open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirzə Şəfi Vazeh muzeyi

**[[Mirzə Şəfi Vazeh]] muzeyi** — Gəncədə yerləşən Mirzə Şəfi Vazeh Muzeyi Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə inşa edilib. Muzeyin açılışı 2017-ci il noyabrın 10-da baş tutub.

## Muzey haqqında
Şəhərin "Gülüstan" ərazisində yerləşən muzeyin inşasına 2016-cı ilin martında başlanılıb və tikinti işləri 2017-ci ilin noyabrında sona çatıb.

İkimərtəbəli binada sərgi və konfrans zalları, inzibati otaqlar var. Muzeydə şairin yaradıcılığında xüsusi yer tutan "Divani-Hikmət" ədəbi məclisinə aid xüsusi guşə yaradılıb. Muzeydə mütəfəkkir şairin həyat və yaradıcılığına, həmçinin qəzəllərinə, müxəmməslərinə, məsnəvilərinə və rübailərinə həsr olunmuş müxtəlif tablolar və sənədlər toplanıb. Burada şairin şeirlərinin nəşrləri, ədibin həyat və yaradıcılığına həsr olunan elmi tədqiqat və bədii əsərlər nümayiş olunur. Muzeydə Mirzə Şəfi Vazehin Almaniyada 1850-ci ildən 1924-cü illərə qədərki dövrdə nəşr olunmuş kitabları sərgilənir.

Muzey 2 hektar ərazidə yerləşir. Muzeyin ətrafında Mirzə Şəfi Vazehin adını daşıyan park salınıb. Parkın giriş hissəsində müasir və klassik memarlıq elementlərini təcəssüm etdirən mərmər üzlüklə bəzədilmiş, hündürlüyü 7 metr, uzunluğu 17 metr olan tağbənd qurulub. Parkın ərazisində dekorativ gül kolları əkilib, 2 fəvvarə quraşdırılıb. Parkda şairin heykəli ucaldılıb. Heykəlin arxasındakı divara mozaika işləmələrlə Mirzə Şəfi Vazehin və onun müasirləri olan Fridrix Bodenştedtin, Abbasqulu ağa Bakıxanovun, Qasım bəy Zakirin, Mirzə Fətəli Axundzadənin, eləcə də bir sıra tarixi şəxsiyyətlərin süjetli təsvirləri həkk olunub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mirzə Şəfi Vazeh muzeyinin açılışı — prezident.az
Sent-Anjel (Alye)

**Sent-Anjel** () — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Şərqi Monlüson kantonuna daxildir.  Kommunanın dairəsi — Monlüson.

INSEE kodu — 03217.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 736 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 476 nəfər arasında (15-64 yaş) 364 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 112 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 76.5%, 1999-cu ildə 70.0%). Fəal olan 364 nəfərdən 344 nəfər (181 kişi və 163 qadın), 20 nəfər işsiz (5 kişi və 15 qadın) idi. Aktiv olmayan 112 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 47 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsiz idi.
## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Üçüncü Fransa Respublikası

**Üçüncü Fransa Respublikası** () — Fransa tarixinin 4 sentyabr 1870-ci ildən 10 iyul 1940-cı ilə qədər əhatə edən dövrü.

## Tarixi
### Yaranması
1870-ci ilin iyul ayının 19-da Fransa Prussiyaya müharibə elan etdi. Müharibənin başlanmasına səbəb İspaniya taxt-tacı uğrunda mübarizə, bəhanə isə Ems depeşesi (depeşe-təcili teleqram deməkdir) idi. Otto Bismark tərəfindən təhrif olunmuş formada hazırlanan bu depeşedə III Napoleon demək olar ki, alçaldılmışdı. Hərbi əməliyyatların gedişində Vaysenburq və digər döyüşlər Fransa komandanlığının məğlubiyyəti ilə başa çatmış oldu. Qravelot və Sen-pri döyüşlərində isə Fransanın marşal Bazenin başçılıq etdiyi ikinci böyük ordusu Mets qalasında mühasirəyə alındı. Qalada mühasirədə olanlara kömək məqsədilə Üçüncü Napoleonun da tərkibində olduğu növbəti bir ordu buraya yürüş etdi. Lakin bu hücum da uğursuz nəticələndi və ordu Sedan ətrafına çəkilməli oldu. 1 sentyabr 1870-ci ildə Sedan ətrafında on doqquzuncu əsrin ən böyük artilleriya döyüşü baş verdi. Sentyabrın 2-də isə Napoleon ağ bayraq qaldırmağı əmr etdi. Bu qərarın qəbul edilməsi bir qədər təzadlı idi. Çünki qalada mühasirəyə alınan 100 minlik qoşunun təqribən 82 min nəfəri bütün silah sursatı ilə birlikdə  döyüş qabiliyyətini malik bir qüvvə təşkil edirdilər. Deyilənə görə Napoleonun bu qərarı qəbul etməsinin əsas səbəbi bu dövrdə səhhətində ağırlaşmanın baş verməsi ilə bağlı idi. Təslim xəbəri Parisə sentyabr ayının 3-də gəlib çatsa da, yalnız sentyabr ayının 4-də üsyan baş verdi və üsyanın nəticəsində Fransada yeni bir dövr — Üçüncü Respublika dövrü başlanmış oldu.

## Həmçinin bax

* Birinci Fransa Respublikası
* İkinci Fransa Respublikası
* Dördüncü Fransa Respublikası
Beşinci Fransa Respublikası

**Beşinci Fransa Respublikası** () — Fransa tarixinin 1958-ci ildən bu günə qədər əhatə edən dövrü. 1958-ci ildə qəbul edilmiş yeni Fransa Konstitusiyası ilə müəyyən olunmuşdur.

## Həmçinin bax

* Birinci Fransa Respublikası
* İkinci Fransa Respublikası
* Üçüncü Fransa Respublikası
* Dördüncü Fransa Respublikası
Xayrpur

**Xayrpur** (ing. *Khairpur,* urduca: **خيرپُور**‎; Sind dilində: خیرپور‎, khīr´pūr) Pakistanın Sind əyalətində yerləşən şəhəri və eyni adlı dairənin mərkəzi. Əhalisi — 144 949 nəfər. (2017-cu ilə üzrə).

## Coğrafi mövqeyi
Bu şəhər Pakistanın cənubi mərkəzi hissəsində, Hind çayından 11 mil aralıda, 18&nbsp;km cənub istiqamətdə yerləşir. Xayrpur şəhəri Peşəvər, Kəraçi və Sukkurla dəmiryolu xətti ilə bağlıdır. Şəhərin əsası 1783-cü ildə Mir Söhrab Xan tərəfindən qoyulub. O Talpur ailəsinin Xaypur qolunun əsasını qoymuşdur. 1947-ci ildə Pakistanın yaranmasından sonra şəhər sənaye üzrə inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur. Şəhərdə parklar, mir sarayı, xəstəxana, kitabxana və stadion mövcuddur.

## Tarixi
Bu tarixi şəhərdə 2 arxeoloji düşərgə və 1 tarixi abidə qeydə alınmışdır. Qeydə alınan arxeoloji düşərgələrdən Kot Diji Xayrpurdan 15 mil, 25&nbsp;km cənubda yerləşir. Bu ərazidə e.ə. 3000 il bundan əvvələ aid mədəniyyətin izlərinə təsadüf edilir. Qazıntılar göstərir ki, ərazidə müxtəlif daş alətlər və gil qablar aşkarlanıb. Bu ərazidə yaşayan xalqın dil əlaqləri qeyri-məlumdur. Bu ərazidən bir qədər aralıda Talpur adlı XIX əsrin əvvəllərinə aid kərpic fort yerləşir.

Bu şəhərdə sufi şairlərin məqbərəsini də qeyd etmək lazımdır. Keçmiş Xayrpur dövləti 1832-ci ildə ingilislər tərəfindən tanınmışdır, bu da Xayrpurun öz siyasi mövcudluğunu 1843-cü ildə Sind tərəfinsən ilhaqına qədər qoruyub saxlamaq imkanı vermişdir. 1955-ci ildə isə Xayrpur dövləti Pakistannın tərkibinə daxil olmuşdur.

## İnzibati bölgüsü
1998-ci ildə əhali siyahıyalınmasının məlumatları üzrə Xayrpur şəhərini də əhalət edən Xayrpur dairəsində 8 taluk, 76 ittifaq şurası, 11 şəhər, 6800 kənddən ibarətdir və şəhərdə əhalinin ümumi sayı 1546587 nəfərdir. Bu statistik göstəricinin 810448 nəfər kişilərin, 736139 nəfər qadınların payına düşür.

