open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vicdan əzabı

**Vicdan əzabı** — keçmişdə etdikləri əməllərə görə peşman olan bir insanın həyasız, incidici və ya səhv hesab etdiyi narahat bir duyğudur. Vicdan əzabı günahkarlıq və özünə yönəlmiş küskünlüklə sıx bağlıdır. Bir şəxs əvvəlki hərəkət və ya hərəkətsizlikdən peşman olduqda, peşmanlıq hissi və ya hərəkətə və ya hərəkətsizliyə görə cəza da daxil olmaqla digər müxtəlif nəticələrə cavab ola bilər. İnsanlar peşman olduqlarını üzr istəmək, düzəltməyə çalışmaq və ya öz cəzalarını tətbiq etməklə bildirə bilər.

Qanuni bir kontekstdə, cinayətkarın qəbul etdiyi peşmanlıq məhkəmələr, hökmlər, şərti olaraq dinləmələr və bərpaedici ədalət zamanı Qərb ədliyyə sistemləri tərəfindən qiymətləndirilir. Bununla birlikdə, cinayətkarın peşmançılıq səviyyəsini qiymətləndirməkdə epistemoloji problemlər var.

Peşman olmağı bacarmayan bir insana tez-tez Psixi Rahatsızlıqların Diaqnostik və Statistik Təlimatında izah edildiyi kimi antisosial şəxsiyyət pozuqluğu diaqnozu qoyulur. Ümumiyyətlə, psixopatik xüsusiyyətləri inkişaf etdirmək üçün insanın qorxu və peşmançılıq hissi keçirə bilməməsi lazımdır. Sığorta kimi hüquqi və işgüzar peşələr, ilk növbədə potensial məhkəmə və maliyyə nəticələrinə görə üzr istəməklə peşman olduqlarını ifadə etmək üçün araşdırmalar aparmışlar.

## Üzr istəmək haqqında tədqiqatlar
Üzr istəməyə dair iki tədqiqat vardır — Qeri Çepmen və Cennifer Tomasın "Üzr istəməyin beş üsulu"  və Aaron Lazarın "Üzrlər" . Bu tədqiqatlar göstərir ki, təsirli peşmanlıq üzrünə ümumiyyətlə günah işinin təfərrüatlı bir hesabatı daxildir; vurulmuş zərərin və ya zərərin tanınması; hərəkət və ya hərəkətsizlik üçün məsuliyyət və bunlara sahib olmaq; rolunu qəbul edən bir izahat.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Duhdərəsi (Pərsabad)

**Duhdərəsi** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 53 nəfər yaşayır (9 ailə).

## İstinadlar
Dmitri Uşakov

**Dmitri Uşakov** (; ) — rus və sovet dilçisi, rus yazımının islahatının təşkilatçılarından biri, SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1939). Əsasən rus dilinin əsas izahlı lüğətlərindən birinin redaktoru və həmmüəllifi kimi tanınır.

## Həmçinin bax
* Uşakov lüğəti

## İstinadlar
Şəvkət Çoruh

**Şəvkət Çoruh** () — 2006-cı ildən *[[Arxa küçələr (teleserial, 2006)|"Arxa küçələr"]]* adlı serialdakı Məsud rolu ilə tanınır. İstanbuldakı Ata Səhnənin qurucusudur.

## Həyatı
Şəvkət Çoruh 1973-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlib. 93 Hərbi sonunda Ardanuçun Anaçlı kəndindən İstanbula köç edərək hal-hazırda Ömərli Barajı suları altında qalmış olan Muradlı kəndinə yerləşmiş Artvinli bir ailənin tək uşağıdır. Anası dərzi, atası avtobus sürücüsü idi.

İlk təhsilini Üsküdarda Daşməktəb məktəbində tamamlayan Çoruh 14 yaşından 24 yaşına qədər Maltəpədə yaşayıb. Orta təhsilini Qartal Anadolu Məktəbində tamamlayıb. Məktəbdən məzun olduqdan sonra Müjdat Gəzən Sənət Mərkəzində teatr təhsili alıb.

1989-cu ildən bəri müxtəlif teatr oyunlarında rol alıb. Adını bir internet firmasının reklamında oynadığı "Kokoreççi" yazaraq duyurdu. Broadway keçmişində səhnələnən ən uzun tək nəfərlik oyun olaraq rekordlar kitabına girmiş *[[Caveman]]* (Mağara Adamı) adlı komediya Türkiyədə səhnələndi.

2006-cı ildən bu ilə qədər *[[Arxa küçələr (teleserial, 2006)|"Arxa küçələr"]]* adlı serialda oynayır. Serialda "Məsud" rolu ilə və kinoteatrda Eğreti Gelin, Usta filmləri və İnşaat ilə Çaqallarla Rəqs kimi film seriyasında aktyorluğu ilə tanınıb.

Çoruh 3 aprel 2017-ci ildə öz maddi dəstəyi ilə İstanbul Kadıköydə Ata Səhnə adını verdiyi teatrı açdı. Teatrın açılışında 8 mart 2021 tarixində həyatını itirən Rasim Öztəkin Türk teatrında tuluat simgəsi sayılan və özünə Münir Özkulun yerini verdiyi İsmail Dümbüllünün fesini Çoruha təhvil verdi.

2017də Ata Səhnədə səhnələnən "Bir Ata Hamlet" adlı Hamlet uyğunlaşdırılmasında rol yoldaşı Murad Ağqoyunlu ilə birlikdə "Teatr Jurnalı Əmək və Qələbə Mükafatları 2018də Komediya/Musiqili növündə Ən Yaxşı Kişi Aktyor Mükafatında dəyər verildi; 22. Afifə Jalə Mükafatlarında Haldun Dormen Özəl Mükafatını aldı.

## Özəl həyatı
1993-cü ildə aktyor Günay Karacaoğlu ilə evləndi. 2003-cü ildə ayrıldı və 2017-ci il də Özgə Turna ilə evləndi. İlk evliliyindən Gülənay, ikinci evliliyindən Turna adlı bir qızı var.

## Filmoqrafiya
* Arxa küçələr (2006–2022) — Məsud
* Çaqqallarla rəqs — Qayın Gökhan
* Çaqqallarla rəqs: xəstəsiyik dədə
* Çaqqallarla rəqs: sıfır problem
* Çaqqallarla rəqs 4
* Çaqqallarla rəqs 5

## İstinadlar
Alp Ürək

**Alp Ürək** və ya **Alp Ürək bəy** (; ) — Çobanoğullarının 3-cü bəyi (hökmdarı).

## Hökmdarlığı (bəyliyi)
Hökmranlıq dövrünün qısa olduğu və bu dövrdə Bəylikdə əhəmiyyətli bir inkişaf olmadığı düşünülür. Bu susqunluğun səbəbi kimi, Çobanoğulları bəyliyinin Kösedağ Döyüşündən sonra Anadolunun yeni hakimi Elxanilərə tabe olması, heç bir problem yaratmadan və vergi ödəməyi qəbul etməsi misal kimi göstərilə bilər.

Alp Ürəyin nə zaman və necə öldüyü bilinməsə də, qaynaqlarda şəhid kimi anıldığına görə savaşda öldüyü qəbul edilə bilər. Ondan sonra dövlətin başına oğlu Yavlak Arslan keçmişdir.

## İstinadlar
Somer Sivrioğlu

**Somer Sivrioğlu** () - Türk aşpaz, restoran meneceri və server.

## Həyat
1971-ci ildə İstanbulda anadan olan Somer Sivrioğlu, 1996-cı ilə qədər Türkiyədə qaldı. Bilkent Universiteti Turizm və Qonaqpərvərlik Bölməsini bitirib, sonra magistr dərəcəsini tamamladı və 25 yaşında olarkən 1995-ci ildə magistr dərəcəsi və akademik karyerasını davam etdirmək üçün Avstraliyaya getdi. Aşpaz karyerasına ilk addımı Avstraliyada magistr dərəcəsi alarkən atdı. Restoranlarda menecer işlədikdən sonra Sidneydə menyusunda Türk ləzzətləri olan öz restoranını açdı. MasterChef, Avstraliyada qonaq hakim idi. 2015-ci ildə David Dale ilə birlikdə yazdığı Anadolu: Türk Mətbəxindəki Bir Macera kitabı nəşr olundu. 2018-ci ildən bəri TV8 kanalındaki "MasterChef" kulinariya proqramının münsiflər heyətində xidmət göstərir.

