open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klarnet

**Klarnet** — nəfəslə çalınan musiqi aləti. Simfonik orkestrin tərkibinə daxil olan əsas alətlərdən biridir.

## Söz açımı
Italyanca "clarinetto" — "kiçik klarina" deməkdir. Klarina isə (latınca "clarus" — aydın) XVIII əsrdə aydın, təmiz səsə malik olan yüksək registrli truba aləti idi.

## Tarixçə
Klarnet ağac nəfəs alətlərindən biri olub, 1690-cı ildə Nürnberqli alman musiqi ustası İohann Xristof Denner tərəfindən ixtira olunmuşdur. Artıq XVIII əsrdən etibarən müasir təkmilləşmiş formada orkestrlərin tərkibinə daxil olmuşdur. Solo, ansambl və eləcə də simfonik orkestrin ən başlıca ağac nəfəs aləti kimi geniş tətbiq edilir.

## Quruluşu və diapazonu
Silindr şəkilli boru formasındadır, birdilçəkli olub, klapanlar sistemi ilə təchiz olunmuşdur. Uzunluğu 70 sm olan borudan və qamış müştükdən ibarətdir və çoxlu sayda klapanlar vasitasilə çalınır. Onun diapazonu kiçik oktavanın "re" ("re b") notundan III oktavanın "lya" — "si b" notuna qədər davam edir. Klarnetin tembri registr bölgüsünə görə müxtəlifdir: aşağı registrdə daha tutqun; orta registrdə mülayim, ifadəli; yüksək registrdə işıqlı və cingiltili səslənir. Klarnet transpozisiyalı musiqi alətləri qrupuna aiddir. Orkestr və ansambllarda, adətən in A və in B kökündə klarnetlərdən istifadə edilir.

## Növləri
Dörd müxtəlif növü var:
* ***böyük*** klarnet
* ***kiçik*** klarnet
* ***bas blarnet*** — quruluşuna görə klarnet kimidir, yalnız iri həcminə və bir qədər dəyişilmiş formasına görə fərqlənir. İlk dəfə XIX əsrdə opera musiqisində, daha sonra simfonik musiqidə tətbiq olunmuşdur..
* ***bassethorn (alt*** klarnet).

## Ünlü klarnetçalanlar
* Əşrəf Əşrəfzadə.
* Ata Atakişiyev
* Vəli Qədimov
* Vaqif Mirzəyev
* Şərbət Rzaquliyev
* Hüsnü Şənləndirici
* Hacı Həmidoğlu
* Zahid Sabirabadlı

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Ata Atakişiyev
Atlı xalqlar

**Atlı xalqlar** — yaşamının böyük hissəsini atüstü keçirən köçəri ya yarım-köçəri xalqlar. Onlar atı əhliləşdirmiş, döyüş arabası, atlı qoşun, atlı oxatan, yüyən, dəhnə, üzəngi, şalvar geyimini, atüstü yarışma oyunları yaratmışlar.

## Etnik kimlikləri
Atlı xalqların əzici çoxu türk idi. Onlar at əti yeyirdilər və qımız (at südü) içirdilər. Yaxşı dəmirçi, metallurq və zərgər idilər. Atüstü idman növləri vardı: çovqan (atüstü polo), sür-papaq (atüstü basketbol) , er eniş (atüstü gürəş) , papaq oyunu  və b. Karuselin yaranması da atlı xalqlarla bağlıdır: ilk dəfə karusel atları döyüş üçün məşq etmək üçün yaradılmışdı, sonralar insanlar tərəfindən yelləncək kimi işlədilmişdir. Qeyri-türk xalqlarında köçərilik görülsə də (məsələn, qaraçılar, bədəvi ərəblər), uşaqlı, qadınlı, kişili elliklə kütləvi şəkildə atlı həyat tərzi sürmək, at əti yemək, at südü içmək təsvir olunmamışdır.

## Döyüş tərzləri
* Skiflər — əfsanəvi atlı oxatanlar, "kentavrlar".
* Sarmatlar — başdan ayağa zirehli döyüşçülər, atları da zirehli idi. Hücum silahları parflarınkını, kuşanlarınkını xatırladırdı.
* Parflar — skiflər kimi pulcuqlu zireh geyirdilər.
* Hunlar — rəqiblərə yaxınlaşmamaq və geri çəkilmə taktikasını yürüdürdülər, uzaqdan vururdular, at üzəngisini ilk dəfə onlar işlədiblər.
* Alanlar
* Avarlar
* Bulqarlar
* Kazaklar — nizəylə vuruşurdular, at qaçan zaman yəhərə otura bilirdilər.
* Komançi hinduları — Amerika aborigenləri içində ən yaxşı at miniciləri idilər.

## Xronoloji bölgü

* **Antik Çağ**
** Kimmerlər | İssedonlar | Vusun | Parflar | Parni | Saka | Massagetlər | Skiflər | Sarmatlar | Sığınlar | Yueçji | Eftalitlər
* **Xalqların Böyük köçü Çağı**
** Alanlar | Avrasiya Avarları |Gepidlər |Qotlar | Hunlar |Rugilər | Hunnu
* **Orta Çağ**
** Başqırlar | Burtalar | Bulqarlar | Cürçenlər | Kalmıklar | Xəzərlər | Kiməklər | Qıpçaqlar | Macarlar | Monqollar | Noqaylar | Peçeneqlər | Səlcuqlar | Tatarlar
* **İndiki Çağ**
** Kalmıklar | Qazaxlar | Qırğızlar | Qaraqalpaqlar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Atüstü oxatma
* Köç
Balnasar

**Balnasar** — Mecklenburq-Vorpommern, Almaniyada qurulmuş depressiv black metal/ambient musiqi qrupudur. Öz musiqi fikrini reallaşdırmaq istəyən Balnasar 2007-ci ilin noyabr ayında Bavragor və Nosophoros tərəfindən quruldu. Bavragor Wedardın vokalına oxşar səsini və qrupun sözlərini daha çox atmosferik havaya uyğun edir.  Ümumilikdə qrup intihar, qaranlıq və depressiya mövzularını işləyir. İlk albomu Promo'nu 2008-ci ildə çıxartmışdır. 2009-cu ilin yanvar ayından bəri Schwaerze Productions ilə işləyir.

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* rəsmi saytı
* last.fm səhifəsi
* Encyclopaedia Metallum səhifəsi
Avarlar (dəqiqləşdirmə)

* Avarlar — özünü "mağarulal" adlandıran qafqazdilli xalq. 
* Avarlar — Avar xaqanlığını quran türk xalqı.

## Həmçinin bax
* Avar
Debüt (musiqi qrupu)

**Debüt** () — Sumqayıt şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri.

 
1988-1991-ci illər arasında Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş pop-rok janrında ifa edən qrupun ifaları ruscadır.

## Qrupun tarixi
Qrup 1988-ci ildə gitarist Rasim Qasımov tərəfindən Sumqayıt şəhərində yaradılmışdır.

## Üzvləri
* Daur Kusov - vokal
* Eqor Dervoed - zərb alətləri 
* Rasim Qasım - gitarist
* İqor  Tixonov - zərb alətləri
* Elçin Sadıqov - bass-gitar

## Hazırda qrup
Qrup üzvləri hazırda Rusiyada - Moskva şəhərində yaşayırlar. Bunlardan Eqor Dervoed Qorki Park rus rok qrupunun prodüseridir.

## Diskoqrafiya
* Я иду по большой аллее 
* Вот и всё
* Белый снег
* Сумгаит 
* Забудь печаль
* Призрак

## İstinadlar
* 

## Musiqi

# Debüt (Дебют) - Сумгаит
# Debüt (Дебют) - Вот и всё
# Debüt (Дебют) - Забудь печаль
# Debüt (Дебют) - Я иду по большой аллее
# Debüt (Дебют) - Призрак
# Debüt (Дебют) - Белый снег
Piri Rəis xəritəsi

**Piri Rəis xəritəsi** — 1513-cü ildə İstanbulda Piri Rəis tərəfindən yaradılan dünya xəritəsidir. Xəritədə Avropa və Afrikanın qərb hissəsi, Şimali və Cənubi Amerikanın şərq hissəsi, Atlantik okeanda xırda adaların çoxu təsvir edilmişdir.

## Xəritənin tarixi
Xəritə 1929-cu ildə, Topqapı sarayında muzey yaradılanda aşkar olunub.

## Həmçinin bax
*Piri Reis Map - Kitab-ı Bahriye - Book on Navigation 
* Piri Rəis
Xanoba

**Xanoba** — Azərbaycan ərazisində bir neçə yaşayış məntəqələrinin adları:

*Xanoba (Xaçmaz) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Xanoba (Xocavənd) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Xanoba (Xaçmaz)

**Xanoba** (əvvəlki adı: **Zeyxuroba**) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Yalama kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1 sentyabr 2004-cü il tarixli 727-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Xaçmaz rayonunun Yalama kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Zeyxuroba kəndi Xanoba kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Əzəldən kəndin adı Xanoba olub. 1990-cı illərdə kəndin adı dəyişdirilib Zeyxuroba qoyulmuşdur. Kənd sakinlərinin müraciərini nəzərə alaraq 2004-cü ildə kəndə Xanoba adı qaytarılmışdır.

## Tarixi

## İqtisadiyyatı
5 dekabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə Yalama-Xanoba avtomobil yolunun tikintisi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinə 1,5 milyon manat ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaralar (İmişli)

**Qaralar** — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun Qaralar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
 
## Din
 
## İstinadlar
Amor caecus

**Amor caecus** — latın dilində məşhur ifadə "sevgi kordur" ya "eşqin közü kordur", sevən, eşqə düşən insanın gözü kor olar mənasını daşıyır. Buna bənzər ifadə , rus dilində isə  və s.
Ducunt volentem fata, nolentem trahunt

**Ducunt volentem fata, nolentem trahunt** () —  ifadəsi ilk dəfə yunan filosofu  stoist Kleanf tərəfindən söylənilmiş, sonralar Roma stoisizmi nümayəndəsi Lusi Anney Seneka tərəfindən tərcümə edilmişdir. "Nəyisə dəyişə bilmirsənsə, ona dözməlisən, şikayətçi olmamalısan, çünki o, kimin istəyi ilə baş verirsə versin, tanrının iradəsi ilədir."
Yuxarı (film, 2009)

**Yuxarı** () — 2009-cu il ABŞ istehsalı komediya-macəra, dram janrında animasiya filmi. Film "Pixar Animation Studios" tərəfindən istehsal olunmuş və "Walt Disney Pictures" tərəfindən yayımlanmışdır. Filmdə qoca kişi Karl Fredriksen və Rassel adlı balaca oğlandan bəhs edilir. Karl evinə çoxlu sayda şar bağlayaraq mərhum həyat yoldaşına verdiyi vədi-Cənubi Amerika cəngəlliklərini səyahət etmək arzusunu gerçəkləşdirməyi düşünür.

Film "Pixar"ın Disney Digital 3-D-də göstərimə girən birinci filmidir. "*Yuxarı"* eyni zamanda Kannas 2009 kinofestivalında təqdim olunan ilk animasiya filmidir. O kinokritiklərin rəğbətini qazanmış, musiqi, səsləndirmə və süjet xətti təqdir edilmişdir. Film bir çox nominasiyalara layi görülmüş və ən yaxşı animasiya filmi mükafatını qazanmışdır. Nominasiya və mükafat sayına görə 1991-ci il istehsalı "*[[Gözəl və bədheybət (cizgi filmi, 1991)|Gözəl və Bədheybət]]*" filmindən sonra ikinci yer tutur.

2009-cu il 26 may tarixində eyniadlı oyun platformu təqdim olunub. Digər oyunlar: "Kinnect Rush:A Disney-Pixar Adventure" , "Lego The İncredibles"
Aşıq Xaspolad Gülablı

**Aşıq Xaspolad Gülablı (Coşqun)** () — XX əsr Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Aşıq Xaspolad Salman oğlu Mirzəyev (Mirzalıyev) 21 mart (24 may) 1919-cu ildə Ağdam rayonunun Abdal kəndində anadan olmuşdur. Aşıq Valehin nəslindəndir (kötükcəsidir). İbtidai təhsilini Abdal, orta təhsilini isə Gülablı kəndində almışdır. 1939-cu ildə hərbi xidmətə yollanmış, Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. Müharibədən sonra bir müddət kənd məktəbində hərbi rəhbər işləmiş,
1962-ci ildən ömrünün sonunadək Gülablı kənd mədəniyyət evinin rəhbəri olmuşdur.

3 iyul, 2000-cı ildə Ağdam rayonunun Xındırıstan kəndində vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Aşıqlığa gənc yaşlarından başlamışdır. İfaçılığı ilk dəfə əmisi aşıq Mustafadan və əmisi oğlu Yunusdan öyrənmişdir. Uzun illər yazıb yaratmış, çalıb-çağırmış, el-oba içində öz gözəl sənəti ilə hörmət-izzət sahibi olmuşdur. 1958-ci ildən Azərbaycan Xalq Yaradıcılığı Evinin, sonradan yaradılmış Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin  üzvü, III və IV aşıqlar qurultaylarının nümayəndəsi, çoxsaylı müsabiqə və festivalların laureatı olmuşdur. Bir çox ifaları Nizami adına səsyazma institutunda və dövlət telviziyasında lentə alınmışdır. Kənd mədəniyyət evinin rəhbəri olarkən "Aşıqlar", "Zurnaçılar" və "Nənə qızlar" ansambllarını yaratmışdır.

8 (başqa məlumata görə 11) dastanın ("Səməd və Zeynəb", Valeh və Taleh", "Taleh və Həqiqət", "Mahir və Həsrət", "Bəxtiyar və Lətafət", "İqbal və İsmət", "Nazim və Səkinə", Səxavət və Səadət"), çoxsaylı qoşma, gəraylı, təcnis, qəzəl, divani, müxəmməs və b. şeirlərin müəllifidir. Bir çox aşıq və şairlərlə deyişmələri var.

Abdal-Gülablı aşıqlarının, xüsusən Aşıq Valehin həyat və yaradıcılığının toplanması ilə məşğul olmuşdur. 1970-ci ildə Famil Mehdi ilə birlikdə Aşıq Valehin şeirlərinin toplandığı "Alçaqlı ucalı dağlar" kitabını tərtib etmişdir. Topladığı materialların bir hissəsi "Qarabağ: Folklor da bir tarixdir" folklor toplusunuin 5-ci cildinə (2013) və Aşıq Valeh haqqında yazılmış "Haqq aşığı - Vücudnamədən Cahannaməyə" kitabına (2014) daxil edilmişdir.

## Kitabları
#Aşıq Xaspolad Gülablı, Taleh və Həqiqət. Şeirlər və dastanlar. Red. - Z.Yaqub, ön soz - M.Çəmənli. Bakı, "Yazıçı", 1990. 280s.
#Aşıq Xaspolad Coşqun, Qəlbimdə nisgilli hekayətim var. Bakı, "Təhsil", 1999. 288s.
#Aşıq Xaspolad, Dastanlar. Bakı, "Təknur", 2020. 292s.

## İstinadlar
Qalapaqos tısbağası

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Yaşayan ən böyük tısbağa növü olub, ən ağır 10-cu sürünəndir, ağırlığı 400 kq-a, uzunluğu 1.8 metr-ə qədər çata bilir. 100 ilə yaxın ömür sürməklə, ən uzun ömürlü onurğalılardan biridir. Nəzarətə alınmış bir növü ən azı 170 il yaşamışdır.

Tısbağa Ekvator ərazisinin qərbindən təxminən 1000&nbsp;km-də yerləşən bir vulkanik arxipelaq olan yeddi Qalapaqos adalarına məxsusdur. İspan tədqiqatçılar 16-cı əsrdə adanı kəşf etmiş və İspanca mənası tısbağa olan galápago adını vermişlər.

Qoruyucu qabığının ölçüsü və forması populyasiyalar arası dəyişir. Adanın rütubətli yüksəkliklərində, tısbağalar böyük olub, günbəz şəkilli qoruyucu qabığa və qısa boyuna malik olurlar – adanın quru alçaqlıqlarında isə, tısbağalar kiçik olub, yəhər şəkilli arxalı qoruyucu qabığa və uzun boğaza malik olurlar. Çarlz Darvin 1835-ci ildə bu fərqlilikləri müşahidə etmiş və bu onun təkamül nəzəriyəsinin inkişafına töhfə vermişdir.

Tısbağaların sayı 16-cı əsrdə 250,000 olsa da, bu rəqəm 1970-ci ildə 3000-ə qədər azaldı. Bu azalmaya ət və yağ üçün növlərin istismarı, kənd təsərrüfatı üçün yaşayış sahələrinin dəyişdirilməsi və adaya aid olmayan məsələn, siçovullar, keçilər və donuzların adaya gətirilməsi səbəb olmuşdur. Vəhşi təbiətdə, əsl 14 alt növdən 10 ədədi qurtulmuş; 11-ci alt növünün isə yaşayan bir yeganə fərdi 2012-ci il iyunda ölümünə qədər nəzarətə alınmış və Lonsam Corc (Lonesome George) ləqəbi verilmişdir. 20-ci əsrin başlanğıcından etibarən mühafizə cəhdləri nəticəsində minlərlə nəzarətə alınmış cavan növlər öz əcdadlarının doğma adalarına buraxılmış, və növlərin ümumi sayının 21-ci əsrin başlanğıcında 19,000-ə yetişməsi təxmini hesablanmışdır. Çalışmalara baxmayaraq, növləri bütünlüklə Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi tərəfindən “təhlükəyə açıq (mühafizəsiz)” kimi sinifləndirilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Müşfiq

**Müşfiq**, **Müşviq** — Kişi adı və təxəllüs.

* Müşfiq Abbasov — redaktor, prodüser, ssenarist.
* Müşfiq Atakişiyev — professor, iqtisad elmləri doktoru.
* Müşfiq Şükürov — Azərbaycanlı filosof. Fəlsəfə elmləri namizədi, dosent.
* Müşfiq Orucov —  Dördgünlük müharibə şəhidi.
* Müşfiq Çobanov —  Azərbaycan jurnalisti.
* Müşfiq Mustafayev (leytenant)
;Bu təxəllüsü olan tanınmışlar
* Mikayıl Müşfiq — Azərbaycan şairi.

;Yaşayış məntəqələri
* Müşviq (Xaçmaz) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Müşfiqabad — Azərbaycan Respublikasında qəsəbə.

## Həmçinin bax
* Müşfiqli
* Müşfiqzadə
Pələng dərili cəngavər (dəqiqləşdirmə)

* Pələng dərili cəngavər - Şota Rustavelinin XII əsrdə tatar-bulqar yazılı eposunun (IX əsr) əsasında yazdığı epik poema.
* Pələng dərili cəngavər (balet) - Aleksi Maçavarianinin eyniadlı əsər əsasında yazdığı balet.
Aydın Qasımlı

**Aydın Qasımlı (Mədətoğlu)** — türkoloq, filologiya elmləri namizədi, dosent.

## Həyatı
1946-cı ildə Ordubad rayonunun Kələki kəndində anadan olub. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsini bitirmiş, elə həmin il Şərqşünaslıq fakültəsinin Elmi Şurasının zəmanəti ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar Fondunun (indiki M. Füzuli Adına Əlyazmalar İnstitutu) əyani aspiranturasına müsabiqə yolu ilə daxil olmuş, 1976-cı ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək "filologiya elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdır. 1980-ci ilə qədər Əlyazmalar Fondunda baş elmi işçi vəzifəsində çalışmış, 1980-ci ildə müsabiqə yolu ilə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna (indiki Naxçıvan Dövlət Universiteti) Azərbaycan dili müəllimi seçilmiş, 1993-cü ilə qədər orada əvvəl müəllim, sonra isə baş müəllim və dosent kimi "Azərbaycan ədəbi dili tarixi" və "Müasir Azərbaycan dili" fənlərindən dərs demişdir.

1993-cü ildə özü tərəfindən saxta hesab olunan ittihamlarla 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş, Avropa Şurası tərəfindən siyasi məhbus statusu aldıqdan sonra 2002-ci ildə dövlət başçısının əfv fərmanı ilə vaxtından əvvəl (8 il yarımdan sonra) azadlığa buraxılmışdır. Həbsdən sonra çoxsaylı şifahi müraciətlərinə baxmayaraq heç bir yerdə işlə təmin olunmamışdır.

## Elmi və publisistik yaradıcılığı
Türk tarixi və mədəniyyəti, həmçinin fəlsəfi və milli-ideoloji mövzularda dəyərli əsərləri var və öz tədqiqatlarını davam etdirir. Yüzlərlə elmi, elmi-metodiki və publisistik məqalənin və 14 kitabın müəllifidir. 2006-cı ildən "Türküstan qəzeti"nin daimi yazarıdır.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
1980-ci illərin axırlarında Azərbaycanda formalaşmış milli azadlıq hərəkatının fəal iştirakçılarından olmuşdur. Hazırda Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası (KXCP) sədrinin strateji məsələlər üzrə müavini, İdarə Heyətinin üzvüdür.

## Kitabları
# **Güney Azərbaycan: dünən, bu gün, sabah.** Bakı-2005.
# **Dünyanın tacı türklər.** Tarixi, siysi-ideoloji əsər. Bakı, "Zərdabi LTD", 2006. 352 s.
# **O və biz.** Bakı, "Elm", 2009. 464 s.
# **Güney Azərbaycan türkləri son 100 ildə.** Bakı, "Adiloğlu", 2012. 204 s.
# **Türklər.** Tarixi oçerklər. Bakı, "E. L.", 2012. 532 s.
# **Türkçülər.** Tarixi-siysi-ideoloji oçerklər. Bakı, "Orxan" NPM, 2015. 528 s.
# Türk mədəniyyət tarixinə giriş, Bakı, "Orxan" NPM, "2019, 750 s.
# **Türklərin dini dünyagörüşü və inancları.** Bakı, "XAN", 2021. 160 s.
# Türklərdə fəlsəfi dünyagörüş və Türk filosofları, Bakı " Alatoran " ,2021.204 s.
# Türklər Yaxın və Başıbəlalı Orta Doğuda, Bakı,"XAN" nəşriyyatı,2022. 208 s.
# Mayya Türkləri-Tarixdə və bugün ( Tarixi oçerklər ), Bakı " Alatoran" 2022, 62 s.
# Haylar, Bakı " Alatoran " 2022, 146 s.
# Xəzər Türkləri ( Tarixi oçerklər ) , Bakı " Alatoran " 2023, 80 s.
# Kırım və Kırım Türkləri - Tarixdə və bugün ( Qısa tarixi oçerklər ), Bakı " Alatoran " 2024, 160 s. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://ek.anl.az/search/query?term_1=Qas%C4%B1ml%C4%B1+Ayd%C4%B1n&theme=e-kataloq
* http://ek.anl.az/search/query?term_1=M%C9%99d%C9%99to%C4%9Flu+Ayd%C4%B1n&theme=e-kataloq
Kavendiş laboratoriyası

**Kavendiş laboratoriyası** — Kembric Universitetinin fizika fakültəsi. Laboratoriya 1874-cü ildə tələbələrin eyni zamanda həm təhsil ala biləcəkləri, həm də universitetin əməkdaşları ilə bir yerdə təcrübə apara biləckləri dünyada ilk elmi-tədris laboratoriyası kimi yaradılmışdır. Əvvəlcə laboratoriya Kembricin mərkəzində, Freye-Skul küçəsində yerləşirdi. XX əsrin 70-ci illərində şəhərin qərb kənarında laboratoriya üçün yeni binalar kompleksi tikilmişdir.

2013-cü il üçün laboratoriyanın rəhbəri professor Ceyms Stirlinqdir. Laboratoriyada ənənəvi Kavendiş professoru fəxri adı mövcuddur. Bu adı laboratoriyanın professorlarından biri daşıyır. Vaxtilə bu adı lord Reley, ser C.C. Tomson, lord Rezerford, ser Uilyam Breqq, ser Nevill Mott, ser Brayan Pippard, ser Sem Edvards kimi dünyaca məşhur alimlər daşımışdılar. 2013-cü il üçün Kavendiş professoru ser Riçard Frenddir.

Laboratoriyanın devizi Kavendiş laboratoriyasının ilk müdiri Ceyms Maksvellin dediyi ifadədir: *"Mən heç bir zaman insanı bu və ya digər təcrübəni etməkdən çəkindirmirəm; çünki o, təcrübə zamanı axtardığı şeyi tapmasa da başqa bir şey kəşf edə bilər."* 

Belə bir yanlış fikir geniş yayılmışdır ki, guya Kavendiş laboratoriyası məşhur ingilis fizik və kimyaçısı Henri Kavendiş, 2-ci Devonşir hersoqunun şərəfinə adlandırılıb. Lakin bu, belə deyil. Laboratoriya özünün yaradıcısı, Uilyam Kevndiş, 7-ci Devonşir hersoqunun şərəfinə adlandırılıb. Laboratoriyanın yaradılması zamanı o, Kembric universitetinin kansleri idi və universitetin yanında bu elmi-tədris laboratoriyasının yaradılması üçün böyük məbləğdə ianə etmişdir.

