open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şifahi ədəbiyyat

**Şifahi ədəbiyyat** və ya **xalq ədəbiyyatı** — yazılı formadan fərqli olaraq, şifahi şəkildə və ya nəğmə vasitəsilə ötürülən ədəbiyyat janrı. Bu ədəbiyyat nümunələrinin çoxu sonradan transkripsiya olunaraq (dəyişikliklərlə yazıya alınaraq) çap edilmişdir.

Antropoloqlar tərəfindən müxtəlif təriflər verildiyi üçün şifahi ədəbiyyatın vahid standart tərifi mövcud deyildir. Geniş mənada bu anlayış, şifahi ötürülməsi və hər hansı sabit (dəyişməz) formanın olmaması ilə xarakterizə olunan ədəbiyyata aiddir. Bura nəsildən-nəslə şifahi şəkildə keçən rəvayətlər, əfsanələr və hekayələr daxildir. Şifahi ədəbiyyat folklorun tərkib hissəsidir.

## Terminologiya

"Söz sənəti" () termini əsasən əsərlərin şifahi xarakterini nəzərdə tutur. Lakin xalq söz sənətinə az sayda yazılı ədəbi abidələr də daxildir ki, bunlar həm də adi mənada başa düşülən ədəbi ənənənin bir hissəsini təşkil edir. "Xalq" sifəti burada dar bir mədəni təbəqənin deyil, demosun (geniş xalq kütləsinin) yaradıcılığını müəyyən edir. Bununla belə, tarixin dərinliklərinə nəzər saldıqda şifahi söz sənətinin həm sadə xalq, həm də elita üçün ümumi olduğu görünür (məsələn, Rusiyada bu vəziyyət I Pyotrun islahatlarına qədərki dövr üçün xarakterik idi).

Uolter Onq "şifahi ədəbiyyat" termininin daxili ziddiyyətlərinə diqqət çəkərək onu "qeyri-adi" (hətta "dəhşətli") adlandırır: "ədəbiyyat" sözü özlüyündə yazını ehtiva edir, çünki *literatura* sözünün özü latın dilindəki *litera* — "hərf" sözündən yaranmışdır.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya

*Finnegan, Ruth (2012), *Oral Literature in Africa*. Cambridge: Open Book Publishers. CC BY edition 
*Ong, Walter (1982), *Orality and Literacy: the technologizing of the word*. New York: Methuen Press.
*Tsaaior, James Tar (2010), "Webbed words, masked meanings: Proverbiality and narrative/discursive strategies" in D. T. Niane's *Sundiata: an epic of old Mali*. Proverbium 27: 319–338.
*Vansina, Jan (1978), "Oral Tradition, Oral History: Achievements and Perspectives", in B. Bernardi, C. Poni and A. Triulzi (eds), *Fonti Orali, Oral Sources, Sources Orales*. Milan: Franco Angeli, pp.&nbsp;59–74.
*Vansina, Jan (1961), *Oral Tradition. A Study in Historical Methodology*. Chicago and London: Aldine and Routledge & Kegan Paul.

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* *Соколов Ю.* Народная словесность // Литературная энциклопедия: Словарь литературных терминов: В 2-х т.&nbsp;— —: Издательство Л.&nbsp;Д.&nbsp;Френкель, 1925. — Т. 1: А — П.&nbsp;— Стб. 485—501.
* 
* 

## Xarici keçidlər

*
*World Oral Literature Project: voices of vanishing worlds, University of Cambridge
Əl-Həccavi

**Əbün-Nəca Şərəfəddin Musa ibn Əhməd ibn Musa əl-Həccavi əl-Məqdisi** (; ) — Hənbəli fəqihi.

## Həyatı
Hicri 895-ci (1490) ildə Nablus şəhərinin Həcca kəndində anadan olub. doğdu. Bu görə də nisbəsi "Həccavi"dir. Karl Brokkelman bu nisbəni "Hucavi" olaraq qeyd etmişdir ki, bu da İslam ensiklopediyasındakı məlumata görə səhvdir.

Həccavi Şəhabəddin Əhməd ibn Məhəmməd əs-Salehi, Əbu Həfs Nəcməddin Ömər ibn İbrahim əs-Salehi, Əbül-Bərəkət Möhübbəddin Əhməd ibn Məhəmməd əl-Uqeyli kimi müəllimlərdən fiqh öyrənmiş və Seyyid Kəmaləddin Məhəmməd ibn Həmzə əl-Hüseynidən hədis sahəsinə aid icazət (diplom) almışdır (hicri 931/miladi 1525).

O, yaşadığı dövrünün Şamın yeganə Hənbəli müftüsü olmuşdur və bölgədə fiqh sahəsində hər kəsin müraciət etdiyi alim olmuşdur. Həccavi Əməvi məscidində və bəzi mədrəsələrdə dərs demişdir. Yəhya əl-Həccavi (oğlu), Şəmsəddin ibn Tarif, Şəmsəddin ər-Rəcihi, Əbu Bəkr ibn Zeytun əd-Dəməşqi es-Salehi, Şəhəbəddin Əhməd əl-Vəfai əl-Muflihi, İbrahim ibn Məhəmməd əl-Əhdəb əs-Salehi və Əbün-Nureyn Osman ibn Məhəmməd ibn İbrahim kimi alimlər ona tələbəlik etmiş şəxslərdir.

Həccavi 17 Rəbiül-əvvəl hicri 968-ci (dekabr 1560) ildə Şamda vəfat etmiş və Qasiyun ətrafına dəfn edilmişdir. Onun ölüm tarixi İbnül-İməd tərəfindən 22 Rəbiül-əvvəl hicri 960-cı (8 mart 1553) il olaraq qeyd edilmişdir.

## Əsərləri
Həccavi "Zədül-müstəqni fi ixtisaril-Muqni", "əl-İqnə li-talibil-intifə", "Həvəşit-Tənqih fil-fiqh alə məzhəbil-İmam Əhməd ibn Hənbəl" və başqa əsərlərin müəllifidir.

## İstinadlar
Ümdətüt-talib

**Ümdətüt-talib** () — Mənsur əl-Buhutinin əsəri.

## Əsər
"Ümdətüt-talib" əsəri Hənbəli məzhəbindəki görüşlərin xülasəsidir. "Ümdətüt-talibə"ə Osman ibn Əhməd ən-Nəcdi tərəfindən "Hidayətür-rəğib li-şərhi-Ümdətit-talib" adlı şərh yazılmışdır. "Ümdətüt-talib"i Saleh ibn Həsən əl-Buhuti "Ümdəyi-Vəsilətür-rəğib li-Ümdətit-talib" adı altında nəzmli hala salmışdır. Əsər hicri 1431-ci (2010) ildə Küveytdə "*Ümdətüt-talib lineyl əl-məarib*" adı altında nəşr edilmişdir ("əl-Cədid ən-Nafi" nəşriyyatı, 254 səhifə).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Şahin Hüseynov

**Şahin Hüseynov** (1954 – 10 mart 2012) — azərbaycanlı alim, tibb elmləri doktoru, professor, fizioloq. O, Azərbaycan Tibb Universitetinin Normal fiziologiya kafedrasında uzun illər müəllim və professor kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Həyatı
Şahin Hüseynov 1954-cü ildə Qazax rayonunun Aşağı Əskipara kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Bakı şəhərində 211 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1972-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Tibb Universitetinin Pediatriya fakültəsinə daxil olmuş, 1978-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1979–1983-cü illərdə akademik A. Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun İxtisaslaşmış Elmi Şurasında namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

## Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
1983–1987-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının A. Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunda çalışmışdır. 1987-ci ildə müsabiqə yolu ilə Azərbaycan Tibb Universitetinin Normal fiziologiya kafedrasına assistent vəzifəsinə seçilmişdir.

1990-cı ildə Leninqrad Hərbi Tibb Akademiyasında "Normal fiziologiya" və "Patoloji fiziologiya" ixtisasları üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək 34 yaşında tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

1991-ci ildə Normal fiziologiya kafedrasının professoru vəzifəsinə seçilmiş və həmin vəzifədə çalışmışdır.

