open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rodni Marks

**Rodni Devid Marks** (; ) — Avstraliya astrofiziki. O, Antarktidadakı Amundsen–Skott Cənub Qütbü Stansiyasında işləyərkən metanol zəhərlənməsindən ölmüşdür. Onun ölümü, Antarktida tarixində ilk müəmmalı ölüm hadisələrindən biri kimi yadda qalmışdır.

## Həyatı
Rodni Marks 13 mart 1968-ci ildə Avstraliyanın Viktoriya ştatının Celonq şəhərində doğulmuşdur. O, Melburn Universitetində təhsil almış və Yeni Cənubi Uels Universitetindən doktorluq dərəcəsi almışdır. Marksın turet sindromuna sahib olduğu məlum idi.

## Karyerası
Marks 1997–1998-ci illərdə Cənub Qütbü Stansiyasında qış fəslini keçirmişdir. Daha sonra o, Smitsonian Astrofizika Rəsədxanasında çalışaraq Antarktida Submillimetr Teleskopu və Uzaq Rəsədxana layihəsində iştirak etmişdir. Layihə Çikaqo Universiteti üçün həyata keçirilirdi. Marks həmin dövrdə Sonya Volter ilə nişanlı idi; Sonya da stansiyada texniki mütəxəssis kimi çalışırdı.

## Ölümü
Rodni Marks 11 may 2000-ci ildə müşahidə stansiyasından baza istiqamətində gəzərkən özünü narahat hiss etməyə başladı. 36 saat ərzində vəziyyəti pisləşdi və o, üç dəfə baza həkiminə müraciət etdi. Təəssüf ki, müalicə mümkün olmadı və Marks 12 may 2000-ci ildə vəfat etdi. Onun ölüm səbəbi yalnız Yeni Zelandiyada keçirilmiş məhkəmə-tibbi ekspertizadan sonra metanol zəhərlənməsi kimi müəyyən edildi.

## Araşdırma və hüquqi məsələlər
Marksın ölümü "Cənub Qütbündəki ilk cinayət" olaraq mediyada geniş müzakirə olundu. Yeni Zelandiya polisi hadisənin təsadüfi olduğunu ehtimal etsə də, bəzi suallar cavabsız qaldı. Raytheon şirkəti və ABŞ Milli Elm Fondu araşdırma ilə bağlı əməkdaşlıq etmədi. Antarktikada hüquqi yurisdiksiyanın mürəkkəbliyi, bu məsələnin həllini çətinləşdirdi.

## Xatirəsi
Rodni Marksın xatirəsinə Amundsen–Skott Cənub Qütbü Stansiyasında memorial lövhə yerləşdirilmişdir. Bundan əlavə, Antarktidanın Vuster silsiləsində yerləşən və 2600 metr hündürlüyə malik "Marks Dağı" onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Ravennalı Apollinari

**Ravennalı Apollinari** (; ) — Ravenna şəhərinin ilk yepiskopu, xristian müqəddəsi. Pravoslav Kilsəsində 23 iyulda, Katolik Kilsəsində 20 iyulda müqəddəs əzabkeşlər cərgəsində ehtiram edilir. Müqəddəs Apollinarinin həyatı ilk dəfə VII əsrin ortalarında Ravenna yepiskopu Mavr tərəfindən yazılmışdır.

Apollinari Ravenna kilsəsini 28 ildən çox idarə etdikdən sonra İmperator Vespasian dövründə əzabkeş olmuşdur. Şəhər hökmdarı Demosfenin əmri ilə edilmiş, lakin gizli xristian olan yüzbaşı gecə onu şəhərdən azad etmişdir.

## İstinadlar
İsgəndəriyyəli Anian

**İsgəndəriyyəli Anian** (; ) — 68–82-ci illərdə İsgəndəriyyə yepiskopu, Yevangelist Markın tələbəsi. Bir müqəddəs kimi izzətləndirilmiş, 25 aprel və 2 dekabr tarixlərində yad edilmişdir. Rus pravoslav və katolik kilsələrində bir müqəddəs kimi ehtiram edilir.

## Həyatı
Onun haqqında bioqrafik məlumatları özündə daşıyan yeganə mənbə apokrifdir. Qeysəriyyəli Yevsevi yalnız onun adını çəkmişdir. 82–86 yaşlarında vəfat etdiyi güman olunur. Onun varisi Avili idi. Anianın qalıqları Venesiyadadır.

## İstinadlar
Dörd yevangelist

**Dörd yevangelist** və ya **Dörd müjdəçi** — həvarilər, dörd kanonik İncilin müəllifləri Matfey, Mark, Luka və İoann. Matfey və İoann on iki həvari, Mark və Luka isə yetmiş həvaridəndir.

Xristianlıqda, sözün daha geniş mənasında, yevangelistlər İncili təbliğ edən insanlardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Immanuel Church, Highlands'': The Four Evangelists in Stained Glass (archived)
* ''Catholic Encyclopedia'': Evangelist
* ''PBS Frontline'': The Story of the Storytellers
* ''Christian Iconography'': The Four Evangelists
Yevangelist Mark

**Mark** (, ) — xristian ənənəsinə görə, dörd yevangelistdən biri, Mark İncilinin müəllifi. Yevangelist Mark yetmiş həvarilər arasında yer alır və Həvari Pyotrun tələbəsi Mark-İoann ilə eyniləşdirilir. O, sonradan ən mühüm yepiskopların gördüyü yerlərdən birinə çevrilən İsgəndəriyyə kilsəsinin qurucusu rolu ilə hesablanır. Müqəddəs Markın güman edilən relikləri 829-cu ildə İsgəndəriyyədən Venesiyaya aparılmış  və burada onlar üçün Müqəddəs Mark Kafedralı tikilmişdir. Müqəddəs Mark bu şəhərin himayədarı sayılır. Müqəddəs Markın simvolu qanadlı aslandır.

## İstinadlar
Jaydes

**Jaydes** və ya əvvəlki adı ilə **Evvls** (əsl adı: *Ceyden Yen Dumont*; ) — ABŞ repçisi, müğənni-mahnı yazarı, musiqi prodüseri. O, 2022-ci ildə "*underground*" hip-hop sənətçisi kimi TikTok və SoundCloud-da yayımladığı "*plugg music*" janrındakı mahnılarına görə geniş kütlə tərəfindən tanınıb. Onun 2023-cü ildə çıxardığı "*Rose*" mahnısı bütün platformalar üzrə ümumilikdə 20 milyon dəfədən artıq dinlənilib.

Jaydes müxtəlif "*underground*" sənətçilərlə də əməkdaşlıq edir. Onun əməkdaşlıq etdiyi bəzi sənətçilərə KA$HDAMI, Riovaz, Rich Amiri və Yung Fazo daxildir. O, bundan əlavə wifiskeleton və Yuke kimi digər sənətçilərlə də dostluq edir. O, mahnılarında əsasən məktəb həyatı, qəlb qırılması və eləcə də marixuana istifadəsi kimi mövzulardan bəhs edir. O, 2024-cü ilin noyabrında onunla seks etməyə razı olmayan 17 yaşlı sevgilisinə çoxsaylı qayçı zərbələri endirib yaraladıqdan sonra saxlanılıb.

## Həyatı
Dumont 24 fevral 2006-cı ildə haitili ata və dominikanlı-puerto rikolu ananın ailəsində doğulub. İki böyük bacısı ilə Florida ştatının Pompano-Biç şəhərində böyüyüb. Onun atası illər əvvəl R&B mahnıları üzərində işləməyə çalışıb. Hələ kiçik yaşlarından musiqi dinləməyi çox sevib. Uşaqlıqda atasının tanış etdiyi Jodeci-ni və anasının tanış etdiyi Erykah Badu-nu dinlədiyini xatırlayır. Sevimli repçiləri arasında Black Kray, XXXTentacion və Playboi Carti olub. İbtidai sinifdə pianino dərsləri alıb. 13 yaşına qədər boş vaxtını futbol oynamaqla keçirib. Həmin əsnalarda öz yataq otağında bitlər hazırlayır və onların üzərinə rep oxuyurdu. O, Spotify-da 10.000 dinləyici qazanmış, lakin bunu atasından gizlətməyi seçmişdir.

O, 16 yaşında ikən orta məktəbi buraxaraq onlayn təhsilə keçib. Deyir "*ayaqyolunda uşaqlar gizlicə şəkillərimi çəkirdilər*".

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Ghetto Cupid* (2023)
* *Count Up Dracula* (2024)

**Minialbomlar**
* *!?* (2021)
* *Romanticism* (2022)
* *Heartpacing* (2022)
* *Sativa* (2022)
* *Bipolar* (2024)
* *Panic* (2024)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Boris Esadze

**Boris Spiridonoviç Esadze** (; ) — Rusiya ordusunun polkovnik-leytenantı, hərbi tarixçi və Qafqaz üzrə ekspert, Rusiya Hərbi Tarix Cəmiyyətinin üzvü.

## Həyatı
Boris Esadze Kutaisi quberniyasının zadəganlarından idi. Dini baxımdan pravoslav idi. Tiflis quberniya jandarm idarəsinin rəisi, general-mayor Spiridon Esadzenin oğlu olmuşdur.

Təhsilini Tver Süvari Yunker Məktəbində almışdır. 1886-cı ildə kornet rütbəsi ilə 7-ci Novorossiysk draqun alayına təyin edilmişdir. Daha sonra 43-cü Tver draqun alayına göndərilmişdir. Qərargah kapitan rütbəsi ilə 9 mart 1900-cü ildə 44-cü Nijni Novqorod draqun alayına göndərilərək Qafqaz Süvari Diviziyasının qərargahının baş adyutantı təyin edilmişdir.

Kapitan rütbəsi olan Esadze 5 may 1909-cu ildə ordu süvariləri sırasına daxil olduğu üçün məişət şəraitinə görə xidmətdən azad edilmişdir. O, təqaüdə çıxaraq Tiflis quberniyasında süvari milis sıralarına qəbul edilmişdir.

O, 13 fevral 1914-cü ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatlar

* 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni (1898)
* 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni (6 dekabr 1906)

## İstinadlar
Benko qambiti

**Benko qambiti** (**Volqa qambiti**)''':  1. d2-d4 Ag8-f6  2. c2-c4 c7-c5  3. d4-d5 b7-b5 
gedişləri ilə başlayan şahmat debütü.

Bu qambit macar qrosmeysteri Pal Benkonun şərəfinə adlandırılmışdır.
Hind debütü

**Hind debütü** (ya da **Hind müdafiəsi**) — şahmatda, 1. d4 Af6. gedişləri ilə başlayan debütlər qrupunun adı.

## Hind müdafiələri
* Benoni müdafiəsi
* Boqolyubov müdafiəsi
* Hind müdafiəsi
* Qədim hind müdafiəsi
* Qrünfeld müdafiəsi
* Nimtsoviç müdafiəsi
* Yeni hind müdafiəsi
Ceyn İrvin Harrison

**Ceyn Findli Harrison** (; qızlıq adı: İrvin; ; ) — 9. ABŞ Prezidenti Vilyam Henri Harrisonun gəlini. O, 4 mart – 4 aprel 1841-ci il tarixləri arasında qayınatası Vilyam Henri Harrisonun prezidentliyi dövründə müvəqqəti olaraq ABŞ-nin birinci xanımı vəzifəsini icra etmişdir. O, prezidentin həyatı yoldaşı Anna Harrison Ağ Evə gedə bilmədiyi üçün onu əvəz edən olaraq bu vəzifəni tutmuşdur. Harisson sadəcə 31 gün bu vəzifədə qala bildi, çünki prezident vəfat etdi.
Batareya (dəqiqləşdirmə)

**[[Batareya]]** — enerji yığıcısı və çeviricisi. Həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Batareya (silah) — artilleriya qoşun növündə bölüm; artilleriya silahlarının bir sırada düzülüşü.
* Qızdırıcı batareya — istilik (qızdırıcı) batareyası adlanan istilik radiatoru.
* Batareya (sahmat) — ayrı-ayrı iki eyni rəngli fiqurun bir sırada durması.
Bağlama (şahmat)

**Bağlama** — şahmatda, müdafiə edən fiqur, daha qiymətli fiquru itirməmək üçün, hücüm edən fiqurun zərbəsindən qaça bilmir. Bağlamanı top, fil və vəzir yarada bilirlər. Şahdan başqa bütün fiqurları bağlamaq olur.

## Növləri
Mütləq bağlama:
Bağlanan fiqur heç cür gediş edə bilmir, çünki şahı zərbədən müdafiə edir.

Nisbi bağlama:
Bağlanan fiqur gediş edə bilir, amma o daha dəyərli fiqurun qabağında durur. Yəni onu qaçırtsanız, daha dəyərli fiquru itirəcəksiniz.

Qismən bağlama:
Bağlanan fiqur bir diaqonal və ya cərgə üzrə gediş edə bilir, xətta bağlamanı yaradan fiquru da vura bilir. Bu bağlama həm mütləq həm də nisbi ola bilər.
Şimal qambiti

**Şimal qambiti** və ya '''Danimarka qambiti:  1. e2-e4 e7-e5  2. d2-d4 e5:d4  3. c2-c3 
gedişləri ilə başlayan şahmat debütü.
İlk dəfə olaraq 1867-ci ildə danimarkalı usta Martin From və isveç şahmatçısı Hans Linden tərəfindən praktikaya tətbiq edilmişdir.

## İstinadlar
Söz ailəsi

**Söz ailəsi** — Dilçilikdə söz ailəsi eyni kökdən yaranan, bir-biri ilə mənaca bağlı və oxşar quruluş xüsusiyyətlərinə malik olan sözlər qrupuna deyilir. Söz ailəsindəki bütün sözlər eyni kök morfem əsasında qurulur və müxtəlif şəkilçilər əlavə olunaraq yeni mənalar daşıyan sözlər yaradılır.

## Söz ailəsinin xüsusiyyətləri
Eyni kökdən yaranmada söz ailəsindəki bütün sözlər eyni kökə əsaslanır. Məsələn, gül kökü əsasında:
Gül (bitki adı),
Güllük (çiçəklik yer),
Güllər (çoxlu çiçək),
Gülmək (hərəkət),
Gülüş (gülməyin təsiri).
Morfoloji yaradılmada şəkilçilərin kökə əlavə olunması ilə yeni sözlər yaranır.
Məsələn: oxu → oxucu → oxumaq → oxunan.

## Mənaca əlaqə
Eyni kökdən yaranan sözlər arasında mənaca əlaqə olur. Bu əlaqə onların eyni bir sahəyə aid olduğunu göstərir. Məsələn: su (maye) → sulu (mayeli) → susuz (maye olmayan).
Leksik və qrammatik inkişaf zamanı kök sözün mənası yeni yaranan sözlərdə genişlənə və ya spesifikləşə bilər.

## Söz ailəsinin əhəmiyyəti
Söz ailələri dil öyrənənlərə eyni kökdən yaranan sözlər arasında əlaqəni anlamağa və lüğətlərini genişləndirməyə kömək edir.
Yeni sözlərin yaradılmasında əsas mexanizmlərdən biridir. Məsələn, texnologiya ilə bağlı yeni terminlər də adətən mövcud köklərə şəkilçilərin əlavə olunması ilə yaranır. Mənaca dərinlik dedikdə bir kök üzərində qurulan söz ailələri dilin zənginliyini və mənaca çoxşaxəliliyini göstərir. Sözün kökü dilin mənşəyini göstərir, yeni sözlər yaratmağa imkan verir. Şəkilçilər isə sözün mənasını və qrammatik formasını dəyişdirərək yeni mənalar yaradır. Söz ailəsi dilin inkişafında və zənginləşməsində mühüm rol oynayır.
Söz ailələri dilin quruluşunu, mənasını və inkişaf mexanizmini başa düşmək üçün vacibdir. Həm nitq mədəniyyətinin inkişafında, həm də dilçilik tədqiqatlarında əhəmiyyətli rol oynayır. Bu konsept vasitəsilə dilin leksik sərvəti daha yaxşı anlaşılır və zənginləşdirilir.

