## Filmoqrafiya
# Üçüncü zəng (film, 2006)
# Aktrisa (film, 2011) (tammetrajlı bədii film) — səsləndirən
# Əlvida, Şmidt! (film, 2019) — bədii rəhbər

## İstinadlar
Vasili Lanovoy

**Vasili Semyonoviç Lanovoy**<= выкопать и еще раз грохнуть немецкофашистскую блядь с жидовками (лабусятами) и вон из моей собственности с холуями. Осуществить!.

 () — rus aktyoru. SSRİ xalq artisti (1985). Lenin mükafatı laureatı (1980).

## Həyatı
Vasili Lanovoy 1934-cü il yanvarın 16-da dünyaya göz açıb, uşaqlıq illəri bacıları Valentina və Lyudmila ilə valideynlərinin çalışdığı zavodun yataqxanasında keçib.

Bir dəfə Vasili dostu Volodya ilə gəzməyə gedirlər. Yolda afişada oxuyurlar ki, Pionerlər sarayında Mark Tvenin "Tom Soyer" tamaşası göstərilir. Dostlar tamaşaya baxmağa gedirlər. Görürlər ki, tamaşada oynayanların hamısı onların həmyaşıdlarıdır, qərara gəlirlər ki, onlar da aktyor olsunlar. Teatr rəhbərindən xahiş edirlər ki, onların da adlarını dərnəyə yazsın.

Beləliklə, Vasili sənət aləminə qədəm qoyur. Orta təhsilini başa vurandan sonra B. Şukin adına Teatr Məktəbinə daxil olur. Burada o, gələcək həyat yoldaşı Tatyana Samoylova ilə tanış olur və çox keçmir, onlar ailə qururlar. Məktəbi bitirdikdən sonra isə Y. Vaxtanqov adına Akademik Dövlət Teatrına işə qəbul olunur. Bu teatrda 70-dən çox tamaşada oynayır. Ancaq sənətdən fərqli olaraq ailə həyatı uğurlu olmur, övladları olmadığından 4 il yaşadıqdan sonra, 1958-ci ildə Tatyana Samoylova ilə ayrılır.

Vasili Lanovoy kinoya hələ tələbə ikən, 1954-cü ildə "Kamal attestatı" filminin qəhrəmanı Valentin Listovskin rolunu canlandırmaqla qədəm qoyub. Onun zahiri yaraşığı, istedadı rejissorların çox xoşuna gəlir. "Polad necə bərkidi"də Pavel Korçagin, "Al yelkənlər"də Artur Qrey, "Həmkarlar"da Aleksey Maksimov, "Hərb və sülh"də Anatol Kuraqin rollarında çəkilir, məşhurlaşır. O, 1967-ci ildə "Anna Karenina" filmində keçmiş həyat yoldaşı Tatyana Samoylova ilə tərəf-müqabil olur. 1973-cü ildə "Baharın on yeddi anı" telefilmində general Volf rolunu canlandırır. Aktyorluqla yanaşı, B. Şukin adına Teatr Məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə də başlayır.

Vasili Lanovoy ikinci həyat yoldaşı — A. S. Puşkin adına Dram Teatrının aktrisası və televiziya rejissoru Tamara Zyablova ilə 1961-ci ildə tanış olur. Həmin il Krımda "Al yelkənlər" filminin çəkilişləri gedirdi, Tamara Zyablova da burada sanatoriyaların birində istirahət edirdi. Vasili rejissordan və gəminin kapitanından xahiş edərək al yelkənləri qaldırıb gəmi ilə Tamaranın görüşünə gedir. Onlar ailə həyatı qursalar da, xoşbəxtlikləri uzun sürmür. 1971-ci ildə Tamara maşın qəzasında dünyasını dəyişir.

Bundan sonra aktyor qərara gəlir ki, daha ailə həyatı qurmasın. Lakin bir ildən sonra, 1972-ci ildə o, aktrisa İrina Kupçenko ilə tanış olur və evlənirlər. Onlar artıq 40 ildir ki, bir yerdə yaşayırlar. Bu nikahdan əkiz oğulları dünyaya gəlir. Onlardan birinə A. S. Puşkinin şərəfinə Aleksandr, ikincisinə isə S. Yeseninin şərəfinə Sergey adlarını qoyurlar. Aleksandr jurnalistika fakültəsini, Sergey isə iqtisadiyyat fakültəsini bitirir. Sergey 2013-cü ildə 37 yaşında dünyasını dəyişir.

## Filmoqrafiya
# Zabitlər (film, 1971)
# Baharın on yeddi anı (film, 1973)
# Unudulmuş qəhrəman (film, 2005)

## İstinadlar
Ağaxan Abdullayev

**Ağaxan Minaxan oğlu Abdullayev** () — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998).

## Həyatı
Ağaxan Abdullayev 6 fevral 1950-ci ildə Bakı şəhərinin Əmircan kəndində anadan olmuşdur.

1958–1968-ci illərdə 84 saylı orta məkəbdə təhsil almışdır.

