open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ecem Taşın

**Ecem Çavdar Taşın** () ― –48 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan türk görmə məhdudiyyətli (B2 sinifli məhdudiyyət) cüdoçu. O, 2016 və 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanıb.

## İdman karyerası
Taşın Türkiyənin Ədirnə şəhərindəki Trakya Universitetində idman menecmenti ixtisası üzrə təhsil alıb. O, idmana yüngül atletika ilə başlamış, 18 yaşında görmə qabiliyyətini itirdikdən sonra bu idmanla məşğul olmağı dayandırmışdır. Taşın daha sonra cüdo ilə məşğul olmağa başlayıb. O, Ədirnə Cüdo Olimpik Spor Klubunun üzvüdür və ona Şəngül Dəmiral məşqçilik edir.

### 2010-cu illər
Taşın 2011-ci ildə Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən IBSA Dünya Oyunlarında iştirak etmiş və 7-ci yeri tutmuşdur. O, Macarıstanın Eqer şəhərində keçirilən 2013 IBSA Cüdo üzrə Avropa Çempionatında isə bürünc medal qazanıb.

2014-cü ildə ABŞ-ın Kolorado Sprinqs şəhərində keçirilən IBSA Dünya Çempionatında mübarizə aparıb və 7-ci yeri tutub.

2015-ci ilin fevral ayında Taşın Eqerdə keçirilən IBSA Dünya Kubokunda mübarizə aparıb və 7-ci yeri tutub. May ayında Cənubi Koreyanın Seul şəhərində keçirilən IBSA Dünya Oyunlarında iştirak edərək 5-ci yerin sahibi olub. Oktyabr ayında o, Portuqaliyanın Odivelas şəhərində keçirilən 2015 IBSA Cüdo üzrə Avropa Çempionatında bürünc medal qazanmış və beləliklə, 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında iştirak etmək hüququ qazanmışdır. Paralimpiya Oyunlarında o, bürünc medalın sahibi olub.

2017-ci ilin yanvarında Daşkənddə keçirilən IBSA Dünya Kubokunda iştirak edib və bürünc medal qazanıb. Həmin ilin avqustunda İngiltərənin Uolsall şəhərində keçirilən IBSA Avropa Çempionatında gümüş medalın sahibi olmuşdur.

Taşın 2018-ci ilin aprel ayında Antalyada, sentyabr ayında isə Atırauda keçirilən IBSA Dünya Kubokunda 3-cü yerdə yekunlaşıb. Həmin ilin noyabrında Odivelasda keçirilən IBSA Dünya Çempionatında 5-ci yeri tutub.

İtaliyanın Genuya şəhərində keçirilən 2019 IBSA Avropa Çempionatında mübarizə aparmış Taşın bürünc medalın sahibi olmuşdur. Həmin ilin may ayında isə o, IBSA Bakı Qran Prisində yarışıb və 5-ci yeri tutub. O, eyni turnirdə 2021-ci ildə də mübarizə aparmış və bu dəfə qızıl medalın sahibi olmuşdur.

### 2020-ci illər
Taşın Tokio şəhərində keçirilən 2020 Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparmış və 7-ci yeri tutmuşdur. Paralimpiya oyunlarında o, zədə almış, çarpaz bağları qopmuşdur.

2022-ci ildə o, Bakıda keçirilən IBSA Dünya Çempionatında gümüş medalın sahibi olub.

2023-cü ilin yanvarında Taşın Portuqaliyanın Almada şəhərində keçirilən IBSA Qran Prisində gümüş medal qazanıb. Avqust ayında o, Hollandiyanın Rotterdam şəhərində keçirilən Avropa Para-çempionatında və İngiltərənin Birminhem şəhərində keçirilən IBSA Dünya Çempionatında mübarizə aparmış və hər iki turnirdə gümüş medal qazanmışdır.

O, 2024-cü ildə Parisdə keçirilən Yay Paralimpiya Oyunlarında J1 kateqoriyasında mübarizə aparıb və bürünc medalın sahibi olub.

## Şəxsi həyatı
Ecem Çavdar Taşın 20 yanvar 1991-ci ildə anadan olub. Onun 18 yaşına qədər görmə qüsuru olmamış, lakin bundan sonra o, görmə qabiliyyətini itirməyə başlamışdır və hazırda 95% görmür.

## İstinadlar
Xalq düşməni

**Xalq düşməni** və ya **Vətən xaini** — Roma hüququndakı termin olub, düşmən obrazıdır və bu, bir şəxsin qanundankənar elan edilməsini, qeyd-şərtsiz məhv edilməsini nəzərdə tutur (və bu mənada onu respublikaya qarşı silahla döyüşən düşmən əsgərinə bərabərləşdirir). əllər).

## Qədim Romada
Qədim Romada “xalq düşmənləri” ( - "xalq düşməni" və  - "Roma xalqının düşməni") Lusi Korneli Sulla tərəfindən qadağan edilmiş şəxslər elan edildi. Sonra 68-ci ildə Neron, 192-ci ildə isə imperator Kommod “xalq düşməni” elan edildi.

## İstinadlar
Ajinomoto

**Ajinomoto Co., Inc.** (, *Ajinomoto kabushiki gaisha*) baş ofisi Tokioda yerləşən Yaponiyanın çoxmillətli qida şirkətidir.

*Aji-No-Moto* (, "dadın mahiyyəti") 1909-cu ildən bəri şirkətin orijinal monosodium glutamat (MSG) məhsulunun ticarət adıdır, bu növdə ilkdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Tarix (Herodot)

**"Tarix"** (, əks halda **[[Muzalar|“Muzalar”]]**) — qədim yunan tarixçisi Herodotun əsəridir. Avropa ədəbiyyatında tam şəkildə qorunmuş ilk tarixi və bütövlükdə nəsr əsəri hesab olunur.

## Ümumi xüsusiyyətləri

Herodotun əsəri sözün indiki mənasında tarix deyil. Bunun üçün əsas süjet Yunan-İran müharibələrinin tarixi olsa da (birinci yarısı fars çarlığının yüksəlişi, Babilistan, Assuriya, Misir, Skif, Liviya və s., ikinci yarısı Yunan-İran müharibələrinin ardıcıl tarixi hesabatıdır və eramızdan əvvəl 479-cu ildə ellinlər tərəfindən Sestanın işğalı xəbəri ilə başa çatır), müəllif eyni zamanda coğrafi, etnoqrafik, təbii-tarixi və ədəbi məlumatlardan ibarət real ensiklopediya yaradır.

Təqdimatın birliyinə müəyyən dərəcədə onunla nail olunur ki, tarixçi ilk sözdən sona qədər barbarlarla ellinlər arasında mübarizəni izləməyə çalışır:Halikarnaslı Herodot keçmiş hadisələrin zaman keçdikcə unudulmaması və həm ellinlərin, həm də barbarların böyük və heyrətamiz əməllərinin qaranlıqda qalmaması, xüsusən də niyə bir-birləri ilə müharibə etmələri üçün bu məlumatları toplayıb yazmışdı.Antik tarixşünaslıqda birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edən bu əsər X-XV əsrlərin bir çox nüsxələrində bizə gəlib çatmışdır. Yunan dilində ilk dəfə 15-ci əsrin sonunda Lorenso Valla tərəfindən nəşr edilmişdir (latın dilinə tərcümə edilmişdir).

X-XI əsrlərin ən qədim əlyazmaları Florentina adlanan stirpsdən məlumdur. XIV əsrə aid əlyazmalar isə Romana stirps-dən gəlib çatmışdır. 1453-cü ildə Konstantinopolun türklər tərəfindən fəthindən sonra Bizans alimləri tərəfindən Qərbi Avropaya aparılmış bu əlyazmalar hazırda Roma, Florensiya, Milan, Madrid, Paris, Oksford, Kembric, Haydelberq və digər şəhərlərin kitabxanalarında saxlanılır. Onların sayı olduqca çoxdur; Beləliklə, Q.Şteynin əsas tənqidi nəşrində (Berlin, 1869-1881) 46 əlyazma nəzərə alınmışdır.

