open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aslan Əhmədov

**Aslan Güloğlan oğlu Əhmədov** (rus: **Аслан Гюлоглан оглы Ахмадов**  (12 fevral 1973, Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan əsilli Rusiya prodüseri, fotoqrafı, rəssamı və rejissoru; 2011-ci ildən Rusiya Fotorəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
12 fevral 1973-cü il tarixində Bakıda anadan olub. O, Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının rejissorluq fakültəsini bitirib.

Laima Vaikule, Əzizə (özbək müğənnisi), Lyudmila Gurchenko  ilə stilist olaraq əməkdaşlıq edib.

2002-ci ildə "Fresh Art" triosunun (Aslan Axmedov, David Gevorkov və Alexander Siradekian) (müğənni, rəqqas, modelyer) yaradıcısı və üzvü olub. Bu "Fresh Art" geyimlərini Montserrat Caballe, Marilyn Manson, tennisçilər Williams bacıları və digər məşhurlar   geyiniblər.

2008-ci ildə Muz-TV kanalında “Moda polisi” serialının aparıcısı olub.

2010-cu ildə Domashny TV kanalında "Hindistan yayı" televiziya layihəsinin həmmüəllifi və fotoqrafı olub.

2011-ci ildə Rusiya Fotorəssamlar İttifaqının üzvü olub.

2016-cı ildə “The Voice” layihəsinin iştirakçısı olub.

## Fotolayihələr və fotosərgilər
2012-ci ilin noyabrında “L. M. Qurçenkonun əlləri” adlı fotoşəkil Londonda "Phillips de Pury" hərracında 3750 funt-sterlinqə satılıb.

Aslan Əhmədovun əsərləri "ArtInvestment" hərracında da satılıb.

Rəssamın fotolayihələri peşəkarlar və fotosərgi ziyarətçiləri tərəfindən şərh olunur, onların arasında Vasili Tsereteli tərəfindən edilən şərhlər xüsusi maraq kəsb edir.

### "Babye Leto" sərgisi
Onun 2011-ci ilin fevral ayında Moskvada ilk "Babye Leto"  sərgisi keçirilib. Daha sonra o, Volqoqrad, Voronej, Yekaterinburq, İrkutsk, Kazan, Nijni Novqorod, Novosibirsk, Omsk, Perm, Rostov-on-Don, Samara, Sankt-Peterburq, Ufat  şəhərlərində şərgilər keçirib.

### "RED" sərgisi
2012-ci ilin dekabrında Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının Moskva Müasir İncəsənət Muzeyində ilk "RED" sərgi keçirilib. 2013-cü ilin aprelində sərgi Yekaterinburq Müasir İncəsənət Qalereyasında keçirildi. Sonradan "RED" seriyasından olan əsərlər Sankt-Peterburq və Rostov-na-Donu sakinləri tərəfindən görüldü.

### "Mənim Lüsiyam" sərgisi
2015-ci ilin noyabrında Moskvada Klassik Fotoqrafiya Qalereyasında Lyudmila Qurçenkonun xatirəsinə həsr olunmuş “Mənim Lüsiyam” adlı sərgi açılaraq, onun ilk qonaqları arasında Filipp Kirkorov, Kristina Orbakaite, Stanislav Sadalski, Svetlana Svetliçnaya və Larisa Udoviçenko olub. “Mənim Lüsiyam” layihəsi fotoqraf A.Əhmədovun Lyudmila Qurçenkonun yaradıcılığına sərbəst baxışı – birgə yaradılmış portret şəkillərinin, qısametrajlı filmlərin və sənədli kadrların sintezindən ibarətdir. Bu, milli qəhrəmanın xatirəsinə ehtiramı əks etdirir. Həmin sərgi Kostroma şəhərində keçirilib.

## Videokliplər

* Filipp Kirkorov - "Sənə getməyə icazə" mahnısına görə (2012).
* Alena Apina - " Gəlin bunu belə edək ", "Daha yaxın", "Bağ qızı"
* İrina Bilyk -  
* Tolmaçev bacıları -  
* Aleksandr İvanov və Rondo qrupu -  
* Lolita Milyavskaya -  

## Şəxsi həyat

Aslan Əhmədov  ukraynalı müğənni İrina Bilık  ilə evli olub və ondan Təbriz (2015-ci il təvəllüdlü)  adlı oğlu var.

## İstinadlar
İnti Punku

**İnti Punku** və ya **Günəş qapısı** () — Perunun Kusko bölgəsində yerləşən İnk imperiyası dövrünə aid abidə. O, məşhur Maçu Piçu şəhərinin yaxınlığında yerləşir və İnk imperiyasının mühüm dini və astronomik məkanlarından biri hesab olunur.
## Tarixi
İnti Punku qədim İnk mədəniyyətinə aid xüsusi memarlıq nümunəsidir və eyni zamanda bu sivilizasiyanın astronomik biliklərini, dini inanclarını və şəhərsalma bacarıqlarını əks etdirən abidədir. Bu abidə qədim İnk yollarından biri olan Kamino İnkin sonunda, dəniz səviyyəsindən təxminən 2,745 metr yüksəklikdə yerləşir. İnti Punku Maçu Piçu arxeoloji kompleksinə daxil olan səyahətçilərin əsas giriş nöqtəsi olmuşdur. Bu qapı həmçinin günəşin doğduğu istiqamətdə yerləşir və xüsusi günlərdə (məsələn, yaz və payız gün dönümündə) günəş şüaları birbaşa bu qapıdan keçərək Maçu Piçuya düşür. Bu səbəbdən İnti Punku həm də astronomik müşahidələr üçün istifadə olunurdu.

Bu qapı Maçu Piçunun yaxınlığında, And dağlarında, strateji bir yerdə tikilmişdir. Dəniz səviyyəsindən 2745 metr yüksəklikdə yerləşir. Maçu Piçudan İnti Punkuya olan məsafə 290 metrdir. Bu terraslarla qaldırılan pəncərələri və darvazaları olan geniş bir arxeoloji ərazidir.
## Qalereya

File:Camino-inca-dia4-c04.jpg|
File:Tourists at Inti Punku.jpg|
File:Wayllabamba Puesto de Vigilancia sign.jpg|
File:Camino-inca-dia4-c03.jpg|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağqanad torağay

**Ağqanad torağay** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Ümumi məlumat
Ağqanad torağayın uzunluğu 17-19 santimetr, qanadlarının açılması 35 santimetrə qədərdir. Çəkisi 36 ilə 52 qram arasındadır. Torağayın arxası boz, qəhvəyi rəngli və tünd qəhvəyi xallıdır. Quyruğu və qanadları tünd qəhvəyi rəngdədir. Başının və çiyinlərinin tacı qırmızıdır, boynunun və quyruğunun yanlarında qırmızı ləkələr var. Adını qanadlarındakı geniş ağ zolaqdan almışdır. Torağayın quyruğunun yanlarında, sinəsində və alt hissəsində də ağ zolaqlar var. Görünüşü monqol torağayına bənzəyir, lakin sonuncunun boynunun yanlarında qara ləkələr var. 

Torağayın nəğməsi və uçuş naxışı göy torağayın nəğməsinə çox bənzəyir. Cütləşmə uçuşu zamanı onlar qanadlarını torağaylara nisbətən daha kəskin və seyrək çalır, bəzən nadir, dərin, kəpənəkəbənzər hərəkətlər edirlər. Onlar tez-tez yerdə oxuyurlar. Çığırtı mızıldanma və ya hətta cingilti səsidir (çvirr', "chir'", "vir'.vir'", "chrrri".

Aşağı Volqa bölgəsindən qərbi Altaya qədər və cənubda Balxaş gölünə qədər çöl və yarımsəhra zonasında yayılmışdır. Quş köçəri və qismən köçəri həyat tərzi sürür. Qışda Rusiyanın cənubi Avropa hissəsində, Ukraynanın çöl və meşə-çöllərində, Krımda, Qafqazda, Cənubi Qafqazda, Şimali İranda rast gəlinir və hətta Moskva bölgəsinə və Qərbi Avropaya miqrasiya edir. 

Yovşan və fesku çöllərində, duzlu bataqlıqlarda tapılır. Qəhvəyi ləkəli 4-6 açıq yaşıl və ya sarı yumurta qoyur. Çoxalma mövsümündən kənarda sürü halında qalır. Ağ qanadlı torağayı yerdə oturur və ya (daha az hallarda) havaya alçaqdan uçur. Onun nəğməsi sadə bir trildir, bəzən digər quşları təqlid edir. Onun adi səsi uzun, yumşaq qışqırıq, bir qədər miyoldamağı xatırladır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* BirdFacts - British Trust for Ornithology
Kirnan Şipka

**Kirnan Brennan Şipka** () — ABŞ aktrisası. O, televiziya tamaşaçılarına üç məşhur serialdan tanışdır. 2007–2015-ci illərdə AMC kanalında yayımlanan "*[[Mad Men]]*" serialında Salli Dreyper obrazını canlandırıb. Daha sonra "Netflix" platformasının "Sabrinanın tükürpədici sərgüzəştləri" layihəsində baş rol olan Sabrina Spellmanı oynayıb. Eyni obrazla "Riverdeyl" serialının altıncı mövsümündə də tamaşaçıların qarşısına çıxıb.

K. Şipka son illər bir çox filmlərdə rol alıb. 2024-cü ildə "Uzunbacaq", "Burulğanlar" və "Sonuncu estrada ulduzu" filmlərində yardımçı rollar oynayıb. Aktrisanın əsas rollarda çəkildiyi filmlər də var. Bunların arasında 2015-ci ildə ekranlara çıxan "Qara plaşlının qızı", 2023-cü ildə tamaşaçıların qarşısına çıxan "Əsl cani" və bu il nümayiş olunan "Məhəbbət quşları" filmləri xüsusilə seçilir. 

## Erkən illəri
Kirnan Şipka sənət aləminə Çikaqodan gəlib. Daşınmaz əmlak işləri ilə məşğul olan atası Con və anası Erin övladlarının istedadını erkən yaşlarından görüblər. İrland və slovak köklərə malik olan gənc aktrisanın nəsil şəcərəsində alman, ingilis, şotland və italyan qanı da qarışıb. Balaca Kirnan hələ beş yaşından səhnə sənətinə həvəs göstərib və bal rəqsləri öyrənməyə başlayıb. Bu məşğələlərə uzun illər davam edib.  Ailəsi qızlarının aktrisalıq istedadını dəstəkləmək üçün ciddi addım atıb və o, altı yaşında ikən hamılıqla Los-Ancelesə köçüblər. Sənətə vəsiqəsini məhz bu şəhərdə alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Sitta pusilla

**Sitta pusilla** —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid quş növü.

## Ümumi məlumat
Sitta pusilla Amerika Birləşmiş Ştatlarının Cənub-Şərqi şam meşələrinə endemik olan quşdur. Genetik analizlər Florida ştatının şimal və cənub populyasiyaları arasında aşağı fərqləndirməni göstərdi, lakin tədqiqat həmçinin Cənubi Florida populyasiyaları arasında daha aşağı genetik müxtəliflik aşkar etdi ki, bu da sənədləşdirilmiş yaşayış mühitinin artan parçalanmasının nəticəsi ola bilər. 

Sitta pusilla digər sittalar kimi, açıq toxumları döymək üçün istifadə etdiyi iti qara dırnağa bənzər dimdiyə malikdir. O, qidalanma yerlərinə tez-tez baş çəkir və günəş işığını çox sevir.

Sitta pusilla yuvalarını qısa kolların üstündə qurmağı üstün tutduğu aşkar edilmişdir.

Digər növlərin ümumi adına baxmayaraq, sitta pusilla cırtdan sitta quşu ilə təxminən eyni ölçüdədir və iki növ dünyanın ən kiçik sitta quşlarıdır. Sitta pusillanın ümumi uzunluğu 9-11 sm, qanad açılması 16-18 sm və bədən kütləsi 10-12 q-dır. Bu növ dar qara göz xətti və tünd ağ yanaqları, çənəsi və qarnı olan qəhvəyi bir başa malikdir. Qanadları mavi-boz rəngdədir. Boyununun arxa hissəsində kiçik bir ağ ləkə var. Quşun səsi "rezin ördək" oyuncağına çox bənzəyən və öz ölçüsündə bir quş üçün xüsusilə yüksək səslənən kəskin bir vıy-hya səsidir. Onlar həmçinin uçuş zamanı daha yumşaq "çuxur ördək" səsləri və digər cırıltı səsləri çıxarırlar. Əgər aydın eşidilirsə və ya görülürsə, bu növ vəhşi təbiətdə demək olar ki, səhvsizdir, çünki o, yalnız çox fərqli işarələnmiş və daha böyük qırmızıdöşlü və ağdöşlü sitta ilə üst-üstə düşür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Brown-Headed Nuthatch - ''Sitta pusilla'' - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Brown-headed Nuthatch Species Account – Cornell Lab of Ornithology
* Brown-headed Nuthatch Bird Sound at Florida Museum of Natural History
Encephalartos aplanatus

**Encephalartos aplanatus** — Esvatiniyə aid Saqovniklər dəstəsinə aid bitki növü.
## Ümumi məlumat
Encephalartos aplanatus kompakt və yığcam saqovnik növüdür. Onun qalın, silindrik gövdəsi var və yarpaqları uzun, tünd yaşıl, bir qədər əyilmiş formada olur. Yarpaq seqmentləri iti uclu və tikanlı deyil, bu da onu digər sikas növlərindən fərqləndirir. Bitki iki evliliklidir, yəni ayrı-ayrı erkək və dişi fərdlərə malikdir. Konusları bozumtul-yaşıl və ya açıq sarımtıl rəngdə olur. 350 sm uzunluğa qədər böyüyən 2-8 tünd yaşıl yarpaqdan ibarətdir. Gənc olanda yarpaqlar dik durur, lakin yetkinləşdikcə düz uzanmağa meyllidirlər. Yarpaqları təxminən 30 sm uzunluğunda, dişli kənarları olan lansolat formalıdır və 150-180° bucaq altında raxis boyunca əks istiqamətdə böyüyür. Saplağının kiçik tikanları var.

Təxminən 60 sm uzunluğunda və 8-10 sm enində sarı, iyəvari erkək konusları olan ikiüzlü bitkidir. Dişi konusları da sarı, yumurtavari, təxminən 40 sm uzunluğunda və 12 sm diametrindədir. Hər iki növ konus yanvar ayında, şimal yarımkürəsində yayın ortasında görünür. Həm makrosporofillərin, həm də mikrosporofillərin səthləri düz, hamar və çılpaqdır.

Bu növ əsasən Cənubi Afrikanın qayalıq və dağlıq ərazilərində yayılıb. O, isti və quru iqlim şəraitində inkişaf edir və torpaq baxımından xüsusi seçici deyil, lakin yaxşı drenaj olunmuş torpaqlara üstünlük verir.

Encephalartos aplanatus son dərəcə nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən bitkilər sırasındadır. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Encephalartos equatorialis

**Encephalartos equatorialis** — Uqandaya aid Saqovniklər dəstəsinə aid bitki növü.
## Ümumi məlumat
Bu bitki əsasən Ekvatorial Afrikada yayılmışdır və dünyanın ən qədim bitkilərindən biri olan saqovniklər ailəsinə daxildir. Encephalartos equatorialis digər saqovniklər növləri kimi, qalın, silindrik gövdəyə və uzun, tikanlı yarpaqlara malikdir. Bu bitki dikotiledon deyil, qıjı və iynəyarpaqlılarla oxşar xüsusiyyətlərə malik olan gimnosperm qrupuna aiddir. Onun yarpaqları tünd yaşıl rəngdə olub, möhkəm və dərimsi quruluşdadır. Bitki əsasən dağlıq və nəmli ərazilərdə, çay vadilərində və subtropik meşələrin kənarlarında rast gəlinir. Onun inkişafı üçün yüksək rütubət və isti iqlim vacibdir. 1000 metrə qədər yüksəkliklərdə rast gəlinir.

Encephalartos equatorialis iki evcikli bitkidir, yəni erkək və dişi fərdləri ayrıdır. Tozlanma prosesi əsasən külək və böcəklər vasitəsilə baş verir. Toxumları iri və ətli olur, bu da onları quşlar və digər heyvanlar üçün cəlbedici edir. Heyvanlar toxumları yeyərək, onların yayılmasına kömək edirlər.

Encephalartos equatorialisin hündürlüyü 3,5-4 m, diametri isə 35-45 sm-dir. Tünd yaşıl yarpaqları sərt, uzunluğu 3-4 m, eni 30-40 sm, saplağı isə 13 mm-ə qədərdir. 20-25 sm uzunluğunda və təxminən 20 mm enində olan yarpaqlar raxisdən 30° bucaq altındadır. Bu ikiüzlü növün uzunluğu 30-40 sm, diametri 9-10 sm olan erkək konusları və ölçüsü 20-30 mm olan uzunsov mikrosporofilləri var. Dişi konuslarının uzunluğu 35-40 sm, diametri 18-20 sm, ölçüsü 55 mm-ə 60 mm, hündürlüyü isə 30 mm olan romboid makrosporofillərə malikdir. Hər konusda narıncı-qırmızı sarkotesta ilə birlikdə uzunluğu 35-38 mm və diametri 23-30 mm olan təxminən 200 ellipsoidal toxum var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dacrycarpus imbricatus

**Dacrycarpus imbricatus** — Podokarpkimilər dəstəsinə aid bitki növü.
## Ümumi məlumat
Dacrycarpus imbricatus orta boylu, çoxillik və şişkin gövdəyə malik bir ağac növüdür. Onun gövdəsi zeytun-yaşıl rəngdə olub, qabığı düz və incədir. Bu ağacın yaşıl, sıx və uzun yarpaqları gövdə üzərində qəlpəvari şəkildə düzülür. Yarpaqların incə və yuvarlaq forması, bitkinin estetik cəhətdən gözəl görünməsini təmin edir. Çiçəkləri kiçik, sarımtıl və düzənlikdədir.

Dacrycarpus imbricatus əsasən Sakit okeanın cənub-qərbində yerləşən tropik və subtropik meşələrdə yetişir. Bu ağac Asiya və Yeni Zelandiya kimi regionlarda geniş yayılmışdır. Ayrıca bu ağac növü, təbii mühitdə daha çox suya yaxın yerlərdə və yağışlı meşə ekosistemlərində inkişaf edir. Dacrycarpus imbricatus tropik meşələrdə digər bitki növləri ilə harmoniya şəraitində inkişaf edir. Onun kökləri nəmli və güclü torpaqlarda böyüməyə meyllidir. Bu bitki həmçinin, çoxsaylı heyvan növləri üçün yaşam məkanı və qida mənbəyi təmin edir.

Dacrycarpus imbricatus növü Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyinin (IUCN) Qırmızı Siyahısında "Az narahatlıq" (Least Concern) statusuna malikdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Thomas, P. 2013. Dacrycarpus imbricatus. The IUCN
* The Gymnosperm Database
*
Oophaga speciosa

**Oophaga speciosa** — Ağacadırmananlar fəsiləsinin Oopaga cinsinə aid qurbağa növü.

## Ümumi məlumat
Oophaga speciosanın adı latın dilindən götürülüb. "Oophaga" yumurta yeyən anlamı daşıyır, "speciosa" isə "gözəl" deməkdir. Oophaga speciosa zəhərli dərisi və çəkici rəng palitrası ilə tanınır. Bu qurbağa növü çox vaxt bioloji tədqiqatların mərkəzində yer alır.

Bədən uzunluğu adətən 2-4 sm arasında dəyişir. Rəngləri narıncı, mavi, qırmızı, sarı və yaşıl ola bilər, dərisi üzərində zolaqlar və ya naxışlar ola bilər. Bu rənglənmə növün yırtıcılardan qorunmaq üçün zəhərli olduğunu bildirən "aposematik siqnal" rolunu oynayır. Cinsi dimorfizm aşaqı səviyyədədir, lakin erkəklər adətən dişilərdən kiçik olur və cəkilərinə görə fərqlənir.

Oophaga speciosa çox vaxt Mərkəzi və Cənubi Amerikanın tropik yağmurlu meşələrində yayılıb. Xüsusilə Panamada və Kolumbiyada rast gəlinir. Bu qurbağa növü rütubətli, isti mühitdə yaşamaq üçün adaptasiya olunmuşdur.

Oophaga speciosanın çoxalma davranışı olduqca maraqlı və mürəkkəbdir. Erkək qurbağalar tüninq səsləri vasitəsilə dişi qurbağaları cəlb edir. Cütləşmə prosesində erkək qurbağa dişi qurbağanı bromeliya bitkilərinin yarpaqlarına istiqamətləndirir, çünki bu yarpaqlar su yığmaq üçün müsbət mühit yarada bilir. Dişi qurbağa yumurtalarını bu yerlərdə qoyur və erkək qurbağa bu yumurtaları müdafiə edir. Yumurtalar çatlandıqdan sonra çıxan dişiciklər suya ehtiyac duyduqlarına görə bromeliya bitkilərinin yarpaqlarında qalırlar. Dişi qurbağa dişicikləri qidalandırmaq üçün onlara qeyri-bəripər yumurta verir. Bu davranış anacıl qayğının nümunəsidir və Oophaga speciosa-nı digər qurbağa növlərindən fərqləndirən əsas cəhətlərdən biridir. Dişiciklər bir müdət bu yerlərdə qalaraq tamamilə böyüyüb yetkin qurbağa formalarına çevrilir.

## Qorunma statusu
Oophaga speciosa Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyiin (IUCN) Qırmızı Siyahısında "təhlükə altında" kateqoriyasına salınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Oophaga speciosa на сайте The IUCN Red List of Threatened Specied
* AmphibiaWeb&nbsp;— Oophaga speciosa
* Oophaga speciosa (Schmidt, 1857)&nbsp;— Amphibian Species of the World
* Catalogue of Life
Boz delfin

**Boz delfin** () — Delfinlər fəsiləsinə aid məməli növü. Grampus (boz delfinləri) cinsinin yeganə nümayəndəsidir. Afrikanın qərb sahili, Cənubi Amerikanın şimal-şərqi və qütb dənizləri istisna olmaqla, demək olar ki, bütün dünyada açıq və sahil sularında rast gəlinir. Rusiya sularında boz delfin yalnız cənub Kuril adaları yaxınlığında rast gəlinir. 
## Ümumi məlumat
Yetkin boz delfin 300 ilə 500 kq arasında çəkiyə və 4 metrə qədər uzunluğa çata bilər. Əsasən başıayaqlılarla qidalanır. Boz delfinin dorsal üzgəci yüksək, arxa kənarında dərin deşikli və bədənin ön yarısına doğru bir qədər əyridir. Digər delfinlərə xas olan dimdik yoxdur. Konspesifiklərin dişləri və molyuskların yaratdığı yüngül ləkələr, zolaqlar və cızıqlar bədənə səpələnmişdir.

Kiçik delfinlər qışda doğulur və üç metr uzunluğunda cinsi yetkinliyə çatırlar. Şüşəburunlu delfinlərlə hibridlər haqqında məlumatlar məlumdur.

Boz delfinin ömrü 30 ilə qədərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Whale and Dolphin Conservation Society
*ARKive Photographs, video
*Voices in the Sea – Sound of the Risso's Dolphin
Anatoli Terentyev

**Anatoli Terentyev** () – 1951–1961-ci illərdə "Neftçi" klubunda çıxış etmiş sovet-Azərbaycan futbolçusu. Əsasən sol cinah yarımmüdafiəçisi mövqeyində çıxış etmişdir.

## Karyerası
Anatoli Terentyev 1950-ci ildə "Neftyanik" klubunun əvəzedici heyətinə cəlb olunmuşdur. Növbəti il isə klubun əsas heyətində çıxış etməyə başlamışdır. Ələkbər Məmmədov və Yuri Kuznetsovun "Neftyanik" klubunu tərk etməsindən sonra komandanın aparıcı oyunçularından birinə çevrilmişdir.

Terentyev karyerası ərzində bir çox mövqedə çıxış etmişdir. Viktor Novikovun rəhbərlik etdiyi dövrdə 2 il cinah müdafiəçisi kimi çıxış edəndən sonra 1955-ci ildə Valeri Timakov tərəfindən yarımmüdafiəyə keçirilmişdir. Boris Arkadyevin dövründə isə mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış etmişdir. Klubda keçirdiyi son 3 mövsümdə komandanın kapitanı olmuşdur. "Torpedo" və "Moldova" komandaları onu transfer etmək istəsə də, klubda qalmağa üstünlük vermişdir. Karyerası ərzində 255 oyunda 26 qol vurmuşdur. 1956-cı ildə SSRİ Spartakiadasında Azərbaycan SSR millisi heyətinə də dəvət olunmuşdur. Turnir ərzində Latviya yığmasına 2 qol, 1/8 finalda Kareliya yığmasına 1 qol və 1/4 finalda Ukrayna yığmasına 1 qol vurmuşdur.

Futbolçu karyerasını başa çatdırdıqdan sonra bir müddət Vladimir Karmayevin rəhbərliyi altında uşaq futbolu məktəbində işləmişdir. İki il orada çalışandan sonra "Lokomotiv" klubuna keçmiş və 3 il klubun baş məşqçisi olmuşdur. Azərbaycana qayıdandan sonra Neftayırma zavodunda bədən tərbiyəsi üzrə təlimatçı kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Həyatının son illərində "Neftçi" klubunun bazasında çilingər və qazanxanada ocaqçı işləmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Anatoli Terentyev ''Footballfacts.ru'' saytında
Zamia inermis

**Zamia inermis** — Zamiaceae fəsiləsinə aid bitki növü.
## Ümumi məlumat
Zamia inermis Şərqi Meksikadakı Verakruz ştatının Aktopan bölgəsinə endemikdir. Bu, əkinçiliyə yol açmaq üçün yaşayış yerinin itirilməsi, eləcə də tez-tez baş verən meşə yanğınları, tozlandırıcılarının yoxa çıxması, bitkilərin pestisidlərə məruz qalması, torpaq eroziyası və dekorativ məqsədlər üçün həddindən artıq yığılması kimi digər amillər səbəbindən təhlükə altında olan, kritik dərəcədə nəsli kəsilməkdə olan bir növdür.

2020-ci ildə 300-350 fərd olduğu təxmin edilirdi.

Zamia inermis bitkisinin gövdəsi 15 ilə 43 santimetr hündürlükdə və 8.6 ilə 26.4 santimetr diametrində, bozumtul rəngdədir. Köhnə bitkilərdə gövdə tez-tez budaqlı olur. Tacda dik duran 10 ilə 25 mürəkkəb yarpaq olur. Yaranan yarpaqlar açıqdan sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Yetkin yarpaqların uzunluğu 30 ilə 95 santimetr, eni isə 43.5 ilə 60 santimetr arasındadır. Sap saplağının uzunluğu 18 ilə 41 santimetr, yarpaq oxu isə 15 ilə 19 santimetr uzunluğundadır. Hər ikisi hamar, tikansızdır. Hamar kənarları olan xətti-lanceolate formalı 27 ilə 32 cüt yarpaq var. Yarpağın ortasındakı vərəqələrin uzunluğu 20 ilə 30,5 santimetr, eni isə 0,9 ilə 1,2 santimetrdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
Zamia restrepoi

**Zamia restrepoi** — Zamiaceae fəsiləsinə aid bitki növü.
## Ümumi məlumat
2020-ci il etibarilə ilkin sahə tədqiqatlarına görə, məlum olan yeganə alt populyasiya həyəcan verici dərəcədə kiçikdir və 100-dən az yetkin nümunədən ibarətdir. Əlavə alt populyasiyaların mövcudluğu potensialı var, lakin geniş sahə tədqiqatları onları tapmaqda uğursuz olub və bu da növlərin populyasiyasının paylanmasını və bolluğunu hərtərəfli anlamaq üçün əlavə tədqiqatların aparılmasını zəruri edib.

Zamia restrepoi növü ilk dəfə 1918-ci ildə Kolumbiyanın şimalında Francis W. Pennell tərəfindən toplanmışdır. Bu növ 1986-cı ildə Rodriqo Bernal tərəfindən yenidən yerləşdirilmişə qədər bir daha qeyd edilməmişdir. Dennis Stevenson Çiqua cinsini və 1990-cı ildə iki növü, C. restrepoi və C. bernalii təsvir etmişdir. Çiquanın Zamia ilə çox yaxın qohum olduğu və həqiqətən də Zamiada yuva qura biləcəyi məlum olmuşdur. 2009-cu ildə Anders Lindström C. restrepoi-ni Z. restrepoi, C. bernalii-ni isə Z. restrepoi-nin sinonimi kimi yenidən təsnif etmişdir.

Zamia restrepoinin gövdəsi yeraltı, ellipsoidal formadadır və diametri 10 santimetrə qədərdir. Hər bitkidə iki-beş mürəkkəb yarpaq olur. Yarpaqların uzunluğu 120-180 santimetr, saplağı 60-80 santimetr və yarpaq oxu 60-100 santimetr uzunluqdadır. Sap və yarpaq oxunun aşağı hissəsi kiçik tikanlarla örtülmüşdür. Vərəqələr kənarlarında dişlidir. Bir yarpaqda 20-30 vərəqə olur. Vərəqələr lanceolate, uzunluğu 15-25 santimetr və eni 3-5 santimetrdir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
Araucaria biramulata

**Araucaria biramulata** —  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid ağac növü.
## Ümumi məlumat
Araucaria biramulatanın uzunluğu 20-30 metrə çatan nəhəng ağacdır. Cənubi Amerikanın subtropik bölgələrində ən çox rast gəlinən bitki növlərindən biridir. Gövdəsi düz və şaquli uzanır, bəzən bir neçə təbəqə şəklində bölünmüş budaqlara malikdir. Ağacın qabığı yaşlandıqca quru və qalın olur, lakin gənc yaşlarında daha hamar olur. Ağacın yarpaqları uclu və uzun olur, 3-6 sm uzunluğunda, qalın, sərt və qarmaqarışıqdı. Yarpaqların rəngi tünd yaşıl olub, təbii şəraitdə qoruyucu funksiyanı yerinə yetirir. Bu yarpaqlar tikanlı və sərt olduğu üçün heyvanların bu ağacdan yeməsi çətindir. 

Araucaria biramulatanın çiçəkləri kiçik və narıncı-sarı rəngdədir. Çiçəkləmə dövrü nisbətən uzun olur və ağacın yalnız yetkin yaşda olan fərdlərində çiçəklənmə baş verir. Bu ağacların meyvələri isə böyük və qozaya bənzərdir, tünd yaşıl rəngdə olur və içərisində sərt toxumlar yerləşir.
Araucaria biramulata sistematik olaraq Araucaria cinsinə aiddir, bu cins isə Araucariaceae fəsiləsinə daxildir. Araucariaceae fəsiləsi xüsusilə Cənubi Amerikada, Avstraliyada və Yeni Zelandiyada yayılmış nadir və nəhəng iynəyarpaqlı ağacları əhatə edir. Bu fəsilə üzv olan digər növlər arasında məşhur Araucaria angustifolia (Breziliya şamı) və Araucaria araucana (Çili şamı) da var.

Araucaria biramulata subtropik iqlim şəraitində, xüsusilə dağlıq ərazilərdə yaxşı inkişaf edir. Bu ağac nəmli və soyuq iqlimlərə uyğun gəlir, buna görə də əsasən dağlıq bölgələrdə, təbii meşə ekosistemlərində yayılır. Torpaqlarının yaxşı suvarılması, lakin suyun çox olmaması vacibdir. Bu ağaclar xüsusən quraqlığa dözümlüdür, lakin təbii şəraitdə yağışların davamlı olması onların inkişafını dəstəkləyir. Araucaria biramulata Cənubi Amerikanın ən yüksək dağlıq bölgələrində, xüsusilə Braziliya, Paraqvay və Argentinanın subtropik və tropik meşə ekosistemlərində yayılmışdır. Onun yaşadığı coğrafi ərazilər yüksək hündürlükdə olduğu üçün, bu ağaclar nisbətən soyuq iqlim şəraitinə uyğunlaşmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Elops

**Elops** () — Şüaüzgəclilər sinifinin Elopidae fəsiləsinə aid balıq növü. 
## Ümumi məlumat
Elopslar bütün okeanların tropik və subtropik sularında geniş yayılmışdır və bəzən mülayim sularda rast gəlinir. Onlar dəniz balıqlarıdır; bəzi növləri duzlu və duzsuzlaşdırılmış sulara girə bilirlər. Kiçik balıqlar və xərçəngkimilərlə qidalanırlar.

Bədən uzunsov, alçaq, demək olar ki, dairəvi, kiçik sikloid pulcuqlarla örtülmüşdür. Qəlsəmə membranının 27-35 şüası var. Ağız böyük və son hissədir, alt çənə bir qədər irəli çıxır. Yuxarı çənə gözün arxa kənarının şaquli xəttindən kənara çıxır. Gözlər böyükdür və yağlı göz qapağına malikdir. Arxa üzgəcdə bədənin ortasının şaquli xəttindən başlayan 20-25 yumşaq şüa var. Son şüa budaqlanmamışdır. 13-18 şüası olan anal üzgəc dorsal üzgəcin arxasında yerləşir. Çanaq üzgəcləri dorsal üzgəcin altında yerləşir və 12-16 şüası var. Quyruq üzgəci haçalıdır.

Aşağı çənələr arasında uzunsov, yastı sümük olan gümüşü lövhə yerləşir. Dişlər kiçikdir və zolaqlar şəklində düzülmüşdür. Yan xətt adətən 95-120 pulcuğa malikdir. Yalançı qıçlar mövcuddur. Ventral kil yoxdur. 63-79 fəqərə var. Arterial konus yoxdur. Arterial səth mavi-yaşılımtıl, yanları isə gümüşüdür.

İlanbalıqlar kimi sürfələrə də leptosefali deyilir.
### Növləri
Cins 7 növdən ibarətdir:
* Elops affinis
* Elops hawaiensis
* Elops lacerta
* Elops machnata
* Elops saurus
* Elops senegalensis
* Elops smithi 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Jan Buqatti

**Jan Buqatti** (; )&nbsp;— İtalyan-Fransız avtomobil istehsalçısı, məşhur fransız "Bugatti" brendinin qurucusu, şirkətin direktorlarından və dizaynerlərindən biri olan Ettore Buqattinin oğlu.

## Həyatı
Jan Buqatti 15 yanvar 1909-cu ildə Almaniyanın Köln şəhərində anadan olmuşdur. Ailəsi avtomobil istehsalı ilə məşğul olduğu üçün Jan da uşaq yaşlarından mühəndislik və dizayna böyük maraq göstərirdi. O, atasının təsis etdiyi "Bugatti" şirkətində işləyərək mühəndislik və avtomobil dizaynı sahəsində təcrübə qazandı.

Jan Buqatti atasının avtomobil mühəndisliyi üzrə biliklərini mənimsəmiş və dizayn sahəsində öz unikal baxışlarını inkişaf etdirmişdir. O, xüsusilə "Bugatti Type 41 Royale" və "Bugatti Type 57" modellərinin yaradılmasında əsas rol oynayıb. Jan Buqatti avtomobillərdə aerodinamik formalar və cəlbedici dizayn elementləri tətbiq edərək onları daha estetik və dinamik etmişdir.

Jan Buqattinin ən məşhur əsəri "Type 57SC Atlantic" modelidir. Bu avtomobil yalnız dörd nüsxədə istehsal olunmuş və dünyanın ən gözəl avtomobillərindən biri kimi qəbul edilir. "Type 57SC Atlantic", uzun və axıcı xətləri, alüminium gövdəsi və futuristik dizaynı ilə öz dövrünün qabaqcıl modellərindən biri idi. Bu avtomobil həm sürət, həm də estetik baxımdan mükəmməl bir balans yaradırdı.

Jan Buqatti 11 avqust 1939-cu ildə, cəmi 30 yaşında avtomobil qəzasında həlak oldu. O, "Bugatti Type 57" modelini sınaqdan keçirərkən yolda gözlənilmədən bir maneə ilə qarşılaşaraq idarəni itirmiş və qəzaya uğramışdır. Onun vaxtsız ölümü "Bugatti" şirkəti üçün böyük bir itki oldu, çünki o, markanın gələcəyini formalaşdıracaq əsas şəxs hesab olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Deyzi Edqar-Cons

**Deyzi Edqar-Cons** () — İngiltərə aktrisası. Ekranlara ilk dəfə "Geri addım" serialında çıxıb. Sonra "Dünyaların müharibəsi" layihəsində rol alıb. Əsl şöhrəti isə "Sıravi insanlar" serialındakı baş rolu ilə qazanıb. Bu işi ona "BAFTA" və "Qızıl Qlobus" kimi nüfuzlu mükafatlara namizədlik gətirib. 

Gənc aktrisa son zamanlar kino sahəsində fəal çalışır. 2022-ci ildə iki fərqli janrda filmdə iştirak edib: "Tərtəzə" adlı triller və "Bataqlıq qızı" detektiv filmi. 2024-cü ildə isə "Burulğanlar" fəlakət filmində və "Külək qanadlı atlar" məhəbbət dramında çəkilib. Üstəlik, bu filmin çəkilişində prodüser işini də öz üzərinə götürüb. Televiziyada da uğurlu işi var. "Hulu"da yayımlanan "İnanc uğrunda" serialında mormon qadın roluna görə "Qızıl Qlobus" mükafatına ikinci dəfə namizəd göstərilib. 

O, teatr sənətində də özünü sınayıb. Londonun məşhur teatrlarında iki mühüm tamaşada rol alıb. 2017-ci ildə Pakistan yazıçısı Möhsin Həmidin "Tərəddüd içində" romanı əsasında hazırlanan&nbsp;tamaşada, 2024-cü ildə isə dünya şöhrətli dramaturq Tennessi Vilyamsın yenidən səhnələşdirilən "Od üstündə" əsərində oynayıb.&nbsp;2020-ci ildə "British Vogue" jurnalı onu ilin ən təsirli qadınları siyahısına salıb. 

## Erkən illəri
Aktrisanın beşiyi 1998-ci ildə Londonun İslinqton borosunda çalınıb. Anası Vendi əslən irlandiyalıdır, bir vaxtlar kino sənətində montajçı kimi çalışsa da, sonradan əmlak bazarına üz tutub. Atası Filip şotland əsillidir, hazırda "Sky" media qurumunda yüksək vəzifə daşıyır - həm "Sky Arts" kanalının sükanı ondadır, həm də əyləncə proqramları şöbəsinə başçılıq edir.

Uşaqlığı Londonun Masvell-Hill səmtində keçib. Səhnə ilə ilk tanışlığı ibtidai məktəbin ikinci sinfində olub. Təhsilini əvvəlcə Maunt qızlar məktəbində, sonra Vudhaus kollecində davam etdirib. Bir müddət Milli Gənclər Teatrında təcrübə qazandıqdan sonra yolunu Açıq Universitetdən salıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Kristofer Mints-Plass

**Kristofer Çarlz Mints-Plass** () — ABŞ aktyoru; musiqiçi. Karyerasına gənc yaşlarında başlayan aktyor ilk böyük uğurunu "Superpis" (2007) komediyasında Maklovin ləqəbli Foqell obrazı ilə qazanıb. Sonradan "Payını ver" superqəhrəman kinoseriyasında canlandırdığı Kris Damiko ("Red Mist") rolu ilə də tamaşaçıların yaddaşında qalıb. Aktyorluqla yanaşı musiqi ilə də məşğul olur. 

## Erkən illəri
Los-Ancelesin sakit məhəllələrindən olan Vudlend-Hillzdə böyüyüb. El Kamino Real məktəbində oxuyarkən yaradıcılığa meyil göstərib, xüsusilə improvizasiya dərnəyində fəal iştirak edib. Valideynləri sadə peşə sahibləri olub: anası Ellen məktəbdə məsləhətçi, atası Rey isə poçtda çalışıb. Ailə köklərinə gəldikdə, ana tərəfi yəhudi mənşəli, ata tərəfi isə katolik ailəsindəndir. Atası əslən Massaçusetsdəndir, orada doğulub boya başa çatıb. Kristofer özü də uşaqlıqdan Boston idman klublarının azarkeşidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Meggi Lindemann

**Marqaret Elizabet Lindemann** () — ABŞ müğənni-bəstəkarı. "*Pretty Girl*" mahnısı ilə musiqi aləmində tanınmağa başlayıb. Bu mahnı İsveç, İrlandiya, Britaniya və Hollandiyada xüsusi populyarlıq qazanıb. Sonradan yaradıcılığında dəyişiklik edərək alternativ musiqiyə üstünlük verib. 2021-ci ildə "*Paranoia*" adlı minialbom buraxıb. Növbəti il isə "*[[Suckerpunch]]*" adlı ilk studiya albomunu yayımlayıb. 

## Erkən illəri
Texasın Dallas şəhərində alman və şotland əsilli ailədə böyüyən Marqaret Lindemann erkən yaşlarından musiqiyə həvəs göstərib. 1998-ci il təvəllüdlü  gənc ifaçı sosial şəbəkələrdə öz səsini sınayıb. "Tumblr" və "Keek"də paylaşdığı mahnılar ona uğur gətirib. İnstaqramda yerləşdirdiyi ifalardan biri musiqi meneceri Cerald Tennisonun marağına səbəb olub. Bundan sonra professional musiqi karyerasını qurmaq məqsədilə Los-Ancelesə köçüb.

## Şəxsi həyatı
M. Lindemann 2016-cı ildə şəxsi həyatı ilə bağlı açıqlama verərək biseksual olduğunu bildirib. 2019-cu ildən etibarən "PrettyMuch" musiqi qrupunun üzvü Brendon Arreaqa ilə sevgili olub. Bu münasibət 2022-ci ilin mayına qədər davam edib və ifaçı ayrılıq xəbərini İnstaqram hesabından paylaşıb. Bir neçə ay sonra, sentyabrda "People" jurnalına verdiyi müsahibədə NBA liqasında çıxış edən "Yuta Caz" basketbolçusu Cordan Klarksonla münasibətdə olduğunu açıqlayıb. 

M. Lindemann 2019-cu ildə Malayziyada verdiyi konsert zamanı ciddi problemlə üzləşib. Xarici vətəndaşların bu ölkədə çıxış etməsi üçün xüsusi icazə sənədi tələb olunurmuş. Bu sənəd olmadığı üçün ifaçı səhnədən düşürülüb və həbs edilib. Ertəsi gün zaminlə azadlığa buraxılsa da, bu beş günlük həbs təcrübəsi onda ağır təəssürat yaradıb. Konsert təşkilatçıları səhvlərini boynuna alıblar. 2022-ci ildə isə müğənni plastik əməliyyat keçirdiyini, döşlərini böyütdürdüyünü açıqlayıb.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Suckerpunch* (2022)
* *I Feel Everything* (2025) 

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Luonq Kuonq

**Luonq Kuonq** () — Vyetnam siyasətçisi, keçmiş Ordu generalı, Vyetnam Xalq Ordusunun ümumi siyasət şöbəsinin direktoru (2016–2024), Vyetnamın 14-cü prezidenti (2024-cü ildən)

## Həyatı
Luonq Kuonq 15 avqust 1957-ci ildə Phu Tho əyalətində anadan olub. Partiya quruculuğu və övlət idarəetməsi üzrə bakalavr dərəcəsinə, həmçinin yüksəksəviyyəli siyasi nəzəriyyə biliklərinə malikdir. İş fəaliyyəti dövründə o, Ho Şi Min adına Milli Siyasət Akademiyasında və Çində kadr hazırlığı kurslarında iştirak etmişdir.

## Karyerası
Kuonq 18 yaşında, 1975-ci ildə Vyetnam ordusuna qoşulub. O, Vyetnam müharibəsində iştirak edib. 1978-ci ilin avqust ayında Vyetnam Kommunist Partiyasının üzvü olub. Luonq Kuonq 2021-ci ildən Siyasi Büronun, 2011-ci ildən isə Mərkəzi Komitənin üzvüdür.

O, əvvəllər 2011-ci ildən 2016-cı ilə qədər Vyetnam Xalq Ordusunun Baş Siyasi Departamentinin direktor müavini vəzifəsində çalışmış, sonra həmin departamentin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuş, 2019-cu ildə dördulduzlu general rütbəsinə yüksəlmişdir.

2024-cü il 16 may tarixində Lounq, Truonq Thi Mainin istefasından sonra, Politbüro tərəfindən katibliyin daimi üzvü vəzifəsini icra etmək üçün təyin edilmiş, bu vəzifə Vyetnamın siyasi sistemində beşinci ən yüksək mövqedir.

## Prezidentliyi (2024-cü ildən indiyə qədər)
26 avqust 2024-cü ildə Baş katib To Lam, iyul ayında Nquyen Phu Tronqun ölümündən sonra həmin ayın əvvəlində yeni Baş katib seçildikdən qısa müddət sonra prezidentlikdən istefa verdi. Oktyabrın 21-də, 15-ci Milli Assambleyanın (Milli Məclis) səkkizinci sessiyasında Kounq prezidentliyə seçilib; səsvermədə iştirak edən 440 nümayəndənin hamısı (440/440) onun xeyrinə səs verib ki, bu da Milli Assambleyanın ümumi nümayəndələrinin 91,67%-inə bərabərdir. Bununla da To Lamın yerinə prezident vəzifəsinə gəlmiş oldu.

İlk çıxışında Lounq Kounq partiya daxilində yüksəksəviyyəli birliyi, həmrəyliyi qorumağa və gücləndirməyə, güclü sosialist hüquq dövləti qurmağa, milli müdafiə və təhlükəsizliyi möhkəmləndirməyə, həmçinin müstəqil, özünə güvənən, sülhsevər xarici siyasəti davamlı şəkildə həyata keçirməyə sadiq olduğunu bəyan etmişdir. 2024-cü il 22 oktyabr səhəri Prezident sarayında vəzifə təhvil-təslim mərasimi keçirilmişdir. Mərasimdə To Lam rəsmi olaraq prezident vəzifələrini Kuonqa təhvil verərək, aidiyyəti qurumlardan yeni prezidentlə əməkdaşlıq çərçivəsində konkret tapşırıqlar barədə hesabat vermələrini, iş planlarını nəzərdən keçirməyi, daxili və xarici işləri koordinasiya etməyi istəmişdir.

## Xarici əlaqələri
2024-cü il 10 noyabrda Kuonq prezident seçildikdən sonra ilk xarici səfərini üç günlük Çiliyə edib. O, Prezident Qabriel Boriçlə görüşmək üçün Santyaqoya gəldi. Bundan əvvəl o, mərhum prezident Salvador Allendenin evinə baş çəkmiş və Allendenin ailə üzvləri ilə görüşmüşdü. Səfər zamanı Kounqun nümayəndə heyətinin bir üzvü cinsi təcavüzə görə həbs olunmuşdur.

2024-cü il 13 noyabrda Luonq Peru paytaxtı Limaya APEC Sammitində iştirak etmək üçün gəlib. Peru prezidenti Dina Boluarte tərəfindən ona "Peru Günəş" ordeni təqdim edilib. Sammit zamanı o, həmçinin digər bir çox dünya liderləri ilə görüşüb.

## İstinadlar
Soccer Mommy

**Soccer Mommy** () — ABŞ müğənni-bəstəkarı. İndiyədək dörd albom buraxıb. Sonuncu "*[[Evergreen (Soccer Mommy albomu)|Evergreen]]*" adlı albomunu 2024-cü ilin oktyabrında yayımlayıb. 

## Erkən illəri
Sofiya Regina Ellison 1997-ci il mayın 27-də İsveçrənin Sürix şəhərində alim atadan və müəllimə anadan dünyaya gəlib. Uşaq vaxtı ailəsi ilə Amerikaya köçərək Neşvilldə yerləşib. İncəsənət məktəbində oxuyarkən gitara çalmağı öyrənib və məktəbin ansamblında iştirak edib.

Gitaranı altı yaşından mənimsəyən Sofiya zaman keçdikcə mahnı müəllifi kimi də formalaşıb. Universitetə qəbul olanda artıq internetdə "Soccer Mommy" adı ilə mahnılar paylaşırdı. Nyu-Yorkda musiqi və ədəbiyyat oxuyub. İlk dəfə Bruklində konsert verəndən sonra "Fat Possum Records" musiqi şirkəti onu öz sıralarına qatıb. Sənət yolunu təhsildən üstün tutaraq 2017-ci ildə Neşvillə qayıdıb.

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Clean* (2018)
* *Color Theory* (2020)
* *Sometimes, Forever* (2022)
* *Evergreen* (2024)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Çömçəquyruq ulduzu

**Çömçəquyruq ulduzu** - Türk xalqlarının təsəvvüründə səma cismi

## Təsviri
Türk xalqlarından toplanmış nümunələrdə deyilir ki, çömçəquyruq ulduzu əvvəl insan olub. Deyilənə görə, bir vaxtlar iki nəfər atlarına minib itlərinin üçünü də götürərək ova getmişlər. Onlar uzun yolda donub ölmüşlər və onlardan çömçəquyruq ulduzları yaranmışdır. Məlum olur ki, bir yox, bir neçə ulduzun yaranışından bəhs olunur. Demək ki, bu səma cismi ulduz topası da adlandırmaq olar. Azərbaycanda da çömçəquyruq ulduzunun mövcudluğu haqqında məlumatlar var. Naxçıvan bölgəsinin sakinlərinin söylədikləri şifahi nümunələrdə bu ulduz və ya ulduz topasından bəhs edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Türk xalqlarında səma cisimləri haqqında təsəvvürlər
Borassus

**Borassus** (*palmira palması*) — Afrika, Asiya və Papua-Yeni Qvineyanın tropik bölgələrinə məxsus beş növ fan palması cinsidir.

## Təsvir
Bu nəhəng palmalar 30 m (98 fut) hündürlüyə qədər böyüyə bilir və aydın yarpaq izləri olan möhkəm gövdələrə malikdir; bəzi növlərdə gövdə tacın altında aydın bir şişkinlik inkişaf edir, lakin bunun səbəbi məlum deyil.

Yarpaqlar fan şəkilli, 2–3 m (6 fut 7 düym – 9 fut 10 düym) uzunluğundadır və yarpaq sapının kənarlarında tikanlar var (B. heineanus növündə tikan yoxdur). Yarpaq qını əsasında aydın bir yarığa malikdir, buradan çiçək qrupları çıxır; köhnə yarpaq qınları gövdədə qalır, lakin zaman keçdikcə tökülür.

Bütün Borassus palmaları ikievlidir (dioecious), yəni erkək və dişi çiçəklər ayrı-ayrı bitkilərdə yerləşir; erkək çiçəklər 10 mm (0,39 düym) uzunluğundan azdır və yarımdairəvi çiçək qruplarında yerləşir, dəriyə bənzər yarpaqcıqlar arasında sallanan sırğa şəklindədir; dişi çiçəklər 30–50 mm (1,2–2,0 düym) enindədir, kürə şəkilli və tək-təkdir, çiçək qrupunun oxunun üzərində birbaşa oturur.

Meyvələr 150–250 mm (5,9–9,8 düym) enində və təxminən kürə şəkilli olur, hər birində bir-üç iri toxum var. Növdən asılı olaraq meyvə rəngi qaradan qəhvəyi, sarı və ya narıncıya qədər dəyişir; lifli ətli hissəsi ətirli və şirin dadlıdır. Hər toxum taxtaşəkilli endokarp ilə əhatə olunur, bu da meyvə fil, meymun və digər meyvə yeyən heyvanlar tərəfindən yeyildikdə toxumu qoruyur. Cücərmə zamanı cavan fidan torpağın dərinliklərinə doğru uzanır və yalnız bir neçə yarpaq yer üzündə görünür; bu, savanna mühitində tez-tez baş verən yanğınlardan qismən qorunma təmin edir; müəyyən olunmamış sayda il (qurulma mərhələsi) keçdikdən sonra fidan gövdə əmələ gətirir və tez bir zamanda savanna bitkilərindən yuxarı qalxır, bu zaman yanğın təhlükəsi azalır.

## Növləri
* Borassus aethiopum
* Borassus flabellifer

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Borassus.html -excellent Australian site of multilingual fruit names
* http://www.pacsoa.org.au/palms/Borassus/index.html 
* https://web.archive.org/web/20181117104544/http://www.borassus-project.net/
Aegle marmelos

**Aegle marmelos** ağacı — Ümumi adı ilə bəl (və ya bili, bhel), həmçinin "Benqal heyvası", "qızıl alma", "Yapon acı portağalı", "daş alma" və ya "ağac alma" kimi tanınan, Hindistan yarımqitəsi və Cənub-Şərqi Asiyaya məxsus bir ağac növü. Bu ağac Hindistan, Pakistan, Banqladeş, Şri-Lanka və Nepalda təbii halda yetişir. Ağac hinduistlər və buddistlər tərəfindən müqəddəs hesab olunur.

## Təsvir

"Aegle marmelos" tökülən yarpaqlı bir kol və ya kiçik-orta ölçülü ağacdır, hündürlüyü 13 metrə (43 fut) qədər çıxır, incə sallanan budaqları və kifayət qədər açıq, qeyri-müntəzəm tacı var.

## Qabıq

Qabığı açıq qəhvəyi və ya boz rəngdədir, hamar və ya incə çatlı və təbəqələnəndir, uzun düz tikanlarla silahlanmışdır, tikanlar 1,2-2,5 sm (1⁄2-1 düym) uzunluğunda və tək və ya cüt-cüt yerləşir. Kəsilmiş hissələrdən yapışqan şirə axır. Şirə aydın, yapışqanlı bir maddədir və ərəb qatranına bənzəyir, yaralı budaqlardan axır və uzun iplər şəklində asılır, tədricən bərk hal alır. İlk dadı şirin, sonra isə boğazı qıcıqlandırıcıdır.

## Yarpaqlar

Yarpaqlar üçlü, növbəli, hər yarpaqcıq 5-14 sm (2-5+1⁄2 düym) uzunluğunda və 2-6 sm (3⁄4-2+1⁄4 düym) enindədir, yumurta formasında, ucu biz və ya sivri, bazası yumru, kənarları dişsiz və ya yumru dişlidir. Cavan yarpaqlar açıq yaşıl və ya çəhrayı rəngdədir, incə tüklüdür, yetişmiş yarpaqlar isə tünd yaşıl və tamamilə hamardır. Hər yarpaqda 4-12 cüt yan damar var və bu damarlar kənarda birləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Braziliya qozu

**Braziliya qozu** (*Bertholletia excelsa*) — Cənubi Amerikada yayılmış "Lecythidaceae" fəsiləsinə aid bir ağac növü və həmçinin ağacın ticarət məqsədi ilə yığılan yeməli toxumlarının adıdır. Bu ağac Amazon yağış meşələrində ən böyük və ən uzunömürlü ağaclardan biridir. Meyvəsi və yeməli Braziliya qozunu ehtiva edən qabığı nisbətən böyükdür və ümumi çəkisi 2 kq (4,4 funt) qədər ola bilər. Qida kimi Braziliya qozu müxtəlif mikroelementlər, xüsusilə yüksək miqdarda selen ilə zəngin olması ilə diqqət çəkir. Braziliya qozu ağacının oduncağı dülgərlik, döşəmə və ağır tikinti üçün yüksək keyfiyyəti ilə qiymətləndirilir.

## Təsvir

Braziliya qozu böyük bir ağacdır, hündürlüyü 50 metrə (160 fut) qədər çatır və gövdəsinin diametri 1-2 m (3-7 fut) arasındadır, bu da onu Amazon yağış meşələrindəki ən böyük ağaclardan biri edir. Bu ağac 500 il və ya daha çox yaşaya bilər və tez-tez min ilə qədər yaşa bilir. Gövdəsi düz və adətən ağacın hündürlüyünün yarısından çoxu budaqlanmadan uzanır, yuxarı hissədə isə ətrafdakı digər ağacların təbəqəsindən yüksək olan uzun budaqlardan ibarət böyük bir tac var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Borassus flabellifer

**Borassus flabellifer** palması — Ümumi adı ilə "dub palması", "palmira palması", "tala" və ya "tal palması", "toddi palması", "lontar palması", "şərab palması" və ya "buz alma" kimi tanınır, Cənubi Asiyaya (xüsusilə Banqladeş, Şərqi Hindistan və Cənubi Hindistan) və Cənub-Şərqi Asiyaya məxsus bir fan palmasıdır. Hesabatlara görə, bu növ Sokotrada təbii halda yetişir.

## Təsvir

"Borassus flabellifer" möhkəm bir ağacdır və 30 metr (98 fut) hündürlüyə qədər böyüyə bilir. Gövdəsi boz, möhkəm və yarpaq izləri ilə halqalıdır; köhnə yarpaqlar bir neçə il gövdədə qalır və sonra təmiz şəkildə tökülür. Yarpaqlar fan şəkilli, 3 m (9,8 fut) uzunluğundadır və yarpaq sapının kənarlarında möhkəm qara dişlər var. Bütün Borassus növləri kimi, B. flabellifer də ikievlidir (dioecious), yəni erkək və dişi çiçəklər ayrı-ayrı bitkilərdə yerləşir. Lakin çox nadir hallarda eyni ağacda həm erkək, həm də dişi çiçəklər də müşahidə edilmişdir. Erkək çiçəklər 1 santimetrdən (0,39 düym) az uzunluğa malikdir və yarımdairəvi çiçək qruplarında yerləşir, bu qruplar sırğa şəkilli çiçək qruplarının içərisində pulcuq şəkilli yarpaqcıqlar altında gizlənir. Dişi çiçəklər isə qolf topu ölçüsündədir və tək-təkdir, çiçək qrupunun oxunun üzərində oturur. Tozlanmadan sonra bu çiçəklər ətli meyvələrə çevrilir, hər biri 15-25 santimetr (5,9-9,8 düym) enindədir və 1-3 toxum ehtiva edir. Meyvələr qaradan qəhvəyiyə qədər dəyişən rəngdədir, şirin, lifli ətli hissəyə malikdir və hər toxum taxtaşəkilli endokarp ilə əhatə olunur. Cavan palmyra fidanları yavaş böyüyür, hər il yalnız bir neçə yarpaq əmələ gətirir (qurulma mərhələsi), lakin müəyyən olunmamış bir vaxtda sürətlə böyüyərək möhkəm bir gövdə əmələ gətirir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tropical fruits: Asian Palmyra Palm 
* The Hindu: Delicious Summer Fruit
* The Hindu: Slurp! It's Nungu season
* Nungu for sale
* Tamil Nadu Palm Products Development Board
İan Braun

**İan Corc Braun** () — İngiltərə musiqiçisi. 1983-cü ildə qurulan "The Stone Roses" rok qrupunun yarandığı gündən dağılana qədər solisti olub. Qrupun bütün üzvləri dəyişsə də, o, axıra qədər qalıb. 1996-cı ildə qrup dağılandan sonra tək çıxış etməyə başlayıb. Solo karyerası uğurlu keçib, bir çox albom və mahnılar yazıb. 2011-ci ildə "The Stone Roses" yenidən bir araya gəlib və İ. Braun 2017-ci ilə qədər qrupla birlikdə səhnələrə çıxıb. 

## Erkən illəri
İan Braunun uşaqlıq illəri Vorrinqtonda keçib. Ailəsi sadə zəhmətkeş insanlar olub. Atası ağac ustası işləyib, anası isə kağız fabrikində katibə olub. Altı yaşına qədər Foster küçəsində yaşayıblar. Sonra bütün ailəsi - özü, valideynləri, qardaşı Devid və bacısı Şeron Timperli qəsəbəsinə köçüblər. Orada Silvan prospektində məskunlaşıblar. 

İan ilk təhsilini Park-Roud məktəbində, orta təhsilini isə Oltrinhem oğlanlar gimnaziyasında alıb. On altı yaşında məktəbi bitirərək həyata atılıb. Sonralar onun oxuduğu gimnaziyada baş vermiş acı hadisələr üzə çıxıb. Məktəbin keçmiş müəllimi Fred Talbot 1970-ci illərdə şagirdlərə qarşı qeyri-etik hərəkətlər edibmiş. Braun 2015 və 2017-ci illərdə bu işlə bağlı məhkəmədə şahidlik edib və nəticədə müəllim cəzalandırılıb. 

İan Braun musiqiyə pank axınından gəlib.&nbsp;O dövrdə "Sex Pistols", "The Clash" kimi məşhur qrupları və öz şəhərlərindən olan "Slaughter & the Dogs" qrupunu dinləyib. Saykobilli üslubunu da çox bəyənib və İngiltərənin şimalında təşkil olunan skuter həvəskarlarının görüşlərinə tez-tez gedib. Sonralar "The Stone Roses" qrupunda birgə çalışacağı Pit Qarnerlə tanış olub və onlar ikisi "The Clash" qrupunun "*Bankrobber*" mahnısının studiya yazılışını canlı izləyiblər. 

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Unfinished Monkey Business* (1998)
* *Golden Greats* (1999)
* *Music of the Spheres* (2001)
* *Solarized* (2004)
* *The World Is Yours* (2007)
* *My Way* (2009)
* *Ripples* (2019)

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* 
*
Beverli

**Beverli** — ad.

* Beverli Ramos — Puerto-Rikonu təmsil edən marafonçu.
* Beverli Adlend — ABŞ aktrisası və rəqasəsi.
* Beverli Alitt —
Dani

**Dani** — ad.

* Dani Rodrik — Türk iqtisadçı.
* Dani Kintana — İspaniya futbolçusu.
* Dani Lokati — İtaliyanı təmsil edən skeletonçu.
* Dani Bolt — Braziliyalı peşəkar futbolçu.
* Dani Doberson — Fransa müğənnisi və aktyoru.
* Dani Bebel Gisler
* Dani Sebalyos —
Flavio

**Flavio** — ad.

* Flavio Emanuel Lopez — Portuqaliya futbolçusu, hücumçu-yarımmüdafiəçi.
* Flavio Manzoni — İtalyan memar və avtomobil dizayneridir.
* Flavio Biondo — italyan İntibah dövrünün humanist tarixçisidir.
Borassus aethiopum

**Borassus aethiopum** palması — Afrika mənşəli Borassus palması növü. İngilis dilində müxtəlif adlarla tanınır: "Afrika fan palması", "Afrika palmira palması", "deleb palması", "ron palması", "toddi palması", "qara run palması", "ronye palması" (fr. dilindən). Bu palma Seneqaldan Efiopiyaya qədər və cənubdan Cənubi Afrikanın şimal hissələrinə qədər tropik Afrikanın böyük bir hissəsində yayılmışdır, lakin Mərkəzi Afrikanın meşəlik ərazilərindən və Sahara və Namib kimi səhra bölgələrindən əsasən yoxdur. Bu palma həmçinin şimal-qərbi Madaqaskarda, Komor adalarında və Ceyffnada da yetişir.

## Təsvir

"Borassus aethiopum"-un tipik forması tək bir palma olub, hündürlüyü 25 metr (82 fut), gövdəsinin əsas diametri isə 1 m (3,3 fut) olur. Şərqi Afrikanın bir çox çayının (Tanzaniyadakı Rufiji və Keniyadakı Tana daxil olmaqla) çay yataqlarında (daşqın düzənliklərində) yaxından əlaqəli bir forma rast gəlinir ki, bu formanın gövdəsinin qalınlığı döş hündürlüyündə (yerdən 4 fut və ya 1,2 m yüksəklikdə) 7 fut (2,1 m) qədər ola bilir və yuxarı hissədə də eyni qalınlığa malikdir. Hündürlüyü isə 100 fut (30 m) qədər çıxır. Fan şəkilli yarpaqlar 3 m (9,8 fut) enindədir (daşqın düzənliklərində olan forma daha böyük olub, 12 fut və ya 3,7 m enində ola bilir), yarpaq sapları 2 m (6,6 fut) uzunluğundadır; kənarları tikanlarla silahlanmışdır. Erkək bitkilərdə kiçik çiçəklər əsasən pulcuq şəkilli sırğaların içərisində gizlənir; dişi çiçəklər isə daha böyük olub, iki santimetr (0,79 düym) enindədir və sarıdan qəhvəyiyə qədər meyvələr verir. Hər meyvə bir-üç toxum ehtiva edir və hər toxum taxtaşəkilli endokarp ilə əhatə olunur. Daşqın düzənliklərindəki forma demək olar ki, bütün palmalar arasında ən böyük və ən ağır olanıdır və Çili şərab palması olan Jubaea chilensis ilə müqayisə edilə bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Horticopia page on B. aethiopium
*PACSOF page on B. aethiopium
*La Plant Encyclo page on B. aethiopum (in French)
*Multilingual Multiscript Plant Name Database page on Borassus
*