open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çuxanlı xalçaları

**Çuxanlı xalçaları** — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Şirvan qrupuna aid olan bu xalçalar qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
Bu xalçalar keçmiş Şamaxı mahalında, əsasən Qobustan adı ilə tanınan xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunurdu. Xalçanın adı Şamaxıdan 13km cənub — şərq istiqamətində yerləşən Çuxanlı kəndinin adından götürülmüşdür. Əvvəllər "Kabristan", "Qəbristan", "Mərəzə" və ya "Çuxan" adlandırılan bu xalçalar XVIII əsrin ikinci yarısından "Çuxanlı" adı ilə məşhur oldu.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Çuxanlı" xalçaları ara sahənin kompozisiyasına görə "Sorsor" xalçaları ilə müəyyən qədər oxşar olsa da, butanın formasına görə bir qədər fərqlənirlər. "Çuxanlı" xalçasında şaquli və üfiqi istiqamətdə yerləşən bu elementlərin rəngi diaqonal üzrə eyndir və bu, xalçanın bədii xüsusiyyətlərindən biri hesab edilir. Şirvan xalçaları üçün xarakterik olan köbə zolaqları, xüsusən "hörük" adlanan orta haşiyə "Çuxanlı" xalçasında da tamamilə tətbiq olunur. Azərbaycanın qədim xalçaçılıq mərkəzlərinin — Muğanın və Kobıstanın xalçaları "Çuxanlı" xalçalarına böyük təsir göstərmişdir.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Çuxanlı" adı ilə tanınan xalçaların ölçüsü 120x180 sm-dən 160x260 sm-ə qədər olur. Bəzən uzunsov gəbələr də istehsal olunur (uzun ensiz xalça olub, adətən divar boyunca döşənir). İlmələrin sıxlığı: hər kvadrat desimetrdə 40x40 ilmədən 50x50 ilməyə qədərdir (bir kvadrat metrdə 160 min ilmədən 250 min ilməyə qədər). Xovun hündürlüyü 4–6mm-dir.
Qədir bəy Hacıbəyov

**Qədir bəy Mehdi bəy oğlu Hacıbəyov** (1874-?)—ADR dönəmində Şuşa qəzasının rəisi.

## Həyatı
Qədir bəy Mehdi bəy oğlu 1874-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Uşaqlığı Şuşa qəzasının Əhmədağalı, Zəngəzur qəzasının Diləli-Müsganlı kəndində keçmişdi. Kənddə mollaxanada ibtidai təhsil almışdı. Sonra Şuşa Real məktəbdə oxumuşdu. Şuşa Qəza Polis İdarəsinə II dərəcəli dəftərxana xidmətçisi kimi işə düzəlmişdi. Bir müddət tərcüməçi kimi çalışmışdı. Sonra polis pristavı kimi xidmət etmişdi. Qədir bəy Hacıbəyov ADR dönəmində Şuşa qəza idarəsinin rəisi idi.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Çar üsul-idarəsində qarabağlı hüquqçular, Bakı, "Şuşa", 2001. səh.165.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şuşa qəzası
Mehdi İrəvanski

**Mehdi Məhəmməd oğlu İrəvanski** və ya **Mehdiquluxan Məhəmməd oğlu Erivanski** () — Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
1898-ci ildə anadan olmuşdur. 1918-ci ildə İrəvan klassik gimnaziyasını bitirərək həmin ildə erməni-daşnak rejiminin yerli Azərbaycan türklərinə qarşı soyqırım siyasəti ilə əlaqədar ailəsi ilə birlikdə Naxçıvana köçmüşdür. 1922-ci ildə Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunun yaxın Şərq fakültəsinin Türk bölməsinə qəbul olmuşdur. 1925-ci ildə iqtisadiyyat və diplomatiya ixtisasları üzrə təhsilini başa vurmuş, yüksək təhsil göstəriciləri və elmi-tədqiqat qabiliyyətinə görə Diplomatik münasibətlər kafedrasında saxlanılmışdır. 1933-cü ilə qədər Arxiv idarəsində şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Eyni zamanda Bakı Dövlət Universitetində prof. E.İ.Baybakovun rəhbərlik etdiyi Ümumi tarix kafedrasında elmi işlə məşğul olmuşdur. 1933-cü ildən pedaqoji fəaliyyətə başlayaraq bir müddət Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda işləmiş, 1934-cü ildən ömrünün sonuna qədər həyatını BDU ilə bağlamışdır. 1938-ci ildə namizədlik, 1958-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1938-ci ildə Tarix fakültəsinin Qədim dünya tarixi kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilmiş və 1955-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

## Ailəsi
* Kübra xanım Bağırbəyova evlənmişdir
* Qızı Tamella xanım Şamil Mahmudbəyov ilə evlənmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Mehdiquluxan Məhəmməd oğlu Erivanski.
Jakeriya üsyanı

**Jakeriya üsyanı** (, *adını feodalların kəndlilərə verdiyi "sadəlövh Jak" ləqəbindən götürmüşdür*) - Fransanın şimal-şərqində 1358-ci ildə, I Yüzillik müharibə dövründə, başçısı Gilyom Kal olan antifeodal kəndli üsyanı.

thumb|Üsyanın yatırılması

## Üsyanın səbəbi
Üsyan ağır feodal əsarəti, iqtisadi dağıntı, muzdlu qoşunların soyğunçuluğu nəticəsində baş vermişdir.

left|thumb|Dustaq olan üsyançılar (''Froissart'' əlyazmasından)

## Üsyanın gedişi
Üsyan mayın 28-də Sen-Lyed'Esseran rayonunda başlandı. Əsas kütləsi kəndlilər olan üsyançılara sənətkarlar, xırda tacirlər, kənd ruhaniləri qoşulsalar da, şəhər əhalisi qoşulmadı. Üsyançılar dvoryanların qəsrlərini, evlərini, malikanələrini dağıdır və yandırır, mükəlləfiyyət sənədlərini məhv edir, özlərini isə öldürürdülər.

thumb|Gilyom Kalın edamı

## Üsyanın yatırılması
Sadalan hadisələrdən sonra zadəganlar üsyanın başçısı Gilyom Kalı aldadaraq danışığa dəvət edib əsir alırlar və edam edirlər. Bununla da üsyan amansızlıqla yatırılır. Təqribən 20.000 nəfər üsyançı məhv edildi. Zəif təşkil olunmuş və uzunmüddətli mübarizəyə hazır olmayan kəndlilər arasında birliyin olmaması üsyanın yatırılma səbəbləridir.

## Üsyanın nəticəsi
Üsyanın yatırılmasına baxmayaraq üsyanın nəticələri kəndlilər üçün faydalı oldu. Belə ki, bu üsyandan sonra kəndlilərin şəxsi asılılıqdan azad edilməsi prosesi sürətləndi. Bunun nəticəsində XV əsrdə Fransada təhkimli kəndli vəziyyətində qalanların sayı lap az bir səviyyəyə çatdı və kəndlilər öz təsərrüfatını nisbətən inkişaf etdirmək imkanı qazandılar. Buna görə də Jakeriya üsyanının Fransa tarixində buraxdığı iz dərin və dəyərlidir.

## Mənbə
* *Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, IV cild, səh. 262*
* *Tarix, səh. 107*

## Həmçinin bax

* I Yüzillik müharibə
Əmir Qalanoyi

**Əmir (Ərdəşir) Qalanoyi** (; 9 iyul 1964, Tehran, İran) — İranın tanınmış futbol məşqçisi. O keçmişdə İran milli futbol komandasının və Tehranın İstiqlal klubunun yarımmüdafiəçisi olmuşdur. Peşəkar futbolçu karyerasını bitirdikdən sonra İran milli futbol komandasının, İstiqlal, Sepahan klublarının baş məşqçi olmuşdur. Hazırda Təbrizin Traktor Sazi klubunun baş məşqçisidir. İran futbol çempionatının ən ünlü baş məşqçilərindəndir. Qalanoyi İstiqlal ilə uğur qazandıqdan sonra, Sepahan klubunu da iki dəfə ardıcıl olaraq çempion etmişdir.

## Qalanoyinın Traktor Saziyə gəlməsi
Traktor Sazi klubu 2009-cu ildə İran futbol çempionatının yüksək liqasına qayıdan sonra iki il Fəraz Kəmalvəndin məşqçiliyi ilə 7-ci və 5-ci yerləri tutmuşdur. İkinci il klubun Asiya klublararası çempionata düşə bilməməsi azarkeşlərin narazılığına səbəb oldu. Bu vaxt Traktor Sazi artıq İranın ən çox azarkeşi olan futbol klubu idi. Digər tərəfdən Əmir Qalanoyi də azarkeş kütləsi çox olan klublara baş məşqçilik etmişdi və həm də o arada Sepahan ilə maliyyə razılığı əldə olunmamışdı. Bu arada İran Futbol Federasiyası da Fəraz Kəmalvəndə Təbriz klubunda fəaliyyətini davam etdirməyə icazə vermədi. Bunun nəticəsi olaraq Traktor Sazi Əmir Qalanoyi 800 milyon tümən (800 000 ABŞ dolları) həcmində razılaşma imzaladı. Bu qərar Təbrizdə böyük coşğu ilə qarşılandı və on minlərlə Traktor Sazi azarkeşi Əmir Qalanoyi öz şəhərlərində qarşılamağa çıxdılar. Əmir Qalanoyi Təbriz klubu haqqında bunları deyir: "Traktor Sazidə məşqçilik böyük fəxrdir. Azərbaycanda olmağımdan məmnunluq duyuram. Traktor Sazi azarkeşlərinin təkcə İranda deyil, bəlkə də bütün dünyada tayı-bərabəri yoxdur. Mən hava limanında gözəl səhnələr gördüm və özümü gənc hiss etdim. Traktor Sazidən daha bir güclü komanda düzətməliyik."

## İstinadlar
Azərbaycan banklarının siyahısı

**Azərbaycan bankları** — Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərən banklar. Hazırda Azərbaycanda 2 dövlət bankı və 20 kommersiya bankı fəaliyyət göstərir.

## Mərkəzi bank
* Azərbaycan Resbuplikası Mərkəzi Bankı (AMB)

## Dövlət bankları
# Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB)
# Azər‐Türk Bank

## Kommersiya bankları
# AccessBank
# AFB Bank
# Azərbaycan Sənaye Bankı
# Bank Avrasiya
# Bank BTB
# Bank of Baku
# Bank Respublika
# Expressbank
# Kapital Bank
# Melli İran Bankı Bakı filialı
# PAŞA Bank
# Premium Bank
# Rabitəbank
# TuranBank
# Unibank
# VTB Bank
# XalqBank
# YapıKredi Bank
# YeloBank
# Ziraat Bank 
**LƏVĞ OLUNMUŞ BANKLAR**
# Royal Bank (1993–2012)
# Azərbaycan Kredit Bankı (2005–2015)
# Euro Bank (2015)
# Bank Standard (2016)
# Gəncə Bank (2016)
# Qafqaz İnkişaf Bankı (2016)
# United Kredit Bank (2016)
# Zamin Bank (1992–2016)
# Kredo Bank (1994–2016)
# Bank of Azerbaijan (1993–2016)
# Para Bank (1991–2016)
# Texnika Bank (1994–2016)
# Deka Bank (1989–2016)
# Atrabank (1992–2016)
# Dəmir Bank (1989–2017)
# AGBank (1992–2020)
# Amrahbank (1993–2020)
# AtaBank (1993–2020)
# NBCBank (1992–2020)
# Pakistan Mərkəzi Bankı Bakı filialı (2005–2022)
# Günay Bank (1992–2023)
# Muğanbank (1992–2023)
# Naxçıvanbank (2008–2024).

## Həmçinin bax
* Azərbaycan şirkətlərinin siyahısı
* Azərbaycan holdinqlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan banklarının siyahısı | banks.az
Kamal Muxtarlı

**Kamal Camal oğlu Muxtarlı** () — Qax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Qax Şəhər Bələdiyyəsinin üzvü, Qax Şəhər Sovetinin üzvü və sədri.

## Həyatı
Kamal Muxtarlı 3 oktyabr 1958-ci ildə Qax şəhərində anadan olmuşdur.1975-ci ildə Qax şəhər 1 saylı orta məktəbi, 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini bitirmişdir. 1975–1978-ci illərdə Qax konserv zavodunda fəhlə işləmişdir. 1978–1980-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1980–1987-ci illərdə Qax Tarix-Diyarşunaslıq Muzeyində fond müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildən Qax şəhər 2 saylı orta məktəbində tarix müəllimi, direktor müavini işləmişdir. 1993–1995-ci illərdə Turan İstehsal-Kommersiya firmasının direktoru işləmişdir. 1995-ci ilin yanvar ayından Qax Peşə Liseyinin direktoru olmuşdur.

Kamal Muxtarlı 27 dekabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir. O, uzun müddət şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Kamal Muxtarlı Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Qax Rayon Təşkilatını sədri olmuşdur. 1991-ci ildə Qax Şəhər Sovetinin deputatı və Qax Şəhər Sovetinin sədri seçilmişdir.

Kamal Muxtarlı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərin 20 may 1992 tarixli 766 nömrəli fərmanı ilə Qax Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuşdur. 11 noyabr 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 27 nömrəli fərmanına əsasən vəzifəsindən azad edilmişdir.

Kamal Muxtarlı 1998-ci ildə Müsavat Partiyasına üzv olmuş, 2000-ci ildə bəyanat verərək partiya sıralarından istefa vermişdir.

1999-cu il bələdiyyə seçkilərində Qax Şəhər Bələdiyyəsinin üzvü seçilmişdir. 1990, 2000, 2005-ci il parlament seçkilərində deputatlığa namizəd olmuşdur.

## Ailəsi
Ailəli olmuşdur. 3 övladı var idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Muxtar Bisavad

**Muxtar Bisavad Kərpalı oğlu ** — şair.

## Həyatı

Muxtar Bisavad Kərpalı oğlu 1847-ci ildə Bakının Maştağa kəndində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarından şeirler yazmağa başlamış, özünə "Bisavad" təxəllüsünü götürmüşdür. Bakı-Abşeron kəndlərində keçirilən şeir məclislərində iştirak etmiş, dövrünün şairlərindən, elm adamlarından öyrəndiklərilə savadını artırmış, Nizami, Füzuli, Sədi, Hafiz, Xəyyam, Seyid Əzim kimi sənətkarların yaradıcılığından bəhrələnmişdir. Yaradıcılığında əsas yeri qəzəl, növhə tutmuş, lakin təmsillər, felyetonlar həcvlər də yazmışdır.

Məcməüş-şüəra ədəbi məclisinin üzvü olmuşdur. Şair 1938-ci ildə ruhi xəstəlikdən vəfat etmiş, Buzovnada dəfn olunmuşdur.

## Yaradıcılığı

* "Gəl sənə indi verim ziynət, Əliəkbərim" misrası ilə başlayan novhəsi məclislərdə oxunur
* "Məni" rədifli qəzəli

## Haqqında olan əsərlər

* Məhəmmədəli Tərbiyət "Danişməndani-Azərbaycan"  B., 1987
* Nəsrəddin Qarayev "Poetik məclislər" Bakı: Yazıçı, 1987, 526 səh

## Həmçinin bax

* Məcməüş-şüəra

## Mənbə
* Sona Xəyal "Maştağa ədəbi mühiti və Mir Cəlal"
Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamlarının siyahısı

__NOTOC__

**[[Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı|Azərbaycanın xalq rəssamı]]** — Azərbaycanda incəsənətin rəssamlıq sahəsində yaradıcılıq uğurları qazanmış incəsənət xadimlərinə verilən fəxri addır.

1991-ci ildən **44 nəfərə** "Xalq rəssamı" fəxri adı verilib.

## Təsnifləndirmə
"Xalq rəssamı" fəxri adı verilən 44 nəfərdən cəmi bir nəfəri qadındır (Güllü Mustafayeva).

Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibov tərəfindən 8 nəfərə, Heydər Əliyev tərəfindən 13 nəfərə, İlham Əliyev tərəfindən isə 23 nəfərə "Xalq rəssamı" fəxri adı verilib.

## 1991–1999
### 1992
# Qasımov Nadir Sadıq oğlu — 04.03.1992
# Kazımov Davud Mehdi oğlu — 04.03.1992
# Mehdiyev Rafiq Mahmud oğlu — 04.03.1992
# Mustafayeva Güllü Hacı qızı — 04.03.1992
# Sadıqzadə Oqtay Seyidhüseyn oğlu — 04.03.1992
# Şamilov Elcan Seyfulla oğlu — 04.03.1992
# Şıxəliyev Oqtay Yusif oğlu — 04.03.1992
# Xanlarov Kamil Əliabbas oğlu — 04.03.1992

## 2000–2009
### 2000
# Ağabəyov Mais Əlişir oğlu — 18.12.2000
# Hüseynov Məmmədağa Hüseynağa oğlu — 18.12.2000
# İsmayılov Rafiz Rza oğlu — 18.12.2000

### 2002
# Ələkbərov Kamal Camal oğlu — 30.05.2002
# Əliyev Hüseynqulu Əli oğlu — 30.05.2002
# Hacıyev Altay Əmir oğlu — 30.05.2002
# Xəlilov Fərhad Qurban oğlu — 30.05.2002
# Nəcəfov Fazil İmamverdi oğlu — 30.05.2002
# Qasımov Cabbar Ağadadaş oğlu — 30.05.2002
# Mehdiyev Ağa Cəfər oğlu — 30.05.2002
# Müfidzadə Cəmil Miryusif oğlu — 30.05.2002
# Rüstəmov Cahangir Mahmud oğlu — 30.05.2002
# Salayev Fuad Məmmədəmin oğlu — 30.05.2002

### 2005
# Əliyev Natiq Kamal oğlu — 28.12.2005
# Hüseynov Cəlil Qafar oğlu — 28.12.2005

### 2006
# Ağababayev Tofiq Məmmədəli oğlu — 29.12.2006
# Bəykişiyev Nazim Zöhrab oğlu — 29.12.2006
# Əhmədov Xanlar Əhməd oğlu — 29.12.2006
# Hüseynov Arif Şahbaz oğlu — 29.12.2006
# İbrahimov Ağali Müsəllim oğlu — 29.12.2006
# Məmmədov Salxab İsa oğlu — 29.12.2006
# Zeynalov Mirnadir Mirəli oğlu — 29.12.2006

### 2007
# Nəsirov Rafiq Əliş oğlu — 01.08.2007

## 2010–2019
### 2013
# Tairov Tair Rəşid oğlu — 25.06.2013

### 2015
# İbadullayev Əli Əziz oğlu — 30.12.2015
# Yunusov Qəyyur Habil oğlu — 30.12.2015

### 2018
# Əsgərov Akif İzzətulla oğlu — 27.05.2018
# Əzizov Arif Möhübəli oğlu — 27.05.2018
#  Heybətov Əşrəf Nazir oğlu — 27.05.2018
# Qazıyev Arif Şamil oğlu — 27.05.2018
# Məmmədov Sakit Qulam oğlu — 27.05.2018
# Mikayılzadə Eldar Hidayət oğlu — 27.05.2018
# Mirzəzadə Sirus Yədulla oğlu — 27.05.2018

## 2020–2029
### 2021
# Alimirzəyev Əlyar Alimirzə oğlu — 16.10.2021
# Haqverdiyev Hüseyn Həsən oğlu — 16.10.2021
# Rəcəbov Aydın Məmmədağa oğlu — 16.10.2021

## İstinadlar
Velosiped idmanı

Bir çox ölkələrdə velosipedlərdən ən əlverişli nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edilir. İnsanların rahatlığı üçün getdikcə cürbəcür velosipedlər icad olunur. Elə kiçik velosipedlər var ki, onlar minik maşının yük yerinə yerləşir. Açılıb bükülən velosipedlər də var. Onları cəmi bir neçə dəqiqə ərzində iki hissəyə ayırmaq və yenidən birləşdirmək mümkündür. Belə velosipedlər şəhər əhalisi üçün çox əlverişlidir.

## Tarixi
Velosiped pedalla hərəkətə gətirilən ikitəkərli və ya üçtəkərli maşındır. İlk ikitəkərli və sükanlı velosipedi Rusiyada təhkimli usta U.M.Artamonov 1801-ci ildə düzəltmişdir. Ona "samokat", yəni "öz-özünə hərəkət edən" deyirdilər. Bu, doğrudan da belə idi: oturmuş sürücü böyük qapaq təkərə birləşdirilmiş pedalları fırladanda velosiped hərəkətə gəlirdi. Lakin Artamovun velosipedinin taleyi uğurlu olmadı. O, çarın nadir şeylər kolleksiyasına daxil edildi və tezliklə yaddan çıxdı. Daha sonralar 1801-ci ildə Parisdə sükansız və pedalsız velosipedlər meydana çıxdı. Bu velosipedi sürücü ayaqları ilə yerə təkan verməklə hərəkətə gətirirdi. 1815-ci ildə alman K.drez sükanlı velosiped, 19-cu əsri

ortalarında isə onun həmvətəni F.Fişer qabaq təkərində pedalı olan velosiped düzəltdi. Beləliklə,Artamonovun sxemi yenidən həyata qayıtdı. O vaxt velosipedin təkərləri metaldan düzəldilirdi. Qabaq təkəri bir adam boyunda olurdu. Təkərdəki millərin sayı çox olduğundan, o, hörümçək toruna oxşayırdı. Buna görə ona "hörümçək" deyirdilər. Bu "hörümçək" iyirmi ilə yaxın ömür

sürəndən sonra onu öz quruluşu və gkəminənə görə indiki velosipedlərə oxşayan yemi maşın əvəz etdi.

Hələ 1869-cu ildə Fransada 120&nbsp;km məsafəyə keçrilmiş ilk yarışlarda velosiped o dövr üçün misli görünməmiş sürətə saatda 11&nbsp;kilometrəyə nail olmuşdur. O vaxtdan müxtəlif idman yarışlarının iştirakçıları indiki ikitəkərli velosipedləri ilə şosedə (şose yarışları),dərə-təpə yollarda (velokross), xüsusi velosiped sta

dionlarında (velotrekdə) sürətlə şütüyürlər. Onlar həm təkadamlı velosipedlərdə, həm də ikidamlıq velosipedlərdə-tandemlərdə məşq edirlər.

## Beynalxalq Yarışlar
1893-cü ildən velosiped idmanı üzrə dünya,Avropa və digər yarışlar keçrilir. Velosiped yarışları ilk Olimpiya Oyunları proqramına daxil olub. İlk Olimpiyadalarda bu idman növü tez-tez dəyişillirdi. Ancaq son vaxtlar velosipedçilərin proqramı dəyişilməz qalıb. Bura-1&nbsp;km-ə git sprint yürüşü, 4&nbsp;km məsafəyə fərdi və komanda yürüşü, şosedə-100&nbsp;km məsafəyə komanda yürüşü və fərdi dairəvi yürüş daxildir.
Ləcədi xalçaları

**Ləcədi xalçaları** — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Quba qrupuna aid olan Ləcədi xalçaları qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
"Ləcədi" xalçaları Dəvəçi rayon mərkəzindən 10km şimal — qərb istiqamətində yerləşən eyni adlı kəndin şərəfinə adlandırılmışdır. Belə xalçalar həm də Dağıstanın xalçaçılıq məntəqələrində, o cümlədən Dərbəndin, Tabasaranın və Axtının xalçaçılıq məntəqələrində toxunduğuna görə bəzən onlara "Dağıstan" da deyirlər. Xalça ustaları arasında isə bu xalçalar "Samovar çeşni" kimi məşhurdur.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Ləcədi" xalçasının ara sahəsinin mürəkkəb kompozisiyası ardıcıl şəkildə təkrarlanan düzbucaqlı formada orta ölçülü rapportlardan ibarətdir. Kompozisiya aydın şəkildə ifadə olunmuş şaquli oxa malikdir. Bu ox özünün mövcud eni ilə mərkəzi sahənin bütün quruluşunu formalaşdırır. Qalmış sahə də şaquli istiqamətdə təşkil olunaraq mərkəzi ox elementlərinin replikasına çevrilir. "Ləcədi" xalçasının ona xas olan müstəqil köbəsi yoxdur. Orta haşiyə rolunda çox vaxt Bakının nəbati naxışlı "Xilə Əfşan" xalçasının orta haşiyəsi çıxış edir. Bəzən orta haşiyəsi "gətəbə" formasında olan "Ləcədi" xalçalarına da rast gəlmək olur. "Ləcədi" xalçasının rəng xüsusiyyətləri Dəvəçi alt qrupundan olan xalçalarda olduğu kimidir, lakin "Ləcədi" xalçaları üçün ağ fonlu köbə zolağı daha xarakterikdir.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Ləcədi" xalçaları əksər hallarda uzunsov olur. Son illər kvadrat formalı xalçalar da istehsal olunur. İlmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 50x50 ilməyə qədərdir (bir kvadrat metrdə 160000 ilmədən 250000 ilməyə qədər). Xovun hündürlüyü 4–5mm-dir.
Əjdər bəy Aşurbəyov

**Əjdər bəy Musaxan bəy oğlu Aşurbəyov** () — məşhur Azərbaycan xeyriyyəçisi, şəxsi vəsaiti hesabına Əjdərbəy məscidini tikdirib.

## Həyatı
Bakı taciri və mesenatı Hacı Əjdər bəy 1858-ci ildə Bakıda doğulmuşdur. Nabat Aşurbəyovanın qardaşıdır. Səlim bəy Behbudov Bakıya — bir çox tələbələrə səxavətlə hamilik edən xeyriyyəçi Əjdər bəy Aşurbəyovun yanına getdi, gəlişinin məqsədini və arzusunu bildirdi. Maarifə, təhsilə böyük qiymət verən bu Bakı milyonçusu Səlim bəyi ümidsiz qoymadı, ayda 25 manat təqaüdlə onu Fransaya ali təhsil almağa göndərdi.

Əjdər bəy öz kürəkəni (gələcəkdə məşhur kimyaçı-alim və Strasburq universitetinin laboratoriya rəhbəri olmuş) Mövsün bəy Xanlarovun da oxumasının xərcini çəkmişdir.

Nabat xanım Xocabəy qızı Aşurbəyli — Rzayeva Təzəpir məscidini tikdirməyə başladıqda qardaşı Əjdər bəy ona kömək təklif edir. Nabat xanım isə cavabında, "əgər belə imkanınız və hünəriniz varsa, gedin, özünüz bir məscid tikdirin" — deyir və köməkdən imtina edir. Belə olduqda Əjdər bəy Aşurbəyov 1905-ci ildə məscid tikdirmək qərarına gəlir və indiki Göy məscidin əsası qoyulur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu. Behbudovlar. Bakı: Mütərcim, 2008, 168 səh.
Əli bəy Aşurbəyov

**Əli bəy Teymur bəy oğlu Aşurbəyov** () — Aşurbəyovlar nəslinin nümayəndəsi, məşhur Azərbaycan xeyriyyəçisi və milyonçusu. O, şəxsi vəsaiti hesabına Cümə məscidini tikdirmişdir.

## Həyatı

### Ailəsi
Atası Teymur bəy Qara bəy oğlu Aşurbəyov (1834 – 1908) Aşurbəyovlar nəslinin əsasını qoymuş Aşur xanın oğlu Hacı İmamverdi bəyin nəvəsi idi. Anasının adı Tutu xanım olmuşdur. Tutu xanım (1846-1930-cu illərin əvvəlləri) zabratlı və Məşədi Ələsgər Hacı Cəfər oğlunun qızı idi. Əli bəyin qardaşı Bala bəy Sara Aşurbəylinin atasıdır.

### Fəaliyyəti
Atası Teymur bəy irsi olaraq aldığı torpaqlardan çıxan neft sayəsində milyonçu idi. Bu zaman əsası qoyulmuş "Aşurbəyov və qardaşları" şirkəti Bakıda ən gəlirli müəssisələrdən birinə çevrilmişdi. Şirkətin uğurlarından biri də o idi ki, Teymur bəy digərlərindən fərqli olaraq torpaqlarını icarəyə verməmiş, bunun əvəzinə özü torpaqdan neft çıxarılması işini təşkil etmişdi. Ondan sonra oğlanları bu işi davam etdirmişdilər. Əli bəy və qardaşı tədricən nefti uğrunda güclənən rəqabətlə əlaqədar tez-tez meydana çıxan münaqişələrin ən nüfuzlu arbitrləri olmuşdular. Onların yaratdığı “Əli bəy və Bala bəy Aşurbəyov qardaşları” şirkəti isə Bakının ən inkişaf etmiş neft şirkətlərindən biri idi. Şirkətin mədənləri Sabunçu və Zabrat  kəndləri yaxınlığında yerləşirdi. Uzun illər Aşurbəyov mədənlərinin müdiri işləmiş dağ mühəndisi Lann sonralar Estoniyanın mədənçıxarma sənayesi naziri olmuşdur.  

### Mart soyqırımı zamanı
Mart soyqırımı zamanı Əli bəy xaricdə səfərdə idi. Hadisələr başlayan zaman Aşurbəyovlar yaşadıqları malikanəni boşaldaraq Sabunçu kəndinə köçmüşdülər.  Ailəyə məxsus imarəti talandan Bala bəyin qızlarının fransız müəlliməsi madmuazel Qreylo xilas edib. Sara Aşurbəyova xatirələrində yazır ki, Qreylo binanın giriş qapısında Fransa bayrağı asmaqla və özünü fransız əsilzadəsi kimi təqdim etməklə Bala bəyin mənzilini və binanın bir çox hissəsini daşnak və bolşeviklərdən qoruya bilmişdi. Lakin daşnak və bolşeviklər binanın arxa tərəfindən Əli bəyin yaşadığı hissəyə daxil olmuş, onun evini talan etmiş və yandırmışdılar. 

### Aprel işğalından sonra
Aprel işğalından sonra Azərbaycanda neft sənayesinin milliləşdirilməsinə başlanılır. Bu zaman ailə mülklərinin və şirkətlərinin əlindən alınması ilə birlikdə, bir müddətdən sonra Əli bəyin özü də həbs edilir və Moskvada "Lyubanka" türməsində saxlanılır.. Yalnız qardaşı Bala bəyin həyat yoldaşı İsmət xanımın uzaq qohumu olan Nəriman Nərimanovun sayəsində onu azadlığa buraxırlar. Tezliklə Bala bəy də ailəsi ilə birlikdə Türkiyəyə köçməyə məcbur olur. Bala bəy Yeni İqtisadi Siyasət dövründə yenidən Bakıya geri dönsə də, 1935-ci ildə həbs edilir və 1937-ci ildə sürgündə olduğu Qazaxıstanda güllələnir. Bundan təsirlənən Əli bəy də 1940-cı ildə ürək tutmasından vəfat edir. 

## Həmçinin Bax
* Bakı
* Məscid
* Əjdərbəy məscidi
* Aşurbəyovlar
## İstinadlar
Məcməüş-şüəra

**"Məcməüş-şüara"** ("Şairlər yığıncağı") — Bakıda ədəbi məclis (1880-1923)

"Məcməüş-şüara" ("Şairlər yığıncağı") XIX əsr. Azərbaycanda qurulan ədəbî məclislərdən biridir. 1880-ci ildə Bakıda təşkil olunan "Məcməuş-şüəra" ədəbi məclisinin sədri Məmmədağa Cürmi, katibi Ağadadaş Sürəyya idi.  İ. Zülali, M. Dilxun, Ə. Vaqif, Ə. Cənnəti, Əbdülxalıq Yusif, Ağa Kərim Salik, M. Müsəvvir, M. Azər və başqaları məclisin fəal üzvlərindən idilər. Məclisdə bəzən qonaq sifəti ilə Seyid Əzim Şirvani də iştirak edirdi. Məclisin üzvləri olan şairlərin qəzəlləri Abşeron xanəndələrinin muğam ifaçılığında geniş istifadə olunurdu.

Divan-ı Hikmətin fəal üzvləri:

*Əhməd bəy Ağaoğlu
*Səməd Mənsur
*Muxtar Bisavad
*Azər İmaməliyev
*Əliağa Vahid
*Ağadadaş Müniri
*Əliabbas Müznib
*Mirzə Əbdülxalıq Yusif

## Həmçinin bax
* Mirzə Məhəmməd Müsəvvir

## İstinadlar
Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri (film)

* **[[Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. I hissə (film, 2010)]]** ()
* **[[Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. II hissə (film, 2011)]]** ()
Harri Potter haqqında olan romanlar silsiləsinin sonuncu romanının iki hissəli kinoadaptasiyası. Potteriananın prodüseri Devid Heymanın sözlərinə görə yazıçı Coan Roulinq bu cür bölünməyə qarşı olmamışdır.

"Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. I hissə" filminin dünya üzrə premyerası 19 noyabr 2010-cu ildə, "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. II hissə" filminin premyerası isə 15 iyul 2011-ci ildə baş tutmuşdur.

## İstinadlar
Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. I hissə

**Harri Potter və Ölümün Hədiyyələri: 1-ci Hissə** () — Harri Potter və ölüm hədiyyələri (seriyada 7-ci) əsasında çəkilən birinci film. 2010-cu ildə çəkilən, David Yatesin rejissorluq etdiyi film fantastika janrındadır. Həmçinin, J. K. Rovlinqing 2007-ci ildə nəşr olunmuş eyni adlı romana əsasən çəkilmiş iki hissəli filmin ilk hissəsidir.

## İstinadlar
Debit

**Debit** – vahid zamanda təbii, yaxud süni mənbələrdən (qazıma quyusu, adi quyu, bulaq və s.) alınan maye və ya qaz həcmi. Mayenin debiti l/san, yaxud m³/san, m³/saat, m³/gün-lə hesablanır. Debit uzun müddət ərzində gələn maye və qaz axınının müntəzəm olmasını xarakterizə edir.

Su quyularının məhsuldarlığı xüsusi debitlə (səviyyə 1 m-ə düşənəcən olan Debit) müəyyənləşdirilir. Suyun debiti ölçü qabları, müxtəlif konstruksiyalı su ölçənlər, özüyazan debitoqraf və s. vasitəsilə təyin edilir.

Hidrogeoloji tədqiqatlarda quyunun debiti mühüm göstəricilərdən biri hesab olunur.

## İstinadlar
Antiseptiklər

**Antiseptiklər, (antiseptik maddələr)** — xəstəliktörədən mikroorqanizmləri məhv etmək və ya onların çoxalmasının qarşısını almaq üçün preparatalar, kimyəvi maddələr. Tibbdə antiseptiklər dəriyə, yaraya və s.-yə infeksiya keçməsinin qarşısını almaq üçün işlədilir.

Antiseptiklərin bir qismindən (karbol turşusu, krezol, lizol, formalin, xloramin, xlorlu əhəng və s.) binaları dezinfeksiya etmək üçün istifadə olunur. Tibbdə işlədilən antiseptiklərə pantosid, yodoform, kalium-permanqanat, bor turşusu, natrium-hidrokarbonat, nişatır spirti, gümüş-nitrat, protarqol, Burov mayesi, spirt, rivanol, bəzi antibiotiklər (qramisidin, mikrosid), fitonsidlər və s. aiddir.

Antiseptik maddələr mikrob əleyhinə olan digər maddələrdən (antibiotiklərdən, kimyəvi müalicə vasitələrindən və s.) fərqli olaraq seçici təsiri ilə deyil, geniş spektrli antibakterial, antivirus, göbələklərə, ibtidailərə qarşı təsir göstərməsi ilə səciyyələnir. Antiseptik maddələrə xlor (qalazon, xloroksilenol və s.), yod (yod, yodoform, kalium -yodid və s.), oksidləşdirici (benzoil və hidrogenin peroksidləri, kalium-permanqanat), aldehid (formaldehid, sitral və s.), spirt (dixlorbenziletanol, izopropanol, etanol), fenol (timol, xlorokrezol və s.), turşu (benzoy, borat, salisil və s.), rəngləyici (brilyant yaşılı, metil abısı, eozin və s.), alüminium (asetat), bismut, maqnezium, mis, qurğuşun, gümüş, sink preparatları, biquanidin törəmələri (sikloksidin, xlorheksidin), anion və kation detergentləri, habelə ambazon, heksamidin, miramistin, selen sulfidi, kükürd sulfidi, naftalan nefti və bir sıra bitki mənşəli preparatlar aiddir. Antisepdik maddələr dərinin, selikli qişaların, boşluqların və yaraların infeksiya ilə zədələnməsinin müalicə və profilaktikasında, cərrahiyyə əməliyyatı zamanı əllərin və əməliyyat sahələrinin dezinfeksiyasında istifadə olunur.

## Xarici keçidlər

* Antiseptic

## Həmçinin bax

* Antiseptika

## İstinadlar
Antrofitlər

**Antrofitlər** — insanın düşünülməmiş və ya şüurlu olaraq təsiri ilə fitosenozlarda və ya aqrosenozlarda tez-tez rast gəlinən antropofil bitkilər, həm də insan tərəfindən becərilən bitkilər daxildir.

## Antrofitlərin növləri
* 1) bu və ya digər dərəcədə insan tərəfindən pozulmuş (otarma biçin, ağacların kəsilməsi nəticəsində) fitosenozlarda və aqrosenozlarda inkişaf edən yerli alaq otları;
* 2) insan tərəfindən təbii bitki örtüyünün məhv edildiyi yerdə, məs. herikdə və zibillikdə qısa müddətli prosenozlar yaradan yerli ruderal növlər (rudefitlər);
* 3) yerli becərilən bitki növləri;
* 4) pozulmuş fitosenozlara insanın kənardan gətirib düşünmədən daxil edildiyi növlər;
* 5) Kənardan gətirilib aqrosenoz kimi becərilən (introduksiya edilən) növlər (aqrofitlər); 6) yabanılaşmış mədəni bitkilər (erqaziofitlər);
* 7) iqlimləşdirməyə uyğunlaşmayan kənar növlər (efemerofitlər) aiddir.

## İstinadlar
Room Service

***Room Service*** – Roxette qruppunun albomudur.

## Treklər

### CAR-da remikslər ilə çıxan bonus CD

# The centre of the heart (Stonebridge club mix) (7.48)
# The centre of the heart (Yoga remix) (3.29)
# Real sugar (Shooting star treatment) (4.22)
# Milk and toast and honey (Active dance remix) (3.48)
# It will take a long long time (Modern rock version) (4.04)
# Entering your heart (3.59) 
# The centre of the heart (Video clip) (3.27)
Vaqif Qocayev

**Vaqif Vəli oğlu Qocayev** () — Qax rayonunun icra başçısı (1991–1992-ci illərdə).

## Həyatı
Qocayev Vaqif Vəli oğlu 20 iyun 1941-ci ildə Qax rayonu İlisu kəndində anadan olmuşdur.1959-cu ildə İlisu kənd orta məktəini bitirmiş və M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun geoloji-kəşfiyyat fakultəsinə daxil olmuşdur.1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geoloji-coğrafiya fakultəsini bitirmişdir.1968-ci ildə Moskva Yeyinti-Sənayesi institutuna daxil olmuş və 1977-ci ildə həmin institutun konserv texnologiyası fakultəsini bitirmişdir.

1966–67-cı illərdə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasında kiçik elmi işçi, 1967–70-ci illərdə Azərbaycan Yeyinti Sənayesi Nazirliyində şöbə müdiri, 1970–72-illərdə Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin Balakən Efir yağları və nanə-cövhəri zavodunun istehsalat müdiri, 1972–73-cü illərdə həmin zavodun direktoru, 1973–75ci illərdə Qax konserv zavodunun direktoru, 1975–78 ci illərdə Qax Aqrar-sənaye birliyinin baş direktoru, 1978–81-ci ci illərdə Qax Yerli-Sənaye kombinatının direktoru, 1981–82 ci illərdə Qax Taxıl məhsulları kombinatının direktoru, 1982–83 cü illərdə Qax İstehlak cəmiyyətində tikinti üzrə sədr müavini, 1983–85 ci illərdə Qax Üzümçülük və şərabçılıq sovxozunun direktoru , 1985–86-cı illərdə Şəki İpək birliyi Qax filialının direktoru, 1986–89cu illərdə İliç (İndiki Naxçıvan MR-nin Şərur rayonu) rayonu Konserv zavodunun direktoru, 1989–90-cı illərdə Qax rayon Maddi texniki təchizat və mexanikləşdirmə idarəsinin rəisi, 1990-ci illərdə Qax rayon XDS İcraiyyə komitəsinin sədri vəzifələrində işləmışdir. 1991-ci il 28-noyabrıdan 1992-ci ilin 20 mayına qədər olan müddətdə Qax rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı olmuşdur. 1992–1995-ci illərdə Maddi texniki təchizat və mexanikləşdirmə idarəsinin rəisi işləmişdir.

13 noyabr 2000-ci ildə vəfat etmişdir. Üç övladı vardır.

## Həmçinin bax
* K.C.Muxtarlının Qax rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi və V.V.Qocayevin həmin vəzifədən azad edilməsi haqqında

## Həmçinin bax
Telman Quliyev

**Telman Nəsirulla oğlu Quliyev** () — Qax rayonu icra hakimiyyətinin başçısı (2009–2010).

## Həyatı
Telman Nəsirulla oğlu Quliyev 23 fevral 1953-cü ildə Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikası Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1953-cü ildə anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1970-ci ildə "Şərq qapısı" qəzetində başlamış, 1983-cü ilədək orada korrektor, müxbir və tərcüməçi vəzifələrində işləmişdir. 1984-cü ildən 1996-cı ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Teleradio Verilişləri Komitəsində kiçik redaktor vəzifəsindən baş redaktor vəzifəsinədək yüksəlmişdir.

1996–2005-ci illərdə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin baş referenti kimi çalışmış, 2005–2008-ci illərdə İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində Radio verilişləri departamentinin direktoru, 2008–2010-cu illərdə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasında müşavir vəzifələrində işləmiş, 2011-ci ildə Təbii Sərvətlər və Ekologiya İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin sədri seçilmişdir.

1990–1995-ci ilərdə Telman Quliyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin 3 nömrəli Naxçıvan şəhər Xətai seçki dairəsindən bitərəf deputatı olmuş, Azərbayca SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.

2009–2010-cu illərdə Qax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır. Hal-hazırda Təbii Sərvətlər və Ekologiya İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin sədridir.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## Təltifləri
1983-cü ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə, 2012-ci ildə "Tərəqqi" medalı, AHİK və Rusiya Federasiyası Həmkarlar Şurasının yubiley medalları və fəxri fərmanları, həmçinin Türkiyə Orman Mühəndisləri Odasının Diplomu ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://ahik.org/articles/view/teb
Unibank (dəqiqləşdirmə)

*Unibank - Azərbaycanda kommersiya bankı.
*Unibank Premyer Liqa - Futbol üzrə Azərbaycan çempionatının 2009-2011-ci illərdə istifadə olunan adı.
Zeyvə xalçaları

**Zeyvə xalçaları** — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Quba qrupuna daxil olan Zeyvə xalçaları qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
Şəkildə təsvir edilən xalçanın adı Qubadan 30 km cənub — şərq istiqamətində yerləşən kəndin adından götürülmüşdür. Xalçanın xalq arasında "qədim Zeyvə" adı ilə məşhur olması onun qədim dövrə aid olduğunu təsdiq edir. Bu kompozisiyalar təkcə şimal-şərqi və şimal-qərbi Azərbaycanın, xüsusi halda Gəncənin xalçaçılıq məntəqələrində deyil, Ermənistanın şimal-şərq hissəsində və Göyçə gölünün sağ sahilində olan azərbaycanlılar arasında da istehsal olunurdu.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Zeyvə" xalçasının ara sahəsinin kompozisiyası əsas etibarilə ardıcıl yerləşdirilmiş bir neçə göldən ibarətdir. "Zeyvə" xalçasının əsas elementini təşkil edən və tamamilə punktir xətlərlə yerinə yetirilən bu gölləri onların forma və mənşəyinə görə orta əsrlərə aid etmək olar. Onlar ulduza bənzər həndəsi formaya malikdirlər. Qubanın xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunan bu göllərin forması dəyişmir, daxili bəzəyi isə müxtəlif cür olub, bəzən simvolik məna kəsb edən xaç şəklini alır. Azərbaycan xalçaçıları toxuduqları göllü xalçaları ya "təkgöl", ya da "qoşa göl" adlandırırlar. Məsələn, əgər eni bir metr olan xalçanın ara sahəsində bir göl yerləşdirilmişdirsə, ona "təkgöl" xalça deyirlər. Əgər xalçanın sahəsi çoxdursa, ara sahədə bir sırada iki və bəzən də üç göl yerləşdirilir. Xalça toxuyanlar belə xalçanı "qoşagöl" adlandırırlar. Hal — hazırla istehsal olunan "Zeyvə" xalçalarının köbələri xarakter etibarilə "Pirəbədil" xalçalarının köbələri ilə oxşardır. Lakin "Çaxmağı" və "Zülflü aləm" xalçalarının ara haşiyəsi ilə eyni olan xalçalara da rast gəlmək olar. Onlar yaxın keçmişə qədər məhz "Zeyvə" xalçaları üçün daha xarakterik idi. Nadir hallarda "Zeyvə" xalçalarında Bakı xalçaları üçün xarakterik olan "Kaşı" köbəsinə rast gəlinir. "Zeyvə" xalçalarının ara sahəsinin fonu bir çox hallarda göy rəngdə, bəzən isə tünd qırmızı, tünd abı və ya bej rəngli olur.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Zeyvə" xalçalarının ölçüsü 100x160sm-dən 130x200sm-ə qədərdir. Bəzən uzunsov xalçalara istehsal olunur. İlmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 50x50 ilməyə qədərdir (bir kvadrat metrdə 160000 ilmədən 250000 ilməyə qədər, bir kvadrat metrində 350000 ilmə olan xalçalara da rast gəlmək olar). Xovun hündürlüyü 3–6mm-dir.

## Xarici keçidlər
* "Zeyvə" Tarantinonun filminə necə daxil oldu? – Azərbaycan xalçaları Hollivudda
Azərbaycan Ana Torpaq Partiyası

**Azərbaycan Ana Torpaq Partiyası** — 1992-ci ildə yaradılan, 1995-ci ildə Müsavat Partiyasına birləşən siyasi partiya.

## Haqqında
Azərbaycan Ana Torpaq Partiyasının təsisçisi Müsavat Partiyasının sabiq sədri İsa Qəmbərin qardaşı Rövşən Qəmbərdir. Partiya təsisçiləri sırasında daha sonralar İxtiyar Şirinlə birgə Milli Konqres Partiyasını təsis etmiş Sircəddin Hacı, Rafiq Məmmədli, Allahverdi Orucov, kimya üzrə professor Rafiq Əliyev, gənc jurnalist Fəridə Məmmədova, professor Famil Mehdi də olmuşdur.

Partiya 26 fevral 1992-ci ildə Xocalı Soyqırımına baş verməsinə cavab axtaran, ermənilərin törətdikləri cinayəti anlaya bilməyən "Quruçay" cəmiyyətinin fəallarının qurulmasəna təşəbbüs etdiyi bir siyasi təşkilat kimi meydana gəlib.

1992-ci ilin mart ayında partiyanın quruluşu üçün təşəbbüs başladılmışdır. 15 avqust 1992-ci ildə partiya quruluş qurultayını gerçəkləşdirmişdir və Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmışdır. Partiya qeydiyyata alınan sayca 8-ci partiya olmuşdur.

Partiya Azərbaycanda rüşvətsiz tələbə qəbulunu gerçəkləşdirmək üçün test üsulunun tətbiq olunmasını 28 may 1992-ci ildə müzakirə edərək bunun ən vacib problem sayaraq parlament sədri ilə məsləhətləşib təşəbbüs qaldıran ilk partiya olub.

Partiyanın sədri Rövşən Qəmbər olmuşdur. Partiya 1995-ci ildə Müsavat Partiyasına birləşmişdir.

## İstinadlar
The RoxBox

**The Roxbox (Roxette 86–06)** – Roxette qruppunun Roxette Hits albomun hədiyyə variantı. Albom kitab şəkildə çıxıb, kitabın 71 səhifədə çoxlu rəngli şəkillər və fotolar, qruppun tarixi və müxtəlif albomları haqqında məlumat yerləşib. O cümlədə kitabın içində iki CD və bir ikitərəfli DVD disk var.

## CD və DVD
Myanma bayrağı

**Myanma İttifaqı Respublikası**nın rəsmi dövlət bayrağı.

Myanma bayrağı şaqulu istiqamətdə bərabər ölçüdə sarı, yaşıl, qırmızı rənglər və bayrağın ortasında ağ beşkünclü ulduz olaraq 2010-cu ildə qəbul edilmişdir. Üç rəng həmrəylik, sülh və əmin-amanlıq, cəsarət və qətiyyəti bildirir.
Xasavyurt

**Xasavyurd** (, , 1847-ci ilə kimi **Yarıqsu**, , ) — Rusiyada şəhər, Dağıstanın Xasavyurd rayonun inzibati mərkəzi.

Şəhərdə eyniadlı dəmiryol stansiyası vardır.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Buvaysar Saytiyev

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xasavyurd şəhərinin rəsmi saytı
* Xasavyurd şəhərinin rəsmi saytı
Varlıq

**Varlıq** — fəlsəfi kateqoriya olub, şüurdan asılı olmayaraq obyektiv reallığın- kosmos, təbiət və insanın mövcudluğudur. Varlıq anlayışı geniş və dar mənada işlədilir. Geniş mənada dünyada mövcud olan hər şey varlığa daxil edilir. Sözün məhdud mənasında (dar) varlıq dedikdə insanların şüürundan kənarda və ondan asılı olmayaraq mövcud olan obyektiv reallıq başa düşülür. Fəlsəfədə varlıq terminini ilk dəfə antik dövrün tanınmış filosoflarından biri olan Parmenid işlətmişdir. O varlıq haqqında əsərində göstərirdi ki, "Varlıq" hərəkət etmir, dəyişməzdir və mükəmməldir. Demokritin atomist təlimi hesab edirdi ki, varlıq bölünməz kiçicik hissəciklərdən — atomlardan və boşluqdan ibarətdir. Varlığın 4 forması mövcuddur: Əşyaların və proseslərin varlığı, insanın varlığı, mənəvi varlıq, sosial varlıq

## İstinadlar
Azərbaycan ədliyyə nazirlərinin siyahısı

**Azərbaycan ədliyyə nazirlərinin siyahısı** — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi. Həmin vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın ədliyyə nazirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) bu siyahıda göstərilib.

## Siyahı

## İstinadlar
Ugah xalçaları

**Ugah xalçaları** — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Quba qrupuna aid olan Ugah xalçaları qədim və zəngin tarixə malikdir.

## İstehsalı
"Ugah" xalçaları Qubadan 50 km cənub-şərq istiqamətində yerləşən kəndin adını daşıyır. Qonşu kəndlərdə — Təkyə, Noxudlar, Hacıiskəndərli, Çarax və s.- bu ad altında hazırlanan xalçalar da məlumdur.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Ugah" xalçasının ara sahəsinin kompozisiyası xalq arasında təhəng adlanan bitki mənşəli naxışların kiçik şəbəkəsindən ibarətdir. "Ugah" xalçasının köbə zolaqlarının mövzusu Azərbaycan dekorativ sənətinin müxtəlif sahələrində tətbiq olunan naxışlardan götürülmüşdür. Toxucular arasında "çiçəkli" adlanan orta haşiyəni Qarabağ xalçalarının ("Nəlbəkigül" və ya "Qoca") köbə naxışlarında da görmək olar. Bundan başqa, "Ugah" xalçasının xarakterik xüsusiyyəti kiçik haşiyə olub, şimal — şərqi Azərbaycanın xalçaçılıq məntəqələrində "qeyçi" və ya "qızılgül" adı ilə məşhurdur. "Ugah" xalçalarının rəng xüsusiyyətlərindən danışsaq, qeyd edə bilərik ki, onun fonu sürməyi, tünd — kərpic rəngli və ya yaşıl kobalt rəngində olur. Ara sahənin elementlərinin rəngi bütün istiqamətlərdə bir elementdən bir növbələnir (üfüqi, şaquli və diaqonal üzrə).

## Texniki xüsusiyyətləri
"Ugah" xalçasının ölçüsü 95x140sm-dən 110x160sm-ə qədərdir. Nadir hallarda uzunsov formada və ya böyük ölçüdə toxunur. İlmələrin sıxlığı 40x40 (bir kvadrat metrdə 160000 ilmə var). Xovun hündürlüyü 5 mm-dir.
İCarly

**"ICarly"** (AyKarli - ) — ABŞ-də çəkilən teleserial. "ICarly" Nickelodeon kanalında 2007 ilin sentyabr ayından göstərilir.

## Süjet
13 yaşlı Kari (Miranda Kosqrov) və 26 yaşlı Spenserın (Cerri Treynor) atası, xaricdə pul qazanarkən, Karli və dostları Sem (Cennett MakKardi) və Freddi (Neytan Kress) internetdə sayt yaradırlar və bu saytda öz veb şou göstərirlər. Bu şou tezliklə populyarlıq qazanır və Karli dostları ilə onların üçün yeni şou biznes dünyaya girirlər...

## Xarici keçidlər
* ICarly.com
* ICarly (Nick.com) 

## Həmçinin bax
Sarıcalinskilər

**Sarıcalinskilər** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Soyun yaranması

Soyun ulu babası Sarıca Əli ağa Cavanşirdir.

## Soyun tanınmış nümayəndələri
1954-cü il aprelin birinci ongünlüyündə Azərbaycan rəhbərləri tərəfindən Kremlə göndərilmiş məktublar bir ildən sonra M.C.Bağırov üçün hazırlanan qondarma istintaq materiallarına bu şəkildə düşmüşdür: "Bağırov uzun illər boyu qolçomaq Camal Mirzəyevə, onun oğulları Cəmil (Azərbaycanın məşhur kino ulduzu Ceyhun Mirzəyevin atası – T.Q.) və Şamilə himayədarlıq etmişdir. İstintaqdan həmçinin məlum olub ki, Bağırov iri mülkədar-bəy nəslindən çıxmış Mirzəyevlərin qohumu Məmməd Aslan oğlu Sarıcalinskiyə də himayədarlıq etmişdir. 1917-ci ildən 1920-ci ilədək Sarıcalinski müsavat ordusunda zabit kimi xidmət edib, orada da hərbi məktəbi bitirib. Sarıcalinskinin əksinqilabi Cavanşir üsyanında iştirakı barədə məlumat var. Sarıcalinskinin qardaşı Qiyasbəy də müsavat ordusunda zabit olub və həmin üsyanda iştirak edib. 1929-cu ilədək onun qolçomaq təsərrüfatı olub. O biri qardaşı – Zülfüqarbəy sovetləşmə dövründə əhaliyə divan tutmuş, mal-qarasını qaçırmış, buna görə də həbs olunmuşdur. Ağdam türməsində vəfat etmişdir. Sarıcalinskilərin yaxın qohumlarından olan Surxanbəy Sarıcalinski sürgün olunub, digəri – Məmişbəy Kələbədinski İrana mühacirət edib. Bu cür tərcümeyi-hal göstəricilərinə baxmayaraq, Sarıcalinski 1921-ci ildə Fövqəladə Komissiyaya işə götürülmüş, əvvəlcə süvari diviziyasında, sonra isə sərhəd qoşunlarında çalışmış, bir müddət bilavasitə Bağırovun özü ilə yanaşı fəaliyyətdə olmuş, partiya sıralarına soxulmuşdur". 

*Mirzə Mehdi bəy Sarıcalinski — şair, çar ordusunun zabiti.
*Mirzə Mehdi Sarıcalinski — maarifçi. 
*Həsənəli bəy Sarıcalinski — aktyor. Mirzə Mehdi bəy Sarıcalinskinin oğlu. 

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Fazil Baxşəliyev, Qarabağın el və obaları, Bakı, "Şuşa", 2007, 224 səh. 
*Ənvər Çingizoğlu, Behbudovlar, Bakı, "Mütərcim". 2008, 168 səh.
*Ənvər Çingizoğlu, Cavanşir eli:Sarıcalılar, Bakı, "Mütərcim", 2015, 352 səh.

## Həmçinin bax
*Sarıcalı oymağı
*Cavanşir eli

## Xarici keçidlər
Yol (dəqiqləşdirmə)

* **[[Yol]]** — insanların və nəqliyyatın getdiyi yer.
* Yol (jurnal) — jurnal.
* Yol (roman) — roman.
* Yol (film, 1981)
* Yol (film, 1954) — Federiko Fellininin çəkdiyi İtaliya filmi.
* Yol (film, 2009) —
* Yol əhvalatı (film, 1980) — Teymur Bəkirzadənin çəkdiyi Azərbaycan filmi.
* ...Yol (Qriffinlər) — "Qriffinlər" cizgi serialının xüsusi seriyalar silsiləsi.
* Yollar görüşəndə... (film, 1979) — Ramiz Həsənoğlunun çəkdiyi film.
* Yol (fiziki kəmiyyət) — Sürət ilə zamanın hasilinə bərabər olan fiziki kəmiyyət.
Çoban Məhəmməd

**Çoban Məhəmməd** () — şair, ustad aşıq.

## Həyatı
Aşıq Məhəmməd Alməmməd oğlu 1857-ci ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində doğulmuşdur.

Aşıq Ələsgərin qardaşıdır. Ömrünün çox hissəsini təsərrüfat işlərində, xüsusən də çobançılıqda keçirsə də, o, el arasında Şair Məhəmməd, bəzən də Çoban Məhəmməd kimi tanınıb.

Onun bədahətən şeir demək qabiliyyəti, yaxşı hafizəsi varmış.

## Yaradıcılığı
Ailələrində babası da, atası da, qardaşları da şer yazdıqlarından bəzən onların sənət nümunələrini biri-birindən fərqləndirmək çətinlik törətsə də, Şair Məhəmmədin şeirlərində
Göyçə yaylaqlarının abı-havası duyulur. Yaylaqlarda, el-obada baş verən hadisələr onun gözündən yayınmamış, böyük sənətkarlıqla onları nəzmə çəkmişdir. Milli qırğın vaxtı dədə-baba
yurdunu tərk edib Kəlbəcərə köçməli olan Məhəmməd zamanın ağır sınaqlarını "Fələk" rədifli şikayətnaməsində təfsilatı ilə təsvir edə bilmişdir. İngilis silahı ilə silahlanan erməni millətçilərinin qəddarcasına Göyçəyə divan tutması, mahalda törədilən qırğınlar, qaçanların dağlarda borana düşüb qırılması tarixi bir sənəd nümunəsidir:


İngilisdən gələn şalon,
Göyçəni qoydu viran.
Öləni öldü, qaçanı
Dağlarda düşdü borana.
Ac qaldı, uşaq ağlaşdı,
Hamı yön tutdu arana.
Çiynimizə xurcun verdin,
Döndərdin hammala, fələk.


Şair Məhəmməd "Məhəmməd və gürcü qızı", "Məhəmmədin Qars səfəri", "Məhəmmədin Çələbiyan səfəri" və "Məhəmmədin Yalanbol vilayətinə səfəri" kimi bir neçə dastanı aşıqların dilində
məclislərdə söylənilmişdir.

## Şəcərəsi
* Heydər
** Əbdüləzim
*** Təhməz
**** Talıbxan
***** Allahverdi
****** Alməmməd kişi
******* Aşıq Məhəmməd

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Göyçə
* Aşıq Ələsgər
Kəmərli xalçaları

**Kəmərli xalçaları** — Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən olan Qazax xalçaçılıq məktəbinin Qazax qrupuna aid olan xovlu xalça növü.

## İstehsalı
"Kəmərli xalçaları" öz adını Qazax şəhərindən 38 km şimal-qərbdə yerləşən Kəmərli kəndinin adından almışdır. Kənd Qazax rayonunun Qaymaqlı, Şıxlı, Salahlı kimi tanınmış xalçaçılıq məntəqələrinin arasında yerləşir. Kəmərli, hər şeydən əvvəl, xovsuz xalçaların ("zili") və məişət əşyalarının (çul, xurcun və s.) istehsal mərkəzidir. "Kəmərli" xalçaları təkcə Kəmərli kəndində deyil, Ermənistan Respublikasının və Gürcüstan Respublikasının Kəmərli kəndinə yaxın olan eyni adlı xalçaçılq məntəqələrində də istehsal olunmuşdur.

## Bədii xüsusiyyətləri
"Kəmərli xalçaları"nın bədii xüsusiyyətləri "Qaçağan xalçaları"nda olduğu kimidir. Yeganə fərq ondan ibarətdir ki, buradakı mərkəzi medalyonlar ara sahədə daha sərbəst yerləşmişdir.

## Texniki xüsusiyyətləri
"Kəmərli xalçaları"nın ölçüsü, adətən, böyük olmur. Uzunsov formatlı və böyük ölçülü "kəmərli xalçaları"na nadir hallarda rast gəlinir.

"Kəmərli xalçaları"da bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 30x30 ilmədən 35x35 ilməyə qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 90 min ilmədən 120 min ilməyə təsadüf edilir.

"Kəmərli xalçaları"nın xovu digər Qazax xalçalarının xovundan 6–8 mm qısadır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xalçaları
* Qazax xalçaçılıq məktəbi

## İstinadlar
Versiya

* **Versiya** ( — dəyişiklik) — hansısa faktın müxtəlif izahı.
* **Versiya** — cinayət işinin baxılmasında müstəntiqin və məhkəmənin  düzgün qərar üçün təxmin etdiyi mülahizə.
* **Versiya** — 1)rəvayət, şayiə; 2)xəbər; 3)eyni hadisənin və ya faktın başqa variantda (bir-birindən fərqli), bir neçə cür ifadə və izah edilməsi; 4)müəyyən proqramlaşdırma dilinin hazırlanan və yayılan növbəti variantı; 5)ehtiyatların paylanması sisteminin əvvəllər alınmış ehtiyata (məsələn, yaddaş bloku, rabitə xətti və s.) qaytarılması; 6)proqram məhsulunun redaksiyası. Adətən, ədədlərlə ifadə olunur, məsələn 2.0 onu bildirir ki, bu, proqramın ilk buraxılışının ikinci redaksiyasıdır.
## İstinadlar

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Yevgeni Çazov

**Yevgeni Çazov** () — məşhur sovet və Rusiya kardioloqu, Rusiya Elmlər Akademiyasının və Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki, REA Rəyasət Heyətinin üzvü. 20 il ərzində (1967–1986) SSRİ Səhiyyə Nazirliyi 4-cü idarəsinin rəisi. 1968–1986-cı illərdə Y. Cazov SSRİ Səhiyyə Nazirinin müavini, 1987–1990-cı illərdə SSRİ Səhiyyə Naziri, 1972-ci ildən Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü olub.

Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi üzvü (1982–1990), MK üzvlüyünə namizəd (1981–1982). 9–11 çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı .

SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki (1971; müxbir üzv 1967). SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1979). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1978). Lenin mükafatı (1982), üç SSRİ Dövlət mükafatı (1969, 1976, 1991), SSRİ Nazirlər Soveti Mükafatı (1977) və Rusiya Dövlət Mükafatı (2004) laureatı. Vətən qarşısında xidmətlərinə görə ordeninin tam komandiri.

## Xarici akademiya üzvlüyü
* Bolqarıstan Elmlər Akademiyası (1986)
* Macarıstan Elmlər Akademiyası
* Serb Elm və İncəsənət Akademiyası
* Kolumbiya Tibb Elmləri Akademiyası
* Meksika Milli Tibb Akademiyası

## Kitabları
* "Болезни сердца и сосудов" в 4-х томах (два издания 1982 и 1992 годов) Редактор и один из авторов.
* "Здоровье и власть" (1992 г.)
* "Рок" (2000 г.)
* "Рациональная фармакотерапия сердечно-сосудистых заболеваний" том 6-й (издание 2005 года, издательство"Литтерра") Редактор и один из авторов.

## İstinadlar