open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məstan Günər

**Məstan Günər** (tam adı: *Əliyev Məstan Rəsul oğlu*) — şair, publisist, 1959-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1976), Azərbaycan komsomolu mükafatı laureatı (1976), Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı (1980).

## Həyatı
Məstan Günər 1935-ci il iyulun 25-də Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində anadan olmuşdur.

Tovuz şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra APİ-nin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsində təhsil almışdır (1953-1957).

İlk şerləri "Sosializm kəndi" rayon qəzetində dərc olunmuşdur. Lakin respublika mətbuatına 1955-ci ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çap etdirdiyi "İsti köynək", "Körpü" şerləri ilə çıxmışdır. Həmin vaxtdan ciddi bədii yaradıcılığa başlamışdır. Publisistik və tənqidi məqalələrlə də çıxış edir. Onun ilk qələm təcrübələri, bir sıra lirik şerləri "Məstan Dəmirçioğlu", "Məstan Əsrikli", "Məstan Məsum" təxəllüsü ilə çap edilmişdir. İlk kitabları "Qartal", "Məsum Əliyev", "Məstan Əliyev", "Məstan" imzaları ilə dərc olunmuşdur. Son üç kitabı "Məstan Günər" təxəllüsü ilə nəşr edilmişdir.

Əmək fəaliyyətinə jurnalist kimi başlamışdır. Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində ədəbi işçi, redaktor, şöbə müdiri, baş redaktor olmuşdur. Sonra "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri, "Gənclik" nəşriyyatında böyük redaktor, baş redaktor müavini vəzifələrində işləmişdir. Bir müddət Azərinformun müxbiri olmuşdur.

O,Tovuz rayon İcra hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifəsində də çalışıb. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvüdür. Jurnalistik fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir (1970).

2010-cu ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
#Qartal. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1960, 50 səh.
#İlk görüş. Bakı: Azərnəşr, 1969, 92 səh.
#Çəmən qızı. Bakı: Gənclik, 1970, 102 səh.
#Nərgizim. Bakı: Gənclik, 1971, 203 səh.
#Addımlar, addımlar. Bakı: Gənclik, 1973, 232 səh.
#Nəğməli qovaq. Bakı: Gənclik, 1974, 167 səh.
#Obalardan əsən yellər. Bakı: Gənclik, 1977, 190 səh.
#Çalğıçı quşlar. Bakı: Gənclik, 1978, 319 səh.
#Bir könüldən min könülə. Bakı: Yazıçı, 1981, 226 səh.
#Günərli şerlər. Bakı: Gənclik, 1981, 156 səh.
#Mən bir durna qatarında. Bakı: Gənclik, 1983, 296 səh.
#Gülə bəndəm. Bakı: Yazıçı, 1987, 229 səh.
#Günaylı şerlər. Bakı: Gənclik, 1988, 126 səh.
#Qoşmalar. Bakı: Ağrıdağ, 2000, 370 səh.
#Seçilmiş əsərlər (iki cilddə). I cild. Bakı: Yeni nəşrlər evi, 2003, 436 səh.
#Seçilmiş əsərlər (iki cilddə). II cild. Bakı: Yeni nəşrlər evi, 2003, 432 səh.

## Xatirəsi
Azərbaycan televiziyası tərəfindən Məstan Günərin həyat və yaradıcılığından bəhs edən *Aylı vadinin şairi* qısametrajlı sənədli televiziya filmi istehsal edilmişdir.
Soltan Hacıbəyov

**Soltan İsmayıl oğlu Hacıbəyov** () — Azərbaycan bəstəkarı, dirijor, pedaqoq, professor (1964), SSRİ xalq artisti (1973). O, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri (1948–1956) və direktoru (1955–1962), Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi (1953–1968) və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru (1969–1974) vəzifələrində çalışmışdır.

## Həyatı

## Mükafatları
* Stalin mükafatı (II dərəcə) (1952) — *M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında "[[Gülşən (balet)|Gülşən]]" baletinə görə*
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı (26 aprel 1958)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (9 iyun 1959, 19 may 1969)
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı (24 may 1960)
* Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (29 sentyabr 1970) — *[[Böyük simfonik orkestr üçün konsert (Soltan Hacıbəyov)|simfonik orkestr üçün konsertə]] görə*
* "SSRİ xalq artisti" fəxri adı (26 iyul 1973)

## Nəsil şəcərəsi

## Həmçinin bax
* Karvan (simfonik lövhə)
* Hacıbəyovlar

## İstinadlar

## Video
* Orkestrin konserti Bəstəkar Soltan Hacıbəyov
* '''Soltan Hacıbəyovun "Karvan" simfonik poeması''' sayt  YouTube

## Qaynaq
* Soltan Hacıbəyov 
* Azad Ozan Kərimli — Soltan Hacıbəyovun 80 illiyinə. Tanıdığımız və tanımadığımız S. Hacıbəyov
* Seyran Cavadov — Sarvansız qalan "Karvan"
Antonio Tabukki

**Antonio Tabukki** () — italyan yazıçı, "Pereyra iddia edir" adlı əsərin müəllifi.

## Həyatı
Antonio Tabukki 23 sentyabr 1943-cü ildə Pizada dünyaya gəlib, lakin Veççiano qəsəbəsində nənəsi və babasının yanında böyüyüb. 1969-cu ildə universiteti bitirib. Buraxılış işinin mövzusu "Portuqaliyada yalançılıq" olub. 1970-ci illərdə Pizadakı "Scuola Normala Superiore"də Portuqal dili və ədəbiyyatını tədqiq edib. 1973-cü ildə Boloniya Universitetinin Portuqal dili və ədəbiyyatı kafedrasında müəllim işləməyə başlayıb. Onda portuqal dilinə və ədəbiyyatına marağı Fernando Pessoanın yaradıcılığına olan heyranlığı və onu ana dilində oxumaq arzusu doğurub. 1975-ci ildə ilk romanı "Piazza d'ıtalia"da (Milan: Bompiani) dərc olunub. Siena Universitetində, Nyu-Yorkdakı "Bard Kolleci"ndə, Parisdəki "École des Hautes Études" və "Collège de France" kimi tanınmış təhsil müəssisələrində dərs deyib. Əsərləri qırxdan artıq dilə tərcümə olunub. Hazırda da üzvü olduğu Beynəlxalq Yazıçılar Parlamentinin qurucularından biridir. Tabukkiyə 2007-ci ildə Lyej Universitetinin fəxri doktoru adı verilib.

## Aldığı mükafatlar
* **Almaniya**
** Leibniz Akademiyası tərəfindən verilən Nossack mükafatı
* **Avstriya**
** Europaeischer Staatspreis
* **Fransa**
** Prix Médicis Etranger
** Prix Européen de la Littérature
** Prix Méditerranée
* **İspaniya**
** Hidalgo
* **İtaliya**
** Pen Klubu mükafatı
** Campiello Mükafatı
** Viareggio mükafatı
* **Yunanıstan**
* Aristeion

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Pereyra iddia edir
Teymur bəy Aşurbəyov

**Teymur bəy** Qara bəy oğlu **Aşurbəyov** () — XX əsrin əvvəllərində yaşamış Bakı milyonçusu. Tarixçi Sara Aşurbəylinin babasıdır.

## Həyatı
Teymur bəy Aşurbəyov Sabunçuda geniş torpaqlara, təsərrüfat sahələrinə malik olmuşdur. O, çox səxavətli bir adam, mesenat kimi tanınırdı. O, Sabunçuda xəstəxananın və məktəbin tikintisinə, məscidlərin təmirinə və bərpasına, yoxsullara yardım üçün iri məbləğdə ianələr vermişdi. Öz vəsiyyətinə uyğun olaraq Kərbəlada dəfn edilmişdir.