## Şəxsi həyat
2001-ci ildə Aslı Sivrioğlu ilə evlənən Somer Sivrioğlu, 2 uşaq atasıdır və 2019-cu ildə ərindən boşandı.

## Ödülleri
* 2010 Daxili Qərbdə Ən Yaxşı Türk Restoranı Mükafatı
* 2010 və 2011 RCNSW Mükəmməllik Mükafatı
* İç Qərbdə Ən Yaxşı Restoran 2012 Ən Yaxşı Zövq Mükafatı
* 2013 Yerli İş Mükafatı
* Türkiyə GQ Mükafatları Mərasimi - İlin Şefi Mükafatı (2018)

## İstinadlar
Melissa Coan Hart

**Melissa Joan Catherine Hart** () — Amerikalı aktrisa. Bütün dünyada böyük təsir bağışlayan *Sabrina The Teeanege Witch* serialı ilə tanınır..

## Həyatı
Nyu-Yorkun Long Island şəhərində anadan olub.

Televiziya seriallarında baş rollarda oynadı * Clarissa Her şeyi izah edir * və * Sabrina, Teenage Witch *. 1999-cu ildə * Drive Me Crazy * filmində baş rolu oynadı. 2010-2015-ci illərdə ABC Family * Melissa & Joey * şousunda Mel Burke rolunu oynadı.

## Şəxsi həyat
19 iyul 2003-cü ildən bəri Hart, musiqiçi Mark Wilkerson (1976-cı il təvəllüdlü) ilə evlidir. Birlikdə üç oğlu var: Mason Walter Wilkerson (11 yanvar 2006-cı il təvəllüdlü), Braydon Hart Wilkerson (12 mart 2008-ci il təvəllüdlü) və Tucker McFadden Wilkerson (18 sentyabr 2012-ci il təvəllüdlü).

## Filmography
### Filmlər
* 1998: *Sabrina Goes to Rome*
* 1999: *Drive Me Crazy*
* 1999: *Sabrina Down Under*
* 2010: *Nine Dead*
* 2011: *Satin*
* 2014: *Santa Con*
* 2016: *God's Not Dead 2*
* 2017: *The Watcher in the Woods*
* 2017: *CarGo*
* 2017: *A Very Merry Toy Store*
* 2018: *The Orange Years*
* 2018: *A Very Nutty Christmas*
* *Blood Sisters*

### Televiziya serialları
* 1990: *ABC TGIF*
* 1991: *Clarissa Explains It All*
* 1993: *Weinerville*
* 1993: *Nickelodeon Orange a Peel*
* 1996: *Sabrina, the Teenage Witch*
* 1996: *Amazing Tails*
* 1998: *Mission: Makeover*
* 1999: *Sabrina, the Animated Series*
* 2007: *Deep Inside*
* 2010: *Melissa & Joey*
* *Untitled Clarissa Explains It All Reboot*

### Televiziya
* 1986: *Christmas Snow*
* 1995: *Family Reunion: A Relative Nightmare*
* 1995: *Clarissa*
* 1996: *Sabrina the Teenage Witch*
* 1996: *Twisted Desire*
* 1996: *The Weinerville Election Special: From Washington B.C.*
* 1997: *The Right Connections*
* 1997: *Two Came Back*
* 1998: *Silencing Mary*
* 1998: *America's Teenagers Growing Up on Television*
* 1998: *Hollywood Salutes Easter Seals*
* 1999: *Love American Style*
* 1999: *Britney and Melissa's Total Male Makeover*
* 2000: *Santa Mouse and the Ratdeer*
* 2000: *Christmas Dream*
* 2001: *2001 Winter Special Olympics*
* 2002: *ShirleyMania*
* 2003: *Rent Control*
* 2003: *Tying the Knot: The Wedding of Melissa Joan Hart*
* 2003: *50 Greatest TV Animals*
* 2006: *Dirtbags*
* 2007: *Holiday in Handcuffs*
* 2008: *Whispers and Lies*
* 2009: *My Fake Fiancé*
* 2014: *Beyond Candid with Giuliana: Melissa Joan Hart*
* 2014: *The Stars Are Aligned*
* 2016: *Broadcasting Christmas*
* *Sweet Harts*

### Video filmlər
* 1999: *Time Out with Britney Spears*
* 1999: *Britney Spears: (You Drive Me) Crazy*
* 2001: *Backflash*

## İstinadlar
Nəbi Məmmədov

* Nəbi Məmmədov (tələbə) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına və xalq maarifi nazirinə müraciətinə əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
* Nəbi Məmmədov (döyüşçü) — Azərbaycanlı MMA və Sambo idmançısı.

## Həmçinin bax
* Nəbi (ad)
* Məmmədov
Villi Tröger

**Villi Tröger** (; ) ― hücumçu mövqeyində oynamış Almaniya futbolçusu. O, karyerası boyu ancaq "Vizmut Aue" klubunda çıxış etmişdir və Şərqi Almaniya mill komandası formasıyla 15 oyuna çıxmışdır.

## Karyerası
Gəncliyində Tröger futbola başlamazdan əvvəl həndbol oynayırdı və əvvəlcə qapıçı kimi çıxış edirdi. Ancaq bu fəaliyyətlərin hər ikisi 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsində döyüşərkən əlini itirəndən sonra dayandı. O, müharibənin son illərində Vermaxta çağırıldı və Berlində əl qumbarasından yaralandı. Bununla birlikdə oyuna davam etdi və hücumçu mövqeyinə keçdi, 1951-ci ildə DDR-Oberliqada çıxış edən "Vizmut Aue" klubuna keçməzdən əvvəl Tsvikkau şəhərinin yerli klublarından birində çıxış edirdi. 1954-cü ildə "Vizmut Karl-Marks" olaraq adı dəyişilən klubda o,1962-ci ilə qədər 237 oyunda 114 qol vurmağı bacardı. Bu müddətdə klub üç liqa (1956, 1957 və 1959) və 1955-ci ildə ölkə kubokunu qazandı və Tröger 22 qolla 1954-55 mövsümündə liqanın bombardiri oldu. Onun Şərqi Almaniya futbolunun ən yüksək səviyyəsində vurduğu 114 qol klub rekordudur.

1954-1959-cu illər arasında Tröger Şərqi Almaniya milli komandasında 15 oyuna 10 qol vurdu, onların arasında milli komandanın 1955-ci ildə 3-2 ilk qələbə hesabı ilə bitən Rumıniyaya qarşı oyunda 2 qol müəllifi oldu.

## Ölümü
Tröger 30 Mart 2004-cü ildə iki dəfə uğursuz şəkildə əməliyyat olunaraq Pirna-Kopitzdə mədə xərçəngindən vəfat etdi. Hörmət əlaməti olaraq yerli sənətçi Stefan Gerlax ona mahnı həsr etdi və Pirnadaki stadion onun şərəfinə Villi-Tröger-Ştadion olaraq dəyişdirildi.

## İstinadlar
Göy Börü

**Göy Börü** (başqırdca:*күк бүре / Kük Büre*) — başqırdların milli gənclər təşkilatı. Göy Börü sözünün başqırd dilindəki mənası bozqurd deməkdir. Rusiya Federasiyasına bağlı Başqırdıstanda rəsmi təşkilat olaraq qeydiyyatdan keçmişdir.

## Simvol
Təşkilatın simvolu türk dünyasının milli simvolu olan qurd başı və arxa planda da günəşdir Türk xalqlarının mifologiyasındakı qurd milli yaddaşın, bilgəliyin, cəsarətin, fədakarlığın və vətənlərinə olan bağlılığın rəmzidir. Millət adı olan başqırd sözünün də qurdla bağlı olduğu ehtimal edilir.

Təşkilat başqırdların öz müqəddəratını təyin etmə haqqının olduğunu bildirir və ideologiyası liberal millətçiliyə əsaslanır.

## Digər təşkilatlarla əlaqə
2012-ci ildə yerli rus mediası iki millətçi təşkilat olan Azadlıqla (tatarlar) "Göy Börü"nün ittifaqda birləşdiyini yazmışdır. Tatar millətçilərinin lideri Nail Nabiulla "birliyin rus olmayan xalqlar üçün mübarizədə Rusiya Federasiyasındakı bütün millətçi təşkilatlarla birləşməyə açıq olduğunu" bildirmişdir. "Azadlıq" və "Göy Börü" təşkilatlarının rəhbərləri bəyanatlarında Çuvaşiya, Udmurtiya, Mari El, Altay və Saxa Yakutiyadakı bütün millətçi təşkilatlar ilə potensial ittifaq olduğunu bildirdilər.

## Həmçinin bax
* Azad Volqa-Ural
* Bozqurdlar (təşkilat)

## İstinadlar
Nail Nabiulla

**Nail Nabiulla** və ya **Nail Nabiullin** (tatarca:*Наил Нәбиуллин*; ) — tatar milli hərəkatı mənsubu olan aktivist.

## Həyatı
Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqına daxil olan Rusiya Sosialist Federativ Respublikasının Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Nurlat şəhərində 1989-cu ilin 27 iyununda dünyaya gəlmişdir.

Nail 2010-cu ilindən tatar millətinin milli haqları uğrunda mübarizə aparan "Azadlıq" təşkilatının rəhbəridir.

Aktivistliklə yanaşı yazıçılıqla da məşğul olan Nail Nabiulla "Tatar Dili, Bayrağı və Dövlətini Xatırlama Günü"nün təşkilatçısıdır.

## Həmçinin bax
* Göy Börü
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tatar Zamanı: "Наил Нәбиуллин: Хизб ет-тәхрир Татарстанга каршы эшли һәм алар белән башкача бәйләнмим".
* Kazandakı milli aktivistlər mühakimə edilir.
* Nail Nabiullin: Tatar dilini dəstəkləmək üçün aclıq aksiyasına başlamağa hazıram.
* 2013-cü ilin ən təsirli şəxsləri:Azadlıq oxuyucuları görüşü
* Ana dilim üçün 
* z001.kz - Rusiyadakı türklərin Qazaxıstanın yardımına ehtiyyacı var.
Xaçmaz Dövlət Rəsm Qalereyası

**Xaçmaz Dövlət Rəsm Qalereyası** -  Xaçmaz rayonunda 2007-ci ildən fəaliyyətə başlamış qalereya.

## Haqqında
2014-cü ilin may ayının 10-da Xaçmaz Dövlət Rəsm Qalereyasının yeni binasının açılşı həyata keçirilmişdir. Ümumilikdə 1050 m² sahəsi var. 900 m² ekspozisiya zalı, qalanları isə əlavə 3 otaqdan ibarətdir.  Qalereyanın ekspozisiya zalında 150 təsviri sənət nümunəsi sərgilənməkdədir. Fondda isə əlavə olaraq 150sənəd nümunəsi qorunub saxlanılmaqdadır. Xaçmaz Dövlət Rəsm Qalereyası rayon tədbirlərində yaxından iştirak edir. Fərdi sərgilərin təşkilində fəal iştirak edərək yerli rəssamların sərgilərini mütəmadi keçirir.

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
* Xaçmaz Tarix-Diyarşünaslıq Мuzeyi
* Xaçmaz rayonu

## İstinadlar
Kriobiologiya

**Kriobiologiya** ( — "soyuq",  — "həyat" və  — "elm") — aşağı temperaturun canlı orqanizmlərin və ya ümumiyyətlə orqanizmin ayrı-ayrı hissələrinə təsiri olan biologiyanın bir qoludur.

## Tədqiqat istiqamətləri

Kriyobiologiyanın elmi əsasları XIX əsrin sonunda həşərat və yarasalarda hipotermiya və anabioz tədqiq edən görkəmli bir rus alimi Porfiriy Baxmetyev  (1860–1913) tərəfindən qoyulmuşdur. Kriyobiologiyaya böyük bir töhfə fransız bitki fizioloqu Pol Bekkerel (1879–1955) və bir çox mikroorqanizmlərin, onurğasızların və toxumlar mütləq sıfıra yaxın soyumağa dözə bilər (məsələn, ərincəklilər) bitki sporlarını təsbit edən avstriyalı alim Q. Ram tərəfindən verilmişdir. Bəzi bitkilərin və yüksək dərəcədə mütəşəkkil heyvanların (məsələn, tırtıllar) bu cür soyumaqdan xilas ola biləcəyini də göstərdilər.

Müasir kriobiologiyanın vəzifələrindən biri də mikroorqanizmlərin, bitkilərin və heyvanların (ümumilikdə və ayrı-ayrı hüceyrələrdə, toxumalarda və orqanlarda) soyuq, hipotermiya və donma təsirlərinə qarşı müqavimətini (xüsusən soyuq müqavimət və şaxta məsələlərini) öyrənməkdir. bitkilərin müqaviməti) və onların qorunması və uyğunlaşması üçün metodların inkişafı (bitkilərin sərtləşməsi üçün metodların inkişafı da daxil olmaqla).

Kriyobiologiyanın digər vəzifələri qışlama və anabioz mexanizmlərinin öyrənilməsi, həyatın mövcud ola biləcəyi minimum temperaturun müəyyənləşdirilməsi, həmçinin hüceyrələrin, toxumaların, gametlərin və embrionların kriyopreservasiyası üçün metodların inkişafı ilə əlaqədardır. tibbi məqsədlər üçün uzun müddət qorunması üçün heyvan və insan mənşəli (bu məqsədlər üçün donma və ərimə zamanı hüceyrələri qoruyan xüsusi maddələr tələb olunur — kriyoprotektorlar). Digər vəzifələrə transplantasiya üçün hipotermik şəraitdə orqanların qorunması və dərmanların liyofilizasiyası daxildir.

Kriyobiologiyanın perspektivli sahələrindən biri, əsas müalicə üsulu olan xəstəliyin ocaqları üzərində aşağı temperatur təsiri olan bir tibb dərmanı olan kriyocərrahiyyədir. İnsan bədəninin patoloji cəhətdən dəyişdirilmiş toxumalarının (məsələn, bədxassəli şişlər) dərin soyudulmuş bölgələri məhv edilməyə məruz qalır — kriogen məhv.

Təcrübədə kriyobiologiya çərçivəsində bioloji obyektləri və ya sistemləri normaldan aşağı temperaturda araşdırırlar. Kriyobiologiyada işləmə temperaturu orta səviyyədən başlayır (0 ° C-yə yaxın) və mütləq sıfıra yaxın olan temperaturla başa çatır.

Xüsusi jurnallar kriobiologiya problemlərinə həsr olunur; müntəzəm olaraq beynəlxalq simpoziumlar və krioioloqların konfransları təşkil olunur. Kriyobioloji tədqiqatların nəticələri bitki, hüceyrə kulturaları, IVF zamanı embrionlar, nadir balıqların yumurtaları və s.-nin uzun müddət qorunması problemlərinin həllində tətbiqini tapır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* *Белоус А. М., Грищенко В. И.* Криобиология. — Киев: Наукова думка, 1994. — 432 с.

## Xarici keçidlər
* 
* *Wolfe J., Bryant G.*.  Cryobiology and anhydrobiology of cells // The University of New South Wales, 2004.
Gözəlli

*Gözəlli (Pərsabad) — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
*Gözəlli (Qoşaçay) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qaratikanlı

* Qaratikanlı (dağ) — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun ərazisində dağ. 
* Qaratikanlı (Xudafərin) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Türk xalqları tarixinin xronologiyası (500-1300)

Aşağıda VI-XIV əsrlər arasındakı Türk xalqları tarixinin müəyyən edilmiş zaman xronologiyası verilmişdir. Anadolu Səlcuqlu dövlətinin xronologiyası bu zaman xronologiyasında yer alsa da, Səlcuqlu Rum sultanlığı üçün daha ətraflı xronologiyaı üçün Anadolu Səlcuqlu dövlətinin xronologiyasına baxın. Çağdaş Türkiyə Respublikasının və qanuni sələfinin xronologiyası üçün Osmanlı imperiyasının xronologiyası və Türkiyə tarixinin xronologiyasına baxın. Bu zaman xronologiyasında qeyd olunanların xaricində, türk xalqları Azərbaycan və Orta Asiya respublikaları ilə yanaşı Rusiya, Çin və İran kimi Osmanlı imperiyası və Türkiyə ərazisindən kənarda yaşamışlar.
## VI əsr

## VII əsr

## VIII əsr

## IX əsr

## X əsr

## XI əsr

## XII əsr

## XIII əsr

## Həmçinin bax
* Oğuz türkləri
* Türkdilli dövlətlər
## İstinadlar
İzmir marşı

**İzmir marşı** — türk ordusunun Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində İzmirə girişindən bəhs edən marş. Musiqisinin kimə məxsus olması müzakirəlidir.

## Sözləri
İzmirin dağlarında çiçəklər açar (2x)

Altın günəş orda sırmalar saçar (2x)

Bozulmuş düşmənlər həp yel kimi qaçar (2x)

Yaşa, Mustafa Kemal paşa, yaşa

Adın yazılacaq cəvahir daşa

Yaşa, Mustafa Kemal pasa, yaşa

Adın yazılacaq cəvahir daşa

İzmir dağlarına bomba qoydular (2x)

Türkün sancağını önə qoydular (2x)

Şanlı zəfərlərlə düşməni boğdular (2x)

Qədər belə imiş, ey qərib ana

Qanım fəda olsun gözəl vətənə (2x)

İzmirin dağlarında oturdum qaldım

Şəhid olanları dəftərə yazdım (2x)

Yetim balaları bağrıma basdım (2x)

Qədər belə imiş, ey qərib ana

Qanım fəda olsun gözəl vətənə

Türk oğluyam mən ölmək istərəm (2x)

Torpaq tikan olsa, yatağım yerim (2x)

Allahında utansın dönənlər geri (2x)

Yaşa, Mustafa Kemal pasa, yaşa (2x)

Adın yazılacaq cəvahir daşa (2x)
Porfiri Baxmetyev

**Porfiriy Baxmetyev** (; ) — rus və bolqar mənşəli fizik və eksperimental bioloq.

## Bioqrafiyası

Valideynlər yerli torpaq sahibinin kasıb insanları idilər, lakin 1861-ci il islahatlarından əvvəl də özlərini sərbəstlikdən azad etdilər. Ata torpaq sahibi və içki zavodunun sahibi oldu. 1879-cu ildə Volsk şəhərindəki şəhər məktəbini bitirdikdən sonra İsveçrənin Sürix Universitetinə daxil oldu, çünki o illərdə həqiqi məktəb məzunları Rusiya universitetlərinə qəbul olunmadılar. 1884-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra müəllim qalmağa dəvət edildi. Gəzən elektrik cərəyanlarına dair tezis yazmışdır. Vaxtında yenilənməyən xarici pasporta görə alim Rusiyaya qayıda bilmədi.

Aleksandr Belldən bir məsafəyə səslərin ötürülməsi cihazı ilə tanış olduqdan sonra hərəkətli bir görüntüyü məsafəyə ötürmək üçün bir cihaz inkişaf etdirməyə başladı. 1880-ci ildə televiziya prinsipini formalaşdırdı — görüntü ayrı elementlərə ayrılmalı, elementlər ardıcıl olaraq ötürülməli və tək bir bütöv hala gətirilməli — və "telefotoqraf" (şəkillərin ötürülməsi üçün bir cihaz) adlandırdığı bir məsafədən televiziya sistemi hazırladı.), lakin maliyyə çatışmazlığı və hissələrin çatışmazlığı səbəbindən bənzərsiz bir inkişafın dizayn edilməsi mümkün deyildi.

1890-cı ildə Bolqarıstan hökumətindən Sofiya Universitetində eksperimental fizika kafedrasına qəbul üçün dəvət aldı (1895-ci ildən — professor).

Ferromaqnetizm, geofizika və fiziki kimya, biofizika, elektrik, xüsusilə termoelektrik problemlərini işləyib hazırladı.

## Elmi əsərləri
* Experimentelle entomologische Studien, Bd 1–2, Lpz. — Sophia, 1901–1907.
* Рецепт дожить до XXI века // Естествознание и география, 1901. — № 8. — С. 1–13.
* Как я нашел анабиоз у млекопитающих // Природа, 1912, май.
* Теоретические и практические следствия из моих исследований анабиоза у животных // Природа, 1912, декабрь.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Bosniyalı Mehmed Paşa

**Bosniyalı Mehmed Paşa** (ö. sentyabr 1623) — II Osman və I Mustafa səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən boşnaq olub, II Osman səltənətində Bostancılar ocağında təlim-tərbiyə edilərək bostançıbaşı oldu. Bu vəzifədə ikən içkili məkanlara basqınlar verməklə vəzifələndirildil. Ardından 1621-ci ildə Sivas bəylərbəyi təyin edildi. Sultan Osmanın Lehistan səfəri əsnasında vəzir rütbəsiylə İstanbul naibi oldu. Səfərin ardından 1622-ci ilin martında Misir bəylərbəyi olub 75 gün sonra vəzifədən alındı. Vəzifədən alınma səbəbi isə hamisi olan Sultan Osmanın devrilməsi və taxta əqli cəhətdən zəif olan Sultan Mustafanın çıxarılması idi. Bir müddət gözlərdən kənar qalsa da, dövrün sədrəzəmi Kəmankeş Əli Paşa tərəfindən özünə rəqib görüldü və davam edən iğtişaşlardan istifadə edilərək 1623-cü ilin sentyabrında edam edildi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 17
Ayako

**Ayako** (kanci: 文子, 綾子, 絢子, 彩子, 順子, 礼子; hiraqana: あやこ; katakana: アヤコ) — yapon qadın adı. Mənası istifadə olunan kancilərdən asılı olaraq dəyişir.

* Ayaka Yamaşita — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Ayako Kitamoto — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu. 
* Ayako İnada — Yaponiyanı təmsil edən bədii gimnast.
Protistologiya

**Protistologiya** — ibtidailərin tədqiqatına həsr olunmuş biologiya bölməsi.

İbtidailərin tədqiqi XVII əsrdə başlamışdır. Əvvəlcə Antoni van Levenqukun ixtira etdiyi mikroskopda müşahidə edildi. 1786-cı ildə Danimarkalı zooloq Otto Frederik Müller 370-dən çox mikroorqanizm növünün təsvirini nəşr etdi. XVII əsrdə və XIX əsrin əvvəllərində protistin birhüceyrəli quruluşu aydın deyildi. Xristian Erenberq mikroskopik olmasına baxmayaraq, orqanlara sahib kompleks orqanizmlər olduğuna inanırdı. Protistin birhüceyrəli təbiəti ilk dəfə K. Siebold tərəfindən təsvir edilmişdir. Bu fikirlər O. Bütschli tərəfindən hazırlanmışdır.

Protistologiya, XIX əsrin sonunda, əsasən "ibtidailər" adını (ilk) elmi dövriyyəyə salan Ernst Hekkelin səyləri sayəsində ayrı bir intizam olaraq ortaya çıxdı. Mikroskopik texnologiyanın inkişafı ilə (ilk növbədə işıq mikroskopunun təkmilləşdirilməsi və faz kontrastlı qoşmaların yaradılması ilə, sonra elektron mikroskopunun inkişafı ilə) və molekulyar biologiya və genomika metodları ilə əlaqəli əhəmiyyətli bir inkişaf əldə etdi.

## İstinadlar
Silahdar İbrahim Paşa

**Silahdar İbrahim Paşa** — II Osman və I Mustafa səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərundakı təlim-tərbiyəsini tamamladıqdan sonra II Osmanın silahdarlığına gətirildi. Ancaq çox keçmədən Sultan Osman devrilərək qətlə yetirildi. Taxta çıxarılan Sultan Mustafa əqli cəhətdən zəif olduğundan bütün iqtidar sədrəzəmlərin əlində cəmlənmişdi. Sultan Osmanın yaxın adamlarını mərkəzdən uzaqlaşdırmaq istəyən sədrəzəm Qara Davud Paşanın əmriylə vəzir rütbəsi alan İbrahim Paşa Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. 20 iyul 1623-cü ildə vəzifədən alınan İbrahim Paşa paytaxta çağırılaraq divan vəziri oldu. Ancaq özüylə birlikdə gətirməli olduğu Misir xəzinəsinin gözləniləndən az olamsı səbəbilə təftiş edildi. Təftiş əsnasında qaçıb gizlənən İbrahim Paşa sonradan bağışlandı ancaq bütün rütbə və mal-mülkü müsadirə edildi. Sonrakı həyatı və ölüm tarixi barədə məlumat yoxdur.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani III, səh. 101
Çeştəçi Əli Paşa

**Çeştəçi Əli Paşa** (ö. 1626) — I Mustafa və IV Murad səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Yeniçəri ocağında təlim-tərbiyə edildikdən sonra zağarcı və yeniçəri kəndxudası oldu. Ardından 1623-cü ilin avqustunda yeniçəri ağası, 9 oktyabrda isə vəzir rütbəsilə Misir bəylərbəyi təyin edildi. Ancaq sələfi Qara Mustafa Paşanın tərtiblədiyi hərbi ayaqlanmayla bölgəyə buraxılmadı və geri dönməyə məcbur oldu. Sultan Muradın 11 yaşlı uşaq olması, dövlət idarəsinin isə dövlət təcrübəsi olmayan Validə Kösəm Sultanın əlində olması səbəbilə bu məsələnin üzərinə gedilmədi. 16 fevral 1624-cü il tarixli fərmanla Əli Paşa Anadoluda çıxan üsyanları yatırmaqla vəzifələndirildi. Misir əyaləti isə yenidən Mustafa Paşaya həvalə edildi. Əli Paşa isə haqqında gəzən şaiyələr və əsgərlər üzərindəki sərt tədbirləri səbəbilə 1626-cı ildə edam edildi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 297
Kərövüs

**Kərövüs** — İranın Həmədan ostanının Dərgəzin şəhristanının Şahəncərin bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 4,155 nəfər yaşayır (1,250 ailə).

### Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.

## İstinadlar
Qoca Musa Paşa

**Qoca Musa Paşa** (ö. 22 yanvar 1647) — IV Murad və Sultan İbrahim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərundakı təlim-tərbiyəsi tamamlandıqdan sonra Sultan Muradın silahdarlığına gətirildi. Ardından 1630-cu ildə vəzir rütbəsiylə Misir bəylərbəyi olsa da, bir il sonra paytaxta çağırıldı və divan vəziri oldu. 1636-1637 və 1639-1644-cü illərdə Budin bəylərbəyi olaraq xidmət etdi. Ardından 1644-cü ilin martında Silistrə sancaqbəyi oldu. 1645-ci ildə kaptan-ı dərya olsa da, elə həmin il Əyriboz yaxınlığındakı dəniz döyüşündə şəhid düşdü. Cənazəsi Üsküdara gətirilərək dəfn edildi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 96
Etnopolitologiya

**Etnopolitologiya** —  etnik hadisələrin və proseslərin siyasi vəziyyətini öyrənən bir intizam.

## Etnopolitologiyanın əsas kateqoriyalar və problemləri
Etnopolitologiyanın əsas kateqoriyalarından biri etnos və etnikdir . Etnopolitik elmin əsas problemləri güc, bunun üçün etnik elitaların səy göstərməsi, elitaların səfərbərlikdə rolu barədə suallar yaradır.

## Etnopolitologiya və əlaqəli fənlər
### Etnopolitologiya və etnososiologiya
Əgər etnososiologiya etnik qrupların sosial quruluşunu, maraqlarının və davranışlarının xüsusiyyətlərini, etnik mədəniyyətdəki sosial əhəmiyyətli hadisələri, etnik qrupların sosial hərəkətliliyini müəyyənləşdirən etnik qrupların sosial vəziyyətini öyrənirsə, etnopolitik elm eyni prosesləri fərqli bucaq – siyasi hadisələrin və ilk növbədə dövlətin necə təsir etdiklərini.

### Etnopolitologiya və etnopsixologiya
Etnopsixologiya, insanların etnik mənsubiyyətinə, etnik stereotiplərinə, xüsusən də "təməl etnik şəxsiyyət" adlandırılan şeylərə görə insanların psixikasının xüsusiyyətlərinə diqqət yetirir. Bütün bunlar, şübhəsiz ki, etnopolitik elmi maraqlandırır, amma burada əsas olan təsirləri tapmaqdır bütövlükdə cəmiyyətin siyasi həyatındakı psixoloji amillər, müxtəlif etnik qrupların nümayəndələri arasında siyasi hakimiyyət və onun təsisatları ilə əlaqələri, siyasi davranışlarının xüsusiyyətləri və siyasi prosesə cəlb olunma və ya kənarda qalma dərəcələri

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Mühacirlik

[thumb|Balkan mühacirlərinin [İstanbula gəlişi. 1912-ci il]]
**Mühacirlik** — siyasi, iqtisadi və ya dini səbəbdən məcburi və ya könüllü olaraq öz vətənini tərk edib başqa ölkəyə köçmə.

Müsəlmanların azlıq təşkil etdiyi və ya döyüş əməliyyatları nəticəsində ən çox azlıq təşkil etdiyi qeyri-müsəlman ölkələrindən (məsələn, bir xristian dövləti tərəfindən bir müsəlman ərazisinin ilhaqı) müsəlmanların bir müsəlman ölkəsinə kütləvi və məqsədyönlü köçürülməsi dini azlığın vəziyyətinə dözmək.

## Etimologiyası
Mühacirlər ( hərfən «immiqrantlar, köçkünlər») — ərəb dilindən hicrə — köçürülmə sözündən yaranan hərəkətin adıdır.

Başlanğıcda peyğəmbər hələ sağ ikən Mədinə müsəlmanlarına "ənsarlar" ("köməkçi" mənasını verir), Məkkədən köç edən müsəlmanlara "mühacirlər" ("məskunlaşanlar" mənasını verir) deyildi, yalnız bir müddət sonra bu bütün müsəlmanlara — "köçkünlərə" (başqa yerlərdən) yayılmışdır.
Nəqqaş Mustafa Paşa

**Nəqqaş Mustafa Paşa** () — IV Murad və Sultan İbrahim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra, sarayda bostançıbaşı olaraq xidmət etdi. Bu vəzifədə ikən 4 avqust 1640-cı ildə Misir bəylərbəyi olaraq təyin edildi. Ancaq 2 il sonra - 3 oktyabr 1642-ci ildə vəzifədən alındı və bütün mal-mülkü müsadirə edildi. Daha sonra bağışlanaraq divan vəziri oldu. Bu vəzifədə ikən 1643-cü ildə Sultan Əhmədin qızlarından Xanzadə Sultanla nigahlandı. Ardından 1645–1647-ci illərdə Budin bəylərbəyi olaraq xidmət etdi. 1649-cu ildə Gürcü Nəbi adlı üsyançının aradan qaldırılması ilə vəzifələndirildi. 1653-cü ildə Krit sancaqbəyi təyin edildi və həmin il orada vəfat etdi.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani IV, səh. 177
Maqsud Paşa

**Maqsud Paşa** (ö. sentyabr 1644) — IV Murad və Sultan İbrahim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Sipahi ocağında yetişərək dəftərdar Ömər Əfəndinin xidmətinə alındı. Ardından Ömər Əfəndinin kəndxudası və saray miraxuru oldu. 1640-cı ildə vəzir rütbəsiylə Diyarbəkir bəylərbəyi təyin edilsə də, bir il sonra vəzifədən alındı. 3 oktyabr 1642-ci ildə Misir bəylərbəyi oldu. Ancaq burada yerli əyanlarla və orduyla problemlər yaşadı. Nəhayət, ordu qarşısındakı acizliyi bəhanə göstərilərək 21 aprel 1644-cü ildə vəzifədən alınaraq paytaxta çağırıldı. Gələr-gəlməz Yeddiqüllə zindanlarına həbs edilən Maqsud Paşa mal-mülkü müsadirə edildikdən sonra həmin ilin sentyabrında edam edildi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani III, səh. 249
Əyyub Paşa

**Əyyub Paşa** (ö. 1647) — IV Murad və Sultan İbrahim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra sarayda müxtəlif vəzifələrdə xidmət etdi. Ardından Sultan Muradın dayəsiylə nigahlanaraq divan nişançısı təyin olundu. 1631-ci ildə vəzir rütbəsi alaraq Sultan Muradın ölümünədək divanda xidmət göstərdi. Ancaq Sultan Muradın vəfatından sonra gözdən düşdü. 22 aprel 1644-cü ildə Misir bəylərbəyi təyin olundu və 5 aprel 1646-cı ilədək bu vəzifədə qaldı. Ancaq daha sonra bütün mal-mülkündən imtina edərək dərviş həyatı yaşamağa başladı. Çox keçmədən 1647-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani II, səh. 168
Heydərzadə Mehmed Paşa

**Heydərzadə Mehmed Paşa** (ö. sentyabr 1654) — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Yeniçəri ocağında təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək ocaq kəndxudası, 1642-ci ilin fevralında sekbanbaşı, 1644-cü ildə isə saray miraxuru təyin edildi. Ardından 5 aprel 1646-cı ildə Misir, 1647-ci ilin avqustunda Hələb, ardından Bağdad bəylərbəyi təyin edilib, 1648-ci ilin iyulunda vəzifədən azad edildi. Həmin ilin dekabrında üçüncü vəzir olaraq divana daxil oldu. Ardından 1650-ci ildə Diyarbəkir, 1651-ci ildə isə yenidən Bağdad bəylərbəyi təyin edildi. Ancaq 1653-cü ildə vəzifədən alındı və paytaxta gələrək burada bir müddət dövlət işlərindən uzaq durdu. Yaşı və dövlət təcrübəsi göz önünə alınaraq 1654-cü ilin mayında sədarət naibi təyin edildi və həmin ilin sentyabrında ordunun gəlişi ilə vəzifədən azad edilərək Silistrə sancaqbəyi oldu. Ancaq Silistrəyə gələr-gəlməz həbs edilərək edam olundu.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 30
Nişançı Mustafa Paşa

**Nişançı Mustafa Paşa** (ö. 13 sentyabr 1661) — IV Murad, Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən boşnak olub, Mostarda dünyaya gəldi. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək şahinçibaşı oldu. 1628-ci ildə yeniçəri ağası, həmin ilin sonunda isə Dəməşq bəylərbəyi təyin edildi. 1631-ci ildə vəzifədən alınsa da, 1633-cü ildə vəzir rütbəsiylə divana daxil oldu. 1644-cü ildə Silifkə sancaqbəyliyi də ona verilərək nişançı vəzir oldu. 1643-1645-ci illərdə Silistrə bəylərbəyi olaraq xidmət etdi. 1647-ci ilin avqustunda Misir bəylərbəyi olub, həmin ilin dekabrında vəzifədən alındı. Yenidən paytaxta çağırılaraq nişançı vəzir olaraq divana daxil oldu. 13 sentyabr 1661-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani IV, səh. 178
Çavuş Mehmed Paşa

**Çavuş Mehmed Paşa** (ö. 1650) — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək saray çavuşu, 1647-ci ildə yeniçəri ağası oldu. 1648-ci ilin yanvarında Misir bəylərbəyi təyin edildi və 5 fevral 1649-cu ildə vəzifədən alınaraq paytaxta çağırıldı. Bir müddət həbs tutulduqdan sonra bağışlandı. Çox keçmədən 1650-ci ildə vəfat etdi və Əyyubsultan məzarlığında dəfn olundu.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani V, səh. 218
Ceki Çan: Mənim tryuklarım (film, 1999)

**Ceki Çan: Mənim tryuklarım** (ing. *Jackie Chan: My Stunts*, çin. *成龍：我的特技*) — 1999-cu ildə Ceki Çanın kaskadyorluqları, döyüşləri və digər əlaqəli şeylər və bunları necə icra etdiyi haqqında sənədli filmdir. Ceki film boyu müxtəlif döyüş səhnələrini büdcəyə uyğun şəkildə necə icra edəcəyinə dair sürətli təlimatlar verir.

## Heyət
* **[[Ceki Çan]]** — özü
* **Ron Smurenbur** — özü
* **Kvan Yun** — özü
* **[[Yuan Byao]]** — özü
* **Danieli Çau**
* **Leuben Landon**

### Ceki Çan Tryuk komandası
* Ken Lo — özü
* Bred Allan — özü
* Paul Andreovski — özü
* Mars — özü
* Antoni Karpio — özü
* Nikki Li — özü
* Rokki Li — özü
* Conni Çeun — özü
* Luis Keun — özü
* Sam Vun — özü
* Çan Manasçin — özü
* Endi Çen — özü
* Rokki Çeun — özü

= Həmçinin bax =

* Ceki Çan
* Ceki Çan: Mənim hekayəm

## Xarici keçidlər
 Internet Movie Datebase saytında.
Zəfər Ərgin

**Zəfər Ərgin** () — türk teatr, kinoteatr və teleserial aktyoru, səsləndirmə sənətçisidir.

## Həyatı və karyerası
Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsi, Sənət Tarixi bölümü məzunudur. Ankara Dənəmə Səhnəsindən yetişmiş, müxtəlif film və seriallarda rol almışdır.

1970-ci və 1980-ci illərdə TRT televiziyasında yayımlanan bir çox xarici serial və kinoteatr filmindəki məşhur aktyorların Türkcə səsləndirməsini gerçəkləşdirmişdir.

2003–2005-ci illər arasında yayımlanan *[[Qurdlar Vadisi (teleserial, 2003)|Qurdlar Vadisi]]* serialındakı Mehmet Qaraxanlı rolu ilə zirvəyə çıxmışdır. 2006-cı ildə Kanal D-də başlayan və hələ də yayımlanmaya davam edən *[[Arxa küçələr (teleserial, 2006)|Arxa Küçələr]]* adlı serialda öncə başkomisər, 3-cü sezondan 9-cu sezona qədər əmniyyət amiri 9-cu sezondan etibarən isə əmniyyət müdirü Rıza Soylu rolunu canlandırmaqdadır.

Ərgin 10 may 2014-cü ildə "Kim milyonçu olmaq istəyir?" yarışma proqramının aparıcısı olan Kənan İşıqın narahatlığı olduğu üçün qonaq aparıcı olaraq bir bölümlük yarışmanı aparmışdır.

9 oktyabr 2020-ci ildə etdiyi açıqlamada 14 ildir oynadığı *Arxa küçələr* serialı haqqında "İnşallah 15 il daha davam edərik. Etdiyiniz işdən məmnun qalasanız, izləyici ilə təmas halında olabilsəniz, doğru yolda olduğunuzu təxmin edərsəniz".

## Filmoqrafiya
* *[[Süməlanıın şifrəsi: təməl]]* — 2011
* *[[Akasiya dayanacağı (teleserial, 2008)|Akasya dayanacağı]]* — 2008 (Qonaq aktyor 1-ci bölüm)
* *[[Nyu-Yorkda Beş Minarə|Nyu-Yorkda beş minarə]]* — 2010
* *[[Günəşi gördüm (film, 2009)|Günəşi gördüm]]* — 2009
* *[[Ankara cinayəti]]* — 2006
* *[[Arxa küçələr (teleserial, 2006)|Arxa küçələr]] —* 2006–h.h. — Rıza Soylu
* *[[Böyük görüşmə]] —* 2006 — Ərən
* *ren*
* *[[Döngəl karxanası]]* — 2005— TMSF Prezidenti
* *Qanlı Toy* — 2005
* *[[Zalım]]* — 2003 — Şanlı Bəy
* Qurdlar Vadisi — 2003–2005 — Mehmet Qaraxanlı
* *[[Oğru (film)|Oğru]]* — 2001–2002
* *[[Dəli ürək: bumeranq cəhənnəmi (film, 2001)|Dəli ürək: bumeranq cəhənnəmi]]* — 2001 — Şərəf
* *[[Sirr sənədi]]* — 1999
* *[[Berlin in Berlin]]* — 1993
* *[[Bir qatar yolculuğu]]* — 1988
* Yarpaq tökümü — 1988
* *[[Çalıquşu (teleserial, 1986)|Çalıquşu]]* — 1986
* *[[Bağdad xatun]]* — 1981

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Xədim Əbdürrəhman Paşa

**Xədim Əbdürrəhman Paşa** (ö. aprel 1653) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Saray xədimlərindən olub, Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək qapıağası oldu. 1649-cu ilin iyulunda vəzir rütbəsiylə İstanbul boğazının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. 1650-ci ilin dekabrında Anadolu, 1651-ci ilin fevralında isə Misir bəylərbəyi təyin edildi. Ancaq 9 sentyabr 1652-ci ildə vəzifədən alınaraq paytaxta çağırıldı və divan vəziri oldu. 1653-cü ilin aprelində vəfat etdi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 111
Hasəki Mehmed Paşa

**Hasəki Mehmed Paşa** (ö. iyun 1661) — Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək çuxadar, 1648-ci ildə isə silahdar oldu. 1650-ci ilin iyulunda vəzir rütbəsilə Şam bəylərbəyi, ardından beşinci vəzir olaraq İstanbul boğazının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. 9 sentyabr 1652-ci ildə Misir bəylərbəyi təyin edildi və 1656-cı ilin mayında vəzifədən alınaraq yenidən Şam bəylərbəyliyinə gətirildi. Ancaq həmin ilin sentyabrında bu vəzifəsindən də azad edilərək bir ay sonra Bağdad, 1659-cu ilin sentyabrında isə Hələb bəylərbəyi təyin edildi. Bu vəzifədə ikən sikkənin dəyərinin azaltması səbəbilə əhali ayaqlandı və 1661-ci ilin iyununda üsyançılar tərəfindən qətlə yetirildi.

O, ilk olaraq IV Muradın qızı Gevherhan Sultanla evləndi. Ölümündən bir neçə il sonra Turhan Sultanın qızı Aişə Sultanla evləndi.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani IV, səh. 29
Kayserili Qara Əhməd Paşa

**Kayserili Qara Əhməd Paşa** (ö. 1635) — IV Murad səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Kayseridə dünyaya gəldi. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra yüksələrək 1630-cu ildə qapıçılar kəndxudası, 1632-ci ildə miraxur təyin edildi. 1633-cü ildə vəzir rütbəsiylə Misir bəylərbəyi oldu ancaq qəddarlığı səbəbilə 1635-ci ildə vəzifədən alınaraq edam edildi.

## Mənbə

* Sicill-i Osmani I, səh. 227
Bostançı Xəlil Paşa

**Bostançı Xəlil Paşa** (ö. 1 aprel 1633) — IV Murad səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı

## Mənbə

* Holt, P. M. (1961) "The beylicate in Ottoman Egypt during the seventeenth century" *Bulletin of the School of Oriental and African Studies* 24(2): pp.&nbsp;214–248, page 242
* d'Avennes, Prisse (1983) *Arab art as seen through the monuments of Cairo from the 7th century to the 18th* (translated from French by J.I. Erythrospis) Le Sycomore, Paris, page 61
Firari Mustafa Paşa

**Firari Mustafa Paşa** () — IV Murad, Sultan İbrahim və IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

## Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əndərunda təlim-tərbiyə edildikdən sonra Sultan Muradın silahdarlığına gətirildi. 1643-cü ildə vəzir rütbəsiylə divana daxil oldu. 1644-cü ildə Diyarbəkir, 1649-cu ildə Bağdad, 1650-ci ildə yenidən Diyarbəkir, 1651-ci ildə isə Hələb bəylərbəyi təyin edildi. Bir il sonra vəzifədən alınsa da, 1653-cü ildə yenidən Hələbə, 1655-ci ildə yenidən Diyarbəkirə təyin olundu. 1656-cı ilin martında kaptan-ı dəryalığa gətirilsə də, həmin ilin mayında bu vəzifəsindən istehfa edərək öz istəyilə Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. 1657-ci ilin mayında vəzifədən alındı ancaq sədrəzəm Körpülü Mehmed Paşa tərəfindən haqqında açılan təftişdən qorxaraq qaçıb gizləndi. Sədrəzəmin 1661-ci ildə vəfatının ardından üzə çıxdı və Sultan Mehmed tərəfindən bağışlanaraq Van bəylərbəyi təyin edildi. 1663-cü ildə Rumeli və Şam, 1664-cü ilin avqustunda yenidən Bağdad, 1665-ci ilin iyununda Anadolu, 1666-cı ildə yenidən Şam, 1667-ci ilin aprelində yenidən Bağdad, 1670-ci ildə isə Bəsrə sancaqbəyi oldu. Bu vəzifədə ikən 1671-ci ildə vəfat etdi. Mehmed Paşa adlı oğlu olduğu məlumdur.

## Mənbə
* Sicill-i Osmani IV, səh. 172
Müqəddəs Tanrı anası kilsəsi (Tağaser)

**Müqəddəs Tanrı anası kilsəsi** — Xocavənd rayonunun Tağaser kəndi ərazisində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.

## Tarixi

Kilsə iki inşaat kitabəsinə malikdir. Onlar hər ikisi iç tərəfdən  portal timpanına yerləşdirilmişdir. Kitabələrdən məlum olur ki, kilsə 1635-ci ildə kənd sakinlərinin iştirak ilə inşa edilmişdir. Bu kilsə vaxtilə mövcud olmuş və dövrümüzə çatmamış daha qədim və daha kiçik ölçülü kilsə ilə üzbəüz yerləşirdi.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Təpə ətəyində yerləşən kilsə, tut və qoz bağları ilə əhatə olunmuşdur. Müqəddəs Tanrı anası kilsəsi dörd pilona malik bazilikadır. Kilsə narteksindən dövrümüzə yalnız yarıdağınıq kilsə binası qalmışdır 

Böyük ölçülərə malik kilsə tağtavana və iki tərəfli dam örtüyünə malikdir. Şərq apsidasının hər iki tərəfində köməkçi otaqlar yerləşir. Divar hörgüsündə kobud yonulmuş bazalt daşlar və əhəng məhlulundan istifadə edilmişdir. Adi daşlarla yanaşı hörgüdə qədim məzar daşları və xaçdaşlar da istifadə edilib.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
*
Türk (pyes)

**Türk Malless ve Borciya Qubernatoru Floransanın Möhtəşəm Faciəsi** (), əsasən **Türk** () olaraq tanınır — ingilis dramaturq Con Mason tərəfindən yazılmış, ilk dəfə 1610-cu ildə yayımlanan intiqam mövzulu faciə.

## İstinadlar
Con Mason (dramaturq)

**Con Mason** (; ) — ingilis dramaturqu. O, daha çox "*[[Türk (pyes)|Türk Malless ve Borciya Qubernatoru Floransanın Möhtəşəm Faciəsi]]*" faciəsi ilə tanınır, hansı ki ilk dəfə 1610-cu ildə yayımlanmıştır.

Masonun həyatı haqqında çox az məlumat mövcuddur. XVIII əsrdə yaşamış bir yazıçı Masonun 1606-cı ildə Kembric şəhərində yerləşən Müqəddəs Katerina Kollecindən məzun olmuş ola biləcəyini qeyd etmişdir. O, Uaytfrayars teatrının yarısına sahib idi.

## İstinadlar
Qışlaq-i Əyridərəhacıçəpər (Pərsabad)

**Qışlaq-i Əyridərəhacıçəpər** () — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə yaşayışı yoxdur.

## İstinadlar
İmelda Staunton

**İmelda Mari Philomena Bernadette Staunton** () — Akademiya Mükafatı adaylığı olan İngilis aktrisa.

2004-cü il istehsalı Vera Drake və 2007-ci il filmlərindən Freedom Vritersdə oynamışdır. Ayrıca Harri Potter və Simurq Ordeni filmində Dolores Ambriçi canlandırmışdır. Vera Drake filmindəki rolu ilə Ən Yaxşı oyunçu növündə Akademiya Mükafatlarına aday olmuş, BAFTA mükafatın qazanmışdır.

## Filmoqrafiya
* Harri Potter və Simurq Ordeni
* Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri I Hissə

## İstinadlar
Rəcəbov

**Rəcəbov** — Azərbaycan soyadı.

* Aydın Rəcəbov (d. 1944) — xalçaçı-rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının "Dekorativ-tətbiqi sənət" bölməsinin rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2006).
* Cavad Rəcəbov (d. 1954) — Azərbaycanlı müğənni.
* Əli-Bala Rəcəbov (d. 1879) — Gəmi kapitanı.
* Əlixan Rəcəbov (d. 1991) — Azərbaycanlı aktyor.
* Əmrah Rəcəbov (d. 2000) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
* Nazim Rəcəbov (d. 1964) — Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin rəisi, II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.
* Oqtay Rəcəbov (1941–2022) — Azərbaycan bəstəkarı, pedaqoji elmlər doktoru, professor (1995).
* Ruslan Rəcəbov (d. 1913) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin miçmanı, Vətən müharibəsinin şəhidi.
* Teymur Rəcəbov (d. 1987) — Azərbaycanlı şahmatçı.
* Ziya Rəcəbov (d. 1982) — Azərbaycanlı voleybolçu və məşqçi.

## Həmçinin bax
* Rəcəb
* Rəcəbova
Ceki Çanın diskoqrafiyası

Ceki Çan məhsuldar bir müğənnidir, 80-ci illərin əvvəllərində qeydlər etməyə başladı. Tema mahnılarını 1980-ci ildə Gənc usta filminin çəkildiyi vaxt filmlərinin son kreditləri üzərində oxumağa başladı. Çan "Kung Fu Fighting Man" adlı tema mahnısını tamamilə ingilis dilində oxudu. O vaxtdan bəri 20-dən çox fərqli albom hazırladı, beşdən çox dildə 100-dən çox mahnı oxudu və Emil Çau və mərhum Anita Mui kimi müğənnilərlə birləşdi. Şəxsi uğurları arasında 1984-cü ildə Yaponiyada Ən Yaxşı Xarici Müğənni Mükafatını qazanmaq da var.

## Studiya albumları

## Tərtib albomları

## İstinadlar
Cüzeppe Meattsa

**Cüzeppe Meattsa** (, ) — İtaliyalı keçmiş futbolçu, ikiqat dünya çempionu.

Daha çox "İnter" klubundakı çıxışları ilə tanınır. "İnter"in heyətində İtaliya A Seriyasında 365 oyunda 243 qol vurub.

İtaliya millisində 33 qol vurub və Luici Rivadan sonra İtaliya millisinin ikinci ən yaxşı bombardiridir.

Milan şəhərində San Siro kimi tanınan stadion Cüzeppe Meattsanın adını daşıyır.

## Bioqrafiya
Cüzeppe Milanın məşhur Porta Romana məhəlləsindəki Via San Luicidə, Annibale Meattsa və Ersiliya Borcinin ailəsində anadan olub. Atası Birinci Dünya Müharibəsindən qayıtdıqdan qısa müddət sonra, müharibədə aldığı yaralardan ölür. Peşəkar futbolçu olana qədər Meattsa bir çörək sexində işləyib.

## Karyerası
14 yaşında Cüzeppe "Maestri Kampionezli" adlı bir kluba qatılır. Orada demək olar ki, bütün mövqelərdə oynayır (qapıçı istisna olmaqla).

1924-cü ildə azarkeşi olduğu "Milan" klubuna keçmək istəyir. Ancaq "Milan" onun tez tez cəzalanmasına görə transfer etmir. Belə olanda Meattsa "İnter"ə keçir. Bu klubun gənclər komandasında oynayaraq ardıcıl iki dəfə — 25/26 və 26/27 mövsümlərində — regional çempionatın qalibi olur.

"İnter"in əsas heyətində 1927-ci ildə debüt edir və 1940-cı ilə qədər burada oynayır. "İnter" ilə 3 dəfə "*Skudetto*" qazanır. "İnter"in forması ilə ümumilikdə 408 oyunda meydanda olub 208 qol vurur.

1940-cı ildə "Milan"a keçir. "Milan" ilə 42 oyunda meydanda olaraq 11 dəfə fərqlənir.

Daha sonra hər birində bir mövsüm olmaqla "Yuventus", "Vareze" və "Atalanta" klublarında oynayır. 1946-cı ildə isə "İnter"ə dönərək karyerasını burda bitirir. A seriyasında son matçını 1947-ci ilin iyununda "Bolonya" klubu ilə qarşılaşmada ilə oynayır.

## Milli komanda
9 fevral 1930-cu ildə Romada İsveçrə ilə matçda İtaliya yığmasında debüt edir.

1934 Dünya Kubokundan sonra 23 yaşlı Meattsa İtaliyanın ən populyar futbolçusu olur. Bunun nəticəsində mal və xidmətlərin reklamı üçün futbol ulduzlarından istifadə ənənəsi onunla başlayır. Meattsa ətriyyat məhsullarının reklamını edir..

1937-ci ildə milli komandada ilk dəfə kapitan sarğısını taxır.

20 iyul 1939-cu ildə Helsinkidə Finlandiya Milli komandasına qarşı oyunda İtaliya Millisində son oyununu keçirir.

## Oyun Stili
Meazza, o dövrlər üçün reaktiv bir sürət olan sürətli futbolçu sayılırdı. O 12 saniyədə 100 metr məsafəni futbol butsı ilə qaçırdı.

Bundan əlavə, topla necə davranacağını hamıdan yaxşı bilirdi. Zərif bədən quruluşu ilə qeyri-adi dərəcədə yüngül ayaqlı, asanlıqla havaya qalxır və heç kimin təkrarlaya bilməyəcəyi fəndlər edirdi.

Futbolçunun ləqəbi "Balilla" idi.

## Karyera statistikası

### Klub

## Uğurları
* A Seriyası çempionu: 1929/1930, 1937/1938, 1939/1940
* İtaliya Kubokunun qalibi 1939

**İtaliya Millisi**

* Dünya çempionu: 1934, 1938

**Fərdi**

* A Seriyasının bombardiri: 1929/1930–31 qol 1935/1936–25 qol, 1937/1938–20 qol

* Bütün Zamanların Ən Yaxşı İtaliyalı Futbolçusu (1983-cü ildə olan səsverməyə görə)
* İtalyan elit "Club 300" üzvü (2-ci yer, 338 qol)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Meazza
* İtalyan Pele
* Giuseppe Meazza, stadion adamı