open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baban əmirliyi

**Baban Əmirliyi** 1649-cu ildə Şehrizor mərkəzində Baban ailəsinin üzvü Babanzadə Əhməd Paşa tərəfindən qurulmuşdur.

Əmirlik sərhədləri Osmanlı İmperiyasının Şəhr-i Zor əyalətini, Hal hazırda Hamedan və Qəsri Şirin bölgələrini əhatə edirdi.1850-ci ildə Osmanlılar tərəfindən son qoyulmuşdur.

## Mənşə
Baban ailəsi (1649–1850), 17-ci əsrin əvvəllərindən 1850-ci ilə qədər indiki İraq Kürdüstanı və Qərbi İran ərazilərini əhatə edən bir Kürd Əmirliyiydi. Baban Əmirliyi Osmanlı-Səfəvi, Əfşarlar və Zəndlər qarşılaşmasında aktiv rol oynadı. Əmirliyin ailəsinin banisi Pşdər bölgəsindən olan Əhməd Fəqih və ya Fəqi Əhməd olduğu düşünülür. Babanlar, Osmanlılar tərəfindən döyüşdə əsir alınan bir Frank qadından (Keghan) mənşəli olduğu iddia edilir. Şərəfnaməyə görə qəbilənin ilk başçısı 1500-cü ildə yaşadığı güman edilən Pir Badak Babe idi.

Dr. Alirza Özdəmir Baban ailəsi barədə deyir: Kərküklə Süleymaniyyə arasında yaşayırlar. Bir Bəylik quran Baban Əşirətinin ilk siyasi mərkəzi Qara-Çölandı. 1563-cü ilinə aid bir Osmanlı sənədində, Atçəkən Yörüklərindən olan Bababnlu cəmaəti, Oğuzun Büğdüz boyundandır və Kadirlidə yaşamaqdadır. 1591 ilindəki bir başqa sənədə görə isə yenə Büğdüz boyundan olan Baban cəmaəti Konya sancağı və Sivrihisarda məskunlaşıblar.

## Tarixi
Baban Əmirləri İran sərhədi boyunca Osmanlı İmperiyasının təhlükəsizliyini təmin etmək müqabilində bəzi muxtariyyətlər ələ gətirdilər. Süleyman Bəy Şəhrizor əyalətini idarə edən ilk Baban əmiriydi. 1694-cü ildə Ərdalan xanlığınınn qüvvələri məğlub edərək Səfəvilərə hücum etdi.

İraqdaki Süleymaniyyə şəhəri, 1781-ci ildə Baban əmiri Mahmud Paşa tərəfindən quruldu, Süleyman Paşanın şərəfinə adlandırılmışdır. eyni zamanda Baban Əmirliyinin paytaxtı olaraq da tanınıb.

Baban Əmirləri 1723–1746-cı illərdə Səfəvinin yıxılış tarixindəki müharibələrində Osmanlı ordusuna kömək etdi. 1750-ci ildən 1847-ci ilə qədər Babanlar digər kürd Əmirlikləriylə rəqabət edirdi (Soran və Botan kimi) və Osmanlılar və Qacarlar tərəfindən mərkəzləşdirilməsinin qarşısı alınırdı. 19-cu əsrin ortalarında Osmanlı modernləşmə dövründə Əmirliyə son qoydu. Baban qiyamı üç il davam etdi, ancaq Osmanlı qüvvələri və kürd tayfaları tərəfindən qurulan koalisiyaya məğlub oldu. Son Baban hökmdarı Əhməd Paşa Baban 1847-ci ildə Köysancaq yaxınlığında məğlub oldu və Şəhr-i Zor bölgəsi Osmanlı İmperiyasına ilhaq edildi.

## Baban Əmirləri
# I. Babanzadə Əhmət paşa, 1649–1670
# I. Babanzadə Süleyman, 1670–1703
# I. Məhəmməd paşa, 1721–1731
# Xalid paşa, 1732–1742
# Səlim paşa, 1742–1754
# II. Süleyman paşa, 1754–1765
# II. Məhəmməd paşa, 1765–1775
# I. Abdullah paşa, 1775–1777 (Məmlük sülaləsi)?
# II. Əhməd paşa, 1777–1780
# I. Mahmud paşa, 1780–1782
# Babanzadə İbrahim paşa, 1782–1803
# Abdurahman paşa, 1803–1813
# II. Mahmud paşa, 1813–1834
# III. Süleyman paşa, 1834–1838
# II. Babanzadə Əhmət paşa, 1838–1847
# II. Abdullah paşa, 1847–1850

## İstinadlar
Köysancaq

**Köysancaq** (Ərəbcə: كوي سنجق‎‎; Kürdcə: کۆیە, Koye), İraq Kürdüstanına bağlı Ərbil mühafəzəsinde şəhərdir. Şəhər Ərbilin 53&nbsp;km şərqindədir. Şehrin əhalisi 2009 ilində 44,987 nəfərdi.

## Etimologiya
Şəhərin adı "köy" (Türkcədəki "kənd") və "Sancaq" (Türkcədəki "bayraq") sözlərindən yaranmışdır və beləliklə Köy Sanjaq "bayraq kəndi" mənasına gəlir.

## İstinadlar
Denis Silva

Adətən **Denis Silva** və ya **Denis** kimi tanınan **Denis Silva Kruz** (28 dekabr 1985-ci il təvəllüdlü) — Rio Branko-ES-də müdafiəçi mövqeyində oynayan Braziliyalı peşəkar futbolçu.

## Karyerası
Denis peşəkar karyerasına 2006-cı ildə "İmperatriz" klubunda başladı. Bir mövsüm bu klubda forma geyinən Denis, 2007/08 mövsümü üçün "Qama" futbol klubuna transfer olundu.

2008-ci ildə klubla yollarını ayırdı və Lənkəranın Xəzər klubuna transfer olundu. 2010-cu ilə qədər Azərbaycan klubunda forma geyinən Denis, komandası üçün keçirdiyi 42 oyunda 3 qolla yadda qaldı.

2010-cu ildə komandadan ayrılaraq "Qremio Barueri" klubuna keçdi və klubda 12 oyun keçirdi.

Qısa müddət ərzində Braziliyadan yenidən Azərbaycana qayıdan Denis, bu dəfə "Neftçi" klubunda forma geyindi. "Neftçi" ilə UEFA Çempionlar Liqasının 2011/12 mövsümünün təsnifat mərhələsində, Dinamo Zaqreb klubuna qarşı keçirilən ilk matçda start heyətində yer aldı. Ardıcıl 2 mövsüm ərzində Bakı klubunda forma geyinən Denis, 59 oyunda iştirak etdi və 2 qol vurmağı bacardı. 2012-ci ildə klub onu, Braziliyaya icarəyə göndərdi, bu 2010-cu ildə Denisin formasını geyindiyi "Qremio Barueri" klubu idi.

2013-cü ildə yenidən "Neftçi"yə qayıdan braziliyalı futbolşu komandası üçün 58 oyunda 4 qol vurmağı bacardı. UEFA Avropa Liqasının 2014/15 mövsümünün təsnifat mərhələsində, Belqrad şəhərində keçirilən "Partizan"- "Neftçi" matçnda (3ː2), 10 və 17-ci dəqiqələrdə Neftçi üçün vacib iki qol vursa da, oyunun 29-cu dəqiqəsində avtoqola məyus olmuşdur. Bakıda keçirilən cavab matçında isə (1ː2) komandasının vurduğu tək qolun asistini vermişdir. "Neftçi" karyerasında 3 dəfə Azərbaycan çempionu, 2 dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi olmuşdur.

2015-ci ildə "Neftçi"ni tərk edərək, o vaxtlar "İnter Bakı" adlanan, indiki "Keşlə" klubuna transfer olundu. 2017-ci il aprelin 2-də keçirilən "Keşlə" — "Şüvəlan" (AZAL) matçında qol vuraraq komandasına 3 xal qazanmaqda köməklik göstərmişdi. Azərbaycan Premyer Liqasında son qolu isə 2018-ci ilin oktyabrın 28-də, "Səbail" ilə səfər məğlubiyyətində qeydə alınmışdı. "Keşlə" ilə 112 oyun keçirərək 5 qola imza atan Denis, klub ilə 2017/18 mövsümündə Azərbaycan Kubokunuda qazanmağı bacardı.

2020-ci ildə Braziliyaya qayıdan oyunçu, Sao Kaetano ardınca isə doğma klubu Rio Branko ilə müqavilə imzaladı.

## Uğurları

### Klub karyerası
 Neftçi Bakı
* **[[Azərbaycan Premyer Liqası]]**
** *Çempion* (3): 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013
* **[[Azərbaycan Kuboku]]**
** *Çempion* (2): 2012/2013, 2013/2014
** *Gümüş medal* (2): 2011/2012, 2014/2015
* **[[Azərbaycan Superkuboku]]**
** *Gümüş medal* (1): 2013/2014
 Keşlə
* **[[Azərbaycan Kuboku]]**
** *Çempion* (1): 2017/2018
 Xəzər Lənkəran
* **[[Azərbaycan Kuboku]]**
** *Gümüş medal* (1): 2009/2010

## İstinadlar
İqor Netto

**İqor Aleksandroviç Netto** (;) — Sovet futbolçu və hokkey oyunçusu, futbol məşqçisi. Əməkdar idman ustası SSRİ (1954), Əməkdar məşqçi RSFSR (1986), Spartakın (1949–1966) və SSRİ milli komandasının yarımmüdafiəçisi. 1960-cı ildə Avropa çempionu və 1956-cı ildə Olimpiya çempionu, bir neçə dəfə SSRİ çempionu. 22 rəsmi matçda iştirak edən və "qol + ötürmə" sistemi üzrə 29 qol vuran Spartakın hokkey klubu üçün də çıxışları var.

Səslənən səsi və uzun boyu üçün tərəfdaşlardan "Qaz" ləqəbini almışdı.

## Haqqında
Moskva Spartakının gənclər komandasının şagirdi olub. Sahədə topla yüksək ustalığı, sahəni görmək və hadisələri qabaqcadan görmək qabiliyyəti ilə fərqlənirdi. SSRİ çempionatında 368 oyun keçirib və 36 qol vurub. SSRİ millisində (1952–1965) 54 oyun keçirib və 4 qol vurub. 1952 və 1956 Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. 1958, 1962-ci illərdə Dünya çempionatının iştirakçısı. "Spartak"-da 18 mövsüm iştirak etməklə klub rekordunu qırıb. Netto 1952–1956, 1958–1964-cü illərdə "Spartak" ın kapitanı idi. SSRİ milli komandası 15 iyul 1952-ci ildə Finlandiyanın Kotka şəhərində Bolqarıstan millisi ilə ilk rəsmi matçda iştirak etdi (2:1). 1954-cü ildən bu yana zədələri səbəbindən iştirak etmədiyi 11 matç istisna olmaqla, milli komandada kapitan sarğısını geyindi. 52 matçda milli komandanın kapitanı (daha çox oyunda yalnız Albert Şesternevkapitan olub — 67 matç). 1962-ci ildə, Dünya Kuboku oyununda SSRİ matçı zamanı Netto hakimdən SSRİ-nin Uruqvay komandasına vurduğu topu ləğv etməsini istədi.

## Ailə
İqor Netto 1987-ci ildən boşanan aktrisa Olga Yakovleva ilə evləndi .

## Statistika
* Spartak Moskva "əsaslanır. Rəsmi Tarix 1922–2002 "*

## Komanda nailiyyətləri
* 1956 Olimpiya çempionu] (5 oyun, 1 qol)
* Qalib Avropa kuboku 1960
* SSRİ çempionu: 1952, 1953, 1956, [ [SSRİ Futbol Çempionatı 1958|1958]], 1962
* SSRİ Kuboku Qalibi: 1950, 1958, 1963
* Gənclər və tələbələr üçün Dünya İdman Oyunlarının qalibi (festival çərçivəsində), Helsinki: 1962

## Şəxsi nailiyyətlər
* SSRİ-nin əlli illik yubileyinin simvolik komandasına daxil edilmişdir (1917–1967).
* 1957-ci ildə Avropanın ən yaxşı 10 futbolçusundadır (9-cu yer).
* SSRİ-də mövsümün ən yaxşı futbolçusunun siyahısı 13 dəfə, bunlardan 1 nömrəli (1950, 1952, 1953, 1955–1963) — 12 dəfə, № 2 (1951). 1966-cı ildən Sov. İKP-nin üzvüdür.

## Mükafatlar
* Lenin ordeni (27 aprel 1957)
* Dostluq ordeni (19 aprel 1995) ".

## Məşqçi kimi
* Baş məşqçi "Omoniya" (Nikosiya, Kipr Respublikası): Yanvar-İyun 1967.
* Məşqçi Şinnik (Yaroslavl): Yanvar-İyul 1968.
* Baş məşqçi Şinnik (Yaroslavl): Avqust-Dekabr 1968.
* Baş məşqçi İran millisi: 1970–1971.
* Məşqçi Spartak " ((Moskva): 1973–1975.
* Baş məşqçi "Panionis" ((Afina, Yunanıstan): 1977 – 1978 avqust.
* Baş məşqçi Neftçi Bakı: yanvar-iyun 1979.
* Məşqçi SDUSHOR Spartak Moskva: sentyabr 1971–1972, 1976, 1979 – 1990 sentyabr.
* Məsləhətçi Tornados (Harare, Rodeziya): 70-ci illər.
* SSRİ və Rusiya veteranlarından ibarət milli komandanın rəhbəri: 1991–1993.

## İstinadlar

* Saytda www.spartak-history.ru
* Böyük kapitanın kiçik zərbəsi
Abiy Əhməd Əli

**Abiy Əhməd Əli** (Ge'ez: ዐቢይ አህመድ አሊ; ) — 2 aprel 2018 tarixindən etibarən Efiopiyanın 10-cu Baş naziri və Efiopiya Federal Demokratik Respublikasının 4-cü Baş naziri olaraq xidmət edən bir Efiopiyalı siyasətçidir. Oromo Demokratik Partiyasından olan Efiopiya Xalq İnqilabçı Demokratik Cəbhəsinin ilk Oromo sədridir. EPRDF-nin dörd koalisiya partiyasından biridir. Abiy eyni zamanda Efiopiya parlamentinin seçilmiş üzvü və ODP və EPRDF icra komitələrinin üzvüdür.

Keçmiş bir ordu kəşfiyyatçısı, Baş nazir olduqdan bəri geniş siyasi və iqtisadi islahatlar proqramına başlamış və Cənubi Sudan, Eritreya'daki sülh sazişləri və Sudan Respublikasında keçid razılaşması işləmişdir. Abiy, Efiopiya ilə Eritreya arasındakı 20 illik müharibədən sonrakı ərazi böhranını bitirməkdəki işinə görə 2019 Nobel sülh mükafatı layiq görüldü.

2021-ci ilin oktyabr ayında Abiy Əhməd ikinci 5 illik müddətə rəsmən and içdi.

## İstinadlar
Jan Ameri

**Jan Ameri** (; ) — avstriyalı yazıçı. Əsl adı Xans Mayer () olan yazıçı əsərlərinin böyük hissəsini İkinci Dünya müharibəsi haqqında yazmışdı.

## Həyatı
Jan Ameri Vyanada doğulmuşdu. Atası yəhudi, anası isə katolik idi. Atasının Birinci Dünya müharibəsində cəbhədə ölməsindən sonra anası tərəfindən katolik olaraq yetişdirilmişdi. Vyanada fəlsəfə və ədəbiyyat üzrə təhsil alsa da, maddi vəziyyətinə görə davamlı olaraq təhsilini dayandırmalı olmuşdu.

Vyanada təhsil alarkən Nasistlərin Belçikanın işğalına qarşı çıxmış, Gestapo tərəfindən tutulduqdan sonra isə Auşvitz həbs düşərgəsinə göndərilmişdi. 1945-ci ildə düşərgədən azad edildikdən sonra isə Belçikada yaşamağa başlamışdı.

## Müharibədən sonra
Müharibə bitdikdən sonra öz alman köklərindən uzaqlaşdığını və fransız mədəniyyəti ilə olan bağını simvollaşdırmaq üçün Xans Mayer olan adını Jan Ameri olaraq dəyişdirmişdi. İsveçrədəki alman qəzetlərində jurnalist olaraq işləyən Jan Ameri uzun müddət Almaniya və Avstriyada kitab nəşr etdirməyi rədd etmişdi 1964-cü ilə qədər ölüm düşərgələrində yaşadığı təcrübələr haqqında heç nə yazmamış, daha sonra isə *"Jenseits von Schuld und Sühne*" *(Günah və kəffarə xaricində)* adlı əsərini nəşr etdirmişdi.

Daha sonradan ölümünə qədər evli qalacağı Mari Eşanauer ilə evlənən yazıçı 1976-cı ildə *"İntihar: Könüllü ölüm haqqında"* adlı kitabını yayımlamış və 1978-ci ildə həddən artıq dozada yuxu dərmanı ataraq intihar etmişdi.

## İstinadlar
Septem

**Septem** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Vyen-1 kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen. 

INSEE kodu — 38480. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1844  nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion 27 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 70 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1900
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:792
  bar:1968 from:0 till:799
  bar:1975 from:0 till:865
  bar:1982 from:0 till:1048
  bar:1990 from:0 till:1267
  bar:1999 from:0 till:1471
  bar:2006 from:0 till:1760
  bar:2012 from:0 till:1844


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Septem haqqında ümumi məlumat
2014 Qış Paralimpiya Oyunlarında xizək yarışları — 15 km (kişilər)

2014 Qış Paralimpiya Oyunlarında kişilər arasında 15 km məsafəlik xizək yarışları 9 mart tarixində baş tutdu. Yarışlarda 9 ölkədən 21 idmançı iştirak etmişdir. Yarışlar oturma növündə keçirildi. Yarışların keçirldiyi məkan "Laura" adlı xizək və biatlon kompleksi idi. Yarış yerli vaxtla saat 10:00-da (UTC+4) başladı.

## Medalçılar

## Nəticələr

## Xarici keçidlər

* Nəticələr Qış Olimpiya Oyunlarının rəsmi saytında
CROBEX

**CROBEX** — Zaqreb fond birjasına əsaslanan Xorvatiyanın əsas fond indeksi. 2017-ci ildə indeksə 25 şirkət daxil idi. Hər bir elementin çəkisi onun kapitallaşdırılmasına əsasən müəyyən edilir, lakin 20%-dən çox ola bilməz.

## Tarixi
İndeks 1 sentyabr 1997-ci ildən hesablanmağa başlandı, lakin 1000 bal baza dəyəri kimi birjanın 1 İyul 1997-ci ildə olan vəziyyəti qəbul olunub. 4500 baldan ibarət olan ən yüksək həddə 2007-ci ilin aprel ayında çatmışdır.

## Komponentləri
13 aprel 2017-ci il tarixinə olan indeks komponentləri:

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Birjanın rəsmi saytında indeks haqqında məlumat
Tsavtat

**Tsavtat** (, ) — Adriatik dənizi sahilində yerləşən Xorvatiya şəhəri. Dubrovnik şəhərindən cənub-şərqdə yerləşir və Dubrovnik-Neretva jupaniyasına aiddir. Tsavtat Konovale icmasının mərkəzidir və Xorvatiyanın ən cənub şəhəridir. Əhalisi 2015 nəfərdən ibarətdir (2001).

## Tarixi

Tsavtat qədim şəhərdir, əvvəllər Epidavr adlı yunan koloniyası kimi tanınırdı. E.ə. 228-ci ildə şəhər romalıların hakimiyyəti altına düşdü və daha sonra Roma müstəmləkəsi oldu. Şəhərin adı latınlaşdırıdı və Epidavrum () adlandırılmağa başlandı.

Roma şəhərinin adı ilk dəfə eramızdan əvvəl 47-ci ildə çəkilmişdir. Maddi mədəniyyət obyektlərindən demək olar ki, günümüzə çatan yoxdur. Epidavrı Konavlenin Vodovadya kəndi ilə birləşdirən və şəhəri su ilə təmin edən akveduk qismən qorunub saxlanmışdır. Suyun gəldiyi yerin adı (Konavle — Kanalis) bütün əraziyə şamil olunmağa başlandı.

VII əsrin əvvəllərində şəhər avar-slavyan istilasına məruz qaldı və təxminən 614-cü ildə Epidavr qaçqınları Raquzu şəhərini (müasir Dubrovnik) qurdular. O vaxtdan bəri Tsavtat Travuniya slavyan dövlətinə aid olunmağa başlandı. 1426-cı ildə, şəhər Dubrovnik Respublikası tərəfindən şahzadə R. Pavloviçin əlindən alındı ​​və o andan Tsavtat Dubrovnikin taleyini təkrarladı.

Hazırda Tsavtat Xorvatiyanın ən populyar turizm mərkəzlərindən biridir.

## Adı
Tsavtat müasir adı şəhərə 7-ci əsrdə slavyanlar tərəfindən verilmişdir. O, latın söz birləşməsi  əmələ gəlib, Epidaurusun Roma əhalisi yaşayış məntəqəsini məhz belə adlandırmışdılar.

## Sərgi

Fayl:Cavtat view.jpg|Ətraf dağlardan Tsavtat mənzərəsi
Fayl:Cavtat village.JPG|Tsavtatın sahil görüntüsü
Fayl:Cavtat Mausoleum.JPG|Raçiç ailəsinin məqbərəsi
Fayl:Cavtat strit.JPG|Tsavtatda küçə
Fayl:Cavtat2.JPG
Fayl:Cavtat3.JPG|Müqəddəs Nikolay kilsəsinin zəng qülləsi
Fayl:Cavtat Bogisic.JPG|Bogişiçin abidəsi
Fayl:Cavtat4.JPG|Dəniz boyunca piyada yolu


## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Turistlər üçün məlumat
* Tsavtat haqda turistlər üçün məlumat
Müdafiə Nazirliyi (Ermənistan)

**Ermənistan Müdafiə Nazirliyi** () — Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin inkişafına nəzarət edən nazirlik. Binası İrəvanın Baqrevand küçəsi 5 ünvanında yerləşir. Nazirlik rəsmi olaraq 28 yanvar 1992-ci ildə Ermənistan prezidentinin sərəncamı ilə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Emil Musayev

**Emil Vurğun oğlu Musayev** () — azərbaycanlı aktyor, ssenarist, blogger, aparıcı, Planet Parni iz Baku KVN teatrının aktyoru, Vətən müharibəsinin iştirakçısı.

## Həyatı
Emil Musayev 2 oktyabr 1989-cu ildə Bakıda anadan olub. 2007-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra kompüter texnologiyaları ixtisası üzrə Azərbaycan Texniki Universitetinə daxil olub. Universiteti bitirdikdən sonra isə 2011-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə yollanıb.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Emil Musayev İkinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısıdır. O, "Füzulinin azad olunmasına görə" və "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalları ilə təltif olunub.

## Fəaliyyəti
* 2008-ci ildən Azərbaycan Texniki Universitetinin Şən və Hazırcavablar Klubunda çıxış etməyə başlayıb.
* 2010-cu ildə Space televiziyasında yayımlanan Yumor Kuboku yarışmasında iştirak edib.
* 2011-ci ildə Planet Parni iz Baku KVN teatrına dəvət alıb.

### Aşağıdakı layihələrdə rol almışdır:
* 2011-ci ildə teatrın "10line yubiley"
* 2013-cü ildə "Hər gün sirk"
* 2014-cü ildə "Analoqu olmayan"
* 2015-ci ildə "Hamı avroppalara"
* 2016-cı ildə "İdeal milli yumor"
* 2017-ci ildə "TV-yə giriş qadağandır"
* 2018-ci ildə "Nataşa tı prişol?"
* 2019-cu ildə isə "Nataşa mı prişla" adlı solo konsertlərində çıxış edib

## Filmoqrafiya

* 2018-ci ildə "Bəxt üzüyü 2"
* 2019-cu ildə "Məhəllə 3"
* 2024-cü ildə "Qapı" filmlərində baş rol almışdır.

"*Zarafat Zarafata*" və "*Zarafat+*" layihələrinin ideya müəllifi və rəhbəridir.

* 2015-ci ildə "Bizim Əhməd haradadır?" serialı
* 2016-cı ildə "Ölülər XXI əsr" filmi
* 2019–2020 İctimai Televiziyada yayımlanan "Bizim restoran" serialı
* 2020-ci ildə "Ağanatiq" filmində rol almışdır.
* 2019-cu ildə "Report" İnformasiya Agentliyi, "Cinemazadeh" studiyası, "Bakı Media Mərkəzi", "CinemaPlus" kinoteatrlar şəbəkəsi, "Azad Azərbaycan" teleradio yayım şirkəti və "CBC" telekanalı tərəfindən "*Siqaret çəkmə, kino çək!*" mövzusunda film müsabiqəsi elan edilib. Emil Musayevin müsabiqəyə təqdim etdiyi "Siqaret öldürür" adlı filmi 92 film arasında 3-cü yerə layiq görülüb.
* 2022-ci ildə müəllifi olduğu qısametrajlı “Pupa” filmi ABŞ-ın nüfuzlu “Sundance” film festivalında nümayiş etdirilib.

## Təltif və mükafatları

### Hərbi təltifləri
*  (25.12.2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
*  (25.12.2020) — "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı

## Həmçinin bax
* Planet Parni iz Baku
* Bəxt üzüyü 2
* Ölülər XXI əsr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Rəsmi Facebook səhifəsi
* Rəsmi Instagram hesabı
* Rəsmi YouTube kanalı
Kosovo universitetlərinin siyahısı

Bu siyahıda Kosovo universitetləri göstərilib.

## Dövlət universitetləri

* Hacı Zəka Universiteti, Peç şəhəri
* Priştina Universiteti, Priştina
* Prizren Universiteti, Prizren
* Ferizajda Tətbiqi Elmlər Universiteti ()
* Qədri Zəka Universiteti, Gilan
* Priştina Universiteti, Şimali Mitrovitsa
* Mitrovitsa Universiteti, Mitrovitsa

## Özəl universitetlər

* Kosovo Avropa Kolleci
* AAB Universiteti
* Kosovada Amerika Universiteti
* Avropa Hüquq və İdarəetmə Məktəbi
* İlliriya Kolleci
* Biznes və Texnologiya Universiteti

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Kosovoda ali təhsil
* Kosovoda Albaniya məktəb sistemi
Besim Bokşi

**Besim Bokşi** (; ) — Albaniya şairi, dilçi və filoloq. 2008-ci ildən 2011-ci ilə qədər Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyasının prezidenti olmuşdur.

## Karyerası
Besim 16 avqust 1930-cu ildə Yakova şəhərində anadan olmuşdur. O, hələ uşaq ikən valideynləri Albaniyaya köçdülər. İlk təhsilini Vlyora şəhərinin yaxınlığındakı Dukat kəndində almışdır. Bir neçə il sonra təhsilini Tiranada davam etdirdi.

1945-ci ildə Djakovitsaya qayıtmış və 1959-cu ilə qədər universitetdə təhsil almışdır, sonra Belqradda aspirantura dərəcsini bitirdi. 1961-1963-cü illərdə Yakova məktəblərinin birində alban dilindən dərs deməyə başladı. 1967-1973-cü illərdə Ali Pedaqoji Məktəbdə morfologiya fənnindən dərs demiş, eyni zamanda 1967-1971-ci illərdə bu məktəbin direktoru olmuşdur. O, həmçinin 8 ay Albanologiya Universitetində də işləmişdir. 1974-cü ildən Priştina Universitetində mühazirələr keçirdi. 1977-ci ildə Priştina Universitetinin filologiya elmləri doktoru dərəcəsini aldı. 2008-ci ildən 2011-ci ilə qədər Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyasının vitse-prezidenti, sonra isə prezidenti olmuşdur.

Bokşi 1968-ci ildə dilçilik mövzusunda məsləhətləşmələr zamanı Yekun Komissiyanın üzvü idi. O, həm də 1973-cü ilin noyabr ayında Tiranada keçirilən Alban Yazı Konqresində nümayəndə kimi iştirak etmişdir.

Besim Bokşi 16 avqust 2014-cü ildə vəfat etdi.

## Əsərləri

### Poeziya

* *In Expectation* (*Në Pritje*), Priştina, 1966
* *Broken Shadows* (*Hije të këputura*), Peç, 1996

### Dilçilik

* *Development of the Formation of the Present Nominal Flexion of Albanian* (*Rruga e formimit të sotëm nominal të shqipes*), Priştina, 1980
* *Postposition of the article in Balkan languages* (*Prapavendosja e nyjes në gjuhët ballkanike*), Priştina, 1984
* *The Participle in Albanian: A Diachronic View* (*Pjesorja e shqipes: vështrim diakronik*), Priştina, 1998
* *On Personal Pronouns in Albanian* (*Për vetorët e shqipes*), Priştina, 2004.

## İstinadlar
Kanton dili

**Kanton dili** (廣東話) və ya **Standart Kantonca** — Cənubi Çindəki Quanqdonq regionu (Qərbi Avropa dillərində bu bölgə əvvəldən “Canton”/“Kanton” olaraq bilinirdi) ətrafında danışılan Yue Çin dilinin növüdür. Yuenin ənənəvi prestij ləhcəsidir. Ənənəvi Çin heroqrifləri yazılı dil olaraq qəbul edilmişdir.

Kantonca termini dilçilikdə dilçiliyin yalnız bu dialektini müəyyənləşdirsə də, bu termin daha geniş mənada Taishan ləhcəsi kimi qohum, fəqət böyük miqyasda qarşılıqlı surətdə başa düşülə bilinməyən ləhcələrdə daxil olmaqla bütün Yue budağını əhatə etmək üçün müntəzəm olaraq istifadə olunur. Standard Kantonca və onun yaxın qohum olan Yuehai ləhcələri bir yerə yığılsa, Kanton dilində 80 milyon insan danışır.

## İstinadlar
Həsənağa Mustafayev

**Həsənağa (Həsən) Hacıağa oğlu Mustafayev** () — Azərbaycan boyakarı və teatr rəssamı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1938), Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1940).

## Həyatı
Azərbaycan səhnəqrafiyasının ali təhsil almış ilk peşəkar rəssamlarından olan Həsənağa Mustafayev 1 avqust 1896-cı ildə Bakıda anadan olub. O, yeddinci sinifdən sonra 1922–1925-ci illərdə Bakı Rəssamlıq Məktəbində, 1926–1931-ci illərdə isə Moskva Ali Bədii-Texniki Emalatxanasında təhsil almışdır. 1933–1937-ci illərdə Moskvada SSRİ Böyük Teatrında rəssam işləmiş, 1937-ci ilin sonlarında Bakıya qayıtmışdır. Burada o əvvəlcə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında, sonra isə Gənc Tamaşaçılar Teatrında mürəkkəb quruluşlu tamaşalara bədii quruluş vermişdir.

Həsənağa Mustafayev Azərbaycan təsviri sənətində ilk dəfə olaraq ofort ("Mənzərə", "Arabaçı"), ksiloqrafiya ("Üzüm yığımı"), linoqravüra ("Xalçatoxuyanlar", "Zorxana") texnikalarını tətbiq etmişdir. Onun adı bəzi afişa və proqramlarda sadəcə "Həsən" kimi qeyd olunub.

Həsənağa Mustafayev 22 aprel 1971-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Mükafatları
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 4 dekabr 1938
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 27 aprel 1940

## Rəssamı olduğu tamaşalar
;Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında rəssamı olduğu tamaşalar

;Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında bədii tərtibatını işlədiyi operettalar

;Cəfər Cabbarlı adına Kirovabad Dövlət Dram Teatrında rəssamı olduğu tamaşalar

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Soran əmirliyi

Soran Əmirliyi (Osmanlıca: امیرات سوران, Ərəbcə: سورانيون, kürdcə: میرنشینی سۆران) 1514-cü ildə Çaldıran Döyüşündən sonra Osmanlı İmperiyasına bağlılığını elan edən Bəyliklərdən birisidir və daha sonra 1816-1836-cı illərdə Rəvandüzdə mərkəzliyində Kor Əmir tərəfindən qurulmuş bir orta əsr kürd əmirliyiydi. Kor Əmirin hakmiyətinə  Osmanlılar tərəfindən son qoyuldu.

## İstinadlar
Rəvandüz

Rəvandüz, Rəvandiz və ya Rəvanduz (Ərəbcə: رواندز, Kürdcə: Rwandiz, رواندوز) - Ərbildə təxminən 20000 əhalisi olan İraqın bir bölgəsidir.

İraq Kürdüstanının bir hissəsidir.

## İstinadlar
Mir Məhəmməd (Rəvandüzlü)

**Mir Məhəmməd**, **Rəvandüzlü Məhəmməd bəy,** **Rəvandüzlü Məhəmməd Paşa** ya da **Kor Əmir** (gözlərində problem olduğu üçün) XIX əsrdə Osmanlı İmperiyasında bir kürd üsyançısıdır. Bu gün İraq Kürdüstanı Ərbil vilayətinə bağlı olduğu Rəvandüz şəhərindən olduğu üçün İraqda Rəvandüzlü Məhəmməd adlanır. 19-cu əsrdə kürd qiyamlarında iştirak etmişdir. 1816-1836-cı illərdə Rəvandüzdə mərkəzliyində Soran Əmirliyini qurulmuş. Ancaq bölgədəki bəzi kürd liderləriylə düşmənçiliyi olduğu bilinir. Osmanlılar tərəfindən tutuldu və öldürüldü.

## İstinadlar
Seşilyen

**Seşilyen** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Uazan-Romanş kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl. 

INSEE kodu — 38478. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 760  nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 304 ilə 1646 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion 100 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 5 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:360 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:800
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1962 from:0 till:497
  bar:1968 from:0 till:548
  bar:1975 from:0 till:474
  bar:1982 from:0 till:641
  bar:1990 from:0 till:673
  bar:1999 from:0 till:760


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Seşilyen haqqında ümumi məlumat
OK Computer

***OK Computer*** — İngiltərə rok qrupu Radiohead-in 16 iyun 1997-ci ildə işıq üzü görən üçüncü studiya albomu. Radiohead-in növbəti albomlarının da istehsalında iştirak edən Naygel Qodrix tərəfindən prodüserliyi edilən albom EMI-nin törəmə şirkətləri Parlophone və Capitol Records tərəfindən yayımlanıb. "Lucky" (1995) istisna olmaqla, albomun digər mahnıları 1996 və 1997-ci illərdə Oksfordşir və Batda yazılıb. Əvvəlki albomları "The Bends"-in gitara əsaslı, introspektiv üslubundan uzaqlaşaraq mücərrəd mövzulara və çox qatlı səslərə yönələn qrup bu albomla sonrakı eksperimental əsərləri üçün də əsas yaratdı. 

Albomun marketinqinin çətin olduğunu düşünən *EMİ*-nin aşağı satış gözləntilərinə baxmayaraq, *OK Computer* "UK Albums Chart"-da zirvəyə çatdı və "Billboard 200" siyahısında 21-ci sıradan daxil oldu. Albomda olan " Paranoid Android ", "Karma Police", "Lucky", "No Surprises" və "Airbag" mahnıları daha sonra sinql olaraq yayımlandı. Radiohead’nin beynəlxalq səviyyədə tanınmasına töhfə verən albomun dünyada ən az 7.8 milyon nüsxəsi satılıb. 22 iyun 2017-ci ildə albomun iyirminci ildönümü üçün albomun içərisində əlavə mahnıların da yer aldığı *[[OK Computer OKNOTOK 1997 2017]] adlı* yenilənmiş versiyası çıxdı. 

*OK Computer* dinləyicilər, tənqidçilər və musiqiçilər tərəfindən bütün dövrlərin ən yaxşı albomlarından biri hesab olunur. Albom *1998 Qremmi Mükafatında* "İlin Albomu"na namizəd oldu və Ən Yaxşı Alternativ Musiqi Albomu Mükafatını qazandı . Britaniyada daha sonra geniş yayılan Britpop üslubundan albom, önümüzdəki illərdə təsirini göstərən melanxolik, atmosfer alternativ qayaya slaydın qabaqcıl tərəfdarı idi. Albom o dövrdə Britaniyada populyar olan Britpop üslubundan sonrakı illərdə təsirini göstərən melanxolik, atmosferik alternativ roka meylin də ilk nümunələrindən oldu. *OK Computer* həddindən artıq istehlak, yadlaşma, emosional təcrid və siyasi korrupsiyanın hakim olduğu bir dünyanı təsvir etdiyinə görə, 21-ci əsr həyatını izah edən bir əsər kimi şərh olunur. 

## Mahnıların siyahısı

# Airbag 
# Paranoid Android 
# Subterrenean Homesick Alien 
# Exit Music (For A Film) 
# Let Down 
# Karma Police 
# Fitter Happier 
# Electioneering 
# Climbing Up The Walls 
# No Surprises 
# Lucky 
# The Tourist
Todür

**Todür** () — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Ruabon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl. 

INSEE kodu — 38505. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 640 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 287 ilə 492 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion 60 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 50 km şimal-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
*Əhalinin dinamikası (INSEE):*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.9,0.72,0.5)
ImageSize  = width:600 height:360
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1400
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1836 text:1836
  bar:1841 text:1841
  bar:1846 text:1846
  bar:1856 text:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1872 text:1872
  bar:1876 text:1876
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1936 text:1936
  bar:1954 text:1954
  bar:1968 text:1968
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
PlotData=
  color:barra width:15 align:left
  bar:1836 from:0 till:1240
  bar:1841 from:0 till:1144
  bar:1846 from:0 till:1129
  bar:1856 from:0 till:966
  bar:1861 from:0 till:995
  bar:1872 from:0 till:953
  bar:1876 from:0 till:1011
  bar:1911 from:0 till:845
  bar:1921 from:0 till:704
  bar:1936 from:0 till:589
  bar:1954 from:0 till:570
  bar:1968 from:0 till:546
  bar:1982 from:0 till:527
  bar:1990 from:0 till:532
  bar:1999 from:0 till:562
  bar:2006 from:0 till:640


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı
## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Todyur haqqında ümumi məlumat
Juan Barboza Rodriqis

**Juan Barboza Rodriqis** (, ) — Braziliya botaniki. 

## Elmi fəaliyyəti
Juan Barboza Rodriqis qıjıkimilər və toxumlu bitkilər sahəsində ixtisaslaşmışdır..

## Elmi işləri

* *A Lingua Geral do Amazonas e o Guarany: observações sobre o alphabeto indigena.* Rodrigues, 1888.
* *Pacificação dos Crichanás*. Rodrigues, 1885.
* *Poranduba Amazonense*. Rodrigues, 1890.
* *Vocabulario indigena comparado*. Rodrigues, 1892.

## İstinadlar
Mark Ueyn Çeyz

**Mark Ueyn Çeyz** (, ) — Amerika əsilli Böyük Britaniya botaniki. London Kral Cəmiyyətinin üzvü.

## Elmi işləri
* *Chase, M. W.*, *Hanson, L.*, *Albert, V. A.*, *Whitten, W. M.* & *Williams, N. H.* (2005). Life history evolution and genome size in subtribe Oncidiinae (Orchidaceae). Annals of Botany 95: 191–199.
* *Chase, M. W.*, *Salamin, N.*, *Wilkinson, M.*, *Dunwell, J. M.*, *Kesanakurthi, R. P.*, *Haidar, N.* & *Savolainen, V.* (2005). Land plants and DNA barcodes: short-term and long-term goals. Philosophical Transactions of The Royal Society B: Biological Sciences 360: 1889–1895.
* *Pridgeon, A. M.*, *Cribb, P. J.*, *Chase, M. W.* & *Rasmussen, F. N.* (eds) (2005). Genera Orchidacearum, Vol. 4: Epidendroideae (part 1). Oxford: Oxford University Press. 694 pp.
* *Chase, M. W.*, *Fay, M. F.*, *Devey, D. S.*, *Maurin, O.*, *Rønsted, N.*, *Davies, T. J.*, *Pillon, Y.*, *Petersen, G.*, *Seberg, O.*, *Tamura, M. N.*, *Asmussen, C. B.*, *Hilu, K.*, *Borsch, T.*, *Davis, J. I.*, *Stevenson, D. W.*, *Pires, J. C.*, *Givnish, T. J.*, *Sytsma, K. J.*, *McPherson, M. A.*, *Graham, S. W.* & *Rai, H. S.* (2006). Multigene analyses of monocot relationships: a summary. Aliso 22: 63–75.
* *Cabrera, L. I.*, *Salazar, G. A.*, *Chase, M. W.*, *Mayo, S. J.*, *Bogner, J.* & *Dávila, P.* (2008). Phylogenetic relationships of aroids and duckweeds (Araceae) inferred from coding and noncoding plastid DNA. American Journal of Botany 95: 1153–1165.
* *Chase, M. W.*, *Bremer, K.* & *Stevens, P.* (eds) (1998). Angiosperm Phylogeny Group (APG): An ordinal classification for the families of flowering plants. Ann. Missouri Bot. Gard. 85: 531–553.
* *Soltis, P. S.*, *Soltis, D. E.* & *Chase, M. W.* (1999). Angiosperm phylogeny inferred from multiple genes: a research tool for comparative biology. Nature 402: 402–404.
* *Wikström, N.*, *Savolainen, V.* & *Chase, M. W.* (2001). Evolution of the angiosperms: calibrating the family tree. Proc. Roy. Soc. Lond., Ser. B, Biol. Sci. 268: 2211–2220.
* *Pridgeon, A. M.*, *Chase, M. W.*, *Cribb, P. J.* & *Rasmussen, F. N.* (2001, 2003). Genera Orchidacearum, vols 2 & 3. Oxford: Oxford University Press. Pp 416+359.
* *Chase, M. W.*, *Bremer, K.*, *Bremer, B.*, *Thulin, M.*, *Stevens, P. F.*, *Soltis, D. E.*, *Soltis, P. S.* & *Reveal, J.* (2003). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. Bot. J. Linn. Soc. 141: 399–436.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* New Keeper of Jodrell Laboratory, Royal Botanic Gardens, Kew
Alek Melton Pridgeon

**Alek Melton Pridgeon** (, ) — Böyük Britaniya botaniki.

## Əsərləri

Bateman, R.M., Hollingsworth, P.M., Preston, J., Luo, Y.B., Pridgeon, A.M. & Chase, M.W. 2003. Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). Botanical Journal of the Linnean Society 142(1): 1–40. DOI: 10.1046/j.1095-8339.2003.00157. Open access ResearchGate Reference page. 
Chase, M.W., Cameron, K.M., Freudenstein, J.V., Pridgeon, A.M., Salazar, G., van den Berg, C. & Schuiteman, A. 2015. An updated classification of Orchidaceae. Botanical Journal of the Linnean Society 177(2): 151–174. DOI: 10.1111/boj.12234 Reference page.

## İstinadlar
Karlo Luici Speqazzini

**Karlo Luici Speqazzini**, və ya **Karlos Luis Speqazzini** ( или , ) — İtaliya-Argentina botaniki, mikoloqu.

## Əsərləri
Aşağıdakı əsərləri var:
* *Fungi Patagonici*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: Buenos Aires, P. E. Coni, 1887. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Plantae novae v. criticae Reipublicae Argentinae. [Decas III]*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: La Plata, Solá, Sesé y Cia. 1897. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Stipeae Platenses / auctore Carolo Spegazzini*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: Montevideo: Establecimiento tipo-litográfico Oriental, 1901. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Flora de la Provincia de Buenos Aires. [Tomo 1]*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: Buenos Aires: M. Biedma è Hijo, 1905. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Contribución al estudio de la flora del Tandil, por C. Spegazzini*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: La Plata, 1901. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Fungi Fuegiani*. Spegazzini, Cárlos, Publication info: Buenos Aires. P.E. Coni, 1887. Contributed by: New York Botanical Garden.
* *Fungi Puiggariani*. Spegazzini, Cárlos, — Puiggari, Juan Ignacio, Publication info: Buenos Aires, Impr. de P.E. Coni, 1889. Contributed by: New York Botanical Garden.

## İstinadlar
Moisey Yefimov

**Moisey Yefimov** ( ) (4 avqust 1927 – 14 noyabr 2010) – Saxa şairi və tərcüməçisi, Saxa Respublikasının Xalq şairi, SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü (1957)

## Həyatı
Moisey Dmitriyeviç Yefimov 4 avqust 1927-ci ildə Yakutiya ASSR Verxoyansk rayonunun Dulgalax kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətcə Saha türküdür. 1953-cü ildə Yakutiya Pedaqoji İnstitutunu bitirdikdən sonra "Eder Kommunist" (Yakutiya gəncliyi) qəzetində poeziya və incəsənət şöbəsinin müdiri, "Kıım" adlı respublika qəzetində və "Xotugu sulus" jurnalı redaksiyalarında çalışmış, orta məktəbdə müəllim işləmişdir. 1963–1983 — Yakutiya Yazıçılar Birliyinin məsul katibi və idarə heyəti sədrinin müavini olmuşdur.

1991-ci ildən ömrünün sonunadək Saxa Respublikası (Yakutiya) Yazıçılar Birliyinin İcraiyyə Komitəsinin sədri, Saha Respublikası Ruhani Akademiyasının
elmi katibi olmuşdur. SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü (1957), Saxa Respublikası (Yakutiya) Yazıçılar Birliyinin üzvü (1991) olmuşdur.
14 noyabr 2010-cu ildə vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Moisey Yefimovun şeirləri 1940-cı illərin sonlarından etibarən nəşr olunmağa başlamışdır. İlk şeir kitabı "Günəşin batmadığı yerdə" (Киирбэт күннээх дойдуга) 1954-cü ildə nəşr edilmişdir.

Sovet dövründə yakut və rus dillərində, bəziləri keçmiş SSRİ xalqlarının dillərində nəşr olunan 48 şeir toplusunun müəllifidir. Bir çox şeirlərinə mahnılar bəstələnmişdir.

Şairin bəzi kitabları dünya dillərinə tərcümə edilmişdir. Moisey Yefimov, M.Qorki, N.Nekrasov, Y.Kupala, S.Marşak, S.Şipaçev və başqa müəlliflərin əsərlərini, o cümlədən qazax, qırğız şairlərinin şeirlərini Saha dilinə tərcümə etmişdir.

## Əsərləri
**Saxa dilində**
* Дьулуур. Хоhооннор, поэмалар. — Якутск, 1980
* Кистэлэҥнээх холбуйа. Сэhэн. — Якутск, 1981
* Нөрүөн нөргүй. Хоhооннор. — Якутск, 1982
* Хойуунньу. Остуоруйалар. — Якутск, 1984
* Этигэн хомус. Сэhэн. — Якутск, 1985
* Олох өрөгөйө. Хоhооннор, поэмалар, сонеттар. — Якутск, 1986
* Куустуспут хатыҥнар. Хоhооннор, поэмалар. — Якутск, 1987
* Остуоруйа үүтээнэ. — Якутск, 1989
* Хотой үҥкүүтэ. Хоhооннор, поэмалар. — Якутск, 1993

**Rus dilində**
* В краю, где солнце не заходит: Стихи. — М.: Сов. писатель, 1965
* Звёздный дождь: Стихи и поэмы. — М.: Сов. писатель, 1970
* Спутники над Туймадой: Стихи и поэмы. — М.: Современник, 1975
* У камелька: Стихи. — М.: Дет.лит., 1986
* Оленьи скачки: Стихотворения и поэма. — М.: Сов. Россия, 1987
* День незакатного солнца: Стихотворения и поэмы. — М.: Современник, 1990
* Торжество жизни. — Якутск: Бичик, 2006. — 128 с.

## Mükafat və təltifləri
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* Saha Respublikasının xalq şairi
* Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət işçisi
* Rusiya Federasiyasının Əməkdar Mədəniyyət işçisi
* Yakutiya Komsomol Mükafatı laureatı
* "Alaş" ədəbi mükafatı laureatı (Qazaxıstan)
* Verxoyansk rayonunun fəxri vətəndaşı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Kid A

***Kid A*** — İngiltərə rok qrupu Radiohead-in sayca dördüncü musiqi albomu. 2000-ci ildə işıq üzü görən albom qrupun musiqi baxımından bir çox dəyişiklik etdiyi albom hesab olunur. Qrup "Kid A" ilə əvvəlki albomlarındakı brit rok üslubundan eksperimental roka keçid edir.

## Mahnıların siyahısı

# "Everything In Its Right Place" – 4:11
# "Kid A" – 4:44
# "The National Anthem" – 5:50
# "How To Disappear Completely" – 5:55
# "Treefingers" – 3:42
# "Optimistic" – 5:16
# "In Limbo" – 3:31
# "Idioteque" – 5:09
# "Morning Bell" – 4:29
# "Motion Picture Soundtrack" – 6:59
David Stanley Seigler

**David Stanley Seigler** (, ) — ABŞ botaniki.
## Əsərləri
* 2003. *Phytochemistry of Acacia sensu lato*. Ed. Pergamon. 873 pp.
* 1998. *Plant secondary metabolism*. Ed. Springer. 759 pp. ISBN 0412019817 En línea
* Herbert N. Nigg, David S. Seigler. 1992. *Phytochemical resources for medicine and agriculture*. Ed. Plenum Press. 445 pp. ISBN	0306442450
* Kevin C. Spencer, Larry A. Hauser, David S. Seigler. 1985. *Systematics of Adenia (Passifloraceae): numerical analysis and chemistry*. Ed. Dept. of Plant Biology, University of Illinois. 44 pp.
* David A. Young, David S. Seigler. 1981. *Phytochemistry and angiosperm phylogeny*. Ed. Praeger. 295 pp. ISBN 0030560799
* Society for Economic Botany (U.S.), David S. Seigler. 1977. *Crop resources: proceedings of the 17th annual meeting of the Society for Economic Botany, the University of Illinois, Urbana, June 13-17, 1976*. 233 pp. ISBN 0126349509
* 1967. *I. The kinetics of the epimerization of a dimethyl cis and trans-1,2-cyclo-alkanedi-carboxylates ; II. A study of the phyto-chemistry of the genus Cnidoscolus ; III. The X-ray crystal structure of trans-1,3-cyclobutanedicarboxylic acid*. Ed. University of Oklahoma. 638 pp.

## İstinadlar
Tira Qrafström

**Tira Qrafström**, nikahdan əvvəlki soyadı **Boklund** (; ) — İsveç rəssamı və toxucu.

## Həyatı
Tira Qrafström rəssam Yohan Boklundun ailəsində anadan olmuşdur. 1881 — 1882-ci illərdə Konstfack Texniki Məktəbində oxumuş və əlavə olaraq atası Yohandan dərslər alırdı. Tira gənc yaşlarında 1882-ci ildə *Handarbetets vänner* (Sənətkarların dostları) işə düzəldi və birliyin lider mövqelərinə çatdı. Tira Qrafström 1897 — 1902-ci illərdə *Nordiska Kompaniet* ilə əlaqəli öz toxuculuq studiyasını açdı, lakin 1922-ci ildə yenidən öz toxuculuq emalatxanasını açdı. Fəaliyyətləri sayəsində modaya, xüsusən də tikmələrin populyarlaşmasına güclü təsir göstərməyə başladı. 1907-ci ildə Qrafström Ədəbiyyat və İncəsənət medalına layiq görüldü.

İsveç Milli Muzeyində Tira Qrafströmun müxtəlif çiçək naxışlı divar qobelenləri təqdim olunur, hansıları ki o, Ferdinand Boberq ilə birgə hazırlamışdır. Bundan başqa, onun öz emalatxanasında hazırladığı əsərlər digər muzeylərdə də təqdim olunub.

## İstinadlar
Xristian Henrix Person

**Xristian Henrix Person** (, 1761—1836) — Niderland botaniki və mikoloqu.

## Əsərləri

* *Neuer versuch einer systematische Eintheilung der Schwämme*. In: Römers Neues Magazin für der Botanik 1794, 1 p. 109
* *Observationes mycologicae* (Leypsiq, 1796—1799, 2 cilddə)
* *Tentamen dispositionis methodicae fungorum in classes, ordines, generae et familias* (Leypsiq, 1797)
* *Commentatio de fungis clavaeformibus* (Leypsiq, 1797)
* *Icones et discriptiones Fungorum minus cognitorum* (Leypsiq, 1798—1800, 2 buraxılış)
* *Commentarius, Schaefferi fungorum Bavariae indigenorum icones pictas, differentiis specificis etc. illustrans* (Erlangen, 1800)
* *Icones pictae rariorum Fungorum* (Paris, 1803—1808,4 buraxılış)
* ''Traité sur les Champignons comestibles'' (Paris, 1819)
* *Mycologia Europaea seu completa omnium fungorum in variis Europaeae regionibus detectorum enumeratio, methodo naturali disposita, descriptione succincta, synonymia selecta et observationibus criticis additis* (Erlangen, 1822—1828, 3 cilddə)
* ''Sinopsis plantarum seu Enchiridium botanicum'' (Paris, 1805—1807, 2 cilddə),
* *Species Plantarum seu Enchiridium botanicum* (Sankt-Peterburq, 1817—1821, 5 cilddə).
## İstinadlar
Enn Makbet

**Enn Makbet** (; ) — Şotlandiya rəssamı və yazıçısı, tikmə ustası və modern növü dizayneri, Qlazqo sənət məktəbinin nümayəndəsi.

## Həyatı
Enn Makbet Qlazqo İncəsənət Məktəbində oxumuş və 1911-ci ildən bu məktəbdə tikmə şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Parça dizayneri olaraq sənətçilər Çarlz Makintoş və onun həyat yoldaşı Marqaret ilə əməkdaşlıq edirdi. Uzun müddət ərzində E.Makbetin əsərləri xanım Kranstonun çay salonunda sərgilənirdi, bu yer XX əsrin əvvəllərində Qlazqo şəhərinin avanqard və modernist sənət əsərlərinin sərgiləndiyi məkan hesab edilirdi. Makbet bəzi tekstil və geyim şirkətləri üçün dizayn işləri də həyata keçirmişdir. Onun naxışları Qlazqo katedralıni bəzəyir.

E. Makbet bədii tikmə üzrə 5 kitabın müəllifidir. Sənətkar ömrünün son 27 ilini Paterdeyl (Kambriya qraflığı) adlı kiçik şəhərdə keçirdi. Yerli Müqəddəs Patrik kilsəsində onun naxışları toplusu var.

## İstinadlar
1983 Beyrut kazarma bombalanması

**1983 Beyrut kazarma bombalanması** — 23 oktyabr 1983-cü ildə Livan vətəndaş müharibəsi dövründə Beyrutda meydana gələn bombalı hücumudur. Bu hücum nəticəsində 299 Amerika və fransız əsgəri ABŞ və Fransa əsgərlərinin yerləşdirildiyi binaların qarşısında iki bomba yüklü yük maşınının partlaması nəticəsində həyatını itirmişdir. Daha sonra Hizbullah olaraq bilinən İslami Cihad təşkilatı bombalı hücumun məsuliyyətini öz üzərinə götürmüşdür.

Nəqliyyat vasitələrindəki partlayıcılar intiharçılar tərəfindən partladılmışdır. ABŞ dəniz piyadaları korpusu kazarmalarına edilən hücumda 220 nəfəri dəniz piyadası, 18 nəfəri dənizçi və 3 nəfəri əsgər olmaqla ümumilikdə 241 Amerika əsgəri öldürüldü, 60-ı yaralandı. ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusunun İkinci Dünya müharibəsindəki İvo Jima döyüşündən bu tərəfə və ABŞ ordusunun Vyetnam müharibəsindəki Tet Hücumunun ilk günündən bu tərəfə bir gün ərzində ən çox əsgər itirdiyi hadisədir. Həmçinin bu hücum İkinci Dünya müharibəsindən bəri xaricdəki Amerikalılara edilən ən ölümcül hücumdur. Bundan əlavə, binada qapıçı olaraq işləyən yaşlı bir livanlı da ilk partlayışda öldü. İstifadə olunan partlayıcı 5,400 kq ağırlığında TNT-yə bərabər idi.

İki dəqiqə sonra, Fransız əsgərlərinin qaldığı səkkiz mərtəbəli binaya (Fransa "Drakkar" paraşütçü kazarması, Ramlet al Baida, Beyrut) edilən hücumda 58 Fransız paraşütçü öldürüldü, 15 əsgər yaralandı. Bu, Əlcəzair müharibəsinin bitməsindən bəri Fransanın ən ağır hərbi itkisidir. Livanlı qapıçının həyat yoldaşı və binada olan dörd uşağı da hadisə nəticəsində öldü.

Hücumlar 1982-ci ildə İsrailin Livanı işğal etməsindən və Fələstin Azadlıq Təşkilatının geri çəkilməsindən sonra ölkədə yerləşdirilmiş beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin geri çəkilməsinə səbəb oldu.
Leonid Popov

**Leonid Andreyeviç Popov** (; ) – Saxa yazıçısı, Saxa Xalq şairi.

## Həyatı
Leonid Popov 14 avqust 1919-cu ildə Saxa Respublikasının Suntar ulusunun Arılax kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə Yakutiya Pedaqoji İnstitutununu bitirmiş, daha sonra Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil almışdır. Yakutiya Kitab Nəşriyyatında və "Hotugu sulus" jurnalında çalışmışdır. 1944-cü ildə SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv seçilmişdir.

## Yaradıcılığı
Leonid Popovun ilk şeiri 1937-ci ildə nəşr edilmişdir. 1943-cü ildə Böyük Vətən Müharibəsi ilə bağlı şeirlər toplusu "Görüş gününü gözləyirəm" (Күүтэбин көрсүһэр күннэри) adı ilə ayrıca kitab kimi nəşr olunmuşdur. Onun poetik axtarışları "Ürəyin dibindən" (Истиҥ сүрэхтэн), "Qağayılar" (Хоптолор),"Təmiz qar üsrtündə gəzirik" (Хаамыах халыҥ хаарынан) kimi kitablarda əksini tapmışdır.

Leonid Popovun ən məşhur əsəri Sovet İttifaqı Qəhrəmanı F. K. Popova həsr olunmuş "Nəğməyə çevrilən həyat" (Ырыа буолбут олох) və "Mənim Respublikam" (Мин республикабар) poemalarıdır. Leonid Popov nəsr yaradıcılığı ilə məşğul olmuş, "Tayqa cığırları" (1961) hekayələr toplusunu, "Kyundeli" (1970) povestini, "Toqo Sele" (1976) və "Maya diyarı" (1978) romanlarını nəşr etdirmişdir.

Onun "Qartallar yüksəklərdə uçur" (1959), "Oxon oğulları" (1968) pyesləri uğurla səhnəyə qoyulmuşdur. Ədib həmçinin Saxa Respublikasının brilyant mədənçilərinə həsr olunmuş "Narahat istirahət" (Түбүктээх сынньалаҥ) pyesinin müəllifidir. Leonid Popovun əsərlərinin bir qismi uşaq ədəbiyyatı ilə bağlıdır.

Əsərlərini doğma ana dili olan saha dilində yazmışdır. Leonid Popov bir çox rus ədiblərinin, o cümlədən N. V. Qoqolun "Taras Bulba", B. Polevoyun "Əsil insan haqqında povest", Aleksandr Fadeyevin "Gənc qvardiya" əsərlərini, Aleksandr. S. Puşkinin, Mixail Lermontovun, Vladimir Mayakovskinin şeirlərini saxa dilinə çevirmişdir.

## Mükafatları
* Maksim Qorki adına RSFSR Dövlət mükafatı
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni

## Əsərləri
* Утро над Леной: Стихи и поэмы. – М.: – Якутск, 1953.
* Свет над тайгой: Стихи и поэмы. – М.: Сов. писатель, 1953.
* Алмазный край: Стихи. – М.: Сов. Россия, 1958.
* Снегопад: Стихи и поэмы / Пер. Д. Романенко. – М.: Гослитиздат, 1963.
* Твердость – десять: Стихи. – М.: Сов. писатель, 1966.
* Талыллыбыт айымньылар. – Дьокуускай: 1969
* Песни Вилюя: Стихи / Пер. А. Преловский. – М.: Сов. Россия, 1970.
* Ищу алмазы: Стихи / Пер. Ю. Разумовский. – М.: Сов. писатель, 1974.
* Я – ветка тайги: Стихи. – М.: Современник, 1977.
* От океана до океана: Стихи и поэмы. – М.: Гослитиздат, 1979.
* Тоҕой Сэлэ. Роман. / Пер. А. Гурулев. – М, 1981
* Күннээх таас. Кэпсээннэр, сэһэн. – Дьокуускай:1982
* Зову май: Стихи / Пер. Ю. Разумовский. – М.: Современник, 1986.
* Кынаккын уун миэхэ, кыталык. – Дьокуускай: 1989

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Moisey Yefimov

## Xarici keçidlər
* Qısa Ədəbiyyat Ensiklopediyası 
* P. A. Oyunki adına Yakutsk Dövlət Ədəbi Muzeyi: Leonid Andreeviç Popov