open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polis Akademiyası (məktəb)

**Polis Akademiyası** — hüquq-mühafizə orqanlarının tədris mərkəzi, polis kolleci və ya polis universiteti kimi də tanınan polis akademiyası polis kursantları üçün təhsil məktəbidir.

## Polis təhsilinin tarixi
1800-cü illərin əvvəllərindən 1900-cü illərin ortalarına qədər polis işi əl əməyinin bir forması kimi nəzərdən keçirildi və iş yerində təlim norma idi. Polis işi XX-ci əsrin ortalarında daha peşəkarlaşdı, lakin vəziyyət milli və yerli mədəniyyət və siyasətdən asılı olaraq dəyişirdi. XX-ci əsrin "yaxşı hökumət" ideyası polisin ləyaqət əsasında rəqabətli şəkildə işə götürülməsinin vacibliyini vurğuladı və qəbul imtahanları standart təcrübəyə çevrildi. Bəzi ölkələrdə “lazımi proses” hüquqları o həddə çatdı ki, polisdən qanun və hüquqi əsaslandırma haqqında anlayış tələb olunurdu. XX-ci əsrin sonlarında baş verən iğtişaşlar və digər problemlərdən sonra, sosial bacarıqların və sosial elm biliklərinin nə qədər vacib olduğunu göstərmək üçün ictimai polis üsulları yaradıldı.

## Funksiyası
Polis Akademiyaları kursantlara öz vəzifələrini düzgün və səmərəli şəkildə yerinə yetirmək üçün lazım olan bacarıq və taktikaları öyrədir. Bunlara hüquqi təlim, sürücülük bacarıqları, avadanlıq təlimi, odlu silah təlimi, gücdən istifadə, danışıqlar və gərginliyin aradan qaldırılması daxildir.

Polis Akademiyalarından təkcə polis kursantları deyil, həmçinin zabitlər, digər hüquq-mühafizə orqanlarının işçiləri, xüsusi təyinatlılar, bəzən hətta mülki şəxslər da müntəzəm olaraq istifadə edirlər.

## Kampusları
Polis Akademiyalarının ərazisinə dərs otaqları, avtomobil kursları, təlim otaqları, yeməkxanalar, atıcılıq poliqonları, qaçış yolları, idman zalları və istirahət obyektləri daxildir. Bəzi kampuslara  həmçinin yataqxanalar, polis muzeyləri, restoran və mağazalar kimi polisə bağlı müəssisələr də daxil ola bilər.

## Proqramları
Polis hazırlığı proqram məzmunu, formatı və təlim metodlarında əhəmiyyətli fərqlərlə bütün dünyada geniş şəkildə dəyişir.

## Qəbulu
Polis Akademiyasına daxil olmaq üçün tələblər yurisdiksiyaya görə dəyişir. Əksər hallarda bu tələblərə bioqrafiya, fiziki, əqli və tibbi müayinə və cinayət keçmişinin yoxlanılması daxildir.

## Həmçinin bax

* Polis Akademiyası (Azərbaycan)
* Polis Akademiyası (Türkiyə)

## İstinadlar
Mişel Barnye

**Mişel Barnye** (; ) — 5 sentabr 2024-cü il tarixindən 13 dekabr 2024-cü il tarixinə qədər Fransanın Baş naziri vəzifəsində çalışmış fransız dövlət xadimi.

## İstinadlar
Kefey (Aleyin oğlu)

**Kefey** () — qədim yunan mifologiyasında personaj, Aley və Neeranın (və ya Kleobula) oğludur. Başqa bir versiyaya görə, Likurqun oğlu və Aleyin nəvəsidir. Kalidon ovunun iştirakçısı olmuşdur.

20 oğul atasıdır. Kefey və onun oğulları Heraklı dəstəkləmək üçün Lakedemona qarşı yürüşdə həlak olmuşdular.

## İstinadlar
Ankey (Likurqun oğlu)

**Ankey** () — qədim yunan mifologiyasında personaj. Arkadiyadan olan Likurq və Kleofilin oğlu (və ya nəvəsi). Tifinin ölümündən sonra sükançı olmuşdur. Kalidon ovunun iştirakçısıdır. Qaçışçı, nizə atıcıdır. Ankey heyvan hücumundan həlak olmuşdur. Aqapenorun atasıdır.

## İstinadlar
Likurq (Aleyin oğlu)

**Likurq** (  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, Azan padşahlığının bölünməsindən sonra Arkadiya padşahı. Aley və Neeranın oğludur.

## İstinadlar
Aley (Afidantın oğlu)

**Aley** () — qədim yunan mifologiyasında personaj, Tegeya padşahı, Afidantın oğlu. Həyat yoldaşı Neera və ya Kleobula olmuşdur. Epitin ölümündən sonra o, kral hakimiyyətini öz üzərinə götürdü. O, Tegeyada Afina Aley məbədini tikdirmiş və özünə saray ucaltmış, Tegea  və Aleya şəhərlərinin əsasını qoymuşdur.

## İstinadlar
Amfidamant (Tegeya)

**Amfidamant**  () — qədim yunan mifologiyasında personaj.

O, Nemeya kralı Likurqun və Kleofilin, ya da Avronimin oğludur.

## İstinadlar
Aqapenor

**Aqapenor** (  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj. Ankey və İotidanın oğludur. Arkadiya lideri və Tegeya padşahı olmuşdur. Yelena ilə nişanlı idi. Fegeya övladları onu Arsinoyeyə kölə olaraq vermişdilər. Alkmeon övladları onun evində Fegeya övladlarını öldürmüşdülər.

O, Troyaya 60 gəmi (və ya 7) gətirmişdir. "*[[İliada]]*"da yalnız bir dəfə xatırlanır. Axillin şərəfinə tullanma yarışlarında iştirak etmişdir. Troya atında oturmuşdur.

## İstinadlar
Lepreon

**Lepreon** (  ) — Yunanıstanda, Qərbi Yunanıstan periferiyasında, Elida şəhərinin periferik vahidində yerləşən Zaxaro dimi tərkibində kənd. Dəniz səviyyəsindən 258 m hündürlükdə, Minti dağlarının qərb təpələrindən birində, Tolon çayının sağ sahilində, Neda çayı vadisinin şimalında yerləşir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 219 nəfər  .

## İstinadlar
Gürzdaşıyan Areyfoy

**Gürzdaşıyan Areyfoy** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, Arna padşahı (Boetiya). Homerin yazdıqlarına görə, Troya müharibəsi iştirakçısı Arnalı Menesfinin atası Likurq tərəfindən öldürülmüşdür. Pavsani izah edir ki, o, Tegeya  padşahı Likurq tərəfindən xaincəsinə öldürülüb. Qəbri Arkadiyadakı Mantineya yaxınlığındadır.

## İstinadlar
Axill

**Axill** (, ) —  qədim yunan mifologiyasında personaj, Troya müharibəsinin iştirakçısı, Homerin "İliada" sının əsas personajlarından biri. Eakidlər ailəsinə mənsubdur, Peley və nereida Fetidanın oğlu olmuşdur.

## Kinematoqrafiyada

* 1956-cı ildə Robert Vayz tərəfindən çəkilmiş "Troyalı Yelena" filmində Axill rolunu Stenli Beyker canlandırdı.
* "Doctor Kim" serialında Axill "Mif yaradanlar" (1965) epizodunda Kavan Kendall tərəfindən canlandırıldı.
* "Odisseya" miniserialında (1997) Axill rolunu Ceyson Lyuis canlandırdı.
* 2003-cü ildə Axill rolunu Co Montana canlandırdığı iki hissəli "Troyalı Yelena"televiziya filmi nümayiş olundu.
* Bred Pitt 2004-cü ildə çəkilmiş "Troya" filmində Axill rolunu canlandırdıdı.
* Devid Qyasi 2018-ci ildə "" mini serialında Axill obrazını canlandırıb.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* *Хоммель Х.* Ахилл-бог // ВДИ, 1981, № 1.
* А. П., «Ахилл Эрмитажа»  («Жур. Мин. Нар. Просв.», 1868 г., ч. 139, № 86Б с. 395—406).
* *Гиндин Л. А., Цымбурский В. Л.* Гомер и история Восточного Средиземноморья. М., 1996. С. 294 сл.
* Лазаренко В. Г. Ахилл — бог Северного Причерноморья. Ижевск: Шелест, 2018. 416 с.
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* Шауб И. Ю. Ахилл на Боспоре - Либерея «Нового Геродота».
* 
* 
* 
*
Ankey (Poseydonun oğlu)

**Ankey** () — qədim yunan mifologiyasında personaj  Samos padşahı. Şair Asinin fikrinə görə, Poseydon və Astipaleyanın oğludur, leleqlər padşahı olmuşdur. Bir versiyaya görə arqonavt, bir versiyaya görə, sükançı idi. O, əlində tutduğu fincandan şərab içəcəyini iddia edərək falçıya istehza etmiş, lakin şərabı içmədən Kalidon ovuna getmiş və orada qaban tərəfindən öldürülmüşdür. Onun törəməsi Pifaqorun anası Pifayda idi.

## İstinadlar
Kalidon ovu

**Kalidon ovu** — qədim yunan mifologiyasında Kalidon qabanının ovlanması tədbiri. Burada Yunanıstanın ən cəsur döyüşçüləri iştirak edirdi. Onların arasında Spartadan Kastor və Polidevk, Afinadan Tesey, Pilosdan Nestor, İolkdan Yason, Fivdən Admet və başqaları var idi.

Qaban Krommion donuzundan yaranmışdır. Kalidon tarlalarına Artemida tərəfindən göndərilmişdir.

Donuz dişləri Tegeyadakı Afina Aley  məbədində yerləşdirilmişdi və onları İmperator Avqust götürürdü. Pavsaninin dövründə onlardan biri dağılmışdı, digəri isə Romanın imperator bağlarındakı Dionis məbədində idi. Qaban dərisi Afina Aley məbədində qalmışdır.

## İstinadlar
Blor Hif döyüşü

**Blor Hif döyüşü** () — 23 sentyabr 1459-cu ildə York-Lankaster tərəfdarları arasında baş tutan döyüş.

Birinci Sant Albans döyüşündəki qəti York qələbəsinin ardından kraliça Anjulu Marqarita tərəfindən toplanan Lankaster birlikləri Audli baronu Ceyms Tuşe rəhbərliyində, Ludlouda toplanan mərkəzi York birliklərinə qoşulmaq üçün yola çıxan Riçard Nevil rəhbərliyindəki ordunun qarşını almaq üçün vəzifələndirildi. Yaxınlaşan York birliklərini Blor Hif düzənliyindəki tarlada pusquya salmağı planlaşdırsa da, bu planı baş tutmadı və Audli baronu ani hücuma keçdi. Ancaq Riçard Nevilin işlətdiyi döyüş hiyləsilə, Lankaster birlikləri çaya doğru irələməyə məcbur oldu və çox hissəsi çayda boğularaq öldü.

Ceyms Tuşenin döyüş meydanında həlak olmasının ardından isə 500 nəfər York cəbhəsinə keçdi və əks hücumla Lankaster birliklərinə hücum etdilər. Döyüş meydanındakı xəyanətin ardından dağılan Lankaster əsgərləri gecə boyu təqib edildi.

## Mənbə

* Anthony Goodman, *The Wars of the Roses:Military Activity and English Society, 1452-97*, Routledge & Kegan Paul, 1981.
* Ralph A. Griffiths, *The Reign of King Henry VI*, University of California Press, 1981.
* Edward Hall, *The Union of The Noble and Illustre Famelies of Lancastre & Yorke*, 1548.
* Michael Hicks, *The Wars of the Roses*, Yale University Press, 2010.
* The Blore Heath Heritage Group (BHHG).
* Trevor Royle, *Lancaster Against York: The Wars of the Roses and the Foundation of Modern Britain*, Palgrave Macmillan, 2008.
* *A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East*, Vol. II, ed. Spencer C. Tucker, ABC-CLIO, 2010.
* Bertram Wolffe, *Henry VI*, St. Edmundsbury Press, 2001.
* John Gillingham, *The Wars of the Roses: Peace and Conflict in Fifteenth Century England*, Phoenix Press, 2001.
Samos

**Samos** () —  Yunanıstanda, Egey dənizində, Şərqi Sporadlar arxipelaqında ada. Bəzən ada qonşu İkariya adası ilə birlikdə Cənubi Sporadlar arxipelaqının bir hissəsi kimi təsnif edilir.

Dünyanın möcüzələrinin sadalandığı Herodotun əsərlərində adanın adı çəkilir.

## İstinadlar
Vati (Samos)

**Vati** () — Yunanıstanın Samos adasında qəsəbə. Samosun mərkəzindən bir kilometr məsafədə yerləşir. Şimali Egey adaları periferiyasında, Samosu periferik vahidində Anatoliki-Samos icmasının (dim) bir hissəsidir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin sayı 1,888  idi.

Vathi Arxeologiya Muzeyinin yerləşir.

## İstinadlar
Hereyon (Samos)

**Hereyon** və ya **Herey** ( ,  ) — Samos adasının cənub sahilində Hera məbədi. Pitaqoriondan 5 kilometr cənub-qərbdə yerləşir. Pifaqoreya ilə birlikdə 1992-ci ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

Pavsaniyə görə, Yunanıstanın ən qədim ağacı olan müqəddəs viteks Hereyonda bitib. Yerli əfsanəyə görə, Hera İmbras çayının sahilində bu ağacın altında doğulub. Rəvayətə görə, Hera məbədi arqonavtlar tərəfindən qurulmuşdur. Onun heykəlini Arqosdan gətirdilər. Heranın taxta heykəli heykəltəraş Smilidin (e.ə. VI əsr) əsəridir.

## İstinadlar
Evpalin tuneli

**Evpalin tuneli** və ya **Samos akveduku** () — Yunanıstanın Samos adasında yerləşən və dəqiq bilinməsə də 1036 metr uzunluğunda yeraltı su kəməri. E.ə. VI əsrdə tikilmişdir. Qədim yunan mühəndisi və həndəsəçisi Meqaralı Evpalin tərəfindən tikilmişdir. Yenidən istifadəyə verildikdən sonra turistik məkana çevrilmişdir.

## İstinadlar
Paris hökmü

**Paris hökmü** — qədim yunan mifologiyasında Troya şahzadəsi Parisin üç ilahə haqqında hökmünü elan etdiyi pastoral gözəllik yarışması haqqında hekayə. Hekayə bu hökmdən sonra baş verəcək dəhşətli hadisələr barədə heç bir işarə vermir.

## Mənbələr
Mifoloji hekayələrdə tez-tez olduğu kimi, süjet təfərrüatları mənbədən asılı olaraq xeyli dəyişir. "*[[İliada]]*"da (24:25–30) bu hekayənin yalnız qısa qeydi var. Bu, oxucunun bütün eposun inkişaf etdiyi süjetlə ilkin tanışlığını göstərir. Süjetin daha dolğun variantı epik dövrün itirilmiş hissəsi olan Kipr nağıllarında nəql edilmişdir, lakin onun yalnız fraqmentləri və etibarlı təkrarı salamat qalmışdır. Sofokl özünün "Məhkəmə" satirik dramını bu süjetə həsr etmişdir. Sonrakı müəlliflər Ovid ("*[[Heroidlər]]*": 16.71ff, 149–152, 5.35f), Lukion ("*Tanrıların dialoqları*": 20) və başqaları bu süjeti ironik və ya didaktik açarla təkrarlayırlar.

## İstinadlar
Kipriya

"***Kipriya***" ( ) "***Kipr nağılları***" — e.ə. VII əsrdə yaradılmış, Troya müharibəsinə səbəb olan mifik hadisələrdən, müharibənin başlanğıcından və ilk döyüşlərindən bəhs edən qədim yunan epik poeması. Ənənəvi olaraq, o, "Epik tsikl" adlanan dövrə daxildir.

1908-ci ildə kəşf edilmiş asteroid (669) Kipriya poemanın adını daşıyır.

## İstinadlar
Ekzekvatura

thumb|ABŞ Prezidenti Franklin D. Ruzvelt tərəfindən 1938-ci ildə Fransa konsulu Şarl de Ferri de Fonnuvel üçün imzalanmış ekzekvatura
**Ekzekvatura**  — latın sözü olub "icra edirəm" mənasını verən diplomatik termin. Ekzekvatura dövlət başçısının xarici konsula verdiyi, konsulun hüquq və vəzifə imtiyazlarını, səlahiyyətlərini həyata keçirmək üçün təyin olunduğu dövlətdə tanınmasını təmin edən patentdir. Əgər konsul komissiya tərəfindən təyin olunmursa, konsul heç bir ekzekvatura almır. Bu zaman hökumət adətən konsulu tanımaq üçün başqa vasitələr təqdim edir. Ekzekvatura geri götürülə bilər ki, bu da konsulun geri çağırılmasına səbəb olur.

## Ekzekvaturanın növləri
Ekzekvaturanın iki forması mövcuddur: 1) Konsul ekzekvaturası - konsula mәskunlaşdığı dövlәtdә onun üçün ayrılmış konsul dairәsindә öz funksiyalarını yerinә yetirmәk üçün verilәn icazә. Xüsusi sәnәd şәklindә konsul patentinin, yaxud patentdәki xüsusi qeydin tәqdim olunmasından sonra tәyinat ölkәsinin sәlahiyyәtli orqanları tәrәfindәn verilir. 2) Mәhkәmә qәrarlarının ekzekvaturası – ölkәdә digәr ölkә mәhkәmәsinin qәrarının mәcburi icra edilmәsinә verilәn icazә. Mәhkәmә xarici mәhkәmә qәrarının hüquqi qüvvәyә malik olmasını tanıyır, onun tәsirini öz dövlәtinin әrazisinә dә şamil edәrәk, mәhkәmә qәrardadı çıxarır. Ekzekvatura bir qayda olaraq, ikinci instansiya mәhkәmәlәri tәrәfindәn hәyata keçirilir.

## İstinadlar
Epik sikl

**Epik sikl** () və ya **Troya siklı** — daktil heksametrdə yazılmış və Troya müharibəsi hekayəsi ilə bağlı qədim yunan epik şeirlərinin toplusu. Buraya "Kipriya", "Efiopida", "Kiçik İliada", "İlionun məhvi", "Qayıdışlar" və "Teleqoniya" adlanan əsərlər daxildir. Alimlər bəzən iki Homer dastanını, yəni "İliada" və "Odissey"i epik siklın poemaları sırasına daxil edirlər, lakin bu termin daha çox homerik poemalardan ayrı olaraq qeyri-homerik poemaları təyin etmək üçün istifadə olunur. Müasir elmdə Homer dastanları ilə epik sikl arasında tarixi və ədəbi əlaqələrin öyrənilməsinə neoanaliz deyilir.

"İliada" və "Odisseya"dan fərqli olaraq, epik dövrün əsərləri yalnız son antik dövr və Bizans dövrünün mənbələrində fraqmentlər və qısa xülasə şəklində qorunub saxlanılmışdır.

Epik sikl qədim yunanların qaranlıq əsrlərində inkişaf etmiş və qismən yerli qəhrəman kultlarına əsaslanan şifahi ənənənin ədəbi formada ifadəsi idi. Ədəbi dastanların götürüldüyü ənənəvi material Dəmir dövrü və qədim Yunanıstan tarixinin sonrakı dövrləri nöqteyi-nəzərindən Tunc dövrünün Mikena mədəniyyətini əks etdirirdi.

## Sübutu
Herodot e.ə. V əsrin ortalarında "*Tarix*"ini yazarkən "*Kipriya*" və "*Epiqonlar*" haqqında bilirdi. O, birincisi üçün homerik müəllifliyini rədd etmiş və ikinci əsər üçün onu şübhə altına almışdır.

B.e. II əsrinə qədər epik siklə ümumi çərçivədə qeydlər olmamışdır,  lakin "Troya siklə", güman olunur ki, ən azı e.ə. IV əsrdən məlum idi, çünki Aristoksen "İliada"nın alternativ başlanğıcını qeyd edir.

Aristotel özünün "Poetika" əsərində "Kipriya" və "Kiçik İlyada"nı süjetlərinin parça-parça olmasına görə tənqid edirdi.

## İstinadlar
Kiprli Stasin

**Kiprli Stasin** () — e.ə. VII yaşamış yunan ədəbiyyatının erkən dövrünün əfsanəvi şairi. Bəzi mənbələrə görə, o, Troya müharibəsi hadisələri haqqında məşhur poemanın yer aldığı 11 kitabdan ibarət "Kipriya" poemasının müəllifi hesab olunur. Patriarx I Fotiyə görə, onun müəllifi Salaminli Hegesi idi, lakin bu əsər bəzən hətta Homerin özünə aid edilir. 1995-ci ildə Halikarnasda tapılan kitabəyə görə müəllif yerli şair "Kipriya"nın müəllifi hesab olunur.

## İstinadlar
Miletli Arktin

**Miletli Arktin** (  ) — e.ə. VIII əsrdə yaşamış qədim yunan şairi,  Miletli Telesin oğlu, "*[[Efiopida]]*" və "*[[İlionun məhvi]]*" dastanlarının güman edilən müəllifi. hesab olunurdu. Arktin (və ya Korinfli Evmel) həm də "Titanomaxiya" poemasının müəllifi hesab olunur.

## İstinadlar
Salaminli Hegesi

**Salaminli Hegesi** () — epik sikla aid "*[[Kipriya]]*" poemasının mümkün müəlliflərindən biri kimi xatırlanan qədim yunan şairi. Patriarx I Foti "*Kitabxana*" əsərində ondan bəhs etmişdir. Digər qədim mənbələr bu şeiri Kiprli Stasin və ya hətta Homerin özünə aid edirdilər. Hegesi haqqında başqa heç nə məlum deyil, o cümlədən onun həqiqətən mövcud olub-olmaması da dəqiq deyil.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
*
Halikarnas

**Halikarnas** ( ,  ) —  Kiçik Asiyanın Aralıq dənizi sahilində, Kariyada qədim şəhər.

E.ə. VIII əsr və ya IV əsrin ortalarında yunan köçkünləri tərəfindən qurulmuşdur. Qısa müddət ərzində Kariyanın paytaxtı olmuşdur. Hazırda Türkiyənin kurort şəhəri Bodrum onun xarabalıqları üzərində yerləşir.

## İstinadlar
Hil məscidi

**Hil məscidi** — 1912-ci ilə aid tarix-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycanın Qusar rayonunun Hil kəndində yerləşir.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Hil kənd məscidinin tikintisinə kənd camaatının ianələri ilə 1908-ci ildə başlanılıb. Bünövrəsində çay daşlarından, qalan hissələrində isə çiy kərpicdən istifadə olunub. İnteryeri müxtəlif ornamentlərlə bəzədilib. Damı dəmir təbəqə ilə örtülüb. Günbəzdən başqa, məscidin künclərində dörd dəmir minarə qoyulub. Onların hər birinin hündürlüyü 4 metrdir. 1912-ci ildə dindarların istifadəsinə verilib. Məscidin daxilində 300 nəfər birlikdə namaz qıla bilər, ikinci mərtəbədə qadınların ibadət etməsi üçün geniş otaq var.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Hil məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanıb. Məscidin binasından klub və anbar kimi istifadə olunub.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid təkrar dindarların istifadəsinə verilib. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

2013-cü ildə məscid qəzalı vəziyyətə düşüb. 2019-cu ildə məsciddə əsaslı bərpa işləri həyata keçirilib. Məscidin çöl divarları suvanıb, qapı və pəncərələri və dam örtüyü yenilənib.

## Şəkilləri

Hil məscidi (6).jpg
Hil məscidi (5).jpg
Hil məscidi (1).jpg
Hil məscidi (2).jpg
Hil məscdinin üzərindəki kitabələr 2024 (5).jpg
Hil məscdinin üzərindəki kitabələr 2024 (1).jpg


## İstinadlar
Ludford körpüsü döyüşü

**Ludford körpüsü döyüşü** () — 12 oktyabr 1459-cu ildə York-Lankaster tərəfdarları arasında baş tutan toqquşma. Yorkluların geri çəkilməsiylə nəticələnən silahlı toqquşma Lankaster qələbəsi olaraq görülsə də, qısa zamanda bu gücünü itirdilər.

## Mənbə

* Weir, Alison (1998). *Lancaster and York: the Wars of the Roses*. ISBN 0-7126-6674-5
* Royle, Trevor (2009). *The Road to Bosworth Field*. London: Little, Brown. ISBN 978-0-316-72767-9
* Rowse, A.L. (1966).  Wordsworth Military Library. ISBN 1-85326-691-4
* Carpenter, Christine (1997). *The Wars of the Roses: Politics and the Constitution in England, C.1437-1509*. Cambridge University Press. p. 146. ISBN 9780521318747
Korinfli Evmel

**Korinfli Evmel** (  ) — qədim yunan şairi. Onun arxaik dövründən qalma əsərlərindən kiçik fraqmentlər gəlib çatmışdır. "Korinfiaka" ("Korinf nağılları"), "Yevropiya" və bəlkə də "Titanomaxiya" dastanlarının müəllifidir. Onun fəaliyyəti güman olunur ki, e.ə. VIII əsrin ikinci yarısına təsadüf edir.

Şair Kolxida, Frigiya, Frakiya, Borisfen və Lidiya ilə tanış idi.

## İstinadlar
Karl Şefold

**Karl Şefold** (; ) — İsveçrə klassik arxeoloqu.

## Həyatı
Ştutqartda orta məktəbi bitirdikdən sonra Tübingen və Heydelberq Universitetlərində, sonra Yena Universitetlərində antik dövr üzrə təhsil almış və 1930-cu ildə Marburq Universitetində (elmi direktor Paul Yakobstal) doktorluq dərəcəsi alıb. Roma və Afinadakı alman arxeologiya institutlarında işləmiş, qazıntılarda iştirak etmişdir.

1935-ci ildə İsveçrənin Bazel şəhərinə mühacirət etdi və burada klassik arxeologiya üzrə təhsil aldı. 1953-cü ildə kafedranı qəbul etmişdir. O, Almaniya, Avstriya və ABŞ arxeologiya institutlarının, habelə Bavariya və Britaniya Elmlər Akademiyasının üzvü (sonuncunun 1976-cı ildə müxbir üzvü) olmuşdur. 1935-ci ildən Karl fon den Ştaynenin qızı Marianna ilə evləndi. Oğullarının üçü də professor oldu.

## İstinadlar
Borisfen (mifologiya)

**Borisfen** (  ) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, çay tanrısı (indiki Dnepr). Dnepr çayının ağzında yerləşən qədim yunan şəhər dövlətlərində mühüm rol oynamışdır. Olviyada Borisfenin təsviri şəhərdə buraxılan sikkələrin üzərində idi. O, saqqallı adam kimi təsvir edilmiş, sikkənin arxa tərəfində adətən balta və od olurdu. Borisfen Foantın atasıdır.

## İstinadlar
Foant (Borisfenin oğlu)

**Foant** (  ) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, tavrlar padşahı. Çay tanrısı Borisfenin oğludur. Orest və Piladı qurban vermək istəmiş, lakin Orest tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Sendviç döyüşü

**Sendviç döyüşü** () — 15 yanvar 1460-cı ildə York-Lankaster tərəfdarları arasında baş tutan dəniz döyüşü.

## Mənbə

* Richard Brooke, *Visits to fields of battle, in England, of the fifteenth century* (1857), p. 235
* John Campbell, John Kent, *Biographia Nautica* (1785), p. 348
Medey

**Medey** () və ya **Med** () — qədim yunan mifologiyasında personajdır.

Erkən versiyaya görə, Yason və Medeyanın oğlu idi və Xiron tərəfindən böyüdülmüşdür. Daha geniş yayılmış versiyaya görə, Egey və Medeyanın oğludur.

O, anası ilə birlikdə Afinadan qovulmuş və kolxlara təqaüdə göndərilmişdir. O, çoxsaylı barbarlar üzərində qələbələr qazanaraq, fəth etdiyi ölkənin adını Midiya adlandırmışdır. O, hindlilərə qarşı kampaniya apararkən həlak olmuşdur. Ekbatana və ya Midiya şəhərini qurmuşdur.

## İstinadlar
Pers (Heliosun oğlu)

**Pers** () — qədim yunan mifologiyasında Tavriya padşahı, Helios və Perseidin oğlu.

O, Kolxida padşahı qardaşı Eeti hakimiyyətdən məhrum etmişdir.

Mif öz növbəsində bir neçə varianta malikdir. Pers hakimiyyəti Eetə qaytaran Medey tərəfindən öldürülmüş, ya da onun əmri ile edam edilmişdir.

Bir varianta görə, Medey hindlilərə qarşı yürüşdə ölmüş, Medey isə özü Persi öldürüb taxt-tacı atasına qaytarır. Valeri Flakkın poemasının VI kitabında təsvir edilənə görə, arqonavtlar gələndə o, ana tərəfdən qardaşı Eet ilə vuruşmuşdu.

Tarixçi Siciliyalı Diodor tərəfindən yazılmış mifin başqa bir versiyasına görə, Pers Tavriya padşahı idi. Şiddətli və sərt xasiyyəti ilə seçilirdi. Onun qızı Hekata idi. Hekate Eet ilə evlənərək ondan iki qız, Kirka və Medeya, eləcə də bir oğul Egileya dünyaya gətirir.

## İstinadlar
Kariya cığırı

**Kariya cığırı** (  ) — Türkiyənin cənub-qərbində, indiki Muğla və Aydın vilayətləri ərazisində, təxminən 800 km uzunluğunda uzun bir yürüyüş marşrutu.

Bu cığır öz adını qədim Kariyadan götürüb. Buradan qədim xarabalıqları, daş döşənmiş karvan yollarını və kəndləri sahildən dağlıq ərazilərə birləşdirən qatır yollarını miras qalmışdır. Şam meşələri zeytun terrasları və badamları olan dağ yamaclarını gizlədir. Bunlar egionun iqtisadiyyatının mühüm tərkib hissəsidir.

## İstinadlar
Egey

**Egey** ( və ya ) qədim yunan mifologiyasında Attika dövrünə aid personaj, Afina padşahı və Teseyin atası. O, Meqarada anadan olan Attikanın sürgün edilmiş kralı Pandionun oğlu idi. Üç qardaşla birlikdə atasının səltənətini fəth etdi və onun dörddə bir hissəsini almışdır. Afina Egeyin hakimiyyəti dövründə Krit padşahı Minos ilə müharibəni uduzdu, gənc kişi və qadınlarını müntəzəm olaraq Minotavrın labirintinə göndərməyi öhdəsinə götürdü. Bir gün Trizindən keçərkən Egey yerli padşahın qızı Efra ilə münasibət qurdu. Şahzadə olaraq doğulan Tesey, yetkin olanda Afinaya gəldi. Egey oğlunu tanımadı və o vaxtkı yoldaşı Medeyanın təhriki ilə onu zəhərləməyə qərar verdi, lakin son anda onun qarşısında kimin olduğunu anladı. Tesey Minotavrı öldürmək üçün Kritə getdi. Qalib qayıdaraq qara yelkəni ağ yelkənlə dəyişməyi unutmuşdu. Egey oğlunun öldüyünü düşündü və intihar etdi. Egey dənizi onun adını daşıyır.

## İstinadlar
Aristoksen

**Tarentli Aristoksen** (; ) — qədim yunan filosofu və musiqi nəzəriyyəçisi.

## Həyatı
E.ə. 360-cı ildə anadan olmuşdur. Güman edilir ki, doğum yeri Tarentdir. O, atası Spintara  və sonra Misirli Lampra ilə oxumuşdur. Onun atası və müəllimi, musiqiçi Spintar pifaqorçu  Tarentli Arxitasa yaxın idi və Aristoksenin müəllimləri də pifaqorçu Ksenofil, Exekrat və Filolay və Evritin digər tələbələri idi. Peloponnesdə (Mantineya və Korinfdə) qaldıqdan sonra artıq qurulmuş bir adam olan Aristoksen Aristotel likeionuna (e.ə. 335-ci ildə yaradılmışdır) qoşulmuşdur. Aristotelin ölümündən sonra Aristoksen orada qalaraq musiqidən mühazirələr oxumuşdur.

## İstinadlar
Zarir

**Zarir** (; ;   Zarir) — İran eposunun və "*[[Şahnamə]]*"nin personajı. Cəsarətli döyüşçü olmuşdur, lakin düşmən sehrbazı tərəfindən məğlub edilmişdir.

## Mənbələrdə
"*[[Avesta]]*"da onun adı "Ardvisur-yaşta" idi. Viştaspanın şərəfinə adlandırılmışdır. "Cəsur atlı" olan Zarivari Datiya suları yaxınlığında Ardvisureyə 100 at, 1,000 öküz və 10,000 qoyun qurban vermiş, ilahədən devaların nökəri Humayaka və Drucanın xidmətçisi Arecastospa üzərində qələbə istəmişdir. Onun fravaşisi "Fravardin-yaşta" siyahısında adlanır.

## İstinadlar
Medeya

**Medeya** (; ) — qədim yunan mifologiyasında indiki Gürcüstanda yerləşən Kolxida krallığının Eeta ölkəsindən olan şahzadəsi, sehrbaz, təbabətin əfsanəvi banisi və arqonavt Yasonun sevgilisi.

Yasona aşiq olduqdan sonra ona qızıl yuna sahib olmaqda kömək etmiş, öz qardaşını öldürmüş və arqonavtlarla Eetadan Yunanıstana qaçmışdır. Sonradan sevgilisi başqası ilə evlənmək qərarına gələn zaman Medeya rəqibini öldürdü, Yasondan olan iki uşağını qətlə yetirdi və babası Helios tanrısı tərəfindən göndərilən qanadlı arabada yoxa çıxdı.

## Mif
Medeya Kolxida padşahı Eet və okeanida İdiyanın qızı, tanrı Heliosun nəvəsi, Kirkanın qardaşı qızı, sehrbaz və həmçinin, Hekatanın keşişi idi.

## İstinadlar
Hiperboreya

**Hyperboreya** (, ) — qədim yunan mifologiyasında və ənənədə Avropada əfsanəvi şimal ölkəsi, hiperboreyalıların vətəni. Tarix elmində hiperboreyalılar mifi xüsusi tarixi əsası olmayan, müxtəlif mədəniyyətlərə xas olan marjinal xalqlar haqqında utopik fikirlərin xüsusi halı hesab olunur.

Yeni və müasir dövrdə, okkultizmdə, Helena Blavatskinin teosofiyası və ari mifinin tərəfdarları arasında Hiperboreya haqqında psevdo-elmi ideya müasir bəşəriyyətin ata-baba yurdu, "ağdərili", "ari" və ya "Skandinaviya irqi"nin vətəni kim geniş yayılmışdır.

## İstinadlar
 .
Lesboslu Lesx

**Lesboslu Lesx** (; ) — "*[[Kiçik İliada]]*" tsiklik poeması ilə tanınan qədim yunan şairi.

## Həyatı
Lesboslu Lesxın həyatı haqqında demək olar ki, heç nə məlum deyil. Pavsaniyə görə, o, "Esxilin oğlu Pirrli Lesx", "Prokl xrestomatiyası"nda "Mitilinli Lesx" kimi xatırlanır. Filoloq Faninin yazılarına görə, Lesx şeir yarışmasında Miletli Arktini məğlub etmişdi.

Lesxə dörd kitabdan ibarət olan və Troya müharibəsinin son mərhələsi, yəni Axillesin silahları üzərində mübahisədən Troyanın tutulmasına qədərki hadisələrdən haqqında danışan tamamilə itirilmiş "*[[Kiçik İliada]]*" poeması ilə tanınır. Üstəlik, ilkin olaraq, e.ə. V əsrin sonunda əsər müxtəlif güman edilən müəlliflərə aid edilirdi: Lesxdən əlavə Festorid, Kinefon və Diodorun adları çəkilirdi. "Kiçik İliada" uzun müddət heç bir müəllifsiz xatırlandı, lakin sonrakı dövrdə heç bir etibarlı əsaslandırma olmadan əminliklə Lesxə aid edilməyə başlamışdır.

## İstinadlar
Pifaqoreya

**Pifaqoreya** (  ) — eyniadlı adada antik dövrün ən mühüm şəhərlərindən biri olan qədim Samos şəhərinin arxeoloji qazıntıları. Onlar öz adlarını aldıqları müasir Pitaqorion kəndinin yaxınlığında yerləşirlər.

Abidənin ərazisində yunan və Roma tikililəri, həmçinin Meqaralı Evpalin tərəfindən tikilmiş məşhur Evpalin tuneli yerləşir.

Hera məbədi ilə birlikdə Pifaqor 1992-ci ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Vronda

**Vronda**, həmçinin **Vrondiani** () —  Yunanıstanda ortodoks monastırı. 1566-cı ildə qurulmuşdur, Samos adasındakı ən qədim monastırdır. Yunan Ortodoks Kilsəsinə aiddir. Tarix-memarlıq abidəsi elan edilmişdir və dövlət tərəfindən qorunur. Monastırda əzabkeş İrinanın qalıqları var.

## İstinadlar
Pitaqorion

**Pifaqorion** (   ) — Yunanıstanın Samos adasında kənd. Egey sahilindəki Samos şəhərindən 8 kilometr cənub-qərbdə yerləşir. Şimali Egey adaları periferiyasında Samos periferik vahidində Anatoliki-Samos icmasının (dim) bir hissəsi. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, 1,272 nəfərlik əhalisi var.

1955-ci ilin may ayına qədər Tiqanion  adlanırdı. Samoslu filosof Pifaqorun xatirəsinə dəyişdirildi. Limanda 1989-cu ildə heykəltəraş Nikos İkarisin hazırladığı Pifaqor heykəli var.

## İstinadlar
Smilid

**Smilid** () —  e.ə. VI əsrdə yaşamış əfsanəvi qədim yunan heykəltəraşı və memarı. Dedalın müasiri olmuşdur. Smilid Egina adasından idi, Samos adasında yaşayıb işləyirdi. Onun adı heykəltəraşların fiqurları oymaq üçün istifadə etdiyi alət olan çiselin yunanca adından gəlir.

O, Samosda Heranın taxta heykəlini düzəltmişdir. Rəvayətə görə, Smilid Feodor və Rek ilə birlikdə Lemnos labirintini tikmişdilər. Sankt-Peterburqda Smilid fiquru "Yeni Ermitaj"ın cənub fasadının taxçasında antik dövrün digər görkəmli rəssamlarının heykəlləri arasında quraşdırılmışdır.

## İstinadlar
Eet

**Eet** () — qədim yunan mifologiyasında Kolxida padşahı, günəş tanrısı Helios və Perseidanın oğlu, (və ya Helios və Antoipun), Pasifa və Kirke qardaşı.

Evmelin yazılarına görə, o, Efir padşahı idi və kolxlar ölkəsinə yola düşərək hakimiyyəti Bunosa keçirdi.

Epimenidə görə, korinfli idi və Efiranın oğlu idi. Uşaqları Medeya və Xalkiopa idi.

## İstinadlar
Karvuni

**Karvuni** (), əvvəllər **Ampel** () — Yunanıstanda dağ. Egey dənizində Samos adasının mərkəzi hissəsini tutur. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1153 metr yüksəklikdədir.

## İstinadlar
Monqolustan Xalq Respublikasının Qəhrəmanı

**Monqolustan Xalq Respublikasının Qəhrəmanı** (monq. "Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Баатар") – Monqolustan Xalq Respublikasında (MXR) dövlət və hərbi sahədə göstərilən böyük xidmətlərə görə verilən ən yüksək fəxri ad.

## Tarixi
Bu fəxri ad ilk dəfə 1921-ci ildə Monqol Xalq İnqilabı baş verdikdən sonra təsis olunmuşdur. 1936-cı ildə Monqolustan Silahlı Qüvvələrinin gücləndirilməsi və ölkənin müstəqilliyinin qorunması məqsədilə rəsmi dövlət mükafatı kimi təsdiq edilmişdir. Ad, əsasən, hərbi qəhrəmanlığa görə verilsə də, bəzi hallarda dövlət və elmi nailiyyətlərə görə də təqdim olunmuşdur.

## Həmçinin bax
Juqderdemidiyn Qurraqça

## İstinadlar
Qızıl yun

**Qızıl yun** — qədim yunan mifologiyasında buludlar ilahəsi Nefela və ya Heranın əmri ilə Hermes və ya Zevsin özü tərəfindən göndərilən qoçun qızıl dərisi. Orxomen padşahı Afamantın övladları Friks və Hella ögey anaları İnonun təqiblərindən qaçaraq Asiya sahillərinə getdilər. Yolda Hella dənizə düşmüş, o zamanlar Hellespont adlandırılan dəniz "Hella dənizi" (indiki Dardanel boğazı) adlandırılmışdır

Friks Kolxida sahillərinə çatmışdır. Burada o, Zevsə bir qoç qurban vermiş və çıxarılan qızıl yununu Kolxida kralına təqdim etmişdir. Yasonun rəhbərliyi altında arqonavtlar tərəfindən oğurlanaraq Yunanıstana aparılmışdır. Ares bağında bir əjdaha tərəfindən qorunurdu.

## İstinadlar

## İstinadlar
Kolxida əjdahası

**Kolxida əjdahası** — qədim yunan mifologiyasından olan personaj. Onun öz adı əksər mənbələrdə qeyd olunmur. Tayfon və Exidnanın oğlu olmuşdur.

O, Kolxidada bir palıd ağacının yanında oturub qızıl yunu qoruyurdu. Onu Medeyanın dərmanları ilə yatızdırmışdılar ki, Yason yununu oğurlaya bilsin. Daha sonra əjdaha feaklar adasında məskunlaşdı və Diomed tərəfindən öldürüldü.

Rasionalist interpretasiyasına görə, bu, sadəcə olaraq kolxlar arasında müqəddəs yerin mühafizəçisinin adıdır.

## İstinadlar
Feaklar

**Feaklar** və ya **fiakiyalılar** (, , ) —  qədim yunan mifologiyasında Sxeriya adasında yaşayan xalq. Feaklar Homerin "*[[Odisseya]]*"sında xatırlanır. Onlar hiperboreyalılar, efioplar və lotofaqlar kimi tanrılara yaxın olan mübarək xalqlardan biri hesab olunurdular. Bu insanların Poseydon tərəfindən himayə edildiyinə inanılırdı. Feaklar Zevs, Afina, Hermes və qədim yunan panteonunun digər tanrılarına inanırdılar. Feaklar yaxşı dənizçilər idilər, onların gəmiləri fırtınada və ya dumanda itməməyə imkan verən naviqasiya sistemi ilə təchiz edilmişdi.

Adlarını Kerika və Poseydonun oğlu və Alkinusun  atası Feakdan almışdılar. Homerin "*Odisseya*"sına görə, feakların gəmilərinin sükanları yox idi, çünki onlar sükançıların fikirlərini başa düşə bilirdilər və özləri zehni olaraq göstərilən marşrutlar üzrə üzürdülər.

## İstinadlar
Kerkis (dağ)

**Kerkis**, həmçinin **Kerkida** və ya **Kerki** (), əvvəllər **Kerketefs** (, ) — Yunanıstanda, Egey dənizindəki Samos adasının qərbində yerləşən dağ, adanın ən hündür nöqtəsi. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1433 m   (digər mənbələrə görə 1434 m  ) təşkil edir.

Müasir və qədim adı "Kirkaya aid" deməkdir. Yerli əfsanəyə görə Pifaqor bir müddət Kerkis dağındakı mağarada yaşamışdır. Pifaqor mağarasının girişində  Xanım Sarandaskaliotissa kilsəsi yerləşir. Kerkisin təpəsindən Egey dənizinə mənzərə açılır.

## İstinadlar
Pifaqor mağarası

**Pifaqor mağarası**  və ya ) — Yunanıstanda, Samos adasının ən hündür dağı olan Kerkis dağının yamaclarında yerləşən mağara. Adanın xalq ənənəsinə görə, mağara Pifaqorun bir vaxtlar yaşadığı və e.ə. VI əsrdə dərs dediyi yer olduğuna inanılır.

Mağara dəniz səviyyəsindən təxminən 300 metr yüksəklikdə, Maratokampos kəndindən qərbdə yerləşir. Pifaqorun adanın tiranı Polikratın qəzəbindən xilas olmaq üçün şəhərdən mağaraya çəkildiyinə inanılır. Onun həm orada yaşadığı, həm də tələbələrinə dərs dediyi düşünülür. Ərazidəki bulağın da onu içməli su ilə təmin etdiyi bildirilir.

## İstinadlar
Horloogiyn Çoybalsan

**Horloogiyn Choybalsan** (; ) — Monqolustan kommunist siyasətçisi və 1930-cu illərdən ölümünə qədər Monqolustan Xalq Respublikasının lideri olmuş feldmarşalı.

## Həyatı və vəfatı
Monqolustanın müasir tarixində bütün siyasi səlahiyyətlərə sahib olan və Monqolustanın Stalini kimi də tanınan yeganə lider idi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ölkənin müstəqilliyi beynəlxalq səviyyədə tanındı.

1951-ci ilin sonlarında Çoybalsan böyrək xərçəngindən müalicə üçün Moskvaya getdi. 1952-ci il yanvarın 26-da orada vəfat etmişdir. Çoybalsanın cənazəsi tam hərbi şərəflə Monqolustana qaytarıldı və ona paytaxtda həm Monqolustan, həm də Sovet rəsmilərinin iştirakı ilə dövlət dəfn mərasimi verildi. O, Ulan-Batorda Altan Ulgii qəbiristanlığında dəfn edilib.

1954-cü ilin iyulunda onun cənazəsi Süxbatar meydanının şimal tərəfində, Hökumət Evinin qarşısında yeni tikilmiş Süxbaatar məqbərəsinə aparıldı. Məqbərə 2005-ci ildə sökülüb və hər iki hökmdarın cənazələri Buddist ruhanilərin nəzarəti altında təntənəli şəkildə yandırılıb və külləri Altan Ulgii qəbiristanlığında yenidən basdırılıb.

## İstinadlar
Diomed

**Diomed** () — qədim yunan mifologiyasında Arqos padşahı, Etoliya qəhrəmanı Tideyin oğlu. Gəncliyində epiqonların Fivə qarşı uğurlu kampaniyasında iştirak etmişdir. Şəhərə hücum zamanı əmisi həlak olmuş və Diomed Arqos taxtının varisi oldu. Yelena ilə uğursuz uyğunlaşma zamanı digər iddiaçılarla birlikdə gələcək ərinə kömək etmək üçün and içməyə məcbur olmuşdur. Yelena Parislə qaçdıqdan sonra Diomed Troyaya qarşı yunan qüvvələrinə qoşulmuşdur. Troya müharibəsi zamanı cəsurluğu və cəsarəti ilə məşhurlaşdı. Döyüşlərin birində oğlunu qaçılmaz ölümdən xilas etmək istəyən Eneyi, sonra Afroditanı yaraladı. Afinanın köməyi ilə Aresi də yaraladı.

## İstinadlar
Dovşantəpə (Bağlar)

** Dovşantəpə ** — Türkiyənin Diyarbəkir ilinin Bağlar ilçəsində kənddir. 1977-ci ilə qədər kənd Çullu adlanıb. Əhalisi 476 nəfərdir (2019). 2024-cü ilin avqust ayında bu kənddə Narin Güran cinayəti baş verib.

## İstinadlar
Maratokambos

**Maratokambos** və ya **Marafokampos** () — Yunanıstanda, Egey dənizindəki Samos adasının cənub-qərbində, Maratokambos körfəzinin sahilində qəsəbə. İnzibati cəhətdən Şimali Egey adaları periferiyasında Samos periferik vahidindəki Ditiki-Samos icmasına aiddir. Dəniz səviyyəsindən 171 m  hündürlükdə, Kərkis dağının ətəyində yerləşir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə əhalisi 1,069 nəfər idi. Burada şərqdə yerləşən Samoslu Aristarx Hava Limanı xidmət göstərir.

## İstinadlar
Samos (şəhər)

**Samos** () —  Yunanıstanda Samos adasının şimal-şərqində qəsəbə. Anatoliki-Samos icmasının inzibati mərkəzi və Şimali Egey periferiyasında Samosun periferik vahidi. Vathi körfəzinin şərq sahilində dəniz səviyyəsindən 20 m hündürlükdə yerləşir. Adanın əsas limanı Pirey ilə bərə ilə bağlıdır. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə, əhalisi 6,191 nəfərdir. Qonşu Vati şəhəri ilə birlikdə şəhər aqlomerasiyasını təşkil edir.

## İstinadlar
Şərqi Sporadlar

**Şərqi Sporadlar** () və ya **Şərqi Egey adaları** —  Egey dənizində, Kiçik Asiyanın sahillərində yerləşən arxipelaq. Bəzən Şimali Egey adaları kimi təsnif edilir. Onlar Egey dənizinin şərq hissəsində yerləşirlər. Şimalda Şərqi Sporadlaı Şimali Egey adaları ilə, cənubda Dodekanes arxipelaqı ilə həmsərhəddir.

## İstinadlar
Şimali Sporadlar

**Şimali Sporadlar** () — Egey dənizində, Yunanıstanın şərq sahillərində, Evbeyanın şimalında yerləşən arxipelaq. 14 ən böyük adadan yalnız 4-də məskunlaşmışdır. Onlar: Alonisos, Skiatos, Skiros, Skopelos.

## İstinadlar
İkariya

**İkariya** () — Yunanıstanda, Egey dənizinin Şərqi Sporadalar arxipelaqında ada. Bəzən o və Samos adası da Cənubi Sporadlar arxipelaqına daxil edilir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, 8,423 nəfərlik əhalisi var idi. Sahəsi 255,32 kvadrat kilometrdir. Ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 1,040 metr hündürlükdədir.

## İstinadlar
Admet

**Admet** () — qədim yunan mifologiyasında Fesaliyadakı Fer kralı Feret və Periklimanın oğlu. "*[[İliada]]*"da (II 714 və s.) adı çəkilir.

Kalidon ovunun və arqonavtların yürüşünün iştirakçısıdır. Peli üçün dəfn oyunlarının iştirakçısı olmuş, yumruq döyüşlərində yarışmışdır.

## İstinadlar
Nestor (mifologiya)

**Nestor** () — qədim yunan mifologiyasında Pilos padşahı, Neley və Xloridanın oğlu. 1908-ci ildə kəşf edilən asteroid (659) Nestor Nestorun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Kalidon

**Kalidon** () — Yunanıstanda, Cənubi Etoliyada, Evinos çayının qərb sahilində, Arakintosun kənarında yerləşən qədim yunan şəhəri. Kuretlərin şəhəri ilə birlikdə Plevron ölkənin əsas şəhəri idi.

Əfsanəvi Etol və ya oğlu Kalidon tərəfindən qurulmuşdur. Şəhər Homerin dövründə (II. 2, 640. 9. 589) çox məşhur idi və onun tərəfindən "qayalı", "yüksək" və "gözəl" kimi xatırlanırdı.

Yunan miflərində Kalidon qəhrəmanı Meleaqr və "*[[İliada]]*"da (I, 529 v.s.) təsvir olunan Kalidon ovu ilə təriflənir. Ənənəyə görə, Kalidon padşahı Eney tanrılara qurban kəsən zaman Artemidanı unutdu. Qəzəbli ilahə ölkəyə dəhşətli bir qaban göndərdi. Eneyin oğlu Meleaqr qaban tərəfindən öldürüldü, lakin öldürülən heyvanın dərisi və başı üstündə kalidoniyalılarla onların qonşuları olan kuretlə arasında mübahisə yarandı. Mifin süjeti Frinixin "*Plevron qadınları*" dramının əsası kimi istifadə edilmişdir.

## İstinadlar
Elman Məmmədov

* Elman Məmmədov (kimyaçı)
* Elman Məmmədov (siyasətçi)
* Elman Məmmədov (hərbçi)
## Həmçinin bax
* Elman (ad)
* Məmmədov
Kuretlər

**Kuretlər** () — qədim yunan mifologiyasında Reyin yoldaşlarının adı, eləcə də tarixi tayfa. Mikena mətnlərində **ke-re-ta-o** adlı müəyyən bir tanrı var. Homer Akarnaniya və Etoliyadakı ilahi mənşəli tayfa olaraq onlardan bəhs edir.

## İstinadlar
Müdafiə Nazirliyi (Qırğızıstan)

Qırğızıstan Müdafiə Nazirliyinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:

**Qırğızıstan Müdafiə Nazirliyi** (qırğ. "Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги") – Qırğızıstan Respublikasının silahlı qüvvələrinin idarə olunmasına cavabdeh olan dövlət qurumudur. Nazirlik Qırğızıstan Silahlı Qüvvələrinin inkişafı, təchizatı və müdafiə siyasətinin həyata keçirilməsi ilə məşğuldur.

## Tarix
Qırğızıstan Müdafiə Nazirliyi 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra Qırğızıstanın müstəqilliyini elan etməsindən sonra yaradılmışdır. Nazirlik Qırğızıstan Respublikasının silahlı qüvvələrinin təşkili və inkişafı üçün əsas orqan kimi fəaliyyət göstərir. İlk illərdə Qırğızıstan Müdafiə Nazirliyi keçmiş Sovet Ordusunun Qırğızıstanda yerləşən bölmələrinin bazasında formalaşmışdır.

## Qırğızıstan Müdafiə Nazirliyinin əsas vəzifələri
Komitə hazırda Qırğızıstan Silahlı Qüvvələrini aşağıdakı tədbirlər vasitəsilə təşkil etməyə cavabdehdir:

* Ölkənin milli təhlükəsizliyinin və müdafiəsinin təmin edilməsi;
* Silahlı Qüvvələrin inkişafı və modernləşdirilməsi;
* Hərbi personalın hazırlanması və təhsili;
* Müdafiə sənayesinin inkişaf etdirilməsi;
* Beynəlxalq hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi.

## Həmçinin baxın

* Qırğızıstan Respublikasının Silahlı Qüvvələri
* Qırğızıstan Respublikasının Joqorku Keneşi

## Mənbə
Hiley

**Hiley** () — qədim yunan mifologiyasında Kalidoniya qaban ovunda iştirak edən qəhrəmanlardan biri. Ovçular vəhşi heyvanı mühasirəyə alan zaman Hiley və Ankey onun tərəfindən öldürülmüşdür.

## İstinadlar
Yuxarı Daşlıçay

** Yuxarı Daşlıçay ** () — Türkiyənin Ağrı ilinin Daşlıçay ilçəsində kənddir.

## Əhalisi

### Milli tərkibi
Kəndin ilkin sakinləri azərbaycan türkləri olsa da sonradan bura kürdlər də yerləşiblər. Hal hazırda kənddəki 35 evdən 23-ündə azərbaycan türkləri, 12-sində isə qonşu kəndlərdən buraya köçmüş Piləki əşirətinə mənsub kürdlər yaşayır. Kənddə həmçinin 20 evin boş olduğu bildirilir. Buradakı azərbaycanlıların vaxtilə İğdırın Duzluca ilçəsindəki Xəmirkəsən kəndindən buraya gəldikləri rəvayət edilir.

## Din
Kənd əhalisi müsəlmandır. Azərbaycan türkləri şiə-cəfəri; kürdlər isə sünni-şafi məzhəbinə etiqad edirlər.

## İstinadlar
1930-cu illər nəsli

**1930-cu illər nəsli** () — 1930-cu illərdə debüt etmiş, Yunanıstan incəsənəti və ədəbiyyatında modernizmi təqdim edən yunan yazıçıları, şairləri, rəssamları, ziyalıları, tənqidçiləri və alimlərindən ibarət qrup. 1930-cu illər nəsli də ictimai hərəkat kimi qeyd olunur. Dini, İsanı və Maarifçilik təfəkkürünün əminliyini tərənnüm edən əvvəlki Orta əsrlər və Bizansdan sonrakı dövrləri modernizm tərəfindən rədd edilmişdir. Sürrealizm və utopiklik elementləri müasir ədəbiyyatı yeniləmək səylərində tətbiq edilmişdir. 1930-cu illər nəslinin nümayəndələri arasında ən diqqət çəkəni şair Yorqos Seferisdir. O, poeziyasında sürrealizmlə müasirliyə dönüş nöqtəsini təhrik edir. Balkan müharibələrindən və Türkiyə–Yunanıstan müharibəsindən sonra ədəbiyyat daha əvvəlki nəslin milliyətçi arzuları ilə öyünə bilməzdi.

## İstinadlar
Exedameya

**Exedameya** () — Fokidada qədim yunan şəhəri.

Pavsani onu Üçüncü Müqəddəs müharibə zamanı e.ə. 346-cı ildə Makedoniya padşahı II Filipp tərəfindən alınan Fokida şəhərlərindən biri kimi qeyd etmişdir. Bu, 1863-cü ildə şəhərin adının bir neçə dəfə xatırlandığı manusiya yazısı aşkarlanana qədər şəhər haqqında yeganə mənbə idi. Onun dəqiq yeri məlum deyil.

## İstinadlar
Desfina

**Desfina** () — Yunanıstanda qəsəbə. Dəniz səviyyəsindən 520 metr yüksəklikdə, Delfidən 7 kilometr cənubda, Amfisadan 18 kilometr cənub-şərqdə, Lamiyadan 53 kilometr cənubda və Afinadan 116 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstanın periferiyasındakı Fokida periferik vahidində Delfi icmasının (dim) bir hissəsidir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 1,824 nəfər əhalisi var idi.

## İstinadlar
Delfi (Fokida)

**Delfi** () — Yunanıstanda qədim Delfi şəhərinin xarabalıqlarının yanında salınmış qəsəbə. Dəniz səviyyəsindən 632 metr yüksəklikdə, Parnasın cənub-qərb yamacında, Amfisadan 11 kilometr cənub-şərqdə, Levadiyadan 34 kilometr və Afinadan 121 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan periferiyasında Fokida periferik vahidində eyniadlı icmanın (dima) tarixi mərkəzidir. Əhalisi 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 854 nəfərdir.

Qədim Delfi şəhərinin xarabalıqlarında Kastri kəndi mövcud idi. 1891-ci ildə Yunanıstan hökuməti qazıntı işləri aparmaq üçün fransızlara icazə verdi və kənd dağıdılmışdır.

## İstinadlar
Kira (Fokida)

**Kira** () —  Yunanıstanda qədim Kirra şəhərinin yerində kiçik dənizkənarı şəhər. Dəniz səviyyəsindən 5 metr  hündürlükdə, Korinf körfəzinin şimal sahilində, İteyadan 2 kilometr şərqdə, Delfidən 7 kilometr cənub-qərbdə, Amfisadan 12 kilometr cənub-şərqdə, Navpaktdan 53 kilometr şərqdə və Afinadan 123 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan periferiyasındakı Fokida periferik vahidində Delfi icmasının (dim) bir hissəsidir. Əhalisi 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 1,385 nəfərdir. Sahəsi 6,05 kvadrat kilometrdir.

Fokidada yerləşən qədim **Kirra** şəhəri Delfi üçün liman kimi xidmət edirdi. Şəhərin adını pəri Kirranın adından aldığı güman edilir.

## İstinadlar
Amfisa

**Amfisa** () —  Yunanıstanda qəsəbə. Dəniz səviyyəsindən 180 metr yüksəklikdə, Qyona dağının ətəyində, Lamiyadan 41 kilometr cənubda, Levadiyadan 44 kilometr şimal-qərbdə, Delfidən 12 kilometr şimal-qərbdə, Navpaktdan 50 kilometr şimal-şərqdə və Afinadan 132 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan periferiyasında Fokida periferik vahidindəki Delfi icmasının (dima) inzibati mərkəzidir. Əhalisi 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən 6,919 nəfərdir. Sahəsi 61,961 kvadrat kilometrdir.

Şəhər Yunan Pravoslav Kilsəsinin Fokida mitropoliyasının inzibati mərkəzidir. Şəhərdə arxeoloji muzey var.

## İstinadlar
Spiros Papalukas

**Spiros Papalukas** (; ) — Yunanıstan rəssamı. Yunanıstan rəssamlığının "1930-cu illər nəsli" adlandırılan generasiiyanın "sələfi" kimi xarakterizə olunur.

## Qəbulu
Fotis Kondoğlu Papalukası Parisdən tanıyırdı. O, yazırdı ki, Papalukas Parisdə yaşadığı bütün vaxtlarda gəncləri maqnit kimi özünə cəlb edən, onları məst edən bu şanlı şəhərin heç bir sevincini hiss etməmişdir. Papalukas ətrafında qaynayan həyata fikir verməyərək, öz "qalasında" bağlı qaldı. Onu maraqlandıran yeganə şey sənəti idi. Rəssam və yazıçı Nikos-Qavriil Pendzikis yazır ki, qədimliyin ağırlığını daşıyan bugünkü ellinizm rəngarəngliyində Papalukasın mənşəyi özünü tacir kimi aparanlardan fərqli kəndli şüuru ilə onu yeniliklərdən ehtiyatlı olmağa vadar edir.

## İstinadlar
Korinf körfəzi

**Korinf körfəzi** () — Yunanıstanda İoni dənizinin dərin dar körfəzi. Körfəz şimalda Mərkəzi Yunanıstan və cənubda Peloponnes yarımadası arasındadır.

Patraikos və Korinf körfəzi arasında Evrip boğazındakı cərəyana bənzər, lakin daha zəif, saatda cəmi 3–4 kilometr olan qabarma axını var. Korinf körfəzi asimmetrik tektonik hövzə sayılır. Körfəz boyu zəlzələlərin episentrləri qırılmaların seysmik aktivliyini göstərir. Buxta Avropanın seysmik cəhətdən ən təhlükəli ərazilərindən birində yerləşir. Korinf körfəzi aşağıdakılarla əhatə olunmuşdur: şimalda Etoliya və Akarnaniya və Fokida, şimal-şərqdə Beotiya, şərqdə Qərbi Attika, cənub-şərqdə və cənubda Korinfiya və cənub-qərbdə Axeya.

## İstinadlar
Klimena (Katreyin qızı)

**Klimena** (  ) — yunan mifologiyasındakı personaj, Krit şahzadəsi, Navplinin həyat yoldaşı və Palamedin anası.

13 sentyabr 1868-ci ildə ABŞ astronomu Ceyms Kreyq Vatson tərəfindən Detroit Rəsədxanasında kəşf edilən asteroid (104) Kliemena mifoloji Klimenlərdən birinin adını daşıyır.

## İstinadlar
Radamant

**Radamant** ( ) — qədim yunan mifologiyasında Zevs və Avropanın oğlu, Minos və Sarpedonun qardaşı. Şair Kinefonun fikrinə görə, Radamant Hefestin oğlu, Hefest Tal, Tal isə Kretin oğludur.

Zevsin Avropanı öküz şəklində qaçırdığı Kritdə anadan olmuşdur. Krit padşahı Asteri Avropa ilə evlənərək uşaqlarını övladlığa götürmüşdür. Asteri uşaqsız öldü və onlara güc verdi. Ədaləti ilə məşhur olan Radamant kritlilərə qanunlar vermişdir.

## İstinadlar
Çoybalsan (şəhər)

Çoybalsan () — Monqolustanın Dornod vilayətinin paytaxtıdır. Şəhər Kerulen çayının sahilində yerləşir. 2008-ci ildə şəhərin əhalisi 38,150 nəfər idi.

Şəhərin adı 1941-ci ilə qədər Bayan Tümən idi. Şəhərə daha sonra kommunist lideri Horloogiyn Çoybalsanın şərəfinə Çoybalsan olaraq dəyişdirilmişdir. Çoybalsan Hava Limanı şəhərə xidmət göstərir.

## İstinadlar
Bar və Bat Mitzvah

**Bar Mitzvah** (ivritcə: בַּר מִצְוָה) yəhudi oğlan uşaqları üçün, **Bat Mitzvah** (ivritcə: בַּת מִצְוָה) isə qız uşaqları üçün keçirilən bir növ yetkinliyə giriş ayinidir.

Halaxaya görə yəhudi oğlan uşaqları 13 yaşına çatdıqlarında (qız uşaqları isə Ortodoks və Mühafizəkar yəhudilərə görə 12 yaşında) etdikləri hərəkətlərə görə məsuliyyət daşıyırlar və Bar Mitzvah (qızlar isə Bat Mitzvah) ilə yetkin olurlar.
Bu ayindən sonra yəhudi qız və oğlanlara evlənmək, əmlak sahibi olmaq, dini ayinlərin icraçısı olmaq və s. icazəsi verilir.

## Həmçinin bax
* Muheyyiz ayini

## İstinadlar