## İqtisadiyyatı
Xayrpur sənaye şəhəridir. Bu şəhərdə pambıq, ipək və qida məhsullarının istehsalında müəyyən inkişafa nail olunmuşdu. Şəhərdə həmçinin dəridən müxtəlif məhsullar, ipəkdən geyimlər, kibritlər, sabun, ayaqqabı, siqaretlər və xalçalar istehsal edilir.

## Demoqrafiya
1961-ci il üzrə şəhərdə əhali sayı 34.144 nəfər idi, bu rəqəm ötən 50 il ərzində 4 dəfə artaraq 144.949 nəfərə qədər artmışdır. Bu fərqi aşağıdakı cədvəldən də görmək mümkündürː

## Təhsil
Xayrpurda Şah Əbdül Lətif Universiteti mövcuddur. Bu təhsil ocağından başqa Xayrpurda aşağıdakı Kolleclər varː

* Mehran Universiteti - Mühəndislik və Texnologiya Kolleci,
* Xayrpur Kənd təsərrüfatı mühəndisliyi və texnologiya Kolleci,
* Xayrpur İctimai Kolleci,
* LUMHS (Liaquat Tibb və Sağlamlıq Elmləri Universiteti) Xayrpur Tibbi Kolleci.

## İstinadlar
Birinci Fransa Respublikası

**Birinci Fransa Respublikası** () — Fransa tarixinin 1792-ci ildən 1804-cü ilə qədər əhatə edən dövrü. Respublika 21 sentyabr 1792-ci ildə Böyük Fransa inqilabı zamanı elan olunur və həmin gün XVI Lüdovik formal olaraq taxtdan uzaqlaşdırılır. Birinci Fransa Respublikası dövrü rəsmi olaraq 1804-cü ildə Napoleon Bonapartın özünü imperator elan etməsi və Birinci imperiyanın yaranması ilə başa çatır.

## Həmçinin bax
* İkinci Fransa Respublikası
* Üçüncü Fransa Respublikası
* Dördüncü Fransa Respublikası
Ust-Lena Dövlət Təbiət Qoruğu

**Ust-Lena Dövlət Təbiət Qoruğu** — Lena çayı Deltasında və Xaraulax silsiləsinin şimal hissəsinin qərb yamacında, Saxa Respublikasının Bulun ulusunun ərazisində yerləşən təbiət qoruğu. 18 dekabr 1985-ci ildə təşkil edilmişdir. Qorunan ərazinin ümumi sahəsi 1.443.000 ha-dır (14.330 km²). Sahələrin sayı 2-dir. "Delta" (Arınskaya və Maçaa-Yuyose qolları arasındakı sahə) sahəsi 1300 min ha, "Sokol" (Xaraulax silsiləsinin şimal hissini tutur) sahəsi isə 133 min ha ərazini əhatə edir. Qoruğun ərazisinin çox hissəsi (13,000 km² və ya 91 %) Lena deltasının payına düşür və ümumi ərazisinin yalnız 9 % (1300 km²) Xaraulax dağlarının şimal qövslərini tutur.

Tabeliyindəki ərazilər və mühafizə zonası: mühafizə zonasının sahəsi 1.050.000 ha-dir.

## İqlimi
Qoruğun iqlimi dəniz qütblüdür, çox sərtdir. Qar örtüyünün qalma müddəti 250–270 gündür. Qoruğun şimalında orta şaxtasız dövr 40 gün, cənub hissəsində 45 gündür. Orta günlük temperatur 0 ° -dən yuxarı olan isti dövrün müddəti dağlıq hissədə 108 gün, dəniz sahillərində isə 97 gündür. İsti mövsümdə torpağın 10 ilə 120 sm dərinliyə qədər əriməsi mümkün olur.

## Coğrafiyası
Lena deltası nadir təbii bir yaradılışdır. Böyük çay burada saysız-hesabsız qollarla axır. Burada 30 mindən çox göl əmələ gətirir. Qoruğun bu hissəsi ərazinin beşdə birini təşkil edir; dörddə birindən çoxu körfəzlər və qollardan ibarətdir. Beləliklə Ust-Lena qoruğu yarım sulu ərazilərlə, Laptevlər dənizinin sahillərinə dopğru uzanır.

Qalan ərazi müxtəlif çəmən, otlu-kollu, yosun, tundra, eləcə də tundra-bataqlıqlar ilə örtülmüşdür. Kanalın sahilləri boyunca enziz ərazidə kolluqlar və çəmənlərin vardır. Sokol adlanan hissədə dəniz səviyyəsindən 500 metr yüksəkliklər vardır..

## Fauna və flora
Qoruqda 402 növ damar bitkisi var, bunlardan 20-si Yakutiya üçün, 3-ü isə SSRİ-nin nadir bitkilərinin siyahısına daxil edilmişdir: Qorodkov dəlikçiçəyi, Qorodkov mahmızlaləsi, Ağ-süd rəngli daşdələn. Tit-Arı adası dünyanın ən şimal meşəsi ilə məşhurdur. Adanın qərb hissəsində təxminən 72 ° ş.e-dən aşağı, 6 m uzunluğa qədər böyüyən bilən Larix cajanderi ağacları bitir. Balıqların 32, amfibiyaların 1, quşların 109 növ, məməlilərin 33 növü ərazidə yaşayır. Quşlar arasında — Qazkimilərə, Qağayıkimilərə, Cüllütlərə daxil olan bəzi növlər və Kiçik qu quşu kimi quşlar SSRİ və Rusiyanın Qırmızı Kitablarına daxil edilmişdir. Həmçinin ağ ayı və morjların bir yarımnövü olan Laptev morju qoruma altındadır. Son illərdə XX əsrin 40-cı illərinə qədər bu sularda məhv edilmiş Laptev morjlarının əvvəlki yataqlarına qayıtma faktları müəyyən olunmuşdur. Bu ehtimal ki, ərazidə ümumi daşımaların azalması ilə əlaqədardır. Ancaq mövcud vəziyyət narahat doğurur. Bulun ulusunda yayılmış vəhşi maralıların populyasiyası 70 minə çatır. Burada çox sayda Qütb tülküsü, Kamçatka marmotu və qar qoyunları yayılmışdır. 1996-cı ildə Taymır Təbiət Qoruğundan gətirilən Müşk öküzü əraziyə uğurla uyğunlaşmışdır.

## Mənbə
* Сайт Усть-Ленского государственного природного заповедника
* Ust-Lena Dövlət Təbiət Qoruğu
* Музей Усть-Ленского заповедника

## İstinadlar
İfadə (riyaziyyat)

Hər hansı bir dəyərə bərabərlənməmiş ya da bir dəyərlə sərhəd qoyulmamış riyazi fikrə **ifadə** deyilir. İfadələr sabitlərdən, dəyişənlərdən, əməliyyatlardan, funksiyalardan və digər riyazi simvollardan ibarət ola bilər . Ən sadə ifadə formalarından biri yazıla bilər:

: 0+0

Aşağıdakı kompleks ədəd də bir ifadədir:

: f(a)+\sum_{k=1}^n\left.\frac{1}{k!}\frac{d^k}{dt^k}\right|_{t=0}f(u(t)) + \int_0^1 \frac{(1-t)^n }{n!} \frac{d^{n+1}}{dt^{n+1}} f(u(t))\, dt.

Xətti ifadə: 8x-5 .

İkinci dərəcəli ifadə: 7+4x-10 .

Rasional ifadə : \frac{x-1}+12} .

: *x + 3 * y = 6* bir ifadə deyil, bir bərabərlikdir. 
: *x + 3 * y <6* bir ifadə deyil, bərabərsizlikdir.

## Buna da baxın

* tənlik 
* düstur
Vulstorp malikanəsi

**Vulstorp malikanəsi** () – İngiltərənin Linkolnşir qraflığında Qrantem şəhərinin yaxınlığında yerləşən Vulstrop-bay-Kolstervort qəsəbəsində malikanə. İsaak Nyutonun doğum yeri və ailə evi olub. O, burada 25 dekabr 1642-ci ildə anadan olub. Həmin dövrdə malikanə yemonun ferması idi, burada əsasən qoyun yetişdirmə ilə məşğul olurdular.

## Haqqında
1666-cı ildə Kembric Universiteti vəbaya görə bağlananda Nyuton malikanəyə qayıtmışdır. O, burada bir çox məşhur təcrübəsini (əsasən işıq və optika) aparmışdır. Deyilənə görə Nyuton məhz burada ağacdan almanın düşməsini müşahidə etmiş və bu, ona ümumdünya cazibə qanunu verməyə ilhamlandırıb.

Hazırda Milli Fondun nəzarəti altında olan malikanə ilin bütün vaxtı ictimaiyyətə açıqdır və tipik XVII əsr yemon ferması kimi təqdim olunur, lakin Nyutonun vaxtından bu yana müasir yaşayış, sağlamlıq və təhlükəsizlik tələblərinə uyğun bəzi dəyişikliklər edilmişdir.

Bir zamanlar özəl mülk olan evin yeni əraziləri 2003-cü ildə ictimaiyyətə açılmışdır. Arxa hissələr (taxıl anbarına tərəf aparırdı) yenidən tikilib, qədim divarlarla əhatə olunmuş mətbəx bağçası (evin arxası) yenidən bərpa olunub.

Köhnə ferma binalarından biri fizika cihazları təchiz olunub və ziyarətçilər Nyuton tərəfindən öyrənilən fiziki prinsipləri təcrübə edə bilərlər.

Malikanə I dərəcəli tikili kimi qorunur.

Vulstorp-bay Kolstervort (Linkolnşirdə yerləşən Vulstorp-bay-Belvoyr ilə qarışdırılmamalı) XVII əsrdə bir neçə evdən ibarət olan kəndcikdən bir neçə yüz evdən ibarət balaca qəsəbəyə çevrilib. Vulstorp malikanəsinin malik olduğu orijinal torpaqların çox hissəsi yaxınlıqdakı bir ailəyə satılıb. Malikanə qəsəbənin kənarında yerləşir və əsasən boş otlaqlarla əhatə olunub.

## Populyar mədəniyyətdə
* "" televiziya verilişinin 3-cü və 10-cu buraxılışlarından planetlərin hərəkətindən və Nyutonun bu məsələyə münasibətindən danışılarkən Vultstorp malikanəsi göstərilir.

## Həmçinin bax
* İsaak Nyutonun ilk illəri və uğurları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Vulstorp malikanəsi haqqında məlumat Milli Fondun saytında.
Yuxarı Taz Dövlət Təbiət Qoruğu

**Yuxarı Taz Dövlət Təbiət Qoruğu** - 24 dekabr 1986-cı ildə təşkil olunmuşdur. Ümumi sahəsi 631,308 ha-dır. Qoruq Rusiya Federasiyasının Təbii Sərvətlər və Ekologiya Nazirliyi tərəfdindən idarə edilir.

## Coğrafiya
Qoruq Qərbi Sibir düzənliyində, Rusiyanın Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Krasnoselkupski rayonunda yerləşir. Uzunluğu şimaldan cənuba 150&nbsp;km, qərbdən şərqə 70&nbsp;km-dir. Ərazi iki meşə bölgəsinə bölünür: Pokolskoye və Tazovskoye.

Qoruq Yuxarı Taz yüksəklikləri daxilində yerləşir. Təpələrin hündürlükləri 50 m-ə çatır. Ərazisi kiçik çayların dərin vadiləri ilə parçalanmışdır. Dibi quru olan yarğanlar inkişaf edir. Torpaqlar əsasən meşə və bataqlıq arasında keçidlidir. Ən böyük çayları Pokolka çayı (260&nbsp;km) və Ratta (210&nbsp;km).

Qoruq ərazisi 631 308 ha-dır. Meşələr 534 955 ha, meşə olmayan ərazilər 96 353 ha böılgəni əhatə edir. Burada bataqlıqlar (90 713 ha) xüsusi əhəmiyyətə malikdir.
;Sərhədləri
şimal - Alaqa və Ratta çaylarının mənsəbləri arasındakı Taz çayı boyunca;

şərqdə - Ratta çayı boyunca Togol-Kı və Koçepka çaylarına qədər;

cənub - Ob-Taz-Yenisey su hövzəsi boyunca;

qərb - Pokolka və Alaqa çayları boyunca.
## İqlim
Bölgənin iqlimi kontinentaldır, uzun qışa və isti yaya sahibdirlər. Minimum qış və maksimum yay istiliyinin amplitüdü −49&nbsp;°C ilə + 30&nbsp;°C arasında dəyişir. Qış orta hesabla 208 gün davam edir. Oktyabrın ikinci ongünlüyünün başlayır. Yaz isə cəmi 15-18 gün davam edir. Yay 90 gün sürür. Ən isti ay iyuldur (orta aylıq temperatur + 18&nbsp;°C-ə çatır). Payız təxminən bir ay yarım davam edir.

Şaxtasız günlərin sayı 83 gündür.
## Flora
Qoruğun ərazisi şimal tayqası zonasına daxildir. Flora baxımından qara tayqadır (15 014 ha). Küknar (15 014 ha), sidr (89 055 ha) gerniş ərazini tutur. Açıq iynəyarpaqlı tayqa da mövcuddur: şam ağacı (318 550 ha) və Larix (59 021 ha) cin sinə daxil ağaclar burada üstünlük təşkil edir. Enli yarpaqlı və kol bitkiləri ağcaqayın, əsməqovaq, söyüd kimi ağaclarla təmsil olunur. Enliyarpaqlılar 40.463 ha əraziyə yayılmışdır. Cəmi 310 növ damarlı bitkisi müəyyən edilmişdir.
## Fauna
Fauna Qərbi Sibir tayqası üçün səciyyəvidir: sığın, qonur ayı, canavar, adi tülkü, adi Sibir porsuğu, qaqum, adi gəlincik,   dələ, ondatra və kiçik meşə gəmiricilər. Quşlardan çay qaraquşu, berqut, şunqar, xallı qonurqanad, qırmızıdöş qaz və s ilə təmsil olunur.

Ümumilikdə qoruqda 548 növ həşərat, 23 növ balıq, 2 növ suda-quruda yaşayan, 2 növ sürünən, 199 növ quş və 36 növ məməli müəyyən edilmişdir.

## Mənbə
* Yuxarı Taz Dövlət Təbiət Qoruğu 
* Федеральная система ООПТ
## İstinadlar
Mixail Çiqorin

**Çiqorin Mixail İvanoviç** () — rus şahmatçısı Rusiyada şahmat hərəkatının təşkilatçısı. "Şaxmatnı listok" (1876-1881), "Şaxmatnı vestik" (1885-1887), "Şaxmatı" (1891-1892) jurnallarının redakitor- naşiri idi.Şahmat nəzəriyyəsinə dair araşdirmaların müəllifidir.Bir sıra mühüm  beynəlxalq şahmat yarışlarında müvəffəqiyyətlə çıxış etmiş, XIX əsrin 80-90-cı illərində şahmat üzrə dünya cempionluğuna əsas iddiaçılardan olmuşdur.SSRİ-də 1947-ci ildən Çiqorinin xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq turnirlər təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası 10-cu cild, 1987-ci il
Zabit Məhəmmədşərifov

**Zabit Əhmədoviç Məhəmmədşərifov** (; ) — Avar əsilli Rusiya qarışıq döyüş sənətkarı, hal-hazırda Ultimate Fight Çempionatının (UFC) yüngül çəki divizionunda yarışır. 30 İyul 2020 tarixinə görə, UFC yarım-yüngül çəki (featherweight) dərəcələrində 3-cü yerdədir.

## Həyatı
Dağıstanda Xasavyurt şəhərində anadan olub. Əslən avardır. 10 yaşında sərbəst güləşlə məşğul olmağa başladı. Bir müddət kikboksinq və futbol ilə məşğul oldu. 2003-cü ildən etibarən Uşhu Sanda məşqlərinə başladı. 2012-ci ildən qarışıq döyüş sənətlərində yarışmağa başladı. Ailəli deyil.

## Döyüş karyerası

### Berkut Mütləq Çempionatı (Absolute Championship Berkut)
14 noyabr 2014-cü ildə Rusiya ACB-da debüt etdi, 2015-ci ildə o, yüngül çəki dərəcəsi üzrə qran-pri yarışmasında iştirak etdi və qalib oldu. 9 mart 2016-cı il tarixində ACB Yüngül Çəki Çempionatını qazandı.

### Ultimate Fighting Championship ([[UFC]])
2017-ci ilin may ayında Məhəmmədşərifov UFC-də dörd döyüş üçün müqavilə bağladı.

