Azərbaycanda UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısı

Azərbaycandan UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına 24 nümunə daxildir. Bunlardan 22-i "Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısı"na, 2 irs isə (Qarabağ atı ilə oynanılan Çövkən atüstü oyunu və Naxçıvanın ənənəvi qrup rəqsləri – yallı, köçəri, tənzərə) "Təcili Qorunmağa Ehtiyacı Olan Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısı"na daxil edilmişdir. "Ən Yaxşı Mühafizə Praktikalarının Reyestri"nə Azərbaycandan heç bir nümunə daxil edilməyib. Azərbaycandan UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına əlavə edilən ilk nümunə olan Azərbaycan muğamı 2008-ci ildə siyahıya daxil edilib. Bəzi irs nümunələri (Naxçıvan yallısı, Lahıc misgərliyi, Göyçayda Nar bayramı) Azərbaycanın bölgələrinə aid edilərək qeydiyyatdan keçmişdir.

Qeyri-maddi mədəni irs konsepsiyası UNESCO-nun 2003-cü ildə Parisdə keçirilən 32-ci sessiyasında qəbul edilmiş və 2006-cı ildə qüvvəyə minən "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" konvensiya ilə tənzimlənir. Yeni irs elementlərinin UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahılarına daxil edilməsi konvensiya ilə yaradılmış Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitə tərəfindən müəyyən edilir. UNESCO qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinə bayramlar, festivallar, tamaşalar, şifahi ənənələr, musiqi və əl işlərinin hazırlanmasını aid edir.

Azərbaycandan seçilmiş UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs nümunələri "Avropa və Şimali Amerika" kateqoriyasında götürülür. Azərbaycanın irs nümunələrindən 12-i sırf özünə məxsus, 12 irs isə çoxmillətlidir. Azərbaycanla çoxmillətli irs nümunələrini paylaşan 12 ölkə Cənub-Şərqi Avropadan və Asiyanın Qərb, Mərkəzi, Cənub və Şərq regionlarındandır. Azərbaycanla ən çox ortaq irs paylaşan ölkələr Türkiyə, İran və Özbəkistandır.

## Ümumi baxış

## Siyahılar
: **Ad (il)**: UNESCO qeydiyyatında rəsmi adı (qeydiyyatdan keçdiyi il)
: **Növ**: UNESCO tərəfindən irsin aid edildiyi növlər
: **Haqqında**: irsin Azərbaycan mədəniyyətində rolunun izahı, coğrafi göstərici kimi qeydiyyatı, UNESCO saytında verilən əlavə məlumatlar
: **UNESCO**: irsin UNESCO qeydiyyat nömrəsi
: **ICESCO**: irsin ICESCO qeyri-maddi mədəni irs siyahısında olub-olmaması
: **Milli**: irsin Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri qeydiyyat nömrəsi

### Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısı

#### 2000-ci illər

#### 2010-cu illər

#### 2020-ci illər

### Təcili Qorunmağa Ehtiyacı Olan Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısı

### Ən Yaxşı Mühafizə Praktikalarının Reyestri
Azərbaycandan UNESCO-nun bu siyahısına heç bir nümunə daxil deyil.

## Nominasiyalar
: **Ad (il)**: UNESCO nominasiyasında rəsmi adı (nominasiyanın müzakirə edildiyi və ya ediləcəyi il)
: **Növ**: İrsin aid edildiyi növlər
: **Haqqında**: irsin Azərbaycan mədəniyyətində rolunun izahı
: **UNESCO nominasiyası**: Nominasiya ilə bağlı UNESCO linki
: **Milli qeydiyyat**: irsin Azərbaycan qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dövlət reyestri qeydiyyat nömrəsi

### Ehtiyatdakı nominasiyalar

## Qeyri-maddi mədəni irs əməkdaşlığı
### Cədvəl

### Xəritə

## Ümumdünya irsləri ilə əlaqələndirmə
Azərbaycanın 5 Ümumdünya irsindən 2-si müxtəlif qeyri-maddi mədəni irslər ilə əlaqələndirilmişdir.

## Xəritə




## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Azərbaycan etnoqrafiyası, Üç cilddə II cild., Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu, Bakı: Şərq-Qərb, 2007, ISBN ISBN 5-17-033764-7.