open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carvis Koker

**Carvis Brenson Koker** () — İngiltərə müğənnisi; musiqiçi. "Pulp" qrupunu yaradıb və uzun illər onun aparıcı siması olub. Qrupun bütün mahnı sözlərini özü yazıb. 90-cı illərdə Britpop dalğasının ön sıralarında gedən sənətçi sonralar səhnə fəaliyyətini tək davam etdirib.&nbsp;BBC radiosunda yeddi il ərzində həftəlik musiqi verilişi hazırlayıb və təqdim edib.

## Erkən illəri
Şeffilddə böyüyən Carvisin uşaqlıq illəri asan keçməyib. Siti məktəbində oxuduğu vaxtlar atası Mak ailəni tərk edib. Radio və teatrda işləyən atası Avstraliyaya köçüb, Sidneydə məskunlaşıb. İllər boyu nə oğlu Carvislə, nə də qızı Saskiya ilə maraqlanıb. Uşaqlar analarının qanadı altında böyüyüblər. Anaları Kristin sonradan ictimai həyata qoşulub, Mühafizəkarlar Partiyasından yerli idarəetməyə seçilib.

Carvisin atası Avstraliyada radio aparıcısı kimi ad qazanıb. "Double J" (indiki "Triple J") kanalında efirə çıxıb. Oğlu isə atasının ailəni atıb getməsinin ağrısını yaşayıb. Həyatının ən çətin vaxtında qulluqçuluq etməli olub və bütün bu yaşadıqlarını "*[[This Is Hardcore|A Little Soul]]*" mahnısında əks etdirib. 1998-ci ildə bacısı ilə Sidneyə yollanıb, otuz il sonra ilk dəfə atasını görüb. 2018-ci ildə vəfat edən atasını bağışladığını deyən Carvis "*ona nifrət etmirəm, sadəcə halına acıyıram*" sözlərini dilə gətirib.

Kokerin həyatının ən çətin dövrü səksəninci illərə təsadüf edib. İşsiz qaldığından dövlətdən müavinət alıb, sığınacaq kimi köhnə zavod binasını seçib. Sonra Londona gedib, lakin orada da vəziyyəti yaxşı olmayıb, qanuni yaşayış yeri tapa bilmədiyindən boş binalarda qalmalı olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Galbula

**Galbula** —

## Növləri
* Galbula pastazae
* Galbula leucogastra
* Galbula cyanescens
* Galbula cyanicollis

## İstinadlar
Givi

**Givi** — gürcü adı.

* Givi Toxadze
* Givi Sixarulidze
* Givi Paçxataşvili
## Həmçinin bax
* Givi (İran)
Glaucidium

**Glaucidium** —

## Növləri
* Glaucidium castanotum
* Glaucidium cuculoides
* Glaucidium minutissimum
* Glaucidium palmarum
* Glaucidium passerinum
* Glaucidium siju

## İstinadlar
Taliya Rayder

**Taliya Rayder** () — ABŞ aktrisası. Teatrdan kinoya gələn sənətçilərdəndir. Böyük ekranda ilk ciddi uğurunu "Əsla, arabir, hərdən, daim" filmi ilə qazanıb. Tənqidçilərin rəğbətini qazanan bu rolu ona mötəbər mükafatlara namizədlik gətirib. Son dövrdə "Netflix" platformasında nümayiş olunan "Görüş, ayrılıq və bütün yaşananlar" gənclik dramında və "Ecazkar şərq" adlı müasir üslublu filmdə baş rolları ifa edib. 

Gənc aktrisa "Qərb tərəfin hekayəsi" musiqili filmində, yeniyetmələr haqqında "Qisas al" komediyasında və "Asan qazanc" adlı komik dramda yaddaqalan obrazlar yaradıb. Səhnə fəaliyyətində isə Brodveyin tanınmış "Matilda" musiqili tamaşasında və alternativ teatr səhnəsində "Özünü necə qorumalı" əsərində iştirak edib. 

## Erkən illəri və təhsili
Taliya kimi sənət yolunu seçən kiçik bacısı Mimi də musiqili teatrda özünü göstərib və "Matilda" tamaşasında əsas rolu ifa edib. Taliya 2020-ci ildə məktəb təhsilini tamamlayıb.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Vraniç

**Vraniç** (xorvatca: Vranjic, italyanca: Vragnizza) — Xorvatiyada, Adriatik dənizində Split şəhər mərkəzindən 5 km şimalda yerləşən bir şəhərdir.

## Tarixi
Vraniç Split şəhərətrafı ərazisi olmaqla yanaşı, Solin şəhərinə yaxındır. Vraniç Solin, Split və Kaştela şəhərləri arasında yerləşir. Vraniç Adriatik sahilindəki ən qədim yerlərdən biri olmaqla yanaşı, ən məşhurlarından biridir.

Bu şəhər şəhər əhalisinin 10%-dən çoxunun öldüyü Salonit ticarət məntəqəsi ilə məşhurdur. Bu, bütün Xorvatiyada Vraniç və Xorvatiyanın müasir tarixindəki ən böyük faciələrdən biri kimi tanınır. Vraniçin iqlimi Split iqliminə bənzəyir.
Vraniç həmçinin "Kiçik Venesiya"  kimi də tanınır, çünki Venesiyaya heyrətamiz dərəcədə bənzəyir. Tarixən Vraniç bir ada idi, lakin 19-cu əsrdə Split ilə ticarəti asanlaşdırmaq, eyni zamanda təhlükə halında şəhəri tərk etməyi asanlaşdırmaq üçün materiklə birləşdirilmişdi. Vraniç Splitdəki taun xəstəliyi zamanı karantin yeri və eyni zamanda həbsxana kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar
Ribati Şərəf

Ribati Şərəf () — İranın Rəzəvi Xorasan ostanında yerləşən və Sərəxsdən 45 km məsafədə yerləşən və XII əsrdə, təxminən 1114-1115-ci illərdə, ehtimal ki, Xorasan hökmdarı Şərəf əd-Din ibn Tahir üçün tikilmiş bir karvansaradır.
Nişapur və Sərəxs (keçmiş Böyük ipək yolu) arasındakı yolun üzərində, Şolok kəndindən 7 km və Məşhəddən 130 km məsafədə yerləşir.
Razi üslubunda tikilmiş bina, memarlıq professoru Məhəmməd Kərim tərəfindən Sərəxsdəki İran incəsənətinin şah əsərlərindən biri hesab olunur.

Karvansara xaricdən, karvanları quldur basqınlarından qorumaq üçün hazırlanmış bir istehkam kimi görünür.
Lakin, əslində yalnız giriş qapısı qorunurdu; tikilinin içi daha çox sarayı xatırladırdı.
Düzbucaqlı formadadır, ölçüsü 110 x 75 metr, hündürlüyü 6 metr olan kərpic divarları və altı dairəvi qülləsi var.
Əvvəlcə karvansara kimi xidmət edən bu bina talan edildikdən və sonradan təmir edildikdən sonra Səlcuqlu Sultanı Əhməd Səncərin (1118-1157) həyat yoldaşı (və ya bəzi mənbələrə görə anası) Türkan Xatun üçün saraya çevrilmişdir.
Sağ qalan bir kitabə göstərir ki, eramızın 549-cu ilində bina onun əmri ilə kərpic və suvaqdan istifadə edilərək təmir edilmişdir.
Səncərin ərazisinin paytaxtı Mərv (indi Türkmənistanda) idi.

Bu karvansara hər birində dörd eyvan və bir şabistan olan iki daxili həyətdən ibarətdir; divarları Çin kərpicindən hörülmüşdür və üzərində kufi yazıları var
Robatehin mərkəzində hovuz, cənub hissəsində at tövlələri yerləşir, qalan hissəsi isə yaşayış üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Hər həyət faktiki olaraq ayrıca bir mehmanxana idi.
Onlardan birində üç kiçik məscid var idi və əvvəldən səyahətçilərin əksəriyyəti üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Digərində isə üç su anbarı və varlı səyahətçilər üçün daha komfortlu otaqlar yerləşirdi.
Daxili həyətin və dörd eyvanın memarlığı o dövrün İran məscid memarlığına xasdır.
Məscidlərdəki mehrabların üzərində yazılar var və onlar gil və gipsdən hazırlanıb.
Yazılar əsasən Səlcuq dövrünə aiddir.
Divarlar və peştaklar (eyvanın girişləri) həndəsi və bitki naxışları ilə bəzədilib.
## İstinadlar
34-cü Türkiyə hökuməti

**34-cü Türkiyə hökuməti** və ya **II. Erim Hökuməti** — Nihat Erimin rəhbərliyi ilə Türkiyədə qurulan ikinci partiyasız texnokratik hökumət. Hökumət 1971-ci il dekabrın 11-dən 1972-ci il mayın 22-dək xidmət etdi.

## Arxa planı
Əvvəlki hökumətin 11 üzvü vəd etdikləri islahatları həyata keçirə bilmədiklərini iddia edərək istefa vermişdi. Bu istefanın ardından Nihat Erim də 3 dekabr 1971-ci ildə istefa verdi. Lakin prezident Cevdet Sunay Nihat Erimi ikinci müddətə yenidən təyin etdi. İkinci Erim hökuməti, əvvəlki kimi, yarı texnokratik hökumət idi və onun tərəfdaşları Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP), Ədalət Partiyası və Milli Təhlükəsizlik Partiyası idi.

## Kabinet

## Sonrası
Nihad Erim 27 mart 1972-ci ildə istefa verdi, lakin növbəti hökumət qurulana qədər müvəqqəti baş nazir vəzifəsini davam etdirdi. Suat Hayri Ürgüplünün uğursuz cəhdlərindən sonra növbəti hökumət həm birinci, həm də ikinci Erim hökumətinin üzvü Fərid Sədi Mələn tərəfindən quruldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rallus aequatorialis

**Rallus aequatorialis** (*Ekvador sufərəsi*) — "Beynəlxalq Ornitologiya Komitəsi (IOC)", "Amerika Ornitologiya Cəmiyyəti (AOS)" və "Clements" siyahılarına görə ayrı bir quş növüdür, lakin digər taksonomik sistemlər onu Virciniya sufərəsinin (R. limicola) yarımnövü kimi qəbul edir. Sufərələri (Rallidae) fəsiləsinin "Rallinae" yarımfəsiləsində, relslər, qallinulalar və qaşqaldaqlar qrupuna aiddir. Kolumbiya, Ekvador və Peruda rast gəlinir.

## Təsvir

Ekvador sufərəsi 20–21 sm (7.9–8.3 düym) uzunluğunda və təxminən 85 qram (3.0 uns) çəkiyə malikdir. Hər iki cins eyni görünüşə malikdir. Yetkin fərdlərin uzun, bir qədər əyilmiş dimdiyi qırmızı-qəhvəyi rəngdədir və parlaq narıncı əsası var. Ayaqları solğun narıncı rəngdədir. Üst hissələri qəhvəyi rəngdədir və qara zolaqlarla örtülüdür, qanad örtüklərində çoxlu qırmızımtıl rəng var. Üzləri və boyun yanları mavi-boz, boğazları isə ağ rəngdədir. Alt hissələri solğun darçını-sarı rəngdədir və yan tərəflərində qara və ağ zolaqlar var.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Ekvador sufərəsi And dağlarında, Kolumbiyanın cənubundan Ekvadorun cənubuna qədər və Perunun La Libertad və Arekipa departamentləri arasında sahil boyunca yayılmışdır. Bataqlıqlarda və rütubətli çəmənliklərdə, 2400 m (7900 fut) yüksəkliyə qədər olan ərazilərdə yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dünya Ticarət Təşkilatı Nazirlik Konfransı 1999

The **1999-cu il ÜTT Nazirlər Konfransı** Ümumdünya Ticarət Təşkilatının üçüncü nazirlər səviyyəli toplantısı olmuşdur. Konfrans ABŞ-ın Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində yerləşən Vaşinqton Dövlət Konqres və Ticarət Mərkəzi konqres mərkəzində 1999-cu il 30 noyabr çərşənbə axşamından 3 dekabr cümə gününə qədər, dörd gün ərzində keçirilmişdir. Anti-qloballaşma fəalları tədbir zamanı genişmiqyaslı etiraz aksiyaları təşkil etmiş və bu hadisələr bəzən “Sietl Döyüşü” kimi tanınmışdır. Birbaşa hərəkət (direct action) taktikaları nəticəsində ÜTT Nazirlər Konfransının iclası 30 noyabrda gec başlamış və bu, görüşün 3 dekabrda razılaşma əldə edilmədən başa çatmasına töhfə vermişdir.

Yeni bir çoxtərəfli ticarət danışıqları mərhələsinin – “Minillik Raundu”nun başlanması nəzərdə tutulsa da, Konfrans zəif təşkilatlanma və kütləvi küçə etirazlarına dair mübahisəli idarəetmə səbəbindən çətinliklərlə üzləşmişdir. Görüşdən bir həftə əvvəl nümayəndələr gündəlik üzrə razılığa gələ bilmədiklərini və inkişaf etməkdə olan ölkələrlə ciddi fikir ayrılıqlarının mövcud olduğunu etiraf etmişdilər. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin nümayəndələri ABŞ və Avropa İttifaqının kənd təsərrüfatı üzrə qarşılıqlı saziş əldə etməyə çalışaraq onları danışıqlardan kənarda saxlamasına görə narazı və əməkdaşlıqdan imtina edən mövqedə idilər. 

Danışıqlar pozuldu və 2001-ci ilin noyabrında Qətərin Doha şəhərində yenidən başlanıldı. Doha şəhərinin seçilməsi kütləvi ictimai etirazların qarşısının alınmasına imkan verirdi. Gündəlikdə zəruri güzəştlər edilərək inkişaf etməkdə olan ölkələrin maraqları nəzərə alındı; həmin dövrdə bu ölkələr artıq Qoşulmama Hərəkatı və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi öz danışıqlar bloklarını formalaşdırmışdılar. Nəticədə mövcud danışıqlar mərhələsi Doha inkişaf raundu adlandırılmışdır. Bu raund müxtəlif müşahidəçilərin fikrincə tariflər, kənd təsərrüfatı və qeyri-tarif maneələri – məsələn, kənd təsərrüfatı subsidiyaları – üzrə fikir ayrılıqlarına görə illərlə dalana dirənmiş (və ya “ölmüş”) hesab olunurdu.
ÜTT-nin rəsmi tarixçisi Kreyq VanQrassk yazırdı: “Sərbəst ticarət tərəfdarları üçün Sietl Nazirlər Konfransı ən pis zaman idi və bədbinliyin qış fəslinə uyğun gəlirdi.” ÜTT-nin Minillik Raundunun əleyhdarı olan iqtisadçı Martin Xor danışıqların çökməsini “ÜTT sisteminin qeyri-şəffaf və qeyri-demokratik xarakteri, bu sistemin böyük güclər tərəfindən açıq-aşkar manipulyasiya edilməsi və inkişaf etməkdə olan ölkələrin daha artıq təzyiqlərə boyun əyməkdən imtina etməsi” ilə izah edirdi.

## İstinadlar
32-ci Türkiyə hökuməti

**32-ci Türkiyə hökuməti** və ya **III. Dəmirəl Hökuməti** — 1970-ci il martın 6-da Süleyman Dəmirəlin rəhbərliyi ilə, Ədalət Partiyası tərəfindən qurulan hökumət. 1971-ci il martın 26-dək fəaliyyət göstərdi.

## Arxa planı
Ədalət Partiyası parlamentdə səs çoxluğuna sahib idi. Lakin böyük ölçüdə partiyadaxili parçalanmalar səbəbindən baş nazir Süleyman Dəmirəl 1970-ci il fevralın 11-də etimad səsverməsini təmin edə bilmədi. Bununla belə, Ədalət Partiyası yenə də çoxluğu saxladı və növbəti hökuməti Dəmirəl qurdu. Kabinet əvvəlki il ilə demək olar ki, eyni idi.

## Kabinet

## Həmçinin bax
* 12 mart Memorandumu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Phylloscartes gualaquizae

**Phylloscartes gualaquizae** (*Ekvador kiçik tiranı*) — "Tyrannidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Kolumbiya, Ekvador və Peruda rast gəlinir.