Bundan əlavə, 20-ci əsrin əvvəllərində Herodotun əsərinin e.ə. I-III əsrlərə aid papirus parçaları tapıldı.
## İstinadlar
Tarix (Fukidid)

"**Tarix**" — Fukididin kitabı, yunan tarixi nəsrinin ən mühüm əsərlərindən biri. Eramızdan əvvəl V əsrdə yazılmışdır və. Peloponnes müharibəsinə (e.ə. 431-404 ) həsr olunub.

Fukidid ilin əvvəlinin mart hesabından istifadə edir ( Afinalı ilə üst-üstə düşmür).

Tarixçi Kratipp də “Tarix”in davamının yazılmasında iştirak edib, lakin alimlərin onun işinin payına dair təxminləri çox müxtəlifdir və sağ qalmış fraqmentlər dərc edilmişdir.

## İstinadlar
Karfagen məhv edilməlidir!

**“[[Karfagen]] məhv edilməlidir”** (qısa forma - , tam ifadə - ) — düşmənə və ya hər hansısa maneəyə qarşı mübarizə aparmaq üçün təkidli çağırış mənasını verən latın frazası. Daha geniş mənada ümumi müzakirə mövzusundan asılı olmayaraq eyni məsələyə daimi qayıdışdır.

Mark Porsi Katon 150-ci illərin sonunda Karfagen səfərindən sonra (müxtəlif mənbələrə görə eramızdan əvvəl 153   və ya 152  -də baş vermişdi) bütün çıxışlarını bu bəyanatla bitirmişdir.

## Frazanın mənbəyi
Qədim yunan bioqrafı Plutarxın “Böyük Katonun həyatı” əsərində qeyd edilir ki, Karfagenin barışmaz düşməni olan Roma sərkərdəsi və dövlət xadimi Mark Porsi Katon bütün çıxışlarını (mövzusundan asılı olmayaraq) Senatda işlətdiyi  belə bir ifadə ilə bitirmişdir: “*Bundan başqa, hesab edirəm ki, Karfagen məhv edilməlidir*” ( ). İbarənin müxtəlif formalarına bəzi digər qədim mənbələrdə də rast gəlinir.

## Tarixi zəmin

Romanın Aralıq dənizində hökmranlıq etmək üçün finikiyalıların şəhər-dövləti olan Karfagen ilə vuruşduğu Birinci və İkinci Pun müharibələrindəki uğura baxmayaraq, romalılar Karfagenin tərəfindən bir sıra alçaldıcı məğlubiyyətlərə də məruz qalmışdılar və onun yenidən canlanmasından qorxurdular. Bu, tam qələbə və bütün itkilərin qisasını almaq istəyinə gətirib çıxardı. Bundan əlavə, Roma Karfagenin tezliklə özünü bərpa etməsindən çox narahat idi və hələ də Roma ticarəti üçün güclü rəqabət yaradırdı. Bu vəziyyət israrla təkrarlanan *Carthago delenda est* ifadəsinin yaranmasına səbəb oldu.

Nəhayət, Üçüncü Pun müharibəsi nəticəsində yarım milyon əhalisi olan şəhər tamamilə dağıdıldı, sağ qalan sakinlər isə kölə kimi satıldılar. Sonrakı rəvayətə görə, şəhərin yerləşdiyi yer duzla örtüldü. Lakin sonradan romalılar Karfagendə yenidən məskunlaşdılar, bu da Roma Afrikasının əsas şəhəri və ərəblərin işğalına qədər Roma İmperiyasının ən böyük şəhərlərindən birinə çevrildi. Hazırda qədim Karfagenin yerləşdiyi yer Tunis şəhəri ətrafındadır.

## Müasir dövrdə istifadəsi
1896-cı ildə Londonun *"Saturday Review"* qəzeti Almaniya ilə müharibənin zəruri olduğunu iddia edən bir məqalə dərc etdi, çünki "*Germania est delenda ("Almaniya məhv edilməlidir"* )"

Almanyönlü Radio Paris radiostansiyasının diktoru *Jan Herold-Paquis* Vişi Fransada (1940-1944) gündəlik redaktor məqalələrini belə bitirdi: “*et [[Birləşmiş Krallıq|l'Angleterre]], comme Carthage, sera détruite !* » 

2024-cü ilin martında Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviç “ *[[Rusiya|Russia]] delenda est!”* ifadəsi ilə bitən bir tvit dərc etdi

## İstinadlar

## Bağlantılar

* Karfagen məhv edilməlidir // *otrezal* . *ru*
Merve Nur Eroğlu

**Merve Nur Eroğlu** () ―  türk para-oxçu. O, qadınlar arasında olimpiya yayı oxçuluğu yarışlarında mübarizə aparır.
Velkro

**Velkro** ilk dəfə parça qarmaq və bağlayıcı düymə istehsal edən və bunu kommersiya məqsədilə bazara çıxaran şirkətdir. Velkro bağlayıcı düymələri ilk dəfə 1948-ci ildə isveçrəli elektrik mühəndisi George de Mestral tərəfindən icad edilmişdir. 1955-ci ildə De Mestral velkronun patentini əldə etmiş və 1950-ci illərin sonlarına qədər kommersiya versiyasını inkişaf etdirmişdir.

Velkro sözü iki fransız sözünün **velours** ("məxmər") və **Crochet** ("qarmaq") sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

Velkro bağlayıcı düymələri iki əsas komponentdən meydana gəlir; iki xətti parça lenti (və ya alternativ olaraq, dəyirmi (yuvarlaq) "nöqtələr" və ya kvadratlar) bir-birlərinin əks üzlərinə bağlanaraq yapışırlar. Birinci komponent kiçik qarmaqlardan, ikinci komponent isə kiçik və "tüklü" hissələrdən meydana gəlir. İki komponent təmasda olduğu zaman, qarmaqlar dairələri tuturlar və müvəqqəti olaraq bir əlaqə yaradırlar. Səthlər bir-birlərindən çəkilərək ayrıldıqları zaman, zolaqlar özlərinə məxsus olan bir "cırt" səsi çıxarırlar. Buna görə onlara "cırt-cırt" da deyirlər.

Velkronun ilk nümunələri pambıqdan hazırlanmış olsa da, daha sonradan bunun praktiki cəhətdən sərfəli olmadığı başa düşülərək yerlərini neylon və polyesterlərə buraxmışdırlar.

Standart bağlayıcı düymələr daha sonralar hər iki tərəfində qarmaqlar olan müxtəlif versiyalarda istehsal edilmiş və düymələr, fermuarlar, tokalar və s. kimi əşyalarda istifadə edilmişdirlər.

Velkro termini ümumiyyətlə bütün növ qarmaq və ilgək tipli bağlayıcılar üçün istifadə edilir, lakin Velkro şirkəti öz məhsullarını rəqiblərinin məhsullarından fərqləndirmək üçün istifadə etdiyi ticarət nişanını bir çox ölkələrdə qeydiyyatdan keçirmişdir. Velkro şirkətinin qərargahı ABŞ-nin Nyu-Hempşir ştatının Mançester şəhərində yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Original 1955 patent — from Google Patents
Cyanq Yuyan

**Cyanq Yuyan** () — beynəlxalq səviyyəli yarışlarda iştirak edən çinli para-üzgüçü. O, Parisdə keçirilən 2024 Yay Paralimpiya Oyunlarında ümumilikdə 7 qızıl medalın sahibi olaraq  ən çox medal qazanmış idmançı olub.
Sevilay Öztürk

**Sevilay Öztürk** () ― türk para-üzgüçü. O, üzgüçülüyün sərbəst, arxası üstə və kəpənək stilləri üzrə S5 kateqoriyasında mübarizə aparır.

## Həyatı
28 oktyabr 2003-cü ildə Qəhrəmanmaraş anadan olub. Atası Bülent Öztürk, anası isə Hülya Öztürkdür. Ailənin ilk övladıdır və anadangəlmə qolları yoxdur. Təhsil həyatına yaşadığı məhəllədəki məktəbdə başlayıb və ayaqları ilə yazmağı öyrənib. Milli paralimpiya üzgüçüsü Beytullah Eroğlu ilə doğma şəhərindəki bir xəstəxanada tanış olduqdan sonra, 6 yaşında atasının dəstəyi ilə idmana başlayıb.

