open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ayrılıqdan o yana... (film, 2013)

***Ayrılıqdan o yana...*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi 2013-cü ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti, yaradıcılığında bir-birindən maraqlı, orijinal mahnılarla bərabər romanslar, sonatalar, kvartetlər də bəstələyən görkəmli sənətkar Elza İbrahimovanın həyat və yaradıcılığından bəhs edir.

## Məzmun
Film bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti, yaradıcılığında bir-birindən maraqlı, orijinal mahnılarla bərabər romanslar, sonatalar, kvartetlər də bəstələyən görkəmli sənətkar Elza İbrahimovanın həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
Seks sənayesi

thumb|right|200px|alt=woman with long, blond hair in a red, one-piece lingerie lounging on a small bed in a small room| Almaniyada fahişənin portreti; Bir çox mədəniyyətlərdə qırmızı rəng ehtirası, sevgini və seksuallığı güclü ifadə etdiyi üçün, bu rəng sənayenin üstünlük verdiyi rəngdir.
**Seks sənayesi** (həmçinin **seks ticarəti** kimidə adlanır) — yetgin insanlar üçün seksual xarakterli xidmətlərin verildiyi biznes sahəsi. Sənayeyə fahişəlik, striptiz klubları, pornoqrafiya eləcə də seksual filmlər kimi kateqoriyalar daxildir. Televiziyada ödənişli olan seks kanallarıda həmçinin bu biznesin bir hissəsidir.

## Həmçinin bax
* Seks sənəti
* Seks işçisi
* Fahişəlik

## İstinadlar
Sibir qonur ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Bu yarımnöv Sibirin böyük ərazisində yayılmışdır. Arel Yeniseyin şərq sahillərindən başlayaraq Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonundan tutmuş Qazaxıstanın şərq sərhədlərinə qədər uzanır.

## Xarici görünüş
Sibir qonur ayıları 2.5 m uzunluğa, ayaqüstə isə 1.5 m hündürlüyə malik olurlar. Ən çəkili heyvanlar 700 kq-dan çox olmuşdur. Adətən erkəklər 400–500 kq, diçilərsə 300 kq çəki verirlər. Sibir qonur ayılrı qonur ayılarının ən iri yarımnövlərindən biri hesab edilir. Bu onların qısa qışa malik ərazilərdə yaşaması ilə əlaqədardır. Bütün qonur ayılara xas bədən quruluğu vardır. Rəngi yünd qəhvəyidir. Barmaqları isə daha tünddür. Dırnaqları qəhvəyidən qara-qəhvəyiyə kimi dəyişir. Uzunluğu 85 mm-dir. Başı iri, bədəni isə cüssəlidir.

## Xüsusiiyyətləri
Ümumilikdə göğtürdükdə Qonur ayılara xas vərdişləri vardır. Soyuq qış ayları qış yuxusuna gedirlər. Onlar hər şeylə qidalanırlar. Qıdalarına meyvə, giləmeyvə, ot, ət və hətta leşlər belə daxildir. Payız ayları çaylardan nbalıq ovlayırlar. Balığı tutmaq üçün suya belə ayılırlar. Çoxalma prinsipləri Qonur ayılardakı kimidir. Çütləşmə iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Qış yuxusu zamanı, yanvar-fevral ayları balalar döğulur. 1–3 arası bala verirlər. Balalar ananın himaəsində 3 il qalır.

## Yayılması
Onlar Rusiyanın Şərqi Sibir, Yenisey hövzəsi, Stanov silsiləsi, Lena və Kolıma şayları hövzələri və Saxa ərazilərində yayılmışlar. Onlara həm də Şimalı Monqolustanda, Şimal-şərqi Çində və Qazaxıstanın ucqar şərqində rastlanılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
This Is Me (Kila Setl mahnısı)

**This Is Me** () — ABŞ müğənni və bəstəkarı Kila Setl tərəfindən ifa edilmiş mahnıdır. Mahnı "Atlantic Records" tərəfindən 26 oktyabr 2017-ci ildə *"[[Görkəmli şoumen (film musiqisi)|The Greatest Showman: Original Motion Picture Soundtrack]]"* albomundan sinql kimi çıxarılmışdır.

## Hit-paradlarda

## Mükafatlar

## İstinadlar
Famatinit

**Famatinit** — mineral, Cu3SbS4

## Haqqında
Lüsonit – famatinit fasiləli izomorf sıranın son üzvü. Tetraedr. Nadir kiçik kristallar. İkiləşmə polisintetik. Ayrılma {101} üzrə orta, {100} üzrə nisbətən pis. Aqreqat: dənəvər, böyrəkvari. Rəngi misi-qırmızıdan bənövşəyi-qırmızımtıl-bozadək. Cizgisi qara. Parıltısı metallik. Sərtliyi 3,5–4,5. Xüsusi çəkisi 4,6. Cu və Sb-Hg hidrotermal yataqlarda enargit, bornit, tennantitlə. Bəzi müəlliflər famatiniti enargitit qrupuna aid edirlər. Bu halda o, stibioenargitlə eyni hesab olunur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Aşıq Vüqar Mahmudoğlu

**Aşıq Vüqar Mahmudoğlu** (1970–2018) — Azərbaycan aşığı.

## Həyatı
Vüqar Mahmudoğlu (Niftəliyev) 1970-ci il noyabrın 3-də Şamaxının Şıxzərli kəndində doğulub. Şirvan aşıq sənətinin məşhur ustadlarından olan Aşıq Mahmud Ələsgəroğlunun ilk övladıdır.

Şamaxı şəhər musiqi məktəbini (qarmon sinfini) və Azərbaycan Dövlət İncənət Universitetini bitirib. Yeniyetməliyindən qarmon ifaçısı kimi tanınıb. Atasının vəfatından sonra (2002-ci il) Aşıq Mahmudun sazını yaşadıb.

Şirvan aşıq mühitinin tanınmış simalarından Açıq Vüqar Mahmudoğlu Fransa, Rusiya, Türkiyə, İsveçrə, Xorvatiya, İran və s. ölkələrdə konsertlər verib.

Onu təkcə Azərbaycanda deyil, İranda, Türkiyədə, Gürcüstanda və Orta Asiya respublikalarında da bir sənətkar kimi yüksək dəyərləndiriblər. Bir sıra Avropa ölkələrində Azərbaycan mədəniyyətini ləyaqətlə
təmsil edib, sazımızın şöhrətini daha da ucaldıb.

Vüqar Mahmud oğlu Niftəliyev 2018-ci il yanvarın 10-da vəfat edib.

## Ailəsi
İki övladı var.

## İstinadlar
Kolponomos

**Kolponomos** — Ayıkimilər fəsiləsinə daxil olan nəsli kəsilmiş ayı cinsi. Bu cinsə daxil olan fərdlər 20 milyon il öncə Şimali Amerika ərazisində yayılmışlar.

*Kolponomos clallamensis* növü 1960-cı ildə Ruben Striton tərəfindən tətqiq edilmişdir. O yalnız kəllə və alt mənə sümüyü əsasında canlını araşdırmışdır. Bu tapıntı Vaşınqton ştatı, Olimpik yarımadası ərazisində aşkar edilmişdir. 
İlk əvvəl Striton bu canlını Yenotkimilərə daxil etsə də, 1969 və 1977-ci illərdə Oreqon ştatı Nyuporta şəhəri yaxınlığında Duqlas Emlonq tərəfindən yeni qalıqlar aşkar edilir. Yeni tapıntılar əsasında yeni "Kolponomos newportensis" növü olaraq aşkar edilir. Bir müddət sonra isə Aleut adalarında daha bir nümunə tapılır.

