Ulduz Həşimova

**Ulduz Fayızi qızı Həşimova** () — Azərbaycan alimi, biologiya elmlər doktoru, AMEA-nın A. İ. Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunun direktoru

## Həyatı
Ulduz Həşimova 1951-ci il dekabrın 5-də Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Bakı şəhərindəki 134 saylı orta məktəbi bitirmiş, N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (hazırda Azərbaycan Tibb Universiteti) daxil olmuşdur. 1973-cü ildə İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinatla Tibb İnstitutunun biologiya kafedrasında, daha sonra isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda baş laborant vəzifəsində işləmişdir. 1975-ci ildə antropologiya ixtisası üzrə SSRİ Elmlər Akademiyasının Etnologiya İnstitutunun antropologiya şöbəsinin aspiranturasına qəbul olunmuşdur.

1979-cu ildə M. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Antropologiya İnstitutunda Biologiya fakültəsinin antropologiya ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1985-ci ilədək dissertasiya müdafiə etdikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda kiçik elmi işçi, elmi işçi, baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

## Elmi fəaliyyəti
1985-ci il aprelin 1-də Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Prezidiumunun Qərarı ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fiziologiya İnstitutuna keçirilmiş və baş elmi işçi, daha sonra aparıcı elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1996-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Genetika İnstitutunda Genetika ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

1999–2004-cü illərdə Qərb Universitetində müəllim, daha sonra isə magistratura şöbəsinin dekanı vəzifəsində işləmişdir.

2004–2009-cu illər ərzində davamlı inkişaf və ətraf mühitin qorunması sahəsində müstəqil ekspert kimi fəaliyyət göstərmiş və Azərbaycanda həyata keçirilən bir sıra beynəlxalq layihələrə rəhbərlik etmişdir, o cümlədən, 2004–2005-ci illərdə Londonda yerləşən "Din, Elm və Ətraf Mühit" ("RSE") Beynəlxalq Komitənin "Xəzər dənizi: Böyük sivilizasiyalar arasında Əlaqə" adlı layihəsinin Azərbaycan üzrə koordinatoru işləmişdir.

2005–2009-cu illərdə BMT-nin Layihə Xidmətləri üzrə Ofisinin və ÜST-nın Qlobal Fondunun Azərbaycanda həyata keçirilən layihələrə, 2010–2014-cü illərdə isə özəl konsaltinq firmasına rəhbərlik etmişdir.

## Digər fəaliyyətləri
Ulduz Həşimova bir sıra peşə cəmiyyətlərinin işində iştirak etmişdir, o cümlədən:
* 2003 — bu günədək Azərbaycan Biotəbabət jurnalının Redaktorlar Şurasının
* 2000-bu günədək Azərbaycan Metabolizm jurnalının Redaktorlar Şurasının
* 1998–2006-cı il Genetika ixtisası üzrə Elmi dərəcələrin təltifi üzrə Elmi Şurasının
* 1998–2005-ci il BMT-nin Azərbaycan üzrə İnsan İnkişafı Hesabatları hazırlayan qrupun
* 1997–2005-ci il YUNESCO-nun Azərbaycan üzrə "İnsan və Biosfera" Komitəsinin
* 1997–2005-ci il Ksenobitoiklərin tədqiqi üzrə ABŞ-da yerləşən Beynəlxalq Cəmiyyətin (İSSX)
* 1984–1989-cu il İnsanın Qocalması və Uzunömürlülüyü üzrə SSRİ-ABŞ elmi-əməkdaşlıq proqramının Koordinasiya Şurasının üzvü olmuşdur. 2014-cü il 23 sentyabr tarixindən isə Euro Mediterranean Academy of Arts and Sciences-in üzvü seçilib.
* 1984 – 1989-cu il Uzunömürlülüyün öyrənilmısi Sovet-Amerika birgə layihəsinin Əlaqələndirmə Şurasının üzvü (Moskva)
* 1997 – 2005-ci il Ksenobiotikin öyrənilməsi üzrə Beynəlxalq Cəmiyyətinin üzvü
* 1997–2005-ci il "İnsan və Biosfer" Milli Komitəsinin üzvü, YUNESKO
* 1998–2005-ci il İnsan İnkişafı üzrə Milli Hesabatın hazırlanması üçün Ölkə Komandasını üzvü
* 1998–2006-cı il Elmi adların verilməsi Elmi Şurasının üzvü (Genetika)
* 2000–2010-cu il "Metobolizm" jurnalı redaksiya heyətinin üzvü (Bakı)
* 2003–2010-cu il "Biotibb" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü (Bakı)
* 2010-cu il Qara dəniz Hövzəsi ölkələrin İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təmsilçisi
* 2014-cü il Avro-Aralıq dənizi Elmlər və İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü
* 2015-ci Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Tibb Mərkəzinin "Xəbərçi" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
* 2015-ci il Azərbaycan Fizioloqlar Cəmiyyətinin Prezidenti
* 2015-ci il Fiziologiya üzrə elmi dərəcələrin verilməsi Milli Elmi Şuranın üzvü
* 2016-cı il Asiyada Elmlər Akademiyaların və Elmi Cəmiyyətlərin Assosiasiyasının üzvü
* 2016-cı il YUNESKO yanında "Bioetika, Elm və Texnologiyaları etikası üzrə Azərbaycan Milli Komitəsinin üzvü
* 2016-cı il Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsi bürosunun üzvü
* 2016-cı il Azərbaycan Herontoloqlar Cəmiyyətinin Prezidenti

