open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ukrayna Levkoyu

**Ukrayna Levkoyu** — İçəri doğru qatlanmış qulaqları və az tükü olan bir pişik cinsi. Ukrayna Levkoyu, Şotland sallaqqulaq və Sfinks pişiklərinin çarpazlaşdırılması nəticəsində yaranıb.

## Xüsusiyyətlər

Ukrayna Levkoy pişiyinin başı yuxarıdan baxdıqda yumşaq konturlu bir beşbucağa bənzəyir, bu baş enindən bir qədər uzundur. Burun uzunluğu başın uzunluğunun yalnız 1/3-ni təşkil edir. Alın nisbətən aşağı, kəllə uzun və düzdür. Çıxıq yanaq sümükləri və qaşlar başın künc konturlarını yaradır. Pişiyin baş profili iki səviyyəli "pilləli"dir. Burun körpüsü və başın yuxarı xətləri demək olar ki, paraleldir. Bığlar qıvrımdır, qısa ola bilər və boyun orta uzunluqda, əzələli və çiyindən kəllə əsasına qədər bir qədər qövs şəklindədir. Bədəni orta və ya uzun, əzələli və incədir. Bel xətti bir qədər qövs şəklindədir və geniş, oval döş qəfəsinə malikdir. Ayaqları nisbətən uzun və hərəkətli barmaqlara malikdir. Qulaqları iri, yüksək və geniş aralıqda yerləşir. Hər qulağın 1/2-dən 1/3-ə qədər hissəsi dairəvi şəkildə irəli və aşağı qatlanır, başa toxunmur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Toyger

**Toyger pişiyi** — Ev pişiklərinin xəz naxışını "oyuncaq pələng" kimi görünməsini təmin etmək üçün 1980-ci illərdən etibarən yetişdirilən bir cinsi.

## Tarix

Toyger cinsinin inkişafı 1980-ci illərdə ABŞ-da başladı. Cudy Saqden, tabby pişiklərindəki "mackerel" (xəzli) naxışlar arasındakı fərqi araşdırarkən, pişiklərindən birinin üzərində fərqli naxışlar olduğunu gördü. Bu kiçik ləkələr, üz bölgəsində (adətən naxışsız olan bir hissə) yerləşirdi və bu, dairəvi pələng üz naxışının ev pişiklərində də mümkün olacağını genetik olaraq sübut etdi. Hindistanın küçələrindən gətirilən və başının üst hissəsində adi "tabby" xətlərini pozan ləkələrə malik bir erkək pişik idxal edildikdən sonra, "oyuncaq pələng" yaratmaq uğrunda ciddi işlərə başlandı. Bir neçə il ərzində müxtəlif ölkələrdən təxminən 40 ev pişiyi əsas nəsillər kimi seçildi, o cümlədən Benqal pişikləri, xəzli naxışlı qeydiyyatsız qısatüklü pişiklər və qulaq naxışları üçün Hindistandan idxal edilən ən azı bir pişik. Cudy Saqden, Cin Mill (qızlıq soyadı Cin Saqden) adlı bir yetişdiricinin qızıdır. Cin Mill, Benqal pişiyi cinsini yaratmaqda uğur qazanmışdır. 1993-cü ildə "TICA" Toyger cinsini qeydiyyata aldı və 2000-ci ildə onları yeni cins sərgiləri sinfinə yüksəltdi. 2007-ci ilin fevralında Toyger cinsinə tam çempionat statusu verildi. 2020-ci ildə "TICA", "Toyger Club"-u "TICA" tərəfindən tanınan bir klub kimi qəbul etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sinqapur pişiyi

**Sinqapur pişiyi** — Ən kiçik pişik cinsidir və böyük gözləri, iri qulaqları, "ticked" (rəngli nöqtəli) tükləri və küt quyruğu ilə tanınır.

## Tarix
1975-ci ildə Sinqapurda işlədikdən sonra Tomi və Hol Midou ABŞ-yə qayıdarkən yanlarında, özlərinin dediyinə görə, yerli qəhvəyi "ticked" tüklü üç pişik gətirdilər. Bu üç pişik (eyni anadan olan bir cüt erkək və dişi pişik balası və başqa bir gənc dişi pişik) Sinqapur pişiyi cinsinin əsasını təşkil etdi. Cins öz adını ölkənin adından alır. 1981-ci ildə bir yetişdirici Sinqapuru ziyarət edərkən yerli "Heyvanlara Qarşı Zülmün Qarşısının Alınması Cəmiyyəti"ndə (SPCA) Sinqapur pişiyi cinsinə uyğun bir pişik tapdı (quyruq xaric). Bu pişik ABŞ-yə idxal edildi və yetişdirilmə proqramına daxil edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsrail–İran münaqişəsi (2024)

**İsrail–İran münaqişəsi** 1 aprel 2024-cü ildən başlayan İsrail və İran arasında olan münaqişədir. 2024-cü ildə&nbsp;İran–İsrail proksi münaqişəsi&nbsp;iki ölkə arasında bir sıra birbaşa qarşıdurmalara çevrildi. Aprelin 1-də İsrail Suriyanın Dəməşq şəhərində İran konsulluğu kompleksini bombaladı, çoxlu yüksək rütbəli İran rəsmisi həlak oldu.  Buna cavab olaraq, İran və onun Müqavimət Oxunun müttəfiqləri İsraillə əlaqəli MSC Aries gəmisini ələ keçirərək aprelin 13-də İsrailin içərilərinə zərbələr endirdi. Bundan sonra İsrail aprelin 19-da İran və Suriyaya cavab zərbələri endirdi.

İyulun 31-də İranın paytaxtı Tehranda HƏMAS-ın siyasi lideri İsmayıl Haniyənin öldürülməsindən sonra gərginlik artdı. Haniyənin öldürülməsi 2024-cü ildə Livanda Hizbullah komandiri Fuad Şükrü öldürən Haret Hreik hava hücumundan bir neçə saat sonra baş verib. İran və Hizbullah qisas alacağına söz verdilər. 1 oktyabr 2024-cü ildə İran İsrailə bir sıra raketlər atdı. İsrail daha sonra oktyabrın 26-da İrana qarşı daha cavab zərbələri endirdi.

## İstinadlar
İran–İsrail proksi münaqişəsi

**İsrail–İran proksi münaqişəsi** İran və İsrail arasında 1985-ci ildən bəri davam edən proksi münaqişəsidir. İsrail-Livan münaqişəsində İran Livan şiə milislərini, Hizbullahı, İsrail-Fələstin münaqişəsində isə HƏMAS kimi Fələstin qruplarını dəstəkləyib. İsrail İran Xalq Mücahidləri Təşkilatı kimi iranlı üsyançıları dəstəkləyib, Suriyadakı İran müttəfiqlərinə qarşı hava hücumları təşkil edib və İranın nüvə alimlərinə sui-qəsd təşkil edib. 2018-ci ildə İsrail qüvvələri Suriyadakı İran qüvvələrinə birbaşa hücum etdi.

1979-cu il İslam inqilabından sonra İran İzrail ilə əlaqələri kəsdi, lakin&nbsp;gizli əlaqələr&nbsp;sonrakı&nbsp;İran-İraq müharibəsi zamanı&nbsp;davam etdi. İran 1982-ci ildə İsrailin Livana təcavüzünə müqavimət göstərmək üçün Hizbullahı öyrətdi və silahlandırdı. İsrailin Cənubi Livanı işğalı zamanı şiə milislərini dəstəkləməyə davam etdi.

Hələ 1979-cu ildən əvvəl İran islamçıları fələstinliləri maddi cəhətdən dəstəkləmişdilər; 1979-cu ildən sonra İran Fələstin Azadlıq Təşkilatı, daha sonra isə Fələstin İslami Cihadı və HƏMAS ilə əlaqələrə cəhd etdi. İsrail 2006-cı ildə Hizbullahla müharibə aparıb. İsrail Qəzza zolağı və ətrafında 2008–2009, 2012, 2014, 2021 və 2023-cü ildən bəri fələstinlilərlə bir neçə müharibə aparıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İran–Səudiyyə Ərəbistanı proksi münaqişəsi
*İran–Türkiyə proksi münaqişəsi
Mehdi Bağırov (alim)

**Mehdi Siyavuş oğlu Bağırov** — iqtisad elmləri doktoru, professor

## Həyatı və fəaliyyəti
1971-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Naxçıvan Dövlət Universitetində ənənəvi (5 illik) ali təhsili, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində aspirantura təhsili almışdır. 2000-ci ildə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, 2018-ci ildə iqtisad elmləri doktoru elmi dərəcələrini almışdır.

1994-cü ildən 2024-cü ilədək Naxçıvan Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 2024-cü ildən ADNSU-nun "Sənayenin iqtisadiyyatı" kafedrasında çalışmaqdadır. Haliyədə həmin Universitetdə professor vəzifəsində çalışmaqdadır.

Naxçıvanda fəaliyyət göstərdiyi müxtəlif illərdə müəllim, baş müəllim, dosent, kafedra müdiri, fakültə dekanının müavini, fakültə dekanı, elmi işlər üzrə prorektor vəzifələrində çalışmışdır. 

Naxçıvan Dövlət Universiteti ilə yanaşı eyni zamanda 1996-2012-ci illərdə (dosent) və 2020-2024-cü illərdə (professor) Naxçıvan Özəl Universitetində də pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.

250-yə yaxın elmi əsərin, 37 kitabın, o cümlədən 12 monoqrafiyanın müəllifidir. Elmi rəhbərlik etdiyi fəlsəfə doktorluğu və magistr dissertasiya işləri, respublika ilə beynəlxalq konfranslarda iştirakı ilə tanınmaqdadır.

## Mükafatları
* 2012 – “İlin alimi” fəxri adı (NDU)
* 2016 – “Ən yaxşı vətənpərvər alim” qızıl medalı

## İstinadlar
Legitimizm

**Legitimizm** **hərəkatı** () — Fransa krallığına rəhbərlik edən Burbon ailəsinin alternativ qolunu qurmağı hədəfləyən siyasi hərəkat.

13 avqust 1792-ci ildə Fransa kralı XVI Lüdovik həbs olundu və 21 sentyabr 1792-ci ildə Milli Assambleyanın verdiyi qərarla monarxiya ləğv edildi. Yeni yaradılan Birinci Fransa Respublikası fəaliyyətini davam etdirsə də, bir qrup monarxiya tərəfdarı həbsdəki kralın taxt hüququnu müdafiə etdilər. Bu iddialara son qoymaq məqsədilə, həsbdəki kral XVI Lüdovik 21 yanvar 1793-cü ildə gilyotinlə edam olundu.

Kralın ölməsinə baxmayaraq, Burbonların taxt iddiası leqitimistlər tərəfindən dəstəklənməyə davam etdi. Kralın həbs tutulan oğlu və yeganə varisi 8 yaşlı Luiz-Karl XVII Lüdovik adıyla Fransa kralı elan olundu. Ancaq Fransa artıq monarxiya deyil, respublika idi və bu səbəblə onun səltənəti öz dəstəkçilərindən başqa, heç kim tərəfindən tanınmadı. Cəmi 2 il sonra isə həbs tutulduğu qalada müəmmalı şəkildə vəfat etdi.

Leqitimistlər ilk öncə, XV Lüdovikin yetkinlik yaşına çatan yeganə oğlu dofen Lüdovikin şəcərəsindən gələnləri dəstəklədilər. Ancaq bunlardan ən sonuncusu olan V Henrinin 1883-cü ildə varissiz vəfat etməsinin ardından, leqitimistlər XV Lüdovikin ən böyük qızı Parma hersoginyası Luiza Yelizavetanın şəcərəsini dəstəklədilər. Belə ki, bu şəcərədən gələnlər eyni zamanda İspaniya taxtının Karlist iddiaçıları idi. Fransa taxtı üzərində haqq iddia edən leqitimist iddiaçılar aşağıdakılardır:

* '''XVI Lüdovik''' (1792-1793)
* Luiz Karl (1793-1795), ***XVII Lüdovik''' adıyla''
* [[XVIII Lüdovik]] (1795-1814)
* [[X Karl]] (1830-1836)
* [[Luiz Antoni (Anqulem hersoqu)|Luiz Antoni]] (1836-1844), ***XIX Lüdovik** adıyla''
* [[Henri (Şambor qrafı)|Henri]] (1844-1883), ***V Henri*' adıyla*
* [[Xuan Karlos de Burbon]] (1861-1868), ***III*** ***Jan** adıyla*
* [[Karlos de Burbon]] (1868-1909), ***XI Karl** adıyla*
* [[Ceymi de Burbon]] (1909-1931), ***I*** ***Jak** adıyla*
* [[Alfonso Karlos de Burbon]] (1931-1936), ***XII Karl** adıyla*
* [[XIII Alfonso (İspaniya kralı)|XIII Alfonso]] (1936-1941), ***I Alfonso** adıyla*
* [[İnfant Ceymi (Seqoviya hersoqu)|İnfant Ceymi]] (1941-1975), ***VI Henri** adıyla*
* [[İnfant Alfonso (Anju hersoqu)|İnfant Alfonso]] (1975-1989), ***II Alfonso** adıyla*
* [[Luiz Alfonso de Burbon]] (1989-davam edir), ***XX Lüdovik** adıyla*
== Mənbə ==

=== Ədəbiyyat ===

* Sedgwick, Alexander (1965). **. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 12. ISBN 9780674747517
* McNaughton, C. Arnold (1973). *The Book of Kings''. Vol. 1. London: Garnstone Press. p. 432. ISBN 978-0-8129-0280-8

### İstinadlar
XVIII Lüdovik

**XVIII Lüdovik** () () — Fransa kralı.

## Həyatı
XV Lüdovikin nəvəsi, dofen Lüdovikin oğludur. 1789-cu il Fransız İnqilabı başlayanda ölkədən qaçdı. Uzun illər Avropada sürgündə yaşadı. 1795-ci ildə qardaşı XVI Lüdovikin edamından sonra özünü Fransa kralı elan etdi.

1814-cü ildə Napoleonun süqutundan sonra Avropa dövlətlərinin dəstəyi ilə Fransa taxtına çıxdı. Qısa müddət 1815-ci ilin "100 Gün" dövründə Napoleon qayıtdı, lakin Waterloo döyüşündən sonra XVIII Lüdovik adıyla yenidən taxta döndü.

XVIII Lüdovikin hakimiyyəti konstitusiyalı monarxiya əsasında qurulmuşdu. 1814-cü il "Konstitusiya Şartı" ilə bəzi hüquqlar və azadlıqlar təmin edildi. O, inqilabın gətirdiyi bəzi islahatları qoruyub saxlamağa çalışdı.

16 aprel 1771-ci ildə Sardiniya kralı III Viktor Amadeyin qızı Mariya Jozefina ilə nigahlandı. Formal olaraq keçirilən nigah mərasiminin ardından cütlüyün toy mərasimi 14 mayda Versal sarayında baş tutdu. Ancaq xoşbəxt bir evlilik deyildi və cütlüyün övladı olmadı.

XVIII Lüdovik 1824-cü ildə Parisdə vəfat etdi. Onu qardaşı X Karl əvəz etdi.

## Qalereya

Fayl:François hubert drouais - duque berry conde provença.jpg|Luiz Stainslav və böyük qardaşı Luiz Avqust, 1757-ci il
Fayl:Duplessis - The Count of Provence (future Louis XVIII), Musée Condé.jpg|Luiz Stainslav, 1778-ci il


## Mənbə

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İstinadlar
Xiaomi Mi Band

**Xiaomi Mi Band** - 22 iyul 2014-cü il tarixində Xiaomi təqdimatında təqdim olunan Xiaomi tərəfindən hazırlanan geyilə bilən fəaliyyət izləyicisidir.
## Dizaynı
Qolbaq təxminən 9 mm qalınlığında və 36 mm uzunluğunda əsas izləyiciyə malikdir. Hipoalerjenik və antimikrobiyal xüsusiyyətlərə malikdir. İzləyici xarici 5.0 V enerji mənbəyinə qoşula bilən şarj cihazı moduluna malikdir.

## Məxfilik problemi
Toronto Universitetinin tədqiqatçıları 2016-cı ildə Xiaomi Mi Band və onun tətbiqi *(versiya 1.6.122)* daxil olmaqla əksər fitness izləyicilərinin İstifadəçinin əlaqə e-poçt ünvanı, geolokasiya, telefonun seriya nömrəsi və istifadəçi tərəfindən şəxsi məlumatlarla əlaqəli məlumatlar daxil olmaqla bir sıra şəxsi məlumatları ötürdüyünü aşkar etmişdirlər.

## Göstəriciləri
*Fitness monitoru və yuxu izləyicisi
*Yuxu zamanı söndürmə funksiyası 
*Parol daxil etmədən Android kilidini açma
*14 gün gözləmə rejimi
*Suya davamlı (IP standartı)
*Vibro zəng (zəng və bildiriş)
## İstinadlar
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IV çağırış deputatlarının siyahısı

**Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dördüncü çağırışı** 1955-ci ildən 1959-cu ilədək fəaliyyət göstərmişdir. Dördüncü çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilər 1955-ci il martın 6-da keçirilmişdir. Ali Sovetə cəmi 310 deputat seçilmişdir.

Sədri — Abdulla Bayramov (25.03.1955 — 23.01.1958), Mirzə İbrahimov (23.01.1958 — 12.01.1959), Rəyasət Heyətinin sədri — Mirzə İbrahimov (25.03.1955 — 23.01.1958), İlyas Abdullayev (23.01.1958 — 12.01.1959).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR Ali Soveti
Məhəmməd Pakpur

**Məhəmməd Pakpur** () — İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) baş komandanı.

## Həyatı
1961-ci ildə İranın Ərak şəhərində anadan olub.

Pakpur 2009-cu ilin aprel ayından SEPAH-ın Quru Qoşunlarına rəhbərlik edirdi.

13 iyun 2025-ci ildə general-mayor Hüseyn Səlaminin İsrailin hava zərbələri nəticəsində həlak olmasından sonra onun yerinə təyin olunub.

28 fevral 2026-cı ildə ABŞ–İsrailin İrana zərbələri nəticəsində həlak olub.

## İstinadlar
Əbdülrəhim Musəvi

**Əbdülrəhim Musəvi** () — general-mayor, İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi.

## Həyatı
1960-cı ildə İranın Qum şəhərində anadan olub.

İran Ordusunun komandanı olmuşdur.

2025-ci ilin iyun ayında İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi təyin edilib.

1 mart 2026-cı ildə İran dövlət televiziyası Musəvinin ABŞ–İsrailin İrana zərbələri nəticəsində həlak olduğunu təsdiqləyib.

## İstinadlar
Mehdi Rabani

**Mehdi Rabani** () — General, Silahlı Qüvvələrin Əməliyyat İdarəsinin rəis müavini.

## Həyatı
Mehdi Rəbbani Baş Qərargah rəisinin əməliyyatlar üzrə müavini olub.

2025-ci ilin iyununda İsrailin İrana endirdiyi zərbələr zamanı öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Milis

**Milis** bu mənaları ifadə edə bilər:

* Milis (polis)
* Milis (hərbi qüvvə)
*  — İtaliyanın Sardiniya regionunun Oristano əyalətində kommuna.
Monkey Shoulder

**Monkey Shoulder** — Şotlandiyanın *William Grant & Sons* şirkəti tərəfindən istehsal olunan şotland viskisi brendi. Monkey Shoulder qarışıq malt viskisidir və bu növdə viski istehsal edən az sayda brendlərdən biridir. 2023-cü ildə Monkey Shoulder Johnnie Walker və The Macallan-dan sonra dünyada ən çox satılan üçüncü şotland viskisi brendi olub.

## Tarixi
Monkey Shoulder 2003-cü ildə əsasən kokteyllərdə istifadə olunmaq üçün təqdim edilmiş qarışıq malt viskisi kimi satışa çıxarıldı. Məhsul əvvələr Balvenie, Glenfiddich və Kininvie zavodlarının istehsal etdiyi malt viskilərinin qarışığından ibarət idi. Monkey Shoulder-in hazırkı tərkibi isə ictimaiyyətə məlum olmasa da, onun tərkib hissəsi olan malt viskilərinin Speysayd bölgəsində istehsal edildiyi bilinir.

İngilis dilində "meymun çiyni" mənasını verən Monkey Shoulder adı əvvəllər distillə zavodlarındakı işçilər arasında geniş yayılmış əzələ zədəsindən qaynaqlanır. Belə ki, zavodlarda uzun müddət əlləri ilə malt qarışdıran işçilərin çiyinlərinin bir tərəfində ağrı və zəiflik yaranır, bu da onların həmin çiyninin meymunların çiyninə bənzər formada aşağı sallanmasına səbəb olurdu.

## Qarışıqlar
* Monkey Shoulder Batch 27
* Smokey Monkey Batch 9 – Ayla bölgəsinin viskilərini ehtiva edən qarışıqdır.

## İstinadlar
Həmzə ibn Həbib Kufi

**Əbu Umarə Həmzə ibn Həbib ibn Umarə əz-Zeyyat ət-Teymi əl-Kufi** (; ) — yeddi qaridən biri. Rəmzi ərəb əlifbasındakı "ف" hərfidir.

## Bioqrafiyası
Özünün dediyinə görə hicri 80-ci (699) ildə anadan olub. Fars əsillidir. İkrimə ibn Ribi nəslinin mövlasıdır. Ticarətlə məşğul olmuş, yağ satdığı üçün "Zəyyat" ləqəbi ilə çağrılmışdır. Hicri 156-cı (773) ildə vəfat edib. Onun hicri 154-cü (771) və ya 158-ci (775) ildə öldüyü də deyilib.

## Hədis və Qiraət elmlərindəki yeri
Həmzə ibn Həbib, qiraət elmini Humran ibn Əyan və Məhəmməd ibn Əbdürrəhman ibn Əbu Leyladan öyrənmiş, özünün dediyinə görə Əbu Leylaya Quranı dört dəfə oxumuşdur. Həmçinin Əməş, Əbu İshaq əs-Səbii, Təlhə ibn Musərrif və Cəfər əs-Sadiq kimi alimlərdən də faydalanmışdır. Çarlz Pellat, Həmzənin müəllimlərindən bəhs edərkən Asim ibn Bəhdələnin adını da çəkir. Lakin mənbələrdə bu haqda heç bir məlumata rast gəlinmir, ancaq müəllimlərin Əbu İshaq əs-Səbiinin dərs aldığı şəxslər arasında Asim ibn Dəmrə adlı bir şəxsdən bəhs edilmişdir.

Ondan Quran və qiraət sahəsində bir çox tələbə faydalanmışdır. Süleym ibn İsa əl-Hənəfi, Əiz ibn Əbu Əiz, Şueyb ibn Hərb, Abdullah ibn Saleh əl-İcli və əl-Kisai bunlardan bəziləridir. Süleym ibn İsa əl-Hənəfinin onun tələbələri arasında xüsusi bir yeri olmuşdır. Çünki Həmzədən qiraət öyrənmiş bəzi yoldaşları qiraətdəki üstünlüyündən ötrü ondan da qiraət öyrənmişdilər. O eyni zamanda Həmzə qiraətinin rəvayətçiləri olan Xələf ibn Hişam ilə Xəllad ibn Xalidin də müəllimidir.

Həmzə ibn Həbib hədis elmi ilə də məşğul olmuşdur. O, Ədi ibn Sabit, Amr ibn Mürrə, Həkəm ibn Uteybə, Həbib ibn Əbu Sabit və Təlhə ibn Musərrifdən hədis rəvayət etmişdir. Həmzə ibn Həbibdən də Süfyan əs-Səvri, Cərir ibn Əbdülhəmid, Şərik ibn Abdullah ən-Nəxai, Məhəmməd ibn Fudeyl və digər tanınmış mühaddislər hədis rəvayət ediblər.

## Qiraətinin xüsusiyyətləri
Həmzənin qiraətinin bəzi xüsusiyyətləri bunlardır:

*  sözlərindəki zamirlərin "hə"ləri () dammə ilə oxunur.
*  kimi sözlərdə — bunlardan sonra sakin (hərəkəsiz) bir hərf olmadıqda imalə edilir.
* Sakin (hərəkəsiz) bir hərfdən sonra həmzə () gəldikdə vəqf edilməmək şərti ilə həmzədən əvvəl səktə edilir: 
*  kəliməsinin olduğu hər yərdə (Xələfin rəvayətində) işmam ilə oxunur (buradakı işmam, sad () hərfinin istilə sifəti saxlanmaq şərti ilə "zə"yə () qarışdırılaraq oxunmasıdır).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qiraət
* Xələf ibn Hişam
* Xəllad ibn Xalid
Əbu Əmr əl-Bəsri

**Əbu Əmr Zəbban ibn əl-Əla ibn Əmmar əl-Məzini əl-Bəsri** (; ) — yeddi qaridən biri, Ərəb dili və ədəbiyyatı alimi. Rəmzi ərəb əlifbasındakı "ح" hərfidir.

## Bioqrafiyası
Hicri 70-ci (689) ildə Məkkədə anadan olub. O, Məkkədə Mücahid ibn Cəbrdən, Səid ibn Cübeyrdən, Əta ibn Əbu Rəbahdan, İkrimə ibn Xaliddən, İbn Kəsir əl-Məkkidən, Mədinədə Yezid ibn Rumandan, Şeybə ibn Nisahdan, Əbu Cəfər əl-Mədəni, Kufədə Asim ibn Bəhdələdən, Bəsrədə Yəhya ibn Yamərdən, Nəsr ibn Asimdən və Həsən əl-Bəsri kimi tanınmış alimlərdən qiraət öyrənmişdir. 

Hicri 154-cü (771) ildə Kufədə vəfat etmişdir. Ölüm tarixi bəzi mənbələrdə hicri 157-ci (774) il olaraq da göstərilib.

## Qiraətinin xüsusiyyətləri
İbn Mücahidin dəyərləndirməsinə görə Əbu Əmr qiraət edərkən təkəllüfdən çəkinmiş, icazə hədlərini aşmamaq şərti ilə, bacardığı qədər mübaləğəsiz və sadə (təhfif ilə) oxumuşdur. Onun qiraətinin bəzi xüsusiyyətləri bunlardır:

*  zamirlərinin (əvəzliklərinin) "hə"ləri, özlərindən əvvəl hərəkəli "vav", "fə" və "lam" gəldiyində sakin edilir:  kimi.
*  və başqa kəlimələrdə imalə edilir.
* Bəzi istisnalar olmaqla, sakin həmzələr, əvvəlki hərfin hərəkəsinə uyğun məd (uzatma) hərfinə ibdəl edilir:  kimi.
* Susinin rəvayətinə görə bir-birinin eyni olan iki hərf ayrı-ayrı kəlimələrdə yan-yana gəldiklərində (istisnalar olmaqla) birinci hərf hərəkəli də olsa idğam edilir. Bəzi şərtlərlə məxrəcləri bir-birinə yaxın hərflər arasında da tətbiq edilən və digər məşhur qiraətlərin heç birində olmayan bu idğama *"idğami-kəbir"* deyilir:  kimi.

## Əsərləri
Bir otaq dolusu kitabını yandırması haqqında nəql olunan rəvayət doğrudursa, Əbu Əmrin çox saylı əsərin müəllifi olduğunu söyləmək doğru olar. Corci Zeydan onun yazılı heç bir şey qoymadığını desə də əslində bu doğru deyildir. Onun məlum olan əsərləri bunlardır:

# *Kitabü Mərsumil-Müshəf*. Quranın rəsmi-xətti ilə bağlıdır. Əbu Əmr əd-Dani tərəfindən "Rüsumül-Mushəfil-Kərim" adı ilə ixtisar edilmişdir. Bu ixtisarın əlyazma nüsxəsi Süleymaniyyə Kitabxanasında saxlanılır (Ayasofiya, № 4814, 14 vərəq).
# *Şərhu Divanil-Xirniq*. Xirniq bint Bədrə ait divanın şərhidir.
# *Kitabül-İdğamil-kəbir* (əsərin əlyazma nüsxələri üçün bax: əl-Fihrisüş-şamil: Ülumül-Quran, məxtutətüt-təcvid, cild I, 5-7).
# *Əl-Vəqf vəl-ibtida*. Bir nüsxəsi Zahiriyyə Kitabxanasında saxlanılır (Məcmuə, № 18 L, 128).
# *Təqiyidül-əmsilə*. Əlyazma nüsxəsi Rabat Ümumi Kitabxanasında saxlanılır (№ 1321-d, vr. 208a-223b).
# *Kitabül-Əmsal*. Əbdülməcid Qatamişin dediyinə görə Əhməd ibn Məhəmməd əl-Meydani "Məcmul-əmsal" adlı əsərində bu kitaba 58 yerdə istinad etmişdir.
# *Kitabül-Qiraət*. Axırıncı iki əsərin dövrümüzə qədər gəlib çatması haqqında məlumat yoxdur.
Mənbələrdə başqa əsərlərinin də olduğu qeyd edilib.

## Həmçinin bax

* Qiraət
* Yeddi qari

## İstinadlar
Lukanlar

**Lukanlar** () — qədim italyan samnit tayfasıdır.

## Tarixi
Təxminən e.ə. V əsrin sonunda İtaliyanın cənubunda, Lukaniya adlandırdıqları ərazidə məskunlaşmışlar.

## İstinadlar
Qumlaqçı

**Qumlaqçı** — Cyprinidae fəsiləsinə, xüsusilə Leuciscinae yarımfəsiləsinə aid olan bir sıra kiçik şirin su balığı növünə verilən ümumi ad.

## Növlər
*Pimephales notatus*: Şimali Amerikanın əsas yem balığıdır və dəyişkən su keyfiyyətlərinə yüksək dözümlülüyü ilə seçilir. Bu balığın burnu ağzının üzərindədir və bu ona "*bluntnose*" (kütburun) adını verir. Yan xətt operkulumdan quyruq əsasına qədər uzanır və quyruq əsasında böyük qara ləkə var. Yetkin balıqların orta ölçüsü təxminən 5 sm-dir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sərbəst düşmə

**Sərbəst düşmə** — Klassik mexanikada cazibə qüvvəsinin ona təsir edən yeganə qüvvə olduğu bir mühitdə cismin hərəkəti. Sərbəst düşən obyektin şaquli istiqamətdə düşməsi mütləq olmaya bilər.

## Həmçinin bax

* G qüvvəsi
* Çəkisizlik

## Xarici keçidlər

* Sərbəst düşmə formula kalkulyatoru *www.fxsolver.com*
* Əşyalar necə düşür *www.phy6.org/stargaze* : təhsil saytı
Oklou

**Merilu Vanina Meyniel** () — geniş ictimaiyyətə "Oklou" ("Okey Lu" kimi tələffüz edilir) səhnə adı ilə məşhur olan Puatye şəhərindən olan Fransa musiqiçisi. Sənətçinin ilk miksteypinin - "*Galore*"un 2020-ci ildə təqdimatı reallaşmış, 2025-ci ildə isə debüt albomu olan "*[[Choke Enough]]*" işıq üzü görmüşdür.

## Həyatı
Merilu Meyniel 1993-cü il aprelin 23-də Fransanın Puatye şəhərində doğulmuşdur. Sənətçi valideynləri və böyük qardaşı ilə birlikdə Qərbi Fransanın kənd ərazilərində böyümüşdür.

İbtidai təhsil illərində fortepiano və violonçel alətlərində klassik musiqi təhsili almış, uşaqlıq dövründə xor kollektivlərində iştirak etmişdir. Böyük qardaşının yerli kitabxanadan gətirdiyi kompakt disklərdən Dälek kimi musiqiçilərin yaradıcılığı ilə tanış olmuşdur. İlk əldə etdiyi musiqi albomu "Gorillaz" qrupuna məxsus olmuşdur.

## Fəaliyyəti

## Şəxsi həyatı
2025-ci ilin fevral ayında "Stereogum" nəşrinə müsahibə verərkən Meyniel özünün hamiləlik xəbərini ictimaiyyətə bəyan etmişdir.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *[[Choke Enough]]* (2025)

## İstinadlar
Whitearmor

**Lüdviq Rozenberq** () — professional fəaliyyətində "**Whitearmor**" təxəllüsü ilə (əksər hallarda kiçik hərflərlə və ya "White Armor" kimi yazılışla) tanınan İsveç musiqi prodüseri, çoxalətli ifaçı, səs mühəndisi və bəstəkar. O, əsasən İsveç musiqi qrupu və incəsənət birliyi olan "Drain Gang"in tərkibində (Bladee, Ecco2K, Thaiboy Digital və Yung Sherman ilə birgə) fəaliyyət göstərməsi ilə məşhurdur. Onun musiqi üslubu zərif fakturalı və səlis xarakterli olaraq səciyyələndirilir.

"Drain Gang" və tanınmış ifaçı Yung Lean üçün çoxsaylı musiqi əsərlərinin istehsalı ilə paralel olaraq, o, bir sıra solo sinqllar və 2022-ci ildə "*In the Abyss: Wedding Music*" adlı tam həcmli instrumental albom təqdim etmişdir. O, eyni zamanda Gud, Mechatok, Xavier Wulf, Uli K və "Working on Dying" kimi tanınmış musiqiçilərlə əməkdaşlıq münasibətləri qurmuşdur.

Bundan əlavə, o, İsveçin "JJ" qrupunun üzvü Yoakim Benon ilə birgə "VilloVilduVeta" musiqi duetinin tərkibində yer alır.

## Həyatı
Lüdviq Tomas Valter Rozenberq 1993-cü il mayın 17-də İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində doğulmuşdur. Uşaqlıq və yeniyetməlik illərində o, Bob Marli, "Slipknot" qrupu və Atlanta trap janrının müxtəlif nümayəndələri, o cümlədən Waka Flocka Flame kimi fərqli musiqi istiqamətlərini təmsil edən sənətkarların yaradıcılığı ilə tanış olmuşdur. Yeniyetməlik dövründə indi-rok janrında fəaliyyət göstərən musiqi kollektivində barabançı kimi çıxış etmiş, daha sonra elektron və hip-hop musiqisi sahəsində yaradıcılıq fəaliyyətinə başlamışdır.

## Fəaliyyəti

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *In the Abyss: Music for Weddings*&nbsp;(2022)
**Sinqllar**
* *downer* (2014)
* *uu* (2014)
* *i kno* (2014)
* *Frutta e Verdura* (2020) (Gud ilə)
* *Karma* (2020)
* *Sunset Beach* (2021) (Mechatok ilə)
* *Even The Score* (2022) (LUCY (Cooper B. Handy) ilə)
**Remikslər**
* *Finding People - White Armor Remix* (Croatian Armor) (2017)

## İstinadlar
Erika de Kasye

**Erika de Kasye** () —  Portuqaliya mənşəli Danimarka müğənnisi; bəstəkar və musiqi prodüseri. O, professional musiqi karyerasına "Saint Cava" adlı R&B duetinin tərkibində başlamışdır. Duet fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra o, müstəqil yaradıcılıq yolunu seçmiş və 2019-cu ildə "*Essentials*" adlı ilk studiya albomunu təqdim etmişdir. 2020-ci ildə Böyük Britaniyanın nüfuzlu "4AD" musiqi şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayan sənətçi 2021-ci ildə "*Sensational*" adlı ikinci studiya albomunu ictimaiyyətə təqdim etmişdir.

## Həyatı
Erika de Kasye Portuqaliyada belçikalı ana və Kabo-Verdeli atanın ailəsində doğulub. Səkkiz yaşınadək katolik məktəbində təhsil alan sənətçi, 1998-ci ildə ailəsi ilə birgə Danimarkaya köçüb. De Kasye əsasən anasının himayəsində böyüyüb. İlk köçdükləri dövrdə Danimarka dilini bilməməsi və məktəbdə qardaşı ilə yeganə qarışıq irqli şagirdlər olmaları səbəbindən təzyiqlərə məruz qalıb. Yeniyetməlik dövründə asudə vaxtını rəssamlıq və MTV kanalının izlənməsinə həsr edib. On altı yaşında Amerika Birləşmiş Ştatlarında qəbul edən ailənin yanında bir il yaşayıb. Danimarkaya qayıtdıqdan sonra məktəbin xor və musiqi qrupuna qoşulub, musiqi bəstələməyə başlayıb. Təhsilini başa vurduqdan sonra paytaxt Kopenhagendə məskunlaşıb. Solo ifaçı kimi fəaliyyətə başlamazdan əvvəl uşaq bağçasında çalışıb.

## Fəaliyyəti

## Şəxsi həyatı
2021-ci ildə de Kasye Ritmik Musiqi Konservatoriyasında musiqi yaradıcılığı ixtisası üzrə magistr təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vuraraq, yekun attestasiya işi kimi "*Sensational*" əsərinin hissələrini təqdim etmişdir. Müsahibələrinin birində öz dünyagörüşü barədə açıqlama verərək, özünü "heç də ruhani insan olmadığını" bəyan etmişdir.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Essentials* (2019)
* *Sensational* (2021)
* *Still* (2024)
* *[[Lifetime (Erika de Kasye albomu)|Lifetime]]* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yeule

**Yeule** (stilizə edilmiş formada "yeule"; ) — Sinqapurlu bəstəkar və prodüser Nat Çmielin musiqi layihəsi. 2012-ci ildə təsis edilən bu layihə ambient, qlitç və Asiya post-pop elementlərinin sintezini təqdim edir. Layihənin adı "*Final Fantasy*" videoooyun seriyasının personajı olan Paddra Nsu-Yeul obrazından əxz edilmişdir.

## Həyatı
Nat Çmiel Sinqapurda doğulmuşdur. O, ilk təhsilini də burada almışdır. Altı yaşında ikən valideynlərinin "Yamaha" pianosu ilə musiqi ifasına başlamış və klassik musiqi təhsili almışdır. Lakin sonradan bu dərsləri dayandıraraq, gitara və baraban kimi alətlərdə ifaya yönəlmişdir. Çmiel ilkin mərhələdə vals əsərlərini ifa etmiş, daha sonra "*Final Fantasy X*" və "*Kingdom Hearts*" kimi videooyunların musiqi parçalarını səsləndirmişdir. Növbəti mərhələdə o, "Riot Diet" adlı caz ansamblında çıxış edərək, Ella Fitscerald və "Pixies" qrupunun repertuarından nümunələr təqdim etmişdir.

Yetkinlik dövründə yaşadığı tənhalıq və depressiya halları, qismən Çmielin köçəri həyat tərzində aldığı tərbiyədən qaynaqlanmışdır. O, təskinliyi virtual aləmdə tapmışdır ki, bu da sonradan onun yaradıcılıq fəaliyyətinə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.

Orta təhsilini başa vurduqdan sonra, moda kommunikasiyası və qadın geyimləri istiqaməti üzrə təhsil almaq məqsədilə Mərkəzi Sent-Martins Universitetinə müraciət etmişdir. Çmiel 2020-ci ildə Londonda yerləşən Mərkəzi Sent-Martins Universitetini Təsviri İncəsənət ixtisası üzrə bitirmişdir.

## Fəaliyyəti

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Serotonin II* (2019)
* *Glitch Princess* (2022)
* *Softscars* (2023)
* *Evangelic Girl Is a Gun* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Menhaden

**Menhaden** — həmçinin *mossbunker*, *bunker* və *"dənizdə ən vacib balıq"* kimi tanınan, **Brevoortia** və **Ethmidium** cinslərinə aid olan yem balıqları.

## Xüsusiyyətlər
Menhaden balıqları yastı formaya malikdir, yumşaq ətlidir və dərin çəngəl şəkilli quyruğa sahibdir. Onlar nadir hallarda 15 düym (38 sm) uzunluğu keçir və müxtəlif çəki diapazonuna malikdir.

## İstinadlar
Marlin

**Marlin** — istiophoridae fəsiləsinə aid olan və 11 növdən ibarət olan balıqlar.

## Taksonomiya
Istiophoridae fəsiləsinin adı, ilk dəfə Istiophorus platypterus növünü təsnif edən Istiophorus cinsindən gəlir. Bu ad yunanca ἱστίον (istion, "yelkən") sözündən yaranmışdır və növün dorsal üzgəcinin formasını təsvir edir.

## İstinadlar
Evangelic Girl Is a Gun

***Evangelic Girl Is a Gun*** — Sinqapur musiqiçisi Yeule-nin dördüncü studiya albomu. 30 may 2025-ci ildə "" tərəfindən buraxılıb.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Isurus

**Isurus** (mənası "bərabər quyruq") cinsi — Lamnidae ailəsinə aid olan Lamnokimilər növü.

## Tarix
Isurus cinsinə aid fosil dişlər Təbaşir dövrünün sonlarına aid edilsə də, bu dişlər bənzər diş quruluşuna malik olan *Cretoxyrhina* növünə aid ola bilər. Bir zamanlar bu iki növ eyni cins *(Oxyrhina)* altında təsnif edilirdi, lakin indi bu təsnifat etibarsızdır. Isurus cinsinin düzgün şəkildə ilk dəfə Oligosen dövründə, Isurus desori növü ilə ortaya çıxdığı güman edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahseer

**Mahseer** — Cyprinidae (çəki balıqları) fəsiləsinə aid olan Tor, Neolissochilus, Naziritor və Parator cinslərinə aid balıqlar üçün istifadə edilən ümumi ad.

## Taksonomiya

Mahseer balıqlarının taksonomiyası morfoloji dəyişkənliklər səbəbindən qarışıqdır. Mahseer növlərinin akvakulturası və bərpası üçün strategiyalar hazırlayarkən taksonomik qeyri-müəyyənliklərin aradan qaldırılması və IUCN-nin balıq yetişdirilməsi üzrə təlimatlarına əməl edilməsi vacibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Logic1000

**Logic1000** (əsl adı: *Samanta Poulter*; ) — Avstraliya mənşəli elektron musiqi istehsalçısı və dicey. O, "Why Music" şirkəti ilə müqavilə bağlamış və 2024-cü ildə musiqiçinin ilk albomlarından olan "*Mother*" tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Öz musiqilərindən əlavə, o, Dua Lipa, Don Toliver, "Shygirl" və "Caribou" kimi ifaçıların mahnılarına yeni versiyalar (remikslər) hazırlamışdır.

## Bioqrafiya
Samanta Poulter Sidney şəhərinin Yarravarra bölgəsində doğulmuşdur. Sənətçinin yaradıcılığına ilk təsir göstərən sənətçilər sırasında "Loefah" xüsusi qeyd edilir. İlk musiqi fəaliyyətinə bacısının rok ansamblında zərb ifaçısı kimi başlasa da, qısa müddət sonra musiqi prodüserliyi sahəsinə yönəlmişdir. 2020-ci ildə London şəhərində bir il yaşadıqdan sonra Berlinə köçmüşdür.

O, şizofreniya xəstəliyinin idarə olunması və cəmiyyətdə bu xəstəliyə qarşı mövcud olan məhdud anlayış barədə ictimaiyyətlə açıq şəkildə bölüşmüş, 2011-ci ildə baş vermiş hadisənin onu həbs təhlükəsi ilə üz-üzə qoyduğunu qeyd etmişdir.

O, peşəkar fəaliyyətində "Big Ever" təxəllüsü ilə tanınan uzunmüddətli partnyoru Tom Makalisterdən bir övlad dünyaya gətirib. "Logic1000" layihəsi çərçivəsində analıq təcrübəsi, psixi sağlamlıq məsələləri və musiqi sənayesinin dinamik inkişafını müşahidə edən "DJ Heléna Star" ilə birgə "Terapiya" adlı podkast seriyasının təqdimatını həyata keçirib. Verilişin ilk mövsümü musiqi sənayesində analıq mövzusuna həsr edilib və "Jayda G", "Jamz Supernova" və "Anna Lunoe" kimi tanınmış sənətçilərin iştirakı ilə diqqət çəkib.

## Fəaliyyəti

## Diskoqrafiya

### Minialbomlar

### Remikslər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2hollis

**2hollis** (əsl adı: *Hollis Freyzer-Herndon*; ) — ABŞ müğənnisi, repçi və prodüser. O, ilk böyük uğurunu 2022-ci ildə "*[[White Tiger]]*" adlı albomunun buraxılışı ilə əldə etmişdir. İfaçının "*Poster Boy*" adlı kompozisiyası 2023-cü ildə "*EA Sports FC 24*" videoyununun rəsmi saundtrekinə daxil edilmişdir. 2024-cü ildə "*crush*" və "*jeans*" adlı sinqlların, eləcə də üçüncü studiya albomunun təqdimatından sonra ifaçının yaradıcılığı daha geniş auditoriya tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır.

2024-cü ildə rəsmi olaraq elan edilmişdir ki, Hollis Ken Carson-un "*The Chaos Tour*" ("Xaos Turu") konsert proqramının açılış ifaçısı qismində çıxış edəcəkdir. Bunun davamı olaraq, Hollis Şimali Amerika regionunda keçiriləcək ilk solo turnesini - "*Leg One*"ı ictimaiyyətə təqdim etmişdir.

2025-ci ildə Hollis Eddison Rey, Katseye və Mk.gee kimi tanınmış incəsənət nümayəndələri ilə birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının nüfuzlu "Ones to Watch" nəşri tərəfindən 2025-ci ildə diqqət mərkəzində olacaq 26 perspektivli sənətçi siyahısına daxil edilmişdir.

## Şəxsi həyatı
Hollisin valideynləri sənət aləminin tanınmış simalarıdır. Atası musiqiçi Con Herndon ("A Grape Dope" təxəllüsü ilə məşhurdur) "Tortoise" ansamblının zərb alətləri ifaçısıdır. Anası Ketrin Freyzer isə "Biz 3" kollektivinin yaradıcısı və "Owsla" şirkətinin təsisçilərindən biri olmaqla yanaşı, tanınmış elektron musiqiçisi Skrillex-in meneceridir. Hazırda o, həyat koçu və reyki ustası kimi fəaliyyət göstərir, həmçinin UCLA-nın Herb Alpert Musiqi Məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. Hollis öz musiqi karyerasına 2018-ci ildə "Drippysoup" təxəllüsü altında prodüser və ifaçı kimi başlamışdır.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *[[White Tiger]]* (2022)
* *2* (2023)
* *Boy* (2024)
* *Star* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ela Minus

**Ela Minus** (əsl adı: *Qabriela Ximeno Kaldas*; ) — Kolumbiya müğənnisi; çoxalətli ifaçı və musiqi prodüseri.

## Həyatı
Ximeno Boqota şəhərində doğulmuşdur. On iki yaşından on səkkiz yaşınadək Kolumbiyada konsert fəaliyyəti göstərən yerli hardkor-rok qrupu "Raton Perez"in tərkibində zərb alətləri ifaçısı qismində çıxış etmişdir. Onun zərb alətləri ifaçısı kimi fəaliyyəti Kaldas əyalətinin müstəqil musiqi səhnəsində geniş tanınmasına zəmin yaratmışdır.

O, 19 yaşında ikən ali təhsil almaq məqsədilə Kolumbiyadan Amerika Birləşmiş Ştatlarının Boston şəhərində yerləşən Berkli Musiqi Kollecinə yollanmışdır.  Şəhərin gecə klublarındakı musiqi mühitinin təsiri altında elektronik musiqi sahəsinə yönəlmiş, caz-baraban ifaçılığı və musiqi sintezi üzrə ikili ixtisasa yiyələnmişdir. Təhsil müddətində müxtəlif musiqi qruplarında fəaliyyətini davam etdirən sənətçi, məzun olduqdan sonra Nyu-York şəhərində "Critter & Guitari" şirkətində sintezatorların işlənib hazırlanması və dizaynı sahəsində çalışmışdır.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Acts of Rebellion* (Domino Records, 2020)
* *DÍA* (Domino Records, 2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Suki Voterhaus

**Elis Suki Voterhaus** () — İngiltərədən olan müğənni-mahnı yazarı, aktrisa və model. O, 16 yaşında modellik fəaliyyətinə başlamış və sonradan "Burberry", "Tommy Hilfiger", "Hugo Boss", "Laura Mercier" və "Ferragamo" kimi nüfuzlu moda evləri ilə əməkdaşlıq etmişdir.

Aktrisanın kino sahəsindəki ilk təcrübəsi 2012-ci ildə "*Pusher*" filmində epizodik rol olmuşdur. Bundan sonra o, "*Love, Rosie*" (2014), "*Divergentlər*" seriyasından "*[[Divergentlər 2: Üsyançı (film, 2015)|Üsyançı]]*" (2015), "*The Bad Batch*" (2016), "*Assassination Nation*" (2018) və "" (2019) kimi filmlərdə rol almışdır. Voterhaus, həmçinin "*Daisy Jones & the Six*" (2023) musiqili dram mini-serialında Karen Sirko obrazını canlandırmışdır.

Suko moda və aktrisalıq fəaliyyətindən əlavə olaraq, müstəqil pop musiqisi ifaçısı kimi karyerasına başlamış və 2022-ci ildə özünün ilk studiya albomu olan "*I Can't Let Go*"nu, həmin ildə isə ilk minialbomunu - "*Milk Teeth*"i ictimaiyyətə təqdim etmişdir. Sənətçinin ikinci albomu olan "*Memoir of a Sparklemuffin*" 2024-cü ildə işıq üzü görmüşdür.

## Həyatı
Elis Suki Voterhaus Londonun Hammermit rayonunda doğulmuşdur. O, onkoloji xəstələrə qulluq edən tibb bacısı Elizabet və plastik cərrah Norman Voterhausun övladı olaraq, Londonun Çizvik ərazisində tərbiyə almışdır. Ailəsində Çarli adlı bir qardaşı və iki kiçik bacısı - model karyerası olan Madlen və model-aktrisa İmocen vardır.

## Fəaliyyəti

## Şəxsi həyatı
Voterhaus 2011-ci ildə musiqiçi Lük Priçard, 2012–2013-cü illərdə musiqiçi Mayls Keyn, 2013–2015-ci illərdə aktyor Bredli Kuper və 2015–2017-ci illərdə aktyor Dieqo Luna ilə münasibətdə olmuşdur.

2018-ci ildə Los-Ancelesdə keçirilən "ulduzlu oyun gecəsi"ndə mafia oyununu oynayarkən Voterhaus ingilis aktyoru Robert Pattinsonla tanış olmuşdur. 2018-ci ilin iyul ayında onların münasibəti başlamışdır. 2023-cü ilin noyabrında "Corona Capital" festivalında çıxışı zamanı Voterhaus hamilə olduğunu elan etmişdir. Qısa müddət sonra "People" jurnalına məlum olan mənbə Voterhaus və Pattinsonun nişanlandığını bildirmişdir. 2024-cü ilin mart ayında cütlüyün ilk övladı – qız uşağı dünyaya gəlmişdir. Ailə Los-Ancelesdə yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Limon köpəkbalığı

**Limon köpəkbalığı** — Carcharhinidae fəsiləsinə aid olan və ümumi adını sarı rəngindən alan bir növ köpəkbalığı.

## Tarix
Limon köpəkbalığı ilk dəfə 1868-ci ildə Felipe Poey tərəfindən təsvir edilmiş və əvvəlcə *Hypoprion brevirostris* adlandırılmış, daha sonra Negaprion brevirostris kimi təsnif edilmişdir. Elmi ədəbiyyatda bu növ həmçinin *Negaprion fronto, Carcharias fronto, Carcharias brevirostris* və *Carcharhinus brevirostris* kimi adlarla da qeyd edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Soprano ailəsi

**Soprano ailəsi** () — Devid Çeysin yaratdığı Amerika Birləşmiş Ştatlarının kriminal-dramatik televiziya serialı. Ekran əsərinin mərkəzində Nyu-Cersi ştatının mütəşəkkil cinayətkar qruplaşmasının rəhbəri, təşviş pozuntusundan əziyyət çəkən Toni Soprano (Ceyms Qandolfini) dayanır. O, psixiatr Dr. Melfi (Lorreyn Brakko) ilə məsləhətləşmələrə başlamağa məcbur olur. Həkim onu şəxsi və kriminal həyatı arasındakı tarazlığın pozulması ilə bağlı yaşadığı çətinliklər barədə danışmağa sövq edir. Əsərin digər əhəmiyyətli personajları sırasına Toninin ailə üzvləri, cinayətkar aləmdəki əlaqələri və rəqibləri, xüsusilə həyat yoldaşı Karmela (Edi Falko) və himayədarı, əmisi oğlu Kristofer Moltisanti (Maykl İmperioli) daxildir.

1997-ci ildə istehsalına icazə verilən serial, 1999-cu il yanvarın 10-dan 2007-ci il iyunun 10-dək "HBO" televiziya kanalında altı mövsüm ərzində, ümumilikdə 86 bölüm olaraq nümayiş etdirilmişdir. Serial həm Amerika Birləşmiş Ştatlarında, həm də beynəlxalq miqyasda geniş yayım şəbəkəsi vasitəsilə təqdim edilmişdir. "Soprano ailəsi" serialı "HBO", "Chase Films" və "Brad Grey Television" şirkətlərinin birgə istehsalıdır. Çəkilişlər əsasən Nyu-Yorkda yerləşən "Silvercup Studios" pavilyonlarında, qismən isə Nyu-Cersi ştatının müxtəlif məkanlarında həyata keçirilmişdir.

## İstinadlar
Qanun keşiyində

**Qanun keşiyində** () — 2010-cu il martın 16-da "FX" telekanalında premyerası baş tutan ABŞ istehsalı neovestern janrlı kriminal-dram televiziya serialı. Qrehem Yost tərəfindən ərsəyə gətirilən serial, Elmor Leonardın "*Fire in the Hole*" hekayəsindən və Reylan Qivens obrazından ilhamlanaraq ekranlaşdırılmışdır. Timoti Olifant öz ədalət prinsiplərini qətiyyətlə həyata keçirən Amerika Birləşmiş Ştatları federal marşalının müavini Reylan Qivens obrazını canlandırır.

Serialın süjet xətti Kentukki ştatının şərqində yerləşən Appalaç dağları bölgəsində, xüsusilə də bir çox əsas qəhrəmanın doğulub boya-başa çatdığı Harlan qraflığının sakinləri və mədəniyyəti ətrafında cərəyan edir. Hadisələrin bir qismi həmçinin ABŞ Federal Marşal Xidmətinin yerli idarəsinin yerləşdiyi Leksinqton şəhərində baş verir. Altı mövsüm ərzində yayımlanan və 78 seriyadan ibarət olan serial 2015-ci il aprelin 14-də yekun seriyası ilə tamaşaçılarla vidalaşmışdır.

## İstinadlar
Qərb dünyası (serial)

**Qərb dünyası** () — Conatan Nolan və Liza Coy tərəfindən yaradılan və ilk dəfə 2016-cı il oktyabrın 2-də "HBO" telekanalında nümayiş etdirilən ABŞ istehsalı distopik elmi-fantastik, vestern-dram janrında televiziya serialı. Ekran əsəri 1973-cü ildə Maykl Kraytonun müəllifi və rejissoru olduğu eyniadlı filmə və 1976-cı ildə istehsal edilmiş "*Gələcəyin dünyası*" ("*Futureworld*") filminə əsaslanır.

Hadisələr "Qərb dünyası" adlı, texnoloji cəhətdən yüksək inkişaf etmiş süni əyləncə mərkəzində cərəyan edir. Bu məkan, Vəhşi Qərb mövzusunda qurulmuş və android tipli "rezidentlər" tərəfindən məskunlaşdırılmış bir məkandır. Əyləncə mərkəzinin xüsusi proqram təminatı ilə təchiz edilmiş rezidentləri insanlara zərər vermək qabiliyyətindən məhrum edildiyindən, yüksək gəlirli qonaqlar burada heç bir təhlükə və qisas təhdidi olmadan öz ən cəsarətli fantaziyalarını reallaşdıra bilirlər. Serialın davamında süjet xətti XXI əsrin ortalarına doğru genişlənir və "Rehoboam" adlı qüdrətli süni intellekt sistemi tərəfindən nəzarət edilən və idarə olunan real dünyaya keçid alır.

## İstinadlar
İsrail–Livan münaqişəsi

**İsrail–Livan münaqişəsi** İsrail, Livanda yerləşən yarımhərbi qruplaşmalar və bəzən Suriyanı əhatə edən uzunmüddətli münaqişədir. Münaqişə Livanda vətəndaş müharibəsi zamanı pik həddə çatdı. Livandan Fələstinin hücumlarına cavab olaraq, İsrail 1978-ci ildə və yenidən 1982-ci ildə ölkəni işğal etdi. Bundan sonra isə 2000-ci ilə qədər Livanın cənubunu işğal etdi.

İsrailin geri çəkilməsindən sonra, Hizbullah hücumları 2006-cı il Livan müharibəsini  alovlandırdı. 2023-cü ildə yeni münaqişə dövrü başladı və 2024-cü ildə İsrailin Livana təcavüzü ilə nəticələndi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Hizbullah–İsrail münaqişəsi
*Ərəb–İsrail münaqişəsi
Etyen Bakro

**Etyen Bakro** (; ) — fransız şahmatçısı, beynəlxalq qrossmeyster.

## Həyatı
Etyen Bakro 6 yaşında şahmat oynamağa başlamışdır. 1997-ci ildə, cəmi 14 yaşında, beynəlxalq qrossmeyster (GM) adını qazanaraq bu titulu alan ən gənc fransız şahmatçı olmuşdur. Bir neçə dəfə Fransa milli komandasının kapitanı və aparıcı oyunçusu kimi beynəlxalq şahmat olimpiadalarında iştirak etmişdir.

## Nailiyyətlər

* Etyen Bakro 2004-cü ildə FIDE reytinq siyahısında dünya üzrə ilk 10-luq sırasına daxil olaraq, ən yüksək səviyyəli şahmatçılardan biri kimi tanınmışdır.
* O, Fransa çempionu titulunu 1999, 2000, 2002, 2003, 2008 və 2012-ci illərdə qazanmışdır.
* İlk dəfə 2700 reytinq həddini keçən fransız şahmatçıdır.

## İstinadlar
Norveç meşə pişiyi

**Norveç meşə pişiyi** (Norveç dilində: *norsk skogkatt* və ya *norsk skaukatt*) — Şimali Avropa mənşəli bir ev pişiyi növü.

## Xüsusiyyətlər
Güclü bədən quruluşuna malikdir və orta ölçülü pişikdən daha böyükdür. Dişilərin çəkisi 3,6–8 kq, erkəklərin çəkisi isə 4,5–9 kq arasında dəyişir. Növün uzun, möhkəm bədəni, uzun ayaqları və tüklü quyruğu var. Tük örtüyü uzun, qalın, parlaq və suya davamlı üst tük qatı ilə yun kimi alt tük qatından ibarətdir. Bu tük örtüyü, ayaqlarda, sinədə və başda ən qalındır. Baş uzundur və ümumi formada bərabərtərəfli üçbucağa bənzəyir. Gözlər badamşəkilli və əyridir, istənilən rəngdə ola bilər. Qulaqlar böyük, geniş əsaslı və yüksək yerləşmişdir, ucları tüklüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Piterbold pişiyi

**Piterbold pişiyi** — Rusiya mənşəli tüksüz pişik irqi.

## Xüsusiyyətlər
Piterboldlar bədən quruluşu baxımından Şərq qısa tüklü pişiklərinə bənzəyir. Onlar Don Sfinksdən miras qalan tük tökən dominant gen daşıyır və tamamilə tüksüz, tüklü, "qadifə" (velour), "fırça" (brush) və ya düz tüklü ola bilərlər. Tüklü doğulan pişiklər (düz tüklülər istisna olmaqla) zamanla tüklərini itirə bilərlər. Bu irq bütün rəng və naxışlarda mövcuddur. İrqin üzvləri incə və əzələli bədən quruluşuna malikdir. Uzun və ensiz başları, düz profilləri, badamşəkilli gözləri, pazvari ağızları və bir-birindən aralı böyük qulaqları var. Uzun və incə quyruqları, pərdəli ayaqları və oval pəncələri onlara əşyaları tutmaq və qapı qollarını açmaq imkanı verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Osiket

**Osiket pişiyi** — "Oselot"a (vəhşi pişik növü) bənzərliyi ilə tanınan, lakin genetik fonda son dövrlərdə heç bir vəhşi DNT izi daşımayan, tamamilə evcil pişik növü. Bu irq "Siam" və "Həbəşistan" pişiklərindən yaradılmış, daha sonra isə Amerika Qısatüklü pişikləri də əlavə edilmişdir.

## Xüsusiyyətlər

Osiket, orta və iri ölçülü, "aguti" ləkələri olan bir pişikdir. Yaxşı inkişaf etmiş əzələlər və incə bədən quruluşu ilə atletik bir heyvan görünüşünə malikdir. Ağız hissəsi geniş və yaxşı müəyyən edilmişdir. Başın əyri xətti yumşaqdır. Qulaqlar 45 dərəcə bucaq altında yerləşir. Gözlər iri və badam şəklindədir, aralarında bir göz genişliyindən daha çox məsafə var. Mavi rəng xaricində bütün göz rəngləri qəbul edilir. Ayaqlar orta və uzun olub, yaxşı inkişaf etmiş əzələlərə malikdir və bədənlə yaxşı nisbətdədir. Quyruq uzun, incə və yumşaq bir daralma ilə təsvir edilir və tünd bir uca malikdir. Yetkin Osiketlərin çəkisi 2.7-6.4 kq arasında dəyişir. Osiket üçün 12 tanınmış rəng var: Tawny (qara), şokolat, darçın, mavi (qaranın rəng açıq versiyası), bənövşəyi (şokolatın rəng açıq versiyası), "faun" (darçının rəng açıq versiyası), qara gümüşü, şokolat gümüşü, darçın gümüşü, mavi gümüşü, bənövşəyi gümüşü və "faun" gümüşü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Piksibob

**Piksibob** — Təbii şəkildə meydana gəlmiş vaşaq hibridlərinin nəslindən olan ev pişiyi.

## Tarix

1985-ci ilin yazında Karol En Brever Vaşinqton ştatının Mount Baker yaxınlığında ləkəli xəzi, qısa quyruğu və çoxbarmaqlı (polydaktil) ayaqları olan unikal bir erkək pişik aldı. 1986-cı ilin yanvarında isə "Keba" adlı başqa bir erkək pişik əldə etdi. Bu pişik çox iri, qısa quyruqlu idi. Hətta vaşaq tərəfindən doğulduğu iddia edilirdi. Aclıqdan zəifləsə də, çəkisi təxminən 7,7 kq idi və boyu Breverin dizinə çatırdı. Bu iri pişik qonşunun ləkəli qəhvəyi rəngli dişi pişiyi ilə cütləşdi. 1986-cı ilin aprelində bu cütləşmədən balalar doğuldu. Brever balalardan bir dişi pişiyi, "Piksi" adlandıraraq, saxladı və bir il sonra Piksini əsas pişik kimi istifadə edərək yetişdirmə proqramına başladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Raqdol pişiyi

**Raqdol** — Xarakterik rəngi, nöqtəli xəzi və mavi gözləri olan bir pişik irqi.

## Tarix
Bu irq Kaliforniyanın Riverside şəhərində yetişdirici Enn Beker tərəfindən inkişaf etdirilmişdir. 1963-cü ildə adi, nəsli məlum olmayan ağ rəngli uzun tüklü ev pişiyi "Jozefin" bir neçə bala doğdu. "Jozefin" heç bir xüsusi irqə aid deyildi və ilk balalıqların ataları da məlum irqlərə aid deyildi. Enn Beker özü "Raqdol" irqinin ilk pişiklərinin "küçə pişikləri" olduğunu söyləmişdir. "Jozefin" daha sonra sakit təbiətli, sevgi dolu və qucağa götürüldükdə rahat və sakit olmağa meylli balalar doğdu.

Bu ilk balalardan qara rəngli Bleki və ağ ayaqlı "seal point" rəngli Deddi Vorbaks ortaya çıxdı. Deddi Vorbaks əsas ikirəngli dişi Fugiannanın, Bleki isə tünd qəhvəyi-qara rəngli Burma tipli Bakvitin atası oldu. Həm Fugianna, həm də Bakvit Jozefinin qızları idi. Bütün Raqdollar Bekerin pişiklərindən, Deddi Vorbaksın, Fugianna və Bakvit ilə cütləşməsindən törəmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Raas pişiyi

**Raas pişiyi** (həmçinin *Madura pişiyi* kimi tanınır) — İndoneziyanın Raas adasından olan yerli pişik irqi.

## Tarix
Raas pişiyinin mənşəyi məlum deyil. Çox güman ki, bu irq adada təbii şəkildə inkişaf etmişdir. Quyruğunun əyri formasına görə, Asiya pişiyi olması ehtimal edilir. Ev pişiklərinin mövcudluğu ilə bağlı məlumatlar İndoneziyada bir neçə pişiksevər klubunun diqqətini cəlb etmişdir. Bu klublar Raas pişiyinin qorunub saxlanılmasını və beynəlxalq pişik icmasında tanınmasını istəyirlər. Təəssüf ki, yerli icmanın inancına görə Raas pişikləri yalnız zadəganlar və din xadimləri tərəfindən saxlanıldığı üçün onların yetişdirilməsi çətindir. Bununla belə, bir neçə Raas pişiyi Maduradan kənara çıxarılmış və Bandunq, Boqor və Semaranqda rast gəlinə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tay pişiyi

**Tay pişiyi** — Tayland pişiklərindən törəmiş, yeni adlandırılmış, lakin köhnə pişik irqi. Bu irq qərb tərzi müasir Siam pişiklərindən fərqli olsa da, onlarla əlaqəlidir.

## Etimologiya
Taylandda bu zərif pişiyin əcdadı "Viçien Maat" adlanır, mənası "ay almazı" deməkdir. Viçien Maat, digər pişiklərlə birlikdə, əsrlər əvvəl "Tamra Maew" (Pişik şeirləri kitabı) adlı kitabda təsvir edilmişdir. İllər ərzində Viçien Maat öz orijinal yetişdirməsini qoruyub saxlamışdır və bu gün də Taylandda məşhur bir pişik olaraq qalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər