Rəqəmsal yerli

**Rəqəmsal yerli** — informasiya dövründə böyümüş insan. "Rəqəmsal yerli" termini bu mövzuya toxunan müxtəlif məqalələr yazan amerikalı yazıçı və texnoloq Mark Prenski tərəfindən istifadə edilmişdir. Bu termin xüsusilə 1980-ci ildən sonra doğulmuş şəxslərə aid olan "rəqəmsal dövr"də böyüyən nəsillərə şamil edilmişdir.

Çox vaxt millenniallara və Z nəslinə aid edilən bu şəxslər kompüterlər, mobil telefonlar və sosial media kimi elektron cihazlar və platformalar vasitəsilə rəqəmsal məlumat və stimulları tez və rahat şəkildə istehlak edə bilirlər.

Rəqəmsal yerlilər rəqəmsal immiqrantlardan, yəni çap mediasının və televiziyanın üstünlük təşkil etdiyi bir dünyada böyümüş insanlardan fərqlənirlər, çünki onlar internetin yaranmasından əvvəl doğulublar. Rəqəmsal nəsil əhatə olunduqları texnologiyaya artan inamla böyüyüblər. Bu, qismən sələflərinin əvvəllər naməlum olan bir mövzuya artan marağı sayəsində idi. Bu rəqəmsal gənc nəsil öz yaşam tərzi sayəsində öz texnologiyalarına köklənmiş və bu onların ayrılmaz və vacib həyat tərzinə çevrilmişdir. Prenski belə nəticəyə gəldi ki, texnologiya ilə gündəlik qarşılıqlı əlaqənin həcminə görə rəqəmsal yerli nəsil tamamilə fərqli düşüncə tərzini inkişaf etdirib. Beyinlər fiziki olaraq dəyişməsə də, yollar və düşüncə tərzi inkişaf etmiş və beyinlər fizioloji cəhətdən keçmiş dövrlərdən fərqli olaraq dəyişmişdir. Təkrara məruz qalma beynin müəyyən bölgələrinin böyüməsinə və stimullaşdırılmasına kömək edir, beynin digər istifadə olunmayan hissələrinin isə ölçüsü kiçilir. Rəqəmsal yerli və rəqəmsal immiqrant terminləri 1980-ci ildən sonra və ondan əvvəl doğulmuş insanlar arasında texnologiyadan istifadə qabiliyyəti baxımından rəqəmsal nəsil boşluğunu təsvir etmək üçün tez-tez istifadə olunur. Rəqəmsal yerli termini çox mübahisəli bir anlayışdır və bir çox təhsil tədqiqatçısı tərəfindən empirik sübutlara əsaslanmayan qalıcı bir mif kimi qəbul edilir və bir çoxları rəqəmsal media, öyrənmə və gənclik arasındakı əlaqəni başa düşmək üçün daha nüanslı bir yanaşma ətrafında mübahisə etməkdədirlər.

## Mənşəyi

Yerli-immiqrant analogiya terminləri, yaş qruplarının internetlə münasibətlərinə və interneti anlamasına istinad edərək, hələ 1995-ci ildə Con Perri Barlou tərəfindən müsahibəsində istifadə edilmiş və 1996-cı ildə Kiberməkanın Müstəqilliyi Bəyannaməsinin bir hissəsi kimi yenidən istifadə edilmişdir.

"Rəqəmsal yerli" və "rəqəmsal immiqrant" xüsusi terminləri təhsil konsultantı Mark Prenskinin 2001-ci ildə dərc etdiyi "Rəqəmsal Yerlilər, Rəqəmsal İmmiqrantlar" adlı məqaləsi sayəsində populyarlaşdı. Burada o, Amerika təhsilindəki müasir tənəzzülü pedaqoqların müasir tələbələrin ehtiyaclarını başa düşməməsi ilə əlaqələndirir. Məqalədə qeyd edilirdi ki, "XX əsrin son onilliyində rəqəmsal texnologiyanın gəlişi və sürətlə yayılması" tələbələrin düşüncə tərzini və məlumatı emal etmə tərzini dəyişərək, onların dövrün köhnəlmiş tədris metodlarından istifadə edərək akademik cəhətdən üstün olmalarını çətinləşdirib.

Başqa sözlə, rəqəmsal media ilə doymuş bir dünyada böyüyən uşaqlar diqqətlərini cəlb etmək üçün media ilə zəngin öyrənmə mühitinə ehtiyac duyurlar və Prenski bu uşaqları "rəqəmsal yerlilər" adlandırır. O, həmçinin deyir ki, rəqəmsal yerlilər "bütün həyatlarını kompüterlər və videooyunlar, rəqəmsal musiqi pleyerləri, videokameralar, mobil telefonlar və rəqəmsal dövrün bütün digər oyuncaqları və alətləri ilə əhatə olunmuş halda və onlardan istifadə edərək keçirmişlər".

Qlobal miqyasda, 1988-1998-ci illər arasında anadan olmuş əhalinin 30 faizi 2013-cü ilə qədər internetdən beş ildən çox istifadə edib.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

## Xarici keçidlər
* Debate on Digital Native
* EDUCAUSE 2007 Podcast: Tomorrow's Students: Are We Ready for the New 21st-Century Learners?
* Commercial Media Viewing Habits: Digital Natives versus Digital Immigrants – Graduate Thesis Paper
* Video experience on a 20-month-old baby who discovers a touchscreen
* Ongoing research project 'Digital Natives with a cause' being conducted by www.cis-india.org in India 
* Digital Learners in Higher Education research project
* Net Gen Skeptic – a blog that tracks the net generation discourse.
* Museum of Social Media – a museum that includes scholarly articles on digital natives and the impact of social media.