open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biznes idarəçiliyi

Biznesin idarə edilməsi biznesin idarə olunmasını öyrədən elm sahəsidir. O, biznes əməliyyatlarına nəzarətin bütün aspektlərini əhatə edir. O, həmçinin idarəetmə və liderlik baxımından mühasibat uçotu, maliyyə, layihənin idarə edilməsi və marketinqi əhatə edən sahələri də əhatə edir. Henri Fayol (1841-1925) menecerin bu “funksiyalarını” “idarəetmənin beş elementi” kimi müəyyən etmişdir.

## Elmi dərəcələr

*Biznes İdarəçiliyi üzrə Bakalavr dərəcəsi 
*Ticarət işləri üzrə Bakalavr dərəcəsi 
*Biznesin idarə edilməsi üzrə magistr dərəcəsi (MBA)
*Biznes üzrə doktorluq dərəcəsi 
*İdarəetmə üzrə doktorluq dərəcəsi

## İstinadlar
Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı

Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı Qoşulmama Hərəkatına Üzv Dövlətlərin gənclər nümayəndələrinə cari çağırışlar haqqında fikir, baxış və perspektivlər mübadiləsi aparmaq və dövlətlərinin birgə cavabları vasitəsilə davamlı tərəqqiyə nail olmaq imkanı verməyə çalışır.

## Haqqında
2019-cu il 25-26 Oktyabrda Bakıda keçirilən Qoşulmama Hərəkatının XVIII sammitində dövlət və hökumət başçıları 24-25 oktyabr 2019-cu il tarixlərində Qoşulmama Hərəkatının ilk Gənclər sammitinin Qoşulmama Hərəkatının Bakı sammitinin kənarında təşkilini alqışladılar və Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Şəbəkəsinin yaradılmasını dəstəklədilər (Bakı yekun sənədinin 117-ci bəndi). Şəbəkə Qoşulmama Hərəkatına üzv dövlətlərin gənclərinin nümayəndələrinə davamlı inkişafın təmin edilməsində qarşılaşdıqları mövcud problemlər və bu çətinliklərin dövlətlərinin razılaşdırılmış və adekvat cavabları ilə necə aradan qaldırıla biləcəyi ilə bağlı fikir, baxış və perspektiv mübadiləsi imkanı vermək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycan hesab edir ki, möhkəm quruluşa və aydın, nəticəyəyönümlü baxışa malik Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Şəbəkəsinin formalaşdırılması Qoşulmama Hərəkatının gənclərinə gənclərin inkişafı ilə bağlı problemləri həll etməyə və Qoşulmama Hərəkatının gənclərinin ümumi mesajını beynəlxalq ictimaiyyətə daha sistemli şəkildə çatdırmağa imkan verir.
Təşkilatın məqsəd və vəzifələri BMT-nin müvafiq qurumları və gənclərlə bağlı qurumlarla sıx əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq şəraitində müxtəlif beynəlxalq forumlarda Qoşulmama Hərəkatının gənclərinin maraqlarını təmsil etmək, habelə sülh və təhlükəsizlik üçün artan çağırışlar fonunda Qoşulmama Hərəkatının daşıdığı mühüm missiya haqqında gənclər arasında məlumatlılığın artırılmasına dəstək göstərməyi ehtiva edir.

## Tarixi
Qoşulmama Hərəkatının üzvü olan ölkələrin gənclərini bir araya gətirən Qoşulmama Hərəkatının 61 illik tarixində ilk dəfə olaraq 25 – 29 iyul tarixlərində keçirilən Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Sammiti çərçivəsində Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatı yaradılıb.

Qoşulmama Hərəkatının yaradılması ilə bağlı "Şuşa Sazişi" adlı sənəd Şuşanın Qoşulmama Hərəkatının tarixində qeyd olunmasına xidmət edəcək. Şuşa Razılaşması (Şuşa sazişi) adlı sənədə əsasən, Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatı 2021-ci il oktyabrın 4-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü yaradılmış Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Şəbəkəsinin əsasında yaradılıb. Sammitin Şuşa sessiyası çərçivəsində daimi katibliyi Bakıda yerləşəcək Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatının əsasnaməsi, təşkilatın loqosu və bayrağı təsdiq edilib.

## İstinadlar
* https://report.az/en/foreign-politics/nam-youth-organization-established-in-shusha/
Halcones

**Şahinlər** () Çili Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Extra EA-300 təyyarələri istifadə olunur. Komandada 9 pilot var. Komanda mürəkkəb, yüksək riskli manevrlərin oxşarlığına görə  Kral Hərbi Hava Qüvvələrinin Qırmızı Oxlarına bənzədilə bilər. Eskadron Argentina, Ekvador, Braziliya, Birləşmiş Krallıq, Belçika, ABŞ, Kanada, İsrail, Fransa, Peru, Uruqvay və Boliviyada uçuşlar həyata keçiriblər. 

## İstinadlar
Ad hoc hipotezi

**Ad hoc hipotezi** (*ad hok* kimi tələffüz olunur; lat. *ad hoc —* "məqsədəmüvafiq") — elm və fəlsəfədə nəzəriyyəni yanlışlanmadan xilas etmək üçün ona əlavə edilən hipotez. Çox vaxt ad hoc hipotez nəzəriyyədə gözlənilməyən anomaliyaları dəyişdirilməmiş formada kompensasiya etmək üçün istifadə olunur.

## Elmi ictimaiyyətdə
Elm adamları tez-tez onları dəstəkləmək üçün tez-tez, dəstəklənməyən düzəlişlərə arxalanan nəzəriyyələrə şübhə ilə yanaşırlar. Bunun səbəbi, əgər nəzəriyyəçi bunu seçirsə, onların əlavə edə biləcəyi ad hoc fərziyyələrin sayında heç bir məhdudiyyət yoxdur. Beləliklə, nəzəriyyə getdikcə mürəkkəbləşir, lakin heç vaxt saxtalaşdırılmır. Bununla belə, bu, çox vaxt nəzəriyyənin proqnozlaşdırıcı gücünə baha başa gəlir. Ad hoc fərziyyələr çox vaxt psevdoelmi subyektlər üçün xarakterikdir.

Ad hoc fərziyyə mütləq yanlış deyildir; bəzi hallarda nəzəriyyəyə cüzi dəyişiklik etmək ehtiyacı yaranır. Məsələn, Albert Eynşteynin statik bir kainata icazə vermək üçün ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə kosmoloji sabiti əlavə etməsi ad hoc idi. O, sonradan bunu özünün "ən böyük səhvi" adlandırsa da, bu, qaranlıq enerji nəzəriyyələrinə uyğun ola bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ad hoc hypothesis at PhilPapers
Avropa dəyərləri

**Avropa dəyərləri** – avropalıların ortaq olduğu deyilən, milli və ya dövlət kimliyini aşan norma və dəyərlər. Bu doktrina Avropaya inteqrasiyanın təşviqinə kömək etməklə yanaşı, eyni zamanda Avropa siyasətini, iqtisadiyyatını və cəmiyyətini ümumi şəxsiyyəti əks etdirən təhlillər üçün əsas verir; çox vaxt insan hüquqları, liberal demokratiya və qanunun aliliyi dəyəri ilə əlaqələndirilir.

## Haqqinda
"Avropa dəyərləri" ifadəsi 1980-ci illərdə Avropaya inteqrasiya layihəsi və Avropa İttifaqının gələcək formalaşması kontekstində siyasi neologizm kimi yaranmışdır. İfadə 1981-ci ildə başlanmış və Avropa əhalisinin "əsas insan dəyərləri"nə baxışını sənədləşdirməyə yönəlmiş uzunmüddətli tədqiqat proqramı olan Avropa Dəyərləri Araşdırması tərəfindən populyarlaşdı. Layihə Jan Kerkhofs və Ruud de Moorun (Tilburq Katolik Universiteti) təşəbbüsü ilə "Avropada dəyərlər və sosial dəyişikliklər" mövzusunda işçi qrupundan doğulub. Avropa xalqlarının getdikcə daha çox milli dəyərləri əvəz edən unikal siyasi, iqtisadi və sosial norma və dəyərlər toplusuna malik olması iddiası McCormick (2010) tərəfindən "Avropaçılıq" adlandırılmışdır.

"Avropa dəyərləri" beynəlxalq münasibətlərdə qeyri-Avropa dəyərləri ilə, xüsusən Şərq-Qərb dilemmasında, o cümlədən Şərqin kollektivist meyllərindən fərqli olaraq fərdilik və insan hüquqları ideyası ilə müqayisə edildi. Bununla belə, "qaranlıq" tərəflərin beynəlxalq münasibətlərdə daha sülhsevər nəticələrə gətirib çıxarmadığını bildirən "Avropa dəyərləri" də tənqidi şəkildə qiymətləndirilmişdir.

"Avropa dəyərləri"nin Avropaya inteqrasiya ilə əlaqələndirilməsi, ardınca Avropa İttifaqı Soyuq Müharibədən sonra Aİ-nin şərqə doğru genişlənməsi ilə gündəmə gəldi.

Lissabon Müqaviləsi (2007) 2-ci Maddəsi "qadınlar və kişilər arasında plüralizm, ayrı-seçkiliyin olmaması, tolerantlıq, ədalət, həmrəylik və bərabərliyin hökm sürdüyü cəmiyyət" və "insan ləyaqətinə, azadlığa, demokratiyaya, bərabərliyə, qaydalara hörmətə" çağırır. qanun və azlıqlara mənsub şəxslərin hüquqları." O, bir sıra "Birlik dəyərlərini", o cümlədən "insan hüquqlarına hörmət"i sadalayır

2012-ci ildə Eurobarometer sorğusunda respondentlərin 49%-i Aİ-yə üzv dövlətləri "ümumi dəyərlər" baxımından "yaxın" (2008-ci ildə 54%), 42%-i isə onları "fərqli" (2008-ci ildə 34%) kimi qiymətləndirmişdir.
Vişeqrad qrupu

**Vişeqrad Qrupu** (həmçinin *Vişeqrad Kvarteti*, *V4* və ya *Avropa Dördlüyü* kimi tanınır) dörd Mərkəzi Avropa ölkəsinin, Çexiya, Macarıstan, Polşa və Slovakiyanın mədəni və siyasi ittifaqıdır. Alyansın məqsədi hərbi, iqtisadi, mədəni və enerji sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək və onların Aİ ilə inteqrasiyasını davam etdirməkdir. Hər bir dövlət həm  Avropa İttifaqının, həm də NATO-nun üzvüdür.

Alyansın yaranması 15 fevral 1991-ci ildə Çexoslovakiya, Macarıstan və Polşa liderlərinin Macarıstanın qala şəhəri olan Vişeqradda keçirilən zirvə görüşünə gedib çıxır. Vişeqrad 1335-ci ildə Bohemiya kralı I İoann, Macarıstan kralı I Karl və Polşa kralı III tərəfindən fəth edildi. Casimir arasında Vişeqradın Orta əsrlər Konqresinə qəsdən istinad olaraq, zirvələrin yeri olaraq seçildi.

1993-cü ildə Çexoslovakiyanın dağılmasından sonra Çexiya və Slovakiya alyansın müstəqil üzvləri oldular və üzvlərin sayını 3-dən 4-ə çatdırdılar. Vişeqrad qrupunun bütün dörd üzvü 1 may 2004-cü ildə Avropa İttifaqına qoşuldu.

## Tarixi
Qrupun adı və görüş yeri 1335-ci ildə Bohemiya (Çexiya), Polşa və Macarıstan hökmdarları tərəfindən Vışeqradda keçirilən Vışeqrad Konqresindən götürülmüşdür. Macarıstan kralı I Çarlz, Polşa kralı III Kazimir və Bohemiya kralı I İoann böyük liman olan və satılmazdan əvvəl malların boşaldılmasını və şəhərdə satışa təqdim edilməsini tələb edən Vyana şəhərindən yan keçmək üçün yeni ticarət yolları yaratdılar. başqa yerdə və digər Avropa bazarlarına daha asan çıxışı təmin etmək. Çexiyanın Sileziya Hersoqluğu üzərində suverenliyinin tanınması da təsdiqləndi. İkinci Konqres 1339-cu ildə keçirildi və qərara alındı ki, Polşa kralı III Kazimir oğlu olmadan vəfat edərsə, bu, həqiqətən də belə idi, Polşa kralı Macarıstan kralı I Karlın oğlu, Macarıstan kralı I Lüdovik olacaq.

1500-cü illərdən indiki ölkələrin əksəriyyəti Birinci Dünya Müharibəsinin sonuna və Habsburqun idarə etdiyi Avstriya-Macarıstanın dağılmasına qədər Vyanada yerləşən Habsburq monarxiyasının bir hissəsi idi və ya onun təsiri altında idi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bu ölkələr Polşa Xalq Respublikası, Macarıstan Xalq Respublikası və Çexoslovakiya Sosialist Respublikası kimi Sovet İttifaqının peyk dövlətlərinə çevrildilər. 1989-cu ildə Berlin Divarının yıxılması və Mərkəzi və Şərqi Avropada kommunizmin dağılması üç ölkəni kapitalizmi və demokratiyanı qucaqlamağa məcbur etdi. 1991-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqının dağılması da üç ölkəyə qərbə baxmağa imkan verdi. Vişeqrad Qrupu 15 fevral 1991-ci ildə yaradılıb.
Kanehoana stenoginası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Haqqında
Havay adalarının endemik bitkisidir və burada yalnız Oahu adasındakı Waianae silsiləsində bitir. ABŞ-da federal siyahıya alınmış nəsli kəsilməkdə olan növdür. Son məlum fərdlər 1996-cı ildə öləndə bu bitkinin nəslinin kəsildiyi ehtimal eedilirdi. 2000-ci ildə altı bitki kəşf edildi, lakin 2005-ci ilə qədər onlar da öldü. 2004-cü ilə qədər vəhşi təbiətdə yalnız bir fərd qalmışdı, dörd metrdən çox uzanan çox böyük bir bitki, əslində birlikdə böyüyən birdən çox fərd ola bilər. Bu bitkidən şlamlar yığılmışdır.

Uzunluğu 1 və ya 2 metrə çata bilən yunlu üzümdür. Yunlu yarpaqların uzunluğu 14 santimetrə, eni 4,8 santimetrə qədərdir. Bitki uzunluğu 4 santimetrdən çox ola bilən boru çiçəkləri istehsal edir. Onlar bənövşəyi-çəhrayı dodaqlarla ağ və ya sarımtıldır. Bitki vegetativ şəkildə çoxalır, gövdələrin substratla təmasda olduğu yerdə köklənir və yeni, klonlanmış bitkilər yetişir.

2004-cü ildə tək böyük nanə bitkisi yenidən kəşf edildi. Bu bitki dörd metr enindədir və əslində birlikdə böyümüş bir neçə fərd ola bilər. Bu nanələrin daha çoxu şlamlardan və köklərdən yetişdirilə bilər. Elmi nəzarət altında Kanehoana stenoginası geri qayıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Desmodium gyranis

***Desmodium gyranis*** və ya **Kodaryocalyx motorius** –teleqraf bitkisi, rəqs bitkisi və ya semafor bitkisi kimi tanınan tropik Asiya koludur, sürətli hərəkət edə bilən bir neçə bitkidən biridir; digərlərinə Mimoza pudica, veneranın milçək tələsi və Utricularia daxildir. Banqladeş, Butan, Kamboca, Çin, Hindistan, İndoneziya, Laos, Malayziya, Myanma, Nepal, Pakistan, Şri Lanka, Tayvan, Tayland və Vyetnamda geniş yayılmışdır. Hətta Cənubi Sakit Okeandakı uzaq adalar silsiləsi olan Cəmiyyət Adalarında da tapıla bilər. Kiçik, bənövşəyi çiçəklər yaradır. Bu bitkinin çılpaq gözlə görünəcək qədər sürətlə hərəkət edən kiçik, yan yarpaqları var. Bu, ehtimal ki, günəşi izləyərək işığı maksimuma çatdırmaq üçün bir strategiyadır. Hər bir yarpaq daha çox günəş işığı almaq üçün hərəkət etdirilməsini təmin edən bir menteşə ilə təchiz edilmişdir, lakin bu yarpaqların çəkisi bitkinin onu daşımaq üçün çox enerji sərf etməsi deməkdir. Hərəkətini optimallaşdırmaq üçün hər bir böyük yarpağın altında iki kiçik vərəq var. Bunlar daim elliptik bir yol boyunca hərəkət edir, günəş işığının intensivliyini seçir və böyük yarpağı ən intensivlik sahəsinə yönəldir. Sürətli hərəkətlərin potensial yırtıcıların qarşısını almaq məqsədi daşıdığına dair başqa bir fərziyyə irəli sürülüb. Bitkinin yarpaqlarına kəpənək yumurtalarının qoyulmasının qarşısını almaq üçün bu hərəkətlərin bir növ kəpənək təqlidi ola biləcəyi də irəli sürülüb.

## Haqqında
Bu zərif bitkinin vətəni Asiyadır və kol kimi böyüyür. Onlar müntəzəm olaraq suvarılmalı və birbaşa günəş işığından qorunmalıdırlar. Bu bitkinin vərəqləri toxunma, istilik və s. kimi ən kiçik stimullara belə cavab olaraq öz oxu ətrafında fırlanma hərəkəti nümayiş etdirir və gecələr aşağı düşür.

## İstinadlar
Qardner rizantellası

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Qərbi Avstraliyanın cənub-qərbində endemikdir. Çiçəkləmə də daxil olmaqla, bütün həyat dövrünü torpaq səthində və ya aşağıda keçirən bir bitkidir. May-iyul ayları arasında üfüqi köklü iri, krem ​​rəngli braktlarla əhatə olunmuş, 100-ə qədər kiçik qırmızıdan krem ​​rəngli, içəri baxan çiçəklərin başları yetişir.

## Təsvir
Qardner rizantellası torpaq səthindən 60–120 mm (2,4–4,7 düym) aşağıda üfüqi kök salmış yarpaqsız, simpodial bitkidir. May ayının sonundan iyunun əvvəlinə qədər bitki 4–5 mm (0,16–0,20 düym) enində, altı-on iki çəhrayı rəngli qaymaqlı budaqlarla əhatə olunmuş 100-ə qədər kiçik, içəri baxan çəhrayıdan tünd qırmızıya qədər və krem ​​rəngli çiçəklər əmələ gətirir. Çubuqlar çiçəklərin üzərində əyilir, laləyə bənzər bir baş əmələ gətirir və torpaq səthindən bir neçə millimetr yuxarıda kiçik bir açılış buraxır. Tozlanmadan sonra hər bir çiçək 150-yə qədər toxumdan ibarət ətli, giləmeyvəyə bənzər meyvə verir. Küləklə səpələnmiş kiçik, tozşəkilli toxumlar əmələ gətirən digər səhləblərin kapsullarından fərqli olaraq, bu növ qeyri-bərabər meyvələr verir.

## Haqqında
Qardner rizantellası bütün həyatını yerin altında keçirir. Xlorofil olmadığı üçün saf ağdır. Parazitdir, yaxınlıqdakı bitkilərdən qida maddələrini oğurlayır. Bitki may ayından iyun ayına qədər yalnız bir düym hündürlüyündə güclü ətirli qırmızı və ağ çiçəklərlə çiçək açır. Yeraltı bitkinin çiçək açmasının səbəbi tozlayan ağcaqanadları və termitləri cəlb etməkdir. Nəsli kəsilməkdə olduğu güman edilir, lakin onu tapmaq çox çətin olduğu üçün haqqında çox az şey məlumdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ərdoğan (soyad)

**Ərdoğan** — türk soyadı.

* Rəcəb Tayyib Ərdoğan
* Əminə Ərdoğan
* Yılmaz Ərdoğan
* Məryəm Ərdoğan
* Çingizxan Ərdoğan
* Aslı Ərdoğan
* Fəxrəddin Ərdoğan
* Ərdoğanizm

## Həmçinin bax
* Ərdoğan (ad)
Səhravilər

**Səhravilər** ( *əṣ-ṣəḥraviyyun*) — Qərbi Səhra mübahisəli ərazisində yaşayan əhalidir. Onlar Böyük Səhranın qərb hissəsində, indiki Mavritaniyada, Mərakeşin cənubunda və Əlcəzairin cənub-qərbində yaşayırlar. Qarışığı olduğu xalqların mədəniyyətinin qarışığıdır.

## Ədəbiyyat
* Hodges, Tony (1983), *Western Sahara: The Roots of a Desert War*, Lawrence Hill Books (ISBN 0-88208-152-7)
* Jensen, Erik (2005), *Western Sahara: Anatomy of a Stalemate*, International Peace Studies (ISBN 1-58826-305-3)
* Mercer, John (1976), *Spanish Sahara*, George Allen & Unwid Ltd (ISBN 0-04-966013-6)
* Norris, H.T. (1986), The Arab Conquest of the Western Sahara, Longman Publishing Group (ISBN 0-582-75643-X)
*Pazzanita, Anthony G. and Hodge, Tony (1994), *Historical Dictionary of Western Sahara*, Scarecrow Press (ISBN 0-8108-2661-5)
* Shelley, Toby (2004), *Endgame in the Western Sahara: What Future for Africa's Last Colony?*, Zed Books (ISBN 1-84277-341-0)
* Thobhani, Akbarali (2002), *Western Sahara Since 1975 Under Moroccan Administration: Social, Economic, and Political Transformation*, Edwin Mellen Press (ISBN 0-7734-7173-1)
* Thompson, Virginia and Adloff, Richard (1980), *The Western Saharans. Background to Conflict*, Barnes & Noble Books (ISBN 0-389-20148-0)

## Mənbə
* Photo gallery covering different aspects of  life of refugees in Tindouf, by Danielle Van Brunt Smith 

## Xarici keçidlər
Nəsimi (ad)

** Nəsimi** — kişi adı.

* İmadəddin Nəsimi (1369–1419) — Azərbaycan şairi.
* Nəsimi Məmmədoğlu (1973 təvəllüdlü) — Azərbaycan rejissoru, ssenari müəllifi.
* Nəsimi Ağayev (1979 təvəllüdlü) — Azərbaycanın Los-Ancelesdəki baş konsulu.
* Qul Nəsimi (XVI–XVII əsrlər) — Osmanlı İmperiyasında yaşamış Ələvi-Bektaşi şairi.
Osmanlı (soyad)

**[[Osmanlı]]** — Türkiyənin keçmiş adı; Osman adından yaranan soyad və təxəllüs.

* Natella Osmanlı — azərbaycanlı yazıçı, bloger, jurnalist 
* Dəyanət Osmanlı — 
* Erkin Osmanlı — Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar-şairi, yazıçısı və aktyoru.

## Həmçinin bax
* Osman
* Osmanlı (dəqiqləşdirmə)
Sahil (ad)

**Sahil** — şəxs adı və təxəllüs.

* Sahil Qasımov — Benilüks Azərbaycanlıları Konqresinin sədri
* Sahil Məmmədov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Sahil (dəqiqləşdirmə)
Qlobal vətəndaşlıq

**Qlobal vətəndaşlıq** – insanın şəxsiyyətinin coğrafi və ya siyasi sərhədləri aşması və məsuliyyətlərin və ya hüquqların daha geniş bir sinfə: "insanlıq"a mənsub olmaqdan irəli gəlməsi ideyası. Bu o demək deyil ki, belə bir şəxs öz milli mənsubiyyətini və ya digər daha yerli kimliklərini inkar edir və ya ondan imtina edir, lakin bu kimliklər onların qlobal birliyə üzvlüyündən "ikinci planda" tutulur.Bu fikir qloballaşma dövründə qlobal cəmiyyətin vəziyyəti ilə bağlı suallar doğurur.

Ümumi istifadədə bu termin "dünya vətəndaşı" və ya kosmopolit kimi eyni məna daşıya bilər, lakin müxtəlif kontekstlərdə əlavə, xüsusi mənalara malikdir. Dünya Xidmət Təşkilatı kimi müxtəlif təşkilatlar qlobal vətəndaşlığı müdafiə edir.

