open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prezident ovu (roman)

**"Prezident ovu"** — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman.

## Məzmun

Dronqo öz rəhbərliyindən son dərəcə çətin bir tapşırıq alır: sızan məlumatlara görə, Latın Amerikasında fəaliyyət göstərən cinayətkar təşkilat şərti 'X günü' adlı dəhşətli bir aksiya hazırlamaqdadır. Lakin təşkilatın konkret harada yerləşdiyi və aksiyanın nə məqsəd güddüyü, onun nə zaman və hansı ölkədə həyata keçiriləcəyi dəqiq bilinmir. Bu səbəbdən də Dronqo İnterpolun məxfi agentlərinin müşayiəti altında Riçard Saunders adıyla fəaliyyətə başlamalı olur.

Riçard Saundersə müxtəlif ölkələrdə çalışmaq və təşkilatın izinə düşüb planlaşdırılan aksiyanın qarşısını almaq lazım gəlir. İlk başda nə qədər ağlasığmaz görünsə də, yüksək peşəkarlığa malik olan Dronqo bu çətin vəzifəni məharətlə yerinə yetirir.

Təbii ki, bu asan başa gəlmir. Prezident ovuna çıxan və qanlı caynaqları hər yerə uzanan narkomafiya öz niyyətini yerinə yetirmək məqsədilə Dronqonun ölümünə hökm verir və peşəkar muzdlu qatillər dünyanın hər bucağında — Stokholmda, Vyanada, Afinada, Romada, Rio-de-Janeyroda, Asunsonda, Santyaqoda, Buenos-Ayresdə, Nyu-Yorkda Dronqonun özünün ovuna çıxırlar. Buna görə də müxtəlif adlar altında çalışmağa məcbur qalan Dronqo bir neçə dəfə ölüm təhlükəsindən möcüzə nəticəsində xilas olur. Amma o həqiqətən xilas olurmu?

## İstinadlar
Krasnuşkinin binası

**Krasnuşkinin binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Krasnuşkinin binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 37 ünvanında yerləşir. Bina 1871-ci ildə inşa edilmişdir. Krasnuşkinin binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. 
## Tarixi
Krasnuşkinin binası 1871-ci ildə inşa edilmişdir. 1871-ci ildən burada «Peterburq manifaktura şirkətinə» aid kişi və qadın köynəkləri, dəsmallar, donlar, pambıq parçalar və digər tikiş məlulatları satılan mağaza mövcud olmuşdur.

1911-ci ildə bu binanın birinci mərtəbəsində Dansiqerə məxsus olan paltarları yumaq üçün sex mövcud olmuşdur.  
1926-ci ildə binanın yarısında düymə və d. əşyaların satış şöbəsi yerləşirdi. 1928-ci ildən komission mağazası, 1931-ci ildən isə univeral mağaza yerləşməyə başlamışdır. 1933-cü ildə isə «Torqsin» adlı ticarət zalı açılmışdır.

31 may 2015-ci ildə binada ümumrusiya həcmində keçirilən «Sonuncu ünvan» adlı kompaniya çərçivəsində  Mixail Markoviç Bondarenkonun xatirəsinə xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.

## Arxitektur xüsusiyyətləri
Krasnuşkinin binası kərpiçdən inşa edilən iki mərtəbəli binadır. Klassizm elementləri üstü lüş təşkil edir. Birinci mərtəbədə tucsrət obyektləri yerləşir. Burada üç qapı və dörd pəncərə vardır. İkinci mərtəbədə yaşayış mənzilləri yerləşir. İkinci mərtəbənin pəncərələri yarımdairəvidir.

## Evin məşhur sakinləri
* **İqor Mixayloviç Bondarenko** (1927—2014) — rus və sovet yazıçısı.
* **Mixail Markoviç Bondarenko** (1905—1938) — sovet dövlət və partiya xadimi.
* **Yelizavet Zaxarevna Krasnuşkin** (1858—1912) — rus rəssamı, qryavura ustası.

## Müasir vəziyyəti
Krasnuşkinin binası inqilablar və müharibələrə baxmayaraq ilkin görünüşünü qorutub saxlaya bilmişdir. Birinci mərtəbədə mağazalar yerləşir. İkinci mərtəbədə isə mənzillər qərarlaşır. 2015-ci ildə binanın təmirinə başlanılmışdır. Binanın təməli möhkəmləşdirilmiş, yeni qaz və su xətləri çəkilmiş fasadına əl gəzdirilmişdir.

## Mənbə
* Дом Краснушкина на сайте «Исторический Таганрог»

## İstinadlar
Damiano Damiani

**Damiano Damiani** () – italyan kinorejissoru.

## Həyatı
Milan Zərif Sənətlər Akademiyasında boyakarlıq sinfi üzrə təhsil almışdır. 1946-cı il dən kinoda (quruluşçu rəssam, rejissor köməkçisi) işləmişdir. Sonrakı 10 il ərzində Ç. Dzavattininin rəhbərliyi altında ona şöhrət gətirən bir neçə qısa metrajlı sənədli film ("Afforinin bandası", "İncəsənət və reallıq", "Diskobol", "Formula 2", "Hərəkət edən rəsmin yaranması" və s.) çəkmişdir. "Zavallı sevgililər haqqında povest" filminin (1953, rejissor. K. Lidzani) ssenari müəlliflərindən biridir.

## Fəaliyyəti
1960-cı ildən bədii kino sahəsində çalışmışdır ("Dodaq boyası"). Damianinin rejissorluq fəaliyyətində kəskin süjetli, dinamik ("Muzdlu qatil", 1961; "Kim bilir?", 1966) kinematoqrafiya meyilli sosial-psixoloji problematikaya ("Arturo adası" və "Həmyerlilərin görüşü", hər ikisi 1963; "Sıxıntı", 1964; "Olduqca çətin qız", 1969) maraqla birləşir. 1960-cı illərin sonu – 1970-ci illərdə Damiani korrupsiya və mafiya mövzularına xüsusi diqqət yetirmiş, siyasi kinematoqrafın liderlərindən biri olmuşdur: "Bayquş gündüz gəlir"(1967), "Ən gözəl arvad" (1970), "Polis komissarının respublika prokuroruna etirafı" (1971, Moskva Beynəlxalq kinofestivalının mükafatı), "İstintaq bitmişdir: unudun" (1972), "Hakimləri niyə öldürürlər" (1975), "Mən qorxuram" (1977), "Diz çökmüş insan" (1979), "Xəbərdarlıq" (1980).

Neorealizm ənənələrini inkişaf etdirmiş Damiani ideal qəhrəmana inamı, romantik kolliziya və teatrallığa meyilliyi saxlamışdır. Digər filmləri: "Cirolimoni, Roma əjdahası" (1972), "Bir dahi, iki bacanaq və toyuq" (1976), "Qudbay və amin" (1978), "Pitseriya hazırlayan məkan va sitəsilə əlaqə" (1985), "Təhqiqat" (1987), " Tutqun günəş", "Qətl oyunu" (hər ikisi 1989), "Silahlı mələk" (1991); "Sözlər və qan" (1982), "Leninin qatarı" (1988) tele filmləri; "Sprut" (1984) teleserialı. F. Vançininin "Matteottinin qətli" (1973, Moskva Beynəlxalq kinofestivalının mükafatı) filmində baş rollardan birini oynamışdır.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Səmra Əliyeva

**Səmra Əliyeva** () — azərbaycanlı jurnalist, aparıcı və Azərbaycanın birinci qadın futbol şərhçisi.

## Həyatı
Səmra Əliyeva 16 sentyabr 1987-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Atası Ramanadan, anası isə Əmircandandır. 1994-cü ildə Sabunçu rayonunda 80 nömrəli tam orta məktəbin birinci sinifinə gedib və 2005-ci ildə oranı bitirib. 2007-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasına (ADRA) qəbul olub və 2012-ci ildə həmin təhsil ocağından "incəsənət əsərlərinin bərpası və ekspertizası" ixtisası üzrə məzun olub. Qiyabi təhsil aldığı illərdə radioda fəaliyətə başlayıb.

