open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sahib İbrahimov (müğənni)

**Sahib Yusif oğlu İbrahimov** (11 iyul 1970, Qazax rayonu, Daş Salahlı kəndi) — azərbaycanlı muğam ifaçısı və müğənni.

## Bioqrafiya
### Erkən həyatı və təhsili
Sahib İbrahimov 11 iyul 1970-ci il tarixində Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndində anadan olub. Musiqiyə marağı erkən yaşlarından formalaşıb. 1991-ci ildə Asəf Zeynallı adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində xanəndə Hacıbaba Hüseynovun muğam sinfində təhsil alıb. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində solo oxu ixtisası üzrə təhsilini davam etdirib.

### Yaradıcılıq fəaliyyəti
1996-cı ildən etibarən təhsilini Asəf Zeynallı adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində davam etdirib. Həmin dövrdə Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı Teatrına solist kimi qəbul olunub.

1998–2006-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrında solist kimi fəaliyyət göstərib. 2002-ci ildə tarzən Möhlət Müslümov və kamançaçı Fəxrəddin Dadaşovun müşayiəti ilə ifa etdiyi “Sarı gəlin” Azərbaycan xalq mahnısı Almaniyada disk formatında buraxılıb.

2005-ci ildə Habil Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanan “Rast” muğam dəsgahı layihəsində iştirak edib.

2006-cı ildən Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində müəllim kimi fəaliyyət göstərir.

Oxuduğu Zabul segahı radionun Qızıl Fondunda saxlanıllr.

### Şəxsi həyatı
Ailəlidir. 2 övladı, 3 nəvəsi var.

## İstinadlar
Set Lloyd

**Set Lloyd** (; ) — Amerikalı kvant informasiya alimi və Massaçusets Texnologiya İnstitutunun Mexanika Mühəndisliyi kafedrasının professorudur.

O, kvant informasiya elmində, o cümlədən kvant kompüteri üçün dizaynlar, kvant analoq hesablamaları, Şennon teoreminin kvant analoqları və kvant səhvlərinin korreksiyası və səs-küyün azaldılması metodları üzərində işləməsi ilə tanınır.

## Bioqrafiyası

Lloyd 2 avqust 1960-cı ildə anadan olub. O, 1978-ci ildə Filips Akademiyasını bitirib və 1982-ci ildə Harvard Kollecindən bakalavr dərəcəsi alıb. Marşall təqaüdü alarkən 1983 və 1984-cü illərdə Kembric Universitetindən III hissəni və "MPhil" dərəcəsini tamamlayıb. Lloyd 1988-ci ildə Hayns Peycelsin məsləhəti ilə Rokfeller Universitetində fizika üzrə doktorluq dərəcəsi alıb.

1988-ci ildən 1991-ci ilə qədər Lloyd, Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda Marri Gell-Man ilə birlikdə kvant sistemlərinə məlumatların tətbiqi üzərində işləyən postdoktoral tədqiqatçı, 1991-ci ildən 1994-cü ilə qədər isə Los Alamos Milli Laboratoriyasında kvant hesablamaları üzərində işləyən postdoktoral tədqiqatçı olmuşdur. 1994-cü ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun mexanika mühəndisliyi şöbəsinə qoşulmuşdur. Lloyd həmçinin Santa Fe İnstitutunda xarici müəllim heyətinin üzvü olmuşdur.

2007-ci ildə Amerika Fizika Cəmiyyətinin üzvü seçilmişdir. 2012-ci ildə Beynəlxalq Kvant Rabitəsi Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Google Scholar page
*Personal web page
*
Sinornitozavr

Sinornitozavr - erkən təbaşir dövründə, təqribən 124-120 milyon il əvvəl yaşamış teropod dinozavr cinsi. Sinornitozavr kiçik ölçülüdür, təqribi olaraq boyu 0.9-1.2 m, ağırlığı isə 3-5 kiloqrama çatırdı. Tapılan ilk lələkli dinozavrlardan olan sinornitozavr ətyeyən (ovçu) növdür və onun qrup halında ovlandığı güman olunur.

## Təsviri
Sinornitozavrın bütün bədəni tükəbənzər lələklər və qollarda ibtidai uçma lələkləri də daxil olmaqla müxtəlif tipli lələklər ilə örtürmüşdür. Sinornitozavr kəllə lələkləri və çiyinlərinin quruluşuna görə arxeopteriksə bənzəyir. Qanadlar uzun lələklidir. Fosilləşmiş piqmentlərə əsasən, sinornitozavrın lələklərinin qırmızı-qəhvəyi, sarı və qara rəngli olduğunu demək olar. Bu rənglər meşə ərazisində onun kamuflyaj olunmasına kömək edirdi.

Sinornitozavrın ağzı dimdik formasındadır, iti dişləri var. Ayaqlarının ucunda ovlanmağa və ya dırmanmağa xidmət edən iti pəncələr var. Qrup şəklində ovlandığı düşünülür. Uzun quyruğu müvazinəti qorumağa kömək edir.

## Kəşfi
Sinornitozavrın tam hesab edilən sketinin qalığı 1999-cu ildə məşhur Çin paleontoloqlarından biri olan Syuy Sin tərəfindən tapılmışdır. Sinornitozavr adının mənası hərfi tərcümədə Çin quş-kərtənkələsidir. Sinornitozavrın kəşfi dinozavr və quşların təkamülü arasındakı əlaqənin mühüm sübutlarından biridir.

## Sinifləndirilməsi

## Zəhərli diş ehtimalı
Empu Qonqun başçılığı ilə bir qrup paleontoloqun 2009-cu ildə apardığı tədqiqatlar nəticəsində Sinornitozavr müəyyən edilən ilk zəhərli dinozavr oldu. Sübut kimi Sinornitozavrın ilan bənzəri dişləri oldu. Zəhərin ovu iflic etdiyi və ya öldürdüyü düşünülürdü. Ancaq sonrakı araşdırmalar zəhər kisəsi (zəhər vəzisi) kimi qəbul olunan yerlərin əslində bir fərdin dişlərinin yerindən oynaması ilə yarandığını və zəhərin bu növün xarakterik xüsusiyyəti olmadığını göstərdi. 

## Həmçinin bax

* Mikroraptor

## İstinadlar
Cotoneaster pyracantha

*  — Pyracantha coccinea bitki növünün sinonimi.
*  — Pyracantha crenulata bitki növünün sinonimi.
Crataegus pyracantha

*  — Pyracantha coccinea bitki növünün sinonimi.
*  — Pyracantha crenulata bitki növünün sinonimi.
*  — Pyracantha crenulata bitki növünün sinonimi.
Karl Lüdviq Litrov

**Karl Lüdviq Edler fon Litrov** (; ) — Avstriya astronomu.

Rusiya imperiyasının Kazan şəhərində anadan olan o, astronom Yozef Yohann fon Litrovun oğlu idi. O, Vyana və Berlin universitetlərində riyaziyyat və astronomiya üzrə təhsil almış, 1832-ci ildə Krakov Universitetində doktorluq dərəcəsi almışdır. 1842-ci ildə atasının yerinə Vyana Rəsədxanasının direktoru təyin edilmişdir. Onun rəhbərliyi altında 1872-ci ildə Verinqdə yeni bir rəsədxananın tikintisinə başlanılmışdır; lakin o, tikintisi başa çatmamışdan əvvəl vəfat etmişdir.[1] O, Avqust fon Litrovun əri və Otto fon Litrovun atası idi.

O, İtaliyanın Venesiya şəhərində vəfat etmişdir.

O, Roma Katolik Kardinalı Kristof Şönbornun ulu babasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rosa fastigiata

*  — Rosa arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa balsamica bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa stylosa bitki növünün sinonimi.
Rosa repens

*  — Rosa arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa gallica bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
Moris Levi

**Moris Levi** (; ) — fransız astronomu.

Levi Vyanada anadan olub. Levinin yəhudi valideynləri doğma şəhərlərinin antisemitizmindən qaçmaq üçün 1841-ci ildə Vyanaya köçüblər.[istinad lazımdır] Levi Vyana Rəsədxanasında göy mexanikası üzrə köməkçi işləyib. Lakin Avstriya-Macarıstan institutları bir yəhudinin inancından imtina etmədən və katolikliyi qəbul etmədən yüksək vəzifəyə yüksəlməsinə icazə vermirdi. Rəsədxananın direktoru Karl Lüdviq Litrov Paris Rəsədxanasının direktoru Urben Le Veryenin müxbiri idi və 1860-cı ildə Levi üçün orada bir vəzifə təmin etdi. Fransaya getdikdən sonra Levi naturalizasiya olunmuş Fransa vətəndaşı oldu.

O, asteroidlərin və kometaların orbitləri və uzunluq ölçülməsi üzərində işləyərək Templərin Dəqiqliyini artırdı. O, həmçinin optika və işığın aberrasiyasının aradan qaldırılması üzərində də çalışdı.

O, 1872-ci ildə Uzunluqlar Bürosunun və 1873-cü ildə Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib.

Levi 1896-cı ildə Paris Rəsədxanasının direktoru olub, qurumu yenidən təşkil edib və fiziki astronomiya şöbəsi yaradıb. Bundan əlavə, o, Pyer Püizyö ilə birlikdə 10.000 fotoşəkildən ibarət Ay atlası üzərində on il işləyib. L’Atlas photographique de la Lune (1910) yarım əsrdən çox müddət ərzində Ay coğrafiyasının əsasını təşkil edib. Aydakı Levi krateri onun adını daşıyır və 253-cü asteroid olan Mathilde-nin həyat yoldaşının adını daşıdığı güman edilir.

O, Parisdə hökumət iclasında qəfil və gözlənilməz ürək tutmasından vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* Obituaries of M. Loewy in the Astrophysics Data System
* Atlas photographique de la Lune, on the digital library of Paris Observatory
Lüdviq Lorens

**Lüdviq Valentin Lorens** (; ) — danimarkalı fizik və riyaziyyatçı. 1867-ci ildə o, işığın sonlu sürətini əks etdirən gecikmə effektlərini ehtiva edən elektromaqnetizmin diferensial tənliklərinə tamamilə ümumi inteqral həllər vermişdir. Bu məqalədə həmçinin onun adını daşıyan "Lorens ölçüsü" təqdim olunur.

Lorens həmçinin işığın sınması ilə təmiz şəffaf maddənin sıxlığı arasındakı əlaqə və metalın elektrik və istilik keçiriciliyi ilə temperaturu arasındakı əlaqə (Videman-Frans-Lorens qanunu) kimi hadisələri təsvir etmək üçün riyazi düsturlar hazırlamışdır.

Onun adı bəzən səhvən Lorensin işinə görə hesab edilən fizik Hendrik Anton Lorensin adı ilə qarışdırılır.

## Bioqrafiyası

Lorens Helsinqördə anadan olmuş və Kopenhagendə Texniki Universitetdə təhsil almışdır. O, 1876-cı ildə Kopenhagendəki Hərbi Akademiyada professor oldu. 1887-ci ildən etibarən onun tədqiqatları Karlsberq Fondu tərəfindən maliyyələşdirilirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Scienceworld
* Cartage.org.lb
* "Sur la lumière réfléchie et réfractée par une sphère transparente" pp. 405-529, Œuvres scientifiques de L. Lorenz, Volume 1
* "Modern Electrodynamics" pp. 789-790
Rosa humilis

*  — Rosa carolina bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa gallica bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa carolina subsp. carolina bitki yarımnövünün sinonimi.
Heliodoxa

**Heliodoxa** —

## Növləri
* Heliodoxa imperatrix
* Heliodoxa rubinoides
* Heliodoxa schreibersii

## İstinadlar
Hello

* Hello (sosial şəbəkə) — "Orkut"un yaradıcısı Orkut Böyükköktən tərəfindən qurulmuş sosial şəbəkə xidməti.
* Hello, World!
* Hello Neighbor — Dynamic Pixels tərəfindən inkişaf etdirilmiş və 8 dekabr 2017 tarixində təqdim edilmiş videooyun.
* Hello Exile — The Menzingers[ing.]-in altıncı studiya albomu.
* Hello, I'm Doing My Best — Eli Barterin[ing.] ikinci studiya albomu.
* Hello Kitty
Fərrux Bozbəyli

**Əhməd Fərrux Bozbəyli**(; ) — türk siyasətçisi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri (1965–70) və 1970–78-ci illərdə Demokrat Partiyasının lideri.
## Həyat və fəaliyyəti
Məmur ailəsində doğulan Fərrux Bozbəyli, atası Sıddıq bəyin işi səbəbindən təhsilini Bozbəylinin müxtəlif şəhərlərində almışdır. İbtidai təhsilini Bazarcıq və İslahiyədə, orta məktəbini isə Qaziantep və İskəndərunda alıb. 1947-ci ildə Antakya Oğlanlar Liseyindən məzun olub.

Fərrux Bozbəyli İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. Bir müddət vəkil işlədikdən sonra Bozbəyli 27 may hərbi çevrilişi dövründə Demokrat Partiyasının (DP) üzvü Osman Turanın vəkili olub. 1961-ci ildə siyasətə qoşulan Bozbəyli Ədalət Partiyasından (AP) İstanbul millət vəkili seçilib. Bu dövrdə *AP* parlament qrupunun rəhbəri və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədr müavini vəzifələrində də çalışıb. 1965-ci il ümumi seçkilərində yenidən İstanbul millət vəkili seçilib və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri olub. O, bu vəzifəyə daha iki dəfə, 1967 və 1969-cu illərdə də seçilib.

O, Ədalət Partiyasının lideri Süleyman Dəmirələ qarşı olan qrupun üzvü idi. 1970-ci ilin oktyabrında Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədrliyindən istefa verdi və bir ay sonra Səadətdin Bilgiçin rəhbərlik etdiyi "41-lər" kimi tanınan qrupla AP-dən ayrıldı. Bu qrupla birlikdə o, Demokrat Partiyasının (DP) qurucularından idi və onun sədri seçildi.

Fərrux Bozbəyli, 1973-cü il seçkilərində prezidentliyə namizədliyini irəli sürsə də, seçilmədi. 1973-cü il ümumi seçkilərində onun partiyası səslərin 11,89%-i ilə parlamentdə 45 yeri qazandı; Bozbəyli yenidən İstanbuldan millət vəkili seçildi. Demokrat Partiyası (DP) 1975-ci ilin mart ayında *Birinci Millətçi Cəbhə hökuməti*nin (39-cu Türkiyə hökuməti) qurulması zamanı dağıldı. Səadətdin Bilgiç və DP-nin əksər üzvləri ilə Ədalət Partiyasına qayıdarkən, Bozbəyli DP-də qaldı və onun sədri vəzifəsini davam etdirdi. Buna görə də, Fərrux Bozbəyli, DP hakimiyyəti itirdikdən və 1977-ci il ümumi seçkilərində millət vəkili seçilə bilmədikdən sonra (səslərin yalnız 1,85%-i), əvvəlcə DP sədrliyindən istefa verdi (dekabr 1978) və sonra aktiv siyasətdən çəkildi.

O, 1978-ci ildə keçirilən 54-cü Baş Assambleya iclasında Türkiyə İş Bankının Direktorlar Şurasına seçildi və 1990-1992-ci illərdə onun sədri vəzifəsində çalışmışdı.

Fərrux Bozbəyli 28 iyul 2019-cu ildə müalicə aldığı xəstəxanada vəfat edib. Məzarı Türkiyə Dövlət qəbiristanlığındadır.
## Külliyatı
### Məqalələri
* 
* 
* 
* 

### Kitabları
* *Türkiyədə Siyasi Partiyaların iqtisadi və sosial baxışları* (1969),” üç cilddə. Türkiyə Böyük Millət Məclisində Birinci və İkinci İnkişaf planlarının qeydləri
və CHP, AP-də daxil olmaqla, dövrün siyasi partiyalarının iqtisadi və sosial baxışları yer alıb.
* 
* *Birinci Cəmrə* (1977)
* *Alaca siyasət* (2000) 
* *Siyasət sənəti* (1980), təsisçisi olduğu Türk Milli Mədəniyyət Fondunda verdiyi seminarın mətni yer alıb.
**Yalnız Demokrat* adlı kitabı 2009-cu ilin iyununda nəşr edilib. Tam bir hatırat ve bir dönemin siyasetini ortaya koyan dönem kitabıdır.

## İstinadlar
Milli mistisizm

**Milli mistisizm** — milli iddiaların okkult tədqiqatlar, psevdoelmi və ya uydurma tarixi inanclarla dəstəklənməsinə verilən addır.

Müxtəlif mənbələr milli mistisizmin ən qabarıq formasının Nasist mistisizmi olduğunu qeyd edirlər.

## Okkultizm və mistisizm ilə əlaqəsi

Bu baxış bucağının okkultizm və mistisizm ilə əlaqəsi, həmin fikirləri paylaşan və ona mənsub olan iddiaların adətən mistisizm, okkultizm, ufologiya, astrologiya və s. sahələrlə maraqlanan və ya bu sahələrdə fəaliyyət göstərən insanlar tərəfindən inkişaf etdirilməsi, ortaya atılması və yayılması ilə aşkar olunur.

Bundan əlavə, irəli sürülən iddia və fikirlərdə intensiv okkultiv və mistik elementlərin olması və milliyətçilik iddialarında bunların, əksər hallarda "mütləq" şəkildə əsas götürülməsi bu baxışların okkultizm və mistisizm ilə əlaqəsini göstərir.

## Milliyətçilik ilə əlaqəsi

Bu növ fikir, inanc və ya iddiaların bir milliyətçi təşkilat, siyasi partiya və ya digər institutlar və ideologiyalar tərəfindən mənimsənilməsi və yayılmasına cəhd edilməsi bu anlayışın milliyətçilik ilə əlaqəsini yaradır.

## Milli mistisizm nümunələri

* Günəş dil nəzəriyyəsi ()
* Açıq tale () 
* Müqəddəs Macar Tacı doktrinası

## İstinadlar
Mirzə Möhsün Xəyali

**Mirzə Möhsün Xəyali** və ya **Mirzə Möhsün Qubeyi Xəyali** () — XIX əsr Azərbaycan şairi, "Gülüstan" ədəbi məclisinin üzvlərindən biri.

## Həyatı
Mirzə Möhsün Xəyali 1824-cü ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini atasından almış, onun rəhbərliyi ilə fars dilini mükəmməl şəkildə mənimsəmişdir. Daha sonra dövrünün tanınmış və nüfuzlu alimlərindən biri olan Molla Əli Axundun məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.

Əsas dolanışıq mənbəyi müəllimlik olan şairin maddi vəziyyəti zamanla çətinləşmiş, bu səbəbdən Bakıya köçməyə məcbur olmuşdur. Rus dilini sərbəst bilməsi ona dövlət qulluğunda çalışma imkanı yaratmış, Mirzə Möhsün Xəyali müəllimlik fəaliyyətini dayandıraraq quberniya idarələrində tərcüməçi kimi xidmətə başlamışdır.

Bununla yanaşı, o, ədəbi fəaliyyətini davam etdirmiş və müasirləri arasında şair kimi tanınmışdır. Mirzə Möhsün Xəyali 1904-cü ildə Bakı şəhərində 80 yaşında vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Mirzə Möhsün Xəyalinin ədəbi irsi tam şəkildə dövrümüzə çatmamışdır. Onun yarımçıq divanı və bir sıra əlyazma mənbələri təxminən üç yüzə yaxın qəzəldən ibarət şeirlərini əhatə edir. Şairin məhəbbət lirikasında inciklik, kədər, ümidsizlik, ayrılıq (hicran) və daxili iztirab motivləri əsas yer tutur.

Bakı mühiti Mirzə Möhsün Xəyalinin yaradıcılığına mühüm təsir göstərmişdir. Bakıda yaşadığı illərdə qələmə aldığı ilk qəzəllərində dini motivlərə rast gəlinməklə yanaşı, əsasən dünyəvi məhəbbət mövzuları üstünlük təşkil edir. Sadə və anlaşılan dildə yazılmış bu qəzəllərdə saf və azad sevgi, ayrılıq həsrəti, daxili kədər, həmçinin vəfasız gözəllərə ünvanlanan giley və şikayətlər ifadə olunmuşdur. Klassik poeziya ənənələrinin davamçılarından biri olan Mirzə Möhsün Xəyali, dövrünün bir sıra digər şairləri kimi, yaradıcılığında qəzəl janrının çərçivəsindən kənara çıxmamışdır.

## Xatirəsi
2012-ci ildə Mirzə Möhsün Xəyalinin “Divan”ı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda mühafizə olunan əlyazması əsasında filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nailə Mustafayeva tərəfindən nəşrə hazırlanmış, elmi redaktoru Paşa Kərimov olmaqla “Elm və təhsil” nəşriyyatında çap olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* [X.Mirzəyeva. Mirzə Möhsün Xəyalinin “Mərsiyə”si](https://www.anl.az/down/meqale/elyazmalar_yanmir/2021/02/725646(meqale).pdf)
Luiza (Fayf hersoginyası)

**Şahzadə** **Luiza** (; ) — Böyük Britaniya kralı VII Eduardın qızı, Britaniya monarx ailəsinin üzvü.

## Həyatı
20 fevral 1867-ci ildə Uels şahzadəsi Şahzadə Albert Eduardla xanımı Danimarkalı Aleksandranın dördüncü övladı olaraq Marlboro villasında dünyaya gəldi. Doğulduğu əsnada nənəsi Kraliça Viktoriya hələ də səltənətdə idi. 10 mayda doğulduğu villada keçirilən mərasimlə vəftiz olundu. Bacılarıyla birlikdə özəl təhsil aldı. Marlboro villası və Sandrinqem sarayında mürəbbiyələr tərəfindən təlim-tərbiyə edildi.

Bibisi Şahzadə Beatrisanın 1885-ci ildə baş tutan toy mərasimində atasının yaxın dostu və özündən 18 yaş böyük Fayf qrafı Aleksandr Duffla tanış oldu. Qraf Şotlandiyada geniş torpaqları və mülkləri olan bir sahibkar idi. Üstəlik Böyük Britaniya kralı IV Vilhelmin məşuqəsindən doğulan Yelizaveta Hayın nəvəsi idi. 1889-cu ilin iyununda cütlüyün nişanı elan olundu. Anasının etirazlarına baxmayaraq 27 iyul 1889-cu ildə cütlük Bukingem sarayında evləndi. Mərasimdən 2 gün sonra bəy namizədi hersoqluğa yüksəldi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğulsa da, bunlardan ikisi yetkinlik yaşına çatdı.

* Alaster Duff (16 iyun 1890), doğuşdan bir neçə saat sonra vəfat etdi.
* Şahzadə Aleksandra (17 may 1891 - 26 fevral 1959), Fayf hersoginyası
* Şahzadə Maud (3 aprel 1893 - 14 dekabr 1945), Sautesk qrafinyası

9 noyabr 1905-ci ildə ona Krallıq şahzadəsi () ünvanı verildi. Xeyriyyə işlərinə önəm verdi. 12 dekabr 1911-ci ildə qardaşı V Corcun tacqoyma mərasiminə qatıldı. Mərasimin ardından ailəsiylə birlikdə Misirə rəsmi səfərə göndərildi. Ancaq Mərakeş sahillərində gəmi qəzaya uğradı. İtki olmasa da, əri Aleksandr Duff plevritə tutuldu. Misirdə ikən əri vəfat etdi və böyük qızı Şahzadə Aleksandra atasının ünvanlarını miras aldı.

Ərinin ölümündən sonra daha sakit həyat sürən Şahzadə Luiza son illərdə mədə xəstəliyindən əziyyət çəkirdi. 4 yanvar 1931-ci ildə saat 2:30 radələrində vəfat etdi. 10 yanvar 1931-ci ildə Vindzor sarayındakı Müqəddəs Corc kilsəsinə dəfn olundu.

## Qalereya

Fayl:James Sant (1820-1916) - Princess Louise of Wales (1867-1931) - RCIN 404995 - Royal Collection.jpg|**Şahzadə Luiza** (1872-ci il)
Fayl:Duke and Duchess of fife.jpg|Əri Aleksandr Duffla birlikdə (1889-cu il)
Fayl:Louise Princess royal 1905.jpg|**Şahzadə Luiza** (1905-ci il)
Fayl:Louise, Princess Royal with her daughters.jpg|**Şahzadə Luiza**, qızları Maud (sağda) və Aleksandra (solda) ilə birlikdə (1911-ci il)
Fayl:Louise, Princess royal 1913.jpg|**Şahzadə Luiza** (1913-cü il)
Fayl:The Princess Royal, her daughter Maud, and her grandson Alastair Connaught.jpg|**Şahzadə Luiza**, qızı Maud və nəvəsiylə (1918-ci il)


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Nimits tipli aviadaşıyıcılar

**Nimits tipli təyyarə daşıyıcıları** () — ABŞ nüvə enerjisi ilə işləyən təyyarədaşıyan gəmilər tipi. 

Maksimum su tutumu 106 min tona qədər olan Nimits tipli təyyarədaşıyan gəmilər dünyanın ən böyük döyüş gəmiləridir. Onlar təyyarədaşıyan zərbə qruplarının bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərmək və böyük yerüstü hədəfləri məhv etmək, dəniz birləşmələri üçün hava hücumundan müdafiə təmin etmək və hava əməliyyatları aparmaq üçün nəzərdə tutulub.

Gəmilərin silahlanması əsasən F/A-18 Hornet qırıcı-bombardmançı təyyarələri, elektron müharibə təyyarələri, hava hücumundan erkən xəbərdarlıq təyyarələri, yük təyyarələri və sualtı qayıq əleyhinə helikopterlər daxil olmaqla, daşıyıcı əsaslı təyyarələrdən ibarətdir. Ümumi sursat kütləsi 1954 tondur. Gəmilərin göyərtədəki silahlanması zenit-raket və zenit artilleriya sistemlərindən ibarətdir.

Bu tip 1975- ci ildə istifadəyə verilən seriyanın aparıcı gəmisi olan Nimitsin adını daşıyır. Sonuncusu, 2009-cu ildə istifadəyə verilən "Corc Buş" da daxil olmaqla, cəmi 10 təyyarədaşıyan gəmi inşa edilmişdir. Xidmət müddətində gəmilər Yuqoslaviya və İraq da daxil olmaqla müxtəlif hərbi münaqişələrdə geniş istifadə edilmişdir.

## Əsas xüsusiyyətləri
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmilərinin təsnifatına görə, bu tip bütün gəmilərin gövdə nömrəsi var (). Məsələn, bu tipin ilk gəmisi CVN-68 nömrəsinə malikdir, burada CVN təyinatı nüvə elektrik stansiyasına malik təyyarədaşıyan gəmidir (C - carrier (daşıyıcı), V - vessel (gəmi), N - nuclear (nüvə) və 68 ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki təyyarədaşıyan gəminin seriya nömrəsidir.

* İstehsalçı: Northrop Grumman Corporation, Newport News, Virciniya
* Elektrik stansiyası: iki A4W reaktoru, dörd turbin
* Uzunluq: 333 m
* Uçuş göyərtəsinin eni: 76.8 - 78.4 m
* Yer tutumu: 98.235 ton, tam yükdə maksimum 104.112 ton
* Sürət: 30 uzel (təxminən 56 km/saat )
* Hava gəmisi daşıyıcısı (66 ədəd): 48 F/A-18 Hornet çoxməqsədli qırıcı-bombardmançı təyyarəsi, 4 EA-6B Prowler elektron müharibə təyyarəsi, 4 Grumman E-2 Hawkeye havadan erkən xəbərdarlıq və idarəetmə təyyarəsi, 2 C-2 Greyhound nəqliyyat təyyarəsi, 8 Sikorsky SH-60 Seahawk sualtı qayıq əleyhinə helikopteri.
* Komanda: 3200 heyət + 2480 hava qanadı heyəti 
* Qiymət: 4,5 milyard dollar
* Xidmət müddəti: 50 ildən çox
* Nüvə dəyişdirilmədən reaktorun işləmə müddəti: təxminən 25 il. 2018-ci ilə qədər Nimitz ( 1998–2001 ), Duayt D. Eyzenhauer ( 2001–2005 ), Karl Vinson ( 2005–2009 ), Teodor Ruzvelt ( 2009–2013 ) və Abraham Linkoln ( 2013–2017  ) təyyarədaşıyan gəmilərinin reaktorlarının nüvələri dəyişdirilmişdi .
* Hər bir təyyarədaşıyan gəminin saxlanmasına ildə təxminən 160 milyon dollar xərclənir.

## İstinadlar
Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə

**Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə** () — Kəsaninin Hənəfi fiqhi ilə bağlı qələmə aldığı əsər.

## Əsər
"Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə" Kəsaninin ən məşhur əsəridir. Əsərə qısa olaraq "*Bədəus-Sənəi*" də deyilir. Əsər Hənəfi fiqh ədəbiyyatının mühüm kitablarından biri hesab olunur. Müqəddimədəki məlumata görə, müəllifin əsəri yazmaqdakı məqsədi biliklərin əldə olunmasını və anlaşılmasını asanlaşdırmaq, istifadə sahəsini mümkün olduğu qədər genişləndirməkdir.

Əsər, Ələddin əs-Səmərqəndinin və Qudurinin *"[[Müxtəsər əl-Quduri|əl-Müxtəsər]]"* adlı əsərlərinə əsaslanan *"Tuxfətül-füqaha"* adlı kitabın şərhidir. Əsər klassik mənada bir şərh olmayıb, yeni bir sistemlə yazılmışdır.

Əsər ilk dəfə yeddi cild halında çap edilmişdir (Qahirə: hicri 1327–1328). Bu nəşrin ofset nəşrləri də reallaşdırılmışdır (Beyrut: 1974, 1982). Əsərdəki Əhməd Muxtar Osman tərəfindən təxric edilən kitabın başqa bir nəşri Zəkəriyya Əli Yusif tərəfindən həyata keçirilmişdir (I–X, Qahirə: 1972).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Ələddin əs-Səmərqəndi

**Əbu Bəkr Ələddin Məhəmməd ibn Əhməd ibn Əbi Əhməd əs-Səmərqəndi** (; ) — Hənəfi fəqih.

## Həyatı
Həyatı haqqındakı məlumatlar olduqca azdır. O, Əbül-Yusr əl-Pəzdəvi ilə Əbül-Muin ən-Nəsəfiyə tələbəlik etmişdir. Ələddin əs-Səmərqəndi həmçinin Fəxrül-İslam əl-Pəzdəvidən də "xocam" deyə bəhs etmişdir.

Onun rəsmi vəzifələrdə işləmədiyi, dərs deməklə və müəlliflik etməklə məşğul olduğu deyilir. Yetişdirdiyi tələbələr arasında qızı Fatimə və sonradan kürəkəni olan Kəsani vardır. Digər bir tələbəsi isə Bürhanəddin Mərğinaninin müəllimi Ziyəddin Məhəmməd ibn Hüseyn əl-Bəndənicidir.

Səmani onun 1 Cəmaziyəl-əvvəl hicri 539-cu (1144) ildə Buxarada vəfat etdiyini qeyd etmişdir. Vəfat yeri ilə bağlı fikir ayrılığı olmasa da, son dövr mənbələrində onun ölümün 538-ci və ya 540-cı il tarixlərində olduğu qeyd edilmişdir. "Kəşfüz-Zünun" əsərində göstərilən hicri 552-ci və 553-cü illərinin isə Ələddin Məhəmməd ibn Əbdülhəmid əl-Üsməndi əs-Səmərqəndinin vəfat tarixi olduğu deyilir.

## Əsərləri
Ələddin əs-Səmərqəndi "Tüxfətül-fuqəha", "Mizənül-üsul fi nətəicil-uqul", "Şərhu Təvilətil-Quran" və başqa əsərlərin müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar
Ər-Risalə

**Ər-Risalə** () — Şafiinin fiqh üsulu sahəsinə aid əsəri.

## Əsər
Əsər Şafeinin Misirdəki son dövrünün elmi biliyini nümayiş etdirir. Əsərdə mövzuların düzülüşündə bəzi təkrarlar və nizamsızlıqlar olsa da, "ər-Risalə" müəyyən bir nizamlayıcı fikrə sahibdir. Şafei əvvəlcə fiqh üsulu üçün nəzəri bir çərçivə kimi təsəvvür etdiyi bəyan anlayışı üzərində dayanır və bəyanı hökmlərin açıqlanma formasına görə təsnif edir. Şafei bu hissədə dörd əsas şəriət dəlilindən üçünü açıq şəkildə qeyd etmişdir. O, icmanın da hökm mənbəyi olmasını prinsip etibarilə qəbul etsə də, onun növlərinə görə fərqli şəkildə dəyərləndirilməli olduğu qənaətindədir. Buna görə də, icma məsələsini daha sonra ayrıca və geniş şəkildə araşdırmışdır. Bəyan mövzusundan sonra isə, əsərdə yer-yer fürui-fiqhə (praktik fiqh məsələlərinə) aid nümunələr də ətraflı şəkildə işlənmiş və aşağıdakı əsas mövzular müzakirə olunmuşdur: Kitab və Sünnədəki ümumi və xüsusi ifadələr və bunlar arasındakı münasibət; sünnənin müstəqil hökm mənbəyi olması; nəsx; hədislərin rəvayət edilməsi və xəbəri-vahid; bilginin növləri və onun epistemoloji dəyəri; icma; qiyas; ictihad; istihsan; elm əhli arasındakı fikir ayrılıqları; səhabələrin söz və rəyləri.

"Ər-Risalə"də klassik Sünni fiqh üsulu nəzəriyyəsi ilə yanaşı səhih hədisin təsviri, hədislərin hansı ölçülərdə höccət hesab edilməsi kimi hədis üsulunun mühüm və incə məsələləri haqqında təsbit və dəyərləndirmələr də vardır.

Əsərin məlum olan ən qədim nüsxələri Darül-kütubil-Misriyyədə saxlanılan (Üsulul-fiqh, № 41) və IX yaxud X əsrə aid edilən Rəbi nüsxəsidir.

Əsərin 1894-cü ildən etibarən müxtəlif nəşrləri reallaşdırılmışdır. Bunlardan ən etibarlısı isə Əhməd Məhəmməd Şakirin nəşridir (Qahirə: 1940).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Fatimə əs-Səmərqəndi

**Fatimə bint Məhəmməd bint Əhməd əs-Səmərqəndi** (; ) — fəqih, Kəsaninin həyat yoldaşı, Ələddin əs-Səmərqəndinin qızı.

## Həyatı
Səmərqənddə doğulmuşdur. Doğum və ölüm tarixləri dəqiq məlum deyil. İlk fiqh təhsilini dövrünün məşhur Hənəfi fəqihi olan atası Ələddin əs-Səmərqəndidən almışdır. Atasının "Tüxfətül-fuqəha" adlı əsərini əzbərləmişdir. Dövründə geniş yayılmış bəzi elm və sənət sahələrində özünü inkişaf etdirərək fiqh və hədis alimi olmuş, eyni zamanda hüsn-xətt ustası kimi tanınmışdır.

Ələddin əs-Səmərqəndi gözəlliyi ilə də diqqət çəkən qızını, aralarında bəzi türk hökmdarlarının da olduğu çoxsaylı elçilərə baxmayaraq, tələbəsi Kəsani ilə evləndirmişdir. Kəsani uzun müddət dərs aldığı müəlliminin "Tuxfətül-fuqəha" əsərinə "Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə" adı ilə bir şərh yazmışdı. Bu səbəbdən Kəsani haqqında deyilən "Səmərqəndinin "Tüxfə"sini şərh etdi və qızı ilə evləndi" sözü məşhurlaşmışdır.

Evlilikdən sonra Kəsan şəhərində eyni evdə yaşayan ata, qız və kürəkən təbii bir fətva heyəti təşkil edirdi. Daha sonra Hələbə köçən və ömürlərinin sonuna qədər burada yaşayan Kəsani-Fatimə cütlüyü Hələb və Şam atabəyi Nurəddin Mahmud Zənginin böyük ehtiramını qazanmışdır. Fatiməyə yüksək dəyər verən Nurəddin bəzi mühüm işlərində onunla məsləhətləşər, müxtəlif fiqh məsələlərində fikirlərini soruşardı.

Fatimə Hənəfi fiqhinin nüfuzlu alimlərindən biri səviyyəsinə yüksəlmişdir. Fatimə bəzən həyat yoldaşı Kəsaninin səhvlərini düzəltdiyi kimi, Kəsani də tərəddüd etdiyi fiqh məsələlərində onun rəyinə müraciət edərdi. Xəttatlıq sənətində də mahir olan Fatimə fətvalarını şəxsən öz xətti ilə yazar, əri və atası isə bu fətvaları şahid qismində imzalayardılar. Fatimə bilərziklərini sataraq Ramazan ayı boyunca fiqh alimlərinə iftar süfrəsi açmışdır. Bununla da o, Hələbdə özündən sonra da davam edən bir adətin əsasını qoyan ilk qadın olmuşdur.

Hələbdə vəfat edən Fatimənin məzarı Qubur əs-salehin qəbiristanlığında Kəsaninin məzarı yanında yerləşir və xalq arasında bu iki məzar "əri-arvadın məzarı" (qəbrül-mərə və zövcəhə) adı ilə tanınır.

Mənbələrdə adları ayrıca qeyd edilməsə də, Fatimənin hədis və fiqh sahələrində bəzi əsərlərinin olduğu bildirilir.

## Həmçinin bax
* Hənəfilərin siyahısı

## İstinadlar
Antik DNT

**Antik DNT** — Bu DNT qədim nümunələrdən təcrid olunmuş DNT-dir. Deqradasiya prosesləri (çarpaz əlaqə, deaminasiya və parçalanma daxil olmaqla) səbəbindən qədim DNT müasir genetik materialla müqayisədə daha çox deqradasiyaya uğrayır. Ən yaxşı qorunma şəraitində belə, bir nümunənin ardıcıllıq texnologiyaları üçün kifayət qədər DNT ehtiva etməsi üçün 0,4-1,5 milyon il yuxarı həddi var. İndiyə qədər ardıcıllıqla müəyyən edilmiş ən qədim nümunənin 1,65 milyon il yaşı olduğu təxmin edilir. Genetik material paleo/arxeoloji və tarixi skelet materiallarından, mumiyalanmış toxumalardan, dondurulmuş tibbi nümunələrin arxiv kolleksiyalarından, qorunan bitki qalıqlarından, buz və əbədi buzlaq nüvələrindən, dəniz və göl çöküntülərindən və qazıntı torpaqlarından əldə edilmişdir. 7 dekabr 2022-ci ildə The New York Times qəzeti iki milyon illik genetik materialın Qrenlandiyada tapıldığını və hazırda indiyə qədər kəşf edilmiş ən qədim DNT hesab edildiyini bildirdi.

## Haqqında
İrsi xüsusiyyətlər nəsildən-nəslə DNT vasitəsilə ötürülür. DNT genetik məlumatı kodlaşdıran molekuldur. O, dörd növ əsasdan ibarət uzun biopolimerdir. DNT zəncirində bu əsasların ardıcıllığı genetik məlumatı müəyyən edir — eynilə hərflərin ardıcıllığının cümlə yaratması kimi. Hüceyrə bölünməzdən əvvəl DNT surətlənir və nəticədə əmələ gələn hər iki yeni hüceyrə eyni DNT ardıcıllığını miras alır.

DNT molekulunun müəyyən bir funksional vahidi müəyyən edən hissələrinə gen deyilir; müxtəlif genlərin əsas ardıcıllığı fərqlidir. Hüceyrələrdə hər uzun DNT zənciri xromosom adlanır. Xromosom daxilində DNT ardıcıllığının yerləşdiyi dəqiq nöqtəyə lokus deyilir. Əgər bu ardıcıllıq fərdlər arasında dəyişirsə, həmin fərqli formalar allel adlanır.

