open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zabel dovşanalması

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Təbii halda Mərkəzi Çində yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2 m çatan koldur. Budaqları tünd, qırmızı, qonur rənglidir. Yarpaqları tünd yaşıl rəngli, dəyirmi formalıdır. Üçkünc kasayarpaqlarının uzunluğu 1-2 sm, eni isə 1-2,5 mm-dir, ucu kütdür. Ləçəkləri çəhrayı rənglidir, diametri 2-3 mm, ucu kütdür. Erkəkcikləri 18-20 ədəd olub, ləçəklərdən qısadır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Meyvəsi parlaq, qırmızı, yumurtaşəkillidir, diametri 7-8 mm-dir.

## Ekologiyası
Quru, çılpaq qayalarda yaxşı bitir. Soyuğa, quraqlığa davamlı və işıqsevən bitkidir. İstənilən torpaq tiplərində bitir, lakin məhsuldar, drenaj üsulu ilə təmizlənmiş gillicə nəmişli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Küləyə, çirklənməyə, xəstəlik və zərərvericilərə, qaza davamlıdır, 230C şaxtaya dözür.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi park və bağların yaşıllaşdırılmasında istifadə oluna bilər.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Erməni yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Təbiətdə növün arealı Zaqafqaziyanın cənub rayonlarını (Zəngəzur və Meğri) əhatə edir.

## Botaniki xarakteristikası
Endemikdir. Hündürlüyü təxminən 2–2,5 m olan koldur. Cavan zoğları tükcüklüdür; illik zoğları çılpaq, tünd albalı rəngli; qoca budaqların qabığı boz xallı və ya boz-qonurdur. Qoltuq tikanları azsaylı, uzunluğu 7–15&nbsp;mm, yarpaq tikanları nazik, azsaylıdır. Çiçəkləyən zoğların aşağı yarpaqları çox vaxt ensiz, ucunda üç pərli və ya üç yerə bölünmüş, itihissəli, iri dişlidir. Yuxarı pərləri bəzən enli, kənarları bütöv və ya ucuna yaxın 1–3 dişlidir. Steril zoğların yarpaqları daha dərin bölünmüş, enli, kəsikli pərlidir. Çiçək qrupu — mürəkkəb qalxan, tükcüklü, əsasən 4–5 saplaqlıdır. Kasayarpaqları üçkünc və ya üçkünc-lansetvari, iti uclu, meyvələridə aşağıya əyilmişdir. Meyvələri uzunsov-ellipsvari, uzunluğu 10–12&nbsp;mm, qırmızı, sarımtıl lətli almaya oxşardır. Çəyirdəyi əsasən bir, bəzən ikidir, yanlardan bir az batıq, dərin olmayan şırımlı, arxa tərəfi qabarıq, az bilinən 2–4 şırımlıdır. Meyvələri sentyabrda yetişir. Ehtimal olunur ki, bu növ əyilmiş sütuncuqlu yemişanın (Crataegus kyrtostyla) və Meyer yemişanının (Crataegus meyeri) hibrididir. Əyilmiş sütuncuqlu yemişana yaxındır və bu növdən tükcüklü yarpaqları və daha tünd rəngli meyvələri ilə fərqlənir.

## Ekologiyası
Daşlı yamaclarda, kolların arasında, dəniz səviyyəsindən 1300–2500 m hündürlükdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqaz və Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Çox dekorativ bitkidir. Canlı hasarların salınmasında geniş istifadə edilir. Meyvə bitkisi kimi maraq doğurur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yaşılmeyvə yemişan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qərbi Avropa və ABŞ-da 1880-ci ildən becərilir. Təbiətdə növün arealı Kamçatka, Primorye, Saxalın və Yaponiya əhatə edir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 4 m, sıx, piramidal çətirli iri koldur. Gövdə və budaqların qabığı boz və sarımtıl-qonurdur; iynələri qısa, uzunluğu 1-1,5 sm-dir. Tumurcuqları qaradır. Yarpaqları yumurtavari və ya enli yumurtavari, ucu biz və pazşəkilli bünövrəli, dərin olmayan 9-11 hissəli və ya dişli, hər tərəfdən çılpaq və ya üstü seyrək tükcüklü, alt tərəfi tükcüklü, daha açıq, qısa zoğlarda uzunluğu 4,5 sm, eni 3,5 sm, uzun zoğlarda uzunluğu 13 sm-dək, eni 10 sm-dir. Saplağın uzunluğu 1-2,5 sm-dir. Yalançı zoğları enli, oraqvari əyilmiş, iri dişlidir. Çiçək qrupu çox sıx, azçiçəkli, uzunluğu 1,5-3 sm, diametri 2,5-6 sm, çılpaq və ya seyrək tükcüklü, saplaqlı olub, yarpaqların arasında gizlənmişdir.Çiçəklərin diametri təxminən 1,2 sm, ağ ləçəklidir. Kasayarpaqları əyilmiş, lansetvari-üçkünc, dişli, ucu əyilmiş, yaşıl və ya bənövşəyi-qırmızıdır. Erkəkciklər 20, al qırmızı, sütüncüqları 5-dir. Meyvələri şarşəkilli və ya yumru, diametri 1 sm-dək, qırmızıdır, yetişəndə qara olur, yaşılımtıl lətlidir. Çəyirdəkləri 4-5, üç kənarlıdır. Mart-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi avqust-sentyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Seyrək meşələrdə, quru çay terraslarında bitir. Qışa davamlı, işıqsevəndir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Ürəyə stimullaşdırıcı təsir göstərir, yuxusuzluqda, baş gicəllənməsində, astmada istifadə edilir. Bir neçə sortları vardır. Çiçəkləmə və meyvə vermə dövründə dekorativdir, park və alleya əkinləri üçün yararlıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Seqre (rayon)

**Seqre** () — Fransanın Luara torpağı regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Men və Luara. Suprefektura — Seqre. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 57 672 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 50 nəf / km². Rayon sahəsi — 1164 km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu
Behnam evi

**Behnam evi** — Əsasən Qacar dövrünün ilk illərində tikilmiş Təbrizdə yerləşən tarixi ev.

## Haqqında
Binanın çox kiçik hissəsi Zəndlər dövrünün sonunda inşa edilib. Əsas böyük hissəsi isə Qacarların ilk dövründə tikilib. Nəsrəddin Şah Qacarın hakimiyyəti illərində (1848-1896) isə bu bina əsaslı şəkildə təmir edilmiş və ornamentli naxışlar və rəsmlərlə bəzədilmişdir. Ev qışlıq adlanan əsas böyük binadan və yaylıq adlanan kiçik binadan ibarətdir. Qışlıq binası iki mərtəbəli simmetrik tikilidir. Ev daxili və xarici həyətlərdən ibarətdir. Behnam evi Təbrizin mərkəzində Təbriz bələdiyyə binasının arxasında Maqsudiyyə küçəsində yerləşir. 23 aprel 1997-ci ildən İran milli abidələri siyahısına daxil edilib. 2009-cu ildə binanı yenidən təmiri zamanı burada indiyə qədər görünməyən miniatür freskalar aşkarlanıb yenidən mütəxəsislər tərəfindən restavrasiya edilmişdir. Hazırda ev Təbriz İslam İncəsənəti Universitetinin balansındadır.

## Şəkillər

B0011.jpg|
B0021.jpg|
B0031.jpg|
Behnam House Tabriz-Interior.jpg|
Behnam house's door knocker 001.jpg|
Behnam House-Fresco 2.jpg|
Behnam House-Fresco 3.jpg|
Behnam house.jpg|


## Həmçinin bax

* Məşrutə Evi
* Əmir Nizam evi
* Pərvin Etisaminin evi
* Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın ev muzeyi

## İstinadlar
Fərqanə yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Orta Asiyanın endemik bitkisidir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 3 m-dək olan ağacdır. Yaşlı nüsxələrdə hündürlüyü 5,9 m, gövdəsinin diametri 6,8 sm olur. Vegetasiya dövrü may ayından oktyabr ayınadək davam edir. Surətlə böyüyür. İyun ayında 7 gün ərzində çiçəkləyir. Meyvələri avqust ayında yetişir.

## Ekologiyası
Dağ yamaclarında və çaylarının sahillərində, kolluqlarda bitir. İşiqsevəndir, qışa davamlılıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yaşılaşdırmada tək və qrup əkinlərində istifadə etmək üçün məsləhət görülür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Crataegus × pseudoazarolus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Qafqazda yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 5-6 m olan ağacdır. Cavan zoğları seyrək-ağ keçəli, sonradan təxminən çılpaq, yaşılımtıl və al qırmızı olur, bir və ikiillik zoğlar isə al-qırmızı-qonur, bir az parlaq, qoca budaqları bozumtul-qonur və ya bozdur. Yarpaq qoltuğunda yerləşən iynələri seyrəkdir. Fertil zoğlarda olan yarpaqlarının uzunluğu 30-70 mm, eni 25-70 mm, yumurtavari və ya bəzən təxminən yumru, enli, uzunsov bünövrəli və iti ucludur. Beş-yeddi enli bölümlüdür, bölümlər yumurtavari olmaqla üstdən ucu biz, mərkəzindən qeyri-bərabər dişlidir. Steril zoğların yarpaqlarının uzunluğu 60-70 mm, eni 60-80 mm, üstü yaşıl rəngli, tutqun, yapışıqlı tükcüklüdür. İri yarpaqları bəzən çılpaq, alt tərəfi açıq yaşıldır. Saplaqları yarpaq ayalarından 2-2,5 (3) dəfə qısa və ya uzundur, çılpaq, seyrək tükcüklüdür. Yalançı zoğlarda olan yarpaqları tez tökülən, oraqvari, kənarları bütöv və ya bölümlüdür. Çiçək qrupu qalxanvari, 8-15 çiçəkli, çılpaq və ya uzun, seyrək tükcüklüdür, erkəkcikləri 16-20, tozluqların rəngi məlum deyil, sütuncuqları 4-5-dir. Meyvələri tünd qırmızı, şarşəkilli və ya təxminən şarşəkilli, uzunluğu 6-15 mm, eni 5-13 mm-dir. Kasayarpaqları enli-üçkünclü, diametri 4-5 mm olan dərin batıqlı, ucu biz, yuxarıya doğru əyilmişdir. Çəyirdkələri 4-5 ədəd, uzunluğu 5-11 mm, eni 4-6 (7) mm, şırımlı və ya yanlardan hamar, tutqun, qonur hipostillidir. İyul ayında çiçəkliyir. Sentyabr-oktyabr aylarında meyvə verir.

## Ekologiyası
Şaxtaya, istiyə, küləyə davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

## Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-nın endemikidir, Əznəburd kəndində təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Çox dekorativdir, canlı hasarların salınmasında istifadə edilə bilər, meyvəli bitki kimi maraq doğurur.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nizami Gəncəvi Muzeyi

**Nizami Gəncəvi Muzeyi** — Gəncə şəhəri, Bakı-Yevlax şosesində yerləşən muzey. 2014-cü ildə istifadəyə verilmiş muzey Nizami məqbərəsinin ərazisində inşa edilmişdir. Muzeydə Nizami Gəncəvinin həyat və yaradıcılığını əks etdirən eksponatlar sərgilənir.

## Haqqında
Nizami Gəncəvi Muzeyinin tikintisinə 2012-ci ilin sonlarında başlanmışdır. Muzeyin Nizami məqbərəsinin yaxınlığında tikilməsi buraya gələn turistlərə həm məqbərəni ziyarət etməyə, həm də şairin həyat və yaradıcılığı haqda geniş məlumat öyrənməyə imkan yaradır. Muzeyin qarşısında Nizami Gəncəvinin büstü qoyulmuşdur.

Muzeydə Nizami Gəncəvi guşəsi yaradılmış, şairin həyat və yaradıcılığını əks etdirən monitor quraşdırılmışdır. Elmi tədqiqat şöbəsində elmi araşdırmalar üçün hər cür şərait vardır. Muzeydə mütəfəkkirin həyat və yaradıcılığı haqqında geniş məlumatlarla zəngin elektron məlumat köşkü quraşdırılmışdır. Burada şairin 800, 840 illik yubileyləri münasibətilə nəşr olunan kitab və monoqrafiyalar nümayiş etdirilir. Muzeydə şairin Avstriya, Rusiya, Almaniya, Böyük Britaniya milli kitabxanalarında, Misirin İsgəndəriyyə kitabxanası, Fransanın Strasburq kitabxanası və ABŞ-nin Metropoliten muzeyində qorunan nadir "Xəmsə" əlyazmalarının və miniatürlərinin orijinalları və nüsxələrindən ibarət guşə yaradılmışdır.

Muzeydə elmi tədbirlər üçün nəzərdə tutulmuş konfrans zalı fəaliyyət göstərir. Muzeyə gələn qonaqlar və turistlər üçün istirahət guşələri də yaradılmışdır. Binada Nizami Gəncəvinin, Məhsəti Gəncəvinin xalça portretləri diqqəti cəlb edir.

## Qalereya

Ilham Aliyev attended the opening of the Museum of Nizami Ganjavi built in Ganja with support from the Heydar Aliyev Foundation 5.jpg
Ilham Aliyev attended the opening of the Museum of Nizami Ganjavi built in Ganja with support from the Heydar Aliyev Foundation 6.jpg
Fayl:Gəncədə Nizami Gəncəvi Muzeyi.jpg


## Həmçinin bax
* Nizami Gəncəvinin ev-muzeyi
* Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi

## İstinadlar
Edvard Maletski

**Edvard Maletski** (; *bilinmir* 1941 – 14 yanvar 2018, Varşava, Polşa) — Polşa siyasətçisi, ictimai xadimi, Polşa Xalq Respublikası dövründə demokratik müxalifətin fəalı.

## Bioqrafiya
1970-ci və 1980-ci illərdə Maletski Polşa Xalq Respublikasındakı müxalifətlə yaxından maraqlanırdı və bir neçə təşkilatın üzvü idi. Maletski Polşanın kommunist rejimdən demokratik-kapitalist bir cəmiyyətə keçdiyi dövrdə, 1990-cı ilin may ayındakı ilk yerli hökumət seçkilərində öz namizədliyini irəli sürmüş və Varşava şəhərinin Praqa-Poludniye dzelniçasının meri seçilmişdir. O, bu vəzifədə 1990–1992-ci illərdə çalışmışdır. O, siyasi və ictimai fəallığına görə Polşanın Dirçəlişi Ordeninə layiq görülmüşdür. Edvard Maletski 15 yanvar 2019-cu ildə vəfat etmişdir. O, Varşavadakı Brodno qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## İstinadlar
Hissar yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Orta Asiyanın endemik bitkisidir. Hissar ovalığında yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 4 m-ə çatan, sıx tüklərlə örtülmüş, qırmızımtıl cavan zoğlara malik ağacdır. Yarpaqları 5-7 bölümlüdür. Vegetasiya müddəti aprel ayının 2-3-cü ongünlüyündən başlayaraq sentyabr ayının əvvəlinə qədər davam edir. İyun ayında çiçəkləyir, meyvələri oktyabr ayında yetişir.

## Ekologiyası
Şaxtaya davamlıdır. Dağ çaylarının sahili boyu tək-tək və ya qarışıq meşələrdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox bölgələrində mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Sarı-narıncı meyvələri bitkiyə çox gözəl dekorativ görünüş verir. Yaşıllaşdırmada istifadə oluna bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Naçit (Bükan)

**Naçit** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1.552 nəfər yaşayır (269 ailə).  
## İstinadlar
Mehdi Abbasov

* Mehdi Abbasov (milli qəhrəman)
* Mehdi Abbasov (direktor)

## Həmçinin bax
* Mehdi (ad)
* Abbasov
İstanbul 29 May Universiteti

**İstanbul 29 Mayıs Universiteti** — Türkiyənin İstanbul şəhərində yerləşən universitet.

## Tarixi
2010-cu ildə yaradılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Eliot Vassamillet

**Eliot Vassamillet** ( 29 dekabr 2000, Mons, Belçika) və ya sadəcə **Eliot** — Belçikalı müğənni. O, "Wake Up" mahnısı ilə Belçikanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Eliotun Avroviziya səhnəsində ifa etdiyi mahnı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikanı təmsil etmiş Blanşın ifa etdiyi "City Lights" mahnısının bəstəkarı Pyerr Dumulin tərəfindən bəstələnmişdir.

## Həyatı
Eliot Vassamillet 29 dekabr 2000-ci ildə Belçikanın Mons şəhərində anadan olmuşdur. Eliot 17 yaşında ikən Belçikanın *The Voice* səs yarışmasında iştirak etmişdir.

## Musiqi karyerası
### 2018: ''The Voice Belgique''
2018-ci ilin yanvar ayında Eliot Belçikanın *The Voice* səs yarışmasının yeddinci mövsümündə dinləmələrdə iştirak etmişdir. İlkin dinləmədə Kodaline qrupunun "High Hopes" mahnısını ifa edən gənc Eliot Sliman Nebşinin komandasında yer alaraq, növbəti mərhələyə adlamışdır. Yarışmanın iştirakını uğurla davam edən Eliot on birinci hissədə münsiflərin seçimi ilə yarışmada iştirakını dayandırmışdır.

### 2019: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2019-cu ilin yanvar ayında Belçikanın RTBF telekanalı Eliotun Belçikanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Onun Avroviziya səhnəsində ifa edəcəyi mahnı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikaya dördüncü yeri qazandıran bəstəkar Pyerr Dumulin tərəfindən yazılmışdır. Müsabiqədə Eliot yarımfinal mərhələsində 70 xal toplayaraq 13-cü yerdə qərarlaşmış və nəticədə finala yüksələ bilməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rafiq Nağıyev

* Rafiq Nağıyev (fotojurnalist) — Azərbaycan fotojurnalisti.
* Rafiq Nağıyev (hərbçi) — Azərbaycan zabiti.

## Həmçinin bax
* Rafiq
* Nağıyev
Montröy (rayon)

**Montröy** () — Fransanın O-de-Frans regionun rayonlarından biri. Departamenti — Pa-de-Kale. Suprefektura — Montröy. Rayon əhalisi 2013-cü ildə 112 709 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 85 nəf / km². Rayon ərazisi — 1326,95 km².

## Tərkibi
Montröy rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ilə qədər):

* Berk
* Kampan-le-Eden
* Le-Park
* Montröy
* Früj
* Eden
* Etapl
* Yükelye

Montröy rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən sonra):

* Berk
* Lömbr
* Osi-le-Şato
* Früj
* Etapl

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu — Montröy rayonu
İlham Şakirov

**İlham Şakirov** (tam adı: *İlham Qılmetin oğlu Şakirov*, ; ) — tatar əsilli SSRİ və Rusiya müğənnisi və incəsənət xadimi.

## Bioqrafiya
İlham Qılmetin oğlu Şakirov 15 fevral 1935-ci ildə SSRİ-nin Tatarıstan MSSR-nin Sarman rayonunun Yeni Bülək kəndində anadan olmuşdur.

1954-cü ildə Kazan Musiqi Kollecinə daxil olmuş, bir il sonra isə Kazan Dövlət Musiqi Akademiyasının Vokal Fakültəsinə qəbul edilmişdir.

1960-cı ildə Şakirov Kazan Dövlət Musiqi Akademiyasından məzun olmuşdur. Həmin il Şakirov Qabdulla Tukay adına Tatar Dövlət Filarmoniyasının baş vokalisti olmuşdur.

İlham Qılmetin oğlu Şakirov 16 yanvar 2019-cu ildə Rusiyanın Kazan şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Brok adası

**Brok adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları və Parri arxipelaqına daxildir.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 764&nbsp;km², sahil xətdinin sahəsi 174&nbsp;km təşkil edir. düzbucaqlı formasına malik olan adanın uzunluğu 37&nbsp;km, eni isə 22&nbsp;km-dir. Hamar relyefə malikdir. Ərazisi 20–40 metr hündürlüyə malik təpələrdən ibarətdir. Cənubda hündürlük nisbətən çoxdur. Maksimal hündürlük 67 metrdir.

Brok adası Kanada Arktik arxipelaqının şimal-şərqindədir. Makkenzi-Kral adasından 6&nbsp;km qərbdə, Borden adasından isə 35&nbsp;km cənub-qərbdədir. Şahzadə-Patrik adası ondan 47&nbsp;km cənub-qərbdədir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə 1915-ci ildə Vilyalmur Stefansson tərəfindən kəşf edilmişdir.

## İstinadlar
Mirzə Ağa xan Gündüzlü-Avşar

**Mirzə Ağa xan Nəcəfqulu xan oğlu Gündüzlü-Avşar**(?-?)— İran hərbçisi, general-mayor.

## Həyatı
Ağa xan Nəcəfqulu xan oğlu Urmiya şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. Qacarlara xidmət etmişdi. Mirpənc rütbəsi almışdı. Müqəddəs Məkkəyi-müşərrəfi ziyarət etmişdi.

## Ailəsi
Hacı Mirzə Ağa xanın Səmsam xan, Heydər xan, Əli xan, Hacı xan, Əziz xan adlı oğulları vardı.

## Mənbə
* ''' Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008,

## Həmçinin bax
* Əfşarlar sülaləsi
Didye Deşam

**Didye Deşam** () — Fransalı keçmiş futbolçu və futbol məşqçisi.

## Uğurları

### Oyunçu kimi
**[[Olimpik Marsel FK|Olimpik]] Marsel**

* Division 1: 1989–90, 1991–92
* UEFA Champions League: 1992–93

**[[Yuventus FK|Yuventus]]**

* Serie A: 1994–95, 1996–97, 1997–98
* Coppa Italia: 1994–95
* Supercoppa Italiana: 1995, 1997
* UEFA Çempionlar Liqası: 1995–96; runner-up: 1996–97, 1997–98
* Intercontinental Cup: 1996
* UEFA Super Cup: 1996
* UEFA Intertoto Kuboku: 1999

**[[Çelsi FK|Çelsi]]**

* FA Cup: 1999–2000

**[[Valensiya FK|Valensiya]]**

* UEFA Çempionlar Liqası runner-up: 2000–01

**[[Fransa milli futbol komandası|Fransa]] Milli Komandası**

* FIFA World Cup: 1998
* UEFA European Championship: 2000

**Fərdi**

* Division 1 Rookie of the Year: 1989
* French Player of the Year: 1996
* UEFA European Championship Team of the Tournament: 1996
* FIFA 100: 2004
* The Dream Team 110 years of OM: 2010
* Golden Foot Award Legends: 2018
* 9th French Player of the Century

