open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kotilozavrlar

**Kotilozavrlar** — nəsli kəsilmiş ən qədim və primitiv sürünənlər yarımsinfi. Daş kömür dövrünün ortalarından Trias dövrünədək yaşamışlar. Kotilozavrların əksəriyyəti amfibiyalardan irsən keçən çoxlu primitiv əlamətləri saxlamışlar: əmgək dəliyi yaxşı inkişaf etmiş kəlləsində gicgah çuxurları yox idi; damaq dişləri, ikiqat əyilmiş fəqərələri, çox qısa boyun hissəsi, qısa və iri ətraf sümükləri və s. olmuşdur. Kotilozavrların qalıqları Şimali Amerika, Cənubi Afrikada və Avropada tapılmışdır.
Tayfı

**Tayfı** — Azərbaycanda xalq seleksiyası yolu ilə alınmış şərab üzümü sortu. 

Azərbaycanda, xüsusilə Naxçıvanda ağ və çəhrayı tayfı sortları becərilir. Tənəyi güclü boy atır, çiçəyi ikicinsiyyətlidir. Vegetasiya dövrü 167 gündür. Tam yetişmiş gilələri ağ və çəhrayı rəngdə olur. Şirəsində 18,1% şəkər, 6,6 q/l turşu var. Hər hektardan 150—200 sentinerədək məhsul yığılır. Oktyabrın əvvəllərində yetişir.

## İstinadlar
Tayxanşan

300px|thumb

**Tayxanşan** — Çinin şərqindә dağlar. Uzunluğu 400&nbsp;km, ən hündür yeri 2027 metrdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Kamal Qәliәsgәr

**Kamal Qəliəsgər** (*Qəliəskər Kamaləddinov*; ) — tatar sovet yazıçısı, ictimai xadim.

## İstinadlar
Nissan Pathfinder

**Nissan Pathfinder** — Yapon avtomobil istehsalçısı Nissan tərəfindən 1985-ci ildən bu günə kimi istehsal olunan krossover avtomobil. Bu günə kimi dörd nəsil avtomobillər istehsal olunub. Mövqesi Murano və Armada ya Patrol modelləri arasında olsa da, qiyməti Xterra və Murano arasındadır.

## Xarici keçidlər

* Nissan Azərbaycanda
Soya burnu

**Soya burnu** () — Hokkaydo adasının ucqar şimal nöqtəsidir. İnzibati cəhətdən Soya dairəsinin Vakkanay şəhəri ərazisinə daxildir. Yaponiyanın Kuril adalarına olan iddiası istisna olaraq ölkənin ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir. Reallıqda isə Yaponiyanın ucqar şimal nöqtəsi Hokkoydadan 1&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən Bentencima adasında yerləşir. Aydın havada Laperuz boğazının digər sahilində Saxalin adasında yerləşən Krilon burnu görünür. Burnun cənubunda Porosiri dağı yerləşir.

Burunda çoxlu sayda memarual mövcuddur. Burada hətta burnun qutaracağında belə abidə vardır. Ən məşhur abidələrdən biri Dua gülləsidir. Bu abidə 1983-cü ildə Sovet qırıcısı tərəfindən vurulan Cənubi Koreya sərnişin təyyarəsinin şərəfinə ucaldılmışdır. Buna həsr edilmiş nəğmənin şərəfinə abidə ucaldılmışdır. 
## Qalereya

Fayl:The_northernmost_point_of_Japan_monument_in_Soya_cape.jpg | 
Fayl:Tower of the prayer at Cape Soya.jpg | Dua gülləsi
Fayl:Cape Soya Music Stone.jpg | 
Fayl:Karafuto SakhalinISLAND.JPG | 


## Ədəbiyyat
*

## Mənbə
*Soya burnu 
*Mapa de localización
*宗谷岬即時影像 

## İstinadlar
Kobe Universiteti

**Kobe Universiteti** () — Yaponiyanın Kobe şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 1949-cu ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bağ ştatı (film, 2004)

***Bağ ştatı *** () — 2004-cü ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Film komediya-dram janrındadır. Senari müəllifi və rejisoru Zak Braffdır. Baş rollarda Natali Portman, Piter Sarsqaard, İen Holm və Zak Braff iştirak edir. Filmin süjetini 26 yaşı olan aktyor Endryu Larcmanın anasının ölümündən sonra doğulduğu Nyu Cersiyə qayıtması təşkil edir. Braf bu filmi öz real həyatındakı hadisələr əsasında çəkib. Filmin çəkilişləri 2003-cü ilin aprel və may aylarında aparılıb və çəkiliş yeri əsasən Nyu Cersi olmuşdu. Sandens Film Festivalının seçilmiş filmi olmuşdur. Braff tərəfindən seçilərək hazırlanan film musiqisi Qremmi mükafatına layiq görülmüşdür.

## Süjet

Çətinliklərlə mübarizə aparan aktyor Endryu Larcmana (Zak Braff) bir gün atası Qideon (İen Holm) zəng edərək anasının öldüyün və təcili olaraq evə gəlməli olduğunu deyir. Endryu Los-Ancelesi tərk edərək anasının dəfn mərasimi üçün Nyu Cersiyə gəlir. Qəbir qazanların köhnə dostu Mark (Piter Sarsqaard) və Deyv Aleks Byerns olduğunu görür. Köhnə dostları onu gecə partiyə dəvət edirlər. Evdə isə atası onu başağrılarına görə həkim ilə görüş təşkil edir.

Ertəsi gecə dostlarının dəvətini qəbul edən Endryu Mark, Deyv və Cessi Armando Riesko ilə partiyə gedir. Burada marixuana çəkir və ekstazi qəbul edirlər. Səhər ayıldıqda Endryu həkim qəbuluna gedir. Gözləmə zalında Sem Natali Portman adında gənc bir xanımlar tanış olur. Sem pataloji yalançılıq xəstəliyinə düçardır. Sem danışdığı yalanların səbəbini bilmədiyini və daha sonra etdiklərini boynuna aldığını ona deyir. Həkim görüşündə Dr. Koen (Ron Libman) ona dərmanlarını qəbul etmədiyi üçün başağrılarının meydana gəldiyini izah edir. Həkim Endryuya atasının ona dərman təyin etməsini də tapşırır. Həkimin otağından çıxdıqdan sonra Semlə yenidən qarşılaşan Endryu evə qədər onu evinə maşını ilə aparmağı təklif edir. Sem onu evə dəvət edir və anası ilə tanış edir. Endryu Sema anasının ölümü haqqında danışır. Evə qayıtdıqdan sonra atası o təkrar ayrılmadan əvvəl söhbət edirlər.

Daha sonra Endryu və Cessi qəbirstanlıqda otururlar və Mark başqa bir qəbir qazır. Endryu Markın meyitlərin zinət əşyalarını oğurladığının şahidi olur. Endryu Semin evinə gedərək bütün günü onunla keçirir və daha sonra Cessinin evində digər dostlarına qoşulurlar. Endryu Sema doqquz yaşında olarkən bilmədən anasını itələdiyini, onun qaz sobasına düşərək iflic olduğunu və bunun günahının oğlunda görən atasının isə onu müalicələrə tabe etdiyini deyir. Endryu Semə qarşı olan hisslərini də ona açıb deyir.

## Rollarda
* Zak Braff — Endryu Larcman
* Natali Portman — Sem
* Piter Sarsqaard — Mark
* İen Holm — Qideon Larcman
* Cin Smart — Kerol
* Armando Riesko — Cessi
* Ceki Hoffman — Silviya Larcman
* Method Man — Dieqo
* Aleks Byerns — Deyv
* Ron Libman — Dr. Koen
* Denis O`Hare — Albert
* Cim Parsons — Tim
* Maykl Ueston — Kenni
* Enn Daud — Oliviya
* Ato Essandoh — Titembey
* Ceffri Arend — Karl Benson

## Mükafatlar və nominasiyalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ozan Çobanoğlu

**Ozan Çobanoğlu** () — Türk aktyoru. Murad Çobanoğlunun oğludur.

## Həyatı
6 fevral 1980-ci ildə Türkiyənin Qars şəhərində anadan olub.

**Hacettepe Universiteti** Dövlət Konservatoriyasının Teatr Fakültəsindən 2004-cü ildə məzun olmuşdur. İzmir və Ankara Dövlət Teatrlarında vəzifə aldıqdan sonra 2005-ci ildən etibarən Konya Dövlət Teatrlarının heyətli kadrıdır. Samanyolu TV də Tək Türkiyə serialında baş rol alıb.

## Çəkildiyi filmlər
* Kollama — Mustafa
* Tək Türkiyə (teleserial, 2007) — Tarıq
* Yağışdan Sonra — Polis
* Sirrlər Dünyası (serial)
* Beşinci Ölçü (serial)
* Analar ilə Qızları
* Fəth 1453
* Namus (2012)
* Qalib Dərviş — Tolqa
* Kiçik Ağa — Bülənd
* Əskik Səhifələr — (2012), Ssenari, Rejissor və Aktyor

## İstinadlar
İvata (şəhər)

**İvata** (yapon dilində: 磐田市 İvata-si) Yaponiyanın Şizuoka prefekturasında şəhər. Şəhərin ərazisi 164,08&nbsp;km² , əhalisi 164 792 nəfər (1 avqust 2014-cü il , əhalinin sıxlığı hər km²-ə 1004,34 nəfər.
## Coğrafi vəziyyəti
İvata şəhəri Honşu adasında Çubu regionunun Şizuoka prefekturasında yerləşir. Xamamasu, Fukuroi şəhərləri və Mori qəsəbəsi ilə həmsərhəddir .

## Əhalisi
Şəhərin əhalisi 164 792 nəfərdir (1 avqust 2014-cü il). Əhalinin sayının 1980-cı ildən 2005-ci ilədək dəyişməsi aşağıda əks olunmuşdur .
*1980-cı ildə -	140 751 nəfər	
*1985-ci il - 150 832 nəfər	
*1990-cı il - 157 219 nəfər	
*1995-ci il - 162 667 nəfər	
*2000-ci il - 166 002 nəfər
*2005-ci il - 170 899  nəfər

## İstinadlar

## Xarici keçid
*Rəsmi sayt
Kitakoma

— Yamanaşi prefekturasında yerləşən keçmiş rayon. 15 mart 2006-cı ildə Kobuçisava qəsəbəsinin Hokuto şəhəri ilə birləşdirilməsi nəticəsində ləğv edilmişdir.

## Tarixi
* Kitakoma rayonu 1878-ci ildə Koma rayonun yenidən qurulması nəticəsində yenidən qurulmuşdur.
* 1 sentyabr 2004-cü ildə bu qəzanın Futaba qəsəbəsinin Nakakoma qəzasının Rio və Şikişima qəsəbələri ilə birləşməsi nəticəsində Kai şəhəri yaranmışdır.

## İstinadlar
Nissan Navara

**Nissan Navara** — yapon avtomobil istehsalçısı Nissan tərəfindən 1997-ci ildən bu günə kimi istehsal olunan pikap avtomobil. Adı İspaniyanın şimalında yerləşən Navarra regionundan irəli gəlir. Həmçinin, Avropa üçün versiyası Barselonadakı Nissan zavodunda yığılır və bəzi Avropa bazarlarında Nissan **NP300** adı ilə satılır.

## Xarici keçidlər

* Nissan Azərbaycanda
Okinava tritonu

**Okinava** () — Şərqiasiya tritonları cinsinə aid ən nəhəng triton növüdür.

Okinava tritonu olduqca kiçik areala malikdir. Onlar əsasən Yaponiyanın Ryukyu adalarında yayılmışdır

Klassifikasiya komisiyasının qərarına görə bu növ tükənmə təhlükəsində qarşısındadır

## Görünüşü
Okinava tritonunu asanlıqla Cırtdan triton *cynops orientalis* və alov boğaz tritonla səhv salmaq olar. Onların boğaz nahiyəsi parlaq-narıncı rəngdədir. Bu parlaqlıq onların zəhərli olmaları kimi maskalanmağa xidmət edir.

Əsas fərqlilikləri: Okinava tritonları ölçü baxımından iri olumaları və geniş kəlləyə malik olmalarıdır.

Üstəlik bu növün nümayəndərinin quyruqları ensiz və uzun olmaları ilə seçilir. Pəncələrindəki yastıqcıqlar narıncı rəngdə olurlar

Okinava tritonunun uzunluğu 11–14 sm arasında dəyişir. Erkəklərin uzunluğu 12,7 sm, dişilərin isə 18 sm təşkil edir. Onlar təbii şəkildə 20 il yaşaya bilirlər.

Dişilərin quyru bədənlərindən uzun olur. Erkəklərdə isə bu hal müşahidə edilmir. Dişilərdə koalaka çütləşmə zamanı genişlənir.

Rəngləri tüng-qəhvəyi olsa da, qara rəngdə olanlara rast gəlinir

Boğaz nahiyəsində narıncı rəngin üzərində qara nöqtələr vardır.

Bu növü yerlilər bəzən "qılınc triton" adlandırırlar. Səbəb onıarın uzun quyruğa malik olmasından irəli gəlir.
*Cynops ensicauda ensicauda* yarımnövündə çütləşmə zamanı boğaz nahiyəsində parlaq xətt əmələ gəlir.
*Cynops ensicauda popei* yarımnövündə isə bu cür xüsusiyyət yoxdur

## Həyat tərzi
Çütləşmə dövrü martdan iyul ayına qədər davam edir, digər məlumatda isə noyabrdan iyuna qədər davam etməsi bildirilir. Çütləşmə zamanı onlar bataqlıqlara və düyü tarlalarına üz tuturlar. Qoyulmuş yumurtalar bir nüddətdən sonra suda sərbət hərəkət edə bilirlər. Onların sağ qalması olduqca çətinliklə baş verir. Belə ki, ilanlar, əqrəblər və digər triton növləri onların yumurta və kiçik balalarını yeyirlər. Aralarında Kannibalizm yayılmışdır. İqlim dəyişikliləri onların həyatına böyük zərbə vurur. Belə ki, yağıntılar düşmədikcə oların həyatına təhlükə yaranır.

Okinava tritonu əsasən cücülər, kiçik xərçəngkimilər, yağış qurdları və ilbizlərlə üidalanır.

## Klassifikasiya
Hazırda okinava tritonları iki yarımnövə bölünür:
* 
* .

## Sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadıar

## Mənbə
* Okinava tritonunun şəkilləri 
* Video: Okinava tritonu YouTube
Batır Zakirov

**Batır Zakirov** (; ) — özbək sovet müğənnisi, yazıçı, şair, rəssam və aktyor. "Yalla" qrupunun üzvü. Respublikada estrada sənətinin banisi. Özbəkistan SSR xalq artisti (1965).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Batır Zakirov. "Kino-teatr.ru" saytında tərcümeyi-halı 
* Batır Zakirovun rəsmləri
Dırmanan dovşan

**Amami dovşanı**, **Dırmanan dovşanlar**, və ya **Yapon ağac dovşanı** (lat. *Pentalagus furnessi*), ( —*Pentalagus* cinsinə və *Leporidae* fəsiləsinə aid növ. Mövcud ad amerikan antrapoloqu Vilyam Henri Fuernessin şərəfinə adlandırılıb (1866–1920). Dırmanan dovşanlar Yaponiyanın endemik canlısıdır.

## Xariçi görünüş

Dırmanan dovşanlar yumşaq, tünd-qəhvəyi xəzə malikdirlər. Qulaqları qısa olub 4–5 sm uzunluğa malik olurlar. Qısa pəncəyə və uzun dırnaqlara malik olurlar. Dırmanan dovşanlar ümumən 40–53 sm uzunluğa malik olurlar. Quyruqlarının uzunluğu 2–3,5 sm təşkil edir. Ümumi çəkiləri 2–3 kq arasında dəyişir

## Areal

Sakit okeanda yerləşən, Amami adalarına aid olan Amamioşima və Tokunoşimada rütubətli subtropik iqlim hökm sürür. Dovşanlar bu adalarda hətta 694 metr yüksəkliklərə qədər olan ərazilərə qədər yayıla bilirlər. 1970–1980 illərdə meşələrdə yerləşən meşələr kütləvi şəkildə qırılsada bu dovşanların həyatına mənfi təsir höstərməmişdir.

## Xüsusiyyətləri

Dırmanan dovşan gecə həyat tərzi keçirən canlılardır. Onlar öz yuvalarını 17:00 radələrində tərk edirlər. Geri qayıtma isə səhər çağı 06:00 radələrində baş verir. Yuvalarına qədər məsafə adətən 2 meyr uzunluğunda və 30 sm enində olur. Yolun sonunda isə 20–30 sm diameyrə malik yuva qurulur. İl ərzində bir necə dəfə 2–3 dənə bala verir. Bu canlılar 29 növə qədər bitki yeyə bilirlər. Ən sevdikləri qida fındıqdır. İnsanlarla təması xoşlamırlar.

## Düşmənləri

Təbii düşmənləri adalarda yaşayan Kufiilərdir (*Trimeresurus*). Adalara insanların məskunlaşması ilə dovşanların yeni düşmənləri meydana gəlmişdir. Belə ki, insanlardan başqa bura gətirilən itlər və manqustları göstərmək olar.

## Qırmızı kitab

1921 ilə qədər Dırmanan dovşanlar qoruma altında olmuşdur. Onların kütləvi ovlanmasının səbəbi ləzzətli ətə malik olmalarıdır. Üstəlik Dırmanan dovşan yaponlara görə malicə güçünə malikdirlər. Hazırda melərin qırılması müəyyən qədər onların həyatına maneə olurlar. 2003-cü il məlumata görə adalarda cəmi 2000–4800 arası dovşan yaşayır. 2005 ildə Yaponiya hökuməti Dırmanan dovşanları qorumaq məqsədi ilə Yava manqustlarının ovuna başlanılmışdır.

Anami və Tokuşima adalarında təsərrüfatlarda əhəlləşdirilmiş Dırmanan dovşanlar saxlanılır. Üstəlik onları Kaqoşima heyvanxanalarında görmək olar.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ronald M. Nowak: *Walker’s Mammals of the World.* Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999, ISBN 0-8018-5789-9
* Fumio Yamada, Fernando A. Cervantes: *Pentalagus furnessi.* In: *Mammalian Species.* Nr. 782, 2005

## Xarici keçidlər

* ARKive – images and movies of the Amami rabbit ''(Pentalagus furnessi)''
Bədii gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında

**Bədii Gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında** — 17, 19, 21 iyun tarixlərində Bakının Milli Gimnastika Arenasında keçirildi. Yarışlarda idmançılar 8 dəst medal uğrunda yarışdı.

Yarışlarda fərdi çıxış edən idmançıların sayı 20, komanda kimi çıxış edən idmançıların sayı isə 75 bərabər idi. Ümumi olaraq Azərbaycan paytaxtına 95 gimnast gəldi. Onlar Avropanın 17 ölkəsini təmsil etdi. Yarışlara ən çox idmançı ilə ev sahibi Azərbaycan, həmçinin Belarus, Rusiya Federasiyası və Ukrayna qatıldı. Onlar 2015 Avropa Oyunlarında 8 gimnast ilə qatıldı.

İştirakçı gimnastlar arasında ən məşhuru Rusiya Federasiyasını təmsil edən 8 qat Dünya Çempionu Yana Kudryavtsevadır.

Bədii Gimnastika yarışları 2015 Avropa Oyunları çərçivəsində Bakıda yeni inşa olunan Milli Gimnastika Arenasında keçirildi. Bu arena 2014-cü ildə istifadəyə verildi. Arena 6 min nəfər üçün nəzərdə tutulub.

## Medal sıralanması

 
## Medalçılar

### Qadınlar

## İştirakçılar

2015 Avropa Oyunlarında 17 ölkənin 95 gimnastı iştirak etdi.

## İstinadlar
Xoakin "El Çapo" Quzman

**Xoakin Arçivaldo Quzman Loera** (İspaniya dilində. Jonah Archivaldo Guzmán Loera), ancaq **El Çapo** (El Chapo) ləqəbi ilə tanınan Meksikanın narkotik qaçaqçılıq kartellərınin ən böyük başçılarındandır.

25 dekabr 1954, ya 4 aprel 1957-ci ildə Meksikanın Sınaola vilayətinin Badiraquato bölgəsində doğulmuşdur.

2014 ilində saxlanılmış ancaq 14 avqust 2014-ci ildə həbsxanada duşların altında 1.5 kilometr uzunluğunda tunel qazdırıb qaçdı. Amerika hökuməti Quzmanı tutmaq üçün gərəkli bilgiləri verənə 5 milyon dollarlıq mükafat vəd etmişdilər. dekabr 2015-ci ildə narkotik alverini sabotaj etdikləri nədəni ilə, İŞİD başçısı Əbubəkr Bəğədadını təhdid etmişdir. 8 yanvar 2016-cı il tarixində yenidən həbs edilmişdir.

19 yanvar 2017-ci ildə Meksikadan Amerikaya ekstradasiya edilib.

## İstinadlar
Yapon yanğın qarın tritonu

**Yapon yanğın qarın tritonu** () — Şərqiasiya tritonları cinsinə aid triton növü.

## Görünüşü
Heyvalar hətta 14 sm qədər uzunluğa malik ola bilirlər. Bel və böyür nahiyələri şokolad rəngində olur. Erkəklərdə qarın nahiyəsi alovlu qırmızı, dişilərdə alovlu narıncı rəngdə olur.

## Arealı və yayış yerləri
Yaponiyanın endemik canlısıdır. Təbii şəraitdə bu əsasən Şikoku, Honşu və Kyuşu adalarında yayılmışlar. Su həyatı sürsələrdə, quruya çıxırlar.

## Qidalanması
Əsasən qurtdlar, puplar, cücülər və digər onurğasızlarla qidalanır.

## Akvariumda
Suda uzun zaman qalmaq xüsusiyyəti bu növü akvarium şəraitində saxlamağa imkan verir. Bununla belə Yaponiyadan kənarda bu növün nümayəndələrini aşkarlamaq olduqca cətindir. Zoomağazslarda satılan "*С. pyrrhogaster*" tritonu əslində *C. orientalis* növünün nümayəndələridir.

Canlı olduqca aktivdir. Daim hərəkətdə olur. Bununla belə onlar akvarium balıqlarına toxunmurlar

Akvarium şəraitində onları saxlamaq məqsədi ilə yumşaq və az oksidli suya ehtiyac vardır. Akvariumun suyunun temoeraturu 25° yuxarı olması məsləhət görülmür. Bəzən 28°-30° qədər yüksəlməsində bir qorxu yoxdur.

Qışda 6–10° şəraitində yaşa bilirlər. Çütləşmədən sonra yumurta qoyurlar. Yumutadan balalar çıxdıqdan sonra valideynləri digər akvariuma köçürürlər.

İnkubasiya və çütləşmə 18–20° temperaturda baş verə bilir. 1–2 həftədən sora yumurtalardan 5 mm malik balalar çıxır. 4–5 həftədən sonra metamorfiz baş verir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Марк Давыдович Махлин "Путешествие по аквариуму", Москва, "Колос", 1993

## Mənbə
* http://www.caudata.org/cc/species/Cynops/C_pyrrhogaster.shtml 
* Cynops pyrrogaster on AmphibiaWeb (ref-en)
* Cynops pyrrogaster on Salamanders of the Old World (ref-en)
Bədii Gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında — Qadınlar (Fərdi, Lent)

**Bədii Gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında — Qadınlar (Fərdi, Lent)** — 19, 21 iyun tarixlərində Bakının Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Yarışlarda 12 ölkənin 20 idmançısı qüvvəsini sınadı.

Yarışlarda Təsnifat mərhələsi 19 iyun tarixində baş tutdu. Final isə 21 iyun tarixində keçirildi. Yarışların qızıl medalını 19.000 xal toplayan Rusiya Federasiyasının idmançısı, 8 qat Dünya Çempionu Yana Kudryavtseva qazandı. Gümüş medalı 18.200 xal toplayan Azərbaycan idmançısı Marina Durunda qazandı. Bürünc medalı isə 17.950 xal toplayan Gürcüstan idmançısı Salome Pajava qazandı.

## Medalçılar

## Nəticə

### Təsnifat mərhələsi

Təsnifat mərhələsində 12 ölkənin 20 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 19 iyun tarixində baş tutdu. Yarışlarda ilk 6 yeri tutan idmançı finala vəsiqə qazandı. Finala yalnızca bir ölkənin bir idmançısı vəsiqə qazandı.

**Q — Finala vəsiqə qazandı**

### Final

Finalda 6 ölkənin 6 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 21 iyun tarixində baş tutdu.

## İstinadlar
Mir Mahmud Hotaki

**Mir Mahmud Hotaki** () — Qəndaharın üçüncü əmiri (1717–1725), Hotaki xanədanından Səfəvilər dövlətinin ilk şahı (1722–1725), Mir Veys xan Xotakinin (1673–1715) böyük oğlu. Hotaki dövlətinin çiçəklənməsi dövrü Mir Mahmud Hotakinin zamanında olur. Onun dövründə Hotakilər Səfəvilərin paytaxtı İsfahanı ələ keçirir və özünü də *"[[şah]]"* elan edir.

## Hakimiyyəti dövrü
Əfqan Mahmudun hakimiyyətə yiyələndikdən sonra atdığı ilk addımlardan biri şah xəzinəsini ələ keçirməsi olur. Hərçənd ki, Məhəmməd Möhsün «200 il ərzində toplanmış varidatın» əfqanların əlinə keçməsini vurğulayır, lakin L.Lokhart bunu şişirdilmiş məlumat adlandıraraq, «Mahmudun əlinə keçən zaman xəzinədə elə də böyük məbləğin olmasını» güman etmədiyini bildirir.

Əfqan Mahmudun taxtda əyləşməsi münasibətilə ona ehtiram bildirməyə gələnlər üçün ziyafət verilir. Mahmudun hakim kimi tanıdılma mərasimini, xüsusi olaraq gətirdilmiş sabiq şah Sultan Hüseyn də seyr etməli olur. Daha sonra onun nazirləri, əyanlar, əsl-nəcabətlilər Mahmuda sədaqət andı içirlər. Beləliklə, əfqan uzurpatoru ölkə ərazisində öz hakimiyyətini bərqərar edir və 14 il ərzində Səfəvi sülaləsinin üzvləri şimali İranın müxtəlif hissələrində öz mövcudiyyatlarını kölgə şəklində davam etdirirlər.

## İstinadlar
Öysüzlü xalçaları

**Öysüzlü xalçaları** – Qazax xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.

## Ümumi məlumat
Bu xalçanın adı Qazaxdan 25km məsafədə yerləşən Aşağı və Yuxarı Oysuzlu kəndlərinin adından götürülmüşdür. "Öysüzlü" xalçaları ətraf kəndlərdə — Aşağı Quşçu, Xatınlı, Bozalqanlı və s. istehsal olunur.

## Bədii analiz
"Öysüzlü" xalçalarının ara sahəsinin kompozisiyası düzbucaqlı formada göllər əmələ gətirir və düzbucaqlılar da öz növbəsində, rombların içinə yerləşdirilmişdir. Rombların daxili konturları boyunca bir sıra qarmaqşəkilli çıxıntılar keçir. Çıxıntıların cızığı içəriyə əyilmişdir. Naxışların sıxlığı və qrafik kontur xətlərlə bölünən rənglərin təzadlığı nəticəsində kompozisiyanın çoxplanlı olması barədə vizual effekt yaranır. Müşahidə effektində bir xətt sanki qonşu xəttə keçir. Ağ fonlu ara haşiyə qarmaqlı haşiyədən ibarətdir. Bu tip haşiyələr ənənəvi olaraq xovsuz xalçaların dekorunda istifadə olunur, həmçinin məfrəşləri, çuvalları, çulları və digər xalça məmulatlarını bəzəyir.

## Texniki xüsusiyyətlər
"Öysüzlü" xalçaları əsas etibarilə orta formatda, bəzən böyük ölçüdə olur.

İlmələrin sıxlığı: hər bir kvadrat metrdə təqribən 100 min ilmə yerləşir.

Xovun hündürlüyü 8–10 mm-dir.

## İstinadlar
Kami-Şirataki stansiyası

— Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Enqaru şəhərində yerləşən dəmiryol stansiyası.

Stansiyanın nömrəsi A44-dir. 2016-cı il yanvarın 16-da Çin kanalı CCTV tərəfindən stansiyanın yalnız bir məktəbli qıza görə bağlanmadığı söylənilmişdi. Stansiyanın martın 26-sı qız məktəbi bitirdikdən sonra bağlanacağı bəyan olunmuşdu. Bu xəbər İnternetdə geniş müzakirə olunurdu. Lakin sonradan bağlanma tarixinin qızın məktəbi bitirməyi ilə bağlı olmadığı məlum oldu.

## İstinadlar
Boris Piotrovski

**Boris Borisoviç Piotrovski** (; ) — sovet arxeoloq və şərqşünası.

## Həyatı
Boris Borisoviç Piotrovski 14 fevral 1908-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində zadəgan ailəsində anadan olmuşdu.Ailəlikcə Orenburq şəhərinə köçmüşdülər. Bu şəhərdə orta təhsil almışdı. Elə bu şəhərdə də tarixlə ilgilənməyə başlamışdı.

Boris Piotrovski 15 oktyabr 1990-cı ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qetura

**Qetura** — İbrahim peyğəmbərin 3-cü arvadı. Bibliyaya görə, İbrahim peyğəmbər onunla ilk arvadı Sara öldükdən sonra evlənmişdir. Onun Qeturadan 6 uşağı olmuşdur.

## İstinadlar
Biva gölü

**Biva gölü** (, əvvəllər isə **Omi gölü** — Yaponiyanın ən böyük şirin sulu gölüdür. Göl Honşu adasının mərkəzində Şiqa prefekturası ərazisində yerləşir. Yaponiyanın keçmiş paytaxtı olan Kiotodan şimal-şərqdə qərarlaşır. Paytaxtın yaxınlığında yerləşməsi onun yapon ədəbiyyatında təcəssümünə səbəb olmuşdur. Gölə çoxlu sayda şeyrlər qoşulmuşdur. Sahillərində çoxlu sayda döyüşlər baş vermişdir.

## Ümumi məlumat
thumb|350px|Naqaxama limanı
Gölə ümumilikdə 400 kiçik tökülür. Göldən isə yalnız bir, Edo çayı axır. 
Gölün hövzəsinin sahəsi 3174&nbsp;km², uzunluğu 63,49&nbsp;km, eni 22,8&nbsp;km, sahəsi 670,4&nbsp;km², maksimal dərinliyi 103,58 m, su həcmi 27,5 км³, sahil xəttinin uzunluğu 235,2&nbsp;km və dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 85,6 m təşkil edir.

Göldə 4 ada yerləşir: Yikubuşima (), Okişims (), Takeşima () və Оkinosiroişi ().
Adada böyük Hikone və Osu () şəhərləri vardır.

Göl ətrafında dağlar ucalır. Sirinsulu olmasın ondan Kioto və digər şəhərləri suya olsn tələbatının ödənilməsində istifadə edilir. Göldə çoxlu sayda balıq yaşayır.

Payız və yaz ayları tayfunlar müşahidə edilərkən gölün səviyyəsi üç metrə qədər qalxa bilir.

Biva gölünün 4 miliyondan çox yaşı vardır. Qədimliyinə görə Baykal və Tanqanika göllərindən geri qalır

Naturalistlər göldə 1100 növ fauna nümayəndəsini aşkarlamışlar. Bunlardan 58 növü sahildə yaşayır. İl ərzində gölü 5 min quş ziyarət edir.

## Mədəniyyətdə
* Tavara Toda mifaloji nağılının yaranma mədkənidir.
* Quş-İnsan müsabiqəsinin mütəmadi keçirildiyi ərazidir.

## Mənbə

* Department of Lake Biwa and Environment, Shiga Prefecture 
* Lake Biwa Research Institute 
* Ramsar site database 
* Wikivoyage: Lake Biwa
* Lake Biwa (World Wildlife Fund)
* Live Webcam of Biwako 

## İstinadlar
Ten-Qo əməliyyatı

**Ten-Qo əməliyyatı** (, ), bəzi mənbələrdə **"Yamatonun son yürüşü** kimi qeyd edilir — 6-7 aprel 1945 il tarixində İkinci Dünya müharibəsinin tərkib hissəsi olan dəniz döyüşü. Özünü məhv xüsusiyyəti daşıyan bu yürüş dünyanın ən böyük linkor gəmisi olan Yamatonun başçılığı ilə həyata keçirilmişdir. Bu hücumun kiçik donanma ilə həyata keçirildiyindən uğursuzluğu əvvəlcədən məlum olmuşdur. Hədəfləri isə Kamikadze hücumları ilə Okinavaya çıxarılmış amerikanların oradan çıxarılmadı olmuşdur. Amerikan aviasiyası Yamato ilə uğraşdığı dönəmdə digər gəmilər və qayıqlar kamikadze hücumları həuata keçirməli idi. Yamatonun batırılacağı yaponlara bəlli idi. Yanacaq yalnız bir istiqamətə üzməsinə yetərdi. Dənizçilər gəminin batırılacağı təqdirdə ondan üzən batareya kimi istifadə edərək adaya çıxmaqlarını düşünürdülər.

## "Ten-qo" əməliyyatının reallaşması

3 aprel saat 9:18 radələrində Kuredə yerləşən 2-ci donanmaya Birləşmiş donanmanın admiralı Soemu Toedo tərəfindən "Ten-iti-qo" ("Səma-1") əməliyyatlna başlamağı əmr edir. 2-ci donanmasının komandanı Seyiti İto şəxsən başçılıq edirdi. Ancaq döyüşə skeptik yanaşır. Səbəb isə havadan müdafiənin təşkil edilməməsi faktiki ölümə getdiyini anlayırdı. Rəhbərlik donanmanı nasaz gəmilərlə təhciz etmişdi. Onlar yaxşı vəziyyətdə olan gəmiləri döyüşə göndərmək istəmirdilər.

"Yamato" linkorunun müdafiəsini təşkil etmək məqsədi ilə yüngül kreyser və 8 esminsev ("Asaşimo", "Fuyusuki", "Sudzusuki", "Hamakadze", "İsokadze", "Yukikadze", "Kasumi", "Hatsuşimo") onu müşayiət edirdi. Yaponların sərəncamında digər gəmilər olmasına baxmayaraq yanacaq çatışmazlığı səbəbimdən yola çıxarılmamışdır.

Donanmanın yola çıxması 6 aprel 15:20 radələrinə təsadüf edir. Donanmanın açıq dənizə çıxmasından spnra onun bütün addımları amerikan sualtı qayığı tərəfindən nəzarətdə saxlanılır. Donanmanın hər hərəkəti komandanlığa məruzə olunurdu. 7 aprel tarixində sualtı qayığın köməyinə hiqrotəyyarə "Mariner" göndərilir. Saat 12:32 amerikan aviadaşıyıcısından birinci zərbə anında 227 təyyarə, 12:45 ikinci zənbə zamanı 57 təyyarə və nəhayət 13:33 üçün zərbə zamanı 110 təyyarə hücuma keçir. Yamato bu zaman təxmini 20 torpedo zərbəsi alır. Bu zərbələrin nəticəsində gəmi 14:23 radələrində partlayır. Bu hadisə atom partlayışlarına qədər olan ən güclü partlayışlardan biri olmuşdur. Partlayışın güçü 500 t trotil ekvalenti güçündə qiymətləndirilir. Partlayış zamanı 2 km məsafədə zərbə dalğası əmələ gəlmiş və tüstü 6 km hündürlüyə qalxmışdır.

"Yamato" gəmisində 3063 matros, həmçinin admiral İto və I ranq gəmi komandiri olan Kosaku Aqira həlak olur. "Yaxaqi" və esminsevlərdə isə yaponların itkisi 1187 nəfər təşkil edir.

Əməliyyat uğursuzluqla nəticələnir. Amerikan hücumları nəticəsində "Yamato", yüngül kreyser "Yaxaqi" və səkkiz esminsevdən 4 batırılır. Kamikadze hücumları isə bir nəticə vermir. Amerikan gəmilərindən isə yalnız bir necə köhnə aviadaşıyıcı, linkor və esminsev yükgülcə zədələnir.

## Mənbə
* Order of Battle Final Sortie of the Imperial Japanese Navy (Operation TEN-GO) 7 April 1945
* Yamatonun məhvi  .
* Хара Т. Одиссея самурая. Гл. 5. Последний поход (Хара был командиром ЛКР "Яхаги").

## İstinadlar
Bədii Gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında — Qadınlar (Fərdi, Çoxnövçülük)

**Bədii Gimnastika 2015 Avropa Oyunlarında — Qadınlar (Fərdi, Çoxnövçülük)** — 19 iyun tarixində Bakının Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Yarışlarda 12 ölkənin 20 idmançısı qüvvəsini sınadı.

Yarışlarda final 19 iyun tarixində keçirildi. Yarışların qızıl medalını 76.100 xal toplayan Rusiya Federasiyasının idmançısı, 8 qat Dünya Çempionu Yana Kudryavtseva qazandı. Gümüş medalı 75.650 xal toplayan digər Rusiya Federasiyasının idmançısı Marqarita Mamun qazandı. Bürünc medalı isə 73.100 xal toplayan Belarus idmançısı Melitina Staniouta qazandı.

## Medalçılar

## Nəticə

### Final

Finalda 12 ölkənin 20 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 19 iyun tarixində baş tutdu. Yarışlarda idmançılar 4 hərəkətdə (həlqə, top, gürzə və lent) qüvvəsini sınadı 

## İstinadlar
Tool

**Tool** — Qremmi mükafatı almış alternativ metal qrupu. 1990-cı ildə Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yaradılmışdır. Bu tarixdən bəri qrup üzvləri barabanda Denni Keri, gitarada Adam Cons və vokalda Meynerd Ceyms Kinendir. Hazırkı gitarist 1995-ci ildən bəri qrupda yer alan Castin Kanselordur. "Tool" qrupu sadəcə ABŞ-də təqribən 9.25 milyon albom satmağa nail olmuşdur.

Tool ilk albomları olan *Undertow*da metal tərzində, treş metal tərzinin hegemon olduğu müddətdə, daha sonra 1996-cı ildə ikinci albomları olan "Aenima" ilə alternativ metalın zirvəsinə çatdılar. Qrup əsasən proqressiv rok və art rok tərzinin sərhədlərini keçmiş kimi tanınır.

## Diskoqrafiya
* Undertow (1993)
* Ænima (1996)
* Lateralus (2001)
* 10,000 Days (2006)
* Fear Inoculum (2019)
Sonuncu yarpaq

**"Sonuncu yarpaq"** () — amerikalı yazıçı O. Henrinin "Yanan Çıraq" seçilmiş hekayələrindən bir novella.

## Məzmun
Qrinviç-Villicdə kiçik bir məhəllədə, üçmərtəbəli bir evdə iki gənc rəssam qızlar, Syu və Coanna yaşayırlar. Coanna ağciyərlərin sətəlcəminə tututlur və o, ölüm ayağındadır. Onun otağının pəncərəsindən görünən sarmaşığın yarpaqları tökülmək üzrədir. Coanna əmindir ki, sarmaşığın sonuncu yarpağı düşən gün o öləcəkdir. Rəfiqəsi Syu onu bu sərsəm fikirdən çəkindirməyə çalışır.
Elə həmin binanın alt mərtəbəsində 60 yaşlı uğursuz Berman adlı bir rəssam da yaşayır. Berman illərdi özünün şah əsərinin yaratmaq arzusundadır. Syu bir gün poza oturuşu üçün qoca rəssamın yanına gələrək, öz xəstə rəfiqəsi və onun sərsəm fikri haqqında ona danışır. Qoca rəssam bu sərsəm fikri axmaqlıq adlandıraraq:

Gecə küləkli və yağşlı keçir. Səhərisi gün sarmaşığın neçə yarpağının qaldığını bilmək üçün, Coanna rəfiqəsindən pəncərənin pərdəsini açmağı xahiş edir. Kərpic divara sarınmış sarmaşığın hələ də yarpağının qaldığını görən Coanna əmindir ki, bu son yarpaq düşən gün, onun da son günü olacaqdır.
Sonrakı günlər də yarpaq sarmaşıqdan asılmış qalır. Coanna özünə ölüm arzu etməklə günah işlətdiyini hesab edir.
Gündüz Coannaya baş çəkən həkim onun sağalma ehtimalının artdığını bildirir, sonra o, daha bir Berman soyadlı ağciyər sətəlcəminə tutulmuş halsız xəstəyə baş çəkəcəyini deyir. Səhərisi gün həkim Coannanın tam sağaldığını müəyyən edir. Həmin axşam Syu rəfiqəsinə xəbər verir ki, qoca rəssam Berman xəstəxanada vəfat etmişdir:

## İstinadlar
Özbəkistan SSR xalq artisti

**Özbəkistan SSR xalq artisti** — 16 fevral 1940-cı il tarixində təsis olunan fəxri ad.

## Mükafat haqqında
Bu mükafat, Özbəkistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti tərəfindən xüsusilə teatr, musiqi və kinonun inkişafında fərqlənmiş şəxslərə verilmişdir. Mükafata ilk dəfə 1932-ci ildə rəqqasə Tamara Xanum, sonuncu dəfə isə 1991-ci ildə Husan Şaripov layiq görülmüşlər.

## Xarici keçidlər
* Статья "Звания почётные". Большая советская энциклопедия.
Türkər Təkin

**Türkər Təkin** () — Teatr rejissoru və aktyoru, kino və serial aktyoru.

## Həyatı
11 mart 1940-cı ildə Türkiyə Turqutda anadan olub. 
 
1963-cü ildə Ankara Dövlət Konservatoriyası Teatr Bölümündən məzun olan Təkin, 1965-ci ildən 1978-ci ilə qədər Şəhər Teatrlarında çalışdı. 1978-ci ildə İzmir Dövlət Teatrı heyətinə keçərək buradan əməkli oldu. Bundan başqa, Türkər Təkin, kino və serial filmlərdə də rol alıb. Sənətkar, bir şiş səbəbindən müalicə aldığı xəstəxanada həyatını itirdi.

## Çəkildiyi filmlər
*Tək Türkiyə (serial) - 2008
*Yersiz, Yurdsuz - 2007
*Kabuslar Evi: Təqib - 2006
*İlk Məhəbbət - 2006
*Kreslo Bəlası - 1990
*Anam / Qoymaram Səni - 1987
*Arvadaoxşar - 1984
*Erkekçe - 1983
*Küskün Çiçək - 1979
*Zibilyığanlar Kralı - 1977
*Süd Qardaşlar - 1976
*Maraqlı Köfteci - 1976
*Çəhrayı İncili Kaftan - 1975
*Nöri Gantar Ailəsi - 1975
*Eşqbaz Oğru - 1975
*Qartal Yuvası - 1974
*Bilalı Həbəşi - 1973
*Yunus Əmrə Dastanı - 1973
*İttiham Edirəm - 1972
*Tophane-li Murad - 1972
*Məhəbbətin Taleyim Oldu - 1972
*Böyük Ağrı - 1971
*Bitməyən Yol - 1965
Albert Sent-Dördi

**Albert Sent-Cörci** (; ) — Amerikalı macar fizioloq, 1937-ci ildə tibb üzrə Nobel mükafatı olub, C vitamininin kəşfinə görə tanınır.

## İstinadlar
İsamu Ço

**İsamu Ço** () 19 yanvar 1895,  Fukuoka prefekturası — 23 iyun 1945 Okinava — yapon hərbi sərkərdəsi, Nasionalizm ideasına sadiq şəxs. Okinava döyüşünün ardından amerikanlara əsir düşməmək məqsədilə intihar etmişdir.

## Bioqrafiyası
19 yanvar 1895 ildə  Fukuoka prefekturasında anadan olmuşdur. 1916 ildə İmperiya hərbi akademiyasını, 1928-ci ildə isə Ali hərbi akademiyanı bitirir.

1930-ci ildə kapitan Ço və Kinqoro Hasimoto birlikdə ultramillətçi Sakurakay təşkilatını yaradırlar. Təşkilatın hədəfi imperatorun mütləq hakimiyyətini təmin etməkdən ibarət olmuşdur. 1931-ci ilin mart-oktyabr aylarında uğursuz hərbi qiyamlarda iştirak etmişdir. Həbs olunsada, həbsxanaya atılmamış və Mancuriyaya göndərilmişdir.

1937-ci ildə yaponların Çində yerləşən ekspedisiya korpus qərargahında məsul vəzifədə çalışır. Nankin döyüşündə şahzadə Asaka Yasuxikonun adyutantı olmuşdur. Bir çox tarixçilərin fikirincə Nankin döyüşündən çinli hərbi əsirlərin öldürülməsi ilə bağlı əmri verdiyi bildirilir. Bunu usbat edən sənədlər tapılmamışdır.

1938 ildə Ço Çində yerləşən 74-cü piyada polkuna rəhbərlik etmişdir. 1939 ildə 26-ci diviziyaya və Sovet sərhədində imeratorun əmrlərini həyata keçirmişmək vəzifəsini yerinə yetirirdi. 1940 ildən isə Tayvana göndərilir. 1940-1941 illərdə Hind-Çin yarımadasında qərargah rəyisi işləmişdir. 1941-ci ildə isə Tokioda Hərbi nazirlikdə xidmət etmişdir. 1941-1942 illərdə yenidən Hind-Çinə göndərilir.

1942—1944 illərdə piyada briqadasının 10-cu diviziyaya rəhbərlik etmişdir. 1945-ci ildə general-leytenant rütbəsi alır. Bundan sonra Kvantun ordusu qərargahına göndərilir.

1945 ildə Ço 32-ci ordunun qərargah rəyisi təyin edilir. Okinava döyüşü zamanı hücum taktikasının tərəfdarı olmuşdur. O, general-leytenant Misuru Usidzimanı 4 may tarixində hücuma keçməyə inandıra bilmişdir. Hücum uğursuzluqla nəticələnir. 23 iyun 1945-ci ildə müqamətin şənasızlığını anlayaraq düşmənin əlinə keçməmək məqsədilə Seppuku etmişdir.

## Xarakteri
Ço hər zaman qadın və spirtli içki düşkünü olması ilə seçilirdi. O, bununla belə Buddizmə sadiqliyi seçilidi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Cho Isamu  The Pacific War Online Encyclopedia saytında
Mişima (şəhər)

— Yaponiyanın Şizuoka prefekturasında şəhər. Şəhərin ərazisi 62,13&nbsp;km² , əhalisi 164 792 nəfər (1 avqust 2014-cü il , əhalinin sıxlığı hər km²-ə 1782,68 nəfər.
## Coğrafi vəziyyəti
Mişima şəhəri Honşu adasında Çubu regionunun Şizuoka prefekturasında yerləşir. Numacu, Susono şəhərləri və Kannami, Simicu, Naqaicumi, Hakone qəsəbələri ilə həmsərhəddir .
## Əhalisi
Şəhərin əhalisi 110 758 nəfərdir (1 avqust 2014-cü il). Əhalinin sayının 1980-cı ildən 2005-ci ilədək dəyişməsi aşağıda əks olunmuşdur .
*1980-cı ildə -94 612 nəfər	
*1985-ci il - 99 600  nəfər	
*1990-cı il - 105 418 nəfər	
*1995-ci il - 107 890 nəfər	
*2000-ci il - 110 519 nəfər
*2005-ci il - 112 241  nəfər
## Xarici keçid
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
A Perfect Circle

**A Perfect Circle (APC)** gitarist Bili Hoverdel və Meynerd Ceyms Kinen tərəfindən qurulmuş alternativ rok qrupu.

Bili Hoverdel Nine Inch Nails, The Smashing Pumpkins, Tool kimi musiqi qruplarında gitarist olmuşdur. Öz mahnılarını Tool qrupunun vokalisti Meynerd Ceyms Kinenə dinlədərkən Kinendən vokalisti olacağı bir qrup qurmaq təklifini almışdır. Hoverdel əvvəlcə qadın vokalist fikirləşdiyi üçün qərarsız qalmışdır, lakin sonralar təkliflə razılaşaraq 1999-cu ildə "A Perfect Circle" qrupunu qurmuşdur. Tooldakı xarakterindən ayrılmaq istəyən Kinen "APC"-nın bütün kliplərində foto çəkilişlərində canlı çıxışlarada əvvəllər keçəl olan başına parik taxmışdır.
Vilyam Le Bon Cenni

**Vilyam Le Bon Cenni** () — amerikalı memar, ABŞ-də "göydələnlərin atası" adlandırılır

Vilyam Le Bon Cenni 1832-ci ildə Massaçusets-də doğulmuşdur. 1850-ci ildə Harvard Universitetinə daxil olan Cenni, memarlıq təhsili almaq üçün Fransaya gedir. 1856-ci ildə təhsili bitirərək doğma yurdu ABŞ-yə qayıdır.

ABŞ-də 1870-ci ildən etibarən binalar yüksəlməyə başlamışdı ancaq daha yüksəyinə edə bilmək üçün memarlıq qabiliyyətin yanında texniki infrastruktur da lazım idi. Əvvəlcə binanın ağırlığını daşıyan və metal skeletə ehtiyac vardı və də təbii ki, liftə. Bu iki ehtiyacın qarşılanmasının dərhal ardından 1985-ci ildə Çikaqoda Home Insurance Buildingin inşası tamamlandı. Bina 10 mərtəbəli və 42 metr yüksəkliyə sahib idi. Bu binanın memarı olan Vilyam Le Bon Cenni "göydələnlərin atası" olaraq tarixə daxil oldu.

Hekayəyə görə, Cenni bir gün evinə getdiyində, həyat yoldaşı onu qarşılamaq üçün əlindəki qalın kitabı quş qəfəsinin üzərinə qoyur. Quş qəfəsinin üzərindəki kitabı əlinə alan və təkrar qəfəsin üzərinə qoyan, sonra yenidən alan və təkrar buraxan Cenni buradan aldığı ilham ilə Home Insurance Building-i hazırlayır.

## İstinadlar
Miçiko

**İmperatriça Miçiko** (; ), *Miçiko Seda* () — Yaponiya İmperatriçası (7 yanvar 1989 – 30 aprel 2019), hazırkı Yaponiya imperatoru Akihitonun həyat yoldaşı.

## Bioqrafiyası

Miçiko Seda 20 oktyabr 1934 ildə 07:43 radələrində Tokioda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Hidesaburo Seda iri un şirkətinin rəhbəri olmuşdur. Miçikonun ailə üzvlərindən ikisi "Mədəniyyət sahəsində xidmətlərinə görə" ali akademik mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükafat imperator tərəfindən məşhur alimlərə verilir.

Şahzadə Akixito və Miçiko tenis kortunda tanış olmuşlar. Toyları 10 aprel 1959 ildə baş tutmuşdur. Bu izdivacla çoxəsrlik ənənəyə son verilmişdir. Belə ki, imetrator ailəsinin üzvləri yalnız aristokrat ailənin üzvləri ilə izdivaca girə bilərdilər. Buna baxmayaraq İmperator evinin sakinləri buna etiraz etməmişlər.

Bir çox rəsmi görüşlərdə iştirak etmələrinə daim məşğul olmalarına baxmayaraq. Akixito və Miçito üç övlad böyüdmüşlər: oğlanları Naruxito, Akisino və qızları Sayako.

Hirohitonun ölümündən sonra Akixito imperator olur, həyat yoldaşı isə İmperatiça titulu alır.

## Məşğuliyyəti
Miçiko Piano və Arfada ifa etməyi xoşlayır. Üstəlik tikiş tikməklə məşğul olur. İmperatriça güllər və ədəbiyyatla maraqlanır. Onun yazdığı şeyrlər bütün dünyaya Miçio Mado adı tanınır. O, bu sahədə hətta Hans-Kristian Anderson mukafatı laureatı olmuşdur.

## Mənbə
* Miçikonun bioqrafiyası 

## İstinadlar
Avtofokus (film, 2002)

## Rollarda
* Qreq Kinnir — Bob Kreyn
* Uillem Defo — Con Henri Karpenter
* Rita Vilson — Enn Kreyn
* Mariya Bello — Siqrid Valdis
* Ron Libman — Lenni
* Maykl İtan Rocers — Riçard Douson
* Kurt Fuller — Verner Klemperer
* Kristofer Neyman — Robert Klari
* Ed Beqli — Mel Rouzen
* Roderik Makkarti — barmen
* Con Kapelos — Bruno Gerussi
* Layl Kanauze — Con Banner

## Xarici keçidlər
*
Akiko Futaba

**Akiko Futaba** (; ) — məşhur yapon musiqisi olan yukoka ifaçısı. İkinci dünya müharibəsinin sonlarında o Yaponiyada ən məşhur ifaçılardan biri olub. Bundan başqa o hər il keçirilən məşhur yapon televiziya musiqi şousu "Kohahu Uta Gassen"də on dəfə iştirak edib.

## Bioqrafiya
O, Hiroşima şəhərində anadan olub Hiroşima prefekturasında Miyoşi şəhərində böyüyüb. Akiko Tokiyo Musiqi Məktəbini bitirib. Musiqi məktəbi tərəfindən keçirilən konsertdə Takeo Masunaqandan ilhamlanaraq 1936-cı ildə debüt edib. Onun məşhur mahnısı  1939-cu ildə çıxıb. 6 avqust 1945-ci ildə Hiroşimaya atom bombası atılmasından yaxa qurtara bilib, o, partlayış vaxtı tuneldən keçərək qatarla səfər edirmiş.

O, müğənni fəaliyyətini 2003-cü ildə yekunlaşdırıb və Hiroşima prefekturasında təqaüdə çıxıb. 16 avqust 2011-ci ildə vəfat edib.

## Diskoqrafiyası
* : 1936
* : 1937
* : 1939
* : 1940
* : 1946
* : 1946
* : 1948
* : 1949
* : 1950

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hümmət Hüseynov

** Hüseynov Hümmət Paşa oğlu ** — texnika elmləri doktoru, professor

## Həyatı
Hüseynov Hümmət Paşa oğlu Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun Qarabaqqal kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə "riyaziyyat" ixtisası üzrə ADU-nin fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1951-1953-cü illərdə akad. İ.M.Qubkin adına Moskva Neft-kimya və qaz sənayesi institutunun aspirantı olub. 1954-cü ildən AzETNÇİ-da boyük elmi işçi işləyib. 50-ci illərdin ortalarında onun təşəbbüsü ilə, sonralar uzun müddət rəhbərlik etdiyi "Yeraltı hidrodinamika" laboratoriyası yaradılmışdır. 1954-cü ildə "Qazlaşdırılmış mayenin məsaməli mühitdə hərəkəti məsələlərinin hidrodinamiki tədqiqatları" mövzusunda namizədlik, 1961-ci ildə isə "Neft layının hidrodinamiki ünsürləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1982-ci ildən onun elmi pedaqoji fəaliyyəti həmçinin AzPİ ilə də bağlı olub ki, burada o uzun müddət "Hidravlik və hidravlik maşınlar" kafedrasına rəhbərlik edib.

## Elmi fəaliyyəti
Hüseynov H.P. tanınmış alim kimi layların yeraltı hidrodinamikasının və neft-qaz yataqlarının işlənilməsinin bir çox istiqamətləri ilə məşğul olub.

Elmi tədqiqatların sahəsi: lay mayelərinin süzülməsi proseslərinin yeraltı hidrodinamikası məsələləri; neft və qaz yataqlarının layihə edilməsi və işlənilməsinin təhlili.

Hüseynov H.P. 280-dən artıq elmi məqalənin və 3 monoqrafiyanın müəllifdir. 20 elmlər namizədi hazırlamışdır. Hüseynov H.P. medal və fəxri fərmanlarla mükafatlanıb.
Key Okami

yapon fiziki. O, Qərb universitetindən tibb təhsili alan ilk yapon qadın olub.

## Həyatı
Key Okami 1858-ci ildə Aomori prefekturasında Nişida Keykoda anadan olub. O, 1878-ci ildə Yokohama Kyoritsi Qızlar Məktəbini bitirib və sonra Sakurai Qızlar Məktəbində ingilis dilini tədris edib. Key Okami 25 yaşında olarkən incəsənət müəllimi Okami Senkiçiro ilə evlənib. Cütlük sonra Birləşmiş Ştatlara səfər edib.

## Tibb təhsili
Amerikada Key Okami Presbiteriyan Kilsəsininin Qadınların Xarici Missioner Cəmiyyətinin köməyi ilə Pensilvaniya Qadınlar Tibb Kollecində təhsil alıb. Dörd illik təhsildən sonra 1889-cu ildə oranı bitirib. O beləliklə Qərb universitetindən tibb təhsili alan ilk yapon qadın olub.

## Tibb karyerası
Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Key Okami Takaki Kanehironun dəvəti ilə Jikey Xəstəxanasında (indiki Jikey Tibb Universiteti Məktəbi xəstəxanası) işlədi. Sonra, o Minatoda Akasaka Tameikedə evindən uzaqda öz şəxsi klinikasını açdı.

Daha sonra o əməli işi dayandırdı və qaynı Kiyomune tərəfindən yaradılan Şoei Qızlar məktəbində (Şoei Qızlar İbtidai və Yuxarı Ali Məktəbinin sələfi) müdir müavini kimi fəaliyyətə başladı. 1897-ci ildə o dostu xanım True ilə ortaq xəstə qadınlar üçün kiçik xəstəxana açdı. O həmçinin eyni binada tibb bacılığı məktəbinin əsasını qoydu. Xəstəxana doqquz il sonra az xəstə olmağı səbəbindən bağlandı. Nəticədə, o, döş xərçəngi xəstəliyi səbəbindən təqaüdə çıxdı. Dindar xristian olaraq o, Yaponiyada missoner fəaliyyət göstərdi.

## İstinadlar
Mitsuru Uşicima

**Mitsuru Uşicima** () (31 iyul 1887, Kaqoşima — 23 iyun 1945, Okinava adası) — yaponiya sərkərdəsi, Yaponiya imperiya ordusunun generalı (1939 il). Okinava döyüşündə yapon quru qoşunlarının komandanı.
## Bioqrafiyası
Kyuşu adasında yerləşən Kaqoşima şəhərində anadan olmuşdur. 1908-ci ildə Yaponiya imperiya hərbi akademiyasını bitirmişdir. 1918-ci ildə isə ali hərbi akademiyanı bitirir. Rusiya vətəndaş müharibəsi dönəmində Vladivostokda Yaponiyanın ataşesində fəaliyyət göstərir. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra isə bir müddət piyada texniki məktəbində dərs deyir. 1924-cü ildə mayor, 1930-cu ildə isə polkovnik rütəsi alır.  
1932—1933 illərdə Toyamada hərbi məktəbin direktoru işləmişdir.  директор военной школы в Тояме. С 1936—1937 illərdə isə bölüyə rəhbərlik etmişdir. 1937 ildə isə general-mayor rütbəsi alaraq Nankin döyüşündə iştirak etmişdir. 1939-ci ilin avqust tarixində general-leytenat rütbəsi alır. 1939—1941 illərdə isə 11-ci diviziyaya rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ilin noyabr ayından Hərbi akademiyada komendant işləyir. Bir müddət sonra akademiyada yanğın baş verir. O, bütün günahı öz üzərinə götürür. 1942-ci ildən hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. Birmada gedən döyüşləndə olur. 1943 ilin mayında yaponların İvocimada yerləşən ordusuna komandanlıq edir. 1944 ildən isə Okinavada yerləşən 32-ci orduya komandanlıq edir.,

Ona adanı nəyin bahasına olursa olsun əldə saxlamaq əmri verilir. O, mükəmməl müdafiə sistemi təşkil edir. Müdafiəçilərin sayını 100,000 canlı çatdırır.  
Amerikanlar Okinavanı ələ keçirmək məqsədi ilə 1 aprel 1945 il tarixində hücuma keçmişdilər. Amerikanların hərbi qüvvəsi 285 000 nəfər təşkil etmələri ilə tayaşı üstün texnika və aviasiyaya malik olmuşdular.

İlk əvvəl Uşicima müdafiə taktikası seçdədə İsamu Ço inun hücuma inandıra bilmişdi. 13 apreldən 3 maya qədər davam edən hücum əməliyyatları uğursusluqla nəticələnir. Uzun sürən müdafiədən sonra müqavimətin mənasızlığını anlayan Mitsuru Uşicima və qərargahın 7 sabiti seppuku etmikdilər. Elə həmin gün amerikanlar adanı asanlıqla ələ keçirdilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Залесский К. А. Кто был кто во Второй мировой войне. Союзники Германии. — М.: АСТ, 2004. — Т. 2. — 492 с. — ISBN 5-271-07619-9.
* Spencer C. Tucker. Who's Who in Twentieth-Century Warfare. — Лондон: Routledge, 2001. — С. 336. — 371 с. — ISBN 0415234972.
Mitsubishi Lancer

**Mitsubishi Lancer** — Yapon avtomobil istehsalçısı Mitsubishi tərəfindən 1973-cü ildən bu günə kimi istehsal olunan sedan. Digər adları: Colt Lancer, Dodge/Plymouth Colt, Chrysler Valiant Lancer, Chrysler Lancer, Eagle Summit, Hindustan Lancer, Soueast Lioncel, Mitsubishi Carisma, Galant Fortis.

Modelin adı "lance" (nizə, cida) adlanan döyüş alətindən istifadə edən əsgərlərdən irəli gəlir.

## Xarici keçidlər

* Mitsubishi Azərbaycanda
Hiromiçi Yahara

**Hiromiçi Yahara** () (2 oktyabr 1902 — 7 may 1981) — yapon sərkərdəsi, 32-ci ordunun zabiti
, Okinava döyüşünün iştirakcisi. Okinava döyüşündən sağ çıxan yapon zabiti.

## Bioqrafiyası
O, Tottori prefekturasının Yonaqo şəhərində anadan olmuşdur. 1923-ci ildə Yaponiya ordusunun hərbi akademiyasını bitirmişdir. 1929-ci ildə ildə isə Ali hərbi akademiyanı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1930 ildə xitmətə başlamışdır. Hərbi Nazirlikdə kadrlar şöbəsinə qəbul olunmuşdur. 1933—1935 illərdə Yaponiya və ABŞ arasında hərbi qulluqçuların dəyişdirilmsi proqramına uyğun olaraq Uilminqtoq, Boston və Vaşinqtonda qulluq etmişdir. 1935—1937 illərdə yenidən kadrlar şöbəsinə çalışır. 1937—1938 illərdə isə Ali hərbi akademiyada taktika və strategiya sahəsində dərs demişdir. 1940 ildə isə Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində Yaponiyanın nümayəndəsi olmuşdur. 1941-ci ildə Banqkokda hərbi ataşe vəzifəsində çalışmışdır. Tayland hakimiyyəti ilə aparılan gizli danışıqlarda iştirak etmişdir. Sonradan Birmada 15-ci orduda xidmət etmişdir. 1942-ci ildə isə yenidən Yaponiyaya qaytarılmış və həbi məktəbdə yenidən dərs demişdir.

1944-ci ildə Okinavaya göndərilmişdir. Mərkəzi qərargahın məsləhətçisi vəzifəsində çalışmışdır. Sonradan 32-ci ordunun qərargahına ali zabit vəzifəsinə təyin edilmişdir. Adada gedən döyüşlərdə müdafiə taktikasının tərəfdarı olmuşdur. O, deyirdi ki, amerikanların qarşısı Okinavada kəsmək lazımdır. Yoxsa növbəti hədəfin Yaponiyanın əsas ərazisi olduğu bildirirdi. Buna baxmayaraq İsamu Ço isə hücum taktikasını irəli sürür və bunu gercəkləşdirməyə başlayır. 4 mayda başlanan əks hücum uğursuzluqla nəticələnir.

23 iyunda düşmənin əlinə keçməmək üçün Usicima və  Çö həyatlarını seppuku etmişlər. Usicima Hiromiçi Yaharaya özünü öldürməyərək döyüş barədə raportu Tokioya çatdırmağı əmr etmişdir. Yahara bir müddət müəllim olaraq yerlilər arasında gizlənir. Sonradan 15 iyul tarixində amerikanlar tərəfindən tutulur və əsir edilir.

1972-ci ildə Yahara döyüş haqqında xatirələrini «Okinava uğrunda döyüş —  qərargahın ali zabitinin xatirələri»  adlı kitabını yazmışdır. 1995 ildə onun yazdığı kitab ingilis dilinə çevrilərək kitab halında dərç edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 八原博通. 『沖縄決戦 - 高級参謀 の手記』. — 読売新聞社, 1972. — 446 с. англ. перевод: Hiromichi Yahara. The Battle for Okinawa / Пер. Roger Pineau и Masatoshi Uehara, ред. Frank Gibney.. — John Wiley & Sons, 1995. — 245 с. — ISBN 0471120413.

## Mənbə
* Qısa bioqrafiya