Şeytan Prada geyinir

**Şeytan Prada geyinir** () — 2003-cü ildə Loren Veysberger tərəfindən yazılmış bestseller romandır. Romanda dəb jurnalı redaktoru olan qadın tərəfindən şəxsi assiasnt kimi işə qəbul edilən gənc qızdan bəhs edilir. Altı ay The New York Times bestseller siyahısında yer tutan roman əsasında 2006-cı ildə Meril Strip, Enn Heteuey və Emili Blantın iştirakı ilə eyniadlı bədii film çəkilmişdir. Bir çox mənbələrdə əsər çiklit janrının ən yaxşı nümunəsi kimi qeyd edilir.

Müəllifinin keçmişinə görə, Şeytan Prada geyinir romanı nəşr edildikdən dərhal sonra böyük marağa səbəb olmuşdur. Belə ki, yazıçı fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl Veysberger, romanın əsas qəhrəmanları kimi ABŞ *"[[Vogue (jurnal)|Vogue]]"*unun baş redaktoru Anna Vinturun şəxsi köməkçisi olmuşdur, Vintur isə romanda jurnal redaktoru olan Miranda Pristli kimi britaniyalıdır. Tənqidçilərin "açarlı roman" hesab etdikləri əsərdə, Vintur və digər "Vogue" işçiləri ilə bağlı insayder məlumatlarının verildiyi güman edilir.

Əsərin sikveli olan *"Qisas Prada geyinir: Şeytan qayıdır"* əsəri 2013-cü ildə nəşr edilmişdir.

## Məzmunu

Bir müddət öncə Braun Universitetində ingilis ədəbiyyatı üzrə təhsilini başa vurmuş Andrea Saks, Kolumbiya Universitetinin tələbəsi olan rəfiqəsi Lili ilə birlikdə Nyu-Yorka köçür. Nəşriyyatlardan birində iş tapmağa ümid edən Andrea rezümesini hər yerə göndərməyə başlayır. O, düşünür ki, jurnal sənayesində işə başlamaqla gələcəkdə *"[[The New Yorker]]"* üçün yazmaq arzusuna bir addım da yaxınlaşacaq. Gözlənilmədən Elias-Clark Group şirkətində müsahibəyə dəvət edilən Andrea, "Runway" jurnalının baş redaktoru olan Miranda Pristlinin kiçik köməkçisi kimi işə düzəlir. Andrea dəb dünyası haqqında az məlumata malik olsa da, ətrafdakı hər kəs onnun tutduğu vəzifəni bir çox qızların arzuladığını qeyd edirlər. Ona deyirlər ki, əgər bir il Miranda ilə işləyə bilsə, jurnal sənayesinə giriş üçün onun önündə bütün qapılar açılacaq.

Məşhurların toplaşdığı əyləncə gecəsində Andrea, Yel Universitetinin tələbəsi, öz nəslinin ən prespektivli yazıçılarından biri olan, xarizmatik və prespektivli Kristian Kollinsuortla tanış olur. Onlar, bir-birinin diqqətini cəlb etsələr də, Andreanın Alekslə münasibətdə olması vəziyyəti mürəkkəbləşdirir.

Yeni işinə görə, Andreanın şəxsi həyatında problemlər yaranmağa başlayır. Getdikcə daha çox alkoqollu içkilər içən Lili vaxtını şübhəli oğlanlarla keçirməyə başlayır. Məktəb müəllimi kimi ağır işdə çalışan Aleks, Andrea ilə münasibətlərinin soyumasından narahatlıq keçirməyə başlayır. İşinə görə, Andreanın ailəsi ilə olan münasibətləri də soyuyur. Kolleqası Emili xəstələndiyinə görə Andrea, Miranda ilə birlikdə Paris dəb həftəsinə getməli olur. Parisdə, Andrea gözlənilmədən Kristianla görüşür. Həmin axşam ilk dəfə Andrea ailə danışan Miranda, ondan gələcəkdə harda işləmək istədiyini soruşur, Andreanın arzusunu öyrəndikdən sonra isə, bir neçə zəng edəcəyinə söz verir.

Hotelə qayıdan Andrea, Aleks və valideynlərindən mümkün qədər tez zəng etmək haqqında müsajlar alır. Zəng edən Andrea öyrənir ki, kefli vəziyyətdə avtomobil sürən Lili qəza törədib və komaya düşərək xəstəxanada yerləşdirilib. Mirandanın əmrlərini yerinə yetirməkdən imtina edən Andrea, rəfiqəsinin yanında olmaq üçün təcili olaraq Parisdən qayıdır. Alekslə olan romantik münasibətlərini əvvəlki kimi bərpa etməyin mümkün olmadığını anlayan Andrea, onunla dost münasibətlərini saxlayır. Lili sağalır və törətdiyi qəzaya görə yalnız ictimai işlə cəzalandırılır.

Andrea öyrənir ki, Miranda ilə aralarında baş vermiş qarşıdurma onun naşirlər arasında məşhurlaşmasına səbəb olub. Həmişəlik qara siyahıya düşdüyündən şübhələnən Andrea valideynlərinin yanına qayıdır. O, kiçik həcmli bədii əsərlər üzərində çalışır və Paris səfərindən gətirdiyi bahalı dizayner geyimlərinin satışından əldə etdiyi gəlirlə dolanmağa çalışır. "Seventeen" jurnalı Andreanın yazdığı hekayələrdən birini alaraq nəşr edir. Sonda yeni iş vəzifəsini müzakirə etmək üçün Elias-Clark-bildinqə qayıdan Andrea Mirandanın yeni kiçik köməkçisi ilə qarşılaşır.

## Personajlar
* **Andrea "Endi" Saks** – tiran xarakterli jurnal redaktorunun şəxsi köməkçisi kimi çalışan gənc xanım.
* **Miranda Pristli** – Elias-Clark şirkəti tərəfindən nəşr edilən nüfuzlu dəb jurnalı olan "Runway"in britaniyalı (Miriyam Pirinçek adlı) baş redaktoru. Onun gündəlik obrazının əsas simvollarından biri ağ Hermès şərfidir və Pristli, tabeliyində olan şəxslərə qarşı emosional və psixoloji təzyiq vasitələrindən istifadə edir.
* **Emili Çarlton** – Mirandanın keçmiş kiçik, hazırkı böyük köməkçisi. Andrea və Emili mübahisəli münasibətə malikdirlər.
* **Aleks Faynmen** – Andreanın sevgilisidir. Teach For America layihəsi çərçivəsində Cənubi Bronksdakı məktəblərdən birində müəllim işləyir.
* **Lili Qudvin** – Andreanın rəfiqəsidir. Kolumbiya Universitetində Rus ədəbiyyatı üzrə təhsil almış Lili, Andrea ilə bir evdə yaşayır.
* **Naycel** — "Runway"in kreativ-direktoru kimi çalışan hündürboylu britaniyalı gey kişi. Tez-tez televiziyada dəb məsləhətçisi kimi çıxış edən Naycel, Andreanın işə düzəlməzdən əvvəl tanıdığı azsaylı "Runway" işçilərindən biridir. Naycel yeganə adamdır ki, Mirandanın qarderob seçimini tənqid edə bilir.
* **Ceyms** – "Runway"in gözəllik departamentində çalışan digər bir gey kişi. O, Andrea ilə dostlaşır və kefi olmayanda çəkisi ilə bağlı zarafatlar edərək onun kefini açır.
* **Ceffi** — "Runway"in məşhur qarderobunu idarə edir. Müxtəlif brendlərin çəkiliş üçün jurnalda göndərdikləri bütün dəyərli geyimlər və aksesuarlar həmin qarerobda saxlanılır və jurnal əməkdaşlarına onlardan istifadə etməyə imkan verilir. Jurnalın ofisində qəbul edilmiş yüksək dəb standartlarına uyğun şəxsi qarderobun formalaşdırılmasında Ceffi Andreaya kömək edir.
* **Hanter Tomlinson** – Nyu-Yorkdan olan nüfuzlu vergi müvəkkili və Mirandanın həyat yoldaşıdır. Miranda iki qızının atası olan britaniyalı rok ulduzundan boşanaraq Tomlinsonla evlənmişdir.
* **Eduardo** — Elias-Clark-bildinqin təhlükəsizlik xidmətinin rəhbəridir. Hər dəfə Andrea binaya girərkən onunla danışaraq zarafatlar edir.
* **Kristian Kollinsuort** – yaraşıqlı və gənc yazıçıdır. Andrea və Kristian ziyafətlərin birində tanış olurlar və onlar arasında qısa müddətli romantik münasibət yaranır.
* **Kerolayn** və **Kessidi** – Mirandanın əkiz qızları.
* **Kara** – Əkizlərin dayəsidir. Tez-tez Andreaya kömək edən Kara, əkizləri pis hərəkətinə görə cəzalandırır və bu hərəkətinə görə Miranda tərəfindən tənqid edilir.
* **Cill** – Andreanın böyük bacısıdır. Ailə həyatı quraraq Hyustona köçmüşdür.

## Konsepsiya
Veysberger romanın nəşrindən sonra yayımlanmış müsahibəsində qeyd edir ki, Pristlinin tələbləri ilə bağlı bəzi məlumatlar uydurma olsa da, bəziləri yazıçının özü və iş yoldaşlarının ilk iş yerindən əldə etdikləri təcrübələrə əsaslanır. Bəzi tənqidçilər qeyd edirlər ki, "Vogue" jurnalının baş redaktoru Anna Vintur, Pristli obrazının yaradılması üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Filmin çıxarılmasından sonra isə, Vinturun assisantlarından biri Emili obrazı ilə eyniləşdirilmişdir.

## Qəbulu
Karyerasının bir mərhələsində Vintur üçün çalışmış *"[[Harper's Bazaar]]"* jurnalının keçmiş redaktoru Keyti Betts *"Times"* üçün yazılmış kitab rəyində əsas qəhrəmanın *"Vogue"* üçün çalışmaq imkanını dəyərləndirmədiyini xüsusilə qeyd edərək yazır: *"Əgər Andrea heç vaxt nəyə görə Mirandanın fikirlərinə görə narahat olması gərəkdiyini başa düşmürsə, o zaman, nəyə görə biz Andreaya göra narahat olmalı və ya kontekstdən ayrılmış frizondan başqa bir şey olmayan mətnə qiymət verməliyik."* "The New York Times" üçün yazdığı rəydə Cenet Maslin də bənzər fikir səsləndirir: *"yaramaz kitabda müəllif maraqlı nəql üsulunu saxlamaq üçün çoxlu qeybətlərdən istifadə edir…"*

Maslin, Veysbergerin əvvəllər çalışdığı jurnalın və əsərinin baş qəhrəmanını yaratmaq üçün istifadə etdiyi redkatorun adını çəkmir. Filmin çıxarılmasından sonra "Times" bu mövzunu davam etdirir.

*"[[:en:Newsday|Newsday]]"*dən Cennifer Krauss romanın bəzi problemləri olduğunu qeyd etsə də, onu *"məzəli, yüngül əsər"* adlandırır.

## Adaptasiyası

### Film

30 iyun 2006-cı ildə roman əsasında 20th Century Fox studiyası tərəfindən romanın eyniadlı film adaptasiyası çıxarılmışdır. Vendi Faynermanın (Forrest Qamp) prodüserliyi ilə çəkilmiş filmin ssenarisi Alina Broş MakKenna tərəfindən yazılmış, rejissorluq işini isə Devid Frankel öz öhdəsinə götürmüşdür. Andrea rolu Enn Heteuey, Emili rolu isə Emili Blant tərəfindən canlandırılmışdır. Miranda Pristli rolunu canlandırdığına görə Meril Strip film tənqidçiləri tərəfindən təriflənmiş və Qızıl qlobus mükafatı qazanmış, eyni zamanda Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdir.

Filmin çəkilişləri 2005-ci ilin payızında Nyu-York və Parisdə aparılmışdır. Veysberger filmdə kameo rolu alaraq əkizlərin dayəsini canlandırmışdır.

Bütün dünyada $300 milyondan çox gəlir gətirmiş "Şeytan Prada geyinir", baş rolları canlandırmış hər iki aktrisa üçün o dövrə kimi ən çox gəlir gətirmiş film olmuşdur. Sentyabrda Veysberger və Frenkel "Variety" jurnalının Quill mükafatına layiq görülmüşdür.

### Myuzikl
2005-ci ildə yayılmış məlumata görə, Brodvey prodüseri Kevin MakKollum Fox studiyası ilə müqavilə bağlayaraq, onların kataloquna daxil olan filmlərdən bir neçəsinin səhnə uyğunlaşdırmasını hazırlamağa başlamışdır. O, xüsusilə "Missis Dautfayr" və "Şeytan Prada geyinir" filmlərinə maraq göstərmişdir. 2017-ci ildə MakKollumun "Fox Stage Productions" və "Rocket Entertainment"lə birlikdə "Şeytan Prada geyinir" myuziklı üzərində çalışmağa başladığı elan edilir. Ser Elton Conun (daha əvvəl "Billi Elliot" və "Kral Şir" myuziklları üçün musiqi yazmışdır) myuzikl üçün musiqi, Pol Ridnikin (daha əvvəl "Bacıcan, hərəkət et" filmi üzərində çalışması ilə tanınıb) isə sözlər yazacağı elan edilmişdir. Katinq və istehsal vaxtı elan edilməsə də, myuziklın Brodveydə səhnələşdiriləcəyi dəqiqdir.

## Sikvel
*"Qisas Prada geyinir: Şeytan qayıdır"* adlı sikvel romanında hadisələr birinci kitabdakı hadisələrdən on il sonra baş verir. Bu əsərdə Endi artıq yeni evlilik jurnalının redaktorudur. Endi öz toyunu planlaşdırır və Miranda ilə təkrar qarşılaşmayana kimi onunla əməkdaşlıqdan qalan hisslərdən hələ də əziyyət çəkir.

*"[[Associated Press]]"* agentliyi bu romandan bəhs edərkən qeyd edir ki, *"Kitab təravətli nəql tonunu saxlamaq üçün pop mədəniyyətin maraqlı elementlərini uğurla istifadə edir."* *"[[:en:Departures (magazine)|Departures]]"* jurnalı qeyd edir ki, *"Şeytan Prada geyinir romanının davamında qayıdan Miranda Pristli heç vaxt olmadığı qədər əfsunedici və qorxuducudur."* "Richmond Times-Dispatch" əsəri *"Yay tətili üçün mükəmməl oxu materialı"* adlandırır. *"BookReporter"* yazır ki, *"Oxucu New York Times bestselleri olan "Şeytan Prada geyinir" romanında olduğu kimi parıltı və qlamura qərq olur."* *"[[The Washington Post]]"* qeyd edir ki, *"Miranda demək olar ki, bu kitabı maraqlı edən yeganə personajdır."* *"[[MSN|MSN.com]]"* isə əsəri *"darıxdırıcı"* adlandırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Loren Veysberger – Rəsmi veb-saytı