## Həmçinin bax
*Leksem

## İstinadlar
Karl Teylor Kompton

**Karl Teylor Kompton** () — 1930–1948-ci illərdə Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) prezidenti olmuş ABŞ fiziki. O, əvvəlcə Prinston Universitetində nüvə fizikası professoru kimi fəaliyyət göstərmiş, daha sonra MIT-yə əsas elmi araşdırmaları və tədrisi təşviq etmək üçün dəvət edilmişdir. Bu dövrdə MIT-nin diqqəti əvvəlki peşə təlimindən daha çox fundamental elmlərə yönəlmişdir.

Onun rəhbərliyi altında MIT tədris və elmi araşdırmalar sahəsində böyük nailiyyətlər əldə etmişdir, xüsusən də İkinci Dünya müharibəsi zamanı radar texnologiyasının inkişafında önəmli rol oynamışdır.

## Erkən illəri və təhsili
Karl Kompton 14 sentyabr 1887-ci ildə Ohayo ştatının Vuster şəhərində dünyaya gəlib. O, dörd uşaqdan ən böyüyü idi. Qardaşı Artur Kompton Nobel mükafatına layiq görülmüş fizik idi. Compton 1908-ci ildə Vuster Kollecindən fəlsəfə bakalavrı dərəcəsi ilə məzun oldu və 1912-ci ildə Prinston Universitetində fizika üzrə doktorluq dərəcəsini qazandı.

## Peşəkar karyerası
Kompton 1915-ci ildə Prinston Universitetində fizika professoru olaraq fəaliyyətə başladı. Onun elmi işləri elektronlar, fotoelektrik effekt və atomlarla toqquşmalar kimi mövzuları əhatə edirdi. 1927-ci ildə Amerika Fizika Cəmiyyətinin prezidenti seçildi.

### MIT-də rəhbərlik
1930-cu ildə Kompton MIT-nin prezidenti seçildi. O, elmi araşdırmaların sənaye və dövlət proqramları ilə əlaqələndirilməsində mühüm rol oynadı. Onun rəhbərliyi altında radar texnologiyası və müdafiə sahəsindəki nailiyyətlər MIT-in dünya miqyasında tanınmasına səbəb oldu.

### İkinci Dünya müharibəsi zamanı fəaliyyəti
Kompton 1940-cı ildə Milli Müdafiə Araşdırmaları Komitəsinə üzv təyin edildi və radar texnologiyasının inkişafında liderlik etdi. 1945-ci ildə ABŞ prezidenti Harri Trumen tərəfindən atom bombasının istifadəsi ilə bağlı qərar vermək üçün yaradılmış Ara Komitəyə üzv seçildi.

## Nailiyyətləri və mükafatları
* ABŞ Prezidentinin Xidmət Medalı (1946)
* Xalq Rifahı Medalı (1947).
* Huver Medalı (1950)

O, habelə 30-dan çox fəxri dərəcə ilə təltif olunmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Kompton iki dəfə ailə qurub və evliliyindən üç övladı doğulub. O, 1954-cü ildə Nyu-York şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Massachusetts Texnologiya İnstitutunun arxivləri
* Karl Comptonun Nobel mükafatları haqqında məlumat
CIMA

**CIMA** ( — Nizamnaməli İdarəetmə Mühasibləri İnstitutu) — menecment mühasibatlığı üzrə dünyada ən böyük peşəkar təşkilatlardan biridir. 1919-cu ildə əsası qoyulan CIMA, menecerlərə və biznes liderlərinə mühasibatlıq, maliyyə idarəçiliyi və strateji qərarların qəbul edilməsində dəstək olan mühasibatlıq təhsilini təqdim edir. CIMA sertifikatı əldə edənlər strateji, əməliyyat və maliyyə sahələrində ixtisaslaşırlar.

CIMA-nın fəaliyyəti həm fərdi mütəxəssislərin karyerasını inkişaf etdirməyə, həm də bizneslərə strateji maliyyə rəhbərliyində dəstək göstərməyə yönəlib.

## Fəaliyyəti
CIMA müxtəlif səviyyələrdə menecment mühasibatlığı üzrə ixtisaslaşmış təlimlər təqdim edir. Sertifikatlaşma dörd əsas səviyyədən ibarətdir:

* Sertifikat səviyyəsi ()
* Operativ səviyyə
* Menecment səviyyəsi
* Strateji səviyyə

Sertifikatı əldə edənlərə CGMA () peşəkar titulu verilir. CIMA maliyyə və menecment mühasibatlığında etik, praktiki və strateji standartların yaradılmasında iştirak edir. Üzvlərə mütəmadi olaraq yenilənmiş məlumatlar, təlimlər və şəbəkələşmə imkanları təqdim edir. Mühasibatlıq və biznes dünyasında yeni trendləri və innovasiyaları araşdıraraq, tədris və təcrübə standartlarını yeniləyir. CIMA üzvləri dünya üzrə 180-dən çox ölkədə geniş şəbəkəyə malikdir. Bu, üzvlərə müxtəlif bizneslərdə və sektorlarda işləmək imkanı verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CIMA Website
* Key Facts and Trends in the UK Accountancy Profession, annual publication by the Professional Oversight Board
* Key Facts and Trends in the UK Accountancy Profession – July 2007
İzmir Arxeologiya Muzeyi

**İzmir Arxeologiya Muzeyi** () — İzmir körfəzi ətrafından bir sıra artefaktları özündə əks etdirən Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən arxeologiya muzeyi. Büstlər, heykəllər, heykəlciklər, alətlər və müxtəlif yemək qablarından ibarət artefaktların əksəriyyəti Tunc dövrünə, yaxud Yunan və Roma dövrünə aiddir.
## Tarixi
İzmir bölgəsində arxeologiya muzeyinin yaradılması ideyası 1914-cü ildə "Aydın və İzmir bölgəsi əntik müfəttişi" olaraq bölgəyə gələn Əziz Oğan tərəfindən irəli sürülmüşdü. Birinci Dünya müharibəsi və ondan sonrakı Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı dayanan muzey işləri, Cümhuriyyətin elanından sonra yenidən başlandı. Muzey ilk dəfə 1924-cü ildə Mustafa Kamal Atatürkün xahişi ilə Basmane rayonundakı tərk edilmiş Müqəddəs Vukolos kilsəsində "Asar-ı Əntik Muzey" adı ilə quruldu. Üç il müddətində muzey üçün əsrlər toplanıb, tərtib edildikdən sonra 1927-ci ildə ziyarətçilərin istifadəsinə verilmişdi.  Əziz Oğandan sonra muzeyin müdiri vəzifəsinə Səlahəddin Kantar təyin edilib. 1943-cü ildə Səlahəddin Kantarın rəhbərliyi dövründə muzey "İzmir Arxeologiya Muzeyi" adlandırıldı.  1951-ci ildə Kültür Parkdakı Maarif Nazirliyinin Mədəniyyət Köşkünə köçürüldü. 1984-cü ildən Konakdakı Bəhribaba Parkındakı müasir muzey binasında fəaliyyət göstərir.

## Kolleksiyası
Ege Bölgəsinin Bayraqlı (Smirna), Efes, Berqama, Milet, Klazomeni, Teos və İss kimi müxtəlif bölgələrində aparılan qazıntılar zamanı üzə çıxarılan və Qərbi Anadolu tarixinə işıq tutan tapıntılar muzeydə və muzeyin həyətində sərgilənir. 

Muzey "Daş Əsərlər zalı", kiçik "Xəzinə otağı" və "Əkrəm Akurqal Keramika zal"ından ibarətdir. "Daş Əsərlər zal"ında əsasən Roma dövrünə aid kişi və qadın heykəlləri vardır. Burdakı görkəmli əsərlər sırasına  sağlamlıq tanrısı Higeya və Bürünc Qaçış Atletini təsvir edən büst daxildir. Xəzinə otağında Osmanlı və Roma dövrünə aid sikkələr xronoloji ardıcıllıqla düzülmüşdür. Binanın qarşısında köhnə bir binada İzmir Etnoqrafiya Muzeyi yerləşir. Ümumiyyətlə, üçmərtəbəli muzey binasının ikinci və üçüncü mərtəbələrində sərgi zalları, birinci mərtəbəsində inzibati bölmələr, birinci mərtəbədə artefakt anbarları, bərpa laboratoriyası və kitabxana yerləşir ki, burada bütün əsərlər ayrı-ayrı kateqoriyalar üzrə qorunur və saxlanılır.

## Qalereya

File:Izmir Museum March 2011 6494.jpg|Lebes
File:İzmir Archaeological Museum 6539.jpg|Oynoxoya
File:İzmir Archaeological Museum 6492.jpg|Çanaq (qab)
File:İzmir Archaeological Museum 2510 1.jpg|Oturtma tikmə
File:İzmir Archaeological Museum 2516.jpg|Sırğalar
File:Izmir Archaeology museum Hellenistic sculpture 2490.jpg|İdmançı detalı
File:Izmir Museum October 2015 2487 1.jpg|Bürünc Demetra


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Muze.gov.tr'de İzmir Arkeoloji Müzesi
EBITDA

**EBITDA** ( — *Faizlər, vergilər, amortizasiya və amortizasiyadan əvvəl mənfəət*) —  şirkətin əsas fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirləri göstərən maliyyə göstəricisi. Şirkətin əməliyyat effektivliyini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur və borclar, vergilər, amortizasiya kimi  qeyri-əməliyyat xərcləri nəzərə alınmadan hesablanır.

## Riyazi analizi
Başqa sözlə, EBITDA şirkətin əsas biznesindən əldə etdiyi gəlirə fokuslanır, əlavə maliyyə amillərini nəzərə almır. Bu göstərici investorlar və analitiklər üçün çox faydalıdır, çünki şirkətin əməliyyat mənfəətini daha aydın göstərir.

* EBITDA = Əməliyyat Mənfəəti + Amortizasiya + Amortizasiya (mühasibat) 
və ya
* EBITDA = Xalis Mənfəət + Faizlər + Vergilər + Amortizasiya + Amortizasiya (mühasibat) ()

;Misal

Məsələn, şirkətin maliyyə hesabatında aşağıdakı göstəricilər var:

* Xalis mənfəət: 50,000 AZN
* Faizlər: 10,000 AZN
* Vergilər: 15,000 AZN
* Amortizasiya və Amortizasiya (mühasibat): 20,000 AZN

EBITDA hesablanması:

50,000 + 10,000 + 15,000 + 20,000 = 95,000 AZN

EBITDA şirkətin tam maliyyə sağlamlığını əks etdirmir, çünki faizlər, vergilər və digər vacib xərclər nəzərə alınmır. Buna görə, bu göstərici ilə yanaşı digər maliyyə metriklərinə də baxmaq lazımdır.

## Əhəmiyyəti
Şirkətlər arasında müqayisə üçün həmçinin müxtəlif vergiləmə və maliyyələşmə strukturlarına malik şirkətlərin fəaliyyətini müqayisə etmək üçün daha ədalətli göstəricidir. Şirkətin əsas fəaliyyətinin nə qədər gəlir gətirə biləcəyini göstərir. İnvestorlar və kredit verənlər üçün yəni şirkətin borcları ödəmə qabiliyyətini və əməliyyat gəlirlərini analiz etmək üçün istifadə olunur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Investopedia definition of EBITDA
Şəxsi investisiya

**Şəxsi investisiya** () — açıq şəkildə ticarət olunmayan şirkətlərə və ya aktivlərə yatırılan kapitaldır. Bu investisiya növü, əsasən, yüksək gəlir potensialına malik, lakin daha böyük risk daşıyan layihələrə fokuslanır. Şəxsi investisiyalar, adətən, xüsusi investisiya fondları, varlı şəxslər və ya institutlar tərəfindən həyata keçirilir və tez-tez orta və uzunmüddətli dövr üçün nəzərdə tutulur.

Şəxsi investisiya əsasən peşəkar investorlar və fondlar üçün nəzərdə tutulur, çünki bu sahədə təcrübə, maliyyə biliyi və strateji yanaşma tələb olunur.

## Xüsusiyyətləri
Şəxsi investisiya fondları, pensiya fondları, sığorta şirkətləri və ya yüksək gəlirli fərdi investorlar tərəfindən maliyyələşdirilir. Şəxsi investisiyalar, adətən, birjada ticarət olunmayan şirkətləri əhatə edir. Hədəf şirkətlərin səhmləri investorlar tərəfindən birbaşa alınır. Şəxsi investisiyalar yüksək risk ehtiva etsə də, uğurlu olduqda investorlara böyük qazanc gətirə bilər. Şəxsi investisiya fondları yalnız kapital yatırmaqla kifayətlənmir; onlar, adətən, şirkətin idarəçiliyində fəal iştirak edir, strategiya, əməliyyat səmərəliliyi və böyümə üçün dəstək verir.

## Növləri
* *Risk kapitalı* () — yaranmaqda olan və ya sürətlə böyüyən startaplara yatırımlar edilir. Məqsəd innovativ və yüksək potensiallı layihələrdən gəlir əldə etməkdir.
* *Böyümə kapitalı* () — artıq fəaliyyətdə olan və böyümək istəyən şirkətlərə yatırılır. Bu şirkətlər kapitala ehtiyac duyurlar, lakin səhmlərinin nəzarət hissəsini satmaq istəmirlər.
* *Şirkət alışları* () —  bir şirkətin tam və ya qismən alınmasını əhatə edir. Alışlar iki növdə ola bilər:
** Management Buyout (MBO): Şirkətin menecmenti tərəfindən alınması.
** Leveraged Buyout (LBO): Şirkətin borc vasitəsilə alınması.
* *Problemlə üzləşmiş aktivlər* () — maliyyə problemləri yaşayan şirkətlərə yatırımlar edilir. Məqsəd həmin şirkətləri sağlamlaşdırıb daha yüksək qiymətlə satmaqdır.

## Üstünlükləri və çatışmazlıqları

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
*
* Archive of articles on private equity controversies in the 21-st century, *Naked Capitalism*.
Boris Veysfeyler

**Boris Veysfeyler** () — Sovet İttifaqında dünyaya gəlmiş, Pensilvaniya Dövlət Universitetində professor kimi işləmiş riyaziyyatçı idi və Çiliyə getməzdən əvvəl ABŞ-də yaşamışdır. ABŞ-nin məxfilikdən çıxarılmış sənədlərinə əsasən, Çili ordusunun patrulu onu saxlamış və 1960-cı illərdə Çilidə yaradılmış, alman mənşəli kənd təsərrüfatı icması olan Colonie Dignidada aparmışdır. Pinoçet rejiminin hərbi diktaturası dövründə Boris Veysfeylerin boğularaq öldürüldüyü iddia edilir.

## Həyatı və karyerası

Boris Veysfeyler 1941-ci ildə Moskvada anadan olmuşdur. O,1970-ci ildə Leninqradın Steklov Riyaziyyat İnstitutunda doktorantura dərəcəsi almışdır. Ernest Vinberqin rəhbərliyi altında işləmişdir. 1975-ci ildə Sovet İttifaqından ABŞ-yə mühacirət etmiş və Pensilvaniya Dövlət Universitetində professor olmuşdur. 1981-ci ildən ABŞ vətəndaşı olmuşdur.

Veysfeylerin tədqiqatları cəbr qrupu nəzəriyyəsinin çətin sahələrini, xüsusilə qeyri-izotrop qrupları əhatə edib. O, öz sahəsində 30-dan çox elmi məqalə yayımlamışdır.

## İtkin düşməsi

1984-cü ilin Milad bayramında Boris Veysfeyler And dağlarında gəzinti məqsədilə Çiliyə yollanır. Həmin dövrdə ölkə Auqusto Pinoçetin diktaturası altında idi və insan hüquqları pozuntuları geniş yayılmışdı. Rəsmi məlumatlara görə, Boris sürətli axan çaylara düşərək boğulub, lakin cəsədi tapılmamışdır. ABŞ və Çili sənədlərində onun Colonia Dignidad adlı müəmmalı alman icmasında işgəncəyə məruz qaldığı iddia edilir.

## Tədqiqatlar və nəticələr

2006-cı ildə ABŞ senatorları və nümayəndələri Çili prezidenti Miçel Baçeletə müraciət edərək rəsmi tədqiqatın sürətləndirilməsini tələb etmişdirlər. 2012-ci ildə Çili məhkəməsi onun qaçırılmasında şübhəli bilinən 8 hərbi və polis məmurunun həbsini tələb edib. Lakin 2016-cı ildə məhkəmə işi bağlanmışdır.

## Xatirəsi

Boris Veysfeylerin itkin düşməsi haqqında "The Colony" adlı qısametrajlı film 2007-ci ildə yayımlanmışdır. Çilidə 2003-cü ildə "El misterio Boris Weisfeiler" adlı sənədli film nümayiş olunmuşdur.

## Əsas əsərləri

* *On Construction and Identification of Graphs*. Berlin, Springer (1976).

## İstinadlar

* 

* 

* 

* 

* 

## Xarici keçidlər

*
*Official website for Boris Weisfeiler
Ramil Hacı

**Ramil Hacı** (10 Sentyabr 1986 Naxçıvan ) — Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri. Naxçıvan Şəhər İlham Əliyev adına Olimpiya İdman Kompleksinə direktor.

## Həyat və fəaliyyəti
10 sentyabr 1986-cı ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Naxçıvan şəhər General Cəmşid Naxçıvanski adına 11 saylı tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olub. 2003-cü ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir. 1993-cü ildən Naxçıvan Şəhər Uşaq Gənclər İdman Məktəbində sambo növü üzrə məşqlərə başlamışdır. Naxçıvan Muxtar Respublika və Azərbayacan Respublika birinciliklərində, turnirlərdə cüdo və sambo yarışlarında müəyyən yerlər tutmuş və qazandığı nailiyyətlərə görə I dərəcəli idmançı kimi idman məktəbini bitirmişdir. 

20 oktyabr 2005-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. 2007-ci ilin aprel ayında hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılıb. 

2008-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin Pedoqojika fakültəsinin Bədən Tərbiyəsi və İdman ixtisasına daxil olub, 2012-ci ildə həmin ixtisası bitirmişdir. 2012-ci ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyinin tabeliyində olan Uşaq Gənclər İdman Məktəbində məşqçi müəllim kimi fəliyyətə başlayıb. 

2013-cü ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sulardan Xilasetmə taqım komandiri vəzifəsinə təyin edilib. 2014-cü ilin oktyabr ayı xidmət müddəti başa çatdığı üçün ehtiyata buraxılıb. 

2015-ci ildən Uşaq Gənclər İdman Məktəbinin təlimatçısı vəzifəsinə daxil olub. 

2019-cu ildə Naxçıvan Şəhər İlham Əliyev adına Olimpiya İdman Kompleksinə direktor təyin olunmuşdur. 2021-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi sədrinin Fərmanına əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri vəzifəsinə təyin olunub. 

2023-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclis sədrinin birinci müvaininin sərəncamına əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri vəzifəsindən azad edilmişdir. 

2023-cü il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyinin "Azəridmanserviz" Məhdud Məhsuliyyətli Cəmiyyətində İdmanın inkişafının rəhbəri vəzifəsinə təyin olunub.

## İstinadlar
Muda (termin)

— Toyota İstehsalat Sistemində istifadə olunan termin. Mura və Muri ilə birlikdə onlar aradan qaldırılmalı olan israf səbəblərini təsvir edir.

## Zəmin
1950-ci illərdə ortaya çıxan Toyota İstehsal Sisteminin (TPS) yalın istehsalın əsası olduğu düşünülür. İndiki dövrdə də "Toyota" istehsal müddətlərini azaltmağa ciddi şəkildə diqqət yetirir. TİS-in qurucusu və müəyyən dərəcədə yalın istehsalın banisi hesab edilən Tayçi Ohno demişdir: "Bizim etdiyimiz yeganə şey müştərinin bizə sifariş verdiyi andan gəlir əldə etdiyimiz ana qədərki vaxt qrafikinə baxmaqdır. Biz əlavə dəyər yaratmayan tullantıları, israfları azaltmaqla və ya aradan qaldırmaqla vaxt itkisini azaldırıq". Yalın terminologiyada istehsal müddətini artıran bu dəyərsiz tullantı növləri Mura ("balanssızlıq"), Muri ("həddindən artıq yükləmə") və Muda ("tullantı") kimi tanınır. Onların hamısı "M" hərfi ilə başladığı və bir-biri ilə sıx bağlı olduqları üçün "3M" adlandırılmışdır.

Muda, mura və muri iş axınına, məhsuldarlığa və nəticədə müştəri məmnuniyyətinə mənfi təsir göstərən üç növ israf yönümlü hərəkətdir. Terminlər yaponcadır və İkinci Dünya müharibəsindən sonra tələb olunan avtomobilləri yaratmaq üçün Tayçi Ohno tərəfindən hazırlanmış idarəetmə fəlsəfəsi olan "Toyota Way"də mühüm rol oynayır.

## Muda
Muda müştəri üçün əlavə dəyər yaratmadan resursları istehlak edən hər hansı fəaliyyətə aiddir. Mudanın iki növü var:

* Birinci növ dərhal aradan qaldırıla bilməz
* İkinci növ kayzen vasitəsilə tez aradan qaldırıla bilər

Birinci növ Muda nümunəsi tez-tez təmir və texniki xidmət tələb edən, lakin büdcə məhdudiyyətlərinə görə dəyişdirilə bilməyən köhnəlmiş maşın ola bilər. Bu, hələlik zəruri xərcdir, lakin istehsalçılar dəyişdirmə və ya təkmilləşdirmə üçün uzunmüddətli plan üzərində işləyə bilərlər. Digər tərəfdən, ikinci növ Muda nümunəsi işçilərin və avadanlıqların iş prosesləri arasında lazımsız yerdəyişməsi ola bilər. İstehsal xəttini yenidən təşkil etməklə və ya oxşar vəzifələri birlikdə qruplaşdırmaqla biz bu israfı aradan qaldıra və prosesi asanlaşdırmaq mümkündür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "The 7 Manufacturing Wastes"
* "8 Wastes of Lean Manufacturing"
Proto-İtalyan dili

thumb | right | alt=Map of showing various places in italy |Antik dövrdə italik dillərin yayılması
** Proto-İtalyan dili** — İtalyan yarımadasında danışılmış qədim dillərin – Latın-Faliskan və Osk-Umbriya qruplarının birgə mənşəyini təşkil edən protodil. Bu dil birbaşa yazılı mənbələrdə mövcud olmasa da, onun mövcudluğu Hind-Avropa dillərinin müqayisəli-tarixi dilçilik metodu ilə bərpa olunmuşdur. Proto-İtalyan dili Hind-Avropa dil ailəsinin bir qoludur və qədim İtaliya əhalisinin danışdığı dillərin əsasını təşkil etmişdir.

## Dil ailəsi və qruplar
Proto-İtalyan dili Hind-Avropa proto-dilindən inkişaf etmişdir. Proto-İtalyan dili Latın-Faliskan və Osk-Umbriya dillərinin ilkin formasıdır.

## Əsas xüsusiyyətlər
Fonologiya (Səs Sistemi)
Proto-İtalyan dili beş əsas saitdən ibarət idi: a, e, i, o, u. Uzun və qısa saitlər arasında fərqlilik saxlanılırdı.
Samit Dəyişiklikləri:
Hind-Avropa səsləri sadələşmişdir: bh, dh, gh səsləri b, d, g kimi tələffüz olunurdu. Bəzi konsonant qrupları sadələşmiş və ya dəyişmişdir.

Morfologiya (Qrammatik Xüsusiyyətlər)
İsimlər:
Altı qrammatik hal işlədilirdi: nominativ, genitiv, dativ, akuzativ, ablativ, vokativ.
İsimlər üç cinsə malik idi: kişi, qadın və orta. Çoxluq və təkliyi ifadə edən morfoloji formalar mövcud idi.
Feillər:Şəxs, zaman, növ və əmr şəkilləri ilə zəngin idi.
Feillər üç əsas şəxsdə (I, II, III) işlənirdi.
Sifətlər və zərflər:sifətlər cins, hal və say baxımından isimlə uyğunlaşırdı. Zərflər əməlin necə yerinə yetirildiyini ifadə edirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Roman dilləri

## İstinadlar
Feqatello hücumu

**Feqatello hücumu** — şahmatda, aşağıdakı gedişlərlə başlayan, iki at müdafiəsinin variyantı: '''  1. e2-e4 e7-e5  2. Ag1-f3 Ab8-c6  3. Ff1-c4 Ag8-f6  4. Af3-g5 d7-d5  5. e4:d5 Af6:d5  6. Ag5:f7
Qırılma nöqtəsi (iqtisadiyyat)

**Qırılma nöqtəsi** () iqtisadiyyatda — müəssisənin ümumi gəlirlərinin ümumi xərclərə bərabər olduğu vəziyyətdir. Bu nöqtədə şirkət nə mənfəət, nə də zərər edir. Qırılma nöqtəsi bir məhsulun minimal satış həcmindən və ya gəlirdən başlamaqla zərərsiz işləmək üçün tələb olunan səviyyəni təyin edir.

## Əhəmiyyəti
Qırılma nöqtəsini bilmək, mənfəət əldə etmək üçün minimal satış səviyyəsini təyin etməyə kömək edir. Sabit və dəyişən xərclərin təsirini anlamaqla səmərəliliyi artırmaq mümkündür. Müəyyən olunan qiymətlərin qırılma nöqtəsinə təsirini analiz etməklə daha yaxşı qiymət strategiyaları qurulur. Şirkətlər risk səviyyəsini müəyyən edərək maliyyə sabitliyini təmin edə bilərlər.

## Hesablanması
Qırılma nöqtəsini hesablayarkən, müəssisənin xərcləri iki əsas kateqoriyaya bölünür:
* Sabit xərclər — istehsal həcminə bağlı olmadan dəyişməyən xərclər (məsələn, icarə, amortizasiya).
* Dəyişən xərclər — istehsal həcmi ilə birbaşa dəyişən xərclər (məsələn, xammal, əmək xərcləri).

Qırılma nöqtəsi iki əsas formada hesablana bilər: *həcm* və *gəlir*.

Satış həcminə görə qırılma nöqtəsi (ədədlərlə) — bu formul vasitəsilə şirkətin minimal istehsal həcmi müəyyən edilir.

## Faktorları
Sabit və dəyişən xərclər arasında balans qırılma nöqtəsinə birbaşa təsir edir. Sabit xərclər yüksəkdirsə, qırılma nöqtəsinə çatmaq daha çətin olur. Qiymətin artırılması qırılma nöqtəsini aşağı salır, lakin yüksək qiymət tələbin azalmasına səbəb ola bilər. İstehsal artdıqca sabit xərclər daha geniş miqyasda bölüşdürülə bilər, bu isə ümumi xərcləri azaldır. Şirkət bir neçə məhsul istehsal edirsə, hər bir məhsulun mənfəət marjası qırılma nöqtəsinə təsir göstərə bilər.

## İstinadlar
Hipnaqoji hallüsinasiya

**Hipnaqoji hallüsinasiya** — insanın yuxuya getmə anında baş verən və çox real təsir bağışlayan xəyali duyumlar. Bu hallüsinasiyalar müxtəlif duyğu formalarında – görmə, eşitmə, toxunma, dad və ya qoxu şəklində təzahür edə bilər.

## Səbəb və əlamətləri
Hipnaqoji hallüsinasiyaların yaranmasına bir sıra səbəblər təsir göstərə bilər. Bu fenomen əsasən yuxu və zehni sağlamlıqla bağlı faktorların birləşməsindən təsirlənir. Yüksək stress səviyyəsi və təlaşlıq bu hallüsinasiyaların meydana çıxmasına təkan verən əsas amillərdəndir. Bununla yanaşı, yuxu çatışmazlığı və ya nizamsız yuxu rejimi də bu fenomenin yaranmasını asanlaşdıra bilər. Narkolepsiya kimi yuxu pozğunluqları hipnaqoji halüsinasiyaların daha tez-tez baş verməsinə səbəb olur. Bundan əlavə, alkoqol və narkotik maddələrin istifadəsi də bu vəziyyətin yaranmasında mühüm risk faktorları arasında yer alır.

Hipnaqoji hallüsinasiyalar zamanı insanlar çox real görünən və duyulan görüntülər, səslər və ya digər duyğular yaşaya bilərlər. Bu halüsinasiyalar qısamüddətli olsa da, reallıq hissinə yaxınlığı səbəbilə qorxuducu ola bilər. Bu hallüsinasiyalar zamanı ən çox rast gəlinən görüntülər müxtəlif xarakter daşıyır. İnsanlar bəzən tanış və ya naməlum şəxsləri, eləcə də müxtəlif heyvan obrazlarını görə bilirlər. Bununla yanaşı, parlaq işıqlar, rəngli təsvirlər və hərəkət edən obyektlər də tez-tez müşahidə olunan halüsinasiyalar arasındadır. Bəzi hallarda isə çox mürəkkəb və mənasız görünən kompleks təsvirlər meydana çıxır.

## İstinadlar
Fəlakət bərpa planı

**Fəlakət bərpa planı** (FBP) — təşkilatların fəaliyyətini bərpa etmək və məlumatlarını qorumaq məqsədilə hazırlanmış sistematik yanaşma. Bu plan gözlənilməz hadisələr, kiberhücumlar, təbii fəlakətlər və digər təhlükələr zamanı təşkilatların dayanıqlılığını təmin etmək üçün əhəmiyyətli bir vasitədir. Müasir iş mühitində fəlakət bərpa planları yalnız informasiya texnologiyları infrastrukturu üçün yox, həm də bütün təşkilatın fəaliyyəti üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.

Fəlakət bərpa planları müştəri məmnuniyyətinin artırılmasına, maliyyə itkilərinin azaldılmasına və təşkilatın reputasiyasının qorunmasına xidmət edir. Məlumatların qorunması fəlakət bərpa planlarının əsas məqsədlərindən biridir. Fəlakət baş verən zaman məlumat itkisi ciddi maliyyə və imic problemlərinə səbəb ola bilər, lakin effektiv FBP bu itkini minimuma endirir. Eyni zamanda, iş fəaliyyətlərinin kəsintisiz davam etdirilməsi müştəri məmnuniyyətini artırır və təşkilatın etibarlılığını gücləndirir. FBP həmçinin, potensial risklərin təsirini azaldaraq, resursların optimallaşdırılması və strateji planlama üçün əhəmiyyətli rol oynayır.

## Əlamətləri
Fəlakət bərpa planı bir neçə əsas komponentdən ibarətdir. İlk növbədə, fəlakət risklərinin qiymətləndirilməsi və müvafiq tədbirlərin planlaşdırılması vacibdir. Məlumatların müntəzəm ehtiyat nüsxələrinin çıxarılması, məlumat itkisi zamanı onların bərpasını asanlaşdırır. Resursların idarə edilməsi isə bərpa prosesində tələb olunan avadanlıqların və vasitələrin mövcudluğunu təmin edir. Nəhayət, planın test edilməsi və mütəmadi yenilənməsi onun effektivliyini artırır.

