open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joan Qamper

**Joan Gamper** () — İsveçrə idmançısı, "Barselona" futbol klubunun yaradıcısı, futbolçusu və prezidenti. O, həmçinin İsveçrənin "Sürix" və "Bazel" futbol klublarının yaradılmasının təşəbbüskarlarından biri hesab olunur.

## Erkən illəri
Hans-Maks Qamper İsveçrənin Vintertur şəhərində anadan olmuşdur. O, Kamper (böyük) və Rosina Emma Hessiqin beş uşağından üçüncüsü və yaşca ən böyük oğlu idi. O, səkkiz yaşında olarkən anası vərəmdən ölmüş və ailə Sürixə köçmüşdür. Artıq erkən yaşlarında Qamper qızğın velosipedçi və qaçışçı kimi tanınırdı. Ömrü boyu bütün idman növlərinin həvəskarı olmuşdur. Futboldan əlavə reqbi, tennis və qolf oynamışdır, lakin İsveçrədə futbolçu və "Bazel" klubunun daimi kapitanı kimi məşhurlaşmışdır. 1897-ci ildə Fransada işləməyə başlamış, Lionda reqbi klubunda çıxış etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mətnşünaslıq

**Mətnşünaslıq** — mətnlərin tədqiqi ilə məşğul olan elm sahəsi․ Burada yazılı mətnlər, əlyazmalar, müəllifli və müəllifsiz abidələr müxtəlif istiqamətlərdə araşdırılır, öyrənilir․ Yazılı abidələrin yazılma, köçürülmə tarixini; müəllif əlyazmalarının, köçürülmüş nüsxələrin, o cümlədən mətnin əvvəldən sona qədər dəyişmiş variantlarına qədər bütün məsələləri tarixi şəkildə öyrənən *mətnşünaslıq* elm sahəsi kimi mürəkkəb bir sistem təşkil edir.

## Haqqında
Mətnşünaslığın bir elm sahəsi kimi tarixi qədim olmasa da, onun yaranması tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Mətnşünaslıq XX əsrin II yarısından etibarən elmi sahə kimi inkişaf etməyə başlamışdır. Lixaçov qeyd edir ki, "mətnşünaslıq ədəbiyyat tarixinin əsasını təşkil edir. Hər hansı bir abidənin mətninin tarixi bütöv ədəbiyyatın tarixi üçün ilkin mənbədir... Beləliklə, mətnşünaslıq mətnlərin yaranma tarixni öyrənir. Mətnin tarixi bu mənada müxtəlif insanların – müəlliflərin, redaktorların, katiblərin, oxucuların, sifarişçilərin yaradıcılığı kimi başa düşülür. Bu mənada mətnin tarixi birbaşa cəmiyyətin tarixi ilə bağlı olur". Yazılı mətnlər dedikdə yalnız bədii mətnlər başa düşülməməlidir. Bir halda ki, mətn cəmiyyətin tarixni əks etdirir, bu tarixi daha mükəmməl öyrənmək üçün məzmunundan asılı olmayaraq bütün mətnlər tədqiq olunmalıdır. "Mətnşünaslıq yalnız ədəbiyyat tarixi üçün deyil, eyni zamanda mədəniyyət tarixi üçün əhəmiyyət kəsb edən bir elmi sahədir".
## Aspektləri
Mətnşünaslıqda mətnlər iki aspektdən öyrənilir: filoloji (ədəbiyyatşünaslıq) və dilçilik (linqivistik). 
Filoloji mətnşünaslıq deyərkən, əsasən, ədəbi– bədii mətnlərin tədqiqi nəzərdə tutulur. Linqivistik mətnşünaslığın tədqiqat obyekti dilin müxtəlif inkişaf mərhələlərində yaranmış bütün əlyazmalar, yazılı abidələr və mətnlərdir. Bu yazılar ədəbi–bədii abidələr, dini kitablar, təbiətə, təbabətə aid əsərlər, tarixi mahiyyət daşıyan rəsmi sənədlər, məktublar, qeydlər və s. ola bilər.
## Həmçinin bax
* Linqvistika
* 
## İstinadlar
Emma Maki

**Emma Maki** (; ) — fransız-britaniyalı aktrisa. "Seks tərbiyəsi" teleserialında Meyv Uayli rolunu canlandırmaqla məşhurluq qazanıb.

## Həyatı

Emma Maki 4 yanvar 1996-cı ildə Fransanın Le-Man şəhərində anadan olub. Məktəb direktoru olan atası Filipp fransızdır, anası Reyçel isə britaniyalıdır.

Maki Sablé-sür-Sart kommunasında böyüyüb. 2013-cü ildə Nantes Kollecində Yüksək Fəxri diplomla bakalavr dərəcəsini almışdı, daha sonra Lids Universitetində ingilis dili və ədəbiyyatını öyrənmək üçün İngiltərəyə köçdü. Təhsilini 2016-cı ildə bitirdi. Hal hazırda Londonda yaşayır.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tibbi kitabxana

**Tibbi kitabxana** — həkimlərə, səhiyyə işçilərinə, tələbələrə, xəstələrə, tibbi tədqiqatçılara və informasiya mütəxəssislərinə səhiyyə xidmətini təkmilləşdirmək və elmi məlumatların tapılmasında kömək etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Tibbi kitabxanalar adətən xəstəxanalar, tibb məktəbləri, özəl sənaye və tibb sahələrinin nəzdində olur. Tibb kitabxanası MEDLINE verilənlər bazası vasitəsilə bir sıra elektron resurslara, çap və rəqəmsal jurnal kolleksiyalarına və çap istinad kitablarına çıxış əldə edir. Google və PubMED tibbi kitabxanaların fəaliyyətinə böyük təsir göstərir.

ABŞ Milli Tibb Kitabxanası dünyanın ən böyük biotibbi kitabxanasıdır və dünyanın ən yaxşı sağlamlıq məlumatlarını təmin edir. Milli Tibb Kitabxanası, MEDLINE və OMIM daxil olmaqla, Entrez axtarış sistemi vasitəsilə axtarıla bilən çoxsaylı tibbi və genomik məlumat bazalarında özünü əks etdirir.
Avropada isə en geniş kitabxana Almaniya Milli Tibb Kitabxanasıdır (ZB MED).

## Akreditasiya
Akkreditasiyadan keçmək üçün hər bir Amerika və Kanada tibb, tibb bacısı, stomatologiya, əczaçılıq və ya baytarlıq kolleclərində ehtiyaclarına uyğun sağlamlıq və ya tibb kitabxanası olmalıdır. Bəzi akademik tibb kitabxanaları ümumi kitabxana ilə eyni binada yerləşir, lakin əksəriyyəti tibb kollecinin yaxınlığında yerləşir.

## Tibb kitabxanaçısı

Tibb kitabxanaçıları tibb peşələrində tədqiqatlarla kömək edən təcrübəli mütəxəssislərdir. Tibb kitabxanaçısı sübuta əsaslanan tədqiqat və təcrübədən istifadəyə diqqət yetirməlidir. Bu həm tibbi tədqiqat, həm də tibbi təcrübə üçün ola bilər. Tibb kitabxanaçıları tədqiqat aparmağa kömək etmək üçün veb əsaslı resurslardan istifadə edirlər. MLA kimi təşkilatlar tibbi kitabxanaçının praktikada riayət etməli olduğu standartları müəyyən edir.

## Birliklər
Tibb Kitabxanası Birliyi (MLA) Çikaqoda yerləşən səhiyyə elmləri kitabxanaları üçün - ilk növbədə ABŞ-də yerləşən vəkildir. MLA ABŞ və Kanadada kitabxana və informasiya tədqiqatları üzrə magistr dərəcəsi almaq istəyənlər üçün Amerika Kitabxana Birliyi tərəfindən akkreditə olunmuş kitabxana məktəbi proqramlarının onlayn siyahısını təmin edir. Kanadada sağlamlıq kitabxanaçıları və kitabxanaları Kanada Sağlamlıq Kitabxanaları Birliyi tərəfindən təmsil olunur.

Avstraliyada Avstraliya Kitabxana və İnformasiya Birliyinin Kitabxanaları Avstraliya Qrupu var. Avstraliyadakı sağlamlıq kitabxanalarının siyahısı Milli Kitabxanasının saytında qeyd olunub.

Bir çox Avropa ölkələrində ayrı-ayrı sağlamlıq kitabxanaçıları və kitabxanaları 1987-ci ildən Avropa Sağlamlıq Məlumat və Kitabxanaları Birliyi (EAHIL) tərəfindən təmsil olunur.

Beynəlxalq Kitabxana Assosiasiyaları və İnstitutları Federasiyasının (IFLA) Səhiyyə və Bioelmlər Kitabxanaları Bölməsi  var. Sonuncu Beynəlxalq Tibbi Kitabxanaçılıq Konqresi (ICML) 2009-cu ildə Brisben, Avstraliyada keçirilmişdir.
## İstinadlar
Pfizer

**Pfizer Inc.** — Amerika transmilli əczaçılıq və biotexnologiya korporasiyası. Qərargahı Manhettendə  (Nyu-York), 42-ci küçədə yerləşən Şirkət 1849-cu ildə Nyu-Yorkda iki alman mühaciri Çarlz Pfizer (1824-1906) və onun əmisi oğlu Çarlz F. Erhart (1821-1891) tərəfindən yaradılmışdır.

Pfizer immunologiya, onkologiya, kardiologiya, endokrinologiya və nevrologiya üzrə dərmanlar və peyvəndlər hazırlayır və istehsal edir. Şirkətin hər biri illik 1 milyard ABŞ dollarından çox gəlir gətirən bir neçə blokbaster dərmanı və ya məhsulları var. 2020-ci ildə şirkətin gəlirlərinin 52%-i ABŞ-dən, 6%-i Çin və Yaponiyanın hər birindən, 36%-i isə digər ölkələrdən gəlib.

Pfizer 2004-cü ildən 2020-ci ilin avqustuna qədər Dow Jones Industrial Average fond bazarı indeksinin tərkib hissəsi idi Şirkət Fortune 500 siyahısında 64-cü yerdə Forbes Global 2000 siyahısında 49-cu yerdədir.

## İstinadlar
Cessika Çesteyn

**Cessika Mişel Çesteyn** () —  amerikalı aktrisa və film prodüseri. Əsasən feminist mövzulu filmlərdə aldığı rollarla tanınmış, Oskar və Qızıl Qlobus mükafatı da daxil olmaqla müxtəlif mükafatlar alıb. “Time” jurnalı onu 2012-ci ildə dünyanın 100 ən nüfuzlu adamından biri adlandırıb. 

Çesteyn erkən yaşlarından aktyorluğa maraq göstərmiş və 1998-ci ildə Şekspirin Cülyettası rolunda peşəkar səhnəyə çıxmışdır. Juilliard məktəbində aktyorluq təhsili aldıqdan sonra o, televiziya prodüseri Con Uells ilə qabiliyyət müqaviləsi imzaladı. O, bir neçə televiziya serialında, o cümlədən Qanun və Nizam: Münsiflər Heyətinin Sınaqında təkrarlanan qonaq ulduz oldu. O, həmçinin 2004-cü ildə Anton Çexovun “Albalı bağı” pyesinin və 2006-cı ildə Oskar Uayldın “Salome” faciəsinin səhnə əsərlərində rol alıb.

Jolene (2008) dramında film debütü etdikdən sonra Çesteyn 2011-ci ildə Take Shelter (2011) və Həyat ağacı (2011) dramları da daxil olmaqla altı film buraxılışı ilə uğur qazandı. O, "Kömək" (2011) dramında iddialı bir sosialist rolunu və "Zero Dark Thirty" (2012) trillerində CIA analitiki rolunu oynadığı üçün Oskar mükafatına namizədlər aldı. Onun ən böyük kommersiya uğurları elmi fantastika filmləri Ulduzlararası (2014) və Marslı (2015) və qorxu filmi It Chapter Two (2019) ilə gəldi. O, Ən Şiddətli İl (2014), Miss Sloane (2016) və Mollinin oyunu (2017) dramlarında və Evlilikdən Səhnələr (2021) televiziya miniserialındakı rollarına görə tənqidi bəyənmə almağa davam etdi. Özünün də prodüseri olduğu “Tammi Fayenin Gözləri” (2021) bioqrafik filmində Tammi Fey obrazına görə Çesteyn 2022-ci ildə "Ən yaxşı aktrisa" nominasiyasında Oskar mükafatını qazandı.

Çesteyn filmdə müxtəlifliyi təbliğ etmək üçün yaradılmış Freckle Films istehsal şirkətinin yaradıcısıdır və Angel City FC futbol klubunun investorudur. O, psixi sağlamlıq problemləri, eləcə də gender və irqi bərabərlik haqqında danışır. Çesteyn moda direktoru Gian Luca Passi de Preposulo ilə evlidir, iki övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bomba (hekayə)

**Bomba**  — Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin ən məşhur novellalarından biri.

## Təhlili
Əsər epik növdə, hekayə janrındadır. Hekayənin novella formasında yazılıb. Hadisələrin təsvirində təhkiyə üsulundan istifadə olunub. 
Əsərdə əsas obraz kimi çıxış edən Kərbəlayı Zal avamlığı, səriştəsizliyi və fərasətsizliyi ilə seçilir.

Kərbəlayı Zal qarodovoy kimi xidmət edirdi, xidmət müddətində, pristava görə, yararlı olmayıb.
Onun vəzifədə qalmaq niyyəti özünün şəxsi mənafeyinə görədir, xalqın mənafeyinə görə deyil.
Yerli camaatdan qulluğa götürülən Kərbəlayı Zal kimi insanlar dövrün hakimiyyətinə xəbərçilik etməyə təhrik edilirdilər.
Arvadı ona baqqaldükanı açmağı desə də, Kərbəlayı Zal dövlət qulluğunun önəmini, maaşı bəhanə edərək öz işində qalmaq istəyir.
Kərbəlayı Zalın Usta Feyzulla ilə ədavəti olmur. 
Nə yolla olursa-olsun, Usta Feyzullanı həbs etdirmək istəyir fikri yanlışdır. 
Kərbəlayı Zal əsərin sonunda zavallıya çevrilərək qulluqdan xaric edilir.
Kərbalayı Zal öz işi ilə pristavı narazı salır.
Kərbəlayı Zalın arvadı ədalətsiz iş gördüyü üçün onu tənqid edir fikri yanlışdır.
Kərbəlayı Zal pristavın dediklərini arvadına danışmır.
## Əsərin süjet mərhələləri
### Əsərin ekspozisiyası
Kərbəlayı Zalın arvadı ilə söhbəti və arvadının məsləhəti.
### Əsərin zavyaskası
Pristavın Kərbəlayı Zaldan narazılıq etməsi:
### Əsərin kulminasiyası
Usta Feyzullanın qapısının döyülməsi;Usta Feyzullanın evində bomba axtarışı.
### Əsərin razvyaskası
Usta Feyzullanın çuvalın ağzını açaraq içindən qarpız çıxarması.
### Əsərin finalı
Kərbəlayı Zalın işdən qovulması.
## Həmçinin bax
* Novella
* Mirzə Səfər (hekayə)
* Şeyx Şaban (hekayə)
## İstinadlar
Miranda do Douro

**Miranda do Douro** — Portuqaliyanın Norte bölgəsindəki Alto Tras-os-Montes subregionunun bələdiyyələrindən biridir.

Portuqal dilindən fərqli olaraq bu bölgədə yerli Miranda dili danışılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Səncərəli

**Səncərəli** — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (İndi Ermənistanın Qafan rayonunda) kənd adı. Mənbədə Sancaraqlı kimidir. XX əsrin əvvəllərində kənd dağılmışdır. Səncər Əxili adından təhrifdir. XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında yaşayan Sofulu tayfasının bir qışlağı Səncərəxili idi. Qışlaq, görünür səncər (dərviş, sufi) əxiyə  məxsus olduğuna görə Səncər Əxili adlanırdı. İranda Səncərabad, Səncərək,  Kəlate Səncər və b. toponimlər barədə bax: XIX əsrdə Lənkəran qəzasında Səncərədi kənd adı ilə mənaca eynidir.

## İstinadlar
Avtokunnilinqus

**Autokunnilinqus** — insanın özünə kunnilinqus etməsi. Başqa sözlə desək, insanın öz vaginasını əmməsi ilə həyata keçirdiyi masturbasiya növüdür.

## Sənədləşdirmə
Hərəkəti yerinə yetirmək üçün akrobat kimi yüksək dərəcədə çevik olmaq lazımdır. Daha az çeviklik tələb edən və çox az sayda kişidə sənədləşdirilən avtofelasiyadan fərqli olaraq, o, etibarlı şəkildə sənədləşdirilməmişdir. Bununla belə, insanların özlərinə zərər verdikləri bir fantaziya növü olaraq müəyyən edilmişdir. Ona, insan olmayan primatlarda da rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fototropizm

**Fototropizm** – düşən işığın istiqamətindən asılı olaraq bitki orqanlarının böyümə istiqamətinin və ya vəziyyətinin dəyişməsi.

## Həmçinin bax

* Tropizm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avtofelasiya

**Avtofelasiya** — bir kişinin özünün penisini oral yolla stimullaşdırdığı fellatio və masturbasiya növü. Çox az sayda kişi bu hərəkəti etmək üçün kifayət edəcək qədər elastikliyə malikdir.

## Fiziki xüsusiyyətlər
Çox az sayda kişi avtofelasiyanı həyata keçirmək üçün lazım olan penis uzunluğuna və elastikliyə malikdir. Bununla belə, gimnastika və yoqa kimi fiziki məşqlərlə də tələb olunan elastikliyə nail olmaq mümkündür. Amerikalı bioloqlar Craig Bartle və Alfred Charles Kinsey, kişilərin 1% -dən daha azının öz penislərinə müvəffəqiyyətli bir formada oral yolla bağlana biləcəklərini söyləmişdirlər. Keçmişdə avtofelasiya cinsi davranışdan daha çox problem hesab olunurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Katax

**Katax** — İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında dağ adı. Eranın əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan ərazisində Katak, Katuk formalarında toponimlər də geniş yayılmışdır. VII əsrə aid mənbədə Albaniyanın Artsak əyalətində bir mahalın Tuç=Katak adlandığı göstərilir. Bu mahal Kürün sol sahilinin Xaçın və Qarqarçay hissəsini əhatə etmişdir. "Alban tarixi"ndə bu ad ermənicə yazılışda "y" səsinin əlavəsilə Katayk kimidir. XVII əsrdə Dağlıq Qarabağda Kötüklü kəndinin adında qalmışdı. Digər tərəfdən, İndiki Ermənistan ərazisində İndi içərisindən Zəngiçay axan bir əyalət də V əsrdən Katak (ermənicə yazılışda Katayk) kimi mə’lumdur. Bütün orta əsrlər boyu İrəvan əyalətinin bir mahalı Katayk, sonra Zəngibasar adlanmışdır. Hər iki Katak toponimi eranın əvvəllərində Cənubi Qafqazda məskunlaşmış türkmənşəli peçeneqlərin Katak tayfasının adını əks etdirir. X əsrdə Cənubi Rus çöllərində yaşamış peçeneqlərin bir tayfası Tun=Katay adlanırdı Qazaxlarda, qaraqalpaqlarda, özbəklərdə, başqırdlarda, qırğızlarda Kataq, katak tayfaları ilə peçeneqlərin Katak tayfası mənşəcə eynidir. Bu tayfanın adı ilə XIX əsrdə Qazax bölgəsində qazaxların bir qolu Gödəkli, Xələclərin bir qolu Gödəklər adları ilə mə’lumdur. Bu toponim Ermənistanda Aşağı Gödəkli və Yuxarı Gödəkli, XIX əsrdə Quba qəzasında Kötüklü dağı, Tiflis quberniyasının Axalsıx qəzasında Kötüklü, Azərbaycanda Cavad qəzasında Kötüklü, Tovuz rayonunda Gödək dağı, Quba rayonunda Katak dağı və s. toponimlərdə iz qoymuşdur.

## İstinadlar
Lazarev

**Lazarev** () — rus soyadı.

* Lazarev dənizi
* Lazarev dağları
* Lazarev buxtası
 
## Həmçinin bax
* Lazarev burnu
Elison Pill

**Elison Pill** () — Kanada aktrisası.

## Filmoqrafiyası

### Film
* 2002: *Perfect Pie*
* 2003: *Fast Food High*
* 2003: *[[Eprilin qonaqlığı]]*
* 2005: *Dear Wendy*
* 2007: *Dan in Real Life*
* 2008: *Milk*
* 2010: *[[Skott Pilqrem dünyaya qarşı]]*
* 2011: *Goon*
* 2011: *Portraits in Dramatic Time*
* 2014: *Cooties*
* 2015: *Zoom*
* 2016: *[[Yaşasın Sezar!]]*
* 2017: *Goon: Last of the Enforcers*

### Televiziya
* 1998: *Anatole*
* 2006: *The Book of Daniel*
* 2012: *The Newsroom*
* 2016: *The Family*
* 2019: *Devs*

### Telefilmlər
* 1998: *Degas and the Dancer*
* 1999: *Different*
* 1999: *What Katy Did*
* 2000: *Baby*
* 2000: *The Other Me*
* 2000: *Redwall: The Movie*
* 2001: *Midwives*
* 2001: *What Girls Learn*
* 2002: *The Pilot's Wife*
* 2003: *An Unexpected Love*
* 2004: *Plain Truth*

### Video filmlər
* 2010: *Scott Pilgrim vs. The World vs. Funny or Die*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Alison Pill profile in ''The New York Observer''
Mehmed Səlim Sırrı Paşa

**Mehmed Səlim Sırrı Paşa** () — II Mahmud səltənətində 4 il 1 ay 10 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

## Mənbə

* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul:Türkiye Yayınevi

## İstinadlar
Kit Harinqton

**Kristofer Keytsbi "Kit" Harinqton** (; ) — Britaniya aktyoru. Daha çox “Taxt-tac oyunları” teleserialında Con Snou rolunun canlandırmasında məşhurluq qazanıb. 

2017-ci ildə o, “Taxt-tac oyunları”  serialının bir epizodu üçün 1,1 milyon dollar qazanaraq televiziyada ən çox qonorar alan aktyorlardan biri oldu.

## Həyatı

Harinqton Londonun Akton rayonunda keçmiş dramaturq Debora Ceyn Keytsbi və iş adamı 15-ci baronet ser Devid Riçard Harinqtonun ailəsində anadan olub. Anası onu Kristofer Marlonun şərəfinə adlandırmışdı  (Harinqton bu adın qısadılmış Kit formasını istifadə etməyi üstün tutur). Kitin əmisi Ser Nikolas Con Harinqton 14-cü baronet Harinqtondur, ata tərəfdən ulu babası isə Ser Riçard Harinqton 12-ci baronet idi. 

Ata tərəfdən nənəsi Lavender Sesilia Denni tərəfindən, kral II Karlın 10-cu nəslindəndir. Həmçinin o, ata tərəfdən şotland siyasətçisi , 1-ci Vikont Melvilin nəslindəndir.

Harinqton 1992-1998-ci illərdə Sautfild İbtidai Məktəbində oxuyub. 11 yaşında olanda ailəsi  köçür və o, 2003-cü ilə qədər Martley Mərkəzi Məktəbində oxuyurdu. 14 yaşında “Qodonu gözləyərkən” tamaşasına baxandan sonra aktyorluğa maraq yaranır və bir neçə məktəb tamaşasında iştirak edir.

O, Vuster kollecində 2003 - 2005-ci illərdə dram və teatr üzrə təhsili almışdır. 2004-cü ildə  Hamlet rolunu oynamasından ilhamlanan on yeddi yaşlı Harinqton aktyorluq məktəbinə getməyə başlayır. 18 yaşında Londona köçür, bir il sonra  oxumağa başlayır və 2008-ci ildə oranı bitirir..

## Şəxsi həyatı

Kit Harinqtonun 2012-ci ildən "Tax-tac oyunları" serialında oynayan həmkarı  ilə münasibətdə olduğu 2016-cı ildə rəsmən təsdiqləndi. Harinqton və Lesli 2017-ci ildə birlikdə yaşamağa başlayırlar. 2017-ci ilin sentyabrında onlar *[[The Times]]'da* nişanlandıqlarını elan etdilər. Toy mərasimi 23 iyun 2018-ci ildə  Lesli klanının ailə qalasında keçirildi. 26 sentyabr 2020-ci ildə cütlüyün ilk övladını gözlədikləri məlum oldu. 2021-ci ilin fevralında Kit Harinqton və Rouz Lesli ilk dəfə valideyn oldular.  Cütlüyün bir oğlu dünyaya gəldi.

2019-cu ilin yazında Harinqton klinikada müalicə almağa başlayır. O, "Taxt-tac oyunları" serialın çəkilişləri zamanı keçirdiyi təzyiq və əsəb böhranından danışmışdı.

Harinqton futbol izləyicisidir və Mançester Yunayted FK azarkeşidir.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aydın Bağırov

**Bağırov Aydın Rövşən oğlu** () — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti, Qol.az saytının baş redaktoru, "525-ci qəzet"in redaktoru.

## Həyatı
Aydın Bağırov 1980-ci il sentyabrın 5-də Ağdam şəhərində anadan olub. 1987–1992-ci illərdə Ağdam şəhər 7 nömrəli rusdilli məktəbdə təhsil alıb. Ermənistan-Azərbaycan müharibəsi ilə əlaqədar sonradan orta təhsilini Ağcabədi və Bakı şəhərlərində davam etdirib. 1996-cı ildə Bakıda 32 saylı Ağdam köçkün məktəbini, 2005-ci ildə Müstəqil Azərbaycan Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib.

1997-ci ilin sentyabrın 1-dən "525-ci qəzet"də jurnalist fəaliyyətinə başlayıb. Müxtəlif illərlərdə qəzetdə müxbir, şöbə müdiri və redaktor vəzifəsində çalışıb.

2008-ci il noyabrın 17-dən fəaliyyətə başlayan Qol.az idman saytının baş redaktorudur.

Daha çox idman, xüsusi ilə futbolla bağlı yazılarına görə tanınır. Televiziya kanallarında idmana dair verilişlərdə ekspert kimi çıxış edir.

Baş redaktoru olduğu Qol.az saytı "Google analytics"in sayğac göstəricisinə əsasən, uzun illərdir Azərbaycanın ən oxunan idman saytları sırasında liderliyini qoruyur. Hər gün orta hesabla 20–24 min İP-dən Qol.az saytına giriş olur. Saytda Azərbaycan və dünya futbolu, idmanı ilə bağlı xəbərlər, analitik yazılar və müsahibələr dərc olunur. Aydın Bağırov həm də baş redaktoru olduğu saytın daimi təhlilçisi, yazarıdır.

Jurnalist kimi özü və rəhbərlik etdiyi Qol.az saytı müxtəlif təşkilatların keçirdiyi rəy sorğularında qalib adını qazanıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 22 iyul 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalist"i fəxri adına layiq görülüb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aydın Bağırov (İdman Jurnalistləri Federasiyası)
* Aydın Bağırov: "Bölgələrimizin 95 faizində futbol yoxdur"
Aleksey Staxanov

**Aleksey Qriqoryeviç Staxanov** (; ) — kömür sənayesi yenilikçisi, mədən mühəndisi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1970), 1936-cı ildən Sov.İKP üzvü.

## Həyatı
Aleksey Staxanov əmək fəaliyyətinə 1917-ci ildə başlamışdır. 1927-ci ildən kömür sənayesində çalışmışdır. 1935-ci ilin avqustunda işlədiyi "Mərkəzi-İrminov" şaxtasında (Kadiyevka, indiki Staxanov şəhəri) növbə ərzində 102 ton (normadan 14 dəfə artıq) kömür çıxarmışdı. Staxanovun əmək qələbəsi ilə bütün ölkədə kütləvi sosializm yarışının yeni mərhələsinin — Staxanov hərəkatının başlanğıcı qoyulmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin (1-ci çağırış) deputatı olmuş, 2 dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və medallarla təltif edilmişdir. Kadiyevka şəhəri 1978-ci ildən onun şərəfinə Staxanov adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Staxanov hərəkatı
* Staxanov mayı (film, 1936)

## Ədəbiyyat
* С.Гершберг. Стаханов и стахановцы. М.: 1981.

## Mənbə
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Verbee

**VERBEE** (əsl adı: **Yevgeni Verbitski**;  ) — rusiyalı repçi. Onun iki mahnısı, “Hooked” və “One” “VKontakte” sosial şəbəkəsi və “Boom” musiqi proqramına görə 2019-cu ilin ən populyar otuzluğuna daxil edilib  . 

## Bioqrafiya
VERBEE Rusiyanın cənubunda, Yeysk şəhərində anadan olub.  12 yaşında Cey təxəllüsü ilə ilk trekini yazdı. Werb. Valideynlər rep sənayesində sabit gəlirin olmadığını əsas gətirərək musiqi etməyi qadağan etdilər.  Valideynlərinin təsiri ilə VERBEE Sankt-Peterburqa köçdü və SPbGUAP -a daxil oldu  . Universiteti radio mühəndisliyi sahəsində iki ali təhsillə bitirdikdən sonra Yevgeni NPO Pribor zavodunda işləməyə getdi. Bir neçə ildən sonra gələcək sənətçi istədiyini etmədiyini anlayaraq yenidən musiqiyə qayıtmaq qərarına gəldi. 

2018-ci ilin avqustunda VERBEE SOYUZ MUSIC etiketi ilə müqavilə imzalayır və onun "On the Sea" treki bütün platformalarda yayımlanır.  O zaman Yevgeninin trekləri o qədər də maraq doğurmadı və sənətçi gərgin işləməyə davam etdi. VERBEE ilk hitini 2019-cu ilin yanvarında buraxdı, iki ay ərzində "Hooked" treki Rusiya hitlərinin ilk sıralarına yüksəldi. “Hooked” mahnısına çəkilən klipə YouTube-da 61 milyon baxış olub Ardınca Eugene qızıl disklər aldığı "Bir", "Gəlin onu partlataq" və "Sən kimsən" trekləri yayımlandı. Böyük bir uğur qazanan VERBEE zavodda işləməyə davam etdi və yalnız "Simple" albomu çıxandan sonra sənətçi işdən çıxdı və Rusiyada böyük qastrol səfərinə çıxdı. 

2020-ci ilin avqust ayında o, bloqqer Karina Kross ilə birlikdə "I Can't" mahnısını buraxdı, bu trek VK / BOOM-da 1-ci yeri tutdu.  

## Diskoqrafiya

### Albom

### Sinqllar

### Digər sənətçilərin buraxılışlarında iştirak

## Videoçəkiliş

## Qrafik mövqeləri

:

## Qeydlər
Çistyakove

**Çistyakove** (; 2016-cı ilə qədər **Torez**) — Ukraynada Donetsk Oblastında yerləşən şəhər. Aleksey Staxanov məhz bu şəhərdə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Piter Robinson

**Piter David Robinson** (*;* ) — Şimali İrlandiyanın keçmiş birinci naziri və Demokratik Birlik Partiyasının lideri. İan Peyslinin lideri olduğu Demokratik Birlik Partiyasının fəal üzvü oldu. 1970-ci ildən Şimali İrlandiya siyasətində iştirak edir. 1980-ci ildə Robinson DUP-un vitse-prezidenti lideri seçildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tui

**Tui** — İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən Qalisiya muxtar vilayətinin Pontevedra əyalətində bələdiyyədir. 2005-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin sayı; 16680 nəfərdir. Tui — İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən Qalisiya muxtar vilayətinin Pontevedra əyalətində bələdiyyədir. 2005-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin sayı; 16680 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Georq Kurtsius

**Georq Kurtsius** (; ) — alman dilçisi.

## Həyatı
Georq Kurtsius Berlin (1849-1951), Praqa (1849-cu ildən), Kil (1854-1861) universitetlərinin professoru olmuşdur. Klassik filologiya və müqayisəli-tarixi dilçilik mütəxəssisi idi. Hind-Avropa dilçiliyinin inkişafında mühüm xidməti olmuşdur. "Yunan və latın qrammatikalarına dair tədqiqlər" (c. 1-10, 1868-1878-ci illər) seriyasını nəşr etdirmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
Kurtuaz ədəbiyyatı

**Kurtuaz ədəbiyyatı** (;  — fransız dilindəki  — "ədəbli", "nəzakətli" sözündən) — XII–XIV əsrlərdə Avropada (Provansda, Şimali Fransada, Almaniyada, sonralar İngiltərədə, İspaniyada, İtaliyada) ədəbi cərəyan, saray cəngavərlik ədəbiyyatı.

Kurtuaz ədəbiyyatının başlıca qayəsi, idealı eposlardan fərqli olaraq nəsl, yaxud ölkə deyil, şəxsi şöhrət və ləyaqət naminə göstərilən rəşadətin, mənəvi kamilliyin tərənnümüdür (Provans ədəbiyyatı, truverlər, minnezinger poeziyası, cəngavərlik romanları ("Tristan və İzolda", Artur haqqında kelt əfsanələri və s.)). Yaxın Şərqdə cəngavərlik ədəbiyyatı Avropadakından fərqlənmiş, eposla daha sıx bağlı olmuşdur (Nizami Gəncəvi, Fəxrəddin Gürgani və başqalarının poemaları). "Gendzi-monoqatari" (Yaponiya) romanı kurtuaz ədəbiyyatının orijinal nümunələrindəndir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Декс П. Семь веков романа (пер. с франц.). М.: 1962.
* Роман и повесть высокого средневековья. (В кн.: Средневековый роман и повесть). М.: 1974.

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
Səmərəli bazar hipotezi

**Səmərəli bazar hipotezi** (, EMH) — bütün əhəmiyyətli məlumatların qiymətli kağızların bazar qiymətində dərhal və tam əks olunduğu fərziyyə. Effektiv bazar fərziyyəsinin zəif, orta və güclü formaları var. Bu fərziyyə amerikalı iqtisadçı Yucin Fama tərəfindən tərtib edilmişdir.

Səmərəli bazar fərziyyəsi aşağıdakı kimi formalaşdırıla bilər: bazar hər hansı bir məlumatla bağlı o zaman səmərəli olur ki, o, aktivin qiymətində dərhal və tam əks olunsun.

## Bazar səmərəliliyinin üç forması
Bazar səmərəliliyinin üç formasını ayırmaq adətdir:

* səmərəliliyin zəif forması, əgər bazar aktivinin dəyəri bu aktivlə bağlı keçmiş məlumatları tam əks etdirirsə (hazırda bazarın keçmiş vəziyyəti, ilk növbədə valyuta məzənnəsinin dinamikası və ticarətin həcmi haqqında ictimai məlumat, maliyyə aktivi);
* səmərəliliyin orta forması, əgər bazar aktivinin dəyəri təkcə keçmişdə deyil, həm də ictimai məlumatları (hazırda ictimailəşən, cari mətbuatda verilən cari məlumatlar, şirkətlərin hesabatları, dövlət rəsmilərinin çıxışları, analitik proqnozlar) tam əks etdirirsə. və s.);
* səmərəliliyin güclü forması, əgər bazar aktivinin dəyəri bütün məlumatları - keçmiş, ictimai və daxili məlumatları (rəsmi mövqeyə və ya digər hallara görə dar bir dairəyə məlum olan insayder məlumatları) tam əks etdirirsə.

### Bazar köpüyü
Maliyyə bazarlarının real davranışı ilə səmərəli bazar fərziyyəsi arasında empirik uyğunsuzluq.

Effektiv bazar nəzəriyyəsi bazar baloncuklarının mövcudluğunu inkar edir. Yəni, fərziyyəyə görə, bazarda bütün qiymətlər mövcud məlumat və ondan əldə edilə bilən fərziyyələrlə bağlıdır. Qeyri-müəyyən hadisələr üçün qiymətlərə onların baş vermə ehtimalının mümkün olan ən yaxşı təxminləri daxil edilməlidir.

Bununla belə, bir sıra hallar məlumdur ki, bazar heç bir radikal yeni məlumat almadan aktivin baxışını qəfil dəyişib. Bu vəziyyət adətən sonradan bazar köpüyü adlanır. XX əsrdə baloncuklar görünməyə davam edir, bu da bazar iştirakçılarının ən azı bir hissəsinin tamamilə rasional olmadığını göstərir, bu da bazarı ən azı qismən səmərəsiz edir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Qaramanlı türkcəsi

**Qaramanlı türkcəsi** (, ) — həm yazılı türkcənin bir formasıdır, həm də Osmanlı Türkiyəsindəki türkdilli pravoslav xristianları olan Qaramanlılar icmasının danışdığı türkcənin bir ləhcəsidir. Rəsmi Osmanlı türkcəsi ərəb qrafikası ilə yazılmışdır. Lakin Qaramanlılar türkcə formalarını yazmaq üçün yunan əlifbasından istifadə etmişdilər. Qaramanlı türkcəsinin öz ədəbi ənənəsi var idi və XIX əsrdə çap olunmuş çoxsaylı əsərlər, bəziləri Anatoli və ya Misailidis nəşriyyatı, Yevangilinos Misailidis tərəfindən nəşr edilmişdir.

1923-cü ildə Türkiyə-Yunanıstan əhali mübadiləsi çərçivəsində Qaramanlı yazıçı və natiqləri Türkiyədən köçürülürlər. Bəzi natiqlər diasporada öz dillərini qoruyub saxlaya bilirlər. Türkiyə latın əlifbasını qəbul etdikdən dərhal sonra yazılı formada istifadəsi dayandırılır.

Qaramanlı dilində yazılmış əlyazmanın bir parçası da Qahirə Genizasında tapılmışdır.
## Orfoqrafiya

## Tarixi
Qaramanlı türkcəsi haqqında məlumat Övliya Çələbinin Səyahətnaməsində də yer almışdır. Övliya Çələbiyə görə, Antalyanın iyirmi mahalından dördündə “Urum kefiri” məskunlaşıb ki, onlar da yunanca deyil, “fərqli türkcədə danışırlar” (IX, 64a). Eyni vəziyyətlə Alanyada da qarşılaşırıq: *“Amma onlar Urum dilini bilmirlər, fərqli türk dilini bilirlər.”*
## Media
Yevangelinos Misailidis tərəfindən hazırlanan, 1850-ci ildən 1922-ci ilə qədər çıxan Anatoli qəzeti qaramanlı türkcəsində idi. Qaramanlı türkcəli digər nəşrlər isə Anatol Ahteri, Angeliaforos, Şafak və Terakki idi. İkinci və üçüncüsü Amerika Xarici Nümayəndəliklər üzrə Komissarlar Şurası tərəfindən yaradılmışdır. Dimitrius Nikolaydes də qaramanlı türkcəli Asya ("Asiya") nəşri üçün müraciət etsə də, lakin onun bunu təklifi rədd edildi; əvəzində Osmanlı türkcəsində “Sərvət” adlı qəzet çıxardı. Yevangelina Baltiya və Ayşə Kavak, "Yarım əsrdir Konstantinopol qəzetinin naşiri"nin müəllifi, Nikolaydesin təklifinin rədd edilməsinin səbəbini izah edən heç bir məlumat tapa bilmədikləri haqqında yazırdılar.
  
## Mənbə

* Yevangelia Balta, *Karamanlı Yazınsal Mirasının Ocaklarında Madencilik*, 2019, Yapı Kredi Yayınları. 
* —, *19. Yüzyıl Osmanlıca ve Karamanlıca Yayınlarda Ezop’un Hayatı ve Masalları* (prep.), 2019, Libra Kitap.
* —, *Karamanlıca Kitaplar Çözümlemeli Bibliyografya Cilt I: 1718-1839* (Karamanlıdıka Bibliographie Analytique Tome I: 1718-1839), 2018, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
* —, *Gerçi Rum İsek de, Rumca Bilmez Türkçe Sözleriz: Karamanlılar ve Karamanlıca Edebiyat Üzerine Araştırmalar*, 2012, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

## İstinadlar
Karen Ebbot

**Karen Ebbot** (; ) — Əvvəllər Karen Ebbot kimi tanınan Abbott Kahler amerikalı tarixi qeyri-bədii ədəbiyyat müəllifi.Onun kreditlərinə İkinci Şəhərdə Günah, Amerika Gülü, Yalançı, Cazibədar, Əsgər, Casus və Eden Parkının Hauntingi daxildir.

## Yaradıcılığı
"İkinci Şəhərdə Sin" məşhur Amerika fahişəxanası olan Everleigh Club və klubun sahibləri Ada və Minna Everli bacılarının əsl hekayəsindən bəhs edir. Amerikan Rose striptizçi Gipsi Rose Linin hesabıdır. Yalançı, Temptres, Əsgər, Casus vətəndaş müharibəsi zamanı casus olmuş dörd qadının əsl hekayəsindən bəhs edir.

Edenin Ghost Parkı, hüquq praktikasını atıb viski biznesinə başlayan Corc Remus adlı alman mühacir haqqındadır. Remus iki ildir ki, "qaçaqçıların kralı" titulunu qazanıb.

Ebbot Smithsonian İnstitutu tarix bloqunun müəllifidir "Past Imperfect" və eyni zamanda Nyu Yorker üçün yazır.
İkinci Şəhərdə günah Amerikanın məşhur fahişəxanası Everleigh Club və klubun sahibləri Bacı Edi və Minni Everlinin əsl tarixini izah edir. "Amerika rozası" Cipsi striptizçisi Rouz Linin reklamıdır.,

## Biblioqrafiyası
* *Sin in the Second City: Madams, Ministers, Playboys, and the Battle for America’s Soul* (2007) 
* *American Rose: A Nation Laid Bare: The Life and Times of Gypsy Rose Lee* (2010) 
* *Liar, Temptress, Soldier, Spy: Four Women Undercover in the Civil War* (2014) 
* *The Ghosts of Eden Park: The Bootleg King, the Women Who Pursued Him, and the Murder that Shocked Jazz-Age America* (2019) 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şayla Abdullah

**Şayla Abdullah** (; ) — Pakistan-Amerika yazıçısı və dizayneri.

## Həyatı
Şaila Abdullah İngilis dili üzrə Patra Buhari Mükafatı, Qızıl Qələm Mükafatı, Oxucu Baxışları Mükafatı, Yazı İncəsənəti Mükafatı və Hobson Fondundan qrant almışdır. Cayenne Divarından Kənarda Norumbega Fiction Awards-ın ən yüksək mükafatı olan Görkəmli Bədii Ədəbiyyat Münsiflər Heyəti Mükafatını aldı.

Onun kitablarına “Zəfəran yuxuları”, “Kayen divarından kənar” və üç uşaq kitabı daxildir: “Rani Göy qurşağının axtarışında”, “Dostum Suhana” və “Markonun bələdçisi”. O, həmçinin xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün kitablar yazmışdır.

2014-cü ilin əvvəlində Vaşinqton və Li Universitetindən bir araşdırma qrupu apardıqları araşdırmada, Saffron Dreams-dən 3000 sözlük bir keçidin oxumağın insanı daha az irqçi edə biləcəyini müəyyən etdilər.  Roma Açıq Təhsil Məlumat Bazası tərəfindən İmmiqrasiya Ədəbiyyatının 50 Ən Böyük Əsərindən 1-i seçildi.

## Əsərləri
**Beyond the cayenne wall : collection of short stories*, Lincoln, NE : iUniverse, 2005.  
**Saffron dreams : a novel*, Ann Arbor, MI : Modern History Press, 2010.  
**My friend Suhana*, Ann Arbor, MI : Loving Healing Press, 2014.  
**A manual for Marco*, Ann Arbor, MI : Loving Healing Press  2015. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şana Abe

**Şana Abe** (*;* ) — amerikalı romantik roman yazıçısı. O, keçmiş Romantic Times Karyera Nailiyyət Mükafatının laureatı olub və bir neçə dəfə Romantic Times Rəyçilərinin Seçimi Mükafatını qazanıb.

## Bioqrafiyası
Şana Abe Texasda anadan olub. Uşaqlığının çox hissəsini Koloradoda keçirdi, qısa müddət ərzində mübadilə tələbəsi olaraq Meksikaya səfər etdi və on yeddi yaşında Yaponiyada model kimi yaşadı. Uşaqlığı boyu Abe, modellik çəkilişləri zamanı boş vaxtlarında "Bütün zamanların ən axmaq romantikası" adlandırdığı əsəri tamamlayaraq yazdı. Ən çox oxuduğu kitablar olduğu üçün onun yazıları romantikaya yönəlmişdi. Daha sonra Los-Ancelesdəki kollecə getdi və dramaturq kimi məzun oldu.
Onun ikinci romanı, həm də müasir romanı, yazı müsabiqəsində üçüncü yeri qazandı. O, kitabı bir neçə potensial agentə göndərdi, onların çoxu “Yaxşı səs, amma hansı sətir üçün yazırsan?”[1] kimi suallarla cavab verdi. Abe tarixi romanlara diqqət yetirmək qərarına gəldi. Tarixi romanda ilk cəhdi üçün yeni evlənən Abe orta əsrlərdə baş verən əri ilə münasibətinin hekayəsini danışmağa qərar verdi. Əlyazma Bantam Books tərəfindən satın alınmış və Winter Rose adı ilə nəşr edilmişdir.[1]
Abenin sonrakı romanlarının çoxu da orta əsrlər dövrünə təsadüf edir. Abe bu dövrü "böyük dixotomiya hissi... O, əzəmət, nəzakətli lütf və cəngavər cəngavərlər haqqında düşüncələrə ilham verir - lakin eyni zamanda, dövrün sadəcə olaraq inkar edilə bilməyən sərt, xam bir cəhəti var. "[bir]

Abe Romantic Times Karyera Nailiyyət Mükafatını aldı və altı dəfə Romantic Times Reviewers' Choice Mükafatına namizəd oldu, iki dəfə qalib oldu.
## Biblioqrafiyası
### Müstəqil romanlar
**A Rose in Winter* (1998)
**The Promise of Rain* (1998)
**The Truelove Bride* (1999)
**Intimate Enemies* (2000)
**A Kiss at Midnight* (2000)
**The Secret Swan* (2001)
**The Last Mermaid* (2004)
### Drakon seriyası
**The Smoke Thief* (2005)
**The Dream Thief* (2006)
**Queen of Dragons* (2007)
**The Treasure Keeper* (2009)
**The Time Weaver* (2010)
### Ən şirin qaranlıq seriyası
**The Sweetest Dark* (April 2013)
**The Deepest Night* (August 2013)
** The Fiercest Joy* (February 2017)
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ernst Yunqer

**Ernst Yunqer** (; ) — alman yazıçı, yüksək təltif edilmiş hərbçi, filosof və entomoloq idi, o ən çox Birinci Dünya müharibəsi vaxtı yazdığı gündəlliyi "Polad Fırtınası" ilə ictimaiyyət arasında məşhurlaşdı.

Uğurlu bir iş adamının və kimyaçının oğlu olan Yunqer, zəngin bir tərbiyəyə qarşı üsyan etdi, Fransa Xarici Legionunda qısa müddət xidmət etməkdən qaçmadan əvvəl, *[[Wandervogel]]* Alman gənclər hərəkatında macəra axtardı. Atasının səyləri ilə Almaniyada mühakimə olunmaqdan qaçdığına baxmayaraq, Yunqer 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi başlayanda Alman ordusuna yazıla bildi. 1918-ci ildə uğursuz bir hücum zamanı Yunqer aldığı çoxsaylı yaralara görə və göstərdiyi qəhrəmanlıq nəticəsində rütbəsinə görə nadir mükafat olan Pour le Mérite ordeni ilə təltif edildi.

## İstinadlar
Qırmızı meşə (Ukrayna)

**Qırmızı meşə** (, Rudyi lis, hərfi tərcümədə "zəncəfil rəngli meşə") – Poleziyada yerləşən İstisna Zonası daxilində Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasını əhatə edən on kvadrat kilometrlik (4 kv mi) ərazi. "Qırmızı meşə" adı 26 aprel 1986-cı ildə Çernobıl qəzası nəticəsində yüksək səviyyəli radiasiyanın udulmasından sonra ölən şam ağaclarının zəncəfil-qəhvəyi rəngindən yaranmışdır. Fəlakətdən sonrakı təmizləmə əməliyyatlarında Qırmızı meşə buldozerlə məhv edilmişdir və "tullantı məzarlıqlarında" dəfn edilmişdir. Qırmızı meşə sahəsi bu gün dünyanın ən çirklənmiş ərazilərindən biri olaraq qalır.

## Fəlakət və təmizlik
Qırmızı meşə yadlaşma zonasında yerləşir; bu ərazi Çernobıl qəzasından ən yüksək radiasiya dozasını və nəticədə radioaktiv çirklənmə ilə çox çirklənmiş tüstü və toz buludlarını aldı. Ağaclar bu radiasiyadan ölüb. Çernobıl № 4 reaktorunda baş verən partlayış və yanğın nəticəsində torpağı, suyu və atmosferi Hiroşima və Naqasakiyə atılan atom bombalarının 20 qatına bərabər radioaktiv maddə ilə çirkləndirdi.

Fəlakətdən sonra aparılan təmizləmə əməliyyatlarında şam ağaclarının əksəriyyəti "təmizləyicilər" tərəfindən buldozerlərlə sökülərək xəndəklərə basdırılıb. Sonra xəndəklər qalın qum xalçası ilə örtülmüş və şam fidanları əkilmişdir. Çoxları ağaclar çürüdükcə radioaktiv çirkləndiricilərin yeraltı sulara qarışacağından qorxur. İnsanlar Qırmızı meşə ətrafındakı çirklənmiş zonanı təxliyə ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Zona qoruq kimi
Murad Çobanoğlu

**Murad Çobanoğlu** (; ) — qarapapaq mənşəli Türkiyə aşığı.

## Həyat və fəaliyyəti
Murad Çobanoğlu 1940-cı ildə Türkiyədə, Qars vilayətinin Arpaçay rayonunun Qoçköyü kəndində fermer ailəsində anadan olmuşdur. O, qarapapaq əsillidir və əsl soyadı Çobanlardır. Anası Lalə xanım, atası Aşıq Şənliyin şagirdlərindən olan Aşıq Gülüstandır. Atası Arpaçayın Qoçköyü kəndindən idi və 1920-ci ildə Qars şəhərində məskunlaşmışdır. Həyat yoldaşı erkən vəfat etdiyinə görə o, oğlunu özü böyütmüşdür. Atası 1970-ci ildə oğlu Murad Çobanoğlu ilə birlikdə İzmirə köçmüşdür.

Murad Çobanoğlu 1951-ci ildə yuxusunda badə içdikdən sonra saz çalmağa və şeir oxumağa başlamışdır. O, 1966-cı ildən bəri Konya Aşıqlar Festivalına qatılmışdır. Artvin, Konya, Ərzurum və Mutda keçirilən müsabiqələrdə dərəcə almışdır. O, tez-tez radio və televiziyada müxtəlif mövzularda çıxış etmişdir. Saza hökmranlığı milli hisslərinin gücü və fərqli səsi ilə diqqəti cəlb edirdi. Ölkə daxilində və xaricdə keçirilən bəzi festivallarda iştirak etmişdir. Çobanoğlu illərdir radio proqramları edib. O, xalq ədəbiyyatı, aşıqlıq ənənəsi ilə bağlı müxtəlif seminarlar vermişdir. Şeirləri müxtəlif jurnallarda dərc olunmuşdur. O, Türkiyədən başqa Avropadan İrana qədər bir çox ölkədə konsertlər vermiş, müsabiqələrdə iştirak etmişdir. Türkülərlə nağıl söyləməkdə də uğurlu nümunələr verən Çobanoğlu öz türküləri ilə yanaşı, ustadların yaratdığı türküləri də gənc nəsillərə ötürmüşdür. 1971-ci ildə Qarsda istifadəyə verilən və xüsusilə ustad-şagird münasibətlərindən tutmuş, aşıqlıq ənənəsinin hər sahədə davam etdirilməsi səylərinə töhfə verilsin deyə məktəbə çevrilən Çobanoğlu Xalq Ozanları Qəhvəxanası bölgədə aşıqlar üçün bir mərkəz rolunu daşıyır.

O, 1965-ci ilə qədər "Dövrani", 1967-ci ilə qədər "Yanani", sonra isə "Çobanoğlu" təxəllüsündən istifadə etmişdir. Onun 1968–1987-ci illərdə buraxılmış iyirmiyə yaxın disk və kasetləri var. Çobanoğlunun 2 qızıl rekordu da mövcuddur. O, Giziroğlu türküsü ilə tanınmışdır. Ömrünün son illərində televiziya proqramlarında qarapapaq ləhcəsi ilə xalq mahnılarını ifa etmişdir. Çobanoğlu haqqında Əli Qafqazlının yazdığı "*Aşık Murat Çobanoğlu, Hayatı-Sanatı-Eserleri*" (1998) adlı bir kitab var. Çobanoğlu 26 mart 2005-ci ildə Ankarada vəfat etmiş və doğulduğu Qarsda dəfn olunmuşdur. Qars Bələdiyyəsi hər il 6-7 may tarixlərində "Murad Çobanoğlu aşıqlar günü" təşkil edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Aşık Murat Çobanoğlu Türküleri
* Aşıklar Bayramı Başladı 
* BBC Türkçe ile 1989'da yapılan röportaj
Avropa Regional İnkişaf Fondu

**Avropa Regional İnkişaf Fondu** (ARİF) — Avropa İttifaqı tərəfindən ayrılmış Avropa Struktur və İnvestisiya Fondlarından biri. Avropa İttifaqının vahid büdcəsindən maliyyələşdirilir. 1975-ci ildə yaradılmış ARİF Avropa İttifaqının regional siyasətinin məqsədlərinin həyata keçirilməsinndə əlaqələndirici rol oynayır və sənayenin tənəzzülünə məruz qalmış, inkişaf etməmiş regionların, eləcə də əlaqələndirici Avropa İttifaqına üzv olan ölkələrdə kənd yerlərinin inkişafına və yenidən qurulmasına yönəlmiş layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün əsas alətdir. 1995-ci ildən Finlandiya və İsveçrənin şimal regionlarının inkişafına maliyyə yardımı göstərir. 1995-ci ildə fondun yuxarıda qeyd olunan fəaliyyətlər üzrə maliyyə ayırmaları 9 milyard EKYU-ya yaxın olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Summary of ERDF legislation
* North Sea Region Programme Transnational Cooperation Programme under the ERDF
* Baltic Sea Region Programme Transnational Cooperation Programme under the ERDF
* Alpine Space Programme Transnational Cooperation Programme under the ERDF
* Atlantic Area Operational Programme Transnational Cooperation Programme under the ERDF
* INTERREG North-West Europe Programme Transnational Cooperation Programme under the ERDF
Avrostat

**Avrostat** və ya **Avropa Statistika Bürosu** — Avropa İttifaqının statistika idarəsi. Avrostat 1953-cü ildə Avropa Kömür və Polad Birliyinin statistik xidməti kimi yaradılmışdır. Bu, Avropa İqtisadi Komissiyasının əsas direktorlarından biridir. Avrostatın əsas vəzifələri statistik məlumatların hazırlanması və Avropa İttifaqının rəhbərliyinə təqdim edilməsi, statistik məlumatların davamlı olaraq təkmilləşdirilməsi, birlik ölkələrində statistik müşahidələrin vahid yanaşmada və vahid metodologiya əsasında təşkilində milli statistika xidmətlərinə köməklik göstərməkdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Eurostat Statistics explained
* EU Open Data Portal 
* Health-EU Portal
* Matlab Eurostat data downloading facility
Şahəli şəlaləsi

**Şahəli (**Şəli və ya Səli**) —** Azərbaycan Respublikasın Qax rayonunun İlisu kəndi ərazisində kaskad tipli şəlalə. 

## Ümumi məlumat

Şahəli və ya Şəli kaskad şəlaləsi Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub yamacında, Parsadan silsiləsində yerləşir. Şəlalə Qax rayonunun İlisu kəndindən 2 km şimalda, Kürmükçayının sağ sahilində, Ərtürgən dağının ətəyindədir. Şəlalə kaskad tipli olub əsas iki hissədən ibarətdir. Birinci şəlalənin hündürlüyü 10-15 metr, ikincinin hündürlüyü isə təxminən 50-60 metrdir. Şəlalənin suyu il boyu bolsuludur. Birinci şəlaləni ziyarət etmək çox asan olsa da, ikinci şəlaləni görmək üçün yetərincə çətin yolla dağa qalxmaq lazımdır. 

Şəlaləyə gedən yol İlisu kəndinin mərkəzindən Sarıbaş kəndi istiqamətindədir. Yol Kürmükçayının yatağı ilə, sol sahil boyu uzanır.1 km-lik məsafədən sonra yol çayın sağ sahilinə keçir. Şəlaləyə gedən yolda, həm sağ, həm də sol sahildə mineral bulaq mövcuddur.

### Şahəli körpüsü

Şəlalənin yaxınlığında qədim Şahəli körpüsünü qalıqları yerləşir. Körpü İlisu sultanlığı zamanı inşa edilmiş və Ərtürgən dağının ətiyindən keçən qədim yolun üzərində yerləşir. Sarıbaş və Dağıstana gedən yol məhs buradan keçirdi.

## Şəkillər

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* İlisu
* İlisu şəlaləsi
* Qoçyataq (Suqovuşan) şəlaləsi
Matris: Dirilmə

**Matris: Dirilmə** () — Lana Vaçovskinin rejissorluğu ilə çəkilmiş 2021-ci ilin elmi fantastika, döyüş filmi. Bu "" (2003) filminin davam filmidir. "Matris" film silsiləsinin 4-cü filmidir.

## Rollarda

* Kianu Rivz — Tomas Anderson / Neo
* Kerri-Enn Moss — Tiffani / Triniti
* II Yəhya Abdul-Matin — Morfus
* Conatan Qroff — Smit
* Prianka Kopra Conas — Sati
* Ceda Pinkett Smit — Nobi 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ovan Simonyan

**Ovan Simonyan** (; ) — Ermənistanın tarixi, tarixi coğrafiyası və mədəniyyəti üzrə ixtisaslaşmış erməni əsilli İsveçrə alimi. O, Livanın Beyrut şəhərində, bir erməni ailəsində anadan olmuşdur. Simonyan 1975-ci ildə Livanda vətəndaş müharibəsi başlayanda ailəsi ilə birlikdə İsveçrəyə köçmüşdür. O, "*The Hemshin: History, Society and Identity in the Highlands of Northeast Turkey*" kitabının redaktoru və Riçard Dəkməçiyan ilə "*Troubled Waters: the Geopolitics of the Caspian Region*" kitabının həmmüəllifi, həmçinin Piter Qreçdakyan və Mark Arslan ilə birlikdə "Armenian DNA Project"in idarəçisidir.

## İstinadlar
Avtosığorta

**Avtosığorta** — sərnişin və yük avtomobillərinin, avtobusların, motosikletlərin, skuterlərin, motoarabaların, katerlərin, motorlu qayıqların və digər nəqliyyat vasitələrinin sığortası. Sığortalanmış avtonəqliyyat vasitələrinin itkisi, qəza, yanğın, mühərrikin və ya yanacaq çəninin partlaması, zəlzələ, sel, qasırğa və digər təbii fəlakətlər nəticəsində zədələnməsi və ya məhv olması nəticəsində yaranan ziyan sığortaçı tərəfindən ödənilir.

## İstinadlar
Emili Ratakovski

**Emili Ohara Ratakovski** (*;* ) — amerikalı model, aktrisa və yazıçı. Londonda anadan olub ailəsi ilə birlikdə ABŞ-yə köçərək San-Dieqo şəhərində böyüyüb. O, ilk dəfə *[[Treats! (jurnal)|treats!]]* jurnalının 2012-ci il mart ayı buraxılışının üz qabığında yer aldı və bu da ona Robin Tikin "Blurred Lines" və Maroon 5-in "Love Somebody" video kliplərində yer almasına səbəb oldu.

## Həyatı
Emili Ohara Ratakovski 7 iyun 1991-ci ildə London şəhərində amerikalı ailənin tək övladı olaraq dünyaya gəlmişdir. Anası Ketlin Enn Balqli və atası Con Devid Ratakovski müəllimdir. O, Kaliforniya ştatının San-Dieqo şəhərində böyümüşdür. Modellik karyerasına başlamazdan əvvəl bir il Los-Anceles Kaliforniya Universitetində təhsil almışdır.

## Karyerası

## Filmoqrafiya

### Film

### Televiziya

### Musiqi videoları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycan Banklar Assosiasiyası

**Azərbaycan Banklar Assosiasiyası** (ABA) — Azərbaycanda bank işi üzrə assosiasiya.

## Tarixi
Azərbaycan Banklar Assosiasiyası 1990-cı ildə Azərbaycanın 10 özəl bankı tərəfindən yaradılmışdır. İlk öncə "Azərbaycan Kommersiya və Kooperativ Banklar Assosiasiyası" kimi qeydiyyatdan keçmiş, 1999-cu ildən "Azərbaycan Banklar Assosiasiyası" adı altında fəaliyyət göstərir. 2000-ci illərin sonlarında ABA-ya 100-dən çox yeni üzv qoşulmuşdur. Müxtəlif illərdə bəzi bankların birləşməsi, digərlərinin isə bağlanması nəticəsində 2012-ci ildə assosiasiyaya 46 bank və 4 qeyri-bank təşkilatı daxil idi.

## Fəaliyyəti
Azərbaycan Banklar Assosiasiyası yaradılarkən onun məqsədləri qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərində, ictimai və beynəlxalq təşkilatlarda üzvlərinin maraqlarının fəal müdafiəsi, onların biznes xidmətlərinə və yardıma ehtiyaclarının ödənilməsi, habelə onların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi olmuşdur.

Azərbaycan Banklar Assosiasiyası fəaliyyət göstərdiyi müddətdə bu qurumlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri qurmuş, bank qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi, banklar arasında beynəlxalq əlaqələrin qurulması, bank infrastrukturunun müxtəlif elementlərinin yaradılması, hökumət və Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən aparılan bank islahatlarının dəstəklənməsi istiqamətində mühüm işlər görmüşdür. ABA Azərbaycan Mərkəzi Bankı, ölkədə fəaliyyət göstərən yerli və xarici təşkilatlarla birlikdə bank sektorunun inkişafı ilə bağlı bir sıra konfranslar, seminarlar və dəyirmi masalar təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Avtomatik stabilizator

**Avtomatik stabilizator** — dövlətin, firmaların və şəxslərin müdaxiləsi olmadan iqtisadi tsikllərin amplitudasının yumşaldılması üçün nəzərdə tutulmuş alətlər. Bu, iqtisadi sistemin əks əlaqə əlaqələri zəncirinin bir hissəsi olan bir növ süzgəcdir. Onlar idarə olunan proses zamanı mümkün, lakin proqnozlaşdırılması çətin olan kənarlaşmaları aradan qaldırır. Nəticədə bu cür kənarlaşmalar dövlətdən əhali üçün operativ, təcili, bəzən isə çox ağrılı qərarlar qəbul etməyi tələb edir. Bazar iqtisadiyyatında avtomatik stabilizatorlara misal olaraq işsizlik müavinətlərini göstərmək olar. Məşğulluğun kəskin azalması ilə istehlak tələbi azalır, bunun ardınca iqtisadiyyata investisiya və məcmu tələb azalır ki, bu da multiplikator effekti nəticəsində ÜDM və ev təsərrüfatlarının gəlirlərinin kəskin azalmasına səbəb olur. İşsizlik müavinətləri istehlak tələbinin və nəticədə istehsalın kəskin azalmasının qarşısını alır.

## İstinadlar
Avtomatlaşdırılmış Fond Birjası Kotirovka Sistemi

**Avtomatlaşdırılmış Fond Birjası Kotirovka Sistemi** (; SEAQ) — London Fond Birjasının qiymətlər haqqında elektron məlumat sistemi. Bütün iştirakçılar üçün açıq olan bu sistemdə birja üzvləri alıcı və satıcının qiymət sistemi də daxil olmaqla ekranda verilən məlumatları izləyirlər.

## İstinadlar
Şimali Amerika Aerokosmik Müdafiə Komandanlığı

**Şimali Amerika Aerokosmik Müdafiə Komandanlığı**, qısaca **NORAD** () — 1981-ci ilin mart ayına qədər Şimali Amerika Hava Hücumundan Müdafiə Komandanlığı olaraq bilinən ABŞ və Kanadanın Şimali Amerika üçün aviasiya və kosmosda müdafiəsini təmin edən hərbi birləşmə.

## İstinadlar