open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şorca (Göyçə)

**Şorca** — Göyçə mahalıda Çəmbərək rayonuna aid bir kənddir. (Çəmbərək rayonundan Göyçə mahalına aid olan cəmi 5 kənddən biri). Hazırda Geğarkunik marzında (vilayət) yerləşir.

## Tarixi
Şorca İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indiki Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunda kənd.

Rayon mərkəzindən 13&nbsp;km cənub-şərqdə Göyçə gölünün sahilində yerləşir.

Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

XIX əsrin 40-cı illərində kəndə ruslar (malakanlar) köçürüləndən sonra kənd həm də Nadejdino adlandırılmışdır.

Kəndin adı erməni mənbələrində Şor Əli, Şorjalı, rus mənbələrində Şorcalı (Şordjalu) formalarında qeyd edilmişdir.

Toponim şorcalı tayfa adının əsasında yaranmışdır. Toponimin sonundakı -lı şəkilçsi sonralar ixtisar edilmiş və sənədlərdə Şorca kimi rəsmiləşmişdi. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
 
## Əhalisi
5 fеvrаl 1919-cu ildə erməni dаşnаk tеrrоr qrupu Şоrcа kəndinə bаsqın еtmişlər. Kənddəki bütün kişilər qılıncdın kеçirilmiş, uşаqlаrı isə təndirlərə аtmışlаr.

10 iyul 1988-ci ildə Şorca kəndindən olan, İrəvanda yaşayan mordvin oğlan Mişa öldürülür. Türklərin casusu adı altında.

### Görkəmli şəxsiyyətləri
* Tərlan Göyçəli - şairə,
*Ramiz Məmmədrza oğlu Zeynalov - elmlər doktoru, alim,
*Məhərrəm Abbasəli oğlu Hüseynov -elmlər doktoru, alim,
*Məhəmməd Əliəkbər oğlu Qasımov - nevropotoloq-psixiatr həkim,
*Qasım Hümbət oğlu Qasımov - dövlət qulluqçusu,
*Rəhim Əliəkbər oğlu Qasımov - atmosfer proseslərinin peyk və radar müşahidələri, onlara fəal təsir sistemləri və innovativ texnologiyaları üzrə mütəxəssis ekspert,
*Zirəddin Əmirəhməd oğlu Qasımov - fəlsəfə doktoru, alim

## İstinadlar
Asoru dili

**Asoru dili** və ya **Yeni Asoru Arami dili** Sami dil ailəsinə mənsubdur. Təxminən 220 min insan tərəfindən danışılmaqdadır və Asoru xalqının  İranın Qərbi Azərbaycan ostanında, Türkiyənin Hakkari əyalətində, İraqda, Suriyada ,Ermənistanda və Gürcüstanda danışdığı dildir.

## Sözlərin müqayisəsi

## İstinadlar
Gülnarə Kərimova

**Gülnərə İslamovna Kərimova** (; ) — Özbəkistan Respublikasının prezidenti İslam Kərimovun qızı; Özbəkistanın İspaniyadakı səfiri (yanvar 2010 - iyul 2012)

## Həyatı
Gülnarə Kərimova 1972-ci il iyulun 8-də Fərqanədə anadan olub. 1991-ci ildə tanış olduğu Əfqanıstandan olan etnik özbək və ABŞ vətəndaşı olan Mansur Maqsudla ailə qurub. 2001-ci ildə onların nikahı dağıldı. Boşanma prosesi iki il davam etdi. 1993-cü ildə bu nikahdan oğlu İslam, 1999-cu ildə qızı İman dünyaya gəlib.

## Fəaliyyəti
2008-ci ilin fevralında mədəni və humanitar əməkdaşlıq məsələləri üzrə xarici işlər nazirinin müavini təyin edilib. O, həmçinin Nyu-Yorkun "Fashion Institute of Technology" dizayner kursunun məzunu, "Guli" brendinin sahibdir. 2010-cu ildən Özbəkistanın İspaniyadakı səfiri vəzifəsində çalışır. 2008-ci ildən Özbəkistanın BMT və digər beynəlxalq təşkilatlarda daimi nümayəndəsi işləyir. Gülnarə Kərimova Özbəkistanda ən nifrət edilən şəxs hesab edilir.

## Həbsi
21 avqust 2015-ci il tarixindən etibarən həbs olunaraq mühakimə edilib. Onun barəsində həm ölkədən xaricdə, həm də ölkənin özündə pul tələb etmə və pulların yuyulması ittihamları ilə cinayət işləri qaldırılıb. Kərimova Daşkənd vilayətindəki Zangiata Qadınlar Koloniyasında saxlanılır. Həbsdə olarkən Gülnarə Kərimova hazırkı Prezident Şövkət Mirziyayevə açıq məktubla müraciət edib. G.Kərimova məktubunda ailəsindən müsadirə edilən 1,2 milyard dollarlıq sərvətin hələ də dövlətin büdcəsinə keçmədiyini bildirib. O hazırda ailəsinin əlində qalan yeganə vəsaitin İsveçrədəki dondurulmuş hesab olduğunu qeyd edib. Mərhum Prezidentin qızı ona qarşı açılan cinayət işinin qapadılması qarşılığında bu hesabdakı 686 milyon dollardan imtina etməyə hazır olduğunu bəyan edib. 2019-cu ilin avqustunda Özbəkistanın Baş Prokurorluğu G.Kərimovaya qarşı yeni cinayət işlərinin başlandığını elan edib. O, ölkənin maraqlarına zidd müqavilə bağlamaqda, dövlət vəsaitlərinin mənimsənilməsində və digər şəxslərin əmlakını xüsusilə böyük məbləğdə israf etməkdə ittiham olunur. 2020-ci ilin mart ayında Ali Məhkəmənin qərarına əsasən Gülnarə Kərimova 13 il dörd ay müddətinə azadlıqdan məhrum edib.

## İstinadlar
 

## Mənbə
*Özbəkistan prezidentinin qızları – Lalə və Gülnarə  

## Xarici keçidlər
*"Milyonçu" layihəsi: ''Milyardlıq varidat, milyonluq villalar, "mafiyanın gəlini" və küsülü bacı – "MİLYONÇU"''. publika.az, 22.08.2015
Lalə Kərimova

**Lalə İslamovna Kərimova-Tillayeva** () — Özbəkistanın UNESCO-dakı daimi nümayəndəsi, diplomat, Özbəkistan Respublikasının prezidenti İslam Kərimovun kiçik qızı, ölkəsində xeyriyyə işləri, mədəniyyət və idmana dəstəyi ilə tanınır.

## Təhsili
Daşkənt Dünya İqtisadiyyatı və Diplomatiya Universitetində beynəlxalq hüquq üzrə magistr dərəsəbini, sonra isə Daşkənt Dövlət Universitetində dussertasiya müdafiə edərək psixologiya elmlər namizədi elmi dərəcəsi alıb.

## Həyatı
Lalə Kərimova 1978-ci ildə iyulun 3-də Daşkənddə anadan olub.

İki dəfə ailə həyatı qurub. Həyat yoldaşı Timur Tillayev biznesmen, Harvard universitetinin məzunudur. Üç uşağı var: qızı Məryəm, oğlu Ömər və qızı Səfiyə.

## Fəaliyyəti
O, Özbəkistanda iki iri xeyriyyə təşkilatının təsisçisidir. "Sən tək deyilsən" () yetim, əlil uşaqlara dəstək üçün yaradılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Özbəkistan prezidentinin qızları – Lalə və Gülnarə  
* "Milyonçu" layihəsi: ''Milyardlıq varidat, milyonluq villalar, "mafiyanın gəlini" və küsülü bacı – "MİLYONÇU"''. publika.az, 22.08.2015
Transformasiya (Rafael)

**Transformasiya** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1516–1520-ci illərdə çəkmişdir. Əsər Rafael Santinin yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir.

