Şiraki düzənliyi

**Şiraki** (gürcü: შირაქის ვაკე, *shirak'is vake*) — Gürcüstanın İori yaylasında düzənlikdir. Düzənlik cənubdan İori çay vadisi ilə, şimaldan Qanıxçay ilə, şərq sərhədində, Azərbaycanın Mingəçevir su anbarı ilə, qərbdə Tsiv-Qombori silsiləsi ilə əhatələnib.

Şiraki düzü taxıl bitkilərinin becərildiyi və qışda mal-qaranın otlandığı çöllərdən ibarətdir. Bölgədə bəzi neft yataqları və arxeoloji məkanlar mövcuddur.

## Coğrafiya
Şiraki, dəniz səviyyəsindən 500 metrdən 700 metrə qədər yüksəklikdə yerləşən, 35 kilometr uzunluğunda və 15 kilometr eni olan  düzənlik ərazidir. Dördüncü dövr yataqları və artezian suları ilə zəngindir. Bölgədə iqlim mülayim kontinentaldır, orta illik temperaturu 10 ° C, yanvarda -3.8 ° C, iyulda 22.8 ° C  təşkil edir. İllik yağıntılar azdır və qeyri -bərabər paylanır, orta hesabla 490 mm yağıntı düşür. Şiraki düzünün florasına çöl bitkiləri daxildir. Hal -hazırda, ərazinin çox hissəsi, ilk növbədə dənli bitkilər üçün əkin sahələri kimi istifadə olunur və Gürcüstanın çörək məkanı kimi tanınır. 

Şiraki düzü bəzən aşağı, dik bir silsilə ilə ayrılan şimal Böyük Şiraki (დიდი შირაქის ვაკე, didi shirak'is vake) və Cənub Kiçik Şiraki (პატარა შირაქის ვაკე, patara shirak'is vake) olaraq bölünür. Coğrafi baxımdan düzənlik Gürcüstanın ən şərqində Kaxeti bölgəsində Dedoplistsğaro bələdiyyəsinin hüdudlarına düşür və Vaşlovani Milli Parkı ilə sərhədlənir. Park Dedoplistsğaro Bələdiyyəsi tərəfindən idarə olunsa da, Şirakinin ən böyük hissəsi Şiraki düzü ilə bitişik olmayan və Kaxetinin şimalında yerləşən Akhmeta Bələdiyyəsinin nəzdindədir. 

## Neft yataqları
Düzənliyin 1860 -cı illərdə, Gürcüstanın Rusiya İmperatorluğunun tərkibində olduğu zamanlarda tapılan bəzi neft yataqları var. Neft mənbələri hökumətə məxsus idi. Şiraki bölgəsindəki neft hasilatı, Bakı nefti Şiraki neftini əvəz etdiyi üçün 1883 -cü ildə dayandırıldı, lakin Alman şirkəti Siemens & Halske tərəfindən alınaraq hasilatı davam etdirildi. 1930-cu illərdə Şirakidəki kiçik dərinlikdə qazılmış quyularda neft hasilatı bərpa edildi, lakin 1983-cü ildən bəri hasilatda eniş yaşandı.

## Tarix
Şiraki düzündə bir neçə arxeoloji yer var. Arxeoloji və palinoloji tədqiqatlar bölgədəki iqlimin əvvəlki dövrdə daha az quraq olduğunu göstərir. Ərazi meşələrlə örtülmüşdü və eramızdan əvvəl VII əsrin sonlarına qədər ətrafdakı insanların məskunlaşması, ekoloji dəyişikliklər və köçəri basqınlar müşahidə olunmuşdur. 2014 -cü ildə, Şiraki əkin sahələrində arxeoloji qazıntılar zamanı böyük müdafiə divarları və döyüşçü türbələri olan böyük Tunc dövrünə aid bir məkan aşkar etdi.  

Təxminən 1950 -ci illərdə Sovet hökuməti çöllərdə Böyük Şiraki (Rus. Большие Шираки, Bol'shiye Shiraki) adlanan hərbi hava bazası qurdu. Bu ərazi Sovet-Əfqanıstan müharibəsində iştirak edən və 1989-cu ildə Gürcüstana qayıdan 178-ci Qvardiya Döyüş Aviasiya Alayının (rusca: 168-й гвардейский истребительный авиационный Краснознамённый полк) məkanına çevrildi. Sovet İttifaqı dağılandan sonra qalan 30 Su-24 hücum təyyarələri 1992-ci ilin iyun ayına qədər Rusiyaya köçürüldü və Böyük Şiraki aerodromu 1992-ci ilin oktyabr ayına qədər müstəqil Gürcüstana köçürüldü. Hava limanı Gürcüstan ordusu tərəfindən heç vaxt sistematik şəkildə istifadə edilmədi və infrastrukturu çürüdü. 2006 -cı ilə qədər keçmiş aviabazanın ərazisi özəlləşdirildi. Rus-Gürcüstan müharibəsi zamanı, 11 Avqust 2008-ci ildə, Rusiya təyyarələri tərk edilmiş Şiraki aerodromuna bomba atdı. 

## İstinadlar