open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yukiçi Tsumura

**Polkovnik-leytenant Yukiçi Tsumura** və ya tanınan adıyla polkovnik-leytenant Çomora (Çomura), Yaponiya imperiyasının hərbi-dəniz qüvvələridə xidmət etmiş dəniz zabiti və 1012 türk hərbi əsiri İstanbul hökumətinə təslim etmək vəzifəsi daşıyan Heymey-maru gəmisinin komandiridir.

## Heymey-maru hadisəsindəki rolu
Birinci Dünya müharibəsi zamanı rus çarına əsir düşən və Sibirdə əsir düşərgəsində saxlanılan əsgər və ailələrindən ibarət 1012 türk əsir 1918-ci ildə Ağ ordu qüvvələrinə dəstək vermək məqsədi ilə bölgəni işğal edən Yaponiya İmperator ordusu tərəfindən əsir götürülür.

1921-ci ilin fevralında digər Antanta Dövlətlərinin belə bir tələbi olmasa da, Yaponiya imperiyası Osmanlı imperiyasının diplomatik və iqtisadi səyləri ilə bu məhbusları İstanbul hökumətinə təhvil verməyə qərar verir.

1921-ci il fevralın sonunda Vladivostokdan yola düşən Heymey-maru gəmisi aprelin 3-də Süveyş kanalını keçərək Aralıq dənizinə çatır. Aprelin 5-də Çanaqqala boğazına çatmaq üzrəykən Midilli adası yaxınlığında Yunanıstan Krallığının donanması tərəfindən dayandırılır.

Anadoluda müharibə apardıqlarını əsas gətirərək; Yunanıstan Krallığı, İstanbul hökumətinə təhvil veriləcək olsa belə, bu məhbusun ekstradisiyasına icazə verə bilməyəcəklərini bildirərək, gəmi komandiri Tsumuradan türk əsirləri Yunanıstana təhvil verməsini istəyir.

Polkovnik-leytenant Tsumura bu dəfələrlə edilən xahişləri qətiyyətlə rədd edərək, məhbusların Yaponiya İmperiyasının himayəsi altında olduğunu söyləyir.

Sonda gəmi Yunanıstan tərəfindən Pirey limanına () aparıldı və 6 ay ərzində hətta ərzaq almağa icazə verilmədən limanda saxlanılır. Gəmidəki insan böhranın təsiri ilə işə qarışan Millətlər Cəmiyyətinin əsir olan qadın və uşaqların sərbəst buraxılmasının lazım olduğunu deməsindən sonra göyərtədəki 395 qadın və uşaq Yunanıstanın Olympos adlı gəmisi ilə İstanbula aparılır.

Bu prosesdə Yunanıstanla diplomatik əlaqələr quran Yaponiya gəminin sərbəst buraxılması tələbini Yunanıstana qəbul etdirə bilməyincə, Antanta Blokunun qurucu üzvləri olan Britaniya İmperiyasını və Fransanı razı salmağa çalışsa da, uğurlu nəticə əldə etmir.

6 ayın sonunda tərəflər vasitəçi kimi işə başlayan İtaliyanın təklifini qəbul etdi. Yunanıstan gəmini buraxdı, Yaponiya isə əvəzində məhbusları İstanbul hökumətinə deyil, İtaliyaya verir. İtaliya məhbusları Asinara adasındakı həbs düşərgəsinə yerləşdirir.

Orada 7 ay saxlanılan məhbuslar 1922-ci ilin mayında İstanbul hökumətinin müttəfiq dövlətlərə "məhbuslar orduya qatılmayacaq" zəmanətindən sonra Asinara adasına çatan "Ümit" adlı türk gəmisi ilə İstanbula gətirilir.

## Xatirəsi
Ona edilən sıx təzyiqlərə baxmayaraq türk məhbusları Yunanıstana təslim etmədiyi üçün Türkiyə ictimaiyyəti tərəfindən minnətdarlıqla xatırlanan polkovnik-leytenant Tsumuranın adı İstanbulun Beykoz səmtində bir küçəyə verilərkən, onun xatirəsinə sənədli film də çəkilib.

Bundan əlavə, 2019-cu ildə Yaponiyada rəsmi səfərdə olan Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan çıxışında polkovnik-leytenant Tsumuranın qəhrəmanlığının heç vaxt unudulmayacağını və köklü Türk-Yapon dostluğunun simvolu olacağını bildirib.

## İstinadlar
Battista Quarini

**Qvarini (Quarini)**, Covan Battista, müvafiq — **Canbattista Quarini** (, *Battista Guarini*; ) — italyan şairi və diplomatı.

## Yaradıcılığı

1590-1830-cu illər arasında tamaşanın ən azı 170 nəşri var idi; tərcümədə 50 dəfə fransız, 18 alman, 15 ingilis, 9 holland, beş dəfə ispan və yunan dillərində çap olunub. Bundan əlavə, o, bir çox təqlidlərə səbəb oldu. Pyes bunu həqiqətən böyük ədəbi məziyyətinə borcludur və daha çox vaxtının və Quarininin yazdığı cəmiyyətin tələblərinə çox yaxşı cavab verdiyinə borcludur.

İtalyan ədəbiyyatı "L’egloga rappresentativa" (mərhələli ekloq), şənliklərdə səhnələşdirmək üçün zəif təhsilli saray əyanları tərəfindən hazırlanmış əl işləri ilə artıq tanış idi; orta və xırda burjuaziya dairələrində yaranan "La commedia pastorale" (pastoral komediya) da tanınırdı; Quarini, Tasso-nun ardınca, dramatik pastoralları aristokratik cəmiyyətin incə zövqünə uyğunlaşdırdı.

## Biblioqrafiya
* 
* Гварини Джамбаттиста. Верный пастух. Пасторальная трагикомедия в пяти актах. Пер. с ит. и коммент. А. Н. Триандафилиди. Вступит. статья проф. М. М. Молодцовой. — М. Водолей, 2019. ISBN 978-5-91763-461-6.
* А. Дж. [ Дживелегов А. К. ]. Гварини // Литературная энциклопедия : в 11 т. : т. 2 / Отв. ред. Фриче В. М. ; Отв. секретарь Бескин О. М. — [Б. м.] : Изд-во Ком. Акад., 1929. — Стб. 415—416. — 768 стб. : ил.

## İstinadlar
Arnold Toynbi

**Arnold Cozef Toynbi** (; ) — ingilis tarixçisi, sosioloqu, tarix filosofu və kulturoloqdur.

O, beynəlxalq tarixi və qloballaşma proseslərini öyrənmiş, avrosentrizm anlayışını tənqid etmişdir. O, daha çox 12 cildlik “Tarixin dərk edilməsi” əsəri ilə tanınır.

London İqtisadiyyat Məktəbinin professoru, Britaniya Akademiyasının üzvü (1937), Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1941), Fransa Əxlaq və Siyasi Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü (1965).

## Bioqrafiyası
Toynbi (14 aprel 1889-cu ildə Londonda anadan olub) Xeyriyyə Təşkilatları Cəmiyyətinin katibi Harri Uolpi Toynbinin (1861–1941) və həyat yoldaşı Sara Edit Marşalın (1859–1939) oğlu idi; onun bacısı Jocelyn Toynbee arxeoloq və sənət tarixçisi idi. Toynbi XIX əsr iqtisadçısı Arnold Toynbinin (1852-1883) qardaşı oğlu Cozef Toynbinin nəvəsi və görkəmli Britaniya ziyalılarının bir neçə nəslinin nəslindən idi. O, Oksfordda Winchester Kolleci və Balliol Kollecində təqaüd qazandı (Ədəbi Humanistlər, 1907–1911) və qısa müddət ərzində Afinadakı Britaniya Məktəbində oxudu, bu təcrübə sivilizasiyaların tənəzzülü ilə bağlı fəlsəfəsinin genezisinə təsir etdi.

1943-cü ildə İngiltərə Xarici İşlər Nazirliyinin dünyanın müharibədən sonrakı quruluşu üzrə tədqiqat şöbəsinin müdiri.

