open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grep

**grep** — mətn verilənindən requlyar ifadəyə uyğun nəticəni tapıb, çıxartmaq üçün istifadə olunan komandadır. İlk versiyası Unix əməliyyat sistemi üçün yaradılmışdır. Hal-hazırda bütün *nix əməliyyat sistemlərində istifadə olunur. grep açılımı — global regular expression print (qlobal requlyar ifadələri çap et) şəklindədir.

## İstifadəsi
*metn.txt* faylının içərisindən *yeni* sözü olan sətirləri tapıb, çıxarmaq istəyirik:

```
grep yeni metn.txt
```

Cari kataloqdakı bütün mətn fayllarının içərisindən *yeni* sözü olan sətirləri tapıb, çıxarmaq üçün:

```
grep yeni *.txt
```
Çad Danforth

thumb|220px|''Korbin Blyu''
**Çad Danforth** () - rolu Korbin Blyu ilə Orta məktəb tamaşası, Orta məktəb tamaşası 2, Orta məktəb tamaşası 3, əsərinin baş qəhrəmanlarından biridir.

## Xarici keçidlər
*  High School Musical on Disney.com
* Character description of Chad Danforth
* http://www.imdb.com/character/ch0012450/ 
* http://www.imdb.com/character/ch0012450/bio   
* Corbin Bleu speaking about Chad Danforth
Koton

**Koton** — məşhur polis itlərindən biridir. Alman itidir.

## Polis karyerası
Sahibi Patterson adlı polis işçisi olan Koton polis iti olub. Missuri ştatının Kanzas-Siti şəhərində polis itlərdən biri kimi çalışmışdır. Koton 24-dən artıq cinayətin üstünü açmışdır. 1991-ci ilin noyabr ayının əvvəllərində təqribən 1,2 milyon qiyməti olan 10 kq-lıq kokain aşkar etmişdir. 18 noyabr 1991-ci ildə Kanzas-Siti şəhərində sahibi polis Pattersonla birlikdə cinayətkar tərəfindən açılan atəş nəticəsində ölmüşdür.

## Film karyerası
Koton yalnız bir filmdə iştirak etmişdir. Bu film 1989-cu ildə çəkilmiş "K-9" filmidir. Filmdə "Cerri Li" (Jerry Lee) rolunda polis it kimi çıxış etmişdir. Koton 1991-ci ildə öldüyünə görə filmin ardı kimi çəkilmiş filmlərdə artıq "Cerri Li" rolunu digər alman itləri ifa edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Ceyms Beluşi itin intellektində uduzub
Male

**Male**() — Maldiv Respublikasının ən böyük şəhəri və paytaxtı. Male və Valingile adalarında yerləşir. Ənəvi olaraq adada kral sarayı yerləşirdi.

## Adın mənşəyi
Ad महालय (Mahaalay) sözündən yaranıb, "böyük" deməkdir. Qədimdə kral sarayı "Mahaalay" adlanırdı, sonradan ad şəhərə keçdi.

## Əhalisi
104 403 nəfərdir. (2006).

## Nəqliyyat
Əsasən taksi növü üstünlük təşkil edir. Şəhərdə Beynəlxalq Male Aeroportu vardır.

## İstinadlar
Mamudzu

**Mamudzu** () — Fransanın kommunası və şəhəri, dəniz ərazisi olan Mayottanın inzibati mərkəzi. 2011-ci ildən dəniz ərazisi olan Mayottanın 1977-ci ildən paytaxtıdır.

## İnzibati bölgüsü
Mamudza adanın ən böyük kommunasıdır, üç dairəyə bölünür. Ona şəhərdən əlavə 6 kənd də daxildir.

## Əhalisi
2007-ci il siyahıyalınmasına görə əhalisi 53 022 nəfərdir.

## İstinadlar
Abo sülh müqaviləsi

**Abo sülh müqaviləsi** — 1743-cü ildə Rusiya imperiyası ilə İsveç arasında bağlanmışdı. Müqavilə Rusiya-İsveç müharibəsində (1741-1743) İsveçin məğlubiyyətini təsdiqlədi. Avqustun 7-də Finlandiyanın Abo şəhərində bağlanmışdı.

## Şərtlər
* Danışıqlarda Rusiya, rus taxtının vəliəhdi Pyotr Fyodoroviçin dayısı Holşteyn şəhzadəsi Adolf Fridrixin İsveç taxtına vəliəhd seçilməsi şərti ilə öz ərazi iddialarını məhdudlaşdıracağına razılıq verdi.
* İsveç tərəfi bu təklifi qəbul etdi.
* Müqavilənin 21-ci maddəsi yərəflər arasında "əbədi sülh və dostluq" müəyyən edir, Rusiya və İsveç düşmən ittifaqlarda yer almayacağı barədə təəhhüd götürürdü.
* 1721-ci il Niştadt müqaviləsinin təsdiqi olaraq Rusiyanın Pribaltikada əraziyə sahib olmasını qəbul etdi.
* Kummene çayı sərhəd müəyyən edildi

## Nəticə
Abo sülh müqaviləsi Rusiyanın Pribaltika və Baltik dənizində vəziyyətini,onun şm.-q sərhədlərinin müdafiəsini daha da möhkəmləndirdi.

## İstinadlar
Böyük Göllər

**Böyük Göllər** () — Şimali Amerikada (ABŞ və Kanadada) göllər qrupu.

## Tərkibi
# Yuxarı göl
# Huron gölü
# Miçiqan gölü
# Eri gölü
# Ontario gölü

## Ətraflı
Müqəddəs Lavrenti çayı hövzəsindədir. Sahəsi 245,2 km²-dır. Tektonik-buzlaq mənşəlidir. Sahilləri (Yuxarı Göl və Huronun şm. sahillərindən başqa) az parçalanmış və yastıdır. Çoxlu adalar var. Böyük göllər təqribən eyni yüksəklikdədir. Eri və Ontario göllərini birləşdirə Niaqara çayı üzərində Niaqara şəlaləsi yerləşir. Böyük gölləri Atlantik okeanla Müqəddəs Lavrenti çayı birləşdirir. Gölləri birləşdirən çaylar üzərində SES-lər tikilib. Balıq ovlanır. Dulut, Miluoki, Çikaqo, Detroyt, Buffalo, Tolido, Klivlend, Toronto, Port-Artur, Fort-Vilyam və s.

## İstinadlar
Yanszı

**Yantszı** (  — **Uzun çay**; çin dilində |揚子江|扬子江|Yángzǐ Jiāng|Yantsızyan) ) — Avrasiyanın ən sulu və uzun çayıdır. Dünya üzrə uzunluğuna görə Nil və Amazon çaylarından sonra 3-cü yeri tutur. Çin ərazisi ilə ilə axır, uzunluğu 5800&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi — 1&nbsp;808&nbsp;500&nbsp;km².

Yantszı çayı Şərqi Çin dənizinə tökülərkən böyük delta yaratmışdır. Böyük məsafədə gəmiçilik üçün yararlıdır, suvarmada geniş istifadə olunur. Çin əhalisinin dörddə bir hissəsi Yantszı çayının hövzəsində yaşayır.

## Coğrafi mövqeyi
Çin Xalq Respublikasının ərazisində Sakit okeana (Şərqi Çin dənizi) tökülən çaylarından biri. Avrasiyada  ən uzun çay. Tibet yaylasının mərkəzi hissəsindən, 5500 metr hündürlüyündən başlanır.

## Qolları
# Yalunszyan
# Yuanszyan
# Minszyan
# Qanszyan
# Szyalinszyan
# Xanşuy
# Syanszyan

## Xarakteriktikası
Üç hissəyə bölünür:

# Yuxarı axın
# Orta axın
# Aşağı axın
Y. dərəsində çoxlu iri göllər var. Çay Musson rejimlidir. Səviyyəsi İyul-Avqust aylarında qalxır. İl ərzində orta hesabla 280-300 mln. ton çöküntü gətirir.Orta illik su sərfi 34 min m³/san-dir.İllik axım 1072&nbsp;km³-dir.Mənsəbindən 2850&nbsp;km-ə qədər gəmiçiliyə yararlıdır.Balıq ovlanır.Y.hövzəsi mühüm kənd təsərrüfatı rayonudur. Əsasən, çəltik, həmçinin pambıq, buğda, batat, çay, çətənə və s. yetişdirilir.

Yantszı çayı üzərində qurulan Yantszı hidroelektrik stansiyası orta hesabla Çinin yarıya qədərini elektrik enerjisi ilə təmin edir. Onun tikintisi 32 milyard dollara başa gəlib.

## Əsas portları
Şanxay,Nankin,Uxan,Çunsin,Çendu və s.

## İstinadlar
 

 
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
Areopaq

**Areopaq** (, hərfi — Aresin təpəsi) — Qədim Afinada hakimiyyət orqanı. Adını iclasların keçirildiyi Afina Akropolu yaxınlığında yerləşən Ares təpəsindən alır. Əfsanəyə görə bu təpədə Poseydonun oğlunun qanını axıtmış tanrı Aresin məhkəməsi keçirilmişdir. Esxil bu təpənin adının Afina mühasirəsi zamanı orada məskən salmış amazonkaların şərəfinə adlandırıldığını irəli sürmüşdür.

Qəbilə-tayfa quruluşu zamanı ağsaqqallar şurası kimi fəaliyyətə başlamışdır. Tərkibi keçmiş arxontların sırasından areopaq tərəfindən seçilmiş ömürlük üzvlərdən ibarət idi. Geniş siyasi, məhkəmə və dini hakimiyyətə malik idi. 9 arxontdan ibarət idi. Əvvəlcə aristokratiyanın sonra isə oliqarxiyanın dayağı idi. Areopaqın əsas funksiyaları qanunlara riayət olunmasına nəzarət etmək və qətllə bağlı cinayət işlərini araşdırmaq idi.

Areopaqın hakimiyyətinin məhdudlaşdırılmasına demokratiyanın inkişafı zamanı başlandı. Efialtın e. ə. 462-ci ildə həyata keçirdiyi islahat nəticəsində Areopaqın əsas siyasi hakimiyyəti və nüfuzu azaldıldı, lakin qanunlara riayət olunmasına nəzarət və bəzi deini və mülki cinayətlər üzrə məhkəmə funksiyası onların səlahiyyətində saxlandı. Qədim Afinanın süqutunadək Areopaq mühüm hakimiyyət və məhkəmə orqanı kimi nüfuzunu qorudu.

Esxilin Evmenidlər faciəsində Areopaqın yaradıcısı kimi Afina göstərilir.

## Həmçinin bax
* Həvari Pavel

## İstinadlar

## Mənbə
* Areopaq
* Areopaq 
* Areopaq
Bethoven (film, 1992)

**Bethoven** () — 1992-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.

## Məzmun
Filmin əvvəlində zoomağazadan Senbernar tipinə mənsub itlərdən biri və digər küçüklərlə birlikdə iki oğru tərəfindən oğurlanılır. Oğrular maşını sürən zaman Serbernar iti qaçmağı bacarır və Corc Nyutona mənsub evinə gizlicə olaraq daxil olur. Ailə onu görən andan onunla çox mülayim rəftar edir, lakin Corc Nyuton bu itdən heç xoşu gəlmir. Ailə ona ad seçmək istəyir. Pianinoda məşhur alman bəstəkarı Lüdviq van Bethovenin Beşinci simfoniyası çalınan zaman ailə qərara gəlir ki, onun adını Bethoven qoysunlar. Bethoven getdikcə böyük itə çevrilir. Şəhərdə yaşayan veterinarlardan birinə xüsusi modelləri sınaqdan keçirmək sifarişi gəlir. Bunun üçün isə böyük it olmalıdır…

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Senyor Senyor böyük və Senyor Senyor kiçik (Kim Possibl)

**Senyor Senyor böyük** və **Senyor Senyor kiçik** - "Kim Possibl" serialının qəddar personajlardan biridirlər.

## Xarakteristika
Senyor Senyor böyük və Senyor Senyor kiçik (Cunior) pulla maraqlanan şəxslərdir. Yaşadıqları yer adadır. Senyor Senyor böyük əvvəllər "Milyonçular klubu"nun üzvü idi. Lakin sonralar klubdan xaric edilmişdir. Senyor Senyor böyük, oğluna qəddarların gizli məlumatlarını öyrədirdi ki, onun layiqli davamçısı olsun. Cunior əzələli bədənə sahib olan, gözəl və nisbətən ağıldankəmdir. Çox vaxtı oğulun yöndəmsizliyi ucbatından atasının və digər qəddar şəxslərin planları pozulur. Senyor Senyorun ən qəti düşməni Kim Possibldır. Lakin oğlu Senyor Senyor Cunior atasından fərqli olaraq Kim Possibla aşiqdir.

## Xarici keçidlər
* Senyor Senyor böyük Kimpossible.wikia.com 
* Senyor Senyor kiçik Kimpossible.wikia.com
Manaqua

**Manaqua** () — Nikaraqua paytaxtı və ən iri şəhəri; eyniadlı departamentin inzibati mərkəzi. Əhalisi 1,817 milyon (2004).

## Coğrafiyası
Ölkənin qərbində, Manaqua gölünün cənub sahilində yerləşir.

## Mənbə
* Map of Managua city 
* Managua photos, attractions, municipalities, hotels, etc.
Bazaryurd

**Bazaryurd** — Baş Qafqaz silsiləsin zirvələrindən biri, Qusar və Qəbələ rayonları sərhədində dağ. Hün. 4126 m.

## Haqqında
Oronim bazar və yurd komponentlərindən düzəlib, "bazarların yurd yeri" deməkdir. Etnotoponimdir. Yamacları dik və bitkisizdir, buzlaqlar var.

## Zirvə yürüşləri üçün marşrutlar

## Həmçinin bax
* Baş Qafqaz silsiləsi
* Azərbaycan təbiəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qardaş

Ata və anası bir olan uşaqların bir-birinə bağlılığı (bir-birinə bağlayan əlaqə).

## Həmçinin bax
*Ata
*Ana

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cortan

**Cortan**, **Cortdan** və ya **Cotdan** — Bir növ süd məhsulu.

## Hazırlanması
Kəndlərdə qatığı motal içinə töküb, onu çalıb kərəsini alarlar. Qatıqın kərəsi alınandan sonra,ayran əldə edilər. Sonra qurut hazırlamak üçün bu ayran torbaya tükülər və suyu alınar və bununla belə cortan ələ gələr ki süzmə qatıq kimi bərkdir və aşlarda istifadə olunar. Cortanları bir qoz ölçüsü qədər düzəldib və qurutsalar qurut yaranar.

Bu məhsul Cənubi Azərbaycanda Marağa, Binab, Əcəbşir və Azərşəhrdə hazırlanar.

## Həmçinin bax
* Qurut
* Süzmə

## İstinadlar
Mariqo

**Mariqo** () — Fransanın Sen-Marten dəniz ərazisinin paytaxtı və ən iri yaşayış məskəni. Əhalisi 5,7 min nəfərdir  (2006).

Yaşayış məskəni XVIII əsrdə bataqlıq yerdə salınıb. Əvvəllər bura balıqçılıq qəsəbəsi olub.

## İstinadlar
Armavir (qədim şəhər)

**Armavir** — Qədim erməni Ayrarat çarlığının paytaxtı və dini mərkəzi.

Xarabalığı Ermənistan Respublikası Oktemberyan rayonunun Armavir kəndi yaxınlığındadır.

Paytaxt Artaşata köçürüldükdən və Araz çayı məcrasını dəyişdikdən sonra Ayrarat şəhəri tənəzzülə uğradı, lakin eramızın V əsrinədək mövcud olub.

## Həmçinin bax
* Ermənistan
* Artabazan

## İstinadlar
Henri Ayrton

**Henri Ayrton** (; ) — İngilis əsgəri, dövlət xadimi və Oliver Kromvelin kürəkəni

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Oliver Kromvel
* İngiltərə burjua inqilabı
* İngiltərə
Maputu

**Maputu** () — Mozambikin paytaxtı və ən iri şəhəri. Ölkənin cənubunda Hind okeanının sahilində yerləşir. Rəsmi surətdə əhalisi  1,8 milyon nəfərdir, reallıqda paytaxt ətrafında qeyri-qanuni tikililərə görə sayın xeyli çox olduğu güman edilir. Şəhərdə sement, mebel, ayaqqabı, keramik qab və kauçuk istehsal edilir.

## İnfrastrukturu
Maputuda Eduardo Mondlae adına Universitet, Pedaqoji İnstitut yerləşir. Şəhərdə Mozambik tarix muzeyi, təbiətşünaslıq muzeyi, hərbi muzey, katolik məbədi  vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Maputo xəritəsi və fotoqrafiyaları 
* Photos and Map of Maputo 
* All about Maputo 
* Article about the 'Arms for Arts' project of the Núcleo de Arte 
* FallingRain Map — elevation = 63m (Red dots are railways)
Sen-Marten

**Sen-Marten** () — Fransanın dəniz ərazisi. 22 fevral 2007-ci ildə yaradılıb, əvvəl Fransanın Qvadelupa dəniz ərazisinə daxil idi.

Valyutası — Avro. Domen — .mf

Sahəsi — 53,2 км², əhalisi 2008-ci ildə — 36 661 nəfər. Paytaxtı — Mariqo (5,7 min nəfər.).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
I Argişti

**I Argişti** () — Urartu çarı (E.ə VIII əsrin I yarısı). Hakimiyyəti illərində Urartu Yaxın Şərqin qüdrətli dövlətinə çevrilmişdi. I Argiştinin 68 kitabəsi məlumdur; Aşşur yazılarında da adı çəkilir.

## Həyatı

Onun dövründə Urartu Yaxın Şərqin ən qüdrətli ölkəsi olmuşdur.
* Erebuni, Argiştixinili qalalarının əsası onun dövründə qoyulub.
* Sevanətrafı (Göyçə gölü ətrafı) ərazilər işğal olundu.

## Həmçinin bax
* Argiştixinili
* Erebuni
* Ermənistan
* Urartu

## İstinadlar
Maseru

**Maseru** — Lesotonun paytaxtı, eyniadlı bölgənin inzibati mərkəzi. Cənubi Afrika Respublikası ilə sərhəddin yaxınlığında, Kaledon çayının sahilində yerləşir. Bu Lesotonun ən iri şəhəridir; 2006-cı il məlumatına görə 227 800 nəfər əhalisi vardır. 1869-cu ildən şəhər Britaniya protektoratının, 1966-cı ilən isə müstəqil Lesoto dövlətinin paytaxtıdır. Sesoto dilindən tərcümədə şəhərin adı "qırmızı qumluq" deməkdir.

## Tarix
220px|right|thumb|Maseru şəhəri
220px|right|thumb|Maseruda şlyapa dükanı
Şəhər 1869-cu ildə I Moşveşve tərəfindən salınıb.

## Coğrafiyası
Şəhəri CAR ilə Kaledon çayı üzərindəki körpü birləşdirir. CAR tərəfindən Lesoto pataxtına ən yaxın şəhər sərhəddən 18 kilometr məsafədə olan Ledibrand şəhəridir. Maseru dəniz səviyyəsndən 1600 metr yüksəkilikdədir, ərazisi 138 km2
 -dir.

## Əhalisi
2006-ci il məlumatına görə əhalisi 227 800 nəfərdir, ölkə əhalisinin 10 %, şəhər əhalisinin isə yarısını təşkil edir. Müstəqillik elan edilən 1966-cı ildə onunəhalisi 28 000 min nəfər idisə, 1986-cö ilə o əhali 110 minə qalxdı.

## Nəqliyyat
Maserudan 18 kilometr cənub qərbdə , Mazendo qəsəbəsinin yanında I Moşveşve adına Beynəlxalq Aeroport yerləşir.

## İqtisadiyyat
Maseru ölkənin əsas iqtisadi və mədəni mərkəzidir. Yeyinti , emal, aqrar sahə və yüngül ənaye müəssisələri vardır.

## İstinadlar
Qhi

**Qhi** və ya **gi** (, ) — Hindistan yarımqitəsində yaradılmış və ümumiyyətlə Cənubi Asiya (Hindistan, Banqladeş, Nepal, Pakistan mətbəxi) mətbəx və rituallarında istifadə edilən aydınlaşdırılmış kərə yağın bir sinfi.

Bu yağın ingiliscə adı "*ghee*"dir və bu, sanskrit dilindən (**, "səpilmiş") alınıb.

## Dini istifadə
Ənənəvi qhi inək südündən hazırlanır (Sanskrit: गोघृत go-ghṛta) və Vedik və müasir Hindu libasyon və yağlama mərasimlərində müqəddəs rolu var. Həmçinin qhi üçün bir himn var.

## İstinadlar
Monte dey Paski di Siena

**Monte dey Paski di Siena** (tam adı: **Banca Monte dei Paschi di Siena S.p. A.**) — dünyanın ən qədim banklarından biri. Əsası 1472-ci ildə İtaliyada qoyulmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Ratt

**Ratt** — 1983-cü ildə Robb Crosby (gitara) və Stephen Pearcy (vokal) tərəfindən qurulmuş və daha sonra gitarist Warren DeMartini, bas gitarist Juan Croucier və vurma alət ifaçısı Bobby Blotzer'in də iştirakı ilə tam heyət olaraq qrupla eyni adı daşıyan ilk albomlarını çıxarmışdılar. 1984-cü ildə çıxardıqları "Out of the Cellar" albomu ticari olaraq böyük müvəffəqiyyət qazanmış və *Billboard* siyahısında 7-ci sıraya qədər yüksəlmişdir. 1985-ci ildə çıxan "Invasion of Your Privacy", 1986-cı ildə çıxan "Dancing Undercover" və 1988-ci ildəki "Reach for the Sky" eyni müvəffəqiyyəti davam etdirmiş və Ratt-i konsertlərdə headliner səviyyəsinə çıxarmışdır. Ancaq 1990-cı il tarixli "Detonator", əvvəlki albomlar kimi müvəffəqiyyət əldə etməmiş və sonunda qrup 1992-ci ildə dağılmışdır.

Qrup 1997-ci ildə Crosby'siz olaraq təkrar bir araya gəldi və "Collage" və 1999-cu ildə də ikinci "Ratt" albomlarını çıxardı amma çox yaxşı bir müvəffəqiyyət əldə edə bilmədi.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* 1983 — *Ratt (EP)*
* 1984 — *Out of the Cellar*
* 1985 — *Invasion of Your Privacy*
* 1986 — *Dancing Undercover*
* 1988 — *Reach for the Sky*
* 1990 — *Detonator*
* 1987 — *Collage (yığma albom)*
* 1999 — *Ratt*
* 2010 — *Infestation*
Kərə yağı

[right|thumb|250px|Kərə yağı və [Kərə yağı bıçağı]]

**Kərə yağı** — Təzə və ya qıcqırdılmış ayran və ya süd qaymağının çalxalamaqla əldə olunan süd məhsulu.

## Şəkillər

Şəkil:Hand-made butter.jpg|
Şəkil:Meersalzbutter IMGP1995 wp.jpg|
Şəkil:Butterdose.jpg|
Şəkil:Butter melt with sugar.jpg|



## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Sarı yağ
*Yağ
Martuni rayonu (Azərbaycan)

**Xocavənd (Martuni) rayonu** — Azərbaycanın keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin tərkibində olan rayonlardan biri olub. 26 noyabr 1991-ci ildə Xocavənd rayonu adlandırılmış və ləğv edilmiş Hadrut rayonunun ərazisi rayonunun tərkibinə qatılmışdır.

## İstinadlar
Hadrut rayonu

**Hadrut rayonu** — Keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti tərkibinə daxil olan Azərbaycan rayonlarından biri olub. 

## Sözün mənası
"Hadrut" kürd dilində "had" - sahil, "du" - iki "rut" - çay sözlərindən düzələrək "İki çay sahili" mənasını verir.  Həmin ifadənin farsca variantı "Hadi dü rud" şəklindədir.

## Tarixi
08.08.1930-cu il tarixində Şuşa və Cəbrayıl qəzalarının hissələrindən Azərbaycan SSR-in Dizak rayonu yaradılıb. 

1933-cü ildən Azərbaycan SSR-in Dizak rayonunda "Koltntesakan" adlı rayon qəzeti nəşr olunmağa bağlayıb. 

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 17.09.1939-cu il tarixli Qərarı ilə Dizak rayonunun adı dəyişdirilərək "Hadrut rayonu" adlandırılıb. 

Hadrut rayonunda 1986-cı il üçün 11 məktəbəqədər və 28 ümumi təhsil məktəbi, orta-ixtisas məktəbi (texnikum), 1 musiqi məktəbi, 11 mədəniyyət evi, 22 klub, 41 kitabxana, 33 film qurğusu, 6 xəstəxana fəaliyyət göstərirdi. 

1962-ci ildən Hadrutda radio verilişlərinin yerli redaksiyası fəaliyyət göstərirdi. 

Qarabağ münaqişəsinin başlaması ilə Hadrut rayonunda millətlərarası atışmalar baş verdi. 1991-ci ilin yazında Ermənistan SSR-in təşəbbüsü ilə rayonun 14 kəndinin əhalisi Ermənistana köçürüldü.

"**Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında"** Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli 279-XII nömrəli Qanunun 3-cü və 4-cü hissələri ilə qərara alınmışdır: "*3.  Əsgəran və Hadrut rayonları ləğv edilsin. 4...* *Hadrut rayonunun ərazisi isə Xocavənd rayonunun tərkibinə verilsin*".

Birinci Qarabağ Müharibəsi zamanı keçmiş Hadrut rayonunun ərazisi Ermənistan ordusunun nəzarətinə keçib və qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası tərəfindən 1992-2023-cü illər ərzində bu ərazilər "Hadrut rayonu" kimi idarə olunub. Həmin dövr əraizndə Hadrutda hər hansı tikinti-quruculuq işləri aparılmayıb, yalnız Azərbaycan əsilli ermənistan generalı Kamo Ağacanyan Hadrutda villa tiktirib.

İkinci Qarabağ Müharibəsi nəticəsində qeyd olunan ərazilər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə qaytarılıb.

## İstinadlar
Əsgəran rayonu

**Əsgəran rayonu** — Keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti tərkibinə daxil olan Azərbaycan rayonlarından biri. 

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 15.05.1978-ci il tarixli Fərmanına ilə Stepanakert (Xankəndi) şəhəri, Kərkicahan kəndi daxil olmaqla "respublika tabeli şəhər" statusu aldığı nəzərə alınaraq, mərkəzi Əsgəran qəsəbəsi olmaqla keçmiş Stepanakert rayonunun digər yaşayış məntəqələrinin ərazisində *Əsgəran rayonu* təşkil edilib. 

1990-cı ildə Qərbi Azərbaycandan (Ermənistan ərazisindən) qovulan Azərbaycanlıların, habelə SSRİ-nin digər ərzilərindən Azərbaycana pənah gətirmiş ağıska türklərinin Əsgəran rayonunun Xocalı qəsəbəsində yerləşdirilməsi ilə Azərbaycan SSR KPMK ikinci katibi Viktor Polyaniçkonun təşəbbüsü ilə "Xocalı qəsəbəsi", adı dəyişdirilərək, "Xocalı şəhəri" adlandırılmışdır. Bununla da Əsgəran rayonunun mərkəzinin dəyişdirilməsi üçün hüquqi və iqtisadi əsaslar yaradılmışdır.

**"Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında"** Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli 279-XII nömrəli Qanununun 3-cü və 4-cü hissələri ilə qərara alınıb: "*3.  Əsgəran və Hadrut rayonları ləğv edilsin. 4.    Xocalı şəhəri mərkəz olmaqla Xocalı rayonu yaradılsın, ləğv edilmiş Əsgəran rayonunun ərazisi Xocalı rayonunun tərkibinə, Hadrut rayonunun ərazisi isə Xocavənd rayonunun tərkibinə verilsin*".

Keçmiş Əsgəran rayonunun əraziləri 1992-1993-cü illərdə rus-erməni birləşmələri tərəfindən işğal olunduqdan sonra, 2023-cü ilə qədər qondarma rejim tərəfindən bu torpaqlar "Əsgəran rayonu" adı altında idarə olunub. Həmin 1992-2023-cü illər ərzində "Əsgəran rayonu" ərazisində az sayda binalar (əsasən kilsələr) tikilib və Azərbaycan ərazilərindən çıxarılan dövlət arxivləri, əsasən bu ərazidə saxlanılıb.

## İstinadlar
Tabule

**Tabule** ( *tabūlah*; həmçinin **tabouleh** və ya **tab(b)ouli**) — Levant salatıdır. Ənənəvi olaraq yarma, pomidor, incə doğranmış cəfəri, nanə, soğan və sarımsaq ilə hazırlanır və zeytun yağı, limon suyu və duz ilə dadlandırılır.

## İstinadlar
Bicapur sultanlığı

**Bicapur sultanlığı** — 1490–1686-cı illərdə cənubi Hindistanın Dekan regionunun qərbində Bicapurda mövcud olmuş Bayandur müsəlman dövləti.

## Ümumi məlumat
Hindistanda Dekan yaylasının qərb hissəsində mövcud olmuş dövlət (1489–1686). Banisi Adil şah Yusifdir. Bəhməni sultanlığının parçalanması zamanı Bicapur müstəqilliyini elan etmişdi (1489). Adil şah Bicapur da qala tikdirmiş və şəhəri dövlətin paytaxtına çevirmişdi. Onun oğlu İsmayıl Adilşah Qoa limanını işğal edən Portuqaliyaya qarşı mübarizə aparmış (1510), Rayçur vadisi uğrunda Vicana yaqara qarşı baş verən döyüşdə (1521) geri çəkilməyə məcbur olmuş, Bərid şahlar, Nizamşahlar və İmad şahların müttəfiq ordusu ilə vuruşaraq onları məğlubiyyətə uğratmışdır (1525). O, 1514-cü ildə Səfəvi hökmdarı şah I İsmayıl tərəfindən Bidara göndərilən və burada həbs olunan elçinin azadlığa buraxılmasına vasitəçilik etmişdir. 1535-ci ildə hakimiyyətə gələn I İbrahimin türksoylu dövlət xadimlərini hindlilərlə əvəz etməsi ordunun zəifləməsinə və xarici basqınların artmasına gətirib çıxarmışdı. I Əli Adilşah Bicapuru istehkamlarla möhkəmləndirmiş, əhalinin rifah səviyyəsini yüksəltməyə çalışmışdır. Onun hakimiyyəti illərində Bicapur sultanlığı ilə bölgədəki müsəlman dövlətlərinin ittifaqı qurulmuş, Vicanayaqar dövlətinə son qoyulmuşdur (1564). II İbrahim Adilşahın (1579–1626) hakimiyyət illəri Bicapur sultanlığının ən qüdrətli dövrü olmuşdur. O, Böyük Moğollarla dostluq munasibətləri yaratmış, Bəridşahlar dövlətinə son qoymuşdur (1612). II Əli Adilşahın hakimiyyəti illərində Marath dövlətinin və Böyük Moğollar imperiyası qoşunlarının hücumlarına məruz qalan Bicapur sultanlığı tənəzzülə uğradı (bax həmçinin Adilşahlar). Bicapur sultanlığını I Aləmgir istila etmişdir. Bicapur şəhərinın memarlığı 15,17-ci əsrlər islam memarlığının parlaq nümunəsidir: istehkamlarla möhkəmləndirilmiş, 5 darvazası olan qala (16-cı əsr); iç qalada məscid (14-cü əsr), saray (təqribən 1646, sonralar yenidən tikilmişdir); Asari-Şərif (divanxana, 16-cı əsrin sonu — 17-ci əsrin 1-ci rübü; divar rəsmlərinin fraqmentləri); nəhəng günbəzi (diametri 44 m), 7 yaruslu bürcləri olan Məhəmməd Adilşahın məqbərəsi (Gül Günbəz, 1656–1660); Cümə məscidi (təqribən 1570–1686) və s.

## Ölkə
Bicapur sultanlığı 1490–1686-cı ilərdə Hindistanda (Bicapur) mövcud olmuşdur. Sultanqlı adilşahlar sülaləsi tərəfindən idarə edilmişdir.

## Banisi
Sultanlığın banisi Bəhməni sultanlığının görkəmli sərkərdələrindən olan Yusif Adilxan idi. O, 1489-cu ildə yeni müstəqil sultanlıq yaratdığını elan etdi. Bicapur sultanlığını 1686-cı ildə Aləmgir işğal etdi.

## Şahları
* Yusif Adil şah (1490–1510)
* İsmayıl şah (1510–1534)
* Mallu şah (1534)
* I İbrahim Adil şah (1534–1558)
* I Əli Adil şah (1558–1580)
* II İbrahim Adil şah (1580–1626)
* İsgəndər Adil şah (?-1686)

## Mənbə
* ASE, c I, s. 120
* Nəcəfli T. H. Azərbaycan Səfəvi dövlətinin Hindistanın türk-müsəlman sultanlıqları ilə əlaqələri. Bakı, 2020.

## Xarici keçidlər
* Adilşahi Krallığı (1510–1686) Dr (Xanım) Jyotsna Kamat tərəfindən

## Həmçinin bax
* Bəhməni sultanlığı
* Hindistan
* Bicapur
Linux nüvəsi

**Linux nüvəsi**- Linux əməliyyat sistemləri ailəsinin istifadə etdiyi əməliyyat sistemi nüvəsidir. Linux nüvəsi azad proqram təminatının ən məşhur və geniş yayılmış nümunələrindədir. 
Linux nüvəsi GNU General Public License ikinci versiyası (GPLv2) əsasında istifadəyə buraxılır.
Linux nüvəsinin ilk versiyası Finlandiyalı kompüter elmləri tələbəsi Linus Torvalds tərəfindən 1991-ci ildə yaradılmışdır. Tezliklə digər azad proqram təminatı proqramçılarının marağını özünə cəlb etmişdir. Hal-hazırda bütün dünyadan minlərlə proqramçı linux nüvəsinin inkişaf etdirilməsində fəaliyyət göstərirlər. Linux nüvəsi C və assembler dillərində yazılıb.

Linuxun nüvəsi FAT və FAT32 də daxil olmaqla bir çox fayl sistemlərini dəstəkləyir. Linuxun öz fayl sistemləri (ext2 və ext3) disk yaddaşından optimal istifadə üçün hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
* www.kernel.org
Tomat pastası

**Tomat pastası** — Pomidordan hazırlanan, ayrıca istifadə olunan və ya xörəyə əlavə edilən qida məhsulu.

## Hazırlanması

Nəmlik azaltmaq üçün pomidorlar bir neçə saat bişirilir, toxum və dərilərinin aradan qaldırılması üçün onlar sözülür və bir qalın və zəngin konsentrat ələ gəlmək üçün yenidən bişirilirlər.

## Xarici keçidlər
Gəraş

**Gəraş**- İranın Fars ostanının şəhərlərindən və Gəraş şəhristanın mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 27,574 nəfər və 6,261 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Mata Utu

**Mata-Utu** — Uollis və Futuna adasının inzibati mərkəzi. Uollis adaları qrupunun Uvea adasında yerləşir. Regionun ən böyük portu, aeroport da var. Əhalisi (2008, siyahıyaalma).

## İstinadlar
Nukualofa

**Nukualofa** (*tonqa dilində — Nuku’alofa*) — Tonqa dövlətinin paytaxtı. Əhalisi 2022-ci ilin siyahıya almasına görə 27 600 nəfərdir. Tonqatapu adasında yerləşir. Şəhərdə dəniz limanı və aeroport vardır.

## Coğrafi şəraiti
Nukualofa Tonqa arxipelağının ən böyük Tonqatapu adasında yerləşir. İqlimi tropik və okean iqlimidir. Havanın hərarəti il boyu +20 — +26 dərəcə arası dəyişir. Ən isti və rütubətli hava dekabr-aprel aylarında olur. Təbii yaşıllıq tropik meşələr, kolluq və palmalardır.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Mbabane

**Мbabane** — Esvatiniin paytaxtı, Xoxo dairəsinin inzibati mərkəzi. Əhalisi — 95 min nəfərdir (2007). Mozambikin  Maputu portu ilə avtomobil və dəmiryol xətti vardır. Şəhərdə yeyinti, tikiş və metal emalı müəssisələri fəaliyyət göstəriri. Mbabane yaxınlığında asbest mədənləri vardır.  XVII əsrin sonu — XVIII əsrin əvvəllərində qala kimi qurulub. Şəhərdə Esvatini fond birjası vardır.
Hindistan yarımqitəsi

**Hindistan yarımqitəsi** — Asiyanın cənuba doğru regionu,əsasən Hindistan lövhəsində yerləşir və cənub istiqamətində Hind okeanı daxildir.

## Tərifi

Siyasi elm professoru Tatu Vanhanenə görə,"Cənubi Asiyanın yeddi ölkəsi Hindistan yarımqitəsi ətrafında coğrafi kompakt regionu təşkil edir"; antropoloq John R. Lukacsa görə isə, "Hindistan yarımqitəsi Cənubi Asiyanın əsas quru kütləsini tutur." Chris Brewsterə görə, Hindistan, Pakistan, Banqladeş, Şri-Lanka, Nepal və Butan , Hindistan yarımqitəsin təşkil edirlər; Əfqanıstan və Maldiv daxil olmaqla daha çox yayqın olaraq Cənubi Asiya adlanır.

### Adlandırılması

"Hindistan yarımqitəsi" və "Cənubi Asiya" terminləri birbirlərinin yerinə istifadə edilir.

## İstinadlar
Bəm

**Bəm** — İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Bəm şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 73,823 nəfər və 19,572 ailədən ibarət idi.

Parfiya dövründə (b.e.ə.247- b.e. 224) salındığı təxmin edilən və Sasanilər imperatorluğu dövründə önəmli bir mərkəz olan şəhərə X əsrdə gələn ərəb səyyah İbn-i Həval, Surət-ul Ərz adlı kitabında , şəhərin qalasından və əl işləməli geyimlərin gözəlliyindən danışır. Bu şəhərin əl toxumalı geyimləri o qədər məşhur olub ki hədda onu Mərkəzi Asiya və Misirdən də alarmışlar.Farsların qurduğu bu şəhər Səfəvi xanədanlığı zamanında yüksək inkişaf dövrü yaşadı. Bəm səhralıqda olmağına baxmayaraq bu gün olduğu kimi qədim zamanlarda da ənkinçilik mərkəzi olmuşdu. Tarixən güclü bir qalaya sahib olması isə onun hərbi bir mərkəz rolunda da iştirak etməsini şərtləndirmişdi .

Bəm qalasının tikililərindən bu günə qədər qalan hissələri əsas etibarı ilə 12-ci əsrdə tikilmiş və 6&nbsp;km2 sahəyə malikdir. Kərpicdən tikilmiş qala 13000 insanın yaşaya biləcəyi bir qaladır. Burada 1850-ci ilə qədər yaşayış olmuşdur.

2000 illik bir tarixə malik olan Bəm qalası dünyanın ən böyük kərpicdən tikilmiş kompleksi hesab olunur. Qalanın Sasanilər dönəmində (224-651) qurulduğu təxmin edilir. Qalanın günümüzə qədər qalan bir qismi 12-ci əsrə digər qismi isə Səfəvi dövrünə aiddir. Bu qalıntılar arasında bəzi bölümləri sağlam qalmış və ya sonradan restavrasiya edilmiş karvansara, mədrəsə, məscid, sinaqoq, hamam, əlliyə yaxın dükanın olduğu örtülü bazar və bir çox ev var.

Səfəvi dövründə şəhəri 36 müdafiə qülləsi əhatə edirdi. Əhalinin 70%-i yəni təxminən 9-13 min nəfəri qalanın içində yaşayırdı. Bəm şəhəri zərdüşt, xristiyan, yəhudi və müsəlmanların yaşadığı çoxmədəniyyətli bir yer idi. Bəm erkən Sasanilər dövründə, zərdüşti ziyarətçilərin önəmli müqəddəs məkanlarından idi. Eyni zamanda o, İpək yolu üzərində yerləşdiyi üçün böyük ticarət və alış-veriş mərkəzi idi.

Əhalisi XIX əsrə qədər şəhəri tərk etsə də 1932-ci ilə qədər burada hərbi qərargah mövcud olmuşdu. Bəm qalası 1993 ildə UNESCO tərəfindən Dünya Mirasları siyahısına daxil edilib və qorunma altındadı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Ərqebəm qalası
Veyverli Pleysli sehrbazlar (teleserial, 2007)

{{Serial
|Ad             = *Veyverli Pleys sehrbazları*
|Orijinal ad    = Wizards of Waverly Place
|Şəkil          = Logo de Los Hechiceros de Waverly Place.png
|Miqyas         = 300px
|İzah           = 
|Şəkil2         = 
|Miqyas2        = 
|İzah2          = 
|Əsər müəllifi  = Tod J. Qrinuald
|Ssenarist      = 
|Rejissor       = 
|Operator       = 
|Prodüser       = Tod J. QrinualdPiter Marriti
|Rəssam         = 
|Bəstəkar       = 
|Səs operatoru  = 
|Səs rejissoru  = 
|Montaj         = 
|Rollarda       = Selena QomezDeyvid HenriCeyk Ti OstinDeyvid DeluzMariya Kanals BarreraCennifer Ston
|Səsləndirənlər = 
|Janr           = KomediyaFentezi
|İlk baxış      = ,2007 
|Digər adı      = 
|Dil            = İngilis dili
|Ölkə           = ABŞ
|İstehsalçı     =
* It's a Laugh Productions
* Disney Channel Original Productions 
|Növü           = 
|Rəng           = 
|Vaxt           = 25 dəqiqə
|İl             = 2008-2011
|Sezonlari      = 4
|Seriyalari     = 106
|Əvvəlki        = 
|Serialın davamı=  [The Wizards Return :Alex vs Alex
|Vebsayt        = http://tv.disney.go.com/disneychannel/wizardsofwaverlyplace/index.html
|Çəkiliş yeri   = 
|Texniki məlumat= 
|Allmovie-no    = 
|IMDB-no        = 
|Soundtrack="Everything Is Not What It Seems" səsləndirən Selena Qomez|Telekanal=Disney Channel|Səs=Dolby Digital 5.1}}

**Veyverli Pleysin sehrbazları** () serialda Castin Russo, Aleks və Meks adındakı 3 cadugər haqqındadır. Bu bacı və qardaşlar sehrlərini istifadə etməyi öyrənmək məcburiyyətindədir. Bir gün bir yarışma edəcəklər və ən güclü olan qazandıqda gücləri onda qalacaq, digərləri güclərini itirəcəklər. Serialın finalında Cadugərlik yarışması keçirilir və ailə cadugəri Aleks Russo seçilir. Bunu da bildirək ki, serialın "Dude Looks Like Shakira " hissəsində məşhur müğənni Şakira çəkilmişdir. Bundan başqa serial bitdikdən sonra davam filmi olaraq "The Wizards Return :Alex vs Alex" filmi lentə alınmışdır. Ancaq bu filmdə Devid Henri rol almamışdır.
Cupar

**Cupar**— İranın Kirman ostanının Kirman şəhristanının Mahan bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,830 nəfər və 1,054 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Baft

**Baft**— İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Baft şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 35,008 nəfər və 8,265 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Pariz

**Pariz** və ya **Bariz**— İranın Kirman ostanının Sircan şəhristanının Pariz bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,527 nəfər və 1,231 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Cibal Bariz elindən ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiəmüsəlmandırlar.

## İstinadlar
Lobamba

**Lobamba** () — Esvatininin tarixi paytaxtı, parlament və kral iqamətgahının yerləşdiyi məskən. Əhalisi 5 800 nəfərdir.

Lobamba Esvatininin qərbində, paytaxt Mbabanedən 16 kilometr məsafədə yerləşir.

## Memarlıq abidələri
* Kral Embo Royalın iqamətgahı
* Kral sarayı
* Milli muzey
* Parlament binası
* Kral II Sobxuzanın memorialı
* Etnoloji kənd-muzey
* Мantenqa şəlaləsi
Bezancan

**Bezancan**— İranın Kirman ostanının Baft şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,417 nəfər və 1,112 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
İPhone 4S

**iPhone 4S** — Apple şirkətinin istehsalı olan smartfon. Daxili yaddaşı 16GB, 32GB və 64 GB-dır. Screen Texnologiyasına malikdir. Ekranla idarə bu telefonda tam sərbəst formada təchiz olunmuşdur. Ekranda görüntu Retina texnologiyası sayəsində təmiz və safdır. Apple-ın virtual assistenti "Siri" ilk dəfə iPhone 4S ilə təqdim edilib.

## Xarici keçidlər
Qor Vidal

**Yucin Loter Qor Vidal**(3 oktyabr 1925 - 31 iyul 2012)- Amerikalı  yazıçı, ssenarist, romançı, oçerkist, jurnalist, dramaturq və siyasi aktivist.O, esselər, romanlar, ekran pyesləri və Broadway pyesləri üçün tanınmış idi.Vidal görkəmli bir siyasi soyundan gəlirdi; babası senator Tomas Qor idi,və  daha sonra Jaklin Kennedi ilə (evlilik yolu ilə) qohum oldu.

## Bioqrafiyası
Vidal,Yucin Luis Vidal adıyla,Yucin Luter Vidal (1895-1969) və Nina Qorun (1903-1978) yalnız uşağı
olaraq Vest Poynt, Nyu-Yorkda anadan olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Qor Vidalın rəsmi vebsaytı
Bəhreman

**Bəhreman**— İranın Kirman ostanının Rəfsəncan şəhristanının Nuq bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,405 nəfər və 1,109 ailədən ibarət idi.

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Əkbər Haşemi Rəfsəncani

## İstinadlar
Ənduhcərd

**Ənduhcərd** — İranın Kirman ostanının Kirman şəhristanının Şəhdad bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,853 nəfər və 703 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
SQL

**SQL** (**S**tructured **Q**uery **L**anguage; ) – əlaqəli verilənlər bazasının idarə sistemlərini idarə etmək üçün istifadə olunan sorğu dilidir. SQL programlaşdırma dili olmamasına baxmayaraq bir çoxları tərəfindən proqramlaşdırma dili olaraq bilinir.

## Tarixi
SQL 70-ci illərdə IBM tərəfindən yaradılmışdır.  İlk versiyası **SEQUEL** (Structured English Query Language) adlanırdı (İngilis sintaksisə malik SEQUELden əvvəl riyazi sintaksisə malik SQUARE  dili var idi.). SEQUEL adı sonradan SQL adı ilə əvəz olundu, çünki  "SEQUEL" Böyük Britaniyada hava şirkətinin əmtəə nişanı idi.

## Sorğular
Verilənləri **cədvəldən** almaq üçün SQL-də sorğulardan istifadə olunur. Sorğular **SELECT** əmri ilə başlanır. Sorğularda hansı tip veriləni almaq istədiyini göstərmək olur. Verilənin hansı cədvəldən alındığını **FROM** əmri ilə göstərilir. Cədvəldən  bütün verilənləri almaq üçün ulduzdan (*****) istifadə olunur. Məsələn:

SELECT * FROM cedvel

Digər idarə edici açar sözlər:

*WHERE
*GROUP BY
*HAVING
*ORDER BY
*JOIN

## Həmçinin Bax
*MySQL
*Microsoft SQL Server
*VB
*Microsoft Access
*Oracle
*SQL inyeksiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*MS SQL serverin rəsmi vebsaytı
*Mysql rəsmi vebsaytı
Bərdsir

**Bərdsir** və ya **Məşiz**— İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Bərdsir şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 31,801 nəfər və 7,391 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Ciruft

**Ciruft**— İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Ciruft şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 95,031 nəfər və  19,926 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* jiroft info Ciruft barədə məlumat

## Həmçinin bax
*Ciruft mədəniyyəti
Ciruft mədəniyyəti

thumb|right|200px|İranda Ciruftun yeri

**Ciruft mədəniyyəti** — Erkən Tunc dövrünə (e.ə. III minillik) aid arxeoloji mədəniyyəti. İndiki İranın Sistan və Bəlucistan və Kirman ostanlarında yerləşir.

## Qazıntılar
Bu mədəniyyət haqqındakı məlumat, xüsusilə Xəlil çayı hövzəsindəki Ciruft yaxınlığındakı Konar Sandal başda olmaqla Sistan və Bəlucistan, Kerman bölgələrində son zamanlarda kəşf edilən bir sıra ərazilərdə aparılan çox millətli arxeoloji qazıntılara dayanmaqdadır. Bu sahədə ən azı 12 ədəd yer qazılmışdır, ən qədiminin 7 min yaşında olduğu düşünülür. Digər mühüm yerlər Şehr-i Suhta (Yanıq şəhər), Bambur təpə, Espidej, Şahdad, İblis və Yahya təpədir.

Bu mədəniyyətdə qazıntılara Cənubi Azərbaycanlı Yusif Məcidzadə rəhbərlik etmişdir. Onun bildirdiklərinə görə bu mədəniyyət Hind vadisi mədəniyyəti ilə Elam mədəniyyətinin arasında mövcud olmuşdur. Onun versiyasına görə, Ciruft mədəniyyəti itmiş Aratta krallığının qalığıdır. Lakin bir çox arxeoloqlara görə bu versiya  əsassızdır. Daniel. T. Potts, Piotr Steinkeller kimi arxeoloqlar isə Konar Sandal kimi abidələrə əsaslanaraq bu mədəniyyətin Elam mədəniyyətinin bir hissəsi olaraq qəbul edilməsinni daha düzgün olacağını bildirirlər.

## Şəkillər

Şəkil:Two horned elam.jpg|Ciruftda tapılmış klorit vaza
Şəkil:Jiroft tabriz museum 1.JPG|Təbrizin Azərbaycan muzeyində saxlanılan,Ciruft regionunda tapılmış AD üçüncü minillik tarixli daş çəkilər


## Ədəbiyyətı
* *Jiroft, Fabuleuse Decouverte en Iran*, Dossiers Archeologica 287, October 2003.
* Yousef Mazidzadeh, *Jiroft earliest oriental civilization* (2004).
* O. White Muscarella, *Jiroft and «Jiroft-Aratta»: A Review Article of Yousef Madjidzadeh, Jiroft: The Earliest Oriental Civilization*, Bulletin of the Asia Institute 15 (2005) 173—198.
* Andrew Lawler, *Ancient Writing or Modern Fakery?*, Science 3 August 2007: Vol. 317. no. 5838, pp.&nbsp;588-589.
* Andrew Lawler, *Iranian Dig Opens Window on New Civilization*, Science 21 May 2004: Vol. 304. no. 5674, pp.&nbsp;1096-1097.
* M.R. Maheri *The Early Civilizations Of Kerman* (تمدّن های نخستین کرمان), Markaze Kerman Shenasaee (2000), 1st edition, ISBN 964-6487-21-1

## Xarici keçidlər
* Ciruft və “Ciruft-Aratta”  Yousif Məcidzadənin yığma məqaləsi
* Ciruft sivilizasiyası 
*Ciruft nə idi?
Nqerulmud

**Nqerulmud** — 7 oktyabr 2006-cı ildən Palaunun paytaxtı. Melekeok yaşayış məntəqəsindən 2 kilometr şimal-qərbdə, əvvəlki paytaxt Korordan 20 kilometr şimal-şərqdə  kənarda yerləşir.

## İstinadlar
Qapı telefonu

right|thumb|200px|Qapı telefonu

**Qapı telefonu** - daxili şəbəkədən istifadə edən telefon xətti. Xətt telefon şəbəkəsi ilə bağlı deyil. Çox vaxt səsucaldan ilə təchiz olunur və eyni binanın daxilində qısa məsafələrdə rabitəni təmin edir.

## Qapı telefonu
Elektron qurğu danışma qurğusuna zəng blok siqnalı verən qurğudur. Bir-abunəçi və çox-abunəçi qurğularına bölünür. Elektromexanika həm də elektron tip kimi avtomatik bağlayan qurğularla (AZANI) təchiz edilmiş ola bilər. Əlaqənin ötürülməsinin üsulu üzrə: məftil və ya radiosiqnaldır.

Qapı telefonlarının ən mürəkkəbləri vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin olunması və onların əmlakının qorunması üçün çoxmənzilli evlərin bloklarına qurulur. Müasir çoxmənzilli domofonlar aşağıdakı qurğularla və funksiyalarla təchiz edilmişdir:

# Audio və video - mənzildə danışma qurğusuyla blokda zəng əlaqəsi.
# Daxili İşlər Nazirliyinin və ya FHN-ın pultuna nəticəylə mühafizə və yanğın söndürən siqnalizasiyalarının sistemlərinin qoyulması.
# 112 Xidməti ilə danışma qurğusundan təcili çağırış.
# FHN-ın və Yaşayış Kommunal Xidmətlərinin cinayət məcəlləsinin xidmətlərindən səs məlumat vermə zəng panel vasitəsilə və həm də danışma qurğuları vasitəsilə.
# Zəng blokunda video görüntü sistemi vasitəsilə şəxslərin üzlərinin tanınması sistemiylə monitorinqin aparılması.

## İstinadlar
Radiator

**Radiator** — İki mühit arasında istilik mübadiləsinə imkan verən cihazdır. Qızdırıcı radiator  1855-1857-ci illər arasında Sankt-Peterburqda yaşayan, Prussiyada anadan olmuş etnik prussiya-alman mənşəli rus iş adamı Frans San Qalli tərəfindən icad edilmişdir.

## İstinadlar
Marağa (dəqiqləşdirmə)

**[[Marağa]]** — İranda şəhər. Həmçinin bu mənaları ifadə edə bilər:

* *Marağa* — Azərbaycanın Ağdərə rayonunun Şıxarx qəsəbəsinin ərazisində keçmişdə mövcud olmuş kənd.
* *Yeni Marağa* və ya *Nor-Marağa* — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Qızıl Kəngərli kəndinin işğal vaxtı separatçılar tərəfindən işlənilən adı. 
* Marağa (Misir) — Misirdə şəhər.
* Marağa (Dağıstan)
* Marağa (Savə) — Savə şəhristanında kənd.
* Marağa sabunu
* Marağa sancağı
* Marağa livası
* Marağa rəsədxanası

## Həmçinin bax
* Mağara
İberiya çarlığı

**İberiya** (, , ) — Şərqi Gürcüstanda antik və Bizans tarixçiləri tərəfindən adı çəkilən qədim dövlət. Əsası bir knyazlıq olaraq Makedoniyalı İsgəndərin generalı Azoy (აზონი) tərəfindən qoyulmuşdu.  Bir dövlət kimi varlığına 580-ci ildə son qoyulmuşdur.

E.ə. IV - III əsrlərin dönəmində İberiya güclü dövlət idi. İberiyanın ən əhəmiyyətli şəhəri Msxeta idi. E.ə. 65-ci ildə Roma legionları Pompeyin sərkərdəliyi ilə İberiyaya soxuldular, lakin burada möhkəmlənə bilmədilər. E.ə. II əsrdə İberiya çar Farasmanın dövründə xeyli gücləndi. 337-ci ildə xristianlıq İberiyanın rəsmi dini elan olundu. Eranın əvvəllərində bu çarlıq çiçəklənmə dövrünü yaşayırdı. Bu dövrdə Roma ilə müttəfiqlik əlaqələrinin qurulması onun mövqelərini xeyli möhkəmləndirmişdir. IV əsrin sonlarında Sasanilər dövləti tərəfindən işğal olunan İberiyanın üzərinə ağır xərac qoyuldu. V əsrdə İberiyada hökmdar Vaxtanq I Qorqasalın başçılığı ilə Sasanilərə qarşı üsyan başlandı. Üsyanın yatırılmasından sonra Sasanilər İberiyada çar hakimiyyətini ləğv etdilər və onu özlərinin əyalətlərinə çevirdilər
Moroni

**Moroni** (, ) — Komor adalarının paytaxtı, Nqazica muxtar adasının inzibati mərkəzi, ölkənin ən iri şəhəri.

## Adın etimologiyası
Hesab edilir ki, şəhərin adı malaqasi dilidə olan *moron* — "sahil" sözündən yaranıb ya da Kartala vulkanına işarə olaraq "odun ürəyi" deməkdir. Digər versiyaya görə ad *Oundroni* sözündən yaranıb "rifah" deməkdir.

## İqtisadiyyatı
Şəhərdə dəniz portu və şahzadə Səid İbrahim adına beynəlxalq aeroport vardır. Moronidə kənd təsərrüfatı və emal müəssisələri vardır.

## Tarixi
1886–25 iyul 1912-ci ildə Moroni Bambao sultanlığının paytaxtı olub. 1962–6 iyul 1975-ci ildə Fransa nın dəniz ərazisi Komor adalarının paytaxtı olub.

6 iyul 1975-ci ildən Moroni müstəqil Komor adalarının paytaxtıdır.

## Mənbə
* ''Морони'' — Энциклопедия "Вокруг света".
Marağa (Misir)

**Marağa** və ya **Əl-Marağa**- Yuxarı Misirin Sövhac mühafəzəsində şəhər. Nil çayının qərb sahilində yerləşir.

## İstinadlar
Malayca Vikipediya

**Malayca Vikipediya** (Wikipedia Bahasa Melayu, qısaca:ms, cavi əlifbası: ويکيڤيديا بهاس ملايو) - vikipediyanın malayca bölməsidir.

## Tarix
İlk dəfə bu dildə vikipediya İmran Vilyam Sit tərəfindən əsası qoyulmuşdur (Imran William Smith). 26 oktyabr 2002-ci ildə isə malayca bölmə administrator Bayon Bibber tərəfindən hazırlanmışdır. 20 fevral 2003-cü ildə malayca bölməsindən qeydiyyatdan keçmiş istifadəçi Sharuzzaman ilk məqalələr və düzəliş etməyə başlayır.
 
## Qalereya


Main 11 Mac 04.PNG|Əsas səhifə(11 mart, 2004)
Main 30 Jun 04.PNG|Əsas səhifə (30 iyun, 2004)
Main 26 Nov 04.PNG|Əsas səhifə (26 noyabr, 2004)
Main 4 Sept 06.PNG|Əsas səhifə (4 sentyabr, 2006)
Main 1 Apr 09.PNG|Əsas səhifə (1 aprel, 2009)
LamanUtama_13Jul2010.png|Əsas səhifə (13 iyul, 2010)

 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mobile version of Malay Wikipedia
* History of Malay Wikipedia
Zəngəran

**Zəngəran** — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun Hamarkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Malayalamca Vikipediya

**Malayalamca Vikipediya** () vikipediyanın Malayalamca bölməsidir.

## Tarix
İlk dəfə bu dildə vikipediya Vinod Menon (Vinod Menon M.P.) tərəfindən əsası qoyulmuşdur (Imran William Smith). 21 dekabr 2002-ci ildə isə malayalamca bölmə hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 2 İyun, 2009
Maskat

**Maskat** (, ) — Omanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Maskat quberniyasının (mintaki) inzibati mərkəzi.  2010-cu il  məlumatına görə əhalisi 650 min nəfərdir.

## Coğrafiyası
Oman körfəzində yerləşir. Günəşli bölgə adlanan şəhərətrafı yaşayış məntəqələri ilə birlikdə ərazisi 1500&nbsp;км².

## İqtisadiyyatı
1970-ci il modernləşdirilməsindən sonra şəhər infrastrukturu sürətlə inkişaf edir.

Şəhər üç yerə bölünür : Qərbi Maskat, Mərkəzi Maskat və Şərqi Maskat.

## Mənbə
* Əhalisi
1900 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması

1900 Yay Olimpiya Oyunları — 1900-cü ildə Fransanın paytaxtı Parisdə keçirilmişdir.
 Ev sahibi (Fransa)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Paris 1900–1900 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması
Naypyida

**Naypyida** (; MLCTS: *ne.prany. dau mrui.*)&nbsp;— Myanmanın 6 noyabr 2006-cı ildən yeni paytaxtı. Pinmana şəhərindən qərbə 17 kilometr məsafədə olan Çepyi kəndinin yerində salınıb. Keçmiş paytaxt Yanqondan 320 kilometr şimalda yerləşir.

Şəhərin adı tərcümədə "Kral ölkəsi" deməkdir. Əhalisi 2009-cu il məlumatına əsasən 925 000 nəfərdir.

## Mənbə

* Burma begins move to new capital, BBC News Online, 6 November 2005
* Burma’s confusing capital move, BBC News Online, 8 November 2005
* Burma’s rulers take the road to Mandalay  The Independent, 8 November 2005
* Burma’s new capital name 
* Burma’s new capital stages parade BBC News Online, 27 March 2006
* Off limit’s: Asia’s secret capital  Citylife, Trisila Company Limited, Chiang Mai, June 2006
* Burma’s confusion over capital BBC News Online, 17 June 2006
* Фотоотчет о посещении Нейпьидо 2010

## İstinadlar
Çətrud

**Çətrud** — İranın Kirman ostanının Kirman şəhristanının Çətrud bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,660 nəfər və 1,378 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Xatınabad

**Xatınabad** — İranın Kirman ostanının Şəhr Babək şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,883 nəfər və 900 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Rabor

**Rabor** — İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Rabor şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 12,386 nəfər və 2,734 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
1896 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması

1896 Yay Olimpiya Oyunları - 1896-cı ildə Yunanıstanın paytaxtı Afinada keçirilmişdir.

 Ev sahibi (Yunanıstan)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Afina 1896 — 1896 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması
1908 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması

1908 Yay Olimpiya Oyunları - 1908-ci ildə Böyük Britaniyanın paytaxtı Londonda keçirilmişdir.

 Ev sahibi (Böyük Britaniya)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* London 1908 — 1908 Yay Olimpiya Oyunları medal sıralanması