open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ağababa Sadıqov

**Ağababa Sadıqov** (; d. 1875, Şamaxı – 1905, Rusiya) — poruçik, Port Artur müharibəsi iştirakçısı, qəhrəman döyüşçü.

## Həyatı
Ağababa Sadıqov 1875-ci ildə Şamaxının Ərdəbilli məhəlləsində ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Hacıbabanın Peterburq və Moskvada ipək dükanı varmış.

1903-cü ilin əvvəllərində igid poruçik Ağababa Peterburqdakı Mixaylov topçuluq məktəbini bitirib. 1905-ci ilin əvvəllərində igid poruçik Ağababa Sadıqovun həlak olması haqqında qara kağız da alınıb.

Tədqiqatçı Şəmistan Nəzirli "General Əli ağa Şixlinski və silahdaşlari" kitabında yazır: "Aleksandr Stepanovun "Port-Artur", P.Larenkonun "Port-Arturun əzablı günləri" və Trofim Borisovun "Portarturçular" romanlarında bir azərbaycanlı soyadına da rast gəlinir – poruçik 
Sadıqov. Bu əsərlərdə poruçik Sadıqovun əzablı döyüş yolu yazıçılar tərəfindən maraqla izlənilir. Hətta P.Larenkonun 1906-cı ildə Peterburqda nəşr olunmuş "Port-Arturun əzablı günləri" (II cild) sənədli əsərində yaralanmış poruçik Sadıqovun hospitalda müalicə olunduğu vaxtda iki dəfə fotoşəkli də dərc olunub. Döyüşlərdə mətanət və mərdliklə vuruşan poruçik Sadıqov qəhrəmanlıqla həlak olub."

## Ədəbiyyat
# Şəmistan Nəzirli. "Kommunist" qəzeti, 1984, 9 sentyabr.
# Şəmistan Nəzirli. "Azərbaycan generalları." Bakı, "Gənclik", 1991.

## İstinadlar
Kamil Məmmədov (general)

**Kamil Məmmədov** (; ) — general

## Həyatı
Kamil Məmmədov 4 fevral 1942-ci ildə Quba şəhərinin Müxtədir küçəsindəki 45 nömrəli evdə doğulmuşdur. 1 nömrəli şəhər orta məktəbini bitirmişdir. 1959-cu ildə Qubadakı kənd təsərrüfatı texnikumuna daxil olmuş, tərəvəzçi ixtisası üzrə texnikumu bitirmişdir.

12 noyabr 1963-cü ildə hərbi xidmətə çağırılmış, üç il Brest şəhərindəki artilleriya alayında xidmət etmişdir. Üçillik Tambov şəhərindəki hərbi artilleriya məktəbini 1967-ci ildə leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. Hərbi məktəbi əla qiymətlərə bitirdiyinə görə Almaniya Demokratik Respublikasına göndərilmişdir.

1973-cü ilə kimi orada xidmət etmişdir. 1973-cü ildə baş leytenant rütbəsində baş qərargahın arxa cəbhə və Nəqliyyat Akademiyasına imtahan verib qəbul olunmuşdur. 1976-cı ildə akademiyanı mayor rütbəsində bitirmiş, Ukraynaya diviziya komandirinin müavini vəzifəsinə göndərilmişdir.

Kamil Məmmədova 1979-cu ildə podpolkovnik rütbəsi verilmişdir.

1982–1983-cü ildə Orta Asiyada korpus komandirinin müavini işləmiş, 1983-cü il oktyabrın 19-da Əfqanıstana korpus komandirinin məsləhətçisi göndərilmişdir. İki il iki ay dörd gün Əfqanıstanda xidmət etmişdir. 1986-cı ilin yanvarında xidmət yeri Leninqrada dəyişdirilmişdir. Leninqrad hərbi dairəsində ordu komandanının müavini təyin edilmişdir. SSRİ Nazirlər Sovetinin 1989-cu il bir noyabr tarixli qərarı ilə general-mayor rütbəsi ilə təltif olunmuşdur.

Baş Qərargah Akademiyasında çalışmışdır.

## Mükafatları
* Üçüncü dərəcəli "SSRİ-də Vətənə xidmətə görə" kavaler
* "Əfqanıstanda İgidliyə görə" ordeni
* 13 medal

## Ailəsi
Atası İsmayıl Məmmədtağıoğlu "Kommunizm yolu" kolxozunda dəmirçi işləmişdir.

Elmar Məmmədov adlı bir oğlu var. Moskvadakı Suvorov adına hərbi məktəb 1982-ci ildə əla qiymətlərlə bitirib. Daha sonra RSFSR adına Ali hərbi məktəbə daxil olmuşdur. 1986-cı ildə leytenant rütbəsində ən uzaq N. qarnizonuna xidmətə göndərilmişdir.

## İstinadlar
Riçard

**Riçard** — kişi adı.

* I Riçard — Plantagenetlər sülaləsindən ingilis kralı.
* II Riçard — Plantagenetlər sülaləsindən ingilis kralı.
* III Riçard — Plantagenetlər sülaləsindən ingilis kralı.
* Riçard Stolman — amerikalı azad proqram təminatı fəalı, haker və proqramçı.
* Riçard Dokinz — britaniyalı etoloq, ateist alim, təkamülçü bioloq və yazıçı
* Riçard Nikson —
* Riçard Conson — ABŞ-li siyasətçi. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 9-cu vitse-prezidenti.
* Riçard Stoun — ingilis iqtisadçı. 1984-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb
* Riçard Morninqstar — ABŞ Dövlət katibinin Avrasiya enerji məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi (2009–2012).
* Riçard Meyer — ABŞ-li memar.
* Riçard Holbruk — ABŞ diplomatı
* Rişard Kapuçinski — tanınmış polyak jurnalisti.
* Riçard Şirer —
* Riçard Zenor —
* Riçard Lourens

## İstinadlar
Rezekne

**Rezekne** (; ) — Latviyanın Latqale diyarında yerləşən şəhər.

## Qardaş şəhərləri

* , Arendal
* , Çestoxova 
* , Dmitrov
* , Moskva, Lianozovo
* , Suvalki  
* , Vitebsk
* , Laynate
* , Postavı

## İstinadlar
Eynheryar

**Eynheryar** (*Einherjar*) — german-skandinav mifologiyasında döyüşdə ölənlər və valkiriyalarlər tərəfindən Valhallaya gətirilənlər.

## İstinadlar
Kap yarımadası

**Kap yarımadası** () - Afrika qitəsinin cənub-qərbində Atlantik okeanında Cənubi Afrika Respublikası ərazisində yerləşən coğrafi məntəqə. Cənub qutaracağında Ümid və Keyp-Poynt burnu yerləşir. Şimalında isə Keyptaun şəhəri və onun yaxınlığında ucalan Masa dağı (*Table Mountain*) yerləşir. Dağlıq və düzənlik ərazilərdən ibarət olması bölgədə üzümçülüyün inkişafına imkan verir. Dünyada özünün üzümdən hazırlanan içkiləri ilə seçilir

## Xarici keçidlər
* Kap boğazı
Daquq

**Daquq** — İraqın Kərkük mühafazasının Daquq qəzasında şəhər, qəzanın inzibati mərkəzi.

Kərkükün cənubunda və Bağdad şossesi üzərində yerləşən Daquq şəhərinin əhalisi təxminən 50.000 nəfərdir. Mərkəzini əsasən türkmanlar təşkil edir və azlıq olaraq ərəblər də vardır.Daquqdakı türkmanlar şiə və azlığda olan ərəblər sünni məzhəbinə inanırlar.

Daquq şəhərindən Qaradağdan gələn Daquq çayı keçir və Zab çayının bir qolu da keçir və bütün ərazilərin sulanmasını sağlar. İdari olaraq Daquqa 4 nahiyə bağlıdır (Tazexurmatu, Leylan, Rəşat və Geda). Daquqda çox sayda tarixi əsərlər vardır, bunların ən önəmlisi Daquq Ulu Minaresi (1600 üncü illərdə bir Osmanlı sultanı tərəfindən tikilmiş və eynisi Ərbil şəhərində inşa edilmişdir.

