open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əhməd Anatollu

**Əhməd Muxtar oğlu Səfərov (Anatollu)** () — Azərbaycan teatr aktyoru, məzhəkə ustası, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1940).

## Həyatı
Əhməd Anatollu 7 noyabr 1894-cü ildə Bakıda, əslən Maştağalı olan şair Muxtar Bisavadın ailəsində doğulmuşdur. Səhnəyə ilk dəfə 1912-ci ildə Hüseyn Ərəblinskinin "Səfa" mədəni-maarif cəmiyyətinin teatr truppasında hazırladığı "Qaçaq Kərəm" (Vano Mçedaşvili) tamaşasında çıxmışdır. "Nicat" truppasında, "Zülfüqar bəy və Üzeyir Hacıbəyov qardaşlarının müdiriyyəti" teatr dəstəsinin tamaşalarında oynamışdır. Dövrünün qabaqcıl aktyorları ilə Orta Asiya ölkələrinin böyük şəhərlərinə, İdil çayı (Volqa) boyundakı türkdilli şəhərlərə, İrana, Rəştə, Ənzəliyə, Tehrana qastrol səfərlərinə çıxmışdır.

Əhməd Səfərov milli estrada teatrı janrında fəaliyyət göstərən ilk sənətkarlardan biridir. "Anatollu" onun səhnə təxəllüsüdür. 1922–1925-ci illərdə Bakı Türk Azad Tənqid və Təbliğ Teatrında, 1923–1924-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında aktyor işləmişdir. 1926-cı ildə Tiflis Dövlət Türk Dram Teatrının kollektivinə qəbul olunmuş, 1927-ci ildə Bakıya qayıdaraq Azərbaycan Dövlət Estradasında, Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. 1939–1949-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında, 1949-cu ildən təqaüdə çıxana qədər isə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında işləmişdir.

Əhməd Anatollu 7 aprel 1973-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Kitabları
* Kupletlər. Bakı: Ali Siyasi Maarif İdarəsi, 1925.
* Şapalaq: türk səhnəsinin aktyoru Əhməd Anatolinin yazdığı kupletlər. Bakı, 1927.
* Çuvalduz (kupletlər). Bakı: Azərnəşr, 1930.
* Öz aramızda qalsın. Bakı: MBM, 2015.
* Əlli il Azərbaycan səhnəsində. Bakı: Ecoprint, 2017.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 23 aprel 1940
* "Şərəf nişanı" ordeni — 17 aprel 1938
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı — 1946
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

## İfa etdiyi əsas rollar

**Tənqid və Təbliğ Teatrında**

**Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında**

**Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında**

## İstinadlar
Rüxsarə Ağayeva

**Rüxsarə Ağayeva** () — azərbaycanlı aktrisa, Azərbaycan SSR Əməkdar artisti.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Əgər bir yerdəyiksə (film, 1975)
# Qaladan tapılan mücrü (film, 1982)
# Yeni evlənənlər (film, 1983)
Bimbolat Vatayev

**Bimbolat Vatayev** () — sovet və rus teatr və kino aktyoru, RSFSR xalq artisti (1990).

## Həyatı
Bimbulat Zaurbekoviç Vatayev 15 mart 1939-cu ildə Şimali Osetiyada anadan olub. B. Şuşkin adına Teatr Məktəbində təhsil alıb (1964). 1959-cu ildən Şimali Osetiya Musiqili Dram Teatrının aktyordur. Taqanka Teatrında aktyor (1964–1965), Tacikfilmdə aktyor və rejissor (1969–1975), Şimali Osetiyada Mədəniyyət naziri kimi (1994–1998) çalışıb. Şimali Osetiya Muxtar Respublikasının xalq artisti (1968), Tacikistan dövlət mükafatı laureatı (1973) Bimbulat Vatayev 9 may 2000-ci ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Qanun naminə (1968)
# Alovlu yollar (1977–1984, Özbəkfilm)
Boris Çinkin

**Boris Mixayloviç Çinkin** () — Aktyor.

## Həyatı
Boris Çinkin 1916-cı ildə Bakıda anadan olub. Bakı Dram Teatrı nəzdində Teatr Məktəbində təhsil alıb (1938). Dram Teatrında (1941–1958), Sovet Ordusu Lvov Rus Dram Teatrında (1958–1977) çalışıb. Ukraynanın xalq artisti Boris Çinkin 23 aprel 1977-ci ildə vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943)
# Qara daşlar (film, 1956)
# Uzaq sahillərdə (film, 1958)

## İstinadlar
Olev Eskola

**Olev Voldemaroviç Eskola** (), 18 noyabr 1914 Tallin, Estoniya— 4 aprel 1990 Kassari, Estoniya)— Estoniya aktyoru, Estoniya SSR əməkdar artisti (1957).

## Həyatı
Olev Eskola 18 noyabr 1914-cü ildə Reveldə anadan olub. "Estoniya" tetarında işləyib (1931–1935, 1944–1949). 1949-cu ildən Kinqisepp adına Tallin Dram Tetarının aktyoru olub. 1955-ci ildən filmlərə çəkilib. Bütün karyerası boyu kinoda 37 rol alıb.

4 aprel 1990-cı ildə Tallində vəfat edib.

Qardaşı Ants Eskola da tanınmış aktyor olub.

## Filmoqrafiya
# Skripkanın sərgüzəşti (film, 1972)
# Qatır Məmməd (film, 1974)

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 512.
Seyfəddin Dağlı

**Abbasov Seyfəddin Əliağa oğlu (Seyfəddin Dağlı)** () — Azərbaycan yazıçısı, şair, dramaturq, jurnalist.

## Həyatı
Seyfəddin Dağlı 1921-ci avqustun 27-də Xızıda doğulub. Bir müddət "Kommunist" və "Ordu" qəzetlərində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Dövlət Radio Komitəsində baş redaktor (1956–1959), sonra Bakı Telestudiyasının direktoru və sədr müavini vəzifələrində çalışıb. Uzun müddət "Kirpi" jurnalının baş redaktoru olub. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında ssenari redkollegiyasının üzvü, "Yazıçı" nəşriyyatında redaktor vəzifəsində çalışıb. 1948-ci ildə "Dəniz kəşfiyyatçısı" adlı kitabı nəşr edilib. "Adı sənin, dadı mənim", "Aydınlığa doğru", "Mənziliniz mübarək", "Təzə gəlin", "Kölgələr pıçıldaşır" pyesləri, "Bahar oğlu", "Məşəl", "Kəcil qapısı", "Sabiqlər" və sair kitabları geniş oxucu kütləsinin rəğbətini qazanıb.

Yazıçı Seyfəddin Dağlı 1983-cü il yanvarın 18-də vəfat edib.

## Mükafatları
* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı — 26.08.1981
* Azərbaycan Ssri Əməkdar İncəsənət Xadimi

## Filmoqrafiya
# Onun bəlalı sevgisi (film, 1980)
# Qayınana (film, 1978)
# Adı sənin, dadı mənim (film, 1980) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (Aztv)
# Gecəniz xeyrə qalsın (film, 1977)
# Kommunist (film, 1969)
# Solmaz bir bahar kimi (film, 1979)

## İrsi
Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda adına küçə var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Seyfəddin Dağlının 95 illik yubileyi qeyd olunub
Maarif Məmmədov

**Məmmədov Maarif Adil oğlu** () — Azərbaycanlı yazıçısı, ssenarist, dramaturq.

## Həyat
Maarif Məmmədov 28 sentyabr 1960-cı ildə Bakının Mərdəkan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Orta təhsilini H. Z. Tağıyev adına 123 nömrəli tam orta məktəbdə alıb. 1978–1980-ci illərdə hərbi qulluqda olub. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatrşünaslıq fakültəsinə qəbul olunub. Maarif Məmmədovun Universitetdə müəllimi Aydın Talıbzadə, teatrı sevdirən və həyat müəllimi isə Rəhman Əlizadə olub. 8 yaşından Nizami adına Mədəniyyət Mərkəzində "Mərdəkan" xalq teatrının tamaşalarında rol alan Maarif Məmmədov, sonradan Nizami adına Mədəniyyət Mərkəzinə direktor vəzifəsinə təyin olunub. 1992-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziyasında böyük redaktor və rejissor vəzifələrində işləyib. Bir çox kiçik sujetlər və Tammetrajlı filmlər çəkib son illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının qızıl fondunda 3 filmi yer alıb.

Maarif Məmmədovun müəllifi olduğu filmlərə nümunə olaraq "Nə bilək vallah", "Qara pişik", "Sovqat", "Qaz", "Qeyri Adi Müştərilər", "Əsas Adam" və digərlərini, tamaşalara isə "Matəm marşı", "Sovqat", "Əcnəbi atası", "Yolunu azmış sərnişinlər", "Zorən dəli", Əziz Nesinin hekayəsi əsasında yazılmış "Ölmüş eşşəyin məktubları", "Adamı zorla dəli edərlər" və başqalarını göstərmək olar.

İlk dəfə televiziyada serialların ssenaristi, həm də rejissoru olub.1999-cu ildən "Ordan burdan" verilişinin həm müəllifi, həm də rejissoru olub. İlk əyləncəli proqram olan "7 alma" verilişinin müəllifidir. Azərbaycan Dövlət Televiziyasında bir çox tarixi filmlərin tərcüməsi ilə məşğul olub. Qələmə aldığı pyesləri Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrı və N. B. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrının səhnəsində tamaşaya qoyulmuşdur.

Maarif Məmmədov uzun sürən xəstəlikdən sonra 26 may, 2015-ci ildə vəfat etmişdir və doğulduğu Mərdəkan qəsəbəsində dəfn olunub.

## Kitabları
* Şou Qərib-(2013)
* Əsas adam-(2015 vəfatından sonra qızı Fidan Məmmədova tərəfindən dərc olunub)

## Filmoqrafiya
# QAZ (film, 2005)

## İstinadlar
Sədaqət Maarif

**Sədaqət Maarif** — aktrisa.

## Həyatı
Sədaqət Maarif 1961-ci ildə anadan olub.1982-ci ildə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirmişdir. 
Yaradıcılığa Mərdəkan Xalq Teatrında rejissor kimi fəaliyyətə başlamışdır. 
Mərdəkan Xalq Teatrında quruluşçu rejissor kimi çalışan S. Maarif M. F. Axunzadə "Lənkəran xanının vəziri", C. Məmmədquluzadə "Ölülər", Xalq nağılı "Məlikməmməd" və digər tamaşalarında aktrisa kimi fəaliyyət göstərmişdir. 
Bir neçə ölkələrin teatr festivallarında qastrol səfərlərində olmuşdur. 

1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında ilk Kulinariya verlişinin aparıcısı olmuşdur. Həmin illərdə Dövlət Televiziyasında yayımlanan ilk teleserial "Heyat eşqi" serialında aktrisa kimi fəaliyyət göstərmişdir. "Ordan-burdan" verlişinin daimi aktrisası kimi səhnəciklərdə çıxışlar etmişdir. Həmin illərdə Televizyada yayımlanan aktyor v ə rejissorlara həsr olunmuş bir neçə verlişlərin müəllifi və aparıcı çalışmışdır. S. Maarif 2002-ci ildən Azərbaycan Milli Konservatoriyası tərkibində Respublika İncəsənət Gimnaziyasında aktyor sənəti müəllimi kimi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda bədii gənclərin rejissoru olmuşdur. Həm də gimnaziyada Kukla Teatrı açmağa nail olmuşdur. Hazırda pedoqoji fəaliyyətlə yanaşı serial və filmlərə çəkilir.

## Filmoqrafiya
# QAZ (film, 2005)
# Sovqat (film, 2009)
# Aramızda qalsın (film, 2011-2013)
# Qayınana (teleserial, 2011)
# Bir ailəm var (teleserial, 2013)
# Həyat sən nə qəribəsən (teleserial, 2013)
# Vicdan haqqı (teleserial, 2016)
# Məryəm (teleserial, 2016)
# Qız yükü (serial, 2016)
# Sevgi naminə (film, 2015)
# Cehizsiz gəlinlər (serial, 2016)
# Qeyri adi müştərilər (film)
# Əsas adam (film)
# Nə bilək vallah (film)
# Həyat eşqi (serial)
# Ata ocağı (serial, 2017)
# Bir qadın (serial)
#Birlikdə (film)
Vidadi Məmmədov (aktyor)

**Vidadi Mansur oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan aktyoru.

## Həyatı
Məmmədov Vidadi Mansur oğlu (05.12.1960)Agsu şəhərində anadan olub. 1982-ci ildə M. Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyoru" fakültəsinə qəbul olunan V. Məmmədov 1986-cı ildə oranı bitirərək təyinatla M. Davıdova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrına göndərilmiş və orada aktyor işləmişdir.

1986–1993-cü illər M. Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram teatrının səhnəsində 40-dan çox obraza səhnə həyatı vermişdir.

1993-cü ildən bu günə kimi H. Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram teatrında işləyir. Bu günə kimi 90-dan çox obraza səhnə həyatı vermişdir. Oynadığı rollardan: Çoban Qənbər, Məhəmmədhəsən əmi, Cəlal (C. Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı", "Danabaş kəndinin əhvalatları" və "Ölülər"), Mülley (Hassan Şiller "Ğenuyuada sui-qəsd"), Marek (Kristof Xoinski "Bir gecə əhvalatı"), Həsən (Rizvan Həmid "Şənbə axşamı"), Tereşko (Makayanok "Tribunal"), Azər (C. Məmmədov "Ayıq olun, uşaqlar"), Qurbanəli (M. F. Axundov "Müsyo Cordan və dərviş Məstəli şah"), Çənə Arif (Ə. Qiyas "Qarışqa yuvası"), Niyaz (S. S. Axundov "Tamahkar"), Vəzir (Ü. Kevr "Xajə şah"), Kirpi (O. Korçinskaya "Tramvayı kim oğurlayıb"), Azad (R. Səməndər "Dərs"), Moşu (Y. Səmədoğlu "Qətl günü") və s. göstərmək olar.

Teatrdakı işi ilə yanaşı V. Məmmədov Respublika televiziyasının bir çox verilişlərində də çıxış edib. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının çəkdiyi "Əlahiddə vəziyyət" filmində Vaqif roluna çəkilmişdir.

V. Məmmədov 1997-ci ildə Sumqayıt teatrında Uon Leyesin "Buratino aya uçur" əsərinin kukla tamaşasının quruluşçu rejissoru olmuşdur.

"Rənglərdə yaşayan ömür" kitabının müəllifidir.

1999-cu ildən Azərbaycan Mədəniyyət Nazirinin əmrinə əsasən Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram teatrının yaradıcılıq işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışır. 2022-2024-ci illər direktor vəzifəsini icra edib.O, tamaşanın təşkili və hazırlanmasında yaxından iştirak edir. Hal-hazırda bədii şuranın üzvüdür. Direktor müavini işləməklə öz yaradıcılığını da davam etdirir. Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvüdür (1990) Səhnə ustasıdır.

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti (2008), Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət nazirliyinin təsis etdiyi Fəxri mədəniyyət işcisi döş nişanı (2013), Tərəqqi medalcısıdır (2018).

## Filmoqrafiya
# Xüsusi vəziyyət (film, 1986)

## Mənbə
* Vidadi Məmmədov
Aybəniz Əhmədova

**Aybəniz Nəriman qızı Əhmədova** (29 yanvar 1983) — aktrisa.

## Həyatı
Aybəniz Əhmədova 29 yanvar 1983-cü ildə Ermənistanın Kirovakan şəhərində anadan olub. 1990-2000-ci tədris illərində 152 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 2002-2006-cı tədris illərində (Cənnət Səlimovanın kursu). Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib.	1997-ci ildən 2005-ci ilə qədər Körpəm Eksperimental Uşaq teatrında aktrisa vəzifəsində çalışıb. 2006-cı il noyabrın 01-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisasıdır.	

## Əsas rolları
# Çal oyna (İ.Coşğun) — bala dovşan
# Xeyr və Şər (N.Gəncəvi) — şah qızı
# Ana qaz (R.Rza) — qaz balası
# Pəri cadu (Ə.Haqverdiyev) — rəqqasə əcinnə
# Qaraca qız (S.S.Axundov, A.Şaiq) — Qaraca; Xədicə
# Tıq-tıq xanım (A.Şaiq) — tıq-tıq xanım; xan
# Zorr pişik O və ya çəkməli (N.Kazımov) — balaca siçan
# Dovşanın ad günü (X.Əlibəyli) — dovşan
# Ələddinin sehrli çırağı (ərəb xalq nağılı) — əks-səda
# Mənim ağ göyərçinim (T.Vəliyeva) — şagird 
# Göyçək Fatma (Azərbaycan xalq nağılı) — Göyçək Fatma
# Mən səni sevirəm – M.S.S (Ə.Əmirli) — Nazı

## Filmoqrafiya
# Ərazi (film, 2005)
# QAZ (film, 2005)
# Günəşin batdığı yer (film, 2012)
Adriatik dənizi

**Adriatik dənizi** () — Aralıq dənizi hövzəsində, Apennin və Balkan yarımadaları arasında yarımqapalı dəniz.

Şimalda dayaz Venesiya körfəzini əmələ gətirir. Cənubda onu Otranto boğazı İon dənizi ilə birləşdirir. Duzluluğu 30–38 promilledir. Mühüm limanları — Venesiya, Ankona, Bari, Brindizi, Split və s. Bu dəniz İtaliya (1000 km-dən çox), Sloveniya (47 km), Xorvatiya (1777 km), Bosniya və Herseqovina (20 km), Monteneqro (200 km), Albaniya (472 km) sahillərini yuyur.

## Coğrafiyası
Adriatik dənizinin sahəsi 139 min km², dərinliyi dənizin şimal hissəsində 20 m-dən cənub-şərq hissəsində 1230 m-ə qədərdir. Dibi şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru tədricən yamaclı çuxurdur. Cənub hissəsində Otranto boğazı vasitəsilə İon dənizi ilə birləşir. O, quruya 796 kilometr uzanır, dənizin eni 93 kilometrdən 200 kilometrə qədərdir.

Qərb sahilləri əsasən adüzənlik, şərq sahilləri dağlıqdır. Şimal-qərb və qərb sahilləri alçaq, bəzən laqunaldır: dənizin bu hissəsi çayların (əsasən Po və Adige) çöküntüləri ilə doludur. Şərq sahillərinin yaxınlığında, Balkan yarımadasının qərb hissəsi çökən zaman dağlararası vadiləri su altında qalan Dinar yüksəkliklərinin sahil silsilələrinin zirvələri olan Dalmatiya adaları yerləşir. Sahillər körfəzlərlə çox girintilidir və limanlarla zəngindir. Əsas körfəzlər Venesiya, Trieste və Manfredoniyadır. Sahildən kənar dəniz dərindir, bu da naviqasiyanı asanlaşdırır. Ən böyük sahil adaları: Krk (405 km²), Cres (405 km²), Brac (395 km²), Hvar (300 km²), Pag (285 km²) və Korcula (276 km²).

## Həmçinin bax
* Avloniya (körfəz)

## İstinadlar
Ədalət və İnkişaf Partiyası

**Ədalət və İnkişaf Partiyası** (, qısaca **AKP** və ya **AK Parti** kimi də tanınır) — Türkiyədə mövcud olan siyasi partiya. Partiyanın sədri 21 may 2017-dən bəri Rəcəb Tayyib Ərdoğandır.

## Tarixi

Partiya 14 avqust 2001-ci ildə Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən qurulmuşdur. Partiya 2002, 2007 və 2011-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərinin qalibi olmuşdur. Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Abdulla Gül, Binəli Yıldırım və Bülənt Arınc partiyanın öndə gələn şəxsləridir. 3 noyabr 2002-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərində Ədalət və İnkişaf Partiyası 34,29% səslə birinci seçildi. 550 nəfırlik Milli Məclisdə 365 yer qazandı. 22 iyul 2007-ci il Parlament seçimlərində 46,58% səslə Partiya yenə birinci seçildi. 2007 seçimlərində millət vəkili sayı 22 nəfər azaldı. 12 iyun 2011-ci ildəki seçimlərin qalibi 49,83% səslə ƏİP oldu. Bu dəfə isə millət vəkili sayısı 327 oldu.

## Rəmzləri
Ədalət və İnkişaf Partiyasının emblemi sarı və qara rənglərdən ibarət olan lampadır.

## Rəhbərlik

### Sədrləri
# Rəcəb Tayyib Ərdoğan (2001–2014)
# Əhməd Davudoğlu (2014–2016)
# Binəli Yıldırım (2016–2017)
# Rəcəb Tayyib Ərdoğan (2017-günümüz)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Arif Həbibi

**Həbibi Arif İzzət oğlu** () — Azərbaycan aktyoru, rejissor dublyajist, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2007).

## Həyatı
Arif Həbibi 1943-cü il iyunun 1-də İran Astarasında anadan olmuşdur. 1967-ci ildə indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rejissor fakültəsini bitirmiş və həmin ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işə başlamışdır. Dublyaj üzrə ali dərəcəli kinorejissordur.

Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür. Xarici ölkələrdə istehsal olunan bədii, sənədli və cizgi filmlərini ana dilinə dublyaj, tərcümə və "ukladka" etmişdir. Kinostudiyanın istehsal etdiyi bədii filmlərin və Vaqif Mustafayevin filmlərinin səsləndirilməsində məsləhətçi-rejissor olmuşdur. R.İbrahimbəyevin "Sınıq körpülər" filminin rus dilindən tərcüməçisi və səslənmə rejissoru olmuşdur. Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dublyajdan dərs demişdir.10 ildən çox "Space" "Lider", "ANS", "ATV" tele kanallarında dublyajla məşğul olmuşdur. 1000-ə yaxın müxtəlif filmləri dublyaj etmişdir. Dublyaj etdiyi filmlər: "Kral Lir", "Rüstəm Zal haqqında əfsanə", "Qırmızı çadır", "Rezidentin səhvi", "Əlahəzrətin adyutantı", "Səyavuş", "Qaraqulaq ağ Bim", "Karnaval", "İmam Əli", "İudanın arvadı", "Mənim üç bacım", "Ağbəniz", "Mauqli", "Gəlinlərin qiyamı" və s.
27 yanvar 2021-ci ildə Bakıda vəfat edib.

## Filmoqrafiya
# Qərib cinlər diyarında (film, 1977)
# Müqəddəs and (film, 1983)
# 100 (film, 1985) (qısametrajlı bədii film-Mozalan № 100)
# Gəlinlərin qiyamı (film, 1985) (dublyaj rejissoru)
# Atası yandı (film, 1986)
# Mastika (film, 1986)
# Pərdə arxasında (film, 1987)
# 777 №-li müəssisədə (film, 1988) (qısametrajlı bədii süjet-Mozalan № 129)
# Yuxu (film, 2001)

## Mənbə
* Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 6.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 52.
Aerodinamika

**Aerodinamika** — fizikanın bölməsi. Əsasən havanın hərəkətini öyrənir. Aerodinamikada səs sürətinə (340 m/san) qədərki hərəkətlər öyrənilir. Aerodinamika uçuş aparatlarının və müxtəlif bir neçə elmlərdə tətbiq olunur. Aerodinamika müstəqil elm kimi XX əsrin əvvəllərində aviasiyanın tələbi ilə yaranmışdır.

Böyük olmayan sürətlərdə havanı sıxılmayan fərz etmək olar. İdeal maye nəzəriyyəsinə görə maye təbəqələri arasında və cisimlə maye arasında sürtünmə qüvvəsi nəzərə alınmır. Bunun nəticəsində məlum Dalamber-Eyler paradoksu (havanın hərəkət edən cismə müqaviməti sıfırdır) yaranır. Buna baxmayaraq bəzi tətbiqi aerodinamika məsələlərinin həllində ideal maye nəzəriyyəsindən istifadə edilir (qanadın qaldırıcı qüvvəsinin təyini və s.).

## Aerodinamik enmə
**Aerodinamik enmə** — göy cisminin səthinə oturmazdan əvvəl aerodinamik müqavimət və qaldırıcı qüvvədən istifadə etməklə kosmik aparatın atmosferdə enmə zamanı uçuşu.

## Aerodinamik idarəetmə qurğuları
**Aerodinamik idarəetmə qurğuları**- uçuş aparatını idarə edən hissələr. Buraya yüksəklik və istiqamət sükanları, eleron, elevon, interseptor, flaperon idarə olunan stablizatolar, destablizatorlar və kil daxildir. Helikopteri idarə etmək üçün aparıcı vint və stəkan vintindən, bəzi uçuş aparatlarında qaz stəkanı və ya şırnaqlı idarəetmə sükanından istifadə olunur.

## Aerodinamik keyfiyyət
**Aerodinamik keyfiyyət **- qaldırıcı qüvvənin hh aparatının(UA) on müqavimət qüvvəsinə olan nisbəti. Trayektoriya müstəvisində və bu müstəvidən kənarda kosmik aparatın manevretmə qabiliyyətini təyin edən uçuş xarakteristikaları bilavasitə A.k.-in funksiyalarıdır. İdarə edilməklə qayıdan UA-lan А.к.-ug görə şərti olaraq aşağıdakı qruplara bölmək olar:
ballistik aparatlar; kiçik A.k. aparatlar (simmetrik və qeyri-simmetrik); orta A.k.aparatlar (daşıyıcı korpusla); qanadlı aparatlar. "Vostok", "Vosxod" kosmik gəmiləri ballistik tipli UA-dir. "Soyuz", "Cemini" va "Apollon" az keyfiyyətli simmetrik aparatlara aiddir. Onların A.k.-i 0,3; 0,3; 0,28–0,4-dir. Bu cür uçuş aparatlarından kosmik gəmini (məs:"Speys şattl") bir yerdən başqa yerə daşımaq üçün, kosmonavtlapı və yükləri isə orbital stansiyalara aparmaq, oradan Yerə qaytarmaq üçün istifadə edilir.

## Aerodinamik səth
**Aerodinamik səth**- uçuş zamanı hava mühiti ilə qarşılıqlı təsirdə olan səthi (qanadı, quyruq 9 ŞP-tilan); aparatın hərəkətinə təsir göstərən qüvvələr bu səthdə yaranır. Məsələn: qanad aerodinamik qaldırıcı qüvvə yaradır, quyruq çıxıntıları uçuş aparatının dayanıqlığını və idərə olunmasını təmin edir.

## Aerodinamik yüklər
**Aerodinamik yüklər** — Uçuş (məsələn: raket) və ya enmə aparatının atmosferdə hərəkəti zamanı aerodinamik qüvvənin təsiri ilə onun konstruksiya elementlərinə düşən yüklər. Raketin aktiv sahədə uçuşu müddətində A.y. sürətin artması müəyyən maksimum həddə çatır (adətən 10–12 km hündürlükdə) və raket atmosferin sıx qatlarından çıxdıqdan sonra, demək olar ki, sıfra qədər azalır. Enmə aparatı üçün A.y.-in maksimum qiyməti 10 km yüksəklikdə aparatın atmosferin sıx qatlarına girdiyi zaman yaranir.

## Həmçinin bax
* Aeronaviqasiya məlumatlarının toplusu

## İstinadlar
İlya Reznik

**İlya Raxmieleviç (Leopoldoviç) Reznik** (; 4 aprel 1938, Leninqrad) — Rusiya nəğməkar şairi, iş adamı, Rusiya Federasiyasının xalq artisti (2003), Rusiya Bədaye Akademiyasının fəxri üzvü, Ukraynanın xalq artisti (2013).

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Qəribə adam (film, 1979)
# Mən mahnı qoşuram (film, 1979)

## İstinadlar
İrina Miroşniçenko

**İrina Miroşniçenko** (; ) — sovet və rus aktrisası, müğənni, müəllim. RSFSR xalq artisti (1988).

## Həyatı
Barnaulda anadan olub. Məktəbdə oxuyarkən Lenin Komsomol Teatrındakı studiyada oxuyub. Orada doqquz yaşından böyük olan dramaturq Mixail Şatrovla görüşdü. 1960-cı ildə evləndilər.

1961-ci ildə Moskva İncəsənət Teatr Məktəbinə (V.P.Markovun kursu) daxil olmuşdur. Üçüncü kursda o, Georgi Daneliyanın “Moskvada gəzirəm” filmində debüt etdi.

Studiya məktəbini bitirdikdən sonra İrina Moskva İncəsənət Teatrına qəbul edildi. Aktrisanın rolları - "Qağayı" tamaşasında Maşa, "İdeal ər" tamaşasında xanım Çeveli, "Valentin və Valentina" tamaşasında Jenya, "Üç bacı" tamaşasında Maşa, "Soyuqlaşmaq üçün solo" tamaşasında Daşa, "Saat", "Dul qadın"da Asya, "Azadlığın ilk günü"ndə İnqa, "Tatuirovkalı qızılgül"də Serafina della Roza, "Qağayı"da Arkadina, A.P.Çexovun "Albalı bağı"nda Ranevskaya və s idi.

Aktrisanın kinodakı ilk böyük işi "Onları ancaq gözdən tanınırdı" (1966) filmində kəşfiyyatçı Qalina Ortynskaya rolu oldu. Andrey Tarkovskinin Andrey Rublev filmində İrina Miroshniçenko Məryəm Maqdalena rolunu oynadı. O, həmçinin "Vanya dayı", "Kreml çanları", "Cəbhədən əsgər gəldi", "... Və başqa məmurlar", "Sən heç xəyalına belə gətirmədin...", "Qırmızı saçlı, dürüst, aşiq", Sevgi", "Madam Vonqun sirləri", "Qış albalı" (2 və 3-cü hissələr), "Şəkərdə zoğal" filmlərində rol alıb.

## Tanınma və mükafatlar
* 1971 — "Şərəf nişanı" ordeni
* 1976 — RSFSR əməkdar artisti
* 1988 — RSFSR xalq artisti
* 1998 — "Şərəf" ordeni
* 2015 — "Dostluq" ordeni

## Filmoqrafiya
# Andrey Rublyov (film, 1966)
# Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978)
# Qəribə adam (film, 1979)
Rahim Sadıqbəyli

**Rahim Telman oğlu Sadıqbəyli** (, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanlı rejissor, senari müəllifi, TV prodüser, aktyor, jurnalist.

## Həyatı
Rahim Sadıqbəyli 25 iyun 1965-ci ildə Azərbaycan SSR-nın Lənkəran şəhərində anadan olub. İlk təhsilini 1972-1982-ci illərdə Lənkəran şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbdə alıb. 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. 1983-1985-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. 1988-1993-cü illərdə Azərbaycan film kinostudiyasında rejissor asissenti və ikinci rejissor kimi çalışıb. 1989-1991-ci illərdə Rusiyanın Moskva şəhərində Ali rejissorluq və ssenari kurslarında oxuyub. 1993-1998-ci illərdə AzTV-də rejissor, 1998-1999-cu illərdə ANS TV-də prodüser və efir rejissoru, 1999-2001-ci illərdə Amerikanın İnternews şirkətində baş prodüser , 2001-2003-cü illərdə ATV-də yaradıcılıq işləri üzrə vitse-prezident vəzifələrində çalışıb. 2003-cü ildə Azərbaycanın "Bəyaz həyat" adlı ilk tele-serialını çəkib. Həmin serialın qısaldılmış variantı Krım TV filmlər festivalında ən yaxşı rejissor mükafatına layıq görülüb. 2005-ci ildə ailəsi ilə İsveçə köçüb. 2010-cu ildə İsveçin 3-cü böyük şəhəri olan Linköping şəhər bələdiyyəsində Web TV prodüseri və 2011-ci ildən İctimai Bilik kanalı olan UR-də sujetlər prodüseri kimi fəaliyyət göstərib. Rahim Sadıqbəyli indi həm İsveçdə və həm də Azərbaycanda sənədli və bədii filmlər çəkir. "Bir ümüddür yaşamaq","Stockholm şəbəkəsi" adlı kriminal romanların, "Ömrün qış fəsli", "Bəyaz yuxular", "İz", "Cəmiyyət"(Dərnək)", "Məxfi əməliyyat" adlı tammetrajlı və çox seriyalı bədii ssenarilərin  müəllifidir. Ailəlidir, Aydan, Əminə və Einar adlı 3 övladı var. "Stockholm Azərbaycan Media Mərkəzinin və "International Media Group"(Beynəlxalq Media Gurup) adlı QHT-nın yaradıcısı və rəhbəridir.

## Filmoqrafiya
#Doğma sahillər (film, 1989)
#Azadlığa gedən yollar (film, 1990)
#Qətl günü (film, 1990)
#Nakəs (film, 1991)
#Kənar adamlar (film, 1992)
#Qırmızı qatar (film, 1993)
#Onlar da insandır(1993, Türkiyə, Özbəkistan)
#Əzablı qurtuluş (film, 1993)
#Qisas günü (film, 1993)
#"Atikva" ümid deməkdir (film, 1994)
#Qara ney (film, 1994)
#Azərbaycan vətənimdir. Nisim Nisimov (film, 1994)
#İşğal (film, 1994)
#Hacı Arif (film, 1995)
#Novruz (film, 1995)
#Novruz bayramı (1998, internews)
#Azərbaycan jurnalistləri, internews (2000)
#12-ci yolun sakinləri( 1998)
#Bəyaz həyat (film, 2003)
#Dünya dilləri-Världens språk(tv film serial, 2011)
#Işveç dili hamı üçün- Svenska till varje pris (tv film serial, 2015)
#Josefinin səması (Josefins himmel 2012)
#Ovçu (Jägaren 2012) 
#Cəhənnəmin installiyasiyası (İnstallation of Hell 2021)
#Xarı bülbül əfsanəsi  (The khari Bulbul legend 2022)
#Oden kodu (The Odin Coden 2024)
#Nuhun ayaq izləri (The Footsteps of Noah 2024)

## İstinadlar
https://www.imdb.com/name/nm7798121/

https://azertag.az/en/xeber/SERIAL_WHITE_LIFE_AWARDED_GRAND_PRIX-546835

https://www.azernews.az/culture/202095.html

## Xarici keçidlər
* https://www.youtube.com/channel/UCcGA44YHTBsJbF8K2m0NTVg?view_as=subscriber
* Bəyaz həyat (film, 2003)
AKP

* Azərbaycan Kəndli Partiyası — Azərbaycanda 1993-cü ildə əsası Feyruz Mustafayev tərəfindən qoyulmuş və 2020-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına birləşmiş siyasi partiya.
* Azərbaycan Kommunist Partiyası (1920) — Azərbaycanda 1920-ci ildə əsası qoyulmuş, 1920-1991-ci illərdə Azərbaycanda iqtidar partiyası olmuş və Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına bağlı siyasi partiya.
* Azərbaycan Kommunist Partiyası (1993) — Azərbaycanda 1993-cü ildə əsası qoyulmuş solçu, kommunist siyasi partiya.(2021-ci ilədək AzKP)
* Albaniya Kommunist Partiyası — Albaniyanın kommunist dövründə (1945–1991) hakim və yeganə qanuni partiyası. Sonradan "Albaniya Əmək Partiyası" adlandırılmışdır.
* Almaniya Kommunist Partiyası — XX əsrin birinci yarısında Almaniyada mövcud olmuş siyasi partiyalardan biri.
* Avstraliya Kommunist Partiyası (1920) — Avstraliyada siyasi partiya.
* Avstraliya Kommunist Partiyası (1971) — Avstraliyada siyasi partiya.
* Avstriya Kommunist Partiyası — Avstriyada kommunist siyasi partiya.
* Ədalət və İnkişaf Partiyası — Rəcəb Tayyib Ərdoğanın lideri olduğu, 2001-ci ildən Türkiyədə iqtidar partiyası olan siyasi partiya.
Tatyana Lyutayeva

**Tatyana Borisovna Lyutayeva** (; d.12 mart 1965, Odessa, Ukrayna SSR, SSRİ) — SSRİ -Rusiya teatr və kino aktrisası. Əlliyə yaxın filmdə rol almışdır.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Qətldən yeddi gün sonra (film, 1991) 
# Aysel (film, 2015) (qısametrajlı bədii film)
Aleksey Bloxin

**Aleksey Anatolyeviç Bloxin** (; ) — Rusiyanın əməkdar artisti.

## Həyatı
13 mart 1957-ci ildə anadan olub. 1978-ci ildə GİTİS-də təhsil alıb və Rusiya Akademik Gənclər Teatrında çalışır. 

## Filmoqrafiya
# Qətldən yeddi gün sonra (film, 1991)

## İstinadlar
Donatas Banionis

**Donatas Banionis** — Litvalı aktyor

## Həyatı
Donatas Yuozoviç Banionis 28 aprel 1924-cü ildə Kaunas şəhərində anadan olub. Teatr studiyasında, Litva Dövlət Konservatoriyasında (1982–1984) təhsil alıb. Uzun müddət Panevejis Teatrında aktyor, daha sonra rəhbər kimi çalışıb. Səhnədə 100-dən çox obraz canlandırıb. Kinoda 1959-cu ildən çəkilir. Panevejis şəhərinin fəxri sakini (1999), Litva (1973) və SSRİ xalq artistidir (1974).

4 sentyabr 2014-cü ildə Vilnüsdə vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Kral Lir (film, 1970)
# Qətldən yeddi gün sonra (film, 1991)

## İstinadlar
Demokratik Sol Partiya (Türkiyə)

**Demokratik Sol Partiya** (, **DSP**), Türkiyə Respublikasındakı siyasi partiyalardan biridir. Hal-hazırda Öndər Aksakal partiyanın sədridir. Partiya Türkiyənin keçmiş baş nazirlerinden Bülənd Ecevitin həyat yoldaşı Rəhşan Ecevit tərəfindən 14 noyabr 1985 tarixində qurulub. Partiyanın ideologiyası sosial-demokratiyaya əsaslanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tofiq Bayramov

**Bayramov Tofiq Qulaməli oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

## Həyatı
Tofiq Bayramov Suraxanı rayonundakı 97 saylı orta məktəbi bitirib. 1965- 1969-cu illərdə M.A.Əliyev adına Dövlət İncəsənət İnstitutunda aktyor sənətinə yiyələnib. Tələbə ikən C.Cabbarlının "Sevil" pyesinin tamaşasında Balaş rolunda oynayıb. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinatını Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına veriblər. Tofiq Qulaməli oğlu burada tamaşa qoyulan bir çox əsərlərdə müvəffəqiyyətlə çıxış edərək teatr rəhbərliyinin rəğbətini qazanıb.
N.Həsənzadənin "Qoy bütün şərq bilsin", M.F.Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli şah", S.S.Axundovun "Tamahkar", Bokarenin "Poladəridənlər" əsərlərinin tamaşalarında Tofiq Qoçu Qələndər, Şahbaz bəy, Hacı Murad və Sanya rollarında rejissorların tələb etdiklərindən də yüksək səviyyədə çıxış edib. Bir müddət Musiqili Komediya Teatrında yaratdığı maraqlı obrazlardan sonra 1995- ci ildən taleyini Bakı Bələdiyyə Teatrına bağlayıb. Bu illər ərzində Tofiq Bayramov Bakı Bələdiyyə Teatrının repertuarında olan tamaşalarda yaddaqalan çoxsaylı rollarda çıxış edib. C.Məmmədquluzadənin "Ölülər" əsərində- Hacı Həsən ağa, M.F.Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli şah"komediyasında- Hatəm ağa, Nazim Hikmətin "Damokl qılıncı"nda- Hakim, C.Cabbarlının "Dönüş" əsərində Xosməmməd, Sofoklun "Elektra"sında- Tolfibi, İ.Kərimovun "Xəyanətin Müsibəti"ndə- Abdulla, N.Nərimanovun "Nadir şah"ında- Cavadxan, A.Babayevin "Oğul"unda- Qeysər, A.Qurbaninin "Türk sancağı"nda- Kərbəlayi Muxtar, Ə.Əliyevin "Unutqanlıq qorxunc bəladır"nda- Qarasaqqal, M.Hüseynin "Cavanşir"ndə- Cavanşir, H.Cavidin "İblis"ndə- İxtiyar rolları ilə sənətkarlığını nümayiş etdirib və çoxsaylı teatrsevərlərin alqışına səbəb olub.

Sənətkarın əməyi və istedadı layiqincə qiymətləndirilib və ona Əməkdar artist fəxri adı verilmişdir. 25 iyun 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Filmoqrafiya
# Qətl günü (film, 1990)
# Qisas (film, 1991)
# Yük (film, 1995)
# Əsirin qayıtması (film, 2002)]]
# Ovsunçu (film, 2002)
# Bir anın həqiqəti (film, 2003)
# Cavid ömrü (film, 2007)
# Acılar bitməz (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) - rol: Kamil
# Sübhün səfiri (film, 2012)
# 72 km (film, 2014)
Elina Bıstritskaya

**Elina Bıstritskaya** () — sovet teatr və kino aktrisası, pedaqoq, SSRİ xalq artisti (1978).

## Həyatı
Elina Avraamovna Bıstritskaya 4 aprel 1928-ci ildə Kiyevdə anadan olub. Tibb Texnikumunda, bir müddət Pedaqoji İnstitutun filologiya fakültəsində, daha sonra Kiyev Dövlət Teatr Texnikumunda (1953) təhsil alıb. Vilnüs Rus Dram Teatrında (1953–1956), A. S. Puşkin adına Moskva Dram Teatrında (1956–1958), Malıy Teatrda (1958) çalışıb. 1979-cu ildən A. Lunaçarski adına GİTİS-də pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. 1950-ci ildən kinoya çəkilmişdir. 1980-ci ildən SSRİ Bədii Gimnastika Federasiyasının və SSRİ Teatr Xadimləri İttifaqının hərbi-vətənpərvərlik komissiyasına rəhbərlik edib. Ana və Uşağın Sağlamlığının Müdafiəsi Beynəlxalq Fondunun vitse prezidenti, "Stabil Rusiya" siyasi təşkilatının fəal üzvlərindən olmuşdur. "Mədəniyyət və İncəsənətə Dəstək" Fondunun təsisçisidir. SSRİ-nin (1978), Qazaxıstanın, Gürcüstanın və Rusiya Federasiyasının (1966) xalq artisti olmuşdur.

Fəxri kazak və kazak qoşunlarının polkovniki olmuşdur, silah daşımaq hüququna malik olmuşdur.
"Ümid ulduzu altında görüşlər" kitabını yazmışdır ("Встречи под звездой надежды").
Elina Bıstritskayanın yaradıcılığına həsr edilmiş "Elina Bystritskaya. Bir baharın portreti "(1987) sənədli film çəkilib.

Elina Bıstritskaya SSRİ Xarici Ticarət Nazirliyində şöbə müdiri Nikolay Kuzminski ilə ailə həyatı qurur. Cütlüyün uşaqları olmur. Bir müddət o, kinoya da çəkilmir. Uzun fasilədən sonra aktrisa 1990-cı ildə "Moskva polisi Kaminski" filmində İvanovna rolu ilə kinoya qayıdır. Həyat yoldaşı ilə 25 illik evlilikdən sonra 90-cı illərin əvvəlində ayrılırlar.

## Filmoqrafiya
# Qətldən yeddi gün sonra (film, 1991)

## İstinadlar
Gənc Partiya

**Genç Parti** (*Gənc Partiya*), **GP** Türkiyə Respublikasındakı siyasi partiyalardan biri. Hazırda Cem Uzan partiyanın başındadır. Partiya Cem Uzan tərəfindən 23 avqust 2002 tarixində qurulub. Partiyanın ideologiyası liberal, demokratik, layiq və milliyətçilikdir.
Səadət Partiyası

**Səadət Partiyası** — Türkiyədə fəaliyyət göstərən siyasi partiya.

## Haqqında
Səadət Partiyası 2001-ci il iyul ayının 20-də Türkiyənin keçmiş baş naziri Nəcməddin Ərbakanın başçılığı ilə Millî Görüş hərəkatı daxilində Fəzilət Partiyasının davamçısı olaraq yaradılmışdır. Fəzilət Partiyasının Türkiyə Böyük Millət Məclisindəki üzvlərinin bu partiyaya keçməsilə Səadət Partiyası parlamentdə təmsil olunmuşdur. Partiyanın parlament qrup sədri ilahiyyatçı Nihat Hatipoğlunun qardaşı Ömər Hatiboğlu olmuşdur.
Nəcməddin Ərbakanın siyasi fəaliyyətinə qadağa tətbiq edildiyi üçün o, partiya sədrliyindən istefa vermiş, 2003-cü ildə Rəcai Qutan sədr seçilmişdir. Daha sonra Numan Qurtulmuş partiya sədri seçilsə də, 2011-ci ildə parlament seçkiləri ərəfəsində p, partiyadan ayrılaraq hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasına (AKP) üzv olmuşdur. 2011-ci ilin Mart ayında Mustafa Kamalak partiyaya sədr seçilmişdir.

2002-ci il seçkilərində seçicilərini təxribat yolu ilə AKPyə uduzaraq 2% səs almış, TBMMdən kənarda qalmışdır. 2007-ci ildə də eyni nəticəni göstərib.

2013-cü ildə Bingöl Bələdiyyəsi və AKP Bingöl təşkilatı tam tərkiblə Səadət Partiyasına qatılmışdır. 2014-cü ilin Bələdiyyə seçkilərində Səadət Partiyası 3% səs, təxminən 2 milyon seçicinin dəstəyini qazanaraq Konya, Ərzurum, Ərzincan və Batmanda bir sıra rayon Bələdiyyələrini qazanmışdır.

2015-ci il parlament seçkilərinə Böyük Birlik Partiyası ilə ittifaq halında qatılan partiya ümumilikdə 2% səs toplayaraq parlamentə düşə bilməmişdir. 2016-cı ilin 15 iyul dövlət çevrilişi cəhdinə ilk etiraz edən Səadət Partiyasının 20 — yə yaxın üzvü xuntaçılar tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

Hazırda partiyanın sədri 2016-cı ilin 30 oktyabr tarixli qurultayda seçilmiş keçmiş Rifah Partiyasından Sivas vilayət Bələdiyyəsi sədri olmuş Təməl Karamollaoğludur.

## İstinadlar
Hədis Hacıyev

**Hədis Hacıyev** () — Azərbaycan kino rəssamı.

## Həyatı
Hədis Hacıyev 14 fevral 1964-cü ildə Bakıda anadan olub.

Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində (1983) və ÜDKİ-də təhsil alıb (1991).

1991-ci ildən Moskvada çalışır.

Çox sayda filmdə, tamaşada, tv verilişində, reklam və kliplərdə rəssam kimi çalışıb.

Rusiya istehsalı olan "Qaçırılma" (2005), "Pis həmkar" (rej: Ceyms D. Dek, Mosfilm, Ramko (Rusiya-ABŞ), 2005), "Qaranlıq otaq" (kinoalmanax, REN TV, 2000–2001), "Yay yağışı" (rej: Aleksandr Atanesyan, Angel film – Rusiya, 2000), "Prezident və onun qadını" (rej: Yelena Rayskaya, Evrasiya film – Rusiya, 1996), "Ev" (rej: Leonid Kvinixidze, 10 seriyalı, NTV, 1995), "Ötən ömrə məktub" (rej: Aleksandr Aravin, 1994) filmlərinin rəssamı olub.

2014-cü ildən Moskva Film Məktəbinin Bədii Quruluş programının rəhbəri

2012–1022 Rusiya Kinematografçılar Idarə Heyətinin üzvü

2016-cı ildən — Rusiya Kinematografçılar Kino və TV rəssamlar qildiyasının vitse-prezidenti seçilip

2021-ci ildən Moskva Film Məktəbinin Bədii Programlar bölümünün rəhbəri.

## Teatr
1. Koyka (1999, Rusiya)

2. Dalga sesi (2002. Rusiya)

3 LuBol (2022, Lenkom)  

4 Tartüf (2025, Rusiya)

## Filmoqrafiya
# Dundukley (film, 1986)
# Bir nəfər hamıya görə (film, 1989)
# Tələ (film, 1990)
# Prostoduşniy (film, 1993) (Rusiya-ABŞ-Fransa)
# Çistaya peremena (film, 1993) (Rusiya)
# Ötən ömrə məktub (film, 1994) (Rusiya)
# Ev (film, 1995) (Rusiya)
# Prezident və onun qadını (film, 1996) (Rusiya)
# Yay yağışı (film, 2000) (Rusiya)
# Qaranlıq otaq (film, 2000) (ABŞ)
# Qaçırılma (film, 2005) (ABŞ)
# Pis həmkar (film, 2005) (ABŞ)
# Aziya-80 (film,2012) (Russiya)
# İdrak .(film 2019).(Türkiye)

## İstinadlar
Tamilla Quliyeva

**Tamilla Quliyeva** — Aktrisa

## Həyatı
Tamilla Quliyeva-Karantinaki 1967-ci ildə Bakıda anadan olmuş, Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində böyümüşdür. Müxtəlif illərdə Azərbaycanda və Rusiyada yaşayan Tamilla Quliyeva 1992-ci ildə ailə qurub Yunanıstana köçərək teatr və kino fəaliyyətini orada davam etdirmişdir.

## Filmoqrafiya
# Tələ (film, 1990)
# Vasiliki (film, 1997)
# Şəhər kənarı (film, 1998) (səsləndirən)
# Sabah daha bir gündür (film, 2001)
# Bir ümman uzaq (film, 2003)
# Alındı! (film, 2006)

## Mənbələr
Səkinə İsmayılova

**Səkinə Qulu qızı İsmayılova** () — müğənni, muğam ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992), "Şöhrət" ordenli (2016).

## Həyatı
Səkinə Qulu qızı İsmayılova 24 fevral 1956-cı ildə anadan olub.

Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbinin muğam sinfini (1974), Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib (1990). Əməkdar artist (1989), xalq artisti (1992) Səkinə İsmayılova muğamı qavalla ifa edən ilk qadın xanəndədir.

Opera və Balet teatrının səhnəsində əksər muğam operalarında aparıcı partiyaları – Leyli "Leyli və Məcnun", Əsli "Əsli və Kərəm", Gülbahar "Gəlin qayası", Şahsənəm "Aşıq Qərib" və s. ifa etmiş və etməkdədir.

Xalq mahnıları və muğamların əvəzədilməz ifaçısı olan Səkinə İsmayılova Azərbaycan muğam sənətini dünyanın bir çox ölkələrində — İran, Türkiyə, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı, Vyetnam, Yaponiya, Hindistan, Avstriya, Almaniya, Hollandiya, İsveç, Fransa, Norveç, Danimarka, Macarıstan, Lüksemburq, ABŞ və s. dəfələrlə yüksək səviyyədə təmsil etmişdir. Səkinə İsmayılova ilk dəfə olaraq qadınlardan ibarət muğam üçlüyü yaradaraq bu kiçik kollektivlə son illərdə bir sıra xarici ölkələrdə çıxış etmişdir.

Təcrübəli muğam ustası rəsmi dövlət və yubiley tədbirlərinin fəal iştirakçısı olmaqla bərabər, son illərdə Heydər Əliyev adına Sarayda, və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında keçirdiyi solo konsertlərlə də tamaşaçılarının rəğbətini qazamışdır. Səkinə İsmayılova Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti və Azərbaycan Milli Konservatoriyasının müəllimidir. Onun yetirmələri bu gün müxtəlif musiqi kollektivlərində uğurla çıxış edir və populyardırlar. Prezident mükafatçısıdır. 24 fevral 2016-cı ildə Azərbaycan muğam sənətinin inkişafında və təbliğində xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.

13 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edilmişdir. 2024-cü ildə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

## Filmoqrafiya
* Qəzəlxan (film, 1991)
* Hacı Arif (film, 1995)
* Nəriman Əliyev (film, 2005)
* Biz qayıdacağıq (film, 2007)
* Muğam (veriliş, 2007)
* Xalq təranələri (film)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Səkinə İsmayılova. Günay Azəri, Kəpəz TV, 22.02.2013
Elşən Mansurov

**Elşən Mansurov** (*Elşən Məmməd oğlu Mansurov*; ) — Azərbaycan musiqiçisi, kamança ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2020).

## Həyatı
Elşən Mansurov 30 dekabr 1962-ci ildə Sumqayıt   şəhərində anadan olub. Əslən Qazax rayonundandır.Konservatoriyada təhsil alıb (1985–1990). 2000-ci ildən Konservatoriyada kamança sənətinin sirlərini öyrədir. Bir müddət Alim Qasımovu müşayiət edib (1989–1997).

E.Mansurov Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını Ağacəbrayıl Abasəliyevin kamança sinfində təhsil almışdır.Təhsil aldığı illərdə Respublikada keçirilən müxtəlif müsabiqələrdə laureat olmuşdur.

1986-cı ildə Bakı şəhərində keçirilən Ü.Hacıbəyli adına I Beynəlxalq Müsabiqədə birinci yerə layiq görülmüşdür. 1986-cı ildən başlayaraq xanəndə Alim Qasımovla birlikdə çalışmışdır. O, dünyanın bir çox ölkələrində Azərbaycan muğamlarının təbliği ilə məşğul olmuşdur.

Bu ölkələrdən Amerika, Fransa, Almaniya, İngiltərə, Belçika, Hollandiya, İspaniya, Danimarka, İsveç, İsveçrə, Finlandiya, İtaliya, Braziliya, İran, Türkiyə, Mərakeş, Tunis, Rusiya və s. göstərmək olar. Dəfələrlə Moskvada keçirilən Azərbaycan Mədəniyyət Günlərində, Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən Beynəlxalq layihələrdə, Dövlət tədbirlərində iştirak etmişdir. 2000-ci ildə uşaqlardan ibarət "Azəri" muğam qrupunu yaratmışdır. 2000-ci ildə Almaniyanın Hanover şəhərində "Expo −2000"-də çıxış etmişdir.

2002-ci ildən Hollandiyada fəaliyyət göstərən Ümumdünya "Atlas" ansamblının üzvüdür. 2004–2006-cı illərdə "Azəri" muğam qrupu ilə bir sıra Avropa dövlətlərində konsertlərlə çıxış etmiş, 2005-ci ildə xanəndə Nəzakət Teymurovanın "Xarı Bülbül" muğam qrupunun tərkibində Yaponiyanın Naqoya şəhərində "Expo-2005"-də iştirak etmişdir.

2006-cı ildən "Əbədi muğam" layihəsində yaxından iştirak edir. UNESCO-nun Şirvanşahlar sarayında (Bakı, İçərişəhər) keçirilən muğam konsertlərinin və nəzərdə tutulan Azərbaycanın rayonlarında keçiriləcək muğamın təbliği layihəsinin koordinatorudur. 2007-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti" adına layiq görülmüşdür. 30 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycanda milli musiqi təhsilinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti" fəxri adına layiq görülüb.

## Filmoqrafiya
* Qəzəlxan (film, 1991)
* Naməlum səs (film, 1997)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Fəxrəddin Dadaşov

**Fəxrəddin Əlisahib oğlu Dadaşov** () — musiqiçi, kamança ifaçısı, professor, dosent (2007), Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2005).

## Həyatı
F. Dadaşov 1963-cü ildə 2 nömrəli uşaq musiqi məktəbini bitirdikdən sonra, Bülbül adına orta-ixtisas musiqi məktəbinə daxil olub və 1972-ci ildə həmin sənət ocağını bitirmişdir.

O, 1977-ci ildə Ü. Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını kamança ixtisası üzrə bitirmişdir.

1966-cı ildən indiyədək Azərbaycan Televiziya və Radiosunun Ə. Bakıxanov adına Xalq Çalğı Alətləri Ansamblında konsertmeyster vəzifəsində çalışır.

Dünyanın bir neçə ölkəsində, o cümlədən Hollandiya, Fransada, Almaniyada, İtaliyada və Kanadada kompakt diskləri çıxıb.

1988 və 1998-ci illərdə Fransada keçirilən Beynəlxalq festivalın laureatı olmuşdur.

69 xarici ölkədə, F. Dadaşov o cümlədən Kanada, ABŞ-nin Texas ştatında, Nikaraqua, Kuba, Braziliya, Meksika, İngiltərə, Almaniya, Fransa, İsveç, İsveçrə, İtaliyada, İspaniya, Norveç, Avstriya, Tayland, Tayvan, Hindistan, Mərakeş və s. ölkələrdə konsertlər vermişdir.

C. Qaryağdıoğlu adına muğam üçlüyünün solisti, Azərbaycan Milli Konservatoriyasının dosentidir.

28 oktyabr 2000-ci ildə əməkdar artist, 16 sentyabr 2005-ci ildə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Qəzəlxan (film, 1991)
# Buta (film, 2011)
# Sübhün səfiri (film, 2012)

## İstinadlar

## Mənbə
*   

## Xarici keçidlər
* Fəxrəddin Dadaşov Xəstəxanaya yerləşdirilib
Nazim Mirişli

**Nazim Ramiz oğlu Mirişli** () — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2012).

## Həyatı
1962-ci il martın 6-da anadan olub.

Əsərləri: Kamera orkestri üçün 4 Pyes (1994); Piano üçün 7 Pyes silsiləsi (1993 – 1997); Kamera orkestri üçün türk xalq mövzuları əsasında Süita (1998); E. Ertemin söz. xor və simfonik orkestr üçün "Epcies" Odası (1999). Kinofilmlərə musiqi: "Qəzəlxan" /həmmüəllif — R. Mirişli/ (1991), "Yarasa" (1995).

Bəstəkarlar — Ramiz Mirişlinin oğlu, Yusif Mirişlinin qardaşıdır.

## Mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 9 may 2012
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 9 may 2018, 10 may 2019, 7 may 2020-ci il, 10 may 2022-ci ildə

## Filmoqrafiya
# Qəzəlxan (film, 1991)
# Yarasa (film, 1995)

## İstinadlar
Fikrət Sultanov

**Fikrət Əbdülhəmid oğlu Sultanov** () — Azərbaycanlı aktyor, rejissor. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin professoru, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, Əməkdar incəsənət xadimi.

## Həyatı
Fikrət Sultanov 14 may 1943-cü ildə anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun "Dram rejissoru" ixtisasını (kursun rəhbəri Tofiq Kazımov) və 1970-ci ildə Moskva Ümumittifaq Teatr Sənəti İnstitutunun "Assistent-stajorluğu"nu (rəhbəri - İ.M.Rayevski) bitirib.

1969-cu ildə Moskvada Rauf Hacıyevin "Qafqazlı qardaşqızı" musiqili komediyasını "Təbəssümünü gizlətmə" adı ilə səhnələşdirib.

1966-cı ildən pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 20 il Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində buraxılış kafedrası olan "Rejissorluq və aktyor sənəti" kafedrasının müdiri, 5 il "Teatr və kino sənəti" fakültəsinin dekanı vəzifələrində işləyib. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dərs deyir.

2005–2006-cı illərdə Türkiyədə İstanbul Beykent Universitetində kafedra müdiri və professoru vəzifələrində çalışıb, Ümumtürkiyə Ali Attestasiya komissiyasının üzvü ("Jürinin Asıl Üyesi") olub.

Quruluşçu-rejissor kimi Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında, Azərbaycan Dövlət televiziya və radiosunda, Moskva Operetta Teatrında tamaşalar, habelə dövlət səviyyəli kütləvi tədbirlər hazırlamışdır. Aktyor kimi "Qəzəlxan" filmində Mir Cəfər Bağırov rolunu ifa etmişdir.

Çoxsaylı tədris proqramlarının, metodik tövsiyələrin, "Azərbaycan teatr təhsili" dərs vəsaitinin müəllifidir.

## Təltifləri
Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə 10 dekabr 2013-cü ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
# Qəzəlxan (film, 1991)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zahid Quliyev (müğənni)

**Quliyev Zahid Abdulla oğlu** () — azərbaycanlı müğənni.

## Həyatı
Zahid Quliyev 1961-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Söyüdlü kəndində doğulmuşdur. Qarabağ muğam ənənələrinin davamçısı olmuşdur. Atası Aşıq Abdulla Qarabağın məşhur aşıqlarından idi, dastanları və muğamları böyük məharətlə ifa edirdi.

Zahid Quliyev peşəkar musiqi təhsilini Bakıda almış, 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbi-ni bitirmişdir. Sahib Şükürov, Nəriman Əliyev, Hacıbaba Hüseynov kimi muğam ustadlarından dərs almışdır. Həmin ildə o, Cabbar Qaryağdıoğlu adına respublika musabiqəsində II yerə layiq görülmüşdür.

1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında Zahid Quliyev, Möhlət Müslümov (tar) və Fəxrəddin Dadaşovdan (kamança) ibarət Cabbar Qaryağdıoğlu adına muğam triosu yaradılır. Onlar konsert proqramları ilə dünyanın bir çox ölkələrində çıxış edərək, Azərbaycan muğamını dünyada yüksək səviyyədə təbliğ etmişlər.

Zahid Quliyev bir xanəndə kimi geniş diapozonlu, təmiz və zəngin tembrli səsə, muğam sahəsində dərin biliyə malikdir. Onun repertuarı genişdir. Xanəndənin ifasında "Şur", "Mahur-Hindi", "Çahargah", "Bayatı-Şiraz", muğam-dəstgahları radionun qızıl fondunda saxlanılır. Fransa və Hollandiyada onun ifasında muğam-dəstgahlardan ibarət bir neçə disk buraxılmışdır.

## Filmoqrafiya
# Qəzəlxan (film, 1991)

## Xarici keçidlər
* http://www.mugamradio.az/az/ifacilar/16/zahid-quliyev
Aydınlıq Türkiyə Partiyası

**Aydınlıq Türkiyə Partiyası** (), **ATP** — Türkiyə Respublikasındakı siyasi partiyalardan biridir. Hal-hazırda Oktay Öztürk partiyanın başındadır. Partiya Oktay Öztürk tərəfindən 27 noyabr 1998 tarixində qurulub. Partiyanın ideologiyası milliyyətçilik və idealizmdir.

## İstinadlar