open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avqustovskaya puşa

**Avqustovskaya puşa** () — Polşanın şimal-şərqində, Belarusun qərbində yerləşən təbii iynəyarpaqlı meşə. Meşə demək olar ki, insan tərəfindən heç dəyişdirilməyib. Polşa ərazisində meşə Avqustov şəhəri yaxınlığında, Belarus ərazisində isə Qrodno vilayətinə aiddir. Meşə Neman və Visla çayları hövzələri arasında yerləşir.

Meşədə ən geniş yayılmış ağaclar - əsrlik küknar və şam ağacları. Meşə ərazsində çoxlu göllər var. Qum dyunları üstünlük təşkil edir.

## Tarixi
Ərazinin əvvəlki adları Qrodno puşası, Perstunskaya puşa olmuş. Puşa ərazisi bir vaxtlar Qrodnodan Baltik dənizinə qədər uzanmış.

Böyük Litva Knyazlığı dövründə meşə knyazın şəxsi mülkü hesab olunurdu. O istənilən vaxtı meşə ərazisini hədiyyə verə bilər və orda məskunlaşmağa, fəaliyyət göstərməyə icazə verə bilərdi.

Meşə istiqamətində slavyanların məskunlaşması genişlənirdi. Artıq XVI əsrin əvvəllərində rusinlər puşa ətrafında məskunlaşmağa başladılar. Onların sərhədləri prusiya sərhədlərinə kimi gedib çatırdı. Ancaq rusinlər bu ərazidə daima məskunlaşa bilmədilər. XVII-XVIII əsrlərdə baş vermiş müharibələr nəticəsində onlar bu ərazidən uzaqlaşdılar.

Daha sonra ərazi Perstunski puşası adlandırıldı. Buna səbəb Qrodno ərazisində olan meşə ərazisi qırılaraq məhf edilməsi idi.. Perstun bölgənin inzibati mərkəzi idi.

## Ümumi məlumat
Puşanın Belarusa aid olan hissəsində Belarusun ən böyük iynəyarpaqlı meşə zonası yerləşir. Meşə ərazisində unikal təbiət kompleksi formalaşmış: 22 növ məməli, 121 növ quş, 17 növ sürünən və suda-quruda yaşayan, 103 növ mamırkimilər, 13 növ şimbyələr, 371 növ bitki. 27 növ bitki və heyvan Belarusun Qırmızı Kitabına daxil edilmiş.

## Xarici keçidlər

* Природа Мазур 

## İstinadlar
Qərbi Polesye

**Qərbi Polesye** (, , ) — Belarus, Ukrayna və Polşa ərazisinə aid olan etno-tarixi region.

## Ərazisi
Regionun qərb hissəsi Polşa (Lyublinskoe Polesye) ərazisinə aiddir. Şimal hissəsi Belarusun Beresteyski-Pinskoe Polesye bölgəsinə, cənub hissəsi isə Ukraynaya (Volınskoe Polesye) aiddir.

Geoloji baxımdan ərazinin düzənlik hissəsi kembriyə qədər dövrdə formalaşmış. Bu ərazidən şimalda daş kömür dövrünün çöküntüləri üstünlük təşkil edir. Mezozoyun və kaynazoyun süxurları azlıq təşkil edir.

Ərazi daha çox bataqlaşmış və bataqlıq-meşəliklərdən ibarətdir. Meşələrində şam ağacları üstünlük təşkil edir. 1990-cı ildə bölgədə Polesye Milli Parkı yaradılmış. Milli Parkda Avropa ərazisi üçün nadir olan bataqlıq tısbağası qorunur.

## Tarixi
Qərbi Polesye mədəni icması qədim dövrlərdən formalaşmış. Y. Kuxarenko, İ. Rusanova və İ. Biruliya və O. İov kimi arxeoloqlar ərazidə mövcud olan kurqanlara əsasən bu nəticəyə gəlmişlər ki, regionun köklü əhalisi volınlar olmuşdur.. Qərbi Polesye əhalisi ehtimal olunur ki, dulibsko ittifaqına aid idi. Bunu bir çox qadın bəzək əşyalarına əsasən söyləmək mümkündür.

## Əhalisi
Regionun köklü əhalisi qərbi polesye dialektində danışır (polesye dili). Əhalinin çox provaslavdır. Ancaq protestanlıqda geniş yayılmışdır. Əhalinin sıxlığı çox deyil. Əsasən Brest, Byla-Podlyaska, Kobrin, Kovel, Pinsk şəhərələrində əhalinin sayı 50 mindən yuxarıdır.

## Daxili suları
Regionun şərq hissəsi Dnepr çayı hövzəsinə aiddir. Qərb hissəsi isə Visla hövzəsinə aiddir. Regionun ən böyük çayları: Pripyat, Qərbi Buq, Stır, Qorın, Yaseldadır. Qərbi Polesye ərazisində unikal Svityaz gölü yerləşir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Якімовіч Ю. А. Драўлянае дойлідства Беларускага Палесся XVII—XIX ст. Мн., 1978.
* Цітоў В. С. Народная спадчына: Матэрыяльная культура ў лакальна-тыпалагічнай разнастайнасці. Мн., 1994.
* Цітоў В. С. Этнаграфічная спадчына. Беларусь: краіна і людзі. 2 выд. Мн., 2001.
Robert Törsk

**Robert Törsk** (; ) — Kanadalı mühəndis və fizik. Keçmişdə Kanada Kosmosda Agentliyində kosmonavt olmuşdur. Ən uzun kosmosa uçuş (187 gün 20 saat) və ən çox vaxt kosmosda qalmaq üzrə (204 gün 18 saat) Kanada rekordlarına sahibdir. 2013-cü ildə Kanada ordeni zabiti  və 2012-ci ildə Britaniyanın Kolumbiya ordeni adına layiq görülmüşdür.
## Həyatı
Törsk Nyu-Uestminsterdəndir və həyat yoldaşı olan Brenda Biasutti isə Montreal şəhərindəndir. Üç övladı var: Lisan Biasutti Törsk, Elyot Biasutti Törsk və EydEn Biasutti Törsk. O, ailəsi ilə hokkey, skvoş oynaraq, piano çalaraq zaman keçirir.

O, Ontarionun Professional Mühəndislərinin, Kanada Ailə Həkimləri Kollecinin, Kanada Aeronavtika və Kosmos İnstitutunun, Aerokosmik Tədqiqatlar Assosiasiyasının və Ontario Həkim və Cərrahiyyə Kollecinin üzvüdür. O, Beynəlxalq Kosmos Universitetinin Kanada fondunun direktorudur.

## İstinadlar
Krab adası

**Krab** () — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. Düzgün olmayan, ümumilikdə götürdükdə isə dairəvi formalı, diametri 300 m olan, ümumi silueti yengəcə bənzəyən ada. Öz adınıda buradan almışdır. Nisbətən iri olan Urup adasının cənub-qərb sahilində, Şukin körfəzinin çıxacağında, Kama mənsəbinin qarşı tərəfində yerləşir. Uarxipelaq, rif və qayalar uzanır. İki ada arasında olan boğaz uzanan qayalar sayəsində çəkilmə zamanı 1,5 kmdən 0,4 km-ə qədər azalır. Arxipelaqı adətən duman bürüyür. Bu səbəbdən naviqasiya üçün böyük təhlükə törədir.

