open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frenk Lempard

**Frenk Ceyms Lempard** () — keçmiş peşəkar futbolçu. Futbolçu kimi, "Çelsi" klubunun bütün zamanlar üzrə ən yaxşı oyunçularından biri sayılmaqla yanaşı, o həm də öz dövrünün ən yaxşı yarımmüdafiəçilərindən hesab olunur.

## Həmçinin bax
*Frenk Lempardın İngiltərə milli komandasında çıxışı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2005 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

**2005 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi** – üçüncü Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. 26 noyabr 2005-ci ildə, Belçikanın Ethias Arenasında təşkil olundu. Müsabiqənin aparıcıları Marcel Vanthilt ve Maureen Louys oldu.

Kipr müsabiqədə mahnılarının oğurluq olduğu iddiaları səbəbiylə çəkildi. Bu hadisə, Kiprin səsvermədə iştirak etməsini çətinləşdirmədi  və çəkilmələrinə baxmayaraq səsvermədə iştirak etdilər. Litva və  Ukrayna iştirak etmələrini planlaşdırmışdılar, ancaq iqtisadi səbəblərdən çəkildilər. Gürcüstan da müsabiqədə iştirak etmək istədi, lakin müsabiqəyə son iştirak tarixi çoxdan keçmişdi.

Həmin ilin mükafatını Belarusu təmsil edən 10 yaşındakı iştirakçı Kseniya Sitnik My Vmeste ("Biz bir yerdəyik") mahnısı ilə  qazandı.

## Nəticə
{|class="sortable wikitable"
    #
    Ölkə
    Dil
    Müğənni
    Mahnı
    Azərbaycanca
    Yer
    Xal


    01
    
    Yunanca
    Aleksandros və Kalli
    *Tora Einai I Seira Mas*
    
İndi bizim Sifarişimizdir
    06
    88


    02
    
    Danimarkaca
    Nikolai
    *Shake Shake Shake*
    Sikələ, Silkələ, Silkələ
    04
    121


    03
    
    Xorvatca
    Lorena Yelusiç
    *Rock Baby*
    Rok Uşağı
    12
    36


    04
    
    Rumınca
    Alina Eremia
    *Ţurai!*(Rok!)
    Hey
    05
    89


    05
    
    İngiliscə
    Coni Fuller
    *How Does It Feel?*
    Necə hiss edir?
    14
    28


    06
    
    İsveçvə
    M+
    *Gränslös Kärlek*
    Məhdud Sevgi
    15
    22


    07
    
    Rusca
    Vladislav Krutskiç
    *Doroga K Solntsu*
    Günəşə yol
    09
    66



    08
    
    Makedonca
    Denis Dimoski
    *Rodendenski Baknež*
    -
    08
    68


    09
    
    Niderlandca
    Tess
    *Stupid*
    zəkasız
    07
    82


    10
     və 
    Serbcə
    Filip Vuçiç
    *Ljubav Pa Fudbal*
    Sevgi Və Futbol
    13
    29



    11
    
    Latışca
    Kids4Rock
    *Es Esmu Maza Jauka Meitene*
    Mən kiçik, sevimli qızam
    11
    50



    12
    
    Fransızca
    Lindsey
    *Mes Rêves*
    Mənim Arzularım
    10
    63



    13
    
    İngiliscə
    Thea & Friends
    *Make It Right!*
    Sağ olun!
    16
    18



    14
    
    Norveçcə
    Malin
    *Sommer å Skolefri*
    Yay qapalıdır
    03
    123



    15
    
    İspanca
    Antonio Xose
    *Te Traigo Flores*
    Mən sizə gül gətirirəm
    02
    146



    16
    ***'</TD>
    <TD>'''[[Rus dili|Rusca]]'''</TD>
    <TD>'''[[Ksenia Sitnik]]'''</TD>
    <TD>***My Vmeste**''</TD>
    <TD>Birlikdyəik</TD>
    <TD>**01**</TD>
    <TD>**149'''



## Qiymətləndirilməsi

## 12 xal



## Həmçinin bax
* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər
* JuniorEurovision.tv
2006 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

**2006 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi** — uşaqlar üçün təşkil olunan 4-cü müsabiqə idi.Bu dəfəki yer Rumıniyanın paytaxtı Buxarest idi. Müsabiqənin təşkil olunduğu stadionun adı 'Sala Polivalentă' idi. Bu il müsabiqədə 15 ölkə iştirak etdi. Portuqaliya, Serbiya və Ukrayna  bu il müsabiqədə ilk dəfə iştirak edirdilər. Ötən il mahnısını seçsə də iştirak edə bilməyən Kipr bu il yenidən iştirak etdi. Keçən il müsabiqədə iştirak etmiş  Danimarka, Litva və Norveç bu il müsabiqədə iştirak etmədilər. Böyük Britaniya da bu il müsabiqədə iştirak etməyəcəyini açıqladı.

Bu ilki müsabiqəni Rusiyanı təmsil edən The Tolmaçevi Tvins 154 xal yığaraq qalib oldu. Mahnılarının adı Vesna idi (Azərbaycanca:Bahar Cazı).

Keçən ilin qalibi Belorusu təmsil edən Ksenia Sitnik bu ilin qalibinə mükafatı təqdim etməsiylə budəfəki müsabiqə sona çatdı.

## Nəticə

{|class="sortable wikitable"
    №
    Ölkə
    Dil
    Müğənni
    Mahnı
    Azərbaycanca
    Yer
    Xal


    01
    
    Portuqalca
    Pedro Madeira
    *Deixa-Me Sentir*
    Mənə toxunmaq edək
    14
    22


    02
    
    Yunanca
    Luis Panayotou, Xristina Xristofi 
    *Agoria Koritsia*
    Oğlanlar və Qızlar
    8
    58


    03
    
    Niderland
    Kimberly 
    *Goed*
    Yaxşı
    12
    44


    04
    
    Rumınca
    New Star Music
    *Povestea Mea*
    Mənim hekayəm
    6
    80


    05
    
    Ukraynaca
    Nazar Slyusarçuk 
    *Khlopchyk Rock-n-roll*
    Rock and Roll’un oğlan uşağı
    9
    58


    06
    
    İspanca
    Dani 
    *Te Doy Mi Voz*
    Səsimi sənə verirəm
    4
    91


    07
    
    Serbcə    
    Neustrašivi Učitelji Stranih Jezika  
    *Učimo Strane Jezike*
    Xarici Dilləri Öyrənirik
    5
    81


    08
    
    İngiliscə
    Sophie Debattista
    *Extra Cute*
    Əlavə şirin
    11
    48


    09
    
    Makedonca
    Zana Aliu
    *Vljubena*
    Vurğun
    15
    14


    10
    
    İsveçcə
    Molly Sandén 
    *Det Finaste Någon Kan Få*
    Hər kəsin sahib ola biləcəyi ən yaxşı şey
    3
    116


    11
    
    Yunanca
    Xloi Sofia Boleti 
    *Den Peirazei*
    Darılma
    13
    35


    12
    
    Rusca
    Andrey Kunets 
    *Noviy Den*
    Yeni Gün
    2
    129


    13
    
    Niderlandca
    Thor! 
    *Een Tocht Door Het Donker*
    Qaranlıqda bir səyahət
    7
    71


    14
    
    Xorvatca
    Mateo Cido 
    *Lea*
    -
    10
    50


    15
    ***'</TD>
    <TD>'''[[Rus dili|Rusca]]'''</TD>
    <TD>'''[[Tolmaçova bacıları]]'''</TD> 
    <TD>***Vesenniy jazz**''</TD>
    <TD>**Bahar Cazı**</TD>
    <TD>**1**</TD>
    <TD>**154'''



## Qiymətləndirilməsi

## 12 nöqtə

## Həmçinin bax

* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər

* JuniorEurovision.tv

## İstinadlar
Qazax qalaçaları

**Qazax qalaçaları** — Qazax rayonu Azərbaycanın digər bölgələri kimi qala tipli müdafiə qurğuları ilə zəngindir. Bunların demək olar ki hamısı digər şəhər qalaları (Xunan, Gəncə, Girdman, Kəndman oğlu və s.) qorumaq üçün inşa edilmiş gözətçi məntəqələridir. Onlar dağ və təpələrin yüksəkliklərində yerli daşlardan inşa edilib və əksəriyyəti yaşayışüçün yararsız olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xanbikə xanım

**Xanbikə xanım** () — azərbaycanlı şairə, Xurşidbanu Natəvanın qızı.

## Həyatı və yaradıcılığı
Xanbikə xanım 1856-cı ildə Şuşada doğulmuşdur. Xurşidbanu Natəvan irsinin görkəmli tədqiqatçısı Bəylər Məmmədov onun əsl adının Fatmabikə xanım olduğunu, hələ kiçik yaşlarından şair-həkim Mirzə Sadıq Sadiqin və şair Mirzə Rəhim Fənanın təsiri ilə şeir yazmağa başladığını, anası Xurşidbanu Natəvanın yolunu davam etdirərək qəzəllər və rübailər qələmə aldığını göstərmişdir.

Xanbikə xanım 1872-ci ildə Xok və Qıvraq kəndinin atamanı Əmanulla xanla ailə qurmuş, ondan bir neçə övladı olmuşdur. Oğlu Əkbər xan Naxçıvanski 1960-cı illərə qədər yaşamışdır. Dümanın Xurşidbanuya bağışladığı fiqurları, fil sümüyündən olan şahmatı da muzeyə o bağışlamışdır.

Polkovnik Əmanulla xan (1845–1891) vəfat etdikdən sonra Xanbikə xanım 1891-ci ildən sonra Gəncədə yaşayan naxçıvanlı tacir, yazıçı Mirzə Cəlilin yaxın dostu Kərbəlayi Cabbar Hacı Ələsgərov ilə ailə qurur.

Ərinin qulluğu ilə əlaqədar olaraq Xanbikə xanım Naxçıvanda, Tiflisdə, Vladiqafqazda yaşasa da, tez-tez anası ilə məktublaşır, bəzən ailəsi ilə bərabər Qarabağa gəlirdi. Xanbikə xanım 1921-ci ildə Ağdamda vəfat etmiş, İmarətdəki silsiləvi qəbiristanlıqda dəfn olunmuşdur.

Xanbikə xanım Azərbaycan və fars dillərində yazdığı şeirlər bir sıra nəzirələrdən, anası Xurşidbanunun və qızı Ənbərbikənin ayrılığına həsr edilmiş mənzum məktublardan ibarətdir. Bu mənzumələrdə Natəvanın təsiri açıq-aydın şəkildə hiss edilir. Bəylər Məmmədov şairənin təkcə bir şeirinin mətbuat üzü gördüyünü, yerdə qalanları isə arxiv, muzey və əlyazmaları fondunun nadir eksponatlarından olduğunu bildirmişdir.

Bəylər Məmmədov Xanbikə xanımın anası kimi nəfis əl işləri, müxtəlif janrda tikmələr hazırlamaq bacarığı olduğunu yazmışdır.

Onun bir-neçə qəzəli Vasif Quliyevin "Dünənə uzanan cığır" kitabında çap olunmuşdur. Bu kitabda göstərilir ki, Xanbikə xanım "məclisi-üns"ün iştirakçılardan biri idi.

## Ailəsi
* İbrahimxəlil xan Cavanşir nəticəsidir.
* Mehdiqulu xan Cavanşirin nəvəsidir.
* Xurşidbanu Natəvannın qızıdır.
* Mehdiqulu xan Vəfanın bacısıdır.
* Əmanulla xan Naxçıvanskinin həyat yoldaşıdır.
* Bəhram xan Naxçıvanskinin anasıdır.
* Əkbər xan Naxçıvanskinin anasıdır.
** Nəvələri: Xanımcan xanım, Nuşerim xanım, Məhmə xanım, Zibəndə xanım, Seymur xan, İzzət xan, Sürəyya xanım, Həbib xan, Əxtər xanım, Reyhanat xanım, Tərlan xanım, Aman xan, İsgəndər xan
*** Nəticələri:
* Xaqan xan Naxçıvanski, Kamran xan Naxçıvanski, Ənvər xanım Naxçıvanskaya, Sənubər xanım Naxçıvanskaya,Sima xanım Naxçıvanskaya

## İstinadlar

## Mənbələr
* Xurşidbanu Natəvanın həyatı
* shexsiyyetler.nakhchivan.az
Cavad xan türbəsi

**Cavad xan türbəsi** — Gəncə şəhərində, Şah Abbas meydanında, Şah Abbas məscidinin yaxınlığında yerləşən türbə.

## Haqqında
Hələ SSRİ dövründə məscidin həyətində fəvvarə inşa etmək məqsədilə aparıla qazıntılar zamanı təsadüfən ekskovator bir şeyə ilişir və təcili qazıntılar dayandırılır.Ərazidən üstü ərəb dilində yazılmış baş daşı və məzar aşkarlanır.Yazıların oxunması məzarın Gəncə xanı Cavad xana aid olduğunu göstərir və məzar mərkəzin etiraz və maneələrinə baxmayaraq bərpa edilir. Nəhayət 2005-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə məzarın üsütndə  xana layiq türbə inşa edilərək Cavad xanın xatirəsi əbədiləşdirilir.

Türbə Arran memarlıq məktəbi üslubuna uyğun bişmiş kərpicdən dördkünc formada inşa edilib və üstü gümbəzlə örtülmüşdür Türbənin mərkəzində Cavad xanın məzarı durur.Əski baş daşı isə qiymətli eksponat kimi Gəncə Tarix Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanılır.

## Şəkillər

Fayl:Shakh Abbas Mosque view.jpg|Cavad xan türbəsi,Şah Abbas meydanında,Şah Abbas məscidinin yaxınlığındadır
Fayl:Cavadkhan tomb in Ganja Azerbaijan.jpg



## Həmçinin bax
* Cavad xan
* Gəncə xanlığı
* Cavad xan dəftərxanası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cavad xanın məzarının başına gətirilənlər – Xalq onun nəşini Sovetlərdən necə qorudu?
* Gəncənin maddi mədəniyyət abidələri
Radiorabitə

**Radiorabitə** — XX əsrin əvvəllərindən istifadəyə verilmiş bir telekommunikasiya sistemidir.
Bu sistem elektromaqnit dalğaları hesbına əmələ gəlir və verilənləri almaq və ötürmək qabilliyətinə malikdir. Onu elmə Qulyelmo Markoni gətirmişdir. Sistem inkişaf etdikcə onu hətta qitələrarası teleqraf rabitəsində də istifadə edirlər.

## Yaranma yolları
Elekromaqnit rəqsləri almaq üçün rəqs koturundan istifadə olunur. Rəqs konturunda elektrik sahəsi kondensatorun köynəkləri arasında , maqnit sahəsi isə sarğac daxilində və onun ətrafında mövcud olur. Bu cür kontur fəzaya elektrommaqnit dalğaları şüalandırmır. Ona görə belə kontur qapalı rəqs konturu adlanır.

## Həmçinin bax
* Radoilokasiya
* Radoidalğalar
* Radoitexnika
* GSM
* Elekromaqnit dalğaları

## İstinadlar
Azərbaycan 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

Azərbaycan 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Day After Day mahnısı ilə təmsil olundu.

## Milli seçim

2 fevral 2008-ci il tarixində Heydər Əliyev adına İdman Konset Kompleksində “A Land of Fire” adlı bir şou keçirildi ki, həmin şouda 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı kimin təmsil edəcəyi məlum oldu. Həmin şoudan sonra bilindi ki, Azərbaycanı 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Elnur Hüseynov və Samir Cavadzadə təmsil edəcək.

## Azərbaycana yarımfinalda xal verən ölkələr

## Azərbaycanın yarımfinalda verdiyi xallar

## Azərbaycana finalda xal verən ölkələr

## Azərbaycanın finalda verdiyi xallar

## Yayım

Müsabiqəni Azərbaycanda İctimai Televiziya yayımladı. Müsabiqəni Hüsniyə Məhərrəmova şərh etdi. Azərbaycanın verdiyi xalları isə Leyla Quliyeva səsləndirdi.

## Həmçinin bax

* 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər
* Eurovision Song Contest
* Azərbaycan İctimai Televiziya Rəsmi Saytı
Kərəm Hadızadə

**Kərəm Əmiralı oğlu Hadızadə**  — Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının aktyoru, «Fəxri Mədəniyyət İşçisi» döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

## Həyatı
Kərəm Əmiralı oğlu Hadızadə 15 sentyabr 1965-ci ildə Qazax rayonunun Kosalar kəndində anadan olmuşdur. 1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin «Dram və kino aktyorluğu» fakültəsini bitirib. 1991-ci ildən Bakı Kamera Teatrının, 2009-cu il oktyabr ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının aktyorudur. Bir çox Beynəlxalq teatr festivallarında iştirak edib. 2013-cü ilin iyun ayının 25-də Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin «Fəxri Mədəniyyət İşçisi» döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

Dram və kino aktyorudur. Bir neçə televiziya filmində və reklamda çəkilmişdir. Evlidir.

## Mükafatları
6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsas rolları
# Məmmədhəsən əmi — ("Məkkəyə yol", C.Məmmədquluzadə)
# Hatəmxan ağa — ("Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah", M.F.Axundov)
# Xan — ("Sərgüzəti Vəziri xani Lənkəran", M.F.Axundov)
# Divan bəyi — ("Hekayəti-xırsi-quldurbasan", M.F.Axundov)
# Yolçu — ("Albalı bağı", A.Çexov)
# I sərxoş — ("Axırıncı qatar və yaxud itlər", İ.Fəhmi, O.Kazımi)
# Mister Qrimuik — ("Oliver Tvistin macəraları", Ç.Dikkens)
# Braak — ("Qedda Qabler", H.İbsen)
# Papas — ("Şeyx Sənan", H.Cavid)
# Silvestr — ("Skapenin kələyi", Molyer)
# İsgəndər — ("Sizə bənzər", R.İbrahimbəyov)
# Salamon — ("IV Kin", Q.Qarin)
# Balaxan — ("Aydın", C.Cabbarlı)
# Qoca — ("Şah Edip", Sofokl)
# Rəhim — ("Pəri Cadu", Ə.B.Haqverdiyev)
# Qürbət — ("Mənim ağ göyərçinim", T.Vəliyeva)
# Hətəm, Marlen — ("Əcəl atı", V.Əlixanlı)
# Tip — ("Məhv olmuş gündəliklər", İ.Əfəndiyev)
# Lorenso — ("Romeo və Cülyetta", U.Şekspir)
# Hatəmxan ağa — ("Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah", M.F.Axundzadə)
# Naçalnik — ("Hacı Qara", M.F.Axundzadə)
# Oxay — ("Şahzadə Xəzərin nağılı", K.Ağabalayev, N.Kazımov)
# Əmir Teymur — ("Əlincə qalası", Dilsuz)
# Nihad — ("Pələng ili", F.Mustafa)
# Piri baba — ("Qaraca qız", S.S.Axundov, A.Şaiq)
# Peter ağa — ("Dörd əkizin nağılı", P.Pançev)

## Filmoqrafiya
# 100000 AZN (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) (İTV)
# Sovqat (film, 2009)
# Vəkil hanı? (film, 2011)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* “Qaçaq qocalar” tamaşası nümayiş olunub
Arılıqbinə monastır kompleksi

Arılıqbinə məbəd kompleksi Balakəndən Gürcüstana gedən magistral yolun sağında, dağın ətəyində, son dərəcə mənzərəli bir yerdə, rayon mərkəzindən 5&nbsp;km qərbdə, yoldan 1&nbsp;km şimalda yerləşir. Əsas kilsə binası qismən salamatdır və çox keyfiyyətli kərpiclə tikilib. Təxminən 4 hektar sahədə çay daşı və hasar daxilindəki ərazidə çoxsaylı tikili qalıqları, o cümlədən xeyli qəbirlər vardır. Məbəd Qafqaz Albaniyasının maddi-mədəniyyət abidələrindəndir.

## İstinadlar
Əskipara monastırı

**Əskipara məbədi** — Azərbaycanın Qazax rayonunun Aşağı və Yuxarı Əskipara kəndləri arasında, dağlıq ərazidə yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Monastır Azərbaycan respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

## Tarixi

Məbəd V-VIII əsrlərdə tikilmişdir. Qafqaz Albaniyasının mədəni irsinə aid olan məbəd qırmızı tuf daşdan dördkünc planda inşa edilib və əzəmətli görünüşə malikdir. Məbədin divarlarının bir neçə yerində böyük xaçdaşlar vardır.

Bu monastır meşədə, əlçatmaz dağlıq yerdə yerləşmişdir. Kompleks təqribən 2,5 hektar ərazini tutur və divarlarla əhatələnmişdir. Yüksək mövqedə yerləşmiş əsas tikililər kompleksin qalan hissəsindən divarla ayrılmışdır. Bu, özünəməxsus içqala, iqamətgahdır. Kompleksin divarları və qüllələri iri çay daşlarından ucaldılmışdır, bəzi hissələri kifayət dərəcədə yaxşı mühafizə edilmişdir.

Güman edilir ki, içqalalı kompleks Alban dövlətinin başçıları olmuş böyük Mehrani hökmdarlarının iqamətgahı idi. Albaniya hökmdarlarının qış iqamətgahı olmuş Xalxal şəhərinin məhz bu yerdə lokallaşdırılması bunu təsdiq edə bilər. Buna görə də kompleksin hələ V əsrdə yarandığını ehtimal etmək olar. Kərpic texnikasının xarakteri və memarlıq formalarının bəzi xüsusiyyətlərinə görə isə əsas binanı VII-XI əsrə aid etmək mümkündür.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

### Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsi

Kompleksin ən çox diqqəd çəkən və daha yaxşı vəziyyətdə dövrümüzə çatmış hissəsi başkilsə olan Müqəddəs Məryəm Ana kilsəsidir. Kilsə plan baxımından düzbucaqlı formaya malikdir. Abidənin dövrümüzə çatmış hissələri onun yaxşı işlənmiş plana malik mühüm memarlıq kompleksi olduğunu göstərir. Bina yaxşı bişirilmiş 24x22x4 santimetr ölçülü kvadrat kərpiclərdən ucaldılmışdır. Abidənin memarlıq detalları da qismən kərpiclərdən (mərkəzi tağın əhatələnməsi), karnizlər isə yarımnəbati oyma naxışlı yonulmuş tuf daşlarından hazırlanmışdır.

Binanın memarlıq həllində divarların tağlama ilə işlənməsi aparıcı əhəmiyyətə malikdir. Bu üsul baş fasadda alaqapıya keçir. Alaqapı daha geniş və daha uca tağla bəzənmişdir. Güman etmək olar ki, tağlar yarımdairəvi olmuşlar. Binanın daxilində yan otağın tağının çatmalı cizgiləri aydın surətdə izlənməkdədir.

### Qala

Monastır kompleksini əhatə edən qala uzunluğu 2 m-ə qədər olan daşlarla hörülmüş iki divarla əhatələnmişdir. Daxili qala divarları daha möhkəm və hündür düzəldilmişdir. İki divar arası məsafə 20 m-ə çatır. Bu isə qalanın mühafizəsini daha da gücləndirir. Hər 0 m-dən qala divari boyu hündürlüyü 9 m-ə qədər olan yarımdairəvi bürclər qurulmuşdur. Dövrümüzə həmin bürclərdən yeddisi çatmışdır. Bürclər bir-birinə yeraltı yollarla birləşdirilmişdir.

Qalanın içərisində ikimərtəbəli binanın qalıqları vardır. Bu bina ölçüləri 22x22x4 sm olan bişmiş kərpicdən tikilmişdir. Onun hündürlüyü 12, eni 18, uzunluğu isə  42 m-dir. Suvaqlanmış divarlar naxışla bəzədilmişdir. Qalanın sahəsində bir neçə təsərrüfat quyusu və dağılmış bina qalıqları aydın görünür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qafqaz Albaniyasının memarlığı
* Alban Həvari Kilsəsi
İlk qan

**İlk qan** ()  — baş rolda Silvestr Stallonenin çəkildiyi Amerika filmi. Filmdə baş qəhrəman Vyetnam müharibəsinin iştirakçısı Con Rembodur.

## Məzmun

Vyetnam əsgəri Con Rembo dağ qəsəbəsinə qayıdır. Rembo Vyetnamdakı dostlarını axtarmaq üçün ABŞ-yə gəlmişdir. Bu zaman Rembo öyrənir ki, sonuncu dostu artıq ölmüşdür. Con Rembo sakit bir şəhərə gəlir və yol ilə getməyə başlayır. Lakin yolda Şerif Uill Tisl ilə rastlaşır. Əvvəlcə şerif onu getmək istədiyi yerə aparır. Rembo isə yolda düşəndə yenidən geri qayıdır. Bunu görən Şerif onu terrorist olaraq təhdid etməyə başlayır və polis məntəqəsinə aparır. Remboya həbsxanada dəhşətli işgəncələr verirlər. Həmin işgəncələr Remboya Vyetnamda olan işgəncələrini xatırtladır. Bu zaman Rembo məntəqədəki polislərə müqavimət göstərərək buradan motosiklet ilə qaçır.   
 
Rembo artıq meşəliyin içindədir. Dağa dırmaşaraq, motosikleti yolda qoyur. Bu müddətdə polislər onun izinə düşmüşdür. Rembo dağdan aşağı enmək istəyən zaman Helikopter onu izləməyə aşlayır. Rembo ona Helikopterdən atəş etmək istəyən adama daş atır və həmin adam yerə düşərək ölür. Bu zaman Rembo aşağıya tullanaraq ağacların üzərinə düşür. Rembo çoxlu qan itirmişdir. Ağacların yanında həmin daş ilə vurduğu polisin meyiti ilə rastlaşır. Rembo onun tüfəngini götürür. Polislər meşəyə onun arxasıycan itlər göndərir. Lakin itlər öldürülür və polislər işgəncə keçirir. Rembo isə Şerifi tutaraq ondan qorxmadığnı söyləyir. Şerif bu hadisədən bərk qorxur. Polislərin bütün şücaətlərinə baxmayaraq Rembo onların əlinə keçə bilmir. Axtarış müddətində məlum olur ki, həmin qaçaq adam Vyetnam əsgəridir. Bu səbəbdən onlar Rembonun əsgərlikdəki başçısı Polkovnik Sem Trautmenə müraciət edirlər. Polislərə polkovnik başa salır ki, Rembo döyüşkən Vyetnam əsgərlərindən biridir. Polkovnik Rembo ilə əlaqə saxlamağa çalışır.

Filmin sonunda Rembo polis məntəqəsinə gecə vaxtı hücum edir. Bu zaman Rembo Şerifə atəş açaraq öldürmək istəyir. Polkovnik Sem ona bunun lazım olmadığını bildirir. Rembo könüllü surətdə polislərə təslim olur.

## Rollarda

## Maraqlı faktlar
* «Rembo» adı əslində alma sortundan biridr. Əsərin müəllifinin sözlərinə əsasən, əsas qəhrəmanın soyadı məhz alma sortunun adından götürülmüşdür.
* Filmdə baş rola namizədlər arasında Con Travoltanın da adı var idi.

## Xarici keçidlər
*
Realizm

* Realizm (fəlsəfə) — daimi və ya ümumi mənası olmayan ortaq bir Avropa fəlsəfi termini.
* Realizm (ədəbiyyat) — Həyat həqiqətinin bədii yaradıcılığın bu və ya digər növünə məxsus spesifik təsvir vasitələrilə əks etdirilməsi.
* Realizm (rəssamlıq) — incəsənətdə istiqamət, burada əsas iş həqiqətin özünəməxsus bərpasına yönəldir.
* Realizm (beynəlxalq münasibətlər) — beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinin ənənələrindən biri
Firdovsi (dəqiqləşdirmə)

**Firdovsi** — Kişi adı. Cənnətə layiq olan mənasındadır.

;Bu adı olan tanınmışlar
* Firdovsi — İran ədəbiyyatının görkəmli simalarında biri.
* Firdovsi Naibov — 
* Firdovsi Atakişiyev — 
* Firdovsi Umudov - sərbəst güləş üzrə Azərbaycan yığma komandasının baş məşqçisi.

## Həmçinin bax
* Firdovsi (ad)

## İstinadlar
Qəzəl

**Qəzəl** – klassik Şərq şeiri növüdür.

Qəzəl ərəb ədəbiyyatında yaranıb. Yazılı ədəbiyyatda klassik janrlardan biridir. Lirik növdədir. Yaxın və Orta Şərq, Cənub-Şərqi Asiya, həmçinin Azərbaycan poeziyasının ən çox işlənən formasıdır. Əruz vəzninin müxtəlif bəhrlərində yazılır. Qəzəl, əsasən, 5-12 beytdən ibarət olur. Qəzəlin ilk beyti mətlə, son beyti məqtə adlanır. (iki misra "beyt" adlanır) Qəzəlin ən yaddaqalan beyti şah beyt və ya beytül qəzəl adlanır. Mətlənin hər iki misrası həmqafiyə olur. Qalan beytlərin isə sonu mətlə ilə  qafiyələnir. Məqtədə şair təxəllüs və ya adını göstərir. (Qeyd: Qazi Bürhanəddin qəzəllərində adını verməyib).

Qəzəllər, əsasən, məhəbbət mövzusunda olur. Bundan başqa əxlaqi, tərbiyəvi, ictimai-siyasi, fəlsəfi, təbiət mövzusunda ola bilər.

## Klassik qəzəlxan şairlər

Azərbaycan şairləri Nizami, Nəsimi, Füzuli, Saib Təbrizi, Seyid Əzim Şirvani, Mir Möhsün Nəvvab, Natəvan, Həsənəli xan Qaradaği, Şah İsmayıl Xətai fars şairlərindən Sədi, Hafiz, Cami, özbək şairi Nəvai qəzəlin klassik nümunələrini yaratmışlar.

## Müasir qəzəlxan şairlər
Müasir Azərbaycan şeirində qəzəl ənənələrini, əsasən, Əliağa Vahid, Süleyman Rüstəm , Vüqar Biləcəri davam etdirmişdir.

## Qərb ədəbiyyatında qəzəl

Qərb ədəbiyyatı nümayəndələrindən Göte, Puşkin, Bryusov və b. Şərq mövzusundakı əsərlərində qəzəl formasından istifadə etmişlər. 

## Quruluşu

### 1-ci beyt: MƏTLƏ: Həmqafiyəli iki misra
:Fələyin bir belə dövrü olacağmış, ***nə bilim*** ? 
:Saralıb bağü gülüstan solacağmış, ***nə bilim***

### 2-ci beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Ürəyim yaralanıb, sinəmə dağlar çəkilib,
:Gözümə qan sağılıb, yaş dolacağmış, ***nə bilim*** ?

### 3-cü beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Bitirib, bağ salıb, bir neçə güllər yetirdim,
:Uzadıb dəsti-qəza kim yolacağmış, ***nə bilim*** ?

### 4-cü beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Əl çəkib nakəsidən çərx elə nakəs imiş,
:Bir mənə cövrü cəfalar qılacağmış, ***nə bilim*** ?

### 5-ci beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Aşiqə naz eləmək adət olub mə’şuqə,
:Bu qədər naz eləyib can alacağmış, ***nə bilim*** ?
 
### 6-ci beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Bəslədim zülfü, dedim, başıma salsın sayə,
:Dolanıb boyna ilantək çalacağmış, ***nə bilim*** ?

### 7-ci beyt: ikinci misrası həmqafiyəli
:Səltənət rütbəsini xar tutardım şah ikən,
:Məni başdan ayağa qəm saracağmış, ***nə bilim*** ?

### Sonuncu (8-ci) beyt: MƏQTƏ: şair təxəllüs və ya adını göstərir
:Ruzigarın dolanıb haləti bir özgə hala,
:Ey **[[Həsənəli xan Qaradaği|Qaradaği]]**, mənə qəm qalacağmış, ***nə bilim*** ?

## Həmçinin bax
* Mətlə
* Məqtə
* Beyt
* Qəsidə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ankara Universiteti

**Ankara Universiteti** — 1946-cı ildə Paytaxt Ankarada qurulmuş bir universitetdir.

Ankara Universitetinin təməli şəxsən Atatürk tərəfindən atılmışdır. İlk olaraq 1925-ci ildə qurulan Hüquq Məktəbi, Türk cütçüsünə xidmət etmək üzrə 1933-cü ildə təhsilə başlayan Yüksək Əkinçilik İnstitutu, zəngin Anadolu mədəniyyətini araşdırmaq və Türkiyənin dünya ilə dil və mədəniyyət körpüsü qurmaq məqsədiylə 1935-ci ildə açılan Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi, 1859-cu ildən bəri Məktəbi Mülküyə adıyla üst səviyyə cəmiyyət idarəçiləri yetişdirən və 1936-cı ildə Paytaxt Ankaraya daşınan və Atatürkün xüsusi əmr və maraq əlaqələri ilə qurulan Siyasi Məlumatlar Məktəbini açmaq olmuşdur. Bunlara, hazırlıqları Atatürk tarfından başladılan ancaq quruluşu II Dünya Döyüşü səbəbiylə 1940-ın başına qalan Tibb və Fənn Fakültələrini əlavə etmək lazımdır. 1925-ci ildə qurulmuş olan Hüquq, 1935-ci ildə fəaliyyətə başlayan Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi, 1943-cü ildə açılan Fənn Fakültəsi, 1945-ci ildə quruluşu tamamlanan Tibb Fakültələrindən ibarət olan yaranan Ankara Universiteti 1946-cı ildə rəsmi olaraq quruldu.

Universitet 1948-ci ildə Yüksək Əkinçilik İnstitutunun Əkinçilik və Baytar Fakültələrini bünyəsinə götürmüş, 1949-cu ildə İlahiyyat Fakültəsi, 1935-ci ildə qurulan 1950-ci ildə Fakültə adını alan Siyasi Məlumatlar Məktəbi, 1960-cı ildə Əczaçılıq Fakültəsi, 1963' te Yüksekokul olaraq qurulan 1977-ci ildə Fakültə olan Diş Həkimliyi Fakültəsi, 1965-ci ildə Təhsil Elmləri Fakültəsi və 1965-ci ildə də indi adı Ünsiyyət Fakültəsi olan Mətbuat Nəşr Yüksekokulu quruldu. Çankırı Meşə və Sağlamlıq Təhsili Fakültələri isə 1996-cı ildə təhsil-təhsilə açılmışdır.

## İstinadlar
Konkret mənalı sözlər

Varlığını beş duyğu orqanıyla qəbul edə bildiyimiz sözlər konkret sözlərdir. Məsələn, rəng, görünüş, səs, qoxu, dad, göl, ev, külək, işıq.

## Həmçinin bax
Mücərrəd mənalı sözlər
Mübtəda

**Mübtəda** (; ) — Cümlənin baş üzvü olub, hərəkət və əlaməti xəbərlə müəyyənləşən şəxsi, əşyanı və yaxud məkanı bildirir.

## Xüsusiyyətləri
* Mübtəda "kim?", "nə?" bəzən də "hara?" suallarına cavab verir. İsmin adlıq halında olan sözlər və birləşmələrlə ifadə olunur. Mübtəda insan məfhumu ifadə etdikdə "kim?", digər canlı və cansız varlıqları ifadə etdikdə "nə?", məkan anlayışı ifadə etdikdə isə "hara?" sualına cavab verir. Məsələn: *<u>Humay</u> (kim?) Şuşaya gedir. Onların <u>evləri</u> (nə?) Şuşadadır. <u>Şuşa</u> (hara?) gözəl və qədim şəhərimizdir. Onun (kimin?) gözəl paltarı var*
* Mübtəda cümlənin ən müstəqil üzvü olub qrammatik cəhətdən heç bir üzvdən asılı deyil.
* Mübtəda ismin adlıq halında olan sözlər və söz birləşmələri ilə ifadə olunur.
* Mübtəda cümlədə haqqında danışılan şəxs və ya əşyadır. Mübtəda cümlədə iş görəni və ya haqqında danışılanı bildirir. Mübtəda şəxs bildirməklə yanaşı, bütün digər canlı və cansız varlıqları, mücərrəd anlayışları da ifadə edir.
* Mübtəda təyinlə yanaşma, xəbərlə isə uzlaşma əlaqəsində olur
* Cümlədəki əsas fikir mübtədaya görə nizamlanır.
* Mübtədaya aid hökm və hərəkət xəbərdə öz ifadəsini tapır. Mübtəda hansı şəxsdə olarsa, xəbər də onunla həmin şəxsin tək və cəminə görə uyğunlaşaraq şəxs və ya xəbərlik şəkilçisi qəbul edir. Məsələn: *Mən gəlirəm. Sən gəlirsən. O gəlir. Biz gəlirik. Siz gəlirsiniz. Onlar gəlirlər.* və s

## Mübtədanın ifadə vasitələri
Mübtəda əsas nitq hissələri və söz birləşmələri ilə ifadə olunur.

* Mübtədanın əsas ifadə vasitələri: isim, şəxs və qeyri-müəyyən əvəzliklər, ismi birləşmələr və məsdərlər.
* Mübtəda adlıq halın sualına cavab verən digər sözlərlə də ifadə oluna bilir: sifət, say, işarə əvəzlikləri, feili sifət, zərf və bəzi feili birləşmələr.

İsimlə: ***Ağıl''' insana bəxş edilmiş ən gözəl nemətdir .''

Əvəzliklə: ***Onlar** bizdədir.''

İsimləşmiş sifətlə: ***Qoca*' əlindəki kitabı rəfə qoydu.*

İsimləşmiş sayla: ***Birincilər** sinif otağına daxil oldular.*

Məsdərlə: ***Gülmək** sənin peşəndir.*

Feili sifətlə: ***Döyüşənlər** mükafatlandırıldı.*

Zərflə: ***Yuxarı** isti idi.*

I növ təyini söz birləşməsi ilə: ***Qədim dövr** çox sirlidir.*

II növ təyini söz birləşməsi ilə: ***Vətən oğlu** döyüşə hazır olmalıdır.*

III növ təyini söz birləşməsi ilə: ***Onun fikri** sizi sevindirmək idi.*

Qeyri-təyini söz birləşmələri ilə: ***Gözü sürməlilər** bizim qızlardır.*

Feili birləşmə ilə: ***Bir ideya uğrunda əzab çəkmək** ən yüksək əziyyətdir.*

Mürəkkəb ad ilə: ***"Leyli və Məcnun" operası** muğam operasının ilk nümunəsidir.''



## İstinadlar
Qrammatika

**Qrammatika** — yunan sözüdür. Dili bütün sahələri ilə ələ alıb, araşdıran elmin adıdır. Ərəb dilində *sərf* və *nəhv* olaraq tanınan bu elm, qərb dillərində qrammatika olaraq adlandırılır. Bir dili səslərdən cümlələrə qədər, ehtiva etdiyi bütün komponentləri ilə, geniş bir şəkildə araşdıran elmə qrammatika deyilir. Qrammatika digər bir çox qaydanın əksinə müəyyən bir qrup tərəfindən hazırlanmayıb, o dili istifadə edən insanların zaman keçdikcə lazımlı qaydaları yaratmalarından və ya mövcud olan qaydaları dilin inkişafına dəyişdirmələrindən meydana gəlib.

Qrammatika sözlərin dəyişməsi və onların cümlədə birləşməsi qaydalarının məcmusudur. Qrammatika bizə nitqimizi düzgün qurmaq, fikrimizi səlis və aydın ifadə edə bilmək, sözləri cümlədə necə dəyişdirmək və işlətmək, onları bir-biri ilə necə əlaqələndirmək, hansı ardıcıllıqla düzmək və s. qayda-qanunlarını öyrədir.

## Ədəbiyyat
Ad

**Ad** — Canlı və cansız varlıqları, duyğu və düşüncələri, müxtəlif vəziyyətləri bildirən sözlər.

## Xüsusi və Ümumi adlar
Adlar ümumi və xüsusi ad olmaq üzrə ikiyə ayrılar.
* Xüsusi ad: Dünyada tək bir varlığı ifadə edən adlara deyilir.
* Ümumi adlar ayrılar:
** Maddə adları: Əllə tutulub gözlə görülən varlıqlara verilən adlara deyilir. Məsələn: masa, paltar, daş, düzənlik, prospekt, küçə….
** Məna adları: Əllə tutulmayan və gözlə görülə bilməyən varlıqlara verilən adlara deyilir. Məsələn: səs, yuxu, sevinc, acı/ağrılı, yuxu, ağıl, xasiyyət, xoşbəxtlik, həsrət, sevgi və s.
** Birlik adları: Eyni növdən olan varlıqların toxlu olaraq ol/tapıldıqları vəziyyətlərə verilən adlara deyilir. Məsələn: məktəb, sinif, lağ/alay, batalyon, sürü, meşə, xalq, millət, ailə, xor…

## Adlarda təklik və çoxluq
Bir tək varlığı ifadə edən *tək ad*, eyni cinsdən bir çox varlığı ifadə edən adlara isə *çoxluq ad* deyilir.

## Xarici təcrübə
Ərəb ölkələrində adlar çox mürəkkəb olur. Şəxsi ad və soyaddan başqa onun adında "ibn" (atasının adı) birləşməsi ilə bir çox ata və babalarının adı və eyni zamanda doğulduğu yer adı göstərilir.

## Mənbə
* *Əzizxan Tanrıverdi*. Türk mənşəli Azərbaycan şəxs adlarının tarixi-linqvistik tədqiqi. Bakı, 2012.
* *Seyran Kazımoğlu*. Türkcə şəxs adlarımız. Bakı: "Elm", 2009.
* Adın tale ilə bağlılığı: hansı adlar həyatda uğur gətirir? 

## Xarici keçid
Məna (fəlsəfə)

**Məna** — hər sözcüyün izah etdiyi düşüncədir. Sözlər birdən çox anlama gələ bilər. Bu vəziyyətdə mənalardan biri digərləri üçün məcazi mənadır. Sözlər zamanla yeni mənalar götürərək zənginləşə bilər. Zamanla mənalarının itirmələrinə məna daralması deyilir. Dar mənası olan sözlərin mənalarının genişləməsinə də məna genişləməsi deyilir.
## Xarici keçidlər
Talalar kilsəsi

**Talalar kilsəsi** və ya ***Nur kilsə*** — Balakən rayonu Talalar kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Kilsə XII-XIII əsrlərdə inşa edilmişdir.

Talalar kilsəsi tərəfləri 6.7x9.2 metr ölçüyə malik olan düzbucaqlı formasına malikdir. Qərb tərəfdən kilsə binasına bitişik inşa edilmiş iki mərtəbəli zəng qülləsi yerləşir.

## Tarixi

Prof. G. Məmmədova qeyd edir ki, kilsə XII-XIII əsrlərə aiddir. Gürcüstanın müxtəlif ərazilərində bu tip kilsələrin yayıldığını qeyd edən Gürcüstan alimi İ. Adamiya anoloji tikili kimi çar Qurgen tərəfindən inşa etdirilmiş İşxani kilsəsini nümunə göstərir.

G. Məmmədova qeyd edir ki, tağtavanlı zal kilsələri və ya birnefli bazilikalar xristian dini memarlığının ən geniş yayılmış bina tipi olmaqla, bütün xristian ölkələrində, o cümlədən Cənubi Qafqazdakı hər üç xristian ölkəsində inşa edilirdi.

İ. Adamiyanın gətirdiyi anologiyanı uğursuz hesab edən G. Məmmədova qeyd edir ki, plan nisbətləri, altar hissəsinin tərtibi, qapı və pəncərələrinin yerləşdirilməsi, interyerlərinin işlənməsi ilə İşxani kilsəsindən fərqlənir.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kilsə, tərəfləri 6.7x9.2 metr ölçüyə malik olan düzbucaqlı formasına malikdir. Düzbucaqlı formaya malik altar apsidasında bir pəncərə yerləşir. Tağtavan formalı dam pilyastrlar üzərində duran tağlar bəndi ilə saxlanılır. Altarın qabağında olan ibadət zalı hissəsi cənub və şimal tərəfdən iki pəncərə ilə işıqlandırılmışdır.

Qərb tərəfdən kilsə binasına bitişik inşa edilmiş iki mərtəbəli zəng qülləsi yerləşir. İri künc dayaqlarına malik çahartağ formalı birinci mərtəbə parvis rolunu oynamaqla günbəzvari tavanı ilə kilsənin girişi üzərini örtür. Səkkizguşəli formaya malik olan ikinci mərtəbə isə dövrümüzə çatmamış zəng ilə tamamlanmışdı.

Maraqlıdır ki, kilsə və zəng qülləsinin inşasında fərqli materiallardan ustufadə edilmişdir.  Belə ki, kilsə binası yaxşı yonulmuş yerli daşlardan, sonradan ona əlavə edilmiş zəng qülləsi isə bişmiş qırmızı kərpicdən inşa edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər

* 
* Alban dövrünün ən unikal abidəsi məhv olmaq üzrədir
İlqar Cahangir

**İlqar Cümşüd oğlu Cahangir** — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.

## Həyatı
İlqar Cümşüd oğlu Cahangir 30 noyabr 1967-ci ildə Abşeron rayonu, Ceyranbatan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə qəbul olmuşdur. Teatr fəaliyyətinə ilk dəfə 1991-ci ildə Kamera Teatrında başlamış və 2009-cu ilə qədər orada fəaliyyət göstərmişdir. Sonra bir müddət Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında işləmiş və oradan ayrıldıqdan sonra müstəqil "Oda" teatrının aktyoru olmuşdur.
Dram və kino aktyoru kimi film, serial və reklamlarda çəkilir.

Evlidir.

## Teatr səhnəsindəki rolları

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında ifa etdiyi rollar:

* Ezop ("Ezop", Gilyermo Fiqeyredo)
* Otello ("Otello", Uilyam Şekspir)
* Bill ("Oliver Tvistin macəraları", Çarlz Dikkens)

## Filmoqrafiya

# Almas Yıldırım (film, 2004)
# Girov (film, 2005)
# Qarabağa gəzinti (film, 2005)
# Nəfəs (2007, video) – Möhbalı
# Rami (film, 2007)
# Böhtan (film, 2008) — Habil
# Kor həqiqət (2008, video) – Səfərəli
# Nəfs (2008, video)
# Koramal (film, 2009)
# Qaydasız döyüş (film, 2009) — Ayaz
# Rəfibəylilər (film, 2009)
# Qaranlıqlar çiçəyi (teleserial, 2011)–Ilqar
# Pərvanələrin rəqsi (serial, 2012)–Orxan
# Sonuncu fəsil (teleserial, 2013)–Altay
# Qisas (serial, 2014)
# 28 iyun (film, 2016)
# Dəfnə ağacı (teleserial, 2016)–Araz
# Ögey ana (teleserial, 2017)–Arif
# Son nəfəsədək (film, 2018)
# Yuxu kimi (teleserial, 2019)–Maqsud
# Titrəmə (film, 2020)
# S. Ə. S (internet serialı, 2021)
# Suğra və oğulları (film, 2021)       
# Xəyanət(teleserial 2024-2025)-Mahmud
# Qurd yağı(teleserial 2025)–Çingiz

## İstinadlar

## Mənbə
* Əməkdar artist: "Onların qeyrəti yoxdur"
1961 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**'1961 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — 6-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Jaklin Boyenin ifa etdiyi "Tom Pillibi" mahnısı ilə 1960 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1961-ci ildə Fransa müsabiqəyə ikinci dəfə ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə ölkənin Kann şəhərində Festival və konqresslər sarayında keçirilmişdir. Müsabiqə 1961-ci ilin 18 mart tarixində baş tutmuşdur. Lüksemburqu müsabiqədə təmsil edən Jan-Klod Paskal *Nous les amoureux* adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi olmuşdur.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1962 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1962 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — 7-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Jan-Klod Paskalın ifa etdiyi *Nous Les Amoureux* mahnısı ilə 1961 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1962-ci ildə Lüksemburq müsabiqəyə ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə ölkənin paytaxtı Lüksemburq şəhərində Villa Luvinyidə keçirilmişdir. Müsabiqə 1962-ci ilin 18 mart tarixində baş tutmuşdur. Fransanı müsabiqədə təmsil edən İzabel Obre ifa etdiyi "Un Premier Amour" adlı mahnı ilə müsabiqənin qalibi olmuşdur. Bu Fransanın Avroviziyada 7 ildə üçüncü qalibiyyəti idi.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1963 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1963 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 8-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. İzabel Obrenin ifa etdiyi *Un Premier Amour* mahnısı ilə 1962 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca qələbə qazanmasının ardınca Avroviziyaya üçüncü dəfə ev sahibliyi etmək hüququ əldə edən Fransa, maliyyə problemlərini səbəb göstərərək Avroviziya 1963-ə ev sahibliyi etməkdən imtina etmişdir. Müsabiqəyə ev sahibliyini Böyük Britaniya ikinci dəfə öz üzərinə götürmüşdür. Beləliklə Avroviziya 1963 Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində BBC televiziya mərkəzində keçirilmişdir. Müsabiqə 1963-cü ilin 23 mart tarixində baş tutmuşdur. Müsabiqədə Danimarka təmsilçiləri Qrete və Yörqen İnqmann dueti ifa etdikləri "Dansevise" adlı mahnı ilə qalib gəlmişdir. Səsvermələrdə son ölkə olan Norveçin səsləri əvvəl səhv açıqlanmışdır və İsveçrə qalib olmuşdur. Lakin aparıcı bu səhvini hiss etmiş və Norveç münsifi səsləri təkrar oxumuşdur. Sonda Danimarka müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Deli

**Deli** — Türkiyəni 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən mahnı. Bu mahnı ilə Türkiyə Avroviziyada 43 ölkə arasında 7-ci oldu. Mahnını rok qrupu olan Mor ve Ötesi ifa edirdi. Mahnının sözləri də bu qrupa məxsus idi.

## Xarici keçidlər
* Eurovision Song Contest
* Azərbaycan İctimai Televiziya Rəsmi Saytı

## Həmçinin bax
* 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1964 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1964 [[Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi]]** (; ) —  sayca 9-cu Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Qrete İnqmann və Yörqen İnqmann duetinin ifa etdikləri "Dansevise" adlı mahnı ilə 1963 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanan Danimarka 1964-cü ildə müsabiqəyə ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə ölkənin paytaxtı Kopenhagen şəhərində Tivolis konsert zalında keçirilmişdir. Müsabiqə 1964-cü ilin 21 mart tarixində baş tutmuşdur.

1964-cü ildə Portuqaliya Avroviziyaya ilk dəfə qoşuldu və İsveç isə müsabiqədə iştirakdan imtina etdi. 16 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə İtaliya təmsilçisi Cilyola Çinkvetti ifa etdiyi "Non ho l'età" mahnısı ilə ən çox səs toplayaraq, Avroviziya 1964-ün qalibi olmuşdur. Bu İtaliyanın Avroviziyada ilk qalibiyyəti idi.

## Format

### İtən kasetlər
Müsabiqənin lent yazısı günümüzə qədər gəlib çıxmamışdır. Lakin 2022-ci ildə Cilyola Çinkvettinin qalib elan olunduğu və mahnısını yenidən səsləndirdiyinin bir hissəsi olan 3 dəqiqəyə yaxın lent yazısı Finlandiya kanallarının birinin arxivində tapıldı.

## Final

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Çəqanə

thumbnail
**Çəqanə** - kamanla çalınan dördsimli çalğı alətidir.

## Tarixçə
XIX əsrin sonlarına kimi Azərbaycan ərazisində mövcud olmuşdur. XIX əsrin birinci yarısında Azərbaycanda olmuş rəssam Q.Qaqarin "Şamaxı rəqqasələri" tablosunda çəqanənin təsvirini vermişdir. Qətran Təbrizinin, İmadəddin Nəsiminin, Seyid Əzim Şirvaninin və bir çox klassiklərin əsərlərində də bu alət haqqında məlumat vardır. Bu alət 2000-ci ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində kamanla ifa edilən simli musiqi alətlərinin tarixinə həsr olunmuş simpoziumda iştirakçıların marağına səbəb olmuşdur.

## Söz açımı
Türkiyəli alim B. Ögel çoxdilli "Türk kültür tarihine giriş" kitabında musiqişünas alim Radlofa istinadən "çağanə" sözünün "çanaq" sözündən yarandığını bildirir. Azərbaycanlı musiqişünas Abbasqulu Nəcəfzadəyə görə isə, "çağa" kökündən törəyib "çağanə" sözü "çağa kimi, çağasayağı, çağa kimi çağlayan" anlamına gələ bilər. Təsadüfi deyil ki, Üzeyir Hacıbəyov çəqanəyə qohum alət olan kamançanın səsini də insan səsinə bənzədir.

## Quruluşu
Alət armudşəkilli çanaqdan, qol və kəllədən ibarətdir. Çəqanənin uzunsov çanağı doqquz hissədən ibarət olub, yığma üsulu ilə qoz, səndəl və ya fıstıq ağacından hazırlanır. Dayaq rolunu oynayan uzun dəmir şiş çanağın alt hissəsindən keçərək qol ilə çanağı birləşdirir.

Çanağın üzü 5&nbsp;mm qalınlığında şam ağacından hazırlanmış taxta üzlüklə örtülür və onun üzərində səs rezonatorları üçün oyuqlar açılır. İfaçı şişi yerə dayayaraq, aləti şaquli vəziyyətdə saxlayır və sağ əlində tutduğu kamanla səsləndirir. Alətin ümumi uzunluğu 820&nbsp;mm, çanağının uzunluğu 420&nbsp;mm, eni 220&nbsp;mm, hündürlüyü 140&nbsp;mm-dir.

Diapazonu böyük oktavanın "fa #" səsindən ikinci oktavanın "fa #" səsinə kimidir. Ansambl və orkestrlə, eləcə də solo aləti kimi istifadə edilə bilər.

## İstinadlar

## Ünlü ifaçıları
* Munis Şərifov

## Xarici keçidlər
* Çəqanədə çalır Munis Şərifov

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi
* Azərbaycan mədəniyyəti
Rübab

**Rübab** — mizrabla çalınan simli-dartımlı musiqi aləti.

## Tarixçə
Rübabın vətəni ərəb ölkələri hesab edilir. Alət e. ə. I minillikdə icad edilib. X əsrdə yaşamış görkəmli alim Əl-Fərabiyə görə, rübab qədim mənşəli Şərq musiqi alətidir".

Orta əsrlərdə Azərbaycanda geniş istifadə edilmişdir. Nizaminin, Nəsiminin, Füzulinin, S. Ə. Şirvaninin və bir çox klassiklərin yaradıcılığında rübabın təsviri verilmişdir. N. Gəncəvinin, Ə. Xaqaninin (XII əsr) şerlərinə istinad etsək, Azərbaycanda rübabın Qaşqar (Qoşqar) növündən istifadə edilib. Bəzi qaynaqlara görə, Çində Kaşqar adlı çayın ətrafında uyğurlar yaşadığından alətə də Qaşqar rübabı adını veriblər. Orta əsrlərdə Səlcuqlarla birgə Anadoluya çox sayda uyğur sənətkarlar da gəlib Təbriz (türk) və ümumiyyətlə Şərq miniatürünün inkişafına böyük təkan verirlər. Onlar eyni zamanda Orta Asiyada yayğın olmuş çalğı alətlərini də yaymış ola bilərdilər. Azərbaycanda Qoşqar adlı həm dağ, həm çay (Daşkəsən rayonunun ərzaisində) var. Sonralar Çindəki uyğurların bir hissəsi Özbəkistana köcdükdə bu alət orada da geniş yayılır.

Nizami Gəncəvi incə və zərif rübabı nəğməkar quşların cəhcəhi ilə müqayisə edir. Şirvan musiqi məclislərinin bəzəyi olmuş rübab Xaqani Şirvaninin əsərində belə tərənnüm edilir: Mey eşqinə düşmüş rübab, Qolunda çox vardır tənab. Çəkmiş bu yolda çox əzab Quru qamış tək çox sanar.

XVII əsrdə çəng ilə rübabın birlikdə səsləndirilməsinə işarə edən Qivami Mütərzim yazır:

: Gözlərində oynar gözəl və şərab,
: Qulağında çalır çəng ilə rübab.

XVIII əsrdən başlayaraq rübab Azərbaycanda tədricən unudulmuş, dövrümüzə qədər gəlib çatmamışdır. Musiqi mədəniyyəti tarixində əhəmiyyətli rol oynamış rübab yenidən bərpa edilərək səsləndirilir.

## Söz açımı
"Rübab" ərəbcə "buynuzlu ağac" anlamına gəlir. Alətin qolu və çanağı arasında buynuzabənzər çıxıntılar vardır. Belə çıxıntılar rübabların yalnız Qaşqar növündə olur. Deməli, Qaşqar rübabı bu alətin ən qədim sayıla bilər.

## Növləri
Keçmişdə 3–6 ipək simli rübablar istifadə olunub. Bəzən bir ipək teli gümüş tellə əvəz edirdilər.

Orta Asiya xalqları arasında müxtəlif növləri məşhurdur:

* Qaşqar rübabı — (3 yox) 5 simi, 27 pərdəsi var.
* Tacik rübabı
* Əfqan rübabı
* Bədəxşan rübabı
* Dulan rübabı
* Pamir rübabı

Bəzən tamamilə eyni növdə və eyni konstruksiyada olan rübab başqa – başqa adlandırılır.

## Quruluşu
Rübab özünə məxsus çanaq və uzun qoldan ibarətdir. Çanaq tut, qoz və ya fıstıq, qol isə qoz ağacından hazırlanır.

Çanağın üzünə balıq dərisindən, yaxud öküz ürəyinin pərdəsindən hazırlanmış üzlük çəkilir və ipəkdən, yaxud bağırsaqdan eşilmiş iki qoşa və bir tək sim bağlanır. Qolunda 18 pərdəsi olur. Ümumi uzunluğu 910 mm, çanağının eni 210 mm, hündürlüyü 80 mm-dir.

Rübabın əsas olaraq üç simi var, lakin rezonans vermək üçün çox zaman əlavə bir neçə sim də qoşulur. Rübab simləri qaramal buynuzundan hazırlanan kiçik mizrabla səsləndirilir. Diapazonu böyük oktavanın "si" səsindən ikinci oktavanın "mi" səsinə kimidir.

## İstinadlar
Şirvan tənburu

**Şirvan tənburu** – armudşəkilli olub, saz tipli alətlər ailəsinə mənsubdur.

## Tarixi
İki, bəzən üç simdən ibarət çox sadə quruluşlu bu musiqi aləti indi də Yaxın Şərq və xüsusən Orta Asiya xalqları arasında geniş yayılmışdır. Tənburun çox pis tarixi vardır. Əl Fərabi onun islam dinindən əvvəl yaranmasını qeyd edir. Orta əsrlərdə saray və folklor musiqisində geniş istifadə olunan tənbur aləti haqqında klassiklərin yaradıcılığında və eləcə də miniatür sənət əsərlərində kifayət qədər məlumat verilmişdir.

Füzulinin "Yeddi cam" əsərində tənbur belə təsvir edilmişdir:


Rəğbət elə tənburə müğənni gəl ürəkdən,
Rəğbət açarı ilə ona bir qapı aç sən.
Açcaq bir qapı, zahir olub nəşələr ondan,
Qəlblər gülərək daim olar gül kimi xəndan.


O, orta əsrlərdə Azərbaycanda çox geniş yayılmış və "Şirvan tənburu" adı ilə məşhur olmuşdur. Təbrizlilər tərəfindən çox sevildiyi üçün sonralar "ŞirvanTəbriz tənburu" kimi də adlandırılmışdır.

## Növləri
Tənbur ifaçılığı Azərbaycanda XIX əsrin ikinci yarısından etibarən tədricən tənəzzül etmişdir... Çoxnövlü alət sayılır. Onun Bağdad, Xorasan, Hind, Şirvan və Əfqan növləri mənbələrdə qeyd edilir. Bəzi növləri kamanla çalınıb və "ney tənbur"u adlanıb. Şirvan tənburu kiçik çanaqdan və uzun qoldan ibarətdir. Çanağı tut, armud, qolu və kəlləsi qoz, üzü isə tut və yaxud şam ağacından hazırlanır. Qoluna 14-17 pərdə bağlanır. Bundan əlavə, bəzən alətin üz hissəsinə 34 pərdə yapışdırılır ki, bunlara da "xas pərdələr" deyilir. Şirvan tənburu iki simdən ibarətdir. Alət barmaqla çalındığına görə simlər bir-birindən 20&nbsp;mm aralı yerləşdirilir. Şirvan tənburunun köklənmə qaydası da saza bənzəyir. Birinci simdə melodiya ifa olunur, ikinci sim isə, musiqinin xarakterindən asılı olaraq, müxtəlif cür köklənir.

Tənbur Azərbaycan simli çalğı alətləri arasında yeganə alətdir ki, sağ əlin baş və orta barmaqları ilə ifa olunur. Bəzən sağ əlin şəhadət barmağına geydirilən üsküyün altına qoyulmuş mizrab ilə də çalınır. Tənburun ümumi uzunluğu 940&nbsp;mm, çanağının uzunluğu 385&nbsp;mm, eni 200&nbsp;mm, hündürlüyü 135&nbsp;mm, qolunun uzunluğu 340&nbsp;mm, kəlləsinin uzunluğu isə 120&nbsp;mm-dir.

Şirvan tənburunun diapazonu birinci oktavanın "do" səsindən ikinci oktavanın "mi" səsinə qədərdir.

## Həmçinin bax

* Rud
* Gitara
* Azərbaycan musiqisi
* Azərbaycan mədəniyyəti

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Musiqi alətləri
Rud

**Rud** —  qədim simli çalğı alətidir. Ud tipli alətlər qrupuna daxildir. Əsasən saray mədəniyyətinə məxsus olan musiqi alətləridir, yaranması XVI əsrə qədər gəlib çatıb.

## Tarixi
Orta əsr Azərbaycan klassiklərinin əsərlərində təsvir edilmişdir. "Rud" farsca "bağırsaq" anlamına gəlir. 
Nizami Gəncəvi Əflatunun (Platon) ərğanunu ruda istinadən icad etdiyi haqqda bilgi verir. Deməli, Əflatunnun yaşadığı dövrdə, e. ə. V əsrdə rud aləti mövcud idi.
## Rud klassiklərin əsrlərində
Rud Nizami Gəncəvinin "İsgəndərnamə" əsərində belə vəsf olunmuşdur: 

Müğənni, çal rudu, gəl dadıma çat,Məni bu amansız yuxudan oyat. Bəlkə, rudun səsi axar çay kimi Dincəltsin susamış yanar qəlbimi.

Əbdülqədir Marağayi risaləsində rud barədə yazır: "Rud xani: onun səthinin yarısına kimi dəri çəkilir, qoluna pərdələr bağlanılır. 4 simli olur. İstifadə qaydası qədim uddakı kimidir". Əsasən, saray çalğı aləti sayılan rud XVI-XVII əsrlərə kimi Azərbaycan ərazisində istifadə olunub.

Araşdırmalardan məlum olur ki, rudun ilk nümunələrinin çanağı balqabaqdan, simləri isə ipək sapdan və yaxud bağırsaqdan hazırlanıb. Onun xarici görünüşü də balqabağı və gitaranı xatırladır. Quruluşu etibarı ilə başqa simli çalğı alətlərindən fərqlənən rudun ***üzünün yarısı balıq dərisi ilə, qalan hissəsi isə şam ağacından hazırlanmış üzlüklə örtülür***. 

## Quruluşu
İlk zamanlar barmaqla, sonralar isə yumşaq materialdanı hazırlanmış mizrabla çalınıb. Çanağı tut, ərik, qolu və kəlləsi qoz, aşıqları armud ağacından hazırlanır. Rudun qoluna 12 pərdə bağlanılır. Bəm səsə malikdir. Alətin ümumi uzunluğu 860 mm, çanağının uzunluğu 495 mm, eni 335 mm, hündürlüyü 170 mm, qolunun uzunluğu 285 mm-dir.

Səs düzümü böyük oktavanın "mi" səsindən ikinci oktavanın "si" səsinə kimidir. 
* **Şahrud** - rudun böyük, bəm biçimi. Uddan 2 dəfə böyük, 5 cüt simi olub, uddan bir oktava bəm səslənirdi. IX yüzillikdə Səmərqəndli İbn Əxvəs tərəfindən icad edilsə də, sonralar unudulub, XIV əsrdə Ə. Marağalı tərəfindən bərpa olunub və bir daha unudulub dövrümüzə gəlib çatmayıb. Əl-Fərabi (IX əsr) onun bir növünü təqdim edir, Ə. Marağalı isə tamam başqa biçimli şahrudu təsvir edir.

## Həmçinin bax
*Ud 
*Tulum
*Tütək

## İstinadlar