open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Morqot

**Mórqot Báuqlir** (; , sindarin dilindən *«Qaranlıq Düşmən»* kimi tərcümə olunur; əvvəlcə **Melkor** kimi tanınırdı, kvenya dilindən *«qüdrətdə yüksələnən»*) — C. R. R. Tolkinin əsərlərində Arda kainatının əsas antaqonisti olan ainu.

Əvvəlcə ainuların ən güclüsü idi, zamanla o, şər və qaranlığın təcəssümü oldu. Başda qardaşı Manve olmaqla vaların qalan hissəsi Melkora həmişə  müqavimət göstərib. Ainur Musiqisi yaranmazdan əvvəl, Melkor vala Vardanı həyat yoldaşı etmək istəyirdi, lakin o, onu qəbul etmir, bundan sonra Melkor Vardaya böyük nifrət bəslədi. Gecə Qapıları vasitəsilə Ardadan kənara qovulana qədər Eäda ən çox məhz Vardadan qorxurdu.

Valara qarşı müharibədə həm də bir çox maiar Melkorun tərəfinə keçir, hansılar ki  onun əzəmətli vaxtlarında dəbdəbəsi ilə cəlb olunmuşdu və zülmətdə ona sadiq qalmışdılar; başqalarını isə yalan və xain hədiyyələrlə ona xidmət etməyə məcbur etmişdi. Bu ruhlar arasında Valaraukar da var idi, o ruhlar ki Orta Dünyada  – «dəhşət iblisləri» kimi adlanırdılar.

Melkorun dönüklüyü ilə bağlı “Valakventada” deyilir ki «*əzəmətdən təkəbbürə düşən, ondan sonra özündən başqa hər kəsə nifrət etməyə başlayan, dağıdıcı və amansız bir ruha çevrildi. O, hikməti hiylə ilə əvəz etdi, istifadə etdiyi hər şeyi təhrif edib öz iradəsinə tabe edərək nəticədə şərəfsiz yalançı oldu. Əvvəlcə o, İşığa həsrət qalırdı, ancaq təkcə özü üçün onun yiyəsi olmağı bacarmayanda, alov və qəzəbi keçərək odlu uçuruma, Zülmətə endi. Ardadaki pis işlərində ən çox istifadə etdiyi şey qaranlıq idi, onu bütün canlıların qorxusuna çevirmişdi*».

Tolkinin əsərlərində Melkor xristianlıqa aid Lusiferin analoqudur.

 görə, "sakitləşməyən buzlu soyuqu", "istini və hər şeyi yandıran odu" Arda üçün hazırlayan məhz Melkor olub.

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
Candaroğlu Süleyman bəy

**Candaroğlu Süleyman bəy** () — 2. Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Şəmsəddin Yaman Candar bəydir. Atasının vəfatının ardından 1309-cu ildə bəyliyi ələ aldı. Bir müddət Əflanidə qalan Süleyman bəy, Kastamonu və Safranbolu bölgələrini ələ keçirərək bəyliyi genişləndirdi və bəyliyin mərkəzini Kastamonuya daşıdı. O əsnada Pərvanəoğlu Qazi Çələbi də oğul varisi olmadığı üçün Süleyman bəyin təbəəliyini qəbul etmiş, 1322-ci ildə vəfatının ardından qızı hakimiyyəti ələ almağa çalışsa da, Süleyman bəy tərəfindən ələ keçirilərək edam edilmiş, beləcə, Sinopu da ələ keçirərək bu bölgənin idarəsini oğlu İbrahim bəyə, Safranbolunun idarəsini isə digər oğlu Əli bəyə vermişdir. Bəyliyin hüdudlarını genişləndirməsinə baxmayaraq, Süleyman bəy ilk illərində Hülakilərin tabeliyində qalmış, onlara illik vergi verməyə davam etmişdir. Ancaq 1327-ci ildə Əmir Dəmirdaşın Anadolu canişinliyindən alınması və 1335-ci ildə Hülaki xanı Əbu Səid Bahadurın ölümü ilə yaranan siyasi boşluqdan istifadə edərək, Süleyman bəy öz müstəqilliyini elan etdi. Səltənətinin son 5 ilində kəsilən qızıl sikkələrdə istifadə edilən *“əs-sultan-ül-əzəm”* ünvanı bunun açıq isbatıdır.

Bu səbəblə Candaroğlu bəyliyinin əsas qurucusu olaraq qəbul edilən Süleyman bəy, qonşusu olan Bizans, Osmanlı və Tacəddinoğullarıyla sabit siyasi əlaqələr saxladı. Buna baxmayaraq onunla eyni dövrdə yaşayan Osmanlı bəyi Orxan Qaziylə bəzi vaxtlar anlaşmazlıq yaşadığı bilinir. Davam edən Osmanlı hücumlarına qarşı Bizansdan gələn sülh təklifini geri çevirən Süleyman bəy, Bizansa aid bəzi qalaları mühasirədə saxlamağa davam etdi. Onun səltənətində baş tutan ən mühüm məsələ isə Sinop qalasının ilhaq edilməsi və beləcə ələ keçirilən Qara dəniz ticarət yolu vasitəsilə Genuyanın şəhər-dövlətləriylə əlaqələrin qurulması oldu. Belə ki, Süleyman bəyin oğlu İbrahim bəyin Sinopdakı valiliyi dönəmində Sinop limanında Genuyaya məxsus təxminən 10 ticarət gəmisi ələ keçirilmişdi.

1331-1332-ci illərdə Safranbolu və Kastamonuya gələn səyyah İbn Bətutə, Süleyman bəyin güclü və heybətli bir hökmdar olduğunu, ətrafında mühüm din adamlarının olduğunu yazır. Bu ziyarət əsnasında Süleyman bəy tərəfindən də qəbul edilən İbn Bətutəyə cins at və yeni geyimlər hədiyyə edilmişdir. Yenə İbn Bətutənin yazdıqlarına görə, Süleyman bəy hər gün ikindi namazından sonra əhalinin dərdlərini dinləyir, hər cümə günü cümə salamlığına çıxarmış. Məmlük tarixçisi Əl-Öməriyə görə, bu dönəmdə Kastamonuda 25 min atlı əsgər saxlanılırdı. Süleyman bəyin 1341-ci ildə vəfatının ardından taxta oğlu İbrahim bəy keçdi.

## İstinadlar
I İbrahim bəy Candaroğlu

**Candaroğlu I İbrahim bəy** () — III Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Candaroğlu Süleyman bəydir. Atasının səltənətində Sinop valisi idi. Taxtı ələ keçirmək üçün atasına qarşı mübarizə aparmışdır. Belə ki, qardaşı Çoban bəyin vəliəhd elan edilməsinə qarşı çıxaraq ayaqlanmış, ancaq atasının 1341-ci ildə vəfatının ardından Qiyasəddin ünvanıyla taxta keçmişdir.

Onun səltənətində baş tutan ən mühüm hadisə isə 1341-ci ildə Venesiya və Genuya ilə aparılan dəniz döyüşlərində qələbə qazanılması oldu. 1344-cü ildə Sinopda qeydə alınan bir vəqf sənədində *“Əmir-ül-müəzzəm sahib-ül elm vəl-kələm vəs-seyf”* ünvanlarıyla anılan İbrahim bəyin ölüm tarixi bilinməsə də, 1345-ci ildə bəyliyin başında əmisi Yaqub bəyin olduğu məlumdur.

## İstinadlar
Domen adı spekulyasiyası

**Domen adı spekulyasiyası** ()— İnternet domen adlarının sonradan mənfəət məqsədi ilə yenidən satışa çıxarılması üçün müəyyən etmək, qeydiyyata almaq və əldə etmək üsuludur.

Bu trafik növünə aid ola biləcək sözləri əhatə edən domen adları haqqında fikir yürütmək adi haldır. Buna görə də, «poker» (poker), «insurance» (sığorta), «travel» (səyahət),  «creditcards» (kredit kartları), «sex» və digərləri kimi ümumi sözlər və ifadələr istənilən yüksək səviyyəli domendə spekulyasiya üçün cəlbedici hədəflərdir.

Domen adının spekulyativ xüsusiyyətləri xəbərlər və ya cari hadisələrlə əlaqəli ola bilər. Həmçinin, bu cür imkanların aktual olduğu effektiv dövr məhdud ola bilər. Domen satışında sürətli dönüş çox vaxt domen dempinqi adlanır.

## Həmçinin bax
* DNS
* Kiberskvottinq

## İstinadlar
Quadalupe Kampanur Tapiya

**Quadalupe Kampanur Tapiya** () — İnsan hüquqlarının fəal müdafiəsi və ekoloji problemlərin həlli uğrunda mübarizə zamanı məşhurlaşan meksikalı fəal.

## Bioqrafiya
Quadalupe Kampanur Tapiya 1986-cı ildə Meksikanın cənub-qərbində, Sakit okean sahilində yerləşən Meksikanın Miçoakan ştatında yerləşən Çeran şəhərində anadan olub.

Quadalupe Kampanur Tapiyanın əsli yerli meksikalıdır. O, yerli xalqların hüquqlarını və ətraf mühiti müdafiə edir, meşələrin qırılmasına qarşı çıxır.

O, 2018-ci ilin yanvarında qeyri-müəyyən şəraitdə vəfat edib. Quadalupe Kampanur Tapiyanın cəsədi Meksikanın Çerano inzibati vahidliyindən 30 kilometr aralıda yol kənarında tapılıb.

2018-ci ildə BMT-nin gender bərabərliyi və qadınların səlahiyyətlərinin artırılması agentliyi olan BMT-nin Qadınları tərəfindən İlin Qadını seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Guadalupe Campanur Tapia activeista y defensora de los bosques en Michoacán, heroinas.net, 20 апреля 2019
Kristian Müllek

**Kristian Müllek** — Fransız meteoroloq, ornitoloq, fotoqraf və eko-aktivist. 1960-cı ildə Fransanın Loryan şəhərində anadan olmuşdur. 

## Məşhurluğu
1995-ci ildə Müllek köçəri quşların miqrasiya yollarına insanın təsiri probleminə ictimaiyyətin diqqətini çəkir. Xüsusilə o, qeyd edir ki, ağ alınqazlar artan hava uçuşlarına görə illik uçuşlarını Almaniyadan İsveçə etməkdə getdikcə çətinlik çəkirlər. Avstriyalı zooloq Konrad Lorenzlə məsləhətləşdikdən sonra Mullek qazları əhliləşdirməyi və onları çox yüngül olan deltaplanda müşayiət etməyi öyrəndir, sürünü təhlükəsiz marşrutla idarə edir.

Müllek nəsli kəsilməkdə olan kiçik ağqaşlı qazların () qorunmasında da fəal iştirak edir.

Kristian Müllekin hekayəsi fransız rejissoru Nikolas Vanerin “Qanadlarını aç” filminin əsasını təşkil edib. Filmin premyerası 25 oktyabr 2019-cu ildə Fransada baş tutmuşdur. 
## İstinadlar
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Parlament Assambleyası

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatında Parlament Assambleyası** (qısa **BMT Parlamenti** və ya **Dünya Parlamenti**, ingiliscə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Parlament Assambleyası üçün UNPA) bir çox beynəlxalq təşkilatların, beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatlarının iradəsinə uyğun olaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yeni orqanı kimi yaradılacaqdır.
Opportunity International Germany

**Opportunity International Germany** sosial mikromaliyyə sahəsində fəal olan Köln şəhərində fəaliyyət göstərən qeyri-kommersiya və xristian motivli fonddur .1996-cı ildə Opportunity International şəbəkəsinin bir tərkib hissəsi kimi yaradılmışdır.

Fond himayədarı və Nobel Sülh Mükafatı laureatı Məhəmməd Yunusdan örnək götürərək, yoxsul imkansız insanlara özlərinə kömək etmək üçün bitməz məsələlər dövranını qırmaq şansı verir. İanələrin köməyi ilə fond inkişaf etməkdə olan ölkələrdəki problemləri olan insanlara kiçik bizneslərini və ya təsərrüfatlarını genişləndirmək üçün təlim, mikrokredit, mikroəmanət və mikrosığorta ilə dəstək verir. Fond digərləri ilə yanaşı, Almaniyanın İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişafa Yardım üzrə Federal Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İldar Akmayev

**İldar Akmayev** (həmçinin İqor Qennadeviç; ) — sovet və rus endokrenoloqu Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki, 2013-cü ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki. Tibb Elmləri Bölməsi RAS. Rusiya Federasiyasının əməkdar elm xadimi (2001).

## Haqqında
Akmayev 1930-cu il 3 avqust tarixində Moskva şəhərində anadan olub. Anası Akmayeva Məryəm Belayevna (1908-1992) , atası Qəni Atmayevdir (1897—1964). Həyat yoldaşı  Əkrəmova Dilarə (1938-ci il) tibb elmləri namizədi, Rusiya Dövlət Tibb Universitetinin tibb-biologiya fakültəsinin morfologiya kafedrasının dosenti olmuşdur. Oğlu Akmayev Rüstəm  (1977-ci il) mama-ginekoloqdur. Viktoriya adlı nəvəsi vardır. (2001-ci il) 

Akmayev İ.V.Stalin adına 2-ci Moskva Tibb İnstitutunun tibb fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş (1955), sonra histologiya kafedrasında aspiranturada təhsil almış, 1959-cu ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının İnsan Morfologiyası İnstitutunun laboratoriyasında işləyib, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Eksperimental Endokrinologiya və Hormonlar Kimyası İnstitutunda laboratoriya müdiri  vəzifəsinə təyin olunub.

1975-ci ildə biologiya elmləri doktorluğu dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Tədqiqatın nəticəsində  “Endokrin funksiyaların hipotalamik tənzimlənməsi mexanizmlərinin struktur əsasları” (1979), “Beynin amigdala kompleksi: funksional morfologiya və neyroendokrinologiya” (L.B.Kalimullina ilə həmmüəlliflik, 1993), “Hipotalamusun neyroimmunoendokrinologiyası” (V.V.Qrineviçlə həmmüəllif) monoqrafiyalarını və bir çox  məqalələrini ərsəyə gətirmişdir.

İldar Akmayev 10 il Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının Endokrinologiya Mərkəzinin Eksperimental Endokrinologiya İnstitutuna rəhbərlik edib. 1988-ci ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş, 1994-cü ildən Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki və Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının Biotibbi Elmlər Bölməsinin akademik-katibinin müavini olmuşdur.

2013-cü ildən Rusiya Elmlər Akademiyası Tibb Elmləri bölməsinin akademiki seçilmişdir.

1995-ci ildə Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. 

İldar Akmayev Xovan qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. 

## Nəşrləri
* Акмаев, Ильдар Ганиевич. Структурные основы механизмов гипоталамической регуляции эндокринных функций Текст. — М.: Наука, 1979. — 227 с. : ил.; 22 см.
* Акмаев, Ильдар Ганиевич. Миндалевидный комплекс мозга: функциональная морфология и нейроэндокринология / Рос. АН, Ин-т биологии развития им. Н. К. Кольцова. — М.: Наука, 1993. — 270, с. : ил.; 22 см; ISBN 5-02-005736-3

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Həyatı 
* Tarixi arayış Rusiya Elmlər Akademiyası Arxivinin saytında]
Meylamovların evi

**Meylamovların evi**— Bakıda Bəşir Səfəroğlu küçəsi, 174 ünvanında, 1899-cu ildə inşa edilmiş üç mərtəbəli yaşayış evi. Binanın sahibi Xələf Meylamov olub. Bina Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Meylamovların üç mərtəbəli yaşayış evi bağçalı kiçik meydanın qarşısında yerləşir. Üçmərtəbəli yaşayış evinin birinci mərtəbəsi ağır digər mərtəbələri isə daha yüngül rustovka ilə bölünüb. Binada klassik üsul və formalar qəbul olunub. Order sistemi mənzərəli şəkildə istifadə edilib. Zəngin sandrikli pəncərə oyuqları həcmli plastikanın xüsusi formasıdır ki, burada daş detallar heykǝltəraşlıq dərəcəsinə çatdırılıb.

### Xatirələrdə
1914-cü ildə bu binada doğulub yaşamış Xələf Meylamovun qızı Züleyxa Əsədullayevanın dediklərinə görə binanı Şəmsi Əsədullayev, qızı Ağabacı Əsədullayevaya Xələf Meylamov ilə ailə quranda cehizin bir hissəsi kimi ona hədiyyə edib. Şəmsi Əsədullayev evi 1904-cü ildə Musa Nağıyevdən alıb. Binanın üzərində bəzi əlavə işlər görmək üçün Fransadan memar gətirilib. Sovet işğalından qabaq binanın pilləkənləri ağ, divarları isə qara mərmərdən olub. Pilləkənlərdə dekorativ ulduzlar olub ki onlar indi qalmayıb. Freskaları olan divar isə başdan-başa çəhrayı rənglə rənglənib.

## Şəkilləri

Meylamovların evi (4).jpg
Building on Bashir Safaroglu Street 174 (facade detail) 4.JPG
Building on Bashir Safaroglu Street 174 (facade detail).JPG
Building on Bashir Safaroglu Street 174 (facade detail) 2.JPG
Building on Bashir Safaroglu Street 174 (facade detail) 3.JPG
Meylamovların evi (1).jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Candaroğlu Adil bəy

**Candaroğlu Adil bəy** () — 5. Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Candaroğlu Yaqub bəydir. 1346-cı ildə Yaqub bəyin ölümüylə hakimiyyəti ələ aldığı bilinir. Ədalətli bir hökmdar kimi tanınan Adil bəyin səltənətinə dair məlumat az olsa da, Sinopdakı ilk Genuya və Venesiya ticarət koloniyalarının qurulmasına məhz onun dönəmində icazə verildiyi bilinir. Adil bəyin də ölüm tarixi dəqiq bilinmir. Rəvayətə görə, döyüş meydanında şəhid düşən Adil bəyin türbəsi Kastamonuya bağlı Kuzyaka kəndindədir.

Trabzon imperatoru II Alekseyin qızı Evdokiya Komniniylə evlənmişdir.

## İstinadlar
Candaroğlu Bəyazid bəy

**Candaroğlu Bəyazid bəy** () — 6. Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Candaroğlu Adil bəydir. Osmanlı mənbələrində “Kötürüm” (“Şikəst”) ləqəbiylə anılmışdır. Atasının 1362-ci ildə vəfatının ardından Qiyasəddin ünvanıyla səltənəti ələ aldı. Onun səltənəti dönəmində Qara dəniz ticarəti uğrunda Genuya və Venesiya ilə mübarizə aparılmış, Osmanlı dövlətiylə dost münasibətlər saxlanmışdır. Osmanlı sultanı I Muradın Balkanlardakı hərbi uğurları, eləcə də Gərmiyanoğullarına aid bəzi torpaqları ələ keçirməsi Bəyazid bəyi narahat etməkdə idi. Ancaq sülh tərəfdarı olan Sultan Muradın təbəəliyini qəbul etməkdən çəkinməmişdir. Bundan başqa, kürəkəni olan Amasya əmiri Əhmədlə birlikdə Osmanlılara qarşı bəzi vaxtlarda ittifaq qurmuş, Sivas hakimi Qazı Burhanəddinə qarşı kürəkəninə hərbi dəstək vermişdir.

Bəyazid bəyin səltənəti oğulları arasındakı taxt mübarizələrinə də şahidlik etmişdir. Belə ki, atasının, taxtı qardaşı İsgəndər bəyə təslim edəcəyini anlayan Süleyman bəy qardaşını öldürmüş, Bəyazid bəy isə buna cavab olaraq oğlunun övladlarını və bu işdə iştirak edən öz qızını edam etdirmişdir. Bütün ailəsi qətlə yetirilən Süleyman bəy Osmanlılara sığınmış, beləcə Candaroğulları ilə Osmanlılar arasındakı sülh dönəmi başa çatmışdır. Osmanlılara qarşı müttəfiq axtarışına başlayan Bəyazid bəy Qazi Burhanəddinlə münasibətlərini yaxşılaşdırdı. Sultan Murad isə Süleyman bəyi hərbi birliklə atasının üzərinə göndərdi. Kastamonu yaxınlığında baş tutan döyüşdə Bəyazid bəy məğlub oldu və Sinopa çəkildi. Kastamonunu ələ keçirən Süleyman bəy isə bəyliyini elan etdi və beləcə, Candaroğulları bəyliyi ikiyə ayrıldı. Ancaq Süleyman bəyin Kastamonudakı səltənəti qısa oldu. Belə ki, Sultan Murad çox keçmədən bölgəni ələ keçirdi və Süleyman bəy həbs edildi. Bəyliyin onun hakimiyyətində olan hissəsi Osmanlıların hakimiyyətinə keçdi. Ancaq yerli əhalinin Süleyman bəyin lehinə üsyan etməsinin ardından, Sultan Murad bu torpaqları Süleyman bəyin idarəsinə geri qaytardı. Bəyazid bəyin o əsnada Amasyada olan digər oğlu İsfəndiyar bəy isə dərhal atasının yanına gəldi və onunla birlikdə Kastamonuya hücum etdi. Osmanlıların dəstəyi ilə Kastamonudakı hakimiyyətini qoruyan Süleyman bəy bu əsnada Sultan Muradın qardaşı qızı Sultan Xatunla evləndirildi.

Bəyazid bəyin 1385-ci ildə ölməsinin ardından Sinop bəyliyinə oğlu İsfəndiyar bəy keçdi. Qardaşı Süleyman bəy isə Osmanlıların təbəəliyində Kastamonudakı hakimiyyətini davam etdirdi. Beləcə, Candaroğulları bəyliyi ikiyə ayrıldı.

## İstinadlar
Qurudərə

* Qurudərə — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun Böyük Qaramurad kənd inzibati ərazi dairəsindəki **Gülallı** kəndinin keçmiş adı. 
* Qurudərə (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun Dəyirmandağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 
* Qurudərə (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Qurudərə (Germi)
Candaroğlu Yaqub bəy

**Candaroğlu Yaqub bəy** () — Candaroğulları bəyliyinin qurucusu Şəmsəddin Candarın oğlu.

## Həyatı
Atası Şəmsəddin Yaman Candar bəydir. Qardaşı oğlu İbrahim bəyin ölüm tarixi bəlli olmasa da, 1345-ci ildə bəyliyin başında Yaqub bəyin olduğu məlumdur. Bəzi mənbələrdə onun hakimiyyətə gəlib-gəlmədiyi müəmmalı şəkildə göstərilmişdir.

Məşhur səyyah İbn Bəttutə öz səyahətnaməsində, Yaqub bəyin qardaşı Süleyman bəyin dönəmində Kastamonuya gəldiyini, burada gözəl qarşılandığını, bəyin qardaşı Yaqub bəyin "Əfəndi" ünvanıyla anıldığını və böyük nüfuz sahibi olduğunu qeyd edir.

Yaqub bəyin qısa səltənətinə aid hər hansı bir məlumat yoxdur. Ancaq cəmi 1 il sonra - 1346-cı ildə oğlu Adil bəyin hakimiyyəti ələ aldığı bilinir.

## İstinadlar
KamAZ-43118

**KamAZ-43118** — 1995-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan Rusiyanın iri tonnajlı yük avtomobilidir. 2011–2016-cı illərdə avtomobil KamAZ-65115-dan (bu müddət ərzində istehsal olunmuş 39.083 ədəd 49.544-ə qarşı) sonra zavodda populyarlığı baxımından ikinci model olub, 2017-ci ildə isə Rusiya ərazisində (5,9 min ədəd) ən çox satılan yük maşınına çevrilib. Cəmi 31 dekabr 2021-ci ilə qədər bu modelin 101 813 avtomobili buraxılıb.
KamAZ-4326

**Kamaz-4326** — daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan Rusiya orta tonnajlı yük avtomobilidir.
KamAZ 4350

**KamAZ 4350** — Rusiya orta tonnajlı yük avtomobilidir. "Mustanq" yük avtomobilləri ailəsinə daxildir ki, buraya da KamAZ-5350 və KamAZ-6350 daxildir.
KamAZ 43501

**KamAZ 43501** (Rus K-43501) — həmçinin "Mustanq" (rus M) kimi tanınan "KAMAZ" zavodunun sahilə yanlarında tam istehsal olunan yük maşınıdır. 2003-cü ildən inşa edilən təyyarə avtomobili KaMAZ-4350-in daha yüngül versiyasıdır və hərbi məqsədlər üçün də istifadə olunur.
KamAZ 43502

**KamAZ 43502** — daş Avtomobil Zavodunun istehsalının yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan rusiyalı iri tonnajlı yük avtomobilidir, Kamaz-4350 və KamAZ-431 avtomobillərinin varisidir.
KamAZ-4310

**KamAZ-4310** — daş avtomobil zavodunun yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan sovet və Rusiya iritonnajlı yük avtomobili, əsas model. Bu maşınların böyük bir hissəsi Sovet Ordusu üçün istehsal olunurdu. İlk partiya 1981-ci ilin yanvar ayında Sov.İKP-nin XXVI qurultayına əmək hədiyyəsi kimi buraxılıb. Ümumi istehsal 273.901 bu model avtomobil.

## İstinadlar
KamAZ-43114

**KamAZ-43114** — 1996-cı ildən 2012-ci ilə qədər Kama Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan yüksək keçiricilik qabiliyyəti olan,üç oxlu və iri tonnajlı yük avtomobilidir. Yük avtomobilinin 43114 nömrəli şassisi Silahlı Qüvvələrdə, neft-qaz çıxarma sənayesində, o cümlədən, müxtəlif əlavələrin (avto-tankların, vaqonların, avtodaşıyıcıların, yükdaşımaların və s.) quraşdırılması üçün geniş tətbiq olunur. Kabin–həm yataq yeri, həm də yataq yeri olmadan modifikasiyadan asılı olaraq, mühərrikin üstündə yerləşən yüksək, üç nəfərlik kabinadır.
KamAZ-4355

**KamAZ-4355** — daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal edilən bort çəkicidir. 2002-ci ildən buraxılır.
KamAZ 53228

**KamAZ 53228** — şassi, 1993-cü ildən 2013-cü ilə qədər daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal edilmişdir.
KamAZ 5350

**KamAZ 5350** — 2003-cü ildən bəri daş Avtomobil Zavodu tərəfindən istehsal edilən təkərli formulu olan Rusiyanın iri tonnajlı hərbi yük avtomobilidir. "Mustang"ailəsinə aiddir.
KamAZ 53501

**KamAZ 53501** (rus k-53501) — həmçinin "Mustang" (Rus M) kimi tanınan, Kamaz seafront sahəsində istehsal edən ağır tam sürücü yük maşını. Avtomobil seriyalı şəkildə 2003-cü ildən inşa edilir, həmçinin hərbi istifadə üçün nəzərdə tutulub. Yük maşını, faydalı yük maşını ilə Kamaz-5350 versiyasını təqdim edir.

Üç oxlu Kamazdan başqa 53501 avtomobil ailəsinin ikinci nəslində dörd oxlu KamAZ-63501 və iki oxlu KamAZ-43501 vardır.
KamAZ-6350

**KamAZ-6350** — yüksək keçiricilik qabiliyyətinə malik bortluq çəkəndir, 2003-cü ildən etibarən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunur. Kamz — 4350 (4x4), Kamaz-5350 (6), "Mustanq" ailəsi üçün vahid ordu tamnövlü avtomobildir.
KamAZ 65224

**KamAZ 65224** — daş Avtomobil Zavodunun istehsalı yüksək keçiricilik qabiliyyətinə malik Rusiya iri tonnajlı yük avtomobilidir. Kamaz şassi əsas götürülmüşdür 6522
KamAZ 63501

**KamAZ 63501** (Rus K-63501) — həmçinin "Mustang" (rus M) kimi tanınan, seafront sahəsində KAMAZ zavodunun istehsal etdiyi ağır yük maşınıdır. Avtomobil 2004-cü ildən istehsal olunur və hərbi istifadə üçün nəzərdə tutulub. Yük maşını, faydalı yük maşını ilə KamAZ 6350 versiyasını təqdim edir.

Dörd oxlu Kamazdan başqa 63501 avtomobil ailəsinin ikinci nəslində üç oxlu KamAZ 53501 və iki oxlu KamAZ 43501 vardır.
KamAZ 6560

**KamAZ 6560** — 2005-ci ilin yayında Moskvada 9-cu Beynəlxalq Avtomobil Sərgisində, daha sonra əbu-Dabidə keçirilən "IDEX 2005" silah və hərbi texnika sərgisində təqdim olunan ağır offroad şassi.

ZRPK 96K6 "Pantsir-C1"üçün şassi hazırlanmışdır. Hal-hazırda, maşın iki variantda 6560–43 dəyişikliklərində zavod tərəfindən istehsal olunur: xüsusi nəzarət qurğusunun (6560–3198-43) və bort yük maşını (6560–6610-43) quraşdırılması üçün şassi.

Tam kütləə yüklənərkən maşın 10 T-dən çox eksenel yüklərə malikdir, belə ki, ümumi istifadədə olan yollarda onun istifadəsi məhduddur. Avtomobil nəzarətsiz saxlanc zamanı istismar üçün nəzərdə tutulub. Zavod tərəfindən quraşdırılmış avtomobil resursu — 180–300 min km-dir. Yedəyə alınan qoşqunun tam Çəkisi 12000 kq, avtoqatarın tam Çəkisi 50000 kq-dır. Galiçian kran zavodunun maşın bazasında 50 tonluq özüyeriyən kranlar istehsal olunur:ox çıxışı ilə KS-65713 34,1 m və ən böyük yük anı 160 TM, KS-65715 ox çıxışı ilə 40 m və ən böyük yük anı ilə 170 TM.
KamAZ 7560

**KamAZ-7850** — Rusiya Federasiyasının Müdafiə Nazirliyi üçün hazırlanmış çox böyük yük altında təkərli nəqliyyatçılar ailəsi. Bu, qitələrarası ballistik raketlərin işə salınması qurğuları üçün Belarus istehsalı olan MZKTT şassisinin mümkün dəyişdirilməsinə xidmət edir. Platforma-o, KamAZ-7850 16x16 yükgötürmə qabiliyyəti 85 t şassi, KamAZ-78509 12x12 yükgötürmə qabiliyyəti 60 t, çəkməçi KamAZ-78504 8x8, aerodromlarda təyyarələrin hərəkəti üçün yarımqoşqu 90 t, KamAZ-78508 8x8 daxildir. Bu ailə RS-24 "Yars"raketləri ilə işləmək məqsədilə hazırlanmışdır.
KamAZ 5410

**KamAZ 5410** — birinci nəsil Kamaz avtomobil xəttinin sovet və Rusiya sedel traktorudur. 1976-cı ildən 1997-ci ilə qədər daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) istehsal edirdi.
KamAZ-5320

**KamAZ-5320** 1976-cı ildən 2001-ci ilədək olan daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan ilk 6x4 təkərli ailəli sovet və Rusiyanın üç oxlu bortlu iri tonnajlı yük avtomobili KamAZ markası altında ilk avtomobil modelinə çevrilmişdir. Qoşqu ilə avtomobil sürüşünün daimi işləməsi üçün də nəzərdə tutulmuşdur. Kuzov-yan və arxa bortlarla və kölgələrlə açılan metal platformadır. Üç nəfərlik kabel, tammetrajlı, irəli əyilmiş, kəmər bərkidilmə yerləri ilə təchiz olunmuşdur. Əsas Trailer-GKB – 8350 eyni tiporazmer edir.
Lev Tolstoyun biblioqrafiyası

Bu, rus yazıçısı Lev Tolstoyun (1828–1910) romanları, novellaları, povestləri, pyesləri və qeyri-bədii ədəbiyyatı da daxil olmaqla əsərlərinin siyahısıdır.

## Bədii Ədəbiyyat

#### Romanlar
* *Uşaqlıq* (Детство*,* 1852)
* *Yeniyetməlik* (Отрочество, 1854)
* Gənclik (Юность*,* 1856*)*
* *Ailə Xoşbəxtliyi* (Семейное счастье, 1859)
* *Kazaklar* (Kazaki, 1863)
* *Hərb və Sülh* (Война и мир, 1869)
* *[[Anna Karenina (roman)|Anna Karenina]]* (Anna Karenina, 1877)
* *[[İvan İliçin ölümü]]* (Смерть Ивана Ильича, 1886)
* *Kreyser Sonatası* (Kreycerova sonata, 1889)
* *Şeytan* (Дьявол, 1889–1911)
* *Dirilmə* (Воскресение, 1899)
* *Saxta kupon* (Фальшивый купон, 1911)
* *Hacı Murad* (Hacı-Murat, 1912–1917)
KamAZ-44108

**KamAZ-44108** — 2001-ci ildən 2014-cü ilə qədər daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan yolların bütün növləri üzrə yarımqoşqu ilə istismar üçün Rusiya sedel çəkmələri.
OMSI Der Omnibussimulator

**OMSİ Der Omnibussimulator** — avtobus sürücüsü simulator janrında bir oyun. Alman m-R proqramı studiyası tərəfindən hazırlanmışdır.

## İstinadlar
Xarıbülbül Musiqi Festivalı (2022)

**Xarıbülbül Beynəlxalq Musiqi Festivalı** — 1989-cu ildən Şuşa şəhərində keçirilən beynəlxalq musiqi festivalı. Ənənəvi olaraq hər il may ayında keçirilən mərasim, bu il 12–14 mayda təşkil edilmişdir. Festival Şuşada Mədəniyyət Nazirliyi və Heydər Əliyev fondu təşkilatçılığı ilə, AzTV tərəfindən yayımlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tahir Əliyev (alim)

**Cəfərli Tahir Əşrəf oğlu Əliyev ** — Pedaqoji fəlsəfə doktoru, dosent, Bakı Dövlət Universiteti 
Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının müdiri

## Həyatı
*1951-ci il yanvarın 10-də Bakı şəhərində anadan olub 
*1957-1967- ci illərdə Bakının 172  məktəbində təhsil alıb.  
*1968-1973-cü illərdə Azərbaycan pedaqoji dillər institutun Rus Filologiyası fakültəsinin Rus dili və ədəbiyyatı» ixtisası üzrə təhsil alıb.  
*1973-75 illərdə Qəbələ rayonunda təyinatla rus diki və ədəbiyyatı müəllimi.
*1975-ci ildən Bakı Dövlət universitetinin Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasında çalışır Kafedranın dosentidir. 
Ailəlidir, üç övladı var.

## Təhsili
*1974-76 LDU qiyabi aspirantı olub.
*1989 ildə «Rus dilinin  təliminin intensivləşdirilməsində proqramlaşma və onun psixolinqvistik əsasları” adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib.  
*1990-cı ildə Pedaqoji elmlər namizədi adına layiq görülüb. 
*1993-cü ildən Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının dosentidir.

## Fəaliyyəti
*1973-75 illərdə Qəbələ rayonunda təyinatla rus diki və ədəbiyyatı müəllimi.
*1975-ci ildən Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının müəllimi.
*1993-2021-ci illərdə Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının dosenti.
*1993-cü ildən “Beynəlxalq Dil və Ədəbiyyat” jurnalının baş redaktorudur 
*2021-ci ildən Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının müdiri.

## Əsərləri
### Kitabları
*1994-cü il.Rus dilinin laboratoriya kursları 1-ci kitab. Dərs  vəsaiti. BDU nəşriyyatı 95 s. 
*1995-cü il.Rus dilinin laboratoriya kursları 2-ci kitab. Dərs  vəsaiti.  BDU nəşriyyatı 112 s. 
*1996-cü il.Rus dilinin laboratoriya kursları 3-cü kitab. Dərs  vəsaiti. BDU nəşriyyatı  120 
*1997-ci il. Rus dili. Dərslik. BDU 280 s. 
*2015-ci il İkinci dilin öyrənilməsində təbii yolla mənimsəməyə riayət etmək nəzəriyyəsi və onun psixolinqvistik əsasları. Monoqrafiya. Nur nəşriyyatı. 253 s.

### Metodik göstərici və proqramlar
*1999-cü Rus dilində oxu təlimi prosesində kommunikativ məsələlərin müəyyən edilməsi.(metodik göstərici). 
*2000-ci il Rus dilinin tədris prosesində kompüter texnikasından istifadə qaydaları. (metodik göstərici)
*2005-ci il Rus dili proqramı Məqalələr 
*2015-ci il. Müasir linqvodidaktikanın psixolinqvistik əsasları. Beynalxalq Dil və ədəbiyyat jurnalı  №3 230234  
*2017-ci il İkinci dilin formalaşmasında yaddaşın rolu.

## İstinadlar
*
*
*
*
KamAZ 53205

**KamAZ 53205** — daş Avtomobil Zavodunun istehsalı olan Rusiyanın iri tonnajlı yük avtomobilidir.

## İstinadlar
Candaroğlu II İbrahim bəy

**Candaroğlu II İbrahim bəy** () — 9. Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Candaroğlu İsfəndiyar bəydir. Hələ atasının sağlığında ikən qardaşları Xızır və Murad iqta torpaqları alaraq taxtdan uzaqlaşdırılmış, İbrahim bəy isə atası tərəfindən vəliəhd elan edilmişdi. 1424-cü ildə Osmanlı sultanı II Muradla bağlanan sülhə əsasən, qızı Xədicə Həlimə Xatun Osmanlı sultanıyla evləndirildi. Yenə bu sülhə əsasən, İbrahim bəy sultanın bacısı Səlcuq Xatunla, qardaşı Qasım bəy də digər bacısı Sultan Xatunla evləndirildi. Beləcə, gələcəkdə Osmanlı ilə sülh şəraitində hökmranlıq etməsi üçün şərait yaradılmış oldu.

Atasının ölümünün ardından 1440-cı ildə heç bir müqavimətlə qarşılaşmadan bəyliyi ələ aldı. *Tacəddin* ünvanıyla taxta çıxan İbrahim bəyin səltənətində hər hansı mühüm hadisə baş verməmişdir. Sultan Muradın həm qaynı, həm də qaynatası olan İbrahim bəy 1443-cü ilin mayında Sinopda vəfat etdi. Cənazəsi Sinopdakı İsfəndiyarlar türbəsinə dəfn eidlmişdir.

## İstinadlar
KamAZ 53212

**KamAZ 53212** — 1978-ci ildən 2001-ci ilə qədər **Kam**a **A**vtomobil **Z**avodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan üç oxluq bortlu iri tonnajlı yük maşınıdır. Kamaz şassi-53213. Kamaz-5320 əsas modelinin uzunsov versiyasıdır.

KamAZ 53212 bortlu yük avtomobilləri, əsasən, eyni tipli QKB-8352 qoşquları ilə avtoparkların işləməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kuzov-əyilmiş yan və arxa bortlarla metal platformadır. Döşəməsi taxtadandır, tent quraşdırılması mümkündür. Kabin — üç nəfərlik, irəli əyilmiş, səs - küy və istilik izolyasiyası ilə təchiz edilmiş, təhlükəsizlik kəmərinin bərkidilmə yerləri, yataq yerləri ilə təchiz olunmuşdur. Sürücü oturacağı, sürücünün çəkisi, uzunluğu, söykənəcəyin əyilməsi ilə tənzimlənir. KamAZ 53212 avtomobilləri mühərrik qızdırıcıları ilə təchiz edilmişdir.
KamAZ 53215

**KamAZ 53215** — ikinci nəsil Rusiya iri tonnajlı yük avtomobilidir, 2001-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunur. Kamaz-5320 ilk nəsil modelin varisidir.

## İstinadlar
KamAZ 53229

**KamAZ 53229** (rus k-53229) — "KAMAZ" zavodunun yanlarında yerləşən yük maşını. Avtomobil serial olaraq 1995-ci ildən 2014-cü ilə qədər istehsal edilib.

## İstinadlar
Dil və Ədəbiyyat (jurnal)

***"Dil və ədəbiyyat"*** **jurnalı** — 1993-cü ildən sabit ardıcıllığla çap olunur və elə həmin ildən Azərbaycanın Ali Attestasiya komissiyasının reyestrinə daxil edilmişdir.

## Haqqında
İl ərzində junnalın 4-6 sayı işıq üzü görür. Müəlliflər respublikamızda tədris edilən bütün dillərdə yazılan məqalələri jurnalda çap edə bilirlər. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı filologiya elmi ilə bağlı 12 sahəsini əhatə edir. Hər sahəyə məsul redaktor başçılıq edir və onun təklifi ilə müvafiq redaksiya heyətləri formalaşır. Məsul redaktor öz sahəsinə aid olan məqalələri oxuyur və onların çapa getməsi üçün yazılı şəkildə razılıq verir. Çap olunan bütün məqalələrin üzərində məsul redaktorların imzaları vardır. "Dil və ədəbiyyat" jurnalı 30-40 çap vərəq həcmində 500-1000 nüxsə tirajla çap olunur. Bununla yanaşı jurnal "Jurnala əlavə" qrifi ilə məcmuələr buraxmaq hüququna malikdir və indiyə qədər 120-dən artıq əlavə çap olunmuşdur. 15 il ərzəndə "Dil və ədəbiyyat" jurnalının səhifələrində 3000-dən artıq elmi məqalələ dərc edilmişdir. Jurnalının beynalxalq əlaqələri genişdir. Xarici ölkə müəlliflərinin məqalələrinə də geniş yer verilir. Rusiya, Türkiyə, İran, ABŞ, Almaniya, Fransa və s. ölkələrdən gəlmiş elmi məqalələr jurnalda öz əksini tapmışdır. Türkiyə, Rusiya və Gürcüstan AAK-ları da jurnalı öz reyestrlərinə daxil etmişlər. Jurnal təkcə abunə yolu ilə ilə yayılır və elmi müəssisələrin kitabxanalarına pulsuz paylanır. Jurnalın baş redaktoru Tahir Əşrəf oğlu Cəfərlidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
KamAZ 5325

**KamAZ 5325** — Kamaz 5325 sovet iki oxlu (4x2) bortluq orta tonnajlı yük avtomobilidir, 1988-ci ildən kiçik partiyalar tərəfindən daş Avtomobil Zavodu tərəfindən istehsal olunur. Əsasən eyni tiporazmerin GKB 8352 qoşqu ilə avtoyarışla işləmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

İki oxlu KamAZ 5325, eyni tiporazmerin üç oxlu KamAZ 53212-in analoqu idi və əsasən Milli Standartlar və praktika tərəfindən qəbul edilən istehlakçılar üçün yüksək (13 t) eksensiyalı bir ixrac modeli kimi yaradılmışdır.

Kamaz-5325 əsasında iki oxlu ailədə bort Kamaz-4325 (Kamaz-43253) standart tiporazmer, Özüboşaldan Kamaz-43255, Kamaz-4410 yəhər çəkmələri yaradılmışdır. Bu ailənin bütün modelləri oxşar konstruksiyaya malikdir və bir çox hallarda öz aralarında, həmçinin üç oxlu baza analoqları ailəsi ilə (uzadılmış Kamaz-53212 və standart Kamaz-5320 bort, yəhər çəkmələri Kamaz-5410, özübar avtomaşın-5511, Kamaz şassisi-53213) birləşmişdir.

Yan və arxa bortlarla açılan metal platformadır, ön bort sərt bərkidilmişdir, hündürdür. Döşəmənin döşəməsi taxtadandır, tentin quraşdırılması nəzərdə tutulub. İrəli əyilən, üç nəfərlik kabin (ikinci sərnişin oturacağı Sifarişlə quraşdırılır), səs — küy və termoizolyasiya ilə təhlükəsizlik kəmərinin bərkidilmə yerləri, yataq yeri və ya komplektasiyadan asılı olaraq bunsuz təchiz edilmişdir. Sürücü oturacağı, sürücünün Çəkisi, uzunluğu, söykənəcəyin əyilməsi ilə tənzimlənir.
KamAZ 65117

**KamAZ 65117** — 2004-cü ildən etibarən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan müasir Rusiya üç oxlu bort iri tonnajlı yük-yedəkçi avtomobilidir.

## İstinadlar
KamAZ 54112

**KamAZ 54112** — 1980-ci ildən 2002-ci ilə qədər istehsal olunan KAMAZ istehsalı olan Rusiyanın magistral yəhər çəkməçisidir. KamAZ 5410 modelindən kütlə fərqlənir. KamAZ 54112 şassisi də özüboşaldan maşın istehsal etdi.

## İstinadlar
Fineas Teylor Barnum

**Fineas Teylor Barnum** () — amerikalı sahibkar, siyasətçi və sirk artisti.

1871-ci ildə Barnum öz sirk şirkətini qurdu. On il ərzində çox uğur qazandıqdan sonra, rəqabət onu qüvvələrini birləşdirərək Ceyms A. Bailey (1881) ilə birlikdə *"Böyük Barnum və Bailey Sirkini"* yaratmağa məcbur etdi. İki, üç və ya hətta dörd fəaliyyət halqası nümayiş olundu. Və 1882-ci ildə nəhəng bir fil olan Jumbo, yeni sirkin ulduzu oldu.

Siyasi karyerasına gəlincə, 1867–1869-cu Connecticut qanunverici orqanda xidmət etdi və 1875-ci ildə Bricport meri oldu.

## Həmçinin bax

* Barnum effekti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
KamAZ 5460-046-22

**KamAZ 5460-076-63** — 2010-cu ildən etibarən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan üçüncü nəsil avtomobil xəttinin Rusiya sedel çəkmələri.

## İstinadlar
KamAZ-5460-066-33

**KamAZ-5460-066-33** — 2003-cü ildən 2014-cü ilə qədər daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan üçüncü nəsil Rusiya sedel çəkmələri.

## İstinadlar
KamAZ-5490

**KAMAZ-5490** — dördüncü nəsil (K4) xəttinin "KAMAZ"tərəfindən istehsal olunan Rusiyanın magistral yəhər çəkmələridir. Kamaz-5460 dartma varisidir və onunla paralel olaraq buraxılır.

Zavodun mövcudluğunun ilk tarixi ərzində yenilənmiş kabinəsi olan dartma modelidir. Mercedes-Benz Axor kabin əsasında yaradılmış kabin ilə 4 üçün model sıra bir sıra baş. C4 kabin Kamaz ilk qeyri-klassik versiyası.

2013—2014-cü illər ərzində bu modelin 600-ə yaxın hissəsi buraxılıb. Rusiyada istehsalın tamamlanması 2024 ildə planlaşdırılır. 2020-ci ildə Qazaxıstanda yük maşınlarının istehsalının açılışı barədə məlumat verilib.
KamAZ 6460

**KamAZ 6460** — 2003-cü ildən Kamaz Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan üçüncü nəsil Rusiya sedel çəkməçisi.

## İstinadlar
KamAZ-65116

**KamAZ-65116** (Rus K-65116) — "KAMAZ" zavodunun yanlarında yerləşən yük maşını. Üç oxlu yarımqoşqu ümumi kütləsi 38 ton olan yük qatarları üçün nəzərdə tutulub və KamAZ-65117 bort vaqonuna əsaslanır.

## İstinadlar
KamAZ-65225

**Kamaz-65225** — Kama Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən 2004-cü ildən istehsal olunan yəhər yedəkləmə maşını.

## İstinadlar
Heydər Əliyev abidəsi (Belqrad)

**Heydər Əliyevin Belqraddakı abidəsi** — Belqradın Palilula bələdiyyəsinin ərazisində yerləşən Taşmaydan parkında ucaldılan abidə.

Taşmaydan parkı Belqradın Palilula bələdiyyəsinin ərazisində yerləşir. İki min il əvvəl romalılar Belqrad hakimi üçün saray tikmək məqsədi ilə bu ərazidə yerləşən karxanadan daş çıxarırmışlar. Karxananın osmanlılar dövründə də mövcudluğu onun adının yaranmasına səbəb olmuşdur. Osmanlılar dövründə Belqradda inşa olunmuş tikili və divarlar bu karxanadan çıxarılan daşlardan tikilmişdir. Taşmaydanda XIX əsrdə yaşamış bir çox görkəmli serb xadimləri dəfn olunmuşlar. Həmin əsrin sonundan başlayaraq qəbiristanlıq başqa əraziyə köçürülmüş və burada yaşıllıqlar salınmışdır. İndi bu park Belqrad sakinlərinin istirahət üçün ən çox üz tutduqları məkanlardan biridir.

Parkda  Heydər Əliyevin və görkəmli serb yazıçısı Milorad Paviçin abidələri ucaldılmışdır. Hazırda dünyanın bir çox ölkəsində ulu öndər Heydər Əliyevin adı əbədiləşdirilmiş, onun adına park və xiyabanlar salınmış, abidələr ucaldılmışdır. Dünya şöhrətli siyasi xadim Heydər Əliyevin abidəsinin Taşmaydan parkında ucaldılması ölkələrimiz arasındakı əlaqələrin yüksək səviyyədə olmasına dəlalət etməklə yanaşı, həm də serb xalqının bu dahi şəxsiyyətin xatirəsinə olan ehtiramından xəbər verir.
## Abidənin ucaldılması
Heydər Əliyev abidəsi 2011-ci il iyunun 8-də yenidən qurulan Tasmajdan parkının açılışı zamanı Serbiyanın o zamankı prezidenti Boris Tadiç və Belqradın meri Draqan Djilasın iştirakı ilə açılmışdır. Abidənin açılışını Azərbaycan Prezidenti və Heydər Əliyevin oğlu İlham Əliyev edib.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heydər Əliyevin Belqrad və Buxarestdəki abidəsi ziyarət edildi - Fotolar
* Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Belqradda Taşmaydan parkının açılış mərasimində iştirak etmişdir
* Heydər Əliyevin xatirəsi Belqradda anıldı
* Heydər Əliyevin Belqrad və Buxarestdəki abidəsi ziyarət edilib
Görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin Belqrad və Buxarest şəhərlərindəki abidəsi ziyarət edilib
KamAZ 54115

**KamAZ 54115** — 2000-ci ildən 2012-ci ilə qədər daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan ikinci nəsil Rusiya sedel çəkməçisidir. KamAZ 5410 əvvəlki (ilk) nəsil yükünün varisidir.

## İstinadlar
KamAZ-5262

**Kamaz-5262** — daş Avtomobil Zavodunun istehsal etdiyi yüksəksəviyyəli təcrübəli yüksəksəviyyəli avtobus. 1993-cü ildə yeganə nüsxədə buraxılmışdır. Bu layihə öz şassi üzərində avtobus yaratmaq üçün avtozavodun ilk cəhdi oldu.
KamAZ-4308

**KamAZ-4308** — orta tonnajlı yük avtomobilidir, 2007-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunur.

## İstinadlar
KamAZ-43253

**Kamaz-43253** — daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunan iki oxlu bort orta tonnajlı yük maşını.

Orijinal Kamaz yenilənmiş versiyası 4325. Əsas KamAZ-5325-dən az olan standart tiporazmerə bənzər bir KamAZ-5320 malikdir. Eyni TİPORAZMERİN GKB-8350 qoşqusu ilə avtoyarmada işləmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## İstinadlar
Candaroğlu İsmayıl bəy

**Candaroğlu İsmayıl bəy** () — 10. Candaroğulları bəyi.

## Həyatı
Atası Candaroğlu II İbrahim bəydir. Atası Çələbi Mehmedin qızlarından Səlcuq Xatunla evli olsa da, İsmayıl bəy onun başqa xanımdan doğulan oğludur. Hələ atasının sağlığında ikən 1440-cı ildə Sultan Muradın qızlarından Xədicə Sultanla (d. 1425) evləndirildi. Eyni mərasimdə əmisi Qasım bəyin oğlu Sultanzadə Qaya bəy (d. 1424 - ö. 1472) də sultanın digər qızı Hafsa Sultanla (d. 1426) evləndirildi.

Atasının 3 illik qısa səltənəti və ölümünün ardından 1443-cü ildə bəyliyi ələ aldı. Kəmaləddin ünvanıyla anılan İsmayıl bəy dönəmində yenidən taxt mübarizəsi başladı. Belə ki, kiçik qardaşı Qızıl Əhməd bəy Osmanlılara sığınaraq dəstək istəmiş, buna baxmayaraq yalnız Bolu sancağını ala bilmişdir. Bu səbəblə İsmayıl bəy 1444-cü ildə Sultan Murada elçi və hədiyyələr göndərərək Osmanlılarla ittifaqını yenilədi. Ancaq II Mehmedin, həmin il baş tutan ilk cülusunun ardından bu sülh siyasətini dəstəkləmədiyi görüldü. Cəmi 2 il sonra Sultan Muradın hakimiyyəti ələ almasıyla Osmanlı-Candaroğlu münasibətləri yenidən yaxşılaşdı. 1450-ci ildə Dulqədiroğlu Süleyman bəyin qızıyla evlənən Mehmed Çələbinin toy mərasiminə qatılan İsmayıl bəy, beləcə gələcək sultanla münasibətləri yaxşılaşdırdı. Belə ki, onun ertəsi il taxta çıxmasının ardından bu dostluq münasibəti davam etdi. Hətta 1453-cü ildə baş tutan Konstantinopol mühasirəsinə hərbi dəstək göndərmiş, bəzi mənbələrə görə, döyüşdə şəxsən iştirak etmişdir.

Ancaq Konstantinopolun fəthindən sonra Fateh Sultan Mehmedin Anadolu birliyini təmin etmə siyasətindən Candaroğulları da öz payını aldı. İsmayıl bəy müttəfiq axtarışına başladı və Trabzon imperatorunun vasitəçiliyi ilə Avropadakı xristian dövlətlərdən yardım tələb etdi. Belə ki, 1460-cı ildə Romaya göndərilən elçilər arasında İsmayıl bəyin də elçiləri yer alırdı. Digər tərəfdən Trabzon imperatoru, Ağqoyunlu sultanı Uzun Həsən və Qaramanoğullarıyla Osmanlılar əleyhinə yeni bir ittifaq qurmaq istəsə də, Fateh Sultan Mehmedin ertəsi il Kastamonunu, ardından Sinopu ələ keçirməsiylə bu ittifaq baş tutmadı. Ələ keçirilən İsmayıl bəy bağışlandı və Bursa yaxınlığındakı Yenişəhər və Yarhisar mülklərini iqta olaraq aldı. Bundan başqa oğlu Həsən bəy də Bolu sancaqbəyliyinə təyin edildi. Qardaşı Qızıl Əhməd bəy isə Moreya sancaqbəyi təyin edildi. Ancaq qardaşının buna etiraz edərək Uzun Həsənə sığınması səbəbilə 2 qardaşın Anadoluda qalması münasib görülməmiş, bu bəhanə edilərək İsmayıl bəy Plovdivə göndərilmişdir. 1479-cu ildə burada vəfat edən İsmayıl bəy burada inşa etdirdiyi İbn Qasım məscidindəki türbəyə dəfn edildi. Ancaq bu məscid Birinci Dünya müharibəsi illərində bolqarlar tərəfindən dağıdıldı.

İsmayıl bəy dönəmində elm və incəsənət sahələrində mühüm irəliləyiş müşahidə olunmuşdur.

## Ailəsi
Hələ atasının sağlığında ikən 1440-cı ildə Sultan Muradın qızlarından Xədicə Sultanla evləndirilmişdir. Bu nigahdan iki oğlu dünyaya gəlmişdir.

* Sultanzadə Həsən bəy — Fateh Sultan Mehmedin qızı Ayşə Sultanla evləndirilmişdir. 1461-ci ildə Bolu sancaqbəyi təyin edilmişdir.
* Sultanzadə Yəhya bəy
* Əbdülcəlil bəy

## İstinadlar
KamAZ-45141

**KamAZ-45141** (Rus K-45141) — 2009-cu ildən istehsal olunan Rusiya istehsalı olan tam sürücülü yük maşınıdır. Şassi Kamaz tərəfindən sahilin üzərində tikiləcək, tikili isə Neftekam Avtozavodunda tikiləcək.

## İstinadlar
KamAZ 55102

**KamAZ 55102** — "KAMAZ" zavodunun yanlarında yerləşən yük maşını. 1980-ci ildən inşa edilən dump truck kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## İstinadlar
Süleyman Qanuninin yürüşlərinin siyahısı

**Süleyman Qanuninin yürüşləri** — Osmanlı sultanı Süleymanın 46 illik hakimiyyəti dövründə etdiyi yürüşlərin siyahısı. Qərbdə "Böyük Süleyman" və şərqdə "Qanuni" adlanan I Süleyman 25 yaşında atası I Səlimin ölməsi ilə 1520-ci ildə sultan oldu. Onun dövründə hərbi yürüşlər çox oldu. Vəzirləri və komandirləri ilə 13 böyük yürüş etdi. Yürüşləri 10 il 3 ay müddətində şəxsən özü idarə etdi. İlk səkkiz yürüşünü qərbə etdi. Digər beş yürüşü isə şərqə yönəlmişdi. Qərb yürüşlərində Macarıstan ilə 1521-ci ildə II Mehmedin tuta bilmədiyi Belqradı tutdu və 1526-cı ildə Mohaç döyüşündə II Layoşu öldürdü. Macarıstanın tam fəthi isə 1541-ci ildə tamamlandı. 1529-cu ildə Vyananı mühasirəyə aldı, amma şəhəri ələ keçirə bilmədi. 1529-cu ildən 1534-cü ilə qədər etdiyi bir çox yürüşdə böyük zəfərlər qazandı. 1534-cü ildə Səfəvilərdən Bağdad və Təbrizi aldı. Özünün komandanlıq etmədiyi hərbi birləşmələr və dənizçilər Şimali Afrikadan Aralıq dənizinə, Əl-Cəzairdən Qırmızı dənizə və hətta Hindistana qədər yürüşə başladılar. I Süleyman 1566-cı ildə sonuncu böyük yürüşünə başladı. 72 yaşında olmasına baxmayaraq ordunu şəxsən özü idarə edirdi. 1 may 1566-cı ildə ordusu ilə birlikdə İstanbuldan ayrıldı. Osmanlı ordusu Siqetvar şəhərini ələ keçirsə d**ə** Sultan Süleyman bu qələbəni görmədən öldü.

## Müharibələr

**Məlumat:**

## Süleyman Qanuninin rəqibləri

Fayl:Hans Krell 001.jpg|Macarıstan kralı II Layoş (1521-1526)                                                               (I və III yürüşlər)
Fayl:Emperor charles v.png|İspaniya kralı V Karl (1529-1543)                                                                             (IV, V, IX və X yürüşlər)
Fayl:Villiers de l Isle-Adam.jpg|Rodos hakimi Lizl Adam (1522-1523)                                                             (II yürüş)
Fayl:Emperor Ferdinand I MET DP828657.jpg|Avstriya imperatoru I Ferdinand (1529-1543)                                                                                                               (IV, V, IX və X yürüşlər) 
Fayl:Tahmasb-1.jpg|Səfəvi şahı I Təhmasib (1534-1555)                                                                                                              (VI, XI və XII yürüşlər) 
Fayl:Ritratto del Doge Andrea Gritti - Tiziano 059.jpg|Venesiya prezidenti Andrea Qritti (1537-1540)                                                                                                             (VII yürüş) 
Fayl:Rares.jpg|Moldovia voyvodası Petru Rareş (1537-1541)   (VIII yürüş) 
Fayl:Nicolas Neufchâtel 002.jpg|Avstriya kralı II Maksimilian (1564-1566)                                                       (XIII yürüş)
Fayl:Titian - Pope Paul III - WGA22962.jpg|Papa III Paul                                                                                                         (VII mühasirə)


## İstinadlar
Orxan Lökbatanlı

**Orxan Lökbatanlı** () — azərbaycanlı meyxanaçı.

## Həyatı

### Erkən illəri
Orxan Lökbatanlı 1987-ci il sentyabrın 9-da Azərbaycanın Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunda anadan olub.

### Populyarlıq qazanması
O, 2004-cü və 2008-ci ildə Azərbaycan telekanallarında yayımlanan "De gəlsin" və "Sözüm Var" meyxana yarışmasında iştirak edib.

2004-cü ildə ANS TV-də yayımlanan "De Gəlsin" realiti verilişində iştirak edib və 4-cü yerə layiq görülmüşdür

2008-ci ildə Azad Azərbaycan TV -də yayımlanan "Sözüm Var" realiti verilişində iştirak edib və 2-ci yerə layiq görülmüşdür

## İstinadlar
KamAZ-43255

**KamAZ-43255** — 2007-ci ildən etibarən bort KamAZ-43253 əsasında daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan iki oxlu yük maşını.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zərərin ödənilməsi

**Kompensasiya** müavinətdir, xüsusən də nağd pul şəklində olan müavinətidir ki, bu, ziyanları və ya məhdudiyyətləri kompensasiya etmək üçün ödənilir. **Zərər** (və ya Ziyan) anlayışı mülki qanunvericiliyə uyğun olaraq xüsusi hüquqi əməliyyatlar zamanı yaranmış belə itkilərə görə kompensasiyanı ifadə etdiyi halda, kompensasiya anlayışı ilk növbədə dövlət sektoru tərəfindən çatışmazlıqların ödənilməsini anlamaq üçün istifadə olunur (lakin vergi qanunvericiliyində kompensasiya ifadəsinə də baxın).

## Əhatə dairəsi

Zərərin ödənilib-ödənilməməsi və nə dərəcədə ödənilməsi onun baş vermə xüsusiyyətindən asılıdır.Ümumilikdə isə dövlət vətəndaşa ancaq (iqtisadi) zərər vura bilər, o halda ki, müvafiq kompensasiya nəzərdə tutulur.Müsadirə qanunlarına görə, Almaniyanın Əsas Qanununda  GG belə bir əlaqəni açıq şəkildə təmin edir.Digər hallarda isə dövlətin kompensasiya vermək öhdəliyi də mülkiyyətin qorunmasının əsas ideyasından irəli gəlir.
Gediminas

**Gediminas** – 1295-ci ildən qardaşı Vitenin həmhakimi, Böyük Litva knyazı, Gediminilər sülaləsinin banisi. Əslən Aukştaytlardandır, Olgerd və Keystutun atasıdır. Böyük Litva Knyazlığının iqtisadi inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmış, gömrük və digər güzəştlər verməklə Avropa sənətkar və tacirlərini Litvada daimi məskunlaşmağa sövq etmiş, Böyük Litva Knyazlığı üçün sərfəli ticarət müqavilələri imzalamışdır. Dövlət strukturunu möhkəmləndirmiş, inzibati sistemi təkmilləşdirmiş, mükəlləfiyyətləri nizamlamışdır. Ölkənin paytaxtı olmuş Vilno (indiki Vilnüs) ilk dəfə Gediminasın dövründə, 1323-cü ildə qeyd edilmişdir. 1323-cü ildə Livoniya ordeninə qarşı mübarizədə Riqa yepiskopluğu ilə ittifaq bağlamışdır. 1325-=ci ildə Polşa kralı I Vladislav Loketeklə müqavilə bağlamış və qızını kralın oğluna ərə verməklə onu daha da möhkəmləndirmişdi. 1310–30-cu illərdə Polotsku, Qrodnonu, Berestyeni, Vitebski, Minski, Turovu və Pinski tabe etmiş, onlara qonşu knyazları öz vassallarına çevirmişdi. Polşa feodalları ilə mübarizədə Volını qəti olaraq Böyük Litva Knyazlığına birləşdirmişdir. İvan I Daniloviç Kalita ilə rəqabət aparmış, Pskov, Novqorod, Smolensk, Kiyevin siyasətinə təsir göstərmişdir. Tver knyazı Dmitri Mixayloviçlə Moskvaya qarşı ittifaq bağlamışdır.

Özünü "litvalıların və rusların kralı" adlandırmışdı. Onun dövründə Böyük Litva Knyazlığı Şərqi Avropanın ən güclü dövlətinə çevrilmişdi. O, almanların Bayerburq qalasının mühasirəsi zamanı öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Gediminidlər

**Gediminidlər** – Böyük Litva knyazı Gediminasın nəslindən olan knyaz sülaləsi. Böyük Litva Knyazlığında 14-cü əsrdən 1572-ci ilədək hakimiyyətdə idi. Gediminidlərin orta qolu Yagellonlar Polşa (1386–1572), Macarıstan (1440–44; 1490–1526) və Çexiya (1471–1526) kralları olmuşdular. Rus knyazlıqlarında, sonralar isə Rus dövlətində ad-sanına görə Rürikoviçlәr və Çingizilәrdən sonra üçüncü hesab edilirdilər.

## İstinadlar