open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bibliometriya

**Bibliometriya** () – mətn və informasiyanın  ölçülməsi üçün istifadə olunan metodlar çoxluğu. 

Adətən istinad analizində (citation analysis) və kontent-analizdə (content analysis) bu metodlardan istifadə olunur. Baxmayaraq ki, bibliometrik metodlar daha çox kitabxana və informasiya elmi sahəsində istifadə edilir, başqa sahələrdə də geniş tətbiq oluna bilər. Bir çox tədqiqat sahələri bibliometrik metodlardan tədqiqatçıları və ya məqaləni qiymətləndirmək üçün istifadə edirlər.
	
Bibliometriya termini ilk dəfə 1969-cu ildə ingilis alimi Alan Priçard (Alan Pritchard) tərəfindən riyazi və statistik metodları tətbiq etməklə kitabların, dövri nəşrlərin və digər çap məhsullarının qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilmişdir 

## Bibliometriyada 4 əsas qanun
Elmi sənədlər çoxluğunun öyrənilməsi kəmiyyət metodları kompleksidir. Elmin tədqiq edilməsində bu yanaşmada bir qayda olaraq müxtəlif verilənlər bazasında yerləşən nəşrlər haqqında informasiyadan istifadə olunur. Bibliometriya – elmə “quşların uçuş hundürlüyü”ndən baxışdır. Ondan elmin “qaynar nöqtələri” və ya “cəbhələri”, “sosial coğrafiyası”nı, elmi informasiyanın dəyərliliyini, alimlərin elmi məhsuldarlığını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Bununla yanaşı bu göstəricilərdən elmin idarə olunmasında sosial alət kimi istifadə etməyə çalışırlar.
Bibliometriyada 3 əsas qanun vardır:
#Bredfordun yayılma qanunu
#Lotka qanunu
#Zipf qanunu
#Prays qanunu

## Ədəbiyyat
* Rasim Əliquliyev. Nigar İsmayılova. Bibliometriya: Müasir vəziyyəti, problemləri və inkişaf perspektivləri, 2015, 78 s.

## Həmçinin bax
* Bibliometrik analiz
## Xarici keçidlər
2001 Frankofoniya Oyunları

**2001 Frankofoniya Oyunları** () — 2001-ci ilin 14–24 iyul tarixləri arasında Kanadanın Ottava və Qatineau şəhərlərində keçirilmiş dördüncü Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 51 ölkədən 2400 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Medal winners 2001 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org
2005 Frankofoniya Oyunları

**2005 Frankofoniya Oyunları** () — 2005-ci ilin 7–17 dekabr tarixləri arasında Nigerin Niamey şəhərində keçirilmiş beşinci Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 44 ölkədən 2500 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Medal winners 2005 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org
2009 Frankofoniya Oyunları

**2009 Frankofoniya Oyunları** () — 2009-cu ilin 27 sentyabr – 6 oktyabr tarixləri arasında Livanın Beyrut şəhərində keçirilmiş altıncı Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 40 ölkədən 2500 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Official website 
*Medal winners 2009 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org  
*Opening ceremony video 1 
*Opening ceremony video 2 
*Opening ceremony video 4 
*Opening ceremony video 6
2013 Frankofoniya Oyunları

**2013 Frankofoniya Oyunları** () — 2013-cü ilin 6–15 sentyabr tarixləri arasında Fransanın Nitsa şəhərində keçirilmiş yeddinci Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 54 ölkədən 2700 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Official site  
*Official site (time keeper) 
*Games 2013 at jeux.francophonie.org  
*Livre de resultats
Mira Bimperlinq

**Mira Bimperlinq** (d. 31 mart 1994) — Almaniyanı təmsil edən bədii gimnast. Mira Bimperlinq 2012-ci ildə Almaniyanı XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Mira Bimperlinq 2016-cı ildə Almaniya bayrağı altında Birləşmiş Krallığın London şəhərində XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Yudit Hauser, Nikola Müller, Kamilla Pfeffer, Katrin Pul və Sara Radman ilə birgə təsnifat mərhələsində 49.650 xal topladı və 10-cu yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

## İstinadlar
1994 Frankofoniya Oyunları

**1994 Frankofoniya Oyunları** () — 1994-cü ilin 5–13 iyul tarixləri arasında Fransanın Paris şəhərində keçirilmiş ikinci Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 45 ölkədən 2700 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Medal winners 1994 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org
1997 Frankofoniya Oyunları

**1997 Frankofoniya Oyunları** () — 1997-ci ilin 27 avqust – 6 sentyabr tarixləri arasında Madaqaskarın Antananarivu şəhərində keçirilmiş üçüncü Frankofoniya Oyunları. Bu oyunlarda 38 ölkədən 2300 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Medal winners 1997 at jeux.francophonie.org  
*Medal tables at jeux.francophonie.org  
*Videoclip about the Games with dates at www.canal-insep.fr
Annika Seibel

**Annika Seibel** () — Almaniyanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Annika Seibel Almaniyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 4-cü pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
2017 Frankofoniya Oyunları

**2017 Frankofoniya Oyunları** () — 2017-ci ilin 21–30 iyul tarixləri arasında Kot-d'İvuarın Abican şəhərində keçiriləcək səkkizinci Frankofoniya Oyunları.

## Medal cədvəli
Final medal cədvəli aşağıdakı kimidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site 
* Games 2017 at jeux.francophonie.org
Abican

**Abican** () — Kot-d'İvuarda şəhər. Atlantik okeanının Ebriye sahilindədir.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Abdul Qadir Keyta

## Təhsil
Şəhərdə HEC Paris biznes məktəbinin kampusu yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Site officiel du District d'Abidjan 
* TEDxAbidjan, The Premier Intellectual Gathering of Côte d'Ivoire – Le Principal Forum Intellectuel qui réunit les esprits les plus brillants sous licence de TED
2021 Frankofoniya Oyunları

**2021 Frankofoniya Oyunları** () — 2021-ci ildə Konqo Demokratik Respublikasının Kinşasa əyalətində keçiriləcək doqquzuncu Frankofoniya Oyunları.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
Ucarma

**Ucarma** () — Gürcüstanda kənd. Kaxetiya ölkəsinin Saqareco bələdiyyəsi ərazisindədir. Dəniz səviyyəsindən 770 m yüksəklikdə yerləşir. Bir zamanlar Qafqaz Albaniyası ilə Gürcüstanın sərhədini müəyyən edirdi. Əhalisi 445 nəfərdir (2014).

## Həmçinin, bax:
* Saqareco bələdiyyəsi

## İstinadlar
Boçorma

**Boçorma** () — Gürcüstanda kənd. Msxeta-Mtianeti ölkəsinin Tianeti bələdiyyəsi ərazisindədir. Dəniz səviyyəsindən 1020 m yüksəklikdə yerləşir. Əhalisi 105 nəfərdir (2014).

## Həmçinin, bax:
* Msxeta-Mtianeti

## İstinadlar
Xornabuci

**Xornabuci** ( keçmiş **Sitelskaro** və **Nasariani**) — Gürcüstanda kənd.  Kaxetiya ölkəsinin Dedoplissqaro bələdiyyəsi ərazisindədir. Dəniz səviyyəsindən 800 m yüksəklikdə yerləşir. Tbilisidən 115&nbsp;km şərqdə, Dedoplisskaro şəhərindən 2&nbsp;km məsafədə yerləşir. Orta əsrlərə aid Xornabuci qalası bu kəndin adı ilə bağlıdır.

