open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Müqəddərat (roman)

**Müqaddərat** - aktyor,yazar,rejissor Erkan Kolçak Köstendildən kino hekayələri. “Bütün olanları, baş verənləri və gələcəkdə nə olacağını dəyişə bilərsinizmi?

## Məzmun
Bütün həyat təcrübəsinə və həyat arzusuna baxmayaraq, insan heç vaxt bir şeyə etiraz edə bilməz: ölüm. İnsan ölçdüyü anları dilimlərə bölərək yığdığına və Zaman adlı məfhumun ətrafında dolaşdığına görə yaşamaq başımızdan keçənlərin yükünü dumanlı bir meşəyə daşımaq kimidir. Bütün təcrübəmizə və qeyri-məhdud imkanlarımıza baxmayaraq, Zamanın gəlib-gəlmədiyinə, dolu olub-olmamasına qərar verə biləcək yeganə şey taleyindir. Bəzən təzə çiçəkləri qoparacaq, bəzən köhnə ayaqlarına dolanacaq. Ancaq həmişə vaxtında olacaq.

## Kitabın yaranma tarixi
Erkan Kolçak Köstendil öz kitabın yaranması haqqında belə deyir "2006-cı ildə Türkiyənin ilk internet və Facebook serialı olan “Mukadderat”ı çəkdik. O vaxt biz konservatoriyada oxuyurduq. 13 il sonra Mükadderatı kitaba çevirməyi təklif etdilər. Necə olur, nə çıxacaq deyə düşünəndə ilk 5 səhifə ağlıma gəldi və Murat Nedim bu hekayəni inanılmaz danışdı. Bir tərəfdən film çəkirik, digər tərəfdən seriallar çəkirik. Biz daimi iş tapmağa çalışırıq, lakin ekran texnologiyaları dəyişdikcə belə bir daimi ədəbi şey ortaya çıxdı. Bu, bizim üçün maraqlı bir həyəcandır. Uşaq vaxtı gəzdiyimiz heç bir şeyin boşa getmədiyini görmüşük. Bizə izah edən bir hekayə ortaya çıxdı ..."

## İstinadlar
Nikolay Şulgin

**Nikolay Matveyeviç Şulgin** (; ) — sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1940), RSFSR əməkdar artisti (1934).

## Həyatı
Nikolay Matveyeviç Şulgin 1886-cı ildə anadan olmuşdur. Moskva Universitetini və teatr məktəbində  sinfini bitirdikdən sonra 1910-cu ildə peşəkar teatr səhnəsinə çıxmışdır. İctimai fəaliyyət də göstərərək 1918-ci ildə Novoçerkasskda incəsənət işçiləri ittifaqının birinci sədri seçilmişdir.

Nikolay Şulgin 1936-cı ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyoru olmuşdur. Onun "Torpaq" pyesində Storejev obrazı, eləcə də Vaqif, Kreçinski, Arbenin və başqa obrazları özünəməxsusluğu ilə fərqlənmişdir.

1934-cü ildə Nikolay Şulginə "RSFSR əməkdar artisti", 23 aprel 1940-cı ildə isə "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adları verilmişdir. 1939-cu ildə Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Nikolay Şulgin 1942-ci ilin yanvar ayında Bakıda vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
* Bakılılar (film, 1938) — *Mixaylov*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Qamçıqay (İcrud)

**Qamçıqay** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 434 nəfər yaşayır (115 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Binə stadionu

**Binə stadionu** — Azərbaycanın Bakı şəhərinə daxil olan Xəzər rayonu Binə qəsəbəsində çoxistifadəli stadion. Bu, "Binə" FK -nın ev stadionudur. Stadion 600 nəfərlikdir, süni ot örtüklüdür və açılışı 2012-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Stadion Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə AFFA tərəfindən FİFA standartları səviyyəsində tikilmişdir. Stadion istismar müddətini 2024-cü ildə başa vurmuşdur. 2024-cü ildə hazırkı süni qazon yeni süni örtüklə əvəzlənəcək. İşlərə mayın sonları start verildi. Təmir işləri həmin ilin oktyabr ayında başa çatdıqdan sonra Binə stadionunda I, II və Əvəzedicilər Liqasında çıxış edən komandalar məşqlərini və oyunlarını keçirirlər.

## İstinadlar
Qaradağ Olimpiya İdman Kompleksinin stadionu

**Qaradağ Olimpiya İdman Kompleksinin stadionu** — Azərbaycanın Qaradağ rayonuna daxil olan Lökbatan qəsəbəsində çoxistifadəli stadion. "Qaradağ Lökbatan" FK -nın ev stadionudur. Stadion 2,500 tamaşaçı tutumuna malikdir və 2007-ci ildə açılmışdır.

## İstinadlar
Frankfurt məktəbi

**Frankfurt məktəbi** () — müasir (sənaye) cəmiyyətinin tənqidi nəzəriyyəsi, neomarksizmin bir növü. Əsas nümayəndələri: Teodor Adorno, Maks Horkheymer, Herbert Markuze, Erix Fromm, Valter Benyamin, Leo Lövental, Frans Leopold Neumann, Fridrix Pollok, "ikinci nəsil"dən — Yurgen Habermas, Oskar Negt. "Frankfurt məktəbi" termini Frankfurt-Maynda Sosial Tədqiqatlar İnstitutu ilə əlaqəli mütəfəkkirlərə tətbiq edilən ümumi addır; tənqidi nəzəriyyənin nümayəndələri özlərini heç vaxt bu ad altında birləşdirmirdilər.

Bu məktəbin nümayəndələri hesab edirdilər ki, burjua sinfi cəmiyyəti monolit totalitar sistemə çevrilmişdir ki, burada proletariatın olmaması səbəbindən cəmiyyətin dəyişilməsinin inqilabi rolu ziyalılara və kənar şəxslərə keçir. Müasir cəmiyyət texnokratikdir və yalan şüurun media vasitəsilə yayılması, eləcə də populyar mədəniyyət, tətbiq edilən istehlak kultu sayəsində mövcuddur. Totalitarizm fərdi və ictimai varlıqlar arasındakı sərhədi pozmaq təcrübəsidir. Frankfurt məktəbi sol radikalizm ideologiyasının müxtəlif versiyalarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmişdir.

## İstinadlar
Sara Jio

**Sara Jio** (; ) — Amerikalı yazıçı, sentimental romanların müəllifidir.

## Bioqrafiya

Sara Jio 18 fevral 1978-ci ildə Sietldə, Vaşinqtonda anadan olub. Uşaq ikən yazmağa başlayır və yerli qəzeti The Bremerton Sun üçün ilk köşəsin yazır. Daha sonra Jio Qərbi Vaşinqton Universitetində jurnalistika fakültəsinə daxil olur. Sara Jio karyerasına 2000-ci ildə *The Silver Company*-də hesab üzrə icraçı kimi başlamış və on il işlədiyi *Seattle Pacific Universitetində* redaktor olmuşdur. Eyni zamanda o, bir çox milli jurnal və qəzetlərdə səyahət, qidalanma, qida, sağlamlıq və psixologiyanı əhatə edən mövzularda məqalələr təqdim edən müstəqil yazıçı kimi çalışmışdır. 2010-cu ildə Sara Jio *Penguin Random House* ilə müqavilə bağlayır və o vaxtdan bu beynəlxalq nəşriyyat şirkəti bestselleri *Böyürtkən qışı* daxil olmaqla 11 roman nəşr edib. Onun romanları dünyanın 30-dan çox ölkəsində nəşr olunub və onlarla dilə tərcümə olunub.

## Biblioqrafiya
* 2011 — *Mart ayında Bənövşələr* ()
* 2011 — *Duzlu külək* ()
* 2012 — *Böyürtkən qışı* ()
* 2013 — *Son Kameliya* ()
* 2013 — *Səhər parıltısı* ()
* 2014 — *Ay cığırı* ()
* 2014 — *Sakit sevgi sözləri* ()
* 2015 — *Min üz arasında* ()
* 2018 — *Sənə qayıt* ()
* 2019 — *Parisin bütün çiçəkləri* ()

## İstinadlar
Nəsx və mənsux

**Nəsx və mənsux** — Quran ayələrinin və ya hədislərin bəzi müddəalarının başqa ayə və ya hədislərin hökmlərinin xeyrinə ləğv edilməsi.

**Nəsx** () — "ləğv etmə", "aradan qaldırma", "dəyişiklik" mənalarına gəlir; İslamda ilahi vəhyin ləğvi, dəyişdirilməsi və ya redaktəsidir.

**Mənsux** ləğv edilmiş müddəanın adıdır.

## Tarixi
Müsəlman doktrinasına görə, 23 il ərzində Məhəmməd peyğəmbərə ilahi vəhylər göndərilib. Və bu vəhylər təkcə Müqəddəs Yazılara daxil olan ayələrlə məhdudlaşmır. Vəhylərin üç kateqoriyaya aid olduğu güman edilir:

* Qısamüddətli, anlıq dəyəri olan vəhylər. Onlar hər hansısa konkret həyat vəziyyətləri üçün göndərilib və ümumi xarakter daşımayıb.
* Qalıcı, daha davamlı məna daşıyan vəhylər. Bunlar Məhəmməd peyğəmbər tərəfindən ictimai yerlərdə və ya konkret insanlarla söhbətləri zamanı ifadə edilmiş, xatırlanmış və qeydə alınmışdır.
* Allahın iradəsinə uyğun olaraq Onun əbədi kəlamına — Qurana daxil olan vəhylər.

Quran ayələrinin ləğvinə (nəsx) misal olaraq aşağıdakı hədisləri göstərmək olar: "Aişə rəvayət edir ki, Quranda nazil olanlar arasında "On dəfə süd əmizdirmə haramdır" kəlməsi də var idi, lakin sonra bu əmr "beş dəfə" ilə əvəz olundu. Bu ayə peyğəmbərin vəfatına qədər Quranda qaldı" (Müslim, Rada 24, / 1452 /; Əbu Davud, Nikah 11, / 2062 /; Tirmizi, Rada 3, / 1150 /; Nəsai, Nikah 51, / 6, 100 /).

## İstinadlar
Çi (Tarım)

**Çi** (, ) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 896 nəfər yaşayır (284 ailə).

## İstinadlar
Şivə (dəqiqləşdirmə)

* Şivə — dialekt, ləhcə.
* Şivə (Salmas) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* ‎Şivə (İcrud) — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Şahin Bağırov

**Şahin Soltan oğlu Bağırov** () — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri (2023-cü ildən), gömrük xidməti general-polkovniki (2026), "Vətənə xidmətə görə" ordeninin tam kavaleri.

## Həyatı
Şahin Soltan oğlu Bağırov 12 yanvar 1965-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə  İqtisadiyyat fakültəsini, ikinci təhsil kimi isə 2003-cü ildə  Gömrük işinin təşkili fakültəsini bitirmişdir. 2004-cü ildə həmin akademiyanın aspiranturasını bitirərək iqtisad elmləri namizədi (iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru) elmi dərəcəsinə yiyələnmişdir.

Şahin Bağırov əmək fəaliyyətinə təyinat əsasında Azərbaycan aqrar-sənaye kompleksi sistemində başlamışdır. 1992-ci ildən gömrük sistemində inspektor kimi çalışmağa başlamış, Bakı Baş Gömrük İdarəsinin inspektoru, "Əli-Bayramlı" gömrük postunun rəisi, Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsində, Daxili Təhlükəsizlik İdarəsində işləmiş, Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsinin rəis müavini, sonra isə rəisi olmuşdur.

Şahin Bağırov 16 yanvar 2014-cü ildən 6 iyul 2018-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin müavini olmuşdur. 2019–2022-ci illərdə Vergilər Nazirliyi və İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətində çalışmışdır. 2022-ci ilin iyulun 18-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin birinci müavini təyin edilmiş, eyni zamanda ona sədrin vəzifələrini müvəqqəti icra etmək səlahiyyətləri verilmişdir. 14 fevral 2023-cü ildə bu komitənin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Şahin Bağırov Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Avropa İqtisadi Komissiyasının nəqliyyatla bağlı gömrük məsələləri üzrə işçi qrupunun sədr müavini, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının "Beynəlxalq Yük Daşımaları haqqında" Gömrük Konvensiyasının İnzibati Komitəsinin sədri vəzifəsində, eləcə də Sərhədlərdə Yüklərə Nəzarət Şərtlərinin Razılaşdırılması üzrə Beynəlxalq Konvensiyanın (1982) İnzibati Komitəsinin sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

28 yanvar 2005-ci ildə ona gömrük xidməti general-mayoru, 2014-cü ilin fevralın 3-də gömrük xidməti general-leytenantı, 29 yanvar 2026-cı ildə isə gömrük xidməti general-polkovniki ali xüsusi rütbələri verilmişdir.

Ailəlidir, iki övladı var.

## Təltifləri
* 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 11 yanvar 2025
* 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 30 yanvar 2016
* 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 24 yanvar 2012
* "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı — 26 yanvar 2010

## İstinadlar
Dəqiq idarə olunan sursat

**Dəqiq idarə olunan sursat**, **həssaslıqla idarə olunan sursat**, **həssas başlıqlı sursat**, **həssas başlığa malik olan sursat**, **PGM**, **smart silah**, **smart sursat**, **smart bomba** – müəyyən bir hədəfi dəqiqliklə vurmaq, yan zərərləri minimuma endirmək və nəzərdə tutulan hədəflərə qarşı öldürücülük dərəcəsini artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş idarə olunan sursatlara verilən addır. Birinci Körfəz Müharibəsi zamanı idarə olunan döyüş sursatları atılan silahların yalnız 9%-ni təşkil edirdi, lakin buna baxmayaraq bütün müvəffəqiyyətli vuruşların 75%-ni təşkil edirdi. İdarə olunan silahlar ümumiyyətlə daha çətin hədəflərə qarşı istifadə olunsalar da, hər atılan silaha görə onların hədəflərini məhv etmək ehtimalı 35 dəfə daha çox idi.

Dəqiq idarə olunan sursatların meydana çıxması köhnə bombaların **“idarə olunmayan bombalar”**, **“lal bombalar”**, **“axmaq bombalar”**, **“bacarıqsız bombalar”**, **“qabiliyyətsiz bombalar”** və ya **“dəmir bombalar”** adı altında yenidən adlandırılması ilə nəticələnmişdir.

## İstinadlar
Ölümcüllük

**Ölümcüllük** (**öldürücülük** və ya **zərərlilik** də deyilir) bir şeyin ölümə nə qədər qadir olduğu anlayışıdır. Ən çox silahlar, xəstəliklər, kimyəvi silahlar, bioloji silahlar və ya onların zəhərli kimyəvi komponentləri haqqında danışarkən istifadə olunur. Bu terminin istifadəsi həm də bu silahların öldürmə qabiliyyətinə və ya əksinə, öldürməmək ehtimalına aiddir.

Termin eyni zamanda silahdan istifadənin nüvə partlayışı kimi yan təsirlərinə də aid edilə bilər.

Ölümcüllük kimyəvi partlayışın sonrakı təsirlərinə də aid edilə bilər.

Ölümcüllük eyni zamanda mikrobioloqlar və qida alimləri tərəfindən bir prosesin bakteriyaları məhv etmək qabiliyyətinin ölçüsü kimi istifadə olunan bir termindir. Ölümcüllük, eyni zamanda da hər hansısa bir şeyin və ya nəyinsə artan məruz qalmalarından sonra həyatda sağ qalanların sayılması ilə də müəyyən edilə bilər.

## İstinadlar
Dron hücumu

**Dron hücumu** və ya **pilotsuz uçuş aparatı hücumu** bir və ya bir neçə pilotsuz hava döyüş maşınlarının və ya silahlandırılmış pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) hücumudur. Bu formada edilən hücumlar adətən hədəfə raket və ya bomba atmaqla həyata keçirilir. Pilotsuz təyyarələr idarə olunan bombalar, kaset bombaları, yandırıcı bombalar, hava-yer raketləri, hava-hava raketləri, tank əleyhinə idarə olunan raketlər, digər növ dəqiq idarə olunan sursatlar, avtomatik toplar və pulemyotlar kimi digər silahlarla təchiz oluna bilərlər.

11 sentyabrdan sonrakı dövrdən etibarən ABŞ Əfqanıstan, Pakistan, Suriya, İraq, Somali və Yəmən kimi ölkələrdə hava-yer tipli raketlərdən istifadə edərək dron hücumları həyata keçirmişdir.

Həmçinin Türkiyədə terrorla mübarizə aparmaq üçün Hərbi Pilotsuz Uçuş Aparatları ilə hücumlar həyata keçirir.

2022-ci ildəki Ukrayna-Rusiya müharibəsində də Ukrayna ordusu Türkiyədən alınmış Bayraktar TB2-lərdən, buna cavab olaraq isə Rusiya ordusu İrandan aldığı Geran 2 adı altında istifadə etdiyi Şahid 136 kamidkadze PUA-larından istifadə edir.

Dron hücumları bir neçə ölkə tərəfindən məqsədyönlü qətllər üçün istifadə olunur. Dron hücumları adətən terrorçuları öldürmək üçün həyata keçirilir. Dronlar həmçinin qumbara və ya digər döyüş sursatlarını da ata bilərlər. Yüklərinin tərkibində partlayıcı maddələr, qəlpələr, kimyəvi, radioloji və ya bioloji elementlər ola bilər. Birdən çox dron eyni vaxtda "dron sürüsü hücumu" adlandırılan hücumu həyata keçirə bilərlər. Dron hücumları təhlükəsinə qarşı çıxmaq üçün dövlətlər tərəfindən İHA əleyhinə sistemlər hazırlanır.

2019-cu ildəki məlumatlara əsasən ABŞ, İsrail, Çin, İran, İtaliya, Hindistan, Pakistan, Rusiya, Türkiyə və Polşanın operativ pilotsuz döyüş aparatları (UCAV) istehsal etdiyi məlumdur.

## İstinadlar
Yan zərər

**Yan zərər**, **əlavə zərər**, **təsadüfi zərər** və ya **digər zərər** – hər hansısa bir fəaliyyətin nəticəsində və ya təsadüfi nəticəsi olaraq hər hansısa ölüm, xəsarət və ya digər zərərlərə verilən addır. Əvvəlcə hərbi əməliyyatlar baxımından istifadə edilmiş, hal-hazırda isə qeyri-hərbi kontekstlərdə də istifadə olunur.

1970-ci illərdə dəqiqliklə idarə olunan sursatların inkişafından bəri, hərbi qüvvələr müntəzəm olaraq yan zərərləri minimuma endirmək üçün böyük səylər göstərdiklərini iddia edirlər.

“Yan zərər” termininin istifadəsini tənqid edənlər bunun müharibə zamanı öldürülən və ya yaralanan əsgərlərdən əlavə olan qeyri-hərbi itkilərin qarşısının alına bilinməməsinə görə istifadə olunan evfemizm kimi görürlər.

## İstinadlar
Bromatologiya

**Bromatologiya** və ya **Qida elmi** qida tədqiqatlarını öyrənən tətbiqi elmdir. Qida Texnologiyaları İnstitutu qida elmini qidanın təbiətini, xarab olma səbəblərini, qida emalının əsasını təşkil edən prinsipləri və istehlakçı ictimaiyyət üçün qidanı yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunan mühəndislik, bioloji və fiziki elmlər sahəsinin bir qolu kimi müəyyən etmişdir.

## İstinadlar
Səid Quliyev

**Səid Qalib oğlu Quliyev** (19 iyul 1993) — Azərbaycanı təmsil edən taekvondoçu.

## Həyatı
Səid Quliyev 1997-ci il iyulun 17-də anadan olub.

## Karyerası
Səid Quliyev 2014-cü ildə Nancin şəhərində (Çin) baş tutan Yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Səid Quliyev 1/4 final mərhələsində Kolumbiya nümayəndəsi Xeisson Serrano Hoyos ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Səid Quliyev rəqibinə 8:4 hesabı ilə qalib gəldə və turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Misir nümayəndəsi Seyf Yissa oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Səid Quliyev rəqibinə 8:1 hesabı ilə qalib gəldi və Nancin Olimpiadasının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Almaniya nümayəndəsi Həmdə Adnan Kərim oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Səid Quliyev rəqibinə 10:4 hesabı ilə qalib gəldi və Yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu. Səid Quliyev həm də Azərbaycanın Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunları tarixində bu idman növü üzrə turnirin qalibi olan birinci idmançı oldu.

## İstinadlar
Tit Livi

**Tit Livi** (), **Titus Livius** və ya ingilis dilində daha çox tanınan adı ilə **Livi** (**Livy**) – eramızdan əvvəl I əsrlə eramızın I əsrinin qovşağında yaşamış olan tarixçi və yazıçı olmuşdur. O, Roma tarixinə dair məşhur əsər olan Ab Urbe Condita (Şəhərin yaranmasından) əsərini yazmışdır. Əsər Romanın yaranmasından (ənənəvi olaraq eramızdan əvvəl 753-cü il) başlayaraq Avqustun hakimiyyətinə qədər olan Roma tarixindən bəhs edir. Livi, İtaliyanın şimalındakı Padovanın (Qədim Patavium) yerli siyasətçisi olmuşdur.

## İstinadlar
Təzə Ənzər

**Təzə Ənzər** (, ) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 634 nəfər yaşayır (202 ailə).

## İstinadlar
Ab urbe condita

***Ab urbe condita*** (***anno urbis conditae***; qısaca&nbsp;**A. U. C.**, **AUC**, **a.u.c.**; həmçinin "**anno urbis**", qısaca&nbsp;**a.u.**) — “Şəhərin (Roma) yaranmasından bəri” mənasını verən latın sözüdür. Bu sözə əsasən şəhərin əsası eramızdan əvvəl 753-cü ildə qoyulmuşdur. Digər tərəfdən AUC, bəzi Roma tarixçiləri tərəfindən müəyyən Roma illərini ayırd etmək üçün istifadə olunan təqvim sistemidir. İntibah maarifçiləri bəzən kitablarının AUC sistemində nəşr ilini yazaraq, romalıların AUC sistemindən istifadə etdiyi qənaətini yaradırdılar. Lakin Roma dövründəki təqvim sistemi bundan çox fərqli idi.

## Həmçinin bax
*Latın ifadələrinin siyahısı

## İstinadlar
Ağılbəy-i Süfla (İcrud)

**Ağılbəy-i Süfla** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 930 nəfər yaşayır (229 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Ab Urbe Condita (Livi)

**Ab Urbe Condita** — Eramızdan əvvəl I əsrdə yaşamış Roma tarixçisi Tit Livi tərəfindən yazılmış Qədim Roma tarixinə dair kitab. Azərbaycan dilində “Şəhərin yaradılmasından” mənasını verən bu əsərin 142 cildinin olduğu zənn edilir, lakin bu günə qədər cəmi 35 cildi gəlib çatmışdır.

## Həmçinin bax

Ab urbe condita

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

*Briscoe, John
**
**
**
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

### Birinci mənbələr
* 
*  (Contains books I–CXL, with full text of extant books and the preserved summaries of the contents of lost books.)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### İkinci dərəcəli mənbələr
* 
* 
*
Spacetoon

Spacetoon uşaq və yeniyetmələr üçün anime, animasiya və mahnılar nümayiş etdirən ərəb televiziya kanalıdır.Əvvəllər 2000-ci ildə Bahrain TV-nin seqmenti idi, lakin 2002-ci ildə müstəqil kanal oldu. 

## xarici linklər
Spacetoon saytı

YouTube-da Spacetoon

## rəyçi
ASPA Patrulu

Aspa Patrulu  () — İspaniya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün 5 ədəd Eurocopter EC120 Colibri helikopteri istifadə olunur. 

## Tarixi
Komanda 23 sentyabr 2003-cü ildə qurulmuşdur. İlk aviaşou 16 may 2004-cü ildə baş tutmuşdur. Komandanın ölkə kənarlarındakı ilk debütü 2005-ci ildə Portuqaliyada baş tutmuşdur. 

## İstinadlar
Con Pik Nayt

**Con Pik Nayt** () — İngilis dəmir yolu idarəçisi və ixtiraçısı idi. 1868-ci ildə işıqforun ixtirası ilə tanınır.

## Həyatı
Con Pik Nottinqemdə anadan olub və Nottingham Liseyində oxuyub. Onun ibtidai məktəbi məlum deyil. 12 yaşında məktəbi tərk edərək Derbi vağzalının bağlama otağında işləməyə başladı. Pik Nayt tez bir zamanda yüksəldi və 20 yaşına qədər Cənub-Şərqi Dəmiryoluna qatılaraq Baş Müfəttiş rütbəsinə yüksəldi. O, 1869-cu ildə Londondan Brighton xəttinə Trafik Meneceri və növbəti il Baş Menecer təyin edildi. O, Vestinghouse hava əyləcini, rabitə kabelləri ilə daha təhlükəsiz vaqonları, elektrik işıqlandırmasını və Pulman avtomobillərini təqdim edərək, dəmir yolunda dəmir yolu səyahətinin keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün çox şey etdi. Onun və həyat yoldaşı Elizabet beş oğlu var idi və ən böyüyü JP Nayt Ltd. yedək gəmisi operatorlarını şirkətini qurdu. Con Nayt 1886-cı ildə öldü və Uels Şahzadəsi dəfn mərasimi zamanı tabutuna xüsusi çələng qoydu. O, Londonda Brompton qəbiristanlığında dəfn edilir.

## İşıqforun icadı
1868-ci il dekabrın 10-da Londonda Britaniya parlamentinin binası yaxınlığında tarixdə ilk işıqfor peyda oldu. Dəmiryolu mühəndisi Con Pik Nayt tərəfindən yaradılmışdır. İxtira cəmi 23 gün işlədi və səlahiyyətlilər tərəfindən qadağan edildi. Naytın ixtira etdiyi cihaz müasir işıqforlardan tamamilə fərqli idi. Onun dizaynı ən sadə idi və fırlanan oxlarla təchiz olunmuş semafor prinsipi üzərində işləyirdi. Gecə saatlarında altı metrlik dirəyə quraşdırılmış fırlanan qaz lampası yandırıldı. Onun köməyi ilə qırmızı və yaşıl rənglərin siqnalları verildi. Mexanizmi yaxınlıqda olan bir polis əllə idarə edirdi. Cihaz uzun müddət dumanlı Albion sakinlərinə xidmət etdi. İcatdan üç həftə sonra balon partladı və yaxınlıqda dayanan bir polisi yaraladı. London səlahiyyətliləri öz sakinlərinin həyatını riskə atmamaq qərarına gəlib və ondan istifadəni qadağan ediblər. Bu arada yol hərəkətinin tənzimlənməsinə ehtiyac digər ölkələrdə də hiss olunurdu. Bu, xüsusilə məşhur Henri Fordun səyləri sayəsində Amerika avtomobil sənayesinin fəal şəkildə inkişaf etdiyi ABŞ-də kəskin idi. Amerika şəhərlərinin küçələrində avtomobillərin sayı sürətlə artdı və kəsişmələr həm sürücülər, həm də piyadalar üçün təhlükəli hala gəldi. İlk işıqforun əsas çatışmazlığı ondan ibarət idi ki, onu idarə etmək üçün adam lazım idi. Aydındır ki, belə bir şəraitdə şəhər ətrafında çoxlu texnika ilə təmin etmək mümkün deyildi. Buna görə də ixtiraçılar avtomatlaşdırma yaratmaq haqqında düşünməyə başladılar. Tarixə görə, ilk belə sistemi 1910-cu ildə Ernst Sirin hazırlayıb. İşıqforlardan Dayan və Davam et yazılan işarələrdən istifadə edilib, Ancaq arxa işıq yox idi, ona görə də gecə istifadə etmək çətin idi. Avropa "svetofor" prosesində ABŞ-dən bir qədər geri qaldı, ilk elektrik işıqforu orada 1922-ci ildə Fransada peyda oldu və bu cihaz İngiltərədə yalnız 1929-cu ildə quraşdırıldı. Conun ixtirasının xatirə lövhəsini Vestminster, 12 Bridge Street ünvanında, orijinal işıqforların quraşdırıldığı künc binasında görmək olar. Yollar və Yol Təhlükəsizliyi Naziri Baronessa Hayman 4 mart 1998-ci ildə bu lövhəni açdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseyn Muşi

**Hüseyn Muşi** və ya **Dengbêj Huseyno** () - kürd müğənni.

## Həyatı

Hüseyn Muşi 1936-cı ildə Muşun Orginos kəndində anadan olmuş kürd müğənnisidir. Onların mənşəyi Sasondandır, lakin sonralar Mauba kəndində məskunlaşıblar. Atasının adı Şakir Nimət, anasının adı Hüsniyədir. Məktəbdə oxuyub. O Mauba kəndindən Orginos kəndinə köçüb və orada muxtar şəxs olub. Ona görə də ona Hüseyn Orqinosi deyirdilər. O, evli idi. Doqquz övladı var. 2001-ci il aprelin 8-də vəfat edib.
Şakiro

**Şakir Deniz** daha çox **Şakiro** kimi tanınan () — kürd dengbejidir. Denqbej Şakiro 1936-cı ildə Ağrıda anadan olub. Kürdlər arasında o, gözəl səsinə görə *Kewê Ribat* (Rabat Kəkliyi) və *Şahê Dengbêjan* (denqbejlərin kralı) kimi tanınır. Şakiro (Şakir Dəniz) özü kimi usta dengbêj olan *Resoyê Gopala*nın tələbələrindən biridir. *Şakirê Mezin* və ya *Şakirê Bedih* kimi də tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Detektiv Conan

, Yapon polisi manga seriyası, anime, OVA, filmlər, video oyunlar və digər Yapon mediasıdır. Manga 18 iyun 1994-cü ildə başladı və 8 yanvar 1996-cı ildə Detektiv Konan anime seriyası buraxdı. Anime epizodları Kenji Kodama və Yasuchiro Yamamoto tərəfindən Tokyo Movie Shinsha Studio tərəfindən istehsal olunur.Yaponiyada Nippon Television Network, YTV və Animax-da.
Detektiv Konan üçün 27 mövsüm və 1060 epizod var.
Detektiv Konan manqası üçün manqanın 1079-dan çox fəsli var, Detektiv Konan manqası ən çox buraxılmış manqalar sıralamasında 22-ci yerdədir.

## Case Closed
ABŞ-da detektiv Konanın adı müəyyən edilməmiş hüquqi səbəblərə görə anime, manqa və Detektiv Konanın bütün versiyalarında "Case Closed" olaraq dəyişdirilib.

## Hekayə
Hekayə on yeddi yaşlı orta məktəb şagirdi olan baş qəhrəman "Shinchi Kudo"nun meydana çıxması ilə başlayır.Kudo polisə çətin bir işi həll etməyə kömək edir.O, gözləntilərə zidd olan nəticələri ilə hər kəsi təəccübləndirir.Bir gün o, uşaqlıq dostu Ran Mori ilə əyləncə parkına çıxır və rollercoaster ilə bir cinayət baş verir.O, öldürür və həmişəki kimi öz ağlı və bacarığı ilə bunu həll edir, Shinichi Kudo qara paltarlı bir adamın nə etdiyini görür. şantaj əməliyyatı. O, hekayəni öyrənmək istədi, ona görə də arxadan vuruldu və huşunu itirdi, sonra isə əvvəllər yalnız siçanlarda istifadə edilən yeni dərman qəbul etməyə məcbur oldu.Yeddi yaşlı uşaq. Əyləncə parkında baş verən həmin hadisə “Konan” adlı qəhrəmanın dünyaya gəlməsinə səbəb olub.
Gizvana

**Gizvana** və ya **Çiftan** (, ) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Dəstgirdə qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 26 nəfər yaşayır (9 ailə).

## İstinadlar
Ecocrop

**Ekokrop** müəyyən bir mühit üçün məhsulun uyğunluğunu müəyyən etmək üçün istifadə edilən məlumat bazası idi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) tərəfindən hazırlanmışdır ki, müxtəlif yerlərdə və iqlim şəraitində məhsulun canlılığını proqnozlaşdıran məlumat verir. O, həmçinin bitkilərin və bitki böyümə xüsusiyyətlərinin kataloqu kimi xidmət edirdi.

## İstinadlar
Qayğısız əkizlər (film, 1997)

**Qayğısız əkizlər** (hind: **जुड़वा**; Rom: **Judwaa**; Azərbaycan dilinə tərcüməsi: **“[[Əkiz]]lər”**) hind dilində çəkilmiş, 7 fevral 1997-ci ildə kinoteatrlarda nümayiş etdirilmiş hind romantik komediya filmi. Ceki Çanın Əjdaha Əkizləri filminin əsasında 1994-cü ildə Teluqu dilində çəkilmiş “Salam Qardaş” filminin remeykidir. (1994).

## Sauntrektlər

#Kumar Sanu, Kavita Krishnamurthy – Duniya Mein Aaye – 6:02
#Anu Malik – Go East Or West India Is The Best – 7:04
#Anu Malik, Sushma Shreshta – Oonchi Hai Building – 5:10
#Abhijeet, Poornima – Tan Tana Tan Tan Tan Tara – 6:39
#Kumar Sanu, Kavita Krishnamurthy – Tera Aana Tera Jaana – 4:53
#Kumar Sanu, Poornima – Tu Mere Dil Mein Basja – 4:46

## İstinadlar
Bioloji takson

**Bioloji takson**, Takson , aləmdən yarımnövə qədər iyerarxiyada düzülmüş canlıların təsnifatındakı bütün vahidlərin ümumi adıdır .

Qızılcalar, quşlar, xordatlar, orqanizmlər qrupuna aiddir. Əgər belə bioloji qrup təsnifat mərhələlərində fərqləndirici xüsusiyyətlərinə görə bioloq tərəfindən kifayət qədər fərqli hesab edilirsə, onda orqanizm takson adlanır. Takson, müəyyən bir kateqoriyaya daxil olacaq qədər fərqli fərqlərə malik olan hər hansı bir sıradan (cins, növ, yarımnöv və s.) taksonomik qrupdur .

Taksonomik addımlarda (kateqoriya) taksonomik vahidlər (taksonlar) cədvəldə göstərildiyi kimi çeşidlənə bilər. Üst kateqoriyalardakı taksilərə daha aşağı olan taksonlar daxildir. Həmçinin, məsələn, filialda bir və ya bir neçə sinif; Bir sinifdə bir və ya bir neçə komanda ola bilər. Eyni şey ailələr, cinslər və növlər üçün də keçərlidir.

## İstinadlar
Qaçqın qadın (film, 2001)

**Qaçqın qadın** (hind: **लज्जा**; Rom: **Lajja**; Azərbaycan dilində: **Xəcalət**) 2001-ci ildə Rajkumar Santoşinin istehsal etdiyi və rejissoru olduğu hindi dilində çəkilmiş kriminal dram filmidir. Hindistanda qadınların acınacaqlı vəziyyətinə və feminizmə əsaslanan film qadınların cəmiyyətdə yer aldıqları şərəfi və onlara qoyulan məhdudiyyətləri satirikləşdirir. Dörd qadının adının (Maithili, Janki, Ramdulaari və Vaidehi) hamısının ideal hindu qadın adı olan Sitanın versiyaları olması filmin özlüyündə bir mesajdır. Baş rolda, pis rəftara məruz qalan qadın Vaidehi rolunda oynayan Manişa Koirala oynamış, digər rollarda Rekha, Anil Kapur, Madhuri Dixit, Ajay Devgn, Jackie Shroff, Mahima Chaudhry, Johnny Lever, Suresh Oberoi, Sharman Joshi, Danny Dengzongpa, Razak ansamblı çəkilmişdir. Xan, Gülşən Qrover və Aarti Chhabriya isə  ikinci planda çəkilmişdirlər.

## İstinadlar
USS Nautilus (SSN-571)

**USS ''Nautilus**'' — dünyanın ilk atom sualtı qayığı. 1958-ci ildə buzun altından keçərək Şimal qütbünə çatan "Nautilus" bəşəriyyət tarixində Yerin bu nöqtəsini öz gücü ilə keçən ilk gəmi olmuşdur.

## Dizayn
"Nautilus" dünyanın ilk atom sualtı qayığı olmuşdur. O, dizel-elektrik qayıqlarından təkcə yeni elektrik stansiyasının olması ilə deyil, həm də korpusun dizaynı, çənlərin, binaların və avadanlıqların yerləşməsi ilə fərqlənirdi. Eyni zamanda, xarici gövdə xətlərinin forması baxımından qayıq praktiki olaraq dizel-elektrikdən fərqlənmirdi. Təxminən 4 000 ton Nautilus yerdəyişməsi ilə ümumi gücü 9 860 kVt (13 800 at gücü) olan iki şaftlı atom elektrik generatoru 20 düyündən çox sürət təmin edir. Səyahət müddəti yalnız havanın bərpası qurğularının düzgün işləməsindən, qida təchizatından və şəxsi heyətin dözümlülüyündən asılı idi.

Nüvə zavodunun xüsusi çəkisi çox böyük oldu, buna görə də layihədə nəzərdə tutulan silah və avadanlıqların bir hissəsini Nautilus-da quraşdırmaq mümkün olmadı. Çəkinin əsas səbəbi qurğuşun, polad və digər materialların (təxminən 740 ton) daxil olduğu bioloji mühafizə idi.

## Xüsusiyyətləri
Tək reaktorlu, iki vallıdır. Westinghouse Electric Corporation tərəfindən "S2W" markalı reaktor, gücü 9860 kVt-dır. Elektrik stansiyasının səmərəliliyi 16%-ə çatmışdır. Reaktor gəmisi təxminən 35 ton ağırlığında, sferik qapağı və yarımkürə dibi olan silindr formasına sahib idi. Reaktorun hündürlüyü 3 m, diametri 2,7 m idi. Reaktor gəmisi sudan qoruyucu çən əsasında şaquli vəziyyətdə quraşdırılmışdır ki, bu da öz növbəsində reaktor bölməsinin anbarında bünövrəyə quraşdırılmışdır. Su və kompozit qoruma ilə birlikdə reaktorun hündürlüyü təxminən 6 metr, diametri isə 4,6 metr idi. Reaktorun nüvəsi silindrik formadadır, diametri təxminən 1 metrdir. Reaktorun yükünün ümumi çəkisi təxminən 100 kq-dır.

Fövqəladə hallar və sahil manevrləri üçün qayıqda iki dizel generatoru, həmçinin şnorkel tipli bir cihazı olmuşdur.
Keçmişə qayıdış (film, 2002)

**Keçmişə qayıdış** (hind: **तुमको ना भूल पायेंगे**; Rom: **Tumko Na Bhool Paayenge**; Azərbaycan dilində tərcüməsi: **Mən səni unuda bilmirəm**) 2002-ci ildə nümayiş olunan hind filmidir. Film Hollivudun həmin il nümayiş olunan The Bourne Identity filmindən ilhamlanıb.

## Süjet xətti

Veer (Salman Xan) valideynləri ilə bir mülkdə yaşayır. Atası Thakur Punia Pratar Singh oğlunun da özü kimi yaxşı döyüşçü olmasını istəyir. Bunun üçün o, Viri çox məşq etməyə məcbur edir, lakin atasının arzusunu həyata keçirmək üçün onun nə istəyi, nə də lazımi keyfiyyətləri mövcuddur. O, döyüşmək əvəzinə sevgilisi Muskanla (Diya Mirzə) vaxt keçirməyə üstünlük verir. Bir gün Thakur duel zamanı məğlub olanda Vir özündə qeyri-adi güc hiss edir və atasının rəqibini məğlub edir. Həmin gündən onun gözünə qəribə şeylər gəlməyə başlayır və o, sanki keçmiş həyatından səhnələri xatırlamağa başlayır. O, əvvəllər də hiss edirdi ki, həyatında bir sirr vardır, çünki uşaqlığını və gəncliyini heç vaxt xatırlaya bilməmişdir və onların evində onun uşaqlıq fotoşəkilləri də yoxdur. Bundan əlavə, bədənində güllə yaralarının izləri vardır. Vir yaddaşını necə itirdiyini anlamağa çalışarkən hər kəsdən fərqli cavablar alırdı.

Bu sirr onun Muskanla nişan zamanı açılır. Nişan zamanı birdən silahlı adamlar evə girirlər və Virə bildirirlər ki, Bombeydə onun ölməsini istəyən güclü düşmənləri vardır. Onun içində qəribə bir qüvvə yenidən peyda olur və o, çağırılmamış qonaqları sakitcə darmadağın edir. Takur artıq həqiqəti gizlətmək hüququna malik olmadığını başa düşür və Virə onu cəmi üç il əvvəl övladlığa götürdüyünü deyir. Takurun öz oğlu Vir həmin il müharibədə həlak olmuş və allahlar bədbəxt valideynlərin duasını eşidən kimi onlara daha bir oğul göndərmişdirlər - o, yaralı halda çayda tapılmışdır. Qərib həyatı haqqında heç nə xatırlamadığı üçün Takur onun adını Vir qoymağa qərar verir və bundan sonra onu öz oğlu hesab edir.

Vir özünün kim olduğunu və onun kimin yolunun qabağını kəsdiyini bilmək istəyir və bu məqsədlə ona görünən görüntülərdən başqa heç bir məlumatı olmadan Bombeyə gedir. Orada həyatını xatırlamağı, keçmiş nişanlısı Mehak (Suşmita Sen) və düşmənləri ilə görüşməyi bacarır. Dostu tərəfindən xəyanətə uğramış keçmiş qatil, həyatını darmadağın etmiş hər kəsdən qisas almağa qərar verir.

## İstinadlar
Durmuşqan (İcrud)

**Durmuşqan** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 46 nəfər yaşayır (8 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Bornun müəyyən edilməsi (film, 2002)

***Bornun müəyyən edilməsi*** () — rejissor Duq Laymanın çəkdiyi və Robert Ludlumun eyniadlı romanından ekranlaşdırılmış Amerika bədii filmidir. Film yaddaşını itirmiş keçmiş CIA zabiti və peşəkar sui-qəsdçi Ceyson Born haqqındakı pentalogiyanın ilk filmidir.

## Süjet xətti
İtaliyalı balıqçılar Aralıq dənizinin sularında huşsuz vəziyyətdə naməlum bir adam tapırlar. Göyərtəyə qaldırdıqları həmin şəxsin bədənində iki güllə yarası var, buduna isə İsveçrə bankındakı hesab nömrəsinin yazıldığı kapsula implantasiya olunub. Naməlum şəxs özünə gələn zaman kim olduğunu və başına nə gəldiyini yada sala bilmir. Lakin bir neçə dildə səlis danışa bilir və bir sıra digər inanılmaz bacarıqlara malikdir. Sürixdə kapsulda olan bank hesabından pul çıxardıqdan sonra, əsil adının Ceyson Born olduğunu öyrənir. Lakin bunun onun həqiqi adı olub olmadığını dəqiq bilmir. İtirilmiş “yaddaş zəncirlərini” bir-bir toplayan Born, Parisdə qaldığı mənzili tapır. Mənzilə ayaq basması böyük səhv olur. Çünki Bornu zərərsizləşdirmək əmri almış peşəkar qatil pusqudadır. Born nəyin nə yerdə olduğunu müəyyən etmək və kimlərin onun qətlində maraqlı olduğunu bilmək üçün mütləq keçmişi xatırlamalıdır. Bunun üçün təsadüfən tanış olduğu və ona kömək edən alman tələbə Merinin dəstəyinə ehtiyacı var.

## İstinadlar
Robert Ludlum

Robert Ludlum () — Amerika yazıçısı.

Onun 29 kitabı 210 milyon nüsxədən çox nəşr olunub və 32 müxtəlif dilə tərcümə olunub. 2001-ci ildə vəfat edən müəllifin geridə müqavilə müəllifləri tərəfindən nəşr edilməli olan çoxlu əlyazmaları və kobud qaralamaları olduğu bildirilir. Onun yazdığı kitab növləri məxfi xidmətin qəhrəmanları və casuslar üzərində qurulmuşdur. Bu, müəllifin davamlı populyarlığının səbəbi kimi götürülür. 2001-ci ildə ölümündən sonra Ludlum Fondu yazıçının ən məşhur əsərlərindən olan Bourne seriyasını davam etdirməyə qərar verdi və onun yaxın dostlarından Erik Van Lustbader hələ də bu seriyanı davam etdirir. İndiyə qədər yeddi davam kitabı dördü türk dilinə tərcümə edilmişdir. Bunlar Bourne Legancy, Bourne Betrayel, Bourne Imperative, Bourne Dominion, Bourne Objective, Bourne Deception, Bourne Sanctiondur.

## İstinadlar
Born seriyası

Born ilk dəfə 1980-ci illərdə Amerika yazıçısı Robert Ludlum tərəfindən nəşr edilmiş üç kitabdır. Daha sonra bu kitablardan ekranlaşdırılmış şəkildə Mett Deymonun baş rolda olduğu bədii filmlər çəkilmişdir.

Robert Ludlumun baş qəhrəman Ceyson Bourne ilə bağlı hadisələri izah edən kitablar trilogiyası: 

#Bourne Identity (1980)
#Bourne Supremacy (1986)
#Bourne Ultimatumu (1990)

Bu kitablar əsasında çəkilmiş filmlər:

#Bourne Identity (2002)
#Bourne Supremacy (2004)
#Bourne Ultimatumu (2007)
#The Bourne Legacy (2012)
#Jason Bourne (2016)
Ceyson Born

**Ceyson Born** () — Robert Ludlum tərəfindən yazılmasına başlanılmış və daha sonra Erik Van Lustbader tərəfindən davam etdirilən bir sıra romanlar seriyasının baş qəhrəmanıdır. İlk dəfə The Bourne Identity (1980) romanında görünmüşdür. Bu roman eyni adlı televiziya serialı (1988) və filmə (2002) çevrilmişdir. İlk bədii film olan The Bourne Identitydən sonra The Bourne Supremacy 2004-cü ildə ekranlara çıxmışdır. 2007-ci ildə The Bourne Ultimatum buraxılmışdır. Bundan əlavə, Erik Van Lustbaderin yazdığı daha 4 kitab var və onlar hələ böyük ekrana köçürülməmişdir. Bundan əlavə, Rachel Weisz və Ceremi Rennerin baş rollarında oynadığı başqa bir filmdə "The Legacy of Bourne" (2012) adı ilə çəkilmişdir.

## Ədəbi hekayə
Jason Bourne, karyera xarici xidmət zabiti və Uzaq Şərq məsələləri üzrə mütəxəssis olan David Webb tərəfindən istifadə edilən bir çox ləqəblərdən biridir. "The Bourne Identity"dəki hadisələrdən əvvəl Uebbin Pnom Penhdə Dao adlı Taylandlı arvadı və Joshua və Alyssa adlı iki uşağı var idi. Uebbin həyat yoldaşı və uşaqları Vyetnam müharibəsi zamanı bir döyüş təyyarəsinin Kambocaya doğru yoldan çıxması, iki bomba atması və Mekonq çayı yaxınlığında bir yerə hücum etməsi nəticəsində həlak olub. Ancaq Uebbin bilmədiyi Joshua sağ qaldı.
Abilin (Texas)

**Abilin** () — ABŞ-nin cənubunda, Texas ştatının mərkəzi hissəsində şəhər. 2006-cı ilin məlumatlarına görə, şəhərin əhalisi 113,888 nəfər olmuş, şəhərətrafı ərazisində 130 min nəfərdən insan yaşayırdı. Abilin mühüm kənd təsərrüfatı və neft istehsalı regionunun mərkəzidir. Şəhərdə pambıq yağı və yem istehsalı inkişaf etmişdir. Burada Abilin Xristian Universiteti, Qardin-Simmons Universiteti və Makmürri Kolleci yerləşir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* Abilene...On Catclaw Creek: A Profile of a West Texas Town (Abilene, Texas: Reporter Publishing, 1969)
* Katharyn Duff and Betty Kay Seibt. Catclaw Country: An Informal History of Abilene in West Texas (Burnet, Texas: Eakin Press, 1980)
* Fane Downs, ed. The Future Great City of West Texas: Abilene, 1881–1981 (Abilene: Richardson, 1981).
* Paul D. Lack et al. The History of Abilene (Abilene, Texas: McMurry College, 1981)
* Juanita Daniel Zachry. Abilene (Northridge, California: Windsor, 1986).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Lost Abilene: Images of America*, Charleston, South Carolina: Arcadia Publishing. 2013. 
* 
*  (List of U.S. Congressional representatives for Abilene, 1883–2016)

## Xarici keçidlər

* 
* Convention & Visitors Bureau
* Abilene.com
*  (circa 1900s-1950s)
* 
* 
* Items related to Abilene, Texas, various dates (via Digital Public Library of America)
*
Abilin

* Abilin — ABŞ-nin Kanzas ştatında şəhər.
* Abilin — ABŞ-nin Texas ştatında şəhər.
* Abilin gölü — ABŞ-nin Texas ştatında su anbarı.
* Abilin — ABŞ-də "Internet2" qeyri-kommersiya konsorsiumu tərəfindən yaradılmış eksperimental yüksək sürətli kompüter şəbəkəsi.
Bornun üstünlüyü (film, 2004)

***Bornun üstünlüyü*** () — 2004-cü ildə çəkilmiş bədii filmdir. Film Robert Ludlumun eyniadlı kitabı əsasında çəkilib. Film keçmiş Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin əməkdaşı, yaddaşını itirmiş peşəkar sui-qəsdçi Ceyson Born haqqında olan ikinci film olub "Bornun müəyyən edilməsi" filminin davamıdır. 2007-ci ildə hekayənin üçüncü hissəsi olan "Bornun Ultimatumu" buraxılmışdır. Dördüncü film "Bornun mirası" (2012) filmidir. Beşinci film - "Ceyson Born" (2016) filmidir.

## Süjet xətti
Ekran əsəri Robert Ladlamın casus romanları əsasında çəkilmiş “Born Trilogiyasının” ikinci filmidir. Baş qəhrəman Ceyson Born (Mett Deymon) artıq Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin muzdlu qatili deyil, agentliyin radarına düşməmək üçün uzaq şərq ölkəsində sevgilisi Mari Kroytzla (Franka Potente) birgə sakit həyat yaşayır. Ancaq qatil olduğu günlərlə bağlı xatirələr və onunla əlaqəli gecə gördüyü yuxular, onu yaman narahat edir. Nələrin həqiqətən baş verdiyini, nələrin isə təxəyyülünün məhsulu olduğunu ayırd edə bilmir. Digər tərəfdən agentlik də ondan əl çəkmir. İndi təkcə onun deyil, ona əziz olan insanların da həyatı böyük təhlükədədir...

## İstinadlar
Bornun ultimatumu (film, 2007)

**Bornun ultimatumu** () — 2007-ci ildə çəkilmiş, 80-ci Akademiya Mükafatlarında 3 Akademiya Mükafatı qazanmış, tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, IMDb Top 250 siyahısında yer alan The Bourne Legacy adlı davam filmi çəkilmiş, əsas personajı, yəni Jason Bourne personajı rolunu Oskar mükafatlı aktyor Mett Deymonun oynadığı, sauntrekində sadəcə musiqilər istisna olmaqla, *Moby*nin The Extreme Ways mahnısının yer aldığı döyüş/casus filmidir. Robert Ludlumun eyniadlı kitabı əsasında çəkilmiş bu film, Born seriyasındakı üçüncü filmdir (Bornun müəyyən edilməsi və Meduza çevrilişi seriyanın digər filmləridir). Film yüksək hərəkətliliyin olduğu və döyüşlərin demək olar ki, heç bitmədiyi bir filmdir.

## Süjet xətti
Jason Bourne (Matt Damon) keçmişinin sirlərini öyrənə bilmir. Onun sağ olduğunu bilənlər onu aradan qaldırmağa cəhdlər edirlər, buna görə də o, Rusiyaya Moskvaya köçür, amma yenidən burada tapılır və sevdiyi bir insan, həyatda ona sağ qalması üçün çoxlu köməkliklər etmiş Mari Helena Kreutz (Franka Potente) qəza nəticəsində vəfat edir və bundan sonra Ceysonun keçmişinin sirlərini tapmaq və yenidən yeni macəralar yaşamasının vaxtı gəlib çatmışdır. İndi Moskvadan Parisə, oradan da Mərakeşə gedəcək Bornu müxtəlif yeni macəralar və gərginliklər gözləyir.

## İstinadlar
Kosalar (İcrud)

**Kosalar** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 634 nəfər yaşayır (126 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Ceyms Omura

**Ceyms Matsumoto Omura** (; ) – yaponəsilli ABŞ jurnalisti. O, İkinci dünya müharibəsi zamanı internasiyada olan ABŞ yaponlarının sədaqət sübutu kimi məcburi hərbi xidmətə cəlb olunmasına qarşı olmasına görə tanınır.

## Həyatı
### Müharibə dövrü
Ceyms Omura 17 noyabr 1912-ci ildə Vaşinqton ştatının Beynbric-Aylend şəhərində doğulmuşdur. O, 1940-cı ildə həyat yoldaşı Fumi Okumanın köməyi ilə və yığdığı pullarla *"Current Life"* adlı ilk nəşrini yaratmışdır. Yaponəsilli şəxslərin ABŞ cəmiyyətinə verdiyi töhfələri tanıtmaq məqsədi daşıyan bu nəşrdə ABŞ yaponları haqqında yazılar və xəbərlər yer almışdır. Lakin İkinci dünya müharibəsi səbəbilə *"Current Life"* cəmi 15 ay nəşr oluna bilmişdir.

Omura Denver bölgəsində internasiya düşərgələrinə göndərilmiş ABŞ yaponlarına kömək emək üçün iş agentliyi yaratmışdır. Özü isə internasiyadan qurtulmaq üçün Koloradoya qaçmışdır. Omura yapon icmasının və hökumətin siyasətinə qarşı olduğu üçün onlarla münaqişə yaşamışdır. Belə ki, ABŞ Yaponları Vətəndaşlar Liqası hesab edirdi ki, ABŞ hökumətinin təxliyəsinə qarşı olmaq sədaqətsizlik göstəricisi hesab oluna bilər və ABŞ-yə sədaqətliliyi nümayiş etdirmək üçün təxliyə ilə razılaşmaq ən təhlükəsiz yoldur.

Tolan komitəsi üçün şahidlik edən Omura bu siyasətə qarşı çıxmış və təxliyənin yapon sadaqəti sualının həllinə kömək etməyəcəyini bildirmişdir. Omura Denverdə *"Rocky Shimpo"* adlı yapon qəzeti yaratmış və ABŞ yaponlarının məcburi hərbi xidmətə cəlb olunmasına qarşı olan Hart Dağı Feyr-Pley Komitəsini dəstəkləyən yazılar yazmağa başlamışdır. Rəqib *"The Heart Mountain Sentinel"* qəzeti Omuranı "müharibədən sonra yaponların assimilasiyası üçün bir nömrəli təhlükə" adlandırmış və onu "mətbuat azadlığından pis məqsədlər üçün istifadə etməklə" ittiham etmişdir. 1944-cü ildə Omura və komitənin yeddi lideri saxlanılmışdır. Omura günahsız hesab edilsə də, digər yeddi şəxs həbs edilmişdir.

### Müharibədən sonra
Omura müharibədən sonra Kolorado ştatında landşaft dizayneri kimi işləməyə başlamış və iki dəfə Kolorado Landşaft Qurumunun prezidenti seçilmişdir. 1994-cü ildə Denver şəhərində ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Luis İnasiu Lula da Silva

**Luis İnasiu Lula da Silva** () — Braziliya prezidenti.

## Həyatı
Braziliyada daha əvvəl iki dəfə prezident olmuşdur. 2022-ci il seçkilərində o, Jair Bolsonarunu məğlub etmişdir.

## İstinadlar
Bornun mirası (film, 2012)

**Bornun mirası** () — Ceyson Born film seriyasının spin-offu olan Tony Gilroy tərəfindən çəkilmiş döyüş filmidir və bu filmdəki hadisələr əvvəlki filmdəki hadisələrə paralel baş verir. Baş qəhrəman Aaron Kross rolunu Ceremi Renner canlandırmışdır. Film Erik Van Lastbaderin (Amerika yazıçısı Robert Ludlumun Ceyson Born seriyasını davam etdirən yaziicy) eyniadlı kitabının şərəfinə adlandırılmışdırsa da, həmin kitabdakı hadisələrə əsaslanaraq çəkilməmişdir.

## Süjet xətti

Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (MKİ) keçmiş muzdlusu Ceyson Bornun sərgüzəştləri hələ başa çatmayıb. Born həddindən artıq təhlükəli olduğundan təşkilat ondan əl çəkmək fikrində deyil. Ancaq bu dəfə “Tredstoun layihəsi deyil, onunla əlaqəli olan “tam məxfi” möhürlü başqa layihədən danışılır. MKİ-nin sözügedən bölməsi haqqında məlumatların kütləvi informasiya vasitələrinə sızmasından sonra təşkilat onların fəaliyyətinə işarə edən bütün dəlilləri, o cümlədən insanları bir-bir aradan götürür. Adı “qara siyahıda” olan keçmiş məxfi agent Aaron Kross sağ qalmaq üçün bu mexanizmə qarşı mübarizəyə başlayır. Bu işdə ona bilavasitə layihədə iştirak edən cazibədar həkim Marta Şerinq köməkçi olacaq.

## İstinadlar
Ceyson Born (film, 2016)

**Ceyson Born** () — 2016-cı ildə Pol Qrinqrassın rejissorluğu ilə çəkilmiş və Qrinqrass, Mett Deymon və Kristofer Rouz tərəfindən ssenari xətti yazılmış Amerika döyüş, agent, triller filmi. Bu, 2007-ci ildə çəkilmiş “The Last Ultimatum of the Bourne” filminin davamı və seriyanın beşinci hissəsidir. Filmdə baş rolları Deymon, Julia Stiles, Alicia Vikander, Tommy Lee Jones və Vincent Cassel canlandırmışdırlar.

## İstinadlar
Diya Mirzə

**Diya Mirzə** (ing: **Dia Mirza**; hind: **दिया मिर्ज़ा**; ) və ya doğum adı ilə **Diya Handrik** (ing: **Dia Handrich**)  — hind aktrisası və modeldir.

## Bioqrafiyası

Dianın atası, milliyətcə alman olan Frank Handrich qrafika rəssamı, memar, rəssam və interyer dizayneridir və 1990-cı ildə vəfat etmişdir; anası - Benqal Dipa, landşaft dizayneri olub hal-hazırda könüllü olaraq narkomanların və alkoqoliklərin reabilitasiyasına kömək edir; ögey atası - Heydərabaddan olan müsəlman Əhməd Mirzədir (2004-cü ildə vəfat etmişdir). Onun 4 yaşı olanda valideynləri boşanmış və Dia anasının yanında qalmışdır.

Məktəbin 10-cu sinfini bitirdikdən sonra yay tətilində yarımştat işə düzəlmiş - kompüter şirkətində model kimi işləmişdir. Bunun ardınca Emami və Lipton şirkətləri üçün reklam çəkilişləri işlərində işləmişdir.

Mükafatları: Miss India 2000 müsabiqəsində vitse-miss, yəni II yer və Miss Asiya və Okeaniya 2000 müsabiqəsinin qalibidir. Diya Mirza Zeenat Aman və Tara Ann Fonsecadan sonra bu müsabiqədə qalib gələn üçüncü hind qadınıdır.

O, 2001-ci ildə “Sən mənim ürəyimdəsən” filmində Madhavan və Saif Ali Khan ilə debütünü etmişdir.

## İstinadlar
Milotda Beechcraft 99 qəzası

**Reys 112 SALSA d'Haïti** () — Aviasiya qəzası, baş vermiş 20 sentyabr 2011-ci il marşrut boyunca SO112 sərnişin reysi edərkən Port-o-Prens—Cap-Aitien. Gəmidəki 3 nəfərin hamısı öldü.

Fəlakət axşam saatlarında yaxınlıqdakı su basmış qamış tarlasında baş verib Milota, Haiti.

## İstinadlar
Gözəllik müsabiqəsi

**Gözəllik müsabiqələri** ənənəvi olaraq qadınların fiziki xüsusiyyətlərinin qiymətləndirildiyi müsabiqələrdir. Ancaq zamanla bu müsabiqələrin çoxunda müsabiqə iştirakçılarının şəxsi xüsusiyyətləri, zəkaları, bacarıqları və münsiflər heyətinin suallarına verdikləri cavabları da qiymətləndirmə meyarlarına daxil edilmişdir. “Gözəllik müsabiqəsi” termini çox vaxt subay qızların iştirak etdiyi milli və beynəlxalq müsabiqələri təsvir etmək üçün istifadə olunur.

## Tarixi

### Qədim dövrlər

Homerin “İliada”sına görə, tarixdə məlum olan ilk gözəllik müsabiqəsi eramızdan əvvəl 2000-ci ildə indi Kaz dağları kimi tanınan İda dağında keçirilmişdir. Müsabiqənin iştirakçıları Eris, Hera, Afina və Afrodita olmuşdur. Gözəllərin hər biri Parisə onu seçməsi üçün öz təkliflərini vermişdirlər, lakin sonda Paris əlindəki almanı Afroditaya (Venera) verir. Müsabiqədən sonra Paris aşiq olduğu Heleni Afroditanın köməyi ilə qaçırır və Troya müharibəsinə səbəb olur.

### Müasir dövr

Müasir dünyanın ilk gözəllik müsabiqəsi 1888-ci il sentyabrın 19-da Belçikada *Concours de Beaute* adı altında 350 namizədlə keçirilmiş və axırda 18 yaşlı Berta Soucaret ilk gözəllik kraliçası elan edilmişdir.

İlk rəsmi və beynəlxalq müsabiqə 1908-ci il avqustun 14-də İngiltərənin Folkestone şəhərində, ilk Dünya Gözəllik Kraliçası müsabiqəsi isə 19 aprel 1951-ci ildə London festivalı çərçivəsində keçirilmişdir.

## Tənqidlər

Gözəllik müsabiqələrini mənfi nöqteyi-nəzərdən tənqid edənlərin fikrincə, bu müsabiqələr gənc qızların və qadınların fiziki görünüşünə görə qiymətləndirilməli olduğu fikrini müdafiə edir. Bu, qadınların bu gözəllik standartlarına çatmaq üçün moda, kosmetika, saç və hətta plastik əməliyyatlara pul və vaxt sərf etmələrinə səbəb olur ki, bu da öz növbəsində qadınların üzərindəki təzyiqi artırır. Tənqidçilərin fikrincə, bəzi qadınlar fiziki gözəllik adı ilə daxil olduqları pəhrizlərlə öz sağlamlıqlarına da zərər verirlər.