1913-cü ildə onun ilk həyat yoldaşı məşhur ingilis alimi, qədim Yunanıstan üzrə mütəxəssis Gilbert Murrayın qızı Rosalina Murray (1890-1967) olmuşdur. Arnold və Rouzun 4 oğlu var idi, onlardan biri məşhur İngilis yazıçısı Filip Toynbi oldu. Arnold Toynbi 1946-cı ildə Rouz Mürreydən boşandı və onun tədqiqatçı köməkçisi Veronika M. Bolterlə (1893-1980) ailə həyatı qurdu.

22 oktyabr 1975-ci ildə 86 yaşında Arnold Cozef Toynbi vəfat etdi. 7401 Toynbi asteroidi tarixçinin adını daşıyır.

Çoxlu əsər, məqalə, çıxış və təqdimatların, eləcə də dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmiş 67 kitabın müəllifidir.

## İstinadlar
Qlikosilamin

**Qlikosilamin** — bir amin qrupuna, -NR2-yə bağlı bir qlikosil qrupundan ibarət olan biokimyəvi birləşmələr sinfidir. Onlar həmçinin N-qlikozidlər(azot qlikozidlər) kimi tanınırlar, çünki onlar bir növ qlikoziddir. Qlikosil qrupları karbohidratlardan əldə edilə bilər. Qlikosil qrupu və amin qrupu β-N-qlikozid rabitəsi ilə bağlanaraq, tsiklik hemiaminal efir rabitəsi (α-aminoeter) əmələ gətirir.

## İstinadlar
Tağı Bədirov

**Tağı Mürsəl oğlu Bədirov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yeyinti sənayesi naziri (1965–1972).

## Həyatı
Tağı Mürsəl oğlu Bədirov 1907-ci ildə qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir.

1932-ci ildən Tağı Bədirov Dağıstan balıq trestində mühəndis, baş mexanik, baş mühəndis, trest müdirinin müavini vəzifələrində işləmişdir. 1954-cü ildən Azərbaycan balıq trestinin şöbə rəisi, Azərbaycan SSR Balıq Sənayesi Nazirliyi Donanma İdarəsinin rəisi, 1957-ci ildən Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsində şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi, sonra isə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurası Yeyinti Sənayesi İdarəsinin rəisi olmuşdur. 1965–1972-ci illərdə Azərbaycan SSR yeyinti sənayesi naziri vəzifəsində çalışmışdır.

Tağı Bədirov Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII və VIII çağırış deputatı seçilmişdir. Ona "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmişdir.

## İstinadlar
Abdullah ibn Zeyd

**Abdullah ibn Zeyd** (,  ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri. Yuxuda Məhəmməd peyğəmbərin təsdiq etdiyi azan qaydalarını və sözlərini görən şəxs. Bu səbəbdən ona Sahib əl-azan (azanın banisi) ləqəbi verilmişdir.  
## Bioqrafiya
Abdullah ibn Zeyd Mədinənin Xəzrəc qəbiləsindən idi. O, Əqəbədə Məhəmməd peyğəmbərə beyət edən ənsarlardan və Mədinədə ilk müsəlmanlardan biri idi. Müsəlmanlar Məkkədən Mədinəyə hicrətindən sonra müsəlmanların müşriklərlə döyüşlərində və digər mühüm tarixi hadisələrdə iştirak etmişdir. Məkkənin fəth edildiyi gün o, Xəzrəc qəbiləsinin dəstələrinin bayraqdarı idi.

Hicri 1-ci ildə Məscidül-Nəbi məscidinin tikintisi başa çatdıqdan sonra Abdullah yuxuda azan səsini eşidir və bu barədə Məhəmməd peyğəmbərə xəbər verir. Abdullah ibn Zeydin dediyi bildirilir 

Abdullah ibn Zeyd xəlifə Osman ibn Əffanın hakimiyyəti dövründə təxminən 64 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
İrbad ibn Səriyyə

**İrbad ibn Səriyyə** (,  ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri. Əhli-Suffadan olan mühacir.

Quran təfsirçilərinə görə, o, Allah-Təalanın Quranda adını çəkdiyi yeddi nəfərdən biridir. Quranda deyilir:  Əbu Muşir və başqalarının dediklərinmə görə İrbad hicri 75-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Viktor Babuşkin

**Viktor Borisoviç Babuşkin** (; ) — SSRİ və Rusiya bəstəkarı, səs rejissoru, RSFSR-in Əməkdar mədəniyyət xadimi  (1976).

## İstinadlar
Hüquqi sistem

**Hüquqi sistem** — hüquq sisteminin (o cümlədən qanunvericilik sisteminin), hüquq mədəniyyətinin və hüquq-mühafizə orqanlarının ümumi əlaqəsi.

Hüquq sistemini yalnız bir hissəsi olan hüququn sistemi ilə qarışdırmaq olmaz. Çox vaxt hüquq sistemi anlayışı müxtəlif dövlətlərin və xalqların hüququndakı tarixi, hüquqi və etno-mədəni fərqləri xarakterizə etmək üçün istifadə olunur.

## Hüquq sistemini başa düşmək problemi
"Hüquq sistemi" kateqoriyasının elmi dövriyyəyə daxil edilməsi bir çox mübahisələrə səbəb oldu, hətta S.S.Alekseyev aydınlığı tam qorumaq üçün hüquqi reallığın bütün normativ və sub-normativ elementlərini əhatə etməyin hansı konsepsiyanın mümkün olması ilə maraqlandı. obyektiv qanunu ifadə edən elmi kateqoriyanın “qarışıqlığı pozulmaz” və belə nəticəyə gəldi ki, hüquq sistemi anlayışı onun rolunu oynaya bilər.

Bununla belə, əks fikir də mövcuddur: bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, “hüquq sistemi” anlayışı elmi statusa malik olmadığından, şərti və qeyri-müəyyən olduğundan, hüquq nəzəriyyəsinin kateqorik aparatına daxil edilməməlidir. Məsələn, V.S.Nersesyantsın nöqteyi-nəzərindən, “hüquq sisteminin bütün hüququ (bütün hüquq hadisələri və kateqoriyalarını) əhatə edən bir növ yeni hüquq anlayışı kimi şərhi mahiyyətcə ümumi hüquq anlayışının bəzi kifayət qədər şərti ( və təsadüfi) "hüquq sistemi" ifadəsini işlədir və daha sonra əlavə edir ki, hüquq sistemi bütün hüquqi hadisələrin və anlayışların məcmusu kimi başa düşülməyə başladı, yəni əslində marksizmdə yuxarıda ucalan "hüquqi üst quruluş" adlanan hər şey “hüquqi əsasdır”.

Geniş mənada hüquq sistemi cəmiyyətin hüquqi təşkilatıdır, “məmur (ictimai) hakimiyyətin ictimai münasibətlərə tənzimləyici, təşkiledici və sabitləşdirici təsir göstərdiyi daxili ardıcıl və bir-biri ilə əlaqəli sosial homogen hüquqi vasitələrin (hadisələrin) məcmusudur. davranış." Bu tərif J.Karbonyenin rəyi ilə sıx uyğunlaşır, ona görə hüquq sistemi “eyni zamanda eyni məkanda cəmiyyətdə mövcud olan müxtəlif hüquqi hadisələrin anbarı, mərkəzidir”.

Dar mənada hüquq sistemi obyektiv hüquqa endirilərək “daxili razılaşma əsasında hissələrə (hüquq institutları və hüquq sahələrinə) bölünən hüquqi aktların və milli hüquq normalarının vahid vəhdəti kimi qəbul edilir. iyerarxik və əlaqələndirici münasibətlərlə bir-biri ilə bağlı olan və onların mərkəzi kimi hüququn mahiyyətini, məqsədini, əsas vəzifə və funksiyalarını cəmlənmiş formada ifadə edən hüquqi tənzimləmənin predmeti və metodu”.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Bufer dövlət

**Bufer dövlət**  — müharibə edən (hərbi və ya geosiyasi mənada) dövlətlər arasında yerləşən, onları bir-birindən ayıran və bir-birinə düşmən olan orduların təmasının olmamasını təmin edən ölkələr. Tez-tez "kordon sanitarları" yaratmaq üçün müxalif qüvvələr tərəfindən istifadə olunur. Tez-tez "sanitariya kordonlarını"yaratmaq üçün qarşıdurma qüvvələri tərəfindən istifadə olunur.

Zbiqnev Bjezinski özünün “Böyük şahmat taxtası” kitabında əməkdaşlıq etməyə çalışan, bununla da hər iki qonşusunu zəiflədən dördüncü tərəfin xeyrinə dövləti təsvir etmək üçün "bufer dövlət" terminindən istifadə etmişdir.

Bəzi ekspertlərin fikrincə, hazırda "GUAM" təşkilatına üzv olan keçmiş SSRİ dövlətləri Rusiya Federasiyasını, Avropa və Asiyanın qonşu "köhnə" dövlətlərini ayıran bufer ölkələrdir.

Güclü dövlətlər baxımından bufer dövlətlərin iki funksiyası var:

İki güclü ölkənin birbaşa qonşu olmasının qarşısını alaraq, kiçik sürtünmələrin və ya sərhəd münaqişələrinin tez bir zamanda hərtərəfli müharibəyə çevrilməsinin qarşısını almaq.

İki ölkədən biri digərinə müharibə elan etdikdə, hücuma məruz qalan tərəfin qarşı tərəfin hücumunu öz ərazisinə çatmamış, bufer dövlətin ərazisində qarşılamaq.
Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəl bir-biri ilə rəqabətdə olan Almaniya və Fransa arasında Belçika, Lüksemburq, Hollandiya və İsveçrə bufer dövlətlər siyahısına salınmış, hər iki tərəfin bu ölkələr üzərindən bir müharibəyə başlayacağı təqdirdə bu ölkələrin müstəqilliyini və neytrallığını qorumaq üçün xüsusi səylər göstərilmişdir. bu ölkələr vasitəsilə hücum.
## Həmçinin bax
* Soyuq müharibə
* Bufer zonası
## İstinadlar
Aygün Əliyeva

**Aygün Nazif qızı Əliyeva** () — Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri.

## Həyatı
Aygün Əliyeva 1988-ci ildə anadan olub. Azərbaycan Dillər Universitetinin Regionşünaslıq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinin Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə bakalavr və magistr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər fakültəsində, Xəzər Universitetində Beynəlxalq münasibətlər ixtisası üzrə doktorantura pilləsində, London Kral Kollecinin Beynəlxalq münasibətlər fakültəsində, həmçinin BMT-nin Sülh İnstitutunda "Dinc birgəyaşayış: sülhün, təhlükəsizliyin, insan hüquqlarının və inkişafın gücləndirilməsi" ixtisası üzrə təhsil alıb.

Ailəlidir, 2 övladı var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
2010–2012-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetində Tərbiyə işləri üzrə prorektor köməkçisi, 2012–2013-cü illərdə Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin Mərkəzi ofisində Layihələr üzrə koordinator, 2013-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyası Binəqədi rayon Təşkilatında baş təlimatçı, 2013–2020-ci illərdə Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, 2020–2021-ci illərdə Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi (TƏBİB) İctimaiyyətlə əlaqələr, kargüzarlıq və vətəndaş müraciətləri ilə iş departamentinin rəhbəri olmuşdur.

2021–2025-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin icraçı direktoru, 6 yanvar 2026-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri təyin edilib.

### İctimai fəaliyyəti
2006-cı ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 15 aprel 2009-cu ildən 29 yanvar 2010-cu ilə qədər Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon Təşkilatının Qadınlar Şurasının sədr müavini, 10 fevral 2010-cu ildən 2012-ci ilə kimi Azərbaycan Dillər Universitetində Tələbə Həmkarlar Təşkilatının sədr müavini, 29 yanvar 2010-cu ildən 2015-ci ilə qədər Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin ideoloji məsələlər üzrə sədr müavini olmuşdur.

## Təltiflər
* 2020-ci il dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə fəxri fərman;
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 iyul 2019-cu il tarixli 1354 nömrəli sərəncamına əsasən təsis edilmiş "Yüksəliş" müsabiqəsinin 2021-ci il üzrə finalçısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aygün Əliyeva — Facebook səhifəsi
* Aygün Əliyeva — Twitter səhifəsi
Elcan

**Elcan** — kişi adı.

*Elcan Rəhimov — Azərbaycan futbolçusu
*Elcan Rəsulov —  Azərbaycan aktyoru, aparıcı
Uqbə ibn Əmir əl-Cuhani

**Uqbə ibn Əmir əl-Cuhani** (, ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biridir. Dəməşq uğrunda döyüşdə iştirak etmiş, Misirin fəthi zamanı və Rodosa qarşı yürüşdə müsəlman ordusuna komandanlıq etmişdir. **Əbu Həmmad** və ya **Əbu Əmir** ləqəbləri ilə tanınmışdır.

## Bioqrafiya
Məhəmməd peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrət etdiyi gün Uqbə ibn Əmir səhrada qoyunlarını otarırdı. Peyğəmbərin gəlişindən xəbər tutan Uqbə ibn Əmir qoyunlarını atıb dərhal onu qarşılamağa yola düşür. Məhəmmədi görən Uqbə ondan beyəini qəbul etməsini istəyir.

Uqbə bir kölgə kimi Məhəmməd peyğəmbərin ardınca geir. O, tez-tez qatırının cilovunu tutur, ya da onun yanında yeriyirdi. Çox vaxt Peyğəmbər onu arxasına oturturdu, ona görə də Uqbə hətta "arxada gedən" ləqəbini də almışdı. Bəzən Məhəmməd Uqbəyə yer etmək üçün qatırdan düşür, özü də piyada gedirdi.

Məhəmməddən bilavasitə elm alan o, mükəmməl Quran mütaliəsi, hədis ravisi və irs (miras) sahəsində alim-ilahiyyatçı olmuşdur. O, həm də məşhur yazıçı, dilçi və şair idi. Uqbə ibn Əmir (Misir) məscidində yaxın vaxtlara qədər Quranın öz əli ilə yazılmış nüxsəsi var idi. Əlyazmanın sonunda "Uqbə ibn Əmir əl-Cuhani tərəfindən yazılmışdır" sözləri qeyd olunur. Bu əlyazma Quranın məlum olan ən qədim əlyazmalarından biri idi. Lakin təəssüf ki, bu əlyazma hazırda itmiş sayılır.

Uhud və müsəlmanların müşriklərə qarşı digər döyüşlərində iştirak etmişdir. Dəməşqin fəthi zamanı göstərdiyi şücaət və xidmərlərə görə Əbu Übeydə ibn Cərrah Uqbə ibn Əmiri yeni qələbənin sevincli xəbərini çatdırmaq üçün Xəlifə Ömərin yanına göndərərək mükafatlandırır. Dəməşqdə Babtum rayonunda yaşayırdı. Misirin fəthi zamanı müsəlman ordularının sərkərdələrindən biri olmuşdur. I Müaviyə ibn Əbu Süfyan onu Misirin valisi vəzifəsinə təyin edir və üç il orada qalır. Qahirənin əl-Mukattam dağının yamacındakı sarayda məskunlaşır. Sonra Rodos adasına başladılan kampaniyanın komandiri olaraq göndərilir.

Bir müddət Bəsrədə yaşaır. O, Siffeyn döyüşündə Müaviyə tərəfində iştirak etir.

678-ci ildə Misirdə olarkən Uqbə ibn Əmir əl-Cuhani ölümcül xəstələnir. Ölümündən əvvəl övladlarına üz tutaraq nəsihət edirdi: "Ey övladlarım, yaxşı xatırlayın ki, mən sizə üç şeyi vəsiyyət edirəm: Allahın Rəsulu haqqında hədisi ancaq onun səhihliyinə əmin olduqdan sonra qəbul edin; yarıçılpaq getsəniz belə, heç vaxt borc almayın; Şeir yazmayın, çünki o, qəlbi Qurandan yayındırır". Qahirədə əl-Mukattam dağının yamacında dəfn edilir. O, miras olaraq yetmişdən çox yay qoyur ki, hər birində bir ox olan oxluq da var idi.

## İstinadlar
Zeyd ibn Harisə

**Zeyd ibn Harisə** (,  ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri və onun oğulluğu. Quranda adı **Zeyd** olaraq keçir. 
## Bioqrafiya
Tam adı Zeyd ibn Harisə ibn Şuraxil ibn Əbdül-Uzzadır. Erkən uşaqlıqda əsir düşən Zeyd ibn Harisə Hakim ibn Xəzəm tərəfindən fidyə alınaraq Xədicə binti Xuveylidə təqdim edilir. Məhəmməd peyğəmbərlə evləndikdən sonra Xədicə Zeydi ərinə verir. İslam dinini qəbul edən ikinci şəxs Zeyd, ondan sonra həyat yoldaşı Ümmü Eymun olur. Zeyd ibn Harisə Məhəmməd peyğəmbərin ən sevimli səhabələrindən biri idi. 

## Övladlığa götürmə
Peyğəmbərlik missiyasına başlamazdan əvvəl Məhəmməd peyğəmbər Zeydi oğlu və varisi elan edir. Övladlığa götürüldükdən sonra onun adı Zeyd ibn Məhəmməd idi. Lakin övladlığa götürülmüş uşaqlara qəyyumlarının adlarını verməyi qadağan edən Quran ayəsi nazil olana qədər bu cür davam edir.

## Taif
Məhəmməd peyğəmbər Əli ibn Əbu Taliblə Taifə gedəndə Zeyd ibn Harisə də onların yanında idi. Taif sakinləri onları qəbul etmirlər, onlara zülm etməyə, daş atmağa başlayırlar. Zeyd Məhəmməd peyğəmbəri bədəni ilə qoruyur hətta bu zaman başı belə yaralanır. 
## Zeynəb binti Cahş ilə evliliyi
Övladlığa götürülmə Məhəmməd peyğəmbərin əvvəllər Zeydin arvadı olmuş Zeynəb binti Cəhş ilə evlənməsi hekayəsi ilə bağlıdır. Övladlığa götürülmüş oğlunun arvadı ilə evlənmək faktı Məkkə bütpərəstlərinin xoşuna gəlməsə də, şəriətə zidd deyildi. Məhəmməd peyğəmbər bu evliliyi ilə bütpərəstlik qanunlarına öz nifrətini və İslam qanunlarının aliliyi göstərdi. Müşriklərin hücumlarının digər səbəbi isə Zeydin keçmiş də qul olması və Zeynəbin zadəgan ailəsindən olması idi. Məkkə qanunlarına görə, müxtəlif təbəqələrdən olan insanlar arasında belə bir evlilik mümkün deyildi, lakin bu Zeydlə Zeynəbin evliliyinə mane olmur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, heç vaxt belə bir evliliyə uyğunlaşa bilməyən Zeydin boşanmasına səbəb mənşə fərqi olur.

Quranda Zeydin Zeynəb binti Cəhşlə evlənməsi əhvalatı qeyd olunur.

## Hərbi fəaliyyət

Zeyd ibn Harisə yaxşı oxçu idi. Bədr, Uhud, Xəndəq, Hudeybiyyə, Xeybər, Mutə və digər döyüşlərdə iştirak etmişdir. O, həm də “Fərdət”, “Camum”, “Aiys”, “Tərəf”, “Haşimi”, “Fəzafiz” və s. yürüşlərində müsəlman qoşunlarının başçısı olmuşdur.

## Ölümü
629-cu ildə (8-ci hicri) Məhəmməd peyğəmbər Zeyd ibn Harisəni Mütə döyüşündə Bizansla qarşılaşmalı olan 3000 nəfərlik ordunun başçısı təyin edir. Zeyd bu döyüşdə müsəlmanların bayrağını daşıyarkən həlak olur. Zeyd ibn Harisənin ölümü onu çox sevən Məhəmməd peyğəmbər üçün ağır itki olur.

## Zeyd haqqında hədis
* “Cənnətə girdim və gənc bir huri ilə tanış oldum, soruşdum ki, sən kiminsən? Qadın cavab verdi: Zeyd ibn Harisənin.
* “Zeydi sevdiyim üçün məni qınamayın”.
* “Allaha and olsun ki, Zeyd ibn Harisə ona tapşırılan işə layiq idi və insanlar arasında mənim sevimlim idi.” 
## İstinadlar
Hüququn sistemi

**Hüququn sistemi** —  hüququn struktur elementlərinin daxili strukturudur.

## Hüququn sistemi
Beş əsas komponentdən ibarətdir: hüquq normaları, hüquq institutları, hüquq sahələri, alt institutlar və alt sektorlar.

Hüquq sahəsi hüquq sisteminin ən böyük elementidir. Hüquqi tənzimləmə predmetinin və metodunun orijinallığı ilə keyfiyyətcə bircinsli ictimai münasibətlər qrupunu tənzimləyən hüquq normalarının məcmusundan formalaşır. Əgər hüquq institutu ictimai münasibətlərin növünü tənzimləyirsə, sənaye bir növ sosial münasibətlərdir.

Beləliklə, hüququn sahələrə bölünməsi üçün əsasən iki meyardan - hüquqi tənzimləmənin predmetindən və metodundan istifadə olunur. Bu meyarlar bir hüquq sahəsini digərindən fərqləndirir.

Hüquq institutu bir hüquq sahəsi daxilində və ya onların qovşağında keyfiyyətcə homojen ictimai münasibətləri tənzimləyən hüquq normalarının ayrıca qrupudur.

Tənzimləmə xarakterinə görə bir neçə oxşar hüquq institutu hüququn alt qolunu təşkil edir. Məsələn, mülki hüququn tərkib hissəsi kimi müəllif hüququ, mənzil və patent hüququ, maliyyə hüququnun bir hissəsi kimi isə vergi hüququnun bir alt sahəsi fərqləndirilir.

Hüquqi tənzimləmənin predmeti verilmiş hüquq normaları toplusu ilə tənzimlənən ictimai münasibətlər hesab olunur. Hər bir sənayenin özünəməxsus tənzimləmə predmeti olur, başqa sözlə desək, hər bir sahə öz subyektinin özünəməxsusluğu, tənzimlənən ictimai münasibətlərin xüsusiyyətləri ilə seçilir. Tənzimləmə subyekti obyektiv şəkildə formalaşır və qanunvericinin mülahizəsindən asılı deyildir. Bütün ictimai münasibətlər hüquqi tənzimləmə predmeti ola bilməz. Bu münasibətlərin, ilk növbədə, sabitliyi və təkrarolunma qabiliyyəti ilə fərqlənməsi zəruridir; ikincisi, cəmiyyətin və dövlətin marağı ondan ibarətdir ki, bu münasibətlər məhz hüquqi formada mövcuddur və dövlət tərəfindən hüquqi müdafiəyə tabedir; üçüncüsü, məsələn, məhkəmə, inzibati orqanlar tərəfindən kənar nəzarət imkanı. Beləliklə, daxili ailə münasibətləri, bir qayda olaraq, kənar nəzarətə tabe deyildir, ona görə də onları qanunun aliliyi ilə tənzimləmək çətindir.

Hüquqi tənzimləmə metodu – ictimai münasibətlərə hüquqa təsirin subyekt-xüsusi üsuludur.

Hüquqi tənzimləmə üsulları üç halla xarakterizə olunur:

# ictimai münasibətlər subyektlərinin subyektiv hüquq və vəzifələrinin müəyyən edilməsi qaydası;
# onların təmin edilməsi vasitələri (sanksiyalar);
# subyektlərin hərəkətlərinin müstəqillik (ixtiyarı) dərəcəsi.

Bu meyarlara uyğun olaraq hüquq elmində hüquqi tənzimləmənin iki əsas metodu fərqləndirilir: imperativ və dispozitiv.

## İstinadlar
İncəsənət xadimi

**İncəsənət xadimi**, **artist** və ya **sənətçi** — musiqi, dramaturgiya əsərləri, teatr tamaşaları, bədii filmlər, sənət məsələlərinə dair elmi əsərlər yaradan və incəsənətin inkişafında, habelə sənətkar kadrların hazırlanmasında və tərbiyə edilməsində xidmətləri olan bəstəkarlıqla, rejissorluqla, dirijorluqla, dramaturqluqla, ssenaristliklə, kinooperatorlıqla, sənətşünaslıqla və ədəbiyyatşünaslıqla məşğul olan şəxsdir.

## Xarici keçid
İncəsənət xadimləri - Personalar
Azəri Star

**Azəri Star** mahnı müsabiqəsi — 2004–2011-ci illər Azərbaycanda, Space telekanalında yayımlanmış musiqi televiziya müsabiqəsi

Azəri Star müsabiqəsi Azəri Star Production tərəfindən hazırlanmışdı. Layihənin yaradıcısı Kemal Cenk İçten idi.
İlkin müsabiqə 2004-cü ildə baş tutmuşdu. Müsabiqənin qalibləri SMS vasitəsilə TV izləyiciləri tərəfindən müəyyən olunurdu.
Azəri Star müsabiqəsinin baş vokal müəllimi – Teymur Əmrah olmuşdu.

## Həmçinin bax
* Qonşular (film, 2006)

## İstinadlar
Göy məscid (Məzari-Şərif)

**Göy məscid (Məzari-Şərif)** — Əli Məqbərəsi və Həzrət Əlinin ziyarətgahı adları ilə də tanınır - Əfqanıstanın Bəlx vilayətinin mərkəzi olan Məzari-Şərif şəhərindəki cümə məscidi və məqbərədir. Məzari-Şərif və Bəlx vilayətinin əsas simvolu və vizit kartıdır. Bəzi məlumatlara görə, Məhəmməd peyğəmbərin kürəkəni və əmisi oğlu, son saleh xəlifə Əlinin dəfn olunduğu ehtimal edilən yerlərdən biridir.
## Tarixi
Bəzi tarixi məlumatlara görə, Əli öldürüldükdən və nəşi Bağdad yaxınlığındakı Nəcəfdə dəfn edildikdən az sonra bəzi ardıcılları onun cəsədinin düşmənlər tərəfindən murdarlanacağından narahat olub, cəsədi gizlətməyə qərar veriblər. Cəsədi dəvənin üstünə qoyub, dəvə yıxılana qədər bir neçə həftə getdilər. Bundan sonra cəsədin dəvənin yıxıldığı yerdə basdırılması qərara alınıb. Dəfn yeri sonralar müqəddəsin məzarı kimi — farsca “Məzari-şərif” adı ilə tanınmağa başladı. Sonralar dəfn yerinin - Məzari-Şərifin () ətrafında eyni adlı şəhər yarandı.

Rəvayətə görə, qəbir təsadüfən aşkar edilib və qəbrin üzərində ilk ziyarətgahı Səlcuq imperiyasının sonuncu sultanı Əhməd Səncər tikdirib. 1220-ci ildə (XIII əsr) Çingiz xanın başçılıq etdiyi monqol istilası zamanı monqollar tərəfindən təhqir edilməməsi üçün qəbir torpaqla örtülmüş və kamuflyaj edilmişdir. Bina monqollar tərəfindən dağıdılıb.

Yalnız XV əsrdə Teymuri, Xorasan hökmdarı və şair Hüseyn Bayqaranın təşəbbüsü və səyləri sayəsində dəfn yerində məscidin indiki binası yenidən tikilmişdir. Günbəzləri və divarlarını örtən firuzəyi rəngli kaşıların sayı çoxluğuna görə bina Göy məscid adlanırdı.

## Müasir dövrdə
Daimi bərpa işləri sayəsində Göy Məscid Əfqanıstanda ən yaxşı saxlanılmış qədim abidələrdən biridir. Məscidin əksər bəzəkləri müasir bərpaçıların əməyinin nəticəsidir. Daha erkən dövrün salamat qalmış bəzəyi mərmər lövhədir, üzərində “Əli Allahın aslanıdır” sözləri yazılmışdır.

Göy məscid şəhərin bütün ictimai və dini həyatının mərkəzidir. Hər il martın 21-də məbədin üzərində yeni il - Novruza həsr olunmuş qırx günlük şənliklərin başlanğıcını simvolizə edən nəhəng bayraq - yanda ucalır.

Məzari-Şərifdəki ziyarətgaha əsasən əfqan şiələri ehtiramla yanaşırlar.

Göy məscidin yaxınlığında böyük ağ göyərçin sürüsü yaşayır. Bu, Əfqanıstan üçün simvolikdir və iki əskinasda əks olunur: buraxılış 1979-1991-ci illər 1000 əfqan əskinasında və 2002-2004-cü illər 1 əfqan əskinasında . Bundan əlavə, 2002-ci ildən 2014-cü ilə qədər dövriyyəyə buraxılmış 1000 əfqan əskinasın üzərində müsəlman ziyarətgahı təsvir olunub.

## Görünüşü
Məscidin həyətinin cənub hissəsində divarları tamamilə göy rəngli kirəmitli xalça ilə toxunmuş Həzrət Əlinin məqbərəsi yerləşir. Məscidin həyətində daha iki övliyanın - Şir-Əli və Əkbər xanın məzarları var.

## İstinadlar
Kerey xan (Qazax xanı)

**Kerey xan** və ya **Girey Xan** (qazax türkcəsində: Керей хан; ) — 1465-1468 illərində ilk Qazax xanı. Əmisi oğlu Canıbəy xanla birgə Qazax xanlığını qurmuşdur. Qızıl Orda və sonradan Ağ Orda xaqanı olmuş Uruz xanın nəticəsidir. Bolat Sultanın oğludur. Burunduq xanın atası. 1468-ci ildə baş vermiş Qazax-Şeybani savaşı nəticəsində həyatını itirmişdir. Ölümündən sonra taxta əmisi oğlu Canıbəy keçmişdir. Çingizlilər xanədanının türkləşmiş Törə sülaləsindəndir.

## İstinadlar
Şahrux (ad)

**Şahrux** — kişi adı.

* Şahrux 
* Şahrux xan Tatılı-Zülqədər
* Şahrux şah Əfşar
* Şahrux Xan
* Şahrux (şirvanşah)
* Şahrux Əkbəri Dilməqani 
* Şahrux mirzə Qovanlı-Qacar
* Şahrux bəy
İmmunoqlobin A

**İmmunoqlobin A** — immun funksiyasında mühüm rol oynayan antiteldir. Mütləq olaraq, hər gün qana üç ilə beş qram arasında ifraz olunur. Bu, bütün bədəndə istehsal olunan ümumiimmunqlobulinlərin 15% -ə qədərini təşkil edir.

İqA iki alt sinifə istifadə olunur (IqA1 və IqA2) və monomerik və dimerik formada istehsal edilə bilər This represents up to 15% of total immunoglobulins produced throughout the body.. IgA dimerik formasi çox yayılmışdır və həmçinin sekretor IgA (sIqA) adlanır. sIgA selikli sekresiyalarda, o cümlədən göz yaşları, tüpürcək, tər və sidik-cinsiyyət, mədə-təmizləmə traktının, prostat və tənəffüs epitelinin ifrazatlarındanda rast gəlinir. sIgA sərt mədə-bağırsaq traktının mühitində sağ qala bilir və bədən sekresiyalarında çoxalan mikroblara qarşı qoruma təmin edir. sIgA həm də digər immunoqlobulların iltihabi təsirlərini törədə bilər.

## Formalar
### IqA1 və IqA2
IgA iki izotipdə mövcuddur: IqA1 və IgA2. Hər ikisi yüksək qlikosilləşdirilmiş zülallardır the ratio of IgA1 and IgA2 secreting cells varies in the different lymphoid tissues of the human body:. IqA1 zərdabda üstünlük təşkil etdiyi halda (~80%), IqA2-nin faizi serumdan daha yüksəkdir. IgA1 və IgA2 ifraz edən hüceyrələrin nisbəti insan bədəninin müxtəlif limfoid toxumalarında dəyişir.

IqA1, serumda olan üstünlük təşkil edən IqA alt sinfidir. Limfoid toxumaların əksəriyyətində IqA1 istehsal edən hüceyrələr üstünlük təşkil edir.

## Fiziologiya
### Serum IqA
Qanda IqA iltihab reaksiyalarını stimullaşdırmaq üçün immun effektor hüceyrələrində ifadə olunur.
Selikli qişalarda IqA-nın yüksək yayılması polimer IgA  istehsal edən plazma hüceyrələri ilə polimer immunoqlobulin reseptorunu ifadə edən selikli qişa epitel hüceyrələri arasında əməkdaşlığın nəticəsidir. Polimer IqA  selikli qişalara bitişik  plazma hüceyrələri tərəfindən istehsal olunur. 
IqA komponentinin oliqosakarid zəncirləri epitel hüceyrələrinin üstündə oturan selikli təbəqə ilə əlaqələndirilə bilər.

## Patologiya
### Genetik
İqA istehsal etmək üçün irsi catişmamazliq səbəbindən IqA-nın azalması və ya olmaması selektiv IqA çatışmazlığı adlanır və klinik cəhətdən əhəmiyyətli immun çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Bəzən IqA səviyyəsi aşağı olan və ya heç olmayan şəxslərdə mövcud olan anti-IqA antikorları təsadüfən tərkibində IqA olan qan məhsulları ilə transfuziya edildikdə ciddi anafilaktik reaksiyalara səbəb ola bilər. Bununla belə, IgA anafilaktik reaksiyalarından şübhələnən şəxslərin əksəriyyəti anti-IgA transfuziyasından başqa digər səbəblərə görə kəskin ümumiləşdirilmiş reaksiyalar yaşamışdır.

### Mikrob
Streptokokus pneumonia və Hamophilus influenza növü , IqA-nı parçalayan proteaz ifraz edir. Bundan əlavə, Blastokstis növlərinin insan IqA-nı parçalayan sistein və aspartik protaz fermentləri yaradan bir neçə alt tipə malik olduğu göstərilmişdir.

## Otoimmün və immun vasitəçiliyi
IqA nefropatiyasına böyrəklərdə IqA çöküntüləri səbəb olur. Bu xroniki xəstəlikdə IqA yataqlarının niyə meydana gəldiyi hələ məlum deyil. Bəzi nəzəriyyələr bu çöküntülərin səbəbinin anormal immun sistemi olduğunu irəli sürür.

## İstinadlar
Itzy-nin qazandığı mükafatların və namizədliklərin siyahısı

Bu, JYP Entertainment tərəfindən yaradılmış Cənubi Koreyalı qız qrupu Itzy tərəfindən 2019-cu ildə debütündən bəri aldığı mükafatların və nominasiyaların siyahısıdır.

## Mükafatlar

## İstinadlar
Elxan Həsənli

**Elxan Həsənli** (əsl adı: *Elxan Məmməd oğlu Həsənov*; ; ) — Azərbaycan əsilli İsveçrə tarixçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq, siyasi ekspert.

## Həyatı
Elxan Məmməd oğlu Həsənov (Həsənli) 15 dekabr 1974-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Qazax şəhərində anadan olmuşdur. O, 1990–1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsil almışdır. Həsənli 2007–2011-ci ildə İsveçrənin Sürix Universitetinin magistraturasında, 2011–2013-cü illərdə Sürix Pedaqoji İnstitutunda pedaqoji təhsil almışdır.

## Fəaliyyəti
Elxan Həsənli 1996–1998-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçmişdir. O, 1994-cü ildə "*Rezonans*" qəzetinin müxbiri kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Həsənli 1998-ci ildən 2004-cü ilə qədər "*[[Yeni Müsavat (qəzet)|Yeni Müsavat]]*" qəzetinin müxbiri işləmişdir. O, 2011-ci ildən 2016-cı ilə qədər İsveçrənin Sürix Universitetində elmi işçi, 2016-cı ildən 2021-ci ilə qədər Sürix meriyasında çətin öyrənən uşaqların təhsili kollecində alman dili, tarix və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları müəllimi işləmişdir. Həsənli müəllimlərin təkmilləşməsi üzrə İsveçrə və Almaniya sertifikasiyalarını qazanmışdır.

İsveçrənin Sürix Universitetində təhsil aldığı dövrdə 1 elmi monoqrafiyası, 6 elmi məqaləsi dərc olunmuşdur. "*Stalinin Qərbə qarşı müharibə planları*" adlı dissertasiyası 2011-ci ildə dərc olunmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə İsveçrə və Almaniyanın tanınmış kütləvi informasiya vasitələrində Azərbaycan həqiqətlərinin yayılmasında yaxından iştirak etmişdir. Müəllifi olduğu "*Qarabağda konstruktiv münaqişə mədəniyyəti*" adlı elmi monoqrafiyası tanınmış internet platformalarında yayılmışdır.

## Diaspora fəaliyyəti
İsveçrə Azərbaycanlıları Assosiasiyasının, İsveçrə Azərbaycan Ticarət Təşkilatının sədri olan Elxan Həsənli İsveçrə jurnalistləri arasında apardığı təbliğat işi 2010-cu ildən başlayır. Elxan Həsənlinin təşkilatçılığı ilə isveçrəli jurnalistlər Qarabağ münaqişəsi zamanı Azərbaycanın üzləşdiyi haqsızlıqları Avropa ictimaiyyətinə çatdırıblar. 2010-cu ildə isveçrəli jurnalistlərin Ağdam rayonunun dağıdılması, viran qoyulması haqqında aparılan araşdırmaları almandilli ölkələrin kütləvi informasiya vasitələrində dərc olunmuşdur.

## Əsərləri
* Politischer Islam nach 1967, almanca. (1967-ci ildən sonra siyasi islam), 2008, Sürix.
* Dünya müharibələri arasında Estoniyanın azlıq siyasəti, almanca, (Estlands Minderheitenpolitik zwischen den Weltkriegen) 2009, Sürix.
* Historischer Kommentar zur Lex de imperio Vespasiani, almanca, (Leks de imperio Vespasiani haqqında tarixi şərh), 2009, Sürix.
* Religioese Konstruktion des Raumes im Martyrium Polykarps, almanca, 2010, Sürix. Die Rolle Kennedys bei der Beilegung der Kuba-Krise, almanca (Kennedinin Kuba böhranının həll ediləsində rolu), 2011, Sürix.
* Stalins Kriegsplaene gegen den Westen — Sowjetischer Militarismus, almanca, (Stalinin Qərbə qarşı müharibə planları — sovet militarizmi), 2011, Sürix.
* Wozu Geschichte? almanca, (Tarix nə üçündür), 2013, Sürix.
* Konstruktive Konfliktkultur in Karabach, (Qarabağda konstruktiv münaqişə mədəniyyəti), 2021, Sürix.

## İstinadlar
Mahmud Rəhimov

**Mahmud Cəfərqulu oğlu Rəhimov** () — Azərbaycan-sovet dövlət və dəniz nəqliyyatı xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1952–1956), Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsinin rəisi.

## Həyatı
Mahmud Cəfərqulu oğlu Rəhimov 1905-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1920-ci ildə başlamış, uzun müddət ticarət şəbəkəsində çalışmışdır. 1925-ci ildə məktəbi bitirmiş, 1929-cu ilin axırınadək Bakı ticarət limanında əvvəlcə müxbir-mütərcim, sonra isə məxfi dəftərxananın rəisi vəzifəsində işləmişdir. Mahmud Rəhimov buradan Leninqrad şəhərinə su nəqliyyatının orta komanda heyəti kursuna oxumağa göndərilmişdir. O, diplom alaraq Xalq Su Nəqliyyatı Komissarlığının bölgüsünə əsasən Bakıya gəlmiş və 1931-ci ilədək Xəzər gəmiçiliyinin ekspedisiya şöbəsində işləmişdir. Xəzər dənizçiliyi ayrılarkən o, "Xəzərtanker"in ("Kasptanker") istismar şöbəsi rəisinin müavini, sonra isə bu şöbənin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Böyük Vətən müharibəsinin ilk illərində Mahmud Rəhimov "Xəzərtanker" Gəmiçiliyi İdarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmış, 1942–1952-ci illərdə isə bu idarənin rəisi olmuşdur. Müharibədə Sovet Ordusunun neft məhsulları ilə təmin edilməsi sahəsində aktiv fəaliyyət göstərmişdir. 1952-ci ildə o, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmiş, 1956-cı ildən isə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsinin ("Kaspar") rəisi olmuşdur.

1965-ci ildə Mahmud Rəhimov dəniz nəqliyyatının inkişafına yardım göstərmək üçün Birləşmiş Ərəb Respublikasına göndərilmiş, orada SSRİ Dəniz Donanması Nazirliyinin müvəkkili vəzifəsində işləmişdir. 1966-cı ildə isə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi İdarəsinin İrandakı baş dəniz agentliyinin rəisi təyin olunmuşdur.

Mahmud Rəhimov 1942-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyünə qəbul edilmiş, 1954–1961 və 1964–1966-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü, 1961–1964-cü illərdə isə Mərkəzi Komitə üzvlüyünə namizəd olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinə (3 və 4-cü çağırış), Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (3, 5 və 6-cı çağırış), eləcə də Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Sovetinə deputat seçilmişdir. O, 4 dəfə "Lenin" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Mahmud Rəhimov 10 iyul 1989-cu ildə 84 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Labirintdə qaçan (kitab seriyası)

Labirint qaçışçısı amerikalı yazıçı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış silsilə romanlardırlar. Bu seriyanı təşkil edən kitablar
Labirint qaçışçısı, Alov sınaqları, Ölümə dərman, Ölüm əmri və Virus kodudur. Seriyanın ilk üç kitabı ekranlaşdırılmışdır.

Gələcək haqqında anti-utopiya elmi fantastika ləzzətində yazılmış bu seriya günəş partlayışlarının və Amerika laboratoriyalarından yayılan virusun bəşəriyyətin böyük hissəsini məhv etdiyi dünyadan bəhs edir. Hadisələr İ.A.M.T.N-ın (İnsanlığın Axırı-Məhv olma Tədqiqat Nöqtəsi) çarə tapmaq üçün yaradılmış virusa qarşı immuniteti olan insanları labirintdə yığıb, "Labirint Təcrübələri"nə başlaması ilə inkişaf etməyə başlayır. Seriya ümumilikdə beş kitabdan ibarətdir. İlk üç kitab ("Ölümcül Qaçış", "Alov Sınaqları", "Son Üsyan") əlaqəli romanlarıdır (hadisələr bir-birinə bağlıdır. Bir roman digər romanın bitdiyi yerdən başlayır). Ölüm əmri kitabında virusun və günəş partlayışlarının necə meydana gəldiyi təsvir edilir. İlk üç kitabın personajları burada görünmürlər. Sonuncu kitab hesab edilən, Virus Kodunda labirintin strukturu izah edilir.
Ceyms Daşner

**Ceyms Daşner** () — ABŞ-nin Corciya ştatında anadan olan müəllif hazırda Rokki dağlarında yaşayır və yazır. O, “Labirint qaçışçısı romanları”, “Virtual Şəbəkə”, “Ölüm Doktrinası” romanlar seriyasının müəllifidir.

## Həyatı

## İstinadlar
Labirint qaçışçısı (roman)

**Labirint qaçışçısı** () — ABŞ yazıçısı Ceyms Daşner tərəfindən 2009-cu ildə yazılmış yeniyetmə romanıdır.

Labirint qaçışçısı (ingiliscə The Maze Runner) Ceyms Daşnerin gənclik antiutopiyası janrında yazmış olduğu Labirint qaçışçısı kitab seriyasındakı ilk kitabıdır. Roman 2009-cu ilin oktyabrında Delacorte Press tərəfindən nəşr edilmişdir. Kitabın müvəffəqiyyət qazanmasından sonra seriyanın davamı olan iki kitab, Alov sınaqları (2010) və Ölümün Müalicəsi (2011) yazılmışdır. 2012-ci ilin avqustunda Ceyms Daşner həm də Öldürmək əmri (Total Threat) adlı prekvelini yazmışdır. 2014-cı ildə romanın süjet xətti əsasında film çəkilmişdir. Rusiyada kitabın 2013-cü ilin sonunda nəşr olunmasına baxmayaraq, bu nəşrdən əvvəl internetdə “Labirint qaçışçısı” romanının rus dilindəki həvəskar tərcüməsi yerləşdirilmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Labirint qaçışçısı (dəqiqləşdirmə)

* Labirint qaçışçısı (film, 2014) – 2014-cü ildə çəkilmiş film
* Labirint qaçışçısı (film seriyası) – 2014-2018-ci illər arasında çəkilmiş olan film seriyası
* Labirint qaçışçısı (roman) – Ceyms Daşnerin 2009-cu ildə yazmış olduğu roman
* Labirint qaçışçısı romanları – ABŞ yazıçısı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış olan romanlar silsiləsi
Labirint qaçışçısı: Alov sınaqları (roman)

**Alov sınaqları** və ya original adı ilə "The Scorch Trials" adlanan bu roman amerikalı yazıçı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış Labirint qaçışçısı romanlarının ikincisi olub 2010-cu ildə nəşr edilmiş yeniyetmə romanıdır.

## İstinadlar
Labirint qaçışçısı: Ölümə dərman

Ölümə dərman və ya original adı ilə The Death Cure adlanan bu roman, Amerika yazıçısı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış Labirint qaçışçısı romanlarının üçüncüsü olub 2011-ci ildə nəşr edilmiş gənclik romanıdır. Filmin ekranlaşdırılmış versiyasının buraxılış tarixi 2018-ci il yanvarın 12-də olmuşdur.
Labirint qaçışçısı: Ölüm əmri

Ölüm əmri və ya original adı ilə The Kill Order adlanan bu roman amerikalı yazıçı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış Labirint qaçışçısı romanlarının dördüncüsü olub 2012-ci ildə çap olunmuş gənclik romanıdır.
Labirint qaçışçısı: Virus kodu

Virus kodu və ya original adı ilə The Fever Code adlanan bu roman, Amerika yazıçısı Ceyms Daşner tərəfindən yazılmış Labirint qaçışçısı romanlarının beşinci və sonuncu kitabı olub 2016-cı ildə çap edilmiş gənclik romanıdır. Bu, ilk kitabda (Labirint qaçışçısı: Ölümcül Qaçış) bəhs edilən labirintin necə yaradıldığını izah edir. Labirint qaçışçısı filmində labirintdən çıxmada böyük rol oynamış Tomasın və labirintə gələn ilk qadın olan Teresanın uşaqlıq hallarının labirintin yaradılmasındakı böyük rolundan bəhs edən Labirint qaçışçısı seriyasının son kitabıdır.
Yeniyetmə ədəbiyyatı

**Yeniyetmə bədii ədəbiyyatı** — 12-18 yaş arasındakı oxucular üçün nəzərdə tutulmuş bədii ədəbiyyat kateqoriyasıdır. Gənclərə yönəlmiş janrın oxucularının təxminən yarısı böyüklərdir. Gənclər və böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş bədii ədəbiyyat əsasən uşaq romanları ilə böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş ədəbiyyat arasındakı keçidi yumşaltmaq üçün hazırlanır.

Azərbaycanda yeniyetmələr üçün bədii ədəbiyyat nümayəndələri arasında reper və yazıçı Qaraqanın (Elxan Zeynallı) adını xüsusi qeyd etməliyik.

Yeniyetmə ədəbiyyatı ilə uşaq ədəbiyyatını qarışdırmaq olmaz.Yeniyetmələr üçün yazılan bədii əsərlərdə onları həyata hazırlamaq,dünya görüşlərini artırmaq üçün erotika,psixologiya,dini və.s mövzulara müracət oluna bilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* Cart, Michael (1996). *[https://archive.org/details/fromromancetorea00cart/mode/2up From Romance to Realism: 50 Years of Growth and Change in Young Adult Literature]*. New York: HarperCollins
* Зелезинская, Н. С. Подростковая литература как зеркало общества / Н.С. Зелезинская // Вопросы литературы.-2020 — № 1.-C. 159—176
* 

## Xarici keçidlər

* "Banned Books for Teen Readers", Boston Public Library
* Children's science fiction. ''The Encyclopedia of Science Fiction''
* Young Adults Library Services Association (YALSA)
* YALSA Bookfinder
Yerdəyişmə (film, 1983)

Yerdəyişmə (ing: Trading Places) — 1983-cü ildə rejissor Con Landis tərəfindən çəkilmiş və Timothy Harris və Herschel Weingrod tərəfindən ssenarisi yazılmış Amerika komediya filmi. Baş rollarda Den Aykroyd, Eddi Merfi, Ralf Bellami, Don Ameçe, Denholm Elliott və Ceymi Li Kertis çəkilib. Film yüksək səviyyəli bir əmtəə brokerinin (Aykroyd) və yoxsul bir küçə fırıldaqçısının (Merfi) hekayəsindən bəhs edir, onların həyatları fərqində olmadan hər bir insanın həyat şəraitləri dəyişdirildikdə necə rəftar edəcəklərini yoxlamaq üçün əvvəlcədən hazırlanmış mərcin mövzusuna çevrilir.

## İstinadlar
Yerdəyişmə (dəqiqləşdirmə)

*Yerdəyişmə (film, 1983) — 1983-cü ildə ABŞ-də istehsal edilmiş film
*Yerdəyişmə (film, 2019) — Fransa istehsalı olan filmdir
Yerdəyişmə (film, 2019)

**Yerdəyişmə** (Fransızca: Mon inconnue; Mənim qəribim) — rejissor Hyu Gelin tərəfindən çəkilmiş 2019-cu il istehsalı olan fransız romantik komediya filmi. Aktrisa Edit Skobun rol aldığı son filmdir

Dünya premyerası 18 yanvar 2019-cu ildə baş tutmuşdur.

## Süjet xətti

Rafael Ramis məşhur yazıçıdır. Kollecdə o, ilhamverici Olivia ilə tanış olur - qız ona populyarlıq gətirən ilk romanının qəhrəmanının prototipinə çevrilir. Evlənirlər və birlikdə xoşbəxt yaşayırlar. Pianoçu kimi böyük bir gələcək vəd verən Olivia əri üçün karyerasını yarımçıq qoyur və piano müəllimi olmağı seçir. Bir axşam yazıçı sonunda baş qəhrəmanını öldürdüyü birinci kitabının davamını bitirir. Elə həmin axşam cütlük böyük dava edir.

Güclü qar fırtınasından sonra Rafael paralel dünyada oyanır. Qəhrəman heyrətlə özünün əsl qadın düşkünü olduğunu kəşf edir. Amma onu heç kim tanımır, yazıçılıq karyerası sadəcə olaraq yoxdur və ümumiyyətlə o, məktəbdə müəllim kimi müəyyən qədər qəpik-quruşlar qazanaraq həyatını tam olaraq uduzmuş bir yazıqdır. Ancaq bu da filmin baş qəhrəmanı olan gənci kədərləndirmir. Bu dünyada Oliviya onunla heç vaxt tanış olmamışdır və güclü prodüser Markla evlənməyə hazırlaşan gözəl və uğurlu pianoçudur. Rafael Olivia ilə yenidən tanış olur və onunla münasibət yaradır. Onların arasında hisslər yenidən yaranır. Ramis tezliklə anlayır ki, keçmiş həyatını bərpa etmək üçün həyatına təsir edən kitabı yenidən yazmalıdır.

## İstinadlar
Yevgeni Protokovets

**Yevgeni Georgiyeviç Protokovets** (; ) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1988–1989).

## Həyatı
Yevgeni Georgiyeviç Protokovets 1931-ci il avqustun 20-də anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1954-cü ildə Novosibirsk metallurgiya zavodunun texnoloqu kimi başlamışdır. 1957-ci ildə Ural Politexnik İnstitutunu mühəndis-mexanik ixtisası üzrə bitirmiş, texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

Təhsilini başa vurduqdan sonra Yevgeni Protokovets Novosibirsk elektrotermik avadanlıq zavodunda sex rəisinin müavini, sex rəisi, baş texnoloq, baş mühəndis işləmişdir. 1965-ci ildə o, Ümumittifaq Elektrotermik Avadanlıq Elmi-Tədqiqat, Layihə-Konstruktor və Texnologiya İnstitutu xüsusi konstruktor bürosunun Bakı filialının baş mühəndisi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1967-ci ildə o, Bakı elektrotermik avadanlıq təcrübə-eksperiment zavodunun baş mühəndisi təyin edilmiş, 1970-ci ildə zavodun direktoru vəzifəsinə, 1974-cü ildə isə "Azərelektroterm" İstehsal Birliyinin baş direktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmişdir.

Yevgeni Protokovets 1962-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXI qurultayında Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, 1982-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, iki "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Yevgeni Protokovets 18 oktyabr 1989-cu ildə avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur. I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Naxçıvanbank

**Naxçıvanbank** — "Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Azərbaycan Respublikasının ilk regional bankıdır və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş 4 avqust 2008-ci il tarixli 252 saylı lisenziyaya əsasən, 11 sentyabr 2008-ci il tarixdən fəaliyyət göstərir.

## Haqqında
"Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 2008-ci il tarixdən Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun (ADİF), 2010-cu ildən milli ödəniş sistemi "AZİPS"-in, 2011-ci ildən Beynəlxal Banklararası Ödəniş Sistemi olan SWIFT-in, 2012-ci ildən "Mastercard" beynəlxalq ödəniş sisteminin, 2015-ci ildən "VİSA" beynəlxalq ödəniş sisteminin üzvüdür. Bununla yanaşı "Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 2013-cü ildən "MONEX", 2018-ci ildən "UPT" və "Western Union" sürətli pul köçürmə sisteminə qoşulmuşdur.

Naxçıvanbank Baş ofis, 7 filial, 3 mübadilə şöbəsi olmaqla ümumilikdə Naxçıvan MR və paytaxt Bakı şəhərində yerləşən 10 xidmət nöqtəsində öz müştərilərinə müxtəlif bank və maliyyə xidmətləri təqdim edir.

## Rəhbərlik

### Müşahidə Şurası
* Müşahidə şurasının sədri — Binnət Novruzov
* Müşahidə şurasının üzvü — Əsədulla İsgəndərov
* Müşahidə şurasının üzvü — Rüfət Məmmədov

### İdarə Heyəti
* İdarə Heyətinin sədri v.m.i.e. — İsa İsayev
* İdarə Heyətinin sədr müavini — Rafiq Xəlilov
* İdarə Heyətinin sədr müavini — Murad Həsənli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Facebook — Naxçıvanbank
* Linkedin — Naxçıvanbank
* Instagram — Naxçıvanbank
* Whatsapp — Naxçıvanbank
Ereksiya halqası

Ereksiya halqası (ing. - cock ring) - ereksiyanı daha güclü hala gətirmək və ya müddətini uzatmaq üçün nəzərdə tutulmuş penisin ətrafına taxılan halqa.  Ereksiya halqası orqazmın intensivliyini də əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Seks oyuncaqlarından biri hesab olunun ereksiya halqaları dəri, metal, plastik, kauçuk, silikon kimi müxtəlif materiallardan hazırlana bilər.

## Risklər
Ereksiya halqası satıcıları və tibbi mənbələr ereksiya halqasının 30 dəqiqədən çox taxılmamalı olduğunu vurğulayırlar. Bu müddətdə yuxuya getmək və ya narkotik istifadə etmək təhlükəlidir. Penisin keyiməsi, soyuması və ya ağrıması problemlərin başlamasına işarədir. Belə hislər yarandıqda ereksiya halqası mütləq çıxarılmalıdır.

## Həmçinin bax

* Seks yelləncəyi
* Anal tıxac

## İstinadlar