Haemophilus influenzae

**Haemophilus influenzae** (əvvəllər Pfeiffer bacillusu və ya Bacillus influenzae adlanırdı), Pasteurellaceae ailəsinin qram-mənfi, coccobacillary, fakultativ olaraq anaerobik kapnofilik patogen bakteriyasıdır. H. influenzae ilk dəfə 1892-ci ildə Richard Pfeiffer tərəfindən qrip pandemiyası zamanı təsvir edilmişdir, Haemophilus influenzae -ni "qrip"in adını saxlayan səbəbkar mikrob kimi səhv təsvir etmişdir.

Bakteriya, bəziləri tərəfindən qripin səbəbi olaraq bakterial qrip olaraq irəli sürüldü. H. influenzae çoxlu sayda lokal və invaziv infeksiyalardan məsuldur, lakin qripə viruslar səbəb olur.

Bu növ, bütün genomunu sıralayan ilk sərbəst yaşayan orqanizm idi.

## Serotipləri
1930-cu ildə H. influenzae -nin iki əsas kateqoriyası təyin edildi: örtülməmiş suşlar və kapsüllü suşlar. Kapsüllü suşlar fərqli kapsul antijenlərinə görə təsnif edildi. Kapsüllenmiş H. influenzae -nin altı tanınan növü bunlardır: a, b, c, d, e və f. Kapsullanmamış suşlar arasında genetik müxtəliflik, əhatə olunan qrupa nisbətən daha böyükdür. Kapsülsüz suşlara kapsul serotipləri olmadığı üçün tipik (NTHi) deyilir; lakin çoxfokuslu ardıcıllıqla yazmaqla təsnif edilə bilər. H. influenzae infeksiyalarının patogenezi tam başa düşülməmişdir, baxmayaraq ki, epiglottit kimi şərtlərə səbəb olan bir serotip olan b (Hib) tipli polyribosyl ribitol fosfat (*ing.* PRP) kapsulunun varlığı virulentlikdə əsas faktor olaraq bilinir. Kapsullari, fagositoza və immun olmayan ev sahibində tamamlayıcı vasitəçiliyinə görə müqavimət göstərməyə imkan verir. Kapsülsüz suşlar demək olar ki, həmişə daha az invazivdir; Bununla birlikdə insanlarda bir çox simptomlara səbəb ola biləcək iltihablı bir reaksiya verə bilərlər. Hib konjugat peyvəndi ilə aşılama, Hib infeksiyasının qarşısının alınmasında təsirlidir, lakin NTHi suşları ilə yoluxmanın qarşısını almır.

H. influenzae suşlarının əksəriyyəti fürsətçi patogenlərdir; yəni ev sahibi olaraq xəstəlik törətmədən yaşayırlar, ancaq digər amillər (məsələn, viral infeksiya, immunitet funksiyasının azalması və ya xroniki iltihablı toxumalar, məsələn, allergiyadan) bir fürsət yaratdıqda problem yaradırlar. Trimerik avtotransporter yapışqanları istifadə edərək, ana hüceyrəyə yapışaraq ev sahibinə yoluxurlar.

### Haemophilus influenzae Tip b (HİB) infeksiyası
H. influenzae səbəb olduğu təbii olaraq əldə edilən xəstəlik yalnız insanlarda meydana çıxır. Körpələrdə və kiçik uşaqlarda H. influenzae tip b (HİB) bakteremiya, sətəlcəm, epiqlottit və kəskin bakterial meningitə səbəb olur. Bəzən selülit, osteomielit və infeksion artritə səbəb olur. Yenidoğan infeksiyasının səbəblərindən biridir.

ABŞ -da 1990-cı ildən bəri Hib peyvəndi müntəzəm istifadəsi səbəbindən uşaqlarda invaziv Hib xəstəliyi insidansı 1.3/100.000 -ə düşdü. Bununla birlikdə, Hib peyvəndi geniş istifadə edilməyən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə körpələrdə və uşaqlarda aşağı tənəffüs yolu infeksiyalarının əsas səbəbi olaraq qalır. Kapsülsüz H. influenzae suşları Hib peyvəndindən təsirlənmir və uşaqlarda qulaq infeksiyalarına (otitis media), göz infeksiyalarına (konjonktivit) və sinüzitə səbəb olur və sətəlcəmlə əlaqələndirilir.

