open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bocutsu

— taxta çubuqdan istifadə etməklə həyata keçirilən yapon döyüş sənətidir ( Bo — "çubuq", "əsa";  cutsu — "sənət", "texnika").

Çubuq dedikdə ən çox bo nəzərdə tutulur.

Hal-hazırda bocutsu adətən ya Okinava *kobudosu*, ya da yapon *koryu budo* ilə əlaqələndirilir. Yapon bocutsu klassik döyüş təliminin əsas elementlərindən biridir.

İtmə, yellənmə və vurma üsulları çox vaxt boş əl hərəkətlərinə bənzəyir, fəlsəfəyə əsasən, bo sadəcə "əsalarının uzadılmasıdır".

## İstinadlar
Əmək Qəhrəmanı (Şimali Koreya)

**Əmək Qəhrəmanı** — Şimali Koreyanın fəxri adı və mükafatı.

## Xüsusiyyətləri
Əmək Qəhrəmanı Şimali Koreyanın ən yüksək fəxri adıdır. Əgər kimsə iki dəfə bu mükafata layiq görülürsə, o, "İkiqat Əmək Qəhrəmanı" hesab olunur. (2중 로력영웅).

## Tarix
Əmək Qəhrəmanı, 1950-ci ilin yayında təsis edilməli idi, lakin Koreya müharibəsinin başlanması planları dayandırdı. Yalnız müharibə 38-ci şimal paraleli boyunca dalana dirənəndə hökumətin diqqətini mükafatlandırma sisteminə cəmləməyə vaxtı olmuşdur. Əmək Qəhrəmanı 1951-ci il iyulun 17-də elan edilmiş və ölkənin ən yüksək mülki mükafatı olmuşdur. Bu titul onun sovet ekvivalentinə, Sosialist Əməyi Qəhrəmanına əsaslanır. Əvvəlcə Koreyanın *Choson* (조선 sözündən istifadə edərək Koreyanın Əmək Qəhrəmanı kimi elan edildi). Həmçinin çox uşaq dünyaya gətirən analara verilir.

## Həmçinin bax
* Şimali Koreya
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

## İstinadlar
Arvad kimi

**Arvad kimi** — rejissor Ceyms Berd tərəfindən çəkilmiş Amerika elmi-fantastika triller filmidir. Filmdə əsas rolları Conatan Ris Meyers və Yelena Kampuris ifa etmişdirlər. Filmin çəkilişləri Kanadanın Vankuver şəhərində aparılmışdır.

## Rollarda

* Conatan Ris Meyers — Uilyam Berdell rolunda
* Yelena Kampuris — Meredit rolunda
* Doron Bell — agent Cek Doerksen rolunda
* Aqam Darşi — Luiza rolunda
* Sara Sampayo — Vendi rolunda
* Aliks Villaret — Lidi rolunda
* Fletçer Donovan — Kin Morrison rolunda
* Lana — Holli rolunda
* Stiven Lobo — Marion Venner rolunda

## Buraxılış

Film 12 avqust 2022-ci ildə tələb əsasında və rəqəmsal olaraq seçilmiş kinoteatrlarda nümayiş olunmuşdur. 2023-cü ilin dekabr ayından etibarən Netflix platformasında yerləşdirilmişdir.

## Rəylər

Rotten Tomatoes saytında, film 8 rəy əsasında yalnız 13% "təzə" reytinqlə mənfi rəylər almışdır.

Blu-ray.com saytında Brayn Orndorff filmi 5 ulduzdan 3,5 ulduzla qiymətləndirmişdir.

## İstinadlar
Sürət həddi (film, 2017)

**Sürət həddi** və ya **Overdrayv** () — Rejissor Antonio Neqretin çəkdiyi fransız döyüş filmidir. Filmin süjet xətti maşın oğurluğu ilə məşğul olan iki macəraçı qardaşın Fransanın Marsel şəhərinə gəlməsi və burada böyük bir cinayətkar şəbəkənin qəddar lideri ilə görüşündən və bundan sonrakı hadisələrdən bəhs edir. Filmin baş rollarında Skut İstvud və Freddi Torp çəkilmişdirlər. Filmin Rusiyada premyerası 20 iyul 2017-ci ildə baş tutmuşdur.

## Süjet xətti

Peşəkar şəkildə həyata keçirdikləri avtomobil oğurluqları ilə bütün Avropanın cinayət aləminə səs salmış Endru və Qarrett Foster qardaşları, Fransanın cənubundakı son oğurluqları zamanı işləri korlayırlar. Belə ki, mafiya başçısı Cakomo Moryerin Bugattisini oğurlamağa cəhd etdikləri zaman yaxalanırlar. Moryer, sağ qalmaları üçün onların qarşısına bir şərt qoyur — ən böyük rəqibi olan Maks Klempin çox dəyərli Ferrari 250 GTO markalı avtomobilini oğrulamalıdırlar və bunun üçün onların sadəcə olaraq 1 həftə vaxtları vardır.

## Rollarda

* Skott İstvud — *Endru Foster*
* Freddi Torp — *Qarrett Foster*
* Ana de Armas — *Stefani*
* Qaya Vays — *Devin*
* Klemens Şik — *Maks Klemp*
* Simon Abkaryan — *Cakomo Moryer*
* Musa Maaskri — *Pənahi*
* Kaaris — *Frenk*

Filmdə Mettyu Qud, Aleks Pettifer, Qarrett Hedlund, Ceymi Bell, Ben Barns, Karl Urban, Sem Klaflin və Emiliya Klark da rol almışdırlar.

## Tənqid və rəylər

The Hollywood Reporter bu filmi formal (şablon) və axmaq, lakin xoşbəxtlikdən tamamilə uzaq olmayan bir parodiya kimi qiymətləndirmişdir.  Tənqidçi Anna Kuzminanın fikrincə, “Sürət həddi” filmi “günəş, dəniz və zərif, nadir avtomobillər haqqında olan parlaq döyüş filmi”ndən başqa bir şey deyildir.

## İstinadlar
İmamzadə Kamal türbəsi (Ziyaabad)

** İmamzadə Kamal türbəsi** — İran Azərbaycanının Qəzvin ostanının Takistan şəhristanının Ziyaabad şəhərinin Yamçı məhəlləsində yerləşən türbə və məscid.

## Tarix
Yazılara və yerli əhaliyə görə bu yer şiə müsəlmanların yeddinci imamı Musa Kazımın oğlu Kamalın türbəsidir və onun möhkəm memarlığını və kərpic hörməsinə göstərilən qayğını nəzərə alaraq belə qənaətə gəlmək olar ki, çox binanın tikintisi zamanı ona hörmət və diqqət göstərilmişdir. İmamzadənin daş kitabəsinə görə bu tikili 1456-ci ildə Qaraqoyunlular dövründə tikilmişdir. Bu binaya hələ də bölgə əhalisi tərəfindən böyük hörmət və diqqət göstərilir.

## Memarlığı
Məqbərə binası üç hissədən ibarətdir və onun əlavə iki hissəsi tamamilə yenidir və heç bir bədii dəyəri yoxdur. Binanın daxili forması da altıbucaqlıdır və doğranmışdır. Türbənin günbəzi iki qatlı damar tiplidir.
Bu İmamzadənin binası altıbucaqlı, qayalı konusvari günbəzli, tamamilə kərpicdən tikilmiş binadır. Bu binanın hər tərəfinin uzunluğu 95,3 metrdir. Binanın günbəzi iki hissədən ibarət altıbucaqlı əsas üzərində qurulub. Günbəzin aşağı hissəsi hündürlüyü təxminən 1,40 metr olan silindrdir və onun ətrafında bina gövdəsinin altıbucaqlı kənarlarına qədər çox kiçik bir məsafə var. Bu silindrik gövdənin axırıncı cərgəsində dişli şəkildə bir sıra kərpic işləri aparılır və sonra qeyd olunan dövrə qaya düzülür. Binanın bütün hissələrinin, xüsusən də günbəzinin kərpic hörgüləri son dərəcə sadədir, lakin eyni zamanda tam dəqiqliklə aparılır.
Türbənin daxili hissəsinin planı da altıbucaqlıdır və onun hər bir sütununda tağ ucaldılmış, tağların və onların arasındakı işlərin köməyi ilə günbəzin qurulması üçün dairəvi bünövrə yaradılmışdır. Ziyarətgahın içərisində göy, yaşıl və çəhrayı rənglərdə vaza və çiçəklər şəklində oymalar var. İmamzadənin giriş qapısında daş kitabə var ki, onun mətni belədir: * İmamzadə Kamal ibn Həzrət İmam Musa Kazimə salam olsun; Bəsai Xidir ibn Babahaci fi şəhr-i sənnə... *
Türbə 17 dekabr 1998-ci ildə 2179 qeydiyyat nömrəsi ilə İranın milli əsərlərindən siyahısında qeydə alınmışdır.

