Fəxrəddin Mahmudov

**Fəxrəddin Mahmudov** — kimya elmləri doktoru.

## Həyəti
Fəxrəddin Teymur oğlu Mahmudov 1952-ci il mart ayının 11-də Bakı şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Bakının Oktyabr rayonundakı (indiki Yasamal rayonu) 31 №-li məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuş, 1969-cu ildə həmin məktəbi Lenin fəxri fərmanı ilə bitirmişdir. Elə həmin il S. M. Kirov adına Qırmızı Əmək Bayrağı Ordenli Azərbaycan Dövlət (indiki Bakı Dövlət) Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olunmuş və 1974-cü ildə kimyaçı və kimya müəllimi ixtisasına yiyələnməklə həmin fakültəni bitirmişdir.
1974-cü ildə sentyabr ayının 19-da Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutuna (indiki Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu) işə qəbul olunmuş, 1977-ci ilin aprel ayında həmin İnstitutun aspiranturasına daxil olmuş və 1986-cı ildə həmin İnstitutun İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasında "Modifikasiya edilmiş təbii seolitlər vasitəsilə gümüş və nikelin məhlullardan iondəyişmə üsulu ilə çıxarılması" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.
F. T. Mahmudov əvvəl Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda, sonradan Kimya Texnologiyasının Nəzəri Problemləri İnstitutunda, daha sonra Kimya Problemləri İnstitutunda, ən nəhayət isə AMEA-nın Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunda laborant vəzifəsindən laboratoriya rəhbəri vəzifəsinədək yüksəlmişdir.
F. T. Mahmudov hələ elmlər namizədi ikən qeyri-üzvi, əsasən keçid və ağır metal ionlarının, həmçinin üzvi heterotsiklik komponentlərin həm modifikasiya olunmuş təbii, həm də sənaye mənşəli sintetik sorbentlərdə adsorbsiyasının qanunauyğunluqlarını öyrənməklə onların maye tullantılardan çıxarılması istiqamətində tədqiqat işləri aparmışdır.

## Əmək fəaliyyəti
1986–1992-ci illərdə Bakı Mədəni Məişət Metal Məmulatı zavodunda istehsal olunan uşaq kolyaskalarını, çılçıraqların korroziyadan qorumaq məqsədilə istifadə olunan metal məmulatlarının səthinin nikelləmə və xromlama proseslərinin həyata keçirilməsində verilmiş təhlillər əsasında zavod ərazisində xüsusi ekoloji mühafizəqurğusu yaradılmışdır. İstifadə olunan metal duzları prosesin axırında həmin qurğuda КУ-2 və АВ-17–0H sorbentlərindən filtrasiya olunaraq tam təmizlənmiş halda prosesin əvvəlinə qaytarılaraq yenidən məhlul hazırlanmasına sərf olunur. Nəticədə qapalı öz dövriyyəsi sistemi həyata keçirilmişdir. Bu qurğu mütəmadi olaraq 6 il fəaliyyət göstərmişdir.
F. T. Mahmudov qeyri-üzvi. əsasən keçid və ağır metal ionlarının həm modifikasiya olunmuş təbii, həm də sənaye mənşəli sintetik sorbentlərdə adsorbsiyasının qanunauyğunluqlarını öyrənməklə onların maye tullantılardan çıxarılması istiqamətində tədqiqat işləri aparır.
F. T. Mahmudov 2014-cü ildə "Qeyri-üzvi və üzvi mənşəli komplekslərin məhlullardan çıxarılma və qatılaşdırılmasının sorbsiya üsullarının kompleks tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək kimya üzrə elmlər doktoru dərəcəsini almışdır.

## Elmi əsələri
Ümumilikdə 120 elmi əsərin

1.Ə.İ. Yaqubov,  A.Alemi, S.H.Məmmədova,  Ə.N.Nuriyev.  Daş Salahlı  bentonitinin fiziki-kimyəvi  xarakteristikalarına  müxtəlif amillərinin təsirlərinin oyrənilməsi. Kimya  Problemləri  jurnalı**,** № 2 (13), 2015, səh.213-217.

2.В.А.Исмайлова, А.И.Ягубов, Ф.Т.Махму- дов, М.А.Аббасов, Н.М.Мурадовa. Законо- мер­ности кинетики сорбции ионов Pb2+и Mn2+  на природных и синтетических сор­бентах. Азерб. хим. журн., № 3, 2015, с. 98-102.

3.В.A.Исмайлова,  X.H.Илъясова,   A.И. Ягубов, A.Н.Нуриев.     Исследование  адсор­б­ции ацетона на модифицированном  бентоните.  Журн. Химия и Xимическая промышленность.  №1, 2015, т. 92  с. 37-40.

4. F.T.Mahmudov, A.N.Nuriyev,  Ş.Z. Əfən­diyeva,  T.N. Əsgərova   Modifikasiya olunmuş  təbii seolitlərdə Co2+ ionlarının  sorbsiya  xüsusiyyətləri. Akademik  Togrul Şaxtaxtinskinin  90 illik yubileyinə  həsr olunmuş elmi konfransın tezisləri . Bakı, 2015, səh.89.

5. M.Ə.Rəhimli, F.T.Mahmudov,M.A.Abbasov, S.A.Əliyeva, X.Ə.İlyasova,  V.X. Əliyeva.  Lifli sorbentlərin məhlullardan  Co2+ və Cu2+ ionlarına görə  sorbsiya  xüsusiyyətlərinin  tədqiqi. Akademik Togrul  Şahtaxtinskinin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi konfrasın tezislərı.Bakı, 2015, səh.110.

6. Исмаилова В.Э.,  Ягубов А.И., Махмудов Ф.Т., Мурадова Н.М Закономерности равно­весия сорбции ионов свинца (Pb2+)  и марганца (Mn2+) из растворов на природ­ных и синтетических сорбентax. Приклад­ная химия 2016, т. 89, вып. 1 с. 56-60

7. Рагимли М.А., Махмудов Ф.Т., Джаб­барова З.А.,  Эфендиева Ш.З., Алиева В.Х., Нуриев А.Н. Особенности синтеза смешанных гидроксидных сорбентов и их сорб­ционные свойства относительно катионов цветных металлов. //Science and World, Volgograd. 2018. N 6(58). V.11. 

pp. 43–50 .

8.Рагимли М.А., Махмудов Ф.Т., Ильясова Х.Н., Солтанова С.М., Гаджиев М.А., Аскерова Т.Н., Нуриев А.Н. Сорбция цветных металлов (Co2+, Cu2+, Ni2+) аминиро­ванным природным клиноптило­литом. //Science and World, Volgograd. 2018. N 7(59). pp.16–18.

9.Джаббаров Э.Э., Ягубов А.И., Махмудов Ф.Т., Мамедова С.М., Мамедова С.Р. Термодинамика обмена ионов Cr3+ и Ni2+  на природных и синтетических сор­бентах. //Science and World, Volgograd. 2018. N 10(62). pp. 43–46.

10.Исмаилова В.А., Махмудов Ф.Т., Ягубов А.И., Мурадова Н.М., Нуриев А.Н. Дина­мика сорбции ионов Pb2+ и Mn2+ из растворов моделирующих состав произ­вод­­ствен­ных жидких отходов на модифи­цированных природных сорбентах. //Science and World, Volgograd. 2018. N 10(62). pp. 47–51.

11.Махмудов Ф.Т., Рагимли М.А., Алиева С.А., Ильясова Х.Н., Джаббарова З.А.,  Нуриев А.Н. Термодинамика сорбции ток­сичных компонентов органической приро­ды из растворов на твердых сорбентах. //Сорбционные и хроматографические процессы. 2018, т.18, №3, с.338–345.

12. Махмудов Ф.Т., Эфендиева Ш.З., Алиева В.Х., Рагимли М.А., Аббасов М.А. «Сорбционное равновесие обмена ионов некоторых цветных металлов на природных и синтетических сорбентах.» Science and World, Volgograd, 2019,№2(66),p.28-31

13.Махмудов Ф.Т., Рагимли М.А., Эфен­диева Ш.З., Алиева В.Х., ИльясоваХ.А., Аббасов М.А. «Сорбция сульфанол-токсич­ного компонента органической природы из растворов на твердом сорбенте.» Science and World, Volgograd, 2019,№(68),p.23-26

14.Ф.Т.Махмудов, М.А.Рагимли, А.Н.Нури­ев, З.А.Джаббарова, Ш.З.Эфендиева, В.Х.Алиева, Х.А.Ильясова, М.А.Гаджиев. Хроматографическое разделение пар ионов (кобальт-никель). Science and world International scientific journal, 2020, №2(78), V.1, pp.8-11.

15.М.А.Рагимли, Ф.Т.Махмудов, В.Х.Али­ева, З.А.Джаббарова, Ш.З.Эфендиева, Т.Н. Аскерова, С.М.Солтанова, А.С.Гумбатова. Особенности сорбции и разделения катионов цветных металлов модифици­рованным  клиноптилолитом  из водных растворов.   Журн. Химическая промыш­ленность, 2020, № 5.

16. Ф.Т.Махмудов, М.А.Рагимли, З.А.Джаб­барова, Ш.З.Эфендиева, В.А.Алиева, Т.Н.Аске­рова, М.А.Гаджиев. Хроматогра­фическое разделение пар ионов кадмий-цинк. Science and World, international journal, № 4, 2021, vol. 1, pp.22-24

17.Ф.Т.Махмудов, М.А.Рагимли, З.А.Джаб­барова, Ш.З.Эфендиева, В.А.Алиева, Т.Н.Аске­рова, С.М.Солтанова, Х.А.Иль­ясова, М.А.Гаджиев. Выделение и концен­три­рование компонентов неорганической природы из отходов производства. Химическая промышленность, т. 98, № 1, 2021, с. 28-33

18. Рагимли М.А., Махмудов Ф.Т., З.А. Джаб­барова З.А., Алиева В.Х., Эфендиева Ш.З., Иль­ясова Х.А., Солтанова С.М., Аскерова Т.Н. Исследование сорбции кати­онов цвет­ных металлов амини­ро­ванными цеолитами. Science and World International scientific Journal. 2022, № 2, pр.20-27.

19.Mahmudov F.T., Rəhimli M.Ə., Cabbar­ova Z.A., Əfəndiyeva Ş.Z., Əliyeva S.A., Soltanova S.M., Əsgərova T.N., Hümbətova A.S., Məmmədova S.A.  Extraction of ions some transi­tion elements and their ammonia complexs from solutions on Na-clinoptylolite and Na-mordenite. Azerbaijan Chemical Journal. 2022. №2, pр.34-39.

## Beynəlxalq və Respublika elmi konfranslarında iştirakı

## Beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü
2018-ci ildə dövlətçiliyimizin, müstəqilliyimizin, elmimizin və təhsilimizin inkişafında müstəsna xidmətlərinə, elmdəki uğurlarına və nailiyyətlərinə görə "Media araşdırma" və "Azərbaycan və Avropa"nın layihəsi əsasında Azərbaycan Ziyalısı fəxri diplomuna layiq görülmüşdür.

## Dissertantlara elmi rəhbərlik
Onun rəhbərliyi altında iki elmlər namizədi hazırlanmışdır. Onlarla bakalavr onun tədris etdiyi "Kimyəvi termodinamika" və "Adsorbsiya texnikasının nəzəri əsasları" fənnləri üzrə tədris prosesinə yiyələnərək magistr dərəcəsinə yüksəlmişdir.

## İstinadlar

https://kqkiamea.az/az/search,