DNT ardıcıllıqları mutasiyalar nəticəsində dəyişə bilər və yeni allellər yarana bilər. Əgər mutasiya bir genin daxilində baş verirsə, yeni allel həmin genin idarə etdiyi xüsusiyyətə təsir edə və orqanizmin fenotipini dəyişdirə bilər. Bununla belə, bu sadə əlaqə (bir allel – bir xüsusiyyət) bəzi hallarda işləsə də, əksər xüsusiyyətlər birdən çox genin birgə və ya qarşılıqlı (epistatik) təsiri ilə formalaşır.

## Həmçinin bax
* Təkamül

## İstinadlar

## Mənbə
* Zərintac R. Rüstəmova; Nurməmməd Ş. Mustafayev; İradə M.Hüseynova — ANTİK DNT: BƏŞƏR TƏKAMÜLÜNÜN GENETİK KODLARLA YAZILAN “SALNAMƏLƏRİ”. Journal of “HISTORY OF SCIENCE” (ISSN: 2790-0029), 2021, №3, sıra: 5. ss.16-30
Pantokrator Xristos

**Pantokrator Xristos** ( — *Xristos Pantokrator*) — xristian ikonoqrafiyasında mühüm səhnə. İsa Məsihin sol əlində *[[Bibliya|Müqəddəs Kitab]]* tutduğu, sağ əli ilə isə xeyir-dua (təqdis) işarəsi verdiyi bu təsvir xristian sənətində ən çox istifadə olunan mövzulardan biridir.

Sözün mənası "Kainatın Hökmdarı" (və ya "Hər şeyə qadir") deməkdir və bu ikonoqrafik tipdə İsanın ilahiliyi vurğulanır. Təsvirlərdə İsanın gözlərinin fərqli dünyalara fokuslandığı ideyasını çatdırmaq üçün bəzən bir-birindən bir qədər fərqli çəkildiyi müşahidə olunur.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

* Latourette, Kenneth Scott, 1975. *A History of Christianity*, Volume 1, "Beginnings to 1500". Revised edition. (San Francisco: HarperCollins) 
* Christopher Schonborn, Lothar Kraugh (tr.) 1994. *God's Human Face: The Christ Icon*. Originally published as *Icôn du Christ: Fondements théologiques élaborés entre le Ie et IIe Conciles de Nicée* (Fribourg) 1976

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* Chatzidakis, Manolis (September 1967). "An Encaustic Icon of Christ at Sinai".  Gerry Walters, tr. *The Art Bulletin* **49**.3, pp.&nbsp;197–208.
* Galavaris, George (Jan 1, 1981). *The Icon in the Life of the Church*, 11.  Brill Academic Publishers. 

## Xarici keçidlər

* The Christ Pantocrator Icon at St. Catherine's Monastery in the Sinai (archived 20 February 2006)
* The icon Christ Pantocrator at Chilandar Monastery on Holy Mount Athos
* The Deesis Pantocrator in Hagia Sophia
İohann Yozef Loşmidt

**İohann Yozef Loşmidt** (; ) — daha çox **Yozef Loşmidt** kimi tanınan, kimya, fizika (termodinamika, optika, elektrodinamika) və kristal formaları sahəsində novator işlər görən avstriyalı alim.

Avstriya imperiyasının (indiki Karlovı Varı, Çexiya) bir şəhəri olan Karlsbadda anadan olan Loşmidt, 1868-ci ildə Vyana Universitetində fiziki kimya professoru oldu.

Onun iki erkən müəllimi var idi. Birincisi, Loşmidtin valideynlərini gənc Yozefi Şlakenvertdəki Piarist monastırındakı orta məktəbə və 1837-ci ildə Praqadakı qabaqcıl orta məktəb dərslərinə göndərməyə razı salan Bohem keşişi Adalbert Çex idi.

Bundan sonra Praqanın Çarlz Universitetində iki illik fəlsəfə və riyaziyyat təhsili aldı və Loşmidt ikinci vacib müəllimi ilə tanış oldu. Bu, görmə qabiliyyəti zəifləyən və Loşmidtdən şəxsi oxucusu olmasını istəyən fəlsəfə professoru Franz Serafin Exner idi. Eksner riyaziyyat və elmin vacib fənlər kimi təşviq edilməsini əhatə edən innovativ məktəb islahatları ilə tanınırdı. O, yaxın dostu olan Loşmidtə riyaziyyatı psixoloji hadisələrə tətbiq etməyi təklif etdi. Bu prosesdə o, çox bacarıqlı bir riyaziyyatçı oldu.

Loşmidtin molekulyar strukturlar haqqında fikirlərini tədricən inkişaf etdirdiyi dövr elmdə əlamətdar bir dövr idi. Bu, Qazların Kinetik Nəzəriyyəsinin inkişaf etdirildiyi dövr idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* https://web.archive.org/web/20080201124625/http://scienceweek.com/2004/rmps-15.htm
* http://www.uh.edu/engines/epi1858.htm
* https://web.archive.org/web/20080224030257/http://www.loschmidt.cz/
* http://www.ch.ic.ac.uk/rzepa/loschmidt/
* Pioneering Ideas for the Physical and Chemical Sciences
Help(2)

Müharibə şəraitində yaşayan uşaqlara yardım göstərən "War Child" təşkilatı növbəti xeyriyyə layihəsini həyata keçirir. "*HELP(2)*" adlanan albom martın 6-da "War Child Records" leyblı ilə çıxacaq. Prodüser Ceyms Ford London şəhərindəki məşhur Ebbi-Roud studiyasında keçən ilin noyabrında sözügedən albomu yazıb. Keçirilən yazı sessiyalarında müxtəlif musiqi üslublarını təmsil edən ifaçılar iştirak edib. Albomda "Arctic Monkeys", "Black Country, New Road", Kameron Vinter və "Pulp" kimi adlar yer alır.

"War Child" təşkilatı əldə edilən vəsaiti müharibə bölgələrində yaşayan uşaqların təhsil, sağlamlıq və psixoloji dəstək kimi ehtiyaclarına yönəldəcək. Təşkilat əvvəllər də oxşar formatda xeyriyyə albomları buraxıb.
  
## Fon
Müharibə getdiyi yerlərdə ən çox zərər görənlər uşaqlardır. Evlərini, ailələrini, uşaqlıqlarını itirirlər. Məhz bu həqiqətin fərqinə varan xeyriyyəçilər "War Child" təşkilatını yaradıblar. Təşkilat fərqli bir yolla fəaliyyət göstərir. İllər ərzində məşhur musiqiçiləri bir araya toplayıb xüsusi kompilyasiya albomları buraxıblar. Ən yaddaqalan layihə 1995-ci ildə həyata keçirilib. Prodüser Brayan İno "*The Help Album*" adlı albomu gerçəkləşdirib. Qəribə olan odur ki, bütün mahnılar cəmi bir gün ərzində yazılıb. Sentyabrın bir günündə studiyaya "Radiohead", "Blur", "Oasis" kimi böyük adlar toplaşıb və əllərindən gələni ediblər. Nəticə gözləntiləri üstələyib. Albom rəflərə düşən ilk yeddi gündə 70 min nüsxə satılıb. Topladıqları məbləğ isə 1 milyon 200 min funt sterlinqə çatıb.

1995-ci ildəki uğurdan sonra "War Child" təşkilatı yenidən böyük musiqi layihəsinə imza atır. Bu dəfə prodüser kimi Ceyms Ford seçilib. İlk "*Help*" albomunun ruhuna sadiq qalaraq, yeni layihə də sürətlə tamamlanıb. O, təşkilatın ona göstərdiyi etimada görə dərin minnətdarlığını ifadə edir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Arçibald Lou

**Arçibald Montqomeri Lou** (; ) — ilk güclü dron təyyarəsini hazırlamışdır. O, ingilis məsləhətçi mühəndisi, tədqiqatçı fizik və ixtiraçı, 40-dan çox kitabın müəllifi idi.

Lou təyyarələr, torpedo qayıqları və idarə olunan raketlər üzərindəki qabaqcıl işlərinə görə "radio idarəetmə sistemlərinin atası" adlandırılıb. Lakin o, bir çox sahədə qabaqcıl idi, tez-tez başqalarına yol göstərirdi, lakin intizamsızlığı ona demək olar ki, heç bir layihəni başa çatdıra bilməməsi və yeni ideyaların asanlıqla diqqətini yayındırması demək idi. Əgər bu işi sona çatdıra bilməməsi olmasaydı, Lou elm dünyasının ən böyük adamlarından biri kimi xatırlana bilərdi. Elmi müasirlərinin çoxu onu bəyənmirdi, qismən akademik kafedra tutmadığı üçün haqqı çatmayan "professor" titulundan istifadə etməsi səbəbindən. Diqqət mərkəzinə və təbliğata olan sevgisi də, ehtimal ki, bəyənməməyi daha da artırdı.

Lou Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl televiziyanın ixtirası üzərində işləyirdi və 1920-ci illərə qədər onun inkişafını təşviq edirdi.

O, həmçinin gələcək texniki və sosial inkişaflarla bağlı proqnozları ilə tanınırdı və bu proqnozların bir neçəsində düzgün elementlərin olduğu göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* IWM catalogue. For example, the Aerial Target Model can be found at Q 68008 Other images are Q 66031, Q 67984 to Q 67991, Q 68002 to Q 68012, Q 68036 to Q 68040, Q 66711, Q 69509, Q 69929, Q 69930 and H 10307.
Luçano Mayani

**Luçano Mayani** (; ) — San-Marinolu fizik. O, ən çox Şeldon Qleşou və Con İliopulosla birlikdə cazibədarlıq kvarkını ("GIM mexanizmi") proqnozlaşdırması ilə tanınır.

## Akademik fəaliyyəti

1964-cü ildə Luçano Mayani fizika üzrə dərəcə almış və İtaliyadakı Istituto Superiore di Sanità-da tədqiqatçı vəzifəsində çalışmışdır. Elə həmin il Florensiya Universitetində Raul Qattonun nəzəri fizika qrupu ilə əməkdaşlıq etmişdir. O, 1969-cu ildə Harvard Universitetinin Layman Fizika Laboratoriyasında doktoranturadan sonrakı təqaüd proqramı keçmək üçün Atlantik okeanını keçmişdir. 1976-cı ildə Mayani Roma Universitetində nəzəri fizika professoru oldu, lakin bu dövrdə geniş səyahətlər etdi və Paris "École Normale Superieure" (1977) və CERN (1979–1980 və 1985–1986)-da qonaq professorluq vəzifələrini tutdu. Mayani həmçinin 1984-cü ildən 1991-ci ilə qədər CERN-in Elmi Siyasət Komitəsində hissəciklər fizikası tədqiqatlarının istiqaməti ilə maraqlandı. Daha sonra, 1993-cü ildə İtaliyanın Nüvə Fizika İnstitutunun (INFN) prezidenti oldu. 1993-cü ildən 1996-cı ilə qədər Mayani CERN şurasında elmi nümayəndə, daha sonra isə 1997-ci ildə həmin şuranın prezidenti vəzifəsində çalışdı. Bundan sonra o, 1 yanvar 1999-cu ildən 2003-cü ilin sonuna qədər CERN-in baş direktoru oldu. 1995-ci ildən 1997-ci ilə qədər Mayani İtaliya Texniki Elmi Komitəsinin (Fondo Ricerca Applicata) sədri olub. 2007-ci ilin sonunda o, Consiglio Nazionale delle Ricerche-nin prezidenti vəzifəsinə təklif edildi, lakin Romadakı "La Sapienza" Universitetinin rektorunu tənqid edən məktub imzaladıqdan sonra namizədliyi müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Universitetin rektoru 2008-ci ildə Papa XVI Benedikti magistralis lektio çıxış etməyə dəvət etdi. Lakin o, 2008-ci ildən CNR-in prezidentidir.

2020-ci ilin sentyabr ayından etibarən o, İtaliya Aspen İnstitutunun üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Doğan Canku

**Doğan Canku** () — türk musiqiçisi.

## Həyatı
O, 1947-ci ildə Dovşanlıda anadan olub. Hələ danışmağı belə bacarmadığı 2 yaş yarımlığında "Ey Dün Dan" adlı ilk bəstəsini yazıb. İlk musiqi təhsilini musiqişünas atası Şərəf Cankudan alıb.

1958-ci ildə Ankara Dövlət Konservatoriyasına qəbul olub və orada 6 il violonçel və fortepiano təhsili alıb. 1964-cü ildə Canku klassik gitara ilə tanış olub və alətə böyük həvəs göstərib. Qısa zamanda çalmağı öyrənən Canku ölkənin ən yaxşı gitara virtuozlarından birinə çevrilib. 1967-ci ildə Ankara Radiosunda imtahan verib və klassik türk musiqisi nəzəriyyəsi və təcrübəsi üzrə təhsil alıb. 1969-cu ildə Selami Karaibrahimgil və Ahmet Kurtaran ilə birlikdə Modern Folk Üçlüsü triosunu qurub.

O, türk xalq musiqisini müasirləşdirilmiş şəkildə ifa etmiş və 15 il ərzində həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə yüzlərlə konsert, televiziya və radio proqramı vermişdir. 1974-cü ildə Hacettepe Universitetinin Musiqi və İncəsənət kafedrasında musiqi direktoru və tədqiqat köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

1993-cü ildə öz adını daşıyan bir musiqi məktəbi açmışdır.

## Diskoqrafiyası

### Modern Folk Üçlüsü ilə buraxdığı albomlar
* "Modern Folk Üçlüsü"
* "40 Yıl Sonra"
* "Takalar"
* "Çocuklarımız İçin"
* "Pop"
* "Bizim Tepe" ― Canlı konsert səsyazması
* "Bir Doğru Nota Öyküsü"
* "Yapı Kredi Yayınları — Çocuk Şarkıları"
* "İş Bank. Kül. Yay."
* "40 Yılın Öyküsü"

### Solo Albomları
* "Doğan Canku" ― 1981
* "Köçekçeler" ― 1987
* "Sonsuza Dek & Ayrılık" ― 1990
* "Doğa-n'ın Uyanışı" ― 2000
* "Doğan Canku İle 50 Yıl" ― 2016

### Sinqllar
* "Doğan'ın Farrucası ― 2024

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rosa canina var. collina

*  — Rosa canina bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa canina bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa × alba bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa corymbifera bitki növünün sinonimi.
Hekayə danışmaq

**Hekayəçilik**, **hekayə danışmaq**, **nəql etmək** və ya **hekayə nəql etmək** — hekayələrin bəzən improvizasiya, teatralizasiya üsulları və ya bədiiləşdirmə vasitəsilə başqalarına hekayə danışmasından ibarət sosial-mədəni fəaliyyət növü. Hər bir mədəniyyətin əyləncə, təhsil, mədəni irsin mühafizəsi və ya mənəvi dəyərlərin aşılanması vasitəsi kimi istifadə etdiyi özünəməxsus hekayələri (məsələn, xalq nağılları) mövcuddur. Hekayələrin və hekayə nəqlinin mühüm elementlərinə süjet xətti, personajlar və nəql edənin nöqteyi-nəzəri daxildir. 

Hekayəçilik termini dar mənada xüsusilə şifahi formada hekayə danışmağa, daha geniş mənada isə bir hekayənin məzmununu üzə çıxarmaq və ya təqdim etmək üçün digər media vasitələrində istifadə olunan texnikalara aid edilə bilər.

Müasir media kontekstində tez-tez ingilis mənşəli *storytelling* (storitellinq) termini də istifadə olunur.

## Tarixi baxış

Mifologiyanın inkişafı ilə sıx bağlı olan hekayə danışmaq ənənəsi yazının kəşfindən daha qədimdir. Nəqlin ən qədim formaları adətən jest və mimikalarla müşayiət olunan şifahi nitq idi. Bəzi arxeoloqlar hesab edirlər ki, qayaya çəkilmiş rəsmlər təkcə dini ritualların tərkib hissəsi deyil, həm də qədim mədəniyyətlər üçün bir növ hekayə danışmaq forması olmuşdur. Avstraliya aborigenləri hekayəçinin yaddaşını təzələmək üçün mağara divarlarına simvollar çəkirdilər.

Daha sonra hekayələr musiqi, rəqs və təsviri sənətin vəhdəti vasitəsilə nəql edilməyə başlanmışdır. İnsanlar xalq nağıllarını qeydə almaq üçün ağac gövdələrindən, qum və yarpaq kimi efemer vasitələrdən istifadə etmişlər. Həmçinin mürəkkəb döymə (tatu) sənəti də şəxsin şəcərəsi, aidiyyatı və sosial statusu haqqında məlumat verən bir hekayə növü kimi çıxış edə bilər.

Xalq nağılları tez-tez ümumi motiv və mövzulara malikdir ki, bu da müxtəlif mədəniyyətlər arasında əsas psixoloji oxşarlıqların göstəricisidir. Zaman keçdikcə şifahi hekayələr qruplaşaraq dövrlər (məsələn, "Min bir gecə"), mifik qəhrəmanlar ətrafında silsilələr (məsələn, "Kral Artur") və ya dini mətnlər (məsələn, buddist və xristian müqəddəs yazıları) halına gəlmişdir. Bu fəaliyyətin nəticəsi bəzən epizodik, bəzən epik (Homerin dastanları kimi), bəzən isə müqəddəs şəxslərin həyatları kimi ruhlandırıcı və nəsihətamiz ola bilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* 
* Bruner Jerome S. *Actual Minds, Possible Worlds*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. 1986. 
* Bruner, Jerome S. *Making Stories: Law, Literature, Life*. New York: Farrar Straus and Giroux. 2002. 
* Gargiulo, Terrence L. *The Strategic Use of Stories in Organizational Communication and Learning*. Armonk: M.E. Sharpe. 2005. 
* Greiner-Burkert, Barbara *The magical art of telling fairy tales: A practical guide to enchantment*. Munich, Germany: tausendschlau Verlag. 2012. 
* Leitch, Thomas M. *What Stories Are: Narrative Theory and Interpretation*. University Park, Pennsylvania: Pennsylvania State University Press. 1986. 
* Lodge, David. *The Art of Fiction*, New York: Viking, 1992.
* Robert McKee. *Story: Substance, Structure, Style, and the Principles of Screenwriting*. New York: ReganBooks. 1997.
Çəmbərəkənd (Qala, Xəzər)

**Çəmbərəkənd** — Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun Qala qəsəbəsində məhəllə.

## Tarixi
Orta əsrlər dövründə Qala kəndində mövcud olmuş məhəllələr arasında Çəmbərəkənd məhəlləsini qeyd etmək olar.

## Məscidlər
Çəmbərəkənd məhəlləsində 2 məhəllə məscidi mövcud olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mister Olimpiya 1997

**Mister Olimpiya 1997** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca otuzüçüncüsü .  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1997-ci ilin 20 sentyabrında, ABŞ-ın Kaliforniya ştatının Lonq-Biç şəhərində keçirilmişdir.Yarışmanın ümumi mükafat fondu 285 min dollar idi.Yarışma bu dəfə iki gün ərzində keçirildi.Sonuncu dəfə bu formatda yarış1998-ci ildə keçirilmişdir.

## Nəticələr
Dorian Yets 6-ci dəfə ardıcıl olaraq bu titula layiq görüldü. O yarışmaya üç həftə qalmış qolundan ağır zədə alsa da yekunda yenə qalib gəlməyi bacardı. Fleks Ueler yarış öncəsi avtomobilini qaçırmaq istəyən iki şəxsə müqavimət göstərən zaman qolunu və üzünü zədələmiş, sonda yarışmadan imtina etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mr. Olympia
Ziyad Rəhbani

**Ziyad Rəhbani** (; ) — Livanlı musiqiçi, bəstəkar, yazıçı və siyası şərhçi idi. O, ərəb dünyasının ən məşhur müğənnilərindən olan Feyruzun və müasir ərəb musiqisinin yaradıcılarından olan Asi Rəhbaninin övladı idi. Onun əksər myüziklları Livanda vətəndaş müharibəsi dövründə və müharibədən sonra ölkədə cərəyan edən siyasi gedişatlara tənqid olaraq yazılmışdı və adətən Livandakı oturuşmuş siyasi quruluşun əleyhinə idi. O müasir Livan tarixindəki ən nüfuzlu şəxsiyyətlərdən biri sayılaraq zəkası, yaradıcılığı, siyasi və cəmiyyət normalarına boyun əyməməsi ilə xatırlanır.

## İstinadlar
Rosa ferox

*  — Rosa rugosa bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
*  — Rosa pulverulenta bitki növünün sinonimi.
*  — Rosa turcica bitki növünün sinonimi.
Camo Hacınski

**Camo Hacınski** () — Azərbaycanlı tarixçi alim, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, tarix elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Camo Hacınski 2 may 1926-cı ildə Ukraynanın Poltava şəhərində anadan olmuşdur. Atası Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən qəbul olunmuş İstiqlal Bəyannaməsinə səs verən 26 nəfər deputatdan biri olan Camo bəy Hacınski, anası isə əslən Tiflisdən olan Mariya Pavlovna olmuşdur. O, atasının adını daşıyırdı.

### Təhsili və hərbi fəaliyyəti
Camo Hacınski M.V. Frunze adına Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbində hərbi təhsil almışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra leytenant rütbəsi ilə İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Müharibə illərində göstərdiyi xidmətlərə görə “II dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni” və “1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə” medalı ilə təltif olunmuşdur.

### Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
Müharibədən sonra Camo Hacınski elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. O, tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsini və professor elmi adını almışdır. Uzun illər Bakı Ali Partiya Məktəbində Sovet İKP tarixi kafedrasının müdiri və eyni zamanda həmin ali məktəbin prorektoru vəzifələrində çalışmışdır.

### Vəfatı
Camo Hacınski 16 sentyabr 2005-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Camo Hacınski görkəmli ictimai və mədəni xadim Şəmsi Bədəlbəylinin qızı ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onun Emin və Nigar adlı övladları vardır və hər ikisi hazırda Bakıda yaşayır. Tarix elmləri doktoru, dosent Emin Hacınski Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər fakültəsində fəaliyyət göstərmişdir.

## İstinadlar
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin II çağırış deputatlarının siyahısı

**Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ikinci çağırışı** 1947-ci ildən 1951-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir. İkinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər 1947-ci il fevralın 9-da keçirilmişdir. Ali Sovetə cəmi 310 deputat seçilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Soveti
Mənsur əl-Buhuti

**Mənsur ibn Yunus ibn Səlahəddin əl-Buhuti** (; ) — Hənbəli fəqihi.

## Həyatı
Hicri 1000-ci (1591) ildə Şimali Misirin (və ya Qərbi Misir) Buhut kəndində anadan olub. Buna görə də nisbəsi "Buhuti"dir (Bəhuti). Buhuti Yəhya ibn Musa əl-Həccavi, Əbdürrəhman ibn Yusif əl-Buhuti, Abdullah əd-Dənəvşəri, Əbdülqədir əd-Dənəvşəri, Əhməd əl-Varisi, Yusif əl-Buhuti və Məhəmməd əl-Mərdavi kimi dövrünün qabaqcıl alımlərindən təhsil almış, Əl-Əhzərdə müəllimlik etmişdir. Onun yanına Hicaz, Nəcd, Suriya və Qüds başda olmaqla İslam dünyasının müxtəlif yerlərindən Hənbəli fiqhini öyrənmək üçün tələbələr gəlmişdir. İbrahim ibn Əbu Bəkr əs-Salehi, Əbdülbəqi əd-Dəməşqi, Yusif əl-Kərmi, Yasin əl-Ləbidi, Məhəmməd əl-Xəlvəti, Məhəmməd əl-Buhuti və Məhəmməd ibn Əbüs-Sürur əl-Buhuti onun ən qabaqcıl tələbələridir. Buhuti 10 Rəbiül-axir hicri 1051-ci (19 iyul 1641) ildə Qahirədə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
Mənsur əl-Buhuti "Kəşşafül-qinə ən (mətn)il-İqnə", "Dəqaiqu ulin-nuhə li-Şərhil-Müntəha", "ər-Rəvzül-mürbi", "Minəhuş-şifəş-şəfiyat fi şərhil-Müfrədat", "Ümdətüt-talib" adlı əsərlərin müəllifidir.

## İstinadlar