open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bento

– Yaponiya mətbəxində bir porsiya şəklində servis edilən hazır və ya evdə paketlənmiş yemək. Ənənəvi bentoya qutuya qoyulmuş düyü və ya əriştə, balıq və ya ət, bişmiş tərəvəzlərdən ibarətdir. Qutunun içində mütləq tərəvəz, oniqiri, ət məhsulu (bir parça toyuq, balıq və ya sosiska), şirniyyat və meyvə olur. Bəzən yumurtadan da istifadə olunur.

Qablar bir istifadəlik toplu istehsaldan əl işi olanlara qədər fərqlilik göstərir. Yaponiyada dükkanlar, , qatar stansiyaları və supermarketlərdə hazır şəkildə satılmasına baxmayaraq, yapon qadınlar həyat yoldaşları, uşaqları və özləri üçün xüsusi olaraq bu qutuları hazırlamağa daha çox üstünlük verirlər.

Bentolar *[[kyaraben]]* adlandırılan və mənası "personaj bentosu" olan stildə xüsusi şəkildə də hazırlana bilərlər. *Kyaraben* stilində yeməklər anime, manqa və ya videooyun personajlarına bənzədilir. Bir başqa bento stili *oekakiben* adlanır. Mənası "rəsm bentosu"dur. Bu stildə məqsəd qidaları insanlara, heyvanlara, tikililərə, çiçəklərə, bitkilərə bənzətməkdir. Tez-tez bento dizaynerləri arasında müxtəlif müsabiqələr təşkil edilir.

Paketlənmiş yemək növləri digər Asiya ölkələrində də mövcuddur: Filippin (baon), Koreya (dosirak), Tayvan (bendon) və Hindistan (tiffin).

## Növləri

## Qalereya

Jūbako.jpg|Bento üçün nəzərdə tutulmuş *cuubaku* adlı qutular.
Bento at Hanabishi, Koyasan.jpg|Yaponiyada bir restoranda servis edilmiş bento.
Home made Bento.jpg|Evdə hazırlanmış bentolar.
Chicken Teriyaki Bento Ichiban Sushi.jpg|Cakartada yapon restoranında servis edilmiş bento.
Makunouchi bento.jpg|Makunoçi stilində bento.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bento şəkilləri Flickr-də.
Ştrisel

**Ştrisel** () — maya xəmirindən bişirilən şirniyyat növü. Mərkəzi Avropada geniş yayılmış bu piroq adətən xaşxaş və ya almanın içindən avstriya və alman mətbəxində hazırlanır. Adətən uzunsov formada, ştollen kimi (ştrisel —ştollenin sinonimidir, Almaniyanın Drezden şəhərində Avropanın ən qədim bazarlarından olan Ştriselmarkın adından götürülmüşdür.

## Xarici keçidlər
* Рецепт штрицеля с сухофруктами 

## Həmçinin bax
* Ştollen
* Ştrudel
Yumurta salatı

**Yumurta salatı** () — göyərti, baharat və yumurtanın mayonezlə qarışdırılması ilə hazırlanan salat.
Yumurta salatı doğranmış qatı qaynadılmış yumurta, mayonez, xardal, xırtıldayan kərəviz və soğan, duz, qara bibər və bibərdən hazırlanan bir salat növüdür.

## Hazırlanışı və tarixi
Soyuq qidalar əlavə etməklə salatı zənginləşdirmək olar. Donuz basdırması, bibər, pendir, xiyar və soğan kimi qida məhsullarını əlavə etmək olar. Rusiya və SSRİ zamanı oliviye salatı olaraq da bilinirdi.

## İstinadlar
Beşbarmaq (dəqiqləşdirmə)

* Beşbarmaq — soyuq silah
* Beşbarmaq dağı
* Beşbarmaq dağı (Türkiyə)
* Beşbarmaq səddi
* Beşbarmaq (xörək)
Bavariya kremi

**Bavariya kremi** — un və qarğıdalı nişastası ilə birlikdə jelatindən və ya balıq yapışqanından istifadə olunmaqla və çox vaxt likör əlavə edilən desert.

## Haqqında
Bavariya kremi xörəklər siyahısına daxildir, məşhur fransız aşpaz və kulinarı Mari Antuan Karem hazırlamışdır ki, buna görə də bəzən xörəyin yaradıcısının adı ilə adlanır. İlk dəfə Bavariyada ali mətbəxin bir hissəsi kimi meydana çıxmışdır. XIX əsrin sonlarında Amerikada geniş yayılmışdır.

Bavariya kremi çox vaxt meyvə sousu, moruq və ya ərik püresi ilə bir yerdə, qaymaq və Ponçik üçün içlikdən istifadə olunmaqla təqdim edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Krem bryule
* Katalon kremi

## Xarici keçidlər
* Bayrisch Creme mit Kirschragout (PDF; 90 kB) www.swr.de. saytında
* The Food Timeline: French cremes
Nihonryori Ryugin

thumbnail|Giriş.
 – Tokionun Minato xüsusi rayonunun Ropponqi rayonunda fyujn restoranı. 2011-ci ildə Dünyanın ən yaxşı 50 restoranı siyahısında 20-ci yerdə göstərilmişdir. Baş aşpaz Seyci Yamamotodur.

## Həmçinin bax
* Yaponiya restoranlarının siyahısı

## İstinadlar
Çuğundur salatı

***Çuğundur salatı*** — məşhur salat tərəvəzidir. Veneqret, şuba və digər bu kimi klassik salatların əsas inqredienti çuğundurdur. Bildiyimiz kimi bu tərəvəz salatlarda artıq bişirilmiş halda istifadə edilir. Çuğundur gec bişir və bəzi sirləri bilməklə onun bişmə vaxtını 2-3 saatdan 10-45 dəqiqəyə qədər azaltmaq mümkün olar. Çuğundur qara ciyər xəstəliklərində məsləhət görülür. Onun tərkibində olan maddələr damargenişləndirici və sakitləşdirici təsirə malikdir.Çuğundur qan yaradır və tərkibində dəmir və mis var. Qan azlığı və qan damarları xəstəlikləri üçün ən yaxşı tərəvəz sayılır.
## Çuğundurun faydalı tərkibi
* Çuğundurun tərkibi azotlu maddələr və zülalla zəngindir.
* Onun tərkibində olan qamma amin yağlı turşular beyindəki maddələr mübadiləsinə kömək edir.
* Çuğundurun tərkibi əvəzedilməz turşularla zəngindir. Bu tərəvəzin tərkibində birləşmiş betain maddəsi, xolin maddəsi var. Xolin qara ciyərin yağlanmasının qarşısını alır.
* Çuğundurun tərkibində B1, B2, C, karotin maddələri var.
* Bundan başqa mikro elementlər və mineral maddələrlə də zəngindir: dəmir, marqans, yod, bor, vanadium, molibden, kobalt, ftor, sink və rubidium.
* 100 qram çuğundurun tərkibində 40 kkal kalori var.

## Xarici keçidlər
* Çuğundurun faydaları və zərərləri -diqqət
* Çuğundurun bağırsaqlara faydası

## İstinadlar
Kunoy adası

**Kunoy**() — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 135 nəfər yaşayır. Sahəsi 35.5&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 830 m-dir.

## Şəxsiyyətləri
* Simun av Skardi — farerli şair, siyasətçi və yazışı. Farer adalarının himnini yazmışdır.

## Mənbə
* Kunoy details and description
* Personal website with 6 aerial photos of Kunoy 

## İstinadlar
Koltur adası

**Koltur** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada cəmi 1 nəfər yaşayır. Sahəsi 2.3 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 477 m-dir. Adada eyni adlı kənd vardır. Kənd 1980-ci ildə qoyunçuluqla məşğul olan əhali tərəfindən salınmışdır.

## Mənbə
* koltur.com
* 15 photographs
* Personal website
Qordon Ramzi

**Qordon Ceyms Ramzi** () — Britaniyalı aşpaz, restoranlar sahibi və televiziya aparıcısı və prodüseri. Onun restoranları ümumilikdə 16 *Michelin* ulduza layiq görülüb.

## Həyatı

1966-cı ilin noyabrın 8-də Constoun şəhərində anadan olub. 5 yaşından Straford şəhərində böyüyürdü. Qordon ailədəki dörd uşağından ikincidir. Böyük bacısı, Dayan, kiçik qardaşı Ronni və kiçik bacısı İvonn var. Qordon sözlərinə görə, Ronni azyaşlı olarkən, heroin saxladığına görə azadlıqdan məhrum olunub. Onun atası Qordon Ceyms 1997-ci ildə həlak olmuş. Fərqli vaxtlarda atası hovuz idarəçisi, qaynaqçı və satıcı işləyirdi, bacısı İvonna ilə anası Helen (qızlıqda Kosqrov) tibb bacıları idilər.

### Futbol

Ramzi futbol oynayırdı və 12 yaşında 14 yaşdan aşağı olanlar üçün Uorvikşir yığmasında oynamağa seçilmişdi. Futbol oynayarkan tez-tez yaralanırdı. Buna görə daha sonra demişdi ki, *Yəqin, futbola gəldikdə, mən məhkum oldum* ().

### Aşpazlıq

Təxminən 15 yaşında olarkən, Ramzinin aşpazlıq marağı artıq olmuşdu və kədərlənən dizli futbol oyunçusu olmaq əvəzinə, 19 yaşından o, aşpazlıq təhsilinə daha çox diqqət yetirməyə başlayıb. Seçimləri qiymətləndirib, Ramzi *Rotary* sponsorluq etdiyi Şimali Oksfordşir Texniki Kollecinə otel idarəçiliyi oxumağa qərar vermişdi. O, iaşə kollecində oxumağa qərarını *təsadüf, tam təsadüf* () kimi xarakterizə edib.

1980-ci illərdə o *Wroxton House* Otelində kommis şef olmuşdu, sonra isə *Wickham Arms-da*, onun sahibinin həyat yoldaşı ilə cinsi əlaqəsi bunu çətinləşdiyinə qədər 60 yerli otaq üçün mətbəxi idarə edirdi.

## İstinadlar
Anton Volks

**Anton Çarles Volks** () — Tottenhem Hotspur klubuna məxsus, icarə əsasında *Portsmut* klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Karyerası
Volks Tottenhem Hotspur akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, əsas komanda ilə debütünü 21 sentyabr 2016-cı ildə İngiltərə Liqa Kubokunda *Gillingem* klubuna qarşı oyunda etmişdir. 26 yanvar 2017-ci ildə Volks MLS təmsilçilərindən olan *Atlanta Yunayted* klubuna icarəyə verilmişdir. İcarə haqqları mediyaya açıqlanmamışdır.

O, 2018-ci ilin yanvar ayında *Portsmut* klubuna icarəyə verilmişdir.

## Karyera statistikası
.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Şvarsvald (tort)

**Şvarsvald tortu** () — alman mətbəxinə aid tort.
## Tarixi
Şvarsvald tortu 1930-cu illərdə Almaniyada meydana gəlmişdir və hazırda bütün dünyada məşhurdur. Şvarsvald albalılı tortuna şokoladlı biskvitinə kirşvasser hopdurulmuş, içliyi albalıdan hazırlanmışdır. Bəzək üçün tortda albalı və şokolad yonqarından da istifadə edilir. Tortun mənşəyi dürüst məlum deyil və çox güman ki Almaniyanın eyniadlı regionu ilə əlaqəlidir.

## İsveç şvarsvald tortu
Almaniya mətbəxi ilə yanaşı İsveç mətbəxində də şvarsvald tortu vardır. İsveç şvarsvaldı kremlə örtülmüş və şokoladla bəzədilmiş formada olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseyn Həmadani

**Hüseyn Həmadani** () - İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun hərbçisi. 1979-cu ildə baş vermiş İranda kürdlərin üsyanı, İran-İraq müharibəsi və Suriya vətəndaş müharibəsində iştirak etmişdir. Briqadir rütbəsində olan Həmadani 2015-ci ilin 7 oktyabr tarixində Hələb yaxınlığında İraq Şam İslam Dövləti terrorçuları ilə döyüşdə öldürülüb. Ölümündən sonra İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun General-mayoru rütbəsi verilmişdir.

## Həyatı

Hüseyn Həmadani 1950-ci ilin 15 dekabr tarixində İranın Xuzistan ostanına daxil olan Abadan şəhərində anadan olub. Hərbçi kimi tanınmasında 1979-cu ildə İranda kürd üsyanının yatırılmasındakı iştirakı göstərilməkdir. Ardınca 1980-1988-ci illəri əhatə edən İran-İraq müharibəsində iştirak edib. Həmadani eyni zamanda Kürdüstan ostanında fəaliyyət göstərən kommunist silahlı dəstələrin zərərsizləşdirilməsinə rəhbərlik edən şəxslərdən biri olmuşdur.

Həmadani 2005-ci ildə İran İnqilab keşikçiləri Ordusu komandirlərindən olan Məhəmməd Əli Cəfəri tərəfindən yüksək vəzifəyə çəkilmişdir. 2009-cu ildə ölkədə baş vermiş etirazların yatırılmasında da iştirak etmişdir. 2009-2014-cü illərdə Tehrandakı hərbi birləşmələrdə çalışmışdır. 2011-ci ilin 14 aprel tarixində İran dövlət rəsmilərinin məruz qaldığı beynəlxalq sanksiyalar siyahısında Hüseyn Həmadaninin də adı var.
 
Həmadani tərəfindən avtobioqrafiya və müharibə mövzulu üç kitab yazılıb;
**Xəyyamın möcüzəsi* ()), İran İslam İnqilabı və İran-İraq müharibəsidən bəhs edir.
**Xürrəmşəhrin fəthi* (), İran-İraq müharibəsində baş vermiş Xürrəmşəhr əməliyyatından bəhs edir.
**Qardaşım, bu vəzifədir* (), avtobioqrafiyası

2011-ci ildə Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlamasından sonra İran zamanla müharibəyə müdaxilə etməyə başlamışdır. Hüseyn Həmədani müharibədə Qüds Korpusunun tərkibindəki hərbçilərə rəhbərlik etmişdir.

## İstinadlar
Skuvoy adası

**Skuvoy adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. Arxipelaqın qərbində yerləşir. 2013-cü il məlumatına görə adada 36 nəfər yaşayır. Sahəsi 35.5&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 392 m-dir.
Adada böyük quş koloniyası vardır.
## Mənbə
* Personal website with 9 aerial photos of Skúvoy 
## İstinadlar
Valeri Asapov

**Valeri Asapov** (; ) - Rusiya Quru Qoşunlarının General-leytenant. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına əsasən 2017-ci ilin 23 sentyabr tarixində Suriyada Rus ordusu tərəfindən aparılan hərbi əməliyyatlar zamanı öldürülmüşdür.  Asapovun Deyr əz-Zor mühafəzəsi yaxınlığında İraq Şam İslam Dövləti terrorçularının hücumuna məruz qaldığı bildirilir. Rusiya Silahlı Qüvvələrinin məlumatına görə Valeri Asapov Suriyada yerləşən rus kontingentində baş məsləhətçi kimi xidmət göstərib.

## Həyatı

## İstinadlar
Suvuroy adası

**Suduroy adası** ( — *«Cənub adası»*) — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 4702 nəfər yaşayır. Sahəsi 164.71&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 610 m-dir. Arxipelaqın cənub nöqtəsini təşkil edir. 
Adada yerləşən yaşayış məntəqələri:Tvyoroyri, Voavur, Sumba, Hvalba.

Ada 2001—2005-ci illərdə 50 Farer kronunun  üzərində təsvir edilmişdir.
## Qalereya

Fayl:Beinisvord,_westcoast_of_suduroy,_faroe_islands.JPG|Adanın qərb sahili
Fayl:002 Froðba Basaltformationer.JPG|Adada yerləşən yol
Fayl:007 Frobiarnipa.JPG|Dəniz sahili
Fayl:Faroenature. suduroy.jpg|Suvuroy qışda

## İstinadlar
Skranton (Pensilvaniya)

**Skranton** — Pensilvaniya ştatında Filadelfiya, Pittsburq, Allentaun, Eri və Ridinq şəhərlərindən sonra altıncı böyük şəhəri. Lakavanna əyalətinin şəhər mərkəzidir və federal məhkəmə binası burada yerləşir. 570000 əhalisi olan Vyomin valisinin ən böyük şəhəridir və 77291 nəfər əhalisi var.

Skranton Lakavanna çayı vadisinin coğrafi və mədəni mərkəzidir. 1866-cı ilin aprel ayının 23-də yaranmışdır və yarandıqdan sonra əsas sənayesi şəhəri, dağ-mədən və dəmir yolları mərkəzi olmuş və minlərlə immiqrantı özünə cəlb etmişdir.

## Tarixi
Skranton şəhəri 1866-cı ilin aprel ayının 23-də yaranmışdır.

### Yenidən bərpası
1980-ci illərin ortalarından bəri şəhər canlanmağa başladı. Yerli hökumət və cəmiyyətin böyük hissəsi şəhərin binalarına və tarixinə maraq göstərdi.

## Coğrafiyası
Skranton şəhərinin ümumi sahəsi 66&nbsp;km2
-dir. ABŞ siyahıya alma bürosunun məlumatlarına əsasən quru sahəsi 65&nbsp;km2
 və su sahəsi isə 0.2&nbsp;km2
-dir.

### İqlimi
Skranton nəmli kontinental iqlimə sahibdir və ərazisində dörd fəsil müşahidə olunur. Yayda hava normal isti temperaturda (32&nbsp;°C) olur. Qışda isə temperatur nisbətən aşağı (−18&nbsp;°C) düşür. Yanvar ayında gündəlik orta temperatur 3.4&nbsp;°C, iyul ayında isə ən yüksək aylıq temperatur  21.9&nbsp;°C səviyyəsindədir. Belə ki, yanvar ən soyuq, iyul isə ən isti aydır. Yazın son ayları və yay nisbətən yağışlı, qış isə quru keçir. Orta hesabla hər ayda 10-13 gün yağışlı hava müşahidə olunur.

## Əhalisi
2010-cu ilin siyahıya almasına əsasən əhalisi 76.089 nəfərdir, 18.124 ailə şəhərdə məskunlaşıb. Əhalisi sıxlığı 1,161/km²-dir. Əhalisi 84,11% ağlardan, 5,45% afro-amerikanlardan , 0,23% yerli amerikalılardan, 2,98% asiyalılardan, 0,04% Pasifik əhalisindən, 4,69% -i digər irqlərdən, 2,49% isə iki və ya daha çox irqin qarışığından ibarətdir.

## İctimai təhlükəsizliyi

### Yanğın Departamenti
Yanğın bürosu 1901-ci ildə ödənişli xidmət sahəsi kimi yaradılmışdı. 130-a yaxın xilasetmə əməkdaşından ibarət bir qrupdur. Baş qərargahı şəhərin mərkəzindəki Mölberri küçəsindədir.

### Polis Departamenti
Skranton Polis Patrol Şöbəsi üç bölməyə ayrılır. Baş qərargahı Skrantonun mərkəzində Cənubi Vaşinqton prospektində yerləşir.

## Qalereya

Scranton Electric Building.JPG|Skranton Elektrik Binası
St. Peter's Cathedral.JPG|Müq. Piter kafedralı
Courthouse Square.JPG|Korthaus meydanı
Scranton Post Office.JPG|ABŞ Federal ofisinin Skranton bölməsi
Scranton City Hall.JPG|Skranton şəhərinin inzibati binası
Electric City Mural.JPG|Elektrik şəhər freskası
Brooks Building.JPG|Bruks binası
Downtown Scranton at night.JPG|Skrantonun mərkəzinin gecə mənzərəsi


## Həmçinin bax
* Pensilvaniya ştatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Skranton şəhəri
* Lakavanna tarixi cəmiyyəti
Risalə fi-Kimya

**Risalə fi-kimya** — Əlyazmada müəllif və əsər haqqında əlavə məlumata rast gəlinmir. Həmadaninin bu əsəri Əlyazmalar İnstitutunda yeganə nüsxədədir. Əsər ümumi kimyaya həsr edilmiş bir traktatdır. Cildi tünd qəhvəyi rəngli dəridir. Kağızı mavi rəngli, fliqranlı Avropa istehsalı olan bu əlyazma qara mürəkkəblə nəstəliq xətti ilə köçürülmüşdür. Həcmi 43 vərəq, ölçüsü 18x11 sm.-dir. Əlyazmanın hər səhifəsində 24 sətir var. Əsər bablara bölünmüşdür. Babların başlıqlarının üzərindən qırmızı xətt çəkilib. Katibi-Şeyx Məhəmməd Həsəndir.


 Fayl:Əbdül-Cabbar Əl-Həmədani. “Risalə fi-Kimya”.jpg

Fayl:Əbdül-Cabbar Əl-Həmədani. “Risalə fi-Kimya” 1.jpg



## İstinadlar
"Azərbaycan Multidissiplinar əlyazması: Xəzinədən incilər" kitabı
Stones (Zibbz mahnısı)

**Stones** () — İsveçrənin 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Zibbz dueti "Stones" mahnısı ilə İsveçrəni Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmişdir. Mahnı Zibbz duetinin üzvləri Korin və Sti Qfeller ilə Kanadalı bəstəkar Laurell Barkerin əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Anti-dedovşina və diskriminasiya mövzusunda yazılan mahnıda "daşlar" () metafor şəklində müxtəlif alçaldıcı sözləri, təhqirləri əvəz edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mona Liza haqqında uydurma hekayələrin xronologiyası

Aşağıda, İtaliya intibahı dövründə Florensiyada Leonardo da Vinçi tərəfindən çəkilmiş Liza del Cakondonun *"[[Mona Liza]]"* adlı portretinə həsr edilmiş və ya qismən əsərdən bəhs edilən uyruma və yarım-uydurma hekayələrin (filmlər, teleserial seriyaları və ədəbi əsərlər də daxil olmaqla) siyahısı verilmişdir. Əsərlər çıxarıldığı dövrə uyğun olaraq xronoloji ardıcıllıqla göstərilmişdir.

## 1970-ci illər
* 1975 – *İkinci xanım Cakonda* (), Elayni Lobl Köniqsburq tərəfindən yazılmış və portretin çəkilməsindən bəhs edən roman.
* 1979 – *"Ölüm şəhəri"*, *"[[Doktor Kim (teleserial, 1963)|Doktor Kim]]"* teleserialının seriyası, əsas süjet *"Mona Liza"*nın Luvrdan oğurlanmasından bəhs edir.

## 1980-ci illər
* 1985 – Granada Televiziyasının çəkdiyi *"Şerlok Holms"* teleseriyasının seriyalarından birində Artur Konan Doylun *"Sonuncu problem"* romanı əsasında *"Mona Liza"*nın Luvrdan oğurlanmasından bəhs edilir. Süjet ssenari müəlliflərinin ideyası olmaqla, Konan Doylun 1893-cü ilə aid hekayəsinə tam uyğun deyildir.

## 2000-ci illər
* 2003 – *[[Da Vinçi şifrəsi]]*, Den Braun tərəfindən yazılmış romandır. *"Mona Liza"* süjetin ayrılmaz hissəsidir və kitabın orijinal nəşrinin üz qabığında istifadə olunub.
* 2006 – *Mən, Mona Liza*, Liza del Cakondodan bəhs edən və Cinn Kaloqridis tərəfindən yazılmış tarixi roman.
* 2008 – *Təbəssüm*, Liza del Cakondadan bəhs edən və Donna Co Napoli tərəfindən yazılmış tarixi roman.
Alapapaq

**Alapapaq** — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Axta (Razdan) rayonu ərazisində dağ.

## Toponimi
İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Axta (Razdan) rayonu
ərazisində dağ.Göyçə gölü hövzəsində, Zəngi (Razdan) çayının yuxarı sahilində yerləşir. Alapapaq türk tayfa adı əsasında yaranmışdır. Etnooronimdir. Quruluşca sadə oronimdir.

## Həmçinin bax
* İrəvan quberniyası

## İstinadlar

## Xarici keçid
* xalqqazeti.
Hestur adası

**Hestur adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 21 nəfər yaşayır. Sahəsi 6.1 km²-dır. Farer dilindən tərcümədə *Hestoy* sözü anlamını verir. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 421 m-dir. Adanın cənub qutacağında mayak vardır.

## Qalereya

Fayl:Hestur, Faroe Islands.JPG|
Fayl:Hestur.4.jpg|
Fayl:Hestur.2.jpg|
Fayl:Hestur.1.jpg|


## Mənbə
* Maps of Hestur Island
* Official site of Faroe Islands
* personal website
Zibbz

**Zibbz** — Korin Qfeller () və Sti Qfeller (), bir bacı və bir qardaşdan ibarət İsveçrəli duet. Onlar Sürixdən olsalar da, Los-Ancelesdə yaşayırlar. Zibbz "Stones" mahnısı ilə İsveçrəni 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər.

## Yaranma tarixçəsi

### 2017-hal-hazırda: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2018-ci ilin yanvar ayında İsveçrənin SRG SSR telekanalı İsveçrənin 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda Zibbz duetinin də iştirak edəcəyini təsdiqləmişdir. Kanadalı bəstəkar Laurell Barkerin bəstələdiyi "Stones" mahnısı ilə seçim turunda çıxış edən Zibbz nəticədə qalib gəlmiş və İsveçrəni Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.

Müsabiqə üçün uzun sürən hazırlıqlardan sonra Zibbz 8 may tarixində baş tutan müsabiqənin birinci yarımfinal mərhələsində 17-ci səhnə almışdır. Nəticədə duet 86 xalla yarımfinalda 13-cü yeri tutaraq, final mərhələsinə yüksələ bilməmişdir.

## Heyət
* Korin "Ko" Qfeller () — vokal
* Stefan "Sti" Qfeller () — təbil, dəstək vokal

## Diskoqrafiya

### Albomlar

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağdağ (Göyçə)

**Ağdağ** — İrəvan xanlığının Göyçə mahalında, indi Kəvər (Kamo) rayonunda dağ.

## Toponimkası
Oronim qədim Azərbaycan dilində "uca, hündür" mənasını bildirən ağ sözü ilə "düzənlikdən
ətəkləri, yamacları və zirvəsi ilə seçilən, dik vəziyyətdə ucalmış, 500 m-dən artıq olan yüksəklik"
mənasında işlənən dağ sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəb
oronimdir. Adı dəyişdirilib Apitakasar qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Esturoy adası

**Esturoy adası** (,  — *"Şərq adası"*) — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 10662 nəfər yaşayır. Sahəsi 286.3 km²-dır. Streymoy adasından sonra Farer adalarının ikinci böyük adasıdır. İki adanı körpü birləşdirir. Adada ölkənin ən hündür zirvəsi olan Slattaratindur dağı yerləşir (880 m). Adanın daxilinə Skalafyörur fiordu uzanır.

## İstinadlar
Piter Parker (dəqiqləşdirmə)

**Piter Parker** — Hörümçək-adam personajının əsl adıdır.

**Piter Parker** adı aşağıdakı şəxslərə də aid ola bilər:

*Ser Piter Parker (1924–2002) – Britaniya Dəmir Yolları Şurasının sədri (1976–1983).
*Piter Parker (fizikaçı) (1804–1888) – Çinə Avropa tibb metodlarını gətirmiş missioner.
*Ser Piter Parker, I baronet (1721–1811) – Britaniya admiralı və parlament üzvü, Admiral Nelsonun dostu.
*Ser Piter Parker, II baronet (1785–1814) – ingilis hərbi-dəniz zabiti.
*Piter Parker (hakim) (1959) – Avstraliya kriket hakimi.
*Piter Parker – *"The Dandy"* komiksində Piterin Poket Babası personajının nəvəsi.

## Həmçinin bax
*Pit Parker (1895–1991) – Kanada radio spikeri.
Şop salatı

***Şop salatı*** — Şərqi Avropa mətbəxi. Bolqarıstan, Makedoniya, Serbiya,Çernoqoriya , Albaniya, Çexiyanın məşhur soyuq qəlyanaltı yeməkləridir. Xüsusəndə Qərbi Bolqarıstanının (bolqarların etnik qrupuna aiddir) milli yeməyi olduğu üçün tez-tez hazırlanır.

## Xarici keçidlər
* Пошаговый рецепт шопского салата
* Балканская классика: Шопский салат

## İstinadlar
Hörümçək-adam (dəqiqləşdirmə)

**[[Hörümçək-adam]]** () – Marvel Comics superqəhrəmanı

**Hörümçək-adam** və ya **Spider-Man** aşağıdakı mənalara da uyğun gələ bilər:

## Əyləncə
* ''Spider-Man'' (komiks) – *"Peter Parker: Spider-Man"*.
* Hörümçək-adam (Maylz Morales) – Piter Parkerin Ultimate kainatındakı ölümündən sonra onun yerinə keçmiş versiyası.
* Hörümçək-adamın alternativ versiyalarının siyahısı

### Film

* ''Hörümçək-adam'' (1977-ci il filmi) – 1970-ci illərin teleserialının film adaptasiyası.
* ''Hörümçək-adam'' (1978-ci il filmi) – Yaponiya teleserialının Yaponiya film adaptasiyası.
* ''Hörümçək-adam: Geri Qayıdır'' – 1978-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.
* ''Hörümçək-adam: Əjdaha Çağırışı'' – 1981-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.
* ''Hörümçək-adam'' (2002-ci il filmi) – Sem Reyminin birinci Hörümçək-adam filmi.
** *[[Hörümçək-adam 2 (film, 2004)|Hörümçək-adam 2]]* – Sem Reyminin ikinci Hörümçək-adam filmi.
** *[[Hörümçək-adam 3 (film, 2007)|Hörümçək-adam 3]]* – Sem Reyminin üçüncü Hörümçək-adam filmi.
* *[[Hörümçək-adam: Evə qayıdış (film, 2017)|Hörümçək-adam: Evə qayıdış]]* – Marvel Kinematoqrafiya Kainatının filmi.
**[[Heyrətamiz Hörümçək adam (film)]]* – *Merk Uebb*in rejissor olduğu və baş rolda Andrew Garfieldin oynadığı, seriyanın yeni filmi.
**[[Hörümçək Adam: Yüksək Gərginlik]]* – Merk Uebbin rejissor olduğu və baş rolda Endrü Qarfildin oynadığı, seriyanın yeni ikinci filmi.

### Televiziya

* ''Hörümçək-adam'' (1967) – cizgi serial.
* ''Hörümçək-adam'' (1978) – Yaponiya teleserialı.
* ''Hörümçək-adam'' (1981) – cizgi serial.
* ''Hörümçək-adam'' (1994) – cizgi serial.
* ''Hörümçək adam'' (2003) – cizgi serial
* ''Hörümçək-adam'' (2017) – cizgi serial.

### Musiqi
* ''Hörümçək-adam'' (film musiqisi) – 2002-ci il filminin saundtrek albomu.
* "Spider-Man" (mahnı) – 1967-ci il cizgi serialının əsas mahnısı.
* ''Spider Man'' (albom) – caz vibrafonisti Freddi Makkoyun 1965-ci il albomu.

### Videooyun
* ''Spider-Man'' (Atari 2600 videooyunu) – 1982-ci il videooyunu.
* *[[Spider-Man: The Video Game]]* – 1991-ci il Sega videooyunu.
* ''Spider-Man'' (videooyun, 2000) – Activision videooyunu.
* ''Spider-Man'' (videooyun, 2002) – filmə əsaslanan Activision videooyunu.
* ''Spider-Man'' (videooyun, 2018) – Sony Interactive Entertainment videooyunu.

### Oyuncaq
* Spider-Man (oyuncaq dəsti, 2010) – Hasbro tərəfindən buraxılmış oyuncaq dəsti.

## Şəxslər
* Hörümçək-adam (ləqəb) – bu ləqəbi daşıyan insanların siyahısı

## Həmçinin bax
* Heyratəmiz Hörümçək-adam (dəqiqləşdirmə)
* *[[Hörümçək-adam (roman)]]* – Filippin yazıçısı Fransisko Sionil Xosenin romanı.
Qoashyolmur adası

**Qoashyolmur adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. Arxipelaqın qərbində yerləşir. 2013-cü il məlumatına görə adada ıhali yaşamır. Sahəsi 0.1 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 65 m-dir. Adadan qərbdə Tindhyolmur adası yerləşir.

## İstinadlar
Tindhyolmur adası

**Tindhyolmur adası** () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada adada yaşayış yoxdur. Sahəsi 0.6 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 262 m-dir. Vaxtı ilə adada yaşayışın olması ehtimal edilir.

Ada 2001–2005-ci illərdə 200 Farer kronunun üzərində təsvir edilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Faroestamps.fo — Tindhólmur
Tufanlı yoxuşlar

**Tufanlı Yoxuşlar** — XIX əsrin ingilis şairə və yazıçılarından biri olan Emili Bronte-nin ölümündən bir il öncə 1847-ci ildə yayımlanmış tək romanıdır.

## Məzmunu
Romanda iki əsas qəhrəman olan Cənab Hitkliff və Xanım Ketrinin qarmaşıq və dramatik həyat hekayələri ələ alınır. Hadisələr, başlanğıç anlarından etibarən bütün gedişata şahid olmuş Ellen Din adlı bir xidmətcinin dilindən Cənab Hitkliffin mülkünə kirayənişin olaraq gəlmiş "Lokvud" adlı bir gəncə nağıl edilir. Məlum olur ki, Cənab Hitkliff illər öncə Ketrinin atası Ernşo tərəfindən kimsəsiz bir uşaq olaraq tapılaraq evə gətirilir. Bu andan etibarən Hitkliff və Ketrinin dostluğu başlayır. Bir neçə il sonra bu dostluq məhəbbətə çevrilsə də Ketrin Edqar adlı başqa bir gənclə ailə qurur. Onlar bir neçə müddət ayrı qalsalar da Hitkliff Ketrini təzədən tapır. Ardınca Ketrin öz adını daşıyacaq bir qız övladı dünyaya gətirərkən ölür. Hadisələrin cərəyanı nəticəsində Hitkliff bu qızı öz oğlu ilə evləndirsə də sevdiyi qadının əcəlinə səbəb olduğu üçün son günədək ona düşmən münasibəti bəsləyir. Ketrinin ölümü ilə qətiyyən barışa bilməyən Hitkliff onun ruhuna səslənərək belə deyir:

O gündən etibarən Hitkliff qəribə və əsrarəngiz hadisələr yaşamağa başlayır. Belə ki, varlığı ilə Hitkliffə həyat vermiş qadın, yoxluğu ilə onu dəli etməyi bacarır. Ruhu hər an onu izləyir və daim onun gözlərinə görünür. Ta ki, Hitkliff yağmurlu bir gecədə pəncərədən Catherine'nin xəyali varlığına əl uzadıb son nəfəsini verdiyi anadək. Şiddətli küləkləri səbəbi ilə "Tufanlı Yoxuşlar" olaraq adlandırılan bu sirli diyarın  sakinlərinin həyatları ilk baxışda bizə qarışıq gəlsə də, oxuduqca hadisələr aydınlıq qazanır və biz qarşımızda maraqlı bir aləmin açıldığının şahidi oluruq. Əsər, daşıdığı xarakteristik xüsusiyyətlərə görə Bronte qələminin bir məhsulu olduğunu hər an hissetdirir.

## Xarici keçidlər

* Romanın mətni 
* Всё о романе Эмили Бронте «Грозовой перевал». 
* Полный текст романа 
* Грозовой перевал Фильмы и книги Эмили Бронте на Фильмопоиск.ру
* Все экранизации Грозового Перевала
Umaodan

**Umaodan** (, həmçinin **50 ****sentlik partiya**, ; və ya **50 sentlik ordu**, ) — ÇXR hökuməti, Çin Kommunist Partiyası və yürüdülən dövlət siyasəti barədə müsbət fikirlər yazan, hökumət tərəfdarı olan çinli bloqerlərə verilmiş qeyri-rəsmi ad. Bu ad çin dilindəki "u mao", yəni 5 szyao (0,5 yuan) sözündən götürülmüşdür. Ehtimal olunur ki, onlar internetdə yazdıqları hər şərhə və yazıya görə məhz bu qədər pul alırlar, amma eyni zamanda, ölkədə bu işi pulsuz icra edən çox sayda könüllü də var.

Çində internet istifadəçilərinin ümumi sayı 300 milyondan artıqdır. Bu cür istifadəçilərin isə dəqiq sayı məlum deyil, amma on minlərlə olduğu güman edilir; Britaniyanın The Guardian qəzetinin qiymətləndirməsinə görə isə hətta 280-300 min nəfərə çatır.

Umaodanlar çatlarda, bloqlarda və forumlarda fəaliyyət göstərirlər. Ən gərgin mövzular Tayvan və Tibet məsələsi, həmçinin, ölkədəki epidemiyalar, ətraf mühitin çirklənməsi, internetdə senzura və dissidentlərin həbsləridir.

Umaodanların ayrı-ayrı fəaliyyətləri 2005-ci ildə, yerli hakimiyyət qurumları xüsusi olaraq internet-şərhçiləri işə götürməyə başlayanda qeydə alınmışdır. 23 yanvar 2007-ci ildə ÇXR-in rəhbəri Xu Szintao öz çıxışında "internetdə ictimai fikirdə üstünlüyə nail olmaq" və "müsbət təbliğatın möhkəmləndirilməsində yeni texnologiyaları aktiv istifadə etmək" məqsədlərini qarşıya qoymuş, bundan sonra Çinin bütün regionlarında pullu şərhçilərin işə qəbul edilməsinə başlanmışdır.

Hal-hazırda güman edilir ki, internetdə hakimiyyətin fəaliyyəti barədə istənilən mənfi iddia umaodanlar tərəfindən dərhal cavablandırılır və müəllif lağa qoyularaq onun yazdıqları inkar olunur.

## İstinadlar
Şıxbaba ocağı

**Şıxbaba ocağı** — Şərur rayonunda, Təzəkəndin cənubunda ziyarətgah.

Pir son zamanlar bərpa olunmuş, lakin Araz çayının daşması ilə yenidən dağılmışdır. Pir binasının qalıqları dördkünc formalıdır. Binanın yaxınlığında bir-birinin üzərinə yığılmış qara daşlar var. Ziyarətçilər dilək tutaraq həmin daşların arasında şam yandırırlar. Xalq arasında olan rəvayətə görə Püsyan kəndinə gələn və özünü heç kəsə bəlli etməyən Şıxbaba burada qeyb olmuşdur. Pirin ətrafından Orta əsrlərə aid keramika məmulatı tapılmışdır. Pirdə toplanan qara daşlar Erkən tunc dövrünə aid əmək alətləridir. Belə hesab etmək olar ki, pir qədim yaşayış yerinin ərazisində yaranmışdır. Piri e.ə. III minilliyə aid etmək olar.

## İstinadlar
Finlandiya mətbəxi

[thumb|upright=1.2|Rekyaleypya — ənənəvi fin [çovdar çörəyi]]
**Finlandiya mətbəxi** — Avropanın şimalında yaşayan fin xalqının mətbəxi.
## Ümumi xarakteristika
Fin mətbəxi özündə bu xalqın keçmiş adət — ənənəsini yaşadır. Qədim finlər balıqçı və ocçu olduqlarında milli mətbəxlərinin də əsasını balıq və vəhşi heyvan ətləri təşkil edir. Bura maral, sığır və hətta ayı əti də daxildir. Burada həmçinin, giləmeyvə reseptləri  də üstünlük təşkil edir. Finlər piroq və şirniyyatları, adətən, çovdar unundan hazırlayırlar. Kələm, kartof kimi tərəvəzlər isə qarnir reseptlərinin tərkibində olur. Bu ölkənin ət yeməkləri özünəməxsusluğu ilə fərqlənir. Fin mətbəxində ət yeməyi hazırlanan zaman, bir neçə heyvanın ətindən istifadə olunur ki, bu da xörəklərə xüsusi dad verir. Finlər qızartma yeməklərdən demək olar ki, istifadə etmirlər. Onlar qaynadılmış və hisə verilmiş ərzaqları yeməyə üstünlük verirlər. Fin mətbəxinin digər özəlliyi də var. Burada balıq yeməklərinə, o cümlədən şorbalara  süd və ya süd məhsulları vurulur. Fin kişiləri içkilərdən vodkanı daha çox sevirlər. Nadir hallarda isə pivəyə üstünlük verirlər. Qadın finlər isə, kofe xoşlayırlar.

## Ədəbiyyat
* 50 рецептов карельской и финской кухни / Сост. Г. Г. Токарева. — СПб.: ООО «Издательство „Полигон“», 2003. — 30, [2] c. — 
* *Орловская А.* Кухни Северной Европы: Финляндия, Голландия, Норвегия, Швеция, Дания. — СПб.: ИК «Невский проспект», 2001. — С. 4—62. — 160 с. — (Современная кулинария). — 15 000 экз. — .
* *Уусивирта Х.* Финская национальная кухня / Предисловие и перевод с финского В. В. Похлёбкина. — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1982. — 72 с. — 100 000 экз.

## Xarici keçidlər

* Food from Finland
* Mediaeval Food from Finland from the Hotel and Restaurant Museum
* [Rekyaleypyanın hazırlanma resepti Kotikokki.net](http://www.kotikokki.net/reseptit/nayta/29937/Ruisleip%C3%A4%20(reik%C3%A4leip%C3%A4%206-7kpl)%20stk) 
* Статья о финской кухне на официальном сайте Министерства иностранных дел Финляндии 
* Похлёбкин В. Финская национальная кухня. Предисловие к русскому изданию. В кн.: Уусивирта Х. Финская национальная кухня, 1982 
* Почему финны отказываются от традиционной еды  
* Лохикейтто, финский суп из лосося со сливками. Видео-рецепт на Youtube 
* 42 традиционных финских блюда, которые вы обязательно должны попробовать
Kokos suyu

**Kokos suyu** — kokos palmasının gənc meyvələrindəki maye endosperm.

## Tərkib və xüsusiyyətləri
Kokos çox zəngin kimyəvi tərkibə malikdir. Onun tərkibində olan bəzi maddələr haqqında xüsusilə danışmaq lazımdır. Belə ki, kokos "südü"nün tərkibində olan laurin turşusu təbii "antibiotik"dir. Laurin turşusu ana südünün tərkibinə daxildir. Kokos əslində kokos palmasının toxumudur. Tropik ölkələrdə kokos "ilahı" meyvə sayılır və həm qida, həm dərman kimi müxtəlif xəstəliklər və pozulmalar zamanı (ishal, zəhərlənmə, baş ağrısı, yaralar, impotensiya və s.) geniş istifadə olunur. Kokosdan kişi gücünü artıran xüsusi tonuslaşdırıcı kokteyllər hazırlayırlar. Kokos B, E, C vitaminlər, kalsium, dəmir, kalium, sink, mis, fosfor, yod və s. kimi bir çox faydalı minerallar, bir çox nadir orqanik turşularla zəngindir. Kokosun suyu insana əlavə enerji və güc verir. Bu səbəbdən bu məhsulu idmançıların qidalanmasına tez-tez əlavə edirlər. Zəif, xəstə, əməliyyat keçirmiş insan da kokosun bu faydalı xüsusiyyətindən istifadə edə bilər. Kokos insanın cinsiyyət sisteminə çox müsbət təsir edir. Kokos (xüsusilə onun "südü") kişilərdə potensiyanı yaxşılaşdırır. Kokos ürək xəstəlikləri, onkoloji xəstəliklər, aterosklerozun riskini azaldır, görmə qabiliyyətini yaxşılaşdırır. Kokos saçların və dərinin vəziyyətinə müsbət təsir edir. Bu səbəbdən kokos suyu müxtəlif maskalar, kremlər, şampunlar və s. tərkibində çox geniş istifadə olunur. Ümumillikdə kokos yağı çox faydalı müalicəvi məhsuldur. B qrupu vitaminlərlə zəngin olan kokos insanın sinir sisteminə çox müsbət təsir edir - sakitləşdirir, beyinin fəaliyyətini yaxşılaşdırır. Kokos suyu bağırsaqlar üçün xüsusilə faydalıdır - bağırsaqları təmizləyir, burada yığılan toksinləri, şlakları və s. ziyanlı maddələrin xaric olmasını sürətləndirir. Kokos immun sisteminə çox müsbət təsir edir, orqanizmin virus və mikroblara qarşı davamlılığını artırır.okos suyu uşaqlar üçün çox faydalıdır. Kokos suyu (təzə kokoslarda maye) xüsusi xassələrinə görə fərqlənir. Onun gəncləşməyə və çəkinin sürətlə azalmasına kömək etdiyi də sübut edilib. Bu barədə "The Times of India" yazır. Rəsmi hesablamalara görə, bir fincan kokos suyunda təxminən 46 kalori, bir fincan kokos südündə isə tam 550 kalori var. Nisbətən aşağı kaloriliyi ilə yanaşı, kokos suyu orqanizmdəki maye çatışmazlığının yerini çox yaxşı doldurur. Dünya müharibəsi zamanı ondan fizioloji məhlul kimi istifadə edildiyi də məlumdur. Kokos suyunda yağ yoxdur, əvəzində çoxlu təbii şəkər və mineral maddələr var. O, maqnezium, kalium və sellülozla zəngindir. Su elektrolitlərin xüsusi tərkibinə görə su çatışmazlığını əla doldurur. Onun tərkibi plazmaya çox yaxındır. Suyun zənginliyi aclığı hiss etməməyə, qarşısıalınmaz şirin nəsə yemək istəyinin öhdəsindən gəlməyə imkan verir. Nəticədə insan az yeyir, bununla belə onun orqanizmi zəhərlərdən təmizlənir.

## Xarici keçidlər

* Kokos suyu sağlamlığın unikal iksiridir
* Kokosun bilmədikləriniz faydaları

## İstinadlar
Şingiley məscidi

**Şingiley məscidi** — Azərbaycanda Ordubad rayonunun, Dəstə kəndində yerləşən XIX əsrə aid məscid və tarix-memarlıq abidəsi.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 21 noyabr tarixli 98 nömrəli qərarı ilə Şingiley məscidi ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələri siyahısına salınıb.

## Haqqında
Şingiley məscidi Ordubad rayonunun Dəstə kəndində yerləşir. Məsciddən tapılan kitabələrə əsasən, məscid XI əsrdə tikilib və XX əsrdə bərpa olunub.

Məscidin 2 qapısı var və əsas girişi şimaldandır və qarşısında balkon var. Qərb və şərq divarların hərəsində 2 tağvari pəncərə var. Cənub divarında 5 pəncərə var. Tavanı 6 sütun saxlayır. Məscidin uzunluğu 16,6 m, eni 9 m, hündürlüyü 4,3 m-dir.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Şingiley məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb.

### Müstəqillikdən sonra
Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 21 noyabr tarixli 98 nömrəli qərarı ilə Şingiley məscidi ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələri siyahısına salınıb.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Tərəvəz şirəsi

**Tərəvəz şirəsi** —  əsasən doğranmış və ya narın əzilmiş tərəvəzlərdən hazırlanan şirə. Tərəvəz şirəsinə dad əlavə etmək üçün adətən alma, üzüm kimi meyvələrin şirəsi əlavə olunur. Meyvə şirələrinə nisbətən az şəkərli olması ilə seçilir.

## Həmçinin bax

* Tərəvəz

## İstinadlar
Sandoy adası

**Sandoy adası** (), *Sannyo* () — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 1264 nəfər yaşayır. Sahəsi 111&nbsp;km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 479 m-dir. Cənub qutaracağında mayak vardır. 
Adada yerləşən yaşayış məntəqələri:Sandur, Skopun, Skolevik, Skarvanes, Husavuyk və Dalur.

Ada 2001—2005-ci illərdə 100 Farer kronunun üzərində təsvir edilmişdir.
## Ədəbiyyat
* Jørgensen, Gunni, and Jóannes Rasmussen. *Glacial Striae, Roches Moutonnées, and Ice Movements on Sandoy (Faeroe Islands)*. Communications géologiques, no 314. [Copenhagen, Denmark]: Muséum de minéralogie et de géologie de l’Université de Copenhague, 1978.
* Lawson, Ian, et al. 2005. «Historical Ecology on Sandoy, Faroe Islands: Palaeoenvironmental and Archaeological Perspectives». *Human Ecology*. 33, no. 5: 651—684.

## Mənbə
* Personal website with 9 aerial photos of Sandoy
Sovet mətbəxi

[right|200px|thumb|[Siyənəkli şuba salatı — sovet vətəndaşlarının bayram masasının ənənəvi yeməyi]]
**Sovet mətbəxi** () — Sovet İttifaqının ümumi mətbəxi, ölkədə yaşayan xalqların milli mətbəxlərinin yeməklərindən ibarətdir. Müxtəlif xalqların SSRİ-yə ənənəvi yaşayış məntəqəsindən kənarda daxili miqrasiyası nəticəsində yaranıb. Bu, Ümumittifaq tikinti layihələri, Sibirin çətin gedilə bilən torpaqlarının inkişafı, Mərkəzi Asiyanın, Uzaq Şərqin xam torpaqları və onların resursları, xalqların deportasiyası ilə bağlı idi. Mətbəx məhdud miqdarda inqrediyentlər və sadələşdirilmiş yemək reseptləri ilə xarakterizə olunur. Bu mətbəxin yeməkləri yalnız evdar qadınlar deyil, həm də bütün ölkə daxilindəki yeməkxanalarda yayılmışdır. Ev yeməklərinin ayrılmaz tərkib hissəsi xüsusilə böyük şəhərlərdə milli yeməklərlə paralel olaraq istifadə edilirdi. Ümumiyyətlə, Sovet mətbəxi Sovet İttifaqının yemək vərdişləri və SSRİ-nin əksər rayonlarında məhsulların çox məhdud olması ilə seçilir. Əskər yeməklər fransız, rus, avstriya-macar və qafqaz mətbəxinin sadələşdirilmiş yeməkləri olub. 
## Tarixi
thumb|150px|"Dadlı və sağlam qidalar haqqında kitab"
Yeni mətbəxin yaranması prosesində, Qida Sənayesi Xalq Komissarı Anastas Mikoyan böyük rol oynamışdır. 1936-cı ildə ABŞ-yə səfər edib, orada iki ay Amerikan qida sənayesində və kütləvi ərzaq sənayesi ilə tanış olmaq üçün təcrübə keçdi. 1930-cu illərdə SSRİ-də süd məhsulları, ət məhsulları, konservləşdirilmiş balıq, ət, tərəvəz və meyvələr, qatılaşdırılmış süd istehsalı ilə yanaşı, qida sənayesinin müasir müəssisələrində quruculuq işləri başlamışdır. 1939-cu ildə "Dadlı və sağlam qidalar haqqında kitab" başlığı ilə təsvir edilmiş yemək kitabının ilk nəşri dərc edilmişdir. Kitabda sağlam qidalanmanın vacibliyi qeyd olunmuş, yeməklər haqqında əsas məlumatlar, mətbəxdə işlərin təşkili və masaya xidmət üçün praktiki məsləhətlər, bütün mövsümlər üçün nümunəvi menyu və çoxsaylı reseptlər qeyd vardır.
## Tipik yeməklər
[thumb|200x200px|[Sırniki]]
[thumb|200x200px|[Pirojok]]
[thumb|200x200px|[Kvas]]

### Qəlyanaltı və salatlar
* Oliviye salatı
* Kələm turşusu
* Vineqret salatı

### Birinci yeməklər
* Borş
* Noxud supu
* Xarço
* Uxa

### İkinci yeməklər
* Kələm dolması
* Plov
* Kabab
* Kolbasa

### Şirniyyatlar
* Halva
* Pirojok
* Pryanik

### İçkilər
* Qəhvə
* Kvas
* Qazlı su
* Kompot
* Kefir
* Süd

## Həmçinin bax

* Rusiya mətbəxi
* Ukrayna mətbəxi
* Belarus mətbəxi
* Özbəkistan mətbəxi
* Qazaxıstan mətbəxi
* Azərbaycan mətbəxi
* Gürcü mətbəxi
* Tacikistan mətbəxi

## Xarici keçidlər

* *Похлёбкин В. В.* Национальные кухни наших народов

## İstinadlar
Portağal salatı

**Portağal salatı**- Portağal alman mənşəli sözdür, mənası *çin alması* deməkdir. Portağal salaltı İtalyan mətbəxinin ənənəvi yeməyidir. Portağal salatı İtalyan mətbəxinin xüsusi yeməyi olsa da, yunanlar, ispanlar, ərəblər və digər ölkələr də  qəlyanaltı yemək kimi istifadə edirlər. 

## Xarici keçidlər
* Salat. Portagal salati. Apelsin salatı. Yeni il salati. Салат с курицей и апельсином.
* Итальянская кухня. Рецепты. Сицилийский салат с апельсинами

## Qeyd
*Portaxal salatı* müxtəli ərzaq növlərindən də hazırlana bilər. Məsələn, toyuq flesi, holland pendiri, cəfəri, pomidor, suxarı, mayonez, apelsin, duz və istiot kimi ərzaqlardan da hazaırlamaq olar.

## İstinadlar
Qazlı su

**Qazlı su** — mineral sərinləşdirici içki və ya karbon qazı ilə doymuş adi su.
## Növləri
QOST 28188-2014 uyğun olaraq karbon dioksid ilə doyma baxımından üç növ karbonlu su var:
* karbon dioksid səviyyəsində 0,2% -dən 0,3% -ə qədər az qazlı;
* orta qazlı — 0,3-0,4 %;
* çox qazlı — 0,4 %-dən çox.
## Tarixi

Təbii qazlı su qədim dövrlərdən bəri tanınır və dərman vasitələri kimi istifadə olunur. Hippokrat öz əsərinin bir bütöv fəslini suya həsr etmiş və suyu xəstənin yalnız içməsi üçün deyil, onun içində üzməsi üçün də olduğunu söyləmişdir. XVIII əsrdə mənbələrdən alınan mineral su butulkalarda dünyaya yayılmağa başlanmışdır. Ancaq çox bahalı idi və tez xarab olurdu. Buna görə də sonradan suyun süni şəkildə qazlaşdırmasına cəhdlər edilmişdir. Qazlı suyu ilk dəfə 1767-ci ildə ingilis kimyaçısı Cozef Pristli yaratmışdır.

## Nəhəng istehsalçılar
* Dr. Pepper Snapple Group (ABŞ)
* PepsiCo, Incorporated (ABŞ)
* The Coca-Cola Company (ABŞ)
## Həmçinin bax
* Mineral su

## Xarici keçidlər

* The Priestley Society
* Priestley's paper ''Impregnating Water with Fixed Air'' 1772
* Interview with one of New York City's last seltzer delivery men
Elmir Vəlizadə

**Elmir Tofiq oğlu Vəlizadə** () — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsinin sektor müdiri (2021-ci ildən), Azərbaycan Respublikasının nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar nazirinin sabiq müavini, 2-ci dərəcə dövlət müşaviri.

## Həyatı
Elmir Tofiq oğlu Vəlizadə 25 dekabr 1964-cü ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. Əslən şuşalıdır. 1982-ci ildə Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri ixtisası üzrə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) daxil olmuşdur. 1983–1985-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

Hərbi xidmətdən sonra təhsilini davam etdirmiş və 1989-cu ildə həmin ali məktəbi bitirib mühəndis-sistem texniki ixtisasına yiyələnmişdir. Təhsildə fərqləndiyinə görə təyinatla institutun Hesablama Mərkəzində mühəndis vəzifəsində işə başlamışdır. 1989–1991-ci illərdə orada çalışmaqla yanaşı institutun Hesablama maşınları və proqramlaşdırma kafedrasında pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. Süni intellekt və ekspert sistemləri mövzusu üzrə elmi tədqiqatlarla məşğul olmuşdur, bir neçə elmi məqalələrin və metodiki vəsaitin müəllifidir.

Elmir Vəlizadə 1991-ci ilin aprel ayından Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının EHM və çoxaltma texnikası sektorunda birinci dərəcəli mütəxəssis kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1992–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsində və Prezidentin İcra Aparatında müxtəlif vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə 12 aprel 1998-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra Aparatının İnformasiya resursları və texnologiyaları mərkəzinin rəhbəri, 19 iyul 2005-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının İnformasiya resursları və texnologiyaları şöbəsinin müdiri təyin edilmişdir.

26 dekabr 2007-ci ildə bu vəzifədən azad edilərək Azərbaycan Respublikası rabitə və informasiya texnologiyaları nazirinin müavini təyin edilmişdir. 2014-cü ildə rabitə və yüksək texnologiyalar nazirinin müavini, 2 fevral 2018-ci ildə isə nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Elmir Vəlizadə 2021-ci ilin sentyabr ayından Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsində rəqəmsal media ilə iş sektorunun müdiri vəzifəsində çalışır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 22 iyun 2015-ci tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Rus və ingilis dillərini bilir.

Ailəlidir, 1 övladı var.

## İstinadlar
Osmanlı-Yunan müharibəsi

* Osmanlı-Yunan müharibəsi (1897) — Osmanlı imperiyası ilə Yunanıstan krallığı arasında olan müharibə. 
* Türk-Yunan müharibəsi (1919-1922) — Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində türk milli hərəkatı ilə Yunanıstan krallığı arasında olan müharibə.
Qreypfrut şirəsi

**Qreyfrut şirəsi** — qreypfrut meyvəsindən alınan şirə. C vitamini ilə zəngindir və turş dada malikdir. Ağ, çəhrayı rəngdə çeşidləri mövcuddur.

Qreyfurt şirəsi insan orqanizmi üçün faydalıdır.

## İstinadlar
İstanbul müqaviləsi (1897)

**İstanbul müqaviləsi**, Osmanlı imperiyası və Yunanıstan krallığı arasındakı 1897-ci ildəki Osmanlı-Yunan müharibəsinin sonunda 4 dekabr, 1897-ci ildə imzalanmış sülh müqaviləsidir.

## Arxa fon

1896-cı ilin sonlarında Osmanlı imperiyasına aid olan Krit adasındakı rumlar üsyan etdi. 21 yanvar, 1897-ci ildə yunanlar Kritə qoşun çıxararaq Yunanıstana birləşdirmək istədilər. Ancaq yunanlar avropalıların təzyiqi ilə geri çəkildilər. Yunan ordusu bu dəfə də qurudan Epir və Tesseliyaya girdilər. Ethəm Paşanın komandanlığı altındakı Osmanlı ordusu Tesseliyada Yunanları məğlub etdi. Epirdə Əhməd Hifzi Paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu da yunanları məğlub etdi. Osmanlı ordusu iki istiqamətdən Yunanıstanın paytaxtı Afinaya doğru irəliləməyə başladı. Rusiyanın Osmanlıdan müharibəni saxlamasını tələb etməsindən sonra müharibə dayandırıldı.

## Müqavilənin əsas şərtləri
10 sentyabr, 1897-ci ildə Osmanlılar və yunanlar arasında bir sülh razılaşması imzalandlı. Əsas şərtləri bunlardır:
* Osmanlılar müharibə dövründə ələ keçirdiyi Tesseliyanı boşaldacaq
* Yunanıstan Osmanlıya 4 milyon lira müharibə təzminatı, müharibə dövründə xalqa verdiyi ziyana qarşılıq 100 min lira təzminat verəcəkdir.
* Krit Osmanlı idarəsində qalacaq, ancaq sultanın təyin edəcəyi xristian bir vali tərəfindən idarə olunacaqdır.

## Müqavilənin nəticələri
Bu müqavilə ilə Krit adası muxtariyyət qazandı. Daha sonra Kriti təkrar yunanlar işğal etdi. Balkan müharibələri sonunda imzalanan Afina müqaviləsinə ilə Krit rəsmi olaraq Yunanıstanın ərazisi elan edildi.

## İstinadlar
Kobb salatı

**Kobb salatı** — dilimlənmiş göyərti, pomidor, qovrulmuş ət, qaynadılmış toyuq əti, Amerika perseyası, qaynadılmış yumurta, soğan, pendirdən hazırlanan ABŞ mətbəxinin salatı. Yeməyə bəzən qara zeytun əlavə edilir.

## Tarixi
Salatın necə yaranmasını izah edən müxtəlif hekayələr mövcuddur. Deyilənə görə, 1930-cu illərdə Hollivudda Qəhvəyi Derbi restoranında bu yeməyin yeyildiyi deyilir. Çünki həmin gün bu restoranda imza günü idi. Bu yeməyə görə restoran sahibi Robert Houard Kobb mükafata layiq görülmüşdür. Hekayələr əsasında məlum olub ki, salat Kobb və ya onun şefi Paul C. Posti tərəfindən yaranıb. Əfsanəyə görə, Kobb gecə yarısına qədər yatmayıb və mətbəxdə bəzi inqredintlər ilə qarışdırdıb. Sonda Fransız sousu ilə qarışdırılıb.

Başqa əfsanələrə görə, Robert Kreis başqa restoranda icraçı şefi işləmişdir. 1929-cu ildə "Hollivudda qəhvəyi Derbi" restoranı üçün salatı yaratdı və onu Robert Kobb şərəfinə adlandırdı. Mənbə, yuxarıda qeyd olunan versiyaya aiddir. Çünki eyni tarixi olduğunu bunu təsdiq edir.

Kobb salatı 1930-cu illərdə hazırlanıb.

Üçüncü mənbədə isə belə qeyd olunur ki, Kobb salatı Şimali Kaliforniyanın Kalistoqa bölgəsində yaranıb. 1920-ci ildə yerli əhalidən olan qadın Kalistoqada, bu yeməyin Kobb dağının şərəfinə adlandığını söylədi. Sonradan bu fikri yerli əhali təsdiqlədi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kulinariya