Optik disk druzenləri

**Optik disk druzenləri** — optik diski tədricən kalsifikasiya edən mukoproteinlər və qlikozaminoqlikanlardan ibarət qlobullardır. Druzenlər degenerasiyaya uğrayan retinal qanqlion hüceyrələrinin qalıqlarına çevrilə bilərlər. Anadangəlmə qalxıq və ya anormal şəkilli disklər, psevdopapillödem, psevdonevrit, optik diskdə hialin cisimlərin olması kimi problemlər də optik disk druzenlərinə aid edilmişdir. Bu hallar müxtəlif dərəcəli görmə itkisinə, korluğa səbəb ola bilər.

## Anatomiyası
Optik sinir retinadan beyinə məlumatları ötürən birləşdirici kabeldir. Bir milyondan çox retinal qanqlion hüceyrə aksonlarından ibarətdir. Optik sinir başı və ya optik disk sinirin ön ucu olub gözün daxilində yerləşir və yalnız oftalmoskopla görünür. Buruna yaxın hissədə, gözün makulasından bir qədər aşağıda yerləşir. Optik diskin daxilində kor nöqtə adlanan hissə mövcuddur, lakin işığı aşkar etmək üçün çubuqlar və konuslara burada rast gəlinmir. Diskin mərkəzində retinanı qidalandıran mərkəzi retinal arteriya vardır. Həmin damar şaxələnir və retinanı qidalandıraraq bütün istiqamətlərə ayrılır.

## Epidemiologiya
Optik disk druzenlərinə əhalinin təxminən 1% -də rast gəlinir, lakin genetikasında bu hala rast gəlinən şəxslərdə bu nisbət 3,4% -ə qədər artır. 737 cəsəd üzərində aparılan araşdırmalarda 2,4% optik disk druzeninə rast gəlinmişdir ki, bunlardan 13%-i ikitərəfli xarakter göstərir. Optik diskin və onun qan tədarükünün natamam penetrasiyası və irsi displaziyası ilə autosomal dominant irsiyyət assosiasiyası arasında əlaqənin olduğuna dair iddialar vardır. Kişilər və qadınlar arasında yayılma dərəcəsi eynidir. Etik qruplar arasında ən çox avropoidlərdə rast gəlinir. Optik disk druzenləri yaşla əlaqəli olan makula degenerasiyası nəticəsində əmələ gələn Bruxa membranı ilə əlaqəli deyildir.

## Patofiziologiya
Uşaqlarda optik disk druzenləri adətən göz dibinin dərinliyində yerləşir. Yaş keçdikcə aksonların atrofiyası nəticəsində daha qabarıq şəkildə özünü göstərməyə başlayır. Oftalmoskop vasitəsilə yeniyetməlik dövrünün sonuna yaxın daha aydın görünə bilər. Optik disk druzenləri retinanın və xoroidin sinir liflərini sıxışdıra və nəticədə onların funksiyasını poza bilər. Bəzi hallarda isə xoroidal neovaskulyarizasiya sinir liflərinin juxtapapilyar destruksiyasına, subretinal qanaxmaya və retinal çapıq kimi hallara səbəb ola bilər. Vitreus qanaxması da inkişaf edə bilər..

## Proqnozlar
Optik sinir zədələnməsi tez irəliləyən və gizli bir prosesdir. Sonda xəstələrin 75% -ində periferik görmə sahəsi qüsuru inkişaf edir. Bunlara burun seqmenti qüsurları, kor nöqtənin genişlənməsi, qövsvari skotomalar, sektoral görmə sahəsi itkiləri aid edilir. Klinik simptomlar druzenlərin yeri ilə əlaqələndirilir. Mərkəzi görmə sahələrinin itirilməsi peripapilyar xoroidal neovaskulyar membranlardan qanaxmanın nadir bir komplikasiyasıdır. Anterior işemik optik neyropatiya potensial bir komplikasiyadır.

## Diferensial diaqnoz
Əksər xəstələrdə optik disk druzenləri təsadüfən aşkar edilir. Kəllədaxili təzyiqin artması nəticəsində əmələ gələn optik diskdə şişkinlik və ya beyin şişi varlığının əlamətlərini optik disk druzenlərindən fərqləndirmək vacibdir. Belə ki, optik disk şişkinliyi optik disk druzenlərindən fərqli olaraq eksudat və ya pambıq ləkələri kimi görünür. Optik diskin sərhədləri optik disk druzenləri zamanı xarakterik olaraq qeyri-müntəzəm və aydındır. Retinal sinir liflərinin şişməsinə rast gəlinmir. Spontan venoz pulsasiyalar optik disk druzenləri olan xəstələrin təxminən 80 faizində qeydə alınsa da, optik disk şişməsi hallarında buna rast gəlinmir. Klinik olaraq disk şişkinliyinə aid edilməyən səbəblər əsasən bunlardır: hialoid traktlar, epipapilyar qlial toxumalar, miyelinli sinir lifləri, sklera infiltrasiya, vitreopapilyar traktlar və hipermetropiya. Disk şişkinliyi ilə əlaqəli pozğunluqlara Alagille sindromu, Daun sindromu, Kenni-Kaffi sindromu, Leber irsi optik neyropatiya və xətti yağlı nevus sindromu kimi xəstəlikləri göstərmək olar.

## Nəzarət
Optik disk druzeni olan xəstələrdə oftalmoskopiya aparılmalı, görmə kəskinliyi, kontrast həssaslığı, rəng görmə, göz içi təzyiqi və görmə sahələrinə nəzarət edilməlidir. Optik koherens tomoqrafiyası tövsiyə edilən, görmə qüsurları olan şəxslər üçün sinir lifi təbəqəsinin qalınlığına nəzarət edilməlidir. Angioid zolaqları və retinit piqmentoza kimi əlaqəli şərtlər qiymətləndirilməlidir. Optik disk druzeninin şiddəti, artan göz içi təzyiqinin dərəcəsi görmənin itməsi ilə əlaqələndirilir. Optik disk druzeni üçün ümumi qəbul edilmiş bir müalicə üsulu yoxdur. Bəzi hallarda isə həkimlər göz təzyiqini və optik disk liflərinə mexaniki təzyiqi azaltmaq üçün göz damcıları təyin edirlər. Bəzən xoroidal neovaskulyar membranlar optik diskin yaxınlığında inkişaf edərək qanaxmaya və retinal çapıqlara səbəb ola bilirlər. Lazer müalicəsi , fotodinamik terapiya və ya digər inkişaf etməkdə olan müalicələr bu fəsadın qarşısını almaqda böyük rol oynayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* North American Neuro-Ophthalmological Society: Patient Information on Drusen
* Vishal Patel and Thomas A. Oetting, MD. Optic Nerve Drusen: 19 year-old female with blurred vision. August 14, 2007 U of Iowa eye rounds case study

Kateqoriya:Oftalmologiya