open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kapoşvar

**Kapoşvar** (, ) — Macarıstanın Şomod medyesinin paytaxtı. Şəhər Budapeştin 186 km cənub-qərbində və Kapoş çayının sahilində yerləşir.

## Tarixi
Əfsanəyə görə, şəhər Roma kimi yeddi təpə üzərində qurulmuşdur. Bu ərazidə e.ə. 5000-ci illərdən etibarən məskunlaşma başladı. Təxminən e.ə. 400-cü illərdə keltlər burada məskunlaşdılar.

Şəhər haqqında ilk dəfə 1009-cu ildə tapılan Peçin piskoposlara aid əlyazmalarında Kapoş kimi bəhs edilir. 13-cü əsrdə çayın bataqlığının üzərində qala inşa edildi. Qəsəbə 1555-ci ildə Budin bəylərbəyi Toyqun Paşanın əmri ilə ordu tərəfindən beş günlük mühasirə altında qaldıqdan sonra Osmanlılar tərəfindən işğal edildi. 1686-cı ildə Avstriya qüvvələri tərəfindən işğal olunana qədər Osmanlı İmperiyasının tərkibində qaldı. Qəsəbə 1690-cı ildə Esterhazi ailəsinin mülkiyyəti oldu. Qala 1702-ci ildə I Leopoldun əmri ilə məhv edildi. 1712-ci ildə Kapoşvar qəsəbəsi yenidən inşa edildi və ailələrin qəsəbəyə yerləşdirilməsi prosesi başlandı. 1800-cü illərdə Budapeştlə Zaqreb arasındakı dəmiryol xətti sayəsində əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdi. 1894-cü ildə şəkər zavodu inşa edildi. 1942-ci ildə şəhər statusu aldı. 1950-ci illərdən etibarən meydana gələn sənayeləşmə prosesindən sonra ərazinin nüfuzu artdı. Kapoşvar Universiteti 1 yanvar 2000-ci ildə inşa edilmişdir.

## Beynəlxalq əlaqələri

### Qardaşlaşmış şəhərlər
Kapoşvar aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

*  Koprivniça, Xorvatiya
*  Sen-Sebastyan-sur-Lur, Fransa
*  Rauma, Finlandiya
*  Qlinde, Almaniya
*  Skio, İtaliya
*  Darxan, Monqolustan
*  Merkurya-Çuk *(Csíkszereda)*, Rumıniya
*  Tver, Rusiya
*  Üsküdar – İstanbul, Türkiyə
*  Bat, İngiltərə, Böyük Britaniya

### Əməkdaşlıq etdiyi şəhərlər
Əməkdaşlıq etdiyi şəhərlər:
* Çsi, Çin
* Mostar, Bosniya və Herseqovina
* Fillax, Avstriya

## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian and English
* Tourist Information
* Kaposfest
* Youth Football Festival
* Aerial photography: Kaposvár
* Slide show with music
* Video of the city centre
M48 Patton

**M48 Patton** Patton seriyasındakı tankların üçüncü və son orta tankıdır. M48 Patton tankları, Koreya və Vyetnam müharibələrində istifadə edilən əsas tanklardır. Amerikalı general George Pattonun adını daşıyır.

M48 Patton, ABŞ Silahlı Qüvvələrinin xidmətindəki M4 Sherman və M47 Patton tanklarını əvəz etmək üçün yaradılmışdır. M48 Patton, M47 Pattona bənzər görünsə də, M48 Patton tamamilə yeni bir tank dizaynındadır. M48 Patton tankı M60 Patton tankı xidmətə qəbul edilənə qədər ABŞ ordusunda bir ara keçid tankı olaraq xidmət etmişdir.

A5 modelləri ilə ABŞ Quru Qoşunları tərəfindən 1990-cı illərə qədər istifadə olunan bu tank sonradan xidmətdən çıxarıldı. Qərbi Almaniyanın silahsızlaşdırılması müqavilələrinə əsasən 1.000-ə qədər tank Türkiyəyə satılaraq əldən çıxarılmış, beləcə almanlar əllərindəki tankları yeniləmə fürsətindən ağıllı bir formada istifadə etmişdirlər. Türkiyənin əlindəki M48 tankları yavaş-yavaş xidmətdən çəkilməkdə olub, daha çox polis bölmələrinin qorunmasında istifadə edilməkdədirlər.

## Ümumi xüsusiyyətləri

İstehsalçı ölkə: ABŞ

Tip: Əsas döyüş tankı

İstehsalçı firma: Chrysler; Fisher Tank Arsenal; Ford

İstehsal tarixi: 1952 – 1959

Xidmətə giriş ili: 1952 – günümüzə

Ekipaj: 4 nəfər
 
İstehsal sayı: 12.000 ədəd

Modelləri: M60 Patton, Magach 1/2/3/4/5

## Ölçülər

Ağırlığı: 44.8 ton

Uzunluğu: 6.96 m

Lülə daxil olmaqla: 8.81 m

Eni: 3.63 m

Hündürlüyü: 3.24 m

Klirens: 0.42 m

## Müdafiə

Zireh qalınlığı: 120&nbsp;mm tökmə homogen polad
Tüstü bombaları

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,78 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 1.2 m

Xəndək keçmə: 2.6 m

Divar dağıtmaq: 0.9 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Motor: Continental AVDS-1790 benzin

At gücü: 810

Maksimal sürət: 48&nbsp;km/saat

Yanacaq çəninin tutumu: 757 litr

Mənzili: 113&nbsp;km

Dayandırılması: burulma bar

## Silahlanma

Əsas silahı: M48 M48A1/A2 tanklarında 90&nbsp;mm-lik T54 topu

M48A3 tanklarında 90&nbsp;mm-lik M41 topu

M48A5 tanklarında 105&nbsp;mm-lik M68 yivli topu**

Kalibr: 90&nbsp;mm və 105&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: 0º... +19º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərmi ağırlığı: 14.63 – 19.89 kq

Mərminin başlanğıc sürəti: 851&nbsp;m/s

Atış tezliyi: 7 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi:   1.4&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 10.3&nbsp;km

**12.7&nbsp;mm “M2 Browning” pulemyotu**

Kalibr: 12.7&nbsp;mm

Mərmi: 12.7x99 mm

Atış tezliyi: 485-635 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 m/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.8&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 6.7&nbsp;km

**7.62&nbsp;mm “M73” pulemyotu
Kalibr: 7.62&nbsp;mm'''

Mərmi: 7.62x51 mm-lik NATO standartlarına cavab verir

Atış tezliyi: 500-625 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 853 m/saniyə

Atəş məsafəsi: 900 m

Maksimal atəş məsafəsi: 3.7&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr

## Həmçinin bax
* T28

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qağartsi

**Qağartsi** (əvvəlki adı: **Qağarza**, rusdilli mənbələrdə — **Kaqarza** ()****) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Qağartsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qağartsi kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Güman etmək olar ki, oykonim qaq (yumru), art (dag, yüksək- lik) və si (su) komponentlərindən düzəlib, "yumru başlı dağdan axan su" mənasındadır və Xonaşençaya işarədir.

## Tarixi
Azərbaycan kənd təsərrüfatı üzrə 1921 il üçün siyahıyaalınmasında yaşayış məntəqəsi rus dilində Kaqarza adı ilə Şuşa qəzasının tərkibində göstərilir. Kəndin adı bəzi azərbaycandilli mənbələrdə hələ də Qağarza kimi göstərilir.

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xonaşen çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Mərasimlər teatrı

**Mərasimlər teatrı** () — 1992-ci ildə Albervil şəhərində XVI Qış Olimpiya Oyunlarının açılışı və bağlanması mərasimində istifadə olunan müvəqqəti stadion . 9,200 m² təxminən 35,000 yer var idi .

Qış oyunlarından sonra, Mərasimlər Teatrı söküldü. Dizaynının bir hissəsi Barselonada keçirilmiş Yay Olimpiya Oyunlarının qurulmasında istifadə edilib . Təşkilatçıların bir mətbuat şərhinə görə, Tədbirlər Teatrı inşa edilən ən böyük müvəqqəti binadır.

## Həmçinin bax
* 1992 Qış Olimpiya Oyunları
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Xüsusi təyinatlı yağlar

**Xüsusi təyinatlı yağlar** qrupuna — tətbiqi sahəsi dar olan və spesifik şəraitdə istifadə edilən neft və sintetik aşqarlı yağlar daxildir. Bu qrupa vakuum, konservasiya və s. yağlar aiddir

## Vakuum yağları
Vakuum yağları- vakuum yaradan avadanlıqlarda işlək maddə kimi istifadə olunur. Təyinatından asılı olaraq BM-3, BM-4, BM-5, BM-11yağları istehsal olunur.

## Konservasiya yağları
Konservasiya yağları (KM) – mineral və sintetik yağlar əsaslı, tərkibində əhəmiyyətli dərəcədə çox korroziya inhibitorları olan, korroziya əleyhinə olan müvəqqəti müdafiə vasitələridir.
Konservasiya yağları: K-17, НГ-203Р, Kormin və s.

### Tətbiq sahəsi
Metal məmulatlarının müxtəlif şəraitdə saxlanılması və yaxud nəqli zamanı onların daxildən və xaricdən konservasiyası üçün istifadə olunur. (İstismar üçün tətbiq olunmur.)

## Tekstil avadalığı üçün yağlar
ekstil avadalığı üçün yağlar (рус.И-Л-С, И-Л-Д) – aşqar kompozisiyalı neft distillat yağlarıdır.

### Tətbiq sahəsi
Tikiş və toxuma maşın alətləri, trikotaj avtomatlarında və s. sürtkü yağı kimi istifadə olunur.

## Yarımsintetik məişət yağları
Yarımsintetik məişət yağları (рус. МБТ) – neft mənşəli sürtkü yağı ilə efir komponenti qarışığından və aşqar kompozisiyasından ibarət olan yağlardır.

### Tətbiqi sahəsi
Yağlayıcı vasitə kimi — səsyazma və səsləndirmə avadanlıqlarında, ventilyatorlarda, aktivator və s. tətbiq olunur.

## Vaksina yağları
Vaksina yağları– Qərbi-Sibir neftlərinin qazoyl fraksiyalarının dərin hidrogenləşməsi, rektifikasiyası və təmizlənməsi yolu ilə alınan yüksək dərəcədə təmizlənmiş yağlardır.

### Tətbiq sahəsi
Virus və bakteriyaya qarşı emulsiya tipli biopreparatların tərkibində komponent kimi istifadə olunur.

## Defektoskopiya üçün yağ
Defektoskopiya üçün yağ – neft fraksiyasının dərin hidrogenləşdirmə və təmizlənməsi nəticəsində alınan məhsuldur.

### Tətbiq sahəsi
Detalların defektoskopiyasında istifadə olunan maqnit-luminisens suspenziyasının hazırlanmasında tətbiq olunur.

## Mənbə
# В. М. Капустин, Б.П. Тонконогов, И.Г.Фукс. "Технология переработки нефти".Часть 3. Производство нефтяных смазочных материалов. Изд."Химия"2014. С.94–95.
Güneyçartar

**Güneyçartar** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Güneyxırman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Güneyçartar kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Toponimikası
Kəndin adı Güneycarpaz variantında da qeydə alınmışdır. Oykonim güney (güntutan, cənub) və cartar/cartaz (dağda uçurum, yarğan) komponentlərindən düzəlib, "cənubda yerləşən yarğanlı dağ" mənasındadır. Kənd yerləşdiyi ərazinin coğrafi mövqeyi ilə bağlı adlandırılmışdır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Güneyçartar kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:

Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmişdir.

19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıtmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.

Bu kənd Xocavənd şəhərindən 17 kilometr, Xankəndidən 78 kilometr, Bakıdan isə 380 kilometr aralıdır. Füzuli rayonun inzibati ərazi dairəsinə aid olan Yuxarı Veysəlli kəndindən 2 kilometr aralıdadır.

## Əhalisi

2020-ci ilə olan məlumata görə burada 2316 nəfər erməni yaşayırdı.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## Həmçinin bax
* Quzeyçartar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Quzeyçartar

**Quzeyçartar** — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Güneyxırman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Quzeyçartar kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19–20 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində yenidən Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə qayıdıb.

## Toponimikası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini Şəmkir nahiyəsinin Qardağlı (indiki Çənlibel) kəndindən köçüb gəlmələr salmışlar. Keçmiş ədəbiyyatlarda Çartaz yazılış forması da qeydə alınmışdır. Kəndin adındakı çartar komponenti haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Oykonim quzey və bəzi türk dillərindəki çar ("uçurum", "yarğan", "sıldırım") taritaz (daşvdag, yüksəklik, dağ ətəyi) sözlərindən ibarət olub, "günəşin az düşdüyü sıldırımlı dağ, şimaldaki dağ" mənasındadır.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsi ətəyində yerləşir.

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.

## Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.

## Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

## Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Kondorə (Piranşəhr)

**Kondorə** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 227 nəfər yaşayır (39 ailə).

## İstinadlar
Sukre (departament)

**Sukre** ()  —  Kolumbiyanın şimal hissəsində yerləşən departamentlərdən biri. Departamentin şərq hissəsini Bolivar, qərb hissəsini Kordova departamentləri və şimal hissəsini isə Karib dənizi əhatə edir.

İnzibati mərkəzi Sinselexo şəhəridir.

## İnzibati bölgüsü
Sukre departamenti 5 əyalətdən və 26 bələdiyyədən ibarətdirː
### Əyalətləri

### Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Sesar (departament)
* Bolivar (departament)
* Arauka (departament)
* Boyaka
* Kaldas
* Kaketa (departament)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  Rəsmi sayt 
* Coğrafiya İnstitutu
* Aranqo Kitabxanası
Paenda

**Qabriela Horn** (;  25 yanvar 1988, Doyçlandsberq, Ştiriya, Avstriya) və ya səhnə adı ilə **Paenda** — Avstriya müğənnisi və bəstəkarı. O, "Limits" mahnısı ilə Avstriyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

## Musiqi karyerası
Qabriela Horn 25 yanvar 1989-cu ildə Avstriyanın Ştiriya əyalətində yerləşən Doyçlandsberqdə anadan olmuşdur. O, hələ altında yaşında ikən xorda oxumağa başlamış və 14 yaşından etibarən mahnı yazmağa başlamışdır. Qabriela gitara və pianoda ifa etməyi öyrənmişdir. O 20 yaşında Vyanaya köçmüş və orada musiqi təhsili almışdır. Hal-hazırda ifaçı Ottakrinq şəhərində yaşayır və orada musiqi ilə məşğul olur. O, eyni zamanda musiqi müəlliməsi kimi fəaliyyət göstərir.

Onun *Evolution I* adlı debüt studio albomu 2018-ci ildə işıq üzü görmüşdür. İkinci albomun isə 2019-cu ilin mart ayında təqdim olunacağı gözlənilir.

2019-cu ilin yanvar ayında Avstriyanın ÖRF telekanalı Paendanın "Limits" mahnısı ilə Avstriyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini elan etmişdir.

## Diskoqrafiya
### Albomlar
*2018: *Evolution I*
*2019: *Evolution II*

### Sinqllar
*2017: *Waves*
*2018: *Good Girl*
*2018: *Paper Thin*
*2019: *[[Limits (mahnı)|Limits]]*
*2019: ''Like a Domino

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Baracıq (Urmiya)

**Baracıq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 386 nəfər yaşayır (68 ailə).
## Xarici keçid

## İstinadlar
Birlan (Urmiya)

**Birlan** () və ya **Bilan** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Urmiya şəhərindən 8,5&nbsp;km. cənub-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 148 nəfər yaşayır (35 ailə).

## İstinadlar
Varzazat

**Varzazat** (, , ; ləqəbi: *Səhranın qapısı*) — Mərakeşin cənubunda, Draa-Tafilalet vilayətində şəhər, eyniadlı əyalətin inzibati mərkəzi. Varzazat paytaxt Rabat şəhərindən  uzaqlıqda, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə, Yuxarı Atlas dağlarının cənubundakı bir yaylağın ortasında yerləşir. Şəhərin cənubunda səhra yerləşir.

Şəhərin adı bərbər dilində "səssiz" və ya "çaşqınlıq olmayan" mənasını verən bir ifadədən törəyir.

Şəhərin əhalisinin əksəriyyətini bərbərdilli xalqlar təşkil edir. Varzazat Mərakeşin tanınmış bir tətil yeridir. Şəhərində qərbində bir YUNESKO Ümumdünya irsi abidəsi – Ayt-Ben-Haddu ksarı var.

Varzazat Mərakeş kinematoqrafı üçün önəmli bir yerdir və adətən «Mərakeşin Hollivudu» və ya «Mollivud» adlanır. *[[Ərəbistanlı Lourens (film, 1962)|Ərəbistanlı Lourens]]* (1962), *[[Nilin xəzinəsi (film, 1985)|Nilin xəzinəsi]]* (1985), *[[Yaşayan gün işığı (film, 1987)|Yaşayan gün işığı]]* (1987), *[[Məsihin son cazibəsi (film, 1988)|Məsihin son cazibəsi]]* (1988), *[[Legionar (film, 1998)|Legioner]]* (1998), *[[Mumiya (film, 1999)|Mumiya]]* (1999), *[[Qladiator (film, 2000)|Qladiator]]* (2000), *[[Asteriks və Obeliks: Vəzifəmiz Kleopatra (film, 2002)|Asteriks və Obeliks: Vəzifəmiz Kleopatra]]* (2002), *[[Cənnətin krallığı (film, 2005)|Cənnətin krallığı]]* (2005), *[[Babil (film, 2006)|Babil]]* (2006) və *[[Hanna (film, 2011)|Hanna]]* (2011) kimi filmlər, eləcə də  *[[Taxt oyunları (teleserial, 2011)|Taxt oyunları]]* (2011), *[[Atlantida (teleserial, 2013)|Atlantida]]* (2013) və *[[Vikinqlər (teleserial, 2013)|Vikinqlər]]* (2013) teleseriallardan bəzi epizodlar burada çəkilmişdir. Şəhərdə «Atlas» kinostudiyası yerləşir.

## Tarix
Varzazat şəhəri tarixən Avropaya gedən Afrika tüccarlarının istifadə etdiyi kiçik bir məntəqə olmuşdur. Mərakeş Fransa müstəmləkəsinə çevrildiyi dövrdə şəhər böyük həcmdə inkişaf etmişdir.

1928-ci ildə Fransa Müstəmləkə Administrasiyasının təşəbbüsü ilə məntəqənin yerləşdiyi ərazidə 
şəhər qurulmuşdur. Fransa Xarici Legionunun əsgərləri burada yerləşdirilirdi.

2016-cı ildə Mərakeş kralı VI Məhəmməd Varzazat GES-in 160 meqavatlıq tutumluğa malik «Nur 1» hissəsini açmışdır. Kral daha sonra onu GES-in «Nur 2» və «Nur 3» hissələri ilə birləşdirəcək. Varzazat GES-in ümumi tutumluğu 580 meqavat olacaq. Bu isə onu dünyanın ən böyük GES-i edir.

## Qardaş şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Definitely Ouarzazate (kinematoqraflar üçün müəssisələr)
* Varzazat Film Kommisiyası
* Varzazat Kino Muzeyi
* Varzazatda çəkilən filmlərin siyahısı   *[[IMDb]]* saytında.
Jorj-Lui Lekler de Büffon

**Jorj-Lui Lekler de Büffon** (; ) — Fransız təbiət tarixçisi, riyaziyyatçı, kosmoloq və ansiklopediya yazıçısı. 1773-cü ildə kont ünvanı almışdır.

Büffonun dəyərli işləri, Jan-Batist Lamark ve Jorj Küvye də daxil olmaqla gələcək iki nəsil boyunca bir çox naturalistə təsir etmişdir. Büffon, həyatı boyu davam edən və onun ən əsas əsəri olan 44 cildlik Histoire naturelle(Təbiət Tarixi) adlı əsərini yayımlamışdır. Onun qeydlərinə və digər araşdırmalarına əsaslanan əlavə vahidlər isə onun ölümündən sonra iyirmi il müddətində yayımlanmışdır .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gepard zenit-raket kompleksi

35&nbsp;mm-lik "Gepard" zenit-raket kompleksi

İstehsalçı ölkə: Almaniya

İstehsalçı fima: Krauss-Maffei Wegmann GmbH & Co KG

Tip: Özüyeriyən zenit-raket kompleksi

İstehsal tarixi: 1973 – davam edir

Xidmətə giriş ili: 1976

İstismar: 1976-cı ildən hal-hazırkı dövrə qədər

Ekipaj: 3 nəfər (sürücü, topçu, komandir)

İstehsal sayı: 430 ədəd

## Ölçülər
Ağırlığı: 47.3 ton

Uzunluğu: 6.55 m

Eni: 3.10 m

Hündürlüyü: 2.20 m

## Müdafiə
Zireh qalınlığı: 30&nbsp;mm polad

Tüstü bombaları

## Performans
Dalış dərinliyi: 1 m

Xəndək keçmə: 3 m

Divar dağıtmaq: 1.15 m

Qalxma dərəcəsi: 60º

Motor: MTU MB 838 Ca M500 dizel

At gücü: 830 at gücü

Maksimal sürət: 65&nbsp;km/saat

Mənzili: 550&nbsp;km

Dayandırılması: fərdi burulma bar

## Silahlanma
2 ədəd 35&nbsp;mm-lik AZP-23 Oerlikon KDA avtomatik top Kalibr: 35&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: −5º… +85º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin çıxış sürəti: 1175 m/saniyə

Atış tezliyi: 350–400 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

**Radar sistemi**

Radar kompleksi: RPK-2

Radar: ön tərəfdə "MPDR-12" və arxa tərəfdə "Albis"

Avtomatik hədəf izləmə məsafəsi: 15&nbsp;km

7.62&nbsp;mm-lik "MG 3" pulemyotu Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7,62×51&nbsp;mm

Atış tezliyi: 1200 atış/dəqiqədə Güllənin başlanğıc sürəti: 820 m/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.2&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Ariete

İstehsalçı ölkə: İtaliya

Tip: Əsas döyüş tankı

İstehsalçı firma: İveco və Oto Melara

İstehsal tarixi: 1995 – 2002

Xidmətə giriş ili: 1995 – günümüzə

Ekipaj: 4 nəfər

İstehsal sayı: 200 ədəd

## Ölçülər
Ağırlığı: 54 ton

Uzunluğu: 7.59 m

Lülə daxil olmaqla: 9.67 m

Lülənin üzünlüğü: 5.28 m

Eni: 3.6 m

Hündürlüyü: 2.5 m

Klirens: 0.44 m

## Müdafiə
Zireh qalınlığı: 700 mm kompozit polad

80 mm-lik Sis bombaları

Yeni modular zireh 2005-ci ildən NBC qorunma

## Performans
Zəminə təzyiq: 0,9 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 1,2 m (şnorkelsiz), 4 m (şnorkellə)

Xəndək keçmə: 3 m

Divar dağıtmaq: 1 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Motor: Continental V-12 Fiat MTSA dizel

At gücü: 1300

Maksimal sürət: 65 km/saat

Mənzili: 550 km

Dayandırılması: burulma bar

## Silahlanma
Əsas silahı: 120 mm "L44" yivsiz topu Kalibr: 120 mm

Lülənin qalxma bucağı: –9º… +20º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin başlanğıc sürəti: 1750 metr/saniyə

Atış tezliyi: 6 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 3 km

Maksimal atəş məsafəsi: 8 km

Köməkçi silahları: 2 ədəd 7.62 mm "MG 3" pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm

Mərmi: 7,62×51 mm

Atış tezliyi: 1200 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 820 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.2 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

## İstifadə edən ölkələr
İtaliya
2S25 Sprut SD

İstehsalçı: Rusiya

İstehsalçı fima: Volqoqrad traktor zavodu

Tip: Amfibiya özüyeriyən artilleriya qurğusu

İstehsal tarixi: 1984 – 2010

Xidmətə giriş ili: 2005 – günümüzə

Ekipaj: 3 nəfər

İstehsal sayı: 36 ədəd

Özüyeriyən tank əleyhinə qurğu 2S25 “Sprut-SD”

Suvorov öz növbəsində bildirir ki, BTR-90 Rusiya ordusunun silahlanmasına qəbul edildiyi zaman təkərli bir tank yaratmaq ideyası mövcud idi. Onun sözlərinə görə, yükgötürmə qabiliyyətinə görə ona güclü bir top yerləşdirmək mümkün idi, perspektivdə isə “Sprut” qülləsini top ilə birgə yerləşdirmək qərara alındı, bu isə təkərli tank demək idi.

Sergey Suvorov: “2A46 topunu “Sprut” üçün uyğunlaşdırarkən qüllənin topun geri təpməsi anında, topla birlikdə korpusdan ayrılmasını önləmək üçün “təpmə əleyhinə qurğu”dan istifadə etdilər. Yeni qurğularda Qərbdəkilərdən fərqli olaraq ağız əyləcindən istifadə edilmədi. Burada hər şey qurğunun öz hesabına baş verirdi”.

Haşiyə: “Sprut” haqqında

2S25 “Sprut-SD” baza modeli – tank əleyhinə təyyarələrdən paraşüt ilə endirilə bilən 125&nbsp;mm çaplı tank əleyhinə özüyeriyən topdur. Bu texnikalar hava desant qoşunlarının, dəniz piyadaları və xüsusi təyinatlı qüvvələrdə istifadə üçün nəzərdə tutulub. “Sprut-SD” döyüş nəqliyyat vasitələrinin hidropnevmatik asqısı kobud yolsuz ərazilərdə 70&nbsp;km/saata qədər sürətlə hərəkət etməyə imkan verir. Bu hərbi vasitə 2000-ci ilin ikinci yarısında silahlanmaya qəbul edilmişdir.

## Ölçülər

Ağırlığı: 18 ton

Uzunluğu: 7.08 m

Lülə daxil olmaqla: 9.77 m

Lülənin uzunluğu: 6.38 m

Eni: 3.15 m

Hündürlüyü: 3.05 m

Klirens: 0.50 m

## Müdafiə

Zireh: homogen polad zireh

81&nbsp;mm sis bombaları

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,53 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: üzən

Xəndək keçmə: 2.3 m

Divar dağıtmaq: 0.8l

Mühərrik: 2V-062S dizel

At gücü: 510 at gücü

Maksimal sürət: 71&nbsp;km/saat

Mənzili: 500&nbsp;km

Dayandırılması: dəyişən hündürlüyə nəzarət edən hidravlik körpü

## Silahlanma

Əsas silahı: 125&nbsp;mm “2A75” yivsiz topu
Kalibr: 125&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -3º... +17º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərmi ağırlığı: 5.67 – 23.0 kq

Mərminin çıxış sürəti: 1700 metr/saniyə

Atış tezliyi: 7 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 3&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 10&nbsp;km

Sursat sayı: 40 ədəd

7.62&nbsp;mm PKTM pulemyotu

Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7.62x54 mm

Atış tezliyi: 750-800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Fuad Ələsgərov

* Fuad Ələsgərov (rektor) — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru.
* Fuad Ələsgərov (riyaziyyatçı) — Azərbaycan alimi.
* Fuad Ələsgərov (siyasətçi) — dövlət xadimi.

## Həmçinin bax
* Fuad
* Ələsgərov
M110

İstehsalçı: ABŞ

İstehsalçı fima: General Motors Corporation

Tip: Özüyeriyən artilleriya qurğusu

İstehsal tarixi: 1962

Xidmətə giriş ili: 1962 – günümüzə

Ekipaj: 13 nəfər
 
İstehsal sayı: 1000 ədəd

## Ölçülər

Ağırlığı: 28.3 ton

Uzunluğu: 6.45 m

Lülə daxil olmaqla: 7.47 m

Eni: 2.93 m

Hündürlüyü: 3.1 m

Klirens: 0.44 m

## Müdafiə

Zireh: 13&nbsp;mm yayılmış homogen polad

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,77 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 1.07 m

Xəndək keçmə: 2.14 m

Maneə keçmə: 1.02 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Mühərrik: Detroit Diesel 8V71T dizel

Güc: 405 at gücü

Maksimal sürət: 55&nbsp;km/saat

Hərəkət mənzili: 523&nbsp;km

Asqı tipi: burulma bar

## Silahlanma

Əsas silahı: 203&nbsp;mm “M2A2” haubitsası

Kalibr: 203&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -2º... +65º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: -30º...+30º

Mərmi ağırlığı: 13.56 – 90.7 kq

Atış tezliyi: 1 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 16.8&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 30&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Tsutsumu

– ənənəvi yapon qablaşdırma və paketləşdirmə sənəti. İnkişaf etmiş dizaynı və təbii estetikanı sadə cisimlərə tətbiq edən sənət növüdür.

## Hazırlama
Yapon qablaşdırması iki əsas ünsürdən ibarətdir. Praqmatik ilk ünsür bir məhsulu saxlamaq üçün digər məhsulunun istifadə edilməsidir. Məsələn, düyü küftələrinin ətrafında bambuk yarpaqlarının və ya düyü kekslərini saxlamaq üçün palıd yarpaqlarının istifadə olunması buna aid edilə bilər. Qurudulmuş balıqların ancaq müəyyən müddətdə hava alması, balığın altı aya qədər saxlanılması və paketin lazım olan anda bir qədər qablaşdırılması üçün ipdən istifadə edilməsi daha mürəkkəb prosesdir.

İkinci əsas ünsür inkişaf etmiş texnikalar və həssaslıq tələb edən əl işidir. Ustalar paketlər üzərində işləyərkən öz əl bacarıqlarından maksimum dərəcədə istifadə etməyə çalışdıqlarından sənət peşəkar hal almışdır və paketin yox, içərisindəkinin daha cazibədar olduğu səviyyəyə çatmışdır.

Ənənəvi yapon paketi taxta, bambuk samanı, gil, kağız bez və keramika kimi materiallardan hazırlanır. Qablaşdırmada diqqət yetirilən digər məqam təmizlikdir.

Qablaşdırmada istifadə olunan materiallar və rənglər müəyyən mənalara malikdir. 50–60 qat əl boyaması ilə cilalanmış boya ancaq dəyərli hədiyyələri qablaşdırmaq üçün istifadə olunur. Kağız müqəddəs olduğu üçün kəsilmir, qatlanır. Rənglər mövsümləri təmsil edir: bahar üçün incə çalarla, yay üçün yaşıl çalarlar, qış üçün tünd rənglər. Qırmızı və ağ xoşbəxtliyi, ağ-qara rəng ölümü təmsil edir. Dəri parçalar heç vaxt istifadə olunmur, çünki buddistlər tərəfindən çirkli hesab edilir.

## Araşdırma
Yapon qablaşdırmalarının ən yaxşı kolleksiyaçısı və araşdırmaçısı Hideyuki Okadır. Yaponiyanın ən tanınmış qrafik dizaynerlərindən biri olan Hideyuki Oka tsutsumu sənəti haqqındakı araşdırmaları barədə kitab yazmışdır.

## Sərgilər
1981-ci ilin may ayında Yaponiya Ev Qalereyasında "Tsutsumu — Yapon Paketi Sərgisi" adlı qalereya açılmışdır. Sərgidə 221 məhsul sərgilənmişdir.

## İstinadlar
Venesuelada Vikipediyanın bloklanması

**Venesuelada Vikipediyanın bloklanması** — 11 yanvar 2019-cu ildə Venesuelada telekommunikasiya xidmətlərinin əsas provayderi və domen operatoru olan dövlət şirkəti CANTV tərəfindən bütövlükdə Vikipediyaya qoyulmuş senzura. CANTV istifadəçilərini nəzərə aldıqda Vikipediyanın Venesuelada bloklanması 1.5 milyon insanı əhatə edir.

## Kontekst

Bloklanma vikipediyanın ispan versiyasında Nikolas Maduro, Xuan Quaydo, «Venesuela Prezidenti» və «Venesuela Prezidentlərinin siyahısı» məqalələrində baş vermiş  sonucunda ortaya çıxmışdır. Münaqişənin səbəbi qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərlə yanaşı anonim istifadəçilər tərəfindən 2018-ci ildə Venesuela Prezident seçkilərində Nikolas Maduronun 2019-2025 dövrünə prezident seçilməsi və Venesuela Milli Asambleyasının Xuan Quaydonu prezident elan etməsini paralel olaraq göstərməsindən doğur.

## Bloklanma
12 yanvar 2019-da müşahidəçi NetBlocks İnternet resursu Venesuelada Vikipediyanın bütün dil versiyalarını bloklamaq üçün texniki sübutlar topladı. Məhdudiyyətlər ölkənin ən böyük telekommunikasiya provayderi olan CANTV tərəfindən qoyulmuşdur. NetBlocks telekommunikasiya infrastrukturunu təsir edən ciddi bir şəbəkə pozuntusunu ortaya çıxardı və bu əvvəlki 24 saat içərisində Venezuelalıların məlumat əldə edə biləcəyi digər məhdudiyyətlər ilə üst-üstə düşdü. Belə hesab edilir ki, bunun səbəbi "Venesuela Respublikasının 51-ci prezidenti" kimi Xuan Quaydo haqqında Vikipediyaya bir məqalə yazmaq cəhdidir. Toplanan məlumatlar göstərir ki, bir neçə veb saytda senzuraya məruz qalmışdır. Bu o deməkdir ölkədə qeyri siyasi sabitlik internet üzərində nəzarətin artırılmasının əsas səbəbi ola bilər.

*VE sin Filtro* analitik qaynaqlarının bildirdiyinə görə bloklanma 13 yanvar saat 16:50-də dayandırılıb, lakin bu məlumat təsdiqlənməyib.

Bəzi KİV birbaşa və ya dolayı olaraq Vikipediya və bloklanmadan söz açmış, münaqişənin bu və ya digər tərəfi dəstəkkləmişdi

## İstinadlar

## Mənbə
*
İsfahan döyüşü (1497)

**İsfahan döyüşü** — 1497-ci ildə Gödək Əhməd və Eybə sultan başda olmaqla qiyamçı Ağqoyunlu əyanları arasında döyüş. Döyüşdə Gödək Əhməd məğlub oldu və öldürüldü.

## Zəmin
Gödək Əhməd ona hakimiyyətə gəlməkdə kömək edən Eybə sultandan ehtiyat etdiyi üçün onu mərkəzdən uzağa Kirman vilayətinə hakim təyin etdi. Mərkəzdən uzaqlaşmasına görə narahatlıq keçirən Eybə sultan və Gödək Əhmədin keçirdiyi islahatlardan narazı olan bəzi əyanların mərkəzi hakimiyyətlə hesablaşmaq istəmirdilər.

1497-ci ildə Eybə sultan və Şiraz hakimi Qasım bəy Pornak Gödək Əhmədə qarşı çıxaraq qərara gəlmişdilər ki, Uzun Həsənin digər nəvəsi Sultan Muradı Şirvandan gətirib, taxta çıxarsınlar və özləri yeni hökmdarın vəkili olsunlar. Hər iki müttəfiq İsfahana doğru hərəkətə başladılar. Bu xəbəri eşidən Gödək Əhməd qış mövsümü olmasına baxmayaraq müxaliflərin üzərinə yürüşə başladı.

## Döyüş
Gödək Əhməd böyük və təcrübəli bir qoşunla İsfahanda müttəfiqlərlərlə qarşılaşdı. Eybə sultanın qoşunundan çoxsaylı bir dəstə Gödək Əhmədin ordusuna qoşuldu. Eybə sultanın müqavimət qüvvəsi olmadığından, döyüş bayrağını endirib qaçmaq istəyirdi. Lakin Əhməd bəyin adamları müxaliflərin zəifliyini məlum etdikdə, sultanın ətrafından uzaqlaşıb qarətçiliklə məşğul olmağa başladılar. Eybə sultan fürsəti əldən verməyərək sultanın üzərinə hücum çəkdi və onu öldürdü. Bundan sonra Gödək Əhmədin ordusu da qaçmağa başladı.

## İstinadlar
M114

İstehsalçı ölkə: ABŞ

Tip: yedəkdə daşınan top

İstehsal tarixi: 1941– 1953

Xidmətə giriş ili: 1941 – günümüzə

İstehsal sayı: 10.300 ədəd

Heyət: 11 nəfər

## Xüsusiyyətləri

Ağırlığı: 5.8 ton

Uzunluğu: 7.31 m

Lülənin uzunluğu: 3.56 m

Eni: 2.43 m

Hündürlüyü: 1.8 m

## Silahları

Kalibr: 155&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -2º... +63º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: -24º... +25º

Mərminin çıxış sürəti: 563 metr/saniyə

Mərmi ağırlığı: 43 – 46.77 kq

Atış tezliyi: 4 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 4.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 14.6&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
M115

İstehsalçı ölkə: ABŞ

Tip: yedəkdə daşınan top

İstehsal tarixi: 1927– 1945

Xidmətə giriş ili: 1927 – günümüzə

Heyət: 14 nəfər

## Xüsusiyyətləri

Ağırlığı: 14.15 ton

Uzunluğu: 10.97 m

Lülənin uzunluğu: 5.14 m

Eni: 2.84 m

Hündürlüyü: 2.74 m

## Silahları

Kalibr: 203&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -2º... +65º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: 60º

Mərminin çıxış sürəti: 594 metr/saniyə
 
Atış tezliyi: 1 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 5.6&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 16.8&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
M198

İstehsalçı ölkə: ABŞ

Tip: yedəkdə daşınan top

İstehsal tarixi: 1978 – 1992

Xidmətə giriş ili: 1979 – günümüzə

Heyət: 11 nəfər

## Xüsusiyyətləri

Ağırlığı: 7.15 ton

Uzunluğu: 12.3 m

Lülənin uzunluğu: 6.09 m

Eni: 2.8 m

Hündürlüyü: 2.9 m

Yol sürəti: 72&nbsp;km/saat

## Silahları

Kalibr: 155&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -5º... +72º
 
Üfüqi tuşlama bucağı: 45º

Mərminin çıxış sürəti: 684 m/san

Atış tezliyi: 4 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 22.4&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 30&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Zeynalabidin bəy Bayandur

**Zeynalabidin bəy Bayandur** — Ağqoyunlu imperiyasının süqutu dövlərində Diyarbəkir və ətraf ərazilərə hökm etmiş Ağqoyunlu hökmdarı.

## Həyatı
Gödək Əhmədin oğlu idi. Zülqədəroğlu Əlaüddövlə Bozqurdun sarayında yaşamışdır. 1500-cü ildə Şərur döyüşündə məğlub olan Əlvənd mirzə Diyarbəkir və ətraf ərazilərin hakimliyini Qasım mirzədən alaraq 1505-ci ilə qədər burada hökm sürmüşdür. Onun ölümündən sonra Ağqoyunlu əyanları Zeynalabidin bəyi Bozqurd Zülqədərdən istədilər. Bozqurd Zülqədər bu təklifi qəbul etdi və Zeynalabidin bəyi qüvvə ilə Diyarbəkirə göndərdi.

Zeynalabidin bəy uzun müddət Diyarbəkir hakimi olan Əmir bəy Mosullunu həbs etdirdi. Hasankeyfi ələ keçirib, Urfaya doğru irəlilədi. Urfaya hücumu vaxtı həbsdən çıxan Əmir bəy Zeynalabidin bəyi məğlub etdi. Döyüşdə Zeynalabidin bəy əsir düşdü.

Zeynalabidin bəy yenidən Dulqədiroğlu bəyliyinə geri döndü. Əmir bəy Mosullu isə I Şah İsmayıla tabeliyini bildirdi. 1508-ci ildə Diyarbəkir ətrafı bölgələr tamamilə Səfəvilərin hakimiyyətinə keçdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Aqdəz

**Aqdəz** (, , ) — Mərakeşin cənub-şərqində, Draa-Tafilalet vilayətinin Zaqora əyalətində şəhər. 2014-cü il əhali siyahıyalmasına görə 10.681 nəfərlik bir əhaliyə malik olan şəhər Atlas dağları üzərində, Kisən dağının ətəyində və Draa çayının sahilində yerləşir.

## Toponimikası
Aqdəz bərbər dilində "istirahət yeri" deməkdir.

## Coğrafiya
Aqdəz Varzazat şəhərindən , Zaqora şəhərindən isə  uzaqlıqda yerləşir. Aqdəz Mərakeş və Timbuktu şəhərlərini birləşdirən tarixi bir karvan yolunun üzərində yerləşir.

Aqdəzin ən əhəmiyyətli coğrafi xüsusiyyəti Draa vadisinin ortasında və şəhərin şərqində yerləşən Kisən dağıdır.

## Tarixi
Aqdəz tarixən yerləşdiyi regionun önəmli bir iqtisadiyyat mərkəzi olmuşdur. Daha sonra 1970–1980-ci illərdə baş vermiş quraqlıq nəticəsində əhəmiyyətini itirmiş, şəhər əhalisinin əksər hissəsi Aqdəzi tərk etmişdir.

Ərəbistanlı Lourens filmi 1962-ci ildə burada çəkilmişdir.

## Əhali

ImageSize  = width:220 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1994 color:gray1 width:1
   from:0 till:5870 width:15 text:5870 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2004 color:gray1 width:1
   from:0 till:7951 width:15  text:7950 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2014 color:gray1 width:1
   from:0 till:10681 width:15  text:10681 textcolor:red  fontsize:8px


## Qalereya

Fayl:Hassaniat Agdz et Amal Agdz.JPG|Şəhəri təmsil edən iki futbol klubu.
Fayl:Tamnougalte.JPG|Tamnuqalt ksarı.
Fayl:Casbah de tawrirte.JPG|Tamnuqalt ksarı.
Fayl:Djbel Kissane.JPG|Kisən dağının görünüşü.


## İstinadlar
Zaqora (Mərakeş)

**Zaqora**, **Zaqura** (, , ) və ya **Tazaqurt** (, ) — Mərakeşin cənub-şərqində, Draa-Tafilalet vilayətində şəhər, eyniadlı əyalətiin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiya
Şəhər mərkəzi dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir. Zaqora Varzazat şəhərindən  uzaqlıqda, Atlas dağlarının üzərində yerləşir. Şəhərin yaxınlıqlarında Zaqora dağı yerləşir.

## Toponimika
Şəhərin yerli bərbər dilindəki adı – Tazaqurt () "əkiz zirvələr" deməkdir. Bu isə Əlmürabilər dövründə qalma qəsrlərə bir istinaddır.

## Tarixi
Yəhudi salnamələrinə görə Zaqora VII əsrdə Draa çayı vadisini öz müstəmləkələrinə, Tamqrutu isə paytaxtlarına çevirmiş yəhudilər tərəfindən zəbt edilmişdir. Bundan əvvəl məntəqədə xristianlaşmış yerli bərbərdilli bir tayfa yaşayırdı. VIII əsrin əvvəllərində İfriqiyə əmiri Ukba ibn Nafi rəhbərliyində ərəb-müsəlman Raşidi xilafət ordusunun regiona hücum etməsi yəhudi icmasına böyük zərbə vurmuşdur.

XI əsrin əvvəllərində Əlmürabilər dövlətinin qoşunları Zaqoranı zəbt etmiş, yerli yəhudi icmasına qarşı qırğın törədmişdir. Məntəqənin əhalisi tamamilə müsəlmanlaşdırılmışdı. Buna baxmayaraq, növbəti əsrlərdə şəhərdə yəhudi, eləcə də xristian icmaları yaranmağa başlamışdır. Tarixi Avropa xəritələrində Zaqora dağı qeyd edilsə də, məntənin özü XX əsrdə şəhərə çevrilmişdir. Zaqora dağının zirvəsində Əlmürabilər dövründən qalma bir qəsr yerləşir.

Hər il şəhərdə İslam alimi və ilahiyyatçısı Əbdülqadir Gilaninin doğum gününü qeyd edən bayram keçirilir.

## Nəqliyyat
Şəhərdə Zaqora Hava Limanı var.

## Əhali
Şəhər əhalisi ərəb, şilhə və bərbər dillərində danışır. Şəhərin illik əhalisi:

ImageSize  = width:220 height:220
PlotArea   = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis   = orientation:vertical 
AlignBars  = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:41000
ScaleMajor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1994 color:gray1 width:1 
   from:0 till:0 width:15  textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2004 color:gray1 width:1 
   from:0 till:34851 width:15  text:34.851 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2012 color:gray1 width:1 
   from:0 till:37305 width:15  text:37.305 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2014 color:gray1 width:1 
   from:0 till:40067 width:15  text:40.067 textcolor:red  fontsize:8px


## Qalereya

Fayl:Draa near Zagora.jpg|Draa vadisi.
Fayl:Sand storm over the Vallée du Draa (2357098587).jpg|Varzazat və Zaqora arasındakı qum fırtınası.
Fayl:GebäudeDerProvinzZagora02295.jpg|Əyalət hökumətinin binası.
Fayl::Sign Timbuktu 52 Days.jpg|Ərəb və fransız dillərində "Timbuktu 52 gün" yazan lövhə.
Fayl:Zagora,Home.jpg|Tarixi yaşayış evi.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*  – *Agadir* portalında.
*  – *Lexicorient* saytında.
*  – *TheCouch.org* saytında.
*  – *riaddusud.net* saytında.
Altkirş

**Altkirş**, *Altkirx* () — Fransanın şimal-şərqində yerləşən Qrand Est (keçmiş Elzas — Şampan — Ardenlər — Lotarinqiya) regionun kommunası (əsas şəhəri). Departamenti — Yuxarı Reyn.

Sahəsi — 9,54 km², əhali — 5575 nəfər (2006) artım tendensiyası ilə: 5747 nəfər (2012), əhalinin sıxlığı — 602,4 nəf/km².

## Coğrafiyası

Kommuna Parisin təxminən 390 km şərqində, Strasburqun 115 km cənubunda, Kolmar şəhərinin isə 55 km cənubundakı məsafədə yerləşir.

## Əhalisi
Əhalinin sayı — 5747 nəfər (2012) — dəyər müəyyən dərəcədə şərtlidir, çünki bu rəqəmə əlavə olaraq, təxminən 15.500 iş günü şəhərə işləməyə gəlir (işdən 4,500 nəfər işləyir, 3000-i oxuyur, 3000 nəfər müalicə alır və s. 5000 nəfər alış-veriş etmək üçün gəlir, həmçinin inzibati ofisləri ziyarət etmək, mədəni və idman tədbirləri).

2011-ci ildə əhalinin sayı 5761 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə — 5747 nəfər.

Əhalinin dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:6000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:4246 width:15 text:4246 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:5118 width:15 text:5118 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:5319 width:15 text:5319 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:5268 width:15 text:5268 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:5090 width:15  text:5090 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:5386 width:15  text:5386 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:5575 width:15  text:5575 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:5747 width:15  text:5747 textcolor:black  fontsize:8px


## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 3.782 işləyən (15–64 yaş arası), 2.957-i iqtisadi cəhətdən aktivdir, 825-i qeyri-aktivdir (78,2%, 1999-cu ildə — 73,0%). 2,957 fəal əmək qabiliyyətli sakinlərindən 2,597 nəfər işləyib (1,327 kişi və 1270 qadın), 360 nəfər isə işsiz sayılır (180 kişi və 180 qadın). 825 əmək qabiliyyətli fəal olmayan vətəndaşlar arasında 310 nəfər şagird və ya tələbə, 224-i təqaüdçü, 291-i isə digər səbəblər üçün qeyri-aktivdir.

## Həmçinin bax
* Altkirş — rayon

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Altkirch and Sundgau Community  
* Altkirch on the Quid site 
* Closest communes to Altkirch 
* Location of Altkirch on a map of France 
* Weather in Haut-Rhin 
* Photographic visit to Altkirch  
* Rhenish centre for Contemporary Art
Kommuna (Fransa)

**Kommuna** ( — "icma") — Fransanın inzibati-ərazi bölünməsinin beşinci səviyyəsinin vahidi; kənd sakinləri icması. Digər ölkələrdə fransız kommunası bələdiyyələrə, parislərə və daha çoxuna cavab verir.

Kommunalar ölkənin ən aşağı struktur səviyyəsini təmsil edirlər (özləri, bələdiyyə bölgələrinə bölünən Paris, Marsel və Lion şəhərləri istisna olmaqla). Orta əsrlərdən onlar Fransanın ən qədim inzibati vahidləridir (bundan sonra Fransada təxminən 60 min idi). Kommunalar 1789-cu ildə yaradılmış və 5 aprel 1884-cü il tarixli qanuna əsasən muxtariyyət qazanmışdır. Hər bir kommunada bələdiyyə başçısı və bələdiyyə məclisi mövcuddur; onlar əhalisindən asılı olmayaraq bütün kommunalarda səlahiyyətləri eynidır.

2015-ci ilin əvvəlində Fransada 36658 kommuna, o cümlədən metropolitədə 36.529 və xarici ərazilərdə 129 hesablanmışdır. Metropoldakı kommunaların orta sahəsi 14,88 km², ortalama orta dəyər isə 10,73 km². Kommunaların ortalama əhalisi 380 nəfərdir.

## İstinadlar
2S9 Nona S

İstehsalçı ölkə: SSRİ/Rusiya

İstehsalçı firma: Zavod “SKB-172”

Tip: özüyeriyən artilleriya qurğusu

İstehsal tarixi: 1979–2006

Xidmətə giriş ili: 1981 – günümüzə
 
İstehsal sayı: 1432 ədəd

Ağırlıq: 8.7 ton

Ekipaj: 4 nəfər

## Ölçülər

Uzunluğu: 5.89 m

Lülə daxil olmaqla: 6.02 m

Eni: 2.63 m

Hündürlüyü: 2.30 m

Klirens: 0.45 m

## Müdafiə

Zireh: 16&nbsp;mm alüminium

## Performans

Zəminə təzyiq: 0,50 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 9&nbsp;km/s sürətlə üzə bilən

Xəndək keçmə: 2 m

Maneə keçmə: 0.7 m

Qalxma dərəcəsi: 32º

Motor: 5D-20 dizel

At gücü: 240 at gücü

Maksimal sürət: 60&nbsp;km/saat

Mənzili: 500&nbsp;km

Dayandırılması: hidravlik amartizator

## Silahlanma

Əsas silah: 120&nbsp;mm 2A51 yarı-avtomatik top. Haubitsa-minaatan funksiyalarını birləşdirir

Kalibr: 120&nbsp;mm

Lülənin qalxma bucağı: -4º +80º

Üfüqi tuşlama bucağı: -35º +35º

Atış tezliyi: 4–8 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 8.8&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 12.8&nbsp;km

Mərminin ağırlığı: 13.1–27 kq

Məhvetmə radiusu: 1500–6600 m²

Döyüş komplekti: 40 ədəd

Əsas silahı 120&nbsp;mm-lik 2A51 yarı-avtomatik top, istənilən növ mərmiləri və minları atəşləyə bilir, bura idarə olunan mərmilər də daxildir.

7.62&nbsp;mm PKT pulemyotu

Kalibr: 7.62&nbsp;mm

Mərmi: 7.62x54 mm

Atış tezliyi: 750-800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5&nbsp;km

Maksimal atəş məsafəsi: 4&nbsp;km

## İstifadə edən ölkələr
Dehkədə-i Əsayiş (Urmiya)

**Dehkədə-i Əsayiş** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 356 nəfər yaşayır (91 ailə).

## İstinadlar
Kekeş

**Kekeş** () — Macarıstanda dəniz səviyyəsindən 1015 metr yüksəklikdə yerləşən ən yüksək dağ.

## Haqqında
Heves əyalətinin Matra dağ silsiləsində Dyöndyöş şəhərinin şimal-şərqinin 12&nbsp;km-liyində yerləşir. Balaton gölü və Dunay çayından sonra Macarıstanın üçüncü ən çox turist ziyarət edən bölgəsidir.

Kekeş adı dağı əksər hallarda mavi rəngə çalmasından götürülmüşdür. Macar dilində *kek* sözü *mavi*, *kekeş* sözü isə *mavitəhər* mənasını verir.

## Həmçinin bax
* Macarıstan coğrafiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kekeş dağı Britannica ensiklopediyasında
Eqer

**Eqer** (, ) — Macarıstanın Heveş əyalətinin paytaxtı və Şimali Macarıstanın ikinci ən böyük şəhəri. Eqer şəhəri qalaları, termal qurğuları, tarixi binaları, Türk minarələri və qırmızı şərabı ilə tanınır. Eqerin tarixi Daş dövrünə aiddir. Şəhərin əsası XV əsrdə Macarıstanın ilk xristian kralı Müq. Stefan tərəfindən qoyulmuşdur (997-1038).

## Coğrafiyası
Eqer paytaxt Budapeştin 135&nbsp;km şimal-şərqində, Eqer çayı sahilində, Bükk dağının ətəklərində yerləşir.

## Tarixi
Şəhərin tarixi Daş dövrünə aiddir. Erkən orta əsrlərdə alman, avar və slavyan tayfaları burada yerləşdi. 1241-ci ildə Avropanın monqollar tərəfindən işğal edilməsi zamanı tamamilə məhv edildi. IV. Belanın dövründə yenidən quruldu. 1552-ci ildə Osmanlı qüvvələri ilk dəfə şəhərə hücum elədilər, lakin ələ keçirə bilmədilər. Sultan III Mehmedin tabeliyində olan Osmanlı ordusu 24 sentyabrda qalanı mühasirəyə aldı və 12 oktyabr 1596-cı ildə fəth etdi. Şəhər fəth edildikdən sonra Eqer əyalətinin mərkəzi şəhəri oldu. 1687-ci il dekabrın 14-də Habsburqların işğalına qədər Osmanlı hakimiyyəti altında qaldı.

## Beynəlxalq əlaqələri
### Qardaşlaşmış şəhərlər
Eqer aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

## Qalereya

Eger 16. század.jpg|Eqer 16-cı əsrdə
Eger castle - ruins of the romanesque basilica.JPG|Eqer qalasının xarabalıqları
Eger castle (by Pudelek) 01.JPG|Daş qala
Eger, gothic episcopla palace.JPG|Qalanın qotik sarayı
Minaret - Eger, 2013.JPG|Eqer minarəsi
Eger, Downtown.jpg|Eqer şəhəri dar xiyabanları ilə məşhurdur
Eger – Sándor Bródy Birthplace 01.jpg|Yazıçı Şandor Brodinin doğulduğu məkan
Bitskey Aladár uszoda.jpg|Şəhərdəki yeni inşa edilən üzgüçülük mərkəzi


## Həmçinin bax
* Macarıstan şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  in Hungarian, English, German and Polish
* The Complete Guide to Eger  Sightseeing, accommodation, activities and wine tourism in the Eger area 
* Chasamsofer.com
* A modern traveller's account of his visit to Eger
* Eszterházy College  Eszterházy College  
* Egervaros.hu
* Aerial photography: Eger
* Eger and its surroundings on old postcards (collection of the municipal library)
* Eger – ShtetLink 
* Eger at funiq.hu
Kont

**Kont** və ya **qraf** — Avropada əsilzadə ünvanı. Kontun xanımına və ya kont mövqeyindəki qadına kontes deyilir. Böyük Britaniyadakı qarşılığı erldir. Hal-hazırda, əsilzadəlik sıralamasında markizdən sonra, markizin olmadığı ölkələrdə hersoqdan sonra gəlir. Sözün etimologiyası Latin dilində "comes" (müşayiətçi, nəzarətçi) sözündən gəlməkdədir.

Roma İmperiyasında comeslər imperatorun müşayətçilərindən biri idi. Franklarda isə kontlar yerli komandir və hakimlər idilər. Kontlar zamanla feodal quruluşa daha çox inteqrasiya oldular və hersoqun müavini vəzifəsinə yüksəldilər. Flandriya, Tuluza ve Barselona kimi bəzi ölkə və qraflıqlarda isə hersoq mövqeyinə bərabər hala gəldilər. Kralların feodal bəylər üzərindəki hakimiyyətlərini artırmağa çalışdıqları sonrakı dövrlərdə hakimiyyətlər get-gedə mərkəzləşdi və kontlar siyasi güclərini itirdilər. Ancaq əsilzadələr təbəqəsinin imtiyazlarından istifadə etməyə davam etdilər.

## İstinadlar
Elmi inqilab

**Elmi inqilab** müasir elmin əsasını qoymuşdur. Elm tarixinin erkən dövrlərindən etibarən riyaziyyat, fizika, kosmologiya, biologiya, tibb və kimya sahələrində baş vermiş düşüncə və doktrin inqilabları elmin inkişafında mühüm rol oynamışdır. 

Bu dəyişikliklər xüsusilə İntibah dövründə Avropada başlamış və bu günə qədər davam edən elmi irəliləyişlərin əsasını təşkil etmişdir. Nikolay Kopernikin 1543-cü ildə yayımlanan "Göy kürələrinin hərəkətləri üzərinə" adlı əsəri və Andreas Vezali'nin yazdığı "İnsan bədəninin quruluşu haqqında" (De humani corporis fabrica) əsəri elmi inqilabın başlanğıc nöqtəsi olaraq qəbul edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* 
* 
* 
* 
*