### Şəxsi həyatı
Səmra Əliyeva 2017-ci ilin sentyabrda AFFA-nın mətbuat xidmətinin rəhbəri Firuz Abdulla ilə ailə həyatı qurdu. 2 övladı var.

## Fəaliyyəti
Səmra Əliyeva qiyabi təhsil alan illərdə "Antenn 101 FM" radiosunun elan elədiyi müsabiqəyə qatılaraq müsabiqənin qalib oldu.

2008–2012-ci illərdə "Radio Enerji 101.1FM" radiosunda prodüser, 2012–2015-ci illərdə isə həmin radioda idman verilişinin aparıcısı olan Səmra Əliyeva, 2013–2015-ci illərdə "İdman Azərbaycan" TV-də *"Overtime"* verilişin redaktoru oldu. 2015-ci ildə radionda fəaliyyətin dayandıran Səmra Əliyeva, yeni yaranan "CBC Sport" televiziyasında müxbir və şərhçi olaraq çalışmağa başladı.

Səmra Əliyeva 2016–2017-ci illərdə "CBC Sport" televiziyasında *"Mənim Liqam № 1"*, 2017-ci ildə isə *"Goalereya"* verilişinin aparıcısı oldu. 2017-ci ildə isə o, *"Start"* verilişinin aparıcısıdır.

Azərbaycan Premyer Liqasının 2019/2020-ci illər mövsümünün 16-cı turu çərçivəsində 2020-ci il fevralın 8-də baş tutan "Neftçi" — "Qarabağ" oyununu şərh edənlərdən biri olan Səmra Əliyeva, bununla Azərbaycanda futbol oyununu şərh edən birinci qadın şərhçi oldu.

## Televiziya proqramları

## İstinadlar
Əkərək məscidi

**Əkərək məscidi** — İrəvan quberniyasının Üçmüədzin qəzasında, indiki Əkərək köhnə Karbi mahalı ərazisində yerləşən məscid.




Fayl:Əkərək məscidi 4.jpg|Məscidin ümumi görünüşü
Fayl:Əkərək məscidi 2.jpg|Məscidin içi
Fayl:Əkərək məscidi 3.jpg|Məscidin içi



## Xarici keçidlər

* Caliber.az mission landed in Armenia: investigation into the footsteps of vandals - Exclusive photo facts
* http://www.virtualarmenia.am/aragatsotn/agarak/mosque/mzkit.htm
Dalmatin

**Dalmatin** — it cinsi.

## Təsviri

Səciyyəvi ləkəli rəng də olması onu fərqləndirir: ağ fon üzərində qara, yaxud qəhvə rəngli aydın görünən ləkələr bərabər paylanmışdır. Tükü qısa, sıx və parlaqdır. Cidov hündürlüyü 54–61 sm, kütləsi 24–32 *kq*-dır. Mənşəyi, ehtimala görə, Aralıq dənizi bölgələrindəndir. Qədim Misir barelyefləri üzərində belə itlərin təsviri tapılmışdır. Orta əsrlərdə Dalmatin zadəgan saraylarının bəzəyi, atlıların, at ekipajlarının müşayiətçisi və atların mühafizəçisi olmuşdur. Cins rəsmi standart kimi 1890-cı ildə Böyük Britaniyada qəbul edilmişdir. Dalmatin harmonik qamətli, əzələli, aktiv itdir.   

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dalton Plan

**Dalton Plan** — fərdiləşdirilmiş tədris sistemi.

## Təsviri
20-ci əsrin əvvəllərində H.Parkherst tərəfindən yaradılmış, Dalton (ABŞ, Massaçusets ştatı) şəhərinin adı ilə adlandırılmışdır. Dalton Plan üzrə tədrisin təşkili zamanı şagirdlər ümumi sinif fəaliyyətindən asılı olmurlar, onlara həm məşğələ, müxtəlif fənlərin öyrənilməsi ardıcıllığının seçimində, həm də iş vaxtından istifadədə sərbəstlik verilirdi. Dərs ilinin əvvəlində hər bir şagird müəllimlə müəyyən tapşırıqların müstəqil və vaxtında yerinə yetirilməsinə dair müqavilə bağlayırdı.

## Xüsusiyyətləri
Şagirdlər ayrı-ayrı fənlər üzrə kabinet-laboratoriyalarda (Dalton Planın digər adı – laboratoriya planı buradan götürülmüşdür) işləyərək burada fənn müəllimindən məsləhət ala bilirdilər. Dalton Plan tədris tempini şagirdlərin qabiliyyətinə uyğunlaşdırmağa imkan yaradır, onları müstəqilliyə, təşəbbüskarlığa, səmərəli iş metodları axtarmağa, məsuliyyət hissini artırmağa sövq edirdi.

1920-ci illərdə SSRİ məktəblərində Dalton-Planın ifrat fərdiliyini aradan qaldırmaqla, onu modifikasiya etmək cəhdləri göstərilmişdir. Bu cəhdlər briqada-laboratoriya tədris metodu formasında öz ifadəsini tapırdı. Dalton Plan elementləri, məs. “müqavilə”lərin tətbiqi ABŞ-nin bir sıra məktəbində hələ də saxlanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dalton plan ana səhifəsi
Daura

**Daura** – Mərkəzi Sudanda (indiki Nigeriya və Niger ərazisində) dövlət, hausaların əfsanəvi vətəni.

## Tarixi
Eramızın 2-ci minilliyinin əvvəllərində meydana gəlmişdir. Ovçuluq ilahəsi və əfsanəvi hökmdar qadın Dauranın adı ilə adlandırılmışdır. “Yeddi hausa” adlı etnogenetik rəvayət Dauranın tarixi ilə bağlıdır. Rəvayətə görə, hausaların yeddi iri şəhər və dövlətlərinin baniləri Daura və Bağdad şahzadəsi Abayacidin (Bəyacid) övladları və nəvələridir. Ehtimal ki, Abayacid Əbu Yezid (10-cu əsrdə Şimali Afrikada yaşayan bərbərlərin Fatimilərə qarşı üsyanının başçısı) adının təhrif edilmiş formasıdır. Daura Böyük Səhranın ticarət mərkəzlərindən biri olsa da, Katsina və Kano kimi siyasi və hərbi nüfuza malik deyildi.

### Siyasi quruluşu
1805-ci ildə Osmandan Fodionun cihadı zamanı fulbelər tərəfindən istila edilmiş Daura dövləti üç hissəyə parçalandı: fulbelər Daurası, zanqolar Daurası və baurelər Daurası 1907-ci ildə Mərkəzi Sudanın İngiltərə və Fransa arasında bölüşdürülməsindən sonra Fransa baurelər Daurası və zanqolar Daurasının bir hissəsini Nigerin tərkibinə qatdı, Dauranın qalan hissəsi isə İngiltərənin nəzarətində olan Şimali Nigeriya protektoratına qatıldı. Britaniya müstəmləkə orqanları orada fulbe sülaləsinin hüquqlarını ləğv edərək zanqoların hakimiyyətini bərpa etdi.

## Xarici keçidlər
* Katsina ştatının administrativ bölgüsü 
* Daurada GİOPİNİ layihəsinin şəkilləri 

## İstinadlar
Bayburd

**Bayburd** — İrəvan qubeniyasının İrəvan qəzasında, indi Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.

## Tarixi

Rayon mərkəzindən 24&nbsp;km cənub-şərqdə, Gərni çayının Milli qolununun sahilində yerləşir. «İrəvan
əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir. V əsrdən mövcuddur.

Toponim oğuz soyundan olan bayburt etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Qızılbaş tayfalarından birinin də adı bayburdlu olmuşdur.

Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 96 nəfər, 1873 - cü ildə 143 nəfər, 1886-cı ildə 183 nəfər, 1897-ci ildə 224
nəfər, 1904 - cü ildə 201 nəfər, 1914 - cü ildə 284 nəfər, 1916-cı ildə 465 nəfər azərbaycanlılar  yaşamışdır. 1918-1919 - cu illərdə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. 1920-ci ildə indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar geri öz kəndlərinə qayıda bilmişdir. 1922-ci ildə burada 55, 1926-cı ildə 49, 1931-ci ildə 140, 1959 - cu ildə 151, 1979 - cu ildə 150 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kəndin sakinləri -azərbaycanlılar 1948-49 - cu illərdə
tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilərək Azərbaycana köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Ditak

**Ditak** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi
 
## İstinadlar
Araşa

**Araşa**, Barreyru — d i — Araşa (Araxa, Barreiro de Araxa) – Braziliyada, Minas-Jerays ştatında niobium-nadir torpaq elementləri yatağı. Niobiumun ehtiyatına görə dünyada ən iri yataqdır. 1954-cü ildə kəşf edilmişdir. 1960-cı ildən açıq üsulla istismar olunur. Nb2O5-in ehtiyatı 17 mln. ton (filizdəki orta miqdarı 2,5%), nadir torpaq filizlərinin ehtiyatı isə təqribən 500 mln. tondur (nadir torpaq elementləri oksidlərinin filizdəki miqdarı 2,8%). Yataq Minas-Jerays nadir metal əyalətində yerləşir və karbonatitlər massivinin zənginləşmiş laterit aşınma qabığı ilə əlaqədardır. Yan süxurlarını kembriyəqədərki kvarsitlər və muskovitli şistlər təşkil edir. Aşınma qabığının qalınlığı 100–200 m, bəzən daha çoxdur. Əsas filiz mineralları: piroxlor, monasit, hötit, barit, ilmenit. Yataq, qalınlığı 0,5–40 m və Nb2O5-in miqdarı 0,4%-dən az olan dəmir filizi qatı ilə örtülmüşdür. Massivin qələvi süxurlarında ehtiyatı 115 mln. ton, P2O5-in orta miqdarı 14,9% olan apatit filizləri də aşkar edilmişdir.

## İstinad
Ddmaşen

**Ddmaşen** - İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qızasında,indi Sevan rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi
## İstinadlar
Hüsaməddin Çələbi

**Mövlanə Hüsaməddin Çələbi** (1225-?) — arif, Mövlanənin xəlifəsi.

## Həyatı
Çələbi Hüsaməddin, vaxtilə Konyaya köçmüs Urmiyalı bir soylu ailədəndir və doğum yeri Konyadır. (1225) Çələbi ləqəbini ona verən Mövlanadır. Gəncliyinin ilk illərində, Əxilərin şeyxi olan atasını itirən Çələbi Hüsaməddin, zamanının bütün ulu kişiləri və şeyxlərindən yəqin əlaqə və himayə gördüyü halda, bütün xidmətçiləri və arxadaslariyla, mövlananın xidmətini seçmişdir. Beləcə Mövlananın tərbiyəsində yetişmiş, kamil insan olmuşdur.

### Həzrəti Mövlananın Çələbi Hüsaməddini özünə həmdəm və xəlifə seçməsi
Mövlana, Şeyx Selahaddindən sonra özünə həmdəm və xəlifə olaraq Çələbi Hüsaməddini seçdi və dostlarına belə dedi; "Ona baş əyin, qarşısında acizcəsinə qanadlarınızı yerə gərin! Bütün buyruqlarını yerinə yetirin, sevgisini canınızın da içinə əkin. O rəhmət mədənidir, Allah nurudur." Mövlananın bu buyruğu üzərinə, bütün dostlar ona itaət etdilər. Sultan Uşağın diliylə, "Bütün dostlar, onun lütf sununa testi kəsildilər, Şəmsə və Şeyh Selahaddinə etmiş olduqları alçaq hərəkətlərdən qurtulmuşdur. Həsəd etmədən Çələbi Hüsaməddinə itaət etdilər." Çələbi Hüsaməddin on beş il Mövlananın şərəfli söhbətində oldu. Mövlanadan sonra da doqquz il irşad mövqesində, Mövlana postunda oturdu.

### Həzrəti Mövlananın vəfatı
Mövlana, Çələbi Hüsaməddin ilə tam on beş il gözəl dəmlər, xoş səfalar sürdü. Bu müddət zərfindən bəxtsizlərin fitnə və hücumundan uzaq, dinclik içində yaşadı. Dostları onun camalının nuruna pərvanə olmuşlardı. Mövlana, ardıq son anlarını yaşadığını, özlədiyi əbədi camal aləminə qovuşacağını anlamışdı. Ansızın xəstələnib yatağa düşdü. Mövlananın xəstəlik xəbəri Konyada yayıldığı zaman əhali, şəfalar diləməyə, könlünü, duasını götürməyə gəlirlərdi.

Şeyx Sədrəddin (? — 1274) də tələbələriylə birlikdə Mövlanaya keçmis olsun deməyə gəldi və çox üzüldüyünü bəyan edib, "Allah yəqin zamanda şəfalar versin. Xəstəlik axirətdə dərəcənizin yüksəlməsinə səbəbdir. Siz aləmin canısınız, inşaallah yəqin zamanda tam bir səhhətə qavusarsınız" deyə xahişdə oldu. Bunun üzərinə Mövlana: "Bundan sonra Allah sizlərə şəfa versin. Üsyankarkın masukuna qavuşmasini və nurun nura ulasmasini istəmirsənmi?" dedi. Şeyh Sadrəddin, yanındakılarla birlikdə ağlayaraq qalxıb getdi.

Mövlana, dostlarına və ailə efradina, bu dünyadan köçəcəyinə kədərlənməmələrini söyləyirdi, lakin onlar, məndən də olsa, bu ayrılığı qəbul edə bilmirlər, ağlayıb inləyirlərdi. Mövlananın xanımı, Mövlanaya xitab olaraq; "Ey aləmin nuru, ey adəmin canı! Bizi birakip hara gedəcəksən?" deyərək ağlıyır və əlavə edirdi. "Hudavendigar Həzrətlərinin dünyanı həqiqət və mənalarla doldurmasi üçün üçük və ya dördük illik ömürünün olmasi lazım idi." Mövlana cavab olaraq, "Nə üçün? Nə üçün? Biz nə Firon və nə də Nemruduq, bizim torpaq aləmiylə nə adıq var, bizə bu torpaq aləmində hüzur/dinclik və qərar nasıl olar? Mən insanlara faydam toxunsun deyə dünya zindanında qılmışam, yoxsa həbsxana harada mən harada? Kimin maliyyəni çalmisam? Yəqində Allahın sevimli dostunun, Həzrəti Məhəmmədin yanına dönəcəyimiz ümid edirlər".

## Həmçinin bax
* Mövlana Cəlaləddin Rumi
Əfşan Qədimbəyova

**Əfşan Qədimbəyova** — Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun rektoru, Azərbaycan SSR Ali Soveti sədrinin müavini və məktəbəqədər-ibtidai təhsil üzrə mütəxəssis.

## Həyatı
1915-ci ildə İrəvan quberniyasının İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Atası Ələkbər bəy Qədimbəyov Mirzə Qədim İrəvaninin soyundan gələnlərin daşıdığı Qədimbəyov ailəsindən olmuşdur.