## Qlobal vətəndaşlıq təhsili
Təhsil sistemi daxilində qlobal vətəndaşlıq təhsili (GCI) konsepsiyası multikultural təhsil, sülh təhsili, insan hüquqları təhsili, Dayanıqlı İnkişaf Təhsili və beynəlxalq təhsil kimi hərəkatları əvəz etməyə və ya onlardan üstün olmağa başlamışdır. Qlobal vətəndaşlıq anlayışı bəşəriyyətə xidmət üçün verilən mükafatlarla əlaqələndirilmişdir.Müəllimlərə sosial dəyişikliyin agentləri olmaq məsuliyyəti verilir.Lids Universitetində Vətəndaşlıq və İnsan Hüquqları üzrə Təhsil Mərkəzinin direktoru Audrey Osler təsdiq edir ki, "təhsil bir-birindən asılı dünyada birlikdə yaşamaq üçün əlavə deyil, fundamental təməldir".

YŞED-in diqqət çəkməsi ilə akademiklər bu sahəni araşdırır və perspektivlər inkişaf etdirirlər. Aşağıda ən ümumi perspektivlərdən bir neçəsi verilmişdir:

Tənqidi və transformativ perspektiv. Vətəndaşlıq hüquq və vəzifələrə malik üzv olmaqla müəyyən edilir. Buna görə də YSIA fəal iştirakını təşviq etməlidir. YŞED tələbələrin düşündükləri, hiss etdikləri və etdikləri kritik və transformativ perspektivdən öyrədilə bilər. Bu yanaşmada YŞED tələbələrdən siyasi cəhətdən tənqidi və şəxsi transformativ olmağı tələb edir. Müəllimlər sosial məsələləri qərəzsiz və sinifə uyğun şəkildə təqdim etməklə, şagirdlərin bu mövzuda başa düşülməsinə, dərk etmələrinə və bununla bağlı nəsə etməsinə şərait yaradır.
Dünyagörüşü. Graham Pike və David Selby GCED-in iki filialı olduğunu düşünürlər. Bunlardan birincisi olan "Dünyaya baxış" dünyanı vahid sistem kimi dərk etmək və planetin ümumi ehtiyaclarını nəzərə alaraq ayrı-ayrı xalqların maraqlarını görmək məsuliyyətini ifadə edir. İkinci qol, Uşaq Mərkəzliyi, tələbələri özləri üçün kəşf etməyə və kəşf etməyə təşviq edən və hər bir şagirdə unikal inancları, təcrübələri və qabiliyyətləri olan bir fərd kimi yanaşan pedaqoji yanaşmadır.
Yerliləşmə

Indigenization (Yerliləşmə) bir şeyi daha yerli etmək aktıdır; xüsusilə dövlət idarəçiliyində, məşğulluqda və s. daha çox yerli əhalinin istifadəsi ilə xidmətin, ideyanın və s. yerli mədəniyyətə uyğun olaraq dəyişdirilir.

Termin ilk növbədə antropoloqlar tərəfindən yerli insanlar kənardan bir şey götürüb mənimsədikdə nə baş verdiyini təsvir etmək üçün istifadə olunur (məsələn, afrikalılaşma, amerikanlaşma)

## Tarix

### Sözün tarixi
OED tərəfindən yerliləşdirmə sözünün ilk qeydə alınmış istifadəsi 1951-ci ildə Hindistanda xristian missionerlərin öyrənilməsinə dair məqalədə olmuşdur. Bu söz Hindistanın cənubundakı kilsələrin yerliləşməsi prosesini təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. 1962-ci ildə The Economist jurnalında rəhbər vəzifələri təsvir etmək üçün və 1971-ci ildə Con Spenserin ingilis dilinin qəbulunu təsvir etmək üçün Qərbi Afrikada İngilis dili kitabında istifadə edilmişdir. Indigenization tez-tez 19-cu və 20-ci əsrin əvvəllərində Avropa müstəmləkəçiliyinin təsirləri səbəbindən Afrikada müstəmləkə mədəniyyətinin mənimsənilməsini təsvir etmək üçün istifadə olunur.

### İstifadə tarixçəsi
Tarix boyu bir şeyin yerli olması prosesi müxtəlif formalarda olmuşdur. Bir şeyin lokallaşdırılmasının oxşar proseslərini təsvir etmək üçün digər sözlər afrikalılaşma, lokalizasiya, qlokallaşma və amerikanlaşmadır. Bununla belə, bu terminlər nəyisə doğma etmək prosesinin xüsusi halını təsvir edir. Bu terminlər daha ümumi yerliləşdirmə termininin lehinə rədd edilə bilər, çünki digərlərinin əhatə dairəsi çox dar ola bilər. Məsələn, xristianlaşma bölgələri və qrupları xristianlığa tabe olmağa çevirməklə yerliləşmənin bir formasıdır.

## Dilçilik
Bu kontekstdə yerliləşdirmə, Afrikada fransız kimi müəyyən bir bölgədə bir dilin necə qəbul edildiyini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Termin təqdim olunan dil baxımından müəyyən bir bölgənin mədəniyyət və anlayışlarının ötürülməsi prosesini təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bir dilin yerliləşdirilməli olduğu ümumi bir vəziyyət Afrikada idi, burada keçmiş müstəmləkəçinin dili Afrika dininə və mədəniyyətinə bəzi istinadlar tələb edirdi, lakin orijinal dildə bunun üçün bir söz yox idi. Bu prosesi həyata keçirərkən, adətən orijinal dil və əlavə dilin birləşməsindən ibarət superdil yaradılır.
Zombilənd (film, 2009)

**Zombilənd** () — Ruben Fleyşerin rejissorluğu ilə 2009-cu ildə çəkilmiş postapokaliptik zombi komediya filmi. Film uydurma zombi apokalipsisində yolları kəsişən dörd insanın həyatda sağ qalmasından bəhs edir.

Filmin büdcəsinə 23,6 milyon dollar xərclənmişdir. Film tamaşaçılara təqdim edildikdən sonrakı ilk üç gün ərzində 24,733,155 dollar, ümumilikdə isə 75,590,286 dollar mənfəət qazandırmışdır.

2019-cu ildə "*[[Zombilənd: İkiqat Atəş]]*" adlı davam filmi çəkilmişdir.

## Süjet xətti
Filmdə hadisələr post-apokaliptik dövründəki Birləşmiş Ştatlarda cərəyan edir. Zombi hücumu nəticəsində ABŞ dövlət olaraq dağılıb, əhalinin çoxu isə qırılıb və ya “gəzən ölülərə” çevrilib. Sağ qalan baş qəhrəmanlar bir araya gələrək bədheybətlərə qarşı mübarizə aparmaq qərarına gəlirlər. Uzun səyahət zamanı onların rastına böyük əyləncə parkı çıxır. Onlar həmin məkanı yaxın çevrənin ən təhlükəsiz yeri olduğunu düşünürlər. Ancaq qəhrəmanlar cəhənnəmin mərkəzinə ayaq basdıqlarından xəbərsizdirlər. Zombilər onları dörd tərəfdən mühasirəyə alır. Mühasirəni yarmaq və ərazidən sağ-salamat uzaqlaşmaq üçün savaşmaqdan başqa əlacları qalmayıb...

## İstinadlar
Zombilənd: İkiqat Atəş

**Zombiland: İkiqat Atəş** () — Ruben Fleyşerin rejissorluğu ilə 2019-cu ildə çəkilmiş postapokaliptik zombi komediya filmi. Bu "''Zombiland''" filminin davamıdır. Filmdə hadisələr Ağ Evdə keçir.

## Məzmun
Amansız və qorxmaz dörd zombi ovçusu daxili səyahətlərini davam etdirir. Bu dəfə onlar yalnız canlı ölülərin yeni növləri ilə mübarizə aparmalı, digər sağ qalanlarla da tanış olmalıdırlar. Bundan əlavə, qəhrəmanlarımızın sıralarında ciddi fikir ayrılığı müşahidə olunur.

## İstinadlar
Seyid (ad)

**[[Seyid]]** (*seyyid*; ərəbcə: سيد) — Ərəbistanda islamiyyətə qədər tayfa rəhbərinə deyilirdi. Günümüzdə ad və təxəllüs kimi də işlədilir.

* Seyid Şuşinski
* Seyid Şücaəddin Şeyxülislamzadə
* Seyid Əli Çabuk

## Həmçinin bax
* Seyid (dəqiqləşdirmə)
* Seyidli
* Seyidov
* Seyidzadə
Jak Abbadi

**Jak Abbadie** (), həmçinin **Ceyms Abbadi** (; ) — protestant keşiş və yazıçı.

## Həyatı
Jak Abbadi təxminən 1654-cü ildə Fransanın Bern kantonunun Ney şəhərində anadan olmuşdur. O, Sedan və Saumurda təhsil alıb. Abbadinin erkən akademik uğuru onun cəmi on yeddi yaşında olanda Sedandakı akademiyadan ilahiyyat dərəcəsi almasına gətirib çıxarmışdır.

Jak Abbadi Berlində, sonra isə Londonda fransız protestant qaçqınlarının keşişi olmuşdur.

Jak Abbadi 1690-cı ildə Londondakı Savoy Kapellasında Fransa kilsəsinin rəhbəri təyin edilmişdir. O, 1699-cu ildə İrlandiyada Killalo kilsəsinin dekanı olmuşdur. Jak Abbadi 25 sentyabr 1727-ci ildə, London şəhərinin yaxınlığında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Abbadie, Jacques in the Christian Cyclopedia
* Works by Jacques Abbadie at Early English Books Online
İştvan Mesaroş

**İştvan Mesaroş** (; ) — macar əsilli filosof və iqtisadçı, Sasseks Universitetinin (Böyük Britaniya) əməkdar professoru. 1956-cı ildə Sovet işğalından sonra Macarıstanı tərk etdi. Onu müasir Qərb marksizminin nümayəndələrinə aid edirlər. Həmçinin özünü post-marksist adlandırırdı.

## Bioqrafiyası
İştvan Mesaroş fəhlə ailəsindən olub və anası tərəfindən böyüyüb. Müharibə şəraitində o, doğum haqqında şəhadətnaməni saxtalaşdıraraq on iki yaşında fabrikdə işləməyə başladı (işçiliyin minimum yaşı on altı idi). Gənc işçi olaraq, ilk dəfə beynəlxalq əmək istismarı — kişilər və qadınlar arasında əmək haqqı bərabərsizliyi ilə qarşılaşdı — onun xaricə məxsus müəssisədə (Standart radio fabriki) işləyən yetkin fəhlə yoldaşları macar işəgötürənində işləyən anasından daha çox maaş alırdı.

Mesaroş yalnız İkinci Dünya müharibəsi başa çatdıqdan və pulsuz təhsilin tətbiqindən sonra təhsil ala bildi. O, Budapeşt məktəbinə daxil olub — Budapeşt Universitetinin Estetik İnstitutunda Georg Lukaçın assistenti kimi çalışıb, 1954-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1956-cı ildə o, marksist və anti-stalinist yönümlü olan Eszmélet jurnalının icraçı redaktoru vəzifəsində çalışdı.

## İstinadlar
Qlikolipidlər

**Qlikolipid** – molekullarının tərkibində karbohidrat qalıqları (çox vaxt D-qalaktozalar) olan, onlarda fosfat turşusu olmayan birləşmələr. Bioloji membranların fəaliyyətində onlar əhəmiyyətli rol oynayırlar. Əsasən beyin toxumalarında olurlar, lakin həm də qanın hüceyrələrində və digər toxumalardad da vardır.

Heyvan hüceyrələrinin qlikolipidləri də sfinqomielin kimi sfinqozinin törəməlidir. Sfinqozinin amin qrupu sfinqomielində olduğu kimi yağ turşusu ilə asilləşmişdir. Qlikolipidlərin sfinqomielindən fərqi sfinqozin skeletinin birli hidroksilinə birləşmiş komponentin təbiətindəndir. Qlikolipidlərdə bu vəziyyətdə buir və ya bir neçə şəkər qalıqları.

Sadə qlikolipid - yalnız bir şəkər qalığına (qlükoza və ya qalaktoza) malik serebroziddirş Bu cür qlikolipidlər böyük miqdarda əsəb hüceyrələrinin membranlarında vardır. 
Nisbətən mürəkkəb qlikolipidlərdə, məs., qanqliozidlərdə, bir neçə şəkər qalığından ibarət şaxələnmiş zəncir vardır (hətta yeddiyə qədər).

## Ədəbiyyat
* S.F. Qarayev, P.Ş. Məmmədova, A.Q. Həbibova. "Biokimyanın əsasları" 2002. s 359
Sasseks Universiteti

**Sasseks Universiteti** () — Qərbi Susseks, Böyük Britaniyanın Falmer kəndində yerləşən universitet. Universitetin kampusları Braytondan uzaq olmayan Saut-Dauns Milli Parkının ərazisində yerləşir.

Tələbələrin üçdə birindən çoxu magistr proqramlarında təhsil alır və müəllimlərin təxminən üçdə biri immiqrantdır.

## Tarixi
Sasseksə xidmət edəcək bir universitet yaratmaq cəhdi ilə 1911-ci ilin dekabrında Braytonda yerləşən Kral Pavilyonunda universitetin tikintisini maliyyələşdirməyin yollarını tapmaq üçün ictimai yığıncaq keçirildi; Layihə  Birinci Dünya müharibəsi səbəbindən dayandırıldı və toplanan pul əvəzinə Bələdiyyə Texniki Kolleci üçün kitabların yaradılmasına sərf edildi.

İdeya 1950-ci illərdə yenidən gündəmə gəldi və 1958-ci ilin iyununda hökumət Braytonda bir universitet yaratmaq üçün korporasiya planını təsdiqlədi və yeni nəsil universitetlərdən birincisi olacaqdı. Universitet 1959-cu ildə şirkət kimi yaradılıb və Kral Xartiyası 16 avqust 1961-ci ildə buraxılıb. Böyük Britaniyada İkinci Dünya Müharibəsindən sonra yaradılmış ilk universitet idi. Universitetin təşkili, kampusun tələbələrin fənlərarası öyrənmə mühitindən faydalana biləcəyi institutlara bölündüyünü görərək yeni bir zəmin yaratdı.

## İstinadlar
Avart (mifologiya)

**Avart** () — qədim yunan mifologiyasında personaj.

Avart sonrakı dövrlərə aid ənənəyə görə, Attikanın sonuncu çarı olan əfsanəvi Kodrun nəslindən idi. Onu Kodrun nəslindən olan Deoit və Perikl ilə birlikdə fokeyalılar göndərmişdir, çünki ioniyalılar Fokeya şəhərini yalnız Kodrun nəslinin nümayəndələrinin idarə etdiyi halda öz ittifaqlarına qəbul etmək niyyətində idilər. Bu mifik versiya İoniyanın qərbi Anadolunun məskunlaşmasında Afinanın dominant rolu vurğulamaq üçün nəzərdə tutulmuşdu.

## İstinadlar
Ruben Fleyşer

**Ruben Samuel Fleyşer** ( ) — Nyu-Cersidə yaşayan amerikalı rejissor, film prodüseri, televiziya prodüseri, musiqi videosu rejissoru və kommersiya direktoru. O, daha çox "*[[Zombilənd (film, 2009)|Zombieland]]*" və onun davamı "*[[Zombilənd: İkiqat Atəş|Zombieland: Double Tap]]*" filmlərinin rejissoru kimi tanınır. Bundan əlavə o, "*[[Bacarıqsız oğrular (film, 2011)|Bacarıqsız oğrular]]*", "*[[Qanqsterlər dəstəsi (film, 2013)|Qanqsterlər dəstəsi]]*", "*[[Ançarted (film, 2022)|Ançarted]]*" və "*[[Venom (film)|Venom]]*" filmlərinin də rejissorluğunu etmişdir. Fleşer Cisco, Eurostar, ESPN və Burger King kimi brendlərin televiziya reklamlarının prodüserliyini edib. Bununla yanaşı o, M.I.A., Electric Six, DJ Format və Gold Chains daxil olmaqla bir sıra sənətçilərin musiqi videolarının rejissoru olmuşdur.

