open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valent rabitələr nəzəriyyəsi

*Valent rabitələr nəzəriyyəsi* (VRN) - kompleks birləşmələrin öyrənilməsinə tətbiq edilən ilk kvant mexaniki nəzəriyyədir.

## İzahı
Valent rabitələr nəzəriyyəsinin əsası əsrimizin 30-cu illərində Amerika kimya alimi L.Polinq tərəfindən qoyulmuşdur. VRN bütün digər kvant mexaniki nəzəriyyələr kimi dəqiq olmayıb, məsələni müəyyən yaxınlaşmalarla həll edir.  Bu nəzəriyyə kimyəvi rabitəni adi hallarda olduğu kimi iki elektronlu rabitə kimi qəbul edir və bunu kompleks birləşmələrə də aid edir.

## Kompleks birləşmələrdə rabitə

Kompkleks birləşmələrdə kimyəvi rabitə bir qayda olaraq, kompleksəmələgətiricinin müxtəlif yarımsəviyyələrinin (s-, p- və d-yarımsəviyyələrin) iştirakı ilə əmələ gəlir.  Buna əsasən bir kompleks birləşmədə hətta eyni növ liqandlar olduğu halda belə kimyəvi rabitələr eyni təbiətə malik olmamalıdır. Məsələn, sferik simmetriyaya malik olan s- elektronun əmələ gətirdiyi rabitə, elektron buludunun sıxlığı tamamilə başqa cür paylanan p-elektronun əmələ gətirdiyi rabitə ilə eyni olmamalıdır. Lakin təcrübədə əldə edilən nəticələr bunun əksini göstərir. Müəyyən edilmişdir ki, liqandlar eyni olduğu halda onların kompleksəmələgətirici ilə əmələ gətirdiyi bütün rabitələr eyni təbiətə malik olur. Yəni rabitələr möhkəmlik dərəcəsinə, valentlik bucağı və uzunluğuna görə bir-birindən fərqlənmir. Nəzəri gözlənilən və təcrübədə alınan nəticələr arasındakı bu fərq valent rabitələr nəzəriyyəsinə əsasən irəli sürülmüş hibridləşmə anlayışı ilə izah edilir.  Liqandlar ilə kompleksəmələgətirici arasındakı rabitələr onun hibridləşmə orbitalları əsasında yaranır. Kompleks birləşmələr üçün d2sp3-, sp3(d3s)- və dsp2-hibrid formaları xarakterdir. Lakin sp- və sp2-hibrid hallara müvafiq gələn kompleks birləşmələr də məlumdur.

**Valent rabitələr nəzəriyyəsi** CH4+ - ionun əmələ gəlməsini sp3-hibridləşmə ilə əlaqələndirir.

## Mənbə
* Z.Qarayev "Qeyri-üzvi kimya", Maarif-1975.
Böyük dördlük (audit)

**«Böyük dördlük»** —  dünyanın dörd ən böyük auditoriyası və konsaltinq şəbəkəsi:Deloitte, PricewaterhouseCoopers, Ernst & Young və KPMG. Tək şirkətlər deyil həmçinin beynəlxalq şirkətlər şəbəkələridir və bu şəbəkələrdəki şirkətlərin çoxu yalnız bir ölkədə fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Əvvəllər səkkiz böyük firma təşkil edirdi və bunlar toplu olaraq "Böyük Səkkiz" adlanırdı. 1989-cu ildə «Deloitte, Haskins and Sells» и «Touche Ross»  «Deloitte & Touche» (indiki «Deloitte») birleşmesini, «Ernst & Whinney» и «»  «Ernst & Young» nun birleşmesi baş verdi. 1998-ci ildə «Price Waterhouse» və «Coopers & Lybrand» в «PricewaterhouseCoopers»-a birləşdi. Nəhayət, 2002-ci ildə «Arthur Andersen» böyük müştəri axınının getməsi yaşadı, şirkət fəaliyyətini dayandırdı və «böyük səkkiz» «böyük dördlük» oldu.

## Statistika
Aşağıda *Böyük Dördlüyün* işçilərinin sayı və mövcud son məlumatlara görə gəliri göstərilmişdir:
İmam Xomeyni adına Beynəlxalq Hava Limanı

**İmam Xomeyni adına Beynəlxalq Hava Limanı** () — Tehranın 40 km cənubunda və Tehran-Qum və Tehran-Saveh magistral yollarının kənarında yerləşir. Bu hava limanı İranın ən böyük hava limanıdır. Hava limanının adı 1979-cu ildə İran İslam İnqilabının lideri Ruhullah Xomeynidən gəlir. Bu hava limanının illik tutumu 5.4 milyon sərnişin və 120 min ton yük daşımaqdır və sərnişin tutumu 5.6 milyon nəfərə qədər artırıla bilər. Bu hava limanının rəsmi açılışından sonra (Ciddə, Mədinə və Şam istisna olmaqla) bütün beynəlxalq uçuşlar Mehrabad Beynəlxalq Hava Limanından bu hava limanına köçürülmüşdür.

## Tarixçə
Beynəlxalq İmam Xomeyni Hava Limanının inşası 1968-ci ildə Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının təklifi ilə nəzərdən keçirildi və 1973-cü ildə inşaat əmri dövlət tərəfindən Əhmədabad Hava Limanı olaraq təsdiq edildi. Amerika və İran şirkətləri tərəfindən aparılan iş İran inqilabı ilə yarımçıq qalmışdır. Nəhayət, Fransa və İran şirkətlərinin müştərək işi ilə bu hava limanı rəsmi olaraq 2005-ci ildə açılmışdır.

## Açılış müzakirələri
Bu hava limanının açılışı da çox mübahisəlidir. Hava limanının istismar hissəsi Tepe-Akfen-Vie (TAV) şirkətinə təhvil verildikdən sonra İran İslam İnqilab Keşikçiləri rəsmi açılış mərasimində ilk təyyarəyə enməyə icazə vermədilər və İnqilab Keşikçilərinin döyüş təyyarələri bu hava limanına enən sərnişin təyyarəsini Mehrabad hava limanına yönəltdilər. Bunun səbəbi TAV şirkətinin İsrail ilə əlaqəli olduğu iddiası idi. Nəhayət, İran Şura Məclisi TAV şirkəti ilə müqaviləni ləğv etdikdən sonra bu hava limanı rəsmi olaraq eniş və uçuşlara açıldı.
ABŞ Qiymətli Kağızlar və Mübadilə Komissiyası

**ABŞ qiymətli kağızlar və mübadilə komissiyası** (, ****) — ABŞ dövlət qurumu ABŞ qiymətli kağızlar bazarı üçün əsas nəzarət və tənzimləmə agentliyidir. Komissiya 1934-cü ildə Prezident Ruzveltin rəhbərliyi altında yaradıldı. Komissiyanın məqsədi Böyük böhran dövründə investorların fond bazarına olan inamını bərpa etmək idi. İlk SEC sədri, ölkənin gələcək prezidenti Con Kennedinin atası Cozef Patrik Kennedi olmuşdur.

Komissiya 1934-cü il Qiymətli Kağızlar Mübadilə Qanununa () uyğun olaraq yaradılmışdır. Bu qanuna əlavə olaraq Komissiyanın fəaliyyəti aşağıdakı vacib qanunlarla tənzimlənir:

* Qiymətli kağızlar qanunu (Securities Act of 1933)
* Etibar sənədi qanunu 1939 . (the Trust Indenture Act of 1939)
* İnvestisiya şirkətləri qanunu 1940 . (the Investment Company Act of 1940)
* İnvestisiya məsləhətçiləri qanunu 1940 . (the Investment Advisers Act of 1940)
* Sarbeynz — Oksli qanunu 2002 . (the Sarbanes-Oxley Act of 2002)

Hal-hazırda komissiyanın sədri Cey Kleytondur,  ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən təyin olunmuş və ABŞ Senatı tərəfindən təsdiqlənmişdir.

## Həmçinin bax
* 10-K forması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qiymətli Kağızlar və Mübadilə Komissiyası — ana səhifəsi
Tarkovskilər

**Tarkovskilər** — Qafqazda yüzillərlə hökmranlıq etmiş qumuq feodal monarxiya sülaləsi, Rusiya imperiyasının knyaz nəsli.
Kennedi ailəsi

**Kennedi ailəsi** — bir çox nümayəndəsi məşhur siyasətçi olan və ABŞ-nin rəhbər orqanlarında yüksək vəzifələr tutan İrlandiyalı mənşəli məşhur Amerikan sülaləsi. Kennedilər Katolik, Demokratikdir və Massaçusets ştatındandılar.

Ailənin patriarxı Patrik Cozef Kennedi və ən məşhur nümayəndələri nəvələri, 35-ci ABŞ prezidenti Con Fitzcerald Kennedi, 64-cü ABŞ Baş prokuroru Robert Frensis Kennedi və senator Edvard Mur Kennedidir.

Kennedi ailəsi nəsillər boyu Con və Robert sui-qəsdləri və dörd təyyarə qəzası da daxil olmaqla faciəvi qəzalar yaşadı. Jurnalistlər bu hadisələr zəncirini "Kennedi lənəti" adlandırdılar . Ailənin qalan üzvləri çox yaşayan (orta yaş — 90 yaş) olublar.

## Ailə ağacı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Kennedi ailə ağacı New York Times saytında
Məhəmməd Səidi Mehr

**Məhəmməd Səidi Mehr** (; d.1963) — İranlı tədqiqatçı alim, Tərbiyət Müdərris Universitetinin fəlsəfə kafedrasının professoru.

## Həyatı
Məhəmməd Səidi Mehr 1963-cü ildə Tehran şəhərində dünyaya göz açmışdır. Orta məktəbi riyaziyyat ixtisasında bitirdikdən sonra, dini və fəlsəfi məsələlərə marağı səbəbi ilə mədrəsəyə gedib, öz təhsilini orada davam etdirmişdir. Magistr təhsilini İlahiyyat və Doktorluq dissertasiyasını fəlsəfə sahəsində edərək, İngiltərəyə elmi tədqiqat üçün getmişdir. Qayıtdıqdan sonra Tərbiyət Müdərris Universitetində müəllim kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır.

## Yaradıcılığı
Elmi fəaliyyətində bir çox kitab və məqalələrin müəllifidir.

“METAFİZİKA” beynəlxalq fəlsəfi və fənlərarası araşdırmalar jurnalının 5-ci sayından jurnalın “Fəlsəfə, Sosiologiya və Psixologiya elmləri” üzrə redaksiya heyətinin üzvüdür.

### Kitabları

* Kəlam elmi, Məhəmməd Səidmehr, Nurlar nəşriyyatı, 2013 (Bu kitab Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir).
* Din fəlsəfəsi; Allah, İxtiyar və Şər, Taha nəşriyyatı, İran
* Din fəlsəfəsinin əsasları, Kitab bustanı nəşriyyatı, İran
* Zərurət, dəlalət və mümkün cahanlar, elmi və fərhəngi nəşriyyatı, 2015

### Məqalələri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qazi Şəhid (film, 1998)

**"Qazi Şəhid" filmi** — 1998-ci ildə çəkilmiş Pakistan triller filmi.

## Məzmun
Bu film 1971-ci il Hindistan-Pakistan müharibəsi zamanı Vişakapatnam sahillərində batan Pakistanın sualtı qayığı olan PNS *Ghazi-* nin heyəti ətrafında gedir.  Filmin əsas hissəsi Komandir Zabit Zəfər Məhəmməd Xanın həyatını əhatə edir. İlk Pakistan sualtı gəmisi və o dövrdə mina qoymaq qabiliyyətinə və uzun məsafəyə sahib olan tək olan PNS *Ghazi-* də ölkələrində xidmət edərkən canlarından keçən 92 kişinin hekayəsidir.

## Rollarda
Şabbir Can — Zəfər Məhəmməd Xan

Mişi Xan — Lalarux Xan

Mobina Dossel — Sitarə Şəmşəd

Ayişə Xan — Puppu Xala

Adnan Cilani — Pərviz Həmid

Sədiə Cilani — Bəyim Xəlsüm Pərviz

Nəssərullah — Şəmşəd Əhməd

Hümayun Səid — Məhəmməd Bəşir Racput

Qalib Kamal — Əhməd Əvan

Feysəl Qazi — Lal Xan Satti

Rizvan Vəsti — Xalid Mahmud Hüseyn

İbrahim Rəzh — Emmanuel

Fəhmid Əhməd Xan — Sərdarilal Matradas Nanda

Məhəmməd Əyyub — R.Krişna

Kommodor GM Hiranandan — İmtiyaz Tac

İnder Sinqx — Məhəmməd İmdad Xan

## Xarici keçidlər
İsrail şəhərləri siyahısı

**İsrail şəhərləri siyahısı** — əhalisi 100.000-dən çox olan şəhərləri özündə ehtiva edir. İsrail ümumilikdə 7 inzibati rayonda 75 şəhərə sahibdir. İsrail əhalisinin təxminən 90%-i şəhərlərdə yaşadığına görə bu ölkədə şəhər əhalisinin sıxlığı dünyada ən yüksək göstəricilərdən biridir. İsrailin yerli idarəetmə sisteminə əsasən, əhalisi 20.000-i keçən hər bir coğrafi məkana, Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən şəhər statusu verilir. "Şəhər" ifadəsi bu ölkədə sadəcə şəhər aqlomerasiyalarına aid edilmir. İsraildə iki fərqli şəhər aqlomerasiyası mövcuddur:

* Ölkə əhalisinin təxminən üçdə birinin yaşadığı Quş-Dan
* Ölkə əhalisinin təxminən 7%-nin cəmləşdiyi Hayfa və Krayot

Siyahı İsrail Mərkəzi Statistika Bürosunun verdiyi məlumatlar əsasında hazırlanmışdır.

## Siyahı
İsrail Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən ümumilikdə 75 bələdiyyəyə “şəhər” statusu verilib, ən yeni şəhər isə 2008-ci ildə ərəblərin Kafr-Qasem qəsəbəsidir. İsrail, əhalisinin sayı 100.000-dən çox 14 şəhərə ev sahibliyi edir. Paytaxtın əhalisinin sayı isə 700.000-dir.

Siyahıya İsrail suverenliyinə tabe olmayan İordan çayının qərb sahilindəki Yəhudya və Samariya bölgəsində yerləşən dörd şəhər daxil edilmişdir. Qüdsün ərazisi və əhalisi, 1967 müharibəsində İsrail tərəfindən ilhaq edilmiş və beynəlxalq tanınma almamış 1980 Qüds Qanunu çərçivəsində Qüdsün bələdiyyə sərhədlərinə daxil edilmiş Şərqi Qüdsü də əhatə edir.
Rəşad Məmmədov

* Rəşad Məmmədov (aktyor) (d. 1986) — Azərbaycanlı aktyor
* Rəşad Məmmədov (səfir) (d. 1973) — Azərbaycan Respublikasının Türkiyə Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri, diplomat, hüquqşünas
* Rəşad Məmmədov (cüdoçu) (d. 1974) —  Azərbaycan əsilli Belarus cüdoçusu. Avropa çempionu

## Həmçinin bax
* Rəşad
* Məmmədov
Interplay Entertainment

**Interplay Entertainment Corp.** (əvvəllər **Interplay Productions**) — ABŞ videooyun istehsalı və nəşri şirkəti. Şirkət 1983-cü ildə istehsalçılar Brayan Farqo, Cey Tatel, Troy Uorrel və Rebekka Hayneman, o cümlədən investor Kriss Uells tərəfindən təsis edilmişdir. "Interplay" istehsalçı olaraq "*[[Fallout (seriya)|Fallout]]*" seriyasının yaradıcısı, nəşrçi olaraq isə "*[[Baldur's Gate (seriya)|Baldur's Gate]]*" və "*Descent*" seriyalarına görə tanınır.

## Studiyalar

### Aktiv
* Interplay Discovery — indi istehsalçılar üçün yayım şöbəsi.
* Black Isle Studios — 1996-cı ildə qurulmuş, 2003-cü ildə maliyyə problemlərinə görə bağlanmış studiya. Studiya 2012-ci ildə yenidən açılmışdır.

### Bağlanmış
* BlueSky Software — 1988-ci ildə qurulmuş, 2011-ci ildə bağlanmış studiya.
* Brainstorm
* Interplay Films — 1998-ci ildə şirkətin "*Descent*", "*Redneck Rampage*" və "*[[Fallout (seriya)|Fallout]]*" kimi populyar franşizaları haqqında bədii filmlərin çəkilməsi üçün açılmış şöbə. Şöbənin rəhbəri Tom Rid idi.

### Satılmış
* Shiny Entertainment — 1993-cü ildə qurulmuş, 1995-ci ildə "Interplay" tərəfindən satın alınmış, 2002-ci ildə "Atari"yə satılmış studiya.

### Digər
* 14 Degrees East — 3 mart 1999-cu ildə qurulmuş strategiya oyunları şöbəsi.
* FlatCat
* Interplay Sports — idman oyunları şöbəsi.
* Tantrum Entertainment
* Tribal Dreams
* Digital Mayhem

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
KPMG

**KPMG** () — Deloitte, Ernst & Young və PwC ilə birlikdə dünyanın ən böyük peşəkar xidmətlər şəbəkələrindən biri və Big Four-un audit şirkətlərindən biridir. Beynəlxalq qərargah Amstelvendə (Niderland) yerləşir.

KPMG işçilərinin sayı 219.000 nəfərdən çoxdur (2019). Şirkət üç növ xidmət göstərir: audit, vergi və konsaltinq xidmətləri. Konsaltinq xidmətləri, öz növbəsində, üç qrupa bölünür: idarəetmə konsaltinqi, risk konsaltinqi və işlərin idarə olunması ilə yenidən qurulma.

## Tarixi

### Erkən tarixi və birləşmə
Şirkət 1870-ci ildə William Barclay Peat & Co. Londonda mühasibat firması açdıqda və 1911-ci ildə William Barclay Peat & Co. Marwick Mitchell & Co. ilə birləşdi Peat Marwick Mitchell & Co-da, daha sonra Peat Marwick olaraq bilinir.

Eyni zamanda, 1877-ci ildə Qlazqoda mühasibat firması Thomson McLintock-un ofisi açıldı. 1917-ci ildə Pit Kleynveld Amsterdamda mühasibatlıq firmasını açdı. Daha sonra Krayenxofom ilə birləşərək Klynveld Kraayenhof & Co..

1979-cu ildə Klynveld Kraayenhof & Co. (Nideland), McLintock Main Lafrentz (ABŞ) və Deutsche Treuhandgesellschaft (Almaniya), güclü bir Avropa beynəlxalq şirkəti yaratmaq üçün müstəqil bir qrup KMG firmasına (Klynveld Main Goerdeler) birləşdilər. Sonra, 1987-ci ildə **KPMG Peat Marwick**, Peat Marwick McLintock olduğu İngiltərə xaricində KPMG adlı bir firma qurmaq üçün ilk böyük mühasibat firması birləşməsini qurdu.

1990-cı ildə bu iki firma KPMG Peat Marwick McLintock adını aldı, 1991-ci ildə firma KPMG Peat Marwick olaraq dəyişdirildi və 1999-da adı yenidən KPMG olaraq qısaldıldı.

1997-ci ildə KPMG Peat Marwick və Ernst & Young, daha çox Price Waterhouse və Coopers & Lybrand'ın birləşməsini maneə törətmək cəhdi kimi qəbul ediləcək birləşmələrini elan etdilər. Bununla birlikdə, bu birləşmə və PricewaterhouseCoopers-in formalaşması səlahiyyətlilər tərəfindən təsdiqləndi, KPMG və Ernst & Young isə qısa müddətdə birləşmədən imtina etdilər.

## Xidmətləri
KPMG aşağıdakı xidmətləri göstərir:

* **Audit:**
*#Maliyyə hesabatlarının auditi
*#Auditlə əlaqəli xidmətlər
* **Vergi və hüquq məsləhətləri:** hüquqi və fiziki şəxslərin vergiyə cəlb edilməsi sahəsində xidmətlər
*#Beynəlxalq vergi
*#Vergi və mühasibat dəstəyi
*#Transfer qiymətləri
*#Hüquq xidmətləri
* **Konsaltinq xidmətləri:** KPMG-nin məsləhət xidmətləri üç sahəyə (böyümə, idarəetmə və məhsuldarlıq) və doqquz xidmət kateqoriyasına bölünür:
*# Mühasibat məsləhət xidmətləri
*# Şirkətin səmərəliliyini artırmaq üçün xidmətlər
*# Korporativ maliyyə
*# Maliyyə risklərinin idarə edilməsi xidmətləri
*# Məhkəmə mühasibat ekspertizası (Ədli)
*# Daxili audit, risklərin idarə edilməsi və uyğunluğa nəzarət xidmətləri
*# IT konsaltinqi
*# Yenidənqurma
*# Çərçivə dəsti
*# Biznes xidmətləri (M&A & Strateji)
* **Digərləri:**
Sənaye xidmətləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi
* KPMG rus dilində
Məşhəd Beynəlxalq Hava Limanı

**Məşhəd Beynəlxalq Hava Limanı** və ya **Şəhid Haşimi Nejad Hava Limanı** (IATA: MHD, ICAO: OIMM) () İranın Rəzavi Xorasan ostanının Məşhəd şəhərində yerləşən bir hava limanıdır.

Hava limanı, Mehrabad Beynəlxalq Hava Limanı və Tehrandakı İmam Xomeyni adına Beynəlxalq Hava Limanından sonra ölkənin ən işlək üçüncü hava limanıdır. Uçuşlar 30-u daxili olmaqla ümumilikdə 57 istiqamətə həyata keçirilir.

## Ümumi baxış

Məşhəd Beynəlxalq Hava Limanı İranın Tehran-Mehrabad Beynəlxalq Hava Limanı və İmam Xomeyni adına Beynəlxalq Hava Limanından sonra ölkənin ən işlək hava limanıdır. 2016-cı ildə Məşhəd Hava Limanı, 86,681 ton yük ilə 2015-ci illə müqayisədə 17% artaraq 10 milyondan çox sərnişinlə rekord göstərdi. 57 istiqamətə uçuşlar həyata keçirir ki, bunun 30-u İran daxilindəki şəhərlərə və 27-si Orta Asiya, Orta Şərq, Şərqi Asiya və Avropadakı istiqamətlərə müntəzəm uçuşlar həyata keçirdir.

Məşhəd Beynəlxalq Hava Limanının üç terminalı var: daxili uçuşlar terminalı (Terminal 1), beynəlxalq uçuşlar terminalı (Terminal 2) və Həcc uçuşları terminalı (Terminal 3)

## Genişləndirmə layihələri

Hava limanında 45,7 milyon dollar dəyərində bir genişləndirmə layihəsi tamamlanmışdır. 10.000 m² həcmli Həcc Terminalı 24 May 2010-cu ildə açıldı. Bundan dərhal sonra 30.000 m²-lik Beynəlxalq Terminal açılmış, ardından yeni park binası, yeni gömrük anbarı və yük terminalı, yeni yanğınsöndürmə məntəqəsi (ARFF) binası və taksi yolları avadanlıqları yeniləndi.

Təyyarə təmir mərkəzi üçün yeni təyyarə anqarı və Daxili Terminalın şərq tərəfinin genişləndirilməsi üçün 26,5 milyon dollar dəyərində bir layihə davam etdirilir.

## Statistika

### İllik trafik

## İstinadlar
İran Mülki Aviasiya Təşkilatı

**İran İslam Respublikası Mülki Aviasiya Təşkilatı** (*[[Abreviatura|Abr]]: CAO.IRI*, ) — İranın mülki aviasiya agentliyidir. İranda mülki aviasiyanın bütün aspektlərinə nəzarət edən və tənzimləyən qanuni bir şirkətdir. Təşkilat 1946-cı ilin iyulunda qurulmuşdur və mərkəzi Tehrandakı Mehrabad Beynəlxalq Hava Limanında yerləşir.  İrandakı aviasiya qəzalarını və hadisələrini tədqiq edib öyrənir.. Şirkətin baş icraçı direktoru Ali Abedzadehdir. İran İslam Respublikası Mülki Aviasiya Təşkilatı, aviasiya infrastrukturunun inkişafı və beynəlxalq standartların yüksəldilməsi istiqamətində ICAO kimi qlobal təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq edir.

## Kadrlar

3 iyul 2020-ci ilədək qəza tədqiqat heyətinin rəhbəri Həsən Rzaeifar idi, o Kanadada bir doktorant olan PS752 qurbanının əri ilə ərinin Xamenei rejimini tənqid edən Instagram yazılarını sildirmək ümidi ilə əlaqə qurmuş və buna görə də onu işindən azad etmişdirlər. Ralph Goodale, telefon danışığının “çirkin bir davranış” olduğunu bildirərkən, Global Affairs Canada isə “Kanada vətəndaşlarına müdaxilənin tamamilə qəbuledilməz, çox narahatedici olduğunu və bunun dözülməz olduğunu bildirmiş, həmçinin Kanada hökumətinin Kanadalıları, xüsusən də sevdiklərini itirənləri  kimlərinsə nəyəsə məcburetmə və ya təzyiq göstərmə cəhdlərini pisləmişdir.

## Vəzifələri

CAOIRI-nin vəzifələri aşağıdakı kimidir:

*İran səmalarının Qaydaları və onların Tənzimləməsi
*Peşəkar və şəxsi pilotlar
*Lisenziyalı təyyarə mühəndisləri
*Hava trafik nəzarətçiləri
*Aviaşirkətlər
*Lisenziyalı aerodromlar
*Aviasiya məhsullarının dizaynı (DO), istehsalı (PO), mütəmadi uçuş qabiliyyətinin idarəedilməsi (CAMO) və texniki xidmət (AMO) ilə məşğul olan təşkilatlar
*Pilot (ATO), hava hərəkəti nəzarətçisi və texniki xidmət mühəndisi (MTO) təlimində iştirak edən təşkilatlar
*İranda qeydiyyata alınmış təyyarələr
*Aero-Tibbi Mərkəzləri (AeMC)

## İstinadlar
Qraçyovski rayonu

**Qraçyovski rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Qraçyovka şəhəridir. 
## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının mərkəzi hissəsində yerləşir. Qraçyovkadan Stavropol şəhərinə olan məsafə 35 km-dir. Trunovski, Petrovski, Aleksandrovski, Andropovski və Şpakovski rayonları ilə həmsərhəddir.
## Tarixi
19 yanvar 1943-cü ildə gələcək Qraçyovski rayonunun ərazisi alman faşist işğalçılarından azad edilir.

11 dekabr 1970-ci ildə Stavropol diyarının Kirovski, Kursavski, Trunovski və Türkmen rayonları ərazisindən mərkəzi Qraçyovka kəndində yerləşən Qraçyovski rayonu qurulur.

27 iyul 2015-ci ildə Stavropol diyarının Qraçyovski rayon Şurasının qərarı ilə regional bayram təsis edilir. Bayram oktyabrın ilk şənbə günü  Qraçyovski rayonunun Günü olaraq təsis edilir.

16 Mart 2020-ci il tarixindən 31 yanvar 2020-ci il tarixli 6-kz  nömrəli Stavropol diyarı Qanununa uyğun olaraq, Qraçyovski rayonunun bütün bələdiyyələri Qraçevski bələdiyyəsinin vahid bələdiyyə qurulmasına birləşdirilərək dəyişdirildi.

Ərazi vahidi statusunu qorudu.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 17 021 kişi (46,93 %) və 19 251 qadın (53,07 %)28 072  (52,72%) yaşayırdı.

; Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

## İqtisadiyyat
Aparıcı sənaye kənd təsərrüfatıdır. Burada bitkiçilik üstünlük təşkil edir: əsasən, buğda və günəbaxan əkilir. Heyvandarlıq ətlik və südlük heyvandarlıq ilə təmsil olunur. Ümumilikdə rayonda 9 kənd təsərrüfatı müəssisəsi, o cümlədən "Qraçevskaya" PTF və 275 kəndli təsərrüfatı fəaliyyət göstərir. Həmçinin rayonda "Yaqagromaş" MMC-nin bazasında kombaynların, maşın və traktorların texniki parkı mövcuddur.
Sənaye istehsalının strukturuna aşağıdakılar daxildir: "Qidroaqreqat" ASC zavodu, "Azimut" QSC kərpic zavodu, ASC "Qraçevski lift", ASC "Kuqultinski" yağ və pendir zavodu, "Ulyana", "Erik", "Smak" tikinti şirkəti, "Veqa" tikinti şirkəti və digərləri.
## Kütləvi informasiya vasitələri
Qraçyovski rayonunun "Vperyod" ictimai və siyasi qəzeti. 1971-ci ilin mart ayından bəri nəşr olunur.

"Qraçyovski Vestnik" qəzeti. 17 sentyabr 2013-cü ildə qurulmuşdur.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
*
Levokumski rayonu

**Levokumski rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Levokumskoye kəndidir. 
## Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının şimal-şərqində, Arzgirski, Budennovski, Neftekumski rayonları, şimalda Kalmıkiya Respublikası, şərqdə Dağıstan Respublikası ilə həmsərhəddir. Bu Stavropol diyarının ən böyük rayopnudur - 4.687.2 km² ərazini tutur.

Rayon ərazisindən bölgənin adının mənşəyi ilə əlaqəli olan Kuma çayı, həmçinin XX əsrin 50-60-cı illərində inşa edilmiş Tersko-Kumski və Kumo-Manıçski kanalları keçir.
## Tarixi
Rayon 13 aprel 1924-cü il tarixində Tersk dairəsinin tərkibində meydana gəldir.

1928-ci ildə Levokumski rayonu, bölgənin daha üç rayonu ilə birlikdə - Aleksandriyski, Naurski və Suvorovski ləğv edildi. Rayonılar yenidən 1935-ci ildə bərpa edilir.

10 yanvar 1943-cü ildə Levokumski rayonu nasist işğalçılarından azad edilir.

1962-ci ildə 500-dən çox kazak və molokan ailəsi Türkiyədən Levokumski rayonunun Levokumskoe, Priozerskoe, Kumskaya Dolina, Novokumski kəndlərində yerləşdirilir.

1963-cü ildə ərazisinin genişləndirilmiş Levokumski, Blaqodarnenski və Prikumski rayonlarına verilməsi ilə Arzgirski rayonu ləğv edilir.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeysk, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski rayonları qurulur.

16 mart 2020-ci il tarixindən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 10-kz qanununa əsasən Levokumski rayonunun bütün bələdiyyələri Levokumski bələdiyyəsinə birləşdirilərək dəyişdirildi.

Ərazi vahidi öz statusunu qorumuşdur.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 19 786 kişi (47,68 %) və 21 713 qadın (52,32%) yaşayırdı.

; Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

## Yerli özünü idarəetmə
;Rayon rəhbəri
2004-cü ildən - Anatoli Tokarev.

2017-ci ildən - Andrey İvanov.
;Bələdiyyə başçıları
noyabr 2012-ə qədər - Sergey Lısenko

Noyabr 2012-dən - Nikolay Napxanyuk
## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 21 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.
## Rayonla əlaqəli insanlar
Sovet İttifaqı qəhrəmanları: İvan Puxov, Aleksandr Sitkovski.

Sosialist Əməyi Qəhrəmanları: А. S. Artyomov, M. M. İvçenko, A. A. Kozlova, E. P. Kuklanova, M. İ. Potrayanko, A. Y. Yunusov

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Mühasib

**Mühasib** — qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq mühasibat sistemi üzərində işləyən mühasibat mütəxəssisi.

"Mühasib" sözü — kitab sahibi orta əsrlərin sonunda yaranmışdır. 1498-ci ildə alman millətinin Müqəddəs Roma İmperatoru I Maksimilian Xristof Ştexer "mühasib" təyin etdi.

## Tarixi
Tarixçilərdə mühasibat uçotunun meydana gəldiyi və insanların bu fəaliyyət sahəsi ilə peşəkarlıqla məşğul olmağa başladıqları zamanın birmənalı sübutları yoxdur. Orta əsr fərziyyəsinə görə, mühasibat XIII əsrin sonu və XIV əsrin əvvəllərində Şimali İtaliyada ortaya çıxdı. Digərləri mühasibat uçotunun Qədim Roma dövründən başladığına inanırlar. Şimali İtaliyadakı ticarət və bank şirkətlərində cüt mühasibat aparılırdı. İlk mühasiblərin təsadüfən mühasibat icad etdiyi orta əsr tacirləri olduğuna inanılır. Cenoa tacirləri ilk növbədə ikili mühasibat aparırdılar. Digər bir fərziyyə mühasibat uçotunun Cenova, Venesiya, Florensiyada 1250–1350-ci illər arasında meydana çıxmasıdır.

## Millətlər Birliyi
1997-ci ildən əvvəl Birləşmiş Krallıq, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Honq Konq və digər bir çox dövləti əhatə edən Millətlər Birliyində ümumiyyətlə tanınan mühasibat keyfiyyətləri Sertifikatlı Mühasib (ACCA), İcazəli Mühasib (CA və ya ACA), Sifarişli Mühasib (ACMA) və Beynəlxalq Mühasib (AAIA). Müəyyən ölkələrdəki digər xüsusiyyətlərə Sertifikatlı Cəmiyyət Mühasib (CPA — İrlandiya və CPA — Hong Kong), Sertifikatlı Peşəkar Mühasib (CPA — Kanada), Sertifikatlı İdarəetmə Mühasib (CMA — Şri Lanka), Sertifikatlı Təcrübəli Mühasib (CPA — Avstraliya) , İctimai Mühasiblər İnstitutunun üzvləri (Avstraliya), eləcə də Sertifikatlı Bir Mühasib (CPPA — Yeni Zelandiya) daxildir.

Şotlandiyanın İcazəli Mühasiblər İnstitutu (ICAS) 1854-cü ildə Krallıq Nizamnaməsini aldı və dünyanın mühasiblər üçün ilk peşəkar orqanıdır.

## Peşəkar mühasib
Peşəkar mühasib — Beynəlxalq Mühasiblər Birliyinin rəsmi terminidir. Bu beynəlxalq təşkilatın qəbul etdiyi standartlara görə, aşağıdakı peşələr "peşəkar mühasiblərə" aiddir: baş mühasib, auditor, maliyyə direktoru və vergi məsləhətçisi.

### Hesablama
Mühasibat avtomatlaşdırması olmadığı dövrdə hər hansı bir müəssisənin böyük mühasibat uçotu mühasibləri arasında əhəmiyyətli bir mühasibat təbəqəsi var idi — aralarında bir və ya bir neçə qəti şəkildə ayrılmış hesablar haqqında məlumat toplayan işçilər və ikiqat giriş mexanizminin hər biri tərəfindən ayrı-ayrılıqda istifadə edilməməsi xarakterik idi. mühasibat yazışmaları aparılmadı, bu da tez-tez baş mühasib və ya onun müavini tərəfindən həyata keçirilən sonrakı balanslaşdırma aktında səhvlərə səbəb oldu.

## Həmçinin bax

* Mühasibat uçotu
* Mühasibat

## İstinadlar
Büdcə məhdudiyyəti

**Büdcə məhdudiyyəti** —  mikroiqtisadiyyatda (İstehlakçının davranış nəzəriyyəsində) istifadə olunan, istehlak xərclərini onun gəlirləri və (və ya) iqtisadi malların ilkin ehtiyatları ilə məhdudlaşdırmaq kimi başa düşülən iqtisadi (büdcə) məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla qəbul edilə bilən alternativlər (istehlak dəstləri) dəstinin alt hissəsini ifadə edən konsepsiya.

## Formal tərifi
 X  (qəbul edilə bilən alternativlər (istehlak dəstləri),  p  iqtisadi malların qiymətlərinin mənfi olmayan bir vektoru,  R  istehlakçının gəliri olsun. Sonra büdcə çoxluğu  px \ leqslant R  bərabərsizliyinin təmin edildiyi  X  alternativlər çoxluğu olaraq təyin olunur, yəni:

B(p,R)=\{x \in X|px \leqslant R \}

Büdcə məhdudluğu ilkin mal ehtiyatı ilə əlaqəli ola bilər x_0, yəni bu halda gəlir yalnız bəzi ilkin hissələrin satışından əldə edilə bilər. Sonra büdcə çoxluğu aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

B^*(p,x_0)=\{x \in X|px \leqslant px_0 \}=\{x \in X|p(x-x_0) \leqslant 0 \}

Yəni alışların dəyəri satışların dəyərini aşmır.

Təbii olaraq birləşdirmək də mümkündür, yəni gəlir həm xarici ola bilər, həm də ilkin ehtiyatlarla əlaqələndirilə bilər.

## Xüsusiyyətləri
Hər şeydən əvvəl büdcə dəstlərinin boş olmadığı qəbul edilir. Büdcə çoxluğu  B (p, R)  üçün bunun üçün kifayətdir ki,  R  gəlirinin ən azı bir etibarlı dəsti, yəni R>\inf_{x \in X} px əldə etmək üçün tələb olunan minimumdan böyük olmasıdır. Büdcə çoxluğu B^*(p,x_0) vəziyyətində bu şərt yalnız başlanğıc vektorunun əvvəlcə qəbul edilən  X  çoxluğuna aid olması deməkdir.

Büdcə çoxluğu qapalıdır, məhdudlaşdırılır və qabarıqlıq qoyulur. Məhdudiyyət üçün qiymət vektorunun sıfırdan çox olması rəsmi olaraq (və kifayətdir) lazımdır (yəni bütün qiymətlər müsbət olmalıdır). Büdcə çoxluğunun qapalılığı və məhdudluğu istehlakçı probleminə həll yolunun mövcudluğunu təmin edir.

Büdcə çoxluğu   B (p, R)  "sıfır dərəcədə homojen" dir, yəni qiymətlər və gəlir eyni saya vurulursa, eyni büdcə çoxluğunu alırıq. Büdcə çoxluğu  B ^ * (p, x_0)  üçün bu qiymət vektorunda "sıfır dərəcənin homojenliyi" deməkdir.

Sabit qiymət vektoru ilə aşağı gəlirli büdcə çoxluğu daha yüksək gəlirli büdcə çoxluğunun bir hissəsidir. Sabit gəlirlə yüksək qiymətli büdcə çoxluğu aşağı qiymətli büdcə çoxluğunun bir hissəsidir.

## İstehlakçının vəzifəsi
Büdcə məhdudiyyəti  birbaşa (marşallian) istehlakçı problemində istifadə olunur ki, bu da alternativ büdcə çoxluğunda u(x) kommunal funksiyasını maksimuma çatdırmaqdır B:


\begin{cases}
u(x) \rightarrow \max \\
x \in B \subset X
\end{cases}


Xüsusilə, gəlirlərdəki büdcə məhdudiyyəti üçün problem budur:


\begin{cases}
u(x) \rightarrow \max \\
px \leqslant R, x \in X
\end{cases}


Büdcə məhdudiyyətin kompaktlıq (sərhədlilik və qapalılıq) xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq davamlı  kommunal funksiyası ilə istehlakçının problemi həmişə həll yolu tapır.

## Ədəbiyyat
* 
*(Учебники экономического факультета МГУ и. М.В. Ломоносова)
*
Acer Predator

**Acer Predator** — oyunçular üçün hazırlanan Acerə məxsus kompüter modelləri seriyası. 2008-ci ildə Acer Aspire Predator adı altında yüksək performanslı stolüstü kompüterləri satışa çıxaran seriyanın adı daha sonradan Acer Predator olaraq dəyişdirilmişdir. Seriya futuristik kompüter şassisi və yüksək performans ilə xarakterizə olunur. 2016-cı ildə notbuk və stolüstü kompüterlərlə yanaşı, oyunçular üçün dizayn edilmiş aksessuarlar da satışa buraxılmışdır.

Acer Predator adətən Lenovo Legion, Dell's G seriyası, Alienware, HP-nin Omen və Asus ROG seriyaları ilə müqayisə olunur.

## Məhsullar
### Noutbuk

### Stolüstü kompüterlər
* Predator G1
* Predator G3
* Predator G6

### Monitor

### Proyektor
* Predator Z650
* Predator Z850

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi veb-səhifə
Artur Sesil Piqu

**Artur Sesil Piqu** (;) — ingilis iqtisadçısı. 18 noyabr 1877-ci ildə Rayd şəhərində anadan olub. Kembric neoklasik məktəbinin nümayəndəsi. Alfred Marşallın şagirdi və davamçısı.

## Bioqrafiyası
Riyaziyyat və məntiq ixtisası üzrə təhsil aldığı Kembric Universitetinin nəznində Kral Kollecini bitirdikdən sonra Siyasi İqtisadiyyat kafedrasında dərs deməyə davam edir. Alfred Marşallın rəhbərliyi altında iqtisadi nəzəriyyə problemləri və bazar iqtisadiyyatının praktik problemləri öyrənildi. 1908-1943-cü illərdə Siyasi İqtisadiyyat Departamentinə rəhbərlik etdi və tövsiyəsi ilə bu vəzifədə Marşalın varisi oldu.

Hökumət üçün konkret iqtisadi siyasət tədbirlərinin hazırlanmasında iştirak etdi. 1918-1919-cu illərdə valyuta komitəsinin üzvü, 1919-1920-ci illərdə gəlir vergiləri üzrə krallıq komissiyasının üzvü, 1924-1925-ci illərdə hesabatı Böyük Britaniyada qısa müddətə qızıl standartının bərpasına yol açan pul dövriyyəsi üzrə Chamberlain komitəsinin üzvü idi.

7 mart 1959-cu ildə Kembricdə vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
### Elmi fəaliyyəti
İqtisadçının adı tarixə, kəşf etdiyi "Piqu effekti" ilə düşmüşdür. Mahiyyəti budur ki, inflyasiya gözləntiləri olmadığı təqdirdə, qiymət artımı istehlakın azalmasına və qənaət yığılmasına səbəb olur ki, bu da qiymətləri aşağı salır və iqtisadiyyatı tarazlığa gətirir. Eynilə, yarım gün iş ilə tələbin azalması qiymətlərin enməsinə səbəb olur və əldə qalan nağd pulun miqdarını artırır, bu da tələbin artmasına səbəb olur və məşğulluğu dəstəkləyir.

## Əsas əsərləri
* Rifahın iqtisadi nəzəriyyəsi (том I; том II) (The Economics of Welfare, 1920).Bu əsərində Piqu, kasıblardan zənginlərə gəlirlərin yenidən bölüşdürülməsinin qarşısını almaq üçün bütün əhalinin rifahını və məşğulluğunu artırmaq üçün iqtisadiyyatın dövləti tərəfindən mütərəqqi vergi, tənzimləmə və subsidiyaları əsaslandırır..
* Sənaye fəaliyyətində dalğalanmalar (Industrial Fluctuations, 1929)
* İşsizlik nəzəriyyəsi (The Theory of Unemployment, 1933)
* Stasionar vəziyyət iqtisadiyyatı (The Economics of Stationary States, 1935)
* Məşğulluq və tarazlıq (Employment and Equilibrium, 1949)

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* А. С. Пигу: краткая справка
* *[[Ben Seliqmen|Селигмен Б.]]* А. С. Пигу и политическая экономия благосостояния
Ronald Arauxo

**Ronald Federiko Arauxo da Silva** () — Uruqvaylı futbolçu. İspaniyanın Barselona klubunun və futbol üzrə Uruqvay milli komandasının müdafiəçisi.

## Klub karyerası
Arauxo "Rentistas" klubunun yetirməsidir. 24 sentyabr 2016-cı il tarixində Takuarembo ilə matçda Uruqvay Segundasında debüt etdi. 9 dekabrda Central Espanyol maçda Ronald ilk qolunu vurdu. 2017-ci ilin yayında Araujo Boston Riverə transfer oldu. Transfer məbləği 400 min avro idi. 18 sentyabrda El Tanke Sisley ilə matçda Uruqvay Liqasında debüt etdi.

2018-ci ilin yayında Arauxo İspaniyanın Barselona B keçdi. Transfer məbləği 1,7 milyon avro idi. 28 oktyabrda ilk oyununu Segunda B-də "Espanyol B" komandasına qarşı keçirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kiçik Həkəri

**Kiçik Həkəri** - Həkəri çayının sol qoludur. Xocavənd və Qubadlı rayonları ərazisindən axır. Böyük çayın qolu olduğu üçün belə adlandırılmışdır.
Qubadlı rayonu Bala Soltanlı kəndinin şimalında Həkəri çayına tökülür. Yuxarı axarda Çaxmaqçay olaraq adlanır.
## Mənbə
Qubadlı rayonu
## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
## İstinadlar
Mineralovod rayonu

**Mineralovod rayonu** () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Mineralnıye Vodı şəhəridir. Əhalisi 26.062 nəfərdir (2020).
## Coğrafiyası
Rayon və müvafiq şəhər dairəsi, Stavropol diyarının cənub-şərq hissəsində, Kuma çayı vadisindədir. Rusiya Federasiyasının xüsusi qorunan ekoloji kurort bölgəsinin bir hissəsidir.
## Tarix
1924-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 2 iyun tarixli Fərmanı ilə Mineralovod rayonu quruldu..
11 yanvar 1943-cü ildə Mineralovod rayonu nasist işğalçılarından azad edilir.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeyski, Kursk, Levokumski, Mineralovod, Petrovki, Prikumski rayonları qurulur.

4 oktyabr 2004-cü ildə "Stavropol diyar Xalq Deputatlar Sovetinin qərarı ilə, rozovski kənd sovetliyinin tərkibindən mərkəzio Qreçeskoe olan Qreçeskoe kənd sovetliyi qurulur.
28 May 2015-ci il tarixli 51-kz saylı Stavropol dairəsinin qanunu ilə, Stavropol dairəsi Mineralovod inzibati rayonuna daxil olan bütün inzibati vahidlər - Mineralnıye Vodı şəhəri, Andjievski qəsəbəsi, Qravdanski kənd soveti, Qreçeskoye kəndi, Levokumski kənd soveti, Leninski kənd soveti, Maryino-Kolodtsevski kənd soveti, Naqutskoye kəndi, Nijnealeksandrovski kənd soveti, Pervomayski kənd soveti, Perevalnenski kənd soveti, Pobeqaylovski kənd soveti, Prikumsky kənd soveti, Rozovski kənd soveti və Ulyanovsk kənd soveti birləşdirilmə ilə Mineralovod şəhər dairəsinə çevrilir.
Ərazi vahidi öz statusunu qoruyur.

## Əhali
;Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 64 676 kişi (45,90 %) və 76 229 qadın (54,10 %) yaşayırdı.

; Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:

;Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Novopavlovsk şəhəri) rayon əhalisinin 36,77%-i yaşayır.
## Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 53 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.

## Yerli idarəetmə
Mineralovod inzibati rayonu (2015-ci ilə qədər)

Rayonun icra başçısı - Mixail Vasilyeviç Çukavin.

Bələdiyyə idarəsinin başçısı - Sergey Konstantinoviç Avramenko.

Mineralovodsk şəhər dairəsi

Dairə rəhbərləri:Sergey Yuryeviç Pertsev.

Deputatlar Şurasının sədrləri:Zubaç Aleksandr Aleksandroviç

## İstinadlar
Çaxmaqçay

**Çaxmaqçay** — Araz çayının sol qoludur. Xocavənd və Cəbrayıl rayonları ərazisindən axır. Başlanğıcını Ziyarət dağının cənub ətəktərindən götürür (1770 m yüksəklikdən). Suyunu Araz çayına çatdıra bilmir. Digər adı Quruçaydır. Başlıca olaraq yağış suları ilə qidalanır. Suvarmada geniş istifadə edilir. Cəbrayıl rayonunun Şahvəlli kəndindən şərqdə Çaxmaq dərə adlı dərədən axdığı üçün belə adlandırılmışdır. dərənin özü isə orada çoxlu çaxmaq daşının aşkarlanması ilə belə adlanır. Kiçik Həkəri çayı da yuxarı axarda Çaxmaqçay adlanır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları

## İstinadlar
Rifahın iqtisadi nəzəriyyəsi (kitab)

**"Rifahın iqtisadi nəzəriyyəsi"** (, 1920) — ingilis iqtisadçısı Artur Sesil Piqunun traktatı.

## Məzmunu
Kitabda 4 hissə (66 fəsil) vardır: I. Rifah və milli gəlir (11); II. Milli gəlir və resursların müxtəlif istifadə növləri arasında bölüşdürülməsi (22); III. Milli gəlir və əmək (20); Milli gəlirin bölgüsü (13); habelə 3 tətbiq.

## Fikirlər
Alimin fikrincə, milli gəlirin ölçüsü bir sıra amillərdən asılıdır: resursların və kapitalın həcmi, insanların xüsusiyyətləri, hökumətin fəaliyyəti və xarici ticarət. Əhalinin əksəriyyəti üçün rifah, hökumətin müdaxiləsi, mütərəqqi vergilər, maliyyə siyasəti və iqtisadiyyatın müəyyən sahələrindəki dövlət subsidiyaları sayəsində əldə edilə bilən daha bərabər gəlir bölgüsü yolu ilə əldə edilə bilər. Eyni zamanda, iqtisadiyyata dövlətin irrasional müdaxiləsi həm də özəl kapitalın, dövlətin və əmək qabiliyyətli əhalinin maraqları tarazlığındakı dengesizliyə və gəlirlərinin azalmasına səbəb ola bilər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*  I cild
* II cild
* Текст книги
Ağəhməd

**Ağəhməd** Tiflis əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində bir oymağın (tayfanın adı).

## Toponimkası
Ağəhməd -  Tiflis əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində bir oymağın (tayfanın adı).Mənşəcə Təkəli elinin bir qoludur. Bu el (mənbədə "oymaq" kimidir) Məhanə, Şimali, Sayatlı və Kiçik Sayatlı camaatlıqlardandır.

## Həmçinin bax
Tiflis əyaləti

## Xarici keçid
lib.az/maps

## İstinad
Dolmuş

**Dolmuş** () — şəxsi nəqliyyat və ənənəvi avtobus nəqliyyatı arasında bir nöqtəyə düşən, ümumiyyətlə avtobuslar kimi müəyyən bir marşruta sahib olan, lakin avtobuslara əlavə olaraq sərnişinləri düşürmək və mindirmək üçün hər yerdə dayanma qabiliyyətinə malik olan, gediş və gəliş vaxtları qeyri-müəyyən nəqliyyat növü. Dolmuşlar standart 4 yerlik avtomobillərdən mikroavtobuslara qədər müxtəlif ölçülərdə ola bilərlər.

Dolmuş nəqliyyatı ilk dəfə İstanbulda sıx immiqrasiya ilə sürətli bir əhalinin artdığı və şəhərin ərazi olaraq böyüdüyü bir dövrdə başlamışdır. Dövlətin nəqliyyat sərmayələrinin qeyri-kafi olması və şəhərdə avtobus və tramvay nəqliyyatını təmin edən IETT-nin imkansızlığı nəticəsində, xalqın özünün tapdığı nəqliyyat həllidir.

Əvvəllər avtomobillərin, vaxt ötdükcə mikroavtobusların da istifadə olunduğu dolmuş nəqliyyatında yola düşməzdən əvvəl bütün oturacaqların doldurulması və vasitə tamamilə dolana qədər nəqliyyat vasitəsinin yola düşməməsi gözlənilirdi. Bu səbəbdən istifadə edilən vasitələrə dolmuş deyilmişdir.

## İstinadlar
Mikroavtobus

**Mikroavtobus** 3,5-4 metrlik qapalı bir avtomobilin içərisinə oturacaqlar qoyaraq sərnişin daşımalarında istifadə olunan yüngül ticarət vasitədir. Yalnız altı yerlik ilə on dörd yerlik sərhəddə olan avtomobillərə mikroavtobus deyilir

Nəqliyyat vasitəsi avtomobildən daha çox sərnişin daşımaq üçün istifadə olunur. Xüsusilə ictimai nəqliyyat mikroavtobusları hər şəhərdə qısa məsafələrdə işləyən vasitələrdir. Digər bir növü xüsusi mikroavtobuslar və ya VIP mikroavtobuslardır. Bunlar vasitə sahibinin öz istəyi ilə istifadə etdiyi vasitələrdir.
Hündürmərtəbəli avtobus

thumb|Hündür mərtəbəli avtobus

Hündür mərtəbəli avtobus, avtobus və ya trolleybus. Avtobusa girmək üçün bir neçə pilləkən vardir. Midiavtobuslar, mikroavtobuslar, şəhərlərarası avtobuslar, sərnişin avtobusları, qatarlar, yüngül relsli sistemlər və digər dəmir yolu nəqliyyat vasitələri kimi ictimai nəqliyyat vasitələri bu xüsusiyyəti daşıyır. Müasir dövrdə ictimai nəqliyyatda edilən yeniliklərlə əlaqəli, daha çox şəhər xaricində və xüsusi məqsədlər üçün istifadə olunur.

## İstinadlar
Şəhərlərarası avtobus

Şəhərlərarası avtobus, şəhər avtobusundan fərqli olaraq daha uzun məsafəli xidmətlər üçün istifadə olunan bir avtobusdur. Ümumiyyətlə tək bir metropol ərazisində istifadə olunur. Ümumiyyətlə tur, beynəlxalq və şəhərlərarası avtobus xidməti, bəzən isə xüsusi məqsədlər üçün istifadə olunur. Ən məşhur istehsalçılara Daimler AG, Autosan, Scania AB, Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation, Alexander Dennis, Van Hool, Neoplan Bus GmbH, MAN Truck & Bus AG, Marcopolo S.A., Irizar, MCI, Volvo Buses daxildir.

İctimai nəqliyyatdan fərqli olaraq, şəhərlərarası avtobuslarda əsasən ön tərəfə baxan oturacaqlar mövcud olur və onlarda ayaq üstdə dayanmaq üçün şərait yoxdur. Digər yaşayış bölmələrində tualet, televizor və yerüstü baqaj sahəsi ola bilər.

## Qaleriya

File:Murrays - Quad axle Austral Pacific bodied Scania K113TRBL 14-5m 00.jpg|
File:Greyhound bus on the way to Washington-1.jpg|
File:Cropped 1500 series.jpg|

File:Adobus.jpg|
File:Marcopolo Paradise 1800 DD G7 Volvo 8x4 2013 (10482826063).jpg|
File:Hispano_Divo_01.JPG|
File:Mercedes-Benz Tourismo, Berlin (20180910 131322).jpg|
File:Victory Liner Incorporated - MAN Diesel 16-290 - 1633.jpg|
File:Wright Bros.jpg|
File:Cropped jumbo.jpg|
File:Kumho Buslines.JPG|
File:Neoplan Skyliner 2011 Autobus Oberbayern.jpg|
File:Volganin-5285.jpg|
File:Autosan Tramp FL - Transexpo 2011 (1).jpg|
File:Millennium Coach Pic.jpg|
File:Stagecoach Neoplans on Oxford Tube.JPG|
File:Coach USA Megabus Van Hool TD925 DD415.jpg|
File:LAZ-699 (Lviv Medical University) - 1.jpg|
File:MAZ-251 MinskOblautotrans No. 152.jpg|
File:Jrbuskanto-chitaseagull-20070907.jpg|
File:Barons Bus in Toronto.jpg|
File:Plaxton Elite YN10 FKM Selwyns National Express.jpg|
File:MAN coach, Wilms-bus-touristik in Saarburg, bild 4.JPG|
File:Alinsabus(6507-HLF) - Flickr - antoniovera1.jpg|
File:Greyhound-Bus.jpg|
File:Daewoo-BX212-Sugizaki-Kanko.JPG|
File:Irisbus Magelys Busworld 2007.JPG|
File:Setra S 417 HDH in Mannheim 100 9272.jpg|
Şəhər avtobusu

Şəhər avtobusu şəhər yollarında ictimai nəqliyyat xidmətinin bir hissəsi kimi istifadə edilən bir avtobusdur. İctimai nəqliyyatda daha qısa məsafəli avtobus xidmətlərində istifadə olunur. Aşağı mərtəbəli avtobuslar, hündür mərtəbəli avtobuslar, trolleybuslar, ikimərtəbəli avtobuslar, əlavəli avtobuslar və midiavtobuslar kimi müxtəlif konfiqurasiyalarından istifadə olunur.

## İstinadlar
Batma xərci

**Batma xərci** (geri qaytarıla bilinməyən xərclər, hərfən — «batırılan xərclər», ) —  alternativ istifadəsi olmayan xərclərdir: keçmişdə qəbul edilmiş qərarlar nəticəsində meydana gələn və gələcəkdə sonrakı qərarlarla dəyişdirilə bilməyən xərclər.

## Tərifi
İngilis professor Kolin Druri, batmış xərcləri, əvvəlcədən əldə edilmiş qaynaqların dəyəri olaraq təyin edir, bu mənbələrin ümumi miqdarı onların sonrakı istifadəsi üçün mövcud alternativ variantlar arasındakı seçimdən asılı olmadıqda; keçmişdə qəbul edilmiş qərarlar nəticəsində yaranan və gələcəkdə sonrakı qərarla dəyişdirilə bilməyən xərclər .

*Batmış xərclər* — qərar qəbul edən şəxs üçün əhəmiyyətsizdir, ancaq əhəmiyyətsiz xərclər deyil. Lazımsız xərclər əhəmiyyətsizdir, lakin gələcəkdə xərclərdən imtina etmək olar, buna görə batmış xərclər hesab olunmur.

## Nümunəsi
Əvvəlki dövrdə alınmış avadanlıq üçün amortizasiya xərcləri batmış xərclərdir. Avadanlıqların qalıq dəyəri tələb olunduğundan və ya ondan bir şey istehsal edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq silinməli olduğundan, yenə də silinməlidir. Bu xərclər gələcək heç bir qərarla dəyişdirilə bilməz.

Məsələn, inşa edilmiş bir kərpic kanalizasiyası yenidən kərpic halına gətirilə və satıla bilməz. Və ya, məsələn, gözlənilmədən tələb olunmayan tökülmüş bir beton təməl, sementə və quma qaytarıla bilməz. Bu nümunələrə marketinq xərcləri daxildir: keçmişdə çəkilən reklam xərclərinin alternativ istifadəsi yoxdur.

## Batma xərclər tələsi
Hel Arkesin araşdırmasına görə, batmış maliyyətli vəziyyətdəki əksər istehlakçı maraqlı, lakin ucuz və maraqsız və bahalı arasında seçim edərkən sonuncunu seçir. Keçmişdə çəkilən xərclərin miqdarı onları zövq miqdarından daha çox motivasiya edir. Beləliklə, əksər insanlar qərar qəbul edərkən batmış xərcləri görməzdən gəlmirlər.

## İstinadlar
Əlavəli avtobus

**Əlavəli avtobus** və ya Dəstəkli avtobus, birləşdirici vasitə ilə bir-birinə bağlanılmış iki hissədən ibarət olan və şəhər daxili nəqliyyatda istifadə olunan, adi avtobuslarla müqayisədə sərnişin tutumu artırılmış bir avtobus növüdür.

Bəzi metrobuslarda olduğu kimi uzunluğu 11 metrdən 25 metrə qədər ola bilər. Tək əlavəli, cüt əlavəli, iki mərtəbəli əlavəli kimi növləri mövcuddur.

Avtobusun manevrini asanlaşdırmaq üçün ən arxa təkərin dönməsinə imkan verən 4WS sisteminə bənzər bir sistem istifadə olunur.

## Qaleriya

Fayl:Ikarus280.jpg|Ikarus 280 tipi 
Fayl:2012-08-08 Doppelgelenkbus Hamburger Hochbahn.jpg|Cüt əlavəli avtobus
Fayl:Man bus 1 sst.jpg|MAN
Fayl:MB O 405 G Mannheim 100 1305.jpg|Mercedes O405
Ikarus

**Ikarus**, mərkəzi Budapeştdə olan, Macarıstanın avtobus şirkətidir. 1895-ci ildə Uhri Imre Kovács-és Kocsigyártó Üzeme adıyla qurulmuşdur.
4WS

Dörd təkərli idarəetmə (ing: Four wheel steering) əyilmələrdə yol tutma qabiliyyətini artıran, nəqliyyat vasitələrinin yüksək sürətlərdə təhlükəsizliyini və asanlıqla edilməsini təmin edən və şəhərdəki manevrləri və parklamanı asanlaşdıran bir sistemdir.

İlk 4ws sistemi 1905-ci ildə Lotil markalı traktorda tətbiq olunmuşdur. Honda 1987-ci ildə mexaniki idarəetməlisini, Mazda isə elektron idarəetməlisini 1988-ci ildə bazara çıxarmışdır.

## İşləməsi

Ön təkərləri sağa və ya sola döndərdiyimizdə arxa təkərlər də ön təkərlərin təxminən 5-dən 1-i qədər sağa və ya sola dönərək avtomobilin arxa hissəsinin döngədən qaçmasına mane olurlar. Yüksək sürətlərdə arxa təkərlər ön təkərlərlə eyni istiqamətdə, aşağı sürətlərdə isə əks istiqamətdə dönürlər.

## Tətbiq edilmiş vasitələr
* Honda Prelude
* Honda Accord
* Mazda 626 GT
* Mitsubishi Galant
* Citroen Xantia
* Citroen XM
* Citroen Zx
* Citroen Xsara
* Citroen C5 (2008 öncesi)
* Citroen BX
* Citroen CX
* Renault Laguna
* Audi Q7 (2015-2016)
* Renault Talisman(130&nbsp;hp-dən yuxarı)
İkimərtəbəli avtobus

thumb|AEC Routemaster avtobusları

İki mərtəbəli avtobus aşağı və yuxarı mərtəbələrdə iki kabinəsi olmaqla şəhər ictimai nəqliyyatında və şəhərlərarası nəqliyyatda istifadə olunan bir avtobus növüdür.

Ən məşhurları İngiltərədə istifadə edilən qırmızı rəngli AEC Routemaster markalı avtobuslardır. Neoplan Jumbocruiser, iki mərtəbəli və əlavəli olaraq istehsal olunur, başqa bir ikimərtəbəli avtobus modelidir.
Sərnişin avtobusu

Sərnişin avtobusu daha uzun məsafəli yollarda istifadə olunan bir avtobus növüdür. Bu tipli avtobuslar uzun məsafəli nəqliyyatlarda istifadə edilən ümumi bir yoldur. Sərnişin avtobuslarında tualet, televizor, internet, yerüstü baqaj yeri və yemək masası ola bilər.

## İstinadlar
Yüngül relsli sistem

[thumb|[Los Anceles|Los Angelesdə ictimai nəqliyyatın böyüməsi böyük miqyasda dekovil ilə olmuşdur.]]

**Yüngül relsli sistem**, **Yüngül dəmir yolu** və ya **Müasir dekovil**, daha yüksək həcmlərdə işləyən şəhər tramvay sistemidir. Dekovil, 40 ilə 60 sm arasındakı relslərdə hərəkət edə bilmək üçün hazırlanmış və maşın, heyvan və ya insan gücü ilə hərəkət etdirilə bilən vaqonlardır. 1875-ci ildə Paul Decauville tərəfindən Fransada qurulan şirkət tərəfindən istehsal edilən bu vasitələr zaman keçdikcə bu ad (dekovil) ilə məşhurlaşdı.  Yüngül relsli sistemlərdə istifadə olunan vaqonlar adi tramvaylara nisbətən daha sürətli olsalar da, metro vaqonlarına nisbətən daha yüngüldürlər. Son zamanlarda, ağır dəmir yolu sistemləri ilə qarşılaşdırıldıqda, nisbətən ucuz və artan etibarlılığına görə bu sistemlərə daha çox üstünlük verilir.

## İstinadlar