open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əbülhəsən mirzə Qovanlı-Qacar

**Əbülhəsən mirzə Məhəmmədtağı mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** (1847–1919)—şair, siyasətçi.

## Həyatı
Əbülhəsən mirzə Məhəmmədtağı mirzə oğlu 1847-ci ildə Təbriz şəhərində dünyaya göz açmışdı. Mədrəsə təhsili almışdı. Şair və yazıçı idi. Heyrət təxəllüsü, Şeyxürrəis ləqəbi vardı. Bir müddət о, Iran şəhərlərinə Misir, Hindistan və Osmanlı ölkələrinə səyahət etmiş, "Ittihadül-islam", "Kitabül-əbrar" ("Azad adamlarının kitabı") və "Müntəxəbi-nəfis" kimi bir neçə əsər yazmışdır. Onun fars və ərəb dillərində seçilmiş şeirlərindən və nəsr yazılarınldan ibarət olan son əsəri hicri qəməri 1312 (1894)-ci ildə Bombeydə çap edilmişdir.

Bu kitabın müəllifi (M. Tərbiyət) Iran Məclisi Şurasının ikinci çağırışı üçün Təbrizdən nümayəndə seçildiyi zaman Şeyxürrəis də Mazandarandan nümayəndə seçilmişdir. Şeyxürrəis aşagıdakı qəzəli Məclisi Şurada siyasi qruplar arasında olan ixtilaflar haqqında ixtisarla nəzmə çəkmişdir:

                

Məclis bəzəyən ayım, о qaşlarındır hilal,

Gözlərin inqilabi, qamətindir etidal.

Rəqsindir irtican, adındır imtinai,

Vüsalın ictimai hicranındır ixtilal.

Gözəllərin gözəli, biz arıqıq, sən ətli,

Bir azadlıq ver bizə, sərv boylu liberal.

Birləşmiş firqələrdə Demokrat firqəsinin,

Birləşməsi uzaqdır, məncə bu mahal xəyal.

Bu müqəddəs məclisdə bel bükülmüş mən yazıq,

Bədii bir şeir dedim, düşünmədən mən dərhal.



## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax

* Qacarlar

## Xarici keçidlər
Atatürk Universiteti

**Atatürk Universiteti** — 1957-ci ildə yaradılan universitetidir.

## Tarix
Atatürk Universitetinin tarixi Türkiyə Cümhuriyyətinin önəmli röyalarından birinin gerçəkləşməsidir. Cümhuriyyətin qurucusu Mustafa Kamal Atatürk 1 noyabr 1937-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisindəki nitqində Şərqi Anadoluda böyük bir universitetin qurulmasının lazım olduğunu ifadə etmiş, bu yöndə işlərin başlanmasına təlimat vermişdir.

Atatürkün ölümündən sonra bu işlərə 12 il ara verilmiş və 1950-ci ildə yenidən gündəmə gətirilmişdir. 1951-ci ildə yaradılan komissiya Şərq Universitetinin Ərzurumda olmasına qərar verdi. 1954-cü ildə çıxarılan 6373 nömrəli qanunla da universitetin adı "Atatürk" qoyuldu. Həmin il Amerika Birləşmiş Ştatlarının USAİD təşkilatı vasitəsilə Atatürk Universiteti ilə Nebraska Universiteti arasında işbirliyi qurulmuşdur. Beləliklə, Atatürk Universitetinin gənc müəllim heyəti Nebraska Universitetinin texniki və akademik araşdırmaları təcrübəsindən yararlanmışlar.

İlk olaraq universitetdə əkinçilik, dil-ədəbiyyat, mühəndislik və memarlıq fakültələri var idi. Hazırda isə Atatürk Universitetində 17 fakültə, 5 yüksək məktəb, 15 peşə məktəbi, 6 institut və 16 araşdırma mərkəzi var.

## Fakültələri
# Əkinçilik
# Dil-ədəbiyyat
# İqtisadiyyat və idarəetmə
# Tibb
# Kazım Qarabəkir tədris fakültəsi
# Mühəndislik
# İlahiyyat
# Gözəl sənətlər
# İlətişim (Əlaqələr)
# Əczaçılıq
# Baytarlıq

Atatürk Universiteti 2007–2008-ci tədris ilində 41 613 tələbəyə təhsil vermişdir. Universitetdə yeni fakültələrin, yüksək və məslək məktəblərinin açılması ilə tələbələrin sayı getdikcə artmışdır. Bakalavr təhsili alan tələbə sayında olan bu artım, magistratura və daha yüksək dərəcələrin alınmasında da görülməkdədir. Daxilindəki institutlarda isə say artımı daha çox Sosial elmlər institutundadır.

1957-ci ildən etibarən Türkiyənin elm sahəsinə böyük töfhələr vermiş bu önəmli universitetin qurulması kimi şərəfli yola başlayanlar: Türkiyə Cümhuriyyətinin prezidenti Qazi Mustafa Kamal Atatürk, baş nazir Adnan Menderes, Milli Təhsil Nazirləri – Tövhiq İləri, prof. Rıfkı Səlim Burçaq, Cəlal Yardımcı, Nebraka Universitetinin rektoru prof. Cliffor M. Hardi.

## Xarici əlaqələri
Qafqaz Universitetlər Birliyinin qurucu üzvüdür.

## İstinadlar
Xarun

**Xarun** — Etrusk mifologiyasında ölülər diyarının əcinnəsidir. Əlində çəkic və ya əlyazma tutmuş insan şəklində təsvir edilirdi. Roma dövründə qladiator döyüşləri zamanı Xarunun maskasını taxmış cəllad arenaya çıxır və ağır yaralanmış qladiatorları öldürürdü.

## Mənbə
* Mifologiya lüğəti. Moskva 1992, səh. 585.
Oton

**Mark Salvi Oton** (; ) — 15 yanvar 69-cu ildən etibarən Roma İmperatoru.

## Həyatı
Mənşə etibarilə etrusk idi. 58-ci ildə 66-cı ilədək Luzitaniya valisi vəzifəsini icra etmişdi. Nerona qarşı Qalbanın başladığı üsyanı dəstəkləmişdi. Lakin Qalba tərəfindən vəliəhd elan edilmədiyindən onun əleyhinə intriqalara qoşulmuşdu. Pretorian qvardiyasının köməyilə 69-cu ilin yanvarında Qalbanı devirmiş və özünü imperator elan etmişdi. Ona qarşı üsyan qaldırmış və Reyn, Qalliya və Britaniya orduları tərəfindən dəstəklənmiş Vitelliyə qarşı Bedriak döyüşündə məğlub olduqdan sonra özünü öldürmüşdür.

Ölüm anında demişdir: Hamının bir nəfərə görə ölməyindənsə, bir nəfərin hamıya görə ölməsi daha yaxşıdır.

## İstinadlar
Devid Gilmor

**Devid Con Qilmor** (; ) — Britaniya bəstəkarı, gitara ifaçısı, vokalist, Pink Floyd qrupunun üzvü.

Devid Qilmor 6 mart 1946-cı ildə İngiltərənin Kembric şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Duqlas Qilmor Kembric universitetində zoologiya fənni üzrə baş müəllim idi. Anası Silviya isə müəllimə və montajçı işləyirdi.

## İstinadlar
Klement Markham

**Klement Markhalm** (: ) — ingilis səyyah və yazıçıdır. Klement Markhalm 1863 və 1888-ci illər arasında Kral Coğrafiya Cəmiyyətində () kargüzar işləmişdir. Daha sonra cəmiyyətin sədiri təyin edilmiş və 12 bu vəzifədə işləmişdir.

## İstinadlar
Emil Berliner

**Emil Berliner** (; ) — Alman və amerikan ixtiraçısı, 29 sentyabr 1887-ci ildə qramofonun ilk patentini almışdır.

## Həyatı
1899-cu ildə Emil Berliner Peterburqda səsyazma studiyası açır. 1901-ci ildə "Emil Berliners Qrammofon" şirkəti əsasında "Qrammofon" adlı ingilis səhmdar cəmiyyəti yaranır. Gələn il "Qrammofon"un bölmələri Moskvada, Kiyevdə, Varşavada, Riqa və Tiflisdə açılır. Həmin il Riqada qramvallar buraxan fabrik tikilir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*http://www.krugosvet.ru/articles/50/1005098/1005098a1.htm
*Звукозапись — самое начало…  — Архив журнала "Звукорежиссёр". 09.03.
*Очерки по истории развития звукозаписи  — Архив журнала "Шоу-Мастер о профессиональной шоу-технике"
Andrey Platonov

**Andrey Platonov**(əsl adı rus dilində: **Андре́й Плато́нович Климе́нтов**; ) — rus sovet yazıçısı, dramaturqu.

## Həyatı
Andrey Platonov 1899-cu ildə Voronejin Yamskaya qəsəbəsində dünyaya gəlib. Çoxuşaqlı ailənin böyük oğlu olduğundan hələ yeniyetməlik çağlarından ən ağır işlərdə çalışıb. Atasına kömək olub. Çox yerlərdə, çox sahibkarlara qulluq edib. Odur ki, yazılarında "intiligent" obrazlarına az təsadüf olunur. Onun qəhrəmanları adətən sadə zəhmət adamları, kəndlilər, fəhlələrdi. Və bu insanlar daha çox torpağa bağlılıqları, həyatın bütün qatlarına dərindən bələd olmalarıyla son dərəcə müdrik, ağıllı, tədbirli, deməli, həm də əsil ziyalıdırlar. Platonov ayrıca filoloji təhsil almayıb. Sadəcə, yazı-pozuya yaşının erkən çağlarından başlayıb. Onun ötən əsrin 30-cu illər yaradıcılığına bələd olan Lev Qumilyov deyibmiş ki, Platonovda mühəndis ağlı, kəşflərə meyil var və əgər o mühəndis olmasaydı, onda yazıçı Platonov da olmazdı. Qumilyov bununla Platonov nəsrində boy göstərən xarakter bitkinliyinə, hadisələrin, vəziyyətlərin, insan münasibətlərinin sözlə, dialoqlarla ifadəsindəki heyrətamiz riyazi dəqqiliyə işarə vurudu.

A. Platonov Voronejdəki dəmiryol texnikumunu bitirir, atası ilə bərabər qatar sürücüsü işləyir, sonra elektrik stansiyası tikintişinə rəhbərlik edir. Bax, elə o illərdə də (1917–1918) müntəzəm yazılar yazır, oçerkləri, məqalələri qəzetlərdə çıxır.

Böyük Vətən Müharibəsi başlayanda onu əsgər aparırlar. 1942-ci ildən davanın sonuna kimi "Krasnaya zvezda" qəzetinin cəbhə müxbiri işləyir. Qəzetin redaktoru Ortenberq xatırlayırdı: "Platonovun cılız fiquru onu görənlərin təsəvvüründə heç də yazıçı obrazı canlandırmırdı. Əsgərlər onunla özlərini çox sərbəst aparır, ürəyindəkiləri ən xırda incəliklərinə qədər açıb tökürdülər ki, bu da Platonova misilsiz material verirdi". A. Platonov rus yazıçıları arasında nəsr dili, üslubiyyət, ricət baxımından ən maraqlı, təkraredilməz sənətkarlardan sayılır. Onun bənzərsiz nəsri uzun illər geniş oxucu dairələrindən gizli saxlanılıb, az təbliğ olunub. Repressiya illərindən güclə yaxasını qurtarsa da, hələ 41–45-ci illər müharibəsində ağır xəstəliyə düçar olmuş, 1951-ci ildə, 52 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Произведения Андрей Платонова в электронной библиотеке классической литературы — Классика.ру 
* Подборка рецензий на произведения Андрея Платонова
* Платонов, Андрей Платонович энциклопедия "Кругосвет"
* Магический Большевизм Андрея Платонова, Александр Дугин, Философский портал Арктогея
* Электронное собрание сочинений, воспоминания современников, материалы к биографии и критика в Библиотеке "Im Werden"
* "Воодушевление": Неснятое кино Андрея Платонова, Елена Грачева, Журнал "Сеанс" № 25/26
Elza Lasker-Şüler

**Elza Lasker-Şüler**(, tam adı ; 11.2.1869, Elberfeld, müasir Vuppertal — 22.1.1945, Qüds, Fələstin) —Alman şairəsi.

## Həyatı
Elza Lasker-Şüler 1869-cu ildə, Wuppertal şəhərində, zəngin və yəhudi bir ailədə dünyaya göz açdı. O altı bacı-qardaşın ən kiçiyi idi. Hələ dörd yaşında ikən yazıb oxumağa başladı. Sonrakı illərdə məktəb həyatına özünü uyğunlaşdıra bilmədiyinə görə on bir yaşında məktəbi buraxıb evdə dərs almağa başladı. On üç yaşında çox sevdiyi qardaşını itirdi və iyirmi bir yaşında isə anasının ölümü onda dərin izlər buraxdı. O bu itkini öz
ömründə "Cənnətdən qovulmaq" kimi dəyərləndirdi və onun acısını hər zaman duydu. Anası üçün həsrət və kədərlə dolu şeirlər yazdı.

Elza Lasker-Şüler üç dəfə evləndi və hər üçü də uğursuzluqla qarşılandı.
Berlin şəhərində uzun illər yaşadı və bir çox şair, bəstəçi, rəssam və yazıçılarla dostluq və ilgidə oldu. Özü də rəssam kimi çalışdı və ara-sıra əsərlərindən
sata bilsə də ömrü boyu, keçinə bilmək üçün dostlarının yardımından asılı qaldı. Oğlunun 27 yaşında ölümü onu dərindən sarsıtdı və ömrünün sonunadək onun acısıyla yaşadı.

1933-cü ildə şeirlərinə görə Almaniyanın o zaman ən önəmli Kleist ödülünü qazandı.
1934-cü ildə faşıstlərin iş başına gəlməsiylə vətəndaşlıq haqqı ləğv edildi. Açıq şəkildə
aşağılandı və küçədə gedərkən döyüldü! İsveçrəyə qaçmalı olsa da orada yaşamısına imkan
verilmədiyinə görə Fələstinə getdi; çox korluqlar və aclıqlar çəkdi.
Yoxsul və kədərli bir durumda Yerusəlim şəhərində dünyaya göz yumdu.

## Yaradıcılığı

Səhər röyasından aslanardı ruhumuz
Sanki gilaslardı ürək kimi,
Və gülən qandı ağaclarda.
Uşaqdı hələ ruhumuz,
Həyatla oynadığı vaxtlarda,
Söylədikləri əfsanələr kimiydilər.
Ağ açalya çiçəklərindən oxuyardı
Batı küləyində,
Başımız üzərində yay göyləri.
Bir inamdı, bir də öpüş;
Üç göyərçindi ruhumuz,
Birləşmiş.


## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Pyer Burdye

**Pyer Burdye** (, ) — fransız filosofu, sosioloqu.

## Həyatı
Ali Normal Məktəbi (1954) bitirmişdir. 1955– 64-cü illərdə Mulen, Paris, Lill təhsil müəssisələrində fəlsəfədən dərs demiş, 1964–2001-ci illərdə Sosial Elmlər Ali Məktəbinin (Paris) professoruru, 1982 –2001-ci illərdə Kollej de Fransın sosiologiya kafedrasının müdiri, 1985–98 illərdə Parisdə Avropa Sosiologiya Mərkəzinin direktoru, 1975-ci ildən "Actes de la recherche en sciences sociales" jurnalının baş redaktoru, 1998-ci il — dən "Liber-Raisons d’agir" nəşriyyatının rəhbəri olmuşdur.

## Fəaliyyəti
Burdye əsas sosioloji ziddiyyətin – sosial struktur ilə sosial hərəkət arasındakı uçurumun aradan qaldırılmasının variantını təklif etmişdir. Onun "genetik strukturalizm" konsepsiyası obyektivist (E. Dürkheym, K. Marks və strukturalizm) və subyektivist (M. Veber fenomenologiya və etnometodologiya) metodologiyalarının sintezinə cəhddir: "strukturlaşdırıcı struktur" Burdyeyə görə, habitus obyektiv strukturları, subyektiv intensiyaları (niyyətləri) və hərəkətləri birləşdirir. Sosial məkan, sahə, kapital və habitus B. konsepsiyasının əsas anlayışlarıdır.

B-yə görə, sosial gerçəklik həm obyektiv – müxtəlif növ resursların bölüşdürülməsində obyek — tivləşdirilmiş sosial münasibətlərlə, həm də subyektiv – sosial münasibətlərə əks, fəal təsir göstərən sosial təsəvvürlər və yer dəyişmələrlə (dispozisiyalarla) strukturlaşdırılmışdır. Burdyeyə əsasən, sosial məkan çoxlu nisbətən muxtar yarımməkanlardan – "sahələrdən" ibarət olur. Sahəni oyunun strukturları, yerdəyiş mələri, qaydaları və istinadları müəyyən edir. Hər bir sahə predmetləşmiş forması "kapital" adlanan öz sosial münasibətlər tipi ilə qurulur. Kapital onun özünə müvafiq sosial oyunun başlıca məqsədi və va sitəsi kimi çıxış edən hökmranlıq strukturudur.

Burdye kapitalı üç əsas növə ayırmışdır: iqtisadi, mədəni, sosial. Müxtəlif vaxtlarda onun tədqiqat obyekti təhsil, ədəbiyyat, iqtisadiyyat, bürokratiya sahələri olmuşdur. Burdyenin ideyaları E. Gid densə, sosiologiyada "tənqidi realizm" (ingilis alimləri R. Bhaskar, Marqaret Arçer və b.) və "praktiki dönüş" nəzəriyyə çilərinə [Karin D. Knorr-Setina, T. R. Şatski (ABŞ) və b.], tarixçilərə (R. Darnton, ABŞ; E. Hobsbaum, B. Britaniya; R. Şartye, Fransa) təsir göstərmişdir.

İkinci Dünya müharibəsi sonrasında ən yaradıcı alimlərindən biri olan Pyer Burdye müasir sosiologiyanın əsas nəzəriyyəçilərindən biridir. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Социологическое пространство Пьера Бурдье" — сайт, посвященный Пьеру Бурдье, с большим количеством текстов и справочных материалов
* Пьер Бурдье "Негарантированность повсюду" 
* Пьер Бурдье "Общественное мнение не существует"
* HyperBourdieu@WorldCatalogue
* После Бурдье: политика теории и практика рефлексии (раздел о Бурдьё в "Новом литературном обозрении", № 60)
* Ширшова, И. Основные понятия концепции Пьера Бурдье  // Альманах "Восток". — 2004. — № 11, ноябрь.
* Базиль Львофф. Сми как пространство обращения капитала известности (сравниваются идеи П. Бурдье и Элвина Тоффлера)
* Некоторые работы 
* Пьер Бурдье в Рунете
Okeanologiya

## Geomorofloji termin

**Okeanologiya** (*okean* və  – *"fikir"*, *"söz"*.) və ya **okeanoqrafiya** (*океan* və  – "*yazıram*", "*təsvir edirəm*") — dünya okeanının və Yer atmosferinin qlobal qarşılıqlı təsirini və dəyişməsini, okeanın materiklərlə uyğunluğunu, bioloji və ekoloji təsirlərini, okean dibinin geoloji quruluşunu, okeanın müxtəlif hissələri arasında qarşılıqlı təsirini öyrənən elm sahəsi. Okeanologiya — (, ) okeanda, onun ayrı-ayrı hissələrində , kənarlarında və daxili dənizlərdə gedən fiziki, kimyəvi, bioloji prosesləri öyrənən elmlərin məcmusudur.
* Dünya okeanında baş verən fiziki, kimyəvi, geoloji və bioloji proseslər haqqında elm sahələrinin məcmu. O, okeanın fizikası / fiziki okeanologiya, dənizin fizikası/, okeanın kimyası / kimyəvi okeanologiya/, okeanın biologiyası və geologiyası kimi sahələrə ayrılır.

## Okeanologiyanın bölmələri
* Okeanın biologiyası
* Kimyəvi okeanologiya
* Dəniz geologiyası
* Okean və atmosferin qarşılıqlı təsiri
* Fiziki okeanologiya
* Texniki okeanologiya
* Balıqçılıq okeanologiyası

## Həmçinin bax
* Okean
* Atmosfer
* Yer

## Mənbə
* Как изучается океан
* Захаров Л. Введение в промысловую океанологию (учебное пособие)

## Ədəbiyyat
* *Пивоваров А. А.* Термика пограничных слоев океана и атмосферы. ч. 1. М., Изд-во МГУ, 1986, 127 с.
* *Пивоваров А. А.* Термика пограничных слоев океана и атмосферы. ч. 2. М., Изд-во МГУ, 1987, 92 с.
* *Гусев А. М.* Основы океанологии. М., Изд-во МГУ, 1987, 247 с.
* *Степанов В. Н.* Океаносфера. М.: "Мысль", 1983. 270 с.

## İstinadlar
Rene Russo

**Rene Russo** (, 17 fevral 1954) —ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Məşhur aktrisa və model Rene Russo 1954-cü ildə ABŞ-nin Kaliforniya ştatında dünyaya gəlib. 16 yaşından başlayaraq podiumlarda görünməyə başlayıb. Bu dövrdən etibarən nüfuzlu moda brendlərinin siması kimi jurnal səhifələrində yer alması Renenin gələcək karyerasının stimulu olub.

Uca boya, ideal bədən quruluşuna və cazibədar sifət cizgilərinə malik olan gənc qız öz dövründə amerikan gözəlliyinin etalonu hesab edilirdi. Eyni zamanda, özünümüdafiə üçün seçdiyi üsullar, müstəqil olaraq sözünü demək bacarığı Reneni 20-ci əsr qadınlarının da gözündə ucaldıb.

O, heç vaxt incə və zərif rollar oynamayıb. Renenin qəhrəmanları güclü xarakteri, möhkəm iradəsi ilə seçilib.

Baxmayaraq ki, 80-ci illərin sonu-90-cı illərin əvvəllərində "silahlı qadın" obrazı kinosevərləri valeh etmirdi, amma, aktrisa üçün öz istedadının nümayişinə bu tendensiya mane olmurdu. Elə onun inadcıl rəqabəti sayəsində "Ölümcül silah-3", "Alov xətti", "Yüksək liqa" filmləri dünya kinematoqrafiyasında yer tuta bildi.

Onun tərəf müqabilləri də Russonun öz rolunu yaşatmaq bacarığına heyran olduqlarını gizlətmirdilər. Tom Besencer, Çarli Şin,Mel Gibson, Klint İstvud və Con Travolta kimi məşhurlar aktrisa ilə birgə çəkiliş meydançasına getdiklərindən məmnunluqlarını ürəklə söyləyirdilər.

Renenin qəhrəmanları həm gözəl idi: aktrisa zamanının ən arzuolunan qadınları sırasında yer almışdı, həm dəblə ayaqlaşırdı: nüfuzlu moda brendləri öz kolleksiyalarınının onun bədəni ilə vəhdətindən milyonlarla gəlir əldə edirdi, həm də qadınlar üçün əvəzedilməzlik nümunəsiydi: zərif xanımlar Russonun simasında əsl yenilməzliyi görürdülər, ona bənzəməyə çalışırdılar.

Aktrisa o qədər güclü obrazların ifaçısı kimi sevilmişdi ki, karyerası boyunca cəmi bir dəfə, "Vikup" filmində oynadığı aciz ana rolu ona uğur gətirmədi.

Buna görə də Hollivud gildiyası və kinotənqidçilər Reneyə bir daha ampulasından kənar xarakterlə komera önünə keçməsini məsləhət görmədilər.

Ənənəsinə sadiq qalaraq sevilən Rene Russo bu gün də Hollivudun ən bahalı aktyorları sırasındadır.

## Filmoqrafiya
# Sənin, mənim və bizim (film, 2005)

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
*
Robin Vilyams

**Robin Vilyams** (; ) — ABŞ aktyoru. Bir "Oskar", iki "Emmi", beş "Qremmi" və altı "Qızıl Qlobus" mükafatı laureatı.

## Həyatı
Robin Vilyams 21 iyul 1951-ci ildə İllinois ştatının Çikaqo şəhərində doğulub. Onun atası Robert Fitscerald Vilyams (1906–1987) Ford şirkətinin Linkoln-Merkuri şöbəsində yüksək səviyyəli rəhbər vəzifəsində çalışmış, anası Lauri (1922–2001) isə Missisipi ştatının Cekson şəhərindən olan keçmiş model idi. Onun anasının ulu babası Anselm J. McLaurin tanınmış Missisipi senatoru və qubernatoru idi. Robin Vilyamsın iki böyük ögey qardaşı var idi.  Biri Robert idi və ona da Todd deyirdilər. Digəri isə Maklorin idi. Vilyams 2001-ci ildə "Inside the Actors Studio"da televiziya müsahibəsi zamanı yumor hissinin formalaşmasında anasının böyük rol oynadığını söylədi. O, daim onu güldürməyə çalışırdı.

## Ölümü
Vilyams 11 avqust 2014-cü il tarixdə yerli vaxtla saat 11:55 radələrində Kaliforniya ştatının Paradise Cay şəhərində yerləşən evində ölü vəziyyətdə tapılmışdır. Onun ölüm səbəbinin asılaraq intihar olduğu müəyyən edilib. Vilyams Levi cisimcikli demensiyadan əziyyət çəkirdi, buna görə ağır depressiyaya düşmüşdü.

Barak Obama bildirmişdir ki, Vilyams *"insan ruhunun hər bir hissəsinə toxunmağı bacara bilən bir aktyor"* olmuşdur.

## Filmoqrafiya
*Good Morning, Vietnam (1987)
*Ölü şairlər cəmiyyəti (1989)
*Hook (1991)
*Ələddin (1992)
*Vonq Fuya hər şeyə görə təşəkkür! Culi Nyumar (1995)
*Cumanci (1995)
*Ələddin və quldurların kralı (1996)
* Ağıllı Vill Hantinq (1997)
*Xəyallar hara gətirə bilər (1998)
*Süni intellekt (2001)
*İnsomniya (2002)
*Robotlar (2005)
*RV (2006)
*Happy Feet (2006)
*Muzeydə gecə (2006)
*Old Dogs (2011)

## Xarici keçidlər

*
Harrison Ford

**Harrison Ford** (; ) — ABŞ aktyoru. "*[[Ulduz müharibələri|Ulduz Müharibələri]]*" film seriyasında canlandırdığı Han Solo obrazı ilə məşhurlaşıb.

## Həyatı
Corc Lukas və Stiven Spilberq əməkdaşlığının ən şahanə bəhrələrindən İndiana Cons ardıcıllığı, 1981 istehsalı Raiders of the Lost Ark / Müqəddəs Xəzinə Ovçularıyla başlamış və 1989-cu ildə Indiana Jones and the Last Crusade / İndiana Cons: Son Macəra ilə sona çatmışdı. Əfsanə ardıcıl son filmdən 19 il sonra 2008-ci ildə yenidən canlanmış və Spilberq İndiana Cons: Kristal Kəllə Krallığına imza atmışdı. Filmdə Harrison Ford, 66 yaşında olmasına baxmayaraq yenidən Indiana Jones qılığına bürünüb macəradan macəraya qaçmışdı.

Indiana Cons ardıcıllığı beşinci hissəni də görəcək. Bununla da Spilberq və Lukasın üzərində işlədikləri ssenarinin bitmək üzrə olduğu açıqlandı.

Yaxşı Harrison Ford İndiana Cons filmini bir daha canlandıra bilərmi? 
Lucasın yaxın ətrafına filmdə kompüter effektlerinen mümkün qədər qaçmaq istədiklərini, hətta filmdə heç kompüter effekti olmamasını seçəcəklərini açıqladı. 
Bu vəziyyətdə bütün təhlükəli səhnələrdə Harrison Fordun şəxsən özü lazım olacaq.

Aktyor təklifi almasına baxmayaraq, fiziki olaraq bu rolunu necə canlandıracağı sual işarəsi altındadır. 2012-ci ildə tamamlanması gözlənilən filmdə İndiana Cons Bermud Şeytan Üçbucağının sirrini həll edəcək..

## Filmoqrafiya
* Ülgüc üzərində qaçan (1982)
* Sabahınız xeyir (2010)
* Ülgüc üzərində qaçan 2049 (2017)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Harrison Ford Web
* Harrison Ford  Kinomania.ru saytında
* Harrison Ford At Pictures.com saytında
* http://www.ford-jones.com/
Barbra Streyzand

**Barbra Streyzand** (, ) — ABŞ aktrisası və müğənnisidir.

## Həyatı
Barbra Streyzandın ən yaxşı rollarından biri Vilyam Uaylerin 1968-ci ildə ekranlaşdırdığı "Məzəli qız" filmində olub. Bu filmdə onun tərəf müqabili Ömər Şərif idi. Onların işbirliyi və dekorasiyaların zənginliyi nəticəsində bu film yaddaşlarda dərin iz qoyub və hələ də maraqla izlənilir.

## Filmoqrafiya
# Məzəli qız (film, 1968) / Funny Girl

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Vupi Qoldberq

**Vupi Qoldberq** () — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Aktrisa və teleaparıcı Vupi Qoldberq 1955-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olub və əsl adı Kerin Eleyn Consondur. Onun ailəsi kasıb təbəqədən idi. Anası Emma Harris həm tibb bacısı , həm də müəllimə işləyirdi. Atası Robert Ceyms isə keşiş işləyirdi.  O, məktəbi 16 yaşında atır və ardınca həyatında çoxsaylı nikahlar, narkotiklərdən asılılıq və iş yerlərinin tez-tez dəyişdirilməsini yaşayır. O, 3 dəfə ailə həyatı qurub.

## Filmoqrafiya
#Ruh (film, 1990) / Ghost
#Alisa möcüzələr ölkəsində (film, 1999) / Alice in Wonderland

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tara Reyd

**Tara Reyd** (;  ) — ABŞ aktrisası.

## Həyatı
Tara Reyd 8 noyabr 1975-ci ildə anadan olub.

## Filmoqrafiya
* *[[A Return to Salem's Lot]]* (1987) …. Amanda
* *[[Saved by the Bell: The New Class]]* (1994) (1 bölüm) …. Sandy
* *[[Days of Our Lives]]* (1995) (5 bölüm) …. Ashley
* *[[California Dreams]]* (1996) (1 bölüm) …. Sarah
* *[[The Big Lebowski]]* (1998) …. Bunny Lebowski
* *[[Girl (film)|Girl]]* (1998) …. Cybil
* *[[Touched by an Angel]]* (1998) …. bilinmir
* *I Woke Up Early the Day I Died* (1998) …. Prom Queen / Nightclub Bartender
* *[[Urban Legend (film)|Urban Legend]]* (1998) …. Sasha Thomas
* *[[Cruel Intentions]]* (1999) …. Marci Greenbaum
* *Around the Fire* (1999) …. Jennifer
* *[[Amerikan tortu (film, 1999)]]* (1999) …. Victoria 'Vicky' Lathum
* *[[Body Shots]]* (1999) …. Sara Olswang
* *[[Dr. T & the Women]]* (2000) …. Connie
* *[[Just Visiting (film)|Just Visiting]]* (2001) …. Angelique
* *[[Josie and the Pussycats (film)|Josie and the Pussycats]]* (2001) …. Melody Valentine
* *[[Amerikan Pastası 2 (2001 film)]]* (2001) …. Victoria 'Vicky' Lathum
* *[[National Lampoon's Van Wilder]]* (2002) …. Gwen Pearson
* *[[Devil's Pond]]* (2003) …. Julianne
* *[[My Boss's Daughter]]* (2003) …. Lis Taylor
* *[[Knots (film)|Knots]]* (2004) …. Emili
* *[[Scrubs (TV series)|Scrubs]]* (2003–2005) (11 bölüm) …. Danni Sullivan
* *[[Alone in the Dark (2005 film)|Alone in the Dark]]* (2005) …. Aline Cedrac
* *[[The Crow: Wicked Prayer]]* (2005) …. Lola Byrne
* *Silent Partner* (2005) …. Dina
* *[[Incubus (2005 film)|Incubus]]* (2006) …. Jay
* *[[If I Had Known I Was a Genius]]* (2007) …. Stephanie
* *[[7-10 Split (film)|7–10 Split/Strike]]* (2007) …. Lindsay / Lil Reno
* *Senior Skip Day* (2008) …. Ellen Harris
* *[[Clean Break (film)|Clean Break/Unnatural Causes]]* (2008) …. Julia McKay
* *[[Vipers (film)|Vipers]]* (2008) …. Nicky Swift
* *[[Land of Canaan (film)|Land of Canaan]]* (2009) …. Amy
* *The Beautiful Outsiders* (2009) …. Bilinmiyor
* *The Fields* (2011) (çekim aşamasında) (oynayacağı söylənir)
* *[[Amerikan tortu, dönüş (2013, film)]]* (2013) …. Victoria 'Vicky' Lathum

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
İşıq savaşçısının kitabı

**İşıq savaşçısının kitabı** () — Paulo Koelyonun 1997-ci ildə nəşr olunmuş romanı. Azərbaycan dilinə Nəriman Əbdülrəhmanlı tərəfindən tərcümə olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Kitabın ePub-ı (müəllifin saytından)
28 May (dəqiqləşdirmə)

**[[28 may]]** — təqvim günü.

**28 May** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* 28 May (qəsəbə) — Azərbaycanın Binəqədi rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
* 28 May metrostansiyası — Bakı Metropolitenində stansiya.
* 28 May küçəsi (Bakı) — Bakı şəhəri Nəsimi rayonunda küçə.
Cəfər Cabbarlı (dəqiqləşdirmə)

*Cəfər Cabbarlı - Azərbaycan dramaturqu, şairi və nasiri.
*Cəfər Cabbarlı - 1944-cü ildə çəkilmiş film.
*Cəfər Cabbarlı -  1969-cu ildə çəkilmiş film.
Enn Heç

**Enn Heç** (, ) — ABŞ aktrisası, rejissoru və ssenaristi.

## Həyatı
Enn Heç 25 may 1969-cu ildə ABŞ-nin Ohayo ştatının Avrora şəhərində anadan olub. Atası baptist kilsəsində keçirilən xorun rəhbəri olub.1983-cü ildə QİÇS xəstəliyi səbəbindən atasını, bir il sonra isə baş vermiş avtoqəza nəticəsində aktyor karyerasına yeni başlayan özündən yaşca böyük olan qardaşını itirib.1985-ci ildə Enn-in 16 yaşı olarkən o, aktyorluq karyerasına yeni qədəm qoyacaq "Dünya necə fırlanır" adlı operada iştirak etmək üçün ilk təklifi alır. Lakin, anasının məsləhəti ilə ilk əvvəl məktəbi bitirməyi daha vacib hesab edərək bu təklifi rədd edir.

Məktəbi bitirər bitirməz Nyu-York şəhərinə köçən Enn burada "Başqa Dünya" adlı serialda çəkilmək təklifini qəbul edir və həmin serialda oynadığı rola görə Emmy mükafatına layiq görülür.90-cı illərdə "Doni Brasko", "Vulkan", "Mən bilirəm siz keçən yay nə etmisiniz", "6 gün 7 gecə" adlı bir neçə uğurlu filmlərdə çəkilməsi kino sənayesində olan rəğmətini daha da artırmışdır.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
*
Hacı Əli xan Müqəddəm

**Hacı Əli xan Hüseyn xan oğlu Müqəddəm** (1807-1867) — Qacarlar dövlətinin ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
Əli xan Hüseyn xan oğlu 1807-ci ildə Marağa şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı.  
Hacı Əli xan Məhəmməd şah Qovanlı-Qacar və Nasirəddin şahın hakimiyyəti illərində sarayda çalşmışdı. 1845-ci ildə nazir (maliyyə məmuru) vəzifəsini daşımışdı. Məhəmməd şahın qadınlarından biri ondan şikayət etmiş, şah onun varidatını müsadirə edib, çubuqlatdırmışdı. O, canının qorxusundan Qum şəhərinə qaçmış, Həzrəti Məsumənin türbəsində bəstə oturmuşdu. Haci Mirzə Ağası Bayat Qumun valisinə əmr etmişdi ki, onu zəncirə vurub Tehrana göndərsinlər. Əli xan Təbrizə Nasirəddin mirzənin yanına gəlir və Mələk Cahan xanım Məhdi Ülya tərəfindən dəstəklənmişdi. Xanımın Həcc səfərində iştirak etmişdi.

Hacı Əli xan 1849–1858-ci illərdə Fərraşbaşı vəzifəsində çalışmışdı. 1859–1862-ci illərdə  Xuzistanın valisi olmuşdu. 1863–1865-ci illərdə Ədliyyə naziri vəzifəsində çalışmışdı. 1865–1868-ci illərdə Sosial Təminat (Ovqaf) naziri vəzifəsini daşımışdı.

Hacı Əli xan Hacibəddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Hacı Əli xan 1867-ci ildə vəfat edib,  Qum şəhərində Həzrəti Məsumə gorgahında dəfn edilib.

## Aıləsi
Hacı Əli xan Xurşid xanım Qacarla ailə qurmuşdu. Əbdüləli xan, Əbdülhüseyn xan, Məhəmmədhəsən xan adlı oğlanları vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Müqəddəm eli, "Soy" dərgisi, 5 (25), 2008.
*Ənvər Çingizoğlu, Marağa xanlığı, Bakı, "Şuşa", 2011,-səh.218.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Müqəddəm eli
*Əmir Ağaxan sultan Müqəddəm
*Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm

## Xarici keçidlər
Şah II Süleyman

**II Süleyman Səfəvi** (; ), **Süleyman şah Səfəvi**, **Mirzə Seyid Məhəmməd Məraşi** —1749-cu ildən 1750-ci ilədək Xorasanda hakimiyyətdə olub. Səfəvi şahənşahı, Səfəvilər dövlətinin XII hökmdarıdır.

## Həyatı
Mir Seyid Məhəmmədin anası Səfəvi şahı I Süleyman şah Səfəvi (II Şah Səfi)-nin qızı idi. Yəni o, ana tərəfdən Səfəvilər sülaləsindən idi. Məhz buna görə də o, İran taxt-tacına iddia edirdi.

1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra İranda və Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda mübarizə başlandı. 1747-ci il iyul ayında hakimiyyətə Adil şah gəlsə də, çox keçmədən o, İbrahim şah tərəfindən məğlub edildi və hakimiyyətdən kənarlaşdırıldı. Lakin İbrahim şahın da hakimiyyəti uzun çəkmədi. Beləki o, 1748-ci ildə Məşhəd üsyançıları tərəfindən məğlub edildi və öldürüldü. Bu işdə Raziya Sultan da varnidi. Çünki o israrla qohumun taxta keçməsini istəyirdi. Beləliklə, İbrahim şah Əfşar öldürüldükdən sonra ona məxsus sərvət və var-dövlət onu qoruyan Mir Seyid Məhəmmədə qismət oldu. O isə öz növbəsində İbrahimin məğlubiyyətindən sonra onun hakimiyyətini tanımaqdan imtina etməklə bərabər, Səfəvi taxt-tacına namizəd kimi özünün təbliğini genişləndirdi. O, əslində rəqibi Şahrux şah Əfşarı zərərsizləşdirdikdən sonra hakimiyyətə gəlmək istəyirdi. Lakin Qum yaxınlığında məskunlaşmış türk Xələc tayfaları Mir Seyidə müraciət edərək, ona hakimiyyəti ələ almaq təklifini etdilər. Lakin o, təklifi qəbul etmədi. Bununla o, Şahruxa sadiqliyini nümayiş etdirmək istəyirdi. Şahrux şah Mir Seyidin güclü rəqib olduğunu nəzərə alaraq, ona qarşı sui-qəsd təşkil etdi. Lakin bu sui-qəsd baş tutmadı. 1749-cu ilin dekabrında Şahrux çevriliş nəticəsində hakimiyyətdən kənarlaşdırılmış və gözləri kor edilmişdir. Və  1750-ci il yanvarın 14-də şah elan edilən Mir Seyid Məhəmməd II Süleyman ləqəbi ilə taxtda əyləşdi. Bununla belə II Süleymanın da hakimiyyəti çox sürmədi. Saray çevrilişi nəticəsində onun hakimiyyəti devrildi və 1750-ci il martın 20-də  hakimiyyətə yenidən Şahrux şah gətirildi.

## Həmçinin bax
* III Şah İsmayıl

## Xarici keçidlər
İran ərəbləri

**İran ərəbləri** — İranda yaşayan bir qrup Ərəb soylu xalaqdırlar. İran ərəblərinin içinə Xuzistan ərəbləri, Xorasan ərəbləri, Hörmüzgan ərəbləri, Buşehr ərəbləri, İraqlı Moavedlər, Farslaşmış ərəb elləri daxildir.

## Yaşayış məntəqələri
### Böyük ərəb əhalisi olan məntəqələr
*Xuzistan
*Hörmüzgan
*Buşehr
*Fars
*Cənubi Xorasan
*Qum

### Azlıq ərəb əhalisi olan məntəqələr
*Rəzəvi Xorasan
*İlam
*Kirmanşah
*Tehran

## Farslaşmış ərəb elləri
*Ərəb sərhəngi: Simnan ostanında
*Ərəb derazi: Simnan ostanında
*Bəni lam: Yəzd ostanında
*Bəni şeyban: Yəzd ostanında
*Xəzai: Yəzd ostanında
*Bəstami: Yəzd ostanında
*Amiri: Yəzd ostanında
*Mişməst: Yəzd ostanında
*Ərəb cəbbarə: Fars ostanında
*Ərəb şeybani: Fars ostanında
*Ərəb kəti: Tehran ostanında
*Ərəb səhnayi: Tehran ostanında
*Ərəb baqiri: Əlburz ostanında

## Etnik mənşələri Ərəb sanılan xalqlar
*Şəhrəki eli:Sistan və Bəlucistan əyalətində,Fars dilində danışırlar. 
*Kul eli:Sistan və Bəlucistan əyalətində,Fars dilində danışırlar. 
*Mir eli:Sistan və Bəlucistan əyalətində,Fars dilində danışırlar. 
*Sərbəndi eli:Sistan və Bəlucistan əyalətində,Fars dilində danışırlar. 
*Səyyad eli:Sistan və Bəlucistan əyalətində,Fars dilində danışırlar. 
*Biranvənd eli:Luristan əyalətində, Lək dilində danışırlar.
*Bacelan eli: və ya Bacolvənd eli,Luristan əyalətində, Lək dilində danışırlar.

## Məşhur İran ərəbləri
*Cabir ibn Həyyan
*Əbu Nuvas
*Əli Şəmxani:İranın keçmiş müdafiə naziri
*Hüseyn Kəbi:İran futbolçusu
*Əsədulla Ələm:1962-1963 arasında İran baş naziri
*Şeyx Xəzəl:Qacarlar dönəmində Xuzistan əyalətinin vali və hökmdarı

## İstinadlar
Rebeka Linares

**Rebeka Linares** () — İspaniyalı pornoaktrisadır. Porno karyerasına 2005-ci ildə İspaniyada başlamışdır. 2006-cı ildən başlayaraq isə Los-Ancelesa köçmüş və burada populyarlıq əldə etmişdir. 300-dən çox pornofilmdə çəkilmişdir.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* 8th Street Latinas 7 (2009)
* Performers of The Year 2009 (2008)
* Deep in Latin Cheeks 2 (2008)
* Barrio Bangers (2007)
* Yo Quiero Chocolatte (2006)
* Little Latina Cum Slaves (2006)
* Spain In The Ass (2006)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
 
* Rebeka Linares lukeisback.com
Bəxtiyari dili

**Bəxtiyari dialekti** — Lur dilinin dialektlərindən biri. İranda Çahar-Mahal və Bəxtiyari, Xuzistan, İsfahan və Luristan ostanlarında Bəxtiyari elinin dialektidir.

## Sözlərin müqayisəsi

## İstinadlar


## Həmçinin bax
*Lur dili
*Buyer Əhməd dialekti
Xovlu xalçalar

**Xovlu xalçalar** — toxuculuq sənətinin ən yüksək mərhələsini əks etdirən dövrünə təsadüf edən xalçalar.

Azərbaycan xalçaları öz texniki xüsusiyyətlərinə görə xovsuz, **xovlu** və süjetli növlərə ayrılır.

Çox saylı kompozisiyalı naxışlarla və zəngin ornamentli motivlərlə olan xovlu xalçalar azərbaycan xalçaçılıq sənətində xüsusi seçilirlər. Xovlu xalçalar toxunma texnikasına görə xovsuz xalçaların (kilim, sumax, palaz və s.) istehsalından daha mürəkkəbdir, amma xovsuz xalçalardan daha yüksək istismar keyfiyyətlərinə malikdir.

## Həmçinin bax
* Xalça
* Xovsuz xalçalar
* xalçalar

## Xarici keçidlər
* Xovlu xalçalar 
* Azərbaycan Xalça Sənəti
Erotik film

**Erotik film** - kinematoqrafiyanın janrlarından biridir. Pornoqrafik filmlərdən fərqli olaraq bu filmlərdə personajların bədənlərinin çox hissəsi göstərilmir. Bu janrda çəkilən film seanslarına pornoqrafik filmlərdə olduğu kimi 18 yaş üzəri olan şəxslər buraxılır. Ən çox ABŞ və Avropa ölkələrində bu janrda film çəkilir. O cümlədən bəzi Azərbaycan filmlərində də erotik səhnələrə rast gəlmək olar.

## İstinadlar
Karl Nesselrode

thumb|right|Karl Nesselrode
**Nesselrode Karl Vasilyeviç** (; 13.12.1780-23.3.1862) – Rusiya imperiyasının xarici işlər naziri, kansleri, qraf.

## Həyatı

Karl Nesselrode 1816-1856-cı illərdə Rusiyanın xarici işlər naziri olmuşdu. 1845 –ci ildən kansler idi. 1816-cı ildən İranla münasibətlər onun rəhbərliyi altında həyata keçirilirdi. Türkmənçay müqaviləsini Peterburqa gətirən A.S.Qriboyedov onun qəbulunda olmuşdu.. 1853-1856-cı illərdə Krım müharibəsində Rusiyanın diplomatik cəhətdən təcrid edilməsində mühüm rol oynamış, 40 ildən sonra vəzifəsindən uzaqlaşdırılmışdı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
*  Нессельроде К.В. Неизданное письмо графа КВ. Нессельроде к И.Ф. Паскевичу-Эриванскому от 11 мая 1829 г. / Сообщ. А.П.М./ Исторический вестник, 1890. – Т. 39. – № 1. – С. 221-225. – Под загл.: Страничка из истории наших сношений с Персией в 1829 г. ;
Mixail Rumyantsev

**Rumyantsev Nikolay Petroviç** (14.4.1754–15.1.1826)—rus dövlət xadimi. Müqəddəs Anna ordeni, Fəxri Legion ordeni və s. ilə təltif edilmişdir.

## Həyatı
1807–1814-cü illərdə Rusiyanın xarici işlər naziri, 1810–1812-ci illərdə Dövlət Şurasının sədri olmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nikolay Rtişev

**Rtişev Nikolay Fyodoroviç**(1754 — 8 yanvar 1835)—general-leytenant. 1812-1816-cı illərdə Qafqaz xəttində və Gürcüstandakı rus qoşunlarının baş komandanı olmuşdu.

## Həyatı
Nikolay Fyodoroviç Rtişev mənşəcə zadəgan ailəsindəndir. 1754-cü ildə anadan olmuşdu. Yekaterina Milet ilə aliləli olub, övladı olmayıb.

XIX əsrdə Rusiyanın Azərbaycanı işğal etməsi və burada rusların məskunlaşması Azərbaycanda pravoslavlığın yayılmasına təkan vermişdir. Bakı və Azərbaycanın digər bölgələrində məskunlaşan rus əhalisinin əksəriyyəti hərbçi və məmur ailələrindən ibarət idi. Onların dini tələbatının ödənilməsi və çar Rusiyasının Azərbaycanda mövqeyinin gücləndirilməsi məqsədilə pravoslav kilsələri və dua evləri inşa edilmişdir.
 
Bu sahədə ilk addım 1815-ci il yanvarın 1-də Şamaxı quberniyasının general-qubernatoru N.F.Rtişev tərəfindən atılmışdır. Onun sərəncamı ilə Bakıda ilk rus pravoslav kilsəsi ucaldılmışdır. Məbədin tikintisi üçün xristianlardan ianə yığılmış və sadə dindarlar hamılıqla bu işə cəlb olunmuşdur. Bu kilsəyə "Müqəddəs Nikolay" adı verilmiş, Tiflisdən olan David İvanov keşiş təyin edilmişdir. Buna görə "Müqəddəs Georgi" ordeni ilə təltif olunub.

Nikolay Rtişev 8 yanvar 1835-ci ildə Rusiya imperiyasının mərkəzi Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ртищев, Николай Федорович // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
* Ртищев Николай Фёдорович : [арх. 6 октября 2022] / Муханов В. М. // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* Краткие биографии военных, гражданских и др. деятелей Кавказа за время с конца прошлого столетия до середины настоящего // Кавказский календарь на 1889 год. — Тф.: Тип. Канц. Главнонач. гражд. частью на Кавказе, 1888.
* Кавказ и Закавказье за время управления генерала от инфантерии Н. Ф. Ртищева // Акты, собранные Кавказской археографической комиссией / Под ред. А. П. Берже. — Тф.: Тип. Глав. управ. наместника кавказского, 1873. — Т. 5. — 1170 с.
* Список главных деятелей на Кавказе // Акты, собранные Кавказской археографической комиссией / Под ред. А. П. Берже. — Тф.: Тип. Глав. управ. наместника кавказского, 1884. — Т. 9. — 1013 с.

## Xarici keçidlər

* Главноначальствующие на Кавказе. Ртищев Николай Фёдорович.
Aleksey Yermolov

**Yermolov Aleksey Petroviç** ()&nbsp;— Rusiya hərbi xadimi, Qafqaz komandanı.

## Həyatı
Aleksey Yermolov 1777-ci ildə anadan olmuşdur. 1812-ci il Vətən müharibəsinin qəhrəmanlarından biri kimi tanınmışdır. Qafqazdakı rus qoşunlarının baş komandanı olmuşdur. Burada Sərdar Yermolov adı ilə məşhurlaşmışdı. Qafqazın müsəlman xalqlarının, xüsusilə Azərbaycanın qəddar düşməninə çevrilmişdi. Şəki (1819), Şəmşəddil və Qazax sultanlıqları (1819), Şirvan (1820), Qarabağ (1822) və Talış (1826) xanlıqları ləğv edilmişdi. Diplomatik fəaliyyətdə də kobudluğu və özbaşınalığı ilə fərqlənirdi. O, əvvəlcə Rusiya elçiliyinin rəhbəri kimi İranla münasibətləri kəskinləşdirmiş, 1826–1828-ci illər rus-İran müharibəsinin günahkarlarından olmuşdur. Bütün bunlardan başqa Yermolov dekabristlərin ideallarına xəyanət etmiş, Qafqaz ordusunun çara andiçmə mərasimini keçirmiş, sonadək sədaqətli monarxist olmuşdu. A. S. Puşkin onun Qafqazdakı fəaliyyətini belə ―vəsf etmişdi:





A. Yermolov 1861-ci ildə 84 yaşında ölmüşdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолов генерал-лейтенант
* Записки А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолова 1798–1826&nbsp;гг.
* Памятник А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолову в г. Грозном до 1917&nbsp;г.
* Памятник А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолову в г. Грозном 70–80-е года XX века.
* Шапи Казиев Имам Шамиль. ЖЗЛ. М., Молодая гвардия, 2010. ISBN : 5-235-02677-2
* Генерал А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолов и начало покорения Кавказа Михаил Диунов
* "Кавказ: земля и кровь" Ермолов Я.&nbsp;А.&nbsp;Гордин
* Ермолов Алексей Петрович "Записки", на сайте "Военная литература"
* о. Сергий (Разумцев). Потомки Ермолова.  В журнале "РФ сегодня"
* Алексей Ермолов&nbsp;— зверь или укротитель? 
* Погодин М. П. О кончине А.&nbsp;П.&nbsp;Ермолова. Письмо к редактору // Русская старина, 1875.&nbsp;— Т. 13.&nbsp;— №&nbsp;7.&nbsp;— С. 452–453. 
* Похвистнев М.&nbsp;Н.&nbsp;Алексей Петрович Ермолов (По поводу помещенных в "Русской старине" материалов, под заглавием: "Ермолов, Дибич, Паскевич" // Русская старина, 1872.&nbsp;— Т. 6.&nbsp;— №&nbsp;11.&nbsp;— С. 475–492. 
* Уманец Ф.&nbsp;М.&nbsp;Проконсул Кавказа // Исторический вестник, 1888.&nbsp;— Т. 33.&nbsp;— №&nbsp;8.&nbsp;— С. 258–295; №&nbsp;9.&nbsp;— С. 477–506. 
* Храповицкий С.&nbsp;И.&nbsp;Знакомство с Ермоловым // Русская старина, 1872.&nbsp;— Т. 6.&nbsp;— №&nbsp;11.&nbsp;— С. 539–542.
Arakçeyevlər

**Arakçeyevlər**-Tatar əsilli tanınmış rus zadəgan soylarından biri.

## Soyun yaranması

Rusların "Nəsil Şəcərəsi Kitabı"nda Arakçeyevlərin nəsli haqqında deyilir:
"1695-ci il martın 6-da çar fərmanı ilə Novqorodlu İvan Stepanoviç Arakçeyevə
onun özünün, ata və babalarının dövlət qarĢısındakı xidmətlərinə görə Novqorod
quberniyasında kəndlər, əkin-biçin yerləri bağıĢlanır"

Arakçeyevlərin türk əsilli olmaları, Qızıl Ordadan ayrılıb rus knyazlarına
qoĢulmuĢ ailələrdən olması Ģübhəsizdir. Onların soyu XV əsrin ortalarında II Vasili
zamanı Rusa xidmətə girən, xristianlığı qəbul edib xaçlanan və xristian adı götürüb,
lakin türk soyadını saxlayan Arakçı Evstafyevdən başlayır, Arakçı Moskva
knyazının sarayında məsul vəzifə daşıyırdı.

Arakçı sözü bütün türk dillərində arak, rakı "şərab" və "çı" məşğuliyyət və
peĢə bildirən şəkilçi vasitəsilə düzəlmişdir. Arakçeyevlərin familya gerbində həkk olunmuĢ qızıl kamandan atılan ox rəsmi həm də ailənin türklüyünə və rus dövləti
qarĢısında hərb xidmətlərinə iĢarədir. Rus tarixinin baĢlıca simalarından
olan bu böyük və məĢhur Ģəxsiyyət bir çox tarixi əsərlərdəki obrazlarda öz tam
əksini tapmıĢdı. Yazıçı V.V.Krestovskinin "Babalar" ("Dedi") əsərində Arakçeyevin
türk mənĢəyi qabarıqlaĢdırılır, bu türklük onun özünü alçaltmaq üçün düĢmənlərin
əlində bir vasitə olur: "Arakçeyev? ...Arakçeyev nədir, kimdir, axı? Arak... Aman
allahım, bu nə vəhşi familiyadır?"

Yazıçı Aleksandr Hertsen də öldürücü istehza ilə bu böyük dövlət adamını
"Gələcəyə Məktub" əsərində "Baskak", "Tatar baskakı" adlandırmaqla onun çox
asan sezilən türk mənĢəyinə iĢarə vururdu. Həyatda da belə idi: Onu gözü
götürməyən yüksək saray əyanları Arakçeyevin qeyri-rus mənĢəyinə tez-tez
toxunurdular.
Xasiyyətindəki zalımlıq, despotizm onun yaratdıqlarını, min cəfa ilə
qoruduqlarını, dövlətə xidmətini, hətta onun xeyirxahlığını belə kölgədə qoyurdu.
Onun əməyi sayəsində kəndlilər bir çox güzəĢtlərlə kreditlərə malik idi.
Ətrafda olan kəndlilərə nisbətən, özbrinin maddi vəziyyətinə görə qat-qat yaxĢı
dolanmalarına baxmayaraq, Arakçeyevin zülmündən cana doymuĢdular, rifah
hallarındakı üstünlüklərə baxmayaraq onun kəndliləri özlərini bədbəxt sanırdılar.
Arakçeyevin övladı yox idi; bütün var-dövlətini hələ sağlığında Novqorod Kadet
korpusuna vəsiyyət etmiĢdi. Varlı sarayını onlara əsgər qıĢlası kimi hədiyyə
vermiĢdi. Korpus Arakçeyevin adını və gerbini daĢıyırdı. Bütün bunlar hər Ģeyi
təməlindən uçurub dağıdan sovet quruluĢuna qədər davam etməkdə idi.

## Soyun məşhur nümayəndələri

*Aleksey Arakçeyev, Rusiyanın hərbi nazırı

## Mənbə
*Томсинов В. А. Аракчеев (серия "Жизнь замечательных людей"). М.: Молодая гвардия, 2003, 2010.
*Баскаков Н.А. Русские фамилии тюркского происхождения, Баку, Язычы, 1992.
*Minaxanım Təkləli, Türk əsilli ruslar, Bakı, Nurlar, 2010, II nəşr.

## Xarici keçidlər
Vasili Kolçak

**Vasili Kolçak** () —Rusiya hərbçisi, Krım müharibəsi iştirakçısı.

## Həyatı
İlyas paşanın nəvəsi ştabs-kapitan Vasili Kolçak Kırım müharibəsində iştirak edir. Sevastopolun (keçmiş adı Aktıyar) müdafiəsində dayanır. 1893-cü ildə general-mayor rütbəsində istefaya çıxır. Əslən kazak olan Olqa İlina adlı qızla evlənir. Gələcəyin admiralı Aleksandr Kolçak onların yeganə oğlu idi. Kolçaka bəlkə də hərb işinə sevgi ulu babası olan türk qalasının rəisi İlyas paşadan keçmişdi.

Hər kəs onda şərq qanı qaynadığını xüsusilə göstərirdi. Sonralar isə düşmənləri onun Sibir diktatoru seçilərkən əslən türk olduğunu birdən-birə yada salıb qabardırdılar.

## İstinadlar
Şanıdər

[thumb|right|350px|Üzüm bayramı- [Quşçu (İran)|Quşçu]]

**Şanıdər** və ya Üzüm bayramı sentyabrın axirilərinndə və oktyabrın əvvəllərindəAzərbaycanda keçirilən üzüm dərmə və doşab pişirmə ilə şənlik və şükür mərasimidir.Üzümlər yetişəndən sonra, bağçılar qohumlarıni üzüm dərməyə dəvət edər.Qonaqların əksəriyyəti uzun və əski ənənəyə görə ağ paltar geyərlər və bu mərasimdə iştirak edərlər.Aşıqlarda bu mərasimdə oxuyarlar.Bütün üzüm bağçılari bu mərasimin naharına xoruz əti və suyun yeyərlər.

## Bayatılar
باغدا اوزوم ده ره نلر/Bağda üzüm dərənlər

ده ریب باغدا سه ره نلر/Dərib bağda sərənlər

ائل اوبایا دایاقدیر/El obaya dayaqdır

ایگید قوچاق اره نلر/İyid qoçaq dərənlər



شانی ده ره ن نازلانیر/Şanı dərən nazlanır

آل سویــونا آللانیــر/Al suyuna allanır

اوزوم گوزوم دیر سوزوم/Üzüm gözüm dür sözüm

دیل دوداقدان ساللانیر/Dil dodaqdan sallanır

## Qaynaglar
*Həmşəhri 
*Şanıdər
*İttilaat qəzetəsi

## Xarici keçidlər
*Şərq qəzetəsi
*Şanıdər 

## Həmçinin bax
*Sonay
*Şükran günü
III Kazimir

**III Kazimir** (; ) — Polşa kralı.

## Həyatı
XIV əsrin 40-cı illərində Vladimir-Volın, Lutsk, Lvov, Ostriq və sair şəhərlərdə baş verən xalq qiyamları alman mühacirlərinin əksəriyyətinin qırğını ilə nəticələndi. Daxili çəkişmələr nəticəsində zəifləyən Qaliç-Volın knyazlığı XIV əsrin II yarısında öz müstəqilliyini itirdi, onun qərb əraziləri Polşa tərəfindən işğal olundu. Yerdə qalan ərazilər Böyük Litva knyazlığının tərkibinə qatıldı. Həm Polşa, həm də Litva dövlətləri alman torpaqları ilə sıx ticarət əlaqələrinin qurulmasında maraqlı idilər. Polşa kralı III Kazimir (1333–1370) 1349-cu ildə qərbi-rus şəhərlərində yaşayan alman mənşəli sənətkarların, tacirlərin hüquqlarının daha da genişləndirilməsinə yönələn fərman imzaladı. ABŞ tarixçisi Orest Subtelninin yazdığına görə, XIV əsrin sonlarına Volının, Qalitsiyanın şəhərlərində "almanlara məxsus onlarla sənətkar sexləri, tacir gildiyaları fəaliyyət göstərirdi".
XIV–XV əsrlərdə Maqdeburq şəhər hüququnun Polşa və qərbi-rus şəhərlərində qəbul edilməsi bu ərazilərə alman millətindən olan çoxsaylı ticarət adamlarının, sənətkarların köçməsinə səbəb oldu. Qərbi-rus şəhərləri — Syanokda, Lutskda, Koveldə, Vladimir-Volında, Torçində, Striydə, Lvovda və sair şəhərlərdə alman sənətkarlarının, tacirlərinin məhəllələri meydana gəlmişdi. Onlar german və rus torpaqları arasındakı ticarət əlaqələrində vasitəçi rolunu yerinə yetirirdilər.

## Həmçinin bax
* Polşa tarixi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* К.Ливанцев. Полный свод статутов Казимира Великого
Şükran Günü

**Şükran Günü** () — ABŞ-də və Kanadada müxtəlif günlərdə qeyd olunan milli bayramdır. Kanadada oktyabr ayının ikinci bazar günü, ABŞ-də isə noyabr ayının dördüncü cümə axşamı günü qeyd olunur. Bayramın mənşəyi qırmızıdərililər və ilk koloniyaçıların ortaq təşkil etdikləri bir məhsul yeməyi olsa da, bayram bu ölkələrdə qırmızıdərili ünsürlərdən ayrılaraq yalnız ailə və tanrıya həsr edilən bir məna kəsb etmişdir. Hind toyuğu bugünün ənənəvi yeməyidir.

## Tarixi
Plimutda Şükran günü 1621-ci ildə Amerika qitəsinə ilk ayaq basan bir neçə ingilis koloniyaçının ev heyvanı ovlamağa getməsi ilə başladı. Bir gün o qədər çox heyvan tutdular ki, təxminən 50 adam olan qrupa bir həftə kifayət etdi. Əfsanəyə görə bunlar hind toyuğu idi, lakin ovlanması daha asan olan qaz və ördək olması ehtimalı daha yüksəkdir. Bu hadisədən sonra təxminən 90 nəfərlik bir yerli "Wampanoag" qrupu düşərgəyə gəldi. İngilis mühacirlər əvvəl narahat olsalar da qruplar qaynaşdı və bir neçə gün davam edən bir mərasim təşkil edildi. Qırmızıdərililər özləri ilə hədiyyə olaraq maral əti gətirmişdilər. Plimutda hələ ki bir neçə bina var idi. Açıq sahədə nizamsız bir şəkildə reallaşan mərasimdə maral əti və ev heyvanları ilə yanaşı dəniz məhsulları, tərəvəz və pivə də var idi. Dil maneəsi səbəbiylə bir-birini çox da yaxşı anlamayan bu iki qrup aralarında oyunlar və müsabiqələr təşkil etdilər. Bu hadisə iki tərəf arasında kral Filip döyüşünə qədər davam edəcək bir sülhün təməlini qoydu. 1675–1676-cı illər arasında baş verən döyüşlərdə yüzlərlə koloniyaçı və minlərlə hindi həlak oldu. Plimutda məskunlaşan ilk koloniyaçıların üçdə birindən çoxu İngiltərədəki Puritan kilsəsinin radikal bir qoluna mənsub idilər. Vətənlərindəki dini təzyiq və zülmlərdən qaçaraq əvvəlcə Hollandiyaya, sonra isə Amerikaya gəlmişdilər. Səyahətləri dini məzmunlu olduğuna görə, bu ilk koloniyaçılara sonradan (1800-cü illərdə) "Pilgrim" (hacı, zəvvar) və ya "Pilgrim Fathers" (hacı/zəvvar atalar) deyilməyə başladı. Plimutun ilk qubernatoru Uilyam Bredforda aid bir sənəddə Hollandiyadan gələn mühacirlərdən "müqəddəs" deyə bəhs edilir. 1863-cü ildə prezident Abraham Linkoln Şükran gününün milli bayram olmasını təklif etdi, lakin bu təklif Konqresdə 1941-ci ildə qəbul edildi və hər il noyabr ayının son cümə axşamı Şükran günü, milli bayram kimi qeyd edilir. Qırmızıdərililər arasında isə Şükran günü "Yas günü" kimi qeyd edilir.