## Təsvir

"Phylloscartes gualaquizae" təxminən 11.5 sm (4.5 düym) uzunluğundadır; bir erkək fərdin çəkisi 8 qram (0.28 uns) olmuşdur. Hər iki cins eyni lələk quruluşuna malikdir. Yetkin fərdlərin zəif ağ qaş xətti və göz ətrafında halqa var. Üzləri əsasən açıq sarı və ya ağ rəngdədir və qulaq örtükləri ətrafında zəif qara xətt var. Başının təpəsi boz, qalan üst hissələri isə zeytun rəngindədir. Qanadları tünd rəngdədir və uçuş lələklərinin kənarları açıq sarı rəngdədir. Qanad örtükləri tünd rəngdədir və ağ və ya açıq sarı ucları var ki, bu da iki qanad zolağı yaradır. Quyruğu zeytun rəngindədir. Boğazı ağ, qalan alt hissələri isə sarı rəngdədir, sinə hissəsində zeytun çalarları var. Hər iki cinsin gözləri qəhvəyi, dimdiyi qara, ayaqları və dırnaqları isə boz və ya mavi-boz rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sənayeöncəsi cəmiyyət

**Sənayeöncəsi cəmiyyət** — sənaye inqilabının baş verməsindən əvvəl mövcud olmuş sosial xüsusiyyətlərə, siyasi və mədəni təşkilatlanma formalarına aid anlayışdır. *Sənayeöncəsi* termini kütləvi istehsala imkan verən maşınlar və xüsusi alətlərin geniş tətbiqindən əvvəlki dövrü ifadə edir. Sənayeöncəsi sivilizasiya əsrlərə dayanır, lakin bu anlayış xüsusilə sənaye cəmiyyətindən əvvəlki mərhələyə aiddir. Sənayeöncəsi cəmiyyətlər bölgələrin mədəniyyətinə, siyasi və sosial inkişaf tarixlərinə görə dəyişiklik göstərirdi. Avropa bu dövrdə xüsusilə feodalizm və İntibah dövrü ilə xarakterizə olunur.

“Sənayeöncəsi” termini həmçinin sənaye cəmiyyətinin formalaşmasından əvvəlki ətraf mühit şəraitini göstərmək üçün də istifadə edilir. Məsələn, 12 dekabr 2015-ci ildə qəbul edilən və 4 noyabr 2016-cı ildən qüvvəyə minən Paris sazişi qlobal temperatur artımını “sənayeöncəsi səviyyələrlə müqayisədə” 2°C-dən aşağı, mümkün olduqda isə 1.5°C səviyyəsində saxlamağı qarşısına məqsəd qoyur. “Sənayeöncəsi dövr”ün dəqiq son tarixi isə elmi ədəbiyyatda yekdil şəkildə müəyyən edilməmişdir.

## Əmək şəraiti
Sərt əmək şəraiti Sənaye İnqilabından çox əvvəl mövcud idi. Sənayeöncəsi cəmiyyət sosial mobilitet baxımından çox statik idi. Lakin geniş yayılmış uşaq əməyindən istifadə, çirkli yaşayış şəraiti və çox uzun iş saatları sənaye inqilabına qədər əvvəlki dövrlərdə indiki qədər kəskin deyildi.

## Həmçinin bax
* Aqrar cəmiyyət
* Sənayeləşmə
* Modernləşmə nəzəriyyəsi
* Ənənəvi cəmiyyət
* Asılılıq nəzəriyyəsi
* İmperializm
* Ovçu-yığıcılar
* Aşağı texnologiya
* Transqumansiya
* Köçərilər
* Pastoral köçərilər
* Post-sənaye cəmiyyəti
* Proto-sənayeləşmə

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Grinin, L. 2007. Periodization of History: A theoretic-mathematical analysis. In: ''History & Mathematics''. Ed. by Leonid Grinin, Victor de Munck, and Andrey Korotayev. Moscow: KomKniga/URSS. P.10-38. .
Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi

**Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi** (ərəb. حمد بن محمد الشرقي) — Əl-Füceyrə əmiri və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Ali Birlik Şurasının üzvü. 

## Bioqrafiyası
Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi 22 fevral 1949-cu il tarixində Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Əl-Füceyrə Əmirliyinin keçmiş hökmdarı Şeyx Məhəmməd bin Həməd Əl Şərqinin ailəsində anadan olub. Anası şeyxa Fatimə bint Rəşid Əl Nuaimi qonşu Əcmən əmirliyinin şahzadəsi, Əcmanın indiki hökmdarı Şeyx Hümeyd bin Rəşid Əl Nuaiminin bacısı idi.  

## Təhsili
Şeyx Həməd Britaniyada təhsil alıb. İngilis və ərəb dillərini mükəmməl bilir. 

## Karyerası
Şeyx Həməd 1971-1974-cü illərdə BƏƏ-nin Kənd Təsərrüfatı və balıqçılıq naziri vəzifəsində çalışıb.
1974-cü ildə atasının ölümündən sonra onun yerinə Füceyrə taxtına keçib.

O, dil bilikləri və Əbu-Dabi, Dubay və Əcmənın hakim ailələri ilə yaxşı münasibətlərinə görə tez-tez beynəlxalq seminar və konfranslarda BƏƏ-nin nümayəndəsi kimi çıxış edir. Şeyx Həməd Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin prezidentini beynəlxalq seminar və konfranslarda ən çox təmsil edənlərdəndir. 

Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqinin siyasəti Füceyrəni cəlbedici investisiya mühitinə malik müasir ticarət və turizm mərkəzinə çevirməkdir.

## Ailəsi
Əl Şərqi ailəsinin Əbu-Dabini idarə edən Əl Nəhyan ailəsi ilə yaxın münasibətləri var və bu münasibətlər evlilik ittifaqları vasitəsilə təsdiqlənir. Onların Dubay hakim ailəsi ilə də oxşar əlaqələri var. Ailənin Əcmənla əlaqəsi Şeyxin anasının Əcmən hökmdarının bacısı olmasıdır.

Şeyx Həməd Dubayı idarə edən Əl-Məktum ailəsinin üzvü Şeyxa Fatimə bint Tani Əl Məktumla evlidir. Onların altı uşağı var:

* Sara bint Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1985) — Şarja Amerika Universitetinin məzunu.
* Məhəmməd bin Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1986) — Əl-Füceyrə vəliəhdi.
* Rəşid bin Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1987) — İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru.
* Şeyxa Şəmsə bint Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1988) — Zayed Universitetinin məzunu. Füceyrədə müxtəlif xeyriyyə təşkilatlarının rəhbəri.
* Şeyxa Mədiya bint Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1989) — modelyer
* Məktum bin Həməd bin Məhəmməd Əl Şərqi (1991) — Sandhurst Kral Hərbi Akademiyasının məzunu, BƏƏ quru qoşunlarında xidmət edir.

## Həmçinin bax
* Sultan ibn Məhəmməd Qasımi
* Əl Qasimi
* Əl Məktum

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cənub Keçid Şurası

**Cənub Keçid Şurası** — Yəmən Respublikasında 2017-ci ildə Yəmən Vətəndaş Müharibəsi zamanı Cənub hərəkatı tərəfindən yaradılmış separatçı hökumət orqanı.

11 may 2017-ci ildə yaradılan Şura rəhbərlikdə Aydarus əl-Zubeydi (prezident) və Hani bin Breyka (vitse-prezident) olmaqla 26 üzvdən ibarətdir. Şura Yəmənin cənubundakı ərazilərin çox hissəsini idarə edir. Şuranın bəzi üzvləri Dali, Şəbva, Hadramaut, Lahc, Sokotra və Al-Məhrə əyalətlərinin qubernatorları olmuşlar.

Bir müddət Şura və Yəmənin tanınmış hökuməti 2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiya qüvvələrinin Yəmənə yeridilməsi ilə şiddətlənən husi-şiə Ənsar Allah hərəkatı ilə mübarizədə müttəfiq idilər. Münaqişə boyu Şura ilə Əbül Rəbbuh Mansur əl-Hadi hökuməti arasında əsas fərq ondan ibarət idi ki, mərkəzi hökumət Səudiyyə rəhbərliyi tərəfindən, Şura isə koalisiyanın digər mühüm üzvü olan BƏƏ tərəfindən dəstəklənirdi.

Lakin sonradan Şura ilə Yəmən hökuməti arasında qarşıdurma yarandı və 2019-cu ildə BƏƏ nümayəndələri Hadinin cənubdakı mövqeyini pozmağa çalışaraq Ədən və Sokotranı ələ keçirdilər. Bu, təkcə husilərə qarşı koalisiyanın dağılması ilə bağlı deyil, hətta BƏƏ ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında maraqların toqquşması ilə bağlı fərziyyələrə səbəb oldu.

Səudiyyəlilər onların arasında danışıqlar başlatdılar və bu, 2019-cu ilin noyabrında Ər-Riyadda sülh sazişinin imzalanması ilə nəticələndi.

## Tarixçəsi

2017-ci il aprelin 27-də Ədən valisi Aydarus əl-Zubeydi sədaqətsizlik və Cənub Hərəkatını dəstəkləmək səbəbi ilə prezident Hadi tərəfindən vəzifəsindən azad edildi. Mayın 3-də qərara etiraz olaraq Ədəndə böyük mitinqlər keçirildi. 2017-ci il mayın 11-də Şura yaradıldı. Bir gün sonra Hadi Şuranı qeyri-legitim elan etdi.

28 yanvar 2018-ci il tarixindən başlayaraq Şuraya sadiq separatçılar Hadinin Ədəndəki hökumət binasına nəzarəti ələ keçirdilər.

Şuranın prezidenti Aydarus əl-Zubeydi Ədəndə fövqəladə vəziyyət elan etdi və Hadinin Cənub üzərindəki hakimiyyətini devirmək prosesinə başladı.

Ədən döyüşünün gedişində Şura 2018-ci ildə şəhərə nəzarəti ələ keçirdi.

29 iyul 2020-ci ildə Cənubi Yəməndəki separatçılar Səudiyyə Ərəbistanının şərtlərini qəbul etdilər və Ədəndə və əvvəllər ələ keçirilən digər bölgələrdə özünüidarəetmədən imtina etdilər. Yəmən hökuməti və Cənub Keçid Şurasından olan separatçılar yeni hökumətin yaradılması ilə bağlı razılığa gəldilər.

2020-ci il dekabrın ortalarında baş nazir Main Əbdülmalik Səidin rəhbərliyi ilə yeni hökumət quruldu və beş yer Cənub Keçid Şurasının nümayəndələrinə verildi. 26 dekabr 2020-ci ildə yeni hökumət prezident Əbdül Rəbbuh Mansur Hadi qarşında and içdi.

## İstinadlar
İrəvan qazılığı

**İrəvan qazılığı** — Azərbaycanın Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Ermənistanın paytaxt İrəvan şəhəri üçün təşkil etdiyi dini qurum.

## Tarixi

### Sovet dövründə Naxçıvan-İrəvan qazılığı
1988-ci ildə azərbaycanlılar İrəvandan deportasiya edildiyi üçün İrəvan qazılığının fəaliyyəti dayandırılmışdır.

### Müstəqillik dövründə İrəvan qazılığı
22 may 2025-ci ildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin İrəvan qazılığı bərpa edilmişdir. İdarədə İrəvan Qazılığı ilə bağlı Əsasnamə qəbul edilmiş, səsvermə nəticəsində Hacı Bəxtiyar Nəcəfov İrəvan qazısı seçilmişdir. İrəvan qazılığı hələlik Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin binasında yerləşdirilmişdir.

Hacı Bəxtiyar Nəcəfov İrəvan qazılığının fəaliyyətinin Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyası ilə sıx bağlı olduğunu bəyan etmiş, bu sahədə işləyəcəklərini qeyd etmişdir.

11 dekabr 2025-ci ildə Qərbi Azərbaycan İcması ilə İrəvan qazılığı arasında görüş keçirilmişdir. Bu görüşdə Qərbi Azərbaycan İcması dini-mənəvi irsin araşdırılması, bu istiqamətdə sistemli əməkdaşlığın genişləndirilməsi və beynəlxalq platformalarda nəticələrin təqdimatı mövzusunda İrəvan qazısı ilə fikir mübadiləsi aparmışdır. İrəvan qazısı Hacı Bəxtiyar Nəcəfov qayıdışın sadəcə siyasi yox, həm də mədəni və dini məsələ olduğunu qeyd etmiş, buna görə də Qərbi Azərbaycan İcması ilə əməkdaşlığın vacib olduğunu bildirmişdir. Razılığa gəlinmişdir ki, dini irsin araşdırılması, faktların toplanması və ictimai məlumatlandırma iki qurum arasında koordinasiyalı şəkildə həyata keçirilsin.

2026-cı ilin fevralında İrəvan qazılığı məlumat vermişdir ki, "*dini zəmində fəaliyyət göstərmək, tarixi irsi araşdırmaq və qərbi azərbaycanlıların dini-mədəni hüquqlarını elmi əsaslarla müdafiə etmək"* qazılığın əsas məqsədidir. İrəvan alimləri və din xadimləri haqqında kitabın çap ediləcəyi də elan edilmişdir. Hacı Bəxtiyar Nəcəfov İrəvandan çıxmış alimlər arasında Fazil İrəvani və Məhəmməd Bağır İrəvanini qeyd etmiş, İrəvandakı Göy məscidi tarixən Qafqazda "fətva mərkəzi" adlandırmışdır.

## Qazılar
* Şeyx Hüseyn (?-1988)
* Hacı Bəxtiyar Nəcəfov (2025-indiki dövrə qədər)

## İstinadlar
Psittaculirostris edwardsii

**Psittaculirostris edwardsii** (*Edvard əncir tutuquşusu*) — həmçinin "al yanaqlı əncir tutuquşusu" kimi tanınan, "Psittaculidae" fəsiləsinə aid olan və şimal-şərqi Yeni Qvineyanın rütubətli düzənlik meşələrində tapılan bir quş növü.

## Təsvir

Orta ölçülü və qısa quyruğa malik olan bu quşun uzunluğu 18 sm (7.1 inç) təşkil edir. Yetkin erkək fərdin qanadları, beli və quyruğu parlaq yaşıl rəngdədir. Yanaq və qulaq örtüklərinin lələkləri uzun və dar olub, üzə qabarıq bir görünüş verir. Yanaq lələkləri qırmızı, qulaq örtükləri isə qızılı-sarı rəngdədir. Boğaz və döş qırmızı olub, yuxarı döş hissəsində tünd mavi-qara zolaq var. Dimdiyi tünd boz-qara, gözləri (iris) qırmızı, ayaqları isə tünd boz rəngdədir. Yetkin dişi fərdlər oxşar olsa da, döşündəki yaşıl-sarı rəng üzərində daha geniş mavi-qara zolaq var. Cavan quşlar dişi fərdlərə bənzəyir.

Səsləri arasında yüksək tonlu "screett" və ya "zseet" kimi səslər, həmçinin qısa və kəskin "ks" səsi var ki, bu da "beton üzərinə düşən sikkələr" kimi təsvir edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*World Parrot Trust Parrot Encyclopedia - Species Profiles
Fritz Belizaire

**Fritz Belizaire** () — Haiti siyasətçisi, keçmiş Gənclər və İdman naziri (2006–2011), Haitinin Baş naziri (2024-cü ildən).

## Həyatı
Fritz Belizaire Haiti Keçid Prezidentlik Şurasının yeddi partiyasından dördü tərəfindən Haiti Baş naziri vəzifəsini icra etmək üçün namizəd göstərilən haitili siyasətçi və inşaat mühəndisidir. Namizəd göstərilməzdən əvvəl o, Prezident Rene Preval dövründə 2006–2011-ci illərdə Gənclər və İdman naziri vəzifəsində çalışmış, həmçinin İctimai İşlər, Nəqliyyat və Kommunikasiya Nazirliyində rəhbər vəzifədə işləmişdir. Belizaire "çox tanınmayan" kimi təsvir edilmişdir, lakin Edqard Leblan Fils tərəfindən təriflənmişdir, o, eyni gün Keçid Prezident Şurası tərəfindən prezidenti seçilmişdir. Səs çoxluğu ilə təyin olunsa da, seçim şura daxilində mübahisəli idi. Nəticədə, Smit Avqustin, Emmanuel Vertiler, Luis Kerald Gilles və Edqard Leblan Filsdən ibarət "Ayrılmaz Əksəriyyət Bloku" (BÇB) 3 aprel 2024-cü il tarixli müqavilədə göstərilən prosedura hörmətlə yanaşmağa razılaşdı və bununla da digər sektorlara namizədlik irəli sürmək şansı vermiş oldu. Şura daha sonra 13–17 may tarixlərində Baş nazir vəzifəsinə namizədlərin yenidən qəbuluna başladı, 27 mayda yeddi üzvdən altısı Belizayri seçən əvvəlki səsverməni ləğv edərək keçmiş baş nazir Qarri Konilli onun varisi seçdi.

## İstinadlar
"Şirvanın təzə bəyləri haqqında" və "Şamaxının təzə bəylərini həcv" şeirləri

**"Şirvanın təzə bəyləri haqqında" və "Şamaxının təzə bəylərini həcv" şeirləri** — Seyid Əzim Şirvaninin Çar Rusiyasından bəy titulu alanları tənqid etdiyi şeirləri.

## Tarixi və analizi

1840-cı illərdə Azərbaycanda qəbul edilmiş Çar Rusiyası qərarlarına görə, mülkədarların kəndlilər və torpaqlar üzərindəki imtiyazları ləğv edilmişdi. Yaranan narazılıqlara görə, bu qərarın özü ləğv edilmişdir. Beləliklə, 1846–1847-ci illərdə bəylərin imtiyazları özlərinə qaytarılmışdır. Yeni qanun nəticəsində bəy titulu almaq istəyən şəxslərin sayı artmışdı. Bu, əvvəlcə "Əkinçi" qəzetində tənqid edilmiş, daha sonra Seyid Əzim Şirvani bu mövzuya müraciət etmişdir. Onun bu mövzuda yazdığı "Şirvanın təzə bəyləri haqqında" və "Şamaxının təzə bəylərini həcv" şeirləri Seyid Əzim Şirvaninin ən kəskin satiralarıdır.

Satiradan bəlli olur ki, Seyid Əzim ancaq həqiqətən bəy soyundan gələnlərin bu adı almasının tərəfdarı idi. Sonradan fırıldaqçılıq və ya pul gücünə bəylik titulu alanlara qarşı idi. O, fikirləşirdi ki, kimin bəylik adına layiq sərvəti yoxdursa, bu ad ona heç yaraşmır:

Birisi xan ola, gər olmaya evdə nanı,
Həsrəti-nan ilə hərdəm çıxa qəmdən canı.
Bilmirəm, neyləyir o xanlığı, ya dünyanı,
Hər kimin dövləti vardır, odur əsrin xanı,
Pul edən hökmü nə xanü, nə də sultan elədi.

Seyid Əzim Şirvani bəy imtiyazlarına ümumilikdə qarşı çıxmır, yaxşı bəyləri dəstəkləyirdi:

İki bəy düşmədi rüşvət təməinə əsla,
Biri Məmməd Əli bəydir, biri də Mahmud ağa.
Qaldığı vurdu işin, gözləmədi şərmü həya,
Gətdilər xəlqin hamı başına yüz dərdü bəla,
Unudub Allahı, bunlar hamı tüğyan elədi.

Müəllif "*Yüz manatdan yuxarı xərc eləyib Hacı manaf, Bəylərin xanəsini şamü səhər etdi təvaf*" misralarında isə bəylərin rüşvət almasını tənqid edirdi.

### Şamaxının təzə bəylərini həcv
"Şamaxının təzə bəylərini həcv" isə "Şirvanın təzə bəyləri haqqında" əsərinin davamıdır. Burada da şair bəyliyin rüşvətlə alındığını, kasıbların bəylik həvəsinə düşdüyünü qeyd edir. Bu həcvdə vulqarizmdən çox istifadə olunur. İctimai qınaq yox, konkret bəzi şəxslərin tənqidi şeirdə edilir.

## Vikimənbədə
* Şirvanın təzə bəyləri haqqında
* Şamaxının təzə bəylərini həcv

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Caprimulgus aegyptius

**Caprimulgus aegyptius** (*Misir keçisağanı*) — Cənub-qərbi Asiya və şimali Afrikada yayılmış və tropik Afrikada qışlayan orta-kiçik ölçülü bir keçisağanı növü. Bu növ geniş yayılma sahəsinə malik olduğu və yaşayış mühitinin məhv edilməsi xaricində heç bir aşkar təhlükə ilə üzləşmədiyi üçün "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi" tərəfindən "ən az narahatlıq doğuran" statusu ilə qiymətləndirilmişdir.

## Təsvir

Gündüz vaxtı istirahət edən bu quşun rəngarəng lələkləri Avropa keçisağanına nisbətən daha açıq rəngdədir. Yetkin fərdlərin rəngi qum rəngində olub, bej və qəhvəyi zolaqlarla örtülüdür. Alt hissələri isə qum və ya ağ rənglidir. Bu növ digər yayılmış növlərə nisbətən daha kiçik, lakin nisbətən daha uzun qanad və quyruğa malikdir. Digər keçisağanları kimi, bu növün də geniş ağzı, uzun qanadları, yumşaq lələkləri və gecə həyat tərzi var. Erkək fərdlərin qanadlarında kiçik ağ ləkələr olur. Uzunluğu 25 sm, qanad aralığı isə 55 sm-dir. Səsi təkrarlanan mexaniki "kroo-kroo-kroo..." kimi səslənir və quş başını yanlara çevirdikcə bu səs yüksəlir və alçalır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Həfsə bint Sirin

**Ümmül-Hüzeyl Həfsə bint Sirin əl-Ənsariyyə** (; ) — tabiin nəslinə mənsub xanım fəqih və mühəddis. O, Məhəmməd ibn Sirinin bacısıdır.

## Bioqrafiyası
O, hicri I (VII) əsrdə Bəsrədə yaşamışdır. Mənbələrdə onun fiqh, hədis və təfsir sahələri ilə maraqlandığı qeyd olunmuşdur. O, fiqh elmini Mədinədən Bəsrəyə gəlmiş, Ümmü Ətiyyə əl-Ənsariyyədən öyrənmişdir. Hədis sahəsində İyas ibn Müaviyə ilə Hişam ibn Həssan onu tərifləmişlər. O, həmçinin Ənəs ibn Malikdən hədis rəvayət etmişdir. Ondan isə Əyyub Sixtiyani və başqaları hədis rəvayət ediblər.

## İstinadlar


## Həmçinin bax

* Məhəmməd ibn Sirin
Pyrrhura orcesi

**Pyrrhura orcesi** (*El Oro tutuquşusu*) — Tutuquşular (Psittacidae) fəsiləsinin "Arinae" yarımfəsiləsinə aid və Ekvadora endemik olan nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən bir quş növü.

## Taksonomiya və sistematika

"Pyrrhura orcesi" tutuquşusu monotipik bir növdür. Onun ən yaxın qohumunun "qırmızıquyruq tutuquşu" ("Pyrrhura melanura") olduğu güman edilir.

## Təsvir

El Oro tutuquşusunun uzunluğu 22-24 sm (8.7-9.4 inç), çəkisi isə 65-75 qram (2.3-2.6 unsiya) arasındadır. Yetkin erkək fərdlərin başının əsas hissəsi yaşıl olub, alın və göz ətrafı qırmızı rəngdədir. Üst hissələri yaşıldır. Boğaz, boyun yanları və döş hissəsi yaşıl olub, boz-bej zolaqlar ilə örtülüdür ki, bu da bulanıq bir "pulcuq" görünüşü yaradır. Qarın hissəsi yaşıl olub, zəif qırmızımtıl ləkələr var. Qanadları əsasən yaşıl olub, qırmızı ilkin örtüklər və mavi ilkin lələklərə malikdir. Quyruğu tünd qırmızı olub, yaşıl əsaslı və tünd qırmızı alt hissəyə malikdir. Dimdiyi tünd rəngli, gözləri isə qaranlıq rəngdədir və ətrafında çılpaq çəhrayı dəri var. Dişi fərdlər erkəklərə bənzəyir, lakin alın hissəsindəki qırmızı rəng daha azdır. Cavan quşlar yetkinlərə oxşayır, lakin baş və qanadlarda daha az qırmızı rəng var və qarın hissəsində heç bir qırmızı ləkə yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Neophema elegans

**Neophema elegans** (*Zərif tutuquşu*) — "Psittaculidae" fəsiləsinə aid və Avstraliyaya endemik olan bir tutuquşu növüdür.

## Təsvir

"Neophema elegans" tutuquşusu 23 sm (9.1 inç) uzunluğunda olub, əsasən qızılı-zeytun rəngindədir. Başında tünd mavi bir frontal zolaq var və bu zolaq üstdən daha açıq mavi rənglə xətlənir. Qarın və quyruqaltı hissələri sarı rəngdədir. Dişi fərdlər daha solğun zeytun rəngindədir və frontal zolaq daha dar olur. Qanadlar əsasən zeytun rəngindədir, xarici uçuş lələkləri isə tünd mavi rəngdədir. Sarı kənarlı quyruq zeytun və mavi çalarlara malikdir. Dimdiyi və ayaqları boz, gözləri isə tünd qəhvəyi rəngdədir. Cavan fərdlər daha solğun rəngli olur və frontal zolaqları yoxdur.

## Yayılması və yaşayış mühiti

"Neophema elegans" tutuquşusu iki ayrı bölgədə tapılır: biri şimalda Mooradan şərqdə Merredin və Esperansa qədər olan Cənub-Qərbi Avstraliya ərazisində, digəri isə Cənubi Avstraliyanın cənub-şərqində (Kenguru adası daxil olmaqla) Marreeyə qədər və qərbi Viktoriyaya qədər uzanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ducula concinna

**Ducula concinna** (*Zərif imperator göyərçini*) — Həmçinin "maviquyruq imperator göyərçini" kimi tanınan, əsasən tünd mavi-yaşıl rəngli üst hissələri və parıltılı görünüşü olan iri bir göyərçin növü.

## Taksonomiya və sistematika

"Ducula concinna" göyərçini ilk dəfə 1865-ci ildə Alfred Rassel Uolles tərəfindən "Carpophaga concinna" adı ilə təsvir edilmişdir. Nümunələr Vatubela adalarından toplanmışdır.

## Təsvir

"Ducula concinna" göyərçini 43 sm (17 inç) uzunluğunda iri bir göyərçindir. Baş, boyun və üst bel hissəsi açıq boz rəngdədir, ensə və başın arxa hissəsində çəhrayı çalarlar var. Qalan üst hissələr parıltılı tünd yaşıl rəngdədir, quyruğun üst hissəsi isə bənövşəyi-mavi rəngdə olub, bəzən qara görünür. Alt hissələr açıq boz rəngdədir və çəhrayı çalarlar var, quyruqaltı örtükləri isə qırmızı-qəhvəyi rəngdədir. Quyruq və qanadların alt hissələri qara rəngdədir. Dimdiyi qara və ya mavi-boz rəngdədir, əsasında ağ lələk halqası var, gözləri qızılı rəngdə, ayaqları isə çəhrayı-qırmızıdan tünd qırmızıya qədər dəyişir. Hər iki cins oxşar olsa da, dişi fərdlərdə boz və çəhrayı rənglər daha tünddür. Cavan fərdlər yetkinlərdən daha solğun rənglərə malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* BirdLife Species Factsheet
Pitta elegans

**Pitta elegans** (*Zərif pitta*) — "Pittidae" fəsiləsinə aid olan və İndoneziyaya endemik olan bir ötücü quş növü.

## Yayılması və yaşayış mühiti

Zərif pitta İndoneziyanın Kiçik Zond adaları və Molukka adalarına endemikdir. Bəzi mənbələrə görə, Şərqi Timorda da tapıldığı bildirilsə də, bu növ yalnız adanın qərb yarısında qeydə alınmışdır, baxmayaraq ki, yaşayış üçün uyğun mühit bütün adada mövcuddur. Onun təbii yaşayış mühiti tropik quru meşələr və tropik rütubətli düzənlik meşələridir.

Nominal yarımnöv Timor, Semau və Kisar adalarında tapılır. "P. e. maria" yarımnövü Sumba adasında, "P. e. concinna" isə Flores, Lombok və yaxınlıqdakı adalarda yayılmışdır. "P. e. virginalis" yarımnövü Sulavesinin cənubunda yerləşən Tanahjampea, Kalao və Kalaotoa adalarında tapılır.

## Təsvir

Zərif pitta 19 sm (7.5 inç) uzunluğunda və 47-77 qram (1.7-2.7 unsiya) çəkisindədir. Başı, boğazı, çənəsi və boynu qara rəngdədir, başının üstündə isə bej rəngli bir zolaq var. Üst hissələri tünd yaşıl rəngdədir, qanadların çox hissəsi də eyni rəngdədir və kiçik örtüklərdə parlaq firuzəyi ləkələr var. Sağrı hissəsi firuzəyi-mavi, quyruğu isə qara rəngdədir və yaşıl uc ilə bitir. Alt hissələri əsasən isti bej rəngdədir, qarın hissəsi qara olub, altında qırmızı ləkə var. Erkək və dişi fərdlər oxşar görünüşə malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Callipepla douglasii

**Callipepla douglasii** (*Zərif bildirçin*) — Meksikanın şimal-qərbində, Sonoranın cənubundan, Nayaritə qədər olan Sakit okean yamacındakı tikanlı meşələrə endemik olan, "Yeni Dünya" bildirçin növü.

## Təsvir

"Callipepla douglasii" bildirçini təxminən 25 sm (10 inç) uzunluğa qədər böyüyür. Erkək fərdlərin xarakterik uzun, düz, qızılı-bej rəngli kəkili var (dişi fərdlərin kəkili boz rəngdədir). Digər cəhətlərdən erkək və dişi fərdlər oxşar görünüşə malikdir: əsasən boz rəngdə olub, qara, qəhvəyi və ağ ləkələr və zolaqlarla örtülüdür. Erkəklərdə həmçinin qırmızı-qəhvəyi ləkələr də var. Dimdiyi qara, gözləri qəhvəyi, ayaqları isə tünd bozdan qaraya qədər dəyişir. Bu quş, oxşar görünüşlü "pulcuqlu bildirçin" ("C. squamata"), "Kaliforniya bildirçini" ("C. californica") və "Qambel bildirçini"ndən ("C. gambelii") erkək fərdlərin kəkil rəngi və yan tərəflərdəki daha açıq ləkələrlə fərqlənir.

Səsləri arasında gündüz vaxtı qida axtararkən qrup üzvlərinin bir-biri ilə əlaqə saxlamaq üçün istifadə etdiyi "çip-çip" səsi və axşam vaxtı yuxu yerində toplaşarkən, həmçinin səhər yemək axtarmağa başlamazdan əvvəl səsləndirdiyi "ku-kau" səsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Elegant Quail photo gallery  VIREO
*Photo; Article &ndash; *"Field Guide to the Birds of Ranch Lobos"*
55-ci Türkiyə hökuməti

**55-ci Türkiyə hökuməti**, **III Yılmaz Hökuməti** və ya **ANASOL-D Hökuməti** olaraq da tanınan hökumət — 30 iyun 1997-ci ildən 11 yanvar 1999-cu ilə qədər fəaliyyət göstərən Ana Vətən Partiyası, Demokratik Sol Partiya və Demokratik Türkiyə Partiyasının koalisiya hökuməti.

## Arxa planı
55-ci Türkiyə hökuməti 20 iyun 1997-ci ildə Ana Vətən partiyasının lideri, Rizədən millət vəkili olan Məsud Yılmazın prezident Süleyman Dəmirəl tərəfindən təyin edildikdən sonra qurduğu hökumətdir. Hökumət Ana Vətən partiyası, DSP və Türkiyə Demokratik Partiyadan ibarət azlıq koalisiyası tərəfindən formalaşdırılıb. Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) hökumətdə iştirak etmədən koalisiyanı dəstəkləyəcəyinə söz vermişdi.

İyunun 30-da Prezidentdən təsdiq alan hökumət iyulun 8-də Türkiyə Böyük Millət Məclisindən 256 əleyhinə 281 səslə etimad səsverməsi aldı.

## Kabinet

## Sonrası
25 noyabr 1998-ci ildə III Yılmaz Hökuməti istefa etdi. 11 yanvar 1999-cu ildə Bülənd Ecevit 56-cı Türkiyə hökumətini qurdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Syrmaticus ellioti

**Syrmaticus ellioti** (*Elliot qırqovulu*) — Çinin cənub-şərqinə endemik olan iri bir qırqovul növü.

## Təsvir

Erkək fərdlər 80 sm (31 inç) uzunluğa qədər böyüyür; qəhvəyi və ağ rəngli olub, qara boğaz, kürən-qəhvəyi üst hissələr, ağ qarın, ensə və qanad zolaqları, qırmızı çılpaq üz dərisi və uzun paslı zolaqlı ağ quyruğa malikdir. Dişi fərdlər daha kiçik olub, 50 sm (20 inç) uzunluğundadır; qırmızımtıl-qəhvəyi rəngli olub, qaraya yaxın boğaz, ağ qarın və daha az zolaqlı quyruğa malikdir.

## Yayılması

"Syrmaticus ellioti" qırqovulu Çinin cənub-şərqinə (Quyçjou, Hubey, Anhoy, Çjetszyan, Futszyan, Szyansi, Xunan, Quansi və Quanqdonq əyalətləri) endemikdir. Bu növ həmişəyaşıl və dağ meşələrində, 200-1,900 m (660-6,230 fut) yüksəklikdə yaşayır. Qidası əsasən toxumlar, yarpaqlar və giləmeyvələrdən ibarətdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Elliot's Pheasant, gbwf.ord
Alen Aspekt

**Alen Aspekt** () — fransız fiziki, kvant optikası, gizli dəyişənlər nəzəriyyəsi və kvant dolaşıqlığı üzrə mütəxəssisdir. Dolaşan fotonlarla apardığı təcrübələrə və Bellin bərabərsizliklərinin pozulmasını kəşf etdiyinə görə fizika üzrə Nobel mükafatına (2022-ci ildə Con Klauzer və Anton Zeilinqerlə birlikdə) layiq görüldü.

1980-ci illərin əvvəllərində o, Bell bərabərsizlikləri mövzusunda doktorluq dissertasiyası üzərində işləmişdir. Bu müddət ərzində onun Eynşteyn-Podolski-Rozen paradoksu üzərində apardığı təcrübə şöhrət qazandı. Sonradan o, lazerlə soyutmanın öyrənilməsinə keçdi. Hazırda Boze-Eynşteyin kondensatları üzərində işləyir.

O, Paris Politexnik Universitetinin professorudur.

2001-ci ildə — Fransa Elmlər Akademiyasının akademiki

Fransız Texnologiyalar Akademiyasının üzvü

2008-ci ildə — ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvü

2009-cu ildə — Avstriya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü

2005-ci ildə — Amerika Fizika Cəmiyyətinin üzvü

2009-cu ildə — Avropa Akademiyasının üzvü

2015-ci ildə — London Kral Cəmiyyətinin xarici üzvü

2008-ci ildə — Şotlandiya Heriot-Uatt Universitetinin fəxri doktoru .

## Mükafatları
* 1991-ci ildə — Holvek Mükafatı
* 1999-cu ildə — Maks Born adına Mükafat
* 2005-ci ildə — Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin Qızıl medalı
* 2009-cu ildə — Kvant Elektronikası və Optika sahəsi Mükafatı
* 2010-cu ildə — Volf mükafatı
* 2012-ci ildə — Albert Eynşteyn medalı
* 2013-cü ildə — Frederik Ayves medalı
* 2013-cü ildə — Nils Bor medalı
* 2013-cü ildə — Balzan Mükafatı
* 2022-ci ildə — Fizika üzrə Nobel Mükafatı

## İstinadlar
Molla Əli

**Molla Əli** — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Qızılyar rayonunda yerləşən kənd. Molla Əli kəndi Bolşezadoyevskiy kənd inzibati vahidliyinə daxildir.

## Coğrafiyası
Kənd, Qədim Terek çayının sol sahilində, kənd yaşayış məntəqəsinin mərkəzi olan Bolşezadoyevsk kəndindən 6 km şərqdə və Qızılyar şəhərindən 15 km şimal-şərqdə yerləşir.

## Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhali siyahıyaalınmasına görə kənddə 64 (29 kişi, 35 qadın) nəfər yaşayırdı. Kəndin əhalisi əsasən noqaylar və azərbaycanlılardan təşkil edilib. Molla Əli kəndinin etnik-mədəni tarixinin, əsasını İrandan köçən Azərbaycan icmasının təşkil etdiyi qonşu Persidski kəndinin məskunlaşma dinamikası ilə sıx əlaqəli və oxşar olduğu güman edilir.

## İstinadlar
Henri Fisker

**Jan Buqatti** (; ) — Danimarka əsilli ABŞ avtomobil dizayneri və sahibkarıdır. O, daha çox "Fisker Automotive" və "Fisker Inc." şirkətlərinin təsisçisi və lüks avtomobillərin dizayneri kimi tanınır. BMW, Ford və Aston Martin şirkətlərində işlədikdən sonra Fisker 2007-ci ildə "Fisker Automotive" şirkətini təsis etdi. Şirkət əhəmiyyətli federal və özəl investisiyalara baxmayaraq, istehsal müddətlərinə əməl edə bilmədi. Fisker 2013-cü ildə istefa verdi. The New York Times şirkəti "elektrikli avtomobil sənayesinin Solindrası" və "fəlakəti" kimi təsvir etdi. Daha sonra o, 2016-cı ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə təsis etdiyi "Fisker Inc." şirkətinin baş direktoru oldu. Şirkət 2024-cü ildə iflas üçün müraciət edib. 
## Həyatı
Henri Fisker 10 avqust 1963-cü ildə Alerod kommunasında anadan olub. O, İsveçrədə Vevey şəhərində İncəsənət və Dizayn Kollecində təhsil alıb. Fisker, 1990-cı illərdə BMW markasında çalışmış, burada BMW Z8-in dizaynını yaradaraq tanınmağa başlamışdır. Sonradan Fisker "Aston Martin"də çalışdı və burada "Aston Martin" DB9 modelinin dizaynını rəhbərlik etdi. 2007-ci ildə o, "Fisker Automotive" şirkətini qurdu və elektrikli avtomobillər sahəsində fəaliyyətə başladı. Şirkət elektrikli avtomobil istehsalına yönəlmiş ilk layihəsini, "Fisker Karma" modelini təqdim etdi. "Fisker Karma" lüks bir elektrikli hibrid avtomobil olaraq 2011-ci ildə bazara çıxarıldı və müasir texnologiyalarla birlikdə dizaynı ilə diqqət çəkdi.
Amma istehsal prosesindəki çətinliklər və maliyyə problemləri nəticəsində tamamilə müvəffəqiyyətə çevrilə bilmədi. Nəticədə "Fisker Automotive" şirkətin maliyyə çətinlikləri səbəbindən 2013-cü ildə iflas etdi. 

2016-cı ildə yeni şirkətini "Fisker Inc." olaraq qurdu. "Fisker Inc." xüsusilə elektrikli avtomobillərə yönəlmiş yeni modellər istehsal etməyə başladı və 2020-ci illərin əvvəllərində, Fisker "Ocean" adlı tam elektrikli SUV modelini təqdim etdi. Lakin şirkət 2024-cü ildə iflas üçün müraciət etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
* Fisker Inc. website
Yan Kalum

**Yan Kalum** (; ) — İngilis avtomobil dizayneri və "Jaguar" markasının keçmiş baş dizayneri.

## Həyatı
Yan Kalum 30 iyul 1954-cü ildə Damfrisdə anadan olub. Aberdin Universitetində avtomobil dizaynı üzrə təhsil alıb. O, karyerasına 1980-ci illərdə avtomobil dizaynı sahəsində başlayıb və ilk olaraq "Ford" markasında çalışıb. Daha sonra "Aston Martin"də işləyərək, bu markanın əfsanəvi modellərinin dizaynına rəhbərlik edib. "Aston Martin DB7" və DB9 kimi modellər Yan Kalumun dizaynıdır.

1999-cu ildə "Jaguar" markasına qatılan Yan Kalum markanın dizaynının yenidən formalaşmasında və müasir görünüşə qovuşmasında böyük rol oynayıb. Onun rəhbərliyi altında yaradılan "Jaguar" XK (2006) və "Jaguar" XF (2007) modelləri, markanın müasir və dinamik dizayn dilini təmsil edir. "Jaguar" F-Type (2013) isə Yan Kalumun ən tanınan və ən böyük uğuru sayılır. F-Type, "Jaguar" markasının idman avtomobilləri xəttinin simvolu halına gəldi. Yan Kalum "F-Type" ilə "Jaguar"a yeni bir ruh gətirdi və markanın idman avtomobilləri sahəsindəki mövqeyini gücləndirdi.

2019-cu ildə Britaniya avtomobil sənayesinə xidmətlərinə görə "Britaniya imperiyası" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Callum official website
*Ian Callum Ford Biography
*Ian Callum interview in Pistonheads
Qorden Vaqener

**Qorden Vaqener** (; ) — Almaniyalı avtomobil dizayneri, Mercedes-Benz brendinin dizayn şöbəsinin müdiri, Alman avtomobil istehsalçısı Daimler AG şirkətinin direktorlar şurasının üzvü.

## Həyatı
Qorden Vaqener 3 sentyabr 1968-ci ildə Essen şəhərində anadan olub. Essen Universitetində avtomobil dizaynı üzrə təhsil alıb. Karyerasına Daimler-Benz şirkətində başlamış, daha sonra Mercedes-Benzdəki dizayn komandasına qatılmışdır. 2008-ci ildən etibarən "Mercedes-Benz"in baş dizayneri olan Qorden Vaqener markanın dizaynı üzrə bütün qərarlarda əsas rol oynamışdır. Qorden Vaqenerin rəhbərliyi altında, "Mercedes-Benz" çoxsaylı modellərin dizaynını həyata keçirib. Onun "Sensual Purity" adlanan dizayn fəlsəfəsi ilə, avtomobillərin sadə, lakin zərif formaları ön plana çıxdı. "Mercedes-Benz S-Class" (2013) və "Mercedes-Benz E-Class" (2016) modelləri, Qorden Vaqenerin rəhbərliyi altında yaradılan ən mühüm avtomobillərdən bəziləridir. S-Class, "Mercedes-Benz"in lüks və texnoloji tərəflərini birləşdirərək, markanın ən prestijli modeli olaraq qalır.
 
Qorden Vaqener həmçinin "Mercedes-Benz"in kompakt SUV-ləri, AMG modelləri və elektrikli avtomobilləri kimi yeni layihələrdə də iştirak edib. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bill Mitçel

**Bill Mitçel** və ya **Vilyiam Leroy Mitçel** (; ) — Amerika avtomobil dizayneri.  O, 1958-ci ildə "General Motors"un (GM) Dizayn Bölməsinin vitse-prezidenti vəzifəsinə yüksəlmiş və 1977-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışmışdır. Onun rəhbərliyi altında GM bir çox məşhur avtomobillərini istehsal etmişdir.

Mitçel GM tərəfindən istehsal edilən 72,5 milyondan çox avtomobilin, o cümlədən 1938-ci il "Cadillac Sixty Special", 1949-cu il "Cadillac Coupe deVille", 1955-1957-ci illər "Chevrolet Bel Air", 1959-1984-cü illər "Cadillac DeVille", 1963-1965 və 1966-1967-ci illər "Buick Riviera", 1961-1976-cı illər 2Corvette Stingray2, 1970-1981-ci illər "Chevrolet Camaro", 1976-1979-cu illər "Cadillac Seville" və 1980-1985-ci illər "Cadillac Seville" kimi əlamətdar avtomobillərin yaradılması və ya dizaynına təsir göstərməkdən məsul olub.

Mitçell 42 illik karyerasının hamısını "General Motors"da avtomobil dizaynı sahəsində keçirmiş və nəticədə Dizayn üzrə vitse-prezident vəzifəsini tutmuş, 1977-ci ildə təqaüdə çıxana qədər 19 il bu vəzifədə çalışmışdır. Onun "General Motors" şirkətindəki dizayn rəhbərliyi "Bill Mitchell dövrü" kimi tanınır.

## Həyatı
Bill Mitçel avtomobil sənayesində karyerasına illustrasiya və dizayn sahəsində başlamışdır. 1935-ci ildə "General Motors"un dizayn departamenti olan "Art and Color Section"da işə qəbul edilən Bill Mitçel sürətlə yüksələrək Harle Earlın diqqətini çəkmişdir. Earlın varisi olaraq seçilən Bill Mitçel onun vizyonunu daha müasir və aqressiv dizayn xətti ilə davam etdirmişdir.

Bill Mitçelin rəhbərliyi altında "General Motors" bir çox mühüm dizayn layihələrinə imza atmışdır. Onun yaratdığı avtomobillər arasında aşağıdakı modellər xüsusilə seçilir:

* Chevrolet Corvette Sting Ray (1963) – Bu model aerodinamik və idman üslubu ilə avtomobil dünyasında inqilab yaratdı.
* Buick Riviera (1963) – GM-in ən zərif və lüks kupelərindən biri sayılır.
* Cadillac Eldorado (1967) – Müasir və dəbdəbəli dizayn anlayışı ilə fərqlənirdi.
* Pontiac Firebird (1967) – Chevrolet Camaro ilə rəqabət aparmaq üçün dizayn edilmiş əfsanəvi model.

1977-ci ildə təqaüdə çıxan Bill Mitçel, 1988-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* GM Design Timeline The General Motors Quick Reference Site. Archived from the original on 2010-11-13
Valter Mariya de Silva

**Valter Mariya de Silva** (; ) —  İtalyan avtomobil dizayneri. O, "Fiat"ın dizayn mərkəzində çalışıb, orada IDEA institutunda sənaye dizaynı şöbəsinin və avtomobil dizaynı şöbəsinin müdiri olub. O, "Alfa Romeo" dizayn mərkəzinə, daha sonra isə yeni Alfa Romeo Stil Mərkəzinə rəhbərlik edib. 1999-cu ildən "Volkswagen" Qrupunda çalışıb, əvvəlcə SEAT Stil Mərkəzinin rəhbəri olub, 2002-ci ildən "Audi qrupu"nun (Audi, Lamborghini və Seat brendlərini əhatə edən) dizaynına cavabdeh olub. 2007-ci ildən isə "Volkswagen" Qrupunun baş dizayneri idi. 2015-ci ilin noyabr ayında Valter de Silva şirkətdən ayrılıb.

## Həyatı
Valter Mariya de Silva 27 fevral 1951-ci ildə İtaliyanın Lekko şəhərində anadan olub. Silva Kral İncəsənət Kollecini avtomobil dizaynı üzrə bitirib.

Valter Mariya de Silvanın dizayn karyerası, 1970-ci illərin sonlarına dayanır. O, İtaliya avtomobil istehsalçılarından olan "Fiat", "Alfa Romeo", və Audi kimi markalarla əməkdaşlıq etmişdir. De Silva, "Alfa Romeo", "Audi" və "Lamborgini" kimi markalarda mühüm dizayn rəhbərliyi vəzifələrində çalışmışdır. Onun ən məşhur dizaynlarından biri "Alfa Romeo"nun "Alfa Romeo 156" modelidir. Bu model avtomobil sənayesində yeni bir dövrün başlanğıcı sayılır, xüsusən də zərif, futuristik xətləri və diqqətəlayiq əyri formaları ilə müasir dizaynın simvolu oldu. "Alfa Romeo 156", 1997-ci ildə Avropa İlinin Avtomobili mükafatını qazandı. 

De Silvanın ən böyük uğurlarından biri də "Audi" markasındakı işidir. “Audi A5”, “Audi Q5”, və “Audi A1” kimi məşhur modellərin dizaynlarını yaratdı.  “Lamborghini”nin dizaynına da de Silva mühüm töhfələr vermişdir. O, “Lamborghini” Gallardonun dizaynını idarə etdi ki, bu model, lüks idman avtomobilləri arasında özünə möhkəm bir yer qazandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Luk Donkervolke

**Jan Buqatti** (; )&nbsp;— Peru-Belçika avtomobil dizayneri. Xüsusilə lüks və idman avtomobilləri ilə tanınır. Luk Donkervolke "Lamborghini", "Audi", "Bentley" və "Hyundai" kimi prestijli markalar üçün mühüm dizayn işlərinə imza atmışdır. 
## Həyatı
Luk Donkervolke 19 iyun 1965-ci ildə Lima şəhərində anadan olub. Avtomobil dizaynı sahəsində təhsil alıb. Karyerasına "Audi"də başlayan  Luk Donkervolke burada bir neçə mühüm layihədə iştirak etdi və dizayn dünyasında tanınmağa başladı. a position from which he resigned in April 2020. Daha sonra "Lamborghini" markasında çalışdı, burada isə onun rəhbərliyi altında markanın ən məşhur modellərinin dizaynı həyata keçirildi. 2016-cı ildən etibarən "Hyundai Motor Group"da baş dizayner olaraq fəaliyyətini davam etdirir. O, 2022-ci ilin noyabr ayında "Hyundai Motor Group"un prezidenti təyin edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər