open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bəbirlər (aerobatika eskadronu)

**Bəbirlər** () — Rusiyanın Surqut şəhərində mərkəzləşən, qadın pilotlardan ibarət yeganə mülki aerobatika komandasıdır. 18 iyul 2014 tarixində qurulmuşdur. Uçuşlar üçün Yak-54 təyyarələri istifadə olunur. Komandanın arsenalında həm də Yak-52, Yak-18T, An-2 və Douglas DC-3 təyyarələri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Пилотажная группа Барсы - Vk.com hesabı
* Пилотажная группа Барсы - İnstagram Hesabı
* Komandanın aid olduğu məktəbin saytı
Qarakeçid qətliamı

**Qarakeçid qətliamı** — 8 noyabr 1984-cü ildə PKK silahlılarının Türkiyədə, Siirtin Eruh rayonunda (sonradan Şırnaka birləşdirilmişdir) Qarakeçid kəndinə () hücumu. Hadisə və qətliam nəticəsində 9 mülki vətəndaş öldürülmüşdür, PKK-nın ilk kütləvi mülki hücumu olduğunu iddia edilir. Bu hadisə PKK-nın eyni kəndə həyata keçirdiyi üç hücumdan ikincisidir.

## Hadisə
Dövrün MDP-dən olan, Hatayı təmsil edən millət vəkili Murad Sökmənoğlunun şifahi sualına daxili işlər naziri İldırım Ağbulud cavabında PKK-nın ilk dəfə 22 sentyabr 1984-cü ildə Qarakeçid kəndinə hücum etdiyini və bu hücum nəticəsində bir kənd mühafizəçisinin yaralandığını bildirmişdi. İkinci hücumun 8 noyabr 1984-cü ildə saat 19:30 radələrində başladığı bildirilmişdir. İldırım Ağbuludun sözlərinə görə, kənd qoruyucusu və muxtarın evlərinə atılan raketlər nəticəsində can itkisi baş vermişdir. Hücum nəticəsində dördü *Can* və *Sevim* ailəsinin üzvü olmaqla doqquz mülki şəxs həlak olmuşdur. Həlak olan mülki şəxslərin adları belədir: Asiyə Can, Leyla Şahin, Aynur Sevim, Lütfiyə Sevim, Ayşə Can, Vəli Can, Bahar Sevim, Bədrəddin Sevim və Zeynəb Can.

## Nəticə
Hücumda iştirak edən bir PKK silahlısının münaqişə zamanı və ya ondan sonra öldürüldüyü iddia edilmişdir. 4 dekabr 1984-cü ildə 7-ci Ordu Korpusu və hərbi vəziyyət komandiri general-leytenant Qaya Yazqan, onu müşayiət edən Diyarbəkir valisi Ehsan Dədə və Siirt valisi Rəcəb Birsin Özənlə birlikdə 40 ev və 200 nəfərlik kəndi ziyarət etmişdir. Bu zaman kənd sakinlərinə ərzaq, geyim və dəftərxana ləvazimatları, həmçinin 7 ədəd uzun lüləli "Kalaşnikov" avtomatı və patronları da təhvil verilmişdir.

9 may 1985-ci ildə Diyarbəkir Hərbi Məhkəməsində 7-ci Ordu Korpusu və hərbi vəziyyət komandanlığının o günə qədər həbsdə olan 19 şəxsin işi üzrə keçirilən ilk iclasda hərbi prokuror müəyyən şəxsləri Qarakeçid kəndində 9 qadın və uşağın qətlində ittiham edilmişdir. 9 may 1985-ci ildə yeddi şübhəlinin edamı, bu hadisədə əsas şübhəli olan Mustafa Çimən üçün isə altı dəfə edam tələbi irəli sürülmüşdür. Qətliamda iştirak edən qüvvələrin rəhbəri olduğu iddia edilən Mustafa Çimən 19 dekabr 1984-cü ildə tutulmuşdur. Dindirildiyi vaxt qüvvələrin başçısı olduğunu qəbul etmişdir, peşman olduğunu əlavə etmişdir. Mustafa Çimən ilk dəfə tətbiq edilən Peşmanlıq qanunu və Cəmiyyətə reinteqrasiya qanunundan faydalanmaq üçün məhkəməyə müraciət etmişdir. Bu ərizə məhkəmə tərəfindən qəbul edilmiş və təqsirkar bilinən şəxs 24 il ağır həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Mahsum Qorxmazın siyasi və hərbi köməkçisi olduğu bildirilən Mustafa Çimən 1990-cı ildə azad edilmiş və həmin il PKK silahlıları tərəfindən öldürülmüşdür.

PKK üçüncü və sonuncu dəfə 18 sentyabr 1987-ci ildə Qarakeçid kəndinə hücum etmişdir. Hadisə zamanı həlak olanların adı Əli Bəxşi (55), Bahar Bəxşi (30), Yusif İldırım (45), Zeynəb Şahin (27), Ömər Timur (22) və Əli Gök (?) olan 6 kürd əsilli Türkiyə vətəndaşı öldürülmüşdür.

1992-ci ildə qədim mağara kəndi olduğu qeyd edilən Qarakeçid kəndi boşaldılmış və 2021-ci ilə kimi kənddə daimi əhali yoxdur.

## İstinadlar
Dəstgir (Meşkinşəhr)

**Dəstgir** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 237 nəfər yaşayır (57 ailə).

## İstinadlar
İrəvanda partlayış (2022)

**2022-ci ildə İrəvanda partlayış** — 14 avqust 2022-ci ildə yerli vaxtla saat 13:23-də Ermənistanın paytaxtı İrəvanın mərkəzində yerləşən "Sürməli" ticarət mərkəzində baş verən güclü partlayış. Partlayış geniş dağıntılara və yanğına səbəb olmuşdur. Bu zaman onlarla insan həlak olmuş və yaralanmışdır. 17 avqustda əldə edilən məlumata görə, hadisə nəticəsində 16 nəfər həlak olmuş, 63 nəfər yaralanmış, 9 nəfər itkin düşmüşdür.

## Hadisə
Ermənistanın paytaxtı İrəvandakı "Sürməli"  ticarət mərkəzində atəşfəşanlıq anbarında partlayış baş vermişdir. Hadisə nəticəsində böyük yanğın baş vermiş və bazarın çox hissəsi məhv olmuşdur. Hadisə yerinə 200 yanğınsöndürən cəlb olunmuşdur.

## Cavab
Hadisə nəticəsində zərərçəkənlərin adları ertəsi gün açıqlanmışdır. Baş nazir Nikol Paşinyan İrəvan meri Hraçya Sarkisyan, fövqəladə hallar naziri Armen Pambuxçyan, xilasetmə xidmətinin direktoru Armen Qasparyan və Müfəttişlik Orqanlarının Koordinasiya İdarəsinin rəhbəri Artur Asoyanla birlikdə hadisə yerinə baş çəkmişdir.

## İstinadlar
Abdülkadir Ömür

**Abdülkadir Ömür** () — Türkiyə Superliqasında çıxış edən Trabzonsporun futbolçusu.

## Karyerası

### [[Trabzonspor FK|Trabzonspor]]
"Trabzonsporda" ilk matçına 12 yanvar 2016-cı ildə keçirilən "Adanaspor" — "Trabzonspor" matçının 65-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç "Trabzonsporun" 1–4 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. "Trabzonsporda" ilk qolunu 22 dekabr 2016-cı ildə keçirilən "Trabzonspor" — "Kızılcabölükspor" matçının 35-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Ömür 85-ci dəqiqədə əvəzlənib. Matç "Trabzonsporun" 5–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Uğurları

### Klub
 Trabzonspor
* Türkiyə Superliqası
** Qalib (1): 2021/22
* Türkiyə Kuboku
** Qalib (1): 2019/20
* Türkiyə Super Kuboku
** Qalib (2): 2020/21,2022/23

### Şəxsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Muhsin Mahmelbaf

**Muhsin Mahmelbaf** (; ) — məşhur iranlı kinorejissor və ssenaristdir.
Hazırda Asiya Kino Akademiyasının prezidentidir.
1979-cu il İran inqilabında fəal iştirak edib.
İnqilabdan əvvəl, polislə toqquşduğuna görə 4 il azadlıqdan məhrum edilib.

Mahmelbafın filmləri 1990-2000-ci illərdə beynəlxalq kinofestivallarda geniş rəğbət qazanıb.
2001-ci ildə Time jurnalı "Qəndəhər" filmini bütün zamanların ən yaxşı 100 filmindən biri adlandırdı.
Eyni 2001-ci ildə Mahmelbaf YUNESKO-nun "Federiko Fellini Qızıl medalı" ilə təltif edilmişdir.
2006-cı ildə Mahmelbaf Venesiya Film Festivalında münsiflər heyətinin üzvü olub.
2006-cı ildə dünya kinosuna verdiyi görkəmli incəsənət töhfəsinə görə Sergey Paracanov mükafatını alıb.
İranda Mahmelbafın filmləri dəfələrlə qadağa altında olub, məsələn, “Məsumiyyət anı (Çörək və çiçək)” 1995-ci ildən 1997-ci ilədək, “Məhəbbət vaxtı” 1990-cı ildən qadağan edilib və s.

Mahmelbaf da bir çox rejissorlar kimi bəzən öz filmlərində epizodik rollar oynayır.

Mahmelbafın qızları Samirə və Xana da kinorejissor olmaq qərarına gəldilər və beynəlxalq film festivallarında bir neçə mükafat qazanan filmlər çəkdilər.
Mahmelbafın həyat yoldaşı Mərziyə Meşkini də 2 film çəkib (xüsusən də “Qadın olduğum gün” filmini ərinin ssenarisi əsasında çəkib).
Oğlu Meysəm isə operatordur.

## Seçilmiş filmoqrafiyası
* 1985 — "Boykot"
* 1986 — "Alverçi"
* 1989 — "Velosipedçi"
* 1990 — "Sevgi zamanı"
* 1995 — "Salam, sinema"
* 1996 — "Məsumiyyət anı (Çörək və Çiçək)"
* 1996 — Qabbeh (Fars xalçası)
* 1998 — "Sükut"
* 1999 — "Kişin nağılları"
* 2000 — "Demokratiya testi"
* 2001 — "Qəndəhar"
* 2005 — "Seks və Fəlsəfə"
* 2006 — "Qarışqaların fəryadı"
* 2012 — "Bağban"
* 2014 — "Prezident"

## Mükafatları
* "Dünya kinosuna verdiyi töhfəyə görə" İrəvan Film Festivalının Sergey Paracanov ad. "Qızıl ərik" mükafatı (2006).
* 
* Sent-Endryus Universitetinin fəxri doktoru (2010).
* 
* 50-ci Çikaqo Beynəlxalq Film Festivalının əsas mükafatı "Qızıl Hüqo" - "Prezident" filminə görə (2014).
* 
* Venesiya Film Festivalının Robert Bresson Mükafatı (2015). Mahmelbaf mükafatını Rusiyada həbsdə olan ukraynalı rejissor Oleq Sentsova həsr edib.
*
## İstinadlar
Ataqo məbədi (Kioto)

– Yaponiyanın Kioto şəhərinin Ukyo rayonundakı Ataqo dağında yerləşən şintoist məbədi.

## Tarixi
Məbəd çox uzun müddət Ataqo dağda yerləşən buddist məbədi olan Hakuun məbədi ilə assosiasiya olunurdu. Belə ki, bu buddist məbədi döyüş meydanında qələbəni gətirdiyinə inanılan bodhisattva Cizoya həsr olunmuşdu. Ataqo məbədindəki şintoizm ilahların Cizonun Yaponiyadakı inkarnasiyaları hesab edilmişdir. İnanca görə məbədin ilahları paytaxtı qoruyur, yanğınların qarşısını alır və döyüşçülərin qayğısına qalır. Buna görə də məbədə tez-tez ziyarətlər baş tutmuş və Yaponiyada Ataqo məbədinin bir çox qolu tikilmişdir.

1868-ci ildə şintoizmlə buddizmin ayrılmasından sonra məbədin buddizmlə olan əlaqəsi kəsilmiş və buddizm simvolları məbəddən yığışdırılmışdır.

## Xüsusiyyətlər
Ataqo məbədi iki məbəddən ibarətdir. Əsas məbəd (honqu) alov kamisinin anası İzanamiyə, kənd təsərrüfatı kamisi Vakumusubiyə, eləcə də, digər üç kamiyə həsr olunmuşdur. İkinci dərəcəli məbəd (vakamiya) alov kamisi Kaqutsuçiyə və digər iki kamiyə həsr olunmuşdur.

Hər ilin 31 iyul tarixində zəvvarlar dağa dırmaşaraq yanğından qorunmaq üçün tilsim almağa gəlirlər. Hər ilin 28 sentyabrında məbəddə illik festival baş tutur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Xürrəmabad (dəqiqləşdirmə)

* Xürrəmabad 
* Xürrəmabad (Urmiya)
* Xürrəmabad (Əhər) 
* Xürrəmabad (Ənzəl)
* Xürrəmabad (Mazandaran) 
* Xürrəmabad (Bicar)
Yoncalı

*Yoncalı (Nəmin) — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Yoncalı (Marağa) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Səni yenidən görmək (kitab)

**Səni yenidən görmək** - fransız yazıçısı Mark Levi tərəfindən yazılmış kitab.

## Məzmun
Ürəyiniz geridə qalsa, mütləq qayıdacaqsınız... Mark Levinin milyonlarla satılan “Kaş ki doğru olsaydı” romanının davamı olan “Səni yenidən görmək” birincisi qədər sürprizlərlə dolu bir nağıldır. Uğurlu memar Artur və idealist həkim Lauren arasındakı sevgi qaldığı yerdən davam edir; Onların fantaziya ilə reallıq arasında fırlanan həyatları yenidən San-Fransiskoda kəsişir. Gücünü itirməyən sevgiləri növbəti dəfə gözlənilməz maneələrlə qarşılaşır. "Həyat sizə ikinci bir şans versəydi, ondan maksimum istifadə etmək üçün risk edərdinizmi?" Marc Levy bu suala cavab axtararkən xəyallarını itirmiş çağımızın insanlara sevginin vəsfini təqdim edir.

## Xarici keçidlər
*   Vous revoir
*   Vous revoir 
*  Sizi tekrar görmek 
*  Sizi tekrar görmek
Atsuta məbədi

– Yaponiyanın Ayçi prefekturasının Naqoya şəhərinin Atsuta rayonunda yerləşən şintoist məbədi. Deyilənə görə əfsanəvi qılınc Kusanaqi bu məbəddə saxlanılır.

## Tarixi
Əfsanəyə görə məbəd əfsanəvi döyüşçü Yamato Takerunun həyat yoldaşı tərəfindən IX əsrdən öncə tikilmişdir. Belə ki, Yamato Takeru Şərqi Yaponiyanı imperator hakimiyyətinə tabe etməyə çalışarkən Kusanaqi sayəsində möcüzəvi şəkildə sağ qalmışdır. Yerli əfsanəyə görə isə məbəd VIII əsrdə Çin imperatoru olmuş Syuan-tszunun sevimli məşuqəsi Yan Quyfeyə həsr olunmuşdur. Syuan-tszu Yaponiyanı işğal etmək planı qursa da, vaxtının çoxunu Yan Quyfeyə sərf etdiyi üçün Yaponiya xilas olmuşdur.

808-ci ildə məbəd böyük populyarlıq qazanmağa başlamışdır, belə ki, həmin il ritualist İnbe no Hironari məbədin saraya qarşı olan laqeydliyinə etiraz etmişdir. Bu dövrdən etibarən məbəd ən yüksək dərəcəli məbəd olmuş və böyük ianələr qəbul etmişdir. Atsuta məbədi imperatorluq sarayının, XV əsrdən etibarən isə Muromaçi və Tokuqava şoqunluqlarının hamiliyində olmuşdur.

Məbədin xüsusi statusu İmperator Meycinin 1868-ci ildə taxta çıxdığı vaxtda da tanınmışdır. Belə ki, bu zaman məbədə imperatorun nümayəndələri göndərilmişdir. Bu cür münasibət görən başqa bir məbəd təkcə Böyük İse məbədi olmuşdur.

## Mərasimlər
Məbədin illik festivalı 5 iyun tarixində baş tutur. Bundan əlavə, hər ilin may ayında məbəddə Ohoho festivalı keçirilir. Məbəddə qarğaların şərəfinə tədbirlər keçirilir, onlara düyü tortları verilir.

## Qalereya

Atsuta Jingu5.jpg|Məbədin muzeyi.
Atsutajingu4.JPG|Torii.
Atsutajingu3.JPG|Nobunaqa divarı.
Sakuma Toro in Atsuta Jingu Shrine 2014.jpg|Toro.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Pərixan (Meşkinşəhr)

**Pərixan** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 3,527 nəfər yaşayır (803 ailə).

## İstinadlar
Cənubi Xaç (aerobatika eskadronu)

**Cənubi Xaç Aerobatika Eskadronu** () Argentina Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika komandasıdır. 1962-ci ildə qurulmuşdur. Tarixi boyunca bir-neçə dəfə ləğv olunub, yenidən qurulmuşdur.

## Tarixi
İlk dəfə 1962-ci ildə qurulan komanda North American F-86 Sabre təyyarələri istifadə edirdi. Həmin komanda eyni ilin dekabr ayında ləğv olunmuşdur.

1997-ci ildə Suxoy Su-29 təyyarələrinən ibarət komanda quruldu. 2010-cu ildə maddiyat problemlərinə görə fəaliyyətinə son qoydu.

2012-ci ildə FMA IA-63 Pampa təyyarələrindən ibarət yeni komanda quruldu. Həmin komanda hələ də fəaliyyət göstərir.

## Təyyarələr

## İstinadlar

## Xarici Keçidlər
Şahqulu Sultan Əfşar

**Şahqulu Sultan Əfşar** və ya **Şahqulu bəy Yüzbaşı Əfşar** — Səfəvi imperiyasında xidmət etmiş siyasi və hərbi xadim. I Təhmasibin dövründə fəaliyyət göstərmiş, Kirmanın hakimi olmuşdur.  

## Həyatı
Şahqulu Sultan Əfşar tayfasından və Xəlil xanın oğlu idi. 1528-ci ildə o, I Təhmasib tərəfindən Kirmanın hakimi təyin edildi. Bundan sonra Şahqulu Sultan Əfşar I Təhmasibə sona qədər sadiq şəkildə xidmət etdi. Bu müddət ərzində o, ən güclü vilayət hakimlərindən biri olmaqla birlikdə, hərbi qüvvələri ilə I Təhmasibi onun hakimiyyəti dövründə baş vermiş bütün hərbi əməliyyatlarda dəstəklədi. 1544-cü ildə Şah Təhmasib Şahqulu Sultana Böyük Moğol imperatorunu geri dönüş yolunda müşayiət etməsini əmr edir. Hümayun üsyan nəticəsində taxtından məhrum qalmış, I Təhmasibə sığınmış və ondan hakimiyyətini geri qaytarmaq üçün yardım etməsini istəmişdir. Ona yardım üçün verilən orduya komandanlıq edənlərdən biri də Şahqulu Sultan olmuşdur. Bu yürüş nəticəsində Hümayun yenidən taxtına çıxmış, Qəndəhar, Qəznə və Kabil geri qaytarılmışdır. 1546-cı ildə Şahqulu Sultan Əlqas Mirzə üsyan qaldırdığında Şah Təhmasibin yanında Təbrizdə idi. O, şəhərdə Əfşar və Zülqədər tayfaları arasında baş vermiş toqquşmaya qarışmışdı və bu toqquşma imperiya üçün təhlükəli vəziyyət ala bilərdi. Şah Təhmasib buna şəxsən müdaxilə edir və qarşıdurmaya son qoyur. Tayfaların liderləri, Şahqulu Sultan da daxil olmaqla Şahın sarayına - dövlətxanaya gedirlər. Onlar şahın qarşısında bir-biriləri ilə birdə dava etməyəcəklərinə and içirlər və şah xəzinəsinə ümumilikdə və ya tək-tək olaraq min tümən hədiyyə verməyi öhdələrinə götürürlər. Buna bənzər tayfalararası toqquşa hadisəsi Təhmasibin gəncliyi zamanı - 1524-1525-ci illərdə Ustaclı və Rumlu tayfaları arasında da olmuşdu. Lakin 1546-cı ildə Şah Təhmasib belə toqquşmaları dayandıra biləcək qədər güclü idi.

Şah Təhmasibin ordusu tayfalardan toplanan ordu idi. Adi hallarda bu ordunu təşkil edən qüvvələr əyalətlərdə qalırdılar və bu tayfadan olan şəxs də həmin əyalətin hakimi hesab edilirdi. Müharibə başladıqda isə bu ordular şahın əsas qüvvələri ilə birləşmək üçün çağırılırdı. Təkcə şahın hərbi yürüşlərdəki uğuru deyil, həmçinin tayfa liderlərinin nüfuzu onun hərbi yürüşlərə gətirdiyi döyüşçülərin sayındanasılı idi. Osmanlı imperiyası ilə olan müharibə zamanı - 1548-ci ildə Şahqulu Sultan Şah Təhmasibin əsas ordusuna Qaracadağda qatıldığı zaman min nəfərlik dəstəyə malik idi, Şiraz hakimi İbrahim xan Zülqədər isə 2500 döyüşçüyə, bir çox kiçik bölgə hakimləri isə 300-500 döyüşçüyə malik idi. Rütbəsi İbrahim xandan aşağı olan Şahqulu Sultan buna baxmayaraq əhəmiyyətli bir dəstəyə komandanlıq edirdi və bu, onun bu dövrün bütün əsas hərbi yürüşlərində iştirakını izah edir. Bu müharibədə Şahqulu Sultanın Gürcüstanla (Gürcüstan) sərhədində yerləşən Qars qalasının ətrafına hücum edərək talan etdiyi bildirilir. Şahqulu daşıya biləcəyi bütün mal-qaranı: 5000 at, 100000 qoyun və 50000 inəyi özü ilə gətirərək qayıtdı.
## Həmçinin bax
* Şahqulu Xəlifə Zülqədər

## İstinadlar

## Mənbə
Rauf Avşarov

**Rauf Muxtar oğlu Avşarov (Avşar)** () — "Rauf Avşar" Kukla Teatrının rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (2006)

## Həyatı
Rauf Avşarov 17 aprel 1952-ci ildə Gəncə şəhərində Azərbaycanın xalq artisti, teatr və kino aktyoru Muxtar Avşarovun ailəsində dünyaya gəlib. Orta təhsilini öncə Gəncə şəhərində, sonra isə Bakı şəhərində alıb. 1978-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitunu müəllim ixtisası üzrə bitirib. Bir müddət Sumqayıt şəhərindəki orta məktəblərin birində rəsmxət müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. 1981-ci ildə Estoniyaya köçərək orada öz müəllimlik fəaliyyətini davam etdirib. 1992-ci ildə Estoniyanın Tallinn şəhərində kukla teatrı rejissorluğu üzrə kursu bitirib. 1996-cı ildə "Rauf Avşar" Kukla Teatrını yaradıb.

Teatrın repertuarında daha çox italyan, bolqar, rus və Azərbaycan xalq nağılları əsasında səhnələşdirilmiş əsərlər yer tutur. Teatr təsis olunduğu tarixdən bu günə qədər 25 əsəri səhnələşdirib. Səhnələşilən əsərlərdə daha çox Azərbaycan adət-ənənələri təbliğ edilir. Hər il Novruz bayramı ərəfəsində Novruz elementlərini özündə əks etdirən əsərlərin səhnələşdirilməsi eston uşaqları tərəfindən maraqla qarşılanır. Teatr kollektivinin səhnələşdirdiyi uşaq tamaşaları bir neçə dəfə Skandinaviya və Baltikyanı ölkələrdə — Latviya, Norveç və İsveçdə oynanılıb. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin dəvəti ilə teatr heyəti Salyan, Şəki, Zaqatala, Qax rayonlarında, Gəncə və Sumqayıt şəhərindəki dövlət teatrlarında bir sıra tamaşaları səhnələşdirib.

Rəhbəri olduğu teatr Estoniyada hər il təşkil edilən kukla teatrları festivalında da davamlı olaraq iştirak edir.

Ailəlidir.

## Ailəsi
* Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Muxtar Avşarovun oğludur.
* Müasir Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin tanınmış nümayəndəsi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı Rza Avşarın qardaşıdır.

## Mükafatları
Rauf Avşarovun fəaliyyəti Azərbaycan dövləti tərəfindən daim yüksək qiymətləndirilib.

* 13 oktyabr 2006-cı il Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb.
* 21 aprel 2022-ci il "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.
* 2020-ci ildə Azərbaycan dilinin və mədəniyyətinin xarici ölkələrdə təbliğinə verilən töhfələrə və Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq aləmdə ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələrinin inkişafında səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Diaspor fəaliyyətində xidmətə görə" medalı təltif edilib.

## İstinadlar
İslamlaşdırma

**İslamlaşdırma** və ya **islamizasiya** () — ictimai siyasətin və ictimai həyatın müxtəlif sahələrində islamın təsirinin artırılması prosesini, habelə müəyyən bir bölgədə və ya ölkədə islama etiqad edənlərin sayının artması prosesini ifadə edən siyasi termin.

Hal-hazırda dünyada 1 milyarddan çox müsəlman var. 1900-cü ildə müsəlmanlar dünya əhalisinin cəmi 4,2%-ni təşkil edirdi, bu gün isə təxminən 22%-ni təşkil edir. Proqnozlara görə, 2030-cu ilə qədər Yer kürəsindəki müsəlmanların sayı dünya əhalisinin 26,4%-ə yüksələcək, müsəlmanları sayı ən azı 2 milyard nəfərə çatacaq.

## Zəmin
İslamın yaranmasından sonrakı ilkin əsrlərdə islamlaşma ərəb istilaları zamanı ələ keçirilən ərazilərdə məskunlaşan xalqların islamı qəbul etməsinə aid edilirdi. İslamın daha da yayılması fəthlər vasitəsilə də baş vermişdir. Ərəblərin Misiri zəbt etməsi, ərəblərin İranı zəbt etməsi, ərəblərin Əfqanıstana hücumu, xəzər-ərəb müharibələri, ərəblərin Pireney yarımadasını zəbt etməsi, ərəblərin Cənubi Asiyanı zəbt etməsi buna nümunələrdir. Həmçinin islamın yayılmasında Səlcuqlu dövləti, Osmanlı imperiyası, Qızıl Ordanın da təsiri olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* İslamlaşdırma
Parker (film, 2013)

**Parker** — 2013-cü ildə çəkilmiş döyüş filmi. Rejissoru Taylor Hackford, ssenari müəllifi isə Con J. Maklaflindir. Baş rollarda Jason Statham və Jennifer Lopez oynamışdırlar. Film Incentive Filmed Entertainment, Sierra Pictures və Sidney Kimmel Entertainment kinostudiyalarında çəkilmişdir. Filmin musiqi tərtibatçısı David Buckley olmuşdur.

## Süjet xətti

Parker peşəkar oğrudur. Onun son dərəcə qəti və ciddi qaydaları mövcuddur. Nəhayət, o, böyük bir soyğun etmək istəyir və işlər bundan sonra inkişaf etməyə başlayır.

## Aktyor heyəti

*Jason Statham - Parker
*Jennifer Lopez - Leslie Rodgers
*Michael Chiklis - Melander
*Wendell Pierce - Carlson
*Clifton Collins Jr. - Ross
*Bobby Cannavale - Jake Fernandez
*Patti LuPone - Ascension
*Carlos Carrasco - Norte
*Micah Hauptman - August Hardwicke
*Emma Booth - Claire
*Nick Nolte - Hurley
*Daniel Bernhardt - Kroll
*Dax Riggs - özü

## İstinadlar
Sarrauniya

**Sarrauniya Manqu** — XIX əsrin axırlarında animist Hausa tayfası olan Əznanın başçısı və kahinəsi. Onun rəhbərliyindəki qüvvələr 1899-cu ildə Luqu döyüşündə (indiki Nigerdə) Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının bir hissəsi olan Fransa müstəmləkə qoşunları ilə vuruşmuşdur. alt qrupunun baş/kahinası idi.

## Həyatı
Sarrauniya hausa dilində kraliça və ya qadın başçı deməkdir. Luqu və ətrafdakı Hausa şəhər və kəndlərinin əsasən animist Əzna xalqı arasında bu termin həm siyasi, həm də dini hakimiyyəti həyata keçirən qadın hökmdarların nəslinə aiddir. Sarrauniya Manqu 1899-cu ildə Luqu döyüşündə Fransa müstəmləkə qoşunlarına qarşı göstərdiyi müqavimətə görə Sarrauniyalar arasında ən məşhuru idi. Nigerdəki əksər tayfa başçıları praqmatik olaraq Fransa hakimiyyətinə tabe olsalar da, Sarrauniya Manqu öz xalqını və resurslarını Luquda şiddətli hücuma keçən Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının Fransa müstəmləkəçi qüvvələri ilə qarşılaşmaq üçün səfərbər etmişdir.

## Mədəniyyətdə
Sarrauniya 1986-cı ildə Nigeriya yazıçısı Abdulaye Mamaninin eyniadlı romanı əsasında çəkilmiş "*Sarrauniya*" filminin mövzusudur.

## İstinadlar
Seneqal tiralyeri

**Seneqal tiralyeri** ( ) — əsasən Qərbi Afrika xalqlarının nümayəndələrindən ibarət Fransa müstəmləkə qoşunlarının birləşmələri.

## Tarixi
Seneqal tiralyerlərinin ilk alayı 1857-ci ildə Fransa Seneqalında yaradılmışdır.

Başlanğıcda xidmətə cəlbetmə prosesi yerli kölə sahiblərindən gənc və sağlam kölələrini satması, habelə münaqişələr zamanı əsir götürülmüş hərbi əsirlərin istifadə edilməsi yolu ilə həyata keçirilirdi. Seneqal tiralyerlərinin birliklərinin sayı artdıqca yerli əhali arasında müqaviləli əsgərlərin xidmətə cəlb edilməsi və hərbi çağırış yolu ilə xidmətə cəlb olunmasına başlanmışdır. Onların arasında indiki Qvineya, Mali, Burkina-Faso, Niger, Çad ərazisindən çoxlu immiqrantlar, həm xristianlar, həm də müsəlmanlar var idi. Seneqal tiralyerlərinin zabitləri fransız idi, lakin bu bölmələrdə xidmət etmək istəyən kifayət qədər fransız zabiti olmadığına görə hər otuz Seneqal tiralyerinə yalnız bir zabit düşürdü.

Seneqal tiralyerləri XIX əsrin sonundan XX əsrin əvvəllərinə qədər Afrikada müxtəlif müstəmləkə müharibələrində (xüsusən Dahomeya, Bornu, Aqadez kimi dövlətlərin fəthində) iştirak etdilər.

Müharibələrarası dövrdə Seneqal tiralyerləri Fransanın Afrikadakı mülklərində müstəmləkə rejiminin saxlanmasında iştirak etməyə davam etmiş, xüsusən də Mərakeşdəki rif üsyanının yatırılmasında rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Илья Полонский. Сенегальские стрелки: черные солдаты Франции//Военное обозрение
Ata evi (roman)

**Ata evi** - Türk yazıçısı Orxan Kamal tərəfindən yazılmış roman. Müəllifin başqa bir romanı olan Avara illərin  prequelindən bəhs edir. Roman yazıçının *“Kiçik Adamın Romanı”* seriyasının ilk kitabıdır. Beyrutdan Adanaya qədər yoxsulluq içində olan bir ailənin hekayəsindən bəhs edir.

## Məzmun
Müstəqillik Müharibəsində könüllü iştirak edən vəkil ata müharibədən sonra hökumətlə toqquşduğu zaman böyük ailəsi ilə Beyruta qaçmalı olub. Orada kiçik bir restoran açır və iki oğlu ilə işləməyə başlayır. Amma işlər pis gedir və ailə bir araya gələ bilmir; Üstəlik, atanın ciddi xəstəliyi var idi. Ailə uşaqların qazandığı üç-beş qəpiklə dolanmağa çalışarkən atasının təzyiqi ilə sıxılan böyük oğlu - əslində çox gənc - işdən qovulur, özünə yeni iş tapa bilmir və qarşıdurmaya başlayır. Nəhayət, atasını razı salaraq vətəninə - Adanaya qayıdır. O, hələ də kasıbdır, amma zülmdən xilas olub, yaşamağın sevincini tapıb; Dostlaşır, futbolda qalib gəlir, həyatına qızlar daxil olur... Tıxanmış həyatlarında fərdi çıxış axtaran balaca insanlardan bəhs edən “*Küçük Adamın Romanı*” silsiləsinin ilk kitabı “*Ata evi*” Orxan Kamalın yoxsulluq və ailə təzyiqi altında keçən uşaqlıq və yeniyetməlik illərindən bəhs edir.

## Xarici keçidlər
* Baba Evi
* Baba Evi
* Baba Evi
* Baba Evi - Küçük Adamın Romanı 1
Teylor Hekford

**Taylor Edwin Hackford** () — amerikalı kinorejisordur. Hackford 31 dekabr 1944-cü ildə Kaliforniya ştatının Santa Barbara şəhərində ingilis əsilli ailədə anadan olub. O, Amerika Rejissorlar Gildiyasının prezidenti vəzifəsində işləmişdir. 1979-cu ildə "Yeniyetmə ata" (ingiliscə orijinal adı: Teenage Father) filminə görə "Ən yaxşı qısametrajlı film" kateqoriyasında Akademiya Mükafatını qazanmışdır. Onun töhfə verdiyi digər filmlərdən bəziləri; An Officer and a Gentleman (1982) və Ray (2004). Daha əvvəl iki dəfə evli olan Hackford 1997-ci ildə evləndiyi üçüncü həyat yoldaşı, britaniyalı peşəkar aktrisa Helen Mirren ilə bərabər yaşayır. Onun iki övladı vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Luqu döyüşü

**Luqu döyüşü** — 16 aprel 1899-cu ildə kapitan Pol Vule, onun adyutantı Jülyen Şanuenin rəhbərliyi altındakı Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının Fransa müstəmləkə qüvvələri ilə kahinə Sarrauniyanın başçılığı altındakı Əzna bütpərəst tayfa arasında baş tutmuş döyüş. Vule və Şanuen 1898-ci ildə Niger çayı ilə Çad gölü arasındakı ərazini fəth etmək missiyası ilə ekspedisiyaya göndərilmişdi. 1899-cu ilin yanvarında onlar Fransa Sudanını tərk etdikdən sonra güclü müqavimət göstərməyən yerli xalqları zorakı şəkildə tabe özlərinə tabe etmişdir.

Döyüşmək qərarına gələn azsaylı yerlilərdən biri uzun müddət islamlaşan regionda yaşayan Əzna bütpərəst tayfasının başçısı sehrbaz-kraliça Sarrauniya idi. Ekspedisiyanın yolunu bağlamaq qərarına gələn Sarrauniya Vuleyə təhqirlərlə dolu təxribatçı məktub yazmışdır. Fransızlar çağırışı qəbul etmiş və 15 aprel 1899-cu ildə Sarrauniyanın qüvvələrini cəmləşdirdiyi Luqu və Tuqana kəndlərinə doğru yola düşmüşdür. Fransızlar güclü müqavimətlə qarşılaşmış, lakin nəticədə uğur qazanmış və Əzna tayfasını ərazidən qaçmağa məcbur etmişdir.

## İstinadlar
Zabit və Centilmen

Zabit və Centilmen, orijinal adı "An Officer and a Gentleman" olan 1982 tarixli klassik filmdir. Baş rollarda Richard Gere ve Debra Winger oynamışdırlar. Filmin rejissoru Taylor Hackforddur.

## İstinadlar

## İstinadlar
Spahi

**Spahi** — Fransa ordusunun tərkibində olan yüngül süvarilə növü.

Xidmətə cəlb olunanlar əsasən Əlcəzair, Tunis və Mərakeşin yerli əhalisindən idi. Termin Osmanlı süvarilərindən olan "sipahi" adının fransızca transkripsiyasıdır.

## Seneqal spahisi
Məğrib spahi alaylarına əlavə olaraq, Fransa Qərbi Afrikasında iki spahi eskadronu yaradılmışdır. Sıravilər Seneqal və Fransa Sudanının (indiki Mali) yerli əhalisindən, zabitlər isə Şimali Afrika spahi bölmələrindən ezam olunmuşlar. 1928-ci ildə Seneqal spahiləri Atlı Jandarma olaraq yenidən təşkil edilmişdir. Seneqal Respublikasının müasir Milli Jandarmeriyası ənənələri və forması müstəmləkə dövrünün Seneqal spahilərinə aid olan mərasim eskadronu daxildir.

## İtaliya spahisi
1912–1942-ci illərdə Liviyadakı İtaliya müstəmləkə rejimi Fransa–Əlcəzair modelinə uyğun olaraq, kəndlərdə və səhrada patrul etmək üçün istifadə edilən bir neçə spahi süvari birliklərini xidmətə götürmüşdür. Zabitlərinin italyan olmasına baxmayaraq, bu dəstələr yerli Liviya süvari birləşmələrindən daha az nizamlı idi. Spahi forması onların cəlb olunduğu tayfaların ənənəvi geyimləri əsasında işlənib hazırlanmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Debra Uinqr

Debra Winger  An Officer and a Gentleman filmi ilə daha çox məşhurluq qazanmış ABŞ aktrisasıdır 

## Filmoqrafiyası

* Slumber Party '57 - 1976
* Wonder Woman - 1976-77
* Thank God It's Friday - 1978
* The Warriors- 1979
* French Postcards - 1979
* Urban Cowboy - 1980
* Cannery Row - 1982
* An Officer and a Gentleman - 1982
* Terms of Endearment - 1983
* Mike’s Murder - 1984
* Legal Eagles - 1986
* Black Widow - 1987
* Made in Heaven - 1987
* Betrayed - 1988
* Everybody Wins - 1990
* The Sheltering Sky - 1990
* Leap of Faith - 1992
* Wilder Napalm - 1993
* Shadowlands - 1993
* A Dangerous Woman - 1993
* Forget Paris - 1995
* Big Bad Love - 2001
* Radio - 2003
* Eulogy - 2004
* Sometimes in April - 2005
* Dawn Anna - 2005
* Rachel Getting Married - 2008

## İstinadlar
Səmədaniyyət (xristianlıq)

**Səmədaniyyət** (və ya **ilahiləşmə**) və ya **Feoz** — Xristian ilahiyyatında ilahi lütfün, Allahın ruhunun və ya Məsihin kəffarəsinin dəyişdirici təsiridir. 

Hərfi mənada ülvi olmaq və ya ilaha çevrilmək mənasına gəlsə də, əksər xristian məzhəbləri doktrinanı tanrı ilə bəşəriyyət arasında əsas metafizik fərqin aradan qaldırılması olaraq görmür, məsələn 16-cı əsrdə yaşamış Xaçlı İohann belə deyirdi: "Doğrudur, insanın təbii varlığı dəyişir, lakin yenə də əvvəlki kimi Allahdan fərqli qalır".

## İstinadlar
Çörək və tamaşa

**Çörək və tamaşa** () — Qədim Roma satirik şairi Yuvenalın 10-cu satirasından Roma xalqının müasir arzularını təsvir etmək üçün istifadə etdiyi ifadə.

## Təməl
Yuvenal burada Romada siyasi hakimiyyəti qazanmaq vasitəsi kimi vətəndaşlara pulsuz taxıl, habelə bahalı sirk tamaşalarını və digər əyləncə formalarını verməyə istinad edir. Bu ənənə e.ə. 123-cü ildə Qay Semproni Qrakx tərəfindən başlamışdır. Bu təcrübə Roma imperatorları tərəfindən nəzarət altına alınana qədər siyasi mübahisə mövzusu olaraq qalmışdır.

"Çörək və tamaşa" ifadəsi pleblərə pul və yemək paylamaqla, həmçinin sirk tamaşaları ilə şirnikləşdirlə Qədim Romada hakimiyyəti ələ keçirən və əlində saxlayan dövlət xadimlərinin siyasətini təsvir etmək üçün istifadə olunurdu. Siyasi kontekstdə bu ifadə dövlət qulluğunda və ya dövlət siyasətində üstün olmaq yolu ilə deyil, diqqəti yayındırmaq və əhalinin ən aktual ehtiyaclarını ödəmək yolu ilə ictimaiyyətin rəğbətini qazanmaq deməkdir. Yuvenal bu ifadəni adi insanların eqoizmini, onların daha geniş maraqlardan xəbərsizliyini və prioritetlər arasında vətəndaşlıq borcunun olmamasını pisləmək üçün istifadə edir.

İfadə həm də müasir siyasətdə mənfi seçici alışını və populizmi təsvir etmək üçün istifadə olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qaranlığın ürəyi

"***Qaranlığın ürəyi***" () — Polşa və İngiltərə yazıçısı Cozef Konradın 1899-cu ildə yazdığı macəra romanı. Roman ilk dəfə 1902-ci ildə ayrıca kitab kimi nəşr olunmuşdur.

Konradın yaradıcılığının mərkəzində "mədəni insanlar" və "vəhşilər" arasında çox da fərq olmadığı fikri dayanır. "*Qaranlığın ürəyi*" dolayısı ilə imperializm və irqçiliyi şərh edir. Romanın süjeti Marlounun uğurlu fil sümüyü taciri Kurtsla bağlılığı haqqında izahatının əsasını təşkil edir. Konrad qaranlıq yerlər kimi "yer üzündəki ən böyük şəhər" olan London və Afrika arasında paralellər aparır.

## Məzmun
Hekayə Mərkəzi Afrikaya səyahətini xatırlayan protaqonist dənizçi Marlounun baxış bucağından nəql edilir. "Şirkət"in göstərişi ilə o, şirkətin fil sümüyü toplayan Kurts adlı agentlərindən birini özü ilə aparmaq üçün uzaqlarda yerləşən bir stansiyaya getməlidir. Kitabın əsas hissəsini Marlounun tropik çay boyunca avropalılara tamamilə naməlum ərazilərdə səyahəti haqqında məlumatları birinci şəxs baxış bucağından nəql etməsi təşkil edir. Onun hekayəsi həm yerli əhalinin həyatının, həm də uzaq bir müstəmləkədə tətbiq edilən əmrlərin qərəzli, lakin daha az qorxunc təfərrüatları ilə doludur. Bununla belə, protaqonist ən çox Kurtsun sözləri ilə "hər bir insanın ruhunun dərinliklərində gizlənən və sərbəst buraxıldığı halda onu tamamilə ram edən ibtidai instinktlərin təcəssümü"ndən qorxur.

## Qeydlər

## İstinadlar
Alıç (Meşkinşəhr)

**Alıç** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 469 nəfər yaşayır (102 ailə).

## İstinadlar
Hüner Coşkuner

**Hüner Coşkuner** () — Türkiyə müğənnisi. 

## Albomları

* *Doğuş* (1987)
* *Sakın Dönme Geriye* (1989)
* *Beni Sevmeni İstiyorum* (1990)
* *Gidemezsin* (1991)
* *Haydi Tut Ellerimi* (1992)
* *Gidiyor* (1993)
* *Olamaz* (1994)
* *Bir Evcilik Oyunu* (1995)
* *Bir Hüner Coşkuner Klasiği* (1996)
* *Beni Tek Sen Anlarsın* (1997)
* *Ben Ölürüm* (1998)
* *İşte Düet Sevemem* (Erol Büyükburç) (1999)
* *Klasikler 2* (2000)
* *Vurgunum Sana* (2002)
* *Geleceksen Gelme Yar* (2005)
* *Nerede* (2007)
* *Klasikler 3* (2009)
* *Güle Güle Git* (2011)
* *Yeşilçam Klasikleri* (2013)
* *Seni Acele Görmem Lazım* (2015)
## İstinadlar

## Xarici istinadlar
* 
* 
*
Vilyam Ruto

**Vilyam Ruto** () — Keniya siyasətçisi, fəalı, 2022-ci ildən Keniya Prezidenti. O, Birləşmiş Demokratik Alyans Partiyasının təsisçisidir.

## Həyatı
Vilyam Ruto 21 dekabr 1966-cı ildə Keniyanın Kamaqut kəndində anadan olmuşdur. O, yerli ibtidai məktəbi bitirmişdir. Ruto 1980-ci illərin əvvəllərində Nayrobi Universitetində biologiya ixtisası üzrə təhsil almış və aktivizm işləri ilə məşğul olmuşdur.

Vilyam Ruto 1992-ci il seçkilərində Daniel Arap Moinin yenidən seçilməsi üçün kampaniya aparmış, daha sonra Keniya Parlamentinin bəzi üzvlərinin köməkçisi kimi çalışmışdır. O, 1997-ci ildə ilk dəfə Keniya Parlamentinə seçilmişdir. Ruto 2007-ci il prezident seçkilərində Narıncı Hərəkat adından iştirak etməyi planlaşdırırdı. O, partiya praymerizində 368 səslə üçüncü yeri tutmuşdur. Ruto 2012-ci ildən Keniya hökumətində nazir vəzifələrində çalışmışdır.

Vilyam Ruto 2013-cü ilin avqust və oktyabr aylarında, həmçinin 2018-ci ildə vitse-prezident seçilmmişdir.

Vilyam Ruto 2018-ci ildə "İnsan fəaliyyətlərinin sahil ekosistemlərində torpaqdan istifadə və ətraf mühitin keyfiyyətinin dəyişikliyinə təsiri: Qərbi Keniyada Sayva bataqlığının su hövzəsi nümunəsi" adlı dissertasiyasına görə bitki ekologiyası üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

Vilyam Ruto 2022-ci il seçkilərində Keniya Prezidenti seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Seçkiqabağı sorğu
Hiq

*Hiq (Heris) - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
*Hiq (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Məhəmmədhəsən

**Məhəmmədhəsən** — kişi adı.

* Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlı — 
* Məhəmmədhəsən bəy Atamalıbəyov — aktyor, pedaqoq.  
* Məhəmmədhəsən ağa Sarıcalı-Cavanşir — İbrahimxəlil xanın vəliəhdi, general-mayor. 
* Məhəmmədhəsən Avşar — İran rəssamı. 
* Mirzə Məhəmmədhəsən Fələkzadə Şirvani — Azərbaycan xanəndəsi və şairi.
* Mirzə Məhəmmədhəsən (xanəndə) — Azərbaycan xanəndəsi. 

## Həmçinin bax
* Məhəmməd (ad)
* Həsən (ad)
Vəliabad

* Vəliabad (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* ‎Vəliabad (Qürvə)
* Vəliabad (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Pərixan

**Pərixan** — qadın adı.

* Pərixan xanım — Səfəvi Sultanı, Səfəvilər dövlətinin hökmdarı atası I Təhmasib, anası Şamxal sultanın bacısı Sultan Ağa xanım idi.
* Pərixan Savaş — Türk kino aktrisası.
* Pərixan sultan — Səfəvi Sultanı, Şirvan Məleykəsi, Şah I İsmayıl ilə Şah (Taclı) Sultanın qızı olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Pərixan (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Avara illər (kitab)

**Avara illər** - Orxan Kamalın yazdığı və 1950-ci ildə nəşr olunan roman. Müəllif romanı 1949-cu ildə yazıb. Roman Orhan Kamalın "*Kiçik Adamın Qeydləri*" adı altında toplanıb. Seriyanın digər kitabları Ata evi (roman), Cəmilə (roman) və Dünya Evi  idi.

## Məzmun
Avara illər, xalqına inanan bir yazıçının dili ilə desək, çətin uşaqlıqdan sonra yetkinliyə keçid zamanı şəxsiyyətin həqiqəti tapmaq mübarizəsindəki qorxularını, qaçışlarını, xatirələrini əks etdirən romandır. Ata evi (roman)dan sonra ədəbiyyatımızda “*insan məsələsini*” hər yönüylə ən yaxşı qələmə verən yazarlardan biri olan Orxan Kamalın qələmə aldığı “*Boş illər*” həm də bir maarifçilik romanıdır...

## Xarici keçidlər
* Avare Yıllar
* The Idle Years
* Idle Years
* Baba Evi - Avare Yıllar
Ödənişli gey

**Ödənişli gey** — çox vaxt heteroseksual olan kişi və ya qadın aktyorları, pornoqrafik ulduzları və ya seks işçilərini ödəniş müqabilində homoseksual kimi fəaliyyət göstərmələrini ifadə edən termindir. İngilisdilli eləcə də bir çox digər mənbələrdə **Gay-for-pay** kimidə adlanır. Termin digər peşələrə və hətta gey demoqrafik təbəqəyə müraciət etməyə çalışan şirkətlərə də şamil edilmişdir.   1969-cu ildə Stonewall iğtişaşları müasir Amerika homoseksual hüquqları hərəkatına başladıqdan sonra homoseksual olmaq və ya belə etiketlənmək stiqması davamlı olaraq aşınıb. 1990-cı illərdə əsas kino və televiziya aktyorları homoseksuallığı təsvir etməyə daha çox həvəsli olublar, çünki onların karyeralarına qarşı hər hansı reaksiya təhlükəsi azalmış və cəmiyyətin gey və lezbiyanları qəbul etməsi artmışdır.. 

Gey pornoqrafiya sənayesi peşəkar aktyorlarla yanaşı həvəskarları da “*ödənişli qey*” adı altında pul və ya cinsi maraq müqavilində onları eyni cinsdən olan cinsi fəaliyyətlərlə cəlb edir. Əslində homoseksual və ya biseksual olan bəzi aktyorlar "əlçatmazların cazibəsi" adı ilə birbaşa olaraq bazara çıxarılır. Çünki heteroseksual kişilər başqa kişilərlə cinsi əlaqədə olmaq üçün bakirdirlər. Təqdiqadçı Kamill Paqlia bildirib ki, "gey olmayan şəxlərin şirnikləndirilərək qey rolları ifa etməsi qey pornosunda yüksək erotik motivdir".  Həmçinin antropoloq Uilyam Leap da eyni şəkildə yazmışdır: "Əksər gey kişi pornosunda gənc, əzələli və çoxda tanınmayan insanlar daha çox axtarılır və tələb olunur." 

## Pornoqrafiya
Bəzi homoseksual kişilər heteroseksual kişiləri fantaziya obyekti hesab etdikləri üçün bəzi gey porno prodüserləri satışları və məhsullarının reklamını artırmaq üçün demək olar ki, bəzi qey aktyorları heteroseksual kimi təqdim edirlər. Üstəlik, qey porno filmlərində rol alan bir çox gey və ya biseksual kişi şəxsi və ya peşəkar səbəblərə görə açıq şəkildə heteroseksual kimi tanınmaq istəyə bilər. 

Bəzi heteroseksual aktyorlar yalnız ittiham olunmaq üçün gey pornosunda fəaliyyət göstərməyə başladıqları halda, digərlərinin ilk addımı ciddi şəkildə solo masturbasiya və ya əzələ nümayişi səhnələri etmək idi.  İstehsal daxilində daha yüksək maaş miqyası və profil çox vaxt heteroseksual aktyorun yalnız "zirvələrdə" olduğu qrup səhnələrinə gətirib çıxarır. "Ən yaxşı" aktyor tez-tez alt oyunçu kimi axtarılır və debüt tez-tez diqqətəlayiq hadisə və ya hətta öz buraxılışı kimi qəbul edilir. 

## Seks işçiləri

Seks sənayesində bu termin müştəri və ya eyni cinsdən olan başqa seks işçisi ilə cinsi əlaqədə olan və ya səhnələri olan hər iki cinsdən olan heteroseksual insanlara (“ kişi müşayiətçilər ” daxil olmaqla) aid edilə bilər. Cinsi əlaqə tez-tez iştirak etsə də, seks səhnələri və ya solo səhnələr (məsələn, kulminasiya nöqtəsinə qədər masturbasiya) və ya hətta müştərinin stimullaşdırılması üçün BDSM səhnəsi baş verə bilər. Birbaşa cinsi əlaqə olmadan cinsi oyanma əzələ ibadəti kimi niş ticarətdə də baş verə bilər. Porno işdə olduğu kimi, qey müştərilərdən və istehlakçılardan pul qazanmaq üçün qey şəxsiyyəti vacib deyil.

## Həmçinin bax
* Seks sənayəsi
* Kişi fahişəliyi
* Seks işçisi
## İstinadlar
Qafqaz Albaniyası: Əsrlərin dərinliklərindən gələn ölkə

"***Qafqaz Albaniyası: Əsrlərin dərinliklərindən gələn ölkə***" () — Macarıstan etnoqrafı Peter Veres Tiborun 2021-ci ildə Qafqaz Albaniyası haqqında yazdığı kitab. Monoqrafiya Qafqaz tarixi ilə maraqlanan alimlər, tələbələr və digər şəxslər üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Məzmun
Monoqrafiya Cənubi Qafqazda mövcud olmuş Qafqaz Albaniyası dövləti haqqında məsələlərə toxunur. Müəllif əsərdə yazılı mənbələr, etnoqrafiya, linqvistika və digər sahələrdən istifadə edərək dövlətin siyasi tarixini, toponimlərin etimologiyasını, regiondakı tarixi prosesə təsir göstərən xalqların etnik mənşəyini araşdırır. Burada bütpərəst inanclar, xristianlığın formalaşması, Alban kilsəsinin beynəlxalq və mədəniyyətlərarası münasibətlərinə də toxunulmuşdur.

## Nəşrlər
Əsər 2021-ci ildə Budapeştdə, "Z-füzetek Alapítvány" tərəfindən nəşr edilmişdir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin elan etdiyi "Şuşa ili" ilə əlaqədar tədbirlər planına müvafiq olaraq Azərbaycan Milli Kitabxanası tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi ilə birgə həyata keçirdiyi "Azərbaycanı dünyaya tanıdaq" layihəsi çərçivəsində Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin işləri üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə nəşr olunan monoqrafiya dünyanın bir çox ölkələrinin kitabxanalarına göndərilmişdir. Kitab ABŞ Konqres Kitabxanasına, Los-Anceles Universitet Kitabxanasına, Fransa, Britaniya, İsveç, İspaniya, İsrail, Estoniya, Belarus, Bolqarıstan, Çexiya, Çin, Qətər, Latviya, Litva, Macarıstan, Moldova, Polşa, Rumıniya, Slovakiya, Türkiyə, Yunanıstan, Cənubi Koreya, Rusiya Milli və Dövlət, Pakistan Milli Kitabxanalarına, eləcə də Roma Milli Mərkəzi Kitabxanasına, Kanada Milli Elmi Kitabxanasına, Makedoniya Kliment Ohrid Universitet və Milli Kitabxanasına, Danimarka Kopenhagen Kral Kitabxanasına, Serbiya Matice adına Elmi İnstitutunun Kitabxanasına, Yaponiya Milli Parlament Kitabxanası daxildir.

## İstinadlar
Qarabağ XIII əsrdən 1920-ci ilə qədər

"***Qarabağ XIII əsrdən 1920-ci ilə qədər. Azərbaycan tarixinin açılması***" () — Almaniya tarixçisi Maykl Reynhard Hessin 2020-ci ildə Qarabağ regionu haqqında yazdığı kitab. Əsər Münhendə "Gulandot" tərəfindən nəşr edilmişdir. 2022-ci ilin fevral ayında kitabın İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələri ilə yenilənmiş 3-cü nəşri buraxılmışdır.

## Məzmun
Kitabda Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münaqişə nöqtəsi olan Qarabağ regionunu tarixi araşdırılır. Burada XIII əsrdə monqol və türk tayfalarının Cənubi Qafqaza gəlişindən 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulması və ardınca Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin qurulması əhatə edilir.

## İstinadlar
Pol Vule

**Pol Qustav Lüsyen Vule** (; ) — Fransa hərbçisi.

## Həyatı
Pol Vule 1866-cı ildə Fransada, Paris şəhərində anadan olmuşdur. O, bir həkimin oğlu idi. Vule sıravi əsgər kimi Hind-Çində döyüşmüş, çavuş rütbəsinə yüksəlmiş, sonra Piyada Məktəbində oxumuş, zabit olmuşdur.

Pol Vule 1893-cü ildən Qərbi Afrikada xidmət etməyə başıamış və burada Mossi krallıqları üzərində Fransa protektoratının yaradılmasında iştirak etmiçdir. 1898-ci ildə müstəmləkə naziri Andre Lebonun tapşırığı əsasında Niger çayı ilə Çad gölü arasındakı ərazini araşdırmaq üçün böyük bir ekspedisiya təşkil etmişdir. Bu ekspedisiya zamanı Vule dinc əhaliyə qarşı qırğınlar törətmiş və Parisdən onu çıxarmaq əmri gələndə əmri çatdıran zabiti güllələmiş, bundan sonra Afrika qitəsində öz imperiyasını qurmaq qərarına gəldiyini qoşunlarına bildirmişdir. Buna baxmayaraq, tabeliyində olan qoşunlar onun planlarını dəstəkləməmiş və öldürmüşdür.

## İstinadlar
Jülyen Şanuen

**Jülyen Şanuen** (; ) — Fransa hərbçisi.

## Həyatı
Jülyen Şanuen 1870-ci ildə Fransanın Paris şəhərində, general Şarl Şanuenin ailəsində anadan olmuşdur. O, 1888–1890-cı illərdə Sen-Kir hərbi akademiyasında təhsil almışdır.

1895-ci ildə Jülyen Şanuen könüllü olaraq Qərbi Afrikaya getmiş və 1896-cı ildə kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir. O, leytenant Pol Vule ilə birlikdə Mossi krallıqları üzərində Fransa protektoratının yaradılmasında iştirak etmişdir. Bu zaman Şanuen praktiki olaraq tədqiq edilməmiş ərazilərin topoqrafik tədqiqatlarını aparmış və coğrafi cəmiyyətlərdən bir sıra mükafatlar almışdır.

1898-ci ildə müstəmləkə naziri Andre Lebonun tapşırığı əsasında Niger çayı ilə Çad gölü arasındakı ərazini araşdırmaq üçün böyük bir ekspedisiya təşkil edilmişdir. Bu ekspedisiya zamanı Vule dinc əhaliyə qarşı qırğınlar törətmiş və Parisdən onu çıxarmaq əmri gələndə əmri çatdıran zabiti güllələmiş, bundan sonra Afrika qitəsində öz imperiyasını qurmaq qərarına gəldiyini qoşunlarına bildirmişdir. Buna baxmayaraq, tabeliyində olan qoşunlar onun planlarını dəstəkləməmiş və sonrakı atışmada Şanuen öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Nyu-Yorkun bandaları

**Nyu-Yorkun bandaları** () — 2002-ci ildə Martin Skorsezenin çəkdiyi filmdir. Herbert Asburinin "The Gangs of New York" romanından ekranlaşdırılmışdır. Hekayə 1800-cü illər Nyu-Yorkunda bir və iki nəsil əvvəl yeni qitədə məskunlaşıb, özlərini bu torpaqların yerlisi/sahibləri kimi görənlər ilə bu dövrdə xüsusi ilə İrlandiya gəlib bu ərazilərdə məskunlaşan yeni nəsil mühacirlərin şəhərdə özlərinə yer tapmasından və təsir dairəsi uğrunda mübarizələrindən bəhs edir. Martin Skorseze bu filmə görə ən yaxşı rejissor kimi "Qızıl Qlobus" mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar
Peter Veres Tibor

**Peter Veres Tibor** (; ) — Macarıstan etnoqrafı, etnoqrafiya üzrə tarix elmləri namizədi.

## Həyatı
Peter Veres Tibor 17 may 1941-ci ildə Macarıstanın Debretsen şəhərində anadan olmuşdur. O, Debretsendəki Pedaqoji Texnikumda, sonra Debretsen Universitetində və Moskvada Lomonosov Universitetinin Etnoqrafiya və tarix fakültəsində təhsil almışdır. Veres 1967-ci ildən Budapeştdəki Etnoqrafiya Muzeyində, 1975-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının Etnoqrafiya İnstitutunda aspirant, 1979-cu ildən Macarıstan Elmlər Akademiyasının Etnoqrafiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda baş elmi işçi olmuşdur. Onun işi Macarıstanın tarixdən əvvəlki dövrü sahəsində fundamentaldır. O, birtərəfli ekstremal mövqelər arasında macar xalqının miqrasiyasına və həyat tərzinə işıq salmağa kömək etmişdir. Veresin tədqiqatı Macarıstan və SSRİ jurnallarında dərc olunmuşdur. Onun tədqiqat istiqamətləri fin-uqor etnoqrafiyası, fin-uqor və macarların etnogenezi və etnik mənsubiyyət nəzəriyyəsidir.

## Əsərləri
* *The ethnogenesis of the Hungarian people. Problems of ecologic adaptation and cultural change*; Ethnographical Instute of the Hungarian Academy of Sciences, Bp., 1996 (*Occasional papers in anthropology*, 5.)
* *Mérföldkövek a magyar őstörténetben. A történeti néprajztudomány legújabb, interdiszciplináris eredményei a magyar népnév kialakulásával, az ősmagyarok lovasnomadizálásával, közép-ázsiai és kaukázusi kapcsolataival és a honfoglalás előzményeivel összefüggésben*; Cédrus Művészet Alapítvány–Napkút, Bp., 2009 *(Ómúltunk tára)*
* *Magyar néprajzi lexikon V. (Szé–Zs).* Főszerk. Ortutay Gyula. Budapest: Akadémiai. 1982. 528. o. 

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Finnugor életrajzi lexikon. Szerk. Domokos Péter. Bp., Tankönyvkiadó, 1990. 
* Köztestületi tagok 2009. Szerk. Tolnai Márton. Bp., Magyar Tudományos Akadémia, 2009.
Miramax

**Miramax** və ya **Miramax Films** — 1979-cu ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində Harvey və Bob Vaynşteyn qardaşları tərəfindən yaradılmış olan film istehsalı şirkətidir.

1993-cü ildə The Walt Disney Company tərəfindən satın alınana qədər böyük miqyasda müstəqil filmlər istehsal etmişdir. Şirkətin ən məşhur olan filmlərinə *Scandal*, *Sex, lies, and videotape*, *Tie Me Up! Tie Me Down!*, *The Crying Game*, *My Left Foot*, *Reservoir Dogs*, *Pulp Fiction*, *The English Patient*, *Heavenly Creatures* ve *Shakespeare in Love* filmlərini nümunə göstərmək mümkündür. 28 yanvar 2010-cu ildə The Walt Disney Company tərəfindən bağlanmışdır. 1 mart 2016-cı ildə beIN Media Group Miramax şirkətini satın aldığını elan etmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Down and Dirty Pictures: Miramax, Sundance, and the Rise of Independent Film* by Peter Biskind (Simon & Schuster, 2004)

## Xarici keçidlər

*