UEFA Çempionlar Liqası

**UEFA Çempionlar Liqası** — Avropanın öz ölkə çempionatlarında müvəffəqiyyət qazanan klubların mübarizə apardığı ən məşhur futbol turniridir. Turnirin adı 1992-ci ilə qədər **Çempion Klublar Kuboku** olmuşdur. 1992–1993-cü il mövsümündən etibarən turnir **UEFA Çempionlar Liqası** adlanır. Turnirin ilk oyunları 1955-1956-cı il mövsümündə keçirilmişdir. Qaydalara uyğun olaraq pley-off mərhələsini keçən və qrup yarışlarına birbaşa düşən komandalar qruplara bölünür. 1997-ci ildən etibarən klub reytinqləri yüksək olan ölkələrin çempionları ilə yanaşı 2-ci, 3-cü, bəzən isə 4-cü yeri tutmuş komandaları da turnirə birbaşa vəsiqə qazanır və ya pley-off mərhələsində oynamaq hüququ əldə edir. Hər komanda rəqib klub ilə 2 oyun keçirir (evdə və səfərdə). Qrupda müvəffəqiyyət qazanan komandalar öz aralarında 1/8, 1/4 və 1/2 oyunları keçirir (yenə də həm evdə, həm də səfərdə olmaqla 2 oyun). Final oyunu isə 1 dəfə olur (əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş meydançada).

UEFA Çempionlar Liqası Azərbaycanda 2000–2009-cu illər arasında *[[ANS]]*-də yayımlanırdı. 2009-cu ildən 2012-ci ilədək *[[Lider TV]]*-də yayımlandı.
2012–2018-ci illərdə *[[AzTV]]* və *[[İdman Azərbaycan]]* kanallarında yayımlandı. 7 avqust 2018-ci ildə CBC Sport, 14 fevral 2023-cü ildən etibarən isə İctimai Televiziya tərəfindən yayımlanır.

## Tarixi
UEFA Çempionlar Kuboku XX əsrin ikinci yarısında UEFA tərəfindən Avropada keçirilmiş ən nüfuzlu klub turniri idi. İlk turnir 1955/1956 mövsümündə, sonuncu turnir isə 1991/1992 mövsümündə keçirilmişdir. 1992/1993 mövsümündə turnirin adı və formatı dəyişdirilərək UEFA Çempionlar Liqası ilə əvəz edilmişdir.

## Mükafatlar

### Kubok və medallar
Hər il qalib komandaya Avropa Çempionlar kuboku təqdim edilir. Kuboku 3 il ardıcıl və ya ümumilikdə beş dəfə qazanan komanda, kubokun dəqiq kopyasını saxlamaq hüququ əldə edir (orijinal kubok həmişə UEFA-da qalır). Bu vaxta kimi bu hüququ Real Madrid, Ayaks, Bayern Münxen, Milan, Liverpul və Barselona əldə edib. Hazırkı kubok gümüşdən hazırlanmışdır, hündürlüyü 74 sm, kütləsi 11 kq-dır. Bu kubok 1966-ci ildə Bern zərgəri olan Jorq Stadelman tərəfindən hazırlanmışdır. 2012-2013-cü ildən etibarən Çempionlar Liqasının qalibi olmuş komandaya 40 qızıl medal, finalda məğlub olmuş komandaya isə 40 gümüş medal təqdim edilir.

### Pul mükafatları
2015-16-ci ildən etibarən UEFA tərəfindən pley-off mərhələsində qalib gələn komandaya 2 milyon, məğlub olan komandaya isə 3 milyon avro mükafat təyin edilmişdir. Qrup mərhələsinə çıxış 12 milyon avro, qrup mərhələsində qazanılmış hər bir qələbəyə görə 1.5 milyon, heç-heçəyə görə isə 500 000 avro pul mükafatı mövcuddur. Bundan əlavə, qrup mərhələsini adlamış komandaya 5.5 milyon, 1/4 finala çıxmış komandaya 6 milyon, yarımfinala çıxmış komandaya 7 milyon, finala çıxmış komandaya 10.5 milyon, qalib olmuş komandaya isə 15 milyon avro pul mükafatı təqdim edilir.

* Birinci təsnifat mərhələsi: €200,000
* İkinci təsnifat mərhələsi: €300,000
* Üçüncü təsnifat mərhələsi: €400,000
* Pley-offda məğlub olma: €3,000,000
* Pley-offda qalib olma: €2,000,000
* Qrup mərhələsinə çıxış: €12,000,000
* qrup mərhələsində qazanılmış qələbə: €1,500,000
* qrup mərhələsində əldə edilmiş heç-heçə: €500,000
* 1/8 final: €5,500,000
* 1/4 final: €6,000,000
* 1/2 final: €7,000,000
* Finalda məğlub olma: €10,500,000
* Finalda qələbə: €15,000,000
right|thumb|450px|

## Turnirin statistikası
Ən çox qalib gələn klublar 

**Ən böyük hesablı qələbələr:**

*  Real Madrid - Malmö - 8:0
*  Liverpul -  Beşiktaş – 8:0
*  Real Madrid -  Genk - 7 : 0
*  Arsenal -  Slaviya Praqa – 7:0
*  Yuventus -  Olimpiakos – 7:0

**Ən çox qol vuran futbolçular:**
* 
Qeyd:*Statistik göstəricilər 2021-ci ilin aprel ayına qədər qeydə alınan nəticədir*

**Ən çox oyun keçirən futbolçular**

**Ən tez qol vuran futbolçu:**

*  Roy Makay ( Bayern Münhen) - 2006-cı il martın 7-də Real Madrid ilə oyunun 10.03-cü saniyəsində fərqlənib.

**1 mövsümdə ən çox qol vuran futbolçu:**

*  Kriştiano Ronaldo ( Real Madrid) – 2013/2014-cü il mövsümü - 17 qol.

**1 oyunda 4 qol vuran futbolçular:**

*  Marko van Basten
*  Filippo İnzagi
*  Dado Prşo
*  Rud van Nistelroy
*  Andrey Şevçenko
*  Robert Levandovski
*  Zlatan İbrahimoviç

**Ən sürətli het-trik:**

Mayk Nyuell (“Bləkbörn”) – 6 dekabr 1995-ci ildə “Rusenborq”la oyunda 9 dəqiqəyə 3 qol vurub.

**Qol vuran ən gənc futbolçu:**

Peter Ofirikuaye – 17 yaş 195 günlükdə
1 oktyabr 1997-cü ildə “Rusenborq” – Olimpiakos oyununda fərqlənib.

**3 fərqli klubda 4 kubok qazanan futbolçu:**

Klarens Zeedorf
1995-ci ildə “Ayaks”da, 1998-ci ildə "Real"da, 2003-cü və 2007-ci illərdə “Milan”da

**Kuboku qazanan ən cavan və ən qoca məşqçilər:**

Ən gənc məşqçi - Xose Villalonqa
1956-cı ildə, 36 yaş 185 günlüyündə Madrid "Real"ına kubok qazandırıb.

Ən qoca məşqçi – Raymond Qotals
1993-cü ilində, 71 yaş 232 günlüyündə “Marsel”ə kubok qazandırıb.

**Uzatma dəqiqələri oynanılan finallar:**

* 53 finalın 14-də uzatma dəqiqələri oynanılıb. Bunlardan 9-da isə oyunsonrası penaltilər seriyasına müraciət olunub.
**Ardıcıl iki oyunda het-trik:**
* Luis Ardiano (Şaxtyor Donetsk) 2014/15-ci il mövsümündə BATE Borisov komandasına qarşı.

## Xarici keçidlər

* UEFA Çempionlar Liqası Rəsmi vebsaytı
* UEFA Rəsmi vebsaytı

## Həmçinin bax