## Qalereya


امامزاده کمال.jpg
غروب امامزاده کمال.jpg
Imamzadeh Kamal2021 6.jpg
امامزاده کمال (cropped).jpg
Imamzadeh Kamal2021 4.jpg
Imamzadeh Kamal2021 3.jpg


## İstinadlar
Hacı Səfərəli məscidi (Təbriz)

** Hacı Səfərəli məscidi ** — İran Azərbaycanının Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanının Təbriz şəhərində yerləşən məscid.

## Tarixi
Bina Səfəvilər dövründə tikilsə də Qacarlar çağında Təbrizin tacirlərindən olmuş Hacı Səfərəli Xoyi tərəfindən təmir edilərək yenidən qurulmuşdur; ona görə də məscid eramıza qədər həmin şəxsin adını daşıyır.

## Memarlığı
Məscidin damı uzun bir güzbəz ilə örtülmüşdür. Həmin günbəz göy və mavi kaşılar ilə bəzədilmiş olsa da zamanımızda onun bəzəklərinin bir hissəsi və həmçinin günbəzin üst hissəsi dağıdılmışdır. Bu məscidin binası ən yüksək səviyyədə simmetriya və möhkəmliklə tikilib elə bundan asılı olaraq 1871-ci ilin selində məscidin yarı hissəsinə qədər dolsa da zədələnməmişdir.

## Qalereya


Haj Safar Ali Mousqe - by Melmasi - 0006.jpg
Haj Safarali mosque 001.JPG
Haj Safarali mosque 002.JPG
Haj Safarali mosque 003.JPG


## İstinadlar
Vaqif Feyzullayev

**Vaqif Səxavət oğlu Feyzullayev** — azərbaycanlı güləş məşqçisi.

## Fəaliyyəti
Vaqif Feyzullayev uzun illərdir Respublika Olimpiya İdman Liseyində (ROİL) güləş məşqçisi olaraq çalışır. 2008-ci ildə "Tərəqqi" medalı, 2015-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu, 2016-cı ildə isə "əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" fəxri adı ilə təltif edilib.

## Yetirmələri
* Vitali Rəhimov — Avropa çempionu.
* Həsən Əliyev — Dünya və Avropa çempionu.
* Eldəniz Əzizli — 4 qat Dünya və 2 qat Avropa çempionu.
* Taleh Məmmədov — Dünya Çempionatının bürünc, Avropa Çempionatının 3 qat gümüş medalçısı.
* Murad Bazarov — Avropa Çempionatının bürünc medalçısı.
* Həsrət Cəfərov — Olimpiya Oyunlarının bürünc medalçısı, 2 qat Avropa çempionu.
* Nihat Məmmədli — Dünya və Avropa çempionu.

## İstinadlar
Böyük şahmat taxtası

**“Böyük şahmat taxtası: Amerikanın hökmranlığı və onun geostrateji imperativləri”** () — Zbiqnev Bzezinskinin 1997-ci ildə yazdığı ən məşhur kitabı.

## Məzmunu
Kitab ABŞ-ın geosiyasi gücü və bu gücün XXI əsrdə həyata keçirilə biləcəyi strategiyaları əks etdirir. Bjezinski əsas diqqətini ABŞ-ın Avrasiya ilə bağlı geosiyasi strategiyasına yönəldir. Bjezinski hesab edir ki, Avrasiya qitəsində üstünlük faktiki olaraq bütün dünyada üstünlük deməkdir və ABŞ-ın ən mühüm strateji məqsədi Mərkəzi Asiya və postsovet məkanında (ilk növbədə, məkanda ən böyük sahəni tutan Rusiyada) öz təsirini genişləndirməkdir. Bjezinski həmçinin ABŞ-ın beynəlxalq maliyyə institutlarında (BVF, Dünya Bankı) dominantlığını qeyd edir .

Müəllif Rusiyadan geosiyasi revanş alınmasının zəruriliyindən danışır, lakin qeyd edir ki, indi bu, ABŞ-ın xarici siyasətinin əsas istiqaməti deyil. Müəllif Rusiyanı “qara dəlik” adlandırır və o zamankı elitanın müqavimət göstərə bilməməsi və suveren siyasət yeritməni nəzərdə tutur. Gələcək qüvvələrin bölgüsündən danışaraq, o , Ukraynanı Rusiya İmperiyasının sonuncu dayağı hesab edir. Müəllifin fikrincə, yalnız Ukraynanın Rusiya Federasiyasından qəti şəkildə uzaqlaşması və orada qərbyönlü siyasi elitanın yaradılması ABŞ-a imkan verəcəkdir ki, yeganə “dünya” imperiyası dövlətini qoruyub möhkəmləndirsin, çünki Bjezinskinin hesab etdiyi kimi, Ukraynasız Rusiya Avrasiya imperiyası ola bilməyəcək . Bununla belə, əgər Rusiya demokratik islahatlar apararsa, o zaman Avropa İttifaqına və NATO-ya buraxılmalıdır, çünki Rusiyanın bu strukturlara buraxılmaması xərcləri “xüsusi yol” ideyasının yaranmasına səbəb olacaq. 

Müəllif bəzi dövlətlərə geosiyasi mərkəzlər kimi baxır - onların gücü mühüm məkanda yerləşmələrindən qaynaqlanır. Həmin ölkələrə aiddir: Ukrayna, Azərbaycan, Cənubi Koreya, Türkiyə və İran. Bjezinski NATO-nun Şərqə genişlənməsi ideyasını dəstəkləyir.

Bjezinski müasir anqlo-sakson geosiyasətinin banisi Makkinderin davamçısıdır, yəni siyasətə dəniz sivilizasiyası (ABŞ, Böyük Britaniya) ilə quru sivilizasiyası arasındakı qarşıdurma nöqteyi-nəzərindən yanaşır (bax: Hartland) .

2001-ci il teraktlarından sonra ABŞ-ın xarici siyasətinə yanaşma bir qədər dəyişdi və Bjezinskinin "Seçim. Dünya ağalığı və ya qlobal liderlik" kitabında daha ətraflı təsvir edildi.

## İstinadlar
İtirilmiş Z şəhəri

**İtirilmiş Z şəhəri** () — Devid Qrannın eyniadlı kitabı əsasında rejissor Ceyms Qrey tərəfindən çəkilmiş 2016-cı il istehsalı olan ABŞ tarixi macəra dram filmidir. Kitab isə öz növbəsində, Amazon meşələrində qədim itirilmiş şəhəri axtaran britaniyalı tədqiqatçı olan Persi Fosettin real həyat hekayəsinə əsaslanır. Filmdə baş rolları Çarli Hannem, Tom Holland, Robert Pattinson və Sienna Miller ifa etmişdirlər. Filmin premyerası 15 oktyabr 2016-cı ildə Nyu York Film Festivalında baş tutmuşdur. 27 aprel 2017-ci ildə isə film Rusiyada nümayiş etdirilmişdir.

## Rollarda

* Çarli Hannem — *[[Persi Fosett]]*
* Tom Holland — *Cek Fosett*
* Robert Pattinson — *Henri Kostin*
* Sienna Miller — *Nina Fosett*
* Anqus Makfadyen — Ceyms Mürrey
* Deniel Hattlistoun — *Breyin Fosett*
* Edvard Eşli — *Artur Menli*
* Yan Makdermid — *ser Corc Qoldi*
* Franko Nero — *baron de Qondoriz*
* Harri Mellinq — *Uilyam Berkley*
* Elena Solovey — *madam Kumel*

## Rəylər

Film kino tənqidçilərindən əsasən müsbət rəylər almışdır. Rotten Tomatoes saytında filmə tənqidçilərdən gəlmiş 213 rəyə əsasən film 87% dərəcəyə malik olmuşdur. Filmin orta reytinqi isə 7,3/10 təşkil etmişdir. Metacritic saytında isə film 44 rəy əsasında 100 baldan 78 bal yığa bilmiş və bu "ümumiyyətlə əlverişli rəylər" deməkdir.

