Banks

**Banks** (Banksın adası, ) — Kanada Arktik arxipelaqının iri adalarından biri. İnzibati cəhətdən Kanadanı Şimal-Qərb əraziləri vilayətinə daxildir.

## Tarixi
Ada 1820-ci Vilyam Parri tərəfindən Cozef Banksın şərəfinə adlandırılmışdır. Robert Mak-Klur bölgəni araşdırarkən (1850–1854) adanı xəritəsində "Berinq adası" adlandırmışdır.

## Coğrafiya

Ada Viktoriya (ada)sından şərqdə Uels Şahzadəsi (boğaz), materikdən (cənub) Amundsen körfəzi ilə ayrılır. Onun qərb sahillərini Bofort dənizinin suları yuyur. Şimal-şərqdən Mak-Klur boğazı vastəsi ilə Şahzadə Patrik və Melvill adasından ayrılır. Ərazisi 70,028&nbsp;km² təşkil edir. Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasıda 24-cü yerdə gedir, Kanadanın isə 5-ci adasıdır. Onun uzunluğu 380&nbsp;km, eni 290&nbsp;km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi Darem-Hayts (Durham Heights) zirvəsidir ki, onunda hündürlüyü 730 m təşkil edir.

Ən iri çayları : Tomsen, Biq-River və Bernard. Çayları Biq-River və Bernard qərbə Şimal Buzlu okeana, Tomsen isə şimala Mak-Klur boğazına istiqamətlənir.
Ən iri buxtaları: de-Sali (cənub-şərqdə), Tisicer (cənub-qərbdə), Bernest və Storkerson (qərbdə).
Ucqar nöqtələri: Şahzadə-Alfred burnu (şimal-qərbdə), Kellett burnu (cənub-qərbdə), Lamton burnu (cənubda), Rassel burnu (şərqdə), Rotsli burnu (şimalda).

## Flora və fauna
Adada ağaclar bitmir, ən hündür bitki Arktika söyüdüdür ki, onunda hündürlüyü 10 sm yüksək olmur.
1961-ci ildən adada iki qoruq yaradılmışdır. Şimalında Olavik milli parkı yerləşir.
Banks adasında Ağ qazlatın dünya üzrə populyasiyasının ⅔ cəmlənmişdir. Burada həmçinin Tundra karibusu, Ağ ayı, köçəri quşlardan Gəzərgi qaratoyuq və Qaranquş kimi canlıları görmək olar.

İlk dəfə məhz burada Ağ ayı ilə Qonur ayının ibriti aşkarlanmışdır.

## Əhali
Adanın yeganə daimi yaşayış məntəqəsi Saks-Hardur. Eskimoslar kəndlərini İnhuak adlandıtırlar.

## Ədəbiyyat

* Canada. *Banks Island, a Natural Area of Canadian Significance*. Natural area of Canadian significance. Ottawa: Parks Canada, 1978.
* Cotter, R. C., and J. E. Hines. 2001. "Breeding Biology of Brant on Banks Island, Northwest Territories, Canada". *Arctic*. 54: 357–366.
* Gajewski, K, R Mott, J Ritchie, and K Hadden. 2000. "Holocene Vegetation History of Banks Island, Northwest Territories, Canada". *Canadian Journal of Botany*. 78: 430–436.
* Holyoak, D. T. *Notes on the Birds of Southwestern Banks Island, Northwest Territories, Canada*. Bulletin of the British Ornithologists' Club, Vol.103,No.2, June. 1983.
* Manning, T. H., E. O. Höhn, and A. H. Macpherson. *The Birds of Banks Island*. 1956.
* Stephens, L. E., L. W. Sobczak, and E. S. Wainwright. *Gravity Measurements on Banks Island, N.W.T*. Gravity map series, no. 150. Ottawa: Dept. of Energy, Mines and Resources, Earth Physics Branch, 1972.
* Struzik, Ed. 2000. "AND THEN THERE WERE 84,000 — The Return of Musk-Oxen to Canada’s Banks Island in Recent Decades Is Just One Chapter of a Beguiling Arctic Mystery". *International Wildlife*. 30, no. 1: 28.
* Will, Richard T. *Utilization of Banks Island Muskoxen by Nineteenth Century Copper Inuit*. [S.l.]: Boreal Institute for Northern Studies, 1983.


## Mənbə
* Şimal-Qərb keçidinin tarixi istiqaməti
* Карта Северо-Западного прохода 
* Остров Банкс на civilization.ca