2012-ci ilin məlumatlarına əsasən laboratoriyanın 29 tədqiqatçı-əməkdaşı Nobel mükafatına layiq görülmüşdülər..

## Laboratoriyada işləmiş Nobel mükafatı laureatları

* Lord Reley (fizika, 1904)
* ser C.C. Tomson (fizika, 1906)
* lord Rezerford (kimya, 1908)
* ser Uilyam Breqq (fizika, 1915)
* Çarlz Qlover Barkla (fizika, 1917)
* Frensis Aston (kimya, 1922)
* Çarlz Vilson (fizika, 1927)
* Artur Kompton (fizika, 1927)
* Ouen Riçardson (fizika, 1928)
* Ceyms Çedvik (fizika, 1935)
* Corc Tomson (fizika, 1937)
* Eduard Viktor Eplton (fizika, 1947)
* Patrik Blekett (fizika, 1948)
* Con Kokroft (fizika, 1951)
* Ernest Uolton (fizika, 1951)
* Frensis Krik (fiziologiya və tibb, 1962)
* Ceyms Uotson (фfiziologiya və tibb, 1962)
* Maks Peruts (kimya, 1962)
* Con Kendrü (kimya, 1962)
* Doroti Krouft-Hockin (kimya, 1964)
* Brayan Cozefson (fizika, 1973)
* Martin Rayl (fizika, 1974)
* Entoni Xyuiş (fizika, 1974)
* Nevill Mott (fizika, 1977)
* Filip Anderson (fizika, 1977)
* Pyotr Leonidoviç Kapitsa (fizika, 1978)
* Allan Kormak (fiziologiya və tibb, 1979)
* Aaron Kluq (kimya, 1982)
* Norman Ramzey (fizika, 1989)

## İstinadlar

## Mənbələr

* Laboratoriyanın rəsmi saytı (ing.)
* Laboratoriyanın saytında onun tarixi (ing.) 
* Laboratoriyanın erkən tarixi, 1871—1910 (ing.)
Lübek

**Lübek** ( ) — Almaniyanın şimalında (Şlezviq-Holşteyn federal torpağının cənub-şərqi) şəhər.

Şəhər Şimali Almaniya ovalığında, Baltik dənizi sahilində Travemünde rayonunda axan Trave çayının mənsəbinin yaxınlığında yerləşir. Tarixə Hanza ittifaqının ən böyük mərkəzi kimi düşmüşdür. Əsas abidələri Almaniyada YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısına salınıblar. Lübek şəhəri 10 rayona bölünür.

## Əhali
2015-ci il hesablamalarına görə, şəhərdə 216,253 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Almaniya şəhərləri
* Şlezviq-Holşteyn

## Xarici keçidlər
* 
* Rəsmi turizm veb-saytı
Todd Qraff

**Todd Graff** () — Amerikada anadan aktyor, yazıçı, rejissor və istehsalçısıdır. O Sundance Film Festivalı dramatik müsabiqə 2003 Edition gəldi ki, Camp ilə istiqamətində həmd-səna ilə daxil oldu. Uğurla Yeni Films / Lincoln Center, Sidney Film Festivalı (bu birinci oldu yerləşir), The Provincetown Film Festivalı (yeni Direktorlar Festivalı saymaq bunların arasında festival dövrə keçdikdən sonra Ən Yaxşı Film) və bir çox başqaları Camp kinoteatr əl IFC filmlərdə premiering başa çatdı.

Sonra belə Abyss kimi filmlərdə, uğurlar tam karyera fəaliyyət göstərən və Toni mükafatı və Teatr World mükafatı üçün namizəd olan "Baby" Broadway üzrə Graff yazıçı kimi nüfuz etməyi bacardı.

## erkən İllər
Graff New York, Judith Clarice, fortepiano müəllim və xor direktoru, Jerome Lawrence Graff oğlu anadan olub, bir músico. Su bacısı aktrisa Ilene Graff (cənab Belvedere şöhrət deyil)

## Karyera
O Electric Company PBS-nin televiziya seriyası Uşaq tökmə qoşulan zaman Graff Sesame Street (1970) və orijinal cast albom ifa və follow-up Sesame Street 2 (1971), lakin 1975-ci ildə şöhrət yüksəldi . Jesse rolunu oynayan, qısa Sirk üzvü, 1977 (dörd mövsüm sonra sıra döyən Stephen Gustafson əvəz) istehsal sonuna qədər şou ilə qaldı.

1984-cü ildə Baby Broadway ildə Danny onun surət üçün bir Toni mükafatı üçün namizəd oldu. O, Homer kimi Cənnət 1987 Off-Broadway musiqi Birds oynadı.

2006-cı ildə Graff Mark Taper Forumunda, Jason Robert Braun və Dan Elish tərəfindən mərhələ musiqi yönəldilmişdir. 2009-cu ildə birgə yazdığı və film Bandslam yönəldilmişdir. 2012-ci ildə yazdığı və film şən Səs yönəldilmişdir.

## yazıçı

## kino Directed
* *[[Joyful Noise]]* (2012)
* *Bandslam * (2009)
* *Camp* (2003)

## Enlaces Externos
* 

* İngilis direktoru şən səs-küy ilə video müsahibə
* Video Premiere Bandslam
* Şən səs-küy premyerası zamanı Todd Graff
Urfaust

**Urfaust** — 2003-cü ildə Şimali Brabantda qurulmuş Hollandiyalı atmospheric black metal/ambient qrupu. Qrup adını Götenin "Urfaust" adlı əsərindən götürmüşdür. İlk əvvəllər IX ləqəbli (Willem) musiqiçi tərəfindən ambient proyekti olaraq başlamışdır. IX bu formada 2004-cü ilin əvvəllərində layihənin ilk demosu Urvaterlicher Sageni çıxarmışdır. Daha sonra bu layihəyə The Devil's Blood qrupunda aktiv qonaq sənətçi olan VRDRBR ləqəbli baterist qatılmışdır, beləcə bu layihə bir metal musiqi qrupuna çevrilmişdir. Qrup, GoatowaRex adlı rekord şirkətinin də köməyi ilə 1 may 2004-cü ildə Geist ist Teufel albomuyla çıxış etmişdir. Bunu 2005-ci ildə Verräterischer, Nichtswürdiger Geist albomu izləmişdir. Qrup sonrakı 5 ildə müxtəlif Ep və Split'lər çıxarmışdır. Urfaust çıxardığı ikinci split'dən indiyə qədər Nagelfar qrupunun keçmiş bas gitaraçısı Sven Dinninghoff'un rekord şirkəti Ván Records ilə kontratlıdır. Əsas mövzu olaraq nihilizm, ölüm, okkultizm və ritualları seçir.

## Üzvlər
* IX – vokal, gitara (2003–hazırda)
* VRDRBR – baraban (2004–hazırda)

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* last.fm səhifəsi
* Myspace səhifəsi
* Encyclopaedia Metallum səhifəsi
Wedard

**Wedard** — 2002-ci ildə Sternenfrost (Andreas Schnell) tərəfindən Memmingen, Bavariyada qurulmuş alman depressive black metal qrupudur. Bütün alətləri Sternenfrost ifa edirdi lakin 2006-cı ildən bu yana barabanda Karmaggedon ləqəbli Matt Aldrich müşayiət etməkdədir. Mahnı sözləri əsas etibarilə depressiya, melanxoliya və təbiət üzərinədir. Mahnıları dinlərkən xüsusilə gitara riffləri və ardından gələn Sternenfrostun vokalı və qışqırıqları ilə musiqinin ağır tempinin müşayiəti altında depressiv bir atmosferə bürünüb özünüzü qaranlığın soyuğu və yanlızlığında tapa bilərsiniz.

## Diskoqrafiya

## Xarici keçidlər
* rəsmi veb saytı
* last.fm səhifəsi
* myspace səhifəsi
* Encyclopaedia Metallum səhifəsi
David Miller (tenor)

**David Miller** (14 aprel, 1973, San Dieqo, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı tenor və İl Divo qrupunun üzvü.

## Həyatı
Miller San Dieqoda anadan olsa da, Koloradoda böyüyüb. 1991-ci ildə orta məktəbi qurtarıb. Atasının təkidinə baxmayaraq, o hərbiyə getməyərək Oberlin Musiqi Konservatoriyasına daxil olur. 1995-ci ildə Konservatoriyanı mükəmməl qiymətlərlə və vokal və opera ifaçısı olaraq bitirir. 1996 −1997-ci illərdə Miller Pittsburq Opera Mərkəzinin üzvü idi.

1997-ci ildə Vaşinqtondakı çıxışından sonra diqqət mərkəzinə düşən Millər artıq 6 may 1998-ci ildə Ağ Evdə Bill Klinton qarşısında çıxış edir. Bundan sonrakı illərdə də onun çoxlu uğurlu çıxışları davam edib.

## [[İl Divo]]

2003-cü ilin dekabrında o dörd kişi müğənnidən ibarət beynəlxalq İl Divo qrupuna qoşuldu. Qrupda ondan başqa fransız pop musiqiçi Sebastien İzambard, ispaniyalı bariton Karlos Marin və isveçrəli tenor Urs Büler yer alırlar.

Qrupun ilk albomu İl Divo adlanır. Albom 2004-cü ilin noyabrında işıq üzü gördü və bir ildən də az bir vaxtda beş milyondan çox satış həyata keçirildi. İkinci albom — Ankora 7 noyabr 2005-ci ildə Birləşmiş Krallıqda, üçüncü albom Siempre isə 21 noyabr 2006-cı ildə ABŞ-də, 27 noyabr 2006-cı ildə isə beynəlxalq satışa çıxarıldı.

## Diskoqrafiya

#### Il Divo
: 2004 — Il Divo
: 2005 — Ancora
: 2006 — Siempre
: 2008 — The Promise
: 2011 — Wicked Game
: 2013 — A Musical Affair
: 2015 — Amor & Pasión
Mixail Xodorkovski

**Mixail Borisoviç Xodorkovski** () — rusiyalı sahibkar, ictimai xadim, publisist. Hal-hazırda Segejada (Kareliya Respublikası) ümumi rejimli koloniyada 11 illik azadlıqdan məhrum edilmə cəzasını çəkib, Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin 20 dekabr 2013-cü il tarixli sərəncamı ilə o əfv olunaraq azadlığa çıxıb.

## Həyatı
1997–2004-cü illərdə "YUKOS" neft şirkətinin əsas sahibi və rəhbəri olmuşdur. 2003-cü ildə həbs olunub. Həbs olunduğu zaman dünyanın ən zəngin insanlarından biri olmuşdur. 2005-ci ildə məhkəmə barəsində hökm çıxararaq dələduzluq və başqa cinayətlərin törədilməsində təqdirli bilmişdir. "YUKOS" şirkəti müflis elan edilmişdir. 2010–2011-ci illərdə Xodorkovski barəsində yeni hallara görə yeni hökm verilmişdir.

Xodorkovskinin cinayət təqibi Rusiya və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ziddiyyətli qiymət aldı: bəziləri Xodorkovskinin ədalətli şəkildə məhkum olunduğunu, digəriləri siyasi motivlərlə təqib olunan vicdan məhbusu hesab edirlər.

"Beynəlxalq amnistiya" Xodorkovski və onun həmkarı Platon Lebedevə "Vicdan məhbusu" statusu vermişdir. Avropa insan haqları məhkəməsi 2011-ci ilin mayında çıxardığı qərarında həbs zamanı prosedur pozuntularının olduğunu, ibtidai istintaq və məhkəmə baxışı, həbsdə saxlanılmaya dair şikayətlərə baxılma zamanı insan ləyaqətini alçaldan faktların mövcudluğunu müəyyən etmiş. Eyni zamanda AİHM hesab etmişdir ki, Xodorkovskinin cinayət təqibinin siyasi motivlərinin təkzibedilməz sübutları təqdim olunmamışdılar.

24 iyul 2012-ci ildə Xodorkovskinin şikayəti əsasında Rusiya Federasiyası Ali Məhkəməsinin hakimi V. M. Lebedev tərəfindən nəzarəti icraatı başlandığı məlum oldu. 20 dekabr 2012-ci ildə Moskva şəhər məhkəməsinin rəyasət heyəti qanunvericiliyin liberallaşması ilə əlaəqdar həbs müddətini 13 ildən 11 ilədək azaltmışdır. 29 may 2013-cü ildə Rusiya Federasiyası Ali Məhkəməsi Xodorkovski və Lebedevə daha yüngül cəzanın təyin olunmasının mümkünlüyü ilə əlaqədar yenidən nəzarət icraatına başladı.

Qüvvədə olan hökmlərə əsasən Xodorkovski azadlığa 25 oktyabr 2014-cü ildə çıxmalı idi. Ancaq Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinin 20 dekabr 2013-cü il tarixli sərəncamı ilə o əfv olunaraq azadlığa çıxdı.

## İstinadlar
Böyük Qetsbi (film, 2013)

**Böyük Qetsbi **() Frensis Skott Fisceraldın 1925-ci ildə yazdığı eyniadlı roman əsasında 2013-cü ildə çəkilmiş 3D formatlı 142 dəqiqəlik ekran əsəri. Filmin rejisoru Baz Lurman əsas rollara Leonardo Di Kaprio, Keri Mulliqan və Tobi Maquayr, Amitabh Baççan kimi görkəmli hollivud və bollivud ulduzlarını dəvət etmişdir. Filimin ilk primyerası 10 may 2013 ildə olmuşdur.

## Süjeti

Roman Nik Karraueyin dilindən söylənilir. Roman Nik Karraueyin atasının ona vermiş olduğu nəsiyyəti: onun malik olduğu üstünlüyə malik olmayan insanları mühakimə etməməyəyi xatırlaması və buna Qetsbi hadisəsindən başqa bütün hallarda əməl etdiyini söyləməsi ilə başlanır. Nik doğma Orta Qərbə dönmək üçün Nyu-Yorku tərk edir. Beləliklə sonrakı hekayə retrospektiv olaraq əsərdə ərz olunur.

## Filmin musiqisi
Filmin musiqi albomu 8 may 2013-cü ildə adi:  və xüsusi:  iki versiyada işıq üzü gürmüşdür. İstehsalçısı Interscope (Universal) şirkətidir. Xüsusi versiyada adi versiyadan fəfqli olaraq musiqi boyu filimdəki kimi müvafiq mühüm replikalar, ifadələr öz əksini tapmışdır.



### Charts

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  "Böyük Qetsbi" 2013 
* "Böyük Qetsbi" 2013 
* "Böyük Qetsbi" 2013 , sub.
Abruttso

**Abruttso** () — İtaliyanın 1948 Konstitusiyasının gətirdiyi inzibati quruluşlanma istiqamətində qurulan regional rəhbərlikləridən (regione amministrativa) biri.

1963-cü ilə qədər Abruttso-Molize adıyla xatırlanan bölgə, Molisenin ayrılaraq yeni bir regional inzibati vahidə çevrilməsiylə, yalnız Abruttso adıyla xatırlanmağa başlandı. Orta İtaliyada iştirak edən bu regional idarənin mərkəzi L'Akuila olub, 1.300.000 əhaliyə malikdir.

## Coğrafya
Abruttsonun sahəsi 10.794&nbsp;km²-dir və onun az qala üçdə ikisi dağlıqdır. Geri qalan torpaq dar düzənliklərə doğru uzanan təpələri daxildir. Bunların çoxu 129&nbsp;km uzunluğundakı Adriatik sahilinə uzanır. Apenin Dağ zənciri Abruzzoya doğru uzanar və İtaliya yarım adasında ən böyük yüksəklikdən çatar. Ən yüksək zirvə nöqtələri Korno Grandedə 2.914 m və Monte Amarokda 2.795 m dir. Ana çaylar Aterno-Pescara, Sangro və Trontodur. Abruzzo əsrlər çox sayda böyük zəlzələ yaşamışdır.

## Regionun vilayətləri və şəhərləri

*Abruttso* regionunda aşağıdakı vilayətlər var:

*Abruttso* regionunda aşağıdakı vilayətlər var:

## Şəkillər

Fayl: Gran sasso italia.jpg |  Böyük Buynuz
Fayl: Cornopiccolotivo.jpg |  Kiçik Buynuz
Fayl: Wikimontecorvo.jpg |  Qarğa Təpəsi
Fayl: Wikimonteaquila.jpg | Qartal Təpəsi
Fayl: Gran Sasso 02.jpg | Prena Təpəsi
Fayl: Cefalone001.jpg | PIZZO Cefalone
Fayl: PNAbruzzo2.jpg | Abruzzo Milli Parkı


## Həmçinin bax
İtaliya
İtaliya şəhərləri
İtaliyanın inzibati bölgüsü

## İstinadlar
Kiş adası

**Kiş** () — ərazisi 91.5-km² olan İrana məxsus ada, Fars körfəzində yerləşir, Kiş Adası arxipelaqın bir hissəsidir. Hörmüz boğazının giriş yaxınlığında yerləşib. Əhalisi 20.000 nəfərdir və 1 milyon insan hər il Kiş adasını ziyarət edir.. Kiş adası 2010-cu ildə New York Times tərəfindən dünyanın 10 ən gözəl adalar arasında sırada yer alıb.

## İstinadlar
Bayroyt

**Bayroyt** (, həmçinin **Bayröyt** və **Bayreyt**, ) — Almaniyanın Bavariya torpağında yerləşən torpaq daneli şəhər.

Yuxarı Frankoniya mahalının inzibati mərkəzidir. Əhalisi 72683 nəfərdir (31 dekabr 2010-cu il üçün). Ərazisi 66,92 км².

## Tarix

## Coğrafiya

## Əhali

## İqtisadiyyat

## Mədəniyyət
Şəhər burada mütəmadi keçirilən Vaqner festivalları ilə məşhurdur.
Trimalxion

**Trimalxio** () — Qədim Roma Satirikon romanından sonradan varlanmış və azad edilmiş qul olsa da kölə zövqlü, əqidə və ədəb-ərkanlı  bir personaj.

Trimalxio adı malaxio —  — murdar, mənfur və  — üçlü sözlərinin birləşməsindən yaranmış üçqat murdar mənasını daşıyır.

Romanda Trimalxio Qədim Roma ənənəsinə görə piröncəsi hamama daxil olan Enkolpiy və Askilt (əsər qəhrəmanları) ilə qarşılaşaraq təsvir edilmişdir. Bu zaman daz qoca Trimalxio çəhrayı köynəkdə yekəpər qullar və qıvrımsaç oğlan uşaqları ilə firuzəyi rəngli topla oynayır. Onun qullarından biri əlində onun gündəlik təbi təlabatını icra etməsi üçün gümüş ləyən tutmuşdur. Trimalxio "işini" bitirdikdən sonra əllərini qulluqçunun saçlarına silir. 
Təşkil etdiyi orq məclislərində utanmadan öz cinsi həyatından, on dörd il öz ağasına qadın nəvazişi göstərməsindən, və onun xanımının da "dadına" baxmasından danışardı.
Köntöy Trimalxio özünü elm və maarifpərvər göstərmək üçün savadlı avaralara messanatlıq edərək onlara məclislər təşkil edər, onlara uşaqlıqda Homeri oxumasından ağız dolusu danışardı. Onun üçün Homeri oxumaq maariflilik etalonu sayılırdı. Yeməkarası onun təkidi ilə homerist-aktyorlar "İliadadan" parçalar oxuyardılar. Trimalxion onlara öz anlamında "xülasə" və "izahatlar" verər və hər şeyi qatıb qarışdırardı.
Almaz Qaffarova

**Almaz Adı qızı Qaffarova** () — Ağsu Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi

## Həyatı
1942-ci ilin 6 yanvarında Zaqatala şəhərində anadan olub. Zaqatala şəhər 2 saylı orta məktəbini, M.F.Axundov adına Rus dili və ədəbiyyatı institutunu, Sov.İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

17 oktyabr 2005-ci ildə vəfat etmişdir

## Kariyerası
* 1962–1967 — Zaqatala rayonunun məktəblərində müəllim, "Qırmızı bayraq" rayon qəzetində əməkdaş;
* 1967–1969 — Azərbaycan LKGİ Zaqatala RK II katibi;
* 1969–1973 — Azərbaycan LKGİ Zaqatala RK I katibi;
* 1973–1978 — Azərbaycan KP Vartaşen RK katibi;
* 1978–1979 — Azərbaycan KP Qasım İsmayılov RK II katibi;
* 1979–1980 — Bakı Ali Partiya məktəbində laboratoriya müdiri;
* 1980–1983 — Azərbaycan KP MK-da sektor müdiri, inspektor;
* 1983–1990 — Azərbaycan KP Ağsu RK I katibi;
* 1990–1992 — Azərbaycan KP MK yanında Rəhbər Partiya və Sovet orqanları işçilərinin ixtisasartırma kurrslarının direktoru;
* 1993–2003 — Azərbaycan RP İdarəetmə Akademiyasında müəllim;

## İstinadlar
Raufbəy Seyidov

**Raufbəy Əli oğlu Seyidov** (17.03.1924-02.11.1989) — Azərbaycanın görkəmli tarixçi-şərqşünas alimi. 1964-cü ildən Sov.İKP-nin üzvü, Əmək veteranı idi.

## Həyatı
Raufbəy Seyidov 1924-cü il martın 17-də Bakıda anadan olmuşdur. Valideynləri həkim idilər. 
1942-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir. 1945-46-cı illərdə Lenin adına APİ-nin İngilis dili fakültəsində təhsil almışdır. Bir qədər sonra Respublika tərəfindən təhsilini davam etdirmək üçün Moskva Şərqşünaslıq institutunun İran şöbəsinə göndərilmişdi. 1951-ci ildə İnstitutu bitirdikdən sonra M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil alması Moskva Şərqşünaslıq institutu tərəfindən tövsiyə olunmuşdu. Aspiranturanı bitirdikdən sonra "Müasir İranda aqrar münasibətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

## Fəaliyyəti

1956-cı ilin oktyabrından Azərbaycan Elmlər Akademiyası sistemində işləyirdi. 1958-ci ilin martına qədər Tarix İnstitutunda, martdan sonra Şərqşünaslıq İnstitutunda çalışmışdır. Şərqşünaslıq İnstitutunda elmi katib, elmi işlər üzrə direktor müavini, 1968-1989-ci illərdə İran şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdı.
1979-cu ilin dekabrında "İran burjuaziyasının formalaşması" mövzusunda doktorluq işini müdafiə etmişdi.
 
Şərqşünaslıq institutunun İran tarixi şöbəsində işlədiyi zaman tanınmış iranşünas alimlər, elmlər doktorları  Şahin İbrahimov (Simurq), Şövkət Tağıyeva, Zakir Abdullayev, Semyon Ağayev, elmlər namizədi Oqtay Məlikov və digərləri ilə birgə çalışmışdır.

İki qızı vardır. 

Elmi dairələrdən olan həmkarlarının söylədiklərinə görə, Raufbəy Seyidov 1956-cı ildə  SSRİ-nin başçısı Nikita Xruşşovun qızı Radaya onun atasının siyasi fəaliyyəti haqqında ciddi tənqidi fikirlərini bildirdikdən sonra Moskvadan uzaqlaşdırılaraq, Bakıya göndərilmişdi.

1985-ci ildə SSRİ EA Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, sonralar Rusiyanın körkəmli dövlət və siyasi xadimi olmuş Yevgeni Primakov
Bakıya səfəri zamanı Azərbaycan EA-nın rəhbərliyi və Respublikamızın şərqşünasları ilə görüşərkən, Raufbəy Seyidovun elmi fəaliyyətinə SSRİ elmi dairələrində yüksək qiymət verildiyini bildlrmişdi.

## Əsərləri
Bakı, Moskva, Daşkənddə kitab və bir sıra elmi əsərləri çap olunmuşdur: 

*İranda aqrar məsələsi və kəndli hərəkatı, Bakı, 1963, rus dilində, (12,7 çap vərəqi);

*19-cu əsrin əvvəli-20-ci əsrdə İran burjuaziyası, Moskva, 1974, rus dilində, (13 çap vərəqi);

*Prof. İ.M.Reysner, dosent K.A.Boldırev, prof. Z.Z.Abdullayevlə birgə İran tarixinin müxtəlif dövrlərinə aid kitabları Moskva və Bakıda nəşr olunmuşdur.

*Ömrünün sonlarına yaxın "1970-ci illərdə İranda siyasi böhran" mövzusunda irihəcmli monoqrafiyanı capa hazırlamışdı. 

*Ümumiyyətlə, 500 çap vərəqinə yaxın həcmdə çap olunmuş elmi əsərlərin müəllifidir.

Rus dilində yüksək səviyyədə yazı qabiliyyəti və texnikasına, erudisiya və intelektə malik alim idi.

## Mənbə
* AMEA Şərqşünaslıq İnstitutundan təqdim olunmuş bioqrafiyası və elmi əsərlərin siyahısı.
Bayrampaşa

**Bayrampaşa** () — İstanbul ilinin ilçəsi. Əhalisi 269,774 nəfərdir. Sahəsi isə 6,98 km²-dır.

## Tarixi
İlk olaraq Bayrampaşa 1927-ci ildə Bolqarıstanda gələn immiqrantların yerləşmələri ilə oluşmuştur. İmmiqrantlar burada əkinçilik və heyvandarlıq dolanışıqlarını təmin edirdilər. Bu fermaların adları bunlardır:
* Velibey (Demirkapı) 
* Ferhatpaşa 
* Cicoz

1950 lere doğru gəlindiyində İstanbulun ən böyük 2. caddesi olan Vətən prospektinə doğru yerləşdikdən qısa bir müddət sonra əhali sürətli bir şəkildə artmıştır. Bayrampaşa may 1990 tarixinə qədər Eyüpte bir məhəllə olaraq kalmıştır.May 1990 tarixində isə mahal statusuna gəlmişdir.

## Şəhristanı Dövrü
Bayrampaşa mahal dövründədir çox yükselmiştir.İlk kimi Böyük İstanbul Otogarı kuruldu.Ardından tərəvəz halı, metro mərkəzi, bir Post Office stansiyası, Bayrampaşa Həbsxana, Bayrampaşa Dövlət Xəstəxanası, Sağlamlıq Ocağı və dispanser qurulmuşdur.

## İqtisadiyyat
Bayrampaşa iqtisadiyyata ilk olaraq 1970 lerde ilk addımını atmıştır.1970 sonrası sənaye və ticarət sahəsində böyük addımlar atmıştır.Ticari sahədə Bayrampaşa, xüsusilə başçı olaraq xatırlanan Hüseyn Burg ilə böyük addımlar yapmıştır.İKEA, Carrefour, Bauhaus kimi böyük şirkətlər burada xidmətini açaraq Bayrampaşa müasir bir görünüşə soxmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cuzeppe Maskati

**Cuzeppe Maskati** (; 25 iyul 1880 — 12 aprel 1927) — Roma-Katolik kilsəsi tərəfindən ölümündən sonra müqəddəs kimi xeyir-dualanmış, italyan həkimi, alimi, Neapol xəstəxanasının baş həkimi, Neapol universitetinin professoru.

Cuzeppe Maskati 25 iyul 1880-ci ildə Kampaniya (İtaliya) regionunun Benevento şəhərində çoxuşaqlı imkanlı bir ailədə (doqquz uşaqdan altıncısı) dünyaya gəlmişdir. Onun atası adlı sanlı vəkil olmuşdur. O, 4 yaşındaikən ailəsi Neapola köçür və o, ömrünün axırına qədər orada yaşayır. 1889-cu ildə Viktor Emmanuil litseyinə daxil olaraq, sonra Neapl universitetinin tibb fakultəsində təhsil almış, 1903-cü ildə doktor dərəcəsilə onu bitirmişdir. Neapol xəstəxanasında praktika keçməyə başlayır. 1906-cı ildə Vizuvi vulkanının püskürməsi zamanı ona Torro-del-Qreko xəstəxananın evakuasiyasını tapşırırlar. O, öz həyatını təhlükəyə ataraq bütün xəstələri xilas edir. 1908-ci ildə onu Neapol universitetinin fizioloji kimya kafedrasına assistent təyin edirlər. 1911-ci ildə onun vəbaya qarşı mübarizədə böyük xidmətləri olmuşdur. Həmin il onu İtaliya kral tibbi cərrahiyyə akademiyasına üzv seçirlər.

Cuzeppe Maskati 1927-ci ildə 46 yaşında qəflətən vəfat etmişdir. Ölümündən üç il sonra 16 noyabr 1930-cu ildə onun nəşi təzədən Neapolun Cezu Nuovo kilsəsində dəfn edilmişdir. 45 il sonra 16 noyabr 1975-ci ildə Roma-Katolik kilsəsi tərəfindən müqəddəs kimi xeyir-dualanmışdır.

## Xarici keçidlər
* Şəfalı sevgi Cuzeppe Maskati
Sub rosa

***"Sub rosa"*** () — latın dilində məxfiliyi və ya gizliliyi ifadə edən kəlmə. Qızılgülün gizlilik simvolu kimi istifadə olunduğu qədim tarixdən məlumdur.

## Tarixi
Əfsanəyə görə Erot anası məhəbbət ilahəsi Veneradan alaraq onu Qədim Misir tanrısı Horusa həsr edir ki, aşiqlər öz məhəbbətlərinin sirrini ələ verməsinlər.

## İstinadlar
Ceyms Kaan

**Ceyms Kaan** ( ) Amerikan aktyor. Ana və atası Almaniya yəhudilərindən idilər ki ABŞa köçmüşdülər.

## İstinadlar
Bad Kissingen

**Bad Kissingen** () — Almaniyada, Bavariya federal torpağında şəhər, rayon mərkəzi, kurort mərkəzi.

## İstinadlar
Heliks körpüsü

**Heliks körpüsü** — Sinqapurda körpü

## Tarixi
Heliks körpüsü 2010-cu ildə açılmışdır.

## Quruluşu
Sinqapur çayı üzərində olan bu körpü öz dizaynı ilə unikaldır. Bütünlüklə poladdan düzəldilib. Quruluşca DNK molekulunu xatırladır.

## İstinadlar
Birds

**Birds** — (Azərbaycanca: Quşlar) Niderlandın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Kapel körpüsü

**Kapel körpüsü** — İsveçrədə körpü. Avropanın ən qədim körpülərindən biridir.

## Tarixi
Körpü 1333-cü ildə tikilmişdir.

## Quruluşu
Lüsern şəhərində yerləşən bu körpü öz dizaynı ilə unikaldır. Bu körpü çarpaz şəkildə Roys çayını ikiyə ayırır. Kənarları taxtalarla əhatə olunmuşdur.

## Yanğın
Körpü daxildən ölkədə baş verən tarixi hadisələri əks etdirən XVII əsrin rəsm əsərləri ilə bəzədilmişdi. Lakin 18 avqust 1993-cü ildə baş vermiş yanğında rəsmlərin demək olar ki, hamısı yanmışdı. Bu yanğında körpünün 2/3 hissəsi və 110 rəsm əsəri məhv oldu. Bu rəsmlərin bəzilərinin 1611-ci ilə aid olduğu bildirilir. Yanğın zamanı yalnız 25 şəkil xilas edilib bərpa olunmuşdu. Yanğından sonra körpü yenidən qurulmuş və 14 aprel 1994-cü ildə açılışı olmuşdur.

## İstinadlar
ByeAlex

**ByeAlex** — 6 iyun 1984-cü ildə anadan olan Macar müğənni.

ByeAlex 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Macarıstanı "Kedvesem" mahnısı ilə təmsil edib.

## İstinadlar
Ramazan Burcayev

**Burcayev Ramazan Hacı oğlu** — AR Ali Məhkəməsinin sədr müavini, hərbi kollegiyanin sədri.

## Həyatı
15 avqust 1940-cı ildə Zaqatala rayonunun Mazıx kəndində anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini bitirib. 1971-1972-ci illərdə təyinatla Azərbaycan SSR-nin Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Orqanları İdarəsində hakim-stajor.

O, uzun müddət Azərbaycanın məhkəmə-hüquq sistemində işləyib, 1972-1976-cı illərdə Balakən Rayon Xalq hakimi, 1976-1987-ci illərdə Ağdam Rayon Xalq Məhkəməsinin sədri, 1987-2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi, 1995 – 1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü, 2000 – 2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sədrinin müavini, Hərbi Məhkəmələrin İşləri Üzrə Məhkəmə Kollegiyasının sədri, 16.07.2007-2010-cu illərdə isə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinin sədri vəzifələrində çalışıb.

R.Burcayev 2010-cu ilin sonunda təqaüdə çıxıb.

10 dekabr 2012-ci ildə vəfat edib.

Ailəli idi.

## Həmçinin bax
 
## İstinadlar
Kedvesem

**Kedvesem** — (Azərbaycanca: Sevgilim) Macarıstanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Rollinq körpüsü

thumb|right|250px|Rollinq körpüsü
**Rollinq körpüsü** () — İngiltərədə körpü

## Tarixi
Tomas Hitervik tərəfindən hazırlanmış layihə əsasında körpünün tikintisi 2005-ci ildə başa çatdırılmışdır.

## Quruluşu
thumb|right|250px|Körpünün quruluşu
Bu unikal körpü Londonun Paddinqton rayonunda yerləşir. Əsas xüsusiyyəti hər cümə günü səkkizguşəli fiqur formasından körpüyə çevrilməsidir. Günün sonunda körpü yenidən səkkizguşəli fiqura çevrilir və hidravlika ilə idarə olunur.

## İstinadlar
Çenqyanq körpüsü

**Çenqyanq körpüsü** və ya **Külək və yağış körpüsü** — Çində körpü

## Tarixi
Körpü 1912-ci ildə Çində etnik azlıq olan Dun əhalisi tərəfindən tikilmişdir.

## Quruluşu
Körpü Çinin Quansi əyalətində yerləşir. Dağlar və düyü tarlaları ilə əhatə olunmuş bu körpü Lindsay çayının sahillərini birləşdirir. Ənənəvi Çin memarlığı bu tikiliyə möhtəşəm görüntü qazandırır və ən maraqlısı isə odur ki, bu körpünün tikintisində bir mismardan belə istifadə olunmayıb. Körpü sadəcə bir neçə memarlıq fəndləri vasitəsilə quraşdırılmışdır. 5 ayrı hücrədən ibarətdir.

## İstinadlar
Gülpayigan şəhristanı

**Gülpayigan şəhristanı**— İranın İsfahan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Gülpayigan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 82,601 nəfər və 24,701 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Marianna

**Marianna**  () — Fransanın milli simvolu və həmçinin 1792-ci ildən Fransanın ləqəbidir.

Başında frigiya papağı olan cavan qadın kimi təsvir edilir. Marianna Fransanın devizi sayılan **"Azadlıq, Bərabərlik, Qardaşlıq"**ın təcəssümü sayılır. Onun profili Fransanın dövlət möhürünə yerləşdirilməklə yanaşı, Fransa poçt markalarında da təsvir olunmağa başlamışdır. Avronun tətbiq edilməsinə qədər onun təsvirini  müvafiq olaraq santim və frank qəpiklərinin  üzərində görmək olardı.

## Tarixi

1792-ci ildə  Fransanın Milli Məclisi dövlətin yeni möhürü kimi əlində nizə tutaraq başına friqiya papağı geyinmiş qadın təsvirinin olması qərarını qəbul etdi. Bu baş geyimi Roma imperiyası dövründən məlumdur. Belə ki, bu baş geyimini azad olmuş qullar geyinirdilər. O vaxtdan friqiya papağı azadlığın simvoluna çevrilmişdir.
Beləliklə, friqiya papaqlı Marianna azad Fransanın simvoluna çevrildi. Çoxlu fransız rəssamları və heykəltəraşları onu öz əsərlərində təsvur etmişdilər. Belə məşhur əsərlərdən biri 1830-cu il inqilabının təsiri altında çəkilən  Ejen Delakruanın "Xalqı istiqamətləndirən Azadlıq" (digər adı *"Barrikadalar üzərində azadlıq"*) rəsmidir.

1848-ci ildə Fransanın daxili işlər nazirliyi Fransanın ən yaxşı simvolu üçün müsabiqə elan etdi. Bu müsabiqədə 2 rəsm: "Mübarizə aparan Marianna" və "Müdrik Marianna" qalib gəlir. 1849-cu ildən Mariannanın təsviri olan poçt markaları buraxılmağa başlandı. İkinci İmperiya dövründə Mariannanın təsviri qadağan olunmuşdur.

Təqribən 1875-ci ildən başlayaraq, Mariannanın təsviri rəsmi müəssisələrdə: departament, bələdiyyələr, məhkəmələrdə yayılmağa başladı.

İlk əvvəl bu ümumi obrazı olan büst olsa da, 1970-ci ildən yeni ənənənin başlanğıcı qoyulmuşdur. Fransa şəhərlərinin merlərindən ibarət Komitəsi tərəfindən ölkənin ən məşhur gözəl qadınlarından biri Mariannanın prototipi kimi seçilməyə başladı:
*1968 - Bricit Bardo - kinoaktrisa
*1972 - Mişel Morqan - kinoaktrisa
*1978 - Mirey Matyö - müğənni
*1985 - Katrin Denöv - kinoaktrisa
*1989 - İnes de la Fressanj - manekençi
*2000 - Letisiya Kasta - top model
*2003 - Evelin Toma - televiziya aparıcısı
*2012 - Sofi Marso - kinoaktrisa

## Həmçinin bax
*Sem dayı
Koza Mostra

**Koza Mostra** — 2011-ci ildə qurulmuş Yunan musiqi qrupu.

Koza Mostra Yunanıstanı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Aqafon İakovidis ilə birlikdə "Alcohol Is Free" mahnısı ilə təmsil edib.

## İstinadlar
Aqafon İakovidis

**Aqafon İakovidis** () — Yunan müğənni.

## Həyatı
Aqafon İakovidis 1955-ci ildə anadan olub.

Aqafon İakovidis 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Yunanıstanı Koza Mostra ilə birlkidə "Alcohol Is Free" mahnısı ilə təmsil edib.

## İstinadlar
Lanqkavi səma körpüsü

**Lanqkavi səma körpüsü** — Malayziyada körpü

## Tarixi
Körpü 2005-ci ildə istifadəyə verilmişdir.

## Quruluşu
Körpüyə çıxmaq üçün funikulyordan istifadə edirlər. Gəzmək üçün olan sahə 410 fut və təxmini 125 metrdir. Körpü Qanqun Mat Çinçanq dağının zirvəsində, dəniz səviyyəsindən 2300 fut hündürlükdə yerləşir. Xüsusi lift ilə dağa qalxan turistlər tropik meşələri və Malayziyanın ən gözəl dağ mənzərələrini seyr edə bilirlər.

## İstinadlar
Nukleotid

**Nukleotid** — nuklein turşularının monomeridir.

DNT-Dezoksiriboza Nuklein Turşusu. RNT- Ribo Nuklein Turşusu

DNT və RNT-nin nukleotidləri öz quruluş tərkibinə görə oxşardırlar. Hər bir nukleotid möhkəm kimyəvi rabitələrlə birləşən üç komponentden təşkil olunmuşdur.

RNT-nin tərkibinə daxil olan hər bir nukleotid beşkarbonlu şəkər — ribozaya; azotlu əsas adlanan adenin, quanin, sitozin, urasil (A,Q,S,U) adlanan dörd üzvi birləşmənin birindən və fosfat turşusu qalığından təşkil olunmuşdur.DNT-də isə nukleotidlərdən yalnızca fərqli olanı Timindir. Timin Urasilin əvəzləyicisidir.

Nukleotidlər birləşərək DNT və ya RNT-nin nukleotid zəncirini əmələ gətirir.DNT iki, RNT isə bir nukleotid zəncirindən ibarətdir.
Nukleotid zəncirində bütün nukleotidlər birbiri ilə birləşmir.Yalnızca uyğun olanlar birləşir: Quanin-Sitozin ilə, Adenin-Timin,Urasil ilə birləşir. Quanin və Adeninin kütlə payı Sitozin,Timin və Urasildən daha çoxdur.

RNT,DNT-dən kopyalanaraq yaranır.Kopyalanma zamanı RNT,DNT-nin nukleotidlərinin kombinasiyasına uyğun olaraq ayrılır.Amma tam əks olaraq.Yəni,
DNT- S A Q S T T A, RNT-Q U S Q A A U olaraq kopyalanır.

DNT ″Beyin″, RNT ″Orqan″ prinsipi ilə işləyir.Əmri verən DNT, icra edən RNT-dir.DNT heç vaxt Hüceyrə nüvəsindən xaricə çıxmır, onun işlərini RNT görür.

RNT-nin üç növü vardır. m-RNT, n-RNT, t-RNT.

## İstinadlar