## Naliyyətləri
Paralimpiya Oyunları

* Bürünc medal — Tokio 2020 — 50 m arxası üstə üzgüçülük, S5
* Bürünc medal — Paris 2024 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5

Dünya Paralimpiya Üzgüçülük Çempionatı

* Gümüş medal — Madeyra 2022 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5
* Gümüş medal — Madeyra 2022 — 50 m arxasıüstü üzgüçülük, S5
* Bürünc medal — London 2019 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5
* Bürünc medal — Mançester 2023 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5

Avropa Para Üzgüçülük Çempionatı

* Gümüş medal — Madeyra 2021 — 50 m arxasıüstü üzgüçülük, S5
* Gümüş medal — Madeyra 2021 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5
* Bürünc medal — Madeyra 2021 — 50 m sərbəst üzgüçülük, S5
* Bürünc medal — Madeyra 2021 — 100 m sərbəst üzgüçülük, S5
* Gümüş medal — Dublin 2018 — 50 m kəpənək üzgüçülük, S5

İslam Həmrəyliyi Oyunları

* Qızıl medal — Konya 2021 — 50 m kəpənək üzgüçülük (S5–S7)
* Qızıl medal — Konya 2021 — 50 m sərbəst üzgüçülük (S4–S10)
* Gümüş medal — Konya 2021 — 100 m sərbəst üzgüçülük (S4–S10)
* Gümüş medal — Konya 2021 — 200 m sərbəst üzgüçülük (S4–S5)
* Gümüş medal — Konya 2021 — 50 m arxası üstə üzgüçülük (S4–S5)

Avropa Paralimpiyası Gənclər Oyunları

* Qızıl medal — Liquriya 2017 — 50 m arxası üstə üzgüçülük, S1–S5

## İstinadlar
Elvira Süleymanova

**Elvira Süleymanova** () — azərbaycanlı məşqçi və keçmiş peşəkar futbolçu. "Sabah"ın qadınlardan ibarət 17 yaşa qədər komandasının məşqçisi. "8-li İOEUGİM" klubunun keçmiş qapıçısı. Futbol ictimaiyyətində Elvira Əsgərzadə olaraq da tanınır.

## Həyatı və Karyerası
Elvira 2016-cı ildə artıq "Xəzər Lənkəran" klubunda peşəkar futbolda çıxış etməyə başladı. Lakin o dövrlər Lənkəran təmsilçisi o qədər ümidveeici çıxış etməyib, liqada aşağı sıralarda yer almışdır.

2015-ci ildə klubunu dəyişərək "Təhsil" sonrakı adı ilə "8-li İOEUGİM" klubuna transfer olmuşdur. Bu klubda 2016/2017 sezonunda 3-cülük əldə edən Elvira, Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında ilk dəfə idi ki, mükafat əldə edirdi. Lakin bu uğurların davamı anidən ard-arda gəlmədi. Artıq 2017/2018-ci illərdə klub adını dəyişdi, həmin sezon liqanı 5-ci sırada tamamladı. 2018/2019-cu illərdə isə, yenidən Azərbaycan ikincisi adına layiq görüldü. Bu dövrdən sonra kubokların sayı daha da çoxaldı. 2019/2020 sezonunda liqanın başlarında yaxşı start götürən klub, COVID-19 pandemiyası səbəbiylə yarım dayandırıldı və Elvira Süleymanovanın çıxış etdiyi komanda çempion statusu əldə etdi. Bu illərdən sonra Süleymanova peşəkar karyerasını sonlandırdı.

## Milli Karyerası
2015-ci ildən 2018-ci ilə Azərbaycanın qadınlardan ibarət U17 millisində çıxış etmişdir. 2019-cu ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət U19 milli yığmasına dəvət almışdır.2019-cu ildən sonra Azərbaycanın A Milli komandasında çıxış etdi. Daha sonra karyerasını bitirdi.

## Uğurları
* **8-li İOEUGİM FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2019/2020)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Gümüş (1):** *(2017/2018)*
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Bürünc (1):** *(2016/2017)*

## İstinadlar
Lisanüt-teyr

**Lisanüt-Teyr** (; ) — XVI əsrdə məşhur özbək şairi Əlişir Nəvai tərəfindən yazılmış əsər.

## Əsər
Bu əsər Nəvainin sufi düşüncələrini və fəlsəfi baxışlarını əks etdirən mühüm poetik bir əsərdir və onun farsca qələmə aldığı əsərlərdən biridir.

"Lisanüt-Teyr" Fəridəddin Əttarın "Məntiqüt-Teyr" əsərinin təsiri altında yazılmışdır və bənzər mövzulardan bəhs edir. Əttarın əsərində olduğu kimi Nəvainin əsərində də quşların simvolik və mənəvi səfəri təsvir olunur.

Əsərin əsas mövzusu quşların öz hökmdarları Simurqu tapmaq üçün uzun və çətin bir səyahətə çıxmasıdır. Simurq burada haqqı və həqiqəti təmsil edir. Quşlar isə insan ruhunu və onun mənəvi kamillik yolunda keçdiyi mərhələləri simvolizə edir.

Nəvainin "Lisanüt-Teyr" əsərində diqqət çəkən cəhət odur ki, o, dövrünün sufi düşüncələrini dərin poetik ifadələrlə birləşdirir və insanın Allaha qovuşmaq yolunda qarşılaşdığı maneələri və keçdiyi mərhələləri özünəməxsus şəkildə təsvir edir. Əsər sufizmə xas olan mənəvi mərhələlərdən keçməyi, nəfsin təmizlənməsini, Allahla birlikdə olmağı tərənnüm edir.

"Lisanüt-Teyr" sufi fəlsəfəsinin əsas prinsiplərini, mənəvi yüksəlişi və insanın Allahla birliyə çatma səyini poetik şəkildə ifadə edən bir əsərdir. Nəvainin bu əsəri onun dini-fəlsəfi biliklərini və bədii istedadını bir daha göstərir və klassik Şərq ədəbiyyatının ən qiymətli nümunələrindən biri hesab olunur.

## Həmçinin bax

* Tutinamə
* Qutadqu-bilik
* Siyasətnamə
* Kəlilə və Dimnə
* Qabusnamə
* Sirlər xəzinəsi
* Gülüstan (kitab)
* Məntiqüt-teyr
* Bustan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əziz Əliyev Muzeyi

**Əziz Əliyev Muzeyi** – Azərbaycanın Xaçmaz şəhərində yerləşən xatirə muzeyi. Azərbaycan dövlət xadimi Əziz Əliyevə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
İlk Əziz Əliyev Muzeyi 28 dekabr 2007-ci ildə açılmışdır. Lakin muzeyin vəziyyəti pis olduğu üçün yenidən yaradılmasına qərar verilmişdir.

Yeni muzey binasının tikintisinə 2013-cü ilin avqustunda başlanmışdır. Muzeyin təşkilində Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin əməkdaşları köməklik göstərmişdirlər. Açılış mərasimi 25 dekabr 2013-cü ildə baş tutmuşdur. Mərasimində Dağıstan Respublikasından gələn 30 nəfərlik nümayəndə heyəti və Xaçmazın icra başçısı Şəmsəddin Xanbabayev iştirak etmişdir.

Əziz Əliyev həm Azərbaycanda, Dağıstan Respublikasındakı siyasi və ictimai fəaliyyəti ilə tanınmışdır. Muzeyin Xaçmaz rayonunda yaradılmasının səbəbi rayonun Dağıstan Respublikası ilə həmsərhəd olması və Dağıstandan gələcək ziyarətçilərin rahatlığını təmin etməkdir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey binası daş üzlüklə üzlənmiş binada yerləşir. Muzeyin qarşısında Əziz Əliyevin büstü qoyulmuşdur. Sahəsi 400 m² olan muzey 1 zal və 2 otaqdan ibarətdir. Muzeydə Əziz Əliyevin uşaqlıq, gənclik, tələbəlik, İkinci Dünya müharibəsi illərini, Ə. Əliyevin Dağıstanda siyasi fəaliyyətini əks etdirən 150-ə yaxın foto, rəsmi sənəd və eksponat sərgilənir.

## İstinadlar
Elvin Mirzəyev (futbolçu)

**Elvin Mirzəyev** () — Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
11 noyabr 1993-cü ildə Türkmənbaşı şəhərində doğulub.

## İstinadlar
Şeytanla müqavilə

**Şeyanla müqavilə** — orta əsrlər və müasir dövrlərdə Qərbdə kifayət qədər geniş yayılmış mədəni motiv. Ən məşhur nümunə İohann Faust və Mefistofelin "sövdələşməsi"dir, lakin bir çox başqa hekayələrdə də rast gəlinir.

Xristianların cadugərliyə olan ənənəvi inancına görə, insanla şeytan və ya hər hansı digər cin (yaxud cinlər) arasında akt zamanı insan İblisin xidmətləri müqabilində öz ruhunu təklif edir. İblisin xidmətləri konkret hekayədən asılı olaraq dəyişir, lakin ümumilikdə buraya gənclik, bilik, zənginlik və hakimiyyət daxildir. Həmçinin hesab olunurdu ki, bəzi insanlar nəyinsə əvəzində deyil, İblisin öz ağası kimi tanınmasının əlaməti olaraq bu növ müqaviləyə girirlər. Hekayənin mənəvi sonluğu ola bilər - ağılsız insan əbədi lənətə düçar olur.

Tarixdə istənilən “fövqəlbəşər” nailiyyət şeytanla sövdələşmələrə aid edilə bilər – bütün Avropaya səpələnmiş “Şeytan körpüləri”ndən tutmuş Tartini və Paqanininin mükəmməl skripka çalma texnikasına qədər. Hazırda internetdə insanlara şeytana “ruhunu satmağı” təklif edən saytlar var.

## Demonologiyada
Orta əsrlərdə belə hesab edilirdi ki, müqavilə bağlayan şəxs cinlərə uşaqları öldürməyi və ya doğuş anında onları şeytana həsr etməyi, cinlərlə cinsi əlaqədə olmağı vəd edir (Orta əsrlərdə və İntibah dövründə bir çox mamaçalar bu işdə günahlandırılırdılar.)

Müqavilə şifahi və ya yazılı ola bilər. Şifahi müqavilə cinləri cəlb etmək üçün çağırış, sehr və ya ritual yolu ilə edilir; soruşan adam cinin varlığına inandıqdan sonra özü üçün müəyyən kömək istəyir və əvəzində canını təqdim edir; müqaviləyə dair heç bir dəlil qalmayıb, lakin inkvizisiya tərəfindən təşkil edilən bəzi cadugər sınaqlarında hətta şifahi razılaşma da sübut qoyur, yəni şeytanın işarəsi, müqaviləni möhürləmək üçün işarələnmiş şəxslərə şeytan tərəfindən toxunduğu silinməz iz. İşarə müqavilənin bağlandığını müəyyən etmək üçün sübut kimi istifadə edilə bilər. Həm də hesab olunurdu ki, işarənin qaldığı yerdə işarələnmiş adam ağrı hiss edə bilməz. Yazılı razılaşma cin çağırmağın eyni formasıdır, lakin adətən sol əlin barmağından çağıranın qanı ilə imzalanan yazılı bir aktı ehtiva edir (baxmayaraq ki, bəzən bütün hərəkətlərin qanla yazılmalı olduğu iddia edilirdi, bəzi demonoloqlar qan əvəzinə qırmızı mürəkkəbdən istifadə etməyi müdafiə edirdilər, bəziləri isə insan qanından çox heyvan qanından istifadə etməyi təklif edirdilər). Razılaşma formalarına müqavilələr və ya sadəcə olaraq Şeytanın Qırmızı Kitabında olan imzalar daxildir.

## İstinadlar
Faust (faciə)

**"Faust. Faciə"** (), çox vaxt sadəcə **"Faust"** — İohan Volfqanq Götenin əsas əsəri sayılan fəlsəfi dram. Doktor Faustun əfsanəsinin ən məşhur versiyasını ehtiva edir.

Göte 60 il Faust düşüncələri üzərində işləmişdir. Birinci hissə () 1790-cı illərdə yazılmış, 1806-cı ildə tamamlanmış, iki il sonra nəşr edilmişdir və təkrar nəşrlər zamanı Göte tərəfindən bir neçə dəfə yenidən işlənmişdir (sonuncu dəfə 1828-ci ildə). İkinci hissənin üstündə () Göte ahıl çağında işləyirdi; 1832-ci ildə ölümündən sonra işığ üzü görmüşdür. 1886-cı ildə Prafaust Götenin gəncliyində, 1772-1775-ci illərdə bəstələnib.

Ritmlər və melodikaların mürəkkəb şıltaqlığı sayəsində Faust alman poeziyasının zirvələrindən biri hesab olunur. *Dünya Kitabxanasına* (*Norveç Kitab Klubunun* dünya ədəbiyyatının ən əhəmiyyətli əsərlərinin siyahısı) daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Şelli Dyuvall

**Şelli Aleksis Dyuvall** (  7 iyul 1949, Fort Uort, Texas - 11 iyul 2024, Texas) — amerikalı kino və televiziya aktrisası, *[[Britaniya Kino və Televiziya Sənətləri Akademiyası|BAFTA]]* (1978) və Emmi mükafatları laureatı (1988, 1992), Kann Film Festivalında ən yaxşı qadın rolu (1977) prizinin qalibi.

O, daha çox “ Neşvill ” (1975), “ Üç qadın ” (1977), “ Ennie Hall ” (1977), “ Parıltı ” (1980), “ Popay ” (1980), “ Bir xanımın portreti ” (1996) filmlərində iştirakı ilə tanınıb.

## İstinadlar
Novil İsmayılov

**Novil İsmayılov** (1952–2024) — Azərbaycanlı futbol hakimi

Novil İsmayılov Gəncə şəhərini təmsil edən veteran futbol hakimidir və 2019-cu ildə AFFA-nın təqaüdünə layiq görülmüşdür. O, 80-ci illərdə SSRİ yüksək liqasında Rüstəm Rəhimov və Gülağa Cabbarov ilə birlikdə hakimlik etmişdir.

O, futbol hakimliyi ilə yanaşı uzun illər Gəncə şəhərində məşqçi kimi çalışmış və fəxri bədən tərbiyəsi işçisi olub.

## İstinadlar
Otsuki Qentaku

və ya  – Yaponiya ranqaku alimi və həkimi.

## Həyatı və fəaliyyəti
1757-ci ildə Senday hanının vassalı olan İçinoseki hanının xidmətindəki bir həkimin oğlu kimi doğulmuşdur. O, 1778-ci ildə Qərb tibbini öyrənmək və Suqita Qenpakunun şagirdi olmaq üçün Edoya getmişdir. Maeno Ryotakudan holland dilini öyrənmişdir. 1785-ci ildə Naqasakiyə səfər edərək Decimada yerləşən holland ticarət postunun şoqun tərcüməçisi olan Motoki Yoşinaqanın şagirdi olmuşdur.

1786-cı ildə Edoya qayıtdıqdan sonra Senday hanının Edodakı həkimi vəzifəsini tutmuşdur. 1786-cı ildə Şirando məktəbini açmışdır. İnamura Sanpaku, Udaqava Qenzui və onun övladlığa götürdüyü oğlu Qenşin şagirdləri olmuşdurlar. Qenzui və Qenşin daxili tibb haqqında olan hollandca əsərləri yapon dilinə tərcümə etmişdirlər. Məktəbində hər il Qriqori təqviminə əsaslanan, 1 yanvarda baş tutan Yeni il tədbirinə Edonun əsas ranqaku alimləri qatılırdı. 1811-ci ildə şoqun Tokuqava İenari ilə görüşmüşdür.

## Əsərləri
Otsukinin şagirdləri üçün yazdığı dərsliyi *"[[Ranqaku kaytey]]"* (; 1788) populyar olmuşdur. İki cilddən ibarət olan bu əsər yapon dilində yazılmış ilk sistematik holland dili qrammatikası əsəridir. Anatomiya təcrübələri ilə məşğul olmuş və Suqita Qenpakunun anatomiya haqqında olan əsərini genişləndirmişdir. 1811-ci ildə xarici işlər üzrə tərcüməçi vəzifəsinə təyin olunaraq Tokuqava şoqunluğu tərəfindən aparılmış ən böyük tərcümə layihələrinin birində – fransız ensiklopediyalarından birinin holland versiyasının tərcüməsində iştirak etmişdir.