1969–1973-cü illərdə A.Zeynallı adına Orta İxtisas Muiqi Məktəbində Nəriman Əliyevin sinifində təhsil almışdır.

1973-cü ildə Əbilov adına Mədəniyyət evində muğam ixtisası üzrə müəllim vəzifəsinə dəvət olunmuşdur.

1977-ci ildən A.Zeynallı adına musiqi məktəbində muğam müəllimi kimi çalışır.

1975-ci ildə Filarmoniyanın səhnəsində fəaliyyətə başlayıb. Rusiya, Qazaxıstan, Gürcüstan, Özbəkistan, ABŞ, Kanada, Almaniya, Hollandiya, İsveç, Belçika, Avstriya, Fransa, Avstraliya, Hindistan, İraq, Tunis, Türkiyə, İran və s. ölkələrdə konsert proqramları ilə çıxışlar edib.

Uzun illər xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən Ağaxan Abdullayev 25 dekabr 2016-cı ildə 66 yaşında, Bakıda vəfat etmişdir. Vəsiyyətinə əsasən, Türkan qəsəbəsi kənd qəbiristanlığında valideynlərinin yanında torpağa tapşırılmışdır.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı — 3 fevral 1993
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 24 may 1998
* "Humay" milli mükafatı — 2002
* "Şöhrət" ordeni — 3 fevral 2010
* "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı — 10 may 2015

2000-ci ildə pedaqoji fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi Kollegiyasının Fəxri fərmanı, 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Simurq Milli Mükafat Fondu, 2003-cü ildə "Yaşa Azərbaycan" mükafatı ilə təltif olunub.

## Filmoqrafiya
* Ver sözə ehya ki... (film, 1989)
* Dağıdılmış körpülər (film, 1996)
* Abşeron lövhələri (film, 2004) (qısametrajlı sənədli film)
* Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)
* Ağaxan (film, 2006)
* Bakı bağları. Nardaran (film, 2007)
* Biz qayıdacağıq (film, 2007)
* Biz qayıdacağıq (veriliş, 2007)
* Muğam (veriliş, 2007)
* Əslində Ağaxan Abdullayev (2005)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xanəndə Ağaxan Abdullayevin doğum günüdür
Məmmədbağır Bağırzadə

**Məmmədbağır Bağırzadə** () — müğənni, bəstəkar. Azərbaycanın xalq artisti (2002).

## Həyat və yaradıcılığı
Məmmədbağır Bağırzadə 21 iyul 1950-ci ildə Bakının Nardaran kəndində dünyaya gəlmişdir.

Məmmədbağır Bağırzadənin sənət yolu toylardan və el şənliklərindən başlamışdır. O adətən öz mahnılarını oxusa da, klassik, müasir bəstəkar və şairlərin yaradıcılığına müntəzəm müraciət edirdi. Xüsusilə də, şairə Zivər Ağayeva ilə qurduğu yaradıcılıq əlaqələri nəticəsində Azərbaycan milli musiqi sənətinə çox sayda gözəl mahnılar bəxş etmişdir.

Məmmədbağır Bağırzadəni televiziyaya gətirən və onun yaradıcılığında xüsusi rol oynayan bəstəkar Ələkbər Tağıyev olmuşdur. Müğənninin repertuarına Oqtay Kazıminin, Nəriman Məmmədovun, Tahir Əkbərin və digərlərinin mahnıları da daxil idi.

30 oktyabr 2005-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Nardaran qəbristanlığında dəfn edilmişdir

## Repertuarı
*  Can Azərbaycan
* Səməni nazlı gəlin (Şəkərbura-paxlava) — söz və musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə
* Hülya — söz və musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə
* İstəmir məni — musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə, söz: Əliağa Vahid
* Darıxıram sənin üçün — musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə, söz: Ə. Şahin
* Sən gəlməz oldun — musiqi: Ələkbər Tağıyev, sözlər: Mədinə Gülgün
* Azərbaycan oğluyam — musiqi: Ələkbər Tağıyev, sözlər: Hafiz Baxış
* Gecə yaman uzundur — musiqi: Firəngiz Babayeva, sözlər: Fikrət Qoca
* Sənli günlərim musiqi: Oqtay Kazımi, sözlər: Ruzigar Əfəndiyeva
* Tello musiqi: Oqtay Kazımi, sözlər: Vahid Əziz
* Bağban — musiqi: Ş. Fazil
* Nəvə — musiqi: Zivər Ağayeva
* Muğam
* Dilkeş təsnifi
* Naz-naz
* Dözə bilmədim
* Qudam

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Лейла Рамазанлы посвятила проект памяти Мамедбагира Багирзаде (видео-фото)
* Məmmədbağır Bağırzadə ilə bağlı şok fakt: "Ailəsi Fəxri Xiyabanda dəfn etməyə qoymadı"