## Həmçinin, bax:
* Saqareco bələdiyyəsi

## İstinadlar
Mirabad (Sulduz)

**Mirabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 345 nəfər yaşayır (72 ailə).

## İstinadlar
Xornabuci qalası

**Xornabuci qalası** (Georgian:  ხორნაბუჯი), yaxud **Tamara qalası**, Gürcüstanın Kaxeti ölkəsindəki Dedoplissqaro şəhərindən 2&nbsp;km şimalda Orta əsrlər qalası.
2021 Aralıq dənizi Oyunları

**2021 Aralıq dənizi Oyunları** — 2021-ci ildə Əlcəzairin Vəhran şəhərində keçiriləcək on doqquzuncu Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar Əlcəzairdə 1975-ci ildən sonra ikinci dəfə keçiriləcək.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Official Website
2018 Aralıq dənizi Oyunları

**2018 Aralıq dənizi Oyunları** — 2018-ci ilin 22 iyun – 1 iyul tarixləri arasında İspaniyanın Tarraqona şəhərində keçiriləcək on səkkizinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar İspaniyada 1955 və 2005-ci illərdən sonra üçüncü dəfə keçiriləcək.
2013 Aralıq dənizi Oyunları

**2013 Aralıq dənizi Oyunları** — 2013-cü ilin 20–30 iyun tarixləri arasında Türkiyənin Mersin şəhərində keçirilmiş on yeddinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar Türkiyədə 1971-ci ildən sonra ikinci dəfə keçirilmişdir. Bu oyunlarda 24 ölkədən 3064 atlet iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*International Mediterranean Games Committee
1971 Aralıq dənizi Oyunları

**1971 Aralıq dənizi Oyunları** — 1971-ci ilin 6–17 oktyabr tarixləri arasında Türkiyənin İzmir şəhərində keçirilmiş altıncı Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 14 ölkədən 1362 atlet iştirak etmişdir. Oyunların keçirildiyi əsas məkan İzmir Atatürk stadionu olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* International Mediterranean Games Committee 
* Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
Heydərabad (Sulduz)

**Heydərabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Rixard Avenarius

**Rixard Lüdviq Henrix Avenarius** () — İsveçrə və Almaniya filosofu, empiriokritisizmin banisi.

İdrakı hər cür metafizik konstruksiyalardan təmizləməsi qarşısına məqsəd qoyan Avenarius belə bir ideyadan çıxış edirdi ki, *xalis təcrübənin* vahid gerçəkliyində psixi ilə fiziki, daxili ilə xarici aləm arasında fərq yoxdur; *mən* və *ətraf* eynidir və bütövlükdə bir-biri ilə qarşılıqlı asılılıqda və əlaqədədir, biomorf *təbii dünya anlayışının* mərkəzində Avenariusa görə *ən az qüvvələr qənaəti* prinsipinə uyğun olaraq mühitlə canlı dinamik tarazlığı saxlayan fəal mərkəz kimi canlı orqanizm yerləşir. Avenariusun empiriokritik fəlsəfəsi dialektik materializm tərəfdarlarının tənqidinə məruz qalmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* А. Ф. Зотов. Авенариус // Новая философская энциклопедия : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-е изд., испр. и доп. — М. : Мысль, 2010. — 2816 с.
* *[[:ru:Лесевич,_Владимир_Викторович|Лесевич В. В.]]* Эмпириокритицизм (Рихард Авенариус, Эрнст Мах. Критика Вундта. Соч. Ж. Э, Кодис) // Русская мысль. 1901. Кн.: IX. С.1-32.
* *[[:ru:Луначарский,_Анатолий_Васильевич|Луначарский А. В.]]* Критика чистого опыта в популярном изложении А. Луначарского — М.: Издательство С. Дороватовского и А. Чарушникова, 1905. — Тираж - 3800.
* *Викторов Д.* Психологические и философские воззрения Рихарда Авенариуса // Новые идеи в философии. СПб., 1913. № 3. С.40-73.
* Лапшин И. И. Авенариус, Рихард // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Философский энциклопедический словарь. — Москва, 1989.

## Xarici keçidlər
Aristonik

**Aristonik** (; ) — Perqamda Roma hakimiyyətinə qarşı üsyanın başçısı. II Evmenin oğlu.

III Attal Perqamı romalılara vəsiyyət etdik dən sonra e.ə. 133–129 illərdə Roma əleyhinə üsyan baş verdi. Üsyana Perqam şəhəri əhalisinin bir hissəsi, Kiçik Asiyanın yunan şəhərləri, Misiyanın dağ əhalisi, frakiyalılar, muzdlu əsgər və qullar qoşulmuşdular. Üsyançılar bütün insanların bərabər olacağı *Günəş dövləti* yaratmaq istəyirdilər. 131-ci ildə Levki şəhəri yaxınlığında Roma legionları məğlub olsalar da, üsyan yatırldı və e.ə. 129-cu ildə Stratonikeya ətrafında gedən döyüşdə Aristonik əsir düşərək Romaya aparıldı və edam edildi.

## İstinadlar
İslamlı (Üşnəviyyə)

**İslamlı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 147 nəfər yaşayır (80 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Samuel Armstronq

**Samuel Armstronq** () - Amerika pedaqoqu. Quldarlıq əleyhinə çıxmış, zəncilər və hindilər üçün təhsil müəssisələri yaradılmasının layihəsini hazırlamışdır.

1868-ci ildə Virciniya ştatının Hempton şəhərində zənci və hindi uşaqlarından müəllim hazırlayan pullu inistutun əsasını qoymuş, ömrünün sonunadək ona rəhbərlik etmişdir. İnistutda ümumi təhsil fənlərindən başqa tələbələrə müxtəlif peşə (dəmirçilik, çəlləkçilik, çəkməçilik, dülgərlik və toxuculuq) öyrədilirdi. Sonradan Hemptondakı təhsil mərkəzinə bənzər təhsil müəssisələri başqa ştatlarda da  açılmağa başladı.

## Mənbə
*
Arval qardaşları

**Arval qardaşları** (; ) — Qədim Romada aqrar kultu həyata keçirən 12 nəfərdən ibarət kahinlər kollegiyası; üzvləri ömürlük seçilirdi.

Arval qardaşlarının fəaliyyəti qismən qorunub saxlanmış protokollardan məlumdur; Oktavian Avqust dövründən onları mərmər lövhələrə yazırdılar. Arval qardaşlarının əsas vəzifəsi məhsulun yetişməsinə yardım edən bayramların keçirilməsi idi. Bayramlar Tiber çayının sağ sahilində, mayın sonu — iyunun əvvəllərində 3 gün ərzində keçirilirdi.

Yalnız imperator Vespasianın dövründə Arval qardaşlarına yığıncaqlarını keçirmək üçün Forumda ilahə Konkordiyanın məbədində yer verilmişdi. Bayram mərasimləri ciddi nizama salınmış, vacib dua və andlar xüsusi kitablara yazılmışdı. Günlərə bölüşdürülmüş mərasim hərəkətləri şərabın, qurbanlıq heyvanların (donuz, öküz, qoyun) içalatının qurban gətirilməsindən, mərasim ləvazimatının, fetiş-küpələrin tullanmasından, sıyığın, çörəklərin yeyilməsindən ibarət idi.

