Aleksandra David-Neel

**Aleksandra David-Neel** (; ) — belçika-fransız mənşəli səyyah, spiritist, buddist, opera müğənnisi və yazıçı. O, ən çox 1924-cü ildə xaricilər üçün qadağan olunmuş Tibet paytaxtı Çenquan səfəri ilə tanınır. Aleksandra Şərq dinləri, fəlsəfə və səyahətləri haqqında 30-dan çox kitab yazmışdır. Onun 1929-cu ildə nəşr olunan "*Magic and Mystery in Tibet*" (Tibetdə Sehr və Sirr) adlı əsəri xüsusilə məşhurdur. Onun təlimləri bit nəslinin yazıçıları Cek Keruak və Allen Qinzberqi, Şərq fəlsəfəsini geniş kütlələrə tanıdan Alan Uotts və Ram Dassi, eləcə də ezoterist Benjamin Kremi təsirləndirmişdir.

## Bioqrafiyası
Aleksandra 1848-ci il inqilabı zamanı respublika fəalı olan hugenot və mason müəllimi Lui Davidin və Belçikalı katolik Aleksandrin Burqmansın yeganə qızı idi. Lui Napoleon Bonapart imperator olanda məktəb müəllimi və respublika jurnalının naşiri sürgün edildiyi Belçikada görüşdülər. Valideynləri Belçikada tanış olmuşdular; həmin dövrdə Lui David məktəb müəllimi və respublikaçı jurnalın naşiri kimi çalışırdı və Lui-Napoleon Bonapart imperator olduqdan sonra sürgünə göndərilmişdi. Yeniyetmə yaşlarında valideynlərindən qaçaraq velosipedlə Fransadan İspaniyaya səyahət etmişdir.

O, katolik məktəbində və Brüssel Konservatoriyasında təhsil almışdı. Gözəl səsi var idi və gələcəkdə istedadlı pianoçu ola biləcəyi düşünülürdü. Daha sonra valideynləri onu piano ixtisasını təkmilləşdirmək üçün Londona göndərdilər. Orada onu Teosofiya Cəmiyyətinin qurucusu Yelena Blavatskaya ilə tanış etdilər və Blavatskaya Tibet haqqında hekayələri ilə Aleksandranı valeh etdi.

Parisə qayıtdıqdan sonra Aleksandra Opera-Komik teatrında oxumağa başladı və hətta öz bəstələdiyi operaları da ifa edirdi. O, yerli teosofların iclaslarında və anarxistlərin toplantılarında iştirak etmiş, bu dövrdə "Həyat naminə" adlı ateist traktatı yazmışdır.

1891-ci ildə ilk dəfə Hindistana səfər etmişdir və burada teosofik kommunda sanskrit və yoqanı öyrənmişdir. O, Himalaylara və "sehrli ölkə" olan Tibətə səyahət etməyi arzulayırdı. Lakin bunun qarşısını maddi çətinliklər alırdı—valideynləri itaətsizliyinə görə ona maddi dəstək göstərmədi, Parisdə isə anarxistlərin təşkil etdiyi bir neçə partlayış səbəbilə teatrdan qovulmuşdu.

1900-cü ildə Aleksandra Tunisdə yaşamağa başlamış və yerli teatrda işl tapmışdır. Orada dəmiryol mühəndisi Filip Neel ilə tanış olmuşdur. Ölüm ayağında olan atasının istəyinə görə, o, 1904-cü ildə Filip ilə evlənmiş, lakin toydan cəmi beş həftə sonra Parisə qayıtmışdır. Əri Filipin maddi dəstəyi sayəsində Aleksandra 1911-ci ildə yenidən Hindistana yola düşmüşdür. Filip onun maraqlarına anlayışla yanaşırdı və bu səfərlə onların uzun illər davam edən məktublaşması başlamışdır. Onların bu yazışmaları 1940-cı ildə Filip vəfat edənədək davam etmiş və faktiki olaraq onların ailə həyatını əvəz etmişdir.

Hindistanda Aleksandra hind mədəniyyəti və dinini öyrənməyə davam etmişdir.

Tibetə qərbdən daxil olmaq mümkün olmadığı üçün (buna Çin hakimiyyəti mane olurdu), Aleksandra öz tibetli şagirdi Afur Yonqden ilə əvvəlcə Yaponiyaya, sonra Koreyaya və Çinə səfər etmişdir. O, Tibətə şərqdən keçməyi planlaşdırsa da yalnız 1924-cü ilin fevralında bacarmışdır. Onun bəxti gətirmiş—sərhəd keçid məntəqələrindən birində onu xarici kimi tanımamış və sərbəst buraxmışdılar. Daha sonra bu anı belə təsvir etmişdi:

Çenquanda Aleksandra Dalay Lamanın iqamətgahı olan Potala sarayının divarlarını görmüşdür. Tibetin paytaxtında iki ay qaldıqdan sonra geri dönməyə qərar vermişdir. Əslində, o, Asiyaya cəmi bir yarım il üçün yola düşmüşdü, lakin orada 14 il qaldı—yalnız 1925-ci ilin mayında Havr limanına qayıtmışdır. Vətənə dönəndən sonra o, mühazirələr oxumağa başlamış və 1927-ci ildə "Parisli bir qadının Lhasaya səyahəti" adlı kitabını nəşr etdirmişdir. Afur Yonqdeni Aleksandra tərəfindən övladlığa götürülmüş və 1955-ci ildə onun vəfatına qədər birlikdə yaşayıb çalışmışdılar.

1937-ci ildə Aleksandra ikinci dəfə Tibetə getməyə cəhd etmişdir (bu dəfə SSRİ üzərindən), lakin Yaponiya–Çin müharibəsi başlayanda yalnız Şensi vilayətinə qədər irəliləyə bilmişdir. 1946-cı ilə qədər Çində qalaraq, buddist monastırlar arasında səyahət etmiş və 1940-cı ildə əri Filipin ölümündən sonra ciddi maddi çətinliklər çəkmişdir.

Ömrünün son illərini Aleksandra Tibet mədəniyyətinin öyrənilməsinə və səyahətləri haqqında kitablar yazmağa həsr etmişdir. Sonuncu səyahətini 82 yaşında edərək 2 000 metrdən yüksək Alp aşırımına qalxmışdır.

O, 101 yaşına bir yarım ay qalmış vəfat etmişdir.

Dini şəhərində yerli sakinlər onu bir qədər ekssentrik və xəyallara qapılmış bir insan hesab edirdilər. Lakin ölümündən 20 il sonra Dalay Lama onun evini ziyarət edərək xatirəsini ehtiramla yad etdikdə, şəhər əhli onun həqiqətən də qeyri-adi bir insan olduğunu anladı.

## Biblioqrafiya
*1898 *Pour la vie*
*1911 *Le modernisme bouddhiste et le bouddhisme du Bouddha*
*1927 *Voyage d'une Parisienne à Lhassa* (1927, *My Journey to Lhasa*)
*1929 *Mystiques et Magiciens du Tibet* (1929, *[https://books.google.com/books?id=AaC4YSlO6q0C Magic and Mystery in Tibet]*; 1936, *With Mystics and Magicians in Tibet*)
*1930 *Initiations Lamaïques* (*Initiations and Initiates in Tibet*)
*1931 *La vie Surhumaine de Guésar de Ling le Héros Thibétain* (*[https://books.google.com/books?id=6A5vI6m-CH4C The Superhuman Life of Gesar of Ling]*)
*1933 *Grand Tibet; Au pays des brigands-gentilshommes*
*1935 *Le lama au cinq sagesses*
*1938 *Magie d'amour et magic noire; Scènes du Tibet inconnu* (*Tibetan Tale of Love and Magic*)
*1939 *Buddhism: Its Doctrines and Its Methods*
*1940 *Sous des nuées d'orage; Récit de voyage*
*1949 *Au coeur des Himalayas; Le Népal*
*1951 *Astagakra Gîtâ, Discours sur l'Advaita Vedanta*, translation from Sanskrit into French
*1951 *Les Enseignements Secrets des Bouddhistes Tibétains* (*The Secret Oral Teachings in Tibetan Buddhist Sects*)
*1951 *L'Inde hier, aujourd'hui, demain*
*1952 *Textes tibétains inédits*
*1953 *Le vieux Tibet face à la Chine nouvelle*
*1954 *La puissance de néant*, by Lama Yongden (*[https://archive.org/details/powerofnothingne00davi/ The Power of Nothingness]*)
**Grammaire de la langue tibétaine parlée*
*1958 *Avadhuta Gîtâ*, poetic text based on the principles of Advaita Vedanta*, translation from Sanskrit into French
*1958 *La connaissance transcendente*
*1961 *Immortalité et réincarnation: Doctrines et pratiques en Chine, au Tibet, dans l'Inde*
**L'Inde où j'ai vecu; Avant et après l'indépendence*
*1964 *Quarante siècles d'expansion chinoise*
*1970 *En Chine: L'amour universel et l'individualisme intégral: les maîtres Mo Tsé et Yang Tchou*
*1972 *Le sortilège du mystère; Faits étranges et gens bizarres rencontrés au long de mes routes d'orient et d'occident*
*1975 *Vivre au Tibet; Cuisine, traditions et images*
*1975 *Journal de voyage; Lettres à son Mari, 11 août 1904 – 27 décembre 1917*. Vol. 1. Ed. Marie-Madeleine Peyronnet
*1976 *Journal de voyage; Lettres à son Mari, 14 janvier 1918 – 31 décembre 1940*. Vol. 2. Ed. Marie-Madeleine Peyronnet
*1979 *Le Tibet d'Alexandra David-Néel*
*1981 *Secret Oral Teachings in Tibetan Buddhist Sects*
*1986 *La lampe de sagesse''

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 
* 
*  This book is based on extensive interviews with David Neel's secretary at Digne and reading her letters to her husband, now published as "Journal de voyage: lettres a son mari."
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Official web site
* A Mystic in Tibet – Alexandra David-Neel