open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turqut

**Turqut** — ad.
	
* Turqut Özal — Türkiyə Respublikasının 45-ci və 46-cı dövr hökumətlərinin baş naziri
* Turqut Zeynalov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri
* Turqut Xəlilbəyli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin tibb xidməti
* Turqut Alp — ilk Osmanlı sultanı Osman Qazinin və Orxan Qazinin ən yaxın silahdaşlarından biri.
* Turqut Özatay — aktyor, Türkiyə ermənisi.
* Turqut Rəis — Osmanlı admiralı, Əlcəzair bəyi
* Turqut Özakman — Türk bürokrat, yazar və vəkil.
Şaiq

**Şaiq** — kişi adı.

* Şaiq Məmmədov — azərbaycanlı jurnalist.
* Şaiq Qədimov — tibb elmləri namizədi.
* Şaiq İbrahimov — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunun "Su heyvanları şöbəsi", professor.
* Şaiq Əsgərov — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin prorektoru.
Şakir

**Şakir** — kişi adı.

* Aşıq Şakir — məşhur el aşığı
* Şakir Ulubəyli — yazıçı, politoloq.
* Şakir Salahov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Şakir Abışov — Sumqayıt şəhəri İcra hakimiyyətinin başçısı (1993–2000).
* Şakir Cəmilli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri
* Şakir Hüseynov — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Şakir Nağıyev — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1995), professor (2012)
Corc Tomson

**Sör Corc Paget Tomson** () — İngilis fizik.
Elektron difraksiyası ilə elektronun dalğa xüsusiyyətlərini kəşf etdiyinə görə 1937-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Şiho

**Şiho** — ad.

* Şiho Kaneda — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Şiho Tomari — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Şiho Oqava — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Şiho Onodera — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Şiho Kohata — Yaponiya qadın futbolçusu.
Seyyid ibn Tavus

**Seyyid ibn Tavus** (; ) — Məşhur Hillə seyidlərindən olan və hicri 7-ci əsrdə İmamiyyə məzhəbinin görkəmli fəqihi.
## Haqqında
Seyyid ibn Tavus miladi XIII əsrdə yaşamış görkəmli cəfəri alimlərindən biridir. O, 1193-cü ildə böyük alimlərin vətəni olan Hillə şəhərində doğulmuşdu. Ata tərəfdən şəcərəsi İmam Həsənə (ə), ana tərəfdən İmam Hüseynə (ə) çatırdı.
Alimin bütöv adı Rəziyyəddin Seyyid Əli ibn Musadır, “Seyyid ibn Tavus” adı ilə tanınır. Onun mənsub olduğu Ali-Tavus nəsli İraqda böyük şöhrətə malik idi. Seyyid ibn Tavus Hillə, Nəcəf və Kərbəla şəhərlərində yaşamış, ömrünün sonlarına yaxın Bağdadda ömür sürmüş, Elxani hökmdarı Hülaku tərəfindən nəqib (şiələrin işlərini nizama salan şəxs) vəzifəsinə təyin edilmişdi. O Əllamə Hillinin müəllimi olmuşdur.

Seyyid ibn Tavus müxtəlif sahələrdə öz qələmini sınamış, “Lühuf”, “İqbal”, “Təraif”, “Fəlah əl-sail”, “Mühəc əl-dəavat” kimi dəyərli əsərlər yazmışdır. Kitablarının böyük bir qismi dua, ibadət əməlləri və əxlaq mövzusundadır. Ümumiyyətlə, alim mənəvi təkamül və əxlaq məsələlərinə xüsusi önəm vermişdir. Seyyid İbn Tavus Əllamə Hilliyə və onun atasına, “Kəşf əl-ğümmə” əsərinin müəllifi İrbiliyə dərs demişdi. Alim 1266-cı ildə Bağdadda vəfat etmiş, bəzi məlumatlara görə Hillə şəhərində, bəzi məlumatlara görə isə Nəcəfdə dəfn olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Əllamə Hilli
* Nəsirəddin Tusi
* İbn Şəhr Aşub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şopliftinq

**Şopliftinq** — iş saatları ərzində mağazada malların gizli şəkildə oğurlanması. Şoplifterlər adətən əşyaları çanta və ya paltoda gizlədərək mağazanı tərk edirlər. Şopliftinq silahlı soyğunçuluqdan fərqlidir. 

Mağazalardan oğurluq edənlərin müxtəlif növləri var. Bəzi insanlar ehtiyacları olduğu üçün oğurluq edirlər, digərləri isə pul qazanmaq üçün bu işə əl atırlar. Oğurluqla məşğul olanlar bunu mütəşəkkil bir qrupun hissəsi kimi də edə bilərlər. İnsanların əksəriyyəti adətən şəxsi istifadə üçün məhsulları oğurlayırlar, yəni oğurluqdan qazanc əldə etmək niyyəti olmadan şəxsi istifadələri üçün əşyalar götürürlər. Digər tərəfdən, cinayətkar oğrular malları qara bazarda satıb qazanc əldə edə bilmək niyyəti ilə oğurlayırlar. 

Mağazalar şopliftinqin qarşısını almaq üçün müxtəlif tədbirlərdən istifadə edir. Bu strategiyalara malların kilidlənməsi, əşyalara maqnit və ya sensorların tətbiq edilməsi, müşahidə kameralarının yerləşdirilməsi, təhlükəsizlik işçilərinin işə götürülməsi və girişdə çanta məhdudiyyətlərinin qoyulması daxildir.
Mədəaltı vəzi travmaları

**Mədəaltı vəzi travmaları** — Mədəaltı vəzi travmaları abdominal zədələnmələr arasında 2% halda rast gəlir. Zədələnmələrin 2/3-sini açıq, 1/3-ni isə qapalı travmalar təşkil edir. Mədəaltı vəzi travmaları travmaları adətən çoxlu orqan zədələnmələri ilə birlikdə rast gəlir və xəstələrdə pankreasla yanaşı təxminən 3–4 orqan zədələnir. Açıq travmalarda letallıq 5–15%, atəşli silah yaralanmalarında və qapalı travmalarda isə 50%-ə qədər çatır. Ölüm başlıca olaraq erkən dövrdə qanaxmaya, gec dövrlərdə isə intraabdominal infeksiyaya bağlıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zollinger-Ellison sindromu

**Zollinger-Ellison sindromu** — Qastrinoma G hüceyrələrinin şişi olub, aşırı qastrin ifraz edir, mədə turşusu hipersekresiyası, mədə və 12 barmaq bağırsaq xoraları törədir, əksər hallarda bəd xassəlidir. Qastrinoma pankreasın adacıq şişləri arasında insulinomadan sonra ikinci yerdə durur. Adacıqların bədxassəli şişlərindən və I tip MEN-də ən çox rast gələndir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şeytan (dəqiqləşdirmə)

* **[[Şeytan]]** – İbrahimi dinlərdə insanı yoldan çıxararaq günah işləməyə və ya yalan danışmağa sövq edən varlıqdır.
* Şeytan (Tolstoy)
* Şeytan (film, 1974)
* Şeytana daş atmaq
Şihezi

**Şihezi** — Çində şəhər.

## Tarixi
## Həmçinin bax
* Şihezi Bağ Hava Limanı
* Şihezi Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İnsulinomalar

**İnsulinomalar** — Mədəaltı vəzi travmaları adacıqlarının B tipli hüceyrələrindən təşkil olunmuş şişlərdir və əksər hallarda hormonal aktivlik göstərərək aşırı insulin sintezinə və hipoqlikemik krizlərə səbəb olurlar. Adacıq şişləri arasında ən çox rast gələni və xoşxassəli ehtimalı (90%) ən yüksək olanı insulinomalardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cibgirlik

**Cibgirlik** — cinayəti törədən şəxsin qurbanın cibindən və ya çantasından onun xəbəri olmadan pul, pul kisəsi və ya digər qiymətli əşyalarını gizli şəkildə götürdüyü oğurluq növü. Bu, çox vaxt insanların çox olduğu yerlərdə edilir, burada cibgir qurbanın diqqətinin yayındırılmasından istifadə edir. Cibgirlər qurbanlarından oğurluq etmək üçün əl cəldliyi və diqqəti yayındırmaq kimi incə üsullardan istifadə etməkdə ustadırlar. Cibgirlər qruplar şəklində də işləyə bilər, bir nəfər diqqəti yayındırır, digəri isə qurbandan oğurlayır.

Cibgirlər tez-tez qurbanlarının diqqətini yayındırmaq üçün diqqət yayındırma üsullarından istifadə edirlər. Bu, sual vermək və ya izdihamlı yerdə qurbanla toqquşmağı əhatə edə bilər. Cibgirlər ictimai nəqliyyat və turistik yerlər kimi insanların çox olduğu yerlərdə fəaliyyət göstərirlər, izdihamlı mühit onların gizlicə oğurlamağını asanlaşdırır. Cibgirlərə dünyanın hər yerində rast gəlinir, Barselona və Roma kimi şəhərlər onların çox olduğu yerlər kimi tanınır.
AT&T Korporasiyası

**AT&T Korporasiyası** daha çox **[[AT&T]]** kimi tanınır, keçmiş adının qısaltması olan American Telefon və Teleqraf Şirkəti bizneslərə, istehlakçılara və dövlət qurumlarına səs, video, məlumat və internet telekommunikasiya və peşəkar xidmətlər təqdim edən Amerika telekommunikasiya şirkəti idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Petros Gevondyan

**Petros/Peto Gevondyan** (; ) — Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş Erməni İnqilabi Federasiyası partiyasına mənsub terrorçu, *77-ci özünümüdafiə batalyonun* komandiri. Gevondyan, 1994-cü ilin 14 fevral tarixində Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonu ərazisində baş vermiş Kəlbəcər əməliyyatı zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə qarşı döyüşərkən öldürülmüşdür.

O, erməni mənbələrində Kəlbəcər əməliyyatının əsas səhra komandirlərindən biri kimi təqdim edilir. Gevondyan 1991-ci ilin may ayında Qarabağın Şaumyan, Şuşa, Xocavənd, Hadrut bölgələrində və Ermənistan SSR-in Noyemberyan, Gorus və Tavuş mərzlərində Sovet Daxili qoşunları və OMON-un keçirdiyi Çaykənd əməliyyatından sonra Dağlıq Qarabağa gəlmişdir.

1993-cü ilin 15 yanvar tarixində MiQ-25 qırıcı təyyarəsini 9K38 İqla — daşına bilən zenit-raket kompleksi ilə vurduqdan sonra şöhrət qazanmışdır. Ölümündən sonra adı Ermənistanda bir necə küçə və təhsil müəssisələrinin otaq və dinləmə zallarına verilmişdir.

## Həyatı

Petros Gevondyan 1964-cü ilin 30 yanvar tarixində Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Kotayk mərzinə daxil olan Proşyan kəndində anadan olub. İrəvan Dövlət Universitetinin Radiofizika faklütəsində təhsil alıb. 1991-ci ildə baş vermiş Çaykənd əməliyyatından sonra Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etməyə qərar vermişdir. 1990–1994-cü illərdə keçmiş Şaumyan rayonu, Ağdərə, Xocavənd və Hadrut kimi yaşayış yerlərinin işğal olunmasında səhra komandiri kimi önə çıxıb. 1992-ci ilin mayında, Şuşanın işğalı zamanı öz taboruna komandirlik edib.

Gevondyanı Birinci Qarabağ müharibəsində fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri 1993-cü ilin 15 yanvar tarixində MiQ-25 qırıcı təyyarəsini 9K38 İqla — daşına bilən zenit-raket kompleksi ilə vurması ilə bağlıdır. Belə ki, sözgedən tarixdə Gevondyan keçmiş Ağdərə rayonunun Dovşanlı və Sırxavənd kəndlərinin səması üzərində rus əsilli pilotlar Aleksey Plotnikov və Anatoli Çistyakovun idarə etdiyi MiQ-25 qırıcı təyyarəsini vurub. Hər iki pilot katapult edə bilsə də, Aleksey Plotnikov düşmən mövqeyi üzərinə eniş edib və yerindəcə güllələnib. 

Anatoli Çistyakov isə sonradan Xankəndi şəhərində yerləşən həbsxanaların birinə aparılıb və ölümünə qədər orada saxlanılıb. Rusiya vətəndaşı olan Anatoli Çistyakov bir müddətdən sonra saxlandığı kamerada sınmış butulkanın şüşəsini yeyərək intihar edib.

O, 1992-ci ilin yayında Manaşid, Buzluq və Erkeç kəndlərinin işğalına cəhd edən zaman Azərbaycan ordusunun müqaviməti ilə qarşılaşaraq geri çəkilmək məcburiyyətində qalmışdır. Petros Gevondyan 1994-cü ilin 14 fevral tarixində Kəlbəcər əməliyyatının gedişatı zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə qarşı döyüşərkən həlak olub.

Səhra komandirinin Ömər aşırımı kimi tanınan yerdə öldürülüyü güman edilir. Ölümündən 6 gün sonra Kəlbəcər rayonu Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Proşyan və Qamışqut kəndlərindəki orta məktəblərə, İrəvan Dövlət Universitetinin Radiofizika faklütəsinə adı verilmişdir. 2007-ci ildə sözügedən faklütədə Petros Gevondyan adına lektoriya açılıb.

## İstinadlar
Zaman bəy Şeyxəlibəyov

**Zaman bəy Şeyxəli bəy oğlu Şeyxəlibəyov** () — dövlət xadimi, diplomat, tərcüməçi, dövlət müşaviri. 1877–1900-cü illərdə Türküstan general-qubernatorluğu idarəsində tərcüməçi işləyib. Qazax dilində çıxan ilk qəzet olan "Türküstan yerli qəzeti"nin ədəbi redaksiyasında fəal iştirak etmişdir.

1870-ci illərdə Zaman bəy Şıxəlibəyov Yeddişəhər xanlığında böyük gücə malik idi və Məhəmməd Yaqub bəy Bədaulet xana yaxın idi. Rus səyyahı Nikolay Prjevalski öz gündəliyində dəfələrlə Zaman bəyin adını çəkərək vurğulayırdı ki, Zaman bəy olmasaydı, onun səyahəti baş tutmaz və yəqin ki, sağ qala bilməzdi.

## Həyatı
1838-ci il oktyabrın 26-da (7 noyabr) Nuxa (indiki Şəki) şəhərində anadan olub.. 1860-1867-ci illərdə Nuxa qəza məhkəməsinin katibi, 1868-1872-ci illərdə Yelizavetpol dairə məhkəməsinin Nuxa magistratura şöbəsinin pristavı vəzifəsində çalışıb.

Daha sonra bir çox qafqazlı ilə birlikdə Türkiyəyə mühacirət etdi. O, rus hakimiyyətinin repressiyasından qorxduğu üçün qardaşları ilə birlikdə İstanbulda qaldı.

1870-ci illərdə Kokand xanlığının şərqində yeni dövlət - Yeddişəhər yarandı və burada Yaqub bəy öz hakimiyyətini elan etdi. Yaqub bəy islahatlar aparmaq istədiyi üçün osmanlı sultanından bir neçə savadlı müsəlman göndərməsini xahiş etdi. Sultan bu xahişi yerinə yetirdi. Göndərilən şəxslər arasında Zaman bəy Şıxəlibəyov da var idi.

1876-cı ildə Türküstan general-qubernatoru Kaufman kapitan Kuropatkin vasitəsi ilə Yaqub bəylə dostluq müqaviləsi bağladı. Həmin il rus səyyahı və coğrafiyaşünası Prjevalski Külcədən İli çayına qədər baş tutacaq ikinci səyahətə çıxmışdı. Yeddişəhərin hüdudlarını tərk edən Prjevalski Zaman bəy haqqında öz gündəliyində minnətdar qeydlər edir.

1877-ci ildə Yaqub bəyin ölümündən sonra Zaman bəy Daşkəndə gəldi və Kaufmanın xahişi ilə Kuropatkinə göstərdiyi xidmətlərə görə minnətdarlıq edən imperator II Aleksandr Zaman bəyin günahını bağışladı və işə götürülməsinə icazə verdi.

1877-1878-ci illərdə Zaman bəy Rusiyanın Əfqanıstana göndərdiyi və general-mayor Nikolay Stoletovun başçılıq etdiyi səfirlikdə iştirak etmişdir.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
#
Toyuq naqqesi

**Naqqes**, xırda-xırda doğranmış toyuq sinəsinin əvvəlcə yumurtaya, daha sonra isə una və çörək qırıntılarına batırılaraq yağda qızardıldıqdan sonra isti-sti süfrəyə verilən şnitzelə oxşayan bir fast food növüdür. Əsasən tərkibində olan yağa görə diyetoloqlar tərəfindən ümumiyyətlə zərərli hesab olunur.

## İstinadlar
Qızardılmış çörək qırıntısı

**Qızardılmış çörək qırıntısı**, **suxari**, və ya **çörək qırıntısı** yeməklərin tərkibinə çörək qırıntıları və ya xırda hissəciklər əlavə etmək, güvəclərin üstünə qoymaq, quş ətlərinin içlərinin doldurulması, güvəclərin daha da qalınlaşdırılması, şorbalara, küftələrə və bu kimi qidalara ucuz kütlə əlavə etmək və xüsusilə qızardılmış yeməkləri xırtıldayan etmək üçün istifadə olunmaq üçün nəzərdə tutulmuş olan dilimlənmiş quru çörək hissəcikləridir.
Aleksandr Belinçenko

**Aleksandr Belinçenko Viktoroviç** (; ) — Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş ukrayn əsilli hərbi pilot. Kapitan rütbəsi daşıyan Belinçenko 1987-ci ildə Azərbaycan SSR-də xidmət etməyə başlayıb və SSRİ dağıldıqdan sonra xidmətini Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri tərkibində davam etdirib. Pilotun idarə etdiyi MiQ-25 qırıcı təyyarəsi 1992-ci ilin 20 avqust tarixində keçmiş Ağdərə rayonunu Mehmana kəndi üzərində vurulub və pilot əsir götürülüb.

## Həyatı
Aleksandr Belinçenko Poltava vilayətində anadan olub. 1987-ci ildə Armavirdə Ali Hərbi Uçuş Məktəbini bitirib. Həmin il Azərbaycan SSR-ə xidmətə göndərilib. O, Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinin 19-cu Hava Hücumundan Müdafiə Ordusunun 82-ci Qırıcı Aviasiya Alayının tərkibində xidmət edib. Beş il Türkiyə və İranla hava sərhədlərini MiQ-25 təyyarələrində qoruyub. 1992-ci ilin aprelində SSRİ Hərbi Hava Qüvvələrinin kapitanı Belinçenkonun xidmət etdiyi aviasiya alayı ləğv edildi. Azərbaycanın müstəqilliyini elan etməsi ilə Beliçenkoya ayda 5000 dollar maaş və mənzil vəd edərək Azərbaycan təyyarələri ilə Dağlıq Qarabağa döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirmək təklif edildi.

1992-ci ildən evli idi, ailəsi, o cümlədən oğlu və qızı Kiyevdə yaşayırdı.

### Birinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin sıralarında olan pilotların əksəriyyəti muzdlu əsgərlər idi, çünki Azərbaycanın özündə döyüş təyyarələrini idarə edə bilən pilotlar çox az idi. Azərbaycanın Ermənistanın Dağlıq Qarabağ şəhərlərinə etdiyi aviahücumların əksəriyyəti, Belinçenkonun sözlərinə görə dinc əhalini ruhdan salmaq məqsədi daşıyıb. 20 avqust 1992-ci ildə Mardakert rayonunda gedən döyüşlər zamanı Belinçenkonun MiQ-25PD təyyarəsi Mehmana kəndi üzərində zenit atəşi ilə vurulub. Pilot katapult edə bilib və əsir götürülüb, bundan sonra o Dağlıq Qarabağa aparılıb və orada xarici jurnalistlər üçün keçirilən mətbuat konfransında Azərbaycanın muzdlulardan istifadə etməsi nümunəsi kimi göstərilib. Belinçenkonun ifadəsinə görə, bölməsi dağıdılandan sonra onun gedəcək yeri qalmayıb. Ümumilikdə, Belinçenkonu bombalamaq məqsədilə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin sıralarında olduğu müddətdə MiQ-25PD təyyarəsi ilə 16 uçuş həyata keçirib. Dağlıq Qarabağ rejimi tərəfindən ölüm cəzasına məhkum edib və sonradan əfv olunub. Əfv olunandan sonra Belinçenko, bəzi mənbələrə görə, Stepanakert hava limanının rəisi vəzifəsində çalışıb. Başqa məlumata görə Ukrayna prezidenti Leonid Kuçmanın müraciətinə cavab olaraq Ermənistan prezidenti Levon Ter-Petrosyanın qərarı ilə əfv olunduqdan sonra Belinçenko Ukraynaya göndərilib. Lakin Ukraynanın Ermənistandakı birinci fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Aleksandr Bojkonun sözlərinə görə, Stepanakert həbsxanasından çıxandan dərhal sonra Yuri Belinçenko Rusiyaya gedib.

Belinçenkonun sonrakı taleyi məlum deyil.

## İstinadlar
Vyana şnitzeli

**Şnitzel** və ya **şinitzel** (Almanca: Wiener Schnitzel) Avstriya mətbəxindən olan bu yemək növü çox nazik formada kəsilmiş bir dilim dana əti, donuz əti və ya toyuq ətinin un, yumurta sarısı və çörək qırıntılarına batırılaraq yağda qızardılması ilə hazırlanır. Avstriyada geniş formada hazırlanan bu Avropa mənşəli fast food yemək növü, nuggets ilə oxşar olan xüsusiyyətlərə malikdir. Bu yemək növü Almaniyada da çox geniş formada istehlak olunur.
Co Baydenin prezidentliyi

**Co Baydenin prezidentliyi** onun 20 yanvar 2021-ci ildəki andiçməsi ilə başlayıb. Delaver ştatından olan və daha əvvəl Barak Obamanın prezidentliyi dövründə vitse-prezident kimi çalışan Demokrat Bayden o vaxt vəzifədə olan Respublikaçı prezident Donald Trampa 2020-ci il prezident seçkilərində qalib gələrək ABŞ-nin 46-cı prezidenti seçilmiş və bununla da Donald Trampın rekordunu təzələyərək ABŞ-nin ən yaşlı prezidenti olmuşdur. Baydenin vəzifəyə gəldiyi dövrdə ABŞ-də COVID-19 pandemiyası, iqtisadi böhran və siyasi qütbləşmə mövcud idi.

## İstinadlar
Alforvil

**Alforvil —** Fransanın İl-de-Frans regionunun Val-de-Marn departamentində yerləşən kommunadır. Kommunanın əhalisi 2014-cü ildəki statistik məlumatlara əsasən 45,043 nəfər təşkil edir.

## İstinadlar
İcma (İngiltərə)

**İcma** () — İngiltərədə yerli idarəetmə üçün istifadə edilən bir növ inzibati bölmədir. Regionlar və dairələr və ya onların birləşdirilmiş forması olan unitar orqanların altındakı yerli idarəetmə orqanlarının ən aşağı səviyyəsi olan regional idarəetmədirlər. 

İcmaların ölçüləri azsaylı əhalisi olan seyrək məskunlaşmış olan kənd yerlərindən başlamış, on minlərlə sakini olan böyük qəsəbələrə qədər dəyişiklik göstərə bilir.

## İstinadlar
Remsgeyt

**Remsgeyt (**İngiliscə**: Ramsgate**), İngiltərənin Kent şəhərində yerləşən bir icmadır.

## Coğrafiyası

Remsgeyt liman şəhəri Kentin şərq hissəsində, Şimal dənizinin sahilində yerləşir. Remsgeyt limanı ilə Belçikanın Ostend limanı arasında bərə xidməti mövcuddur. Remsgeyt sahilləri boyunca qumlu çimərliklər var. Şəhərin əhalisi 37,967 nəfər təşkil edir. (2001-ci ilə). Şəhərin iqtisadiyyatı balıqçılıq və turizmə əsaslanır.

## İstinadlar
Jül Ged

**Jül Ged** () — Fransa Sosialist Partiyasının marksist idarəçilərindən və liderlərindən biri, jurnalist və yazıçı. Birinci dəfə 1853–1898-ci illərdə, ikinci dəfə isə 1906–1922-ci illərdə Fransa parlamentinin üzvü olmuşdur.

## İstinadlar
Fransa Kommunist Partiyası

**Fransa Kommunist Partiyası** () — Fransada kommunizm prinsiplərini müdafiə edən siyasi partiya. 1980-ci ildən bəri partiya seçici dəstəyini əhəmiyyətli dərəcədə itirmişdir, lakin buna baxmayaraq Fransada kommunist ideyalarını müdafiə edən ən böyük partiya olaraq qalmaqda davam edir. Onun çox sayda üzvləri mövcuddur. Eyni zamanda partiya Fransa siyasətinə təsir göstərməyə davam edir.

## İstinadlar
Müsnəd Əbu Yala əl-Mövsili

**Müsnəd Əbu Yala əl-Mövsili** () — Məhəmməd peyğəmbərin həyat və fəaliyyətinə dair Əbu Yalə əl-Mövsili tərəfindən toplanan hədislər toplusu.

## Müəllif
Əbu Yala hicri təqvimi ilə 210-cu ilin şəvval ayının 3-də anadan olub. O, elm axtarışında müsəlman dünyasını gəzmiş, Əbu Bəkr ibn Əbu Şeybə, Əli ibn əl-Mədini, Yəhya ibn Məin və o dövrün bir çox başqa üləmalarından dərs almışdır. Əbu Yaləya görə hədisləri ən-Nəsai, İbn Hibban, ət-Təbərani, İbn Ədi, İbn əl-Sünni və başqaları nəql etmişlər.

## Kitabın təsviri
"Müsnəd Əbu Yala"nın iki variantı var:

Müsnəd əs-Sağir (, *Kiçik müsnəd*) — Əbu Amrdan (Məhəmməd ibn Əhməd ibn Həmdani əl-Xiri) nəql olunan qısa variant. Hafiz Əli ibn Əbu Bəkr əl-Heysəmi "Məcmə əz-Zəvaid" əsərində bu versiyaya istinad etmişdir.

Müsnəd əkl-Kəbir (, *Böyük müsnəd*) — Əbu Bəkrdən nəql olunan daha uzun variant (Məhəmməd ibn İbrahim ibn Əli ibn Asim ibn əl-Mukri əl-İsfahani). Bu versiyaya əl-Heysəmi əl-Məqsəd əl-Əli, əl-Buseyri və İbn Həcər əl-Əsqəlani əsərlərində istinad etmişdir.

"Müsnədül-Mövsili" 7555 hədisdən ibarətdir və bu hədislərin nəql olunduğu Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrinin adlarına görə təsnif edilir. Bu müsnəddə səhabələrin sayı 210 nəfərdir.

## İstinadlar
Galium hirsutum

*  — Galium corymbosum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium uliginosum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium scabrum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium papillosum subsp. papillosum bitki yarımnövünün sinonimi.
Heyvan haqları

**Heyvan haqları** (*heyvan hüquqları*) — insan və heyvanlar arasında münasibətləri tənzimləyir. Heyvanları tibbi və kosmütik təcrübələrdə istifadə olunmaları, dərisi, buynuzları, dişləri və ya idman xatirinə ovlanması, şiddətə məruz qoyulması heyvan haklarının pozulması kimi qəbul edilir.

## Heyvan haqları və fəlsəfə
Jainizm, daoizm, hinduizm, buddizm, şintoizm, animizm kimi bi rçox inanclarda heyvan hakları öz əksini tapır.

## Heyvan haqları və veqanlıq
Veqanlar heyvan haqlarını qorumaq üçün heyvan mənşəli bütün qidalardan imtina edirlər.

## Dünya ölkələri qanunları
Türkiyədə 2004-cü ilə Heyvan hakları haqqında qanun ilə heyvanlar qoruma altında alınmışdır.

## Həmçinin bax
* Veqanlıq

## İstinadlar
Hideo Kanze

– Yaponiya aktyoru və rejissoru. Karyerasına no aktyoru kimi başlamışdır. Kanze və Kita məktəblərinin nümayəndəsi olmuşdur.

## Həyatı
Hideo Kanze 3 avqust 1927-ci ildə Tokioda doğulmuşdur. Yaponiyanın aparıcı no aktyorlarından biri olmuş Qasetsu Kanzenin ikinci oğlu idi. Atasından və babası Kasetsu Kanzedən rəqs dərsləri almış, səhnə performansı debütünü 4 yaşında gerçəkləşdirmişdir. Onun intensiv rəqs təhsili 22 yaşına qədər davam etmişdir. Onun Kanze məktəbinin davamçısı olması gözlənilsə də, 1949-cu ildə mübahisəli şəkildə Kita məktəbinə qəbul olunmuş və **Hideo Qoto** adını götürmüşdür. Kita məktəbində no aktyoru XIV Roppeyta Kitanın şagirdi olmuşdur.

Kita məktəbində keçirdiyi günlər ona Kanze və Kita məktəblərinin fərqliliklərini müqayisə etməsinə imkan vermişdir. No dünyasının mühafizəkar və feodal təbiətindən bezən Kanze 1958-ci ildə no dünyasını tərk etmiş, şinqeki aktyoru və rejissoru olmuşdur. Gənclərin İncəsənət Teatrı Seyqenin qurucu üzvlərindən biri olmuş (1959–1966), daha sonra Azad Teatra qoşulmuşdur. Şindo Kanetonun filmlərində rol almış, Samuel Bekketinin "Qodonu gözləyərkən" (1973), Bertolt Brextin "Sıçuanlı yaxşı qadın" (1977) tamaşalarını idarə etmişdir. Yeji Qrotovskinin 1978 və 1980-ci illərdə Polşada baş tutmuş vorkşoplarında iştirak etmişdir.

"Mey no Kay" üzvü olan Kanze qardaşı Hisao və Nomura qardaşları ilə birlikdə "Şahin quyusunda" (1970), "Kral Edip" (1971), "Aqamemnon" (1972), "Medeya" (1975) tamaşalarının no versiyalarında çıxış etmişdir. Hisaonun 1979-cu ildəki ölümündən sonra no teatrına qayıtmış və janrlararası mübadiləni gücləndirmək üçün "Haşi no kay" adlı qrup qurmuşdur. O, "yeni no" janrında olan əsərlərdə çıxış etmiş, flamenko rəqsi ilə no rəqsini qarışdırmış, "noperalar"la məşğul olmuşdur.

No dünyasında mühafizəkarlığın yaradıcılığın qarşısını aldığını müdafiə etmişdir. O, performanslarını yaradarkən Konstantin Stanislavskinin metodlarından ilhamlanmışdır. Kioto İncəsənət və Dizayn Universitetinin professoru olmuşdur.

## Qəza və ölümü
Kanze 2 may 2007-ci ildə Çuo ekspres yolunda ciddi avtomobil qəzası törətmiş və maşında olan menecerinin ölümünə səbəb olmuşdur. Özü isə yüngül xəsarətlər almışdır. O, səhlənkarlıqla ittiham olunaraq saxlanılmış, lakin səhhətindəki problemlərə görə bir neçə saat sonra buraxılmışdır. Qəzadan 1 ay sonra – 8 iyun 2007-ci ildə Tokio xəstəxanalarının birində kolorektal xərçəng səbəbilə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Galium pubescens

*  — Galium mollugo subsp. mollugo bitki yarımnövünün sinonimi.
*  – Galium pumilum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium pusillum bitki növünün sinonimi.
Heydər Əliyev (İlham Əliyevin oğlu)

**Heydər İlham oğlu Əliyev** () — dördüncü Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin və həyat yoldaşı və Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın ən kiçik övladı və yeganə oğlu.

## Həyatı
3 avqust 1997-ci ildə doğulub. İlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın ən kiçik övladı və yeganə oğludur. O, həmin dövrdə Azərbaycanın 3-cü prezidenti olan babası Heydər Əliyevin adını daşıyır. Leyla və Arzu adında iki böyük bacısı var.

O, Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksini qızıl medalla bitirib. 2017-ci ildə ADA Universitetindən bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub. 2018–2019-cu illərdə hərbi xidmətdə olub.

## Şəxsi həyatı
26 noyabr 2022-ci ildə Mehriban Əliyeva "Instagram" hesabında oğlu Heydərin evləndiyi barədə paylaşım edib.

Onun 2 oğlu var.

## Qalereya

Fayl:Heydər Əliyev İmarət kompleksinin bərpadan sonra açılışında.jpg|Heydər Əliyev atası və prezident İlham Əliyevlə birgə İmarət kompleksinin bərpadan sonra açılışında. 19 sentyabr 2024-cü il
Fayl:Unveiling ceremony of the monument to Ashig Alasgar in Baku 4.jpg|Heydər Əliyev Aşıq Ələsgərin  Bakıdakı heykəlinin açılışında. 30 sentyabr 2024-cü il


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kipo və möcüzəli bədheybətlər dövrü

***Kipo və möcüzəli bədheybətlər dövrü*** () — Rad Seçrist və Bill Volkoff tərəfindən yaradılmış cizgi serial. Bu Radın 2015-ci ildə təqdim etdiyi "Kipo" adlı veb-komiks əsasında çəkilib. Serialın ssenarisi, personajları və süjet xətti "DreamWorks" tərəfindən, animasiyası isə Cənubi Koreya studiyası "Mir" tərəfindən həyata keçirilir.

## Məzmun
Serial Kipo Oar adlı gənc qızın atasını tapmaq üçün axtarışa çıxdığı macəradan bəhs edir. Yeraltı dünyadakı Evini tərk etmək məcburiyyətində qalan Kipo, uzun müddətdir itkin düşmüş atasını tapmaq üçün mutasiyaya uğramış heyvanların məskunlaşdığı yerüstü dünyaya yollanır.

## İstinadlar
Panchiko

**Panchiko** — İngiltərənin Nottinqem şəhərində qurulmuş indi-rok qrupu. Təxmini olaraq 1997 və ya 1998-ci ildə vokalçı və gitaraçı Oeyn Devis, gitara və klaviaturaçı Endrü "Endi" Rayt, basçı Şon Ferredey və Con adlı təbilçi tərəfindən yaradılmışdır. Panchiko 2020-ci ildə yenidən fəaliyyətə başladıqdan bir il sonra qrupa iki yeni üzv qoşulmuşdur: gitaraçı Rob Harris və keçmiş təbilçini əvəz edən Con Şofild.

Qrup 2016-cı ildə Nottinqemdə hansısa 4chan istifadəçisinin xeyriyyə mağazasından qrupun 2000-ci ildə çıxan "D>E>A>T>H>M>E>T>A>L" adlı demo minialbomunu tapıb internetdə paylaşması ilə məşhurlaşıb.

## Diskoqrafiya
* Ginkgo (2025)

## İstinadlar
Marksizm-Leninizm İnstitutu

**Marksizm-Leninizm İnstitutu** () — 1919-cu ildə Moskvada yaradılmış və 1921-1991-ci illərdə Sovet İttifaqında marksist-leninist əsərlərin tədqiqi və nəşri ilə məşğul olmuş olan akademiyadır. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra onun müasir adı *"Sosializm Tarixi və Nəzəriyyəsi İnstitutu"* () olmuşdur.

## Haqqında

İnstitutun əsası David Ryazanov tərəfindən qoyulmuşdur. Yaradıldığı ilkin illərdə institut, Karl Marksın, Fridrix Engelsin və Vladimir Leninin əsərlərini tərtib edib çap etdirmək ilə məşğul olurdu. İnstitut, 1930-cu illərdə təxminən 400.000 kitab və jurnal, habelə Marks və Engelsin təxminən 55.000 orijinal və surəti çıxarılmış olan sənədlərini nəşr etdirərək, o dövrdə dünyanın ən zəngin və ən geniş sosialist ədəbiyyatına sahib olmuşdu. Bu dövrdə müəssisədə 87 nəfəri tarixçi olmaqla bərabər, ümumilikdə 109 nəfər işləyirdi. İnstitutun çap etdirmiş olduğu əsərlər Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası (İKP) tərəfindən nəzarət altında olsa da, o, partiyaya tam olaraq bağlı deyildi. Əslinə qalarsa, 1930-cu ildə onun əməkdaşlarından yalnız 39 nəfəri Sov.İKP üzvləri idilər.

İlk dəfə *“Marks-Engels İnstitutu”* adı ilə yaradılmış olan institut yaradıldığı gündən müasir dövrə qədər dəfələrlə adını dəyişdirmişdir. 1952-ci ildə *“Marks-Engels-Lenin İnstitutu”* kimi tanıdılan təşkilat, 1956-cı ildə isə *“Marks-Engels-Lenin-Stalin İnstitutu”* kimi yenidən adlandırılmışdır. Daha sonra Nikita Xruşşovun dövründə başladılmış olan destalinizasiya siyasəti nəticəsində təşkilatın adı yenidən dəyişdirilərək *“Marksizm-Leninizm İnstitutu”* adlandırılmışdır ki, bu da onun ən məşhur adıdır. Daha sonra, 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra onun adı növbəti dəfə dəyişdirilərək *"Sosializm Tarixi və Nəzəriyyəsi İnstitutu"* olaraq yenidən adlandırılmışdır. Bu ad hal-hazırda da istifadə edilməklə bərabər, rəsmi sənədlərdə *“Rusiya Müstəqil Sosial və Milli Problemlər İnstitutu”* kimi də qeyd edilir.

## İstinadlar
David Ryazanov

**David Ryazanov** (), əsl soyadı ***Qoldendax*** () () — rus marksist və eyni zamanda da marksist nəzəriyyəçidir.O, Odessada yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. 15 yaşında Narodnik inqilabçılarına qoşulmuş və tutularaq həbs edilmişdir. 1887-ci ildə sosializm istiqamətində irəliləməyə başlamışdır.

Ryazanov 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin başlanması ilə müharibədə iştirak etmişdir. 1915-ci ildə isə İkinci İnternasionalın dağılmasından sonra çağırılan Zimmervald konfransında iştirak etmişdir. 1917-ci ildəki fevral inqilabından sonra o, mövcud hakimiyyətə qarşı sovetləri dəstəkləyən bolşeviklərə qoşulmuşdur. Ryazanov daha sonra isə Oktyabr inqilabının iştirakçısı olmuşdur.
  
Marks-Engels İnstitutunun əsasını qoyan Ryazanov sovet fəlsəfə dünyasının aparıcı nəzəriyyəçilərindən biri olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Colum Leckey, "David Riazanov and Russian Marxism," *Russian History/Histoire Russe,* vol. 22, no. 2 (Summer 1995), pp.&nbsp;127–153.
* Richard B. Day and Daniel Gaido (eds.), *Witnesses to Permanent Revolution: The Documentary Record.* [2009] Chicago: Haymarket Books, 2011.
* A. Deborin (ed.), *Na boevom postu: Sbornik k shestidesyatiletiyu D.B. Ryazanova.* (On the Battle Line: Collection for the 60th Birthday of D.B. Riazanov.) Moscow: Gosudarstvennoe Izdatel'stvo, 1930. —Pages 623-650 include a complete bibliography of Riazanov's publications.
*Hugo Cerqueira, "David Riazanov e a edição das obras de Marx e Engels". (Texto para discussão n° 352) Belo Horizonte: Cedeplar/UFMG, 2009. In Portuguese.

## Xarici keçidlər

* David Riazanov Internet Archive at Marxists Internet Archive.
Samuele Bersani

**Samuele Bersani** () — İtaliya müğənnisi. Sanremo Musiqi Festivalının iştirakçısı.

## Albomlar
*1992 – C'hanno preso tutto
*1994 – Freak
*1997 – Samuele Bersani
*2000 – L'oroscopo speciale
*2003 – Caramella smog
*2006 – L'aldiquà
*2009 – Manifesto abusivo
*2013 – Nuvola numero nove
*2016 – La fortuna che abbiamo (Live)
*2020 – Cinema Samuele

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Beynəlxalq Nadir Rast Gəlinən Xəstəliklər Günü

**Beynəlxalq Nadir Rast Gəlinən Xəstəliklər Günü** nadir xəstəliklərə diqqəti cəlb etmək, nadir xəstəlikləri olan şəxslər və onların ailələri üçün müalicə və tibbi təqdimat imkanlarını artırmaq məqsədilə fevralın son günündə qeyd olunan xüsusi gün. Bu tarix ona görə seçilib ki, uzun illərdə 29 fevral ən nadir tarixdir. Nadir Xəstəliklər üzrə Avropa Təşkilatı 2008-ci ildə naməlum və ya diqqətdən kənarda qalan xəstəliklər haqqında məlumatlılığı artırmaq üçün bu günü yaratmışdır. Bu təşkilata görə, bir çox nadir xəstəliklərin müalicəsi qeyri-kafi olduğu kimi, nadir xəstəlikləri olan şəxslərə və onların ailələrinə dəstək olmaq üçün sosial əlaqələr də yetərincə deyil; Bundan əlavə, hazırda xüsusi xəstəlikləri (QİÇS, xərçəng və s.) olan şəxslərə həsr olunmuş çoxsaylı günlər olsa da, əvvəllər nadir xəstəliklərdən əziyyət çəkənləri təmsil edən gün yox idi.

## İstinadlar
Ornitoloq

**Ornitoloq** — ornitologiya ilə elmi məqsədlər üçün maraqlanan alimlərə və ya bu işə hobbi kimi maraq göstərən həvəskar insanlara verilən ümumi ad.

Ornitoloqlar quşlar ilə əlaqədar olaraq onların davranışını, ekologiyasını, yaşayış mühitini, taksonomiyasını, fiziologiyasını və mühafizəsini öyrənirlər və tədqiq edirlər.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
*  *Dictionnary of Bird*, 1896, Alfred Newtown
*  *Die Entwicklung der Ornithologie*, 1951, Erwin Stresemann
* Charles Darwin, *Zoologie du voyage du H.M.S. Beagle. Troisième partie : Oiseaux*, trad. Roger Raynal sous la direction de Patrick Tort, coord. par M. Prum. Précédé de Patrick Tort, « L’ordre des migrations ». Vol. V des *Œuvres complètes de Darwin*. Travaux de l’Institut Charles Darwin international, Genève, Slatkine, 2015.
* *Oiseaux*, Klaus Richarz et Anne Puchta, Ulmer 
* *Reconnaître facilement les oiseaux du jardin*, Daniela Strauss, Ulmer  
* *Guide des oiseaux de France et d'Europe*, Jim Flegg, Solar
Hisao Kanze

– Yaponiya no aktyoru. Hideo Kanzenin böyük qardaşı olmuşdur. Onu Yaponiyada "ikinci Zeami" adlandırırlar.

## Həyatı
Hisao Kanze 12 noyabr 1925-ci ildə Tokioda doğulmuşdur. Yaponiyanın aparıcı no aktyorlarından biri olmuş Qasetsu Kanzenin birinci oğlu idi. Atasından və babası Kasetsu Kanzedən rəqs dərsləri almışdır. Səhnə performansı debütünü üç yaşında "Şoco" adlı tamaşada gerçəkləşdirmiş, ilk baş rol təcrübəsini yeddi yaşında yaşamışdır.

1946-cı ildə no dərsi qruplarından birinə qoşulmuş və Zeami Motokiyonun no mətnlərini oxumuşdur. No dünyasının mühafizəkarlığının onu məhdudlaşdırdığını hiss etsə də, qardaşı Hideodan fərqli olaraq no dünyasından ayrılmamış və ortodoks nonu öz şərhləri ilə aşılamaq qərarına gəlmişdir. Bu məqsədlə 1950-ci ildə Kanze, Kita və Konparu məktəblərinin no aktyorları ilə birlikdə No İntibahı Qrupunu qurmuşdur. 1953-cü ildə no dünyasını araşdırmaq məqsədilə qardaşları Hideo və Şizuo, eləcə də, Nomura qardaşları ilə  adlı qrupu yaratmışdır. 1955-ci ildə Mansaku Nomura ilə birlikdə Arnold Şönberqin musiqisi üçün "Aylı Pyero" rəqs tamaşasında çıxış etmişdir. 1957-ci ildə İqor Stravinskinin "Əsgərin hekayəsi" tamaşasında rol almışdır.

Kanze 1954-cü ildə Venesiya Beynəlxalq Teatr Festivalına dəvət olunan ilk no ansamblının üzvü olmuşdur. 1962-ci ildə Fransa hökumətindən qrant alaraq 6 ay Parisdə təhsil almış və Jan Lui Barronun təsiri altında teatr şirkətləri və teatr istehsalı haqqında məlumatlar əldə etmişdir. 1967-ci ildə Vilyam Batler Yeyts "Şahin quyusunda" əsərinin no versiyası olan "Takahime" tamaşasında rol almışdır.  qrupunun üzvü kimi "Kral Edip" (1970), "Aqamemnon" (1972), "Qodonu gözləyərkən" (1973) və "Medeya" (1975) tamaşalarının səhnəyə qoyulmasında iştirak etmişdir. 1974-cü ildə Tadaşi Suzukinin  ansamblı tərəfindən səhnəyə qoyulan "Troyalı qadınlar" tamaşasında Menalay rolunda çıxış etmiş, 1978-ci ildə eyni ansamblın "Bakkalar" faciəsində Dionisi canlandırmışdır. 7 dekabr 1978-ci ildə Tokioda xərçəng səbəbilə ölmüşdür.

## Mükafatları
1965-ci ildə Əhəmiyyətli Qeyri-Maddi Mədəni Mülk Daşıyıcısı adına layiq görülmüş və No Teatrı Assosiasiyasının üzvlüyünə namizəd göstərilmişdir. Lakin bu adları qəbul etməmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Əl-Minhac fi Şərh Səhih Müslim

**Əl-Minhac fi Şərh Səhih Müslim** () — Müslim ibn Həccacın hədislər toplusuna Muhyiddin ən-Nəvəvinin şərhi.

## Müəllif

Ən-Nəvəvi 1233-cü ildə Nəva kəndində (müasir Suriya) anadan olmuşdur. Erkən uşaqlıqdan atası ona elmə məhəbbət aşılamış və 1251-ci ildə onu Şama aparmış və ilk dəfə burada dini elmləri öyrənmişdir. 655-ci ildən Əşrəfi mədrəsəsində dərs demişdir. İmam Nəvəvi iki dəfə həcc etmişdir. Ömrünün sonunda Qüdsə və Hevrona səfər edir. O, 1277-ci ildə 45 yaşında ikən doğma kəndində vəfat edir.

## Səhihi-Müslim

**Səhihi-Müslim** () — altı əsas sünni hədis toplusundan biri (Kutub əl-sitta). "Səhih Müslim" Səhih əl-Buxaridən sonra Məhəmməd peyğəmbərin ikinci ən etibarlı hədis toplusu hesab olunur.

## Kitabın təsviri
Müəllif kitaba yazdığı müqəddimədə yazır ki, o, Müslim ibn əl-Həccacın məcmuəsi ilə bağlı bu şərhin nə çox qısa, nə də çox müfəssəl olmasın, onun əsərinin daha da yayılmasını asanlaşdırmaq üçün Allaha dua edir. Ən-Nəvəvinin fikrincə, "Səhihi-Müslim"in təfərrüatlı şərhi yüz cildə sığmaz. Ən-Nəvəvi "Əl-Minhac" əsərində Məhəmməd peyğəmbərin hədislərini təfərrüatı ilə izah edir: o, rəvayətlərin mətnindən əldə edilən faydaları qeyd edir, ərəb dilində qaranlıq və az işlənən sözləri izah edir, hədis rəvayət edənlərin adlarını aydınlaşdırır və onların etibarlılığını ortaya qoyur.

## İstinadlar
Buluğ əl-Məram

**Buluğ əl-Mərəm** () — İbn Həcər əl-Əsqəlani (1372–1448) tərəfindən toplanmış şəriət qanunlarının əsaslandığı hədislər toplusudur. Bu janr ərəb dilində "Əhədisül-Əhkam" kimi qeyd olunur.

## Əsər
Kitabın müqəddiməsində müəllifin sözlərinə görə, o, məcmuənin hər bir hədisini əzbər öyrənənlərin dərin bilikləri ilə seçilmələri üçün hərtərəfli təhlilə məruz qoymuş və bu işin "İslamda həm yeni başlayan tələbələr, həm də mütəxəssislər üçün" faydalı olmasından ötrü əlindən gələni etmişdir.

"Buluğ əl-Mərəm" başqa məcmuələrdən toplanmış 1,5 minə (1358) yaxın hədisdən ibarətdir: "Səhihi-Buxari", "Səhihi-Müslim", "Sünəni-Əbu Davud", "Sünəni-Tirmizi", "Sünəni-Nəsai", "Sünəni-İbn Macə", "Müsnəd İmam Əhməd" və s. "Buluq ə-Mərəm"də nəql olunan hər bir hədisin sonunda əl-Hafiz ibn Həcər həmin hədisi ilkin kimin topladığını qeyd edir.

## İstinadlar
Donald Trampın prezidentliyi

Donald Tramp 20 yanvar 2017-ci il tarixindəki andiçməsi ilə ABŞ-nin 45-ci prezidenti vəzifəsinə gəlmiş, 20 yanvar 2021-ci ildə isə Co Bayden onu əvəz etmişdir. Nyu-York şəhərindən olan Respublikaçı 2016-cı ildəki seçkilərdə Demokrat rəqibi Hillari Klintona qalib gəlib.

## Həmçinin bax
* Donald Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ ekspansionizmi

## İstinadlar
Hollywood Records

**Hollywood Records** — Disney Music Group-a məxsus ABŞ səsyazma leyblı. Leybl pop, rok, alternativ, hip-hop və kantri janrında olan musiqilərin buraxılışını həyata keçirir 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Yeniyetmə sitkomu

**Yeniyetmə sitkomu** () — 11–19 yaşlı yeniyetmə tamaşaçılar üçün nəzərdə tutulmuş komediya teleserialı janrı. Burada əsas personaj adətən yeniyetmədir və şou çox vaxt onların qarşılaşdıqları yumoristik vəziyyətlərə və təcrübələrə diqqət yetirir. Bu şoularda həmçinin baş qəhrəmanın ailəsi, məsələn, valideynləri və qardaş-bacıları, eləcə də dostları haqqında hekayələr olur.

## Həmçinin bax
* Sitkom
Dreyk və Coş

**Dreyk və Coş** () — Den Şnayderin Nickelodeon televiziyası üçün yaratdığı yeniyetmə sitkomu. Şou xaraktercə bir-birilərinin əksi olan və birlikdə yaşayan iki ögey qardaş, Dreyk Parker (Dreyk Bell) və Coş Nikols  (Coş Pek) haqqındadır. Serialda həmçinin rol alıblar: Nensi Sallivan, Conatan Qoldşteyn və Miranda Kosqrov. 

Teleprodüser Den Şnayder “The Amanda Show”-da aktyorlar Dreyk Bell və Coş Pek ilə işləmişdi. Bundan sonra o, Bell və Pekin baş rolları ifa edəcəyi “Dreyk və Coş” adlı yeni şou yaratmağa qərar verdi. Serial 11 yanvar 2004-cü ildən 16 sentyabr 2007-ci ilədək 4 mövsüm 56 epizod olmaqla yayımlandı. Bundan əlavə iki televiziya filmi də istehsal olundu: “Dreyk və Coş Hollivuda səfər edir”(2006) və “Milad bayramınız mübarək Dreyk və Coş” (2008). Serialın açılış mahnısı “I Found a Way” Dreyk Bell və Backhouse Mike tərəfindən yazılmış və Dreyk Bellin özü tərəfindən səsləndirilmişdir. 

## Süjet
“Dreyk və Coş” serialı Kaliforniyanın San-Dieqo şəhərində yaşayan iki ögey qardaş Dreyk Parker və Coş Nikolsun həyatından bəhs edir. Onlar Meqan (Dreykin kiçik bioloji bacısı) və valideynləri — Odri (Dreykin bioloji anası) və Volterlə (Coşun bioloji atası) birlikdə yaşayırlar. Dreyk “cool” və xarizmatikdir, birlikdə ifa etdiyi qrupu var və qızlar arasında populyardır, lakin o, həm də narsist və ancaq özünü düşünəndir. Coş isə tərbiyəli, savadlı və bir az birtəhər uşaqdır. Coş serialın ikinci mövsümündə kinoteatrda işləməyə başlayır, bu yer serialın davamında hekayənin tez-tez cərəyan etdiyi yer olur. Ziddiyyətli xarakterə malik olmalarına baxmayaraq, serialda onların bir-birlərinə güclü bağlılıq və qayğı göstərdikləri çoxsaylı hallar göstərilir. İki oğlan müntəzəm olaraq yeniyetmə problemləri ilə məşğul olarkən, həm də tez-tez gülməli və macəralı vəziyyətlərə düşürlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şoko

**Şoko** — ad.

* Şoko Asahara — Aum Şinrikyo dini sektasının qurucusu və lideri.
* Şoko Mikami — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Şoko Hamada — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Şizuo

**Şizuo** — ad.

* Şizuo Takada — yaponiyalı keçmiş futbol hakimi.
* Şizuo Miyama — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Şiori

**Şiori** — ad.
	
* Şiori Kutsuna — yapon aktrisa və model.
* Şiori Miyake — Yaponiya qadın futbolçusu.
Şirin (ad)

**Şirin** — ad.

* Şirin — Sasani şahənşahı II Xosrovun həyat yoldaşı.
* Şirin Xalmuratova — Qaraqalpaq şairi və publisisti.
* Şirin Mirzəyev — Azərbaycanın milli qəhrəmanı.
* Şirin Məlikova — Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru.
Xalijan Bekxojin

**Xalijan Bekxojin** () — Müasir qazax ədəbiyyatının görkəmli simalarından olub, poema, dram əsərləri, şeir və tərcümələr müəllifidir.

### Həyatı
Müasir qazax ədəbiyyatının görkəmli simalarından olan Xalijan Bekxojin 15 dekabr 1913-cü ildə Pavlodar şəhərində anadan olmuşdur. O, orta mək- təbi bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətinə başlamış, 1933–1934-cü illərdə Pavlodar şəhərində dərc olunan "Kolxoz" qəzetinin əməkdaşı olmuşdur. 1938–1942-ci illərdə Qazaxıstan Komsomolu Mərkəzi Komitəsində və Qazaxıstan Yazıçılar İttifaqında işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsi başladıqdan bir il sonra müharibəyə getmiş və 1942–1945-ci illərdə hərbi jurnalist kimi fəaliyyət göstərmişdir. Xalijan Bekxojin müharibədən geri döndükdən sonra 1946–1949-cu illərdə Qazaxıstan Elmlər Akademiyası-nın Dil və Ədəbiyyat institutunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. O, 1965-ci ildə "Qazax mətbuatının inkişaf yo- lu" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1969-cu ildə onun ədəbi-tənqidi məqalələrdən ibarət "Ənənə və novatorluq" kitabı çap olunmuşdur. O, 1978-ci ildə Qazaxıstanın Dövlət mükafatı laureatı, 1986-cı ildə isə xalq yazıçısı adlarına layiq görülmüşdür.
Xalijan Bekxojin 2 oktyabr 1990-cı ildə Almatı şəhərində vəfat etmişdir.

### Yaradıcılığı
Xalijan Bekxojin müasir Qazax ədəbiyyatının inkişafında böyük xidmətləri olan sənətkarlardan biridir. Bədii yaradıcılığa keçən əsrin 30-cu illərinin ortalarından başlamışdır. "Orman qızı" (1939), "Partizan Baltabay" (1940), "Aleksandr Nevski" (1941), "İyirmi səkkiz" (1942) və s. poemalar müəllifidir. Xolijan Bekxojin 1949-cu ildə qazax xalqının milli azadlıq mübarizəsini özündə əks etdirən "Batır Nayan" poemasına görə dövlət orqanları tərəfindən ittiham olunmuş və bir müddət ev dustağı edilmişdir. Onun müxtəlif dövrlərdə yazmış olduğu "Qəmbər batır", "Səhra komissarı", Həmyerlilə- rim", "Afaqnamə" və s. poemaları, "Akan Atayev", "Ürək sadiqdirsə", "Güclü yağışdan sonra" və s. dram əsərləri bir şair və dramaturq olaraq Xalijan Bekxojin sənətinin milli və bəşəri dəyərlərini əks etdirmək baxımından əhəmiyyət daşıyır. Xalijan Bekxojin tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur. Onun A. S. Puşkindən, M. N. Lermantovdan, N. Nekrasovdan, M. Qorkidən, B. Mayakovskidən etdiyi tərcümələr qazax-rus ədəbi əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynamışdır. Xalijan Bekxojin digər əsərlərində olduğu kimi "Akan Atayev", "Ürəklər sadiqdirsə", "Güclü yağışdan sonra", "Qəzəb axını", "Himalay şəfəqləri" və s. dramlarında, o cümlədən "Səhra komissarı", "Aleksandr Nevski", "Kreml gözətçisi", "Batır Nayan", "Orman qızı", "Partizan Baltabay", "Afaqnamə" və s. poemalarında da daha çox tarixi fakt və real gerçəkliklərə əsaslanmışdır. Xalijan Bekxojin Nizami Gəncəvinin həyat yoldaşı Afaqın şərəfinə ""Afaqnamə""  (1970) adlı tarixi poema yazmışdır.

### Əsərləri
* Orman qızı
* Partizan Baltabay
* Aleksandr Nevski
* İyirmi səkkiz
* Qəmbər batır
* Səhra komissarı
* Həmyerlilərim
* Afaqnamə
* Ürəklər sadiqdirsə
* Güclü yağışdan sonra
* Qəzəb axını
* Himalay şəfəqləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hiko məbədi

– Yaponiyanın Kioto prefekturasının Yavata şəhərində yerləşən şintoist məbədi. Bəşəriyyətin aviasiya nailiyyətlərinə və aviasiya qəzası qurbanlarına həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Məbədin tarixi Yaponiyada aviasiyanın qabaqcılı olmuş Çuhaçi Ninomiya ilə bağlıdır. O, aviasiya tədqiqatları zamanı baş vermiş qəzaların qurbanlarını yad etmək məqsədilə 1915-ci ildə bu məbədi qurmuş, məbədi Yaponiya mifologiyasında uçan gəmi ilə Yerə enən günəş ilahı Niqihayahi-no-mikotoya həsr etmişdir.

Çuhaçinin 1936-cı ildəki ölümündən sonra məbəd növbəti 20 il ərzində tərk edilmiş vəziyyətdə qalmışdır. Daha sonra onun oğlu məbədi bərpa etdirmiş və 1989-cu ildə Çuhaçinin aviasiya prinsiplərini kəşf etməsinin 100 illiyi münasibətilə məbəd ərazisini genişləndirmiş, yunan memarlığı üslubunda məbəd tikdirmiş və məbədə bitişik kiçik aviasiya muzeyi yaratmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Məbədin əsas ibadətgahı üç səcdəgahdan ibarətdir. Mərkəzi səcdəgah Niqihayahi-no-mikotoya, sağ səcdəgah aviasiya qəzasında ölən şəxslərə və aviasiyanın qabaqcıllarına, sol səcdəgah isə yapon farmakologiya sənayesinin tanınmış simalarına həsr olunmuşdur.

Məbədin dua zallarından biri Qərb memarlığı üslubundadır. Bu zal Çuhaçinin modelləri üçün ilham mənbəyi olan heyvanlarla bəzədilmiş sütunlara və şüşə dekorasiyalarına malikdir. Məbədə bitişik olan aviasiya muzeyində Çuhaçinin əşyaları və onun ixtiraları (eskizlər, fotolar, çərpələnglər, təyyarə modelləri) sərgilənir. Aviasiya həvəskarları tərəfindən muzeyə yüzlərlə təyyarə modeli bağışlanmışdır.

Hiko məbədi aviasiya işçiləri arasında populyar ibadət yeridir. Pilotlar və raketçilər göydə təhlükəsizlik arzulamaq üçün bu məbədə gəlirlər. Məbədin illik festivalı 29 apreldə baş tutur və bu festivalda aviasiya qəzası qurbanları yad edilir. 9 iyun tarixində məbəddə Çuhaçinin ad günü qeyd olunur.

## Qalereya

Hiko-JInja 0011.jpg|Məbədin çozuyasında təyyarə motivləri.
Propeller. Hiko-Jinja (Shrine about aviation).jpg|Məbəddə sərgilənən pərvanə.
Human-powered aircraft 03.jpg|Məbəd muzeyində sərgilənən təyyarə modeli.
Hiko-JInja jet-engine 02.jpg|Məbəddə sərgilənən mühərrik.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Simcur Dəvati

**Simcur Dəvati** — X əsrdə Samanilərə xidmət etmiş türk sərkərdəsi. O, Samanilər dövlətində mühüm rol oynamış Simcurilər ailəsinin banisidir.

## Həyatı
Simcur türk mənşəli qulam idi. Karyerasının ilk illərində Heratda vergi yığan vəzifəsində çalışmışdır. 911-ci ildə Samani hökmdarı Əhməd Samani Səfəri hakimiyyəti altında olan Sistana hücum əmri vermişdir. Simcur digər Samani sərkərdələri ilə birlikdə Sistanın bəzi hissələrini tez bir zamanda özünə tabe etmiş və sonra onun paytaxtı Zərənci Səfəri hökmdarı Müəddaldan almışdır. Sistanın fəthi zamanı türkəsilli Səbükəri adlı bir xəlifə üsyankarı tutularaq Bağdada Abbasi xəlifəyə göndərilmiş, Əhməd Səmaninin əmisi oğlu Əbu Saleh Mənsur isə Sistan valisi təyin olmuşdur.

Bununla belə, Sistandakı münaqişələr bununla bitməmişdir. Mənsurun vergi siyasəti bir il sonra 912-ci ildə Sistanda Səfəri Əmr ibn Yaqubun tərəfdarı olan xarici Məhəmməd ibn Hürmüzün başçılığı ilə üsyana səbəb olmuşdur. Mənsur 913-cü ildə Hüseyn ibn Əli Mərvərruzinin başçılığı altında Samani ordusu tərəfindən üsyan yatırılana qədər əsir götürülmüşdür. Əmr Səmərqəndə göndərilmiş, digər üsyan başçıları isə öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Bosworth, Clifford Edmund. *The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual.* Great Britain: Columbia University Press, 1996. 
* 
* Treadwell, Luke. "Simjurids." *Encyclopaedia Iranica.* Ed. Ehsan Yarshater. Columbia University. Retrieved 8 May 2012.
Qılman

**Qılman** (; təkdə **[[qulam]]**, ) — bütün islam dünyasının ordularında qul əsgərləri və/yaxud muzdlular. IX əsrin əvvəllərindən XIX əsrin əvvəllərinə qədər islam dövlətləri ardıcıl olaraq qulları əsgər kimi yerləşdirmişdilər. Bu, İslam dünyasından kənarda çox nadir rastlanan bir hadisə idi.

Quranda qılman 52:24-cü ayədə cənnətdə xidmət edən oğlanlara aid edilmişdir. 

## Etimologiyası
*Qılman* () və onun tək variantı qulam () ərəb mənşəlidir. Bu söz "oğlanlar" və ya "qulluqçular" deməkdir. Ərəbcə *ḡ-l-m* (). kökündən gəlir.

## Həmçinin bax
* Məmlüklər
* Yeniçəri
* Qızılbaş
* Varyaqlar

## İstinadlar
Şinzo

**Şinzo** — Yapon adı.

* Şinzo Abe — Yaponiyanın keçmiş Baş Naziri (2012–2020).
* Şinzo Koroki — Yaponiya futbolçusu.
Şimon

**Şimon** — ad.
	
* Şimon Peres — 1984–1986 və 1995–1996-cı illərdə İsrailin Baş naziri
* Şimon Bartko — Slovakiyalı biatlonçu.
* Şimon Buskila — İsrailli musiqiçi, musiqi müəllifi.
* Şimon Marsinyak — Futbol hakimi.
* Şimon Xolloşi — macar rəssam.

## İstinadlar
Fərat Xəbər Agentliyi

**Fərat Xəbər Agentliyi** (**ANF**; , ) — Yaxın Şərqdən geniş şəkildə kürd məsələlərinə aid xəbərləri toplayan və yayımlayan xəbər agentliyi. Xəbər agentliyinin Amsterdamda ofisləri və müxtəlif ölkələrdə jurnalistləri var.

Müxtəlif şəkildə kürd tərəfdarı, PKK tərəfdarı, və ya PKK-ya bağlı olaraq təsvir edilmişdir. CBC və "Reuters" ANF-ni PKK-ya "yaxın" kimi təsvir etmişdir, "Deutsche Welle" bu iki qurumun "əlaqələrinin" olduğunu bildirmişdir. BBC növbə ilə ANF-ni "kürd tərəfdarı" və "PKK tərəfdarı" adlandırmışdır.

ANF-nin PKK ilə əlaqəsi olduğu iddia edildiyi üçün Türkiyədən internet saytlarına giriş dəfələrlə Türkiyə məhkəmələri tərəfindən bloklanmış, ölkədə aktiv sosial media hesabları bağlanmış və jurnalistləri Türkiyədə saxlanılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*