## Tarixi
1945-ci ildən SSRİ-nin tərkibinə daxil olur. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

## Fauna
Yayı rütubətli sərin, qışı isə mülayim soyuq keçir. 2006-cı il ekpedisiyasına görə adada Steyner suililərinə aid yataq mövcuddur. Bununla yanaşı Rasşua adasının cənub və qərb, Simuşir adasının isə daşlı sahillərində bu növə aid yataqlara rastlamaq mümkündür.

## İstinadlar
Ptiçi (Tunayça gölü)

**Ptiçi** — Saxalin adasının cənubunda, Tunayça gölünün mərkəzində yerləşən kiçik ada. İnzibati baxımından Korsakov şəhər dairəsinə daxildir.

adada yaşayış yoxdur. Bununla belə tez-tez turist, balıqçı və ovçular tərəfindən ziyarət edilir.

## Mənbə
* Южно-сахалинские школьники побывали на острове Птичий 
## İstinadlar
Çun Un-Hi

**Çun Un-Hi** (d. 1 may 1977) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Çun Un-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 22:20 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Sidney Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Cənubi Koreya 2000 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Natalya Borisenko

**Natalya Borisenko** (d. 3 noyabr 1975) — Ukraynanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Natalya Borisenko Ukrayna yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Fransa yığmasını 18:22 hesabı ilə məğlub edən Ukrayna yığması, Afina Olimpiadasını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.

## Həmçinin bax
* Ukrayna 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Yasamal MFK

**Xızı Futzal (keçmiş adı Yasamal fk Minifutbol Klubu)** - Azərbaycanda futzal klubudur.

## Tarixi
Klub 2014-cu ildə Bakı şəhərində təsis edilib.

## Uğurları

* 2016-2017-ci il mövsümündə 4-cü
* 2017-2018-ci il mövsümündə 6-cı yeri tutub.

* 2018-2019-cu il mövsümündə 5-ci yeri tutub.

## Heyəti

10 **Mahammad Osmanov**
|Azerbaycan
|hücumçu
|10.02.1992

## Bombardirlər
Morteza Cahandost bu mövsüm 17 qol vuraraq liqada 15-ci yerdə qərarlaşdı.

## İstinadlar
Oqoy adası

**Oqoy adası** ( — «susuz») — Baykal gölü, Kiçik dəniz boğazında yerləşən ən böyük ada.

ada uzunsov formaya malikdir. Uzunluğu 2,9&nbsp;km, eni 0,6&nbsp;km təşkil edir. Adada yaşayış yoxdur. Olxon adasında yerləşən Şara-Şulun burnu ilə Baykal gölünün qərb sahili arasında yerləşir.

## Təbiəti
Adanın bitki örtüyü olduqca kasaddır. Ərazisi əsasən otlar və alçaqboylu kolar örtür. Adanın nisbətən mərkəsi hissəində şam ağacları yayılmışdır. Heyvanlar aləmi — Sünbülqıran, ilan. Ərazisində Torağaylar və gümüşü qağayı yuva qurur.


Ogoy island in winter.jpg|Oqoy adasındakı Əjdaha burnu
Ogoy North 1600x1200.JPG|Adanın şimalı
Ogoy South 1600x1200.jpg|Adanın cənubu
Ogoy Landscape 1600x1200.JPG|Oqoy adasının lanşaftı


## Görməli yerləri və turizm
2005-ci ildə Moskva buddizm mərkəzinin rəhbərliyi altında adanın ən hündür nöqtəsində dakini Traoma Qaqmoya həsr edilmiş Stupa inşa edilmişdir.

Stupanın tikintisi ilə adaya turizm axını sürətlənir. yayda adaya katerlərlə, qışda isə buz üstü magistralla gəlmək olar.

Bitkilərin fiziologiya və biokimiya Sibir İnstitutunun nümayəndələrinin sözlərinə görə adaya turizm axının sürətlənməsi adanın bitki və heyvanlar aləminə böyük zərər verə bilər.



Ogoy Stupa 1 1600x1200.JPG
Ogoy Stupa 2 1600x1200.JPG



## İstinadlar

## Mənbə
* Sirlərlə dolu Olxon — Oqoy adası
İngriş

**İngiriş** və ya **engrish** ( *Ingurisshu),* – başda yapon dili olmaqla ingilis dilinin başqa dillər tərəfindən qrammatik uyğunluqları gözləmədən istifadəsini bildirən termin.

## Mənbə

## Xarici keçidlər
* Engrish.com Yaponiya, Çin və başqa yerlərdə Engrish nümunələri
* fahruz.org (2003–2007) Collection of Engrish and equivalents in French, German and Italian (archived on Wayback Machine March 3, 2016)
* Böyük Engrish foto kolleksiyası
* Tərəf Tərəfi Online vasitəsi
Yunost adası

**Yunost adası** — çay yatağında yerləşən ada. İrkutsk şəhərinin mərkəzində, Anqara çayının yatağında yerləşir. Adada elə də böyük olmayan meşə massivi yerləşir. Çəşhur istirahət məskənidir. Sahillə körpü vastəsi ilə birləşir. Sahəsi 0,107&nbsp;km²-dir.

## Tarixi
Adada turizm zonası 1960-cı illərdə təşkil olunmuşdur. Burada piyada yolları, çimərliklər meydana gəlir. Ağac və kollar əkilir. Burada uşaq meydançası, yay düşərgəsi, xilasetmə stansiyası və idman meydançası inşa edilir.

2011-ci ildə adanın yenidən qurulması layihəsi işlənilir. Ərazisi üç zonaya bölünür: mədəni-əyləncəli, idman-sağlamlıq və ticarət.

## Yunost adası küçəsi
Küçə İrkutskın Sağsahil dairəsində, eyni adlı adada yerləşir. Уqaqarin bulvarı və Kojova küçəsinin birləşməsindən başlayır və ada ərazisində bitir. Uzunluğu 1,3&nbsp;km-dir.
* № 2 — İrkutsk qəza-xilasetmə mərkəzi.
* № 3 — Şərqi-Sibir uşaq dəmiryolu xətti, kompleks binası.
## İstinadlar
Qaranohur

**Qaranohur** — Azərbaycanın İsmayıllı rayonu ərazisində yerləşən yüksək dağ gölü. İsmayıllı şəhərindən 8&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1520 m yüksəklikdə yerləşir. Böyük Qafqaz dağlarından axan Qaranohur çayının hövzəsinə daxildir.

1966-cı ildə Lahıca İsmayıllıdan asfalt yol çəkilənə qədər Qaranohur gölü əsas dayanacaq rolu oynayırdı. İsmayıllı rayon turizm informasiya mərkəzinin rəhbəri S. Süleymanovun sözlərinə görə Qaranohur gölü rayonun gələcək turizm mərkəzlərindən biri ola bilər.

## Xüsusiyyətləri

Gölün minerallaşması yüksəkdir. 1000 mq/l-i keçmir. Bu gölün suyu kənd təsərrüfatı üçün əlverişli deyildir. Yayda suyunun temperaturu 15°С-dən təşkil edir. 1959—1960-cı illərdə H. İ. Zamanov və R. B. Tarverdiyev göldə hidroloji işlər aparmış və həmçinin gölün sutkalıq temperaturunu ölçmüşlər. Nəticədə günlük amplitud 27,7° - 18,0°С arasında dəyişdiyi müəyyən edilmişdir.

