open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
III Duka İoann Vatas

**III Duka İoann Vatas** (,  *Iōannēs III Doukas Vatatzēs*; ) — Nikeya imperatoru ( 1221–1254).

III İoann müvəffəqiyyətli bir hökmdar idi. O, ordunu gücləndirmiş, səlibçiləri bir neçə dəfə məğlub etmiş, Avropada vuruşmuşdur. Bolqarlarla barışıq quran III İoann ölkənin daxili işlərinə böyük diqqət yetirmişdir. Hökmdarlığı dövründə Nikeya imperiyasının iqtisadiyyatı inkişaf etmiş, ölkədəki rifah artmışdır. Yerli sənayeyə böyük diqqət yetirən III İoann xarici məhsulların idxalına qadağa qoymuşdur. O, epilepsiyadan əziyyət çəkirdi, ölümündən əvvəl danışma qabiliyyətini itirmişdir. O, ölümündən əlli il sonra Vəftizçi İoann adı ilə kanonizasiya edilmişdir. Anım günü pravoslav təqvimində 4 noyabrdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "John III (Roman emperor)" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 438.
* Fine, John Van Antwerp (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. .
* Jonathan Harris, Byzantium and the Crusades, London: Bloomsbury, 2nd ed., 2014. 
* Jonathan Harris, *Byzantium and the Crusades*, London: Bloomsbury, 2nd ed., 2014. 
* John S. Langdon. *Byzantium’s Last Imperial Offensive in Asia Minor: The Documentary Evidence for and Hagiographical Lore About John III Ducas Vatatzes' Crusade Against the Turks, 1222 or 1225 to 1231*. New Rochelle, N. Y.: A. D. Caratzas, 1992.
* 
* George Ostrogorsky. *History of the Byzantine State*. New Brunswick, N. J: Rutgers University Press, 1969.
* 
* Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, California: Stanford University Press. .

## Xarici keçidlər

*
İoann Qavalas

**İoann Qavalas** (,  *Ioánnis Gavalás*; ) — Bizans yunanı maqnat və Rodos adasının hökmdarı ( 1240–1248). O, 1248-ci ildə adanın nəzarətini Genuya Respublikasına itirmiş və ağalığını qəbul etmiş Nikeya imperiyasından kömək istəmişdir. Nikeya qoşunları adanı fəth etmiş, lakin adanı öz əyalətinə çevirən nikeyalılar adanın nəzarətini İoanna qaytarmamışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
*
*
*
*
* 

## Ədəbiyyat
*
Vətəndaşlıq haqqında Avropa Konvensiyası

**Vətəndaşlıq haqqında Avropa Konvensiyası** () —  1997-ci ildə qəbul edilmiş və 2000-ci ildə qüvvəyə minmiş Avropa Şurası konvensiyası. Vətəndaşlığın əldə edilməsi, itirilməsi və bərpası üçün şərtləri və prosedurları, dövlətlərin varisliyi və ya çoxlu vətəndaşlıq vəziyyətində fəaliyyət prinsiplərini tənzimləyir. 2016-cı il üçün Ukrayna da daxil olmaqla 20 əyalət konvensiyanın tərəfdarıdır; Rusiya da daxil olmaqla daha 9 nəfər imzaladı. Latviya konvensiyanı imzaladı, lakin 2012-ci ildə Seym ratifikasiyanı rədd etdi.

## Statusu
thumb|400px|
6 mart 2014-cü il tarixinə aşağıdakı ölkələr Konvensiyanı imzaladı və ya təsdiqlədi:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Konvensiyanın mətni və izahlı hesabatı
*İmzalayan və təsdiqləyən dövlətlər
İşgəncə və Qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftar və ya cəzanın qarşısının alınması üzrə Avropa Konvensiyası

**İşgəncə və Qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftar və ya cəzanın qarşısının alınması üzrə Avropa Konvensiyası** () —  1987-ci ildə qəbul edilmiş və 1989-cu ildə yeddi ölkə tərəfindən təsdiqləndikdən sonra qüvvəyə minən Avropa Şurası konvensiyası. 1993-cü ildə Konvensiyanın tərkib hissəsi olaraq (Konvensiyanın bütün üzv dövlətləri tərəfindən təsdiq edildikdən sonra) Konvensiyaya dəyişikliklər edilərək qüvvəyə minən iki əlavə protokol qəbul edildi. Avropa Şurasına üzv olan 47 dövlətin hamısı konvensiyanın tərəfdarıdır  və 2015-ci il üçün hər iki protokol.

Konvensiya azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslərlə pis rəftarın qarşısını almaq üçün məhkəmədənkənar bir mexanizm təmin edir. Bu mexanizm, Avropa İşgəncə və İnsani və ya Alçaldıcı Mübarizə və Cəzanın Qarşısının Alınması Komitəsinin üzvlərinin seçilmiş ölkələrə səfərlərinə əsaslanır.

Komitə, Avropa Şurasına üzv dövlətlərin müvafiq orqanlarına verdiyi ətraflı tövsiyələrində, davamlı olaraq azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslərin həbs şərtlərinin qiymətləndirilə biləcəyi bir sıra standartlar hazırlamışdır. Bu dəst polis idarələrində pis rəftara qarşı qanuni qorunma zəmanəti, həbsxanalarda saxlama şəraiti və rejimi, tutulmuş və ya məhkum mühacirlərin işgəncə və ya pis rəftarla üzləşdikləri ölkələrə geri dönməsinin qarşısını alma mexanizmləri kimi anlayışları əhatə edir. 

Komitənin fəaliyyəti yalnız həbsxana ziyarətləri ilə məhdudlaşmır. Komitə üzvləri şəxslərin azadlıqdan məhrum edildiyi istənilən yerə baş çəkə bilərlər. Bu yerlər polis bölmələri, psixiatriya xəstəxanaları, hərbi hissələrdə saxlanma yerləri, əcnəbilərin saxlanma yerləri və uşaq qəbul mərkəzləridir.

Konvensiyaya uyğunluq Avropa İşgəncə və İnsani və ya Ləyaqəti Alçaldan Rəftar və Cəzanın Qarşısının Alınması Komitəsi tərəfindən izlənir. Komitə Konvensiyanın iştirakçısı olan hər bir ölkədən bir mütəxəssisdən ibarətdir, ümumiyyətlə dörd il müddətinə seçilirlər (iki ildən altı ilə qədər dəyişikliklər mümkündür). Komitələr Avropa Şurası Nazirlər Komitəsi tərəfindən müvafiq ölkənin AŞPA-dakı nümayəndə heyəti tərəfindən irəli sürülmüş üç namizəd arasından seçilir.

## Konvensiyanın strukturu
* Preambula
* Fəsil 1 - üzv dövlətlərin Komitə ilə əməkdaşlıq etmə borcu;
* Fəsil 2 - Komitənin qurulması və qaydalarının müəyyənləşdirilməsi;
* Fəsil 3 - Komitə ziyarətləri, hesabatlar və açıqlamalar;
* Fəsil 4 - Konvensiyanın digər hüquq normaları ilə əlaqəsi;
* Fəsil 5 - Konvensiyada iştirak;
* Əlavə - Komitə üzvlərinin imtiyazları və toxunulmazlıqları.

## İstinadlar
Arimasplar

**Arimaspi xalqı** ( , ) — qədim dünyanın şimal-şərqində yaşamış mifik bir xalq.

Onlar haqqında Herodotun və bir neçə qədim yunan tarixçilərinin əsərlərində rast gəlmək olar. Heredota görə onlar təkgözlü (Arimasp sözü skif dilindən bu cür tərcümə olunur) insanlar idilər və qrifonlar ilə döyüşürlər. Bir sıra tədqiqatçılar, Arimaspiyalıların tunc dövründə mövcud olmuş Cənubi Sibirdə yaşamış köçəri Skif xalqı olduğunu bildirirlər.