Məhəmmədşərifovun ilk döyüşü 2 sentyabr 2017-ci il tarixində UFC Fight Night: Volkov vs. Struve turnirində oldu. Əvvəlcə Nik Heiy rəqib seçildi, lakin 21 avqustda Nik mübarizədən kənarlaşdırıldı və yerinə Mayk Santiaqo gəldi. Məhəmmədşərifov ikinci dövrədə arxadan gələn bir boğma üsulu ilə mübarizəni qazandı və "Axşam tamaşası" mükafatını aldı.

Məhəmmədşərifovun növbəti döyüşü 25 noyabr 2017-ci il tarixində UFC Fight Night: Bisping vs. Gastelum turnirdə baş tutdu Şaimon Moraeslə döyüşdü və qələbə qazandı. Məhəmmədşərifov, üçüncü raundda anakonda asfiksiyası ilə mübarizədə qalib gəldi və axşam mükafatının başqa bir tamaşasını qazandı.

7 aprel 2018-ci il tarixində UFC 223 turnirində Məhəmmədşərifov Kayl Boçnyak ilə qarşılaşdı. Məhəmmədşərifov yekdil qərarla döyüşdə qalib gəldi və "Axşamın ən yaxşı döyüşü" mükafatını qazandı.

Məhəmmədşərifovun Yair Rodrigesə qarşı döyüşü 8 sentyabr 2018-ci ildə UFC 228-də gözlənilirdi, lakin Rodriges zədə səbəbindən döyüşdən çıxdı, Brandon Devis onu əvəz etdi. Məhəmmədşərifov diz qolundan ağrılı üsulla döyüşdə qalib gəldi.

Amerikalı Brandon Devisə qarşı dueldə Zabit Məhəmmədşərifovun güclü qələbəsi 2018-ci ilin nəticələrinə görə Mütləq Döyüş Çempionatında (UFC) ən yaxşısı seçildi.

9 noyabr 2019-cu ildə amerikalı Kelvin Ketterlə qarşəlaşan Məhəmmədşərifov 5 dəqiqə ərzində rəqibini məğlub etdi.

## Çempionluq və mükafatları

### Qarışıq Döyüş Sənəti

#### [[UFC|Mükəmməl döyüş çempionatı]] (UFC)
* Kyle Bochnyak-a qarşı "Axşamın ən yaxşı mübarizəsi" mükafatçısı (bir dəfə)

* Axşam mükafatçısının Şaimon Moraes və Mayk Santiaqoya qarşı çıxışı (iki dəfə)

#### Mütləq çempionat Berkut
* Yüngül çəkisi üzrə ACB çempionu (bir dəfə)
* ACB Yüngül Çəki Qran Pri qalibi

#### MMADNA.nl
* 2017-ci ilin İlin "Avropa Çevikliyi"
* 2018 "İlin ağrılı fəndi"

#### Ariel Helvaninin şousu
* 2018 İlin "Ağrılı fənd " Brandon Devis

#### [[Uşu|Uşu Sanda]]
* Rusiya çempionu (4x)
* Avropa çempionu
* Dünya kubokunun qalibi

## Döyüş statistikaları

## İstinadlar
Miss Böyük Beynəlxalq

**Miss Böyük Beynəlxalq** (; ) 2013-ci ildə Nawat Itsaragrisil  tərəfindən təsis edilib və müsabiqə ilk dəfə Taylandda baş tutub. Miss Böyük Beynəlxalq titulu rəqabət apardığı Miss Kainat, Miss Dünya, Miss Beynəlxalq, Miss Yer və Miss Sözügedən  ilə birlikdə dünya üzrə tanınan məşhur müsabiqələrdən biridir. Qalib şəxs həm də, bir il ərzində təşkilat təmsilçisi seçilir və MGIO ilə bağlı müxtəlif xeyriyyə tədbirləri iştirak edə bilir. Miss Böyük Beynəlxalq-ın qalibi ənənəvi olaraq bir il Bangkokda yaşayır.

Müsabiqənin son mərhələsində 20, yaxud 21 yarımfinalçı qalır. Bu mərhələdə müxtəlif tədbirlər, şənliklər həyata keçirilir və bütün dünyada canlı yayımlanır. Mövcud Miss Böyük Beynəlxalq 27 mart 2021-ci ildə Tailandnın  Banqkok şəhərində mükafatlandırılmış birləşmiş statlarlı Abena Appiahdir.

Miss Böyük Beynəlxalq Qalibi mükafat olaraq 40000 ABŞ dolları pul mükafatı alacaq və Bangkokdakı bir kondominiumda bir il qalmalı və təşkilatın səfiri olaraq çalışmalıdır.

## Miss Böyük Beynəlxalq titulunu qazananlar
Aşağıda 2013-ci ildə yaradılan Miss Böyük Beynəlxalq müsabiqəsinin qaliblərinin siyahısı qeyd edilmişdir.
}
| align=center|19
| Karakas, 
| align=center|60
|-
| 2020
| 
| Abana Appiah
| align=center|27
| rowspan=2|Banqkok, 
| align=center|63
|-
| 2021
|
| Nguyễn Thúc Thùy Tiên
| align=center|23
| align=center|59
|-
| 2022
| 
| Isabella Menin
| align=center|26
| Cakarta, 
| align=center|68
|-
| 2023
| 
| Luciana Fuster
| align=center|24
| Hoşimin, 
| align=center|69
|-
| 2024
| 
| Rachel Gupta
| align=center|20
| Banqkok, 
| align=center|68
|}
### Qaliblərin siyahısı

Fayl:Rachel Gupta MGI24.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2024**Rachel Gupta
Fayl:Luciana Fuster 2023.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2023**Luciana Fuster
Fayl:Isabella Menin.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2022**Isabella Menin
Fayl:Nguyễn Thúc Thùy Tiên 2021.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2021**Nguyễn Thúc Thùy Tiên
Fayl:Abena Akuaba Appiah.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2020**Abena Appiah
Fayl:Valentina Figuera Morales.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2019**Valentina Figuera
Fayl:Clara Sosa on FarangDay.jpg|**Miss Böyük Beynəlxalq 2018**Clara Sosa
Fayl:Miss Grand International 2017 visited Embassy of Peru in Bangkok 01 (cropped).jpg|**Miss Böyük Beynəlxalq 2017**María José Lora
Fayl:Ariska Putri Pertiwi in Ministry of Tourism and Creative Economy of The Republic of Indonesia Press Conference (1) (cropped).jpg|**Miss Böyük Beynəlxalq 2016**Ariska Putri Pertiwi
Fayl:Claire Parker.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2015**Claire Elizabeth Parker
Fayl:Daryanne Lees.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2014**Lees Garcia
Fayl:Janelee Chaparro.png|**Miss Böyük Beynəlxalq 2013**Janelee Chaparro


## Azərbaycan nümayəndələri

## İstinadlar

## Xarici Linklər
*  Rəsmi internet səhifəsinin ünvanı 
*   
*   
*  
*
Yeparxiya

**Yeparxiya** () — sekulyar və ya dini qurumlarda bir növ inzibati ərazi vahidi.

## Sekulyar qurumlarda
Yeparxiya Roma imperiyası və Bizans imperiyasında mövcud olmuş inzibati ərazi vahidi olub latınca *provincia* termininin yunanca qarşılığı idi. 840-cı illərə qədər istifadədə olmuşdur. Müasir Kipr Respublikasının inzibati ərazi vahidləri yeparxiya adlanır.

## Dini qurumlarda
Xristian kilsəsində hər hansı bir inzibati ərazi vahidi yeparxiya adlanır və həmin bölgəyə mitropolit tərəfindən rəhbərlik edilir.

## İstinadlar
Qax və Kürmük yeparxiyası

**Qax və Kürmük yeparxiyası** () — Gürcü Pravoslav Kilsəsinin Azərbaycandakı inzibati ərazi vahidi. Mərkəzi Qaxdır.

## Tarixi
4 iyun 2014-cü ildə Xornabuci və Hereti yeparxiyasının iki yerə bölünməsindən sonra yaradılmışdır. Yeparxiyanın ilk rəhbəri Dimitri (Tetruaşvili) olub. 2015-ci ildə Xornabuci yeparxiyasının yepiskopu Dimitri (Kapanadze) həmçinin Qax və Kürmük yeparxiyasına təyin edilib.

## Tabeliyində olan məbədlər

# Müqəddəs Georgi kilsəsi
# Müqəddəs Nino kilsəsi
# Müqəddəs Üçlük kilsəsi

## Rəhbərləri

# Demetre (Tetruaşvili) (2014-2015) - Vəzifədən getmə səbəbi Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməməsi olub.
# Demetre (Kapanadze) (28 may 2015-indiyədək)

## İstinadlar



## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Diponeqoro

**Diponeqoro** (Diponegoro, Dipancgara, ; ) - Hollandiya müstəmləkəçilərinə qarşı Yava üsyanının (1825-1880) rəhbəri; İndoneziyanın milli qəhrəmanı. Cokyakarta sultanı Carotun (IV Xamenqku Buvono) böyük qardaşı, vəhhabiliyin və sufizmin tərəfdarı.

## Ümumi məlumat
10 noyabr 1785-ci ildə Yava adasında anadan olmuşdur (Cokyakarta sultanılığı) . Atası III Hamenqkubuvono Cokyakarta sultanı idi. Ailənin böyük oğlu idi. Atasının ölümündən sonra Diponeqoro hollandların təziqi ilə taxtdan imtina etmş. Diponeqoronun Hollandiya rezidenti ilə münasibətləri vəfat etmiş qardaşının azyaşlı oğlu Menolun (V Xamenqku Buvono) qəyyumu olmaqdan imtina etməsindən sonra kəskinləşmişdi. Onun qəyyumluqdan imtina etməsi, ehtimal ki, taxta öz iddiasını irəli sürməsi ilə əlaqədar idi. Hollandiyanın müstəmləkə idarəsi tərəfindən sıxışdırılması, o cümlədən administrasiyanın Diponeqoronun əcdadlarının məzarı yerləşən torpaqlardan yol çəkmək planları onu islamı müdafiə şüarı ilə hollandlara qarşı mübarizəyə (cihad) vadar etdi. Üsyan hüquqları məhdudlaşdırılan Yava ali əyanlarının narazılıqlarını, sadə insanların müstəmləkə hökumətinə, vergilərə, hollandların Yava icmasının ənənəvi həyat tərzini dəyişmək cəhdlərinə qarşı etirazlarını əks etdirirdi. Bir çox döyüşlərdə Diponeqoro böyük igidlik göstərmiş, istedadlı sərkərdə kimi haminin sevimlisinə çevrilmişdir. Döyüşlər zamanı üsyançılar böyük uğur qazandılar. Yavanın mərkəzini və Cokyakarta sultanılığını azad etdilər. Hollandiyalı bu müqavimətə cavab vermək iqtidarında deyildi və yetərincə böyük itkilər verdilər. Az sonra üsyançılara dəstək azaldı və əks tərəf tədricən qüvvə toplamağa başladı. Hollandiyalılar artıq Sualvesidən böyük dəstək aldılar. 1825-ci il 25 sentyabrda hollandlar üsyançılarının müqavimətini qıra bildilər. Təşkilatçılıq və hərbi qabiliyyətinə baxmayaraq Diponeqoro üsyanın gedişində ardıcıl hərəkət etmədi və tərəfdarlarını qoruyub saxlaya bilmədi. 1830-cu ilin martında Diponeqoro hollandlarla danışıqlara gedərək özünün Yava müsəlmanlarının lideri və sultan kimi tanınmasına israr etdi. Müstəmləkə hökuməti bu tələbləri qəbul etmədi və Diponeqoronu Sulavesi adasına sürgünə göndərdi. Diponeqoronun sürgündə yazdığı Yava üsyanı tarixinin bir hissəsi sonralar nəşr olundu. 8 yanvar 1855-ci ildə Sulavesi adasında, Makasar (Ucunqpandanq) şəhərində vəfat etmişdir.

## Xatirəsi
Diponeqoronun şərəfinə Cokyakartanın mərkəzi küçələrindən birinin adı verilmiş. Mərkəzi Yavada IV hərbi dairənin adı onun adınadır. 1965-ci ildən Cokyakartanın əsas küçələrindən birində Diponeqoronun heykəli ucalır. Heykəltəraş Kalbertado. Semaranq şəhərində Diponeqoronun adına universitet fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Raffaello Covanyoli

**Raffaello Covanyoli** (; ) — italyan yazıçısı. Risorcimento hərəkatının iştirakçısı. Cüzeppe Qaribaldinin silahdaşı olmuşdur. Qədim Roma tarixindən bəhs edən "Playtilla" (1878), "Saturnino" (1879), "Messalina" (1885), "Publi Klodi" (1905) və s. tarixi romanlarında istibdada, dini irticaya qarşı kəskin etiraz ifadə olunur. 

Məşhur "Spartak" (1874) romanında antik dövr inqilabçısının əzəmətli obrazını yaratmışdır. Əsər dünyanın bir çox dillərinə, o cümlədən Azərbaycan dilinə (1928) tərcümə edilmiş, səhnələşdirilmiş və ekranlaşdırılmışdır.

## İstinadlar
Pyer Morua

**Pyer Morua** (, ; 5 iyul 1928 — 7 iyun 2013) — Fransız siyasətçisi, Fransa Sosialist partiyasının üzvü, 1973-2001-ci illərdə Lil şəhərinin meri olub və  1981-1984-cı illərdə Fransanın Baş Naziri olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Encyclopædia Britannica, Pierre Mauroy
* Biographie du Premier ministre Pierre Mauroy sur gouvernement.fr
Kivi

**Kivi** — Kivi meyvəsi, becərmə qrupuna aid bitkilərin və Acinidia deliciosa bitki meyvələrinin, üzüm kimi meşəli dırmaşan bitki növlərinin ümumi adı və A. deliciosa və digər Actinidia növləri arasındadır. Kiwi tərəfindən ifadə edilən cücərtilər qrupu və bu qrupdakı ən ticari baxımdan əhəmiyyətli kultivarların tam adları aşağıdakılardır: Kultivar qrupu: Actinidia deliciosa Kiwifruit qrupu Kultivar: Actinidia deliciosa 'Hayward' Kultivar: Actinidia deliciosa 'Chico' Kultivar: Actinidia deliciosa 'Saanichton 12' Kivi meyvəsi Şərqi Asiyadan (əsasən Çin) gəlir və bol C vitamini meyvələri olan çoxillik bir bitkidir.

## Kivinin faydalı xüsusiyyətləri
Kivinin ən faydalı xüsusiyyəti damarları bağlayan yağların yandırılmasıdır:

Lipid metabolizması pozulmuş insanlar üçün kivi lazımdır. Bu meyvə C vitamini, fol turşusu və B6 vitamini ilə zəngindir, ona görə də vitamin çatışmazlığının qarşısını almaq üçün yeyilməlidir. Kivi də kollagen istehsalını stimullaşdırır və saçların vaxtından əvvəl ağarmasının qarşısını alır. Bu meyvəni təhlükəsiz gənclik və gözəllik məhsulu adlandırmaq olar.

Kivi xüsusilə hamilə qadınlar üçün dəyərlidir. Tərkibində ana və körpənin ürəyinin normal işləməsi üçün lazım olan kalium var. Dəmirin sorulmasına kömək edir, qəbizlik ehtimalını azaldır.

Amma kivi kəskin mədə xəstəliyi, sitrus meyvələri alerjisi olanlar və ishala meylli insanlar üçün pəhrizdən xaric edilməlidir.

## İstinadlar
Abram Hannibal

**Abram (İbrahim) Petroviç Hannibal** () — rus hərbi mühəndisi. general-anşef(1739).

## Həyatı

Efiop knyaz ailəsində doğulmuşdur. Hannibalı yeddi yaşında türklər tərəfindən girov kimi İstanbula aparmışdılar.1706-cı ildə rus səfiri S. Raquzski onu Moskvaya gətirmiş və çara bağışlamışdı. 1-ci Pyotr onu 11 il yanında kamerdiner və katib kimi saxlamış. 1717-ci ildə hərbi-mühəndislik işini öyrənmək üçün Fransaya göndərmişdi. O, 1723-cü ildə Rusiyaya qayıtmış, mühəndis işləmiş, müəllimlik etmiş, 1762-ci ildə istefaya çıxmışdı. Hərbi mühəndislik sənəti haqqında əsəri (1726) var. Hannibal A. S. Puşkinin ulu babasıdır. "Böyük Pyotrun ərəbi" povestində A. S. Puşkin Hannibalın obrazını əbədiləşdirmişdir. Həmin povest əsasında eyniadlı bədii film də cəkilmişdir.

## Oğurluq
Efiopiyanın Əddis-Əbəbə Universitetinin Efiopiya Tədqiqatları İnstitutunun keçmiş professoru Richard Pankhurst, gənc Abramın, İbrahimin və ya İbrahimin adını verdiyi kimi, təxminən 1698-ci ildə anadan olduğuna inanırdı. O, azyaşlı bir "şahzadənin" oğlu idi. və ya paytaxtı Mareb çayı (indiki Sudanın bir hissəsi) olan rəis. Atası nisbətən varlı idi, həm miras qalan, həm də döyüşdə alınan çoxlu qullara sahib idi. Onun bir neçə arvadı və 19 uşağı var idi. Lakin atası öz ərazisini əhalini əsarət altına almağa çalışan Osmanlı türklərindən müdafiə etməyə çalışan döyüşdə həlak olduqdan sonra Abram əsir götürülərək gəmi ilə Konstantinopola aparılır. Onun bacısı Laqanın qardaşını xilas etmək üçün ümidsiz bir cəhdlə dənizdə boğulduğu deyilir.
Qanibalın kürəkəni Rotkirxin tarixi tərcümeyi-halı, bəzi tarixçilər tərəfindən təbliğ edilən Qanibalın Sudanda anadan olması mifinə görə məsuliyyət daşıyırdı. Son araşdırmalar göstərir ki, general Mərkəzi Afrikada, indiki Kamerunun Çad gölü ilə həmsərhəd ərazidə anadan olub.
Abram bir ilə yaxın Osmanlı İmperatorluğunda Sultan III Əhmədin evinin xidmətində qaldı. O zaman I Pyotrun təmsilçisi olan rus səfiri Sava Vladislaviç-Raquzinski Moskvadakı çar sarayı üçün "bir neçə ağıllı balaca afrikalı qul" axtarırdı; Kammermohr məhkəmənin nüfuzunun ekzotik simvolu kimi o dövrün Avropa məhkəmələrinin ümumi xüsusiyyəti idi. Vladislaviçin rəislərinin (onlardan biri də görkəmli yazıçı Lev Tolstoyun ulu babası Pyotr Andreyeviç Tolstoy idi) göstərişi ilə Abram bu məqsədlə seçilir və tezliklə Sultanın vəzirlərindən rüşvətlə azad edilir. 1704-cü ildə səfir onu çar I Pyotra təqdim etmək üçün dərhal quru yolu ilə Moskvaya göndərdi.

## İstinadlar
Amerika Birləşmiş Ştatlarının qurucu ataları

**Amerika Birləşmiş Ştatlarının qurucu ataları** () — Amerika dövlətçiliyinin yaranmasında və əsasının qoyulmasında mühüm rol oynamış amerika xadimləri qrupu.

Bəzi tarixçilərə görə, bura Amerika inqilabını təşkil edən və aparan ABŞ siyasətçiləri, hüquqşünaslar, dövlət xadimləri, əsgər və diplomatlar və ya sadəcə adi vətəndaşlar olaraq meydana gətirən On üç İngilis koloniyasının nümayəndələri daxildir.

1973-cü ildə tarixçi Riçard Morris aşağıdakı yeddi əsas qurucu atanı təyin etmişdir: Con Adams, Bencamin Franklin, Aleksandr Hamilton, Con Cey, Tomas Cefferson, Ceyms Medison və Corc Vaşinqton.

## Ədəbiyyat
* R. B. Bernstein The Founding Fathers Reconsidered — Oxford University Press, NY, (2008)
Con Cey

**Con Cey** () — amerikalı dövlət xadimi, ABŞ-nin bani atalarından biri, ABŞ Ali Məhkəməsinin ilk sədri, Nyu-York ştatının qubernatoru.

## İstinadlar
İnessa Rebar

**İnessa Vasilyevna Rebar** (; ) — Ukrayna idmançısı, sərbəst güləş ilə məşğul olur. Avropa çempionatların qalibi və mükafatçısı olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İnessa Rebar — *International Wrestling Database* (ing.) saytında profili.
1921 Güləş üzrə Avropa Çempionatı

1921-ci ildə Güləş üzrə Avropa Çempionatı Almaniyanın Offenbax şəhərində keçirlmişdir. Yarışçılar ancaq Yunan-Roma güləşində mübarizə aparırdılar. Qaliblərin hamısı Almaniya təmsilçiləri oldular.

## Medalçılar

## Mənbə
* FILA Wrestling Database
İbrahim Hafiz

**İbrahim Hafiz** () — Misir şairi. XX əsrin 1-ci yarsında ərəb poeziyasında neoklassik istiqamətinin banilərindən biri.

## Həyatı
Qahirə hərbi məktəbini bitirmiş (1891), Misir zabitlərinin İngiltərə əleyhinə çıxışında (1899) iştirak etmiş, və ordudan tərxis olunmuşdur. Misirin milli özünəməxsusluğunu qoruyub saxlamaq tərəfdarı olmuş, "Nil şairi" kimi şöhrət qazanmışdır.Şerlərində ictimai həyatdakı geriliyi, cəhaləti, qadın hüquqsuzluğunu, köhnəlmiş adətləri satira atəşinə tutmuş, maarifə, mütərəqqi islahatlar keçirilməsinə çağırmışdır. "Sadığın gecələri"(1906) utopik essesində Misirdəki İngiltərə işğal rejimini qətiyyətlə pisləmişdir.

## Ədəbiyyat
* M.Qəmbərov, Hafiz İbrahim poeziyası, Bakı, 1978.

## İstinadlar
Frederik Kuk

**Frederik Albert Kuk** (; ) - 1908-ci il 21 apreldə Şimal qütbünə ayaq basdığını iddia edən amerikalı tədqiqatçı, fizik və etnoqraf. Ondan, təxminən, bir il sonra - 1909-cu il aprelin 6-da Şimal qütbünə çatdığını iddia edən Robert Pirinin də Kukun da iddiaları illərlə müzakirə mövzusu olmuşdu. Kukun ekspedisiyası Şimali Amerika Arktikasında kəşf edilən yeganə ada olan Mien adasını ilk dəfə tədqiq etmişdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Oskar Vistinq

**Oskar Adolf Vistinq** (; ) — Norveçli dəniz zabiti və qütb tədqiqatçısı. Roald Amundsenlə birlikdə həm Şimal həm də Cənub qütbünə çatan ilk insan olaraq tarixə keçmişdir.

## İstinadlar
Sverre Hassel

**Sverre Helge Hassel** () - Norveçli qütb tədqiqatçısı və Cənub qütbünü fəth edən ilk 5 insandan biri.

## İstinadlar
1911 Güləş üzrə Avropa Çempionatı

1911-ci ildə Güləş üzrə Avropa Çempionatı Budapeşt şəhərində (Avstriya-Macarıstan) keçirilmişdir. Güləş üzrə ilk Avropa Çempionatı idi. Yarışçılar ancaq Yunan-Roma güləşində mübarizə aparırdılar.

## Yunan-Roma güləşi

### Medallar

### Medalçılar

## Mənbələr

* FILA Wrestling Database
Helmer Hanssen

**Helmer Culyus Hanssen** () - Norveçli dənizçi və qütb tədqiqatçısı. O, Roald Amundsenin rəhbərlik etdiyi 3 qütb ekspedisiyasında iştirak etmiş və Cənub qütbünü fəth edən ilk 5 insandan biri olmuşdur.

## İstinadlar
Məhəmməd Sultan mirzə

**Məhəmməd Sultan mirzə** (1375-1403) — Qiyasəddin Cahangir mirzənin oğlu, Əmir Teymurun nəvəsi, Teymurlular imperiyasının vəliəhdi, sərkərdə.

## Həyatı
Məhəmməd Sultan mirzə Qiyasəddin Cahangir mirzə oğlu Barlas 1375-ci ildə anadan olmuşdu. Anası Xarəzm xanı Hüseyn Sufinin (?-1372) qızı Xanzadə bəyimdir (Ağsufi Sevin bikədir)  (1360—1411). Atası onun dünyaya gəlməsindən az sonra dünyasını dəyişmişdi.

Əmir Teymur 1386-cı ildə Cəlairilər sultanlığını tutmuşdu. Həmin vaxt Məhəmməd Sultan mirzə 10 yaşında Təbrizin valisi təyin edilmişdi.

Məhəmməd Sultan mirzə 1391-ci ildə babası ilə bərabər Toxtamışa qarşı səfərdə iştirak etmişdi. Kondurçay ətrafindakı döyüşdə Teymurlular ordusunun mərkəzi hissəsinin komandanı olmuşdu.

Məhəmməd Sultan mirzə 1397-ci ildə Fərqanə vilayətinin hakimi təyin edilmişdi.