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax
* Daquq qəzası

## Xarici keçidlər
Mark Sayks

**Mark Sayks** (; 1879 — 1919, Paris) —  Britaniya diplomatı, hərbçisi və səyyah.

## Həyatı

Ser Mark Sayks  İngiltərənin Yaxın və orta şərq mütəxəssisi olaraq 1916-cı ildə adına Sayks-Pikot sazişinə verən İngilis Mühafizəkar Partiyanın üzvü idi.

Bu anlaşma Sevr sazişinin ön versiyası olaraq qəbul edilməkdədir.Ərəb yarımadasının şimalında və Türkiyənin şərqində gəzərək bölgələrin etnik və dini quruluşunu, coğrafi məlumatlarını öyrənmişdir. Bölgənin öndə gələn mənsublarıyla danışıqlar apararaq bölgə ilə bağlı təəssüratlarını kitablarında əks etdirmişdir. Görüşdüyü şəxslərdən biri də Milli tayfasının o dövrdəki rəisi İbrahim Paşadır.

Birinci Dünya Müharibəsində İngilis hökumətinin orta şərq mövzusunda tövsiyələri olan Bunsen Komitəsinin əsas bir üzvü idi. Bir ara İstanbulda Fəxri Attaşe vəzifəsində çalışmışdı.

Osmanlı dövlətinə qarşı müstəqillik qazanmaq üçün qiyam qaldıran ərəb xalqlarının sərhədləri bu komitə tərəfindən cədvəllə cizilmişdi. Bu ölkələrə qoyulan Fələstin,Suriya,İraq kimi adlar antik yunan və roma qaynaqlarından ilhamlanlaraq çıxarılmışdı.Osmanlıya qarşı müqavimətin simvolu olaraq cədvəllə çəkilən ərəb bayraqlarının hazırlayıcısı yenə Mark Sayks idi.Yeni yaradılan bayraqlar hamısının ortaq yanı uc üfüqi lentdən meydana gəlmələri idi. Üfüqi zolaqlar biri Abbasi xəlifələrini,digəri Əməvi xəlifələrini, üçüncüsü isə Fatimi xəlifələrini təmsil edirdi.Bayrağın ortasında qırmızı üçbucaq isə peyğəmbərin sülaləsi olan Haşimiləri ifadə edirdi ..

Fələstin Qurtuluş Təşkilatı Osmanlıya qarşı müqaviməti ifadə edən o simvolu 1964-ci ildə özünə bayraq olararaq seçdi. 1988-ci ildə da yeni qurulan Fələstin Dövlətinin rəsmi bayrağı olaraq qəbul edildi.

## İstinadlar
Elman

**Elman** — kişi adı.

* Elman Rüstəmov — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankın və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının sədri.
* Elman Hüseynov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Elman Nəsirov — Politoloq, Siyasi şərhçi
* Elman Qədirov — İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində baş direktorun radio üzrə müavinidir. Jurnalist
* Elman İsgəndər — biologiya elmləri doktoru, professor,
* Elman Əliverdiyev — "Azərelektromaş" Elmi-İstehsalat Birliyinin baş direktoru, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1987).
* Elman Eldaroğlu — jurnalist, naşir, şair-publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü. 
* Elman Rəfiyev — Azərbaycanlı teatr və kino aktyor
* Elman Xudazarov — 
* Elman Paşayev —
* Elman Orucov —

**Digər**
* Elman (jurnal) —
* Elman neyron şəbəkəsi —
Edvard

**Edvard** — kişi adı.

* Edvard Preskott — amerikalı iqtisadçı.
* Edvard Haqverdiyan — İran ermənilərindən olan şair, tərcüməçi, jurnalist
* Edvard Kennedi — ABŞ-nin 35-ci prezidenti Con Kennedinin qardaşı.
* Edvard Moss — ABŞ aktyoru.
* Edvard Nalbandyan — Ermənistanın xarici işlər naziri
* Edvard Torndayk — ABŞ psixoloqu.
* Edvard Smit — Titanik gəmisinin kapitanı.
* Edvard Li Qrin — ABŞ botaniki, sistematiki.
* Edvard Kallen — "Alatoran romanlar seriyası"nın əsas qəhrəmanlarından biri
* Edvard Norton — Amerikalı aktyor, ssenarist, rejissör və prodüser.
* Edvard Cenner — İngilis alimi, həkim.
* Edvard Savic
* Edvard (Atelredin oğlu)
* Edvard Dodvell
* Edvard Obeva
* Edvard Vilson Kariyer
* Edvard Çeyz Tolmen

## Həmçinin bax
* Eduard
Bill

**Bill** — dünyada daha çox işlədilən ad.

* Bill Klinton — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 42-ci prezidenti (1993–2001)
* Bill Geyts — dünyanın ən varlı şəxslərindən biri
* Bill Hinzman — ABŞ aktyoru və rejissoru
* Bill Nighy — aktyor
* Bill Şuster — ABŞ Konqresinin 2001-ci ildən üzvü
* Bill Mürrey — amerika akyoru, "Qızıl Qlobus" BAFTA mükafatları laureatı.
* Bill Dük —
* Bill Heyli —

## Həmçinin bax
* Bill (qanun)
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı (N)

**Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı** — İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışların siyahısı:

## Həmçinin bax
* Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

## İstinadlar
Rasim

**Rasim** — kişi adı.

* Rasim Balayev — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycanın xalq artisti, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibi (1990–2013)
* Rasim Ocaqov — Azərbaycan kinorejissoru, kinooperatoru, ssenaristi, Azərbaycanın xalq artisti (1982)
* **[[Rasim Nəbiyev]]**
:* Rasim Nəbiyev (alim) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru (2007), b.e.i. (2001)

* Rasim Daşdəmirov — Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı
* Rasim Mürsəlov — Samux rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı
* Rasim İbrahimov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Rasim Başak — Azərbaycan-Türk peşəkar basketbolçusu
* Rasim Mövsümov — "Golden Foot" mükafatının jüri üzvü
* **[[Rasim Quliyev]]**
:* Rasim Quliyev (mühəndis)
:* Rasim Quliyev (jurnalist) — jurnalist.
* Rasim Əliyev — Azərbaycan memarı və rəssamı;
* Rasim Həsənov (idmançı) —
* Rasim Tağıyev —
* Rasim Tağıyev (yazıçı) —
Eliya Kapitolina

**Eliya Kapitolina** () — 130-325-ci illər arasında İmperator Adrian tərəfindən 70-ci ildən bəri xaraba qalmış Qüds şəhərinin yerində salınmış Roma koloniyası.

## Qurulması
Koloniyanın Roma legionlarının istifadəsi üçün qurulması planlaşdırılmışdı. Bar-Koxba üsyanından sonra Adrian qəzəblənmiş, İudeyanın adını Suriya Fələstin olaraq dəyişərək yəhudilərin şəhərə girişini qadağan etmişdi.

## Adı
Qüds şəhərinin adı Eliya Kapitolinaya dəyişdirilmişdi. "Eliya" imperator Adrianın mənsub olduğu Eli adlı plebey ailəsini bildirir, "Kapitolina" isə Yupiter Kapitoli şərəfinə idi. Yupiterin yeni məbədi isə Məbəd dağında yerləşirdi. İslamın ilk illərində şəhərin İliya () adlanmasının səbəbi də budur.

## Şəhər planı
Şəhər divarsız idi və X legion tərəfindən mühafizə olunurdu. Legion əsasən yəhudilərin şəhərə girişinə mane olmaq vəzifəsi güdürdü. Bu hal IV əsrədək davam etdi. Bütün Roma şəhərləri kimi Eliya Kapitolinanın mərkəzində də bir Forum vardı. Hazırda həmin ərazidə Qüdsün xristian məhəlləsi yerləşir. Adrianın əmri ilə foruma bitişik Venera məbədi ucaldılmış, daha sonra bu məbəd Müqəddəs Qəbir kilsəsinə çevrilmişdir. Küçələr ilk öncə 22 metr genişliyində olub, zamanla daralıb. 

## İstinadlar
Boston marafonu terror hücumu

**Boston marafonu terror hücumu** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Massaçusets ştatının Boston şəhərində hər il ənənəvi formada təşkil olunan Boston marafonuna 2013-cü ilin 15 aprel tarixində yerli vaxtla saat 14:49 da təşkil edilmiş bombalı terror hücumu. Terror aktı nəticəsində 3 nəfər həlak olmuş, 264 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır. Hadisədən üç gün sonra terror hücumunu törətməkdə şübhəli bilinən iki şəxsin şəkilləri əraziyə yaxın olan müşahidə kameralı vasitəsilə təyin edilərək Federal Təhqiqat Bürosu tərəfindən mətbuatda paylaşılmışdır.

Hadisəni törətdikdən sonra qaçmağa çalışan şübhəlilər 18 aprel tarixində Massaçusets Texnologiya İnstitutunun bir əməkdaşını öldürmüşdür. Şübhəlilərin hərəkət dairəsini daraldan federal polis sübh vaxtına qədər davam edən xüsusi əməliyyat nəticəsində *Boston marafonu terror hücumunu* törətməkdə şübhəli bilinən şəxslərdən birini atışma əsnasında ağır yaralamışdır. Ağır yaralanan Tamerlan Tsarnayev adlı çeçen əsilli şəxs xəstəxanaya aparılarkən ölmüşdür. Hadisənin bir digər şübhəlisi öldürülən Tamerlan Tsarnayevin kiçik qardaşı Cövhər Tsarnayev bir müddət gizlənməyi bacarmış, ancaq Massaçusets ştatının Votertaun şəhərinin ətrafında federal polis tərəfindən aparılan xüsusi əməliyyat nəticəsində yaralı olaraq ələ keçirilmişdir.

## İstinadlar
Bakassi yarımadası

**Bakassi yarımadası** () - Qərbi Afrikanın  Atlantik okean akvatoriyasına daxil olan Qvineya körfəzi (Biafra) sahillərində yerləşir. Sahəsi 665&nbsp;km² təşkil edir. 2008-ci ilin 14 avqust tarixindən yarımada Kamerunun Ndian departamentinin Cənub-qərb regionunda yerləşir. Ərazi Nigeriyaya məxsus olmuşdur. 22 noyabr 2007-ci ildə BMT təşkilatının Beynəlxalq Məhkəməsi yarımadanı Kameruna verilməsi haqqında qərar çıxarır. Buna baxmayaraq Nigeriya senatı bu qərarın konstutsiyaya zidd olduğu bildirərək çıxarılan qərara əməl etmir.

## Mənbə
* International Court of Justice, press release on decision
* Nigerian Government official statement in response to the ruling 
* BBC News report on handover, 8 August 2006
* BBC News report on handover, 14 August 2008
*  Archive of Articles on the Bakassi conundrum
Boston marafonu

**Boston marafonu** () - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Massaçusets ştatının Boston şəhərində hər il ənənəvi formada təşkil olunan yürüş marafonu. Marafon eyni zamanda ABŞ üçün mühüm olan günlərdən biri *Vətənpərvərlər günün* şərəfinə keçirilməkdədir. İlk dəfə Boston marafonu 1897-ci ildə keçirilib. 1897-ci ildən marafonun təşkili məsələləri ilə *Boston Atletika Assosiasiyası* məşğul olmaqdadır. Ümumiyyətlə bu kütləvi yarış Massaçusets ştatı ərzisində keçirilən əsas idman bayramlarından biri hesab olunur.

Hər il ortalama 500 mindən çox tamaşaçı tərəfindən canlı izlənilən marafon *New England* tarixi bölgəsində baş tutan ən böyük idman tədbiridir. İlk dəfə (1897) 18 marafonçu ilə keçirilən yarışa 2015-ci ildə 30.251 nəfər qeydiyyatdan keçmişdir. 1996-cı ildə Boston marafonu dünyanın ən böyük iştirakçılı marafonu seçilmişdir. Belə ki, həmin il 38.708 nəfərin qeydiyyatdan keçdiyi, 36.748 nəfərin yarışa qoşulduğu və 35.868 nəfərin isə finiş xəttinə çatdığı yarış dünya rekordu sıralamasına daxil olmuşdur.

## İstinadlar
Cövhər Tsarnayev

**Cövhər Tsarnayev** () — çeçen-avar mənşəli amerikalı tələbə. 2013-cü ilin 15 aprel tarixində Amerika Birləşmiş Ştatlarının Massaçusets ştatının Boston şəhərində hər il ənənəvi formada keçirilən olunan Boston marafonuna təşkil olunmuş terror hücumunun iki əsas şübhəlisindən biri. Hadisənin bir digər şübhəlisi Cövhər Tsarnayevin qardaşı Tamerlan Tsarnayevin polis tərəfindən keçirilən əməliyyat nəticəsində (hadisədən 3 gün sonra) öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Bəra ibn Azib

**Bəra ibn Azib ibn Haris əl-Ənsari** (; ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi və ondan hədis ötürən.

## Həyatı
O, Mədinə şəhərində anadan olmuşdur. O, Aus qəbiləsinin Banu Haris sülaləsindən idi. Müsəlmanların Mədinəyə köçməsindən əvvəl erkən yaşda İslamı qəbul etmişdir. Atası ondan əvvəl İslamı qəbul etmişdir. İbn Ömər və Üsamə ibn Zeyd kimi, gənc yaşına görə müsəlmanların müşriklərə qarşı döyüşlərində iştirak etməsi qadağan edilmişdir. Uhud və Xeybər yaxınlığındaki döyüşlərdən sonra müsəlmanların demək olar ki, bütün döyüşlərində iştirak etmişdir. Tarixçilərə görə, o, 14-18 döyüşlərdə iştirak etmişdir. 631-ci ildə Xalid ibn Vəlidlə birlikdə İslamı yaymaq üçün Yəmənə yollandı. Bu vəzifə Əli ibn Əbu Talibə həvalə olunduqda, o da ona qoşuldu. Əl-Yakubiyə görə, əl-Bara peyğəmbərin ölümündən sonra Əbu Bəkrə beyətdən çəkinənlərdən idi.

İlk saleh xəlifələr dövründə fars və bizansla müharibələrdə iştirak etdi. Rey, Kumis, Zəncan, Abhar, Qəzvin və Tuştar şəhərlərinə yürüyüşlərdə iştirak etmişdir. O, hətta xəlifə Ömərin dövrünün sonunda və Osmanın hakimiyyətinin başlanğıcında bu bölgələri fəth edən qüvvələrə rəhbərlik edən şəxs ola bilər. Xəlifə Əlinin dövründə onun tərəfdarları arasında idi. Dəvə, Siffin və Nəhrəvan döyüşlərində iştirak etmişdir və hətta xəlifə Əli tərəfindən xaricilərə göndərilmişdir ki, onların mümkün qədər çoxununu düşərgəyə qayıtmasına inandırsın.

Kufədə yaşayırdı. Ömrünün sonunda görmə qabiliyyətini itirmiş və Kufədə vəfat etmişdir və ya öldüyü şəhər İraq Musab ibn Zubairin nəzarəti altında ikən Mədinə idi. Onun ehtimal olunan vəfat ili 690 və ya 691-ci illərdi.

O, peyğəmbərin hədislərini ötürməklə məşğul idi.

Onun bir neçə oğlu var idi. Onun nəvələri arasında görkəmli simalar yer alır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Hərbi polis

thumbnail| Tailand hərbi polisi

**Hərbi polis** — polis vəzifəsini icra edən hərbi qurum.

Bəzi ölkələrdə bu qurumun əməkdaşları hərbi qulluqçulara və hərbi maşınların hərəkətinə nəzarət edir. Beləki, Azərbaycan da daxil olmaqla bu ölkələrdə hərbi qulluqçuları və hərbi maşınları mülki polis və ya mülki yol polisi saxlaya bilməz lakin,əgər ictimai asayişə zərər vurarlarsa yalnız saxlayıb (ondan heç bir sənəd vəsiqə istəyə bilməz) hərbi polisə və ya hərbi yol polisinə təqdim edə bilər.

Bundan əlavə həmçinin mülki polisin vəzifələrin icra edən və hərbi rejimi təyin edə bilən (müəyyən vəzifələri icra edən) Daxili Qoşunlar və ya Jandarma kimi hərbi birləşmələrdə fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Oqre

**Oqre** () — Latviyanın Vidzeme diyarında Dauqava çayının sahilində yerləşən şəhər.

## Qardaş şəhərləri

* , Çerniqov

## İstinadlar
Abadin

**Abadin** — İspaniyanın Qalisiya muxtar bölgəsinin Luqo vilayətində bələdiyyə.

## Əhalisi
Abadin bələdiyyəsinin əhalisi 2005-ci ilin əhali siyahıyaalmasına görə 3201 nəfərdir.

## Coğrafiyası
Abadín Terra Çanın şimal-şərqində yerləşir. Bələdiyyədən Serra do Xistral, Kordal de Neda, Labrada və Abadin çayları keçir. Orta hündürlüyü 500 m, ən yüksək nöqtəsi isə 1015 m olan Lombo Pequenodur.

Abadinin kəndlərində Ouro, Labrada, Abadin, Pontiga, Santandrea, Pedrido, Anllo, Arnela və Fraga Vella çaylarının keçdiyi və dağlarla əhatə olunmuş münbit vadi üstünlük təşkil edir. Bunlar Cordal de Neda, Toxoso, Tremoal, Couto da Cal və A Fraga das Vigas'ın mühüm dağları və yaxınlıqdakı Costa do Sol və O Picouto dağlarıdır.

## İqlimi
Orta illik temperatur təxminən 10°C-dir. Yağıntılar yüksəkdir, 1799 mm/il. Qışları soyuq və yağışlı, yayı isə quraq keçir.

Tarixən Abadin Qədim Mondonedo Əyaləti (Qədim Qalisiya Krallığı) və Meira və ya Lourenza Abbeyinin monastır yerləri ilə əlaqələndirilmişdir. Bu dini və siyasi mərkəzlər 5-6-cı əsrlərdə britaniyalıların Britaniya adalarından dəniz yolu ilə gəlişi ilə bağlı olmuşdur.

## Oroqrafiyası
Abadin bələdiyyəsinin landşaftı bir neçə çay və dərənin keçdiyi və dağlarla əhatə olunmuş münbit vadinin içərisində qurulub.

Morfoloji cəhətdən iki vahid var: birincisi, qərbdə Pena da Aqua (832 m) ilə Sierra de Carba, şimal-qərbdə Sierra del Gistral və şimal-şərqdə Sierra de Toxiza Koto Kal (804 m) ilə birlikdə bir sıra dağ silsilələrindən ibarətdir. Bu yüksəkliklər Luqo yaylasının şimal kənarını təşkil edir. İkinci bölmə, Cordal de Nedadakı Neda zirvəsində (796 metr) yeganə yüksəklik ilə 400 ilə 600 metr arasında səthə çıxan yumşaq dalğalı, üfüqi və morfoloji eroziya sahəsini təşkil edir.

Ən yüksək nöqtə Sierra del Gistralda 1027 metr yüksəklikdə olan Lombo Pequeñodur.

## Dağları

* Porto das Eqoas (631 m.), Arqan (585 m.), Vilarente kilsəsində;
* Fonte da Mesa (900 m.), Kosta de Kurras (782 m.), Montouto kilsəsində;
* Arqan (585 m.), Monselos kilsəsində;
* Lombopequeno (1015 m.), Rio Pedrido (1005 m.), Ladeiras do Seixobranco (962 m.), Airavella (961 m.), Salgueiriño (935 m.), Redondiño (916 m.), Pena da Cruz (831 m.) m.), Mariñas do Rial (821 m.), Koto da Kal (807 m.), Çao da Fonce (788 m.), Pena do Montrol (779 m.), Kurro do Bispo (707 m.) , Porto da Calzada Vella (670 m.), A Santa (600 m.), Labrada kilsəsində;
* Roza do Pleito (443 m.), Marko do Forneyro (440 m.), Qranya kilsəsində;
* Abelleira (617 m.), Qoas (604 m.), Meixón (474 ​​m.), Qoas kilsəsində;
* Reqo de Bidueyra (700 m.), Alto do Seixal (678 m.), Pena Qrande (664 m.), Galqao kilsəsində;
* Fanoi kilsəsində Pena da Auqa (831 m.), Pena Labrada (803 m.);
* Sabugueiras (682 m.) və Argán (585 m.) Korvit kilsəsində.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  The Mindoniensis-Ferrolensis Province in the 21st Century (Alternatives: The Britonia Province)(  2009–10-24)
Pavel

**Pavel** — Dünyada daha çox işlədilən kişi adı.

**Bu adı olan tanınmış insanlar**
* I Pavel — Ümumrusiya imperatoru, III Pyotr və II Yekaterinanın oğlu.
* I İoann Pavel — Roma papası 
* II İohann Pavel — Roma papası 
* II Pavel — Roma papası.
* IV Pavel — Roma papası
* VI Pavel — Roma papası
* Həvari Pavel — xristianlıq tarixində ən böyük missioneri. 
* Pavel Nedved — futbolçu
* Pavel Blyaxin — Ssenari müəllifi.
* Pavel Vinnik — aktyor
* Pavel Kadoçnikov — aktyor
* Pavel Aleksandrov — 
* Pavel Amnuel — 
* Pavel Florenski — 
* Pavel Osipov — 
* Pavel Finn — Ssenari müəllifi
* Pavel Yesikovski — Aktyor.
* Pavel Sisianov — gürcü əsilli rus generalı, 
* Pavel Qraçov — Rusiyanın müdafiə naziri (1992-1996), ordu generalı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı. 
* Pavel Naximov — 
* Pavel Başura — üzgüçü

## Həmçinin bax
* Pavel (dəqiqləşdirmə)
Böyük görüş (teleserial, 2004)

**Böyük görüş** () — Samanyolu TV-də yayımlanan dini teleserial. Teleserialın 1-ci mövsümündə baş qəhrəman Amil obrazını Ümid Açar, 2-ci mövsümdə isə Yusif Sezgin canlandırmışdır. Ümumilikdə 155 seriyadan ibarət olan teleserial 4 mövsüm davam etmiş və 27 iyun 2008-ci ildə başa çatmışdır.

## Haqqında
Teleserial həyatda insanlara ölümdən sonra, həyatın mənasını və dəyərini ifadə edir. Bir mənada insanın vicdanı ilə hesablaşması Dilin demədiyini vicdanın danışması. Bu film dramı parlaq hala gətirir. Həyatın əsl mənasının başa düşülməsinə kömək edir.

Həyatdan köçən insanlar öldükdən dərhal sonra "Fərah qapısı" adlı məkana gəlirlər. Burada onların vicdanlarının əksi olan **Amil** onlara keçmişlərini xatırladır və dünya həyatında etdikləri səhvləri və yaxşılıqları xatırladır. Onlar ya cəhənnəmə, ya da cənnətə gedir.

## İstinadlar
Nəriman

**Nəriman** — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı.

* Nəriman Nərimanov — ictimai-siyasi xadim, yazıçı, publisist, Azərbaycanın dövlət xadimi
* Nəriman İmranov — Azərbaycan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik Naziri
* Nəriman Həsənzadə — şair, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü (1954), Filologiya elmləri namizədi (1965)
* Nəriman bəy Nərimanbəyli — Azərbaycan milli istiqlal hərəkatının fəal iştirakçılarından biri,
* Nəriman Şıxəliyev — Operator. Rejissor.
* **[[Nəriman Məmmədov]]**
:* Nəriman Məmmədov (bəstəkar) — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycanın xalq artisti.
:* Nəriman Məmmədov (professor) — Azərbaycanlı texnika elmləri doktoru, professor.

* Nəriman İsmayılov —
* Nəriman Şirinov —
* Nəriman Əliyev (professor) —
* Nəriman Nağıyev

**Filmlər**
* Nəriman Nərimanovun dəfni (film, 1925)
* Nəriman Nərimanov (film, 1966)
* Nəriman Nərimanov (film, 1972)
* Nəriman Əliyev (film, 2005)
* Nəriman Həsənzadə (film, 2006)
;Digər
* Nəriman (Germi)

## Həmçinin bax
* Nərimanlı
* Nərimanov
* Nərimanzadə
* Nərimanovlar
Nazim

**Nazim** — Azərbaycanda və Türkiyədə daha çox işlədilən kişi adı.

* Nazim Hikmət — türk şair, yazıçı, rəssam, ssenarist və dramaturq, ictimai xadim, Beynəlxalq Sülh Mükafatı laureatı (1950)
* Nazim Mahmudov — Azərbaycanlı professor.
* Nazim Mədətov — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mühəndisi.
* **[[Nazim Məmmədov]]**
:* Nazim Məmmədov (rejissor) — Azərbaycanlı rejissor, kino rəssamı, animator.
:* Nazim Məmmədov (alim) — Azərbaycanlı alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
:* Nazim Məmmədov (professor) — professor.
:* Nazim Məmmədov (iqtisadçı) — iqtisadçı.
:* Nazim Məmmədov (general-leytenant) — general-leytenant.
* Nazim İmamverdiyev —
* Nazim Nağıyev — Səbail rayon polis idarəsi (1995–2003) və Binəqədi rayon polis idarəsinin (2003–2006) rəisi.
* Nazim Əlicanov — sərbəst güləş üzrə Avropa çempionu (2002), əməkdar idman ustası.
* Nazim Əliyev — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının rəisi, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, polis general-mayoru.
* Nazim Nəzərov
* Nazim Rəcəbov — Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi, II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.

## Digər
* Nazim (Pakistan) — Pakistanda şəhərlərin və yaşayış məntəqələrinin başçısı.

## Həmçinin bax
* Nazimli
* Nazim (dəqiqləşdirmə)
Natiq

**Natiq** — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı.

* Natiq Əliyev — Azərbaycan Respublikasının energetika naziri
* Natiq Əhmədov
** Natiq Əhmədov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Natiq Məmmədov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Natiq Əliyev (general-mayor) —
* Natiq Rəsulzadə —
* Natiq Fərzəliyev — Aktyor
* Natiq Orucov — Xınalıqlı muğam ustası
* Natiq Şirinov — Azərbaycan musiqiçisi, bəstəkar.
* Natiq Atakişiyev —
* Natiq Cavadov —
* Natiq Paşa —
* Natiq Qasımov — Birinci Qarabağ müharibəsi döyüşçüsü, itkin. Milli qəhrəman.
** Natiq Qasımov (iqtisadçı) — iqtisadçı, iqtisadi elmləri doktoru, professor, Azərbaycan vergilər nazirinin müavini (2002–2010).
* Natiq Yusifov —
* Natiq Gülməmmədov —
* Natiq Qocayev —

## Həmçinin bax
* Natiqli
* Natiq (dəqiqləşdirmə)
Su qülləsi

**Su qülləsi** — İçmək və istifadə üçün yararlı suyun saxlanılması üçün tikilmiş qüllə.

## İstinadlar
Cakao boğazı

**Cakao boğazı** — Sakit okeanın Karonados və Ankud körfəzlərini birləşdirir. Ciloe adasını materikdən (Çili) ayırır. Parqua şəhəri və materik arasında bərə fəaliyyət göstərir. Boğazın uzunluğu 26&nbsp;km-ə yaxındır, eni 1,852 (şərq), 4,65&nbsp;km (qərb) təşkil edir. Sahilləri uca və sıldırımlıdır. Ölkənin 200 illiyi münasibət ilə əlaqədar körpü (2635) inşa edilməsi planlaşdırılır. 
## Naviqasiya

Boğazın dərinliyi çox iri gəmilərin fəaliyyətinə imkan verir. Fevral-aprel ayları ərazidə güclü dumanlar müşahidə edilir. Güclü axınlarda naviqasiyaya müəyyən maneələr törədir. Boğaz daxilində Donya-Sebastyan, Korinos və Lakao adaları vardır. Axınların sürəti 3–5&nbsp;km/s-a çatır. Boğaz daxilində Liberiyaya məxsus olan batmış *Andros Koral* gəmisinin gövdəsi görünür.

## Tarixi
1553-cü ildə ispan donanmasının zabiti Fransisko de Uloa ilk dəfə boğazdan keçmişdir. 1567-ci ildə ərazidə ilk liman olan San-Antonio-de-Cakao inşa edilir. 1602-ci ildə Migel, 1603-cü ildə isə San-Antonio hərbi şəhərcikləri salınır. Bir müddət sonra yeni-yeni koloniyalar inşa edilir.

## İstinad
"Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi

**"Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi** () — dünyada muzey işi sahəsində ən nüfuzlu və böyük tarixi olan müsabiqələrdən biri.

## Tarixi
Müsabiqə 1977-ci ildən bəri Avropa Muzey Forumu tərəfindən keçirilir. Hər il onlarla Avropa muzeyi bu yarışmada iştirak edərək nailiyyətlərini və qabaqcıl təcrübəsini həmkarları arasında paylaşmaq imkanı qazanır. Müsabiqə, eyni zamanda, geniş ictimaiyyətin diqqətini muzeylərdə keyfiyyət səviyyəsinin artmasına və innovasiyalara cəlb etmək məqsədi daşıyır.

## Şərtləri
Mövcud şərtlərə görə, müsabiqədə son iki ildə açılmış, yaxud eyni dövrdə əsaslı yenidənqurmadan keçmiş, yeni bölüm yaratmış muzeylər iştirak edə bilərlər. Əsas seçim meyarları muzeyin ictimaiyyətlə sıx əlaqə qura bilməsi, muzey mövzularının və əşyaların təqdimatında yeni və eksperimental üsullardan istifadə etməsi, ümumiyyətlə, əhaliyə yüksək mədəni xidmət göstərməsidir.

## Qalibləri

## İstinadlar
Avropa Muzey Forumu

**Avropa Muzey Forumu** () — Avropa Şurasının himayəsi altında fəaliyyət göstərən muzey təşkilatıdır.

Avropa Muzey Forumu tərəfindən 1977-ci ildən bəri hər il "Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi keçirilir.

## İstinadlar
"Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatı

**Qızıl çinar** — Heydər Əliyev Fondunun 2009-cu ildə təsis etdiyi beynəlxalq mükafat.

## Laureatlar

### 2009
* İhsan Doğramacı — ulu öndərin məsləkdaşı və yaxın dostu
* Əlibaba Məmmədov — xalq artisti
* Marko Borsotti — BMT-nin Azərbaycandakı sabiq rezident əlaqələndiricisi
* Rəşad Mahmudov — ürək-damar cərrahı
* Kşiştof Krayevski — Polşanın Azərbaycandakı səfiri
* Nərminə Zöhrabova — Bakının Nizami rayonundakı 1 nömrəli uşaq evinin direktoru

### 2010
* Arif Babayev — Xalq Artisti
* Hana Singer — YUNİSEF-in Azərbaycandakı keçmiş nümayəndəsi
* Tahir Salahov — Xalq Rəssamı

### 2011
* Koişiro Matsuura — YUNESKO-nun keçmiş baş direktoru
* Əbdüləziz bin Osman əl-Tüveycri — İSESKO-nun baş direktoru

### 2012
* Kestutis Kudzmanas — Litva Respublikasının Azərbaycandakı səfiri
* İlham Zəkiyev — ikiqat paralimpiya, üçqat dünya çempionu

### 2014
* Teymur Göyçayev — Xalq Artisti
* Jolt Çutora — Macarıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri
* Alim Qasımov — Xalq Artisti
* Natali Qule — Fransa senatoru

### 2015
* Erve Mikaelof — tanınmış incəsənət eksperti
* Ağaxan Abdullayev — xalq artisti

### 2017
* Vasim Məmmədəliyev — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Əməkdar Elm Xadimi

### 2018
* Rauf Abdullayev — Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti, Dövlət Mükafatı, "Şöhrət", "Şərəf" və "İstiqlal" ordenləri laureatı
* Mixail Qusman — Rusiyanın TASS informasiya agentliyinin baş direktorunun birinci müavini, Azərbaycan Respublikasının "Dostluq" və "Şöhrət" ordenləri laureatı
* Eldar Quliyev — kinorejissor və ssenarist, Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti, "Şöhrət" və "Şərəf" ordenləri laureatı

### 2019
* Fuad İbrahimov — Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin dirijoru, Almaniya Münxen Yeni Filarmoniyasının Simfonik Orkestrinin baş dirijoru, Əməkdar artist
* Zərifə Məmmədova — Daun Sindromlu Uşaqların Reabilitasiya Mərkəzinin direktor müavini

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qızıl Çinar Beynəlxalq mükafatı — Dr. Rəşad Mahmudov (10.05.2009) — YouTube saytı
* "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatının qalibləri (2009–2018)
Axıncı nahiyəsi

**Axıncı nahiyəsi** — Qarabağ bəylərbəyliyinin bölgələrindən biri.

## Tarixi

Qarabağ bəylərbəyliyinin Xılxına qəzasına bağlı idi. Mərkəzi Quşçu kəndi olub, 15 yaşayış məskənini birləşdirirdi.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Xılxına qəzası

**Xılxına** — Qarabağ bəylərbəyliyinin bölgələrindən biri.

## Tarixi
Xılxına qəzası Qarabağ bəylərbəyliyinə bağlı idi. Mərkəzi Xılxına kəndi olub, 9 nahiyəni birləşdirirdi.

## İstinadlar
Dizəc Məlik

**Dizəc Məlik** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı, Üzümdil mahalı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,123 nəfər yaşayır (238 ailə).
## Mənbə
*İran coğrafiyası 
## İstinadlar
İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialı

**İ. M. Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialı** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulan ali təhsil müəssisəsi. Rektoru Əziz Əliyevdir.

## Tarixi
Filial Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universiteti rəhbərliyinin Bakı şəhərində universitetin filialının yaradılması ilə bağlı təklifi nəzərə alınaraq 15 may 2015-ci ildə yaradılmışdır.

## Tədris
Filialda tədris rus dilində nəzərdə tutulmuşdur.

2015–2016-cı tədris ili üçün filiala müalicə işi ixtisası üzrə 100 nəfər tələbənin qəbul olunması nəzərdə tutulur.

Filialın tədris fəaliyyəti İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin tədris plan və proqramları əsasında həmin ali məktəbin professor-müəllim heyəti tərəfindən həyata keçiriləcəkdir. Məzunlara İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin diplomu təqdim ediləcəkdir.

## Rəhbərlik
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 dekabr 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Əziz Cəmil oğlu Əliyev filialın rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Həmçinin bax
* M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialı
* İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universiteti

## İstinadlar
Sutyeska Milli Parkı

**Sutyeska Milli Parkı** () — Bosniya və Herseqovinanın 3 milli parkından biri. 1962-ci ildə qurulmuşdur və Bosniya və Herseqovina ilk milli parkıdır. Ölkənin ən hündür dağı olan 2389 metrlik Maqliç dağı Monteneqro ilə sərhəddə — məhz bu milli parkda yerləşir. Bu dağ silsiləsinin Monteneqroda qalan hissəsi Trnovaçko gölünü əmələ gətirir. Avropanın son iki ibtidai meşəsindən birinə sahib olan Peruçitsa Ciddi Qorunan Təbiət Qoruğu milli parkın tərkib hissəsidir. İkinci dünya müharibəsi zamanı 1943-cü ildə burada Sutyeska döyüşü baş vermişdir. EUROPARC Federsiyasının üzvüdür.

## Tarixi

Milli park Bosniya və Herseqovinanın ən qədim milli parkıdır. İkinci dünya müharibəsində döyüşlərə şahid olduğuna görə bu əraziyə 1962-ci ildə milli park statusu verilmişdir.

Milli parkın içində yerləşən Peruçisa meşəsi Ciddi Qorunan Təbiət Qoruğu 1952-ci ildə "Elmi və pedaqoji məqsədlər üçün təbiət qoruğu" statusu ilə yaradılmışdır. Peruvitsa Bosniya və Herseqovinanın 5 Ciddi Qorunan Təbiət Qoruğundan biridir.

Milli park 15 may-16 iyun 1943-cü ildə partizanlarla nasistlər arasında baş vermiş Sutyeska döyüşü ilə tanınır. Partizanlar bu döyüşdə qalib gəlmişdirlər. Bu döyüşdə partizanlara İosip Broz Tito başçılıq edirdi və düşmənin məqsədini puça çıxarmışdır. Partizanların 1/3-ü ölsə də, mühasirəni uğurla yara bilmişdilər. Milli parkın şimalında Tyentiştedə, Peruçitsaya gedən yolun üstündə bu hadisəyə aid memorial qoyulmuşdur.

## Coğrafiya

Sahəsi 175&nbsp;km2-dır. Milli park şərqdən Pivska dağı (1.775 m) və Piva çayı, cənub-qərbdən Moqliç dağı (2386 metr), Voluyak dağı (2337 metr) və Bioç dağı (2388 metr) ilə, qərbdən Zelenqro dağı (2014 metr) dağı ilə əhatə olunub. Gələcəkdə milli parkın ərazisinin artırılaraq 83,81&nbsp;km2 sahə (35&nbsp;km2)-a çatdırılması düşünülür.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*About NP Sutjeska - photos
*Official website 
*Sutjeska National Park - BH Tourism Official website
Noto kafedralı

**Noto kafedralı**, **San Nikolo kilsəsi** () - İtaliyanın Siciliya regionunun Sirakuza əyalətnin Noto şəhərində yerləşən, 1776  cı ildə Siciliya barokkosu üslubunda inşa edilmiş, hal-hazırda ümumdünya irsinə aid olan Noto yeparxiyasına aid xristian məbədi.
Yəgub Bağı

**Yəgub Bağı** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Təbrizə yaxın olmasına görə yaxın gələcəkdə bu şəhərin bir qismi olacağı gözlənilir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 515 nəfər yaşayır (142 ailə). Kənd əhalisi Azərbaycanlılardan İbarətdir və Kənddə Azərbaycan dili Danışılır.

## İstinadlar
Bon yarımadası

**Bon yarımadası** () — Afrikanın Siciliya adasına ən yaxın nöqtəsidir. Tunisin şimal-şərqində Tunis körfəzi sahillərində yerləşir. Əsas şəhərləri Nabul, Kelibiya və Menzel-Temimdidir.

Yarımada tarixin bir sıra mühüm döyüşlərinə şahidlik edib:
* Dəniz vandalları 468-ci ildə Bizans donanmasna hücum həyata keçirdilər.
* 1941-ci ilin dekabrında Britaniya donanması İtaliya kreyserinə torpedo zərbələri endirdi.
* May 1943-cü ildə Afrikada olan son italyan-alman orduları təslim oldular.

## İstinadlar
Göycə sultan

**Göyçə Sultan** () — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 803 nəfər yaşayır (183 ailə).

## İstinadlar
Neqara məscidi

**Neqara məscidi** — Kuala-Lumpurda  yerləşən Malayziyanın milli məscidi.  Məscidin tutumu 15000 nəfərdir və 53,000 m² sahəni əhatə edən bağların arasında yerləşir. Orijinal struktur  *İctimai İşlər Nazirliyindən* üç nəfərdən ibarət komanda tərəfindən hazırlanıb: Böyük Britaniyalı Hovard Eşli, Malayziyalı Hişam Albakri və Baharuddin Kassim. Məscid 1965-ci ildə keçmiş kilsənin yerində inşa edilib. Məscid hal-hazırda islam ölkəsi olan Malayziyanın mühüm rəmzi sayılır.

Məscidin layihələndirilməsi prosesi Hindistan, Pakistan, İran, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və İspaniyada yerləşən məscidlərdən ilhamlanaraq təxminən üç il vaxt aparıb. Məscidin əsas xüsusiyyətləri qatlanmış çətirə oxaşayan 73 metr hündürlüyündə minarənin və açılmış çətirə oxşayan 16 itiuclu ulduz formalı beton günbəzlərin olmasıdır. Əsas ibadət zalında günbəzin unikal dizaynı nəhəng açılmış çətir altında dayanan təəssüratını  yaradır. Dam örtüyünün tam ortasında İstanbuldakı Sultan Əhməd camisindən ilhamlanaraq alüminium üzərinə Quran ayələri həkk olunur.

## Tarixi

Malayziya 31 Avqust 1957 Britaniya hökumətindən öz dövlət müstəqilliyini əldə etdi. İqtisadiyyat, sosial və memarlıq sahələrində böyük inkişaf proqramları fəal şəkildə yeni hökumətin  xətti ilə həyata keçirilib. Bu inkişaf proqramları yeni mütərəqqi mədəniyyəti və qazanılmış demokratiyanı təsvir etmək üçün idi. Ona görə də, 30 iyul 1957-ci ildə Federal İcraedici Şuranın iclasında ölkənin müstəqilliyinin rəmzi kimi milli məscid tikmək ideyası müzakirəyə çıxarıldı. 5 mart 1958-ci ildə keçirilmiş digər bir iclasda Malaya Federasiyasının 11 ştatının Baş Nazirləri ölkənin müstəqilliyinin tanınmasında xidmətləri olan Tunku Əbdül Rəhmanın şərəfinə məscidin adını Tunku Əbdül Rəhman Əl-Həc Putra qoyulmasını təklif etdilər. Lakin, Tunku Əbdül Rəhman bu şərəfdən imtina etdi və qan tökülmədən ölkənin sülh şəraitində müstəqilliyi üçün təşəkkür əlaməti olaraq, o məscidi Neqara adlandırdı.

Məscid 1987-ci ildə əsaslı təmir olunub və çəhrayı beton dam örtüyü yaşıl və göy rəngli kirəmitlərlə əvəzlənib. Yeraltı keçid dəmiryol stansiyasının yaxınlığında yerləşən məscidə gətirib çıxarır. Məscidin öz unikal dizaynı müasir ənənəvi islam incəsənət xəttatlıq və ornamentlərinin  müasir ifadəsini özündə təcəssüm etdirir . Məscidin yaxınlığnda bir neçə Malayziyalı siyasətçi və liderin dəfn olunduğu  (Qəhrəmanlar Mavzoleyi) yerləşir. Makam Pahlavan 7 itiuclu ulduz formalı dam örtüyü strukturuna malikdir.

## Həmçinin bax
*İslam memarlığı
*İslam incəsənəti
*İstiqlal məscidi

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*National Mosque  
*National Mosque Kuala Lumpur  
*verlagshausbuehn.de
Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi

**Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda küçə. Küçə məşhur Azərbaycan teatr aktyoru, teatr və kino rejissoru Abbas Mirzə Şərifzadənin adını daşıyır. Mətbuat prospektindən Müzəffər Həsənov küçəsinə kimi uzanır.

## Haqqında
Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi "Azərbaycan" nəşriyyatının sol cinahından başlayıb, Mətbuat prospekti və Həsən bəy Zərdabi küçəsinə paralel Respublika Kliniki Xəstəxanasına qədər uzanır. Yenidən qurulduqdan sonra eninə, hərəkət zolaqlarının sayına görə adı çəkilən prospektləri üstələyir, uzunluğu isə onların ikisi qədərdir.

## Kəsişdiyi küçələr
Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi Mətbuat prospektindən başlayır və Müzəffər Həsənov küçəsi ilə kəsişmədə bitir.

* İsfəndiyar Zülalov küçəsi
* İsmayıl Mürsəgülov küçəsi
* Yaşar Abdullayev küçəsi
* Mirzə Mehdiyev küçəsi
* Nazim Hikmət küçəsi
* 6-cı Salaxani küçəsi
* 7-ci Salaxani küçəsi
* Akim Abbasov küçəsi
* Kamal Rəhimov küçəsi
* Əsəd Əhmədov küçəsi
* Həmidov küçəsi
* Məhəmməd Xiyabani küçəsi
* Heydər Hüseynov küçəsi

## Mühüm ünvanlar

* № 10 — Azad Azərbaycan TV 
* № ? — AMEA Fiziologiya İnstitutu
* № 20 — Kaktus restoranı
* № 39 — ASAN xidmətin 3 saylı mərkəzi
* № 138 — CONNECT TV
* № 154a — "Bizim Market"  
* № 158 — "Metro ticarət"
* № ? — Günəş petrol
* № 196 — Akademik M.Topçubaşov Adına Elmi Cərrahiyyə Mərkəzi
* № 202 — "Zəngin süfrə" restoranı
* № 203 — Capsella pərdə-tül mərkəzi
* № 204 — 2 nömrəli Bakı Baza Tibb Kolleci
* № ? — AZPETROL
* № 241 — İctimai Televiziya
* № ? — Respublika kliniki xəstəxanası
* № ? — Bakı Rabitə Kolleci

## Ədəbiyyat
# Elxan Qənbərli, "Görməzlik, biganəlik, yoxsa...", "Azərbaycan" qəzeti, 16 iyul 2013-cü il.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi, Bakı
Mouson yarımadası

**Mouson yarımadası** - Şərqi Antarktidanın Slavı körfəzi ilə Hacıyeva buxtası sahillərində yerləşir. V Qeorq torpağının şərq hissəsində mövqe tutur. Eni 50&nbsp;km, sahəsi 600 m təşkil edir. Qutaracağında Voronina burnu yerləşir. Yarımadanı Amerikan "Highjump" ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilir. Avstraliyalı ekspedisiya rəhbəri Duqlas Mousonun şərəfinə adlandırılıb. Ərazini SSRİ və Avstraliya ekspedisiyaları tərəfindən araşdırılmışdır. Sahəsi 1,386&nbsp;km² təşkil edir.

## Mənbə
* Mauson yarımadası
Əl-Cübeyl kilsəsi

**Əl-Cübeyl kilsəsi** — Səudiyyə Ərəbistanının əl-Cübeyl bölgəsində 1986-cı ildə qazıntılar nəticəsində kəşf edilmiş, IV əsrə aid Nestorian kilsəsi. Kilsənin əsas binası qalmamış, sadəcə divarları və özülü günümüzə salamat çatmışdır.

## İstinadlar
Brusketta

**Brusketta** ([, ]  bəzən *bruschetto* "*bruscare*" sözündən götürülmüş mənası közdə közərtmək deməkdir) mərkəzi və cənubi İtaliyada yoxsul insanların yemək üçün hazırladıqları qəlyanaltı —  növü. Bura közərtilmi yaxud qızardılmış fal şəklində kəsilmiş çörək, isti-isti üzərinə sarımsaqlı zeytun yağı çəkildikdən sonra üstünə xırda doğranmış, duz-istiotlanmış pomidor qoyulur.

İtaliyanın Abruttso bölgəsində ventricina adlı salam ilə hazırlanmış brusketta variasiyası verilir. Çiy donuz əti və donuz sidik kisəsinə qoyulmuş ədviyyatlar yaşlanır və pasta, bəzən, qızardılan açıq çörək dilimlərinə yayılır. Bu yemək köhnəlmiş çörəyi xilas etmək üçün hazırlanmışdır. Toskanada bruskettaya "fettunta" deyilir və mövsümün ilk yağını dadmaq üçün adətən, xüsusilə noyabr ayında, yağsız verilir.
Əli (ad)

**Əli** — Dünyada daha çox işlədilən kişi adı və təxəllüs.

* Əli — Məhəmmədin əmisioğlu, səhabəsi, Əhli-beytinin üzvü, kürəkəni. 4-cü Raşidi xəlifə. Əbu Talibin oğlu. İslamı qəbul edən ilk uşaq.
* Əli Bayramov
:* Əli Bayramov (inqilabçı) — Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti uğrunda mübariz
:* Əli Bayramov (sahibkar) — Aqrolizinq Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri
* Əli Bozan
* 
* Əli Əsədov — Azərbaycan Respublikası onuncu baş naziri
* 
* 
* Əli Əliyev
:* Əli Əliyev (aktyor) — Naxçıvan MR-in Əməkdar artisti (1987).
:* Əli Əliyev (siyasətçi) — Vətəndaş və İnkişaf Partiyasının sədri.
:* Əli Əliyev (professor) — professor.

* Əli Nağıyev
:* Əli Nağıyev (dövlət xadimi) — Azərbaycan Respublikasının Belarus Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri (2006–2011)

* Əli Quliyev
:* Əli Quliyev (akademik) — Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi.
:* Əli Quliyev (aşıq) — azərbaycanlı aşıq, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi.

* Əli bəy Hacıəlibəyov —
* Əli Kolen —
* Əli Mütəhhəri —
* Əli Səidlu —
* Əli Şeyxəliyev —
* Əli Abbas Müştaq —
* Əli Gökdəmir —
* Əli Muradov —
* Əli Nağı Hüseynov —
* Əli Pəncəpur —
* Əli Qədirov —
* Əli Vyaçeslav Polosin —
* Əli bəy Direktor —
* Əli xan Zahirəddövlə —
* Əli Əl Qrari — Liviyalı idmançı
* Əli Əsgər —
* Əli əl-Qari — fəqih

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* Qurban Əli — Şirvanşah şahzadəsi.
* Məhəmməd Əli — ağır çəkidə çıxış edən əfsanəvi peşəkar ABŞ boksçusu.

## Həmçinin bax

* Alı
* Əliyev
* Əlili
* Əlizadə
* Əli (dəqiqləşdirmə)
Alı

**Alı** — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı. 

* Aşıq Alı — Azərbaycanın görkəmli aşığı.
* Dəli Alı — Azərbaycanın xalq qəhrəmanı. 
* Alı Mustafayev — Azərbaycan telejurnalisti, publisist, şair, Azərbaycan Milli Qəhrəmanı
* Alı Həsənli — Vətən müharibəsi şəhidi
* Alı Qocayev — Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı. 
* Alı Alıyev — "Tərəqqi" medalı laureatı (2009), Füzuli rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı.
* Alı Əliyev — 

## Həmçinin bax
* Əli (ad)
* Alış
* Alıyev
Valmiera

**Valmiera** () — Latviyanın Vidzeme diyarında yerləşən şəhər.

## Qardaş şəhərləri
* , Solna (1991)

## İstinadlar
Mustafa Mustafayev (filoloq)

**Mustafa Mir Qasım oğlu Mustafayev** — filologiya elmləri namizədi, professor

## Həyatı
**Mustafa Mustafayev** (Mir Mustafa Mir Qasım oğlu Mir Mustafayev - Talışlı) 18 noyabr 1926-ci ildə Lənkəran qəzasının Mahmudavar (indi Masallı rayonuna daxildir) qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, XVIII əsrdə Talış xanlığının əsasını qoyan general-mayor Mir Mustafa xan Talışlının törəmələrindəndir. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində inzibati tədbirlərlə əlaqədar ailəsi ilə Şirvana köçürülmüşdür. Mustafa Mustafayev ibtidai və orta təhsilini Şamaxı şəhərində almışdır. 1944-cü ildə hərbi səfərbərliyə alınmış, 1946-cı ildə Hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.

1946-1947-ci illərdə Bakıda neft (Kirovneft, indiki Binəqədi) mədənlərində fəhlə və çilingər işləmişdir.

1948-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun hazırlıq şöbəsinə daxil olmuş, kursu müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra "dil-ədəbiyyat" fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olmuşdur. 1953-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirən Mustafa Mustafayev Lənkərana beş il təyinat almış, rayonun Mamusta və Kərgəlan kəndlərində dil-ədəbiyyat müəllimi və dərs hissə müdiri işləmişdir.

1958-ci ildən Bakıya köçmüş, Xəzər gəmiçiliyi idarəsində təhsil işləri üzrə müdir vəzifəsində çalışmışdır.

1961-ci ilin yanvarın 1-də "XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” ixtisası üzrə V.İ.Lenin adına  ADPİ-nin əyani aspiranturasına qəbul olunmuşdur. 1965-ci ilin aprelində "Q. Zakir şeirinin sənətkarlığı " mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Bir müddət institutun tədris hissəsində çalışdıqdan sonra müsabiqə yolu ilə "Azərbaycan ədəbiyyatı və onun tədrisi metodikası" kafedrasında müəllim, baş müəllim və dosent vəzifələrini tutmuşdur.

Mustafa müəllimin peşəkar elmi-pedaqoji fəaliyyəti ictimaiyyətin nəzərini cəlb etmiş, institutun elmi şurası 1990-cı ildə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyası qarşısında professorluq elmi dərəcəsi verilməsi haqqında vəsadət qaldırmışdır.

O, 150-dən artıq elmi-nəzəri problemlərə həsr edilmiş məqalələrin, resenziyaların, monoqrafiyaların müəllifidir.

Mustafa Mustafayev 15 mart 2011-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Kitabları
* “Qasım bəy Zakir sənətkarlığı” – 1983.
* “XIX əsr Azərbaycan satirik şeir nümunələri” – 1983.
* “XIX əsr Azərbaycan şeirində lirika” – 1988.
* “XIX əsr Azərbaycan realist şeiri” – 1991.
* “Qasım bəy Zakirin poetik dünyası” – 2004.
Atatürk (dəqiqləşdirmə)

* **[[Atatürk]]** — Türkiyənin ilk prezidenti, görkəmli dövlət xadimi, marşal.
* Atatürkçülük — Mustafa Kamal Atatürkün düşüncələrini və fikirlərini dəstəkləmək və riayət etmək
* Atatürk evi — Atatürk Meşə Cütlüyü
* Atatürk körpüsü — İstanbulda körpü
* Atatürk Beynəlxalq Sülh Mükafatı — 1986-cı ildən dünyada sülhə töhfə vermiş insanlara verilən Türkiyənin Dövlət mükafatı
* Atatürk Beynəlxalq Hava Limanı — İstanbulun Avropa hissəsində beynəlxalq hava limanı
* Atatürk Universiteti — 1957-ci ildə yaradılan universitet
* Atatürk Olimpiya Stadionu — İstanbul'un Başakşehir ilçəsində yerləşir.
* Atatürk, Anası və Qadın Hüquqları abidəsi —
* Atatürk Müəllim Akademiyası —
* Atatürk evi —
* Atatürkün türk gəncliyinə xitabı —
Avropa (dəqiqləşdirmə)

* Avropa — Afrikanın şimalında, Asiyanın qərbində, Atlantik okeanının şərqində yerləşən qitə.
* Avropa (irq) — 
* Avropa (qəzet) — Həftəlik ictimai-siyasi qəzet.
* Avropa (Yupiterin peyki) — 
* Avropa (ümumi şəbəkə portalı) — 
* Avropa kitabxanası — 
* Avropa Sosial Fondu — 
* Avropa Xalq Partiyası — 
* Avropa Sosial Xartiyası — 
* Avropa Birliyinin Qurumları — 
* Avropa mərkəzi banklar sistemi — 
* Avropa Telekommunikasiya Standartları İnstitutu — 
* Avropa universitetlərarası futbol çempionatı 2008 —

**Filmlər**
* Avropa əhvalatı (film, 1984) —

## Həmçinin bax