open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antirevizionizm (marksizm)

**Antirevizionizm** — Marksizm-Leninizm daxilində Stalin, Mao Tszedun və Ənvər Xocanın yaradıcılığı ilə əlaqəli nəzəri və praktik xətti müdafiə edən siyasi hərəkat. Bu hərəkat, marksist revizionizmin və Eduard Bernşteynin ideyalarına qarşıdır və Nikita Xruşşovun başlatdığı destalinizasiya prosesini pisləyir. Antirevizionizm tərəfdarları hesab edirlər ki, Stalin dövründə SSRİ-də Marks və Engels tərəfindən düşünülmüş və Lenin tərəfindən həyata keçirilən "elmi sosializm" həyata keçirilirdi. Antirevizionizmin tənqidçiləri bunu çox vaxt Stalinizmə əlaqələndirirlər.

## Tarixi
Antirevizionizm 1920-ci illərdə Stalinin Marks, Engels və Leninin nəzəriyyələrinin sintezi yolu ilə əsasını qoyduğu ideologiya olan marksizm-leninizm ideyaları ilə sıx bağlıdır. Məhz Stalin özünün "Leninizmin əsasları" kitabında leninizmi "imperializm və proletar inqilabı dövrünün marksizmi" kimi təyin etdi və bu prinsip marksizm-leninizmin əsasını təşkil etdi. O, həmçinin Marksın nəzəriyyəsinə əsaslanır ki, kapitalizm cəmiyyəti iki sinfə ayırır: burjuaziya (aristokratlar) və proletariat (işçi sinfi).

Antirevizionizm 1950-ci illərdə proletariat diktaturasını dəstəkləyən Marksizm-Leninizmi Stalinin şərhi, qısa müddətdə əhəmiyyətli iqtisadi dəyişikliklər, sənayeləşmə və kollektivləşmə üçün ideoloji manipulyasiyadan istifadə edilməsi və Kommunist Partiyasının bu cür təfsirinə əsaslanaraq düzgün inkişaf etmişdir. həmkarlar ittifaqları və digər əmək birliklərinin bütün sisteminin mərkəzi. Xruşşovun gəlişi və destalinizasiya ilə Stalinpərəst marksist-leninistlərin formalaşdırdığı antirevizionizm meydana çıxdı. Onun nümayəndələri SSRİ-nin kapitalizm və imperializm yoluna qədəm qoyduğuna inanaraq rəhbərliyini rədd edirdilər. Sonralar Alban və Çin antirevizionist hərəkatları da meydana çıxdı.

### Digər ölkələrdə
Şimali Koreya İşçi Partiyası sovet tərəfdarı olsa da, Cənubi Koreya və ABŞ-la mübarizə apararaq antirevizionizmdə də iştirak edirdi. Kuba və Vyetnam kommunist partiyaları da sovetpərəst əhval-ruhiyyəyə baxmayaraq, antirevizionistlərdən dəstək aldı; xüsusilə Kuba Kommunist Partiyası Amerikanın antirevizionist Qara Pantera Partiyası ilə fəal qarşılıqlı əlaqədə idi.

Çində antirevizionizm dünya sosialist hərəkatlarının Çin millətçi hərəkatları ilə müttəfiq ola biləcəyini müdafiə edən və "bütün dünyanı Amerika imperializminə qarşı mübarizəyə" çağıran Maonun təlimləri ilə populyarlıq qazandı; bəzi antirevizionistlər hətta maoizmi leninizmin son təcəssümü hesab edirdilər. Lakin 1960-cı illərin əvvəllərində baş verən Çin-Sovet parçalanmasından sonra Çin antirevizionizmi ideologiyası sovet ideologiyasından kəskin şəkildə uzaqlaşdı.

Çindən başqa antirevizionizmin əsas mərkəzlərindən biri də Ənvər Xocanın dövründə Albaniya idi.

## İstinadlar
Sinifsiz cəmiyyət

**Sinifsiz cəmiyyət** — müəyyən sosial-iqtisadi sinifləri olmayan cəmiyyət; kommunizmin məqsədlərindən biri. Həmçinin bu termini ibtidai icma cəmiyyətlərinə şamil etmək olar. Marksist nəzəriyyədə mühüm konsepsiya.

Sinifsiz cəmiyyət baxışının mənşəyini bizim eramızdan çox əvvəl — yəhudi peyğəmbərlərində, Çin alimlərində və qədim yunan şairlərində tapmaq olar. Lakin Marks, Engels və ümumən marksist məktəb tərəfindən həyata keçirilən utopik sosializmdən elmi sosializmə keçidlə sinifsiz cəmiyyətin son məqsədi sinfi cəmiyyətə xas olan istismara, zülmə, insanlar arasında zorakılığa, özgəninkiləşdirməyə qalib gəlmək kimi təqdim olunmağa başladı. əməyin, insanların təcrid olunması, insan imkanlarının məhdudlaşdırılması və s. Sinif bölgüsü istehsal vasitələri üzərində xüsusi mülkiyyətə əsaslandığı üçün bu vasitələrin ictimailəşməsi ilə sinifsiz cəmiyyət, yəni sosializm sıx bağlıdır.

## Marksist tərif

Marksist nəzəriyyədə ovçu-yığıcı qəbilə cəmiyyəti, ibtidai kommunizm sinifsiz idi. Hamısı bir qəbilə üzvləri kimi əsasən bərabər idilər və ibtidai istehsal üsulunun müxtəlif funksional istifadələri, nə qədər sərt və təbəqəli olsalar da, sadəcə öz saylarına görə sinfi cəmiyyət yarada bilməzdilər və yarada bilməzdilər. Kənd təsərrüfatına keçidlə məhsuldar qüvvələrin inkişafı prosesində artıq məhsul istehsal etmək, yəni təcili tələbatı ödəmək üçün lazım olandan artıq istehsal etmək imkanı yarandı. Marksizmə görə, bu həm də sinfi cəmiyyətin inkişafını mümkün edirdi, çünki artıq məhsul istehsalla məşğul olmayan hakim sinfi qidalandırmaq üçün istifadə oluna bilərdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Big Question: Can there ever be a classless society? (1st December 2004)
Kommunist cəmiyyəti

Marksizmdə **kommunist cəmiyyəti** və ya kommunist sistemi — yalnız qlobal miqyasda və ya dünya sosialist inqilabı tərəfindən kapitalizmin qlobal şəkildə məhv edilməsi nəticəsində əldə edilə bilən, prinsipin həyata keçirilməsi ilə xarakterizə olunan bir cəmiyyət və iqtisadi sistem növüdür. hər kəsdən qabiliyyətinə görə, hər kəsə ehtiyacına görə”, istehsal vasitələrinə ictimai mülkiyyət, planlı iqtisadiyyat, istehlak mallarına sərbəst çıxış, sinifsiz cəmiyyət, habelə dövlətin olmaması və əmtəə-pul münasibətləri onların mövcudluğuna ehtiyacın olmamasına, habelə cəmiyyətin hər bir üzvünün yaradıcılıqla həyata keçirilməsi üçün hərtərəfli imkanlara nail olmağa imkan verən şəraitlə əlaqədardır.

## İstinadlar
Burjua demokratiyası

**Burjua demokratiyası** — "solda", xüsusən də marksist sosial elmdə burjuaziyanın real hökmranlığı altında demokratiya, azadlıq və vətəndaşların bərabərliyi prinsiplərinin bəyan edilməsinə əsaslanan siyasi sistemin formasının təyini.

V. İ. Leninə görə, burjuaziyanın sinfi hökmranlığının forması — fərdi hüquq və demokratik azadlıqları yalnız sözlə elan edən, reallıqda isə formal siyasi bərabərliklə faktiki sosial-iqtisadi bərabərsizlik arasında ziddiyyətlə səciyyələnən burjuaziyanın diktaturasıdır. vətəndaşların, insanların istismarı və zülmü. Lenin daha publisistik üslubda burjua demokratiyasını: * "dar, kəsilmiş, yalançı, ikiüzlü, varlılar üçün cənnət, istismar edilənlər, kasıblar üçün tələ və hiylə"* kimi xarakterizə edirdi.

Burjua demokratiyası proletariat diktaturasına və ya bütöv xalq dövlətinə əsaslanan "sosialist demokratiyası", "proletar demokratiyası", "xalq demokratiyası"na qarşıdır. Buna baxmayaraq, burjua demokratiyası marksistlər tərəfindən istismarçı cəmiyyətdə demokratiyanın ən inkişaf etmiş tarixi növü kimi tanınır.

Hazırda sosial elmdə üstünlük təşkil edən dildə yaxın və ya eyni anlayış "liberal demokratiya" termini ilə işarələnir.

## İstinadlar

## Mənbə
* *Краткий политический словарь* — М, Политиздат, 1989. — С. 144.
Burjua millətçiliyi

Marksizmdə **burjua millətçiliyi** hakim siniflərin insanları sinif müharibəsi başlatmaqdan yayındırmaq üçün insanları qəsdən milli, irq, etnik və ya dinə görə ayırmaq təcrübəsidir. Hakim siniflərin fəhlə sinfinin onlara qarşı birləşməsinin qarşısını almaq üçün istifadə etdiyi "parçala və qalib gəl" strategiyası kimi qiymətləndirilir (marksist şüarı belədir: "Bütün ölkələrin zəhmətkeşləri, birləşin!").

## Ölkələr

### Sovet İttifaqı

Oktyabr inqilabından sonra bolşevik hökuməti milli siyasətini (yerliləşdirməni) marksizm prinsipləri əsasında qurdu. Bu prinsiplərə görə, bütün millətlər sonda yox olmalıdır və millətçilik burjua ideologiyası hesab olunurdu.

Leonid Brejnev SSRİ-nin yaranmasının 50 illiyinə həsr olunmuş məruzəsində vurğulamışdı: "Buna görə də kommunistlər və bütün sosializm mübarizləri hesab edirlər ki, milli məsələnin əsas tərəfi milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq zəhmətkeşlərin birləşməsidir. mənşəyi, hər cür zülmə qarşı birgə mübarizədə və işçilərin istismarını istisna edən yeni bir sosial sistem üçün"

## İstinadlar
Bir Tavil

**Bir Tavil** ( "uzun bulaq") — şimaldan Misirlə, qərbdən, cənubdan və şərqdən Sudanla həmsərhəd olan ərazi. Adını yerli su mənbəyinin adından almışdır (hazırda fəaliyyət göstərmir). Hər iki ölkə Bir Tavilə iddialarından imtina edir; beləliklə, o, terra nullius, "heç kəsin torpağı" statusuna malikdir.

Bir Tavil dördbucaqlı formasına malikdir, lakin buna baxmayaraq, bəzən onu "Bir Tavil üçbucağı" da adlandırırlar. 2014-cü ildə Alastair Bonnett əsərində Bir Tavili Yer kürəsində yaşayış üçün əlverişli olan, lakin heç bir tanınmış hökumət tərəfindən iddia edilməyən yeganə yer kimi təsvir etmişdir.
## Tarixi

1899-cu ildə Sudanda İngiltərə-Misir kondominium müqaviləsinə əsasən, Misir və Sudan arasındakı sərhəd 22-ci paralel boyunca keçməli idi. Lakin 1902-ci ildə İngiltərə "siyasi sərhəd"dən asılı olmayaraq yeni "inzibati sərhəd" çəkdi və nəticədə Həlaib Üçbucağı Sudan administrasiyasının nəzarətinə keçdi. Eyni zamanda, Bir Tavil Misirin nəzarətinə keçdi. Çünki onun ərazisi Misirdə yaşayan Ababde tayfası tərəfindən otlaq kimi istifadə edilirdi.

Hər iki dövlət müstəqillik əldə etdikdən sonra Həlaib Üçbucağı Sudanın, Bir Tavil isə Misirin nəzarətində qaldı. 1958-ci il fevralın 1-də Misir Sudandan 1899-cu il sərhədinə qayıtmağı və Həlaib Üçbucağını təhvil verməyi tələb etdi. Bunun müqabilində Misir hökuməti, daha az dəyərli ərazi - Bir Tavilə hüququndan imtina etdi. Sudan üçbucağı verməyə razı olmadı və 1902-ci il sərhədini tanıdı. Amma 1995-ci ildə Misir hərbi toqquşmalar nəticəsində üçbucağın bir hissəsini özünə qaytardı. 2000-ci ildə Həlayib Üçbucağı tamamilə Misirin bir hissəsi oldu. Beləliklə, Bir Tavillə həmsərhəd olan hər iki dövlətin buranı öz ərazisi hesab etmədiyi bir vəziyyət yaranıb.

## Coğrafiyası
Ərazinin ümumi sahəsi 2060&nbsp;km² təşkil edir. Bir Tavilin qərbdən şərqə doğru uzunluğu şimalda 95&nbsp;km-dən cənubda 46&nbsp;km-ə qədər, şimaldan cənuba uzunluğu 26-dan 31&nbsp;km-ə qədərdir. Bir Tavilin şimal hissəsində hündürlüyü 459 metr olan Tavil dağı, şərqdə Xəzər-əz-Zərka dağı (662 metr), cənubda Tavil vadisi yerləşir. Daimi əhalisi yoxdur.
## İqlimi
Bir Tavil iqlimi, Köppen iqlim təsnifatına görə, çox isti səhra iqlimidir. Yaz aylarında, ilin təxminən dörddə üçü, temperatur 40&nbsp;°C-dən (104&nbsp;°F) yuxarı qalxa bilər. Ən isti üç ayda isə (iyun-avqust) temperatur 45&nbsp;°C-ə (113&nbsp;°F) çata bilər. Qısa qış zamanı (dekabr və yanvar ən mülayim aylarıdır), Bir Tavil adi temperatur olaraq 26&nbsp;°C (79&nbsp;°F) təşkil edir. Ərazi okeandan uzaqda (Qırmızı dənizdən ən azı 200&nbsp;km (120 mil) uzaqda) yerləşdiyinə görə, bütün regionda gündəlik temperatur diapazonu böyükdür, il boyu 18&nbsp;°C ilə 20&nbsp;°C (32 ilə 36&nbsp;°F) arasında dəyişir.
## Əraziyə iddialar
Şimali Sudan Krallığı - 2014-cü ilin iyun ayında Amerikanın Abinqdon (Virciniya) şəhərinin sakini Ceremi Heaton əraziyə öz hüquqlarını elan etdi.

Orta Yer Krallığı - 2015-ci ildə rus iş adamı Dmitri Jixarev özünü Bir Tavil kralı elan edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Google Sightseeing - Bir Tawil Triangle
* International Boundary Study
Kamşot

**Kam şot** (ingiliscə ekvivalenti olan cum shot termini Azərbaycan dilinə tam tərcümədə "menin atışı" kimi tərcümə olunur) pornoqrafiyada kişi porno aktyorun spermasını adətən cinsi partnyorunun və ya hər hansısa digər bir obyektin üzərinə buraxdığı anı təsvir etmək üçün istifadə olunan termindir. Bu hərəkət əsasən qadınların cinsiyyət nahiyələrinə, ombalarına, sinələrinə, dilinə və ya üzünə edilən sperma fışqırdılmasına verilən addır. Cinsi partnyorun üstünə eyakulyasiya cinsi fetişizmin müxtəlif növlərində, xüsusən də bukkakedə olduqca geniş yayılmışdır. Pornoqrafik xarakterli filmlərin və serialların çəkilişində pornoqrafik filmi çəkən rejissor üçün boşalma səhnəsini çəkməkdə məqsəd bundan ibarətdir ki, pornoqrafik filmdə nümayiş etdirilən seksual hərəkətlərin real olduğunu və pornoqrafik filmdə iştirak edən kişi porno aktyor üçün seksin bitmiş olduğunu izləyiciyə sübut etməkdir. Kamşotun bir növü olan sifətə eyakulyasiya aktı müasir zamanın pornoqrafik filmlərində, seriallarında, videolarında müntəzəm olaraq səhnəni bitirmək üçün bir yol kimi istifadə olunur.

Bəzi feminist tənqidçilər, qadın partnyorun üzərinə edilən eyakulyasiya səhnələrinin qadını obyektivləşdirdiyini və qadın mizoginiyasını yaratdığını iddia etmişdirlər. Digər tərəfdən, feminist yazıçı Susan Faludi kişilər üçün oral seks edən qadın səhnələrinin kişiləri obyektivləşdirdiyini iddia etmiş və iddiasını belə əsaslandırmışdır ki, bu səhnələrdə kişinin cinsiyyət orqanı istisna olmaqla, onun bədəninin yerdə qalan bütün hissələri kameradan kənarda qalır. Digər tərəfdən, seksoloq Peter Sándor Gardos bu cür səhnələrə baxmağı sevən kişilərin qadınlar haqqında müsbət fikirləri olduğunu iddia etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri

**Amerika Birləşmiş Ştatları Nümayəndələr Palatasının spikeri**, adətən **Nümayəndələr Palatasının spikeri** kimi tanınır, Birləşmiş Ştatların Nümayəndələr Palatasının sədridir. Ofis 1789-cu ildə ABŞ Konstitusiyasının I Maddəsinin 2-ci Bölməsinə əsasən yaradılmışdır. Spiker Palatanın siyasi və parlament lideridir və eyni zamanda onun sədrlik edən zabiti, orqanın çoxluq partiyasının *de-fakto* lideri və qurumun inzibati rəhbəridir. Spikerlər müxtəlif digər inzibati və prosessual funksiyaları da yerinə yetirirlər. Bu bir neçə rol və məsuliyyəti nəzərə alaraq, spiker adətən debatlara şəxsən rəhbərlik etmir. Bu vəzifə əvəzinə çoxluq partiyasından olan Palata üzvlərinə həvalə olunur. Spiker mütəmadi olaraq zəmin debatlarında da iştirak etmir.
Qadın düşmənliyi

**Qadın düşmənliyi** və ya **Mizoginiya** () — qadınlara qarşı soyuqluq, antipatiya və ya şişirdilmiş düşmənçilikdir. İngilis dilindəki "misogyny" termini yunanca qadın (gyne) və nifrət (misein) sözlərindən əmələ gəlmişdir.

Mizoginiya cinsiyyətçiliklə müqayisə edildikdə, mizoginiya həm kişilərdə, eləcə də bəzi qadınlarda rastlanır.

Feminist nəzəriyyədə mizoginiyaya kişilərin qadınları ikinci planda gördükləri irqçilik və ya antisemitizmə oxşar siyasi ideologiya kimi baxılır.

Psixi pozğunluğdan yarana biləcəyi kimi, çox vaxt fərdin uşaqlıq təcrübələri, xüsusən də ana və ata ilə əlaqəli təcrübələrindən də bu hal meydana gələ bilər. Həm kişilərdə, həm də qadınlarda görünə bilər. Edip kompleksi dövründə yaşayan uşaqlara valideynlərin göstərdikləri yanlış münasibət, göstərdikləri yanlış davranış belə bir vəziyyətə səbəb ola bilər.

Bəzi ataların öz qızlarına qarşı alçaldıcı və təhqiredici davranışları, oğlan uşaqlarını qız uşaqlarından üstün tutması halları belə münasibətə səbəb olan amillərdəndir. Mizoginiya bəzən ifrat səviyyədə inkişaf edib, dünyadakı bütün dişilərə nifrət səviyyəsinə qədər yüksələ bilər. 

Məsələn, ananın uşağı kastrasiya yolu ilə qorxutması qadınlara qarşı belə düşmənçiliyə səbəb ola bilər. (Edip kompleksinin mənfi tərəflərindəndir)

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı
* Boteach, Shmuley. *Hating Women: America's Hostile Campaign Against the Fairer Sex*. 2005.
* Susan Brownmiller. *Against Our Will: Men, Women, and Rape*. New York: Simon & Schuster, 1975.
* Bram Dijkstra. *Idols of Perversity: Fantasies of Feminine Evil*. New York: Oxford University Press, 1987.
* Nancy Chodorow. *The Reproduction of Mothering: Psychoanalysis and the Sociology of Gender*. Berkeley: University of California, Berkeley, 1978.
* Ellmann, Mary. *Thinking About Women*. 1968.
* Forward, Susan, and Joan Torres. *Men Who Hate Women and the Women Who Love Them: When Loving Hurts and You Don't Know Why*. Bantam Books, 1986. 
* Molly Haskell. *From Reverence to Rape: The Treatment of Women in the Movies*. 1974. University of Chicago Press, 1987.
* Kipnis, Laura. *The Female Thing: Dirt, Sex, Envy, Vulnerability*. 2006. 
* Melanie Klein. *The Collected Writings of Melanie Klein*. 4 volumes. London: Hogarth Press, 1975.
* Helen Lewis (journalist). *Difficult Women: A History Of Feminism In 11 Fights*. Jonathan Cape, 2020.
* Gordon Marshall (sociologist). 'Misogyny'. In *Oxford Dictionary of Sociology*. Oxford University Press, 1998.
* Kate Millett. *Sexual Politics*. New York: Doubleday (publisher), 1970.
* Morgan, Fidelis. *A Misogynist's Source Book*.
* Patai, Daphne, and Noretta Koertge. *Professing Feminism: Cautionary Tales from the Strange World of Women's Studies*. 1995. 
* Julia Penelope. *Speaking Freely: Unlearning the Lies of our Fathers' Tongues*. Toronto: Pergamon Press Canada, 1990.
* Smith, Joan. *Misogynies*. 1989. Revised 1993.
* *World Health Organisation Multi-country Study on Women's Health and Domestic Violence against Women* 2005.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Misogyny, Misandry, and Misanthropy
Fransanın Aerobatik Patrulu (aerobatika eskadronu)

**Fransanın Aerobatik Patrulu** () Fransa Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Ən qədim aerobatika eskadronudur. 1981-ci ildən etibarən uçuşlar üçün Alpha Jet təyyarələri istifadə olunur. Təyyarələr ağ, qırmızı və göy rəngli tüstü generatorları ilə təchiz olunub. Komanda Paris aviaşousunun daimi iştirakçısıdır.

## Qəzalar
2025-ci ilin martında qrupa aid iki "Alpha Jet" reaktiv təyyarəsi ölkənin şərqində təlim zamanı qəzaya uğrayıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hacıbala Sadıqov

**Hacıbala Müseyib oğlu Sadıqov** () — Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi sədrinin müavini, sabiq hakimi, Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin üzvü, Naxçıvan MSSR Ali Məhkəməsinin sədri.

## Həyatı
H. Sadıqov 1935-ci il aprelin 10-da Ordubad rayonunun Dəstə kəndində anadan olmuşdur.

O, 1949–1953-cü illərdə Ordubad Pedaqoji Texnikumunda, 1953–1958-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakül-təsində təhsil almışdır.

Ali təhsil müəssisəsində hüquqşünas ixti-sasma yiyələndikdən sonra H. Sadıqov 1958–65-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Rəyasət He-yətində təltif, hüquq və sovet işləri şöbələrində məlumatçı və referent vəzifələrində işləmişdir.

Onun 1965-ci ildən sonrakı həyatı respublikamızda ədalət mühaki-məsinin həyata keçirilməsi ilə bağlıdır. Belə ki, o, 1965–70-ci illərdə Salyan rayon hakimi, 1970–72-ci illərdə Yevlax rayon məhkəməsinin sədri vəzifələrində çalışmış, 1972-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü seçilmiş və həmin vəzifədə 1978-ci ilə qədər çahşmışdır.

H. Sadıqov 1978-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin Sədri seçilmiş və 1983-cü ilə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. O, 1983-cü ildə yenidən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü vəzifəsinə seçilmiş və 2000-ci ilə qədər, yəni ölkəmizdə məhkə-mə-hüquq islahatları başlanana qədər həmin vəzifədə işləmişdir. 1. IX.2000-Cİ ildə isə o, Respublika Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi cinayət işləri və inzibati hüquqpoz-malara dair işlər üzrə kollegiyanm sədri — Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Sədrinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

O, "Şərəf nişanı" ordeni ilə Naxçıvan MR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə, SSRİ Ədliyyə Nazirliyinin Döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. 1991-ci ildə Hacıbala Sadıqov ədliyyə sistemində uzun müddətli qüsursuz fəaliyyətinə görə "Əməkdar hüquqşünas" fəx-ri adına layiq görülmüşdür. İ. Əliyevin fərmanı ilə yüksək dövlət mükafatı ilə — "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Bukkake

— pornoqrafik filmlərdə və eyni zamanda cinsi əlaqədə bir qrup kişinin bir qadının və ya bir kişinin sifətinə boşaldığı pornoqrafiya növü. Azərbaycan dilində "su sıçratmaq" mənasını verən yapon sözü olan "bukkakeru" sözündən götürülmüşdür. Bu, Yaponların porno mədəniyyətinə töhfəsi kimi qəbul edilir. 1980-ci illərdə Yaponiyada meydana çıxan bukkake cərəyanı Şimali Amerikadakı və Avropadakı porno sənayesində də diqqət çəkmiş və hal-hazırda bukkake kateqoriyasına xas olan xüsusi videolar da çəkilir.

Müxtəlif növlərdə Bukkake tipləri mövcuddur. Amerika üslublu bukkake videolarında demək olar ki, əyləncə atmosferi hakim olarkən, yapon üslublu bukkake videolarında isə daha sakit atmosferdə hadisələr baş verir. Zənci kişilər ilə çəkilmiş sərt pornoqrafiya üslublu bukkake növləri də mövcuddur.

Bukkake növlərindən biri də, qadının kişinin spermasını qaba töküb içməsidir. Buna qokkun deyilir. Yapon pornolarında çox geniş yayılmışdır.

## Tarixi
Bəzilərinə görə, bukkakenin mənşəyi qədim yapon ənənələrinə əsaslanır. Yaponiyada bunu ərini aldadan qadınlara verilən cəza növü ilə əlaqələndirən məşhur bir inanc mövcuddur. Digər tərəfdən, bu mənşəyin tərifi yanlışdır, çünki qədim yapon ənənəsində zinakar qadınların cəzası başlarının kəsilməsi idi. Bukkake ilk dəfə 1980-ci illərdə Yaponiyada çəkilmiş pornoqrafik filmlərdə görünmüşdür. Bəzi iddialara görə, pornoqrafik filmlərdə bir forma olaraq bukkakenin inkişafında mühüm faktor; Yaponiyada yayımlanan pornoqrafik xarakterli filmlərdə "mozaik" pikselləşdirmə metodu ilə cinsiyyət orqanlarının üstünün məcburi olaraq senzuralaşdırılmasıdır. Sifətə eyakulyasiya səhnələri senzuraya məruz qalmadığı üçün porno izləyiciləri bu səhnələri mozaikasız bir formada izləyə bilirlər.

## İstinadlar
Qokkun

— bir kimsənin bir və ya bir neçə insanın bir qabda yığdığı spermanı içmək üçün istifadə olunan yaponca termin. Ümumiyyətlə qap kimi əsasən stəkanlardan, fincanlardan, sınaq qablarından, soba qablarından, şərab və ya kokteyl qədəhlərindən istifadə olunur. Belə növ ssenarilərdə adətən birdən çox kişinin sperması bir yerə cəmlənir və daha sonra cəmlənmiş sperma bir qadın və yaxud da kişi tərəfindən içilir.

## İstinadlar
CMNF

Clothed male, naked (or nude) female, bir və ya birdən çox çılpaq qadın ilə bir və ya birdən çox geyinmiş kişi mövzusunu ələ alan erotika növüdür.

## İstinadlar
Tanya Saçdev

**Tanya Saçdev** (; doğ. 20 avqust 1986, Dehli, Hindistan) — Hindistan şahmatçısı. Qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster (2005), kişilər arasında beynəlxalq usta (2008). Şahmat şərhçisi kimi də tanınır.

## Şahmat karyerası
Tanya Saçdev 20 avqust 1986-cı ildə Dehlidə anadan olub. Şahmat oynamağı 6 yaşında ikən anasından öyrənib.

1995-ci ildən 2006-cı ilə qədər Hindistanı müxtəlif yaş qruplarında gənclər arasında keçirilən şahmat üzrə dünya çempionatlarında təmsil edib. Burada ən yüksək uğuru 1998-ci ildə U12 yaş qrupunda qazandığı bürünc medal olub. 2000-ci ildə 14 yaşlı qızlar arasında, 2002-ci ildə isə gənclər arasında Asiya çempionu olmuşdur. 2006 və 2007-ci illərdə qadınlar arasında şahmat üzrə Hindistan çempionatının qalibi olub. 2007-ci ildə həmçinin, Tehranda keçirilmiş qadınların şəxsi Asiya çempionatında da qalib olub.

Tanya Saçdev müxtəlif illərdə qadınlardan ibarət şahmat üzrə Hindistan yığma komandasının heyətində Şahmat Olimpiadalarının, dünya və Asiya çempionatlarının  iştirakçısı olub.

## Şəxsi həyatı
Tanya Saçdev 2014-cü ilin noyabr ayında hindistanlı memar Virac Keytariya ilə ailə həyatı qurub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* FIDE Chess profili
* Tania Sachdev. Chessgames.com 
* Tania Sachdev. 365Chess.com
Mahmud mirzə Səfəvi

**Sultan Mahmud Mirzə Səfəvi** — I Təhmasibin Zal bəy gürcünün bacısı Xanpərvər bəyimdən olan oğlu, Sultan İmamqulu Mirzənin və Xanış Sultanın doğma qardaşı, Səfəvi şahzadəsi.

Atasının ölümündən sonrakı taxt mübarizəsində qardaşı İsmayılın tərəfdarlarından idi. Şahzadə Heydərin öldürülməsindən sonra Şahzadə İsmayıldan bir müddət xəbər alınmadığı üçün ögey bacısı Pərixan Sultan tərəfindən taxta namizədliyi önə sürülmüşdür, lakin az sonra İsmayılın Qəhqəhə qalasından çıxması xəbəri paytaxta çatdı və bu məsələ unuduldu.

Şah İsmayıl taxta çıxdıqdan sonra onun əmriylə 24 fevral 1577-ci il tarixində digər qardaşları və iki yaşlı oğlu ilə birlikdə öldürülmüşdür. Edam zamanı kəndir onun boğazındakı damarları yaxşı sıxmadığından az sonra ayılmışdır, lakin Şah İsmayılın əmri ilə təkrar boğularaq edam edilmişdir.
Ruletkalar

**Ruletkalar** ( Avstraliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1970-ci ildə qurulmuşdur. İlk komanda Aermacchi MB-326 təyyarələri istifadə edirdi. 1989-cu ildən etibarən 6 ədəd Pilatus PC-9 təyyarəsi istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sərt pornoqrafiya

**Sərt pornoqrafiya** və ya **Hardkor pornoqrafiya** — XX əsrin ikinci yarısında meydana çıxmış; Cinsi məzmunlu filmlərdə və şəkillərdə qeyd-şərtsiz senzuranı müdafiə edən hərəkatdır. Bu cərəyan xüsusilə ABŞ və İngiltərədə yayılmışdır. Bu hərəkatın təsiri altında inkişaf etmiş əyləncə sənayesi formalaşmışdır.

## İnkişafı və hüquqi statusu

Bu, XX əsrin ikinci yarısından bəri yumşaq pornoqrafiyaya qarşı hazırlanmış bir üslubdur. Adətən jurnallarda fotoşəkillər və filmlərdə isə videolar şəklində olur. Hollivudda bu tip pornoqrafiya üçün xüsusi studiyalar mövcuddur. Bu üslub xüsusilə 1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən internetdə yayılmağa başlanmışdır. Əvvəlcə bir çox ölkələrdə onun yayılması qadağan edilsə də, sonradan bir çox liberal demokratik ölkələrdə onun nəzarət altında yayılmasına icazə verilmişdir. Nəzarət məqsədləri üçün hər nə qədər yaş hədləri qoyulmuşdursa da, internet vasitəsi ilə geniş şəbəkəyə müraciət edən bu pornoqrafiya üslubu pornoqrafiyanın asanlıqla əldə edilə bilən formasına çevrilmişdir. Bir çox dövlətlər bu vəziyyətə qarşı tədbirlər görməyə çalışsalar da, bu tədbirləri effektiv olmamışdır. Çıxdığı ilk zamanlardan etibarən ABŞ-də sərbəst olan sərt pornoqrafiyaya 2000-ci ildə İngiltərədə də sərbəst yayımlanmaq haqqı verilmişdir. Türkiyə kimi bəzi demokratik ölkələrdə sərt pornoqrafiya hələ də qadağandır. Bu ölkələrdə italyan üslubunda olan yumşaq pornoların istehsalına icazə verilir. Onun yayılmasına icazə verən dövlətlər onun yayılmasını müəyyən satış nöqtələrində icazəyə tabe etdirmək qərarına gəlmişdirlər. Ölkələrdə bu növün ictimai yerlərdə təqdimatı və təbliği qadağandır.

## Sosial təsirləri

Danimarkalı kriminoloq Berl Kutçinskinin 1970-ci ildə hazırladığı və Amerika Əxlaqsızlıq və Pornoqrafiya Komissiyasına təqdim etdiyi hesabatdan məlum olmuşdur ki, pornoqrafiya cinsi zəmində baş verən cinayətlərin artmasına əhəmiyyətli təsir göstərir. Həyata keçirilən bir çox son tədqiqatlar və son dövrlərdə həyata keçirilən Martin Hald və Neil Malamutun tədqiqatları zamanı məlum olmuşdur ki, sərt pornoqrafiya kişi və qadınların cinsi həyatında faydalıdır.
Mustafa mirzə Səfəvi

**Sultan Mustafa Mirzə Səfəvi** — I Təhmasibin Samstxe knyazı Otar Şalikaşvilinin qızı Zəhra bəyimdən olan oğlu, Sultan Əli Mirzənin doğma qardaşı, Səfəvi şahzadəsi.

Atasının ölümündən sonrakı taxt mübarizəsində qardaşı Şahzadə Heydərin ən böyük tərəfdarı idi. Mirzənin öldürülməsindən sonra Bayat obasına sığındı. Lakin Şahzadə İsmayıl taxta keçdiyi zaman Bayat obasının bəyi Üveys bəy tərəfindən ona təhvil verildi. Şah İsmayıl əvvəl şahzadəni xoş qarşıladı və onu bağrına basaraq, "qardaşım" dedi. Lakin ölümünə ilk qərar verdiyi şahzadə oldu. Lələsi Pirə Məhəmməd xan Ustaclının əliylə 1576-cı ilin noyabrın 2-si Şahzadə Mustafa, ögey qardaşı Şahzadə Süleymanla eyni gündə boğduruldu.

Şahzadə Mustafanın böyük qızı Aliyə Sultan Şah Abbasla evlənmişdir.
Sosial Müqavimət Günü

** Sosial Müqavimət Günü** () — 1571-ci ildə Kipr adasının Osmanlı imperiyası tərəfindən fəth elanguageməsi, 1958-ci ildə Türk Müqavimət Təşkilatının yaradılması və 1976-cı ildə Təhlükəsizlik Qüvvələri Komandanlığının yaradılması ilə əlaqədar Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində hər il 1 avqust tarixində qeyd olunan rəsmi bayram.

Anım və idman tədbirləri ictimaiyyətə açıq keçirilir. Mərasimlərdə Təhlükəsizlik Qüvvələrinin komandanı və hərbi vəzifəli şəxslər, həmçinin müxtəlif cəmiyyət, müəssisə və təşkilatlar iştirak edir. Nikosiyada yerləşən Şəhidlər abidəsində anım mərasimi keçirilir.

## İstinadlar
Malqaç basqını

**Malqaç basqını** — 16 iyun 1919-cu ildə Yörük Əli Əfə və qoşunlarının yunanların nəzarət etdiyi Malqaç körpüsünə basqını. Basqının hədəfi yunanlar tərəfindən Nazilliyə və onun hüdudlarından kənara hərbi texnika daşımaq üçün istifadə edilən Malqaç dəmir yolu körpüsü olub. Bu, Anadolunun qərbində işğalçı yunan qüvvələrinə qarşı ilk təşkil edilmiş mülki müqavimət hücumlarından biri idi.

## Zəmin
Körpü Osmanlı imperiyasında tikilən ilk dəmiryolu olan İzmir–Aydın dəmir yolunun bir hissəsi idi. Malqaç körpüsü Sultanhisar və Atça arasında yerləşirdi və Malqaç dərəsinn üzərində tikilmişdi.

## Basqın
Körpü pulemyotlarla dəstəklənən 20 ağır silahlı yunan əsgəri tərəfindən müdafiə olunurdu. İyunun 15-dən 16-na keçən gecə türklər Dondurandan irəliləyərək səhər saat 02:00-da sallarla Böyük Məndərəs çayını keçdilər. Keçid zamanı onlar iki qrupa bölündülər, hər qrupda 30 nəfər var idi. Onlar Malqaç körpüsünə çatanda qarğıdalı tarlalarında irəliləyərək körpünü mühasirəyə aldılar. Eyni zamanda, bəzi qoşunlar telefon dirəklərinə dırmaşaraq yunanların əlavə qüvvələr çağırmasının qarşısını almaq üçün telefon xətlərini kəsdilər. Onlar körpüyə üç tərəfdən hücum etdilər, yunan qoşunlarını təəccübləndirdilər və hamısını öldürdülər. Onlar körpü dayaqlarına dinamit qoyaraq körpünü dağıtmışdır. Partlayış və yüksək atəş səslərinə görə əraziyə gələn yunan qoşunları yaxınlıqdakı qərargahdan kömək almağa çalışsalar da, türk qoşunları onları saxlamışdır. Dəstək qüvvələrinə bəzi itkilər verdikdən sonra türk qüvvələri geri çəkilmişdir. Hücum bir neçə saat davam etmiş və yunan əsgərləri 20-dən çox itki vermişdir. Türk basqınçılardan yalnız biri yaralanmışdır.

## Nəticə
Türklər yunanlardan bəzi silah və sursatları ələ keçirmişdilər. Körpünün və dəmiryolunun dağıdılması nəticəsində yunanlar xeyli müddət Aydın–Nazilli marşrutu üzrə texnika daşımaq üçün dəmiryolundan istifadə edə bilməmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* YORUK ALI EFE AND MALGAC SURPRISE ATTACK Sultanhisar Municipality
* ''Çine Kuvayı Milliye Müzesi'', Yaşar Aksoy, 06.07.2008 (Article about the Malgaç Raid)
* Malgaç Baskını'nın 93. Yıldönümü (93rd anniversary of the Malgaç Raid) haberler.com
Qırmızı Damalar

**Qırmızı Damalar** () Yeni Zelandiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. 1967-ci ildə yaradılmışdır. 1973-cü ildə 1973-cü il neft böhranına görə ləğv olumuşdur. 1980-ci ildən yenidən qurulun qrupda PAC CT/4 Airtrainer təyyarələri istifadə olunmağa başladı. 2015-ci ildən Qara Şahinlər eskadaronu ilə əvəz olundu.

## Hadisələr
14 yanvar 2010 tarixində eskadronun lideri "Nick Cree" aviaşou zamanı təyyarənin yerə çırpılması nəticəsində həlak oldu.

1 mart 2010-cu il tarixində iki təyyarə təlim zamanı havada bir-birinə  toxundu və təyyarələrdən biri kiçik zədə aldı. Həmin mövsüm komanda uçuşlar həyata keçirmədi.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
Cerard Svoup

**Cerard Svoup** (; ) – yəhudiəsilli ABŞ elektrik mühəndisi və elektrotexnika biznesmeni. Herbert Bayard Svoupun qardaşıdır.

## Karyerası
Cerard Svoup Missuri ştatının Sent-Luis şəhərində doğulmuşdur. Atası saat qabı istehsalçısı idi. Svoup uşaq yaşlarından etibarən elektrik sahəsinə böyük maraq göstərmişdir. 1895-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutundan məzun olmuş və tezliklə Western Electric şirkətinin ümumi satış meneceri vəzifəsinə yüksəlmişdir. O, şirkətin ABŞ, Çin və Yaponiyada əlavə filiallarının açılmasında rol oynamışdır. 1913-cü ildə şirkətin vitse-prezidenti və direktoru seçilmişdir.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı ABŞ ordusunun heyətinə daxil edilmiş və təltif olunmuşdur. O, Fransa və Yaponiyanın da medallarını əldə etmişdir. 1919-cu ildə General Electric şirkətinin prezidenti olmuş, 1922-ci ildə şirkət şurasının sədri seçilmişdir. O, 1939-cu ilə qədər bu vəzifələri yerinə yetirməyə davam etmişdir. Onun başçılığı altında şirkət daha da uğur qazanmışdır. O, 1939-cu ildə şirkətdən ayrılaraq Nyu-York Şəhər Mənzillə Təminetmə Müvəkkilliyi kimi könüllü təşkilatlar üçün xidmət göstərməyə başlamışdır.

## Töhfələri
Svoup 1931-ci ildə təqdim olunan Svoup planının müəllifi olmuşdur. Bu plan sənayeni stabilləşdirməyi və işsizliyin qarşısını almağı nəzərdə tutmuşdu.

Svoup radiotexnika sahəsindəki fəaliyyətinə görə də tanınır. O, radionun inkişafında və radio hissələrinin istehsalında iştirak etmişdir. ABŞ Milli Yayım və Radio Korporasiyasının prezidenti olmuşdur. O, bir çox elmi dərəcəyə layiq görülmüş, Huver medalı və Sosial Elmlər üzrə Milli Akademiyanın qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur. 1957-ci ildə İsraili ziyarət etmiş və İsrail Texnoloji İnstitutuna bir neçə milyon ABŞ dolları vəsiyyət etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Trotski (soyad)

**Trotski** — soyad.

* Lev Trotski — Marksist inqilabçı və nəzəriyyəçi, Sovet siyasi xadimi.
* Sergey Trotski — Ssenari müəllifi, aktyor.
* Noi Trotski — 
* İvan Trotski — 

## Həmçinin bax
* Trotski (dəqiqləşdirmə)
Mişa Titiyev

**Mişa Titiyev** (; ) – rus əsilli ABŞ antropoloqu. Kremençuq şəhərində doğulmuş, 1907-ci ildə ailəsi ilə birlikdə ABŞ-nin Boston şəhərinə köçmüşdür.

## Karyerası
Titiyev Harvard Universitetində təhsili alaraq 1923-cü ildə bakalavr dərəcəsi, 1924-cü ildə ingilis ədəbiyyatı üzrə magistr dərəcəsi, 1935-ci ildə antropologiya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır. O, 1935-36-cı illərdə ABŞ Milli Park Xidməti üçün köməkçi muzey kuratoru və gənc arxeoloq olaraq işləmişdir. 1936-cı ildə Miçiqan Universitetində işləməyə başlamış, 1951-ci ildə universitetin professoru olmuşdur.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Strateji Servis Ofisi üçün işləmişdir. 1954-cü ildə Fulbrayt təqaüdü əsasında Avstraliya Milli Universitetinin professoru olmuşdur. Təhsil sahəsindən təqaüdə çıxdıqdan sonra Miçiqan Universitetinin emerit professoru adına layiq görülmüşdür.

## Araşdırmaları
Titiyevin əsas akademik maraqları hopilərin etnologiyası, Yaponiya və Peruda yaşayan yaponların sosial təşkilatlanması, Çilidə yaşayan araukanların etnologiyası olmuşdur. O, Arizona ştatında hopilər, Çilidə araukanlar, Peruda yaponlar və Yaponiyanın Okayama bölgəsində yerlilər arasında sahə araşdırması aparmışdır. Şərqi Asiya antropologiyası haqqında araşdırmalar aparmış, Miçiqan Universitetində Yaponşünaslıq mərkəzi qurmuşdur. Titiyev hopilər arasında böyük hörmətə sahib şəxs olmuşdur. Hopilər onu Üçüncü Mesa və Günəş klanı qəbilələrinə qəbul etmişdirlər.

Titiyevin əsas əsərlərinə *"Qədim Oraibi"* (1944), *"Araukan mədəniyyəti keçid mərhələsində"* (1951), *"İnsan elmi"* (1954), *"Mədəni antropologiyaya giriş"* (1959) aiddir. 1976-cı ildə Miçiqan Universitetinin Ədəbiyyat, Elm və İncəsənət Kolleci tərəfindən Mişa Titiyev kitabxanasının əsası qoyulmuşdur. Bu kitabxana antropologiya sahəsinə aid böyük kolleksiyaya ev sahibliyi edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ərbəyli basqını

**Ərbəyli basqını** — 20 iyun 1919-cu ildə Qüvayi-milliyə tərəfindən yunanların nəzarətində olan Ərbəyli stansiyasına edilmiş basqın. Aydın və Nazillini işğal etdikdən sonra Yunanıstan ordusu bölgədə artan müqavimət hərəkatlarından narahat idi. Bir neçə gün əvvəl baş vermiş Malqaç körpüsünə basqın onların narahatlığına yaxşı nümunə olmuşdu.

## Zəmin
Muğla könüllü taqımının türk leytenantı Qədri bəy bir neçə gün regiondakı yunan qoşunlarını müşahidə edirdi. O, Yunanıstan qoşunlarının hərəkət cədvəlini, kazarmalarını və qarovul dəyişdirmə vaxtlarını təyin etmişdir. Qədri bəy dəqiq müşahidədən sonra basqın üçün ən yaxşı hədəfin Ərbəyli qatar stansiyası olduğu qənaətinə gəlmişdir. Ərbəyli qatar stansiyası Ərbəyli kəndindən 1–2 kilometr aralıda yerləşirdi. Buna görə də kənd camaatı atəş səslərindən çox uzaqda idi. Qatar stansiyasını vağzalın yanındakı kiçik anqarda yerləşən pulemyotlarla təchiz edilmiş 20 yunan əsgəri mühafizə edirdi.

## Basqın
Hücumdan bir gecə əvvəl Ərbəyli kəndinə bir evzon rotası göndərilmişdir.  Bu vəziyyətdən xəbərsiz olan türk qoşunları 1919-cu il iyunun 20-dən 21-nə keçən gecə qatar stansiyasına hücum etmişdir. Əvvəlcə hücum uğurlu görünsə də, Ərbəyli kəndindən gələn yunan dəstək qoşunlarının əraziyə çatması ilə vəziyyət daha da gərginləşmişdir. Stansiyanın yunan mühafizəçiləri anqarın yuxarı mərtəbəsindən öz pulemyotlarından atəş açmağa başlamışdır. Qarşıdurma üç saata yaxın davam etmişdir. İki tərəfdən atəşə tutulan və pulemyotçusunu itirən Qədri bəy gecə vaxtında geri çəkilməyə qərar vermişdir. Qalan qüvvələr iki qrupa bölünmüşdür. Birinci qrup Osmanbükü adlı kiçik gəmi ilə Böyük Məndərəs çayını keçərək şimaldakı dağlıq əraziyə çəkilmiş və nəhayət Çakmar kəndinə çatmışdır. İkinci qrup cənubdakı düzənliyə çəkilmişdir.

## Nəticə
Hücum nəticəsində türklərdən 7 nəfər həlak olmuş, 12 nəfər yaralanmışdər. Yunanıstan tərəfində 30–80 nəfər həlak olmuş və 40 nəfər yaralanmışdır. Hücumdan və itkilərindən qəzəblənən yunan qoşunları itkilərini Aydına gətirib yerli türk əhalisinə göstərmişdir. Onlar daha sonra Ərbəyli, Germencik və İncirliovadan 72 türk mülki şəxsini qaçıraraq, gələcək basqınlar üçün xəbərdarlıq olaraq güllələyərək edam etmişdilər.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* ''BATI ANADOLU’DA KUVAYI MİLLİYENİN OLUŞUMU (1919–1920)'', Oğuz Gülcan, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, 2007, page 253-254 (Ankara University Open Archive System).
Uri Seqal

**Uri Seqal** (; ) – İsrail dirijoru.

## Karyerası
1944-cü ildə Qüds şəhərində doğulmuşdur. Qüds şəhərində yerləşən Rubin konservatoriyasında skripka çalmağı və dirijorluğu öyrənmişdir. 1966–69-cu illərdə Londonun Qildholl Musiqi Məktəbində dirijorluq təhsili almışdır. 1969-cu ildə Nyu-Yorkda baş tutan Dimitris Mitropulos Dirijorluq Müsabiqəsində ilk mükafatını qazanmış və müsabiqə nəticəsində Nyu-York Filarmonik Orkestrında Leonard Bernstaynın köməkçi dirijoru olmuşdur.

1970-ci illərdən etibarən Avropa və Amerika ölkələrinə səyahət edərək müxtəlif orkestrlarda dirijorluq etməyə başlamışdır. 1971-ci ildə Kardiff şəhərində BBC-nin Uels Milli Orkestrı və İngilis Kamera Orkestrı, 1972-ci ildə isə Çikaqo Simfonik Orkestrında dirijorluq etmişdir. 1973-cü ildə Ştutqart şəhərinin Cənubi Alman Radio Orkestrının daimi qonaq qismində çıxış edən dirijoru olmuşdur. 1980–83-cü illərdə Bornmut Simfonik Orkestrının baş dirijoru, 1981–85-ci illərdə isə Almaniyanın Macarıstan filarmoniyası orkestrının musiqi direktoru və baş dirijoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1982-ci ildə İsrail Kamera Orkestrının, 1989-cu ildə isə Yaponiyada yerləşən Osaka Filarmonik Orkestrının baş dirijoru təyin edilmişdir. Onun yaradıcılığına İqor Stravinski, Volfqanq Amadey Motsart, Lüdviq van Bethoven, Artur Oneqqer, Jan Franse kimi bəstəkarların əsərləri daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Zənbur (jurnal, 1919)

***"Zənbur" jurnalı*** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə 1919-cu ildə Bakıda nəşr olunan həftəlik ədəbi, ictimai, illüstrasiyalı satirik jurnal.

## Haqqında
"Zənbur"un ilk sayı 1919-cu il aprelin 9-da, sonuncu 24-cü sayı isə noyabrın 8-də işıq üzü görüb. 1919-cu ilin aprel-noyabr aylarında çap olunan "Zənbur"un təsisçisi "Türk Nəşriyyat Cəmiyyəti" idi. Jurnalın fəal əməkdaşları arasında Əli Nəzmi, Əliabbas Müznib, Səməd Mənsur, Hacı Qasım Səyyah, Bayraməli Hammal və b. idi.

"Zənbur" da "Şeypur" kimi maliyyə çətinliyi səbəbindən bağlanıb.

## Fəaliyyət
"Zənbur"un ideya-siyasi istiqaməti ilə "Molla Nəsrəddin"ə sadiq qalaraq köhnəliyə, meşanlığa qarşı səylə mübarizə aparıb. O, müxtəlif janrlardan, satirik felyeton, satirik şeir, bilməli xəbərlər və karikaturalardan istifadə edib. İdeya etibarilə milli, demokratik məzmuna malik olan bu karikaturalar həcm etibarilə jurnalın səhifələrində əsas yeri tuturdu. Böyük ideya-siyasi və ictimai əhəmiyyətə malik olan rəsmlərin çoxu dövrün tanınmış fırça ustası Əzim Əzimzadə məxsusdur. Jurnaldan "N.N." və Sofizadə imzası ilə çap olunan rəssamlar da olub. Jurnalda Rusiyanın (Lenin və Kerenskinin timsalında) Azərbaycanı işğal etmək niyyətləri, erməni-daşnak silahlı dəstələrinin Zəngəzurda və Bakıda törətdikləri soyqırımları və sair məsələlər şeir və publisist yazılarda tənqid edilirdi.

## Ədəbiyyat

* Qərənfil Dünyaminqızı. Cümhuriyyət dövründə Azərbaycan mətbuatı (1918–1920-ci illər). Bakı: Elm, 2011

## İstinadlar
Qaldırılmış yumruq

**Qaldırılmış yumruq** və ya **sıxılmış yumruq** — həmrəylik və dəstək simvolu kimi istifadə olunur. Həmçinin də ittifaq, güc, itaətsizlik və ya müqaviməti ifadə etmək üçün salam kimi də istifadə olunur.

## Tarixi

1917-ci ildə Dünya Sənaye İşçiləri (IWW) tərəfindən qaldırılmış sağ yumruq loqo kimi istifadə edilmişdir. Bununla belə, 1936-1939-cu illərdə baş verən İspaniya vətəndaş müharibəsi zamanı respublikaçı qruplar tərəfindən salamlama simvolu kimi istifadə edilmiş və “Xalq Cəbhəsi salamı” və ya “antifaşist salamı” kimi tanınaraq populyarlıq qazanmışdır. Sağ yumruq salamı daha sonralar bütünlükdə Avropa miqyasında solçular və antifaşistlər arasında yayılmışdır.

Qrafik simvol 1948-ci ildə Meksikada inqilabi sosial mübarizələri inkişaf etdirmək üçün incəsənətdən bir vasitə kimi istifadə edən mətbəə olan Taller de Gráfica Popular tərəfindən populyarlaşdırılmışdır. Rəssam və fəal *Frank Cieciorka*nın Tələbə Qeyri-zorakı Koordinasiya Komitəsi üçün sadələşdirilmiş versiya hazırladıqdan sonra onun istifadəsi ABŞ-da 1960-cı illərdə yayılmışdır. Bu versiya daha sonralar Tələbələr tərəfindən Demokratik Cəmiyyət və Qara Güc hərəkatı üçün istifadə edilmişdir.

Qaldırılmış sağ yumruq La Luttenin davam etdiyi 1968-ci ilin may üsyanı zamanı hazırlanmış təbliğat afişalarında müntəzəm formada istifadə olunmuş, sıxılmış yumruğun başında bir fabrik bacası təsvir edilmişdir.

## Qaleriya


Fayl:The hand that will rule the world.jpg|*Müqavimət* karikaturası 1917
Fayl:Civil Liberties in War Times by Max Lerner 1940.jpg|Mülki azadlıqlar afişası 1940
Fayl:Womanpower logo.jpg|Feminizm
Fayl:LibrariansAgainstDRM.svg|Kitabxanaçılar DRM-ə qarşı
Fayl:Otpor-serbian.jpg|Otpor!
Fayl:Flag of Kach and Kahane Chai.svg|İsrail də ifrat millətçi siyasi partiya olan Kach
Fayl:Piotr Uklanski - Untitled (Fist).jpg|Piotr Uklański, adsız 2008
Fayl:Browncoats-Logo.svg|Browncoats


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* A brief history of the 'clenched fist' image 
* Bitter price of Olympics' iconic image  – from Los Angeles Daily News
* India Faces Maoist 'Red Salute' – from BBC World News
* Aryan Fist article – from the Anti-Defamation League
* Jenna Amatulli: The Raised Fist Emoji Is Social Media's Resistance Symbol
Hasan Hayri Tan

**Həsən Hayri Tan** (d. 1880, İstanbul, d. 23 may 1942) – türk siyasətçisi və vəkili.

İstanbul Hüquq fakültəsinin məzunudur . Daimi Vəkillər Kollegiyasının üzvü, Vəkillər Kollegiyasının üzvü, 1935-1940-cı illər arasında İstanbul Vəkillər Kollegiyasının başqanlığı, İstanbul İl Məclisinin Ümumi üzvü, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin III. və IV. 5-ci Dövrdə Ədirnə, V Dövrdə isə Kocaeli Millət vəkili olub. Ailəlidir və dörd övladı var. 

## Mənbə
Sufiyan (dəqiqləşdirmə)

* Sufiyan — Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbistər şəhristanının Sufiyan bəxşində yerləşən şəhər. 
* Sufiyan (Üşnəviyyə) — 
* Sufiyan (Urmiya) — 
* Sufiyan döyüşü — 

## Həmçinin bax
* Sufi (dəqiqləşdirmə)
Araz Zeynalov

**Araz Hidayət oğlu Zeynalov** () — azərbaycanlı jurnalist, publisist.

## Həyatı
Araz Zeynalov 1961-ci il iyulun 7-də Bakı şəhərində jurnalist ailəsində dünyaya gəlib. 1978–1983-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində təhsil alıb. Əməkdar jurnalist, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı Hidayət Zeynalovun oğludur. O, həm də AiD kimi tanınan azərbaycanlı repçi Orxan Zeynallının atasıdır.

## Fəaliyyəti
A. Zeynalov uzun illər jurnalist fəaliyyəti ilə məşğul olub. O, "Azərbaycan gəncləri", "Panorama", "Kaspiy" qəzetlərində çalışıb. O, rusdilli vesti.az saytının ilk baş redaktoru olub. Uzun illər bu sayta rəhbərlik edib. 2012-ci ildə "Vesti.az" İnformasiya Agentliyi MMC-nin baş direktoru idi.

4 noyabr 2016-cı ildə "Vesti.Az" informasiya agentliyinin baş direktoru Araz Zeynalov və Pravda.Ru internet mediaxoldinqinin baş direktoru İnna Novikova görüş keçirmişdilər və informasiya əməkdaşlığına dair sənəd imzalamışdılar.

Xəstəlik iş imkanlarını məhdudlaşdırandan sonra, Araz Zeynalov bir müddət vesti.az saytının baş redaktorunun müşaviri kimi çalışıb.

## Ölümü
Azərbaycanın bir neçə media təmsilçisi Araz Zeynalovun səhhətində yaranmış ağır vəziyyəti ilə bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə müraciət ünvanlamışdı. Müraciətdən sonra Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin rəhbərliyi və kollektivi Araz Zeynalovun ailə üzvləri ilə görüşüb, onun səhhəti ilə maraqlanmışdı.

A. Zeynalov 2022-ci il avqustun 3-də Bakı şəhərində uzun sürən xəstəlikdən dünyasını dəyişib. Mətbuat Şurası ölümüylə əlaqədar nekroloq imzalayıb. Avqustun 4-də Yasamal qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.

## Xatirəsi
10 sentyabr 2022-ci il tarixində APA xəbər verdi ki, Araz Zeynalovun xatirəsinə APA TV tərəfindən 27 dəqiqəlik "Yaddaşın daimiliyi" sənədli film çəkilibdir.

## İstinadlar
Demokratik Cəmiyyət Uğrunda Tələbələr

**Demokratik Cəmiyyət Uğrunda Tələbələr** (İngiliscə "Students for a Democratic Society" və ya qısaca SDS) ABŞ-da 1960-cı illərdə fəaliyyət göstərən tələbə fəalları hərəkatı idi. O, ölkədəki Yeni Solçuluğun nümayəndəsi olan əsas ikonalardan biri idi. 1969-cu ildəki iclasında ləğv edilməzdən əvvəl 1960-cı illərin ortalarında təşkilat çox sürətlə inkişaf etmiş və böyümüşdür.

## Tarixi
SDS, 1960-cı ildə Miçiqan ştatının Port Huron şəhərində keçirilən konfransda təsis edilmişdir. Təşkilatın əsas məqsədi, Vyetnam müharibəsinə qarşı çıxmaq, irqçiliklə mübarizə aparmaq və cəmiyyətdə sosial ədaləti təmin etmək idi.

SDS, 1960-cı illərin ortalarında sürətlə böyüdü və ölkənin bir çox universitetində şöbələri yarandı. Təşkilat, Vyetnam müharibəsinə qarşı kütləvi etiraz aksiyaları təşkil etdi, irqçiliyə qarşı mübarizə apardı və universitetlərdə tələbə hüquqlarını müdafiə etdi.

## Port Huron Bəyannaməsi
SDS-in ən mühüm sənədlərindən biri, 1962-ci ildə qəbul edilən Port Huron Bəyannaməsi idi. Bu bəyannamə, təşkilatın məqsədlərini və ideallarını əks etdirirdi. Bəyannamədə, "iştirakçı demokratiya" ideyası irəli sürülür və cəmiyyətin bütün üzvlərinin qərar qəbulu prosesində iştirak etməsi tələb olunurdu.

## Dağılması və mirası
SDS, 1960-cı illərin sonlarında daxili fikir ayrılıqları və hökumətin təzyiqləri səbəbindən zəifləməyə başladı. 1969-cu ildə təşkilat rəsmi olaraq ləğv edildi.

SDS-in mirası, ABŞ-da və dünyada tələbə hərəkatlarına böyük təsir göstərmişdir. Təşkilatın ideyaları, sosial ədalət, bərabərlik və demokratiya uğrunda mübarizə aparan bir çox hərəkata ilham mənbəyi olmuşdur.

## İstinadlar
İştirakçı demokratiya

İştirakçı demokratiya siyasi sistemlərin fəaliyyətindəki komponentlərin geniş iştirakını vurğulayan siyasi nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyəyə görə, demokratiyanın etimoloji kökləri (yunan dilində demos və kratos) xalqın hakimiyyətdə söz sahibi olduğunu və buna görə də demokratiyanın iştirakçı olması lazım olduğunu vurğulayır. Bununla belə, iştirakçı demokratiya ənənəvi nümayəndəli demokratiyadan daha geniş vətəndaş iştirakının formalarını və daha çox siyasi nümayəndəliyi müdafiə etməyə meyillidir. Məsələn, nümayəndələrin seçilməsindən əlavə, sıralama sistemi vasitəsilə idarəetmə orqanlarının yaradılmasının tərəfdarı olub, vətəndaşların hakimiyyət vəzifələrini özlərinin əllərində tutmasına imkan verərək daha güclü bir iştirakçı orqan meydana gətirəcəyi düşünülür.

Bəzi alimlər, güclü qeyri-hökumət ictimai sferasının güclü liberal demokratiyanın yaranması üçün ilkin şərt olduğu inancına əsaslanaraq, bu terminin vətəndaş cəmiyyəti sahəsində icma əsaslı fəaliyyətlərə yenidən diqqət yetirməli olduğunu iddia edirlər. Bu alimlər vətəndaş cəmiyyəti sferası ilə formal siyasi sfera arasındakı fərqin vacib olduğunu vurğulamağa meyillidirlər.

## İstinadlar