open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məmməd Məmmədov (siyasətçi, 1937)

**Məmməd Cümşüd oğlu Məmmədov** () — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I çağırış deputatı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (2002).

## Həyatı
Məmməd Məmmədov 1937-ci il mayın 9-da Füzuli rayonunun Qarakollu qəsəbəsində anadan olub. S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində ali təhsil alıb. Professor olmuşdur. Rus dilini bilirdi.

Məmməd Məmmədov ailəli olmuşdur, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan parlament seçkilərində 90 nömrəli Füzuli dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi olan Məmməd Məmmədov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Məmməd Məmmədov Milli Məclisin İqtisadi siyasət Daimi Komissiyasının sədr müavini, Azərbaycan—Fransa parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə üzvü olub.

## İstinadlar
Oşdalaq (Əhər)

**Oşdalaq** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 29 nəfər yaşayır (9 ailə).

## İstinadlar
Vüqar Biləcəri

**Vüqar Biləcəri** (tam adı: *Vüqar Zakir oğlu Paşayev*; ) — Azərbaycan Şairi və meyxanaçısı.

## Həyatı və yaradıcılığı
Vüqar Paşayev 24 avqust 1988-ci ildə Bakıda doğulub. Atası yük maşını sürücüsü olub. Uşaqlıq və yeniyetməlik illərində məşğul olduğu güləş naminə Vüqar təvəllüdünü bir yaş kiçildib.  2004-cü ildə "De, Gəlsin!" meyxana yarışmasında iştirakı ilə tanınmışdı. O, daha çox dini qəzəl, şeirləri ilə, əruz vəznini gözəl bilməsi ilə seçilirdi.

Sağlığında xeyli qəzəl və şeir müəllifi olan Vüqarın kitabları o, dünyasını dəyişdikdən sonra dostları və yaxınları tərəfindən işıq üzü görmüşdür. 

# "Qərib Xəyal"
# "XIV əsr sonra"

## Ailəsi
Bir bacısı, bir qardaşı olub, evlənməyib.

## Ölümü
2020-ci il avqustun 29-da uzun sürən qanqren xəstəliyindən sonra öldü. Hökməli qəbiristanlığında dəfn edilib.

## İstinadlar
Göz yaşımı yar silə (albom)

**Göz yaşımı yar silə** və ya digər adıyla **Göz yaşımı yar silə (Eldar Mansurovun mahnıları 1999)**– Azərbaycan müğənnisi Aygün Kazımovanın studiya albomu. Alboma 10 mahnı daxildir.

## Hazırlanması
Aygün Kazımovanın 1998-ci ildə "Şahin-R" şirkətinin logosu ilə satışa çıxardığı audio-kaset formatındakı albomudur.

## Mahnıların Siyahısı

## İstinadlar

## Mənbə
*Rəsmi YouTube Kanalı
*Rəsmi Facebook Səhifəsi
*Rəsmi İnstagram Səhifəsi

## Həmçinin bax
Die Welt

**«Velt»** ( ) —  alman işgüzar elitasının nümayəndələri tərəfindən məşhur olan «Aksel Şprinqer-ferlaq» nəşriyyatının nüfuzlu (709 min oxucu) gündəlik qəzeti. Bir çox analitik material dərc edir. İlk buraxılış 2 aprel 1946-cı ildə Hamburqda İngilis işğal orqanları tərəfindən buraxıldı. Tirajı — 251.000 nüsxə.

Nəşr mühafizəkar bir oriyentasiyaya sadiqdir və ispaniyanın El Pais, italyan La Repubblica, fransız Le Figaro, belçika Le Soir və isveçrə Tages-Anzeiger və Tribune de Geneve-in də daxil olduğu LENA (Leading European Newspaper Alliance) yaradıcı ittifaqının qurucularından biridir.

## Tarxi
Die Welt, 1946-cı ildə Hamburqda  ingilis işğalçı qüvvələri tərəfindən Times qəzetinə əsaslanan "keyfiyyətli bir qəzet" çıxarmaq məqsədi ilə quruldu. Əvvəlcə xəbər və redaksiya məzmununu İngilis nöqteyi-nəzərindən yayımladı, lakin 1947-ci ildən biri İngilis və biri Alman olmaqla böyük məsələlərə dair iki aparıcı məqalə təqdim etmək siyasətini qəbul etdi. Qəzet Axel Springer tərəfindən 1953-cü ildə alınıb.

1993-cü ildə qəzetin tirajı 209 677 nüsxə təşkil edirdi.  İşğal dövründə ən yüksək nöqtəsində, bir milyon nüsxə tirajla nəşr olunmuşdur.

2010-cu ilin noyabrında qəzetin yenidən dizaynına başlandı: tünd mavi kürəyə sahib yeni bir logo, yeddi dən altıya endirilən sütun sayı və Joshua Darden tərəfindən dizayn edilmiş Freight yazı tipi əsasında tipoqrafiya. Welt Kompakt da bu şrifti istifadə etmək üçün yenidən dizayn edilmişdir. 2009-cu ildə Bazar nəşri Welt am Sonntag, Xəbər Dizayn Cəmiyyəti tərəfindən digər dörd qəzetlə birlikdə "Dünyanın ən yaxşı dizayn edilmiş qəzetlərindən" biri seçildi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*  
* 
* Merrill, John C., and Harold A. Fisher. *The world's great dailies: profiles of fifty newspapers* (1980) pp 353–60

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* ISSN 0173-8437
Lokrida

thumb|Opunt, Ozol və Epiknemid Lokridası
**Lokrida** () — lokrların məskunlaşdığı Evrip boğazının cənub sahilində yerləşən Qədim Yunanıstan bölgəsi.

Parnas dağı Lokridanı Dorida və Fokida bölgələrinə bölürdü; biri Mərkəzi Yunanıstan sahilinin şərqində (Opunta Lokridası), digəri cənubunda (Ozol Lokridası) yerləşirdi. Maliakos və Vorios Evvoikos körfəzləri sahillərində yerləşən Şərqi Lokrida Fermopil keçidindən Beotiya ilə sərhədədək uzanmış və öz növbəsində iki bölgəyə ayrılmışdır: qərbdəki *Epiknemid Lokridası* () və 360–390 kvadrat kilometri sahəsi olan şərqdəki Opunt Lokridası (). Ölkə münbit və sıx məskunlaşmışdı; çox əkilmiş tarla və otlaq, saysız qoyun-keçi, şərab, zeytun və əncir var idi. Yerli rəvayətlər qəbilənin eponimini leleqlər ilə əlaqələndirir, bu da qəbilənin yerli əsas əhaliyə aid olduğunu göstərir. Yeni gələn ellinlər qəbilələri ölkəni hissələrə böldülər. əvvələr isə burada dənizdən dənizə qədər lokrlar qəbiləsi məskunlaşmışdır.

Ozol adlanan başqa Lokrida Korinf körfəzinin sahilində yerləşirdi və qərbdə Etoliya, şimalda Dorida və şərqdə Fokida ilə həmsərhəd idi və 310 kvadrat kilometr əraziyə sahib idi. Pavsani bölgə adının mənşəyinin bir neçə versiyasını təqdim edir. Onlardan birinə görə, ozol lokrlar öz adlarını  "qoxu vermək, iylənmək" sözündən almışdılar, çünki yerli insanlar aşılanmamış dərilər geyirdilər.

## İstinadlar
Mişel Dillon

**Mişel Dillon** () — Birləşmiş Krallığı təmsil edən triatlonçu.

## Karyerası
Mişel Dillon, Birləşmiş Krallıq yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Nəticədə o, Sidney Olimpiadasını 48 idmançı sırasında 48-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Oiley

**Oiley**, *Eley* ( və ya ) — qədim yunan mifologiyasında Lokrida padşahı. Hesiod, Stesixor və Likofron əsərlərində onun adı **İley** kimi qeyd olunur.

Leodak və Narikalı Aqrianomun övladı idi; və ya onun valdeyinləri Apollon və Ureya idilər və ya Qodedokun oğlu idi.

Arqonavtlar yürüşündə iştirak etmişdir və orada o, Stimfal quşlarının mis lələyi ilə çiynindən yaralanmışdır.

Onun həyat yoldaşının adı Eriopa (digər adı Alkimaxa) idi. Bundan başqa, o, Eant (Kiçik Ayaks) və Medontun atasıdır.

## İstinadlar
Filey (Yevrisakın oğlu)

**Filey** — qədim yunan mifologiyasının personajı. Salamin padşahı. Yevrisakın oğlu, Eantın nəvəsi. Başqa mənbələrə görə o, Eantın oğludur və Miltiadın ulu babasıdır. Salamini afinalılara vermişdir. Onun Delfidəki heykəlini afinalılar ucaltmışdılar. Mərkəzi Vravronada məskunlaşan Filaidlər sülailəsinin eponimi, Markellin tam nəsil şəcərəsini vermişdir.

## İstinadlar
Fila

**Fila** () — qədim Attikada icma. Daha sonra bu icmaların yaşadığı Attikanın ərazi vahidləri *filalar* adlanmağa başlandı. Ata-baba filaları adətən üç (dorilərdə dörd) fratriyaya bölünürdü. Fila kahin və hərbi bölmələrini (onlar da həmçinin fila adlanırdı) yaratdı. Bu hərbi bölmənin başında **Filarx** () dururdu.

## Afina
Solon dövründə Afinada dörd fila var idi ki, onlardan 100 nəfər şəhər məclisinə nümayəndə kimi göndərilirdi. Miladdan əvvəl 508–507-ci illərdə Klisfen on yeni inzibati fila yaratdı və zadəgan nəsillərinin təsiri altında qalan köhnələrə yalnız dini funksiyaların yerinə yetirilməsini həvalə etdi. Yeni filalar tritiya (şəhər, sahil, dağlar) və demlərə bölünürdü. Hər yeni filanı şəhər məclisində (bule) 50 nəfər təmsil edirdi.

Filalar qəhrəmanların şərəfinə adlanırdılar. Eponim qəhrəmanlarına Afina aqorasında xüsusi monument ucaldılmışdır. Rəsmi sənədlərdə onlar müəyyən bir qaydada sadalanırdılar və ənənəvi olaraq Roma rəqəmləri ilə nömrələnirdilər.

Ellinizm dövründə fila sayı 12-yə, Roma hökmranlığı dövründə isə 13-ə qaldırıldı.

## Sparta
Şəhər dorilər filalarının üç xalqı dimanlar, gilleylər və pamfillər buraya köçəndən sonra yarandı.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
De, Gəlsin!

**De, Gəlsin!** — 2001-ci ildən 2013-cü ilə qədər Azərbaycanın ANS TV kanalında yayımlanan meyxana yarışma televerilişi.

## İstehsal
2001-ci ildən televerilişin introsu meyxana, hip-hop və kapoeyra elementlərindən ibarət olub. Verilişin loqosunun dizaynı "Mortal Kombat" video oyunun əjdaha loqosu üzərində əsaslanıb.

## Tarixi
Verilişin qalibləri 2001-ci ildə Aydın Xırdalanlı, 2002-ci ildə Aqşin Fateh və Vüqar Coratlı (III mövsümdə), 2004-cü ildə Vüqar Yasamallı, 2006-cı ildə Namiq Məna, 2008-ci ildə Fariz Bərdəli və 2013-cü ildə Pərviz Arif olub.

## İştirakçılar
; Rəng açarı

	

	

### Meyxanaçılar

### Ustadlar şurası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Labirint (film, 2011)

**Labirint** () — rejissoru və ssenari müəllifi Tolqa Örnək olan, baş rollarını Timuçin Esən, Məltəm Cumbul, Sarp Akkaya və Rza Kocaoğlunun canlandırdığı, Türkiyə və Almaniyanın birgə istehsalı əsasında 2011-ci ildə çəkilən döyüş, dram, triller və cinayət janrında film. Çəkilişlər İstanbul, Frankfurt və Mardində həyata keçirilmişdir. Kinoteatrlarda 289.713 tamaşaçı tərəfindən izlənilmişdir.

## Məzmunu
Türkiyənin ən böyük və ən sıx məskunlaşmış şəhəri olan İstanbulda bomba partlayır və nəticədə 30-u amerikalı, 5-i ingilis olmaqla, 95 nəfər həlak olur. Həyatını itirən şəxslər arasında amerikalılar və ingilislər də olduğuna görə bu terakt Türkiyədən sonra London və Vaşinqtonda da şok effekti yaradır. Yeni ortaya çıxan bir terror təşkilatı məsuliyyəti açıq-aşkar öz üzərinə götürür.

Orta Şərqi xaosa məruz qoyacaq ikinci və daha böyük terror aktının qarşısını almaq məqsədilə Türkiyə kəşfiyyatı *"Labirint"* kod adı altında əməliyyata başlayır. Türkiyə artıq terroristlərin və türk, amerikalı və ingilis kəşfiyyatının müharibə meydanına çevrilir. Bu hadisə İstanbuldan Mardinə, Frankfurtdan Şimali İraqadək əraziləri əhatə edən regionda hər kəsə görə fərqli mənada qəbul edilməkdədir. Türkiyə kəşfiyyatının iki görkəmli siması — Fikrət və Reyhan bir tərəfdən bu ciddi işdə birlikdə iştirak edərkən, digər tərəfdən də yaşadıqları ortaq çətinliklərin öhdəsindən birgə gəlməyə çalışırlar.

## Rollarda

* Timuçin Esən — Fikrət
* Məltəm Cumbul — Reyhan 
* Sarp Akkaya — Bülənt
* Rza Kocaoğlu — Haluk
* Umut Kurt — Zait
* Melike Günər — Bahar
* Ozan Bilən — Rasim
* Ərdal Küçükkömürcü — Sərdar
* Cem Bəndər — Uğur
* Altan Gördüm — Yusuf Zavas
* Emre Meləməz — Əziz
* Aslıhan Gürbüz — Ayla
* Alptəkin Sərdəngeçti — Rıfat Akyıldız
* Numan Acar — Agent Bk-144
* Giray Altınok — Ahmet
* Yurdaər Okur — İsmet
* Amit Rahman — Hasan Nur Xan
* Martin Turner — Haq Spenser
* Alize Gördüm — Ayşə
* Burhan Türk — Abdullah Kurtuluş
* Muzaffər Sayqın Üngör — Məmur
* Ulvi Yiğit — Hasan
* Yurtşən Fidan — Reyhanın anası
* Hakan Karaca — Bekir
* Eyüp Bahşi — Mahmud Tütüncü
Tindarey

**Tindarey** () — Sparta padşahı, Ledanın əri, Klitemnestra və Kastoranın atası. O, Periyer və Qorqofonanın oğludur, digər versiyaya görə, onların nəvəsidir, valdeyinləri isə Ebal və Batiya idilər. "Odisseya" əsərində adı çəkilir, "İliada"da" isə yox.

Hippokoont tərəfindən qovulmuşdur, Festinin yanına qaçmışdır və onun qızı Leda ilə evlənmişdir. Başqa rəvayətə görə, Messeniyada məskunlaşmışdır və onun övladlarından hamısı burada doğulmuşdular. Bəzi mənbələrdə onun Lakonikanın Pellan şəhərində yaşadığı qeyd olunur. Hippokoonta qalib gələn Herakl ona Lakedomona padşahlığını təhvil verdi. Heraklidlərin sözlərinə görə, Tindarey ərazini Herakla verdi, o da öz növbəsində ölkəni Tindareyə əmanət etdi.

Tindarey və Ledanın övladları bunlar idilər: Timandra, Klitemnestra, Filonoya və Kastor (Polidevk və Yelenanı Leda Zevsdən doğmuşdur). Odisseydən məsləhət alaraq Tindarey  adaxlı seçimini Yelenanın özünə həvalə etdi və o, Menelaya çələng qoydu. Tindarey atı qurban edərək nikah namizədlərini and içdirirdi, onları qurbanlıq heyvanın kəsilmiş parçaları üzərində dayanmağa məcbur edirdi. "Atın qəbir abidəsi" Sparta yaxınlığında nümayiş olunurdu.

Bir dəfə Afroditaya qurban gətirməyi unutdi və tanrıça onun qızlarını çoxərliliyə məhkum etdi. O, Fiyesti qovaraq Aqamemnona Mikena padşahlığını qaytardı. Sparta hakimiyyətini Menelaya təslim etdi və ya vəfatından sonra hakimiyyət Menelaya qaldı. Paniasidə görə, Asklepi onu həyata qaytardı. Digər mənbələrə görə, ana qətlinə görə Orestesi məhkəməyə verir və Orestes qovulur.

Onun Spartadakı Zevs Kosmet məbədində qəbir daşı var. Sofoklun "Tindarey", Evripidin "Orestes" və Nikomaxın "Tindarey" faciə əsərlərin qəhramanıdır.

## İstinadlar
Sadıq Zərbəliyev

**Sadıq Zərbəliyev** () — Azərbaycanın tanınmış qoşanağara ustası, Azərbaycanın xalq artisti (1998)

## Həyatı
Sadıq Zərbəliyev 1951-ci il aprelin 11-də Kürdəmir rayonunda musiqiçi ailəsində anadan olub. Atası zurna-balaban ifaçısı, qardaşı Ağabəy isə gözəl səsə malik xanəndə olub. Onda musiqiyə marağı atası, qardaşı oyadıb.

Sadıq Zərbəliyev orta təhsilini Kürdəmir rayon 1 saylı orta məktəbdə alıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1969-cu ildə hərbi xidmətə yollanıb. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra 1973-cü ildə Bakıya gəlir və Respublikasının Əməkdar artisti Baba Salahovun ansamblında xalq artistləri Vəli Qədimov və Aftandil İsrafilovla bir yerdə çalışır. Sadıq Zərbəliyev 1975-ci ildən bu günə qədər SSRİ Xalq artisti və millət vəkili Zeynəb Xanlarova ilə bir yerdə çalışır.

Amerika Birləşmiş Ştatları, İordaniya, Suriya, Yəmən, Türkiyə, Əlcəzair, Tunis, Hollandiyada səfərlərdə olub, Azərbaycan mədəniyyətini layiqincə təmsil edib. 1998-ci ildə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən birbaşa Xalq artisti adına layiq görülüb, 2006-cı ildən İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan incəsənətində böyük xidmətlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb

## İstinadlar
Şükür Səmədov

**Şükür Səmədov** — Azərbaycanın xalq artisti (2005),Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının nəfəs və zərb alətləri kafedrasının dosenti

## Həyatı

Səmədov Şükür Hacıbala oğlu 1965-ci il Şabran rayonunda anadan olub.

1982-1989-cu illərdə klarnet ixtisası üzrə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təhsil alıb. 1983-1985-ci illərdə ordu sıralarında Moskva şəhərində hərbi orkestrdə qulluq edib.

1986-cı ildən Azərbaycan Dövlət Opera teatrının simfonik orkestrində 1998-ci ildən isə Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrində klarnet qrupunun konsertmeysteridir. 2004-cü ildən Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrinin direktorudur.

2002-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasında dərs deyir 2014-cü ildən nəfəs və zərb alətləri kafedrasının dosentidir.

Azərbaycan Dövlət Respublikasının prezidentinin fərmanı ilə 2002-ci ildə Respublikanın əməkdar artisti , 2005-ci ildən isə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb  .

7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə, 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Anjulu Marqarit

**Anjulu Marqarit** () () — İngiltərə kralı VI Henrinin xanımı olması səbəbilə İngiltərə və Fransa (de-yure) kraliçası. Neapol kralı I Rene və Lotaringiyalı hersoqinası İzabellanın qızı olaraq Lotaringiya torpaqlarında dünyaya gəldi.

Gül müharibəsi olaraq bilinən taxt mübarizəsinin ilk illərində mühüm rol oynadı və bir müddət Lankaster fraksiyasına da rəhbərlik etdi. Bir çox mənbələrdə kişi kimi mərd və cəsur olduğu qeyd olunur. Ərinin əqli xəstəliyi səbəbilə Marqarit uzun müddət onun yerinə dövləti idarə etdi. 1455-ci ilin mayında çağırdığı yeni məclislə, başda Yorklu Riçard olmaqla, bütün York ailəsinin mənsublarını dövlət idarəsindən uzaqlaşdırdı. Onun bu hərəkəti York və Lankaster ailələri arasında düşmənliyə səbəb oldu və yeganə oğlu olan Eduardın 1471-ci ildə ölməsi ilə nəticələndi.

1471-ci ildə Lankasterlərin məğlubiyyətinin ardından Marqarit əsir alındı və 4 illik əsarətin ardından bibisi oğlu olan Fransa kralı XI Lüdoviqin pul ödəməsiylə bağışlanaraq Fransaya göndərildi. Burada kralın kasıb qohumu olaraq yaşadı və 52 yaşında burada vəfat etdi.

## İstinadlar
Ruben Sənəmyan

**Ruben Sənəmyan** (; ) — Ermənistan hərbçisi, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Ermənistanın Milli Qəhrəmanı.

Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyanın 21 avqust 2020-ci il tarixli fərmanı ilə kapitan Sənəmyana milli qəhrəman adı verilmişdir.

14 oktyabr 2020-ci il tarixində Sənəmyanın Qarabağ döyüşləri zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən məhv edildiyi məlumatı yayılmışdır. Lakin bu, daha sonra yalanlanmışdır.

## Həyatı
Ruben Sənəmyan 22 sentyabr 1976-cı il tarixində SSRİ respublikalarından olan Ermənistan SSR-in Tavuş mərzinin Dilican şəhərində anadan olmuşdur.

## Hərbi fəaliyyəti
Ruben Sənəmyan 1995–1997-ci illərdə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin ön cəbhəsinin hərbi hissələrindən birində müddətli hərbi xidmət aparmışdır. O, 2006-cı ildən bəri Ermənistan Silahlı Qüvvələrində müqaviləli hərbi qulluqçudur.

Ruben Sənəmyan 2012-ci ildə də Azərbaycan-Ermənistan sərhədində döyüşüb.

### Tovuz döyüşləri
Ruben Sənəmyan Tovuz döyüşlərində aktiv iştirak etmişdir. Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin müşaviri Şuşan Stepanyan bildirib ki, Sənəmyan döyüş zamanı "Anvax hərbi mövqeyi istiqamətində rəqibin çoxsaylı hücumlarının dayandırmasını təşkil edərək, rəqibin işçi qüvvəsinə, silah-sursatına və hərbi texnikasına xeyli itki vermişdir".

Erməni mətbuatının yazdığına görə, Sənəmyana Tovuz döyüşlərində başda general Polad Həşimov olmaqla yüksək rütbəli Azərbaycan zabitlərini bir atışla öldürdüyünə görə ona milli qəhrəman adı verilmişdir.

14 oktyabr 2020-ci il tarixində Sənəmyanın Qarabağ döyüşləri zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən məhv edildiyi məlumatı yayılmışdır.

## Mükafat və təltiflər
Ruben Sənəmyan 2012-ci ildə Ermənistanın keçmiş prezidenti Serj Sarkisyan tərəfindən ikinci dərəcəli döyüş ordeni ilə təltif edilmişdir.

Ruben Sənəmyan Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyanın 21 avqust 2020-ci il tarixli fərmanı ilə Ermənistanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. O həmçinin, "Vətən" ordeni ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
İnstrumental musiqi

**İnstrumental musiqi** — ayrı-ayrı musiqi alətləri, müxtəlif tərkibli ansambl və orkestrlər tərəfindən ifa olunan musiqi janrı.

## İstinadlar
Lankaster sülaləsi

**Lankaster sülaləsi** () — İngiltərənin məşhur kral ailəsi olan Plantagenetlərin 2 alt qolunun adı. Bunlardan ilkinin təməli İngiltərə kralı III Henrinin oğlu Edmondun şərəfinə 1267-ci ildə Lankaster qraflığını yaratması ilə qoyulmuşdur. Sülalənin adı da məhz bu qoldan gəlməkdədir. Bundan başqa Edmond 1265-ci ildə Lester qrafı təyin edilmişdi və özündən öncəki qrafın edamı ilə ona aid mülk və torpaqları ələ keçirmişdi. Edmondun oğlu Tomas isə qaynatasından miras aldığı Linkoln qraflığı ilə İngiltərədə ən böyük mülkədara çevrildi. Bu hal isə onu və kiçik qardaşı Henrini İngiltərə kralı olan əmisi oğlu II Eduardla rəqabətə sürüklədi və bu rəqabət Tomasın edamı ilə nəticələndi. Edamın ardından qardaşının mülklərini və ünvanlarını miras alan Henri və ardından oğlu, krala və onun oğlu III Eduarda səltənətləri boyunca xidmət göstərdilər.

Lankaster sülaləsinin ikinci qolu isə ilk soyun varisi ilə (Lankasterli Blanş) evlənən Gentli Conun şəcərəsindən gəlməkdədir. Belə ki, İngiltərə kralı III Eduard sələflərindən fərqli olaraq övladlarını zəngin ingilis əsilzadələriylə evləndirdi. Ailənin rəhbəri Qrosmontlu Henri geridə oğul varis qoymadan vəfat etmişdi və III Eduard ailənin var-dövlətini ələ almaq məqsədilə oğlu Gentli Conu Henrinin yeganə övladı olan qızı Blanşla evləndirdi. Cütlüyün yeganə oğlu olan Henri 1399-cu ildə taxtı ələ keçirdi və bununla Gül müharibəsindəki fraksiyalardan birini yaratdı. Bu hadisə III Eduardın nəvələri arasında İngiltərə taxtı uğrunda mübarizəyə səbəb oldu və ailənin bu şəcərəsi Lankaster adlanmağa başlandı. Bu ailəyə mənsub 3 şəxs (IV Henri, V Henri, VI Henri) XV əsrdə İngiltərə taxtına oturmuşdur.

1471-ci ildə Uels şahzadəsi olan oğlu Eduardın döyüşdə həlak olmasının ardından, VI Henrinin də həbs tutulduğu London qalasında müəmmalı ölümü ilə ailənin oğul şəcərəsi sonlandı. Ailənin Gentli Conun qızı Lankasterli Filipadan törəyən şəcərəsi İspaniya və Portuqaliya krallığını idarə etdi. Yenə Gentli Conun məşuqəsi və sonrakı xanımı olan Ketrin Svinfordla olan evliliyindən doğulan övladları Byufort ailəsini təşkil etdi və bu ailədən törəyən Tüdorlar ailənin sonrakı taxt iddialarını davam etdirdi.

## Tarixi

## İstinadlar

## Mənbə

* Castor, Helen (2000). The King, the Crown, and the Duchy of Lancaster: Public Authority and Private Power, 1399–1461. Oxford University Press. .
* Loschiavo, L. A. (1978). "The birth of 'Blanche the Duchesse': 1340 versus 1347'". Chaucer Review. 13: 128–32.
Məzrayə-i Məzarə (Əhər)

**Məzrayə-i Məzarə** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 127 nəfər yaşayır (27 ailə).

## İstinadlar
Retro (veriliş, 1983)

**"Retro"** — 1983-cü ildən 2001-ci ilə qədər Azərbaycanın AzTV və ANS TV kanallarında yayımlanan film verilişi. Verilişin aparıcıları 1983-cü ildən 1985-ci ilə qədər kinorejissor Ayaz Salayev, 1985-ci ildən 2001-ci ilə qədər aktrisa Həmidə Ömərova olub.

## Tarixi
Veriliş ilk dəfə 1983-cü il mayın 5-də yayımlanıb. Verilişin ilk buraxılışında ABŞ-nin 1941-ci ildə çəkilmiş "Günəşli vadinin serenadası" tamaşaçılara nümayiş edilib.

## İstinadlar
Albertus Piktor

**Albertus Piktor** (,  «Rəssam Albertus») və ya əsl adı ilə **Albert İmmenhauzen** (; ) — son orta əsrlərdə yaşamış İsveç incəsənət xadimi. O, İsveçin mərkəzi və cənubunda yerləşən bir çox kilsədəki freskaların və a sekkoların müəllifi olmaqla tanınır.

## Həyatı
Albertus Piktor həyatı haqqında günümüzə çox az məlumat gəlib çatmışdır. Onun 1440–1450-ci illərdə indiki Almaniyanın Hessen vilayətində yerləşən İmmenhauzen şəhərində anadan olduğuna inanılır. Onun adı İsveçin tarixi sənədlərində ilk dəfə 1465-ci ildə, Arbuqa şəhərinin sakini kimi sadalanır. O, səkkiz il sonra Stokholm şəhərinə köçür, orada vəfat edən yerli bir sənətkarın dul arvadı ilə evlənir və onun incəsənət atelyesinin sahibinə çevrilir. Albertus təkcə rəssam deyil, həm də toxucu, orqan və qobelen istehsalçısı idi. Onun adı 1479-cu ildən 1508-ci ilədək müxtəlif mülki iş sənədlərində on dəfə çəkilir. 1507-ci ildə onun ağır xəstəlikdən əziyyətdə çəkdiyi və yatağa bağlanmış olduğu qeyd edilir. Buna baxmayaraq, onun ölüm tarixinin 1509-cu ilə – adının İsveçin tarixi sənədlərində axırıncı dəfə qeyd edildiyi tarixə təsadüf etdiyi güman olunur.

## Əsərləri
Albertus Piktorun bütün rəsm əsərlərinin ümumi sayı naməlumdur. Lakin o, İsveçin 37 kilsəsində bu günə kimi qorunub saxlanmış əsərlərin müəllifi hesab edilir. Rəsm əsərlərindən doqquzunun müəllif qismində ya Albertus adının müxtəlif variantları qeyd olunub, ya da ki müəllifin imzası məhv edilib. Onun ən məşhur əsərləri "*Rəqs edən kəndlilər*" və "*[[Şahmat oynayan ölüm]]*"dür.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Albertus Pictor  website
Şahmat oynayan ölüm

«**Şahmat oynayan ölüm**» () — rəssam Albertus Piktorun təqribən 1480-ci illərdə çəkdiyi, özünün və İsveçdəki Töbü kilsəsinin ən məşhur freskası.

## Tarixi
Töbü kilsəsinin inşaat prosesi XIII əsrin axırlarında sona çatmışdır. Kilsənin keşiş cübbələrinin saxlandığı yeri XIV əsrdə tamamlanmış, tağtavanı isə XV əsrin ortalarında yenilənmişdir. Kilsənin dörd dənə qövsşəkilli tağı var. 1480-ci illərdə Albertus Piktor onların üzərində rəsm əsərləri çəkmişdir. Kilsənin freskaları 1787-ci ildə, daha sonra isə 1992–1993-cü illərdə restavrasiya edilmişdir. İkinci restavrasiya zamanı freskaların komponentləri üzərində ətraflı şəkildə araşdırma aparılmışdır.

«Şahmat oynayan ölüm» freskası kilsənin pilləkənlərinin üzərində, orqanın da yerləşdiyi tağtavanının qərb hissəsindədir. Bu freskanın müəllifi Albertus Piktor və onun beş nəfərlik atelyesidir.

## Qalereya


Fayl:Taby view2.jpg|Kilsənin xaricdən görünüşü.
Fayl:Taby kyrka ceiling painting3.jpg|Kilsədəki rəsm əsərləri.
Fayl:Taby kyrka altar.jpg|Kilsənin interyeri.



## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Svanberg, Jan med bidrag av Öberg, Jan. Albertus Pictor: en biografisk skiss, Ingår i: Albertus Pictor: Bilder i urval samt studier och analyser 1, målare av sin tid. 2009.

## Xarici keçidlər
* Albertus Pictor. Nordisk Familjebok.
IV Henri (İngiltərə kralı)

**IV Henri** () () — İngiltərə kralı. Fransa kralı IV Filipin nəvəsi olan babası III Eduardın Fransa taxtına olan iddiasını davam etdirdi. Normandiya fəthindən sonra ana dili ingiliscə olan ilk İngiltərə kralı oldu. Atası III Eduardın oğlu Gentli Con, anası isə Lankaster hersoqu Qrosmontlu Henrinin qızı Blanş idi.

Atası Gentli Con qardaşı oğlu olan II Riçardın səltənətində mühüm siyasi gücə malikdi. Ancaq Henri 1388-ci ildə baş tutan üsyana qarışmışdı və bu səbəblə kralın qəzəbinə məruz qalaraq sürgün edildi. Atasının vəfatından sonra (1399), II Riçard Henrinin atasının mirasını almasına icazə vermədi. Həmin il Henri bir qrup tərəfdar toplayaraq II Riçardı devirdi və onu həbs edərək taxta çıxdı.

Səltənətinin ilk yarısında bir çox üsyanla üzləşən IV Henrinin Uels mərkəzli bu üsyanların ardından səhhəti pisləşməyə başladı. 1410-cu ildə oğlu Monmutlu Henri dövlət işlərini əlinə aldı və 3 il sonra IV Henri vəfat etdi.

## İstinadlar
Təbiəti sevənlər (veriliş, 1980)

**"Təbiəti sevənlər"** — 1980-ci ildən 2015-ci ilə qədər Azərbaycanın AzTV kanalında yayımlanan və təbiət haqqında veriliş. Verilişin aparıcıları Qara Mustafayev və Mirəli Axundov olub.

## Tarixi
Veriliş dəfələrlə "Parni iz Baku" komandası tərəfindən "Təbiəti sökənlər" nömrəsi altında parodiya olunub. Qara Mustafayevi Tahir İmanov "Qara", Mirəli Axundovu isə Cabir İmanov "Ağacov Bağban" obrazında canlandırıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Hitçens ülgücü

**Hitçens ülgücü** () — yazıçı Kristofer Hitçens tərəfindən ifadə edilən epistemoloji ülgücdür və iddianın həqiqiliyinə dair sübut yükünün iddianı irəli sürənə aid olduğunu ifadə edir. Bu öhdəlik yerinə yetirilmirsə, iddia əsassızdır və iddianın opponentlərinin onu rədd etməsi üçün daha çox müzakirəyə ehtiyacları yoxdur.
Hitçens ülgücü *"Dəlil olmadan iddia edilə bilən, dəlil olmadan rədd edilə bilər" *şəklində ifadə etmişdir.
## Mənşə
Jurnalist, müəllif və məşhur ateist Kristofer Hitçens in adını daşıyan konsepsiya, Okkkamın ülgücünə bənzəyir. Ülgüc Hitçensin 2007-ci ildə nəşr olunan *Tanrı Böyük deyil: Din Hər Şeyi Necə Zəhərləyir* adlı kitabında yer alır. Fövqəladə olmayan iddialara belə baş vurmaq yerinə, Saqan standartından ("Fövqəladə iddialar fövqəladə dəlil tələb edir") daha güclü bir mövqe tələb edir.

Ülgüc 19-cu əsrdə istifadə olunan *quod grātīs asseritur, grātīs negātur* (sübutsuz iddia olunan, sübutsuz rədd edilə bilər) latınca atalar sözü ilə müqayisə edilmişdir.

## Həmçinin bax

* İblislərlə dolu dünya. Elmin şam işığında (əsər)
* Henlon ülgücü
* Okkam ülgücü
* Rasselin çaydanı
* Ülgüc (fəlsəfə)

## İstinadlar
Çexovun silahı

**Çexovun silahı** () — hekayədəki hər elementin zəruri olması və əlaqəsiz elementlərin çıxarılmasının lazım olduğunu ifadə edən dramatik prinsip. Bu elementlər pyesə "yalan vədlər" vermək üçün daxil edilməməlidir. Bu prinsip Anton Çexov tərəfindən bir neçə dəfə  məktublarında açıqlanmışdır:
* "Hekayə ilə əlaqəsi olmayan hər şeyi çıxardın. Birinci fəsildə "divarda bir tüfəng asıldığını" deyirsinizsə, ikinci və ya üçüncü fəsildə o mütləq işə düşməlidir. Atəş açılmayacaqsa, orada asılmamalıdır."
* "Atəş açılmayacaqsa, heç vaxt dolu bir tüfəngi səhnəyə yerləşdirməyin. Yerinə yetirə bilməyəcəyiniz vəddlər vermək səhvdir." Çexovun Aleksandr Semenoviç Lazarevə məktubu (A. S. Gruzinskinin təxəllüsü), 1 noyabr 1889. Burada "silah" Çexovun lazımsız və tamaşanın qalan hissəsi ilə əlaqəsiz hesab etdiyi monoloqdur.
* "Birinci pərdədə bir tapançanı divardan asmısınızsa, sonrakı pərdədə o tapançadan atəş açılmalıdır. Əks təqdirdə onu oraya asmayın."  Qurliyandın *Reminiscences of A. P. Chekhov* tədqiqatından *Teatr i iskusstvo* 1904, No. 28, 11 iyul, səh. 521.
## İstinadlar
Dalmatiya bayrağı

**[[Dalmasiya|Dalmatsiya]] bayrağı** iki bərabər hissəyə bölünən düzbucaqlı parçadan ibarətdir, üstü mavi və alt hissəsi sarıdır. Xorvatiya bayrağı kimi Avstriya İmperiyası dövründən bəri tanınır. Dalmatsiya gerbi mavi qalxandan ibarətdir ki, onun üstündə anfas şəklində təsvir olunmuş başlarında qızıl tac olan 3 aslan təsvir olunub. Gerb bayraqda heç vaxt istifadə olunmayıb. Ola bilsin ki, gerb bəzən qeyri-rəsmi bayraqlarda istifadə olunurdu. 1918-ci ildən sonra vahid inzibati bölgə olaraq Dalmatsiya artıq mövcud deyildi və bu səbəbdən də bayrağın istifadəsi dayandırıldı. Müasir Xorvatiya əyalətləri mavi və sarı rənglərini istifadə etsə də, onların heç birinin Dalmatsiyanın tam tarixi gerbi və bayrağını “tələb etmək” hüququ yoxdur. Digər tərəfdən, gerb Xorvatiya gerbi və bayrağına daxildir.

Bununla birlikdə, əsasən xatirə əlaməti olaraq, Dalmatsiya bayrağı və gerbi bəzən Dalmatsiyaya iddia edən bir-iki italyan dairələri və II Dünya Müharibəsindən sonra Dalmatsiyadan köç edənlər tərəfindən istifadə edilirdi.

## Oxşar bayraqlar
Dalmatsiya bayrağı aşağıda ona bənzər bayraqlarla qarışdırılmamalıdır, çünki onların aralarında heç bir əlaqələri yoxdur.


Flag of Niederösterreich.svg|Aşağı Avstriya torpağının bayrağı
Flag of Chemnitz.svg|Xemnits şəhərinin bayrağı
Stadtflagge Biberach.png|Biberax an der Ris şəhərinin bayrağı
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg|Braunşveyq hersoqluğu (1918-ci ildən bəri mövcud deyil) bayrağı
POL Gryfów Śląski Flag.svg|Qrıfuv Slönski şəhərinin bayrağı
POL gmina Stara Kamienica flag.svg |Stara Kamentisa qminasının bayrağı
Bandera de la Provincia de Herrera.svg|Erera əyalətinin bayrağı
Dholpur flag.svg|Dholpur knyazlığının bayrağı
Flag of Ukraine.svg|Ukrayna bayrağı
Ignoramus et ignorabimus

***Ignoramus et ignorabimus*** latınca *"bilmirik və bilməyəcəyik"* mənasını verir və elmi biliyin məhdud olduğu fikrini ifadə edir. İfadə alman fizyoloqu Emil Dyüboa-Reymon tərəfindən populyarlaşdırılıb. Riyaziyyatçı David Hilbert insan biliyinin bu cür konseptuallaşdırılmasının çox pessimistik olduğunu ifadə edir. Hilbert bu ifadəyə qarşı "*Wir müssen wissen – wir werden wissen"* ("Bilməliyik - biləcəyik") ifadəsini işlədib.
## Həmçinin bax
* Latın ifadələri
## İstinadlar
Dalmatiya krallığı

**Dalmatsiya krallığı** — Habsburq monarxiyasının hakimiyyəti altında 1815-ci ildən 1918-ci ilə qədər mövcud olan vassal krallıq. Krallığın paytaxtı Zadar şəhəri idi.

## Tarixi
Dalmatsiya krallığı 1815-ci ildə Fransız İmperiyasının İlliriya əyalətlərinin bir hissəsindən meydana gəldi, həmən ərazilər Habsburqlara Vyana konqresinin şərtləri altında qaytarılmışdır. Krallıq 1918-ci ilə qədər Avstriya-Macarıstanın ayrı inzibati vahidi olaraq mövcudluğunu davam etdirirdi, ondan sonra Dalmatsiyanın bir çox ərazisi (Zadar və Lastovo istisna olmaqla) Serblər, Xorvatlar və Slovenlər krallığının (daha sonra Yuqoslaviya krallığının) bir hissəsinə çevrildi.

## Dini
Roma Katolik Baş yepiskopu Zadarda yerləşirdi, Kotor, Hvar, Dubrovnik, Şibenik və Split şəhərlərində isə yeparxiyalar var idi. Pravoslav kilsəsinin başında Zadar yepiskopu dururdu.

Slavyan-Katolik ayinlərində qlaqolitsa əlifbasının istifadəsi Dalmatsiya və Xorvatiyadakı katolik kilsəsinin çox qədim imtiyazı idi. 20-ci əsrin ilk onilliklərində bu ayinlər çox mübahisələrə səbəb olurdu. Slavyan ənənələrinin çox güclü olduğu, xüsusilə də şimal adaları və kənd icmalarında latın ayinlərinin tamamilə qlaqolik ayinləri ilə əvəzlənməsi böyük narahatlıq doğururdu. 1904-cü ildə Vatikan qlaqolik ayinini qadağan etdi. Bir neçə il sonra Zadar Baş yepiskopu Romanın qlaqolik əlifbasını əvəz etmək cəhdlərini pisləmişdi.

## Həmçinin bax
* Dalmasiya
* Raquza respublikası
* Xorvatiya və Slavoniya krallığı

## Xarici keçidlər
* German protectorat
* Map
Murtuzanək

**Murtuzanək** () - İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 374 nəfər yaşayır (122 ailə).
## İstinadlar
Elixir

**Elixir** — Erlang (BEAM) virtual maşınında işləyən funksional və bölünmüş çoxməqsədli proqramlaşdırma dili. Erlang əsasında hazırlanması bölünmə, imtinaya qarşı dözümlülük, yumşaq real vaxt rejimində icra və protokollar vasitəsilə tətbiq olunan markoslar və polimorfizm ilə metoproqramlaşdırmanı təmin edir. Proses ağacları ilə işləmək üçün Erlang / OTP istifadə edir.

Əvvəllər Ruby on Rails yaratma çərçivəsinin əsas inkişaf etdiricilərindən biri Plataformatec-in həmtəsisçisi Xose Valim tərəfindən hazırlanmışdır. Onun məqsədi Erlang alətləri və ekosistemi ilə uyğunluğu saxlayaraq Erlang VM-də daha yüksək genişlənmə qabiliyyəti və səmərəliliyi təmin etmək idi.

## İstinadlar
Quzugüdən (İğdır)

**Quzugüdən** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
1928-ci ildən bu adı daşıyır.

## Əhalisi
1886-cı ilo məlumatına görə kənddə 218 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## Coğrafiyası
İğdır mərkəzindən 16 km uzaqlıqdadır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Çeşmə-i Qulaməli

**Çeşmə-i Qulaməli** () — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı ildə əldə edilən məlumatına görə, kənddə 401 nəfər yaşayır (101 ailə).

## İstinadlar
Təsviri sənət muzeyi

**Təsviri Sənət Muzeyi** (; ) müraciət edə bilər:

* Milli təsviri sənət muzeyi (Santyaqo)
* Təsviri sənət muzeyi (Hyuston)
* Təsviri sənət muzeyi (Nant)
* Təsviri sənət muzeyi (Gent)
* Təsviri sənət muzeyi (Valensiya)
* Milli təsviri sənət muzeyi (Buenos-Ayres)
* Təsviri sənət muzeyi (Boston)
* Təsviri sənət muzeyi (Sevilya)
* İraklion Təsviri sənət Muzeyi

## Həmçinin bax
* Təsviri sənət
Xərzan

**Xərzan** ( və ya *خارزن*‎) — İranda kənd adı.

* Xərzan (Qəzvin) — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
* Xərzan (İsfahan) —
Backwoods

**Backwoods** — 1973-cü ildən başlayaraq ABŞ-nin Texas ştatında istehsal olunan bir siqar markası. Şirkət, 1970-1980-ci illərdə bir çox şirkətlərin ictimai səhiyyə və siqaret mədəniyyəti ilə bağlı dəyişən qanunlara və mədəni baxışlara necə reaksiya verdiyinin daha bariz nümunələrindən biri olan intensiv reklamı ilə məhsullarını məşhurlaşdırmağı bacarmışdır.
## Tarixçə
Backwoods siqarları 1 aprel 1970-ci ildə ABŞ prezidenti Riçard Nikson tərəfindən siqaret reklamlarının qadağan olunmasına dair qərarlardan sonra istehsal olunmağa başlamışdır. Siqaret istehsalçılarının bu qanuna qarşı çıxması ilə mediyada bir çox reklamlar müşahidə olunmağa başlandı. Həm istehlakçılar, həm də bir çox mütəxəssislər siqaret çəkməyin zərərli təsirlərindən daha çox xəbərdar olmağa başladılar və siqaret istifadəçilərinin sayı kəskin azalmağa başladı.

Televiziya kanalları üçün böyük gəlir mənbəyi olan siqaretlərin reklam edilməməsindən sonra, bir neçə şirkət siqaret əvəzinə "kiçik siqarlar" satmağa başlamışdır. Yeni istehsal olunmağa başlayan "kiçik siqarlar" isə Prezident Nikson tərəfindən qəbul edilmiş yeni sərəncamı pozmadan televiziyada reklamlarının yayımlanmasına icazə verirdi.

Backwoods şirkəti həm məhsullarında həm də ticarət nişanələrində daim sadə və təbii görünməyə çalışmışdır. Şirkətin siqarları yumşaq və acı olaraq təsnifləndirilir. İllər keçdikcə, şirkət bu gün bazarda olan digər kiçik siqar şirkətləri kimi fərqli növləri istehsal etməyə başlamışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Nikotin
*Tütün
Aşağıərhacı (İğdır)

**Aşağıərhacı** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
1901-ci il qeydlərində Ərgənci adını daşıyırdı. 1914-cü ildən bəri isə hazır ki, adını daşıyır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə Aşağı ve Yuxarı Ərhacı kəndləri "Ərhacı" adı altında tək bir kənd olarak qeydə alınır ve 1157 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

## Coğrafiyası
İğdır mərkəzindən 3 km uzaqlıqdadır. İğdır il mərkəızinə ən yaxın kənddir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Bendemurat (İğdır)

**Bendemurat** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
Kənd 1914-cü ildə bu adı daşımaqdadır.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 158 kürt və 56 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı. Kənddə əhalinin az olmasının səbəbi qan davası səbəbiylə bu yerlərdən çox sayda insanın köç etməsidir.

## Coğrafiyası
İğdır mərkəzindən 39 km uzaqlıqdadır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Bənzətmə

**Bənzətmə** — klassik ədəbiyyatda işlənən nəzirənin aşıq poeziyasındakı ekvivalenti. Bir qayda olaraq, sonrakı nəslə, yaxud ədəbi məktəbə mənsub aşıq özündən əvvəl yaşayıb-yaratmış ustad sənətkarın diqqətini cəlb edən, təsirləndiyi şeirə yaxın şeir, yəni onun oxşarını, bənzərini yaratmağa çalışır. Bənzətmə, yaxud bənzəmə adlandırılan belə yeni transformasiya zamanı qafiyələnmə prinsipi olduğu kimi qorunub saxlanır. Bənzətmə ruh və məzmun etibarı ilə də klassikin əsərinə yaxın olmalıdır. Məsələn, vaxtı ilə Aşıq Ələsgər aşağıdakı misraların yer aldığı "Olacaqdı" qoşmasını yazmışdı:

Dedim, könül, içmə eşqin camını,
İçsən, dünya sənə dar olacaqdı.
Ya dost olma, ya zəhmətdən incimə, 
Dost yolunda boran, qar olacaqdı.

Özünü Aşıq Ələsgər ədəbi məktəbinin davamçısı sayan Aşıq Hüseyn Bozalqanlı qoşmaya eyni adlı bənzətmənin müəllifidir:

Dedim, könül, düşmə şeytan felinə,
Hiyləsi, fitnəsi şər olacaqdı.
Bu dünya bir bağdı, bağbanı iblis,
Alması, heyvası nar olacaqdı.

Bənzətmə yalnız bir ədəbi məktəbin, yaxud janrın hüdudları ilə məhdudlaşmır. Aşıqların klassik poeziya nümunələrindən, şairlərin isə folklordan və aşıq yaradıcılığından təsirlənərək bənzətmə xarakterli əsərlər yaratmaları ilə bağlı çoxsaylı misallar mövcuddur. Məlum olduğu kimi, realist xalq şeirinin ən görkəmli nümayəndəsi Molla Pənah Vaqif həyatının son günlərində dövrünün ictimai ədalətsizliklərini qabarıq şəkildə əks etdirən, qoyan fəlsəfi mündəricəli "Görmədim" müxəmməsi qələmə almışdı. Müxəmməs bu misralarla başlanır:

Mən cahan mülkündə mütləq doğru halət görmədim,
Hər nə gördüm, əyri gördüm, özgə babət görmədim.

Aşıq Ələsgər aradan təxminən yüz il keçəndən sonra həmin müxəmməsə özünün eyni narazılıq və etiraz ruhu ilə dolu bənzətməsini qələmə almışdı:

Bivəfanın, müxənnəsin, nakəsin
Doğru sözün, düz ilqarın görmədim.
Namərdin dünyada çox çəkdim bəhsin,
Namusun, qeyrətin, arın görmədim.

Bənzətmə yalnız oxşar mövzular, yaxud motivlər əsasında yaranmır. XX əsr Azərbaycan poeziyasında inqilabi dəyişikliklərə imza atmış böyük Mirzə Ələkbər Sabir Füzulinin gözəlin və gözəlliyin vəsfinə həsr olunmuş incə qəzəllərinə öz dövrünün tiplərini göz önündə canlandıran bənzətmələr yazmışdır.

Bənzətmədə eyni zamanda bədii mətndə söylənən fikrin ifadəliliyini, emosional təsir gücünü artırmaq üçün haqqında söhbət açılan predmet (surət, hiss, duyğu) başqa məfhumlara bənzədilir. Bu cür qarşılaşdırma və müqayisə fonunda lirik qəhrəmanın təbiəti, əhvalı daha aydın və görümlü şəkildə göz önündə canlanır. El aşıqlarından Usta Abdullanın nümunə kimi gətirdiyimiz aşağıdakı gəraylısı bu tipli bənzətmələrlə zəngindir:

Səhərdən sərvi boylunu
Gördüm bağlar arasında.
Tüstüm ərşə bülənd oldu,
Yandım yağlar arasında.

Yandım, yetirən olmadı,
Mətləb bitirən olmadı.
Öldüm, götürən olmadı,
Qaldım ağlar arasında.

Eşqin firqətindən çaşdım,
Zülfün toruna dolaşdım.
Abdullayam, sənsiz aşdım,
Gəzdim dağlar arasında.
İsrail Yəhudi Agentliyi

**İsrail üçün Yəhudi Agentliyi** () — Dünyanın ən böyük yəhudi qeyri-kommersiya təşkilatıdır. 1929-cu ildə Dünya Sionist Təşkilatının operativ şöbəsi olaraq quruldu. Məqsədi, "hər Yəhudi insanın dünyanın harasında yaşamağından asılı olmayaraq bir-birlərinə və İsrailə qırılmaz bir bağ hiss etmələrini təmin etməkdir, belə ki davam edən Yəhudi hekayəmizdəki kritik rollarını oynamağa davam edəbilsinlər."

## İstinadlar
Babazanlı

**Babazanlı** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun ərazisində yaşayış massivi.

## Tarixi
Babazanlı ərazisində aparılan qazıntılar zamanı 2800 il bundan əvvəlki dövrə aid yaşayış məskəni aşkarlanıb.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 29 oktyabr 2013-cü il tarixdə Muğan Babazanlı abidələrinin 2800 illik yubileyinin qeyd edilməsi barədə sərəncam imzalamışdır. 

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Səyyad Mövsümov.

## İstinadlar
Üçcəhətli krallığı

**Üçcəhətli krallığı** () — Avstriya-Macarıstan İmperiyasının tərkibində xorvat dövlət quruluşu. O, Xorvatiya, Slavoniya və Dalmatsiya ərazilərini birləşdirmiş və Xorvatiya krallığı, Slavoniya krallığı (Xorvatiya və Slavoniya krallığı olaraq birləşdirilmişdir) və Dalmatsiya krallığından ibarət idi, hansılar ki şəxsi ittifaq olaraq xorvat tacı ətrafında birləşdirilmişdir, hansı ki öz növbəsində macar tacı ilə şəxsi ittifaqda idi və Müqəddəs İştvan tacı torpaqlarına aid idi.

## Tarixi
1848-ci ilə qədər xorvatlar həm macarlar, həm də Vyana hofkriqsrat (Avstriya imperiyasının saray hərbi məclisi) tərəfindən mübahisələndirilən ərazilərlə bağlı iddialar irəli sürürdülər. 1848-ci il inqilabları zamanı xorvat millətçiləri xorvat mədəni və siyasi birliyinə çevriləcək müstəqil Üçcəhətli krallığın yaradılmasını təklif etdilər. Xorvatiyanın siyasi təmsilçiləri imperiya ideyasının tərəfdarları idilər və üç krallığın birləşdirilməsini tələb edirdilər.

1867-ci il Avstriya-Macarıstan və 1868-ci il Macarıstan-Xorvatiya müqavilələrindən sonra Macarıstanın Slavoniyaya və Avstriyanın hərbi sərhədə olan iddiaları ləğv edildi, lakin Dalmatsiyanın imperatorluğun Avstriya hissəsinə aid olduğu statusu qorundu. Buna baxmayaraq, 1868-ci il Macarıstan-Xorvatiya Sazişinin 1-ci maddəsində "Müqəddəs İştvan tacının torpaqları" kimi tanınan ərazi "Macarıstan krallığı və Dalmatsiya, Xorvatiya və Slavoniya krallığların dövlət birliyi" olaraq tanımlandı.

1874-cü ildə İvan Kukuleviç Saktsinski "Codex diplomaticus" əsərində Xorvatiya, Dalmatsiya və Slavoniya Krallığından bəhs edən arxiv sənədləri yayımladı:

* "Privilegia Regnorum Croatiae, Dalmatiae et Slavoniae", 1377-ci il tarixli;
* "Protocolla Congregationis generalis Regnorum Croatiae, Dalmatiae et Slavoniae", 1557-ci il tarixli;
* "Acta Congregationum Regni", 1562-ci il tarixli;
* "Transumpta documentorum iura Croatica tangentium", 1249-cu il tarixli.

19-cu əsrin sonlarında Üçcəhətli krallığın tanınması Xorvatiya Müstəqil Xalq Partiyası və Dalmatsiya Xalq Partiyasının əsas məqsədi idi.

## İstinadlar
Türk Hava Yolları reys 6491

**Türk Hava Yolları reys 6491** — Türk Hava Yolları adından ACT Airlines tərəfindən idarə olunan və Hong Kongdan İstanbula uçması planlaşdırılan bir yük təyyarəsinin Qırğızıstanda bir dayanacağa enməyə çalışarkən yaşayış bölgəsinə çırpılması ilə nəticələnən beynəlxalq bir yük uçuşudur. Təyyarədə hava limanından təxminən  4 nəfərlik bir heyət var. Dacha-17-nin qərbində, suyun üzərində yerləşən yaşayış yerindəki uşaq, 35 yerli sakin, 36 yerli sakin də daxil olmaqla cəmi 39 nəfər qəzada həyatını itirdi, bir neçə ağır yaralanma keçirdi. Qəza səbəbindən 17 yanvar çərşənbə axşamı Qırğızıstanda milli matəm elan edildi. Rəsmi açıqlamalara görə, dövrün yük bölməsində 85,618 kiloqram mal var idi.

Eniş edən təyyarə, Manas Beynəlxalq Hava Limanında 26 pistin bütün uzunluğunu uçdu və pistin ən ucundan 900 metre məsafədə yerə dəydi. Qəzadan sonra Qırğızıstanda bir günlük matəm elan edildi . Qırğızıstan Höküməti və ACT Airlines təyyarənin yanacaqdoldurma və heyət dəyişikliyi üçün Bişkekə eniş etdiyini elan etsə də, Qırğızıstan müxalifətinin təyyarənin yük qalıqlarına Rus və Qırğızıstan dili etiketlər basılmışdı və ACT Hava Yolları təyyarənin Hong Kongdan İstanbula birbaşa getmək üçün yanacaq olduğunu elan etdi. Yüklərin Bişkekdə boşaldılacağını və hava limanında qaçaqmalçılıq və ya korrupsiya ola biləcəyini söylədi.

Qəzadan sonra Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi təyyarədə hər hansı bir nasazlıq olmadığını və ya hava hərəkəti nəzarətçilərinin səhv etmədiyini; Təyyarənin pilot səhvinə görə səhv sürüşmə xətti səbəbindən qəza etdiyi açıqlandı.
## İstinadlar
Start heyət (futbol)

**Start heyət** və ya **ilk 11-lik** — futbol klubunun əsas komandasını təşkil edən on bir qabaqcıl futbolçu. Start heyətdə çıxış edən futbolçu oynadığı mövqedə komandasının ən yaxşısı hesab edilir. Məsələn, bir futbol klubunun bombardiri demək olar ki, həmişə bacarığı və komandaya verdiyi töhfə sayəsində start heyətdə çıxış etmək üçün seçiləcəkdir.

## İstinadlar
Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyası

**Suriya Sosial Milliyyətçi Partiyası** () — Suriya və Livanda dünyəvi partiyası. 1932-ci ildə Beyrutda Antun Saada tərəfindən yaradılmışdır.

## Xarici keçidlər
Sehrli güzgü (veriliş, 1990)

**"Sehrli güzgü"** — 1990-cı ildən 2015-ci ilə qədər Azərbaycanın AzTV kanalında yayımlanan uşaq verilişi. Verilişin aparacıları müxtəlif illərdə Bəxtiyar Məmmədov və Tofiq İsgəndərli olublar. Verilişdə daim "Savalan baba" kimi tanınan aktyor Sadıq Hüseynov da iştirak edib.

## İstinadlar
Gülpınar (İğdır)

**Gülpınar** — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd. 

## Tarixi
1901-ci il mənbələrində "Muçi", 1928-ci il mənbələrində *Muçe* olarak qeyd olunur.

## Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 228 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı. 2014-cü il məlumatında kənddə yaşayan 250 insan Mehmet Öztürk ad və soyadını daşımaqdadır.

## Coğrafiyası
İğdır mərkəzindən 15 km uzaqlıqdadır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yerelnet
Dalğa (veriliş, 1987)

**"Dalğa"** — 1987-ci ildən 1991-ci ilə qədər Azərbaycanın AzTV kanalında yayımlanan tok-şou. Verilişin aparıcıları müxtəlif illərdə İlqar Əlfioğlu, Osman Mirzəyev, Nadejda İsmayılova, Yusif Bağırov, Çingiz Kərimov, Nüsrət Kəsəmənli, Məti Osmanoğlu və İlqar Qasımov olub.

## Tarixi
Verilişin təqdimat proqramı 1987-ci il dekabrın 28-də olub. Proqram 1991-ci ilin noyabr ayında, AzTV-nin sədri Məmməd Muradın əmri ilə bağlanıb.

## İstinadlar
Tattıbübü Tursunbayeva

**Tattıbübü Tursunbayeva** (; ) — qırğız əsilli sovet teatr və kino aktrisası, Qırğızıstan SSR əməkdar artisti, SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqının və Qırğızıstan SSR Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü.

## Həyatı
Tattıbübü Tursunbayeva 1944-cü ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Daşkənd Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirdikdən sonra Qırğızıstan Dövlət Dram Teatrının səhnəsində çıxışlar etmişdir. Bununla yanaşı, kino sahəsində də səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. Ekranda və səhnədə bir çox müxtəlif xarakterli obrazlar yaratmışdır. T. Tursunbayeva səhnədə "Romeo və Cülyetta"da Cülyetta Kapuletti, "İnadkarın ram edilməsi"ndə Byanka, "Bernarda Albanın evi"ndə Omeliya, "Rəqs müəllimi"ndə Felisyevna, "Qırmızı yaylıqlı qovağım mənim"də Asel, "Fudziyamaya qalxmaq"da Ənvər də daxil olmaqla, ümumilikdə 100-ə yaxın obraz ifa etmişdir.

"Qırğızfilm" kinostudiyasında bir çox filmlərə çəkilib. 1960-cı ildə hələ məktəbli olarkən "Səlimənin nəğməsi" filminə çəkilməklə kinoda ilk rolunu ifa etmişdir.

21 dekabr 1981-ci ildə vərəm xəstəliyindən vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya

* 1960 — "Səlimənin nəğməsi" () — *Səlimə*
* 1965 — "Ən sözəbaxan" () — *Ayzadə*
* 1967 — "Ana tarla" () — *Tolqonayın gəncliyi*
* 1969 — "Ak Möör" () — *Ak Möör*
* 1971 — "Oda təzim" (digər adı — "Urkuya"; ) — *Urkuya Saliyeva*
* 1972 — "Balaca əsgər" (qısametrajlı)
* 1973 — "Sirli muğam" () — *Bulan*
* 1974 — "Sevginin əks-sədası" () — *Asiya Bejanova*
* 1975 — "Qızıl alma" () — *naməlum qız*
* 1977 — "Qızmar günəş altında" () — *epizod*
* 1978 — "İyulda üç gün" ()
* 1979 — "Məhkəmə" () — *Züleyxa*
* 1980 — "XX əsrin dəniz quldurları" () — *epizod*

## Xatirəsi
* Jumqal rayonunun Çayek kəndində T. Tursunbayevanın şərəfinə kinoteatr adlandırılmışdır.
* 2014-cü ildə T. Abdumomunov adına Qırğızıstan Milli Akademik Dram Teatrının yaxınlığında T. Tursunbayevanın büstü qoyulmuşdur.
* 2014-cü ildə Tattıbübü Tursunbayevanın 70 illik yubileyi çərçivəsində Batken vilayətində yerləşən "Sansaray" tarix-etnoqrafiya muzeyinə aktrisanın adı verilmişdir.
* Aktrisanın doğma kəndi olan Çayekdəki orta ümumtəhsil məktəb onun adını daşıyır. Məktəbdə Tattıbübü Tursunbayevanın muzeyi açılmışdır.
* Çayek kəndinin küçələrindən biri T. Tursunbayevanın adını daşıyır.
* Talas rayonunda Tattıbübü Tursunbayeva adına muzey və rəsm qalereyası fəaliyyət göstərir.
* Jumqal rayonunun texniki peşə məktəblərindən birinə onun adı verilmişdir.
* Qırğızıstanın bir neçə şəhər və kəndlərindəki küçələr Tattıbübü Tursunbayevanın adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əhmədabad-i Övfan

**Əhmədabad-i Övfan** () — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı ildə əldə edilən məlumatına görə, kənddə 128 nəfər yaşayır (29 ailə).

## İstinadlar