## Elmi nailiyyətləri
1984-cü ildə elmi nailiyyətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Lenin Komsomolu mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür. 1996-cı ildə Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. 1999-cu ildə "*Who is Who in the World*" nəşrinə daxil edilmiş ilk azərbaycanlı həkimdir.

## Elmi əsərləri
Şahin Hüseynovun elmi məqalələri keçmiş SSRİ ölkələrində, Almaniya, Hollandiya, İsveçrə, Yuqoslaviya, ABŞ, Türkiyə və digər ölkələrin elmi jurnallarında dərc olunmuşdur.

Onun rəhbərliyi altında 10 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. Elmi tədqiqatları əsasən uşaqlarda timus vəzinin fiziologiyası və patologiyasına həsr olunmuşdur.

Professor Şahin Hüseynov 120-dən çox elmi məqalə, dərslik, metodik vəsait, ixtira və səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Azərbaycan Tibb Universitetinin Dissertasiya Şurasının üzvü olmuşdur.

## Ölümü
Şahin Hüseynovun vəfat etdiyi barədə xəbər yayımlanmışdır.

## Şəxsi həyatı
Ailəli idi, 3 övladı və 2 nəvəsi var.

## Mənbələr
Zədül-müstəqni fi ixtisaril-Muqni

**Zədül-müstəqni fi ixtisaril-Muqni** () — İbn Qudamənin "əl-Muqni" adlı əsərinin müxtəsəri.

## Əsər
"Zədül-müstəqni fi ixtisaril-Muqni" əsərinin digər adı "Müxtəsərül-Muqni"dir. Əsərdə yalnız Hənbəli məzhəbində üstün tutulmuş görüşlərə yer verilmişdir. Buhuti bu əsərə "ər-Rəvzül-mürbi" adlı şərh yazmışdır (Dəməşq: hicri 1304; Hindistan: hicri 1305; Qahirə: hicri 1324, 1348, 1352; naşir: Əhməd Məhəmməd Şakir və Əli Məhəmməd Şakir, Qahirə: 1954; naşir: Məhəmməd Əbdürrəhman Əvəd, Beyrut: 1985). "Zədül-müstəqni" əsəri Səudiyyə Ərəbistanında orta səviyyəli dini məktəblərdə dərs vəsaiti kimi tədris olunur.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Xuan Maldasena

Xuan Martin Maldasena (; ) — argentinalı nəzəri fizik. Prinstondakı Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutunun Təbiət Elmləri Məktəbində Karl P. Feinberq professorudur. O, sim nəzəriyyəsinin və kvant cazibə qüvvəsinin təməllərinə əhəmiyyətli töhfələr verib. Onun ən məşhur kəşfi sim nəzəriyyəsində holoqrafik prinsipin reallaşdırılması olan AdS/CFT uyğunluğudur.

## Bioqrafiyası

Maldasena 1986-1988-ci illər arasında Buenos-Ayres Universitetində təhsil almış və sonra 1991-ci ildə Bariloxedəki Instituto Balseiro-da Gerardo Aldazábalın rəhbərliyi altında lisenziyasını (altı illik dərəcə) almaq üçün Bariloxeyə köçmüşdür. Daha sonra o, doktorluq dərəcəsi almışdır. 1996-cı ildə Körtis Kallanın rəhbərliyi altında "Sim nəzəriyyəsində qara dəliklər" adlı doktorluq dissertasiyasını tamamladıqdan sonra Prinston Universitetində fizika üzrə doktorluq dərəcəsi almış və Rutgers Universitetində doktoranturadan sonrakı vəzifəyə keçmişdir. 1997-ci ildə Harvard Universitetinə dosent kimi qoşulmuş və 1999-cu ildə tezliklə Fizika professoru vəzifəsinə yüksəlmişdir. 2001-ci ildən bəri Nyu-Cersi ştatının Prinston şəhərindəki Qabaqcıl Tədqiqatlar İnstitutunda professor vəzifəsində çalışır və 2016-cı ildə institutun Təbiət Elmləri Məktəbində Nəzəri Fizika üzrə ilk Karl P. Feinberq professoru olmuşdur.

Maldasena Katolik Alimlər Cəmiyyətinin üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Maldacena's web page at the Institute
* Maldacena Theme tree
* Interview of Juan Maldacena by David Zierler on January 15, 2021, Niels Bohr Library & Archives, American Institute of Physics, College Park, MD USA
Karlos Karsolio

**Karlos Karsolio Larrea** (; ) — meksikalı alpinistdir. Karsolio dünyanın 14 səkkizminlik zirvəsinə dırmanan dördüncü kişi (ilk qeyri-avropalı) və ikinci ən gənc zirvəsi kimi tanınır. Onların hamısı əlavə oksigensiz idi (baxmayaraq ki, 1988-ci ildə Makaludan enərkən təcili oksigenə ehtiyac duyurdu).

## Erkən həyatı

Yeddi uşağın ən böyüyü olan Karsolio alpinizmlə anası tərəfindən tanış olub. Hamilə olanda həkiminin tövsiyələrinə baxmayaraq, İztaççiuatl (5220 metr) zirvəsinə dırmanıb. Karsolio gəncliyində alpinist Herman Bul, daha sonra isə Linn Hill, Peter Kroft və Eji Kukuçkaya heyran olub.

Onun ilk dırmanışları Meksikada olub: Piko de Orizaba və Popokatepetl. 1980-ci illərin əvvəllərində Karsolio Kaliforniyanın Yosemit şəhərindəki El Kapitan zirvəsinə dırmanıb.

22 yaşında Karsolio ilk böyük nailiyyətini Cənubi Amerikanın ən yüksək zirvəsi olan Raynhold Messnerin çətin cənub üzü Akonkaqua marşrutuna, 6962 metr (22841 fut) hündürlüyə qalxmaqla əldə etdi. O, 1990-cı ildə dostu Andres Delqado ilə birlikdə Pataqoniyaya səyahət edərək, alpinistlərin hansı cığırla hücum etməyə çalışmasından asılı olmayaraq, ən azı 800 metr (2600 fut) hündürlüyündə olan böyük qranit divarına görə mütəxəssislər tərəfindən dünyanın ən çətin dağı hesab edilən Serro-Torre dağına ilk Meksika dırmanışını etdi. 1991-ci ildə Karsolio və Delqado Kanadanın Baffin adasına dırmandılar və orada ilk Meksika zirvəsini fəth etdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crataegus lucida

*  — Crataegus aestivalis bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus crus-galli bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
Crataegus parvifolia

*  — Crataegus monogyna bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus aestivalis bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus uniflora bitki növünün sinonimi.
Mespilus pubescens

*  — Crataegus germanica bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus gracilior bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus laciniata bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus mollis var. mollis bitki yarımnövünün sinonimi.
Crataegus pyrifolia

*  — Aronia arbutifolia bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus calpodendron bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus calpodendron bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus punctata bitki növünün sinonimi.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
*  — təsdiq olunmamış bitki növü.
Mespilus pyrifolia

*  — Crataegus calpodendron bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus punctata bitki növünün sinonimi.
Mespilus tomentosa

*  — Cotoneaster tomentosus bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus calpodendron bitki növünün sinonimi.
*  — Cotoneaster nummularius bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus uniflora bitki növünün sinonimi.
Crataegus acutiloba

*  — Crataegus coccinioides bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus macrosperma bitki növünün sinonimi.
Mespilus viridis

*  — Crataegus intricata bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus viridis bitki növünün sinonimi.
Crataegus brevispina

*  — Crataegus douglasii bitki növünün sinonimi.
*  — Crataegus monogyna bitki növünün sinonimi.
Alleqorik heykəl

**Alleqorik heykəl** — mücərrəd anlayışların alleqoriya şəklində təcəssüm etdirilməsini göstərən heykəl. Buna nümunə olaraq ədaləti təmsil edən, ənənəvi olaraq tərəzi və qılınc tutan Yustitiya heykəllərini göstərmək olar.

Bu yanaşma sosial dəyərləri və mövzuları sözsüz şəkildə ifadə etmək üçün insan formasından və onun duruşundan, jestlərindən, geyimindən və atributlarından istifadə edir. Bu cür təsvirlərə hələ 1580-ci illərdə dəfn sənətində rast gəlmək mümkündür. İntibah dövrü abidələrində müqəddəs hamilər qəbuledilməz sayıldıqda onlardan istifadə olunmuşdur. Alleqorik heykəltəraşlığın istifadəsi Fransadakı incəsənət məktəblərində tam inkişaf etmişdir. Bu üslub bəzən Viktoriya dövrü sənətkarlığı ilə əlaqələndirilir və adətən təxminən 1900-cü illərə aid əsərlərdə rast gəlinir.

## İstinadlar
Əkamül-mərcan fi əhkamil-can

**Əkamül-mərcan fi əhkamil-can** () — Bədrəddin Şiblinin cinlərlə bağlı qələmə aldığı əsər.

## Əsər
"Əkamül-mərcan fi əhkamil-can" özündə cinlər haqqındakı hökm və xəbərləri (tarixi, növləri, formaları, yaşadıqları yerlər, qidaları, evlənmələri və s.) ehtiva edir. Əsər bir müqəddimə, yüz qırx bölmə və bir xətimədən ibarətdir. Əsər müxtəlif tarix (1982, 1983, 1988 və s.) və yerlərdə (Qahirə, ər-Riyad, Beyrut və s.) nəşr edilmişdir.

Cəlaləddin Süyuti əsəri "Ləqtül-mərcan fi əhkamil-can" adı altında, Nurəddin əl-Hələbi isə "İqdül-mərcan fimə yətaəllaq" adı altında ixtisar etmişdir. Nurəddin əl-Hələbinin ixtisarı Məhəmməd Fərşad tərəfindən türk dilinə tərcümə olunmuşdur (İstanbul: 1975).

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Cinlerin Esrarı

## İstinadlar
Tarix əl-İslam

**Tarix əl-İslam** () — Zəhəbinin tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı bioqrafik əsəri.

## Əsər
"Tarix əl-İslam" Zəhəbinin ən irihəcmli əsəri olub, tam adı "*Tarixul-İslam və vəfayətül- (təbəqatül-) məşahir və aləm*"dir. Əsərdə 40 minə yaxın bioqrafiya vardır. Əsər hicri 1-ci (622) ildən hicri 700-cü (1301) ilə qədər olan dövrü əhatə edir. kitabdakı dövr hərisi 10 il olmaqla 70 təbəqəyə bölünmüşdür. Zəhəbi "Tarix əl-İslam" 1326-cı ildə tamamlamış və bu əsərə hicri 701–746-cı (1302–1345) illərdəki hadisələri edən bir zəyil yazmışdır. Bu əsər sonradan qələmə alınan "Siyəru Aləmin-Nubəla", "Mərifətül-qurra", "əl-İbər", "Təzkirətül-hüffaz", "əl-İşarə", "əl-İləm" kimi kitablara mənbəlik etmiş, Səfədi, İbn Şakir əl-Kütubi, Əbül-Fida İbn Kəsir, Tacəddin əs-Subki, İsnəvi, İbn Rəcəb, Şəmsəddin əs-Səxavi kimi tarixçilər ondan bəhrələnmişdir. Əsərə sonradan bəzi alimlər tərəfindən əlavələr və ixtisarlar da edilmişdir. Ələddin Əli ibn Xələf ibn Xəlil əs-Səidi, İbn əl-Cəzəri (Müxtəsəru Tarixil-İslam), Təqiyyədin İbn Qazı Şübhə (əl-Müntəqa min Tarixil-İslam), Şəmsəddin əs-Səxavi kimi alimlər bu qəbildəndir.

Yozef de Somoyi əsər haqqında bir məqalə qələmə almışdır. "Tarix əl-İslam" ilk dəfə Qahirədə beş cild halında nəşr edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Rəqəmsal elektronika

**Rəqəmsal elektronika** — rəqəmsal siqnallardan istifadə edən elektronika sistemləri ilə məşğul olan sahə. Bu sistemlər Bul cəbrinə əsaslanır və mobil telefon, kompüter kimi müasir texnoloji avadanlıqlarda geniş istifadə olunur.

## Əsas prinsipləri

Rəqəmsal elektronika məlumatların ötürülməsi və emalı üçün ikilik say sistemindən ($0$ və $1$) istifadə edir. Analoq elektronikadan fərqli olaraq, burada siqnallar kəsilməz deyil, diskret (pilləli) xarakter daşıyır. Bu sahənin əsasını aşağıdakı komponentlər təşkil edir:
* **Məntiq elementləri (Logic Gates):** AND (VƏ), OR (VƏ YA), NOT (DEYİL) kimi əsas əməliyyatları yerinə yetirən dövrələr.
* **Tranzistorlar:** Rəqəmsal dövrələrin əsas keçid (sviç) elementi.
* **Mikrosxemlər:** Minlərlə və ya milyonlarla məntiq elementinin bir kristal üzərində birləşməsi.

Rəqəmsal elektronika siqnalın kənar maneələrə (küyə) qarşı daha davamlı olması və məlumatın yüksək dəqiqliklə saxlanılması üstünlüklərinə malikdir.

## Rəqəmsal dövrələr

Rəqəmsal dövrələr — bir sıra diskret gərginlik səviyyələrinə əsaslanan elektrik dövrələridir. Bu dövrələr Bul cəbrinin ən geniş yayılmış tətbiqi forması olmaqla, kompüter və elektron saat kimi rəqəmsal cihazların əsas struktur vahididir.

Ümumi qayda olaraq rəqəmsal dövrələrdə gərginlik səviyyələri "0" və "1" ilə ifadə olunan ikilik say sistemindən istifadə edilir. Adətən məntiqi "0" aşağı gərginliyi (*low*) ifadə edir və aşağı səviyyə kimi xarakterizə olunur. Məntiqi "1" isə yüksək gərginliyi (*high*) ifadə edir və yüksək səviyyə kimi ifadə olunur. Bəzi sistemlərdə bunun tam əksi (invers məntiq) tətbiq edilə bilər. Mühəndislər rəqəmsal dövrələr kontekstində "rəqəmsal sistem" və "məntiq" terminlərini sinonim kimi işlədirlər. Həmçinin üçlük məntiqi (*ternary logic*) ilə işləyən prototip kompüterlər də hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Douglas Lewin, *Logical Design of Switching Circuits*, Nelson,1974.
* R. H. Katz, *Contemporary Logic Design*, The Benjamin/Cummings Publishing Company, 1994.
* P. K. Lala, *Practical Digital Logic Design and Testing*, Prentice Hall, 1996.
* Y. K. Chan and S. Y. Lim, Progress In Electromagnetics Research B, Vol. 1, 269–290, 2008, "Synthetic Aperture Radar (SAR) Signal Generation, Faculty of Engineering & Technology, Multimedia University, Jalan Ayer Keroh Lama, Bukit Beruang, Melaka 75450, Malaysia.

## Xarici keçidlər

* Digital Circuit Projects: An Overview of Digital Circuits Through Implementing Integrated Circuits (2014)
* 
* MIT OpenCourseWare introduction to digital design class materials ("6.004: Computation Structures")
* *Samir Həsənov*. SOSİAL İŞDƏ RƏQƏMSAL TEXNOLOGİYALAR. Metafizika Jurnalı (ISSN: 2616-6879), Volume. 9, Issue 2, Serial № 38, 2026. ss.303-313
Kitab əl-Əsar

**Kitab əl-Əsar** () — Hənəfi fiqhində dəlil olaraq istifadə edilən əhkam hədislərinin cəmlədiyi məcmuə.

## Müəllif
Məcmuənin müəllifi Hənəfi fəqih Məhəmməd ibn Həsən əş-Şeybanidir.

## Əsər
"Kitab əl-Əsar"da sünni fiqh məzhəbi Hənəflikdə oldunduğu kimi sünni hədis sahəsində də imam hesab olunan Məhəmməd ibn Həsən Şeybaninin Əbu Hənifədən rəvayət etdiyi mərfu, məvkuf və mürsəl hədislər fiqhi bablara (bölmə) uyğun şəkildə təsnif edilərək cəmlənmişdir. Əsərdə Əbu Hənifədən başqa iyirmiyə yaxın alimdən də nəqllər mövcuddur. Daha əvvəlki hədis ədəbiyyatlarında mövcud olan bu hədislərin müstəqil bir əsərdə cəmlənməsi Məhəmməd ibn Həsən Şeybaninin tənqid edilməsinə də səbəb olmuşdur. Məhəmməd ibn Həsən Şeybani rəvayətləri qeydə aldıqdan sonra çox vaxt "Məhəmməd dedi ki, biz bu görüşü qəbul edirik; çünki bu, Əbu Hənifənin də görüşüdür" deyə qeyd edir və ya (əgər varsa) etirazlarını, qəbul etdiyi fikri və onun dəlillərini göstərməklə öz fiqhi mövqeyini ortaya qoyur. "əl-Əsar" bu məzmununa görə klassik hədis kitablarından fərqlənmiş və müzakirəli (polemik) bir fiqh kitabı xarakteri qazanmışdır.

"Kitab əl-Əsar"ın dünyanın müxtəlif kitabxanalarında əlyazmaları mövcuddur. Bu da əsərin xüsusi ilə Hənəfi çevrələrdə gördüyü rəğbətin bir sübutudur. "Kitab əl-Əsar" müxtəlif tarix (1883, 1894, 1987 və s.) və yerlərdə (Ləknəv, Pişəvar və s.) nəşr edilmişdir. Əsərə xüsusi ilə hindistanlı alimlər tərəfindən təliq və şərhlər yazılmışdır. Əbdülbari ibn Əbdülvəhhab əl-Ənsarinin "ət-Təliqul-muxtar alə Kitabil-Əsar"ı, Əbdüləziz ibn Əbdürrəşidin "Feyzüs-səttar fi şerhi-Kitabil-Əsar"ı və Mehdi Həsən Şahcihanpurinin "Qaləidül-əzhar şərhu Kitabil-Əsar"ı bunlardan bir neçəsidir. Bundan əlavə, İbn Həcər əl-Əsqəlaninin "əl-İsar bi-mərifəti-ruvətil-Əsar" əsərini də qeyd etmək lazımdır. "Kəşfüz-Zünun"da Əbu Cəfər Tahavinin "əl-Əsar" əsərinə şərh yazdığına dair bir qeyd mövcud olsa da, bu şərhi müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Məktubəti-Rəbbani

**Məktubəti-Rəbbani** () və ya **Məktubət** () — İmam Rəbbaninin məktubları vasitəsilə ərsəyə gətirilmiş əsər.

## Əsər
"Məktubat" bir sufi tərəfindən yazılmış ən əhatəli və ən məşhur məktub məcmuəsidir. Məcmuə inkişaf etdirdiyi Nəqşibəndilik ənənəsi haqqındakı ən mühüm mənbələrdən biridir.

Əsər İmam Rəbbaninin mənəvi təkamül prosesini nümayiş etdirdiyi üçün də mühüm hesab olunur. "Məktubat" həmçinin onun mürşidi Bəqi-Billah və xəlifələri ilə olan münasibətlərini, vəhdəti-şühudun vəhdəti-vücuda üstün tutulmasının mümkünlüyü kimi mövzularda irəli sürdüyü mübahisəli baxışlarını, İslamın ikinci minilliyinin mücəddidi olduğu iddiasını, Kəbənin həqiqətinin həqiqəti-Məhəmmədiyyədən üstün olması fikrini, özünün müəyyənləşdirdiyi sünni əqidənin yeganə doğru yol olduğunu və Nəqşibəndi təriqətinin kamilliyini əks etdirən düşüncələrini ehtiva edir.

İmam Rəbbani məktublarını ehtiyac yarandıqca, müxtəlif vaxtlarda və müxtəlif şəxslərə xitabən yazmışdır. Lakin o özü məktublarının son dərəcə dəyərli olduğunu və ilahi təsdiqə nail olmuş bir bütöv təşkil etdiyini düşünürdü. Onun qabaqcıl xəlifələrindən Məhəmməd Haşimi-Kişmiyə belə dediyini söylədiyi rəvayət olunur:

İmam Rəbbani məktublarına verdiyi bu böyük dəyərə görə onların toplanmasını və yayılmasını bir vəzifə hesab etmişdir. Məktublarını ehtiva edən ilk dəftərin (cildin) tərtibini onun adından Yar Məhəmməd Təlaqani öz üzərinə götürmüşdür. Hicri 1025-ci (1616) ildə tərtibi tamamlanan bu dəftər, Məhəmməd peyğəmbərin Bədr döyüşündə iştirak edən səhabələrinin sayını simvolizə edən 313 məktubdan ibarətdir. Mövlanə Əbdülhəy Hisarinin hicri 1028-ci (1619) ildğ tərtib etdiyi ikinci dəftər "Əsmaül-hüsna"nı simvolizə edən 99 məktubu, Məhəmməd Haşimi-Kişminin hicri 1031-ci (1622) ildə tərtib etdiyi üçüncü və son dəftər isə hər hansı simvolik məna daşımayan 123 (və ya 124) məktubu ehtiva edir.

Beləliklə, əsər İmam Rəbbaninin vəfatından əvvəl son şəklini almışdır. Məktublara tarix qoyulmasa da, onların xronoloji ardıcıllıqla tərtib edildiyini söyləmək olar.

Əsərin farsca mətni ilk dəfə 1873-cü ildə Dehlidə nəşr edilmişdir. Əsər daha sonra da müxtəlif yer (Ləknəv, İstanbul və s.) və tarixlərdə (1910, 1997 və s.) nəşr olunmuşdur. Əsəri ilk türk dilinə tərcümə edən isə Müstəqimzadə Süleyman Sadəddin olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Sünni kitablarının siyahısı

## İstinadlar
Teodor Mayman

**Teodor Harold Mayman** (; ) — lazerin ixtirası ilə geniş şəkildə tanınan amerikalı mühəndis və fizik. Meymanın lazeri sonrakı bir çox lazer növünün inkişafına səbəb oldu. Lazer 16 may 1960-cı ildə uğurla işə salındı. 7 iyul 1960-cı ildə Manhettendə keçirilən mətbuat konfransında Mayman və onun işəgötürəni Hughes Aircraft Company lazeri dünyaya elan etdilər. Meymana ixtirası üçün patent verildi, və o, gördüyü işlərə görə bir çox mükafat və təltiflər aldı. İlk lazerin hazırlanmasındakı təcrübələri və sonrakı əlaqəli hadisələr onun "Lazer Odisseyası" kitabında daha sonra 2018-ci ildə "Lazer İxtiraçısı: Teodor H. Meymanın Xatirələri" adlı yeni başlıq altında yenidən nəşr olunan kitabında təsvir edilmişdir.

## Erkən və tələbəlik həyatı

Mayman Los-Ancelesdə yəhudi ailəsində, elektrik mühəndisi və ixtiraçı olan Abraham "Abe" Maymanın və Rouz Abramsonun ailəsində anadan olub. Gənc yaşlarında ailəsi Kolorado ştatının Denver şəhərinə köçüb və atasına ev elektronikası laboratoriyasında təcrübələr aparmağa kömək edib. Mayman öz tərcümeyi-halında "əksər hiperaktiv uşaqlarda olduğu kimi, mən də arıq, təxminən 10-15 funt az çəkidə idim" deyə yazır və o dövrdə Ritalin mövcud olsaydı, özünü onun hədəfi hesab edirdi. Yeniyetməlik illərində Mayman elektrik cihazları və radioları təmir etməklə pul qazanıb, və orta məktəbi bitirdikdən sonra 17 yaşında Milli Birlik Radio Şirkətində kiçik mühəndis kimi işə götürülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Theodore H. Maiman: Creator of the First Laser
* Theodore H. Maiman via IEEE Global History Network
* Bright Idea: The First Lasers (history) 
* Time Photos, "20th Century Technology: Laser"
* SPIE, "Lasers and Sources, Video: Theodore Maiman on the First Laser"
* SPIE, "Lasers and Sources, Video: Maiman's First Laser Light Shines Again"
* 
* 
* MIT Tech TV, "Video: The Laser at 50, symposium, October 8, 2010"
Xuan Xose Saer

**Xuan Xose Saer** (; ) — məşhur Argentina yazıçısı. "Hadisə" (La ocasión) romanına görə 1987-ci ildə Premio Nadal mükafatını qazandı. 1990-cı ildə "Las veredas de Saturno [es") filminə görə Ən Yaxşı Orijinal Ssenariyə görə Gümüş Kondor Mükafatını qazandı. 2004-cü ildə 1994-98-ci illərdəki işinə görə Platinum Konex Mükafatını aldı.

## Bioqrafiyası

Santa-Fe əyalətinin kiçik bir şəhəri olan Serodinoda, əslən Dəməşqdən olan suriyalı immiqrantların ailəsində anadan olan Saer, Milli Sahil Universitetində hüquq və fəlsəfə təhsili almış və orada Kinematoqrafiya Tarixini tədris etmişdir. Təqaüd sayəsində 1968-ci ildə Parisə köçmüş və Renn Universitetində dərs demişdir.

Ağciyər xərçəngindən əziyyət çəkən o, 11 iyun 2005-ci ildə Parisdə altmış yeddi yaşında vəfat etmişdir. O, Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Ölümü zamanı o, ən uzun romanı olan "La Grande"nin son fəsillərini yazırdı və bu əsər ölümündən sonra Saerin artıq nəşrə hazır olduğu müxtəlif qəzet və jurnallarda dərc olunan ədəbi məqalələr toplusu olan "Trabajos" ilə birlikdə dərc olundu.

2012-ci ildə onun əvvəllər nəşr olunmamış iş dəftərlərinin ilk hissəsi Argentinada Seix Barral tərəfindən "Papeles de trabajo" adı ilə redaktə edilərək nəşr olundu. Tezliklə ikinci cild nəşr olundu və bu, birinci cildin girişini yazan Julio Prematın koordinasiya etdiyi komandanın beş illik redaktə işinin nəticəsi oldu. Bu dəftərlər oxuculara Saerin yaradıcılıq prosesləri haqqında imtiyazlı bir fikir əldə etməyə imkan verir. Tənqidçilərin qeyd etdiyi kimi, Juan José Saerin kitabları, Argentinanın Santa Fe şəhəri ətrafındakı çay bölgəsi olan və romandan romana istinad edən personajlarla məskunlaşmış "La Zona" əsərində baş verən tək bir "əsər" kimi qəbul edilə bilər.

Saerin romanları tez-tez özünü sürgün etmiş yazıçının vəziyyətini diktatura dövründə Argentinada qalan, digəri isə Saerin özü kimi Parisə köçən iki əkiz qardaşın obrazları vasitəsilə mövzulaşdırır; onun bir neçə romanı, əsərdən əsərə ön planda və arxa planda növbələşən bir çox digər personajların taleyi ilə yanaşı, ayrı-ayrı və bir-birinə qarışan talelərini də izləyir. Müasirlərinin bir neçəsi (Rikardo Pilya, Sesar Ayra, Roberto Bolanyo) kimi, Saerin də əsərləri tez-tez detektiv fantastika (İstintaq), müstəmləkə görüşləri (Şahid), səyahətnamələr (El río sin orillas) və ya kanonik müasir yazıçılar (məsələn, Prust, "Əvvəlki Bir"də və Coys, "Sombras sobre vidrio esmerilado"da) kimi xüsusi və yüksək dərəcədə kodlaşdırılmış janrlar üzərində qurulur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Biography:Guardian Unlimited
*Biography: Argentine Literature (Spanish)
*Biography: El Poder de la Palabra (Spanish)
Türküz Türkü Çağırırız

**Türküz Türkü Çağırız** () — 1973-cü ildə Mazhar Alanson və Fuat Güner tərəfindən "Mazhar ve Fuat" adı ilə MFÖ-nün yaranmasından əvvəl buraxılmış val.

Albomda Aşıq Veysəl və Yunus Əmrə kimi xalq ozanlarının mahnıları və türküləri yer alıb. Albomdakı iki mahnıda qadın vokalını Mazhar Alansonun həyat yoldaşı Hale Alanson ifa edib. "Türküz Türkü Çağırırız" həm rok, həm folk, həm də Anadolu elementlərini özündə birləşdirib. Bu albomdakı "Adımız Miskindir Bizim" və "Güllerin İçinden" sonralar MFÖ albomlarında yenidən işıq üzü görmüş, "Nerde Hani" mahnısı isə sözləri dəyişdirilərək "Hər şey çox gözəl olacaq" filmində "Bu Ne Biçim Hikaye Böyle" adı ilə yenidən yayımlanmışdır.

## Mahnı siyahısı

## Etiket
**[[Vokal musiqi|Vokal]]:** Mazhar Alanson, Fuat Güner, Hale Alanson

**[[Gitara]]:** Mazhar Alanson, Fuat Güner, Zafer Dilek

**[[Bas-gitara]]:** Merih Dumlu

**[[Baraban]]lar:** Veysel Çadır

**[[Orqan (musiqi aləti)|Orqan]], [[Klaviatura (musiqi aləti)|Klaviatura]]:** Zafer Dilek

**[[Zərb alətləri]]:** Ramazan Şanlıel

**[[Aranjiman (musiqi)|Aranjiman]]:** Zafer Dilek

## İstinadlar
Aqnes Hohenştaufen

**Aqnes Hohenştaufen** (; ) —  Almaniya kralı III Konradın qızı və böyük Kiyev knyazı İzyaslav Mstislaviçin həyat yoldaşı.

## Həyatı
Hohenştaufen sülaləsindən gələn Aqnesin valdeyinləri Almaniya kralı III Konrad və Gertruda fon Rotenburq idi. Doğum ili məlum deyil, ehtimal olunur ki, 1116 və ya 1118-ci ildə anadan olub. Kiyev knyazı Mstislav İzyaslaviçin hakimiyyətinin sonunda o, onun oğlu İzyaslavla evləndi. 1135-ci ildə o, əri ilə birlikdə Vladimir-Volınskiyə yola düşdü. 1140-cı illərdə Pereyaslavl knyaginyası oldu.

1146-1149-cu illərdə İzyaslav Mstislaviç Kiyevdə hökmranlıq edəndə Aqnes böyük knyaginya oldu. 1149-cu ildə siyasi qarşıdurmalar səbəbindən o, Kiyevi tərk etdi. 1151-1154-cü illərdə İzyaslav Mstislaviç yenidən Kiyevin böyük knyazı oldu. Aqnes Hohenştaufen məhz həmin 1151-ci ildə vəfat etdi. 

## Övladları
* **[[Mstislav İzyaslaviç|Mstislav]]** (təxminən 1125/1126 və ya hardasa 1132/1135 — 19 avqust 1170) — 1167-1170-ci illərdə böyük Kiyev knyazı
* **Qızı**, adı məlum deyil (1171-ci ildən sonra vəfat etmişdir) — 1143-cü ildən Polotsk knyazı Roqvolod Borisoviçin həyat yoldaşı.
* **[[Yevdokiya İzyaslavna]]** (? — 1151-ci ildən sonra) — 1154-cü ildən sonra Polşa knyazı III Meşkonun həyat yoldaşı
* **[[Yaroslav İzyaslaviç]]** (təxminən 1133/1136 — 1173-cü ildən sonra, 1180-cü ilədək) — 1173-1174-cü illərdə böyük Kiyev knyazı
* **[[Yarpolok İzyaslaviç]]** (1143/1147 — 7 mart1168) — Bujsk və Şumsk knyazı

## Ədəbiyyat

* 
* 
*
Yeniyetmə robot kimi həyatım

***Yeniyetmə robot kimi həyatım*** () — ABŞ cizgi serialı. Yaradıcısı Rob Renzetti serialı "Nickelodeon" kanalı üçün hazırlayıb. İstehsalı "Frederator Studios" və "Nickelodeon Animation Studio" birgə həyata keçiriblər.

## Təsvir
Tremorton şəhəri sakit görünsə də, əslində burada rahat günlər demək olar ki, yoxdur. Şəhəri daim kimsə hədəf alır, dağıtmağa çalışır, ələ keçirmək istəyir. Elə gün yoxdur ki, nəsə baş verməsin. Hadisələr o qədər tez-tez təkrarlanır ki, sakinlər artıq alışıblar. Hamı bilir ki, hər dəfə kimsə peyda olub kömək edəcək. Bu kimsə Cenni Veykman adlı robot qızdır. Tanınmış alim doktor Nora Veykman bu qızı döyüş maşını kimi yaradıb. Kod adı XJ-9 olan robot ən müasir texnologiya ilə təchiz olunub. Anasının niyyətinə görə Cenni yalnız döyüşməli, planeti qorumalı, təhlükələri aradan qaldırmalıdır. Başqa heç nə ona lazım deyil. Onun üçün sosial həyat, dostluq və ya əyləncə nəzərdə tutulmayıb. Ancaq Cenni bu qadağalarla barışmır. Onun yeganə istəyi budur ki, məktəbə gedib yaşıdları kimi dərs oxusun, yeniyetmə qızlar kimi geyinsin, sevdiyi musiqini dinləsin, dostlarla vaxt keçirsin... Amma bütün bunlar ona yasaqdır. Anası hesab edir ki, Cenni planetin qoruyucusu olaraq qalmalıdır. Lakin Cenni isə bunlara məhəl qoymur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Vahid Cəlalzadə

**Vahid Cəlalzadə** (2 iyul 1968-ci il təvəllüdlü) 2004-cü ilin oktyabr ayından bəri İran Xarici İşlər nazirinin Konsulluq İşləri, Parlament İşləri və İranlılar üzrə müavini vəzifəsində çalışan İranlı fundamentalist siyasətçdir. 

O, İslam Şurası Məclisinin 11-ci dövründə Urmiya seçki dairəsinin nümayəndəsi və 1400-cü ildən 1403-cü ilin Xordad  ayında keçirilən 11-ci sessiyanın sonuna qədər İslam Şurası Məclisinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır 

O , onuncu hökumət dövründə Qərbi Azərbaycan qubernatoru vəzifəsini tutmuşdur. Cəlalzadə həmçinin İran-İraq müharibəsində də iştirak etmişdir.
Aleksey Şuşerov

**Aleksey Şuşerov** — Bakıda fəaliyyət göstərmiş mülki mühəndis və pedaqoq. Uzun illər Bakı Texniki Peşə Məktəbində və Bakı Politexnik İnstitutunda pedaqoji fəaliyyət göstərib. Bakıda yerləşən Beşmərtəbənin və Quba şəhərində yerləşən Tağlı körpünün memarıdır.

## Haqqında
Aleksey Şuşerov 1873-cü ildə anadan olub. Sankt-Peterburq Mülki Mühəndislər İnstitutunu bitirdikdən sonra mülki mühəndis kimi fəaliyyətə başlayıb. 1893–1895-ci illərdə Quba şəhərində Qudyalçay üzərində tikilmiş Tağlı körpünün memarı olub. 1901–1902-ci illərdə Bakı quberniyasında tikinti işləri üzrə icraçı vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 1913–1917-ci illərdə Bakıda fəaliyyət göstərən Bakı Rəssamlıq Cəmiyyətinin idarə heyətinin üzvü olub. Bakı Texniki Peşə Məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. 1920-ci il noyabrın 14-də Bakı Texniki Peşə Məktəbinin əsasında yaradılmış M. Əzizbəyov adına Bakı Politexnik İnstitutunda Elmi Şuranın üzvü olub və pedaqoji fəaliyyətini davam etdirib. 1933-cü ildə M. Finkelşteyn ilə birlikdə hazırladığı layihə əsasında Bakıda Beşmərtəbə binası tikilib.

1942-ci ildə dünyasını dəyişib.

## İstinadlar
Şəbinqarahisar Atatürk ev-muzeyi

**Şəbinqarahisar Atatürk ev-muzeyi** () — Mustafa Kamal Atatürkün 11 oktyabr 1924-cü ildə Şəbinqarahisara səfəri zamanı bir gecə qaldığı ənənəvi Şəbinqarahisar evlərindən biri. Binanın tikilmə tarixi dəqiq məlum olmasa da, binanın XIX əsrin sonu və ya XX əsrin əvvəllərində tikildiyi təxmin edilir. Evin ilkin sahibi Tüfəkçizadə Mustafa Ərtəm olub.
## Quruluşu
Şəbinqarahisar ilçəsinin mərkəzində yerləşən ev, ağacdan hazırlanmış sadə iki mərtəbəli bir bina idi. Binanın ərazisi və bağ sahəsi yoldan kənarda hündürdə yerləşirdi. Evin iki istiqsmətə maili damının altında köşk otağı var, evin ön tərəfi çıxıntılı üçbucaqlı formadadır və tikintisində yerli tikinti materiallarından istifadə olunub. On pilləli daş pilləkənli əsas girişə taxta qapıdan daxil olmaq mümkündür. İkinci mərtəbənin yuxarısında ön tərəfdən görünməyən çardaq yeri vardır. Bu çardağa ikinci mərtəbədən taxta pilləkən vasitəsilə qalxmaq mümkündür.

Hörgü sistemi ilə inşa edilən binada tikinti materialı olaraq yonulmuş daşdan istifadə edilmişdir. Dam örtüyü mailidir. Dam örtüyü materialı olaraq metal lövhələrdən istifadə edilmişdir. Zirzəmisi istisna olmaqla, digər mərtəbələri suvabaraq, ağ rəngə boyanmışdır. Zirzəmisi yonulmuş daşdan tikilmişdir. Pəncərələri daş çərçivəli kvadrat formadalıdır. Digər mərtəbələrdəki pəncərələr düzbucaqlı və taxta çərçivəlidir.

## Tarixi
1932-ci ildə evin içərisində aparılan müxtəlif restavrasiyalar nəticəsində o dövrdəki orijinal forması saxlanılmış və mebellə təchiz edilmişdir. Maliyyə Nazirliyi tərəfindən müsadirə edilən ev, "100 illik kutlamaları" proqramı çərçivəsində ayrılan 3 milyon tl xərclə Avtomobil Yolları Baş İdarəsi tərəfindən təmir edilərək, yenidən qurulmuş və Atatürkün Şəbinqarahisara gəlişinin 58-ci ildönümündə, 11 oktyabr 1982-ci ildə "Atatürk ev-muzeyi" olaraq ictimaiyyətə açılmışdır.

Maliyyə və Gömrük Nazirliyinin Milli Daşınmaz Əmlak Baş İdarəsinin 2 may 1986-cı il tarixli *3121-749/16781* nömrəli məktubu ilə Xəzinədarlığa məxsus bu binanın Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə verilməsi ləğv edilmiş və Şəbinqarahisar Bələdiyyəsinə verilmişdir.
## Muzey
Muzeydə Atatürk və yavərinin qaldığı otaqdakı çarpayılar, yazı masası, kreslolar, stullar, divanlar və pianino, digər tarixi əşyalar və müxtəlif regional etnoqrafik əsərlər nümayiş olunur. Muzeydə həmçinin 500 kitabdan ibarət Atatürk kitabxanası və fotoşəkilləri olan Atatürk guşəsi yer alır. Texniki və mütəxəssis heyətinin olmadığı muzey, həftənin müəyyən günlərində bələdiyyə işçiləri tərəfindən açıq saxlanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Şebinkarahisar Kaymakamlığı
* Şebinkarahisar Belediyesi
Münxenqrats konfransı

**Münxenqrats konfransı** — 1833-cü ilin sentyabrında Avstriya, Rusiya və Prussiya arasında Osmanlı imperiyasına, Polşaya və liberalizmə qarşı vahid siyasət barədə əldə olunmuş razılıq.

## Zəmin

1830-cu ildə Avropanın geniş ərazilərində baş vermiş inqilabi iğtişaşlar — Fransada İyul inqilabı, Belçikanın müstəqilliyi, Polşada Noyabr üsyanı və digər hadisələr Metternixdə Vyana konqresindən sonrakı dövrə aid beynəlxalq konfrans sisteminin yenidən qurulması istəyini gücləndirmişdir. Bu istiqamətdə göstərdiyi səylər ilkin mərhələdə yalnız digər iki mühafizəkar güc — Rusiya və Prussiya ilə münasibətlər çərçivəsində uğurlu olmuşdur. Oxşar motivlər Rusiya imperatoru I Nikolayda da mövcud olmuş, o, Avstriya ilə yaxınlaşmaya can atmışdır.

## Razılaşmalar

Sentyabr ayında çar I Nikolay və imperator II Frans Bohemiyada yerləşən Münxenqrats qəsəbəsində görüşmüşdür. Prussiya bu görüşdə şahzadə Vilhelm tərəfindən təmsil olunmuşdur. Münxenqrəts konvensiyasında mahiyyət etibarilə üç əsas məsələ üzrə razılaşma əldə edilmişdir.

Birinci məsələ Osmanlı imperiyasının gələcəyi ilə bağlı olmuşdur. Əvvəllər Osmanlı imperiyasını zəiflətməyə dəfələrlə cəhd göstərmiş Rusiya bu mərhələdə onun qorunub saxlanılmasını qəbul etmişdir. Bununla yanaşı, Balkanlarda və Qara dəniz hövzəsində öz təsirini genişləndirmək imkanından tamamilə imtina etməmişdir. Misirin sultana qarşı hərbi hücumu halında Rusiyanın yalnız Avstriya ilə razılaşma əsasında hərəkət etməsi nəzərdə tutulmuşdur. İkinci məsələ Polşanın bölünmüş ərazilərinə aid olmuşdur. Dövlətlər qarşılıqlı şəkildə mövcud ərazi status-kvosunu tanımış və polyakların yenidən müstəqil dövlət yaratmağa cəhd göstərəcəkləri təqdirdə bir-birinə dəstək verəcəklərini öhdələrinə götürmüşdür. Sonuncu məsələ liberal hərəkatlara qarşı birgə mübarizə ilə bağlı olmuşdur. Üç dövlət polis hesabatlarının qarşılıqlı mübadiləsi və oxşar tədbirlər barədə razılığa gəlmişdir. Həmçinin, Almaniya ittifaqında, Prussiyada və ya Avstriyada inqilabi iğtişaşlar baş verdiyi halda tərəfdaşların çağırış əsasında hərbi müdaxilə etməsi prinsipi qəbul edilmişdir. 1849-cu ildə Rusiya əsgərləri inqilabi hərəkatlar kontekstində avstriyalılara hərbi yardım göstərmişdir.

Münxenqratsda keçirilmiş bu görüş müəyyən mənada Müqəddəs İttifaqın son toplantısı olmuş və müdaxilə prinsipi burada bir daha təsbit edilmişdir. Görüşdə ümumilikdə monarxik sistemin qorunması məsələsi də müzakirə edilmişdir. I Nikolay Avstriyada taxt dəyişikliyi baş verdiyi halda, zehni zəifliyinə baxmayaraq, Ferdinandın hakimiyyətinin dəstəklənəcəyini bildirmişdir. Nəticə etibarilə Münxenqratsda üç dövlətin 1840-cı illərin əvvəllərinə qədər əməkdaşlığının əsası qoyulmuş və 1815-ci il siyasi sistemi yenidən möhkəmləndirilmişdir.

Münxenqrats razılaşmaları 16 oktyabr 1833-cü il tarixində Berlində bağlanmış müqavilə ilə rəsmiləşdirilmişdir. Prussiyanın təşəbbüsü ilə bu müqavilələr gizli saxlanılmışdır. Qərbi Avropa Münxenqrats ittifaqına cəlb edilməmişdir. Əksinə, 1834-cü ildə Britaniya, Fransa, İspaniya və Portuqaliyanın iştirakı ilə milli və konstitusion hərəkatların xeyrinə müdaxilələri nəzərdə tutan yeni bir ittifaq formalaşmışdır.

## İstinadlar
Fender Performer

**Fender Performer** və ya **JP80** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Fender şirkətinin məhsulu. 1980-ci illərin ortalarında Con Peyc tərəfindən rok və metal gitaraçıları üçün hazırlanıb. Performer həmçinin elektrik bas kimi də məşhurdur.  

Performer ilk dəfə 1985-ci ildə təqdim edilmiş və Fender Kapan Ltd. tərəfindən yığılmışdır. CBS-ə məxsus "Fender Electric Instrument Manufacturing Company"dən yeni özəl "Fender Musical Instruments Corporation"a keçid dövründə təqdim edilmişdi. Amma cəmi bir ildən sonra istehsalı dayandırılmışdır. Performer 1980-ci illərin ortalarında bazarı bürüyən "Superstrat"lara satış itkisi ilə mübarizə aparmaq üçün sifariş edilmişdi.

2010-cu ildə alət "Fender JP80" adı altında Rock Band 3 video oyununda nümayiş etdirildi.
## İstinadlar
The Black Strat

**The Black Strat** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Fender şirkətinin məhsulu. Bu gitarada ilk dəfə proqressiv rok qrupu Pink Floydun ingilis gitaraçısı Devid Gilmor tərəfindən ifa edilib. O, ilk dəfə The Black Strat ilə birlikdə 1970-ci ildə Bath Festivalında çıxış etmişdir. Devid Gilmor bu gitaradan Pink Floyd ilə birlikdə bir çox albomda və "Money", "Comfortably Numb" və "Shine on You Crazy Diamond" da daxil olmaqla solo albomlarında istifadə etmişdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Guitar World, 2006{
*"Guitar Heroes", Sound Magazine (1983)
Superstrat

**Superstrat** — Elektrogitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, Fender Stratocaster ilə struktur oxşarlığı ilə xarakterizə olunan, lakin daha aqressiv görünüş, humbucking və ya tək spirallı pikaplar, daha mürəkkəb vibrato sistemləri (məsələn, Floyd Rose), fərqli sayda pərdələr (22-24) və s. daxil olmaqla bir sıra fərqlərə malik elektrik gitara növü üçün ümumi bir termindir. Bütün bu nüanslar Superstratın standart Fender Stratocasterdən daha geniş musiqi üslublarında və ifa üslublarında istifadəsinə imkan verir.

Superstrat termininin dəqiq tərifi yoxdur və müəyyən bir ifa tərzinə uyğunlaşmaq üçün Superstratın bəzi modifikasiyasının nəticəsinə aiddir. Bu modifikasiyalar Superstratı orijinaldan daha yaxşı etmir, əksinə onu xüsusi ehtiyaclara uyğunlaşdırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Легендарные рок-гитары&nbsp;— Суперстрат
Polad simli akustik gitara

**Polad simli akustik gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Polad simli akustik gitara, gitaranın müasir bir variantıdır. Romantik simli gitaradan qaynaqlanır, lakin daha parlaq və daha yüksək səs üçün polad simlərlə təchiz olunmuşdur. Müasir klassik gitara kimi, ona da çox vaxt sadəcə akustik gitara, bəzən hətta xalq gitarası da deyilir.

Ən çox yayılmış növü daha ixtisaslaşmış tağlı üst gitara və digər variasiyalardan fərqləndirmək üçün tez-tez yastı üst gitara adlanır.

Akustik gitaranın standart köklənməsi E-A-D-G-B-E-dir (aşağıdan yüksəkə), baxmayaraq ki, bir çox ifaçı, xüsusən də barmaq üslubunda ifaçılar açıq G (D-G-D-G-B-D), açıq D (D-A-D-F♯-A-D), Drop D (D-A-D-G-B-E) və ya D-A-D-G-A-D (xüsusilə İrlandiya ənənəvi musiqisində) kimi alternativ kökləmələrdən (scordatura) istifadə edirlər.

## İstinadlar
Resonator gitarası

**Resonator gitarası** və ya **resophonic gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. Rezonator gitarası simli titrəmələri gitaranın yuxarı hissəsinə (üstünə) deyil, körpüdən bir və ya daha çox fırlanan metal konusa (rezonatora) ötürərək səs çıxaran akustik gitaradır. Rezonator gitaralar əvvəlcə standart akustik gitaralardan daha uca səs çıxarmaq üçün hazırlanmışdı, lakin rəqs qruplarındakı mis və zərb alətləri onların səsini boğurdu. Fərqli səsləri ilə qiymətləndirildi və elektrik gücləndirməsi qeyri-kafi səs problemini həll etdikdən sonra bluegrass və blyuz musiqisində məşhurlaşdı.