## Diaqnoz
Klinik xüsusiyyətlərə viral infeksiyanı təqlid edən yuxarı tənəffüs yolu infeksiyasının ilkin simptomları daxil ola bilər, ümumiyyətlə qızdırma ilə əlaqələndirilir, çox vaxt aşağı dərəcəli. Bu, bir neçə gün ərzində aşağı tənəffüs yollarına keçə bilər, xüsusən də xırıltılı bronxitə bənzəyir. Bəlğəm çıxarmaq çətin ola bilər və tez -tez boz və ya krem ​​rənglidir. Müvafiq müalicə olmadan öskürək bir neçə həftə davam edə bilər. Əksər hallarda penisilinə və ya birinci nəsil sefalosporinlərə cavab verməyən sinə infeksiyaları təqdim edildikdən sonra diaqnoz qoyulur. Sinə rentgenoqrafiyası alveolyar konsolidasiyanı təyin edə bilər.

H. influenzae -nin klinik diaqnozu, adətən, bakteriya kulturası və ya lateks hissəciklərinin aglütinasiyası ilə aparılır. Orqanizm steril bir bədən yerindən təcrid edildikdə diaqnoz təsdiqlənmiş sayılır. Bu baxımdan, nazofarengeal boşluqdan və ya bəlğəmdən yetişdirilən H. influenzae, H. influenzae xəstəliyinə işarə etməz, çünki bu yerlər xəstəliksiz fərdlərdə kolonizə olunur, lakin serebrospinal maye və ya qandan təcrid olunmuş H. influenzae, H. influenzae infeksiyasına işarə edər.

### Molekulyar metodlar
Polimeraz zəncirvari reaksiya (*ing.* PCR) analizlərinin nə LAT, nə də mədəniyyət testlərindən daha həssas və çox spesifik olduğu sübut edilmişdir. Bununla birlikdə, PCR analizləri hələ klinik şəraitdə adi hala çevrilməmişdir. Qarşı cərəyan immunoelektroforezin təsirli bir tədqiqat diaqnostik metodu olduğu göstərilmiş, lakin əsasən PCR ilə əvəz edilmişdir.

### Latex hissə aqqlukinasiyası
Latex hissə aqqlukinasiyası, H. influenzae aşkar etmək üçün mədəniyyətdən daha həssas bir üsuldur. [Metod canlı bakteriyalardan çox antigenə güvəndiyindən nəticələr əvvəlcədən antibiotik istifadəsi ilə pozulmur. Mədəniyyət üsullarından daha sürətli olmağın da əlavə faydası var. Ancaq antibiotiklərə həssaslıq testi yalnız latex hissə aqqlukinasiyası ilə mümkün deyil, buna görə də paralel bir mədəniyyət lazımdır.

## Xəstəlik
Haemophilus influenzae sətəlcəm, orta otit, epiqlottit (boğazda şişlik), göz infeksiyaları və qan dövranı infeksiyası, meningit də daxil olmaqla tənəffüs yollarının infeksiyalarına səbəb ola bilər. Ayrıca selülit (dəri infeksiyası) və infeksion artritə (oynağın iltihabı) səbəb ola bilər.

## Müalicə
Haemophilus influenzae, beta-laktamazalar istehsal edir və eyni zamanda penisilin bağlayan zülallarını dəyişdirə bilir, buna görə də penisilin antibiotik ailəsinə qarşı müqavimət qazandı. Ağır hallarda, birbaşa qana daxil olan sefotaksim və seftriakson seçilmiş antibiotiklərdir və daha az ağır hallarda ampisilin və sulbaktam, ikinci və üçüncü nəslin sefalosporinləri və ya ftorxinolonların birləşməsinə üstünlük verilir. (Florokinolonlara davamlı Haemophilus influenzae müşahidə edilmişdir.)

Makrolidlər və florokinolonların tip olmayan H. influenzae qarşı aktivliyi vardır və beta-laktam antibiotiklərinə qarşı allergiyası olan xəstələrdə istifadə edilə bilər. Bununla birlikdə makrolid müqaviməti də müşahidə edilmişdir.

## İstinadlar