ABŞ-nin Baş prokuroru

**ABŞ-nin Baş prokuroru** və ya **Amerika Birləşmiş Ştatlarının Baş Prokuroru** () — ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin rəhbəri. Baş Prokuror hüquqi məsələlərə nəzarət edir, eyni zamanda Amerika Birləşmiş Ştatları federal hökumətinin hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbəri və əsas hüquqi nümayəndələrindən biri hesab olunur. O, ABŞ Prezident Kabinetində yer alan ən mühüm dörd nazirlik rəhbərindən biridir.

Baş Prokuror Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti tərəfindən namizəd göstərilir və ABŞ Senatının təsdiqindən sonra vəzifəsinin icrasına başlayır.

## Səlahiyyətləri

Amerika Birləşmiş Ştatlarının ən yüksək səviyyəli hüquq-mühafizə və hüquqi icra vəzifəli şəxsi olan ABŞ Baş Prokurorunun səlahiyyətləri Konstitusiya, federal qanunlar və icraedici normativ aktlarla müəyyən edilir və olduqca genişdir.

### Ümumi səlahiyyətlər

ABŞ Baş Prokuroru Ədliyyə Nazirliyinə rəhbərlik edir və federal hökumətin hüquqi siyasətinin formalaşdırılmasına cavabdehdir. O, federal qanunların vahid və düzgün şəkildə icrasını təmin edir.

ABŞ Baş Prokuroru:
*ABŞ Konstitusiyasının və federal qanunların icrasına nəzarət edir;
*federal hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətini əlaqələndirir;
*hüquqi siyasət üzrə Prezidentə məsləhətlər verir.
*Federal hüquq-mühafizə orqanlarına rəhbərlik edir

ABŞ Baş Prokuroru ABŞ-də fəaliyyət göstərən əsas federal hüquq-mühafizə orqanlarına nəzarət edir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:
#Federal Təhqiqat Bürosu (FBI),
#Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi (DEA),
#Alkoqol, Tütün, Odlu Silahlar və Partlayıcılar Bürosu (ATF),
#ABŞ Marşallar Xidməti (USMS).

Bu səlahiyyəti çərçivəsində ABŞ Baş Prokuroru:
*strateji əmrlər və direktivlər verir;
*milli təhlükəsizlik və ağır cinayət işləri üzrə prioritetləri müəyyən edir;
*fövqəladə hallarda hüquq-mühafizə resurslarını səfərbər edə bilir.

### Məhkəmə və hüquqi nümayəndəlik səlahiyyətləri

ABŞ Baş Prokuroru:
*federal hökumətin Ali Məhkəmədə və digər federal məhkəmələrdə nümayəndəsi olur;
*ABŞ adından iddia qaldırmaq və ya müdafiə mövqeyi tutmaq səlahiyyətinə malikdir;
*mühüm konstitusion və federal hüquqi mübahisələr üzrə yekun mövqeni müəyyən edir.

Praktikada bu vəzifələrin bir hissəsi Baş Prokuror müavini və Dövlətin baş vəkili () tərəfindən icra olunur, lakin ümumi məsuliyyət Baş Prokurora məxsusdur.

### Cinayət təqibi və istintaq üzərində nəzarət
ABŞ Baş Prokuroru:
*federal cinayət təqiblərinə ümumi nəzarət edir;
*federal prokurorların () fəaliyyətini istiqamətləndirir;
*xüsusi prokurorların () təyin olunmasına icazə verir;
*müəyyən hallarda istintaq işlərinə birbaşa müdaxilə edə bilər.

Bu səlahiyyətlər hüququn aliliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır.

### Normativ və inzibati səlahiyyətlər
ABŞ Baş Prokuroru:
*Ədliyyə Nazirliyi üçün normativ qaydalar və daxili təlimatlar müəyyən edir;
*hüquqi şərhlər və rəsmi rəy məktubları () yayımlayır;
*nazirlik daxilində struktur dəyişiklikləri aparır;
*büdcə və kadr siyasətinə nəzarət edir.

### Milli təhlükəsizlik və terrorla mübarizə

Milli təhlükəsizlik sahəsində Baş Prokuror:
*terrorizmə qarşı hüquqi tədbirlərin koordinasiyasını həyata keçirir;
*kəşfiyyat və təhlükəsizlik orqanları ilə əməkdaşlıq edir;
*Xarici Kəşfiyyat Nəzarət Məhkəməsi (FISC) çərçivəsində aparılan hüquqi proseslərə nəzarət edir;
*fövqəladə təhlükəsizlik səlahiyyətlərinin hüquqi əsaslarını təmin edir.

### Vətəndaş hüquqları və azadlıqların müdafiəsi
ABŞ Baş Prokuroru:
*vətəndaş hüquqlarının pozulması hallarını tədqiq etmək səlahiyyətinə malikdir;
*irqi, dini, cinsi və digər ayrı-seçkilik hallarına qarşı hüquqi tədbirlər görür;
*seçki hüquqlarının və konstitusion azadlıqların müdafiəsini təmin edir.

### Beynəlxalq hüquq və ekstradisiya
ABŞ Baş Prokuroru:
*beynəlxalq hüquqi yardım və ekstradisiya məsələlərinə nəzarət edir;
*xarici dövlətlərin hüquq-mühafizə orqanları ilə əməkdaşlıq edir;
*beynəlxalq cinayət işlərində ABŞ-nin hüquqi mövqeyini müəyyən edir.

### Tarixi və siyasi əhəmiyyəti

ABŞ Baş Prokuroru vəzifəsi hüquqi baxımdan müstəqil olsa da, icra hakimiyyətinin bir hissəsidir və siyasi proseslərə ciddi təsir göstərir. Buna görə Baş Prokuror ABŞ-də hüququn aliliyi ilə siyasi məsuliyyət arasında balans rolunu oynayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*