Gürcüstanda LGBT hüquqları

Gürcüstanda lezbiyan, gey, biseksual və transgender (LGBT) fərdlər ölkənin qeyri-LGBT sakinlərinin yaşamadığı əhəmiyyətli problemlərlə üzləşirlər. Gürcüstan azsaylı postsovet ölkələrindən biridir (digərləri Baltikyanı ölkələr, Moldova və Ukraynadır) ki, qanunvericilikdə əməklə bağlı və ya digər şəkildə bütün LGBT insanlara qarşı ayrı-seçkiliyi birbaşa qadağan edir. 2012-ci ildən Gürcüstan qanunları cinsi oriyentasiya və ya gender kimliyi zəminində törədilən cinayətləri təqibi ağırlaşdıran amil hesab edir. Ayrı-seçkiliyə qanunvericilikdə qadağa qoyulması hökumətin ölkəni Avropa İttifaqına yaxınlaşdırmaq və ölkənin insan hüquqları vəziyyətini Gürcüstanın Avropa və Avro-Atlantik inteqrasiya tələblərinə uyğunlaşdırmaq səylərinin bir hissəsi kimi qəbul edilmişdir.

Buna baxmayaraq, homoseksuallıq hələ də ölkədə geniş yayılmış yüksək ənənəvi pravoslav xristian dəyərlərindən əsaslı dərəcədə uzaqlaşma hesab olunur. Burada ümumiyyətlə cinsiyyətlə bağlı ictimai müzakirələrə çox mənfi bir şəkildə baxılır. Nəticə etibarı ilə homoseksuallar tez-tez sui-istifadə və fiziki zorakılığın hədəfi olurlar. Bu hallar çox vaxt dini liderlər tərəfindən fəal şəkildə təşviq edilir. 

LGBT tədbirləri mütəmadi olaraq ciddi etirazlarla üzləşir və zorakılıq qarşısında tez-tez ləğv edilir. LGBT hüquq müdafiəçiləri 2012, 2013, 2021 və 2023-cü illərdə şiddətli müxalifətə görə öz tədbirlərini keçirə bilməmişdilər. 2021-ci il Beynəlxalq Sosial Sorğu Proqramının (ISSIP) araşdırmasına görə, Gürcüstan ictimaiyyətinin 84%-i eyni cinsdən olan iki yetkin arasında cinsi əlaqənin həmişə yanlış olduğunu düşünür. Bu, Avropada ən yüksək göstəricilərdən biridir. 2022-ci ildə dərc edilən Dünya Dəyərləri Sorğusunun araşdırmasına görə, Gürcüstan ictimaiyyətinin 91%-i homoseksuallığa haqq qazandırmağın mümkün olmadığını düşünür.

Gürcüstan 1991-ci ildə Sovet İttifaqından müstəqillik əldə etdikdən sonra dövlət tərəfindən LGBT fərdlərə qarşı zorakı təcrübə tətbiq olunmur. O vaxtdan bəri siyasi rəqiblərə qarşı açıq şəkildə sodomiya maddəsinin istifadə edilməsi halları qeydə alınmamışdır. Buna baxmayaraq, eynicinsli seksual fəaliyyət azadlığı 2000-ci ilə qədər qanunda rəsmi şəkildə təsbit edilməmişdi. Bu dövrdə Gürcüstan hökuməti Avropa Şurası və Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası tərəfindən müəyyən edilmiş standartlara cavab verən, düzəliş edilmiş cinayət məcəlləsini qəbul etmişdir.

Həm heteroseksual, həm də homoseksual cinsi əlaqə üçün razılıq yaşı Gürcüstan Cinayət Məcəlləsinin 140-cı və 141-ci maddələri ilə 16 yaş olaraq müəyyən edilmişdir.

## Eynicinsli münasibətlərin tanınması
Gürcüstan istər evlilik, istərsə də vətəndaş birliyi şəklində eynicinsli birlikləri tanımır. 2018-ci ildən Gürcüstan Konstitusiyası nikahı ailə qurmaq məqsədi ilə qadın və kişinin birliyi kimi müəyyən etmişdir.

## Gender kimliyi və ifadəsi
2008-ci ildən Gürcüstanda transseksuallar cinsiyyət dəyişdirmə əməliyyatı keçirdikdən sonra üstünlük verdikləri genderi əks etdirmək üçün sənədlərini və şəxsi adlarını dəyişə bilərlər.

Gender kimliyinə görə ayrı-seçkilik qanundan kənardır.

31 mart 2021-ci ildə Tbilisi Mülki Qeydiyyat Xidməti transgender qadını qadın kimi qeydiyyata almışdır. Bu, transgender şəxs üçün leqal formada genderin ilk tanınma halı olmuşdur.

## İstinadlar