Barselona metropoliteni

**Barselona metropoliteni** () — Kataloniyanın mərkəzi Barselonada şəhərin və şəhər ətrafının sürətli ictimai nəqliyyatının əsasını təşkil edən metropoliten.

1924-cü ildə fəaliyyətə başlayan metro hal-hazırda ümumi uzunluğu 146&nbsp;km olan 12 xətt üzrə 180 stansiyanı birləşdirir. Barselona metropoliteni 2 operator üzrə xidmət göstərir: TMB (kat. Transports Metropolitans de Barcelona) və FGC (kat. Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya — Kataloniyanın dövlət dəmiryolları) dəmiryolu şirkəti. Gediş haqqı 2,15 yevrodur (birdəfəlik bilet - komposterləndikdən sonra 1 saat 15 dəqiqə müddətində şəhərin bütün növ nəqliyyatında - avtobus, tramvay, funikluyor və d. istifadə edilə bilər. Bir neçə gediş üçün biletlərin alınmasında güzəştlər mövcuddur). 3 yaşından yuxarı uşaqlar üçün də böyüklər kimi biletə pul ödənilməlidir. Uşaq tarifləri mövcud deyil.

## Tarixi
Barselona metropolitenində ilk xətt 1924-cü il dekabr ayının 30-da Gran Metropolitano de Barcelona şirkəti tərəfindən tikilərək istifadəyə verilib və Kataloniya meydanının Lesseps stansiyası ilə birləşdirib: hazırda bu hissə 3-cü qola aid edilir. 2-ci xətt Metropolitano Transversal şirkəti tərəfindən tikilib və 1929-cu ildə Ümumdünya sərgisinə təqdim olunmaq üçün 1926-cı il iyun ayının 10-da istifadəyə verilib. Bu xətt RENFE tərəfindən istismar edilən iki dəmiryolu qolunu birləşdirirdi. Metronun növbəti açılışı yalnız 1946-cı ildə oldu: tikinti işi vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar dayandırıldı. 1951-ci ildə hər iki operator şəhərin nəzarətinə keçdi. Belə bir qərar şəbəkənin inkişafını sürətləndirmək məqsədi ilə edildi.

## Xətlər
* Barselonada mövcud 12 metro xəttindən 8-i TMB şirkətinin xidmətində, 4-ü isə Kataloniya dəmiryolları tərəfindən istismar olunur. 
* Metronun müasir sxemlərində funikulyor xətləri də qeyd edilib və metropoliten xətləri və iki tramvay sistemi — Trambaix и Trambesòs ilə birləşdirilib. 
* Barselona metrosu xətləri adlandırılmayıb və nömrələrinə görə fərqləndirilir. 
* 1-5-ci xətlər və  9-11-cu xətlərin fəaliyyəti TMB, 6, 7, 8, 12-ci xətlərin fəaliyyəti isə Kataloniya dəmiryolları tərəfindən təmin edilir.

### Hərəkət qabiliyyəti məhdud olan şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş stansiyalar.

## Perspektivlər

### 9 və 10-cu xətlər
* Hal-hazırda 9 və 10-cu xətlərin tikintisi üzrə Barselona metropolitenində iş aparılır. Bu xətlər Badalona və Santa-Kolomu-de-Qramanet xəttini El-Prat-de-Lobreqat şəhəri, beynəlxalq hava limanı və Franka Zonası sənaye-liman rayonu ilə birləşdirəcəkdir. Tikinti başa çatdırıldıqdan sonra o Avropada ən uzun xətt olacaqdır: 47,8&nbsp;km uzunluğunda olan xətt üzrə 52 stansiya olacaqdır. 
* Metronun yeni xəttinin layihəsi 2000-ci ildə qəbul edildi, lakin işləri təxirə salmaq lazım gəldi. Güman edilirdi ki, tikinti işləri 2012-ci ildə başa çatdırılacaq. Əsas diqqət 9-cu xəttin üzərində cəmləşdirildi, çünki bu xətt şəhəri hava limanının hər iki terminalı ilə birləşdirmək imkanı verirdi. Nəticədə xətləri hissələr üzrə istifadəyə vermək barədə qərar qəbul edildi. 
* 13 dekabr 2009-cu ildə 9-cu xəttin Can Zam və Cam Peixauet stansiyaları arasındakı kiçik bir hissəsi istifadəyə verildi. 
* 18 aprel 2010-cu ildə 10-cu xəttin Gorg-dan Bon Pastora qədər olan hissəsi istifadəyə verildi, öz növbəsində 9-cu xətti də bir stansiyaya qədər uzatmış oldu. 
* 26 iyun 2010-cu ildə hər iki xətt La Sagrera stansiyasına qədər uzadıldı. 
* 12 fevral 2016-cı ildə 9-cu xəttin ikinci hissəsi - Zona Universitaria stansiyasından El-Prat hava limanına qədər olan hissəsi istifadəyə verildi. Bu hissənin ümumi uzunluğu 19,6&nbsp;km olub 15 dayanacağı birləşdirirdi. Bəzi stansiyalar, misal üçün Kamp Nou, La Ribera və Ciutat Aeroportuaria hələ də qapalı olaraq qalmaqda davam edirdi. hər iki terminala keçid ayrıca qiymətlə (€4,50) qiymətləndirilmişdi, bilet həm girişdə, həm də çıxışda keçirdi. 
* 2017-ci ilin sonuna qədər 10-cu xəttin bir hissəsinin -  Zona Universitaria stansiyasından Poligon Pratenc stansiyasına qədər olan hissənin istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. 
* Maliyyə problemlərinə görə La Sagrera stansiyası və Zona Universitaria stansiyaları arasında olan birləşdirici hissənin açılışı 2019-cu ilin sonuna planlaşdırılır. 

### 12-ci xətt
Layihəyə görə bu xətt Barselonanı Baş Lobreqat ilə birləşdirməli idi. Tikinti ləğv edildi.

### 13-cü xətt
Bu kiçik xətt ilk növbədə 3 stansiyanı - Badalonda La Morera dairəsini və Kan Ruti xəstəxanasını birləşdirəcək.

## Barselona qərarı
Barselona metropoliteni sərnişinlərin minik və eniş işinin təşkili prinsipinə görə tanınır. Bu prinsip Barselona və ya ispan qərarı kimi tanınır. Bu prinsip stansiyalarda 3 platformanın tikintisi ilə bağlıdır: iki sahilyanı və 1 ada platforması. Sərnişinlər vaqona hər iki tərəfdən minə və çıxa bilərlər. Bu da qatar dayanacaqlarında dayanma vaxtını və basabası məhdudlaşdırmaq imkan verir. Barselona qərarı ona görə adlandırlıb ki, bu prinsipdən ilk dəfə kütləvi şəkildə 1930-cu illərdə Barselona metropolitenində istifadə edilib. Stansiyaların da əksəriyyəti bu prinsipə uyğun inşa edilib. Buna baxmayaraq həmin ideyadan ilk dəfə ABŞ-da - Nyu-York və Bostonda istifadə edilib. Yəni stansiyalar elə tikilib ki hər iki tərəfdən düşüb minmək mümkün olur.

## Stansiyalar arasındakı keçid
Stansiyalar arasında keçidlərin çoxu əlverişli deyil: uzun və dardır. Bu keçidlərdən sərnişinlər bir-biri ilə görüşmək üçün keçirlər. Stansiyadan stansiyaya keçmək üçün bəzən ardıcıl olaraq 2 keçid keçmək lazım gəlir. Eyni vəziyyət metronun stansiyasından dəmiryolu vağzalına keçiddə müşahidə edilir: dərhal iki keçiddən keçmək lazımdır. Bəzilərində stansiyaların keçidləri boğucu və istidir. Bu Barselona metropoliteninin havalandırma sistemi ilə bağlıdır və heç də bütün stansiyalarda havalandırma sistemi yaxşı işləmir.

## Soltərəfli və sağtərəfli hərəkət
Bütün xətlər sağtərəfli hərəkətə malikdir.

## Səyahət

### Qrafik

### Tariflər

### Sərnişin daşımada inkişafın illər üzrə statistikası
TMB və FGC xəttində Sərnişin daşımada 1996-cı ildən başlayaraq qeydə alınan inkişaf aşağıdakı qrafikdə öz əksini tapıb:

### Barselonanın paytaxt nəqliyyatı

###### Kataloniya Generalitetinin Dəmir yolları

## Həmçinin bax
* Paris metrosu
* London metropoliteni
* Moskva metropoliteni

## Xarici keçidlər
* Barselonanın nəqliyyat idarəçiliyi (kat.)
* TMB-nin rəsmi saytı (kat.)
* Kataloniya dəmiryolları (isp.) 
* Barselona metropoliteni Robert Şvadlın saytında
* Barselona dəmiryollarının və metronun sxemi

## İstinadlar