open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mobil proqram

**Mobil proqram** — telefon, planşet və ya saat kimi mobil cihazda işləmək üçün nəzərdə tutulmuş kompüter proqramı və ya proqram təminatı. Mobil proqramlar, tez-tez masaüstü kompüterlərdə işləmək üçün nəzərdə tutulmuş masaüstü proqramlardan və birbaşa mobil cihazda deyil, mobil veb brauzerlərdə işləyən veb proqramlardan fərqlidir.

Proqramlar əvvəlcə e-poçt, təqvim və kontakt siyahısı kimi məhsuldarlıq yardımı üçün nəzərdə tutulmuşdu, lakin proqramlara olan ictimai tələbat mobil oyunlar, avtomatlaşdırılma, GPS və məkana əsaslanan xidmətlər, sifariş izləmə və bilet kimi digər sahələrə doğru sürətlə genişlənməsinə səbəb oldu. Əksər proqramlar internetə çıxış tələb edir. Proqramlar ümumiyyətlə rəqəmsal paylama platformasının bir növü olan proqram mağazalarından endirilir.

Proqramlar üç növə bölünür: doğma (native) proqramlar, hibrid proqramlar və veb proqramlar. Doğma proqramlar xüsusi olaraq mobil əməliyyat sistemi, adətən iOS və ya Android üçün nəzərdə tutulub. Veb proqramlar HTML5 və ya CSS-də yazılır və adətən brauzer vasitəsilə işləyir. Hibrid proqramlar JavaScript, CSS və HTML5 kimi veb texnologiyalarından istifadə etməklə qurulur və yerli konteynerdə gizlənmiş veb proqramlar kimi fəaliyyət göstərir.
## İcmal
 
Əksər mobil cihazlar veb-brauzer, e-poçt, təqvim, xəritə və musiqi, digər media və ya daha çox proqram satın almaq üçün mağaza kimi əvvəlcədən quraşdırılmış proqram təminatı kimi yığılmış bir neçə proqramla birlikdə satılır. Əvvəlcədən quraşdırılmış bəzi proqramlar adi bir silmə prosesi ilə silinə bilər, beləliklə, istədiyiniz proqramlar üçün daha çox yaddaş yeri qalar. Proqram təminatı buna imkan vermədikdə, arzuolunmaz proqramları aradan qaldırmaq üçün bəzi cihazlar rutinq edilə bilər.

Əvvəlcədən quraşdırılmayan proqramlar adətən proqram mağazaları adlanan paylama platformaları vasitəsilə əldə edilir. Bunlar cihazın mobil əməliyyat sisteminin sahibi tərəfindən idarə olunan App Store və ya Google Play Store, cihazın istehsalçıları tərəfindən idarə olunan Galaxy Store və Huawei AppGallery və ya üçüncü tərəflər tərəfindən idarə olunan, Amazon Appstore və F-Droid ola bilər.

Adətən, onlar platformadan cihaza endirilir, lakin bəzən notbuklara və ya masaüstü kompüterlərə də endirilə bilər. Tətbiqlər əl ilə də, məsələn, Android cihazlarında Android proqram paketini çalışdırmaqla quraşdırıla bilər.

Bəzi proqramlar havayıdır, digərləri isə əvvəlcədən və ya abunə əsaslı qiymətə malikdir. Bəzi proqramlara mikrotransaksiyalar və ya reklam da daxildir. İstənilən halda, gəlir adətən proqramın yaradıcısı və proqram mağazası arasında bölünür. Buna görə də eyni proqram platformadan asılı olaraq fərqli qiymətə başa gələ bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Möhsün Axundov

**Möhsün Axundov** (*Möhsün Həmid oğlu Axundov*; 20 mart 1910 Qovlar qəsəbəsi, Tovuz — 1963) — “Qırmızı Əmək Bayrağı”, “Lenin ordeni” ilə təltifçisi, Əməkdar müəllim.

## Həyatı
Möhsün Axundov 20 mart 1910-cu ildə Tovuz rayonunun Qovlar qəsəbəsində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Həmid Axund Qahirə İslam Universitetini bitirmişdir. Anası Mələk Qasım qızı Tovuz rayonu Qoşa kəndində dünyaya gəlib. 

1937-ci ildə iki illik qiyabi müəllimlər institutunun coğrafiya fakültəsini bitirmişdir. 1939-ci il Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komisarrarlığı tərəfindən 11 iyul tarixli qərarına əsasən məktəb müəllimi adını alaraq birinci-yeddinci sinifə qədər dərs demək hüququ qazanmışdır. 1942-ci il 4 aprel tarixində Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komisarlığı Dövlət Qiyabi Pedaqogika İnstitutunu bitirərək orta məktəb müəllimi adı verilmişdir. 

Əmək fəaliyyətinə 1924 -cu ildə başlamışdır. 1930-cu ildə Tovuz rayon marif sitemində məktəb direktoru olaraq çalışmışdır. Bundan başqa Tovuz rayon A.S. Puşkin məktəbdə tədris işləri üzrə müavin, rayon maarif şöbəsində metodiki kafedranın müdrü, maarif ali məktəb elmi idarə işçiləri həmkarlar ittifaqı Tovuz rayon komitəsinin sədri, maarif şöbəsində inspektor vəzifəsindı çalışmışdır . Əmək fəaliyyəti dövründə "Qabaqcıl Marif Xadimi Döş Nişanı", "1941-1945 Fədakar Əməyə Görə Medalı", "Qırmızı Əmək Bayrağı Ordeni" və "Lenin Ordeni" ilə təltif edilmiş və "Azərbaycan SSR Əməkdar Müəllimi" adına layiq görülmüşdür. 1961-ci ildə Azərbaycan Müəllimlərin 4-cü Qurultayının iştirakcısı olmuşdur.  

### Ailəsi
Ailəlidir, 7 övladı var.

### Ölümü
Möhsün Axundov 1963-cü ildə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Bozalqanlıda müəllim kimi ilk əmək fəaliyyətinə başlayan  Möhsün Axundov daha sonra Tovuz, Böyük Qışlaq, Aşağı Quşçu kənd məktəblərində də işləmişdir. Həmin illərdə məktəbdə dərs deməklə yanaşı, rayon maarif şöbəsində inspektor vəzifəsində çalışmışdır.

Zakir Zeynalov müəllimi haqqında yazırdı: 

## Mükafatları
Möhsün müəllimin əməyi sağlığında yüksək qiymətləndirilmiş, hökumət və dövlət mükafatlarına layiq görülmüş, fəxri fərmanlar almış, "Qabaqcıl maarif xadimi", "Xalq maarifi əlaçısı" döş nişanları ilə təltif edilmiş, respublika müəllimlərinin bir neçə qurultaylarına nümayəndə seçilmişdir. Vətənə layiq övladların yetişdirilib tərbiyə olunmasında xidmətlərinə görə Möhsün Axundova "Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi" fəxri adı verilmişdir.

*  — "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
*  — "Lenin" ordeni

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bir daha Möhsün Axundov fenomeni
Qustav Radde

**Qustav Radde** () — alman təbiətşünası və tədqiqatçısı. Radde yarpaqgüdəni və bir neçə başqa növ onun adını daşıyır.

## Bioqrafiya
Radde Qdansk şəhərində bir məktəb müdirinin ailəsində dünyaya gəlib. O, karyerasına əczaçı kimi başlayıb. Erkən yaşlarında alman entomologist Anton Mengedən təsirləndi və getdikcə təbiət tarixi ilə maraqlanmağa başladı və 1852-ci ildə karyerasını dayandırdı və iki il Krımda botanik Xristian fon Stevenlə birlikdə həm bitkiləri, həm də heyvanları topladı. Daha sonra İohann Fridrix fon Brandt və Karl Ernst fon Ber ilə Rusiya imperiyasının cənubuna daha çox səfər etdi. 1855-ci ildə astronom Lüdviq Şvarsın rəhbərlik etdiyi Şərqi Sibir Ekspedisiyasına botanik və zooloq kimi qoşuldu.

1864-cü ildə Tiflisdə məskunlaşdı. Həmin il o, Elbrus dağının ətrafındakı bölgəni tədqiq etdi. O, bir çox bitki toplamaqla yanaşı, yerli tayfaların dillərini, mahnılarını və adət-ənənələrini qeyd etmişdir. Öz kəşflərini nümayiş etdirmək üçün Tbilisidə Qafqaz muzeyi və kitabxana yaratdı. Onun toplayıcı ekspedisiyalarına Qara dəniz sahili boyunca və Xəzər dənizinin qərb sahilindən Aşxabada səfərlər daxildir. 1890-cı ildə Qarabağ bölgəsini ziyarət edərək, Şuşa, Cəbrayıl, Meğri, Ordubad, Gədəbəy kimi şəhərləri gəzmiş, Hüseyn ağa Cavanşir, Əbdülsəməd bəy Cavanşir, Edmund Raytter və Hans Leder kimi şəxslərlə görüşməklə yanaşı Tatev monastırı və Məmmədbəyli türbəsini tədqiq etmişdir. 1895-ci ildə Qafqaz canişini Mixail Nikolayeviç Romanov ilə birlikdə Hindistan və Yaponiyaya getdi və iki il sonra o, Rusiya imperator ailəsinin üzvlərinin Şimali Afrikaya səfərində rəsmi təbiətşünas oldu.

## Eponimlər
Onun adını daşıyan heyvanlar arasında Radde yarpaqgüdəni və Radde çərənçisi (Aladöş çərənçi) kimi quşlar, monqol qurbağası(*Pseudepidalea raddei*), Azərbaycan kərtənkələsi (*Darevskia raddei*), Radde girdəbaşı (*[[Phrynocephalus|Phrynocephalus raddei]]*), və Radde dağ gürzəsi kimi sürünənlər var.

## Kitabları
* *Reisen im Süden von Ost-Sibirien in den Jahren 1855–59* ("1855–59-cu illərdə Şərqi Sibirin cənubuna səyahət," 1862–1863)
* *Vier Vorträge über den Kaukasus* ("Qafqaz haqqında dörd esse," 1874)
* *Die Chews'uren und ihr Land* ("Xevsurlar və torpaqarı," 1878)
* ** ("Ornis Caucasica. Qafqazın quşlar dünyası," 1884)
* *[https://books.google.az/books?id=hRtN4fOgy_0C Bericht über die im Sommer 1890 im russischen Karabagh]* ("1890-cı ilin yayında Rusiya Qarabağından hesabat")
* *Das Ostufer des Pontus* ("Pontusun şərq sahili," 1894)
* *Die Sammlungen des kaukasischen Museums* ("Qafqaz muzeyi kolleksiyası")

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Big Tech

**Big Tech** — ən böyük informasiya texnologiyaları şirkətləri. Termin ən çox ABŞ-dəki Böyük Beşlik texnologiya şirkətlərinə aiddir: Alphabet (Google), Amazon, Apple, Meta və Microsoft. Çində Baidu, Alibaba, Tencent və Xiaomi (BATX) Böyük Beşliyin ekvivalentidir. Big Tech, həmçinin Netflix kimi yüksək qiymətləri olan kiçik texnologiya şirkətlərini və ya avtomobil istehsalçısı Tesla kimi yüksək texnologiya təcrübələrinə malik qeyri-texnoloji şirkətləri də əhatə edə bilər.

Big Tech konsepsiyası investisiya bankçılığı sahəsində Goldman Sachs, Morgan Stanley və J. P. Morgan, Big Three konsaltinq firmaları, Big Oil və Big Media kimi digər bazar sektorlarında bir neçə şirkət tərəfindən bazar üstünlüyünün konsolidasiyasına bənzəyir.

## Zəmin
"Big Tech" termini ilk dəfə 2013-cü ildə media hesabatlarında ortaya çıxdı, çünki bəzi iqtisadçılar bu şirkətlərin kiçik tənzimləmə ilə dominant olmalarına dair əlamətlər gördülər. 1990-cı illərin sonlarında Dotkom köpüyü Nasdaq Composite fond bazarı indeksinin əksəriyyətini sildikdən sonra sağ qalan texnologiya şirkətləri bazar paylarını genişləndirdilər və artıq startap sayıla bilməzdilər. "Big Tech" termini 2016-cı ildə ABŞ-də keçirilən seçkilərə Rusiyanın müdaxiləsi ilə bağlı aparılan araşdırmadan sonra 2017-ci ildə populyarlaşdı, çünki bu texnologiya şirkətləri böyük miqdarda istifadəçi məlumatlarına ("Böyük verilənlər") çıxış əldə etməkdə oynadığı rol və istifadəçilərinə təsiri Konqres tərəfindən araşdırıldı. "Big Tech" termini 1970-ci illərin enerji böhranından sonra ən böyük neft şirkətlərinin "Big Oil" adlandırılmasına və ya ABŞ Konqresinin bu sənayeləri tənzimləməyə çalışdığı üçün ən böyük siqaret istehsalçılarının "Big Tobacco" adlandırılmasına bənzəyir. Bu, həm də XIX əsrin əvvəllərində əsas medianın "Big Media" və ya "Media Giants" adlı az sayda korporasiyaların dominantlığında qalmasına bənzəyir. IBM və Microsoft kimi dominant şirkətlər XX əsrdə Big Tech-in öncülləri idi.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* How Amazon, Apple, Facebook and Google manipulate our emotions – Scott Galloway at TED
*
İnformasiya hüququ

**İnformasiya hüququ** — informasiya sahəsində münasibətlərin hüquqi tənzimlənməsi sistemidir, yəni Rusiya inzibati hüququnun və mülki hüququnun bir alt sahəsi, habelə bu sahədə elm və akademik intizamdır.

İnformasiya hüququ bir elm kimi inzibati hüququn bir alt sahəsi kimi informasiya hüququ, onun predmeti, metodları, informasiya münasibətlərinin hüquqi tənzimlənməsi prinsipləri, inkişaf tarixi, əsas institutları, hüquq normalarının müqayisəli hüquqi təhlili haqqında elmi biliklər sistemidir. və xarici ölkələrin informasiya sferasında sosial münasibətlər. Və bu elm özünün formalaşmasının ilkin mərhələsindədir.

İnformasiya hüququ akademik bir fən kimi müvafiq təhsil müəssisələrində, ilk növbədə hüquqi olanlarda oxumaq üçün məcburi olan informasiya hüququ haqqında biliklər sistemidir.

İnformasiya hüququ mürəkkəb hüquq sahəsidir. Son vaxtlara qədər informasiya hüququ inzibati hüququn alt sahəsi idi. İnformasiya hüququnun bir alt bölməyə ayrılması bütün elm adamları tərəfindən tanınmadı və nisbətən yaxınlarda baş verdi. Öz növbəsində onun yeni hüquq sahəsi kimi özünü tam təsdiqləməyə vaxtı yox idi

## İnformasiya hüququ anlayışı
İnformasiya hüququ anlayışı hüquq sahəsidir, informasiyanın dövriyyəsi, informasiya ehtiyatlarının formalaşdırılması və istifadəsi, informasiya sistemlərinin yaradılması və fəaliyyəti ilə bağlı informasiya sahəsində ictimai münasibətləri tənzimləyən hüquq normalarının məcmusudur. vətəndaşların, təşkilatların, dövlətin və cəmiyyətin informasiya ehtiyaclarının təhlükəsiz şəkildə ödənilməsi.

## İnformasiya hüququnun predmeti və metodları
İnformasiya hüququnun hüquqi tənzimlənməsinin əsas predmeti informasiyadır, yəni informasiya proseslərinin - istehsalı, toplanması, emalı, toplanması, saxlanması, axtarışı, ötürülməsi, yayılması və istehlakı proseslərinin həyata keçirilməsi zamanı yaranan informasiya sferasında sosial münasibətlərdir.

İnformasiya hüququ informasiya-hüquqi münasibətlərə tənzimləyici təsir metodlarının bütün kompleksindən, yəni həm dispozitiv tənzimləmədən (seçim azadlığı, tərəflərin bərabərliyi, mərkəzsizləşdirmə, koordinasiya), həm də imperativ tənzimləmədən (hakimiyyətin mərkəzləşdirilmiş şəkildə həyata keçirilməsi, ciddi tabeçilik) istifadə edir. İnformasiya hüququ sisteminə müxtəlif üsulların daxil edilməsi onların özbaşına toqquşması və ya rəqabəti demək deyil. İnformasiya hüququ üçün müəyyən metodların əhəmiyyəti ilə bağlı müzakirələr yalnız informasiya ilə bağlı münasibətlərdə yaranan problemləri həll etmək üçün müstəqil hüquq sistemini inkişaf etdirməklə uzlaşdırıla bilər.

## İstinadlar
Hesablama hüququ

**Hesablama hüququ** —  hüquqi arqumentasiyanın (insanlar və ya kompüterlər tərəfindən) mexanikləşdirilməsi ilə məşğul olan hüquq informatikasının bir bölməsidir. O, açıq davranış problemlərini vurğulayır və gizli davranış qaydalarını nəzərə almır. Nəzərə almaq lazımdır ki, cəmiyyət daxilində qanunların müəyyən edilməsində kifayət qədər ciddilik səviyyəsinə sadiqlik var ki, icra tam avtomatlaşdırıla bilsin.

Nəzəri nöqteyi-nəzərdən hesablama hüququ tamamilə hüquqi pozitivizm doktrinasının ərazisi daxilindədir. Ciddi şəkildə müəyyən edilmiş qanunlara diqqət yetirilməsi nəzərə alınmaqla, hesablama hüququ qanunların az-çox hərfi mənada qəbul edildiyi mülki hüquq çərçivəsində daha çox tətbiq edilir. Hesablama hüququ ümumi hüquqa əsaslanan hüquq sistemlərinə daha az tətbiq edilir və bu, dəqiqləşdirilməmiş normativ mülahizələrə daha çox yer verir. Bununla belə, ümumi hüquq qanunvericiliyində belə, hesablama hüququ kateqoriyalı qanunlara münasibətdə və presedent hüququn müəyyən de-fakto qaydaların yaradılmasına səbəb olduğu hallarda aktuallığını saxlayır.

Praqmatik nöqteyi-nəzərdən hesablama hüququ, uyğunluq testi, hüquqi planlaşdırma, tənzimləmə təhlili və s. kimi faydalı hüquqi hesablamalar apara bilən kompüter sistemləri üçün əsas kimi vacibdir. Bu cür bəzi sistemlər artıq mövcuddur.. Yaxşı bir nümunə TurboTax-dir. Və bu potensial hazırda son texnoloji tərəqqi, o cümlədən rabitədə internetin yayılması və quraşdırılmış kompüter sistemlərinin (smartfonlar, özü idarə olunan avtomobillər və robotlar kimi) yayılması səbəbindən xüsusilə vacibdir.

## Tarixi
Hüquqi təcrübədə hesablama elmi və süni intellekt üsullarından istifadənin potensial faydaları haqqında fərziyyələr ən azı 1940-cı illərin ortalarına təsadüf edir. Üstəlik, süni intellektin qanuna və hesablama hüququna tətbiqini ayırmaq çətin görünür, çünki qanuna tətbiq edilən süni intellektə dair tədqiqatların əksəriyyəti hesablama metodlarından istifadə edir. Çoxsaylı tətbiqlər nəzərdə tutulmuşdu, onların bir-biri ilə əlaqəsini göstərmək asan deyil. Onlar aşağıda xronoloji ardıcıllıqla təqdim olunur, aralarındakı əlaqələr yalnız izlənilə bilən yerlərdə göstərilir.

1958-ci ildə Teddinqtonda (Middlesex, Böyük Britaniya) Milli Fizika Laboratoriyasında keçirilən Düşüncənin Mexanikləşdirilməsi Konfransında "hüquqi ölçülərin" yaradıcılarından asılı olmayaraq, fransız hüquqşünas Lucien Mael istifadənin hər iki üstünlükləri haqqında bir məqalə təqdim etdi. hüquq sahəsində hesablama metodları və qanunun avtomatlaşdırılması üçün bu cür metodların potensial istifadəsi, müzakirəyə Marvin Minski kimi AI korifeyləri daxildir. Mel inanırdı ki, qanun iki əsas, lakin tamamilə ayrılmasa da, maşın növləri ilə avtomatlaşdırıla bilər. Birinci növ hüquq tədqiqatçısına müvafiq presedentlərə və hüquqi biliklərə sürətli çıxışı təmin edən “sənədli və ya informasiya maşınları”, ikinci növ “məsləhət maşınları”, “geniş sahədə ona verilən istənilən suala cavab verə bilən maşınlar”dır. hüquq sahəsi”. Bu tip maşın sadəcə olaraq “əldə olan [hüquqi] problemə dəqiq cavab verməklə vəkilin işinin çoxunu yerinə yetirə bilərdi.

## İstinadlar
Hüquq ekspert sistemi

**Hüquq ekspert sistemi** — qərar qəbulu baxımından hüquq ekspertinin işini təqlid etmək üçün süni intellektdən istifadə edən subyektyönümlü ekspert sistemi. Hüquq ekspert sistemləri spesifik mövzularda ekspert biliklərini toplamaq, mücərrədləşdirmək və əldə etmək üçün qayda bazalarından və bilik bazalarından və nəticə çıxarmaq mexanizmindən istifadə edir. hüquqi sahələrdə subyektlər.

## Məsələləri
Təklif edilmişdir ki, hüquqi ekspert sistemləri 1960-cı illərin sonlarından bəri artan hüquqi məlumat və qərarların sürətlə artan axınında naviqasiya etməyə kömək edə bilər. İlkin hüquq ekspert sistemlərinin bir çoxu 1970-ci və 1980-ci illərdə yaradılmışdır.

Əvvəlcə hüquqşünaslar hüquqi ekspert sistemlərinin əsas hədəf istifadəçiləri kimi müəyyən edilmişdir. Belə sistemlərdən istifadə üçün potensial motivasiya:

* hüquqi məsləhətin operativ şəkildə verilməsi;
* təkrarlanan, vaxt aparan qanuni işlərə sərf olunan vaxtın azaldılması;
* kadrlardan asılı olmayan biliklərin idarə edilməsi metodlarının işlənib hazırlanması;
* azaldılmış qaimə və əmək xərcləri, hüquq firmaları üçün daha yüksək gəlirlilik;
* müştərilər üçün tariflərin azaldılması

## İstinadlar
Şücaət medalı (İsrail)

**Şücaət Medalı** ( > *İtur HaGvura*) İsrailin ən yüksək hərbi mükafatıdır.

Medal 1947–48-ci illər Fələstin Vətəndaş Müharibəsi və 1948-ci il Ərəb-İsrail Müharibəsi zamanı verilən İsrail Qəhrəmanı hərbi ordenini əvəz etmək üçün qanunvericiliklə Knesset tərəfindən 1970-ci ildə təsis edilib. Medalın mükafatları 1970-ci ilə qədərki hərəkətlərə görə də verildi və İsrail Qəhrəmanı adına layiq görülən bütün şəxslər avtomatik olaraq Şücaət medalını aldılar. Medal alanlar vergi endirimi və rəsmi dövlət mərasimlərinə dəvət kimi bir sıra imtiyazlar əldə edirlər.

Bu günə qədər 40 medal verilmişdir: 

* 12-si Müstəqillik Müharibəsindəki fəaliyyətlərə görə (İsrail Qəhrəmanı alanlar avtomatik olaraq Şücaət Medalını alıblar), 
* 4-ü Sinay döyüşünə görə, 
* 12-si Altı günlük müharibəyə görə, 
* 1-i İsrail müharibəsinə görə, 
* 8-i Yom Kippur müharibəsi üçün, digər üçü isə xüsusi əməliyyatlar zamanı hərəkətlər üçün təltif olunublar.

## Mükafat təsviri
Medal Davud Ulduzu şəklində Dan Reisinger tərəfindən tərtib edilmişdir. Sol tərəfdə qılınc və zeytun budağı ilə bəzədilmiş, arxa tərəfi isə düzdür. Medal yəhudilərin Holokost zamanı taxmağa məcbur olduqları sarı ulduza istinad edən sarı lentə yapışdırılır. İkiqat medalçılar lentə kiçik medal formalı qapağı bağlayırlar.

Medal İsrail Hökumətinin Sikkə və Medal Şirkəti tərəfindən zərb olunur. O, 25 qram gümüş/935-dən hazırlanmışdır və toqqa xrom örtüklüdür.

## İstinadlar
Kənan Kərimzadə

**Kənan Şakir oğlu Kərimzadə** () — Azərbaycan Respublikası elm və təhsil nazirinin müavini (2023-cü ildən).

## Həyatı
Kənan Kərimzadə 1989-cu ildə Bərdə şəhərində anadan olub. 2006–2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Xüsusi İstedadlar Qrupunda təhsil alıb, bakalavriat səviyyəsini maliyyə və kredit ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2010-cu ilin fevral-aprel aylarında ABŞ-nin Dyuk Universitetinin Beynəlxalq İnkişaf Mərkəzi tərəfindən keçirilən "İqtisadi inkişaf üçün tətbiqi dövlət maliyyəsi" kursunu bitirib. 2011–2012-ci illərdə "Edmund S. Muskie Mübadilə Proqramı" çərçivəsində Nyu-Yorkda yerləşən Fordham Universitetində "Beynəlxalq siyasi iqtisad və inkişaf" proqramında təhsil alıb.

2017–2019-cu illərdə ABŞ-nin CFA İnstitutunun "İnvestisiyaların idarə edilməsi" proqramını bitirib və xartiyalı maliyyə təhlilçisi (CFA Charterholder) beynəlxalq akkreditasiyasını əldə edib.

Ailəlidir, üç övladı var. Atası Kərimov Şakir uzun illər dövlət vergi orqanlarında xidmət etmiş, baş vergi xidməti müşaviri olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Kənan Kərimzadə 2013–2016-cı illərdə "Capital Motors" MMC-də maliyyə və təhlil üzrə mütəxəssis, 2016–2019-cu illərdə "PMD Group" MMC-də investisiyalar üzrə baş mütəxəssis, investisiyalar üzrə rəhbər, departament menecerinin müavini, 2019–2020-ci illərdə isə Strateji planlaşdırma və təhlil sektorunun müdiri vəzifələrində çalışıb.

2020–2021-ci illərdə Elm və Təhsil Nazirliyində nazirin müşaviri vəzifəsində işləyib. 2021-ci ildən Təhsilin iqtisadiyyatı şöbəsinin müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2023-cü ilin fevral-may aylarında nazirliyin Aparat rəhbəri vəzifəsini icra edib.

Təhsil sahəsində islahatların aparılmasına, idarəetmənin təkmilləşməsinə, təhsilin iqtisadiyyatı və maliyyələşməsi sahəsində yeni mexanizmlərin, Ortamüddətli Xərclər Çərçivəsinin (OMXÇ) və nəticəəsaslı büdcələmənin tətbiqinə töhfələr vermişdir.

25 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə Kənan Kərimzadə elm və təhsil nazirinin müavini təyin edilib. 

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 2024-cü il 2 fevral tarixli 4289 nömrəli Sərəncamı ilə Kənan Kərimzadə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalına layiq görülmüşdür.

“Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası” çərçivəsində yaradılmış “İnsan kapitalı və təhsil” İşçi Qrupunun rəhbəridir.https://azertag.az/xeber/insan_kapitali_ve_tehsil_ischi_qrupunun_iclasi_kechirilib-3175754  Təhsil Tələbə Krediti Fondunun Himayəçilər Şurasının sədridir. Humanitar sahələri əhatə edən Suriya - Azərbaycan işçi qrupunun rəhbəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Müəlliflik hüququ üzrə informasiya mərkəzi

**Müəlliflik hüququ üzrə informasiya mərkəzi** (, CCI) — Amerika təşkilatı müəllif hüquqlarının müdafiəsinə diqqət yetirirdi. CCI ictimaiyyəti müəllif hüquqları haqqında qanunla tanış etməyə həsr edir; müəllif hüquqlarının onlayn pozulması ilə bağlı məsələlərdə müəllif hüquqları sahibləri və internet xidməti provayderləri ilə əlaqələndirmək; pozuntular və onların nəticələrinin azaldılması (xəbərdarlıq sistemində) haqqında internet bildirişlərinin işlənib hazırlanmasına, həyata keçirilməsinə, yenidən baxılmasına və təşviqinə kömək etmək; internetdə pozuntular haqqında məlumat toplamaq və yaymaq; müəllif hüquqları ilə qorunan əsərlərin qanuni şəkildə əldə edilməsinə kömək edin. Təşkilat Amerika Kino Filmləri Assosiasiyası, Amerika Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası və Amerikanın beş ən böyük internet xidməti provayderi də daxil olmaqla sənaye assosiasiyaları ilə tərəfdaşlıq kimi yaradılmışdır.

## Tarixi
Müəllif Hüquqları Klirinq Mərkəzi televiziya, film və musiqi sənayesi təşkilatları və xidmət təminatçıları arasında səyləri əlaqələndirmək üçün 2011-ci ilin sentyabrında yaradılmışdır. Birləşmiş Ştatlarda 2008-ci ilin dekabr ayından müəllif hüquqları haqqında məlumat mərkəzinin və müəllif hüquqlarının pozulması ilə bağlı hesabat sisteminin yaradılması ilə bağlı danışıqlar davam edir.

Pirat məzmun ABŞ iqtisadiyyatına hər il yüz minlərlə iş yeri və milyardlarla dollar itirilən gəlir və vergi gəlirləri ilə başa gəlir. Nyu-York qubernatoru Endryu Kuomo 2008-ci ildə İnternet provayderlərinə onlayn uşaq pornoqrafiyasına girişi bloklamağa kömək etdi.

Onlayn fasilələr də İnternet şəbəkəsinin sıxılmasına səbəb ola bilər və İnternet istifadəçilərinə mənfi təsir göstərə bilər.

2011-ci ilin iyul ayında Verizon, Comcast, Cablevision və AT&T daxil olmaqla ABŞ-ın internet provayderləri qeyri-qanuni məzmunu yükləyən müştərilərə bildirişlər göndərmək qərarına gəliblər. Razılaşma zamanı bütün genişzolaqlı İnternet bağlantılarının 75%-i bu beş şirkətdən biri tərəfindən təmin edilirdi.Anlaşma Memorandumu müəyyən etdi ki, müəllif hüquqları sahibləri və provayderlər xəbərdarlıq sisteminin qiymətini 50/50 nisbətində bölüşəcəklər.

CCİ ictimaiyyəti İnternetdə müəllif hüquqlarını qoruyan qanunlar, onlayn və digər hüquqi vasitələrlə rəqəmsal əsərlərin əldə edilməsinin hüquqi və əlçatan yolları haqqında məlumatlandırmaq üçün təhsil proqramları hazırlayır.

## İstinadlar
Katerina

**Katerina** — qız adı.
	
* Katerina Duska — Yunanıstan müğənnisi.
* Katerina Oikonomopulu — Yunanıstanı təmsil edən su poloçusu.
* Katerina Prokesova —
* Katerina Şemi —
* Katerina Kalitko —
* Katerina Vildermut —

;Oxşar
* Katarina Beresova —
* Katerine Torrans —
* Katarjina Kovalska —
Nahid

**Nahid** — kişi adı.
	
* Nahid Hacızadə — Azərbaycan yazıçısı
* Nahid Teymurzadə — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi
* Nahid Mikayılov —
* Nahid Nəsirov —
* Nahid Ağalarov —
* Nahid Həsənov —
* Nahid İbrahimzadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Nahid Bağırov — İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
* Nahid Cəfərov — Azərbaycan diplomatı, ictimai-siyasi xadim
* Nahid Səfərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Nahid Əxtər — pakistanlı ifaçı.
* Nahid Məmmədov (əsgər) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri

;Digər
* Nahid (peyk) — İranın müşahidə peyki olub, günəş enerjisinə əsaslanır.

## Həmçinin bax
* Nihad
Paul

**Paul** — kişi adı.

* Paul Badura-Skoda
* Paul Baumer
* Paul Nadar
* Paul Uinçel
* Paul Kreçmer
## Həmçinin bax
* Pol
* Paula

## İstinadlar
İnformasiya sferası

**İnformasiya sferası** — bu halda yaranan sosial münasibətləri toplayan, formalaşdıran, paylayan və istifadə edən məlumatların, informasiya infrastrukturunun, subyektlərin məcmusu.

Məhz informasiya sferasında informasiya proseslərinin həyata keçirilməsi zamanı hüquqi tənzimlənməyə tabe olan sosial münasibətlər yaranır. Bu ictimai münasibətlər informasiya hüququnun əsas subyektini, onun hüquqi tənzimlənməsinin predmetini təşkil edir.

İnformasiya sferasını beş mövzu sahəsinə bölmək olar::

# məlumatı axtarmaq, almaq, ötürmək və istifadə etmək hüququnun həyata keçirilməsi;
# orijinal və törəmə məlumatların istehsalı, ötürülməsi və yayılması;
# informasiya ehtiyatlarının formalaşdırılması, informasiya məhsullarının hazırlanması, informasiya xidmətlərinin göstərilməsi;
# informasiya sistemlərinin (AIS, verilənlər bazası, bilik bazaları), digər informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarının yaradılması və tətbiqi;
# informasiya təhlükəsizliyi alətlərinin və mexanizmlərinin, o cümlədən kompüter şəbəkələrinin təhlükəsizliyi üçün informasiya elmi və kompüter texnologiyası vasitələrinin, habelə kompüterlərdə və kompüter şəbəkələrində məlumatların mühafizəsi üçün proqram və texniki vasitələrin yaradılması və tətbiqi.

## İstinadlar
Saori

**Saori** — Yapon adı.

* Saori Yoşida — Yaponiyanı təmsil edən dünya şöhrətli sərbəst güləşçi.
* Saori Naqamine — Yaponiyalı oxatan.
* Saori Arimaçi — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Saori Ariyoşi — Yaponiya qadın futbolçusu.
HƏMAS gerbi

**HƏMAS gerbi** — Fələstin islamçı silahlı təşkilatı HƏMAS-ın gerbi. Burada islami və militarist motivlər mövcuddur.

## Xüsusiyyətləri
Gerbdə Qüdsdə yerləşən Qübbətüs-Səxrənin qarşısında çarpazlanmış iki qılınc təsvir edilmişdir. Məscid iki Fələstin bayrağı ilə bəzədilmişdir. Burada şəhadəni təşkil edən iki ifadə var: "Allahdan başqa ilah yoxdur" (sağ bayraq) və "Məhəmməd Allahın elçisidir" (sol bayraq).

Qübbətüs-Səxrənin üstündə Fələstin mandatının xəritəsi var. Qübbənin dərhal altında "Fələstin" və altındakı yaşıl pankartda "İslam Müqavimət Hərəkatı – Həmas" yazılmışdır.

## Həmçinin bax

* HƏMAS bayrağı

## İstinadlar
HƏMAS bayrağı

**HƏMAS bayrağı** — Fələstinin sünni islamçı silahlı təşkilatı HƏMAS-ın bayrağı. Bu, yaşıl fondan ibarətdir və ortada ağ xəttatlıq yazısı ilə şəhadə verilmişdir: "Allahdan başqa ilah yoxdur, Məhəmməd Allahın elçisidir".

## Həmçinin bax
* HƏMAS gerbi
* HƏMAS

## İstinadlar
Çarlz Ponzi

**Çarlz Ponzi** (; ) — italyan fırıldaqçı, Ponzi sxeminin yaradıcısı.

## Bioqrafiyası
Gənclik illərində o, ABŞ-a mühacirət etdi və sonralar onun şərəfinə adlandırılan ən dahiyanə və orijinal maliyyə piramidalarından birini yaratdı. Uşaqlıq və yeniyetməlik haqqında çox az şey məlumdur və məlumatlar ziddiyyətlidir. 1903-cü ildə Ponzi xaricə gedir, yol boyu bütün pulunu  uduzur (və ya başqa cür itirir). Amerikaya girəndə onun cəmi iki yarım dolları qalmışdı. Pul qazanmaq cəhdləri 1919-cu ilə qədər uğursuz oldu, Ponzi mebel taciri Danielsin dostundan 200 dollar borc götürərək şirkət yaratdı.

Şirkət Bostonda qeydiyyatdan keçmiş və "Qiymətli Kağızlar Birjası Şirkəti" adlandırılmışdır. Arbitraj əməliyyatları ilə məşğul olurdu. Şirkət 90 gün ərzində alınan hər 1000 dollar üçün 1500 dollar ödəməyə razılaşan veksellər buraxdı. 1920-ci ilin yazında Ponzi şirkətə nəzarəti 18 yaşlı Lüsi Martelliyə təhvil verdi. Özü də bu arada prestijli məhəllədə bahalı malikanə sahibi olmuşdur.

Piramida 1920-ci ilin yayında Ponzi şirkətindən qazancın 50%-ni tələb edən Daniels adlı investorlardan birinin məhkəmə çəkişməsi səbəbindən çökdü. O dövrün qanunvericiliyinə görə, belə bir iddia bank hesablarında olan Ponzi vəsaitlərinin dondurulmasına icazə verirdi. İyulun 26-da Ponzi vergi yoxlamaları səbəbindən əmanətlərin qəbulunun müvəqqəti dayandırıldığını elan etdi. Bu səhv idi; investorlar pullarını götürmək üçün dəstə-dəstə qaçırdılar. 1920-ci il avqustun 12-də Ponzi 7 milyon, hesablardakı vəsait isə 4 milyon borcu üzə çıxaran auditin nəticələrinə görə saxlanılıb, 1920-ci il oktyabrın 25-də Ponzi şirkəti müflis, oktyabrda isə Ponzi şirkəti müflis elan edilib. 30 oktyabrda Çarlz Ponzi beş il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

Cəzasını çəkdikdən sonra Ponzi maliyyə fırıldaqları ilə məşğul olmağa davam edir və 1934-cü ildə vətəninə deportasiya edilir. Orada ingilis dilindən tərcüməçi oldu. Daha sonra Mussolininin himayəsi ilə Rio-de-Janeyroya köçərək “İtalyan Hava Yolları” şirkətinin nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərir.

Çarlz Ponzi Rio-de-Janeyrodakı xəstəxananın xeyriyyə şöbəsində beyin qanamasından vəfat etdi və 75 dolları ilə birlikdə dəfn edildi.

## İstinadlar
Fəthlend

**Fəthlend** — Livanın cənubunda 1970-ci və 1980-ci illərin əvvəllərində FƏTH təşkilatı və Fələstin Azadlıq Təşkilatı (FAT) tərəfindən idarə olunan region üçün istifadə olunan neologizm. Qara sentyabrdan sonra İordaniyadan qovulan fələstinli fədailər bu regionda öz bazalarını qurmuşdular. 2 noyabr 1969-cu ildə Yasir Ərəfat və Livan Ordusunun komandiri general Emil Bustani arasında imzalanan Qahirə razılaşmasında müəyyən prinsiplər qəbul edilmişdir. Razılaşmaya görə Livanın cənub-şərqində fələstinli partizanların mövcudluğu və fəaliyyətləri Livan hakimiyyəti tərəfindən qəbul olunmalı idi. Daha sonra Fələstin Azadlıq Təşkilatı Livanda faktiki olaraq "dövlət içində dövlət" qurmuş və Livandan İsrailə qarşı əməliyyatlara başlamağa nail olmuşdur. Hücumlar 1978-ci ildə Litani əməliyyatında dayandırılmış və 1982-ci ildə Livan müharibəsindən sonra sona çatdı. Bu qarşıdurma zamanı İsrail Livanın cənubunu işğal edərək silahlı təşkilatları Beyruta doğru qaçmağa məcbur etmişdir. Onlar buradan Tunisə deportasiya olunmuşdular.

