open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Etil metakrilat

***Etil metakrilat (Etil 2-metil akrilat, Etil 2-metil-2-propenoat, UN2277)***-kimyəvi formulu C₆H₁₀O₂,metakril turşusunun etil efiridir.
 
## Fiziki xassələri
Etil metakrilat  normal şəraitdə rəngsiz mayedir, suda az həll olur, qaynama temperaturu 117 °C və ərimə temperaturu -75 °C-dən azdır. Molekulyar çəki isə 114.1 q/mol-dur.  Etil metakrilat xassələrinə görə metil metakrilata bənzəyir, lakin onun qıcıqlandırıcı xassələri daha az nəzərə çarpır.
## Tədbiqi
Etil metakrilat akril polimerlərin - sintetik qatranların, latekslərin, emulsiyaların istehsalı üçün istifadə olunur .Metil metakrilatdan daha az bioloji təhlükəli  olduğu üçün bu efir kosmetik prosedurlarda, xüsusən də dırnaq uzatmalarında istifadə olunur.
## Təhlükəsizlik
Etil metakrilat buxarlarının inqalyasiyası öskürək, yanma, başgicəllənmə və baş ağrılarına səbəb olur. Böyük dozalarda ürəkbulanma, qusma və huşun itirilməsinə , dəri ilə təmasda yanmağa səbəb olur. Gözlərlə əlaqə aktiv lakrimasiyaya, gözlərdə ağrıya gətirib çıxarır. Etil metakrilat buxarı hava ilə yaxşı qarışır və partlayıcı qarışıqlar əmələ gəlir.Maddə qızdırıldığında və işığa məruz qaldıqda və ya güclü oksidləşdirici maddələrlə təmasda olduqda şiddətlə polimerləşir.

## Mənbə
# Etil metakrilat (EMA) (əlçatmaz keçid). 25 mart 2009-cu ildə alınıb. 6 oktyabr 2009-cu ildə orijinaldan arxivləşdirilib.
# Dırnaq uzadılması tarixi. 2-ci hissə 13 aprel 2009-cu ildə Wayback Machine Nail Məlumat Portalında arxivləşdirilmişdir
# Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3 (Мед-Пол). — 639 с. — ISBN 5-82270-039-8.
# http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0426.html
# Weissermel, Klaus; Arpe, Hans-Jürgen. Industrial Organic Chemistry (неопр.). — John Wiley & Sons, 2003. — С. 284. — ISBN 978-3-527-30578-0.
# Wittcoff, Harold A.; Reuben, Bryan G.; Plotkin, Jeffery S. Industrial Organic Chemicals (неопр.). — John Wiley & Sons, 2004. — С. 188—192. — ISBN 978-0-471-44385-8.
# РОИ :: Исключение метилметакрилата и метилакрилата из списка прекурсоров. Дата обращения: 25 сентября 2015. Архивировано 5 июня 2021 года.
Zəlimxan (ad)

**Zəlimxan** — Azərbaycanlı adı.

* Zəlimxan Yaqub — Azərbaycanın xalq şairi
* Zəlimxan Məmmədli — Haqq Ədalət Partiyası Ali Məclisinin sədri
* Zəlimxan Əhmədov —
* Zəlimxan Yandarbiyev

;Digər
* Zəlimxan — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Aslanlı

**Aslanlı** — soyad.

* Mir Kazım Aslanlı — şair, alim, həkim, müəllim və bəstəkar.
* Orxan Aslanlı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri
* Gülağa Aslanlı — Müsavat Partiyasının Mərkəzi İcra Aparatının sədri.
* Rüfət Aslanlı —
;Digər
* Aslanlı (Xudabəndə) — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ədalət Nəzərli

**Ədalət Məmmədcavad oğlu Nəzərli** (d. 18 fevral 1925-ci il, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ - ö. 20 may 1999-cu il, Bakı, Azərbaycan Respublikası) — iqtisad elmləri doktoru, professor (1977).
## Həyatı
Ədalət Məmmədcavad oğlu Nəzərli 1925-ci il fevral ayının 18-də Bakı şəhərində anadan olub. Atası Məmmədcavad Nəzərli dövrünün qabaqcıl ziyalarından biri, mətbəə işçisi olub.
1933-1937 illərdə keçmiş Karyagin, indiki Füzuli rayonunda, sonra isə 1937-1943-cü illərdə Bakı şəhəri keçmiş Oktyabr rayonunda (indiki Yasamal rayonu) Cəfər Cabbarlı adına orta məktəbdə təhsil alıb. 1943-1945-ci illərdə İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş, orden və medallarla təltif olunmuşdur. 1949-1951-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetində təhsil alıb. 1954-cü ildə təhsilini davam etdirərək, Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib. ADU-nu bitirəndən sonra Tiflisdə aspiranturaya daxil olub və 1962-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi olub. Bir müddət Azərbaycan EA Tarix İnstitutunda elmi işçi kimi işləyib. Bir müddət Bakı Yeyinti Sənayesi Texnikumunda direktor olub. Azərbaycan Poltexnik İnstitutunda, sonra isə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunda dərs deyib. 1979-cu ildə, “XlX əsrin 80-90-cı illərində Azərbaycanda kustarçılıq sənəti”  mövzusunda doktorluq dissertarasiyası müdafiə edərək, iqtisad elmləri doktoru elmi adını alıb. Nəzərli Yeni Azərbaycan Partyasının yaradıcılarından olub. O, ömrünün sonuna kimi YAP Nəsimi rayon təşkilatının idarə heyətinin üzvü olub. 
Nəzərli 1999-cu il mayın 20-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı Yasamal rayonu qəbiristanlığındadır.

## Təltif və mükafatları
* “Kursk döyüşündə göstərdiyi şücaətə görə” medal
* “Brestin alınması uğrunda” medal
* “Kerç uğrunda” medal
## Həmçinin bax
* Nəcəfqulu Nəzərli
* Hacıağa Nəzərli

## İstinadlar
Hacıağa Nəzərli

**Hacıağa Məmmədcavad oğlu Nəzərli** () — Azərbaycanın ilk plaktaçı rəssamı, respublikanın əməkdar rəssamı (1982).
## Həyatı
Hacıağa Məmmədcavad oğlu Nəzərli 1923-cü il mart ayının 17-də Bakı şəhərində dövrünün qabaqcıl ziyalarından olan, mətbəə işçisi Məmmədcavad Nəzərlinin ailəsində dünyaya göz açıb.
1930-1937-ci illərdə keçmiş Kayegin rayonunda (indiki Füzuli rayonu) 1937-1940-cu illərdə Bakı şəhəri keçmiş Oktyabr  (indiki Yasamal) rayonundakı Cəfər Cabbarlı adına orta məktəbdə təhsil alıb. 1940-ci ildə Bakı rəssamlıq məktəbinə daxil olan H. Nəzərli müharibənin başlaması ilə əlaqədar oradakı təhsilini yarımçıq qoyur. 1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. 1948-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbində təhsilini davam etdirir. H.Nəzərlinin rəssamlığa gəlməsinə atasının əmisi, Peterburq təhsilli rəssam Nəcəf Rasimin (Nəcəfqulu Nəzərli) təsiri olub. Bir müddət Azərbaycan Musiqili Komediya teatrında rəssam kimi çalışmışdır. Dərin rəng hissiyatına, kompozisya duyumuna malik firça ustası rəssamlığına bütün janrlarında rəngkarlıq, qrafika, illüstrasiya, plakat, reklam və teatr tərtibatı, impressionizm cərəyanı sahəsində sənət nümunələri yaradaraq çağdaş təsviri sənətimizin banilərindən biri olmuşdur. Onun “Hüseyn Cavid”, “Cəfər Cabbarlı və Mikayıl Müşfiq Xızıda”, “C.Cabbarlıya həsr olunmuş “Hey sən əski dünya təslim ol”, “Mikayıl Müşfiq qayada”, “Ziya Bünyadov”, “M.F.Axundov”, “Səadət”, Ağ şanı, qara şanı” və s. əsərlər yaratmışdır. 	55 il yaradıcılıq yolu keçən Hacıağa Nəzərli nəinki respublikanın ayrı-ayrı rayonlarında, keçmiş SSRİ-nin respublikalarında eləcə də Hindistan, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Avstriya, Malayziya, Sinqapur” və s. yaradıcılıq ezamiyyətlərində olmuşdur. Bir çox diplom, mükafatlara layiq görülmüşdür. Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin fəxri üzvü olub. H.Nəzərli 2001-ci il may ayının 18-də 78 yaşında vəfat etmişdır.Yasamal rayon qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. 
## Mükafatları və xatirəsi
Hacıağa Nəzərli 1982-ci ildə Azərbaycan SSR-ın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür. Həmçinin Xızı rayonunda fəaliyyət göstərən Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi rəssamın adını daşıyır. 
## Həmçinin bax
* Nəcəfqulu Nəzərli
* Ədalət Nəzərli

## İstinadlar
Sahib Rəhimov

**Sahib Rəhimov** (*Sahib Səttar oğlu Rəhimov*; ) — dövlət xadimi.

## Həyatı və fəaliyyəti
Sahib Səttar oğlu Rəhimov 26 iyun 1937-ci ildə Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olub. Orta məktəbi Kərimbəyli kəndində bitirdikdən sonra 1954-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfati İnstitutunun iqtisadiyyat fakultəsinə daxil olub, 1958-ci ildə  uğurla bitirərək, təyinatla Dövlət Plan komitəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Təchizat və Təminat baş idarəsində iqtisadçı kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Sonra ki dövrdə o Azərmeşəkagiztikinti və Təminat birliyində baş mühəndis, şöbə müdiri və 1965-ci ilə qədər idarə rəisi vəzifələrini ardıcıllıqla icra etmişdir. 

Sahib Rəhimov sonra ki illərdə Dövlət Tikinti materiallari İstehsalı Təchizat və Təminat idarəsinin rəis müavini (1965-1966-ci illər), Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyinin MMTŞ-də baş mühəndis (1966-1969-cu illər), Montin adına Ağac Emalı zavodunun direktoru (1966-1972), Başkolxozlararasitikinti Sənaye Müəssisələri idarəsinin rəisi (1972-1979-cu illər), Meşədəmir zavodunun direktoru (1979-1983-ci illər), Kənd Tikinti Nazirliyinin Tikinti materiallari trestinin müdir müavini və həmin nazirlikdə Azərkəndtikintikomplekt trestinin rəisi (1983-1986),Azəraqrarsənayetikinti Birliyinin rəis müavini (1986-1989), Azərbaycan Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin sədr müavini (1989-1990),Azərsənayetikinti Birliyinin sədr müavini (1991-1991) və Azərbaycan Sənaye Tikinti Materiallari nazirinin müavini (1991-1998) vəzifələrində çalışmışdı. 1998-ci ildən isə onun həyatında yeni bir səhifə açılır. 

Sahib Rəhimov 1998-ci ildə Qaçqınlar və Məcburi Köckünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müşaviri  və 1999-cu ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri Üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini təyin olunur və 2009-cu ilə qədər bu vəzifədə çalışıb. 

Sahib Rəhimovun əmək fəaliyyəti və vətənə xidməti Azərbaycan Respublikası tərəfindən hər zaman yüksək qiymətləndirilib, müxtəlif zamanlarda o, orden, medallarla, fəxri adlarla təltif olunub. O, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İnşaatcisi fəxri adi və 2007-ci ildə uzun müddət dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyət göstərdiyinə görə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib. Sahib Rəhimov 8 aprel 2020-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Parkinson qanunu

**Parkinson qanunu** — zamanın idarə olunması modellərindən biri. İlk dəfə 1955-ci ildə N. Parkinson tərəfindən "The Economist" qəzetində çap olunmuş essedə bəhs edilmiş bu qanununa görə, hər bir iş onun tamamlanmasına ayrılan bütün vaxtı əhatə edəcək şəkildə genişlənir. Bu qanunda göstərilir ki, gərəksiz əlavə vaxtın verilməsi işin səmərəliyini azaldır. Bu mənada işə müvafiq son tarix müəyyən etmək çox önəmlidir.

## Nümunələr
* Yaşlı bir qadının bütün gününü qardaşı qızına açıqca göndərməklə keçirməsi mümkündür. O, 1 saat açıqcanın, 1 saat eynəyinin, yarım saat isə ünvanın tapılmasına, 1,5 saat yazının məzmununa, 20 dəqiqə poçta gedəndə çətiri götürüb-götürməməyə qərar verməyə xərcləyə bilər. Ancaq çox məşğul biri bütün bunlara çox qısa vaxt xərcləyib bitirə bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Pareto qanunu
Dəllək

* Yaxa Dəllək — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Çöl Dəllək — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Dəllək Murad – XVIII əsr aşıqlarından biri.
Sevgi hekayəsi (film, 2005)

**Sevgi hekayəsi**, **Əlaqə** və ya **Zəncirlər** (Rom: **Silsiilay**; ingiliscə: **Chains**) — 2005-ci ildə Xalid Məhəmmədin ssenari xəttini yazdığı və rejissoru olduğu hind dilində çəkilmiş olan romantik filmdir. Filmdə baş rollarda Tabu, Bhumika Çavla, Riya Sen, Celina Ceytli, Anita Hassanandani, Divya Dutta, Rahul Bose, Cimmi Şeirgill, Aşmit Patel və Kay Kay Menon iştirak edir, eyni zamanda filmdə xüsusi geniş obrazı Şah Rukh Khan canlandırır. Film 17 iyun 2005-ci ildə buraxılmışdır.

## Süjet xətti

Film üç qadının hekayəsi ətrafında cərəyan edir.

Sürətlə yüksələn Bollivud aktrisası olan Zianın, onu kino karyerası üçün yetişdirmiş şəxs olan Neel ilə olan isti münasibətləri pozulmaq üzrədir. Ondan uşaq istəyir, amma uşağa görə heç bir məsuliyyət də daşımaq istəmir. Tezliklə o öz yoluna davam edir və özünə başqa bir sevgili tapır.

Anuşka varlı Nikhillə münasibətlərində sevgi tapmaq istəyən telefon operatorudur. Bu vaxt ofisdəki həmkarı Tarun da onu sevir və onu səssizcə izləyir. Əməksevər bir qız olan Anuşkanın sevgi hekayəsində bir dönüş nöqtəsi baş verir və bundan sonra qız iki oğlandan birini seçməlidir. Natasşa böyük təsiri olan bir rolda çıxış edir. Üç qadının hekayəsi, qadınların həmrəylik hərəkatı kimi bir araya gəlməsi ilə birləşmiş bir şəkildə toxunur.

Rehana evdar qadındır və əri Ənvərin ona hostes Preeti ilə  xəyanət etməsi faktı ilə üzləşməlidir.
Endo Kinsuke

– Yaponiya bürokratı, Çoşu beşliyinin üzvü. O, "müasir Yaponiya sikkəçiliyinin atası" hesab olunur.

## Həyatı
Endo Kinsuke 1836-cı ildə Çoşu hanında doğulmuşdur. 1863-cü ildə təhsil almaq məqsədilə İngiltərəyə göndərilmiş Çoşu beşliyinin tələbəsi olmuşdur. O, London Universitet Kollecində kimya, geologiya, mineralogiya təhsili almışdır. 1866-cı ildə Yaponiyaya qayıtmışdır. Meyci islahatından sonra 1870–1893-cü illərdə Yaponiya Sikkəçilik Bürosunda işləmişdir. 1874-cü ildə Sikkəçilik Bürosu yeni texnikalardan istifadə etmək üçün əcnəbilərlə razılaşanda Endo bürodan ayrılmışdır. Lakin büro 1875-ci ilin yanvarında doqquz əcnəbini işdən çıxardıqdan sonra qayıtmışdır. 1881-ci ildə Osaka Sikkəçilik Bürosunun direktoru olmuş, əcnəbi mütəxəssislərin köməyi olmadan Qərb üslubunda olan yapon sikkələrinin kəsilməsinə nail olmuşdur.

1883-cü ildə Osaka Sikkəçilik Bürosunun ərazisindəki sakura ağaclarının ictimaiyyət üçün əlçatan olmasını təklif etmişdir. Bu yer daha sonra Osakanın əsas hanami yerlərindən birinə çevrilmişdir. 1886-cı ildə Britaniya admiralı Corc Kinq Yaponiyanı ziyarət edəndə Endo onun üçün tərcüməçilik etmişdir.

## Xatirəsi
1993-cü ildə London Universitet Kollecində Çoşu beşliyi üçün quraşdırılmış xatirə lövhəsində Endo Kinsukenin də adı var.

## Qeydlər

## İstinadlar
Yaşıl yarpaq (jurnal)

***Yaşıl yarpaq*** () — 1928-ci ildə Türkiyədə yaşayan azərbaycanlı mühacirlər tərəfindən nəşr olunan jurnal.

## Haqqında
16 iyun 1928-ci ildə nəşr edilən Yaşıl Yarpaq jurnalı azərbaycanlı mühacirlərin nəşr etdirdiyi 3-cü jurnal idi. O, "Yeni Qafqaziya", "Azəri Türk" jurnallarından həcminə və təsir dairəsinə görə daha zəif idi. "Orxaniyyə" mətbəəsində çıxan jurnalın ünvanı bu şəkildə qeyd olunub: İstanbul, Aya Sofiya qarşısında Hilali-Əhmər caddəsi. Nömrə 6. Jurnaldakı ilk məqalə "On sənə arxamızda" adlanır. Jurnalın ikinci sayı 5 iyul 1928-də çıxıb. Jurnal 8 səhifədən ibarət olub və son nömrəsini 1 sentyabr 1928-ci ildə nəşr edib. Jurnalın baş redaktoru Məmməd Sadıq Aran olub. Bundan başqa jurnalda Ərdoğan və Sisyanlı imzalarına da rast gəlinir.

Jurnalın başlıq bölməsində "əməlpərvər azərilərin qələmi ilə 15 gündə bir nəşr olunur, ictimai, siyasi, müstəqil millətpərvər məcmuadır" ifadələrinə yer verilmişdir.

### Məqsədi
Yaşıl yarpaq jurnalının ilk nömrəsində yayımlanan "Yolumuz" adlı məqalədə jurnalın məqsədi aşağıdakı sözlərlə bildirilmişdir: 

Sovet  rəhbərliyinin təzyiqləri ilə "Yeni Qafqaziya" və "Azəri Türk" jurnalları kimi “Yaşıl yarpaq” jurnalı da qısa müddəyli nəşr həyatından sonra qapadılmışdır.. Redaksiya heyətində dəyişikliklər olmadığı üçün  jurnalın əsas mövzusu sovet rəhbərliyinin ruslardan başqa digər icmalara təzyiqləri olmuş və bu vəziyyət jurnal tərəfindən ciddi şəkildə tənqid olunmuşdur.

Yenə birinci nömrədəki “Arxamızda on il” sərlövhəli məqalədə 1918-ci ildə Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra son on ildə nələrin dəyişdiyi açıqlanır:

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 

## Həmçinin bax
Benin İmperiyası

**Benin Krallığı** indiki Nigeriya ərazisində qurulmuş bir krallıqdır.

Eramızın 600-cü ildə Ogiso sülaləsi tərəfindən qurulan krallıq, 1897-ci ilə qədər hökmranlığını və müstəqilliyini davam etdirdi.

Benin Krallığı tarixən müstəmləkəçilikdən əvvəlki Qərbi Afrika regionunda bu gün ən çox sənədləşdirilmiş ölkələrdən biridir.Bugünkü Benin Respublikasının krallıqla heç bir tarixi əlaqəsi olmasa da, Benin adından istifadə edir.
Cim Abrahams

**Cim Abrahams** (; ) — ABŞ kinorejissoru və ssenaristi. O, əsasən Deyvid və Cerri Zuker qardaşları ilə komediya və parodiya janrında işləmişdir. Müstəqil olaraq "*Böyük biznes*" (1988) filminə rejissor kimi rəhbərlik etmişdir. O, həmçinin "*Təyyarə!*" (1980), "*Tamamilə məxfi*" (1984), "*Qaynar başlar*" (1991) və s. filmləri çəkmişdir.

## İstinadlar
Raymund Abraham

**Raymund İohann Abraham** (; ) — Avstriya memarı. ABŞ-də yaşamışdır. İşinə görə, 1970-ci illər atipik konstruktiv həllər xarakterikdir ("Üç divarlı ev", 1972).

40 illik karyerası boyunca Abraham Avropa və ABŞ-də layihələr yaratmış, memarlıq əsərləri qurmuşdur. 1952–1958-ci illərdə Abraham Qraz Texnologiya Universitetində təhsil almışdır. 1959-cu ildə Vyanada bir studiya qurmuş və burada tikinti, rəsm və quraşdırma vasitəsilə memarlığın dərinliklərini və sərhədlərini araşdırmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Groihofer, Brigitte (Ed.): *Raimund Abraham [UN]Built.* Springer, 1996
* Abraham, R. (1988). *Viena pálida*. Madrid: AviSa.
* 

## Xarici keçidlər
* Raimund Abraham — Works & Researches (written by Hans Höger for the Japanese magazine SHIFT)
Seyid Əli Musəvi Nur

**Seyid Əli Musəvi Nur** (16 mart 2004-cü ildə Ramhormoz şəhərində anadan olub) İranın Xuzistan əyalətinin Ramhormoz şəhərindən olan karateçidir . Seyid Əli Musəvi Nur müxtəlif rütbələrdə İran millisinin üzvüdür. O, 2021-ci ildə Almatıda keçirilən karate üzrə Asiya çempionatında qızıl medal qazanıb. Dünya Karate Federasiyasının reytinqində 70 kq çəki ilə 3-cü yerdədir.

**Seyid Əli Musəvi Nur** Mehdi Cəfəri, Mehdi Əhmədi, Reza Maydanaro, Qasem Asiyabri, Nəriman Zamani, Məhəmməd Hadi Məhəmmədi kimi məşhur məşqçilərin nəzarəti altında müxtəlif rütbələrdə karate üzrə milli komandaların üzvü olub.

12 yaşında karate ilə məşğul olub və əsas yaş qruplarında müxtəlif çempionluq titulları qazandıqdan sonra 2017-ci ildə milli komandanın üzvü olub və hazırda İran İslam Respublikasının karate komandasının milli çempionu və dünyanın ən qürurlu karateçiləri.

## tərcümeyi-halı, gündəlik
2016-cı ildə məşqçi Ramhormzi Hossein Ayouzinin nəzarəti altında Abadis Club-da karate ilə məşğul olmağa başladı və ilk rəsmi medalını 2022-ci ildə Zəncan vilayətində milli komandanın milli çempionatında qazandı.

Dünya Karate Federasiyasının açıqladığı son reytinqdə *Seyid Əli Musəvi Nur* 70 kq çəki dərəcəsində 3-cü yerdədir.

## fəxri adlar
Onun şərəflərindən biri 2021-ci ildə karate üzrə Asiya çempionatında **1 qızıl medal** qazanmasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Afrikaansca Vikipediya

**Afrikaansca Vikipediya** () — Vikipediyanın Afrikaans dilindəki versiyası. Layihəyə 16 noyabr 2001 tarixində başlanıldı və beləliklə yaradılan 11-ci Vikipediya oldu. 2016-cı ilin dekabrında məqalələrin sayına görə 84-cü ən böyük Vikipediya idi. Cənubi Afrika və Namibiyadan başqa, afrikaansca Vikipediya Avropa, Şimali Amerika və Okeaniyadakı istifadəçilər tərəfindən istifadə edilir.

## Ziyarətlər və redaktələr
Afrikaansca Vikipediya bütün Vikipediya axtarışlarının 0,008%-ni təşkil edir. 1 iyul 2009-cu il və 30 sentyabr 2013-cü il tarixləri arasında afrikaansca Vikipediyanı ən çox ziyarət edənlər bu ölkələrdir:
 CAR (**64.0%**)
 ABŞ (**5.5%**)
 Almaniya (**4.1%**)
 (**26.4%**)

Afrikaansca Vikipediya, Cənubi Afrikadakı bütün axtarışların İngiliscə Vikipediyanın 92,7%-dən sonra 2,2%-ni təşkil edir. Namibiyada ingiliscə (85,3%), almanca (5,7%) və portuqalca (1,5%) Vikipediyalardan sonra afrikaans Vikipediyası 1,2% istifadə olunur.

Bütün almanların redaktələrinin 0,1%-i, bütün belçikalıların redaktələrin 0,3%-i və cənubi afrikalıların redaktələrinin 24,4%-i afrikaansca Vikipediyada baş tutur. Hollandiya və Belçikanın afrikaansca Vikipediyaya daxil olması çox güman ki, afrikaansca və niderlandca arasındakı dil əlaqəsi ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Pater familias

"**Pater familias**" (latın dilindən – "ailə atası") — patriarxal ailənin başçısı.

Qədim Romada "pater familias" əvvəlcə həyat yoldaşı, uşaqları, qulları, əşyaları üzərində eyni gücə (manus) malik idi. O, bunların hamısını bəraət qazandırmaqla iddia edə bilərdi. Sonra bu güc fərqlənmiş və müxtəlif adlar almışdır.

Əvvəlcə ailənin atasının səlahiyyəti qeyri-məhdud idi, qalan ailə üzvləri isə tamamilə gücsüz idi, lakin sonra Roma hüququ onların hüquqlarını tanımağa başlamışdır. Ailə atasının hakimiyyətinin zəifləməsi Roma ailə hüququndakı dəyişiklik, yetkin ailə üzvlərinin müəyyən müstəqilliyini öz üzərinə götürən ticarətin inkişafının nəticəsi idi.

## İstinadlar
Ellinistik din

**Ellinistik din** — e.ə. 300-cü ildən b.e. 300-cü ilə qədər, ellinizm dövründə və Roma imperiyasında qədim yunan mədəniyyətinin təsiri altında yaşayan Şərqi Aralıq dənizi xalqlarının müxtəlif inanc və təcrübə sistemlərindən hər hansı biri. Ellinistik dində çoxlu davamlılıq var idi. İnsanlar yunan tanrılarına ibadət etməyə və Klassik Yunanıstanda olduğu kimi eyni ayinləri yerinə yetirməyə davam edirdilər.

Dəyişiklik Misir tanrıları İsida və Serapis, Suriya tanrıları Atarqatis və Baal-Hadad da daxil olmaqla, digər ölkələrdən yeni dinlərin əlavə edilməsi nəticəsində baş vermişdir. Bu, həm yaşadıqları həyatda, həm də axirətdə tamamlılıq istəyən insanlar üçün yeni bir çıxış yolu yaratmışdır. İlahiləşdirilmiş ellinist hökmdarlara sitayiş də bu dövrün bir xüsusiyyətinə çevrilmişdir. Misirdə Ptolemeylər əvvəlki Misir təcrübələrini və yunan qəhrəman kultlarını adaptasiya edərək Makedoniyalı İsgəndərin Ptolemey kultu daxilində özlərini firon kimi təqdim etmişdilər. Başqa yerlərdə hökmdarlar tanrı statusunu tam əldə etmədən ilahi status ala bilmişdilər.

Bir çox insanlar magiya məşğul olurdu. Bütün ellinist dünyada insanlar kahinlərlə məsləhətləşir, bədbəxtlikdən çəkindirmək və ya magiya məqsədilə tumar və heykəlciklərdən istifadə edirdilər. Ellinistik astrologiyanın mürəkkəb sistemi bu dövrdə inkişaf etmiş, günəşin, ayın və planetlərin hərəkətləri ilə insanın xarakterini və gələcəyini müəyyən etməyə cəhd göstərilmişdir. Stoaçılıq və epikürçülük kimi ellinizm fəlsəfəsi sistemləri ənənəvi dinə dünyəvi alternativ təklif etmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

*
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
Qədim Yunanıstanda din

**Qədim Yunanıstanda din** — qədim ellinlərin dini inancları və adətləri. Qədim yunan dini ənənəvi nağıllarla əlaqəli olan yunan mifologiyası ilə eyni deyil, baxmayaraq ki, ikisi bir-biri ilə sıx bağlıdır. Bu, həm məşhur xalq dini, həm də kult təcrübələri şəklində Qədim Yunanıstanda yaranan inanclar, rituallar və mifologiyalar toplusunu əhatə edir. Müasir "din" anlayışının qədim mədəniyyətlərə tətbiqi anaxronizm kimi şübhə altına alınmışdır. Qədim yunanların müasir mənada "din" sözü yox idi. Eynilə, məlum olan heç bir qədim yunan yazıçısı nə tanrıları, nə də dini ayinləri ayrı-ayrı "din"lərə ayırmır.

Qədim Yunanıstanda tez-tez on iki böyük tanrı və ilahəni tanındığı halda, stoaçılıq və platonizmin bəzi formaları kimi fəlsəfi cərəyan tək bir ali tanrını qəbul edən dildən istifadə edirdilər. Müxtəlif şəhərlər çox vaxt eyni tanrılara sitayiş edirdilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Padilla, Mark William (editor), "Rites of Passage in Ancient Greece: Literature, Religion, Society", Bucknell University Press, 1999. 
* Burkert, Walter, "Greek Religion", Cambridge Massachusetts: Harvard University Press, 1985
Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi

**Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi** — özündə bağça-məktəb fəaliyyətini birləşdirən Azərbaycanın ilk özəl təhsil müəssisələrindən biri.

2001-ci il sentyabr ayının 1-də  Heydər Əliyevin iştirakı ilə açılmışdır.

Təhsil ocağı üç hissədən — uşaq bağçası, orta ümumtəhsil məktəbi və orta məktəbdən ibarətdir və onların hər birində üç bölmə — Azərbaycan, rus və ingilis bölmələri fəaliyyət göstərir. Məktəbdə Olimpiada qrupları, Şagird Elmi Cəmiyyəti, Şagird Parlamenti fəaliyyət göstərir. İngilis bölməsində dərslər "Cambridge" proqramı əsasında keçirilir. Proqramı bitirən şagirdlərə dünyanın bütün ölkələrində tanınan və yüksək səviyyədə qiymətləndirilən IGCSE sertifikatları verilir.

15 may 2018-ci ildə Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksinin yeni binasının açılışı olub. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva açılış mərasimində iştirak ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heydər Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksi
Raisa İsmayılova

**Raisa Hüseyn qızı İsmayılova** () — Azərbaycan balerinası, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1967).

## Həyatı
Raisa Hüseyn qızı İsmayılova 5 noyabr 1939-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirmiş, 1958–1960-cı illərdə Moskva Xoreoqrafiya Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.

Raisa İsmayılova 1957-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında çıxış etməyə başlamışdır. Burada o, Məhmənə Banu ("Məhəbbət əfsanəsi"), Frigiya ("Spartak"), Odetta-Odilliya ("Qu gölü"), Gözəllər gözəli ("Yeddi gözəl") kimi partiyaları canlandırmışdır.

1970–1979-cu illərdə Raisa İsmayılova Moskvadakı Böyük Teatrda fəaliyyətini davam etdirmişdir. Boyarınya ("İvan Qroznı"), ikinci həyat yoldaşı ("Baxçasaray fontanı"), tacirə ("Daş çiçək"), saray rəqqasəsi ("Məhəbbət əfsanəsi") partiyalarını və ispan ("Don Kixot"), macar, ispan ("Qu gölü") rəqslərini ifa etmişdir.

Raisa İsmayılova 7 iyul 1967-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına görülmüş və 21 may 1970-ci ildə isə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Aqil Qurbanov

**Aqil Səlim oğlu Qurbanov** () — Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin müavini — Baş direktor.

## Həyatı
Aqil Səlim oğlu Qurbanov 15 avqust 1986-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2004–2008-ci illərdə Prezident Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alıb. 2008–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2012–2014-cü illərdə London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində magistr təhsili alıb.

Aqil Qurbanov 2015–2019-cu illərdə "PAŞA Holding" MMC-də investisiyalar üzrə direktor olub. Daha sonra "Sumqayıt Texnologiyalar Parkı"nın Müşahidə Şurasının sədri vəzifəsində işləyib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 9 dekabr 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə müdafiə nazirinin hərbi-texniki təchizat üzrə müavini vəzifəsinə təyin olunub.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə 27 fevral 2023-cü ildə müdafiə nazirinin müavini — Hərbi-Texniki Təchizat Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsinə, 13 iyul 2023-cü ildə isə müdafiə nazirinin müavini — Baş direktor vəzifəsinə təyin edilib.

18 mart 2024-cü ildə "Azərsilah"ın Müşahidə Şurasının sədri təyin edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2025-ci tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Aliyə Tahirova

**Aliyə Əziz qızı Tahirova** () — Azərbaycan balerinası, pedaqoq, Bakı Xoreoqrafiya Məktəbinin direktoru (1947–1978), Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1960).

## Həyatı
Aliyə Əziz qızı Tahirova 5 avqust 1917-ci ildə Aşqabad şəhərində anadan olmuşdur. 1939-cu ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirdikdən sonra Moskva Xoreoqrafiya Məktəbinin pedaqoji şöbəsində təhsilini davam etdirmişdir.

Aliyə Tahirova yaradıcılıq fəaliyyətinə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında balerina kimi başlamış və 1934–1937-ci illərdə burada işləmişdir. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında kordebaletdə çalışmış, balet tamaşalarında solo rəqslər ifa etmişdir.

1942-ci ildə Aliyə Tahirova pedaqoji fəaliyyətə başlamış və 1945–1947-ci illərdə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbinin bölmə rəhbəri, 1947–1978-ci illərdə isə məktəbin direktoru vəzifələrində işləmişdir. 1945-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.

Aliyə Tahirova 24 may 1960-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına görülmüşdür.

## İstinadlar
Mun Qa-yon

**Moon Ga-young** (; ) Alman əsilli Cənubi Koreyalı aktrisa. O, daha çox "Heartstrings (2011)", "EXO Next Door (2015)", "Tempted (2018)", "Welcome to Waikiki 2 (2019)", "Find Me in your Memory (2020)", "True Beauty (2020-21)" və " Link: Eat, Love, Kill (2022)"  seriallarındakı rolları ilə tanınıb.

## İlk İllər
Mun Qa-yon Almaniyanın Karlsrue şəhərində dünyaya gəlib. Valideynləri Cənubi Koreyalıdır. Onun 10 yaşı olanda ailəsi Cənubi Koreyaya köçüb.

## Karyera
Mun aktyorluq karyerasına 2006-cı ildə uşaq aktrisa kimi başlayıb, həm filmdə, həm də televiziyada çəkilib.

2014-cü ildə yeniyetmə Qa-yon Mnet kabel kanalında yayımlanan dörd epizodlu sirr/romantik dram olan "Mimi"də baş qəhrəman kimi ilk rolunu oynadı.

2015-ci ilin aprelində Qa-yon, Naver TV Cast-də yayımlanan "EXO Next Door" adlı internet dramında qadın qəhrəmanı canlandırdı. Daha sonra " Don't Dare to Dream " və " Live Up to Your Name" seriallarında ikinci plan rollarını oynadı.

2017-ci ildə o, "Waltzing Alone" adlı xüsusi dram filmində rol aldı.

2018-ci ildə o, 18-ci əsr fransız romanı "Les Liaisons dangereuses" əsasında çəkilmiş "Tempted" adlı romantik dramda rol alıb. Onun performansı MBC Drama Mükafatlarında bazar ertəsi-çərşənbə axşamı dramı üzrə  Ən Yaxşı Aktrisa kimi Mükəmməllik Mükafatını qazandı.

2019-cu ildə Qa-yon "Walcome to Waikiki 2" komediya televiziya serialının əsas heyətindən biri kimi çəkildi.

2020-ci ildə Qa-yon "Find Me in your Memory" adlı romantik televiziya serialında qadın baş rolda çəkildi. O, həmçinin 2020-ci ilin dekabrında yayımlanan tvN serialı "True Beauty"də qadın baş rolda Lim Cu-qyon rolunu oynayıb.

2022-ci ildə o, tvN-də "Link: Eat, Love, Kill" fantaziya-melodramında rol alıb.

## Filmoqrafiya
### Film

### Televiziya serialları

## Mükafatlar

## İstinadlar
Hünərli (film, 2014)

**Hünərli** (Rom: **Heropanti**) — Sabbir Xanın rejissorluğu və Sajid Nadiadvalanın prodüserliyi ilə 2014-cü ildə hind dilində çəkilmiş romantik döyüş filmidir. Filmdə Tiger Şroff və Kriti Sanon Hind filmlərindəki debütlərində Prakash Raj ilə birlikdə ikinci planda rol alırlar. Bu filmin teluqu dilindəki remeyki olan *Parugu*, 23 may 2014-cü ildə buraxılmışdır. Heropanti 2 adlı davam filmi isə 2022-ci ildə buraxılmışdır.

## İstinadlar
Heysaku Kosava

– Yaponiya psixiatrı və psixoanalitiki. Yaponiyada psixoanalizin əsasını qoymuşdur.

## Həyatı
Heysaku Kosava 17 iyul 1897-ci ildə Yaponiyanın Kanaqava prefekturasının Atsuqi şəhərində doğulmuşdur. 1926-cı ildə Tohoku Universitetinin Tibb Məktəbindən məzun olmuş, burada professor Kiyoyasu Maruinin tələbəsi olmuşdur. 1931-ci ildə Tohoku Universitetindəki psixiatriya professoru olmuşdur.

1932–1933-cü illərdə Vyana Psixoanaliz İnstitutunda təhsil almış, burada Rixard Şterba və Paul Federnin tələbəsi olmuşdur. Vyanada yaşayarkən Ziqmund Freydin evini ziyarət etmiş və ona alman dilində yazdığı "Günahkarlıq hissinin iki növü" adlı məqaləsini təqdim etmişdir. Bu məqalədə onun tərəfindən irəli sürülmüş Acase kompleksindən bəhs etmişdir. O, Visbaden şəhərində baş tutmuş XX Beynəlxalq Psixoanaliz Assosiasiya konqresində iştirak etmiş ilk yapon olmuşdur. Burada Haynts Hartman və Karl Mennincerlə tanış olmuş, onlarla dostlaşmışdır. 1934-cü ildə Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokioda şəxsi klinikasını açmışdır. O, uzun müddət psixoanaliz ilə məşğul olan yeganə yapon olmuşdur.

Kosava 1950-ci illərdə yapon psixiatrlar və psixoloqlar üçün psixoanaliz təlimləri keçməyə başlamışdır. 1955-ci ildə Yaponiya Psixoanaliz Cəmiyyətini yaratmış və 1957-ci ilə qədər prezidenti olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Kosava ABŞ və Avropa pasiyentlərinə nəzərən Yaponiya pasiyentlərinin ana-uşaq münasibətinə daha asan gerilədiklərini müşahidə etmiş, bu cür münasibətlərdə tez-tez müşahidə olunan fundamental konfliktin uşağın anaya qarşı olan qərarsızlığı olduğunu düşünmüşdür. Bu düşüncələri əsasən Freydin Edip kompleksi ilə təzadlıq təşkil edən Acase kompleksi nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişdir.

Kosava psixoanalizi təlimlərlə yaymağa üstünlük verdiyi üçün elmi işləri azdır. Lakin onun bir çox tələbəsi Yaponiyada psixoanaliz, dinamik psixiatriya, klinik psixologiya və psixosomatik tibbin yayılmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Roma imperatoru

**Roma imperatoru** — tarixçilər tərəfindən Roma Respublikasının süqutundan sonra Roma imperiyasının hökmdarlarına müraciət etmək üçün istifadə olunan termin.

Qədim Romada "Roma imperatoru" titulu yox idi, əksinə, bu başlıq mürəkkəb vəzifə və səlahiyyətlər toplusu üçün lazım olan stenoqram idi. Bu titulun indi populyar olmasına baxmayaraq, bu titul ilk daşıyan IX əsrin əvvəllərində I Mixail olmuş, özünü "*Basileus Romaion*" (romalıların imperatoru) adlandırmışdır. İmperator tituluna bənzər heç bir titul və ya rütbə yox idi, əksinə imperatorla ənənəvi olaraq bağlı olan bütün titulların mənşəyi respublika dövrünə təsadüf edir.

Roma imperatorları haqqında olan müzakirə əsasən müasir tarixçilərin öz baxış bucağından təsirlənir. Romalıların özləri müasir monarxik "imperiya" və "imperator" anlayışlarını bölüşmürdülər. Roma imperiyası mövcud olduğu müddətdə Roma Respublikasının bütün siyasi institutlarını və ənənələrini, o cümlədən senat və məclisləri saxlamışdır. Ümumiyyətlə, imperatorları *[[de-yure]]* hökmdarları kimi təsvir etmək olmaz. Rəsmi olaraq, imperator vəzifəsi "bərabərlər arasında birinci" (*[[primus inter pares]]*) hesab olunurdu və onların bir çoxu *[[de-fakto]]* hökmdarlara çevrilməmişdilər.

## Osmanlı imperiyasında
Sultan II Mehmedin dövründə Osmanlı imperiyası 1453-cü ildə Konstantinopolu fəth etmişdir. Bu, ümumi olaraq Roma imperiyasının qəti sonu hesab edilir.

1453-cü ildə Konstantinopolun fəthindən sonra Osmanlı imperiyasının sultanları daha əvvəl Konstantinopolda hökmranlıq etmiş Bizans imperatorlarının xələfi kimi qanuni Roma imperatorları olduqlarını iddia etmişdilər. Mehmed Roma və Klassik Yunanıstan tarixinə böyük maraq göstərirdi. O, Yuli Sezar və Makedoniyalı İsgəndəri təqlid etməyə başlamışdı.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
*
*
* 
* 
* Scarre, Chris. *Chronicle of the Roman Emperors: The Reign-by-Reign Record of the Rulers of Imperial Rome*. London: Thames & Hudson, 1995.  (hardcover).

## Xarici keçidlər

* De Imperatoribus Romanis
* Rulers of Rome
* "Decadence, Rome and Romania, and the Emperors Who Weren't", by Kelley L. Ross, Ph.D.
* UNRV.com
* The Roman Law Library
* List of Greatest Roman Emperors
* Emperors of Rome
Bütlərə sitayiş

**Bütlərə sitayiş** — sanki tanrı imiş kimi bir kult obrazına və ya bütə ibadət etməkdir. İbrahimi dinlərdə bütlərə sitayiş dedikdə, sanki tanrı imiş kimi İbrahimi tanrıdan başqa bir şeyə və ya kiməsə ibadət etmək nəzərdə tutulur. Bu monoteist dinlərdə bütpərəstlik "saxta tanrılara ibadət" kimi qəbul edilmiş və on qüsurlu hərəkət kimi mətnlərlə qadağan edilmişdir. Bəzi digər monoteist dinlər də oxşar qaydalar tətbiq edilir.

"Saxta tanrı" ifadəsi İbrahimi olmayan paqan dinlərin kult obrazlarını və ya ilahlarını, eləcə də xüsusi əhəmiyyət kəsb edilən digər  oxşar varlıqları və ya obyektləri təsvir etmək üçün İbrahimi dinlərdə istifadə edilən alçaldıcı bir termindir. Öz növbəsində, bəzi animist və politeist dinlərin ardıcılları müxtəlif monoteist dinlərin tanrılarını "saxta tanrılar" kimi qəbul edirlər. Heç bir tanrıya inanmayan ateistlər öz baxış bucaqları bütün tanrıları əhatə etsə də, adətən "saxta tanrı" terminindən istifadə etmirlər. Bu terminin istifadəsi ümumiyyətlə bəzi ilahlara ibadət etməyi, ancaq digərlərinə ibadət etməməyi seçən teistlərlə məhdudlaşır.

Dinlərin tarixi bütlərə sitayiş ittihamları və inkarları ilə yadda qalmışdır. Bu ittihamlar heykəlləri və təsvirləri simvolizmdən məhrum hesab edirdi. Alternativ olaraq, bütlərə sitayiş mövzusu bir çox dinlər arasında və ya müxtəlif dinlərin məzhəbləri arasında fikir ayrılıqlarının mənbəyi olmuşdur.

## Tarix

Venera heykəlciklərinin ən erkən nümunələri Üst Paleolit dövrünə aiddir. Lakin, onların nə üçün istifadə olduğunu və əslində dini ibadətlə bağlı olub-olmadığlarını müəyyən etmək mümkün deyil.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Swagato Ganguly (2017). *[https://www.amazon.com/Idolatry-Colonial-Idea-India-Enlightenment/dp/113810616X Idolatry and The Colonial Idea of India: Visions of Horror, Allegories of Enlightenment]*. Routledge. 
* Reuven Chaim Klein (2018). *[https://www.amazon.com/dp/1946351466 God versus Gods: Judaism in the Age of Idolatry]*. Mosaica Press. .
* Yechezkel Kaufmann (1960). ''The Religion of Israel: From its Beginnings to the Babylonin Exile''. Univ. of Chicago Press. .
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* Idolatry and iconoclasm, Tufts University
* Iconoclasm and idolatry, Columbia University
Trebonian Qall

**Qay Vibi Trebonian Qall** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **Trebonian Qall** kimi tanınır () — 251–253-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru.

Trebonian Qall qədim etrusk ailəsindən gəlirdi. O, mperator Desi Trayanın hakimiyyətinin sonunda Myoziya vilayətlərindən birinin mirasçısı kimi xidmət etmişdir. Qall bu vəzifədə ikən qotlara qarşı müharibədə iştirak etmişdir. Desi Abritt döyüşündə həlak olduqdan sonra Trebonian ordu tərəfindən imperator elan edilmişdir. O, qotlarla sülh bağlamış, lakin onlar tezliklə bunu pozmuşdular. Bundan əlavə, onun hakimiyyəti şərqdə Sasani dövləti ilə müharibə ilə yadda qalmışdır.

253-cü ildə qotları məğlub edən sərkərdə Mark Emili Emilian özünü imperator elan edərək üsyan qaldırmış, qoşunları ilə birlikdə İnteramnaya çatmışdır. Qallın döyüş üçün böyük bir ordu toplamağa vaxtı yox idi. Nəhayət, legionerlər üsyan edərək onu oğlu Voluzian ilə birlikdə öldürmüşdülər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Bray, John. *Gallienus: A Study in Reformist and Sexual Politics*, Wakefield Press, 1997. 
* Bowman, Alan K.; Garnsey, Peter; Cameron, Averil (ed.). *The Cambridge Ancient History: The Crisis of Empire, A.D. 193–337*, Cambridge University Press, 2005. .
* Potter, David S. *The Roman Empire at Bay AD 180–395*, Routledge, 2004. .

## Xarici keçidlər

* Metropolitan Museum of Art: Bronze of Trebonianus Gallus
League of Legends: Wild Rift

***League of Legends: Wild Rift*** – Riot Games tərəfindən Android və iOS platformaları üçün hazırlanmış, çoxoyunçulu onlayn döyüş arenası mobil oyunu. Oyun PC oyunu *"[[League of Legends]]"in* modifikasiya edilmiş mobil versiyasıdır.

*"League of Legends"* oyununda olduğu kimi bu oyunda da oyunçular hər biri unikal bacarıqlara malik personajlarla ("çempion") oynayıb qarşı komandanın Neksusunu məhv etməyə çalışırlar. Hər oyun diskretdir; bütün çempionlar oyun davam etdikcə güclənirlər.

## Geympley
*"League of Legends: Wild Rift"* izometrik baxış bucağından oynanılan çoxoyunçulu onlayn döyüş arenası oyunudur. Oyunun geympleyi PC versiyasına çox yaxın olsa da, mobil versiya olduğu üçün bəzi adaptasiyalara malikdir. *"Wild Rift"də* xəritənin ölçüsü daha kiçik, yenidən doğulma müddəti daha qısa və qızıl qazancı daha yüksəkdir. Buna görə də oyunlar daha qısa çəkir.

Oyunun iki əsas modu var: Wild Rift və ARAM. Wild Rift əsas moddur, bu modda oyunçular istədikləri çempionları seçirlər. ARAM modunda isə bir koridor olur, oyunçular təsadüfi çempionlarla oynayırlar.

## İstehsal
Tencent 2015-ci ildə Riot Games-dən *"League of Legends"in* mobil versiyasını hazırlamasını istəsə də, bu təklifi qəbul etməmişdir. Buna görə də Tencent *"[[Honor of Kings]]"* adlı öz MOBA-sını hazırlamışdır. 2019-cu ildə Riot Games *"League of Legends"in* mobil versiyasını hazırlamaq qərarına gəlmiş və 15 oktyabr 2019-cu ildə *"League of Legends: Wild Rift"* anons edilmişdir. Oyun rəsmi olaraq 27 oktyabr 2020-ci ildə buraxılmışdır.

PC versiyasında olduğu kimi *"Wild Rift"* də 2–3 həftədən çıxan petçlərlə yenilənir, mütəmadi olaraq yeni çempionlar əlavə olunur. 2022-ci ilin noyabrına əsasən oyunda 93 çempion var.

## Qəbul
*"League of Legends: Wild Rift"* tənqidçilər tərəfindən bəyənilmişdir. "Metacritic" saytı oyuna 89/100 xal vermişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
I Valerian

**Publi Avreli Lisini Valeri Valerian** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **Valerian** kimi tanınır () — 22 oktyabr 253-cü ildən 260-cı ilin yazına qədər hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru. O, Edessa döyüşü zamanı Sasani şahı I Şapur tərəfindən əsir götürülmüş, əsirlikdə ölmüş yeganə Roma imperatoru olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus 
* Eutropius, Breviarium ab urbe condita 
* Historia Augusta, The Two Valerians 
* Joannes Zonaras, Compendium of History extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
* Zosimus, Historia Nova 
*
*

## Xarici keçidlər

* "Valerian and Gallienus", at *De Imperatoribus Romanis*.
Hünərli 2 (film, 2022)

**Hünərli 2** (Rom: **Heropanti 2**) 2022-ci ildə Əhməd Xanın rejissoru olduğu, Rajat Arora tərəfindən süjet xətti yazılmış və Nadiadwala Grandson Entertainment şirkətinin rəhbərliyində Sajid Nadiadwala tərəfindən istehsal olunmuş hind dilində olan döyüş filmidir. Film 2014-cü ildə çəkilmiş olan Heropanti filminin davamı kimi çəkilmişdir. Filmin baş rollarında Tiger Shroff, Nawazuddin Siddiqui və Tara Sutaria çəkilmişdirlər. Film 29 aprel 2022-ci ildə buraxılmışdır.

## İstinadlar
Desi Trayan

**Qay Messi Kvint Trayan Desi** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **Desi Trayan** və ya **Desi** kimi tanınır () — 249–251-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru.

Desi Pannoniyadan idi. O, senator kimi 249-cu ildə imperator Ərəb Filip tərəfindən asayişi bərpa etmək və nizam-intizamı qorumaq üçün yerli qarnizonların üsyan etdiyi Pannoniya və Myoziyaya göndərilmiş, lakin ona tabe olan qoşunlar tərəfindən tezliklə imperator elan edilmişdir. Desiyə qarşı çıxan Filip Veronada məğlub olmuşdur.

Desi güc əldə etdikdən sonra bütün dövlətdə xristianların ilk sistematik təqibini təşkil etmişdir. O, 1 iyul 251-ci ildə oğlu və həmimperatoru Etrusk Heren ilə birlikdə Moeziyada Abritt yaxınlığında karp və qot tayfaları ilə döyüşdə həlak olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

*
*Potter, David S. *The Roman Empire at Bay AD 180–395*, Routledge, 2004. 
*Scarre, Chris, *Chronicle of the Roman Emperors: the reign-by-reign record of the rulers of Imperial Rome*, Thames & Hudson, 1995. 
*Southern, Pat. *The Roman Empire from Severus to Constantine*, Routledge, 2001. 
*Wolfram, Herwig. ''History of the Goths'' (transl. by Thomas J. Dunlap), University of California Press, 1988, 

## Xarici keçidlər

* Trajan Decius on roman-emperors.org
Serdika edikti

**Serdika edikti**, həmçinin **Qalerinin tolerantlıq haqqında fərmanı** — 311-ci ildə Serdikada (indiki Sofiya, Bolqarıstan) Roma imperatoru Qaleri tərəfindən verilmiş fərman. Roma imperiyasında xristianlığın təqibinə rəsmi ilə son qoymuşdur.

Fərman dolayısı ilə xristianlığa "*[[religio licita]]*" statusu vermişdir.

## İstinadlar
II Maksimin Daza

**Qay Qaleri Valeri Maksimin Daza** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **II Maksimin Daza** kimi tanınır () — 305–313-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru. O, xristianların israrlı təqibçisi kimi tanınırdı. Daza Diokletian ilə Maksimian taxtdan imtina etdikdən sonra avqust titulunu alan iki adamdan biri olan Qalerinin ögey bacısının oğlu idi. Odur ki, Qaleri onu övladlığa götürmüşdür.

Daza 305-ci ildə sezar seçilmiş, Şərq və Misir yeparxiyaları ona həvalə edilmişdir. O, əsgərlər tərəfindən 309-cu ildə avqust elan edilmiş və Qalerinin ölümündən sonra şərq vilayətlərinə nəzarəti əldə etmək üçün Lisini ilə mübarizə aparmışdır. Daza 313-cü ildə Adrianopol yaxınlığında məğlub olmuş və həlak olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* *[[Oxford Classical Dictionary]]*, "Maximinus, Gaius Galerius Valerius "
Lisini

**Flavi Qaleri Valeri Lisinian Lisini** (), Roma tarixşünaslığında daha çox **Lisini** kimi tanınır () — 308–324-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Roma imperatoru.

## Həyatı
Lisini illiriyalı kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, 307-ci ildə imperator olan dostu Qaleri tərəfindən avqust elan edilmişdir. Qaleri onun qərb torpaqlarını idarə edəcəyinə ümid edirdi, lakin İtaliya, Afrika və İspaniyanı qəsbkar Maksensi, Konstantin isə Qalliya və Britaniyanı idarə etdiyi üçün Lisini Pannoniya hakimi kimi kifayətlənməli olmuşdu. 311-ci ildə Qaleri vəfat edəndə Lisinin onun Avropadakı mülklərini ələ keçirmişdir. O, bacısı Konstansa ilə evlənərək Maksimin Dazaya qarşı Konstantinlə ittifaq qurmuşdur. Bu birliyin nəticəsi 313-cü ildə imzalanmış, xristianlara qarşı tolerantlıq haqqında Milan fərmanı olmuşdur. Adrianopol yaxınlıqlarında Maksimini məğlub edən Lisini bütün şərqin başçısı olmuşdur. Konstantin Lisinini Pannoniya və Myoziya vilayətlərini təslim etməyə məcbur etmişdir. Bunun ardınca Lisini 10 il ərzində ordusunu genişləndirmiş və böyük bir xəzinə toplamışdır. 324-cü ildə Konstantin onu Adrianopolda və yenidən Xrisopolda məğlub etmişdir. Lisini təslim olmuş, Salonikiyə sürgün edilmiş və növbəti il ​​üsyan cəhdi ittihamı ilə edam edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Grant, Michael (1993), *The Emperor Constantine*, London. 
* Pears, Edwin. “The Campaign against Paganism A.D. 324.” *The English Historical Review*, Vol. 24, No. 93 (January 1909): 1–17.
Vakxanaliya

**Vakxanaliya** () — Qədim Romada e.ə. V–II əsrlərdə Yunanıstan və Kiçik Asiyadan mənimsənilmiş Dionisin (Vakx) şərəfinə mistik şənliklər. E.ə. II əsrdən bu şənliklər orgiya xarakteri almışlar. Vakxanaliya əvvəlcə ilin üç günü gizli şəkildə keçirilirdi və burada yalnız qadınlar iştirak edirdilər. Sonralar kişilər də şənliklərə qatılmağa başladı və onlar ayda beş dəfəyə qədər keçirilməyə başlandı. E.ə. 186-cı ildə Roma senatının xüsusi fərmanı ilə vakxanaliya qadağan edilmişdir. Buna baxmayaraq, İtaliyanın cənubunda gizli şəkildə keçirilməyə davam edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Senatus consultum de Bacchanalibus'', in Latin at The Latin Library
* ''Decree of the Senate Concerning the Rites of Bacchus'' (*Senatus Consultum de Bacchanalibus*), in English at forumromanum.org
* Description of the Bacchanalia and the Senate's ruling, from Fordham
Şərq dinləri

**Şərq dinləri** — Şərqi, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada yaranmış və beləliklə də Qərb, Afrika və İran dinləri ilə oxşarlıqları olmayan dinlər. Şərq dinləri bu kateqoriyalara bölünə bilər:

* Şərqi Asiya dinləri və ya dao dinləri (). O cümlədən, daosizm, konfusiçilik, Çin xalq dini və şintoizm.
* Cənubi Asiya dinləri və ya darma dinləri (). O cümlədən, hinduizm, buddizm, siqhizm və caynizm kimi dinlər.
* Cənub-Şərqi Asiya dinləri. Məsələn, cavanizm və Vyetnam xalq dini.
* Şamanizm və animizm. Məsələn, Koreya şamanizmi.

Bir çox Qərb müşahidəçiləri Şərq fəlsəfələri ilə dinlər arasında fərq qoymağa çalışsalar da, bu, bəzi Şərq ənənələrində mövcud olmayan fərqdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* De Bary, William Theodore & Tu, Weiming. *Confucianism and Human Rights*. Columbia University Press (1998).  ISBN&nbsp;.
* Fisher, Mary Pat. *Living Religions: An Encyclopaedia of the World's Faiths*. I.B. Tauris (1997).  ISBN&nbsp;.
* Flood, Gavin D. *An Introduction to Hinduism*. Cambridge University Press (1996).  ISBN&nbsp;.
* Huang, Siu-chi. *Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods*. Greenwood Press (1999).  ISBN&nbsp;.
* Leaman, Oliver. *Key Concepts in Eastern Philosophy*. Routledge (1999).  ISBN&nbsp;.
* LaFargue, Michael. *Tao and Method: A Reasoned Approach to the Tao Te Ching*. SUNY Press (1994).  ISBN&nbsp;.
* Markham, Ian S. & Ruparell, Tinu. *Encountering Religion: an introduction to the religions of the world*. Blackwell Publishing (2001).  ISBN&nbsp;.
* Maspero, Henri. Translated by Frank A. Kierman, Jr. *Taoism and Chinese Religion*. University of Massachusetts (1981).
* Ono, Sakyo. *Shinto: The Kami Way*. Tuttle Publishing (2004).  ISBN&nbsp;.
* Pilgrim, Richard B. *Buddhism and the Arts of Japan*. Columbia University Press (1999).  ISBN&nbsp;.
* Rausch, Thomas P. & Chapple, Christopher Key. *The College Student's Introduction to Theology*. Liturgical Press (1993).  ISBN&nbsp;.
* Segal, Robert Alan. *The Blackwell Companion to the Study of Religion*. Blackwell Publishing (2006).  ISBN&nbsp;.
* Sharot, Stephen. *A Comparative Sociology of World Religions: virtuosos, priests, and popular religion*. NYU Press (2001).  ISBN&nbsp;.
* Slingerland, Edward Gilman. *Effortless Action: Wu-Wei as Conceptual Metaphor and Spiritual Ideal in Early China*. Oxford University Press (2003).  ISBN&nbsp;.
* Smart, Ninian. *World Philosophies*. Routledge UK (2000).  ISBN&nbsp;.
* Swami Bhaskarananda. *The Essentials of Hinduism*. Viveka Press (1994).  ISBN&nbsp;.
* Weightman, Simon. Hinnells, John (ed). *Handbook of Living Religions*. Penguin Books (1997).  ISBN&nbsp;.
* Yao, Xinzhong. *An Introduction to Confucianism*. Cambridge University Press (2000).  ISBN&nbsp;.
* York, Michael. *Pagan Theology: Paganism as a World Religion.* NYU Press (2005).  ISBN&nbsp;.