open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tsona mağarası

**Tsona mağarası**.
## Haqqında
Qafqazın paleolit düşərgələrindən biri də Tsona mağarasıdır. Mağara Cənubi Osetiya ərazisində olub, Kudaro mağara düşərgəsindən 5–6&nbsp;km cənubda dəniz səviyyəsindən 2100 metr yüksəklikdə yerləşir. Mağarada qazıntı işləri 1958-1969-cu illər arası A.N.Kalandadzenin rəhbərliyi altında aparılmışdır. 1977-ci ildə isə bu abidədə qazıntı işlərinə D.M.Tuşabramişvili rəhbərlik etmişdir. Düşərgənin III-IV-V təbəqələrindən Mustye, VI-VII təbəqələrindən isə Aşel dövrünə aid maddi-mədəniyyət qalıqları aşkar olunmuşdur. Tsona mağara düşərgəsinin çöküntü qalıqlarının ümumi qalınlığı 16 m-ə bərabərdir. Abidədən arxeoloji qazıntılar zamanı daş məmulatları və fauna qalıqları əldə edilmişdir. Əmək alətləri içərisində əl çapacaqları və kobud çapma alətləri çoxluq təşkil edir.

## Mənbə
İradə Avşarova, Qənirə Pirquliyeva. Qafqaz arxeologiyası. Bakı,2010.
Axıştır mağarası

**Axıştır mağarası**.

## Haqqında
Qafqazın üst paleolit dövrü düşərgələrindən biri də Axiştır mağarasıdır. Mağara Qara dənizin sahilində Soçi şəhərindən 15 km cənubda Mizimti çayının sol sahilində dəniz səviyyəsindən 300 m yüksəklikdə yerləşir. Mağara ilk dəfə 1936-cı ildə M. Z. Paniçkina tərəfindən qeydə alınmışdır. Abidədə 1937–1938-ci illərdə S. N. Zamyatnin rəhbərliyi altında qazıntı işləri aparılmışdır. Mağarada çöküntünün ümumi qalınlığı 6 m-dir. Abidənin çöküntülərində 7 mədəni təbəqə qeydə alınmışdır. III təbəqədən üst paleolit, aşağı təbəqədən isə Mustye mədəniyyətinə aid maddi mədəniyyət qalıqları aşkar edilmişdir. Sonrakı dövrlərin qazıntıları bu abidədə daha 2 təbəqə — mezolit və eneolit dövrü təbəqələrini üzə çıxarmışdır. Abidədən 6 minə yaxın fauna qalıqları, 4 minə yaxın daş məmulatı aşkar olunmuşdur. Əldə olunan fauna qalıqlarının 90%-dən çoxunu mağara ayılarının sümükləri təşkil edir. Düşərgənin daş məmulatlarının əksəriyyəti çaxmaq daşından hazırlanmış alətlərdən ibarətdir/

## Mənbə
* İradə Avşarova, Qənirə Pirquliyeva. Qafqaz arxeologiyası. Bakı,2010
.
Penguen

***Penguen*** () — Türkiyədə və Şimali Kipr Türk Respublikasında türk dilində nəşr olunmuş həftəlik satirik jurnal. Jurnal həftənin çərşənbə günü buraxılırdı. 2017-ci ildə nəşri dayandırılmışdır.

## Tarixi
"Leman" jurnalından ayrılan Mətin Üstündağ, Bahadır Baruter, Səlcuq Ərdəm, Erdil Yaşaroğlu və dostları tərəfindən 2002-ci ilin sentyabrında təsis olunmuşdur. Saytı 2004-cü ilin avqustundan fəaliyyət göstərir. 2007-ci ilin avqustunda heyətindən Yiğit Özgür, Memo Tembelçizər, Oky, Ersin Qarabulud, Ümid Sarıqaya və Uğur Gürsoy yeni bir jurnal qurmaq üçün ayrılmışdırlar. Onlar sentyabr 2004-cü ildə "Yuxusuzlar" jurnalını çıxarmışdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kuk boğazı

**Kuk boğazı** () — Yeni Zelandiyada ada. O, Şimal və Cənub adalarını ayırır. Sakit okean və Tasman dənizini isə birləşdirir. Uzunluğu 170&nbsp;km, eni isə ən dar yerdə 22&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 87 m-dir. Kuk boğazında cənub yarımkürəsinin cənub qütbünə ən yaxın paytaxt şəhəri olan Vellinqton şəhəri yerləşir. Maori dilində *Raukava* və ya *Raukava Moana* kimi adlandırılır. Bu ərazilərə ayaq basan ilk avropalı Abel Tasman olmuşdur. Boğazı ilk dəfə  üzüb keçən isə Ceyms Kukdur. Bu hadisə 1770-ci ildə baş verir. Boğaz onun şərəfinə Kuk boğazı adlandırılır.

## Mənbə
* Kuk boğazı
* Kuk boğazının xəritəsi
İsmayıl xan Borbor

**İsmayıl xan Hüseyn sultan oğlu Borbor** (1800 - 1888) — İran hərbçisi.

## Həyatı

İsmayıl xan Hüseyn sultan oğlu  1800-cü ildə Kirman əyalətinin Bəm mahalında anadan olmuşdu. Borbor tayfasındandır. Anası Əzizə xanım Şiraz doğumluydu və nəcib bir ailəyə məxsus idi. 

İsmayıl xan 1802-ci ildə atası ilə bərabər xidmət yerinə Həmədan əyalətinin Rahcird mahalına köçür. O, burda mülki və hərbi təhsil alır. Gənc yaşlarında vəliəhd Abbas mirzə Naibüssəltənin yanında, Cənubi Azərbaycanda xidmət edir. 1826-1828-ci illərdə II Rus-İran müharibəsində iştirak edir. 

İsmayıl xan Borbor Abbas mirzənin ölümündən sonra şahzadə Firuz mirzə Nüsrətüddövlənin yanında xidmət edir. Bu dövrdə sərtib (general-mayor) rütbəsinə layiq görülür. 

İsmayıl xan Borbor 1838-ci ildə Məhəmməd şah Qacarın əmri ilə Herat döyüşünə qatılır. Burda Cəfərqulu xan Qaraçorlu ilə bərabər Qaraçorlu elinə başçılıq edir.

İsmayıl xan Borbor 1840-cı ildə Həmədan əyalətinin Məlayir mahalında "Borbor qalası"nı tikdirmişdi.

İsmayıl xan Borbor 1888-ci ildə vəfat edib.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu,  Qacarlar dövrünün hərbçiləri,  Bakı, "Mütərcim", 2013. 334 səh.
Kabaddi

**Kabaddi** — Asiyada qədim və populyar komanda oyunu, özündə güləşlə yanaşı, bənövşə və digər bu kimi uşaq oyunlarının xüsusiyyətlərini cəmləşdirir. Kabaddinin vətəni Hindistan hesab olunur. Beynəlxalq səviyyədə ilk yarışma isə 1985-ci Dəkkədə keçirilmişdir. 1990-cı ildə kabaddi Pekin Asiya Oyunlarının proqramına daxil edildikdən sonra Asiya Oyunlarında əsas idman növlərindən biri olmuşdur. Kabaddi üzrə qadınlar arasında birinci yarış 2010-cu ildə Quançjouda keçirilmişdir.

## Oyunun qaydaları
Oyunun qaydalarına görə hər biri 12 oyunçudan ibarət (7 oyunçu meydançada, 5 oyunçu ehtiyatda) olan iki komanda, əvvəl orta xətlə iki hissəyə ayrılmış 12,5 m х 10 m ölçülü meydançanın özlərinə aid yarısında qarşı-qarşıya mövqe tutmalıdırlar.

Oyun o zaman başlayır ki, tərəflərdən biri, meydançanın orta xəttini keçərək qarşı tərəfin sahəsinə daxil olur və fasiləsiz olaraq "Kabaddi! Kabaddi!" deyə qışqırır. Onun əsas vəzifəsi  — nə qədər ki qışqıra bilir — əli ilə, yaxud ayağı ilə rəqib komandanın bir, yaxud bir neçə oyunçusuna toxunmaq və bundan sonra meydançaının orta xəttini keçərək öz komandasına aid hissəyə qaçmaqdır. Lakin rəqib oyunçuya toxunduqdan sonra, nə qədər ki, meydançanın rəqib komandaya aid hissəsindədir, rəqib komanda oyunçlarının onu saxlamaq hüquqları var. Əgər rəqib komanda oyunçları onu saxlaya bilərsə, rəqib komandanın oyunçularından biri onun komandasının sahəsinə "hücum" etmək hüququ qazanır. Oyun o vaxta qədər davam edir ki, mübarizə edən komandalardan biri bütün oyunçilarının hamısını itirir, yəni bütün oyunçuları ikinci komandanın oyunçuları tərəfindən saxlanılaraq oyundan çıxırılmış olur.

## Kabaddi üzrə dünya çempionatları

Kabaddi üzrə birinci dünya çempionatı 2004-cü idə baş tutmuşdur, daha sonra — 2007, 2010, 2011-ci illərdə keçirilmişdir. Bütün 4 turnirdə Hindistan yığma komandası qalib gəlmişdir. II yeri isə 2 dəfə İran yığması(2007 və 2010), bir dəfə Pakistan (2004) və bir dəfə isə Kanada (2010) tutmuşdur.

;Dünya çempionatlarının nəticələri:

;İştirakçı ölkələr:

## Həmçinin bax
*Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014
*Pəncab kabaddisi
*Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Welcome to this Wonderful Game of Kabaddi  
* International Kabaddi Federation  
* Asian Amateur Kabaddi Federation 
* Amateur Kabaddi Federation of India 
* Iran Kabaddi Federation 
* Japan Kabaddi Association 
* International Kabaddi Teams  
* A Game Called Kabbadi
Aleksandr Kardaşov

**Aleksandr Vasilyeviç Kardaşov** (; ) — Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri (avqust 1959-cu il — 12 oktyabr 1963-cü il).

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının tarixi
Məbəd dağı

**Məbəd dağı** (, **əl-Haram əl-Qüds əş-Şərif**; , **Xar a-Bait**) — Qüdsün Köhnə şəhər ərazisində yerləşən və dini əhəmiyyətinə görə iudaizmin əsas, İslamın isə üçüncü müqəddəs məkanı. İslam dinində ilk qiblə hesab edilən Əl-Əqsa məscidi burada yerləşir.

Bu gün dağ İordaniya İslam Vəqfi tərəfindən idarə olunur.

Uzunluğu şimaldan cənuba doğru 480 metr, qərbdən şərqə doğru isə təxminən 300 metrdir. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 740 metrdir. Osmanlılara görə dağın sahəsi 144 dunamdır.

Yəhudilikdə padşah Süleyman Məbədi Qızıl Günbəz kimi tanınan bir quruluşda Məbəd dağının mərkəzində tikdirdi.

İlk məbəd eramızdan əvvəl 833-cü ilin aprelində tikilmiş və eramızdan əvvəl 586-cı ilin avqustunda babillilər tərəfindən dağıdılmışdır.

İkinci məbəd eramızdan əvvəl 516-cı ildə tikilmiş və eramızdan əvvəl 70-ci ildə romalılar tərəfindən dağıdılmışdır.

Ümumilikdə iki məbəd 957 il mövcud olmuşdur.

Bu gün dağın bəzi hissələrində Üçüncü Məbədin tikilməsi üçün çalışan yəhudi təşkilatları var.

## Həmçinin bax
* Heydər dağı
* Robinson tağı

## İstinadlar
Koreya boğazı

**Koreya boğazı** Yapon dənizi ilə  Şərqi Çin dənizini birləşirdirir. Boğaz Koreya yarımadasını Yapon arxipelaqına daxil olan iki -  Kyusyu və cənub-qərb sonuncunda isə Honşu adalarından ayırır. Uzunluğu 324&nbsp;km, ən dar hissədə eni isə 180&nbsp;km təşkil edir. Ən dayaz yeri 73 m-dir. Boğazda yerləşən Tsuşima adası boğazı iki yerə şərqi və qərbi boğazlara bölür. Şərqdə yerləşən keçid Tsuşima boğazı adlanır.

## Mənbə
*Encyclopædia Britannica article 
*Oceanographic Characteristics of the Korea Strait, from KORDI
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan

**Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan** — Planlanan 25 cildlik Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının Azərbaycana dair xüsusi cildi.

Bu cild Azərbaycanın təbiətini, əhalisini, iqlisadiyyatını, tarixini, elmini, incəsənətini və digər mühüm aspektlərini səciyyələndirən nəşrdir. Cildin hazırlanmasında respublikanın aparıcı alimləri, mədəniyyət və dövlət xadimləri iştirak etmişlər.

“Azərbaycan” xüsusi cildi 2007-ci ildə xüsusi tərtibatla Almaniyanın "Sigloch" nəşriyyatında yüksək poliqrafik səviyyədə nəşr edilib.

İlk nəşr funksionallıq və dizayn səviyyəsinə görə adi ensiklopediyadan fərqlənir. Bu nəşrdə Azərbaycan etnosunun təşəkkülü və inkişafı əks olunmuş, başqa ölkələrlə əlaqələrinə diqqət yetirilmiş, təbii və antropogen obyektlər ekoloji prinsip əsasında göstərilib. Ensiklopedik əsərdə Azərbaycan zəngin keçmişə malik, eyni zamanda möhtəşəm gələcəyini özü qurmağa qadir bir dövlət kimi təqdim olunur. Cəmiyyətin mənəvi-mədəni inkişaf tarixinin bir səhifəsi kimi, milli ideologiyanın möhkəmləndirilməsinə xidmət edən elmi əsər rus dilinə tərcümə edilərək rusdilli oxuculara da çatdırılmışdır.

## Haqqında

Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının (AME) “Azərbaycan” (Azərbaycan və rus dillərində) xüsusi cildi (tirajı 25 min nüsxə olmaqla) kitabxana variantı nəşr edilmiş və təmənnasız olaraq respublikanın nazirlik, komitələrinin və digər təşkilatların kitabxanalarına, tədris müəssisələrinə paylanmışdır.

AME-nin abunə variantının “Azərbaycan” cildi 2007-ci ildə nəşr edilib.

Nəşrin orijinal maketi “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzinin kompüter mərkəzində hazırlanmışdır. Cilddə 155 məqalə, 591 şəkil, 17 sxem, 69 xəritə-sxem, 89 cədvəl, 55 xəritə verilmişdir. Müəlliflərin sayı 230, məsləhətçilərin sayı isə 68 nəfərdir. Fiziki-coğrafi xəritələr Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Bakı Kartoqrafiya Fabrikində hazırlanmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin, AME Elmi Mərkəzi arxivinin foto, illustrasiya və xəritələrindən istifadə olunmuşdur.

“Azərbaycan” xüsusi cildinin Azərbaycan və rus dillərindəki nüsxələri 2013-cü ildə Moskvada “Bolşaya Rossiyskaya Ensiklopediya” elmi nəşriyyatının keçirdiyi “Müasir ensiklopediyaşünaslıq: təkliflər və perspektivlər” elmi-praktik konfransına təqdim olunub.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası

## İstinadlar

## Mənbə

*

## Xarici keçidlər
*
Naxçıvan Ensiklopediyası

**Naxçıvan Ensiklopediyası** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının təbiətindən, tarixindən, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatından sistemli şəkildə bəhs edən elmi nəşr.

İlk dəfə 2002-ci ildə, təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşri isə 2005-ci ildə çap edilib.

## Haqqında
"Naxçıvan Ensiklopediyası" Azərbaycanın 3-cü Prezidenti Heydər Əliyevin "Naxçıvan Muxtar Respublikasının 75 illik yubileyi üzrə Dövlət Komissiyasının tədbirlər planı haqqında" 1999-cu il 12 fevral tarixli Sərəncamına əsasən AMEA Rəyasət Heyəti nəzdində yaradılmış Naxçıvan ensiklopediyası qurumu tərəfindən hazırlanıb  və 2002-ci ildə nəşr edilib.

