open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nərgiz Umudova

**Nərgiz Məmmədağa qızı Umudova** (doğ. 20 iyun 1989, Bakı, Əmircan, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı şahmatçı, qadınlar arasında qrosmeyster (2015).

## Həyatı
Nərgiz 1989-cu il iyunun 20-də Bakı şəhərinin Əmircan kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1995-2006-cı illərdə əvvəlcə 87 nömrəli, sonra isə 226 nömrəli məktəblərdə almışdır. 2007-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasına daxil olmuşdur. Daha sonra həmin akademiyanın Bədən tərbiyəsi və nəzəriyyəsi fakultəsinin magistr pilləsində təhsil almışdır.

## Şahmat karyerası
Nərgiz şahmata təsadüfən gəlib. Qonşuluqdakı bir uşaq əvvəlcə ona gedişləri öyrədib. İki aydan sonra isə balaca Nərgiz "ilk müəllimi"nə qalib gəlib. İllərdir şahmata gedən dostuna qısa müddətdə qalib gələn qızının bu bacarığını görən atası onu şahmata yazdırır.

Nərgiz 1996-cı ildən Suraxanı rayonunda yerləşən "Neftçi" İSM-də idmanın şahmat növü ilə məşğul olmağa başlamışdır. 2002, 2003, 2005-ci illərdə yeniyetmələr, 2005, 2009-cu illərdə isə gənclər arasına Azərbaycan çempionu olmuşdur.

2001-ci ildən beynəlxalq yarışlarda iştirak edir. 2001-ci ildə Yunanıstanın Halkidiki şəhərində keçirilən 12 yaşlılar arasında Avropa çempionatında 3-cü yeri, 2006-cı ildə Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilən 18 yaşlı qızlar arasında dünya çempionatında isə 2-ci yeri tutmuşdur. 2013-cü Avstriyanın paytaxtı Vyanada keçirilən "Çaturanqa" açıq turnirinin qalibidir.

2006-cı ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli komandasının üzvü olmuşdur. 2006-cı ildə milli komandanın tərkibində İtaliyanın Turin, 2008-ci ildə Almaniyanın Drezden, 2010-cu ildə Rusiyanın Xantı-Mansi, 2012-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərlərində keçirilən Ümumdünya Şahmat Olimpiadalarında, 2007-ci ildə Yunanıstanın İraklion, 2011-ci ildə Yunanıstanın Porto Karras, 2013-cü ildə Polşanın Varşava şəhərlərində keçirilən komandalar arasında Avropa çempionatlarında, 2013-cü ildə Rusiyanın Kazan şəhərində keçirilən Yay Universiadasında çıxış etmişdir. 2016-cı ildə Bakıda keçirilən 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasında Azərbaycanın ikinci komandasının heyətində dördüncü lövhədə mübarizə apamışdır.

Nərgiz Umudova, 2006-cı ildə qadınlar arasında FİDE ustası adına, 2007-ci ildə qadınlar arasında beynəlxalq usta adına, 2015-ci ildə isə qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adına layiq görülmüşdür.

## Reytinqi
FİDE-nin rəsmi saytında dərc olunmuş 2017-ci ilin fevral ayına olan məlumata görə Nərgiz 2237 xalla Azərbaycan qadın şahmatçıları arasında 9-cu, "Top 100 Women February 2017" reytinq cədvəlində isə 334-cü yerdə qərarlaşıb.

## Şəxsi həyatı
Nərgizin atası Azərbaycanın tanınmış musiqiçisi, əməkdar incəsənət xadimi Məmmədağa Umudovdur. Nərgizin bacısı Ülkər Umudova Azərbaycan qadın şahmatında ilk beynəlxalq hakim statusunu alan şəxsdir, digər bacısı Günay Umudova isə hazırda 1 nömrəli Şahmat Məktəbində müəllimədir.

Nərgiz Umudova 2016-cı ilin sentyabr ayında niderlandlı beynəlxalq qrosmeyster Tvan Börx ilə ailə həyatı qurub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*FIDE Chess profili
*Nargiz Umudova . Chess-DB.com  
*Nargiz Umudova . Chessgames.com 
*Nargiz Umudova . 365Chess.com
İctimai xadim

**İctimai xadim** — ictimai məsələlərdə, cəmiyyətin siyasi, mədəni və peşəkar ehtiyaclarına könüllü xidmət göstərməsi ilə tanınmış olan şəxsdir.

## İstinadlar
Ramiz Kərimov

**Ramiz Kərimov** (; d. 1954 – ö. 1977) — Azərbaycan SSR dönəmində fəaliyyət göstərmiş yanğınsöndürən.

## Həyatı
Ramiz Kərimov 1954-cü ildə Zərdab şəhərində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarından Nizami rayonu ərazisində yanğınsöndürən kimi işləməyə başlamışdır. 24 yaşı olarkən Bakıda neftayırma zavodlarının birində yanğın söndürərkən həlak olmuşdur. Dönəmin dövlət xadimi Leonid Brejnevin fərmanına əsasən **[["Qırmızı Ulduz" ordeni|Qırmızı Ulduz]]** ilə təltif edilmişdir.

Ramiz Kərimovun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün 1982-ci ildə Nizami rayonu Rüstəm Rüstəmov küçəsində yerləşən parkda büstü qoyulmuşdur. Büstün postamentinə *Xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən qəhrəmanca həlak olmuş yanğınsöndürən Ramiz İsrail oğlu Kərimov [[1954]]-[[1977]]-ci illər* sözləri həkk edilmiş lövhə vurulmuşdur. Zərdabın mərkəzi küçələrindəb biri Ramiz Kərimovun adını daşıyır.

## İstinadlar
"Priazovski kray" qəzetinin redaksiya binası

**"Priazovski kray" qəzetinin redaksiya binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovoy küçəsi, ev 18/31 ünvanında yerləşən bina. Bina sovet hakimiyyəti qurulana qədər Priazovski qəzetinin redaksiya binası olmuşdur. Priazovski kray qəzetinin redaksiya binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Priazovski kray qəzetinin redaksiya binası 1880-ci illərdə inşa edilmişdir. 1890-cı illərdə binada Priazovski kray qəzetinin redaksiyası yerləşirdi. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bütün binalar kimi bu bina da milliləşdirilmişdir. 2000-ci illərdə bina Rostov Administrasiyasının balansında olsa da faktiki olaraq istifadəsiz olmuşdur.

## Memarlığı
Priazovski kray qəzetinin redaksiya binası Bolşoy Sadovoy küçəsinin küncündə, Bratski küçəsi ilə kəsişmədə yerləşir. Bina bir tərəfli dəhliz sisteminə malikdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Dam örtüyü minimalizmi ilə seçilir. Binanın fasad hissəsi klassizm stilinə sahibdir. Onun fasadında əsas fərqləndirici element pəncərələridir. İkinci mərtəbədə yerləşən pəncərələr üçbucaq arkaya sahibdir. Eyvanlarında metal məhəccərlər vardır. Fasadında dekorativ işləmələr mövcuddur.

## Memorial lövhə
Binabın fasadında iki memorial lövhə quraşdırılmışdır. 1968-ci ildə bura vurulmuş lövhədə yazılır:

1978-ci ildə binanın fasadına vurulan ikinci memorial lövhədə yazılır:

## Mənbə
* "Приазовский край": история одной газеты 

## İstinadlar
Ceyms Stüart

**Ceyms Stüart** — Kişi adı.

* Ceyms Stüart (d. 20 may 1908 - ö. 2 iyul 1997) — məşhur ABŞ və Böyük Britaniya aktyoru.
* Ceyms Stüart (d. 1531 - ö. 23 yanvar 1570) — Şotland əsilzadəsi. 
* Ceyms Stüart  (d. 21 fevral 1507 – ö. 27 fevral 1508) — Şotlandiya kralı IV Ceymsin və Marqarita Tüdorun ən böyük oğlu.