Bütün bu üslub və dizaynların bir çox variantı bir çox marka adı altında istehsal edilmişdir. Rezonator gitarasının gövdəsi ağacdan, metaldan və ya bəzən digər materiallardan hazırlana bilər. Adətən barmaq lövhəsi uzantısının hər iki tərəfində yerləşən iki əsas səs dəliyi olur. Tək konuslu modellərdə səs dəlikləri ya dairəvi, ya da hər ikisi F formalı, həm də simmetrikdir. Köhnə trikon dizaynında nizamsız formalı səs dəlikləri var. Kəsik gövdə üslubları aşağı F dəliyini kəsə və ya buraxa bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Resonator guitars 
* Chanticleer (UK), maker of resophonic instruments
* Resonators Explained by Paul Kucharski
* American fretted musical instrument makers (pre-Civil War to WWII)
* Notecannons  – Vintage resonator guitars
* Resonator Guitar Physics 412
Atatürkün ev-muzeyi (Mərsin)

**Mərsindəki Atatürkün ev-muzeyi** (Mersin Atatürk Evi) — Mərsin şəhərində iki mərtəbəli böyük binada yerləşən ev-muzeyi.

Bina Mərsinin Akdəniz ilçəsində, şəhər mərkəzində, Atatürk küçəsində yerləşir. Koordinatları .
## Tarixi
Bina, 1887-ci ildə Mərsindəki Almaniya konsulu H.Kristman tərəfindən 1270 kvadrat metrlik torpaq sahəsində tikilmiş daş konstruksiyadır. Kristman bu binanı Mərsindəki Mavromati ailəsinin kürəkəni olduğu müddətdə tikdirib. O dövrdə ev *Krisman köşkü* adlanırdı.

Köşk 20 yanvar 1925-ci ildə Mərsinə səfəri zamanı Atatürkə (o vaxtlar Mustafa Kamal Paşa kimi tanınırdı) və həyat yoldaşı Lətifə xanıma üçün ayrılmışdı. Atatürk və həyat yoldaşı bu evdə on bir gün qaldılar. Bina daha sonra Tahinci ailəsi tərəfindən satın alındı və bir müddət *Tahinci köşkü* kimi də tanındı. 1972-ci ildə köşk Nəbil Hayfavinin mülkiyyətinə keçdi və Toros Kollecinə verildi. 1983-cü ildə hökumət tərəfindən satın alınan bina bərpa işlərindən sonra 12 oktyabr 1992-ci ildə "Atatürk və İstiqlaliyyət müharibəsi" Muzeyi olaraq ictimaiyyətə açıldı.
## Nümayiş edilən əşyalar
Atatürkün Mərsindəki Muzeyinin aşağı mərtəbəsi fotoşəkillər və sənədlərlə birlikdə Atatürkün ev-muzeyi olaraq hazırlanıb. Bundan əlavə, Ankaradakı Anıtqəbirdən gətirilən 22 şəxsi əşya da burada ərgilənir. Fotoşəkillərin bəziləri Atatürkün müxtəlif tarixlərdə Mərsinə səfərləri zamanı çəkilib. Bəzi fotoşəkillər həmçinin Atatürkün döyüş meydanlarında və digər şəhərlərdə çəkilmiş fotoşəkilləridir. Aşağı mərtəbədə kiçik bir konfrans zalı da vardır. Etnoqrafik əsərlərin nümayiş olunduğu yuxarı mərtəbədə; ikisi yataq otağı, biri iş otağı, dördü isə qonaq otağı olmaqla yeddi otaq vardır.
## Ziyarət saatları
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə məxsus muzey yay aylarında saat 9:00-dan 19:00-dək, qış aylarında isə saat 8:30-dan 17:30-dək ziyarətçilərin üzünə açıqdır. Muzey həftənin hər günü açıqdır və muzeyə giriş pulsuzdur.

## Qalereya

Fayl:Mersinnn.JPG|Mersin Atatürk Evi
Fayl:Mersin Ataturk Museum in 2015 7590.jpg|Atatürkün Mərsinə gəliş tarixləri
Fayl:Mersin Atatürk Museum, study.jpg|Mersin Atatürkün muzeydəki iş otağı
Fayl:Mersin Ataturk Museum in 2015 7601.jpg|İş otağı
Fayl:Mersin Atatürk Museum in 2005 118.jpg|Zal
Fayl:Mersin Atatürk Museum in 2005 119.jpg|Atatürkün yataq otağı
Fayl:Mersin Atatürk Museum in 2005 121.jpg|Qonaq otağı
Fayl:Mersin Atatürk Museum in 2005 116.jpg|Qonaq otağı
Fayl:Mersin Ataturk Museum in 2015 7591.jpg|qonaqlar üçün nəzərdə tutulmuş yataq otağı
Fayl:Mersin Ataturk Museum in 2015 7602.jpg|Muzeyin tavan dekorasiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mersin Metropolitan municipality page
Tağvari gitara

**Tağvari gitara** və ya **Tağlı üst gitara** — Gitara ailəsinə aid simli musiqi aləti. O, möhkəm gövdəyə və fərqli bir tağlı üst hissəyə malik, içi boş gövdəli akustik və ya yarı akustik gitaradır. Tağlı üst gitara səsi xüsusilə caz, blyuz və rokabilli ifaçıları arasında populyardır.

Tağvari gitaranın ixtirası tez-tez Orvil Gibsonun adı ilə əlaqələndirilir. Onun innovativ dizaynları 1902-ci ildə "Gibson Mandolin-Guitar Mfg. Co., Ltd." şirkətinin təsis edilməsinə səbəb olmuşdur. Onun 1898-ci ildə verdiyi mandolin patenti, spesifikasiyalara görə, gitaralara da tətbiq edilən və "səsin gücünü və keyfiyyətini" yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyırdı. Bu alətin xüsusiyyətləri arasında hər biri tək bir ağac parçasından yonulmuş və ortası yanlarından daha qalın olan skripka tipli tağvari üst və arxa hissə, tək bir ağac blokundan formaya oyulmuş yan hissələri var idi. Lakin Gibson skripka dizayn prinsiplərini gitara tətbiq edən ilk şəxs deyildi. Misal üçün, gitara istehsalçısı A.H.Merrill 1896-cı ildə çox müasir görünüşlü bir alətə patent vermişdir." Bu alətdə "yumurtavari halqa və ya yan tərəfləri olan və arxa və üst hissənin tədricən artan qabarıqlığı olan bir gitara və mandolin növü" var idi. Alət metal quyruq hissəsinə və damla formalı "f-dəliklərinə" malik idi və 1930-cu illərin tağvari gitaralarını güclü şəkildə xatırladırdı. Ceyms S. Bek 1893-cü ildə tağlı üst hissəni özündə birləşdirən və Hov Orme adı altında istehsal edilən gitara üçün 508858 nömrəli patent almışdır (burada mandolinlərə tətbiq olunacağı da qeyd olunur). Digər bir keçid dizaynı üzən körpü və quyruq hissəsi ilə təchiz olunmuş salon gitarası idi. Stella və Harmoni kimi şirkətlər tərəfindən istehsal edilən bu ucuz alətlər erkən blyuz musiqiçiləri ilə əlaqələndirilir. Ən erkən Gibson modelləri (L1–L3) tağlı üst hissələrə və daha böyük gövdə ölçülərinə malik idi, lakin səs dəlikləri yenə də dəyirmi və ya oval idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Robert Benedetto: ''Making an Archtop Guitar''
* Girasoli Parlor Jazz Guitar – Downloadable plans for a small-bodied archtop guitar designed by R. M. Mottola, on the Liutaio Mottola Lutherie Information Website.
* Specialist archtop dealer
* The Archtop Jazz Guitar by Fernando Alonso Jaén
* Archtop Guitars in Jazz