Aşurbəyovlar həm də neft sənayeçisi olublar. Teymur bəy Aşurbəyov daha çox neft milyonçusu kimi məşhurdur. O, Sabunçuda geniş torpaqlara, təsərrüfat sahələrinə malik idi. Deyilənlərə görə, son dərəcə səxavətli və genişqəlbli bu insan öz qoyun sürülərini kasıb kəndlilər arasında bölüşdürürmüş. O, eyni zamanda mütərəqqi düşüncəli bir insan idi. Elə bunun nəticəsi idi ki, öz övladlarına – Əli bəy və Bala bəyə gözəl təhsil vermişdi. Teymur bəy Aşurbəyov xeyriyyəçiliyi ilə fərqlənirdi. O, məktəblər tikdirir, məscidləri bərpa etdirir, imkansızlara əl tuturdu. Teymur bəy Aşurbəyov kimi onun oğlanları da öz xeyriyyəçilik əməlləri ilə məşhur idilər. Aşurbəyovların təqaüdü ilə gələcək məşhur ictimai xadimlər Mirəsədulla Mirqasımov, Hənifə Pirverdiyev və Ruhulla Axundov təhsil alıblar. O zamanlar bu qardaşların iştirakı olmadan heç bir mühüm xeyriyyə tədbiri keçirilmirdi. Məsələn, Buxara əmirinin təşəbbüsü ilə Sankt-Peterburqda məscid inşa edilərkən onun tikintisinə böyük miqdarda vəsait Bakı milyonçularından, o cümlədən Aşurbəyovlar tərəfindən ayrılmışdı. 1910-cu ildə məscid praktiki olaraq hazır olanda Bala bəy öz vəsaiti hesabına məscidin ibadət zalına böyük və dəbdəbəli büllur çilçıraq bağışlamışdı.

## İstinadlar
Ayaz Vəfalı

**Ayaz Rza oğlu Cəfərov** — şair, tənqidçi, ədəbiyyatşünas, 1967-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1972), Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi (1984), Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi (2007).

## Həyatı
Ayaz Vəfalı 1937-ci il aprelin 1-də Azərbaycanın Astraxanbazar (indiki Cəlilabad) rayonunun Sabirabad kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1954–1959). Əmək fəaliyyətinə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında başlamışdır: burada texniki katib, ədəbi işçi, tənqid və ədəbiyyatşünaslıq şöbəsinin müdiri, baş redaktorun müavini olmuşdur (1960–1976). "Ulduz" jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi vəzifəsində işlədikdən sonra (1976–1977), yenidən "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında tənqid və ədəbiyyatşünaslıq şöbəsinin müdiri (1977–1978), məsul katib (1978–1993), baş redaktorun müavini (1993–1996) vəzifələrində çalışmışdır. 1996–2014-cü illərdə "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktoru olmuşdur.

Ayaz Vəfalı bədii yaradıcılığa "Lenin tərbiyəsi uğrunda" çoxtirajlı universitet qəzetində çıxan ilk şeirləri ilə başlamışdır. Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun qiyabi aspiranturasını bitirmiş və "Füzuli və folklor" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

O, müxtəlif illərdə işıq üzü görən "İllər və nəsillər", "Ürək və od", "Turacın mahnısı", "Bəlkə onda öyrənmişik", "Özü oda yana-yana" şeirlər kitabının, "Füzuli öyrədir", "Sənətkar və xalq", "Füzuli xəlqiliyi" elmi-tədqiqat əsərlərinin müəllifidir. Ayaz Vəfalı həmçinin böyük özbək şairi Əlişir Nəvainin "Leyli və Məcnun", Ukrayna ədəbiyyatının klassiki T. Q. Şevçenkonun "Kor qadın" poemalarını, rus yazıçısı A. Çakovskinin "Qələbə" siyasi romanını (I cild), dünya xalqlarının atalar sözü və məsəllərindən ibarət "Atalar sözü-ağlın gözü" kitabını və daha bir çox xalqların poeziyasından ayrı-ayrı nümunələri Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

Dövri mətbuatda şeirləri, tərcümələri və ədəbi-tənqidi məqalələri ilə çıxış edir. "Məhəmməd Füzuli" Beynəlxalq Ədəbi Əlaqələr Fondunun sədridir (1994-cü ildən). Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin (1991) və məclisinin üzvüdür (1997).

Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi (1984), Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adlarına layiq görülüb

## Əsərləri
# İllər və nəsillər. Bakı: Azərnəşr, 1964, 46 səh.
# Ürək və od. Bakı: Gənclik, 1968, 108 səh.
# Turacın mahnısı. Bakı: Azərnəşr, 1973, 142 səh.
# Füzuli öyrədir. Bakı: Gənclik, 1977, 148 səh.
# Bəlkə onda öyrənmişik. Bakı: Yazıçı, 1979, 170 səh.
# Sənətkar və xalq. Bakı: Gənclik, 1983, 192 səh.
# Özü oda yana-yana. Bakı: Yazıçı, 1988, 160 səh.
# Füzuli xəlqiliyi. Bakı: Gənclik, 1994.

## Tərcümələri

### Ruscadan
# T. Şevçenko. Kor qadın. Bakı: Gənclik, 1970, 54 səh.
# O. Tumanyan. Rübailər. Bakı: Gənclik, 1974, 48 səh.
# Atalar sözü, ağlın gözü. Bakı: Azərnəşr, 1976, 212 səh.
# A. B. Çakovski. Qələbə (siyasi roman). I kitab, Bakı: Azərnəşr, 1987, 326 səh.

### Özbəkcədən
# Ə. Nəvai. "Leyli və Məcnun" poeması. "Dünya uşaq ədəbiyyatı" seriyası, Bakı: Gənclik, 1990, 544 səh.

## İstinadlar
Ərəbqədim (Şamaxı)

**Ərəbqədim** — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
1919-cu il tarixində ermənilər tərəfindən 358 evlik Ərəb–qədim kəndində 200 kişi, 100 qadın, 78 uşaq öldürülmüşdür.

### Tanınmışları
* Mehman Dəmirli (1964–) — Hüquq elmləri doktoru, professor.
* İlqar Məmmədov (1971–) — Riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, AMEA-nın professoru, laboratoriya rəhbəri.

## İstinadlar
Fərid Yusifoğlu

**Fərid Yusifoğlu** — vizual effekt mütəxəssisi (VFX Supervisor)

## Həyatı
Fərid Yusifoğlu 1983-cü il avqust ayının 3-də Mingəçevir şəhərində anadan olub. 2005-ci ildə İqdisad universitetinin Türk Dünyası İşlətmə fakultəsini bakalavr dərəcəsində bitirib. Reklam üçün animasiyalar hazirlamaqla başlayan 'freelancer' iş həyatı, peşəkar animatorluqla əvəz olunur. 3D və Matte Painting həvəsi sonradan filmlərə tətbiq olunur. Rejissor Samir Kərimoğlu-nun 'Sirat Körpüsü' filmi ilə başlayan filmoqrafiya siyahısı artıq 6 film ilə sıranı artırır. Hal hazırda 'Samir Kərimoğlunun "Mən Evə Qayıdıram" filmində VFX supervayzer vəzifəsində debütə imza atır. Ən son işi tanınmış Azərbaycanın tanınmış rejissoru Fikrət Əliyevin "Polkovnikin xəzinəsi" filmi olub. Filmdə həm Vizual Effekt Supervayzer kimi həm də Matte Paint Artist kimi çalışmışdır. Son zamanlar Azərbaycan kinomatoqrafiyasının inkişafı Vizual Effektlər industriyasına da təsir edib. Bir çox işlərdə yeniliklər tələb etdiyi üçün yeni texnologiyaların kinomatoqrafiyada tətbiqi də başlanıb.

2014-cü ildə Xəzər Universitəsində "Khazar Film & Animation School" Peşəkar Film və Animasiya məktəbinin direktoru vəzifəsində işə başlayır. Hollywood Camera Works, Animation Mentor, Zbrush Central və s. tanınmış film və animasiya məktəblərində tədris görmüş müəllimlər cəlb edərək Azərbaycanda ilk və tək vizual effektlər məktəbini qurur. Məktəbin nəzdnində Operatorluq (D.O.P), Rəqəmsal Kinematoqrafçılıq (Digital Cinematography), Vizual Effektlər (VFX), 3D Personaj Animasiyası (Character Animation), Kompozinq (Digital Compositing), ZBrush 3D Skulptura (ZBrush Modelling & Sculpting) və s. peşəkar fənnlər tədris olunur. Texniki bazasına görə məktəb Azərbaycanın Kino və İncəsənət sahəsində təhsil verən mərkəzlərinin içərisində ən son texnologiyalara sahib yeganə məktəbdir. "Khazar Film & Animation School" "Black Magic Cinema Camera" ilə praktika keçirə bilən yeganə məktəbdir. Texniki baza hal hazırda tələbələr üçün qisametrajlı film çəkə bilmə gücünə sahibdir.

## Filmoqrafiya
# Sirat körpüsü - Samir Kərimoğlu (Matte Painter, 3D Animator)
# Qanadlarıma sığal çək - Samir Kərimoğlu (3D Animator)
# Niyyət - Samir Kərimoğlu (Matte Painter, 3D Animator)
# Onun ürəyi - Samir Kərimoğlu (Matte Painter, 3D Animator)
# Gözlərimə gün süşür - Fehruz Şamiyev (Matte Painter)
# Adsız məzar (film, 2006)
# Mən evə qayıdıram (film, 2014) - Samir Kərimoğlu (VFX Supervayzer)
Hüseyn Rəhimov

**Pirotexnik. Kinoşünas**

## Həyatı

İxtisasca kinoşünasdır. 2002-2006 Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kinoşünaslıq ixtisası üzrə məzunudur. Müstəqil olaraq pirotexnik kimi çalışır. Hekayə və məqalələri müxtəlif qəzet və jurnallarda çap olunub. Türkiyənin Samanyolu televiziya kanalında hekayəsi əsasında televiziya filmi çəkilib və yayımlanıb. Adobe Premiere CS5, Cinema 4D, Sketchup pro 7, Realflow 5, 3D Real-Time Motion Capture system və s. kompüter proqramlarında işləməyi bacarır.

## Məqalələri

#Son 10 ildə çəkilmiş Azərbaycan filmləri və ya milyonlarla manatı külə döndərmiş xüsusi dəzgahlar. "Hesabat" jurnalı
#Çağdaş kinomuzun problemləri və ondan çıxış yolları. "Ulduz" jurnalı
#Üzeyirlər doğulmasa. "Kredo" qəzeti
#Yeni dövr yeni mühit bəs yeni Azərbaycan kinosu? "Kino +" qəzeti
#Hələ də qayıtmayıblar, həyətimiz həyatımız (hekayə). "Kredo" qəzeti

## Filmoqrafiya

#Sirat körpüsü (film, 2007)
#İlham və Fərizə (film, 2007)
#Ayrılıq imiş (film, 2008)
#100000 AZN (film, 2009)(tammetrajlı bədii film)(İTV)
#Fosfor Adam (film, 2009)
#Sonuncu dərviş (film, 2009)
#Əzizim Fellini (film, 2010)
#Mən evə qayıdıram (film, 2014)
Rəşad Məmmədov (aktyor)

**Məmmədov Rəşad Rasim oğlu** () – Azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı

28 sentyabr 1986-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 248 saylı peşə məktəbinə daxil olmuşdur.

İş fəaliyyətinə 2001-ci ildən A.Şaiq adına Azərbayjan Dövlət Kukla Teatrından başlamışdır.

2003-cü ildən Azərbayjan Dövlət Musiqili Komediya teatrında əvvəlcə səhnə maşinisti, sonralar isə xor artisti kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

Teatrda işlədiyi müddət ərzində «O olmasın, bu olsun», «Hələlik», «Bankir adaxlı», «Səhnədə məhəbbət», «Məhəbbət oyunu», «Qırmızı papaq», «Şən dul qadın», «Əlin cibində olsun», «Məsmə xala dayımdır», «Maritsa», «Talelər qovuşanda», «Volqalı canan», «Silva», «Bəydullanın möhtəşəm toyu», «Çılğın Qasqoniyalı», «Bir günlük siğə», «Aldın payını, çağır dayını», «Şeytanın yubileyi» və s. bu kimi tamaşalarda  iştirak edir.

R.Abbasov hal-hazırda Musiqili Komediya teatrında yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirir.

Subaydır.

## Filmoqrafiya

# Qızlar (film, 2007)
# Miras (2008)
# Mübariz (2018)
#Bağli qapilar (2019)

## İstinadlar
İmaməddin Həsənov

**İmaməddin Həsənov** — rejissor, aktyor.

## Həyatı
İmaməddin Həsənov 1980-ci oktyabr ayının 15-də Quba şəhərində dünyaya gəlib. Orta təhsilini Qubada alıb. 1996-cı ildən Kimya-biologiya liseyində oxuyub. 1998-ci ildə liseyi bitirib, ADMİU-nun "rejissorluq" fakültəsinə daxil olub. Sənət müəllimləri Fikrət Məlikov və Cənnət Səlimova olublar. 1999-2006-cı illərdə Bakı Kamera Teatrında aktyor, rejissor, 2006-2007-ci illərdə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı Yaradıcı Gənclər Mərkəzinini həmtəsisçisi və rejissoru, 2007-2008-ci illərdə Space TV-də rejissor vəzifəsində çalışıb. Hazırda Azərbaycan Televiziyasının rejissorudur.

2006-cı ildə "2005-2006-cı illərin ən yaxşı gənc aktyoru" mukafatı ilə təltif olunub. Türkiyə, Rusiya, İran və digər Avropa və Asiya ölkələrində Beynəlxalq Teatr Festivallarında çıxış edib, mükafatlar qazanıb. Azərbaycan, rus və ingilis dillərini bilir.

## Filmoqrafiya
# Rejissor. Ramiz Əsgərov haqqında... (film, 2004)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Sirat körpüsü (film, 2007)
# Günaydın, mələyim! (film, 2008)
# "Oyaq olanlar üçün" - rejissor
# "Saqqallı uşaqlar" - rejissor
# "Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi" - rejissor
# "Diasporamız" - rejissor
# "Teatr və tamaşaçı" - rejissor
# "Təmas nöqtəsi" - rejissor

## Teatr tamaşaları
# Rüstəm İbrahimbəyov. "Yaşıl qapı arxasındakı qadın"
# Anton Çexov. "Toy"
# Anton Çexov. "Dilənçi"
# Mirzə Cəlil. "Usta Zeynal"
# İ.Jamiak. "Mesye Amilkar"
# Qurban Səid. "Əli və Nino".

## Oynadığı rollar
# "İtlər" (O.Kazımi və İ.Fəhmi) - Yemiş
# "Albalı bağı" (Anton Çexov) - Trofimov Petr Sergeyeviç
# "Sən məni atmazsan ki..." (Con Steynbek) - Qıvrımsaç
# "Qedda Qabler" (Q.İbsen) - Yorqan Tesman
# "Otello" (Uilyam Şekspir) - Rodriqo
# "Lənkəran xanının vəziri" (Mirzə Fətəli Axundov) - Teymur ağa
# "Məkkəyə yol" (M.Cəlil) - Aparıcı (əhvalatları nəql edən)
# "Ezop"(F.Qilyerme) - Həbəş
# "Qodo həsrətində" (Semyuel Bekket) - Lakki
# "Şeyx Sənan" (Hüseyn Cavid) - Kor ərəb
# "Məkr və Məhəbbət" (Fridrix Şiller) - Ferdinand fon Valter
# "Həyat" (İ.Mehdiyev və İ.H.) - İnsan (mono)
# "Əli və Nino" (Qurban Səid) - Arslan ağa
Murad Abdullayev

**Abdullayev Murad Barat oğlu** — Aktyor, Rejissor

## Həyatı
Murad Abdullayev 1980-ci il iyun ayının 10-da Bərdə şəhərində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Rejissorluq fakültəsinə daxil olmuşdur, 2001-ci ildə oranı bitirmişdir. 2001-2002-ci illərdə Xüsusi Təyinatlı Kəşfiyyat Batalyonunda (XTKB) hərbi xidmətdə olmuşdur.

2006-cı ildən kino sahəsində aktyor, rejissor və döyüş səhnələrinin rejissoru kimi fəaliyyət göstərir. Ailəlidir iki övladı var.

## Filmoqrafiya
# Sirat körpüsü (film, 2007)) 
# Silah (teleserial, 2007)
# Ci-Mi (film, 2008)
# Qarabağdır Azərbaycan (film, 2008)
# Sarı gəlin (klip, 2008)
# Cavad xan (film, 2009)
# Kabusun gözü ilə (film, 2009)
# Niyyət (film 2009)
# Həyatım deyirdin (klip, 2010)
# Əlavə təsir (film, 2010)
# Onun ürəyi (film, 2010)
# Sarı gəlin mahnısına ithaf (klip, 2010)
# Qara bayram (film, 2010)
# Bakcell gold (reklam, 2011)
# Meqa sığorta (reklam, 2011)
# Bəxt (film, 2012)
# Bakı, mən səni sevirəm (film, 2012)
# Mahmud və Məryəm (film, 2012)
# Mirzə Ələkbər Sabir (film, 2012)
# Ləkə (teleserial, 2013)
# Mən evə qayıdıram (film, 2014)
# "Ferma" realiti şou (2014) — 1-ci sezonun quruluşçu rejissoru
# Bir ovuc sonsuzluq (film, 2015)
# Mahmud baba (film, 2016)
# Son addım (teleserial, 2016)
# Don Marleone (film, 2017)
# Eşq qurbanları (film, 2017)
# Kəklikotu (film, 2017)
# Buz (film, 2017)
# Bir xalanin sirri (film, 2017)
# Klaris (reklam, 2018) — döyüş səhnəsinin quruluşçusu.
# Mübarizə (film, 2018)
# Avara (klip, 2019) - Quruluşçu rejissor
# Əlvida, Şmidt! (film, 2019)
# Adam (film, 2019)
# Səfərbərlik (sosial çarx, 2020)
# Bayraq gününə həsr olunmuş reklam çarxı (2020)
#Nisan (film 2021)
#Bayraq gününə həsr olunmuş reklam çarxı (2021)
#Tanrının ritmi (film 2021)
#Evlilik müqaviləsi (serial 2021)
#Brut cut (reklam 2021) - Quruluşçu rejissor
#Bir zamanlar manıs (internet serial 2022)- Quruluşçu rejissor
#Xəyanət (Xəzər tv serial 2024)
Fatih Terim

**Fatih Terim** () — türk futbol məşqçisi və müdafiə mövqeyində oynamış keçmiş futbolçu, Səudiyyə Ərəbistanının "Əş-Şəbab" klubunun baş məşqçisi. Terim 2013–2017-ci illərdə İtaliyada ("Milan" və "Fiorentina") və Türkiyədə bir neçə kluba, həmçinin Türkiyə milli futbol komandasına rəhbərlik edib.

## Həyatı
4 sentyabr 1953-cü ildə Adanada anadan olub. Futbolçu karyerasında Türkiyə millisinin və "Qalatasaray"da yarımmüdafiəçi kimi çıxış edib.

## Karyera
Türkiyənin ən uğurlu məşqçisi Fatih Terim indiyədək xaricdə "Fiorentina" və "Milan" klublarının baş məşqçisi olub. 58 yaşlı mütəxəssis, 2013-cü ilin sentyabrın 24-nə qədər "Qalatasaray" klubuna rəhbərlik edirdi. Fatih Terim klub tərəfindən sentyabrın 24-ü istefaya göndərilmişdir və Türkiyə millisinin baş məşqçi postuna gətirilmişdir.

27 dekabr 2024-cü ildə Terim Səudiyyə Ərəbistanının "Əş-Şəbab" klubu ilə bir il müddətinə uzatma seçimi ilə altı aylıq müqavilə imzalayaraq klubun baş məşqçisi vəzifəsinə gəlib.

## İstinadlar
Adil Əliyev (geoloq)

**Adil Abas Əli oğlu Əliyev** (7 sentyabr 1930, Bakı) — neftçi-geoloq, geokimyaçı, vulkanoloq, Azərbaycan Respublikası Dövlət Mükafatının ilk laureatı, Əməkdar elm xadimi, AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutunun palçıq vulkanizmi şöbəsinin müdiri, professor.

## Həyatı
Adil Əliyev 1930-cu il sentyabrın 7-də Bakıda anadan olub. O, 1949-cu ildə paytaxtın 3 nömrəli orta məktəbini müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki BDU) qəbul olub. 1954-cü ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, neftçi-geoloq ixtisasına yiyələnib. Alim elmi fəaliyyətinə həmin ilin yanvar ayından Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda (indiki GGİ) başlayıb.

O, 1954-cü ildə “Neft və qazın geologiyası” ixtisası üzrə aspi­ran­tu­raya qəbul olunub, 1958-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək geologiya-mineralogiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini alıb. Bir ildən sonra böyük elmi işçi vəzifəsinə yüksələn alim sonrakı illərdə Bituminologiya və süxurların üzvi maddələri (1969-1970) və Palçıq vulkanlarının geokimyası (1972-1986) laboratoriyalarına rəhbərlik edib. 1986-1990-cı illərdə Suriya Neft Şirkətində (Dəməşq şəhərində) baş mühəndis-geokimyaçı və elmi məsləhətçi vəzifələrində işləyib. A.Əliyev 1992-ci ildə “Palçıq vulkanizminin geo­kim­yası və böyük dərinliklərin neft-qazlılığı” mövzusunda doktor­luq dissertasiyası müdafiə edib. 1997-ci ildən Geologiya və Geofizika İnstitutunun Palçıq vulkanizmi şöbəsinə rəhbərlik edir.

Alim 300-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 15 kitabın müəllifidir. Onun elmi əsərləri nüfuzlu jurnallarda çap olunub, xaricdə və ölkəmizdə keçirilən beynəlxalq konqres, simpozium, konfrans materiallarında əksini tapıb. Son illər ərzində professorun rəhbərliyi ilə 10-dan çox elmlər və fəlsəfə doktoru hazırlanıb.

O, 2005-ci ildə “Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi” fəxri adına, 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə, 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatına (№001), 2018-ci ildə “Şöhrət” ordeninə layiq görülüb, 05 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan elminin inkişafında xidmətlərinə görə  **“Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə** təltif edilib.
,
eləcə də bir sıra medal, diplom və fəxri fərmanlarla təltif edilib.

## Xarici keçidlər
* 
* 

## Həmçinin bax
* Vulkanla üz-üzə (film, 2001)
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatlarının siyahısı

## İstinadlar
İlqar Nəcəf

**İlqar Nəcəf** () — Azərbaycan kinorejissoru, kinossenarist.

## Həyatı
İlqar Nəcəf 2 mart 1975-ci ildə Ermənistan SSR-in Ararat rayonunda doğulub. 1988-ci ildə ailəsi ilə birlikdə məcburən oranı tərk edərək Azərbaycana köçüb. Təhsilini Sumqayıtdakı 12 saylı məktəbdə davam etdirib. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin kino və televiziya rejissoru ixtisasında təhsil alıb (1993–1997).

2003-cü ildə İsveçrənin FOCAL təşkilatı tərəfindən keçirilən Beynəlxalq "Avanti" layihəsi çərçivəsində rejissor Kşiştof Zanussinin kinorejissor kurslarını bitirib.

2005-ci ildə "Buta Film" kino şirkətini təsis edib..

Ailəlidir. 4 övladı var.

## Filmoqrafiya
# Kölgəsiz komalar (film, 2001) — ssenarist, rejissor, prodüser
# Bir qoca var… (film, 2002) — ssenarist, rejissor, prodüser
# Altıaylıq (film, 2005) — prodüser
# Sirat körpüsü (film, 2007) — prodüser
# Leninə məktub (film, 2009) — prodüser
# Arxası qibləyə (film, 2009) — prodüser
# Teatral həyat (film, 2009) — ssenarist, rejissor, prodüser
# Neftlə çəkilmiş portret (film, 2010) — prodüser
# Buta (film, 2011) — ssenarist, rejissor, prodüser
# Akademik Bünyadovun missiyası (film, 2012)
# Yuva (film, 2012) — prodüser
# Nar Bağı (film, 2017) — prodüser
# Suğra və oğulları (film, 2021) — prodüser, ssenarist, rejissor

## Mükafatlar və festivallar
* Asia Pacific Screen Award — Winner – Best Children’s Feature Film (2011)
* Cape Winelands Film Festival(South Africa) — Winner — Grand Prix (2012)
* Houston World Fest (USA) — Winner-Platinum Remi (2012)
* Isfahan international Film Festival Children Young (Iran) — Winner — Best Asian Film (2012)
* Sclingel International Film Festival (Germany) — Jury's Special Mention (2012)
* Official Competetion Kinoshock (2011)
* Official Competition Tashkent International Film Forum (2011)
* Official Program Golden Orange (2011)
* Tallin Black Nights (2011)
* Official Selection 45 th Annual WorldFest Houston International Film Festival (2012)
* Official Selection Gimli International Film Festival Official Selection (2012)
* Official Selection Gold Coast Film Festival (2012)
* International Film Festival of India GOA (2012)
* Official Program Kochi International Film Festival (2012)
* Zlin International Film Festival (2012)
* International Film Festival Ale Kino (2012)
* Official Selection Cairo International Film Festival for Children (2012)
* Official Selection Vittorio Veneto Film Festival (2012)
* Official Selection Cape Winelands Film Festival (2012)
* Official Selection Lets Cee Film Festival (2013)
* Official Program Cinema Mundi International Film Festival (2013)
* Official Program Palm Springs International Film Festival (2013)
* Official Program Toronto Childrens International Film Festival (2013)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aleksey Saprıkin

**Aleksey Saprıkin** (tam adı: *Aleksey Saprıki*; ) — Rus Dram Teatrının aktyoru. Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı və fəaliyyəti
Aleksey Saprıkin 1955-ci ildə Bakıda anadan olub. 134 saylı məktəbi bitirib. 1991-ci ildən Bakı Kamera Teatrında, 2002–2008-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor kimi çalışıb. 

1992-ci ildə Aleksey Saprıkin könüllü olaraq cəbhəyə yollanmış,  operativ kəşfiyyat bölümündə baş leytenant hərbi dərəcəsi almış, 1996-cı ildə ehtiyata buraxılmış, 1997–2000-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Texniki Universitetinin "Hərbi kafedrası"nda müəllim vəzifəsində çalışmışdır.

2008-ci ildən Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının aktyoru idi.

Səməd Vurğun adına Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının oynadığı son tamaşaları arasında "*Sənətkarın taleyi*", "*Payız sonatası*", "*Və yağış yağır və içini tökür*", "*Meme*", "*Peterburq işçisi*", "*Qürur və qərəz*" tamaşaları var.

Saprıkin həmçinin "Cavad xan", "Biz qayıdacağıq", "Qafqaz", "Cavidin həyatı", "Qraf Krestovski " və digər filmlərdə rol alıb. 

### Ölümü
Şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkən aktyor 2019-cu il 8 oktyabr tarixində Bakıda vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)
# Ərazi (film, 2005)
# Yoxlama (film, 2006)
# Biz qayıdacağıq (film, 2007)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Müəmmalı yubiley (film, 2007)
# Cavad xan (film, 2009)
# Sahə (film, 2010)

## İstinadlar
Zakir Ağayev

**Zakir İsmayıl oğlu Ağayev** — baletmeyster, Azərbaycanın əməkdar artisti (2017).

## Həyatı
Z. Ağayev 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs ansamblında rəqqas kimi fəaliyyətə başlayıb. 1994-cü ildə Moskvadakı Rusiya Dövlət Teatr Sənəti Akademiyası xoreoqrafiya sənəti kafedrasının baletmeyster fakültəsini bitirib. 1990–2000-ci illərdə Bakı Xoreoqrafiya məktəbində dünya xalq rəqsləri və Azərbaycan rəqsləri fənlərindən dərs deyib. 1995–1999-cu illərdə xoreoqrafiya məzunlarının buraxılış konsertlərini yüksək səviyyədə hazırlayıb. O, 1985-ci ildə Moskvada keçirilən XII Ümumdünya tələbə və Gənclər festivalının diplomantıdır.

Zakir Ağayev işgüzar, təşəbbüskar müəllim istedadlı rəqqas kimi fəaliyyətini get-gedə genişləndirib, milli rəqslərimizin təbliğində səmərəli xidmətlər göstərib. Quruluşçu-baletmeyster işlədiyi vaxtlarda 20-dən çox rəqsə quruluş verib, bu rəqslərin çoxu xarici ölkələrdə, o cümlədən İtaliyada, Hollandiyada, Yaponiyada, Hindistanda, İspaniyada, Avstriyada, İordaniyada, ümumiyyətlə 50-dən çox ölkədə tamaşaçıların böyük rəğbətini qazanmışdır. Z. Ağayevin "Bakı-Tiflis-Ceyhan" neft kəmərinin təbliğ qrupununun konsert proqramında çıxışları xüsusilə əlamətdar olub.

Z. Ağayev həm də xoreoqrafiya əsaslarının nəzəri və praktiki elmi-tədqiqat işlərinin müəllifidir. 1997-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediyada baş baletmeyster əvəzi işləyən Z. Ağayevin həmin teatrının bütün cari repertuarında olan tamaşalardakı rəqslərə quruluş veribdir.

9 mart 2017-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Müəmmalı yubiley (film, 2007)
# Sübhün səfiri (film, 2012)

## İstinadlar
Fəxrəddin Cavadov

**Fəxrəddin Gülmirzə oğlu Cavadov** () — Azərbaycan alimi, tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının baş həkimi.

## Həyatı
Fəxrəddin Cavadov 20 aprel 1951-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1968–1974-cü illərdə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə işi fakültəsində təhsil almış, institutu bitirdikdən sonra 1975–1977-ci illərdə Bakı Şəhəri Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasında səyyar həkim, 1977–1979-cu illərdə 5 saylı Şəhər poliklinikasında həkim-cərrah vəzifələrində işləmişdir. 1978–1986-cı illərdə N. Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunun urologiya kafedrasında baş laborant, assistent və eyni zamanda institutun Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. 1985-ci ildə Moskva vilayətinin M. Vladimirski adına Elmi-Tədqiqat Kliniki İnstitutunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 2008-ci ildə tibb elmləri doktoru ali dərəcəsi almışdır.

## Fəaliyyəti
1986-cı ildən Azərbaycan Respublikası KP MK-nın elm və təhsil müəssisələri şöbəsinin, 1989-cu ildən isə ictimai-iqtisadiyyat şöbəsinin təlimatçısı vəzifələrində çalışmışdır. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin I müavini vəzifəsinə irəli çəkilmiş və 1996-cı ilədək bu vəzifədə çalışmışdır. 1993-cü ilin iyul-noyabr aylarında Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin səlahiyyətlərini icra etmişdir. 1998-ci ildə Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun tibb fakültəsi üzrə prorektoru, daha sonra isə I prorektoru vəzifələrində işləmişdir. Fəxrəddin Cavadov bu müddət ərzində Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun urologiya və operativ nefrologiya kafedrası üzrə dosent vəzifəsinə də seçilmişdir. 2000-ci ilin fevral ayından isə Azərbaycan Respubliksı Dövlət Neft Şirkətinin Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Onun rəhbərliyi dövründə Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında kardinal dəyişikliklər baş vermişdir. Fəxrəddin Cavadovun xidmətləri yüksək qiymətləndirilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə o, 2004-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmiş, 2006-cı ildə isə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi" adına layiq görülmüşdür. Qafqaz və Orta Asiyada ilk dəfə canlı insandan digərinə qaraciyər transplantasiyası əməliyyatını gerçəkləşdirməyə nail olub.

Fəxrəddin Gülmirzə oğlu Cavadov 2009-cu il yanvar ayının 9-da 57 yaşında vəfat etmişdir.

Vəfatından sonra Fəxrəddin Cavadovun xatirəsinə "Bir sağlam ürək" və "Yaşamaq gözəldir, yaşatmaq da…" sənədli filmləri çəkilmişdir.

## İstinadlar
Mais Məmmədov

**Mais Məmmədov** () — televiziyaçı, jurnalist. Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti.

## Həyatı
Mais Məmmədov 12 iyul 1938-ci ildə Bakıda doğulub.

SSRİ Mərkəzi televiziyasının Azərbaycan üzrə müxbiri kimi çalışıb. 2007-ci ildən 2016-cı ilədək ANS Şirkətlər Qrupu MMC-də ictimai əlaqələr üzrə baş müşavir oldu. Eyni zamanda ANS Müstəqil Yayım və Media Şirkətinin Fəxri Sədri vəzifəsində idi.

1998-ci ildən 2007-ci ilədək ANS Müstəqil Yayım və Media Şirkətində rəhbər vəzifələrində işləyib. 2016-cı ilədək ANS şirkətlər qrupunun prezidentinin müşaviri kimi çalışdı.

Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalist" Fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

16 iyul 2022-ci ildə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Azərbaycana namus və sevgiylə (film, 2006)
# Payızın 17 anı (film, 2007)
# Qaydasız döyüş (film, 2009)

## İstinadlar
Viktor Tsoy

**Viktor Robertoviç Tsoy** (; ) — sovet rok musiqiçisi, koreya (ata) və rus (ana) mənşəli şair, rəssam, "Kino" rok-qrupunun yaradıcısı və rəhbəri. Bir neçə filmdə aktyor kimi rol alıb.

## Bioqrafiya
Viktor Tsoy bədən tərbiyəsi müəlliməsi Valentina Vasilyevna Tsoy və koreyamənşəli mühəndis Robert Maksimoviç Tsoyun ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1974–1977-ci illərdə incəsənət məktəbinə getmişdir. Bu illərdə Palata №6 adlı qrupda bas-gitarist kimi fəaliyyət gostərmişdir. İncəsənət məktəbindən davamiyyət səbəbinə görə xaric edildikdən sonra texniki-peşə məktəbində ağacoyma sənəti üzrə oxumuşdur. Gəncliyində Vladimir Vısotski, Mixail Boyarski və Brüs Linin fanatı olmuşdur. Sonralar onun imicində Brüs Linin təsiri hiss olunurdu. Şərq əlbayaxa döyüş növləri ilə maraqlanır, netsuke adlanan yapon fiqurlarını düzəldirdi.

## Yaradıcılığı
1970-ci illərin sonu, 1980-ci illərin başlanğıcında həvəskar rok qrupu olan "Piliqrim"-in üzvü Aleksey Rıbin və "Palata № 6" qrupunun bas-gitaristi Viktor Tsoy arasında davamlı danışıqlar başladı. Onlar Mayk Naumenko (Zoopark) və ya Andrey Panovun (Svin) mənzillərində görüşərək "Автоматические удовлетворители" pank qrupunun ərsəyə gətirmək üçün hazırlıqlar həyata keçirirdilər.

### Ölümü
Viktor Tsoy 15 avqust 1990-cı il 12:28 radələrində avtomobil qəzasında həlak olub. Qəza Latviyada Sloka-Talsi yolunun 35-ci kilometrliyində rəsmi versiyaya görə sükan arxasında yatıb və özünə məxsus Moskviç-2141-də İkarus markalı avtobusla toqquşub.
Tsoy 19 avqust 1990-cı ildə Boqoslovskoe məzarlığında dəfn edilib.
Ölümün səbəbləri haqqında başqa versiyalar da vardır. Belə ki, "Sledstvie veli…" sənədli filmlərini hazırlayanlar təxmin edirlər ki, Tsoy sərt döngəni dönərkən maqnitofonundakı kasetin üzünü dəyişməyə çalışıb ki, bu da fikrinin yayınmasına və nəticədə qəzaya səbəb olub.

## Diskoqrafiya
* 1982 — "45"
* 1983 — "46"
* 1984 — "Начальник Камчатки"
* 1985 — "Это не любовь"
* 1986 — "Ночь"
* 1988 — "Группа крови"
* 1989 — "Звезда по имени Солнце"
* 1989 — "Последний герой"
* 1990 — "Чёрный альбом"

## Filmoqrafiya
# 1986 — "Ya-Xxa" () (sənədli video). Rejissor Raşid Nuqmanov
# 1986 — Tətilin sonu (). Rejissor Sergey Lısenko
# 1987 — Rok (sənədli kadrlar). Rejissor Aleksey Uçitel
# 1988 — "Assa". Rejissor Sergey Solovyov
# 1988 — "İynə" (). Rejissor Raşid Nuqmanov
# 1992 — "Sonuncu qəhrəman" (). Rejissor Aleksey Uçitel

## İstinadlar
Pənah Hüseyn

**Pənah Çodar oğlu Hüseyn** () — azərbaycanlı siyasətçi, Azərbaycan Xalq Partiyasının sabiq sədri, Azərbaycan Milli Məclisinin III çağırış deputatı, Azərbaycan Respublikasının baş naziri (aprel–iyun 1993), Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi (1992 – 1993).

## Həyatı
Pənah Hüseyn 28 oktyabr 1957-ci ildə Sabirabad rayonunun Qaraqaşlı kəndində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmişdir.

1980–1983-cü illərdə Sabirabad rayonunda kənd orta məktəbinin müəllimi, rayon tarix muzeyinin işçisi olmuşdur. 1986-cı ildən Azərbaycan EA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

Rus və ingilis dillərini bilir. Evlidir, 3 övladı var.

## Siyasi fəaliyyəti
1988–1991-ci illərdə azadlıq hərəkatında iştirak etmiş, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biri olmuşdur. 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi, 1993-cü ilin aprel ayından iyun ayınadək Azərbaycan Respublikasının baş naziri vəzifəsində işləmişdir. 1997–2000-ci illərdə Azərbaycan MEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun elmi işçisi olmuşdur.

2005-ci il noyabrın 6-da 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası III çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və Müdafiə Komitəsinin üzvü olmuşdur.

### Partiya fəaliyyəti
Pənah Hüseyn 1998-ci ildə Azərbaycan Xalq Partiyasının təsisçilərindən olmuş, partiyanın 1999-cu ildə keçirilmiş I Qurultayında partiya sədri seçilmişdir. 2003-cü ildə həbs edildikdən sonra partiya sədri vəzifəsini Qiyas Sadıqov icra etməyə başlamışdır. O, 2005-ci ilin may ayında Azərbaycan Xalq Partiyası Siyasi Şurasından və rəhbər orqanlarından istefa vermiş və sıravi partiya üzvü olaraq fəaliyyətinə davam etmişdir.

Pənah Hüseyn 8 oktyabr 2012-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası II Qurultayında partiyanın sədri seçilmişdir.

Pənah Hüseyn 97 qurultay iştirakçısının 59-nun iştirakı ilə keçirilən 25 iyul 2015-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası III Qurultayında 59 səs alaraq partiyanın sədri seçilmişdir.

Pənah Hüseyn 11 dekabr 2022-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası V Qurultayında yekdilliklə partiyanın sədri seçilmişdir.

2025-ci ilin dekabrında Azərbaycan Xalq Partiyasının VII növbədənkənar qurultayında istefasını qəbul olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dadaş Rzayev

**Dadaş Qərib oğlu Rzayev** () — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Naziri (20 fevral 1993 – 17 iyun 1993), general-mayor, Azərbaycan Respublikası Veteranlar Şurasının sədri.

## Həyatı
Dadaş Qərib oğlu Rzayev 1935-ci ildə Goranboy rayonunun Dəliməmmədli qəsəbəsində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olan D. Rzayev 1954-cü ildə Sovet Ordusunda əsgər kimi hərbi xidmətə çağırılır. Daha sonra Hərbi Hava Desantçıları Məktəbinə göndərilir. İkinci kursda taqım komandirinin müavini təyin edilir. "Qızıl Ulduz" ordeni ilə təltif olunur. Məktəbi bitirdikdən sonra leytenant rütbəsi alaraq Yefremov şəhərinə taqım komandiri vəzifəsinə göndərilir. Bir il keçdikdən sonra Orta Asiyaya köçürülən Dadaş müəllim polklarını yoxlamağa gələn komandana Azərbaycanda qulluq etmək istədiyini bildirir. Zaqafqaziya Hərbi Dairəsində, Gəncə şəhərində olan 104-cü diviziyada xidmət edir. İlk gündən taleyini desant qoşunları hissələrinə bağlayan Dadaş Rzayev 1970-ci ildə Moskvada M. F. Frunze adına Ali Hərbi Akademiyaya daxil olaraq bu sahədə təhsilini davam etdirir. 1973-cü ildə buranı əla qiymətlərlə bitirən Rzayev Sovet Ordusunda 5 min nəfər şəxsi heyəti, 120-yə yaxın vertolyotu olan əlahiddə qırıcı hərbi-hava desantçıları briqadasının komandiri kimi yüksək hərbi vəzifədə xidmət edir. D. Rzayev yeganə azərbaycanlıdır ki, əlahiddə desant-paraşüt briqadasının komandiri olarkən general vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan hökumətinin çağırışı ilə D. Rzayev 1991-ci ilə qədər Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsində çalışır. Elə həmin illərdə Rzayev Milli Ordunun yaradılması ilə də məşğul olur. 1991-ci ildə müdafiə nazirinin müavini təyin olunur. Başkənd əməliyyatından sonra etiraz etməyinə baxmayaraq, müdafiə naziri təyin edilir. Prezident Əbülfəz Elçibəy tərəfindən Gəncə üsyanı zamanı atışmalarda iştirak etdiyi üçün vəzifəsindən azad edilmişdir.

Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ehtiyatda olan Zabitlər Konfederasiyasının sədridir. 28 yanvar 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Veteranlar Şurasının sədri seçilib.

21 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının ictimai həyatındakı səmərəli fəaliyyətinə və gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsindəki xidmətlərinə görə" "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

Dadaş Rzayev 27 may 2024-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib. İkinci Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.

## İstinadlar
Henri Ford

**Henri Ford** (; ) — avtomobil istehsalçısı, "Ford Motor Company" şirkətinin qurucusu.

## Həyatı
Henri Ford 30 iyul 1863-cü ildə ABŞ-nin Miçiqan ştatının Vayn-Kantri şəhərinin Sprinqfild qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir. O, müvəfəqiyyətli fermer təsərrüfatının sahibkarları olan Uilyam və Mari Fordların altı uşağının böyüyü idi. Henrinin uşaqlığı ailəsinə kömək etdiyi və adi kənd məktəbində təhsil aldığı həmin ailə fermasında keçmişdir.

Henrinin hələ gənc yaşlarında göstərdiyi texnikaya böyük maraq ona dünyanın ən məşhur sənaye sahibkarlarından biri olmağa imkan vermişdir. Ford, özünün ilk daxili yanma mühərrikini evinin mətbəxində hazırlamışdı. Tezliklə o, həmin mühərriki 4 velosiped təkərli ramaya qoymaq qərarına gəlir. Beləliklə, 1896-cı ildə kvadrodövriyyə ilk Ford avtomobilinə çevrilən nəqliyyat vasitəsi meydana gəlir.

1899-cu ildə Edison İlluminating şirkətindən ayrılan Henri Ford öz şəxsi Detroit Automobile şirkətini qurur. Bir ildən sonra müəssisənin iflasa uğramasına baxmayaraq, Ford bir neçə yarış avtomobili yığmağa müvəffəq olmuşdu. Ford özü həmin yarışlarda iştirak edir və nəhayət 1901-ci ilin oktyabrında ABŞ çempionu Aleksandr Uintona qalib gəlməyi bacarır.

Henri "Ford Motor" şirkətini 1903-cü ildə yaradır. Şirkət müəssisənin 25,5% səhmlərinin sahibi və vitse-prezident, eləcə də baş mühəndisi vəzifəsini tutan Henri Ford başda olmaqla, Miçiqan ştatından 12 nəfər biznesmen tərəfindən təsis edilir. Avtomobil zavodu adı altında Detroyt ştatı Mek Avenyuda keçmiş furqon fabriki yenidən təchiz edilir. Fordun birbaşa rəhbərliyi altında iki-üç işçidən ibarət briqadalar digər müəssisələrin sifarişi əsasında hazırlanan ehtiyat hissələrindən avtomobil hazırlayırlar. Şirkətin ilk avtomobili 23 iyul 1903-cü ildə satılır. 1906-cı ildə Henri Ford şirkətin prezidenti olur və əsas sahibkarına çevrilir.

1919-cu ildə Henri Ford və onun oğlu Edsel Brayant Ford müəssisənin səhmlərini digər səhmdarlardan 105 568 858 ABŞ dollarına alaraq, şirkətin vahid sahibkarlarına çevrilirlər. Elə həmin il Edsel şirkətin prezidenti postuna varis olur. 1943-cü ildə oğlunun qəfil ölümündən sonra Henri Ford yenidən şirkətin başına keçir.

1945-ci ilin sentyabrında Henri Ford səlahiyyətlərini böyük nəvəsi II Henri Forda verir. 1946-cı ilin mayında böyük Henri Ford avtosənayedə göstərdiyi xidmətlərinə görə fəxri mükafata layiq görülür. Həmin ilin sonunda isə Amerika Neft İnstitutu cəmiyyət qarşısındakı xidmətlərinə görə onu qızıl medalla təltif edir.

Henri Ford 7 aprel 1947-ci ildə Dibronda öz evində 83 yaşında vəfat etmişdir.

## Təsirlər
Henri Ford Adolf Hitlerin "Mənim mübarizəm" əsərində adı çəkilən yeganə amerikalıdır. Adolf Hitler onun böyük heyranı olduğunu da qeyd etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Henry Ford haqqında
Ağa Laçınlı

**Ağa Əliqəmə oğlu Əliyev** (*Ağa Laçınlı*; ) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1969), filologiya elmləri namizədi.

## Həyatı
Ağa Laçınlı 1940-cı il may ayının 5-də Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində anadan olub. 1963–1966-cı illərdə Maksim Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitunun poeziya fakültəsində təhsil alıb.

1966–1969-cu illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin şeir şöbəsində ədəbi işçi vəzifəsində çalışıb. 1969–1971-ci illərdə Yazıçılar İttifaqının Natəvan klubunun müdiri olub.

Ədəbi fəaliyyətə 1958-ci ildə Ağdam rayonunun "Lenin yolu" qəzetində çap olunan "Çoban" şeiri ilə başlayıb. 1966-cı ildə "Ümid" adlı ilk kitabı işıq üzü görüb. Sonralar "Sakitlik", "Sirli-soraqlı dağlar", "Aşırımlar qarşısında", "Vaxt yetişəndə", "Sevgimizlə sevindirək", "Meşə nəğməsi", "Gecə yuxusu", "Alın yazımız" və s. kitabları çapdan çıxıb.

Ağa Laçınlı 1970-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində çalışıb, "Dünya ədəbiyyatı" kafedrasının dosenti olub. 1980-ci ildə "Azərbaycan bayatılarının bədii xüsusiyyətləri" adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək alimlik dərəcəsi adına layiq görülüb. "Homer dastanlarında türkçülük" adlı doktorluq dissertasiyasını yekunlaşdırmışdı. Antik Yunan ədəbiyyatı üzrə mütəxəssis olan Ağa Laçınlı qədim şumer, antik yunan, qədim Roma, Çin, hind, eləcə də polyak, rus, vyetnam, slovak, yapon, koreya, argentina və başqa xalqların klassik poeziyasından seçmələri dilimizə çevirib.

1967–2006-cı illərdə işlədiyi filologiya fakültəsində ədəbiyyat dərnəyinə başçılıq edib. Türkiyə, Rusiya, Latviya, Litva, Estoniya, Gürcüstan və başqa ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətinə, ədəbiyyatına, elminə dair mühazirələr oxuyub.

Ağa Laçınlının əsərləri Rusiyada, Fransada, Türkiyədə, ABŞ-də, Çində, Hindistanda, Polşada, Ukraynada, Belarusda, Gürcüstanda, Bolqarıstanda, İraqda və s. ölkələrdə çap edilib.

Ağa Laçınlı 2007-ci il noyabrın 25-də Bakı şəhərində ölüb.

* Yazıçı Fəxri Uğurlunun atasıdır.
* Jurnalist Oqtay Qorçunun atasıdır.
* Jurnalist Azər Qaraçənlinin atasıdır.

## Kitabları
# Ümid. Bakı: Azərnəşr, 1966, 30 səh.
# Sakitlik. Bakı: Azərnəşr, 1970, 60 səh.
# Sirli-soraqlı dağlar. Bakı: Gənclik, 1971, 60 səh.
# Torpağın gücü. Bakı: Gənclik, 1973, 101 səh.
# Ana duyğusu. Bakı: Gənclik, 1976, 134 səh.
# Aşırımlar qarşısında. Bakı: Yazıçı, 1978, 132 səh.
# Vaxt yetişəndə. Bakı: Gənclik, 1980, 112 səh.
# Sevgimizlə sevindirək. Bakı: Yazıçı, 1981, 152 səh.
# Meşə nəğməsi. Bakı: Gənclik, 1985, 142 səh.
# Gecə yuxusu. Bakı: Yazıçı, 1986, 150 səh.
# Homer. Bakı: ADU-nəşr, 1989, 45 səh.
# Alın yazımız. Bakı: Yazıçı, 1992, 120 səh.

## Elmi əsərləri
* "Azərbaycan bayatılarının bədii xüsusiyyətləri"
* "Homer dastanlarında türkçülük"

## Mənbə
* "Laçın yurdu" jurnalı, № 1(1), 2011, Bakı, "Elm və təhsil", 2011.

## İstinadlar
İltifat Saleh

**Salayev İltifat Saleh oğlu** () — şair, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
İltifat Saleh 1935-ci il iyunun 10-da Azərbaycanın Lənkəran rayonunun Boladi kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirmişdir (1954). ADPİ-nin tarix-fılologiya fakültəsində təhsil almışdır (1956–1961).

Əmək fəaliyyətinə Lənkəran rayonunda, Port-İliç şəhər orta məktəbində müəllim kimi başlamışdır (1961–1971). Eyni zamanda Mərkəzi Dövlət arxivinin Lənkəran filialının əməkdaşı olmuşdur (1968–71). Lənkəran rayon zəhmətkeş deputatları sovetinin sədr müavini (1971–1975), Port-İliç şəhər zəhmətkeş deputatları sovetinin sədri (1975–1977), tarix və mədəniyyət abidələrini Könüllü Mühafızə Cəmiyyəti Lənkəran şöbəsinin təlimatçısı (1977–1978), Lənkəran rayon radio verilişlərinin redaktoru (1978), məsul redaktoru (1978–1987) vəzifələrində çalışmışdır.

Hazırda Port-İliç şəhər orta məktəbində tədris hissəsi üzrə müdir müavini işləyir (1987-ci ildən). Eyni zamanda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Lənkəran bölgəsi üzrə məsul katibidir (1995-ci ildən).

1960-cı ildən mətbuatda öz şerləri ilə çıxış edir. "Zənglərin səsi" (1989) və "Sənə demədiklərim" (1996) şerlər toplusu nəşr olunmuşdur. "Sabir poeziyası" və "Azərbaycan" almanaxlarında şeirləri çap edilmişdir.

9 noyabr 2019-cu ildə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* Səni görmək üçün (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1978, 40 səh.
* Ay işığı (şeirlər və poema). Bakı: Yazıçı, 1983, 100 səh.

## İstinadlar