## Həmçinin bax
* Ceyms
* Stüart
Şengen zonası

**Şengen zonası** (; ) — Lüksemburqun Şengen kəndində 1985-ci ildə imzalanmış müqaviləyə əsasən 29 Avropa dövlətində daxili vizasız hərəkəti təmin edən şərti ərazi. Şengen zonası daxilində hərəkət edənlər üçün sərhəd yoxlanışı tələb olunmur və səyahətçilər vahid ölkə prinsipi ilə hərəkət edərək 29 Avropa ölkəsinə sərbəst şəkildə hərəkət edə bilirlər.

*I Şengen müqaviləsi* 1985-ci ilin 14 iyun tarixində beş Avropa ölkəsi arasında imzalanmışdır. Müqaviləni Fransa, Qərbi Almaniya ilə yanaşı Benilüks ölkələri olan Belçika, Hollandiya və Luksemburq imzalanmışdır. 1990-cı ilin 19 iyun tarixində *Şengen Müqaviləsinin Tətbiq Konvensiyasının* imzalanması ilə razılaşma qüvvəyə minmişdir. Müqavilə Lüksemburq, Fransa və Almaniyanın sərhədlərinin kəsişdiyi yer olan Lüksemburqun Şengen şəhərində imzalandığına görə həmin şəhərin adına adlandırılmışdır.

İkinci müqavilə isə Mos çayının ortasındakı Kraliça Mari-Astrid adlı gəmidə imzalanmışdır. Müqavilənin qüvvəyə minməsi 1995-ci ilin 26 mart tarixinə qədər uzanmış və bu müddət ərzində Portuqaliya və İspaniya da Şengen zonasına qoşulmuşdur. Monako, Norveç və İslandiya Avropa İttifaqının üzvü olmamaqlarına baxmayaraq Şengen zonasına daxil edilmişdir. Eyni zamanda İsveçrə 2008-ci ilin dekabr ayında Şengen müqaviləsi sahəsinə qəbul edilmişdir.

Lixtenşteynin Şengen zonasına daxil olması bir neçə dəfə təxirə salınmışdır. Ölkə 2008-ci ilin 28 fevral tarixində Avropa İttifaqı ilə Şengen razılığı əldə etmiş və 2009-cu ilin 1 noyabr tarixində Şengen zonasına daxil olması razılaşdırılmışdır. Lixtenşteynin daxili vergi nizamlanmasında problemlərinin olduğunu əsas gətirərək Almaniya və İsveç ölkənin şengen zonasına daxil olması tələbini müvəqqəti dondurmuşdur. 2011-ci ilin 7 mart tarixində *Avropa İttifaqı Nazirlər Şurasının* qərarı ilə Lixtenşteynin Şengen zonasına daxil olması yolu açılmışdır. 2011-ci ilin 19 dekabr tarixində ölkə rəsmən Şengen zonasının üzvü seçilmişdir.

Şengen müqaviləsi əsasında yaradılan Şengen zonası hal-hazırda 29 Avropa ölkəsində qüvvədədir və təqribən 4.595.131 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir.

## Şengen ölkələri

## Qeydlər


## İstinadlar
Bank işi

**Bank işi** (Banking) — İqtisadi subyektlərin sərbəst pul vəsaitlərinin müvəqqəti cəlb edilməsi, kreditlərin yerləşdirilməsi, hesablaşmaların aparılması, eləcə də, müxtəlif bank xidmətlərinin göstərilməsi istiqamətində bank tərəﬁndən aparılan irili-xırdalı bütün əməliyyatlar. Bank işi aşağıdakı kimi əməliyyatları ehtiva edir:
# Aktiv bank əməliyyatları – kreditin təqdim edilməsi, qiymətli kağızların alınması və s., yəni sərbəst vəsaitlərin yerləşdirilməsi üzrə aparılan bank əməliyyatları.
# Məsləhətləşmə (konsaltinq) əməliyyatları – bankın müxtəlif maliyyə məsələləri ilə bağlı müştərisinə göstərdiyi məsləhət (konsaltinq) xidmətləri.
# Vasitəçilik (komisyon) əməliyyatları – iqtisadi subyektlər arasında vasitəçilik xidmətləri, verilən tapşırıqların icrası və s. ilə bağlı bank əməliyyatları.

## Bankların pul və kapital bazarlarında fəaliyyəti
Müasir kapitalist iqtisadiyyatı funksional təyinatlı bazarlar sistemi kimi çıxış edir. Bu sistemin tərkibində aşağıdakıları göstərmək olar:
– istehlak malları bazarı;
– istehsal vasitələri bazarı;
– xidmətlər bazarı;
– əmək bazarı;
– elmi-texniki məhsul bazarı;
– borc kapitalı bazarı;
– qiymətli kağızlar bazarı;
– valyuta bazarı;
– qiymətli metallar bazarı və s.
Burada bizim diqqətimizi ilk növbədə borc kapitalı bazarı cəlb edir. Məlumdur ki, borc kapitalı bazarı (BKB) iqtisadi münasibələrin elə bir sahəsidir ki, burada baş verən əqdlərin obyekti kimi borc verilən pul kapitalı çıxış edir. Funksional baxımdan, BKB iqtisadiyyatın kreditləşdirilməsinin təmin olunması məqsədilə pul kapitallarının səfərbər edilməsi və yenidən bölgüsünün baş verdiyi bazar münasibətləri sistemidir. İnstitüsional, yəni təsisat baxımından BKB borc kapitalın hərəkətini təmin edən kredit-maliyyə, o cümlədən qiymətli kağızlar bazarı (QKB)təsisatlarının məcmusudur. Son illərin ədəbiyyatında BKB anlayışı maliyyə bazarı anlayışı ilə əvəzlənir. Başqa sözlərlə, bu iki anlayış mənaca eyniləşdirilir. Lakin, bu o qədər də düzgün deyil. Maliyyə bazarı anlayışı BKB anlayışından daha genişdir. BKB-dakı əqdlərin obyekti kimi borc verilən pul kapitalı çıxış etdiyi halda, maliyyə bazarı ümumiyyətlə pul resurslarının hərəkətinin bazar mexanizmini səciyyələndirən anlayışdır. Maliyyə bazarı istənilən maliyyə alətlərin (maliyyə aktivlərin – nağd pul, depozitlər, borclar, qiymətli
kağızlar və s.) alqı-satqısının baş verdiyi bazardır. Deməli, maliyyə bazarında pul vəsaitlərinin maliyyə aktivləri mülkiyyətçilərinin dəyişməsi ilə müşayiət olunan hərəkəti baş verir.
Hər iki anlayış arasındakı fərq maliyyə bazarının və borc kapitali bazarının quruluşunda da özünü göstərir. BKB-nin quruluşunu zaman, əməli və təsisat baxımından səciyyələndirmək olar.

## İstinadlar
Tavtologiya

**Tavtologiya** (yun.tavto - həmin, özü, loqos - söz) — adı çəkilmiş məhfumların başqa sözlərlə təkrar ifadəsidir. Bu termin üç mənalıdır: 
* Cümlədə eyni sözlərin birləşməsindən ibarət artıqlıq. Məsələn, Ölsə ölün, quyla əmanət onu – (Ə.Nəzmi). Sevgi sevən mərd olar.(M.Rahim).
* Eyni şeyi başqa sözlərlər təkrar etmək, yeni bir şey demək. Məsələn, O mənim qardaşımdır, mən də onun qardaşı.
* Əsassız yerə ifadədə işlənən artıq ünsürlər. Məsələn, Mən özüm öz gözlərimlə gördüm.
* Eyni bir fikir bu və ya digər bir sözlə ifadə olunur. Mənasına və səslənməsinə, ahənginə görə bir-birinə yaxın olan sözlər (gözəl-göyçək-qəşəng) və ya ahənginə səslənməsinə görə müxtəlif , lakin mənaca  demək olar ki, eyni sözlər( nur saçmaq, işıq saçmaq) təkrarlanır. Deməli, tavtologiya bir-birinə  mənaca yaxın və ya eyni olan sözlərin təkrarlanmasıdır. Bunlar həm öz sözlərimizlə, əcnəbi sözlərin, həm də qohum sözlərlə ifadə olunur. “humanizm və insanpərvərlik” , “memorial xatirə” kimi ifadələr birlikdə işlədilir, lakin humanizm və insanpərvərlik, memorial, xatirə sözləri eyni məna daşıyır. Bunların bir cümlədə işlədilməsi , birləşmə əmələ gətirməsi tavtologiyanı xatırladır. Başqa dillərdən alınmış sözlərin bu kökdən olsa da, bir cümlədə işlədilməsi tavtoloji sözlər sayılmır, çünki bu sözləri əvəz edəcək söz yoxdur, eyni zamanda həmin sözün sinonimi də yoxdur. Tavtoloji birləşmənin epitet, aforistik tipləri də vardır. Tavtoloji  birləşmələrin bir qismi terminoloji leksika kimi istifadə olunur. Hər bir təkrar kimi tavtoloji birləşmə publisistik nitqin emosionallığını artırır. Eyni köklü sözlərin düzülüşündə qradisiyaya yol verilir. Qradasiya (yun.tədricilik) üslubi fiqur kimi emosional-ekspressiv mənanın ardıcıllıqla yüksəlməsinə və ya zəifləməsinə əsaslanır.

## İstinadlar
Pleonazm

**Pleonazm** (yun, artıqlıq) — termini iki mənalıdır. 1. Eyni məhfumun başqa-başqa dil vahidləri ilə təkrarı, 2. Eyni tərkibli sinonim dil vahidlərinin toplusu, üslubi artıqlıq.

Pleonazmın müxtəlif növləri var:
* Zəruri qrammatik pleonazm. Eyni məhfumun eyni tərkibdə həm sintaktik, həm morfoloji yolla ifadəsi morfoloji-sintaktik təkrar adlanır. Məsələ, Sən tələbəsən, mən mənəm.
* Ekspressiv-üslubi pleonazm işlədilməsi zəruri olmayan, yalnız üslubi məqsədlə bağlı olan pleonazm. Məsələn, Bax, bu qulaqlarım ilə eşitmişəm.
* Səhvən nitqdə artıq ünsürlərin işlədilməsindən ibarət pleonazm. Məsələn, hər addımbaşı, həmyaşıd olmaq.
* Artıq sözlərin düzülüşü komizm yaradır. Məsələn, Ölü meyit kimi hərəkətsiz uzanmışdı.

## İstinadlar
Voljsk-Kama bankının binası

**Voljsk-Kama bankının binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi, ev 55 ünvanında yerləşən bina. Bina Aleksadr Nikolayeviç Beketovun layihəsi əsaaında 1906–15-ci illər ərzində inşa edilmişdir. Binada sovet dönəmində pionerlər evi yerləşirdi. Bina modern stilində inşa edilmişdir. Voljsk-Kama bankının binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi

Voljsk-Kama bankı XIX əsrin sonları Rusiya ərazisinə ən güclü banklarından idi. Bank 1892-ci ildə Rostovda özünə filial açır. İlk əvvəllər bank özünə bina kirayələyir. 1897-ci ilə qədər bankın filialı Yaşenkonun gəlirli binasında yerləşirdi. Sonradan Qenç-Olquev binasına köçürülür. Bank özünə bina inşa etmək məqsədi ilə xarkovlu mühəndis Aleksadr Nikolayeviç Beketovu dəvət edilir. Birinci mərtəbədə ticarət obyekləri yerləşirdi. Digər ərazilər isə bankın istifadəsində idi. Sankt-Peterburqda buraxılan Zodçi jurnalı 1910-cu ildəki tirajlarından birində ofis xidmətləri üçün nəzərdə tutulan modern stilində inşa edilən ən yaxşı bina olaraq adlandırmışdı.

Sovet hakimiyyəti digər binalar kimi, bu binada milliləşdirilmişdir. 1925-ci il məlumatına görə burada Dövlət bankının Şimali-Qafqaz kontoru yerləşirdi. 23 may 1936-cı ildə binada təntənəli şəkildə Pionerlər Sarayı yerləşirdi.

İkinci dünya müharibəsi zamanı bina demək olar ki, zərər görməmişdir. Ancaq dam azca zərər görmüşdür. 1947-ci ildə Leonid Fyodoroviç Eberq binanın yenidən təmiri ilə məmğul olmuşdur.

1999-cu ildə binanın fasadı təmir edilmişdir. Binanın üzərində Voljsk-Kama bankı yazılan emblem hələ də qalır.

## Arxitektura

Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Əsas fasadı Bolşaya Sadovnaya küçəsinə baxır. Modern stilində inşa edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Dövlət bankının binası (Rostov-na-Donu)
* Gənç Oğluev binası

## Mənbə
* Проект и строительство конторы Госбанка 

## İstinadlar
Lita Qrey

**Lita Qrey** (; d. 15 aprel 1908 — ö. 29 dekabr 1995, əsl adı ) — Amerikalı kino aktrisası, Çarli Çaplinin ikinci həyat yoldaşı

## Doğum
Lita Qrey 15 aprel 1908-ci ildə Amerikanın Kaliforniya ştatının Hollivud şəhərində anadan olmuşdur. Atası milliyətcə şotland idi. Anası isə Kaliforniyanın ispan ailəsində doğulmuşdu.

## Həyatı
Lita Çarli Çaplinlə səkkiz yaşında olarkən kafedə tanış olmuşdur. Daha sonra 1921-ci ildə Çaplinin Körpə filmində "nazlı mələk" rolunu ifa etmişdir. 1924-cü ildə Çarli Çaplinlə ailə qurmuşdur. Litanın Çarli Çaplinlə nikahından Çarles və Sidney adında 2 oğlu dünyaya gəlmişdi. Lakin bu evlilik cəmi 3 il davam etmişdir. Lita Çarli Çaplindən sonra daha 3 dəfə ərə getmişdir.

## Ölümü
Lita Qrey 29 dekabr 1995-ci ildə 87 yaşında Los-Anceles şəhərində xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. Şimali Hollivudda Valhalla Memorial Park Qəbirsanlığında dəfn olunmuşdur.

## Filmoqrafiya
# Uşaq (film, 1921)
# Mr. Brodvey (1933)
# Şeytanın yuxusu (1949)
# Bilinməyən Çaplin (1983)
Dövlət bankının binası (Rostov-na-Donu)

**Dövlət bankının binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sokolov prospekti, ev 22a ünvanında yerləşən bina. Bina Marian Marianoviç Peretyatkoviçin layihəsi əsaaında 1913–15-ci illər ərzində inşa edilmişdir. İlk əvvəllər binada Rusiya imperiyasının dövlət bankı yerləşir. Hazırda isə binada Sentrbankın filialı yerləşir. Bina neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Dövlət bankının binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi

XX əsrin əvvəllərində Dövlət bankının binaası Bolşoy Sadovnaya küçəsi, Srednı prospektində yerləşirdi. Bir müddət banka artıq bu bina dar gəlirdi. Bu səbəbdən onlar bina kirayələməyə məcbur qalmışdılar. Bundan sonra bank məsulları yeni binanın inşasını qərara alır.

Binanın layihəsini arxitektor Marian Marianoviç Peretyatkoviç hələ 1910-cu ildə işləyib hazırlamışdı. Tikinti işlərinə S. V. Polipin rəhbərlik edirdi. Ancaq bir müddət sonra tikinti sürəti səbəbindən işdən çıxarılmışdır. Bu zaman Peretyatkoviç özünə köməkçi olaraq P. A. Taraçkovu götürür. Texniki-konsultant isə A. P. Butkov götürülür.

1912-ci ildə Peretyatkoviç işə rəhbərlik etmək məqsədilə Rostov-na-Donuya gəlir. Artıq bu zamana kimi binanın köhnə binası sökülmüşdü. Tikinti işlərinə payızın sonlarından baxlanılması planlaşdırılsada güclü şaxtalar səbəbindən 1913-cü ilin yazına qədər təxirə ssalınır. Təkəlqolma mərasimi 28 aprel 1913-cü ildə təşkil edilir. Tikinti işləri 1915-ci ildə bitmişdir. Binanın fasadı hazır ki, Sovetlər meydanına baxır.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. 1920-ci illərdə binanın cənub-şərq hissəsi artırılmışdır. Üstəlik üstəlik mənzillər təşkil edilmişdir. Bina İkinci Dünya müharibəsi zamanı zərər görməmiş yeganə bina olmuşdur. Bərpalar zamanı neoklassizm stilində inşa edilmişdir.

1950-ci illərdə binanın önündə olan Rusiya imperiyasının ikibaşlı qartal gerbi, sovet gerbi ilə əvəzlənmişdir.

## Arxitektura

Üç mərtəbədən ibarət olan bina U şəkilli formaya malikdir. Üstəlik Sovetlər prospektinin ən görməli yerlərindən biridir.

## Həmçinin bax
* Resker və Xosudovskinin gəlirli binası (Rostov-na-Donu)

## Mənbə
* Проект и строительство конторы Госбанка 

## İstinadlar
Ehsan Zahidov

**Ehsan Əflan oğlu Zahidov** () — Azərbaycan Respublikası DİN-in Mətbuat xidmətinin rəisi (2017–2023), ehtiyatda olan polis polkovniki.

## Həyatı
Zahidov Ehsan Əflan oğlu 1963-cü il iyun ayının 1-də Şamaxı rayonunda anadan olub. 1970–1980-ci illərdə orta təhsilini Qaradağ rayonu Səngəçal qəsəbəsindəki 222 nömrəli məktəbdə almışdır. 1982–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) jurnalistika ixtisası üzrə ali təhsil almışdır.
Ailəlidir, 3 qızı və 1 oğlu var.

## Fəaliyyəti
1983–1985-ci illərdə Macarıstan Respublikasında hərbi xidmətdə olmuşdur. Qarabağ müharibəsi veteranıdır. 1990–1991-ci illərdə Təbiəti Mühafizə Komitəsinin "Fəryad" qəzetində müxbir kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1992-ci ildən etibarən daxili işlər orqanlarında çalışır. 1993–1997-ci illərdə Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasında hüquqşünas ixtisası üzrə təhsil almışdır. Ehsan Zahidov uzun müddət Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin KİV və İctimaiyyətlə Əlaqələr şöbəsinə rəhbərlik edib. 2010-cu ildə Daxili İşlər Naziri Ramil Usubovun müvafiq əmri ilə polis polkovnik-leytenantı Ehsan Zahidov Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidmətinin rəis müavini vəzifəsinə təyinat alıb. 2017-ci il fevral ayının 1-də Daxili İşlər Naziri, general-polkovnik Ramil Usubov müvafiq əmrinə əsasən, Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin rəisi müavini, polis polkovniki Ehsan Zahidov tutduğu vəzifədən azad edilərək Mətbuat xidmətinin rəisi təyin edilib. 10 iyul 2023-cü ildə Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidmətinin rəisi polis polkovniki Ehsan Zahidov xidmətdə olmanın son yaş həddi ilə əlaqədar təqaüdə göndərilib.

## Təltifləri
2005-ci ildə Daxili İşlər Naziri, general-polkovnik Ramil Usubovun əmri ilə "Əla" xidmətlərinə görə döş nişanı ilə təltif edilib.
*  (2007) — "Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" III dərəcəli medalı
*  (2007) — "Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" II dərəcəli medalı
*  (2012) — "Daxili işlər orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" I dərəcəli medalı
*  (2018) — "Vətən uğrunda" medalı

## İstinadlar
Yeni Ramana

**Yeni Ramana** — Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun Ramana qəsəbə inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunun Ramana qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Yeni Ramana qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Qəsəbədə 24 dekabr 2013-cü ildə Sağlamlıq İmkanları Məhdud Gənclərin Peşə Reabilitasiya Mərkəzinin açılışı olmuşdur.

## Təhsil
Qəsəbədə 316 nömrəli tam orta məktəbi, 90 nömrəli tam orta məktəb, Qubadlı rayonu Fərrux İsrafil oğlu Mehdiyev adına Qaralar kənd tam orta məktəbi, Qubadlı rayonu Xanlar kənd tam orta məktəbi, Xankəndi rayonu 4 nömrəli tam orta məktəb yerləşir.

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ramana (dəqiqləşdirmə)

* Ramana — Azərbaycanda yaşayış məntəqəsi.
* Yeni Ramana — Azərbaycanda yaşayış məntəqəsi.
* Ramana (Pakistan) — Pakistanda yaşayış məntəqəsi.
* Ramana (aktyor) — aktyor.
Ali partiya məktəbinin binası

**Ali partiya məktəbinin binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Budyannovski prospekti Moskovskaya küçəsi, ev 20/45 ünvanında yerləşən bina. Bina Qeorqi Aleksadroviç Petrov və N. Q. Xudavertovun layihəsi əsaaında 1953–56-cı illər ərzində inşa edilmişdir. Binada kommunist partiyasının ali məktəbi yerləşirdi. Bina neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Bu dövrdə Xruşov funksionalizmi hökmranlıq edirdi.

## Tarixi
Tikinti ilə əlaqədar layihə Q. A. Petrov tərəfindən hazırlanmışdı. Bu layihəyə görə Ali partiya məktəbinin binası şəhərin ən gözəl dizayn edilmiş və dekorlarls bəzədilmiş binalarından biri olmalı idi. Ancaq tikintinin gedişi bir fərmanla tamamən dəyişdirilməli olmuşdur. SSRİ Nazirlər Kabineti və MK 4 noyabr 1955 il qərarı ilə tikindidə artıqların aradan qaldırılması ilə əlaqədar verilən əmrdə binaların xüsusi ilə fasadlarında olan bəzək elementləri yığışdırılır. Bu əmrin tikintiyə təsir görtərməsinə baxmayaraq arxitektor bu təsirləri minimallardırmağa nail olmuşdur.
1980-ci ilin ortalarında binanın ətraflarında yeni tip binalar inşa edilməyə başlanmışdır. Bu addımlar binanın təməlini xeyli zəiflətmişdi. Belə ki, qrunt suları təmələ yığılmasına səbəb olmuşdur. Bir müddət sonra binada çatlar meydana gəlmişdir. Fasadında olan karnizlərin bir hissəsi qoparaq düşmüşdü. Bununla belə bu gündə bu qəzalı bınada Gömrük akademiyasının Rostov filialı yerləşir.

## Arxitektura
Binanın yuxarı mərtəbədə üzəri keramik plitələrlə işlənmişdir. Binanın pəncərələrinin kənarları baraleyflərlə bəzədilmişdir.

## Həmçinin bax
* Aktyor binası

## Ədəbiyyat
* Л. Ф. Волошинова. Негромкая архитектурная дата: Георгий Алексеевич Петров (1912–1975) // Донской временник, 2001.

## Mənbə
* Проект и строительство конторы Госбанка 

## İstinadlar
Manel Navarro

**Manel Navarro Kesada** (; ) və ya sadəcə **Manel Navarro** — İspaniya müğənnisi və bəstəkarı. O, İspaniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Musiqi karyerası

### 2014–2016: Başlanğıc
2014-cü ildə Manel Navarro *Catalunya Teen Star* musiqi yarışmasında qalib gəlmişdir. Qalibiyyətin ardınca Manel TeenStarRecords albom şirkəti ilə anlaşma imzalamışdır. Həmin ilin dekabr ayında ifaçının "Brand New Day" adlı debüt sinqlı buraxılmışdır. 2015-ci ildə Sweet California qrupunun tur çərçivəsində təşkil etdiyi konsertdə Manel də səhnə almışdır. Həmin ildə müğənni Sony Music Spain albom şirkəti ilə yeni bir müqavilə imzalamışdır. 2016-cı ilin iyun ayında onun "Candle" adlı ikinci sinqlı təqdim edilmişdir. Mahnı İspaniya hit paradlarında yüksək sıralarda yer almışdır.

### 2017-indiki zaman: Avroviziya
2017-ci ilin yanvar ayında Manel Navarronun "Do It for Your Lover" mahnısı təqdim edilmişdir. Daha sonra ifaçının həmin mahnı ilə İspaniyanın TVE telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi öz təsdiqini tapmışdır. Yaranan mübahisələrə baxmayaraq, fevral ayının 11-də Manel seçim turunun qalibi elan edilmişdir. Seçim turunda Manel münsif səsverməsinin qalibi olsa da, SMS səsverməsində üçüncü yerdə qərarlaşmışdır. Mübahisələrin yaranmasına əsas səbəb radioaparıcı Xavi Martinesin münsiflər heyəti panelində olması ilə bağlı idi. Martines seçim turunun keçirilməsindən öncə Maneli öz radio şousuna dəvət etmiş və ona dəstək olduğunu bildirmişdir. Yarışmanın finalında Martines ən yüksək səsi Manelə verməklə qalmamış, Manelin əsas rəqibinə isə ən az səs vermişdir. Nəticədə Manel seçim turunun qalibi elan edildikdən sonra yarışmanın keçirildiyi studiyada əyləşən insanlar etiraz səslərini yüksəltmiş və münsiflər heyəti saxtakarlıqda ittiham olunmuşdur.

Manel Navarro "Do It for Your Lover" mahnısı ilə İspaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmiş və nəticə olaraq finalda sonuncu yerdə qərarlaşmışdır.

Avroviziyadan sonra 2017-ci ilin iyun ayında Manelin "Keep On Falling" adlı yeni sinqlı pərəstişkarlarına təqdim edilmişdir. Mahnı İspaniya hit paradlarında 37-ci yerədək yüksələ bilmişdir.

## Diskoqrafiya

### Sinqllar
* "Brand New Day" (2014)
* "Candles" (2016)
* "Do It for Your Lover" (2017)
* "Keep On Falling" (2017)

## İstinadlar
Əhməd Haldun Tərzioğlu

**Əhməd Haldun Tərzioğlu** (7 yanvar 1960, Trabzon) — Türk yazıçısı, 2007-cı il Mustafa Necati Səbətçioğlu tarixi roman yarışması laureatı. Tarixi üslubunda yazdığı romanları Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.  

## Həyatı və kitabları
Əhməd Haldun Tərzioğlu 1960-cı ildə Trabzonun Beşikdüzü vilayətinin Takazlı kəndində anadan olub. universiteti bitirdikdən sonra dövlət məmuru olaraq Türkiyənin bir çox yerlərində çalışıb və 2006-ci ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxaraq özünü tamamilə  yazıçılığa yönəltdi.  Yazıçının “Göy Tanrının övladları”, “Oğuz xan”,   “Hüzün”, “Bizi tufan vurdu”, “Alp Ər Tunqa”, “Güllərin solduğu gün”, “Çiçi xan”, “Komando”, “Türk Kimmerlər/Kimmeriya”, “Nazir bəyi vurdular”, “Teoman xan/Böyük Hun dövlətinin qurucusu”, “Mete xan/Böyük Hun xaqanı”, “Kiok xan/Mete xanın oğlu”, “Hərəm ağası”, “Rəisim Çatlı/Bozqurdların qanunu”, “Çingiz xan/Göy Moğolların başbuğu”, “Tomris xan/Saxaların qadın xaqanı”, “Kür Şad”, “Almatun piri/Həsən Sabbah”, “Alp Urunqu”, “Ağsaçlılar məclisi/Dövlətin qoruyucuları”, “Səlcuq bəy/Bir dövlətə ad verən ata”, “Toğrul və Çağrı bəy/Dövlət yolunda”, “Alparslan/Zəfərlər əsri”, “Darağacında bir bozqurd”, “Provokator”,  “Göytürklər”, “Moğol”, “        Sevda üzərinə məmləkət hekayələri” və tarixi araşdırma kitabı olan “Hunlarda çılğındı/Hun Türklərinin çılğın tarixi” adlı əsərləri yayımlanıb.

Tanınmış filimlərin senarisini yazmış, Türk tarixinə maraq göstərən yazıçının kitabları 2004-cü ildən etibarən çap olunmağa başlamışdır. 2007-ci ildə Mustafa Necati Səbətçioğlu tarixi roman yarışmasında  “Alp Ər Tunga” adlı tarixi romanı ilə  qalib olan yazıçının eyni zamanda teatr, hekayə sahəsində də bir çox uğurlar əldə etmişdir.  Hal hazırda Mərsin şəhərində yaşayıb yaradır.

## Xarici keçidlər
*Ahmet Haldun Terzioğlu’nun romancılığı (İkinci Dönem) - Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 
*Ahmet Haldun Terzioğlu'nun Tomris Han adlı eseri ile ilgili bir inceleme - academia.edu
* Ahmet Haldun Terzioğlu Resmi Sayfası 
* 
*http://devtiyatro.gov.tr/hakkimizda-basdramaturgluk-oyunarsivi-1839.html 
*https://tosayad.wordpress.com/2007/11/13/mustafa-necati-sepetcioglu-roman-ve-hikaye-yarismasi-odul-toreni/
*http://www.gulceedebiyat.net/konu-ilesam-oyku-yarismasi-sonuclari-1674.html
*http://www.kutluasya.com/ahmet-haldun-terzioglu-ile-turk-tarihi/
*http://www.gencaydergisi.com/2015/12/sayi-47-aralik-2015.html
*http://www.yenicaggazetesi.com.tr/aksaclilar-meclisi-29751yy.htm
*http://www.yenicaggazetesi.com.tr/osman-sertkayanin-kur-sad-yazisi-hakkinda-31459yy.htm
*http://www.hurriyet.com.tr/dev-solcularla-komsu-kamplarimiz-vardi-14584563
Menes

**Menes** (Ərəbcə: **مينا**; Qədim Yunan dili: **Μήνης**;Misir dili: **Meni**; ) — bəzi tarixçilərə görə Misirin Erkən padşahlıq dövrünün ilk hökmdarı olduğu qeyd olunan firon. Antik Misirdə haqqında bir çox mübahisə olan bir firon olaraq önə çıxır.

Xüsusən Narmer Tabletlərinin tapılmasından öncə Aşağı və Yuxarı Misirin birləşdiricisi və əsl mənada ilk Misir fironu olduğu düşünülən Menesin haqqında adı keçən tabletlərdə heç bir şəkildə məlumat olmaması, önəmli bir mübahisə yaratmış və günümüzdə bir çox tarixçi bu arxeoloji tapıntılar nəticəsində, Narmerin ilk firon və Misirin birləşdiricisi olduğu mövzusunda görüş birliyi içərisindədir.

Tarixi qeydlərin çox dəqiq olmaması və fərqli firon siyahılarında görülən fərqliliklər səbəbilə, günümüzdə Menesin, Narmer və ya Hor-Ahaya aid bir ad olduğu və Antik Misirdəki məşhur Memfis şəhərinin qurucusu olduğu düşünülür.

Bəzi fironlar siyahısında Min və ya Meni deyə adlandırılmış olan Menesin Manethonun kitabından 62 il hökm sürdüyü və bir begemot tərəfindən öldürüldüyündən bəhs olunur. Ayrıca Nil çayının su səviyyəsini ölçməyə yarayan nilometri də onun icad etdiyi önə sürülür.

## İstinadlar

## Mənbə
; Ümumi
* 
* 
* . http://www.narmer.org/menes
; Xüsusi
Do It for Your Lover

**Do It for Your Lover** () — İspaniyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Manel Navarro " Do It for Your Lover" mahnısı ilə İspaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı ifaçı Manel Navarro və Antonio Rayo "Rayito" tərəfindən bəstələnmişdir. Mahnının video klipi Tenerife sahilində müxtəlif yerlərdə qeyd edildi.

## İstinadlar
Orxan Sultanov

**Orxan Sedyar oğlu Sultanov** () — Azərbaycan Respublikası Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi (2015-ci ildən), general-polkovnik (2020).

## Həyatı
Orxan Sedyar oğlu Sultanov 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2007–2011-ci illərdə Azərbaycanın Birləşmiş Krallıqdakı səfirliyində humanitar məsələlər üzrə birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır. Ardınca bir müddət Xarici İşlər Nazirliyində işlədikdən sonra isə MTN-in Xarici Kəşfiyyat İdarəsinə qəbul olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Orxan Sultanov Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 14 dekabr 2015-ci il tarixli 1622 nömrəli Sərəncamına əsasən Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Orxan Sultanova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 17 mart 2016-cı il tarixli 1912 nömrəli Sərəncamına əsasən general-mayor ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

General-mayor Orxan Sultanova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 27 mart 2019-cu il tarixli 1058 nömrəli Sərəncamına əsasən general-leytenant ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

General-leytenant Orxan Sultanova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 7 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

## Təltif və mükafatları
* General-mayor Orxan Sultanov Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 26 mart 2018-ci il tarixli 3828 nömrəli Sərəncamına əsasən 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
* Orxan Sultanov Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Zəfər" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Dərviş Mehmet

**Dərviş Mehmet** və ya **Kritli Mehmet** — 23 dekabr 1930-cu ildəki Menemen hadisəsi sırasında kiçik leytenant Mustafa Fəhmi Kubilayı Menemendə öldürən şəxs. Dərviş Mehmet hadisə sırasında vurularaq zərərsizləşdirilmişdir. Hadisədən qısa bir vaxt sonra edam edilmişdir.

## İstinadlar
Təbriz Dəmiryol stansiyası

**Təbriz Dəmiryol Stansiyası** — Təbrizdə tikilidir; hazırkı bina 2-ci Pəhləvilər dövründə Heydər Qiyayi tərəfindən tikilmişdir. Təbrizə ilk dəmiryolu Çar Rusiyası tərəfindən çəkilmişdir. Həmin dəmiryolu Culfadan başlayırdı.

## Tarixi

## Xətt
* Tehran-Təbriz Dəmiryolu (fa,de)
* Təbriz-Culfa Dəmiryolu (de)
* Van-Sufiyan-Təbriz Dəmiryolu (tr)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ölü not

thumb

**Ölü not** () — bir musiqi notu məlumatıdır. Çalınan bir notun ikinci bir çalış edilmədən yazıldığı dəyər qədər uzadılmasına deyilir.

Bir notdan sonra bir-birinə bağlı göstərilən notlardan çalınmayanın içi boş yazılır.

## İstinadlar
Padşahlıqdan əvvəl Misir

**Padşahlıq öncəsi Misir**, (Padşahlıq öncəsi Misir - Antik Misir) mədəniyyətində fironlardan əvvəlki dövrə verilən ad. Bu dövrdə insanların kəndlərdə yaşadığı, ovçuluq üçün kiçik daşlardan ox ucu düzəltdikləri düşünülür. İnsan sayı təxminən 10 mindən azdır. Bu dövrdə kənd qrupları yerli hakimlər tərəfindən idarə olunurdu.

Aşağı Misir (delta bölgəsi) və Yuxarı Misir ayrı-ayrı hakimlər tərəfindən idarə olunurdu.

## İstinadlar
Henri Stüart (Darnley lordu)

**Henri Stüart** (d. 7 dekabr 1545 – ö. 10 fevral 1567) — Darnley lordu və Şotlandiya kraliçası I Mariyanın həyat yoldaşı.

## İstinadlar
I İntef

**I İntef** — Misirin birinci boşluq dövründə suveren olan on birinci sülalənin Tebendəki hakimidir. Məzarı Əl-Tarifdə yerləşir.

I. İntef, öz sülaləsində firon ünvanına sahib olan ilk şəxsdir. "İki öləyə dinclik gətirən" mənasındakı **Sehertawy** ləqəbini qəbul etmişdir. I. Mentuhotep və I. Neferunun oğludur.

## İstinadlar
V Ceyms

**V Ceyms** (; ) — Şotlandiya kralı.

Atasının 1513-cü ildə ingilislərlə döyüşdə öldürülməsinin ardından hələ 1 yaşında ikən Şotlandiya kralı elan olundu. Təkbaşına hakimiyyəti ələ aldığı 1528-ci ilədək hakimiyyət anası Marqarita Tüdor və taxt naibi olan digər əsilzadələrin əlində oldu. Protestantlıq Şotlandiyada məhz onun səltənətində yayılmağa başladı. Digər yandan İngiltərə kralı olan dayısı VIII Henrinin 1530-cu illərdə Roma-Katolik kilsəsiylə bütün münasibətləri kəsməsi nəticəsində Şotlandiya Roma papasının bölgədəki tək dəstəkçisi oldu. 1537-ci ildə Roma papası III Paul tərəfindən *Xristian İnancının Qoruyucusu* ünvanını aldı.

Qazandığı siyasi nüfuz səbəbilə ard-arda 2 fransız əsilzadəsiylə evləndi. Məşuqələrindən doğulan çoxsaylı nigahdan kənar övladının olmasına baxmayaraq, rəsmi nigahlarından yalnız bir qızı dünyaya gəldi. İngilislərlə döyüş meydanında həlak olmasının ardından 1542-ci ilin dekabrında cəmi 6 günlük olan yeganə qızı Mariya Stüart Şotlandiya kraliçası oldu.

### Ailəsi
İlk evliliyi 1 yanvar 1537-ci ildə Fransa kralı I Fransiskin qızı Madlenlə Parisdə Notrdam kilsəsində baş tutdu. Ancaq cəmi 6 ay sonra xanımı vəfat etdi və bu nigahdan övladı olmadı.

İkinci evliliyi 18 iyun 1538-ci ildə Fransalı Mariya ilə baş tutdu. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı doğulsa da, bunlardan yalnız bir qızı yetkinlik yaşına çatdı.

* Ceyms Stüart (22 may 1540 - 21 aprel 1541)
* Artur Stüart (12 aprel - 20 aprel 1541)
* Mariya Stüart

## Mənbə

* 
* 
* 
* 
* 
* Ellis, Henry, 'A Household book of James V', in ''Archaeologia'', vol. 22, (1829), 1-12
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Ninetyer

**Ninetyer **Misirin ikinci sülaləsinin üçüncü kralıdır. Palermo daşında Ninetyerdən bəhs olunur və Sakkarada yerləşən bir yeraltı qaleriyasında tapılan palçıqdan möhürlər sayəsində bilinir. Bir çox insan həmin qaleriyanın məzar olduğu məsələsində həmfikirdir.

## Əlavə oxu üçün
* Toby A. H. Wilkinson, *Early Dynastic Egypt*, Routledge, Londra/New York 1999, ISBN 0-415-18633-1, 85–87
Senec

thumb

**Senec** — Misirin ikinci sülaləsi dövründə 20 il hakimiyyətdə olan firon.

## İstinadlar
II Mentuhotep

**II Nebhepetre Mentuhotep** () (hökmdarlığı (təxmini olaraq): e.ə. 2046 — e.ə. 1995) Antik Misirin 11. sülaləsi dövründə 51 il hökm sürən bir firondur. Taxtda olduğu 39 il müddətində Misirin müxtəlif problemlərlə mübarizə etdiyi **Birinci boşluq dövrü** deyilən dövrdə iqtisadi və siyasi problemlərlə məşğul oldu və nəhayət Misiri yenidən birləşdirməyi bacardı. Bu səbəbdən də Misirin **Orta krallıq dövrünün** ilk fironu olaraq qəbul edilir.

## Mənbə kitablar
* Gae Callender: *The Middle Kingdom Renaissance*, In: Ian Shaw (edit.): *The Oxford History of Ancient Egypt*, Oxford University Press, Oxford, 2000, ISBN 0-19-815034-2, pp. 148–183
* W. Grajetzki, *The Middle Kingdom of Ancient Egypt: History,Archaeology and Society*, Duckworth, London 2006 ISBN 0-7156-3435-6, 18–23
* Labib Habachi: King Nebhepetre Menthuhotep: his monuments, place in history, deification and unusual representations in form of gods.*Annales du Service des Antiquités de l'Égypte* 19 (1963), p. 16–52

## İstinadlar
I Senusret

**I Senusret** — Misirin 12. Sülalədən olan ikinci hökmdarıdır. E.ə. 1971 və e.ə. 1926 tarixləri arasında Misir hömdarlığı etmişdir. Firon I. Amenemhatın oğludur.

## İstinadlar
Vneq

**Vneq [[Misirin ikinci sülaləsi]]** zamanında 8 il hakimiyyətdə olmuş firondur.

## Əlavə oxu üçün
* Toby A. H. Wilkinson, *Early Dynastic Egypt*, Routledge, Londra/New York 1999, ISBN 0-415-18633-1, 87–88

## Xarici keçidlər
Veneq — Vneq — Uneq — Vacnes — Horus Za — Horus Sa — Vneqsekhemvi
http://xoomer.alice.it/francescoraf/hesyra/wneg.htm
Teti

**Teti** () — Köhnə Padşahlıqnın VI sülalənin ilk hökmdarı.Təxminən e.ə 2347-2337 illər aralığında hökmdarlıq etmişdir.

## Adları və ünvanları
* Şəxsi ad: **Teti**
* Horus adı: **Hr Sehetep Tavi**
* Nebti adı: **Sehetep Nebti**
* Qızıl Horus: **Hr nebu sema**
* Yunan dilində adı: **Othoes**

## Sülalə
Teti, kralın anası Seşeşetin oğludur.

Tetinin yoldaşları:
* I İput, Unasın qızı (əsas kraliça)
* II Kuit
* IV Kentkaus (aşna)
* naməlum  kraliça
Tetinin oğulları:
* Tetiank
* Nebkauhor
* I Pepi

## İstinadlar
Lisey № 13 (Rostov-na-Donu)

**Lisey № 13** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Svoboda meydanında, ev 1 ünvanında yerləşən təhsil ocağı. Bina Nikolay Nikitiç Durbaxın layihəsi əsasında 1892-ci ildə inşa edilmişdir. Binada ilk əvvəllər Naxçıvan-na-Donuda yerləşir və Yekaterina Qızlar gimnaziyası adlanırdı. Məktəbin binası Rusiyanın yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi

XIX əsrin sonları Naxçıvan-na-Donuda qızlar gimnaziyası yaradılmışdı. Gimnaziya şəhərin əsasını qoyan imperatriça II Yekatrinanın şərəfinəadlandırılmışdır. Gimnaziya üçün bina Nikolay Nikitiç Durbaxın layihəsi əsasında 1892-ci ildə inşa edilmişdir. İlk əvvəllr binanın iki mərtəbəsi mövcud idi.

Yekatrina qızlar gimnaziyası şəhərin ən elit təhsil ocağı sayılırdı. Burada din, fransız dili, rus dili, coğrafiya, tarix, tikiş, rəssamlıq öyrədilirdi. İlk əvvəllər gimnaziyada təhsil 8 il olmuşdur. Donradan 1910-cu ildə yəhsil müddəti 9 ilə çatdırılmışdır.

1921-ci ildə gimnaziyanın binasında sovet tarixində ilk dəfə S. D. Markov adına birinci əmək məkyəbi açılmışdır. 1930-cu ildə bina Karl Marksın adına sdlandırılmağa başlanılır. 1943–1944 illərdə binada hospital yerləşdirilmişdi. 1947-ci ilə qədər binada hərbi müəssisə yerləşirdi. Sonradan bina təmir edilmişdi. 1952-ci ildə isə binada № 13 məktəbi açılmışdır.

## Arxitektura
Liseyin binası üç mərtəbədən ibarətdir. Fasadı qara suvaqla üzlənmişdir. Arxa tərəfi qəliz konfiqurasiyaya malikdir. Daxilində pilləkən mövcuddur. Akt zalı binanın ikinci mərtəbəsində yerləşir.

## Tanınmış tələbələri
1902—03-ci illərdə binada Marietta Sergeyevna Şahinyan oxumuşdur. 1986-cı ildə binanın fasadına memorial lövhə vurulmuşdur: "*1902–1903-cü illərdə bu binada yazıçı, Sosialist Əməyi qəhrəmanı, Lenin adına mükafat laureatı, Dövlət mükafatçısı (1888–1982) Marietta Sergeyevna Şahinyan təhsil almışdır*".

1904-cü ildə gimnaziyanı rus və sovet pdixoabalitiki və pedaqoqu Sabina Nikolayevna Şpilreyn əlaq qiymətlərlə bitirmişdir.

## İstinadlar
İngiltərə Federasiya Kuboku

**The Football Association Challenge Cup** və yaxud ***FA Kuboku***. İngiltərədə hər il İngiltərə Futbol Assosiasiyası tərəfindən təşkil olunan turnir. 1871-ci ildə yaradılan **FA Kuboku** dünyada ilk futbol turniridir.Final oyunu 1923-cü ildən Londonda yerləşən Uembli stadionunda keçirilir.1927-ci ildən başlayaraq,hər final qarşılaşmasından öncə stadionda "Abide with me"(ing.) nəğməsi oxunur.

## Tarixi

1871-ci ildə yaradılan turnir dünyanın ən yaşlı futbol turniridir. İngiltərə ilə yanaşı bəzi Uels klubları da turnirin iştirakçılarındandırlar.

I-ci Dünya Müharibəsi (1915–1919) və II-ci Dünya Müharibəsi (1939–1945) illərində fasilə verilən turnir, digər bütün illərdə təşkil olunmuşdur. 

45 fərqli komandanın qazandığı turnirin ilk qalibi London təmsilçisi Uonderers FK(fəaliyyətini dayandırıb) klubudur.

Turnir finala kimi tək oyunluq ələmə sistemi ilə irəliləyir. 90 dəqiqənin sonunda qalib müəyyənləşməzsə 15 dəqiqəlik iki əlavə hissə oynanılır.Yenə bərabərlik olarsa penalti zərbələri vurulur.

## Qaliblər
1.Arsenal (14)
* 
2.Mançester Yunayted (13)
* 
3. Çelsi FK(8)
* 
4.Liverpul FK (8)
* 
5.Tottenhem Hotspur FK(8)
* 
6.Mançester Siti FK(7)
* 
7.Aston Villa FK (7)
* 
8.Nyukasl Yunayted FK(6)
* 
9.Blekbörn Rovers (6)
* 
10.Everton FK (5)
* 
11.Vest Bromviç Albion FK (5)
* 
12.*Uonderers* (5)
* 
13.Vulverhempton Uonderers (4)
* 
14.Bolton Uonderers FK(4)
* 
15.Şeffild Yunayted (4)
* 
16.Şeffild Uensdey (3)
* 
17.Vest Hem Yunayted (3)
* 
18.Preston Nort End (2)
* 
19.Old İtonians (2)
* 
20.Portsmut (2)
* 
21.Sanderlend (2)
* 
22.Nottinqem Forest FK (2)
* 
23.Beri (2)
* 
24.Haddersfild Taun (1)
* 
25.Lester Siti FK(1)
* 
26.Oksford Yunivörsiti (1)
* 
27.Röyal İncenöyers (1)
* 
28.Derbi Kaunti (1)
* 
29.Lids Yunayted FK (1)
* 
30.Sauthempton (1)
* 
31.Börnli (1)
* 
32.🏴󠁧󠁢󠁷󠁬󠁳󠁿Kardiff Siti (1)
* 
33.Blekpul (1)
* 
34.*Klephem Rovers* (1)
* 
35.Notts Kaunti (1)
* 
36.Barnsli (1)
* 
37.Çarlton Atletik (1)
* 
38.Old Kartuzians (1)
* 
39.*Blekbörn Olimpik* (1)
* 
40.Bredford Siti (1)
* 
41.İpsviç Taun (1)
* 
42.Koventri Siti (1)
* 
43.*Uimbldon* (1)
* 
44.Uiqan Atletik FK (1)

45.Kristal Pelas  (1)
Aşıq Sümmani

**Aşıq Summani** (d. 1861 - ö. 1915) — Türk aşıq.

## Həyatı

## Ailəsi

## Fəaliyyəti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qırtlaq musiqisi

**Qırtlaq musiqisi** – qırtlaqdakı qeyri-adi səs tembri ilə oxuma texnikası, Sibirin, Monqolustanın, Tibetin və türk xalqlarının ənənəvi musiqisinə xasdır. Adətən qırtlaq musiqi əsas tondan (alçaq tezlikli vızıltı) və təbii səs ardıcıllığının (adətən 4 -13 imadan istifadə olunur) tonu ilə hərəkət edən yuxarı səsdən təşkil olunur.

İmalar səs komponentləri ağız və boğaz boşluğunun rezonans formasının dəyişmə yolunda güclənərkən yaxşı eşidilir.

Ən məşhuru xorekteer texnikasının istifadə olunduğu Tuva qırtlaq musiqisidir. Monqolustanda və Tuvada tez-tez istifadə olunan qırtlaq musiqisi ən çox yayılmış və müxtəlif olan xoomey növüdür.

Qırtlaq musiqisi tuva, altay, başqırd, xakas, yakut, qazax, qırğız kimi türk xalqlarının və monqol, buryat, qalmıq xalqlarının mədəniyyətinə xasdır. Altaylılarda və xakaslılarda uzun epik nitq üçün istifadə olunan kay, xay növləri yayılmışdır. Başqırdların qırtlaq musiqisi *özləü* adlanır. Yakutlarda isə “xabarğa ırıata” adı ilə tanınır. Qırtlaq musiqisinin bu qədim yakut növü səslənmə və texnikasına görə ifası Tuvanın “karğıraa” növü ilə oxşardır.

Tibetlilərdə qırtlaq musiqisi buddist kanonunun səsli oxuma hissəsi üçün istifadə olunur. Tibet adət-ənənəsində qırtlaq musiqisi oxuyan ifaçılar hazırlayan institutlar var. Onların arasında məşhurları Qyume və Qyuto monastırlarıdır.

Qırtlaq musiqisi Şimali Afrikanın kosa və Kanadanın inuit xalqlarında da tanınır.

Avropa xalqlarından qırtlaq musiqisi taxnikası irlandların mədəniyyətində var.

## Növləri
* karğıraa
* xoomey
* sığıt
* borbannadır
* ezengileer

## Ədəbiyyat
* *Аксенов А. Н.* Тувинская народная музыка. Москва, 1964.
* *Мазепус В. В.* Артикуляционная классификация и принципы нотации тембров музыкального фольклора // Фольклор. Комплексная текстология. Москва, 1998.
* *Харвилахти Л.* Алтайское горловое пение: пробы анализа фонозаписей с помощью ЭВМ // Фольклор. Комплексная текстология. Москва, 1998.
* *Мазепус В. В.* Горловое пение // Большая российская энциклопедия. Т.7. Москва, 2007, с.439.
* В. Сузукей. Тувинское горловое пение «хоомей» в контексте современности // Мир науки, культуры, образования № 2, 2007, Горно-Алтайск, с. 48-51

## Xarici keçidlər
http://overtone.ru/, qırtlaq musiqisi haqqında sayt

Sibir xalqlarının musiqisi 

Варган и горловое пение
Vedran Smayloviç

**Vedran Smayloviç** — "Sarayevonun Violonçel İfaçısı" kimi tanınan Bosniya və Herseqovinadan olan musiqiçi. 1956-cı il noyabrın 11-də anadan olub. O, Sarayevo Simli Kvartetinin keçmiş violonçelisti kimi fəaliyyət göstərib. Sarayevo şəhərinin mühasirəsi zamanı dağıdılmış binaların arasında və əksər hallarda snayperlərin təhlükəsi altında həlak olanların dəfn mərasimi zamanı Tomazo Albinoninin “Adajio Sol Minor” əsərini ifa etmişdir. Onun cəsarəti daha sonralar musiqi nömrələrinin və hadisələri təhrif edən kitabın yazılmasına gətirib çıxardı.

## Fəaliyyəti
O, Sarayevo Operası, Sarayevo Filarmoniya Orkestri, Sarayevonun Simfonik RTV Orkestri və Sarayevo Milli Teatrında oynayıb.

## Sarayevonun Violonçel İfaçısı
Sarayevo şəhərinin mühasirəsi zamanı öz violonçelini davamlı olaraq dağıdılmış binaların arasında Albinoninin əh məşhur əsərlərindən olan “Adajio Sol Minor” əsərini ifa etməklə bütün dünyanın diqqətini bu hadisələrə yönəltmişdir. Smayloviç həmçinin mühasirə zamanı dəfn mərasimlərində də violonçeli ifa etmişdir, halbuki dəfn mərasimləri tez-tez snayperlər tərəfindən hədəfə alınırdı.

Onun şərəfinə, bəstəkar David Vilde violonçeldə solo ifa etmək üçün "Sarayevonun Violonçel İfaçısı" əsərini yazır. Bu əsər daha sonralar YoYo Ma tərəfindən lentə alınır. Folklor ifaçısı Con Mackatçeon onun şərəfinə “Sarayevonun küçələrində” mahnısını yazmışdır.

Kanadalı yazıçı Elizabet Velbörn 1998-ci ildə Smayloviçlə birlikdə “Meydandan gələn səslər” uşaq kitabını yazmışdır. Digər bir kanadalı yazıçı Steven Qallovey 2008-ci ildə yazdığı özünün ən çox satılan "Sarayevonun Violonçel İfaçısı" romanında Vedran Smayloviçin xarakterini yaratmışdır. Kitabda qeyd olunur ki, adsız bir violonçel ifaçısı mayın 26-sı 1992-ci ildə çörək almaq üçün sıraya düzülən 22 nəfərin şərəfinə 22 gün müddətinə saat 16:00-da hər gün eyni saatda, eyni yerdə violonçel ifa edir. Əsərdəki şəxs və minaatan hücum tamamilə hekayə üçün uydurulmuşdur. Smayloviç kitabın dərc olunmasına öz narazılığını açıq şəkildə ifadə etmişdir. O, bildirib ki, yazıçı bu əsərdə onun adını və şəxsiyyətini oğurlayıb və ondan üzr istəməli və təzminatla təmin etməlidir. 

## Sonrakı karyerası
O, 1993-cü ilin sonlarında şəhərdən uzaqlaşır və ifaçı, bəstəkar və dirijor kimi fəaliyyət göstərərək bir çox musiqi layihələrinə cəlb edilir. Vedran Smayloviç hal-hazırda Şimali İrlandiyada Vorrenpoint qəsəbəsində yaşayır.

O, "Mənim Qəhrəmanım" layihəsində “Qəhrəmanın Qəhrəmanı” adını almışdır. 

## İstinadlar
Jonatan İkone

**Nanitamo Conatan İkone** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Lill klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Pari Sen-Jermen
İkone öz peşəkar karyerasında debütünü Pari Sen-Jermen klubu ilə 28 sentyabr 2016-cı ildə etmişdir. O, UEFA Çempionlar Liqasında *Ludoqorets* klubu ilə qarşılaşmada 88-ci dəqiqədə Anxel Di Mariyanı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Pari-Sen Jermen Ludoqoretsə səfərdə 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. İkone Liqa 1-də debütünü isə 3 gün sonra Bordo klubuna qarşı oyunda etmişdir. Bu dəfə də o, 88-ci dəqiqədə Anxel Di Mariyanı əvəz etmişdir. Klubu isə evdə 2-0 hesabı ilə qələbə qazanmışdır.

### Monpelye (icarə)
18 yanvar 2017-ci ildə İkone icarə əsasında Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monpelye klubu ilə mövsüm sonuna qədər müqavilə imzalamışdır. O, klubu ilə debütünü 3 gün sonra Metz klubuna qarşı oyunda etmiş və 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır.

### Lill
1 iyul 2018-ci ildə İkone Liqa 1 təmsilçilərindən olan Lill klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
İkone Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Konqo vətəndaşlarıdır. İkone hal-hazırda Fransanın gənclər yığmasında çıxış edir.

## Karyera statistikası

### Klub

## Uğurları

### Klub
;Pari Sen-Jermen 
*Fransa Superkuboku: 2016

### Ölkə
;Fransa
*UEFA Avropa U-17 Çempionatı: 2015

### Fərdi
*UEFA Avropa U-17 Çempionatı: 2015: Turnirin Komandası

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*France profile 
*PSG profile