### Təhsili
Əfşan Qədimbəyova 1929-cu ildə İrəvan Pedaqoji Texnikumunu bitirmiş və 1931-1935-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Pedaqoji Universiteti) pedaqoji fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. Buradakı təhsilini də bitirdikdən sonra Moskvada yerləşən  Pedaqoji İnstitutun aspirantura pilləsində də təhsil almış və Bakıya dönmüşdür.

## Fəaliyyəti
Moskvadan təhsilini tamamlayıb Bakıya döndükdən sonra 1942-ci ildən Azərbaycan Gənclər İttifaqının üçüncü katibi kimi çalışmış və bu vəzifədə dörd il fəaliyyət göstərmişdir.

Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin partiya komitəsinin katibi, Azərbaycan KP MK-da şöbə müdirinin müavini vəzifələrində fəaliyyət göstərən Ə. Qədimbəyova, 1949-1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun rektoru kimi çalışmışdır. Daha sonra isə Azərbaycan SSR Ali Soveti sədrinin birinci müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bundan başqa o, dəfələrlə Azərbaycan SSSR Ali Sovetinə üzv seçilmişdir.

1965-ci ildə "1920-1941-ci illərdə Azərbaycanda məktəbəqədər tərbiyənin inkişafı mövzusunda" namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.  1968-ci ildən 1978-ci ilə qədər  Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda kafedra müdiri vəzifəsində çalışmış, 1980-ci ildə həyatını dəyişmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
Qaraşamb

**Qaraşamb** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Nairi rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 5&nbsp;km məsafədə yerləşir. Nairi rayonu yaradılanadək (1972-ci il 15 marta kimi) Əştərək rayonunun tərkibində olmuşdur.

Toponim qədim türk dilində «böyük» mənasında işlənən qara sözü ilə türk dilində «çay
kənarlarlarında, iki çayın qovuşacağında qamış, yulğun, cəyən, biyan və s. göyərdiyi, həmçinin çöl heyvanlarının və quşların yurd-yuva saldığı sucaq yer» mənasında işlənən şam sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. «Şam» sözü erməni dilində «şamb» formasında «qamışlıq» mənasında işlənir.

Fitotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 28 nəfər, 1873 - cü ildə 207 nəfər, 1886-cı ildə 192 nəfər, 1897-ci ildə 306
nəfər, 1908-ci ildə 363 nəfər, 1914 - cü ildə 417 nəfər, 1916-cı ildə 381 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq
deportasiya olunmuşdur. 1918-ci illərdə Türkiyədən buraya ermənilər köçürülüb yerləşdirilmişdir. İndi
ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Akarospora

**Akarospora** *(Acarospora)* — akarosporakimilər fəsiləsindən olan şibyələr cinsi. Tallomu ərpli, yaxud pulcuqlu, sarımtıl, yaxud qəhvəyidir; substrata hiflərlə yapışır. Fotosintez edən komponenti *yaşıl trebuksiya* yosunudur. Daşların üzərində, bəzən torpaqda, digər şibyələrin tallomunda bitir. Süxurların bioloji aşınmasında iştirak edir.

## İstinadlar
Qaracoran

**Qaracoran**, **Qaraceyranlı**, **Qaracaverən** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Nairi rayonunda kənd. Mənbədə Qaracuran kimidir

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km şimalda, Gərni çayının yanında, Zəngi çayından axan arxın sağ tərəfində yerləşir.

1972-ci il martın 15-nə kimi, yəni Nairi rayonu yaradılana kimi Əştərək rayonunun tabeliyində
olmuşdur. Erməni mənbələrində kəndin adı Qaraceyranlı, Qaracaviran, Qaracaveran, Qaraceyran
formalarında da qeyd edilmişdir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Qaraca ərən
formasında, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Qaracaran kimi qeyd edilmişdir.

## Toponimi
Toponim xəzərlərin qaraçor (>qaracor) türk etnoniminə cəmlik bildirən -an
şəkilçisinin artırılması ilə əmələ gəlib "qaraçor" (>qaracor) tayfasının yaşadığı yer" mənasını ifadə edir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Digər adı Qaracaverən, yə'ni "Qaraca xarabalığı" XIX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq kənd ləğv edilmişdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 4. V.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Aragyuğ (Arakənd)
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1878-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1829-cu ildə kənddə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. Daha sonra Ermənilər buraya 1878-ci ildə, 1914–1922-ci illərdə Türkiyənin Bayazid, Qars, İqdır vilayətlərindən köçürülmüşdür.

Kənddə 1831-ci ildə 162 nəfər, 1873-cü ildə 233 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Kəndə 1878-ci ildə ermənilər köçürüldükdən sonra 1886-cı ildə 275 nəfər
azərbaycanlı, 424 erməni, 1897-ci ildə 307 nəfər azərbaycanlı, 563 erməni yaşamışdır.

Mənbələrdə 1908, 1914, 1916-cı illərdə azərbaycanlılar və ermənilər qarışıq şəkildə
göstərilmişdir. Ümumiyyətlə, burada azərbaycanlılar 1918-ci ilə kimi yaşamışdır.

Halbuki 1986-cı ildə İrəvanda erməni dilində çap olunmuş "Ermənistan və ətraf vilayətlərin
toponimlər lüğəti" əsərində kənddə yalnız ermənilərin yaşadığı göstərilir.

Azərbaycanlılar 1918-ci ilin fevral ayında ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq, deportasiya olunmuşdur.

İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar 1922–25-ci illərdə öz doğma ocaqlarına dönə bilmişdir. Burada 1926-cı ildə 14 nəfər, 1931-ci ildə 14 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kənddə yaşayan azərbaycanlılar
1948–49-cu illərdə zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Akselbant

thumb|right|200px|Akselbant.
**Akselbant** ( və ya  — çiyin,  — lent) — qızılı, gümüşü və ya rəngli saplardan toxunan və metal ucluqlarla tamamlanan hərbi geyim aksessuarı. 17-ci əsrdən Qərbi Avropada geniş yayılmışdır. Hazırda bir çox dünya dövlətlərində, eləcə də Azərbaycanda fəxri qarovul və hərbi paradlarda iştirak edən şəxsi heyətin geyimlərində, hərbi məktəb kursantların geyimlərində istifadə olunur.

## Qalereya

File:A post medieval copper alloy decorated lace tag dating 16th - 17th century. (FindID 660280).jpg
File:EdwardVI child holbein detail.jpg
File:Mary Nevill and Gregory Fiennes Baron Dacre v.2.jpg
File:Isabel de Valois2..jpg
File:Charles_I_by_Daniel_Mytens.jpg
File:Post Medieval lace tag (FindID 609404).jpg


## Mənbə
*
Filipsburq (Sint-Marten)

**Filipsburq** () — Sint-Martenin paytaxtı, yeganə şəhəri və əsas limanıdır.

## Əhalisi
2006-cı ildə əhalisi 1338 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Philipsburg Jubilee Library, Public Library of St. Maarten
Persi

**Persi** - İrəvan quberinyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 68&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir.

Bizə görə, toponim «açıq çöl, bozqır» () mənasında işlənən par(pər) sözü ilə bağlıdır. «Per» sözü İran toponimlərinin tərkibində «dağ», «sıra dağlar» mənasında işlənir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 76 nəfər, 1873 - cü ildə 225 nəfər, 1886-cı ildə 229 nəfər, 1897-ci ildə 266
nəfər, 1908-ci ildə 323 nəfər, 1914 - cü ildə 345 nəfər, 1916-cı ildə 285 nəfər, 1918-ci ildə 323 nəfər, 1919 - cu ildə 124 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-1919 - cu illərdə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və xaricdən köçürülən ermənilər kənddə yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

Pərsi kəndində 1918-ci ildə 400 nəfər əhalisi olmuşdur. Erməni silahlı dəstələri kəndi elə dagıtmış, əhalisini elə qırmışlar ki, kənd 1926-cı ilə kimi xaraba qalmışdır. Bundan sonra ermənilər yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Tiğit

**Tiğit** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Nairi rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 56&nbsp;km məsafədə yerləşmişdir. 1972-ci ilə kimi Əştərək rayonunun tərkibində olmuşdur.
«İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Teqit kimi, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Tiğit formasında qeyd edilmişdir. Erməni mənbələrində Tğit formasında verilir.

Toponim qıpçaq türk tayfasından olan tuq («tiğ» tuq etnoniminin formasıdır) etnoniminə, cəmlik bildirən -ut şəkilçsinin -it fonetik formasının artırması ilə əmələ gəlib, «tuğların yaşadığı
kənd», «tuğlara məxsus kənd, yaşayış yeri» mənasını bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə
toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 92 nəfər, 1873 - cü ildə 217 nəfər, 1886-cı ildə 241 nəfər, 1897-ci ildə 333
nəfər, 1908-ci ildə 410 nəfər, 1914 - cü ildə 488 nəfər, 1916-cı ildə 512 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni soyqırımına məruz qalaraq
deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər
yaşayır.

## İstinadlar
Çatqıran (Karbi)

**Çatqran** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd
olmuşdur.

## Tarixi
Zəngi çayının yanında yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim türk dilində «iki çayarası yer», «yarğanın kənarı», «dağın beli, dağ çıxıntısı, iki dərəni birləşdirən yer, yarğanları və dərələri olan alçaq sıra dağ, tirə mənasında işlənən çat sözü ilə «hərbi düşərgə», «həyət», «hasarlanmış, çəpərlənmiş yer», «hasar», «düşərgə», «hərbi düşərgə», «mənzil, ev», «karvansara» mənasında işlənən kuran (>qran) sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu
toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 368 nəfər, 1886-cı ildə 413 nəfər, 1897-ci ildə 630 nəfər, 1908-ci ildə
667 nəfər, 1914 - cü ildə 807 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki
Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar ata-baba yurdlarına dönə
bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 53 nəfər, 1926-cı ildə 46 nəfər, 1931-ci ildə 88 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

SSRİ hökumətinin xüsusi qərarı ilə 1948-49 - cu illərdə azərbaycanlılar tarixi-etnik vətənlərindən çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdür. Kəndə onların yerinə ermənilər köçürülmüşdür. 2011-ci ildə kəndin əhalisinin sayı 5319 nəfər olub.

## İqtisadiyyatı
Kənddə asfalt zavodu fəaliyyət göstərir. Zavodun istehsal gücü saatda 110 tondur.

## İstinadlar

 
* http://bao.az/categories_Cografiya8895820221/subcategories_Cografiya8895820221parent/product_5231023988
Sasunik

**Sasunik** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd
olmuşdur.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
ABCS turniri

**ABCS turniri** () — Karib Futbol İttifaqının üzvü olan dörd milli komandanın iştirakı ilə keçirilən beynəlxalq futbol turniri. Turnirin adı həmin millilərin adlarının baş hərflərindən götürülmüşdür: **A**ruba, **B**onaire, **C**uraçao, **S**uriname. İndiyə kimi baş tutmuş bütün turnirlər olimpiya sistemi üzrə keçirilmişdir.

## Bütün nəticələr

### 2010 ABCS turniri
Kürasaonun ev sahibliyi etdiyi bu turnir 2010-cu ilin 29 – 31 oktyabr tarixlərində keçirilmişdir. Bütün matçlar Villemştad şəhərinin Ergilio Hato stadionunda oynanılmışdır. Bu turnir həm də "Pais Positivo Cup 2010" adlanırdı.

#### 1/2 final

----

#### Üçüncülük oyunu

1 Boneyr oyunçuları özlərinə qarşı anlaşılmazlıq nəticəsində verilən bir cəza ilə əlaqədar meydanı tərk etdi. Üçüncü yer Arubaya verildi.

#### Final

### 2011 ABCS turniri
Surinamnın ev sahibliyi etdiyi bu turnir 2011-ci ilin 2 – 4 dekabr tarixlərində keçirilmişdir. Bütün matçlar Paramaribo şəhərinin Franklin Essed stadionunda oynanılmışdır.

#### 1/2 final

#### Üçüncülük matçı

#### Final

### 2012 ABCS turniri
Arubanın ev sahibliyi etdiyi bu turnir 2012-ci ilin 13 – 15 iyul tarixlərində keçirilmişdir. Bütün matçlar Oranyestad şəhərinin Kompleyo Deportivo Quillermo Prospero Trinidad stadionunda oynanılmışdır.

#### 1/2 final

#### Üçüncülük matçı

#### Final

### 2013 ABCS turniri
Kürasaonun ev sahibliyi etdiyi bu turnir 2013-cü ilin 14 – 16 noyabr tarixlərində keçirilmişdir. Bütün matçlar Villemştad şəhərinin Ergilio Hato stadionunda oynanılmışdır.

#### 1/2 final

#### Üçüncülük matçı

#### Final

### 2014 ABCS turniri
Surinamın ev sahibliyi etməli olduğu bu turnirin 2014-cü ilin 7 – 9 noyabr tarixlərində keçirilməsi planlaşdırılmışdır. Bütün matçlar Andre Kampervin stadionunda oynanılacaqdı. Lakin turnir baş tutmamışdır. Belə ki, turnirin iştirakçılarından biri olan Kürasao 2014 Karib Kubokunun təsnifat mərhələsində sərgilədiyi yüksək performans nəticəsində 2014 Karib Kubokunun 11 – 18 noyabr tarixlərinə Yamaykada keçirilən final mərhələsində oynadığı üçün 2014 ABCS turnirinin vaxtı 28 – 30 noyabr tarixlərinə keçirilmişdir. Ancaq bu dəfə də Karib Kubokundakı uzun sürən çıxışından sonra Kürasao millisi turnirə gəlməmiş və turnirin təşkil olunması növbəti ilə qədər təxirə salınmışdır.

### 2015 ABCS turniri
Surinamın ev sahibliyi etdiyi bu turnir 2015-ci ilin 30 yanvar – 1 fevral tarixlərində keçirilmişdir. Bütün matçlar Paramaribo şəhərinin Franklin Essed stadionunda oynanılmışdır.

#### 1/2 final

#### Üçüncülük matçı

#### Final

## Millilərin performansı

## Stadionlar

Stadion Ergilio Hato.jpg|2010: Ergilio Hato stadionu
|2011: Franklin Essed stadionu
|2012: Kompleyo Deportivo Quillermo Prospero Trinidad
Stadion Ergilio Hato.jpg|2013: Ergilio Hato stadionu
KamperveenStadion.jpg|2014: Andre Kampervin stadionu
|2015: Franklin Essed stadionu


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* rsssf.com
* wildstat.com
Byurakan

**Byurakan**, **Pirağan** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd
olmuşdur.

## Tarixi
Kəndin əvvəl adı Pirağan olub. Kənd İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında kənd adı (133, 202). XIX əsrin sonlarından sonra adı çəkilmir. 1728-ci ilə aid mənbədə "Piraqan" kimidir [170,48]. Pir-Oğan dağının adındandır.

## Əhalisi

## İstinadlar
Pərpi

**Pərpi** (Parpi) — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd
olmuşdur.

## Tarixi
İrəvan xanlığının Karbibasar mahalında kənd adı. Yerli tələffüz forması Parbi. XX əsrin əvvəllərinə aid mənbədə də Eçmiadzin qəzasında Parbi kimidir. V əsr erməni tarixçisi Lazar Parblının doğulduğu kənddir. İlk dəfə V əsrdə adı çəkilir. 1728-ci ilə aid mənbədə kəndin Abdulla Əhməd oğluna məxsus olduğu göstərilir.. XIX əsrdə Qars əyalətində Par-qadan (kənd), Parget (kənd), Naxçıvanda Pardıx (dağ) adları ilə ehtimal ki, mə'naca eynidir. Mə'nası mə'lum deyil.

## Əhalisi
Orta əsrlərdə kənddə Azərbaycan türkləri yerləşdirmişdir. 1886-cı ildə kəndin əhalisi erməni və azərbaycanlılardan ibarət idi. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur. 

## İstinadlar
Xandrin villası

**Xandrin villası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Krasnuşkinin binası Taqanroq şəhəri Aleksabdrovskaya küçəsi, ev 56 ünvanında yerləşir. Bina 1870-ci ildə inşa edilmişdir. Xandrin villasının layihəsi Tenişevə məxsusdur.   
## Tarixi
Xandrin villası Taqanroq şəhərinin fəxri sakini, sahibkar E. A. Xandrinin sifarişi ilə 1870-ci ildə arxitektor Tenişevin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. «Daşınmaz əklakların siyahısına» görə bina 1873 - 1916-cı illər ərzində ancaq Xandrinlər ailəsinə məxsus olmuşdur (1898-ci ildən titullu məsləhətçi Anton Zaxaroviç Xardin). Oktyabr inqilabından sonra Xrdinlər ailəsi Xarkova köçmüşdür.

İnqilabdan sonra burada şəhər hərbi komendaturası yerləşirdi. 1920-ci ildə bina şəhər təsərrüfatının balansına verilmişdir. Fasaddan ağacdan olan gerb və abidə çıxarılmışdır. Burada musiqi məktəbi olmuşdur. 1976-ci ildə aparılan bərpa işlərindən sonra burada  Taqanroq şəkil qalereyası açılmışdır.

## Arxitektur xüsusiyyətləri
Bina bir mərtəbəli olub zirzəmiyə sahibdir. Fasadı dekorlarla işlənmişdir. Binada borokko və klassizm elementləri müşahidə edilir. Əsas girişdə Xardrinlərin ailəvi gerbini müşahidə etmək mümkündür. Lepka elmentləri ilə zəngindir. Binanın həyətinə taxta veranda mövcud idi. Ərazisində meyvə bağı vardı.

## İstinadlar
Serebyakovun binası

**Serebyakovun binası** () — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Serebyakovun binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 47 ünvanında yerləşir. Bina 1865-ci ildə inşa edilmişdir. XIX əsrin ikinci yarısından etibarən bina birinci gildiya taciri Yakov Mixayloviç Serebyakova məxsus olmuşdur. Bina rus klassizmi stilində inşa edilmişdir.

## Tarixi
Binanın sahibi birinci gildiya taciri milliyətcə erməni olan Yakov Mixayloviç Serebyakov olmuşdur. O, həm də Taqanroq atçılıq zavodunun sahibi idi. 1853-cü ildə təşkil edilən zavod 1858-ci ildə buraxılmışdır. 1865-ci ildə o, Petrovskaya küçəsində çox mənzilli yaşayış binasını inşa etdirmişdir. Bina Ukrainski və Turqebev xiyabanlarının kəsişməsində yerləşirdi. Binanın birinci mərtəbəsində mağazakar yerləşirdi. Burada əsasən Parisdən gətirilən paltar və ayaqqabı satılırdı. Binada Ladoxinə məxsus olan notarial kontor fəsliyyət göstərirdi. Bina rus klssdizmi stilində inşa edilmişdi.

12 aprel 1895-ci ildə Taqanroqu ziyarət edən məşhur rəsssam İvan Konstantinoviç Ayvazovski binada olmuşdur. Yakov Mixayloviç Serebyakov fəal ictimai xadim və məşhur xeyriyəci olmuşdur. Əvvəllər Qreçeski küçəsi ev 62 ünvanında Yakov Mixayloviç Serebyakovun inşa etdirdiyi Müqəddəs İokov erməni-qriqoryan kilsəsi mövcud idi. Bu kilsənin ərazisini Yakov Mixayloviç Serebyakov xüsusi ilə alaraq burada 1906-cı ildə kilsə inşa etdirmişdir. Kilsə binası nəhayətdə 1930-cu ildə sovet hakimiyyətinin dinimübarizə zəmində apardığı siyasətin nəticəsində dağıdılmışdır.

1920-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Petrovski 47 ünvanında yerləşən bina Qırmızı ordunun 9-cu atıcı diviziyanın qərargahına çevrilir. Sonradan onun binasına 16 nömrəli məktəb yerləşdirilir. XXI əsrdən isa binada Taqanroq İdarətetmə və İqtisadiyyat İnstutu yerləşir.

## Ədəbiyyat
* *Бюндюгова Т.* История давно минувших дней…[Серебрякове и его семье] // Alma mater.- 2001.- № 5.- с.1

## İstinadlar
Ulduz (dəqiqləşdirmə)

* **[[Ulduz]]** — kainatda ən çox yayılmış göy cismi.
* Ulduz (jurnal) — Azərbaycanda nəşr olunan populyar bədii jurnallardan biri.
* Ulduz (qəzet) — Şəmkirdə nəşr olunmuş qəzet
* Ulduz (opera) — Fikrət Əmirovun 1948-ci ildə bəstələdiyi birpərdəli opera
* Ulduz (film, 1964) — rejissor Ağarza Quliyevin çəkdiyi Azərbaycan filmi
* Ulduz (film, 2002) — rejissor Nikolay Lebedevin çəkdiyi Rusiya filmi

## Həmçinin bax
* Ulduz (ad)
Arapayma

**Arapayma** (Arapaima gigas) – arovanalar fəsiləsindən aravanokimilər dəstəsinin şirin su balığı. Uzunluğu 4,6 m-ədək, çəkisi 200 kq-adək olur. Bədənin ön hissəsi zeytunu-yaşıl, quyruğu tünd-qırmızıdır. Bel və anus üzgəclərinin quyruq üzgəcinə yaxın yerləşməsi, pulcuqlarının iri və bərk olması kimi qədim balıqlara xas əlamətlər saxlanmışdır.Üzmə qovuğu sıxdamarlı və göz-göz olur. Aprel–may aylarında düzəltdikləri yuvalarında kürüləyir. Tez böyüyür. Arapaymalar Amazon çayı hövzəsindəki ot basmış, oksigeni az olan sularda yaşadığı üçün hər 10–15 dəq-dən bir suyun səthinə qalxırlar. Yırtıcıdır. Əvvəllər ov əhəmiyyətli idi, indi isə mühafizə obyektidir. Yerli əhali pulcuqlarından kəmər və bəzək əşyaları düzəldir. Yetişdirmək üçün perspektivlidir. Dünyanın bir çox ölkələrində iri akvariumlarda saxlanılır.

## İstinad
Dauqmale

**Dauqmale** (Daugmale) – Riqadan (Latviya Respublikası) 22 *km* cənub şərqində, Dauqava (Qərbi Dvina) çayının sol sahilində, Erkən Dəmir dövrü və orta əsrlərə aid arxeoloji abidələr kompleksi.

## Tarixi
1933, 1935–37, 1966–70, 1986–88-ci illərdə tədqiq olunmuşdur. Qövsvarı torpaq səddi və xəndəyi, daş döşənək üstündə qülləli darvazası olan qədim şəhər yerindən (sahəsi 0,4 *ha*), habelə ona bitişik posaddan (qəsəbə sahəsi 2 *ha*), portdan və iki torpaq məzarlıqdan ibarətdir. E.ə. 1-ci minillikdən gec olmayaraq məskunlaşmışdır. Eramızın 3-cü əsrindən etibarən istehkamlar qurulmuş, 14 dəfə yenidən tikilmişdir. Darvazadan başlanan yol porta və posada aparırdı. 10-cu əsrin sonlarından 13-cü əsrin əvvəllərinədək Dauqmale  mühüm sənətkarlıq və ticarət mərkəzi kimi inkişaf etmişdi. Qazıntılar zamanı posaddan kürə qalıqları, metaltökmə qəlibləri, ərəb (9–10-cu əsrlər), Bizans (10–11-ci əsrlər) və Qərbi Avropa (11-ci əsr) sikkələri, bəzək əşyaları tapılmışdır. 9-cu əsr – 10-cu əsrin birinci yarısında Dauqmale sakinləri arasında zemqallar, 11-ci əsrdə livlər üstünlük təşkil etmişlər. Dauqmale Qərbi Avropanın erkən şəhər mərkəzlərindən biri hesab olunur.  

## İstinadlar
Entoni Dauns

**Entoni Dauns** () – Amerika iqtisadçısı və politoloqu, doktorluq dərəcəsini Stanford Universitetində (1956) almışdır.

## Həyatı
Karlton kollecini (Minnesota ştatı) bitirmişdir. Çikaqo Universitetinin professoru (1959–62) olmuş, 1977-ci ildən Vaşinqtondakı Brukinqs Mərkəzində böyük tədqiqatçı vəzifəsində çalışır.

## Fəaliyyəti
Səmərəli seçim nəzəriyyəsinin müəllifidir. İqtisadi model və konsepsiyaları sırf siyasi problemlərin təhlilində, bürokratiyanın tədqiqində istifadə edərək, əsas iştirakçıları məqsədlərinin maksimallaşdırılmasına can atan "səmərə aktorları" (partiyalar, siyasətçilər, seçicilər) olan demokratik siyasət konsepsiyasını işləyib hazırlamış, "hakimiyyət itkisi" tezisini formulə etmişdir. Dauns bürokratik strukturda qeyri-çevikliyin (fəaliyyətsizliyin) artması səbəbini onun mərkəzləşdirmə, daxili ixtisaslaşma və yeni tənzimləmə qaydalarının tətbiqi yolu ilə "hakimiyyət itkisi"ni kompensasiya etmək cəhdində görürdü. Dauns yanaşması siyasi proseslərin modelləşdirilməsində geniş istifadə olunur.

### Əsərləri
* An economic theory of democracy. N. Y., 1957;

* Inside bureaucracy. Boston, 1967;

* Dohousing allowances work (K. L. Bredberi ilə birlikdə). Wash., 1981;

* Energy costs, urban development, and housing (K. L. Bredberi ilə birlikdə). Wash., 1984.

## İstinadlar
Davenkou mədəniyyəti

**Davenkou** — Çində Qərbi və Cənubi Şandunda, Mərkəzi Şandunun bir hissəsində, həmçinin Szyansunun şimalında Orta Neolit dövrünə (e.ə. 3700–2600/2300-cü illər) aid arxeoloji mədəniyyət.

## Tarixi
1959-cu ildə Şandun əyalətinin qərbində, Venxe çayı sahilindəki Baotou və Davenkou kəndlərində qazıntılar zamanı aşkar edilmiş məzarlığının adı ilə adlandırılmışdır. Arxeoloji qazıntılar 1964, 1974, 1978-ci illərdə də aparılmışdır. Üç (bəzən daha çox) mərhələ müəyyənləşdirilir.

## Təsviri
Erkən mərhələyə yastı və hündür kasalar (o cümlədən həndəsi naxışlı), qab, qulplu bardaq və kasalar əsasında tripodlar (üçayaqlı qablar), geniş yayılmış formalardan hündür oturacaqlı bardaqlar, nazikayaqlı qədəhlər; gövdəsinin orta hissəsində qulpu olan bardaqlar aiddir; qabların üzərindəki naxışlar ziqzaqvarı, nöqtəli və yaxud onların kombinasiyası şəklindədir. Orta mərhələyə oturacağı üç hissəyə bölünən nazikayaqlı qədəhlər aiddir; qab altlıqları dəliklidir, yastı kasa və tripodlara rast gəlinmir. Son mərhələyə isə dulus kürələrində düzəldilmiş standartlaşdırılmış kütləvi formalar: müxtəlif parçlar, hündürotu racaqlı kasalar, tripodlar və s. aiddir.

## Xüsusiyyətləri
Naxışlı qablara az təsadüf olunur (bəzən üfüqi cızma xətlər, volyuta). Ölülər başları şimal və ya şimal şərqində istiqamətində, çoxsaylı ke ra mika, balıqqulağı və sümükdən düzəldilmiş bəzək əşyaları, cilalanmış daş baltalarla birlikdə dəfn edilirdi. Kollektiv halda və ya taxta tabutlarda da dəfn adətinə təsadüf olunur. Təsərrüfat əkinçilik və maldarlığa əsaslanırdı. Əvvəllər “Davenkou  mədəniyyəti” anlayışı Şandun və Şimali Szyansunun Orta Neolit dövrünün bütün mədəniyyətlərini özündə birləşdirirdi. Ən yeni tədqiqatlarda Davenkou ilə yanaşı Beysin, Lyulin və s. mədəniyyətlər də müəyyənləşdirilir. Davenkoudan əvvəlki Dadunszı mədəniyyəti (e.ə. 4200–3700-cü illər) köhnə tarixi ədəbiyyatda Davenkounun erkən mərhələsi hesab olunurdu. Davenkou mədəniyyətini Lunşan mədəniyyəti əvəz etmişdir.

## İstinadlar
2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku

**2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku** () — 2017-ci ilin 17 iyun – 2 iyul tarixləri arasında Rusiyada təşkil olunan sayca onuncu FİFA Konfederasiyalar Kuboku.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*FIFA Confederations Cup , FIFA.com
Ağbaş qartal

**Ağbaş qartal** — Amerikada yaşayan qartal növü. Yayılma arealı Şimali Amerikadır.
Ağbaş qartalın uzunluğu 71–106 sm arasında dəyişir. Qanadlarını açdıqda qanadların ümumi uzunluğu 1.83–2.34 metrə çatır. Çəkisi 3–7 kq təşkil edir.
Bu qartalın baş və quyruğu ağ, gövdəsi isə qara və boz rəngdə olur. Bu qartallar 30 ilə qədər yaşayırlar.

## ABŞ-nin milli quşu
Ağbaş qartal 1782-ci ildə ABŞ-nin milli simvoluna çevrilib.

## İstinadlar
Hussem Aouar

**Hussem Aouar** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Olimpik Lion klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası

### Olimpik Lion
Aouar Lion akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Aouar əsas komanda ilə debütünü 16 fevral 2017-ci ildə etmişdir. O, 84-cü dəqiqədə AZ Alkmaar klubu ilə qarşılaşmada Serji Darderi əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Olimpik Lion UEFA Avropa Liqasının 1/8 final mərhələsində AZ Alkmaara 4–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Aouar ilk qolunu isə bir həftə sonra cavab qarşılaşmasında vurmuşdur. Həmin görüşdə isə klubu evdə 7–1 hesabı ilə qələbə qazanmışdır. O, Liqa 1-də debütünü 16 aprel 2017-ci ildə etmiş, lakin oyun yarımçıq dayandırılmış və 3 həftə sonra qələbə Liona verilmişdir. O, Monako klubuna 2–1 hesabı ilə məğlub olduqları görüşdə son yarım saatı meydanda olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Aouarın valideynləri Əlcəzair vətəndaşlarıdır.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Fransa Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
* Profile at worldfootball.net
2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku A qrupu

**2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku A qrupunda** Rusiya, Yeni Zelandiya, debütant Portuqaliya və Meksika mübarizə aparır. Bu qrupda oyunlar 17 və 24 iyun 2017-ci il arasında keçiriləcək. Ən yaxşı nəticə göstərən iki komanda yarımfinala vəsiqə qazanacaq.

## Komandalar

;Qeydlər

## Turnir cədvəli


Yarımfinal mərhələsində:
* Qrupun qalibi B qrupunun ikincisi ilə qarşılaşacaq.
* Qrupun ikincisi B qrupunun çempionu ilə qarşılaşacaq.

## Oyunlar
*Bütün oyunlar Moskva vaxtı ilə ([[UTC+03:00]])*.

### Rusiya və Yeni Zelandiya


### Portuqaliya və Meksika


### Rusiya və Portuqaliya


### Meksika və Yeni Zelandiya


### Meksika və Rusiya


### Yeni Zelandiya və Portuqaliya


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official site
* Official Documents and Match Documents
Davao

**Davao** – Filippində şəhər. Cənubi Davao əyalətinin inzibati mərkəzi Әhalisi 1,6 mln. (2015). Mindanao adasında, Davao körfəzi sahilində port. Adanın ən iri nəqliyyat qovşağıdır. Beynəlxalq aeroport.

## Tarixi
Əsası 1848-ci ildə ispanlar tərəfindən (1858-ci ilədək Nueva-Verqara adlanırdı) qoyulmuşdur. 1890-cı ildə ABŞ qoşunları tərəfindən tutulmuşdur. 19-cu əsrin sonlarına dək kiçik balıqçılıq və oduncaq ixracı mərkəzi idi. 20-ci əsrin əvvəllərindən Yaponiyadan gələnlərin mühacirət mərkəzi (hazırda Davaoda ölkənin ən böyük yapon icması mövcuddur) idi. Yapon mühacir - məskənləri şəhərin ətrafında plantasiya təsərrüfatı (abaka becərilməsi) yaratdılar.

Davao Manila kəndirinin ixracı üzrə dünyada ən böyük mərkəzə çevrildi. 1936-cı ildə şəhər statusu aldı. 1941–44-cü illərdə Yaponiya qoşunları tərəfindən işğal edildi. 20-ci əsrin ikinci yarısından Filippinin cənubunda regional iqtisadi artımın əsas mərkəzidir. Şəhərdə katolik kilsəsi (1847), Lon-Va buddist məbədi; Ratuşa, Sülh və həmrəylik  (1998) var.

## Mədəni mərkəz
Ölkənin iri mədəniyyət və təhsil mərkəzidir. 46 universitet və universitet statuslu kollec, o cümlədən Cənub-Şərqi Filippin Dövlət Universiteti (1978), Ateneo (1948) və Müq. Pyotr (katolik) özəl universitetləri; şəhər, xalq sənəti, Davao tarix cəmiyyəti, yapon icması muzeyləri var.

Davao Mindanao adası və Filippin arxipelaqının cənub hissəsinin başlıca iqtisadi mərkəzi, ölkədə əhəmiyyətinə görə maliyyə-bank xidmətləri və telekommunikasiya biznesi üzrə ikinci yerdədir. Elektron sənayesi (müasir informasiya texnologiyaları bazasında innovasiya sahələrinin inkişaf etdiyi Silikon körfəzi adlanan ərazi); toxuculuq, yeyinti, ağac emalı sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir, cihaz qayırma inkişaf etmişdir. Davaodan cənub qərbində yerləşən Apo vulkanı (2954 m) Filippinin ən hündür nöqtəsidir.

## Qalereya

Davao Japantown in 1930s.JPG|Davao şəhəri 1930-cu illərdə
Victoria Plaza Davao.JPG|J. P. Laurel Avenue, Davao şəhəri
San Pedro Cathedral Davao front.jpg|Şəhərin San Pedro Kilsəsi
Sasa Wharf-Davao.jpg|Davao limanı
Sta. Ana st. Davao City.jpg|Çin şəhərində Ana stadionu
Chinatown Davao City.jpg|Davao şəhərinin Çin şəhəri Filippində ən böyük ərazi hesab olunur


## Həmçinin bax
* Filippin
* Mindanao adasında

## Xarici keçidlər
* Davao şəhər hökumətinin rəsmi internet saytı 

## İstinadlar
Nor Yerznka

**Nor Yerznka** - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd
olmuşdur.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Yeğvard

**Yeğvard** — Ermənistanda şəhər. İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Əştərək rayonunda kənd olmuşdur.

## Tarixi

## Əhalisi
İllər üzrə əhalisi:

## İstinadlar
Kaxtsraşen

**Kaxtsraşen** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi
 
## İstinadlar
Martiros

**Martiros** - İrəvan quberinyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov,
Vayk) rayonu ərazisində kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qəhrəmanov

**Qəhrəmanov** — Azərbaycan soyadı.

### A
* Abbas Qəhrəmanov (d. 1960) — Azərbaycan aktyoru.
* Aşıq Cəlal Qəhrəmanov (1928—1978) — Azərbaycan aşığı. Aşıqların Bakıda keçirilmiş III qurultayının nümayəndəsi olmuşdur (1961).
* Aydın Qəhrəmanov (d. 1966) — travmatoloq.

### C
* Cahangir Qəhrəmanov (1927—1995) — Əlyazmalar İnstitutunun direktoru, görkəmli alim, professor, əməkdar elm xadimi.

### E
* Eldar Qəhrəmanov (d. 1948) — Azərbaycan Universitetinin keçmiş rektoru.

### F
* Fariz Qəhrəmanov (d. 1974) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Fikrət Qəhrəmanov — 1948-ci il təvəllüdlü, azərbaycanlı, tibb elmləri namizədi, baş elmi işçi.
* Fuad Qəhrəmanov (1972—1993) — Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.

### G
* Gülabbas Qəhrəmanov (1942—2025) — dövlət xadimi.

### N
* Nadir Qəhrəmanov (d. 1945) — Sumqayıt Dövlət Universitetinin rektoru (2000-2013).
* Nəcəf Qəhrəmanov (d. 1946) — azərbaycanlı alim, kimyaçı.

### S
* Səbuhi Qəhrəmanov (d. 1988) — naşir.
* Səfa Qəhrəmanov (1949—2008) — Azərbaycanın xalq artisti.

### T
* Tofiq Qəhrəmanov (d. 1953) — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Strateji inkişaf üzrə vitse-prezidenti

### V
* Vaqif Qəhrəmanov (d. 1940) — azərbaycanlı həkim.
* Vahid Qəhrəmanov (1900–1978) — Hüquq elmləri doktoru (1950), professor (1951), Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü (1972) , Əməkdar hüquqşünas (1966), hüquqşünas.

## Həmçinin bax
* Qəhrəman
* Qəhrəmanlı
Aşağı Ağdan

**Aşağı Ağdan** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray
(İcevan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 21&nbsp;km məsafədə yerləşir.

Toponim türk dilində «kiçik, alçaq, çox da hündür olmayan» mənasında işlənən ağ sözü ilə «çöl, səhra, açıq yer» mənasında işlənən dan sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25.V.1967-cı il fərmanı kəndin adı ilə dəyişdirilib Morut, ll.XI.1970-ci il
fərmanı ilə yenidən dəyişdirilərək Aknaxbyur qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Qaradaş (Qaraqoyunlu)

**Qaradaş** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin ərazisində azərbaycanlıların
həyatı ilə bağlı XVII-XVIII əsrlərə aid tarixi abidələrin, eləcə də oğuz qəbiristanlığın qalıqları qalmaqdadır.

Toponim rəng bildirən qara sözü ilə Azərbaycan dilində «qaya» mənasında işlənən daş sözü əsasında əmələ gəlmişdir.

Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Sevkar (Qaradaş) qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar