open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İntizar (müğənni)

**İntizar** () — Türkiyəli müğənni . Kürd əsilli Türkiyə vətəndaşıdır .

## Həyatı
İntizar 1974-cü ildə Türkiyənin Tunceli vilayətində anadan olmuşdur .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Özcan Dəniz

**Özcan Dəniz** () — kürd müğənni, aktyor və bəstəkar.

## Həyatı
Zilan tayfasındandır. Zilanlar Oğuzların Dügər boyundan gəlir. Türksoylu olsalar da, kürd görürlər özlərini. Özcan Dəniz Ankarada doğulmuşdur. Əslən Ağrılıdır. Türkiyə vətəndaşıdır..

## Albomları
: **1992 — Yine Ağlattın Beni**
: **1993 — Hadi Hadi Meleğim**
: **1994 — Beyaz Kelebeğim**
: **1997 — Yalan mı?**
: **1998 — Çoban Yıldızı**
: **2000 — Aslan Gibi**
: **2002 — Leyla**
: **2004 — Ses ve Ayrılık**
: **2007 — Hediye**
: **2009 — Sevdazede**
: **2012 — Bi Düşün**
: 2020 — Ramo

## Filmoqrafiya

### Filmləri
* 1994: Ona Sevdiyimi Söylə
* 2001: Asan Pul
* 2003: O İndi Əsgər
* 2003: Asmalı Qonaq — Həyat
* 2003: Hardasan Firuzə
* 2006: Kəloğlan Qaraprənsə qarşı
* 2008: Mövlana Cəlaləddin-i Rumi: Eşqin Rəqsi
* 2011: Bəs sonra (film, 2011) — *Aktyor, Ssenari müəllifi, Rejissor, Bəstəkar*
* 2012: Araf
* 2012: Evim sənsən — *Aktyor, Uyğunlaşdıran ssenari müəllifi, Rejissər, Bəstəkar*
* 2013: Su və atəş

### Serialları
* Yalan (1997, Kanal D)
* Eşqin Dağlarda Gəzər (1999, TGRT)
* Asmalı Qonaq (2002, ATV)
* İyun Gecəsi (2004, Kanal D)
* Qədər (2007, Star TV)
* Eşq Yandırar (2008, Kanal D)
* Samanyolu (2009, ATV)
* Bir Zamanlar Osmanlı (2012)
* Qaragül (2013, FOX TV)

## Televiziya Proqramları
* Dəniz Şou (1998, Star TV)
* İki Rəng (2007, TRT 1)

## Mükafatları
* İlin Musiqi Ulduz Mükafatı (1997, Magazin Jurnalistləri Dərnəyi)
* Arabesk-Fantaziya Musiqi Ən Yaxşı Kişi Sənətçisi (1997, Kral TV Video Musiqi Mükafatları)
* Türk xalq musiqisi Ən Yaxşı Kişi Sənətçisi (1999, Kral TV Video Musiqi Mükafatları)
* Avropanın Ən Müvəffəqiyyətli Sənətçisi (2001)
* İlin Ən Yaxşı Tv Kişi Ulduzu Mükafatı (2002, Magazin Jurnalistləri Dərnəyi)
* Tv Ulduzu Mükafatı (2002, Radio Televiziya Jurnalistləri Dərnəyi)
* Arabesk-Fantaziya Musiqi Ən Yaxşı Kişi Sənətçisi (2002, Kral TV Video Musiqi Mükafatları)
* Ən Çox Satılan Albom Mükafatı (Leyla) (2002–2003, MÜ-YAP)
* Üç Qızıl Val mükafatı (Leyla) (2003, Prestij Qrup Populyar İstehsal)
* Ən Yaxşı Solist Mükafatı (2003, Qızıl Kəpənək)
* İlin Serialı (Asmalı Qonaq) (2003, İstanbul Universiteti İqtisad Klubu)
* Ən Müvəffəqiyyətli Sənətçi Mükafatı (2003–2004, Avropa türklərinin Seçimi)
* Ən Çox Satılan Albom Mükafatı (Səs Və Ayrılıq) (2004–2005, MÜ-YAP)
* Ən Yaxşı Kişi Aktyor Mükafatı (2004–2005, Qızıl Kəpənək)
* Təşəkkür Mükafatı (2005, Müasir Kino Oyunları Dərnəyi)
* İlin Ən Yaxşı Tv Serial Aktyoru Mükafatı (2005, Magazin Jurnalistləri Dərnəyi)
* Manheim Tamaşaçı mükafatı Ən Yaxşı Film Mükafatı (Ya Sonra) (2011, Manheim Türk Film Festivalı)

## İstinadlar
Vızıldayanlar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

## Ümumi xüsusiyyətləri
Bədənlərinin uzunluğu 0,8-dan 30&nbsp;mm-dək olur. 5000-dən çox növü məlumdur. Əsasən quru tropik və subtropik zonalarda geniş yayılmışdır. Qazıntı zamanı tapılmış qalıqlara əsasən onların Yura dövrünün ortalarından mövcudluğu məlumdur.

## Biologiyası
Yetkin fərd bitki nektarı ilə qidalanır. Sürfələri çəyirtkələrdə, kəpənəklərdə, arılarda parazitlik edir və hörümçəklərin yumurta baramalarının yırtıcısı hesab olunur.

## Sinonimləri
* *Phthiriidae*
* *Usiidae* Becker, 1913
* *Systropodidae*

## Təsnifatı
Müasir təsnifata görə vızıldayanlar fəsiləsinə aid 15 yarımfəsilə (Yeates, 1994), 240-a yaxın cins və təqribən 5000 vızıldayan milçək növü aiddir. Fəsiləyə aid cinslərdən bəziləri aşağıda qeyd olunur:
* *[[Anthrax]]* Scopoli, 1763
* *[[Bombylius]]* Linnaeus, 1758
* *[[Dipalta]]* Osten Sacken, 1877
* *[[Exhyalanthrax]]* Becker, 1916
* *[[Exoprosopa]]* Macquart, 1840
* *[[Hemipenthes]]* Loew, 1869
* *[[Heterostylum]]* Macquart, 1848
* *[[Mandella]]* Evenhuis, 1983
* *[[Toxophora]]* Meigen, 1803
* *[[Villa]]* Lioy, 1864

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mahsun Qırmızıgül

**Mahsun Qırmızıgül** — (; ), Türkiyə müğənnisi, aktyoru, rejissoru, ssenaristi və bəstəkarı.

## Həyatı
Zaza əsilli əsl adı Abdullah Bazencir olan Mahsun Qırmızıgül 1969-cu ildə Diyarbəkir ilinin Hani ilçəsində Vəzir kəndində anadan olmuşdur.. Mahsun Qırmızıgülün əzəli Azərbaycan torpağı, türklüyün beşiyi hesab olunan Urmiya şəhəri üçün kürdcə mahnı oxuması və mahnıda "Urmiya mənim ölkəmdir" sözünü işlətməsi Azərbaycan türkləri arasında narazılıqla qarşılanıb. Onun Urmiya şəhərini Kürdüstanın bir hissəsi kimi göstərməsi Urmiya tarixi üçün açıq saxtakarlıq kimi qiymətləndirilib.

## Filmoqrafiya

* ''Möcüzə'' (film, 2014)
* *[[Möcüzə 2]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* International Site 
* Persian Site
II Konstant

**II Konstant** (; ) — 641–668-ci illərdə İraklilər sülaləsinə aid Bizans imperatoru. Ögeyanası Martina və əmisi İraklonu devirərək hakimiyyətə gəlmişdir. Çevik lakin müvəffəqiyyətsiz xarici siyasət yürütmüşdür.
654-cü ildə Konstantın donanması ərəblər tərəfindən darma-dağın edilir. 63-cü ildə İtaliyanı fəth etmək istəsə də məğlub olaraq 20 000 itki ilə geri şəkilməyə məcbur, amma Siciliyanı əlində saxlamağa müvəffəq olur.

## Qafqaz siyasəti
Ərəblər 642 – 645-ci illərdə Atropatena tərəfdən Cənubi Qafqaza hücum etdilər və Albaniyaya soxuldular, ancaq burada möhkəmlənə bilmədilər. Ərəblərə qarşı mübarizənin ilk dövrlərində boyun əymiş Ermənistan işxanı Teodoros Rştuni ilə ittifaq bağlamışdı. Cavanşir ondan fərqli olaraq Bizansın vasallığını qəbul etməyi üstün tutmuşdu. Cavanşir Bizans imperatoru II Konstanta (641–668) göndərdiyi məktubunda yazırdı:
*"Qüdrətli cənab əzəmətli və mərhəmətli yunan hökmdarı Konstant… alban knyazı və asparapeti Cavanşir özünün Şərq ölkəsi ilə təzim edərək səni itaətkarlıqla salamlayır. Ey qəlbi İsa məhəbbəti ilə döyünən hökmdar, icazə ver səndən çox-çox uzaqda olan mənim xalqın sənin yeni təbəəliyini qəbul etsin…"* 

Bizans imperatoru cavab məktubunda sevinclə razı olduğunu bildirmiş və Cavanşiri *"Girdman hökmdarı"*, *"Alban knyazı"*, *"asparapet və protopatrik"* adlandırmışdı. Hədiyyə və bəxşişlərdən başqa Cavanşirə 1200 adamı patrik, ipat, apoipat və digər Bizans rütbələri ilə mükafatlandırmaq üçün pativlər (vəzifə və fərmanlar) də göndərmişdi.

660-cı ildə Cavanşir imperator II Konstantla iki dəfə görüşdü. Birinci dəfə Konstant Güney Azərbaycana gəlib Bizansa arxalanan knyazları öz yanına çağıranda, ikinci dəfə isə Vaqarşapat şəhərində. Kalankatlının yazdığına görə Cavanşir hər iki dəfə imperator tərəfindən böyük hörmət və ehtiramla qəbul edilmişdir:
*"Cavanşir imperator sarayına şah kimi daxil oldu, imperator onu əyanların hamısından daha hörmətlə qarşıladı, imperator onun belinə cəsur babası [[Herakl]]ın və ulu babası [[Nikita]]nın kəmərini bağladı, imperator ona Müqəddəs xaçın bir hissəsini, şah libası və ii bayraq təqdim etdi, imperator onun oğlanlarına patrisi rütbəsi verdi. Ona səma töhfələrinin verildiyini görəndə, erməni əyanlarının və sərkərdə Amazaspın paxıllığı tutdu… İmperator onu erməni azatlarının müşayiəti ilə qul kimi yox, taxt-tac sahibi olan qardaşı kimi yola saldı…"*

Moisey Kalankatlı kitabın fəslini bu sözlərlə qurtarır: *"Konstant bütün alban hökmdarlarının kənd və torpaqlarını irsi mülk kimi [[Cavanşir]]ə verdi və Şərqə əsl şah kimi nəzarət etməyi ona həvalə etdi."* Cavanşirə valeh olduğunu gizlətməyən Kalankatlı Albaniya və onun hökmdarının həmin dövrdə səviyyəcə Ermənistan və Gürcüstan hökmdarlarından üstün olduğunu qeyd edir. Moisey Kalankatlı Cavanşirin hakimiyyəti dövründə ölkənin sərhədlərini dəqiq göstərir:
*"O, [[İberiya]] sərhədlərindən hun keçidinə və [[Araz]] çayına qədər əsl şah kimi əzəmətlə hökmdarlıq etmişdi."*

## İraklilər sülaləsinin zaman xətti

## İstinadlar
Nissan Primera

**Nissan Primera** — Nissan avtomobil istehsalçısının D sinfinə məxsus avtomobil ailəsi. Sedan, hetçbek və universal banlarla istehsal olunur.

## Qalereya

şəkil:Nissan Primera rear 20080721.jpg|P10
şəkil:Nissan Primera BTCC 1999.jpg|P11
şəkil:Nissan Primera rear 20071112.jpg|P11-144
şəkil:2005 Nissan Primera SX DCi 2.2 Rear.jpg|P12
Adelaida Məmmədova

**Adelaida Məmmədova** (22 avqust 1922, Tiflis – 25 aprel 2015, Bakı) — musiqiçi alim, pedaqoq, ictimai xadim, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı Bülbülünün həyat yoldaşı və Polad Bülbüloğlunun anası.

## Yaradıcılığı
Adelaida Məmmədova 1922-ci il avqust ayının 22-də Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra o, Gürcüstan Xalq Ədliyyə Komissarlığı nəzdindəki Tbilisi Hüquq Məktəbində təhsil alaraq əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

1977-ci ildə Azərbaycan peşəkar vokal sənətinin banisi Bülbülün Memorial Muzeyi yaradılarkən Adelaida Məmmədova onun direktoru təyin edilmişdir. Adelaida xanım 40 ildən artıq müddətdə, Bülbülün irsinin fədakar qoruyucusu və fəal təbliğçısı olmuşdur. Məhz onun gərgin əməyi sayəsində respublikanın ilk ev-muzeylərindən biri olan Bülbülün xatirə muzeyində görkəmli sənətkarın həyat və yaradıcılığını əks etdirən 6 mindən artıq sənəd, o cümlədən müğənninin iştirak etdiyi opera tamaşalarının afişaları, məktubları və redaktəsi ilə nəşr edilmiş toplu və dərsliklər, habelə onun mədəni, elmi, pedaqoji və ictimai fəaliyyətinə aid materiallar toplanmışdır. Onun səyi ilə Bakı və Şuşa şəhərində Bülbülün xatirə ev-muzeyləri yaradılmışdır. O, muzey direktoru olmaqla yanaşı, həm də Bülbülün zəngin irsinin yorulmaz tədqiqatçısı idi. Adelaida Məmmədova görkəmli vokal ustasının elmi fəaliyyətinə və çoxşaxəli yaradıcılığına həsr olunmuş çox sayda kitab və məqalələrin müəllifi olmuşdu. Təssüflər olsun ki, Şuşa şəhəri 1992-ci ildə Ermənistanın silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunduqdan sonra, Bülbülün xatirə ev-muzeyi vəhşicəsinə dağıdılmışdır.

O, Bülbülün həyat və yaradıcılığı haqqında kitab və məqalələrin müəllifidir. Adelaida xanımın əməyi yüksək qiymətləndirilmiş və o, Azərbaycan Respublikasının ali mükafatlarından olan "Şöhrət" ordeninə və "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fəxri Diplomu"na layiq görülmüşdür.
Adelaida Məmmədova 25 aprel 2015-ci ildə ömrünün 93-cü ilində vəfat etmişdir. Yas mərasimi Təzəpir məscidində keçirilmiş, II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

## Müəllifi olduğu kitablar
* Бюлъ-Бюлъ -Баку, 1964
* Bülbül -Bakı, 1967
* Маэстро Бюлъ-Бюлъ; К 110-летию со дня рождения Бюлъ-Бюля.-Баку, 2007
* Маэстро Бюлъ-Бюлъ -Баку, 2009
* Бюлъ-Бюлъ вокалист мирового класса.-Баку, 2010
* Bizim Bülbül -Dünyanın Bülbülü.-Bakı, 2011
* Bülbül Bütün Zamanların Nəğməkarı. Бюлъ-Бюлъ Певец Всех Времен.-Баку, 2012

## Həmçinin bax
* Bülbül (müğənni)
* Polad Bülbüloğlu

## Mənbə
* Görkəmli musiqi xadimləri — Adilə Məmmədova

## İstinadlar
Smetse Smeye

"Flamand əfsanələri" toplusuna daxil olan dörd əsərdən ən maraqlı əsər "**Smetse Smeye**" novellasıdır. Bu novellanın motivləri isə şeytanın özünü belə aldadan sadə dəmirçi və xalq nağıllarında tez-tez rast gəlinən üç arzunun yerinə yetirilməsi haqqında mövzuların ifadə olunduğu bir neçə orta əsr fabliosundan götürülmüşdür. Bu novella digərlərindən fərqli olaraq daha çox fantastika ilə müşayiət olunan real məişət materialları ilə zəngindir.

## Qısa Məzmunu
Dəmirçi Smetse qana boyanmış XVI əsr Flandriyasında yaşayır. Bu dəmirçi, öz şagirdləri ilə birlikdə xalqa zülm edən inkvizitorun, hersoq Albanın və II Filippin kölgələrinin öhdəsindən gəlir, onların cinayətlərini sadalayır. Smetse Smeye realist obrazdır. Daha çox xalq ədəbiyyatının qəhrəmanlarını xatırladır. O, oyunbazdır, işgüzardır və gözəl sənətkardır; bununla belə o, kələkbaz və çevik adamdır, o, həm də sadədil və xeyirxahdır. Smetse nəinki dara düşən dostunu, hətta düşmənini də xilas etməyə hazırdır. Heç şübhəsiz ki, bütün bu xüsusiyyətlər daha kamil şəkildə gələcəkdə yazıçının şah əsəri olan "Ulenşpigel əfsanəsi" əsərində böyük məharətlə ifadə olunmuşdur. Bu kitabın böyük uğuru yazıçının əsas əsəri üçün yol açdı. Bu novellanın müəllifi Şarl de Kosterdir.
Tovuz şəhər stadionu

**Tovuz şəhər stadionu** — Azərbaycanın Tovuz şəhərində stadion. Turan Tovuz ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

1979-cu ilin sentyabr ayının 5-də Tovuz şəhər stadionu istifadəyə verilib. Həmin gün "Məhsul" ilə "Neftçi" komandası arasında yoldaşlıq görüşü keçirilib. 1981-ci ildə stadionda əsaslı təmir işləri aparıldıqdan sonra areanın açılış mərasimi keçirilib.

1992-ci ildə "Turan" komandasının yaradıcısı Vidadi Əhmədov komandanı gücləndirməklə yanaşı Mərkəzi stadiondada tikinti-quraşdırma işlərini həyata keçirib. Həmin dövrdə ilk dəfə olaraq drinaj sistemi düzəldildi və tribunanın üstü örtüldü. 2004-cü ildə Tahir Yusifovun rəhbərliyi dövründə dövlətin maliyyə dəstəyi ilə stadion ərazisində tikintisi yarımçıq qalmış baza istifadəyə verildi və stadionda yenidənqurma işləri aparıldı. Tribunalara 6500 ədəd oturacaq quraşdırıldı.

AFFA-nın İcraiyyə Komitəsinin 4 mart 2019-cu il tarixində keçirilən iclasında Tovuz rayonunda, “Turan Tovuz” klubunun nəzdində futbol akademiyasının təsis edilməsi və inşa olunması qərara alınıb. 2020-ci ildə FIFA və UEFA-nın maliyyə dəstəyi ilə AFFA tərəfindən inşa olunan akademiyanın tikintisi başa çatdırılıb.

17 yanvar 2021-ci ildə Tovuz şəhərində “Turan Tovuz” klubunun nəzdindəki futbol akademiyasının açılış mərasimi keçirilib. Tədbirdə AFFA-nın prezidenti Rövnəq Abdullayev, Tovuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Məmməd Məmmədov, AFFA rəsmiləri və idman ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Akademiyanın ərazisində inzibati binalar, dörd futbol meydançası tikilmiş və sair işlər görülmüşdür:

;AKADEMİYA

•      Akademiya otaqları: 11 otaq - 70 nəfərlik

•      Əsas komanda üçün otaqlar: 16 otaq - 30 nəfərlik

•      2 restoran, 2 mətbəx

•      Fitnes, sauna, paltardəyişmə otağı

•      Həkim otağı

•      İclas otağı

•      11 nəfərlik ofis otağı

•      Camaşırxana 

•      Texniki və xidməti otaqlar

•      4 mini meydança (1 ədədi qapalı)

;STADİON

•      4 paltardəyişmə otağı

•      Mətbuat konfransı otağı

•      Media iş otağı

•      Tibb otağı

•      Dopinq-nəzarət otağı

•      Nümayəndə otağı

•      Hakim otağı

•      2 Sky-Box

•      Texniki otaqlar

;TEXNİKİ

•      Yarımstansiya

•      Qazanxana

•      Nasosxana

•      Su rezervuarları

•      Mərkəzi havalandırma

## İstinadlar

## Mənbə

* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* Wikimapia
* Stadion
Düstur

**Düstur** və ya beynəlxalq aləmdə **Formul** ( — qayda, qəbul edilmiş sistem):
* Riyazi düstur
* Microsoft Excel-də formul
* Kimyəvi düstur
* Diş formulu
* Sehrbazlıq düsturu
* Texniki idman növlərinin formulu
** Formula-1 sinifli avtomobillərinin yarışı
** Formula-1600 sinifli avtomobillərinin yarışı
* Formul — üstü açıq təkərli idman avtomobiulləri
Əs hava

thumb|350px|Əs hava
** Əs hava / اس هاوا** (farsca:**''اصفهاآباد** / **Əsfha'abad** '') - İran İslam Respublikasının  Ərdəbil ostanında kənd. Əs hava Kövsər şəhristanının Firuz bəxşinin Zərəcua kəndistanında yerləşir.

## İstinadlar
Radioastronomiya

**Radioastronomiya** — astronomiyanın kosmik obyektləri radio dalğaları dipazonunda elektromaqnit şüaları vasitəsilə tədqiq edən sahəsi.

Radioastronomiya XX əsrin 20-ci illərində birinci radioteleskop ixtirası ilə yaranıb. 1933-cü ildə Karl Yanski qalaktikadan radio dalğalarının gəldiyini kəşf etmişdir. Bundan ruhlanan Qrout Reber özünün birinci radioteleskopunu quraşdırır.

## Həmçinin bax
* Subatom zərrəciklər

## Mənbələr
* Физика космоса. Маленькая энциклопедия, М.: Советская Энциклопедия, 1986
* Г. М. Рудницкий, Конспект лекций по курсу "Радиоастрономия"
Eddi Albert

**Eddi Albert** (; ) — ABŞ aktyoru.

## Həyatı
Eddi Albert 22 aprel 1906-cı ildə əslən Almaniyadan olan emiqrant ailəsində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında bu ailə Minnesotaya köçmüşdür. Birinci Dünya müharibəsi zamanı soyadı – Haymberger məktəbdə ona bəzi xoşagəlməzliklər yaşadıb. Yoldaşları ona düşmən kimi baxırdılar. 6 yaşında ikən qəzetpaylayan kimi işləsə də, artıq 14 yaşında isə Eddi teatr dərnəyinə yazılmışdır. Dərnəkdə onunla bir sinifdə gələcəkdə Enn Sotern kimi şöhrət qazanacaq aktrisa Harriett Leyk təhsil alırdı. 1924-cü ildə məktəbi bitirən Eddi, Minnesota ştatının universitetlərinin birində iqtisadiyyatı öyrənməyə başlayır. Lakin 1929-cu ilin birja iflasından sonra onun ixtisasına uyğun iş yeri tapılmadı. Məhz bu səbəbdən də Eddi təsadüfi işlərə qoşulmağa məcbur olur: gecə klublarında mahnı oxuyur, sirk artisti və sığorta agenti kimi çalışır.

1933-cü ildə o, Nyu-Yorka köçür. Eləcə də o, 30-cu illərdə Brodveydə teatr quruluşlarında iştirak etmişdir. Eddi Albert "Otaqlara xidmət" ("Room service") (1937–1938) və "Sirakuzlu oğlanlar" ("The Boys from Syracuse") (1938–1939) müzikllərində əsas rollarda çıxış etmişdir.

Eddi Albert 1936-cı ildə RCA telekampaniyasında ilk televiziya aktyorlarından biri olmuşdur. Elə həmin vaxt Eddi "Warner Brothers" kino şirkətindən təkliflər almağa başlayır. Onun kino fəaliyyətində debütü 1938-ci ildə çəkilmiş "Qardaş siçan" tammetrajlı ekran əsəri olmuşdur.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Eddi Albert ABŞ-nin dəniz piyada korpusunda xidmət etmişdir. O, Tarava atollunda gedən döyüşlərdə iştirak edib. Eddi hidrotəyyarə pilotu olaraq düşmən atəşləri altında 70-dən artıq yoldaşını xilas etmişdir. Bu qəhrəmanlığına görə o, Bürünc ulduzla təltif olunmuşdur. Eddi 1943-cü ildə leytenant rütbəsi ilə istefaya çıxmışdır. O, eləcə də İkinci dünya müharibəsi haqqında lentə alınmış bir neçə sənədli filmdə də çəkilmişdir.

70 ilə yaxın sürən yaradıcılıq fəaliyyəti zamanı aktyor 150 filmdə, 90 serialda çəkilmişdir. O, iki dəfə "Oskar" kinomükafatına namizəd olmuşdur. Onlardan biri "Roma tətilləri" filmindəki roluna görə 1954-cü ildə, digəri isə "Qəlb qıran" filmindəki roluna görə 1973-cü ildə olmuşdur.

1956-cı ildə Eddi Albert "Çay mərasimi"ndə ifa etdiyi obraza görə "Qızıl qlobus" mükafatını almışdır. Bundan üç il əvvəl – 1953-cü ildə isə "Roma tətilləri" filmindəki fotoqraf İrvin obrazı ilə Ən yaxşı kişi roluna görə "BAFTA" mükafatı qazanmışdır.

Eddi Albert Hollivudun Şöhrət Xiyabanında (Hollivud bulvarı) 6441 nömrəsi altında ulduza malikdir.

Şəxsi həyatına gəlincə, E. Albert 1945-ci ildə meksikalı aktrisa Marqo ilə evlənmişdir. Bu ailə 1985-ci ildə Marqonun vəfatına qədər düz 40 il sürmüşdür. Onun oğlu kiçik Edvard Albert (1951–2006) də aktyor olmuşdur.

Eddi Albert 2005-ci ildə 99 yaşında sətəlcəm xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Müxtəlifdişli akulalar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Öz növbəsində bu fəsilə də monotipdir. Belə ki, bu fəsiləyə 4 müasin növü özündə birləşdirən yeganə *Heterodontus* cinsi aiddir. 
Əvvəllər bu fəsiləyə daha çox növ aid edilirdi.

*Müxtəlifdişli akulalar* o qədər də böyük olmurlar. Ən böyük növü olan avstraliya öküz akulasınını uzunluğu 165 sm-ə çatır. Onların yayılma arealı Hind Okeanından Sakit okeanın şərq sahillərinə qədər olan mülayim isti və tropik dənizlərdir. Atlantik okeanında 
Müxtəlifdişli akulalara rast gəlinmir.

Bunlar əsasən balıqla, molyusk və dəniz kirpiklərilə qidalanır, yumurta qoymaqla çoxalır. İriliyi 10×5 sm olan 1-2 yumurta qoyur. 7 aydan sonra yumurtadan uzunluğu 20 sm olan akula balası çıxır.

## Təsnifatı
* Heterodontus cinsi
**  növü
**  növü
**  növü
**  növü
**  növü
**  növü
**  növü
**  növü

## Şəkillər

Heterodontus galeatus 1.jpg|Dəbilqəşəkilli öküz akulası
Horn shark.JPG|Kaliforniya öküz akulası
Diver and Horn Shark.jpg|Akvalanq öküz akulasının önündə
Heterodontus portusjacksoni francisci 060417w.jpg|İki avstraliya öküz akulası


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qanunauyğunluq

**Qanunauyğunluq** — Real dünyanın vacib, əsaslı və təkrarlanan hallarının qarşılıqlı əlaqələri. Cəmiyyətin, təbiətin və mənəvi dünyanın hallarının inkişaf və oturuşmasının mərhələ və formalarını müəyyən edən sistem. İstisnaya əks vəziyyət.

Ümumi, xüsusi və universal qanunauyğunluq vardır.
Stanislav Çekan

**Stanislav Yulianoviç Çekan** (; ) — sovet və rus teatr-kino aktyoru.RSFSR əməkdar artisti.

## Həyatı

Stanislav Çekan 2 iyun 1922-ci ildə anadan olmuşdur. 1938-1941-ci illərdə Yuri Zavadskinin teatr məktəbində oxumuşdur.

1941-1945-ci illərdə cəbhə teatrlarının aktyoru kimi çalışmışdır. 1945-ci ildə Stanislav Çekan Sovet ordusunun Odessa teatrının aktyoru olur. Daha sonra 1948-1956-cı illərdə Sovet Ordusunun Moskvada yerləşən Mərkəzi Akademik teatrında, 1958-1993-cü illərdə isə Kinoaktyor teatr-studiyasında işləmişdir.

Stanislav Çekan koloritli xarakterik, eləcə də komik obrazların mahir ifaçılarından biridir. Onun oğlu Sergey Çekan filmlərin dublyajı sahəsində çalışmışdır.

Stanislav Yulianoviç Çekan 11 avqust 1994-cü ildə vəfat etmişdir.

## Ailəsi
1943-1954-cü illərdə rəssam Tina Mazenko-Belinskaya ilə vətəndaş nikahında olmuşdur.
* Atası — Yulian Yeqoroviç Çekan, milliyyətcə polyak, aşpaz kimi çalışıb.
* Anası — Matilda İvanovna Çekan, milliyyətcə alman, aşpaz kimi çalışıb.
* Qardaşı — Vladimir Yulianoviç Çekan (1932—1995).
* Həyat yoldaşı — Nonna Sergeyevna Çekan (12 iyul 1937—2014).
* Oğlu — Sergey Stanislavoviç Çekan (1960—2005), aktyor, dublyaj sahəsində çalışmışdır.
* Gəlini — Sofiya Borisovna Qorşkova (d. 16 may 1964), Kinoaktyor Teatrının aktrisası.
* Nəvəsi — Polina Sergeyevna Çekan (d. 5 sentyabr 1991), aktrisa.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Mənbə
* Кинословарь: В 2-х т. Т.2. М., 1970. — С.1154;
* Кино: Энциклопедический словарь. М., 1987. — С.482;
* Раззаков Ф. Досьє на звезд. 1962—1980. М., 1998. — С.712. ISBN 5-04-000981-X

## Xarici keçidlər
* 
* Станислав Чекан на сайте «Рускино.ру»
* Станислав Чекан на сайте «Rusactors» (Актёры советского и российского кино)
Peçeneq–Kiyev münasibətləri

Şərqi Avropa düzənliklərinə tam sahib olan ruslarla ilk qarşılaşmaları 915-ci ilə aid edilir. Rus salnaməçilərinin yazdığına görə, «Kiyev knyazı ilə barışıq imzalayan peçeneqlər Dunaya doğru getdilər». Bizans tarixçiləri rusların peçeneqlərsiz heç nəyə qadir olmadıqlarını - nə ticarət etməyi, nə də vuruşa bilmədiklərini yazırıdılar.

944-cü ildə Kiyev knyazı İqor peçeneqlərlə hərbi ittifaq quraraq, Bizans üzərinə birgə yürüş təşkil etdi. Yürüşün qarşısını almaq üçün Bizans imperatoru Roman müttəfiqlərə «qızıl doldurulmuş arabalar vermək məcburiyyətində qaldı».

Peçeneqlər Kiyev knyazı Svyatoslavın 965-ci ildə Xəzər xaqanlığı üzərinə yürüşündə də fəal iştirak etdilər. Svyatoslavın 3 il sonra Xəzər xaqanlığı üzərinə peçeneqlərsiz yürüş təşkil etməsi ona baha başa gəldi. Kiyevi mühasirəyə alan peçeneqlər şəhər əhalisindən xeyli xərac aldılar. 971-ci ildə Svyatoslav yenə peçeneqlərdən xəbərsiz Dunay Bulqarıstanına qarətçi yürüş təşkil etdi. Dikbaş Kiyev knyazının bu hərəkətinin cəzası daha ağır oldu. Çoxlu qənimətlə Dunay Bulqarıstanından qayıdan Svyatoslav Dnepr astanalarında peçeneqlər tərəfindən mühasirəyə alınaraq, drujinası ilə birlikdə məhv edildi. Peçeneq hökmdarı Kür xan Svyatoslavın başından piyalə düzəltdirdi.

Svyatoslavdan sonra Kiyevdə hakimiyyətə gələn oğlu Vladimirin cənub sərhədlərini möhkəmləndirmək üçün gördüyü bütün tədbirlər qəhrəman peçeneqlərin yürüşlərinin qarşısını ala bilmədi. Peçeneqlərdən vassal asılılığını qəbul edən Vladimir öz oğlu Svyatopolku xan sarayına girov olaraq göndərdi. Svyatoslavın ölümündən sonra Kiyev taxtına peçeneqlərin köməyilə, xan sarayında türk tərbiyəsi görmüş Svyatopolk çıxarıldı.

