Yeni Müsavat

***Yeni Müsavat*** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən hakimiyyətyönümlü gündəlik ictimai-siyasi qəzet.

Qəzetin əsasında sonradan eyniadlı **"Yeni Müsavat" media qrupu** yaradılıb.

## Tarixi

7 noyabr 1989-cu ildə Azərbaycan Milli Demokrat Yeni Müsavat Partiyasının mətbuat orqanı kimi Rauf Arifoğlu tərəfindən yaradılıb.

"Yeni Müsavat" qəzeti ilk illər (1989-1991) kommunist-Sovet rejiminin sərt senzura siyasəti səbəbilə gizli fəaliyyət göstərib. 1991-ci ilin dekabrında, Azərbaycan müstəqilliyini qazanandan iki ay sonra gizli fəaliyyətə son verib və dövlət qeydiyyatına alınıb. 1993-cü ilin mart ayından qəzetin təsisçiliyini Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbər öz üzərinə götürüb və qəzet partiyanın mətbu orqanı kimi fəaliyyətinə davam edib.

2001-ci ildən yaradılan "**Musavat.com**" saytı ilk vaxtlar "Yeni Müsavat" qəzetinin elektron versiyası kimi fəaliyyət göstərib. 2000-ci illərin sonlarından etibarən isə müstəqil, online xəbər portalıdır.

2009-cu ilin noyabr ayının 8-də qəzetin təsisçisi İsa Qəmbər qəzetin 20 illik yubileyində 16 il 8 aydan sonra təsisçiliyi Rauf Arifoğluna təhvil vermişdir. İsa Qəmbər qəzetə 1993-cü ildən təsisçilik edirdi. Qəzetin 26 noyabr 2009-cu il tarixli sayında təsisçisi rəsmən dəyişərək Rauf Arifoğlunun təsisçiliyi ilə işıq üzü görmüşdür. 22 dekabr 2011-ci ildə qəzetin 5000-ci sayı işıq üzü görmüşdür.

Sonradan R. Arifoğlu tərəfindən rusdilli və ardınca türkdilli "**Minval.az**", həmçinin azərbaycandilli "**Minval.info**" və əsasən YouTube-da fəaliyyət göstərən "Tv Musavat"ın yaradılması ilə bütün bu layihələr qəzetlə eyniadlı "Yeni Müsavat" media qrupuna daxil edilib.

2014-cü ildə mediaqrup tərəfindən bir müddət rusdilli "**Minval**" qəzeti də çap edilib.

2022-ci ildə qəzetin və media qrupun baş redaktoru Azər Ayxan öz vəzifəsindən istefa verib.

## Tənqidlər və mübahisələr

### Siyasi xəttin dəyişməsi və “hakimiyyətyönlü” kimi xarakterizə edilməsi
“Yeni Müsavat”ın siyasi mövqeyi barədə qiymətləndirmələr zamanla fərqlənib. Məsələn, *Human Rights Watch* 2003–2004-cü illərlə bağlı arxa-plan materialında “Yeni Müsavat”ı müxalifət qəzetləri sırasında qeyd edir və həmin dövrdə dövlət mətbəəsinin bir sıra “müxalifət qəzetləri”ni (o cümlədən “Yeni Müsavat”ı) çapdan imtina etməsi, habelə qəzetə qarşı diffamasiya iddiaları ilə yüksək məbləğli cərimələrin tətbiqi kimi təzyiq mexanizmlərini təsvir edir.

Son illərdə isə bir sıra mənbələr “Yeni Müsavat”ı hakimiyyətə yaxın (və ya hakimiyyətlə eyni siyasi xəttdə) media qurumu kimi təqdim edir. Məsələn, *OC Media* “Yeni Müsavat”ı “pro-government media outlet” (hakimiyyətyönlü media qurumu) kimi xarakterizə edir. Khar Center-in Azərbaycan mediası barədə analitik məqaləsində də “Yeni Müsavat”ın “government camp” (hakimiyyət düşərgəsi) ilə de-fakto yaxınlaşması media mühitində daha geniş “kooptasiya–repressiya” prosesinin tərkib hissəsi kimi qeyd edilir.

Bənzər yanaşma *Meydan TV*-nin analitik yazısında da yer alır: məqalədə “Yeni Müsavat” “hakimiyyətin nəzarətində olan” qəzetlər sırasında sadalanır.

### Dövlət dəstəyi və maliyyələşmə ilə bağlı müzakirələr
Qəzetin dövlət qurumlarının media dəstəyi mexanizmlərində yer alması da müzakirə mövzularından biridir. Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) rəsmi saytında 2023-cü il üzrə “çap mediası subyektlərinə dəstək” müsabiqəsinin nəticələrində maliyyələşdirilən qəzetlər arasında “Yeni Müsavat”ın adı göstərilir (maliyyələşdirilən nömrələrin sayı: həftə 5 nömrə). Agentliyin 2025-ci il üzrə analoji nəticə paylaşımında da “Yeni Müsavat” qəzetinin adı maliyyələşdirilən çap mediası subyektləri siyahısında təqdim olunur (nəticələr vizual siyahı şəklində dərc edilib).

Bundan əvvəlki illərdə də dövlətin media dəstəyi mexanizmləri ilə bağlı mediada dərc olunan siyahılarda “Yeni Müsavat”ın adı çəkilir. Məsələn, 2020-ci ildə KİVDF-nin qəzet redaksiyalarına maliyyə yardımı müsabiqəsi barədə yayımlanmış siyahılarda “Yeni Müsavat” qəzetinin də qalib qəzetlər sırasında yer aldığı, yardım məbləğinin isə 20 min manat kimi göstərildiyi qeyd olunub.

Media sahəsi üzrə bəzi təhlillərdə dövlətin maliyyə və resurs mexanizmlərinin (məsələn, reklam bazarına və satış şəbəkələrinə nəzarət, habelə fond/agentlik xətti ilə “dəstək” alətləri) redaksiyaların iqtisadi asılılığını artırdığı və bunun da tənqidi məzmunu “yumşaltmağa” təkan verdiyi iddia olunur.

### “Sifarişli materiallar”, ittiham dili və təqsirsizlik prezumpsiyası ilə bağlı tənqidlər
*Meydan TV*-nin “müstəqil mediaya qarşı sifarişli yazılar” barədə analitik məqaləsində iddia edilir ki, bir sıra hakimiyyətyönlü media qurumları həbs olunan jurnalistlər və fəallar barədə məhkəmə hökmü olmadan ittiham dili ilə yazılar dərc edir, onları “qrant qaçaqmalçılığı” kimi anlayışlarla təqdim edir və bu yanaşma təqsirsizlik prezumpsiyasının pozulması kimi qiymətləndirilir; həmin yazıda “Yeni Müsavat” da “hakimiyyətin nəzarətində olan” media orqanları sırasında sadalanır.

Bu istiqamətdə tənqidlərə paralel olaraq, Azərbaycan Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının bəzi hallarda KİV-lərə məhkəmə işləri ilə bağlı materiallarda “bütün tərəflərin fikirlərinin” verilməsi, məhkəmənin obyektivliyinə təsir göstərə biləcək reportajlardan yayınmaq kimi tövsiyələr və xəbərdarlıqlar verdiyi bildirilir; mediada yayımlanan məlumatlarda “Yeni Müsavat”ın da bu kontekstdə xəbərdarlıq alan nəşrlər sırasında çəkildiyi qeyd olunub.

### İctimai qalmaqallar və hədəfləmə iddiaları
2024-cü ildə *OC Media* yazırdı ki, “Yeni Müsavat” Vikipediyada redaktələr edən bir sıra şəxslərin adlarını dərc edib və onları “cinayət” törətməkdə ittiham edən ritorikadan istifadə edib; məqalədə bu addımın tənqidçilər tərəfindən onlayn hədəfləmə və qorxutma kimi qiymətləndirildiyi, habelə “dövlət təhlükəsizliyi” mövzulu ittihamların ictimai təzyiq alətinə çevrilə biləcəyi barədə narahatlıqlar yer alıb.

### Diffamasiya iddiaları və məhkəmə çəkişmələri
Qəzetin fəaliyyəti müxtəlif illərdə diffamasiya iddiaları və yüksək məbləğli təzminat tələbləri ilə bağlı mübahisələr kontekstində də gündəmə gəlib. Məsələn, *Institute for Reporters’ Freedom and Safety* (IRFS) 2013-cü ildə “Yeni Müsavat”a qarşı 1 milyon manat məbləğində kompensasiya tələbi ilə məhkəmə iddiası qaldırıldığını və qəzet rəhbərliyinin bu cür tələbləri nəşri sıradan çıxarmağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirdiyini yazıb.

*Human Rights Watch* da 2003–2004-cü illər üzrə materialında müxalifət qəzetlərinə qarşı mülki və cinayət xarakterli diffamasiya iddialarının çoxalmasını, yüksək məbləğli cərimələrin tətbiqini və bu cərimələrin media plüralizminə mənfi təsir göstərə biləcəyinə dair beynəlxalq narahatlıqları qeyd edir; həmin kontekstdə “Yeni Müsavat” da təzyiqlərə məruz qalan qəzetlər sırasında çəkilir.

## Həmçinin bax

* Global Media Group
* Gündəlik Teleqraf
* Səs Media Qrupu
* Yeni Çağ
* Xalq Cəbhəsi
* Modern Media Qrupu
* Day (media-şirkət)
* Liatris Holding

## İstinadlar



## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* Yeni Müsavat — Youtube kanalı
* 30 yaşlı “Yeni Müsavat”dan - REPORTAJ