Bu termin 2000-ci illərin sonlarında, HƏMAS 2007-ci ilin iyununda Qəzzə zolağında FƏTH–HƏMAS münaqişəsinin bir hissəsi olaraq Qəzzə zolağını ələ keçirdikdən sonra mediada geniş şəkildə istifadə edilmişdir. Qəzzə zolağının HƏMAS-ın, İordan çayının qərb sahilinin isə FƏTH-in nəzarətində olduğu bu vəziyyət KİV-də Fələstin İdarəsinin iki quruma – Həmastan və Fəthlende bölünməsi kimi qələmə verilirdi.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Cobban, Helena (1984). *The Palestinian Liberation Organisation: People, Power, and Politics*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521272165
* Rubenberg, Cheryl A. (1986). *Israel and the American National Interest: A Critical Examination*. University of Illinois Press. ISBN 0252060741
HƏMAS Nizamnaməsi (1988)

**İslami Müqavimət Hərəkatının Nizamnaməsi** (), həmçinin **HƏMAS Nizamnaməsi** və ya **HƏMAS Xartiyası** —HƏMAS (İslami Müqavimət Hərəkatı) tərəfindən 18 avqust 1988-ci ildə buraxılmış və təşkilatın təsisçi kimliyini, mövqelərini və məqsədlərini əks etdirən sənəd. HƏMAS 2017-ci ildə 1988-ci il nizamnaməsini açıq şəkildə ləğv etmədən yenidən işlənmiş nizamnaməni təqdim etmişdir.

Orijinal nizamnamədə HƏMAS Fələstində "Müsəlman Qardaşlar" olaraq təyin olunmuş və onun üzvləri "zalımların qarşısında cihad bayrağını qaldıran", "Allahdan qorxan müsəlmanlar" olaraq təsvir edilmişdir. Nizamnamə yəhudilərə qarşı mübarizəni müəyyən etmiş və nəticədə bütün keçmiş Fələstin mandatı ərazisində İslam dövlətinin yaradılmasına, İsrailin məhvinə və ya parçalanmasına çağırış etmişdir. Xartiya bəzi şərhçilərin soyqırıma təhrik kimi səciyyələndirdiyi antisemit ritorikadan istifadə etdiyinə görə tənqid edilmişdir. HƏMAS 2017-ci il nizamnaməsində antisemit ritorikanı aradan qaldırmış, HƏMAS-ın mübarizəsinin yəhudilərlə yox, sionistlərlə olduğunu müəyyən edilmişdir.

Seçkilərdə vəzifəyə namizədlər irəli sürməyi seçəndən bəri HƏMAS öz nizamnaməsinin rolunu aşağı salmışdır. HƏMAS lideri İsmayıl Həniyyə nizamnaməyə birbaşa zidd olaraq 2008-ci ildə bəyan etmişdir ki, 1967-ci il sərhədləri boyunca Fələstin dövlətini qəbul etməyə və İsraillə uzunmüddətli barışıq təklif etməyə razı olacaq. 2009-cu ildə BBC-yə müsahibə verən Britaniyanın baş naziri Toni Bleyr HƏMAS-ın İsrailin varlığını qəbul etmədiyini, terror və zorakılıqla öz məqsədlərini həyata keçirməyə davam etdiyini iddia etmişdir. 2010-cu ildə Həmas lideri Xalid Məşəl açıqlamışdır ki, nizamnamə "tarixin bir parçasıdır və artıq aktual deyil, lakin daxili səbəblərə görə dəyişdirilə bilməz". Məşəl həmçinin HƏMAS-ın "Müsəlman Qardaşlar"ı ilə əlaqələrini dayandırdığını bildirmişdir.

1988-ci il nizamnaməsindən fərqli olaraq, 2017-ci il nizamnaməsi 1967-ci ildən əvvəl mövcud olan sərhədlər daxilində Fələstin dövlətini qəbul etmiş, HƏMAS-ın "sionist qurum" adlandırdığı İsrail dövlətini tanımaqdan yenə imtina etmişdir. 2017-ci il nizamnaməsi 1967-ci ildən əvvəlki sərhədlər daxilində İsrail dövlətinə keçid dövləti kimi istinad edir və eyni zamanda "bütün Fələstinin azad edilməsini" müdafiə edir.

2017-ci il nizamnaməsinin aktuallığı bir çoxları, o cümlədən İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ofisi tərəfindən şübhə altına alınmışdır. O, 2017-ci ildə verdiyi açıqlamada HƏMAS-ı dünyanı aldatmaq cəhdində günahlandırmış və həmçinin əsl dəyişiklik üçün "terror fəaliyyətlərini dayandırmasını" istəmişdir. Bundan əlavə, HƏMAS-ın həmtəsisçisi Mahmud Zəhhar da daxil olmaqla, HƏMAS liderləri HƏMAS-ın "öz əhdində bir söz də dəyişməyəcəyini" bildirmişdilər.

## Həmçinin bax

* İslamizm

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 

## Xarici keçidlər

* 1988-ci il HƏMAS Xartiyasının ingiliscə tərcüməsi
HƏMAS Nizamnaməsi (2017)

***Ümumi Prinsiplər və Siyasətlər Sənədi*** () və ya **Yeni HƏMAS Nizamnaməsi** — 2017-ci ilin may ayında Fələstin siyasi və hərbi təşkilatı HƏMAS tərəfindən buraxılmış sənəd. Nizamnamədə 1967-ci il sərhədlərində Fələstin dövlətinin yaradılmasını müdafiə edilmiş və bunu "milli konsensus formulu" kimi təsvir olunmuşdur. Burada həmçinin, İsrail "qeyri-qanuni qurum" adlandırılmış və təşkilatın silahlı mübarizəyə sadiqliyini saxlanılmışdır.

1988-ci il HƏMAS Nizamnaməsi antisemit xarakterinə görə geniş şəkildə tənqid olunsa da, 2017-ci il sənədində HƏMAS-ın dinlərinə görə yəhudilərlə deyil, sionist layihəsi ilə mübarizə apardığı bildirilmişdir. Bununla belə, HƏMAS 1988-ci il nizamnaməsinin öz dövrünün sənədi olduğunu və yeni sənədin HƏMAS-ın indiki mövqeyini əks etdirdiyini bildirərək orijinal nizamnamədən imtina etməkdə çətinlik çəkmişdir.

2017-ci il sənədinə baxışlar müxtəlif olmuşdur. Bəziləri bunu praqmatizm və artan siyasi yetkinlik əlaməti və sülh yolunda potensial addım kimi qarşılamışdır. Buna baxmayaraq, 2017-ci il nizamnaməsinin aktuallığı bir çoxları, o cümlədən İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ofisi tərəfindən şübhə altına alınmışdır. O, 2017-ci ildə verdiyi açıqlamada HƏMAS-ı dünyanı aldatmaq cəhdində günahlandırmış və həmçinin əsl dəyişiklik üçün "terror fəaliyyətlərini dayandırmasını" istəmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  (Arabic original)
* A Document of General Principles and Policies, official English translation (hosted by the Internet Archive)
Həmastan

**Həmastan** ( ) — Fələstin silahlı təşkilatı və siyasi partiyası olan "HƏMAS"ın adı ilə "ev/yer" mənasını verən farsmənşəli "-stan" şəkilçisini birləşdirən təhqiredici neologizm. "*Həmastan*" termini ümumiyyətlə Qəzzə zolağının HƏMAS administrasiyasına aid edilir.

Bu termin 2005-ci ildə İsrailin Qəzzə zolağından çıxdığı günlərdə yaranmışdır. Bu termin ya Bantustanları (aparteid dövründə Cənubi Afrikada yaradılmış öz-özünü idarə edən qaradərili anklavları), ya da HƏMAS-ın islamçı ideologiyasını (ritorik olaraq Talibanın Əfqanıstandakı hakimiyyətinə bənzədilən) və ya alternativ olaraq İranla siyasi əlaqələri nəzərdə tutur.

## Həmçinin bax

* Fəthlend

## İstinadlar
Epoxalizm

**Epoxalizm** — dövrün mütərəqqi ruhuna, sosial və texnoloji tərəqqiyə hörmətlə yanaşma. Bu, Klifford Girts tərəfindən ənənəvi dəyərlərin qiymətləndirilməsi (essensialist) adlandırdığı anlayışla ziddiyyət təşkil edir. O, bu fərqliliyi inkişaf etməkdə olan ölkələri əhatə edən mərkəzi sosial qütb kimi qiymətləndirmişdir.

Daha geniş mənada, istifadə olunan termin postfordist, postmodern inamı təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Bu inanc indiki dövrün keçmişlə əsaslı şəkildə qırılmasını təmsil edir, bəşər tarixində unikal bir şeydir və bu köklü dəyişiklik səbəbindən əvvəlki qaydalar artıq tətbiq edilməyəcək.

## Qütbləşmələr
İnkişaf etməkdə olan dünyada epoxalizm sırf cəmiyyətin və icmanın ənənəvi dəyərlərinə reqressiv qayıdışdan fərqli olaraq, sekulyarlaşma və sənaye tərəqqisinə doğru hərəkəti dəstəkləyən proqressiv qüvvə kimi görünə bilər. Bununla belə, praktikada vəziyyətin daha mürəkkəb olacağı ehtimal edilir. Müstəqillik uğrunda aparılan milliyyətçi mübarizələr Qərb modelindən və ya nəzarətindən asılı qalmaqdan xilas olmaq məqsədilə çox vaxt orijinal etnik icmalara və mədəni təcrübələrə, eləcə də epoxalizmə yönələn əsaslı çağırışlara arxalanırdılar.

## İnternet epoxalizmi
Ümumdünya hörümçək torunun sürətli yüksəlişi bir çox diceratinin onu bütün keçmiş təcrübələrdən tamamilə ayrılmış, misli görülməmiş bir insan fenomeni kimi görməsinə səbəb olmuşdur. Yevgeni Morozov XXI əsrdə geniş yayılmış "indiki dövr həqiqətən müstəsna zamandır" inamını təsvir etmək üçün epoxalizm terminindən istifadə etmiş və bunu intellektual yanlışlıq kimi qələmə vermişdir. Dəmir yolları dövrü və ya yayım dövrü kimi əvvəlki texnoloji irəliləyişlərdə Alfred Edvard Hausman 1988-ci ildə "keçmişə və gələcəyə heç bir baxış bucağına sahib olmayan, lakin indiki modanın, indiyə qədərki bütün modalardan fərqli olaraq, əbədi qalacağına inanan" zehni tənqid etmişdir.

Bununla belə, son müasirlik zaman intervalları haqqında şüurun qısalması və bu günə diqqət yetirməsi ilə epoxalizmin dar görüşlülüyünü ortaya çıxarır. Morozov bunu internetə əsaslanan həllərin qaranlıq fetişizmi kimi görürdü.

## Həmçinin bax

* Sosial innovasiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Against Epochalism: An Analysis of Conceptions of Change in British Sociology" by Mike Savage in *Cultural Sociology* July 2009 vol. 3 no. 2 217-238
Qətərin HƏMAS-a dəstəyi

**Qətərin HƏMAS-a dəstəyi** — Qətər dövlətinin Fələstinin HƏMAS silahlı təşkilatına dəstəyi. Qətər HƏMAS-ın əsas maliyyə dəstəkçisi və müttəfiqidir. Qətər HƏMAS-a 1,8 milyard dollardan çox vəsait köçürmüşdür. 2012-ci ildə HƏMAS lideri Xalid Məşəl Suriyadan Qətərə köçəndə Qətər HƏMAS partiyasının rəhbərliyinə ev sahibliyi etmişdi. HƏMAS-ın hazırkı rəhbəri İsmayıl Həniyyə 2016-cı ildən Dohada yaşayır. Qətər HƏMAS-ın ən mühüm maliyyə dəstəkçisi və xarici müttəfiqi adlandırılmışdır.

## Tarixi
2007-ci ildə qruplaşma Fələstin İdarəsini Qəzzə zolağından devirdikdən sonra Qətər Türkiyə ilə birlikdə HƏMAS-ı dəstəkləyən yeganə ölkə idi. 2008-ci və 2009-cu illərdə Xalid Məşəl Doha Sammitinə dəvət olunmuş, burada o zamankı Qətər əmiri Həməd ibn Xəlifə Sani ilə yanaşı oturmuş, Sani İsrailin Qəzzəyə qarşı müharibəsində İsrailin vurduğu ziyanı bərpa etmək üçün 250 milyon dollar vəd etmişdir. Bundan sonra HƏMAS və Qətər arasındakı əlaqələr möhkəmlənmişdir. Bu hadisələr Qətərin "Fələstin məsələsində" əsas oyunçuya çevrilməsinə səbəb olmuşdur. Qətər Qəzzənin blokadasını ədalətsiz və əxlaqsız adlandırmışdır. Bundan sonra Qəzzədə yerləşən HƏMAS hökuməti, o cümlədən keçmiş baş nazir İsmayıl Həniyyə Qətərə "şərtsiz" dəstəyə görə təşəkkür etmişdir. O vaxtdan bəri Qətər müntəzəm olaraq HƏMAS-a siyasi, maddi, humanitar və xeyriyyə yardımı verməyə başlamışdır.

2012-ci ildə Həməd ibn Xəlifə Sani HƏMAS-ın hakimiyyəti altında Qəzzəyə səfər edən ilk dövlət başçısı olmuşdur. O, yenidənqurma məqsədləri üçün 400 milyon dollar yığmağa söz vermişdir. Mənbələrdə qeyd edilmişdir ki, HƏMAS-ı müdafiə etmək Türkiyə və Qətər üçün siyasi cəhətdən faydalıdır, çünki Fələstin məsəsləsi öz ölkəsində vətəndaşları arasında xalq tərəfindən dəstək alır.

7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS-ın İsrailin cənubuna qəfil hücumundan və HƏMAS–İsrail müharibəsi müharibəsinin başlamasından sonra Qətərin Dohada HƏMAS siyasi ofisinə ev sahibliyi etməsi daha çox diqqət mərkəzində olmuşdur. Dohada Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman Sani ilə birlikdə mətbuata açıqlama verən ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken "HƏMAS ilə hər zamanki kimi iş ola bilməz" demişdir.

## İstinadlar
Bernard Medoff fırıldaqçılığı

**Bernard Medoff fırıldaqçılığı** — Bernard Medoff tərəfindən təşkil edilən və 3 milyona qədər insana təsir edən maliyyə fırıldağı. Maliyyə itkiləri təqribən 17,5 milyard dollar təşkil etmişdir. Tarixdə ən böyük hesab olunur. Medoffun şirkəti dağılmadan əvvəl 40 ildən çox fəaliyyət göstərdi.

## Tarixi
Bernard Medoffun şirkəti 1960-cı ildə fəaliyyətə başlayıb. Bernard Medoff çox yaxşı reputasiyaya malik idi: o, bir çox təşkilatların və böyük firmaların əməkdaşlıq etdiyi «Fairfield Sentry» investisiya şirkətini idarə edirdi. Hesab edilir ki, o, 1970-ci illərdə investorlara birjada oynamaqdan illik 46%-ə qədər vəd verməyə başlayanda fırıldaqçılıqla məşğul olmağa başlayıb, lakin əslində o, köhnə müştərilərə yeni müştərilərdən gələn vəsaitlə ödəniş edib.

Ehtimal olunur ki, Medoffun fırıldaqları bu qədər uzun müddət aşkar edilmədi, çünki hər rübün sonunda o, demək olar ki, bütün səhmlərini, 11 milyard dollar dəyərində satdı və SEC-ə hesabat verməkdən yayına bildi. Ertəsi gün hər şeyi geri qaytardı. Amma ekspertlər belə bir nəzəriyyəni rədd edirlər, çünki əks halda fond bazarında nəzərəçarpacaq dalğalanmalar olardı. Medoffun auditoru tək işçi idi

10 dekabr 2008-ci ildə Medoff iddiaya görə oğulları Endryu və Marka işinin Ponzi sxemində "böyük bir yalan" olduğunu söylədi. Oğulları bu məlumatı səlahiyyətlilərə çatdırıblar. Ertəsi gün Federal Təhqiqat Bürosu Madoffu həbs etdi və 5 gün sonra onun hesabları donduruldu.

## Təsiri
10 dekabr 2008-ci ildə Medoff iddiaya görə oğulları Endryu və Marka işinin Ponzi sxemində "böyük bir yalan" olduğunu söylədi. Oğulları bu məlumatı səlahiyyətlilərə çatdırıblar. Ertəsi gün Federal Təhqiqat Bürosu Madoffu həbs etdi və 5 gün sonra onun hesabları donduruldu.

Məlum oldu ki, Madoff Securities ən azı son 13 il ərzində ona həvalə edilmiş vəsaitləri investisiya etməyib. 2008-ci ilin noyabr-dekabr aylarında qlobal maliyyə böhranının kəskinləşməsinin təsiri altında bir neçə iri investor 7 milyard dollar məbləğində vəsait və ya digər əmlakı geri qaytarmaq tələbi ilə Madoffa müraciət etdi, lakin Madoffun ödəyəcək heç bir şeyi yox idi — piramida dağıldı.

Şirkətin təxminən 50 milyard dollar borcu var. Bəzi investorlar, jurnalistlər və iqtisadçılar Medoffun bu işi təkbaşına çəkə bildiyinə şübhə edir və ortaq tapmaqda israrlıdırlar. ABŞ səlahiyyətliləri hesab edirlər ki, Madoff fondu bütün mövcud olduğu müddətdə birjada bir dənə də olsun əməliyyat etməyib, çünki onlar fondun hesabatında göstərilən əməliyyatların heç biri haqqında məlumat bazasında məlumat tapa bilməyiblər.

## Həmçinin bax
* Madoff Investment Securities

## İstinadlar
İsrail təltifləri, ordenləri və medalları

İsrail hərbi ordenləri İsrail Müdafiə Qüvvələrində şücaət və cəsarət nümayiş etdirən əsgərlərə verilən ordendir. Onun ordenləri Şücaət Medalı (IDF-də ən yüksək mükafat), Şücaət medalı və Fərqlənməyə görə medaldan ibarətdir. 

İki əsgər IDF-nin ən yüksək mükafatlı əsgəri titulunu bölüşür: Kapitan **Nechemya Cohen** (1943-1967) və General Ehud Barak (keçmiş Baş Qərargah rəisi, sonradan Baş nazir ).
## Qeyri-hərbi təltiflər

## Təltif lentləri

## Müharibə şəraitində
Müharibə zamanı mükafatlar verilərkən sinədə olan kampaniya lentinə sitatlar taxılır.

## Hərbi xidmətə görə mükafat lentləri
İsrail Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, "İsrail Dövlətinin qurulmasında hərbi xidmətə görə mükafatlar" və ordenlər, Nasist Döyüşçü lenti istisna olmaqla, hökumətin və simvollar və mərasimlər üzrə nazirlər komitəsinin icazəsi ilə verilir.

## Digər medallar, mükafatlar və lentlər

## İstinadlar
Könüllü lenti (İsrail)

**Könüllü lenti** Birinci Dünya müharibəsi və İkinci Dünya müharibəsi veteranlarına verilən müəyyən statusu bildir İsrail hərbi lent bəzəyidir.

## Mükafat meyarları
Lent aşağıda qeyd olunan insanlara verilir:

* Birinci Dünya müharibəsi illərində Birinci Dünya müharibəsi Batalyonunda könüllü olanların hamısı.
* İsrail vətəndaşı və ya İsrailin daimi sakini olan və ya Fələstində daimi iqamətgahı zamanı Birinci Dünya müharibəsi zamanı könüllü olaraq Türk ordusunda Yişuvların (milli yəhudi qurumlarının) ehtiyaclarına uyğun olaraq xidmət etmək üçün könüllü olanlar.
* 8/11/1944-dən əvvəl II. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Britaniya ordusuna könüllü gələn İsrail vətəndaşları və ya İsrailin daimi sakinləri. Əgər onlar 8/11/1944 tarixində və ya ondan sonra könüllü olmuşlarsa, onlardan ardıcıl altı ay və ya daha çox xidmət göstərmələri tələb olunur.
* İkinci Dünya müharibəsi zamanı könüllü olan vətəndaşlar nişan üçün Nasist Döyüşçüsü lentini almaq hüququna malikdirlər.
Bu mükafatı alan şəxs vəfat edibsə, ailə üzvü (həyat yoldaşı, oğlu, qızı, ata, ana, qardaş, bacı, nəvə, nəvə) lent tələb etmək üçün müraciət etmək hüququna malikdir və ya itmə və ya köhnəlmə halında lentin ekvivalentini.

## Dizayn
**Lent -** Lentin orta zolağında hər tərəfdə qırmızı, narıncı və yaşıl zolaqlar olan İsrail bayrağı göstərilir.

## İstinadlar
Yazığı gəlmə

**Yazığı gəlmə** və ya **acıma** — çox vaxt aşağılayıcı şəfqət görünüşünü alan diskomfort duyğusu. Bu duyğunun obyekti “yazıq”, yəni öz bədbəxt vəziyyətində alçaldılmış kimi qəbul edilir. Yazıq insan özünü şikayət yolu ilə müəyyən edir ki, bu da ya işin özündən, ya da başqa bir varlığın səbəb olduğu mənfi cəhəti bildirir. Eyni zamanda, yazığı gəlməmə hissi insanı “mərhəmətsiz”, yəni qəddar edir. Bu halda yazığı gəlmə hissi mərhəmət hissinə yaxınlaşır. Lakin bəzən mərhəmətdə üstünlük motivi üstünlük təşkil edə bilir. Həmçinin, itirilmiş şeylərə görə yazığı gəlmə hissi yarana bilər. Siz itirilmiş vaxta, əşyalara və ya ölənlərə təəssüf edə bilərsiniz. Burada mərhəmət kədərə yaxınlaşır.

Özünə yazığı gəlmə hissi isə, çox vaxt insanın özünü inkişaf etdirməsinə mane olan mənfi hiss kimi şərh olunur. Bu baxımdan yazığı gəlmə bədbəxt vəziyyəti qoruyub saxlayır və onu obyektiv reallıq kimi qəbul edir. Burada yazığı gəlmə hissi alçaldıcı sevgiyə, bağışlayan zəifliyə yaxınlaşır .

## İstinadlar
İnciklik

**İnciklik** — insanın haqsız yerə səbəb olmuş kədərə, təhqirə reaksiyası, eləcə də mənfi çalarlı emosiyalar və bunun doğurduğu hisslər. Buraya incimiş insanın qəzəbi və heç bir şeyin düzəldilə bilməyəcəyi bir vəziyyətdə özünə təəssüf hissi daxildir. O, ədalət anlayışı ilə sıx bağlıdır. Belə ki, insana ədalətsizlik üz verəndə o, inciyir.

Tədqiqatçılar inciklik təcrübəsini fitri emosiya hesab etmirlər. Körpələrin arsenalında fitri qəzəb hissi var, lakin onlar hələ də mürəkkəb inciklik hissini mənimsəməyiblər. İnciklik adətən 2–5 yaş arasında öyrənilir, müntəzəm və ya yaradıcı şəkildə digər uşaqlardan, bəzən daha böyük uşaqlardan modellərdən mənimsənilir. Qəzəb duyğuları əvvəllər heç vaxt anadangəlmə olanlar siyahısında görünməmişdir. Hal-hazırda, bir çox təcrübəli psixoloqlar qeyd edirlər ki, uşaqlarında inciklik emosiyaları dərhal, sözün əsl mənasında doğuşdan yaranır.

## İstinadlar
Təbəssüm

**Təbəssüm** — üz, dodaq, göz əzələlərinin ifadəli hərəkətidir, gülməyə meyllidir və ya həzzalma, salamlama, sevinc, xoş niyyət və ya istehza, ifadə edir.

## Qalereya

Fayl:Варлей_Наталья_Владимировна_(Северодвинск,_2010).JPG|link=Файл:Варлей_Наталья_Владимировна_(Северодвинск,_2010).JPG|alt=Улыбка Варлей|Varleyin təbəssümü
Fayl:Eduard_von_Grützner_Falstaff.jpg|link=Файл:Eduard_von_Grützner_Falstaff.jpg|alt=Эдуард фон Грютцнер, Фальстаф| Eduard von Qrütznerin əsəri
Fayl:Palestinian_girl_in_Qalqiliya.jpg|link=Файл:Palestinian_girl_in_Qalqiliya.jpg|alt=Улыбка девочки|Qızın təbəssümü
Fayl:Himba_smile.jpg|link=Файл:Himba_smile.jpg|alt=Улыбка африканской девочки|Afrikalı gülümsəyir
Fayl:Фото_50-х_гг4_Гагарин.png|link=Файл:Фото_50-х_гг4_Гагарин.png|alt=Улыбка Ю. А. Гагарина|Yu.A.Qaqarinin təbəssümü