Peçeneqlər Kiyev knyazlarının cənuba doğru yürüşlərinin qarşısını almaqla slavyanların Qara dəniz sahillərini işğal etmələrinə imkan vermədilər.

## Mənbə

*''Kərəm Məmmədov'', '''"Peçeneq-Kiyev münasibətləri"'''
Yeşim Büber

**Yeşim Büber** () — Türkiyəli aktrisa .

## Həyatı
Yeşim Büber 1977-ci ildə Türkiyənin Aydın vilayətində anadan olmuşdur .Azərbaycan tamaşaçısı onu Ezo obrazı ilə tanımışdır

## Filmləri
Oynadığı filmlər :

* Kaybolan Yıllar (2006) ~ Ezel
* Dolunay (2005) ~ Şukriye
* Yolda (2005) ~ Hale
* Arapsaçı (2004)
* Üç Kişilik Aşk (2004) ~ Doktor Ruya
* İnşaat (2003) ~ Nazife
* Çaylak (2003) ~ Canan
* Gelin (2003) ~ Zeynep
* Serseri Aşıklar (2003) ~ Deniz
* Bulutbey (2002) ~ Arzu
* Kırık Ayna (2002) ~ Mercan
* Benim İçin Ağlama (2001) ~ Gülse
* Nasıl Evde Kaldım (2000)
* Dedelerimi Evlendirirken (2000)
* Aynalı Tahir (1998) ~ Sedef

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İMDb : Yesim Buber
* Yeşim Büber sitesi
Dominat

**Dominat** ( hökumranlıq) — Qədim Romada tetrarxiya dövründə prinsipatın yerini tutmuş idarəetmə forması olub, dəfələrlə konsul olmuş Qay Avreli Valeri Diokletianın hakimiyyəti zamanından (284–305) tətbiqini tapmışdır.
 
Dominat sözü adətən Qədim Roma tarixinin sonrakı antik dövrünə, IV–VI əsrlərə aid olub, imperatora müraciət forması —  olub, mənası "ağa (hökmdar) və allah" deməkdir. Dominat dövründə senat dekorativ funksiya malik olmuş, bütün hakimiyyət "avqust" ("müqəddəsin") və ya "dominusun" ("hökmdarın") əlində cəmləşmişdir. Yerdə qalanlar isə onun qulu sayılırdı.

## Həmçinin bax
Fransisko Varalyo

**Fransisko Varalyo** — Argentina futbolçusu, ilk Dünya çempionatının sağ qalan son iştirakçısı idi.

Varallo 1931-ci ildən 1940-cı ilədək 9 il müddətində "Boka Xuniors" klubunda çıxış edərək 181 qola imza atmışdı.

Varallo 1930-cu ildə keçirilmiş ilk Dünya çempionatının iştirakçılarından sağ qalan yeganə iştirakçısı idi. Argentina yığma komandasının futbolçusu Fransisko Varallo 100 yaşında vəfat edib. Qocaman futbolçunun ölümünə nəyin səbəb olduğu bildirilmir.
Necati Şaşmaz

**Məhəmməd Necati Şaşmaz** (; ) — Türkiyə aktyoru, ssenaristi, prodüseri və iş adamı. "*[[Qurdlar Vadisi]]*" seriasında canlandırdığı Polad Ələmdar personajı ilə tanındı.

## Həyatı
Zaza əsillidir. Əbdülqədir — Sahil Şaşmaz cütlüyünün oğludur. Raci Şaşmaz və Zübeyr Şaşmaz adında 2 qardaşı var.

Əsl peşəsi turizmçilikdir, ibtidai və orta təhsilini tamamladı. Universitetə daxil ola bilməyincə, əvvəl Kanadaya, sonra ABŞ-yə getdi. Amerikada 6 il yaşadıqdan sonra, işləmə və daimi yaşama icazəsi verən qrin kart aldı. Hərbi xidmətini İzmit zəlzələsindən sonra ödənişli olaraq Kütahyada etdi. 2001-ci ildə bir müddətliyinə ailəsini ziyarət etmək üçün Türkiyəyə gəldi, geri dönüş biletini 11 sentyabr tarixinə aldı. ABŞ-də həmin gün baş verən terror hadisələrinə görə içində olduğu təyyarə ölkəyə eniş etmədən geri döndü. Bundan sonra o, ailəsinin israrlı təkidləri ilə ABŞ-yə dönməkdən vaz keçdi. Bir müddət sonra Ukraynaya getdi, daha sonra Türkiyəyə geri döndü.

Həyatına Türkiyədə davam etmə qərarı alan Necati Şaşmaz Ankarada sığorta agentliyi açdı. Çox keçmədən qardaşı Raci Şaşmaz vasitəsilə Osman Sınavla iş görüşməsinə getdi. Ona bir filmin ssenari qrupunda iştirak etməsi təklifi gələcəyi ümidi ilə görüşməyə getdi. Osman Sınavın "Bir serial düşünürük, səni də baş rolda görməyi düşünürəm" sözlərini düşünmək istədiyini deyən Şaşmaz bir aydan sonra bu təklifi qəbul etdi.

Qurdlar Vadisi proyektinin həyatını tamamilə dəyişdirdiyini deyən Necati Şaşmaz şəxsi həyatının qalmadığını, "Məni sadəcə Ankarada adımla çağırırlar, İstanbulda hər kəs Polad deyir" sözləri ilə dilə gətirdi.

2009-cu ildə "Yazete" adlı bir xəbər saytı qurmuşdur.

Gəzi parkı etirazları üçün həll yolu axtaran hökumət sənətçilərin də içərisində olduğu bir heyəti qəbul etmiş, oda bu heyətdə Həsən Qaçan, Hülya Avşar kimi adlarla birlikdə yer almışdır. İclasdan sonra mətbuata verdiyi açıqlama mənasız görülmüş, "Twitter"də bəzi kütlələrin reaksiyasına səbəb olmuşdur.

O, 2 noyabr 2014-cü ildə serial çəkilişləri sırasında idarə etdiyi avtomobilin idarəetmədən çıxması nəticəsində yol qəzası keçirdi. Çənəsində sınıq olduğu aşkarlandı və əməliyyat edildi.

## Şəxsi həyatı
2001-ci ildə iş üçün getdiyi ABŞ-də Slaire B. ilə evləndi, eyni ildə boşandı. 2004–2008-ci illərdə Yasəmin Öztürk ilə, 2010–2012-ci illərdə Nur Fettahoğlu ilə münasibətdə oldu. Qısa bir müddət sonra, 12 dekabr 2012-ci ildə Nagəhan Kaşıkçı ilə evləndi. Bu evlilikdən Əli Nadir və Yusif Emir adında iki oğlu oldu. 2019-cu ildə tərəflər mübahisəli boşanma üçün məhkəməyə müraciət etdilər.

2020-ci ilin oktyabr ayında həyat yoldaşı Nagəhan Kaşıkçı Necati Şaşmazı qeyri-qanuni yollarla dəlil topladığını əsas gətirərək 12 il həbs cəzası istəyərək məhkəməyə verdi. Qayınatası Əhməd Kaşıkçı da eyni səbəbdən Şaşmazı məhkəməyə verdi, lakin Şaşmaz məhkəmədən bəraət aldı. 2021-ci ildə boşanma işi yekunlaşdı.

## Filmoqrafiya

## Mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Qaraş Mədətov

**Qaraş Əli oğlu Mədətov** () — AMEA-nın müxbir üzvü (1983), AMEA A. Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun "Azərbaycanın 1941–1945-ci illər tarixi" şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru (1965), professor (1968), Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1980).

## Həyatı
AMEA-nın müxbir üzvü Qaraş Mədətov 1928-ci il fevralın 10-da indiki Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirmişdir. 1953–1956-cı illərdə Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil almışdır. 1956-cı ildə namizədlik, 1966-cı ildə isə doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmiş, 1969-cu ildə professor elmi adı almış, 1983-cü ildə isə AEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

Qaraş Mədətov 1956-cı ildən AEA Tarix İnstitutuna işə qəbul edilmiş, 1957–1958-ci illərdə AMEA Tarix İnstitutunda elmi katib, 1958–1968-ci illərdə baş elmi işçi olmuş və 1968-ci ildən ömrünün sonunadək "Azərbaycanın müasir dövr tarixi" şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.

Naxçıvan MR-in yaranması, Azərbaycan İkinci dünya müharibəsində mövzularında tədqiqatlar elmi fəaliyyətində əsas yer tutur. 5 monoqrafiyanın və bir neçə kitabçanın, 150-dən çox elmi məqalənin və s. əsərlərin müəllifidir.

Qaraş Mədətov bütün elmi fəaliyyətini Azərbaycanın 1941–1945-ci illər müharibəsi dövrü tarixinin tədqiqinə yönətlmişdir. O, 160-dan artıq elmi əsərin, o cümlədən "Naxçıvanda sovet hakimiyyətinin qələbəsi və Naxçıvan MSSR-in yaradılması", "Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsində (1941–1945-ci illərdə)" və başqa monoqrafiyaların müəllifidir.

O, eyni zamanda, 3 cildlik "Azərbaycan tarixi" və "Azərbaycan Kommunist Partiyası tarixinin oçerkləri" kitablarında "Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsində" bölmələrinin də müəllifidir. Onun rəhbərliyi və iştirakı ilə "Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi dövründə" (2 cildlik), "Azərbaycanın qırmızı Ulduzları", "Azərbaycan oğulları Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarıdır" və "Azərbaycan SSR fəhlə sinfi tarixinin oçerkləri" (3 cildlik) və digər əsərlər nəşr olunmuşdur. Qaraş Mədətovun rəhbərliyi ilə 11 doktorluq və 30 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir.

## Mükafatları
AEA-nın müxbir üzvü Qaraş Mədətov "Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdü. Bundan başqa, o, "Şərəf nişanı" ordeni, müxtəlif medallarla və fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.

## Kitabları
# Naxçıvanda Sovet hakimiyyətinin qələbəsi və Naxçıvan MSSR-in yaranması, B., 1958.
# Ruhulla Axundov, B., 1983.
# Азербайджан в Великой Отечественной войне. Баку, 1975.

## İstinadlar
Amişa Patel

**Amişa Patel** () — Hindistanın kino aktrisası.

## Həyatı
Amişa Patel 9 iyun 1976-cı ildə Hindistanın Mumbay şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri Amit və Aşa Pateldir. Ailədə 2 uşaqdırlar. Bir qardaşı (Aşmit Patel) var.

### Maraqlı faktlar
* Boyu: 159 sm
* Bürcü: Əkizlər

## Filmoqrafiya
# Om Şanti Om (film, 2007) / Om Shanti Om

## Xarici keçidlər
* Peoples.ru : Amisha Patel (rusca)

## Mənbə
Mistisizm

**Mistika** ( — gizli, sehrli) — insanın fövqəltəbii hadisələrə, digər dünya və fövqəltəbii qüvvələrə inanması..

Bu və ya başqa şəkildə mistisizmlə bağlı olan dini-fəlsəfi cərəyanlar bəşəriyyətin yaratdığı bütün məlum dinlərdə (buddizm, iudaizm, induizm, xristianlıq) müşahidə edilir.

İslam dinində yaranmış mistik hərəkat sufizm adını almışdır. Bu termini sufilərin kobud yun parçadan geyindikləri libasla-sufla ("yun" deməkdir) bağlayır, yaxud onun "saf" kəlməsindən yarandığını göstərirlər.

## Həmçinin bax
* İrfan
* İsihazm
* Kabbala
## İstinadlar
Aida Abdullayeva

**Abdullayeva  Aida Həmdulla qızı** () – musiqiçi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1972), Bakı Musiqi Akademiyasının professoru, Azərbaycan arfa ifaçılığı məktəbinin yaradıcısı.

## Həyatı

Aida Abdullayeva 1922-ci il aprelin 13-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1940-cı ildə onillik orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsi tərəfindən ali musiqi təhsili almaq üçün Moskva Dövlət Konservatoriyasına göndərilmişdir. 1941-ci ildə müharibənin başlaması ilə əlaqədar Aidə Abdullayeva Bakıya qayıdır və Opera və Balet Teatrının orkestrində işə qəbul olunur. 1942-ci ilin payızında ailəsi ilə birlikdə repressiyaya məruz qalaraq Qazaxıstana sürgün edildi. 
1943-cü ildə Üzeyir Hacıbəyovun vəsadəti əsasında o, Azərbaycana qaytarılıb Bakı Dövlət Konservatoriyasına bərpa olunur və Radiokomitənin Simfonik orkestrində işləməyə göndərilir.

1944-cü ildə Aida Abdullayeva yenidən Moskva Konservatoriyasında professor K.Erdelinin sinfində təhsilini davam etdirir. Bu təhsil ocağını 1949-cu ildə bitirdikdən sonra Aida Abdullayeva o vaxtlar Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuş Qara Qarayevin rəyi əsasında Konservatoriyada müəllimlik fəaliyyətinə başlayaraq arfa sinfinə rəhbərlik etməyə başlayır. Burada işlədiyi onilliklər ərzində o, respublikamızda, eləcə də xaricdə fəaliyyət göstərən simfonik orkestrlər üçün bir çox arfa ifaçıları hazırlamışdır. Onun təşəbbüsü ilə Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində, Sumqayıt musiqi məktəbində arfa sinfi açılmışdır.

## Mənbə

## Həmçinin bax
* Azərbaycan musiqisi
Zivər Məmmədova

**Zivər Nəcəfqulu qızı Məmmədova** () — ilk azərbaycanlı heykəltaraş qadın.

Azərbaycanın xalq rəssamı, əməkdar incəsənət xadimi, heykəltaraş Tokay Məmmədovun anasıdır.

## Həyatı və təhsili
Zivər Məmmədova 1902-ci il iyunun 14-də Bakı şəhərində Nəcəfqulu Tağıyevin ailəsində anadan olub. 1909-cu ildə təhsil almaq üçün "Müqəddəs Nina" qızlar gimnaziyasına daxil olub. Məktəbi bitirdikdən sonra rəssamlıq kursuna daxil olur. Kursu bitirdikdən sonra eyni vaxtda iki ali məktəbə — Azərbaycan Ali Rəssamlıq Məktəbinə və Dövlət Türk Musiqi Məktəbinə daxil olub. 1924-cü ildə Ali Rəssamlıq Məktəbini bitirib.

## Fəaliyyəti

Ali təhsil aldıqdan sonra Stepan Erzya və Pinxos Sabsayın emalatxanasında fəaliyyət göstərib. O, həm də portret ustası kimi tanınıb və zəngin qalereya yaradıb. 1930–1940-cı illər arasında Əzim Əzimzadə, Hüseynqulu Sarabski, Məşədi Əzizbəyov, İdris Süleymanov, Hüseynbala Əliyev, Bəsti Bağırova və digərlərinin portret büstlərini hazırlayıb. Bundan başqa Əzim Əzimzadənin Fəxri Xiyabanda yerləşən qəbirüstü abidəsini də o hazırlayıb.

Zivər Məmmədova həm də peşəkar skripkaçı kimi də tanınıb. Üzeyir Hacıbəylinin yaratdığı Dövlət Simfonik Orkestrində skripkaçı kimi fəaliyyət göstərib. 1923-cü ildə "Arşin mal alan" operettasının ilk tamaşasında da ifaçılar arasında olub. Bir müddət Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında tərcüməçi işləyib.

1950-ci ildə bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin gipsdən heykəlini hazırlayıb. Bu abidə həm də Üzeyir Hacıbəylinin naturadan çəkilmiş yeganə portreti kimi də tarixə düşüb. Zivər xanımın həmçinin "Kolxozçu qadın" (gips, 1940), "Qız gəlincik ilə" (dekorativ fiquru, çini, şirəüstü naxış, 1950), "Rəqqasə" (dekorativ fiqur, çini, şirəüstü naxış, qızılla zərləmə, 1954) və digər əsərləri xüsusi fərqlənib.

## Ölümü
Zivər Məmmədova 22 aprel 1980-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Ailəsi
Zivər Məmmədova 1924-cü ildə Həbib Məmmədovla ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən Gülbəniz və Tokay adlı övladları dünyaya gəlib. Həyat yoldaşı Həbib Məmmədov 1928–1930-cu illərdə Moskvada Bauman adına texniki peşə məktəbində təhsil aldığı üçün bu müddət ərzində Moskvada yaşayıb. Burada xalq komissarları sovetində korrektor-tərcüməçi vəzifəsində çalışıb.

Oğlu Tokay Məmmədov heykəltaraş və rəssamdır. O, 1962-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi, 1973-cü ildə Azərbaycan SSR xalq rəssamı, 1975-ci ildə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü, 1978-ci ildə isə SSRİ dövlət mükafatı laureatı adlarına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycanın ilk heykəltaraş qadını Zivər xanım / Belə belə işlər
* [Tanış olun — Zivər Məmmədova / [İctimai Radio]]
Kosmoqonik tanrılar

**Kosmoqonik tanrılar** — Yunan mifologiyasında protoqonoz ya proqogenoz (, ilk doğulanlar, yarananlar, törənənlər) hadisə nəticəsində yaranmış tanrılar.

İlk olaraq əfsanə yaranmışdır. Tarixə qədərki dövrlərdə insan kainatı tam dərk edə bilmədiyindən təbiət hadisələrinin qarşısında aciz olduğundan onları ilahi obrazlarla dərk etməyə çalışmışdır. İnsanların bu baxımdan yaratmış olduğu əfsanələrdən biri də kainatın yaranmasına aiddir. Əfsanələrin əksəriyyətində dünyanın və kainatın yaranmasını xaotik, qaranlıq, sonsuz, soyuqluqdan törəmə kimi göstərilir. Məşhur ifadədə deyildiyi kimi "öncə xaos (qarma qarışıq, qaranlıq soyuq sonsuzluq) olmuş". Xaos, Tartar, Hava, Okean, Gecə və Zülmət kimi törəmələr ilk tanrılara həyat vermiş olurlar. Məhz yunan mifologiyasında bu cür hadisəni kosmoqonik hadisə və bu hadisələrdən törənənlər isə kosmoqonik tanrılar adlandırılırlır.

## Mənbə
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А. О., 1995 ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
Buta Azərbaycan FK

**Buta Azərbaycan FK** — Buta Azərbaycan-Koreya Tələbə Təşkilatının futbol komandası.

Buta Azərbaycan-Koreya Tələbə Təşkilatı Cənubi Koreyada digər ölkə nümayəndələrinin futbol komandasının olmasını, eyni zamanda bunun yerli və xarici tələbə təşkilatları, digər ictimai qurumlarla əməkdaşlığımıza müsbət təsiri olacağını və ən əsası Koreyada yaşayan müxtəlif ölkə nümayəndələrinin futbol komandaları arasında mütəmadi olaraq hər il sentyabr və mart aylarında başlayan çempionatda Azərbaycanı təmsil etmək məqsədi ilə azərbaycanlı tələbələrdən ibarət Buta Azərbaycan futbol komandasını 2010-cu ildə yaratmışdır.

Bu təşəbbüs Azərbaycanın Cənubi Koreya səfirliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və Səfirlik zəruri olan bütün maddi-mənəvi dəstəyini əsirgərməmişdir.

Buta Azərbaycan futbol komandasının üzərində loqosu və Azərbaycan bayrağı olan futbol formaları hazırlanmış, Koreyada yaşayan müxtəlif ölkə nümayəndələrinin futbol komandaları arasında keçirilən çempionatda iştirak etmək üçün qeydiyyatdan keçmişdir.

## Mənbə
* BUTA Azərbaycan Futbol Komandası turnirdə ölkəmizi təmsil edəcək
İnkaras Kaunas FK

**İnkaras** — Litvada futbol klub. Əsası 1937-ci ildə qoyulub və 2003-cü ildə dağılıb.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikası Atçılıq Federasiyası

**Azərbaycan Respublikası Atçılıq Federasiyası (ARAF)** — Azərbaycanda atçılıq idmanının inkişafı məqsədilə yaradılmış xüsusi olimpiya-idman mərkəzi.

## Tarixi
1996-cı ilin oktyabr ayının 26-da Azərbaycan Respublikası Atçılıq İdmanı Federasiyası (ARAİF) yaradılmışdır. Atçılıq Federasiyasının fəaliyyətində əsaslı dönüş isə 2009-cu ilin mart ayının 5-dən sonra başlandı. Həmin gün Milli Olimpiya Komitəsində keçirilən növbəti hesabat-seçki yığıncağında səsvermənin nəticələrinə əsasən, Elçin Quliyev Federasiyanın prezidenti seçilmişdir və idarə heyətinin yeni tərkibi yaradılmışdır. Az vaxt ərzində federasiyanın yeni nizamnaməsi təsdiq olundu. Federasiyanın adı dəyişdirilərək Azərbaycan Respublikası Atçılıq Federasiyası (ARAF) qoyuldu. Nizamnamənin və adın dəyişdirilməsi Azərbaycanda atçılığın inkişafının yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. ARAF atçılığın yalnız idman sahələrini deyil, qeyri-idman və qeyri-olimpiya növlərinin inkişafını da öz öhdəsinə götürdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qarabağ atlarını yəhərləyin, yurda qayıtmaq vaxtıdır
* Atçılıq haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
* Foto qalereya
* Kraliçanı valeh edən Qarabağ atları
Fəza astronomiyası

**Fəza astronomiyası** - Astronomianın bu sahəsinin vəzifəsi qalaktikamızı və onun quruluşunu öyrənməkdir. Qalaktikamızızdan kənar məkanı, o cümlədən digər qalaktikaları  isə qalaktikadankənar astronomiya tədqiq edir. Fəza astronomiası qalakitikaların yaranması və təkamülü məsələlərini öyrənmir.

Qalaktikamızın öyrənilməsi digər eyni sistemlərin öyrənilməsi məsələsini asanlaşdırır. Bizim kosmik fəzamızın müəyyən dərinliklərin öyrənilməsi o hissələrin toz dumanına bürünməsi səbəbində problemlidir. Ancaq radoastronomiyanın inkişafı bu problemin həllinə müəyyən qədər kömək edir.

Fəza stronomiasyası həmçinin Müxtəlif koordinat sistemləri vasitəsilə göy cisimlərinin yerinin müəyyənləşdirilməsi üçün riyazi metodları hazırlayır.

## Həmçinin bax
* Astronomiya
* Qalaktika
* Radioastronomiya
Bir addım (film, 2009)

**Bir addım** ― qısametrajlı bədii film.

Rejissorlar Fariz Əhmədov və Nərgiz Bağırzadə tərəfindən 2009-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. "İmper Qrup" Prodüser Mərkəzində istehsal edilmişdir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran — 2008" müsabiqəsinin qalib kinolayihəsidir. Qarabağ müharibəsində gözlərini itirmiş Yusif adlı gəncin həyat hekayəsindən bəhs edir. Əsas rolları Gülzar Qurbanova, Pərviz Məmmədrzayev və Nərminə Kərimova ifa edirlər. 2010-cu ildə Ukraynanın İrpen şəhərində keçirilən VIII Beynəlxalq "İrpen" kinofestivalının "Peşəkar" bölməsində ikinci yerə layiq görülüb.

## Məzmun
Film Qarabağ müharibəsində gözlərini itirmiş Yusif adlı gəncin həyat hekayəsindən bəhs edir. Yusifin həyat yoldaşı Nisə ömür-gün yoldaşının göz əməliyyatına pul toplamaq üçün gecə-gündüz işləyir. Belə həyat tərzindən bezən Yusif intihar etmək qərarına gəlir. Lakin qəfil peyda olan qadın obrazında mələk onu ölümdən qurtarır və həyatda gözləri görmədən də yaşamağı ona öyrədir. Sonda Yusifin gözləri əməliyyat edilir və o yenidən işıqlı dünyasına qayıdır.

## Film haqqında
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran — 2008" müsabiqəsinin qalib kinolayihəsidir.

## Festivallar və mükafatlar
* Film 2010-cu il avqustun 28–29-da Ukraynanın İrpen şəhərində keçirilən VIII Beynəlxalq "İrpen" kinofestivalının "Peşəkar" bölməsində ikinci yerə layiq görülüb.
* Film 2011-ci ildə Başqırdıstanın Ufa şəhərində keçirilən "Torpaq və insan" Beynəlxalq kinofestivalında mükafat qazanıb.

## Rollarda
* Gülzar Qurbanova
* Pərviz Məmmədrzayev
* Nərminə Kərimova

## İstinadlar

## Mənbə
* Yeganə, ""Bir addım" filmi beynəlxalq festivalda mükafat qazanıb" 
* "Buta" "Bir addım"la ölkəmizi təmsil edir: [Özbəkistanın paytaxtı Düşənbədə keçirilən kinofestivalda eyniadlı filmlərin iştirakı haqqında] //Azərbaycan.- 2011.- 25 oktyabr.- S. 7.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
* Filmin musiqiləri (audio)
Prinsipat

**Prinsipat** (, *[[prinseps]]* Məclisi açan ilk senator) – şərti termin olub Qədim Romanın ilkin imperiya dövrünə (27 e.ə. — 284 b.e.) xas olan hakimiyyət-idarə üsülunun adı. Monarx və respublika hakimiyyətini özündə birləşdirən idarəetmə üsulu. Bu idarə üsulunun başında duran prinseps termini ilə adlandırılır. Prinseps monarx olmayıb, bərabər olanların birincisi sayılır. Bu o deməkdir ki, dıvlətin idarəetmə səlahiyyətlərinə  xalq trubinas kimi prinseps də malikdir. Bəzən bu titul imperatorla qarışdırılır.

Prisipat sistemi Avqustun zamanından, hakimiyyətin müxtəlif magistratlara əsaslandığı bir dıvrdə tətbiq edilməyə başlanılmışdır. Avqust və onun xələfləri sonralar prinseps kimi öz əllərində ali vətəndaş (xalq tribunası) və magistratlara aid hərbi hakimiyyəti cəmləyərək respublika idarəçiliyini: senatı, komisi (xalq tribunasını) və magistratları (senzorlardan başqa) daha da formallaşdırırlar. Bu institutlara seçkilər və onların fəaliyyəti  prinsepsin nəzarəti ilə həyata keçirildiyindən  funksiyalarını getdikcə itirərək, beləliklə prinsipat hakimiyyəti siyasi simasını dəyişərək onun yerini imperator idarə üsulu tutmağa başlamış olur.
Tarixdə prinsepat imperiyanın ilkin yaranma dövrünü səciyyələndirir.

## Avqustun prinsipatı. Yeni siyasi sistem

E.ə 30-cu illərdən sonra Oktavianın vəziyyəti çətin olaraq qalırdı. Onun qarşısında bir neçə məsələ dururdu: Roma cəmiyyətinin sabitləşdirilməsi, ənənələrə və əski polis-respublika quruluşuna söykənərək onun yeni şəraitə  uyğunlaşdırılması. 
Yeni sistem - prinsipat adını aldı (prinseps -"birinci") Prinsipat
Anri Alekan

**Anri Alekan** (; ) — fransız kinooperatoru.

## Həyatı

Anri Alekan 1909-cu ildə anadan olmuşdur.

Milli incəsənət konservatoriyasını bitirmişdir. 1928-1940-cı illərdə operator köməkçisi vəzifəsində işləmişdir. Ona məşhurluq gətirən əsas işləri Rene Klemanın “Relsdə döyüş” və Jan Koktonun “Gözəl və Bədheybət” filmləri olmuşdur.

Anri Alekan 15 iyun 2001-ci ildə ağqanlılıq xəstəliyindən vəfat etmişdir. 
 
## Filmoqrafiya

#Roma tətilləri (film, 1953)
#Qırmızı günəş (film, 1971)

## İstinadlar

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 16.
Hekatonxeyrlər

**Hekatonoxeyrlər** ( "yüzqollular", *ἑκατόν* — "yüz" və *χεῖρ* — "əl, qol"; ) yunan mifologiyasında Uranın və Geyanın nəhəng hərəsinin yüz əli və 50 başı olan oğlanları: Briarey (), Gies () və Kottos (). Hekatonxeyrlər haqqında əsasən Hesiodun Teoqoniyasında, Psevdo-Apollodor kitabələrində və Higin mifoqrafiyalarında bəhs edilir.
Hesiod teoqoniyasına görə Geya Uranla nikaha girərək dağları, nimfaları, Pontu, altı kişi və altı qadın cinsli titanları, təpəgözləri, yüzqollu hekatonxeyrləri, nəhəngləri, eriniləri dünyaya gətirmişdir. Ondan törənmiş titanlar dəhşətli ilahi qüvvəyə malik idilər. Belə ki, titan Okean çox nəhəng olub yeri tamam bürümüşdür. Uşaqları dəhşətli və kinli olduqları, ona hörmətsizlik etdikləri üçün səltənətinin və taxtının devrilməsindən ehtiyat edərək onları Geyanın — yerin bətnində — zülmət Tartarda gizlətmişdir. Titanomaxiya zamanı yüzqolluların azadlığa çıxmasına imkan yaranmış olur. Müharibə on il davam etsə də bu və digər tərəf üstünlüyü əldən vermir. Bu zaman Geya Kronun bir vaxtlar Tartara salmış olduğu yüzqollular və təpəgözlər azad etməsini məsləhət görür. Azad edildikdən sonra olimplərə köməyə gələn təpəgözlər Zevsə şimşək və ildrımı, Aidə "kineyi" — gözəgörünməz edən, it dərisindən olan, papağı verirlər. Zevs ildırım və şimşəyi sağa-sola çaxdıraraq hər tərəfi oda, alova qərq edir, okeanı qaynadır. Üç yüzqollular isə malik olduqları üçyüz əl-qol vasitəsilə düşmən istiqamətinə nəhəng qayaları atırlar. Titanlar nəhəng sal qayalar altında qalaraq əzilmiş olurlar, beləliklə də müharibənin taleyi həll edilmiş olur. Qaliblər məğlubları zəncirləyərək Tartara atırlar. Zevs yüzqolluları tartara salınmışların bir daha geri qayıda bilməmələri üçün ğözətçi təyin edir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., 1995 ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
* Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009, Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

## Həmçinin bax
Erinilər (mifologiya)

**Erinilər** ( cəmdə:*Ἐρινύες*) yunan mifologiyasında Uranın qanından törənmiş aramsız araqızışdıran, qisas, intiqam ilahələri, Roma mifologiyasında Furilər

* Alekto ( "aramsız, amansız, mərhəmətsiz") yunan mifologiyasında araqarışdıran ilahə, Niks və Erebin üç qızından biri (nigahsız gecədən doğulmuş), digər bir mənbədə Uranın qanından törənmiş. Vergiliyə o, tez-tez Heranın əhatəsində olur.
* Megera ( "qısqanc, nifrət") yunan mifologiyasında erinilərin ən böyüyü Niks və Erebin üç qızından biri (Niks və Tartardan doğulmuş), digər bir mənbədə Uranın qanından törənmiş.
Dəhşətli ilan saçlı qadın cinsində təsvir edilir.
* Tisifona ( "intiqam" və ya "qisas") yunan mifologiyasında o it başlı yarasa kimi təsvir edilir. Vergiliyə görə o Aidin dəmir qülləsində oturur.

## İsinadlar

## Həmçinin bax
Coğazçay su anbarı

**Coğazçay su anbarı** — Azərbaycan və Ermənistan sərhəddində yerləşir. Coğazçay üzərində tikilib və 1988-ci ildə istismara verilmişdir. Su anbarının bir  hissəsi Ermənistanın İcevan rayonun ərazisində qalan hissəsi Qazax rayonu ərazisində yerləşir.

**Su anbarının əsas texniki göstəriciləri**: Bəndin hündürlüyü 41m, bəndin uzunluğu 855m və su anbarının ümumi həcmi 26mln.m³-dur.

## Həmçinin bax
* Coğazçay

## Xarici keçidlər
Wikimpaia
Aşıqbayramlı su anbarı

**Aşıqbayramlı su anbarı** — İsmayıllı rayonu ərazisində İvanovka kəndi yaxınlığında yerləşir. Dəvəbatan çayının yatağında yerləşir.

Dəvəbatan çayının suyunu bənd vasitəsilə saxlamaq üçün yaradılmış bu göl 1951-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Göyçay rayonunun pambıq tarlalarını suvarmaq üçün istifadə olunur. Adını yaxınlığındakı eyniadlı kənddən almışdır. Bəzi ədəbiyyatlarda bu su qovşağının adı Aşağı Bayramlı variantında qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
 
## Xarici keçidlər
*  İsmayıllı rayonu icra Hakimiyyəti – Məlumat 01.09.2010 tarixində götürülüb
* Wikimpaia