Teq (metadata)

**Teq** — informasiya sistemlərində informasiyaya (məsələn, əlfəcin, multimedia, verilənlər bazası qeydi və ya kompüter faylı) təyin edilmiş açar söz və ya termin. Bu metaməlumat tipi elementi təsvir etməyə kömək edir və onu nəzərdən keçirmək və ya axtarışla yenidən tapmaq imkanı verir. Teqlər əsasən qeyri-rəsmi və şəxsən elementin yaradıcısı və ya sistemdən asılı olaraq onu izləyən tərəfindən seçilir, baxmayaraq ki, onlar idarə olunan lüğətdən də seçilə bilər.

Teqləşdirmə Veb 2.0 ilə əlaqəli veb-saytlar sayəsində populyarlaşdı və bir çox Veb 2.0 xidmətlərinin önəmli xüsusiyyətidir. İndi digər verilənlər bazası sistemlərinin, iş masası proqramlarının və əməliyyat sistemlərinin də bir hissəsidir.

## İcmal
İnsanlar təsnifatlaşdırmağa kömək etmək, kimə aid olduğunu qeyd etmək, sərhədləri qeyd etmək və onlayn şəxsiyyəti göstərmək üçün teqlərdən istifadə edir. Teqlər sözlər, şəkillər və ya digər müəyyənedici işarələr formasında ola bilər. Fiziki dünyadakı etiketlərin analoji nümunəsi muzey obyektlərinin etiketlənməsidir. İnsanlar kompüterlərdən xeyli əvvəl məlumat və obyektləri təsnif etmək üçün mətn açar sözlərindən istifadə edirdi. Kompüter əsaslı axtarış alqoritmləri bu cür açar sözlərdən istifadəni qeydləri araşdırmaq üçün sürətli bir üsula çevirdi.

Teqləşdirmə sosial əlfəcinlərin, şəkillərin paylaşılmasının və sosial şəbəkə saytlarının artması səbəbindən populyarlıq qazandı. Bu saytlar istifadəçilərə sadə açar sözlərdən istifadə edərək məzmunu kateqoriyalara ayıran etiketlər (və ya "teqlər") yaratmağa və idarə etməyə imkan verir. Teqləri ehtiva edən veb-saytlar, bəzi iş masası proqramları kimi tez-tez teq kolleksiyalarını teq buludları kimi göstərir. Bütün istifadəçilərin teqlərini birləşdirən veb-saytlarda fərdi istifadəçinin teqləri həm onlar, həm də vebsaytın icması üçün faydalı ola bilər.

Teqləmə sistemləri bəzən iki yerə ayrılır: *yuxarıdan aşağıya* və *aşağıdan yuxarı*. Yuxarıdan aşağı taksonomiyalar səlahiyyətli dizaynerlər qrupu tərəfindən (bəzən idarə olunan lüğət şəklində) yaradılır, aşağıdan yuxarı olan taksonomiyalar isə (folksonomiyalar adlanır) bütün istifadəçilər tərəfindən yaradılır. "Yuxarıdan aşağı" və "aşağıdan yuxarı" anlayışının tərifi tək iyerarxik ağac strukturu ilə çoxsaylı qeyri-iyerarxik çoxluqlar arasındakı fərqlə qarışdırılmamalıdır. Həm yuxarıdan aşağıya, həm də aşağıdan yuxarı taksonomiyaların strukturu ya iyerarxik, qeyri-iyerarxik, ya da ikisinin kombinasiyası ola bilər. Bəzi tədqiqatçılar və proqramlar məlumat axtarışına kömək etmək üçün iyerarxik və qeyri-iyerarxik teqləməni birləşdirməklə təcrübə keçiriblər. WorldCat kimi bəzi böyük kitabxana kataloqları (OPAC) hər iki kombinasiyanın birləşməsini istifadə edirlər.

Teqlər və ya digər taksonomiyalar əlaqələr və atribusiyalar kimi əlavə xüsusiyyətlərə (yaxud semantikaya) malik olduqda ontologiyanı təşkil edirlər.

Bu məqalədə deyildiyi kimi metaməlumat teqləri avtomatik yaradılan çarpaz istinada istinad etmək üçün bəzi proqram təminatında "teq" sözünün istifadəsi ilə qarışdırılmamalıdır; sonuncuların nümunələri Emacs-da *teqlər cədvəlləri* və Microsoft Office-də ağıllı teqlərdir.

## Həmçinin bax

* Annotasiya
* Kollektiv zəka
* Konsepsiya xəritəsi
* Korporativ əlfəcin
* Korporativ sosial proqram
* Ekspert sistemlər
* Açıq bilik
* İnsan-kompüter qarşılıqlı əlaqəsi
* İnformasiya ekologiyası
* Bilik ötürülməsi
* Bilik işçisi
* İnformasiya idarəetmə sistemi
* Meta-bilik
* Təşkilati yaddaş
* SciCrunch
* Semantika
* Semantik veb
* Sosial medianın birləşməsi
* Mövzu (sənədlər)
* Mövzu indeksasiyası

## İstinadlar