1398-ci ildə Hindistan səfərinə çıxan Əmir Teymur ilk öncə İndus hövzəsini ələ keçirən nəvəsi - Məhəmməd mirzə ilə birgə Hindistana daxil olarkən Dehli Türk Sultanı Mahmudun ordusu ilə qarşılaşmış, Hindlilərin döyüş filləri Teymur süvarilərinin qarşısında duruş gətirə bilməmiş, döyüş meydanı kəsik xortumlar və ölü fillərlə dolmuşdu. Əmir Teymur böyük bir zəfərlə Dehli şəhərinə girərkən, Sultan Mahmud Qucurat krallığına sığınmış, din adamlarının xahişi ilə xalq bağışlanmış, 200 illik Türk Sultanlığının xəzinəsi Əmir Teymurun əlinə keçmişdi. Dehlidə xütbəni öz adına oxutduran Əmir Teymur Hindistan imperatoru kimi iki həftə sonra böyük qənimət və fillərlə geri dönmüşdü. Dönərkən, Kəşmir hakimi ona tabe olacağına and içdiyindən Əmir Teymur Kəşmirə toxunmamış, Pəncaba Seyid Xızırı vali təyin etmişdi. 
 
Məhəmməd Sultan mirzə 13 mart 1403-cü ildə Afyonqarahisarda aldığı yaradan vəfat etmişdi.

## Ailəsi
### Arvadları və kənizləri
*Xanikə: Cığatay xanlığının xanı II Məhəmmədin qızı  
*Tatali Bi:  Musake Nukuzun qızı
*Xand Sultan:  Əli bəy Cauni Qurban Oirotın qızı 
*Mihr Agha Hazare
*Daulat Sultan
*Janibeg
*La'l Çicək

### Övladları
**Xanikədən**
*Yəhya : Şahrux Mirzənin qızı Payanda Sultan Ağa ilə ailə qurmuşdu.  
*Ağa Biki (d. 1419):  Uluqbəy ilə evlənmişdi.
**Həbibə Sultan, Khanzada Begum (b. 1412)

## İstinadlar
Mehdi Təbatabai

**Mehdi Təbatabai Şirazi** (; ) — İranın şiə ruhanisi və mühafizəkar siyasətçisi. O, Tehran, Rey, Şəmirənat və İslamşəhər bölgələrini təmsil edərək, 2004–2008-ci ildə İran parlamentinin üzvü olmuşdur. Təbatabai bundan əvvəl, 1984–1988-ci illərdə Məşəd və Kələti təmsil etmişdi.

Təbatabai "məşhur mülayim konservativ ruhani" olaraq tanınır.

## Siyasi baxışı
Təbatabai Mahmud Əhmədinejadın tənqidçisi və İranın nüvə proqramının dəstəkçisidir.

2009-cu ildə o, İranda seçkidən sonra baş tutan hadisələri görməkdənsə, ölmüş olmağı arzu etdiyini dedi.

## İstinadlar
Tunkinski Milli Parkı

**Tunkinski Milli Parkı** - Tunkinski vadisinin bütöv və müxtəlif ekosistemlərinin rekreasiya istifadəsini qorumaq və təşkil etmək məqsədi ilə RSFSR Nazirlər Sovetinin 1991-ci il 27 may tarixli 282 nömrəli qərarı ilə yaradılan milli park. Parkda Sayan dağlarının ən yüksək zirvəsi - Munku-Sardık dağı yerləşir.

Milli park Rusiya Federasiyasının Təbii Sərvətlər və Ekologiya Nazirliyi tərəfindən idarə olunur.

## Coğrafiyası
Milli park Buryatiya Respublikasının Tunkinski rayonunda (bütün inzibati rayonu tutur), Hamar-Daban və Şərqi Sayan silsilələrinin cənub yamaclarında və Tunkinski çökəkliyində yerləşir.

## Fauna
Parkın faunası tayqa, çöl, qayalı dağ zirvələrinin sakinləri ilə səciyyələnir. Əsas dominant olaraq - qırmızı-boz çöl siçanı, Sorex caecutiens, Sorex isodon və qırmızı çöl siçanı seçilir. Dırnaqlılar arasında müşk maralı və nəcib maral üstünlük təşkil edir, yırtıcılar arasında Qaqum və Martes zibellina dağıdılır və sürü olur. Alp zolağında isə iriqulaq çöl sıçanı və Ochotona hyperborea üstünlük təşkil edir. Bu zonanın yırtıcısı yenə də qaqumdur. Lakin əsas dominant məməliləri Sorex isodon və qırmızı çöl siçanıdır.
Parkın avifaunası zəngindir və 17 dəstədə 237 növü ilə təmsil olunur (1994-cü il üçün hərtərəfli qiymətləndirmə). Bunlardan 48 növü Buryatiyanın Qırmızı Kitabına, 9 növü Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir. İynəyarpaqlı meşələrdə tayqa növləri üstünlük təşkil edir - adi bonazi tetrası, iri ağacdələn, xallı ant, Nucifraga caryocatactes, Phoenicurus auroreus, Phylloscopus proregulus, qaraca arıquş, adi sitta və s.; az rastlananlar böyük qurqur, kar uququşu, qara ağacdələn, Perisoreus infaustus, adi zığ-zığ, kiçik milçəkqapan, qırmızıboyun bülbül, Poecile montanus; nadir görülənlər: qarğa və Pinicola enucleator. Dağ tundrasında Phylloscopus borealis, qırmızıboyun bülbül, Carpodacus erythrinus və qütb vələmirquşu üstünlük təşkil edir. Qarışıq və enliyarpaq meşələrdə avifauna qaranlıq iynəyarpaqlılardan daha kasıbdır.

## Flora
Bitki örtüyünün dominant tipi meşədir. Milli parkın bütün meşələri 1-ci qrup meşələrə aiddir. Sibir şamı (Pinus sibirica) və Larix ağacları üstünlük təşkil edir. İynəyarpaqlı meşələrin payı 86,2%, enli yarpaqlı bitkilərin payı 11%-dir.

XXI əsrin əvvəllərində milli parkın ərazisində 1000-dən çox damarlı bitki müəyyən edilmişdir. BuryatiyanıN və Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilmiş 68 növ məlumdur.

## Turizm
Parkda müxtəlif çətinlik dərəcələrində uyğun idman turizmi inkişaf etdirilib.


Fayl:Саяны, исток реки Кан.jpg|Kan çayı
Fayl:РекаКынгарга.JPG|Kınqarqa çayı
Fayl:Национальный парк в Тункинском районе.jpg|Çiçəkləyən vadi
Fayl:Field of flowers, Arshan (2).JPG|İrkut çayının vadisi


## İstinadlar
Uzaq gələcəyin xronologiyası

Gələcək heç vaxt tam dəqiqliklə proqnozlaşdırıla bilməsə də, müxtəlif elm sahələrindəki mövcud anlayışlar, yalnız ən geniş kontekstdə olacağı təqdirdə, uzaq gələcəkdə baş verəcək və ya baş vermə ehtimalı olan hadisələrin təxmin edilməsinə imkan verir. Bu sahələrə planetlərin və ulduzların necə meydana gəldiyini, bir-birinə qarşılıqlı təsir etdiyini və ölməsini ortaya qoyan astrofizika, maddə və radiasiya meydana gətirən ən kiçik hissəciklərin təbiətini öyrənən hissəciklər fizikası, zamanla həyatın necə inkişaf edəcəyini proqnozlaşdıran təkamül biologiyası və qitələrin minilliklər boyu necə dəyişdiyini tədqiq edən plitələr tektonikası daxildir.

Yerin, Günəş sisteminin və kainatın gələcəyinə dair bütün proqnozlar entropiya və ya iş üçün lazım olan enerji itkisinin vaxtla artmalı olduğunu ortaya qoyan termodinamikanın ikinci qanununu nəzərə almalıdır. Ulduzlar gec-tez öz hidrogen yanacağını tükəndirəcək və əbədi olaraq sönəcəklər. Cazibə qüvvəsindən asılı olaraq öz ulduz sistemləri ətrafında dövrə vuran planetlər kimi astronomik obyektlər və bu ulduz sistemlərinin içində olduğu qalaktikalar arasında toqquşmalar da qaçınılmazdır.

Fiziklər ən sabit maddələrin də subatom hissəciklərinə parçalandığı bildikləri üçün maddənin nəticədə radioaktiv çürümənin təsiri altında olacağını gözləyirlər. Mövcud elmi araşdırmalar kainatın düz bir həndəsəyə (və ya düzə çox yaxın) sahib olduğuna və bu kainat sona çatdıqdan sonra özündə dağılmayacağına və sonsuz gələcək bir sıra kütləvi qeyri-mümkün hadisələrin baş verməsinə, məsələn, Bolsman beyninin əmələ gələcəyinə işarə edir.
Burada göstərilən vaxt cədvəli XI minilliyin əvvəllərindən gələcək zamanın ən uzaq nöqtələrində baş verəcək və ya baş vermə ehtimalı olan hadisələri əhatə edir. İnsanların məhv olacağı, protonların çürüməsi və Günəşin qırmızı nəhəngə çevrildiyi zaman yerin yaşayıb-yaşamayacağı kimi hələ də həll olunmamış bir sıra alternativ hadisələr cədvəldə verilmişdir.

## Simvollar

## Yerin, Günəş sisteminin və kainatın gələcəyi

## Qeydlər

## İstinadlar
Müqəddəs Şəhid Stepannos monastırı

**Müqəddəs Şəhid Stepannos monastırı** () ― Şamaxı rayonunun Saqiyan kəndində yerləşən monastır.

## Tarixi
Saqiyan kəndinin əsas əhalisi xristian tatlar olmuşdur. Bu xristianların dini ehtiyaclarını ödəmək üçün Kirakos adlı bir yerli keşiş tərəfindən 1660-cı ildə ucaldılmışdır. Şamaxı yeparxiyasının rəhbəri Hovhannes Şahxatunyantsın 1842-ci ildə verdiyi məlumata görə monastırın girişində məbədin "Ağvan torpağından Kirakos" adlı bir müəllim tərəfindən tikildiyi qeyd olunmuşdu. Alban katolikosu Katolikos IV Petrosun da adı həmin kolofonda çəkilirdi. Lakin başqa bir katolikos olan II Sargis bu bölgəni ziyarət edəndə monastırın 1741-ci ildə tikildiyini göstərirdi. Şamaxı arxiyepiskopu Daniel Şahnazaryantsın yazdıqlarına görə Şamaxı xanı Mustafa xan dövründə monastır xüsusilə zənginləşmişdi. Daniel bu monastırı "Şamaxı dövləti" üçün bir ilk sayırdı.

1815-ci ildə Rusiya sinodunun qərarı ilə Alban Həvari Kilsəsinin katolikosluğu ləğv edildi və Sargisin dərəcəsi endirildi. Bununla da katolikosluğun ərazisi Şamaxı və Qarabağ yeparxiyalarına bölündü. Şamaxı yeparxiyası isə Saqiyanda mərkəzləşmişdi. 1838-ci ildə Hovhannes Şahxatunyants yeparxiya mərkəzini monastırdan Şamaxıya köçürmüşdü. Monastıra gediş-gəliş isə bu tarixdən sonra azalmışdı.

Musa Qasımlının yazdıqlarına əsasən 1907-ci ildə monastırdan Daşnaksutyuna aid 100 ədəd tüfəng tapılmışdı.

## İstinadlar
Ərəbistan yarımadası Əl-Qaidəsi

**Ərəbistan Əl-Qaidəsi**()-Orta Şərq,Ərəbistan yarımadasında aktivlik göstərən Əl-Qaidə terror təşkilatının qolu.

## İdeologiya

Əl-Qaidə Terror qruplaşmasının bir hissəsi olaraq Ərəbistan yarımadasındakı kasıb ölkə olan Yəməndə aktivlik göstərir.Yəmənin qərbində fəal olmağı ilə bərabər həm də Somalidə də aktivlik edir.Mərkəzi Ədən şəhəridir.Daha çox İsraildəki Fələstinlilərə can yandıran Əl-Qaidə üzvləri bir neçə dəfə İsraildə terror aktları yaratmış və İsraildə "terrorçu qruplaşma" olaraq ad qazanmışdır.Bundan sonra İran,Yaponiya,İtaliya,Suriya,Fransa,Ermənistan,Rusiya,Səudiyyə Ərəbistanı,Gürcüstan,Hindistan,Almaniya və BMT-də "terrorçu təşkilat" adını qazandı.
## Əl-Qaidə-nin aktiv filialına çevrilməsi
Pakistanın əsasını təşkil edən Qərbdəki terror aktlarının faizi əksəriyyətlə (əvvəlcə) müqayisədə 75%-ə, 2007-ci ildə isə 50% - ə, 2010-cu ildə isə "əl-Qaidə" nin Somali və Yəmənə köçdüyü vaxtadək xeyli azalıb.

14 dekabr 2009-cu ildə ABŞ-nin dövlət katibi Hillari Klinton Yəməndə rəsmi olaraq "əl-Qaidə" ni terrorçu təşkilat elan edib.24 avqust 2010-cu il tarixində Vaşinqton Post Miller yazırdı ki, MKİ hesab edir ki, "əl-Qaidə" nin Yəmən şöbəsi onun ana təşkilatını, Usamə Ben Ladenin əsas qrupunu ABŞ vətəni üçün ən təhlükəli təhlükə kimi üstələyib.

26 avqust 2010-cu il Yəmən bildirib ki, Amerika rəsmiləri Yəməndəki əl-Qaidə ölçülərini və təhlükələrini şişirtmiş, həmçinin cihadçı şəbəkənin yerli şöbəsi ilə mübarizənin Sananın işi olaraq qalmasını tələb etmişlər.Üsama Bin Ladenin keçmiş cangüdəni "əl-Qaidə" ilə Yəmən hakimiyyətləri arasında hərbi əməliyyatların qızışdığı haqda xəbərdarlıq edib.
## Həmçinin bax
*İraq Əl-Qaidəsi
*Məğrib Əl-Qaidəsi
*Əl-Qaidə
## Mənbə
## İstinadlar
ABŞ Ali Məhkəməsi

**ABŞ Ali məhkəməsi** () — ABŞ-nin ali məhkəmə instansiyası.

Əsası 1789-cu ildə qoyulmuş bu məhkəmə biri sədr olmaqla 9 hakimdən ibarətdir. Məhkəmə ümumiyyətlə apelyasiya məhkəməsi kimi çıxış edir, lakin bir sıra hallarda (məsələn, diplomatlar və ya bir ştatdan digərinə məhkəmə iddiası ilə) birinci instansiya məhkəməsi ola bilər.

Hakimlər prezident tərəfindən Senatın razılığı ilə ömürlük təyin olunur və səlahiyyətlərinə yalnız könüllü istefa və ya törədilmiş cinayətlərə görə impiçment nəticəsində vaxtından əvvəl xitam verilə bilər. 1789–2005-ci illər arasında ABŞ prezidentləri Ali Məhkəmənin hakimi vəzifəsinə 149 namizəd təklif etmiş, bunların 80% -i hakim seçilmişdir. Statistikaya görə, yeni hakim hər 22 aydan bir təyin olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Supreme Court decisions from World Legal Information Institution (contains no advertisements)
* Supreme Court Collection
Filipp Peten

**Filipp Peten** (; ) — Fransa hərb və dövlət xadimi, Fransa marşalı (21.11.1918), Birinci Dünya müharibəsi zamanı fransız ordusunun komandanı (15.05.1917-ci ildən).

1940—1944-cü illərdə Fransada Vişi rejimi adlanan kollaborsionist avtoritar hökumətin başçısı olmuşdur. Kollaborsionizm () anlayışı Petenə məxsusdur.

## İstinadlar
Sardiniya krallığı

**Sardiniya krallığı** (; ) və ya **Pyemont-Sardiniya** — 1720–1861-ci illərdə Avropada mövcud olmuş dövlət. Paytaxtı Turin şəhəri, sahəsi 76 000 km²; əahlisi — 5 167 000 nəfər olmuşdur.
Çarlz Albert (Savoyya hersoqu)

**Çarlz Albert** () () — Savoyya hersoqu və Sardiniya kralı. Atası Karinano şahzadəsi Çarlz Emanuel, anası isə Polşa kralı III Avqustun nəvəsi Saksoniyalı Mariya Kristinadır.

## Mənbə

* Robertson, Priscilla. *Revolutions of 1848: a social history* (1952). pp 309–401.
* Smith, Denis Mack, *Modern Italy: A Political History* (University of Michigan Press: Ann Arbor, 1997).

## İstinadlar
Viktor Adler

**Viktor Adler** () — Avstriya Sosial-Demokrat Partiyasının liderlərindən biri. O, birinci partiya proqramının layihəsinin müəllifi olmuş, mədəni və milli muxtariyyət proqramının hazırlanmasında iştirak etmişdir. Adler 1918-ci ilin noyabr ayında qısa müddətə Avstriya hökumətində xarici işlər naziri olmuşdur.

## Həyatı

## İstinadlar