Ziyaəddin Fəxri Fındıkoğlu

**Ziyaəddin Fəxri Fındıkoğlu** () – Türkiyənin görkəmli  sosioloqu 

## Həyatı
Ziyaəddin  Fəxri Fındıkoğlu  1901-ci  ildə  Ərzurumun Tortum  qəzasında doğulmuşdur.  Atası  Xəlil  Fəxri  müxtəlif  yerlərdə  qazilik  etmiş,   anası  Fatma  Zəhra  dindar  bir  qadın  olmuşdur. Ziyaəddin  Fəxri  ilk  təhsilini  Hakkari  və Ərzincanda  almış, orta  məktəbi  Malatya  və Kayseridə  oxumuşdur.  İstanbulda Gələnbevi  Liseyini  bitirmişdir.

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  Poçt Teleqraf  Məktəbində  də  təhsil  almış,  təhsilini bitirdikdən  sonra  poçt  idarəsində  çalışmağa  başlamışdır.  Fəlsəfəyə göstərdiyi  marağa görə  İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi  fəlsəfə  dərslərində  əvvəlcə  dinləyici  kimi  iştirak  etmiş,  sonra burada  tələbə  olaraq  təhsilini  davam   etdirmişdir.  Mütəfəkkir İstanbul Universiteti Ədəbiyyat  Fakültəsi  Fəlsəfə  Bölümünü 1924-cü  ildə  bitirmişdir. Təhsilini  tamamlayan  Ziyaəddin  Fəxri  Ərzurum,  Sivas  və  Ankara  liseylərində  müəllim  işləmişdir.

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  doktoranturada  oxumaq  üçün Strasburq  Universitetinə getmiş, 1933-cü  ildə  məzun  olaraq İstanbul  Universitetinə qayıtmışdır. Alimin  Strasburq  Universitetində  yazdığı  doktorluq  dissertasiyası  Ziya  Gökalpla  bağlı  idi.

Mütəfəkkir  1935-ci  ildə  yenidən  Strasburqa  gedərək  doktorluq  dissertasiyasını  tamamlamış  və  1936-cı  ildə  İstanbul  Universiteti  Ədəbiyyat  Fakültəsindəki  dosent  vəzifəsinə  qayıtmışdır.

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlunun  yaradıcılığına  İstanbul  Universitetində  ona  dərs deyən  Mehmet İzzətin  böyük  təsiri  olmuşdur. 

 
Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlunun  doktorluq  dissetasiyası  Parisdə  kitab  kimi  də  nəşr  edilmişdir.  Filosofun  dissertasiyası  əsasında “Ziya  Gökalp”  (Paris, 1935),  “Ziya  Gökalp  və  sosiologiyası”  (Paris,  1936)  kitabları  çapdan  çıxmışdır. Əli Nüzhet  Göksel  alimin  doktorluq  dissertasiyasını  “Ziya  Gökalp,  həyatı  və  ictimaiyyatı”  adı  ilə  1938-ci  ildə  Parisdə  çap  etdirdiyini  bildirmişdir. 

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  1937-ci  ildə  İstanbul  Universitetində yeni  qurulan İqtisad  Fakültəsində  çalışmaqla  yanaşı  Hüquq  Fakültəsində  hüquq  sosiologiyası  fənnini də  tədris  etmişdir. 1940-cı  ildən  başlayaraq  Ədəbiyyat  Fakültəsində   etika  fənnindən  dərs  demişdir.

Mütəfəkkir 1941-ci  ildə  professor,  1958-ci  ildə  ordinarlığa  yüksəlmişdir. Alim 1972-ci  ildə  təqaüdə  çıxana  qədər  İstanbul Universiteti  İqtisad  Fakültəsində  kafedra  müdiri  vəzifəsində çalışmışdır.

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu   16 noyabr  1974-cü  ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

## Elmi  yaradıcılığı
Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  zəngin  yaradıcılıq irsinə  malikdir. Sosiologiya  sahəsində  daha  çox  fəaliyyət  göstərməsinə  baxmayaraq, iqtisad,  hüquq,  tarix,  folklor  və  başqa  elm  sahələrində  də araşdırmalar  aparmış,  elmi  əsərlər  yazmışdır.

Türk alimlərindən  Mustafa  Erkal  mütəfəkkirin  3000 yaxın  elmi  əsərinin olduğunu,
Dilavər  Düzgün  isə  əsərlərin  sayının  4000 yaxın  olduğunu  bildirmişdir.
 
Strasburqdan  Türkiyəyə  qayıdan  Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  1934-cü  ildə  “İş”  adlı  bir  dərgi  yaratmış,  1938-ci  ildən  etibarən  həmin  dərgini  “İş  və  Düşüncə” adlandırmış,  bu  dərgini  təqribən qırx  ilə  yaxın  nəşr etdirmişdir.

Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlu  sosiologiyanın  tədqiqi  ilə  yanaşı     tədrisində də  mühüm  xidmət  göstərmişdir. Mütəfəkkir  1949-cu  ildə  “Sosializm”  kitabında  Türkiyədə  sosiologiya  fənninin  orta  və  ali  təhsil  pillələrində  uzun  zamandan  bəri  yer  aldığını  bildirmiş,  sosiologiya  dərsinin  o  dövrdə  İstanbul  Universitetinin  Ədəbiyyat,  Hüquq, İqtisad  Fakültələrində,  Ankara  Universitetinin  Dil və Tarix-Coğrafiya,  Hüquq  Fakültələrində,  Mülkiyə  Məktəbində  tədris  edildiyini  yazmışdır. 

 
Ziyaəddin  Fəxri  Fındıkoğlunun  yaradıcılığında  İbn Xəldun  haqqında  tədqiqatı  da   mühüm  yer  tutur.  Filosof  1951-ci  ildə  İstanbulda  keçirilən  XXII  Şərqşünaslar Konqresində etdiyi  “Türkiyədə  İbn  Xəldunizm”  adlı  məruzəsində  İbn  Xəlduna  aid  bəzi  araşdırmasının  biblioqrafiyasını  da  göstərmişdir.

## Əsas elmi əsərləri
*Türkiyede  İbn  Haldunizm.  60. Doğum  yılı  münasibetiyle  Fuad Köprülü  armağanı.  İstanbul, 1953.
*Sosyalizm. İstanbul, 1961.

## Ədəbiyyat