2014-cü ildən institutun direktoru vəzifəsində çalışır..

Rus və ingilis dillərini mükəmməl bilir.

## Elmi əsərləri
70-dən çox elmi əsərin müəllifi və həm-müəllifidir.

## Dərc olunmuş elmi əsərlərinin siyahısı
* Некоторые итоги одонтологического исследования современного населения Азербайджана.
* Опыт классификации одонтологических типов населения Азербайджана
* Редукция зубной системы как показатель межпопуляционных различий.
* Одонтологических характеристика населения восточных, юго-восточных районов Азербайджанской ССР и Нахичеванской ССР.
* Одонтологических характеристика современного населения Азербайджана.
* Антропологические аспекты исследования эпохальной динамики зубо-челюстной патологии.
* Некоторые данные о зубной системе у абхазов.
* Одонтологическая характеристика населения Индии.
* Dilçilik və antropologiya.
* Some data on the dental status of Abkhasians.
* О дерматоглифике лиц с различным профилем функциональной асимметрии мозга.
* Антимутагенная модификация флюктуирующей асимметрии и уровня хлорофильных мутаций у арабидопсиса.
* New plant products inhibiting genotoxic effects of environmental xenobiotics.
* Антимутагенная модификация аберраций хромосом и флюктуирующей асимметрии.
* Об использовании дерматоглифической модели в исследованиях функциональной асимметрии мозга
* Некоторые особенности дерматоглифики у больных шизофренией.
* Inhibition of mutations and modifications by natural antimutagens.
* К вопросу о морфологической основе функциональной асимметрии у человека.
* Functional asymmetry in groups of ecological risk.
* Величина флюктуирующей асимметрии у человека как показатель степени оптимальности условий развития.
* Inhibition of cytotoxic and genotoxic effects of xenobiotics by natural compounds.
* Влияние экологических условий на уровень флюктуирующей асимметрии у человека.
* Нарушения регуляционной функции генома как патогенетический фактор.
* Роль некоторых факторов в формировании профиля функциональной межполушарной асимметрии.
* Сравнительный анализ частоты отдельных фенотипических вариантов рукости в группах различного экологического риска.
* Нарушения регуляционной фукнции генома как патогенетический фактор.
* Показатели флюктуирующей асимметрии как критерий для выявления групп риска.
* Флюктуирующая дерматоглифическая асимметрия при шизофрении.
* Изменчивость функциональных признаков в зонах с различной степенью экологического напряжения.
* Centenarians in Azerbaijan: Heredity as stored environment.
* Study of character of non-hereditary variations caused by environmental xenobiotics.
* Generational and regulational disorders of genome induced by environmental agents.
* Inhibition of mutations and modifications by antimutagens of plant origine.
* Влияние экологических условий на уровень флюктуирующей асимметрии у человека.
* Антимутагенная модификация наследственной и ненаследственной изменчивости.
* Сравнительный анализ показателей флюктуирующей асимметрии в двух группах больных шизофренией.
* Morphological and functional asymmetry in children from families of high ocupational risk.
* Prevention of hereditary and non-hereditary damages induced by genotoxicants.
* Analysis of fluctuating asymmetry in human populations as an indirect method to assessthe genetic risk posed by environmental xenobiotics.
* Analysis of non-adaptive modifications as a method to assess the genome regulational disorders.
* Fluctuating dermatogliphical asymmetry in human populations exposed to anthropogenic contamination.
* Use of natural compounds in inhibition of genome regulational disorders induced by chemical genotoxicants.
* Comparative analysis of dermatogliphics in diabetic patients of the Type I and Type II.
* Xenobiotics-induced fluctuating asymmetry at different stages of ontogenesis in plants.
* Prospects of dermatogliphical method in medical practice: Literature review.
* The use of variability indicies for risk assessment in human populations exposed to xenobiotics.
* Some typical mistakes in translation of environmental texts.
* Fluctuating Asymmetry as Indicator of genomic risk in offspring of families with chronic alcoholism.
* К вопросу о структурных предпосылках функциональной асимметрии мозга человека.
* Некоторые данные антропологии к проблеме трансформации народов Кавказской Албании.
* Перспективы изучения асимметрии дерматоглифов: Сообщение 1 – Система пальцевых дерматоглифов как модель структурной организации аолушарий мозга.
* Analysis of fluctuating asymmentry in human populations exposed to environmental risk.
* Sustainable Ecotourism and the National Park System in Azerbaijan.
* Environmental Management for Sustainable Human Development.
* Сравнительное изучение биоэлектрической активности сенсомоторной коры при интоксикации стиролом у кроликов разного возраста 4-ая Международ. Междисцип. Конферен
* Azərbaycanın müxtəlif coğrafi zonalarında uzunömürlülərin müqayisəli tədqiqi.
* Воздействие сырой нефти с месторождения "Азери" на поведенческие реакции сазана.
* Lənkəran əhalisinin müxtəlif yaş qruplarında baş beynin funksional vəziyyətinin elektroensefaloqrafik tədqiqi.
* К вопросу о потенциальных геропротекторных свойствах шафрана
* Влияние летальных и сублетальных концентраций инсектицида mostar 20sp при разных режимах экспозиции на содержание дофамина головного мозга сазана.
* Влияние разных концентраций сырой нефти на физиологические показатели осетровых и карповых рыб в раннем онтогенезе.
* Xəzər dənizində, neft yataqlarında, nəqledici kəmərlərdə və tankerlərlə daşınmada qəza zamanı baş verən fəsadların aradan qaldırılması yolları.
* Стволовые клетки злокачественных опухолей
* Структурные особенности ночного сна долгожителя южной зоны Азербайджана
* О перспективе использования шафрана (crocus sativus l.) при метаболическом синдроме.
* Некоторые итоги медико-биологических исследований популяций с высоким индексом долголетия.
* Ночной сон долгожителя Азербайджана
* The degree of the formation of protective and food-procuring behavior reactions in the wild-natural and hatchery juvenile fishes of sturgeon (*Acipenser persicus*) at different ages
* Морфометрические показатели ремонтно-маточного стада персидского осетра Хыллинского рыбоводного завода
* Оценка жизнеспособности выращенной молоди персидского осётра при воздействии факторов внешней среды. Состояние и пути развития аквакультуры в Российской Федерации в свете импортзамещения и обеспечения продовольственной безопасности страны.
* Ранний этап физико-химических исследований нафталанской нефти
* Amygdalar control of perceptive function of visual system
* The visual and olfactory signs of neurodegenerative diseases
* To amygdalar control of perceptive function of visual system
* Уникальная нефть Нафталанского месторождения Азербайджана
* О перспективе использования дерматоглифического анализа в нейрофизиологии
* Возрастные особенности хронического воздействия стирола на биоэлектрическую активность структур головного мозга (экспериментальные исследование)
* Влияние шафрана (Crocus sativus L. Iridaceae) на уровень фолликулостимулирующего гормона в крови и количество потомства у самок крыс
* Fiziki yükün prenatal ontogenezdə dölönü dövrdə hipoksiya keçirmiş 30-günlük dovşan balalarinin qaninda qan komponentlərinin dinamikasinin dəyişməsinə təsiri
* Нейрофизиологическое исследование осцилляторных потенциалов (вызванных фотовспышками широкого диапазона интенсивностей) в структурах зрительного анализатора
* Hipoksiya keçirmiş dovşan balalarında fiziki yükün periferik qanda qan komponentlərinin dinamikasına təsiri
* Медико-социальные факторы долгожительства в г. Лянкарани Азербайджанской Республики
* Лактатдегидрогеназа: возрастные особенности ее экспрессии в цитозоле структур мозга перинатального гипоксированных крыс
* Возраст-зависимая активность лактатдегидрогеназы в структурах головного мозга крыс в постнатальном онтогенезе, гипоксированных в плодный период
* Ağ siçovulların baş beyin strukturlarının toxumalarında LDH və PK fermentlərinin fəallığının orqanogenezdə tətbiq edilən hipoksiyanın təsir səviyyəsindən asılılığı
* Влияние экстракта шафрана на концентрацию тиолов при действии рентгеновского облучения в дозе 2 г
* Особенности динамики активности пируваткиназы в цитозоле структур мозга облученных молодых и взрослых крыс
* Экспериментальное исследование влияния шафрана (CrocusSativus L.) на репродуктивную систему
* Роль системного воспаления в развитии атеросклероза (литературный обзор)
* Предварительные итоги изучения структуры заболеваемости в старших возрастных группах населения Азербайджана (по материалам Учебно-Терапевтической Клиники Азербайджанского Медицинского Университета)
* Особенности биоэлектрической активности головного мозга в долгожительской популяции
* Реализация возможностей оптического когерентного томографа для сопоставления патологических изменений у пациентов с инсультом и в целях доклинической диагностики болезни Альцгеймера
* О перспективе исследований биологических эффектов природных лечебных факторов
* Comparative Studies of Several Physiological and Biochemical Indexes of Wild Type and Hatchery-Bred Sturgeons in the Early Ontogenesis
* The adaptive abilities of the natural and the hatchery juvenile of Kura sturgeon (*Acipenser güldenstadti persicus natio kurensis borodin*) to various environmental factors in early ontogeny
* Analysis of the factors of longevity by the data of survey of the long-livers of Lankaran city
* Особенности эффектов флуоксетина в регуляции условного рефлекса пассивного избегания у крыс с различным фенотипом нервной системы и разным уровнем биогенных аминов
* Современные тенденции развития "Союза" физиологии и медицины
* Влияние качества комбинированных кормов на физиологический статус рыб из ремонтно-маточного стада персидского осетра хыллинского осетрового рыбоводного завода
* Компенсаторные процессы гипоталамуса и их роль в механизме регуляции функции сетчатки
* Stresə davamlığının molekulyar mexanizmlərinin öyrənilməsi
* Физиологическая наука в Азербайджане: история становления, современное состояние и перспективы развития
* Влияние экстракта шафрана на активность каталазы при действии рентгеновского облучения
* Ночной сон долгожителя Азербайджана
* Анализ биоэлектрической активности головного мозга в разных возрастных группах в долгожительской популяции
* Изучение гормонального и биохимического статуса долгожителей (на основе материалов по Ленкоранскому району)
* Послойное исследование сетчатки перенесших инсульт пациентов с помощью оптического когерентного томографа
* Влияние экстракта шафрана на концентрацию тиолов при действии рентгеновского облучения в дозах 2 Гр и 4 Гр
* Экспериментальные исследования влияния масла сейданы на реэпителизацию роговицы на модели дозированной эрозии
* Экспериментальные исследования лечебного действия нафталанской нефти (обзор литературы)
* Studying the Possibility of Using Some Mono- and Polycyclic Hydrocarbons of Oils on the Absheron Peninsula as Genetic Indicators in Conducting Ecological Expertise
* Impact of emotional status on realization of conditioning on background of combined treatment with lead acetate (II) and ascorbic acid in rats with different phenotype of nervous system
* История и современные тенденции развития физиологической науки в Азербайджане
* Stresə müxtəlif davamlığı olan siçovullarda beyinin müxtəlif nahiyyələrində zülal profillərinin təhlili
* Olfaktomiyadan sonra 10 gün işıq və qaranlıq rejimdə saxlanılmış dovşanlarda fiziki yükün qanda interoseptik qlikemik reaksiyaların sirkad ritminin neyro-endokrin tənzimində rolu
* Влияние гипокинезии в критические периоды беременности самок крыс на их плодовитость и выживаемость потомтсва
* Effects of hypoxia on electrocardiograms during physical exercise
* Старение мозга и роль питания для сохранности когнитивных функций
* Study of visually controlled behavior of white rats in the Morris water maze with olfactory bulbectomy
* The effect of saffron extract on catalase activities in brain structures under exposure to x-ray irradiation dose
* Влияние экстракта шафрана на каталазу при действии рентгеновского облучения в дозе 2 гр
* Влияние двигательной активности и физических факторов на развитие животных (обзор)
* Экспрессия α-синуклеина и пептида Аβ42 в черной субстанции и буккальном эпителии при болезни Паркинсона у людей разного возраста
* Особенности функционального состояния мозга долгожителей и их родственников
* Влияние куркумы лонга на восстановление пространственной памяти бульбэктомированных белых крыс в бассейне Морриса
* Флюктуирующая асимметрия ладонных дерматоглифов у пациентов с параноидной шизофренией
* ICAM-1, IL-6, тропонин-1 в буккальном эпителии как предикторы развития атеросклероза у лиц разного возраста
* Исследование активности ферментов энергообмена и состояния сердечно – сосудистой системы у лиц пожилого и старческого возраста
* Composition and Properties of the Unique Oil from Azerbaijan’s Naftalan Oilfield
* Seydana yağının ümumi və yerli tolerantlığının öyrənilməsinin eksperimental-klinik tədqiqi

## İstinadlar