Avqus Vesli

**Avqus Anselm Vesli** () — Finlandiyalı jurnalist, həmkarlar ittifaqının üzvü və inqilabçı. 1918-ci il Finlandiya vətəndaş müharibəsində Qırmızı Qvardiyaya rəhbərlik etmişdir.

## Həyatı

### Erkən illəri və Finlandiya vətəndaş müharibəsi
Avqus Anselm Veslin Tampere şəhərində dünyaya gəlib və 1904-cü ildə 17 yaşında ABŞ-yə köç edib.O, Amerika Sosialist Partiyasının fəal üzvü olub, fin-amerikalı işçilər arasında məruzəçi kimi fəaliyyət göstərib. Wesley Minnesota ştatının Duluth şəhərindəki İşçi Xalqlar Kollecində oxuyub və burada 1910-cu illərin ortalarında müəllim kimi də çalışıb.O, Dünya Sənaye İşçiləri ilə əlaqəli olan Finlandiyanın gündəlik Industrialisti qəzetində jurnalist idi.Vesley Birləşmiş Ştatlar vətəndaşlığına sahib idi, lakin ölkə 1917-ci ildə Birinci Dünya Müharibəsinə qoşulduqda, Vesley layihədən yayınmaq üçün Yaponiya və Rusiya vasitəsilə Finlandiyaya qayıtdı.
Vesley həyat yoldaşı Fanny Käyhkö'nün məmləkəti olan Şimali Kareliyanın ucqar əyalətindəki Joensuu'ya köçdü.Vesli Sosial Demokrat Partiyasının rayon partiya katibi vəzifəsində çalışıb.1917-ci ildə Finlandiyada keçirilən ümumi tətil zamanı o, yerli tətil komitəsinin rəhbəri idi və tezliklə Joensuu Qırmızı Qvardiyasının komandiri seçildi.1918-ci il yanvarın sonlarında vətəndaş müharibəsi başlayan kimi, Ağ Qvardiyaçılar Joensuuda nəzarəti ələ keçirdilər. Qırmızıların çoxu əsir düşdü, lakin Vesli şəhəri tərk etməyi bacardı. O, cəbhə xəttini keçərək Qırmızıların nəzarətində olan Finlandiyanın cənubuna keçdi və paytaxt Helsinkiyə yollandı. O, Helsinki Qırmızı Qvardiyasının komandiri oldu və fevralın 16-da Vesli təşkilatın iyerarxiyasında ikinci ən yüksək vəzifə olan Qırmızı Qvardiyanın baş qərargahının rəisi seçildi. 

### Murmansk legionu

6 aprel 1918-ci ildə Tampere döyüşündəki məğlubiyyətdən sonra Kullervo Mannerə diktator səlahiyyətləri verildi və Vesli vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. 
Sosialist fraksiya aprelin sonunda süqut etməzdən əvvəl Vesli Sovet Rusiyasına qaçdı. O, Şərqi Kareliyaya köçdü və Rusiyaya qaçmış Fin Qırmızı Qvardiya döyüşçülərindən ibarət Britaniya tərəfindən təşkil edilmiş bir birləşmə olan Murmansk legionuna qoşuldu. Müttəfiq Şimali Rusiya Müdaxiləsi zamanı Vesli tərcüməçi və kəşfiyyatçı kimi xidmət etdi və Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin leytenantı oldu.
Almaniyanın təslim olmasından sonra Müttəfiqlər və Sovet Rusiyası düşmən olduqdan sonra Murmansk legionunun statusu dəyişdi. Murmansk legionunun fin komandiri Verner Lehtimäki bolşevik hökumətinə sadiq qaldı, lakin Uesli, Oskari Tokoy və Karl Emil Primus-Nyman açıq şəkildə müttəfiqləri dəstəklədilər. Onlar Fin fəhlə sinfini kommunizmi rədd etməyə və demokratik sosialist Finlandiya uğrunda onlara qoşulmağa çağırdılar.Sürgündə olan Finlandiya Kommunist Partiyası üçü satqın və qanundan kənar elan etdi.
Daha sonra Vesli Lehtimakinin üsyan planını və Finlandiyaya hücum etmək niyyətlərini ifşa etdi. Nəticədə Lehtimaki və başqaları, məsələn, Livo Ahava legiondan qovularaq bolşevik tərəfinə keçdilər.

### Estoniyada həyat

Murmansk legionu 1919-cu ilin sonlarında ləğv edildi. Böyük Britaniya və ABŞ Finlandiyanın müstəqilliyinin tanınması üçün ilkin şərt qoydular; Finlandiya hökuməti legionerlərin sağ-salamat evlərinə qayıtmasına icazə verməli idi və onlar etdikləri əməllərə görə cəzalandırıla bilməzdilər. Bununla belə, bu müqavilə Uesli kimi Qırmızı Qvardiya liderlərini istisna edirdi. Ona Britaniyaya köçmək icazəsi verildi, lakin Vesli Estoniyada qalmağı seçdi. O, Estoniya Ordusuna daxil olub, burada Müstəqillik Müharibəsində leytenant rütbəsində xidmət edib. Müharibədən sonra Vesli Tallinndə məskunlaşdı və burada əvvəlcə sosial işlər nazirliyində, sonra isə Vaba Maa qəzetində jurnalist kimi çalışdı.

Vesli ədəbiyyatı eston və fin dillərinə də tərcümə edirdi. Onun tərcümələrindən biri də Laozinin məşhur “Tao Te Çinq” əsərinin 1937-ci ildə eston dilindəki versiyasıdır.

1920-1930-cu illərdə Vesli bir neçə dəfə Finlandiya hökuməti ilə əlaqə saxlayıb, Finlandiyaya qayıtmağı xahiş etsə də, heç bir uğur əldə edə bilmədi; hökumət Qırmızı Qvardiya liderlərinin geri qayıtmasını istisna edirdi. 1940-cı ilin iyununda Sovet İttifaqı Estoniyanı işğal edəndə Vesli yerin altına girdi. Onu sonuncu dəfə 1941-ci ildə Narvada görüblər. 
Bəzi qəzet mənbələrinə görə, Vesli 1942-ci ildə Leninqradın mühasirəsində aclıqdan ölüb.

## İstinadlar