Onların sifət quruluşu aşağıya uzanmış formadadır. Bu səbəbndən onların dəniz onurğasızları ilə qıdalanmasını deməyə əsas verir. Kəlləyə əsasən onu demək olar ki, boyun əzələsi güclü olmuşdur. Onlar mühüm ekoloji balans qoruyucu bir canlı olmuşdur. Məsələn dənizdə bugünkü, dəniz samurlarının oynadığı rol kimi. Ancaq bütün skeletlərinin tapılmaması onların həyat tərzi haqqında dəqiq məlumat verməyə maneə olur

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar
Legends Never Die (League of Legends mahnısı)

***Legends Never Die*** () – Against the Current pop-rok qrupunun ifası ilə buraxılmış *[[League of Legends]]* mahnısı. 24 sentyabr 2017-ci ildə 2017 League of Legends Dünya Çempionatının özəl mahnısı kimi buraxılmışdır. Mahnının sözləri Riot Games Musiqi Komandası, Aleks Siver və Castin Tranter tərəfindən yazılmış, prodüserləri Riot Games Musiqi Komandası, Aleks Siver və Oliver olmuşdurlar. Alan Uolker mahnının remiksini hazırlamışdır.

## Musiqili video
18 oktyabr 2017-ci ildə *[[League of Legends]]* rəsmi YouTube kanalında musiqili videosunu buraxmışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Legends Never Die (feat. Against the Current) iTunes-da
Tibet qonur ayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü. Bu yarımnöv Tibet yaylasının şərqində yayılmışdır. Qonur ayıların ən az yayılmış yarımnövüdür. Təbiətdə olduqca az görülür. Avropada bir neçə dərisi və skeleti vardır. 1854-cü ildə qeydə alınmışdır.

## Təsnifatı
Tibet qonur ayısı bəzən Qobi qonur ayısı (*Ursus arctos gobiensis*) ilə eyniləşdirilir. Onların relik canlı olmararı əsas gətirilir. Ancaq terioloqlar Vladimir Sokolov və Viktor Orlov bu iki ayı başlarının bir-birinə oxşamamasını bildirirlər. Onlar Tibet qonur ayısının başını daha çox Himalay qonur ayısına (*Ursus arctos isabellinus*) bənzədiyini iddia edirlər. Bir müddət sonra bu iki alim Qobi ayısını ayrıca yarımnöv olaraq təstiqləmişlər.

## Yayılma ərazisi və həyat tərzi
Əsasən yüksək dağlıq ərazilərdə yayılmışlar. Ümumilikdə isə onlar haqqında məlumat olduqca azdır. Kiçik məməlilər və otlala qidalanırlar.

## Təhlükə və qorunması
Bu canlıların dəqiq sayı məlum deyildir. Onlar Beynəlxalq Təbiəti mühafizə birliyinin Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Onların sayına mənfi təsir göstərən amil ənənəvi Asiya tibbində istifadə edilməsidir.

## Mədəniyyətə təsiri
Tibet qonur ayısı Qar adamı obrazının mümkün variantı hesab edilirdi. 1960-cı ildə Edmund Hillari bunu araşdırmaq məqsədi ilə Tibet dağlarına çıxmışdır. Qayıdarkən onlar iki xəz gətirmiçlər. Yerli əhali bunu Qar adamının xəzi olmasını bildirmişdir. Sonrakı araşdırmalar bu xəzlərin Tibet qonur ayısına məxsus olmasını müəyyən etmişlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Süleyman Soylu

**Süleyman Soylu** () — Türkiyəli siyasətçi, Türkiyə Respublikasının Daxili İşlər naziri (2016-2023).

Soylu 2015-ci ildə baş tutan ümumxalq səsverməsində Trabzon millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçilmiş və 2015–2016-cı illər arasında Türkiyə Respublikasının Əmək və Sosial Müdafiə naziri olmuşdur. Ədalət və İnkişaf Partiyasına qatılmazdan öncə, 2008–2009-cu illərdə Demokrat Partiyasının sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## Həyatı
Süleyman Soylu əslən Trabzonludur. Orta təhsilini İstanbulda Plevne liseyində almışdır. Ardınca isə İstanbul Universitetinin İdarəetmə fakültəsini bitirmişdir. İlk dəfə 1989-cu ildə dostları ilə birlikdə şirkət təsis edərək ticarətlə məşğul olmuşdur.

## Siyasi fəaliyyəti

### Erkən illəri
Siyasi karyerasına 1987-ci ildə başlamışdır. 1987–1990-cı illər arasında Doğru Yol Partiyasının İstanbul üzrə gənclər təşkilatının idarə heyəti üzvü və təşkilat rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1995-ci ildə isə Qaziosmanpaşa təşkilatının idarə heyətinə üzv seçilmiş, 4 il sonra 1999-cu ildə partiyanın İstanbul şəhər təşkilatının rəhbəri olmuşdur.

### Demokrat Partiyası
Süleyman Soylu Doğru Yol Partiyasında önəmli vəzifələrə seçildikdə, həmin dövrdə partiya sədri və İstanbul millət vəkili olan Tansu Çillərin diqqət mərkəzində olmuşdur. Doğru Yol Partiyasının 2007 ümumxalq səsverməsindən əvvəl Anavətən Partiyası ilə birləşmə cəhdləri zamanı Mehmet Ağarın istefasından sonra keçirilən səsvermədə verilən 800 səsin 529-nu alaraq sədr seçilmişdir.15 oktyabr 2008-ci ildə keçirilən səsvermədə verilən 993 səsin 922-ni alaraq yenidən partiya sədri vəzifəsinə seçilmişdir.

### Ədalət və İnkişaf Partiyası
5 sentyabr, 2012-ci ildə baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə Ədalət və İnkişaf Partiyasına qatılmışdır. 30 sentyabr, 2012-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyası İdarə heyətinin üzvü seçilmişdir. 2015-ci ildə baş tutan ümumxalq səsverməsində Trabzon millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə seçilmişdir. 24 oktyabr 2015-ci ildə Əmək və Sosial Müdafiə naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 31 avqust 2016-cı ildən 4 iyun 2023-cü ilə kimi Türkiyə daxili işlər naziri postunu daşımışdır.

## İstinadlar
Panama sənədləri

thumb|Panama sənədlərində qeyd olunan ölkələr

**Panama sənədləri** () — Panamanın Mossack Fonseca hüquq firmasının 214.488 ofşor hesabından sızmış 11.5 milyon gizli sənəd. Sənədlər Mossack Fonseca müştərilərinin çirkli pulları yumağa, sanksiyalardan yan ötməyə, vergilərdən yayınmağa necə nail olduqlarını göstərir.

Məlumatlar hazırkı və sabiq 12 dövlət və hökumət başçısı ilə əlaqalədir. Bunların arasında öz ölkələrini talan etməkdə ittiham olunan diktatorlar da var. Burada həmçinin dövlət başçılarının və başqa siyasətçilərin 60-dan çox qohumu və yaxın adamının da adları keçir.

Sızmadan aşkara çıxıb ki, 500-dək bank, onların filial və şöbələri təxminən 15 min 600 “balıqqulağı” (shell) tipli şirkəti Mossack Fonseca-da qeydiyyatdan keçirib.

## İstinadlar
Olones bərzəxi

**Olones bərzəxi** () - Bərzəx Kareliya Respublikasının ərazisində, Ladoqa gölü ilə Oneqa gölü arasında yerləşir. Bəzən Oneqa-Ladoqa suayrıcısı kimi adlandırılır.

## Tarixi
Olones bərzəxi artıq mezolit dönəmində meydana gəmişdir. Artıq dağ döründə Kareliya ərazisində bir çox qədim yaşayış yerləri formalaşmışdı. Bu isə bərzəxin əhəmiyyətini artırırdı. Bərzəx 1801-1922-ci ilə qədər eyni adlı quberniyanın tərkibində olmuşdur. Bərzəxin əhəmiyyəti səbəbindən bölgə ərazisi bir çox müharibələrə şahidlik etmişdir. XIII əsrin ortalarından XX əsrə qədər İsveç, Finlandiya, Rusiya imperiyası və SSRİ kimi ölkərərin nəzarətində olmuşdur.