### Məşqçi kimi
**[[Monako FK|Monako]]**

* UEFA Champions League runner-up: 2003–04
* Coupe de la Ligue: 2002–03

**[[Yuventus FK|Yuventus]]**

* Serie B: 2006–07

**[[Olimpik Marsel FK|Olimpik]] Marsel**

* Ligue 1: 2009–10
* Coupe de la Ligue: 2009–10, 2010–11, 2011–12
* Trophée des Champions: 2010, 2011

**Fransa Milli Komandası**

* FIFA World Cup: 2018
* UEFA European Championship runner-up: 2016

**Fərdi**

* Ligue 1 Manager of the Year: 2004
* The Best FIFA Football Coach: 2018

### Mükafatları
* Chevalier of the Légion d'honneur: 1998
* Officier of the Légion d'honneur: 2018

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Küveytdəki neft quyularının yandırılması

Hərbi konfliktlərlə bağlı olan ekoloji fəlakətlərə bir misal kimi 1991-ci ilin əvvəllərində Küveytdə və Fars körfəzi ətrafında "Səhrada fırtına" əməliyyatından sonra baş vermiş hadisələri misal göstərmək olar. Küveytdən geri çəkilən işğalçılar 500-dən artıq neft qazma quyusunu partlatdılar. Onların əksəriyyəti od tutub yanaraq 6 ay ərzində böyük bir ərazini zəhərli qaz və his ilə zəhərləmişdilər. Yanmayan qazma quyularından neft fəvvarə vuraraq Fars körfəzində böyük göllər yaratmışdır. Bura həmçinin çoxlu miqdarda dağıdılmış terminal və tankerlərdən də neft axırdı. Nəticə olaraq 1554&nbsp;km² dəniz səthi, 450&nbsp;km sahil zolağı neft ilə örtülmüşdür ki, bu da xeyli sayda canlının məhvinə səbəb olmuşdur. Alov məşəllərində hər gün 7,3 mln litr neft yanırdı ki, bu da ABŞ-nin gündəlik neft idxalı həcminə bərabər idi. Yanğından əmələ gələn his dumanları 3&nbsp;km-ə kimi qalxaraq külək vasitəsilə Küveyt sərhəddlərindən çox-çox uzaqlara yayılırdı. Səudiyyə Ərəbistanı və İranda qara yağışlar, Kəşmirdə qara qar yağırdı. Havanın neft hisi ilə çirklənməsi, həmçinin, əhalinin sağlamlığına da, pis təsir edirdi. Ekspertlər müəyyən etmişdirlər ki, bu fəlakət aşağıdakı təzahürlər ilə müşahidə olunmuşdur:

1) İstilik çirklənməsi- 86 mln kvt./gün

2) Yanan neftdən əmələ gələn his- 12000 t/gün

3) Karbon qazı- 1,9 mln t/gün

4) Kükürd qazı- 20 000 t/gün

## İstinadlar
Douglas A-4 Skyhawk

**Douglas A-4 Skyhawk**, Douglas Aircraft Company və daha sonra McDonnell Douglas tərəfindən istehsal edilmiş ABŞ konstruksiyalı delta qanadlı aviadaşıyıcı əsaslı bir hücum təyyarəsidir. Təyyarə əvvəllər ABŞ Hərbi Donanması tərəfindən 1962-ci ilə qədər A4D olaraq adlandırıldı. Bu təyyarələrdən Yom Kippur, Vyetnam, Folklend müharibələrində aktiv şəkildə istifadə edilmişdir.

## Texniki xüsusiyyətləri

*Ekipaj: 1 (2 OA-4F, TA-4F, TA-4J)
*Uzunluq: 12,22 m
*Qanad genişliyi: 8,38 m
*Hündürlük: 4,57 m
*Qanad sahəsi: 24.15 m²
*Boş çəkisi: 4,750 kq
*Maksimum qalxma ağırlığı: 11,136 kq
*Motor: 1 × Pratt & Whitney J52-P8A turbojet
Gödəkli (Sayınqala)

**Gödəkli** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 267 nəfər yaşayır (48 ailə).

## İstinadlar
Çənəli zəlilər

** Çənəli zəlilər ** () Zəli sinfinə aid dəstə.

## Haqqında
Əksər zəlilər ağız boşluğunda çənələr inkişaf etmişdir. Çənələr üç ədəd olub, mişar kimidir. Mayalanmaları spermatoforlar vasitəsilədir. Tibb  zəlisində cütləşmə orqanı vardır. Dəstənin *Hirudinidae* fəsiləsində olan növləri geniş yayılmışdır. Bu zəlilər yaxşı üzmək qabiliyyətinə malik olub, yumurtalarını torpağa qoyurlar. Fesilənin xarakterik nümayəndələrindən biri at zəlisidir *(Limnatis nilotica).* At zəlisinin uzunluğu 8–10 sm, eni l-1,5 sm-dir. Bədənin üzəri sarı və qəhvəyi rənglərin qarışığı olan yaşıl rəngdə, qarın hissəsi isə açıq-yaşıl rəngdədir. Bu növ orta Asiyanın, Qazaxıstanın , Zaqafqaziyanın şirin su hövzələrində geniş yayılmışdır. At zəlisi insanda və heyvanlarda limnatioz xəstəliyi törədir. Tibb zəlisindən fərqli olaraq, at zəlisi tez-tez qidalanır, gündə bir neçə dəfə qan sorur. Limnatis sahibinin selikli qişasına yapışaraq ağır xəstəlik törədir, və çox vaxt bu xəstəlik ölümlə nəticələnir. Sahib su içərkən qəbul olunmuş zəli dodağa, diş ətinə, udlağa, dilə, qida borusuna yapışır. Həmçinin zəli qırtlaq yarığı ətrafına, qırtlağa , burun dəliklərinədə yapışa bilir. Sahibin tənəffüs yollarında zəlinin uzun müddət qalması tənəffüsün çətinləşməsinə səbəb ola bilər. Sahibin çoxlu qan itirməsi eyni zamanda orqanizmi də zəiflədir. Limnatis turkestanica Orta Asiyada rast gəlinir. Su içərkən zəli sahibinin burun-udlağına daxil olaraq , orada qanla qidalanır. Bu nahiyədə güclü qıcıqlanmaya və qanaxmaya səbəb olur ki, zəli oradan cərrahiyə əməliyyatı ilə çıxardılır. Şri-Lankanın cəngəlliklərində , Hindistanda, İndoneziyada Haemodipsa cinsindən olan quruda yaşayan zəlilər geniş yayılmışdır. Bu zəlilər quru yerlərdə, otların arasında və yarpaqların altında gizlənərək, insanlara və heyvanlara hücum edirlər. Yalançı at zəlisidə geniş yayılmışdır. Yalançı at zəlisi tibb zəlisinə bənzəyir. Uzunluğu 10–15 sm –dir. Bel tərəfi tünd-boz və ya qara-sarımtıl rəngdə, qarın hissəsi isə sarımtıl – boz və ya bozumtul-yaşıl rəngə çalır. Həmçinin yalançı at zəlisi sahibin bədəninə yapışsa da , dərini kəsmir və qanla qidalanmır.

## Mənbə
**B.İ.Ağayev, Z.A.Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.** Bakı , "Təhsil" 2008 , 568 səh

## Həmçinin bax
* Qıllı zəlilər
* Xortumlu zəlilər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Limnatis nilotica
* Sanguessuga-do-cavalo (Limnatis nilotica) no Gerês 2013
Xramulya

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

## Haqqında
Bədəni uzunsov, bəzən yanlardan basıq olur. Ağzı aşağıda yerləşir və böyükdür. Ağızın küncündə 1-2 cüt bığıcıqlar yerləşir, bəzi növlərdə bığıcıqlar olmur. Afrikada, Kiçik Asiyada, Zaqafqaziyada, Suriyada, İranda, Türkmənistanda, Şimali Hındistanda, Cənubi Çində yaşayan 25-ə qədər növü vardır. Azərbaycan sularında bir növü və 2 yarımnövü yaşayır.

## Növləri
* **[[Adi xramulya]]** – ()
* **[[Sevan xramulyası]]** – ()
* **[[Capoeta gracilis]]** – ()

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Dirəniş: Qaratay

**Dirəniş. Qaratay** () — 2018-ci ildə çəkilmiş Türkiyə döyüş, macəra və tarixi filmi. Səlahəddin Sancaqlının rejissorluğu, Səlman Qayabaşı və Uğur Uzunoxun ssenaristliyi, Ərtoğrul Fındığın prodüserliyi, "CGV Mars Dağıtım" şirkətinin distribütorliyi ilə çəkilən filmin baş rollarında Ərtoğrul Şakar, Mehmed Aslantuğ, Fikrət Quşqan, Alpərən Duymaz və Burcu Özbərk var.

## Məzmun

II Qiyasəddin Keyxosrov atası I Əlaəddin Keyqubadın zəhərlənərək sui-qəsdə məruz qalmasından sonra taxta keçmişdir, amma o, atası kimi təcrübəli bir dövlət xadimi deyildi. Bu vəziyyət monqolların hücumlarının sayının artmasına səbəb olur. Əmir Cəlaləddin Qaratay bu hücumlara qarşı xalqı böyük bir dirənişə hazırlamağı planlaşdırır. Bütün təcrübəsi və gücü ilə dirəniş hazırlıqlarına başlayan Cəlaləddin Qaratay Anadolunun bütün döyüşçülərini öz yanına alır.

Film Kösedağ döyüşündən də bəhs edir.

## Rollarda

## İstehsal

### Çəkilişlər
Filmin çəkilişləri Türkiyənin Konya ilində gerçəkləşmişdir. Çəkilişlərdə 1000-ə yaxın ox, yay, qılınc, niz və qalxandan istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Börü (Çağatayın nəvəsi)

**Börü** (), Çingiz Xanın nəticəsi, Çağatayın nəvəsi, Mötükənin oğlu. Monğolların qərb səfərinin başçılarından biri.
Eqlinton adası

**Eqlinton adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna aiddir. Adada hazırda yaşayış yoxdur.

## Coğrafiya

Adanın sahəsi 1541 km²-dir. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna daxil olan adalar arasında sahəsinə görə 13-cüdür.

Ada Kanada Arktikasının qərbində, Kraliça Yelezaveta adaları qrupunun isə cənub-qərb qutaracağında yerləşir. Melvill adasının qərb sahillərindən 22 km aralıdadır. Bu iki adanı Kellett boğazı ayırır. Şahzadə-Patrik adası adasının cənub-şərq sahillərindən 23 km enə malik Korojer boğazı ilə ayrılır. Eni 130 km olan Mak-Klur boğazı isə onu cənubda Banks adası ilə ayırır.

Eqlinton formasına görə butulkanı xatırladır. adanın maksimal eni cənub-qərbdə 27 km çatır. Şimal-şərqdə isə 9 km-dir. Uzunluğu 73 km-dir. sahil hissələri düzəndir. Mərkəzdə isə hündürlüyü 200 metri keçən zirvə vardır. Şimal sahilləri adanın ən alçaq hissəsidir. Burada hündürlük 10–20 metr arasımnda dəyişir.

## Tarixi
1853-cü ildə adaya ilk ayaq basan avropalı Corc Meçen olmuşdur. Elə həmin ilin yazında o, Fransis Mak-Klintok ilə birlikdə adanı tətqiq etmişdir.

## İstinadlar
Geri ödəmə müddəti metodu

**Geri ödəmə müddəti metodu** () — ilə bir investisiyaya çəkilən xərcin nə qədər müddətə geri dönəcəyi hesablanır.https://banker.az/investisiyalarin-t%C9%99hlili/ Misal üçün hər il 1000 AZN gəlir gətirən 3000 AZN-lik bir investisiya üç illik geri ödəmə müddətinə sahibdir. İnvestisiyanın gətirdiyi gəlirlərin kumulyativ cəminin investisiya məbləğinə bərabər olduğu və ya onu keçdiyi il geri ödəmə ili olur.

## Məqsədi
Geri ödəmə müddəti metodu tez-tez istifadə edilən bir metoddur. Çünki akademik təhsil və çalışma sahəsindən asılı olmayan çox insan üçün istifadəsi asan və anlaşıqlıdır. Müəssisə bu metod vasitəsilə investisiya xərclərinin nə zaman geri dönəcəyini görür və buna uyğun olaraq investisiya layihəsinin reallaşdırılması ilə bağlı qərarını verir.

## Düsturu
Geri ödəmə müddəti əsasən il olaraq ifadə olunur. Hər il üçün xalis nağd pul mədaxili(1) = Nağd pul mədaxili(1) — nağd pul məxarici(1)hesablanır. Daha sonra xalis nağd pul mədaxillərinin kumulyativ cəmi hesablanır. Cəmi investisiya məbləğinə bərabər edən il isə geri ödəmə ili olur.https://en.wikipedia.org/wiki/Payback_period

Əgər hər il üçün pul daxil olmaları sabit(eyni) olarsa, geri ödəmə müddəti = İnvestisiya məbləği(C0) / təxmin olunan xalis nağd pul mədaxili(C)

 PP={\Complex_0 \over C}

Pul daxil olmaları müxtəlif olduqda isə aşağıdakı düsturdar istifadə edilir:

{\displaystyle PP={n+} http://www.fizibilite.info/yatirimin-geri-odeme-suresi/

n — Pul daxilolmaların kumulyativ cəminin müsbətə keçdiyi ildən əvvəlki il

C0 — İnvestisiya məbləği

Ck — n -ci ilə qədər(n-ci ildə daxil olmaqla) pul daxil olmalarının kumulyativ cəmi

Bu düstur geri ödəmə müddətindən sonra ortaya çıxacaq dəyərləri (mənfi və ya müsbət) nəzərə almır.

## Çatışmazlıqları
Geri ödəmə müddəti metodu pulun zaman dəyərini, alternativ xərcləri, kapitalın orta çəkili dəyərini nəzərə almır. Bu səbəbdən diskontlaşdırılmış geri ödəmə müddəti(DPP) daha əlverişlidir. İqtisadçılar tərəfindən isə daha çox xalis cari dəyər və daxili gəlirlilik dərəcəsi metodları istifadə edilir.https://tr.talkingofmoney.com/what-are-some-of-limitations-and-drawbacks-of-using-payback-period-for-analysis

## Həmçinin bax
* Xalis cari dəyər
* Kapitalın orta çəkili dəyəri

## Mənbə
* PROJE ANALİZİ VE DEĞERLENDİRME. Anadolu universiteti. 2015
Peter Şmeyxel

**Peter Bolesław Schmeichel** (; ) — Danimarkalı keçmiş qapıçı.

O, aktiv olduqda dünyanın ən yaxşı qapıçılarından biri sayılırdı. Xüsusilə son dəqiqələrdə qolları ilə tarixə düşüb. Onun oğlu Kasper Şmeyxel hazırda Leicester City FC-ın qapıçısıdır."Mançester Yunayted"-ə 505 min funt sterlinqə transfer edilib. Bayern Münhen - Mançester Yunayted oyununda Çempionlar Liqasının kubokunu məhz komandasına özü qazandırmışdı. Mançester tərəfdarları üçün ən böyük futbolçulardan biridir.Pelenin hazırladığı *ən yaxşı 100 oyunçu-*un da siyahısındadır.

Peter Şmeyxel hazırda təqaüdçüdür və Discovery Channel-də çalışır.

## Karyerası

## İstinadlar
Sillem adası

**Sillem adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya
Sillem adası Baffin Torpağından şimalda yerləşən ada və adacıqlar arasında, sahəsinə görə ikincidir (Baylot adasından sonra). Skott buxtasının daxilində yerləşən adanın şərq sahillərini Qibbs fiordu, qərb sahillərini isə Klark fiordu yuyur. Adanın şimal qutaracağından 6,4&nbsp;km km şimalda Skott adası yerləşir. Sahilləri qərbdən və şərqdən sürətlə yüksəlir, 600-700 metr yüksəkliyə qalxır. Yüksəkliklər sahil xəttindən yalnız beş yüz metr aralıdan başlayır. Adanın daxili hissəsi isə dağlıq ərazilərdən ibarətdir. Burada maksimal hündürlük dəniz səviyyəsindən 1,660 metrə çatır. Bu dağlıq ərazilərin böyük hissəsi qar və buzlaqlarla örtülüdür.

Adanın sahəsi 482&nbsp;km², sahil xəttinin uzunluğu isə 93&nbsp;km-dir.

## İstinadlar
Yuta Nakayama

— Erediviziya təmsilçilərindən olan Zvolle klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Yaponiya futbolçusu.

## Klub karyerası

### Kaşiva Reysol
Nakayama peşəkar karyerasında debütünü 6 may 2015-ci ildə Vyetnam təmsilçisi olan *Bin Duonq* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış və 83-cü dəqiqədə sarı vərəqə ilə cəzalandırılmışdır. Qo Dau stadionunda keçirilən AFK Çempionlar Liqası görüşündə Kaşiva rəqibinə 0-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, karyerasında ilk qolunu 13 iyul 2016-cı ildə *Sanfrekke Hiroşima* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 5-ci dəqiqədə qolla yadda qalmışdır. C1 Liqası görüşündə Kaşiva rəqibi ilə 3-3 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

### Zvolle
15 yanvar 2019-cu ildə Nakayama Erediviziya təmsilçilərindən olan Zvolle klubu ilə 3 illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
2017-ci ilin may ayında Nakayama Yaponiya U-20 millisi ilə 2017 FİFA U-20 Dünya Çempionatında iştirak etmişdir. O, 4 oyunda müdafiənin mərkəzi cinahında çıxış etmişdir.

## Karyera statistikası
*23 fevral 2018-ci il məlumatlarına əsasən*.

## Uğurları
**Fərdi**
* C1 İlin Parlayan Futbolçusu: 2017

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*
*Profile at Kashiwa Reysol
*
Kapitalın orta çəkili dəyəri

**Kapitalın orta çəkili dəyəri** və ya maliyyəti () — müəssisənin əldə etdiyi kapitalın qarşılığında səhmdarlara və kreditorlara ödənməsi gözlənilən orta xərclərdir.http://www.fizibilite.info/agirlikli-ortalama-sermaye-maliyeti-aosm/ Başqa sözlə müəssisənin maliyyələşmə mənbələrinə çəkiləcək orta xərcləri göstərir.

## Hesablanması
Şirkətlər bir çox qaynaqlardan maliyyələşə bilirlər: adi və imtiyazlı səhmlər, birbaşa borclar, dövlət yardımları(məsələn subsidiya) vb. Kapitalın orta çəkili dəyəri də bu maliyyəşmə mənbələrinin kapitalın tərkibindəki nisbi çəkisini nəzərə alınaraq hesablanır. Düsturu isə aşağıdakı şəkildədir:

k_a=k_e*W_e+(1-V)*k_d*W_d

ke — adi səhmin gəlirliliyi 

We — adi səhmin kapitalın tərkibindəki çəkisi

V — vergi dərəcəsi

kd — borcun dəyəri (xərci)

Wd — borcun kapitalın tərkibindəki çəkisi

Burada k_e*W_enizamnamı kapitalının orta xərcini göstərir.

## Məqsədi
KOÇD sayəsində müəssisə gəlirlərinin hansı hissəsinin səhmdarlara və kreditorlara ödənəcəyini müəyyən edəbilir. Bu əmsalın köməkliyi ilə müəssisə planlaşdırılan investisiya layihəsinin məqsədəuyğun olub-olmadığını müəyyənləşdirir. Yəni investisiyanın gəlirliliyi KOÇD əmsalından böyük olmalıdır ki, müəssisə investisiya layihəsini reallaşdırsın.

## Həmçinin bax
* Xalis cari dəyər
* Geri ödəmə müddəti metodu

## Mənbə
* PROJE ANALİZİ VE DEĞERLENDİRME. Anadolu universiteti. 2015
1964 UEFA Millətlər Kuboku Finalı

**1964 UEFA Avropa Çempionatı Finalı** — 1964-cı il 21 iyun tarixində İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində yerləşən Santyaqo Bernabeu stadionunda SSRİ və İspaniya milli komandaları arasında keçirilmiş UEFA Avropa Çempionatı final matçı. Final matçında İspaniya milli komandası Pereda və Marselinonun qolları ilə yekunda 2-1 hesabı ilə qələbə qazandılar.

## Oyunun nəticələri



## İstinadlar
Kota Hirano

**Kota Hirano**() — yapon manqaka. Tokionun Adaçi rayonunda anadan olub. Hellsingvə Drifters manqaları ilə məşhurdur.
## İstinadlar
Davam Ya Tamam (veriliş, 2010)

***Davam Ya Tamam*** — məşhur «*[[Deal or No Deal]]*» teleoyununun Azərbaycan variantı. Proqram 2010-cu ildə «*[[Space TV|Space]]*», 2016–2017-ci illərdə isə «*[[Azad Azərbaycan TV|Azad Azərbaycan]]*» telekanalı tərəfindən istehsal edilmişdir.

Proqramın «*[[Space TV]]*» versiyasında içərisində 0.5–10,000 AZN olan cəmi 21 qutu mövcud idi. Proqramın «*[[Azad Azərbaycan TV|ATV]]*» versiyasında içərisində 1–30,000 AZN olan cəmi 24 qutu mövcud idi.

## Qutular

### Space TV


 


### Azad Azərbaycan TV


 

## Xarici keçidlər
*
Kameron adası

**Kameron adası** () — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna aiddir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 1059 km², sahil xəttinin sahəsi isə 219 km-dir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 44 km, eni isə 20–30 km arasında dəyişir. Ada ərazisinin böyük hissəsini 20–60 m arası olan təpəliklər örtür. Relyefi cənub-şərqə doğru yüksəlir. Burada danın ən hündür zirvəsi olan Vilmot dağı yerləşir (Mt. Wilmot).

Kameron adası 4 iri adadan təşkil olunmuş qrupda ən şimalda yerləşənidir — Aleksandr, Messi, Vane. Kameron adası Baterst adasından qərbdə yerləşir. Vane adasından Arnott boğazı ilə ayrılır (Arnott Strait). Boğazın eni 3,75 km-dir.

## İqtisadiyyat
Kameron adası Kanada Arktikasında neft hasil edilən ərazidir. 1985–1996-cı illərdə ikikorpuslu tankerlər Bent-Xorndən Monreala xam neft daşıyırdı. Burada cəmi 2,8 milyon barel (450 min m³) nerft daşınmışdır. Yataq 1974-cü ildə kəşf edilmişdir. Bu addım 1973-cü ildə neft böhranı ilə əlaqədar atılmışdır. Neft hasilatı 1996-cı ildə sərt arktik iqlim səbəbindən dayandırılmışdır.

## İstinadlar
Telma Tiksu

**Telma Tiksu** (; əsl adı: *Telma Deliya Sukiyennik*, ; ) — Argentina və Meksika teatr və kino aktrisası (1967–2013), müğənnisi, rəqqasəsi.

## Bioqrafiya
Telma Tiksu 4 may 1944-cü ildə Argentinanın Buenos Ayres şəhərində anadan olmuşdur. Onun ailəsi Litva əsilli idi. Tiksunun anası Telmanın gələcəkdə yaxşı bir rəqqas olacağını düşünürdü, buna görə də qızını rəqs kurslarına göndərmək fikrinə gəlmişdir. Tiksu 17 yaşında ikən Buenos Ayres şəhərində keçirilən bir rəqs müsabiqəsində 10 rəqqas arasından ən yaxşısı seçilmişdir. Onun rəqqaslıq fəaliyyəti Argentina kinematoqraflarının diqqətini cəlb etmişdir. Argentina kinosundakı debütünü 1967-ci ildə edən Tiksu 9 kinofilmdə və bir teleserialda rol almışdır. Telma Tiksu 15 yanvar 2019-cu ildə vəfat etmişdir.

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Azərbaycan xanlıqlarının hökmdarlarının siyahısı

**Azərbaycan xanlıqlarının hökmdarlarının siyahısı** — Azərbaycan xanlıqlarını XVIII əsrin 40-cı illərindən 1929-cu ilə qədər idarə etmiş hökmdarların siyahısı.

## Bakı xanları

## Cavad xanları

## Ərdəbil xanları

## İrəvan xanları

## Xoy xanları

## Qarabağ xanları

## Qaradağ xanları

## Qəzvin xanları

## Quba xanları

## Maku xanları

## Marağa xanları

## Mərənd xanları

## Naxçıvan xanları

## Sərab xanları

## Şəki xanları

## Şirvan xanları

## Talış xanları

## Təbriz xanları

## Urmiya xanları

## Zəncan xanları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xanlıqları
ABC

* ABC — kanal.
* ABC (musiqi qrupu) — musiqi qrupu.
* ABC (radio) — ABŞ radiosu.
* ABC analizi
Nizami-Cədid ordusu

**Nizami-Cədid ordusu** — Osmanlı İmperiyasının sultanı III Səlim tərəfindən yaradılmış nizami ordu. Bu ordunun əsası 1717-ci ildə İstanbula gələn Fransız zabiti De Roşefortun sadərət islahat layihəsinin tərcüməsində, ediləcək hərbi yenilik Nizami-Cədid adlandırılmışdır. Bu ordu Yeniçəri ocağı tərəfindən çıxarılan Qabaqçı Mustafa üsyanı zamanı ləğv edilmişdir.

## Məqsədi

Yeni bir ocağın qurulmasına qərar verilməsinin ən mühüm səbəbi, yeniçərilərin islah edilməsinin çox çətin olması idi. Bu islahat düşüncəsini mənimsəyən III.Səlim hələ taxta çıxdığı vaxtlarda bu düşüncəni mənimsəmiş olan,açıqfikirli və yenilikçi bir tərəfdar bir qrupu yığıncağa çağırdı. Bu qrupun rəhbərliyinə Rumeli kazəsgəri İsmayıl Paşazadə əs-Səid İbrahim İsmət Bəyi gətirir.

Yayla İmamı Risaləsinə görə Nizami-Cədid üsulunu 72 maddədən meydana gəlmişdir. Osmanlı dövləti bu islahatı edərkən Fransadan kömək istəmiş, 1796-cı ildə mövzuyla əlaqədar olaraq top, humbara tökmə, top qundağı və tüfəngçi işçiləri gəlmişdi. Ayrıca bir müddət sonra Fransadan General Menand rəhbərliyində və iş başçısı Bamilo ilə gələn heyətlə Prussiya krallığıdan da zabitlər gəlmişdi. Bunlardan Albay Von Goetze, 1798-ci ildə III.Səlimin istəyinə görə Osmanlı Qara qüvvələrində araşdırmalar etdi. III Səlimin bir məclisdə topladığı Sultan Süleyman Qanuni dövründəki nizama qayıdarsa işlərin rahatlaşacağı fikri tərəfdar tapınca ilk öncə ocağa həftəlik müəyyən qaydada təlim verilməsi fikri soruşulmuş, ancaq ocaq ağalarından mənfi cavablar alınmışdır. Buna görə Nizami-Cədid ordusunun qurulmasına qərar verilməktədir. Yeniçərilərin reaksiyasının qarşısını almaq üçün Bostancı Tüfəngçi adı altında quruldu.

## Təşkilatı
Yeniçərilən şübhələndirilməsi, hərbi əməliyyatlarının alınması və başlanğıcdan işi bitirmək kimi çatışmazlıqlar səbəbindən Nizami-Cədid ayrı bir ocaq deyil yeni əsgər, bostançı, tüfəngçi ocaqları adı ilə Bostaniyan-ı Həssə Ocağına bağlandı.

İlk ərazi Cəzayirli Qazi Həsən Paşaya aid olan Ləvənd fermasında qurulmuş, daha sonra artan dəstəklə bərabər öncə Üsküdarda daha sonra Üsküdar merkez olmak üzre, Anadoluda ortalar qurulmuşdur. Bugünkü Səlimiyyə ərazisinin təməllərinin atıldığı Üsküdar ərazisinə bağlı olan Anadoludaki ortalar belə idi: Ankara Ortası, Bolu Ortası, Kaysəri Ortası, Kastamonu Ortası, Kütahya Ortası, Qırşəhər Ortası, Amasya Ortası, Sivas Ortası, Aydın Ortası, Çanqırı Ortası, Çorum Ortası, Ağsaray Ortası, Menteşe Ortası, Seydişəhər Ortası, Niğde Ortası, Həmid Ortası, Manisa Ortası, İçəl Ortası ve Qaraman Süvari Ortası.

Bu ortaların qurulması ilə bərabər Nizami-Cədid ordusunun mövcudu 230 minə yaxınlaşmışdır. Əsgərlər 25 yaşı keçməmiş, igid, zadəgan, və təmiz ailələrdən seçilir; onlara ilk öncə üsul öyrədilirdi. Ocaqda hər bir üzv arasında kəfalət sistemi inkşaf etdirildi. Beləcə fərarilik əngəllənirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Araqonlu Mariya

**Araqonlu Mariya** () — İspaniya şahzadəsi və Portuqaliya kralı I Manuelin ikinci xanımı olaraq Portuqaliya kraliçası.

## İstinadlar
Staqflyasiya

**Staqflyasiya** () — inflyasiya və işsizliyin eyni anda baş verməsi halını ifadə edir. Bu zaman iqtisadi inkişaf yavaşlamağa və işsizlik səviyyəsi yüksəlməyə başlayır. Başqa perspektivdən, bir iqtisadiyyatda inflasiya yüksəkdirsə buna baxmayaraq iqtisadiyyat böyüyə bilmirsə, yəni sıfıra yaxın real böyümə müşahidə edilirsə, o iqtisadiyyatda staqflyasiya (inflasiya içində durğunluq) halının mövcudluğu güman edilir.

## Mənbə


## Həmçinin bax

*İnflyasiya
*Deflyasiya
*Devalvasiya
*Revalvasiya
*Slumpflyasiya
*Staqnasiya
Portuqaliyalı İzabella

**Portuqaliyalı İzabella** (; ) – Müqəddəs Roma imperatoru V Karlın xanımı və İspaniya kraliçası.

## Həyatı

## Mənbə
1968 UEFA Avropa Çempionatı Finalı

**1968 UEFA Avropa Çempionatı Finalı** — 1968-cı il 8 və 10 iyun tarixlərində İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində yerləşən Olimpiko stadionunda İtaliya və Yuqoslaviya milli komandaları arasında keçirilmiş UEFA Avropa Çempionatı final matçı. İlk matç 1-1 hesablı bərabərliklə başa çatdı. Cavab matçında isə İtaliya yığması Luici Riva və Pietro Anastasinin qolları ilə yekunda 2-0 hesabı ilə turnirin qalibi oldular.

## Oyunun nəticələri






## Oyunun nəticələri






## İstinadlar
Moryak (rayon)

**Moryak** () — Fransanın Overn regionun rayonlarından () biri. Departamenti — Kantal. Suprefektura — Moryak. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 27 381 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 21 nəf / km². Rayon ərazisi — 1278 km².

## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
* Fransanın prefektura və suprefektura siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Milli Statistika İnstitutu — Moryak rayonu
Yengicə (Sayınqala)

**Yengicə** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 327 nəfər yaşayır (59 ailə).

## İstinadlar
Xırdayarpaq yemişan

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Təbiətdə növün arealı Krım, Qafqaz, Kiçik Asiya və İranı əhatə edir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1-1,5 m-dək olan kiçik ağacdır. Budaqları açıq boz, kiçik budaqları al qırmızı qonurdur, zoğları nazik, əsasən çılpaq və ya ancaq cavan budaqlarda tükcüklüdür. İynələri çox vaxt çoxsaylı, uzunluğu 5-12 mm, nazikdir. Yarpaqları nazik, uzunluğu 1,2-3 sm, eni 1-2,8 sm (uzunluğu 5,5 sm-dək və eni 3,5 sm), uzunsov-yumurtavari, bəzən enli-yumurtavari, 5-7 yerə bölümlü və ya dərin pərli, hissələri yumurtavari, küt, bəzən ucu biz, bünövrədən dişlidir. Çiçək qrupu sadə, çətirvari, 4-10 çiçəkli, çiçək saplağı çılpaq, uzunluğu 2-3.5 sm-dir. Çiçəklərin diametri 13-16 mm, ağ ləçəkli, kasayarpaqları uzun ucu-biz, meyvə yumurtalığı bəzən tüklüdür; erkəkcikləri 20; sütuncuğu 1, düzdür. Meyvələri uzunsov-ellipsvari, yumurtavari və armudvari, bəzən təxminən şarşəkilli, uzunluğu 9-12 mm, al qırmızıdır. Çəyirdəyi 1, arxa tərəfdə 2-3 şırımlı, yanlardan yığcam ön tərəfdən hamardır. May-iyun ayında çiçəkləyir. Sentyabr-oktyabr ayında meyvə verir.

## Ekologiyası
Münbit torpaqlarda yaxşı bitir, rütubət sevəndir.

## Azərbaycanda yayılması
Talışda təbii halda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 
* 

## Yarımnövləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kastiliyalı İzabella

* Kastiliyalı İzabella (d. aft. 1272) —
* Kastiliyalı İzabella (1283–1328) — 
* Kastiliyalı İzabella (1355–1392) —
* Kastiliyalı I İzabella (1451–1504) — 
 
## Həmçinin bax
* Kastiliya
* İzabella
Sarıca

* Sarıca (Şəki) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonununda kənd.
* Sarıca (Marağa)
* Aşağı Sarıca (Sayınqala)
* Yuxarı Sarıca (Sayınqala)

## Həmçinin bax
* Sarıcalı
* Sarıcalar
İncə

## Yaşayış yerləri
* İncə (Meşkinşəhr)
* İncə (Nir)
* İncə (Sayınqala)
* Aşağı İncə (Çaldıran)
* İncə-i Süfla (Mahnişan)
* İncə-i Ülya (Mahnişan)
* İncə (Duzluca)
* İncə bələdiyyəsi
* İncə dərəsi

## Həmçinin bax
* İnçə
* İncəsu
Bağ

* Bağ (anatomiya)
* Bağ (Sərdəşt)
* Aşağı Bağ (Sayınqala)
* Yuxarı Bağ (Sayınqala)
* Yuxarı bağ (Peterhof)
* Bağ-i Məruf (Təbriz)
* Bağ-i Vəzir (Şəbüstər)
* Bağ Sib Rəhman Qüreyşi (Piranşəhr)
* Bağe Rəcəb (Xoy)
Ryaşkov adası

**Ryaşkov adası** () — Ağ dənizə daxil olan Kandalaşski körfəzində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayəti, Kandalakşski rayonu ərazisində yerləşir. Adanın 3,89&nbsp;km² təşkil edir.
## Coğrafiyası
Kandalaşski körfəzində, Kandalakşa şəhərindən 12&nbsp;km, sahildən isə cəmi 800 m aralıda yerləşir. Ada 3.3&nbsp;km uzunluğa və 1,5&nbsp;km enə malikdir. İki yüksəkliyə sahibdir ki, cənubdakı 73,5 metr, şimaldakı isə ondan bir qədər alçaqdır. Sahilləri düz və daşlıdır. Mərkəsi hissəsində 0,5 ha əraziyə sahib göl vardır. Gölü körfəzlə kiçik bir axar birləşdirir.

Ada ərazisi Kandalakşski qoruğunun bir parçasıdır. Adanın cənubunda qoruğa aid ən qədim məntəqə binaları yerləşir. XX əsrin əvvəllərinə aid olan evlər, hamam, mətbəx, priçal və digər təsərrüfat binaları qoruq işçiləri tərəfindən istifadə edilir. Məhz burada Kandalakşski qoruğunun elmi mərkəzi bazası yerləşir

Pyaşkov adası ərazisində müxtəlif növ quşlar və heyvanlar yayılmışdır. Ərazisində yayılmış quşlar — boz qarğa, adi qaqa, adi güləyənquşu, sağsağanı alacüllüt, adi sahildəyişən, ağ quyursallayan, gümüşü qağayı. 2004-cü ildə ornitoloji ekspedisiyaya görə adada 10 dəstəyə aid 59 quş növü yaşayır.

Saam dilində işlənən *raşk* — atəş açmaq — sözünün ruslaşmış variantıdır

## Yaxınlığında yerləşən adalar
* Voroni adası  — Ryaşkov adasından 1,5&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşən ada, 1,5&nbsp;km uzunluğa sahibdir. 
* Lodeynı adası — Ryaşkov adasından 1,5&nbsp;km şimalda yerləşən ada, 1,8&nbsp;km uzunluğa və 900 m enə malikdir. Burada olan iki göldən birinin sahilində hamam vardır.
* Kuriçek adası — Ryaşkov adasından 800 m cənubda yerləşən ada, 500 m uzunluğa sahibdir.
* Böyük Qalmuk adası — Ryaşkov adasından 3,3&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşən ada, 800 m uzunluğa sahibdir.
* Medveji adası  — Böyük Qalmuk adasından 900 m cənubda yerləşən ada, 1.6&nbsp;km uzunluğa və 600 m enə sahibdir.

## İstinadlar
Pallas yemişanı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Böyük Qafqazın cənubunda rast gəlinir. 

## Botaniki xarakteristikası
Yarpaqlari dərin, təxmini orta damarcığadək 5-7-11 hissələrə bölünmüşdür. Meyvələri açıq qırmızı, ellipisvari, 1 çəyirdəklidir.  
 
## Ekologiyası
Quru günəşli yamaclarda, palıd və şam meşələrində bitir.  

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Naxçıvan MR ərazisində təbii halda rast gəlinir. 
 
## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur. 
  
## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax