open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şərq yarmarkası

**Şərq yarmarkası**— ()Königsberqdə keçirilən ticarət və sənaye sərgisi (1920-ci ildən II Dünya Müharibəsinə qədər. Şərq Sərgisi Almaniyadakı ikinci ən əhəmiyyətli sərgi idi, yalnız Leipzig Ticarət Sərgisindən sonra. Şərq Sərgisi, Almaniya ilə SSRİ arasındakı ticarət əlaqələri üçün əhəmiyyətli idi.

## Tarixi

Şərq Sərgisinin təşkil edilməsində məqsəd, Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Şərqi Prussiya ilə Almaniyanın qalan hissəsi arasında şəhərin və bölgənin iqtisadiyyatına böyük ziyan vurmuş ticarət və iqtisadi əlaqələri bərpa etmək idi.

İlk dəfə Şərq Yarmarkası 1920-ci ilin sentyabrında Königsberg Zooparkının ərazisində keçirildi. Sərgi uğurlu keçdiyindən müntəzəm olaraq keçirilməsinə qərar verildi. Sərginin ehtiyacları üçün bir sərgi kompleksi tikildi

## İstinadlar
Euxromatin

**Euxromatin** — Euxromatin genlərlə zəngin olan və tez-tez (lakin hər zaman deyil) aktiv transkripsiyada olan, xromatinin (DNT, RNT və protein) yüngül şəkildə doldurulmuş bir formasıdır. Euxromatin, hüceyrə nüvəsindəki genomun ən aktiv hissəsidir. İnsan genomunun 92% -i euxromatikdir .

## Yaranması
Ümumiyyətlə, euxromatin, qaranlıq bir rənglə boyanmış heteroxromatindən fərqli olaraq, bir G bandı ilə boyandıqda və optik mikroskopda baxıldıqda yüngül zolaqlar kimi görünür. Bu yüngül rəng, euxromatinin daha az kompakt quruluşundan qaynaqlanır. Euxromatinin əsas quruluşu, elektron mikroskopunda ilə müşahidə edildiyi kimi 10 nm ölçüdə uzanan açıq mikrofibrildir. Prokariotlarda euxromatin indiki xromatinin tək formasıdır; bu, heteroxromatin quruluşunun daha sonra nüvə ilə birlikdə inkişaf etdiyini, ehtimal ki, genom ölçüsünün artmasını idarə edən bir mexanizm kimi inkişaf etdiyini göstərir.

## Strukturu

Euxromatin quruluşu, bu nükleosomları təmsil etdiyi bir iplikdəki qatlanmış bir muncuq dəstinə bənzəyir . Nükleosomlar, histonlar olaraq bilinən səkkiz zülaldan ibarətdir və ətrafında 147 DNT baza cütü sarılmış; euxromatin içərisində bu qablaşdırma boşdur, belə ki çiy DNT-yə çatmaq olar. Nüvədəki hər bir histon müxtəlif yollarla dəyişə biləcək bir quyruq quruluşuna sahibdir; bu xromatinin ümumi yerini təyin edən "master nəzarət açarları" rolunu oynadığı düşünülür. Xüsusilə, histon quyruqlarında metil lizin 4-ün varlığının ümumi bir göstərici rolunu oynadığına inanılır.

## Funksiya
Euxromatin, DNT-nın m-RNT məhsullarına aktiv transkripsiyasında iştirak edir. Qatlanmamış quruluş genlərin və RNT polimeraz komplekslərinin tənzimləyici zülallarının DNT ardıcıllığına bağlanmasına imkan verir, bu da transkripsiya prosesinə başlaya bilər. Bütün euxromatin mütləq köçürülmür, lakin ümumiyyətlə köçürülməyənlər genlər istifadə olunmadığı müddətdə onları qorumaq üçün heteroxromatinə çevrilir. Beləliklə, məhsuldar bir hüceyrənin nə qədər aktiv olduğu və nüvəsində nə qədər euromatinin olduğu ilə birbaşa əlaqə mövcuddur.

Hüceyrənin gen ekspresyonuna və təkrarlanmasına nəzarət metodu olaraq euromatinin heteroxromatinə çevrilməsindən istifadə etdiyi düşünülür, çünki bu cür proseslər "mövcudluq fərziyyəsi" olaraq bilinən sıx sıxılmış xromatində fərqli davranır. "Həmişə" olan bir qurucu euromatinin bir nümunəsi, hüceyrələrin əsas sağ qalma funksiyaları üçün lazım olan zülalları kodlayan genlərdir.

## İstinadlar
Leypsiq Kitab Sərgisi

**Leypsiq Kitab Sərgisi** — () — Frankfurtdan sonra böyüklükdə ikinci kitab sərgisi, Leyptsiq yarmarkası tərkibində ən məlum (məşhur) sərgilərdən biri. Hər il mart ayının ortasında keçirilir.

## Sərginin tarixi
Leyptsiq kitab yarmarkası XVII əsrdə yaradıldı. XVIII əsrə Leypsiq Almaniyanın kitab ticarətinin mərkəzinə çevrildi.

Yarmarka həmçinin İkinci dünya müharibələri dövründə keçirilirdi (aparılırdı), amma onun coğrafiyası onda kəskin azaldı. 2–7 mart 1941 ildə keçirilmiş Leyptsiq yarmarkasında SSRİ, Bolqarıstan, İtaliya, Almaniya, Türkiyə, İsveçrə, İran, İspaniya, Yuqoslaviya, Rumıniya, Slovakiya, Yaponiya, həmçinin Almaniyayla işğal edilmiş Belçika, Niderlandlar, Danimarka və Norveç iştirak etdi. Bu halda yarmarkada 1941-ci il yalnız çap nəşrləri təqdim edilməmişdi . Almaniyada SSRİ-in səfirliyin üçüncü katibi Aleksandr Kapustin bildirirdi ki, ən böyük maraq sərginin adi ziyarətçiləri "xalçalara, körüklərə, şərablara, şirniyyat məmulatlarına və tütünə" göstərdilər.

## Müasirlik

Yarmarkada Almaniyadan və dünyanın başqa ölkələrindən çoxsaylı naşirlər müxtəlif növün (nəsilin) ədəbiyyatını, məktəb dərsliklərini, qəzetləri və jurnalları təqdim edirlər, təqvimlər, bədii albomlar, audiokitablar. Bir yalnız uşaq ədəbiyyatının buraxılışında ixtisaslaşdırılan şirkətlər bu tədbirdə təxminən dörd yüz hesablamaq olar.

Sərginin ziyarətçiləri yalnız kitabları və başqa çap məhsulunu əldə edə (ala), həm də mühazirələrdə ola bilmirlər, müzakirələr, yazıçılarla və rəssamlarla görüşmək, ən yaxşı naşirlərin və müəlliflərin mükafatlandırılması mərasimini görmək. Sərginin işinin bütün günlərinə giriş biletinin dəyəri, bir qayda olaraq, 20 avro ötmür. Ənənəvinin kitab yarmarkası yaz ədəbi festivalı ilə birgə "Leyptsiq oxumalarını" keçirilir (aparılır). Hər il bu hadisə onlarla minlərlə bədii sözün pərəstişkarını yığır.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt

## İstinadlar
ABŞ Təhsil Nazirliyi

**ABŞ Təhsil Nazirliyi** () — ABŞ-ın icra şöbələrindən biri. Nazirliyə ABŞ Təhsil katibi rəhbərlik edir.

Federal hökumət orqanı 1979-cu ildə keçmiş Səhiyyə, Təhsil və İnsan Xidmətləri Departamentini Təhsil Nazirliyinə və ABŞ Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Nazirliyinə bölünərək yaradıldı.

Bir çox ölkələrdən fərqli olaraq, ABŞ-də təhsil yüksək dərəcədə mərkəzləşdirilmişdir, əyalətlər və yerli məktəb lövhələri əsas rol oynayır və Təhsil Nazirliyinin rolu nisbətən azdır. Bu, ABŞ-nin ən kiçik nazirliklərindən biridir. 2007-ci ilə qədər Nazirliyin işçilərinin sayı 5000 nəfərdir, büdcə (2011 maliyyə ili) - təqribən 71 milyard dollar). Nazirliyin vəzifələrinə təhsil üçün federal fondların paylanması, Amerika məktəbləri haqqında məlumatların toplanması və təhsilə bərabər girişin təmin edilməsi daxildir.

## İstinadlar
ABŞ Prezident Administrasiyası

**Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezident Aparatı** və ya **Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kabineti**  () Senatın razılığıyla Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti tərəfindən təyin olunan Amerika Birləşmiş Ştatları federal hökumətinin icra hakimiyyətinin yüksək vəzifəli şəxsləri daxildir.

İnstitutun meydana gəlməsi, XVIII əsrin sonunda özünə yaxın dörd nəfərdən ibarət kabinet quran ilk ABŞ Prezidenti Corc Vaşinqtonun adı ilə əlaqələndirilir: ABŞ Dövlət Katibi Tomas Cefferson, Maliyyə Naziri Aleksandr Hamilton, Müharibə Henri Noks və ABŞ Baş prokuroru Edmund Rendolf, beləliklə vitse-prezident Con Adams ilə birlikdə vəzifələrinin yerinə yetirilməsinə kömək etdilər.

## Kabinetin hazırkı tərkibi

## İstinadlar
Anarxo-feminizm

**Anarxo-feminizm** — anarxizm və feminizmin sintezi. Feminist anarxistlər bütün hökumətlərə, hər cür iyerarxiyaya və liderlərə qarşı çıxırlar. Anarxo-feminizm patriarxlığı mövcud dövlət sisteminin təməl təzahürü və cəmiyyətin əsas problemi kimi baxır. Anarxo-feministlər, ataerkilliyə qarşı mübarizənin sinif mübarizəsinin və anarxistlərin dövlətə və kapitalizmə qarşı apardığı mübarizənin ən vacib komponenti olduğuna inanırlar. Anarxo-feministlərə görə, qadınların öz həyatlarını idarə edə biləcəyi alternativ bir sistem yaratmaq üçün qadınların inqilabi potensialına əsaslanaraq bilavasitə hərəkətə keçmək lazımdır.

Əslində, bu ideologiya anarxistlərin mübarizəsini feminist və ya profeministlərin mübarizəsinin zəruri komponenti kimi görür və əksinə. ABŞ-də, əsasən anarxo-feminizmin fərdi formaları üstünlük təşkil edir, Avropada isə kollektivizmə daha çox diqqət yetirilir.

## Tarix və müasirlik
Anarxo-feminizm, 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərindəki Emma Qoldman, Voltarin de Kleir, Dora Marsden və Lusi Parsons kimi anarxo-feministlərin əsərlərindən ilham almışdır. Erkən feminist Meri Uolstonkraft proto-anarxist baxışlara sahib idi və əri Uliyam Qodvin çox vaxt anarxizm və anarxo-feminizmin qabaqcıl sayılır. İspaniya Vətəndaş Müharibəsi zamanı *Mujeres Libres* qrupu özünü anarxist və feminist fikirləri müdafiə etmək üçün təşkil etdi.

Anarxo-feminizm ənənəvi anarxizmin bir çox nəzəriyyəçilərin (Pyer-Jozef Prudon da daxil olmaqla) baxışlarını tənqid edir, çünki onlar çox vaxt patriarxatı kapitalizmə münasibətdə ikinci dərəcəli problem hesab edirdilər. Bəziləri hətta patriarxal münasibətlərə də dəstək verirdilər. Məsələn Prudon, ailəni cəmiyyətin və onun əxlaqının əsas vahidi kimi qiymətləndirir və ailə daxilində ənənəvi rolları yerinə yetirməkdə qadınların məsuliyyət daşıdığına inanırdı. Mixail Bakunin, dərindən yayılan yanlış düşüncənin əksinə olaraq, qadınların azadlığının əleyhdarları deyildi, ancaq bütün güc qurumlarına (patriarxat da daxil olmaqla) qarşı mübarizə aparırdı və qeyri-dövlət cəmiyyətinin qurulması çərçivəsində qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasının xeyrinə təkliflər irəli sürürdü.

Korneqqerlə Erlixin fikrincə, feminizm və anarxizm bir-birini tamamlayır: feminizm, zülm və qadın komponentinin digər münasibətlərinin tematizasiyası vasitəsilə anarxizmi genişləndirir, anarxizm isə feminizmə ictimai iyerarxiya anlayışını və inqilabi konsepsiyanı verir. Onlar həmçinin hesab edirdilər ki, feministlər təbii anarxistlərdir. Süzan Braun hesab edirdi ki, "anarxizm — özünü bütün hakimiyyət münasibətlərinə qarşı qoyan siyasi fəlsəfə olduğundan, o, mahiyyət etibarilə feminist fəlsəfədir".

Anarxo-feminizmin vacib bir istiqaməti ənənəvi ailə, təhsil və gender rolları anlayışlarına qarşı çıxmaqdır. De Kler, evliliyin fərdi böyüməni basdırdığını, Goldman isə bunun ilk növbədə bir qadının adı, özünə hörməti, həyatı ilə ödədiyi bir iqtisadi müqavilə olduğunu müdafiə etdi. Anarxo-feminizm həm də ailənin və təhsilin iyerarxik olmayan bir quruluşunu müdafiə edir. Fransisko Ferreronun azadlıqçı pedaqoqika fikirlərinə əsaslanan New Yorkda müasir məktəblərin yaradılmasında da böyük rol oynadı.

## İstinadlar
Xələfli

* Xələfli (qəsəbə, Cəbrayıl)
* Xələfli (kənd, Cəbrayıl)
* Xələfli (Ərdəbil)
* Xələfli (Əhər)
* Xələfli (Miyanə)
* Xələfli (Zəncan)

## Həmçinin bax
* Xəlfəli
* Xəlifəli
BYD

**BYD Co Ltd** (; ) — Avtomobil istehsalı ilə məşğul olan Çin şirkəti. Şirkətin mənzil qərargahı Çinin Şençjen şəhərində yerləşir. Şirkət 1995-ci ildə qurulub. Şirkətin qurucusu Van Çuanfudur.

"BYD"nin hal-hazırda 4 istehsal mərkəzi var. Bunlar Şençjen, Sian, Şanxay və Pekin şəhərlərində yerləşir.

## Tarixi
1995-ci ildə qurulan şirkətin işçilərinin sayı ilk illər cəmi 30 nəfər olur.

2003-cu ildə şitkət Şensi əyalətində yerləşən "Qinchuan Avtomobil Şirkəti"ni satın alır. "BYD"-nin bu sövdələşməsindən sonra, "Qinchuan Avtomobil Şirkəti"nin istehsal etdiyi "Flyer" modeli "BYD"-yə miras qalır. "Flayer" modelinin "BYD" tərəfindən istehsalı 2008-ci ilə kimi davam edir.

Şirkətin özunun müstəqil hazırladığı ilk model "F3" modeli olur. Bu modellərin satışı, 2007-ci ilin birinci yarısında ayda 10 min ədədə çatır.

Şirkət məhsullarının itehsal gücunu və keyfiyyətini artırmaq üçun Şanxayda araşdırma və inkişaf mərkəzi qurur.

2010-cu ildə şirkət, elektrikavtomobillər bazarında dünyanın öncul şirkətlərindən biri olmaq barədə planlarını elan edir.

## Model siyahısı
* BYD F0 — mini hetçbek
* BYD F3 — birinci nəsil sedan (2005-ci il modeli), yalnız üçüncü dünya ölkələrinin bazarlarına ixrac olunur
* BYD F3 — ikinci nəsil restayl edilmiş sedan (2014-cü il nümunəsi)
* BYD New F3 — üçüncü nəsil sedan (2016-cı il nümunəsi)
* BYD F5 — Su Rui F3 Uzun Platforma Sedan
* BYD e5 300 — Su Rui modelinə əsaslanan elektrikli vasitə (EV)
* BYD Qin — WTHEV hibrid güc aqreqatı olan sedan
* BYD EV300 — Qin modelinə əsaslanan elektrikli vasitə (EV)
* Daimler MFA platformasına əsaslanan DENZA — 400 EV modernləşdirilmiş elektrikli vasitə (EV) (Mercedes Benz B-class W246)
* BYD Yuan — HEV hibrid güc aqreqatı ilə kompakt SU1
* BYD Song — HEV hibrid güc aqreqatı olan S3 kompakt krossover
* BYD S6 — tam ölçülü krossover
* BYD Tang, S6 bazlı bir HEV hibrid krossoveridir
* BYD S7 tam ölçülü bir premium krossoverdir
* BYD M6 — mikroavtobus
* BYD e6 — kompakt van elektrikli vasitə (EV), 400 km-ə qədər artan məsafəyə sahib taksilər üçün xüsusi versiya
* BYD Shang — Nissan NV200 platformasına əsaslanan məhdud sayda istehsal olunan M3 DM hibrid kompakt van
* BYD T3 — Sınırlı Buraxılış Şanqlı EV Çatdırılma Vanası
* BYD K9 — təxminən 250 km güc ehtiyatı olan seriyalı şəhər aşağı mərtəbəli 12 metrlik elektrik avtobusu (27 oturacaq + 4 sosial)

## İstinadlar
Henri Noks

**Henri Noks** (; ) — ABŞ hərbi xadimi, ilk ABŞ hərbi katibi.

## Həyatı
Uşaql illərində Bostonda kitab mağazasında katib kimi çalışır, daha sonra öz kitab ticarətini açır. 18 yaşından üsyançıların tərəfində Amerika İnqilabına qatılır.

Knox 1772-ci ildən Boston qrenader korpusunda qrenader kimi xidmət etmişdir. 1775-ci ildə Corc Vaşinqton hərbi ləyaqətinə görə polkovnik vəzifəsinə yüksəldi, tezliklə dost oldular. İngilislərdən əsir götürülən silahlardan istifadə edərək bir sıra kampaniyalarda özünü uğurla sübut edən öz topçu bölməsini yaratdı.

1785-ci ildən Müdafiə Naziri təyin olundu. Müdafiə naziri olaraq, ABŞ-nin nizami hərbi donanmasını, ABŞ milisini təşkil edə bildi və sahil istehkamları şəbəkəsi yaratdı. Eyni zamanda, hindu qəbilələri ilə yaxşı əlaqələr qurdu, bəziləri İngilislərə qarşı müharibədə Amerikalıları dəstəklədi. Vaşinqtonla birlikdə Hindistan mədəniyyəti, xüsusən Beş Mədəni Qəbilə proqramı həyata keçirdi. 2 yanvar 1795-ci ildə təqaüdə çıxdı və əkinçiliklə məşğul oldu. Qəza nəticəsində vəfat etmişdir —  toyuq sümüyünü udması nəticəsində peritonitə çevrilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Edmund Rendolf

**Edmund Cenniqs Rendolf** (; ) — Amerikalı siyasətçi, vəkil və 2-ci ABŞ dövlət katibi.

## Bioqrafiyası
Edmund Rendolf nüfuzlu Rendolf ailəsində anadan olub. Uilyam və Meri Kollecində təhsil almışdır. Kolleci bitirdikdən sonra Rendolfun atası Con Rendolf və dayısı Peyton Rendolf ilə vəkil olaraq çalışmağa başladı. 1775-ci ildə İstiqlal müharibəsinin başlaması ilə Edmundun atası sadiq qaldı və İngiltərəyə qayıtdı. Rendolf özü Amerikada qaldı, burada General Corc Vaşinqtona köməkçi olaraq Kontinental Ordusuna qoşuldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* A Guide to the Executive Papers of Governor Edmund Randolph, 1786–1788 at The Library of Virginia
Antipornoqrafik feminizm

**Antipornoqrafik feminizm** — feminizmdə, o cümlədən pornoqrafiyanı inkar edən və onu qadınlara qarşı zorakılığın növlərindən biri hesab edən radikal budaqdakı cərəyanlar.

Antipornoqrafik feminizm tərəfdarlarının fikrincə, pornoqrafiya qadın cinsiyyətini alçaldır, norma ilə bağlı təhrif olunmuş təsəvvürlər verir və gender zorakılığına səbəb olur. Amerikalı feminist və yazıçı Robin Morqan bu ideyanı "pornoqrafiya — nəzəriyyə, zorlama — təcrübə" kimi ifadə etmişdir. Feminizm nəzəriyyəsində antipornoqrafik feministlər Karl Marksın ideyalarına, o cümlədən fetişləşmə və qadının əmtəəyə çevrilməsi ideyalarına əsaslanırlar. Pornoqrafiya və fahişəlik onlar tərəfindən qadınların istismarı ilə işləyən iki bərabər kommersiyalaşdırılmış sahə olaraq görülür.

Feminizmin bu istiqamətinə seksual liberal feminizmə qarşı qoyulur.

## İstinadlar
Cüzeppe Anselmi

**Cuzeppe Anselmi** (; 16.noyabr.1876 İtaliya, Kataniya — 27.may.1929 İtaliya, Zoali)  İtalyan opera müğənnisi (tenor).

## Haqqında

Anselmi bədii karyerasına skripkaçı kimi başlayır, Angelo Ferninin yanında Neapol ()-da təhsil alır və 13 yaşında ilk çıxışını edir. O, eyni zamanda vokal sənətinə həvəs göstərir. 1894-cü ildən etibarən ()-nin rəhbərliyi altında ifasını mükəmməlləşdirir.

1896-cı ildə Afinadakı Turiddu pariyasında ilk çıxışını etir (nin "Kəndli namusu"). Elə həmin il Qahirə və İskəndəriyyədəki opera teatrlarında çıxış edir. Milandakı La Skala teatrında hersoq performansı (1904) Anselmini aparıcı ( — «gözəl ifa») müğənnilərindən biri edir. Ancaq, onun ən böyük zəfərləri Sankt-Peterburq, Varşava və xüsusilə Madrid şəhərlərində baş verir, burada o hətta məşhur tenor Enriko Karuzonun populyarlığını kölgədə qoyur.

Anselmi İngiltərə, Rusiya, Portuqaliya, İspaniya, Argentinada qastrollarda olur. Anselminin səsi lirik istiliyi, tembrin gözəlliyi, düşüncəliliyi ilə qəlbləri fəth edirdi; ifası isə sərbəstliyi və səsləndirmənin tamlığı ilə seçilirdi.

Anselmi tez-tez dramatik rollara da üz tuturdu ki, bu da vaxtından əvvəl səsini itirməsinə səbəb olur. Anselminin opera karyerası Birinci Dünya müharibəsinin sonunda başa çatır; onun son məşhur çıxışları 1918-ci ildə olmuşdur.

O, orkestr üçün simfonik poema və bir neçə fortepiano pyesi yazmışdır. Anselmi 1929-cu ildə İtaliyanın Liquriya əyalətindəki Zoali şəhərində sətəlcəmdən dünyasını dəyişir. O, Madrid şəhərinə dərin bağlılığını saxlamış və ürəyini bu şəhərə vəsiyyət etmişdir.

## İstinadlar
Afrikanerlər

**Afrikanerlər**  — Cənubi Afrikada yaşayanlar Holland, Alman və Fransız kolonistlərin nəsillərindən ibarətdir. Onların əksəriyyəti Cənubi Afrika Respublikasında və Namibiyada yaşayır. Afrikalıların içərisində burların subetnosu ayrılır. Ümumi sayı 3.6 milyon nəfərdir. 1990-cı ilə qədər Cənubi Afrikanın ağdərili əhalisinin 60% -ni təşkil edirdilər; Qalan% 40-ı Anql-Afrikalılardır.  
## Həyat tərzi
Ağ Afrikalılar Cənubi Afrika Respublikasının əyalətlərinin şəhər və kəndlərində, eyni zamanda Afrikanerlərin birbaşa iştirakı ilə qarışıq Baster qrupunun qurulduğu Namibiyanın cənub üçdə birində dağınıq şəkildə yaşayırlar. 1553 nəfər əhalisi olan kiçik Oraniya kəndi (Şimali Keyp vilayəti) istisna olmaqla, heç bir yerdə çoxluq təşkil etmir. Afrikalıların əksəriyyəti Hollandiyanın İslahat edilmiş Kilsəsinin təşkilati cəhətdən müstəqil bir neçə qoluna aiddir, az bir qismi katolikdir. Uzun müddət təsərrüfat sahələrində, əsasən əkinçilik və heyvandarlıq ilə məşğul olduqları ayrı-ayrı təsərrüfatlarda yerləşməyə üstünlük verirlər.

## Tarixi
Afrikalılar XVII-XVIII əsrlərdə Hollandiyalı mühacirlərin nəslindəndir. İlk Hollandiyalılar 1652-da Yan Van Ribekin başçılığı ilə buraya gəldilər, Kapstad şəhərini (Keyptaun) və Niderland Ost-Hind Şirkətinin idarə etdiyi Kapsolya koloniyasını qurdular. Daha sonra onlara (1657-1806) digər Avropa immiqrasiya dalğaları (fransızlar-hugenotlar, almanlar, flamandlar, vallonlar, irlandiyalılar və s.) əlavə edildi.

Artıq XVII əsrdən başlayaraq Niderland Ost-Hind Şirkətinin hakimiyyətinə tabe olmaq istəməyən, sonradan şimala, Afrika qitəsinin dərinliklərinə köçən trekburların hərəkatı kortəbii şəkildə yaranmışdır. Napoleon müharibələri zamanı Kap koloniyası Böyük Britaniya (1806) zəbt edib və Hakimiyyət və mədəniyyətlərarası münaqişələr artıb ki, bu da Şərqə böyük trekin səbəblərindən biri olub, bu zaman 15 minə yaxın ağ fermer Cap koloniyanın şərq rayonlarını tərk edib. Eyni zamanda, afrikalıların mülkiyyət təbəqəsi prosesi başladı. XX əsrin əvvəllərində daha da gücləndi. Beləliklə, böyük fermerlər onlarla və yüzlərlə qaradərili işçilərlə əkinlərə sahibdirlər, yoxsul afrikalıların həyat səviyyəsi blacks və ya rəngli olanlardan az fərqlənirdi.

Furtrekkerlər XIX əsrin ortalarında qısa müddətli Bur respublikasını qurdular. Bunlardan ən davamlısı Azad Oranj Dövləti, Transvaal və Nataldaki koloniya idi. Anql-qazma müharibələrindən (Birinci Bur müharibəsi (1880—1881)  və İkinci Bur müharibəsi (1899—1902)) (1880—1902) sonra Bur respublikaları yenidən Böyük Britaniyanın mülkiyyətinə qoşulmuş, 1910-cu illərdə isə Cənubi Afrika İttifaqının tərkibinə daxil edilmişdir. 

## İstinadlar
Səbinə İlyasova

**Səbinə Babaverdi qızı İlyasova** — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti 2012.İfa etdiyi mahnıların lent yazıları AzTV-nin Qızıl fondunda qorunub saxlanılır.

## Həyatı
İlyasova Səbinə Babaverdi qızı 1959-cu il 12 oktyabrda Azərbaycan Respublikası Siyəzən şəhərində  ziyalı ailəsində anadan olub. Respublikamızın bütün füsunkar guşələrində qastrol səfərlərində olmuş, hərbi hissələrdə, didərgin düşmüş soydaşlarımızın məskunlaşdığı bölgələrdə, bu cəhətdən uşaq evlərində geniş konsert proqramları ilə iştirak etmişdir. 1986-cı ildə ailə qurmuş və 1 övladı var.

## Təhsili
* 1979–1984-cü ildə Asəf Zeynallı adına orta ixtisas musiqi məktəbinin "Muğam" sinifini bitirmişdir.
*Muğam dərslərini  əməkdar müəllim, ustad xanəndə Nəriman Əliyevdən almışdır. 

## Fəaliyyəti
* 1982–1989-cu ilə qədər dünya şöhrətli müğənni, görkəmli sənətkar Rəşid Behbudovun dəvəti ilə Azərbaycan Dövlət mahnı teatrında çalışmışdır.
* 1980–1991-ci illərdə mərhum sənətkar Gülarə Əliyevanın rəhbərlik etdiyi "Dan ulduzu" instrumental ansamblında fəaliyyət göstərmişdir.
* 1989–2013-cü illərdə  Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrının solisti olaraq Azərbaycanın milli musiqisini dünyanın müxtəlif ölkələrində (Almaniya, Türkiyə, Ruminiya, Belçika, Hollandiya, Rusiya, İsveç və s.) uğurla təmsil etmişdir.

## Mükafatları
* 1979-cu ildə "Oxu Tar" Respublika müsabiqəsinin qalibi kimi birinci dərəcəli diploma layiq görülmüşdür.
* 1983-cü ildə Xankəndində düzənlənən Respublika üzrə "Muğam" müsabiqəsinin qalibi kimi "Birinci dərəcəli" diploma layiq görülmüşdür.
* 1999-cu ildə sənətdəki uğurlarına görə "Məhsəti Gəncəvi" mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.
* 2001-ci ildə  Azərbaycan Gənclərinə (tələbə-gənclərə) göstərdiyi diqqət, qayğı habelə mesantlıq fəaliyyətinə görə Fəxri Diplomla təltif edilir.
*Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum gününün 82 və 83-cü il dönümünə həsr olunmuş təntənəli tədbirlərdə fəal iştirakına görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası tərəfindən Fəxri Fərmanlarla təltif edilmişdir.
* Moskva Azərbaycan Estrada Teatrı və KIZ Royal of Ostankino Teleqülləsi Azərbaycan incəsənətinin inkişafına töhfə nominasiyasının qalibi kimi mükafatlandırıb.
* 2012-ci ildə əməyinə yüksək qiymət verilərək,  Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndinə əsasən Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar artisti" Fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
* "2008-ci ildə "Oyunçu" serial
* "2014- "Boyunbağı" serial.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sabina İlyasova Youtube-da
* 
* 
* 
* Рашид Бейбутов (1985)

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar artistlərinin siyahısı
Vilyam və Meri kolleci

**Vilyam və Meri kolleci** (, ) — Vilyamsberq şəhərində yerləşən Dövlət Araşdırma Universiteti (Virciniya, ABŞ).

## Tarixi
Kollec, 1693-cü ildə Vilyam və Meri Krallığının Nizamnaməsi ilə quruldu və Harvard Universitetindən sonra ABŞ-də ikinci böyük təhsil müəssisəsidir.

Amerikalı prezidentlər Tomas Cefferson, Ceyms Monro və Con Tayler, eyni zamanda ABŞ Ali Məhkəməsinin Baş hakimi Con Marşall, ABŞ Nümayəndələr Palatasının sədri Henri Kley və İstiqlal Bəyannaməni imzalayan 16 Amerika dövlət adamı kimi məşhur amerikalılar kollecdə oxudular.

1779-cu ildə kollec Hüquq və Tibb Bölmələrini açaraq ABŞ-nin ilk universitetlərindən biri halına gətirdi.

2009-cu il üçün Forbes jurnalına görə ən yaxşı Amerika dövlət universitetlərinin sıralamasında 4-cü yeri tutdu. ABŞ-də *[[U.S. News & World Report]]* reytinqində, 2012-ci ildə ABŞ universitetləri arasında 33-cü yeri tutdu.

## İstinadlar
Vilyamsberq (Virciniya)

**Vilyamsberq** () — Virciniya ştatında (ABŞ) müstəqil şəhər (yəni heç bir mahalın bir hissəsi deyil). Universitet şəhəri.

1634-cü ildə, Virciniya yarımadası boyunca 6 mil uzunluğunda bir palisade tikildi və bu, onun cənubundakı köçkünlər üçün həyatı daha təhlükəsiz etdi. Sarayı müdafiə etmək üçün sarayın ortasındakı  təpədə Orta əkin adlı qəsəbə quruldu.

1676-cı ildə Virciniya koloniyasında yenidən müstəmləkəçilərlə hindular arasında toqquşmalar başladı. Qubernator Berkli köçkünləri qorumaqdan imtina etdi və Nathaniel Bacon komandirliyində öz milislərini təşkil etdilər. Hindistanlıları məğlub etdikdən sonra Bekon Berkliyə üsyan etdi və milisləri koloniyanın paytaxtı Ceymstaunu yandırdı.  Ceymstaunun yandırılması ilə əlaqədar olaraq, koloniyanın paytaxtı müvəqqəti olaraq Orta Bitki kəndinin yerləşdiyi bir neçə on kilometr məsafədə yerləşən bir təpəyə köçürüldü.  Ceymstaundan fərqli olaraq sahəni çox sağlam tapdı və Ceymstaunun bərpasından sonra, 1693-cü ildə Vilyam və Meri kolleci quruldu. 1698-ci ildə Kapitoliya təsadüfən baş verən yanğından yenidən yandı və paytaxtın daimi olaraq Orta əkin sahəsinə köçürülməsinə qərar verildi. Yaşayış məntəqəsi inkişaf etməyə başladı və 1699-cu ildə Kral III Williamın adını daşıyan Vilyamsberq şəhəri oldu.

1773-cü ildə, Amerika koloniyalarında ilk Şərqi Dövlət Xəstəxanası olaraq bilinən şəhərdə ilk dövlət ruhi xəstəxanası meydana çıxdı.

## İstinadlar
Nort Texas FK

**Nort Texas FK** — Amerika futbol sisteminin üçüncü diviziyası sayılan *ABŞ Birinci Liqasında* çıxış edən peşəkar ABŞ futbol klubu. Klub MLS təmsilçilərindən olan "Dallas" klubunun ehtiyat komandası kimi fəaliyyət göstərir. Əsas komanda Texas ştatının Frisko şəhərində oynasa da, bu klub 2020-ci ildən etibarən Arlinqton şəhərində öz oyunlarını keçirir. Klub ev oyunlarını bir zamanlar "Texas Reyncers" beyzbol klubunun ev sahibliyi etdiyi *Qloub Layf Park in Arlinqton* stadionunda keçirir. Klub 2 noyabr 2018-ci ildə Birincli Liqanın qurucu üzvlərindən biri olaraq yaradılmışdır.

## Tarixi
2 noyabr 2018-ci ildə "Dallas" klubu 2019-cu ildə yeni yaradılacaq futbol sisteminin üçüncü diviziyası sayılan *ABŞ Birinci Liqasında* çıxış etmək üçün bu klubu yaratdıqlarını açıqlamışdır. 6 dekabr 2018-ci ildə klub öz adının *Nort Texas* olacağını açıqlamış və klubun loqosunu təqdim etmişdir. Klub ilk mövsümündə heyətində "Dallas" klubunun gənc akademiya futbolçularının oynamasına baxmayaraq, liqanı çempion olaraq başa vurmuşdur. Həmçinin klub oktyabr ayında növbəti mövsümdə artıq "Dallas" klubunun ev oyunlarını keçirtdiyi *Toyota stadionunda* oynamayacaqlarını açıqlamışdır. Hal-hazırda klub amerikan futbolu komandası olan "Dallas Reneceyds" komandasının stadionu olan *Qloub Layf Park in Arlinqton* stadionunda ev oyunlarını keçirir.

## Oyunçu və texniki heyəti
### Hal-hazırkı heyət




## Statistika və rekordlar
### Mövsümlər üzrə

### Baş məşqçi rekordları

### Ortalama tamaşaçı sayı

## Uğurları
*** [[MLS|USL Birinci Liqası]] Çempionatı**
****Çempion**: 2019
***USL Birinci Liqası adi mövsüm**
****Çempion:** 2019

### Oyunçu uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Avstriyalı Marqarita

**Avstriyalı Marqarita** (; ) — Müqəddəs Roma imperatoru Maksimilyanın yeganə qızı. Habsburq Niderlandiyasının ilk qadın naibəsi.

Müqəddəs Roma imperatoru Maksimilyan və xanımı Burqonlu Mariyanın qızı olan Marqarita hələ 2 yaşında ikən anası vəfat etdi. 1496-cı ildə atasının istəyilə Kastiliya kralı Ferdinand və xanımı Kastilyalı İzabellanın oğlu və varisi Conla evləndirildi.

## Mənbə
* Jansen, Sharon L. (2002). *The Monstrous Regiment of Women: Female Rulers in Early Modern Europe*. Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-21341-7
* Tremayne, Eleanor E. (1918). *The First Governess of the Netherlands, Margaret of Austria*. Library of Alexandria. p.&nbsp;379. ISBN 9781465517579
* LeGates, Marlene (2012). *In Their Time: A History of Feminism in Western Society*. Routledge. p.&nbsp;111. ISBN 9781136779039
* Urban, William (2003). *Tannenberg and After*. Chicago: Lithuanian Research and Studies Center. p.&nbsp;191. ISBN 0-929700-25-2

## İstinadlar
Çin loxması

**Çin loxması** (ing:Bite of China Çin: 舌尖 上 的 中国; pinyin: Shéjiān shàng de Zhōngguó) Çin yeməkləri və onların bişirmə tarixinə dair sənədli televiziya serialıdır. Xiaoqing (陈晓卿), Li Lihong (李立宏) və Roc Çen (阿 鲲) tərəfindən bəstələnmiş orijinal musiqi və Çenin rejissorluğu ilə yayımlanmışdır. İlk dəfə 14 may 2012-ci ildə Çin Mərkəzi Televiziyasında yayımlandı və qısa müddətdə yüksək reytinq və geniş populyarlıq qazandı.2011-ci ilin martında çəkilişlərə başlayan yeddi seriyalı sənədli serial, Çin, HonqKonq və Tayvan materikindəki 60-dan çox yerdəki müxtəlif növ qidaların arxasında tarixini və hekayəsini təqdim edir. Sənədli film həm də yerli mətbəxi tanımayanlara Çin qida mədəniyyətini tanıtmaq üçün bir vasitə kimi fəal şəkildə təşviq edilmişdir. Şen Hongfei və Çua Lam kimi müxtəlif məşhur aşpazlar layihənin məsləhətçiləri idi.
Çen Xiaoqing, "Çəkmək istədiyimiz şey məşhur aşpazlar və məşhur yeməklər deyil, adi insanların evdə yemək bişirməyidir" dedi. Bu film Çin xalqına məxsus yüzlərlə ləzzəti, insanlarla qida arasındakı hekayəni göstərir və qida ilə cəmiyyətin münasibətini təsvir edir. Filmin vacib mövzusu Çinin "dəyişikliyi" dir. Çinin ənənəvi əkinçiliyini göstərməklə yanaşı eyni zamanda tamaşaçılara bir çox Çin ənənələrinin dəyişdiyi və filmdə görünən bəzi insanların son nəsil olma ehtimalı və bəzi təamların əsrlər boyu dəyişildiyi sənətkarlıqla bildirilmişdir.
Yeddi bölümdən (əlavə treyler) ibarət olan Çin loxması filminin ikinci mövsümü 18 Aprel-6 iyun 2014 tarixləri arasında yayımlandı. Üçüncü mövsüm Bahar Şənliyi tətili zamanı 19–26 fevral 2018-ci il tarixlərində yayımlanmışdır.

## Reytinq
Çin Loxması, CCTV-1-də gecə efirində yüksək reytinq qazandı və təqribən 100 milyon izləyici topladı.Doubanda ümumi təsdiqləmə reytinqi 91%-dir. The Guardian'dan Oliver Thring bu sənədli film haqqında demişdir: "Bu sənədli televiziya serialı yeməklər haqqında indiyə qədər gördüyüm ən yaxşı televiziya şousudur."

## Tənqid
3-cü mövsümün 2-ci bölümündə səsvermə, Huifanqın Xi'an'dakı bir toplumun Tan sülaləsindən başladığını göstərir. Bu qeyd tarixşünas Yu Gengzhe tərəfindən təkzib edildi. Yu Weibo-ya Huifangın hazırda yerləşdiyi yerin imperator gözətçilərinin kazarmaları ilə birlikdə Tangın Mərkəzi Katibliyi olduğunu şərh etdi və Song içində bir məscidin yerləşməsi ehtimal olunur.

## Mübahisələr
Sənədli filmin afişasında görünən Çin rəsminin arxa planı Xu Qinsongun (许 钦松) müəllifi olduğu "Yağışlı bulud silsiləsi " (岭 云 带雨) olmuşdur. Əvvəlcə afişa dizayneri rəsmdən cənab Xu'nun icazəsi olmadan istifadə etdi, lakin bu müəllif hüququ məsələsi sonralar rəssam ilə sənədli filmin prodüseri arasında razılaşma yolu ilə həll edildi.
Digər mübahisəli olan məsələ isə, dördüncü bölümdə təsvir olunan "dərman və qida eyni mənşədən qaynaqlanır" anlayışıdır və ənənəvi Çin təbabətinin risklərə toxunmadan yeməklərə inteqrasiya praktikasını tərənnüm edir.

## İstinadlar
Puşkaş Arena

**"Puşkaş Arena"** — ( ,  ) Macarıstanın Budapeşt şəhərində yerləşən futbol stadionu. Stadionun tutumu 67 215 nəfərdir.

Stadion Avro-2020nin keçirildiyi 11 stadiondan biridir.

## Tarixi
Stadion 2016-cı ildə sökulən, Budapeştin köhnə stadionun yerində inşa edilmişdir.

Stadionun inşasına 2017-ci ildə başlamış və 2019-cu ildə başa çatmışdır.

Stadionun aşılışı, 15 noyabr 2019-cu il tarixində baş tutmuşdur. Açılış oyununda Macarıstan millisi Uruqvay millisi ilə qarşılaşıb.

2011-ci ildə stadionun hazırlanmasının ilk planı zamanı, tikilmə xərcləri 35 milyard forint qiymətləndirilir, ancaq 2014-cü ildə təkrar hesabalnma zamanı xərclər 90–100 milyard forint təşkil edir.

1 Avqust 2014-cü ildə stadionun tikilməsi planın son versiyası təqdim edilir.

19 sentyabr 2014-cü il tarixində Budapeşt Avro-2020-nin qrup mərhələsi oyunlarından üçunə və turnirin 8/1 final mərhələsində bir oyuna ev sahibliyi etmək üçün seçilir. Macarıstan Futbol Federasiyası oyunlar üçun yeni tikiləcək "Puşkaş Arena" stadionunu təqdim edir.

## İstinadlar
Vivo

**Vivo Communication Technology Co. Ltd.** — Çin texnologiya şirkəti. Dünyanın ən böyük smartfon istehsalçılarından biridir.

## Tarixi
Vivo 2009-cu ildə Çində yaradılıb.

Şirkət 2012-ci ildə "Vivo X1" smartfonunu təqdim edir.

2014-cü ildən başlayaraq xarici bazarlara inteqrasiya edən Vivo, Hindistan və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində fəaliyyətə başlayır.

2017-ci ildə Vivo FIFA-nın Rəsmi Sponsoru olur. Forbes nəşrinin məlumatına görə şirkət, bu razılaşma üçun ildə 60 milyon avroya qədər reklam üçün pul ödəyəcək.

## Fəaliyyəti
2017-ci ilin birinci rübünün nəticələrinə görə Vivo 600,2 milyon smartfon satır. Bu da şirkətin qlobal smartfon istehsalçıları sıralamasında 5-ci yeri tutmasına səbəb olur.

Şirkət 2017-ci ilin ikinci rübünün sonundada bazardakı mövqeyini qoruyur.

Forbes- nəşrinin qeyd etdiyi kimi "Vivo"nun Avropa və ABŞ "smartfon bazarı"nda praktiki olaraq heç bir iştirakı yoxdur, lakin Çin ağıllı telefon bazarı o qədər genişdir ki, "Vivo"nun burada ilk üçlükdə olması, onu dünyanın aparıcı istehsalçılarından birinə çevirir.

Vivo hazırda 4 fabrikə sahibdir, bunlardan 2-si Çindədir. Digər iki fabriki isə, Hindistan və İndoneziyada yerləşir.

2019-cu ildə Vivo rəsmi olaraq yeni "iQOO" markalı smartfonunu təqdim edir.

## İstinadlar
İbrahim Rəisi

**Seyid İbrahim Rəisi** (; ) — İranın 8-ci prezidenti (2021–2024).

## Həyatı
Seyid İbrahim Rəisi olaraq tanınan Seyid İbrahim Rəisus-sadat 3 dekabr 1960-cı ildə Məşhədin Noğan məhəlləsində dünyaya göz açmışdır. Rəisi ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra Qum elmi hövzəsində təhsilə başlamışdır. O, həmçinin, Şəhid Mütəhhəri adına universitetdə fiqh və fakültəsinin doktoranturasını da bitirmişdir. 20 yaşında Kərəc şəhərində vəzifəsində çalışan Rəisi, Həmədan şəhərində də eyni postda fəaliyyət göstərmişdir. 25 yaşında Tehrana köçərək, paytaxtın baş müstəntiqinin əvəzi olaraq fəaliyyətinə davam etmişdir. O 1988-ci ildə İranda siyasi və ideoloji məsələlərə görə həbs olunanların işilə bağlı təşkil olunmuş 4 nəfərlik heyətin üzvü olmuşdur.

Ayətullah Seyid Əli Xameneinin rəhbərliyə başlaması ilə Seyid İbrahim Rəisi, Tehranın baş prokuroru olaraq təyin olunmuşdur. Rəisi, 1994-cü ildə ölkənin müfəttişlik təşkilatının müdiri olaraq seçilmiş və 10 il boyunca bu vəzifəsində qalmışdır. 2004-cü ildən 2014-cü ilədək ölkənin ədliyyə qüvvəsinin birinci müavini və 2014–2015-ci illərdə isə ölkənin baş prokuroru postunda fəaliyyət göstərmişdir. O 2015-ci ildən etibarən, ölkənin Ali Dini Rəhbəri tərəfindən ruhanilərə özəl məhkəmənin rəhbəri olaraq təyin olunmuşdur. 2006-cı ildən etibarən Cənubi Xorasan şəhərinin Xobreqan məclisində olan nümayəndəsidir. O Mübariz Ruhanilər Cəmiyyətinin də üzvü olmaqla yanaşı, Xobreqan məclisinin əsas idarə heyətində yer alır.

## Prezident seçkiləri
18 iyun 2021-ci ildə İran İslam Respublikasında keçirilən 13-cü Prezident seçkilərinin ilk rəsmi nəticələrinə görə mühafizəkar namizəd Rəisi 29 milyon səsdən 17 milyon 900 minini qazanaraq seçkidə qələbə qazanmışdır.

## Ölümü

İbrahim Rəisi 19 may 2024-cü ildə Azərbaycan–İran sərhədində Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ilə görüşdən sonra İrana qayıdarkən helikopteri qəzaya uğradı və o hadisə nəticəsində öldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mattyu Korkoran

**Mattyu Korkoran** (17 fevral 2006, Texas, ABŞ) — Amerika Birinci Liqası təmsilçilərindən olan "Nort Texas" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar ABŞ futbolçusu.

## Klub karyerası
Korkoran futbolçu karyerasına *Dallas Texans* klubunda başlamışdır. 2018-ci ildə *Dallas* klubunun akademiyasına qəbul olmuşdur. 2020-ci ilin noyabr ayında o, *Dallas* klubunun ehtiyat komandası olan "Nort Texas" çağırılmışdır. Korkoran öz peşəkar karyerasında debütünü 24 aprel 2021-ci ildə *Fort Loderdeyl* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 59-cu dəqiqədə Kollin Smiti əvəz etmişdir. Amerika Birinci Liqası görüşündə Nort Texas rəqibinə 4-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Oyun tərzi
Oyun tərzinə görə Korkoran bir çoxları tərəfindən ən yaxşı 8 nömrələrdən olan Koke ilə müqayisə olunur.

## Karyera statistikası
 

1KONKAKAF Çempionlat Liqası görüşləri daxildir.
2ABŞ Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at FC Dallas
Stefan Yanev

**Stefan Dinçev Yanev** (; ) — Bolqarıstan Ordusu zabiti, briqada generalı.

## Həyatı
1 mart 1960-cı ildə Plovdiv şəhərinin Popovitsa kəndində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Plovdiv Elektrik Mühəndisliyi Texniki Liseyini bitirib. Ardınca, Yanev Şümendəki topçu hərbi məktəbini bitirdi və 1983-cü ildə Asenovqradda topçu taqım komandiri təyin edildikdə orduda fəaliyyətinə başladı.

## Fəaliyyəti
Asenovqraddakı Dördüncü Ordu Topçu Alayında raket artilleriya diviziyasının komandiri olub. 1996–1998-ci illərdə Müdafiə Nazirliyinin Beynəlxalq Əməkdaşlıq İdarəsində baş mütəxəssisi kimi çalışıb. Belçikada Koordinasiya Qrupunun Planlaşdırması və Proqramlaşdırması şöbəsində çalışmışdır. 2000–2001-ci illərdə Bolqarıstan Ordusu Baş Qərargahının Strateji Planlaşdırma İdarəsində baş rəis köməkçisi olmuşdur. 2001–2002-ci illərdə Müdafiə Nazirliyində Avro-Atlantik İnteqrasiya Direktoratiyasında dövlət mütəxəssisi olub. 2004-cü ilə qədər Müdafiə Nazirliyində Avro-Atlantik İnteqrasiya Direktoratiyasında şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

ABŞ-də Vaşinqton Milli Hərbi Kolleci bitirib. 2005–2007-ci illərdə NATO-un Ankaradakı Terrorla Mübarizə Mərkəzində Transformasiya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2007 və 2010-cu illərdə Müdafiə Nazirliyində Müdafiə Siyasəti Direktoratiyasında direktor kimi çalışıb. 1 iyul 2009-cu ildə Təhlükəsizlik və Müdafiə Siyasəti Direktoratiyasına direktor təyin edildi və ona briqada generalı rütbəsi verildi. 3 may 2010-cu il tarixdən 25 may 2010-cu il tarixinə kimi Müdafiə Siyasəti Direktoratiyasına direktor təyin edildi. 24 fevral 2011-ci il tarixində Müdafiə Siyasəti Direktoratiyasının direktoru vəzifəsindən azad edildi. 2011–2014-cü illərdə ABŞ-də hərbi attaşe olub.

2 may 2014-cü ildən etibarən Vasil Levski Milli Hərbi Universitetinin rektorudur. 9 iyun 2014-cü il tarixli 144 saylı fərmanla Yanev 9 iyun 2014-cü il tarixindən etibarən Vasil Levski Milli Hərbi Universitetinin rektoru vəzifəsindən və hərbi xidmətindən azad edildi. 27 yanvar 2017-ci ildən 4 may 2017-ci ilə qədər Baş nazirin müavini və ardınca Baş nazir təyin olundu.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rəhilə Orucova

**Rəhilə Əli qızı Orucova** () — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid. Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuş ilk azərbaycanlı qadın döyüşçü.

## Uşaqlıq dövrü və təhsili
Rəhilə Orucova 1965-ci il sentyabrın 25-də Göyçə mahalında anadan olmuşdur. 1973-cü ildən 1978-ci ilədək Ağstafa rayonunda oxumuş, oradakı təhsilini bitirdikdən sonra 1979-cu ildən 1981-ci ilədək təhsilini 109 nömrəli məktəbdə davam etdirmişdir.

1981-ci ildə 1 nömrəli Bakı Tibb məktəbinə daxil olmuş, texnukomu bitirdikdən sonra əvvəlcə Bakı Təcili Yardım xəstəxanasının reanimasiya şöbəsində, sonra isə Qədirli adına Baş Hövsə xəstəxanasında fəaliyyətə başlamışdır.

## Döyüş yolu
Rəhilə Orucova Milli Orduya könüllü yazılmışdır. Ön cəbhədə həm könüllü tibb bacısı kimi, həm də sıravi əsgər kimi vuruşmuşdur. 1992-ci il mayın 11-də Ağdərə rayonunun Leninavan kəndi uğrunda döyüşdə şəhid olmuşdur. May ayının 13-də Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur. Burada dəfn olunmuş ilk azərbaycanlı qadın döyüşçüdür.

## Xatirəsi
1992-ci il sentyabr ayında 109 nömrəli məktəbə şəhid Rəhilə Orucovanın adı verilmişdir və həyətində büstü qoyulmuşdur.

Nizami rayonunda adına bulaq var.

## Həmçinin bax
* Gültəkin Əsgərova

### Məqalələr
Məqalə (1)

Məqalə (2)

Məqalə (3)

## İstinadlar

*
Yeraltı hamam (Göyçay)

**Yeraltı hamam** və ya **Yer hamamı** — XIX əsrdə Göyçayda tikilmiş abidə. Azərbaycanın nadir memarlıq abidələrindən biri. Göyçay rayonunda Atatürk prospektində yerləşir və təyinatı üzrə istifadə edilmir.

## Haqqında

“Yeraltı hamam” XIX əsrdə Göyçayın imkanlı şəxslərindən olan Həzrət bəy Ağazadə tərəfindən tikilib. Qeyd edilir ki, Həzrət bəy Ağazadə bu hamamı qızına cehiz olaraq tikdirib. Deyilənə görə, Həzrət bəyin Göyçay və Ucarda pambıq zavodları, çörək, kitab və ərzaq mağazaları varmış. 

Uzun illər insanların xidmətində olan bu nadir tikilinin bir sirri indiyədək açılmayıb. Aparılan araşdırmalara baxmayaraq, hamamın çirkab sularının hara və necə axıdılması ilə bağlı bu sual hələ də cavabsız qalır.

“Yeraltı hamam” adı ona əsas hissəsi torpağın səthindən 2 metr dərinlikdə yerləşdiyi üçün verilib. Kvadrat formasında olan tikilinin ovalşəkilli üç böyük salonu var. Onlardan ikisi qadınlar, biri isə kişilər üçün nəzərdə tutulub. Hamamdan eyni vaxtda 70 nəfər istifadə edə bilirdi.

Hamamın özəlliklərindən biri də onun qış vaxtı qızdırılması ilə bağlıdır. Belə ki, araşdırmalar zamanı içəridə heç bir xüsusi qızdırıcı şəbəkə aşkarlanmayıb. Məlum olub ki, ocaqxanada qızdırılan isti su bişmiş kərpicdən tikilmiş döşəmənin altındakı borularla dövr edərək hər üç salonu qızdırırmış.

Ötən əsrin 30-40-cı illərində “Yeraltı hamam”ı həbsxanaya çeviriblər. İkinci dünya müharibəsindən sonra isə ondan bir müddət pendir sexi kimi istifadə olunub. 1958-ci ildə bina təmir edilərək yenidən ilkin funksiyasına qaytarılıb.

Ölkə əhəmiyyətli tarixi abidə olan “Yeraltı hamam” kompleksi dövlət tərəfindən qorunur. (İnvertar №4269). 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Göyçaydakı “Yeraltı hamam” bərpa olunacaq
Bernard Kamunqo

**Bernard Kamunqo** (1 yanvar 2002, Kasulu, Tanzaniya) — Amerika Birinci Liqası təmsilçilərindən olan "Nort Texas" klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Tanzaniya futbolçusu.

## Erkən illəri
Kamunqo Tanzaniyanın Kasulu şəhərində anadan olmuşdur. O, ailəsi birlikdə ABŞ-yə köçmüş və bir müddət qaçqın düşərgəsində yaşamışdır. Daha sonra Texas ştatının Abilin şəhərinə köçmüşdür. ABŞ-yə köçdükdən sonra Kamunqo *Abilin orta məktəbinin* futbol komandasına yazılmışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Kamunqo qardaşı İmani ilə birlikdə potensialını artırmaq üçün onlayn axtarışlara başlamışdır. İştirak haqqı 500 dollar olan yoxlanışdan sonra İmani sadəcə 90 dollara tapdığı MLS təmsilçisi *Dallas* klubunun ehtiyat komandası olan "Nort Texas" klubuna yoxlanışa çağırılmışdır.

## Klub karyerası
2021-ci ilin yanvar ayı boyunca yoxlanışda olan Kamunqo öz oyunçu bacarıqları ilə "Nort Texas" klubunun baş məqşçisi Erik Killi heyran etmiş və 25 mart 2021-ci ildə oyunçu ilə peşəkar müqavilə imzalanmışdır. Kamunqo öz peşəkar karyerasında debütünü 24 aprel 2021-ci ildə *Fort Loderdeyl* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 71-ci dəqiqədə Hope Avayevunu əvəz etmişdir. Meydana çıxdıqdan səkkiz dəqiqə sonra Kamunqo peşəkar karyerasında ilk qoluna imza atmışdır. Amerika Birinci Liqası görüşündə Nort Texas rəqibinə 4-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

1KONKAKAF Çempionlat Liqası görüşləri daxildir.
2ABŞ Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile at FC Dallas
Nortrid zəlzələsi (1994)

**1994 Nortrid zəlzələsi** ― 17 yanvar 1994 tarixində Sakit standart saatı ilə yerli vaxtla saat 04:31-də Amerika Birləşmiş Ştatları, Kaliforniya, Los Anceles şəhərində meydana gələn zəlzələ. Zəlzələnin San Fernando Vadisində ki Nortrid bölgəsində sıx olmasından dolayı və həmçinin KİV-in bu adı istifadə etməsindən dolayı Nortrid Zəlzələsi olaraq adlandırılır. Zəlzələnin əsas episentri Resedada olub. 10-20 saniyə aralığında davam edən  zəlzələnin moment maqnitudu 6,7 bal gücündə olub.

Zəlzələdə ölçülən 1,7g-lik (16,7 m/s2) güclü yer sarsıntısının dəyəri Şimali Amerikanın yaşayış yerlərində o günə qədər ölçülmüş ən yüksək dəyər olmuşdur . Zəlzələnin episentri 360&nbsp;km (220 mil) uzaqlıqda olan Las Veqasdada hiss edilib. Rinaldi stansiyasında qeydə alınan 183 sm/s-lik (6.59&nbsp;km/saat və ya 4.09 mil/saat) o günə qədər qeydə alınan ən sürətli pik yer sürəti (PGV) dəyəridir.

Zəlzələdə 57 nəfər ölmüş, 8700-dən çox insan yaralanmışdır. Təxminən $20 milyard dollar zərərə səbəb olan zəlzələ, o günə qədər ABŞ tarixinin ən çox maddi zərərə səbəb olan təbii fəlakətlərdən biridir.

## Zəlzələnin episentri
Zəlzələ Los Anceles şəhər mərkəzindən 31&nbsp;km (20 mil) şimal-qərbdə, Nortrid bölgəsi yaxınlığında San Fernando Vadisində baş verdi. Əsas episentr Resedada, Reseda Bulvarı ilə Strathern küçəsinin kəsişdiyi yerə düşür. Zəlzələnin Nortrid Zəlzələsi adlandırılmasının səbəbi, episentrinin dəqiq yeri müəyyənləşdirməsi uzun müddət çəkdiyindən, zərərin Nortriddə olması və KİV-in Nortrid adını qeyd etməsidir.

ABŞ Milli Geofizik Məlumat Mərkəzi zəlzələnin hiposentrinin coğrafi koordinatlarını 34°12′47″K 118°32′13″B və dərinliyini 17&nbsp;km (10.56 mil) hesabladı. Bölgənin San Andreas layına yaxın olmasına baxmayaraq zəlzələ bu layın üzərində baş vermədi. Zəlzələyə səbəb olan lay, əvvəllər kəşf edilməmiş, *Nortrid [[Hiss edilməyən zəlzələ|hiss edilməyən zələlə]] layı*dır (Pico hiss edilməyən lay olaraq da bilinir).

## İstinadlar
Memfis Depay

**Memfis Depay** () — niderlandlı futbolçu. Hazırda "Korintians" klubunda çıxış edir.

## Klub karyerası
Futbolçu Sparta Rotterdam, PSV Eyndhoven, Mançester Yunayted və Olimpik Lion futbol klublarında çıxış etmişdir. 

### Korintians
9 sentyabr 2024-cü ildə "Korintians" klubu  Memfis ilə iki illik müqavilə imzaladığını elan edib.

## İstinadlar
Azərbaycan Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbi

**Azərbaycan Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbi** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş ali hərbi təhsil müəssisəsi.

## İstinadlar
Kiçik miçman

**Kiçik miçman** — Bir sıra ölkələrin hərbi dəniz qüvvələrində miçman kimi rütbələrindən isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə.

## İstinadlar
Üçüncü dərəcəli starşina

**Üçüncü dərəcəli starşina** — Donanmada baş dənizçidən daha yüksək, ikinci dərəcəli starşinadan isə daha aşağı tutulan hərbi rütbə. 2 noyabr 1940-cı ildən etibarən hərbi dəniz rütbələri sırasına daxildir.

## İstinadlar
Baş dənizçi

**Baş dənizçi** — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində hərbi qulluqçulara verilən rütbədir. Belə ki, bu rütbələr əsasən hərbi xidmətdə şücaəti, idarəçiliyi və fədakarlığı ilə yoldaşlarından seçilən hərbi qulluqçulara verilir. Bu rütbə ilə təltif olunmuş hərbi qulluqçular kiçik komandir heyəti kateqoriyasına aiddirlər.
Denzel Dumfris

**Denzel Custus Morris Dumfris** (18 aprel 1996, Rotterdam, Niderland) — Erediviziya təmsilçilərindən olan "PSV Eyndhoven" klubunda və Niderland milli futbol komandasında sağ cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusu.

## Klub karyerası
Dumfris 2014-cü ildə həvəskar komanda olan *Barendrext* klubundan *Sparta Rotterdam* klubuna transfer olmuşdur. O, peşəkar karyerasında debütünü 20 fevral 2015-ci ildə *Emmen* klubuna qarşı oyunda etmişdir. Dumfris Sparta ilə 2016-cı ildə Erediviziyaya vəsiqə qazandı və həmin il Eerste Diviziyada *mövsümün ən istedadlı oyunçusu* mükafatına layiq görüldü.

2017-ci ilin yayında o, belçikalı oyunçu Stefano Marzonun gedişindən sonra *Herenveen* klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

2018-ci ilin iyununda Dumfris Coşua Brenet və Santyaqo Ariasın klubdan gedişindən sonra Erediviziya təmsilçilərindən olan "PSV Eyndhoven" klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Hələ *Barendrext* klubunda çıxış edərkən Dumfris Aruba milli futbol komandasında oynamaq üçün dəvət almışdır. 2014-cü ilin mart ayında o, Quam millisi ilə yoldaşlıq oyununda millidə debüt etmişdir. Bir neçə gün sonra həmin milli ilə qarşılaşmada Dumfris qolla yadda qalmışdır.

Ronald Kuman 2018-ci ilin oktyabr ayında ilk dəfə Dumfrisi Niderland milli futbol komandasına dəvət etmişdir. O, milli ilə debütünü 13 oktyabrda Almaniya millisinə qarşı oyunda etmişdir.

Dumfris millidə ilk qolunu 13 iyun 2021-ci ildə UEFA Avro 2020 turniri çərçivəsində Ukrayna millisinə qarşı oyunda vurmuşdur. Həmin görüşdə milli rəqibinə 3–2 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Avstriya millisinə qarşı növbəti oyunda o, yenidən qolla yadda qalmışdır.

## Karyera statistikası

### Klub

### Milli komanda qolları

**Aruba**
: *Nəticələr və qollar Aruba hesablamasının birinci siyahısındadır*.

**Niderland**
: *Nəticələr və qollar Niderland hesablamasının birinci siyahısındadır*.

## Uğurları
**Sparta Rotterdam**
* Eerste Diviziya: 2015–16

**Fərdi**
* Erediviziya İlin Komandası: 2018–19

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Voetbal International profile
* Netherlands profile at Ons Oranje
Benzin mişarı ilə Texas qətliamı (film, 2003)

**Benzin mişarı ilə Texas qətliamı** () — 2003-cü ildə Tob Hooperin klassik filminin remeyki olan amerikan sleşer filmi. Filmin rejissoru Markus Nispel, ssenari müəllifi Skott Kosar, prodüseri Maykl Bey, Kim Hankel və Tobe Hooperdir. Bu film, Aminvil Dəhşətini, 13-cü Cümə kimi filmləri nümayiş etdirən Platin Dunes tərəfindən istehsal olunan klassik qorxu filmlərinin remeyeki olan serialların birincisidir. Film tənqidçilər tərəfindən mənfi qarşılansa da, dünya kassalarında 9.5 milyon dollarlıq büdcədən 107 milyon dollar gəlir əldə edərək bütün franşizada ən çox qazanan kassa uğuruna çevrildi. Şəkil "R" reytinqi ilə qiymətləndirilib: 17 yaşdan kiçik uşaqlara yalnız valideynlərinin iştirakı ilə baxılmasına icazə verilir.

## İstinadlar
Xose Mariya Heredia

**Xose Mariya Heredia** () — Kuba şairi. Kuba milli poeziyasının banilərindən biridir.

Klassisizm üslubunda inqilabi-vətənpərvərlik ruhlu şeirlər yazmışdır. İspan müstəmləkəçiliyinə qarşı mübarizə aparmışdır. Poeziyasına romantik qiyamçılıq və melanxoliya, "yerli kolorit" axtarışları xasdır. Təbiət qüvvələrinin gücünü ifadə edən şeirləri ilə məşhurdur.

## Əsərləri
* 1820. Çolulada Teokalla üzərində
* 1822. Fırtınada
* 1824. Niaqara
* 1825. Sürgün edilmişin nəğməsi

## İstinadlar