Sahildən aralandıqca Qaranor gölünün ortasında şəffaflıq maksimuma çatır. Göl ehtimalən Mezozoy dövrünün sonu, Kaynozoy erasının əvvəlində baş vermiş konvergensiya prosesləri nəticəsində yaranmış tektonik proseslərin nəticəsində yaranıb. Gölə gedən cığır yollar 2006-cı ildə qurulmuşdur.

## Etimologiyası
Azərbaycan dilində işlənən *qara* — «rəng» və *nohur* — «göl», «su tutarı», «bataqlıq» sözlərinin birləşməsindən meydana gəlmişdir. Gölün yüksək minerallaşmasına görə onun suyundan kənd təsərrüfatında istifadə etmək mümkün olmadığından ətraf ərazidə yaşayan insanlar ona "Qara" adını vermişdilər.

## İstinadlar
Kun krateri

**Kun krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Cənub qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını alman kimya və biokimyaçısı olan Riçard Kunun şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

## Kraterin təsviri
Kun kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Vixert* krateridir və ondan qərbdə yerləşir. *Laveran* krateri bu kraterdən şimal-qərbdə, *Koxer* krateri şərqdə və *Sverdrup* krateri isə cənubda yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 16,6&nbsp;km, dərinliyi isə 2,7&nbsp;km-dir.

Kun kraterinin cənub-şərqində kiçik çıxıntı var və krater dairəvi formadadır. Kraterin səthinin şərq hissəsi kəskin və aydın şəkildə seçilən kiçik bir kraterin səthi ilə əhatə olunmuşdur. Ərazinin ətrafındakı şaftın hündürlüyü 730 m-dir. Cənub qütbünə yaxınlığına görə kraterin dib hissəsi praktiki olaraq daima kölgədədir.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* LAC-144 area – Map of southern lunar pole
Myon Bo-Hi

**Myon Bo-Hi** (d. 29 yanvar 1979) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Myon Bo-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 38:36 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Afina Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

## Həmçinin bax
* Cənubi Koreya 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Erik ten Haq

**Erik ten Haq** () — ən son İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən "Mançester Yunayted"in baş məşqçisi olmuş holland futbol məşqçisi və keçmiş oyunçu. O, "Mançester Yunayted"dəki vəzifəsindən 2024-cü ilin oktyabrında ardıcıl uğursuz nəticələr səbəbi ilə uzaqlaşdırılıb.

26 may 2025-ci ildə Erik Ten Haqın "Bayer"ə baş məşqçi təyinatı rəsmiləşib

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahmudçala

**Mahmudçala** — Muğan düzünün cənub şərqində bataqlıq göl. Son illər suyunun quruması nəticəsində Mahmudçala su-bataqlıq sisteminin sahəsi olduqca kiçilmişdir.

## Tarixi
1896-cı ildə Araz çayı daşıb Muğan düzünü basarkən Ağçala, Mahmudçala və Cavadçala gölləri yaranır. Hazırda Mahmudçala gölü bataqlığa çevrilmiş və öz növbəsində iki hissədən — Mahmudçala və Ağçala göllərindən ibarətdir. Əvvəllər göl Araz çayı daşan zaman dolurdu. İndi isə göl Muğanın suvarma kanallarınınn və Bolqarçayın artıq suları ilə qidalanır. 1965-ci ildə Bolqarçay üzərində su anbarının inşası ilə gölün sahəsi kifayət qədər azalır (praktiki olaraq Ağçala gölünün böyük hissəsi). Bundan sonra göllər sistemi əsasən kanallar vastəsi ilə qidalanır. Bundan sonra əsasən yay mövsümündə gölün sahəsi olduqca kiçilir. Bolqarçay üzərində olan su anbarı 15 il istifadədən sonra lillə dolur və çay suyu yenidən gölə axmağa başlayır. Gölün dibi əsasən lil təbəqəsindən ibarətdir. Ərazisinin böyük hissəsini su-bataqlıq bitkiləri örtür.

## Xüsusiyyətləri
Göl dəniz səviyyəsindən 22 metr aşağıda yerləşir. Ümumi sahəsi 8000 ha-dır. Mahmudçala su-bataqlıq sisteminin ümumi sahəsi isə 23000 ha təşkil edir (Ağçala gölü ilə birlikdə.). Göl ətrafının iqlimi quru subtropikdir. Yayı quru, olduqca isti, qışı isə mülayim keçir. Yayda ətraf ərazilərdə temperatur 29+35 °С, qışda isə +3+6,5 ° С təşkil edir. Yağıntılar əsasən yaz və payız aylarında düşür. Suyunun duzluğu 16–18 q/l təşkil deyir. Temperaturu isə yayda 22–29°С, qışda isə 4–7,5 °С olur.

## Faunası
Göldə yayılmış su-bataqlıq quşları: kiçik maygülü, kiçik qarabatdaq, böyük qarabatdaq, boz vağ, iri ağ vağ, kiçik ağ vağ, fısıldayan qu quşu, ala ördək, yaşılbaş ördək, fitçalan ördək, enlidimdik cürə, boz ördək, fitçi-marek, bizquyruq ördək, dalğıc, qırmızıbaş qaraördək, bataqlıq belibağlısı, berqut, şahin, adi qaşqaldaq, sultan toyuğu, qamış quşu, çibiş bibikinə, adi tənbəlcüllüt, ilbizcüllüt, qara ilbizcüllüt, adi caydaqcüllüt, göl qağayısı, gümüşü qağayı və s.

## İstinadlar
Boş krateri

**Boş krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını alman kimya və biokimyaçısı olan Nobel mükafatı laureatı Karl Boşun (1874–1940) şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

## Kraterin təsviri

Boş kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Uypl* krateridir və ondan şimalda yerləşir. *Rojdestvenski* krateri bu kraterdən şərqdə, *Plaskett* krateri cənub-şərqdə, *Hevesi* və *Haskin* krateri cənubda, *Usay* krateri isə cənub-qərbdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 19,6 km, dərinliyi isə 1,7 km-dir.

Krater qonşu kraterlərin təsiri altında təhrif edilmiş və nizamsız forma almışdır. Ərazinin ətrafındakı şaftın hündürlüyü 750 m-dir.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Цифровой фотографический атлас Луны
* Описание кратера на сайте The Moon-Wiki
Lavleys krateri

**Lavleys krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını aerokosmik tibb sahəsində mütəxəssis olan amerikan həkim Uilyam Lavleysin şərəfinə almışdır və 1970-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir. Kraterin yaranması *Postimbriyan* dövrünə təsadüf edir.

## Kraterin təsviri

Lavleys kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Rojdestvenski* krateridir və ondan şimal-qərbdə yerləşir. *Lenard* və *Ermit* kraterləri bu kraterdən şimalda, *Xaber* krateri şimal-şərqdə və *Frelik* krateri isə cənubda yerləşir. Krater şərqdə *Silvester* krater zənciri ilə əhatə olunmuşdur. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 57,1&nbsp;km, dərinliyi isə 2,4&nbsp;km-dir.

Lavleys krateri dairəviyə yaxın formaya malikdir, orta hissəsi parçalanmışdır. Kraterin səthinin şimal-şərq hissəsi aydın şəkildə seçilən kiçik bir kraterin səthi ilə düzləşdirilmişdir. Şaftın daxili yamacında teras kimi bir strukturun qalıqları var. Onun şimal hissəsinin perimetri qalan hissələrə nisbətən daha azdır. Ərazinin ətrafındakı şaftın hündürlüyü 1160 m-dir. Kraterin həcmi təxminən 2400&nbsp;km³-dir. Yastı kraterin dibi güman olunur ki, lava ilə hamarlanmışdır. Mərkəzi isə nisbətən cənuba doğru meyil etmişdir.

## Peyk kraterləri

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* LAC-1 area - Map of northern lunar pole
Puanso krateri

**Puanso krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını fransız riyaziyyatçısı və mexaniki olan Lui Puansonun şərəfinə almışdır və 1970-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir. Kraterin yaranması *Prenektarian* dövrünə təsadüf edir.

## Kraterin təsviri

Puanso kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Plaskett* krateridir və ondan şimal-qərbdə yerləşir. *Haskin* krateri bu kraterdən şimal-şərqdə, *Heymans* krateri cənubda və *Tissen* krateri isə cənub-qərbdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 65,1&nbsp;km, dərinliyi isə 2,75&nbsp;km-dir.

Puanso krateri dairəviyə yaxın formaya malikdir, əhəmiyyətli dərəcədə parçalanmışdır. Şimal-cənub oxu boyunca çıxıntısı var. Kraterin səthinin şərq hissəsi aydın şəkildə seçilən kiçik bir kraterin səthi ilə düzləşdirilmişdir. Geniş və hamar sahə kiçik kraterlərlə və dərin şırımlarla kəsilmişdir. Ərazinin ətrafındakı şaftın hündürlüyü 1270 m-dir. Kraterin həcmi təxminən 4100&nbsp;km³-dir. Kraterin dibində bir çox kiçik kraterlər yerləşir. Kraterin qərb hissəsində kəskin nəzərə çarpan kasaşəkilli krater yerləşmişdir.

## Peyk kraterləri

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* LAC-1 area - Map of northern lunar pole
Usay krateri

**Usay krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını argentinalı fizioloq olan Bernardo Usayın (1887—1971) şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

## Kraterin təsviri
Usay kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Boş* krateridir və ondan şimal-şərqdə yerləşir. Krater *Nansen* kraterinin şimal hissəsini əhatə edir. *Tsay Lun* krateri bu kraterdən cənub-şərqdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 31,4&nbsp;km, dərinliyi isə 1,9&nbsp;km-dir.

Usay krateri çoxbucaqlı formadadır və əhəmiyyətli dərəcədə dağılmışdır. Kraterin səthinin cənub-şərq hissəsi aydın şəkildə seçilən kiçik kraterlərin səthi ilə hamarlanmışdır. Bəzi kraterlər isə hamar sahəni kəsir. Şimal qütbünə yaxınlığına görə kraterin dib hissəsi praktiki olaraq daima kölgədədir.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* LAC-1 area - Map of northern lunar pole
Haber krateri

**Haber krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını alman kimya və biokimyaçısı olan Fris Haberin şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

## Kraterin təsviri
300px|thumb|right|''Lunar Reconnaissance Orbiter'' zondunun çəkdiyi fotoşəkil
Boş kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Lavleys* krateridir və ondan cənub-qərbdə yerləşir. *Lenard* krateri bu kraterdən şimal-qərbdə, *Ermit* şimalda və *Silvester* krateri isə cənub-şərqdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 56,8 km, dərinliyi isə 2,4 km-dir.

Krater çoxbucaqlı formadadır və praktiki olaraq tamamilə parçalanmışdır. Kraterin hamar sahəsi bir çox kiçik və orta kraterlərlə kəsilmişdir. Ətraf əraziyə görə bu kraterlər çox çətin nəzərə çarpırlar. Kraterin dibini kəsən strukturlar isə tamamilə görünmür.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Цифровой фотографический атлас Луны
* Описание кратера на сайте The Moon-Wiki
An Yun-Hva

**An Yun-Hva** (d. 20 fevral 1981) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
An Yun-Hva Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Macarıstan yığmasını 28:33 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.

## Həmçinin bax
* Cənubi Koreya 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Fibiger krateri

**Fibiger krateri** () — Ayın görünməyən tərəfindəki *Şimal qütbü sahəsində* yerləşən zərbə krateri. Krater öz adını danimarkalı mikrobioloq olan Yohannes Qrib Fibigerin şərəfinə almışdır və 22 yanvar 2009-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq edilmişdir.

## Kraterin təsviri

Fibiger kraterinə ən yaxın yerləşən krater *Berd* krateridir və onun şimal-şərq hissəsini örtür. Kiçik kasaşəkilli *Erlanger* krateri isə şimal-qərbdə yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları , dərinliyi 21,1&nbsp;km, dərinliyi isə 1,7&nbsp;km-dir.

Krater dairəviyə oxşar formadadır və şimal-şərq hissəsində kiçik çökəklik var. Şimal qütbünə yaxınlığına görə kraterin dib hissəsi praktiki olaraq daima kölgədədir.

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Цифровой фотографический атлас Луны
* Описание кратера на сайте The Moon-Wiki
Yon Yu-Ra

**Yon Yu-Ra** (d. 6 fevral 1992) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Yon Yu-Ra Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.

Daha sonra Yon Yu-Ra Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Cənubi Koreya 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Li Mi-Yon

* Li Mi-Yon (həndbolçu, 1969) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu; XXV Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısı.
* Li Mi-Yon (həndbolçu, 1991) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

## Həmçinin bax
* Li (ad)
* Mi-Yon (soyad)
Mart Nutt

**Mart Nutt** () — estoniyalı siyasətçi və tarixçi.

## Təhsili
Mart Nutt 1980-ci ildə Tallin Nomme gimnaziyasını bitirdikdən sonra Tartu universitetinə daxil olub. 1985-ci ildə universiteti tarix etnoqrafiya üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirib. 1988-ci ildə doktorluq dərəcəsi alıb. 16 dekabr 2011-ci ildə Tallin Politexnik Universitetində " Eston parlamentinin hakimiyyəti, beynəlxalq münasibətlərin formalalaşdırılması və reallaşdırılması" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

## Fəaliyyəti
1988-ci ildən 1991-ci ilə qədər Estoniya açıq səma altında muzeyinin elmi rəhbəri olub. 1991-ci ildən 1992-ci ilə qədər o Estoniya Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2003-cü ildən 2004-cü ilə qədər Yaan Tonisson İnstitutunda elmi rəhbər olub. 2011-ci ildə İnsan Hüquqları İnstitutunun idarə heyətinin üzvü olmuşdur.

### Siyasi fəaliyyəti
1989-cu ildə azad gənclər təşkilatı olan "Res Publica"-nın üzvü kimi Respublikaçı Milli Koalisiyanın yaranmasında təşəbbüs göstərənlərdən biri kimi tanınmışdır. 1990-cı ildə o, Pro Patria və Res Publica müttəfiq partiyasına üzv olur. 1992-ci ildən Riygikoqu üzvü 1993-cü ildən 1999-cu ilə qədər isə Tallin şəhər şurasının üzvü olur. O, Pro Patria və Res Publica müttəfiq partiyasının idarə heyətinin, Yaan Tonisson İnstitutunun, Miqrasiya fondunun və Estoniya Müdafiə Liqasının üzvüdür.

### Sosial fəaliyyəti
O, 2007-ci ildən BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Komitəsinin, 1998-ci ildən isə Avropa Rasizm və Dözümsüzlüklə Mübarizə Komissiyasının üzvü olmuşdur. Estoniya Rəssamlıq Akademiyasının kuratoru və eston ordusunun ehtiyatda olan leytenantı olub.

## Mükafatları
* V dərəcəli Dövlət Gerbi Ordeni — 2001-ci il.
* II dərəcəli Dövlət Gerbi Ordeni — 2018-ci il.

## Kitabları
* "Estonian History VI. War for independence".
* "Present Estonia and political system".

## İstinadlar
Nefelinli siyenit

**Nefelinli siyenit** — tam kristallik leykokrat qələvi süxur. Tərkibi: qələvi çöl şpatı (65–70%), nefelin (20%), bəzən feldşpatoid və rəngli minerallar-biotit, qələvi piroksen və amfibol (10–15%). Quruluşu orta- bəzən iri dənəli olub qranit quruluşuna yaxındır. Nefelinli siyenit iki yarım qrupa bölünür: 1) aqpaitli nefelinli siyenit (aqpaitlik əmsalı >1) və 2) miaskitli nefelinli siyenit (aqpaitlik əmsalı <1). Aqpaitli süxurlar miaskitlilərə nisbətən nadir elementlərlə daha zəngindir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Mirzə Məhəmməd Zamanbəyli

**Mirzə Məhəmməd Hacı Fərzəli oğlu Zamanbəyli** () — maarifçi, xeyriyyəçi, AXC Maarif Şurasının üzvlərindən biri.

## Həyatı
Mirzə Məhəmməd Zamanbəyli 1 avqust 1860-cı il tarixdə *(Azərbaycan Dövlət Arxivinin kameral siyahısına əsasən)* Naxçıvanda Şahbuz kənddə məşhur sərkərdə, Rus-İran müharibələrinin iştirakçısı Zaman-Xan Kəngərlinin oğlu Hacı Fərzəli Sultan Kəngərlinin ailəsində anadan olub. H.Fərzəlibəy naxçıvanlıların xeyriyyəçisi və maarifçisi kimi də tanınıb. Yoxsul və kimsəsiz uşaqların təhsil almasına qayğı göstərir. Daha sonra təhsilini davam etdirmək üçün Qori Müəllimlər Seminariyasına gedir. Görkəmli maarifçi və pedaqoq K.D.Uşinskinin layihəsi əsasında 1876-cı ildən fəaliyyətə başlayan seminariyanın seminaristi və ilk məzunlarından biri olan M. M. Zamanbəyli fəaliyyətinin bütün dövrlərini xalqın maariflənməsinə həsr edib. Hələ o, seminariyada təhsil alarkən tanınmış maarifçi və pedaqoq A. O. Çerniyayevskinin siyasi və elmi düşüncələri ilə tanış olub.
## Fəaliyyəti

M. M. Zamanbəyli maarifçiliklə yanaşı, xeyriyyəçilik xidmətlərini də davam etdirib. Belə ki, o "Xeyriyyə" cəmiyyətini yaratmaqla mülklərindən əldə etdiyi bütün gəlirləri kimsəsiz və yoxsul ailələrə, uşaqlara paylayıb. Öz vəsaiti hesabına onlarla yeniyetmələri Qori Seminariyasına təhsil almağa göndərib. M.Məhəmməd bəy Şahbuzda məktəb tikdirmiş, məktəbin maliyyə məsələlərini də öz vəsaiti hesabına həll etmişdir. 1913–1915 ci illərdə İrəvan Müəllimlər Seminariyasında müəllimi kimi marifçilik işini davam etdirib. 

1918-ci ildə M. M. Zamanbəyli də Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətini yaradılması üçün mübarizə aparan ziyalılardan biri olmuşdur. Xalq Cümhuriyyəti Şərqin, türk və müsəlman dünyasının ilk müstəqil dövləti kimi tanındı. Cümhuriyyətin Gəncədə fəaliyyəti dövründə M. M. Zamanbəyli Nəsib bəy Yusifbəylinin rəhbərlik etdiyi maliyyə və xalq maarifi sahəsində şuranın üzvü kimi fəaliyyətə başladı. O, elmi biliyi və pedaqoji təcrübəsini nəzərə alaraq təklif olunan vəzifələrdən imtina etmiş, yalnız təhsildə xidmət göstərmişdir. Xalq Cümhuriyyətinin Gəncə və Bakıda fəaliyyəti zamanı təhsil sistemində, eləcə də ali təhsil sisteminin yaradılmasında Zamanbəyli öz pedaqoji təcrübəsindən istifadə etmişdir. Zamanbəyli həmçinin 1919-cu ildə fəaliyyətə başlayan Bakı Dövlət Universitetinin təsis edilməsində iştirakçılardan biri olmuşdur. Təəssüf ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti devrildikdən sonra M.M.Zamanbəylinin İran dövlətindən sığınacaq istəsə də, onun müraciətləri cavabsız qalır. Görkəmli maarifçi 1923-cü ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Şərq bölgəsi (Uqanda)

**Şərq bölgəsi ** — Uqandanın 32 ərazi vahidindən ibarət inzibati ərazi vahidi. Ərazisi - 27 957&nbsp;km² . Əhalisinin sayı - 6 301 677 nəfər (2002-ci il) İnzibati mərkəzi - Cinca şəhəri (80.000 nəfər)

## İnzibati bölgüsü

2002-ci il əhalinin siyahıya siyahıyaalınması zamanı bölgəyə 24 ərazi vahidi, 2010-cu ilin iyul ayında isə Şərq bölgəsinə 32 ərazi vahidi daxil idi..

Böyük şəhərləri:

* Cinca — 86 520 nəfər (2002-ci il), 99 507 nəfər (2008-ci il) — Cinca dairəsi
* Mbale — 70 437 nəfər (2002-ci il), 82 351 nəfər (2008-ci il) — Mbale dairəsi
* Tororo — 42 473 nəfər (2002-ci il), 53 396 nəfər (2008-ci il) — Tororo dairəsi
* İqanqa — 38 009 nəfər (2002-ci il), 53 124 nəfər (2008-ci il) — İqanqa dairəsi
* Busia — 37 947 nəfər (2002-ci il), 47 207 nəfər (2008-ci il) — Busia dairəsi
* Soroti — 41 470 nəfər (2002-ci il), 44 553 nəfər (2008-ci il) — Soroti dairəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 2010-cu ilin iyuna ayına əsasən Uqandanın inzibati xəritəsi (Ministry of Local Government. Latest Map of Uganda July 2010)
Təbriz Cizgi Filmi Muzeyi

**Təbriz Cizgi filmi Muzeyi** () — Təbriz şəhərində yerləşən muzey. 2002-ci ildən Təbriz şəhərində keçirilən illik karikatura müsabiqəsi bu muzeydə keçirilir. 

Təbriz Cizgi Filmi Muzeyi İranın ilk və tək cizgi filmi və karikatura muzeyidir. Bu karikatura və cizgi filmi muzeyindən rəsmi olaraq dünyada cəmi 5 ədəd mövcuddur. Bolqarıstanın Qabrovo şəhərində yerləşən Yumor və Satira Evindən sonra dünyada yerləşən ikinci ən geniş muzeydir. Bu muzey dünya karikatura və cizgi filmi muzeyləri rəhbərlərinin illik ikinci toplantılarını ev sahibliyi edir. Bu toplantılara İtaliya, Fransa, Türkiyə, Azərbaycan, Suriya və Belçikadan nümayəndələr qatılır.

Muzey 2007-ci ilin mart ayında Təbriz İncəsənət Mərkəzinin qərb hissəsində yaradılmışdır. Mədəniyyət departamentliyinə tabe olsa da, illik müdcəyə malik deyildir. Muzey karikaturaçılarının illik gəlirləri və dövlətin yardımları hesabına öz fəaliyyətini təmin edir. 

Muzey iki qalereyadan ibarətdir. Burada müəllifi dünyanın ən görkəmli karikaturaçıları olan 60 orijinal əsər saxlanılır. Muzey həmçinin siniflərə, kitabxanaya və idminstrativ bölməyə malikdir. Muzeyin arxivində yüzlərlə ölkədən iki mindən çox orijinal əsər saxlanılır. Muzey Təbriz şəhərinin karikaturaçıları ilə birlikdə hər il onlarla festival təşkil edir. Buna misal olaraq 12 bölməlik Təbriz festivalını, 6 bölməlik Təbriz Vətəndaşlıq festivalını, Müqavimət festivalını və bəzi milli festivalları göstərmək olar.

Bu muzeydə Maqfurinin 2 nizamnaməsindən əlavə, müxtəlif karikatura posterləri, möhürləri, biznes kartları, karikatura kitabları çap edilmişdir.

## İstinadlar
Tovuz quşu dağı

**Tovuz quşu dağı** () — Marsda sönmüş vulkan, Farsida əyalətində, Martian ekvatorunun yaxınlığında yerləşir. 
Vulkanın şimalında Askri dağı vulkanı  və cənubunda isə Arsiya dağı vulkanı yerləşir. Günəş sistemindəki ən yüksək dağ olan, Olymp, şimal-qərbdə yerləşir.

Tovuzquşu təpəsi Mars səthindən 14&nbsp;km yuxarıda yerləşir, üstəlik atmosfer təzyiqi təxminən 130 Pa təşkil edir. Müqayisə üçün, Everest Yer üzündə ən yüksək dağdır və dəniz səviyyəsindən 8,8&nbsp;km yüksəklikdədir. Daha incə şərq yamacında elliptik və ya boşluqlar zənciri mövcuddur. Bütün bunlar tektonik pozuntularla əlaqədar dağılmalar nəticəsində meydana gəlmişdir. Boşluqlar hər tərəfində uçurum süxurların bir parçalanmasıdır.

Ümumiyyətlə, bu cür obyektlər maqma və ya tektonik qüvvələrin hərəkəti nəticəsində qaya sürüşməsi baş verir.
## Həmçinin bax
* Olimp (Mars)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Batler qraflığı (Alabama)

**Batler dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatında qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 20.947 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Qrinvill şəhəridir. Virciniyada doğulmuş və Krik müharibəsində döyüşən və 1818-ci ilin mayında öldürülən kapitan Vilyam Batlerin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Vostok proqramı

**"Vostok"** — Yer kürəsi ətrafı orbitdə uçuşlar üçün nəzərdə tutulmuş "Vostok" seriyasından olan birpilotlu kosmik gəmilər üçün sovet kosmik proqramıdır. Onun sınaqdan keçirilməsi zamanı kosmonavt Yuri Alekseyeviç Qaqarin 1961-ci il aprelin 12-də "Vostok-1" gəmisində kosmosa uçan ilk insan olmuşdur.

## Tarixi
1957-ci ilin yazında Sergey Korolyov öz BKT çərçivəsində yerin ilk süni peyklərinin yaradılması üzrə işlərin aparılması üçün 9 saylı xüsusi şöbəni təşkil edir. Şöbənin başçısı Korolevin silahdaşı Mixail Klavdiyeviç Tixonravov seçilir. Tezliklə süni peyklərin yaradılması ilə yanaşı, şöbədə pilotlu peyk-gəminin yaradılması məsələsi üzrə tədqiqatlar aparılmağa başlandı. Raket daşıyıcı korolevski “R-7” olmalı idi. Hesablamalar göstərdi ki, o, üçüncü pillə ilə təhciz olunmaqla aşağı Yer kürəsi ətrafı orbitə 5 tona qədər yük apara bilər.
Pilotlu gəminin yaradılması işləri atmosferdə eniş, etibarlı istilik müdafiəsi, yüksək səsli aerodinamika və s. kimi yeni sahələrin dərindən öyrənilməsini tələb edirdi.

## Vistok proqramının uçuşları
* Vostok-1
* Vostok-2
* Vostok-3
* Vostok-4
* Vostok-5
* Vostok-6

## İstinadlar
Bibb qraflığı (Alabama)

**Bibb dairəsi** () ― ABŞ-nin Alabama ştatının mərkəzi hissəsində qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 22.915 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Sentrvill şəhəridir. Alabama Ərazisinin Qubernatoru və birinci Alabama qubernatoru olmuş Vilyam Vayt Bibbin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Qərbi-Zadunay bölgəsi

**Qərbi Transdanubiya** və ya Qərbi-Zadunay bölgəsi () —  statistik (NUTS 2) Macarıstan regionu, Dyör-Moşon-Şopron, Vaş, Zala medyeləri daxildir. Avstriya, Slovakiya və Xorvatiya ilə sərhəddir buna görə də "Qərbə açılan qapı" hesab edilir.

Regionun sahəsi — 11 209 km². Əhalisi — 994 698 nəfər (2011-ci ilin məlumatları). 2001-ci ildə işsizliyin səvviyəsi 4,1 % təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Bolduin qraflığı (Alabama)

**Bolduin dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatında qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 182.265 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Bey-Minett şəhəridir. Senator Avraam Bolduinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Polşa memarları küçəsi (Bakı)

**Polşa memarları küçəsi** —  Bakı şəhərinin Səbail rayonunda yerləşən küçə. Küçəyə bu ad Bakının tarixi məhəlləsində yerləşən küçələrdən birinə polşalı memarların adlarını əbədiləşdirmək məqsədilə verilib.

## Haqqında
Küçə Bakının tarixi məhəllələrinin birində Bakıda fəaliyyət göstərmiş polşalı memarların şərəfinə adlandırılıb. Buradakı binaların birində polşalı memarlar - İosif Qoslavski, Kazimir Skureviç, İosif Ploşko və Yevgeni Skibinskinin adları həkk olunan xatirə lövhəsi və onların memarı olduqları Murtuza Muxtarovun sarayının, İsmailiyyə sarayının, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasının, Ağabala Quliyevin mülkünün daşdan yonulmuş şəkilləri vurulub. Xatirə lövhələrinin müəllifi Azərbaycanın Əməkdar memarı Elbay Qasımzadədir.

Küçəyə ən yaxın metro stansiya Sahil stansiyasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bakıda Polşa memarlarının xatirəsinə həsr edilən lövhələrin açılış mərasimi olub
Blaunt qraflığı (Alabama)

**Blaunt dairəsi** () ― ABŞ-nin Alabama ştatında qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 57,322 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Oneonta şəhəridir.

## İstinadlar
Cənubi-Zadunay bölgəsi

**Cənubi-Zadunay bölgəsi** və ya  Cənubi Transdanubiya ()  — statistik (NUTS 2) Macarıstan regionu, Baranya, Şomod, Tolna medyeləri  daxildir.

Sahəsi  14 169&nbsp;km².  Əhalisi — 940 585 nəfər (2011-ci ilin məlumatları).  2001-ci ildə işsizlik səviyyəsi 7,8 % təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Cekson qraflığı (Alabama)

**Cekson dairəsi** () - ABŞ-nin Alabama ştatında qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 53.227 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Skottsboro şəhəridir. ABŞ Ordusu genralı və daha sonra ABŞ Prezidenti olmuş Endrü Ceksonun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Qərb bölgəsi (Uqanda)

**Qərb bölgəsi** — Uqandanın inzibati ərazi vahidi. Ərazisi - 49 599&nbsp;km² . Əhalisinin sayı - 6 417 449 nəfər (2002-ci il) İnzibati mərkəzi - Mbarra şəhəri.

## İnzibati bölgüsü

2002-ci il əhalinin siyahıya siyahıyaalınması zamanı bölgəyə 19 ərazi vahidi, 2010-cu ilin iyul ayında isə Qərb bölgəsinə 26 ərazi vahidi daxil idi.

Bölgənin ərazisində Eduard gölü yerləşir.

Böyük şəhərləri:
* Mbarra — 69 208 nəfər (2002-ci il), 90 104 nəfər (2008-ci il) — Mbarra dairəsi
* Kasere — 53 446 nəfər (2002-ci il), 84 930 (2008-ci il) — Kasere dairəsi
* Kabale — 45 757 nəfər (2002-ci il), 56 357 (2008-ci il) — Kabale dairəsi
* Xoima — 31 630 nəfər (2002-ci il), 49 015 (2008-ci il) — Xoima dairəsi
* Fort Portal — 40 605 nəfər (2002-ci il), 44 591 (2008-ci il) — Fort Portal  dairəsi
*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 2010-cu ilin iyuna ayına əsasən Uqandanın inzibati xəritəsi (Ministry of Local Government. Latest Map of Uganda July 2010)
Cefferson qraflığı (Alabama)

**Cefferson dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatının əhalinin ən sıx məskunlaşdığı dairə, ştatın mərkəzi hissəsində yerləşir. 2020-ci ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən, əhalisi 674,721 nəfərdir. Qraflıq mərkəzi Birminqem şəhəridir. Dairənin polad və çuqun istehsalına əsaslanan ağır sənayesinin XX əsrdə inkişafı onu ştatın qabaqcıl bölgəsinə çevirdi. Cefferson dairəsi Birminqem-Huver.metropoliten ərazisinin mərkəzi dairəsidir.

2011-ci ildə Cefferson dairəsi 4,2 milyard dollar borcu olduğunu açıqladı və müflis olduğunu elan etdi. Maliyyə problemləri nəhəng kanalizasiya layihəsinin xərcləri ilə bağlı idi. Dairədə altı vəzifəli şəxsə qarşı korrupsiya ittihamı irəli sürüldü. Həmin dövrdə hadisə 9-cu fəsil (bələdiyyə müflisliyi) növünə aid ən böyük müflislik idi, 2013-cü ildə Detroyt şəhəri (Miçiqan ştatı) bu göstəriciyə görə Ceffersonu keçdi. Cefferson dairəsi 2013-cü ilin dekabrında ABŞ-nin Alabama ştatının Şimal Dairəsinin iflas məhkəməsi tərəfindən 1,4 milyard dollardan çox borcun silinməsi ilə bağlı iflas planının təsdiqindən sonra iflasdan çıxdı.

## İstinadlar
Marisol Karratu

**Marisol Karratu** (d. 15 iyul 1986; Buenos-Ayres, Argentina) — Argentinanı təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Marisol Karratu Argentina yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Argentina yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını sonuncu, 12-ci yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Argentina 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Ada-Boyana

**Ada-Boyana** () — Monteneqro ərazisində, Adriatik dənizi sahilində, Boyana çayı mənsəbində yerləşən ada.

Ulsin şəhəri yaxınlığında, Albaniya və Monteneqro sərhəddin yaxınlığındadır.

Adanın sahəsi 4,8 km²-dir.

Ada-Boyana üçbucaq formaya malik çay adasıdır. Süni şəkildə formalaşan ada 1958-ci ildə "Merito" gəmisinin qəzası sonucunda meydana gəlir. Vaxtı ilə mövcud iki kiçik çay adasının qumla birləşməsindən sonra ortaya çıxır.

Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası dövründə ada xarixi turistlərə xidmət edən istirahət mərkəzi olmuşdur. Hazırda 1000 nəfər adada sərbəst şəkildə istirahət edə bilir. 1973-cü ildən adada naturizm kənddi vardır. Burada 100 nəfər yaşaya bilər. Ərazi sörfinq üçün əlverişlidir.

Ada sahilində çimərliyin eni 50–150 metr arasında dəyişir. Ada flora və fauna baxımından rəngarəngdir. Çox nadir bitki və heyvanlarla doludur.

## Mənbə
*
Ana Radoviç

**Ana Radoviç** () — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Ana Radoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

## Həmçinin bax
* Monteneqro 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Şimal bölgəsi (Uqanda)

**Şimal bölgəsi** — Uqandanın inzibati ərazi vahidi. Ərazisi - 82 099&nbsp;km² . Əhalisinin sayı - 5 345 964 nəfər (2002-ci il) İnzibati mərkəzi - Qulu şəhəri.

## İnzibati bölgüsü

2002-ci il əhalinin siyahıya siyahıyaalınması zamanı bölgəyə 21 ərazi vahidi, 2010-cu ilin iyul ayında isə Şimal bölgəsinə 30 ərazi vahidi daxil idi.

Böyük şəhərləri:
* Qulu — 113 144 nəfər (2002-ci il), 190 866 nəfər (2008-ci il) — Qulu dairəsi
* Lira — 89 871 nəfər (2002-ci il), 158 761 nəfər (2008-ci il) — Lira dairəsi
* Kitqum — 42 929 nəfər (2002-ci il), 75 654 nəfər (2008-ci il) — Kitqum dairəsi
* Arua — 45 883 nəfər (2002-ci il), 67 015 nəfər (2008-ci il) — Arua dairəsi
* Koboko — 29 443 nəfər (2002-ci il), 53 678 nəfər (2008-ci il) — Koboko dairəsi
* Nebbi — 23 190 nəfər (2002-ci il), 40 021 nəfər (2008-ci il) — Nebbi dairəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 2010-cu ilin iyuna ayına əsasən Uqandanın inzibati xəritəsi (Ministry of Local Government. Latest Map of Uganda July 2010)
Çembers qraflığı (Alabama)

**Çembers dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatının şərq mərkəzi hissəsində yerləşən bir qraflıq.  2020-ci ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən, əhalisi 34,772 nəfərdir. Qraflıq mərkəzi Lafayet şəhəridir. Ən böyük şəhəri Valli adlanır. Dairə alabamalı ABŞ senatoru Henri N. Çembersin adını daşıyır.

## İstinadlar
Çeroki qraflığı (Alabama)

**Çeroki dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatının şimal-şərq hissəsində yerləşən bir dairə. 2020-ci ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən, əhalisi 24,971 nəfərdir. Qraflıq mərkəzi Senta şəhəridir. Dairə çerokilər tayfasının şərəfinə adlandırılmışdır.

## Tarixi
İndiki Çeroki dairəsinə daxil olan ərazilər əsrlər boyu muskoqlar (kriklər) adlı yerli amerikan millətinə aid idi. Çerokilər buraya hinduların məcburi köçürülməsindən bir nəsil əvvəl gəldilər. Dairənin yerli amerikan əhalisi bu gün də az sayda olmaqdadır.

9 yanvar 1836-cı ildə Alabama qanunvericilik orqanı müasir sərhədləri ilə Çeroki dairəsini yaratdı. İki il sonra Birləşmiş Ştatlar hökuməti ərazini tərk etmək istəyən çerokiləri zorla qovdu, bu hadisə tarixə "göz yaşları cığırı" kimi düşdü.

Çeroki dairəsi dini bayram zamanı 27 mart 1994-cü ildə yenidən xəbərlərə düşdü, çünki həmin gün orada şiddətli F4 tornadosu baş verirdi. Qoşen Birləşmiş Metodist Kilsəsi Birminqemdəki Milli Meteoroloji Xidmətin şimali Kalhun, cənub-şərq Etova və cənub Çeroki dairələrinə xəbərdarlıq etməsindən cəmi on iki dəqiqə sonra təbii fəlakət nəticəsində dağıldı.

## İstinadlar
Çilton qraflığı (Alabama)

**Çilton dairəsi** () — ABŞ-nin Alabama ştatının mərkəzi hissəsində yerləşən bir qraflıq.  2020-ci ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən, əhalisi 45,014 nəfərdir. Qraflıq mərkəzi Klanton şəhəridir. Dairə Vilyam Periş Çiltonun şərəfinə adlandırılıb, həmin şəxs Alabama Ali Məhkəməsinin Baş hakimi olmuş və daha sonra Amerika Konfederativ Ştatları Konqresində Montqomeri dairəsini təmsil etmişdir.

## İstinadlar
Hayırsızada it qətliamı

**Hayırsızada it qətliamı** və ya **Hayırsızada sürgünü** – 3–4 iyun 1910-cu ildə 80.000 küçə itinin Türkiyənin Sivriada (digər adı ilə Hayırsızada) adasında göndərilərək öldürülməsi ilə baş verən kütləvi heyvan qətliamı hadisəsi. Tarixin ən böyük heyvan qətliamlarından biridir.

## Tarixi

### Zəmin
İstanbul tarixin bir çox dövrlərində itlərlə dolu olan şəhər olmuşdur. İstanbul şəhərində ilk it sürgünlərindən biri XIX əsrdə Osmanlı hökmdarı II Mahmudun dövründə həyata keçirilmişdir. II Mahmud şəhərdəki bütün itlərin tutulub adaya göndərilməsini əmr etmiş, lakin İstanbul əhalisi heyvanlara əziyyət verməyin uğursuzluq gətirəcəyini bildirib etiraz etməyə başlamışdr. Bundan sonra adadakı itlər qayıqlar vasitəsilə yenidən İstanbula gətirilmişdir.

### Qətliam
XX əsrdə şəhərdə itlərin sayının artmasından sonra İstanbul bələdiyyəsi başçısı Suphi Bəysoyundu başda olmaqla səlahiyyətli şəxslər it problemini həll etmək üçün yol axtarmağa başlamışdılar. Dövlət bu itlərin kimya sənayesində istifadəsi üçün Fransa hökuməti ilə razılaşmışdır. 80.000 it İstanbul küçələrindən toplanıb əvvəlcə dəniz səmtində yerləşən Topxanaya gətirilmişdir və Fransaya göndərilmək məqsədilə gözlədilməyə başlanmışdır. Əhalinin itləri xilas etməsinin qarşısını almaq üçün əsgərlər vəzifələndirilmişdir. Fransa hökumətindən təlimat gözlənilsə də, heç bir cavab gəlməmiş və itlərin baxımı çətinləşdiyindən 80.000 it Mərmərə dənizinin ortasındakı Sivriadaya sürgün edilmişdir.

Sivriadada ağac yox idi, ancaq qayalıqdan ibarət idi. Əvvəlcə qayıqçılar itlərə gündə iki dəfə su və çörək verməklə vəzifləndirilmişdilər. Lakin Balkan müharibəsinin başlaması ilə həyata keçirilən büdcə kəsri buna mane olmuşdur. Adadakı itlər aclıqdan və susuzluqdan ulamağa, ən sonda isə bir-birilərini yeməyə başlamışdılar. İtlərin bu vəziyyəti bir neçə gün davam etmişdir. Bir neçə gün sonra itlərin bir çoxunun ölməsi ilə səslər də kəsilmişdir. Adada sağ qala bilən çox az sayda it İstanbula geri gətirilmişdir. 2–3 il boyunca adanın sahilindən it cəsədlərinin qoxusu gəlmişdir. Sonrakı bələdiyyə başçısı Cəmil paşa qətliam işini davam etdirmiş və 30.000-ə yaxın itin məhv edilməsinə iştirak etmişdir.

Həmin dövrdə baş verən bir neçə ardıcıl zəlzələ hadisəsini İstanbul xalqı bu qətliam ilə əlaqələndirmişdir.

## Xatirəsi
2012-ci ildə Sivriadada qətliamın xatirəsinə abidə qoyulmuşdur. Qətliamın ildönümündə heyvansevərlər və heyvan hüquqları müdafiəçiləri adaya yürüş təşkil edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Independent məqaləsi
Macarıstanın regionları

Macarıstanın 7 regionu, 1999 / XCII Qanununa əsasən, 1996 / XXI qanununun yenidən işlənməsidir. Macarıstan, 7 regiona bölünür, onlar isə öz növbəsində daha kiçik inzibati vahidlərə bölünür — medye.

thumb|center|412x412px





* ***Şimali Macarıstan*** Borşod-Abauy-Zemplen, Xeveş, Noqrad medyeləri,  Mişkolts, Eqer və Şalqotaryan şəhərləri daxildir.
* ***Şimali Alföld***  Xaydu-Bixar, Yas-Nadkun-Solnok, Sabolç-Satmar-Bereq medyeləri, Debretsen, Solnok və Nyiredxaza  şəhərləri daxildir.
* ***Cənubi Alföld***  Baç-Kişkun, Bekeş, Çonqrad medyeləri, Keçkemet, Bekeşçaba, Seqed və Xodmezövaşarxey  şəhərləri daxildir.
* ***Mərkəzi Macarıstan***  Çonqrad medyesi,  Budapeşt və Erd  şəhərləri daxildir.
* ***Mərkəzi-Zadunay bölgəsi***  Komarom-Esterqom, Feyer, Vesprem medyeləri, Tatabanya, Sekeşfexervar, Dunauyvaroş və Vesprem  şəhərləri daxildir.
* ***Qərbi-Zadunay bölgəsi***  Dyör-Moşon-Şopron, Vaş, Zala, Dyör, Şopron, Sombatxey, Zalaeqerseq və Nadkanija  şəhərləri daxildir.
* ***Cənubi-Zadunay bölgəsi***  Baranya, Şomod, Tolna, Peç, Kapoşvar və Seksard  şəhərləri daxildir.

## Həmçinin bax
* Macarıstanın inzibati bölgüsü

## İstinadlar
Curdina Yauqoviç

**Curdina Yauqoviç** () — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

## Karyerası
Curdina Yauqoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.

## Həmçinin bax
* Monteneqro 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar