open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mir Hidayət Hesari

**Mir Hidayət Hesari** () — İranda tanınmış azərbaycanlı alim.

## Həyatı
Mir Hidayət Hesari 1930-cu ildə Güney Azərbaycanın Culfa şəhərində doğulub.

Mir Hidayət Hesari fevralın 10-da vəfat edib. O, uzun sürən xəstəlikdən sonra Tehranda vəfat edib.

## Fəaliyyəti
Mir Hidayət Hesari İranda məşhur azərbaycanlı cərrah və alim doktor Cavad Heyətin baş redaktorluğu ilə Azərbaycan və fars dillərində buraxılan “Varlıq” jurnalının əməkdaşlarından olmuş Mir Hidayət Hesari Azərbaycan və fars dillərində onlarla əsərin müəllifidir.

İranda Azərbaycan dili, ədəbiyyatı və folklorunun tanınmasında böyük əməyi olan alim Azərbaycan və fars dillərində çıxan “Aşıqlar məclisi”, “Mənzum türkcə “Şahnamə”, “Azərbaycan folkloru” (3 cilddə), “Günəşsiz günlər” (şeir divanı), “Azərbaycan nağılları və onların Avropa xalqlarının ədəbiyyatındakı oxşarları”, “Türkcə qədim tibb kitabları”, “Füzulinin biblioqrafiyası”, “Füzulinin məmduhları”, “İranda türkcə əlyazma kitablar”, “Türk qadınları tarixdə”, “Azərbaycan dilində atalar sözləri”, “Azərbaycan dilində tapmacalar”, “Azərbaycan dilində deyimlər”, “Dədə Qorqud Kitabını incələyək”, “Fars dilində türk sözləri”, “Kiçik hekayələr toplusu” və başqa kitabların müəllifidir.

## Həmçinin bax
Azərbaycan şair və yazıçılarının siyahısı
## İstinadlar
Kanzas-Siti (Missuri)

**Kanzas-Siti** (ing. Kansas City) — ABŞ-nin Missuri ştatında şəhər.

## Həmçinin bax
* Yvette Vickers
* Şimali Amerika xalq musiqi və rəqs ittifaqı

## İstinadlar
Samir Abasov

**Samir Ramazan oğlu Abasov** () — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçi PFK-nın sabiq baş məşqçisi.

## Karyera
Samir Ramazan oğlu Abasov 1978-ci il fevral ayının 1-də Sumqayıtda anadan olub. Karyerasında yalnız Azərbaycan klublarında çıxış edib.

### Məşqçilik
Abasov 2015-ci ilin 8 oktyabrından 2018-ci ilə kimi "Sumqayıt"ın baş məşqçisi vəzifəsini icra edib.

29 avqust 2018-ci ildə o, "Zirə"yə baş məşqçi təyin olunub. 2020-21 mövsümündə isə "Neftçi"nin baş məşqçisi olub.

26 sentyabr 2022-ci ildə yenidən "Sumqayıt"ın baş məşqçisi təyin olunub. Onunla 2024-25 mövsümünün sonuna qədər müqavilə imzalanıb.

Abasov 14 oktyabr 2024-cü ildə "Neftçi" ilə baş məşqçi vəzifəsi üçün razılıq əldə edib və bu razılığın fonunda məşqçinin şəxsi istəyi də nəzərə alınaraq onun "Sumqayıt" ilə müqaviləsinə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verilib.

24 noyabr 2025-ci ildə "Neftçi" rəhbərliyi ilə görüş keçirilib və klub Abasovla yolları ayırıb.

## İstinadlar
Cavid Hüseynov

**Cavid Hüseynov** () — keçmiş azərbaycanlı futbolçu və məşqçi.

## Həyatı
Cavid Hüseynov 9 mart 1988-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Qaracallı kəndində anadan olub.

1 iyun 2019-cu ildə Hüseynov "Qəbələ" klubu ilə yollarını ayırmışdır. Bir neçə gün sonra o, "Zirə" klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır. 

Cavid Hüseynov 2021-ci ildə "Cəbrayıl" futbol klubunu təsis edib. Hal-hazırda klub Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edir.

22 iyun 2022-ci ildə "Şamaxı" klubunun baş məşqçisi təyin olunub.

Hüseynov 2024-cü ildə "Turan Tovuz" klubunda baş məşqçinin köməkçisi kimi çalışıb. 11 noyabr 2024-cü ildə onun klubla müqaviləsinə qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verilib və həmin gün o, "Səbail" klubunun baş məşqçisi təyin olunub. Onunla 2025/2026 mövsümünün sonuna qədər müqavilə imzalanıb.

16 mart 2025-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqası çərçivəsində "Səbail"in "Neftçi"yə 1:2 hesabı ilə məğlub olduğu matçdan sonra keçirilən mətbuat konfransında Cavid Hüseynov klubun rəhbərliyini sərt tənqid edib. Bu tənqiddən bir neçə saat sonra klub Hüseynovun istefaya göndərildiyini bildirib.

## Uğurları
**Qəbələ FK**
* Futbol üzrə Azərbaycan Kuboku 2018–19

2012-ci ilin yayında Hüseynov iki illik müqavilə imzalayaraq TFF Birinci Liqa təmsilçisi Adana Dəmirspora keçdi.

5 iyul 2014-cü ildə Hüseynov Qəbələ ilə bir illik müqavilə imzaladı.

17 oktyabr 2016-cı il tarixində, 2016–17 mövsümünün sonuna qədər Qəbələ ilə yenidən müqavilə imzaladı.

## Mükafatları
**Neftçi Bakı**

Azərbaycan Premyer Liqası: 2010–2011 ; 2011–2012

**Qəbələ FK**

Azərbaycan Kuboku: 2018–2019

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azerbaijani journalist dies after criticising footballer on Facebook 
* Azerbaijan’s Javid Huseynov arrested in connection with death of journalist
Cavid İmamverdiyev

* Cavid İmamverdiyev (rejissor) — Azərbaycan rejissoru.
* Cavid İmamverdiyev (futbolçu) — yarımmüdafiəçi futbolçu.

## Həmçinin bax
* Cavid 
* İmamverdiyev
Cavid İmamverdiyev (futbolçu)

**Cavid İmamverdiyev** () — Futbol üzrə Azərbaycan yığmasının sabiq və "Hypers" Quba utbol klububun yarımmüdafiəçisi.

## Həyatı
Cavid Əbdürəhman oğlu İmamverdiyev 8 yanvar 1990-cı ildə Şəmkir rayonunda anadan olub.

## İstinadlar
Xüsusi Vasitələrin Tətbiqi Dəstəsi

**[[Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunları]]nın Xüsusi Vasitələrin Tətbiqi Dəstələri (XVTD)** — Azərbaycan Respublikası Xüsusi Təyinatlı Qoşun Birləşməsi.

2011-ci ildə yaradılmış, xüsusi təlim keçmiş peşəkar elit dəstələr. Bu dəstələr əsasən ictimai əsayişin qorunması, cinayətkarların zərərsizləşdirilməsi və ölkə daxilində baş verəcək hər hansı bir təhlükənin qarşısını almaq üçün yaradılmışdır. XVTD-nin əməkdaşları əsasən konrakt əsasında xidmət edirlər.
Xarici ölkələrdə məsələn: Rusiya Federasiyasında hamıya tanış olan "OMON" dəstələri, qardaş Türkiyə Respublikasında "Jandarma (Türkiyə)"-da öz ölkərində Daxili Qoşunlar kimi fəaliyyət göstərir və vəzifələrin yerinə yetirir.
Bu qrumun qulluqçuları xarici ölkələrdə (Amerikada,Türkiyədə,Çində) xüsusi təyin olunmuş təlimlərdə iştirak edirlər.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə aid hərbi forma geyinirlər və baş geyimləri isə "mavi beret"dir.

Bildiyimiz kimi Daxili Qoşunların şəxsi heyəti Qarabağ Müharibəsi zamanı böyük şücaət göstərmişlər, belə ki, qızğın döyüşlər zamanı Daxili Qoşunlar 1166 nəfər yaralı,268 nəfər itkin və 510 şəhid vermişdir.
Daxili Qoşunların XVTD-nin vəzifə borclarından biridə: "Lazım gələrsə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünü qorumaqdır".
Hər bir Xüsusi Təyinatlılar aid şüar kimi onlarında andı vardır:"Üç rəngli bayrağıma,şəhid qanı ilə suvarılan torpağıma, ümumilider Heydər Əliyev Əlirza oğlunun ideya və prinsiplərinə sadiq qalacağıma… AND İÇİRƏM, AND İÇİRƏM, AND İÇİRƏM !!!"

**Devizləri** — Komando ölməz, Vətən bölünməz.

## Xarici keçidlər
* Daxili Qoşunların XTD və XVTD-si and içməsi
* Daxili Qoşunların XVTD-i əməliyyat təlimində
* Azərbaycanda Jandarma Qoşun Növü Yaradılır
* Azərbaycanda Jandarma strukturuna keçid
StumbleUpon

**StumbeUpon** — istifadəçinin maraq dairələrinə uyğun olaraq veb kontent, şəkil, videonu istifadəçiyə nümayiş etdirən sosial şəbəkə. StumbleUponun Firefox, Google Chrome, Opera, Internet Explorer və Safari brauzerləri üçün toolbarları var idi. 30 iyun 2018-ci ildə Mix adlı yeni kəşf platformasına görə bağlanılmışdır.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi səhifəsi
* Official SU FAQ
* Unofficial SU FAQ
* Firefox StumbleUpon Toolbar
Quora

**Quora** — istifadəçiləri tərəfindən yaradılan, redaktə edilən və idarə edilən sual-cavab saytıdır. Şirkət 2009-cu ilin iyun ayında yaradılmışdır və sayt 2010-cu ilin iyununda istifadəyə verilmişdir. Hal-hazırda sayt yalnız ingilis dilində fəaliyyət göstərir. Quora istifadəçilərin nik adla deyil, həqiqi adlarla qeydiyyatdan keçməsini tələb edir.

## İstinadlar
Saksaul

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Səhra-meşə cəngəlliklərini — saksaul meşələrini əmələ gətirirlər. Bunların sahələri Qazaxıstanın cənubunda 15 mln.ha yaxın, Türkmənistanda 6 mln.ha və Özbəkistanda 0,6 mln.ha olur.

## Botaniki xarakteristikası
Kol və ya çox hündür olmayan ağaclar (1,2-1,5 m hündürlükdə) dixotomik budaqlanan və kövrək cavan zoğlar pöhrələrə malikdir. Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüş xırda rəngsiz pulcuq və ya qalxanşəkilli (fotosintez yaşıl budaqlarda gedir). Çiçəkləri ikicinslidir, pulcuqlar arasında dörd-dörd yerləşir. Çiçəkyanlığı 5 pərdəşəkilli yarpaqcıqlardan ibarət olub, fındıqcameyvə üçün qanadcıq əmələ gətirir. Kök sistemi çox güclüdür, 10-11 metrə qədər dərinliyə gedir. Düzgün olmayan, möhkəm, bəzən isə kövrək olan gövdəyə malikdir. Gövdə qabığının rəngi ağ, qara və ya qəhvəyi olur.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Varnava

**Barnaba** (; ağıl) — İsanın həvarisi olduğu mübahisəli olan Kiprli xristian müqəddəsi.

## Barnaba şərəfinə tikilmiş kilsələr
* Nottinqem kilsəsi.

## Həmçinin bax
* Barnaba İncili

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Послание Варнавы.// Памятники древней христианской письменности, т. II. Писания мужей Апостольских/ Пер. П. Преображенского. — М.: 1860.

## Xarici keçidlər
Oklend (Kaliforniya)

**Oklend** () — ABŞ-nin Kaliforniya ştatında şəhər. 202.4&nbsp;km² ərazisi ilə Kaliforniya ştatının ən böyük şəhərlərindən biridir.

## İstinadlar
Kolorado Sprinqs

**Kolorado Sprinqs** (ing. *Colorado Springs*) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kolorado ştatın mərkəzi hissəsində şəhər.

## İstinadlar
Harvard-IBM Mark 1

**Mark I (Harvard Mark I, Automatic Sequence Controlled Calculator) **- 1930-cu illərin sonu, 1940-cı illərin başlanğıcında Harvard Universitetində (ABŞ) Hovard Ayken (Howard Aiken) tərəfindən işlənib hazırlanmış və IBM firması tərəfindən quraşdırılmış elektromexaniki hesablama maşını. Ölçüləri uzununa 15 m, hündürlüyə 2.5 m olan bu kompüter 23 onluq mərtəbəyədək ədədlər üzərində hesab əməllərini yerinə yetirə bilirdi. Giriş və çıxış perfokartlar vasitəsilə, əməliyyatların idarə olunması isə perforasiya olunmuş kağız lentlər vasitəsilə həyata keçirilirdi. Mark I istismara 1944-cü ilin avqustunda verilib.

## Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Karamanspor

**Karamanspor (Karamanspor)** vəya köhnə adı ilə **Larendespor**— Türkiyənin köhnə futbol klubu.

## Uğurları
* 1 dəfə 3-cü Liqa qalibi - 2003/2004

## Liqa mübarizələri
* 2-ci Liqa: 2004-2005
* 3-cü Liqa: 1984-1988, 1990-2004, 2005-2007
* Həvəskar Liqası: 1966-1984, 1988-1990, 2007-2010

## Xarici keçidlər
*Profiel op TFF.org
Kann FK

**Kann FK** — Fransanın Kann şəhərini təmsil edən futbol klubu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Minneapolis

**Minneapolis** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Orta Qərbi bölgəsində, Minnesota əyalətində yerləşən şəhər. Şəhərin əhalisi 2012-ci ildə təxminən 392.880 nəfərə çatmışdır.

## İstinadlar
Bordo FK

**FC Girondins de Bordeaux** — Fransız futbol klubu. Oyunlarını Bordodakı 35.200 nəfərlik Stade Chaban Delmas oynayan klub, 6 dəfə Liqa 1 çempionluğu qazanma müvəffəqiyyəti göstərmişdir. 1995-96 mövsümündə UEFA Intertoto Kubokunu qazanıb UEFA Kubokunda seçmələrə qalmış və daha sonra final oynamış ancaq Bayern Münhenə 2-0 və 3-1 məğlub edərək çempion olmağı bacarmışdır.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
October Tide

**October Tide** —  Katatonia qrupunun üzvləri vokalist Jonas Renkse və gitaraçı Fred Norrman tərəfindən 1995-ci ildə Stokholmda yaradılan İsveç metal musiqi qrupu.

## Haqqında
VIC Records ilə müqavilə imzalayan qrup, 1997-ci ildə "Rain Without End" adlı ilk debüt studiya albomu çıxarıldı. Bundan iki il sonra, Avantgarde Music albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq, qrupun 1999-cu ildə "Grey Dawn" adlı ikinci albom çıxdı. Bu albom üçün vokala A Canorous Quintet  qrupundan Mårten Hansen dəvət edilmişdir. Bu albom qrupu tanınmağa və məşhurlaşmağa imkan yaradaraq dinləyicilər tərəfindən müsbət dəyərləndirildi. Buna baxmayaraq Jonas və Fred qrup üçün nə müsahibə vermək istədilər, nə də ki  konsertlərə qatılmadılar.

## Qrup üzvləri

### İndiki üzvləri
*Fred Norrman - Gitara
*Mattias Norrman - bas 
*Alexander Högbom - vokal 
*Robin Bergh - zərb alətləri 
*Emil Alstermark - gitara

### Keçmiş üzvləri
*Jonas Renkse - zərb alətləri, gitara (1995-1999), vokal (1995-1998)
*Mårten Hansen - vokal (1998-1999)
*Tobias netzell - vokal (2009-2012)
*Pierre Stam - bas (2010-2012)
*Jonas Kjellgren -  bas (2010)
*Johan "Jonken" Jansson - canlı konsertlərdə bas (2010

## Diskoqrafiya

### Demolar
*To Die from Strength (1995)

### Studiya albomları
*Rain Without End (1997)
*Grey Dawn (1999)
*A Thin Shell (2010)
*Tunnel of No Light (2013)
Ərəb-Sasani müharibələri

## Ərəb-Sasani müharibələri (633–651)
Ərəb Xilafətinin Sasanilər imperiyasını işğal etmak niyyəti ilə bağlı olaraq Ərəblərlə Sasanilər arasında baş vermiş müharibələr. Bu müharibələr şərti olaraq Ərəblərin (müsəlman ərəblərin) Sasani işğalı kimi də tanınır. Müharibə 633-cü ildə Ərəb ordularının hücumu ilə başlamış və 651-ci ilə qədər davam etmişdir. Müharibənin yekun nəticəsi olaraq Mesopatomiya, İran, Cənubi Qafqaz, Şərqi Anadolu və Xorasan ərəblər tərəfindən işğal olundu. Sasanilər imperiyası süqut etdi. İşğal olunmuş ərazilərdə İslam dini və İslam mədəniyyəti, Ərəb dili sürətlə yayıldı.

## İştirakçı tərəflər və qoşunların vəziyyəti
Müharibədə əsas tərəflər Sasanilər imperiyası və Ərəb Xilafəti (Raşidilər Xilafəti) olmuşdur. Buna baxmayaraq Sasanilər imperiyasına daxil olan dövlətlər o cümlədən Qafqaz Albaniyası da müharibədə fəal iştirak etmişdir. Sasanilər tərəfdən müharibədə məşhur komandanlar bunlardır:
* Rüstəm Fərruxzad
* Bəhram
* Firuz Xosrov
* Bəhrami Çubin Mehrani
* Mardanşah
* İsfəndiyar
* Bəhrami Razi Mehrani
* Xurrazat
* Cavanşir

Ərəb Xilafəti tərəfindən komandanlar isə bunlardır:
* Xalid ibn Valid
* Səd ibn Əbu-Vəqqas
* Əbu-Musa Aşari
* Əmmar ibn Yasir
* Numan ibn Muqarrin
* Muqhira ibn Şuba
* Əhnaf ibn Qeys
* Abdullah ibn Amir
* Hüzeyfə əl-Yəman

Müharibəni aparan hökmdarlar:
Sasanilər tərəfdən:
* III Yezdəgird (632–651)

Ərəblər tərəfdən:
* Əbu-Bəkr (632–634)
* I Ömər (634–644)
## Müharibənin dini nəticələri

Sasanilər imperiyasında əsas din zərdüştlük idi.

## Əsas döyüşlər

## İstinadlar
Aşağı Köndələnçay su anbarı

**Aşağı Köndələnçay su anbarı** — Füzuli rayonundakı Köndələnçay üzərində yerləşir. Su anbarı 1980-ci ildə istismara verilmiş və suvarma məqsədilə yaradılmışdır.

Lakin Füzuli rayonunun Erməni qəsibkarları tərəfindən işğalı (23 avqust 1993-cü il) nəticəsində su anbarının Azərbaycan tərəfindən istismarı qeyri-mümkün olmuşdur.

## Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 25 m, bəndin uzunluğu 925 m və su anbarının ümumi həcmi 9.5mln.m³-dur. Suvarma sahəsi 6200ha-dır.

## Foto


Aşağı Köndələnçay8.jpg |
Aşağı Köndələnçay5.jpg|
Aşağı Köndələnçay10.jpg|



## Həmçinin bax
* Köndələnçay su anbarları kompleksi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dəstərxan

**Dəstərxan** (, , , , , , ) — Orta Asiya, Türkiyə və bəzi digər Şərq ölkələrində yemək mərasimi zamanı üzərinə yemək düzülən süfrə və ya 30–35 sm hündürlükdə masa. Yemək yeyənlər dəstərxanın ətrafında əyləşirlər.

Adətən "dəstərxan" sözü ilə təkcə yemək süfrəsini yox, həm də Orta Asiya yemək prosesini də ifadə edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "dəstərxan" — azerdict.com
Rezistor

150px|thumbnail|right|6 müxtəlif rezistor
**Rezistor** (ing.resistor) ya da **müqavimət**. Cərəyan şiddətini azaldaraq ayrı detal və ya cihazlar üçün əlverişli hala gətirir. Müqavimət gündəlik məişət alətlərinin daxilində geniş istifadə olunur.  Müqavimətin vahidi "Om" olaraq adlandırılıb ( Volt / Amper).

## Bağlantı

Rezistorlar dövrəni qurmağa kömək etmək üçün müxtəlif kombinasiyalarda birləşdirilə bilir.
* Ardıcıl – Rezistorlar bir birinin ardınca birləşdirilir.

* Paralel – Rezistorlar bir birinin üstündə birləşdirilir.

## Hazırlanması
Rezistorların hazırlanmasında nəzərə alınmalıdır ki, inteqral rezistorlar 3 mkm-ə qədər nazik yarımkeçirici qat şəklində olur. Onların altlığın digər adacıqlarında yaradılan tranzistor strukturları ilə eyni zamanda formalaşdırmaq lazımdır. Belə rezistorlar diffuziya rezistoru adlanır. Rezistorlar da başqa elementlərlə bağlı p-n keçidləri vasitəsi ilə izolə edilir. Əsasən tranzistor strukturunun baza və ya emitter qatının diffuziya rezistoru kimi istifadə edilməsidir. Baza qatının üzərində böyük müqavimətli, emitter qatı üzərində isə kiçik müqavimətli rezistorlar alınır. Baza qatı əsasında alınan diffuziya rezistorunun strukturundan görünür ki, o digər elementlərdən ən azı iki əks qoşulmuş p-n keçidlə izolə olunmuşdur. Tətbiq olunan gərginliyin işarəsindən asılı olmayaraq qarşı-qarşıya qoşulmuş p-n keçidlər sistemi həmişə bağlıolur. Bipolyar tranzistorun emitter qatı əsasında alınan diffuziya rezistorunun yaranması verilib. p-n keçidlərlə izolə olunmuş diffuziya rezistorları 20 MHs-ə qədər tezlikdə işləyə bilər. MDY strukturunda rezistor kimi MDY tranzistorları istifadə olunur. Burada kanal rezistiv cərəyan axıdan cığır kimi təsvir edilir və en kəsiyi yuxa-rıdan n tipli aşqarlı diffuziya həyata keçirməklə keçirilir. Bu rezistorlar qeyri xətti xarakteristikaya malikdirlər.

## İstinadlar
Onluq loqarifm

**Onluq loqarifm** — əsası 10 olan loqarifm. Başqa sözlə, ədədin onluq loqarifminin b tənliyində ~10^x=b həlli var.

Onluq loqarifmin b ədədi mövcuddur ki, (əgər ~b>0.)  bunu ~\lg\, b (ISO 31-11 spesifikasiyası) kimi işarələyirlər. Nümunələr:
: \lg\, 1=0; \, \lg\, 10=1; \, \lg\, 100=2
: \lg\, 1000000=6; \, \lg\, 0{,} 1=-1; \, \lg\, 0{,} 001=-3

Xarici ədəbiyyatda, həmçinin kalkulyatorların klaviaturasında onluq loqarifmin işarələri: ~\operatorname{ log}, \operatorname{ Log}, \operatorname{ Log10} , həm də yadda saxlamaq lazımdır ki, ilk 2 variant natural loqarifmə də aiddir.

## Cəbri xüsusiyyətləri
Aşağıda göstərilən cədvəldəki bütün qiymətlərin müsbət olduğu güman edilir:



Mənfi dəyişənlər olduqda göstərilən vurma düsturlarının ümumiləşdirməsi mövcuddur, məsələn:
: \lg | x y | = \lg ( | x |) + \lg ( | y |), 
: \lg \! \left | \frac x y \right | = \lg ( | x |) - \lg ( | y |), 
Bu loqarifmin toplanması üçün düstur  vuruqların sərbəst miqdarı ilə ümumiləşdirilir:
:  \lg(x_1 x_2 \dots x_n) = \lg (x_1) + \lg (x_2) + \dots + \lg (x_n)
Anahaym

**Anahaym** (ing. Anaheim) - ABŞ-nin cənub-qərbində, Kaliforniya ştatında şəhər. Los-Anceles şəhərinin aqlomerasiyasına daxildir. Əsası 1857-ci ildə alman köçkünləri tərəfindən qoyulmuş, 1915-ci ildə şəhər statusu almışdır. Nəqliyyat qovşağı, elektron nəqliyyat maşınqayırması, kimya, poliqrafiya, yeyinti sənayesi müəssisələri; universitet, muzey, Disneylend parkı var. Sakit okean sahilində iqlim kurortudur.
  
## Qardaş şəhərləri

* , Mito (1976) 
* , Vitoriya-Qasteys (1998)

## İstinadlar
Beykersfild

**Beykersfild** (ing. *Bakersfield*) — ABŞ, Kaliforniya ştatında Kern rayonunda yerləşən bir şəhər.

## İstinadlar
Qadınlar ölkəsində

**Qadınlar ölkəsində** () — ABŞ istehsalı olan bədii film. 2007-ci idə işıq üzü görüb. 
## Məzmun
Gənc qız Karter hazırkı ətraf aləmindən narazıdır. Bunları yoluna qoymaq üçün o nənəsinin yanına yaşamağa gəlir. Lakin heç yerdə rahat dayana bilmir. Həmişə nəsə yolunda getmir. İndi o bütün bunlarla mübarizə apararaq həyatını normal qaydaya salmağa çalışacaq.
## Rollarda
*Meq Rayan — Sara Hardvik
*Adam Brodi — Karter Bebb
*Kristen Stüart — Lisi Hardvik
*Olimpiya Dukakis — Karterin nənəsi
*Elena Anaya Sofiya — Karterin keşmiş sevgilisi
*Klark Qlerq — Saranın əri
*Cenifer Qudvin — Ceyni
For My Pain…

**For My Pain...** ( Qısacası FMP) - olan Finlandiyalı  qotik metal qrupu, tərkibinə müxtəlif fin qruplarından iştirakçılar daxil olub — Embraze, Eternal Tears of Sorrow, Nightwish, Charon və Reflexion kimi qrupların üzvləri qatılıb..

For My Pain-i yaratmaq ideyası… 1999-cu ildə gəldi,  Altti Vetelyaynen (bas-gitara) və Petri Sankala (zərbələr), Eternal Tears of Sorrow-dan hər ikisi, yeni layihəni yaratmağı istədilər. Onlar öz dostlarını, Tuomas Holopainen (Nightwish-dən klavişnik) və Lauri Tuoximaa (Charon-dan və Embraze-dan gitara çalan) qoşulmağı xahiş etdilər. Onlar hər biri qrup ilə əlaqədar idi, ancaq sonra layihə  təxirə salınaraq digər əlverişli vaxtlarıa saxlanıldı.

## Fallen (2001—2006)
Bir neçə ildən sonra layihə yenidən hazırlanmağa başlandı. Bu dəfə üzvlərin daha çox vaxtları var idi. Qrupa iki yeni üzv, Oli-Pekka Tyorryo (Eternal Tears of Sorrow-dan gitara çalan) və Yuxa Kyulmyanen (Reflexion qrupundan vokalist) qoşuldu, və qrup 2001-ci ildə öz debüt albomunun yazısına başladı. Daha sonra qrup 2003-cü ildə “Fallen” adlı debüt albomunu və 2004-cü ildə "Killing Romance" adlı sinqlı buraxdı. Bu albom və sinqllardan sonra qrup üzvləri layihənin fəaliyyətini dayandırdı.
 
Daha sonra 2007-ci ildə elan edilmişdi ki, qrup yeni albomu payızda buraxmağa hazırlaşır, ancaq oktyabrda elan edilmişdi ki, albom təxirə salınacaq, təxmini payıza qədər 2008-ci il və ya yaz 2009-a qədər, ancaq hələ də albom işıq üzü görmədi.

## Qrup üzvləri
*Altti Veteläinen – Bas (bax Eternal Tears of Sorrow, eks-Kalmah, eks-National Napalm Syndicate)
*Petri Sankala – zərb alətləri (bax eks-Eternal Tears of Sorrow, eks-Kalmah)
*Tuomas Holopainen – klavişlər (bax Nightwish)
*Lauri Tuohimaa – Gitaralar (bax eks-Charon, ex-Embraze)
*Olli-Pekka Törrö – Gitalar (bax eks-Eternal Tears of Sorrow)
*Juha Kylmänen – Vokal (bax eks-Reflexion)

## Diskoqrafiya
;Studio albomlar
*Fallen (2003)
;Sinqllar
*Killing Romance (2004)
Before the Dawn

**Before The Dawn** — Finlandiya metal qrupu, 1999-cu ildə Tuomas Saukkonen tərəfindən yaradılmışdır. İki il sonra, 2001-ci ildə, Before the Dawn birinci minialbom EP "Gehenna" adlı albomu buraxdı, və bu albomda "Not Divine As Them" mahnısı albomdan ilk və tək sinql oldu. Bu albomdan sonra qrupun üzvlər qrupu tərk edir. Yarım il sonra Tuomas komandasını yenidən qurur. Qrupa vokalist Pan Vilman Mike Ojala, və Kimmo Nurmi gəlir. Tuomas-ın yeni komandasıyla birlikdə iki rəsmi "My Darkness" və "4.17 am." adlı albomları çıxarıldı. Qrup həmçinin 2003-cü ildə Skandinaviya və Avropa ölkələrin də Katatonia qrupu ilə birgə konsertlər də çıxış etdi.

Bu albomlardan sonra üzvləri qrupu tərk edərək digər üzvlər: köməkçi vokal & bas, GLORIA MORTI, gitaraçı Juho Räihä, klaviş Joel Mäkinen və barabançı Aatu Mukka qrupa qatıldı.

Üçüncü dəfə üzvlərin dəyişilməsindən sonra, qrup 3 albom çıxartdı: 2005, 2007 və 2008-ci ildə "The Ghost", "Deadlight" və "Soundscape of Silence" adlı müvafiq albomlar. Ardından qrup "Deadsong" və "Faithless" adlı sinqllar buraxaraq 2009-cu ilə qədər Avropa ölkələrin də konsertlər də çıxış etdi.

Daha sonra qrup Nuclear Blast Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq, 2011-ci ildə "Deathstar Rising" və 2012-ci ildə "Rise of the Phoenix" adlı albomları çıxartdı.

10 yanvar 2013-cü ildə Tuomas Saukkonen elan edərək, Before the Dawn qrupunun fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqladı. Həmçinin bütün özünün digər başqa layihələrini dayandıraraq, o Wolfhear adlandırılmış yeni qrup yaratdı.

## Diskoqrafiya

### Demolar
* 2000: *To Desire*

### Studio albomlar
* 2003: *My Darkness*
* 2004: *4:17 A. M.*
* 2006: *The Ghost*
* 2007: *Deadlight*
* 2008: *Soundscape of Silence*
* 2011: *Deathstar Rising*
* 2012: *Rise of the Phoenix*

### EP-lər
* 2001: *Gehenna* (MCD)
* 2010: *Decade of Darkness*

### DVD-lər
* 2005: *The First Chapter*
Mixeil Kobaxidze

**Mixeil Germanes dze Kobaxidze** (; 5 aprel 1939, Tbilisi, Gürcüstan SSR — 13 oktyabr, 2019) — Gürcüstan kinorejissoru, ssenari müəllifi, aktyor və bəstəkar.

## Həyatı
Mixeil Kobaxidze 1939-cu ildə Tbilisidə anadan olmuşdur. 1959-cu ildən ÜDKİ-nin aktyorluq və rejissorluq fakültələrində təhsil almışdır. 1965-ci ildə həmin institutda fəaliyyət göstərən Sergey Gerasimov və Tamara Makarovanın yaradıcılıq emalatxanasını bitirmişdir.

İlk çəkilişinə hələ ÜDKİ-nin ikinci kursunda oxuyarkən başlamışdır. 1961-ci ildən başlayaraq, "Gürcüstanfilm" kinostudiyası ilə əməkdaşlıq etmişdir. Kobaxidze qısametrajlı və animasiya filmləri üzrə ixtisaslaşmışdı. Onun qısametrajlı filmlərindən biri olan "Çətir" Krakov kinofestivalında mükafata layiq görülmüşdü. Ümumi çətinliklərdən Kobaxidze rejissor kimi Gürcüstanda cəmi 5 ağ-qara qısametrajlı film çəkə bildi. Onun yaradıcılıq üslubu formal dəyərləndirildiyinə görə çox nadir hallarda kino çəkə bilirdi.

1996-cı ildən Parisdə yaşayır. XXI əsrin əvvəlində fransız qısametrajlı filmlərinin istehsalında iştirak etmişdir. "Yolda" () filmində rejissor və ssenari müəllifi kimi, “Qırmızı yanaqlar” () filmində isə aktyor kimi işləmişdir. Onun "Sevgi variasiyaları" ssenarisi ssenari müsabiqəsinin birinci pilləsi uğrunda mübarizədə cəmi bir səslə məğlub olmuşdur. Bunun nəticəsində Canal+ və ARTE kanalları onun "Səma kimi" () adlı tammetrajlı film layihəsinin həyata keçməsinə mane oldular.

1996-cı ilin Venesiya Kino Festivalında Kobaxidzenin filmlərinin retrospektiv baxışı keçirilmişdir.

## Filmoqrafiya

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar
*Krakov kinofestivalının "Gümüşü əjdaha" və FIPRESCI mükafatları ("Çətir" filminə görə, 1967)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Muavr düsturu

**Muavr düsturu** — kompleks ədədlər üçün ifadə olunan z = r(\cos \varphi + i \sin \varphi) \  düsturu, iddia edir ki, ixtiyari n \in \mathbb{Z} üçün olduqda **Muavr düsturu** aşağıdakı kimi olur:
: z^n =r^n( \cos n\varphi + i \sin n\varphi )\ .

## İsbatı
Muavr düsturunu Eyler düsturu ilə  e^{i\varphi} = \cos \varphi + i \sin \varphi \  ifadə edib və qüvvət əməllərini  (e^{a})^{b} = e^{ab} \!  yerini yetirib isbat etmək olar. Burada *b* — tam ədəddir.

## Tətbiqi
Analoji düstur həmçinin kompleks ədədlərin sıfırdan fərqli *n*-ci köklərinin tapılmasında istifadə olunur:
: z^{1/n}=[r(\cos (\varphi+2\pi k) +i\sin (\varphi+2\pi k))]^{1/n} = r^{1/n}\left(\cos \frac{\varphi+2\pi k}{n} +i\sin \frac{\varphi+2\pi k}{n}\right),
*k* = 0, 1, …, *n*—1 olduqda.

## Tarix
Bu düstur ilk dəfə XVIII əsrdə yaşamış fransız riyaziyyatçısı Abraham de Muavr tərəfindən kəşf edilmişdir və onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Asimptot

**Asimptot** və ya **asimpt'ota** (   — uyğun gəlməyən, aid olmayan) — hər hansı bir M əyrisinə mümkün olan qədər yaxınlaşan  hər hansı bir N əyrisi. Başqa cür desək, əgər M nöqtəsi sonsuzluğa yaxınlaşanda bu nöqtə ilə müəyyən bir düz xətt (N) arasındakı məsafə sıfıra yaxınlaşırsa bu düz xətt (N) bu əyrinin (funksiyanın) asimptotudur. Termindən ilk dəfə Apolloniya Perqa tərəfindən istifadə edilməsinə baxmayaraq, daha əvvəl Arximed hiperbola asimptotlarını tədqiq etmişdir.

## Asimptotların növləri
### Maili asimptot
Maili asimptot  — ~y=kx+b aşağıdakı limit mövcudluğu şərti ilə olan düz xətt.
thumb|left | Maili asimptotun nümunəsi
# \lim_{ x \to \pm \infty} \frac{ f (x)}{ x} =k
# \lim_{ x \to \pm \infty} (f (x) -kx) =b
Qeyd: funksiya ən çox iki mail (həmçinin horizontal) asimptotuna malik ola bilər.

Qeyd: əgər heç olmasa iki asimptotdan birinin yuxarı hüdudlar mövcud deyilsə ( və ya \infty bərabərdirsə), onda mail asimptot x \to + \infty ( və ya x \to - \infty) anında mövcud deyil.
### Şaquli asimptot
Şaquli asimptot  — x=a,  \lim_{ x \to a} f (x) = \infty  şərti ilə olan düz xətt.

Bir qayda olaraq, şaquli asimptotun təyini zamanı iki birtərəfli (sol və sağ) hüdudları tapırlar. Bunun üçün funksiyanın (əyrinin) müxtəlif tərəflərdən şaquli asimptota yaxınlaşmasını təyin edirlər. Məsələn:
# \lim_{ x \to a-0} f (x) = + - \infty 
# \lim_{ x \to a+0} f (x) = - +\infty 
Qeyd: bu bərabərliklərdə sonsuzluq işarələrinə diqqət yetirin.
### Absis oxuna paralel asimptot
Absis oxuna paralel (və ya horizontal) asimptot — ~y = a düz xəttinin \lim_{x \to  \pm \infty}f(x)=a limit şərti ilə olan asimptot növüdür.

## Asimptotların tapılması
# Şaquli asimptotların tapılması.
# İki cür limitlə \lim_{ x \to \pm \infty} \frac{ f (x)}{ x} =k tapılma.
# İki limitin tapılması \lim_{ x \to \pm \infty} (f (x) -kx) =b:
:əgər ~k=0, onda ~kx=0, və limit \lim_{ x \to \pm \infty} (f (x) -kx) =b olarsa, horizontal asimptotun \lim_{ x \to \pm \infty} f (x) =a düsturunu alarıq.

### Maili asimptot  — tam hissənin ayrılması
Tam  hissənin ayrılması yolu ilə funksiyanın qrafikinin maili asimptotunun tapılması
Həmçinin maili asimptotu tam hissəni ayırmaq üsulu ilə tapmaq olar. Məsələn:

Belə bir funksiya verilmişdir:
: ~f (x) =\frac{ 2x^3+5x^2+1}{ x^2+1} 

Bəzi riyazi çevirmələr edib (surəti məxrəcdən ayırmaq), alarıq:
: ~f (x) =2x+5+ \frac{ - 2x-4}{ x^2+1} =2x+5+ (-2) \cdot \frac{ x+2}{ x^2+1} .
&nbsp;&nbsp;~ x \to \infty yaxınlaşanda, &nbsp;&nbsp;\frac{x+2}{x^2+1} \to 0, &nbsp;&nbsp;yəni:
: \lim_{x \to \pm \infty}f(x)=\lim_{x \to \pm \infty}(2x+5)= \pm \infty
və ~y=2x+5 tələb olunan asimptotların tənliyidir.

## Mənbə
Andrey Zvyaginsev

**Andrey Petroviç Zvyaqintsev** () (doğum tarixi: 6 Fevral, 1964) Rus film rejissoru və aktyoru. Daha çox 2003-cü ildə çəkdiyi “Qayıdış” (*The Return*) filmi ilə tanınır. Bu film Venesiya Film Festivalında Qızıl Ayı mükafatını qazanmışdır.

## Həyatı
Zvyagintsev Novosibirskdə, Sibirdə doğulmuşdur. 1984-cü ildə 20 yaşında olarkən aktyorluq sahəsində təhsil aldığı Novosibirsk Dram Məktəbini bitirmişdir. 1986-cı ildən 1990-cı ilə qədər Moskvada, Rusiya Teatr Sənətləri Akademiyasında  işləmişdir. 1992-ci ildən 2000-ci ilədək müxtəlif teatr və filmlərdə rol oynamışdır. 2000-ci ildə Ren Tv-də işləməyə başlamışdır. Üç seriyalı film olan *“Qara otaq”(“Tha Black Room”)*da rejissorluq etmişdir.
2003-cü ildə ilk filmi “Qayıdış”ı (“The Return”) çəkir. İlk filmi olmasına baxmayaraq Qızıl Ayı mükafatı da daxil olmaqla bir neçə mükafat qazanır. Ikinci filmi “Sürgün”ün (“The Banishment”) premyerası 2007-ci ilin Kann kinofestivalında keçirilmişdir. Eyni zamanda Qızıl Palma üçün mübarizə aparmışdır. 2008-ci ildə “Nyu-York, Səni Sevirəm”(*New York, I Love You*) filmi üçün qısametrajlı film çəkmişdir. Bu hissə kinoteatrlarda kəsilsə də, filmin DVD-sində vardır. Rejissorun son filmi *Elena*nın premyerası 2011-ci il Kann Film Festivalında, *Un Certain Regard* bölməsində göstərilərək edildi. Eyni zamanda Jüri xüsusi mükafatını qazandı.

## Filmoqrafiya
* *The Black Room* (2000) (Televiziya serialı)
* ''The Return (2003 film)|The Return'' (Qayıdış) (2003)
* ''The Banishment'' (Sürgün) (2007)
* ''New York, I Love You'' (2009) - 
* ''Elena (2011 film)|Elena'' (2010)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Qayıdış filmi - rus dilində
Ələki karvansarası

**Ələki karvansarası** — Güney Azərbaycanda yerləşir.

Bu Kərvansaray Mərəndin quzeyində Ələki düzündə Mərənd-Cülfa yolunun 23 kilometrliyindədir. Karvansarayın 702-ci ildə tikilməsi guman edilir. Bir neçə il öncəyə kimi karvansarayın giriş qapısından başlayaraq hündürlüyü 9 metrə kimi olan divarlar ucalırdı. Lakin baxımsızlıqdan divarlar uçmuş və abidə tanınmaz hala düşmüşdür. 2013-cü ildə abidənin bərpası üçün hazırlıqlar gedir.

## İstinadlar
Bazar (dəqiqləşdirmə)

**Müxtəlif**
* Bazar — 
* Bazar ertəsi — dünyanın bir çox ölkələrində yeni həftənin başlandığı gün.
* Bazar (gün) — həftənin sonuncu günü.
* Bazar meydanı — İçəri Şəhərdə yerləşən və ölkə əhəmiyyətli abidə olan sıratağlı dini-memarlıq kompleksi.
* Bazar (iqtisadiyyat) — 
* Bazar iqtisadiyyatı — 

**Yaşayış məntəqələri**
* Bazar (Xaçın kənd)
* Bazar (Zaqatala) — Azərbaycanın Zaqatala rayonunda yerləşən kənd.
* Bazar cümə — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.
Pittsburq

**Pitsburq** və ya **Pittsburq** () — ABŞ-nin Pensilvaniya ştatının ikinci ən böyük şəhəri.

## İstinadlar
Erridupizir

**Erridupizir** — Nippur şəhərində tapılmış salnamələrə görə adı çəkilən ilk Kuti hökmdarı. O bu salnamələrdə titulunu "Kuti çarı, Dörd tərəfin hökmdarı" olaraq qeyd edir.
## Mənbə
İlahə Əfəndiyeva

**İlahə Əhsan qızı Əfəndiyeva-Xəlilova** — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının  soprano.

2005-ci ildən teatrın solistidir. Bir sıra beynəlxalq vokal müsabiqələri və festivalların iştirakçısı olub. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin xətti ilə Moskvada Qalina Vişnevskaya adına Opera mərkəzində ixtisasartırma kurslarını bitirib. Üzeyir Hacıbəyovun “Koroğlu” operasında Nigar, Müslüm Maqomayevin “Şah İsmayıl” operasında Gülzar, Cüzeppe Verdinin “Traviata” operasında Violetta və başqaları partiyaları böyük uğurla ifa edir.

İlahə Əfəndiyeva 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə və 9 may 2024-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar

## Mənbə
* "Koroğlu"nun Nigarı Kulisə danışır
* İlahə Əfəndiyeva Beynəlxalq opera sənəti festivalına gedəcək
* Dahi Bülbülün yubileyi “Koroğlu” operası ilə qeyd olundu
Lokomotiv-Biləcəri FK

**"Lokomotiv-Biləcəri"** — Bakının futbol klubu. Hal-hazırda Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edir.2015-ci ildə komanda maliyyə problemlərinə görə dağıldı.

## Liqa və Kuboklarda

## İstinadlar
Qaradağ Lökbatan FK

**Qaradağ Lökbatan Futbol Klubu** — Lökbatanı təmsil edən futbol klubu.

## Uğurları

### Liqa və kuboklarda

## Rəhbərlik və məşqçilər
2024-cü ilin sentyabrında klubun əvvəlki baş məşqçisi Azər Həşimov istefaya göndərilmiş, vəzifəyə Amit Quluzadə təyin edilmişdir. 

2025-ci ilin iyulunda baş məşqçi vəzifəsi Kamal Quliyevə tapşırılıb. Eyni ilin avqustunda klub onunla yollarını ayırıb və komandanın baş məşqçisi Qəzənfər Abbasov təyin edilib.

## İstinadlar
Doktor (Doktor Kim)

**Doktor** () — Doktor Kim elmi fantastik serialının əsas personajı. Onun rolunda on ikidən çox aktyor oynayıb.

Doktor Qalifrey planetindən, yadplanetli Zaman Hökmdarı irqinə aiddir. O, TARDİS adlı zaman maşınında zamanda və məkanda səyahət edir. TARDİS adı *Time And Relative Dimension In Space* () abbriveaturasından gəlir.

*The Daily Telegraph* qəzeti Doktoru Britaniyada ən tanınmış yadplanetli kimi qeyd etmişdir.

## İstinadlar
Kərim bəy Maralyanlı

**Kərim bəy Məşədi Ağası bəy oğlu Maralyanlı** (1797-1870)-yüzbaşı

## Həyatı
Kərim bəy Məşədi Ağası bəy oğlu 1797-ci ildə Xırdapara-Dizaq mahalının Maralyan kəndində dünyaya gəlmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Kəndlərinin kədxudası olmuşdu. 
Kərim bəy rus-İran müharibəsində iştirak etmişdi.  “Cəbrayıl” kitabında yazılır: “1826-ci il əməliyyatında Cəbrayılda Qasım bəy, Maralyandan kəndxuda Mövlud bəy (?-Ə.Ç.), Kərim Məşədi Ağası oğlu və Xanəhməd Abbas mirzənin qərargahında vəziyyəti öyrənmək məqsədilə 1826-cı il oktyabrın 1-də qorxu bilmədən Arazı keçib Abbas mirzənin yanına getdilər və onu inandırdılar ki, maralyanlılar ruslara ərzaq verməkdən imtina etmişlər. Abbas mirzə onlara inanaraq həttta mükafat da verib yola saldı. Xanəhməd göstərir ki, Abbas mirzə onlara demişdi ki, şah məni vəliəhdlikdən (Şahlıq taxtının varisliyindən) məhrum etməklə hədələyir ya gərək öləm, yaxud da səhvimi düzəldəm. Şah hətta istəyir ki, mənim gözlərimi çıxartdırsın”. 	
Kərim bəy 1842-ci ildə də kəndlərinə başçılıq edirdi. 
 
## Ailəsi

Kərim bəy Pərzad xanımla ailə qurmuşdu.

**Oğlanları**

*Fərəc bəy  1832-????  
*Cəfər bəy 1834-????  
*Ağası bəy 1841-???? 
*Əkbər bəy 1845-????   
*Şirin bəy 1847-????   
 
## Mənbə

*''' Ənvər Çingizoğlu, İmamqulu ağa Maralyanlının törəmələri, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №6, səh.15-19

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Maralyan
Şuşa Qalası FK

**Şuşa-Qarabağ PFK** - və ya rəsmi adı ilə **Şuşa-Qarabağ  Peşəkar Futbol Klubu**. Azərbaycanın Şuşa şəhərini təmsil edən futbol klubudur. 2009-cu ildə fəaliyyətə başlayan klub, 2015-ci ildə maliyyə problemləri səbəbi ilə fəaliyyətini dayandırdı. Müxtəlif dövrlərdə  "*Şuşa 09*", "*Şuşa*" və "*Şuşa-Qarabağ*" adı altında fəaliyyət göstəmişdir. 

## Tarixi
Klub ilk olaraq "Şuşa 09" adı altında 2009-cu ilin iyununda təsis olunub və elə həmin ildən Azərbaycan Birinci Liqasıda oynamaq hüququ qazanıb.  Həmin il klubun adını şuşalıların, futbol ictimaiyyətinin, kütləvi informasiya vasitələrinin təkliflərini nəzərə alaraq dəyişdilər- **Şuşa PFK**.

Mövsümün ilk oyunlarını məğlubiyyətlə başladı klub. Andaş Petrola qarşı 5-0, MKT-Araz klubuna qarşı 1-0 hesablı məğlubiyyətlərlə yadda qaldı.  Həmin dönəm klubun bazası Ədliyyə stadionunda idi. . İlk yoldaşlıq görüşünü isə Azal klubuna qarşı keçiriblər.  

Klub 2015-ci ildə maliyyə problemləri səbəbiylə çətin vəziyyətə düşmüşdü. BU səbəblə mövsüm bitdikdən sonra elə o il fəaliyyətini dayandırmaq qərarı aldı. 

2016-cı ildə isə klub bu dəfə Şuşa-Qarabağ adı altında yenidən fəaliyyətini bərpa etdi. . Yeni prezident olaraq Güləli Bağırov ictimaiyyətə təqdim olundu. Nadir Qasımov isə klubun baş məşçisi oldu. Elə onun baş məşqçiliyi altında klub,  liqa oyunlarına hazırlıqlara başlayıb. Məşqlər Əlincə Stadionunda keçirilirdi. . Klub yenidən Azərbaycan Birinci Divizionunda iştirak etmək istədiyini açıqlayıb. 

Hazırda yenidən fəaliyyətini bərpa etmək istəyən klub, 2023/2024-cü il mövsümünə yeni adı, Şuşa Qalası adı ilə fəaliyyətə başlamaq istədiyi açıqlayıb.

## Loqoların anlamı

**Şuşa 09**- Bu loqo qırmızı rəngdədir. Loqonun üst tərəfində klubun yaranma ili olan 2009, ondan aşağıda Şuşa qalasının rəsmi, onunda altında isə klubun adı qeyd olunmuşdur. Həmçinin loqonun aşağısında top, topun üstündə isə Xarıbülbülün şəkilinə yer verilmişdir. 

**Şuşa** - bu loqonun rəngi isə mavi, forma olaraq isə qalaya bənzər dzayn edilmişdir. Üst tərəfində sanki pəncərələrin üstündə Şuşanın adı, altında isə sürətlə irəlləyən top şəklinə yer verilmişdir. Bu sürətli topun keçdiyi yolda isə, Orxon əlifbası ilə soldan sağa doğru oxuduqda "Şuşa" yazısını görmək mümkündür. Ən aşağısında isə, klubun yaranma tarixi 2009-cu il yer almışdır. 

**Şuşa-Qarabağ** - bu loqo isə, daha çox Şuşa adı altında fəaliyyət göstərən zaman istifadə olunan loqoya bənzərliyi ilə diqqəti cəlb edir. Yeni mavi rəngdə ola loqoda edilən dəyişikliklər isə bunlardır: Top artıq qərb tərəfdən sürətlə hərəkət etməkdədir.  Azərbaycan xəritəsinə nəzər saldıqda topun gəldiyi bölgənin Qərb olduğunu, Şuşa bölgəsinə işarə olma ehtimaını da gündəmə gətirir. Topun üstündə isə sarı günəş vardır. Bu isə klubun güclü olduğuna bir işarədir.

## Liqa və daxili kubok tarixi
:* 16 Mart 2012- ci ilə kimi:*

## Həmçinin Bax
* Qarabağ FK
* Şuşa
* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı

## İstinadlar
Məkanda və zamanda səyahət

**Məkanda və zamanda səyahət** () — «Doktor Kim» serialın 50 illik yubileyə həsr olunmuş Britaniya yarı sənədli televiziya filmi.

## İstinadlar
Korpus-Kristi

**Korpus Kristi** (ing. Corpus Christi) - Texas ştatının cənub hissəsində yerləşən Amerika Birləşmiş Ştatlarının şəhəri.
I Bolduin

**I Bolduin** () — Səlib yürüşləri nəticəsində yaradılmış Latın imperiyasının ilk imperatoru. Atası Hainaut qrafı V Bolduin, anası isə Flanders qrafinyası I Marqareta idi. O həm də **VI Bolduin** adı ilə Hainaut qrafı və **IX Bolduin** adı ilə Flanders qrafı olmuşdur. 1205-ci ildə Bolqarıstan çarı Kaloyan tərəfindən əsir tutularaq həbsdə ölmüşdür.

## İstinadlar
I İvan Asen

**I İvan Asen** - İkinci Bolqarıstan imperiyasının ikinci imperatoru. 1185-ci ildə Bizans imperiyasına qarşı qaldırılan qiyamın başçısı olmuşdur. Qardaşı IV Pyotr ilə birlikdə II İsaak Angelosu məğlub edərək müstəqil dövlət qurmuşdur.
## Hakimiyyəti
I Fridrix Barbarossa ilə müttəfiqliklərini təhlükə kimi görən II İsaakın ordusunu ağır məğlubiyyətə uğratdığına görə 1189-cu ildə qardaşı IV Pyotr tərəfindən çar elan olunmuşdur. 1191-ci ildə Sofiya və Nişi ələ keçirən İvan, 1195-ci ildə Belqradı, 1196-cı ildə də Melniki ələ keçirmişdi. Serres döyüşündə böyük qalibiyyət qazandıqdan sonra geriyə qayıdan İvan Asen, öz generallarından biri olan İvanko tərəfindən öldürülmüşdür.
## Ailəsi
İvan Asenin ilk həyat yoldaşı Mariya adlı bir qadın olmuş, daha sonra Yelena adlı bir qadınla evlənmişdir. İki oğlu olmuşdur:
* II İvan Asen
* Aleksandr Asen
## İstinadlar
Varaz Qriqor

**Varaz Qriqor** — Mehranilər sülaləsindən ilk Qafqaz Albaniyası çarı. Girdman knyazı II Vardın oğlu idi. Bizans imperatoru İraklinin Qafqaza yürüşü zamanı xristianlığı qəbul etmişdi və onun tərəfindən Qafqaz Albaniyası hökmdarı olaraq bərpa edilmişdi. Varaz Qriqor bundan əvvəl Girdman knyazı idi. Babalarından biri olan knyaz I Varsken Sasanilər dövründə Albaniya mərzbanı təyin olunmuşdu. Varaz Qriqorun Albaniya çarı olmazdan əvvəl yaşadığı həyatı bilinmir. Onun dövründə ərəblərin İranı işğalı başlamışdı və şahın bütün vassalları kimi Varaz Qriqor da öz ordusunu köməyə göndərmişdi. İran müharibələrindən sonra Varaz Qriqorun müstəqil olmaq istəyi ilə barışa bilməyən III Yezdəgird onu həbs etdirdi və Albaniyada mərzban hakimiyyətini geri gətirmək istədi. Ölüm tarixi məlum deyil və Cavanşirin elə onun sağlığında taxta çıxdığı güman edilir.

## Ailəsi
Varaz Qriqor şahzadə Huriduxt ilə evlənmişdi. Övladları:
# Varaz Peroz — Cavanşir ilə birlikdə İrana qarşı üsyan etmişdi.
# Cavanşir — Albaniyanın XI çarı
# Yelena Mehrani — türk əsilli Cavidanla evlənmişdi.
# Yezad Xosrov — Cavanşir ilə birlikdə İrana qarşı üsyan etmişdi.
# Varazman

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Varaz Peroz

**Varaz Peroz** — Qafqaz Albaniyası şahzadəsi idi. Varaz Qriqorun böyük oğlu idi. O atasının III Yezdəgird tərəfindən həbs edilməsi zamanı Cavanşir ilə birlikdə üsyan etmişdi. Çox güman o Cavanşirdən əvvəl ölmüşdü, çünki oğlu Varaz Trdat 681-ci çar seçilmişdir.

## İstinadlar
Yelena Mehrani

**Yelena Mehrani** — Varaz Qriqorun qızı, Qafqaz Albaniyasının şahzadəsi və Ermənistan knyaginyası. Qriqor Mamikonyanla evlənmişdi. Varaz Trdata kömək edərək Müqəddəs Qriqorinin çənəsini ona göndərmişdi. Övladı olmamışdır. Onun xahişi ilə Qriqor Aruç kilsəsini inşa etdirmişdir.

## İstinadlar
Subdominanta

Dörd səsin birlikdə və ya ardıcıl səslənməsinə 'septakkord' deyilir. Qammanın bütün pillələrindən septakkord qurmaq mümkündür. Amma ən çox istifadə edilən Daminant Septakkorddur.
   
Qammanın V pilləsi dominanta adlanır. Daminant septakkordun adı da bundan götürülmüşdür. Daminant Septakkord qammanın 5-ci pilləsindən qurulur. 
   
İnterval tərkibi:  b3+k3+k3= D7
       
Akkordun I səsi ilə axırıncı səsi arasındakı məsafə septima olduğu üçün interval SEPTakkord adlanır.
  
I dönməsi D65(dominant kvintsekstakkord)
     
D65 natural major və harmonik minorun 7-ci pilləsindən qurulur. İnterval tərkibi aşağıdakı kimidir:
  
3+k3+b2
  
II dönməsi D43(dominant terskvartakkord)
     
D43 majorun və harmonik minorun II pilləsindən qurulur.
                                    
İnterval tərkibi:
                                      
k3+b2+b3
                                                                                               
III dönməsi D2(dominant sekundakkord)
Varazman

**Varazman Mehrani** — Qafqaz Albaniyasının şahzadəsi, Varaz Qriqorun ən kiçik oğlu. Onun haqqında məlumat yoxdur. Lakin övladları haqda məlumat verilir. Varazmanın nəvəsi, Vaxtanqın oğlu olan Varazo, Varazmanın başqa övladından olan nəvəsi Vardanuxi ilə evlənmişdi. Beləliklə Aquen kilsə məclisində qəbul edilmiş 10-cu maddəni pozurdu: "Kişi, üçüncü nəsil qohumluğu çatan qadınlarla və öz qardaşı arvadı ilə evlənə bilməz" 

## İstinadlar
II Vardan (Qafqaz Albaniyası çarı)

**II Vardan** () — Qafqaz Albaniyasının XIII çarı. Musa Kalankatlıya əsasən 694-cü ildə atası ilə Konstantinopola gedib 711-ci ilədək əsarətdə qalmışdır. Lakin həmin illər ərzində Pavlikanlar hərəkatına qoşulanlar arasına necə keçdiyi məlum deyil. Kirill Tumanova görə o Albaniyada hökmdarlıq etmişdir və 710-cu ildən sonra vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Narse (Qafqaz Albaniyası)

**Narse** () — Qafqaz Albaniyasının XIV çarı. Kirill Tumanova görə o Albaniyada hökmdarlıq etmişdir, II Vardanın oğludur və 740-cı ildən sonra vəfat etmişdir.

## İstinadlar
I Qagik

**Qagik** () — Qafqaz Albaniyasının çarı. Kirill Tumanova görə o Albaniyada hökmdarlıq etmişdir, Narsenin oğludur və 770-ci ildən sonra vəfat etmişdir.

## İstinadlar
II Varaz Trdat

**II Varaz Trdat** — Qafqaz Albaniyasının Mehranilər sülaləsindən olan son çarı.

Kirill Tumanova görə o Albaniyada hökmdarlıq etmişdir, I Stepanosun oğludur və 812-ci ildən sonra vəfat etmişdir. Musa Kalankatlı isə onun öldürüldüyünü deyir və hadisəni belə nəql edir:

*Həmin ildə Filippin oğlu Nerseh alban knyazı Stepannosun oğlu Varaz-Trdatı öldürdü, onun oğlunu isə anasının qucağında xəncərlə vurub bütün şeylərini qarət etdi. Həmin Varaz-Trdat Albaniyada nəsildən-nəsilə hökmdarlıq edən [[Mehranilər]] sülaləsindən idi. O, Albaniyanın birinci knyazı [[Varaz Qriqor]]dan sonra səkkizinci hökmran idi.*

Daha sonra II Varaz Trdatın həyat yoldaşı sağ qalan qızı Sparamı Səhl ibn Sunbatın oğlu Atrnerseh ilə evləndirdi. Beləliklə Girdiman knyazlığı Xaçın knyazlığına birləşdirildi.

## İstinadlar
I Arşuşa

**I Arşuşa** — I Perozun nəvəsi Quqark knyazlığının üçüncü knyazı, II Aspakurun qaynı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
I Bakur

**I Bakur** — Quqark knyazlığının dördüncü knyazı, Vaxtanq Qorqasalinin qaynı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
II Arşuşa

**II Arşuşa** — Quqark knyazlığının beşinci knyazı. Avarayr döyüşündə iştirak edə bilməmiş, əvəzində döyüşdən sonra Vasak Sünidən əsir saxladığı qaynı Vardan Mamikonyanın qardaşı oğullarını geri almışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
I Varsken

**I Varsken** () — Quqark knyazlığının altıncı knyazı.

## Həyatı
II Arşuşa və Nuşirəvan Artsruninin oğlu idi. Hələ atasının sağlığında Vardan Mamikonyanın qızı Vardeni Mamikonyan ilə evlənmişdi. Sasani şahının əmri ilə Zərdüşt dininə keçən Varsken xristianlıqdan əl çəkmədiyi üçün həyat yoldaşını 475-ci ildə edam etdirmişdi. Bu hərəkətindən xoşlanan şah tərəfindən Qafqaz Albaniyasının mərzbanı təyin olunmuşdu və şahın qızı ilə evlənmişdi. Bundan sonra İberiyanı işğal etmək istəyən Varsken Vaxtanq Qorqasali tərəfindən 482-ci ildə öldürüldü.

## İstinadlar
Torçvud

**«Torçvud»** () — Rassel T. Devis tərəfdən yaradılan, «Doktor Kim» serialın spin off-u olan elmi fantastik serial. «Torchwood» sözü «Doctor Who» sözün anaqrammıdır.

## İstinadlar
Murat Menteş

**Murat Menteş** (d. 1974, İstanbul), Türk şair və yazıçıdır.

2009-cu ildə nəşr olunan Korkma Ben Varım adlı romanı, Türkiyə Yazıçılar Birliyi (Türkiye Yazarlar Birliği) tərəfindən roman nominasiyasında mükafata layiq görülmüşdür.

## Romançılığı
Menteş romanı Türkcə ədəbiyyatında çoxca qarşılaşılmayan qeyri-adi hadisələrlə doludur. Və bu qeyri-adi hadisələr, son dərəcə enerjili bir üslubla izah edilir. "Romanı, saatda 300 km. gedə bilən bir idman avtomobili kimi hazırlayıram. İstəyən oxucu yavaş gedə bilər, lakin sürətli oxunmaq üçün əlverişli bir izahatı mənimsəyirəm." — deyən yazıçı üçün sürət, romanın təməl daşlarından biridir. Buna görə də kitablarında uzun təsvirlərə yol verməz. Bu vəziyyəti, "Əvvəllər romançılar bir dağı ya da bir otağı detallı bir şəkildə təsvir edərkən bu gün vizual erada yaşadığımız və hər kəs hər şeyi gördüyü üçün təsvir, romanı kobudlaşdıran bir şeyə çevrilir." — şəklində açıqlayır.

Yazarın "marka"larından (Alametifarika); Nuh Tufan, Hayati Tehlike, Şebnem Şibumi, Nazlı Hilal kimi obraz adlarından isə bu şəkildə bəhs edir: "Biz, mənlik obrazı sürüşmüş bir cəmiyyətik. Diqqət yetirin, sarsaq, dayaz qızların ümumi adı "Kezban" oldu. Aişə, Fatma, Yəhya, Süleyman kimi ənənəvi adlar ilə Çağatay, Tonguç, Tuğçe kimi adlar arasında sinfi aidiyyət çağırışımı fərqi var. Roman qəhrəmanlarımı bu səthi qavrayış və sıradan təsnifdən azad tutmaq üçün orijinal adlar seçməyə çalışıram."

## Əsərləri
* *Kuzgunun Gölgesi* (şiir, Yediiklim Yayınları, 1999)
* *Kaosa Mütevazi Bir Katkı* (deneme, Şule Yayınları, 2001)
* *Aynalı Barikatlar* (deneme, Şule Yayınları, 2003)
* *Dublörün Dilemması* (roman, İletişim Yayınları, 2005)
* *Korkma Ben Varım* (roman, İletişim Yayınları, 2009)
* *Garanti Karantina* (şiir, Sel Yayıncılık, 2010)
* *Ruhi Mücerret* (roman, April Yayıncılık, 2013)
I Firuz (Girdiman knyazı)

**I Firuz** — İberiya çarı III Mirianın kürəkəni və Quqark knyazlığının və Girdiman knyazlığının ilk knyazı. Adsız bir oğlu ondan sonra yerinə keçmişdi. Bu oğuldan olan qız nəvəsi İberiya kralı II Aspakur ilə evlənmişdir, oğlan nəvəsi isə I Arşuşa adı ilə Quqark knyazı olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Amatunilər

**Amatuni yaxud Vaçuteanlar** — IV əsrdə Maku ətrafı torpaqları və Oşakan qəsrini idarə edən Kaspi-Midiya mənşəli sülalə. Midiyanın son çarı Astiaqın nəslindən hesab olunurdular. Parfiya hökmdarı I Arşak tərəfindən Ermənistana köçürülən ailə zamanla erməniləşdi.

## Görkəmli üzvləri
* **Vahan Amatuni** - 428-ci ildə Sasani hökmdarı V Bəhram tərəfindən mərzban təyin olunmuşdur. 451-ci ildə məcburi zərdüştçülüyə üsyan etmişsə də Gürgana sürgün olunmuşdur.
* **Varaz Sapuh** - 482-ci ildə ermənilərin Sasanilərə üsyan planını mərzbana xəbər vermişdir.
* **Kotit Amatuni** - 596-cı ildə Ktesifonda edam olunmuşdur.
* **Sapuh və Haman Amatuni** - 775-ci ildə 12.000 erməni ilə birlikdə Bizansa köçmüşdür.
## Tarixi
Sülalə 9-cu əsrdə hələ də Maku və ətrafını idarə edirdi. XIII-XIV əsrdə isə bu sülalə **Vaçutean** adı ilə tanınmağa başladı. 1826-cı ildən Rusiya imperiyası tərəfindən knyaz ailəsi hesab olunmağa başladı.
## Həmçinin bax
*Hemşinlilər
## İstinadlar