Yaqub Həsənzadə

**Yaqub Həsənzadə** (*Yaqub Dadaş oğlu Həsənzadə*; 1906, İran, Cənubi Azərbaycan, Sərab ş. — 16 aprel 1975 Bakı) — sovet partiya və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin üzvü, İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı.

## Həyatı

### Erkən illəri
Yaqub Həsənzadə Dadaş oğlu, 1906-cı ildə İranın Sərab şəhərində anadan olub. 1912-ci ildə valideynləri və böyük qardaşı Həmidullah Həsənzadə ilə birlikdə Bakıya köçüb. 16 yaşında, anasının vəfatından və atasının Səraba qayıtmasından sonra Yaqub Həsənzadə müstəqil həyata başlayaraq 1923-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin nəzdindəki Sovet Partiya Məktəbində oxuyur və parlaq bir məzun olduqdan sonra rəhbər işlərə göndərilir.

Tanınmış şair, Böyük Britaniyanın "10 ən yaxşı xarici şairi" adına layiq görülmüş Nigar Həsənzadənin babasıdır.

### Ölümü
Yaqub Həsənzadə 1975-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş və Yasamal qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Fəaliyyəti
Yaqub Həsənzadə bir sıra keçmiş qəza və dairə (Qazax, Laçın, Salyan, Naxçıvan 1926–1931) komsomol komitələrinin katibi vəzifəsində işləyir. 1931–1934-cü illərdə Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsinin katibi, Noraşen rayonu partiya komitəsinin katibi, Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Şuşa rayon Komitəsinin məsul katibi, Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Komitəsi MK-nın üzvü, Azərbaycan K(b)P Naxçıvan və Dağlıq Qarabağ Vilayət Komitələrinin plenum və büro üzvü seçilmişdir.

Sonradan Azərbaycan Mərkəzi Nəzarət Komissiyasının qərarı ilə Yaqub Həsənzadə 1937-ci ilin əvvəlinə qədər işlədiyi Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin üzvü kimi işə göndərilir.

1936-cı ilin sonunda Azərbaycan SSR NKVD orqanları Yaqub Həsənzadənin böyük qardaşı Həmidulla Həsənzadəni həbs etdilər. Bu baxımdan Yaqub Həsənzadə qardaşı ilə "xalq düşməni" kimi münasibətlərdə olmaqda ittiham olundu. Partiyadan xaric edildi, eyni zamanda vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.

### "Böyük Vətən Müharibəsi"ndə
Artıq Kapitan olan Yaqub Həsən-zadə, batalyon komissarından, Qırmızı Bayraq Alayının 77–1 nömrəli 105-ci Piyada alayının partiya təşkilatçısından, orduda alay komandirinin müavini kimi, şəxsi cəsarəti ilə dəfələrlə batalyon komandirini əvəz edir və batalyonu hücuma keçiridi və qələbə qazanırdı.

Yaqub Həsənzadə tez bir zamanda Kuban və Ukraynadakı bir sıra yaşayış məntəqələri–Vişnevski, Oktoberfest, Novo-Lyubimovka, Kanada, Şevçenko və başqaları uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlığa görə şöhrət qazanır. O, döyüşlərdə göstərdiyi cəsarətə görə yüksək döyüş xarakteristikası alaraq gümüş və qızıl lövhələrlə bəzədilmiş bir revolver ilə mükafatlandırılır. Revolverin üzərində Marşal Jukovun imzası ilə "Hərbi istismarlara görə minnətdarlıq" yazısı yazılmışdı. O, bundan savayı "Qırmızı Ulduz" ordeni, Sovet İttifaqının marşalı A. A. Qreçenko tərəfindən təltif olunan "Böyük Vətən Müharibəsində şücaət və şücaətə görə", "Qafqazın müdafiəsinə görə", "Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı və daha bir sıra yubiley medallarına layiq görülür.

İkinci Dünya müharibəsi illərində qardaşı Həmidulla Həsənzadənin sovet ideologiyasına zidd siyasi fəaliyyətinin əsas gətirilərək tutulması Yaqub Həsənzadənin Ukraynanın Vişnyovvka kəndinin faşist işğalçılarından azad edilməsinə görə göstərdiyi rəşadətə görə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adının verilməsinə əngəl olur.. Qardaşı Həmidulla Həsənzadə isə 1955-ci ildə bəraət alır.

### Müharibədən sonra
Müharibədən qayıtdıqdan sonra Yaqub Həsən-zadə rəhbər vəzifələrdə çalışır. Belə ki, Alüminium zavodunun partiya bürosunun katibi, "Aztrikotazhombinat"ın direktoru, "Zakromstroy" trestinin direktor müavini, Azərbaycanın neft və soyutma bazasının direktoru kimi fəaliyyət göstərir. 1949-cu ildən 1957-ci ilin ortalarına qədər Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin nəzdində mədəniyyət və təhsil müəssisələri komitəsi sistemində çalışır. Respublika əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olan Yaqub Həsənzadə o zamankı Oktyabr rayonundan (indiki Səbail rayonu) Bakı şəhərinin deputatı seçilmişdir.

## Mükafatları
* "Qırmızı Ulduz" ordeni
* "Böyük Vətən Müharibəsində şücaət və şücaətə görə" medalı
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı
* "Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı
* "SSRİ Qəhrəmanı" titulu

## İstinadlar