Sülh heykəli

Sülh Heykəli (Koreya: 평화의 소녀상, Pyeonghwaui sonyeosang; Yapon: 平和の少女像, Heiwano shōjo-zō), tez-tez Sonyeosang kimi qısaldılır (Koreya dilində və ya yapon dilində "Shōjo statusu"  və bəzən "Rahatlıq Qadını Heykəli" (慰安婦像, Ianfu-zo), İkinci Dünya müharibəsi zamanı (xüsusilə, 2-ci Dünya Müharibəsi zamanı) Yapon ordusu tərəfindən evfemik olaraq rahatlıq qadınları kimi tanınan cinsi köləlik qurbanlarının simvoludur. İkinci Çin-Yapon müharibəsinin başlanğıcı Sakit okean müharibəsinin sonuna qədər). Sülh heykəli ilk dəfə Seulda Yaponiya hökumətini qurbanlardan üzr istəməyə və onlara hörmət etməyə çağırmaq üçün ucaldılıb. Bununla belə, o vaxtdan bəri müxtəlif partiyalar arasında təmsilçilik döyüşləri yerinə çevrilmişdir.
## Tarixi
Çərşənbə nümayişi 1992-ci ildə başladı və təxminən 20 il sonra Sülh Heykəlinin ideyası Yaponiya tərəfindən Hərbi Seksual Köləlik üçün Hazırlanan Qadınlar üçün Koreya Şurası tərəfindən təklif edildi. Daha dəqiq desək, şura Yaponiyanın Seuldakı səfirliyinin qarşısında Yaponiya imperator ordusu tərəfindən cinsi köləlik qurbanı olan qadınların ağrılarını xatırlamaq üçün xatirə daşı qoyulmasını təklif edib. Bu təklif 2011-ci il dekabrın 14-də səfirliyin qarşısında bürünc heykəl qoyulanda reallaşıb. Sülh heykəlini Kim Seo-kyung və Kim Eun-sung cütlüyü hazırlayıb. O, Seulun mərkəzindəki Yaponiya səfirliyinə oturmuş və nəzər salan kiçik əlləri və qısa saçlı, chima jeogori (19-cu əsrin sonu - 20-ci əsrin əvvəllərində hanbokun dəyişdirilmiş forması) geyinmiş bir qızı təsvir edir.
Yaponiya dəfələrlə heykəlin götürülməsini tələb edib, lakin Seul və xüsusilə də qurbanlar bu tələbləri rədd edərək, Yaponiya hökumətinin heç vaxt öz ordusunun qadınların rahatlığı məsələsində birbaşa iştirakını rəsmi olaraq qəbul etmədiyini iddia edərək, bu tələbləri rədd ediblər. Yaponiya hökuməti bunu əslində 1992-ci ildə etiraf etdi.
Cənubi Koreyada indiyədək Sülh Heykəli ictimai heykəltəraşlıq kimi təyin olunmadığı üçün heykəlin zədələnməsinin qarşısını almaq çətin olub. 30 iyun 2017-ci ildə Busan şəhərinin vətəndaş konqresi müvafiq sərəncamı qəbul edərək heykəli qorumaq üçün hüquqi əsas yaratdı. Bu səbəbdən abidənin yerindən daşınması və ya sökülməsi çətinləşib.
## ABŞ-da Sülh heykəlinə yerli müxalifət
2021-ci ilin iyul ayında Kolorado ştatının Aurora şəhərindəki şəhər şurası ictimai əmlaka Sülh Heykəlinin qoyulması təklifinin əleyhinə səs verdi. Səsvermədən sonra şəhər işçiləri "Memoriallar dinc və antaqonist azad söz hadisələri, vandalizm, Asiya nifrəti və ləğv edilməsini tələb edən qanuni hərəkətlər də daxil olmaqla, ictimaiyyətin geniş reaksiyasını cəlb etdi" yazdı.  Məktubda həmçinin deyilir: "Avrora şəhəri Koloradoda çoxlu Asiya vətəndaşı olan ən mədəni müxtəlifliyə malik icmadır. Memorial Cənubi Koreya və Yaponiya arasında həll olunmamış mübahisəni təmsil edir. Bu məlumat əsasında Parklar, İstirahət və Açıq Məkan Departamenti memorialın şəhərə məxsus əmlaka yerləşdirilməsi səmərəli deyil”.
