open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məmməd Ələkbərov

**Məmməd Həmid oğlu Ələkbərov (Ələkbərli)** () — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi və pedaqoqu, Azərbaycanın ilk mədəniyyət naziri (1953–1955), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1952–1953), Azərbaycan SSR maarif naziri (1947–1952).

## Həyatı
Məmməd Həmid oğlu Ələkbərov (Ələkbərli) 1899-cu ildə Lənkəranda kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1909-cu ildə atası Məşədi Həmidin ölümündən sonra qohumlarının himayəsində yaşamış, Lənkərandakı "Behcət" rus-tatar (Azərbaycan) məktəbində oxumuş, lakin təhsilini başa vura bilməmişdir.

1920-ci ilə qədər əmisi oğlunun balıq təsərrüfatında çalışmışdır. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra müəllim hazırlığı kursunu bitirərək Astraxanbazardakı (hazırkı Cəlilabad) 1-ci dərəcəli məktəbə müəllim göndərilmişdir. 1921-ci ildə Lənkəran şəhərindəki 5 nömrəli məktəbdə çalışmağa başlamışdır. Məmməd Ələkbərov 1923–1926-cı illərdə Bakıdakı Pedaqoji İnstitutda oxumuş, ali təhsilli mütəxəssis kimi Balaxanıda, Borçalının Başkeçid bölgəsində müəllimlik etmişdir. Quba qəza Xalq Maarif şöbəsinin müdiri işləmişdir.

Məmməd Ələkbərov 1928-ci ildə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığı aparatına işə qəbul olunmuş, metodist, məsul icraçı, ibtidai və orta məktəb idarəsi rəisinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1937-ci ildə Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat Məktəblər İnstitutunda elmi işçisi olmuş, eyni zamanda 1939-cu ildə Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun direktor müavini vəzifəsinə işləmiş, 1941-ci ildə isə tamamilə bu vəzifəyə keçmişdir.

1943-cü ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyünə qəbul edilən Məmməd Ələkbərov həmin ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun direktoru, 1944-cü ildən isə Azərbaycan SSR xalq maarif komissarının müavini olmuşdur. 1947-ci ildə Azərbaycan SSR xalq maarif naziri təyin edilmiş, həmin vəzifədə beş il çalışmış, sonra isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1953-cü ildən Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri olmuşdur.

Məmməd Ələkbərov orta məktəblərdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatının tədrisi metodikası sahəsi üzrə tədqiqatlar aparmış, 1940-cı ildə onun "Natamam orta və orta məktəblərdə yazı işləri", "İbtidai məktəbdə oxu metodikası", ibtidai məktəblərin III sinfi üçün "Nizami Gəncəvi haqqında oxu kitabı" adlı kitabları nəşr olunmuşdur. 1947-ci ildə — Azərbaycanda Nizaminin yubileyinin təntənəli şəkildə qeyd olunduğu ərəfədə "Nizami Gəncəvi və Azərbaycan xalq yaradıcılığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Elə həmin ildə onun "Nizami Gəncəvi yaradıcılığında Azərbaycan xalq mərasimləri" adlı məqaləsi "Nizami" almanaxının 4-cü kitabında dərc edilmişdir.

Məmməd Ələkbərov dəfələrlə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmiş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ikinci və dördüncü çağırış deputatı olmuşdur. "Azərbaycan SSR əməkdar məktəb müəllimi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Məmməd Ələkbərov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 7 fevral 1959-cu ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Xəlil Əlimirzəyev

**Əlimirzəyev Xəlil Oruc oğlu** () — tarix elimlər doktoru, professor.

## Həyatı
Xəlil Əlimirzəyev 1918-ci ildə indiki Qəbələ rayonunun (Qutqaşın) Mirzəbəyli kəndində anadan olmuşdur.

1939-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olub. 1948-ci ildə Universiteti bitirib. 1946-1947-ci illərdə Azərbaycan Respublikası MK-da təlimatçı işləyib. 1948-ci ildə Universitetin aspiranturyasının bitirib. 1954-cü ildə namizədlik, 1962-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

20 monoqrafiya və kitabın müəllifidir. 300 çap vərəqəsi həcmində məqalənin müəllifidir. 2 dəfə Azərbaycan Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif edilib. Bir sıra orden və medalları var.

1976-ci ildə vəfat edib, Bakıda 2-ci fəxri xiyabanda dəfn olunub.

## İstinadlar
Georq Lüger

**Georq Lüger** (; ) — məşhur avstriyalı silah konstruktoru. 1900-cü ildə ixtira etdiyi Lüger tapançasına görə tanınır. Lüger 9×19 mm çaplı tapança patronunu yaratmış və yüksək göstəricilərinə görə həmin patron 1953-cü ildə NATO ölkələri üçün standart döyüş sursatı kimi qəbul edilmişdir. Hazırda 9 mm Luger (və ya 9 mm Para və 9 mm NATO) dünyada ən geniş yayılmış tapança patronudur.

## Həyatı
Georq Lüger cərrah Bartolameus fon Lügerin ailəsində anadan olub. Onun ailəsi Paduyaya köçür və italyan dili onun ikinci dilinə çevrilir. Məktəbi bitirdikdən sonra valideynləri Georqu Vyana Kommersiya Məktəbinə göndərirlər.

1867-ci ilin oktyabr ayında Georq Lüger 78-ci piyada alayına könüllü qoşulur. Bir il sonra o, xidmət giziri olur. O, kifayət qədər sərrast atıcı idi və bu fakt onun komandirlərinin diqqətindən yayınmır. Onu atıcılıq məktəbinə göndərirlər və qısa müddət sonra o, təlimatçı olur. Məhz atıcılıq məktəbində gələcək konstruktor avtomatik silahlarla maraqlanır. 1871-ci ildə Georq Lüger ehtiyatda olan leytenant rütbəsi alır və tərxis olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография 
* Биография (Engl.)
* История создания пистолета
Xalid Əlimirzəyev

**Əlimirzəyev Xalid Əlimirzə oğlu** () — filologiya elmlər doktoru, professor.

## Həyatı
Xalid Əlimirzəyev 16 dekabr 1932-ci ildə Qəbələ rayonunun Qəmərvan kəndində anadan olmuşdur.

1964-cü ildə namizədlik, 1972-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

1974-cü ildən Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının professoru olub. Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının akademikidir.1992–1993-cü illərdə təhsil nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Xalid Əlimirzəyev 2003-cü ildə yaradılan və bir neçə il fəaliyyət göstərən "AMAL" Ziyalı Hərəkatının sədri olub. 2006-cı ildə Müsavat Partiyasının üzvlüyündən istefa verərək siyasətdən getmişdir.

15 monoqrafiyanın, 500-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəlifidir.

"Məhəbbət yaşadır" pyesi Azərbaycan Dövlət Milli Teatrının kiçik səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur. Seçilmiş bədii əsərlərdən ibarət "Bələdçi" kitabı çapdan çıxıb.

30 yanvar 2016-cı ildə vəfat etmiş, Qəbələ rayon Qəmərvan kəndində dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Nohur

**Nohur** (, ) — sahəsi 1 km²-dən böyük olmayan süni su hövzəsi, kiçik çay dərələrində, qobularda, yarğanlarda qazma və bənd tikmə yolu ilə yaradılır. Səth və ya yeraltı sularla dolur.

Nohur su təchizatı, suvarma, balıqyetişdirmə və su quşlarının çoxaldılması üçün, eləcə də sanitar və idman məqsədilə yaradılmış süni su hövzəsidir.

## Həmçinin bax
* Gətirmə konusu
* Çalalı relyef
* Geoloji proseslər

## İstinadlar
Əməgen

**Əməgən** - türk, altay, qafqaz və nart əfsanələrində nəhəng. **İmegen** də deyilir. Çirkin, zaman-zaman birdən çox başı olan nəhəng varlıqlar olaraq təsvir edilər. Nart əfsanələrində ədədləri olduqca çoxdur və hər üç ayda bir ad etdikləri deyilər. Hər doğumda görə çox uşaq dünyaya gətirirlər. Nart qəhrəmanları davamlı emegenlerle vuruşub və gücləriylə, zəkalarıyla onları hər vaxt yenmeyi bacararlar. Lakin onlardan çox qorxar və çəkinirlər. Çünki Əməgenlər, tutduqları zaman insanları yerlər. Nart destanlarına görə dünyadakı bütün pisliklərin qaynağı Əməgenlerdir. Əgər onlar olmasaydı dünyada heç bir pislik olmazdı. Tanrılar, yer üzünü onların pisliyindən qorumaq üçün Nartları yaratmışdır və onlar da davamlı döyüşüb dayanmaqdadırlar. Əməgenlərin iştirak etmədiyi heç bir Nart dastanı yoxdur.

## Etimologiya
(Em/Əm) kökündən törəmişdir. Əmək (biryerde olmaq, güc istehlak etmək, iş etmək) feli əlaqəlidir. "Əmən" ruh, can deməkdir, həmçinin ağac tikmək üçün açılan çuxuru da ifadə edir. Kafkasyadaki digər xalqların dilləri ilə də əlaqəsi olduğu şübhəsizdir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
İsveç kronu

**İsveç kronu** (İsveçcə:svensk krona) — 1873-cü ildən bəri istifadə edilən İsveçin rəsmi pul vahidi. İsveç kronu İsveçlə yanaşı Aland adalarınında rəsmi pul vahidi hesab olunur. 2006-cı ilə olan infilyasiya 4,4% təşkil edir..

## İstifadə olunan pul vahidləri
* **Qəpiklər:** 1, 5, 10 kron
* **Əskinaslar:** 20, 50, 100, 500, 1000 kron

## İstinadlar
Qanlı Rinq (film, 1991)

**Qanlı Rinq** () — 1991-ci ildə Teddi Peyc tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı Honkonq filmidir.

## Məzmun
Maks Rivers kikboks üzrə çempiondur. Lakin sevgilis Syuzandan əlaqələrini kəsdikdən sonra içki düşgünü olaraq küçə döyüşlərində iştirak etməyə başlayır. Syuzan, eyni zamanda Maksın dostu olan həyat yoldaşı Filipin yoxa çıxması haqqında ona xəbər verir. Kikboks turnirlərində iştirak edən Filip isə narkomafiya bandasının başçısı və kikboksçu olan Don Kardio tərəfindən öldürülür. Maks bu barədə məlumat əldə etmək üçün Syuzana kömək etməyə başlayır...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Əbədi yumruq (film, 1992)

**Əbədi yumruq** () — 1992-ci ildə Teddi Peyc tərəfindən döyüş filmi janrında çəkilən film. 
 
## Məzmun
Bir çox müharibələrdən sonra ordusuz qalmış insanlar özləri vuruşmağa başlayırlar. Filmin qəhrəmanları cəhənnəmdən qaçaraq yeni həata başlamaq istəyirlər. Lakin bu çox çətin olacaqdır. Çünki yeni həyata başlamaq üçün yalnız vuruşmaq lazımdır...
 
## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Amerikalı kikboksçu 2

**Amerikalı kikboksçu 2** () — 1993-cü ildə Yeno Hodi tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı ABŞ filmi.

## Məzmun
Lilian varlı adamlardan biridir. Əri onunla məhbbət əlaqəsi quran zaman onun qızını vertolyotla hovuzdan qaçırır və çoxlu pl tələb edirlər. Lillian qızı Syuzanı narkomafiya bandasından xilas etmək istəyir. Lakin Lillian qızını xilas etmək üçün polislərə müraciət etmir. Lillian keçmiş ərinə müraciət edir…

## Rollarda

## Həmçinin bax
* ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
*
Qanlı Rinq 2 (film, 1995)

**Qanlı Rinq 2** () — 1995-ci ildə Teddi Peyc tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı Honkonq filmidir.

## Məzmun
Filmin birinci hissəsinin sonunda Maks Rivers narkomafiya başçısı Don Kardioya qalib gələrək, onu öldürür. Bu hadisədən 8 ay keçdikdən sonra Maks həbs olunaraq, həbsxanaya göndərilir. Həbsxananın idarəçisi isə küçə döyüşlərinin fanatıdır. Bundan xəbər tutan Maks qərar verir ki, buradan xilas olmaq üçün yalnız döyüşmək lazımdır. Bu müddətdə Syuzan ona kömək etmək üçün əlindən gələni edir...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Kikboksçuların kralı 3: Sonuncu Noqdaun (film, 1995)

**Kikboksçuların kralı 3: Sonuncu Noqdaun** və ya **Xam hədəf** () — 1995-ci ildə Tim Sprinq tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı ABŞ filmi.

## Məzmun
Kikboksçu Conni Rider rinqdə rəqibini məğlub edərək öldürür. Bundan sonra onun turnirlərdə iştirak etməyə icazə verilmir. Lakin bir müddət keçdikdən sonra Conninin qardaşı öldürülür. Polislər bu işlə məşğul olmur. Çünki qardaşını öldürən məşhur narkomafiya başçısı və döyüş ustasıdır. Conni onun yanında işləyərək qisas almağa başlayır.

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
İkiqat partlayış (film, 1994)

**İkiqat partlayış** () — 1994-cü ildə Tim Sprinq tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı ABŞ filmi.

## Məzmun
Klaudia arxeoloq qadındır. Kikboks üzrə çempionla birlikdə qızıl axtarışına çıxırlar, lakin bu axtarışda çoxlu macəralar baş verir…

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Üçqat zərbə (film, 1992)

**Üçqat zərbə** () — 1992-ci ildə ABŞ aktyoru Deyl Kukun iştirakı ilə çəkilən döyüş filmidir.

## Məzmunu
Deyv və Ceyms peşəkar qaydasız döyüş ustalarıdır. Onlar itmiş qızılların axtarışındadırlar. Onlar əvvəlcə Banqkoka, sonra Amerikaya səyahət edirlər. Lakin onların səyahət zamanı düşmənləri gündən-günə artmağa başlayır...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Ölümcül mühasirələr (film, 1992)

**Ölümcül mühasirələr** () — 1992-ci ildə döyüş filmi janrında çəkilən Honkonq filmidir. Filmin digər adı "Polad at" kimi səslənir.

## Məzmun
Müxtəlif döyüş novləri üzrə müəllim öz ölkəsində Yaponiyada çətin həyat tərzi sürür. Ondan xoşları gəlməyən insanlar üzündən bu ölkəni tərk edir. Yaponiyanı tərk edəndən sonra Çinə gəlir. Burada Kunq Fu ilə məşğul olmağa başlayır. Lakin bəzi hadisələr səbəbindən yapon dəniz quldurlarının gəmilərinə düşür...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Ermənistan televiziya kanalları

Ermənistanda mövcud olan televiziya kanallarının siyahısı

## Fəaliyyətdə olan telekanallar
* Armenia 1 — İrəvan (1956)
* Armenia TV 2 — İrəvan (1972)
* Armenia Tv Sport+ — İrəvan (2007)
* Şant TV — İrəvan (2004)
* İnfo Tv Armenia Music Box — İrəvan (2006)
* İnfo Tv — İrəvan (1991)
* Azadlıq TV — İrəvan (1990)
* Hayelen Tv — İrəvan (1999)
* İntel — İrəvan (2009)
* AVTS 8 Tv — İrəvan (2011)
* ATV — İrəvan (2005)
* ArmNews — İrəvan (2000)
* Tv Sale — İrəvan (2009)
* Armenia Tv Region — Dastakert (2008)
* Artsax Tv — Xankəndi (1993)
* Tv 7 — Nor-Açin (2008)
* Armavir Tv — Armavir (2000)
* Yerevan Tv — İrəvan (1998)

## Fəaliyyətini dayandıran telekanallar
* Sevan Tv — Göyçə (1985–2010)
* Alternativ — İrəvan (2003–2011)
* Qərb Tv — Gümrü (1997–2006)
* İntimacy Ermənistan Yayım Şirkəti — İrəvan (2004–2011)
* Şuşi Tv — Şuşa (1992–2008)
* Xristian Tv — İrəvan (yayıma başlanması və bağlanması 1 ay olub)
* 666 Tv — Füzuli (1994–2002)
* Ç1 — Vanadzor (1996–2006)
* Ç2 — Xankəndi (1997–2005)

## Xarici ölkələrin Ermənistandakı kanalları
* Kürd Tv — Spitak
Şöhrətin yumruğu (film, 1991)

**Şöhrətin yumruğu** () — 1991-ci ildə Co Mari Avellana tərəfindən çəkilən döyüş filmi janrlı ABŞ filmi.

## Məzmun
Vyetnam müharibəsi ABŞ ordusunun məğlubiyyəti ilə başa çatır. Bu səbəbdən ABŞ ordusunun əsgərləri buranı tərk edirlər. Lakin Ceyms Li qanlı rinqdə vuruşmağı davam etdirir. Dostu Reynoldsu mafiya qrupundan xilas etmək üçün onunla rinqdə görüşməyə məcbur olur...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Rastafari hərəkatı

**Rastafari hərəkatı** və ya **Rasta** — 1930-cu illərdə Yamaykada yaranan yeni bir dini hərəkat.

O zaman Yamayka əsasən xristian mədəniyyəti olan bir ölkə və xalqının 98%-i qara qulların nəslindən idi. Efiopiyanın son imperatoru olan Hayle Selassi (Ras Tafari Makonnen: vəliəhd Tafari Makonnen) tanrının dünyadakı əksi olaraq görən dinin və bu dinə bağlı olaraq ortaya çıxmış olan inanc və düşüncə formasınındır. Markus Qarvey də bu dinin peyğəmbəri kimi görülür. Buna qarşı, nə Hayle Selassi, nə də Markus Qarvey özlərini bu dinlə əlaqələndirmişlərdir. Bab Marleyin də mənsublarından biri olduğu bu dinin qurucusu Leonard Hovell olaraq tanınır.

Misir mənşəli Ra dinlərinin Xristianlıq və Yəhudilik ilə qarışığından ibarət olan bir dindir. Musanın əsl yol göstərdiyi müqəddəs qövmmün qaralar xüsusilə də Etiyopyalılar olduğunu müdafiə edir. Rastafari hərəkatında müqəddəs vəd edilmiş torpaqlara zion (bir mənada cənnət) deyilməkdədir. Rastafarianistlər öz içlərində bir çox qola ayrıldıqlarından müxtəlif inanclara və cah (jah) anlayışına sahib ola bilirlər.

Bu dinin ilahiləri daha sonralarıda Yamaykada reqqi musiqisinə qaynaqlıq etmişdir.

Rastanın rəngləri qara, qırmızı, sarı və yaşıldır. Qırmızı, yaşıl və sarı rəngləri Efiopiya bayrağı, və qara Afrika xalqını təmsil edir. Hər bir rəngin öz mənası vardır və bunlar rastafarianlar üçün çox mühümdür. Sarı bütün qızıl, ləl-cəvahirat və xəzinələr üçündür. Yaşıl insanların, üzərində getdiyi dünyadır. Qırmızı isə qara xalqın tökülən qanıdır.

Rastaların çoxu Köhnə Əhdin qayda qoyduğu yeməyə uyğun yeyərlər. Ətin məhdud növlərini yeyərlər. Qabıqlı dəniz heyvanı və donuz əti yeməzlər. Digərləri bütün ətlərdən çəkinirlər. Nazirit andını qəbul edən cərəyanlardır. Alkol istifadəsini ümumiyyətlə zərərli olaraq görürlər və siqaret istifadəsi də qəti qadağandır. Eyni zamanda rastafari dinində bədənin torpağa tək parça girməsi lazım olduğuna inanılar. Robert Nesta Marley (Bab Marley) 11 may 1981-ci ildə dəri xərçəngindən-rastaların tək parça ölümə inanmaları səbəbiylə ölmüşdür.

Rastalar saçlarını daramaz və kəsməzlər bu şəkildə uzanan saçlar bir müddət sonra Dredlak (Dreadlock) adını alan bir saç modelinə çevrilir. Rastalar bu şəkildə Cah (Jah)ın uzun dırnaqlarıyla bir gün onları yer üzündən götürüb Ziona aparacağını inanarlar. İndiki vaxtda dredlak şəklindəki saçlar Trend halına gəlmişdir, amma rastafariların çoxu bu saçın stil olaraq istifadə edilməsinə qarşıdır.

## İstinadlar

## Qaynaqlar
* 
* Publius (or Gaius) Cornelius Tacitus (AD98). De vita et moribus Iulii Agricolae

## Xarici keçidlər
* Rastafarianism Scholarly profile at the Religious Movements Homepage (University of Virginia)
* Rastafarians 101  – slideshow by *[[Life magazine]]*
* A Sketch of Rastafarian History by Norman Reddington
* Rastafari Actuality
* Rastafari: Alternative Religion and Resistance against "White" Christianity by Jérémie Kroubo Dagnini for Études caribéennes, n°12, 2009
* Remembering Rasta Pioneers: An Interview with Barry Chevannes by Jérémie Kroubo Dagnini for the Journal of Pan African Studies, vol.3, n°4, 2009
Hayle Selassi

**Hayle Selassi** (Amharca ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ, *Üçləmənin gücü*), əsl adı Tafari Makonnen (ተፈሪ መኮነን), (d. 23 iyul 1892 — ö. 27 avqust 1975) — Efiopiyanın son imperatoru (1930–1974).

Yamaykada H. I. M. (His Imperial Majesty) olaraq tanınır. Ləqəbi Nequse Neqest (Krallar kralı) idi və özünü Süleymanın 225-ci xələfi olaraq tanıdırdı. Ölkəsinin modernləşməsinə öndərlik edərək İkinci Dünya müharibəsi sonrası Afrika siyasi həyatında əhəmiyyətli bir mövqe əldə etməsini təmin etmiş və Əddis-Əbəbəyı Afrika Birliyi Təşkilatının (OAU) əsas mərkəzi vəziyyətinə gətirmişdir. 1974-cü ildə SSRİ-nin dəstəyi baş verən hərbi çevrilişlə taxtdan salınmışdır.

## Həyatı
Tafari Makonnen adıyla şərqdəki bir əyalət olan Harerdə oranın qubernatorunun oğlu olaraq dünyaya gəlib. Xristian-Pravoslav aristokratiyanın ayaqlanmasıyla ölən əski kral II Menelikin və orta qüvvələrin dəstəkçisi olaraq tanınan dəstəkçisi V İyasu Liul Liy, 2 noyabr 1930-cu ildə aşaraq I. Hayle Selassi adıyla iqtidara gəlmişdir.

Yamaykada ortaya çıxan Pan-Afrikali fikirli Rastafari inancında bir peyğəmbər olaraq qəbul edilir.

## İstinadlar

## Qaynaqlar
* 
* Haile Selassie I. *My Life and Ethiopia's Progress: The Autobiography of Emperor Haile Selassie I*. Translated from Amharic by Edward Ullendorff. New York: Frontline Books, 1999. ISBN 0-948390-40-9
* Paul B. Henze. "The Rise of Haile Selassie: Time of Troubles, Regent, Emperor, Exile" and "Ethiopia in the Modern World: Haile Selassie from Triumph to Tragedy" in *Layers of Time: A History of Ethiopia*. New York: Palgrave, 2000. ISBN 0-312-22719-1
* Ryszard Kapuściński, *[[The Emperor (book)|The Emperor: Downfall of an Autocrat]]*. 1978. ISBN 0-679-72203-3
* 
* *Dread, The Rastafarians of Jamaica*, by Joseph Owens ISBN 0-435-98650-3
* *Haile Selassie I : Ethiopia's Lion of Judah*, 1979, ISBN 0-88229-342-7
* *Haile Selassie's war : the Italian-Ethiopian Campaign, 1935–1941*, 1984, ISBN 0-394-54222-3
* *Haile Selassie, western education, and political revolution in Ethiopia*, 2006, ISBN 978-1-934043-20-2

## Xarici keçidlər

* Ethiopian Treasures – Emperor Haile Selassie I – The Ethiopian Revolution 
* Imperial Crown Council of Ethiopia 
* Speech to the League of Nations, June 1936 (full text)
* Rare and Unseen: Haile Selassie  – slideshow by *[[Life magazine]]*
* Marcus Garvey's prophecy of Haile Selassie I as the returned messiah
* Haile Selassie I and the Italo-Ethiopian war
* Haile Selassie I, the Later Years
* A critical look at the reign of Emperor Haile Selassie I of Ethiopia
* BBC article, memories of his personal servant
* Watch News Reel: His Imperial Majesty, Emperor Haile Selassie I of Ethiopia visits Jamaica, 21 April 1966 
* Ba Beta Kristiyan Haile Selassie I – The Church of Haile Selassie I
* Haile Selassie I Speaks -Text & Audio- 
*
Yaztumşuq

**Yaztumşuq** - türk və altay xalq inancında dəmir burunlu canavar. **Castumşuk** da deyilir. Qadın qılığında olduqda çox gözəldir lakin burnunu saxlayır. Dəmir qollu, dəmir gövdəli olduğu da deyilər. Yaztırnak ilə əlaqəli düşünülür.

## Etimologiya
(Yaz/Yas/Yaş/Cas/Çaş) kökündən törəmişdir. Eyni zamanda bir söz olan bu köklər  dəmir, tunc və metal mənasını verər. Tumşuq isə burun deməkdir.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Om

**Om** ya **Aum** — Hinduizmdə və əksəriyyəti Hindistana xas bəzi başqa inanc sistemlərində dini ya da mistik təsiri olduğuna inanılan sözlərin (mantra) ən müqəddəsi sayılan heca. Sanskrit dilində birlikdə o səsini verən a və u saitləriylə m səsindən ibarətdir. Bu üç səs yer üzü, səma və göy qatlarında ibarət olan üç dünyanı; Brahma, Vişnu və Şivadan ibarət olan üç böyük Hindu tanrısını; Riq,Yacur və Sama adlı üç müqəddəs vida mətnini işarələr. Beləcə *Om* hecası sirli şəkildə bütün kainatın özünü təmsil edir. Hindu ayinlərində dua, ilahi və meditasiyaların başında və sonunda deyilir. Müəyyən bir qaydaya bağlı olmadan Buddaçı və Caynaçı ayinlərində də istifadə edilər. *Om* hecasının yazılı forması, VI əsrdən sonrakı yazmaq və kitabə mətnlərinin başını ifadə etmək üçün istifadə edilmişdir.

*Om* hecası, fəlsəfi vida mətnləri olan *Upanişad*ların bir çoxunda ələ alınar; bunlardan *Manduky*a tamamilə bir hecaya ayrılmışdır. Yoqa tətbiqlərində də istifadə edilən *Om* şifahi meditasiya texnikalarıyla əlaqəlidir. Puranalarda (Qədim Bilgə) isə məzhəbçi məqsədlərlə istifadə edilir; Şivacıların Omu *linqa*nın (Şivanın simvolu kişilik orqanı) simvolu olaraq şərh etməsinə qarşılıq, Vişnucular bu üç səsi Tanrı Vişnu, həyat yoldaşı Şri və ibadət edəndən ibarət üçləmə formasında göstərilir.

## Müxtəlif xətlərlə yazılan Om


Fayl:Grantha.jpg|Om simvolu Qranta əlifbasında
Fayl:AUM IN GUJARATI.png|Om simvolu Qucarati əlifbasında, Modi əlifbasında, və Devanaqari əlifbasında
Fayl:Tamil om.png|Om simvolu Tamil əlifbasında
Fayl:Kannada_OM.png|Om simvolu Teluqu və Kannada əlifbasında 
Fayl:Om symbol.gif|Om simvolu Oriya, Assam və Bənqali əlifbasında.
Fayl:Bali Omkara Red transparent.svg|Om simvolu Bali əlifbasında
Fayl:TibAum.png|Om simvolu Tibet əlifbasında



## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Meaning of the word OM
*Om in the Upanishads, Bhagavad Gita, and Yoga Su:tras 
*Collection of Om Graphics (Devanagari type)
*Om in the Mandukya Upanishad
Şubar

**Şubar** - türk və altay dastanlarında adı çəkilən əfsanəvi at. **Çubar** şəklində də deyilər. **Bayşubar** və ya **Kökşubar** olaraq da bilinər. Alpamış Xanın atıdır. Qeyri-adi xüsusiyyətləri vardır. Türk əfsanələrindəki fövqəladə atların xüsusiyyətlərinin hamısını daşıyar. Uça bilər, danışar, sahibini əvvəldən xəbərdar edər, tək buraxmaz, bir aylıq yolu bir gündə gedər, sahibinin nə vəziyyətdə olduğunu hiss edərək ona görə davranar. Qızıl yallı, gümüş üzengili, quyruğu doqquz hörgülü, doqquz qolanlı olaraq təsvir olunur. Atası sudan çıxmadır. Çox rənglidir. Üstündə yumru nöqtələr olan heyvana "çubar" deyilir. Çilli insanlara zarafat olsun deyə deyilər.

## Etimologiya
Sürətli getmək mənası ehtiva edər. Çapmaq (sürətli getmək, at sürmək) feli ilə eyni kökdən gəlir. Türkcə Çubar, monqolca Çabdar, buryatca Sabıdar sözcüyü boz rəng ifadə edər.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
Urğun

**Urğun** - türk, anadolu və ltay xalq mədəniyyətində cin. **Orgun** və ya **Vurğun** da deyilir. Atəşdən yaradılmışdır. Tək ağacların altında, su sahillərində yaşayırlar. Həm yaxşısı, həm pisi ("müsəlmanı" və "kafiri") vardır. Qaranlıqdan sonra çıxarlar ortaya. İnsanı qaranlıq yerdə və ya sudan keçərkən vurur. Vurğun yemə deyilən bu cin vurmasına yakala adam bir müddət ölü kimi yatar. Və ya uzunca bir zaman kar və dilsiz gəzər. Vurğun vurma olaraq da adlandırılan bu narahatlıq çox təhlükəlidir. Bir Vurgun Ocağına götürülür. Bədəni qaralmış və ya bir yumruq izi qədər bir yer qapqara olmuşdur. Bəzən böyüyərək bir qadın qılığına bürünərlər. Qısa boyludur. Tərsinə ayaqlıdır. Dalğıcların su altundaki təzyiq fərqini doğru ayarlayamayıp sürətli çıxdıqlarında bədənlərində meydana gələn ziyana da vurgun deyilir ki, əslində sualtı ruhlarının verdiyi zərər kimi düşünüldüyü üçün belə deyilmişdir.

## Etimologiya
(Ur/Vur) kökündən törəmişdir. Vurmaq mənası daşıyır.

## Mənbə
* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 
* Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (S.-597)
Cəlil Xəlilov (paleontoloq)

**Cəlil Mustafa oğlu Xəlilov** () — Azərbaycan paleontoloqu, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Cəlil Xəlilov 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin təbiət fakültəsini bitirdikdən üç il sonra elmə gəlmişdir.  Cəlil Mustafa oğlu geologiya elminin istiqamətlərindən biri — mikropaleontologiya ilə məşğul olmuşdur. O, ancaq mikrofaunaları müəyyən etməklə yox, həm də onların ekocoğrafi şəraitini, coğrafi yayılmasını, zaman və məkan daxilində təkamülünü və başqa regionlarda yaşamış qohum növləri ilə müqayisəsini  tədqiq etməklə bir çox nəzəri, eləcə də praktiki problemləri həll etmişdir. 

## Ədəbiyyat
*Məcid Ə. Bağmanov, Elm fədaisi, böyük alim prof. Cəlil Mustafa oğlu Xəlilov haqqında xatirələrim. Azərbaycan paleontologiya cəmiyyətinin 4 saylı toplusu. Bakı, 2001.
*B. Budaqov, Görkəmli mikropaleontoloq,  Azərbaycan paleontologiya cəmiyyətinin 4 saylı toplusu. Bakı, 2001.

## İstinad siyahısı
Aqil Səmədbəyli

**Aqil Səmədbəyli** () — azərbaycanlı siyasətçi, sosial elmlər namizədi.

## Həyatı
Aqil Səmədbəyli Göyçə mahalının Zərkənd kəndində doğulub.

Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul şəhərindəki Mərmərə Universitetini bitirib.

O, Türkiyədə sosial elmlər üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Aqil Səmədbəyli gənc yaşlarından siyasi və ictimai fəaliyyətlə ciddi məşğul olub. Türkiyədə təhsil aldığı illərdə "Gənc Aydınlar Hərəkatı"nı yaratmış və Başqan seçilmişdir.

Hazırda "Bütöv Azərbaycan Birliyi"nin Mərkəzi Şurasının sədridir.

2010-cu il noyabrın 7-nə təyin edilmiş Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə 35 saylı Xətai üçüncü seçki dairəsi üzrə seçkilərdə iştirak etmiş, lakin deputat seçilə bilməmişdir.

## Şəxsi həyatı
Azərbaycanın ikinci prezidenti Əbülfəz Elçibəyin qızı Çilənay Səmədbəylinin həyat yoldaşıdır.

Azərbaycan Milli Məclisinin IV çağırışının Müsavat Partiyasından deputatı Arzu Səmədbəylinin qardaşıdır.

Atası Həbib Səmədov 3 noyabr 2011-ci ildə, anası Nabat xanım isə 21 iyun 2015-ci ildə Bakı şəhərində vəfat ediblər.

## İstinadlar
Afterşok

**Afterşok** () — əsas seysmik zərbə ilə müqayisədə intensivliyi daha kiçik olan təkrar seysmik təkanlar.

Güclü zəlzələlər həmişə çoxsaylı afterşoklar ilə müşayiət olunur. Onların sayı və intensivliyinin zaman keçdikcə azalmasına baxmayaraq, bu, aylarla davam edə bilər. Əsas təkandan sonrakı ilk saatda güclü afterşokların baş verməsi ehtimalı daha çoxdur.

Çoxlu hallar məlumdur ki, əsas təkandan sonra zədələnən binalar məhz afterşoklar nəticəsində dağılıb. Afterşoklar xilasetmə işləri zamanı da təhlükə yaradır.

## İstinadlar
Zeytun üsyanı (1780)

**Zeytun üsyanı** — Türkiyənin Qəhrəmanmaraş ilində 1780-cı ildə ermənilər tərəfindən təşkil olunmuş üsyan. Üsyanın başlanmasının səbəbi vergilər olmuşdur. Zeytun erməniləri IV Murad tərəfindən verilən fərmana əsasən 1774-cü ildən etibarən vergi ödəyirdilər. Ərazidə yaşayan ermənilər belə bir fərmanın olmadığını və vergilərin sultandan xəbərsiz toplandıqını iddia etməyə başladılar. Sultanın verdiyi fərmanla bağlı, hər hansısa məlumatın əldə olunmaması, ermənilər etirazılarına səbəb olmuşdur. Ermənilərlə danışıq aparmaq məqsədilə Maraş vilayətinə gəlmiş Ömər Paşanın ermənilər tərəfindən öldürülməsi, vəziyyəti gərginləşdirmişdir. Bu hadisədən sonra zeytun ermənilərinin yaşadıqları bir neçə kənddə 7 ay davam edəcək, ciddi rejim tətbiq olunmuşdur. Zeytun üsyanı Osmanlı imperiyasında yaşayan Osmanlı ermənilərinin ilk üsyanı hesab olunur.

## İstinadlar
Tıva dili

**Tıva dili** — Tıva dili Altay dil ailəsinin türk qrupunun uyğur yarımqrupuna mənsubdur.
Təqribən 264 min nəfər bu dildə danışır.
Dilin kodu **tyv**-dir (ISO 639).

## Xarici keçidlər
* English-Tuvan, Tuvan-English online talking dictionary
* Tuvan language and folklore materials
* 
* Ethnologue: Tuvin
*  
## İstinadlar
 

## Həmçinin bax

* Şorlar
* Xakaslar
Hidrostatik təzyiq

**Hidrostatik təzyiq** - sükunətdəki mayenin olduğu qabın dibinə və divarlarına göstərdiyi təzyiqə deyilir. Hidrostatik təzyiq mayenin sıxlığı və maye sütununun hündürlüyü ilə düz mütənasibdir, **p** ilə işarə olunur. **p=ρgh**, burada **ρ** - mayenin sıxlığı, **g** -qravitasiya sahəsinin intensivliyi, **h** - maye sütununun hündürlüyüdür. Qabın divarına mayenin göstərdiyi təzyiqdə həmin düsturla hesablanır. Lakin divarın hər yerində təzyiq eyni olmayıb, dərinliyin artması ilə artır.divara göstərilən orta təzyiq =pgh/2 dir.

## Mənbə
*M.Murquzov və b. Fizika .VII sinif üçün dərslik
Xristian Sosial İttifaqı (Bavariya)

**Xristian Sosial İttifaqı** () Almaniyada siyasi partiya. 13 oktyabr 1945 ci ildə təsis edilmişdir. İlk baş katibi Frans Yoyef Ştraus olmuşdur. Xristiyan-sosial birliyi ancaq Bavariya daxilində fəaliyyət göstərir, amma Bundestaqda XDİ ilə vahid fraksiya təşkil edir.

## İstinadlar
Maori dili

**Maori** ya **te reo Maori** — Avstroneziya dillərinin Şərqi malay-polineziya dilləri qrupuna aid dil. Kuk adaları ilə Yeni Zelandiyada danışılır.1987-ci ildə qəbul edilən Maori dili Qanununa (Māori Language Act) görə Yeni Zelandiyanın iki rəsmi dilindən biridir. Maori dilinin danışanlarının sayı 100–160 min olaraq təxmin edilir.

Şərqi Polineziya bölgəsinin kənarında qalan adalardan biri olan Yeni Zelandiya son məskən edilən (MS 800) Polineziya adalarından biridir. Bu tarixdən bəri Maori dili o biri Polineziya dillərindən müstəqil olaraq inkişaf etdi. Avropalı xristian missionerlər Maori dilini bir yazı dili halına gətirdilər. Maori dilində çap edilmiş ilk əsər 1815-ci ildə nəşr olundu.

## Dil bilgisi
Maori dili 5 sədalı hərf (hər biri qısa ya da uzun oxuna bilər) və 10 sədasiz hərf (h, k, m, n, ng, p, r, t, w, wh) hərf ehtiva edir.Hecalar tez-tez təkrarlanır.Ümumiyyətlə yoğunluk, qətilik ifadə etmək istəndiyində bu təkrarlamaq müraciət edilər.Ön şəkilçi və son şəkilçilər çox azdır. Adların cəm halları və hərəkət çəkilişləri söz dəyişiklikləriylə göstərilir.
Əks-səda

**Əks-səda** – səs dalğalarının öz yolunda rast gəldikləri maneələrdən əks olunaraq qayıtma hadisəsidir. Səs *t* müddətində əks olunaraq qəbul edilibsə (eşidilibsə), maneəyə qədər olan məsafə s=vt\2 düsturu ilə hesablanar. *v* – səsin havadakı sürətidir və 15C°-də 340m\san-dir.

Səs lokasiyası səs dalğalarının köməyi ilə obyektlərin yerinin aşkar edilməsi və onlara qədər məsafənin təyin edilməsidir. Səsin əks olunmasından naviqasiya işlərində də istifadə olunur.

## Əks-səda və səs lokasiyası
*Əks-səda* səs dalğalarının öz yolunda rast gəldikləri maneələrdən əks olunaraq qayıtma hadisəsidir. Səs dalğaları elastik mühitdə (bərk, maye və qazlarda) yayılan və səs duyğusu yarada bilən mexaniki dalğalardır. İnsan qulağı yalnız tezliyi 16 Hs ilə 20 000 Hs arasında olan elastiki dalğaları qəbul edə bilir.

İnfrasəsi və ultrasəsi insan qulağı qəbul etməsə də bir sıra heyvanlar bu səsləri çox yaxşı eşidir. Səs *t* müddətində əks olunaraq qəbul edilibsə (eşidilibsə) , maneəyə qədər olan məsafə s=vt\2 düsturu ilə hesablanar. *v* – səsin havadakı sürətidir və 15C°-də 340m\san-dir.

Səs lokasiyası səs dalğalarının köməyi ilə obyektlərin yerinin aşkar edilməsi və onlara qədər məsafənin təyin edilməsidir. Səsin əks olunmasından naviqasiya işlərində də istifadə olunur. Ultrasəsdən də əks-səda lokasiyasındavə defektoskopiyada geniş tətbiq edilir. İlk ultrasəs lokatorunun müəllifi fransız fiziki P. Lanjeven olmuşdur. Ultrasəs lokatorları neft və qaz çıxarma işlərində və tibbdə də geniş tətbiq edilir.

## Həmçinin bax
* Exolokasiya

## Ədəbiyyat
* M. Murquzov. Fizika. VII sinif üçün dərslik.
Xristian Demokrat İttifaqı (Almaniya)

**Xristian Demokrat İttifaqı** və ya qısaca **XDİ** () Almaniyada 1946 cı ildə təsis edilmiş siyasi partiya. Partiyanın ilk baş katibi Adenauer Konrad olmuşdur. 2008-ci ilin iyun ayından etibarən, Almaniyada ən böyük partiya hesab edilmişdir.

## Tarixi
1870-ci ildə mərkəzi partiya yaradıldı. 1993-cü ildə Mərkəzi Partiya özünü ləğv etdi. 1919-cu ildən Bavariyada Bavariya Xalq Partiyası yaradılmışdır. XDİ, xristian demokratiya xüsusiyyətlərini tətbiq edən xristianlığa əsaslanan ayrı-seçkilik etməyən bir partiya. XDİ siyasəti siyasi katoliklik, siyasi protestantizm və neoliberalizmdən təsirlənmişdir.
XDİ sosial bazar iqtisadiyyatının təbliğ edən ilk tərəfdir. Lakin Helmut Kolun 82-98 arasında  daha liberal bir iqtisadi siyasət tətbiq etdi. Xarici siyasətlə bağlı olaraq, XDİ Avropaya inteqrasiya  və Birləşmiş  Ştatlarla sıx əlaqələrə sadiqdir. Avropa Birliyi mövzusunda isə, Türkiyənin üzvlüyünə qarşı çıxır. Bunun əvəzinə, "imtiyazlı tərəfdaşlıq" təklif edir. İnsan hüquqları pozuntularının xaricində, XDİ Türkiyənin Kipri müstəqil bir ölkə olaraq görmək istəməməsinin, üzvlərinin bir-birlərini tanıması lazım olduğunu söyləyən AB siyasətinə qarşı olduğunu ifadə etməkdədir. Daxili siyasət olaraq, XDİ bürokratik maneələrin azaldılmasını və mədəni ənənələrin qorunmasını müdafiə edir.

## Daxili quruluş

## Seçki nəticələri

### Avropa Parlamenti

### Dövlət Parlamentləri

## Xarici keçidlər
* Almaniyadakı seçkilərdə Xristian Demokrat İttifaqı qələbə çalıb 
* Almaniya Xristian Demokratik İttifaqı partiyalarının Bundestaq fraksiyası Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı sənəd qəbul edib
*

## İstinadlar
Motörhead

**Motörhead** — 1975-ci ildə bas gitaraçı, solist və musiqi yazarı Lemmi Kilmister tərəfindən qurulan hard-rok və hevi-metal qrupu. İngiliscə Motörhead amfetamin istifadə edən adam mənasını verir.

## Üzvlər
**Son heyəti**

* Lemmi Kilmister (Ian Fraser Kilmister)
* Phil "Wizzö" Campbell (Philip Campbell)
* Mikkey Dee (Micael Kiriakos Delaoglou)

## Albomlar
* *Motörhead* (1977)
* *Overkill* (1979)
* *Bomber* (1979)
* *Ace of Spades* (1980)
* *No Sleep 'til Hammersmith* (1981)
* *Iron Fist* (1982)
* *Another Perfect Day* (1983)
* *Orgasmatron* (1986)
* *Rock 'n' Roll* (1987)
* *Nö Sleep at All* (1988)
* *1916* (1991)
* *March ör Die* (1992)
* *Bastards* (1993)
* *Sacrifice* (1995)
* *Overnight Sensation* (1996)
* *Snake Bite Love* (1998)
* *Everything Louder Than Everyone Else* (1999)
* *We Are Motörhead* (2000)
* *Hammered* (2002)
* *Live at Brixton Academy* (2003)
* *Inferno* (2004)
* *Kiss of Death* (2006)
* *Better Motörhead Than Dead — Live at Hammersmith* (2007)
* *Motörizer* (2008)
* *The Wörld Is Yours* (2010)
* *Aftershock* (2013)
* *Bad Magic* (2015)

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt
Sədrəddin Ayni

**Sədrəddin Ayni** (; əsl adı *Sədrəddin Səid-Murodzoda*; 1878—1954) — tacik sovet yazıçısı, ictimai xadimi və alimi. İkinci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı (1950).

## Haqqında
Sədrəddin Səid-Murodzoda (Sədrəddin Ayni) 1878-ci il aprel ayının 15-də (bəzi mənbələrdə 27-də) Özbəkistanın Buxara vilayətinin Soktare kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Buxara mədrəsələrində almışdır. Tacik sovet ədəbiyyatının banisi və tacik ədəbiyyatının yaradıcılarından biridir. 

İlk əsəri “Qardaşımın ölümünə” elegiyası əmir hakimiyyətinin devrilməsinə çağırış kimi səslənmişdir. Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabını sevinclə qarşılayan Ayni cədidizmdən uzaqlaşaraq, 1920-ci il Buxara xalq inqilabında iştirak etmişdir. 1920-ci ildə yazdığı “Buxara cəlladları” ilk nəsr əsəri, “Odina” povesti, “Doxunda” və “Qullar” romanlarından ibarət trilogiyası tacik xalqının inqilabdan əvvəlki ağır həyatının və sovet hakimiyyəti uğrunda mübarizəsinin epik salnaməsidir. Böyük Vətən müharibəsi illərində faşizm əleyhinə kəskin publisist məqalələr və tarixi-bədii oçerklər yazmışdır. 1948-ci ildən ömrünün sonunadək 4 cildlik “Xatirələr” avtobioqrafik əsəri üzərində işləmişdir. Orta Asiya xalqlarının tarix və ədəbiyyatına dair elmi oçerk və monaqrafiyalar yazmışdır. 

Əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. 1951-ci ildə Tacikistan SSR EA-nın ilk prezidenti seçilmişdir. Tacikistan SSR-in “Əməkdar elm xadimi” fəxri adını almış, Özbəkistan SSR EA-nın fəxri üzvü seçilmişdir. Üç dəfə “Lenin” və iki dəfə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordenləri ilə təltif edilmişdir. 1951-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur. 1954-cü il iyul ayının 15-də Düşənbə şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Zabit Nəbizadə

**Zabit Nəbizadə** () — Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti

## Həyatı
Zabit Nəbizadə 1965-ci ildə Şamaxı rayonunun Şıxzahırlı kəndində doğulub.

Zabit Nəbizadə 1991-1995-ci illərdə A.Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Texnikumunun "Solo oxuma" (xanəndəlik) şöbəsində, 1996-2000-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Teatr kollektivinin rejissoru" fakültəsində təhsil almışdır.
 
2000-ci ildən Bakı Musiqi Kollecində müəllim kimi fəaliyyət göstərən Zabit Nəbizadə, 2003-cü ildən Azərbaycan Milli Konservatoriyasının muğam şöbəsində pedaqoq kimi çalışır.

Sənətçi dəfələrlə xarici ölkələrdə qastrol səfərlərində Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişdir. 2005-ci ildə Əməkdar Artist fəxri adına layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə isə Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 10 may 2019-cu ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zabit Nəbizadə - Mahur təsnifi (ƏliƏsgər Məmmədov - Tar, Xəyyam Əhrar Məmmədov- Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=oQYjp64ap2w
* Zabit Nəbizadə - Segah təsnifi (ƏliƏsgər Məmmədov - Tar, Xəyyam Məmmədov - Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=PqJfw5RZhY8
* Zabit Nəbizadə - Şuşanın Dağları (Vamiq Məmmədəliyev - Tar, Mirnazim Əsədullayev - Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=ZQoeVds6As4
* Zabit Nəbizadə - Küçələrə Su Səpmişəm (Vamiq Məmmədəliyev - Tar, Mirnazim Əsədullayev - Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=iDltWjzDcXc
* Zabit Nəbizadə - Rahab muğamı (Vamiq Məmmədəliyev - Tar, Mirnazim Əsədullayev - Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=sdlaRsBr46U
* Zabit Nəbizadə - Güllü qafiyə (Vamiq Məmmədəliyev - Tar, Mirnazim Əsədullayev - Kamança)https://www.youtube.com/watch?v=RXMm1VyswGg
Xançobanlı eli

**Xançobanlı eli** — Azərbaycan xalqının soy-kökündə iştirak edən tayfalardan biri.

## Tarixi
Nadir şah Əfşarın yaratdığı imperiyanın dağılması ilə əlaqədar XVIII yüzilliyin ortalarında Köhnə Şamaxıda varlı ailədən olan Xançobanı tayfasının Sərkərlər nəslinin nümayəndəsi Allahverdi bəyin oğlanlarının, Yeni Şamaxıda isə Hacı Məhəmmədəlinin hakimiyyətə gəlməsi ilə ikihakimiyyətlilik əsasında Şirvanda müstəqil xanlıq yaranır. Tədqiqat zamanı müəyyən olunmuşdur ki, Şirvan xanları heç bir hakimə vergi ödəmirdilər. Bu isə Şirvan xanlığının müstəqil olaraq yaranmasına əsaslı sübut ola bilər. Sərkərlər nəsli, Şirvan xanlığının yaranmasında, həmçinin əvvəlki dövrlərdə də Şirvanda siyasi qüvvə kimi özünü göstərə bilmişdir. 

1721-ci ildə Hacı Davud Şirvanda üsyan qaldırarkən Şirvanı ələ keçirir və burada böyük nüfuza malik olan Sərkərlərin nümayəndəsini öldürür. Çox güman ki, həmin nümayəndə Sərkərlər nəslindən olan Əsgər bəyin Allahverdi bəydən başqa digər övladlarından biri olmuşdur.
Hadisələrin sonrakı gedişi göstərir ki, Hacı Davud Şamaxıda hakimiyyəti ələ keçirmək üçün türk sultanından kömək istəyir. Buradan belə nəticə çıxır ki, Cahangir Zeynaloğlunun göstərdiyi kimi, Sərkərlər Səfəvilər dövründən Şirvanda böyük nüfuza malik olmuşdular.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şirvan xanlığı
*Xançoban mahalı

## Xarici keçidlər
Birlik Kuboku 2012

**Birlik Kuboku 2012** — XX Birlik Kuboku; 2012-ci ilin 19–29 yanvar tarixlərində Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində keçirilmişdir. Əvvəlki turnirlərdən fərqli olaraq, bu yarışda ilk dəfə olaraq gənclərdən ibarət yığmalar çıxış etmişdir. Finalda Belarus U-21-ni 2:0 hesabı ilə məğlub edən Rusiya U-21-i turnirin qalibi olmuşdur.

## Qrup mərhələsi
;A qrupu:
* Rusiya
* Qazaxıstan
* Türkmənistan
* Estoniya

;B qrupu:
* Ukrayna
* Moldova
* Qırğızıstan
* Latviya

;C qrupu:
* Belarus
* İran
* Tacikistan
* Litva

## Xarici keçidlər
* "Birlik kuboku"nun püşkü atıldı
Məhəmməd (dəqiqləşdirmə)

**Məhəmməd**:

*Məhəmməd — Peyğəmbər, İslam dininin banisi
*Məhəmməd surəsi — Quranda bir surə
*Məhəmməd (ad) — Oğlan adı və tərifəlayiq, həmd olunmuş anlamındadır.
*Məhəmməd xan Ziyadlı-Qacar — İrəvan xanlığının hakimi (1805—1806).
*Məhəmməd Füzuli (film, 1958) — Film
*Məhəmmədiyyə — Mərakeşdə bir liman
Azərbaycan Ziyalılar Forumu

**Azərbaycan Ziyalılar Forumu** — Azərbaycanda ictimai təşkilat.

## Tarixi
Azərbaycan Ziyalılar Forumu 2009-cu ildə yaradılmışdır. Forumun əsas yaradıcıları yazıçı Rüstəm İbrahimbəyov, şair Ramiz Rövşən, alimlər Cəmil Həsənli, Rafiq Əliyev, politoloq Eldar Namazovdur.

## Məqsədi
Azərbaycan Ziyalılar Forumunun əsas məqsədi Azərbaycanda ictimai rəyin formalaşması və qərar qəbul etmə prosesinə təsiri artırmaq üçün ziyalıları toparlamaq, ölkənin sabit və davamlı inkişafı üçün zəruri olan mütərəqqi islahatların hazırlanıb həyata keçirilməsində Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyətinin rolunu artırmaqdır.

## Məşvərət Məclisi
Məşvərət Məclisi forumun fəaliyyətini planlaşdıran və onun qərarlarını həyata keçirən işçi orqandır. Bu orqan 27 iyun 2012-ci ildə yaradılmışdır.

### Məşvərət Məclisinin tərkibi
*Rüstəm İbrahimbəyov
*Ramiz Rövşən
*Cəmil Həsənli
*Rafiq Əliyev
*Eldar Namazov
*Gültəkin Hacıbəyli
*Çingiz Hüseynov
*Cavanşir Quliyev
*Musa Yaqub
*Eldəniz Quliyev
*Elçin Şıxlı
*Arif Əliyev
*Mehman Əliyev
*Qulu Məhərrəmli
*Ramiz Abutalıbov
*Arzu Abdullayeva
*Zəfər Quliyev
*Erkin Qədirli

## Mənbə
*YAP-çı deputat: "Özünü Ziyalılar Forumu adlandıran qurumda ziyalı yoxdur". '''mediaforum.az''' ''28.12.2011''  

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Cəmil Həsənli Ziyalılar Forumu barədə. '''youtube.com''' '''12.03.2012'''
Məhəmməd Bəndduz Təbrizi

**Məhəmməd Bəndduz Təbrizi** () — VIII əsr (Hicri Şəmsi) Azərbaycanın xəttatı, Təbrizdə anadan olub. Əmir Teymurun, Misir padşahına göndərdiyi məktubu qızıl su ilə yazıb. Təbrizin imarətlərinin kitabələrinin bəzilərini onun işi hesab edilir. Muin əd-Din Təbrizi və Şəms əd-Din Qətabi onun şagirdlərindən idi.

## Qaynaqlar
*فضاپلی، حبیب الله، اطلس خط، چاپ دوم ۱۳۶۲ اصفهان، انتشارات مشعل اصفهان، ص ۳۲۲

## Həmçinin bax
* Azərbaycan təsviri sənəti
* Azərbaycan mədəniyyəti

## İstinadlar
SalamNews

**SalamNews informasiya agentliyi** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş müstəqil informasiya agentliyi.

## Haqqında
SalamNews informasiya agentliyi 16 noyabr 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib. 2010-cu il mart ayının 1-dən fəaliyyətə başlayıb. Açıq rejimli internetdə rus və Azərbaycan dillərində xəbərlər yerləşdirilirdi. Agentlikdə türk, ingilis, fars və ərəb dillərində xəbər portallarının açılması planlaşdırılırdı.

İnformasiya agentliyində 2009 — 2012-ci illərdə Elvin Abbasov, 2012-ci ildən isə Rəna Əkbərova baş direktor kimi fəaliyyət göstərib.

2011-ci il iyunun 17-də Azərbaycan Mətbuat Şurasına üzv qəbul olunub.

2023-cü ilin yanvarında Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Bakıda SalamNews-un ofisində xüsusi əməliyyat keçirib. Əməliyyat tədbirləri nəticəsində həmçinin “SalamNews" İnformasiya Agentliyinin və “İnterAz” televiziyasının rəhbəri “Hacı Mətləb” kimi tanınan Mətləb Bağırov saxlanılıb. Bunun ardınca bir sıra hakimiyyətyönümlü Azərbaycan media orqanlarında agentliyi tənqid edən materiallar yayımlanıb.

## Mükafatları

Agentlik 2011-ci il dekabrın 23-də "Milli Net-2011" müsabiqəsində "Media və İnformasiya" nominasiyası üzrə qalib olub.

2011-ci il dekabrın 25-də SalamNews İA-nın əməkdaşı Şirməmməd Nəzərli Azərbaycan Fotoqrafları Birliyinin “Fəxri Diplomu”-na layiq görülüb.

Növbəti uğurumuz 2012-ci il aprelin 25-də "Brand Award Azerbaijan–2011" milli mükafatının rəsmi təqdimat mərasimində informasiya agentliyi nominasiyası üzrə "İlin bir nömrəli brendi" mükafatına layiq görülməyimiz olub.

2012-ci il iyunun 21-də SalamNews İA-nın baş direktoru Rəna Əkbərova BDU-nun "Fəxri Fərmanı" ilə təltif olunub.

21 iyun 2012 - SalamNews İA və İnterAZ televiziyasının əməkdaşları Vergilər Nazirliyinin sertifikatına layiq görülüblər.

19 iyun 2013-cü ildə SalamNews İnformasiya Agentliyi NETTY Azərbaycan Milli İnternet Mükafatına layiq görülüb.

28 dekabr 2013-cü ildə SalamNews İA Gənc Diplomatlar Birliyi tərəfindən mükafata layiq görülüb .

25 yanvar 2014-ci ildə SalamNews İA-nın əməkdaşı Orxan Kərimov Heydər Əliyevin 90 illik yubileyi və Milli Qurtuluş Gününün 20 illiyinə həsr olunmuş “Azərbaycan naminə” foto müsabiqəsinin qalibi olub.

6 fevral 2014-ci ildə SalamNews İA "Gənclər Evinin Dostu" mükafatına layiq görülüb.

3 may 2014-ci ildə SalamNews-un əməkdaşı Şirməmməd Nəzərli Mətbuat Şurası və “Azərsun Holdinq”in “Zeytun bağları” mövzusunda keçirdikləri yazı müsabiqəsinin qalibi olub.

8 may 2014-ci ildə SalamNews IA Mətbuat Şurası tərəfindən keçirilən "Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində" müsabiqəsinin qalibi olub. Agentlik Fəxri yer tutaraq plaketlə təltif edilib.

## Törəmə müəssisələri
* Salampress qəzeti

## Həmçinin bax

* İnterAz TV
* Vision TV
* Elvin Abbasov
* Əkbər N. Nəcəf

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı   
* Rəsmi facebook səhifəsi
Bitlis üsyanı (1915)

**Bitlis üsyanı** — Birinci Dünya müharibəsi zamanı Türkiyədə Bitlis ilində yaşayan ermənilərin təşkil etdiyi üsyan. Üsyan 1915-ci ilin yanvar ayında başlamış, aprel ayında isə şiddətlənmişdir. I dünya müharibəsində Osmanlı İmperiyasının ağır durumundan istifadə edən, Daşnaksütun təşkilatı, ərazidə yaşayan erməniləri türklərə qarşı birləşdirmək üçün *Vahan Papasyan* adlı radikal milliyətçini Daşnaksütun təşkilatının Bitlis nümayəndəsi təyin etmişdir.

Osmanlı İmperiyası sərhədləri daxilində yaşayan bütün kişiləri səfərbərliyə çağırdı. Bu çağırışa bəzi ermənilər də qoşuldu. Ancaq ermənilərin böyük bir qismi, Osmanlı İmperiyası tərəfindən döyüşmək istəmədiklərini açıq şəkildə söyləyirdilər. Bitlis ilinin Osmanbaşısı Korsu, Akhis, Beygeri, Arşin və Tasu kimi etnik ermənilərin yaşadığı kəndlərə səfərbərliklə bağlı yazılı müraciət etmiş, lakin cavab ala bilməmişdir. 1915-ci ilin yanvar ayında Bitlis ilinin Hizar qəzasının Sekür kəndində ermənilərlə, türk əsgərləri arasında səfərbərlik məsələsində mübahisə yaranmışdır. Ermənilərin Osmanlı əsgərlərinə hücumundan sonra silahlı atışma başlamışdır.

Erməni silahlılarının Bitlis ili ilə Van ilini bir-birinə bağlayan yolu kəsməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirir. Erməni silahlıları ərazidə olan hərbi təyinatlı teleqraf xəttlərini kəsirlər. 20 fevral tarixində isə Viyris kəndində yaşayan ermənilər silahlı mübarizəyə başlayırlar.
Boden gölü

**Boden** () Almaniya, İsveçrə və Avstriya sərhədlərində yerləşən üç: Yuxarı (), Aşağı () və Reyn hövzələrindən ibarət göl. Boden gölünün yatağı dəniz səviyyəsindən 395 m hündürlükdədir və sahəsi 536 km², uzunluğu 63 km, dərinliyi 254 m-dir. sahilləri təpəlik, lakin cənub şərq hissədə qayalıqdır. Gölün sahəsində bir neçə qoruq mövcuddur. bu göl Reyn çayı üçün həm mənsəb həm də mənbə sayılır. Göl yalnız sərt qışda donur. Bu gölün Almaniya sahilində Konstans və Fridrixhafen , Avstriya sahilində Bregens şəhərləri yerləşir.

Boden gölünün hövzəsi sonuncu buzlaşma dövründə Alp yamaclarındakı Reyn buzlağının əsasındsa formalaşmışdır. Onu əriyən buzlağı əriməsindən yarandığı hesab edilir.

## Adının tarixçəsi
Yuxarı və Aşağı göl adları hələ Roma imperiyası zamanında verilmişdir. Aşağı göl () adı antik müəlliflər tərəfindən xatırlanır. Yuxarı gölə əvvəlcə () sonralar isə () və nəhayət () adı verilmişdir. Orta əsrlərdə bu göl () adı ilə göstərilir. Bir çox Avropa ölkələrində Konstans gölü (, , , , ) kimi tanınır. () alman dilli xalqların dilində Bodensee, holland dilində Bodenmeer adlandırılır.

Güman edilir ki, gölün adı yaşayış məskəni olan Bodman sözündən götürülmüşdür. "Bodmanda yerləşən göl" = Bodman-See. Adın mənşəyi Bodanrük () yarımadası ilə də əlaqələndirilir.
Antik mənbələrində (tarixçi Taçikusa əsasən) Şvabiya hersoqluğunun mərkəzində yerləşdiyinə görə ona "Şvabiya dənizi" () də adlandırılır. Lakin bu halın qüsurlu oluğu söylənilir. Romalılar adətən Mare Suebicum dedikdə Boden gölünü yox Baltik dənizini nəzərdə tutduqları güman edilir.

## Adalar
Göldə olan böyük adaların sayı 10-dur. Yuxarı gölə Maynau və Aşağı gölə isə Lindau adaları aiddirlər.

Göldə olan digər böyük ada isə Rayxenau adlanır və Ümumdünya irsinə aid edilir. Burada VIII əsrə aid Reixnau monastrı və ona aid icma yerləşmişdir. Ada özünün tərəvəzçilik təsərrüfatları ilə məşhurdur. Maynau Bernadotte ailəsinin şəxsi mülki sayılır. Lindau adasında eyniadlı qədim şəhər yerləşir.

Kiçik adalara Yuxarı göldə , Hoy, Verde,  və Mettnau yarımadası aiddirlər.

## Gəmiçilik
Boden gölündə sərnişin daşıyan sərhədyanı dövlətlərə (Almaniya, Avstriya, İsveçrə) və eyni zamanda "Boden gölü ağ donamasına" () aid gəmilər fəaliyyət göstərir. Donamanın ən qədim gəmisi 1913-cü ildə tikilmiş çarxlı "SD Hohentwiel"-dir.

## İstinadlar
Məhəmməd Hənifnejad

**Məhəmməd Hənifnejad** (1939-1972),İran xalq mücahidləri təşkilatının banilərindən biri. O, Səid Möhsün və Ələsqər Bədizadeqn ilə birlikdə İran xalq mücahidləri təşkilatını 1965-ci ilin  sentyabr ayının 5 də təsis etmişdir. 1971-ci ildə SAVAK tərəfindən saxlanılmışdır və 1972-ci ilin may ayının 25 də Məhəmməd Rza Pəhləvi rejimi tərəfindən edam olunmuşdur.

## Hayatı

Məhəmməd Hənifnejad, 1939-cu ildə Təbrizdə dünyaya gəlmişdir.

O, kənd təsərrüfatı(əkinçilik) mühəndislik məzunu idi.

## İstinadlar