Transformasiya əsəri hazırda Vatikanın Vatikan pinakotekasında saxlanılır.
Müqəddəs Sisilyanın ekstazı (Rafael)

**Müqəddəs Sisilyanın ekstazı** () — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafael əsəri 1516–1517-ci illərdə çəkmişdir. Əsər rəssamın yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir. Əsər hal-hazırda İtaliyada, Bolonya şəhərində saxlanılır.
Tahir Məmmədov (şoumen)

**Tahir Namiq oğlu Məmmədov** ( ) — Azərbaycan əsilli şoumen, aparıcı və aktyor.

## Həyatı

Tahir Məmmədov 2 oktyabr 1981-ci il tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Atası Namiq Məmmədov azərbaycanlı, anası Nina Mixaylovna isə erməni milliyətlidir. 1998-ci ildə Tahir Məmmədov Səbail rayonu 6 saylı orta məktəbi bitirib. Daha sonradan tibbi texnikuma daxil olub. Bundan sonra ailəsi ilə birlikdə Moskva şəhərinə köçür və ROSNOU-da "Psixoloqiya" fakültəsində təhsil alır. Universitetdə oxuduğu zamanda Tahir Məmmədov KVN oyunlarəna qoşulur və "RosNou" komandasının heyətində çıxış edir. Daha sonradan Tahirin valideynləri boşanır, Tahir isə Rusiya vətəndaşlığı qazanır və Moskvada qalır. 2011—2012-ci illərdə Moskvada etiraz hərakatında fəal iştirak edirdi. 2013-cü ildə Moskvanın merinin seçkilərində müşahidəçi idi, sonra həminki ilin sonunda ABŞ-də mühacirət etdi, Los-Ancelesdə yaşayır.

## Comedy Club və karyerası

2005-ci ildə Tahir Məmmədov rus pasportunda adını "Tair Mamedov" ilə əvəz edir. Bundan sonra Tair adı ilə "Comedy Club" proyektində çıxış etməyə başlayır. Tanınmağa başlayan bu zaman ərzində populyarlaşır, bir neçə realiti-şouda iştirak edir, paralel olaraq digər verilişlərdə aparacılıq edir.
2008-ci ildə Tair "Comedy CLub"-ı tərk edir və Rusiyada "Çox rus detektivi" filmində çəkilir. Bu filmdə Tahir həm aktyor, həm prodüser, həm də ideya müəllifi kimi çalışır. Bundan sonra o Rusiyanın birinci kanalında (ORT) bir neçə verlişin aparıcısı rolunda çıxış edir.
Bundan sonra bir müddət Tahir televiziya verilişlərindən ayrılır və şoumen kimi çalışmağa başlayır.

2011-ci ildən Rusiyada MTV telekanalında vj kimi çalışır və müxtəlif verilişlərin aparıcısı olur.

## Lahiyələri

## İstinadlar
Back to Black

***Back to Black*** — Emi Uaynhausun albomu.

## Treklər

"Addicted" mahnısı albomun ABŞ-dəki versiyasında yoxdur və "You Know I'm No Good" remiksi ilə əvəz olunmuşdur.

### Bonus treklər
Çıonq Tan Şanq

**Truong Tan Sang** () — Vyetnam Sosialist Respublikasının yeddinci prezidentidir. O, 25 iyul 2011-ci ildə seçilmişdir. Baş nazir hökumət işləri idarə edir, çünki Prezident Vyetnam siyasətdə təntənəli edir. O, 1996–2000-dən Hochiminh şəhər Kommunist Partiyasının lideri oldu.

## İstinadlar
Salyan xalçaları

**Salyan xalçaları** — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Şirvan qrupuna aid olan bu xalçalar qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
Xalçanın adı Salyan şəhərinin adından götürülmüşdür. Hal — hazırda bu xalçalar Qaradonlu (İmişli rayonu), Şıx — Salahlı, Xalac, Qarabağlı və başqa kəndlərdə istehsal olunur. Əvvəllər Salyanda, Lənkəranda, Talışda istehsal olunan xovlu və xovsuz xalçalar daha çox "Muğan" adı ilə tanınırdı.

## Bədii xüsusiyyətləri
Salyanın xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunan əksər xalçaların koloriti, adətən, mülayim olur. Muğan və Talış dairələrinin bütün xalçaçılıq məntəqələrində "Quşlu" adı ilə tanınan mürəkkəb kompozisiyalı xalçaların ara sahəsinin naxışı əsas və doldurucu elementlərin bir sırasından ibarətdir. Əsas element iri səkkizguşəli medalyonlardır. Bu medalyonların yuxarı və aşağı hissələrində quyruqları sallanmış quşların cüt təsvirləri verilmişdir. Uzunsov formatlı xalçaların ara sahəsi, adətən, quşla və bir göllə toxunur. Eni uzununa uyğun gələn sadə xalçaların ara sahəsi isə quşsuz və cüt göllü olur. Quşlu xalçalar daha geniş yayılmışdır.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Salyan" adını daşıyan xalçaların ölçüsü təqribən 125x180sm-dən 150x250sm-ə qədər dəyişir. "Quşlu" xalçalar əksər hallarda uzunsov olur — 120x280sm. Bəzən kiçik ölçülü xalçalara rast gəlinir. İlmələrin sıxlığı: bir kvadrat desimetrdə 37x42 ilmə yerləşir (bir kvadrat metrdə 160 min ilmə). Xovun hündürlüyü 6–7mm-dir.

## Həmçinin bax
* Salyan xalçaları
* Sırtçiçi xalçaları
* Sor-Sor xalçaları
* Sumax xalçaları

## İstinadlar
Yuri Kuznetsov

**Yuri Konstantinoviç Kuznetsov** () — sovet futbolçusu, futbol məşqçisi, SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1962). Futbolçu karyerasında hücumçu mövqeyində çıxış etmişdir.

## Bioqrafiya
2 avqust 1931-ci ildə məşhur bakılı futbolçu, 1930-40-cı illərdə "Temp" və "Dinamo" komandalarının məşqçisi olmuş Konstantin Petroviç Kuznetsovun ailəsində anadan olub. Futbol oynamağa Bakı çempionatında çıxış edən "Trudovıye Rezervı" klubunun gənclər komandasında oynamaq ilə başlayıb. Daha sonra Kirovabadda Bədən Tərbiyəsi Texnikumunda oxuyub və həmin zamanlarda yerli "Dinamo" klubunda oynayıb. 1952—1955-ci illərdə "Neftyannik" Bakının "B" komandasında çıxış edib. 1955-ci ildə SSRİ millisinin ikinci komandasında oynayıb. Yuri 1955-ci ilin əvvəlində "Torpedo" Moskva klubunda oynamaq üçün dəvət alıb, lakin imtina edib və Bakıya qayıdıb. Həmin ilin avqust ayında isə "Dinamo" Moskva klubuna transfer olub. Çoxsaylı zədələr səbəbindən 4-5 mövsüm ərzində yalnız 22 matç oynayıb və 13 qol vura bilib. Kuznetsov 1955, 1957 və 1959-cu illərdə SSRİ çempionu olub. 1959-cu ildə cəmi 6 oyun keçirib və 5 qol vurmasına baxmayaraq çempionatın ən yaxşı mərkəz hücumçusu seçilib. 1960-cı ildə Bakıya qayıdıb və karyerasının sonuna qədər — 6 mövsüm burda çıxış edib.

SSRİ-də mövsümün 33 ən yaxşı futbolçusu siyahısında 2 dəfə yer alıb: 1955 — 3-cü yer, 1959 — 1-ci yer.

1955-ci ilin fevralında Kuznetsov SSRİ milli futbol komandasına düşməsi ilə Azərbaycan futbolu tarixində ilkə imza atıb. 1955-ci ilin fevralında Hindistan yığması ilə 2 yoldaşlıq görüşünə çağırılan Kuznetsov I liqadan milliyə çağırılan ilk oyunçu kimi adını SSRİ futbol tarixinə də yazdırıb. Həmin vaxt "Neftçi" aşağı divizionda oynayırdı. 1955-ci ilin avqust-sentyabr aylarında SSRİ yığmasının heyətində 3 rəsmi oyunda meydana çıxan Kuznetsov 3 qol vurub. Kuznetsov həm millidə, həm də "Neftçi"də həmyerlisi Ələkbər Məmmədovla gözəl tandem təşkil edib.

Kuznetsov məşqçilik karyerasında "Dinamo" (1966-69, 1977-78), Polşanın "Qvardiya" (1970-71) və "Neftçi" (1988) klubunun baş məşqçisi olub. O, həmçinin "Dinamo" FK İdman Mərkəzində məşqçi və müavin vəzifələrində çalışıb.

4 mart 2016-cı ildə vəfat etmişdir.

## Nailiyyətləri
* SSRİ-nin əməkdar udman ustası: 1962

## Ədəbiyyat

* 
*''Fuad Məmmədov-Paşabəyli''. Золотые парни "бронзового" года: форвард от Бога // Yuri Kuznetsov
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rusiya milli futbol komandasının saytında profili
Cariyə

**Cariyə** — sosial vəziyyətinə görə məşuqdan daimi asılı olan (maddi vəziyyətinə görə və ya şəxsi asılılıq vəziyyətində olan kölə qadın)   məşuqə. 
 
XIX əsrin ortalarında Rusiyada Vladimir İvanoviç Dal tərəfindən tərtib edilmiş lüğətə əsasən cariyə termini aşağıdakı mənalarda izah olunurdu: "qeyri-qanuni arvad", "yataq yığışdıran" Bibliyanın rusca tərcümələrində cariyələr patriarxlara uşaq doğan məşuqə (Xettura) adlandırılmışdır.

Bibliyaya görə çar Solomonun 300 cariyəsi var idi.. Qədim Rusiya dövlətinin tarixində də cariyələrin olması haqqında çoxlu faktlar vardır. Məsələn, rus tarixçisi V.Koptevin qeyd etdiyi kimi knyaz Vladimirin 700-ə yaxın cariyəsi var idi..
   
Cariyəlik 19-cu əsrin ortalarında qadağan edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Konkubina

## Xarici keçidlər

* Nikahsız halallar – cariyələr!
Zakir Fərəcov

**Zakir Fərəc oğlu Fərəcov** () — Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Zakir Fərəcov 1954-cü ildə fevral ayının 3-də Laçın rayonunun Qazıdərə kəndində anadan olmuşdur. 1961–1971-ci illərdə orta ümumtəhsil məktəbində təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətini 1971-ci ildə Sumqayıt Superfosfat zavodunda fəhlə kimi başlamışdır. 1971-ci ilin yanvar ayında Sumqayıt şəhəri Mənzil Kommunal Təsərrufatı İstehsalat birliyində texnik kimi işə başlamışdır. 1972-ci ilin noyabr ayından 1974-cü ilin noyabr ayınadək Murmansk vilayətinin Severomorsk şəhərində keçmiş Sovet Ordusunda həqiqi hərbi xitmətdə olmuşdur. 1975-ci ildə D. Bünyadzadə adına Xalq Təsərrufatı İnstitutunun "Sənaye İqtisadiyyatı" fakültəsisin axşam şöbəsinə daxil olmuş, 1980-ci ildə həmin institutu bitirmişdir. 1978-ci ildə Sumqayıt şəhəri Mənzil Kommunal Təsərrufatı Birliyində şöbə rəisi, 1981-ci ildə baş direktorun müavini, 1988-ci ildə Mənzil Kommunal İstehsalat birliyinə baş direktor təyin olunmuşdur.

Ailəlidir, 4 qızı, 1 oğlu, 11 nəvəsi var. Nazim Fərəcovun qardaşıdır.

## Siyasi fəaliyyəti
23 dekabr 1999-cu ildə keçirilən bələdiyyə seçkilərində iştirak etmiş və Sumqayıt bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir. 2000-ci ildə bələdiyyənin keçirilən iclasında sədr seçilmişdir.

2005–2015-ci illərdə isə Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixili Sərəncamına əsasən ilə Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 dekabr 2012-ci il tarixli 2625 saylı Sərəncamına əsasən Abşeron rayonunun yaradılmasının 50 illiyi münasibətilə və rayonun sosial-iqtisadi inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 oktyabr 2016-cı il tarixili Sərəncamına əsasən Sumqayıt şəhərinin sosial və iqtisadi inkişafındakı xidmətlərinə görə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 fevral 2024-cü il tarixili Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə 1-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunub.
* Türkiyə Cümhuriyyətinin Ankara şəhərində fəaliyyət göstərən Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən anadan olmasının 70 illiyi, eyni zamanda Türk Dünyası Dövlətçiliyinə və Mədəniyyətinə göstərdiyi böyük xidmətlərə görə İlin Ziyalısı" Fəxri adına layiq görülüb və "Avropa Şərəf Ordeni" ilə təltif edilib.

## Mənbə
* .

### İstinadlar
Biq Mak İndeksi

**Biq Mak İndeksi** () — Böyük Britaniyanın "The Economist" jurnalı tərəfindən 1986-cı ildən etibarən hesablanır. İndeks ABŞ-nin "McDonald's" şirkətinin dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən restoranlar şəbəkəsində satılan məşhur hamburgerin qiyməti əsasında tərtib edilir.

"The Economist" jurnalı tərəfindən belə hesab olunur ki, bütün dünyada hamburgerin istehsalına çəkilən xərclər bir-biridən fərqlənmir və buna görə də "Biq Mak"ın köməkliyi ilə alıcılıq qabiliyyətli pariteti əsasında valyutanın dəyərini öyrənmək olar. Bunun üçün müqayisə bazası kimi ABŞ-də satılan "Biq Mak"ın qiyməti götürülür. Əgər hər hansı ölkədə "Biq Mak"ın qiyməti bu həddən yüksəkdirsə, deməli, həmin ölkənin valyutasının dəyəri süni şəkildə "şişirdilib". Yəni bu ölkənin valyutasının məzənnəsi əslində aşağı olmalıdır. Əgər "Biq Mak" ABŞ-dəki qiymətdən ucuzdursa, həmin ölkənin valyutasının məzənnəsi real dəyərindən aşağıdır və bu ölkədə dollar ucuzlaşdırılmalıdır.

## Mənbə
* DOLLARIN MƏZƏNNƏSİNİ McDONALDS MÜƏYYƏNLƏŞDİRİR
Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi

**Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi** — Bakı Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri.

## Haqqında
Keçmiş SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin qərarına əsasən 1944-cü ildə birinci dəfə Azərbaycan Dövlət Universitetində coğrafiya ixtisası üzrə tələbə qəbulu aparıldı və geologiya-coğrafiya fakültəsi yaradıldı. 1945–1946-cı tədris ilindən fakültədə coğrafiya ixtisası üzrə azərbaycan və rus bölmələrinə tələbə qəbulu aparıldı. Aidiyyətli nazirliklərin və Azərbaycan Elmlər Akademiyası institutlarının kadr tələbatını nəzərə alaraq və fakültədə kartoqrafiya (1972-ci il), hidrometeorologiya (1973-cü il) və ətraf mühiti mühafizə və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə (1979-cu il) kafedraları yaradıldı. 1970-ci illərdən BDU geologiya-coğrafiya fakültəsində kartoqrafiya, hidrometeorologiya və ekologiya ixtisaslarına tələbə qəbul edildi.

İxtisas istiqamətlərinin genişlənməsi və kadr tələbatının artması 1991-ci ildə BDU-da sərbəst coğrafiya fakültəsi təşkil etməyə imkan verdi. 2007-ci ildə coğrafiya fakültəsində yeni və mühüm bir kafedra-"Azərbaycan coğrfiyası" kafedrası təşkil edildi. Beləliklə, hazırda coğrafiya fakültəsi kollektivi təbiət elmlərinin 5 sərbəst istiqaməti üzrə kadr hazırlığını və elmi araşdırmaları yerinə yetirir.

1991-ci ildə tələbələrin tədris təcrübəsini təşkil etmək üçün Altıağac təcrübə bazası yaradıldı və 2000-ci ildən həmin bazada böyük abadlıq işləri həyata keçirilməyə başlandı.

### Kafedralar
* Fiziki coğrafiya
* İqtisadi və sosial coğrafiya
* Azərbaycan coğrafiyası və coğrafiyanın tədrisi metodikası
* Xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası və turizm
* Hidrometeorologiya
* Geodeziya və kartoqrafiya

## Təhsil
### Bakalavr
# Coğrafiya
# Coğrafiya müəllimliyi
# Hidrometeorologiya
# Geodeziya və xəritəçilik mühəndisliyi
# Turizm və otelçilik

### Magistratura
* **Coğrafiya ixtisası**
# İqtisadi və sosial coğrafiya
# Landşaftşünaslıq
# Azərbaycanın fiziki coğrafiyası
# Geomorfologiya
# Azərbaycanın və onunla qonşu ölkələrin iqtisadi və sosial coğrafiya
# Ərazi planlaşdırılması və rayon plana alınması
# Dünyanın iqtisadi və sosial coğrafiyası
* **Coğrafiya müəllimliyi**
# Coğrafiyanın tədrisi metodikası və metodologiyası
 
* **Hidrometeorologiya**
# Hidrologiya
# Su ehtiyatlarının inteqrasiyalı idarə olunması
# İqlimşünaslıq
* **Geodeziya və xəritəçilik mühəndisliyi**
# Tətbiqi geodeziya
# Xəritəçilik
* **Turizm və otelçilik**
# Otelçilik
# Turizm işi
# Beynəlxalq turizm və ölkəşünaslıq
# Sosial mədəni sahədə `xidmətlərin təşkili

## İstinadlar
Riçard Gir

**Riçard Gir** () — ABŞ kino aktyoru.

Beş uşaqlı ailənin ikinci uşağı olaraq dünyaya gəldi.Əvvəllər musiqiçilik üzrə təhsil aldı.Daha sonra aktyorluğa yönləndi.Amerikanın öndə gedən aktyorlarındandır.İndiyə kimi 40 filmdə rol aldı.Buddizimə inanır.Ən yaxşı kişi aktyor kimi Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülüb.

## Həyatı
Riçard Gir 31 avqust 1949-cu ildə ABŞ-nin Filadelfiya,Pensilvanya ştatında anadan olub.Onun atası Homer Corc Gir Sığorta Şirkətinin agenti idi.O 1967-ci ildə Şimali Sitrakuz orta məktəbini bitirdi.Lakin ali təhsil almadı.O musiqi və gimnastika məktəbinə getdi.O gimnastikada ixtisaslaşmaq üçün Massaçusest ştatının Amherst Universitedində daxil oldu,lakin qurtaranda ali təhsili olmadığı üçün diplom almadı.

## Kariyerası
Riçard Gir 1971-ci ildə Keyp-Kolda Guildenstern və Rosencrantz teatrlarında peşəkarlıqla oynadı.Onun kinodakı ilk rolu 1970-ci illərin ortlarında cənab Goodbar(1971) trilleri idi.1973–1980-ci illərdə Gir kariyersanında yüksəlməyə başladı.O 1982-ci ildə 130 milyon $ qazandı.
Gir dram gecələrində Diana Lane ilə əsas rollardan birini 2008-ci ildə çəkilmiş fildə rol aldı.London vaxtları filmi 2008-ci ilin ən pis filmlərindən biri oldu.Film yalnız 84 milyon dollar gəlir gətirə bilib.
2010-cu ilin dekbrında,Gir 34-cü Qahirə Beynəlxalq Film Festivalında özünün ömürlük nailiyyəti üçün şərəfə layiq görülüb.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
İnuitlər

**İnuitlər** və ya **Kanada İnuitləri** — hindu xalqlarından olan, Kanadada Arktik regionda yaşayan etnos.

Danışdıqları dillərinə görə Qərbi Kanada inuitləri və Şərqi Kanada inuitləri olmaq üzrə iki qrup təsnif edilir

## Təsnifatı
* Eskimos-Aleut xalqları
** **[[Aleut xalqı]]**
** **[[Eskimoslar]]**
*** **[[Sirenik yupikləri|Sirenik eskimosları]]**¹
*** **[[Yupik xalqları]]**
**** Sirenik yupikləri¹
**** Əsl Yupik xalqları
***** Sibir yupikləri
***** Naukan yupikləri
***** Alyaska yupikləri
****** Nunivak çupikləri
***** Supiklər
*** **[[İnuit xalqları]]**
**** İnyupiklər
**** **İnuitlər** və ya Kanada inuitləri
***** Qərbi Kanada inuitləri
***** Şərqi Kanada inuitləri
**** Qrenlandiya inuitləri

## Əhalisi
2006-cı ildə Kanadada aparılan sayıma görə inuitlərin sayı

## Qalereya


Fayl:Femmes Nain.jpg
Fayl:Iglulik Clothing 1999-07-18.jpg
Fayl:Throat singers 1999-04-07.jpg



## Həmçinin bax
* Hindu
* Eskimoslar
* Aleut xalqı
* Aborigen
* İqlo
* Qrenlandiya
* Kanada
* Sibir
* Alyaska

## İstinadlar
Xilasedicilər (cizgi filmi, 1977)

***Xilasedicilər*** () — 1977-ci ildə Volt Disney şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş cizgi filmidir, Disney studiyası tərəfindən yaradılmış sayca 23-cü cizgi filmi. İlk nümayişi 22 iyun 1977-ci ildə təqdimatı olmuşdur. 16 noyabr 1990-cı ildə Disney studiyası filmin sikvelini — "The Rescuers Down Under" cizgi filmini təqdim etmişdir. 20 may 2003-cü ildə "Xilasedicilər" DVD-də yenidən satışa çıxarılmışdır. 21 avqust 2012-ci ildə "Xilasedicilər" Blu-ray-də yenidən satışa çıxarılmışdır.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
*
Qaraqışlaq (Salmas)

**Qara Qışlaq** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanlığılı Salmas şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Ləkistan qəsəbəsinə daxil olan kənd.

## Ad və coğrafiya
Qaraqışlaq  İranın Qərbi Azərbaycan ostanlığı, Salmas şəhristanına daxildir. Şərqdən Kəngərli kəndi, qərbdən Sultanəhməd kəndi, şimaldan Yalğız ağac kəndi və güneydən Ağziyarət kəndi ilə əhatələnir. Bu kəndin adı iki hissədən ibarətdir (qara) və (qışlaq). Qışlağın anlamı bu gün bizim üçün daha aydın və bəllidir. Bu adın mənası ellərin qış fəslində qaldığı yerlərdir. Amma “qara” sözü bugünkü türk dilində ilk nəzərdə rəngi bildirsə də, əski tarixdə daha artıq mənası və anlamı var idi.  Qara böyüklük, çətinlik və ya yüksək olmaq anlamında işələdilirdi. Bu baxımdan qaraqışlaq - böyük qışlaq mənası kəsb edir.

## Tarix
Kənd əhalisi özlərini qaşqay türkləri hesab edirlər. Bu kənd, tarix boyunda üz verilmiş acı xatirələr ilə tanınır ki, İsmail Ağa Şıkaki (Şimko ) adıyla bağlıdır. 1919-cu ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanında, Qaraqışlağa Şimkonun tabeliyində olan kürdlər tərəfindən hücum olunmuşdur. Kürdlərin qarşısını almaq məqsədilə Yusif xan Qaraqışlaqlının (Məsud Divan) başçılığı ilə Qaraqışlaq qüvvələri təşkil edilir. Pəhləvi rejminin yardım etməməsi və kürdlərin başdan ayaqa silahlanması səbəbi ilə döyüşdə Məsud Divan və 3500 nəfərə yaxın qünahsız insan şəhid olmuşdur.

## Dil, din və əhali

Qaraqışlaq kəndində yaşayanlar azərbaycan türkləridirlər və azərbaycan türkcəsində danışırlar. 2006-cı ilin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 2200 nəfər yaşayır (560 ailə).

## Tanınmış şəxsiyyətləri

Kəndin ən tanınmış şəxsiyyətlərindən demək olar Yusif xan Qaraqışlaqlıdır (Məsud divan) ki, Qaraqışlaq savaşında şəhid olmuşdur. Məsud divanın qızı Nimtac Səlmas ilk qadın şairdir ki, siyasət və sosial məzmunlu şeirlər yazmışdır. Məsud divanin oğlu Teymur Ləkestani İran elektrikləşmənin atası və Tehran Şərif Universitetinin yaradıcılarından biridir.

## Görməli yerlər və adətlər

Kəndin görməli yerlərindən Məsud divanın məzarı və ha belə gözəl, səfalı təbiəti, mənzərəsi və ləzzətli bulaq suyudur. Hər il təbiət günündə (baharın ilk ayının 13-cü günü) kəndin əhalisi Qoşa təpədə (kəndin yaxınlığında olan dağ) və onun ətrafında yığışıb şənlik edir.
Hər il məhərrəm ayında İmam Hüseynə görə mərasim keçirmək Qaraqışlaqlıların əski adətlərindən biridir. Bu ayda zəncir dəstələri, sinə dəstələri və növhə oxuyanlar heydana çıxarlar və öz sevgilərini İmam Hüseynə bildirirlər. Aşura günündə aşura şəbeh mərasimi keçirməkdən sonra məzarlığa gedərək öz ölülərini ziyarət edirlər. Kəndin əhalisi yeni ili (Novruz bayramı), Fitrə bayramını və çillə gecəsini şənliklərlə qarşılayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Qaraqışlaq (Salmas)
EBay

**eBay** — internet üzərindəki ən böyük hərrac üsulu alver saytıdır. 1995-ci ildə İran əsilli Pyer Omidyar tərəfindən qurulmuşdur.

Şirkət mərkəzi Amerika Birləşmiş Ştatları ilə yanaşı Argentina, Avstraliya, Avstriya, Belçika, Braziliya, Kanada, Çin, Fransa, Almaniya, Honq Konq, Hindistan, İran, İrlandiya, İtaliya, Koreya, Malayziya, Meksika, Niderland, Yeni Zelandiya, Filippin, Sinqapur, İspaniya, İsveç, İsveçrə, Tayvan, İngiltərə və Türkiyədə də fəaliyyət göstərməkdədir.

Satıcı və alıcı arasında, məhsulu saytında nəşr edərək, vasitəçilik etməkdədir. Satılacaq məhsul üçün əvvəl siyahılama pulu və əgər məhsul satılsa bir də satış qiyməti üzərindən kəsilmə olmaq üzrə satıcını qiymətləndirər. Alıcı bağlanış qiyməti və ifadə edilən məktub ödənişi xaricində bir ödəniş ödəməz. Beynəlxalq pul göndərmək üçün ödəmə şəklinə və tərzinə görə vasitəçi təşkilata pul ödəmək lazım gəlmir.

Ən məşhur ödəmə şəkli PayPal olmaqla birlikdə Western Union, kredit kartları, həmçinin banklar arası pul transferi də bəzi satıcılar tərəfindən qəbul edilməkdədir.

eBayda hər məhsulun satıcısı fərqli olduğundan hər təqdim edilən məhsulun tərifi və ödəmə şəkli müxtəlifdir. Ən çox problem bu sahədə olmaqla birlikdə, məktubda itmə və zərər görməyə qarşı sığorta, əgər təqdim edilmişsə, əlavə olunması tövsiyə edilər.

Hər alver sonrası, satıcı və alıcının qarşılıqlı bir-birlərinə bal vermələri (müsbət, neytral, mənfi) və qeyd yazmaları ilə əməliyyat edən kəslər üçün ümumi bir qənaət meydana gəlməkdədir. Bal vermə sistemi alverin riskini azaltmağı məqsəd qoymaqdadır. Zəruri deyil ancaq buraxılması tövsiyə edilər. Ümumiyyətlə, satıcı və alıcı məhsul çatdırılmasından sonra bir-birlərinə bal verərlər.

Alıcı bu xəbərdarlıq sonrası da ödəmə etməzsə satıcıya satış qiyməti üzərindən kəsilən ödəniş geri ödənər. Alıcı 3 ayrı xəbərdarlıq ilə sistemdən çıxardılar. Bu mənfi baldan ayrıdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı.

## Xarici keçidlər

*
ASUS

**ASUSTeK Computer Inc.** — 1989-cu ildə qurulmuş Tayvan mərkəzli bir kompüter və təchizat istehsalçısıdır.

Dünyanın ən keyfiyyətli anakart istehsalçılarından biridir. ASUS 2005-ci ildə cəmi 50 milyon anakart ixrac etmişdir. Bu 2005-ci ildə hər üç fərdi kompüterdən birinin ASUS marka anakart istifadə etdiyi mənasını verməkdədir. ASUS anakartın yanında, Ekran Kartı, LCD Panel,Mobil telefon, kassa, UMPC, dizüstü kompüter sahələrində də məhsullar təqdim etməkdədir. Anakart istehsalının yanında Dizüstü Kompüter istehsalı sahəsində də olduqca müvəffəqiyyətli bir markadır.

## İstinadlar
Eskimos mətbəxi

**Eskimos mətbəxi** — qədim sivilizasiyaya  malik olan Eskimosların milli yeməkləri.Eskimos mətbəxtini, dünyanın digər mətbəxtlərindən fərqləndirən ən önəmli cəhət bəzi yeməklərin çiy yeyilməsidir.

## İnyupik mətbəxi
İnyupiklər avropalılarla qarşılaşmamışdan əvvəl öz mətbəxləri heç bir təsirə məruz qalmadan formalaşırdı. İnyupiklərin mətbəxində ən önəmli məmulat ətdir.Onlar əti niqipiaq yəni əsil yemək adlandırırlar (niqi 'yemək' + piaq 'əsil'). Eskimoslar
bəzən yeməklərini çiy formada yeyirlər, bunun əsas səbəblərindən biri isə Eskimosların ulu nəsillərinin bir müddət od əldə edə bilməmələri və beləliklə, bəzi hallarda əti çiy yeməyə öyrəşmələridir.

* **Maktak**: Çiy formada yeyilən balina ətidir.Ətin üzərində mütləq balina yağı olur.Çiy formada yeyilməsinin əsas səbəbi, ətdə çoxlu vitaminlərin olması göstərilir.Eskimoslar vitaminli qidaları çox sevirlər.Yemək hazır olduqda **Uunaalik** adlanır.
***Quaq**: Dondurulmuş formada yeyilən ət və ya balıq.Əsasən ovçuların səhər yeməyi olaraq istifadə edilir.Digər Eskimos xalqlarının dillərində nunavut inuktitut və ya nunavik inuttitut adlanır.
* **Uiḷaq** : Qurudulmuş ət.
* **Mikigaq** : Balina əti.Maktakın ət maşınından çəkilmiş forması.
* **Igamaaqłuk ** : Fok yağında qızartılan qismən qurudulmuş ət.
* **Igaapiaq**  : Qazanda qaynadılmaqla hazırlanan ət xörəyi.
* **Akutuq** : Əridilmiş maral yağı ilə nazik formada kəsilmiş maral ətinin birlikdə, eyni qabda qatışdırılmasından alınan yemək. Mövsümə görə yeməyə bəzi əlavələr etmək olar. Akutuq bəzən məşhur olan eskimos dondurması mənasında da işlənir.

## [[Yupiklər|Yupik]] mətbəxti
Şirniyyatlar-Qecirniirutet
***Akutaq**
***Quagciq**
***Qerpertaq**
***Mak'aq**
***Anllelget**
***Ikiitulek**
***Kemlek**
***Tenguggluk**
***Qanikcalek**
***Tunulek**
***Uqiinaq**
## Sibir Yupiklərinin mətbəxti
Sibir Yupikləri əsasən dəniz məhsulları ilə qidalanırlar.Ov zamanı əldə olunan Pərayaqlılar, balina, Morjlar kimi dəniz heyvanlarının ətləri qurudulur.Bəzi heyvanların ətləri çiy formada yeyilir ki, bu da ən çox balinaya aiddir.Səbəbi isə balinaın dərisində və ətində olan vitaminlərdir.Eskimoslar bəzən yosunları yeyirlər. Eskimoslar həmişə yüksək kalorili və proteyinli yeməkləri yeməyə önəm verirlər.
Eskimoslar əsasən əti yaz-yay aylarında qurudur, daha sərt keçən qışda isə yerin altına basdırmaqla onun keyfiyyətini bir neçə aya kimi uzadırlar.

## İstinadlar
Çinar (Dərbənd)

**Çinar** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Rəvayətə görə, Nadir şahın Çinar ərazisi yaxınlığında işğalı zamanı farslarla dağıstanlılar arasında sonuncu döyüş baş verir.  Burada farslar son dəfə məğlubiyyətə uğradılır.  Bu hadisələrin episentrində yerləşən çuxura “Kannudərə” (Sadovaya küçəsinin yerləşdiyi yer) adı verilib, yəni “qanlı dərə”.  Rəvayətə görə, adından da göründüyü kimi, qanla dolu idi.

## Əhalisi
Kəndin əhalisinin çox hissəsi azərbaycanlılardan ibarətdir.

### Tanınmışları
* Rüstəm Muradov — rusiyalı hərbi xadim.
*çavuş Şamil Əlibəyoviç Balabəyov — 2025-ci ildə Rusiya Federasiyası Prezidenti Vladimir Putinin fərmanı ilə "Cəsarət" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Дербентский район на сайте Президента Республики Дагестан
* Топографические карты K-39-XIII — 1 : 200 000
* Топографические карты K-39-61 — 1 : 100 000
* В ЧИНАРЕ ШЕЛЕСТЯТ ЧИНАРЫ 
* НА ПОРОГЕ К ТАБАСАРАНУ 
* Чинарская средняя школа № 1 — Чинар — Республика Дагестан
* Чинарская средняя школа № 2 — Чинар — Республика Дагестан
* Администрация Дербентского района
* СШ № 1 с. Чинар (Дербентский район) " любимая школа
* Магомедсалам Магомедов: «Для эффективности сельского хозяйства в Дагестане будут созданы агрохолдинги» 
* Сегодня президент Дагестана Магомедсалам Магомедов посетил Дербентский район
* Московско-дагестанская медицинская ассоциация 
* Президент РД вручил Государственные награды
* Учреждения дополнительного образования (ШВСМ, СДЮШОР, ДЮСШ и др.)
* Жители Чинара Дербентского района Дагестана отметили 50-летие со дня основания села
* Почтовые индексы и коды ОКАТО — Чинар село Дербентский район … 
* Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населенных пунктов — райцентров и сельских населенных пунктов с населением 3 тысячи и более человек
* Народная энциклопедия «Мой город». Республика Дагестан. Сельские поселения
* Коды ОКАТО — Чинар село Дербентский район
* ДОУ "ДЕТСКИЙ САД «ЛАСТОЧКА» СЕЛА ЧИНАР, Чинар с., Образование …
* Республика Дагестан, перечень лечебно-профилактическиx учреждений (список ЛПУ). Медицинская информационно-справочная сеть ROS-MED.INFO
* Чинар погода. Прогноз погоды на две недели — Чинар
* В Дербенте прошел чемпионат Дагестана по армрестлингу
* В Дербенте чиновница вымогала взятку за выдачу инвалидной коляски
* Паспорт муниципального образования сельсовет «Чинарский». ПОКАЗАТЕЛИ, ХАРАКТЕРИЗУЮЩИЕ СОСТОЯНИЕ ЭКОНОМИКИ И СОЦИАЛЬНОЙ СФЕРЫ МУНИЦИПАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ за 2010 год
* Делегаты Конгресса народов России открыли в Дербентском районе Центр культуры
* «Мил». Село Чинар
Riçard Klayderman

**Riçard Klayderman** () — Fransa pianoçusu.

## Həyatı
Fortepiano ilə məşğul olmağa çox tez atasının rəhbərliyi ilə başlamışdır. Onun atası musiqi müəllimi idi.

12 yaşında musiqi konservatoriyasına daxil olmuşdur. Orada Klayderman 16 yaşlılar arasında birinci yeri tutmuşdu. Öz təhsil haqqını ödəmək və bacarığını təkmilləşdirmək üçün o, fortepianoda ifa etməyə başlayır. Klayderman o vaxt Mişel Sardu, Terri Le Lüron və Conni Hallideyin yanında işləyirdi.

1976-cı ildə 20 başqa pianoçu ilə ballada yazmaq üçün musiqi yazılışına istehsalçı kimi dəvət olunur. Nəticədə hamının içindən onu seçdilər və o vaxtdan Klaydermanın məşhurluğu əhəmiyyətli dərəcədə artdı.
O, zərif fortepiano balladasını yazmaq üçün fransız prodüseri Olivier Toussaint və tərəfdaşı Paul de Senneville tərəfindən dəvət edildi. De Senneville bu balladanı körpə qızı Adeline üçün bəstələyib. 23 yaşlı Peges 20 digər pianoçu ilə birlikdə dinləmələrdən keçib və işə düzəlib. "O, yumşaq toxunuşu və yaxşı texnikası olan maraqlı musiqiçi idi" dedi Toussaint. "Və o da yaxşı görünürdü."

## Yaradıcılığı
Pol de Sennevilin yazdığı dünyada tanınan "Adelina üçün ballada" Klaydermanı əsl ulduza çevirdi. Bu əsər dünyanın 38 ölkəsində 22 milyon nüsxə ilə satıldı.

Klaydermanın yaradıcılığı fortepianonu o qədər tanıtdı ki, bəzi şərhçilər onu bu musiqi alətinin XX əsrdə böyük tanıdıcısı adlandırırdılar. Bir tanınmış alman tənqidçi demişdi ki, heç Bethovenin vaxtında da bu aləti belə tanıdan olmamışdı.

Bu günə qədər Klayderman 1200-dən çox musiqi əsərləri yazmış və ümumi tirajı 90 milyon olan 100-dən çox kompakt-disk buraxmışdır. O, öz repertuarında yeni romantik üslub yaratdı.O, vaxtının böyük hissəsini konsertlərdə çıxışlarına sərf etmişdir. 2006-cı ildə Klaydermanın əsərlərinin 70 milyon satışı qeydə alınmışdır.

Bundan başqa onun 267 qızıl və 70 platin diski olmuşdur. Riçard Klayderman "dünyanın ən uğurlu pianoçusu" kimi Ginnesin Dünya rekordları kitabına düşmüşdür.

Onun prodüserləri onun adını ispan, alman və s. dillərində tələffüz etməyin çətin olacağını hiss etdilər. Ona görə də onun ulu nənənin soyadı olduğunu görən Klaydermanı seçdilər və Filip Klaydermanı sevmədikləri üçün Riçard adını icad etdilər.

Sinqli 38 ölkədə 22 milyon nüsxə sataraq satışa çıxarıldı.

Bu, "Ballade pour Adeline" adlanırdı. Bu əsər Çində ən populyar əsərlərdən biri idi, xüsusən də Çinin Qərbə açıldığı ilk illərdə, hər yerdə olduğu və Çində demək olar ki, hər otel lobbisində oynanıldığı və bu gün də Çində məşhur olmağa davam edir.

## Uğur
Clayderman 1300-dən çox melodiya yazdırıb və öz ticarət markasının orijinallarını klassik və pop standartları ilə birləşdirən repertuar vasitəsilə yeni romantik üslub yaradıb. 2006-cı ilə qədər onun rekord satışları təxminən 70 milyon olub və onun kreditində 267 qızıl və 70 platin albom var.

O, Asiyada məşhurdur və Ginnesin Rekordlar Kitabında "dünyanın ən uğurlu pianoçusu" kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Ağa Sultanov

**Ağa İsmayıl oğlu Sultanov** () — Azərbaycan inqilabçısı və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq maarif komissarı (1929–1930), Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi (1930–1933), Gürcüstan Kommunist Partiyası Axalsıx Rayon Komitəsinin birinci katibi (1933–1936).

## Həyatı
Ağa İsmayıl oğlu Sultanov 1901-ci ildə anadan olmuşdur. Əslən İsmayıllı rayonunun Lahıc qəsəbəsindəndir. Onun atası İsmayıl Sultanov maddi səbəblərə görə Bakıya gəlmiş, Qara şəhərdə fəhləlik etməyə başlamışdır. Burada anadan olan Ağa Sultanov yalnız ibtidai məktəbi bitirə bilmiş və böyük qardaşı Qasımla birlikdə dəmirçi emalatxanasında işə girmişdir. 1917-ci ildə inqilabi hərəkata qoşulmuş, 1918-ci ildə Qriqori Petrovun döyüşçü dəstəsinə qatılmışdır.

1919-cu ildə bolşeviklər partiyası sıralarına qəbul olunan Ağa Sultanov həmin ildən Azərbaycan dəmir yolunda işləyərək Bakı dəmiryolçularının həmkarlar ittifaqına başçılıq etmişdir. Bakı Partiya Komitəsinin tapşırığı ilə dəmiryolçular arasında gizli təbliğat və təşviqat işi aparmışdır. 1920-ci ilin fevral ayında Ağa Sultanov Bakı partiya təşkilatı tərəfindən Hacıqabula göndərilmiş və burada, eləcə də Kürdəmirdə və Yevlaxda həmkarlar ittifaqı təşkilatlarına başçılıq etmişdir.

Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra ilk vaxtlar o, Hacıqabul və Şamxor qəza inqilab komitələrinin sədri, sonralar isə Azərbaycan SSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığı Baş Milis İdarəsində komissar vəzifəsində və digər məsul işlərdə çalışmışdır. 1922–1924-cü Azərbaycan diviziyasında rəhbər partiya-siyasi vəzifələr tutmuşdur.

Sonralar Ağa Sultanov Ağdaş Qəza Partiya Komitəsinin, Gəncə Dairə Partiya Komitəsinin katibi, 1929–1930-cu illərdə isə Azərbaycan SSR xalq maarif komissarı vəzifələrində çalışmışdır. 1930–1933-cü illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi kimi respublika rəhbərlərindən biri olmuşdur. 1933-cü ildə Gürcüstana göndərilmiş və həyatının sonunadək — 1936-cı ilədək burada Axalsıx Rayon Partiya Komitəsinin katibi (birinci katib) vəzifəsində çalışmışdır.

Ağa Sultanov UİK(b)P Zaqafqaziya Diyar Komitəsinin, Azərbaycan K(b)P və Gürcüstan K(b)P mərkəzi komitələrinin, eləcə də ZSFSR və Azərbaycan SSR mərkəzi icraiyyə komitələrinin üzvü seçilmişdir. ÜİK(b)P XIV qurultayının (1925) nümayəndəsi olmuşdur.

Ağa Sultanov 12 iyun 1936-cı ildə Axalsıxda vəfat etmişdir. Onun ölümü ilə bağlı Lavrenti Beriya başda olmaqla bir sıra Zaqafqaziya rəhbərləri başsağlığı veriblər.

## Ailəsi
İnqilabçı Qasım İsmayılovun, Hökumə Sultanovanın və Azərbaycanın ilk təyyarəçilərindən olan Yaqub Sultanovun qardaşıdır.

## İstinadlar
Mahmud Ağayev

**Mahmud Səfər oğlu Ağayev** ()—Azərbaycanın təhsil naziri.

## Həyatı
Mahmud Səfər oğlu Ağayev 1897-ci ildə Bakıda anadan olub.

1910-cu ildə ibtidai rus-tatar (rus-Azərbaycan) məktəbini bitirib. Atası ilə İrana gedib, bir müddət orada yaşayıb. 1912-ci ildə Azərbaycana qayıtdıqdan sonra dərzi sənətinə yiyələnib.

Fəal ictimai işlərə qoşulub, 1917-ci ildə bolşevik partiyasının üzvlüyünə qəbul olunub. 1922–1925-ci illərdə Moskvada Kommunist Universitetində, 1929–1933-cü illərdə isə Qırmızı Professura Ədəbiyyat İnstitutunda oxuyub.

Dövrünün mötəbər ali məktəblərində təhsil almış Mahmud Ağayev Azərbaycana qayıtdıqdan sonra əvvəlcə AK(b)PMK-nın orqanı olan "Bolşevik" jurnalının redaktoru vəzifəsində çalışıb. Sonra o, "Kommunist" qəzetinə redaktor təyin edilib. Mətbuat sahəsindən AK(b)P Bakı Komitəsinə şöbə müdiri göndərilib, respublika marksizm-leninizm kurslarının direktoru vəzifəsində çalışıb. AK(b)PMK və Azərbaycan SSR MİK-in üzvü olub.

Mahmud Ağayev 1934-cü ildə Azərbaycanın xalq maarifi komissarı vəzifəsində çalışıb.

1934-cü il sentyabr ayının 3-də SSRİ XKC və ÜİK(b)PMK ibtidai, natamam orta və orta məktəbdə tədris işinin təşkili və daxili intizam haqqında qərar qəbul edib. Bundan sonra hər bir sinifdə dərslərin miqdarı müəyyənləşdirilir, məktəblərə qəbul, sinifdən-sinfə keçmə, şagirdləri rəğbətləndirmə və cəzalandırma, şagird bileti, şagirdlər üçün qaydalar və s. haqqında mühüm tədbirlər həyata keçirilib.

1934-cü ildə xalq maarifi sahəsində ən mühüm məsələ ibtidai və orta məktəblərin quruluşundakı dəyişikliklərlə bağlı idi. XKS və ÜİK(b)P MK-nın 15 may 1934-cü il tarixli qərarına əsasən ibtidai məktəblər 4 sinifdən (I–IV), natamam orta məktəblər 7 sinifdən (I–VII) və orta məktəblər 10 sinifdən (I–X) ibarət təşkil edilib.

Mahmud Ağayev xalq maarifi komissarı işlədiyi dövrdə məktəblərdə bədən tərbiyəsi dərsləri, davamiyyət, şagirdlərin ictimai işləri, dərsin müddəti, tənəffüslər, ev tapşırıqlarının həcmi, məktəblərdə dərsin başlanması və s. məsələlərlə əlaqədar mühüm sənədlər qəbul edilib.

Mahmud Ağayev 1937-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Şantaj

**Şantaj** () — digər şəxslərin əmlakına və ya həyatlarına hər cür zorla taviz və ya risklər yaradan alçaldıcı təhlükə.

"Şantaj" sözü  tez-tez geniş mənada istifadə olunur — hər hansı işin yerinə yetirilməməsi halında mənfi bir təhlükə kimi.

## Mənbə

*Allen, Michael. *Textbook on Criminal Law*. Oxford University Press: Oxford. (2005) ISBN 0-19-927918-7.
*Criminal Law Revision Committee. 8th Report. Theft and Related Offences. Cmnd. 2977
*Griew, Edward. *Theft Acts 1968 & 1978*, Sweet & Maxwell: London. ISBN 0-421-19960-1
*Ormerod, David. *Smith and Hogan Criminal Law*, LexisNexis: London. (2005) ISBN 0-406-97730-5
*Smith, J. C. *Law of Theft*, LexisNexis: London. (1997) ISBN 0-406-89545-7
Elektron parlament

**Elektron parlament** – vətəndaşların idarəetmədə iştirakınının təmin olunması, tələb və təkliflərinin nəzərə alınması zərurəti ilə parlamentin fəaliyyətində informasiya kommunikasiya texnologiyalarının tətbiq edilməsini nəzərdə tutur. Vətəndaşların parlament qərarlarının qəbulu prosesində iştirakının təmin edilməsi elektron demokratiyanın əsas prinsiplərindən biri hesab olunur.

Bəzən elektron parlament anlayışı sadəcə olaraq parlamentdə elektron sənəd dövriyyəsinin və elektron səsvermə sisteminin mövcudluğu kimi anlaşılır. Lakin, bu iki amil elektron parlamentin bir hissəsi kimi qəbul edilə bilər. Bu anlayış daha geniş anlamda insanların parlamentin fəaliyyətində aktiv iştirakını özündə ehtiva edir.

## Mənbə
* Əhmədova, İnformasiya Cəmiyyətində İnsan hüquqlarının reallaşma imkanları // Ekspress-İnformasiya, "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2009
*Aygün Əhmədova, Elektron parlament, "Gömrük işində informasiya sistemləri və texnologiyaları" 1-ci beynəlxalq elmi-praktiki konfrans, s.72-73, Bakı 2009. 

## Həmçinin bax
*Elektron dövlət
Nailə İslamzadə

**Nailə İslamzadə** () — Televiziya aparıcısı, diktor, ssenar imüəllifi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (1998).

## Həyatı
1982-ci ildən 2006-cı ilə qədər Azərbaycan Dövlət Televiziyasında   diktor, aparıcı, jurnalist kimi fəaliyyət göstərib. Bu müddət ərzində dövlət bayramlarına, rəsmi tədbirlərə həsr olunmuş çoxsaylı canlı proqramların, televiziyada çoxsəpkili verilişlərin və "Xəbərlər" proqramının əsas aparıcılarından biri olub. On il ərzində müəllifi və aparıcısı olduğu "Ailələr, talelər" proqramı Azərbaycan televiziya məkanında tok-şounun bu  janrında yaranmış ilk veriliş olaraq, Azərbaycan ailəsinin mənəvi, sosial və huquqi problemlərinin həlli yolunda ictimai fikrə istiqamətverici təsir göstərmiş, maarifləndirici, öyrədici tendensiyaya malik olmaqla böyük tamaşaçı rəğbətini qazanmışdır. Bununla yanaşı, bir il ərzində (2011) Türkiyənin TRT AVAZ kanalının dəvəti ilə  hər həftə türk dilində yayımlanan "İş'te kadın" proqramının müəllifi və aparıcısı olub.

2007-2016-cı illərdə Azərbaycan Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyində Multimedia Mərkəzinin rəisi vəzifəsində çalışaraq, nazirliyin mühüm layihələrinə həsr olunmuş filmlərin ssenarilərini yazaraq hazırlayıb.

2014-cü ildən isə Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşavirliyinin ideyası və Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin maddi-texniki dəstəyi əsasında yaranmış,  məramı milli-mənəvi və dini dəyərlərimizin təbliği, erməni saxtakarlıqlarının üzə çıxması, xalqımızlın həyatında tarixən mövcud olan tolerantlığın, mədəni və linqvistik müxtəlifliyin qorunub saxlanılması olan “Kulturaplus” internet televiziyasına rəhbərlik edərək,  Azərbaycan tarixi və mədəniyyəti, ölkəmizin dahi şəxsləri haqqında tammetrajlı publisistik və sənədli filmlərin hazırlanmasına rəhbərlik edib. 

Onların içində, iki böyük şəxsin, Heydər Əliyev və Pantifik İoann II Pavelin əsasını qoyduqları və İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilən Vatikanla Bakı arasındakı münasibətlər haqqında bəhs edən “Bakıda messa keçirilə bilər”, blokadada olan Naxçıvanda “Heydər Əliyevlə gecə söhbəti”,    dini radikalizmlə mübarizə mövzusundan bəhs edən “Fitnə” və “Şəhadət”, “Vəhdət” adlı filmlərim və Heydər Əliyev Fondunun sifarişi ilə hazırlanan görkəmli yazıçısı Maqsud İbrahimbəyovun həyat və yaradlcılığından bəhs edən və təqdimatında 1-ci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın da  iştirak etdiyi “Əbədi Maqsud” filmlərini misal gətirmək olar.

2019-cu ildən İctimai televiziyada, qısa müddət ərzində tamaşaçı rəğbəti qazanmış “Ötən günlər” verilişinin aparıcısıdır. 

1998-ci ildə əməkdar artist adına layiq görülub. 2005-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Filmoqrafiya
* Tək olanda qorxma... (teleserial, 2013)

## İstinadlar
Osanlu eli

**Osanlu (Asanlu, Osalu, İsalu, Usanli)** – Azərbaycan xalqının etnogenezində duran qurumlardan biri Osanlu elidir. Osanlular İranın Tehran və Simnan ostanlarında yaşayırlar. Osanlular İranın Zəncan ostanı ndan bu məntəqələrə köçürülüblər. 

## Oymaqları
*Qobaxlı
*Qozlu
*Corablı
*Törəmişli
*Çozuklu
*Miraxurlu 
*Çəpişli
*Yurdxanlı
*Rəşməli
*Xalqlı
*İmanxanlı
*Günəşli

## Qaynaqlar
* گرمسارجزيره اقوام ايراني در همسايگي پايتخت 
* تبیان

## Həmçinin bax
*Avşar eli
*Usalı oymağı
Google Talk

**Google Talk** — həm mətn, həm də səsli rabitəni təmin edən ani mesajlaşma xidməti. Bu ani mesajlaşma xidməti istifadəçilər arasında "**Gchat**", "**Gtalk**" və ya "**Gmessage**" kimi müxtəlif şəkillərdə adlandırılırdı.

"Google Talk" həm də əvvəllər "Google" tərəfindən xidmətdən istifadə etmək üçün təklif edilən müştəri proqramlarının adı idi. "Google Talk" proqramları "Microsoft Windows", "Android", "BlackBerry OS", "BlackBerry 10" və "ChromeOS" əməliyyat sistemləri üçün mövcud idi. "Google Talk" mobil veb proqramı da əvvəllər mövcud idi. 2015-ci ilin fevral ayında "Windows" müştərisinin fəaliyyəti dayandırılmış, "Google" istifadəçilərə bunun əvəzinə "Google Hangouts"dan istifadə etməyi tövsiyə etmişdir. "Windows" müştərisinin istifadəçilərinə "Chrome" brauzer platformasında "Google Hangouts" tətbiqinə keçmək məsləhət görülmüşdür.

## Xüsusiyyətləri
### Səs və video
"Google Talk" istifadə edərək "Gmail" daxilində telefon zəngləri etmək və qəbul etmək mümkün idi. Zəngləri qəbul etmək üçün istifadəçi tam "Google Voice" hesabını güncəlləməli idi. Əvvəlcə ABŞ-dən kənarda olan istifadəçilər tam "Google Voice" hesabını güncəlləyə və ya "Gmail"də telefon zənglərini qəbul edə bilmirdilər. "Gmail" vasitəsilə gedən zənglər üçün "Google Voice" tələb olunmurdu və bu ABŞ xaricindəki bir çox ölkələrdə istifadə edilə bilirdi. "Google Talk" istifadəçilərə xidmətə daxil olub-olmamasından asılı olmayaraq kontakt üçün səsli mesaj buraxmağa icazə verirdi.

### Oflayn mesajlaşma
"Google" 1 noyabr 2006-cı ildə "Google Talk"a oflayn mesajlaşma funksiyasını əlavə etmişdir. Bu, istifadəçilərə hesaba daxil olmasalar belə, kontaktlarına mesaj göndərmək imkanı vermişdir. Onlar mesajı göndərən istifadəçi oflayn olsa belə, növbəti dəfə onlayn olduqda mesajı qəbul edə biləcəkdi. Bu, "Google Talk" serverləri və digər XMPP serverləri arasında deyil, yalnız "Gmail" hesabları arasında işləyirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Google Talk for Developers  (Official site containing links to more detailed, technical, information about Google Talk.
* Google Talkabout, official development blog