## İstinadlar
Aşıq Xanış Pirbəxtikəm

**Aşıq Xanış Pirbəxtikəm** (*Xanış Xeyrulla oğlu Zahidov*; 1932, Nabur, Şamaxı rayonu, (hal hazırda Qobustan rayonu) — avqust, 2010) — Azərbaycanın el aşığı, Şirvan aşıq məktəbinin nümayəndəsi, el şairi.

Nabur kəndində Aşıq Xanış tərəfindən yaradılmış “Sazçı qızlar” ansamblı Bakı şəhərində keçirilən müsabiqələrin iştirakçısı olmuşdu.

## Əsərləri

* 10-dək dastanın, 400-dən artıq şeir.
* "Məhəbbətin qüdrəti" mahnısı.
* “Sözüm-sazım, ömrüm mənim” şeirlər kitabı.

## İstinadlar
Rəy aqreqatoru

**Rəy aqreqatoru** və ya **icmal aqreqatoru** — məhsul və xidmətlər (filmlər, kitablar, video oyunlar, proqram təminatı, kompüter avadanlıqları və avtomobillər kimi) ilə əlaqədar olan rəyləri yığan bir sistemdir. Bu sistem verilmiş rəyləri bir yerə cəmləyir və istifadəçilərin verdikləri rəylərə baxa bildikləri veb-saytı dəstəkləmək, istehlakçıların meylləri haqqında məlumatları üçüncü tərəflərə satmaq və yaxud şirkətlərin öz həqiqi və potensial müştəriləri haqqında məlumatlar əldə edə bilməsi üçün verilənlər bazası yaratmaq kimi məqsədlər üçün istifadə edilir. Sistem istifadəçilərinə bir məhsula aid verilmiş müxtəlif rəyləri asanlıqla müqayisə etməyə imkan yaradır. Belə sistemlərin əksəriyyəti müəyyən bir məhsul haqqında verilmiş müxtəlif rəylərə ədədi dəyərlər verir və məhsulun təxmini orta qiymətləndirilməsi üçün bu məlumatlardan istifadə edirlər.

Rəy aqreqatoru saytları satışı baha olan videooyunlar kimi müəyyən kateqoriyalarda, rəy bildirilən məhsulları istehsal edən şirkətlərə iqtisadi təsir göstərməyə başlamışdırlar. Bəzi şirkətlər işçilərinə verilən əməkhaqqının nisbətini və işçilərə verilən mükafatları (bonuslar) rəy aqreqatorlarında verilən xallara əsasən hesablayırlar. Həmçinin şirkətlərin səhm qiymətləri şirkətlərin potensial satışları ilə şirkətlərə verilən ümumi rəy xalları arasındakı əlaqəyə görə ümumi rəy xallarına əsasən dəyişiklik göstərir. Ədəbiyyatda satış və ümumi rəy xalları arasında güclü əlaqə olduğu geniş şəkildə qəbul edilmişdir. Rəylər müştərilərin satın alma qərarlarına yüksək səviyyədə təsir göstərir. Bu təsiri nəzərə alan istehsalçılarda öz növbələrində müntəzəm olaraq müştərilər tərəfindən bu rəylərdə bildirilmiş nöqsanları aradan qaldırırlar. Bu, adətən istehsalçıya yönəlmiş məhsulu nəzərdən keçirmə (məhsula rəy bildirmək) aqreqatorundan istifadə edilməklə həyata keçirilir. Reutersin verdiyi məlumata əsasən, kino sənayesində fəaliyyət göstərən əsas studiyalar icmal aqreqatorlarının verdikləri məlumata diqqət yetirirlər, lakin "həmişə onlara çox diqqət yetirməyi sevmirlər".

## Mühüm rəy aqreqatorları

### Kitab

* Book Marks
* iDreamBooks

### Elektron əşyalar

* Epinions
* TestFreaks
* TestSeek

### Film və televiziya

* Metacritic
* Movie Review Query Engine
* Rotten Tomatoes

### Musiqi

* Acclaimed Music
* AnyDecentMusic?
* Last.fm
* Metacritic
* Album of the Year
* Rate Your Music

### Video oyunlar

* GameRankings
* Metacritic
* OpenCritic

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
*
Matra (şirkət)

**Matra** () — Mərkəzi Fransada yerləşən keçmiş avtomobil və müdafiə sənayesi şirkəti idi. Şirkət 1964-cü ildə yaradılmış və 1994-cü ildə ləğv edilərək Lagardère Qrupun bir hissəsinə çevrilmişdir.

## Silahlar

* Matra R511 hava-hava raketi
* Matra R530 hava-hava raketi
* Matra Super 530 hava-hava raketi
* Matra R550 Magic hava-hava raketi
* MICA hava-hava raketi
* Matra R422 yer-hava raketi
* Mistral zenit raketi
* Martel anti-radar və gəmi əleyhinə raket
* ARMAT anti-radar raketi
* Otomat gəmi əleyhinə raket
* BLG 66 Belouga kaset bombası
* Durandal enmə zolaqlarını məhv etmək nəzərdə tutulmuş bomba
* SNEB idarə olunmayan raketlər üçün nəzərdə tutulmuş podlar

## Avtomobil modelləri

* Matra Djet
* Matra 530
* Matra Bagheera
* Matra Murena
* Matra Rancho
* Renault Espace
* Renault Avantime

## Xarici keçidlər
UEFA Avropa Liqası 2024/2025

**2024–25 UEFA Avropa Liqası** — Avropanın UEFA tərəfindən təşkil edilən ikinci dərəcəli klublararası futbol turnirinin 54-cü mövsümü və turnirin adının "UEFA Kuboku"ndan "UEFA Avropa Liqası"na dəyişdirilməsindən sonrakı 16-cı mövsümü. 2024–25 mövsümü 32 komandalı qrup mərhələsinin 36 komandalı liqa mərhələsi ilə əvəz edildiyi yeni formatda oynanılan ilk mövsüm olacaq. Nəticədə turnirdə keçirilən oyunların ümumi sayı 141-dən 189-a yüksələcək. Yeni format həmçinin komandaların Çempionlar Liqasının pley-off mərhələsindən Avropa Liqasının pley-off mərhələsinə keçməsinə imkan vermir. Nəticədə, Avropa Liqasının qalibləri avtomatik olaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə qazanarsa və Çempionlar Liqasında məğlub olaraq turnirdən çıxarsa, yenidən Avropa Liqasında davam edə bilməyəcəklər. Bu isə yeni formatda Avropa Liqası qaliblərinin öz titullarının qoruyub saxlaya bilməyəcəyi deməkdir.

Turnirin finalı 21 may 2025-ci ildə İspaniyanın Bilbao şəhərindəki San Mames stadionunda keçiriləcək. 2024–25 UEFA Avropa Liqasının qalibləri avtomatik olaraq 2025–26 UEFA Çempionlar Liqasının liqa mərhələsinə vəsiqə qazanacaq və 2025-ci il UEFA Super Kubokunda 2024–25 UEFA Çempionlar Liqasının qalibləri ilə oynamaq hüququ əldə edəcək.

## Qatılacaq komandaların müəyyənləşməsi

### Ölkə sıralaması

## Liqa mərhələsi

### Cədvəl


### Nəticələr

## İstinadlar
Cumanci (dəqiqləşdirmə)

*Cumanci — Kris Van Ollsburqun 1981-ci ildə yazdığı kitab
*Cumanci — 1995-ci ildə çəkilmiş film
* — 2017-ci ildə çəkilmiş film
* — 2019-cu ildə çəkilmiş film
Arbutus rigida

*  — Gaultheria mucronata bitki növünün sinonimi.
*  — Gaultheria racemulosa bitki növünün sinonimi.
*  — Arctostaphylos pungens bitki növünün sinonimi.
Cumanci: Cəngəlliyə xoş gəlmisiniz

**Cumanci: Cəngəlliyə xoş gəlmisiniz** () — 2017-ci ildə rejissor Ceyk Kezdan tərəfindən çəkilmiş və baş rollarda Dueyn Conson, Kevin Hart, Cek Blek və Karen Qillanın iştirak etdiyi filmdir.

## Süjet xətti

Bir gün dörd orta məktəb şagirdi köhnə bir oyun konsolu tapır. Konsoldan oyun seçərək oynamağa başlayan gənclər, məkan rejimi kimi meşəni seçdikləri zaman seçdikləri obrazlara çevrilmiş halda özlərini meşədə görürlər.

## Rollarda

* Dueyn Conson — Smolder Breyston
* Kevin Hart — Franklin "Mos" Finbar
* Cek Blek — Şeldon "Şelli" Oberon
* Karen Gillan — Rubi Raundhaus
* Nik Conas — Siplin Makdonaf 
* Bobbi Kannavel — Rassel Van Pelt
* Riz Derbi — Naycel
* Uilyam Tokarski — Treyder

## İstinadlar
Matra (dəqiqləşdirmə)

* Matra — Şimali Avstriyada dağdır.
* Matra (şirkət) — Mərkəzi Fransada yerləşən keçmiş avtomobil və müdafiə sənayesi şirkəti idi.
* Matra (Formula-1 komandası) — 1965-ci ildə yaradılmış fransız avtomobil yarış komandası idi.
Hendrik Doeff

**Hendrik Doeff** (; ) – Naqasaki limanında yerləşən Decima adasındakı Holland fabrikinin 1803–1817-ci illərdəki başçısı. Yapon dilində **Dofu** adı ilə tanınırdı.

## Yaponiyada fəaliyyəti
Hendrik Doeff 1798-ci ildə Holland Ost-Hind şirkəti tərəfindən Decimaya göndərilmiş, 1799-cu ilin iyulunda Naqasakiyə çatmışdır. 1800-cü ildə Bataviyaya səfər etdikdən sonra Decimada yerləşən Holland fabrikinin başçısının katibi kimi işləmişdir. 1803-cü ildə başçı vəzifəsinə keçmiş və bu vəzifədə olduğu müddət ərzində Edo şəhərində oturan şoqunu üç dəfə ziyarət etmişdir.

Doeff 1808-ci ildə baş verən *"Phateon"* insidenti zamanı şoqunluğun tərəfini tutmuş və holland postunu müdafiə etmişdir. Belə ki, Birləşmiş Krallığa məxsus *"Phaeton"* gəmisi 1808-ci ildə şoqunluğun icazəsi olmadan Naqasaki limanına daxil olmuş və Decimadan təchizat götürmüşdür. Avropada baş verən Napoleon müharibələri zamanı Yava adasının britaniyalı leytenant-qubernatoru Tomas Raffls 1811-ci ildə Decima adasını ələ keçirməyə çalışmış, lakin Doeff adanı müdafiə etmişdir.

Doeffin rəhbərliyi və Decimadakı tərcüməçilərin əməkdaşlığı ilə hollandca-yaponca lüğəti tərtib olunmuşdur. *"Doyaku Haruma"* və ya *"Naqasaki Haruma"* kimi tanınan bu lüğət Doeffin gedişindən sonra 1833-cü ildə nəşr olunmuşdur. Baba Sadayoşiyə holland və fransız dillərini öyrətmiş, Yaponiyaya vaksinasiya haqqında ilk məlumatları gətirmişdir. Doeff Niderlanda qayıdandan sonra Yaponiya haqqında xatirələrindən bəhs edən "Yaponiya xatirələri" (; 1833) əsərini nəşr etdirmişdir.

## Haykular
Henrdik Doeff hayku yazmış ilk holland şəxs hesab olunur. O, yapon dili və mədəniyyəti ilə maraqlanmış, haykular yazmışdır. Dövrün Yaponiya nəşrlərində onun tərəfindən yazılmış iki hayku tapılmışdır. Haykularından biri:


öz qollarını mənə ver
ildırım kimi cəld
səfərimdəki bir balış üçün



イナヅマ&#x3000;ノ
カヒナ ヲ&#x3000;カラン
クサ マクラ



Inadsma no
Kaÿna Wo karan
Koesa Makura



## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dubay Kanada Universiteti

**Dubay Kanada Universiteti** — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərində özəl universitet. Universitetdə dərslər Kanada təhsil proqramı əsasında təklif edilir. 

## Tarixi
Universitet 2006-cı ildə təsisi edilib. Universitet əvvəl Dubay Yüzüncü Universiteti kimi tanınırdı. Müstəqil Kanada təhsil müəssisəsi olduqdan sonra adı Dubay Kanada Universiteti olaraq dəyişdirildi.

Universitet Kanada universitetləri ilə əlaqə saxlayır və tələbələrə ikinci kursdan sonra Kanada universitetlərində təhsilini davam etməyə imkan yaradır.

Universitetin bu yaxınlarda Dubayın mərkəzində, City Walk ərazisində yeni kampusu açıldı.

## Fakültələri
Universitetdə dörd fakültə fəaliyyət göstərir. Magistratura proqramları ayrıca təklif olunsa da, fakültələr və təklif olunan bütün proqramlar həm Kanadada, həm də Ərəb Əmirliklərində akkreditə olunur.

* Memarlıq və Dizayn
* İncəsənəti və Elm
* Mühəndislik, Tətbiqi Elm və Texnologiya
* İdarəetmə

## Tədris Resurs mərkəzi
Universitet şəhərciyinin A binasında yerləşən Tədris Resurs mərkəzində kitablar, jurnallar, qəzetlər və elektron resurslar daxil olmaqla 10.000-dən çox çap kolleksiyası var.

## Həmçinin bax

* BƏƏ-də təhsil

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Canadian University Dubai Transfer and exchange partners
Osman Hüseyn

**Osman Hüseyn** (1951-ci il təvəllüdlü) — 2 yanvar 2022-ci ildə Abdullah Həmdokun istefasından sonra 19 yanvar 2022-ci ildən bəri Sudanın baş naziri vəzifəsini icra edən sudanlı siyasətçi. O, 13 mart 2019-cu ildən 2022-ci il yanvarın 19-dək Sudan hökumətinin Baş Naziri aparatının baş katibi olub.

## İstinadlar
Helen Hadsell

**Helen Hadsell** və ya **Helene Hadsell** (1 iyun 1924-cü il – 30 oktyabr 2010-cu il) geniş şəkildə "müsabiqə kraliçası" kimi tanınan amerikalı idi. O, əşyalar və pullu səyahətlər üçün bir çox müsabiqələrə qatılmış və qalib olmuşdur. O, həmçinin 1964–65 Nyu-York Ümumdünya Sərgisində nümayiş etdirilən bir ev qazanmışdır. Daha sonra müsbət düşüncə mövzusunda mühazirələr oxumuş və seminarlar keçirmişdir. " Metafizika doktoru ", məşhur *"The Name It and Claim It Game: with WINeuvers for WISHcraft"* kitabının müəllifi idi .

## İstinadlar
Storm Shadow

**Storm Shadow** — 1994-cü ildən etibarən Matra və British Aerospace şirkətləri tərəfindən hazırlanaraq inkişaf etdirilmiş və hal-hazırda MBDA tərəfindən istehsal olunan Britaniya-Fransa mənşəli uzun mənzilli, stels texnologiyasına əsaslanan havadan buraxılan qanadlı raketdir. "Storm Shadow" silahın ingilis dilində olan adıdır; Fransada isə silah SCALP-EG (; ) kimi tanınır. Raket fransızlar tərəfindən hazırlanmış olan “Apaçi” adlı qanadlı raketə əsaslanır, lakin kassetli sursatların əvəzinə tək döyüş başlığı daşıması ilə ondan fərqlənir.

Matra və British Aerospace 1996-cı ilin iyul ayında Konvansiyonal (Adi) Silahlı Standoff Raketi (CASOM) üçün əsas podratçılar olaraq seçilmişdirlər. Storm Shadow raketinin dizaynı Matra şirkətinin Apache uçuş-enmə zolaqlarına (pist) qarşı nəzərdə tutulmuş qanadlı raketinə əsaslanırdı. Matra və BAE 1997-ci ilin fevral ayında Matra BAe Dynamics adlı yeni bir şirkəti yaratmaq üçün birləşmələrini başa çatdırmışdırlar. Fransa 1998-ci ilin yanvar ayında 500 ədəd SCALP raketi üçün sifariş vermişdir.

Storm Shadow/SCALP EG raketinin ilk  müvəffəqiyyətli idarə olunan buraxılışı 2000-ci ilin dekabr ayında Fransada Miraj 2000 və 2001-ci ilin may ayında İngiltərədə Panavia Tornado hərbi təyyarələrindən həyata keçirilmişdir.

Raket 2013-cü ilin noyabr ayında Eurofighter Typhoon qırıcısı üzərində də sınaqdan keçirilmişdir.

Storm Shadow raketi müxtəlif münaqişələr zamanı aktiv döyüş əməliyyatlarında istifadə edilmişdir. İraqın 2003-cü ildəki işğalı zamanı Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan Tornadolar tərəfindən istifadə edilmişdir. 2011-ci ildəki Liviyaya müdaxilə zamanı isə Fransız Rafales və İtalya və Böyük Britaniya tərəfindən istifadə olunan Tornadolar tərəfindən istifadə edilmişdir. Raket yüksək müvəffəqiyyət nisbətinə sahibdir. İtaliya tərəfindən istifadə olunan Tornado təyyarələrindən döyüşdə buraxılan raketlərin 97%-i hədəflərini vurmağa nail olmuşdurlar. Fransa təyyarələri Suriyada İŞİD-ə qarşı SCALP raketlərindən istifadə etdiyi halda, İngiltərədə bu raketlərin Yəməndəki Husilərə qarşı aparılan döyüşlər zamanı Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən istifadə edildiyini təsdiqləmişdir. 2018-ci ildə Suriyadakı kimyəvi silah obyektini vurmaq üçün ABŞ və Fransa raketləri ilə bərabər “Storm Shadow” raketlərindən də istifadə edilmişdir.

2023-cü ilin may ayında Böyük Britaniya Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi zamanı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə Rusiyaya qarşı istifadə etməsi üçün Storm Shadow raketləri verdiyini elan etmişdir. Fransa da öz növbəsində Ukraynaya SCALP-EG raketləri verəcəyini vəd etmişdir. Raketlər modifikasiya olunmuş Suxoy Su-24 təyyarələrindən buraxılmışdır. Ziddiyyətli xəbərlərə baxmayaraq, Ukraynanın müdafiə naziri raketlərin yüksək müvəffəqiyyət göstəricisinə Nənail olduğunu bəyan etmişdir. Storm Shadow raketlərinin Rusiyanın bir general-mayorunun öldürülməsi və strateji infrastruktur obyektlərinə edilmiş olan hücumlar da daxil olmaqla Rusiyada  ciddi təsirlərə səbəb olduğu iddia edilir.

## İstinadlar
Cosmo Clock 21

***Cosmo Clock 21*** – Yaponiyanın Yokohama şəhərindəki Minato Miray 21 rayonunda yerləşən *"[[Cosmo World]]"* əyləncə parkında şeytan çarxı. 1989-cu ildə tikilən "Cosmo Clock 21" 1992-ci ildə Şiqa şəhərindəki *"[[Igosu 108]]"* şeytan çarxının tikintisinə qədər dünyanın ən hündür şeytan çarxı olmuşdur.

## Tarixi və xüsusiyyətləri
*"Cosmo Clock 21"* 1989-cu ildə Minato Miray 21 rayonunda baş tutmuş YES '89 Yokohama Sərgisi üçün tikilmişdir. Orijinal hündürlüyü 107,5 metr idi.

1997-ci ildə sökülmüş və 1999-cu ildə daha hündür bünövrəyə köçürülmüşdür. Nəticədə, strukturun hündürlüyü 112,5 metr olmuşdur.

*"Cosmo Clock 21"*-ın 60 sərnişin kabini var və hər kabin 8 nəfəri daşıma imkanına malikdir. 100 metrlik diametrə malik çarxda bir dövr 15 dəqiqə çəkir.

## Filmlərdə
*"Cosmo Clock 21"* 1992-ci ildə çəkilmiş "Qodzilla Motraya" qarşı filminin döyüş səhnəsində görünmüşdür. Filmdə Battra strukturu qaldıraraq Qodzillaya keçirməyə çalışır.

## Qalereya

Yokohama_M4837.jpg
Yokohama-from-the-Landmark-Tower,-515PM.jpg
Yokohama-Japon00300.JPG
Cosmo_Clock_21_at_night.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Premna arborea

*  — Gmelina arborea bitki növünün sinonimi.
*  — Premna serratifolia bitki növünün sinonimi.
Azan gülü

**Azan gülü** və ya enotera () onaqrakimilər fəsiləsinə məxsus çiçək açan ot bitkisi.

## Etimologiyası

Azan gülü və ya çiçəyi kimi tanınan elmi adı latın dilindən transkripsiyası enotera adlanan bu bitki botanikada axşam çiçəyi yaxud axşam primrozu () olaraq qeyd edilir. Lakin əsl primrozlara (primula-novruzçiçəyi) aid edilmirlər.

## Xüsusiyyətləri

Bu çiçəklər islam ənənələrinin olduğu və olmadığı bir çox ölkədə yetişdirirlir və hər yerdə gün batarkən çiçək açır, gün doğarkən də bağlanırlar. Azanın oxunub, oxunmamasından asılı olmayaraq  bu çiçəklər eyni saatda açılıb, bağlanırlar. Namaz saatlarının günəşə görə təyin edilməsi çiçəyin açılması ilə üst-üstə düşdüyündən onu azan gülü adlandırırlar. Təbiətdə bir sıra hərəkətlənmə, canlanma da bu saatlarda baş verdiyindən təbiət hadisəsi kimi də bunu da normal hadisə olaraq anlamaq olar.

Bu gülün digər bir xüsusiyyəti onun səslərə olan reaksiyasıdır. Belə ki, aparılan araşdırmalar sübut etmişdir ki, yaxınlıqda uçan həşəratların vızıltısı eşidilən kimi azan gülünün nektarında olan şəkərin konsentrasiyası 20% artır. Bu çiçəklərin tozlanması üçün həşəratları özünə cəlb etmə mexanizmi tədqiqatlarda öz əksini tapdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azan gülünün açması youtube-da
Vicdanı oyadan

***Vicdanı oyadan, Cadugərin qızı*** və ya ***Kahinin qızı*** () — Rejissor Kennet Keynz tərəfindən 2015-ci ildə çəkilmiş Danimarka döyüş-fentezi filmidir. Film Lene Keberbolun eyniadlı kitabına əsaslanaraq çəkilmişdir.

## Süjet xətti

Dina adlı balaca qıza irsi olaraq anasından qeyri-adi qabiliyyət keçmişdir. O insanların ürəyinə baxaraq, onları etdikləri pis əməllərə görə xəcalət çəkməyə məcbur edə bilir. Taxtın yeganə varisi olan Nikodim imperator ailəsinin qətlində ittiham olunandan sonra Dinanın anasını aldadaraq qalaya gətirirlər. Onlar qadından öz gücündən istifadə edərək, ittiham olunan şəxsi cinayəti boynuna götürməyə məcbur etmək istəyirlər. Lakin qadın öz imkanlarını pisliyə doğru yönətmək istəmədiyi üçün bu təkliflə razılaşmır və həbs olunur. Dina isə həqiqəti aşkara çıxarmaq üçün öz həyatını belə risk altına alır. Qızı və ailəsini olduqca maraqlı macəralar, ədalətli məqsəd – qanuni varisi taxta geri qaytarmaq gözləyir.

## Rollarda

* Rebekka Emiliya Settrup — Dina Toner
* Petra Mariya Skott Nelsen — Roza (Dinanın rəfiqəsi)
* Peter Plauqborq — Drakan (Nikodimin ögey qardaşı)
* Mariya Bonnevi — Melussina Toner rolunda (Dina, Davin və Mellinin anası)
* Süren Mellinq — Ordu komandanı 
* Roland Müller — Hannes (Ordu komandanının köməkçisi)
* Yakob Oftebro ("Niko") — Nikodim Revins və ya Nikodemus Voron (valideynlərinin ölümündə şübhəli bilinən taxtın qanuni varisi)
* Stina Ekblad — Xanım Lizeya (Drakanın anası)
* Allan Hayd — Davin (Dinanın qardaşı)
* Laura Bro — Xanım Petri (Ustad Maunusun qardaşı qızı)
* Olaf Yohannessen — Ustad Maunus (Nikodimin müəllimi)
* Yohann G. Yohansson — Dres
* Adam İld Rohveder — Aun 
* Peter Hoskinq
*Selma İlyazovski — Melli (Dinanın bacısı)

## Davamı

Saqanın ikinci hissəsi olan *Vicdanı oyadan 2: İlanın hədiyyəsi* () filminin çəkilişləri 2018-ci ilin axırlarında başa çatdırılmış və filmin premyerası 24 yanvar 2019-cu ildə baş tutmuşdur.

## İstinadlar
Amphibolis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İmaməddin Xəlilov

**İmaməddin Xəlilov** () — azərbaycanlı para-taekvondoçu.

## Həyatı
İmaməddin Xəlilov 1998-ci il 23 fevralda Gəncədə anadan olmuşdur.

## Karyerası
İmaməddin Xəlilov 2022-ci ildə ara-taekvondo üzrə Avropa çempionatında çıxış etmiş və gümüş medal qazanmışdır.

2023-cü ilin avqustunda o, para-taekvondo üzrə Avropa çempionatında iştirak etmiş və 70 kq qədər çəki dərəcəsində qızıl medal qazanmışdır. Həmin ilin sentyabrında para-taekvondo üzrə Dünya Çempionatında iştirak etmiş və qızıl medal qazanmışdır.

2024-cü ilin mayında o, para-taekvondo üzrə Avropa çempionatında iştirak etmiş və qızıl medal qazanmışdır.

İmaməddin Xəlilov 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarının açılış paradında Azərbaycanın bayraqdarı olub. O, Azərbaycanı 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarında təmsil etmiş və 70 kq qədər çəki dərəcəsində qızıl medal qazanaraq Azərbaycan tarixində para-taekvondo üzrə ilk Paralimpiya çempionu olmuşdur.

Prezident İlham Əliyevin 10 sentyabr 2024-cü il tarixli sərəncamı ilə İmaməddin Xəlilova XVII Yay Paralimpiya Oyunlarında birinci yeri tutduğuna görə 200 000 manat, məşqçisinə isə 100 000 manat pul mükafatı verilmişdir. Prezidentin eyni tarixli digər sərəncamı ilə o, həmçinin 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
İvan Susloparov

**İvan Alekseeviç Susloparov** (; ) — sovet hərb xadimi, diplomat və kəşfiyyatçı, artilleriya general-mayoru (1940). SSRİ-nin Fransadakı daimi nümayəndəliyində hərbi attaşe (1939–1941), Fransada müttəfiq qüvvələrin qərargahında Sovet hərbi missiyasının rəhbəri (1944–1945). Birinci Dünya müharibəsi, Rusiya vətəndaş müharibəsi və Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı.

Susloparov hərbi xidmətə 1916-cı ildə Rusiya İmperator Ordusunda başlayıb . O, 1917-ci ildə Petroqradda oktyabr silahlı üsyanında iştirak etmiş, 1918-ci ildə Fəhlə və Kəndli Qırmızı Ordusuna qoşulmuş və burada artilleriya general-mayoru rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1939–1941-ci illərdə SSRİ-nin Fransadakı hərbi attaşesi olan Susloparov həm də sovet hərbi kəşfiyyatının rezidenti olub və Qərbi Avropada kəşfiyyat şəbəkəsini idarə edib. Böyük Vətən müharibəsi illərində Qırmızı Ordunun Artilleriya Baş İdarəsinin qərargahına rəhbərlik etmiş, 16-cı Ordunun artilleriya komandirinin müavini, sonra Qərb Cəbhəsinin 10-cu Ordusunun artilleriyasına komandirlik etmiş və 1944-cü ilin noyabrında Qərb müttəfiqlərinin qərargahında SSRİ-ni təmsil etmişdir.

7 may 1945-ci ildə Reymsdə general-mayor Susloparov heç bir səlahiyyəti olmadan Sovet komandanlığı adından Almaniyanın kapitulyasiyası aktını imzaladı. Sovet tərəfi 1945-ci il mayın 8-də Karlshorstda yenidən kapitulyasiyanın imzalamasını həyata keçirdi. Susloparova qarşı heç bir sanksiya tətbiq edilməməsinə baxmayaraq, onun rütbəcə irəliləməsi dayandırıldı. 1955-ci ildə təqaüdə çıxmazdan əvvəl ali hərbi təhsil müəssisələrində, xüsusən də Hərbi Diplomatik Akademiyada müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Almaniyanın kapitulyasiyası aktı

**Alman silahlı qüvvələrinin danışıqsız kapitulyasiyası aktı** (, , ) — İkinci Dünya müharibəsinin nasist Almaniyasına qarşı yönəlmiş cəbhələrində atəşkəs yaradan, alman silahlı qüvvələrini hərbi texnikanın məhv edilməsinin və ya zədələnməsinin qarşısını almaqla hərbi əməliyyatları dayandırmağa və tərksilah etməyə məcbur edən hüquqi sənəddir ki, bu da faktiki olaraq Almaniyanın müharibədən çıxması demək idi.

Akt əvvəlcə Vermaxt Ali Komandanlığının, Anti-Hitler koalisiyasının Qərb Müttəfiq Ali Komandanlığının və Sovet İttifaqının nümayəndələri tərəfindən mayın 7-də Mərkəzi Avropa vaxtı ilə saat 02:41-də Reymsdə (Fransa) imzalanıb. Alman silahlı qüvvələrinin təslim olması mayın 8-də Mərkəzi Avropa vaxtı ilə saat 23:01-də (Mayın 9-da Moskva vaxtı ilə saat 01:01-də) qüvvəyə minib.

SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı İ. V. Stalinin tələbi ilə mayın 8-dən 9-na keçən gecə Berlinətrafı Karlshorstda təslimiyyətin yenidən imzalanması baş tutdu.

Dövlət başçılarının təslim olmanın imzalanmasını rəsmi elan etdikləri tarixlər — Avropa ölkələrində 8 may, SSRİ-də isə 9 may — müvafiq ölkələrdə Qələbə Günü kimi qeyd olunmağa başladı.

## İstinadlar
Avtometamorfizm

**Avtometamorfizm** – maqmatik kütlənin soyuması zamanı onda baş verən diagenetik dəyişikliklər; süxurların kristallaşması prosesində termodinamik şəraitin dəyişməsi (temperatur və təzyiqin düşməsi), qazlı ərintinin, uçucu komponentlərin, həmçinin postmaqmatik hidrotermal məhlulların üz ana süxurlarına metasomatik təsiri ilə əlaqədardır. Avtometamorfizmya, ənənəvi olaraq, hiperbazitlərin serpentinləşməsi, spilitlərin albitləşməsi, əsas və orta tərkibli vulkanitlərdə baş verən regional metamorfizm ("yaşıldaş" dəyişilmələri) və sair aid edilir.

## İstinadlar
Arqo

**Arqo** – müəyyən təbəqənin şərti dilidir. Bu dildən hamı tərəfindən qəbul edilmiş əxlaq və mənəviyyatı, yaxud qanunları tez-tez inkar edən müəyyən sosial qruplar arasında istifadə olunur. Arqo bəzən cəmiyyətdə, mühitdə rast gəlinən nihilizmlə mübarizədə real həyatın təmsilçisi kimi nüfuzlu mövqedən istifadə edir. Jarqonla qarşılıqlı təsirdə olaraq onun leksik ehtiyatından daim bəhrələnir. Bu dil vasitəsilə müəyyən peşə, alət, vərdişlərin adlandırılması ilə bağlı çoxlu sayda sözlər yaranmışdır. Üzüyola danışıq tərzi Arqoda başlıca məqsədə çevrilir. Xüsusi leksikası ilə ümumxalq dilindən fərqli olur. Müxtəlif arqolardan ədəbi dilə keçmiş söz və ifadələr (arqotizm) ümumi nitqdə işlənir. Arqo leksikası 4 yerə ayrılır:

* Kinayəli nitq
* Sözün zahiri görünüşünü dəyişdirmə yolu ilə
* Ümumi dildəki sözlərin mənasını dəyişmək yolu ilə
* Başqa dildən alınan sözləri dəyişmək, təhrifetmə yolu ilə

## İstinadlar
Dorikono

– Yaponiyada satışda olmuş enerji içkisi brendi. İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl Yaponiyada populyar içki növü olmuşdur.

## Tarixi
*"Dorikono"* və ya rəsmi tələffüz forması ilə *"Durikono"* 1927-ci ildə həkim Kotaro Takahaşi tərəfindən ixtira olunmuşdur. O, içkini yaradarkən alman həkim Arnold Duriqin tədqiqatlarından ilhamlanmışdır. Belə ki, Duriq qlükozanın ən təsirli enerji mənbəyi olduğunu iddia etmişdir. Takahaşi Duriq, öz adı Kotoro, köməkçisi Nakamura və adının baş hərfi "O" olan digər köməkçilərinin adlarından ilhamlanaraq ixtirasına *"Durikono"* adını vermişdir.

Takahaşi ixtira etdiyi enerji içkisini əvvəlcə qonaqlarına təqdim edirdi, lakin içkinin keyfiyyəti ağız-ağızdan yayılandan sonra məhsul kimi satışa çıxarılmışdır. İçki 1930-cu ildən etibarən bütün Yaponiyada satılmağa və reklam olunmağa başlamış, hətta *"Drinkhall"* adı ilə xaricə ixrac olunmuşdur.

İkinci Dünya müharibəsində Yaponiyanın şəkər idxalı azaldığı üçün *"Dorikono"* içkisinin istehsalı dayandırılmışdır. 1954-cü ildə yenidən satılmağa başlasa da, Takahaşinin 1970-ci ildəki ölümündən sonra içkinin istehsalı dayanmışdır. Takahaşinin resepti heç vaxt ictimaiyyət açıqlanmamış, bu səbəbdən sonra içkinin yenidən istehsal olunması baş tutmamışdır.

## Populyar mədəniyyətdə
Takahaşinin Setaqaya şəhərində yerləşən malikanəsinin yaxınlığında yerləşən yamac rəsmi olaraq  adını daşıyır. Bu yamac həkim Takahaşinin xatirəsinə adlandırılmışdır. Yamac bundan əvvəl  adı ilə tanınırdı.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Kim Tok-hun

**Kim Tok-hun** ( Koreya 1961  ) Şimali Koreyanın Baş naziridir. 13 avqust 2020-ci ildən bu vəzifədə çalışır. O, həmçinin Koreya işçi Partiyasının Siyasi Bürosunun həqiqi üzvüdür və parlamentin büdcə komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb. Ali Xalq Konqres tərəfindən Baş nazirin müavini təyin edilməzdən əvvəl o, Şimali Koreya-Cənubi Koreya əməkdaşlığının nümayəndəsi olub.

Kim Tok-hun 2016-cı ilin mayında keçirilən 7-ci qurultaydan bəri Koreya İşçi Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin üzvüdür. 2020-ci ilin aprelində o, həm də Ali Xalq Konqresinin Büdcə Komitəsinin sədri olub. Avqustun 13-də, Şimali Koreyada COVID-19 pandemiyasının yayılmasından və ölkənin cənub bölgəsini vuran daşqınlardan sonra o, Kim Çen In tərəfindən kabinetin baş naziri təyin edildi və Siyasi Büronun yüksək vəzifəli sədri vəzifəsinə yüksəldi.

## Həmçinin bax
Şimali Koreya

Kim Çen İn

## İstinadlar
Aleksey Karataşov

**Aleksey Karataşov** (5 oktyabr 2008) — Azərbaycan batut gimnastı.

## Karyerası
Aleksey Karataşov 2008-ci ildə anadan olub.

Hazırda Batut gimnastikası və tamblinq üzrə Azərbaycan milli komandasının üzvüdür.

### Uğurları

#### 2018
2018-ci ilin 3–7 iyul tarixlərində Krasnodarda keçirilmiş batut gimnastikası və tamblinq üzrə Ümum-Rusiya yarışlarında 9–10 yaş qrupunda birinci yeri tutmuşdur.

#### 2019
2019-cu ildə Yaponiyanın paytaxtı Tokioda keçirilmiş Dünya Yaş Qrupları Yarışında tamblinq üzrə 11–12 yaş qrupunda qızıl medal qazanmışdır.

#### 2021
2021-ci ildə Rusiyanın Stavropol əyalətinin Mineralnıye Vodı şəhərində təşkil olunmuş tamblinqçilərin "Tullanış ulduzları" () yarışında gənclər üzrə üçüncü yeri tutmuşdur.

#### 2022
Tamblinq idmanı üzrə 2022-ci ildə Almatı şəhərində baş tutmuş Açıq Qazaxıstan çempionatında komanda yarışında ikinci, Portuqaliyanın Koimbra şəhərində keçirilmiş "Coimbra Gym Fest 2022" beynəlxalq turnirində fərdi proqramda birinci, Bakıda təşkil olunmuş Azərbaycan birinciliyində üçüncü, Polşanın Krakov şəhərində baş tutmuş Vavel beynəlxalq turnirində birinci yeri tutmuşdur.

#### 2023
2023-cü ildə Böyük Britaniyanın Birminhem şəhərində təşkil olunmuş 30-cu Dünya Yaş Qrupları Yarışında tamblinq üzrə bürünc, Portuqaliyanın Santarem şəhərində baş tutmuş "ScalabisCup" beynəlxalq turnirində komanda hesabında gümüş, Polşanın Krakov şəhərində baş tutmuş Vavel beynəlxalq turnirində tamblinq üzrə 15–16 yaş birinci yeri tutmuşdur.

#### 2024
2024-cü ildə Krakovda keçirilmiş 11-ci Vavel beynəlxalq turnirində, Koimbra şəhərində keçirilmiş "Coimbra Gym Fest 2024" beynəlxalq turnirində tamblinq üzrə və Almatıda baş tutmuş beynəlxalq turnirdə fərdi və komanda hesabı ilə birinci yeri tutmuş, Portuqaliyanın Qimarayeş şəhərində təşkil olunmuş batut gimnastikası və tamblinq üzrə Avropa Çempionatının finalçısı olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda batut gimnastikası
* Tamblinq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aleksey Karataşov — idmançı profili
Sabah BK

** Sabah BK** — Azərbaycan Basketbol Liqasında çıxış edən basketbol komandası.

## Haqqında
Sabah basketbol klubu Azərbaycan Basketbol Liqasında çıxış edən basketbol komandası. 2022-ci ildə yaradılan "Sabah" futbol komandasına bağlı komanda olaraq 2022–23 mövsümündə Azərbaycan Basketbol Liqasına (ABL) qoşulublar. Onlar debüt mövsümündə ölkə çempionatının qalibi olublar.

Çempion kimi onlar 18 il sonra (2005-ci ildə Qala Bakıdan sonra) Avropa yarışlarında çıxış edən ilk Azərbaycan komandası kimi 2023–24 FİBA Avropa Kubokunun seçmə mərhələlərinə daxil olublar. Skopyedəki seçmə turnirində üç qələbə qazanan "Sabah" müntəzəm mövsümə vəsiqə qazanıb. Boban Mitev 2023-cü ilin avqustunda "Sabah"ın yeni baş məşqçisi təyin edilib. 26 yanvar 2024-cü ildə onu Rimas Kurtinaytis əvəzləyib.

## Heyət




## Uğurları
**[[Azərbaycan Basketbol Liqası]]**

* **Qalib (3):** 2022–23,2023-24,2024-25

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Oleq Penkovski

**Oleq Vladimiroviç Penkovski** (kod adı: "Agent Hero"; ; ) — SSRİ hərbi kəşfiyyat orqanı olan QRU-da xidmət etmiş polkovnik idi. 1950-1960-cı illərdə Birləşmiş Krallıq və ABŞ-a SSRİ-nin Kubaya yerləşdirdiyi raketlər və Karib böhranı haqqında məlumatlar ötürmüşdür.

Penkovskinin atası Ağ orduda xidmət edən bir zabit olmuş və Rusiyada vətəndaş müharibəsi zamanı həlak olmuşdur. 1939-cu ildə Kiyev Artilleriya Akademiyasını leytenant rütbəsi ilə başa vurmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi və Qış müharibəsi zamanı SSRİ ordusunda döyüşmüş və daha sonra polkovnik rütbəsinə layiq görülmüşdür. QRU zabiti kimi 1955-ci ildə Ankara hərbi attaşesi vəzifəsində Türkiyəyə təyin edilmişdir. Daha sonralar isə Sovet Elmi Tədqiqat Komitəsində işləmişdir. Onun QRU rəisi olan İvan Serov və sovet marşalı Sergey Varentsovla dostluq əlaqələri olmuşdur. Kuba böhranı zamanı SSRİ-nin Kubada olan raketlərini geri çəkməsinin səbəblərindən biri də, Oleq Pendovskinin ABŞ və Böyük Britaniyaya verdiyi kəşfiyyat məlumatları idi. Rusiyada həbs edilmiş Oleq Pendovski vətənə xəyanət ittihamı ilə mühakimə olunaraq edam cəzasına məhkum edilmiş və cəsədi naməlum bir yerdə basdırılmışdır. Ailəsinə isə Moskvada sakit bir formada yaşamağa icazə verilmişdir.

## Həmçinin bax
*Kuryer

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* cia.gov The Capture and Execution of Colonel Penkovsky, 1963 
* Joseph J. Bulik. Oral History, Penkovsky's CIA case officer
* 
* 'Fatal Encounter' BBC TV documentary 3 May 1991, KGB, MI6 and CIA officers involved with the Penkovsky reveal their stories
*
Kod adı

**Kod adı** — hər hansısa bir hadisəni, şəxsi, layihəni və ya hər hansı bir konsepsiyanı (anlayışı) təsvir etmək üçün istifadə edilən başqa addır. Kod adından müntəzəm olaraq hərbi və ya casusluq sahələrində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* Code Names: A Look Behind Secret U.S. Military Plans in the Middle East, Africa and at Home – Broadcast on *Democracy Now!* January 27, 2005.
*
2019/2020 Azərbaycan Kuboku

**2019–20 Azərbaycan Kubuku** – Futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun 28-ci mövsümü. Kubokun yarımfinal və final matçları Azərbaycanda COVID-19 pandemiyası səbəbindən ləğv olunduğu üçün kubok yarışı sona çatdırılmadı.

## Reqlament
Azərbaycanın Kubokunun bütün mərhələlərində cütlüklərin qalibləri iki matçın (1/16-dan, 1/8-dən və finaldan başqa) nəticələrinə görə təyin edilirdilər. Əgər kubok matçı əsas vaxta heç-heçə bitdisə, onda əlavə vaxt (hər biri 15 dəqiqə olmaqla 2 əlavə hissə, fasiləsiz) təyin olunurdu. Amma əgər əlavə vaxtda da qalib təyin olunmursa, o zaman 11 metrlik zərbələr seriyası təyin edilirdi.

## Komandalar

## Birinci təsnifat mərhələsi

## 1/4 final

----

----

----

## Yarımfinal

## Final

## Qol müəllifləri
**3 qol:**

* Klesio - Qəbələ
* Xəzər Mahmudov - Keşlə

**2 qol:**

* Davit Volkov - Qəbələ
* Rəhim Sadıxov - Sumqayıt
* Bəhlul Mustafazadə - Sabah
* Rocer Rohas - Sabah
* Julio Sezar Rodrigez Gimenez - Zirə

**1 qol:**

* Ülvi İsgəndərov - Qəbələ
* Nodar Məmmədov - Kəpəz
* Ruslan Əmircanov - Keşlə
* Mahir Emreli - Qarabağ
* Tural Bayramov - Qarabağ
* İsmayıl İbrahimli - Qarabağ
* Hayme Romero - Qarabağ
* Arsen Ağcabəyov - Sabah
* Məhəmməd Mirzəbəyov - Sabah
* Ulisse Dyallo - Sabah
* Əmir Ağayev - Sumqayıt
* İbrahim Aslanlı - Zirə
* Müşfiq İlyasov - Zirə
* Elvin Məmmədov - Zirə

## Həmçinin bax
* 2019–20 Azərbaycan Premyer Liqası
* 2019–20 Azərbaycan Birinci Liqası

## İstinadlar
Kuryer (film, 2020)

**Kuryer** — Rejissor Dominik Kuk tərəfindən 2020-ci ildə çəkilmiş tarixi casus filmi. Filmdə baş rolu Benedikt Kamberbetç ifa etmişdir. Filmin süjet xətti 1960-cı illərdə MI6 tərəfindən SSRİ-dən ABŞ və Birləşmiş Krallığa məlumat sızdıran casus Oleq Penkovski (Merab Ninidze) ilə əlaqə yaratmaq üçün işə götürülən britaniyalı iş adamı olan Qrevill Vinn haqqındadır.

*Kuryer* filminin dünya premyerası 24 yanvar 2020-ci ildə Sandens Film Festivalı zamanı *Ironbark* adı ilə edilmişdir. Film 19 mart 2021-ci ildə Birləşmiş Ştatlarda və 13 avqust 2021-ci ildə isə Böyük Britaniya kinoteatrlarında nümayiş olunmuşdur. Film tənqidçilərdən əsasən müsbət rəylər almışdır.

## Rollarda

## İstinadlar
Kuryer (film, 2024)

**Kuryer** () — Rejissor Daniel Kalparsoronun 2024-cü ildə çəkdiyi kriminal triller filmidir. Filmin süjet xətti Patxi Amezcua və Aleyo Flah tərəfindən yazılmışdır. Filmdə baş rolları  Maria Pedraza, Luis Tosar və Aron Piper ifa etmişdir.

## Süjet xətti

Filmin hadisələr 2002-ci ildə avronun dövriyyəyə buraxılması fonunda baş verir. Belə ki, Vallekasdan olan İvan adlı gənc bir valet çirkli pulların yuyulması ilə məşğul olan beynəlxalq kartelə qoşulur və bu kartelin cərgələrində yüksəlməyə başlayır.

## Rollarda

*Aron Piper — İvan
*Maria Pedraza — Letisiya
*Luis Tosar — Eskames
*Laura Sepul — Anna Mariya
*Nurdin Batan — Yannik
*Xose Manuel Poqa — Xavier Okana
*Luis Zahera — komissar Roiq
*Herve Falçiani — özü

## Çəkiliş

Film Vaca Films tərəfindən Panache Productions və La Compagnie Cinématographique ilə bərabər həm də, Playtime, Netflix, RTVE, Movistar Plus+, Canal+ və Ciné+ şirkətlərinin iştirakı ilə çəkilmişdir. Film Madrid, Brüssel, Marbelya, Cenevrə və Honkonqda çəkilmişdir.

## Yayım

Film Universal Pictures International Spain şirkətinin distribütorluğu ilə 19 yanvar 2024-cü ildə İspaniyada kinoteatrlarda nümayiş olunmuşdur.

## İstinadlar
Kuryer (dəqiqləşdirmə)

*Kuryer — bir yerdən və ya şəxsdən başqa yerə və ya şəxsə mesajlar, bağlamalar və ya məktublar çatdıran və ya verən şəxsdir
*Kuryer (film, 2019) — Olqa Kurilenko, Qari Oldmen, Dermot Malruni və Uilyam Mozelinin birlikdə rol aldığı ABŞ və Böyük Britaniyanın müştərək istehsalı olan döyüş triller filmidir
*Kuryer (film, 2020) — Rejissor Dominik Kuk tərəfindən 2020-ci ildə çəkilmiş tarixi casus filmidir
*Kuryer (film, 2024) — Rejissor Daniel Kalparsoronun 2024-cü ildə çəkdiyi kriminal triller filmidir.
Fidippid

**Fidippid** () və ya **Filippid** () — müasir idman növlərindən biri hesab olunan marafon yarışının yaranmasına səbəb olan hekayənin mərkəzi fiqurudur. Marafon döyüşü yunanların farslar üzərində parlaq qələbə qazanması ilə başa çatdıqdan sonra, bu xəbəri Afinaya çatdırmaq üçün Marafon şəhərindən Afinaya qədər piyada qaçmışdır. 42 km-lik yolu qət etdikdən sonra, onun ürəyi buna dözməmiş və o xəbəri verdikdən sonra vəfat etmişdir

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər

*  
* 
* Αυθεντικός Φειδιππίδειος Δρόμος http://www.authenticphidippidesrun.com Authentic Pheidippides Run
Marafon

**Marafon** — Yüngül atletikada təşkil edilən çətin relyefə malik olan yollarda uzun məsafəli (42,195 m) dözümlülük qaçışı yarışıdır. Onun adı Qədim Yunanıstanda Marafon döyüşü zamanı Marafon düzündən Afinaya qədər qaçmış Fidippid adlı bir elçidən ilhamlanaraq alınmışdır. Marafon qaçışı birinci dəfə 1896-cı ildə təşkil edilmiş olan Afina Olimpiya Oyunları zamanı olmuşdur. 1924-cü ildə isə qaçış məsafəsi 42.195 m olaraq qəbul edilmişdir. Beynəlxalq Həvəskar Atletika Federasiyası 1992-ci ildən etibarən 21. 100 m-lik məsafəyə qaçış üzrə yarım marafon dünya çempionatı təşkil edir. Marafon yarışları eyni keyfiyyətdə olmadığı üçün bu yarışın dünya rekordları yoxdur, yalnız ən yaxşı dərəcələri vardır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Hans-Joachim Gehrke, "From Athenian identity to European ethnicity: The cultural biography of the myth of Marathon," in Ton Derks, Nico Roymans (ed.), *Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition* (Amsterdam, Amsterdam University Press, 2009) (Amsterdam Archaeological Studies, 13), 85–100.
* Hans W. Giessen: Mythos Marathon. Von Herodot über Bréal bis zur Gegenwart. (= Landauer Schriften zur Kommunikations- und Kulturwissenschaft. Band 17). Verlag Empirische Pädagogik, Landau 2010
* Tom Derderian, *Boston Marathon: History of the World's Premier Running Event*, Human Kinetics, 1994, 1996

## Xarici keçidlər

* IAAF list of marathon records in XML