open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rastak

**Rastak** (), rəsmi olaraq **Rastak Music Group** (, ) — İran musiqi qrupu. Qrup 1997-ci ildə Siyamək Səpehri tərəfindən təsis edilmişdir və İran, Azərbaycan, kürd, bəluc, ərəb, Mazandaran, Gilan, lur xalq mahnılarını oxuyur, musiqilərini ifa edirlər. Qrup çoxlu beynəlxalq musiqi festivallarında iştirak etmiş, İran, Türkiyə, ABŞ, Yaponiya, Hindistan, eləcə də bir sıra Avropa ölkələrində konsertlər təşkil etmişdir.

## Diskoqrafiya
*Rəngvarihə-yi Kuhan (2007)
*Hami-yə Ağvam-i Mən (2010)
*Surnə-yi Novruz (2013)
*Miyan-i Xurşidə-yi Həmişə (2016)
*Bahar (2018)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Roqatı burnu (Leninqrad vilayəti)

**Roqatı burnu ** () əvvəllər **Vaxtiniemı** — Ladoqa gölündə yerləşən burun.
Burun inzibati baxımından Rusiyanın Leninqrad vilayəti, Priozerski rayonu ərazisində yerləşir. Burun Ladoqa gölünə Lexmalaxti körfəzi hissəsədən daxil olur. Üstəlik gölün ən cənub burnu hesab edilir. Burnev adası yaxınlığında yerləşir.

Burunun maksimal hündürlüyü 21 metrdir. Qranitdən təşkil olunmuşdur. Üzəri qarışıq meşələrdə örtülüdür.

Burunda işıqlı işarə qoyulmuşdur. İşıqlı işarə 1 avqust tarixindən naviqasiya mövsümünün sonuna qədər yanır.

1938—1944-cü illər ərzində Finlandiya burunda 152&nbsp;mm-lik roplar quraşdırmışdır.

hazırda burunda yaşayış yoxdur. Buruna ən yaxın yaşayış məntəqəsi Burneodur.
## İstinadlar
Cek Laleyn

**Francois Henri LaLanne** (; 26 sentyabr 1914 – 23 yanvar 2011) — ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı.

## Xarici keçidlər

*
Varniçi burnu

**Varniçi burnu ** () — Barens dənizinə daxil olan Kola körfəzinin şərqində yerləşən burun. Murmansk şəhərinin mərkəzi hissəsində yerləşir. 
Burunda 1575-ci ildə Yakov və Qriqori Stroqanovlar dəniz suyundan duz hasil edən müəssisəni işə salırlar. 1579-cu ildə duz sexi Peçenqski monastrına verilir. XVII əsrdə isə sex fəaliyyətini dayandırmışdır. 1916-cı ildə hərbi gəmilərin bura yan alması üçün priçallar mövcud idi. Burada emalatxanalar vardı. 1934-cü ildə həmin müsissələr Murmansk balıqçılıq limanına çevrilmişdir.

Burunun cənub hissəsindən körfəzə Varniçi axarı tökülür (kollektrlaşdırılmış).
## Ədəbiyyat

* Варничный // Кольская энциклопедия. В 5 т. Т. 1. А — Д / Гл. ред. А. А. Киселёв. — СПб. : ИС ; Апатиты : КНЦ РАН, 2008. — С. 381.
* ВАРНИЧНЫЙ_мыс // «Кольский Север». Энциклопедический лексикон / Гл. ред. А. С. Лоханов. — Мурманск : Доброхот, 2013.
* Варничный // Географический словарь Мурманской области / авт.-сост. В. Г. Мужиков. — Мурманск : Мурман. обл. ин-т развития регион. образования, повышения квалификации пед. кадров, 1996. — С. 24. — ISBN 5-86975-023-7.
Dəməşq saatı ilə

**Dəməşq saatı ilə** (farsca: به وقت شام) — İbrahim Hatemikiyanın rejissorluğunu və ssenaristliyini etdiyi filmdir.

## Mövzusu
2018-ci il istehsalı filmdir. Film Suriya vətəndaş müharibəsindən bəhs edir. Film pilot və pilot köməkçisi olan ata-oğulun (Əli və Yunis) Şərqi Suriyada İŞİD-in mühasirəsində olan insanlara İlyuşin yük təyyarəsi ilə humanitar yardım aparan zaman İŞİD qüvvələri tərəfindən təyyarələrinin vurulmasından bəhs edir.

Filmin ilk ekrana çıxma tarixi 2018-ci ilin 14 mart tarixidir. Filmdə həmçinin, Hadi Hajezifar, Babək Həmidiyan ilə yanaşı Suriyalı və İraqlı aktyorlar da çəkilmişdir.

Film Berlin Film Festivalında da nümayiş etdiriləcəkdir.

## Film haqqında fikirlər
İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif və İranın Qüds qüvvələrinin komandanı Qasım Süleymani filmi "şah əsər" adlandırmışdır.

Filmdə pilot rolunu oynayan Hajezifar öz işindən o qədər də razı qalmadığını bildirmişdir. Ümumiyyətlə tənqidçilərdən müsbət rəy toplayan filmin bundan sonra Cənubi Koreyada, Yaponiyada, İraqda və Livanda nümayiş olunması gözlənilir.

## Mükafatlar
Filmin rejissoru İbrahim Hatemikiya bu filmdəki işinə görə ən yaxşı rejissor nominasiyasında Kristal Simurq mükafatına layiq görülmüşdür. Bu film bundan əlavə ən yaxşı bəstəkar işinə və ən yaxşı səs effektlərinə görə də iki Kristal Simurq mükafatına layiq görülmüşdür.

## Aktyorlar

### İranlı aktyorlar
* Babək Həmidyan
* Hadi Hajezifar
* Əbdülrza Nəsari
* Rəzag Radan
* Mənsur Navaseri
* Afşin Talibi
* Vahid Abdullazadə
* Əziz Nəğdi
* Qüdrətullah Bayat
* Məlik Absalan
* Cəlal Nəcəfi
* Əli Abadi
* Cəlal Zəndəş

### Digər ölkələrdən olan aktyorlar
* Pier Dağer
* Xalid əl Sayed
* Rami Atallah
* Ləth əl Müfti
* Məhəmməd Şaban
* Münsər Zeynəddin
* Yusif Salama
* Əli Sukkar
* Samir Xəlili

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İbrahim Hatemikiya
*
Cekson

**Cekson** — soyad.

* Endrü Cekson —
* Cermeyn Cekson —
* Canet Cekson —
* Marlon Cekson — Pop-kralı Maykl Ceksonın qardaşı.
* Maykl Cekson —
* Ketrin Cekson —
* Piter Cekson —
* Rendi Cekson — Amerika musiqiçisi, basist, vokalçı, prodesur, radio aparıcısı.
* Skay Cekson — Amerika aktrisası.

## Həmçinin bax
* Cekson (dəqiqləşdirmə)
Rəqəmsal məlumat

**Rəqəmsal məlumat** — Mikroprosessor sistemi rəqəmsal kodları ardıcıllıqla təmsil edən rəqəmsal informasiya ilə işləyir.Hər hansı bir mikroprosessor sisteminin əsasında 0 və 1-dən  ibarət yalnız ikili say sistemində ədədləri ayırd edə bilən bir mikroprosessor durur. İkili say sistemində ədədlər ikili saylı rəqəmlərlə yazılır. Məsələn, gündəlik həyatda, biz onluq sistemdən istifadə edirik, hansında ki, ədədləri yazmaq üçün on simvol və ya rəqəm - 0,1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 olan bir sistemdir. Uyğun olaraq , ikili sistemdə belə simvolların (və ya rəqəmlərin) sayı yalnız ikidir - 0 və 1.

## Xarakteristikası

Başa düşmək lazımdır ki, say sistemi - yalnız ədədlərin yazılması qaydalarıdır və sistemin növünün seçilməsi onun istifadə üçün rahatlığı ilə müəyyən edilir. İkili sistemin seçimi onun sadəliyi, və uyğun olaraq rəqəmsal cihazların işləməsinin etibarlılığı və onların texniki tətbiqinin asanlığı deməkdir. Rəqəmsal informasiyanın ölçü vahidlərini nəzərdən keçirək:
Bit (ingiliscə "Binary digiT" - ikili ədəd) yalnız iki dəyər alır: 0 və ya 1. Bununla "hə" və ya "yox", "qoşulu" və ya "söndürülmüş", "açıq" və ya "qapalı" və s.vəziyyətlərini kodlaşdırmaq olar. Səkkiz bit qrupu bir bayt adlanır, məsələn 10010111. Bir bayt 256 dəyər verə bilər: 00000000 - 0, 11111111 - 255. Bit - informasiyanın ən kiçik vahididir.
Bayt, məlumatların emalının ən kiçik vahididir. Bir bayt, adətən 8 bitdən ibarət olaraq kompüter sözünün bir hissəsidir və kompüterdə saxlanıldığı, ötürülməsi və emal edildiyi zaman informasiya sayının vahidi kimi istifadə olunur. Bir bayt hərfləri, hecaları və xüsusi simvolları (adətən bütün 8 biti tutur) və ya onluq rəqəmləri (1 baytda 2 rəqəm olmaqla) təmsil etmək üçün istifadə olunur.İki əlaqəli bayta bir söz deyilir, 4 bayt - ikiqat söz, 8 bayt - dördqat sözdür.
 
## Əhatə dairasi

Demək olar ki bizi əhatə edən bütün məlumatlar, analoqdur. Buna görə, məlumat prosessorda daxil edilməzdən əvvəlcə o, ARÇ (analog-rəqəmsal çevirici) vasitəsi ilə çevrilir. Bundan əlavə, məlumatlar xüsusi formatda kodlanır və onlar rəqəmli, məntiqi, mətn (simvollu), qrafik, video və s. şəkildə ola bilər.

Məsələn, mətn məlumatlarını kodlaşdırmaq üçün ASCII kodu cədvlindən istifadə olunur (ingiliscə American Standard Code for Information Interchange - məlumat mübadiləsi üçün Amerika Standart Kodu). Bir xarakter 256 dəyər ala bilən bir bayt ilə yazılır. Qrafik məlumatlar nöqtələrə (piksellərə) bölünür və hər bir nöqtənin rəng və mövqeyinin kodlaması horizontal və vertikal şəkildə aparılır.

Unicode, dünya yazı sistemlərinin əksəriyyətində əks etdirilən mətnin düzgün kodlaşdırılması, təqdim edilməsi və işlənməsi üçün bir hesablama sənayesi standartıdır. Standart Unicode Konsorsiumu tərəfindən qorunur və 2018-ci ilin iyun ayından etibarən ən son versiya olan Unicode 11.0, 146 müasir və tarixi skriptləri əhatə edən 137,439 simvol və bir çox simvolu dəsti və emoji (smaylik) repertuarını ehtiva edir. Unicode Standardının xarakter repertuarı ISO / IEC 10646 ilə sinxronlaşdırılır və hər ikisi üçün kod eynidır.

## İstinadlar
Burqundiya–Franş-Konte

**Burqundiya–Franş-Konte** () — Fransa regionu,  2014-cü ildə ərazi islahatı nəticəsində yaradılıbdır , Burqundiya və Franş—Konte əraziləri birləşdirərək. Yeni  regionun qurulma tarixi 1 yanvar 2016-cı ildir ..

Region əhalisi 2,816,814 nəfər olan 47,784&nbsp;km²-dən çox ərazini əhatə edir . Dəyişikliklər 2015-ci ilin dekabr ayında keçirilən regional seçkilərdən sonra qüvvəyə minir.

## Adlandırılma
Qanunun mətni  birləşdirilmiş regionun müvəqqəti adını müəyyən edərək, mövcud adları (Fransız yazısı ilə) bir tirelə birləşdirir. Regional kapitalın daimi adı və yeri 2016-cı il iyulun 1-dən əvvəl Regional Şura tərəfindən müəyyənləşdirilməli və 2016-cı il oktyabrın  1-dən əvvəl Fransa Dövlət Şurası tərəfindən təsdiq edilməlidir . 28 sentyabr 2016-cı ildə eyni ad sonuncu Dövlət Şurası seçildi.

İnzibati vahidin adı Burqundiya və Franş—Konte tarixi bölgələrinin adlarından ibarətdir. Bölgələrin birləşməsi XV əsrdə Fransanın fəthindən əvvəl Burqundiya Krallığın sərhədləri içərisində baş verib.

## Qalereya

Citadelle Besançon.jpg|
France arc et senas saline royal main building 1.jpg|
00 Basilique Ste-Marie-Madeleine de Vézelay - Tour et côté sud.JPG|
ID1862 Abbaye de Fontenay PM 48225.jpg|
Saline de Salins-les-Bains 007.jpg|
Domaine de la Romanée-conti 010.JPG|
Panoramique palais duc de Bourgogne.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa bölgələri
## İstinadlar
Azad Əliyev (idmançı)

**Azad Əliyev** () — müstəqil Azərbaycanın Yunan-Roma güləşi üzrə ilk mükafatçısı, 1994-cü ildə "ilin idmançısı", SSRİ birinciliyinin mükafatçısı Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının idarə heyətinin üzvü, əməkdar məşqçi və yunan-roma güləşi üzrə əməkdar idman ustasıdır.

## Həyatı
Əliyev Azad Aydın oğlu 23 may 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

Ailəlidir. İki övladı var.

### Təhsili
1977–1987-ci illərdə İdman təmayüllü tam orta məktəbdə oxuyub. 1993–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Polis Akademiyası hüquq fakültəsində təhsil alıb.

## Əmək fəaliyyəti
Hüquq mühafizə orqanlarında müxtəlif sahələrdə çalışıb. Sonuncu iş yeri Polis Akademiyasında idman müəllimi olub. Hal-hazırda təqaüddə olan polis mayorudur və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin kiçık vergi xidməti müşaviri vəzifəsində çalışır.

## Karyerası
Uşaq yaşlarından Yunan-Roma güləşi ilə məşğul olan Azad Əliyev Azərbaycan müstəqil olduqdan sonra idmanın bu sahəsində beynəlxalq arenalarda mükafat qazanan ilk idmançıdır. Belə ki, o, 1993-cü ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində Adnan İpəkçi salonunda Yunan-Roma güləşi üzrə keçirilən Avropa çempionatında gümüş medal qazanıb. Bununla da müstəqil Azərbaycanın ilk mükafatçısı kimi tarixə düşmüşdür. O zaman dünya reytinqli jurnal olan "Kempsspor" jurnalının ilin yekununa həsr olunmuş yazısında 74 kq çəki dərəcəsində Yunan-Roma güləşçiləri arasında dünyada üçüncü yeri tutmuşdur. Bu dövrlərdə məşqlərini Tofiq Eyvazovun rəhbərliyi altında davam etdirmişdir. Azərbaycan üçün ilk medalı qazanmasını özü belə xatırlayır:

Qazandığı uğura görə o dövrdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən qəbul edilmiş və hədiyələrlə mükafatlandırılmışdır. 1994-cü ildə Yunan-Roma güləşi üzrə 74 kiloqramda dünya reytinqində 3-cü yerdə olmuşdur.

Bundan əlavə Azad Əliyev SSRİ çempionatında da mükafat qazanmışdır.

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin 15 illiyi ilə bağlı buraxılan kitabda idmançı haqqında məlumat verilib.

## Mükafatları
1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasında "ilin idmançısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikasının "əməkdar məşqçi" adına layiq görülüb.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası
* Yunan-Roma güləşi

## İstinadlar
Antyokiya

**Antyokiya**  () — Kolumbiyanın departamentlərindən biri, ölkənin şimali-qərb hissəsində yerləşir. İnzibati mərkəzi-Medellin şəhəridir.

## Coğrafiyası
Kolumbiyanın departamentləri arasında 6-cı böyük ərazidir. Departamentin 80%-i dağlıq ərazilərdir.

Departamentinin ən böyük çayları, Maqdalena və Kaukadır.

Meşə ərazinin 50%-ni əhatə edir. Qərb Kordilyer şərq yamacları külək tutmayan quraq, meşələr isə 2500 metr yüksəkliydən başlayır. Mərkəzi Kordilyer yamacının hər iki tərəfi tropik meşələrlə örtülmüşdür.

Medellində orta temperatur  20-21&nbsp;°C-dir. İllik 1500-2000 millimetr yağıntı düşür.

## İnzibati bölgüsü
Antyokiya 9 regiona bölünür:
* Cənubi-qərbi Antyokiya
* Şərqi Antyokiya
* Şimali-qərbi Antyokiya
* Şimali Antyokiya
* Qərbi Antyokiya
* Bayo-Kauka
* Maqdalena-Medio
* Uraba
* Medellin

## Həmçinin  bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Amasonas
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boqota

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Sitio oficial Gobernación de Antioquia
* IDEA, Instituto para el desarrollo de Antioquia, Noticiero de actualidad en línea sobre Antioquia
* Mapa de la provincia de Antioquia
Maxnatkin burnu

**Maxnatkin burnu ** () — Barens dənizinə daxil olan Kola körfəzinin cənub-şərqində yerləşən burun. Körfəzin mərkəzi, Murmansk şəhərinin isə şimal hissəsində yerləşir.
XX əsrin birinci yarısında burunda finlərə aid Moxnatkino yaşayış məntəqəsi vardı. Hazırda isə burunda "Rosneft" şirkətinə aid "Moxnatkina Paxta" adlı neft terminalı vardır.

## Mənbə
* Kola körfəzi və onun ətrafı 1:50 000
TuranBank

**TuranBank** 1992-ci il iyun ayının 12-də, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi bərpa olunduğu dövrlərdə yaranan ilk banklardandır. Bu gün Bank ölkə iqtisadiyyatının, regional ticarətin, sahibkarlığın və ümumilikdə ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafına özünün uğurlu layihələri ilə dəstək olan etibarlı, seçilən banklardan birinə çevrilib.

Fəaliyyəti ərzində TuranBank geniş təcrübə və müştəri etimadı qazanmış, yüksək keyfiyyətli xidmət və rəqabətqabiliyyətli məhsullar təklif edən universal bir banka çevrilmişdir. 

Hazırda Bankımızın 16 satış nöqtəsi vardır ki, onların da 9-u regionlarda – Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gəncə, Sumqayıt, Ağcabədi, Xaçmaz, Zaqatala və Cəlilabadda yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
*
CAR əhalisi

CAR əhalisi 26 milyon nəfər olub bantu dilləri ailəsinə mənsub Afrika xalqlarıdır. Əhalisi əsasən zulular (7,9 mln.), kosalar (təqr. 7,4 mln.), tsvanalar (3,7 mln.), pedilər (təqr. 2,9 mln.), sutolar (təqr. 4,1 mln.) və s. ibarətdir (1998). Zəncilər – 79,4%, ağlar – 9,2%, digərləri (əsasən mulatlar) – 8,8%, hindlilər və asiyalılar – 2,6% təşkil edir (2010). Əhalisinin sayına görə (49,9 mln. nəfər) dünyada 26-cı yeri tutur (2010). Orta sıxlıq 1 km²-də 41 nəfərdir (2011). Son iki onillik ərzində ölkə əhalisinin sayı İİÇ virusuna yoluxma, həmçinin ağların sayının azalması səbəbindən, demək olar ki, dəyişmir. CAR-da 11 dil rəsmi dövlət dilidir (ingilis dili, afrikaans, venda, zulu, kosa, ndebele, svati, şimali soto, sesoto, tsvano, tsonqo). Əhalinin əksəriyyyəti xristiandır (77,3%), müsəlmanlar (1,3%) və digər dinlərə mənsub olanlar da var. Gözlənilən orta ömür müddəti 49 ildir (kişilərdə – 50, qadınlarda – 48 ildir; 2008). İÇİ virusunun yayılması səbəbindən CAR-da ölüm səviyyəsi doğum səviyyəsini üstələyir (2010-cu ildə əhalinin azalması – 0,05%; fertilliyin göstəricisi 1 qadına 2,33 uşaqdır). Ölkədə ağların sayının tədricən azalması Şimali Amerika, Avropa, Avstraliya və Yeni Zelandiyaya mühacirətlə bağlıdır. 1985–2005 illərdə CAR-dan təqribən 0,9 mln. ağ əhali (əsasən 40 yaşa qədər olanlar və onların uşaqları) köçmüşdür. Qara dərili əhali isə digər Afrika ölkələrindən mühacir axını hesabına artır. Əmək qabiliyyəti olanların sayı 18 mln. nəfərdir. İşləyən əhalinin 65%-i xidmət sahəsində, 26%-i sənayedə, 9%-i kənd təsərrüfanda çalışır (2008). İri şəhərləri (2007): Yohannesburq – 3888180 nəfər, Keyptaun – 3497097 nəfər, Pretoriya – 2345908 nəfər, Durban – 536644 nəfər.

## Mənbə
*
Heçlik

**Heç** və ya **Yox** — söz mənasıyla heç bir varlığın olmadığını ifadə edən bir işarə əvəzliyi. Yəni olmayanı amma mütləq mənada olmayanı işarə edər. **Heçlik** və ya **Yoxluq** isə **Heç** əvəzliyinin hakim olduğu vəziyyəti ifadə edər. Fəlsəfi və texniki olmayan gündəlik istifadə mənasında, **Heç** və ya **Yox** sözü varlıqdakı bir əskikliyi ifadə edər.. Bu mütləq mənadakı heçlik / yoxluq qavramından fərqlidir. Mütləq mənada yoxluq və heçlik, suyun əslində heç olmadığı, su deyə bir varlığın yox olduğunu ifadə etməkdədir.

## İstinadlar
Elçin Zeynalov (idmançı)

**Elçin Zeynalov** (*Elçin Hidayət oğlu Zeynalov*; ) — Azərbaycanın sərbəst güləş üzrə məşqçisi, SSRİ əməkdar məşqçisi və əməkdar idman ustası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi. Olimpiya çempionu Toğrul Əsgərovun şəxsi məşqçisi.

## Həyat və fəaliyyəti
Elçin Zeynalov 1 aprel 1948-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub.

1968-ci ildə Kirov adına *Bədən Tərbiyəsi İnstitutu*nun qiyabi şöbəsinə daxil olub. Hal-hazırda sərbəst güləş idman növü üzrə məşqçilik fəaliyyətini davam etdirən Gəncə şəhər yığma komandasının baş məşqçisi vəzifəsində çalışır. Bir çox yetirməsi Dünya, Avropa çempionatlarının, Dünya Kubokunun qalibi və mükafatçılarıdır. Bunlardan *Abil İbrahimov*, *Rza Xəlilov*, Vüsal Həsənov və Rəhim Əliyevi misal göstərmək olar. Elçin Zeynalovun yetirməsi Toğrul Əsgərov 2012-ci ildə London Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb, 2016-cı il Rio de-Janeyro Olimpiya Oyunlarında gümüş medala yiyələnib.

Güləşin inkişafındakı xidmətlərinə görə *Elçin Zeynalov* 1973-cü ildə SSRİ idman ustası, 1989-cu ildə *əməkdar məşqçi* adlarına layiq görülüb.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 dekabr 2008-ci il Sərəncamı ilə *"Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi"* fəxri adı
* 31 avqust 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni
* 29 iyun 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə *"Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu"*
* 1 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gəncədə Elçin Zeynalovun 70 illik yubileyi qeyd edilib
* Elçin Zeynalov: Bir gümüş və bir bürünc medal tarixi nəticədir
Abram burnu

**Abram burnu** () — Barens dənizinə daxil olan Kola körfəzinin qərb sahillərində yerləşən burun. Murmansk şəhərinin mərkəzi hissəsində yerləşir.

Burun yaxınlığında eyniadlı qəsəbə vardır. Burunda dəniz limanına aid tikililər vardır. Sərnişin gəmilərini qəbul edən priçal isə 2010-cu ildən fəaliyyətini dayandırmışdır.

Burunun cənub hissəsindən körfəzə Varyajski axarı tökülür.

## Ədəbiyyat
* Абрам-мыс // Кольская энциклопедия. В 5 т. Т. 1. А — Д / Гл. ред. А. А. Киселёв. — СПб. : ИС ; Апатиты : КНЦ РАН, 2008. — С. 197.
* Абрам-мыс // Географический словарь Мурманской области / авт.-сост. В. Г. Мужиков. — Мурманск : Мурман. обл. ин-т развития регион. образования, повышения квалификации пед. кадров, 1996. — С. 12. — ISBN 5-86975-023-7.

## İstinadlar
Xoboy burnu

**Xoboy burnu** () — Baykal gölü, Olxon adasında yerləşən burun.

Buryat dilindən tərcümədə "xoboy" sözü "azı dişi" mənasını verir. Bu isə adanın bir sivri dişə bənzəməsi ilə əlaqədardır. Burunun digər adı isə Devadır. Bu isə buruna sudan baxdıqda qadın bədənini xatırladması ilə əlaqədardır. Buryat əfsanəsinə görə burun bir daşlaşmış qadındır. Əfsanəyə görə tenqri onu daşa döndərmişdir.. Əsazidə səslər exo verir. Bu isə ərzinin monolit qayalardan ibarət olması ilə əlaqədardır.

Xoboy burnu Baykalın ən enli hissəsində yerləşir (79,5 km). Aydın havalarda gölün şərq sahili görünür.

## Mənbə
* Мыс Хобой на сайте "Природа Байкала"
* Описание мыса в путеводителе 

## İstinadlar
Lazer diodu

**Lazer diodu** — Lazer İngilis dilində  (stimullaşdırılmış şua emissiyası ilə işıq gücləndirilməsi) cümləsindəki sözlərin baş hərflərinin alınmasından törədilmiş bir kəlmədir. Normal işıq, dalğa boyları müxtəlif, rəngarəng, yəni fərqli faza və tezliyə sahib dalğalardan meydana gəlir.

## İşləmə mexanizmi
Lazer işığı isə yüksək amplitudlu, eyni fazda, bir-birinə paralel, tək rəngli (monochromatic), uzun müddətli eyni tezlikli dalğalardan ibarətdir. Optik tezlik bölgəsi təxminən olaraq 1x109 Hs ilə 3x1012 Hs arasında yer alır. Bu bölgə, qırmızı sonrakı şuaları, görülə bilən şuaları və elektromaqnit spektrin ultra bənövşəyi şualarını əhatə edir. Lazer diodu çox yüksək tezliklərdə işləyir. Lazer diodunun istehsalı üçün fərqli üsullar və materiallar istifadə edilməkdədir. Yarımkeçirici materiallardan əldə edilən kristallardan əldə edilən lazerlərə, "lazer diod" adı verilmektedir. Galium arseni kristalı yarımkeçirici lazerə nümunədir. Lazer diod; Yarımkeçirici diod kimi p-n material birləşməsindən yaradılmışdır. Birləşmə səthində müsbət gərginlik p tərəfinə, mənfi gərginlik isə n tərəfinə verildiyi zaman elektronlar n dən p-yə keçərkən enerjilərini itirər və foton yayarlar. Bu fotonlar təkrar elektronlarla çırpılaraq bu elektronların daha çox foton çıxarmasına səbəb olurlar. Nəticədə kifayət səviyyəyə çatan foton emissiyası, lazer şuasını meydana gətirər. Bu növ lazer məhsuldar işıq qaynaqlarıdır. Ümumiyyətlə boyları bir millimetrdən böyük deyil.

## Xüsusiyyətləri
* Lazer şuasının ən böyük xüsusiyyəti, dağılmaması və istiqamət verilebilməsidir. Dalğa boyunun kiçik olması dağılma da böyük ölçüdə azaldır. Xəbərdar edilən atomlar hər istiqamət yerinə, müəyyən istiqamətlərdə hərəkət edərlər. Bu vəziyyət lazer şüanın çox parlaq olmasını təmin edir.
* Lazer şüası, dalğa boyu tək olduğundan monoxromatik xüsusiyyət daşıyar. Tezlik paylanma aralığı, tezliyinin bir milyonda biri civarındadır. Bu səbəbdən istənilən tezlikdə çox sayda dalğalar lazer dalğası üzərinə zərbə sürəti ilə xəbərləşmədə yaxşı bir siqnal generator kimi istifadə edilir.
* Lazer şuası dağılmaz olduğundan qısa zərbələr halında yayınlana bilməsi mümkündür. İtgisiz yüksək enerji nəqli edilməsi bu xüsusiyyəti ilə təmin edilə bilər. İstiqamətli bir hərəkət olmasından isə tərsimi həndəsə və ölçü elmində istifadə edilir.
* Lazer şuası tək dalğa boyuna sahib olduğu üçün lazer cinsinə görə müxtəlif rəngdə şualar əldə etmək mümkündür.

## İstinadlar
Qottlob Frege

** Fridrix Ludviq Qottlob Frege** () — müasir  Riyazi məntiq və Analitik fəlsəfənin qurucusu Alman riyaziyyatçı, məntiqçi və filosofu.

## Əsas əsərləri
* *Begriffsschrift (Kavram Yazısı), eine der arithmetischen nachgebildete Formelsprache des reinen Denkens*, Halle a. S., 1879 
* *Die Grundlagen der Arithmetik (Aritmetik'in Temelleri): eine logisch-mathematische Untersuchung über den Begriff der Zahl*, Breslau, 1884 
* "Funktion und Begriff" (Fonksiyon ve Kavram): Talk given in a Meeting on January 9, 1891 of the *Jenaischen Gesellschaft für Medizin und Naturwissenschaft*, Jena, 1891
* "Über Sinn und Bedeutung" (Anlam ve Gönderim Üzerine), in *Zeitschrift für Philosophie und philosophische Kritik*, C (1892): 25-50 On Sense and Reference, İngilizce çevirisi 
* "Über Begriff und Gegenstand" (Kavram ve Nesne Üzerine), in Vierteljahresschrift für wissenschaftliche Philosophie, XVI (1892): 192-205 
* *Grundgesetze der Arithmetik (Aritmetik'in Temel Kanunları)*, Jena: Verlag Hermann Pohle, Band I (1893), Band II (1903) 
* *Was ist eine Funktion? (Fonksiyon Nedir?)*, in Festschrift Ludwig Boltzmann gewidmet zum sechzigsten Geburtstage, February 20 1904, S. Meyer (ed.), Leipzig, 1904, pp.&nbsp;656–666 
* *"Der Gedanke" (Düşünce) Eine logische Untersuchung*, in *Beiträge zur Philosophie des Deutschen Idealismus* I (1918-1919): 58-77
* "Die Verneinung" (Değilleme / Nefy / Negasyon), in *Beiträge zur Philosophie des deutschen Idealismus* I (1918-1919): 143-157
* "Gedankengefüge" (Bileşik Düşünce), in *Beiträge zur Philosophie des Deutschen Idealismus* III (1923): 36-51

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
A Silent Voice (anime)

***A Silent Voice*** () və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  – 2016-cı il istehsalı dram və gənclik anime filmi. Naoko Yamadanın rejissorluğu, Reyko Yoşidanın ssenaristliyi və Kensuke Uşionun bəstəkarlığı ilə Kyoto Animation tərəfindən istehsal olunmuşdur. Anime filmi Yoşitoki Oymanın eyniadlı manqa seriyasına əsaslanır. Yaponiya premyerası 17 sentyabr 2016-cı ildə, digər ölkələrdə isə fevral-iyun 2017-ci ildə baş tutmuşdur.

Anime filmi tənqidçilər tərəfindən bəyənilmişdir.

## Məzmun
Şoya İşida bütün qazandığı pulları yığıb anasına buraxır və körpüdən tullanıb intihar etməyə hazırlaşır. Tullanmaq istəyən anda yaxınlıqdakı uşaqlar fişəng buraxır və yadına ibtidai məktəbdə onu bu hala gətirən hadisələr yadına düşür.

Həmin günlərdə Şoya tamamilə fərqli adam idi və məktəbli yoldaşları ilə münasibətləri yaxşı idi. Lakin tezliklə Şoko Nişiyama adlı yeni qız şagird sinifə qoşulur və qız Şoyada böyük marağa səbəb olur. Məlum olur ki, Şoko əslində kardır. Qüsuruna baxmayaraq Şoko əlindən gələn ən yaxşısını etməyə çalışaraq normal həyat tərzi keçirməyə çalışır. Lakin şagirdlər və müəllim onun mövcudluğunun sinifin sosial balansına xələl gətirdiyini düşünməyə başlayırlar və Şoya ilə Naoka Ueona ona qarşı zorakılıqlar etməyə başlayırlar.

Şokaya qarşı edilən zorakılıqlar haqqında məlumat müəllimin qulağına çatanda müəllim Şoyanı yeganə günahkar kimi görür. Şoya ancaq özünü yox, digər sinif yoldaşlarını da günhkar kimi göstərir, lakin onlar bu böhtanı qəbul etmirlər. Tezliklə sinifin Şoyaya qarşı münasibəti dəyişilir və Şokaya etdikləri kimi ona da qarşı zorakılıqlar etməyə başlayırlar. Şoya Şokonu günahlandırırlar və Şoko Şoyanın partası üzərindəki nəsə etdiyini görəndə onunla dava edir. Şoko başqa məktəbə keçəndə Şoya başa düşür ki, Şoko onun partası üzərinə yazılan təhqiramiz ifadələri silirmiş. Şoya getdikcə tənhalaşır və daim əziyyət görməyə başlayır. Sinif yoldaşları tərəfindən gölməçəyə atılandan sonra Şokonun dəftərini tapır.

Müasir vaxtda isə liseydə oxuyan Şoya hələ də antisosialdır və keçmişini cəza kimi qəbul edir. Günahkarlıq və peşmançılıq hisləri keçirən Şoya heç kəslə ünsiyyət qurmur və insanların gözlərinə baxa bilmir. Tənha olmasına baxmayaraq Şoya Tomohiro Naqatsuka adlı başqa bir tənha sinif yoldaşı ilə tez zamanda yaxın dost olur. Şoya Şokonun suya düşmüş dəftərini geri qaytarmaq üçün işarə dili mərkəzini ziyarət edir. İkisi körpüdə koyları yedizdirmək üçün görüşürlər.

Şokonun balaca bacısı Yuzuru Şoyanın niyyətindən şübhəlidir. Bir gün qadağan olunmasına baxmayaraq Şoya Şoko ilə birlikdə çaya tullanır və Yuzuru Şoyanın şəklini çəkib onlayn şəkildə yayımlayır. Şoyaya akt yazılır, amma Yuzuru günahkarın özü olduğunu etiraf edir. Şoya əsəbləşmək əvəzinə onu evinə dəvət edir.

## İstinadlar
Eduardo Qaleano

**Eduardo Qaleano** () — Uruqvay jurnalisti, yazıçı və solçu siyasi xadim.

## Həyatı
Eduardo Qaleano 3 sentyabr 1940-cı ildə anadan olmuşdu. Orta təbəqədən sayılan katolik ailədə dünyaya göz açmış Eduardo uşaqlığından Cənubi Amerikada doğulan əksər oğlan uşağı kimi futbola dərin maraq və həvəs duysa da, maddi vəziyyət onu oyundan çox, işləmək haqqında düşünməyə məcbur edib. 14 yaşına kimi bir çox yerdə işləyən balaca Eduardo ilk siyasi-cizgi romanını 1954-cü ildə yazıb. 14 yaşında bir uşaq üçün "El Sol"a qəzetinə satılacaq qədər yaxşı roman yazmaq olduqca böyük uğur göstəricisi idi. Artıq 20 yaşında Eduardo əmək fəaliyyətini "Marcha" qəzetində redaktor kimi davam etdirirdi.
20 il davam edən bu sakit və uğurlu karyera 1973-cü ildə baş vermiş hərbi çevriliş nəticəsində bir anda silinir. İqtidarın dəyişməsindən sonra həbs edilən yazar üçün daha sonra sürgün əmri verilir. Argentinaya sürgün edilən Eduardo burada ən yaxşı bildiyi işə — yazıya və jurnalistikaya sahib çıxır və sonrakı dövrlərin məşhur dərgilərindən olan "Crisis"i yaradır. Lakin Eduardonun sakit və dinc həyat arzuları burada da çiçəkləmir. 1976-cı ildə Argentinada da hərbi çevriliş baş verir və bu dəfə yazıçı başqa bir qonşu ölkəyə yox, birbaşa İspaniyaya üz tutur.
Sürgün və müharibədən canını qurtarmış bütün yazarlar kimi Eduardonun da ilk işi bu xatirələri qələmə almaq olur. Onun sürgün illərini qələmə aldığı "Alovlu xatirələr" ("Memoria del fuego") trilogiyası inanılmaz uğur qazanır və müəllifi dünyaca məşhur yazar edir.
1985-ci ildə Qaleano Montevideoya qayıdır. Ömrünün son 30 ilini vətənində nəhayət ki, arzuladığı kimi yaşamaq imkanı əldə edən yazar burada ağciyər xərçəngindən dünyasını dəyişir.
Onun esse və məqalələrinin əsas mövzusu dünya və bəşəri problemlərin həlli yoludur. Bu problemlər arasında Eduardonun ən çox həssaslıq göstərdiyi isə qul və qadın ticarəti məsələsi olub. Kitablarında daha çox xəbərlərdən istifadə olunmaqla, müxtəlif mövzularda dəyənləndirmə aparılır və nümunələr göstərilir.

Onlarla kitabın müəllifi olan yazıçının bir çox essesi var. Onun əsərləri dünyanın 20 dilinə tərcümə edilib.

Eduardo Qaleano 13 aprel 2015-ci ildə ağciyər xərçəngindən vəfat edir.

## Əsərləri

## İstinadlar
Bryran Magee

**Bryan Magee** () fəlsəfəni populyarlaşdıran ən tanınmış ingilis filosofu, yayımçı, siyasətçi, yazıçı və şairdir.

## Biblioqrafiya
* *Crucifixion and Other Poems*, 1951, Fortune Press
* *Go West, Young Man*, Eyre And Spottiswoode, 1958, 
* *To Live in Danger*, Hutchinson, 1960 (softcover Random House )
* *The New Radicalism*, Secker & Warburg, 1962, ASIN B0006D7RZW
* *The Democratic Revolution*, Bodley Head, 1964
* *One in Twenty: A Study of Homosexuality in Men and Women*, Stein and Day, 1966.  (later published as *The Gays Among Us*)
* *The Television Interviewer*, Macdonald, 1966, ASIN B0000CN1D4
* *Modern British Philosophy*, Secker and Warburg, 1971, ; Oxford University Press, 
* *Karl Popper*, Penguin, 1973,  (Viking Press, ; later titled *Philosophy and the Real World*)
* *Facing Death*, William Kimber & Co Ltd, 1977, 
* *Men of Ideas: Some Creators of Contemporary Philosophy*, Oxford University Press, 1982 (reprint; first published 1978), 
* *Philosophy and the Real World: An Introduction to Karl Popper*, Open Court Publishing, 1985,  (originally published as *Karl Popper*)
* *Aspects of Wagner*, Secker and Warburg, 1968; rev. 2nd ed. Oxford University Press, 1988, 
* *On Blindness: Letters between Bryan Magee and Martin Milligan*, Oxford University Press, 1996, 
* *The Philosophy of Schopenhauer*, Oxford University Press, 1997 (reprint; first published 1983), 
* *Popper*, Fontana Modern Masters, 1973, reprinted 1997, 
* *Confessions of a Philosopher*, Random House, 1997, reprinted 1998, 
* *The Story of Thought: The Essential Guide to the History of Western Philosophy*, The Quality Paperback Bookclub, 1998, 
* *Sight Unseen*, Phoenix House, 1998, 
* *The Great Philosophers: An Introduction to Western Philosophy*, Oxford University Press, 2000, 
* *Wagner and Philosophy*, Penguin, 2001, 
* *The Story of Philosophy*, Dorling Kindersley, 2001, 
* *The Tristan Chord: Wagner and Philosophy*, Owl Books, 2002 (reprint; first published 2001), 
* *Clouds of Glory*, Pimlico, 2004,  – winner of the J. R. Ackerley Prize for Autobiography
* *Growing up in a War*, Pimlico, 2007, 
* *Ultimate Questions*, Princeton University Press, 2016, 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Guardian Unlimited profile
* 
* https://philosophyring.neocities.org/Magee.html MP3 files of Magee's interviews with philosophers
Rəsul İbrahimov

**Rəsul İbrahimov** (doğ. 13 avqust 1981, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı şahmatçı, beynəlxalq qrosmeyster (2008). O, kişilərdən ibarət şahmat üzrə Azərbaycan yığmasının heyətində Olimpiada (2002, 2004) və Avropa (1999, 2001, 2003) çempionatlarının iştirakçısı olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*FIDE Chess profili
*Rasul Ibrahimov. Chess-DB.com  
*Rasul Ibrahimov. Chessgames.com 
*Rasul Ibrahimov. 365Chess.com
Aydın Süleymanlı

**Aydın Süleymanlı** ( 22 mart 2005, Bakı, Azərbaycan) — azərbaycanlı şahmatçı, qrosmeyster (2021). Kişilər arasında Azərbaycan çempionu (2024), yeniyetmələr arasında dünya (14 yaş qrupunda) və ikiqat Avropa (8 yaşadək və 12 yaşadək) çempionu.

## Uşaqlığı və şahmata başlaması
Aydın Elşən oğlu Süleymanlı 2005-ci il martın 22-də Bakıda anadan olub. 6 yaşında 249 nömrəli tam orta məktəbin birinci sinfinə gedib. 5 yaşından şahmatla məşğul olmağa başlayıb. İlk vaxtlar evlərinin yaxınlığındakı Xətai Rayon Mədəniyyət Mərkəzində şahmat məşğələlərinə qatılıb. Sonra valideynlərinin arzusu ilə Aydın Respublika İxtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbində Xalid Atababayevdən şahmatın sirlərini dərindən öyrənməyə başlayıb.

## Şahmat karyerası

Aydın 6 yaşından başlayaraq beynəlxalq yarışlara qatılıb. O, müxtəlif yaş kateqoriyalarında Azərbaycanı uşaq və yeniyetmələr arasında şahmat üzrə dünya və Avropa çempionatlarında təmsil etmişdir. 2013-cü ildə Monteneqronun Budva şəhərində keçirilmiş qitə birinciliyində 8 yaşlı şahmatçılar arasında birinci olub. Həmin ilin dekabrında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Əl-Əyn şəhərində keçirilmiş şahmat üzrə dünya çempionatında eyni yaş kateqoriyasında üçüncü yeri tutub.

2014-cü ilin noyabrında şahmatın blits və rapid növü üzrə keçirilmiş Avropa çempionatında bütün rəqiblərini üstələyərək həm blits, həm də rapiddə 10 yaşlı oğlanlar arasında birinci olub.

2017-ci ildə Rumıniyanın Mamaya şəhərində təşkil olunmuş Avropa Çempionatında 9 oyundan 7 xal yarım yığmaqla 12 yaşlı oğlanlar arasında Avropa çempionu adını qazanıb.

2019-cu ildə Hindistanın Mumbay şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında 11 oyundan 9 xal yığmaqla 14 yaşlı oğlanlar arasında dünya çempionu olub.

2019-cu ilin noyabr ayında Azərbaycanın gənclərdən ibarət şahmat üzrə yığma komandasının heyətində Türkiyənın Çorum şəhərində keçirilmiş 16 yaşadək şahmatçılar arasında Dünya Şahmat Olimpiadasının qalibi olub.

27 fevral 2020-ci ildə Moskvada "Aeroflot open" beynəlxalq şahmat festivalının A turnirində 9 turdan 6,5 xal toplayaraq festivalın qalibi olub.

2023-cü ilin dekabrında 11 xal toplayaraq "Vüqar Həşimov Memorial-2023” superturnirinin rapid yarışlarının qalibi olub.

2024-cü ilin aprel ayında həlledici görüşdə Məhəmməd Muradlını məğlub edərək kişilər arasında Azərbaycan çempionatının qalibi olub.

## Şəxsi həyatı
Aydın Süleymanlı 2023-cü ilin yanvarında blokçeyn əsaslı şirkət ilə birlikdə şahmat sənayesində ilklərdən olan çoxillik NFT əməkdaşlığını açıqladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*FIDE Chess profili
*Aydin Suleymanli. Chess-DB.com 
*Aydin Suleymanli. Chessgames.com 
*Aydin Suleymanli. 365Chess.com
Analiz və sintez

**Analiz anlayışı ** — Analiz dedikdə hər hansı bir şəkildə verilmiş qurğunun giriş informasiyasının çıxış informasiyasına çevrilməsi və bu çevrilmə prosesinin xüsusiyyətlərinin aydınlaşdırılması başa düşülür.

## Haqqında
Sonlu avtomatlarda və kombinasiyalı DQ-də analiz məsələsi qurğunun verilmiş sxemi üzərində həll olunur. Bunun üçün isə sxemin qurulma qaydasını və funksiyaların hesablanma üsulunu bilmək vacibdir. Deməli, əvvəl sxemi təşkil edən hər bir elementin funksiyası və bu elementlərin bir-biri ilə birləşməsinə görə qurğunun funksiyası təyin edilməlidir. Yaddaşsız və ya sonlu yaddaşa malik qurğuların sxemlərində reallaşdırıla biləcək funksiya üçün bütün informasiya olursa, belə DQ-r çox zaman sərt məntiqli qurğular adlanır. Sonsuz yaddaşa malik qurğularda isə qurğunun fəaliyyət funksiyası proqramda olur. Əvvəlki movzularda deyildiyi kimi bu qurğular proqramlaşdırıla bilən məntiqli qurğular adlanır. Odur ki, məntiqli proqramlaşdırıla bilən qurğularda analiz məsələsi funksiyanın təyinindən və proqrama görə onun xüsusiyyətinin müəyyənləşdirilməsindən ibarətdir.
Sintez məsələsinin həlli yaddaşsız və sonlu avtomatlarda giriş informasiyasının çıxış informasiyasına çevrilməsinə görə sxemin qurulmasından irəli gəlir

## Xüsusiyyətləri
Sonlu avtomatların sintezi bir neçə mərhələdə yerinə yetirilir:
# blok sintezi – funksional əlamətinə görə avtomat bloklara bölünür;
# mücərrəd sintez – hər blokun iş şəraiti formalaşdırılır;
# struktur sintez – verilmiş iş şəraitini reallaşdıran sxemin qurulması;
# etibarlığın sintezi;
# DAT qurğularında əlavə olaraq təhlükəsiz şəraitə görə sintez aparılır;
# texniki sintez mərhələsində elementlərin məxsusi xüsusiyyətinə və onların birləşməsinə, yüklənmə qabiliyyətinə, iqlim və mexaniki parametrlərinə baxılır.
# struktur izafilik yaratmaqla qurğunun sxeminin fəaliyyət etibarlığının təmin olunması
Yuxarıda göstərilən mərhələlər şərtidir, təcrübədə müəyyən mərhələlər birləşdirilir və ya ixtisara salınır.
Hazırda avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemləri mövcud olduğundan, mürəkkəb avtomatlar üçün bu mərhələlər avtomatik yerinə yetirilir.

## İstinadlar
Məntiq fəlsəfəsi

**Məntiq fəlsəfəsi** — məntiq fəlsəfəsinin məqsədi məntiq elminin əsas konsepsiyalarını aydınlaşdırmaq və onun prinsiplərini əsaslandırmaqdır.
Məntiqi kateqoriyalar

**Məntiqi kateqoriyalar** — məntiqi kateqoriyalar, adlandırılması mümkün olan müxtəlif varlıqlar haqqında əsaslı olaraq təsdiq edilə bilən ən ümumi anlayışdır. Bu səbəblə bunları ancaq nümunələr və onların xüsusiyyətlərindən hər hansı biri ilə təsvir etmək mümkündür.
Həzi Aslanovun heykəli (Bakı, 1949)

**Həzi Aslanovun heykəli** — 2 dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmuş yeganə azərbaycanlı general-mayor Həzi Aslanovun xatirəsinə 1949-cu ildə qoyulmuş qəbir üstü abidə.

## Abidənin qoyulması
Abidə 1949-cu ildə Həzi Aslanovun qəbrinin üstündə Dağüstü parkda qoyulmuşdur. Abidəni heykəltaraş Fuad Əbdürəhmanov hazırlamışdır. Abidə 2012-ci ildə əsaslı təmir olunub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rixard Zorgenin abidəsi
* Mehdi Hüseynzadənin heykəli
Cimahi

**Cimahi** (sunda yazısı. ᮎᮤᮙᮠᮤ) — Qərbi Yava əyaləti Bandunq şəhərinin qərbində, Böyük Bandunq Metropoliti ərazisində yerləşən şəhər. Şəhər əsas tekstil istehsalçısıdır və bir neçə hərbi təlim mərkəzinə ev sahibliyi edir.

## Coğrafiya

Cimahi Cakartanın 180 km cənub-şərqində yerləşir, Bandunq və Qərbi Bandunq recensinin arasında yerləşir. Cimahi üç rayondan ibarətdir və bu da on beş kəndə bölünür. Ən aşağı hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 685 metr yuxarıdadır və Citarum çayına yönəlir. Onun ən yüksək məsafəsi dəniz səviyyəsindən 1,040 metr (Tanqkuban Perahuand Buranqranq dağı yamacının bir hissəsidir). Cimahi çayı şəhər boyunca axır. Cimahidə Cikuda və Cisontok adlı iki bulaqlar var.

## Tarix

Cimahi adı şəhərdən axan Cimahi çayından götürmüşdür. Söz Sunda dilindən "kifayət qədər su" deməkdir. Cimahi sakinləri su təchizatını çaydan alırlar.

Qubernator Herman Vilyem Daendels Böyük Poçt Yolunu tikəndə 1811-ci ildə Cimahinin rolu artdı. Cimahi meydanında **Loci** kimi tanınan bir mühafizə məntəqəsi tikildi. 1874–1893-cü illərdə Bandunq-Ciancur dəmir yolunun tikintisi, eləcə də Cimahi stansiyasının yaradılması həyata keçirildi. 1886-cı ildə Dustira xəstəxanası və hərbi həbsxana kimi digər obyektlərlə birlikdə hərbi təhsil mərkəzi tikildi. Cimahi 1935-ci ildə rayon statusuna layiq görülmüşdür. 1975-ci ildə Cimahi Qərbi Yavada ilk, İndoneziyada isə üçüncü inzibati şəhər olmuşdur. 2001-ci ildə Cimahiyə tam şəhər statusu verilmişdir.

## İdarə sistemi
Şəhər üç rayon və on beş kəndə bölünür. Mer şəhər idarəsinə rəhbərlik edir. Cimahinin üç rayonu aşağıda verilmişdir:

* Şimali Cimahi
* Mərkəzi Cimahi
* Cənubi Cimahi

## Turizm

Cimahi **Alam Visata Cimahi**, **Pandiga Rekreasyon İdmanı**, **Rumah Pajang**, **Lembur Batik və Kampunq Adat Cirendeu** kimi turistik nöqtələrə malikdir. Yerli turizm ofisinə görə bu yerlər təbiətin, mətbəxin, əl sənətinin və ənənəvi cəmiyyətin fərqli təcrübələrini təqdim edir . Bundan əlavə **Dustira Xəstəxanası**, **Ereveld qəbiristanlığı**, **Hərbi Həbsxana** və **Sudirman Binası** kimi tarixi yerlərin olduğu bəzi binalar var.

## Görkəmli şəxslər
# Əmirmahmud — sabiq hərbi general və siyasətçi.
# Cek Cersi — musiqi prodüseri, bəstəkar, lirik musiqi müğənnisi.
# Antoni Sinisuka Qintinq — indoneziyalı badmintonçu.
# Sule — komediya aktyoru.

## Qardaşlaşmış şəhərlər
* Tonyonq Maya, Bruney

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
*
Teleavtomatik sistemin strukturu

**Teleavtomatik sistemin strukturu** — Məlumatı yenidən emal edən, ötürən, əks etdirən, yadda saxlayan və müəyyən texnoloji proseslərin idarəsi üçün məlumat əldə edən sistem strukturudu

## Haqqında
Məlumat (informasiya) mübadiləsinin təşkili, ötürülməsi, paylanması və emalı avtomatika və telemexanika qurğuları, eləcə də elektrik rabitəsi vasitələri ilə yerinə yetirilir. Dəmir yolu nəqliyyatında geniş şəkildə budaqlanmış avtomatlaşdırılmış rabitə qovşağı yaradılmışdır. Bu rabitə qovşağı daşınma proseslərinin idarəsi üçün tələb olunan həcmdə məlumatın ötürülməsini təmin edir. Avtomatika, telemexanika və rabitə sistemində məlumat mübadiləsi və onun yenidən işlənməsi mürəkkəb xarakter daşıyır və bu proses bir neçə mərhələdən keçir. Məlumat şifirlənmə, yenidən kodlaşdırma, yadda saxlama və s. kimi müxtəlif çevirmələrə məruz qalır.

## Rabitə qovşaqları
Məlumat (informasiya) mübadiləsinin təşkili, ötürülməsi, paylanması və emalı avtomatika və telemexanika qurğuları, eləcə də elektrik rabitəsi vasitələri ilə yerinə yetirilir. Dəmir yolu nəqliyyatında geniş şəkildə budaqlanmış avtomatlaşdırılmış rabitə qovşağı yaradılmışdır. Bu rabitə qovşağı daşınma proseslərinin idarəsi üçün tələb olunan həcmdə məlumatın ötürülməsini təmin edir. Avtomatika, telemexanika və rabitə sistemində məlumat mübadiləsi və onun yenidən işlənməsi mürəkkəb xarakter daşıyır və bu proses bir neçə mərhələdən keçir. Məlumat şifirlənmə, yenidən kodlaşdırma, yadda saxlama və s. kimi müxtəlif çevirmələrə məruz qalır.

## İstinadlar
Muryes

**Muryes** – Fransanın kommunası.
## Əhali
Muryesin demoqrafik göstəriciləri:

## Nəqliyyat
Kommunanın avtobus vasitəsilə şərqdən Arl, qərbdən Salon-de-Provansla nəqliyyat əlaqəsi var.

## İstinadlar
Dialektik məntiq

**Dialektik məntiq** — konseptual və məntiqi üsul. Bir çox fərqli mənada qiymətləndirilən dialektik anlayışından əldə edilən bir məntiq formasıdır. Birincisi, bir anlayışdan digərinə ziddiyyətləri məhv edərək irəliləmək üsuluna verilən addır. Qarşıdurmalar içində irəliləyərək bu qarşıdurmaları aradan qaldıraraq  nəticəyə çatmağı istəyən məntiqi düşünmə şəklidir. Əvvəlcə Heraclitus  dialektik məntiqdən istifadə etmişdir. Dialektik məntiq xüsusilə Hegeldə zirvəyə çatmışdır. Marksın əlində isə materialist bir məzmuna sahib olmuşdur. Bütün bu nəzəriyyələrdə dialektik məntiq ümumi mənada ziddiyyət və nisbilik anlayışları ilə işləyən məntiq şəklində baş verir. Formal məntiqin əsas konsepsiyaları və kateqoriyaları bir kənara qoyulmur, eyni fikir və kateqoriyalar isə ziddiyyət və nisbilik prinsipləri baxımından yenidən rasionaldır.
Səməd Vurğunun heykəli (Bakı, 1960)

**Səməd Vurğunun heykəli** — Azərbaycanın ilk xalq şairi (1956), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1943), 2 dəfə Stalin mükafatı laureatı (1941, 1942) və 2 dəfə Lenin Ordeni kavaleri, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının sədri (1941–1948), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Mədəni əlaqə Cəmiyyətinin sədri, Azərbaycan SSR EA-nın akademiki (1945) və vitse-prezidenti (1954–1956) Səməd Vurğunun xatirəsinə ucaldılmış abidə.

## Abidənin qoyulması
1960-cı ildə heykəltaraş Fuad Əbdürəhmanov tərəfindən hazırlanan heykəl o dövrdə Oktyabr meydanı adlanan parkda qoyulmuşdur. Heykəlin memarı Mikayıl Hüseynovdur. Heykəlin qoyulduğu park hazırda Səməd Vurğun bağı və ya Səməd Vurğun parkı adlanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xristian fəlsəfəsi

**Xristian fəlsəfəsi** — Xristian dinini əsaslandırmaq üçün yalnız xristianlığa xas olmaqla, ümumi bir məna daşıyan din fəlsəfəsi . Xristian mütəfəkkirləri tərəfindən irəli sürülmüş bütün fəlsəfi fikirlər tamamilə bir xristian fəlsəfəsidir.
## Həmçinin bax
* İslam fəlsəfəsi
* Yəhudi fəlsəfəsi

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında Ali Sovetin bəyannaməsi

**Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında Ali Sovetin bəyannaməsi** - 30 avqust 1991-ci ildə Ali Sovetin növbədənkənar sessiyasında gərgin müzakirələrdən sonra *«Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında» Bəyannamə* qəbul olundu. Sənəddə Azərbaycan Respublikasının 1918-1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olduğu vurğulanırdı. Bununla yanaşı, parlament Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin konstitusion əsaslarını yaratmaq üçün ayrıca qanunun – Konstitusiya Aktının hazırlanması barədə qərar qəbul etdi.

## Tarixi
1991-ci ildə SSRİ hərtərəfli dərin böhran keçirirdi. Bir necə ittifaq dövlətləri artıq özlərinin dövlət müstəqilliklərini elan etmişdilər. Azərbaycanın da daxil olduğu yerdə qalan dövlətlər isə artıq bu yolda mühüm addımlar atmağa başlamışdılar. *Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında Ali Sovetin bəyannaməsi* də bu yolda atılmış ən mühüm addımlardan biridir.

Bəyannamənin qəbulundan əvvəl  Azərbaycan Ali Soveti Bəytannamənin qəbul edilməsi barədə qərar qəbul etdi:

Bəyannamənin özü və onun hazırlanması barədə Ali Sovetdə qərarlar hazırlanan zaman onun sədri Elmira Qafarova olmuşdur.

## Bəyannamənin mətni
Bəyannamənin mətni belə idi:

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bəyannamənin qəbul edilməsi
Fərd (fəlsəfə)

**Fərd**, fəlsəfədə əsasən bir tək adamı təsvir etmək üçün istifadə edilən sözdür.

Fəlsəfə tarixində fərd məsələsini, əvvəl Sofistlər, sonra Sokrat və Platon, daha sonra Aristotel ələ almış, müəyyən bir qaydaya görə şərh etməyə çalışmışdırlar.
Beynəlxalq Qızlar Günü

**Beynəlxalq Qızlar Günü**- 11 oktyabr BMT Baş Assambleyasının qərarı ilə "Beynəlxalq Qızlar Günü" elan edilib.

## Məqsədi
Bu günün keçirilməsində əsas məqsəd diqqəti qızların hüquqlarının müdafiəsinə, oğlan və qızlar arasında gender bərabərliyinin təmin olunmasına, müxtəlif növ ayrı-seçkilikdən və baxımsızlıqdan əziyyət çəkən qızlara yönəltməkdir.

## Tarixi
Bu qərar 2011-ci il dekabr ayında verilib. Amma ilk dəfə 2012-ci il oktyabrın 11-də qeyd edilib. Bu gün Beynəlxalq Qızlar Günü bir çox ölkələr üçün aktual olan uşaq nikahlarına həsr olunub. Orta hesabla 20–24 yaş arasında olan hər üç qadından biri 18 yaşına çatmamış ərə gedib. Uşaq nikahı əsas insan haqlarının pozulması deməkdir və qızların həyatının bütün aspektlərinə mənfi təsir göstərir. Erkən nikahlar qızları uşaqlıq çağından məhrum edir. Onları zorla təhsildən əl çəkməyə məcbur edir.

### Azərbaycanda qızların problemləri
Hər il uşaqların, xüsusilə qızların təhsildən uzaqlaşdırılması ilə bağlı yüzlərlə inzibati qərar qəbul və tətbiq edilir. 2014–2015-ci illərdə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinə Azərbaycanın bir sıra bölgələrindən məcburu erkən nikahlara dair ərizələr daxil olub, komitənin regional mərkəzlərində isə 30-dan çox erkən nikahın qarşısı alınıb.
Eyni zamanda bu bayramın məqsədi dünyada qızların zərif cinsin nümayəndələri olması ilə bağlı onların bilavasitə üzləşdikləri sosial problemlərə və qeyri-bərabərlik hallarına cəlb etməkdir. Təhsil almaq, sağlam qidalanmaq, tibbi xidmət imkanı, sosial hüquqlar, habelə uşaq yaşlarında ayrı-seçkilikdən, zorakılıqdan və məcburu evlilikdən müdafiə olunmaq həmin problemlərin sırasındadır.
Hər il bir mövzu ətrafında qeyd edilən bu günün carı ildəki şüarı: "Qızlara səlahiyyət vermək: Təcili müdaxilə və dayanıqlıq planlaması"dır.

## Mənbə
* Ambrose, Rona and Rosemary McCarney. International Day of the Girl Child: girls' rights are human rights (December 29, 2011).
* http://www.prazdniki-online.ru/prazdnik-11-oktyabrya/
* " Journée internationale de la fille, 11 octobre " [archive], sur www.un.org (consulté le 17 octobre 2017)
Mantinealı Diotima

**Mantinealı Diotima**nın Arkadya da bir rahibə olduğu hesab edilməktədir. Platonun Şölən adlı diyaloqunda keçməktədir və Sokratın müəlliməsi olduğu bildirilir. Bu cür bir şəxsin olub olmadığı bir tapmacaya dönmüşdür. Ancaq Antik yazıçıların onun varlığından şübhə etmədikləri deyilə bilər. Platon, Diotimanun ağzından, Erosu izah edər və onu "gözəllik sevgisi" mənasında təsvir edərək eşqi ucaldar.
Jagdpanzer

Tank məhv edən hərəkət edə bilən antitank topu ya da tank məhv edən zirehli transportyordur. Onların yaradılmasının əsas səbəbi müharibə meydanlarında düşmən tanklarını yox etməkdir. Yəni ki, onlar bir növ antitank silahıdırlar, ancaq tank deyildirlər. Üzərlərində qüllədən yüksək çıxışa sahib olan toplar mövcud olur. Ya tamamilə taretsiz, ya da ki, üstüaçıq bir taretə sahib olurlar. Təkərlər və ya tırtıllı təkərlər üzərində hərəkət edirlər. Üzərində tank əleyhinə idarəolunan raket daşıya bilən növlərinə qısaca **ATGM** (İngilis dilində **A**nti **T**ank **G**uided **M**issile) deyilir.

Tankdağıdanlar tanklar kimi bir çox vəzifələr daşımırlar. Tanka nəzərən daha ləng və ağır  piyada atışlarına qarşı (topçu) müdafiəsi zəifdir. Hər nə qədər bəzilərinin ön tərəflərində qalın zirehə sahib olsalar da, yenə də zəif zirehli texnika hesab edilirlər. Bu texnikaların bu qədər məşhur olmasının əsas səbəbi tanklara nisbətən daha asan və ucuz başa gəlmələridir.

Üzərlərində zirehi olan tankdağıdanlar İkinci dünya müharibəsində istehsal edilməyə başlanmışdırlar. Ancaq müasir dövrdə daha zəif zirehə sahib, ancaq daha sürətli və uzun mənzilli antitank başlıqlı mərmilər daşıya bilən ATGM texnikaları istehsal edilməkdədir.

## Qalereya


Şəkil:Jagdpanzer V Jagdpanther 1.jpg|Jagdpanzer V Jagdpanther
Şəkil:Kanonenjagdpanzer Prototype.jpg|Kanonenjagdpanzer
Şəkil:Archer SP 17 pdr Tank Destroyer.jpg|Archer