Madonna (serviz)

**Madonna** — 1960-1970-ci illərdə Almaniya Demokratik Respublikasında kütləvi şəkildə istehsal edilmiş çini servizlərə verilən qeyri-rəsmi ad. Əsasən SSRİ-yə ixrac edilən bu məhsul, sovet respublikalarında dəbli lüks əşya hesab edilir, maddi rifah, status və uğurlu insan göstərcəsi kimi qəbul olunurdu. 

Sonrakı dövrlərdə "Madonna" serviz SSRİ dövrünün (xüsusilə Brejnev dövrünü) simvollarından biri kimi qəbul edilmişdir. "Madonna" serviz həmin dövrə aid müxtəlif memuarlarda - məsələn, Müslüm Maqomayev və İqor Vernikin memuarlarında xatırlanır. 

"Madonna" servizləri istifadə məqsədlərinə (yemək dəsti, çay və ya qəhvə dəsti), istehsalçı manufakturalarına (Oscar Schlegelmilch, Kahla, Colditz, Stadtilmer), forma və dizaynlarına görə fərqlənirdi.

## Dizayn xüsusiyyətləri

"Madonna" servizlərinin əsas bədii xüsusiyyəti neoklassist İsveçrə rəssamı Anqelika Kaufmanın *"[[Yupiter və Kallisto (Anqelika Kaufman)|Yupiter və Kallisto]]"* və *"[[Kupidonun cəzalandırılması (Anqelika Kaufman)|Kupidonun cəzalandırılması]]"* adlı iki əsərinin dekolu idi. "Madonna" servizlər əksər hallarda həm də sədəfi örtük və qızılı naxışlarla bəzədilirdi. *"[[Məryəmin titulları|Madonna]]"* adının servizlərin üzərində əks olunmuş klassik mifologiya təsvirləri ilə heç bir əlaqəsi olmayıb, SSRİ vətəndaşlarının Avropa incəsənəti haqqında ümumi təsəvürlərini əks etdirir.
 

Rəssam Anqelika Kaufman XVIII əsrdə olduqca məşhur olsa da, öz əsərlərinin qravür-kopyalarını hazırlayıb yayırdı. Buna görə də, XIX əsrdə Avropada əməlli-başlı "anqelikomaniya" baş almışdı; həmin dövrdə rəssamın əsərləri tətbiqi incəsətdə geniş istifadə olunur, xüsusilə çini qabların bəzədilməsi zamanı Anqelika Kaufmanın əsərlərinə müraciət edilirdi. 1920-ci illərdə bəzi manufakturalar bu ənənəni davam etdirərək kütləvi istehsala başlayırlar ki, belə manufakturalara misal olaraq "Graf von Henneberg Porzellan Ilmenau" manufakturasını göstərmək olar.

Fayl:Jupiter and Callisto 3. Angelica Kauffman.jpg | Anqelika Kaufman - Yupiter və Kallisto, 1760-1770-ci illər, Şəxsi kolleksiyada saxlanılır
Fayl:The Punishment of Cupid.jpg | Anqelika Kaufman - Kupidonun cəzalandırılması, 1770-ci illər, Şəxsi kolleksiyada saxlanılır
Fayl:Jupiter and callisto by BURKE, THOMAS - GMII.jpg | Tomas Berk - "Yupiter və Kallisto" qravürü,  1782, A.S.Puşkin adına Dövlət Təsviri İncəsənət Muzeyi
Fayl: Punishment of Cupid 4.Angelica Kauffman.png| Uilyam Vinn Rayland - "Hətta sevgi belə cinayətlə doludur" qravürü,  1777, Britaniya muzeyi

İkinci Dünya müharibəsindən sonra vətənə qayıdan Sovet əsgərləri alman çinilərini hərbi qənimət kimi özləri ilə SSRİ-yə gətirirdilər. Bu isə Sovet cəmiyyətində özünəməxsus "lüks kultu" formalaşdırır. Bazar tələbatını anlayan müharibə sonra fəaliyyətini bərpa etmiş Almaniya manufakturaları anoloji bədii həllə malik çoxsaylı nahar, çay və qəhvə dəstləri istehsal edərək, həm də reparasiya kimi SSRİ-yə ixrac edirlər. SSRİ-də "Madonna" servizləri almaq üçün əvvəlcədən növbəyə durmaq lazım idi və bu servizlər olduqca baha qiymətə satılıırdı. Əksər hallarda bu servizlər gündəlik istifadə məqsədi ilə alınmır, daha çox dekor kimi şüşəli divar şkaflarına yerləşdirilirdi.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra "Madonna" servizlərə olan maraq itdi, müasir dövrdə isə bu servizlər tənqidçilər tərəfindən kitç predmet kimi qəbul edilir. 
## İstinadlar