open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şivlə

**Şivlə** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Osyodərə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Şivlə kəndi Lerik rayonun mərkəzindən təqribən 25&nbsp;km aralı məsafədə yerləşir. Bu kənd Biləvər, Geskon, Osyodərə və Çeşman kəndləri ilə həmsərhəddir.

Şivlə kəndi Lerik rayon mərkəzindən qərbdə yerləşir. Əhalisinin sayına görə ərazidə üçüncü kənddir (538 nəfər). Əhalisinin məşğuliyyəti əkinçilik və maldarlıqdır.

## Tarixi
Təqribən XIV əsrin birinci yarısında yaranmışdır. Qədim ərəb mənbələrində Şiblə kimi qeyd olunur. Mənası övliya, müqəddəs deməkdir.
1935-ci ildə kənddə ilk talışdilli məktəb yaradılıb.

Şivlə kəndi Lerikin qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Deyilənlərə görə, uzaq keçmişdə hazırkı Şivlə Yuxarı Şivlə və Aşağı Şivlə adlarında iki kənddən ibarət olmuşdur. Məlum olmayan səbəblərə görə Yuxarı Şivlə sonralar Biləvər adı ilə əvəzlənmişdir. İndiki Şivlə və Biləvər kəndlərini kiçik bir təpə ayırır.

Şivlə kəndi Lerik rayonunun kəndləri arasında dini–maarifçiliyin ən çox inkişaf etmiş kəndlərindən biridir. Kənddə ilk dini məktəbin əsasını təqribən XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində qoyulmuşdur.

1935-ci ildə kənddə ilk talışdilli məktəb yaradılıb. İkinci Dünya Müharibəsinədək fəaliyyət göstərən bu məktəb müharibə dövründə bağlanmış, müharibə bitdikdən sonra həmin məktəbin əsasında qonşu Biləvər kəndində azərbaycandilli məktəb açılmış və kəndin sakinləri həmin məktəbdə təhsil almışlar. Hazırda Şivlə kəndində dördillik ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir.

Kəndin 40-dan çox sakini II Dünya Müharibəsinin iştirakçısı olmuş, onlardan 22 nəfər müharibədən qayıtmamışdır. Şivlə kəndi də Qarabağ müharibəsində 8 şəhid vermişdir. Lerik rayonunun beş milli qəhrəmanından biri də məhz Şivlə kəndindən olan **Fərhad İslam oğlu Ağayevdir**.

## Tarixi abidələri
Qəqə Musa ocağı (XIV əsr), Havzava ocağı, Sütə tıbə, Kələndül qəbirəstanlıqları, Diqo, Qəznəlü qədim kənd yerləri, Küp qəbirlər, Qosmoni, Kəqoni, Sardoni, Honiədül qədim bulaq yerləri.

## İstinadlar
Tatoni

**Tatoni** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Qosmalıan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 102 nəfərdir.

## Toponimiyası
Oykonim talış dilindəki tat (isti) və lıoni (bulaq) sözlərindən ibarət olub, “isti bulaq” mənasındadır. Kəndin adı ərazisində İsti su bulağının olması ilə əlaqədardır. Sonralar h hərfi reduksiyaya uğramış və kəndin adı tələffüz edildiyi kimi qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Zardoni

**Zardoni** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Tikəband kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 95 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Jindi
* Kıncıvo
* Monidigah

## İstinadlar
Bakı Ali Partiya Məktəbi

**Bakı Ali Partiya Məktəbi** — Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında fəaliyyət göstərən ali məktəb. Sov. İKP tərkibində fəaliyyət göstərən 14 Ali Partiya Məktəblərindən biri.

## Tarixi
Azərbaycanda yüksək ixtisaslı ilk siyasi təhsil müəssisəsi 1921-ci ilin dekabrında təşkil edilmiş Mərkəzi Sovet Partiya Məktəbi olmuşdur. Bu məktəb 1928-ci ildə Bakı partiya komitəsi nəzdində olan Ali Sovet Partiya məktəbi ilə birləşərək, ikiillik Azərbaycan Mərkəzi Sovet Partiya məktəbi adı altında fəaliyyətini Böyük Vətən müharibəsinin başlanmasına qədərki dövrdə davam etdirmişdir.

Bakı Ali Partiya məktəbi 1954-cü ildə fəaliyyətdə olan üçillik respublika partiya məktəbi əsasında 1956-cı ildə yaradıldı. Məktəbin xüsusi fakültəsində Cənubi Azərbaycandan 1945–1946-cı illərdə gəlmiş demokratik gənclər təhsil alırdı. Həmin dövrdə respublikanın bu yeganə ali siyasi təhsil ocağında təxminən 500 nəfərə qədər müdavim oxuyurdu: məktəbdə təhsil Azərbaycan və rus dillərində aparılırdı və Cənubi Azerbaycandan Azərbaycana pənah gətirmiş ziyalıların, demək olar ki, əksəriyyəti bu illərdə hissə-hissə Bakı Ali Partiya Məktəbinə qəbul olundular və hamısı da yaxşı siyasi təhsil aldılar.

1955–1959-cu illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində Bolqarıstan Xalq Respublikasından 10 nəfər türk; Gürcüstan və Dağıstandan, hər il hərəsindən 5–10 nəfər təhsilə qəbul olunurdular və təhsillərini qurtararaq öz vətənlərinə qayıdırdılar.

Bakı Ali Partiya məktəbində işləyən professor — müəllim heyəti hər il Partiya Mərkəzi komitəsi tərəfindən təsdiq edilirdi. Həmin illərdə ştat və ya yarımştat dərs yükü ilə Bakı Ali Partiya məktəbində respublikanın tanınmış ziyalılarından professorlar Vahid Qəhrəmanov, Ələsgər Qasımov, Qurban Yusifzadə, Qanbay Xanməmmədov, Hadi Mirzəzadə, Pyotr Valuyev, dosentlərdən Əli Əliyev, Əyyub Axundov, Dilşad Muqanlinskaya, Əbülfəz Qasımov, Mirzə Cəbiyev və onlarla digər tanınmış müəllimlər səmərəli işləmişlər.

Partiya və sovet qurulucuğu fənni üzrə mühazirələri Partiya Mərkəzi Komitəsinin katibləri və şöbə müdirləri oxuyurdular.

Bakı Ali Partiya məktəbi nəzdində vaxtaşırı partiya və sovet işçilərinin təkmilləşdirilməsi üzrə kurslar da təşkil edilirdi.

Respublika gənclərindən məhdud bir hissə Moskvada bütün ölkə üçün siyasi kadrlar hazırlayan partiya təhsil müəssisələrində- İctimai Elmlər Akademiyasında və Ali Partiya məktəbində təhsilə göndərilirdilər.

Müharibədən sonrakı ilk dövrdə yüksək tipli siyasi təhsil verilməsi məqsədilə Moskvada yaradılan İctimai Elmlər Akademiyasına hər il Azərbaycandan təhsilə göndərilməyə 3 yer verilirdi. Akademiyaya rəhbər partiya işçilərindən elmi işə hazırlığı olanlar ezam edilir və Moskvada keçirilən qəbul imtahanlarından əvvəl namizədlərdən seçdiyi ixtisas üzrə 40 səhifəlik yazılı mətn (referat) tələb olunurdu.

Azərbaycanda 50–80-ci illərdə rəhbər işlərdə olmuş şəxslərin böyük bir hissəsi bu təhsil müəssisələrinin məzunları olmuşdur.

### Adının tarixi
* 1921–1928 – Mərkəzi Sovet Partiya məktəbi
* 1928 −1956 – Azərbaycan Mərkəzi Sovet Partiya Məktəbi
* 1956 −1992 – Bakı Ali Partiya Məktəbi (Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Ali Partiya Məktəbi)

## İstinadlar
Pendi

**Pendi** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Monidigah kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 366 nəfərdir.

## Toponimiyası
Oykonim talış dilindəki pen (yuxarı) və di (kənd) sözlərindən düzəlib, “yuxan kənd”, “yüksəklikdə olan kənd” mənasındadır.
## İstinadlar
Rauf Yekta

**Rauf Yekta** (d. 1871 – ö. 8 yanvar 1935) — türk musiqiçi və bəstəkar.

## Həyatı
Rauf Yekta 1871-ci ildə İstanbul şəhərində dünyaya gəlmişdi. "Ati", "Yeni Mecmuə", "Resimli Kitap", "Şehbal", "Resimli Gazete", "Yeni Ses" və "Vakit" kimi müddətli mətbuat orqanlarında yazdı.

Rauf Yekta 8 yanvar 1935-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Con Farmer

**Con Farmer** (, ) — ingilis bəstəkar, musiqi müəllimi və orqan ifaçısı.

## Həyat və yaradıcılığı
Con Farmer musiqini Almaniyada, Leypsiq və Koburq şəhərlərində öyrənmişdi.1853-cü ildən 1857-ci ilədək öz atasının yanında işləmişdi. Sonra Sürixə gedib, orada musiqi müəllimi işləmişdi. İngiltərəyə, Londona döndükdən sonra, 1864–1885-ci illərdə öz fənnindən dərs deməyə başlamışdı.

## Ədəbiyyat
* *Dictionary of National Biography* auf der Multimedia-CD Infopedia UK, Softkey Multimedia Inc., 1996.

## İstinadlar
Anna Malova

**Anna Nikolaevna Malova** — rusiyalı qadın voleybolçu. Libero mövqeyində oynayır. Rusiyanın perspektivli voleybolçularındandır.

## Karyerası
Anna Malova peşəkar voleybol həyatına 2008-ci ildə doğulduğu Ulyanovsk şəhərinin komandası İskra Samarada başlamışdır. O, hələ 17 yaşında məşqçi Emil Şamiloviç Zamaletdinova tərəfindən kəşf edilmişdi. İki il bu klubda oynadıqdan sonra karyerasında ən çox formasını geyinəcəyi Ufimoçkaya transfer olundu. Son olaraq o, Dinamo Moskva komandası ilə anlaşmış və bu komanda ilə bir illlik müqavilə imzalamışdı.

Anna Malovanın milli komanda karyerası da olduqca qarışıqdır. O, 2013-cü ildən milli komandaya çağrılmağa başlayır. Baş məşqçi əsasən meydançaya əsas heyətlə çıxmadıqda Annanın xidmətində maraqlı olur. O, 2013-cü ildə Boris Yeltsin Kubokunda əsas heyətdə yer almışdır. Bundan başqa həmin ildə keçirilən Avropa voleybol çempionatında da iştirak etmişdir.

## İstinadlar
II Presian

**II Presian** () — Birinci Bulqar dövlətinin XXVII imperatoru və son hökmdarı.

## Hakimiyyəti
İvan Vladislavın ən böyük oğlu olub Bulqarların azadlıq mücadiləsinə rəhbərlik etmişdir. 1018-ci ildə Tomorr dağında bir neçə ay qardaşları Aaron və Alusianla birlikdə mübarizə aparan çar sonda təslim olmağa məcbur oldu və Bizans hakimiyyətində yaşamağa başladı.

## Sürgün
Presian magistros rütbəsi verilərək saray əyanına çevrilmişdi. 1020-ci illərdə VIII Konstantinə qarşı saray çevrilişi etməyə cəhd etmiş və sürgün olunmuşdu. 1029-cu ildə III Romanın hakimiyyəti zamanı yenidən saraya qayıdan Presian imperatorun qızı ilə evlənib taxtı ələ keçirməyə cəhd etdi. Lakin planın üstü açıldı və Presian 1030-cu ildə kor edilərək yenidən sürgünə göndərildi. 1060-cı ilə aid qəbri Slovakiyada tapılmışdır. Onun məğlubiyyəti ilə Birinci Bulqar dövlətinə rəsmən son qoyulmuş oldu.

## İstinadlar
Çarli Parker

**Çarli Parker**(, ) — amerika caz saksofonçusu bəstəkarı, bibop üslubunun yaradıcısı.

## Həyatı və yaradıcılığı
1930-cu illərin sonunda ABŞ-nin Kanzas şəhərində əvvəlcə eksperiment xarakteri daşıyan modern-caz və ya bibop üslubu yaranır. Bibopda əsas diqqət orkestrin həmahəng səslənməsinə deyil, müxtəlif alətlərin solo ifasına yetirilir. 40-cıların məşhur cazmenləri saksafonçalan Çarli Parker və trubaçalan Dizzi Gillespi bibopa dünya şöhrəti gətirirlər. Çarli Parkerin modern-cazın inkişafında oynadığı rolu çox vaxt Lui Armstronqun ənənəvi caz sahəsindəki xidmətlərinə bərabər tuturlar. Dizzi Gillespinin kəşflərindən biri də caza Afrika, Kuba ritmlərini daxil etməsidir.

## Həmçinin bax
* Caz

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
II Pyotr (Bolqarıstan çarı)

**II Pyotr** () — Bulqar əyanlarının 1040-cı ildə Bizansa qarşı başladığı üsyanın lideri, Qavril Radomirin oğlu olduğunu iddia etmişdir.

## Üsyan
1040-cı ildə Bizansdan narazı olan əyanların başladığı üsyan tezliklə genişlənmiş, üsyançılar Belqrad şəhərini tezliklə ələ keçirmişdi. Pyotr burada çar elan edildi və tacqoyma mərasimi keçirildi. Pyotr imperatora birbaşa hücum etsə də Saloniki tərəfdə məğlub oldu və geri çəkildi. Şimali Yunanıstan, Makedoniya və Albaniyanı idarə edirdi. Daha sonra İvan Vladislavın oğlu Alusiandan kömək alan Pyotr, sonuncunun xəyanətinə məruz qaldı. 1041-ci ildə Pyotru kor edən Alusian özünü bir günlük çar elan etsə də tezliklə Bizansa qaçdı. Pyotr özü 1041-ci ildə bir döyüşdə, o zamanlar Varyaq Qvardiyası üzvü olan və gələcəkdə Norveç kralı olacaq Harald Hardrada tərəfindən öldürüldü və üsyan bitdi.

## İstinadlar
Danimarka qadın milli voleybol komandası

**Danimarka qadın milli voleybol komandası** — Danimarkanı qadın voleybolunda təmsil edən milli komandadır. Komandanın tarixinə baxsaq  1963 və 1971-cilərdə yaşadığı Avropa çempionatı həyəcanından başqa diqqət çəkən bir uğur görə bilmərik. Əslində bu da uğur deyil. Çünki, adı çəkilən illərdə qadın voleybol milləri sayı indikinin yarısı qədər də deyildi. Və belə bir zamanda qazanılan 16-cı yer elə də yadda qalası nailliyyət sayılmamalıdır.

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Avropa qadınlar voleybol çempionatı|Avropa Çempionatı]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Danimarka Voleybol Federasiyası Rəsmi Saytı
Georgi Sviridov

**Georgi Vasilyeviç Sviridov** (; ) — Rusiya bəstəkarı. SSRİ xalq artisti (1970), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1975).

## Həyatı
Georgi Vasilyeviç Sviridov 3 dekabr, 1915-ci ildə Rusiya imperiyasının Kursk vilayətində anadan olmuşdu. Atası poçt işçisi, anası müəllimə idi. Georginin 4 yaşı olanda atası Vətəndaş müharibəsində həlak olur.

Georgi Sviridov 6 yanvar, 1998-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yusif və Züleyxa (dəqiqləşdirmə)

## Ədəbiyyat
* Yusif və Züleyxa — yəhudi mifologiyasında, Bibliya və Quranda xatırlanan əfsanə.
* Yusif və Züleyxa — Əbdürrəhman Caminin əsəri
* Yusif və Züleyxa — Şəms Təbrizinin əsəri
* Yusif və Züleyxa — Suli Fəqihin əsəri. 
* Yusif və Züleyxa — Mustafa Zəririn əsəri.
* Yusif və Züleyxa — Xətai Təbriziin əsəri.
* Yusif və Züleyxa — Əhmədi Təbriziin əsəri.
* Yusif və Züleyxa — Lütfəli bəy Azərin əsəri.
* Yusif və Züleyxa — Əliabbas Müznibin əsəri.
* Yusif və Züleyxa — Nazim Hikmətin əsəri.

## Digər
* Yusif və Züleyxa — Arif Məlikovun baleti (1999)
* Yusif və Züleyxa — Mirzəli Abbasovun pyesi

## Həmçinin bax
* Yusif (ad)
* Yusif
* Züleyxa (ad)
* Züleyxa
* Həzrəti Yusif (teleserial, 2008)
Boleslav Prus

**Boleslav Prus**(; Əsl adı və soyadı **Aleksandr Qlovaski**, ; ) — Polşa yazıçısı.

## Həyatı
Boleslav Prus bir yazıçı kimi məşhurlaşanacan başı çox bəlalar çəkmişdir. Valideynlərini erkən yaşlarında itirmiş, XIX əsrin altmışıncı illərin əvvəllərində baş vermiş Polşa üsyanında iştirak etdiyi üçün 1863-cü ildə həbs olunmuşdur. Həbsxanadan çıxandan sonra Varşavanın Baş məktəbində fizika-riyaziyyat fakültəsində oxumuş, fəhləlik etmişdir.

## Əsərləri
Boleslav Prusun "Forpost", "Kukla", "Firon" romanları var.

### Novella və hekayələri
* "Saray və daxma" (*Pałac i rudera*) (1875; hekayə)
* "Stasiyanın sərgüzəşti" (*Przygoda Stasia*) (1879)
* "Qayıdan dalğa" (*Powracająca fala*) (1880; рассказ)
* "Mixalko" (*Michałko*) (1880)
* "Antek" (*Antek*) (1880)
* "Обращенный" (*Nawrócony*) (1880)
* "Katyşa" (*Katarynka*) (1880)
* "Jilet" (*Kamizelka*) (1882)
* "O" (*On*) (1882)
* "Keçmişin səsi" (*Milknące głosy*) (1883)
* "Uşaqlığın günahları" (*Grzechy dzieciństwa*) (1883)
* "Tətildə" (*Na wakacjach*) (1884)
* "Səhv" (*Omyłka*) (1884)
* "Dünyanın ritmi" (*Pleśń świata*) (1884)
* "Canlı teleqraf" (*Żywy telegraf*) (1884)
* "Kölgələr" (*Cienie*) (1885)
* "Köhnə Misirin əfsanələrindən" (*Z legend dawnego Egiptu*) (1888)
* "Yuxu" (*Sen*) (1890)

### Romanları
* "Порабощённые души" (*Dusze w niewoli*) (1877)
* "Anelka" (*Anielka*) (jako *Chybiona powieść* w 1880; ostateczna wersja w 1885; zaliczana często do opowiadań)
* "Forpost" (*Placówka*) (отдельное издание 1886)
* "Oyuncaq" (*Lalka*) (отдельное издание 1890)
* "Эмансипированные женщины" (*Emancypantki*) (отдельное издание 1894)
* "Firon" (*Faraon*) (отдельное издание в 1897)
* "Uşaqlar" (*Dzieci*) (отдельное издание 1909)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Биография и тексты
* Болеслав Прус в Библиотеке Мошкова
Rafael Georq Kizevetter

**Rafael Georq Kizevetter** (;29 avqust, 1773 — Holleşau, — 1 yanvar, 1850, Baden) — Avstriya musiqişünas-tarixçisi.

## Həyatı
Rafael Georq Kizevetter 29 avqust, 1773-cü ildə Avstriyada anadan olmuşdu.

Rafael Georq Kizevetter 1 yanvar, 1850-ci ildə vəfat edib.

## Yaradıcılığı
Məşhur Avropa alimi Rafael Georq Kizevetter Səfiəddin Urməvini "Şərqin Zarlinosu" adlandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vasili Aksyonov

**Vasili Pavloviç Aksyonov** (; ) — rus yazıçısı. O, Qərbdə "Yanıq" "Moskva saqası" əsərlərinin müəllifi kimi tanındı. "Moskva saqası" Qradovlar ailəsinin üç nəslinin, 1925–1953-cü illər arasındakı həyatını izləyən bir ailə salnaməsidir.

## Həyatı
Vasili Pavloviç Aksyonov 20 avqust 1932-ci ildə SSRİ-nin Kazan şəhərində Pavel Aksyonov və Yevgeniya Ginzburqun ailəsində anadan olub. Onun anası Yevgeniya Ginzburq uğurlu bir jurnalist və pedaqoq idi, atası Pavel Aksyonov isə Kazan administrasiyasında yüksək vəzifə tuturdu. Hər iki valideyn "tanınmış kommunistlər" idi.
 Lakin 1937-ci ildə hər ikisi guya trotskiçilərlə əlaqəsinə görə həbs edilərək mühakimə olundu. Onların hər ikisi əvvəlcə QULAQ-a, sonra isə sürgünə göndərildi və hər biri 18 il cəza çəkdi, lakin möcüzəvi şəkildə sağ qaldı.Sonralar Yevgeniya Stalin repressiyasının qəddarlığını sənədləşdirən məşhur xatirə kitabının ("Into the Whirlwind") müəllifi kimi tanındı.

NKVD onu "xalq düşmənlərinin oğlu" kimi həbs edənə qədər Vasili Aksyonov dayəsi və nənəsi ilə birlikdə Kazanda qaldı və ailəsinə onun harada olması barədə heç bir məlumat vermədən uşaq evinə göndərildi. Aksyonov 1938-ci ildə əmisi tərəfindən xilas edilənə qədər orada qaldı və anası 10 il məcburi əmək çəkdikdən sonra sürgünə buraxılana qədər əmisi ilə ailəsinin yanında yaşadı.1947-ci ildə Vasili məşhur Maqadan, Kolıma həbs düşərgəsi bölgəsində sürgündə olan anasının yanına getdi və orada orta məktəbi bitirdi.Vasilinin ögey qardaşı Aleksey (Ginzburqun Dmitri Fyodorovla ilk nikahından olan oğlu) 1941-ci ildə mühasirədə olan Leninqradda aclıqdan öldü.

Düşərgələrdə həkimlərin sağ qalmaq şansının daha yüksək olduğunu görən valideynlər Vasili Aksyonovun tibb sahəsinə yönəlməsinə qərar verdilər. Buna görə də o, Kazan Dövlət Universitetinə daxil oldu və 1956-cı ildə Akademik İ. P. Pavlov adına Birinci Sankt-Peterburq Dövlət Tibb Universitetini bitirdi və sonrakı 3 il həkim kimi çalışdı.Tibb tələbəsi olduğu müddətdə MGB Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi) tərəfindən nəzarətə götürüldü və onlar onun barəsində dosye hazırlamağa başladılar. Böyük ehtimalla, əgər 1953-cü ildə Stalinin ölümündən sonra başlayan liberallaşma baş verməsəydi, o, həbs olunacaqdı.

## Siyasi baxışı
Vasili Aksyonov qəti anti-totalitarist idi. O, son romanlarından birinin təqdimatında belə demişdi: "Əgər bu ölkədə yenidən Stalinin heykəllərini ucaltmağa başlasalar, mən öz vətənimdən imtina etməli olacam. Başqa yol qalmır".

## Əsərləri
Vasili Aksyonovun "Moskva saqası" trilogiyası, "Yanıq", "Krım adası" romanları, "Mərakeşdən portağallar", "Mənim babam heykəldir" povestləri və sairə əsərləri var.

## Vəfatı
Vasili Aksyonov 6 iyul 2009-cu ildə 76 yaşında Moskvada vəfat edib və Vaqankovo qəbiristanlığında dəfn olunub.

## İstinadlar
Konstantin Bodin

**Konstantin Bodin** () — Duklya və Dalmaçiya kralı və **III Pyotr** adı ilə Bolqarıstan çarı.
## Həyatı
Duklya kralı I Mixailin oğlu olub, Voyislavyeviç sülaləsindən idi. Anadan olduğu tarix bilinmir.
### Bolqarıstan çarı kimi
1072-ci ildə Skopye ekzarxı Georgi Voytex tərəfindən növbəti üsyan başlamışdı. Üsyançılar I Mixailə oğullarından birini onlara liderlik etməsi üçün göndərməyini xahiş etmişdilər. Bodin I Samuilin nəticəsi idi. 1072-ci ildə Bodin III Pyotr adı ilə çar elan olunmuşdu. Lakin elə həmin il üsyan dağıdıldı və Bodin həbs olunaraq Antakiyaya göndərildi.
### Duklya kralı kimi
Bodin 6 il sonra Venesiyalı tacirlər tərəfindən ölkəsinə geri gətirildi. və 1081-ci ildə kral elan olundu. 1085-ci ildə Bizansla müharibədə yenə həbs olunaraq əsir saxlanılsa da buraxıldı. 1096-cı ildə 1101-ci il səlib yürüşünə başçılıq edən IV Raymundu qonaq kimi qarşılamışdı. 1108-ci ildə vəfat etdiyi güman olunur.
## İstinadlar
Fırat Tanış

**Nuri Fırat Tanış** 5 may, 1975), türkiyəli aktyor və musiqiçi.

## Həyatı
İstanbul Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Teatr Fakültəsinin məzunu olan sənətkar, teatra lisey dövründə Məmməd Beyazid Məktəbində başlayıb. Bir müddət Şəhər Teatrında vəzifə etdiyi 1998–2001-ci illərdə Nail Ol Sabunçu, Məmməd Ulusoy, Kamal Kocatürk kimi rejissorlarla çalışdı. 2000–2010 tarixləri arasında Sirr Uşaqları-2002, Tramvay-2003, Ağ Mələk, Dilbərin Səkkiz Günü, Vay Qardaş-Manik, Tika, Dildo kino filmlərində və Adəm ilə Həvva, Radyo-Madyo, Yeddi Təpə İstanbul, Fələk Nə Demək, Şeytan, Ətrafda Gizlənir, Eşqə Sürgün, Cökələr Altında, Bənövşə İlə Xəlil, Geniş Ailə televiziya çəkilişlərində rol aldı. Musiqi sahəsində də çalışmaları olan sənətkarın sözü-musiqisi özünə aid olan işləri Əmrə Altuğ, Levent Yüksəl, Gülay kimi analitiklər tərəfindən səsləndirilmişdir. 1 Oktyabr 2012-ci ildə qurulan gündəlik sol Qəzetinin mədəniyyət səhifəsində 3 Dekabr 2012-ci ildən etibarən tin dramaturgiya edilmişdir. İyun 2013-cü ildən etibarı ilə serial aktyorluq qoyduğunu açıqlamış, buna səbəb olaraq televiziya kanallarının 2013 Taksi Səfər Parkı etirazlarına yetərli yayın saatı ayırmamasını göstərmişdir

## Xarici Keçidlər
* Fırat Tanış Kinotap.com
* Fırat Tanış Tr Vikipediya
Poti razılaşması

**Poti razılaşması** — Gürcüstanla Almaniya arasında imzalanmış razılaşma.

## Tarixi
1918-ci il mayın 14-də Zaqafqaziya seyminin gürcü fraksiyası seymdəki digər fraksiyaların xəbəri olmadan Almaniyanın regiondakı təmsilçisi Fon Lossov ilə gizli-separat damşıqlara getmək qərarına gəldi. Batum konfransı zamanı Cənubi Qafqaz sülh nümayəndə heyətinin gürcü təmsilçisi konfransda məşvərətçi səs hüququ ilə iştirak edən Fon Lossova bəyanat təqdim etdi. Bəyanatda deyilirdi ki, Gürcü Milli Şurası Gürcüstanın beynəlxalq məsələlərdə hərtərəfli müdafiə olunmasını Almaniyadan xahiş edir. Almaniya ilə damşıqları sürətləndirmək üçün Gürcü Milli Şurasının sədri Noy Jordaniya başda olmaqla nümayəndə heyəti Batuma gəldi. Burada Jordaniya ilə Fon Lossov arasında aparılan danışıqda əldə olunan razılığa əsasən, Gürcüstan tezliklə Zaqafqaziya Federasiyasının tərkibindən çıxaraq, müstəqilliyini elan etməli idi. Almaniya tərəfi isə, Gürcüstanla müqavilə bağlamaqla, onun hökumətini de-fakto tanımağı öhdəsinə götürdü. 1918-ci il mayın 25-də Fon Lossovun rəhbərliyi ilə alman nümayəndə heyəti Batumdan gəmi ilə Potiyə gəldi. Mayın 28-də burada Almaniya ilə Gürcüstan arasında bir sıra məsələləri əhatə edən 5 maddədən (İlkin razılaşma; hər iki tərəfdən olan hərbi əsirlərin tezliklə dəyişdirilməsi haqqında; qarşılıqlı valyuta əlaqələrinin ilkin nizamlanması haqqında; Gürcüstanın tabeliyində olan bütün gəmilərin Almaniyanın sərəncamına verilməsi haqqında; birinci və ikinci razılaşmaya əlavə olaraq, Gürcüstan və Almaniya arasında əlaqələrin öncədən nizamlanması haqqında) ibarət razılaşma imzalandı.

## Nəticəsi
Potidə başlayan alman-gürcü danışıqları Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının parçalanmasını sürətləndirdi, eyni zamanda, Osmanlı hökumətini Cənubi və Şimali Qafqazda yaşayan müsəlman-türk xalqlarının müstəqilliyi məsələsinə yeni mövqedən yanaşmağa məcbur etdi. Zaqafqaziya seyminin gürcü fraksiyasının Almaniyaya arxalanması Türkiyə hökumətinin ciddi narahatlığına səbəb oldu. 1918-ci il mayın 14-də Ənvər paşanın Batuma gəlməsinin əsas səbəblərindən biri də bu məsələ idi. O, burada olarkən həmin məsələni Osmanlı sülh nümayəndə heyətinin üzvü Mehmet Vehib paşa ilə ciddi müzakirə edərək, gürcülərin bu hərəkətini səhv addım kimi qiymətləndirdi. Poti razılaşmasından az sonra Zaqafqaziya seymi və komissarlığı süqut etdi. Cənubi Qafqazda üç dövlət, o cümlədən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandı.

## Ədəbiyyat
*Həsənov C,Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində (1918-1920-ci illər), B., 1993;
*Хачапуридзе Г.В., Борьба за пролетарскую революцию в Грузии. Очерки 1917-1921 гг., Тифлис, 1936;
*Людендорф В., Мои воспомининия о войне 1914-1918, гг. 1-2, M., 1923-1924.

## İstinadlar
 
*
Horavenc

**Horavenc** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Lənkəran rayonunun Günəhir kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Horavenc kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xanlıqlı

**Xanlıqlı** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 202 nəfərdir.

## Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi vaxtilə burada talış xanlarına məxsus torpaq sahəsinin olmasına görə belə adlandırılmışdır. Kənd hazırda Haftoni
qəsəbəsi ilə birləşmişdir.

## İstinadlar
Belçika qadın milli voleybol komandası

**Belçika qadın milli voleybol komandası** — son illərdə dünya voleybolunda formalaşan ən güclü komandalardan sonuncusu hesab olunur. Belə ki, bu milli 2013-cü ildəki möhtəşəm yüksəlişi sayəsində kəşf edilmişdir.

## Tarixi
Belçika millisi 1956-cı ildə ilk dəfə olaraq mundiala vəsiqə qazanmışdır. Həmin turnirdə on üçüncü yeri tutan milli doqquz il sonra da Avropa çempionatına vəsiqə qazanmış, bu turnirdə də ilk onluqda yer tuta bilməmişdir.

Milli komandanın 2013-cü ilə qədər hər hansı böyük bir uğuru olmamışdır. Bu ildə keçirilən Avropa çempionatında göstərilən möhtəşəm oyun və qazanılan bürünc medal voleybol mediasını çaşbaş salmışdır. Həmin turnirdə milli ilk olaraq İtaliya, Fransa və otuz üç il sonra bu turnirə qatılan İsveçrə ilə bir qrupa düşmüşdü. Qrupda hər üç milli komandanı məğlub edən Belçikanın uğuru çoxları tərəfindən təsadüf sayılırdı. Ancaq komanda bunun süpriz olmamasını növbəti turlarda bütün voleybolsevərlərə nümayiş etdirdi. Onlar pley-offda da Fransanı 3–2 yenərək yarımfinala yüksəlmişdi. Bu mərhələyə qədər böyük sensassiyaya imza atan Belçika qadın millisin yolunu təşkilatçı ölkələrdən Almaniya kəsdi. Bu matçda 2–0 öndə olmasına baxmayaraq 3–2 uduzan millinin üçüncülük matçındakı rəqibi digər yarımfinal görüşünün məğlubu Serbiya oldu. Həmin görüşdə da qalib gələn Belçika milli voleybol komandası tarixinin ən böyük uğuruna imza ataraq bürünc medalllara yiyələndi.

Avropa çempionatından öncə isə 2013-cü ilin iyununda milli komanda başqa bir uğura da imza atmışdı. Komanda bu zaman mini turnirlərin ən önəmlilərindən sayılan Avropa Liqasında iştirak etmişdi. Qruplarda qazandığı 29 xalla birinci yeri tutan Belçika yarımfinala yüksəlmişdi. Bu mərhələdə Rumıniya millisinə heç bir set verməyərək adını finala yazdırmışdı. Finalda daha sonra Avropa çempionatında da qarşısını kəsəcək Almaniya millisinə uduzan Belçika Avropa miqyaslı tunirlərdə ilk medalını qazanmışdı. Həmin vaxt turnirin Ən Dəyərli Oyunçusu da məhz Belçika komandasının kapitanı Çarlotte Leys olmuşdu.

Millinin 2014-cü ilin ilk yarısı üçün ən sonuncu uğuru isə 36 il sonra dünya çempionatının final mərhələsinə vəsiqə qazanması idi. Bu turnirin seçmə mərhələsinin K qrupunda Polşa kimi nəhəng voleybol ölkəsi sayılan, 2009 Avropa çempionatının qalibi olan bir millini geridə qoyaraq mundialın final mərhələsindən kənarda qoymuşdu. Həmin turnirin final mərhələsinin püşkatmasına əsasən Belçika millimizlə eyni qrupa düşmüşdü.

## Heyəti
*2013-cü il [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa çempionatı|Avropa çempionatı]] üçün rəsmi heyət*

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı|Dünya Çempionatı]]

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa çempionatı|Avropa Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr

### [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa Liqası|Avropa Liqası]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Belçika Voleybol Federasiyası Rəsmi Saytı
Uppsala

**Uppsala şəhəri** — Uppsala vilayətinin paytaxtı və Stokholm, Göteborq və Malmödən sonra İsveç Krallığının dördüncü böyük şəhəridir. 2010-cu ilin məlumatına əsasən 140,454 nəfər əhalisi var idi.

## Tarixi
Qədim tarixə malik şəhər inkişafı boyu genişlənib, dəyişib və hazırda sakit idilliyalı orta əsrlər şəhərindən səsli-küylü müasir şəhərə çevrilib.

## Coğrafiyası
Uppsala şəhəri Stokholm şəhərindən 70&nbsp;km şimalda Uppsala bələdiyyə ərazisində yerləşir.

## Əhalisi
200 minə qədər əhalisi var.

## Təhsil
Bu şəhər Skandinaviyanın ən qədim ali təhsil mərkəzlərindən biridir. 1477-ci ildə əsası qoyulmuş Uppsala Universiteti Skandinaviyada ən qədim ali təhsil ocağıdır.

## Din
1164-cü ildən İsveçin dini mərkəzi sayılır.

## Nəqliyyat
Şəhər çox da böyük olmayan əraziyə malikdir və burada ən geniş istifadə olunan nəqliyyat növü velosipeddir.

## Abidələri
Şəhərdə çoxlu sayda tarixi binalar, abidələr var. Qədim binaların əksəriyyəti Uppsala Universitetinin binalarıdır. Şəhərdə yerləşən qədim binalardan Uppsala kilsəsini, universitet kitabxanasını, kral Qustav Adolfun adını daşıyan Qustavianum, Stora Torget, Yohann Skittin adını daşıyan Skitteanum tikililərini qeyd etmək olar.

## İstinadlar
Həsən İsmayılov

**Həsən İsmayılov** (tam adı:*Həsən Tağı oğlu İsmayılov*; (d.1 aprel 1915, Çomaxtur, Şərur rayonu, Rusiya imperiyası - ö.2 mart 1940, Finlandiya) — pedaqoq, hidro meliorator mühəndis.

## Həyatı
Həsən Tağı oğlu İsmayılov 1 aprel 1915-ci ildə (bəzi sənədlərdə təvəllüd tarixi 1913 göstərilir) Şərur qəzasının Çomaxtur kəndində görkəmli şəxsiyyət erməni daşnaqlarına qarşı mübariz, partizan dəsdəsinin cəsur komandiri Tağı Məşədi Mahmud oğlu İsmayılovun ailəsində anadan olmuşdur.

1931-ci ildə Yengicə kənd orta məktəbini yüksək qiymətlərlə bitirən Həsən İsmayılov, 1934–1939-cu illərdə Ağamalıoğlu adına Bakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda meliorator-hidrotexnik ixtisası üzrə təhsil almışdır.

O, geniş erudisiyası və istedadı sayəsində musiqi alətlərində, xüsusilə də tarda mahir ifa etməyi öyrənmiş, musiqi təhsili də almışdır.

Təhsilini uğurla başa vuran Həsən İsmayılov Naxçıvan Su Təsərrüfatında çalışmış, eyni zamanda Ordubad Pedaqoji Məktəbini bitirmişdir.

Daha sonra o, Şərurun Aralıq, Şəhriyar və bir neçə digər kəndlərində müəllim işləmiş, insanların maariflənməsi üçün var gücü ilə çalışmışdır.

Həmin dövrdə savadlı kadrlara olan ehtiyacın ödənilməsi mümkün deyildi. Odur ki, Həsən İsmayılov kimi ziyalılar eyni zamanda bir neçə yerdə işləməyə məcbur olurdular. Bu səbəbdən də o, bir müddət məhkəmə orqanlarında da çalışmış, qüsursuz xidmət göstərmişdir.

Həsən İsmayılov Naxçıvan Firqə Şura Məktəbini bitirmişdi. O, həmçinin, xüsusi nişançılar hazırlayan atıcılıq kursunda fəal iştirakına və kursu uğurla başa vurduğuna görə, birinci dərəcəli "Voroşilov" nişanı ilə təltif olunmuşdur.

## Ömrün sonu
Həsən İsmayılov 25 mart 1939-cu il tarixində taleyin amansız gərdişi onu doğma el-obasından ayırır o, SSRİ ilə Finlandiya arasındakı müharibəyə cəlb olunur.

Həsən İsmayılov qısa olsa da, zəngin həyat yolu keçib, uzun insan ömrünə sığmayacaq qədər işlər körməyə nail olub. Onun həyatının mülki həyatda keçən hissəsinə dair xatirələr, dildən-dilə keçən məlumatlar kifayət qədərdir. Hərbi xidmət və müharibə dövrünə aid həyat yolunu isə yalnız arxiv sənədlərinə müraciət etməklə öyrənmək mümkündür. Keçmiş SSRİ-nin arxivlərindəki məlumatlara əsasən, Həsən İsmayılov SSRİ-Finlandiya müharibəsində xüsusi qəhrəmanlıq və şücaət göstərmiş, şəxsi fədakarlığı ilə digərlərindən fərqlənmişdir.

Lakin amansız əcəl Həsən İsmayılovun ömür yolunun yarımçıq qalmasına səbəb olmuş, özü, doğmaları, xalqı və canından artıq sevdiyi Azərbaycanın inkişafı üçün sonsuz arzularla döyünən ürəyi əbədi olaraq susmuşdur.

2 mart 1940-cı il tarixində gənc döyüşçü Həsən İsmayılov qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

* Tanınmış şəxsiyyət Məşədi Mahmud İsmayıloğlunun nəvəsidir.
* İstiqlalçı, partizan, "Qırmızı tabor"un komandirlərindən Tağı İsmayılovun oğludur.
* Filologiya elmləri doktoru, professor Əjdər İsmayılovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Çaxırlı bələdiyyəsi

* Çaxırlı bələdiyyəsi (Göyçay) — Göyçay rayonunda bələdiyyə.
* Çaxırlı bələdiyyəsi (Masallı) — Masallı rayonunda bələdiyyə.
Həsənli bələdiyyəsi

* Həsənli bələdiyyəsi (Masallı) — Masallı rayonunda bələdiyyə.
* Həsənli bələdiyyəsi (Salyan) — Salyan rayonunda bələdiyyə.
* Həsənli bələdiyyəsi (Tovuz) — Tovuz rayonunda bələdiyyə.
Qış sarayının Malaxit zalı

**Malaxit zalı** () - Sankt-Peterburqdakı Qış sarayının qonaq zallarından biridir. Zal, İmperator I Nikolayın xanımı İmperatriça Aleksandra Fyodorovnanın qonaq qəbul etdiyi şəxsi zalı kimi istifadə olunmuşdur.

## Tarixi

1837-ci ildə Qış sarayında baş verən yanğın zamanı Yəşəm zalı tamamilə yanaraq məhv olmuşdur. Malaxit zalı isə Yəşəm zalının yerində inşa edilmişdir.  Zalın interyerinin layihə müəllifi A.P.Bryulovdur.  Memar şəxsən çarın tələbi ilə bu zalın dizaynında nadir yarımqiymətli daş olan malaxitdən istifadə etmişdir. 1830-cu illərdə Demidovların Uraldakı mədənlərində nəhəng malaxit yataqlarının aşkarlanmasından sonra, bu daşın Rusiyada geniş istifadəsinə başlanılmışdır.

Çarın hakimiyyəti dövründə Malaxit zalı yalnız İmperatriçanın qəbul otağı olmamışdır, İmperator ailəsinin üzvləri rəsmi mərasimlərdən əvvəl bu zalda toplaşırdılar. Romanovlardan gəlin köçən qızlar gəlinlik donlarını bu zalda geyinərək bəzənir daha sonra Ərəb zalına keçir, oradan isə mərasim üçün Böyük kilsəyə keçirdilər.

1917-ci ilin iyun-oktyabr aylarında bu zalda Müvəqqəti hökumətin yığıncaqları keçirilmişdir. 7 Noyabr 1917-ci ildə Qış sarayı ələ keçirildiyində Müvəqqəti hökumətin üzvləri məhz bu zalda həbs olunmuşdular.

Müasir dövrdə Ermitaj muzeyinin tərkibində olan zal öz orijinal görünüşünü saxlamışdır.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

İmperatriçanın dəbdəbəli qonaq zalının sütunları, pilyasterləri və kamenləri malaxitlə, sonradan “rus mozaikası” adlandırılan mürəkkəb texnika ilə işlənmişdir: nazik daş plitələri əsas lövhələr üzərinə yapışdırır, aralarını malaxit tozu qarışığı ilə doldurur, daha sonra isə əsas üzü cilalayırdılar. Malxitin parlaq qızılı tağlar, qapılar, sütun altlıqları ilə birləşməsi möhtəşəm görüntünün meydana çıxmasına səbəb olmuşdu.

1830-cu ildə Oqüst de Monferranın eskizləri əsasında sənətkar Henrix Hambsom tərəfindən hazırlanmış mebellər yanğından qoruna bilmişdi. Malaxit zalından, Qış sarayının dəyərli interyer boyunbağısını tamamlayan Neva enfiladasına birbaşa qapı açılır.

Malaxit zalı yaşayış otağının interyerinin tamamilə malaxitlə həll edilməsinin yeganə qorunaraq dövrümüzə çatmış nümunəsidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*

* Massie, Robert K. *Nicholas and Alexandra*. Atheneum. New York. 1967.
*
*The State Hermitage Museum  retrieved 23 September 2008. Published by The State Hermitage Museum.
BMTİ

**Bakı Müstəqil Televiziya İdarəsi** və ya qısaca **BMTİ** — 1993-cü ilin avqust ayının 16-da Bakı şəhərində fəaliyyət başlamış televiziya kanalı. "Moskva" mehmanxanasının binasından yayımlanırdı. Fəaliyyətə başlamamışdan əvvəl tezliyində " Super Channel " adlı kanal var idi. Telekanalda əsasən şəxsi istehsalı olan verilişlər və xarici filmlər, kliplər efirə çıxırdı. Məşhur verilişlərindən biri "Refren" verilişi idi. 1994-cü ilin may ayında telekanalın fəaliyyəti dayandırılmışdır.

Kanalın təsisçisi Mahmud Məmmədov, baş direktoru isə Elşad Quliyev olub.

## İstinadlar
Spirtli içki qadağası

**Spirtli içki qadağası** — spirtli içkilərin istehsalı və satışının qadağan edilməsi.

## İstinadlar
ABŞ-də spirtli içki qadağası

**ABŞ-də spirtli içki qadağası** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarında 1920–1933-cü illər ərzində spirtli içkilərin istehsalı, daşınması və satışının qadağan edildiyi dövr.

## İstinadlar
Projektor

**Projektor** (, latın dilindən *projectus* "irəliyə atılmış") — kiçik lampaların işığını daxildəki kişik bucaqlardan yığaraq paylayan və işıq axınını lazım olan bucağa yönəldən işıq cihazı.

İlk projektorun işləmə sxemi Leonardo da Vinçi tərəfindən Atlantik kodeksdə göstərilib.

## Ədəbiyyat
* '''Прожектор''' 
* Карякин Н. А. Световые приборы прожекторного и проекторного типов, М.: 1966.
* Трембач В. В. Световые приборы, М.: 1972.
Katapult

**Katapult** (, ) — əsasən qədim və orta əsrlərdə qalaların mühasirəsi zamanı ox, daş və çəllək atmaq üçün işlədilən qurğu. Öz atıcı xarakterinə görə mancanağa bənzəyir.

## Adı
Qədim yunan müəllifləri atıcı mexanizmləri *burmaq* sözündən olan «*tormentum*» adlandırırdılar. Tarixi mətnlərdə **mancanaq** qurğusu ilə çox qarışdırılır və ya həm *katapult* həm *mancanaq* (manqonel) üçün bu qurğuların bənzər olduğuna görə eyni anca mancanaq sözü işlənirdi.

## Mənbə

* О катапультах, статья из журнала "Техника-Молодежи" №10 (1979) на сайте xlegio.ru
* Marcus Vitruvius Pollio, *de Architectura*, Book X, 10-12 — древнеримский автор I в. до н. э. о метательных машинах
* Tormentum , A Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1890) (eds. William Smith) - наиболее полная обзорная статья на английском о метательных машинах на основе античных первоисточников

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*Mancanaq
Sənətşünaslıq

**Sənətşünaslıq** — incəsənəti və bədii mədəniyyəti, onların həyata münasibətini, bədii əsərlərin forma və məzmununu tam şəkildə öyrənən elmlər toplusu. Sənətşünaslıq həmçinin incəsənət nəzəriyyəsini və bədii tənqidi də öyrənir.
Ferraritet

thumb|25 ere nominalında island markası-ferraritet

**Ferraritet** (Ferrari soyadı ilə “raritet” sözünün birləşməsindən yaranmışdır; *ing.* Ferrarity) - saxta poçt markası (həqiqi qəlib və orijinal materialların köməyi ilə hazırlanmış da ola bilər). 1900-cü illərdə Filip la Renotyer de Ferrari (1848-1917) tərəfindən nadir markaların toplanması haqqında məlumatlar geniş yayıldıqdan sonra onu aldatmaq üçün belə markalar hazırlanırdı 

## Tarixi
thumb|right|250px|Filip la Renotyer de Ferrari
XIX-XX əsrlərin qovşağında Parisdə yaşamış varlı italyan Filip la Renotyer de Ferrari məşhur filatelist idi və poçt markalarının ən iri və məşhur özəl kolleksiyasına sahib idi. Onun kolleksiyasında bir çox nadir markalara (məsələn, “Britaniya Qvianası”, mavi və çəhrayı “Mavriki”lər, “Havay missionerləri”, “Sakson üçlükləri” və s.) rast gəlmək olardı.

Ferrarinin nadir markalara olan marağını bilən saxta marka hazırlayanlar onun axtardığı markaları ona satmaq üçün hazırlayırdılar . O yeni markaları alarkən özünü çox impulsiv aparırdı və demək olardı ki, onu markaların qiyməti maraqlandırmırdı .

Ferrarinin ölümündən sonra onun kolleksiyasında ekspertlər tərəfindən aşkar edilmiş çoxlu saxta “nadir” markalar ironiya ilə “ferraritet” adlandırılmağa başladılar.

## Ferrarinin kolleksiyasının taleyi
1917-ci ildə vəfat etmiş Ferrarinin kolleksiyası Berlin Poçt muzeyinə vəsiyyət olunmuşdu. Lakin bu kolleksiya Fransa hökuməti tərəfindən müsadirə edilmiş, 1921-1926-cı illərdə müxtəlif hərraclarda satılmış  və satışdan 402 965 funt sterlinq əldə edilmişdir. Hərraclardan qazanılmış vəsait Almaniyanın ödəməli olduğu təzminatın hesabına nəzərə alınmışdır .

Ferraritet adlandırılan markalara adətən ikili, üçlü və ikitərəfli şəkildə çap edilən markalar, qəsdən kəsilmiş markalar və s. aid edilir.

## İstinadlar
Tam çevrilmə ilə inkişaf edən həşəratlar

**Tam çevrilmə ilə inkişaf edən həşəratlar** ( və ya ) — yeniqanadlılar () infrasinfinə aid heyvan dəstəüstü.

## Təsnifatı
Dəstələri:
* Birələr ( və ya *Aphaniptera*)
* Sərtqanadlılar ()
* İkiqanadlılar ()
* Pərdəqanadlılar ()
* Pulcuqluqanadlılar ()
* Əqrəbşəkilli milçəklər ()
* Torqanadlılar ()
* Dəvəciklər ()
* Yelpikqanadlılar ()
* Bulaqçılar ()
* İriqanadlılar ()

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BioLib
* Avropa faunası

## Həmçinin bax
Voleybol üzrə qadınlararası Dünya Qran-prisi

**Voleybol üzrə Dünya Qran Prisi** () — hələlik yalnız qadınlar arasında keçirilən beynəlxalq səviyyəli ən vacib turnirlərdən biridir.

## Turnirin arxivi

## İstinadlar
Aşağı Qatrux

**Aşağı Qatrux** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Rutul rayonunda kənd. "Ləzgi federal milli-mədəni muxtariyyatı" ictimai təşkilatının mənbə göstərmədən təqdim etdiyi qeyri-rəsmi məlumata əsasən kənd əhalisini etnik azərbaycanlılar təşkil edir.

## Mənbə

*Республиканская газета "Рутульские новости" (**Мыхабишды**) на рутульском языке: Статья "Нижний Катрух - история и традиции" | Выпуск № 14 (6762)
*Нижний Катрух - история и традиции
*Ветераны села Нижний Катрух

## İstinadlar
Yuxi

**Yuxi** — Çində Yunnan əyalətində yerləşən vilayət tipli şəhər. İdarə mərkəzi Honqta mahalıdır.

## Coğrafiyası
Yuxi Kunminqin cənubunda, təxminən 90 km aralıqda yerləşir. Sahəsi 15.285 kvadrat kilometr, əhalisi 2.5 milyona yaxındır.

Yuxinin daxilində Fuxian gölü vardır. Bu göl Çində ən dərin ikinci göl sayılır. Bundan başqa şəhərin ətrafıda daha üç göl vardır. Bunlar Xingyun Gölü, Qilu Gölü, və Yanqzong Gölüdür.

## İqlimi
Şəhərdə əsasən subtropik yayla iqlimi hakimdir. Günlük orta temperatur +17 ° C -dir. Yaz ayları yağışlı və sərin keçir. Bu aylarda gündüz orta temperaturu 26 ° C (79 ° F) olur. İllik yağış miqdarının böyük bir qismi iyun və sentyabr aylarına düşür.

## Tanınmış şəxsləri
Çin Xalq Respublikası himninin musiqisinin sahibi bəstəkar Ne Er Yuxidə doğulmuşdur.

## Təhsil
Şəhərdə yerləşən Yuxi Normal Üniversitetində səkkiz minə yaxın tələbə təhsil alır. Universitet 2000-ci ildə fəaliyyətə Yuxi Normal Kolleci olaraq başlamışdır. Şagirdlərin artması və şəhərdə böyük bir universitetə tələbat nəticəsində Çin Təhsil Nazirliyi tərəfindən Yuxi Normal Kolleci və Yuxi Təhsil Mərkəzi birləşdirilmiş Yuxi Normal Üniversiteti olaraq fəaliyyətinə davam etmişdi.

## Xaric keçidlər
 Şəhərin Rəsmi Saytı
Xaçmaz bələdiyyəsi

* Xaçmaz bələdiyyəsi (Xaçmaz) — Xaçmaz rayonunda bələdiyyə.
* Xaçmaz bələdiyyəsi (Oğuz) — Oğuz rayonunda bələdiyyə.
Ninbo

**Ninbo** — Çin Xalq Respublikasında Zhejiang əyalətinin şərqində yerləşən  şəhər. Qeyri-rəsmi hesablamalara görə şəhərdə 7.605.700 insan yaşayır. 

Hangzhou körfəzinin cənubunda yerləşən Ninbodan Şərqi Çin dənizi də keçir.

## İstinadlar
Rutul

**Rutul** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında kənd, Rutul rayonunun inzibati mərkəzi.

## İstinadlar
Nejdət Sançar

**Nejdət Sançar** (d. 1910, 1 may, İstanbul - ö. 1975, 22 fevral, İstanbul) — məşhur Türkçü və Turançı, Hüseyn Nihal Atsızın kiçik qardaşı, maarifçi və yazardır. Hüseyn Nihal Atsızla soyadının fərqli olmasının səbəbi isə soyad qanununun qüvvəyə mindiyi zaman bir-birləri ilə əlaqələrinin olmamasıdır.

## Həyatı
Nejdət Sançar İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakultəsi məzunudur. Əsgərlikdən sonra Sivas Müəllim okuluna ədəbiyyat müəllimi olaraq təyin edilmiş, yalnız o dövrün Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yüceli qarşılama törəninə qatılmadığı əsas götürülərək bu vəzifədən alınmış və Balikesir Lisesinə göndərilmişdir. Balikesir Lisəsində işinə davam edərkən Türkçülük-Turançılıq adı altında 1944-cü ilin may ayında başlayan və Hüseyn Nihal Atsız, Alparslan Türkeş, Ankara Konservatoriyasının direktoru Orhan Şaik Gökyay, Hikmet Tanyu, Türk tarixi Professoru Zeki Validi Toqan, Reha Oğuz Türkkan gibi Türkçülərin də olduğu dava da tutulmuş və Sıkıyönətim Məhkəməsində olan məhkəmələr sonrası 14 ay həbsə məhkum edilmişdir.Əsgəri Məhkəmə Türkçülər haqqındakı qərarı ləğv etmiş, yəni Nejdət Sançar o zamanlar ‘Tabutluq’ deyilən hücrədə 14 ay boşuna yatmışdı.

Nejdət Sançar  1960-ci ildə oğlu Afşını 16 yaşında itirdikdən sonra ifliç oldu. Afşın üçün 1962-ci ildə Yeni İstanbul qəzetində   "Türk Gənçliyi Necə Olmalıdır?" başlıqlı mükafatlı yarışma təşkil olunur. Bu daha sonrakı iki ili də davam edir. Afşının ölümünə görə əmisi Hüseyn Nihal Atsız “Afşınə Ağıt” (mərsiyə) başlıqlı bir şeir də yazmışdır. 1975-ci ildə vəfat etmişdir. Karacaahmet qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur.

## Ailəsi
Nejdət Sançarın atası Gümüşxananın Torul qəzasının Midi kəndinin Çiftçioğulları ailəsindən Deniz Göyərtə Minbaşısı Mehmet Nail bəy, anası Trabzonun Kadıoğulları ailəsindən Dəniz Yarbayı Osman Fevzi bəyin qızı Fatma Zəhra xanımdır.

## Əsərləri
*Tarihte Türk - İtalyan Savaşları
*Irkımızın Kahramanları
*Türklük Sevgisi
*Afşın'a Mektuplar
*Gizli Komünist Belgeler
*Kızıl Cennet Masalı
*Türkçülük Üzerine Makaleler
*İsmet İnönü ile Hesaplaşma
*Türk, Moskof ve Komünist
*Nazım Hikmet Masalı
*Hasan Âli İle Hesaplaşma
*Komünist Nedir?
*Mehmet Emin Yurdakul ve Şiirler
*
*Türk Kahramanları

## İstinadlar
Eldar Şəfiyev

**Eldar Ağadadaş oğlu Şəfiyev** () — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Şəfiyev Eldar Ağadadaş oğlu 1953-cü il sentyabr ayının 28-də Bakının Əmircan kəndində anadan olmuşdur. 84 və 226 №-li məktəblərdə səkkizillik təhsilini başa vurduqdan sonra 1969-cu ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbinə daxil olmuşdur. 1972-1974-cü illərdə odu sıralarında xidmət etdikdən sonra 1975-ci ildə bu məktəbi bitirmişdir. Hələ məktəb illərindən Səttar Bəhlulzadə ilə, tələbəlik illərindən isə Mircavadla dostluq münasibətləri olmuşdur. 1978-ci ilə qədər Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) şəhərində yaşamış və yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. 1980-1990-cı illərdə Rəssamlar İttifaqının Bədii Fondunda rəssam işləmişdir. Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur.

Eldar Şəfiyev 1990-cı ildə ABŞ-yə köçmüş, 15 il Nyu-Yorkda yaşayıb yaratmışdır. Həmçinin Türkiyədə və Dubayda böyük həcmli işlərin müəllifi olmuşdur. 
Eldar Şəfiyev sonralar yenidən doğulduğu  Əmircan kəndində yaşamış, yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Türkiyədə də emalatxanası olduğundan tez-tez ora səfərlər etmişdir.

## Yaradıcılığı
ABŞ-də olduğu zaman əsasən muzeylər və kolleksiyaçıların sifarişi ilə əsərlər yaratmışdır. Bu illər ərzində ABŞ-nın müxtəlif şəhərlərində keçirilən layihələrdə iştirak etmişdir. 8-10 dekabr 2017-ci il tarixində Suraxanı Rayonu Heydər Əliyev Mərkəzində Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətinin, Suraxanı Rayonu Heydər Əliyev Mərkəzinin dəstəyi ilə Xalq rəssamı Səttar Bəhlulzadənin 108 illiyinə həsr olunmuş Əmircan rəssamlarının sərgisində iştirak etmiş və Diplomla mükafatlandırılmışdır.
Bu illər ərzində Eldar Şəfiyev bir neçə fərdi sərgisini təşkil etmişdir. Əsərləri bir sıra xarici ölkələrdə, əsasən Türkiyədə və ABŞ-də muzeylərdə, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## İstinadlar
Belarus qadın milli voleybol komandası

**Belarus qadın milli voleybol komandası** — Belarusun ən güclü qadın voleybolçularını özündə cəmləyən milli komandadır. Komanda yavaş-yavaş güclü voleybolçular yetişdirərək parlaq gələcək üçün gözəl zəmin yaradır. Amma əsas heyətlərindəki oyunçuların orta yaşlarının 27 olması və.s kimi amillər bu inkişafı bir qədər ləngidir.

## Tarixi
Belarus milli voleybol komandasının ən çox vəsiqə qazandığı önəmli beynəlxalq turnir Avropa çempionatıdır. Bu yarışlara altı dəfə qatılan millinin müvafiq çempionatdakı son çıxışı 2013-cü ilə təsadüf edir. Bu turnirdə onlar ,   və   ilə eyni qrupa düşmüşdü. Qrupda yalnız millimizi məğlub edən komanda qrup üçüncüsü kimi pleyoffa yüksəlməyi bacarmışdı. Növbəti turda Belarusu digər qrupun ikincisi güclü  millisi gözləyirdi. Həmin oyunda setlərdə 25-16, 25-13, 25-17, oyunda da 3-0 hesabı ilə uduzan komanda Avropa çempionatı ilə erkən vidalaşmışdı. Ancaq bununla belə millinin həmin turnirdəki çıxışı (çox da güclü olmayan heyəti ilə) təqdirə layiq idi.

## Heyəti
*2013-cü il [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa çempionatı|Avropa çempionatı]] üçün rəsmi heyət* 

## Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa çempionatı|Avropa Çempionatı]]

## Digər turnirlərdə qazandığı nəticələr
### [[Voleybol üzrə qadınlararası Avropa Liqası|Avropa Liqası]]

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Belarus Voleybol Federasiyası Rəsmi Saytı
Qrenlandiya qadın milli voleybol komandası

**Qrenlandiya qadın milli voleybol komandası** — Qrenlandiyanın ən yaxşı oyunçularından ibarət Avropa regionunu təmsil edən milli komandadır. Bu ölkədə voleybola nəzarət edən qurum Qrenlandiya Voleybol Federasiyasıdır.

## Tarixi
Qrenlandiya Avropada kiçik dövlət sayıldığından Voleybol üzrə cırtdan dövlətlərin Avropa çempionatında yer almaq hüququ vardır. Ancaq komanda heç bir voleybol turnirinin final mərhələsində iştirak etməmişdir. Yalnız 2004-cü ildə cırtdan dövlətlərin Avropa çempionatının seçmə mərhələsində iştirak etmişdir. Həmin turnirdə də komanda heç bir uğura nail ola bilməmiş və təsnifat mərhələsini keçə bilməmişdi.

Komanda Lüksemburq, Kipr və.s kiçik dövlətlər kimi Avropa Cırtdan Dövlətlərin Olimpiya Oyunları qatılmır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Qrenlandiya Voleybol Federasiyası Rəsmi Saytı
Cəbəllüttariq qadın milli voleybol komandası

**Cəbəllüttariq qadın milli voleybol komandası** — 2007-ci ildə Cəbəllüttariqin Avropa Voleybol Konfederasiyasına üzvlüyünün qəbul edilməsi ilə yaradılmışdır. Milli komandaya Cəbəllüttariq Voleybol Federasiyası nəzarət edir.

## İstinadlar
Uels qadın milli voleybol komandası

**Uels qadınlardan ibarət milli voleybol komandası** — son illər Avropada fəaliyyət göstərməyən voleybol millilərindəndir. Ölkədə voleybolçu sayının kifayət qədər az olması milli komandaya da çox ciddi təsir göstərir. Uelsdə heç bir peşəkar voleybol klubunun olmaması da bu ölkədə voleybola marağın nə qədər az olduğunun sübutudur. Milli komanda FİVB-nın (Voleybol Federasiyası) reytinq siyahısında da qeydə alınmamışdır.

## İstinadlar
Şimali İrlandiya qadın milli voleybol komandası

**Şimali İrlandiya qadın milli voleybol komandası** — Şimali İrlandiyanı qadın voleybolunda təmsil edən milli komandadır. Milliyə bu ölkənin ən güclü voleybolçuları cəlb olunur.

## İstinadlar
Mikio Naruse

**Mikio Naruse** () — Yaponiya kinorejissoru.

## Həyatı
Mikio Naruse 20 avqust, 1905-ci ildə Tokio şəhərində anadan olmuşdu.

Mikio Naruse 2 iyul 1969-cu ildə Tokio şəhərində vəfat edib.

## Filmoqrafiya
* "Ana"
* "Üzən buludlar"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Valentin Rasputin

**Valentin Qriqoryeviç Rasputin** (; ) — rus yazıçısı.

## Həyatı
Valentin Qriqoryeviç Rasputin 15 mart, 1937-ci ildə anadan olub.

Görkəmli rus yazıçısı Valentin Rasputin sağlığında klassik adlandırılan müəlliflərdən biridir. Onun «Mariya üçün pul» (1967), «Son möhlət» (1970), «Fransız dili dərsi» (1973), «Yaşa və xatırla» (1974), «Matyora ilə vida» (1976), «Yanğın» (1985) və başqa povestləri Rusiya mətbuatında ədəbi hadisə kimi qiymətləndirilib.
 
## İstinadlar