Strıqa

**Strıqa** () —  Slavyan mifologiyasında, əsasən qadın cinsinə aid olan bir şeytan varlıqdır. Bu mifoloji obraz, qədim Roma və Yunanıstanın Striks mifindən qaynaqlanır. Strıqa vampirə bənzəyən bir məxluqdur və əsasən polyak və silesiya folklorunda rast gəlinir.

## Mənşəyi
Aleksander Bryucknerə görə, bu söz latınca Striks (bayquş) sözündən yaranmışdır. Striks Roma və Yunan mifologiyasında insan əti və qanı ilə qidalanan quşabənzər bir məxluq idi. Strıqa sözünün Polyak xalqına necə keçdiyi məlum deyil, lakin bunun Balkan xalqları vasitəsilə mümkün olduğu düşünülür.

Bəzi hallarda strzyga sözü vampir və ya upiór (upir – vampir) mənasında işlədilmişdir. XVIII əsrdən sonra *strzyga* və *upiór* arasında fərq qoyulmağa başlandı: strzyga daha çox cadugərliklə əlaqələndirilirdi, upiór isə uçan, vampirabənzər bir varlıq kimi təsvir edilirdi.

Strıqa Polşa kənd folklorunda XIX və XX əsrlərə qədər populyarlığını qoruyub saxlamışdır. Bu məxluq, Nobel mükafatı laureatı Vladislav Reymontun "*Chłopi*" ("Kəndlilər") romanında da təsvir olunmuşdur. Hadisələr 1880-ci illərdə Polşanın kəndlərində baş verir və kəndlilərin gündəlik həyatını əks etdirir. Kitabın ikinci hissəsinin onuncu fəsilində, kəndlilər yığışaraq nağıllar və miflər danışırlar. Orada strıqa "yarasa qanadlı uçan məxluq" (*strzygi z nietoperzowymi skrzydłami przelatują*) kimi təsvir olunur.

## İnanclar

Strıqa Slavyan, xüsusilə Polyak folklorunda vampirə bənzər qadın cinsinə aid bir şeytan varlıqdır. Xalq inanclarına görə, iki ürəyi, iki ruhu və iki sıra dişi (ikinci sıra dişlər çətin sezilən) olan insanlar strıqa sayılırdı. Həmçinin yuxuda gəzənlər və qoltuqaltı tükləri olmayan şəxslər də strıqa hesab edilirdi. Yeni doğulan və artıq dişləri çıxmış körpələrin də strıqa olduğuna inanılırdı.

Əgər bir insan strzyga kimi tanınırdısa, o, insanların yaşadığı yerlərdən qovulurdu. Epidemiya dövrlərində diri-diri basdırılan və məzarlarından çıxa bilən xəstə və zəif insanlar strzyga hesab edilirdi. İnanclara görə, strzygalar erkən yaşda ölürdü, lakin onların iki ruhundan yalnız biri axirətə keçirdi; digəri isə dünyada qalaraq ölən strzyganin dirilməsinə və canlılara hücum etməsinə səbəb olurdu.

Bu məxluqlar gecələr bayquş formasında uçaraq meşədə azan insanlara hücum edir, onların qanını sorur və iç orqanlarını yeyirdi. Digər mənbələrə görə, strzygalar bir müddət heyvan qanı ilə də kifayətlənə bilərdi. Bəzi inanclara əsasən, strıqa insanlara zərər vermirdi, əksinə, Banshee-lərə bənzər şəkildə yaxınlaşan ölümü xəbər verirdi.

### Qorunma üsulları
Bir insanın strıqa olduğuna inanılaraq öldüyü zaman, onun dirilməsinin qarşısını almaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə olunurdu:

* Meyit başsız dəfn edilir və baş bədəndən ayrı basdırılırdı.
* Meyitin üzünü yerə çevirib, başının ətrafına oraq qoymaq onun dirilməsinin qarşısını alırdı.
* Digər qorunma üsulları:
* Meyiti yandırmaq
* Bədənə mismarlar, taxta payalar sancmaq
* Eksqumasiya (məzarın açılması) zamanı meyitin ağzına çaxmaq daşı qoymaq
* Kilsə zənglərinin çalınması (bu zaman strıqa qara qatrana çevrilir)
* Sol əllə üzə sillə vurmaq
* Meyiti kəndin kənarında böyük bir daşla basdırmaq
* Evdə hər küncə xaç şəklində xaşxaş toxumu səpmək
* Strıqanın qəbrinə kiçik əşyalar qoymaq ki, o, bunları saymaqla məşğul olsun və beləliklə, dirilməyə vaxt tapmasın.
Bundan başqa, bəzən ekshumasiya prosesi keşişin iştirakı ilə aparılırdı və meyitin dili altına "İsa" yazılmış kağız qoyulurdu ki, strıqa axirətə keçsin.

## İstinadlar