open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arif Ağamalov

**Arif Məlikağa oğlu Ağamalov** (. 30 may 1928 . 2006) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (1992)

## Həyatı
**Ağamalov Arif Məlikağa oğlu** 30 may 1928-ci ildə anadan olmuşdur. O, Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəsamlıq məktəbini və Moskva tətbiqi və dekorativ instutunu bitirmişdir. Arif Ağamalov 1960–1990-cı illərdə çoxsaylı monumental əsərlər yaratmışdır. Rəssamın əsərlərindən "Neftçilər" metrostansiyasında yerləşən mozaik pannoları və "Abşeron" mehmanxanasında olan qızılı-göy mozayik frizlərini qeyd etmək olar. A.Ağamalov eləcə də mehmanxananın interyerinin, kafenin tərtibatını və jazz mövzununda şamotdan heykəl qabartmalar yaratmışdı. Rəssamın əsasən smaltadan istifadə etməyi sevirdi. İkinci sevimli materiyalı mis olmuşdur. Opera studiyasının (indiki jazz center) fasadındaki relyef kompozisiyasın işləyərkən mis materiyalından geniş istifadə etmişdir. Arif Ağamalov "Aynur" məişət evinin tertibadçısı olmuşdur. Eləcədə Uşaq teatrını bəzəyən monumental əsərlərin (sqrafito üslubunda) müəllifidir. Rəssam (O.Şıxəliyevlə birlikdə) Kirovobad məktəbinin və "Azərbaycan" mexmanxanasının interyer tərtibatında iştrak etmişdir. "Sirk", "Dastan", "Rəqs", "Maska", "Abşeron bayramı" triptixi rəssamın əsərlərindəndir Arif Ağamalov on ilə yaxın Azərbaycan Rəsm fonduna rəhbərlik etmiş, eləcə də fondun və Bakı şəhərin baş rəssamı olmuşdur. 2007-ci ildə Bakıda "Yeni Gallery"da Arif Ağamalovun xatirəsinə həsr olunmuş sərgi keçirilmişdir. Arif Ağamalov 2006-cı ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Yuozas Mikenas

**Yuozas Mikenas** (; 12 fevral 1901 — 24 oktyabr 1964) — Litva sovet heykəltaraşı, Litva sovet heykəltaraşlığının banisi. Stalin mükafatı laureatı (1947), SSRİ xalq rəssamı (1961).

## Həyatı
Yuozas Mikenas 1901-ci ildə Litvanın Akniste şəhərində anadan olmuşdur.

1922—1926-cı illərdə Kaunas rəssamlıq məktəbində, 1927—1931-ci illərdə Parisdə dekorativ və tətbiqi incəsənət ali məktəbində təhsil almışdır.

1931—1940-cı illərə Kaunas rəssamlıq məktəbində, daha sonra isə Vilnüs Rəssamlıq İnstitutunda dərs demişdir.

1954-cü ildən SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvüdür.

1946-cı ildə professor adı almışdır.

## Yaradıcılığı

1937-ci ildə Parisdə keçirilmiş Ümumdünya sərgisində Baltikyanı ölkələrin pavilyonunda, Kaunasdakı Böyük Muzeyinin (1938) zəng qülləsində "Döyüşçü" heykəlinin müəllifidir.

* "Ana" barelyefi (mərmər, 1935);
* "Ağac oyucusu" (gips, 1937—1938);
* Nyu-Yorkdakı Ümumdünya sərgisində Litva pavilyonu üçün "Litva" heykəli (gips; 1939);

## Tələbələri
Tələbələri arasında uğurlu və məşhur olanlar G. Yokubonis, J. Kedaynis, K. Kiselis idi. Onun tələbələri arasında yazıçı Kristiyas Donelaitis (Vilnius, 1963), Amerika musiqiçisi və müğənni Frank Zappa (Vilnius, 1995) və digər məşhur əsərləri olan "Lazinay flügeri" (Vilnüs, 1973) dekorativ heykəllərin müəllifi Teodoras Kazimeras Valaitis, abidələrin müəllifi olan heykəltaraş Konstantin Boqdanasın "Çiçək" (1981-ci ildə yaradılmış Alytus), "Qurbangah" (Vilnius, 1973), Vilnüs Gaonun büstu (Vilnüs, 1960), çoxsaylı bəzək kompozisiyaları və pannoları var.

## Mükafatları
* Lenin ordeni (1954);
* SSRİ xalq rəssamı (1961);
* İkinci dərəcəli Stalin mükafatı (1947) — *[[Kalininqrad]]dakı "Qələbə" abidəsinə görə*;
* Litva SSR dövlət mükafatı (1966).

## İstinadlar
IV Nikomed

**IV Nikomed Filopatr** () – e.ə. 94 - e.ə. 74 illər arasında Vifiniya kralı. III Nikomedin oğlu və varisidir.

## Bioqrafiyası
Nikomedin taxta çıxana qədərki həyatı barədə heç bir məlumat yoxdur. Taxta çıxması atasının ölümündən sonra reallaşmışdır. Hakimiyyətinin ilk illərində ölkəsində sülh hakim ikən, qısa müddət sonra ölkənin sərhədləri Roma Respublikasının ən böyük düşmənlərindən olan Pont kralı IV Mitridat tərəfindən hücuma məruz qalmağa başladı.

Nikomedin ordusu e.ə. 90-cı ildə Mitridatın qardaşı Sokrates tərəfindən məğlub edilincə Nikomed İtaliyaya qaçmağa məcbur oldu. Burada Roma senatının da cəsarətləndirməsi ilə yenidən Midridatın üstünə hücum etdi, lakin e.ə. 88-ci ildə yenidən məğlub olaraq Romaya qaçdı.

Roma ilə yaxın olan münasibətlərinə görə yardım tələbi qəbul edildi və güclü konsul Lusius Kornelius Sullanın Kiçik Asiyaya göndərilməsi ilə Birinci Mitridat müharibəsi başlamış oldu. Sulla ilə Mitridat bir necə dəfə döyüşdülər və nəhayət e.ə. 85-ci ildə Mitridat sülh istədi. Pont krallığı böyük müqdarda təzminat ödəyərək məhv olmaqdan qurtula bildi.

Nikomed e.ə. 84-cü ildə Vifiniyada hakimiyyətini yenidən təsis etdi. İrəliləyən illər sülh şəaitində keçsə də, krallıq daha da çox Roma nəzarətinə keçirdi. E.ə. 80-cı ildə gənc Qay Yuli Sezar elçi olaraq Nikomedin sarayında oldu. Bundan sonra onun Nikomed ilə sevgili olduğu şaiyələri yayılmağa başladı. Bu şaiyələr gələcəkdə siyasi rəqibləri tərəfindən özünə verilmiş "Vifiniya kraliçası" ləqəbi ilə Sezara xeyli problem yaratdı.

Nikomedin Vifiniya kralı olaraq son böyük işi e.ə. 74-cü ildə krallığını Roma Respublikasına vısiyyət etməsi oldu. Roma Senatı bu fürsəti əldən vermədi və Vifiniya yeni Roma əyaləti olaraq Senatda qəbul edildi.

## İstinadlar
Abdulla Məmmədov (rəssam)

**Abdulla Məmmədov** — Azərbaycanlı rəssam.

## Həyatı
**Məmmədov Abdulla Əliheydər oğlu** 26 oktyabr 1963-cü ildə Lerik rayonunda anadan olmuşdur. O, 1965-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra, 1971-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsil almışdır. Abdulla Məmmədov 1976-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Rəssamın əsərləri, Rusiyada, İranda, Türkiyədə nümayiş edilmiş, Xalçaları bir çox muzeylərdə saxlanılır. Dekorativ Tətbiqi sənət sahəsi üzrə fəaliyyət göstərən rəssam respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır.

## İstinadlar
Adil Quliyev (rəssam)

**Adil Elçin oğlu Quliyev** () — Azərbaycanlı rəssam və karikaturçu.

## Həyatı
Adil Quliyev 1935-ci ildə anadan olmuşdur. O, M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu təhsil almışdır. Adil Quliyev karikatura, kitab illüstrasiyası və teatr rəssamlığı sahəsində çalışmışdır. Rəssam 1952–1990-cı illərə qədər "Kirpi" jurnalı ilə əməkdaşlıq etmiş, 1980-ci ildən jurnalın bədii redaktoru vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Eyni zamanda satirik plakat sahəsində işləmişdir. Adil Quliyev respublikada və xaricdə keçirilən sərgilərin iştirakçısı və mükafatçısıdır. Öz mövzu seçiminin orijinallığı ilə son dərəcə peşəkar ifadəsi ilə seçilən karikaturaçı rəssamdır. Karikaturaçı rəssam 2001-ci ildə "Şeytan" satira və yumor jurnalını təsis etmişdir. Azərbaycan karikatura sənətinin tanınması və təbliği sahəsində əvəzsiz xidmətləri olan A. Quliyev bu gün də yeni-yeni əsərlər yaradır.

## İstinadlar
Darsi düsturu

**Darsi – Veysbax düsturu** — Maye dinamikasında Darsi-Veysbax düsturu bir boru uzunluğunda sürtünmə nəticəsində sıxılmış sıvı üçün maye axınının orta sürətinə görə baş zədəini, ya da təzyiq itkisinə aid olan bir fenomenoloji tənlik. Denklem Henri Darsi və Julius Veysbax adına verilmişdir.

Darsi – Veysbax düstüru sürtünmə faktoru olaraq bilinən dimensiz sürtünmə faktorunu ehtiva edir. Bu da Darsi-Veysbax sürtünmə faktoru, müqavimət əmsalı və ya axın əmsalı kimi müxtəlif adlanır.

Məsamələrdən mayeni süzməklə süzülmənin xətti qanunu ilk dəfə Darsi tərəfindən (1856-cı ildə) müəyyən edilmiş və aşağıdakı empirik (təcrübi) düstur verilmişdir:

:  \Delta h = \xi \cdot \frac{V^2}{2g},

*  \Delta h — hidravlik müqavimət zamanı təzyiqin itirilməsi;
* \xi — yerli müqavimətin nisbəti;
* V — mayenin orta axın sürəti;
* g — sərbəst düşmə təcili;
* \frac{V^2}{2g} ölçüsü sürət (və ya dinamik) təzyiq adlanır.

Hidravlik müqavimətlərdə təzyiq itkilərini təyin edən Veysbax düsturu aşağıdakı kimidir:

:  \Delta P = \xi \cdot \frac{V^2}{2} \cdot \rho,

Burada:

:  \Delta P — hidravlik müqavimət səbəbindən təzyiq itkisi;
:  \rho — mayenin sıxlığı.
Adil Şıxəliyev

**Adil Həmdulla oğlu Şıxəliyev** () — Azərbaycan qobelençi rəssamı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2021).

## Həyatı
**Şıxəliyev Adil Həmdulla oğlu** 12 aprel, 1946-cı ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. O, 1974-cü ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbini bitirmişdir. Adil Şıxəliyev 1981-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. O, beynəlxalq dekorativ tətbiqi sənət simpoziumların, beynəlxalq qrup sərgilərin iştirakçısıdır. Rəssam "Fəryad", "Odlar yurdu", "Səhər nəğməsi" qobelenlərin müəllifidir. Adil Şıxəliyevin əsərləri Moskva, Gürcüstan, Almaniya, Çexoslovakiya, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir. O, respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" fəxri adı — 16 oktyabr 2021

## Əsərləri

Heydər Əliyev (Adil Şıxəliyev).jpg|
Adil Şıxəliyev - H. Əliyev.jpg|thumb|


## İstinadlar
Abdulla Əmiraslanov

**Abdulla Əmiraslanov** — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.

## Həyatı
**Əmiraslanov Abdulla İslam oğlu** 13 avqust 1950-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. O, 1971-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Dövlət rəssamlıq Məktəbini, 1981-ci ildə Tibilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasını bitirmişdir. Abdulla Əmiraslanov 1986-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Onun 1993-cü ildə Bakıda fərdi yaradıcılıq sərgisi açılmışdır. Rəssam 1971-ci ildən bu günə kimi beynəlxalq və respublika sərgilərində iştirak edib və diplomlara layiq görülmüşdür. Abdulla Əmiraslanov 1973-cü ildən respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır. Rəssam beynəlxalq qrup sərgilərin fəal iştirakçısıdır. Onun əsərləri Moskva, Gürcüstan, Almaniya, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir.
Azərbaycanlı rəssamın "Aşıq Ələsgər" qrafik əsəri sərginin diplomuna və pul mükafatına layiq görülüb. A. Əmiraslanov Türkiyə, İtaliya, Meksika, Danimarka və Polşada keçirilən sərgilərin də iştirakçısı olub.

## İstinadlar
Sərdar Ünsal

**Sərdar Ünsal** (; ) — köşə yazarı, jurnalist, müəllim və *İğdır Azərbaycan Evinin* rəhbəri.

## Bioqrafiyası
1956-cı ildə İğdırda anadan olmuşdur. İlk orta təhsilini İğdırda almışdır. Daha sonra Balıkesir Necatı bəy Təhsil İnistitutunun Türkcə bölümünü bitirmişdir. Sonra Əskişəhər Anadolu Universitetinin Türk dili və Ədəbiyyatı bölümündən məzun olmuşdur. Konya və İğdırda müxtəlif məktəblərdə müəllimlik və idarəçilik etmişdir. 1973-cü ildən etibarən müxbirlik, jurnalistlik və köşə yazarlığı ilə də məşğuldur. Keçmişdə Sabah, Akşam, Tərcüman, Anadolu Ajansının İğdır müxbirliyini etmişdir. Hal-hazırda da TRT İğdır bölgə təmsilçisidir. Doğu Anadolu Jurnalistlər Cəmiyyətindən müxtəlif mükafatlar almışdır. Doğu Anadolu Jurnalistlər Federasiyası üzvü, İğdır Jurnalistlər Cəmiyyəti Başqan müavini, Türkiyə Azərbaycan Dostluq Dərnəkləri Fedrasiyası Başqan müavini və İğdır Azərbaycan Evi Dərnəyinin rəhbəridir.

## Əsərləri
* *Ürəyim İrəvanda qaldı*
* *Azərbaycan şərqi və türküləri*
* *Ürəyim Xocalıda qaldı*
* *Yaşayanların gözü ilə Erməni zülmü*
* *Qapımızdakı təhlükə: saatlı bomba Metzamor*
* *İğdırda yaşayan Cəfərilərin adər və ənənələri*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Göstəriləcək mətnSərdar Ünsal: "Heydər Əliyev türk dünyasının ən böyük liderlərindən biridir"
Ağadadaş Qasımov

**Ağadadaş Qasımov** — azərbaycanlı rəssam.

## Həyatı
**Qasımov Ağadadaş Cabbar oğlu** 19 iyun, 1962-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1980-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbinin rəngkarlıq fakültəsini, 1986-cı ildə Tiflis Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının qrafika fakültəsinin plakat ixtisasını bitirmişdir. Ağadadaş Qasımov qrafika rəssamı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yaradıcılıq fəaliyyətinə əsasən 1988-ci ildən başlamış, mütəmadi olaraq Respublika və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərin fəal iştirakçısı olan A. Qasımov, dəfələrlə diplom və mükafatlara layiq görülmüşdür. O, 1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1988-ci ildən Respublika və Beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır. Rəssamın əsərləri, ABŞ, Fransa, Almaniya, Avstriya, Türkiyə, Litva, İran və Azərbaycanda nümayiş edilib. Ağadadaş Qasımov 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında müəllim işləyir.

## İstinadlar
Ağasaleh Nuriyev

**Ağa Saleh Məmmədhüseyn oğlu Nuriyev** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, respublika və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı.

## Həyatı
Nuriyev Ağa Saleh Məmmədhüseyn oğlu 28 mart 1940-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1957–1962-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbində, 1964–1973-cü illərdə Kiyev Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsil almışdır. Ağa Saleh Nuriyev 1976-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Onun əsərləri Gürcüstan, Moskva, Almaniya, Çexoslavakiya, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir. Rəssam 1977-ci ildən respublika və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı olub. Ağa Saleh Nuriyev 2006-cı ildə Azərbaycan Əməkdar rəssamı adına layiq görülmüşdür.

Rəssamın yaradıcılığında vitrajlar xüsusi yer tutur. O, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqında ("Flora və fauna", 1973), Səməd Vurğunun Ev-Muzeyində (1975) vitraj kompozisiyaları, AMEA Əlyazmalar İnstitutunda M. Füzuli və M. Ş. Vazehin vitraj portretləri, Bibiheybət məscidində vitrajların müəllifidir.

Dəzgah vitraj nümunələri arasında "Kristal struktur", "Ritmik kompozisiya I", "Bürkü", "Uçuş", "Metamorfoz", "Noktürn", "Müasir ritmlər", "Major kompozisiyası" və s. əl işləri xüsusilə maraq doğurur. Rəssam "Musiqiçilər" kompozisiyası ("İnşaatçılar" metro stansiyasının bədii tərtibatı) ilə Moskvada Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində (1976) iştirak edərək medala layiq görülüb.

"Nurlu sənət dünyası" adlı sonuncu fərdi sərgisi 2022-ci il tarixində Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilib.

23 fevral 2023-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Fazil Ələkbərov

**Fazil Nəriman oğlu Ələkbərov** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının daxili işlər naziri (2017–2021), general-leytenant.

## Həyatı
1971-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Arbatan kəndində anadan olmuşdur. 2006-cı ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1990–1992-ci illərdə Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

1992–2010-cu illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin ayrı-ayrı struktur qurumlarında müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir.

2010–2015-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi, 2015–2017-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2014-cü il 17 mart tarixli 343 nömrəli Sərəncamı ilə III dərəcəli dövlət miqrasiya xidməti müşaviri ali xüsusi rütbəsi, 2016-cı il 3 fevral tarixli 1765 nömrəli Sərəncamı ilə general-mayor, 2018-ci il 29 iyun tarixli 261 nömrəli Sərəncamı ilə general-leytenant ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədrinin 2017-ci il 25 avqust tarixli 80-VFR nömrəli Fərmanı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının daxili işlər naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 4 noyabr 2021-ci ildə vəzifəsindən azad edilmişdir.

## Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 1 iyul tarixli 364 nömrəli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı, 2015-ci il 18 mart tarixli 1119 nömrəli Sərəncamı ilə "Miqrasiya orqanlarında qulluqda fərqlənməyə görə" medalı, 2017-ci il 27 mart tarixli 2765 nömrəli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun xalası oğlu və qudasıdır. Qızı Vasif Talıbovun oğlu Seymur Talıbov ilə evlənmişdir.

## İstinadlar
Dilarə Azaflı

**Dilarə Azaflı** (*Zeynaova Dilarə Mikayıl qızı*; ) — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Zeynalova Dilarə Mikayıl qızı (Dilarə Azaflı) 5 mart 1947-ci ildə Tovuz rayonunun Azaflı kəndində aşıq Mikayıl Azaflının ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinə daxil olub və 1965-ci il də oranı bitirib. 1971-ci ildə Bakı şəhəri Biləcəri qəsəbəsi 2 saylı Dəmiryol orta məktəbində, 1973-cü ildə 5 saylı (indiki 300 saylı) orta mnəktəbdə müəllimlik etmişdir. "Xalq maarifi əlaçıçı", "Fəxri dəmiryolçu", dəfələrlə "İlin müəllimi"adlarına layiq görülüb. Respublika Təhsil Şurası İdarə Heyətinin üzvü olub.
1984-cü ildə Aşıq Pəri Məclisinin üzvü olub.

## Yaradıcılığı
14 yaşından seir yazmağa başlayan Dilarə Azaflı 1985-ci ildən dövrü mətbuatda çap olunmağa başlayır. "Aşıq Pəri Məclisi və el şairələri" (1987), "Azərbaycan poeziya almanaxı" (1991), "Dan ulduzu" (1998), "Haqqım var yaşamağa" (2001), "Aşıq Pəri Məclisi" (2004) kitablarında və digər almanaxlarda şeirləri çap olunub.

## Kitabları
"Duman gəlib dağlarıma"

## Həmçinin bax
* Mikayıl Azaflı
* Aşıq Pəri Məclisi

## Xarici kecid
* "Aşıq Pəri İnciləri" şeir antalogiyası haqqında
* Məşhur aşığın qızı: "Atam Stalinin üzünə mürəkkəb tökdüyü üçün qaçaq düşdü 

## İstinadlar
Amami adaları

**Amami** () — Sakit okeanda, Nansey arxipelaqına daxil olan adalar qrupu. Ryukyu adalarından fərqli olaraq Okinava prefekturasına deyil Kaqoşima prefekturasına daxildir. Əhalisi Ryuku dilinin dialektində danışır.

## Coğrafiyası
Amami arxipelaqı ümumilikdə 13 adadan ibarətdir:
* Amamioşima ()
* Üdatekkuşima ()
* Kikayşima ()
* Kakaeromaşima ()
* Eniyabanareşima ()
* Sukoimocima ()
* Yoroşima ()
* Ukecima ()
* Kiyamaşima ()
* hamyyaşima ()
* Tokunoşima ()
* Okinoerabu ()
* Yoronşima (), həçmcinin bir necə qayalıq.

Adalarda hazırda belə unikal endemik calıları müşahidə etmək olar: Dırmanan dovşan () və Amami çilingdimdyi ().

## Tarixi
1945 - 1953-ci illər arası adalar ABŞ işğalında olmuşdur. 1953-cü ilin milad bayramı günü ABŞ daları Yaponiyaya qaytarmışdır.

## Mənbə

* Amaminchu.com
* Nankainichinichi Shimbun
* Central Gakki
* Amami FM
* Amami Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database
Musulmanskiye izvestiya

**Musulmanskiye izvestiya** — Bakı müsəlman ictimai təşkilatlarının mətbu orqanı.

## Tarixi
"Kaspi" qəzetinin redaksiyası ilə komitənin mətbuat orqanın nəşri haqqında razılığa əsasən, qəzetin 30 aprel 1917-ci il 95-ci sayıdan etibarən 4-cü səhifəsi "Bakı müsəlman ictimai təşkilatları komitəsinin xəbərləri" adı ilə çıxmağa başlamışdı. İyunun 9-dan etibarən "Xəbərlər"in müvəqqəti redaktoru Ceyhun bəy Hacıbəyli idi. Burada millətlərin öz müqəddəratını təyin etməsi problemi başlıca məsələ kimi işıqlandırılırdı. "Xəbərlər"də "Hazırkı vəzifələrə dair", "Milli komitədə", "Biz necə işləməliyik", "Vəzifələrimiz" başlıqları altında materiallar dərc edilirdi.

## Fəaliyyəti
Qəzetdə müntəzəm olaraq Şimali Qafqaz, Türküstan, Volqaboyu və digər türk diyarlarından xəbərlər dərc edilir, Rusiya xalqları arasında müsəlman və türk həmrəyliyi, Rusiyanın və dünyanm türk və müsəlman cəmiyyətlərinin quruluşu haqqında, "Müsavat" partiyasının təsir dairəsinin genişləndiyi, hətta Stavropolda öz şöbəsini yaratdığı barədə məlumatlar verilirdi. Rusiyanın müsəlman mətbuatından parçalar, "Müsavat" partiyasının orqanı olan "Açıq söz" qəzetindən tez-tez xülasələr, habelə gürcü və erməni mətbuatından yazılar da dərc edilirdi.

"Xəbərlər"də müsəlmanların seçkilərdə iştirakına, tibbi xidmətə, qadınların ictimai həyatda fəallaşmasına, tələbə gənclər və müsəlman ziyalıları arasında qarşılıqlı münasibət problemlərinə dair izahat işi aparılır, tövsiyələr verilirdi. Qəzetdə müsəlman memarlıq abidələri haqqında məqalələr dərc edilir, Bakıdakı Şirvanşahlar sarayının tarixi əhəmiyyəti, çar hakimiyyətinin ona etinasız münasibət bəslədiyi göstərilirdi. "Xəbərlər" Azərbaycanın rusdilli ziyalılarında və bütövlükdə, Azərbaycan xalqının siyasi şüurunun formalaşmasında, Rusiyanın türk və müsəlman xalqlarının həmrəyliyində əhəmiyyətli rol oynamışdır.

## Həmçinin bax
* Ceyhun bəy Hacıbəyli

## Mənbə
* Гасанов Г., Комитеть Бакинских мусульманских организаций "Tarix və onun problemləri", B., 2003, № 2.

## İstinadlar
Mücahid (jurnal)

**Mücahid** — Azərbaycan siyasi mühacirətinin Türkiyədə nəşr etdirdiyi aylıq jurnal.

## Tarixi
1955-ci ilin iyulundan 1962-ci ilin iyununa kimi Çingiz Göygölün redaktorluğu ilə çıxmışdır. İlk nömrəsindəki proqram məqaləsində "bütün gücünü məhkum türk ellərinin qurtuluş davasına və kommunizm ilə mücadiləyə" yönəldəcəyini bildirirdi.

## Fəaliyyəti
Qafqaz birliyi ideyasına və bu fikrin daşıyıcılarına kəskin müxalifətdə duran "Türk izi" jurnalının nəşri dayandıqdan sonra çıxmağa başlayan "Mücahid" öz sələfinin mövqeyini bir qədər yumşaltsa da, yalnız türk birliyini qəbul etdiyini gizlətmir, "Türküstan, İdil-Ural, Şimali Qafqaz, Azərbaycan və Krım mücahidlərinin də müştərək bir türk cəbhəsi halında çalışmaları lüzumuna inandığını bəyan edirdi". Bununla bərabər, "Mücahid" Şimali Qafqazla Azərbaycan arasında dostluq və iş birliyi tərəfdarı və təbliğatçısı olmuşdur. "Şimali Qafqaz və Azərbaycan qardaşlığı" məqaləsində (1962, may-iyun, № 49–50) jurnal qeyd edirdi ki, Şimali Qafqazla Azərbaycan arasında sıx mənəvi yaxınlaşma mövcud olmuş, hətta Şimali Qafqazlılar Rusiyada çar rejimi devrildikdən sonra, qurduqları müstəqil Cümhuriyyətin dövlət dili kimi Azərbaycan türkcəsini qəbul etmiş, orta və ali məktəblərdə təhsilin türkcə tədrisinə qərar vermişdilər.

"Mücahid" türkdilli xalqların tarixi, ədəbiyyatı, adət-ənənəsi, tanınmış liderləri haqqında materiallar dərc etmiş, türkçülük, türk birliyi ideyasına öz töhfəsini vermişdir.

## Həmçinin bax
* Türk izi (jurnal)

## İstinadlar
Elliott Ervitt

**Elliott Ervitt** (, ) — məşhur Fransa əsilli Amerikalı reklam və sənədli fotoqrafı. Ən yüksək şöhrəti ona qara və ağ fotoşəkilləri gətirmişdir.

## Əvvəlki yaradıcılıq
Elliott Ervitt rus yəhudilərinin ailəsində Fransada anadan olub. Həyatının ilk 10 ilini İtaliyada keçirdi, sonra ailəsi Fransaya köçdü və oradan 1939-cu ildə ABŞ-yə köçdü. 1942–1944-cü illərdə Los-Ancelesdə fotoqrafiya təhsilini davam etdirdi. 1944-cü ildə Ervitin valideynləri boşandı, atası aliment ödəmədi və gənc özü üçün pul qazanmaq
məcburiyyətində qaldı. 1948-ci ildən 1950-ci ilə qədər Nyu-Yorkda The New Schollda kinomatoqrafiya tədqiq etmişdir.

## Fotoqrafiya karyerası
1950-ci illərdə Ervitt Almaniya, Fransa, ABŞ ordusunda köməkçi fotoqraf kimi çalışmışdır. Daha sonra Collier, Look, Life və Holiday jurnalları üçün fotoqraf kimi işlədi. 1953-cü ildə o, dünyanın bir çox yerində fotoşəkil layihələrində sərbəst şəkildə iştirak etməyə imkan verən Maqnum Foto agentliyinə işə getdi.

## Ən məşhur fotoşəkilləri
* ABŞ, Nyu-York, 1946 — Bir qadının ayağını və süveterdə iti təsvir edən asfalt səviyyəsindən bir şəkil.
* ABŞ, Nyu-York, 1953 — Yatağında yatan uşağa baxan fotoqrafın həyat yoldaşı.

## Kitablar
* Photographs and Anti-Photographs, 1972. *Observations on American Architecture, 1972. *Elliott Erwitt: The Private Experience, 1974.
* Son of Bitch, 1974.
* Recent Developments, 1978.
* Personal Exposures, 1988.
* On the Beach, 1991.
* To The Dogs, 1992.
* The Angel Tree, 1993.
* Between the Sexes, 1994.
* 100+1 Elliott Erwitt, 1997.
* Dog Dogs, 1998.
* Museum Watching, 1999.
* Snaps, 2001.
* EE 60/60, 2002.
* Elliott Erwitt’s Handbook, 2002.
* Woof, 2005.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

# http://www.afisha.ru/article/6749/
# http://www.elliotterwitt.com/lang/en/ 
# http://www.foto-mastera.com/2011/10/elliott-erwitt.html
# http://www.elliotterwitt.com/
# https://archive.today/20161023130731/http://kaschey-lp.livejournal.com/457979.html
# https://archive.today/20161023131659/http://kaschey-lp.livejournal.com/461002.html
# https://archive.today/20161023131728/http://kaschey-lp.livejournal.com/479663.html
# https://archive.today/20161023132003/http://kaschey-lp.livejournal.com/492997.html
Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi

**Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi** () — 1928-ci il martın 25-də təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən elmin müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi işində xüsusi fərqlənən görkəmli elm xadimlərinə verilirdi.

## Ədəbiyyat
* 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimlərinin siyahısı
* Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi
Yusuf Karş

**Yusuf Karş** () — erməni əsilli kanadalı fotoqraf. Bir sıra şəxslərin portretlərini çəkmişdir.

## İstinadlar
Xıdır Zində məscidi

**Xıdır Zində məscidi** Siyəzən rayonu, Zarat (Siyəzən) kəndində yerləşən məsciddir. Məscid beşbarmaq dağı ilə Xəzər dənizinin arasında yerləşir.

## Tarixi
Xıdır Zində məscidi, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi tərəfindən 2000-ci ildə inşa etdirilmişdir. Məscid beşbarmaq dağı ilə Xəzər dənizi arasından keçən Bakı-Rostov şose yolunun üstündə inşa olunub. Ümumi sahəsi 250 kv.m2-dir.

İçərisinə mərmər döşənmiş, divarları və dam örtüyü milli ornamentlərlə bəzədilmişdir. Məscidin qapı və pəncərələri taxtadan olmaqla xüsusi ustalar tərəfindən gözəl naxışlarla bəzədilmişdir. Məscidin günbəzinə xüsusi daşlardan örtük çəkilmişdir. Ziyarətə gələnlər üçün məscidin arxasında qurbangah, dəstəmazxana və başqa köməkçi tikililər var.

Yanında 12 m hündürlüyündə iki minarə ucaldılmışdır. İçərisində axund və imam üçün iş otağı, həyətdə köməkçi binalar vardır. Məscidin ətrafı abadlaşdırılaraq daş hasara alınmışdır. Məscidin dini icması Dövlət Komitəsindən qeydiyyatdan keçərək fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Beşbarmaq səddi
* Beşbarmaq dağı

## İstinadlar
Moşe Kastel

**Moşe Kastel** (; ) — İsrailli rəssam.

## Həyatı
Moşe Kastel 1909-cu ildə Yerusəlimdə anadan olmuşdur. Moşe Kastel 1909-cu ildə Yerusəlimdə anadan olmuşdur. Ailənin kökləri 1492-ci ildə İspaniyadan yəhudilərin çıxarılmasından sonra Müqəddəs torpaqlara köçən Kastiliyadan olan ispan yəhudilərinə gedib çıxır. Atası Əl Xəlildə anadan olmuşdur. O, Qüdsdə Nahalat Şiva və Buxari semestrində Səfərad yəhudiləri üçün məktəb açdı. Moşe atasının təhsil aldığı Buxari məhəlləsində böyümüşdür. 13 yaşındaykən 1921-ci ildən 1925-ci ilə qədər təhsil alan Bezalel İncəsənət Məktəbinə daxil oldu. Məktəbin rəhbəri Boris Şatz idi. Müəllimi Şumel ben David onu incəsənət təhsili almaq üçün Parisə göndərməyə çalışırdı.

Kastel 1927-ci ildə Parisə getdi və burada Culiana Akademiyasında və Luvr məktəbində iştirak etdi. Luvrda Rembrandt, Dieqo Velaskes, Ejen Delakrua və Qustav Kurbenin əsərlərini təqlid edərək onların rəssamlıq texnikaları ilə tanış oldu.

1927-ci ilin may ayında Parisdəki Yəhudi Gənclərinin Dünya Birliyi ilk sərgisinə sponsorluq etdi.

1940-cı ildə Kastel Fələstinə geri dönərək Safed şəhərində yerləşdi və 1949-cu ildə Bilhah adlı aktrisa ilə ailə həyatı qurdu.

## İncəsənət fəaliyyəti
1947-ci ildə Kastel Yosef Zaritski, Marsel Yanko və başqaları ilə birlikdə "Yeni üfiqlər" qrupunu yaratmağa yardım etdi. 1959-cu ildə Monparnasda bir studionu satın aldı və bir neçə ay ərzində burada fəaliyyət göstərdi. 1955-ci ildə rəsm əsərlərinin sol sərgisi Tel-Əviv İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirildi. Onun rəsm əsərləri Knessetdə, Nyu-York Rokfeller mərkəzində nümayiş etdirilmişdir.

## Üslubu
1930 və 1940-cı illərdə Kastelin rəsmlərinin əksəriyyəti Müqəddəs torpaqdakı Səfərad yəhudilərin həyatını təsvir edərək, fars miniatürlərinin təsirini nümayiş etdirirdi. 1950-ci illərdən etibarən Kastel "Yəhudi sivilizasiyasının qədim sələfləri"ndən ilhamlanaraq qabartma üslubunda rəsm əsərlərini çəkməyə başladı. 1948-ci ildə o, Qalliliyada qədim yəhudi şəhəri olan Korazim şəhərində qədim yəhudi sinaqoqunun qalıqlarını ziyarət etdi.

## İstinadlar
Aoşima (Ehime)

**Aoşima** () — Yaponiyanın cənubunda Ehime prefekturasında yerləşən kiçik ada. Şikoku adasından 13 km şimalda yerləşir. 20-ci əsrin 40–50-ci illərində adada sayı 900 olan balıqçı qəsəbəsi vardı. 2015-ci il məlumatına görə isə adada cəmi 22 nəfəfərdir. Adada 120 pişik yaşayır. Pişiklər buraya İkinci Dünya müharibəsi vaxtı siçanlarla mübarizə məqsədilə gətirilmişdir. Bu gün artıq adada siçan qalmamışdır, pişiklər animator rolunu oynayır, turistləri əyləndirirlər. Hazırda bəzən *Pişik adası* olaraq belə adlandırılır.

## İstinadlar
Minayə Azaflı

**Minayə Azaflı** (*Zeynaova Minayə Mikayıl qızı*; d. 1952, Azaflı kəndi, Tovuz rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Zeynalova Minayə Mikayıl qızı (Dilarə Azaflı) 1952-ci ildə Tovuz rayonunun Azaflı kəndində aşıq Mikayıl Azaflının ailəsində anadan olub. 1980-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsini bitirib. 2000-ci ildə isə Yenidən Hazırlanma Bakı Baş İnstitutunda təhsilini davam etdirmiş, psixoloq ixtisasına yiyələnmışdir. Hazırda filoloq-psixoloq kimi fəaliyyət göstərir.
Ailəlidir, dörd övladı var.

## Yaradıcılığı
İlk şeirləri dördüncü sinifdə oxuyanda "Azərbaycan pioneri" qəzetində çap olunub. "Aşıq Pəri" şeirlər kitabında şeirləri nəşr olunub. Bir çox televiziya verilişlərində çıxışları olub.

## İstinadlar

## Xarici kecid
* “Aşıq Pəri İnciləri” şeir antalogiyası haqqında
* Məşhur aşığın qızı: “Atam Stalinin üzünə mürəkkəb tökdüyü üçün qaçaq düşdü 
* Bakıda “Azaflı gecəsi” keçirilmişdir

## Həmçinin bax
*Mikayıl Azaflı
2018-ci il iyul ayında vəfat edənlər

**2018-ci il iyul ayında vəfat edənlərin siyahısı.**

## 1 iyul

## 2 iyul

## 3 iyul

## 4 iyul

## 5 iyul

## 6 iyul

## 7 iyul

## 8 iyul

## 9 iyul

## 10 iyul

## 11 iyul

## 12 iyul

## 13 iyul

## 14 iyul

## 15 iyul

## 16 iyul

## 17 iyul

## 18 iyul

## 19 iyul

## 20 iyul

## 21 iyul

## 22 iyul

## 23 iyul
Bentencima

**Bentencima** () — Soya burnunundan şimal-qərbdə yerləşən yaşayışı olmayan ada. Yaponiyanın Kuril adalarına olan iddiası istisna olaraq ölkənin ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir. Ancaq ölkənin ucqar şimal nöqtəsini bildirən abidə Soya burnu burnunda ucaldılmışdır. Adanın sahəsi 0,005 km², maksimal hündürlüyü 20 metrdir. Faunasına əsasən dəniz quşları və dəniz kirpisi daxildir.

## İstinadlar

## Mənbə
宗谷岬弁天島におけるトド調査始まる
Hans Memlinq

**Hans Memlinq** (, ,  və ya *Memlinc*) - alman mənşəli Niderland rəssamı, XV əsrin ikinci yarısında Flandriyada ən əhəmiyyətli rəssamlardan biri. Son qotik rəsm ənənəsini davam etdirən Memlinq, əsasən mənəvi mövzularda şəkil çəkmişdir.

## Həyatı
Hans Memlinq Zelingeştadtda anadan olmuşdur. Memlinq adı, ehtimal ki, Bavariyada Aşaffenburq yaxınlığındakı Memlinqen kəndinin adından götürülmüşdür. Hans Memlinqin atası ehtimal edilir ki, 1451-ci ildə Zelingeştadtda vəfat etmişdir. Memlinqin gənclik illəri haqqında məlumat azdır. Onun Kölndə bir sənətkar kimi formalaşmasında Ştefan Loxnerin təsiri izlənilir. Təqribən 1459-1460-cı illərdə Hollandiyaya gələn Memlinq ehtimal ki, Brüsseldə Rocer van der Veydenin yanında təhsil almışdır, ona şagirdlik etmişdir.

Hans Memlinq1465-ci ildən Brüggedə işləmişdir. Memlinqin əsərləri üçün sakit əhvali-ruhiyyə,  aydın kolorit, obrazların müəyyən qədər monumentallaşdırılması, humanizm elementləri səciyyəvidir.

## Qalereya

Fayl:Hans Memling - The Man of Sorrows in the arms of the Virgin - Google Art Project.jpg|*İnsan kədəri bakirən qollar arasında*, 1475, Viktoriya Milli Qalereyası
Fayl:Christ Giving His Blessing.jpg|*Məsih xeyir-dua verir*, 1478, Norton Saymon Muzeyi
Fayl:Hans Memling - Mater Dolorosa - WGA14917.jpg|*Doloroza ana*, c. 1480, Uffizi qalereyası
Fayl:Hans Memling - God de Vader met zingende engelen - 778 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.jpg|*Məsih musiqiçi mələklər arasında*, 1480 Antverpen kral incəsənət muzeyi  
Fayl:Hans memling, annunciazione, 1480-89 ca. 02.JPG|*Müjdə*, 1480–89, Metropoliten muzeyi
Fayl:Hans Memling - Allegory with a Virgin - WGA14896.jpg|*Bakirə ilə alleqoriya*, 1479–80
Fayl:Hans Memling - Portrait of Maria Portinari - Metropolitan Museum of Art.jpg|*Mariya Portinarinin portreti*, 1475
Fayl:Hans Memling 043.jpg|*Barbara van Vlaendenberqin portreti*, 1480


## Ədəbiyyat

* *М. Герман.* Мемлинг. — Л., 1983.
* *Ф. Дзери.* Мемлинг. Страшный суд. — М.: Белый город. — 48 с. — (Сто великих картин). — 5 000) экз. — .
* *С. Дзуффи.* Возрождение. XV век. Кватроченто. — М.: Омега-пресс, 2008. — С. 41, 51, 108, 130, 318—320. — 384 с. — 3000 экз. — 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Hans Memling on BALaT - Belgian Art Links and Tools (KIK-IRPA, Brussel)
*''Petrus Christus: Renaissance master of Bruges''
*''Fifteenth- to eighteenth-century European paintings: France, Central Europe, the Netherlands, Spain, and Great Britain''
Tələt Şıxəliyev

**Tələt Ağalar oğlu Şıxəliyev** () — Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1982).

## Həyatı
Şıxəliyev Tələt Ağalar oğlu 1 may 1928-ci ildə hazırkı Masallı rayonunun Digah kəndində anadan olmuşdur. O, Talışxanovlar nəslinin nümayəndəsidir. 1951-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbini, daha sonra isə təhsilini 1961-ci ildə bitirdiyi Kiyev Milli Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində davam etdirmişdir.

1962-ci ildən artıq əsərləri respublika və xarici sərgilərdə nümayiş olunan Tələt Şıxəliyev "Abşeron məktəbi" kimi tanınan istedadlı gənc rəssamlardan ibarət "Abşeron qrupu"nun ən istedadlı üzvlərindən birinə çevrilmişdi.

Rəssam 1987-ci ildə, 59 yaşında vəfat etmişdir. T.Şıxəliyev qısa, lakin olduqca məhsuldar yaradıcılıq yolu keçmişdir..

## Yaradıcılığı
İlk fərdi sərgisi 1976-ci ildə Vəcihə Səmədova adına sərgi salonunda keçirilmişdir. Rəssam 1972-ci ildə öz dəsti xəttini tapır, o palitrasında qızılı sarı və dinamik yaxmalardan (mazok) istifadə etmişdi.

Yaradıclığında daha çox portret janrına müraciət edən rəssamın hər bir obrazı fərdi xüsusiyyəti, həyata baxışı, əhval-ruhiyyəsi ilə seçilir. Bu baxımdan O. Babiçevanın portreti, M. Bayraməlibəyovanın portreti, "Ailə" və s. əsərləri onun yaradıcılığı üçün xarekterikdir.

Uşaq mövzusu rəsssamın yaradıcılığında xüsusi yer tutur. "Oğlumun portreti", "Gənc rəssam", "Qızım yatarkən", "Uşaq və pişik" kimi tabloları uşaq psixologiyasını, onların nağıl dünyasını, istək və arzularını rənglərin sehrli dili ilə açmağa çalışan həssas rəssam qəlbinin ifadəsidir.

Əsərləri respublika və bir çox xarici ölkə muzey və qalereyaların fondunda, şəxsi kolleksiyalarda yer almışdır.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı — 1 dekabr 1982

## Əsərləri

## Həmçinin bax
* Azərbaycan rəssamlarının siyahısı

## İstinadlar
Kamal Ələkbərov

**Kamal Camal oğlu Ələkbərov** (20 mart 1928, Füzuli, Azərbaycan SSR, SSRİ – 21 may 2009, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı rəssam, heykəltaraş, Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1982), Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002).

## Həyatı və yaradıcılığı
Kamal Ələkbərov 1928-ci il martın 20-də Azərbaycan SSR Füzuli şəhərində anadan olmuşdur. Ələkbərov ailəsi yoxsulluqda yaşayırdı. Ən nüfuzlu universitetin ən məşhur ustalarından öyrənmək üçün gecələr Kamal vaqonları boşaltmaqla çörək pulu qazanırdı. 1948-ci ildə Ələkbərov Azərbaycan Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir. Burada Ələkbərova SSRİ xalq rəssamı Pinxos Sabsay dərs deyirdi. 1948-ci ildən 1954-cü ilə qədər Vasili Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsil almışdır.

1953-cü ildən Kamal Ələkbərov sərgilərdə iştirak edirdi. Onun yaratdığı heykəltaraşlıq portretləri arasında "Neftçi" (gips, 1954), XII əsrin memarı Əcəmi Naxçıvani portreti (gips, 1955, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi; mərmər, 1958–59), "Qız" (mərmər, 1956, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi) "Partizan M. Seyidov" (bürünc, 1960), "Xanım" (ağac, 1961), "Balıqçılıq mahnı" (gips, 1962) və s. Həmçinin Ələkbərovun yaratdığı heykəltaraşlıq portretləri arasında Füzuli şəhərində Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Bəsti Bağırovaya, Şamama Həsənovaya həsr olunmuş abidələr, Mərəzə şəhərində XX əsrin görkəmli maarifçi Aleksey Çernyayevskiya, Cəfər Cabbarlıya, yazıçı İlyas Əfəndiyeva, Azərbaycan Respublikasının Xalq Artistlərina Mirzəağa Əliyev, İsmayıl Dağıstanlı, Arif Məlikov və xalq rəssami Lətif Kərimova həsr olunmuş abidələri yaradıb.

Kamal Ələkbərov monumental heykəllərin də müəllifidir. Monumental heykəllərin biri 1976-cı ildə Azərbaycan memarı Əcəmi Naxçıvaninin 850 illiyi ilə münasibətilə düzəltdiyi heykəldi. Müəllif 1976-cı ildə ozamankı "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinə müsahibəsində öz qəhrəmanı ilə bağlı fikirlərini belə bölüşmüşdü:

Yasamal rayonun parkın ərazisində Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri Qəzənfər Musabəyova, quraşdırılmış abidəsi, Kamal Ələkbərovun əsəridir. 2008-ci ildə abidə söküldü və onun yerinə parkın əsaslı yenidənqurmadan sonra dövlət bayraqları qoyuldu.

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 30 may 2002-ci il tarixli fərmanı ilə Kamal Ələkbərov Azərbaycan Xalq Rəssamı adına layiq görülmüşdür.

Prezident İlham Əliyevin 23 dekabr 2004-cü il tarixli fərmanına əsasən Kamal Ələkbərov fərdi prezident təqaüdçüsü oldu.

2009-cu il mayın 21-də 81 yaşında vəfat etmişdir.

## Ədəbiyyat
* *Mirməmməd G. Abidələrdə davam edən ömür. Mədəniyyət qazeti. 2010-cu il*
* *Алекперов Камал Джамал оглы. — Москва: Искусство, 1970*
* *Микеладзе Г. Сотворивший вечную память достойным. 2013*

## İstinadlar
Azərbaycan SSR xalq rəssamı

**Azərbaycan SSR xalq rəssamı** () — 2 avqust 1944-cü ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən, rəssamlıq, heykəltəraşlıq, memarlığın inkişaf etdirilməsi işində xüsusi fərqlənən görkəmli incəsənət xadimlərinə verilirdi.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR xalq rəssamlarının siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamlarının siyahısı

## İstinadlar
Bamboo Airways

**Bamboo Airways** (), Vyetnamda bir havayoludur. Aviaşirkət öz uçuşunu 2018-ci ilin oktyabr ayında başlayacaq. Əvvəla, aviaşirkət Airbus-dan lizinq təyyarələrini istifadə edəcək.

Şirkət 24 Airbus A321neo üçün Airbus ilə müqavilə imzaladı. 26 iyun 2018-ci ildə şirkət Boeing ilə 20 Boeing 787 Dreamliner şirkəti ilə müqavilə imzaladı. Təyyarə 2020-ci ildə təslim ediləcək.

## İstinadlar
Molot (qəzet)

**Molot** (, ) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə nəşr olunmuş gündəlik leqal bolşevik qəzeti.

## Tarixi
1919-cu ildə Bakıda rus dilində nəşr olunmuşdur. Birinci nömrəsi 1919-cu il iyulun 9-da, sonuncu nömrəsi isə avqustun 14-də (cəmi 31 nömrə) çıxmışdır. "Molot"da Rusiya Kommunist (bolşe-viklər) Partiyasının ideya-siyasi xətti təbliğ edilir, Azərbaycan xalqının milli hökumətinə qarşı yönəldilən yazılar dərc olunurdu. Pozucu fəaliyyətinə görə "Molotun nəşri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti tərəfindən qadağan edilmişdi, lakin qəzet 1919-cu il avqustun 19-dan 28-dək "Proletari" adı ilə nəşrini davam etdirmişdir (8 nömrə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mətbuat tarixi
Suribaçi dağı

**Suribaçi** () — Yaponiyanın Tokio prefekturası, Bonin adalarına daxil olan İoşima adasında yerləşən, hündürlüyü  169 metr olan sönmüş vulkan.

1945-ci ildə İoşima döyüşü zamanı zirvə yaponların əsas istinadgahlarından olmuşdur. Zirvəyə sancılan ABŞ bayrağı fotosunu Co Pozental zirvənin fəth olunması zamanı çəkmişdir.

## Mənbə
* İoşima 
* Volcano Live

## İstinadlar
Türkiyə Superkubokunu qazanan baş məşqçilərin siyahısı

**Türkiyə Superkubokunu qazanan baş məşqçilərin siyahısı** () — Super Liqa çempionu ilə Türkiyə Kuboku çempionunun qarşılaşdığı Türkiyə Superkubokunu mövsümlərə görə qazanan baş məşqçilərin siyahısı. 1966-ci ildən 1999-cu ilə qədər "*Prezident kuboku*" adı ilə təşkil edilən turnir 1999-2005-ci illər arasında təşkil olunmamışdı. 2006-cı ildən "*Superkubok*" adı ilə təşkil edilməyə başlamışdır. Oynanılan otuz yeddi matçda iyirmi səkkiz fərqli baş məşqçi kubokun sahibi olmuşdur. Kuboku qazanan ilk baş məşqçi "*[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]*" komandası ilə kubokun sevincini yaşayan  Gündüz Qılınc, ilk xarici baş məşqçi isə "*[[Beşiktaş]]*" komandası ilə kuboku qazanan Lyubişa Speycdir. Kuboku ən çox qazanan baş məşqçi isə Əhməd Suat Özyazıçıdır. O, bu kuboku 4 dəfə qazanmışdır.

İki baş məşqçi iki il ardıcıl çempion olmuşdur. Bu baş məşqçilər 1976-1977-ci illərdə "*[[Trabzonspor FK|Trabzonspor]]*" komandası ilə çempion olan Əhməd Suat Özyazıçı və 1996-1997-ci illərdə "*[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]*" komandası ilə kuboku əldə edən Fateh Terimdir. İki baş məşqçi iki fərqli komanda ilə müvəffəqiyyət qazanmışdır. İlk dəfə bu uğura 1978-1980-cı illərdə "*[[Trabzonspor FK|Trabzonspor]]*", 1982-ci ildə isə "*[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]*" komandası ilə Özkan Sümər nail olmuşdur. Sonrakı baş məşqçi isə 1994-cü ildə "*[[Beşiktaş PFK|Beşiktaş]]*", 2009-cu ildə "*[[Fənərbaxça PFK|Fənərbaxça]]*" komandası ilə kuboku əldə edən Kristof Daumdur.

Həm futbolçu, həm də baş məşqçi olaraq kuboku qazanan üç nəfər var: Şenol Günəş "*[[Trabzonspor FK|Trabzonspor]]*" komandasında  1976, 1977, 1978, 1979, 1980 və 1983-cü illərdə futbolçu, 1995 və 2010-cu illərdə isə baş məşqçi olaraq kuboku qazanmışdır. Fateh Tərim "*[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]*" komandasında 1982-ci ildə futbolçu, 1996, 1997, 2012 və 2013-cü illərdə baş məşqçi olaraq kuboku qazanmışdır. Həmzə Həmzəoğlu 1993-cü ildə "*[[Qalatasaray PFK|Qalatasaray]]*" komandasında futbolçu, 2015-ci ildə isə baş məşqçi olaraq kuboku qazanmışdır.

## Qazanan baş məşqçilər

## Mükafatların sayına görə

## Millətə görə performanslar

## Qeydlər





## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Minqey

**Minqey** () — Yaponiyada 1920-ci-1930-cu illərdən sonra inkişaf etmiş xalq incəsənət hərəkatı. Hərəkatın qurucusu Yanaqi Soetsudur (1889–1961).

## Yaranması
1916-cı ildə Koreya sənətkarlığı ilə maraqlanan Yanaqi buraya ilk səfərini gerçəkləşdirir. Bu səfər 1924-cü ildə Koreya Xalq Sənətkarlığı Muzeyinin əsasının qoyulmasına, Yanaqi, Hamada Şoji(1894–1978), Kavai Kanjiro(1890–1966) tərəfindən minqeinin yaranmasına səbəb olur. 1926-cı ildə bu hərəkat Yanaqi tərəfindən rəsmi şəkildə elan edilir. 1936-cı ildə Yaponiya Xalq Sənətkarlığı Muzeyinin əsası qoyuldu.

## Nümunələr

File:Meiji Period Fireman's Coat Brooklyn Museum.jpg|Dəridən yanğınsöndürən paltosu, 19-cu əsrin sonu. Bruklin Muzeyi
File:Inu-Hariko (Papier-mache Puppy Doll), ca. 1950 Brooklyn Museum.jpg|Inu-Hariko (Papye-maşe kiçik kukla), təxminən 1950. Bruklin Muzeyi
File:Meiji Period Happi (Workman's Livery Coat) Brooklyn Museum.jpg|Yun palto, 19-cu əsrin sonu-20-ci əsrin əvvəli. Bruklin Muzeyi
File:Meiji Period Futon-Gawa (Quilt Cover) Brooklyn Museum.jpg| Futon-Qava (döşəmə örtüyü), 20-ci əsrin əvvəli. Bruklin Muzeyi
File:Taisho-Showa Period Ko-Mashiko Ware Mado-e Dobin Window Picture Teapot Brooklyn Museum.jpg|Ko-Mashiko Ware Mado-e Dobin "Pəncərə şəkli" çaydanı, təxminən 1915-35-ci illər. Bruklin Muzeyi
Qafqazın bu tərəfinin xəbəri (qəzet)

**"Qafqazın bu tərəfinin xəbəri"** **qəzeti** — 1845-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan dilində nəşr olunan qəzet.

## Haqqında məlumat
"Zakavkazski vestnik" qəzeti nəşr olunanda Rusiyanın Qafqaz əmirliyi bu qəzetin də yerli dillərdə nəşrinin vacibliyini nəzərə almışdı. "Zakavkazski vestnik"in Azərbaycan dilində nəşr olunan vərəqi "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" adlanırdı və o, 1845-ci ildə işıq üzü gördü.
 
Tədqiqatçı A.Z.Abramişvili həmin qəzetin birinci nömrəsini arxivdən aşkarlayaraq, foto-surətini mətbuatda çap etdirmişdir. Həmin foto-surətdən və müəllifin verdiyi məlumatdan aydın olur ki, "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" qəzeti 1845-ci ildə nəşr edilmişdir.

Qəzetin redaktoru Platon İoseliani, tərcüməçisi Babacan Lazarev olmuşlar.

## Qəzetdə dərc olunan məqalələr
Qəzetin birinci nömrəsində ilk səhifədə senatın fərmanının bir hissəsi dərc edilmişdir. Fərmanda göstərilir ki, “*hərgah mənzilbəmənzil gönədrilən məhbuslar yolda fövt olalar, lazımdır ki, vilayət hakimləri onları dəfn etsinlər*”. Fərmanda dəfn xərcinin ödənilməsi, qəza məhkəmələrinin və hərbi hissələrin bu məsələ ilə əlaqədar vəzifələri qeyd olunmuşdur. Həmin səhifədəki başqa bir yazıda Qara dənizin şərqində, Kuban və İnqur çaylarının arasındakı gömrükxanalarda vergisiz mal gətirməyə izin verildiyi bildirilir.

Qəzetin ikinci və üçüncü səhifələrində girov qoyulmuş evlər, dükanlar haqqında, əmlakı müsadirə ediləcək adamlar haqqında məlumatlar, elanlar dərc olunmuşdur. Dör-
düncü səhifədə malların qiyməti və xarici ölkələrə köçüb gedənlərin siyahısı verilmişdir.

Bu materiallardan görünür ki, "*Qafqazın bu tərəfinin xəbəri*" rəsmi dövlət məlumatlarını verən, fərmanları, qərar və qanunnamələri yayan bir orqan idi.

Mövzulardan göründüyü kimi "*Qafqazın bu tərəfinin xəbəri*" də çarizmin Qafqazda, məxsusi olaraq Azərbaycanda yeritdiyi siyasəti xalqa çatdırır, müstəmləkəçilik məqsədləri daşıyırdı. Qraf Paskeviçin maarif nazirinə göndərdiyi bir təliqədə qəzet-vərəqənin siyasi məzmunu aydın görsənir:

## Qəzetin nəşrinin dayandırılması
Dəqiq olmayan məlumata görə "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" qəzeti 1846-cı ildə bağlanmışdır.

## Həmçinin bax
* Zakavkazski vestnik (qəzet)
* Tiflisskiye vedomosti (qəzet)
* Tiflis əxbarı (qəzet)

## Ədəbiyyat
* "Zaqafqazski vestnik", 16 oktyabr, 1847, N-21

## Mənbə
* Zeynalov N. "Azərbaycan mətbuatı tarixi". I hissə. Bakı. 1973.
* Vəliyev Akif Abdüləzim oğlu (Aşırlı). "Azərbaycan mətbuatı tarixi" (1875-1920), Bakı "Elm və Təhsil", 2009-6-7 səh.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tiflisdə nəşr olunan azərbaycandilli qəzetlər
* Azərbaycanda xarici dildə mətbuat ənənəsi
Tahir Rüstəmov

**Tahir Aydın oğlu Rüstəmov** () —  Əməkdar jurnalist, yazıçı.

## Həyatı
Tahir Rüstəmov 1959-cu il oktyabrın 5-də Ağdam rayonunun Mahrızlı kəndində doğulmuşdur. 1983-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib təyinatla o vaxtkı Dövlət Teleradio Komitəsində işləməyə başlayıb. Ali təhsili fərqlənmə diplomu ilə, yüksək göstəricilərlə başa vurmuşdur.  “*Xəbərlər*” baş redaksiyasında mövcud qaydaya uyğun olaraq kiçik redaktor kimi işə başlayan universitet məzunu 6 aydan sonra redaktor, 1 ildən sonra isə böyük redaktor vəzifəsinə irəli çəkilmişdi.

1991-ci ilin avqustunda Moskvada Qorbaçovla Yeltsinin “QKÇP” oyunu kollektivin “Kommunist” adından imtina etməsi ilə nəticələndi. Kommunist Partiyasının ləğvindən bir neçə gün, Azərbaycanın SSRİ-dən çıxmasından 50 gün, SSRİ-nin buraxılmasından 4 ay əvvəl “Kommunist” adı dəyişdirilib “Xalq qəzeti” qoyuldu. 
Onun bu dövrdəki analitik və polematik yazılarının əsas mövzusu Qarabağ müharibəsində qələbənin, cəmiyyətdə milli birliyin təmin edilməsi, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi məsələləri idi.

Qəzetə keçəndən sonra da Tahir teleradio ilə əlaqələrini kəsmədi. Azərbaycan Televiziyasında “*Kitab köşkü*”, “*Publisist studiyası*” proqramlarının aparıcılarından idi. “Səhər” proqramında “**Qəzetlərin xülasəsi**”nin yaradıcısı və bir neçə il aparıcısı oldu. Radio proqramlarında ardıcıl olaraq aktual mövzulara münasibətini bildirib, səfər təəssüratlarını geniş dinləyici auditoriyasına çatdırıbdır. Bu gün də Tahirin səsi tez-tez ekrandan və efirdən eşidilir. Hazırda İstanbulda qurulmaqda olan ümumtürk musiqi kanalının Azərbaycan təmsilçisi də Tahir Aydınoğludur.

Son illərdə Tahir Aydınoğlunun Azərbaycan demokratik mətbuatının yaradıcıları, sütunları olan Həsən bəy Zərdabi, Cəlil Məmmədquluzadə və Üzeyir Hacıbəyovla bağlı ardıcıl yazıları, nəşr etdirdiyi kitablar, çəkilişində iştirak etdiyi filmlər, televerilişlər onu tədqiqatçı jurnalist kimi geniş auditoriyaya çıxarmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tanınmış jurnalist ürəyindən əməliyyat edildi
Sərxoş (mahnı)

**Sərxoş** - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Mənasız, dağınıq, parça parça səhifələr,
Yarımçıq bitmədən tükənmiş boş kəlmələr,
Unudulmuş beynimdəki ən zərif zərrələr,
Yaşanmış, yaşanmadan bitsəydi o zirvələr,
Sən yoxsan...
Titrəyən əllərin o ürkək duyğularla,
Parçalar daşların qəlbimi dalğalarlara,
Yalvarır dizin-dizin sürünüb arzularla
Gülümsə, təbəssümün üsyanım qara torpağa
Sən yoxsan, Sən yoxsan, Sən yoxsan...
İtirdim beynimin zülmət qaranlığında
Əks oldum kirlənmiş köhnə divarlarımda
Qocaldım, sərxoşdun...
Düşmədin quruyub qaldın budaqlarımda,
Pozulmuş sətir kimi ömür varaqlarımdan
Gecikdin, Mən yoxdum...


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar
Sürgün (mahnı)

**Sürgün** - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin Məktub albomuna daxil olan mahnısı.

## Mahnı haqqında
Mahnının sözləri, bəstəsi və aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.

## Mahnı sözləri
Yalnışlar sürükləyir doğruları uzaqlara,
Uzaqlar doğrulayır yanlış sürgünləri.
Sürünür doğru bildiyin uzaqlar yanlışlıqlara,
Doğruysa yanlış uzaqlara sürgündədir.
Sən heç dinməsən, yalan dindirməsən,
Doğrular sanarmı ümid sürgünləri?!
Hökmümlə sən yanlış, yalan sürgündəsən,
Ümidlər doğrularmı yalansız günləri?!


## Həmçinin bax
* Məktub

## İstinadlar