## Sülh heykəlindən ilhamlanan digər heykəllər
Qadınların rahatlığı və Sülh Heykəli məsələsi Seulda və böyük Koreya əhalisi olan dünyanın şəhərlərində başqa belə abidələrin tikilməsinə ilham verdi.
San-Fransiskodakı rahatlıq qadın heykəli olan Güc Sütunu ABŞ-nin böyük bir şəhərində ilkdir. Heykəlin üzə çıxarılmasından sonra Yaponiyanın Osaka şəhəri onilliklərlə davam edən qardaş-şəhər münasibətlərinə son qoydu.
2012-ci ilin may ayında Koreyataun, Palisades Park, Nyu-Cersi rəsmiləri, Yaponiyadan gələn iki diplomatik nümayəndə heyətinin ictimai parkdan kiçik bir abidənin, 2010-cu ildə “rahatlıq qadın”larının xatirəsinə həsr olunmuş daş blokunun üzərindəki mis lövhənin götürülməsi tələbini rədd etdi. Bir neçə gün sonra Cənubi Koreya nümayəndə heyəti rayonun qərarını təsdiqlədi. Bununla belə, qonşu Koreaunda, Fort Lidə müxtəlif Koreyalı amerikalı qruplar 2013-cü ilin aprel ayının əvvəlinə kimi belə bir abidənin dizaynı və mətni ilə bağlı konsensusa gələ bilmədilər. 2012-ci ilin oktyabrında yaxınlıqdakı Hackensack, New Jersey şəhərində oxşar memorial elan edildi. Holokost, Böyük İrlandiya aclığı, ABŞ-da quldarlıq və erməni soyqırımı ilə bağlı xatirə abidələri ilə yanaşı, Bergen County Məhkəməsinin arxasında ucaldılacaq və 2013-cü ilin martında təqdim edilmişdir.
## Yaponiya ilə diplomatik insident
Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, 2015-ci ildə Cənubi Koreya və Yaponiya qadınların rahatlığı məsələsini həll etmək üçün razılığa gəliblər. Bu sazişin bir hissəsi kimi Cənubi Koreya Yaponiyanın Seuldakı Yaponiya səfirliyi qarşısındakı heykəldən narahat olduğunu etiraf edib və məsələni lazımi şəkildə həll etməyi öhdəsinə götürüb. Bununla belə, Cənubi Koreya hökuməti heç vaxt heykəlin götürüləcəyinə dair açıq söz verməyib. 2015-ci ilin dekabrında Yaponiya, Cənubi Koreyanın heykəl problemini həll etməyə razılaşdığı, lakin bunu edə bilmədiyi üçün Sülh Heykəli Seuldakı yerindən götürülməsə, təzminat olaraq 1 milyard yapon yeni ödəməyəcəyini bildirdi. Daha sonra Busanda ikinci heykəl ucaldılıb. Bundan sonra Yaponiya Cənubi Koreyadan iki diplomatı geri çağırıb və yüksək səviyyəli danışıqları dayandırıb. Cənubi Koreya da 21 Noyabr 2018-ci ildə 2015-ci il müqaviləsinə xitam verdi və razılaşdırılmış razılaşmanı ödəmək üçün yaradılmış Yaponiya tərəfindən maliyyələşdirilən qadınların rahatlığı fondunu faktiki olaraq bağladı. Yaponiya iddia edir ki, müqavilə hələ də hüquqi qüvvəyə malikdir və buna görə də heykəlin qoyulması qanunsuzdur.
## İstinadlar

1 "NCCK Special Declaration Rejects "Comfort Women" Agreement". Kukmin Daily. 28 January 2016. Retrieved 31 January 2017.
2 "Press Conference by Foreign Minister Fumio Kishida". Ministry of Foreign Affairs of Japan. 13 January 2017. Retrieved 31 January 2017.
3 Chun, Dongho (1 May 2020). "The Battle of RepresentationsGazing at the Peace Monument or Comfort Women Statue". Positions: Asia Critique. 28 (2): 363–387. doi:10.1215/10679847-8112482. ISSN 1067-9847. S2CID 219042149.
4 "Weekly 'Comfort Women' Protest at Japan Embassy in Seoul in its 24th Year | Journalism Without Walls Korea 2016". www.journalismwithoutwalls.com. Retrieved 9 February 2017.
5 Choe, Sang-hun (15 December 2011). "Statue Deepens Dispute Over Wartime Sexual Slavery". The New York Times. Retrieved 31 January 2017.
6 "Sculptor to make symbol of Vietnam massacres". koreatimes. 21 June 2017. Retrieved 22 June 2017.
7 CHOE, SANG-HUN (28 October 2015). "Statues Placed in South Korea Honor 'Comfort Women' Enslaved for Japan's Troops". New York Times. Retrieved 22 September 2016.
8 Sanger, David E. (14 January 1992). "Japan Admits Army Forced Koreans to Work in Brothels". The New York Times.
9 "부산 소녀상 보호, 법적 근거 마련됐다". 30 June 2017.
10  "Japan-ROK Foreign Ministers' Meeting". Ministry of Foreign Affairs of Japan. Retrieved 8 July 2021.
11 ""한국이 소녀상 철거 약속"…"그런 약속 없었다"" ["South Korea's promise to remove the Statue of Peace" ... "There was no such promise in the first place."]. SBS NEWS. 17 February 2022. Retrieved 22 April 2023.
12 Firn, Mike (31 December 2015). "'Comfort women' statue threatens to derail Japan-South Korea accord". Daily Telegraph. Retrieved 23 April 2017.
13 Han, Sol; Griffiths, James (10 February 2017). "Why this statue of a young girl caused a diplomatic incident". CNN. Retrieved 22 April 2017.
14 Kim Tong-Hyung, Associated Press (21 November 2018). "South Korea Shuts Japanese-Funded 'Comfort Women' Foundation". Time. Archived from the original on 21 November 2018. Retrieved 21 November 2018.
15 Choe Sang-Hun (21 November 2018). "South Korea Signals End to 'Final' Deal With Japan Over Wartime Sex Slaves". New York Times. Retrieved 21 November 2018.
16 Arrington, Celeste (11 January 2018). "South Korea ended its review of its 'comfort women' deal with Japan. Here's what you need to know". The Washington Post.
17  Mason, Kara (8 June 2021). "Memorial honoring Korean 'comfort women' unanimously defeated by Aurora City Council". Sentinel Colorado. Retrieved 9 August 2021.
18 Park, Jae-hyuk (27 July 2016). "Japanese fight to block 'comfort woman' statue in Sydney". Korea Times. Retrieved 22 September 2016.
19 Ingber, Sasha (4 October 2018). "Osaka, Japan, Ends Ties With San Francisco In Protest Of 'Comfort Women' Statue". NPR. Retrieved 29 October 2021.
20 Kirk Semple (18 May 2012). "In New Jersey, Memorial for 'Comfort Women' Deepens Old Animosity". The New York Times. Retrieved 9 June 2013.
21 S.P. Sullivan (8 June 2013). "Sexual slavery issue, discussed internationally, pivots around one little monument in N.J." New Jersey On-Line LLC. Retrieved 9 June 2013.
22 Monsy Alvarado (12 July 2012). "Palisades Park monument to 'comfort women' stirs support, anger". © 2012 North Jersey Media Group. Retrieved 12 July 2012.
23 Dan Ivers (6 April 2013). "Critics cause Fort Lee to reconsider monument honoring Korean WWII prostitutes". New Jersey On-Line LLC. Retrieved 16 April 2013.
24 Linh Tat (4 April 2013). "Controversy puts planned 'comfort women' memorial in Fort Lee on hold". North Jersey Media Group. Retrieved 16 April 2013.
25 Rebecca D. O'Brien (14 October 2012). "New Jersey's Korean community awakens politically". © 2012 North Jersey Media Group Inc. All rights reserved. Retrieved 19 October 2012.
26 S.P. Sullivan (8 March 2013). "Bergen County marks International Women's Day with Korean 'comfort women' memorial". © 2013 New Jersey On-Line LLC. All rights reserved. Retrieved 8 March 2013.
27. Monsy Alvarado (8 March 2013). "Memorial dedicated to women forced into sexual slavery during WWII". 2013 North Jersey Media Group, Inc. All rights reserved. Retrieved 8 March 2013.
28. "The Statue of Peace in Berlin: For peace! Against sexualized violence!". iwspace.de. 1 October 2020. Retrieved 9 October 2020.