open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Deadache

***Deadache*** — Lordi studiya albomu.

## Alboma daxil olan mahnılar
# SCG IV – 00:42
# Girls Go Chopping – 04:02
# Bite It Like a Bulldog – 03:29
# Monsters Keep Me Company – 05:28
# Man Skin Boots – 03:42
# Dr. Sin Is In – 03:47
# The Ghosts of the Heceta Head – 03:38
# Evilyn – 04:00
# The Rebirth of the Countess – 01:59
# Raise Hell in Heaven – 03:32
# Deadache – 03:28
# The Devil Hides Behind Her Smile – 04:12
# Missing Miss Charlene – 05:10

## İstinadlar
Babez For Breakfast

***Babez For Breakfast*** — Lordi studiya albomu.

## Alboma daxil olan mahnılar
# SCG5: It's A Boy! — 1:21
# Babez for Breakfast — 3:30
# This Is Heavy Metal — 3:01
# Rock Police — 3:58
# Discoevil — 3:49
# Call Off The Wedding — 3:31
# I Am Bigger Than You — 3:04
# ZombieRawkMachine — 3:42
# Midnite Lover — 3:21
# Give Your Life For Rock 'n' Roll — 3:54
# Nonstop Nite — 3:56
# Amen's Lament To Ra — 0:32
# Loud And Loaded — 3:15
# Granny's Gone Crazy — 3:56
# Devil's Lullaby — 3:43

## İstinadlar
Scarchives Vol. 1

**Bend Over and Pray the Lord** — Lordi studiya albomu.

## Alboma daxil olan mahnılar
# Playing The Devil (Bend Over and Pray the Lord) — 4:10
# Cyberundertaker — 4:35
# Steamroller — 4:42
# Almost Human (Kiss-cover) — 3:14
# Idol — 5:12
# Paint In Blood — 3:48
# Death Suits You Fine — 3:55
# I Am The Leviathan — 3:26
# Take Me To Your Leader — 4:25
# Monstermotorhellmachine — 5:13
# The Dead Are The Family — 3:35
# White Lightning Moonshine — 5:07
# With Love And Sledgehammer — 3:59
# Get Heavy (bonus track) — 3:00

## İstinadlar
To Beast or Not To Beast

***To Beast or Not To Beast*** — Lordi studiya albomu.

## Alboma daxil olan mahnılar
# We’re Not Bad For The Kids (We’re Worse) 3:23
# I Luv Ugly 3:47
# The Riff 3:44
# Something Wicked This Way Comes 4:58
# I’m The Best 3:15
# Horrifiction 3:28
# Happy New Fear 4:45
# cSchizo Doll 4:34
# Candy For The Cannibal 4:42
# Sincerely With Love 3:14
# SCG6: Otus’ Butcher Clinic 3:23

## İstinadlar
Stefana Veljkoviç

**Stefana Veljkoviç** () — serb  qadın voleybolçu. Blokçu mövqeyində oynayır. Hal-hazırda karyerasını Polşada Çemik Polis klubunda davam etdirir.

## Karyerası
Stefana Veljkoviç karyerasına ölkəsinin "OK Jaqodina" adlı klubunda başlamışdı. 2004-cü ilə qədər burada oynadıqdan sonra başqa bir Prima Divizion (Serbiya qadınlararası voleybol çempionatının adı) klubu Srvena Zvezda ilə sözləşmə imzaladı. Voleybolçu ölkəsinin ən köklü klubunda iki dəfə ölkə kubokunun, iki dəfə superkubokunun, iki dəfə də ölkə çempionatın qalibi adına layiq görülmüşdü.

2013-cü ildə Qalatasaraya transfer olunan voleybolçu karyerasını Türkiyədə davam etdirmişdi. Növbəti mövsüm isə (2014-15 sezonunda) Polşada Çemik Polis komandası ilə müqavilə imzalayaraq legionerlik həyatını Avropa şərqində keçirməyə davam etmişdir.

## Uğurları
### Şəxsi mükafatları
* *2007  [[Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Qran Prisi|Dünya Qran Prisi]]  - "[[Ən Dəyərli Oyunçu|ƏDO]]"*
* *2010  [[CEV Kuboku (qadınlar)|CEV Kuboku]]  - "Ən Yaxşı Servisçi"*

### Milli komanda ilə
*2007 Yeniyetmələrarası Avropa Çempionatı -  **Gümüş medal** 
*2009 Yay Universiadası  -  **Gümüş medal** 
*2010 Avropa Liqası -  **Qızıl medal**

### Klublar ilə
* Serbiya və Monteneqro çempionatı: 1
:2005-06

* Serbiya çempionatı: 3
:2006-07, 2007-08, 2009-10

* Serbiya və Çernoqoriya kuboku: 2
:2004-05, 2005-06

* Serbiya kuboku: 3
:2006-07, 2007-08, 2009-10

## İstinadlar
Studio Ghibli

**Studio Ghibli** (; Kabushiki-gaisha Sutajio Jiburi) - 1985-ci ildə Hayao Miyazaki, İsao Takahata və Toshio Suzuki tərəfindən yaradılmışdır.

## Adı
"Ghibli" adı Miyazaki tərəfindən İtalyan təyyarəsi Caproni Ca.309 Ghibli-yə görə verilib. İtalyan sözü Ghibli Ərəb dilində sirokko küləyi deməkdir. Bununla Miyazaki studiyanın "anime industriyasına yeni bir külək əsdirəcəyini" demiş olurdu.

## Filmlər
Kilsə slavyan dili

**Kilsə slavyan dili** — qədim slavyan dillərindən biri, əsasən pravoslav kilsəsində ibadət zamanı istifadə edilir.

## Mənbə
* Учебник церковнославянского языка // Подготовлено Н. Е. Афанасьевой (МДАиС)
* Учебные пособия церковнославянского языка // Православное общество «Азбука веры».
* Церковнославянский словарь Orthodic.org.
* Библиотека святоотеческой литературы Orthlib.ru Крупнейшее в Интернете собрание ц.-сл. текстов в формате HIP.
* Библиотека святоотеческой литературы Orthlib.info. Материалы сайта Orthlib.ru в формате PDF.
* Библия на церковнославянском языке (PDF) (По «елизаветинскому» изданию 1900 г.)
* Сообщество славянской типографики + рассылки ССТ .
* Ирмологий. Разработка и использование церковнославянских компьютерных шрифтов.
* Старославянские и церковнославянские шрифты. Методы компьютерного отображения церковнославянских текстов.
* Ксения Кончаревич (Белград). «Социолингвистические аспекты церковнославянского языка сегодня».
* Церковнославянский язык как поздний вариант старославянского.
* Александр Кравецкий: Богослужебный язык Русской церкви совершенно не изучен.
* ''Кузьминова Е. А., Николенкова Н. В.'' Грамматика церковнославянского языка Ивана Иконника: история создания // Вестник церковной истории. 2009. № 1—2 (13—14). С. 148—172.
* Калугин В.В. Церковно-книжное произношение в Древней Руси
* Сергей Наумов. Церковнославянский язык — часть русского национального языка // Русская народная линия, 16.06.2011.
* Поиск (упрощённый) в корпусе церковнославянских текстов
Softboks

**Softbox** — sərt olmayan, yumşaq, yayğın işıqlandırma yaratmaq üçün nəzərdə tutulub. Fotostudiyada istifadə olunur.

## İstinadlar
Robert Malliqan

**Robert Malliqan** (23 avqust, 1925 – 20 dekabr, 2008) — məşhur amerikalı rejissoru.

1962-ci ildə Harper Linin eyniadlı əsəri əsasında çəkilmiş "Bülbülü öldürmək" adlı filmin müəllifidir. Rejissor bu filmdən əlavə "Summer of '42" ,"The Other" ,"The Man in the Moon","Same Time, Next Year" və "Kiss Me Goodbye" kimi filmlərin də müəllifidir.

## Filmoqrafiya
* Bülbülü öldürmək (film, 1962)
* "Summer of '42"
* "The Other"
* "The Man in the Moon"
* "Same Time, Next Year"
* "Kiss Me Goodbye"

## İstinadlar
1962 Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı

**Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı 1962** — hələlik ilk və yeganə çempionatdır ki, özündən əvvəlki analoji turnirdən iki il sonra başlamışdı. 1962-ci ildə oktyabr ayının on üçündə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında başqa bir deyimlə, SSRİ-də başlamışdı. Turnirin qapanış matçı isə adı çəkilən ayın iyirmi beşində olmuşdu. Turnirin qalibi böyük sensassiya ilə  olmuşdu. Halbuki ev sahibi   millisi çempionatın açıq-aşkar fovariti sayılırdı. Bu baxımdan SSRİ-dən fərqli ölkənin çempion olduğu ilk dünya çempionatıdır.

## Komandalar

## Qrup mərhələsi

### "A" Qrupu

### "B" Qrupu

### "C" Qrupu

### "D" Qrupu

## II mərhələ
### 9-cu - 14-cü yer uğrunda görüşlər

#### Son altı yeri tutanlar

### 1-ci - 8-ci yer uğrunda görüşlər

#### İlk səkkiz yeri tutanlar

## Yekun

## Mənbə
*Women Volleyball IV World Championship 1962 Moscow (URS) 13-25.10 Winner Japan
Yuva

**Yuva** — canlılar tərəfindən qurulan və yuxu, yaşayış və bala çıxartmaq üçün nəzərdə tutulan tikili. Canlıların bioloji növündın , yaşayış yerindən və istifadə edilən materialdan asılı olaraq bir-birindən fərqlənə bilər. Yuvalar ağaclarda, çardaq altında və torpaq altında qurula bilər.

## Mənbə
* ''Yuva''  
* Quş yuvalarının fotoşəkilləri
Bakı Fransız Liseyi

**Bakı Fransız Liseyi** — Bakıda, "Ağ Şəhər" adlanan ərazidə yerləşən təhsil müəssisəsi. 2024-cü ildə bağlanması haqqında qərar qəbul edilmişdir.

## Tarixi

### Təməlinin qoyulması
Liseyin təməli 2011-ci ilin 7 oktyabrında Fransanın sabiq Prezidenti Nikola Sarkozinin Bakıya səfəri çərçivəsində imzalanan "Azərbaycan Respublikasının Hökuməti və Fransa Respublikasının Hökuməti arasında Bakı Fransız Liseyinin yaradılması haqqında" Sazişə əsasən qoyulmuşdur. Sazişi elə həmin gün Azərbaycan tərəfdən xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov, Fransa tərəfdən isə Xarici və Avropa işləri naziri yanında əməkdaşlıq məsələləri naziri Anri de Renkur imzalamışlar.

Liseyin yaradılmasına Heydər Əliyev Fondu da dəstək vermişdir. Liseyin yaradılmasının əsas məqsədi Azərbaycanda müvəqqəti və daimi yaşayan fransızdilli əcnəbi vətəndaşların və Azərbaycan vətəndaşlarının bu dildə təhsil almalarına geniş imkanlar yaratmaqdır.

11 may 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, xanımı Mehriban Əliyeva və bu ölkədə rəsmi səfərdə olan Fransa Respublikasının Prezidenti Fransua Olland Bakı Fransız Liseyində aparılan tikinti işləri ilə tanış olmuşlar. Liseyinin açılışı 12 sentyabr 2014-cü ildə olmuşdur. Açılış mərasimində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva iştirak ediblər.

### Bağlanması
2024-cü ilin aprelində kommersiya problemləri səbəblərindən liseyin bağlanması barədə qərar qəbul edilmişdir. Liseyin 2024-cü ildəki yeni tədris ilindən etibarən fəaliyyətini dayandırması gözlənilir.

## Maddi-texniki bazası
Liseyin binası 320 yerlikdir. Bakının "Ağ Şəhər" adlanan ərazisindəki Paris məhəlləsində inşa olunan bu təhsil müəssisəsinin 2014-cü ilin may ayının 11-nə kimi tikintisi üzrə işlərin mühüm hissəsi başa çatmışdır və qalan işlərin isə 2014-cü ilin sentyabrına qədər yekunlaşdırılması nəzərdə tutulmuşdur.

Müasir memarlıq quruluşu ilə diqqət çəkən liseyin binası yüksək səviyyədə inşa olunmuşdur. Sahəsi 14 min kvadratmetrdir.

## Tədris planı
Liseyin tədris planı uşaq bağçasından başlayaraq 12 illik ümumi təhsil müəssisəsində tətbiq edilən klassik fransız tədris planı əsasında qurulub. Tədris proqramı Fransa milli təhsil sisteminin tələblərinə uyğun olaraq fransız dilində aparılır. Şagirdlərə veriləcək attestat Fransa Milli Təhsil Nazirliyinin standartlarına və tələblərinə uyğun olacaq və nazirlik tərəfindən tanınır. Məktəbin məzunları öz seçimlərinə uyğun olaraq təhsillərini Fransanın istənilən ali təhsil müəssisəsində davam etdirmək imkanı qazanırdılar.

## Həmçinin bax
* Azərbaycanda Fransız İnstitutu
* Azərbaycan-Fransız Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "Facebook" səhifəsi
* Heydər Əliyev Fondunun saytında
Mirəziz Seyidzadə

**Mirəziz Seyidzadə** (*Hacı Mirəziz Seyidzadə*) — İlahiyyatçı alim, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Qazılar Şurasının üzvü, idarənin fətva şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü

## Həyatı
Seyidzadə Mirəziz Mirəsgər oğlu 1949-cu ildə Masallı rayonunun Türkoba kəndində ziyalı ailəsində doğulub.

1968-1974-cü illərdə Özbəkistanın Buxara şəhərində Mir-Ərəb mədrəsəsində oxuyub. 1978-1982-ci illərdə Sverdlovsk Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda qiyabi təhsil alıb. 1983-1984-cü illərdə SSRİ-nin 50 illiyi adına Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutu nəzdindəki iki illik xarici dillər kursunun "Ərəb dili" şöbəsini əla qiymətlə başa vurub. 1992-1997-ci illərdə Bakı İslam Universitetində təhsil alıb.

2001-2004-cü illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun dissertantı olub. 12 sentyabr 2004-cü ildə "İslamda həccin tarixi-mədəni və sosial-siyasi rolu" adlı (09.00.06 - Din nəzəriyyəsi və tarixi (ilahiyyat) ixtisası üzrə) namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 20 oktyabr 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən "İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru" alimlik dərəcəsi alıb.

Astarada Cümə məscidində axund, Bakı İslam Universitetində müəllim, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin elm və təhsil şöbəsinin müdiri işləyib, fətva şöbəsinin müdiri olub.

1996-cı ildə Bakı İslam Məktəbini təsis edib.

Ədəbi-publisistik fəaliyyətlə məşğul olub, ərəb və fars dillərindən tərcümələr edib. Hekayə və şerlərini M.Mirəsgəroğlu, Əziz Pünhan təxəllüsləri altında çap etdirib.

"İmam Əlinin (ə) qısa kəlamları", "Allahımı belə tanıdım" kitablarının, "İslami söhbətlər" dərsliyinin müəllifidir.

Hacı Mirəziz Seyidzadə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü idi.

Hacı Mirəziz Seyidzadə 2014-cü il mayın 11-i axşam 1 saylı Bakı Şəhər Klinik Xəstəxanasında dünyasını dəyişib. İnsult diaqnozu ilə xəstəxanaya yerləşdirilən Hacı Mirəziz Seyidzadə 4 gün koma vəziyyətində olub.

## Kitabları

1. "İmam Əlinin qısa kəlamları" (Tərcümə. 30 səh.) Bakı-1991.
2. "İslami söhbətlər" (Dərslik, 448 səh.) I hissə. Bakı-1996.
3. "Allahımı belə tanıdım" (141 səh.) Bakı - 1998.
4. "İslami söhbətlər". (Dərslik. 524 səh.) II hissə. Bakı - 2002.
5. "İslami söhbətlər" (Dərslik. 688 səh. Yeni nəşr). Bakı - 2003.
6. "Bulud ağlamasa". (209 səh.) Bakı - 2006
7. "Elmin qapısı" (650 səh.) Bakı - 2008
8. "Divan" (472 səh.) Bakı-2008.
9. “İslami söhbətlər” (Rus dilində, “İslamskie besedı” 502 səh.) Bakı-2009
10. “Elmin qapısı” (İngilis dilində, “Door of knowledge”, 619 səh.) Bakı-2009
11. “İmam Əlinin (ə) qısa kəlamları”, (Tərcümə və şərhi ilə, 223 səh.) Bakı-2010
12. “İslam olduğu kimi”, (447 səh.) Bakı-2011
13. “Yaradan axtarışında”, (230 səh.) Bakı-2013 


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kristina Bauer

**Kristina Bauer** — fransız qadın voleybolçu. Norveçdə yaşayan fransız ailələrindən birində dünyaya göz açmışdır. Mövqeyi orta blokçudur. Hündürboy voleybolçudur (1.96 m). Fransızca, italyanca, ingiliscə və norveçcə bilməsi ilə, həmçinin də çalışqanlığı ilə öz həmkarlarından seçilir. Fənərbaxça komandasının şərəfini qoruyur. 2007-ci ildən bəri stabil olaraq  milli komandasına dəvət alır. Eyni zamanda Fransa voleybolunun yetişdirdiyi ən güclü voleybolçulardan hesab olunur.

## Karyerası
Voleybolçunun həvəskar karyerası Fransanın iki fəqli klubunda keçmişdir. 2004-cü ildə (16 yaşında) ASPTT Mulhouse komandası ilə peşəkar karyerasında ilk addımını atan Kristina bu klubda ulduzlaşmağa başlamışdı. Öz şəxsi irəliləyişinə baxmayaraq voleybolçu bu klubda altı il boyunca Fransa çempionatını qazana bilməmişdi. Bunun səbəbkarı isə Kann komandası idi. Belə ki, bu klub Fransa voleybolunda böyük hegomoniyaya sahibdir.

2007-ci ildə Fransa komandası ilə birlikdə Voleybol üzrə qadınlararası Avropa çempionatına aparılan heyətdə yer almışdı. 2010-cu ildə nəhayət Milhauzu tərk edərək İtaliyaya getmişdi. Burada yerli Yamamay Busto Arsizio komandası ilə anlaşaraq karyerasındakı ən güclü liqada iştirak edə bilmişdi. Söhbət İtaliya Qadınlar Voleybol Çempionatından gedir. 2011-ci ildə bu turnirdə qalib olaraq ilk kubokunu qaznamışdı. Həmin il İtaliya Kubokunu da qazanan Yamamayın əsas oyunçularından biri də Kristina Bauer idi. Bauer mövsümün sonunda İtaliya superkubokunda da qızıl medalı boynundan asmışdı.

2013-cü ildə Fənərbaxça ilə razılıq əldə edən voleybolçu burada klubla bir illik müqavilə imzalamışdı. O, İstanbul  komandası ilə birlikdə 2013-14 mövsümünün sonunda CEV Kubokunu qaldırmışdı. Bu voleybolçunun ikinci belə uğuru idi. Belə ki, o, daha öncə Yamamayla da bu uğuru qazanmışdı. 2014-cü ildə Fənərbaxça ilə yaşadığı uğurlu mövsümü nəzərə alaraq klub olan müqaviləsini 2015-ci ilə qədər uzatmışdır.

## Uğurları
### Klublar ilə
* İtaliya çempionatı: 1
:2011-2012

* İtaliya kuboku
:2011-2012

* İtaliya superkuboku
:2011-2012

* CEV kuboku: 2
:2011-12, 2013-14

## İstinadlar
Hо (hərf)

**Հ**, **հ** (Adı: **ho**, ) — erməni əlifbasının 16-ci hərfi.
*Transkripsiya "h".
*Tələffüzü "H".
*Rəqəm işarəsi "70".
Mesrop Maştots tərəfindən 405-406-cı illərdə yaradılıb. Orta əsrlərdə "erkatagir", "qrçagir", "notrgir", "şhagir" yazı növləri istifadə olunub.

Unicode:
* böyük hərf Հ : `U+0540`
* sətri hərf հ : `U+0570`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbasının yaranma tarixi
* Mesrop Maştots
Bizans–ərəb müharibələri

**Bizans-ərəb müharibələri (VII–XI əsrlər)** — Yaxın Şərqdə, Aralıq dənizində və Cənubi Qafqaz uğrunda Xilafətin Bizansla müharibəsi.
Cihad və islamın yayılması adı ilə Əbu Bəkrin dövründə Aralıq dənizinin şərq sahilindəki işğallardan başlamışdır.

## Ərəblərin ilk uğurları. [[Konstantinopolun mühasirəsi (717-718)]]
633-cü ildə Vadi- Ərəbdə(Ölü dənizindən cənuba) ərəblər öz ilk böyük qələbələrini qazandılar. 7-ci əsrin ikinci yarısında Bizans bir sıra məğlubiyətlərdən sonra Suriyada, Fələstində, İraqda, Misirdə, Cənubi Qafqazda, qismən Şimali Afrikadakı mülklərini itirdi. 646-cı ildə Xilafət ordusu İsgəndəriyyəni, Kipr (648) və Rodos (654) adalarını birdəfəlik tutdu. 668-ci ildən hərbi əməliyatlar əsasən Kiçik Asiyada aparılırdı. 668–669,673–678, 716–717-ci illərdə donanmanın dəstəyilə ərəb qoşunları Konstantinopola qarşı bir neçə yürüş təşkil etdilər. Sonuncu yürüş vaxtı(717) Xilafətin ordusu və donanması məğlub oldu, bu Anadoludakı ərəb işğallarına son qoydu.

## Bizanslıların fəallaşması
Sonrakı 20 il ərzində bu rayonda müharibə dəyişkən uğurla getdi. 739-cu ildə Bizans ordusu ərəbləri Akroin (indi Karahisar) şəhəri yanında darmadağın etdi, bundan sonra ərəblər Kiçik Asiyanın qərb hissəsindən təmizləndilər. 9-cu əsrin əvvəlində bizanslı qoşunlar Suriyadan Qafqazın cənub-qərbinə qədər aldılar. İmperiyanın şərqində qalalar sistemi yaradıldı ki ərəblər də öz növbəsində buna qarşı öz istehkamlar sistemini yaratdı. Bizanslıların ən vacib qalası Kilikiyadakı Tars qalası idi. Hərbi əməliyatlar demək olar ki hər il, əsasən qalalar xəttində aparılırdı.

## Aralıq dənizindəki əməliyatlar

Aralıq dənizində ərəblər öz donanma üstünlüklərindən yararlanaraq 823-cü ildə Kriti, 858-ci ildəysə Maltanı aldılar. Siciliya adası uğrunda müharibə 50 ildən çox davam etdi, ərəblər onu 878-ci ildə aldılar. Siciliyanı özlərinə dayaq məntəqəsi edərək ərəblər buradan İtaliyanın əsasən Kalabriya və Apuliya sahillərinə basqınlar edirdilər. Krit adası isə ərəblərin Peloponnes və Egey dənizi adalarına olan basqınlarında dayaq məntəqəsi rolunu oynayırdı.

## Nəticələr
Bizansdan hərbi-texniki cəhətdən bu qədər geri qalan Xilafətin hərbi uğurları, Bizansın **[[Bizans - Sasani müharibələri (6-7 əsrlər)|Sasanilərlə müharibələrinin]]** nəticəsi idi. Otə yandan Bizans əhalisinin ağır vəziyəti ərəblərin işinə yarayırdı. Xilafətin dağılması Bizansa 10-cu əsrin əvəlində öncə Suriyanın şimalını, ikinci yarısında isə Krit, Kipr və Rodos adalarını qaytarmağa imkan verdi. 11-ci əsrdə Bizanslıların Səlcuqlular kimi rəqibi ortaya çıxdığından ərəb- Bizans qarşıdurması öz kəskinliyini itirdi.

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия. Военное издательство Министерства обороны СССР. Москва-1976 год. Т.1
Yagellon Universiteti

**Yagellon Universiteti** (, ) —  Polşanın Krakov şəhərində yerləşən, ölkənin və Avropanın ən qədim universitetlərindən biri.

## Tarixi
Universitetin yaranması barədə fərman 12 may 1364-cü ildə III Böyük Kazimir tərəfindən imzalanıb. On bir kafedra, o cümlədən səkkiz hüquq, iki tibb və bir azad sənətləri kafedrası yaradıldı. İlahiyyət kafedrası Roma Papasından icazə alınmadığına görə yaradılmadı. Universitetin inkişafı üçün rektor vəzifəsinə ölkənin kansleri təyin edildi. Təşkilati və inşaat işləri başladı, ancaq kralın ölümündən sonra universitet fəaliyyətini dayandırdı.

## Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin və Koimbra qrupunun üzvüdür.

## Ədəbiyyat
* *Гайдукевич Лешек, Карась Мечислав*. Ягеллонский университет. Исторические традиции — настоящее — будущее. Перевод с польского. — Краков, 1975. — 110 с.

## Mənbə
* Yagellon Universitetinin rəsmi saytı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Vidadi Tağızadə

**Vidadi Məmməd oğlu Tağızadə** (d. 2 iyun, 1954, Şərəfxanlı, Ağcabədi rayonu,  – ö. 13 iyun 2014, Sumqayıt, ) — Telejurnalist, şair, publisist.

## Həyatı
Vidadi Tağızadə 1954-cü ildə Ağcabədi rayonunun Şərəfxanlı kəndində anadan olub. 1982-ci ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu bitirmişdir. 10 il Ağcabədi rayonu Hindarx kənd orta məktəbində rus dili müəllimi işləmişdir.

Vidadi Tağızadə uzun illər respublika mətbuatında müxtəlif səpkili yazılarla çıxış etmişdir.

13 iyun 2014-cü ildə Sumqayıt şəhərindəki Dünya TV-də canlı olaraq yayımlanan *Bu sabah* verilişində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
*Ölümün üstünə yeriyən əsgər, Bakı:Maarif, 1993.
*Sən ellər oğlusan, Bakı:Təhsil, 1994.
*Məhəbbət yollarında, Bakı:Gənclik, 2009.
*Qədir harayı, Bakı:Gənclik, 2012.
*Uzaqdan görünən kənd, Bakı: Gənclik, 2012, 320 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Sıçuan

**Sıçuan** (çin dili 四川 *Sìchuān*) —Çin mərkəzinin cənubunda əyalət. Paytaxtı və ən iri şəhəri — Çendu. Əhalisi 80 418 200 nəfər (Çin əyalətləri içində 4-cü;  2010-cu il məlumatı). Adı  川峡四路 (« nın dörd vilayəti») sözünün qısaldılmış formasıdır.  Sun imperiyası dövründə bu ərazi sonradan dırd vilayətə bölünən Çuansya ərazisi idi.

## İstinadlar

## Mənbə
* 中国四川 Sichuan Provincial Government 
* Large map of Sichuan
Tomaş Masarik

**Tomaş Masarik** (; ) — çex filosofu, tarixçi, siyasətçi, Çexoslovakiyanın ilk prezidenti (1918–1935).

## Həyatı
Tomaş Masarik 7 mart 1850-ci ildə doğulmuşdu. Atası Yozef Masarik (1823–1907) Slovak əsilli Avstriya-Macarıstanın macar tərəfindən bir şəxs idi. Anası Tereza Masarikova (qızlıq soyadı — Kropaçkova) (1813–1887) — Moraviyalı alman idi.

Tomaş Masarik müəllim məktəbini bitirdisə də, çilingər yanında şagird işləməyə başladı.

Tomaş Masarik 14 sentyabr 1937-ci ildə vəfat edib.

## Əsərləri
* Ideály humanitní; Problém malého národa; Demokratism v politice. Praha: Melantrich, 1990
* *Masaryk T. G.* Svobodni zednari, Nase doba 1925.
* *Masaryk T. G.* Katolicke povery o zednarstvi a satanismus, Svobodny zednar VIII/1934.
* *Thomas Masaryk* The making of a State
* *Masaryk. T. G.* Svetova revoluce, Cin, 1925
* *T. G. Masaryk* "Die Weltrevolution"

## Rus dilində yazıları
* *Масарик Т. Г.* Философия — социология — политика. Избранные тексты. М.: РУДН, 2003
* *Масарик Т. Г.* Россия и Европа. Эссе о духовных течениях в России. Т.1–3. СПб: РХГИ, 2004

## Ədəbiyyat
* Masaryk osvoboditel: sborník. Praha, 1920
* Chavez E. A. Masaryk como filósofo. México: Universidad nacional, 1938.
* Opat J. Tomáš Garrigue Masaryk. Praha: Melantrich, 1990 
* Soubigou A. Tomáš Garrigue Masaryk. Praha; Litomyšl: Paseka, 2004
* Lt. Gen. ''Constantin W. von Sakharow''  "Die tschechischen Legionen in Sibirien", 1930.
* *Задорожнюк Э. Г.* Штрихи к портрету Томаша Гаррига Масарика // Новая и новейшая история. — 2012. — № 5. — С. 151–163.
* Документы об антинародной и антинациональной политике Масарика / ред. *Туманов М.*, М., изд. Иностранной литературы, 1954 г.
* ''Валиахметов А. Н.'' Т. Г. Масарик и Чехословацкий легион в России (1917–1920): Отечественная и Чехословацкая историография
* Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 5 – 32, 36–39, 41–42, 106–107, 111–112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–199.
* Т. Г. Масарик и "Русская акция" Чехословацкого правительства. К 150-летию со дня рождения Т. Г. Масарика: по материалам международной научной конференции / отв. ред. М. Г. Вандалковская. М.: Русский путь, 2005.
* *Александр Котомкин* "О Чехословацких Легионерах в Сибири 1918 −1920. Воспоминания и документы", Париж, 1930
* Фирсов Е. Ф. Т. Г. Масарик в России и борьба за независимость чехов и словаков. М.: ""Индрик", 2012. — 336 с., ил. ISBN 978-5-91674-225-1
* *Генералъ-Лейтенантъ К. В. Сахаровъ* "Чешскie легiоны въ Сибири. (Чешское предательство)", Берлинъ, 1930

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Масарик, Томаш Гарриг — Биография. Библиография. Философские и социологические идеи. Высказывания 
* Томаш Масарик — первый президент Чехословакии. Биография 
* Троцкий Л. Масарик о русском марксизме
Racendra Prasad

**Racendra Prasad** () — Hindistan siyasi və dövlət xadimi. Hindistanın I prezidenti.

## Həyatı
Kəlkətə Universitetində təhsil almışdır. 1911-1920-ci illərdə vəkil işləmişdir. 1911-ci ildə Hindistan Milli Konqresinə (HMK) daxil olmuş, milli azadlıq hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1934, 1939 və 1947-48-ci illərdə HMK-nin sədri idi. Dəfələrlə həbs cəzasına məhkum edilmişdir. 1946-1948-ci illərdə Hindistan müvəqqəti hökumətinin ərzaq və kənd təsərrüfatı naziri, 1946-1950-ci illərdə Hindistan Müəssislər Məclisinin sədri olmuşdur. 1952-1962-ci illərdə Hindistan respublikasının prezidenti idi.

## Mənbə
*ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 7
*'''Rajendra Prasad''' (president of India) -- Encyclopedia Britannica

## İstinadlar
Albert fon Şamisso

**Albert fon Şamisso** () — Fransız əsilli alman yazıçı və şairi.

## Həyatı
Fransanın Şampan əyalətində Bonkur adlı qəsrdə anadan olmuşdur. Fransa inqilabı zamanı ailəsi ilə birlikdə Berlinə köçmüşdür.

## Əsərləri
* Qadın məhəbbəti və həyatı
* Leylək
* Bonkur qəsri

## Mənbə
* G.Ağabəy, XIX əsr dünya ədəbiyyatı tarixi, Bakı-2013

## İstinadlar
Qış sarayının bağları

thumb|right|310px|Qış sarayının daxili həyətində salınmış bağ.
**Qış sarayının bağları** Avropanın digər hökmdar sarayları ilə müqayisədə məşhur deyildir və xüsusi dizaynı yoxdur. Çünki, çar və ailəsinin yaşayış yeri olan saray, əyləncə və istirahət məkanı kimi yox,  güc və qüvvət simvolu kimi nəzərdə tutulmuşdu.

Şimaldan Neva çayı, cənubda isə Saray meydanı ilə əhatə olunmuş Qış sarayı ətrafənda bağ salınması üçün xüsusi yer də yox idi; lakin, Rusiyanın son iki imperatriçası əvvəl asfaltla döşənmiş kiçik saray ərazisində kiçik bağlar saldırmışdılar.

1885-ci ildə III Aleksandrın həyat yoldaşı, Çaria Mariya Fyodorovna sarayın əvvəl asfaltla döşənmiş kimik həyətində bağ saldırmışdı. Bu bağ, sərbəst düzbucaqlı formasında dizayn edilmişdi. Qazon ağacları və kolları ilə bəzədilmiş bağdan Saray meydanına qapı açılır.

İkinci bağ 1896-cı ildə II Nikolayın xanımı, Qış sarayında XX əsrin əvvəlində qısa müddət ömür sürmüş Çariça Aleksandra Fyodorovna tərəfindən yaradılmışdır. O, sarayda yaşadığı zaman, insanların sarayın fasadına yaxınlaşa bildiklərini görmüş və bayırdan sarayın qərbində yerləşən şəxsi otaqlara boylanılmasını bəyənməmişdi. Həmçinin, çariça, övladlarının təhlükəsiz oynaya biləcəyi bir məkan olması arzusunda idi, buna görə də, saray həyətinin onun pəncərəsi olan hissəsində bağ yaradıldı. Yüksək divarlarla əhatə olunmuş bağ, Riqa şəhər bağları və parklarının direktoru, landşaft memarı Georq Kufaldın layihəsi əsasında salınmışdı.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*  Hermitage Museum Website  Ermitaj Muzeyi tərəfindən nəşr olunub.
Meymunilər

**Meymunilər** — xaricilərdən yaranan bir məzhəb. Meymun ibn Xalid və tərəfdarları tərəfindən qurulmuşdur. Fars adətlərindən gələn doktrinaları mövcuddur. İran mədəniyyətində sıxlıqla rast gəlinən bu qrup bir çox qədim adətlərdən təsirlənmişdir.

## Xüsusiyyətləri
İslam alimləri meymunilərin İslam xaricində olduğunu hesab edirlər. Meymunilərin bir çox antik mədəniyyətlərdən təsirləndiyi bildirilir. Əl-Hüseyn əl-Karabisi öz kitabında meymunilərin öz uşaqlarının qızlarıyla və ya qardaş, bacılarının qızlarıyla evlənməyi caiz gördüklərini yazır. Meymunilər Yusif surəsinin müqəddəs məna daşımadığını, əksinə sevgi hekayəsi  olduğunu bildirirlər. Onlar həmçinin müşrik uşaqlarının cənnətə düşdüklərini də hesab edirlər.

## İstinadlar
Tasmaniya canavarı

**Kisəli** və ya **Tasmaniya canavarı**, və ya **Tilasin** (*Thylacinus cynocephalus*) — nəsli kəsilmiş heyvan, kisəli canavarların yeganə növü. İlk dəfə London Linnev cəmiyyətinin elmi əsərlərində 1808-ci ildə həvəskar naturalist harrison tərəfindən təsvir edilib. Elmi adının tərcüməsi «it başlı kisəli» deməkdir.

## Thylacinus cynocephalus-un qalereyası

Thylacinus cynocephalus Gould.jpg
Thylacinus cynocephalus (Gould).jpg
Thylacinus cynocephalus at NMA.jpg
Thylacine-tring.jpg


## Mənbə

* Биологи оживили в мышах ДНК сумчатых волков! 

## İstinadlar
Komedi Dükkanı

**Komedi Dükkanı** — Tolga Çevik'in, Fırat Doğu Parlak'ın iştirakıyla yaradılmış bədahətən əyləncəli komedik tamaşa.

İlk dəfə TV8 kanalında yayımlanan proqram sonradan TRT1 kanalına keçmiş . Uzun müddət sonraysa Star TV-də yayımlanmışdır. Proqramın əsas karakterləri Arkadaşım (Tolqa Çevik), Rejissor - Yönetmen (Fırat Parlak) və Minik - Müzisyen (Özer Atik)-dir. Sonralarsa, proqram bağlanmış və hal hazırda Kanal D kanalında "Arkadaşım Hoşgeldin" adıyla yayımlanır.
Arkadaşım Hoşgeldin

**Arkadaşım Hoşgeldin** — 2014-cü ildə Tolqa Çevikin və "BKM Mutfak"ın səyiylə Komedi Dükkanından sonra Kanal D-də yayımlanan əyləncəli, bədahətən gülməli proqram.
Komedi Dükkanından fərqli olaraq Arkadaşım Hoşgeldində Ezgi Mola da rol alır .

## Həmçinin bax
* Tolga Çevik
* Ezgi Mola
Areva

**"Areva"** — Fransa şirkəti; nüvə enerjisi üçün avadanlıqların icad edilməsi, istehsalı və alternativ mənbələrdən elektrik enerjisinin istehsalı sahəsində fəaliyyət göstərir. Bu şirkət nüvə enerjisinin istehsalı sahəsində bütün fəaliyyət növləri üzrə təcrübəsi olan yeganə şirkətdir. Şirkətin qərargahı Parisdə, Kurbevuada yerləşir.

## İstinadlar
IDEA

**IDEA** və ya tam adı: **"Ətraf mühitin mühafizəsi naminə beynəlxalq dialoq" İctimai Birliyi** — Azərbaycanda ictimai birlik.

## Tarixi
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə 12 iyul 2011-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Təşkilatın əsas məqsədi ətraf mühit məsələləri və fəaliyyətlər barədə ictimai maarifləndirmə, gənclərlə əməkdaşlıq, ətraf mühit problemləri sahəsində təhsil və onlar üçün düzgün həllər tapmaqdır.

## Layihələri
* "Azərbaycanın 9 möcüzəsi"
* Gənclərin Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin ekoloji qiymətləndirilməsində iştirakı (2022) '''
* Bir damcı layihəsi 
* Məsuliyyətli Ekoturizm Bələdçiliyi üzrə təlim proqramı (2025) 

## Poçt markalarında

2014-cü ilin may ayının 12-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən "Ətraf mühitin mühafizəsi naminə beynəlxalq dialoq" İctimai Birliyinin fəaliyyətinə həsr olunmuş marka seriyası və suvenir vərəq çap edilmişdir. Marka seriyasında 5 poçt markası və 1 kupon yerləşdirilib.

Markaların üzərində ayrı-ayrılıqda ceyran, Qafqaz bəbiri, imperator qartalı, qonur ayı və boz canavarın təsvirləri, kuponda isə "IDEA" (Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq) İctimai Birliyinin xüsusi loqosu əks olunub. Markaların nominal dəyəri müvafiq olaraq 10, 20, 30, 50 və 60 qəpik təşkil edir.

Nominal dəyəri 1 manata bərabər olan suvenir vərəqin üzərində də "IDEA"nın loqosu təsvir olunmuşdur.

## Qalereya

IdeaDSC 009946.jpg|thumb|
İDEA Qarabağda ağac əkmə.jpg|thumb|Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə “Qarabağı qoru” şuarı altında Şuşada kütləvi ağacəkmə aksiyasından foto
İDEA Qarabağda ağac əkmə2.jpg|thumb|Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə “Qarabağı qoru” şuarı altında Şuşada kütləvi ağacəkmə aksiyasından foto
İDEA Qarabağda ağac əkmə3.jpg|thumb|Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə “Qarabağı qoru” şuarı altında Şuşada kütləvi ağacəkmə aksiyasından foto


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* "IDEA" İctimai Birliyinin Facebook səhifəsi
Dza

**Ձ**, **ձ** (Adı: **dza**, ) — erməni əlifbasının 17-ci hərfi.
*Transkripsiya "j".
*Tələffüzü "dz".
*Rəqəm işarəsi "80".
Mesrop Maştots tərəfindən 405-406-cı illərdə yaradılıb. Orta əsrlərdə "yerkatagir", "qrçagir", "notrgir", "şhagir" yazı növləri istifadə olunub.

Unicode:
* böyük hərf Ձ : `U+0541`
* sətri hərf  ձ : `U+0571`

## Həmçinin bax
* Erməni dili
* Erməni əlifbasının yaranma tarixi
* Mesrop Maştots
Pərdəqanadlılar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.

## Haqqında
Pərdəqanadlılar dəstəsi həşərat sinfinin ən böyük dəstələrinin biri olub, 100 000-dən çox növü vardır. Bir cüt iri gözə və 3 gözcüyə malikdir. Bığcıqları 3-dən 70-ə qədər buğumlardan təşkil olunmuşdur.

## Təsnifatı
* Saplaqqarıncıqlılar ()
* Oturaqqarıncıqlılar ()

## İstinadlar

## Mənbə
* BioLib
* Avropa faunası

## Həmçinin bax
* Ageniaspis fuscicollis
1967 Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı

**Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı 1967** — Yaponiyanın ev sahibliyi altında təşkil edilən, oyunlarından çox qalmaqalları ilə yadda qalan bir turnir idi. Belə ki, turnirə öncədən on bir komandanın üç qrupa bölünərək qatılacağı gözlənilirdi. Amma ev sahibi Yaponiya Qərbi Almaniya və Şimali Koreya himnlərinin səslənməyəcəyini, bayraqlarının qaldırılmaycağını və ən nəhayət adlarının olduğu kimi qeyd edilməyəcəyini bildirmişdi. O zamanlar Sovet bloku olaraq bilinən ölkələrdən yeddisi Şimali Koreya, Çexoslovakiya, SSRİ, Qərbi Almaniya, Çin Xalq Respublikası, Polşa və Macarıstan öz milli komandalarının yarışda iştirakını qadağa etmişlər. Beləliklə sonda dörd komanda ilə asan mübarizəyə girən  çətinlik çəkmədən ardıcıl ikinci dəfə dünya çempionu adına layiq görülmüşdü. Maraqlısı budur ki, turnirdə iştirak edən komandalardan yalnız  medal qazana bilməmişdi. Sonda hər dörd komanda 1968-ci ilin Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanmışdı.

## Komandalar
* 
*  (*Debüt*)
* 
* 

## Bir mərhələdən ibarət oyunlar

## Yekun

## Mənbə
* Women Volleyball V World Championship 1967 Tokyo (JPN) 27–29.01 — Champion Japan
German Burqos

**German Burgos** (; 16 aprel 1969) — futbolçu

## Karyera

### Klub
Burgos peşəkar karyerasına "Ferrocarril Oeste." klubunda 1989-cu ildə başladı. German klubun heyətində beş mövsüm keçirdi, lakin yalnız son iki mövsümdə komandanın əsas qapıçısı oldu. Ümumilikdə, klubda 104 matç keçirib. 1994-cü ildə "River Plate" klubuna transfer olundu. Ilk mövsümündə, "milyonerlər"in heyətində keçirilən 33 matçda iştirak edən Burgos, zaman keçdikcə tez-tez qapısında yer alırdı. 1999-cu ilin yayında Ispaniyanın Malyorka klubuna gəldi. Komandada iki mövsüm keçirdi, yalnız 12 matçda iştirak etdi. 2001-ci ildə başqa ispan klubu olan Atletiko Madrid klubuna transfer olundu. 2001/02 mövsümündə əsas qapıçı idi, lakin növbəti iki mövsüm ərzində, yalnız 14 matçda oynadı. 2004-cü ildə o, karyerasını bitirmək qərarına gəldi.

### Milli komanda
1995–2002-ci illərdə Argentina millisinin heyətində 35 matç keçirib.

Burgos 1998 və 2002-ci illərdə Argentina millisinin dünya çempionatında ehtiyat qapıçısı olub lakin, bu turnirlərin heç birində bir oyun belə oynamayıb.

## Futbol karyerasından sonra
Burgos həm də musiqiçidir.O, The Garb qrupunda çıxış edir.

29 mart 2010-cu ildən - İspan futbol klubunun RCD Carabanchelin baş məşqçisi olmuşdur. 2011-ci ilin yanvarından, Diego Simeone ilə Kataniya və Rasinq klubunda köməkçisi məşqçi işləmişdir. 2011-ci ilin dekbrından Simeone ilə birlikdə o yenə köməkçi məşqçi kimi xidmət edəcək Atletico Madridə gəldi.

## İstinadlar
Premçand

**Premçand** — hind yazıçısı, publisist. Urdu və hind dillərində yazmışdır. Premçand urdu və hind ədəbiyyatında tənqidi realizmin banisidir. İlk hekayələr kitabı ("Vətən məhəbbəti", 1909-cu il) Böyük Britaniya müstəmləkə orqanları tərəfindən yandırılmışdı. Müstəmləkəçiliyin, orta əsr geriliyinin, dini fanatizmin ifşası və mübarizəsi yaradıcılığının əsas mövzularıdır. "Məhəbbət xanəgahı" (1922-ci il), "Meydan" (1925-ci il), "Döyüş meydanı" (1932-c il), "Qurbanlıq inək" (1936-cı il) romanlarının, "Yeddi şanagüllə" (1917-ci il), "Döyüş yolu" (1932-ci il) hekayə toplularının və s. müəllifidir.

## Mənbə
* ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 8
Casey Kasem

**Kemal Amin** "**Casey**" **Kasem** () — amerikalı aktyor və aparıcı.

## Həyatı
27 aprel 1932-ci ildə doğulmuşdur.

15 iyun 2014-cü ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Annapolis QÇES

**Annapolis QÇES** () — 1985-ci ildə Kanadanın, Yeni Şotlandiya əyalətində, Fandi körfəzində bənd üsulu ilə tikilmiş, 20 MVt-lıq qabarma-çəkilmə elektrik stansiya. Qabarma və çəkilmə hündürlüyü 18 metrdir. İllik İstehsalı 50 000 KVt/s.

## İstinadlar
Yan Tvardovski

**Yan Tvardovski** () — polşalı şair və keşiş.

## Həyatı
Yan Tvardovski 1915-ci ildə Varşavada doğulub. 1935-ci ildə Varşava Universitetinə daxil olan Tvardovski 1939-cu ildə müharibənin başlanması səbəbindən təhsilini dayandırıb. Müharibədən sonra, 1945-ci ildən Varşava İlahiyyat Seminariyasında oxuyub, 1948-ci ildən rahiblik edib. Elə həmin illərdən ədəbi yaradıcılıqla məşğul olub. Tvardovskinin dini inanc onun poeziyasına böyük təsir göstərib. 18 yanvar 2006-cı il tarixində vəfat edib.

## İstinadlar
Qayıqçı evi (Petropavlovsk qalası)

**Qayıqçı evi** () - Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində,  Petropavlovsk qalası daxilində, Pyotr və Pavel kafedralı yaxınlığında  yerləşən *Müqəddəs Nikolay* adlı I Pyotr botikinin saxlandığı yer. 
## Tarixi
Baltik dənizi uğrunda Rusiya və İsveç arasında 1700-1721-ci illərdə baş vermiş Şimal müharibəsi (1700-1721)Şimal müharibəsi bitdikdən sonra imperator I Pyotr öz botikini (yəni qayığını) Moskvadan Sankt-Peterburqa gətirməyi qərara alır. 1723-cü ildə botik təntənəli şəkildə paytaxta daxil olur. Əvvəlcə onun üçün qalada kiçik sipər tikilir. 1761-ci ildə "Rus donanmasının babası" adlanan Pyotrun qayığı Pyotr və Pavel zəng qülləsinin yaxınlığında memar A.F. Vist tərəfindən inşa edilən və *Qayıqçı evi* adı ilə tanınan kiçik pavilyona köçürülmüşdür.

Memar açılan qapıların ölçüsünü düzgün hesablamadığından, inşaatçılar qayığı otağa yerləşdirmək üçün qapı və divarları sökməyə məcbur olmuşdular.

Evin memarlığında dekorativ barokko üslubundan ciddi klassisizmə keçid öz əksini tapmışdır. Binanın sadə fasadı və bəzəksiz portikləri mürəkkəb formalı tağlı dam və hündür pəncərələrlə birlikdə harmoniya təşkil edir. Damın üzərinə Naviqasiya tanrısının alleqorik heykəli quraşdırılmışdır (1891-ci il, heykəltaraş David Yensen).

Hazırda pavilyonda sərgilər keçirilir və kiçik qayıq Mərkəzi Dəniz Muzeyində yerləşir. Qayıqçı evində orijinal ölçüsü 1/10 gəminin surəti var.

## İstinadlar
Özdən

**Özdən** yaxud uzdən (türk.) — Qafqazda türk xalqları mühitində zümrə. *Öz* sözü və *dən* şəkilçisindən ibarətdir. Özdən — özündən, özü qərar verən, azad, əsilzadə deməkdir. Bu ad altında Şimali Qafqazda zadəgan zümrəsi, azad təbəqə, yaxud müvafiq davranış nəzərdə tutulur.

Qaraçay-balkarlarda bəylərdən sonra gələn, öz torpaqları, asılı rəyyəti və mülkləri olan zümrəyə deyilir.
Buradan da *özdən adəti* yaranır. Özdənlər həm də bir neçə dərəcəyə bölünür.
Dağıstanda özdən adı altında sadəcə azad insan nəzərdə tutulur, azad icmalarda yaşayan, ya da hər hansı feodalın təbəçiliyində olanlara deyilir.

Qumuqlarda bu söz daha çox uzdən kimi tələffüz olunur, və eyni mənanı ifadə edir.

Osetiyada özdənlər deyəndə adətən knyazları və aldarları nəzərdə tuturdular.

## İstinadlar
1970 Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Çempionatı

**Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı 1970** — 1970-ci ildə Bolqarıstanda təşkil olunan turnir. Turnirin əksər oyunları Varna da təşkil olunmuşdu. Bu dünya çempionatına 16 komanda qatılmışdı. Həmçinin ilk və hələlik yeganə qadınlararası dünya çempionatı idi ki, özündən  əvvəlki analoji yarışdan üç il sonra baş tutmuşdu.  Qalib adına dördüncü dəfə  yığma komandası layiq görülmüşdü. Turnirdə ikinci və üçüncü yerləri isə uzaq şərqdən müvafiq olaraq  və  milliləri tutmuşlar.

## Komandalar

## Qrup mərhələsi

### "A" Qrupu

### "B" Qrupu

### "C" Qrupu

### "D" Qrupu

## II mərhələ
### 9-cu - 16-cı yer uğrunda görüşlər

#### Son səkkiz yeri tutanlar

### 1-ci - 8-ci yer uğrunda görüşlər

#### İlk səkkiz yeri tutanlar

## Yekun

## Mənbə
*Women Volleyball VI World Championship 1970 Varna (BUL) 22.09-02.10 Winner Soviet Union
Qış sarayında yanğın

**[[Qış sarayında yanğın]]** — Rusiya çarlarının Sankt-Peterburqdakı iqamətgahı 17 dekabr 1837-ci ildə, divar arası alovlanma səbəbindən baş vermişdi.

Üç gün müddətində yanan sarayın alovları 50–70 verst (50–75 km/30–45 mil) məsafədən görünmüşdü. Yanğında otuz gözətçinin ölməsinə baxmayaraq, demək olar ki, sarayda olan bütün eksponatlar, Hərbi qalereya və Feldmarşallar zalındakı portretlər, həmçinin Böyük saray kilsəsindəki dəyərli əşyalar xilas edilmişdi.

## Hadisələrin gedişatı
Yanğın, qığılcımın nəfəslik vasitəsiylə Feldmarşallar zalının taxtadan olan qoşa divarı arasına düşməsi nəticəsində baş vermişdi. Bundan sonra divarlar daxildən yanmağa başlamış və alov Kiçik taxt zalının damına keçmişdi. Quru taxtadan inşa edilmiş və yağlı boya ilə bəzədilmiş daxili divarlar, qısa zamanda alışmağa başlamışdı.

Hadisə baş verən zaman imperator ailəsi Mixail teatrında idi, bu zaman, bir yavər o dövrün nazirlərindən biri olan Şahzadə Volkonskiyə yaxınlaşaraq hadisə haqqında məlumat verir. Şahzadə yavərə tapşırıqlar verərək, sakit şəkildə tamaşanı izləməyə davam edir. Saat yarım sonra yavər yenidən qayıdır və bu zaman nazir I Nikolayla danışmağa məcbur olur.

Yanğının Ermitaj binasına keçməsinin qarşısını ala bilmək üçün I Nikolay təcili şəkildə birləşdirici dəhlizin uçurulmasını və damın sökülməsini əmr etdi. Lakin, imperatriçanın gizli müşaviri Şambonun *"Burada hər şey imperatriçaya məxsusdur. Heç nə dağıdılmamalıdı."* əmrindən sonra, yanğınsöndürmə işində xeyli çətinliklər meydana gəldi.

Yaxınlıqda yerləşdiyinə görə, Preobrajenski qvardiyası hadisə yerinə birinci gəlmişdi. Təqaüdçü general-mayor Baranoviç, 10-cu Dəniz ekipajından Nestor Trayanov və komissar bölməsindən Abraham Dorofeyevin, artıq alışmaqda olan ikonostasdan "Xilaskar Məsih" ikonasını xilas etməsini təsvir etmişdi. Onların hər ikisi üç yüz rubl mükafat almış, Troyanov isə mühafizəçilər dəstəsinə köçürülmüşdü.

1882-ci ildə şahid Kolokoltsevin ifadə verməsinə qədər, rəsmi məlumatlarda yanğında heç kimin ziyan çəkmədiyi bildirilirdi.

Yanğından sonra sarayın fasadı və parad zalları Vasili Stasov, digər otaqları isə Aleksandr Briullov tərəfindən bərpa edilmişdir. 1838–1839-cu illərdə sarayın yanmış taxta divarları metal konstruksiyalı daş hörgü ilə yenidən inşşa edilmişdi. Bütün taxta detallar dəmirlə əvəzlənmişdi. 1838-ci ilin sonlarına kimi inşaat işlərinə 100,000 rubldan çox pul xərclənmişdi.

## İstinadlar
Melisa P. (film, 2005)

Melissa P.- Luca Guadagnino tərəfindən 2005-ci ildə çəkilmiş erotik drama filmidir. Melissa Panarello "Yatmazdan əvvəl saça 100 fırça zərbəsi" romanı əsasında çəkilmiş filmin baş rollarında Luka Guadanino, Mariya Valverde, Leticia Tsiampy və Geraldine Çaplin çəkilmişdir.

## Məzmun
Melisa (Valverde) ailəsindən getdikcə uzaqlaşan 15 yaşındakı utancaq bir bakirə qızdır. Onun atası xarici neft qurğusu üzərində işləyir, anası isə onu başa düşməyən bir qadındır. Melisanı başa düşən yalnız nənəsi Elviradır. Lakin Elvira qocalar evinə getdiyi vaxt o tamamilə tək qalır.
Melisa ilk dəfə yaraşıqlı və varlı Daniyel ilə hovuzun arxasında baş verən alçaldıcı bir oral seksdən sonrakı görüşdə bakirəliyini itirir. Daha sonra cinsi gücünü hiss edir və Daniyel və onun dostu Arnaldo ilə üçlü seks həyatı başlayır.

## Film haqqında
Qıvrım başlığı altında "Yatmazdan əvvəl saça 100 fırça zərbəsi"(başqa adı ilə "Yüz toxunuş") romanı bir neçə il əvvəl İtaliya nəşr edilmişdir. Melissa Panarello — köhnə ad olmasına, güclü reklam olunmamasına və üz qabığında heç bir məşhurun adının olmamasına baxmayaraq milli bestseller oldu. Yazar öz intim gündəliklərini kitabın mövzusu olaraq götürdü. Zərif, təsirli, ehtiraslı, qalmaqallı və Avropada ilk erotik və ilk cinsi təcrübə haqqında olan kitab Lolita XXI əsrdə Avropada sensasiya yaratmışdır. Və indi bu valehedici kitab tammetrajlı kino formatında yeni həyat qazanır.

## Rollarda
*Mariya Valverde — Melisa P.
*Geraldine Çaplin — Nonna Elvira
*Primo Reggiani — Daniyel
*Fabriziya Sacchi — Dariya
*Elio Germano as Arnaldo
*Nilo Mur — Marco
*Letiziya Ciampa as Manuela
*Klaudiyo Santamariya — Custode del museo
*Pier Giorgio Bellocchio — Istruttore di nuoto
*Marsello Mazzarella — Chiunque
Subhaş Kak

**Subhâş Kâk** () — Hindistan yazıçısı, şair, kompüter alim və riyaziyyatçı.

## Xarici keçidlər

* Inerview
Paavo Nurmi

**Paavo Yohannes Nurmi**— Finlandiyalı yaxın və uzun məsafəyə qaçış üzrə atlet.

O, XX əsrin əvvəllərində qaçış yarışlarında üstünlüyü öz əlində saxladığına görə "Uçan Fin" ləqəbini ilə tanınırdı. Nurmi 1,500 metr və 20&nbsp;km arasında məsafələrə qaçış üzrə 22 rəsmi dünya rekordunu müəyyənləşdirib və Olimpiya Oyunlarında  on iki dəfə iştirakı ərzində doqquz qızıl və üç gümüş medal qazanıb. 14 illik karyerası boyu o, ölkələrin kross yarışlarında  və 10,000 metrlik məsafələrdə məğlubiyyətsiz oyunlar seriyasını qoruyub saxladı.

Fəhlə ailəsində anadan olmuş Nurmi 12 yaşında ailəsini təmin etmək üçün məktəbi tərk etdi.  O, 1912-ci ildə Hannes Kolehmaynenin Olimpiya uğurlarından ilhamlanaraq, özü də ciddi olaraq qaçış idmanı ilə məşğul olmağa başladı.  Nurmi hərbi xidməti zamanı bu idman növündə daha da inkişaf etməyə başladı və ilk dəfə 1920-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında debüt etdi. 5000 metr məsafəyə qaçış yarışlarında gümüş medal qazandıqdan sonra, o 10000 metr məsafəyə və kross  yarışlarında qızıl medal qazandı. 1923-cü ildə Nurmi  eyni  vaxtda  5000 və 10000 metr məsafələrə qaçış yarışlarında  dünya rekorduna sahib olan və hələ ki yeganə idmançıdır. Nurmi 1924-cü il Yay Olimpiya Oyunlarında iki saatdan az müddətdə müxtəlif məsafələrə qaçış yarışlarında qızıl medallar qazandı. Belə ki,  o, 1500 və 5000 metr məsafələrə qaçış yarışlarında yeni dünya rekordunu müəyyən etdi.

1925-ci il qənaətbəxş ABŞ turnirindən sonra motivasiya və aldığı zədələr ilə mübarizə aparan Nurmi birdən-birə iki daha güclü iddiaçılar olan  çoxdankı rəqiblərini Ville Ritola and Edvin Vide tapdı. 1928-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında Nurmi 10000 metr məsafəyə qaçışda çempion olmasına baxmayaraq, 5000 və 3000 metr məsafələrə maneələrlə qaçışda  qızıl medal uğrunda mübarizədə məğlub oldu. Daha sonra diqqətini daha uzun məsafələrə qaçış yarışlarına yönəltdi və 25 mil (təqribən 40&nbsp;km) məsafəyə marafon yarışında dünya rekordunu sındırdı. Nurmi pərəstiş etdiyi  Kolehmaynen kimi marafon yarışlarında qızıl medal qazanmaqla karyerasını sona çatdırmağı nəzərdə tutmuşdu.

Nurmi sonda Finlandiyanın ən varlı adamlarının birinə çevrilərək, xırdavatçı, tikinti üzrə layihəçi kimi işləyən və Qış müharibəsi zamanı Finlandiya üçün pul vəsaitlərini qaldırdı və sonralar  Finlandiyalı atletlərin baş məşqçisi oldu. 1952-ci ildə o, Helsinkidə Yay Olimpiya Oyunlarının məşəlini yandırdı.  Onun nailiyyətləri, hazırlıq üsulları və iş üslubu yaxın və uzaq məsafəyə qaçışda gələcək nəsilləri təsiri altında saxladığı üçün Nurminin sürət və ələkeçməz şəxsiyyəti  "Xəyalat  Finn" kimi ləqəblərin yaranmasına səbəb oldu.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Santa Mariya

**"Santa Mariya"** — Xristofor Kolumbun 1492-ci ildə reallaşdırmış olduğu dəniz səyahətində Atlantik okeanını keçərkən istifadə etdiyi gəmilərdən ən böyüyü.

## Tarixi
"Santa Mariya" XV əsrin II yarısında İspaniyanın Bask vilayətində hazırlanmışdır. 1492-ci ildə Kolumb tərəfindən kirayəyə götürülüb. O, bu gəmi ilə Asiyaya yeni yol tapmaq üçün başlanan tarixi dəniz səfərinə başçılıq edib. 37 günlük səfərdən sonra "Santa Mariya" ilə Baham adalarına yaxınlaşan kapitan Kolumb və heyəti 10 həftədən sonra Haiti yaxınlığında qayalara çırpılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Pristav

**Pristav** — nəzarətçi vəzifəli şəxs. XVIII əsrədək Rusiyada cavabdehləri və şahidləri məhkəməyə çağırmaq vəzifəsi də pristava tapşırılmışdı. 1864-cü il məhkəmə islahatı ilə *məhkəmə pristavı* vəzifəsi təsis edilmişdi. *Polis pristavı* və xüsusi pristav vəzifələri də var idi. Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğal edilməsindən sonra Azərbaycanda da pristav vəzifəsi mövcud idi.

## Mənbə
* ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 14
Prototi

**Prototi** — skif sərkərdəsi, İşquz hökmdarı. Heredotun məlumatına görə Mannada yaşayan skiflərin başçısı olan Prototi e.ə. VII əsrdə Midiyaya hücum etmişdir. Aşşur mixi yazılarında *Partatua* kimi adı çəkilir. Prototi Midiyaya hücum zamanı Assuriyanın müttəfiqi olmuşdur.

## Mənbə
* ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 29

## Həmçinin bax
* Madiy
* Fraorta
* Kiaksar
Pronya çayı (Okanın qolu)

**Pronya** — Rusiya Federasiyasının Ryazan və Tula vilayətlərində çay. Oka çayının sağ qolu. Uzunluğu 336 km, hövzəsinin sahəsi 10.2 min km²-dir. Orta Rusiya yüksəkliyinin şimal-şərq yamaclarında başlanır. Əsasən qar suları ilə qidalanır. Noyabrdan mayadək donmuş olur. Aşağı axınında gəmiçiliyə yararlıdır.

## Mənbə
*ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 25

## İstinadlar
Prusslar

**Prusslar** — Baltik dənizinin cənub sahilində, Visla və Neman çaylarının aşağı axarları arasında yaşamış tayfalar qrupu, xalq. Qədim prussların maddi mədəniyyətləri onlara dilcə qohum olan letto-litvalılar və slavyanların mədəniyyətinə oxşardır. Prussların adları mənbələrdə IX əsrdən çəkilir. Prusslar Polşa və Rusiya ilə ticarət əlaqələri saxlamışlar. 1283-cü ildə Roma papasının və alman feodallarının köməyi ilə Tevton ordeni prussların torpaqlarını işğal etdi. İşğalçılar prussların əksəriyyətini qırdılar, qalanları isə tədricən almanlaşdı. Prussiyanın adı prusslardan götürülmüşdür.

## İstinadlar
Saplaqqarıncıqlılar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

## Umumi məlumat
Qrupa minicilər, eşşəkarıları, arılar və qarışqalar daxildir. Saplaqqarın pərdəqanadlılar üçün səciyyəvi olan cəhət odur ki, qarıncığın birinci seqmenti əsasdan daralmış və döşlə hərəki şəkildə birləşmişdir. Yarımdəstənin nisbətən kiçik bir hissəsi bitkiyeyən, əksəriyyəti isə cücülərin və başqa onurğasızların parazitidir. Yetkin ali pərdəqanadlılar bir qayda olaraq, baramadan cinsi yetkin olmayan vəziyyətdə çıxır və əlavə qidaya ehtiyac duyurlar. Onlar çiçəklərin nektarı, bitkilərin şirəsi, mənənələrin, eləcə də cücülərin hemolimfası ilə qidalanırlar.

## Təsnifatı
* İynəlilər ()
* Minicilər ()

## İstinadlar

## Həmçinin bax