Nürnberq prosesində təqsirləndirilən şəxslərin siyahısı

Bu siyahıda Almaniyanın Nürnberq şəhərində 1945-ci il noyabrın 20-dən 1946-cı il oktyabrın 1-dək təqsirləndirilən şəxs qismində beynəlxalq hərbi tribunal qarşısında dayanmış Üçüncü Reyxin ali dövlət və hərbi xadimləri göstərilib.

Hələ 1942-ci ildə SSRİ nasist cinayətkarlarını mühakimə etmək üçün hərbi tribunal yaradılması barədə fikir bildirmişdi. Stalin bir neçə dəfə bildirmişdi ki, İkinci dünya müharibəsinə səbəb olan şəxslər beynəlxalq məhkəmədə əməllərinə görə cavab verməlidirlər. Çörçill düşünürdü ki, əsas hərbi cinayətkarları əsir götürən kimi edam etmək lazımdır. Ruzvelt isə hesab edirdi ki, prosedur çox hüquqi olmamalı və məhkəməyə müxbirlər və fotoqraflar buraxılmamalıdır.

İkinci dünya müharibəsində qalib gələn dövlətlər 1945-ci ilin iyun-avqust aylarında keçirilən London konfransında beynəlxalq hərbi tribunalın yaradılması barədə razılığa gəldilər. 1945-ci il 29 avqust tarixində əsas hərbi cinayətkarların siyahısı dərc edildi. Bu siyahıda 24 nəfərin adı var idi. Hərbi cinayətkarlara qarşı dörd müxtəlif istiqamətdə ittiham irəli sürüldü:
# **Nasist partiyasının planları, bütün dünyaya qarşı təcavüzkarlıq**;
# **Sülhə qarşı cinayət**;
# **Hərbi cinayətkarlıq**;
# **İnsaniyyətə qarşı cinayət**.
1945-ci ilin 18 oktyabr tarixində ittiham materialları artıq hazır idi. Məhkəmə prosesinə bir ay qalmış hər bir müttəhim bu materiallarla tanış oldu. Materialla tanış olduqdan sonra, 25 oktyabr 1945-ci ildə nasist partiyasının funksioneri Robert Ley özünə qəsd etdi. Nasist hərəkatına xeyli maddi yardım göstərmiş Qustav Krupp isə səhhətindəki problemlərə görə məhkəmə prosesi başlamamış azad edildi. Digər müttəhimlər isə hakim qarşısına çıxdı. London sazişinə əsasən, beynəlxalq hərbi tribunal dörd dövlətin, yəni ABŞ, SSRİ, Böyük Britaniya və Fransanın nümayəndələrindən təşkil edilmişdi. Məhkəmənin sədri britaniyalı hüquqşünas Ceffri Lourens idi.

Tribunal 217 günə başa çatdı. 403 dinləmə keçirildi. Bu dinləmələr ümumi olaraq 24 min saat demək idi. İclas stenoqramları yazılmış sənədlərin hündürlüyü 10 metr idi. 3 milyon sənəd və uzunluğu 2400 metr olan kinolent arxivə göndərildi. Sübut olaraq çoxsaylı şahid ifadələri, əsir düşərgələrinin sakinləri, foto və kino sənədlərdən istifadə edildi. Eyni zamanda, ittiham olunanlar tərəfindən imzalanmış və yazılmış əmrlər, raportlar da sübut kimi istifadə edilib.

1946-cı il sentyabrın 30-da və oktyabrın 1-də hökm oxundu. Herman Görinq, İoahim fon Ribbentrop, Vilhelm Keytel, Ernst Kaltenbrunner, Alfred Rozenberq, Hans Frank, Vilhelm Frik, Yulius Ştrayxer, Martin Borman, Frits Zaukel, Alfred Yodl, və Artur Zeys-İnkvart asılmaqla ölüm cəzasına məhkum edildilər. Hans Friçe, Frans von Papen və Yalmar Şaxt bəraət qazandılar. Digər müttəhimlər barədə isə müxtəlif həbs cəzaları hökmü oxundu.

## Cədvəldəki rənglərin və şərti işarələrin izahı
* 
* 
* Sağ qalan şəxslər cədvəldə ağ rənglə ayrılmışdır.
* **T** — müttəhim elan edilmiş ittihamın bu bəndinə əsasən təqsirli bilinib.
* **TZ** — müttəhim elan edilmiş ittihamın bu bəndinə əsasən təqsirsiz bilinib.
* **İİS** — müttəhimə bu bəndə əsasən ittiham irəli sürülməyib.

## Nürnberq prosesində təqsirləndirilən və məhkum edilmiş şəxslərin siyahısı

## Şərhlər


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# 
# 
# 

## Həmçinin bax
* Adolf Hitler
* Holokost
* İkinci Dünya müharibəsi

## Xarici keçidlər
* 
*