## Tarixi yazılar
Arimaspilər haqqında məlumat mənbəyi, Prokonsdan olan Kaistrobiusun oğlu Aristeyin tam bitməmiş "Arimaspilər haqqında dastan" (və ya "Arimaspia") epik şeiridir.

Aristeyə görə, Arimaspilər İssedonlardan şimalda yaşayırlar. Onlardan şimalda isə qızıl mühafizə edən qriffonlar yaşayır və Arimaspilər onlar ilə döyüşürlər.

Üstəlik, Arimasplar İssedonları ölkələrindən qovmuşdurlar, onlar da öz növbəsində Skifləri və Kimmerləri öz yaşadıqları ərazilərdən qovmuşdurlar. Herodot isə Skif dilində "tək gözlü" ("arima" — bir, "spu" — göz) mənasını verən "arimasp" sözünün izahını da verir(görünür, Arteyisun şeirindən götürülüb).

## İstinadlar
Bottanuko

**Bottanuko** (  ), İtaliyada, Lombardiya bölgəsində , Berqamonun inzibati mərkəzinə tabe olan kommuna. 

Əhalisi 4568 sakin, əhali sıxlığı 914 nəfər / km²-dir. 

Sahəsi 5 km² ərazini əhatə edir. 

Poçt kodu - 24040. 

Telefon kodu - 035.

## İstinadlar
Brakka

**Brakka** (  ), İtaliyada kommuna, Lombardiya regionun Berqamo vilayətində yerləşir.

Əhalisi 706 nəfərdir (2018), əhalinin sıxlığı 129 nəfər / km²-dir.

Sahəsi 5.47&nbsp;km² ərazini əhatə edir.

Poçt kodu - 24010.

Telefon kodu - 0345.

Kommunanın hamisi müqəddəs, Həvari Andreydir . Kommuna bayramı 30 noyabrda qeyd olunur.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:950
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
PlotData=
 color:barra width:20 align:left
 bar:1861 from:0 till: 487
 bar:1871 from:0 till: 582
 bar:1881 from:0 till: 712
 bar:1901 from:0 till: 792
 bar:1911 from:0 till: 891
 bar:1921 from:0 till: 910
 bar:1931 from:0 till: 840
 bar:1936 from:0 till: 740
 bar:1951 from:0 till: 767
 bar:1961 from:0 till: 759
 bar:1971 from:0 till: 693
 bar:1981 from:0 till: 674
 bar:1991 from:0 till: 620
 bar:2001 from:0 till: 755
PlotData=
 bar:1861 at: 487 fontsize:S text: 487 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 582 fontsize:S text: 582 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 712 fontsize:S text: 712 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 792 fontsize:S text: 792 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 891 fontsize:S text: 891 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 910 fontsize:S text: 910 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 840 fontsize:S text: 840 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 740 fontsize:S text: 740 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 767 fontsize:S text: 767 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 759 fontsize:S text: 759 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 693 fontsize:S text: 693 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 674 fontsize:S text: 674 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 620 fontsize:S text: 620 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 755 fontsize:S text: 755 shift:(-10,5)
TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:  ISTAT


## Kommuna rəhbərliyi

* Telefon: 0345 97123
* Elektron poçt: 
* Rəsmi sayt:

## Xarici keçidlər

* Milli Statistika İnstitutu <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на итальянском языке">)</span>
* http://www.istat.it/english/  <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbrahim Hüseynov

**İbrahim Ağahüseyn oğlu Hüseynov (Şünasi)** () — Azərbaycan teatr aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

## Həyatı
İbrahim Hüseynov 20 oktyabr 1906-cı ildə Bakıda varlı tacir Kərbəlayi Ağahüseynin ailəsində anadan olmuşdur. Səhnə təxəllüsü "Şünasi" olan İbrahim Hüseynov yuxarı sinifdə oxuyanda Bakıdakı Mərkəzi fəhlə klubunun dram dərnəyinə üzv olmuş, 1929–1932-ci illərdə Bakı İşçi Teatrında, 1932–1935-ci illərdə Gəncə Dövlət Teatrında işləmişdir. 1935–1938-ci illərdə Mirzə Fətəli Axundov adına Bakı Teatr Məktəbində oxumuşdur.

1929–1932-ci illərdə Bakı İşçi Teatrında "Anatollu, Dayıoğlu, Bibioğlu" proqramı olub. Tamaşaçılar arasında şöhrət qazanan proqramın ifaçıları Əhməd Anatollu (Anatollu), Qəzənfər Məlikov (Bibioğlu) və İbrahim Şünasi (Dayıoğlu) idilər.

Aktyorun yaradıcılığının əsas dövrü Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı ilə bağlıdır. O, 1938–1949 və 1956–1961-ci illərdə burada işləmiş, teatr müvəqqəti bağlananda 1949–1951-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında çalışmışdır. 1951–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdindəki muskomediya truppasında aktyorluq etmişdir.

İbrahim Hüseynov 18 sentyabr 1961-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 17 iyun 1943
* "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959

## İfa etdiyi əsas rollar
;Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında

;Bakı İşçi Teatrında

;Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında

## İstinadlar
Vergi məsələləri üzrə qarşılıqlı inzibati yardım haqqında konvensiya

**Vergi məsələləri üzrə qarşılıqlı inzibati yardım haqqında konvensiya** () — İƏİT və Avropa Şurası tərəfindən birgə hazırlanmış və 25 yanvar 1988-ci ildə imzalanması üçün açıq olan TIEA tərəfləri arasındakı nəticəni təşviq edən beynəlxalq müqavilə. 27 may 2010-cu il tarixində protokol qəbul edildi.

## Tərəflər
24 yanvar 2018-ci il tarixindən etibarən Konvensiya 117 ölkədə uyğunlaşdırılmışdır:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Kürasao
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Gernsi
* 
* 
* 
* 
* 
*  Men adası
* 
* 
* 
* 
*  Cersi
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Preambula
Bu Konvensiyanı imzalamış Avropa Şurasının üzvü olan Dövlətlər və İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının üzvü olan ölkələr:

* Şəxslərin, sərmayələrin, malların və xidmətlərin beynəlxalq hərəkətinin inkişafı, çox mühüm bir hal olmaqla yanaşı, vergidən yayınma imkanlarını artırdığını və bununla da, vergi orqanlarının əməkdaşlığının fəallaşmasını tələb etdiyini hesab edərək;
* Son illər beynəlxalq səviyyədə vergidən yayınma hallarına qarşı mübarizəyə həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli səviyyədə yönəldilən müxtəlif səyləri alqışlayaraq;
* Vergi ödəyicilərinin adekvat müdafiəsi təmin edilməklə, istənilən vergi növünə aid olan məsələlər üzrə qarşılıqlı inzibati yardımın bütün formalarının inkişafı üçün dövlətlərin əlaqəli səylərinin zəruri olduğunu hesab edərək;
* Vergi ödənişləri üzrə öhdəliklərin düzgün müəyyən edilməsində və vergi ödəyicilərinə öz hüquqlarını təmin etməkdə yardım edilməsində beynəlxalq əməkdaşlığın mühüm əhəmiyyət kəsb edə biləcəyini təsdiq edərək;
* Müvafiq hüquqi proseduralara əsasən, hər bir şəxsin hüquq və vəzifələrini müəyyən edən fundamental prinsiplərin vergi məsələlərinə də tətbiq olunmasının bütün dövlətlərdə tanınmalı olduğunu və diskriminasiyadan və ikiqat vergitutmadan müvafiq müdafiə də daxil olmaqla, vergi ödəyicilərinin maraqlarının qorunmasında dövlətin yardım etməli olduğunu hesab edərək;
* Bununla əlaqədar, məlumatın məxfiliyinin qorunmasının vacibliyinə və şəxsi həyatın toxunulmazlığının və şəxsi məlumatın saxlanmasının qorunması üzrə beynəlxalq müdafiə vasitələri nəzərə alınmaqla, dövlətlər tərəfindən görülən tədbirlərin və verilən məlumatların yalnız daxili qanunlara və təcrübəyə uyğun olmasına əmin olaraq Vergi məsələləri üzrə qarşılıqlı inzibati yardım haqqında Konvensiyanın bağlanması istəyini nəzərə alaraq aşağıdakılar haqqında razılığa gəldilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Convention text — Centre for Tax Policy and Administration
* Protocol text — Protocol amending the Convention on Mutual Administrative Assistance in Tax Matters
* Signatures and ratifications
COPUOS

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik Məkanın Sülh Məqsədlərilə İstifadəsi Komitəsi ( (COPUOS)), 1959-cu ildə (Sputnikin buraxılmasından qısa müddət sonra) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1472 (XIV) saylı qətnaməsi ilə Ad hoc komitə kimi yaradılmış və 1962-ci ildə daimi komitəyə çevrilmiş katibliyini Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik İşlər Bürosunun etdiyi komitədir. Komitə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ixtisaslaşmış təşkilatları kimi beynəlxalq bir müqavilə ilə müstəqil bir beynəlxalq təşkilat olaraq deyil, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin bir institutu olaraq yaradılmışdır. Komitənin 2016-cı il tarixində 83 üzvü olmuşdur.

COPUOS-un missiyası “kosmosun dinc istifadəsində beynəlxalq əməkdaşlığın əhatə dairəsini öyrənmək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının himayəsi altında bu sahədəki proqramları planlaşdırmaq, kosmos haqqında davamlı tədqiqatları və məlumatların yayılmasını təşviq etmək və kosmosun kəşfindən yaranan hüquqi problemləri öyrənmək” kimi müəyyənləşdirilmişdir.

## Tarix

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Məclisinin kosmosa dair 18 dekabr 1958-ci il tarixli və 1348 (XIII) saylı ilk qətnaməsində kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadəsinin vacibliyi vurğulanmış və bu məqsədlə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik Məkanın Sülh Məqsədlərilə İstifadəsi Komitəsinin yaradılmasına qərar verilmişdir. Bu komitə 1959-cu ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1962-ci ildə “hüquq alt komitəsi” və “elm və texnologiya alt komitəsi” adlı iki alt komitəyə ayrılmışdır. Komitə, kosmosla əlaqəli hüquqi və texniki məsələlərin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı qarşısında müzakirə edilərək qərar veriləcəyi ilk platforma olaraq yaradılmışdır.

## Müqavilələr və konvensiyalar

COPUOS, BMT-nin beş müqavilə və konvensiyasına nəzarət etməkdən məsuldur:

*Xarici Kosmik Müqavilə, Ay və digər göy cisimləri daxil olmaqla, kosmosun tədqiqi və istifadəsində dövlətlərin fəaliyyətini tənzimləyən prinsiplər haqqında müqavilə
*Xilasetmə Sazişi, astronavtların xilas edilməsi və kosmosa buraxılmış astronavtların və nəqliyyat vasitələrinin qaytarılması müqaviləsi
*Kosmik Məsuliyyət Konvensiyası, Kosmik obyektlərin vurduğu ziyana görə beynəlxalq məsuliyyət haqqında Konvensiya
*Razılaşma Müqaviləsi, Atmosfer xarici kosmosa göndərilən obyektlərin qeydiyyatı üçün müqavilə
*Ay razılaşması, dövlətlərin Aydakı və digər göy cisimlərindəki fəaliyyətlərini tənzimləyən müqavilə

## İstinadlar
Ad hoc

**Ad hoc** (IPA: [at hɔk]); "Məqsəd üçün spesifik, niyyətə məxsus, məqsədəmüvafiq" mənasını verən Latın dilində ifadədir. Əsasən bir problem üçün müvəqqəti həll yolunu təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bəzən bir çatışmazlığı və ya cəlbedici həlləri vurğulamaq üçün istifadə olunur.

Məsələn, müvəqqəti olaraq yaradılan məhkəmələr və ya tədqiqat istintaq komissiyaları "ad hoc" komitələrdir.

## Ad hoc hipotez
Bir nəzəriyyənin etibarlılığını dəstəkləmək üçün nəzəriyyəyə əlavə edilən bir fərziyyədir. Öz-özlüyündə heç bir dəyəri olmasa da, bir nəzəriyyəni təkzibdən qorumaq üçün "ad hoc hipotezi" istifadə olunur.

Elmi fərziyyələrə zidd olan real məlumatların izahında da bəzən "ad hoc hipotezlər" yalnız vəziyyəti izah etmək üçün istehsal edilə bilər. Tanınmış bir nümunəsi, Albert Einşteynin Xüsusi Nisbilik Nəzəriyyəsinə əlavə etdiyi "kosmoloji sabit"idir. Nisbilik tənliklərinin göstərdiyinin əksinə olaraq, Einstein, fəzadakı sabit quruluşu izah etmək üçün tarazlıq vəziyyətini ortaya qoyan tənliyə bir sabit əlavə etmişdir. Əvvəlcə özü tərəfindən "mənim ən böyük səhvim" kimi xarakterizə olunsa da, sonradan qara enerji nəzəriyyəsi tərəfindən dəstəkləndi.

## Hərbi
Xüsusi qrup ümumi mənasında istifadə olunur. Müəyyən bir vəzifə üçün yaradılmış bir təşkilatdır və xidmət müddəti bu vəzifənin icrası ilə məhdudlaşır. Bu cür tapşırıqlar ümumiyyətlə gözlənilməz bir vəziyyət meydana gəldikdə sürətli reaksiya göstərmək üçün fərqli siniflərin elementlərinin bir araya gəlməsi lazım olduqda ortaya çıxır. Bu cür formasiyalardan, məsələn, cəbhə xəttinin bir hissədən yarılması və ya irəli hərəkət edərkən düşmənin bir müdafiə mövqeyi tərəfindən hərəkətin dayandırılması hallarında istifadə olunur.
IPA

*Beynəlxalq fonetik əlifba, səsləri göstərən standart əlifba
*Beynəlxalq Nəşriyyat İttifaqı, beynəlxalq təşkilat
Beynəlxalq Nəşriyyat İttifaqı

Beynəlxalq Nəşriyyat Assosiasiyası () kitab və jurnal nəşrində iştirak edən beynəlxalq nəşriyyat sənayesinin milli nəşriyyat ittifaqları federasiyasıdır. 1896-cı ildə nəşriyyatı təbliğ etmək və müdafiə etmək, habelə iqtisadi, mədəni və siyasi inkişaf kontekstində nəşriyyatla bağlı informasiyanı artırmaq üçün qeyri-kommersiya məqsədli bir qeyri-hökumət təşkilatı olaraq yaradılmışdır. IPA, senzuraya qarşı fəal şəkildə mübarizə aparır və müəllif hüquqları, savadlılığı və nəşr azadlığını təbliğ edir.

## İstinadlar
Uşaqların cinsi istismardan və cinsi zorakılıqdan müdafiəsi haqqında Avropa Şurasının Konvensiyası

**Uşaqların cinsi istismardan və cinsi zorakılıqdan müdafiəsi haqqında Avropa Şurasının Konvensiyası**  () — uşaqların cinsi istismarını cinayət hesab edən hər hansı bir ölkənin imza üçün Avropa Şurası tərəfindən təklif olunan beynəlxalq bir müqavilə. Evdə və ya ailədə istismarın qarşısını almağı hədəfləyən ilk beynəlxalq müqavilə.

## Konvensiyanın müddəaları
Konvensiyanı təsdiqləyən ölkələr, kontekstindən asılı olmayaraq, razılıq yaşına çatmamış uşaqlarla cinsi əlaqəni cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyi qəbul edirlər. Bundan əlavə, Konvensiya uşaq fahişəliklərinə cəlb edilməsi, məcbur edilməsi və ya istifadəsi (Maddə 19) və istehsal , təmin edilməsi, paylanması, əldə edilməsi, saxlanması, uşaq pornoqrafiyasına giriş əldə edilməsi üçün cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə borcludur. 20; cinsi xarakterli hərəkətlər edən bir uşağın şəkilləri və cinsi məqsədlər üçün bir uşağın cinsiyyət orqanlarının şəkilləri daxil olmaqla). Uşaqların cinsi istismarının qarşısını almaq üçün bir sıra tədbirlər təklif olunur.

## İmzalanması və qüvvəyə minməsi
Konvensiya 25 oktyabr 2007-ci ildə Lansarote şəhərində (Kanar adaları, İspaniya) bağlanmış və imzalanmışdır. Avropa Şurasına qatılan bütün ölkələr müqaviləni imzaladılar, aralarında sonuncusu Çexiya idi (İyul 2014). Konvensiya 5 dövlət tərəfindən təsdiqləndikdən sonra 1 iyul 2010-cu ildə qüvvəyə minmişdir.

## Konvensiyanın tərəfləri
May 2020-ci il tarixindən etibarən saziş aşağıdakı 47 ölkə tərəfindən təsdiq edilmişdir:

* 
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Konvensiyanın mətni
* Konvensiyanın mətni
* 

## Xarici keçidlər
* Uşaqların Cinsi İstismar və Cinsi İstismara Qarşı Müdafiəsi haqqında Avropa Şurası Konvensiyası. CETS No: 201 - Avropa Şurası Müqavilə Ofisinin saytında konvensiya haqqında səhifə
Rəhim Hüseynzadə

**Rəhim Məmməd oğlu Hüseynzadə** () — Azərbaycanlı jurnalist, Azərbaycan Mətbuat Şurasının keçmiş icra katibi. "Zərdabi" Mətbuat Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2005).

## Həyatı
Rəhim Məmməd oğlu Hüseynzadə 1951-ci ildə mart ayının 3-də Gəncə şəhərində doğulub. O, 1958–1968-ci illərdə Gəncə şəhər 5 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1973-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini, 1983-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının (keçmiş Bakı Ali Partiya Məktəbi) fərqlənmə diplomu ilə bitirib

1973–1977-ci illərdə yeni yaradılmış Neftçala rayonunda nəşrə başlamış "Gündoğar" qəzetinin, 1977–1992-ci illərdə "Qələbə" Salyan rayon qəzetinin şöbə müdiri işləyib. Peşəkar jurnalist kimi Rəhim müəllim SSRİ Jurnalistlər İttifaqının və Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının 30-a yaxın mükafatına, 1985-ci ildə isə "Qızıl Qələm"ə layiq görülüb.

1992–1996-cı illərdə yerli idarəetmə qurumunda işə cəlb edilib-- Salyan rayon icra hakimiyyəti başçısının köməkçisi və məsləhətçisi vəzifələrində işləyib.1998-ci ildə yenidən media sahəsində fəaliyyətə qayıdıb. O, müstəqil nəşrlər olan "Kriminal", "Vaxt", "Hürriyyət" qəzetlərində çalışıb. 2000-ci ildən "Qırxçıraq" regional qəzetinin baş redaktoru olub və 2003-cü ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasının yaradılmasında fəal iştirak edib.

Rəhim hüseynzadə 2004-cü ildən 2017-ci ilə kimi Mətbuat Şurasının icraçı katibi çalışıb. "Zərdabi" Mətbuat Mərkəzi İctimai Birliyinin sədridir.

Rəhim Hüseynzadə milli jurnalistikamızın inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Xarici Kosmos Müqaviləsi

400 px|thumb|

**Xarici Kosmos Müqaviləsi**, rəsmi adı ilə **Ay və digər Göy cisimləri daxil olmaqla, Kosmosun Kəşfi və İstifadəsində Dövlətlərin Fəaliyyətlərini İdarəetmə Prinsipləri Müqaviləsi** — beynəlxalq kosmik hüququn əsasını təşkil edən müqavilədir. 27 yanvar 1967-ci ildə ABŞ, İngiltərə və Sovet İttifaqında imzalanması üçün açılan müqavilə, 10 oktyabr 1967-ci ildə qüvvəyə minmişdit. 2025-ci ilin may ayına kimi konvensiyaya 117 ölkə qoşulub. 24 ölkə müqaviləni imzalamış, lakin təsdiqləmə işlərini bitirməmişdir. Müqavilənin bəzi maddələri

# Xarici Kosmosun kəşfi və istismarı bütün ölkələrin maraqları və mənafeləri nəzərə alınmaqla həyata keçirilir.
# Bütün ölkələr Xarici Kosmosun tədqiqində və istifadəsində sərbəstdirlər.
# Xarici Kosmosa qarşı suverenlik, işğal və buna bənzər heç bir iddia ilə çıxış edilə bilməz.
# Dövlətlər nə orbitə, nə də xarici kosmosdakı göy cisimlərinə və ya stansiyalarına; nüvə silahlarını və ya digər kütləvi qırğın silahlarını yerləşdirə bilməzlər.
# Yerin peyki Ay və digər göy cisimləri yalnız dinc məqsədlər üçün istifadə edilə bilər.
# Dövlətlər, milli kosmik fəaliyyətlərdən və bu fəaliyyətlər zamanı verdikləri zərərlərə görə məsuliyyət daşıyırlar

Eyni prinsiplərə uyğun olaraq hazırlanan “Ay müqaviləsi”nin 11-ci maddəsində Ay və digər səma cisimlərinin Bəşəriyyətin ortaq mirası olduğu və Ayın səthində mülk iddiaları edilə bilinməyəcəyi açıq şəkildə bildirilmişdir. Türkiyə 2012-ci ildə bu sənədi imzalamışdır.

Nəticədə nə real insanlar, nə də dövlətlər beynəlxalq hüquq baxımından bu cür göy cisimlərinə iddia edə bilməzlər. Bundan əlavə, 21 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvü tərəfindən tanınan Çin Respublikası (Tayvan), Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin 1971-ci ildə Çinin üzvlüyünü Çinə qaytarmasından əvvəl təsdiqlənmişdir.

## İstinadlar
Beynəlxalq kosmik hüquq

**Beynəlxalq kosmik hüquq** — insanların kosmosla əlaqədar olan fəaliyyətlərini tənzimləyən bütün hüquqi institutlardır. Kosmik hüquq, ümumi beynəlxalq hüquq kimi, müxtəlif beynəlxalq müqavilələrdən, konvensiyalardan, BMT-nin GKO qətnamələrindən və beynəlxalq təşkilatların qaydaları və qanunlarından ibarətdir. “Kosmos Qanunu” termini, BMT-nin fəaliyyətləri nəticəsində qanuni qüvvəyə minmiş beş ayrı beynəlxalq müqaviləni və bu müqavilələrin müəyyən etdiyi bütün qayda və qanunları əhatə edir. Bundan əlavə, bir çox dövlət kosmik qanunla əlaqəli fəaliyyətlərini tənzimləyən “Milli Kosmik Qanunları”nıda tətbiq etmişdir. Kosmik hüquq çərçivəsində nəzərdən keçirilən bəzi vacib məsələlər arasında; Yer üzündə və kosmosda ətraf mühitin mühafizəsi, kosmik obyektlərin vurduğu ziyana görə məsuliyyət, mübahisələrin həlli, astronavtların xilası ilə bağlı fəaliyyətlər, kosmosdakı potensial təhlükələr barədə məlumat mübadiləsi, kosmik texnologiyaların istifadəsi və beynəlxalq əməkdaşlıq qaydalarını nümunə göstərmək mümkündür. Bu sahə həm də kosmosla əlaqəli fəaliyyətlərin əsas prinsiplərini müəyyənləşdirmişdir. Bu prinsiplər arasında kosmosun bütün bəşəriyyətin xidmətində olan bir ərazi kimi tərifi, dövlətlər arasında ayrı-seçkilik qoyulmadan kosmosun kəşfi və istifadəsi, həmçinin kosmik məkanın suverenliyi kimi əsas prinsiplər mövcuddur.

## İnkişafı

Kosmosun kəşfi və hökumətlər tərəfindən istifadəsi 1957-ci ildə ilk süni peykin kosmosa buraxılması ilə başlamışdır. Kosmik yarış adlanan bu dövrün başlanğıcı ilə, digər ölkələr kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadə olunduğundan əmin olmaq üçün mübahisələrə başladılar. Bu müzakirələr ABŞ və SSRİ-nin bu məsələnin müzakirə və qərar qəbul edilməsi məqsədi ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına təqdim etməsi ilə nəticələndi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin 18 dekabr 1958-ci il tarixli və 1348 (XIII) saylı kosmosa dair ilk qətnaməsində kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadəsinin vacibliyi vurğulanmış və bu məqsədlə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadə edilməsinə dair xüsusi komitəsinin yaradılmasına qərar verilmişdir. Bu komitə 1959-cu ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1962-ci ildə “hüquq alt komitəsi” və “elm və texnologiya alt komitəsi" olmaqla iki alt komitəyə bölündü. Komitə, kosmosla əlaqəli hüquqi və texniki məsələlərin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı qarşısında müzakirə edilərək qərar veriləcəyi ilk platforma olaraq yaradılmışdır.

## İstinadlar
Xilasetmə Sazişi

***Astronavtların xilasedilməsi***, ***Astronavtların və kosmosa buraxılmış nəqliyyat vasitələrinin qaytarılması haqqında saziş*** və ya digər adı ilə ***Xilasetmə müqaviləsi*** olaraq da bilinən kosmosa göndərilən insanların xilası üçün ölkələrə dörd hüquq və öhdəlik gətirən beynəlxalq müqavilədir. Müqavilə 19 dekabr 1967-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında (2345 saylı qətnamə (XXII)) konsensusla yaradılmış və 3 fevral 1968-ci ildə qüvvəyə minmişdir. Razılaşmanın şərtləri 1967-ci il tarixli Xarici Kosmik Müqavilənin 5-ci maddəsində yer alan xilasetmə müddəalarının detallı versiyasıdır.
Kosmik Məsuliyyət Konvensiyası

***Kosmik Məsuliyyət Konvensiyası*** olaraq da bilinən ***Kosmik Cisimlər tərəfindən Zərərə görə Beynəlxalq Məsuliyyət Konvensiyası*** — 1967-ci il tarixli Xarici Kosmik Müqavilə ilə tətbiq olunan məsuliyyət qaydalarını genişləndirən 1972-ci il müqaviləsidir. Müqavilə əsasında edilən ilk müraciət Sovet İttifaqının Cosmos 954 nüvə peykinin Kanadaya düşməsindən sonra edilmişdir. Növbəti il ​​*Skylab*ın Qərbi Avstraliyada qəzaya uğraması nəticəsində ölüm, xəsarət və ya maddi ziyan olmamışdı, fəqət Esperance əyalətinin rəhbərliyi, ətrafı çirkləndirdiyinə görə ABŞ-ni 400 dollar cərimə etmişdir. NASA bu cəriməni ödəməyib. 2009-cu ilin aprelində radio aparıcısı olan Scott Barley pul cəzasını dinləyicilərindən yığdığı vəsaitlər hesabına NASA adından ödəmişdir.
Lansarote

**Lansarote** () — Kanar adalarınanın daxilində ada, Las-Palmas əyaləti. Sahə — 845.94 km², əhali — 141.938 nəfər (2009). 7 bələdiyyəyə bölünür , onlardan ən çox əhalisi olan adanın paytaxtı Arresifedir.

Adanın adı, XIV əsrdə adaya səfər etmiş Cenevizli tacir Lançelotto Maloçello adından gəlir. "Ay" landşaftları ilə məşhurdur.

## Haqqında
Lansarote — Kanarya arxipelağının böyük adalarının ən şimal və şərq hissəsidir. "Odla nəfəs alan dağlar adası" olaraq bilinir.

Ada Afrika sahillərindən 140 km və materik Avropadan 1000 km məsafədə yerləşir.

## Qalereya

Satellite Lanzarote Chinijo2.jpg| Adanın peykdən görünüşü
2008-12-15 Lanzarote Wreck.jpg| Arresife
2008-12-18 Lanzarote CuevaDeLosVerdes.jpg| Kueva-de-los-Verdes
Lanzarote NWW.png|Lansarote


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official tourism site of Lanzarote
* Map of Lanzarote with all the architectural works from César Manrique
Lançelotto Maloçello

**Lantserotto Maloçello** və ya **Lançelotto Maloçello** (, ; ) — genuyalı , Kanar adalarından biri olan Lansarote adasının adını daşıyan səyyah.

Maloçellonun 1291-ci ildə Hindistana gedərkən Kanar adalarında olan və taleyi bilinməyən Vandino və Uqolino Vivaldi qardaşlarını axtarmağa getdiyinə inanılır. Maloçello 1312-ci ildə adalara gəldi və quançilər üsyanı tərəfindən qovulana qədər təxminən iyirmi il orada qaldı. Bu qiyam haqqında məlumat çox azdır, lakin onun adadakı varlığı, bir əsr sonra yazılmış və Maloçello tərəfindən tikilmiş qalanın adada hələ də tapıla biləcəyini söyləyən Jan de Betankurun salnamələri də daxil olmaqla müxtəlif mənbələr tərəfindən təsdiqlənir. Maloçello qalası müasir Teqisenin üstündə və ondan uzaqda yerləşirdi.

Maloçello adada görünəndə Zonzamas adlı bir kral tərəfindən idarə olunurdu. Ardınca qızı İko, əri Quanarteme ilə gəldi. Onların oğlu Quadarfia, 1402-ci ildə Jan de Betankurun ekspedisiyasını qarşılayan adanın hakimi idi.

Kartoqrafçı Ancelino Dalorto adaya ilk dəfə Maloçello (*Insula de Lanzarotus Marocelus*) adını vermiş, Lansarotenin yerli sakinləri adaya *Tit-Roy-Qatra* adını vermişlər. Lançelotto — Lanselot adının İtalyan formasıdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Kanar adalarının tarixinə dair sənədlər və biblioqrafiya
Müstənsəriyyə mədrəsəsi

**Müstənsəriyyə mədrəsəsi** — XIII əsrə aid mədrəsə.

## Haqqında
Abbasilər xilafəti dövründə Xəlifələrin öz mədrəsələri də fəaliyyət göstərirdi. Bu mədrəsələrə onlar öz savadı ilə seçilən müəllimləri dəvət edirdilər. Abbasilər sülaləsinin otuz altıncı xəlifəsi əl-Müstənsir (1226–1242) özünün əl-Müstənsəriyyə adlanan mədrəsəsinə "fəzilətləri özündə birləşdirən alim, ədəb, fiqh, hüquq və hikmətdə səriştəli şeyx Rəşidəddin əl-Fərqanini müəllim kimi təyin etmişdi. Əslən Azərbaycanın Mərənd şəhərindən olan İmadəddin Əbu Zülfəqqar Məhəmməd ibn əl-Əşrəf əl-Mərəndi (1199/1200–1281) də bu mədrəsənin müəllimi olmuşdur. Bu təyinatdan əvvəl 1233-cü ildə Bağdada gələn bu ləyaqətli fəqih "əl-Xilatiyyə"rabatında sakin olmuşdu. 1234-cü ildə "Müstənsəriyyə" mədrəsəsinin açılışı vaxtı mədrəsənin fəqihi təyin edilmişdi. Sonra isə 1250/1251-ci ildə Vasitdə məskunlaşaraq tədrislə məşğul olmuşdu. O, 1281-ci ildə vəfat etmiş və imam Musa ibn Cəfərin yanında dəfn edilmişdi.

Bu mədrəsədə bəzi görkəmli azərbaycanlı ziyalıların təhsil alması haqqında məlumat vardır. Bağdadın "Müstənsəriyyə" mədrəsəsinə təhsil almaq üçün gedənlər arasında XIII əsrin elm və hünər sahiblərindən sayılan Səfiyəddin Əbdülmömin ibn Yusif Fəxir əl-Urməvini də qeyd etmək lazımdır. O, təhsil almaq üçün kiçik yaşlarında bu mədrəsəyə getmişdi.

## Həmçinin bax
* Nizamiyyə mədrəsəsi
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
* Beyləqan mədrəsəsi
* Marağa mədrəsələri
* Şamaxı mədrəsəsi
* Dəməşq Atabəylər mədrəsəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: "Turxan" NPB, 2015.
Silvio Piola

**Silvio Piola** (; ) — 1929-1954-cu illər arasında futbol oynamış italiyalı futbolçu. 1938-ci il Dünya Çempionatının qalibi. A Seriyası tarixinin ən yaxşı bombardiri (274 qol). İtaliya millisinin heyətində cəmi 34 oyuna baxmayaraq, Piola 30 qolla milli komandanın tarixində Luici Riva (35) və Cuzeppe Meattsadan (33) sonra üçüncü ən yaxşı bombardirdir. Novara şəhərində adına futbol stadionu var.

## Tərcümeyi-hal
Silvio Piola 29 sentyabr 1913-cu ildə İtaliyanın Lombardiya bölgəsində doğulub.

## Karyerası
### Klub
Piolanın karyerası "Pro Verçelli" klubunda başlayıb. İtalyan futbolunun yüksək liqasında debütü isə 16 fevral 1930-cu ildə "Bolonya" ilə matçda baş verir. İlk mövsümdə hücumçunun on səkkiz yaşı olmasına baxmayaraq 13 qol vurur. 

1933/1934 mövsümündə "Pro Verçelli"də oynayan Piola, 7: 2 hesabı ilə başa çatan "Fiorentina" klubu ilə matçda altı qol vurur. 

1934-cü ildə Piola "Latsio" klubuna keçir və paytaxt klubunda oynayaraq iki dəfə A Seriyasının bombardiri olur (1937 və 1943-cü illərdə). 

Piolanın karyerasında növbəti klub "Torino" olur. Burada bir mövsumdə 23 oyunda meydana çıxaraq 27 qol vurur. 

Futboçu daha sonra "Yuventus" və "Novarra" klublarının formasını geyinir.

Karyerası ərzində A Seriyasında 536 (537) oyun keçirib. Bu nəticə ilə A Seriyası tarixində səkkizinci yerdə qərarlaşıb.

### Milli komanda
Silvio Piola milli komandadakı ilk matçını 1935-ci il martın 24-də Avstriyaya qarşı keçirdir. Ümumilikdə, Piola 34 milli oyunda 30 qol vurub. Milli komandadakı son oyun, 38 yaşlı Piola 18 may 1952-ci ildə İngiltərəyə qarşı "Florensiya"da (1:1) oynayır.

## Uğurları

* Dünya çempionu: 1938 .
* İtaliya A Seriyası bombardiri : (2) 1936 / 1937 - 21 qol 1942 / 1943 - 21 qol.
* A Seriyası tarixinin ən yaxşı bombardiri (274 qol)
* İtalyan elit "Club 300" üzvü (1-ci yer, 364 qol)
* Bir oyundakı qol sayına görə İtaliya çempionatının rekordçusu: 6 qol 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* İtaliya milli komandasının statistikası  )
* Enciolopediadelcalcio.it saytında Piola )
Fərəc Xuvəyyu mədrəsəsi

**Fərəc Xuvəyyu mədrəsəsi** — Xoy şəhərində 1127-ci ildə açılmış mədrəsə.

## Haqqında
Orta əsr mənbələri Azərbaycanın şəhərlərində fəaliyyət göstərən mədrəsələrlə yanaşı Xoydakı mədrəsə və orada fəaliyyət göstərən elm adamları haqqında məlumat verirlər. Bağdadda fiqhi Əbu İshaq Şirazidən və Əbu Səid əl-Mütəvəllidən öyrəndikdən sonra doğma Xoy şəhərinə qayıdan Əbur-Ruh Fərəc ibn Übeydullah ibn Xələf əl-Xoyi burada mədrəsə açaraq əldə etdiyi biliyi həmvətənlərinə öyrətmişdir. Mədrəsə 1127-ci ildə fəaliyyətə başlamışdı. Əl-Əsnəvi göstərirdi ki, Əbu-r-Ruh Azərbaycanın ürəyi kimi tanınırdı. Çoxlu alimin müəllimi olan Əbu-r-Ruh doğma şəhərində vəfat etmişdir. Bu mədrəsələr də bəzi digər mədrəsələr kimi, onun əsasını qoyanın adı ilə tanınırdı. Belə ki, Xoyda 1127-ci ildə əsası qoyulmuş "əl-Fərəc əl-Xuvəyyu" mədrəsəsi onu tikdirən Fərəc ibn Abdallah ibn Xələf əl-Xuveyyinin adı ilə məşhurlaşmışdı.

## Həmçinin bax
* Gəncə mədrəsəsi
* Ordubad mədrəsəsi
* Zaviyə mədrəsəsi
* Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
* Beyləqan mədrəsəsi
* Marağa mədrəsələri
* Şamaxı mədrəsəsi
* Dəməşq Atabəylər mədrəsəsi
* Müstənsəriyyə mədrəsəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: "Turxan" NPB, 2015.
Davadariya xanəgahı

**Davadariya xanəgahı** — Dəməşq şəhərində XIII əsrə aid xanəgah.

## Tarixi
İbn Kəsir 1298-ci il hadisələri haqqında danışarkən Davadariya xanəgahı, oradakı mədrəsə və hədis evi barədə məlumat vermişdir. Bəzən xanəgah şeyxi həm də mədrəsədə dərs deyə bilirdi. Mahmud ibn Əli ibn İsmayıl ibn Yusif ət-Təbrizi (1319) bu"Şafiiyyə" mədrəsəsində dərs demiş, həm də "Davadariya" xanəgahının şeyxi olmuşdur. Dəməşq Universitetində təhsil almış İbn əs-Sabuni xəbər verirdi ki, Əbül-Qasım ibn Ruvaha əl-Ənsari kimi alim şeyx Azərbaycanın Şirvan bölgəsindən olan Əbül Həsən əl-Müfəddidin tələbəsi olmuşdur. Əbül-Həsən ona qiraətdən dərs demişdi. İbn əs-Sabuninin özünün Dəməşqdə mühazirələrini dinlədiyi digər azərbaycanlı ziyalı 1164-cü ildə anadan olmuş Əbu Şəfa Xəlil ibn Əhməd ibn Xəlil ət-Təbrizi 1257-ci ildə vəfat edənə qədər burada qalaraq fəaliyyətini davam etdirmiş, Dəməşqdə, sufilərin qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Xanəgah
* Pir Hüseyn xanəgahı
* Pir Xamuş xanəgahı
* Hala Sultan Xanəgahı
* Əlincəçay xanəgahı
* Pir Yaqub xanəgahı
* Pir Mərdəkan xanəgahı
* Xudu Divanə xanəgahı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: "Turxan" NPB, 2015.
Lancia Dilambda

**Lancia Dilambda** — Lancianın 1928–1935-ci illər arasında istehsal etdiyi minik avtomobili.  

Avtomobil rəsmi olaraq 1929-cu ildə "Paris Motor Show"da təqdim edilib. Avtomobil 24 dərəcə V bucaqlı 4 litrlik V8 mühərrikə malikdir.

## Versiyaları
* 1928—1931-ci illər arasında istehsal edilmiş ilk seriya 1.104 ədəd istehsal edilmişdir.
* 1931—1933-cü illər arasında istehsal edilmiş ikinci seriya 300 istehsal edilmişdir. Dəyişdirilən sürət qutusu və əyləcə malik idi.
* 1933—1935-ci illər arasında istehsal edilmiş üçüncü seriya 281 ədəd istehsal edilmişdir.

## Mənbə
* Michael Frostick tərəfindən Lancia, 1976.

## Xarici Keçidlər
* 1932 Lancia Dilambda tarixi, şəkilləri, dəyəri, auksion satışı, araşdırması və xəbərləri
* Lancia 1930 Dilambda - Museo Nicolis
Axeya knyazlığı

**Axeya knyazlığı** () və ya **Moreya knyazlığı**, həmçinin **Moreya prinsipatı** — 1205–1432-ci illərdə müasir Yunanıstan ərazisində mövcud olmuş səlibçi dövləti.

Dördüncü Səlib yürüşü sona çatdıqdan il sonra yaranan dövlət Fessaloniki krallığının bir vassalı olmuş, lakin 1224-cü ildə krallığımın süquta uğramasından sonra Axeya knyazları Latın imperiyasının ağalığını qəbul etmişdir.

1261-ci ildə Mixail VIII Paleoloqun qoşunları Konstantinopolu ələ keçirmişdir, nəticədə Axeya keçmiş Bizans ərazisindəki yeganə güclü səlibçi dövlət olmuşdur. Knyazlıq daha sonra Neapol krallığının vassalı olmuşdur. Daxili çaxnaşmalar səbəbindən tədricən zəifləyən knyazlıq 1432-ci ildə Moreya despotluğu tərəfindən fəth edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Dövlət sifarişi

**Dövlət sifarişi** – ümumi işlərin icra olunmasına dair hökumət tərəfindən verilən tapşırıq.

Dövlətin təsdiq etdiyi və ya qəbul etdiyi proqramlara uyğun olaraq dövlət büdcəsi vəsaiti ilə maliyyələşdirilir.

Sifarişin təsərrüfat fəaliyyəti bütün sferalarda ən mühüm dövlət tələbatlarının ödənilməsini təmin edir.

Sənaye istehsalı sahəsində zəruri ümumdövlət tapşırıqlarının, tədqiqatlar və işləmələr sahəsində, elmi-texniki proqramların, ictimai-sosial sferada və ölkənin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi yönündə işlərin yerinə yetirilməsinə zəmanət verir.

Dövlət sifarişi təsərrüfat əlaqələrinin birbaşa olaraq tənzimlənməsi forması kimi başa düşülür.

## Ümumi məlumat
Mərkəzləşdirilmiş şəkildə planlaşdırılan iqtisadiyyatda Dövlət sifarişi yuxarı orqan tərəfindən müəssisəyə və ya birliyə verilən icbari olaraq onun istehsal planına salınan tapşırıqdır.

İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatı ölkələrində Dövlət Sifarişi, bu və ya digər məhsulun istehsalı üzrə dövlət nümayəndələri ilə müəssisələr arasında müsabiqə əsasında bağlanmış müqavilə kimi başa düşülür.

Sifarişin icraçılarına həm dövlət müəssisələri, həm də digər mülkiyyət formaları, özəl və ya səhmdar çəmiyyətlərə malik təsərrüfat subyektləri aid edilir.

Dövlət sifarişində davamlı maliyyələşmə nəzərdə tutulduğundan icraçı üçün sərfəli olur, bu səbəbdən Dövlət sifarişi bir çox halda lobbiçilik, həmçinin potensial icraçılar arasında sərt rəqabət predmetinə çevrilir.

## Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
Sufle

**Sufle** () —18-ci əsrə aid fransız şirniyyat növü.

Sufle sözü fransızca "üfürmək", "şişirmək" mənalarını ifadə edən "souffler" feilindən yaranmışdır. Tərkibindən asılı olaraq əsas yemək, yaxud desert olaraq təqdim oluna bilər. Suflenin bir çox növü vardır.

## İnqridentlər
* Un
* Yağ
* Yumurta
* Şəkər tozu
* Kakao
* Meyvə dilimlər (istəyə bağlı)

## İstinadlar
Çaqqallarla rəqs 3: sıfır problem

**Çaqqallarla rəqs 3: sıfır problem** — Murad Şəkərin rejissorluğunu etdiyi, Çaqqallarla rəqs 2: xəstəsiyik dədə filminin davamı kimi 2014-cü il istehsalı Türkiyə komediya filmi.

## Mövzu

## Filmin heyəti
* Şəvkət Çoruh — Gökhan
* Murad Ağqoyunlu — Del Piero Hikmət
* Timur Acar — Küftə Nəcmi
* İlkər Ayrık — Mühasibatçı Sərvət
* Dərya Şənsoy — Mehriban
* Dərya Baykal — Mehribanın anası
* Gürkan Uygun — Polis
* Didəm Balçın — Fatma
* Hakan Bilgin — Bərbər Hüseyn
* Ceyhun Yılmaz — Adəm
* Bülənt Sərtdaş — Dəli Rəcəb
* Bülənt Çolak — Şərəfsiz Mətin
* Ünal Silvər — İbrahim
* Günay Qaracaoğlu — Müəllimə
* Hakan Həpcan — Taksi şoferi

## Təqdimat
5 dekabr 2014-cü ildə 407 kinoteatrda təqdim edilən film, ilk 3 gündə 380.063, ilk həftəsonunda isə 629.004 tamaşaçı tərəfindən izləndi. Bu müddət ərzində 6,478,564 türk lirəsi gəlir əldə etdi.

## İstinadlar
I Gilyom de Şamplit

**I Gilyom de Şamplit** (; ) — Axeya knyazı ( 1246–1262). Bizans imperatoru tərəfindən devrilən Şamplit daha sonra Fransa krallığına köçmüş və orada sülalə qurmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Qışlaq-i Qənbərli-i Ülya (Pərsabad)

**Qışlaq-i Qənbərli-i Ülya** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 95 nəfər yaşayır (20 ailə).

## İstinadlar
Əbu İshaq əş-Şirazi

**Əbu İshaq əş-Şirazi** (; ) — İslam din xadimi, fiqh alimi, Nizamiyyə mədrəsəsinin ilk rəhbəri.

## Həyatı
Əbu Həmid əl-Qəzzali, əl-Kiyə əl-Hərrasi, Əbüt-Tayyib ət-Təbəri kimi nəhəng din xadimləri ilə bərabər Əbu İshaq əş-Şirazinin də azərbaycanlı ziyalıların elmli, bilikli fəqih kimi yetişməsində böyük əməyi olmuşdur. Şafii məzhəbi məktəblərindən birinin əsasını qoyan əşari Camaləddin Əbu İshaq İbrahim ibn Əli ibn Yusif Firuzabadi əş-Şirazi fiqhə aid bir çox əsərlərin müəllifidir. Səlcuqların baş vəziri Nizamülmülklə isti münasibətlərinə görə Bağdadda böyük təsirə malik idi. Əşərizmin mərkəzi olan Bağdad Nizamiyyə mədrəsəsində 17 ildən çox fiqh fənnini tədris etmişdir. Əbu İshaq Nizamiyyə mədrəsəsinin ilk müdiri kimi uzun müddət ona başçılıq etmişdir. Bağdada gəlmiş azərbaycanlılardan Əbül-Qasım Mahmud Yusif ibn Hüseyn əl-Bərzəndi ət-Tiflisi, Əbül-Vəfa Xəlil ibn Möhsün ibn Məhəmməd əl-Mərəndi, urməvilərdən Əbül-Qənaim Qanim ibn Hüseyn və Əbül-Fəzl Məhəmməd ibn Ömərə fiqhi o öyrətmişdi. Bağdadda qazı Əbüt-Tayyib ət-Təbəridən fiqhi mənimsəmiş Qazı Əbül-Həsən Əli ibn Həsən ibn Əli əl-Məyanəci ilə fiqhi birgə tədris etmişlər. Əs-Səmani onların münasibəti üçün səciyyəvi olan maraqlı bir fakt haqqında belə yazır:

Əbu İshaqın şəriət fənnindən dərs dediyi tələbələrdən Əbül-Fəzl Məhəmməd əl-Urməvi Aqul 4 şəhərində məhkəmə işlərini idarə etmişdir.

Fiqhi məsələlərdə imam sayılan Əbu Bəkr Zəncəvinin dərs yoldaşı şeyx Əbu İshaq Şirazi olmuşdur. Fiqhi Bağdadda Qazı Əbüt-Tayyib ət-Təbəridən öyrənmişdir. "Azərbaycanın böyüklərindən olan" (əimmətu əshab əş-Şafiiyyə) olan Əbür-Ruh Fərəcibn Übeydullah ibn Xələf əl-Xoyi Şafii əshabələrinin imamlarından idi. O, Bağdadda Əbu İshaq əş-Şirazidən təhsil alandan sonra öz şəhərinə qayıtmış və orada mədrəsə açmışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: "Turxan" NPB, 2015.
Çaqqallarla rəqs 4

**Çaqqallarla rəqs 4** — Çaqqallarla rəqs 3: sıfır problem filminin davamıdır. Baş rollarda Şəvkət Çoruh, İlkər Ayrık, Timur Acar və Murad Ağqoyunludur. Film 25 noyabr 2016-cı ildə kinoteatrlarda göstərilmişdir .

## Filmin heyəti
* Şəvkət Çoruh — Gökhan
* İlkər Ayrık — Mühasibatçı Sərvət
* Timur Acar — Küftə Nəcmi
* Murad Ağqoyunlu — Del Piero Hikmət
* Didəm Balçın — Fatma
* Hakan Bilgin — Hüseyn
* Dərya Şənsoy — Mehriban
* Handə Katiboğlu — Dovşan Zeynəb
* Tim Seyfi — Ögey oğul Şərafətdin
* Ceyhun Yılmaz — Adəm ağabəy

## Həmçinin bax
* Çaqqallarla Rəqs
* Çaqqallarla Rəqs 2: Xəstəsiyik Dədə
* Çaqqallarla Rəqs 3: Sıfır Problem
* Çaqqallarla Rəqs 5

## İstinadlar
Əsəd Əsədov

* Əsəd Əsədov (kino sənətçisi) — Səs operatoru, səs rejissoru, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi
* Əsəd Əsədov (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## Həmçinin bax
* Əsəd 
* Əsədov
Əbdürrəhman Abdi Paşa

**Əbdürrəhman Abdi Paşa** () — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi, Osmanlıların son Budin bəylərbəyi.

## Həyatı

Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən alban olub, yeniçəri ocağında təlim-tərbiyə edildikdən sonra, o əsnada davam edən Krit müharibəsinə ocaq kəndxudası olaraq qatıldı. Müharibə əsnasında 1669-cu ilin mayında yeniçəri ağası təyin edildi. Kandiyə qalasının (indiki İraklion) mühasirəsində və 1672-ci ildə başlayan Lehistan səfəri əsnasında Kamaniçe (indiki Kamenets-Podolski) və Bucaş bölgəsinin ələ keçirilməsində göstərdiyi şücaət səbəbilə vəzir rütbəsi aldı, ardından 1674-cü ilin iyununda Bağdad bəylərbəyi oldu. Daha sonra 11 may 1676-cı ildə Misir bəylərbəyi olan Abdi Paşa 1681-ci ilin iyununda vəzifədən alındı və Bosniya bəylərbəyliyinə təyin olundu. 1682-ci ildə əlavə olaraq Kamaniçe qalasının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. 1684-cü ilin noyabrında Budin bəylərbəyi oldu. 1685-ci ildə Hələb bəylərbəyliyi ilə Macarıstan sərdarlığına təyin edildi.

Budin əyalətindəki idarəçilik illərində az bir qüvvəylə 1686-cı ildə 90 minlik xaçlı ordusuna qarşı qalanı müdafiə etdi. 3 aylıq mühasirə müddətində xaçlı ordusunun ard-arda tərtiblədiyi 18 hücumu geri çevirərək düşmənin təslim olma təklifini rədd etdi. Mühasirə əsnasında cəbhəxanada baş verən partlayışla 1500 əsgərin ölümü və qalanın ətrafındakı yüksəkliklərin itirilməsi müdafiəni daha da çətinləşdirdi. Nəhayət özü də əsgərlərlə birlikdə ön cəbhəyə keçdi və 2 sentyabr 1686-cı ildə baş tutan son hücumda şəhid oldu.

Kandiyə qalasının Osmanlılar tərəfindən fəth edilməsiylə şəhərdə yenidən qurma işləri başlamışdır. Müharibənin son illərində bölgəyə gələn Övliya Çələbi səyahətnaməsində Kandiyədə o əsnada yeniçəri ağası olan Abdi Paşanın adına məscid, çeşmə, Bektaşi təkkəsi və bazar yerinin olduğunu qeyd edir. 17 fevral 1810-cu ildə baş verən zəlzələdə məscid zərər görmüş və minarəsi dağılmışdır. Bundan başqa 1666-cı ildə Peklin şəhərində Peklin məscidini inşa etdirmişdir.

## Mənbə

* Özcan, Abdülkadir (2015). "Macarların Kahraman Düşmanı Son Budin Valisi Abdurrahman Abdi Paşa". FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 5. DergiPark. ss. 442-453
* Yerasimos, Marianna (2012). Evliya Çelebi Yunanistan'da-Bir Allame-i Cihan Stefanos Yerasimos (1942-2005) I.Cilt (Editör:Edhem Eldem, Aksel Tibet, Ersu Pekin, Çağatay Anadol)

## İstinadlar
Astara Dövlət Rəsm Qalereyası

**Astara Dövlət Rəsm Qalereyası**- 1979-cu ildən fəaliyyət göstərir. Qalereya rayon Mədəniyyət evində yerləşir. Burada 7-nəfər işçi çalışır, onlardan 1 nəfəri Ali ixtisas, 1-i orta ixtisas, qalanları isə ümumi orta təhsillidir. Qalereya fond saxlayan otaqdan sərgi zalından ibarətdir.

## Ekspozisiyası
Astara rayon Dövlət Rəsm Qalereyası Rəsm Qalereyasının fondunda 119 ədəd ekspanat toplanmışdır. Qalereyada olan eksponatlar janrlar üzrə aşağıdakı kimidir:
* 78- ədəd — nəqqaşlıq əsərləri
* 33-ədəd — qrafika əsərləri
* 8-ədəd — heykəltaraşlıq əsərləri.

## Fəaliyyəti
* Əlamətdar tarixi günlər, yubileylər, əlamətdar hadisələrlə əlaqədar sərgilər, baxış-müsabiqələri, foto-stendlər, montaj lövhələri, tematik rəsm sərgiləri, Gənc fotoqrafların sərgisi və s təşkil edilir.
* Yerli rəssamlar rayon Dövlət Rəsm Qalereyasının Fonduna 27 rəsm əsəri hədiyyə etmişlər. Fəaliyyət göstərdiyi son illərdə ərzində Astara rayon Dövlət Rəsm Qalereyası bir sıra Beynəlxalq, Ümumrespublika və rayon miqyaslı tədbirlərdə sanballı nəticələr əldə etmişdir.

## Dərnəklər
* Rəssamlıq
* Tikmə-biçmə
* Toxuma (toxuçuluq)

## Həmçinin bax
* Astara
* Astara rayonu
* Astara (Azərbaycan)
* Astara Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar