open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bir zamanlar Anadoluda

**"Bir zamanlar Anadoluda"** — Nuri Bilgə Ceylanın ssenari müəllifi və rejissoru olduğu 2011-ci ildə çəkilmiş türk dram filmidir. Baş rolları Məhəmməd Uzunər, Yılmaz Ərdoğan və Taner Birselin oynadığı film bir həkimlə cinayət araşadırıcısı müstəntiqin 12 saatlıq gərgin hekayəsindən bəhs edir. 11 həftə davam edən filmin çəkilişləri Qırıqqapının (Kırıkkale) Kəskin bölgəsində həyata keçirildi.
TRT-nin də qatqısı ilə Bosniya və Herseqovina və Türkiyənin ortaq istehsalı olan film 11-22 may 2011 tarixləri arasında 64-cü Kann kinofestivalında böyük mükafat Qızıl Palma uğrunda yarışacaq filmlər siyahısına daxil oldu və ikinci böyük mükafat olan Böyük Mükafatı qazandı.

## Aktyorlar
*Məhəmməd Uzunər (Həkim Camal)
*Taner Birsel (Müstəntiq Nüsrət)
*Yılmaz Ərdoğan (Komissar Naci)
*Əhməd Mümtaz Taylan (Ərəb Əli)
*Ərcan Kesal (Kəndxuda)
*Fırat Tanış (Saxlanılan Kənan)
*Erol Ərarslan (Mərhum Yaşar) 
*Burhan Yıldız (Saxlanılan Ramazan)
*Murad Kılıç (Polis İzzət)
*Şəfəq Karali (Abidin)
*Kubilay Tunçər (Ekspertiza işçisi Şakir)
*Cansu Dəmirçi (Kəndxudanın qızı Cəmilə)

## Yazılması
"Bir zamanlar Anadoluda" Nuri Bilgə Ceylan, Ercan Kesal və Ebru Ceylan tərəfindən yazılıb. Filmin təməlində Ercan Kesalın həkimlik etdiyi dövrlərdə yaşadığı və Qırıqqapının (Kırıkkale) bir qəsəbəsində işlənmiş ciyanətin araşdırılması prosesi dayanır. Ebru Ceylan filmin hekayəsinə olan aidiyyətini "Məmur dünyasını yaxşı bilirəm, təcrübəmi paylaşdım. Qadınlar bu filmdə çox yox, amma kişi dünyasında ortaya çıxan məsumanə qadın obrazının önəmli olduğunu zənn edirəm." sözlərilə bildirdi. 64-cü Kann kinofestivalında əsas nümayişdən əvvəlki gün keçirilən toplantıda filmdəki "bol dialoqlar" haqqında verilən suallara Nuri Bilgə Ceylan bürokratik dünyada çox danışmağın daha yaxşı olduğunu bildirir. Məzmunun bürokratiya ilə olan "bağlantısını" Çexov təmin edib. Hətta filmdə Çexovdan bir neçə sitat vardır.

## Münasibət
"Bir zamanlar Anadoluda" filminin də Nuri Bilgə Ceylanın digər filmləri kimi daha çox Sovet rejissor Andrey Tarkovskinin təsiri altında qaldığı fikri irəli sürülmüşdür. Bu filmin, xüsusilə də, "qatar metaforası, qara it, həkim və küləkdə sünbüllərin dalğalanması" səhnələrilə və uzun ardıcıllıqları ilə Tarkovskinin 1979-cu ildə çəkdiyi "Stalker" filminə çox bənzədiyi, hətta eyni olduğu, Ceylanın digər filmlərinə də Tarkovskinin tərzini filmlərinə oturtmuş olduğu yazılmışdır.

Bu hekayənin tutarlı və təbii olduğunu hesab edən bəzi yazarlar da Ceylanın digər filmlərindən fəlsəfi və estetik ölçülərlə də bir xeyli fərqli olan bu filmin yenə Tarkovskinin öz təbirincə desək, "insan övladının gerçəklərini" axtardığını "Bir zamanlar Anadoluda"nın drammatik əsasıyla bir yandan Dostoyevskini, digər yandan Çexovu, hətta Qoqolu, lirikası ilə də Tarkovski və digər rus rejissoru Andrey Zvyagintsevi birləşdirməyə çalışmışdır.
Ford Mustang

**Ford Mustang** — Ford Motor Company şirkəti tərəfindən istehsal olunan avtomobil. İlk dəfə 1964-cü il 17 aprel tarixində təqdim olunmuşdur ve 20.000 dən çox sifariş almışdır. Bu model Ford şirkəti tərəfindən istehsalı davam edən ən qədim üçüncü məhsul olaraq bugünkü beşinci nəslə gəlib çatana qədər bir çox dəyişikliklərə məruz qalmışdır.

Mustang uzun kapotlu, gödək arxa tərəfə malik Amerikan idman avtomobili sayaq "pony car" (*tərc.* poni maşın) sinfini yaratdı və GM Chevrolet Camaro, AMC Javelin, yenilənmiş Chrysler Plymouth Barracuda və Dodge Challenger kimi modellərin doğulmasına rəvac vermişdir. O həmçinin Toyota Celica və Ford Capri kupelərinin (daha sonra ABŞ-yə ixrac olunmağa başladı) ilham qaynağı olmuşdur.

## Yaradılması
Ford Mustang 1965-ci il istehsal ilinin başlamasından beş ay qabaq ərsəyə gətirilmişdir. İlkin versiyaları adətən 1964½ olaraq bilinir, amma Ford tərəfindən 1965 modelləri adlandırılmış və 9 mart 1964 tarixində Miçiqan ştatı, Dearborn şəhərində kütləvi istehsala başlanmış, ictimaiyyətə 17 aprel 1964-cü ildə "Nyu York Dünya Sərgisində" təqdim olunmuşdur.

İcraçı stilist Con Najjar, İkinci dünya müharibəsində istifadə olunmuş North American P-51 Mustang təyyarələrinin azarkeşi idi və adlandırma də məhz onun adına yazılmışdır. John Najjar ilk Ford Mustang prototipini həmkarı stilist Philip T. Clark ilə birlikdə 1961-ci ildə layihələndirmişdir (Ford Mustang I).

Mustang avtomobilləri illərlə modellər dəyişdikcə daha ağır, daha böyük olmağa başlamışdı, ancaq 1971–1973 modellərindən sonra Ford 1974 konsept modeli ilə maşının orijinal ölçülərini özünə qaytardı. Bəzi "poni-maşın"-ların (pony car) istehsalı bərpa olunsa da Mustang öz sinfində beş onillik ərzində fasiləsiz olaraq, istehsal olunan yeganə maşındır.

## Buraxılış seriyaları

# Birinci nəsil — (1964–1973)
# İkinci nəsil — (1974–1978)
# Üçüncü nəsil — (1979–1993)
# Dördüncü nəsil — (1994–2004)
# Beşinci nəsil — (2005–2014)
# Altıncı nəsil — (2015–2023)
# Yeddinci nəsil — (2023–indiyədək)

## Satış

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* American Classic: Ford Mustang 
* Mustang Horsepower Specs and Pictures 

## Həmçinin bax
* Ford Motor Company
Only Teardrops

**Only Teardrops** — (Azərbaycanca: Yalnız Gözyaşları) Danimarkanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Həyat varsa (teleserial, 2012)

## Məzmun
Art Qlobal Prodakşn istehsalı — Xəzər Televiziyasınin yayınladğı "HƏYAT VARSA" serialının bölümlərində həyatda baş verən hadisələrdən bəhs edilir.

## Film haqqında
* Bəzi seriyaların mövzusu Türkiyə istehsalı olan "Sırlar dünyası" serialının bölümlərin mövzusu ilə oxşardır.

## Rollarda
Rafiq İbrahimov

Ruslan Sabirli
Əhməd Cəfərov
Əhməd Salahov
İntiqam Soltan
Sona Babayeva
Vaqif Kərimov
Nofəl Vəliyev
Xatirə Süleymanova
Tural Əhməd
Sevinc Tofiqqızı
Zemfira Əbdülsəmədova
Faiq Mirzəyev
Bəhruz Vaqifoğlu
Dilarə Fərəcullayeva
Rauf Hüseynov
Vahid Orucoğlu
Hüsniyyə Əhmədova
Qızılgül Quliyeva
İlham Əsədov
Səbinə Məmmədova

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
* Həyat Varsa — Düz Yol
* Həyat Varsa — Analıq
Elhad Nəziri

**Elhad Nəziri** () — futbolçu, Petrolul klubunun və Azərbaycan milli futbol komandasının müdafiəçisi.

## Karyera
Elhad Nəziri 1992-ci ilin 29 dekabr tarixində Zəngilan rayonunda anadan olub. Gənc yaşlarında futbolla məşğul olub, Neftçi və Qarabağ klublarında oynayıb. 2011–2012-ci il mövsümündə Lokomotiv-Biləcəri klubunun heyətində Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edib. 2012-ci ilin yayında Moldova çempionatına keçən Elhad Nəziri Milsami klubu ilə 2 illik (1+1) müqavilə imzalayıb. Milsamidə 6 oyun keçirən Elhad Nəziri 2013-cü ilin fevral ayında Ruminiyanın Petrolul klubuna transfer olub və bu klub ilə 3,5 illik müqavilə bağlayıb.

## Milli komanda
2012-ci ilin oktyabr ayında Elhad Nəziri Berti Foqts tərəfindən milliyə dəvət olundu. Şimali İrlandiya milli komandası ilə keçirilən oyunda Elhad millinin heyətində debüt etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elhad Nəziri statistika
* Sportal.az-a intervyu
* Azərbaycan millisinin heyəti — AFFA
Sarıxanoğulları bəyliyi

**Sarıxanoğulları bəyliyi** () — paytaxtı Manisa şəhəri olan Anadolu bəyliyi. Bəyliyin əsasını Sarıxanoğulları sülaləsi qoymuş və 1300-1415-ci illərdə bəyliyə rəhbərlik etmişdir. Bəyliyin banisi səlcuqlu sərkərdəsi Sarıxan bəy olmuşdur.

Bəylik Qərbi Anadoluda yerləşirdi və Egey dənizinə çıxışa sahib idi. Bəyliyin ərazisinə Aydınoğulları və Karəsi bəylikləri arasındakı, izmirdən şimala doğru olan torpaqlar daxil idi. Müasir Manisa, Mənəmən, Kamalpaşa və Foça şəhərlərinin yerləşdiyi bölgələr Sarıxanoğulları bəyliyinin ərazisi sərhədləri içində idi. Bəyliyin donanması Bizans, Genuya və Venesiyanın Şərqi Aralıq dənizi bölgəsindəki əraziləri üçün böyük təhdid təşkil edirdi. Bəylik osmanlılar tərəfindən ilk dəfə 1390-cı ildə işğal olunmuş, 1415-ci ildə isə onun ərazisi birdəfəlik Osmanlı İmperiyası torpaqlarına qatılmışdır.
Borçu

**Borçu** (Monqolca: Bo'orču, Boγorču, Farsca: **بورچى نويان** Būrchī Nūyān, **بوغورچى نويان** Būghūrchī Nūyān, Çincə: 孛斡兒出, 博爾朮), ?-?)— Çingiz xanın andası. Çingiz xanın ən məşhur dörd sərkərdəsindən biri.

## Həyatı
Borçu Naxu-bayan oğlu idi. O, Arulat tayfasından çıxmışdı. Temuçinin uşaqlıq dostu idi.

1204-cü ilin qışında Çingiz xan keşik adlı şəxsi qvardiyasını yaratdı. Bu qvardiyanı dörd hissəyə böldü. Hissələrin birinə Borçu başçılıq edirdi.

## İstinadlar
Beyhəqi

**Əbu Bəkr Əhməd ibn Hüseyn əl-Beyhəqi** (; ) — mühəddis və şafei fəqihi. *"[[Sünəni əl-Beyhəqi|Sünəni-Beyhəqi]]"* adlı əsərin müəllifi.

## Bioqrafiyası
Məşhur hədis və fiqh alimlərindən olan Beyhəqi, Beyhəq qəsəbəsinin Hüsrəvcird kəndində 994-cü ilin sentyabr ayında (hicri 384) doğulub. Adı Əhməd ibn Hüseyn plan Beyhəqi, Nişapurun Beyhəq qəsəbəsindən olduğu üçün Beyhəqi nisbəsi ilə məşhurlaşmışdır.

Kiçik yaşda elm öyrənməyə başlayan Beyhəqi zəkasının itiliyi, yaddaşının qüvvəti, öyrənmək arzusu və ixlası ilə müəllimlərinin diqqətini öz üzərinə çəkmişdir. Beyhəqi Xorasan, Bağdad, Kufə və Məkkə kimi elm mərkəzlərindəki alimlərindən dərslər almışdır. Yüzdən atıq müəllimdən hədis əzbərləmişdir. Əbül-Fəth Nasir ibn Məhəmməd Üməridən fiqh elmini, Hakimidən hədis elmini, İbni Fürəkdən kəlam elmini, Əbu Əli Rudbaridən təsəvvüfü öyrənmişdir. Böyük alim olaraq yetişən Beyhəqiyə "elmin minarəsi" deyilmişdir. Beyhəqi bir çox alim yetişdirdi. Bunlara Şeyxülislam Əbu İsmayıl əl-Ənsarini, Zahir ibn Tahiri, Əbu Abdullah əl-Fəravini, oğlu İsmayıl ibn Əhmədi misal göstərmək olar. 

Kəlam elmində Əhli-Sünnə etiqadına böyük xidmətlər etmişdir. Müxtəlif elmlərdə xüsusilə hədis, fiqh, kəlam elminə aid yüzlərlə əsər yazmışdır. Xorasanda hədis elmində onun icazəsi olmadan, o icazət (diplom) vermədən kimsə hədis danışa bilməzdi. Şafii fiqhi öyrətməsi üçün Nişapura çağırılmışdır. Hər nə qədər məmləkətinə qayıtmaq istəsə də 9 aprel 1066-cı il tarixində (hicri 10 Cəmazil-əvvəl 458) vəfat etmişdir. Cənazəsi yaxın olan Beyhəq qəsəbəsinə aparılmışdır.

Mənbələrə görə elm və fəzilətdə yüksək bir şeyx olan Beyhəqi, mütəmadi oxuyar, araşdırar, təsnif edər, əsərlərini tələbələrinə oxudar, elmlə məşğul olar, kasıblığa səbir edər, halından heç şikayət etməzdi. Az yeyər, az içərdi. Qırx dörd yaşından sonra vəfatına qədər otuz il bayram günləri istisna olmaqla davamlı oruc tutmuşdur.

## Əsərləri
Beyhəqi əsərlərini mühəddislərə xas şəkildə hər bir hədisin sənədi zikr edərək yazmışdır. Beyhəqinin yazdığı əsərləri aşağıdakı kimi sadalamaq olar:
* *[[Sünəni əl-Beyhəqi|əs-Sünənül-Kübra]]*. Hədis kitabı olub, on cilddir. Bu kitabda səhabələr, tabiinin adları, sənəd və ravilər haqqında məlumatlar olan bir fihrist vardır,
* *əs-Sünənüs-Suğra*. İki cilddən ibarətdir,
* *Kitabül-Əsma vəs-Sifət*. İki cilddir,
* *Dəlailün-Nübüvvə*. Üç cilddir,
* *Mənaqibüş-Şafii*. Şafei məzhəbi ilə bağlı yazılmış əsərdir,
* *Arifətüs-Sünən vəl-Əsar*,
* *Şueybul-İman*. Əqidə ilə bağlı yazılmış kitabdır.
* *ət-Tərqi vət-Tərhib*,
* *Kitabüz-Zöhdil-Kəbir*. Əxlaqla bağlı yazılmış kitabdır.
* *əl-Bəsu vən-Nüşur*,
* *Fədailüs-Səhabə*,
* *əl-Məhdal iləs-Sünənil-Kübra*,
* *əl-Məbsut*,
* *əl-Ədəb*,
* *əl-Etiqad alə məzhəbis-Sələfi Əhlis-Sünnət vəl Cəmaat*,
* *Əhkamül-Quran*,
* *[[Şuabul-iman]].*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Beyhəki
Şahin Gəray

**Şahin Gəray** () — Krımın sonuncu xanı. Birinci dəfə 1777–1782, ikinci dəfə isə 1782–1783-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdu. Gəraylardan şahzadə Topal Əhmədin (ö. 1750) oğlu və Krım xanı II Dövlət Gərayın nəvəsi idi.

## Həyatı
Şahin Gəray 1745-ci ildə Ədirnədə anadan olmuşdur. Yunanıstan və İtaliyada təhsil almış, Krım tatarcası və osmanlıcayla yanaşı yunanca və italyancanı da öyrənmişdi.

Şahin Gərayın gənclik illərinə təsadüf edən Rus-türk müharibəsi (1768-1774) Krım tatarları üçün büyük itkilərlə nəticələnmişdi. Xüsusilə, 21 iyul 1770-ci il tarixində baş vermiş Qartal döyüşündə Osmanlı-Tatar ordusu ağır məğlubiyyətə uğradı. Bü döyüş nəticəsində ruslar Krımdakı bütün strateji qalaları ələ keçirdilər. Döyüşün sonunda — 21 iyul 1774-cü il tarixində, imzalanmış Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə görə isə Krım Osmanlı dövlətinin nüfuz dairəsindən çıxdı və Rusiyanın nəzarətinə keçdi.

Şahin Gəray 1777-ci ildə Krım taxtına oturduqda, artıq Krım xanlığının tənəzzül dövrü idi. Rusiya Krımda öz modernləşmə proqramlarını həyata keçirməyə başlamışdı. Fabriklər qurulmuş, paytaxt Bağçasaraydan Kəfəyə köçürülmüşdü. Rusiyanın təzyiqlərinə dözə bilməyən Şahin Gəray 1783-ci ilin fevral ayında hakimiyyətdən əl çəkib Rusiyaya getdi. 8 (19) aprel tarixdə Rus çarı II Yekaterina Krımın Rusiyaya birləşdirilməsi barədə manifest imzaladı. Şahin Gəray isə 1787-ci ilə qədər Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində yaşadı, daha sonra Türkiyəyə üz tutdu. Lakin Türkiyədə Sultan I Əbdülhəmidinin göstərişi ilə onu tutub Rodos adalarına apardılar və elə həmin 1787-ci ildə orada edam etdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kırım’ı kaybettiren Şahin Giray
Abbasqulu xan Bayat

**Abbasqulu xan Həsən xan oğlu Bayat** () — Bayat elindən olan sərkərdə, Nişapur valisi.

## Həyatı
Nadir şah Əfşardan sonra onun qazandığı torpaqlarda ağır vəziyyət yarandı. Bu zaman İran dovlətinin taxt-tacına yiyələnən Adil şah dövran sürürdü. Onun sarayının görkəmli səxsiyyətlərindən biri, Xorasanın Bayat tayfalarından olan Abbasqulu xan Bayatdır.

Abbasqulu xan Bayat Cəfər xan Bayatdan sonra Nişapur hakimi təyin edilmişdi.

1751-ci ildə Dürranilər sülaləsinin hökmdarı Əhməd xan Abdali ikinci dəfə Xorasana gəldi. Nişapuru mühasirə etdi. Şahrux şah Qırxlı-Avşar tərəfindən Nişapurda hakim olan Abbasqulu xan Bayat 2.000 nəfərlə müdafiəyə başladı. Dalbadal bir neçə döyüşdən sonra əfqanlar 12 min tələfat verdikdən sonra yenə Herata qayıtdılar.

1752-ci ildə Əhməd xan yenidən Nişapura hücum etdi. Mühasirədə olan şəhərin vəziyyəti ağırlaşdığından Abbasqulu xan Bayat məsləhət gördü ki, Şahqulu xanın vasitəsilə Əhməd xana tabe olsun, bu şərtlə ki, əfqanlar keçən ilki müharibənin intiqamını almayıb, xalqın malına və canına toxunmasınlar.

Abbasqulu xan Bayat Nişapurun məşhur Came məscidini təmir etdirmişdi.

## Ailəsi
Abbasqulu xanın Həsən xan, Cəfər xan adlı oğlanları vardı.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Qara Bayat eli və tanınmış simaları, "Soy" dərgisi, Bakı, 2011, səh.43-49.
* Ənvər Çingizoğlu, Avşarlardan qacarlaradək bölgə xanları, Bakı:Mütərcim, 2015,288 səh.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Varşava Konvensiyası

**Varşava Konvensiyası** - Hava nəqliyyatında sərnişinlərin və yüklərin daşınmasını tənzimləyən müqavilə.12 oktyabr 1929-cu ildə Varşavada imzalanıb. 1955-ci ildə və 1971-ci ildə əlavə və dəyişikliklər olunub.

İngilis dilində - Convention for Unification of certain rules relating to international carriage by air.

Orijinal mətni fransız dilində tərtib olunmuşdur və Polşa Xarici işlər Nazirliyinin arxivində saxlanılır.

## Həmçinin bax
*CMR Konvensiyası
*TİR
*FIATA
Reyunyon

**Reyunyon** ( ) — Fransanın xarici departamentlərindən biri. Hind okeanının qərb hissəsində eyniadlı adada yerləşir. Reyunyon Maskaren adaları arasında ən böyüyüdür. Adanın uzunluğu 75 km-dir. Bu vulkan mənşəli adanın çox hissəsini dağlar tutur, onlardan ən hündürü adanın mərkəzində olan Piton-de-Nej dağıdır (3069m).

## Coğrafiyası
Ada tropik iqlim qurşağında yerləşsə də, yüksəkliyə doğru hava sərinləşir, yağıntıların miqdarı yüksəklikdən asılı olaraq dəyişir. Cənub və şərqdə leysan yağıntıları ildə 4000 mm, şimalda və qərbdə isə il ərzində 1000 mm-ə qədər rütubət gətirir. Ada siklonların müntəzəm olaraq hərəkət etdiyi zonada yerləşir və güclü leysan yağması ilə müşahidə olunur.

## İqtisadiyyatı
Təsərrüfatda kənd təsərrüfatı məhsullarının becərilməsi üstünlük təşkil edir. Adada şəkər qamışı becərilən əsas bitkidir, həmçinin rom, vanil, efir yağı da ixrac edilir.

## Turizm
1988-ci ildən turizm yüksək sürətlə inkişaf edir. Gözəl landşaftı, qumlu çimərlikləri turist axınına səbəb olur.

## Din
Adanın mərkəzi olan Sen-Deni tolerant bir şəhərdir. Burada məscidlər və kilsələr qonşuluqda yerləşir. Adaya müxtəlif dövrlərdə ərəblər, portuqallar və fransızlar sahiblik ediblər. Hazırda burada müxtəlif dinlərə ibadət edən davranış qaydaları, adət-ənənələrinə görə tamamilə fərqlənən insanlar yaşayırlar.

## İstinadlar
Kuçan

**Kuçan** — İranın Rəzəvi Xorasan ostanında şəhər və Kuçan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 96953 nəfər və 25066 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti tatlar, kurmanclar və Xorasan türklərindən ibarətdir. Şəhərdə az sayda türkmənlər, ermənilər, mazandaranlılar, bəluclar, ərəblər və azərbaycanlılar da yaşayırlar.

## Həmçinin bax
* Xorasan türkləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nəqliyyat növləri

**Nəqliyyat növləri** — mühitdən və yerinə yetirdiyi vəzifədən asılı olaraq nəqliyyat su nəqliyyatına, o cümlədən sualtı və suüstü, yerüstü və hava nəqliyyatına bölünür.

## Su nəqliyyatı
Su nəqliyyatı — dəniz və çay nəqliyyatı olmaqla iki hissəyə ayrılır. Bunların da hər birinin sərnişin və yük daşıma bölmələri vardır.

Su nəqliyyatında istifadə olunan nəqliyyat vasitələri:

* Gəmi
* Qayıq
* Kater
* Sal
* Bərə
* Kələk
* Kolaz
* Pələ
* Şxun
* Barj
* Sandal

## Dəmiryol nəqliyyatı
Dəmiryol nəqliyyatının da sərnişin və yük daşıma bölmələri vardır.

Dəmiryol nəqliyyatında istifadə olunan nəqliyyat vasitələri:

* Qatar
* Konka
* Tramvay
* Lokomotiv

## Avtomobil nəqliyyatı

* Avtobus
* Taksi

## Hava nəqliyyatı
* Təyyarə
* Helikopter
* Hava şarı

## Boru kəməri nəqliyyatı

* Pnevmatik

## Xüsusi nəqliyyat növləri
* Hərbi nəqliyyat

## Həmçinin bax
* Metro
Uriah Heep

**Uriah Heep** — 1969-cu ildə Londonda yaranmış ingilis rok qrupudur. Qrupun adı Çarlz Dikkensin *«Devid Kopperfild»* adlı əsərindəki personajın adından götürülmüşdür. Qrup, 1971—1973-cü illər arasında yazdığı «Look at Yourself», «Demons and Wizards» və «The Magician's Birthday» adlı hard-rok klassikası hesab edilən bu üç albom ilə dünya şöhrətini qazanır.

Uriah Heep, proqressiv rok, art rok, caz-rok və hard-rok elementlərindən ibarət öz orijinal hard-rok üslubunu yaratdı. Qrupun qızıl illərdə əsas göstəricisi mürəkkəb çoxnəsəli harmonik effektli bek-vokal partiyaları və Bayronun dramatik vokalı idi. *Uriah Heep*-in stilistik eksperimentlərinin rok-musiqinin inkişafına əhəmiyyətli təsiri var idi. Qrup xüsusilə çox şeydə Queen'in analoji eksperimentlərini üstələyirdi.

Qrupun on iki albomu UK Albums Chart'a düşdü. Bunlardan ən böyük müvəffəqiyyət qazananı *"Return to Fantasy"* oldu (7-ci yer, 1975). Qrupun on beş albomu isə Billboard 200 siyahısına adını yazdırdı. Bu albomların içərisində ən müvəffəqiyyətlisi isə *"Demons and Wizards"* oldu (23-cü yer, 1972). Bundan əlavə, qrupun 4 sinqılı Billboard Hot 100 siyahısına düşdü. Qrupun ən əhəmiyyətli müvəffəqiyyəti isə 1970-ci illərin ortalarında Almaniyada yazdığı "Lady in Black" sinqılının hitə çevrilməsi oldu. Qrup bir tək 1970-ci illərin ortalarında 30 milyondan çox albom satışı əldə etdi. Uriah Heep heyətinin dəfələrlə dəyişməsinə baxmayaraq, qrupun «klassik beşlisi» hesab edilirdi: Mik Boks, Devid Bayron, Ken Xensli, Geri Teyn və Li Kersleyk.

## Diskoqrafiya
### Studiya albomları
* 1970 - *Very 'eavy... Very 'umble*
* 1971 - *Salisbury*
* 1971 - *Look at Yourself*
* 1972 - *Demons & Wizards*
* 1972 - *The Magician's Birthday*
* 1973 - *Sweet Freedom*
* 1974 - *Wonderworld*
* 1975 - *Return to Fantasy*
* 1976 - *High and Mighty*
* 1977 - *Firefly*
* 1977 - *Innocent Victim*
* 1978 - *Fallen Angel*
* 1980 - *Conquest*
* 1982 - *Abominog*
* 1983 - *Head First*
* 1985 - *Equator*
* 1989 - *Raging Silence*
* 1991 - *Different World*
* 1995 - *Sea of Light*
* 1998 - *Sonic Origami*
* 2008 - *Wake the Sleeper*
* 2011 - *Into the Wild*
* 2014 - *Outsider*
* 2018 - *Living the Dream*
* 2023 - *Chaos & Colour*
FIATA

**FIATA** — Beynəlxalq Yük Ekspeditorları Assosasiyaları Federasiyası.

Beynəlxalq qeyri-dövlət təşkilatıdır. 31 may 1926-cı ildə Vyanada yaradılmışdır.

* ingilis dilində — İnternational Federation of Freight Forwarders Associations.
* fransız dilində — Federation Internationale des Associations de Transitaires et Assimiles

## Həmçinin bax
* CMR Konvensiyası
* TİR
* Varşava Konvensiyası
Samtsxe-Cavaxeti

**Samtsxe-Cavaxeti diyarı** və ya **Samtse-Cavaxetiya** (, ) — Gürcüstan Respublikasının doqquz diyarından biri. Cənubi Gürcüstanda yerləşir və kənd təsərrüfatı bölgəsi kimi tanınır. Samtsxenin mərkəzi Axalsıx, Cavaxetinin mərkəzi isə Axalkalaki şəhəridir.

## Coğrafiyası
Burada bağçılıq və üzümçülük inkişaf edir. Həmçinin aşağı keyfiyyətli qonur kömür yataqları vardır. Yüksəkdağlıq ərazilərdə isə əqiq (qiymətli daş) yataqları mövcuddur.

## Həmçinin bax
Elçin Səfərli

**Elçin Səfərli** () — azərbaycanlı yazıçı, jurnalist.

## Həyatı
Elçin Səfərli Bakı şəhərində 1984-cü il mart ayının 12-də anadan olub. 16 yaşında Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmağı ilə mətbuatda öz peşəkar fəaliyyətinə başlayıb. "Exo" qəzetində çalışıb. Uzun illər İstanbulda yaşayıb və bu da onun erkən yaradıcılığına təsir edib: onun ilk romanlarının məzmunu Türkiyə ilə bağlıdır. Yazıçı rus dilində yazır. "İkinci Orxan Pamuk" adını "Bosforun şirin duzu" () adlı ilk kitabı işıq üzü görəndən sonra qazanmışdır.

2011-ci ildə Elçin Səfərli haqqında rejissor Sergey Saraxanov tərəfindən qısametrajlı film çəkilmişdir.

## Əsərləri
* 2008 —  — Moskva, «AST».
* 2008 —  — Moskva, «AST».
* 2009 —  — Moskva, «AST».
* 2010 —  — Moskva, «AST».
* 2010 —  — Moskva, «AST».
* 2010 —  (qısa hekayələr toplusu) — Moskva, «AST»
**  hekayə 
**  povest 
* 2010 — hekayə   adlı topluda  — AST, Аstrel, VKT
* 2012 —  — Moskva, «AST».
* 2012 —  — Moskva, «AST».
* 2013 — «Рецепты счастья» — Москва, «АСТ».
* 2012 — «Когда я без тебя» (авторский сборник)в соавторстве с Я. Шакуновой — Москва, «Астрель». ISBN 978-5-271-44772-3
* 2015 — «Я хочу домой»
* 2016 — «Расскажи мне о море» — Moskva, «AST». ISBN 978-5-17-099184-6
* 2017 — «Когда я вернусь, будь дома» — Moskva, «AST».
* 2019 — «Дом, в котором горит свет» — Moskva, «AST».
*2020 — «Двенадцать» — Moskva, «AST».

## İstinadlar
İbn Bibi

**İbn Bibi** (tam adı: Əmir Nasırüddin Hüseyn bin Məhəmməd bin Əli əl-Cəfəri ər-Razi) — XIII əsr tarixçisi.

## Həyatı
İbn Bibi: "İbnul-Bibi əl-Münəccimə" olaraq məşhur Əmir Nasırüddin Hüseyn bin Məhəmməd bin Əli əl-Cəfəri ər-Razi, XIII əsrın tanınmış İranlı tarixçi və müəlliflərindəndir. "İbnul-Bibi" deyə məşhur olmasının səbəbi, Nişapur Şafiiləri lideri Kəmalüddin Simnaninin qızı olan "Bibi Münəccimə" adıyla məşhur olan anasından dolayıdır. İbn Bibinin, ana tərəfindən nəsəbi Qazan fitnəsində öldürülən Xorasanın böyük fəqihi İmam Məhəmməd bin Yəhyaya çatır. Bibi Münəccimə, astronomiyada istedadlıydı və dönəmin padişahlarının saraylarında özəlliklə də Sultan Cəlaləddinin yanında çox dəyərli və yaxındıydı. İbnul-Bibinin atası, Məcdəddin Məhəmməd Tərcuman deyə ünlüydü. Həyat yoldaşı Bibi Münəccumə səbəbiylə də Əlaəddin bin Keyqubad sarayında katiblik məqamına gəldi və Rum sultanlığının əmirləri arasında yer aldı. Şəmsəddin Sahibdivan-i Cüvəyni Anadolu işləriylə ilgili vəzifəyə gəldikdən sonra İbnul-Bibi ilə Cüveyni xanədanı özəlliklə də Əlaəddin Ataməlik Cüveyni arasında yaxın bir ilişki oldu. Bundan dolayı da İbn Bibi, kitabını əl-Əvamirul-Əlaiyyə deyə adlandırdı və onu Ata Məlikə təqdim etdi.

Rum səlcuqluları padişahlarının tarixi mövzusunda yazdığı və yazarının müqəddiməsində bunun Cüveyninin Cihanguşəsinin bir zeyli olduğunu söylədiyi əl-Əvamirul-Əlaiyyə kitabı "Səlcuqnamə" adıyla da bilinir. Bu isimlə adlandırılmasının səbəbi, bəlkə də İbn Bibinin I Qiyasəddin Keyxosrov, İzzəddin Keykavus və I Əlaəddin Keyqubad dönəmləriylə ilgili mövzuları Qənii-yi Tusinin "Səlcuqnamə"sindən almış olması və Qiyasəddin Məsud bin Qılıcarslan dönəminə qədərki kimi mövzuları da ona əlavə etmiş olmasındandır.

İbn Bibinin bu kitabdaki yazı üslubu çətin, ərəbcə və yabançı kəlimələrdən yaralanma nöqtəsindəki aşırılığı yorucu və sıxıntı vericidir.
Xorasan tatları

**Xorasan tatları** — İranın Şimali Xorasan və Rəzəvi Xorasan ostanlarında yaşayan tatlar. Xorasan tatlarının dilləri ehtimalən tacik, kurmanc (kürd) və Xorasan-türk dillərinin qarışıqından əmələ gələn dildir.

## Xorasan tatlarının yaşayış məntəqələri
*İsfərayen şəhristanı: Ruyin, Ərkan, Kəsrəq, Bidvaz, Kişniş, Gəncdan, Kuran, Qalasur
*Bocnurd şəhristanı: Gifan, Təbər, Raz, Məhəmmədabad
*Şirvan şəhristanı: Mehrabad, Bərzəlabad, Hisar Seyekab, Feyzabad, İslamabad, Amanabad, Karxana Qənd, Mənsuran, İmamzadə Məşhədtərəqi, Borzoli, Golyan, Məşhədtərəqi-i Ülya, Məşhədtərəqi-i Süfla, Verk
*Cacərm şəhristanı: Sənxast, Əndəqan, Xəraşa, Kərf, Cərbət, Doborcə, Coşəqan 
## İstinadlar
İmadəddin İsfahani

**İmadəddin Məhəmməd ibn Hamid əl-Katib əl-İsfahani** (1125-20.6.1201) — İran tarixçisi.

## Həyatı
İmadəddin İsfahani İsfahan şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Kaşanda almışdır. Daha sonra Bağdadda fiqhi oxudu. 1156-cı ildə Bağdadı İraq Səlcuqlu dövlətinə qarşı bacarıqla müdafiə edən Abbasi xəlifəsi Müktəfini (hökmdarlığı 1136–1160) təbrik etmək üçün yazdığı qəsidəylə vəzir İbn Hübeyrnin sevgisini qazandı. Onun tərəfindən naib olaraq Vasıtə göndərildi. Bu vəzifəsi İbn Hübeyrənin ölümünə (1165) qədər davam etdi.

Bir müddət sonra Zəngilər sülaləsindən Nurəddin Zənginin (hd 1146–1174) katibi olan İmadəddin, onun öz adına tikdirdiyi mədrəsəyə müdərris olaraq göndərildi, amma Nurəddin Zenginin ölümündən sonra vəzifəsindən ayrılmaq məcburiyyətində qaldı. Homsu alan Səlahəddin Əyyubini öymək üçün bir şeir yazdı. Bununla Əyyubinin yaxınlığını qazandı və bütün səfərlərinə qatıldı. Onun ölümünden sonra guşənişin olaraq özünü bütünlüklə çalışmalarına verdi.

İmadəddin İsfahani bir çox tarixi əsərlər qələmə almışdı. Səlcuq sultanlarından Mahmud ilə Məsudun və Xəlifə əl-Müstərşid-Billahın vəziri Ənuşirvan ibn Xalid ibn Məhəmməd əl-Kəşaninin (1138-ci ildə ölmüşdür) xatirələri XI-XII əsr Azərbaycan tarixini tədqiq edənlərin marağını özünə cəlb edir. Bu əsər farsca yazılmış və müəllif tərəfindən Futur zaman əl-sudur və sudur zaman əl-futur ("Vəzirlər dövrününtənəzzülü və tənəzzül dövrünün vəzirləri") adlandırılmışdır. O, Sultan Məlikşahın hakimiyyəti (1072–1092) illərindən Sultan II Toğrulun ölümünə (1134) qədərki dövrü əhatə edir və əsərin orijinalı bizə gəlib çatmamışdır.

İmadəddin İsfahani bu xatirələri ərəbcəyə çevirmiş, onları ilk Səlcuqlulara aid giriş fəsilləri ilə təkmilləşdirmiş, dolğunlaşdırmış və onu iki dəfə ardıcıl davam etdirmişdir: birinci dəfə, əsərin özünün yazılmasından tərcüməsinə (1183) qədərki hadisələri, ikinci dəfə isə İraq səlcuqilərinin son sultanı III Toğrulun ölümünə (1194) qədərki dövrə aid hadisələri qələmə almışdır. İmadəddin İsfahani bu əsərini Nüsrat əl-fatra və usrat əl-fitra ("Yorğunluqda yardım və məxluğun sığınacağı") adlandırmışdır. Bu əsər Paris Milli kitabxanasında saxlanan yeganə əlyazma nüsxəsi ilə məşhurdur və indiyədək çap edilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tukapel döyüşü

**Tukapel döyüşü** — 25 dekabr 1553-cü ildə Çilidəki yerli mapuçelərlə ispan işğalçıları arasında baş vermiş döyüş. Mapuçelərin konkistadorlara qarşı apardığı uzunmüddətli Arauko savaşının ilk mərhələsinə aid olan döyüş, mapuçelərin qələbəsi ilə başa çatmışdır.

## Döyüşün gedişi

25 dekabr 1553-cü ildə Çilidəki yerli mapuçelərlə İspaniyadan gəlmiş konkistadorlar — işğalçılar Tukapel döyüşündə qarşı-qarşıya gəlmişdi. Bu döyüş mapuçelərin konkistadorlara qarşı apardığı uzunmüddətli Arauko savaşının ilk mərhələsinə aiddir. İspanlara Pedro de Valdivia, yerlilərə isə Lautaro başçılıq edirdi. Müxtəlif mənbələrə görə, Valdivianın əmrində 55 ispan mənşəli əsgər və 2–5 min arası yanakon adlı yerli xidmətçilər, Lautaronun əmrində isə 10 minə yaxın döyüşçü vuruşurdu. Lakin silah və təchizat baxımından ispanlar üstün sayılırdı.

Döyüş milad günü baş verdiyindən, bayrama hazırlaşan Valdivia Tukapelə yaxınlaşdıqda qalanın mapuçelər tərəfindən dağıdıldığını görür və dərhal əsgərlərinə döyüş vəziyyəti almağı əmr edir. Meşədə gözləmə mövqeyi tutan mapuçelər isə əvvəl sapandla, sonra gürzlə ispanlara ikinci hücum zərbələri endirdi. Valdivia xeyli əsgər itirərək, onları geri oturtmağı bacarır. Lakin bu mapuçelərin döyüş hiyləsi idi. Bundan sonra Lautaronun başçılıq etdiyi 3-cü hücum dəstəsi arxadan ispanlara zərbə endirdi. Valdivia döyüşü uduzduğunu görərək, geri çəkilmək əmri vermiş və ən iti qaçan atlara minib qaçmağa üz tutdu. Təcrübəli və sınanmış zabit Valdivia at sürməkdə nə qədər mahir olsa da, bataqlığı keçərkən yerlilər tərəfindən əsir götürülür. Valdivia da daxil olmaqla, bütün konkistadorlar öldürülmüşdü.

Diqqətçəkici məqamlardan biri o idi ki, Valdivianı məğlub edən Lautaro vaxtilə onun qulluğunda olmuş, ispanların döyüş texnikalarını da o zaman öyrənmişdi. Hətta Felipe Lautaro adı da onun öz doğma adı olmayıb, ispanlar tərəfindən vaftiz edildikdən sonra verilmişdi. Onun əsl adı "Sürətli Cənub Qaraqarı" idi. Cəsur Lautaro xidmət dövründən sonra doğma kəndinə qayıtmışdı. Çox güman ki, onun öz keçmiş ağası Valdiviaya qarşı vuruşmasının səbəbi ispanların genişləndirdiyi işğalçılıq siyasəti idi.

## İstinadlar
Sinan Oğan

**Sinan Oğan** () — Azərbaycan əsilli Türkiyə siyasətçisi, strateji tədqiqatçı və keçmiş MHP-li deputat (2011–2015); Türkiyə Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri. 2023-cü ilin may ayında Türkiyədə keçirilən prezident seçkilərində ATA İttifaqından prezidentliyə namizəd göstərilmişdir.

## Həyatı
Əslən azərbaycanlı olan Sinan Oğan 1969-cu ilin mart ayının 15-ində İğdırda dünyaya gəldi. 1989-cu ildə Mərmərə Universitetini bitirib. 1993–2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində dekan müavini vəzifəsində işləyən Sinan Oğan 2000-ci ildə Türkiyəyə qayıdaraq Avrasiya Strateji Araşdırmalar Mərkəzində Qafqaz istiqaməti üzrə çalışıb. O, on iki şiə müsəlmandır.

Sinan Oğan Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının İqdır bölgəsindən millət vəkilliyinə 1 nömrəli namizədi olmuş və MHP-nin S. Oğanı bu bölgədə 1 nömrəli namizəd kimi göstərməsi onun İqdırda yaşayan azərbaycanlıların səslərini qazanacağına əmin olmasından irəli gəlmişdir. Türkiyə Azərbaycan dərnəyinin rəhbəri Sinan Oğan Türkiyə Böyük Millət Məclisinə keçirilən seçkilərdə qalib gələrək deputat mandatı qazanmışdır.

## Fəaliyyəti
Onun iştirakı ilə Türkiyədə 20 Yanvar, Xocalı soyqırımı, 1918-ci il mart qırğınlarının qurbanlarının xatirəsinə həsr olunan çoxsaylı tədbirlər təşkil olunub. Azərbaycan dövləti və xalqının maraqlarına daha ardıcıl və sistemli şəkildə müdafiə etməsi üçün Türkiyə Azərbaycan Dərnəyi (TAD) diaspor təşkilatını yaratmışdır. TAD-ın yaradılması ilə Azərbaycanın Türkiyədəki diasporu daha da güclənmişdir. Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi ilə sıx əməkdaşlıq edən TAD müntəzəm olaraq Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, Ermənistanın Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı düşmənçilk siyasəti ilə bağlı beynəlxalq konfrans və seminarlar keçirmiş, bu tədbirlərdə müxtəlif ölkələrin parlamentlərinin nümayəndələri, dövlət və ictimai xadimləri, siyasi ekspert və tarixçilər iştirak etmişlərdir.

### 2023 prezident seçkiləri

O, 2023-cü ilin may ayında Türkiyədə keçiriləcək prezident seçkilərində ATA İttifaqının vahid namizədi kimi seçilmişdir. O, namizədlik üçün tələb edilən 100 min imzanı toplamış və namizədliyi Yüksək Seçki Komissiyası tərəfindən təsdiq edilərək prezident seçkiləri üçün namizədliyi qəbul edilən 4-cü şəxs olmuşdur.

Seçkilərdə səslərin 5,17%-ni (2.281.239 səs) alaraq, seçkiləri 3-cü sırada tamamlamışdır. Ən çox səs toplayan iki namizəd, Kamal Kılıçdaroğlu və Rəcəb Tayyib Ərdoğan seçki sisteminə əsasən, seçkiləri qazana bilmək üçün minimum 50%+1 səs toplaya bilməmişdir. Beləliklə, heç bir namizəd birinci turda üstünlük qazana bilmədiyi üçün seçkilər ikinci tura qalmışdır. Oğan mayın 22-si 2023-cü ildə seçkilərin 2-ci turunda Cümhur İttifaqının namizədi Ərdoğana dəstəyini açıqlamışdır.

## Mükafatları

4 iyul 2011-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi" medalı" ilə təltif edilib

## Şəxsi həyatı
Evli və 2 uşağı var. Yüksək səviyyədə ingilis və rus dilləri bilir.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbrahim İbrahimov

* İbrahim İbrahimov (professor) — Azərbaycanlı professor, 20 Yanvar şəhidi.
* İbrahim İbrahimov (akademik) — fikiza-riyaziyyat elmləri doktoru, akademik.
* İbrahim İbrahimov (iş adamı) — iş adamı
* İbrahim İbrahimov (idmançı) — Əməkdar məşqçi

### Digər
*İbrahim İbrahimli — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XII çağırış deputatı

## Həmçinin bax
* İbrahim
* İbrahimov
Etibar Toğrul

**Etibar Toğrul** (tam adı:Əliyev Etibar Хasay oğlu) – jurnalist, publisist

## Həyatı
Etibar Toğrul 27 iyul 1973-cü ildə Ağdam şəhərində anadan olub.

İlk məqaləsi 12 yaşı olarkən Ağdamda çıxan keçmiş "Lenin yolu" qəzetində dərc edilib. Müхtəlif vaхtlarda Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin orqanı olan "Gənclik press", "Elita" qəzetlərinin redaktoru, "Yeni Gənclik" qəzetinin və "Dünyaya Qarabağ Harayı" beynəlxalq jurnalının baş redaktoru olub.

2008-ci ildə "Hüquqi Cəmiyyət" qəzetini təsis etmiş və 2012-ci ilədək həmin qəzetin təsisçisi və baş redaktoru olmuşdur. 2012-ci ildən "Xəbər var" qəzetinin baş redaktoru, 2017-2020-ci illərdə "Vetenperverler.az" saytının redaktoru olub. 
Hazırda isə "Xeber Media GROUP" Şirkətinin, XeberBiz.com və TehsilXeber.com xəbər portalarının rəhbəridir. .
2018-ci ilin fevralından Azərbaycan Alpaqut Federasiyası Mətbuat Xidmətinin rəhbəri, 2018-ci il 4 iyul tarixində isə Azərbaycan Alpaqut Federasiyasının baş katibi vəzifəsinə təyin edilib.

On kitab müəllifidir. 2010-cu ildə "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.

Ailəlidir, 3 övladı və iki nəvəsi var.

## Kitabları
*"Qazax elinin igidləri" (2001),
*"İman işığı" (2004),
*"Ağdamdan Ağdama" (2007),
*"Ağdam ziyalıları: dünən və bu gün" (2011),
*"Bu qala bizim qala" (2012), 
*"Mingəçevir Turizm Kolleci" (2012),
*"Lider rayon" (2012),
* "Don vurmuş arzular" (2013)
* "Parlaq zəka sahibi" (2013)
*"Ağdam ziyalıları: dünən və bu gün"- II cild (2013)
Nəqliyyat ekspedisiyası

**Nəqliyyat ekspedisiyası** — Hər hansı nəqliyyat növü vasitəsilə yüklərin daşınmasında yük göndərənlərə, yük alanlara və digər təşkilatlara göstərilən xidmət fəaliyyətidir.

## Həmçinin bax
* FİATA
* CMR Konvensiyası
* Varşava Konvensiyası
* TİR

## İstinadlar
American Motors Corporation

**American Motors Corporation** (AMC) — 1954-cü ildə Nash-Kelvinator Korporasiyası və Hudson Motor Avtomobil Şirkətinin birləşməsi ilə qurulmuş amerikan avtomobil şirkəti olmuşdur. Bu ittifaq həmin dövr üçün amerikan tarixində ən böyük korporativ birləşmə olmuşdur.

AMC-nin Chrysler şirkətinə satılması ilə bağlı danışıqlara 1985-ci ildə başlanmış, 1987-ci ilin 9 mart tarixində Chrysler AMC-nin Renault aksiyalarını, həmçinin yerdə qalan bütün aksiyalarını 1.5 milyard ABŞ dolları müqabilində satın almışdır.

## AMC sərnişin maşınları
thumb|right|1969 SC/Rambler
thumb|right|1982 Eagle SX/4
thumb|right|1957 Rambler Rebel
thumb|right|1970 The Machine
thumb|right|1976 Matador coupe
thumb|right|1971 Ambassador
thumb|right|1974 Ambassador

;Subkompakt:
*1955–1962: Metropolitan*
*1970–1978: AMC Gremlin**
*1979–1983: AMC Spirit
*1981–1983: AMC Eagle (SX/4 və Kammback)
*1983–1987: Renault Alliance – Renault 9 bazasında.
*1984–1987: Renault Encore – Renault 11 bazasında.

*  – Metropolitan modeli Nash tərəfindən 1954-cü ildə təqdim olunub.
** – Gremlin şirkətin ilk müasir subkompakt modelidir.

;Kompakt:
*1955–1956: Nash Rambler/Hudson Rambler
*1957: Rambler Six/Rambler Rebel
*1958–1969: Rambler American/AMC Rambler
*1968–1970: AMC AMX
*1968–1974: AMC Javelin
*1970–1977: AMC Hornet
*1975–1980: AMC Pacer
*1978–1983: AMC Concord

;Krossover:
*1980–1988: AMC Eagle

;Orta ölçülü:
*1958–1960: Rambler Six/Rambler Rebel
*1961–1966: Rambler Classic
*1958–1964: Rambler Ambassador (1958–1962 həmçinin "Ambassador by Rambler" adlanır)
*1965–1966: Rambler/AMC Marlin
*1967–1970: Rambler/AMC Rebel
*1971–1978: AMC Matador

;Tam ölçülü:
*1955–1956: Hudson Wasp
*1955–1956: Nash Statesman
*1955–1957: Hudson Hornet
*1955–1957: Nash Ambassador
*1965–1974: Rambler/AMC Ambassador
*1967: AMC Marlin
*1988–1992: Eagle Premier

## Kolleksiya yararlılıq
thumb|right|Ambassador bərk örtüklü furqon
thumb|right|Rambler American üstü açılan

AMC-nin bəzi modelləri hobbiçilər tərəfindən kolleksiya ediləbilən hesab olunur, bu siyahıya Javelin, AMX, həmçinin 1957  Rambler Rebel, 1965–67 Marlin, 1969 Hurst SC/Rambler, 1970 Rebel Machine və 1971 Hornet SC/360 aid edilir. Bu modellərin istehsalı az məşhurluq tapdığına görə məhdud sayda buraxılmışdır.

### Hot Rod Magazine bərpa haqqında 1 aprel zarafatı
2008-ci ilin aprel ayında Hot Rod Magazine jurnalı məqalə buraxaraq American Motors şirkətinin bərpa olunacağı barədə xəbər yaymışdır. Konsept maşınların təsvirləri, geniş məlumatlarla doldurulmuş məqalə məhşurlaşmış, daha sonra isə xəbərin 1 aprel zarafatı olduğu aşkar olunmuşdur

## Xarici keçidlər

*The American Motors Owners Association
*The AMC Rambler Club
*IMCDB: AMC vehicles in movies & TV shows
*AMC photo gallery
Mirzə Kərim xan

**Mirzə Kərim xan** (1869-1934) — İranın ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
Mirzə Kərim xan 12 iyul 1869-cu ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdur.

Mirzə Kərim xan 30 sentyabr 1905-ci ildə Mirzə Həsən xanın təqdimatı ilə Yelizavetpol (Gəncə) şəhərinə vetse-konsul təyin olunmuşdu.

Mirzə Kərim xan Məşrutə hərəkatına yaxından yardım etmişdi. İnqilab dövründə Qafqaz şəhərlərindən bəzilərində konsul müavini, daha sonra konsul vəzifələrində çalışmış Mirzə Kərim xan İranın inqilabi mərkəzlərinə, xüsusilə Təbriz üsyanına Qafqazdan göstərilən yardımın fəal təşkilatçılarından biri idi. 1909-cu ilin avqust ayının 19-da Qafqaz canişinin Rusiya imperiyasının xarici işlər naziri Aleksandr Petroviç İzvolskiyə göndərdiyi teleqramda deyilirdi: "İranın Bakı konsulu Mirzə Kərim xan inqilabçılara yardım göstərir... Yelizavetpolda konsul müavini vəzifəsi daşıdığı zaman silah almaq, bunları İrana göndərmək işini təşkil edirdi.Mirzə Kərim xan aldığı və topladığı silahı konsulluğun binasındakı zirzəmiyə yığır və İrana göndərirdi.Bakıya konsul təyin olunduqdan sonra daha geniş fəaliyyət göstərir... Silah sandıqları üzərində və ya silah doldurduğu tabutlar üzərində belə yazır: "Bakıda vəfat etmiş müsəlmanın Kərbəlada müqəddəs yerlərdə dəfn edilmək üçün cəsədi". Mirzə Kərim xan Qafqazın müxtəlif şəhərlərində olan konsul məmurlarını da bu işə cəlb etməyə çalışır. Lənkəranda İran müvəkkili İsmayıl xan da Mirzə Kərim xanla birlikdə fəaliyyət göstərir".

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu,  Qacarlar dövrünün diplomatları,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar
Yamaha

**Yamaha Corporation** () — musiqi alətləri, səs qurğuları, idman vəsaitləri, nəqliyyat vasitələri və s. istehsal edən transmilli şirkət.

**Yamaha** — əsasən elektronika və motosikllərin istehsalçısı kimi tanınmış yapon şirkəti. İndi o, həm də CD-ROM disklərinə yazma qurğuları və musiqi sintezatorları istehsal edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## Xarici keçidlər
* Şirkətin əsas ofisi
Woofy (cizgi filmi, 2006)

**Woofy** — Fransada yaranmış 5 dəqiqəlik cizgi filmidir. 65 seriyadan ibarət olan bu cizgi filmi Fransanın "TiJi", Azərbaycanın "İTV", Rumıniyanın kanallarında yayımlanmışdır.
Cizgi film 2006-cı ildə yaranmış və elə həmin ildəcə bitmişdir.

## Məzmun

Bir gün Antuanın valideynləri onun üçün Vufi adlı oyuncaq it alırlar. Lakin sonradan məlum olur ki, Vufi əsl itdir. Antuan Vufini valideynlərindən gizlədir.Çünki onlar Vufinin əsl it olduğunu bilsəydilər, onu qovalayardılar.
Maisə Rəhimova

**Maisə Nurbala qızı Rəhimova** ()

## Həyatı
Maisə Nurbala qızı Rəhimova 16 may 1945-ci ildə Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində dünyaya göz açmışdır. 1952-ci ildə Oktyabr rayonu 18 №-li orta məktəbə daxil olmuş və 1962-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir. Elə həmin ildə S. V. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1967-ci ildə ali təhsili başa vuraraq, həmin ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 1967-ci ildə Tarix insitutunun aspiranturasına daxil olaraq 1971-ci ildə aspiranturanı bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
1973-cü ildən 1978-ci ilə qədər Azərbaycan EA Tarix İnstitutunun Arxeologiya və Etnoqrafiya Sektorunun Arxeoloji Texnologiya laboratoriyasında kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1978-ci ilin noyabr ayında Arxeologiya və Etnoqrafiya Sektorunun elmi katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1993-cü ildə müstəqil Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu yaradıldıqdan sonra həmin İnstitutun elmi katibi, elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1984-cü ildə SSRİ AAK-nın qərarı ilə "elm və texnika’ ixtisası üzrə "böyük elmi işçi" elmi adı verilmişdir. 2005-ci ildə "Eneolit və tunc dövrü Azərbaycan metallurgiyası" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2010-cu ildə Birləşmiş Millətlərin Təhsil, Elm və Mədəniyyət məsələləri üzrə təşkilatının (YUNESKO) Bioetika, Elm və Texnologiyaların Etikası üzrə Azərbaycan Milli Komitəsinin üzvü seçılmışdır. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi Şurasının sədri, Tarix üzrə Problem Şurasının sədr müavini olmuşdur.

"Arxeologiya və Etnoqrafiya" dövrü jurnalının, 6 cildlik "Azərbaycan Arxeologiyası"nın baş redaktoru, AMEA-nın Xəbərlər məcmuəsinin, "Elm və həyat", "Azərbaycan arxeologiyası" jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür. ABŞ, Rumıniya, Türkiyə, Almaniya, Pakistan, Macarıstan, Fransa, Rusiya və digər ölkələrdə Beynəlxalq konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmişdir.

AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

## Əsas elmi əsərlərinin adları
* "Из истории использования свинца в древнем и средневековом Азербайджане" /монография/ Изд. "Элм", Баку, 1978 г.
* "Проблемы употребления некоторых металлов в Средневековом Азербайджане" /монография/ "Нафта-Пресс", Баку, 2003 г.
* "Исследование металлических предметов, обнаруженных при археологических раскопках в Габалинском районе", Журнал "История и ее проблемы", Баку, 1997 г.
* "К исследованию бронзовых предметов из села Башлайск", Материалы научной сессии, посвященной итогам археологических исследований 2000–2001 годов, Баку, 2002 г.
* " К историко-аналитическому исследованию проблем древнейшей металлургии Азербайджана", журнал" Археология и этнография Азербайджана", № 1, Баку, 2003 г

## Həmçinin bax
* Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu

## İstinadlar
Məmmədvəli Kəminə

**Məmmədvəli Kəminə** () — XIX əsr türkmən klassik ədəbiyyatının ən böyük nümayəndələrindən biri.

## Həyatı
Məmmədvəli Kəminə 1770–1840-cı illər arasında yaşamışdır. Təkə türkmənlərinin Toxtamış boyunun Toxlular qoluna mənsub olan Kəminə maddi imkansızlıq səbəbiylə istədiyi təhsili ala bilməmiş, buna baxmayaraq yaşadığı bölgənin mədəniyyət mərkəzlərini diyar-diyar gəzmiş, görərək və söhbətlərdə iştirak edərək öz-özünü yetişdirməyə çalışmış və bunu bacarmışdır. Kəminənin akademik səviyyədə şərq ədəbiyyatına bələd olmamasına baxmayaraq, bu sahənin ədəbiyyatı haqqında əhəmiyyətli məlumatlara malik idi. Onun ərəb və fars dillərində təhsil verən ədəbi məktəblərdən xəbərsiz olduğunu söyləmək mümkün deyil. Kəminənin türk ədəbiyyatının əhəmiyyət kəsb edən şəxsiyyətlərindən başqa fars dilində əsərlər qələmə alan Firdovsidən, Nizamidən, Dəhləvidən, Sadidən, Rumidən, Hafizdən, Məscididən, Müşfiqidən təsirləndiyini söyləmək olar. Türkmən şairi Kəminə həmçinin Yunus İmrə, Bürhanəddin Sivaslı, Lütfü, Nəvai, Füzuli, Nəsimi, Qaracaoğlan kimi böyük şəxsiyyətlərin əsərlərini bilmiş və onun sənət anlayışının meydana gəlməsində bu şairlərin yaradıcılığının böyük təsiri olmuşdur.

Kəminə, Türkmən klassik ədəbiyyatının ən böyük xəlifəsi olan Maxdımqulunun şagirdidir. Kəminə Maxdımqulunu söz sənətinin, ədəbiyyatın şeyxi kimi dəyərləndirmişdir. Bir məclisdə ondan "Necə yazmaq lazımdır?" deyə soruşulduğunda belə cavab vermişdir: "Ustadımız Maxdımqulu şairlik meydanının dənələrini orağıyla yığdı. Bizə yalnız hoşası qaldı" demişdir. Kəminə, şairlik məziyəti ilə yanaşı lətifələriylə də tanınan bir şəxsiyyətdir. İti zəkası, hazırcavablılığı onu digər Türkmən şairlərindən fərqləndirir. Türkmən şairi Kəminənin əsərləri öz həyatı və yaşadığı dövrün ictimai görünüşü ilə yaxından əlaqədardır. Kəminənin əsərlərini şeirləri və bəndləri olmaqla iki qrupda araşdırmaq mümkündür. Kəminənin altmışa yaxın şeiri, iki yüz əlli ətrafında da bəndlikləri mövcuddur. Ancaq yetmiş illik bir həyat yaşamış ağıllı və yaradıcı bir şairin yalnız altmışa yaxın şeir yazdığını qəbul etmək çox da inandırıcı deyil. Kəminənin ədəbi yaradıcılığını bir digər istiqamətini meydana gətirən bəndliklərin hamısının ona aid olduğunu söyləmək də düzgün olmaz. Onun bəzi belə sözləri xalq tərəfindən Kəminəyə aid edilmişdir.

Toplumun axsayan istiqamətlərini satirik bir yanaşma ilə ələ alan, xüsusilə yaşadığı dövrdəki siyasi quruluşu, ədalət sistemini və din adamlarını tənqid etməyi böyük bir ustalıqla bacaran Kəminə hünərini həm şeirlərində, həm də hikmətli sözlərində göstərərək hörmət edilən bir ictimai xadimə çevrilmişdir. Başqalarına aid bəndlərin də Kəminə adına bağlandığı və onun adıyla xatırlandığı da məlumdur. Onun adına çıxarılanlar arasında Molla Nəsrəddinin adına qeydli olanlar da var.

Şeirləri:

* Oğulbikə
* Ağmənli
* Oğulbəy
* Oğulmənli
* Səlbinyaz

## İstinadlar
Antonio Diabelli

**Antonio Diabelli** ( 5.9.1781, Matzeye, Avstriya -  7.4.1858, Vyana, Avstriya) — italyan mənşəli Avstriya bəstəkarı.
Mariya Şimanovskaya

**Mariya Şimanovskaya** ( 14.12.1789, Varşava, Polşa -  25.7.1835, Sankt-Peterburq, Rusiya imperiyası) — polşalı pianoçu və bəstəkar.
Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası

**Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası** **(IFJ)** *(orijinal adı: International Federation of Journalists)* — kütləvi informasiya vasitələri peşəkar işçilərinin beynəlxalq təşkilatı. Mənzil-qərargahı Brüsseldə yerləşir.

## Tarixi
Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası 1926-cı ildə Parisdə Fransa Milli jurnalistlər sindikatının təşəbbüsü ilə yaradılıb. O zaman təxminən iyirmi ölkədən 25 000-ə yaxın kütləvi informasiya vasitələri işçisi təmsil edirdi və mərkəzi Parisdə yerləşirdi. İlk prezidenti Fransız müxbiri Georges Bourdon idi.

Fransanın işğal olunması ilə İkinci Dünya müharibəsi Parisdə Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasının fəaliyyətinə son qoydu. İlk konqresi 1941-ci ildə baş tutan müttəfiqlərin və ya azad ölkələrin Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasını Londonda qurmağa qərar verdi. 1946-cı ildə Müttəfiqlərin və ya azad ölkələrin Jurnalistlər Federasiyası ləvğ olundu, müharibə bitdikdən sonra Beynəlxalq Jurnalistlər Təşkilatı yaranmağa başladı.

Soyuq müharibə nəticəsində Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası 1952-ci ildə 49 nümayəndənin qatıldığı Brüsseldə keçirilən Ümumdünya Konqresində yenidən fəaliyyətə başladı. Bu layihə Praqada yerləşən Şərqi Avropa və inkişaf etməkdə olan ölkələrin jurnalistlərinin milli ittifaqlarından ibarət Beynəlxalq Jurnalistlər Təşkilatı tərəfindən 1990-cı illərə qədər başa çatdırılacaqdı.

Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası və YUNESCO tərəfindən rəsmi olaraq tanınmışdır.

1954-cü ildə Bordo şəhərində keçirilmiş Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası İkinci Dünya Konqresində 18 ölkədən 43.000-dən çox media işçisini təmsil edən nümayəndə heyətləri, jurnalist etikasına dair ilk geniş tanınmış mətn olan "Jurnalistlərin davranışına dair prinsiplər bəyannaməsi"ni qəbul etdilər.

2019-cu ildə BJF-nın 30-cu Dünya Konqresi ilk dəfə Afrikada və Ərəb ölkəsində Tunisdə keçirildi. Konqres həm də 100-dən çox ölkədən 300 nümayəndə heyətinin 1954 BJF "Jurnalistlərin davranışına dair prinsiplər bəyannaməsi" ilə müəyyən edilmiş etik standartları gücləndirən jurnalistlər üçün qlobal etik deklarasiyaqəbul etdiyi üçün tarixi oldu.

## Haqqında
Mərkəzi Brüsseldə yerləşən təşkilat, 1926-cı ildə sosial ədalət, işçi hüquqları, demokratiya, insan hüquqları, yoxsulluqla mübarizə və b. sosial problemlərlə mübarizə aparan jurnalistlərin bir yerə toplaşması ilə yaranmışdır.

Bu gün 600.000 üzvü olan Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasının, dünyanın 100 ölkəsində nümayəndəlikləri vardır. 1994-cü ildən müharibələrdə iştirak edən jurnalistləri aktiv şəkildə izləyir, onların təhlükəsizliyini və ehtiyaclarını diqqətdə saxlayır.

## Həmçinin bax
* Jurnalistlərin Beynəlxalq Həmrəyliyi Günü

## İstinadlar