## İstinadlar
Brandenburq qapısı

**Brandenburq qapısı** () — Almaniyaın Berlin şəhərində yerləşən 18-ci əsr aid olan abidədir.

## Tarixi
Qapının qurulması Alman imperiyası dövrünə təsadüf edir. Qapının tikintisi 1788-ci ildə başlamışdır. 6 Avqust 1791-ci ildə təkcə kral ailəsinin istifadə etməsi məqsədilə açılmışdır. Qapının sütunları insanda heyranlıq hissi yaradan memarlıq xüsusiyyətlərə malikdir. Tikilişdə Karl Qottard Lanqans və Yohann Qottfrid Şadou iştirak edirdi. Əsas bina 12 sütün üzərində hazırlanmış qapılar arasında 5 aralıq vardır. Krallıq dövründə xalq yalnız ilk iki qapıdan keçmək hüququna malikdirlər. Mərkəz qapıdan isə yalnız kral ailəsi keçə bilər.

1793-cü ildə heykəltaraş Yohann Qottfrid Şadou qapıya dörd "Quadriqa" stilində olan bir tanrı daşıyan at arabasını əlavə etdi. Digər tərəfdən tanrıça "Kartal" və "Xaç" nişanlarını – Almaniya simvollarını və xristianlığı daşıyır. Qapının mərkəzində və üst hissəsində yerləşən heykəl o qədər möhtəşəmdir ki, Napoleon 1806-cı ildə zəfərlə şəhərə çatdıqda və bu heykəlləri yerindən sökdürüb Parisə aparmışdır.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlər Brandenburq qapısının simgesini edirlər. Hava hücumları və artilleriya atəşləri nəticəsində zərər görən qapı bir neçə dəfə təmir edilir. Müharibənin sonunda Almaniya "Şərq" və "Qərb" bölünür və qapı hər iki tərəfdən istifadə olunmur. 22 dekabr 1989-cu ildə qapı xalqa açıldı və qapı divarları qırılır. “Şərq” və “Qərb” Almaniyanın birləşməsindən sonra birliyi simvollaşdırdı.

## Qalereya

Şəkil:Bundesarchiv Bild 183-R34280, Berlin, Rückkehr der Fronttruppen.jpg|Qoşunların qayıtması. Dekabr 1918-ci il
Şəkil:Bundesarchiv Bild 102-00089, Berlin, Parade zum 50. Geburtstag Hitlers.jpg|Hitlerin 50 illiyinə parad. Aprel 1939-cu il
Şəkil:Bundesarchiv B 145 Bild-P054320, Berlin, Brandenburger Tor und Pariser Platz.jpg|Brandenburq qapısının təslimdən sonra görünüşü (3-cü reyx). İyun 1945-ci il
Şəkil:Bundesarchiv B 145 Bild-F079009-0032, Berlin, Brandenburger Tor mit Berliner Mauer.jpg|Brandenburq qapısı və Berlin divarı. İyun 1988-ci il
Şəkil:Braniborská brána.jpg|Brandenburq qapısı, şərqdən görünüşü

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Kompromat

**Kompromat** — Siyasətdə, siyasətçiyə və ya digər ictimai xadimə mənfi təbliğat, şantaj etmək və ya sadiqliyin qorunması üçün istifadə olunan məlumatlar. Termin rus dilində yaranıb.

## İstinadlar
Leyla Hatəmi

**Leyla Hatəmi** — İranın kino və televiziya aktrisası.

## Filmoqrafiya
* Bomba (1396)
* Domuz (1396)
* Crazy Doll (1395)
* Yuxu yatağı (1394)
* I (1394)
* Dünyada neçə saatdır? (1393)
* Aşkın 7 Yaşı (1393)
* Ətdən Ət (1391)
* cu Mərhələ (1390)
* Orange (1390)
*Nadirin Simindən ayrılması  (2010)
* Bildiyiniz şeylər var (1389)
* Sa'adat Abad (2010)
* Ən Yüksək Sky (1388)
* Mayda gəzir (1388)
* Kırk (1387)
* Qeyri-monetar (1386)
* Hər gecə (1386)
*cu cümlə (1384)
* Tullantıların Şairi (1384)
* Mövsüm salatı (1383)
* Distant qadınlar (1382)
* Post Yüksekliği (1380)
* Çöllük İstasyonu (1380)
* şirin cem (1380)
* Su və Yanğın (1379)
* Myx (1378)
* Shida (1377)
* Leyla (1375)
* Deltashan (1370)
* Kamal əl-Molk (1362)

;Televiziya

* 2016
*Keçdi 2007
*İngilis çantası 2000

## Mükafatlar
*Berlin Beynəlxalq Film Festivalında ən yaxşı aktrisa üçün Gümüş Ayı mükafatı (Nadirin Simindən ayrılması filmində Simin roluna görə)

## Xarici keçidlər
*Leyla Hatəmi BBC-də
*Leila Hatəmi İran Film Məlumat Bazasında
*Leyla Hatəmi IMDb-də
*Leyla Hatəminin bioqrafiyası
Şəhab Hüseyni

**Şəhab Hüseyni** — İran aktyoru.
## Filmoqrafiya
* Yekun imtahan (1395)
* Lobbi (1395)
* Qardaşım Khosrow (1394)
* Çərşənbə (1394)
* Sun Midnight (1394)
* Paralel gölgeler (1394)
* Satıcı (film, 2016) 
* Sevgi Çağı (1393)
* Qorxun Şirin ləzzəti (1393)
* Beş Ulduz (1392)
* ortada qalmaq (1392)
* Lovely Rubbish (1391)
* Rəsm rəsm (1391)
* Hey! Qızlar fəryad etmir (1391)
* Mən və Gözəl (1390)
* Biri sizinlə danışmaq istəyir (1390)
* Afrika (1389)
* Qışda Qışlar (2010)
*Nadirin Simindən ayrılması  (2010)
*Paternal ev (1389)
*ci hicab (2010)
* May ayında gəzən (1388)
*Anahita (1387)
*Yolu yaxınlığında (1387)
* El haqqında (1387)
* Broken ürək (1387)
* Qorxu kölgəsi (1387)
* Superstar (1387)
* Nilofar (1387)
* Kaveh qalasının bayraqları (2007)
* Mia (1386)
* Behesht Stansiyası (1385)
* Əbədi Uşaqlar (1385)
* Gözlənilməz (1385)
* Sevgi hekayəsi (1385)
* Çiçək bağ (1384)
* Təklif edilən 50 milyon (1384)
* Online Murder (2005)
* 20.8 dəqiqədə xilas (1383)
* Whirlpool (1383)
* The Ziggurat Goddess (1382)
* Küləkdə mum (1382)
* Bu qadın danışmır (1381)
* Zəhərli Bal (1381)
* Beşinci reaksiya (1381)
* The Man (1380)
* Fasiyələr (1380)

;Televiziya
*Shahrzad 2
*Shahrzad
*Köhnə torpaq
*Uçuş çılpaqlığı
* Sıfır dərəcə dövrü
* Uçuş Dansı
* Soyuq atəş
* Vəkil
* Gənc Polis
* onun həyat yoldaşıdır
* Yağmurdan sonra

## Mükafatlar
*Ən yaxşı aktyor Festival Cannes 2016 

## Xarici keçidlər
*İngilis dili Vikipediya
*İranlı aktyor dünyanın ən yaxşı kişi aktyoru seçildi Mənbə: https://eastnews.org/news/1965
*Şəhab_Hüseyna
* IMDb-də
*Şəhab hüseyni və Əsğər fərhadı "Qızıl Xurma"-nı qazandılar  
*İRAN KİNOSUNDA QADIN MÖVZUSU
Pasxa üsyanı

**Pasxa üsyanı** — İrlandiyalı respublikaçıların İngiltərəyə qarşı 24 aprel 1916-cı ildə başlatdıqları üsyan.

Çarls Stuart Parnelin Böyük Britaniya İcmalar palatasındakı nümayəndəliyinə son verilməsi gənc milliyətçilərin narazıçılığına səbəb oldu. Kelt Atletik Birliyinin, Kelt Liqasının, Kelt Kültürəl Oyanış təşkilat və dərnəklərinin təşkil etdiyi Sin Feyn qəzeti İrlandiyanın müstəqilliyinin vacibliyi ilə bağlı yazılar yazmağa başladı.

24 aprel 1916-cı il bazarertəsi günü Patrik Pears, Tom Klark, Ceyms Konoli, Oyin Məkneil və Tomas MəkDonaqın başçılıq etdiyi üsyan 200 nəfərlik İrlandiya Vətəndaş Ordusu və 1560 nəfər konüllü İrlandiyalı ilə birlikdə başlayır.

Başda Dublin Mərkəzi Poçt Binası olmaqla, bir neçə mühüm strateji nöqtələri ələ keçirən üsyançılar krallığın göndərdiyi ingilis birliklərinə qarşı müvəffəq ola bilmir və üsyan yatırılır. Üsyanın 15 önəmli lideri edam edilir.

Qlasnevin məzarlığındakı rəqəmlərə görə, üsyan zamanı 260 İrlandiyalı vətəndaş, 126 ingilis əsgəri, 86 İrlandiyalı üsyançı və 17 polis həyatını itirir.

## Həmçinin bax
* Britaniya İmperiyası

## Mənbə
* Easter Rising
Adilə Əliyeva

**Adilə Əliyeva** () — Fransada yaşayan Azərbaycan əsilli pianoçu.

## Həyatı
Adilə  Əliyeva Bakı şəhərində anadan olub. İlk çıxışı 7 yaşında Leo Qinzburqun dirijorluğu altında keçib. Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbini bitirəndən sonra  P.İ. Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasına daxil olub, oranı qırmızı diplomla bitirib və aspiranturaya daxil olub. 1980-86-cı illərdə Bakının indiki Yasamal rayonunun deputatı olub.

## Fəaliyyəti
25 ilə yaxındır ki, Fransanın Annamesse şəhərində yaşayır. O, 50-dən çox ölkənin konsert salonlarında çıxış edib. Dünyanın bir sıra məşhur səsyazma studiyalarında  30-dan artıq kompakt-diski yazılıb, eləcə də 200-dən çox müxtəlif radio və TV-lərdə haqqında mütəmadi xəbərlər, xüsusi verilişlər çəkilib. Bu ölkələrə İngiltərə, Almaniya, Belçika, İsveçrə və s. daxildir. Azərbaycanlı bəstəkarlardan Qara Qarayev, Cövdət Hacıyev, Tofiq Quliyev, Oqtay Rəcəbov, Vaqif Mustafazadə, Arif Məlikov və başqalarının əsərlərini ifa edir.

Adilya Əliyeva Moskva Konservatoriyasından olan professor və solistləri bir araya gətirən "Rusiya ulduzları" nın lideri idi. Adilə Əliyeva Cenevrədə və Annesidə fortepiano professorudur. Yaradıcılıq fəaliyyətində Moskvada Raxmaninov konsertlərinin ən yaxşı ifaçısı müsabiqənin laureatı, Beynəlxalq VILLA-LOBOS müsabiqəsinin laureatı və Zaqafqaziya müsabiqəsinin laureatı olmuşdur.

### Azərbaycan musiqisinin dünyada tanınması istiqamətində fəaliyyəti
Bütün Avropa və Amerika ölkələrində konsertləri olub. Vatikanda konsertləri təşkil edilib.  Haqqında "Musiqidə yaşamaq" adlı bir sənədli film çəkilib. O, bir müddət İsveçrədə də yaşayıb. Həmin dövr ərzində bir çox konsertlərdə ifa edib və Frank Martin kimi helvetik bəstəkarların əsərlərinin səsyazmasında iştirak edib. 30-dan çox kompakt-diskin müəllifidir. İfa etdiyi bəstələrin əksəriyyəti onun üçün bəstələnmişdir.

2001-ci ildən Fransa Beynəlxalq  Musiqi Akademiyasının direktoru kimi faəliyyət göstərir, eyni zamanda orada pianinodan dərs deyir. Burada 100-ə yaxın tələbə dərs alır. 1996-cı ildən Fransada hər iki ildən bir adına beynəlxalq müsabiqə keçirilir. Müsabiqə belə adlanır: "Adilə Əliyeva adına pianoçuların beynəlxalq müsabiqəsi". Hər dəfə 255 nəfərə yaxın musiqiçi bu müsabiqədə iştirak edir. Qaliblərin ümumi mükafat fondu 26 min avrodur. Bunun bütün xərcini Fransa dövləti ödəyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsveçrədə Mehriban Əliyevaya həsr olunan disk hazırlanıb – FOTO
Nigerin daxili deltası

thumb|220px|Niger çayı yağışlar mövsümündə (Mali, 2001.)

**Nigerin daxili delta** — Mali ərazisində, Niger çayının orta axarında yerləşən daxili delta. Bəzən **Masina** adı ilə tanınır.

## Təsviri
Delta 425 uzunluğa və 87&nbsp;km enə malikdir. Nigerin əsas qollarınfdan biri olan Bani çayının yatağında vaxtı ilə axarsız bir göl olmüşdür. Hazırda bu ərazidə yalnız yağıçlar mövsümündə göl əməllə gəlir. Bu sulu ərazidə çoxlu sayda canlıları müşahidə etmək mümkündür. Dörd ay müddətində(iyuldan oktyabra qədər) ddeltanın sahəsi 3,9 mın. km²-dən 20 min. km² qədər artır.

## Əhali
Deltanın yerləşdiyi ərazidə Fulbe və Doqon xalqları yaşayır. Burada dənli bitkilər, çəltik əkilir. Ərazi həm də mühün heyvandarlıq bölgəsidir. Üstəlik delta Mali əhalisinin balıq və su məhsullarına olan tələbatın böyük bir hissəsini özündə cəmlədirir.

Daxili deltanın yerləşdiyi ərazidə olan şəhərlər: Ke-Masina, Tombuktu, Ponti, Serave və Cenne.

## Tarixi

Nigerin daxili deltası qədimdə Afrika xalqları tərəfindən istifadə edilmişdir. XV əsrə qədər ərazi Mali imperiyasına məxsus olmuşdur. Sonradan bölgə Sonqay imperiyasının tərkibinə qatılmışdır. XIX əsrə qədər isə Massina dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Öklənin paytaxtı Hamdullahi 1820-ci ildə inşa edilmişdir. Bu paytaxt 1862-ci ildə Ticanii Ömər əl-Həca tərəfindən ələ keçirilmişdir. Bir müddət sonra bölgəni fransizlar işğal etmişdir. Region Mali dövlətinə 1960-cı ildə onun müstəqillik etməsindən sonra dövr edilmişdir.

## Ekologiya
Mövsümü bataqlıq və daxili deltanın gölü Ramsar konvensiyasıçərcivəsində qorunur. 1987-ci ildə qorunmaya üç obyekt salınmışdır:Xoro və Debo gölləri, Seri kompleksi. Qorunan ərazilərin ümumi sahəsi 1620&nbsp;km²-dir. Sahel bölgəyə yaxınlığı və bu ərazinin artması, üstəlik daxili deltada ilbəil yağıntının azalması Masinaüçün böyük təhlükədir. 
## İstinadlar

## Mənbə
* Inland Niger Delta | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art
Mirkamil Rəhimov

**Mirkamil Rəhimov** (tam adı: *Mirkamil Pirəli oğlu Rəhimov*; ) —  Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi idman şöbəsinin keçmiş müdiri, respublikanın "Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi".

## Həyatı
18 iyun 1956-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1970-ci ildən başlayaraq idmanın sərbəst güləş növü ilə yaxından məşğul olub və idman ustalığına namizəd normasını yerinə yetirib. 1973-cü ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun pedaqoji fakultəsinə daxil olub.

1977-ci ildə institutu müvəfəqiyyətlə bitirdikdən sonra, Rusiyanın Xabarovsk vilayətinin Svobodnı şəhərində bir il hərbi xidmət keçib. Hələ tələbəlik illərində Azərbaycan SSR Avtomobil Nazirliyinin 2708 nömrəli avtomobil dəstəsində istehsalat gimnastikası üzrə təlimatçı vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb. Ordu sıralarında xidmətini bitirdikdən sonra yenidən öz iş yerinə qayıdıb.

“Bədən tərbiyəsi və idman əlaçısı” adına layiq görülən M.Rəhimov 1987-ci ildə Həmkarlar ittifaqları idman cəmiyyətinin Bakı şəhər Şurasında baş təlimatçı vəzifəsinə təyin olunub. 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət İdman Komitəsində Kütləvi Bədən Tərbiyəsi və Sağlamlıq İdarəsinin rəisi, sonralar isə, Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin İdman Şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 yanvar 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə "*[[Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi]]*" fəxri adına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 oktyabr 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə “''Tərəqqi''” medalı, 02 mart 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli “''Vətənə xidmətə görə''” ordeni ilə təltif edilib.

Mirkamil Rəhimov Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin İdman Şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Uşaq-Gənclər Futbolu Federasiyasının prezidenti idi. Uzun sürən xəstəlikdən sonra, 30 mart 2016-cı il tarixdə ömrünün 60-cı ilində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
1C: Müəssisə

**1C: Müəssisə** — Rusiyanın "1C" şirkəti tərəfindən yaradılmış proqram məhsuludur. Müəssisənin fəaliyyətini avtomatlaşdırmaq üçün nəzərdə tutulmuş proqram müxtəlif fəaliyyət təyinatlı və istənilən sahibkar forması olan müəssisə və təşkilatların uçot prosesinin avtomatlaşdırılmasında geniş imkanlar verir.

## İstinadlar
Fayalit

**Fayalit** — mineral, olivin Fe2[SiO4], forsterit (Fo) - Fayalit tam izomorf seriyanın sonuncu üzvü. 0-10% Fo daşıyır. Fe bəzən Mn və Ca-la əvəz olunur. Xüsusi çəkisi 4,39. Turş, bəzən dərinlik qələvi və effuziv süxurlarda; regional və termiki metamorfikləşmiş dəmirli çöküntülər­də; qranit və diabaz peqmatitlərində. Növ­ləri: talasskit (ferrifayalit), manqanfayalit.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Azadlıq döyüşü: Horadiz əməliyyatı (film, 2013)

**Azadlıq döyüşü: Horadiz əməliyyatı** — qısametrajlı sənədli televiziya filmi 2013-cü ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film 1993-cü ilin dekabrından başlamış 6 yanvar tarixinə kimi davam edən, Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsi üzrə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri və Ermənistan Silahlı Qüvvələri arasında baş verən azadlıq döyüşü olan Horadiz əməliyyatından bəhs edir.

## Məzmun
Film 1993-cü ilin dekabrından başlamış 6 yanvar tarixinə kimi davam edən, Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsi üzrə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri və Ermənistan Silahlı Qüvvələri arasında baş verən azadlıq döyüşü olan Horadiz əməliyyatından bəhs edir.

Nəticədə, Horadiz qəsəbəsi, Füzuli rayonunun 20 kəndi və Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndi Azərbaycanın nəzarətinə keçdi.

Horadiz əməliyyatı Azərbaycan Ordusunun 1994-cü ilin qış kampaniyasında keçirdiyi ən uğurlu əməliyyat olub. Əməliyyatda misilsiz qəhrəmanlıq nümunələri göstərdiklərinə görə 8 nəfər Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2013-cü ilin Azərbaycan filmləri
* 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## İstinadlar
Neva deltası

thumb|250px|Neva deltası 1705-ci ilin planında

**Neva deltası** — Neva çayının mənsəbində yerləşə delta. Sankt-Peterburq şəhərinin tarixi hissəsi burada yerləşir. Artıq XX əsrin əvvəllərinə kimi bütünlüklə inşa edilən bölgədir.

## Tarixi
Deltada şəhər salınmasına qədər ərazi bütünlüklə qollarla parçalanmış, bataqlıqlaşmış ərazidən ibərət idi.
Deltada bir çox xalqlar məskun olmuşdur. Burada finlərə məxsus Kalininka kəndi vardı. Ətrafında isə Avtovo (fin), Niençans (isveç) kəndləri mövcud idi.

Burada şəhərin inşa edilməsinə 1703-cü ildə başlanılmışdır. Bir çox adalar bu zaman adlandırılır və bütünlüklə tikinti ərazisinə çevrilir. İri adalarda əsasən saraylar inşa edilirdi (Dovşan, Yeni Hollandiya). Ən iri adalarda sənaye müəssisələri, yaşayış binaları inşa edilirdi.

Şəhərə adalar lazım olduqda ərazilərdən kanallar çəkilirdi.

thumb|250px|Neva deltası 1903-cü il planında
XIX əsrin birinci yarısında Neva deltası süni şəkildə kanallar vastəsi ilə böyüdülürdü. I Pyotr şəhəri bir dəniz şəhəri olaraq görürdü. Tikinti işləri buna uyğun aparılırdı. Kanallar şəhərin həm də mümkün yanğınlardan qorunmasına xidmət edə bilərdi. Məsələn, 1736–1737-ci illər yanğını zamanı şəhər bütünlüklə yana bilərdi. Bataqlıqları melorasiyaya cəlbinə imkan verirdi.

Adaların bir qismi (Kamennı adası və Kirov adaları) XXI əsrin əvvəllərində rekreasiya zonasına verilmişdir.

## Deltanın xüsusiyyətləri
1980-ci illərin məlumatına görə Leninqraddan 86 çay qolu və ümumi uzunluğu 300 km olan kanallar axır. Neva deltasının ümumi sahəsi 83 km² yaxındır.

Nevann altı qolu vardır ki, onların eni 100–600 m arasında dəyişir. Bəzi hissələrdə bu qolların eni 1 km çatır. Onların ümumi uzunluğu 46,5 km-dir.

Sankt-Peterburq şəhərində suyun səviyəsi həmişə dəyişkəndir. Ancaq bu yaz gursululuğu ilə əlaqədar olaraq baş vermir. Buna səbəb Ladoqa gölünün təbii tənzimləyici olmasıdır. Şəhərdə suyun qalxmsına səbəb Fin körfəzində baş verən fırtına qabarmalarıdır. Bu hadisə sayəsində qum çay mənsəbinə çökdürülür.

Su basmalardan qorunmaq məqsədi ilə şəhərdə xüsusi nəzarət xidməti fəaliyyət göstərir. Onların əsas vəzifəsi suyun səviyyəsinin monitorinqini aparmaqdır.
Neva deltası turizm baxımından seçilir. Burada kanallarda teplaxodla gəzinti vardır.

## İstinadlar
Füzuli Məmmədov

* Füzuli Məmmədov (aktyor)
* Füzuli Məmmədov (iş adamı)
* Füzuli Məmmədov (futbolçu)

## Həmçinin bax
* Füzuli (ad)
* Məmmədov
Noy Avaliani

**Noy İvanoviç Avaliani** () — Sovet baleti, kino aktyoru, xoreoqraf, rejissor, RSFSR Xalq Artisti (1991).

## Həyatı
Nuy Avaliani 13 fevral 1922-ci ildə dünyaya gəlib. 1957-ci ildə Moskva balet məktəbini bitirmişdir.

1940–1963-cü illərdə Böyük baletinin solisti idi. Daha sonra Moskva kinoteatrlarında xoreoqraf, xüsusilə də "Taqanka" teatrında işləmişdir.

21 fevral 2010-cu ildə Moskvada ömrünün 88-ci ilində vəfat etmişdir.

## Filmoqrafiya
# Duel (film, 1957)
# Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları (film, 1966)
# Fəsillər (film, 1968)
# Əzabdan gəzmək (film, 1974)
# Nəhəng olanda filmin ilk kreditlərində mənfi bir xarakter (film, 1978)
# Piltə (film, 1979)
# Mən bir nəhəng olanda (film, 1978)

## Mükafatları
* SSRİ dövlət mükafatı — 1976
* "Leninqradın 250 illik xatirəsinə" medalı — 1960
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı — 1958
* RSFSR-in xalq artisti — 1991

## İstinadlar

## Mənbə
* Ной Авалиани: На Таганке у меня затанцевали все! // Линия : Приложение к журналу "Балет". — 2010. — № 1. — С. 12–15.
Dabbaqlıq

**Dabbaqlıq** – gön dəri emalı, yəni aşılanması ilə məşğul olan sənət sahəsi. Bəzi mənbələrə görə ibtidai-icma quruluşu dövründən başlamış bir sənətdir.

Keçmişdə dabbaqlar müxtəlif dəri növlərindən yüksək zövq və böyük məharətlə cürbəcür məmulatlar — ayaqqabı, kəmər, dəri gödəkcələr, kitab cildləri və yəhərlər hazırlayırdılar.
 Hazırda bu sənət təkmilləşdirilib. Müasir dövrdə gön-dəri emalı sahəsi iqtisadiyyatın yüksək gəlir gətirən istiqamətlərindəndir.

## İstinadlar
Nazənin

**Nazənin** (tam adı: *Nazənin Rəhim qızı Salayeva*; (ata soyadı: *Əliyeva*); ) — Azərbaycan müğənnisi, solo ifaçı.

## Həyatı
Nazənin 28 iyul 1964-cü ildə Astara rayonunda anadan olmuşdur.

### Ailəsi
Nazəninin atası Rəhim ilahiyyatçı, savadlı axund olub.

Orxan adlı oğlu var.

## Karyerası
Hazırda sənətini davam etdirməkdədir.

### Repertuarı

## İstinadlar
Rasim Şərifov

**Rasim Cəfər oğlu Şərifov** () — İsmayıllı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (1992-1993)

## Həyatı
Əslən haputlu olan Rasim Şərifov 1955-ci il noyabrın 10-da İsmayıllı rayonunun Hacıhətəmli kəndində anadan olmuşdur.

1973-cü ildə Hacıhətəmli kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə, 1977-ci ildə H. Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

İlk əmək fəaliyyətinə doğma kənd məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi kimi başlamış, 1980–1984-cü illərdə həmin kənddəki Kuybışev adına sovxoz komsomol komitəsinin katibi seçilib. 1984-cü ilin may ayında İsmayıllı rayon komsomol komitəsinin ikinci katibi seçilmişdir. 1986-cı ildə o, rayon partiya komitəsinin təşkilat komitəsinin təlimatçısı vəzifəsinə irəli çəkilib. 1988-ci ilin avqust ayında Hacıhətəmli kənd orta məktəbinin direktoru təyin edilmişdir.

Rasim Şərifov smayıllı rayon Xalq Cəbhəsinin rəhbəri kimi olmuşdur.

Rasim Şərifov 27 may 1992-ci ildə İsmayıllı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilmiş, 20 avqust 1993-cü ildə isə həmin vəzifədən azad edilmişdir.

1993–1998-ci illərdə ictimai-siyası fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. 1998-ci ilin mart ayından "Olaylar" ekoloji araşdırmalar mərkəzinin direktoru, 2004-cü ildən "Ulu Xudafərin" jurnalının baş redaktoru işləmişdir. Milli Vəhdət Partiyasının üzvü, partiyanın icra aparatının rəhbəri olmuşdur. 1995, 2000 və 2005-ci illərdə Milli Məclisə seçkilərdə deputatlığa namizəd olmuşdur.

Rasim Şərifov uzun sürən xəstəlikdən sonra 12 yanvar 2018-ci ildə vəfat etmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.

## İstinadlar
Şərqi Saxalin cərəyanı

**Şərqi Saxalin cərəyanı** () — Oxot dənizinin cənub şərq hissəsindən keçən soyuq dəniz cərəyanı.. Oxot dənizinin ən əsas cərəyanlarından biridir. Saxalin adasının şərqi ilə şimaldan cənuba doğru istiqamətlənir. Cərəyanın soyuq olmasına səbəb buzların şimaldan cənuba istiqamətlənməsidir. Oxot dənizinin vəziyyəti sayəsində yay və payız ayları isti cərəyanla soyuq cərəyanın kontraksı təşkil olunur.

## Coğrafiyası
Cərəyanın özü şelf zonasının yüngül suları ilə sıx suların təsirindən meydana gəlir. Digər cərəyanlar kimi bu cərəyanda mövsümdən asılı olaraq güçlənir və zəifləyir. Yay ayları onun ən zəif dövrüdür. Terpeniya burnu yaxınlığından cərəyan şərqə istiqamətlənir. Şimali Kuril adalarına doğru istiqamətlənərək burada Kuril-Kamçatka cərəyanına birləşir. Cərəyan ən güclü sahildə hiss edilir. Burada onun gücü 10-20 sm/san olur. Sahildən bir qədər uzaqlaşdıqda güç 5-10 sm/san qədər azalır. Cərəyan ən yaxşı oktyabrdan maya kimi hiss edilir. Cərəyanın maksimal dərinlikdən keçməsi 150 metrdir.

## İstinadlar
Fenakit

**Fenakit** — mineral, Be2[SiO4]. 

## Haqqında
Fenakit - Triqonal. Kristalları: romboedrik, bəzən prizmatik. İkiləşmə {100} üzrə. Ayrılma {110} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat: druzlar, şüaşəkilli, dənəvər. Rəngsiz, sarı və b. Parıltısı şüşəli. Sərtliyi 7,5. Xüsusi çəkisi 3. Təbii şəraitdə geniş diapazonlarda (peqmatitlərdən hidrotermala qədər) əmələ gəlir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Ferrimolibdit

**Ferrimolibdit** — mineral, Fe23+[MoO4]3×7H2O.

## Haqqında
Ferrimolibdit — Rombik. Dəstvari, yaxud radial-lifli qabıqcıqlar; tozvari. Rəngi sarı. Parıltısı ipəyi. Sərtliyi 1–2. Xüsusi çəkisi 4,5. Oksidləşmə zonasında molibdenit üzrə əmələ gəlir. Limonitlə birgə.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Fenitlər

**Fenitlər** — qələvi və ya qələvi-ultraəsasi süxur massivlərinin qranitli-qneys, arkozlu qumdaşları və başqa kvars-çöl şpatlı süxurlarla kontaktında fenitləşmə prosesi nəticəsində əmələ gələn ekzokontakt qələvi metasomatitlər. Fenitlər avtometamorfizm və kontakt metomorfizm proseslərini müşayiət edən, əsasən natrium metasomatizminin məhsulu olub, piroksen — çöl şpatı və ya qələvi amfibollu, apatitli və titanlı nefelin-piroksen (egirin) çöl şpatı süxurlarından ibarətdir. 

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Şərqi Koreya cərəyanı

**Şərqi Koreya cərəyanı** — Tsuşima boğazından keçən və Tsuşima adası tərəfindən iki hissəyə ayrılan  Tsuşima cərəyanının qərb qolu. 
Şərqi Koreya cərəyanının isti və duzlu suları Cənubi Koreyanın şərq sahilləri boyunca şimala istiqamətlənir. Burada artıq Yapon dənizinin daxili hissələrinə kimi gedir

Tsuşima cərəyanının bu qolu digər qollardan fərqli olaraq daga güclü olması ilə seçilir. Bu axın Yapon dənizinin mərkəzində isti suların köməyi ilə şimala istiqamətlənir. Buradan artıq Şimali Koreya cərəyanı adını alır. Şimalda isə soyuq cəbhə ilə birləçdiyindən ərazidə daim duman müşahidə edilir.Bu cərəyanların sayəsində Koreya və Yaponiyanın iqlimi subtropik, Rusiyanın Primorsk vilayətinin iqlimi isə mülayimdir.  
Cərəyanın düzluğu 34,10-34,40 ‰ arasında dəyiişir. Cərəyanın tempperaturu +12 °С-dən heç vaxt aşağı düşmür. Cərəyanın orta eni 50 kilometrdir..

Cərəyanın ən güçlü sürəti açıq dənizdə müşahidə edilir. Orta sürət 9 sm/s (1968). Cərəyanın sürəti dəyişkəndir. Yayda sürət artır (47 sm/s), qışda isə azalır (17 sm/s).

Cərəyanın araşdırılması ilə yapon alimləri K. Tanioka (1968) və K. Şuto (1982)  məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Dövlət nümayişləri

**Dövlət nümayişləri** — Nümayişlərin keçirildiyi ölkənin hökuməti tərəfindən təşkil olunan və əsasən iqtidaryönlü olan nüməyişlər.

İran İslam Respublikası, Çin Xalq Respublikası, Kuba Respublikası, kirçenerist Argentina, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı, İtaliya Krallığı, faşist Almaniya və başqa ölkələr dövlət nümayişləri keçiriblər.

İranda İslam İnqilabının ildönümü kimi nümayişlər hökumət tərəfindən təşkil edilmişdir. Əvvəllər bu nümayişlərdə "Rədd olsun İsrail!" və "Amerikaya ölüm!" şüarları səslənirdi.

Koreya Xalq Demokratik Respublikası (Şimali Koreya) belə nümayişləri ABŞ, Yaponiya və Cənubi Koreyaya qarşı tez-tez keçirir.

16 noyabr 2013-cü ildə Bolqarıstanın Oreşarski hökuməti və hakimiyyətdə olan Bolqarıstan Sosialist Partiyası (keçmişdə kommunist) iqtidaryönlü nümayişlər keçirmişdir.

Buna oxşar bir nümunə 13 dekabr 2015-ci ildə Polşada baş vermişdir. Həmin tarixdə, Polşa prezidenti Yaroslav Kaçinskinin partiyası Hüquq və ədalət hərbi vəziyyətin təqdim edilməsinin ildönümünü qeyd edən qeyri-rəsmi bayramı iqtidaryönlü mitinqlərə çevirmişdir.

## Həmçinin bax
* İran etirazları (2017–2018)

## İstinadlar
Aleksandr Milyukov

**Aleksandr Petroviç Milyukov** (*tam adı:* Aleksandr Petroviç Milyukov; ) — Rus yazıçısı, ədəbi tənqidçi, jurnalist, baş ideoloq, "Mum" jurnalının lideri, memoirist. Müəllim, ədəbiyyat tarixçisi, səyahətçi, biblioqraf, professor. 1840-1880-ci illərdə Rusiyanın ədəbi həyatında fəal iştirak edən M. M. Dostoyevskinin və F. M. Dostoyevskinin dostu, S.V. Liputinin prototipi, "Demon" romanının xarakteri. Milyukovun çoxsaylı əsərləri müstəqilliyi, dərinliyi və inandırıcı arqumentləri ilə fərqlənir. Çox qiymətli müşahidələrə malikdir. XIX əsrin ortalarında "Rus poeziyasının tarixinə" dair esse, ən böyük tənqidi əsər, filologiya fakültələrinin tələbələri üçün tənqidi əsərlər yazmışdır.

## Həyatı
Aleksandr Milyukov Tambov quberniyasında anadan olub. Aleksandr Moskva gimnaziyasına daxil oldu, ondan sonra 1839-da Sankt-Peterburq Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil oldu. Moskvada 1820-1830-cu illərdə gimnastik illəri olub. O, ədəbiyyata qeyri-adi bir maraq göstərərir, ədəbi jurnalları yazırdı.

Universitetə ​​qəbul edildikdən sonra Aleksandr Petroviç Sankt-Peterburqun gimnaziyasında və institutlarında rus dili və ədəbiyyat müəllimi işləmişdir. A. P. Milyukovun pedaqoji fəaliyyəti 35 il davam etdi. Xüsusilə, 1849-cu ildə ikinci Sankt-Peterburq Gimnaziyasında və institutunda rus ədəbiyyatı öyrədildi. Milyukov 1839-cu ildə  "Şimali Bee" nəşr etdirməyə başlamışdı, lakin Aleksandr Petroviç üçün əsl ədəbi şöhrət 1847-ci ildə ilk ciddi işinin təsiri altında yazılmış "Rus poeziyasının tarixinə dair esse" ilə gəldi. Kitabın üçüncü nəşri 1864-cü ildə edilmişdir.

## Ailəsi
* Həyat yoldaşı: Aqnes Petrovna
* Qızı: Lyudmila Aleksandrovna
* Qızı: Olqa Aleksandrovna 
* Oğlu: Boris Aleksandroviç

## İstinadlar

## Mənbə
* История русской литературы XIX века: Библиогр. указ. / ИРЛИ АН СССР; Под ред. К. Д. Муратовой. — М.; Л.: Изд-во АН СССР, 1962 г.
* *Трофимов И. Т.* «А. П. Милюков — автор статей о Щедрине». — Русская литература, 1966, № 1. — С. 201.
Kalinovka

* Kalinovka (Masallı) — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd
* Kalinovka (Soçi) — Krasnodar diyarının Soçi şəhərində yerləşən mikrorayon.
Özbək gimnaziyası

**Özbək gimnaziyası** (, , ) — Qırğızıstanın İsfana şəhərində bir gimnaziya internat məktəbi. Gimnaziyanın rəsmi adı "*Osman Matkərimov adına gimnaziya-orta məktəbi*"dir (, , ). Məktəb İsfana kolxozunun sədri vəzifəsində işləmiş və şəhərin inkişafına böyük töhfə verən Osman Matkərimov adına layiq görülmüşdür. Gimnaziya "*4 saylı gimnaziya*" da adlanır, çünki Leylək rayonundakı 4-cü gimnaziyadır.

## Tarix
4 sentyabr 1999-cu il tarixində coğrafiya müəllimi Cuməboy Babayevin təşəbbüsü ilə İsfana orta məktəbində eksperimental Özbəkistan gimnaziya qrupları təşkil edilmişdir. Rus dili müəllimi Məvludə Keldoşeva buranın şöbə müdiri təyin edilmişdi. Bu layihə üçün 67 tələbə seçilmiş və dörd sinif təşkil edilmişdi. Tələbələrə başlanğıcda 12 müəllim dərs verirdi, ancaq illər ərzində siniflərin və müəllimlərin sayı artmışdır.

20 yanvar 2000-ci il tarixində gimnaziya dərsləri İsfana orta məktəbindən müstəqil idman gimnaziyası olaraq ayrılmış və keçmiş Samat kolxoz ofisinə köçmüşdür. Özbək gimnaziyası 1982-ci ildə tikilmiş iki mərtəbəli bir binada fəaliyyət göstərir. 2000-ci ildə məktəb Samat kolxozunun keçmiş sədri və İsfana iqtisadiyyatının inkişafında böyük rol oynamış olan Osman Matkərimov adına layiq görülmüşdür. 2000-ci ilin may ayında gimnaziyada Matkərimovun büstü yaradılmışdır. Həmin il şəhərdə Matkərimov adına layiq görülən başqa bir məktəb, anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün "Əmir Teymur adına orta məktəb" adını almışdır.

2000–2010-cu illərdə Şokiryon Tuyçiyev gimnaziyanın baş müəllimi olmuşdur. 2010-cu ildə Həbibulla Səttorov işçi heyətinin rəis müavini vəzifəsinə təyin olunmuş və bu vəzifədə 2014-cü ilədək işləmişdir. 2014-cü ildən bəri Bumayram Hulmatova Özbək gimnaziyasının direktorudur.

Aşağıdakı cədvəl tədris ili üçün tələbə və müəllimlərin sayını göstərir:

[thumb|225px|[Novruz bayramında VIII sinif şagirdləri. 2003-cü ildə bu tələbələr gimnaziyanın ilk məzunları olublar.]]

## Həmçinin bax
* Özbəkistanda təhsil
* Qırğızıstanda təhsil

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zakir Bağırov

*Zakir Bağırov (bəstəkar) — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960)
*Zakir Bağırov (nazir) — mədəniyyət və elm xadimi, Azərbaycan SSR Mədəniyyət naziri (1971–1988)

## Həmçinin bax
*Zakir
*Bağırov
Şimali Koreya cərəyanı

**Şimali Koreya cərəyanı** — Yapon dənizinin soyuq dəniz cərəyanlarından biri. Fakriki olaraq Primorsk cərəyanının davamını təşkil edir. Böyük Pyotr körfəzinin cənubundan başlayaraq cənub istiqamətində hərəkət edir. 38° ş.e isti Şərqi Koreya cərəyanı ilə toqquşur. Bəzi illərdə sürəti olduqca zəif olur. Şimali Koreyanın iqtisadi zonasında yerləşir. Bununla belə iqtisadi əhəmiyyəti zəif araşdırılmışdır.  M. Uda qeyd edir ki, Primorsk cərəyanının güçü Şimali Koreya cərəyanının güçündən daha çoxdur. Cərəyanın eni 100&nbsp;km, dərinliyi 50 m, sürəti 25 sm/san-dir
## İstinadlar
Tsuşima cərəyanı

**Tsuşima cərəyanı** — Kurosio cərəyanının bir qolunu təşkil edir. Tsuşima boğazından keçərkən iki qola ayrılır. Əsas qol və Şərqi Koreya qolu. 

## Hidrologiya
Tsuşima boğazının 47 km dar hissəsindən keçərkən cərəyan zəyifləyir. Tsuşima cərəyanının güçü 0,5—1 km/s təşkil edir ki, bu da Kurisio cərəyanından 5 - 10 dəfə kiçikdir. Cərəyan dar boğazdan keçdikdən sonra cənubdan şimala istiqamətlənir. O əsasən Yaponiyannın qərb sahilləri ilə keçir. Bu səbəbdən Yapon dənizinin şərq sahili ilə qərb sahili arasında qışda 5—6 °С, yayda isə 1—3 °С  fərq olur. Yaponiyanın sahilləri subtropik iqlimə malik olduğu halda, Rusiyanın sahilləri isə mülayim iqlimə malikdir. Şimalda Primorsk cərəyanının təsiri ilə Tsuşima cərəyanı Sanqar boğazı ilə Sakit okeana çıxır. Sanqar boğazından bu cərəyanın 70 % çıxdığı halda yerdə qalan 30 % Soya cərəyanını əmələ gətirir.
## Əhəmiyyəti
Bununla belə Tsuşima cərəyanı Rusiyanın şərq sahillərinə öz müsbət təsirinidə göstərir. Qərbi Saxalin dağlarında enliyarpaq meşələrin formalaşması, Saxalin babuku buna bariz nümünədir. Bu cərəyanıntəsiri Hokkaydonun cənubu və Cənubi Kuril adalarının iqlimini dəyişir.
Tsuşima cərəəyanı özünün maksimin temperaturuna avqustda çatır. Bu zaman onun temperaturu 21-22°С olur.

## İstinadlar
Kintsuqi

**Kintsuqi** ( — "qızıl doğrama"), bəzən kintsukuroy (金繕い — "qızıl təmir") adlanır — qırıq çömçə təmiri olan Yapon sənətidir; lak ilə tozlanmış ya da qızıl, gümüş və ya platinin tozu ilə qarışdırılan maki-e texnikasına bənzər bir üsuldur.

## İstinadlar
Krunstad

**Krunstad** () — Cənubi Afrika Respublikasının 3-cü ən böyük şəhəri. Krunstad Free State-də 2-ci ən böyük ticarət və kommersiya mərkəzidir. Keyptaundan Yohannesburqa gedən dəmiryolu üzərində əsas dəmiryolu qovşağıdır.

## Tarixi
Krunstad, 1855-ci ildə İrlandiyalı qabaqcıl Jozef Orpen tərəfindən qurulmuşdur və Orange Free State-in müstəqilliyindən sonra qurulan ilk şəhər olmuşdur. İkinci Boer müharibəsi zamanı, 13 mart-11 may 1900-cü il tarixləri arasında şəhər, Orange Free State-in paytaxtı oldu və daha sonra Boer qadın və uşaqları yerləşdirmək üçün ingilis konqres düşərgəsinin sahəsi oldu.

## İqtisadiyyatı
Krunstadın əsas sənaye sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Zəngin bir əkinçilik bölgəsinin mərkəzidir, budaq, buğda, süd və ət məhsulları və yun istehsal edir. Bloemhoek bəndi şəhərin şərqində yerləşir və su ehtiyacının çoxunu təmin edir. Bir karvan parkı və daha çox düşərgə sahələri, çəmənli Vals çayı (Valsrivier) sahillərində balıqçılar və su idmanı həvəskarlarını görmək olar.

## Nəqliyyat

### Yol
Kroonstad birbaşa N1-in üstündə yerləşir. Şəhərdəki digər regional yollar R34-dən Odendaalsrus (cənub-qərb), R76-yə Steynsrus (cənub-şərq), R721-in Vredefort (şimal-qərb) və R82-nin Heilbron (şimal-şərq)-dur.

### Dəmir yolu
Krunstad dəmir yolu stansiyası şəhərə xidmət edir və Bloemfontein vasitəsilə Keyptaun-dan Yohannesburqa qədər əhəmiyyətli dəmir yolu qovşağında yerləşir.
4 yanvar 2018-ci ildə Şoşoloza Meyl tərəfindən idarə edilən bir sərnişin qatarı Krunstad yaxınlığında bir keçiddə bir yük maşını ilə toqquşub. Bu qəzada 20 nəfər həlak oldu, 260 nəfər yaralandı.

### Hava
Krunstad sərnişin uçuşları olmayan kiçik bir hava limanıyla xidmət göstərir.

## Məşhur insanlar
* Steve Komphela – futbol məşqçisi
* Cefri Ntuka – futbolçu
* David Kau – komediyaçı

## Qardaş şəhərlər
* , Braşov
* , Krunstadt

## İstinad siyahısı

## Xarici keçidlər
Kürd (dəqiqləşdirmə)

* Kürd (Göyçay) — Azərbaycanın Göyçay rayonunda kənd.
* Kürd (Qəbələ) — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda kənd.
* Kürd günəşi
* Kürdlərdə islamçılıq
* Kürdlərin mənşəyi

## Həmçinin bax
* Kürdlər (dəqiqləşdirmə)
Klas-klas

**Klas** — Təkbaşına və ya bir neçə oyunçu ilə oynanılabilən uşaq oyunudur. Oyunçular müxtəlif variantlarda oynadıqları bu oyunda, yerə çəkilmiş rəqəmli xanalara hər hansı obyekti və obyekti almaq üçün çəkilmiş xanalarda tək ayaqla atlanır. Xanalara atılan obyekt əsasən yastı daşdan ibarət olur. Oyunun bir çox variantı olsa da əsas qaydası, atlanarkən xanaları bir-birindən ayıran xətləri tapdalamadan irəliləmək və obyketi təyin olunmuş rəqəmli xanaya düzgün atmaqdan ibarətdir.

## Xarici keçidlər
Zəkiyyə Mahmudova

**Zəkiyyə Güləmi qızı Mahmudova** (7 noyabr 1949, Bakı) — geyim rəssamı, Cəfər Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” Kinostudiyasının üzvü (1996), Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (2005), Balaxanı qəsəbəsinin ilk qadın rəssamı, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2019).

## Həyatı
Zəkiyyə Mahmudova 1949-cu il noyabr ayının 7-də Bakı şəhərində dünyaya gəlib. O, 40-a yaxın cizgi filminin rəssam assistenti, bir neçə bədii filmin geyim rəssamı olub.

## Təhsili
Zəkiyyə Mahmudova 1966-cı ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. O, 1970-ci ildə rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra taleyini kino sənətinə bağlayaraq, C.Cabbarlı adına “Azərbaycanfilm” Kinostudiyasının cizgi filmləri şöbəsində çalışmağa başlayıb.

## Yaradıcılığı
Zəkiyyə Mahmudovanın “Bulud niyə ağlayır?”, “Kirpi balası və alma”, “Meşəyə insan gəlir”, “Şah və xidmətçi”, “Daş”, “Balaca çoban”, “Qaya” və s. animasiya filmlərinin, “Nar ağacının nağılı”, “Qərib cinlər diyarında”, “Hökm”, “Qorxma, mən səninləyəm” kimi bədii filmlərin yaranmasında əlbəsə ustası, rəssam assistenti, geyim rəssamı qismində böyük əməyi olub.

1996-cı ildən Cəfər Cabbarlı adına kinematoqrafiya ittifaqının, 2005-ci ildən Azərbaycan rəssamlar birliyinin üzvüdür.

## Mükafatları
31 iyul 2019-cu ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Mənbə

## Xarici keçidlər
Zəkiyyə Mahmudovanın 65 illik yubileyi qeyd olunub