Fəlakət bərpa planının hazırlanması mərhələlərə bölünür. İlk addım risk analizidir – burada təşkilatın üzləşə biləcəyi potensial təhlükələr qiymətləndirilir. Daha sonra iş təsirinin analizi həyata keçirilir ki, fəlakət baş verdikdə hansı sahələrin daha çox təsirlənəcəyi müəyyən edilsin. Bu analizlər əsasında konkret bərpa strategiyaları tərtib olunur və işçilər bu strategiyalar üzrə məlumatlandırılır, həmçinin praktiki təlimlər keçirilir.

Müasir texnologiyalar fəlakət bərpa planlarının effektivliyini artırmaqda mühüm rol oynayır. Bulud texnologiyaları məlumatların sürətli bərpasını təmin edərək əməliyyatların çevikliyini artırır. Süni intellekt və avtomatlaşdırma kimi alətlər isə fəlakət hallarında daha dəqiq və sürətli həll yolları təqdim edir.

## İstinadlar
Güləş üzrə Azərbaycan Çempionatı 2023

**Güləş üzrə Azərbaycan Çempionatı** — 2023-cü ilin 19-21 dekabrında Bakı İdman Sarayında baş tutdu.

## Yunan-roma güləşi

## Sərbəst güləş

## İstinadlar
* 
* 
*
Diskaunter (mağaza)

**Diskaunter**, həmçinin **diskaunt mağaza** və ya **endirim mağazası** ( – "endirim" sözündən) — orta bazar qiymətlərindən aşağı qiymətə geniş çeşiddə məhsullar təqdim edən mağaza. Bu mağazaların əsas məqsədi məhdud çeşidli məhsullara və optimal qiymət siyasətinə fokuslanmaqdır. Operativ idarəetmə, logistika xərclərinin minimallaşdırılması və səmərəli işçi qüvvəsinin təşkili bu marketlərin əsas prinsiplərini təşkil edir.

## Xüsusiyyətləri
Diskaunterlər bir neçə unikal xüsusiyyətə malikdir. Əsas diqqət gündəlik ehtiyac məhsullarına yönəlmişdir. Bu məhsullar arasında ərzaq, içkilər, məişət təmizləyici vasitələr və gigiyena məhsulları üstünlük təşkil edir. Məhsul çeşidləri adi supermarketlərdən daha az olsa da, ən çox tələb olunan məhsulları əhatə edir. Mağaza dizaynı minimalist və funksionaldır. Məhsullar bəzən qutularda və ya sadə rəflərdə təqdim olunur ki, bu da həm xərclərin azaldılmasına, həm də məhsul yerləşdirmənin daha operativ həyata keçirilməsinə şərait yaradır.

Diskaunterlərdə həm markalı, həm də özəl etiket məhsulları mövcuddur. Özəl marka məhsulları adətən daha ucuz olur və bu, qiymət siyasətini müştərilər üçün daha cəlbedici edir. "Lidl" və "Aldi" kimi beynəlxalq diskount şəbəkələri bu yanaşmanın uğurlu nümunələridir.

Qiymət siyasəti endirimlərə əsaslanır. Tədarükçülərdən məhsulların böyük miqdarda alınması tədarük şərtlərində güzəşt əldə etməyə imkan verir. Bu, müştərilərə daha sərfəli qiymətlər təklif etməyə şərait yaradır. Xidmət səviyyəsi minimum səviyyədədir. İşçi sayı azdır və xidmətlər sadədir. Bu yanaşma məhsulların qiymətinin aşağı səviyyədə qalmasına kömək edir.

Diskaunterlərin üstünlükləri arasında məhsulların daha ucuz qiymətə təqdim olunması, hər kəs üçün əlçatan məhsulların mövcudluğu və səmərəli alış-veriş təcrübəsi yer alır. Bununla belə, məhsul çeşidinin məhdudluğu, əlavə xidmətlərin azlığı və bəzi istehlakçılar üçün sadə mağaza dizaynının cazibəsiz görünməsi kimi məhdudiyyətlər də mövcuddur.

## İstinadlar
İnvertor kondisioner

**İnvertor kondisioner** və ya **inverter kondisioner** — kompressor elektrik mühərriki fırlanma tezliyini dəyişdirən və inventordan istifadə edərək gücü tənzimləyən kondisioner.

İnverter kondisionerlər öz strukturları və iş prinsipləri ilə adi modellərdən fərqlənir. Bu cihazlar otaq temperaturunu izləyən mikrosxemlər və prosessorla təchiz olunub. Prosessor vasitəsilə tənzimlənən temperatur dəqiq şəkildə müəyyən edilmiş səviyyədə saxlanır. İnvertor adlandırılmasının əsas səbəbi cihazın soyutma və isitmə rejimləri arasında çevik keçid etmə qabiliyyətidir. İnvertor kondisionerlər iki əsas blokdan ibarətdir: otaqda quraşdırılan daxili blok və çölə yerləşdirilən xarici blok.

## Xüsusiyyətləri
İnvertor kondisionerlər bir sıra üstünlükləri ilə seçilir. İlk növbədə, müəyyən edilmiş temperaturu 0,5 dərəcə dəqiqliyi ilə sabit saxlamaq qabiliyyətinə malikdir. Bununla yanaşı, bu cihazlar enerji səmərəliliyi ilə fərqlənir və adi kondisionerlərlə müqayisədə elektrik enerjisinə 30%-ə qədər qənaət edə bilir. Əlavə olaraq, invertor kondisionerlər daha az səs-küy yaradır və bu, istifadəçilər üçün əlavə rahatlıq təmin edir. Onların digər üstünlüyü aşağı temperatur şəraitində də işləyə bilməsidir. Buna baxmayaraq, sözügedən texnologiyanın yalnız iki əsas məhdudiyyəti var. Birincisi, invertoer kondisionerlərin yüksək qiymətidir, ikincisi isə bu cihazların gərginlik artımlarına qarşı həssas olmasıdır. Bu, enerji təchizatının sabit olmadığı yerlərdə çətinlik yarada bilər.

## İstinadlar
Saymon Conson (iqtisadçı)

**Saymon H. Conson** (; ) — Britaniya–ABŞ iqtisadçısı, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professoru, 2007–2008-ci illərdə Beynəlxalq Valyuta Fondunun baş iqtisadçısı. 2024-cü ildə Conson, Daron Acemoğlu və Ceyms A. Robinson ilə birlikdə "xalqlar arasında rifah ilə bağlı apardıqları müqayisəli araşdırmalara görə" İqtisadiyyat Elmləri üzrə "Nobel" Memorial mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Saymon Conson 16 yanvar 1963-cü ildə Şeffilddə anadan olmuşdur. O, bakalavr pilləsini iqtisadiyyat və siyasət üzrə Oksford Universitetində başa vurmuşdur. Daha sonra 1986-cı ildə Massaçusets Universitetində iqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsi (fərqlənmə ilə) almışdır. O, doktorantura təhsilini eyni universitetdə davam etdirmiş, 1989-cu ildə iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini alıb.

## Karyerası
Karyerası boyunca Dyuk Universiteti, Massaçusets Texnologiya İnstitutu daxil olmaqla müxtəlif universitetlərdə professor olar tədris etmiş, həmiçinin 2007–2008 illərində Beynəlxalq Valyuta Fondunda iqtisadi müşavir və tədqiqat departamentinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

## Araşdırmaları
Conson sosial institutlar və iqtisadi inkişaf arasındakı əlaqələri təsvir edən çoxsaylı nüfuzlu tədqiqatların müəllifi və ya həmmüəllifidir. Onların arasında Acemoğlunun müəllifi olduğu "Güc və tərəqqi: Texnologiya və rifah üzərində minillik mübarizəmiz" (2023) və Conatan Qruberlə birlikdə yazılmış "Sıçrayışla başlayan Amerika: Elm iqtisadi inkişafı və Amerika xəyalını necə canlandıra bilər" (2019) kitabları var. Xalqlar arasında rifah baxımından böyük fərqlər var. Bunun vacib izahlarından biri cəmiyyət institutlarında davamlı fərqlərdir. Saymon Conson, Daron Acemoğlu və Ceyms Robinson avropalı müstəmləkəçilər tərəfindən tətbiq edilən müxtəlif siyasi və iqtisadi sistemləri araşdıraraq, institutlar və rifah arasında əlaqəni nümayiş etdirə biliblər. Onlar həmçinin, institutlardakı fərqlərin niyə davam etdiyini və institutların necə dəyişə biləcəyini izah edə biləcək nəzəri alətlər hazırlayıblar.

## Əsərləri

* *Саймон Джонсон, James Kwak* 13 банков, которые правят миром = 13 Bankers: The Wall Street Takeover and the Next Financial Meltdown (2010) / Предисловие В. Геращенко. — Карьера Пресс, 2013. — 384 с. ISBN 979-5-904946-40-1
* 

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Johnson, Simon, "The Quiet Coup", *Atlantic Monthly*, May 2009

## Xarici keçidlər

* Faculty profile at MIT
* Johnson's co-blog at MIT
* Profile at the International Monetary Fund
* Column archive at Project Syndicate
* CV of Simon Johnson at the Center for Social and Economic Research (CASE)
* 
* Video (with audio-only available) of conversation with Johnson about economic issues on Bloggingheads.tv
* Simon Johnson's economics blog "Baseline Scenario"
* MIT video presentation of "13 Bankers: The Wall Street Takeover and the Next Financial Meltdown"
* April 16 2010 appearance on Bill Moyer's Journal, joined by colleague James Kwak
*
Məzmun marketinqi

**Məzmun marketinqi** —  onlayn hədəf auditoriyası üçün məzmunun yaradılması, dərc edilməsi və yayılmasına yönəlmiş marketinq forması. Məzmun brendlər üçün hədəf auditoriyaya çatmaq, onlarla qarşılıqlı əlaqə yaratmaq və sərfəli müştəri hərəkətləri təmin etmək məqsədilə istifadə edilən mühüm marketinq növü olan məzmun marketinqinin əsasını təşkil edir.

## Keyfiyyətli məzmun
Keyfiyyətli məzmun brendlərə rəqibləri ilə daha güclü rəqabət aparmaq imkanı tanıyır. Baxmayaraq ki, dizayn bu məzmunun mühüm elementi kimi qəbul olunur, onun əsas xüsusiyyəti oxucular üçün faydalı olmasıdır. Keyfiyyətli məzmun hazırlamaq üçün bir sıra vacib addımlara əməl etmək lazımdır. Bu addımlara hədəf auditoriyanın təhlili, açar sözlərin araşdırılması, məzmun formatının düzgün seçilməsi, həmçinin şəkil və videolardan istifadə daxildir. Yüksək keyfiyyətli məzmun brendlərə "Google" və "Yandex" kimi axtarış sistemlərində daha çox görünürlük qazandırır. Bu, korporativ və e-ticarət saytlarına daha çox ziyarətçi cəlb etməyə imkan verir. Buna görə də, hər bir brend məzmun marketinqinə xüsusi diqqət yetirməlidir.

## Prinsipləri
Məzmun hazırlamadan əvvəl brend hədəf auditoriyasını dəqiq müəyyən etməlidir. Hədəf auditoriya, brendin reklam və tanıtım fəaliyyəti ilə çatmaq istədiyi müştəri qrupudur. Bu analiz, auditoriyanın hansı mövzularda araşdırma apardığını və hansı açar sözlərdən istifadə etdiyini aşkar etməyə kömək edir. Məzmun istehsalına başlamazdan əvvəl rəqiblərin araşdırılması vacibdir. Rəqiblərin hansı mövzularda yazdıqları, hansı açar sözlərdən istifadə etdikləri və back linkləri necə əldə etdikləri kimi məlumatlar məzmun strategiyasını inkişaf etdirməkdə kömək edir. İnternetdə məhsul və xidmət axtaran insanlar müəyyən açar sözlərdən istifadə edirlər. Düzgün açar sözlər seçmək auditoriyaya daha sürətli çatmağa imkan verir. Açar sözləri araşdırmaq üçün "Semrush", "Ahrefs" və "Keywordtool" kimi alətlərdən istifadə edilə bilər. Seçilmiş açar sözlər məzmunda oxucuları sıxmayacaq şəkildə, təbii formada yerləşdirilməlidir. Məqalə və ya paylaşım başlıqları oxucuların marağını çəkməli və açar sözləri ehtiva etməlidir. Əsas başlıqlarla yanaşı, alt başlıqlar da istifadə edilməli, bu, məzmunu daha oxunaqlı və strukturlaşdırılmış edir. Mövzunu dəstəkləyən yüksək keyfiyyətli şəkil və videolar məzmunun daha təsirli olmasına kömək edir. Xüsusən məhsul icmalları, müqayisələri və xüsusi günlərə aid məzmunlarda vizual elementlərin düzgün seçilməsi vacibdir.

## İstinadlar
Sodder uşaqlarının itkin düşməsi

**Sodder uşaqlarının itkin düşməsi** — 24 dekabr 1945-ci ildə ABŞ-nin Qərbi Virciniya ştatının Feyetvill şəhərində baş vermiş müəmmalı itkin düşmə hadisəsi. Milad gecəsində baş verən yanğın nəticəsində Sodder ailəsinin evi tamamilə məhv olmuş və ailənin beş uşağı isə itkin düşmüşdür. Uşaqların nəşi heç vaxt tapılmamışdır - bu da hadisənin səbəbləri ilə bağlı müxtəlif fərziyyələrin yaranmasına yol açıb.

## Yanğın gecəsi
24 dekabr 1945-ci il gecəsi, Sodder ailəsi evdə idi. Ailə başçısı George Sodder və həyat yoldaşı Jennie Sodder, doqquz uşaqla birlikdə yaşayırdılar. Yanğın baş verəndə, valideynlər və dörd uşaq xilas ola bildi, lakin Maurice (14 yaş), Martha (12 yaş), Louis (10 yaş), Jennie (8 yaş) və Betty (5 yaş) adlı uşaqlar itkin düşdü.

Evdəki elektrik naqillərinin səbəb olduğu iddia edilən yanğın, evin tamamilə məhv olmasına gətirib çıxardı. Maraqlıdır ki, ailə bu versiyanı rədd edir, çünki evin elektrik sistemi yenilənmişdi və təhlükəsiz olduğu təsdiqlənmişdi.

## Şübhəli amillər
Yanğından əvvəl və hadisə zamanı bir sıra müəmmalı hallar qeydə alınmışdı. Yanğından bir neçə həftə əvvəl, bir sığorta agenti George Sodderə belə bir təhdid etmişdi: "Eviniz yanacaq, uşaqlarınız məhv olacaq." Bunun səbəbi onun Benito Mussolini əleyhinə sərt fikirləri idi. Yanğından əvvəl bir qəribə avtomobil evin yaxınlığında dayanmış və uşaqları izləyirmiş kimi görsənmişdi.

## Ailənin reaksiyası və araşdırmalar
Yanğından sonra Sodder ailəsi uşaqlarının taleyini öyrənmək üçün müxtəlif addımlar atdı. 1950-ci illərdə ailə hadisə yerinə yaxın bir reklam lövhəsi quraşdırdı və bu lövhədə uşaqların şəkilləri və məlumatları yer alırdı. 1949-cu ildə aparılan qazıntılar zamanı insan sümüyü qalıqları tapıldı, lakin bunların uşaqlara aid olmadığı müəyyən edildi.

## Nəticə və hazırkı vəziyyət
Hadisə hələ də həll olunmamışdır. Sodder ailəsi və onların davamçıları 21-ci əsrdə belə hadisəni araşdırmaqda davam edirlər. 2022-ci ildə "History's Greatest Mysteries" serialında hadisə yenidən işıqlandırıldı.

## İstinadlar

## Əlavə oxu
* Horn, Stacy. "Long Sodder Post". EchoNYC. İstifadə tarixi: 10 dekabr 2024.
* "Mystery of Missing Children Haunts W. Va. Town". National Public Radio. İstifadə tarixi: 10 dekabr 2024.

## Xarici keçidlər
* Smithsonian Magazine: The Children Who Went Up in Smoke
* NPR: Mystery of Missing Children Haunts W. Va. Town