Otsuki tələbkar standartları və empirizmi müdafiə etməsi ilə tanınmışdır. O, şayiələrə əsaslanan informasiyaları heç vaxt qəbul etməmiş, faktları özü dəqiqləşdirməyə üstünlük vermişdir. *"Enroku"* adlı traktatı tütün və siqaret parafernaliyası haqqındadır və o, bu əsər üçün həm Yaponiyadan, həm də xaricdən olan hər mümkün kitabı və əşyanı toplamışdır. Holland dili tələffüzü əsasında yapon dilinin romanizasiyası sistemini təklif etmişdir. 1807-ci ildə yazdığı *"Kankay ibun"* () əsəri Sibirdə qəzaya uğrayıb Rusiyada olmuş yapon dənizçilər haqqındadır.

## Şəxsi həyatı
Otsukinin oğulları Qenkan və Bankey də ranqaku alimləri olmuşdurlar. Nəvəsi Otsuki Fumihiko monumental *"Qenkay"* lüğətinin tərtib etmişdir. Digər nəvəsi Otsuki Coden leksikoqraf olmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Basqal Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu

**Basqal Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu** — Azərbaycanda İsmayıllı rayonunun Basqal qəsəbəsində yerləşən tarix mədəniyyət qoruğu.

Qoruğun ərazisində bir neçə tarixi abidə, qədim mülklər qorunur. Bundan başqa burada bir muzey də fəaliyyət göstərir.

## Haqqında
Basqal Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu 1989-cu ildə yaradılıb. Sahəsi 76 hektardır.

Qoruğun ərazisində orta əsrlərə aid Basqal qalası, Qoşabulaq, Dəmirçibazar, Dərəməhəllə, Xarabiyan, Kələküçə, Qəlibgah, Çayqırağı kimi tarixi küçələr və Bazar meydanı yerləşir. Bundan başqa burada IX–XIX əsrlərə Şeyx Məhəmməd məscidi, Hacı Bədəl məscidi, Basqal hamamı və tarixi mülklər qorunur.

1531-ci ilə aid edilən Şeyx Məhəmməd məscidi Pir çinar, Pir bulaq və orta əsrlərdə salınmış Xarabiyan qəbiristanlığı ilə kompleks təşkil edir.

Qoruğun ərazisində XVI–XVII əsrlərə aid Basqal hamamı bərpa olunub və hazırda Hamam muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. Muzeyin kolleksiyasında hamama getmək və hamamda çimmək ənənələrini əks etdirən bir çox qədim əşyalar var.

## Həmçinin bax
* Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
* İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi

## İstinadlar
Vasili Blüxer

**Vasili Konstantinoviç Blüxer** (; 1 dekabr 1889), Sovet İttifaqının marşalı.

## Həyatı
Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Çar ordusuna qoşulmuş, müharibə zamanı kiçik zabit kimi xidmət etmişdir. 1916-cı ildə Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasına üzv olub. 1917-ci il noyabrın sonlarında Qırmızı Qvardiya komissarı olaraq kazak əks-inqilabi Aleksandr Dutovun Çelyabinsk üsyanını dayandırmaq tapşırıldı.

1918-ci ildə komandir kimi Qırmızı Ordu sıralarına qatılıb. Vasili Blüxer Rusiya Vətəndaş Müharibəsi illərində sayılıb-seçilən görkəmli komandirlərdən olub. Çex Legionu üsyanı başlayandan sonra, 1918-ci ilin avqust-sentyabr aylarında komandanlığı altında olan 10 minlik Cənubi Ural Partizan Ordusu 40 gün davam edən davamlı toqquşmalarda 1500 əsgərini itirdi. O, kilometrlərlə irəliləyərək Ağ Ordunun arxasından hücuma keçdi. Bu uğurla o, 28 oktyabr 1918-ci ildə ilk Qırmızı Bayraq ordenini aldı. Daha sonra 51-ci Diviziya ilə Pyotr Wrangel qüvvələrinə qarşı bir sıra uğurlar qazandı. Vətəndaş müharibəsindən sonra 1924–1927-ci illər arasında Çində hərbi məsləhətçi vəzifəsinə təyin edildi.

1930-cu ilin sentyabrında "Qırmızı ulduz" ordenini alan ilk şəxs oldu. 1935-ci ildə Sovet İttifaqı marşalı oldu. Daha sonra Uzaq Şərq Cəbhəsinin komandanlığını öz üzərinə götürdü. O, Həsəngölü döyüşü zamanı qeyri-adekvat komandanlıqda ittiham olunur və 22 oktyabr 1938-ci ildə həbs edilir. 1938-ci il noyabrın 9-da Moskvanın Lefortovo həbsxanasında işgəncələrə məruz qalaraq öldürülüb. Bir mənbəyə görə o, Stalinin göstərişi ilə edam edilib.

## Qalereya

Василий Блюхер.jpg
5marshals_01.jpg| İlk sovet marşalları: *ön sıra, soldan* : Mixail Tuxaçevski, Kliment Voroşilov, Aleksandr Yeqorov, *arxa cərgədə, soldan*: Semyon Budyonnı, **Vasili Blyuher** . (11 noyabr 1935)
Vasily Blyukher 1919.jpg


## Həmçinin bax
* "Qırmızı ulduz" ordeni
* İosif Stalin

## Mənbə
Birinci Sant Albans döyüşü

**Birinci Sant Albans döyüşü** () — 22 may 1455-ci ildə Londonun 35 km şimalında ayerləşən Sant Albansda baş tutan və İngiltərə tarixində Güllər Müharibəsini başladan ilk döyüş. York hersoqu Riçard və müttəfiqləri Somerset hersoqu Edmond Byufort idarəsindəki kral birliklərini məğlub etdilər. Əsasən Sant Albans qəsəbəsinin küçələrində gedən döyüşdə bir çox Lankaster tərəfdarı əsilzadə öldürüldü və VI Henri əsir alındı. Nəticədə York hersoqu Riçard taxt naibi və Qoruyucu Lord seçildi.

## Mənbə

* Sadler, John (2011). *Towton: The Battle of Palm Sunday Field 1461*. Pen & Sword Military. p. 60. ISBN 978-1-84415-965-9
* Jones, Dan (2015). *The Hollow Crown: The Wars Of The Roses And The Rise Of The Tudors*. Faber & Faber. ISBN 978-0-571-28808-3
* Hicks, Michael (2010). *The Wars of the Roses*. Yale University Press. ISBN 978-0-300-11423-2
* Hicks, Michael (2003). *[https://web.archive.org/web/20130808014410/https://brego-weard.com/lib/newosp/The%20Wars%20of%20the%20Roses%201455-1485.pdf The Wars of the Roses 1455–1485]*. Essential Histories. Vol. 54. Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-491-7
* Griffiths, R.A. (1981). ''The Reign of King Henry VI''. University of California Press. ISBN 978-0-520-04372-5
* Goodman, Anthony (1981). *[https://books.google.com/books?id=oBw3DwAAQBAJ The Wars of the Roses: Military Activity and English Society, 1452–97]*. London: Routledge & Kegan Paul. ISBN 978-0-7100-0728-5
* Burley, Elliott & Watson, *The Battles of St Albans*, Pen & Sword, 2007, 

## İstinadlar
Lefortovo həbsxanası

**Lefortovo həbsxanası** (  ) — Rusiya, Moskva şəhərinin Lefortovo rayonunda yerləşən həbsxana . Həbsxana 1881-ci ildə Rusiya İmperiyası dövründə tikilib və çar I Pyotrun köməkçisi Frans Lefortun adını daşıyır. Həbsxana xüsusilə Sovet İttifaqı dövründə siyasi məhbusların göndərildiyi yer idi. Hal-hazırda həbsxana Rusiya Ədliyyə Nazirliyinə bağlıdır.

## İstinadlar
Aleksandr Benois

**Aleksandr Nikolayeviç Benois** (  və ya Alexander Benois; 3 may 1870, Sankt-Peterburq – 9 fevral 1960, Paris), rəssam, sənətşünas, tarixçi və Mir İskusstvanın (İncəsənət Dünyası) qurucu üzvü.

## Rəsmləri

Fayl:Petrushka_-_benois2.jpg|link=Dosya:Petrushka_-_benois2.jpg|alt=Stravinsky's Petrushka, 1911|Stravinskinin Petruşka, 1911
Fayl:Elizabenois.jpg|link=Dosya:Elizabenois.jpg|alt=Kraliçe Elizabeth'in Gezisi|Kraliça Elizabetin ekspedisiyası
Fayl:Peter_benois.jpg|link=Dosya:Peter_benois.jpg|alt=Yapım yılı:1916|Çəkilmə tarixi: 1916


## &nbsp;İstinadlar
Dünya Qardaşlıq Federasiyası

**Dünya Qardaşlıq Federasiyası** () — 1896-1938-ci illərdə mövcud olmuş beynəlxalq xristian təşkilatı idi. Hərəkat İslamla dinlərarası ünsiyyət də daxil olmaqla, kilsələr çərçivəsindən kənarda dinlərarası xristian və universal əməkdaşlıq ilə xarakterizə olunurdu.

## Haqqında

Təşkilat 1896-cı ildə britaniyalı maliyyəçi William Ward tərəfindən təsis edilib. 1919-cu ildə Londonda təşkilatı yaradıldı. Təşkilat Millətlər Liqası ilə sıx əməkdaşlıq edir. Federasiya 1938-ci ildən sonra Cenevrədə Millətlər Liqasının sona çatması ilə birlikdə ləğv edildi.

Üzvlər arasında bir çox dünya xristian kilsələrinin nümayəndələri, eləcə də Böyük Britaniyanın baş nazirləri Devid Lloyd Corc və Artur Balfur kimi görkəmli diplomatik xadimlər var idi.

## Konqreslər
*1919: London
*1920: Vaşinqton
*1921: Praqa
*1923: Toronto
*1926: Praqa

## Keçidlər
### İstinadlar
Hattori Nankaku

və ya  – Yaponiya nanqa rəssamı, şairi və konfusiçi alimi.

## Həyatı
Hattori Nankaku 1683-cü ildə Kioto şəhərində doğulmuşdur. Əsl adı **Mototaka** idi. 14 yaşında olanda Edoya köçərək Yanaqisava Yoşiyasuya qulluq etməyə başlamışdır. Orijinal konfusiçilik klassiklərinin filologiya tədqiqatlarını dəstəkləyən Kobunciqaku məktəbinin qurucusu Oqyu Sorayın şagirdi olmuşdur. Daha sonra bakufuda kiçik vəzifə tutmuşdur.

Nankaku 1716-cı ildə öz məktəbini açmış, Ayabe Keysay, Kudo Heysuke , Moçizuki Saney , Taki Kakuday , Yuasa Cozan  kimi şagirdləri olmuşdur. Şoda Şiken ondan təsirlənmişdir.

## Yaradıcılığı
Rəssamlıq və şairliklə məşğul olmuş, yaradıcılığı Hiqo daymyosu Şiqetaka Hosokava tərəfindən bəyənilmişdir. Tenşo Şubun və Seşşu Toyonun rəsmlərini tədqiq etmişdir. Peyzaj və portret janrında olan rəsmləri Çinin Sin sülaləsi üslubunda olmuşdur və Nanqa məktəbinin qabaqcılı hesab olunmuşdur. Sorayın ölümündən sonra Yaponiyada Çin poeziyası və klassik ədəbiyyatı üzrə ən yaxşı mütəxəssis hesab olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Qaya Məmmədov

**Qaya Məmməd oğlu Məmmədov ** () — 2024-cü il sentyabrın 1-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VII çağırış deputatlarının seçilməsi üçün keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində 31 saylı Suraxanı ikinci Seçki Dairəsindən seçilmiş deputat, Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin başçısı, Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Təhlükəsizlik idarəsinin rəisi (2013-2017), Xarici İşlər Nazirliyinin Baş İdarəsinin rəisi. 
## Həyatı

Qaya Məmmədov 16 oktyabr 2018-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin başçısı təyin edilib. 2017-ci ilin sentyabr ayından bu vəzifəyə təyin edilənədək Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin başçısı vəzifəsini icra edib. O, 2013-2017-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Təhlükəsizlik idarəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb.

Məmmədov Azərbaycan Respublikasının diplomatik xidmətində fəaliyyətinə 1999-cu ildə başlayıb. O, Xarici İşlər Nazirliyinin müxtəlif idarələrində, o cümlədən 2001-2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Almaniyada səfirliyində və 2008-2011-ci illərdə NATO yanında nümayəndəliyində müxtəlif diplomatik vəzifələrdə çalışıb. Q.Məmmədov 2007-2008-ci illərdə NATO Beynəlxalq Qərargahının Müdafiə siyasəti və planlaması idarəsində tərəfdaşlıq zabiti vəzifəsində işləyib.

Q.Məmmədov 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən “Diplomatik xidmətdə fərqlənməyə görə” medalı ilə təltif edilib.

Məmmədov Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin bakalavr və magistratura pillələrini bitirib, ABŞ-ın Tafts Universitetinin Fletçer adına Hüquq və Diplomatiya Məktəbində diplomatiya ixtisası üzrə magistr təhsili alıb. O, NATO Müdafiə Kollecinin 2005-2006-cı illər üzrə 107-ci Ali kursunun məzunu olub. Q.Məmmədov Almaniya Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatiya Məktəbində, Harvard Universitetinin Con F.Kennedi adına İdarəçilik Məktəbində, Təhlükəsizlik məsələləri üzrə Corc Marşal adına Avropa Mərkəzində və ABŞ Milli Müdafiə Universitetində təlimlər keçib.

O, ingilis, alman və rus dillərini sərbəst, fransız dilini orta səviyyədə bilir. Xəzər Universiteti və ADA Universitetində xarici siyasət və diplomatiya məsələləri üzrə mühazirələr verib.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Niderland parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

2024-cü ilin oktyabrında Azərbaycanın Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin olunub. O, bu vəzifədə Azay Quliyevi əvəzləyib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Q.M.Məmmədovun Azərbaycan Respublikasının NATO yanında Nümayəndəliyinin başçısı vəzifəsindən geri çağırılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
* Diplomatiyadan parlamentə...
Robert Stoun

**Robert L. Stoun** () — The Hertz Corporation-ın baş icraçı direktoru vəzifəsində çalışmış və Columbia Pictures-də televiziya bölməsini idarə edən Amerikalı biznes rəhbəri idi.

19 dekabr 1921-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olan Stoun İkinci Dünya müharibəsi zamanı ABŞ Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edib və burada 1942-ci ildə hərbi xidmətə başlayıb. Bombardmançı kimi o, Sakit okeanda 40 döyüş missiyasını yerinə yetirmiş və Fəxri Uçuş Xaçı və Hava medalı ilə təltif edilmişdir.

Stoun hərbi xidməti tərk etdikdən sonra 1946-cı ildə idarəetmə konsaltinq firması tərəfindən işə götürüldü. 1951-ci ildə o, Amerika Yayım Şirkəti tərəfindən işə götürüldü və burada o, nəticədə Nyu Yorkdakı şəbəkənin flaqman stansiyası olan WABC-TV -nin vitse-prezidenti və baş meneceri təyin edildi. 1959-cu ildə Milli Yayım Şirkəti tərəfindən işə götürüldü və burada televiziya şəbəkəsinin baş meneceri və NBC radio şəbəkəsinin prezidenti oldu.

RCA Korporasiyası onu 1972-ci ildə Hertz-in sədri və baş icraçı direktoru vəzifəsinə təyin etdi və onu o zaman RCA-ya məxsus olan NBC-yə köçürdü. Hertz-də işlədiyi müddətdə o, 1978-ci ildə firmadan ayrıldığı zaman şirkətin gəlirlərini 21 milyon dollardan 200 milyon dollara qədər artırdı. Stoun, OJ Simpsonu şirkətin televiziya və çap reklamının xüsusiyyəti etmək qərarının arxasında idi, bir sıra məşhur televiziya reklamlarında, o cümlədən bir hava limanında oturacaqların üstündən sıçrayaraq, hava limanının terminalından keçərək. onun Hertz icarəyə götürdüyü avtomobilə minmək, bir qadın qışqırdı: "Get OJ Go!". Stoun, sadəcə olaraq kamera qarşısında danışanlardan fərqli olacaq bir məşhur sözçü axtarırdı. 12,6 milyon dollarlıq reklam kampaniyası kimi başlayan reklam çarxlarının bir çoxu əvvəlcə futbol oyunlarının verilişləri zamanı "Kirayə maşında super ulduz" şüarı ilə çəkildi.

Columbia Pictures onu 1978-ci ildə baş əməliyyat direktoru kimi işə götürdü və 1983-cü ildə təqaüdə çıxana qədər studiyanın televiziya bölməsinə nəzarət etdi.

Stoun 28 yanvar 2009-cu ildə Florida ştatının Boka Qrande şəhərindəki qış evində ürək çatışmazlığından 87 yaşında öldü. O, 1968-ci ilin mayında ikinci arvadı, keçmiş Şeyla Muldauni Bartle ilə evləndi İkinci həyat yoldaşından başqa, onun dörd övladı, iki ögey övladı və altı nəvəsi qalıb. Stounun birinci arvadı Meri Elizabeth Li 1966-cı ildə vəfat etmişdi.

## İstinadlar
Heyət. "XANIM ROBERT L. STONE", The New York Times, 21 dekabr 1965-ci il. 2 fevral 2009-cu ildə əldə edilib. Robert L. Stounun 2009-cu il tarixli nekroloqunda onun birinci arvadının ölümünün 1966-cı ildə baş verdiyi göstərilir.
Cəmkəran məscidi

**Cəmkəran məscidi** (digər adlar: **Sahibul-Zaman məscidi**, **Qədəmgah**, **Həsən bin Məsləh** ) Qum şəhərinin Cəmkəran məhəlləsində olan ən məşhur və əhəmiyyətli şiə məscidlərindən biridir və şiələrin 12-ci imamı Höccət bin Əl-Həsənə aid edilir. . Bu məscid bu məhəllədə yerləşdiyinə görə Cəmkəran məscidi kimi tanınır və Höccət bin Əl Həsənə aid olduğuna görə Sahib əl-Zaman məscidi də adlandırılır. . Bu məscid 1000 ildən artıq tarixə malikdir və ötən əsrdə bir sıra şiə alimlərinin diqqəti ilə İranın mühüm ziyarət yerlərindən birinə çevrilmiş.

Bu məscidin inzibati binası, qəyyumlar şurası, tənzimləmə şöbəsi, qeydiyyat şöbəsi, Cəmkəran kitab nəşriyyatı, elmi-tədqiqat bölməsi, hidayət bölməsi, ixtisaslaşmış kitabxanası var.
Muheyyiz ayini

**Muheyyiz ayini** — müsəlmanların "Cahiliyyə dövrü" adlandırdıqları İslamdan əvvəlki dövrdə ərəblərin qız uşaqları üçün keçirdikləri yetkinliyə giriş ayinidir.

## Ayinin keçirildiyi məkan
Darunnədvədə keçirilən bu ayində ilk dəfə aybaşı olan qızlar iştirak edərdi. Ayində iştirak edən qızlara öz yaşlarını hesablamaq və evlənmək icazəsi verilirdi. Bu ayinə qədər isə onlara öz yaşlarını hesablamaq qadağan idi.

## Ayinin icraçısı və iştirakçıları
Ayinin içraçısı Qusayoğulları idi. Məlum olan ilk icraçı Qusayoğullarından Abdiddaradır. Ayində ilk dəfə aybaşı olan qızlarla yanaşı, Qusayoğulları və yaşı 40-ı keçmiş Qureyşin başçıları iştirak edirdi.

## Ayin prosesi və mənası
Yetkinlik çağına çatmış qızlara "dir" (ərəb. درع) adlanan köynək geyindirilərdi. Bu köynəyin açıq buraxılan hissəsi çırılıb qıza geyindirilirdi. Daha sonra qız evinə aparılar və evində normal şəkildə geyindirilərdi.

### Ayinin mənası:
Bu qız artıq yetkindir və bu qızla evlənmək istəyən evlənə bilər. Bu mərasim isə hər kəsin önündə keçirildi.

## Ayinin təsirləri
Aişənin yetkin olduğu halda "6 yaşında nişanlandım, 9 yaşında evləndim" deməsi bu ayinin (İslam ənənələrinə zidd olunduğu üçün qadağan edilsə də) və adətin İslamdan sonra da təsirinin davam etdiyini, qadınların aybaşı olduqdan sonra yaşlarını hesablamağa başladıqları və bunu davam etdirdiklərini sübut edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bar və Bat Mitzvah
* Darunnədvə
Maxsudəli Maxsudov

**Maxsudəli Abbas oğlu Maxsudov** (15 aprel 1941, Bəcrəvan kəndi, İmişli rayonu, Azərbaycan SSR) — tanınmış inşaat mühəndisi, uzun illər Azərbaycanın sənaye tikintisində aparıcı şəxs olmuşdur. O, 30 il ərzində "Azərbaycanın Respublikasının Əməkdar mühəndisi" fəxri adını daşımış, respublikanın sosial-iqtisadi inkişafına verdiyi töhfələrə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuş, 2019-cu ildə fərdi Prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Maxsudəli Maxsudov 15 aprel 1941-ci ildə İmişli rayonunun Bəcrəvan kəndində dünyaya gəlmişdir. Onun ailəsi, müharibə illərinin çətinliklərinə məruz qalmışdır. Atası Abbas kişi, Maxsudəli hələ üç yaşında ikən vəfat etmişdir. Anası Buta isə beş övladını böyütmək üçün kolxozda çalışmışdır. Maxsudəli 1948-ci ildə kənd orta məktəbinin ilk sinfinə daxil olmuş, 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunun "Sənaye və mülki tikinti" fakültəsinə qəbul olmuşdur.

## Karyerası
Maxsudəli Maxsudov ali təhsilini tamamladıqdan sonra 1965-ci ildə Sumqayıt şəhərində yerləşən 1№-li Tikinti Trestində usta kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Burada "Metallurq", "İnşaatçı" və "Kimyaçı" pioner düşərgələrinin tikintisi kimi layihələrdə iştirak etmişdir. Daha sonra iş icraçısı, sahə rəisi vəzifələrində çalışmış, Azərbaycan Boru-prokat zavodunda geniş rekonstruksiya işləri aparmışdır. Onun mühəndislik bacarığı nəticəsində 1975-ci ildə idarənin baş mühəndisi vəzifəsinə, 1980-ci ildə isə 1№-li Tikinti Trestinin baş mühəndisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Maxsudovun rəhbərliyi altında Sumqayıtda və Azərbaycanın digər bölgələrində geniş tikinti-quraşdırma işləri aparılmışdır. O, Sumqayıt Boru-prokat zavodunda yeni texnoloji xəttin, Superfosfat zavodunda sulfat turşusu sexinin və Sintetik Kauçuk zavodunda EP-300 kompleksinin tikintisinə texniki rəhbərlik etmişdir.

1984-cü ildə Maxsudəli Maxsudov respublikanın ən böyük tikinti trestlərindən birinin müdiri təyin edilmişdir. Trestin kollektivi onun rəhbərliyi ilə böyük həcmdə tikinti işlərini uğurla tamamlamışdır.

## İctimai fəaliyyət
1988-ci ildə Ermənistanın Azərbaycana qarşı hücum ilə başlayan Qarabağ münaqişəsi dövründə Maxsudəli Maxsudov Sumqayıtın 1№-li Tikinti Trestinin briqadalarını Xocalının bərpasında fəal iştiraka cəlb etmişdir. O, eyni zamanda Qarabağdan köçkün düşmüş ailələrə maddi və mənəvi dəstək göstərmişdir. Maxsudovun tresti müharibə dövründə Şuşa və Laçından gələn məcburi köçkünlərə sığınacaq vermiş və onlara yardım etmişdir.

## Nailiyyətlər və Təltiflər
Maxsudəli Maxsudov tikinti sahəsində uzun müddətli fəaliyyətinə və respublikanın inkişafına verdiyi töhfələrə görə bir çox mükafat və fəxri adla təltif olunub. Azərbaycan Respublikasında xalq təsərrüfatı obyektlərinin inşasında, yenidən qurulmasında görkəmli xidmətlərinə, sənaye sahəsində qazandıqı uğurlara, sosial-iqtisadi inkişafına verdiyi töhfələrə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. O, 30 ildir ki, "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mühəndisi" adını daşıyır. 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü ilə təltif edilib. Onun rəhbərliyi altında inşa edilən obyektlər bu gün də ölkənin sosial və iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır.

## İstinadlar
Frer

**Frer** və ya **frater** (lat**.,** *frater*, *qardaş*), Roma Katolik Kilsəsinin dilənçi ordenlərindən birinin üzvüdür. Roma Katolik kilsəsindən kənarda, məsələn, Anqlikan kilsəsi daxilində də fraterlər var. İlk dəfə XII və ya XIII əsrdə istifadə edilmis bu termin, köhnə monastır ordenlərinin sabitlik andı ilə rəsmiləşdirilmiş vahid bir monastıra sədaqətindən daha yüksək bir başçının yurisdiksiyası altında geniş şəkildə icra edilən mendikantların səyahətçi apostol xarakterini fərqləndirir. Bir fraterin müqəddəs dini vəzifəsi ola bilər və ya o, təyin olunmamış bir dini orden qardaşı da ola bilər. Ən əhəmiyyətli fraterlər ordenləri Dominikan, Fransiskan, Avqustin və Karmelit ordenləridir .

## İstinadlar
Sədəqəçi ordenlər (Katolik kilsəsində)

**Sədəqəçi** və ya **dilənçi ordenlər**, Katolik kilsəsi daxilində XII-XIII -cü əsrlər arasında yaranan və öz üzərlərində ilkin olaraq  yoxsulluq andının verilməsini tətbiq edirdilər. Özü də bu, təkcə ordenin ayrı-ayrı üzvlərinin şəxsi vəsaitinin deyil, həm də bütün ordenin özünün və bütün üzvlərinin sahib olduqları bütün əmlaklarından imtina etməsini nəzərdə tuturdu. Ordenin və onun üzvlərinin nə pulu, nə də əmlakı ola bilməzdi.  Onlar, bütün vaxt və enerjilərini ancaq Allaha ibadətə sərf etmək üçün ruzilərini ancaq sədəqə toplamaqla əldə edirdilər. Bu ordenlərin üzvləri şəhərləri gəzir, xristian dinini yayır, vaizlər oxuyur, monastrlarda gecələyir, sədəqə ilə qidalanırdılar. Orden üzvləri rahib yox qardaş (frer və ya freder) adlanırlar.

## Xristianlıqda sədəqəçi (dilənçi) ordenlər

### Fəaliyyət göstərən ordenlər
İkinci Lion məclisi (1274-cü il) XIII əsrin birinci yarısında yaranan dörd əsas ordeni qəbul etmişdir.

* Karmelitlilər (Karmelo dağı Müqəddəs Bakirə Məryəm qardaşları ordeni), tarixi mənbələrdə ilk dəfə 1155-ci ildə adı çəkilmişdir və onların islahatçı qanadı olan Ayaqyalın karmelitlər (XVI əsrdə yaradılmışdır);
* Fransiskanlılar (Kiçik qardaşlar ordeni), 1209-cu ildə yaradılıb;
* Dominikanlılar (Vaizlər ordeni), 1216-cı ildə yaradılıb;
* Avqustinlilər (Müqəddəs Avqustin təkliyə çəkilənlər), 1244-cu ildə yaradılmışdır.

### Keçmişdə olan ordenlər

### Olub dağılanlar

* **Ambrozianlılar və ya Fratres Şanti Ambrosii ad Nemus**, 1378-ci ilədək fəaliyyət göstərmislər, lakin 1650-ci ildə Papa X İnnokenti tərəfindən yetirilmişdir;
* **Monte Malbeli Fratiçell ordeni**, Peruca yaxınlığındakı Monte Malbedə XlV əsrdə yaradılmış, lakin əsrin sonunda dağılmışdır; 
* **San İppolito hospitalyerlər və ya San İppolito mərhəmət qardaşları ordeni**, 1700-cu ildə Meksikada yaradılmış, Roma tərəfindən sədəqəçi orden kimi qəbul olunmuşdur. XVlll əsrdə başqa ordenə birləşmişdir;
* **Jesuati və ya Clerici apostolici Sancti Hieronymim (Müqəddəs İeronim)** ordeni, 1360-cı ildə yaradılıb, 1688-ci ildə Papa Klement tərəfindən ləğv olunub;
* **Sakkati və ya "Kisə qardaşları"** (Fratres Saccati) ordeninin tarixi məlum deyil;
* **Səlibçi qardaşlar (Crutted Friars) və ya səlibçilər (Fratres Cruciferi)** ordeni - çarmıxa çəkilmiş xaç təfsiri olan əsa gəzdirdiklərinə görə belə adlandırılmışlar, 1100-cu ilə qədər mövcud olmuş, 1656-cı ildə Papa Aleksandr tərəfindən ləğv edilmişdir. 

### Artıq sədəqəçilik etməyənlər

* **İezuitlər və ya İsa Cəmiyyəti** 1540-cı ildə yaradılıb, müəyyən müddət, Requlyar din xadimləri ordeni kimi səciyyəndirilənə kimi sədəqəçi orden sayilib.

### Katolik kilsə tərəfindən kafir (heretik) sayilanlar
*Dulçinianlar (Dulcinians)
**

## Ədəbiyyat, istinadlar
*
Viburnum tomentosum

*  — Viburnum dentatum bitki növünün sinonimi.
*  — Viburnum lantana bitki növünün sinonimi.
*  — Viburnum plicatum var. plicatum bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Viburnum hanceanum bitki növünün sinonimi.
Riçard Nevil (Vorvik qrafı)

**Riçard Nevil** (; ) — ingilis əsilzadəsi, Güllər müharibəsi dövrünün mühüm tarixi şəxsiyyətlərindən biri.

Evlilik yoluyla Vorvik qrafı, dövrün ən zəngin və güclü ingilis əsilzadəsi oldu. Güllər müharibəsinin ilk illərində qohum olduğu York ailəsini dəstəkləsə də, daha sonra Lankasterlərin cəbhəsinə qoşuldu və 2 kralın taxtdan endirilməsinə təsir etdi. İlk başda siyasi mübarizə olaraq başlayan sürtüşmə, atası Salisburi qrafı ilə Yorklu Riçardın döyüş meydanında öldürülməsinin ardından üsyana çevrildi. Bibisi oğlu olan Yorklu Eduardla birləşərək VI Henrini taxtdan endirdi və onu IV Eduard adıyla taxta çıxardı. Bu səbəblə bir çox mənbədə *Kral Yaradan* () olaraq adlandırılır.

Ancaq xarici siyasət və kralın Yelizaveta Vudvillə olan evliliyi səbəbilə IV Eduardla münasibətləri pisləşdi. Kralın qardaşı Klarens hersoqu Corc Plantageneti taxta çıxarmağı planlaşdırdı ancaq uğursuz bir cəhdin ardından VI Henrini yenidən taxta çıxardı. Çox keçmədən, cəmi 6 ay sonra IV Eduard səltənətini bərpa etdi və Riçard Nevil 14 aprel 1471-ci ildə Barnet döyüşündə öldürüldü.

## Ailəsi
1436-cı ildə Vorvik qrafının qızı Anna Byuçemplə evləndirildi və cütlüyün 2 qızı dünyaya gəldi.

* İzabel Nevil
* Anna Nevil

## Mənbə

* Dockray, Keith, ed. (1988). *Three Chronicles of the Reign of Edward IV (A Chronicle of the First Thirteen Years of the Reign of King Edward the Fourth; Chronicle of the Rebellion in Lincolnshire, 1470; Historie of the Arrivall of Edward IV)*. Gloucester: Sutton. ISBN 0-8629-9568-X
* Ross, Charles, ed. (1980). *Rous Roll*. Gloucester: Sutton. ISBN 0-9043-8743-7
* Armstrong, C.A.J. (1983). *England, France and Burgundy in the Fifteenth Century*. London: Hambleton Press. ISBN 0-9076-2813-3
* Goodman, Anthony (1981). **. London: Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7100-0728-0

## İstinadlar