Qırğızıstan–Meksika münasibətləri

**Qırğızıstan–Meksika münasibətləri** — Qırğızıstan ilə Meksika arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr. Dövlətlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.

Tarix
14 yanvar 1992-ci ildə ölkələr, əsasən çoxtərəfli forumlar çərçivəsində inkişaf edən rəsmi diplomatik əlaqələr qurdular. 2010-cu ilin noyabr ayında Qırğızıstan hökuməti 2010-cu il Kankun şəhərində BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransına qatılmaq üçün 8 nəfərdən ibarət bir heyət göndərdi.

2017-ci ilin fevral ayında Meksika xarici işlər nazirinin müavini Karlos de İkasa Qonsales Mexiko şəhərində Qırğızıstan xarici işlər nazirinin müavini Dinara Amanturovna Kemelova ilə görüşdü. Tərəflər dövlətlər arasındakı əlaqələri, xüsusən də diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25-ci ildönümünü müzakirə etdilər.

## Diplomatik missiyalar
Qırğızıstanın Meksikadakı maraqları Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nyu -Yorkdakı Daimi Nümayəndəliyi (Amerika Birləşmiş Ştatları) vasitəsilə təmsil olunur.
Meksika Qırğızıstandakı maraqlarını Tehrandakı (İran) səfirliyi vasitəsilə həyata keçirir.

Şavkat Mirziyoyev Özbəkistanda hakimiyyətə gəldikdən sonra Qırğızıstanla praktik olaraq dondurulmuş əlaqələr sürətlə inkişaf etməyə başladı. Özbəkistan Respublikasının Baş naziri Abdulla Aripovun Bişkekə son səfəri göstərdi ki, ölkəsi dövlətlərarası münasibətlərin sürətini azaltmağa hazırlaşmır. Hazırkı səfər sərhədin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə ikitərəfli komissiyanın işində iştirakla bağlı idi. Yalnız bununla deyil, bir çox başqa problemlər də toplanmışdır.

Ancaq — qaydada. Qeyri -müəyyən sərhədlər son vaxtlara qədər iki ölkə arasında bir sıra münaqişələrin səbəbkarı olmuşdur. Mübahisəli ərazilərdəki atışmalar, qanun pozuntusu edən vətəndaşların qarşılıqlı həbsləri, bitişik ərazilərin kiçik ərazilərinin ələ keçirilməsi barədə məlumatlar adi bir hal idi. İndi bunlar daha azdır, baxmayaraq ki, gərginlik ümumiyyətlə aradan qaldırılmamışdır, xüsusən Qırğızıstan ərazisindəki Özbək anklavları ilə əlaqəli.

Ancaq sərhəd məsələlərinin həlli nəinki sərhədlərin müəyyən edilməsi və ölkələr arasındakı qarşıdurmanın səviyyəsinin aşağı salınması ilə əlaqədardır. Özbəkistan həm iqtisadi, həm də siyasi səbəblərdən sərhədlərin delimitasiyasında maraqlıdır.

Daşkənd Tehranla birlikdə Qırğızıstandan Özbəkistana, Əfqanıstana və ya Türkmənistana, daha sonra İrana dəmir yolu çəkmək üçün Çin layihəsini təbliğ edir və bu da Çin mallarının dənizə çıxmasına imkan verir. Məhz sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasının natamamlığı hələ də çəkindirici amildir. Hər iki respublika yekun sənədləri imzalayan kimi əməkdaşlığın növbəti mərhələsinə keçmək mümkün olacaq.

Eyni zamanda, Özbəkistan və Qırğızıstan mütəxəssisləri bu layihəni fərqli qiymətləndirirlər. Nüfuzlu Daşkəndli politoloq Bəxtiyar Erqaşev hesab edir ki, bu layihə Özbəkistan üçün çox faydalıdır, özbək mallarını beynəlxalq bazarlara — xammal, kənd təsərrüfatı məhsulları, avtomobillər, tekstil və digər məhsullara çıxarmaq imkanı yaradacaq. Öz növbəsində Bişkek mütəxəssisi Kubat Rəhimov Çin tərəfinin təklif etdiyi şərtlərin ölkəsinin maraqlarına cavab vermədiyini düşünür. Qırğızıstandan bir yol çəkəcəyi üçün Çin, Çinlilərin inkişaf etdirdiyi marşrutda təsadüfən tapılmayan mineral yataqlarının işlənməsinə başlamaq istəyir. Çin tərəfi Qırğızıstanın mallarının tranziti yolu ilə pul qazana biləcəyini iddia edir. K. Rəhimov bu cür açıqlamaları şübhə altına alır, onun fikrincə, tikintisinin dəyəri 6–7 milyard dollar dəyərində olan yolun bu gün, yalnız 2050-ci illərin ortalarına qədər tikildiyini güman etsək, bəhrəsini verəcək. digər əlverişli şərtlərlə. Ekspertin fikrincə, Bişkekin bu layihədə iştirakı yalnız tikintinin çinlilər və onların layihə ortaqları tərəfindən maliyyələşdirilməsi şərtilə mümkündür.

## İstinadlar