Stenli Uittingem

**Stenli Uittingem** () — litium-ion batareyalarının yaradıcılarından biri olan Britaniya-Amerika kimyaçısıdır. Con Qudenaf və Akira Yosino ilə birlikdə 2019-cu il Kimya üzrə Nobel Mükafatı laureatı.

ABŞ Milli Mühəndislik Akademiyasının üzvü (2018il).

## Bioqrafiya və karyerası
S. Uittingem 22 dekabr 1941-ci ildə İngiltərənin Nottingem şəhərində anadan olub. O, 1951–1960-cı illərdə əvvəl Stamford məktəbində  sonra Oksforddakı Nyu Kollecdə kimya üzrə təhsil almışdır. Oksford Universitetində o, 1964-cü ildə bakalavr, 1967-ci ildə magistr və 1968-ci ildə fəlsəfə doktoru dərəcələrini almışdır. Aspiranturanı bitirdikdən sonra S. Uittingem Stanford Universitetində  tədqiqatçı oldu. 1972–1984-cü illərdə Exxon Araşdırma və Mühəndislik Şirkətində işləyib. Sonra 4 il Schlumberger-də çalışıb. Daha sonra Binghemton Universitetində professor oldu.

S. Uittingem litium-ion batareyalarının tədqiqatçılarından biridir, xüsusən də elektrodların interkalasiyası konsepsiyasını inkişaf etdirmişdir. O, bu mövzunu neft şirkətlərində işləyərkən öyrənməyə başlayıb.

1994–2000-ci illərdə Binghemton Universitetində elmi işlər üzrə prorektoru vəzifəsində çalışıb. O, həmçinin altı il Nyu-York Dövlət Universitetinin Tədqiqat Fondunun sədr müavini vəzifəsində çalışıb. O, Bingemton Universitetində kimya, materialşünaslıq və mühəndislik üzrə fəxri professordur. 2017-ci ildə S. Uittingem NAATBatt International-ın baş elmi işçisi təyin edildi. S. Uittingem 2007-ci ildə kimyəvi enerjinin saxlanması üzrə DOE tədqiqatına həmsədrlik etmişdir və Binghamtonda ABŞ Enerji Departamentinin Enerji Sərhəd Tədqiqat Mərkəzi (EFRC) Kimyəvi Enerji Saxlama üzrə Şimal-Şərq Mərkəzinin (NECCES) direktorudur. 2014-cü ildə NECCES 21-ci əsr iqtisadiyyatını qurmaq üçün lazım olan elmi nailiyyətləri sürətləndirmək üçün ABŞ Enerji Departamentindən 12,8 milyon dollar almışdır. 2018-ci ildə NECCES, b

## Araşdırmaları
S. Uittingem 1971-ci ildə Elektrokimya Cəmiyyətinin Gənc Müəllif Mükafatını, 2003-cü ildə Batareya Tədqiqat Mükafatını aldı və 2004-cü ildə "Elektrokimya Cəmiyyətinə" üzv seçildi. 2010-cu ildə Greentech Media onu yaşıl texnologiyaların inkişafına verdiyi töhfələrə görə Ən Yaxşı 40 İnnovatordan biri adlandırdı.

2012-ci ildə S. Uittingem litium batareya materiallarının tədqiqatına ömürlük töhfələrinə görə IBA Yeager Mükafatını aldıvə 2013-cü ildə Material Tədqiqat Cəmiyyətinin üzvü seçildi. O, Con Qudenaf ilə birlikdə Thomson Reuters-in 2015-ci ildə Kimya üzrə Nobel Mükafatı üçün Clarivate Citation alanlar siyahısına daxil edilmişdir. 2018-ci ildə S. Uittingem "enerji saxlama materialları üçün interkalasiya kimyasının qabaqcıl tətbiqinə görə" Milli Mühəndislik Akademiyasına seçildi. 2019-cu ildə S. Uittingem, Con Qudenaf və Akira Yosino ilə birlikdə "Litium-ion batareyalarının inkişafına görə" 2019-cu ildə Kimya üzrə  Nobel Mükafatına layiq görüldü.

## Şəxsi həyatı
Stenli Uittingem Osveqodakı Nyu York Dövlət Universitetində ispan dili professoru olan doktor Corcina Uittingem ilə evlidir. Onun Maykl Uittingem və Cennifer Uittingem -Brace adlı iki övladı var.

## Mükafat və təltifləri
* 2007-ci il-Elmi və Yaradıcı Fəaliyyətdə Mükəmməlliyə görə Kansler Mükafatı və Görkəmli Tədqiqat Mükafatı, Nyu York Dövlət Universiteti
* 2010-cu il- Amerika Kimya Cəmiyyətinin Ömür Boyu Töhfə Mükafatı
* 2015-ci il- Thomson Reuters Sitatı Mükafatının qalibi
* 2017-ci il- Beynəlxalq Bərk Cisim İonik Cəmiyyətinin Baş Alim Mükafatı
* 2018-ci il- Material Tədqiqat Cəmiyyətindən [23] Ternbulla Mükafatı
* 2018-ci il-Milli Mühəndislik Akademiyası Təqaüdçüsü
* 2019-cu il Kimya üzrə Nobel Mükafatı Con Qudenaf və Akira Yosino ilə birlikdə
* 2020-ci il-Nyu-Yorkun Karnegi Korporasiyasından Böyük Mühacir Mükafatı
* 2023-cü il- Martin Green, Rəşid Yazami və Akira Yesino ilə VinFuture Böyük Mükafatı
* 2024-cü il- Cəngavərə həsr olunmuş Kralın 2024-cü il doğum günü mükafatı, "Kimya sahəsində xidmətlərinə görə"

## İstinadlar