## İstinadlar
Avarn (şəhər)

**Avarn** (), həmçinin **Avarni** və **Aparn** () — qədim Misiyada, eyniadlı burunda yerləşən sahil şəhəri. Ksenofont bu yerdən bəhs edərkən qeyd etmişdir ki, Konon Lisandr ilə nişanlanarkən Sparta donanmasının gəmilərini oğurlamış, öz donanmasını yenidən təşkil etmiş və I Evaqorasa sığınmaq üçün qaçmışdı, eyni zamanda Paralı döyüşlərdən xəbər gətirmək üçün Afinaya göndərmişdir.

Onun ərazisi ilkin olaraq Asiya Türkiyəsi, Çardak yaxınlığında yerləşir.

## İstinadlar
Avaskant

**Avaskant** () — b.e. II əsrində yaadığı güman edilən qədim yunan həkimi. O, Luqdunumdan idi. Avaskant bir neçə dəfə Qalen tərəfindən xatırlanır, o, ilanların sancmasına qarşı icad etdiyi antidotu da qoruyub saxlayır. Bu ad Qrutorun kolleksiyasındakı çoxsaylı latınca yazılarında rast gəlinir. Bunlardan beşi, bəzi alimlər tərəfindən Qalenin qeyd etdiyi şəxs ilə eyniləşdirilən Avqustun azad edilmiş köləsinə aiddir. Bununla belə, həmçinin Qalenin bəhs etdiyi Paraklet Avaskantın bu məqalənin mövzusuna istinad edib-etmədiyi kifayət qədər qeyri-müəyyəndir.

## İstinadlar
30 dəqiqə və ya daha az

**30 dəqiqə və ya daha az** (ingiliscə orijinal adı: 30 Minutes or Less) — 2011-ci ildə çəkilmiş Amerika komediya filmi. Filmin rejissoru Ruben Fleischer olmuş, baş rollarda isə Cessi Ayzenberq, Denni Makbrayd, Əziz Ansari və Nik Svardson oynamışdır. O, Columbia Pictures tərəfindən çəkilmiş və Media Rights Capital tərəfindən maliyyələşdirilmişdir.

## Süjet xətti
Nik (Jesse Eisenberg) pizza çatdıran kuryerdir. Təsadüfən bir gün o, iki quldur tərəfindən qaçırılır və 30 dəqiqə ərzində bank soymağa məcbur edilir.

## İstinadlar
Andre Abbal

**Andre Abbal** (; ) — Fransa heykəltaraşı. O, bir neçə müharibə memorialı üzərində işləmişdir. Abbalın atası və babası da heykəltaraş olmuşdular. O, ən çox "*L'Apôtre de la Taille Directe*" kimi tanınan "birbaşa oyma" üsulunun qabaqcıllarından biri kimi tanınır.

## İstinadlar
Nilin axarları

**Nilin axarları** —  Xartum və Əsvan arasında Nil çayının altı axarından ibarət silsilə. Nil çayının ənənəvi nömrələnməsi aşağıdan yuxarıya, Əsvandan Xartuma doğru gedir.

Nubiya birinci və dördüncü axarlar arasında yerləşir (digər mənbələrə görə, birinci və altıncı arasında). Aşağı (1-2 eşik) və Yuxarı olaraq bölünür.

## Geologiya
İkinci, üçüncü və dördüncü axarlar Nubiya dağlarının ərazisində, Nil çayının güclü şəkildə əyildiyi, kursunun istiqamətini dəfələrlə dəyişdirən dağlıq ərazidə yerləşir. Burada çay səhra-ərəb plitəsinin zirzəmisinin kristal süxurlarından keçir. Region seysmik aktivliklə səciyyələnir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* The Cataract Nile and the Great Bend
Bəcəh

**Bəcəh** (; ) — tarixi Nubiya ərazisində, Nil çayı boyunca və Misirin cənubundakı Əsvan mühafəzəsi daxilində ada və arxeoloji sahə. 1902-ci ildə bəndin tikintisi başa çatdıqdan sonra ada Əsvan SES-in su anbarında yerləşir.

## Qədim Misir
Ada əvvəllər Nil çayının birinci axarında yerləşirdi və onun istehkamı qədim Yuxarı Misir və Nubiyaya çıxışa nəzarəti təmin edirdi. File və Agilkiya adalarına, eləcə də onların su anbarındakı qədim arxeoloji sahələrinə yaxın yerdə yerləşən ada Ümumdünya İrsi siyahısına əlavə edilmişdir.

Bəcəh adası qədim misirlilər üçün müqəddəs sayılırdı. Onlar inanırdılar ki, Osiris bu adada dəfn edilib və onun üzərində dayanan məbəd Abaton (yunanca "ayaqsız yer") kimi tanınırdı, çünki oraya yalnız kahinlərin ayaq basmasına icazə verilirdi. Məbəd həm Seneka, həm də Lukan tərəfindən qeyd edilmişdir.

B.e. III əsrin ortalarında və ya axırlarında Kuş çarı Talaxidamaninin səfirliyi hədiyyələrlə Abatonu ziyarət etmişdir.

## İstinadlar
Qanqsterlər dəstəsi (film, 2013)

**Kriminal qrup** (ingiliscə orijinal adı: Gangster Squad) — 2013-cü ildə Beall Will tərəfindən süjeti yazılmış və rejissoru Ruben Fleischer olan amerikan döyüş cinayət filmi. Filmdə baş rollarda Coş Brolin, Rayan Qoslinq, Şon Penn, Nik Nolte, Emma Stoun, Entoni Makki, Covanni Ribisi, Maykl Penya və Robert Patrik çəkilib.

Film real hadisələrə əsaslanır və onun ümumi hekayəsi 1940-50-ci illərdə Los-Anceles Polis Departamentinin əməkdaşları və detektivləri tərəfindən şəhəri Mikki Koen və onun dəstəsinin törədə biləcəyi təhlükələrdən hifz etmək üçün yaradılan “Qanqsterlər dəstəsi (Gangster Squad) qrupu” adlı qrupun başına gələn hadisələrə əsaslanır. Filmin ilkin olaraq 7 sentyabr 2012-ci ildə nümayişi nəzərdə tutulmuşdu, lakin 2012-ci ildəki Aurora çəkilişinə görə, Warner Bros Pictures tərəfindən buraxılış tarixi 11 yanvar 2013-cü ilə dəyişdirilmişdir.

## İstinadlar
İsrail HHQ-ın aerobatika eskadronu

**İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin Aerobatika Eskadronu** 1973-cü ildə yaradılmışdır. 2010-cu ilə qədər Fouga CM.170 Magister təyyarələrindən istifadə olunurdu. Hal-hazırda isə Beechcraft T-6 Texan II təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələr ağ tüstü generatorları ilə təchiz olunub. 

## İstinadlar
Yupiter (aerobatika eskadronu)

**Yupiter Aerobatika Komandası** (YAK) () İndoneziya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün 6 ədəd KAI KT-1 Woongbi təyyarəsi istifadə olunur. Təyyarələr ağ və qırmızı rənglərə boyanmışdır. Təyyarələr ağ tüstü generatorları ilə təchiz olunub.

## Tarixi
1996-cı ildə BAE Systems Hawk təyyarələri istifadə edən ilk komanda yaradılmışdır. Komandanın ilk uçuşu 1997-ci il 23 sentyabrda baş tutmuşdur. 2001-ci ildə Elang Biru eskadronu ilə birləşdi və Mavi Yupiter adlanmağa başladı. 90-cı illərdə baş verən iqtisadi böhrana görə həmin komanda da ləğv olundu.

2008-ci ildə Yupiter Aerobatika Komandası yenidən quruldu və ilk ictimai uçuş noyabr ayında baş tutdu. 2 illik fasilədən sonra 2010-cu ildə komanda Roulettes eskadronu ilə birgə təlimlərə başladı. 2011-ci ildə YAK heyəti altı təyyarəyə qədər artırıldı və İndoneziya bayrağının rənglərinə uyğun olaraq yeni qırmızı-ağ dizayn aldı. Yeni altı təyyarədən ibarət kompozisiyasının ilk nümayişi 16 mart 2011-ci ildə baş tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Orlik (aerobatika eskadronu)

**Orlik Akrobatika Komandası** ( Polşa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün PZL-130 Orlik təyyarələri istifadə olunur. Komanda elə bu təyyarənin şərəfinə adlandırılmışdır. İlk icitmai aviaşou 15 aprel 1998 tarixində baş tutmuşdur.  

## İstinadlar
Sifətə eyakulyasiya

**Sifətə eyakulyasiya**, **üzə eyakulyasiya**, **sifətə tökmə**, **üzə tökmə**, **sifətə boşalma**, **üzə boşalma** — Seks əsnasında, yaxud da cinsi əlaqənin sonunda kişinin cinsiyyət orqanının bir və ya bir neçə cinsi partnyorunun üzünə boşaltması seksual aktına verilən addır. Bir növ cinsi yaxınlıq olmadan həyata keçirilən cinsi əlaqə, yəni seks növü hesab olunur. Ümumiyyətlə; anal seks, oral seks, masturbasiya və ya vaginal cinsi əlaqənin sonunda həyata keçirilən cinsi aktdır. Müasir pornoqrafik filmlərdə və pornoqrafik seriallarda sifətə eyakulyasiya səhnələri müntəzəm olaraq final səhnələri kimi istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Cum shot

## İstinadlar
Lima Lima (aerobatika eskadronu)

**Lima Lima Uçuş Komandası** () ABŞ-nin İllinoys ştatında bazalaşan mülki aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün 6 ədəd Beechcraft T-34 Mentor təyyarəsinin daha güclü mühərrikə məxsus versiyasını istifadə olunur. T-34 təyyarələri hərbi aerobatika komandalarında istifadə olunan təyyarələrdən daha aşağı sürətə sahib olduğuna görə şou zamanı "ölü vaxt" olmur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yaşıl Marş (aerobatika eskadronu)

**Yaşıl Marş** (Marche Verte) Mərakeş Kran Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus və Morokkonun rəsmi aerobatika eskadronudur. 1975-ci ildə baş vermiş "Green March" şərəfinə adlandırılmışdır. Komanda 1988-ci ildə yaradılıb. İlk komanda yalnız 2 təyyarədən ibarət idi. Hal-hazırda uçuşlar üçün 7 ədəd Mudry CAP 230 təyyarəsi istifadə olunur. Komandanın nəqliyyat təyyarəsi CASA/IPTN CN-235-dir.

## İstinadlar
The Statler Brothers

**The Statler Brothers** — ABŞ musiqi qrupu. Kvartet 1955-ci ildə yerli səhnədə çıxış edərkən yaradılıb. 1964-72-ci illərdə onlar Conni Keş üçün əsas və ehtiyat ifaçılar kimi oxuyublar.

Əvvəlcə yerli kilsələrdə "Cənubi müjdə" musiqisini ifa edən qrup özlərini "Dörd Ulduzlu Kvartet", daha sonra isə "Krallar" kimi təqdim edirdi. 1963-cü ildə "The Kingsmen" adlı qaraj rok qrupunun "Louie, Louie" mahnısı məşhurlaşdıqda qrup özlərini "[he Statler Brothers" adlandırmaq qərarını verdi. Adına baxmayaraq, qrupun yalnız iki üzvü (Don və Harold Reid) əsl qardaş idi və heç bir üzvdə Statler soyadı yox idi. Qrup əslində özlərini otel otağında gördükləri üz toxumasının markasına görə adlandırdılar (daha sonra özlərini asanlıqla "Kleenex Brothers" adlandırılaraq lağ edilə bilinəcəyindən xəbərdar idilər). Don Reid aparıcı ifaçı, Harold Reid - Donun böyük qardaşı, bass oxudu; Phil Balsley bariton çaldı və Lew DeWitt tenor oxudu. O həm də 1982-ci ildə Cimmi Fortune tərəfindən səhhətindəki problemə görə dəyişdirilməzdən əvvəl gitaraçı idi.

Qrupun üslubu onların tarixi kökləri ilə sıx bağlı idi. "Biz tarixi harmoniyalarını götürdük və onları ölkə musiqisiylə birləşdirdik." - Harold Ridd
Onların albomlarının əksəriyyətində minimum bir xalq mahnısı var və onlar yalnız İncildən sitatlardan ibarət olan bir neçə mahnı istehsal ediblər. Onlar həmçinin musiqilərinə təsir edən "The Blackwood Brothers"-a hörmət mahnısı yazdılar. "We Got Paid by Cash" mahnısı Statler Qardaşları tərəfindən onları kəşf edən və onlara mentorluq edən Conni Keşin şərəfinə yazılmışdır.

## Mükafatlar
1972 - Ən yaxşı vokal qrupu

1977 - Ən yaxşı vokal qrupu

2016 - "Cliffie Stone Pioneer" mükafatı

1972 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1973 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1974 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1975 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1976 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1977 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1979 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1980 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1984 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

## İstinadlar
Caner Topçu

**Caner Topçu** (25 iyun 1997, İstanbul) Türk aktyordur.

## Həyatı
Əslən Kastamonulu olan Caner Topçu, 25 iyun 1997 tarixində İstanbulda anadan olub. İbtidai təhsilini və orta təhsilini İstanbulda tamamladı. Daha sonra isə özündə aktyorluq bacarığını kəşf etdi və Harun Özer Teatr təhsili və Fulya Filazi aktyorluq təhsilini aldı. Ağ Cəhənnəm, Diqqət İnternet Var, Sarıqamış və İnamdan Zəfərə kimi bir çox teatr oyununda rol aldı. 2015-ci ildə Savadsızlar adlı kinoteatr filmində Rəcəb obrazı ilə kameraların qarşısına keçdi. Hal-hazırda isə Eşit məni serialında Qanad obrazı ilə hamının sevimlisi olmuşdur.https://www.sabah.com.tr/yasam/caner-topcu-kimdir-kac-yasinda-ve-hangi-dizilerde-oynadi-duy-beni-dizisinin-kanati-caner-topcunun-hayati-6066743

## Filmoqrafiya
;**Televiziya**
* Nəzarət- Caner (2019, Show TV)
* Barbaroslar: Akdenizin Qılıncı (2021-2022, TRT 1)
* Eşit məni- Qanad (2022, Star TV)

;
;**Kinoteatr**
* Savadsızlar- Rəcəb (2015)
* Universal dövr: Həyat ağacına səyahət- Ömər Əli (2018)
* Universal dövr: Zamanda səyahət- Ömər əli (2019)

**Digital Platform**
* Heç- Dəniz (2021,BluTv)
Nəzərəlikəndi (Nəmin)

**Nəzərəlikəndi** () — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 11 nəfər yaşayır (6 ailə).

## İstinadlar
Taybad Abbasabad Kompleksi

**Abbasabad Kompleksi** () — Teymurilər və Qacarlar dövrünə aid saray kompleksi. Bu kompleks Taybaddan 34 kilometr şimalda yerləşir.

## İstinadlar
Abbas ağa

**Abbas bin Əbdürrəzzaq** () və ya sadəcə **Abbas ağa** () — Osmanlı sultanı IV Mehmet dövründə Topqapı sarayında qızlar ağası.

## Həyatı
Abbas ağa Tuxan Xədicə Sultanın başağası idi və Müslih ağanın vəfatı ilə 9 aprel 1668-ci ildə qızlar ağalığına təyin edilmişdir. O, 16 iyul 1671-ci ildə işdən çıxarılaraq Misirə göndərilmişdir. Abbas ağa Misirdə vəfat etmişdir. O, qəbri Qahirədə İmam Şafii türbəsinin yaxınlığındadır.

## İstinadlar
Fərhad Abbas

**Fərhad Abbas** () () — Əlcəzair siyasətçisi, ölkənin müstəqilliyi uğrunda mübarizənin liderlərindən biri. O, mülayim milliyətçi fikirlərə sahib idi.

## Həyatı
Fərhad Abbas 24 avqust 1899-cu ildə Fransanın bir hissəsi olan Əlcəzairin Tahir şəhərində anadan olmuşdur. O, Sətifdə əczaçı olaraq çalışırdı. Abbas 1938-ci ildə Əlcəzair Xalq İttifaqını təsis etmişdir. O, 1943-cü ildə "Əlcəzair xalqının manifesti"ni yayımlamış və Əlcəzair Bəyannaməsinin Demokratik Birlik Partiyasını təsis etmişdir. Abbas İkinci Təsis Məclisi, daha sonra 1948-ci ildə Əlcəzair Məclisinin üzvü olmuşdur. O, iğtişaşlar başlayandan sonra ölkəni tərk etmiş və Misirə getmişdir. Abbas 1958-ci ildə Qahirədə yaradılmış "Əlcəzair Müvəqqəti Hökuməti"nin rəhbəri olmuşdur. O, 1961-ci ilin avqustunda Milli Qurtuluş Cəbhəsində çoxluğun sosialist meyllərinə qarşı olduğu üçün sədrlikdən uzaqlaşdırılmış, əvəzinə Benyusif Benxedda vəzifəyə gəlmişdir. Abbas Sətif təmsilçisi kimi Əlcəzair Millət Şurasına millət vəkili olaraq daxil olduqdan sonra parlamentin sədri seçilmişdir, lakin Əhməd ben Bella hökumətinin radikalizmini dəstəkləmədiyi üçün 1963-cü ilin avqustunda istefa vermişdir. O, az sonra Milli Azadlıq Cəbhəsindən xaric edilmişdir. Abbas 1964-cü ildə həbs edilmiş, 1965-ci ildə buraxılmışdır. O, 23 dekabr 1985-ci ildə Əlcəzair şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Новейшая история арабских стран Африки, 1917—1985 / М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1990 — С.217 — 227
* Советская историческая энциклопедия / М.Советская энциклопедия, 1961 — С.27
* Африка. Энциклопедический справочник Т.1 А-К / Гл.ред. А.Громыко — М.Советская энциклопедия , 1986 — С.210
* Большая советская энциклопедия т.1 М.1970 — С.13
* Ежегодник БСЭ. 1958 / М. 1958 — С. 623 (биографическая справка)

## Xarici keçidlər
* 
* История Алжира середины XX века в энциклопедии «Кругосвет»
Əlcəzair Milli Xalq Məclisi

**Milli Xalq Məclisi** (, ) — Əlcəzair parlamentinin aşağı palatası.

## Struktur
Milli Xalq Məclisi birbaşa xalq tərəfindən seçilən 462 üzvdən ibarətdir. 462 yerdən 8-i xaricdə yaşayan əlcəzairlilər üçün ayrılmışdır. Xalq Məclisinin üzvləri çoxmandatlı seçki dairələri üzrə proporsional nümayəndəlik yolu ilə birbaşa beş il müddətinə seçilirlər. Bu quruma son seçkilər Məclisə seçilmək üçün yaş tələbi 28-dir.

Əlcəzairdə vilayətlər adlanan 48 rayon və 4 xarici seçki dairəsi var.

## İstinadlar
Əlcəzair Millət Şurası

**Millət Şurası** (, ) — Əlcəzair parlamentinin yuxarı palatası. Bu, 2/3-ü dolayı yolla seçilən, 1/3-i isə prezident tərəfindən təyin olunan 144 üzvdən ibarətdir.

## Tərkibi
Millət Şurası 144 üzvdən ibarətdir, bunlardan:

* 96-sı dolayı səsvermə yolu ilə seçilir;
* 48-i Əlcəzair Prezidenti tərəfindən təyin edilir.

## Seçkilər
Əlcəzairin inzibati bölmələrinin sayına uyğun gələn 48 iki yerlik seçki dairəsi (hər dairəyə iki mandat) malikdir. Seçkilər xalq məclisləri tərəfindən seçilənlərdən (təxminən 15 min üzv) ibarət seçicilər kollektivi tərəfindən iki turda səs çoxluğu ilə keçirilir. Millət Şurasına namizədin yaşı qırxdan az olmamalıdır. Səlahiyyət müddəti altı ildir. Şura hər il yarım yenilənir.

## İstinadlar
Əlcəzair xalqının manifesti

"***Əlcəzair xalqının manifesti***" — 10 fevral 1943-cü ildə Fərhad Abbas tərəfindən yayımlanmış, "Əlcəzair milləti" üçün yeni statusun verilməsini tələb edən və 28 seçilmiş müsəlman səlahiyyətlisi tərəfindən imzalanmış manifest.

Manifest müstəmləkəçiliyi pisləyir və Əlcəzair xalqının özünü idarə etmək hüququnu təsdiq edir. Burada irqindən və dinindən asılı olmayaraq bütün insanların azadlıq və bərabərliyinə təminat verən konstitusiya layihəsinin hazırlanmasını, ərəb dilinin fransız dili ilə eyni statusa malik rəsmi dil kimi tanınmasını, kilsə ilə dövlətin ayrılması ilə dini etiqad azadlığı tələb edilir. Manifestin əlavə hissəsi müharibənin sonunda Əlcəzair Məclisinin yaradılmasını tələb edir.

Mətn həm Məssali Hacının, həm də Fərhad Abbasın davamçılarının nailiyyətlərini təcəssüm etdirir. Bu, Bencamin Storanın ifadəsinə görə, Əlcəzair xalqının siyasi əksəriyyətini müəyyən edir.

## İstinadlar
Fəlsəfənin yoxsulluğu

"**Fəlsəfənin yoxsulluğu. M. Prudonun "Yoxsulluq fəlsəfəsi"nə cavab**" () — Karl Marksın əsəri.

## Tarixi
Əsər 1847-ci ilin əvvəlində Pyer-Jozef Prudonun "İqtisadi ziddiyyətlər sistemi və ya yoxsulluğun fəlsəfəsi" *([[:pt:Sistema de contradições econômicas|Système des contraditions économiques ou Philosophie de la misère]], 1847)* kitabının tənqidi kimi yazılmışdır.

İyulun əvvəlində Parisdə Frank və Brüsseldə Foqler tərəfindən fransız dilində nəşr edilmişdir. Marksın sağlığında əsər yenidən çap olunmamışdır. İlk dəfə 1885-ci ildə Ştutqartda alman dilində nəşr edilmişdir. 1848-ci ildə "Fəlsəfənin yoxsulluğu"nu Rusiyaya idxal etmək üçün senzuradan icazə alınmışdır. Essenin mövzusu olan senzura Rusiyaya şamil edilməmişdir və "kifayət qədər mücərrəd fərziyyələri" təmsil edirdi.

Marksın ilk çap əsəridir ki, burada o, Prudonu tənqid formasında öz iqtisadi təliminin başlanğıc nöqtələrini və eyni zamanda, onun və F. Engelsin yaratdığı tarixi materialist idrakının əsaslarını göstərmişdir. Marks əsərində ilk dəfə olaraq məhsuldar qüvvələrlə istehsal münasibətləri arasındakı əlaqəni birbaşa formalaşdırır; ictimai istehsal münasibətlərinin nəzəri ifadəsi, abstraksiya kimi iqtisadi kateqoriyaların materialist izahını verir. Marks gələcək izafi dəyər nəzəriyyəsi üçün ilkin şərtlər yaradır. Marks kitabı haqqında yazırdı:

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Маркс К. Нищета философии // Маркс, К., Энгельс, Ф. Собр. соч. В 55-и т. Т. 4. — М., 1955. — С. 65–185.
* Маркс К. Письмо П. В. Анненкову, 28 дек. 1846 г., там же, т. 27
* Маркс К. О Прудоне: Письмо И. Б. Швейцеру // Маркс, К., Энгельс, Ф. Собр. соч. В 55-и т. Т. 16. — М., 1960. — С. 24–31.
* Маркс К. О "Нищете философии", там же, т. 19
* *Энгельс Ф.* Письмо В. И. Засулич, 6 марта 1884 г., там же, т. 36
* *Энгельс Ф.* Маркс и Родбертус. Предисл. к 1-му нем. изд. работы К. Маркса "Нищета философии", там же, т. 21
* Ленин В. И. Полн. собр. соч., 5 изд. (см. Справочный том, ч. 2, С. 344)
* Розенберг Д. И. Очерки развития экономического учения Маркса и Энгельса в сороковые годы XIX века, М., 1954, С. 220–238

## Xarici keçidlər
* 
*