open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kembric (Massaçusets)

**Kembric** () — Massaçusets ştatının Midlseks qraflığında şəhər və Bostonun əsas şəhərətrafı ərazisi kimi Boston metropoliteninin bir hissəsi. 2020-ci ilin Amerika Birləşmiş Ştatlar Siyahıyaalmasına görə, şəhərin əhalisi 118403 nəfərdir və bu, onun Boston, Vuster və Sprinqfilddən sonra ştatın dördüncü ən sıx şəhəri olması deməkdir. Bu, Midlseks qraflığının iki de-yure qraflığından biridir, baxmayaraq ki, mahalın hökuməti 1997-ci ildə ləğv edilib. Bostonun birbaşa şimalında, Çarlz çayının o tayında yerləşir. Şəhər onun qurucuları tərəfindən puritan teologiyasının mərkəzi qəbul edilən İngiltərədəki Kembric Universitetinin şərəfinə adlandırılmışdır.

Harvard Universiteti, Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT), Lesli Universiteti və Hult Beynəlxalq Biznes Məktəbi, Harvard ilə birləşmədən əvvəl Redklif kolleci kimi Kembricdə yerləşir. Kembricdəki Kendall Meydanı 2010-cu ildən bəri meydanın yaxınlığında meydana çıxan uğurlu startapların yüksək konsentrasiyası sayəsində "planetin ən innovativ kvadrat mili" adlandırılıb.

## Tarixi
Yerli amerikalılar Amerika qitəsinin Avropa tərəfindən kolonizasiyasından minlərlə illər əvvəl, Kembric olacaq ərazidə məskunlaşmışdılar. Avropa ilə əlaqə və kəşflər zamanı bu ərazi şimalda Naumkeaq və ya Pawtucket, cənubda Massaçusetdə məskunlaşmışdı və ola bilər ki, sonrakı Avropa hekayələrində yaxşı təsvir olunmayan Totant kimi digər qruplar da yaşayırdı. Kolonizasiya dövrü 1630-cu ildə ingilis köçkünlərinin böyük qruplarının gəlişi ilə başlayır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* 
** Cambridge article by Rev. Edward Abbott in Volume 1, pages 305–358.
* Eliot, Samuel Atkins. *A History of Cambridge, Massachusetts: 1630–1913*. Cambridge, Massachusetts: The Cambridge Tribune, 1913.
* 
* Paige, Lucius. *History of Cambridge, Massachusettse: 1630–1877*. Cambridge, Massachusetts: The Riverside Press, 1877.
* *Survey of Architectural History in Cambridge: Mid Cambridge*. Cambridge, Massachusetts: Cambridge Historical Commission, 1967. .
* *Survey of Architectural History in Cambridge: Cambridgeport*. Cambridge, Massachusetts: Cambridge Historical Commission, 1971. .
* *Survey of Architectural History in Cambridge: Old Cambridge*. Cambridge, Massachusetts: Cambridge Historical Commission, 1973. .
* *Survey of Architectural History in Cambridge: Northwest Cambridge*. Cambridge, Massachusetts: Cambridge Historical Commission, 1977. .
* *Survey of Architectural History in Cambridge: East Cambridge* (revised edition). Cambridge, Massachusetts: Cambridge Historical Commission, 1988. 
* 
*
Mahmud Cəlaləddin Əfəndi

**Mahmud Cəlaləddin Əfəndi** () — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləzizin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Cəlaləddin Əfəndi 16 noyabr 1862-ci ildə Dolmabağça sarayında dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdüləziz, anası isə onun ikinci xanımı Ədadil Qadınəfəndidir. 1870-ci ildə Dolmabağça sarayında keçirilən mərasimlə Süleyman Əfəndi, Vahidəddin Əfəndi, Səlahəddin Əfəndi, İzzəddin Əfəndi və Münirə Sultanın oğlu Sultanzadə Ələddin bəylə birlikdə sünnət edildi.

Erkən yaşlarda atası tərəfindən ordu və donanmada müxtəlif rütbə və vəzifələrə təyin edildi. Ancaq 30 may 1876-cı ildə atası Sultan Əbdüləziz taxtdan endirilərək öncə Topqapı sarayına, daha sonra isə Fəriyə sarayına həbs edildi. Bu günlərdə digər övladları kimi Cəlaləddin Əfəndi də atasıyla birlikdə Fəriyə sarayına köçürüldü. Ancaq bir neçə gün sonra atası müəmmalı şəkildə öldürüldü. Atasının qətlindən sonra Fəriyə sarayında yaşamağa davam edən Cəlaləddin Əfəndi 1 sentyabr 1888-ci ildə burada vəfat etdi. Cənazəsi Yeni Məsciddə Validə Turhan Sultan türbəsinə dəfn olundu.

Onun yeganə xanımı abxaz əsilli Neylan Ahu xanımdır. Ancaq cütlüyün övladı olmamışdır.

## Mənbə
* Davison, Roderic H. (December 8, 2015). *Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876*. Princeton University Press. p.&nbsp;341. ISBN 978-1-400-87876-5
* Zürcher, Erik J. (October 15, 2004). *Turkey: A Modern History, Revised Edition*. I.B.Tauris. p.&nbsp;73. ISBN 978-1-850-43399-6
* Brookes, Douglas Scott (2010). *The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-78335-5
* Ünlü, Hasan (2019). *[https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=CgEHYv0PVz9otxZ5jV6tMg&no=C2F2-9JTGgPZkAkqT0yCWw Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi (1857–1916)]* (Thesis). Mimar Sinan Fine Art University Institute of Social Sciences. p.&nbsp;25
Alaşa (xalça)

**Alaşa** () — çoxrəngli yun saplardan hazırlanmış əl işi xalça məmulatı. Alaşa iki şəkildə toxunur: Birincidə rəngli saplar bir-biri ilə rəqabətdə toxunur. İkincidə müxtəlif naxışlar əldə etmək üçün iplər diqqətlə seçilir və rəngə görə qruplaşdırılır. Qazaxların həyatında geniş yayılmışdır.

## İstinadlar
Sırmak

**Sırmak** () — Qazaxıstanda naxışlı keçəli xalça. Sırmak mozaika adlanan texnikadan istifadə etməklə müxtəlif rəngli keçənin ayrı-ayrı hissələrindən hazırlanır. Naxış səthi ilə eyni fonda kəsilir; bu kompozisiya başqa bir keçənin üzərinə qoyulur və yorğanlanır, sonra naxışın konturu boyunca rəngli kordonla tikilir. Sırmak qazax xalq məskəni olan yurdların əsas bəzək əşyalarından biridir.

## İstinadlar
Harri Belafonte

**Harri Belafonte** () — Amerikalı müğənni, bəstəkar, aktivist və aktyor. Ən uğurlu Yamayka-Amerika pop ulduzlarından biri, 1950-ci illərdə Trinbagonian Karib musiqi üslubunu beynəlxalq auditoriya ilə çıxardan əsas şəxs hesab olunur. O, blyuz, folk, gospel, şou melodiyaları və Amerika standartları daxil olmaqla bir çox janrda çıxış etdi. Onun debüt albomu Calypso (1956), tək bir sənətçinin ilk milyon satan LP albomudur.

Belafonte *"The Banana Boat Song (Banan Qayığı mahnısı)"* kimi tanınan *"Day-O"* mahnısını yazması ilə məşhurdur. O, blüz, folk, gospel, şou melodiyaları və Amerika standartları da daxil olmaqla bir çox janrlarda səsyazma və ifa edib. O, həmçinin bir neçə filmdə, o cümlədən *Carmen Jones (1954), Island in Sun (1957)* və *Odds Against Tomorrow (1959)* filmlərində rol alıb.

Belafonte üç "Qremmi" mükafatı (o cümlədən, Qremmi Ömür Boyu Nailiyyət Mükafatı), Emmi mükafatı və Toni mükafatını qazandı. 1989-cu ildə Kennedi Mərkəzinin fəxri mükafatını aldı. 1994-cü ildə Milli İncəsənət Medalı ilə təltif edildi. 2014-cü ildə Akademiyanın 6-cı İllik Qubernator Mükafatlarında Jan Herşolt Humanitar Mükafatını aldı və 2022-ci ildə Rok-n-Roll Şöhrət Zalına daxil edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahmud Nəcməddin Əfəndi

**Mahmud Nəcməddin Əfəndi** () — 35-ci Osmanlı sultanı Sultan Rəşadın oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Nəcməddin Əfəndi 23 iyun 1878-ci ildə Dolmabağça sarayında dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdülməcidin oğlu Rəşad Əfəndi, anası isə onun ikinci xanımı Dürrüadən Qadınəfəndidir. Atasının taxta çıxışının ardından 1909-cu ildə təşkil edilən Anadolu səyahəti boyunca qardaşları Ziyaəddin Əfəndi və Hilmi Əfəndiylə birlikdə atasının yanında yer aldı. Yenə 1911-ci ildə atası və qardaşlarıyla birlikdə Rumeliyə səyahət etdi.

Dolmabağça və Ulduz saraylarında xüsusi otaqlar verilsə də, Nəcməddin Əfəndi 1910-cu ildən etibarən Beşiktaş sarayında yaşamağa başladı. Burada günlərini möhtəşəm yemək və musiqi ziyafətlərində keçirən Nəcməddin Əfəndi obez xəstəsi idi. Məhz ağır çəkili olması səbəbilə 27 iyun 1913-cü ildə keçirdiyi spazm səbəbilə anidən vəfat etdi. Cənazəsi Sultan Rəşad türbəsinə dəfn edildi. Övladı olmamışdır.

## Mənbə
* Gün, Fahrettin (2018). *Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Şehzade Ziyaeddin Efendi (1873–1938)*. TBMM Milli Saraylar. ISBN 978-9-752-46418-6
* Ekim, Zeynep Emel (2018). *Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi – Cilt 3: Sultan Mehmed Reşad'ın Oğlu Necmeddin Efendi'nın Kuruçeşme'deki Yalısı*. TBMM Milli Saraylar. ISBN 978-9-752-46418-6
* Brookes, Douglas S. (February 4, 2020). *On the Sultan's Service: Halid Ziya Uşaklıgil's Memoir of the Ottoman Palace, 1909–1912*. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-04553-9
* Brookes, Douglas Scott (January 1, 2010). *The Concubine, the Princess, and the Teacher:Voices from the Ottoman Harem*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-78335-5
* Mehmet Zeki Pakalın (2008). *Sicill-i Osmanî zeyli: Mehmet Naci Bey-Nüzhet Sabit Bey*. Türk Tarih Kurumu. p.&nbsp;51. ISBN 978-975-16-2065-1
* Adra, Jamil (2005). **.

## İstinadlar
Alaşa xan günbəzi

**Alaşa xan günbəzi** () — Qazaxıstanda memarlıq abidəsi. Karağandı vilayətinin Ulıtau rayonunda, Malşıbay kəndindən 2 kilometr cənub-cənub-qərbdə, Qarakəngir çayının sağ sahilindədir. Oğuz-qıpçaq dövrünə (X–XI əsrlər) aiddir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Улытау. Мавзолей Алаша-хана
Alaşşünaslıq

**Alaşşünaslıq** () — Alaş Partiyası, Alaş muxtariyyəti və Alaş Orda hökuməti anlayışlarını birləşdirən "Alaş" hərəkatının tarixşünaslığı. Müəllifləri Əhməd Baytursunov və Saken Seyfullin olan ilk nəşrlər 1919–1920-ci illərdə çıxmışdır. "*Millətlərin həyatı*" həftəlik qəzetində Baytursunovun "*İnqilab və qazaxlar*" məqaləsində qazax xalqını konsolidasiya etmək, 1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra tüğyan edən anarxiyanı dayandırmaq məqsədi daşıyan "Alaş" hərəkatının yaranmasının səbəbləri açıqlanmış, bu, ilk dəfə təhlil edilmişdir. "*Qırğız ziyalıları haqqında*" məqaləsində Seyfullin hərəkatı sərt tənqid etmişdir. 1920-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq mətbuat davamlı olaraq hərəkatın tərəfdarlarını və tənqidçilərinin yazılarını dərc edirdi. Əbdürrəhman Baygəldin "*Şərqi Qırğızıstanda inqilabi hərəkat*" məqaləsində və İsfəndiyar Kenjin "*Qırğızıstanda inqilabi hərəkat*" məqaləsində Alaş Ordanın tarixi mənalarının birmənalı şəkildə inkarına qarşı çıxmışdılar. 1925-ci ildə hərəkat iştirakçılarına qarşı təqiblər başlamışdır. 1929-cu ildə N. Martinenkonun "Alaşorda" kitabı nəşr olunmuş, burada "Alaş" hərəkatı mənfi müstəvidə qiymətləndirilmişdir. 1930–1932-ci illərdə "Alaş" hərəkatı fəallarına qarşı repressiyalar başlamış, 1937–1938-ci illərdə bir çoxları "xalq düşməni" kimi güllələnmişdir. "Alaş" hərəkatı haqqında məlumatlara xaricə mühacirət etmiş M. Şokai, Z. Vəlidi Toqan, A. Avtorxanov, X. Oraltay və başqalarının əsərlərində rast gəlinir. 1991-ci ildən tarixçilər A. Q. Sarmurzin, M. K. Kozybayev, K. N. Nurieis, M. Koygeldiev və T. Omarbekov, 1994–1995-ci illərdə elm adamları K. Nurpeis və M. Koygeldiyevin "Alaş" hərəkatının liderləri haqqında əsərləri nəşr olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Alaşşünaslıq tədqiqat mərkəzi

## İstinadlar
Əhməd Nuri Əfəndi

**Əhməd Nuri Əfəndi** () — 34. Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Nuri Əfəndi 19 dekabr 1878-ci ildə Yıldız sarayında dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdülhəmid, anası isə onun üçüncü xanımı Bədrifələk Qadınəfəndidir. 1891-ci ildə qardaşları Əbdülqadir Əfəndi və Burhanəddin Əfəndi ilə birlikdə sünnət edildi. Ardından onlarla birlikdə şahzadə məktəbində təhsil almağa başladı. Ardından Osmanlı hərb akademiyasına daxil olan Nuri Əfəndi ordu daxilində sürətlə yüksəlməyə başladı. Yıldız sarayı daxilində onun üçün xüsusi bir köşk təsis edildi.

1905-ci ildə atasıyla birlikdə cümə namazından qayıdarkən arabalarına bir bağlama atılmış, bunun bomba olmasından qorxan Nuri Əfəndi özünü arabadan çölə atmışdır. Bağlamanın bomba olmadığı anlaşılsa da, aldığı zədələrdən onurğa sütununda yırtıq əmələ gələn Nuri Əfəndi bu səbəblə bir neçə dəfə əməliyyat olundu. Ömrünün sonunadək bunun fəsadlarını daşıdı.

Ancaq 1909-cu ildə atası Sultan Əbdülhəmid taxtdan endirilərək Salonikiyə sürgün edildi. Sabiq sultanın İstanbulda qalan ailə üzvləri isə Yıldız sarayından atıldılar. Nuri Əfəndi və qardaşı Səlim Əfəndi bir müddət bacıları Zəkiyə Sultanın köşkündə yaşadılar. 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Nuri Əfəndi də ailəsiylə birlikdə sürgünə göndərildi. Sürgündəki ilk mənzil Nitsa şəhəri oldu. Qısa zaman içində maddi çətinliyə düşən Nuri Əfəndi müxtəlif işlərlə məşğul oldu. Sabun bişirib satmış, küçələrdə piano çalaraq yaşamağa çalışmışdır. Nəhayət, 7 avqust 1944-cü ildə bir parkda aclıqdan öldü. Cibindən çıxan məktubda, müsəlman adətiylə dəfn olunmaq istədiyini vəsiyyət etmişdir.

