Arnold Zommerfeld

**Arnold Yohannes Vilhelm Zommerfeld** (; ) – həm atom, həm də kvant fizikası sahəsindəki inkişafın öncüllərindən olmuş, eyni zamanda nəzəri fizikanın yeni dövrü üçün çoxsaylı tələbələr yetişdirmiş və onlara mentorluq etmiş alman nəzəri fiziki.

Zommerfeld yeddi "Nobel" mükafatı laureatının doktorantura və postdoktorantura rəhbəri olmuş, həmçinin ən azı 30 digər tanınmış fizik və kimyaçının elmi fəaliyyətinə rəhbərlik etmişdir.

O, ikinci kvant ədədini (azimutal kvant ədədi) və üçüncü kvant ədədini (maqnit kvant ədədi) elmə daxil etmişdir. Zommerfeld, həmçinin incə quruluş sabitini təqdim etmiş və rentgen şüalarının dalğa nəzəriyyəsinin banisi olmuşdur.

Erkən həyatı və təhsili

Arnold Yohannes Vilhelm Zommerfeld 5 dekabr 1868-ci ildə Köniqsberqdə (indiki Kalininqrad, Rusiya), kökləri Prussiyaya dayanan bir ailədə anadan olmuşdur. Anası Sesili Mattias (1839–1902) potsdamlı bir inşaatçının qızı idi. Atası Frans Zommerfeld (1820–1906) Köniqsberqin nüfuzlu ailələrindən birinə mənsub həkim idi; Arnoldun babası 1822-ci ildə Prussiya krallığının xidmətində Saray Poçt Katibi kimi karyera qurmaq üçün əyalətdən buraya köçmüşdü. Zommerfeld ailəsinin mənsub olduğu Prussiya Evangelik Protestant Kilsəsində xaç suyuna çəkilmişdi və dindar olmasa da, xristian inancından heç vaxt imtina etməmişdi.

Zommerfeld Köniqsberq Universitetində riyaziyyat və fizika elmləri üzrə təhsil almışdır. Onun dissertasiya rəhbəri riyaziyyatçı Ferdinand fon Lindeman olmuşdur; o, həmçinin riyaziyyatçılar Adolf Hurvits və David Hilbert, habelə fizik Emil Vixertin mühazirələrindən bəhrələnmişdir. Tələbə korporasiyasındakı (Burschenschaft) iştirakı onun üzündə ömürlük duel çapığının qalmasına səbəb olmuşdur. O, 24 oktyabr 1891-ci ildə fəlsəfə doktoru (Ph.D.) dərəcəsini almışdır.

Doktorluq dərəcəsini aldıqdan sonra Zommerfeld müəllimlik diplomu üzərində işləmək üçün Köniqsberqdə qalmışdır. 1892-ci ildə dövlət imtahanını verdikdən sonra Köniqsberqdəki ehtiyat polkda birillik hərbi xidmətə başlamışdır. Məcburi hərbi xidmətini 1893-cü ilin sentyabrında başa vursa da, növbəti səkkiz il ərzində könüllü olaraq səkkiz həftəlik hərbi xidmətlərini davam etdirmişdir. Yuxarı burulmuş bığları, bədən quruluşu, Prussiyaya məxsus vüqarlı duruşu və üzündəki duel çapığı ilə o, qusar polkovniki təəssüratı bağışlayırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Annotated bibliography for Arnold Sommerfeld from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
* Arnold Sommerfeld Biography – American Philosophical Society (includes information on his students.)
* Arnold Sommerfeld Biography – Zurich ETH-Bibliothek
* Karin Reich (1995) Die Rolle Arnold Sommerfeld bei der Diskussion um die Vektorrechnung 
* Arnold Sommerfeld's Students – The Mathematics Genealogy Project
* N. Mukunda (2015) Arnold Sommerfeld: Physicist and Teacher Beyond Compare from Indian Academy of Sciences
* Michael Eckert (Video): ''Sommerfeld's Munich Quantum School'' – 3rd Conference on the History of Quantum Physics (June 2011)
** Together with: Presentation, including many historical pictures
* ''Hans Bethe talking about his time as Sommerfeld's Student on Peoples Archive''
* ''Relativitätstheorie'' – Sommerfeld's 1921 introduction to special and general relativity for general audiences (German) ()
* Sommerfeld-Project – Leibniz-Rechenzentrum der Wissenschaften
* 
* 
* A collection of digitized materials related to Sommerfeld's and Linus Pauling's structural chemistry research.
* Arnold Sommerfeld and Condensed Matter Physics, Annual Review of Condensed Matter Physics Vol. 8:31–49