open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sadako və min kağız durna

**Sadako və Min Kağız Durna** — 1977-ci ildə nəşr olunan Amerikalı yazıçı Eleanor Koerin uşaqlar üçün yazdığı kitabdır.

İbtidai məktəblərdə sülh təhsil proqramları üçün istifadə etmək məqsədilə kitab dünyanın bir çox dilinə tərcümə edilib. Yapon məktəblisi Sadako Sasakinin hekayəsi Sietldə Xeyirxahlıq oyunlarının açılış mərasimində teatrda oynanıldı, 400 yerli məktəbli camaata 20000 kağız durna payladı, bununla da Sadakonun xatirəsi anıldı. Sietldəki suvenir durnalar ehtimal olunur ki, Yaponiyadan uşaqlar tərəfindən göndərilmiş 1000 ədəd orijinal hissədən hazırlanmışdır.

## Məzmun

Sadako Sasaki Xirosima və Naqasakinin ABŞ tərəfindən atom bombardmanı zamanı Xirosimada yaşayırdı. Xirosima bombalanarkən Sadako iki yaşında idi. Sadako partlayış baş verən vaxt evdə — partlayışın baş verdiyi yerdən 1 mil uzaqlıqda idi. Onun boynu və qulaqları arasında şişlər, 1955-ci ilin yanvarında isə ayaqları üzərində bənövşəyi ləkələr əmələ gəlir. Sonralar ona, leykemiya diaqnozu qoyulur.

Sadakoya leykemiya diaqnozu qoyulandan sonra, xəstəxanada o, min kağız durna düzəltmək ümidilə vaxtını keçirirdi. Ancaq, o 644 kağız durna hazırlaya bildi və 1955-ci il 25 oktyabrda vəfat etdi.

## Həmçinin bax
* Sadako Sasaki

## İstinadlar
Filateliyada Qarabağ

**Qarabağ mövzulu poçt markaları** — Qarabağ ilə əlaqədar olaraq dövriyyəyə buraxılan poçt markaları.

## Siyahısı

### 1993

### 1995

### 1997

### 2002

### 2003

### 2004

### 2005

### 2006

### 2007

### 2011

### 2012

### 2014

### 2016

## Həmçinin bax
* Azərbaycan mövzulu sovet poçt markalarının siyahısı
* Azərbaycan mövzulu xarici poçt markalarının siyahısı
* Naxçıvan mövzulu poçt markaları

## Xarici keçidlər
* "Azərmarka"nın rəsmi saytı  
* Ümumdünya poçt ittifaqının rəsmi saytında Azərbaycan poçt markaları
Hacı Səfəralı məscidi

**"Hacı Səfəralı" məscidi** — Azərbaycanın Abşeron rayonunun Novxanı qəsəbəsində məscid.

## Tarixi
Məscid 1865-ci ildə usta Ağa Məhəmməd Qulu oğlu tərəfindən inşa edilmişdir. Məscid ilk vaxtlar kiçik bir təkyədən ibarət olmuşdur. 1904-cü ildə kənd sakini Hacı Səfəralı buranı genişləndirərək böyük bir məscid tikdirmişdir. Məscidə qərb tərəfdən birbərtəbəli mədrəsə bitişikdir. İbadətgahlara qarşı mübarizə Səfəralı məscidindən də yan keçməmiş, XX əsrin 30-cu illərində məscid bağlanmışdır. Məscidin binasından anbar kimi istifadə olunub.

Repressiyalara baxmayaraq, novxanılılar məscidin tam məhv edilməsinə icazə verməmiş, məscidin taxıl anbarına çevrilməsinə nail olmuşdurlar. 60 illik fasilədən sonra – 1988-ci ildə məscid kənd dindarları tərəfindən bərpa edilib istifadəyə verilmişdir.

Müstəqillik illərində məscid Abşeronun memarlıq ənənələrinə uyğun təmir edilmiş, əlavə olaraq iki minarə tikilmişdir. Məscidin ərazisi abadlaşdırılmış, dindarlara lazım olan bütün texniki məsələlər yüksək səviyyədə həll olunmuş, yenidənqurma işləri 2007-ci ildə başa çatdırılmışdır. Səfəralı məscid kompleksi memarlıq baxımından Abşeronda ən yaraşıqlı dini ocaqlardan biridir. Məsciddə fəaliyyət göstərən dini icma dövlət qeydiyyatından keçmişdir.

## İstinadlar
Cümə məscidi (Sumqayıt)

**Sumqayıt şəhər "Cümə" məscidi** — Sumqayıt şəhərində Cümə məscidi.

## Tarixi
Sumqayıt şəhər "Cümə" məscidi 1991-ci ildə şəhər sakinlərinin vəsaiti hesabına inşa olunmuşdur. Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti 2005-ci ildə məscidi yüksək səviyyədə əsaslı təmir etmişdir.

Məscidin sahəsi 30000 kvadrat metr, tutumu isə 450-500 nəfərdir.

2013-ci ildə yenidən təmir olunan məsciddə hündürlüyü 34 metr olan minarə tikilmişdir. Məscidin fəsadı, qübbəsi isə Şirvan-Abşeron memarlıq üslubunda xüsusi daşlarla üzlənmişdir. Gündəlik 300-350 nəfərin ibadətə gəldiyi məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş dini icma fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Əbu Kamil

**Əbu Kamil** (850 – 930) — ərəb riyaziyyatçısı, əslən misirlidir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Əl-Xarəzminin kvadrat tənliklər nəzəriyyəsini, qeyri-müəyyən tənliklər haqqında Diofant təlimini inkişaf etdirmişdir. Cəbr üzrə "Əl-cəbr və əl-mukabala haqqında kitab" traktının müəllifidir (IX əsrin sonu X əsrin əvvəli).

## İstinadlar
Əbülvəfa

**Əbü-l-Vəfa Məhəmməd ibn Məhəmməd** (, ) — fars astronomu və riyaziyyatçısı, Diofantın "Hesabının" şərhçisi; kəsrlər nəzəriyyəsinə ətraflı baxmış, pərgar və xətkeşin köməyi ilə əsas həndəsi qurmaları tətbiq etmişdir.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
X əsrdə yaşamış Bəttani ilk dəfə triqonometriyanı kəşf etmişdir. Onunla eyni əsrdə yaşamış Əbü’l Vəfa isə triqonometriyaya "sekant-kosekant" terminlərini gətirmişdir.

Əbül Vəfa tangens, kotangens və kosekantı ilk istifadə edən alim kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Telekom VK

**Telekom** — 2012-ci ildə yaradılmış Azərbaycan qadın voleybol klubu. Rabitə Bakı voleybol klubunun ikinci komandası sayılır.

## Tarixi
2012-ci ildə fəaliyyətinə start vermiş komanda əsas komanda Rabitədən fərqli olaraq kiçik büdcə ilə qurulmşdu. Maraqlısı budur ki, klubun prezidenti Rabitənin rəhbəri Cəlil Cəfərov deyil digər bir iş adamı Şahlar Məmmədov idi. İlk dəfə olaraq 2012-13 sezonunda Azərbaycan Superliqasında çıxış etmişdi. Həmin mövsüm liqanı altıncı yerdə bitirən komanda avrokuboklara qatılmaq şansını əldən verdi. 2013-14 mövsümünə ciddi hazırlaşmaq üçün ciddi transfer ataklarına keçən komanda Cessika Volker kimi güclü amerikan voleybolçu ilə müqavilə imzalaya bildi.

## CEV turnirlərindəki oyunları

## Heyəti
*2014-15 mövsümü üçün*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı 
* Facebook Səhifəsi
*2014/15 heyəti
Sidni Puatye

**Sidni Puatye** (; ) — ABŞ aktyoru, Ən yaxşı kişi roluna görə "Oskar" mükafatına layiq görülmüş ilk qaradərili aktyor, sonrakı illərdə diplomat.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* Kabus ata

## İstinadlar
Bekker gəvəni

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Orta Asiya-Pamir-Alayda (Səmərqənd dağları) təbii halda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Xırda budaqcıqlı, 7-15 sm hündürlükdə, yerə  yatıq kolcuqdur. Yarpaqcıqları 6-8 cüt, xətvarı, ucu şiş, üstdən tüksüzdür. Paxlası oturan, uzunsov, biryuvalı, çoxtoxumludur. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqustda toxum verir. Generativ yolla çoxalır. Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Becərilməsi haqqında məlumat yoxdur. Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur. Zəruri qoruma tədbirləri kimi Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə olunur.

## Ekologiyası
Daşlıgilli yamaclarda, dağ çayları vadilərində dik yamaclarda  yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın nadir bitkilərindəndir və arealı çox geniş deyildir. Quba rayonunda yüksək dağ qurşağında (alp zolağında) yamaclarda rast gəlinir.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Minimorum

**Minimorum** — Sumqayıt şəhərindən olan Azərbaycan metal qrupu. 2013-cü ildən fəaliyyətdədir.

## Qrupun tarixi
Minimorum — "one man" metal proyekti Sumqayıt şəhərində Adil Hacılı tərəfindən 2013-cü ildə yaradılmışdır. Qrup Atmospheric / Funeral doom üslubunda ifa edir. Qrupun 14 yanvar 2014-cü ildə ilk debüt Single "Ölüm Məni Çağırır" adlı sinqlı olmuşdur. Bundan sonra Minimorum-un həmin ilin martın 4-də ilk debüt albomu "Dark Light" albomu buraxılmışdır. Bu albomda qrup Luis Armstronqun "What a wonderful world" mahnısını və Blackfield-in "Hello" mahnısını və bundan başqa Rusiyanın məşhur Ariya qrupunun "Потеряный Рай" mahnısını instrumental cover etmişdir. Albom 7 trekdən ibarətdir. Bu albom Azərbaycanın ilk funeral doom metal albomudur. Bu albomdan sonra, qrup aprel aynının 4-də "The Funeral On The Bridge" adlı albom buraxaraq, özünün sayca 2. albomu olmuşdur. Bu albom ilə birgə Minimorum qrupu 2014-cü ildə toplam 1 single və 2 albom çıxartmışdır. "The Funeral On The Bridge" albomunda sonra Minimorum qrupu Rusiya albom şirkəti olan GS PRODUCTIONS ilə birlikdə çalışaraq , 2015-ci il yanvarın 10-nu qrupun "Autumn Tears" addlı albomu çıxdı. Albom 100 nüsxəli CD və DigiPack və eləcə də 8 trek-dən ibarətdir, bundan başqa albomda məşhur Thergothon qrupunun, Evarlasting mahnısının coveri edilmişdir.

## Diskoqrafiya
;Sinqllar
* Ölüm Məni Çağırır (2014)
;Albomlar
* Dark Light (2014)
* The Funeral On The Bridge (2014)
* Autumn Tears (2015)

## İstinadlar
* - Dark Light
* - The Funeral on The Bridge
* - Autumn Tears

## Həmçinin bax
Sabit ibn Kurra

**İbn Kurra** (, d.836 — ö.18 fevral, 901, Bağdad) — ərəb riyaziyyatçısı, astronomu və həkimi.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Riyaziyyat, astronomiya, astrologiya, tibb və tərcümə ilə maraqlanan Sabit ibn Kurranın 79 əsərinin olduğu məlumdur. Bunlardan 21-i tibb, 2-si musiqi, digər 25 əsəri isə riyaziyyat və fəlsəfə ilə bağlıdır. Evklidin "Başlanğıclar", Arximedin "Kürə və silindr haqqında", Apolloninin "Konik kəsiklər" əsərlərini ərəb dilinə tərcümə etmişdir. Özünün "Parabolik kəsik adlanan konik kəsiyin ölçülməsi haqqında kitab" əsərində inteqral cəmlərin köməyi ilə parabolik seqmentin kvadraturası haqqında məsələnin həllini vermişdir. O, sinuslar teoremini kəşf etmiş və bunu astronomiyaya tətbiq etmişdir. Bundan başqa Pifaqor teoreminin ümumi isbatını vermişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*История математики. Указ. соч., стр. 207.

## Xarici keçidlər
*Cправочнику русской орфографии В.В.Лопатина.
2NE1

**2NE1 (kor: 투애니원)** — ikinci nəsil k-pop qız qrupu. 2009-cu ildə YG Entertainment idarəçiliyi altında "Fire" sinqlı ilə debüt etmişdirlər. Qrup 4 üzvdən ibarət idi: CL, Bom, Minzy, Dara.

## Albomları
* 2NE1 (2009)
* To Anyone (2010)
* Crush (2014)

## Qrup Üzvləri
**CL**
* Doğum Adı: Lee Chae Rin
* Doğum Tarixi: 26 Fevral 1991

**Minzy**
* Doğum Adı: Gong Minji
* Doğum Tarixi: 18 Yanvar 1994

**Bom**
* Doğum Adı: Park Bom
* Doğum Tarixi: 24 Mart 1984

**Dara**
* Doğum Adı: Park Sandara
* Doğum Tarixi: 12 Noyabr 1984

## Klipləri
* Fire 
* I Don't Care
* Follow Me
* Clap Your Hands
* Go Away
* Can't Nobody
* Don't Stop The Music
* Lonely
* I'm The Best
* Hate You
* Ugly
* I Love You
* Falling In Love
* Do You Love Me
* Missing You
* Come Back Home
* Happy
* Goodbye
Məlik Qasım mirzə Qovanlı-Qacar

**Məlik Qasım mirzə Fətəli şah oğlu Qovanlı-Qacar** (1807–1859) — Fətəli şah Qacarın oğlu, vali, Qacar şahzadəsi.

## Həyatı
Fətəli şahın iyirmi dördüncü oğlu Məlik Qasım mirzə (anası Bəyim xanım İmamqulu xan Qasımlı-Avşar qızı) 7 avqust 1807-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. 1829–1830-cu illərdə və 1840–1848-ci illərdə Urmiyanın valisi, 1840–1844-cü illərdə Birucirdin hakimi olmuşdu.
Məlik Qasım mirzə Urmiyanın hakimi olarkən Babilər hərəkatının başçısı Mirzə Əliməhəmməd onun dustağı olmuşdu. Tarixçi Nəbil Zərəndi yazır: "Həzrət Bab Urmiyaya gəldikdə, Məlik Qasım mirzə onu hədsiz ehtiramla qarşıladı və məmurlara da tapşırdı ki, onunla son dərəcə nəzakətlə rəftar etsinlər. Bir gün Həzrət Bab hamama getmək istədi. Malik Qasım mirzə qərara gəldi ki, bu fürsətdən istifadə edib həqiqəti aydınlaşdırsın. Onun son dərəcə tərs bir atı vardı, heç kəs həmin atın belinə minə bilmirdi. Əmr etdi ki, o atı gətirsinlər və Həzrət Bab ona minib hamama getsin. Eyni zamanda o, atın xasiyyətini Həzrət Baba bildirmədi. Amma bu işə baxan xidmətçi Məlik Qasım mirzədən gizlin atın ipə-sapa yatmadığını Həzrət Baba xəbər verdi ki, birdən ona xəsarət yetişər. Həzrət Bab buyurdu: "Bunu Tanrının ixtiyarına burax, Tanrı özü məni qoruyacaq". Urmiya camaatı bu məsələni bilib hakimin məqsədini anlamışdı. Ona görə də meydana çoxlu adam toplaşmışdı ki, görsünlər Həzrət Bab o ata nə çür minəcək. Mehtər atı yaxına gətirdi, Həzrəti-Əla arxayın halda və inamla irəli gedib atın cilovunu mehtərin əlindən aldı, atı tumarlayıb ayağını üzəngiyə qoydu və atın belinə oturdu. At heç bir tərslik etməyib sakit halda yeriməyə başladı. Atın xasiyyətinə yaxşı bələd olan camaat bu işə mat qaldı və bunu bir möçüzə hesab etdi. Birdən adamlar hücum çəkdilər ki, atın üzəngisini öpsünlər. Amma şahzadənin fərraşları Həzrət Baba əziyyət olmasın deyə, adamların qarşısını kəsdilər. Şahzadə piyada Həzrət Babı hamamın yaxınlığına qədər müşayiət etdi, sonra Həzrət Bab ona dedi ki, geri dönsün. Şahzadənin fərraşları Həzrət Babı görmək üçün toplaşmış izdihamı yararaq yol açırdılar. Hamama çatdıqda, nökərlərdən biri və Seyyid Həsən Həzrət Baba xidmət göstərmək üçün onunla birlikdə içəri daxil oldular. Həzrət Bab hamamdan çıxdıqdan sonra yenidən həmin ata minib geri qayıtdı. İnsanlar bu əzəməti və qüdrəti görüb uca səslə təkbir söyləməyə başladılar. Şahzadə özü də Mübarək Hüzura gəldi və Həzrət Babı qaldığı yerə qədər müşayiət etdi".

Məlik Qasım mirzə 1859-cu ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Məlik Qasım mirzə Mirzə İsa Fərəhaninin qızıyla, Gülqönçə xanım Gürcü qızıyla dünya evinə girmişdi. İmamqulu mirzə, Rzaqulu mirzə adlı oğulları, Abidə bəyim adlı qızı vardı.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Qacarlar
Nurəddin Mahmud Zəngi

**Nurəddin Mahmud Zəngi** () — Zəngilər sülaləsindən olan hökmdar, atabəy.

## Həyatı
Nurəddin Mahmud Zəngi 1116-cı ildə Mosul şəhərində anadan olmuşdu. I İmadəddin Zənginin oğludur. 1154-cü ildən Dəməşqin əmiri idi.

Səlahəddin Əyyubi atabəy Nurəddin Mahmud Zənginin diqqətini cəlb etmişdi. Ona görə də atabəy 17 yaşında olan Səlahəddini saraya gətirdi və o burada dövləti idarə etməyi də dərindən öyrəndi. Tədricən qüvvətlənməkdə olan atabəy Nurəddin Zəngi Misiri də tam şəkildə öz nəzarəti altına almaq istəyirdi. Bu arada Misirdə azlıqda olan məzhəblər üsyan qaldırdılar. Bunu görən Zəngi Misirdaki üsyanı yatırtmaq və orada sabitliyi bərpa etmək məqsədilə Şirkuhu Fatimi xəlifəsi əl-Adidin tabeliyinə verdi. Atabəy Səlahəddini isə Şirkuhun köməkçisi təyin etdi. Xəlifənin razılığı ilə Şirkuh öz tabeliyində olan əsgərlərlə Misir üzərinə yürüş etdi. Şirkuh Səlahəddinin yardımı ilə Misir üsyanını yatırdı. Bundan sonra Misirin idarə edilməsi də Şirkuha tapşırıldı. Misir ələ keçiriləndən az sonra Şirkuh vəfat etdi.

Nurəddin Mahmud Zəngi 1174-cü ildə Dəməşq şəhərində vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Zəngilər
Stamford (Konnektikut)

**Stamford** () — Konnektikut ştatına aid ABŞ şəhəri. 2004-cü ildə verilən məlumata əsasən əhalisinin sayı 120.226-dır. Ərazisi 134.9 km²-dir. Stemford 1641-ci ildə İngilis kəşfçi Riçard Denton tərəfindən qurulmuşdur. 1893-cü ildə şəhər statusu almışdır. Ləqəbi "çalışan şəhər, kilid şəhər"dir.

## İstinadlar
Piter Siqal

**Piter Siqal** (; ) — ABŞ rejissoru, prodüseri, ssenaristi və aktyoru, əsasən komediya janrında filmlər çəkir.

## Filmoqrafiya
* 50 ilk öpüş (2004)

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Baçman xan

**Baçman xan** (1210 – 1240) — Olburlik tayfasından qıpçaq xanı.

## Həyatı
Baçman xan Kimək xaqanlığına başçılıq etmişdi. O, Monqol imperiyasına qarşı mübarizə aparırdı. Batı xan Dəşti-Qıpçaqı tamamilə əlinə keçirdi. Baçman xan monqollara əsir düşdü və öldürüldü.

Baçman xan Noqayların dastanlarında tez-tez xatırlanır.

## Həmçinin bax
*Qıpçaqlar

## İstinadlar
Bərçəmoğulları bəyliyi

**Bərçəmoğulları bəyliyi** — XII əsrdə Həmədan çevrəsində Oğuzlar tərəfindən qurulmuş bir Türk bəyliyidir.

## Tarixi
Bəyliyin qurucusu Əmir Bərçəmdir. Monqollara qarşı Bağdadı müdafiə edirdi. Hökmdarları sırasıyla; Əmir Bərçəm, Bərçemoğlu Mahmud, Fəxrəddin Əbu İshaq İbrahim, Süleyman şahdır.

## Həmçinin bax
* Həmədan

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bərçəmoğulları bəyliyi — Turcology Reserch
50 ilk öpüş

**50 ilk öpüş** () — 2004-cü ildə çəkilmiş romantik komediya janrında ABŞ filmi. Baş rollarda Adam Sandler və Drü Berrimorun yer aldığı filmin rejissoru Piter Siqaldır. Barrymore ilə Sandler öncəki işi *[[Evlilik öpüşü]]* filmindən sonra ikinci dəfə bir araya gəlmişdir.

## Çəkiliş yeri
Filmin böyük bir qismi Kaneohe, Kaaawa, Wahiawa, Kualoa, Makapu'u, Waimanalo, O'ahu və Kaneohe Bay kimi yerlərdə çəkildi. Tank səhnəsi Vallejo, Californianın Six Flags Discovery Kingdom; golf səhnəsi isə Los-Ancelesdə çəkildi.

## Rollarda
* Adam Sandler …. Henri Rot
* Drü Berrimor … Lusi Vaytmore
* Rob Schneider …. Ula
* Sean Astin …. Doq Vaytmore
* Lusia Strus …. Aleksa
* Dan Aykroyd …. Dr. Kets
* Amy Hill …. Sue
* Allen Covert …. Ten Second Tom
* Blake Clark …. Marlin Whitmore
* Maya Rudolf …. Stacy

## Soundtrack
# Wayne Wonder — "Hold Me Now" (Thompson Twins)
# 311 — "Love Song" (The Cure)
# Seal featuring Mikey Dread — "Lips Like Sugar" (Echo & the Bunnymen)
# Wyclef Jean ile Eve düteti — "Your Love" (The Outfield)
# Ziggy Marley — "Drive" (The Cars)
# will.i.am & Fergie — "True" (Spandau Ballet)
# Elan Atias (arka vokaller Gwen Stefani) — "Slave to Love" (Roxy Music)
# UB40 — "Every Breath You Take" (The Police)
# Sugar Ray'den Mark McGrath — "Ghost in You" (The Psychedelic Furs)
# Dryden Mitchell — "Friday, I'm in Love" (The Cure)
# Nicole Kea — "Breakfast in Bed" (UB40 & The Pretenders)
# Jason Mraz — "I Melt With You" (Modern English)
# Adam Sandler — "Forgetful Lucy"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Filmin rəsmi saytı  
*  
*
Əl-Kəraçi

**Əl-Kəraçi** (tam adı:*Əbu Bəkr Məhəmməd ibn əl-Həsən*; ) — İran riyaziyyatçısı.

## Həyatı
13 aprel 953-cü ildə Bağdadda doğulub.

1029-cu ildə vəfat edib.

## Fəaliyyəti
"Hesab elmi haqqında kafi kitab", cəbrə aid "əl-Fəxri" kitablarının müəllifidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* F. Woepcke, in *Extrait du Fakhri, traité d'Algèbre par Abou Bekr Mohammed Ben Alhacan Alkarkhi* (Paris, 1853)

## Xarici keçidlər
* Abu Bekr ibn Muhammad ibn al-Husayn Al-Karaji
Texnion

**Texnion – İsrail Texnoloji İnstitutu** () — İsrailin Hayfa şəhərində universitet. İsrailin ən qədim və nüfuzlu universitetlərindən biri. Texnion dünya universitetlərinin və mühəndis məktəblərinin reytinqində yüksək yerlərdən birini tutur.

## Yaranma tarixi
Texnionun ilk binasının inşası 1913-cü ildə başlayıb, universitet 1924-cü ildə açılıb. Binanın memarı Aleksandr Bervalddır. Bina Hayfada karmel dağının ətəyində yerləşir. İlk açılışında yeganə fakültəsi mülki tikinti fakültəsi olub. Rəsmi tədris dili ivrit dilidir. Universitetin açılışında müəllimlərin əksəriyyəti Mərkəzi Avropadan olduqlarına görə, tədris dili kimi alman dili də təklif edilirdi.

### İxtisaslar və ixtisaslaşmalar

* Mülki tikinti
** Mülki tikinti – bina
** Mülki tikinti – idarəetmə və tikinti
** Mülki tikinti – nəqliyyat
** Mülki tikinti — ətraf mühit və su ehtiyatları
* Kartoqrafiya və geoinformasiya
* Maşınqayırma
* Elektrotexnika
** Kompüter texnologiyaları
** Kompüter texnologiyaları və proqram təminatı
* Biokimyəvi texnologiya
** Kimyəvi texnologiya
* Kənd təsərrüfatı
* Avasiya maşınqayırma
* Sənaye və biznesin iadrə edilməsi
* Riyaziyyat
** Tətbiqi riyaziyyat
* Riyaziyyat və informatika
* Statistikalı və əməliyyatların tədqiqinin riyaziyyatı
* Riyaziyyat-Fizika
* Fizika
* İnformatika
** Bioinformatikaya əsaslanan informatika
** Kompüter texnologiyası
** Proqram təminatı
* Kimya
* Laboratoriya tibbi
* Ərzaq sənayesi və biotexnologiya
* Biologiya
* Arxitektura
* Şəhər tiikintisi (landşafr arxitekturası)
* Tibb
** Tibb elmləri
* Biotibb
* Materialşünaslıq
* Ekoloji texnologiya
* Molekulyar biokimya
* Texnologiya və elmin tədrisi
* İnformatikanın tədrisi
* Elektronikanın tədrisi

## Həmçinin bax

* İsrail universitetlərinin siyahısı

## Mənbə
* rəsmi saytı 
* Texnionun saytı – abituriyentlər üçün informasiya
* Texnion tələbələri təşkilatının saytı

## İstinadlar
Ağdaş bələdiyyəsi

* Ağdaş bələdiyyəsi (Ağdaş) — Ağdaş rayonunda bələdiyyə.
* Ağdaş bələdiyyəsi (Cəlilabad) — Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.
Kürdlər bələdiyyəsi

* Kürdlər bələdiyyəsi (Ağcabədi) — Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda bələdiyyə.
* Kürdlər bələdiyyəsi (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.

## Həmçinin bax
* Kürdlər (dəqiqləşdirmə)
Bartel Landert Van-der-Varden

**Bartel Landert Van-der-Varden** (; ) — milliyətcə holland, Almaniyada işləmiş riyaziyyatçı.

## Həyatı

## Fəaliyyəti
Cəbr, cəbri həndəsə, riyaziyyat tarixi üzrə əsərlərin müəllifidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

## Xarici keçidlər
Eşmun məbədi

**Eşmun məbədi** () — Finikiya şəfa allahı Eşuma həsr olunmuş qədim ibadət yeri.

Bu məbəd Livanın cənub-qərbində Sidon şəhərinin 2&nbsp;km şimal-şərqində Avali çayının yaxınlığında yerləşir. Olduğu yer E.ə. VII əsrdən eramızın VIII əsrinədək işğal altında olub. Halbuki, şəhərin nüfuzunu bərpa etmək məqsədilə Əhəməni dövründə Sidon kralı II Eşmunazar tərəfindən inşa olunmuş məbəd kompleksi sonrakı illərdə bir neçə Finikiya hökmdarı tərəfindən genişləndirilmişdir.

## İstinadlar
Bit cərəyanı

**Bit cərəyanı** () — 1940-cı illərin ortalarında Kolumbiya Universitetinin tələbə dairəsində formalaşmağa başlamışdır.

1940-cı illərdə Nyu Yorkdakı Kolumbiya Universitetində ədəbi çevrədə tanış olan bir qrup gənc tələbə, Böyük böhrandan sonra məqsədsizcə otostop ilə Amerikanı gəzməyə başlayır. Getdikləri hər əyalətdə yeni insanlarla tanış oldular və adı hələ qoyulmasa da sistemə, ənənəyə və həyat tərzlərinə müxalif bir kütlə meydana gəlməyə başladı. Nyu York mərkəz olmaq üzrə, Denver və San Fransiskoda toplaşdılar. Qrup daxilində incəsənətin fərqli sahələri ilə maraqlananlar olsa da, Bit cərəyanı ən çox ədəbiyyat sahəsindəki işləri ilə ön plana çıxırdı. Cek Keruakın «Yolda» *(On The Road, 1957)*, Allen Qinzberqin «İnilti» *(Howl, 1956)*, Vilyam Berrouzun «Çılpaq səhər yeməyi» *(Naked Lunch, 1959)* əsərləri dövrün ən çox tanınan əsərləri idi.

"Bit Cərəyanı" birləşməsi ilk dəfə 1948-ci ildə Cek Keruak tərəfindən dilə gətirilmişdir. Cərəyanın əsas nümayəndələri isə Keruak'la yanaşı Allen Qinzberq və Vilyam Berrouz olmuşdur.

1960-cı illərdə Bit cərəyanı, Amerikan gənclərinə ilham qaynağı olmuş, musiqidən kinoya, şerdən romana hər sahədə təsirini göstərməyə başlamışdı. 60-cı illərin məşhur musiqiçiləri Bit cərəyanından sözün əsl mənasında təsirlənmişdilər. The Doors, Bob Dilan, The Rolling Stones, The Beatles, Pink Floyd kimi qruplar öz eksperimental işləri ilə Bit cərəyanının ənənə dağıdıcı-müxalif xarakterinin musiqidəki nümayəndələri oldular. Mülkiyyətsizlik-aidiyyətsizlik kimi dəyərləri mənimsəyən Hippilər də bibaşa Bit cərəyanının təsiri altında idilər. Amerikadakı 1968-ci il gənclik hərəkatı da etiraz praktikasında Bit cərəyanının rəftarına yaxın bir duruş sərgiləyirdi.

## Bit cərəyanının təmsilçiləri
* Riçard Brotiqan
* Çarlz Bukovski
* Vilyam Berrouz
* Nil Kessidi
* Qreqori Korso
* Robert Krili
* Diana Di Prima
* Robert Danken
* Vilyam Everson
* Lourens Ferlinqetti
* Allen Qinzberq
* Con Klellon Xolms
* Lorey Cons
* Bob Kaufman
* Cek Keruak
* Ken Kizi
* Filip Lamantiya
* Dinayz Levertov
* Maykl Makklur
* Frank Ohara
* Piter Orlovski
* Kennet Patçin
* Kennet Reksrot
* Qeri Snayder
* Enn Voldmen
* Lyu Uelç
* Filip Ueylen
* Vilyam Karlos Vilyams

## İstinadlar
Məntiqi tranzistor-tranzistor

**Məntiqi tranzistor-tranzistor (MTT)**()— rezistorlar və bipolyar birləşmiş tranzistorlardan hazırlanmış rəqəmli sxemlər sinfidir.  Bu məntiqi transistor-tranzistor adlanır, çünki hər iki məntiqi element  funksiyası  və gücləndirmə funksiyası tranzistorlar tərəfindən yerinə yetirilir.

MTT geniş yayılmış inteqral sxem ailəsindən olduğu üçün məşhurdur və  kompüterlər, sənaye, avadanlıq və cihazlar, məişət elektrik cihazları, sintezatorlar kimi bir çox sahələrdə istifadə olunur.  MTT bəzən *MTT-uyğun məntiq səviyyəsi*'  mənasında da işlədilir.

1963-cü ildən inteqral sxemlərin təqdimatından sonra MTT tranzistorları bir neçə yarımkeçirici şirkət, xüsusilə məşhur olan Texas İnstruments tərəfindən istehsal olunmağa başladı. MTT kompüter və digər rəqəmli elektronikanın əsasında durur.
Rizvanşəhr

*Rizvanşəhr (İsfahan) — İranın İsfahan ostanında şəhər.
*Rizvanşəhr (Gilan) — İranın Gilan ostanında şəhər.
Məlik Saleh İsmayıl Zəngi

**Məlik Saleh İsmayıl Zəngi** (d. 1163 – ö. 1181) — 1174-cü ildə  atası Nurəddin Mahmud Zənginin ölümündən sonra Hələb və Dəməşq atabəyi.

## Həyatı

Atası vəfat etdiyində 11 yaşında idi. Bu səbəbdən atasının əmirləri tərəfindən hökumətə gətirildi. Bunlardan Hələb valisi Gümüştəkinin Dəməşq gəlincə uyğuladığı basqıdan rahatsız olan xalq Səlahəddin Əyyubini çağıraraq ona biət etdilər. Səlahəddin Əyyubi, Məlik Saleh İsmayıl Zənginin anası İsmətəddin Xatun ilə evləndi. Məlik Saleh İsmayıl Zəngini Hələb atabəyi kimi tanıdı. Dəməşqi isə öz hegemonluğu altına aldı. Məlik Saleh İsmayıl Zəngi 1181-ci ildə 18 yaşında ikən Hələbdə vəfat etdi.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Zəngilər
Toru Takemitsu

**Toru Takemitsu** (; ) — Yaponiyalı bəstəkar və yazıçı. Takemitsu instrumental və orkestr tembrinin idarə edilməsində yüksək ustalığa malik idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İnna Çurikova

**İnna Mixailovna Çurikova** (, ) — Rusiya aktrisası. SSRİ xalq artisti (1991), Rusiya Federasiyasının Dövlət Mükafatı laureatı (1997).

## Həyatı
İnna Çurikova 1943-cü il oktyabrın 5-də Ufa vilayətinin Belebey kəndində anadan olub. Anası Yelizaveta Zaxarovna biokimya üzrə elmlər doktoru idi, atası Mixail Çurikov isə Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında işləyib. 1950-ci ildə anası ilə atası ayrılıb və anası İnna ilə birlikdə Moskvaya köçüb.

Orta məktəbdə çox yaxşı oxuyan İnna getdikcə teatra maraq göstərir. Həyatda hər şeyə öz zəhməti və iradəsi ilə nail olan anası da çox istəyib ki, qızı gələcəkdə aktrisa olsun. İnna Çurikovanın xarici görünüşü aktrisalığa uyğun gəlməsə də, anası onu həmişə gözəl hesab edib. Sonralar İnna Çurikova etiraf edib ki, anası olmasaydı, özünə inanmazdı.

Məktəbi qurtaranda İnna sənədlərini Şukin adına Teatr Məktəbinə versə də, qəbul ola bilmir. Onun xarici görünüşü imtahan götürən müəllimlərin xoşuna gəlmir. Hətta "sən özünə güzgüdə baxıb imtahana gəlmisən?" demələri İnnaya çox pis təsir edir. İmtahan otağından deyinə-deyinə çıxır: "Məni qəbul etmədilər, eybi yoxdur", lakin tale onun üzünə gülür və o, Şepkin adına Teatr Məktəbində təhsil almağa başlayır. İnnanın istedadını görən müəllimləri elə birinci kursdan ona kinoda çəkilməyə köməklik edirlər. Beləliklə, o, "Borsk üzərində buludlar" (1961), "Mən Moskvada addımlayıram" (1963), "İndi haradasan, Maksim?" (1964), "Morozko" (1965) və s. filmlərdə rol alır.

1965–68-ci illərdə İnna Moskva Gənc Tamaşaçılar Teatrında işləyir, kütləvi səhnələrdə, kiçik epizodik rollarda səhnəyə çıxır. 1973-cü ildən "Lenkom" teatrında çalışmağa başlayır. Burada Çurikova "Qağayı", "Evlənmə", "Milyonçular şəhəri", "Vəhşi və kafir" və s. bir-birindən maraqlı rollarla tamaşaçıların məhəbbətini qazanır. 1973-cü ildə aktrisa P. Todorovskinin "Hərbi səhra romanı" əsasında çəkilən eyniadlı filmdə roluna görə Berlin kinofestivalının "Ən yaxşı qadın rolu" mükafatına layiq görülür.

Aktrisanın rejissor Qleb Panfilovla görüşü isə onun şəxsi həyatını kökündən dəyişir. "Müqəddəs qəlb" filmindəki Tanya Tetkina rolu onu daha da məşhurlaşdırır. Onun daxili aləmi, istedadı Qleb Panfilovun diqqətini çəkir və bundan sonra Çurikova rejissorun filmlərində baş qəhrəmanları oynayır: "Başlanğıc"da eyni zamanda iki rol — Paşa Stroqanova ilə Janna Dark, "Mövzu"da Saşa Nikolayeva, "Vassa"da Vassa Jeleznova və s. Son roluna görə 1983-cü ildə Moskva kinofestivalının mükafatına layiq görülür. Rejissor öz aktrisasını, aktrisa isə öz rejissorunu tapır. Beləliklə, onların əməkdaşlığı məhəbbətə çevrilir. Bu nikahdan onların İvan adında bir oğulları dünyaya gəlir. O isə atasından və anasından fərqli olaraq, beynəlxalq hüquqşünas ixtisasını seçir.

## Filmoqrafiya
# Otuz üç (film, 1965) / Тридцать три
# Təzə evlənənlər üçün çətir (film, 1986) / Зонтик для новобрачных — filmi səsləndirən

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Инна Чурикова на сайте Ленкома
* Инна Чурикова  на сайте Наш Фильм
* "Золотая маска — 98"
* Инна Чурикова — биография и интервью на сайте 7Дней.ру
Nadejda Rumyanseva

**Nadejda Vasilyevna Rumyanseva** (, ) — Rusiya aktrisası.

## Həyatı
Nadejda Rumyanseva 1930-cu il sentyabrın 9-da Smolensk vilayətinin Potapova kəndində anadan olub, ailələri bir il sonra Javoronki qəsəbəsinə köçüb. Nadya və Volodyanın uşaqlığı burada keçib.

Nadejdanın atası qatar bələdçisi işləyirdi, İkinci Dünya müharibəsindən əlil qayıtmışdı. Ailənin kiçiyi olsa da, Nadejda çox diribaş uşaq idi. Orta məktəbdə əlaçı olmaqla yanaşı, gimnastika ilə məşğul olur, xorda oxuyurdu, məktəbi də qızıl medalla bitirmişdi.

Sənətə böyük maraq göstərən Nadya əvvəlcə Mərkəzi Uşaq Teatrının nəzdindəki studiyada, sonra Lunaçarski adına Teatr İnstitutunda oxuyur. 1955-ci ildə Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirir.

Bir çox rolları ilə tamaşaçı sevgisi qazanan aktrisa, 1959-cu ildə rejissor Yuri Çulyukinin "Təslim olmayanlar" kinokomediyasında Nadya Berestova roluna çəkilir. Film Minskdə keçirilən kinofestivalda mükafata layiq görülür. Bu müvəffəqiyyəti görən rejissor 1961-ci ildə Nadyanı "Qızlar" filmində Tosya Kislisına roluna çəkir. Film ekranlara çıxan kimi böyük tamaşaçı auditoriyası toplayır. Bu roldan sonra Nadyaya "yubkalı Çarli Çaplin" adını da verirlər. Aktrisa bu filmə görə 1962-ci ildə Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə keçirilən kinofestivalda "Ən yaxşı qadın rolu"na görə mükafata layiq görülür. Hətta Hollivud rejissorları onu Amerikaya bir neçə filmə dəvət edir, lakin "Nadejdanın vaxtı yoxdur, o çox məşğuldur" cavabını alırlar. Bu dəvətlərdən Nadyanın heç xəbəri olmur, ya da bundan çox gec xəbər tutur.

"Yanacaqdoldurma stansiyasının kraliçası", "Balzaminovun evlənməsi" və digər filmlərdə yaddaqalan obrazlar yaradan aktrisa, 70–80-ci illərdə televiziyada "Budilnik" ("Zəngli saat") verilişini aparır. Dublyaj filmlərində də onun səsi ilə çoxlu qadın rolları səsləndirilir. Bu sırada "Qafqaz əsiri"ndə Ninanı xüsusi qeyd etmək lazımdır.

Nadejda Rumyanseva 1963-cü ildə Rusiyanın Əməkdar artisti, 1991-ci ildə isə xalq artisti adlarına layiq görülür.

Aktrisanın şəxsi həyatına gəldikdə, diplomat işləyən əri Vili ilə 40 il birlikdə xoşbəxt ömür sürüb, lakin övladları olmayıb. Ailə həyatı qurandan sonra aktrisa 10 il yaradıcılıq fəaliyyətinə ara verir. Onlar ərinin işi ilə əlaqədar Malayziyada yaşayırlar. Aktrisa fransız və ingilis dillərini bilirdi.

Bir dəfə onların evlərinə oğru girir. Oğrular əvvəlcə həyat yoldaşını döyürlər, sonra Nadyanın üstünə silah çəkib pulların yerini soruşurlar. Cavab vermədikdə isə onlar Nadyanın başına zərbələr endirirlər. Polislər gəlməsəydi, bəlkə də oğrular onları öldürəcəkdilər. Bundan sonra aktrisanın möhkəm baş ağrıları başlayır.

Buna görə də aktrisa filmlərə az çəkilir. Hətta rejissor Eldar Ryazanov onu "Müqəddəs səmada" filminə dəvət edəndə, o, razılıq vermir. Nadejda Rumyanseva deyir ki, ümumiyyətlə o, kriminal filmləri xoşlamır: "Gərək aktrisa elə filmlərə çəkilsin ki, adamda həyata ümid, məhəbbət yaratsın".

2008-ci il aprelin 4-də aktrisanın başında yenidən möhkəm ağrılar tutur, o, huşunu itirir. Xəstəxanaya çatdıranda isə həkimlər onun başında şiş olduğunu deyirlər. Dörd gün sonra o vəfat edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bedrjix Smetana

**Bedrix Smetana** ( , xaç suyuna salınarkən **Fridrix** adını alıb (); ) — çex bəstəkarı, pianoçusu və dirijoru, Çex milli bəstəkarlıq məktəbinin yaradıcısı.

## İstinadlar
Ernest Renan

**Yozef Ernest Renan** (; ) — fransız yazıçısı, tarixçi və filoloqu.

## Həyatı
Jozef Ernest Renan 1823-cü il fevral ayının 28-də Fransada Bretani şəhərciyində anadan olmuşdur. Atası dənizçi idi və Ernest Renanın 5 yaşı olanda dünyasını dəyişib. Renana böyük bacısı Genrietta daha çox təsir göstərmişdir. O, ölümünə qədər bacısı ilə həm də dost olmuşdur. Onun həyatını kilsəyə həsr etməsini istəyən anası 1838-ci ildə Ernesti ruhani seminariyaya qoymuşdur. O, yerli ruhani seminariyadan daha sonra təhsilini Müqəddəs Nikolay adına Paris Seminarında davam etdirir. Məhz həmin seminariyada dünyəvi ədəbiyyatla tanış olmuşdur. Mişle, Viktor Hüqo, Lamartinin əsərləri onda dərin iz qoymuşdur. 1842-ci ildə o, Müqəddəs Sulpitsiya adına Seminariyanın hazırlıq bölməsinə daxil olmuşdur. Alman fəlsəfəsi ilə tanışlığına baxmayaraq, o əvvəlcə katolik olmuşdur. 1843-cü ildə Müqəddəs Sulpitsiya Seminariyasına qəbul olaraq ilahiyyat üzrə təhsil almağa başlamışdır. Bu seminariyada yəhudi dilini də öyrənmişdir. Təhsil aldığı müddətdə o katoliklikdən protestanlığa yönəldi. 1845-ci ildə din adamı olmaqdan imtina etdi. 1846-cı ildə təhsilini başa vurdu. 1847-ci ildə sami dillərinin tarixi və müqayisəli təhlili ilə bağlı apardığı tədqiqatlara görə Volney mükafatına layiq görülmüşdür. 1848-ci ildə dinin elm olması və insanların problemlərini elmin həll edəcəyi istiqamətindəki düşüncələrini ictimaiyyətə şərh etdiyi "Elmin gələcəyi: 1848-ci ilin düşüncələri" adlı əsərini qələmə alır, lakin bu əsərin onun gələcək taleyi üçün problemlər yaradacağını düşündüyünə görə əsəri 1890-cı ildə, yəni ömrünün sonlarına doğru çap etdirir. Bu əsərlə o, yalnız elmə və ağıla inandığı fikrini ortaya qoyur. O, III Napoleonun Livana göndərdiyi arxeoloji ekspedisiyada iştirak etmişdir. Həmin qazıntılar vaxtı əldə etdiyi materialları Fransaya göndərmişdir. Həyatının şah əsəri "Xristianlığın yaranma tarixi" əsəridir. 1864–1865-ci illərdə Misir, Livan, Suriya, Yunanıstan və Anadoluda xristianlığın əsl təbliğatçısı Saint Pavlusun izlərini araşdırmaq üçün səyahətə çıxır.

Tanınmış fransız tarixçisi, filosofu, yazıçı və şərqşünası Jozef Ernest Renan "İsa peyğəmbər və həvariləri haqqında", "İsanın həyatı", "Müqəddəs Pavel", "Antixrist", "Yəhudi xalqının tarixi" (5 cilddə) və s. kitablarının da müəllifidir. O, 1878-ci ildən Fransız Akademiyasının üzvü olub. 29 mart 1883-cü ildə Sorbon Universitetində "İslam və Elm" adlı məşhur konfransını keçirir. 1884–1892-ci illərdə "Journal Asiatique"nin rəhbəri olub. Həyatının sonlarına doğru "İsrail xalqının tarixi" əsərini yazıb. XX əsrin əvvəllərində Fransa donanmasının hərbi gəmilərindən biri onun şərəfinə adlandırılıb.

Jozef Ernest Renan 1892-ci il oktyabr ayının 2-də Parisdə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
* "Elmin gələcəyi: 1848-ci ilin düşüncələri"
* "İsanın həyatı"
* "Müqəddəs Pavel"
* "Antixrist"
* "Yəhudi xalqının tarixi"
* "Xristianlığın yaranma tarixi"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ренан, Жозеф Эрнест — Биография. Библиография. Высказывания 
* Ренан Э. О происхождении языка // Филологические записки. Воронеж, 1866.
* Ренан Э. Что такое нация?
Le Mont-Blanc (1791)

**Monblan** (), əvvəl **Pirr** sonralar  (1805) — "Əlahəzrətin gəmisi Monblan" — Trafalqar döyüşündə iştirak etmiş 74 toplu fransız III ranq xətt gəmisi. Monblan Pirr adı ilə Roşfor tərsanəsində 1791-ci ildə tikilmişdir. Üç dövr görmüş gəmi kral dönəmində Roma inperatorunun şərəfinə "Pirr", Fransa inqilabından sonra "Le Mont-Blanc", Trafalqar döyüşündə əsir götürüldükdən sonra isə "HMS Mont-Blanc" adlandırılmışdır. Gəmi 1811-dən barıt hulku kimi istifadə edilmişdir və 1819-cu ildə satılmışdır.

## İstinadlar
Sıma üsulları

**Sıma üsulları (metodları)** () — E.ə. IV əsrdə Tsi çarlığı dövründə yaranmış hərbi nəzəriyyə. Çinin yeddi klassik hərbi traktatlarından biri. Traktat Çin hökmdarı Tszin-qunun  ordu sərkərdəsi olmuş, Sıma Jantszyuyun () nəslinin hərbi ənənəsindən irəli gəldiyindən onun şərəfinə adlandırılmışdır.
## Tərkibi
Xan sülaləsi dövründə traktat 155 fəsildən ibarət olduğu halda günümüzə cəmi onun 5 fəsli gəlib çatmışdır:
* İnsani əsaslar ()
* Səma Oğlunun vəzifələri ()
* Sıraların müəyyənləşdirilməsi ()
* Dəqiq mövqelər ()
* Qoşundan istifadə ()

Traktatda ordu quruculuğu, onun idarə edilməsi və nizam-intizamı məsələlərindən bəhs edilir. Traktata əsasən müharidələr hakimiyyətlərin qorunması üçün labüddürlər. Müharibəni aparmaqda məqsəd şəri məhv və insanlara yardım etməkdir. Traktat düşmən dövlətin mülki əhalisinə, eyni zamanda yaralı düşmənə qarşı humanist, insani davranmağı tövsiyə edir. Traktatda əsas diqqət peşəkar və psixoloji hazırlığa, ordunun yeniləşməsinə və səfərbərliyə verilir. İnzibati tədbirlərin - nizam-intizam üçün cəzalandırmaq və həvəsləndirmək üçün isə mükafatlandırmanın vacibliyi qeyd olunur. Traktatda eyni zamanda, daha effektli taktikaların seçilməsi haqqında qısa məlumatlar verilmişdir.
## Mənbə
* У-цзин. Семь военных канонов Древнего Китая. — СПб.: Евразия, 1998. — ISBN 5-8071-0003-4
## Xarici keçidlər
*Full text of the Simafa (Chinese)
Videolent

**Videolent** — polistirol korpusda yerləşdirilmiş maqnit lentdən təşkil edilmiş məlumat daşıyıcısı. Videokamera ilə videolentə yazılan məlumat, videomaqnitafona görüntü və səsli şəkildə ötürülür.

1980–1990-cı illərdə videolentlərə geniş tələbat var idi. 2000-ci ildən isə DVD-diskləri yaranması ilə videolentlərə tələbat azaldı.
Mixail Tal

**Mixail Tal** (; ; ) — SSRİ və Latviyalı qrosmeyster, şahmat üzrə səkkizinci dünya çempionu.

## Şahmat karyerası və dünya çempionluğu
Mixail Tal 1936-cı il noyabrın 9-da Riqada anadan olmuşdur.  Uşaq yaşlarından bacarığı, fenomenal yaddaşı ilə hamıdan fərqlənirdi. Artıq 3 yaşında ikən o, oxumağı bacarırdı. Birinci sinfə gəldikdən iki gün sonra onu üçüncü sinfə keçirirlər. 1952-ci ildə Latviya universitetinə daxil olmaq üçün ərizə verəndə, Talı qəbul etmirlər, çünki hələ 16 yaşı tamam olmamışdı.

Uşaq yaşlarında o, musiqiyə, riyaziyyata və futbola daha çox maraq göstərirdi. Bu yaşlarında atası onu şahmatla tanış edir. Bu oyun onda xüsusi maraq oyadır. 17 yaşında şahmat dərnəyinə üzv yazıldı, 18 yaşında isə usta normasını yerinə yetirdi. Gənc ustaya ölkə çempionu və qrosmeyster adını almaq üçün cəmi 3 il vaxt lazım oldu.

1958-ci ildə keçirilən SSRİ çempionatında da birinci olur.  1958-ci ilin avqustunda Yuqoslaviyada keçirilən dünya birinciliyi uğrunda seçmə yarışların mərhələlərindən biri-beynəlxalq turnir keçirilirdi.  Tal,Smıslov və Fişer kimi qrosmeysterləri arxada qoyaraq, qalib adına layiq görülür.

İki il sonra 24 yaşlı Riqalı qrosmeyster şahmat tacı uğrunda mübarizədə Botvinniklə görüşürdü. Rəqiblərinin hamısına qalib gələn dünya çempionu bu dəfə gənc qrosmeysterin  hücumlarına davam gətirə bilmədi.  Bu görüşdə qalib gələn Mixail Tal səkkizinci dünya çempionu oldu.

Bir il sonra Botvinniklə təkrar matçda görüşərkən o, keçmiş dünya çempionunun  az bir vaxt ərzində hazırlaşacağını ağlına belə gətirmirdi. Yarış qabağı böyrəklərində dözülməz ağrılar baş qaldıran Tal bir neçə günlüyə Praqaya yola düşür.  Praqadan həkimin müşayiəti ilə qayıdarkən şahmat federasiyası matçın vaxtını dəyişməyi təklif edir. Lakin dünya çempionu buna etiraz etdi. Yeni oyun sistemi hazırlayan Botvinnik 13:8 hesabı ilə qələbə qazanır.

Matçda məğlub olması Talın şahmat yaradıcılığına mənfi təsir göstərmir. Artıq 3 aydan sonra o, “əsrin turniri” adlandırılan beynəlxalq Bled turnirində birinci yeri  tutur.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
İlkər Başbuğ

**İlker Başbuğ** (; ) — Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının 26-cı rəisi.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəsmi saytı (ingilis dilində)
* Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəsmi saytı (türk dilində)
Eleyalı Zenon

**Elealı Zenon** (yun. *Ζήνων*, m. ö. 490 – 430) — qədim yunan filosofu, Eleya məktəbinin təmsilçisi, Parmenidesin şagirdi olmuşdur.

## Aporiaları

Zeno Dichotomy Paradox.png|***Dixotomiya***
Zeno Achilles Paradox.png|***Axilles və tısbağa***
Zeno Arrow Paradox.png|***Ox***


## Mənbə
* 
## Ədəbiyyat
* 
*

Wesley C. Salmon, ed. Zeno's Paradoxes Indianapolis, 1970.

*

Gregory Vlastos, Zeno of Elea, in The Encyclopedia of Philosophy (Paul Edwards, ed.), New York, 1967.

* Фрагменты ранних греческих философов. Часть I. От эпических теокосмогоний до возникновения атомистики. — М.: Наука, 1989. — 576 с.
* Физика // Аристотель. Сочинения в четырех томах / Том 3. Перевод В. П. Карпова: М. Мысль, 1981.

## Həmçinin bax
* Elea Məktəbi

## İstinadlar
Veysman İnstitutu

**[[Xaim Veysman]] adına institut** () Rexovotda — İsraildə ali təhsil müəssisəsi və çoxprofilli elmi-tədqiqat institutu. Veysman institutunda təbiət elmləri sahəsində (riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, informatika, nevrologiya və beyinin tədqiqi) tədqiqat şöbələri vardır. İnstitutda həmçinin ikinci və üçüncü akademik səviyyəyə daxil olmaq istəyən tələbələr üçün Faynberq adına ali məktəb fəaliyyət göstərir. İnstitut bakalavr səviyyəsində fəaliyyət göstərmir. Tədris ingilis dilində həyata keçirilir.

## Tarixi
Ali məktəb Rexovotda 1934-cü ildə Ziv ailəsi tərəfindən vaxtsız vəfat etmiş oğlanları Daniel Zivin xatirəsinə təsis edilib.

## Həmçinin bax

*İsrail universitetlərinin siyahısı

## Mənbə

* Rəsmi sayt 

## İstinadlar
Boris Spasski

**Boris Spasski** (; ) — SSRİ və Fransa şahmatçısı, beynəlxalq qrosmeyster (1955), SSRİ əməkdar idman ustası (1965). O şahmat üzrə onuncu dünya çempionudur və bu adı 1969-cu ildən 1972-ci ilə qədər özündə saxlayıb.

Spaski SSRI şahmat çempionatında iki dəfə qalib gəlib (1961, 1973), iki dəfə pley-offda məğlub olub (1956, 1963).

## Həyatı
Spasski Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) rus ailəsində anadan olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Chessbase report of stroke
* OlimpBase
* Interview with Boris Spassky
Musiqi yükləmə

**Musiqi yükləmə** — internetə bağlı bir kompüterdən və ya bir veb saytdan bir istifadəçinin kompüterinə musiqi transferi. Bu anlayışa həm qanuni endirmələr, həm də təlifli məzmunun icazəsiz və ya ödəniş ödəmədən endirilməsi daxildir. Nielsen tərəfindən hazırlanan bir hesabata görə, 2012-ci ildə ABŞ-dakı musiqi satışının 55,9 %-i endirmələrdən meydana gəlməkdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şahdağ-Şirvan QVK

## Tarixi
**Şahdağ Şirvan** 2010-cu ildə yaradılmış Azərbaycan voleybol klubudur. Şirvanın ilk voleybol komandasıdır. Şirvanlılar Voleybol üzrə Azərbaycan Superliqasında 2010-2011 mövsümündə iştirak etdilər və 6 komanda içində sonuncu yeri tutaraq avrokuboklara vəsiqə şansını itirdi. 2011-ci isə klub fəaliyyətini dayandıraraq tarixin yaddaşına köçdü.
## İstinadlar
Məqalə

**Məqalə** — müəyyən mövzu, problem və ya məsələ barədə elmi, publisistik və ya analitik xarakterli, məntiqi ardıcıllıqla tərtib edilmiş, strukturlaşdırılmış yazılı material.

## Esse
Məqalənin şəkillərindən biri də essedir. Esse əsasən bədii dillə, emosional təhkiyə formasında yaradılan ədəbi-tənqidi bir formadır. Esselər təhkiyə baxımından bədii üsluba yaxın olur və bəzi hallarda ifrat akademizmə istehza nişanələrinə malik olur.

## Elmi məqalə
Elmi məqalələrdə mənbələrin göstərilməsi tələb edilir, lakin bəzən dissertasiya müdafiəsi ilə bağlı olmadıqda buna əməl edilmir. Məqalələrin elmi mövzusu onları buraxan jurnalların bu istiqamətdəki mövqeyi ilə bağlı olur. Nüfuzlu elmi jurnallarda buraxılan məqalələr ciddi elmi mənbə kimi qəbul olunur.

## Jurnalistikada
Məqalə jurnalistikanın əsas janrlarından biridir. Məqalənin məğzini konkret faktdan daha çox geniş problemli situasiya təşkil edir. Məqalə çox vaxt problemin ümumi qoyuluşundan başlayır, ardınca mövzunun inkişafı ilə davam edir.

Jurnalistin məharəti oxucuya hansısa məsələni çatdıra bilməyindədir. Bunun üçün isə yalnız fakt azlıq edir. Mövzunu hər tərəfli təhlil, hadisələri kompleks şəkildə analiz etmək vacibdir. Şəxsi təcrübə və problemin düzgün təhlili jurnalistə həmin problemin həllini tapmağa kömək edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Jurnalistika
* Nekroloq
Azərbaycan Voleybol Mərkəzi

**Azərbaycan voleybol mərkəzi** — 2011-ci ildə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə tikilməyə başlamışdır. 2012-ci ilin 18 oktyabrında (Milli müstəqillik günündə) isə arenanın açılış mərasimi olmuşdur.

## Ev sahibliyi etdiyi ən önəmli oyunlar

## İstinadlar
Nerinqa

**Nerinqa** () — Litvada kurort şəhəri.

## Preyla
Kəndin əsasını 1843-cü ildə qumla örtülmüş Nauyeyi Naqlyay kəndinin sakinləri qoyub. Kəndin adı çox güman ki, Latviyanın Preylyay şəhəri ilə bağlıdır. Ola bilsin ki, bu latış dilində "çağırılmamış qonaq" və ya "parçanın birləşdirilməsi üçün iki çarpazlaşdırılmış mil" mənasını verən, Preylis soyadından törəmə olan şəxsi toponimdir. Preyla Preyla körfəzinin yanında, şimaldan Ojku raqas və cənubdan Majasis Preylos raqas burunları arasında yerləşir. Bulvikio burnu Preylanı Nidadan ayırır. Əsas küçə Kurşsk körfəzi boyunca keçir, orada XIX – XX əsrin əvvəlinin salamat qalmış evləri yerləşir. Ən məşhur qum təpələri: Preyla (53 м), Vetsekruq (67 м), Karvayçyay (59 м).

## Həmçinin bax
* Litva şəhərləri

## İstinadlar
Alksnine

**Alksnine** (, ) — Litvada Nerinqa şəhəri tabeliyində qəsəbə.

## Ümumi məlumat
XIX əsrin əvvəllərində meşəbəyi xutoru kimi əsası qoyulub və 1945-ci ilə qədər burada daimi ailəsi ilə birgə meşəbəyi yaşayırdı. Onlar qum təpələrinə baxırdı və mahalın yaşıllaşdırılma üzrə işləri görürdü. Burada Vejyu körfəzi, raqas və Budnis körfəzi, Klyavu Kalvos burnu, Libis körfəzi və burnu (ən yüksək qum təpəsi – 43 km) yerləşir.

2006-cı ilin may ayının əvvəlində Alksninenin şimalında 200 hektardan artıq meşəni məhv etmiş böyük bir yanğın başlamışdır.
Yuodkrante

**Yuodkrante** () — Litvada Nerinqa şəhəri tabeliyində qəsəbə.

## Ümumi məlumat

Yuodkrante yazılı mənbələrdə hələ 1429-cu ildə adı çəkilir, ancaq o zaman o dənizə yaxın, bugünkü şəhərcikdən 2,5&nbsp;km şimalda yerləşirdi.  XVII əsrdə külək köhnə tikilini qumda tamamilə dəfn etdi. 1840-cı ildə Yuodkrante adı kurort kimi səsləndi və 1858-ci ildə bura Klaypeda, daha sonra isə Tiljedən də gəmilər gəlməyə başladı. Təqribən bu dövrdə, Kurşsk körfəzinin dibini dərinləşdirərkən kəhrəba tapılmışdı. Belə ki, XIX-cu əsrin sonunda yaşayış məntəqəsinin inkişafına kəhrəba hasilatı üzrə  «W. Stantien & M. Becker» şirkətinin fəaliyyəti səbəb olmuşdur. XX-ci əsrin ortalarında Yuodkrante yay qəsəbəsindən şəhər tipli yaşayış məntəqəsi oldu.

Məşhur Litva folklorçusu Lüdviq Reza Yuodkrantelidir, Karvayçay kəndindəndir. Alman rəssamı Qustav Fenkol (Gustav Fenkohl) öz gəncliyini burada keçirmişdir.

Bu gün Yuodkrante – qədim parabolik qum təpələri vadisində, mühafizə olunan Boz qum təpələrinin yaxınlığında yerləşən tarixən urbanizm qoruğu və  körfəz boyunca 2&nbsp;km uzanan şəhər tipli qəsəbədir. Franstisk Assizskinin kostyolu, XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərinin villa və binaları, dənizkənarı balıqçıların evləri qalıb.

Qarnyay dağının zirvəsində müşahidə meydançası qiraşdırılıb, Kurşsk körfəzində liman, yaxtaların yan alması üçün körpü var. XX əsrin 7-8 on-ci onilliyində Küpəgirən qarıların dağında (litva dilində – Raqanu dağı) əsası qoyulmuş ağacdan olan xalq heykəllərin ekspozisiyası böyük təsir bağışlayır. Layihənin müəllifləri: heykəltaraş S. Şarapov və memar A. Nasvitis. Xalq nağılları və dastanlarının personajlarını 100-dən çox xalq sənətkarları, «Žemė ir vanduo» (lit. dil. tərcümədə – “Yer və Su”) daş heykəllər parkı, Litva İncəsənət muzeyinin sərgi zalı, Yuodkrante sərgi evi və s. kəsib oymuşdu.

Yuodkrante – Litva yelkənli qayıq idman növü üçün ən universal yerlərdən biridir. İstər körfəz tərəfdən, istərsə də dəniz tərəfdən kiçik xilasetmə stansiyası yaxınlığında həm kaytsörfinq, həm vindsörfinq də mümkündür. Külək bütün istiqamətləri yararlıdır.
Pyarvalka

**Pyarvalka** (, ) — Litvada Nerinqa şəhəri tabeliyində qəsəbə.

## Ümumi məlumat
Kəndin əsasını XIX-cu əsrin ortalarında qumla örtülmüş Nauyeyi Naqlyay kənd sakinləri qoyub. Təxmini olaraq öz adını balıqçıların fəaliyyətindən alıb: ilin fəsilləri dəyişən zaman Kurşsk körfəzinin balıqçıları öz torlarını körfəzdən dənizə və əksinə çəkirdi.

Şimal burnu – Arklü raqas burnu (burada Pyarvalka mayakı yerləşir) olan, cənub burnu — Pyarvalkos raqas burnu olan Pyarvalki körfəzi yanında yerləşir. Pyarvalkada XIX–XX əsrin kəsişməsində tikilən binalar qalıb, burada ölü qum təpələrə tanıma cığırı olan gəmilərin yan alması üçün körpü var. Skirpstas dağında (53 m) Lüdviq Rezenin heykəli qoyulub.

## Şəkilləri
Qücərat

**Qücərat** (; ; ) — Hindistanın qərbində ştat. Mərkəzi —  Qandinigar şəhəridir, Böyük şəhəri — Əhmədabad. 2011-ci il məlumatlarına görə əhalisi 60 383 628 nəfər (ştatların arasında 10-cu yer.).

## Tarixi

Qücəratın Solanki sülaləsi  960-cı ildən 1243-cü ilədək bu ştatı idarə etmişdi.

Sultan Mahmud Qəznəvi 1002-1026-cı illərdə 17 dəfə Hindistana hücum etmişdi. Onun şimal və şimal-şərq torpaqlarını, yəni Kəşmir, Pəncab, Qücərat əyalətlərini Qəznəvilər dövlətinə qatmış, Hindistandan çoxlu qənimət əldə etmişdi.

Xələclər sülaləsindən Sultan Cəlaləddin Firuz şah 1290–cı ildən sonra Hindistanın əksər əyalətlərini ələ keçirməyə başladı. O,  bütün iqtanın feodallara nəsildən-nəslə miras kimi keçməsi ba­rədə fərman verdi. Qoşuna çəkilən xərcləri azaltmaqla maliyyə böhranına son qoyuldu. Camna və Sətləc çayları arasında böyük suvarma kanalının çəkilməsi Dehli ətafında təsərrüfatın dirçəlişinə səbəb oldu. Sultan Firuzşah Xələc vəfat etdikdən sonra Tuğlaqilər arasında hakmiyyət uğrunda mübarizə başlandı. Mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsindən istifadə edən Malva, Qücərat və Xandəş əyalətləri sultanlıqdan ayrıldı.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qucarat dili

## Xarici keçidlər