1900-cü ildə çərkəz əsilli Fəxriyə Zişan xanımla (d. 1883 - ö. 1940) evləndi. Cütlük bir-birini çox sevsə də, övladları olmadı. 1919-cu ildə aralarında yaranan anlaşmazlıq səbəbilə ayrılsalar da, rəsmi olaraq boşanmadılar. Hətta 1924-cü ildə sürgün əsnasında Fəxriyə xanım məcbur olmadığı halda, əriylə birlikdə ölkədən getdi.

## Mənbə
* Adra, Jamil (2005). **.
* Osmanoğlu, Ayşe (2000). *Babam Sultan Abdülhamid*. Mona Kitap Yayinlari. ISBN 978-6-050-81202-2
* Yılmaz Öztuna (2008). *II. Abdülhamîd: zamânı ve şahsiyeti*. Kubbealti Publishing. p.&nbsp;234. ISBN 978-97564-446-27
* Pazan, İbrahim (2008). *Son saraylı: Şehzade Osman Ertuğrul Efendi*. Babıali Kültür Yayıncılığı. p.&nbsp;18. ISBN 978-9-944-11894-1
* Ömer Faruk Yılmaz (2002). *Sultan Abdülhamit Han'ın harem hayatı*. Eylül Yayınları. p.&nbsp;108. ISBN 978-975-6597-15-6
* Hall, Richard C. (October 9, 2014). *War in the Balkans: An Encyclopedic History from the Fall of the Ottoman Empire to the Breakup of Yugoslavia*. ABC-CLIO. pp.&nbsp;1–2. ISBN 978-1-610-69031-7

## İstinadlar
Alaşşünaslıq tədqiqat mərkəzi

**Alaşşünaslıq tədqiqat mərkəzi** — 2008-ci ildə Semey Dövlət Pedaqoji İnstitutu nəzdində yaradılmış tədqiqat mərkəzi. Mərkəzin yaradılmasına əsas kimi Semey şəhərinin sol hissəsinin XX əsrin əvvəllərində Alaş şəhəri olması və Alaş Orda tarixində xüsusi yer tutması göstərilirdi. Mərkəzin direktoru Şanbay Turdıkuldur. Mərkəzin müasir biliklərə əsaslanan sahə proqramı konkret elmi istiqamətlərlə sistemli və hərtərəfli müəyyənləşdirilmişdir. Mərkəzin fəaliyyətinin prioritet istiqaməti Alaş Orda xadimlərinin həyat və yaradıcılığını öyrənməkdir. Nəticədə 100 cildlik "Alaş kitabxanası" seriyası işıq üzü görmüşdür. İlk 10 kitab həmin il nəşr olunmuşdur. Mərkəzin konseptual istiqaməti "Alaş" ensiklopediyasının hazırlanmasıdır. Ensiklopediyanın lüğəti ətraflı hazırlanaraq ekspertlərin müzakirəsinə təqdim edilmişdir. Mərkəzin fundamental tədqiqat istiqaməti alaşşünaslığa dair silsilə elmi topluların formalaşdırılmasıdır. Mərkəzin aktual məsələləri "Alaş mədəni tarixi" jurnalında öz əksini yapmışdır. Həmçinin ənənəvi Alaşşünaslığın illik elmi-nəzəri konfransı keçirilir.

## İstinadlar
Əhməd Tövhid Əfəndi

**Əhməd Tövhid Əfəndi** () — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləzizin kiçik oğlu Seyfəddin Əfəndinin oğlu Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Tövhid Əfəndi 30 noyabr 1904-cü ildə atasının Çamlıcadakı köşkündə dünyaya gəldi. Fatma Gövhəri Sultanın əkizidir. Atası Sultan Əbdüləzizin kiçik oğlu Seyfəddin Əfəndi, anası isə onun ikinci xanımı Nervaliter xanımdır. İlk təhsilini şahzadələr məktəbində alan Tövhid Əfəndi 5 iyun 1918-ci ildə Heybəliadada yerləşən Osmanlı Donanma Akademiyasında hərbi təlimlərə başladı. Ancaq həmin ilin oktyabrında Mudros sülhü səbəbilə təhsili yarım qaldı və yenidən İstanbula döndü.

3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Tövhid Əfəndi də ailəsiylə birlikdə sürgünə göndərildi. Sürgündəki ilk mənzil Beyrut şəhəri oldu. Ardından Romaya, daha sonra isə Nitsaya köç edən Tövhid Əfəndi və ailəsi burada Səniha Sultana məxsus Qarabasel villası yaxınlığında bir köşkə yerləşdi. Atası Seyfəddin Əfəndi 1927-ci ildə burada vəfat etdi. 1940-cı ildə Tövhid Əfəndi Qahirəyə, ardından yenidən Beyruta köçdü. Heç vaxt evlənməyən və övladı olmayan Tövhid Əfəndi 24 mart 1966-cı ildə Beyrutda vəfat etdi.

## Mənbə

* Adra, Jamil (2005). **.
* Vâsıb, A.; Osmanoğlu, O.S. (2004). *Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim*. Yapı Kredi Yayınları. YKY. p.&nbsp;441. ISBN 978-975-08-0878-4
* Kırpık, C.; Neşriyat, Ö. *Osmanlı'da Şehzade Eğitimi*. Ötüken Neşriyat A.Ş. p.&nbsp;103. ISBN 978-605-155-388-7
* Bardakçı, Murat (2017). *Neslishah: The Last Ottoman Princess*. Oxford University Press. p.&nbsp;17. ISBN 978-9-774-16837-6
* Korkmaz, Mehmet (2019-12-30). "Denizin Saraylıları: Bahriye'de Osmanlı Şehzadeleri". *Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi*

## İstinadlar
Kvalyoya

**Kvalyoya** (, ) — Norveçin şimalında Finnmark fyolkesində (əyalətində) ada. Adanın sahəsi 336&nbsp;km²-dir.

İnzibati cəhətdən Kvalyoya iki bələdiyyəyə aiddir: adanın şimal-qərb hissəsi Hammerfestə, cənub-qərb hissəsi Kvalsunda aiddir.

## Coğrafiya
Ada sıldırım sahilləri ilə xarakterizə olunur. Adanın landşaftı dağlıqdır. Ən yüksək nöqtəsi Svartfyell dağıdır (629 metr).

## Əhali
2012-ci ilə görə adanın əhalisi 9850 nəfər olmuşdur. Adanın şimal-qərb hissəsində Hammerfest şəhəri yerləşir — Avropanın ən şimal şəhəri (Honninqsvoqa nəzərə alınmadan, o da bu statusu iddia edir). Adada Fursel, Ryupefyord, Stalluqarqu da daxil olmaqla daha bir neçə yaşayış məntəqəsi var.

## Nəqliyyat
Ölkənin üçüncü ən işlək regional hava limanı olan Hammerfest hava limanı burada yerləşir.

Ada materiklə 1977-ci ildə açılmış Kvalsund asma körpüsü ilə birləşir.

## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas 

## İstinadlar
Alaş işi

**Alaş işi** — 1928-ci ildən Alaş Partiyasının üzvlərinə qarşı kütləvi repressiyalar. Həbs edildikdən sonra onlara sovet hakimiyyətini devirmək üçün ona qarşı silahlı mübarizədə iştirak etməkdə, milliyətçi təbliğat aparmaqda, SSRİ-yə qarşı mübarizə aparan xarici dövlətlərlə əlaqədə olmaq ittihamı irəli sürülmüşdür. 1930-cu ilin aprelində təqribən 40 nəfər müxtəlif müddətə azadlıqdan məhrum edilmiş, ölüm cəzasına məhkum edilmişdir. Bunlardan Əhməd Baytursunov, Miryaqub Dulatov, Mirəzağalı Espolov, Xalil Qabbasov, Qasımbek Birimjanov və başqaları var. Xalel və Jaxanşa Dosmuxamedov, Maqjan Jumabayev, Yeldos Omarov, İbrahim Satbayev, Abuali Adilov, Abdolla Uzakbayev sürgünə göndərilmişdir. Sonradan azadlığa buraxılan Muxtar Auezov, Ualixan Ömərov, Bilal Suleyev, Alimjan Yermekov, Daniyal İskakov istintaqa cəlb edilmişdir.

## İstinadlar
Qazax milliyətçiliyi

**Qazax milliyyətçiliyi** — fundamental əsasını ictimai birliyin ən yüksək forması kimi qazax xalqının dəyərləri haqqında tezisin təşkil etdiyi ideoloji və siyasi istiqamət. Özündə qazax xalqına sədaqəti təbliğ edir, qazax xalqının rifahı, qazax xalqının iqtisadi, mədəni və siyasi tərəqqisi üçün çalışır. Bunun XVIII–XIX əsrlərdəki milli-azadlıq üsyanları ilə bağlı tarixi var.

## İstinadlar
Fernando Alvares de Toledo Alba

**Fernando Alvares de Toledo i Pimentel** (; ) — İspaniya dövlət xadimi, sərkərdə, hersoq. Üsyana qalxmış Niderlandın hakimi (1567–1573) olduğu zaman ölkədə diktatura yaratmış, minlərlə adamı ölümə məhkum etmişdir. Albanın başçılıq etdiyi İspaniya ordusu 1580-ci ildə Portuqaliyanı işğal etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* Falcó y Osorio, María del Rosario. Duquesa de Berwick y de Alba. Catálogo de las colecciones expuestas en las vitrinas del Palacio de Liria. Madrid. 1898.
* Fernández Álvarez, Manuel. El duque de hierro: Fernando Álvarez de Toledo, III de Alba. Colección Espasa Forum. Espasa Calpé. Madrid. 2007. .
* Kamen, Henry. The Duke of Alba. New Haven, Yale, 2004. 
** Kamen, Henry. El gran duque de Alba. Cuarta edición, cartoné. La Esfera de los Libros. Madrid. 2004/7. .
* Maltby, William S. Alba: A Biography of Fernando Alvarez de Toledo, Third Duke of Alba, 1507–1582. University of California Press. 1983. .
** Maltby, William S. El gran duque de Alba. Prólogo Jacobo Siruela, traducción Eva Rodríguez Halffter. Segunda edición. Ediciones Atalanta. Vilaür. 2007. .
* Junta de Castilla y León. Consejería de Educación y Cultura. Los Álvarez de Toledo Nobleza viva. María del Pilar García Pinacho. España. 1998. .
* Alba, General and Servant to the Crown. Edited by Maurits Ebben, Margriet Lacy-Bruijn and Rolof van Hövell tot Westerflier. Karwansaray. 2013. .

## Xarici keçidlər
*
Soltan Qəribov

** Soltan Qəribov** () — "Şuri" ləqəbi ilə tanınan muğam ifaçısı 26 dekabr 1946-cı İldə Abşeron rayonu Hökməli qəsəbəsində Anadan olmuşdur 3 qızı 2 oğlu var 18 dekabr 2020-ci ildə 73 yaşında Vəfat etmişdir

## Həyatı
Soltan Qəribov 26 dekabr 1946-cı ildə Hökməli kəndində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarında Əlibaba Məmmədovun dəvəti "Humayun" ansamblında ifa etmişdir. Soltan Qəribov 1961-ci ildə Abşeronda keçirilmiş muğam müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 1963-cü ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi məktəbinə daxil olmuşdur.Muğam ustadı Hacıbaba Hüseynovdan dərs alaraq gələcəyin xanəndəsi kimi muğam sənətinin incəliklərini öyrənmişdir.
1973-cü ildən Əhməd Bakıxanovun adını daşıyan ansamblda çıxış etməsi təklif edilir. Əhməd Bakıxanovun təklifi ilə 2 il ansanbılında çıxış etmişdir. Abşeronun muğam məktəbinin tanınmış xanəndəsi kimi tanınırdı.

## Ölümü
18 Dekabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir.
### Ailəs
3 qızı 2 oğlu var 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* [Https://www.youtube.com/watch?v=H vAwkzuCzQ|Soltan Qəribov, Möhlət Müslümov, Fəxrəddin Dadaşov - Bərəyə bax (2004)]
* Qəribov
* QERIBOV
Mehmed Cəmaləddin Əfəndi (Şahzadə)

**Mehmed Cəmaləddin Əfəndi** () — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləzizin oğlu Şövkət Əfəndinin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Şəcərəsi

* **Mahmud Hüsaməddin** **Əfəndi** (d. 1 sentyabr 1916 - ö. 7 avqust 1966, Beyrut)
* **Süleyman Sadəddin Əfəndi** (d. 20 noyabr 1917 - ö. 8 may 1985, Səudiyyə Ərəbistanı) — 1 aprel 1956-cı ildə Lamiyə Baba ilə evləndi. 3 övladı oldu.
** *Orxan Süleyman Sadəddin (d. [[16 iyul]] [[1959]], [[Beyrut]])*
** *Pərixan Süleyman Sadəddin (d. [[2 oktyabr]] [[1963]], [[Beyrut]])*
** *Gülxan Süleyman Sadəddin (d. [[30 yanvar]] [[1968]], [[Beyrut]])*

## Mənbə

* Adra, Jamil (2005). **.
* Glencross, M.; Rowbotham, J. (2018). *Monarchies and the Great War*. Palgrave Studies in Modern Monarchy. Springer International Publishing. pp.&nbsp;147–148. ISBN 978-3-319-89515-4

## İstinadlar
Alaş milisi

**Alaş milisi** () — Alaş Ordanın xalq milisi, 5–13 dekabr 1917-ci ildə Orenburqda keçirilən 2-ci Ümumqazax Konqresinin qərarı ilə yaradılmış Alaş muxtariyyətinin silahlı ordusu. Vəzifəsi Alaş muxtariyyətini qorumaq olmuşdur. Xalq milisləri sıralarına 20–35 yaşlarında hərbi xidmətə yararlı kişilər çağırılırdı. Alaş Orda Milli Fondu polisi silah və sursatla idarə edirdi. Alaş Ordanın qərb diviziyalarının rəhbərləri Jaxanşa Dosmuxamedov və Xalel Dosmuxamedov Komuç diviziyası (Samara), Torqay diviziyasından 600 tüfəng və bir pulemyot – 300 tüfəng və 20 min patron aldılar. Orenburq qazax qoşunlarının atamanının köməyi ilə A. İ. Dutov, Kostanay və Qırğız mahallarında iki süvari alayı yaradılmışdır. Qızıl Orduya qarşı müharibədə Alaş milisində vuruşanların sayı 5 min nəfərə çatmışdır. Alaş muxtariyyəti ləğv edildikdən sonra Alaş milisi ləğv edilmişdir.

## İstinadlar
Alaş hərəkatı

**Alaş hərəkatı** — indiki Qazaxıstanda, XX əsrin birinci rübündə Rusiya imperiyasının müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı milli azadlıq hərəkatı. XIX əsrdə qazaxların milli ərazisinin çox hissəsi Rusiya dövlətinin mülkiyyətinə keçmiş, qaçqınların sayı kəskin şəkildə artmış, yerli əhali məskunlaşan torpaqlardan zorla sıxışdırılıb çıxarılmışdır. Çarizm siyasətinə qarşı mübarizəyə milli ziyalılar rəhbərlik etmiş, Rusiyada 1905–1907-ci illər inqilabı sonra onlar Alaş hərəkatını yaratmışdılar. Karkaralı petisiyası (1905) Alaş hərəkatının proqramı olmuşdur. Demokrat-maarifçilər Əlixan Bökeyxan, Əhməd Baytursunov və Mustafa Şokay qazax cəmiyyətinin tərəqqisi yollarını axtarır, Dövlət Dumasında müsəlman fraksiyalarının işinə rəhbərlik edirdilər. Onların təşəbbüsü ilə "*Aykap*" jurnalı (1911), "*Birlik tuı*", "*Sarı-Arka*", "*Akjol*" qəzetləri təsis edilmişdir. Bu qəzetlərdə maarifləndirmə işləri aparılırdı. Alaş hərəkatının məqsədi qazax xalqının özünü idarə etməsi, xalqın müstəqil dövlət, dövlət yaratmaq hüququ, Rusiyanın daxili bölgələrindən qazax torpaqlarına əhalinin köçürülməsini məhdudlaşdırmaq idi. Alaş hərəkatının nümayəndələri toalipionik heyvandarlığın qorunub saxlanmasının, kənd təsərrüfatının, sənayenin və ticarətin inkişafının tərəfdarı idilər. Beləliklə, onların proqramında milli mədəniyyətin, təhsilin və qazax dilinin inkişafı yer tuturdu. Rusiyada 1905–1907-ci illər inqilabı illərində yaranan Alaş hərəkatı 1917-ci ildə zirvəyə çatmışdır. Alaş Partiyası, Türkistan muxtariyyəti, Alaş Orda hökuməti yaradılmışdır. Bütün siyasi fəaliyyətə baxmayaraq strukturları bolşeviklər tərəfindən dağıdılmış, lakin Alaş hərəkatı dərhal siyasi mübarizə meydanını tərk etməmişdir. Onun prinsiplərini T. Rıskulov, S. İsfəndiyarov, S.Kojanov, Vakasov və J. Mınbayev xaricdə dəstəkləmişdir. Mühacirətdə "*Yaş Türküstan*" jurnalını (1929–1939) nəşr etdirən Mustafa Şokayın fəaliyyəti ilə Alaş hərəkatının mühacir nümayəndələri Qazaxıstanın milli azadlığını siyasi mübarizənin məqsədi kimi qarşıya qoymuş, qonşu müsəlman ölkələri ilə birləşməyi müdafiə etmişdilər. Alaş hərəkatının xadimləri repressiyaya məruz qalmışdır.

## Həmçinin bax
* Alaşşünaslıq
* Alaş işi

## İstinadlar
Kopenhagen meyarları

**Kopenhagen meyarları** namizəd ölkələrin Avropa İttifaqının bir hissəsi ola bilməsi üçün yerinə yetirməli olduqları şərtlərə istinad edir. Bu meyarlar 1993-cü ildə Kopenhagendə Avropa Şurası tərəfindən müəyyən edilmiş, daha sonra 1995-ci ildə Madriddə Avropa Şurası tərəfindən gücləndirilmişdir. Kopenhagen meyarları həmçinin 1993-cü ildə Danimarkada Avropa Şurası tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara istinad edir.

## Kopenhagen Meyarlarının Tələbləri

## İstinadlar
Listinq (qiymətli kağızlar)

**Listinq** ( — *siyahı*) —  qiymətli kağızların birja siyahısına daxil edilməsi (birja ticarətinə buraxılmış qiymətli kağızların siyahısı), qiymətli kağızların birja tərəfindən müəyyən edilmiş şərtlərə və tələblərə uyğunluğunun monitorinqi prosedurlarının məcmusu. Siyahıya tez-tez mübadilə siyahısının özü deyilir.

Qiymətli kağızlar sənədlərin yoxlanılmasından və qiymətli kağızın birinci və ya ikinci səviyyəli kotirovka vərəqəsinə daxil edilməsindən sonra listinq prosedurundan keçmiş kimi tanınır.

Siyahıya salınma proseduru aşağıdakı addımları əhatə edir:
* qiymətli kağızların listinqinə və ikinci səviyyəli kotirovka vərəqəsinə daxil edilməsi qaydası haqqında arayış, habelə listinqdə olmayan qiymətli kağızların ticarət təşkilatçısı vasitəsilə dövriyyəyə buraxılması haqqında ərizə. Qiymətli kağızların listinqi və onların birinci səviyyəli kotirovka vərəqəsinə daxil edilməsi qaydası haqqında ərizə yalnız həmin qiymətli kağızların emitenti tərəfindən verilə bilər.
* Ekspert qiymətləndirməsi üçün birja ilə müqavilənin bağlanması.
* Emitentin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinə təsir göstərən mühüm faktlar haqqında məlumatın açıqlanması.
* Emitentin gəlirliliyi, likvidlik əmsalları və s. kimi göstəricilər əsasında qiymətli kağızların ekspertizasının aparılması.
* Qiymətli kağızların qəbulu üzrə komissiyanın və ya birjanın kotirovka komissiyasının emitentlərin, onların vasitəçilərinin, birja mütəxəssislərinin iştirakı ilə keçirilən iclasında ekspertizanın nəticələrinə baxılması. Emitentin qiymətli kağızlarının buraxılışının nəticələrinə dair hesabat Azərbaycan Respublikasının qanunlarına və qaydalarına uyğun olaraq qeydiyyata alınmalıdır.

Siyahı məqsədləri:

* birjada ticarət üçün əlverişli şəraitin yaradılması
* ticarət iştirakçılarının qiymətli kağızlar bazarının vəziyyəti haqqında məlumatlılığının artırılması
* qiymətli kağızların etibarlılıq səviyyəsinin müəyyən edilməsi
* qiymətli kağız sahiblərinin maraqlarının qorunması və onların etimad səviyyəsinin artırılması

Seçim meyarları:

* emitentin xalis gəliri
* emitentin aktivlərinin dəyəri
* məsələnin ölçüsü
* emitentin xərcləri

Müəyyən emitentin qiymətli kağızlarının birjanın kotirovka vərəqindən çıxarılmasına delistinq deyilir.

## Xarici keçidlər
* Правила листинга, допуска к размещению и обращению ценных бумаг в ЗАО «ФБ ММВБ»
Avans kapitalı

**Avans kapitalı** — istehsalın təşkilinə, avadanlığın alınmasına, sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamasına mənfəət əldə etmək məqsədilə sərf olunan pul (və ya hər hansı digər əmlak). Müvəkkil kapitalın əmək vasitələrində — müxtəlif alətlərdə, avadanlıqlarda, tikililərdə təcəssüm olunmuş hissəsinə əsas kapital deyilir. Digər hissəsi — xammal və materialların dəyəri, əmək haqqı — dövriyyə kapitalına aiddir.

Avans kapitalı () — gəlir əldə etməzdən əvvəl bir layihəyə əvvəllər yatırılmış pul və ya əmlak dəyərləridir. Vəsaitlər, adətən, yeni bir müəssisənin yaradılması da daxil olmaqla, onun sonrakı həyata keçirilməsi üçün konkret tapşırıq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

İstehsal vasitələrinin əldə edilməsi, biznesin təşkili, gələcəkdə mənfəət gətirəcəyini vəd edən biznes layihələrinin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan avans kapital. Başqa sözlə, avans kapitalı kapitala qoyulmuş avansdır. Belə kapital adətən konkret layihə üçün onun sonrakı həyata keçirilməsi (yeni müəssisənin, firmanın yaradılması, yeni biznesin təşkili) məqsədilə verilir.

## İstinadlar
Hess qanunu

**Hess qanunu** — 1836-cı ildə Hess tərəfindən təcrübi nəticələrə əsasən termokimyanın əsas qanunu kəşf edilmişdir. Hess qanunu həmçinin reaksiya istilikləri cəminin sabitliyi qanunu da adlanır və aşağıdakı kimi istifadə olunur:

— reaksiyanın istilik effekti prosesin yolundan (aralıq mərhələlərdən) asılı olmayıb, yalnız sistemin başlanğıc maddələr və reaksiya məhsullarının təbiətindən və halından asılıdır.

Hess qanunu izoxor-izotermik və izobar-izotermik şəraitdə gedən reaksiyalar üçün doğrudur. Bu qanun termodinamikanın birinci qanunundan əvvəl kəşf edilməsinə baxmayaraq onun riyazi nəticəsi olub, termokimyanın nəzəri əsasını təşkil edir.

CH4 (q) -> C (q) + 4H (q)   ; △H= 1664 kC/mol

Bu qanundan müxtəlif termokimyəvi hesablamalardan istifadə olunur. Hess qanunu proseslərin istilik effektlərini təcrübi nəticələr olmadıqda və hətta onların ölçülməsi mümkün olmayan şəraitlərdə hesablamağa imkan verir. bu nəyinki kimyəvi proseslər, həm də həllolma, buxarlanma, sublimasiya, kristallaşma və s. proseslərədə aiddir. Bu qanunun tətbiqi istilik effektinə qoyulan tələblərin dəqiq ödənilməsini tələb edir.

Termokimyəvi hesablamalar termokimyəvi tənliklərin köməyi ilə aparılır. Başlanğıc maddələr və reaksiya məhsullarının aqreqat halları və reaksiyanın istilik effektinin göstərildiyi tənlik kimyəvi reaksiyanın termokimyəvi tənliyi deyilir. Reaksiya tənliyində maddələrin qaz, maye və bərk (kristal) halı uyğun olaraq (q), (m), (b) və ya (kr) simvolları ilə göstərilir. Kimyəvi reaksiyada iştirak edən maddələrin aqreqat halları reaksiyanın aparıldığı şəraitdə tam aydın olduqda onda, adətən, termokimyəvi tənliklərdə aqreqat hallarını göstərən simvollar yazılmır. Termokimyəvi tənliklərdə istilik effekti reaksiyada iştirak edən maddələrdən birinin bir molunaaid edildiyindən bəzi maddələrin stexiometrik əmsalları kəsr ədədlə ifadə olunur.

Termokimyəvi tənliklərdə istilik effektlərinin və uyğun olaraq işarələr sisteminin iki yazılış qaydası mövcuddur. Əgər kimyəvi reaksiyanın stexiometrik tənliyinin sağ tərəfinə reaksiyanın istilik effekti əlavə olunursa, onda buna kimyəvi reaksiyaların istilik effektinin yazılışının termokimyəvi sistemi deyilir. Bu halda sistemdən ayrılan istilik müsbət, sistemin ətraf mühitdən udduğu istilik isə mənfi işarə ilə yazılır:

C6H6 (m) + 7,5 O2 (q) -> 6 CO2 (q) + 3H2O (m) + 3267,62 kC/mol

Lakin kimyəvi reaksiyaların istilik effektlərinin yazılışının termodinamik sistemindən daha geniş istifadə olunur. Termodinamik sistemdə reaksiyanın stexiometrik tənliyi yazılır və sağ tərəfdə reaksiya məhsulları və başlanğıc maddələrin daxili enerjiləri (və ya entalpiyaları) fərqi göstərilir:

C6H6(m) + 7,5O2(m)-> 6 CO2 (q) + 3H2O (m)  −3267,62 kC/mol

Hər iki tənlik termokimyəvi tənlik adlanır. Kimyəvi reaksiyaların istilik effektlərini xarakterizə etmək üçün çox vaxt △H-dan, bəzən isə △U-dan istifadə olunur.

## Mənbə
* E. İ. Əhmədov, S. E. Məmmədov, N. A. Rzayeva. "Fiziki kimya". Bakı-2009
Əsas qiymət

**Əsas qiymət** və ya baza qiyməti — satıcı ilə alıcı arasında aparılan danışıqlarda opsion əməliyyatının bağlanması zamanı təyin olunan malın qiymətidir. Baza qiymət əşyanın faktiki qiymətini müəyyən edir. Baza qiymətinə əlavə ödənişlər və endirimlər miqyası var. Bazar şəraiti dəyişdikdə, əsas qiymətlər sabit qalır, əlavə haqlar və endirimlər isə dəyişilə bilər ki, bu da qiymətlərin müvafiq artımına və ya azalmasına səbəb olur. Faktiki qiymətlərin baza qiymətlərindən kənara çıxma dərəcəsi satış şərtləri və iqtisadiyyatın vəziyyəti ilə müəyyən edilir.

Planlaşdırma və statistik uçotda əsas qiymət dedikdə istehsalın dinamikasını, maya dəyərini və xalq təsərrüfatının inkişafının digər göstəricilərini xarakterizə edən indekslər hesablanarkən qəbul edilən qiymət başa düşülür. Əsas qiymətlərdən ona görə istifadə olunur ki, eyni məhsulun qiymətlərinin səviyyəsi ildən-ilə dəyişə bilər və müxtəlif illərdə milli iqtisadiyyatda maya dəyəri göstəricilərinin cari qiymətlərlə ölçülməsi və müqayisəsi onların real dəyişməsi haqqında düzgün təsəvvür yaratmır.

Xarici iqtisadi fəaliyyətdə baza qiymət ümumən və ayrı-ayrı mal qrupları üzrə beynəlxalq ticarətin (ixrac və idxal) qiymət indeksinin müəyyən edilməsi üçün əsas rolunu oynayır. Beynəlxalq və xarici ticarət statistikasında, BMT-nin iqtisadi dövri nəşrlərində dərc edilmişdir. Baza qiymətinə sistematik şəkildə yenidən baxılır ki, bu da xarici ticarət dövriyyəsinin diapazonunda dəyişiklikləri nəzərə almağa imkan verir, xüsusən də baza qiymətləri vahid dəyər kimi hesablanan hazır məhsullar üçün.

## İstinadlar
The Million Dollar Homepage

**The Million Dollar Homepage** — 26 avqust 2005-ci ildə Aleks Teu tərəfindən qurulan veb sayt. Teu İngiltərədə təhsil alan universitet tələbəsi idi və saytı təhsil haqqını ödəmək üçün qurmuşdur. Ana səhifə 1000 x 1000 piksel olaraq milyon pikseldən ibarətdir. Aleks 10 × 10 ölçüsündə olan hər bloku 1 dollara satışa çıxarmışdı.  Blokları satın alanlar özlərinə məxsus blokda reklam yerləşdirəcəkdilər.

Bu sayt bir müddət sonra internet ulduzuna çevrildi. Alexa reytinqinə görə 40.044 ziyarət ilə təxminən 127-ci sırada yer aldı. 1 yanvar 2006-cı ildə son 1000 piksel eBay platfomasında auksiona çıxarıldı. Auksion 11 yanvarda 38.100 dollarla yekunlaşdı və saytın ümumi gəliri 1.037.100 ABŞ dolları oldu.

## İstinadlar
İtaliya A Seriyası 2021/2022

**İtaliya A aseriyası 2021–22 mövsümu** (sponsorluq səbəbi ilə **A Seriyası TIM** kimi tanınır) — İtaliya futbolunun ən yüksək liqası sayılan A Seriyasının 120-ci mövsümü. İtaliyada dairəvi sistemli turnirdə 90-cı mövsümdur.

22 may 2022-ci ildə "Sassuolo" ilə oyunda "Milan" klubu çempionluğunu rəsmən elan edir və on doqquzuncu titulunu qazanır.

## Komandalar
Liqada iyirmi komanda mübarizə aparır — əvvəlki mövsümün ən yaxşı on yeddi komandası və B Seriyasından yüksələn üç komanda.

"Krotone", "Benevento" (hər ikisi yüksək liqada cəmi bir mövsüm keçirdikdən sonra aşağı liqaya düşdü) və "Parma" (üç ildən sonra yüksək liqada düşdü) ötən mövsüm liqanı tərk edən klublar olub.

4 may 2021-ci ildə "Empoli" iki illik fasilədən sonra A Seriyasına yüksəlməyi təmin etdi. "Empoli"dən altı gün sonra Salernitana 22 illik fasilədən sonra yüksək liqaya qayıtdığını rəsmən təsdiqləyir. Liqaya yüksələn son komanda isə, 27 mayda yüksəlmə pley-off mərhələsinin finalında "Sittadella"nı məğlub edən və on doqquz illik fasilədən sonra yüksək liqaya qayıdan "Venezia" klubu idi.

### Komandalar və stadionlar

### Heyət və geyim sponsorları

### Məşqçi dəyişiklikləri

## Mövsüm statistikası

### Ən çox qol vuranlar

## Mükafatlar

### Aylıq mükafatlar

## İstinadlar
Vinsent Qallo

**Vinsent Qallo** (, ) — ABŞ aktyoru, rejissoru, ssenaristi, prodüserü, operatoru və kinokompozitoru. Rejissorluqda "Buffalo-66" (1998) filmi ilə debüt edib.

## Həyatı
Nyu-York ştatının Buffalo şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri siciliya köçkünləri olmuşdur. Hər ikisi bərbər olaraq işləyirdi və atası sonra "qumarbaz" olmaq üçün təqaüdə çıxdı. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avqust İffland

**Avqust Vilhelm İffland** (*;* ) — dövrünün ən böyük alman aktyoru, dramaturqu, rejissoru. İffland üzüyünün ilk sahibi.

## Haqqında
Pastorun oğlu, atasının istəyi ilə dini təhsil aldı, lakin aktyorluq karyerasına üstünlük verdi. 1777-ci ildə Konrad Ekhofun rəhbərliyi altında teatrda aktyor kimi işə götürərək Qotaya köçdü. Ekhofun ölümündən sonra 1779-cu ildə Mannheim Teatrının dəvətini qəbul edir və burada məşhur aktyor olur və daha sonra qastrol səfərlərində Almaniya şəhərlərinə getməyə başlayır. 1792-ci ildə teatrın baş rejissoru oldu. 1796-cı ildə Hötenin dəvəti ilə Berlinə səfər etdi, 1798-ci ildə Berlin Kral Milli Teatrının direktoru, 1811-ci ildən isə bütün teatr saray tamaşalarının baş rejissoru oldu. 

O, ən məşhurları "Die Jäger", "Dienstpflicht", "Die Advokaten", "Die Mundel" və "Die Hagstolzen" pyesləri, həmçinin "Almanach für Theater" və "Theaterfreunde" jurnallarında tənqidi məqalələr yazıb.

1798-1802-ci illərdə onun tərcümeyi-halı da daxil olmaqla 16 cildlik "Dramatişen Werke" adlı yazılar toplusu nəşr olundu.
1807-1809-cu illərdə “Neue dramatische Werke”nin iki cildi nəşr olundu.
Seçilmiş əsərlər iki (Leypsiq, 1827-1828) və on cilddə (Leypsiq, 1844 və 1860) nəşr edilmişdir. “Mənim teatr sahəsim” xatirələr kitabı (1798, 1885-ci ildə çap olunub).
1864-cü ildə Mannheim Teatrının fasadında İfflandın bürünc portreti quraşdırılmışdır.

## İstinadlar
Adilə Sultan (Mehmed Səlahəddin Əfəndinin qızı)

**Adilə Sultan** () — Osmanlı sülaləsinin üzvü, Osmanlı xanım sultanı.

## Həyatı
Adilə Sultan 7 fevral 1887-ci ildə babasının taxtdan endirilişinin ardından həbs tutulduğu Çırağan sarayında dünyaya gəldi. Atası Sultan Muradın oğlu Səlahəddin Əfəndi, anası isə onun ikinci xanımı Tövhidə Zatıgül xanımdır. Babasının vəfat etdiyi 1904-cü ilədək bu sarayda nəzarət altında yaşayan Adilə Sultan daha sonra digər ailə üzvləriylə birlikdə Üsküdar sarayına köçürüldü. 15 may 1910-cu ildə Göztəpə köşkündə Arif Paşanın oğlu Faiq bəylə nikahlandı. Ancaq cəmi 3 il sonra cütlük boşandı və bu nikahdan övladları olmadı. 3 aprel 1914-cü ildə ikinci evliliyi Moralızadə Mehmed Əli bəyin oğlu Səlahəddin Əli bəylə baş tutdu və bu nikahdan bir qızı dünyaya gəldi. Ancaq ərinin 1918-ci ildə vəfatının ardından Adilə Sultan dul qaldı və bir daha evlənmədi.

3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Adilə Sultan da qızı Nilüfər xanım Sultanla birlikdə sürgünə göndərildi. Sürgün illərini bir çox ailə üzvləri kimi Fransanın Nitsa şəhərində keçirən Adilə Sultan burada son xəlifə Əbdülməcid Əfəndinin himayəsində yaşadı. 20 dekabr 1931-ci ildə xəlifənin qızı Dürrüşəhvar Sultan Heydərabad nizamı Mir Osman Əli xanın böyük oğluyla evləndi və eyni gün, Əbdülməcid Əfəndinin razılığıyla Adilə Sultanın yeganə qızı Nilüfər xanım Sultan da nizamın kiçik oğlu Müəzzəm Cahla nikahlandı. Toy mərasiminin ardından qızıyla birlikdə Hindistana gedən Adilə Sultan burada keçmiş dəbdəbəli həyatına qovuşdu. Ancaq qızının 1952-ci ildə boşanmasının ardından yenidən Fransaya qayıtdı və qızıyla birlikdə Parisdə yaşadı. 7 dekabr 1973-cü ildə burada vəfat edən Adilə Sultan Paris yaxınlığındakı Bobigny məzarlığına dəfn olundu.

## Övladı
* Nilüfər xanım Sultan

## Mənbə
* Adra, Jamil (2005).  p. 32
* Brookes, Douglas Scott (2010). *The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem*. University of Texas Press. p. 278. ISBN 978-0-292-78335-5
* Mehmet Nermi Haskan (2001). *Yüzyıllar boyunca Üsküdar*. Üsküdar Belediyesi. p. 689. ISBN 978-975-97606-2-5
* Bardakçı, Murat (2017). *Neslishah: The Last Ottoman Princess*. Oxford University Press. ISBN 978-9-774-16837-6
* Vâsıb, A.; Osmanoğlu, Osman Selaheddin (2004). *Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim*. Yapı Kredi Yayınları. YKY. ISBN 978-975-08-0878-4
Lüdviq Qabillon

**İohan Otto Lüdviq Qabillon** (*;* ) — alman saray aktyoru, teatr rejissoru, teatr xadimi.

## Haqqında
Fransadan qaçaraq Meklenburqda məskunlaşan Hugenotlar ailəsində anadan olub. 1844-cü ildə o, Rostokda bir teatr truppasına xor ifaçısı kimi daxil olur və ilk dəfə səhnədə debüt edir.
1846-cı ildə Julius Mosen onu Oldenburq Məhkəməsinin teatrına dəvət etdi.
1848-ci ildə Şverin məhkəmə teatrına köçdü.
Təxminən 1851-ci ildə Kassel Dövlət Teatrında, sonra 1853-cü ilə qədər Hannover Opera Teatrında xidmət etdi.
1853-cü ildə Heinrich Laube onu Vyana Məhkəməsi Burgteatrına dəvət edir. Onlar Lüdviq Dessoir, Emil Devrient və Lina Fuhr-Valdau ilə birlikdə Londonun Sent Ceyms Teatrında böyük uğurla çıxış ediblər.
Burqteatrın səhnəsində bir çox xarakterik rollar oynadı, repertuarında 300-ə yaxın rol var idi. Daha sonra direktor vəzifəsinə təyin oldu. 1875-ci ildən 1895-ci ilə qədər Qabillon Burqteatrın direktoru olub.
Onun həyat yoldaşı Zerlina Qabillon — eyni teatrın aktrisası, intriqaların və zərif dünyəvi xanımların rollarında təkrarolunmaz idi.
İnsult nəticəsində vəfat edib.

### Xatirəsi.
Onun adı Vyananın on altıncı səmtindəki küçələrdən birinə — Ottakrinqə verilmişdir.

## İstinadlar
Bar Pali

**Bar Pali** (; doğum adı: **Varvara Aleksandrovna Paley**, ; ) — İsrail-Amerikalı aktrisa və model.

## Həyatı
Pali 29 aprel 1982-ci ildə SSRİ-nin tərkibinə daxil olan Rusiya SSR-in Nijni Tagil şəhərində Olqa (qızlıq soyadı Drob) və Aleksander Paleyin ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan musiqiyə havəsi olan Pali 4 yaşından pianoda ifa edirdi. Doqquz yaşında ailəsi İsrailə köçdü və o, İsrailin Təl-Əviv şəhərində böyüdü. Babaları İkinci Dünya müharibəsi illərində Qızıl Orduda xidmət etmişdir. Məktəb illərində aktrisalığa olan marağının nəticəsində Təl-Əvivdə yerləşən Alef İncəsənət Məktəbinə yazıldı və burada Vilyam Şekspir və Bertolt Brextin *Atiqona* kimi əsərlərinin taşamasında iştirak etdi.

## Karyerası

### Model
Pali modellik karyerasına 17 yaşında başlamışdır. O, ''Maxim'', *[[Rolling Stone]]* və *[[GQ]]* kimi jurnalların üz qapığında yer almışdır. Həmçinin 2014-cü ilin may ayında *[[Esquire]]* jurnalının Latın Amerikası buraxılışının üz qabığı üçün çəkiliş etmişdir.

### Aktrisa
Pali 2013-cü ildə müxtəlif televiziya buraxılışlarında yer alaraq aktrisalıq karyerasına başladı. İsrail istehsalı olan *Zehirut Matzlema* filmində rol aldı. Bundan başqa *Ananla necə tanış oldum*, *Başlanğıc arvad* teleseriallarında və 2008-ci il istehsalı *Xaralablıqlar* qorxu filmində rol canlandırmışdır.

2013-cü ildə Roman Koppolanın *III Çarlz Svanın beyninə baxış* filmində yer aldı. Həmçinin Mark Uolberq və Dueyn Consonla birlikdə Maykl Beyin *Əziyyət və bəhrə* filmində köməkçi rolda yer aldı. Bundan başqa Liam Nisonla birlikdə 2014-cü il istehsalı *Dayanmadan* triller filmində rol aldı.

2015-ci ildən bəri ABŞ istehsalı cinayət-dram janrında olan *NCIS: Los-Anceles* teleserialında Anastasia "Anna" Kolçek rolunu canlandırır.

2017-2018-ci illər aralığında isə *DC-nin sabahın əfsanələri* şousunda Troyalı Helen rolunu canlandırmışdır.

## Şəxsi həyatı
Pali Rusiya yəhudisidir. O, 2017-ci ildə kanadalı rejissor lan Kessner ilə evlənmişdir.

Pali 2016-ci ilin avqust ayında ABŞ vətəndaşı olmuşdur.

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

### Videooyunlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Dövlət sosializmi

**Dövlət sosializmi** () iqtisadi təlimlər və politologiya tarixində — özəl islahatlar, dövlətin iqtisadiyyata və ictimai münasibətlərə fəal müdaxiləsi, istehsal vasitələrinin milliləşdirilməsi və s. yolu ilə həyata keçirilən sosializmə keçid nəzəriyyələrini islah edilmiş sistemin əsaslarında, dəyişikliyi qəbul etmədən özündə birləşdirən təsnifat qrupu.

## Təsnifat əlamətləri

### Siyasi və iqtisadi doktrinalarda
Alimlərin hər birinin bütün əsərlər toplusunun sosial-iqtisadi fikrin bu və ya digər ümumi istiqamətinə aid edilməsi kontekstində formalaşdırdıqları dövlət sosializmi ideyalarını nəzərə alsaq, iki variantı ayırmaq olar.

* ayrı-ayrı alimin konkret əsərlərini dövlət sosializmi kontekstində yerləşdirən tarixşünaslıq ənənəsi isə onun bütün əsərlərini başqa, daha böyük elmi istiqamətə aid edə bilər. Bu hallarda dövlət sosializmi ideyalarının bu və ya digər alimin əsərlərində öz ifadəsini tapdığını və müvafiq əsas cərəyanların kəsişməsinin, onların bu və ya digər tezisin qarşılıqlı dəstəyinin olduğunu söyləmək adətdir. Beləliklə, dövlət sosializmi ideyalarının bir çox sözçüləri Alman tarixi iqtisadi düşüncə məktəbinin nümayəndələri,
* digər hallarda elmi fikrin davamlılığına və yaradıcıların ideyalarının tələbələri tərəfindən inkişaf etdirilməsinə dəstək verən elmi şöbə, çap orqanının nəşri və s. kimi mühüm əlavə amillər, şübhəsiz ki, elmin inkişafı faktını təsdiqləyir. müəyyən bir ölkədə elmi məktəb. Almaniyada dövlət sosializmi ilə əlaqədar olaraq, bununla bağlı xüsusi bir termin yaranmışdır: "dövlət sosializmi" ilə qismən kəsişən, lakin onun tam sinonimi olmayan "katheder-sosializm" (kafedral sosializmi).

## Terminoloji ziddiyyət
Bir əsrdən artıqdır ki, "dövlət sosializmi" anlayışı elmdə XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərindəki spesifik düşüncə cərəyanlarının, məktəbləri və doktrinalarının adı (və formal analitik dildə və mümkün ümumilik kimi) kimi formalaşmışdır. XX əsrin ikinci yarısının İsveç sosializm modeli kimi doktrinalar qrupunun adı). "Dövlət sosializmi" termininin əslində "ümumilikdə sosializm" və üstəlik "sosialist ölkələrinin iqtisadiyyatı"nın sinonimi kimi işlədilməsi elmi baxımdan tam düzgün deyil. Tamamilə fərqli sosial-iqtisadi sistemlər, elmi əsaslar, iqtisadi siyasətin aparılması alətləri və formaları ilə bağlı anlayışların çaşqınlığı terminoloji ziddiyyətə səbəb olur və tarix və siyasət elminin yoxlanılmış kateqoriya aparatına qeyri-müəyyənlik gətirir.

## İstinadlar
555K

**555K** — 5 may 1960-cı ildə Ankarada Demokrat Partiya əleyhinə tələbələrin keçirdiyi etiraz aksiyası. Adını 5-ci ayın, 5-ci günü, saat 5-də Qızılay Meydanınında baş tutduğu üçün almışdır. Türkiyə Cümhuriyyəti tarixinin ilk *"vətəndaş itaətsizliyi"* aksiyası olaraqda tanınır.

1960-cı ilin 28-30 aprel tarixlərində polislə tələbələr arasında baş verən qarşıdurmada iki tələbənin ölümü ölkədə vəziyyəti gərginləşdirmişdi. Demokrat Partiya (Türkiyə, 1946) mitinqi üçün Qızılay Meydanına gələn dönəmin baş naziri Adnan Menderes birdən-birə özünü etirazçıların arasında tapır. Deyilənlərə görə həmin dövrdə tələbə olan Cümhuriyyət Xalq Partiyasının prezidenti Dəniz Baykal, şair Camal Sürəyanın dediyinə görə isə Vedat Dalokay, Menderesin "Nə  istəyirsiniz*?"* sualının üstünə prezidentin yaxasına yapışaraq *"Hürriiyyət istəyirik!"* demişdi. Menderes isə bu sualla cavab vermişdi: *"Baş nazirin yaxasından yapışırsan, bundan böyük azadlıq varmı?"*Meydanda toplaşan universitet tələbələri "Plevne marşı"-nı  dəyişdirərək bu şəkildi oxumuşdu.

: *Olur mu böyle olur mu?*
: *Kardeş kardeşi vurur mu?*
: *Kahrolası diktatörler.*
: *Bu dünya size kalır mı?*
: *Kızılırmak akmam diyor.*
: *Etrafını yıkmam diyor.*

555K aksiyasından təxminən 20 gün sonra, 1960-cı il mayın 27-də cumhuriyyət tarixində ilk hərbi müdaxilə edildi.

## Həmçinin bax
Türkiyədə dövlət çevrilişi (1960)

## İstinadlar