Azərbaycanın 4-cü Prezidenti İlham Əliyevin "Naxçıvan Muxtar Respublikasının 80 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında" 2004-cü il 9 fevral tarixli sərəncamı ilə müəyyən edilmiş tədbirlər planına uyğun olaraq isə "Naxçıvan Ensiklopediyası"nın təkrar nəşr edilməsi qərara alınıb. Buna müvafiq olaraq, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun rəhbərliyi ilə "Naxçıvan Ensiklopediyası"nın təkmilləşmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşri hazırlanıb.

Əlavə olaraq cildə 200-ə yaxın yeni məqalə daxil edilib. Son illər muxtar respublikanın şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə dəyişikliklərin edilməsi, bir sıra ərazi vahidlərinin adlarının dəyişdirilməsi, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni quruculuq sahəsində baş vermiş yeniliklər bu nəşrdə əksini tapıb.

"Naxçıvan Ensiklopediyası"nın ikinci nəşri AMEA-nın Naxçıvan Bölməsində yaradılmış işçi qrupu tərəfindən hazırlanıb. Kitabda muxtar respublikanın təbiəti, tarixi, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və elmi-mədəni həyatından sistemli şəkildə bəhs olunur. Burada muxtar respublikaya həsr olunmuş kompleks məqalədən başqa, diyarın bütün inzibati rayonları, fiziki-coğrafi obyektləri, şəhər və kəndləri, geoloji quruluşu, yeraltı və yerüstü təbii sərvətləri haqqında məqalələr verilib. 

Tarixə dair məqalələrdə ən qədim dövrlərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisindəki arxeoloji mədəniyyətlərdən, qədim və orta əsr dövrlərindən, tarixi vilayətlərdən, mühüm taleyüklü hadisələrdən, müharibələrdən və onları başa çatdıran müqavilələrdən ensiklopedik prinsiplərə uyğun bəhs edilib. 

## Həmçinin bax

* Şablon:Naxçıvan Ensiklopediyası
* Naxçıvan rəssamlarının ensiklopediyası
* Şamaxı Ensiklopediyası
* Naxçıvan Muxtar Respublikasının fövqəladə hallar atlası
* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası

## İstinadlar

## Mənbə

* 

## Xarici keçidlər
*
*
***Oxu** I cild II cild
***Yüklə** I cild II cild
Məhəmmədhəsən xan

* Məhəmmədhəsən xan Sərdar İrəvani — Məhəmməd xan Qacar Ziyadlının oğlu və Nasirəddin şah Qacar dövründə Yəzd və Kirmanın hakimi.
* Məhəmmədhəsən xan Ziyadoğlu-Qacar — Gəncə xanı Məhəmmədhəsən ağa Şahverdi xan oğlu
* Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm — İranda çap işinin yaradıcılarından biri
* Məhəmməd Həsən xan Qacar — Astrabad hakimi Məhəmmədhəsən хan Fətəli хan oğlu
* Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həkiməddövlə — Həkim. Mirzə Məhəmmədhəsən xan Mirzə Zeynalabdin xan oğlu
* Mirzə Məhəmmədhəsən xan Həmədani — Məşrutə hərəkatının üzvü, jurnalist, şair.
* Məhəmmədhəsən xan (Şəki xanı)

## Həmçinin bax
* Məhəmmədhəsən
Tsuşima boğazı

**Tsuşima boğazı** ( *sseu-si-ma hae-hyeop*) — Yapon dənizi ilə Şərqi Çin dənizini birləşirdirir. Tsuşima boğazı Koreya boğazının bir qolu olaraq. Tsuşima və İki adaları arasında yerləşir. Uzunluğu 100 km, ən dar hissədə eni isə 47 km olaraq İki və Simodzima adaları arasında yerləşir. Boğazdan Tsuşima cərəyanı keçir. Bu cərəyan isti Krusio cərayanının bir hissəsidir. Tarixdə boğaz Tsuşima döyüşünə şahid olmuşdur. Döyüş 27–28 may 1905-ci ildə baş vermişdir. Rus-yapon müharibəsinin ən əhəmiyyətli döyüşü olaraq rus donanmasıbın Yapon imperiya ordusu tərəfindən darmadağın edilməsi ilə əlamətdardır. Yaponlar ümumilikdə Koreya yarmadasından Kyusyu adasına qədər olan hissəni Tsuşima boğazı adlandırırlar.

## Mənbə
* Yapon Hidroqrafik Assosasiyası
Olimpiya sistemi

**Olimpiya sistemi**, yaxud idman yarışlarında **pley-off** () — mübarizə sistemi. Bu sistemlə keçirilən yarışlarda hər hansı iştirakçı birinci məğlubiyyətdən (iki iştirakçı arasında bir, yaxud serial oyunlarda qalibin müəyyənləşməsi nəticəsində) sonra turnirdə mübarizəni dayandırır.

## İstinadlar
ABŞ-nin Somali səfirliyi

**ABŞ-nin Somali səfirliyi** — ABŞ-nin Somalidə yerləşən əsas diplomatik nümayəndəliyidir.

## Tarixi
1991-ci ildə Somalidə gedən vətəndaş müharibəsi səbəbindən səfirlik fəaliyyətini dayandırmışdır. Yalnız 24 il sonra - 2015-ci ildə fəaliyyətini bərpa etmişdir. Yeni səfir Katherine Simonds Dhanani seçilmişdir.

## İstinadlar
Benua Furneron

**Benua Furneron** (, ) — su turbinini ixtira etmiş fransız mühəndisi və siyasətçisi.

## Həyatı

Bir riyaziyyatçının oğlu olan Furneron 1816-cı ildə Sent-Etyen mühəndislik məktəbindən məzun olduqdan sonra Le Kreusodakı dəmir fabrikində işə başladı, sonra Ales və Bessec mədən müəssisələrində vəzifələndirilmişdir. Bu dövrdə müəllimi Klaud Bardinin "turbin" olaraq adlandırdığı yeni bir növ su çarxı üzərində araşdırmalarına girişmişdir. Bardinin mövzuya bağlı məqaləsi Elmlər Akademiyası və Sənaye Təşviq Dərnəyi tərəfindən rədd edilmişdi, amma Fourneron işlərini davam etdirmiş və 1827-ci ildə 6 a.g.-nə sahib bir turbin inkişaf etdirmişdir. Bu təchizatda axış halındakı su bir rotorun ətrafında müəyyən bucaqlarda yerləşdirilən qanadlara çarparaq rotorun dönməsini təmin edirdi.

Fourneron 1837-ci ildə dəqiqədə 2.300 dövr edə bilən, 80 faiz daha məhsuldar, 60 a.g.-lük, diametri 30,4 sm olan və yalnız 28 kq ağırlığında bir turbin düzəltmişdir. Fourneronun su çarxından çox daha təsirli və məhsuldar olan turbini şaquli bir şaftla üfüqi bir çarx kimi yerləşdirilirdi. Turbin qısa müddətdə Avropa və ABŞ-dakı toxuma sənayesində geniş şəkildə istifadə edilməyə başlanmışdır. Amma Fourneronun su turbininin gerçək əhəmiyyəti cihazın 1895-ci ildə Niaqara şəlaləsində elektrik istehsalçılarının yerləşdirilməsi ilə daha yaxşı aydın olmuşdur.

Fourneron buxar turbinlərinin də son dərəcə əhəmiyyətli olduğuna inanırdı, amma o dövrdəki vəsaitlər və texniki məlumatlar bu cür bir turbinin hazırlanmasına imkan tanımamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Həyatı haqqında (fransızca)
* Kəşfləri (türkcə)
Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014

**Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014** () — Hindistanın  Pəncab ştatında kabaddi idman növünün dairəvi üslubu üzrə  sayca beşinci dəfə keçirilmiş dünya kuboku uğrunda turnir.

## İştirakçı ölkələr
Kabaddi üzrə dünya kuboku uğrunda oyunlarda 11 ölkənin kişilərdən ibarət yığma komandası və 8 ölkənin qadınlardan ibarət yığma komandası (cəmi 19 komanda) mübarizə aparmışdır.

### Kişilərdən ibarət yığma komandalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Oyun meydanları
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 

### Qrup mərhələsi
#### A qrupu

: Növbəti mərhələdə mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanmış komandalar

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

#### B qrupu

: Növbəti mərhələdə mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanmış komandalar
----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### II mərhələ

#### Yarımfinal oyunları

----

#### III yer uğrunda oyun

### Final oyunu

## Qadınlardan ibarət yığma komandalar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Qrup mərhələsi

#### A qrupu

: Növbəti mərhələdə mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanmış komandalar

----

----

----

----

----

----

----

#### B qrupu

: Növbəti mərhələdə mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanmış komandalar

----

----

----

----

----

----

----

### II mərhələ

#### Yarımfinal oyunları

----

#### III yer uğrunda oyun

#### Final oyunu

## Canlı yayım
;Televiziyalar

## Həmçinin bax
*Kabaddi
*Pəncab kabaddisi
*Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası
Lamberseksual

**Lamberseksual** () — Kişi stili və modasında yeni tendensiya dünyanı fəth etməkdədir: bu lamberseksual kişilərdir. Onların əsas göstəriciləri — böyük, lakin qulluq görən saqqal, sadə geyim (t-shirt və ya flanel köynək) və bir qədər sadə və kobud ümumi görünüşdür. Lamberseksualların stili, özünə xüsusi qulluq edən və bahalı dəbli geyimlərə üstün verən metroseksualların stilinin antitezasıdır.

## Termin
Lamberseksual sözünün kökündə ingilis sözü olan "lambercek" (lumberjack) — odunçu, ağackəsən ifadəsi durur. Məhz Şimali Amerika (ABŞ, Kanada) odunçularının xarici görünüşü — əlində balta tutmuş əzələli bədənə sahib, damalı köynəkli və saqqalı kişi təsəvvür edin — yeni stilin əsasında dayanır.

## Stil
Məşhur ABŞ fashion-bloggeri Tom Pyuzak yazır: "Metroseksual artıq ölməkdə olan bir stildir, indi onun yerini, vaxtını öz gözəlliyinə qulluq etməklə keçirməkdən daha çox açıq havada gəzməyə və həyatdan zövq almağa sərf edən lamberseksual stili tutmaqdadır."

Lamberseksual stilinin formalaşmasına ABŞ odunçularının tərzi ilə yanaşı hipsterlərin tərzi də təsir göstərmişdir. Əslində lamberseksuallar yeni texnologiyalar sferasında çalışan (əsasən) və normal gəliri olan tipik şəhər sakinləridirlər.

İlk baxışdan metroseksuallardan fərqlənmələrinə baxmayaraq, lamberseksuallar da xüsusi qulluq görən saqqala və səliqəli saç düzümünə malikdirlər, xüsusi zövqləri olur və ev mətbəxini sevirlər. Lakin lamberseksuallar geyim maneralarına fikir verməmələri təsiri formalaşdırmağa çalışırlar.

## İstinadlar
Katherine Simonds Dhanani

**Katherine Simonds Dhanani** — ABŞ-nin Somalidəki səfiri (25 fevral 2015-ci ildən).

Dhanani Somalidən əvvəl Hindistan, Meksika, Konqo kimi ölkələrdə müxtəlif vəzifələrdə olmuş, Keniyada ABŞ XİN-in Afrika üzrə bürosunun direktoru kimi çalışmışdır.

## İstinadlar
Anqllar

**Anqllar** (, , ) — bizim eranın başlanğıcında Almaniyanın şimal-şərq sahilində və Yutlandiya yarımadasının mərkəzi hissəsində məskən salmış qədim alman tayfası. Yazılı mənbələrdə adı ilk dəfə Qədim Roma tarixçiləri Tasit və Ptolemey tərəfindən qeyd edilib.

Anqlların ehtimal edilən tarixi vətəni kimi elə də böyük olmayan yarımada Angeln hesab edilir (Yutlandiya yarımadasının bir hissəsi), müasir Almaniyanın şimal-şərqində yerləşən Şlezviq-Holşteyn vilayəti.

Xalqların böyük köçü dövründə, III əsrdən başlayaraq V əsrin ortalarına kimi qonşu alman tayfaları sakslar, yutlar, frizlər o zaman əsasən xristianlaşdırılmış Roma kelt qəbilələri ilə birlikdə Britaniya adalarına köçürüldülər. Yerli əhalini sıxışdıran anqllar orada üç krallıq yaratdı: şimali anql — Nortumbriya, orta anql — Mersiya və Şərqi İngiltərə. Eramızın VII–X əsrlərində anqllar və sakslar vahid anqlosaks adı altında müasir ingilis milləti üçün birləşdi.

## İstinadlar
Dairəvi sistem

**Dairəvi sistem** — idman yarışlarında mübarizə sistemi. Bu sistemlə keçirilən yarışlarda  hər bir iştirakçı,  bir-bir turnirin digər iştirakçıları ilə qarşılaşır. İdmanın populyar növləri (futbol, voleybol, basketbol), xüsusilə, mülli çempionatlar, dünya, yaxud kontintent çempionatlarının seçmə mərhələləri bu sistemlə keçirilir.

## İstinadlar
Sinqapur boğazı

**Sinqapur boğazı** — Cənubi Çin dənizi ilə Malakka boğazını birləşdirir. Şimalda Malakka yarımadası, Sinqapur adası və cənubda Piay arxipelaqı yerləşir. Uzunluğu 114 km, eni isə 12–21 km təşkil edir. Ən dayaz yeri 22 metrdir. Boğazın adlanmasına gəldikdə eyni adlı ada, şəhər, dövlət və limanın adından götürülmüşdür. Malakka və Sinqapur boğazlar Sakit okean və Hind okeanı əsas dəniz yolu hesab edilir. İl ərzində boğazdan 50,000 gəmi keçir. Hind okeanının digər boğazlarında olduğu kimi buradada dəniz quldurluğu yayılıb. İndoneziya və Sinqapur dövlətləri tələfindən il ərzində 1500 quldur basqınları qeydə alınır.

## Həmçinin bax
* Anak Bukom adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sinqapur boğazı haqqda ümumi məlumat
Gəl-Gör-Get qalası

İbn Ərəbşahın yazdığına görə 28 iyul 1402 tarixdə vaqe olmuş məşhur Ankara döyüşündən Qarabağa geri dönən Əmir Teymur Gürcüstandan keçərkən yolüstü 2 gürcü istehkamını bir müddət mühasirədə saxlamış və son nəhayətdə onları ələ keçirmişdir; bunlardan biri "Mağaralıq" deyilən yer, digəri isə "**Gəl-Gör-Get" qalası** idi və onlar "*[[Gürcüstan]] qalaları arasında iki göz kimi idilər*".

Ehtimal etmək mümkündür ki həmin "**Gəl-Gör-Get" qalası** indi xarabalığı Şəki rayonunun Kiş kəndindən 1 km şimalda olan "Gələrsən-Görərsən qalası"dır. Qalanın İbn Ərəbşah tərəfindən edilmiş təsviri də məhz, "Gələrsən-Görərsən qalası"na uyğun gəlməkdədir. O ki qaldı "**Gəl-Gör-Get" qalası**nın gürcü istehkamı hesab edilməsinə, nəzərə alınmalıdır ki, sonda müəllif həm də Şirvanşah Şeyx İbrahimin dili ilə qeyd etmişdir ki, həmin qalaların xaçpərəst müdafiəçiləri heç də gürcü yox, əslində "*tatar*" imişlər! Deməli, bu istehkamların müdafiəçiləri xristian-provoslav məzhəbli "tatar"lar olduğuna görə, müdafiəçilər gürcü, istahkamlar isə *"Gürcüstan qüllələri"* hesab edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
''Aydın Məmmədov''. İbn Ərəbşahın məlum "Əcaibül-məqdur fi nəvaib timur" əsərində Şəkiyə dair naməlum bəhslər >>

## Həmçinin bax
* Gələrsən-Görərsən qalası
Qəzənfər Əliyev

* Qəzənfər Əliyev (şərqşünas) — filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Türkmənistanın Dövlət Mükafatı laureatı.
* Qəzənfər Əliyev (dəmiryolçu) — Azərbaycanlı "Fəxri Dəmiryolçu", Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1980)

## Həmçinin bax
* Qəzənfər
* Əliyev
Qozluçay

**Qozluçay** — Araz çayının sol qolu.

## Məzmun
Qozluçay Arazın sol qoludur. Dizaq mahalmdakı dağlardan başlayır. Xocavənd və Füzuli rayonları ərazisindən axır. Uzunluğu 28 km, hövzəsinin sahəsi 100 kvadrat km-dir. Başlanğıcını Kiçik Qafqazın cənub-şərq yamacının 1520 m hündürlüyündən götürür. Suyunun çox hissəsini yağış suları təşkil edir. Yalnız güclü yağışlar zamanı suyu Araza çatır. Daimi axara malik deyildir. Çayın suyundan suvarma işlərində qismən istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Qozluçay döyüşü

## İstinadlar
Dikson-Entrans boğazı

**Dikson-Entrans boğazı** () -Boğaz Sakit okeanın şimal-şərqində Alyaska və Vaşinqton ştatları arasında yerləşir. Üstəlik boğaz Kanada və ABŞ sərhəddini təşkil edir. İnzibati cəhətdən isə ABŞ tərəfdən Alyaska ştatının və Kanadadan isə Britaniya Kolumbiyası ərazisini təşkil edir.

## Coğrafiyası
Boğaz Hayda-Quain adasını Aleksandr arxipelaqından ayırır. Ondan cənubda Hekate boğazı, şimalda isə Klarens boğazı ilə birləşir. Uzunluğu və eni 80&nbsp;km təşkil edir. Boğaz əsasən buzlaşmanın nəticəsində əmələ gəlmişdir.

## Tarixi
Boğaz Kanada və ABŞ arasında ərazi mübahisəsi olaraq qalır. Belə ki, Kanada A-B xətti deyilən anlayışa əsasən boğaz sularını beynəlxalq dəniz suları hesab edərək iki ölkə arasında sərhəd təşkil etdiyini bildirir. ABŞ isə suları ada ərazisinə daxil olduğunu iddia edir. Bununla belə ABŞ bu əraziləri öz dövlət xəritəsinə daxil etmir. Mübahisə əsasən balıqçılıq məsələlələrində ortaya çıxır. Boğaz 1788-ci ildə Cozef Banks tərəfindən Britaniya donanması kapitanı Corc Diksonun şərəfinə adlandırılmışdır. O boğaz ərazilərinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Boğazın hər iki sahilində Hayda xalqı yaşayır. Hayda xalqı boğazı "Seegaay" adlandırırlar. Bu da hayda dilində okean deməkdir.

## Mənbə
*Dikson-Entrens boğazı
Con Ambroz Fleminq

**Con Ambroz Fleminq** (, ) — İngiltərə fiziki və elektrik mühəndisi.

## Kəşfləri
Elektrik dünyasına bir çox ixtira qazandıran Fleminqin ən tanınmış icadı elektrik diodu lampasıdır. 1883-cü ildə Tomas Edison elektrik lampası üzərində işlər apararkən içi boşaldılmış lampada iki elektroddan birinin qızdırılması zamanı soyuq elektroda bir axının baş verdiyini müşahidə etmişdi. Bu zaman Tomas Edisonla işləyən Fleminq bu hadisə ilə maraqlanaraq öyrənməyə qərar vermişdir. 1900-cü ildə Fleminq iki elektrodlu lampadan istifadə edərək radio dalğalarının alına biləcəyini və düz axına çevrilə bildiyini tapmışdır. Fleminq lampasında bateriya ilə qızdırılan bir elektroddan (katod) yaranan elektrik axını soyuq elektroda (anod) hərəkət edirdi.

Anoda bir siqnal bağlandıqda siqnalın katoddan pozitiv olduqda axın davam edirdi, amma neqativ olduqda kəsilirdi. Beləliklə, gələn siqnalların ancaq bir istiqamətdə irəliləməsini təmin edən bu lampanın bir radio dövrəsinə yerləşdirilməsi ilə bir daşıyıcı dalğa ilə göndərilən radio dalğalarını qəbul etmək mümkün idi.

Fleminqin 1904-cü ildə patentini aldığı elektrik diodu lampası ABŞ-də De Forest tərəfindən üçüncü elektrod da əlavə edilməsi ilə daha da təkmil olmuşdur. Bu siqaret şəkilli üçüncü elektrod zəif radio siqnallarının digər iki elektrod arasındakı güclü axını idarə edərək ən zəif siqnalların da qəbul edilməsini mümkün etmişdir.

Elektromaqnit qüvvələrin istiqamətini tapmağa kömək edən "üç barmaq qaydası"nı da hazırlayan Fleminq həmçinin odometr, termik ampermetr kimi cihazların ixtiraçısıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Həyatı və kəşfləri (türkcə)
Vəsiyyətnamə

**Vəsiyyətnamə** – fiziki şəxsin vəfat etdiyi halda ona məxsus olan əmlak barəsində qanunla müəyyən olunmuş yazılı formada tərtib etdiyi xüsusi sərəncamdır. 

Vəsiyyətnamənin tərtib edildiyi məqamda fiziki şəxs öz hərəkətləri barəsində şüurlu mühakimə yürüdə bilən və öz iradəsini aydın ifadə edə bilən yetkinlik yaşına çatmış fəaliyyət qabiliyyətli olmalıdır. O, özünə məxsus olan əmlakın hamısını və ya onun bir hissəsini həm qanun üzrə vərəsələr sırasından, həm də kənar adamlar dairəsindən istənilən şəxsə, o cümlədən dövlət və bələdiyyə orqanlarına, hüquqi şəxslərə vəsiyyət edə, vərəsələrin miras paylarını müəyyənləşdirə, miras hesabına hər hansı öhdəliyin bir və ya bir neçə şəxsin xeyrinə icra olunmasını vərəsəyə həvalə edə bilər.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
* Mirasdan məcburi pay...

## Həmçinin bax
* Təbriknamə
Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

**Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı** — 15 nəfər bu ada layiq görülmüşdür.

## Mükafatın tarixçəsi
 
## Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı alanların siyahısı

## Həmçinin bax
* İkiqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

## İstinadlar
Pəncab regionu

**Pəncab** (sanskrit dilində *Pançanda*, ) — Hindistan və Pakistanın şimal ərazilərini əhatə edən tarixi və coğrafi region. Adının mənası "beş çay" (pənc(beş)+ ab(çay) deməkdir.

## İstinadlar
Ceyms Dyuar

**Ceyms Dyuar** (, 20 sentyabr 1842, Kinkardin-on-Fort - 27 mart 1923, London) — Şotlandiya fiziki və kimyaçısı.

## Kəşfləri

1877-ci ildən başlayaraq bütün araşdırmalarını Royal İnstitutunun laboratoriyalarında keçirən Ceyms Dyuarın elmə ən böyük töhfəsi istilik fizikasında olmuşdur. Aşağı temperatur vasitəsi xüsusilə Maykl Faradey və Raynonun işlərindən sonra oksigen, hidrogen, karbon monooksid kimi qazların mayeləşdirilməsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.

## Xarici keçidlər
* Filozof.net
Melancan

**Melancan** — ABŞ-nin cənub-şərq ştatlarında, ən çox orta Apalaşiyada yaşayan bir qrup insana verilən addır. Melancan xalqının yerli, afroamerikalılar və digər etnik qruplarla qarışmış tam ağdərili olmayan qruplardan əmələ gəldiyi fərziyyəsi vardır. ABŞ-nin yeddinci prezidenti Endrü Ceksonun qoyduğu qanunlar səbəbindən sadəcə ağdərili, zənci, metis və hindular rahat yaşaya bilirdi. Buna görə də Melancanların bütün qanuni haqları əllərindən alınmış, evləri, məktəbləri yandırılmışdır. Cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməmişlər. Son illər Melancan xalqının mənşəyi ilə bağlı N. Brent Kennedinin apardığı tədqiqatlar nəticəsində bu insanların ortaq mənşəyinin 16-cı yüzillikdə Lepanto dəniz döyüşündən sonra portuqaliyalılar və ya ispananlara əsir düşən və daha sonra Amerikaya gətirilən 400-ə qədər Osmanlı türkünə gedib çıxdığı iddiası ortaya atılmışdır.

Melancan sözünün mənşəyi dəqiq bilinməsə də, ən çox yayılan fikir bunun fransızca "qarışıq" mənasını verən "mélange" sözündən əmələ gəlməsidir. Melancanların türklərin nəsilləri olduğuna inananlar isə sözün osmanlı türkcəsində "lənətlənmiş insan" mənasını verən "melun can" sözlərindən yarandığını iddia edirlər.

Avraam Linkoln və Elvis Presli Melancan ola bilər.

## Mənşələri
Melancan xalqının aşağıdakı etnik mənşələrdən olduqları iddia edilmişdir:

* Hindi
* Afroamerikalı
* Portuqal
* Türk
* Ərəb
* Yəhudi
* Şotland

## İstinadlar
* Dr. Brent Kennedy, Melungeons: The Resurrection of a Proud People (Melancanlar: Qürurlu bir Xalqın Yenidən Doğuşu)
* Garrett Ward Sheldon; Atatürk ve Ceferson Siyasi Fəlsəfələri
Hekate boğazı

**Hekate boğazı** ( - Hayda-Quani və materikdən (Britaniya Kolumbiya) ayırır. Dikson-Entrans boğazını Şahzadə Şarlota körfəzi ilə birləşdirir. Ən enli hissədə eni 140&nbsp;km, ən dar yerdə isə 48&nbsp;km təşkil edir. Boğazın uzunluğu 260&nbsp;km-dir. Ən dərin yeri 45 m olaraq şimalda yerləşir. Qışda havası çox sərt və soyuq olur. Burada güclü dalğalar müşahidə edilir. Tufanlar və küləklərin sürəti 46&nbsp;km/s-a çatır. Boğazın suları dəniz məhsulları ilə zəngindir. Bölgədə hayda xalqı yaşayır. Onlar bu əraziyə 6-8 min il bundan əvvəl gəlmişdir. Avropalıların bura ilk gəlişi ispan araşdırmaçısı Xasinto Kaamano () tərəfindən 1792-ilə təsadüf edilir. Onun adı isə 70 il sonraya qoyulur. Kapitan Henri Riçards onu öz gəmisinin şərəfinə adlandırırlar. Gəmi 1861 - 1868-ci illərdə Sakit okeanın Şimali Amerika sahillərini tətqiq etmişdir.

## Mənbə
*Xekate boğazı
İslamda baş kəsmə

**İslamda baş kəsmə** — Şəxslərin başlarının kəsilməsi ilə cəzalandırılması. İslam ölkələrinin bəzilərində bu gün belə bu cəza metodundan istifadə edilməkdədir. Baş kəsmə cəzası bir çox ərəb ölkələrində qadağan edilmişdir. Cəza metodundan əsasən radikal islam təşkilatları tərəfindən istifadə edilir. İran, Qətər və Yəməndə cinayətkarların bu şəkildə cəzalandırılması ilə bağlı qanunlar mövcud olsa da bu üsulun istifadəsi həyata keçirilmir. Baş kəsmə cəzasını tətbiq edəndə yeganə islam dövləti Səudiyyə Ərəbistanıdır. Xarici dövlətlərin etirazlarına baxmayaraq dövlət bu cəza metodunun həyata keçirməyə davam edir. Şəxsin başının qılınc ilə kəsirlərək öldürülməsi adətən xüsusi-ağır cinayətlər törətmiş şəxslərə qarşı tətbiq edilir. 2002-ci ildən etibarən Əl-Qaidə və İraq Şam İslam Dövləti tərəfindən əsir alınmış şəxslərin başlarının kəsilməsi və bunların kütləvi şəkildə nümayiş etdirilməsinin ardından mövzunun yenidən aktuallaşmasına səbəb olmuşdur.

İslamın əsas və yeganə mənbəyi olan Qurani-Kərimdə isə baş kəsmə ilə bağlı hər hansı ayə və ya hökm yoxdur. Qurani-Kərimdə müharibə xaricində ölümlə cəzalandırma əmri və ya hökmü yer almır.

## İstinadlar
Avstriyada islam

**Avstriyada islam** () — islam dini Avstriya ərazisində.

## Tarixi

### İslam haqqında qanun
1912-ci ildə qəbul edilmiş qanun ilə Avstriyada islama rəsmi din statusunu vermişdir. Həmin qanuna Avropada islamla bağlı nümunə kimi baxılıb. 2015-ci iln fevral ayında Avstriya parlamenti ölkənin islam haqqında yüzillik bu qanununa dəyişikləri qəbul edib. Yeni dəyişikliklərə əsasən, islamçı radikallıq problemilə mübarizə aparmağı nəzərdə tutan qanun müsəlmanlara daha çox hüquqi təhlükəsizlik versə də, eyni zamanda məscidlərin və imamların xaricdən maliyyələşməsini qadağan edir.

## İstinadlar
Pəncab kabaddisi

**Pəncab kabaddisi** (, Pəncab dilində: ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ), yaxud, sadəcə, "**Kauddi**" (). Pəncab regionunda oynanılan populyar idman növü. "**Pəncab kabaddisi**" adlanan dairəvi üslublu kabaddi, kabaddi idman növünün ənənəvi olaraq Pəncab regionunda oynanılan üslubu olsa da, bu kabaddi üslubu üzrə beynəlxalq turnirlər keçirilir və Hindistanın Həvəskar Dairəvi Kabaddi Federasiyası tərəfindən idarə olunur.

### Qaydaları
Pəncab regionunda kabaddi oyunu 22 m-lik dairəvi meydanda oynanılır. Orta xətti keçən oyunçu isə "kaudi da bharha" adlanır. Hər komandanın 8 oyunçusu olur; növbə ilə bir-birlərinə reydçi göndərirlər; Pəncab kabaddisində oyun 40 dəqiqə davam edir, birinci 20 dəqiqə bitdikdən sonra komandalar meydanda yerlərini dəyişirlər. Bu üslubda oynanılan kabaddi oyununda reydçi müvəffəqiyyət qazandıqda, komandasına 1 bal qazandırır, müvəffəqiyyət qazanmadıqda isə rəqib komanda 1 bal qazanır.

## Həmçinin, bax
* Kabaddi
* Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014
* Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası

## İstinadlar
Aydın Məmmədov (dövlət xadimi, 1939)

**Aydın İsrafil oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, daxili xidmət general-mayoru, Azərbaycan SSR daxili işlər naziri (1987–1990).

## Həyatı
Aydın Məmmədov 22 mart 1939-cu ildə Astara şəhərində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Bakı Dənizçilik Məktəbini, 1970-ci ildə Odessa Dəniz Donanması İnstitutunu bitirmişdir, 1983-cü ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.

1956–1960-cı illərdə Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin "Qəhrəman Mehdi" gəmisində matros, 1960-cı ildən Bakı şəhər 26 Bakı Komissarı Rayon Komsomol Komitəsinin təlimatçısı, 1960–1963-cü illərdə Bakı Dənizçilik Məktəbi Komsomol Komitəsinin katibi, 1963–1965-ci illərdə Dəniz Gəmiçiliyi Komsomol Komitəsinin katibi, 1965–1969-cu illərdə Bakı Dənizçilik Məktəbi rəisinin siyasi işlər üzrə müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Aydın Məmmədov 1969–1971-ci illərdə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Partiya Komitəsi katibinin müavini, 1971–1978-ci illərdə Xəzər Hövzə Dəniz və Çay Donanması İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri, 1978–1980-ci illərdə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Partiya Komitəsinin katibi, 1980–1987-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Nəqliyyat və rabitə şöbəsinin müdiri olmuşdur.

Aydın Məmmədov 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan SSR daxili işlər naziri vəzifəsində işləmişdir. 1990–1992-ci illərdə ildən Bakı Dəniz Limanının rəisi, 1992-ci ildən isə Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanının baş direktoru olmuşdur.

Aydın Məmmədov 1960-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 26 iyul 1981-ci ildə 337 nömrəli Küçəkənd seçki dairəsi üzrə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X çağırış, 1985-ci ildə isə 195 nömrəli Pensər seçki dairəsi üzrə XI çağırış deputatı seçilmişdir. Ali Sovetin Nəqliyyat və Rabitə Komissiyasının sədri olmuşdur. Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.

Aydın Məmmədov ailəli olmuşdur. İki oğlu var. Kiçik oğlu Azər Məmmədov Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin müavini, general-mayordur. Aydın Məmmədov ictimai-siyasi xadim Sultan Məmmədovun kiçik qardaşıdır.

Aydın Məmmədov 12 dekabr 2001-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Şahzadə Şarlotta boğazı

**Şahzadə Şarlotta boğazı** () — Vankuver adasını şimaldan materikdən ayırır. Materikin bu ərazisi Britaniya Kolumbiyası vilayətinə daxildir.

## Coğrafiyası
Boğaz Şahzadə Şarlotta körfəzini Cekfiş, Conston, Diskoveri və Corciya boğazları birləşdirir. Boğaz şimalda Sutil burnu , cənubda Malkilm adasından keçir. Buradan Alyaskaya gedən əsas dəniz yoludur. Vankuver adasında Port-Hardi və Port-Mak-Nil limanları yerləşir. Yay aylarında burada dəniz turları təşkil edilir.

## Tarixi
Boğazı 5 avqust 1786-cı ildə Ceym Strendjin bura təşkil edilən ekspedisiyası təşkil edilir. İki gəmi ərazini tətqiq edir: “Kapitan Kuk” gəmisinə Henri Louri, “Eksprement” gəmisinə isə Con Qiza rəhbərlik edir. Boğaz III Qeorqinin həyat yoldaşı şahzadə Şarlottanın şəhərəfinə adlandırılmışdır. Boğazın sahillərində Kvakiutl xalqı yaşayır və əsasən balıqçılıqla məşğul olurlar.

## Mənbə
* Şahzadə Şarlotta boğazı 
* Google Map
Çay (Afyonqarahisar)

**Çay** — Afyonqarahisar ilinin mahalı. Daxili Ege bölgəsində; Ege, Aralıq dənizi və İç Anadolu bölgələrinin kəsişməsində yol üzərində iştirak edən Çay mahalı, şərqdə Sultandağı, cənubda Yalvaç, qərbdə Şuhut və Afyon, şimalda Bolvadinlə əhatələnir.

## İstinadlar
Hove boğazı

**Hove boğazı** ( - Vankuverdən şimal-qərbdə fyordlarla əhatələmişdir. Boğaza qiriş Corciya boğazı vastəsi ilə olur. Boğaz üçkünc formaya malik olub, cənub - şərqi qurtaracağında Corciya boğazı ilə birləşir. Boğazın uzunluğu 42&nbsp;km təşkil edir. Burada çoxlu sayda adalar vardır. Onlardan cəmi 3-ü nisbətən iridir. Boğazın materik sahilləri sıldırımlıdır. Şərq sahillərində vulkan məşəlli süxurlar geniş yayılmışdır. Burada 20 dəniz mili gücündə küləklər əsir.

## Mənbə
*Hove boğazı haqqında məlumat
Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası

**Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası** — kabaddi idman növü üzrə beynəlxalq turnirlərdə Azərbaycanı təmsil edən qadınlardan ibarət yığma komanda.

## Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014
İlk dəfə Azərbaycan qadın milli kabaddi komandası 2014-cü ilin dekabr ayında Hindistanın Pəncab ştatında keçirilmiş kabaddi idman növünün dairəvi üslubu üzrə Dünya Kuboku uğrunda mübarizəyə qatılmış, qrup mərhələsində yalnız 1 oyunda qalib gələrək,  2 oyunu məğlub olmuş və öz qrupunda 3-cü yeri tutaraq mübarizəni dayandırmışdır. 

----

----

----

: Növbəti mərhələdə mübarizəni davam etdirmək hüququ qazanmış komandalar

## Komandanın heyəti
### Oyunçular
*1. Həyat Aslanova
*2. Layiqə Rəhimova
*3. Sevinc Cəfərzadə
*4. Ridana Qurbanova
*5. Marziqet Baqomedova
*6. Aida Səfərova
*7. İlahə Ağamirzəyeva 
*8. Sevil Rüstəmzadə
*9. Səkinə Məmmədova
*10. Nigar İsmayılova
*11. Bəhriyyə Hüseynova (komandanın kapitanı)
*12. Leyla Nağızadə

### Məşqçi
*1. Seyid Hadi Ərrubi

## Həmçinin bax
*Kabaddi
*Kabaddi üzrə Dünya Kuboku 2014
*Pəncab kabaddisi

## Xarici keçidlər
### Azərbaycan komandasının oyunlarının canlı yayım videoları
*Azerbaijan vs Denmark | Women's | Day 4 | 5th World Cup Kabaddi Punjab 2014;
*USA vs Azerbaijan | Women's | Day 8 | 5th World Cup Kabaddi Punjab 2014;
*India vs Azerbaijan | Women's | Day 9 | 5th World Cup Kabaddi Punjab 2014.

### Azərbaycan KİV-də
*Azadliq.info – Azərbaycanlı güləşçi qızlar Hindistanda
* Bizimyol.info – Qızlardan ibarət güləş komandamız Dünya Çempionatında
* News.atv.az – Qızlarımız Pəncabda dünya kubokunda
Find a Grave

**Find a Grave** () — məşhur adamların məzarları haqqında məlumatların toplandığı ən böyük veb-sayt və məlumat bazası.

Sayt 1995-ci ildə Solt-Leyk-Siti sakini Cim Tipton tərəfindən məşhur adamların dəfn olunduğu yerlər haqqında ümumi bir məlumat bazası olmaması problemini aradan qaldırmaq məqsədilə yaradılıb. Sayt sürətlə böyümüş və 2015-ci ilin fevral ayına olan məlumatlara görə burada artıq 121 milyon qeyd toplanmışdır.

Şəxs haqqında fərdi səhifədə onun doğum və ölüm tarixi, bioqrafik məlumatlar, dəfn olunduğu qəbiristanlığın adı, sahənin nömrəsi və şəxsin özünün, eləcə də məzarının fotosu yer alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Find a Grave
* Find a Grave rusca
JSON

**JSON** ("**J**ava**S**cript **O**bject **N**otation") — insanlar tərəfindən oxuna bilən verilənlərin çevrilməsi üçün formatdır. XML-in Javascript ilə daha yaxşı işləyə bilməməsindən yaranmışdır. JSONda verilənlər açar(key) və dəyər(value) dan ibarət olur.
XML-dən asan olmasına görə müasir dövrdə yavaş-yavaş XML-i əvəzləməyə başlamışdır. XML-dən daha sürətlidir. Əsas üstünlüyü verilənlərin transferi zamanı daha kiçik hissələrdən istifadə edə bilməsidir. Fayl Genişlənməsi **.json**-dur.
## Dəstəklədiyi tiplər
*Number
*String
*Bul dəyişəni
*Massiv
*Obyekt (proqramlaşdırma)
*null

## Sadə nümunə

```json
[
    {
       "tip":"kitab",
       "nov":"roman",
       "mehsullar":[
          {
             "ad":"Əli və Nino",
             "muellif":"Qurban Səid"
          },
          {
             "ad":"Qılınc və Qələm",
             "muellif":"Məmməd Səid Ordubadi"
          }
       ]
    }
 ]
```


## Həmçinin Bax
*XML
*JavaScript
*AJAX
Şuhut (Afyonkarahisar)

**Şuhut** — Afyonkarahisar ilinə bağlı, Daxili Ege bölgəsinin ən şərqində iştirak edən bir mahalda. Il mərkəzinə uzaqlığı 29 km-dir. 1946-ci ildə ilçe olmuşdur.

Şuhut, "keşkek" yeməyiylə məşhurdur. Əhəmiyyətli bir et və kartof istehsal mərkəzidir.

## Məhəllələr

* Altıgöz Məhəlləsi
* Baş Məhəlləsi
* Gazipaşa Məhəlləsi
* Hacımusa Məhəlləsi
* Hisar Məhəlləsi
* İplik Məhəlləsi
* İstiqlal Məhəlləsi
* Qurtuluş Mahallesi
* Mehmet Akif Ersoy Mahallesi
* Bazar Məhəlləsi
* Daşlıca Məhəlləsi
*Yalı Mahallesi

## İstinadlar
Corciya boğazı

**Corciya boğazı** () - Sakit okeanında Kanadanın cənub-qərbində Britaniya Kolumbiyası vilayəti ilə ABŞ-nin Vaşinqton ştatının şimal-qərbində yerləşir. Seliş dənizinin bir hissəsidir. Vankuver adasını materikdən ayırır. Diskoveri adası boğazı iki yerə bölür: Conston, Şahzadə Şarlotta boğazı. Cənubda isə San-Xuan arxipelaqı boğazı kiçik hissələrə bölür. Uzunluğu 240&nbsp;km, eni isə 18,5 – 55&nbsp;km arası dəyişir. Orta dərinlik 156 m, ən dərin yeri 447 m təşkil edir. Su səthinin sahəsi 6,800&nbsp;km² təşkil edir. Boğaza tökülən ən böyük çay Freyzerdir və bu boğaza tökülən suyun 80%-ni təşkil edir. Burada çoxlu adalar vardır ki, ən böyük olanı Teksada adasıdır. Adına gəldikdə isə 1792-ci ildə Corc Vankuver kral III Qeorqun şərəfinə Corciya körfəzi adlandırmışdır. 1865-ci ildə isə bu sututarın körfəz deyil boğaz olduğunu müəyyən edir. Boğazı yerli xalq körfəz adlandırır.
## Mənbə
*Corciya boğazı haqqında məlumat
Tamilla Seyidova

**Tamilla Əbdürrəhman qızı Seyidova** — Azərbaycan rəssamı. O, 2018-ci ildə "Azərbaycanın əməkdar rəssamı" adına layiq görülmüşdür. 1978-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

## Həyatı
1963-cü ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini, 1969-cu ildə Sankt-Peterburqda Rəssamlıq İnstitutunu bitirib.

"Bakının səhəri", "Şah İsmayıl Xətai" əsərləri Dövlət İncəsənət muzeyində saxlanılır.
"Qarabağ şikəstəsi" 10 tablodan ibarət silsilə əsərlərin müəllifidir.
Respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Monument (London)

**Monument** () — İngiltərənin paytaxtı Londonda 1666-cı ildə baş verən Böyük London yanğınına həsr olunmuş abidə. 1671-ci ildə tikintisinə başlanmış, 1677-ci ildə tamamlanmışdır.

## Haqqında
Abidə 1671-ci ildə İngiltərə kralı II Karl Stüartın istəyi ilə Kristofer Ren və Robert Huk tərəfindən dizayn edilmiş və fəlakətin başlanğıcı olan Paddinq küçəsinin 60 m uzaqlığında yerləşdirilmişdir. 61 metr hündürlüyündə olan bu abidə Londonun ən görməli və ən çox ziyarətçi ilə turist cəlb edən tarixi abidələrindəndir. Qısaca sadəcə Monument adlandırılan abidənin adı yaxınlıqda yerləşən bir metro stansiyasına verilmişdir. Abidənin tikintisində həmçinin "... Papanın xainliyi və fəsadlığı üzündən şəhərin ən böyük yanğını başlamışdır..." kimi sözlərlə də katoliklər ağır ittiham olunurdu. II Ceymsin kral olduğu 1685-1689-cı illər istisna olmaqla bu yazılar 1830-cu ilə qədər abidənin üzərində olmuşdur.

Abidənin təpəsinə çıxan pilləkən 311 pillədən ibarətdir. 1788-1842-ci illərdə 6 nəfər özünü bu abidənin eyvanından atdığından XIX əsrin ortalarında bura qəfəs yerləşdirilmişdir.

## Qalereya

Monument.great.fire.of.london.verytop.arp.jpg
MonumentBase.jpg
monument.great.fire.of.london.base.arp.jpg
Monument The Graphic 1891.jpg
Monument.great.fire.of.london.longview.arp.jpg


## Panorama

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Zülfü Hacıyev

**Zülfü (Zülfi) Saleh oğlu Hacıyev** () — Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini (1989–1991), elmlər namizədi.

## Həyatı
Zülfi Hacıyev 21 mart 1935-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Böyük Məzrə kəndində anadan olmuşdur. Doğma kənddə orta məktəbi medalla, Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsini isə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Təyinatla Krasnoarmeysk şəhərinə göndərilib, sıravi mühəndislikdən idarə rəisi vəzifəsinə qədər yüksəlib. Bir müddətdən sonra Sumqayıt şəhərinə qayıtmış, əvvəlcə mühəndis, sonra isə indi adını daşıyan "Qırmızı əmək bayrağı" ordenli Sənaye Tikinti Nazirliyinin Sumqayıtdakı 1 saylı Tikinti Trestinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

O, 1976-cı ildən Sumqayıt Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1982-ci ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədri, 1988-ci ilin martından Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989-cu ildən 20 noyabr 1991-ci ilədək Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin sədr müavini vəzifələrində çalışmış, plenum üzvü, ali və yerli sovetə deputat seçilmişdir. 1976-cı ildən ömrünün sonunadək 4 dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Zülfi Hacıyev Nazirlər Kabinetinin sədr müavini işlədiyi vaxt həm də Dağlıq Qarabağ üzrə təşkilat komitəsinin üzvü olmuş, son vaxtlar isə həmin komitəyə sədrlik edirdi.

Onun Ruslan, Raman, Şölə, Mehparə, Lalə adlarında beş uşağı olmuşdur.

## Mükafatları
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* "Azərbaycanın əməkdar inşaatçısı" fəxri adı

## Xatirəsi

### Adının əbədiləşdirilməsi
Sumqayıtda on dörd il işlədiyi trest, 17 saylı orta məktəb və bir küçə, Gəncə şəhərində bir küçə, Sabirabad rayon 7 saylı tam orta məktəbi Zülfi Hacıyevin adını daşıyır.

1982-ci ildə istehsal olunan gəmi (IMO № 7912161) Zülfi Hacıyevin adını daşıyır.

### Haqqında yazılanlar
2005-ci ildə Fərman Əliyev "Ölümdən güclü" adlı sənədli-publisistik povestini Zülfi Hacıyevin ömür yoluna həsr edib. Müəllif kitabda Z. Hacıyevin canlı portretini yaratmağa çalışaraq, Azərbaycanda dövlətçiliyin inkişafı və quruculuq sahəsində onun fəaliyyəti ilə bağlı oxucularda geniş fikir aşılamağa çalışmışdır.

## Həmçinin bax
* Qarakənd faciəsi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# Qədir Aslan, "Göyçə şəhidləri", Bakı: "İşıq", 1997.
# Ziyəddin Məhərrəmov. "Unudulmaz sazlı-sözlü yurdumuz". Bakı, "Çaşıoğlu", 2001. səh.82–83.
# Fərman Əliyev. Ölümdən güclü: sənədli-publisistik povest. Bakı: Nərgiz, 2005. — 144 s.
# Qəşəm Məhərrəmov, İntiqam Məhərrəmov. "Başı dumanlı Göyçə", Bakı, "EL", 2007. səh.96. ISBN 978-9952-438-09-3
# Teyyub Qurban, "Ən yaxın tarix", Ekspress. — 2013. — 11–13 yanvar. — Səh.15.
Deyzi Şah

**Deyzi Şah** (, ) — Hindistanlı model, rəqqasə və aktrisa. 25 avqust 1984–cü ildə Hindistanın Maharaştra ştatında, Bombay (hazırda Mumbay) şəhərində, qucaratlı ailədə anadan olmuşdur.
## Filmləri

## İstinadlar