Arval qardaşlarının zahiri əlaməti ağ lentlə hörülmüş sünbül çələngi sayılırdı. Rəvayətə görə, kollegiya ilk dəfə Romulun süd anası Akka Larensiyanın 12 oğlundan təsis olunmuşdu; onlardan biri öldükdən sonra yerini süd qardaşı Romul tutmuşdu.

## İstinadlar
Abbasabad (Ərdəbil)

**Abbasabad** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Hir kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 30 km cənub-şərqdə, Xalxal-Ərdəbil avtomobil yolunun 10 kilometrliyindədir.

## Əhali
2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 145 nəfər yaşayır (24 ailə).

## İstinadlar
1951 Aralıq dənizi Oyunları

**1951 Aralıq dənizi Oyunları** — 1951-ci ilin 5–20 oktyabr tarixləri arasında Misirin İsgəndəriyyə şəhərində keçirilmiş ilk Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 10 ölkədən 734 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Complete 1951 Mediterranean Games Standings 
*Mediterranean Games Athletic results at Gbrathletics.com
1955 Aralıq dənizi Oyunları

**1955 Aralıq dənizi Oyunları** — 1955-ci ilin 15–25 iyul tarixləri arasında İspaniyanın Barselona şəhərində keçirilmiş ikinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 10 ölkədən 1135 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*International Mediterranean Games Committee 
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
1959 Aralıq dənizi Oyunları

**1959 Aralıq dənizi Oyunları**, rəsmi olaraq **III Aralıq dənizi Oyunları** kimi tanınır, digər adı **Beyrut 1959** — təşkil olunmuş sayca üçüncü Aralıq dənizi Oyunları. Afrika və Avropadakı turnirlərdən sonra Aralıq dənizi Oyunları Asiyada ilk dəfə Livanın Beyrut şəhərində keçirildi və beləliklə, yarış Aralıq dənizinə aid üç qitənin hər birində təşkil olundu.

Oyunlar 1959-cu ildə 11 oktyabrdan 23 oktyabra qədər 12 gün ərzində keçirildi. Yarışda 11 ölkədən 792 idmançı (hamısı kişi) iştirak etdi. 17 müxtəlif idman növü üzrə ümumilikdə 106 medal dəsti uğrunda mübarizə aparıldı. Fransa yarışı zirvədə başa vurdu. İlk dəfə iştirak edən Birləşmiş Ərəb Respublikası (BƏR) ikinci, Türkiyə isə üçüncü yeri tutdu.

## İştirakçı ölkələr

* (66)
* (69)
* (55)
* (180)
* (2)
* (14)
* (83)
* (28)
* (91)
* (162)
* (42)

## İdman növləri
1959-cu il Aralıq dənizi Oyunlarının idman proqramına 16 idman növü üzrə yalnız kişilərin iştirak etdiyi 106 yarış daxil idi. 1955-ci il oyunlarından qalan otüstü xokkey, rolikli xokkey və reqbi kimi üç idman növü proqramdan çıxarıldı. Avarçəkmə yarışı da keçirilmədi. Ötən yarışda baş tutmayan 8 sərbəst güləş yarışı yenidən təqdim olundu, yelkənli idman növündə isə yalnız bir yarış keçirildi (1955-ci ildə üç yarış təşkil olundu).

## Medal cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*1959 - BEYROUTH (LIB)  at International Committee of Mediterranean Games official web site
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
Abbasbulağı (Sayınqala)

**Abbasbulağı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 

## Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Çahardolu kəndistanında, Marağa şəhərindən 81 km cənub-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 465 nəfər yaşayır (106 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.

## İstinadlar
1967 Aralıq dənizi Oyunları

**1967 Aralıq dənizi Oyunları** — 1967-ci ilin 8–17 sentyabr tarixləri arasında Tunisin eyniadlı şəhərində keçirilmiş beşinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 12 ölkədən 1249 atlet iştirak etmişdir. Bu qadınların da iştirak etdiyi ilk Aralıq dənizi Oyunları idi.

## Xarici keçidlər
* International Mediterranean Games Committee 
* Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
1975 Aralıq dənizi Oyunları

**1975 Aralıq dənizi Oyunları** — 1975-ci ilin 23 avqust – 6 sentyabr tarixləri arasında Əlcəzairin eyniadlı şəhərində keçirilmiş yeddinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 15 ölkədən 2444 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Official website  - *[[Comité international des Jeux méditerranéens|CIJM]]*
*Mediterranean Games Athletic results  - *GBR Athletics website*
Baqarabad (Ərdəbil)

**Baqarabad** - İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 838 nəfər yaşayır (181 ailə).

## İstinadlar
1983 Aralıq dənizi Oyunları

**1983 Aralıq dənizi Oyunları** — 1983-cü ilin 3–17 sentyabr tarixləri arasında Mərakeşin Kasablanka şəhərində keçirilmiş doqquzuncu Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 16 ölkədən 2180 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*International Mediterranean Games Committee 
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
2001 Aralıq dənizi Oyunları

**2001 Aralıq dənizi Oyunları** — 2001-ci ilin 2–15 sentyabr tarixləri arasında Tunisin eyniadlı şəhərində keçirilmiş on dördüncü Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 23 ölkədən 3041 atlet iştirak etmişdir. Bu oyunlar Tunisdə, həm də eyni şəhərdə 1967-ci ildən sonra ikinci dəfə keçirilmişdir. Beləliklə də Tunis şəhəri Aralıq dənizi Oyunlarına iki dəfə ev sahibliyi etmiş ilk və hələlik yeganə şəhər tituluna sahib olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*International Mediterranean Games Committee
*Results
1963 Aralıq dənizi Oyunları

**1963 Aralıq dənizi Oyunları** — 1963-cü ilin 21–29 sentyabr tarixləri arasında İtaliyanın Neapol şəhərində keçirilmiş dördüncü Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 13 ölkədən 1057 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Serbian Olympic Committee 
*International Mediterranean Games Committee 
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website 
*Complete 1963 Mediterranean Games Standings
Həmidabad (Ərdəbil)

**Həmidabad** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 75 nəfər yaşayır (21 ailə).

## İstinadlar
Kldekari

**Kldekari** () — 876 – 1103-ci illər arasında indiki Gürcüstanın Kvemo Kartli ölkəsi ərazisində mövcud olmuş knyazlıq (eristavlıq). Baqxvaşe sülaləsi tərəfindən idarə olunurdu.

## Tarixi

Knyazlıq 876-cı ildə I Liparit tərəfindən yaradılmışdır.

## Rəhbərlər

* I Liparit (876—?)
* II Liparit (940—960)
* I Rati (960—988)
* III Liparit (988—1005)
* II Rati (1005—1021)
* Липарит IV Liparit (1021—1059)
* İvane (1059—1074)
* V Liparit (1074—1095)
* III Rati (1095—1102)

## Linklər
* Kldekari knyazlığı (gürcü dilində) .
* Kldekari qalası (rusca).
Qaratəpə (Sayınqala)

**Qaratəpə** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 531 nəfər yaşayır (137 ailə). 
## İstinadlar
1991 Aralıq dənizi Oyunları

**1991 Aralıq dənizi Oyunları** — 1991-ci ilin 28 iyun – 12 iyul tarixləri arasında Yunanıstanın Afina şəhərində keçirilmiş on birinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 18 ölkədən 2762 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*XI Mediterranean Games, video footage at the Hellenic National Audiovisual Archive
*Olympic Council of Serbia 1991 Mediterranean Games results 
*International Mediterranean Games Committee
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website 
*- Athens (GRE)  at CIJM web site
2005 Aralıq dənizi Oyunları

**2005 Aralıq dənizi Oyunları** — 2005-ci ilin 24 iyun – 3 iyul tarixləri arasında İspaniyanın Almeriya şəhərində keçirilmiş on beşinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar İspaniyada 1955-ci ildən sonra ikinci dəfə keçirilmişdir. Bu oyunlarda 21 ölkədən 3214 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Almeria 2005 official website
*Mediterranean Games Athletic results at '''gbrathletics''' website
2017 Afrika Millətlər Kuboku

## Tarix
Bu turnirin qalibi Rusiyanın 2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku turnirində üçün uyğun olacaq.

## Komandalar

## Həmçinin bax
* 2013 Afrika Millətlər Kuboku

## İstinadlar
Ernst Max

**Ernst Max** (, ; ) — Avstriya fiziki və filosofu.

Fizika elminə gətirdiyi yeniliklərlə tanınmışdır. Bu yeniliklərdən bəziləri Max rəqəmləri və şok dalğalarla əlaqəli olan elmi işlərdir. Onun məntiqi pozitivizmə, Amerika praqmatizminə böyük təsiri olmuşdur və tənqidinə əsasən Nyutonun zaman və məkan nəzəriyyəsi Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinin təməlini yaratdı.

## İstinadlar
Almeriya

**Almeriya** () — İspaniyanın Andalusiya bölgəsində yerləşən şəhər. İspaniyanın cənub-şərqində, Aralıq dənizi sahilində yerləşir. Almeriya vilayətinin mərkəzidir. X və XI əsrlərdə Kordoba xilafətinin tərkibinə daxil olan şəhər ticarət, tekstil sənayesi, xüsusilə də ipək istehsalı sayəsində zənginləşmişdir. Şəhər bir çox dəfə hücuma məruz qalmış və 1489-cu ildə xristianların hakimiyyəti altına düşmüşdür. 1522-ci ildə şəhər baş verən zəlzələ nəticəsində dağılmış, lakin XIX əsrə qədər heç vaxt əvvəlki vəziyyətinə qayıda bilməmişdir. 1939-cu ildə İspan vətəndaş müharibəsi ərzində şəhər almanlar tərəfindən bombardman olunmuşdur. İqtisadiyyatı yenidən qurulduqdan sonra əsas diqqət tərəvəz istehsalına yönəlmişdir.

## Demoqrafiya
Almeriya öz müsəlman əhalisinin sayına görə, digər bütün İspaniya şəhərləri ilə müqayisədə fərqlənir. Bir çox mənbəyə əsasən, şəhər əhalisinin 11-20%-ni müsəlmanlar təşkil edir.

İllər üzrə əhali sayı aşağıdakı şəkildə formalaşmışdır:
* 1999: 169,027
* 2001: 170,994
* 2003: 176,727
* 2005: 181,702
* 2007: 189,798
* 2009: 188,810
* 2011: 190,349
* 2012: 191,443
* 2013: 192,697
* 2014: 193,251

## İqlim

## Şəhərdə keçirilmiş beynəlxalq tədbirlər
*2005 Aralıq dənizi Oyunları

## Həmçinin bax
* İspaniya
* Andalusiya
* İspaniya şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi sayt 
* Андалусия: Впечатляющие теплицы Альмерии и нищета африканских иммигрантов  
* Грандиозные теплицы Альмерии
1993 Aralıq dənizi Oyunları

**1993 Aralıq dənizi Oyunları** — 1993-cü ilin 16–27 iyun tarixləri arasında Fransanın Langedok-Russilyon regionunda keçirilmiş on ikinci Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlarda 20 ölkədən 2598 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
* International Mediterranean Games Committee 
* All results at gbrathletics website
1997 Aralıq dənizi Oyunları

**1997 Aralıq dənizi Oyunları** — 1997-ci ilin 13–25 iyun tarixləri arasında İtaliyanın Bari şəhərində keçirilmiş on üçüncü Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar İtaliyada 1963-cü ildən sonra ikinci dəfə keçirilmişdir. Bu oyunlarda 21 ölkədən 2999 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
*Mediterranean Games Athletics results at Gbrathletics.com
*1997 - BARI (ITA)  at CIJM web site
Anton Hanak

** Anton Hanak** (; ) — XX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş çex heykəltaraş.

Anton Hanak Avstriya-Macarıstanda ən tanınmış heykəltaraşlardan biri kimi qəbul olunmuşdur. 1875-ci ilin 22 mart tarixində Avstriya-Macarıstan imperiyasının Brno şəhərində anadan olan Hanak 1889–1893-cü illər arasında Vyana şəhərində heykəltaraşlıq üzrə ali təhsil almışdır. Vyanada təhsil aldığı müddətdə Vyana Rəssamlıq Akademiyasında işləyən professor Edmund Hellmer ilə tanış olur. 1908-ci ildə Vyana Mədəniyyət Məktəbində heykəltaraşlıq işlərindən əlavə dərs deməyə başlamışdır. Avropanın bir çox şəhərində yerləşən heykəllərin müəllifi olan Anton Hanak 1934-cü ilin 7 yanvar tarixində ürək tutması nəticəsində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
2009 Aralıq dənizi Oyunları

thumb|Futbol turnirinin finalı: İtaliya – İspaniya matçı
**2009 Aralıq dənizi Oyunları** — 2009-cu ilin 25 iyun – 5 iyul tarixləri arasında İtaliyanın Peskara şəhərində keçirilmiş on altıncı Aralıq dənizi Oyunları. Bu oyunlar İtaliyada 1963 və 1997-ci ildən sonra üçüncü dəfə keçirilmişdir. Bu oyunlarda 23 ölkədən 3368 atlet iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər

*Official website of the 2009 Mediterranean Games (Wayback Machine archive)
*International Mediterranean Games Committee
*Villaggio Mediterraneo
Dəmirçi (Sayınqala)

**Dəmirçi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 82 nəfər yaşayır (19 ailə). 
## İstinadlar
Bohumil Hrabal

**Bohumil Hrabal** ( ) — Çexiyalı yazar.

Əsasən İkinci Dünya müharibəsini dövrlərindən bəhs edən əsərləri ilə tanınmışdır. Hrabal 1914-cü ilin 28 mart tarixində həmin vaxt Avstriya-Macarıstan imperiyasının tabeliyində yerləşən Brno şəhərində anadan olmuşdur.

Yazıçılıq fəaliyyətinə gənc yaşlarında başlamışdır. Əsərlərində Dadaizm, Sürrealizm və Psixoanaliz kimi cərəyanların təsirləri hiss olunur. İkinci dünya müharibəsi illərindən bəhs edən əsərlərində alman-çex münasibətlərinə və bu münasibətlərdə zaman-zaman baş verən anlaşılmazlıqlara xüsusi şəkildə toxunmuşdur. Tanınmış əsərlərindən biri *Tez-tez yoxlanılan qatarlar* əsəridir.

## İstinadlar
Halil Sezai

**Halil Sezai**, tam adı ilə **Halil Sezai Paracıkoğlu** (16 Avqust 1979, Əskişəhər) — Türk aktyor, müğənni.

Atasının ailəsi Bolqarıstanın Pazarcıq rayonunun Paracıq kəndindən olub, soyadını buradan almaqdadır.

Əskişəhər Atatürk Liseyindən və 2003-cü ildə Hacettepe Universiteti Ankara Dövlət Konservatoriyası Teatr fakultəsindən məzun oldu. 2012-ci ildə Kral Tv Musiqi Mükafatlarında "ən yaxşı çıxış edən sənətçi" mükafatını almışdır.

2010-cu ildə ekranlara girən əncir mürəbbəsi filmi ilə ağ pərdədə yer alan Sezai, seriyalın davam filmi olan 2014-cü il istehsalı əncir mürəbbəsi 2-də də baş rolda oynamışdır. 2014-cü il tarixli Çiyələk filminin isə prodüserliyini də öhdəsinə götürmüşdür. Yapışıq Qardaşlar filmində İmam rolunu oynamışdır.

Halil Sezainin Cenk adlı qardaşı və Duyğu adında bacısı var. Böyük qardaşı Cenk Paracıkoğlu bir vaxtlar modelyerlik və musiqiçiliklə məşğul olmuşdur. Bacısı Duyğu Paracıkoğlu isə aktirisadır.

## Həbsi
2022-ci ilin noyabr ayında müğənni səhnəyə çıxdığı məkanda qonşusu ilə münaqişə yaşayıb. Sezai hadisə zamanı qonşusunu döyərək təhqir edib. Məhkəmənin qərarı ilə o 4 ay 25 gün müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

## Filmoqrafiya
* Əziz Qayınatam: Cem - 2007
* Könül Yarası: Qarson - 2004
* Ihlamurlar Altında: Murad - 2005
* Qədər: Levent - 2007
* Qəhvə Bəhanə: Möhsün - 2009
* Etmə Deyirəm: həkim Tezcan - 2009
* Türkan: İsmayıl - 2011
* Mavi Pansiyon: 2011
* Əncir mürəbbəsi: Mətn (Film) 2010
* Problem Həll Edən Adam: İnternet Serialı - 2011
* Bir hekayəm var: 2013
* Sabit Kanca: Fizika Müəllimi - 2013
* Çiyələk: (Film) 2014
* Əncir mürəbbəsi 2: Mətn (Film) 2014
* Ammar: (Film) 2014
* Dostum xoş gəldin: Komediya Proqramı - 2014
* Yapışıq Qardaşlar: (Film) İmam - 2015
Halil Sezai həmçinin, Badem qrupunun Qəlbsiz və Buludsuzluq Həsrətinin Külək kliplərində rol almışdır.

## Diskoqrafiya
* Seni Beklerken (2011)
* Her Neyse (feat.Serhat Karayiğit) (2012)
* Seni Beklemek (2012)
* Ey Aşk (2013)
* Ervah-ı Ezelden (2015)

## Videoqrafiya

## Mükafatları və namizədlikləri

## İstinadlar
# http://www.poptakip.com/roportajlar/1836-halil-sezai-roportaji-2012.html  http://www.poptakip.com/roportajlar/1836-halil-sezai-roportaji-2012.html 
# http://www.sinemalar.com/sanatci/63910/Sezai-Paracikoglu/ http://www.sinemalar.com/sanatci/63910/Sezai-Paracikoglu/ Sinemalar.com biyografi
# http://www.populermuziginrenkleri.com/merak-konusu/18-kral-tv-muzik-odulleri-adaylar-ve-favorilerim/index.html 18. Kral Müzik Ödülleri Adayları  3 Mayıs 2012 tarihinde erişildi.

## Xarici keçidlər
* Ağpərdə də Halil Sezai Paracıkoğlu
* Halil Sezai Paracıkoğlu Resmi Myspace Sayfası
* Resmî site
"Vətən müharibəsi partizanına" medalı

**"Vətən müharibəsi partizanına" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 2 fevral 1943-cü il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Herbert Lom

**Herbert Lom** () - beyənxalq səviyyədə tanınmış çex əsilli kino və teatr aktyoru.

## Həyatı

1917-ci ilin 11 sentyabr tarixində o zaman ki, Avstriya-Macarıstan imperiyasının sərhədləri daxilində yerləşən və hal-hazırda Çexiyanın paytaxtı olan Praqa şəhərində anadan olmuşdur. Teatr səhnəsinə ilk dəfə yaşadığı Praqa şəhərində çıxımışdır. 1937-ci ildə *Zena Pod Krizmen* adlı film ilə kinematoqrafiya sahəsinə qədəm qoymuşdur. 1938-ci ildə İngiltərəyə köçmüşdür. 2004-cü ilə qədər aktiv formada davam etdirdiyi kino və teatr fəaliyyəti ərzində 112 müxtəlif filmdə rol almışdır. Herbert Lom rol aldığı filmlərdə əsasən epizotik rollarda çıxış etmiş və adətən mənfi obrazları canlandırmışdır.
Akan dili

**Akan dili** – akanların dillərindən biridir. Mərkəzi və Cənubi Qanada yayılmışdır. Bu dildə 7 milyondan artıq adam danışır. Akan Dili *kva* dillərinin *tano* qolunun mərkəzi qrupuna aiddir və qohum *abron* dili ilə birlikdə akan yarımqrupunu təşkil edir. Daha geniş mənada "Akan" termini elmi ədəbiyyatda tano qolunun ümumi adı kimi işlədilmişdir və bu, hazırda akan xalqlarının adında saxlanılmaqdadır. Bu termindən çvi birliyinin adı kimi də istifadə olunmuşdur. Akan Dilindəki sait səslərə yüksəkliyinə görə çarpazlaşmış tipli ahəngdarlıq xasdır. Arxa damaq samitinin olmaması və ön palatal samitlərin (ky, gy, hy) dodaqlanan cütlüklərlə (tw, dw, hw) mövcud- luğu bu dil üçün səciyyəvidir. Akan Dilində qrammatik və leksik əhəmiyyətli 2 yumşaq ahəng var. Adlar tək və cəm kateqoriyalara ayrılır. Sintaksisi üçün seriallaşma xarakterikdir: cümlədə fellərin sırası növlərə görə bir-birinin ardınca düzülür və bu zaman subyekt və obyekt yalnız birincidə ifadə olunur. Yazısı latın qrafikası əsasındadır.

## İstinadlar

## Mənbə
Bistritsa

**Bistritsa** () - Rumıniyanın şimalında şəhər. Bistritsa-Neseud judetinin inzibati mərkəzi. 2012-ci ilin məlumatına əsasən şəhərin 70 mindən çox əhalisi var.

Şərqi Karpatın dağarası çuxurunda, Bistritsa çayının (Someş hövzəsi) sahilindədir. 12 əsrdə Transilvaniyanın şimalında Macarıstan kralı II Geza tərəfindən salınmış, Almaniyadan gəlmələrlə məskunlaşmışdır. İlk dəfə şəhər kimi 1264-cü ildə qeyd olunur. 13 əsrdən Bistritsaya macarların axını güclənmişdir. 1241–1242-ci illərdə monqollar tərəfindən dağıdılmışdır. 1353-cü ildə macar kralı Böyük Layoş şəhərə yarmarka keçirmək hüququ vermişdir.

Orta əsrlərdə Bistritsa sənətkarlıq, həmçinin macar torpaqlarından Dunay knyazlıqlarına gedən yolda ticarət mərkəzi olmuşdur.  1465–1515-cü illərdə planlı şəkildə tikilən şəhər ikicərgəli qala divarı ilə əhatə olunmuşdur. Orta əsr yaşayış tikililərindən bir hissə, o cümlədən *Gümüş ustasının evi* və *Prixod evi* saxlanılmışdır. Fransiskçilər monastırının pravoslav kilsəsi, barokko üslubunda katolik kilsəsi və rəssamlıq məktəbi var. Xalq yaradıcılığı və ənənələri mərkəzidir. Ağac emalı, mebel sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir, süd məhsulları, şüşə məmulatlar, tikinti materialları istehsal olunur.

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Akantosefalyozlar

**Akantosefalyozlar** – insanın və heyvanın helmint xəstəliyidir. Törədicisi bağırsaqlarda parazitlik edən müxtəlif tikanbaşlı növləridir. İnsanlar və ət yeyən heyvanlar üçün təhlükəli olan donuz makrokantorixnozunun ocaqları Avrasiyada və Amerikada yayılmışdır. Törədicisi nəhəng tikanbaşlıdır; bədəni iyşəkilli, uzunlu]u 70 santimetrədək olur. Sürfələri aralıq sahibləri olan böcəklərdə inkişaf edir. Donuzlar bunları yedikdə akantosefalyoza yoluxur. Xəstə heyvanlarda ishal, inkişafın zəifləməsi, arıqlama müşahidə olunur. Moniliformozun törədicisi siçanabənzər gəmiricilərin, həşəratyeyənlərin, vəhşi məməlilərin, quşların, sürünənlərin və insanların bağırsağında parazitlik edən təsbehşəkilli tikan başlıdır; sürfə mərhələsində o böcəklərdə və yüyürüklərdə parazitlik edir. Su hövzələrində yaşayan heyvanlar üçün ördəklərin polimorfozu və filikollyozu, balıqların neoexunoriozu, pomforinxozu və exinorinxozu (aralıq sahibləri xərçəngkimilərdir) daha təhlükəlidir.

### Profilaktikası:
Sanitariya qaydalarına riayət etmək, zərərli həşəratları məhv etmək, çirkli su hövzələrini aşkara çıxarmaq. Müalicəsi antihelmintiklərlə aparılır.

## Mənbə
Boksyor

**Alman boksyoru** ()– xidməti it cinsi. Almaniyada öküz ovlamaq və onları gücdən düşənədək təqib etmək məqsədilə yetişdirilmiş bullenbeyser cinsindən alınmışdır. 1925-ci ildə rəsmi status almışdır. Qəşəng görünüşlü, əzələli, məğrur qamətli qısatüklü itdir. Yaşlı erkəklərinin cidov hündürlüyü 57–63 sm, kütləsi 30 kq-adək olur. Enli döşü, hündür cidovu var. Alnı azacıq dəyirmi, üzü bir qədər qısa, irəli çıxmış enli çənəsi və inkişaf etmiş qalın dodaqları var. Rəngi kürəndir, bəzən ağ ləkələri olur. Sədaqətli, cəsarət lidir; asan əhliləşir. Əsasən, mühafizə üçün istifadə olunur.


|
Fayl:HYPSO.JPG|
Fayl:Bokser portret.jpg|
Fayl:Brindle cd.jpg|


## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
Voyçex Boquslavski

**Voyçex Boquslavski** (; ) — polyak rejissoru, aktyor, müğənni, dramaturq, teatr xadimi. *Polşa peşəkar musiqili və dram teatrının* yaradıcısı. Polşada teatrın banisi kimi tanınır.

## Həyatı
1762–1770-ci illərdə Varşavada monastır məktəbində oxumuşdur; hərbi xidmət də olarkən həvəskar tamaşalarda çıxış etmişdir. 1778-ci ildə F. Monbrenin peşəkar truppasına daxil olmuş, milli operanın yaradılması üzrə ilk təcrübələrdə iştirak etmişdir. 1783–1785, 1790–1794 və 1799–1814 illərdə *Milli aktyorlar* truppasının direktoru olmuş, 1827-ci ilədək orada aktyor kimi də işləmişdir. Vilnoda səyyar truppa təşkil etmişdir. 1795-ci ildə Lvovda teatr yaratmış, 1799-cu ilədək ona rəhbərlik etmişdir. Müəllifi olduğu komediyaları və özünün tərcümə etdiyi klassik dünya dramaturgiyasının ən yaxşı nümunələrini tamaşaya qoy muşdur. Boquslavskinin librettoçu kimi fəaliyyəti Polşa opera teatrının inkişafında əhəmiyyətli rol oynamışdır.

Kostyuşkonun başçılığı ilə üsyan ərəfəsində, milli folklor materialı əsasında yaradılmış vətənpərvərlik operası böyük siyasi rezonansa səbəb olmuşdu; müasir Polşa teatrlarının reper tuarında saxlanılmışdır. Boquslavski eyni müvəffəqiyyətlə dramatik aktyor və opera müğənnisi kimi də çıxış etmişdir. 1811-ci ildə Polşada ilk Dram məktəbini yaratmışdır. Polşa tarixində aktyorluq sənətinə dair 1812-ci ildə yazılmış *Dramaturgiya, yaxud Səhnə sənəti haq qında elm* adlı ilk dərsliyin mü əllifidir.

## Mənbə
* 
*
Heydərabad (Sayınqala)

**Heydərabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (14 ailə).

## İstinadlar
Serebryannıy Prud

**Serebryannıy Prud** () — Rusiya Federasiyasının Moskva vilayətində şəhər tipli qəsəbə. Əsası 1571-ci ildə qoyulub. Əhalisi 9246 nəfərdir (2016).

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Şəkilləri

## Mənbə

## Xarici keçidlər
Larissa Barata

**Larissa Barata** (d. 30 mart 1987) — Braziliyanı təmsil edən bədii gimnast. Larissa Barata 2004-cü ildə Braziliyanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Larissa Barata 2004-cü ildə Braziliya bayrağı altında Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Ana Mariya Masiel, Dayana Kamilo, Fernanda Kavaliyeri, Jennifer Oliveyra və Tayanne Mantovaneli ilə birgə finalda 44.400 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.

## İstinadlar
Dayana Kamilo

**Dayana Kamilo** () — Braziliyanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Dayana Kamilo Braziliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 8-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
Kvetera

**Kvetera** () — Gürcüstanın Kaxetiya ölkəsində  Axmeta bələdiyyəsi ərazisində tarixi qala-şəhər və kilsə.

1968-ci ildə qala ərazisində arxieloji qazıntılar aparılmış və burada Orta əsrlərə aid xeyli keramika nümunələri tapılmışdır.

2007-ci ildən UNESCO-nun beynəlxalq irs siyahısına daxil edilib.

Qaladakı Kvetera kilsəsi X əsrin ikinci yarısında tikilib. Bu gürcü arxitekturası stilində çox da böyük olmayan kilsədir və üstü günbəzlə örtülüb.

Kvetera şəhəri Kaxeti knyazlığının siyasi-dini mərkəzlərindən biri idi. Vaxuşti Baqrationiyə görə Kveteranın əsası ən geci VIII əsrdə qoyulub , bu şəhər  XI əsr yazılı sənədlərində xatırlanır.

## İstinadlar
Bilalabad (Çaypara)

**Bilalabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kəndə nə qədər əhalinin yaşaması haqqında məlumat yoxdur.

## İstinadlar
"Sovet Ordu və Donanmasının 30 illiyi" yubiley medalı

**"Sovet Ordu və Donanmasının 30 illiyi" yubiley medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 22 fevral 1948-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## İstinadlar
Hacılar (Çaypara)

**Hacılar** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanının Hacılar bəxşinin ərazisinə daxil olan şəhər və bu bəxşin mərkəzi.

## Adının mənşəyi
Kənd ağsaqqallarının dediyinə görə keçmişdə ətraf kənlərdən məkkəyə gedən hacılar bu kəndə toplaşarmışlar, ondan bəri kəndin adı belə qalıb.Başqa bir fakta görə kəndin əsasını qoyanlar Çors kəndindən olan dörd hacı(qardaş)imiş ki ona görə buraya hacılar adı verilibdir.

## Tarix
Kəndin əskiliyi 450 il eramızdan əvvələ gedib çıxır.Hacılar yerlərinin əkinə yararlı olması və Ağçayın sahilində yerləşməsi insanların burada məskunlaşmasına səbəb olubdur.Kəndin yaxınlığında Sarıdaş yaşayış yerinin xarbalığları və bir tarixi təpə yerləşir. .
## Coğrafiya
Hacılar kəndi dəniz səviyyəsindən 1055m yüksəklikdə yerləşərək, havası qışda quraq soyuq yayda isə quraq isti keçir. Ortalama illik yağıntı miqdarı 224mm təşki edir. Hacılara ən yaxın yaşayış məntəqəsi etnik kürdlər (Türkiyənin van ilindən buraya gələn kürdlər) yaşayan Babilabad kəndidir ki burailə 1 km aralıdır. Hacılar Xoy şəhərindən 60 km şimalda yeralıb.

## Yer adları
Abısərdar bağı, Kümbəz arxı, Göbü, Mərdan yeri, Ənabi yeri, Mollakərim yeri, Şıx vahhab yeri və sairə.

## Su dəyirmanları
Keçmişdə burada Salah dəyirmanı, Mahrül dəyirmanı, Ağdəyirman və Hacıəhməd dəyirmanı fəaliyyət göstərərmiş, ancaq indi işlək deyillər.

## Ənənələr
Hacılarda novruz və qurban bayramları və od çərşənbəsi günü dəbdəbəli keçirilir. İlin son çərşənbəsində yerlilər qəbirləri ziyarət edib, təzə gəlinlərin evinə isə pay göndərərlər.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,291 nəfər yaşayır (370 ailə).Qeyri rəsmi mənbələrə görə burada 1560 nəfər və 428 ailə yaşayır ki bütünlükdə şiə inanclı Azərbaycan türklərindən ibarətdir. Hacılarlılar Mollavəli, Mərəndi və kəfeyli tayfalarından ibarətdir.

## İqtisadiyyat
Hacılarlılar əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur. Əsas məhsulları buğda, arpa, şəkər çuğunduru, günəbaxan və balqabaqdır.

## İstinadlar
Avqusto Sandino

**Avqusto Sandino** (; )) — Nikaraqua partizan lideri. Sandinista Xalq Cəbhəsi adını Avqusto Sandinodan götürmüşdür. Sandino 1926-cı ildə Baş Nazir Xuan Bautista Sakaranı prezidentlik vəzifəsinə gətirilməsi üçün apardığı silahlı mübarizə də məşhurlaşmışdır. ABŞ dəniz piyadaları korpusunun 1927-ci ildə ölkəyə müdaxilə etməsindən sonra tərəfdarlı ilə birlikdə ölkənin şimalındakı dağlarda gizlənmişdir. ABŞ və Nikaraqua ordusuna qarşı apardığı uğurlu əməliyyatlar nəticəsində xalqın dəstəyini qazanmışdır.

Sandino tərəfindən icra olunan hərbi əməliyyatların əsas məqsədlərindən biri də Nikaraqua xalqında Amerika Birləşmiş Ştatlarına qarşı mənfi fikirlərin formalaşdırılması idi və proseslərin gedişi zamanı partizanlar öz istəklərinə qisməndə olsa nail olmuşdular. 1933-cü ilin yanvar ayında ABŞ ordusunun ölkədən çıxması və Sakaranın hakimiyyətə gəlməsindən sonra tərəfdarlarının bir qismini dağıdaraq sülh prosesinə başlamışdır.

Partizanların tərkisilah edilməsi ilə bağlı danışıqların davam etdiyi müddətdə Xalq Mühafizəçilərinin komandiri Anastasio Somoza Qarsiyanın adamları tərəfindən oğurlanaraq öldürülmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseynbəyli (Çaypara)

**Hüseynbəyli** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 417 nəfər yaşayır (97 ailə). 
## İstinadlar
"SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı

**"SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 28 yanvar 1978-ci il tarixli qanunu ilə təsis olunmuş SSRİ medalı.

## Xarici keçidlər
* Медали и ордена СССР
Hefzabad

**Hasavar** () — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2016-cı il siyahıya alınmaya görə 170 nəfər yaşayır (56 ailə).

## İstinadlar
Edvard Gibbon

**Edvard Qibbon** (; ) — ingilis tarixçi və millət vəkili.

## Həyatı
Qibbon Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərmiş Viqlər partiyasının millət vəkili olmuşdur. Tarix sahəsində etdiyi araşdırmaları ilə məşhurdur. Əsas məşhur əsərlərindən biri olan *Roma imperiyasının geriləməsi və çöküş tarixi* 1776–1788-ci illərdə 6 cild formasında çap olunmuşdur. Roma tarixinin fundamental formada yanaşan kitabda təkcə tarix yox, eyni zaman dönəmin ironiyası və şüur altı vəziyyətidə peşəkar şəkildə əks olunmuşdur. Qibbon tərəfindən bilinən fikirlərdən biri də xristianlığın yüksəlik səbəblərindən bəhs edən eyni adlı kitabdır. Kitabda, tarixçi xristianlıq dinin yüksəlişini beş təməl faktorla əsaslandırır:

# *[[Xristianlar]]ın [[yəhudilər]]in miras aldıqları qatı və qonaqpərvərlik ənənələri.*
# *Ölümdən sonra həyatın mövcud olması ilə bağlı nəzəryələr.*
# *[[Kilsə]]nin möcüzəvi güclərə sahib olması ilə bağlı miflər.*
# *[[Xristianlıq]]da həyəata keçirilən dəbdəbəli mərasimlər.*
# *[[Roma imperiyası]] daxilində ayrıca bir sistem formasında inkişaf edən kilsənin qaydaları və təsir etmə gücü.*

Edvard Qibbon tərəfindən edilmiş tarixi araşdırmalar təkcə Roma imperiyası və Xristianlıq mövzuları ilə məhdudlaşmır. Tarixçi tərəfindən Şərq tarixi ilə bağlı bir sıra araşdırmalar edilmişdir. İran və Çin tarixi ilə bağlı bəzi yazıların müəllifidir. Qibbonu digər qərb tarixçilərindən fərqləndirən əsas cəhətlərindən biri şərq tarixinə qərbin təsiri altında qalmadan müstəqil şəkildə yanaşmasıdır. Qibbon xüsusi ilə İslam dinin hakim olduğu ölkələrdə hərbi nizam-intizamla bağlı heyranlığını ifadə etmişdir.

### İslamla bağlı fikirləri
Edvard Qibbon Ərəb Xilafətinin və Raşidi xəlifələrin dördüncü xəlifəsi olmuş **[[Əli]]** ilə bağlı aşağıdakı fikirləri səsləndirmişdir:

''

## İstinadlar
Nalbənd

* Nalbəndlik — peşə.
* Nalbənd (Pəmbək) — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Hamamlı (Spitak) rayonunda kənd.
* Nalbənd (Çaypara) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Nalbənd (ağac) — Qaraağac fəsiləsinin qaraağac cinsinə aid bitki.
* Nalbənd (Talış)
Hüseynabad

* Hüseynabad (Lerik)
* Hüseynabad (Komican)
* Hüseynabad (Sayınqala)
* Hüseynabad (Bicar)
* Hüseynabad (Bukan)
* Hüseynabad (Məlikan)
* Hüseynabad (Səfaxana)
* Hüseynabad (Xudabəndə)
* Hüseynabad (Heris)
* Hüseynabad (Kuhin)
* Hüseynabad (Sultaniyə)
* Hüseynabad Şamlı
* Hüseynabad-i Zəlləhcub (Qürvə)
* Hüseynabad-i İqbal
* Hüseynabad-i Mərəkan (Xoy)
* Hüseynabad-i Qala (Qoşaçay)
* Hüseynabad-i Dəmirçi (Bicar)
* Hüseynabad-i Kəngəre (Qürvə)
* Hüseynabad-i Qarğalı (Əbhər)
* Hüseynabad-e Gorgan (Bicar)
* Hüseynabad-e Kamarzard (Bicar)
Abbasbulağı

*Abbasbulağı (Sayınqala)  
*Abbasbulağı (Çaypara)
*Abbasbulağı (Maku)
*Abbasbulağı (Marağa)
Məhəmmədabad

* Məhəmmədabad (Zabul)
* Məhəmmədabad (Sayınqala)  
* Məhəmmədabad (Xudabəndə)
* Məhəmmədabad (Maku)
* Məhəmmədabad-i Nil (Bicar)
* Məhəmmədabad-i Əli Əkbərxan (Bicar)
Yunisabad (Sərdəşt)

**Yunisabad** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 116 nəfər yaşayır (23 ailə). Əhalisi kürdlərdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağdonlu (Şot)

**Ağdonlu** () – İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şot şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.

## İstinadlar

## Mənbə
*Tageo
Dəmiryol bərəsi

**Dəmiryol bərəsi** — Dəmiryol qatarlarını dənizlərdən, boğazlardan keçirən gəmi. Məsələn, Bakı-Türkmənbaşı bərələri.

## İstinadlar
Dövrəli su təchizatı sistemi

**Dövrəli su təchizatı sistemi** — Sudan qənaətlə istifadə etmək üçün yaradılır. Suyu soyutduqdan, təmizlədikdən sonra yenidən istehsalata verirlər, su mənbəyindən (anbar, kanal) isə suyu ancaq su itkilərini tamamlamaq üçün götürürlər.

## İstinadlar
Drenaj

[alt=Drenaj boru və drenaj xəndək|thumb|370x370px|Drenaj boru və drenaj [xəndək]]
**Drenaj** (), qurutmaq - Torpağı, yeri qurutmaq üçün qrunt və ya axıntı sularının süni yolla axıdılmasıdır. *Açıq drenaj* arxlarla, *qapalı drenaj* isə yeraltından çəkilən borularla suyun arxlara, yaxud kanallara buraxılmasıdır.

## Drenajın əhəmiyyəti
Torpaqların qurudulması zamanı qurutma drenajı, quraqlıq rayonlarda torpağın şorlaşmasına qarşı mübarizə məqsədilə ilə duzsuzlaşdırma drenajı, ağır gilli torpaqlarda qaz mübadiləsini qüvvətləndirmək üçün areasiya drenajından istifadə edilir. Kənd təsərrüfatında iki cür drenaj aparılır:
* Üfuqi drenaj - bu drenaj özü iki cür olur:
Açıq drenaj - kanallar sadəcə elə yerləşdirilir ki, tarlada kənd təsərrüfatı işlərinin mexanikləşdirilməsinə və müvəqqəti suvarma arxlarının çəkilməsinə maneçilik törətməsin.

Qapalı drenaj - Torpaq itkisinə yol verməmək üçün istifadə olunur. Kanalların dərinliyi 2,5–3 m, drenaj arasında məsafəsi 200–800 m olur
* Şaquli drenaj
Drenajlardan binaları və tikililəri qrunt sularının təsirindən qorumaq üçün də istifadə olunur. Bunlar suları toplayan və kənara axıdan mühəndis (kəhriz, quyu, yeraltı lağımlar və s.) ibarətdir. Tikinti ərazisində yeraltı suların ümumi səviyyəsinin aşağı salınması (adətən yer səthindən 3-3,5 m dərinlikdə olmalıdır) lazımi effekt vermədikdə yerli drenaj sistemləri, yəni lay drenaji, divaryanı drenaj və dairəvi drenaj tətbir olunur.

## Süni drenajın səbəbləri
Sulu torpaqlar kənd təsərrüfatında istifadə üçün drenaja ehtiyac duya bilər. ABŞ-ın şimalında və Avropada buzlaşma tədricən humusla doldurularaq bataqlığa çevrilən çoxlu kiçik göllər yaratdı, bunlardan bəziləri bataqlıqlar yaratmaq üçün açıq arxlar və xəndəklərdən istifadə edilərək qurudulub, bunlar əsasən tərəvəz kimi qiymətli bitkilər üçün istifadə olunur.

Sahil düzənlikləri və çay deltaları mövsümi və ya daimi yüksək su səviyyəsinə malik ola bilər və kənd təsərrüfatı üçün istifadə ediləcəksə, yaxşılaşdırılmış drenaja malik olmalıdır. Güclü yağış dövrlərindən sonra, həddindən artıq nəm torpaqdan sitrus bağlarının zədələnməsinin qarşısını almaq üçün drenaj nasosları istifadə olunur. Torpaq eroziyasına lilli torpaqlar səbəb olur. Bu palçıqlı səthlər ərazidə su yığılmasının nəticəsidir və torpağın deqradasiyasına səbəb olur.

Digər torpaqlarda bərk torpaq adlanan minerallaşmış torpağın keçirməyən təbəqəsi ola bilər və ya incə torpaqların altında nisbətən keçirməyən qaya təbəqələri ola bilər. Meyvə ağaclarını yetişdirərkən drenaj xüsusilə vacibdir. Başqa cür əla olan torpaqlar ilin bir həftəsi ərzində bataqlığa düşə bilər ki, bu da meyvə ağaclarını öldürmək və əvəzedicisi quraşdırılana qədər torpağın məhsuldarlığını azaltmaq üçün kifayətdir.

Quru ərazilər tez-tez suvarma yolu ilə becərilir və drenaja ehtiyac yoxdur. Bununla belə, suvarma suyunda həmişə minerallar və duzlar var ki, buxarlanma yolu ilə zəhərli səviyyələrə çata bilər. Torpağın şoranlığına nəzarət etmək üçün suvarılan torpaqların həddindən artıq suvarma suyu ilə vaxtaşırı yuyulmasına və drenaja ehtiyacı ola bilər.

## Həmçinin bax
* Meliorasiya
* Rekultivasiya

## Xarici keçid
Suvarma sistemləri

## İstinadlar
Elektron sənaye

right|Çində elektronika fabriki|250px
**Elektron sənaye** – maşınqayırmanın ən yeni sahəsi. Elketron cihazları, elektron-hesablama maşınlarını istehsal edir ki, bunlar da hesablama texnikasında, təsərrüfatın bütün sahələrində və ölkənin müdafiəsində istifadə olunur. Bunlara çox saf, keyfiyyətli və bahalı materiallar işlənilir.