open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komando

**Komando** — fiziki və nəzəri hazırlıqları nəticəsində əldə etdikləri qabiliyyətləri sayəsində; qısa bir müddət ərzində hədəfin detalları ilə birlikdə kəşfiyyatını həyata keçirdərək vəziyyəti qiymətləndirib hədəfi məhv edən, təchizat ilə təmin edilməsə belə vəzifəni başa çatdırmağı bacaran əsgər.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra xüsusi şəraitlərdə əməliyyatlar apara bilən, yüksək hazırlıqlı xüsusi təyinatlı qoşunların yaradılmasına böyük diqqət yetirilməyə başlandı. Artıq bu gün xüsusi təyinatlılar demək olar ki, bütün ölkələrdə Silahlı qüvvələrin ən etibarlı və seçmə birləşməsi sayılır. 

1994-cü ildə Ermənistan ilə Azərbaycan arasında atəşkəs imzalandıqdan sonra Azərbaycanda da xüsusi təyinatlı qüvvələrin yaradılmasına başlanıb.

Türkiyədə «Kommando», «Bordo bereli» «SAT-SAS», ABŞ-da «Reyncer», «Delta forçe», Rusiyada «Alfa», «Vımpel», «Delta», İsraildə «Amor», Böyük Britaniyada «Kommandos», «Skorpion», Finlandiyada «Yeger», Gürcüstanda Xüsusi Əməliyyatlar Qrupu (Group «A»), Azərbaycanda «Yarasa», «Qartal», «Şahin», «Vaşaq», «Əqrəb» və s. şərti adlarla tanınan xüsusi təyinatlı dəstələr mövcuddur.

## Xarici keçidlər
Əsəd Əhmədov küçəsi (Bakı)

**Əsəd Əhmədov küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunun Yeni Yasamal yaşayış massivindəki küçə. Küçə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Əsəd Əhmədovun adını daşıyır. Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsindən Bakı dairəvi avtomobil yoluna kimi uzanır.

## Haqqında

Əsəd Əhmədov küçəsi Yeni Yasamalın əsas küçələrindən olan Məhəmməd Xiyabani küçəsinə paraleldir. Küçədə 77 və 211 saylı marşrut avtobusları hərəkət edir.

Küçə sonuncu dəfə 2018-ci ildə əsaslı təmir olunub. Təmir zamanı küçə boyu hər bir istiqamət üzrə ümumi uzunluğu 3.2&nbsp;km olan yeni piyada səkiləri inşa edilib.

## Kəsişdiyi küçələr
Əsəd Əhmədov küçəsi Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsindən başlayır və Bakı dairəvi avtomobil yolu ilə kəsişmədə bitir.

* Rasim Səfərov küçəsi
* Vasif Əliyev küçəsi
* Zaur Kərimov küçəsi
* Dadaş Bünyadzadə küçəsi

## Mühüm ünvanlar

* № 28 — Dent Star
* № 3 — AZZA Cake House
* № 26 — 19№-li notariat kontoru 
* № 19/1 — Bravo Market
* № 19 — Bolmart Market
* № 173 — Bazar Store
* № 24B — Şərur MTK
* № ? — Şəms MTK
* № 2/8 — Katv 1
* № ? — Lider Klinikası
* № 2 — Osmanlı Hamamı
* № 28L — Ləziz House
* № 10 — Şuşa şəhər 1 saylı tam orta məktəbi
* № ? — Etalon MTK
* № ? — Etalon market
* № 2 — 308 saylı tam orta məktəb
* № 9 — Albalı Uşaq Bağçası
* № ? — Yasamal Yanğından Mühafizə Xidməti
* № ? — Su Nəqliyyatı Polisi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Əsəd Əhmədov küç. (Bakı)
Rauf & Faik

**Rauf Faik** — Azərbaycan əsilli rus duet əkiz ifaçılar.

## Həyatı
Əkiz olaraq dünyaya gələn Rauf və Faik Mirzəyev qardaşları 7 iyul 1999-cu ildə Rusiya Federasiyasının Udmurtiya Respublikasının İjevsk şəhərində anadan olublar. 4 yaşından musiqi öyrənməyə başlayıblar. 2018-ci ildə ikili konsert turu ilə 21 şəhəri gəziblər, 2019-cu ilin aprel ayında isə Rusiya şəhərlərində yeni tur başlayıblar.

## Musiqi təsirləri və üslubu
Qardaşlar 90-cı illərin musiqisi ilə böyüyüblər: R&B, pop, soul, Brian McKnight, Michael Jackson. "Музыка первого" saytındakı profilə görə, Jahseh Dwayne Ricardo Onfroy və Maykl Cekson öz bütləri adlandırırlar. Faikin fikrincə, XXXTentacion onlar üçün çox şey deməkdir və çox ruhlandırıcıdır.

"Музыка первого" kanalına görə, Rauf və Faikin səs diapazonu 4 yarım oktavadır.

## Diskoqrafiya
### Albom

### Single

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* rauffaiktour.com — Rauf & Faik rəsmi saytı
Lakerda

thumb|right|Lakerda
**Lakerda** uzun müddətli balıq turşusu. Təmizlənmiş palamut balıqlarından hazırlanmışdır. Adətən salat və ya mezze kimi yeyilir. Xidmətdən əvvəl duzunu buraxana qədər suda saxlanılır və balığın derisi fileto bıcağıyla soyulur. Sirkə də əlavə edilə bilər. İncə dilimlenmış balığın üzərində zeytunyağ gəzdirilər və qara bibər ilə səpilir. Qırmızı soğan ilə xidmət edilir.

## İstinadlar
Kefken adası

**Kefken adası** (, əvvəllər — **Dafnusiya** () — Qara dənizdə, Türkiyə sahillərində yerləşən ada. Kocaeli ili, Kandıra ilçəsi ərazisinə daxildir. İlk əvvəllər Afina dəniz ittifaqının (431 b.e.ə) ərazisi olmuşdur. Antik dövrdə Apolloniya və Tinias adlarını aşımışdır.

Sonralar Roma imperiyasına və Şərqi Roma imperiyasına (Bizanas) daxil olur (395–1204-cü illər). Adada yepiskopluq fəaliyyət göstərmişdir. 1204-cü ildə ada Latın imperiyasının tərkibinə daxil olur. 1310-cu ildə ada osmanlı sərkərdəsi Ağçaqoca tərəfindən ələ keçirilir. Ancaq 1328-ci ildə bizanslar adanı yenidən ələ keçirirlər. Bir müddət ada genualıların əlində olur. 1453-cü ildə İstanbulun fəthi ilə ada Osmanlı imperiyasının ərüazisinə çevrilir. 1918–1921-ci illərdə ingilis işğalı altında olur.

2012-ci il məlumatına görə adada 1364 nəfər yaşayır.

## Mənbə
* Adanın tarixi
Samosir adası

**Samosir** () — Sumatra adasının şimalında, Toba gölü daxilində yerləşən ada. Vulkanik mənşəlli adadır. İnzibati baxımından Samosir dairəsinə daxildir. Ada sönmüş Toba vulkanının kalderasıdır.

## Təsviri
Ada 640 km² əraziyə sahibdir. O göldə yerləşən 5-ci ən böyük adadır. Üstəlik digər adada yerləşən ən hündür adadır. Qərbdən Panqururan şəhəri ilə Tele şəhərləri süni bərzəxlə birləşirlər.

## Turizm
Ada turistlər arasında özünün təbiəti və batakların mədəniyyəti ilə məşhurdur. Turistik obyektlərin çoxu Tukyuk bölgəsində yerləşir. Ora Panqururandan gəlmək mümkündür. Yerlilər demək olar ki, ingiliscə sərbəst danışırlar.

## İstinadlar
Reign in Blood

***Reign in Blood*** — 7 oktyabr 1986-cı ildə Def Jam Recordings tərəfindən yayımlanan Amerika treş-metal qrupu Slayer-in üçüncü studiya albomu. Albom qrupun səsinin formalaşmasına kömək edən prodüser Rik Rubin ilə Slayer-in ilk əməkdaşlığı idi. Albomun buraxılışı Yosef Menqeleni və onun Auşvitz həbs düşərgəsində insanlar üzərində etdiyi təcrübələri və hərəkətləri izah edən "Angel of Death" adlı albomun açılış mahnısı ilə əlaqədar narahatlıqlar səbəbilə təxirə salınmışdı. Bununla belə, qrupun üzvləri dəfələrlə nasizmi qəbul etmədiklərini və sadəcə mövzu ilə maraqlandıqlarını bildirmişdirlər.

*"Reign in Blood"* həm tənqidçilər, həm də pərəstişkarlar tərəfindən yaxşı qarşılanmış və Slayer-i populyar metal izləyicilərinin diqqətinə çatdırmaq məsuliyyətini daşımışdı. Albom Anthrax-ın *"Among the Living"*, Megadeth-in *"Peace Sells… but Who's Buying?"* və Metallica-nın *"Master of Puppets"* albomları ilə birgə 1980-ci illərinn ortalarında yenicə ortaya çıxan ABŞ treş-metalının formalaşmasına yardım etmiş və həmin vaxtdan indiyə qədər öz təsirini saxlamışdır. Slayer-in ABŞ-nin *"Billboard 200"* hit-paradına daxil olan ilk işi olan bu albom orada 94-cü pillədə qərarlaşmış və 20 noyabr 1992-ci ildə qızıl sertifikata layiq görülmüşdü. Albom 2013-cü ildə "NME" jurnalının tərtib etdiyi "Tarixin ən yaxşı 500 musiqi albomu" siyahısında 287-ci yerdə olmuşdur.

## Mahnı siyahısı

**1998 re-issue bonus tracks**

: 
"Aggressive Perfector" kompozisiyası *[[Haunting the Chapel]]* minialbomuna daxil edilmiş versiya ilə müqayisədə daha qısa olmaqla yanaşı, daha təmiz səslənməyə malik idi. Albomun yenidən yayımlanmış versiyasında bəzi əvvəlki CD-lərdəki "Postmortem" mahnısının yüksək templi hissəsindən "Raining Blood" mahnısına keçidi zamanı yaranan problem aradan qaldırılmışdır.

## Albom üzərində işləyənlər
* Tom Araya — vokal, bas-gitara
* Ceff Hanneman — gitara
* Kerri Kinq — gitara
* Deyv Lombardo — zərb
* Rik Rubin — prodüser
* Lerri Keroll () — albom üzlüyü
* Endi Volles () — texnik
* Houi Vaynberq () — masterinq

## İstinadlar
Pu adası

**Pu adası** () — Tayland ərazisində, Kata çimərliyinin qarşı tərəfində, Karon çimərliyindən cənubda, Pxunet adasından qərbdə yerləşir. İnzibati baxımından Pxunet vilayətinin Karon rayonuna daxildir. Kata çimərliyi ilə ada arasında mərcan rifi vardır.
## İstinadlar
Kata (çimərlik)

**Kata çimərliyi** () — Andaman dənizində, Pxunet adasının qərb sahilində, ən çox ziyarət olunan çimərlik. Şimaldan Karon çimərliyi ilə sərhədlənir. Kata-Noy çimərliyindən 10&nbsp;km, Pxunet şəhərindən 17&nbsp;km, Pxunet hava limanından 47&nbsp;km aralıda yerləşir. İnzibati baxımından Pxunet vilayətinin Karon rayonuna daxildir. 1970-ci illərdən ərazidə yurizm inkişaf edir.  26 dekabr 2004-cü ildə Hind okeanında zəlzələ və sunami nəticəsində ərazi böyük zərər görmüşdür.
Sahil xəttinin uzunluğu 1,5&nbsp;km-dir. Sahil aypara formasındadır. Çimərliyin şimal hissədə eni 70 m, cənubda isə 50 metrdir. Çimərliyin qarşı tərəfində Pu adası yerləşir. Kata çimərliyi ilə ada arasında mərcan rifi vardır. Çimərliyə yaxın ərazidə manqrov meşələri və palma ağacları bitir. Kata, Karon çimərlikləri və Pxunet şəhəri arasında avtobus fəaliyyət göstərir..
## İstinadlar
Xəstəlik tarixi

**Xəstəlik tarixi** — müalicə-profilaktika müəssisəsinə müraciət edən hər bir şəxs üçün yazılan əsas tibbi sənəd. Xəstəlik tarixində xəstənin familiyası, adı, atasının adı, yaşı, ailə vəziyyəti, ixtisası, keçirdiyi xəstəliklər, hazırkı vəziyyəti haqqında məlumat, aparılan müalicə və müayinələrin nəticələri qeydə alınır. Xəstəxanadan çıxdıqda, yaxud başqa müalicə müəssisəsinə keçdikdə, habelə ölüm hallarında müalicə edən həkim xəstəyə ümumi nəticə - epikriz veriri.

Xəstənin vəziyyəti və xəstəliyin gedişi haqqındakı məlumatlar poliknikada, həkimin qəbuluna gəldikdə (xəstəxanada hər gün) xəstəlik tarixinə yazılır. Xəstəlik tarixi xəstəyə nəzarət edən bütün həkimlərə düzgün müalicə-profilaktik tədbirlər aparmağa imkan verir. Bəzi hallarda məhkəmə və tibbi-ekspertiza zamanı xəstəlik tarixindən sənəd kimi istifadə edilir. Ölüm hallarında pataloji-anatomik meyityarma əsasında protokol tərtib edilir.

## İstinadlar
Allar

* Allar (Yardımlı) — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Allar (Gorus) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonu ərazisində kənd.
Muğancıq

* Muğancıq (Salmas) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Salmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Muğancıq (Üçkilsə)  — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Üçkilsə (Eçmiədzin)
rayonunda kənd.
* Muğancıq Mehrab — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Muğancıq Müslüm — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Muğancıq (Marağa) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisinə görə meqapolislərin siyahısı

Siyahıda dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan meqapolislərin əhalisi ardıcıllıqla düzülmüşdür. Meqapolis və ya iri şəhərlər deyildikdə, əmək bazarının böyük iş yerlərinin sıx olduğu bölgələr və bu zonalara birbaşa bağlı olan ətraf ərazilər nəzərdə tutulur. Hal-hazırda meqapolis anlayışının dünyada dəqiq tərifi yoxdur. Bu səbəbdən də, şəhərlər arasında müqayisə çətinləşir. Əhalisinə görə meqapolislərin siyahısında bütün iri şəhər və metropolislərdəki əhalinin sayı hökumətlərin müəyyən illərdə keçirilmiş siyahıyaalmalarına əsaslanır.

Siyahıda 39 ölkədən 100 metropolitan şəhər yer almışdır.

## Siyahı

## Maraqlı faktlar
# Economist Intelligence Unit təşkilatının illik araşdırmasının nəticələrinə görə, 2019-cu ilin ən bahalı şəhərlər siyahısında 133 şəhər arasında Paris, Honkonq və Sinqapur birinci yerdədir.
# 2019-cu ilin göstəricilərinə görə ən ucuz şəhər Karakasdır.
# Ən böyük və ən inkişaf etmiş şəhər Tokiodur.
# Okeaniyada cəmi 2 meqapolis var. Ən böyüyü Sidneydir.
# Avropanın ən böyük meqapolisi Moskvadır.
#İki qitə arasında yerləşən və bu siyahıya düşən tək meqapolis dünyanın 34-cü ın böyük iqtisadiyyatı olan İstanbul şəhəridir. Həmçinin İstanbul Avropanın ən böyük 2-ci şəhəridir.
#Numbeo nun araşdırmasına görə ən çirkli şəhərlər arasında bu siyahıdakı Qahirə, Karaçi, Daka, Dehli, Pekin, Manila, İstanbul və Ankara da var.
#Dünyanın ən iri meqapolislərindən biri olmasına baxmayaraq, şəhər-dövlət olan Sinqapur, həm də dünyanın ən kiçik 20 ölkəsindən biridir.
#Dünyanın ən hündür binası Bürc Xəlifə Dubayda yerləşir.
#Dünyada ilk yeraltı park Nyu-York Sitidə açılıb.
#Dünyanın ən üzun metro xətti Seul metrosundadır. Dünyanın ən çox stansiyası olan metro sistemi Nyu-Yorkdadır, Şanxay metrosu isə ikinci yerdədir.
#Amerikada ilk pizzeriya 1895-ci ildə Nyu-Yorkda açılmışdır.
#Nyu-York dünyada ən çox milyarderin və milyonçunun evidir. Şəhərdə milyonçuların sayı 380 mindir.

## Siyahıdakı ölkələr

### A
*Almaniya Federativ Respublikası
*Amerika Birləşmiş Ştatları
*Anqola
*Argentina
*Avstraliya

### B
* Banqladeş
* Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
* Birləşmiş Krallıq
* Braziliya

### C
* Cənubi Afrika Respublikası
* Cənubi Koreya

### Ç
* Çili
* Çin Xalq Respublikası

### F
* Filippin
* Fransa

### H
* Hindistan

### İ
* İndoneziya
* İran İslam Respublikası
* İspaniya
* İtaliya

### K
* Kanada
* Kolumbiya
* Konqo Demokratik Respublikası

### M
* Meksika
* Misir
* Myanma

### N
* Niderland
* Nigeriya

### P
* Pakistan
* Peru

### R
* Rusiya Federasiyası

### S
* Səudiyyə Ərəbistanı
* Sinqapur
* Sudan

### T
* Tayland
* Tayvan
* Türkiyə

### V
* Venesuela

### Y
*Yaponiya

## Həmçinin baxın
* Əhalisinə görə ölkələrin siyahısı
* Əhalisinə görə ABŞ şəhərlərinin siyahısı
* Əhalisinə görə Fransa departamentləri
* Əhalisinə görə İran şəhərlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Demographia
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*World's largest cities and their mayors
*Geopolis
*demographia.com
*citypopulation.de
*World Gazetteer
*OECD Territorial Reviews – Competitive Cities in the Global Economy
*Map of cities

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Hacı Ömər Əfəndi

**Hacı Ömər Əmir oğlu Əfəndi** () — dövrünün görkəmli alimi, ilahiyyat nəzəriyyəsinə və təsəvvüf (sufi) fəlsəfəsinə dair əsərlərin müəllifi.

## Həyatı
Hacı Ömər Əfəndi Qazax mahalının I Şıxlı kəndində anadan olub. Ömər Əfəndi gənc yaşlarından ömrünü elmə həsr edərək böyük bir müctəhid səviyyəsinə qədər yüksələ bilib. 
Qazax şəhərinin Şıxlı kəndində ilk məktəbi məhz Hacı Ömər Əfəndi acıb.Onun fəlsəfəyə, riyaziyyata, həndəsəyə, məntiqə dair əsərləri onu dövrünün tanınmış alimləri sırasına cıxara bilib.

## Fəaliyyəti
Hacı Ömər Əfəndiyə daha çox şöhrət gətirən ilahiyyət nəzəriyyəsinə və təsəvvüf fəlsəfəsinə dair əsərləri olub. O zamanln bir cox dini məktəblərində onun ilahiyyatdan  yazdığı "Qur`ani Kərimin təfsiri" kitabı dərslik kimi tədris olunurdu.
Yaradıcılığında təsəvvüf elminə önəm verərək "Təsəvvüfün sirləri, "Şah Nəqşbəndinin hikmətləri" əsərləri ilə sufizm fəlsəfəsinə qiymətli tövfələr verib. 
XIX əsrin məşhur sufi şairi Mir Həmzə Əfəndinin şeir məktəbinin nümayəndəsi kimi tanınıb. Mir Həmzə Əfəndi öz yetirmələri Hacı Mahmud Əfəndi və Hacı Ömər Əfəndiyə həmişə etiramla yanaşaraq onların böyük övliyalığından söhbət acardı.Hətta Hacı Mahmud Əfəndi uzaqdan gələn müridləri əvvəlcə Hacı Ömər Əfəndinin ziyarətinə göndərib sonra onları qəbul edərdi.
Hacı Ömər Əfəndi 1916-cı ildə vəfat edib. Qazax rayonu  1-ci Şıxlı qəbristanlığında onun dəfn edildiyi Hacı Ömər türbəsi günü bu gün də ziyarət yeridir.

## Törəmələri
1.Mirqasım Əfəndiyev
2.Nazim Əfəndiyev
3.Mir-Həmzə Əfəndiyev
4.Vüsət Əfəndiyev
## İstinadlar
Karaok

**Karaok** - Roketsan tərəfindən inkişaf etidirilən 125 mm daşınabilən qısa məsafəli tank əleyhinə idarəolunan raket (TƏİR) sistemidir. Raketin uzunluğu 110 sm-dir. İnfraqırmızı tuşlama başlığına malik "Karaok"un 2000 metrə yaxın məsafədə hədəfləri məhv etdiyi bildirilir. Kompleks atıcı qurğu ilə birlikdə 25 kq-dan az kütləyə malikdir. "Karaok" raketinin hazırlanmasında daha əvvəl istehsal edilən OMTAS platformasından istifadə edilir.

Son zamanlar "Karaok" raketinin seriyalı istehsal prosesi davam edərkən, məhsulun bəzi hissələri embarqolar səbəbiylə yenidən işlənməli olub. Bu səbəblə kütləvi istehsal prosesinə hazırlığın daha bir neçə il davam edəcəyi gözlənilir. ASELSAN bu məqsədlə Konyada yeni bir istehsal xətti də açıb. Müəssisənin 2019-cu ildə istehsala başlayacağı gözlənilir. Modernləşmə proqramı çərçivəsində "Karaok" raketinin atəş məsafəsinin gələcəkdə mərhələli şəkildə əvvəlcə 4, sonra isə 6 km-ə çatdırılması planlaşdırılır.

## Həmçinin bax
*Spayk (TƏİR)

## İstinadlar
FIPS 10-4

**[[Federal Məlumat Emal Standartları|FIPS]] 10-4** *ölkələr*, *asılılıqlar*, *xüsusi suverenlik zonaları* və *onların əsas inzibati bölgüləri* CIA World Factbook kimi bir çox nəşrlərdə coğrafi məlumatları emal etmək üçün ABŞ hökumətinin istifadə etdiyi iki hərfli ölkə kodlarının siyahısı idi. Bu standart, həmçinin DAFIF 0413 ed 7 Amdt kimi tanındı. № 3 (Noyabr 2003) və DIA 65-18 (Hərbi Kəşfiyyat İdarəsi, 1994, "Geosiyasi Məlumat Elementləri və əlaqəli elementlər").

FIPS 10-4 kodları ISO 3166-1 alfa-2 ölkə kodlarına bənzəyir (lakin bəzən uyğun deyil). Standart, eyni zamanda, lakin ümumiyyətlə ISO 3166-2 standartına uyğun olmayan ölkələrin ən yüksək səviyyəli bölmələri üçün kodları ehtiva edir.

2 sentyabr 2008-ci ildə FIPS 10-4 NIST (Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu) tərəfindən Federal İnformasiya Qenerasiya Standartı olaraq götürülmüş on standartdan biri idi. Milli Yer Kosmik-Kəşfiyyat Agentliyi 31 dekabr 2014-cü il tarixinə FIPS 10-4 texniki xidmətini dayandırdı. FIPS 10-4 kodları "Geosiyasi Şəxslər və Kodlar" adlı bir siyahı ilə əvəz edilmişdir.

## İstinadlar
Əbdulmanaf Ələkbərov

**Ələlkbərov Əbdulmanaf Məşədi Məmməd  Bağır oğlu** (1872–1932) - Azərbaycan dənizçisi, 1-ci rütbəli kapitan, Rusiya imperiyasının donanmasında xidmət etmiş ilk azərbaycanlı kapitanlarından biridir. İçəri şəhərin Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan tarixi bınanın inşa edəni və sahibi olmuşdur. .

## Ailəsi

Əbdulmanaf Ələkbərov 1872 il, yanvarın 15-də, Bakının İçəri Şəhərində atasının 1860-ci illərdə tikdirdiyi ikimərtəbəli evdə dünyayğa göz açmışdır. Atası Məşədi Məmməd-Bağır tacir idi və sahib olduğu yelkənli  gəmi vasitəsilə Xəzəryanı ölkələrlə dəniz ticarəti aparırdı. .

Əbdulmanafın Məmməd Sadıq və Müseyib adlı qardaşları var idi. 1903-ci ildə üç qardaş Əbdulmanafın təşəbbüsü ilə atalarının evi yerində, Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən  və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan daha iri və yaraşıqlı bina tikdirmişlər.

## Təhsili

1888 ildə Əbdulmanaf Ələkbərov Bakı Xalq Turgenev Məktəbini bitirmişdir. Təhsilini davam etdirərək, 1893 ildə Bakı Dənizçilik Məktəbinin diplomunu aldı, əvvəlcə şturman, sonra isə şkiper və kapitan rütbələrini qazandı. 1912 ildə isə müvəffəqiyyətlə Sankt-PeterburqDənizçilik Məktəbini bitirdi.

## Fəaliyyəti

Xəzər və Baltik dənizlərində xidmət edirdi. 1899-cu ildə o, Xəzərdə batmış yelkənli "Aleksandr" gəmisinin dənizçilərini xilas etdiyinə görə Rus  İmperatorunun fəxri Fərmanı ilə təltif olundu.
  
1912-1914-cü illərdə iri  rus donanmasının Volqa-Don kanalı vasitəsi  ilə Baltik dənizdən Xəzər dənizinə gətirilməsinə rəhbərlik etmişdir.  
 
Xalq Cümhuriyyəti dövründə ticarət donanması ilə bağlı məsələlər  üzrə hökumətdə  məsləhətçi qismində çalışdşı. O, müstəqil respublikaya həsr etdiyi şeirləridən birində yazırdı ki, "Şərqdə məzlumlara hər gün və hər an, Yol göstərəcək tək Azərbaycan!"

Bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Ələkbərov işdən çıxarıldı,  sonra isə ona sahildə ikincidərəcəli iş tapşırıldı, və o bu işdə ömrünün sonuna qədər (1932) çalışdı .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qafar Abdullayev

**Qafar Heydər oğlu Abdullayev** () — Sovet oftalmoloqu.

## Həyatı
1896-cı ildə müasir Azərbaycan ərazisində anadan olub. BKP üzvü (b).

1933-cü ildən - iqtisadi, sosial və siyasi iş üzrə. 1933-1951-ci illərdə - Oftalmoloji klinikada köməkçi, dosent, göz xəstəlikləri kafedrasının müdiri, Səmərqənd Dövlət Tibb İnstitutunun professoru.

Tibb elmləri doktoru, Özbəkistan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü. Traxoma üçün yeni müalicə üsulları hazırlamışdır.

SSRİ Ali Sovetinin 2-ci çağırış deputatı seçilmişdir.

1951-ci ildə Səmərqənddə vəfat edib.

## İstinadlar
Ümumdünya Tibb Bacısı Günü

**Beynəlxalq Tibb Bacıları/Qardaşları Günü** — hər il 12 May qeyd olunur. Beynəlxalq Tibb bacıları/qardaşları Şurasının (ICN) himayəsi altında keçirilir.

Tibb  bacıları gününün qeyd olunması fikri ilk dəfə 1953-cü ildə irəli sürülmüşdü, lakin bu beynəlxalq gün 1965-ci ildən qeyd olunur. 1974-cü ildən ICN Beynəlxalq Tibb bacıları Gününü Xeyriyyə xidmətinin qurucularından biri olan Florens Naytingelin doğum günü olan 12 May tarixində qeyd etmək qərarına gəldi.

Hər il bu gün üçün Tibb bacıları Şurası məlumat materialları hazırlayır, qarşıdan gələn  Tibb bacıları Gününün mövzusunu və şüarını elan edir.
Böyük Britaniyada  Beynəlxalq Tibb bacıları Günü, 21 May - ölkənin həbsxana sisteminin islahatçısı E.Frinin doğum günündə qeyd olunur.
## İllik Mövzular
Beynəlxalq Tibb bacıları Gününün illik mövzuları 
* 1988 - Təhlükəsiz analıq
* 1989 - Məktəb sağlamlığı
* 1990 - Tibb bacıları və ətraf mühit
* 1991 - Psixi Sağlamlıq - Fəaliyyətdə olan tibb bacıları
* 1992 - Sağlam Yaşlanma
* 1993 - Keyfiyyət, xərclər və tibb bacısı
* 1994 - Sağlam millət üçün sağlam ailələr
* 1995 - Qadın Sağlamlığı: Tibb bacıları yol açır
* 1996 - Tibb bacılarının araşdırma yolu ilə daha yaxşı sağlamlıq
* 1997 - Sağlam Gənclər = Parlaq Gələcək
* 1998 - İcma Sağlamlığı üçün Tərəfdaşlıq
* 1999 - Tibb bacılarının keçmişini qeyd edərək, gələcəyini iddia etmək 
* 2000 - Tibb bacıları - Həmişə sizinlədir
* 2001 - Tibb bacıları, hər zaman sizinlədir: Zorakılığa Qarşı Birləşmişik
* 2002 - Tibb bacıları, hər zaman sizinlədir: ailələrə qayğı
* 2003 - Tibb bacıları: QİÇS damğası ilə mübarizə, hamı üçün çalışır
* 2004 - Tibb bacıları: Kasıblarla iş; Yoxsulluğa qarşı
* 2005 - Xəstələrin Təhlükəsizliyi üçün Tibb bacıları: Saxta dərman və standart olmayan dərman vasitələrinin hədəflənməsi
* 2006 - Təhlükəsiz kadrlar həyatını xilas edir
* 2007 - Müsbət təcrübə mühitləri: Keyfiyyətli iş yerləri = xəstəyə keyfiyyətli qulluq 
* 2008 - Keyfiyyətli çatdırılma, İcmalara Xidmət: Tibb bacılarının liderlik etdiyi ilkin Səhiyyə və Sosial Baxım 
* 2009 - Keyfiyyətli çatdırılma, İcmalara Xidmət: Tibb bacılarının liderlik etdiyi qayğı yenilikləri
* 2010 - Keyfiyyəti çatdırılma, İcmalara xidmət: Xroniki müalicəyə rəhbərlik edən tibb bacıları
* 2011 - Boşluqların Bağlanması: Giriş və kapitalın artırılması
* 2012 - Boşluqların Bağlanması: Sübutlardan Fəaliyyətə
* 2013 - Boşluqların Bağlanması: Minilliyin İnkişaf Məqsədləri
* 2014 - Tibb bacıları: Dəyişiklik üçün bir güc - Sağlamlıq üçün vacib bir qaynaq
* 2015 - Tibb bacıları: Dəyişiklik üçün bir qüvvə: Səmərəli qayğı, səmərəli qiymət
* 2016 - Tibb bacıları: Dəyişiklik üçün bir güc: Səhiyyə sistemlərinin dayanıqlığının yaxşılaşdırılması 
* 2017 - Tibb bacıları: Aparıcı səs - Davamlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmaq
* 2018 - Tibb bacıları: Aparıcı səs - Sağlamlıq insan hüququdur

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Tibb Bacısı Günü qeyd edildi
Panaitan adası

**Panaitan** () — Zond boğazında, Yava adasınından qərbdə yerləşən nisbətən iri ada. İnzibati baxımından İndoneziyanın Banten vilayəti, Pandeqlaq dairəsinə daxildir. Vulkanik mənşəllidir. Bütünlüklə Ucunq-Klon milli parkı ərazisinə daxildir.

Regionda yerləşən digər adalardan fərqli olaraq Panaitan adası Krakatau vulkanının püskürməsi nəticəsində böyük zərər görməmiçdir. Adanın sadəcə şimal və şərq sahillərini sunami vurmuşdur.

Adanın sahəsi 170&nbsp;km²-dir. Onun uzunluğu 21&nbsp;km, eni 12,7&nbsp;km-dir. Maksimal hündürlüyü 329 metrdir. Daimi əhalisi yoxdur. 
## İstinadlar
Avaran

* Avaran (Qusar) — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.  
* Avaran (Eçmiədzin) —
Makatea

**Makatea** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Taitidən 230&nbsp;km şimal-şərqdə, Rangiroa 82&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Coğrafiya
Tuamotu arxipelaqında az saylı atol olmayan adalardan biridir. Ada bir qalxma atoldur. Hündürlüyü 80 metrdir. Atollun sahəsi 24&nbsp;km²-dir. Uzunluğu 7,5&nbsp;km, eni 7&nbsp;km-dir. 
## Tarixi
Əvvəlki adı Papa Tea olmuşdur. Bu isə Polineziya dilindən tərcümədə «Ağ daş» mənasını verir. Makatea ilk dəfə 1722-ci ildə holland səyyahı Yakob Roqeveen tərəfindən kəşf edilir. O, adanı Verkwikking adlandırır.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Ranqiroa kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 61 nəfər yaşayır. *Moumu* əsas yaşayış məntəqəsidir.

## İqtisadiyyat
Makatea Sakit okeanın fosfat ehtiyatına sahib 3 adadan (Nauru və Banaba) biridir. 1917 - 1966-cı illərdə burada fosfat emalı gerçəkləşdirilirdi.

Yerli əhalinin əsas məşquliyyəti kənd təsərrüfatıdır (kopra yığımı və kokos yengəci ticarəti).

Ada böyük quano ehtiyatına sahibdir.

Arxipelaqda yeganə şirin su ehtiyatına sahib adadır.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Kaha

* Kaha (Laçın) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Daşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Kaha (Kəlbəcər) — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Yellicə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Kahaçay — Sədərək rayonu ərazisində çay.
Joao Feliks

**João Félix Sequeira** (Portuqaliyaca: [ʒuˈɐ̃w ˈfɛliks, -liʃ]; ) — Portuqaliyalı futbolçu. İspaniyanın Atletiko Madrid klubunda və Portuqaliya milli komandasında oynayır. O, əsasən hücumçu mövqeyində oynasada, vinger və ya hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi də oynaya bilir.

Félix, 2015-ci ildə Benfikaya keçməzdən əvvəl Portonun gənclər klubundada çıxış edib. Bir il sonra klubun ehtiyat komandasında oynamağa başladı və 18 yaşında peşəkar debüt edərək 2018-ci ildə ilk komandaya yüksəldi. Daha sonra hücuçu kimi oynadı və Benfikanın və liqanın ən yaxşı və ilk mövsümündə liqanın ən yaxşı gənc oyunçusu olaraq mükafatlandırıldı. Bununla yanaşı, 19 yaşında UEFA Avropa Liqasında het-trik edən ən gənc oyunçu oldu.

Félixin çıxışları bir sıra Avropa klublarının marağına səbəb oldu. Atletiko Madrid 2019-cu ildə dördüncü ən bahalı futbol transferini həyata keçirdi — bir yeniyetmə üçün ən çox ödədiyi ikinci — 126 milyon avro (113 milyon funt-sterlinq) dəyərində bir transfer haqqı ödədi.

18 yaşdan aşağı, 19 yaşdan aşağı və 21 yaşdan aşağı yaşlarda Portuqaliyanın gənclər komandalarının heyətinə düşdükdən sonra Félix, doğma torpaqda Portuqaliyanın qazandığı 2019 UEFA Millətlər Liqasının yarımfinalında böyük debüt etdi.

## Mükafatları

### Klub

#### Benfika
*  Premyer Liqaː 2018–19
*  Gənclər arasında Milli Çempionatː 2017–18
*  UEFA Gənclər Liqasıː 2016–17

### Beynəlxalq

#### Portuqaliya
*  UEFA Millətlər Liqasıː 2018–19

## İstinadlar
Buğdatəpə

* Buğdatəpə (kənd) — İrəvan xanlığının Göyçə mahalında, indiki Basarkeçər (Vardenis) rayonu ərazisində kənd.
* Buğdatəpə (dağ) — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında dağ.
* Buğdatəpə — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda dağ.
* Buğdatəpə — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında aşırım.
Mataiva

**Mataiva** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Polizer adaları qrupuna daxildir. Tikehaudan 18&nbsp;km, Rangiroadan 80&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Ada dairəvi formaya malikdir. Hündürlüyü 80 metrdir. Atollun sahəsi 16&nbsp;km²-dir. Uzunluğu 10&nbsp;km, eni 5,3&nbsp;km-dir. Daxilində laqun vardır. laqunun sahəsi 25&nbsp;km²-dir. laqunun dərinliyi 10 metrə çatır. Çökəklərdə fosfat alıqları aşkarlanmışdır. Bəzi hissələrdən laqun okean suları ilə birləşir. İqlimi rütubətli və tropikdir. İllik orta temperatur 24-30&nbsp;°C, illik yağıntının miqdarı 2500&nbsp;mm-dir.
## Tarixi
*«Mataiva»* Polineziya dilindən tərcümədə «doqquz göz» mənasını verir. Makatea ilk dəfə 1820-ci ildə rus səyyahı Faddey Bellinshauzen tərəfindən kəşf edilir. O, adanı Lazarev atollu adlandırır.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Ranqiroa kommunasına daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 204 nəfər yaşayır. *Pohua* əsas yaşayış məntəqəsidir.

## İqtisadiyyat

Tikehau və Rangiroa adasının sakinləri Mataiva atolunu ziyarət edirlər.
Yerli əhalinin əsas məşquliyyəti kənd təsərrüfatıdır (vanil yetişdirir).

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Puka-Puka

**Puka Puka** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Atoll quru və ensizdir.

## Coğrafiya
Tuamotu arxipelaqının ən ucqar adalarından biridir. Tuamotu arxipelaqının şimal-şərqində, Napukadan 260&nbsp;km cənub-şərqdə, Fakahinadan 183&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir. Bəzən Puka Puka adasını Napuka və Şimali Tepoto Dezappuentman adaları qrupuna daxil edilir. Atollun sahəsi 4&nbsp;km²-dir. Uzunluğu 5,7&nbsp;km, eni 3&nbsp;km-dir. Daxilində laqun vardır.

## Tarixi
Puka-Puka 1521-ci ildə Fernan Magellan Okeaniyada ilk kəşf etdiyi adadır. 1947-ci ildə Tur Heyerdal Kon-Tiki qayığında Okeaniyanı üzüb keçərkən ilk gördüyü ada Puka-Puka olmuşdur. 1996-cı ildə güclü tayfundan zərər görən Te One Mahina qəsəbə Fransa dəstəyi sayəsində yenidən bərpa edilir. 
## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Tuamotu-Qambe inzibati vahidliyinə daxildir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 157 nəfər yaşayır. *Te One Mahina* əsas yaşayış məntəqəsidir. Burada 110 nəfər yaşayır.
## İstinadlar
İran İslam Respublikasının Xəbərlər Şəbəkəsi

**İran İslam Respublikasının Xəbərlər Şəbəkəsi** (IRINN) İranın xəbər kanalı, İran Radio və Televiziya Şəbəkəsi Şirkətinin bir parçasıdır. Mərkəzi İranın paytaxtı Tehran şəhərindəki Jame Jam Park adlı bölgədədir. Əsasən siyasi proqramlar yayımlasa da, ancaq idman, elm və səhiyyə xəbərlərinə də yer ayrılır. Proqramların dili əsasən fars dilindədir, ancaq ingilis və ərəb dillərində də, proqramlar verilir.
Dəvəboynu

*Dəvəboynu (Marağa) — İranda kənd.
*Dəvəboynu dağı — Ordubad rayonunda dağ.
*Dəvəboynu döyüşü — 1877-1878 Rusiya-Osmanlı müharibəsi gedişatında baş tutan döyüş.
***Dəvəboynu** — Qax rayonunun şimal-şərqində dağ.  
***Dəvəboynu** — Yardımlı rayonunda dağ.
Dikdaş

* Dikdaş (Gədəbəy) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Dikdaş dağı — Culfa rayonu ərazisində dağ 
* Dikdaş — Gədəbəy və Ağdərə r-nları sərhədində dağ.
* Dikdaş — Kəlbəcər rayonu ərazisində dağ;
* Dikdaş — Tovuz rayonunun c.-unda, Böyük QıĢlaq kəndindən q.-də dağ.
* ‎Dikdaş (Germi)
Duruca

* Duruca — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Duruca — Oğuz rayonu ərazisində dağ.
* Duruca — Qax rayonu ərazisində çay.
* Duruca çayı (Şəki) — Şəki rayonu ərazisində çay.
* Durcaçay — Qəbələ rayonu ərazisində çay.
Gömür

* Gömür (Şahbuz) — Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan MR-in Şahbuz rayonunda kənd.
* Gömürçay — Şahbuz rayonunda çay.
* Gömür — Şahbuz r-nu ərazisində min. bulaqlar.
* Gömür — Quba r-nu ərazisində çay.

## Həmçinin bax
* Kömür
Darıdağ

*Darıdağ (içki) — 
*Darıdağ (bulaq) — 
*Darıdağ silsiləsi — 
*Darıdağ — Culfa rayonu ərazisində dağ.
*Darıdağ — Cəbrayıl rayonunun cənub-qərb hissəsində dağ. 
*Darıdağ — Gədəbəy rayonu ərazisində dağ.
Müqəddəs Müdafiə Həftəsi

**Müqəddəs Müdafiə Həftəsi** (, Romanizasiya: *Hafte Defâ Moqaddas*, tərcüməsi Müqəddəs Müdafiə Həftəsi) — İran tərəfindən 1980–1988-ci illəri əhatə edən İran-İraq müharibəsinin ilk həftəsini əhatə edir və bu müharibəni anmaq üçün İran təqvimində qeyd edilir (tez-tez İranda "Müqəddəs müdafiə" adlanır). Hərbi paradlarla qeyd olunur. İran təqvimi üzrə Şəhrivər ayının 31-də başlayır. Bu tarixlər miladi təqvimlə 22–29 sentyabr günlərinə uyğun gəlir.

## İstinadlar
Brüster qanunu

thumb
**Brüster qanunu** — dielektrikin (qaytarıcı səthin) *n* sındırma əmsalı ilə pol yarlaşma bucağı arasındakı əlaqəni gös tərən qanun; bu bucaq altında dielektrikin səthinə düşən polyarlaşmamış (təbii) işıq əks olunduqda (qayıtdıqda) tam polyarlaşır. Bu zaman işıq dalğasının elektrik vektorunun düşmə müstəvisinə perpendikulyar (yəni ayırıcı müstəviyə paralel) olan yalnız *Es* komponenti əks olunur. Düşmə müstəvisindəki *Ep* komponenti isə əks olunmur, sınır. Bu, *tgφB=n* olduqda baş verir.

*φB* Brüster bucağı adlanır. 

Sınma qanununa görə *sinφB/sinψ=n* (*ψ* – sınma bucağı) olduğundan, Brüster qanunundan *cos φB= sinψ* və ya *φB+ ψ=90°* alınır, yəni sınan və əks olunan şüa lar arasındakı bucaq 90°-yə bərabərdir. 

Qanun David Brüster tərəfindən 1815-ci ildə müəyyən edilmişdir. Brüster qanununun fiziki izahı aşağıdakı kimidir. 

Düşən dalğanın elektrik sahəsi (Edüş.) dielektrikdə sınan dalğanın elektrik vektorunun (Esın.) istiqaməti ilə üst-üstə düşən istiqamətdə elektronların rəqsini yaradır. Bu rəqslər ayırıcı səthdə əks olunan dalğanı (Eəks ol.) həyəcanlandırır. Xətti rəqs edən elektronlar isə rəqs istiqamətində şüa saçmır. Beləliklə, əks olunan dalğada yalnız düşmə müstəvisinə perpendikulyar olan müstəvidəki elektrik sahəsinin (Eəks ol.) rəqsləri olacaq. 

Brüster qanunu çox ciddi ödənmir: belə ki, əks olunan işıqda Edüş.-nin digər komponenti (Ep) də olur.

## İstinadlar
Fars Xəbər Agentliyi

**Fars Xəbər Agentliyi** (, ), 2003-cü ildə yaradılmış , mərkəzi İranda yerləşən xəbər agentliyidir. Fars Xəbər Agentliyi özünü “İranın ən birinci müstəqil xəbər agentliyi” olaraq adlandırır, bununla bərabər digər media qurumları onu İran Dövlətinin “yarım-rəsmi” xəbər agentliyi olaraq qiymətləndirirlər.

Fars Xəbər Agentliyi farscadan başqa, türkcə, ingiliscə və ərəbcə də xəbərlər verir.

## İstinadlar
Rangiroa

**Rangiroa** () — Tuamotu arxipelaqına daxil olan atoll (Fransa Polineziyası). Papeete şəhərindən 355&nbsp;km aralıda yerləşir.

## Coğrafiya
Atollun sahəsi 79&nbsp;km²-dir. Hündürlüyü 12 metrdir. Ümumilikdə 415 kiçik adacıqdan ibarətdir. Daxilində laqun vardır. Laqunun sahəsi 1446&nbsp;km²-dir. Laqunun uzunluğu 80&nbsp;km, eni isə 32 – 5&nbsp;km arasında. 
## Tarixi
Rangiroa hələ X əsrdən məskunlaşılmışdır. Bu gündə adada o dövrəı aid yaşayış məntəqələrinin qalıqları qalır. Təqribi olaraq 1560-ci ildə baş vermiş təbii fəlakət adanın qərbində böyük zərərə səbəb olur. XVII əsrdən 1770-ci illərə qədər adad inkişaf baş verir. Daha sonra Anaa atollu sakinləri ilə baş vermiş toqquşmalarda ada sakinləri ya öldürülür və ya əsr götürülür.

Rangiroa ilk dəfə 1616-ci ildə Villem Kornelis Shauten tərəfindən kəşf edilir. 1722-ci ildə isə ada yaxınlığından hollandiya səyyahı Yakob Roqqeven keçir. XIX əısrin ortalarından adada katolik misionerlər ayaq açır. 1865-ci ildə adada kokos palması əkilir. Bundan sonra bu sahə əhalinin əsas gəlir mənbəyinə çevilir. Son illər isə bu sahədə eniş müşahidə edilir. Balıqçılıq isə inkişaf edir. 1965-ci ildən adada turizmin inkişafı məqsədi ilə uçuş-eniş zolağı salınmışdır.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Rangiroa, Tikehau, Mataiva, Makatea atolları birlikdə Rangiroa kommunasını əmələ gətirir. O da Tuatomu-Qambe inzibati bölgüsünə daxildir. 

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 2438 nəfər yaşayır. *Tiputa* və *Avatoru* iri yaşayış məntəqələridir.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya 
* Rangiroa
Mariya adaları

**Mariya adaları** () — Tubuai arxipelaqına daxil olan kiçik ada (Fransa Polineziyası). Rimatara adasından 205 km şimal-qərbdə, Manqaia adasından (Kuk adaları) isə 352 km şərqdə yerləşir. Digər adları — *Hall adaları*.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 1,3 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Üçbucaqlı formasına malikdir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından iki adası Ritamara kommunasına, digərləri isə Rurutu kommunasına daxildir.

## Tarixi
Mariya adaları 1827-ci ildə Hiram Paulding tərəfindən kəşf edilir.

## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adalarda yaşayış yoxdur.

## Mənbə
* Ada haqqında informasiya
Camışlı

**Camışlı** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Alagöz (Araqadz) rayonunda kənd.

Rayondakı Böyük Camışlı və Kiçik Camışlı kəndlərinin birləşdirilməsi əsasında yaradılmıışdır. Alagöz (Araqadz) rayonu təşkil edilənədək, yəni 15 mart 1972-ci ilə kimi Abaran rayonunun inzibati ərazi bölgüsünə daxil olmuşdur.

Toponim camışlı türk tayfa adı əsasında formalaşmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Həmçinin bax
* Kiçik Camışlı
* Böyük Camışlı

## İstinadlar
Nyu-Orlean baltalı qatili

**Nyu-Orlean baltalı qatili** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Luiziana ştatının Nyu-Orlean şəhərində 1918–1919-cu il tarixlərində balta ilə silsilə cinayətlər törətmiş naməlum şəxs. Dövrün mətbuat oraqanlarında və başda qəzetlərdə baş vermiş cinayətlər haqqında ardıcıl yazılar çıxmışdır və Nyu-Orlean baltalı qatili başda Luiziana ştatı olmaqla, ətraf ərazilərdə yaşayan əhalinin ciddi narahatlığına səbəb olmuşdur. Aparılan bütün araşdırmalara baxmayaraq, cinayətləri törədən şəxs heç bir zaman həbs oluna bilməmişdir.

## Arxa plan

## Şübhəlilər

## Qurbanlar

## İstinadlar
Sanitar nəqliyyatı

thumb
**Sanitar nəqliyyatı** — xəstələrin dinc şəraitdə daşınması üçün xüsusi hazırlanmış və ya uyğunlaşdırılmış, əhali üçün müalicə, profilaktik və müalicə-evakuasiya xidmətləri, müharibə dövründə isə yaralıların və xəstələrin təxliyəsi üçün hazırlanmış nəqliyyat vasitəsidir. Sülh dövründə daşınma  və ya müharibə zamanı evakuasiya edilmiş yaralılar, xəstələr  tibbi heyət tərəfindən müşayiət olunur , tibb müəssisəsinə daşındıqda qayğı göstərilir, habelə yerində və hərəkət zamanı sanitar nəqliyyatında təcili tibbi tədbirlər və manipulyasiyalar aparmaq mümkündür.  Bu məqsədlər üçün sanitar nəqliyyat vasitələri lazımi avadanlıqlarla, tibbi və sanitariya vasitələri ilə təchiz edilmişdir.

## Növlər
Sanitar nəqliyyat vasitələrini fərqləndirir:

* **torpaq** (atlı, avtomobil, dəmir yolu),
* **su** (çay və dəniz) - xəstəxana gəmisi,
* **hava** (təyyarələr, vertolyotlar) - təcili yardım təyyarələri, sanitar aviasiya.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* САНИТАРНЫЙ ТРАНСПОРТ
G (dəqiqləşdirmə)

* G — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 9-cu hərf. 
* G nöqtəsi — Qadınlarda göbəyin aşağı hissəsi hesab edilən G nöqtəsi. 
* G qüvvəsi
Raivavae

**Raivavae** () — Tubuai arxipelaqına daxil olan ada (Fransa Polineziyası). Taitidən cənubda, Tubuai adasından isə 195&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir.

## Coğrafiya
Adanın sahəsi 16&nbsp;km²-dir. Hündürlüyü 437 metrdir (Hiro dağı). Vulkanik mənşəllidir. Daxilində laqunla əhatə olunmuş ada vardır. Oda öz növbəsində kiçik adalarla əhatələnir:*Motu-Mano*, *Motu-Xana*, *Motu-Vaimanu*, *Matu-Araoo* və *Motu-Haamu*.
## Tarixi
Ada ilk dəfə ispan dənizçi Tomas Qayanqos tərəfindən kəşf edilir. 1880-ci ildə isə Fransa Polineziyası bütünlüklə Fransa tərəfindən ələ keçirilir.

## İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Cənub adaları kommunasına daxildir. 
## Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 905  nəfər yaşayır. Yaşayış məntəqələri: *Rirua*, *Mahanatoa*, *Anatonu*, *Vaiuru*.
## İqtisadiyyat
Yerli əhalinin əsas məşquliyyəti balıqçılıqdır. 2002-ci ildən adada uçuş eniş zolağı fəaliyyət göstərir.
## Mənbə
* Ada haqqında informasiya 
* Raivavae
Rafael Hüseynov (jurnalist)

**Rafael Hüseynov** — Rusiyanın Əməkdar mədəniyyət işçisi, Rusiya Jurnalistlər İttifaqının katibi, “Vətən qarşısında xidmətlərə görə” ikinci dərəcəli medal təltifçisi, RF Jurnalistlər İttifaqının Moskva bölməsinin idarə heyətinin üzvü.
## Həyat və fəaliyyəti
Rafael Hüseynov 1949-cu ildə Bakıda anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində, Paris Sorbon Universitetində təhsil alıb. “Molodyoj Azerbaydjana”, “Komsomolskaya pravda”, “Trud” və digər qəzetlərdə, Azərbaycan Respublikasının Rusiyadakı səfirliyində işləyib. Rusiyanın Əməkdar mədəniyyət işçisidir.

## Heydər Əliyev ilə tanışlığı
Moskvada keçirilən “Mədəniyyətlərin dialoqu və müasir dövrün çağırışları” kitabının təqdimatında çıxış edən Rusiya Jurnalistlər İttifaqının katibi Rafael Hüseynov Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevlə bağlı xatırlayır:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Гусейнов Рафаэль Джагидович Секретарь Союза журналистов России. Член Правления московского отделения Союза журналистов РФ.
Təbriz Təbiət Tarixi Muzeyi

**Təbriz Təbiət Tarixi Muzeyi** —  1993-cü ildə Təbriz şəhərində yaradılıb. Muzeyin ekspozisiyasına müxtəlif botanik və zooloji eksponatlar daxildir. Burada dinozavr qalıqları da nümayiş etdirilir. 

## Haqqında
Təbriz Təbiət Tarixi Muzeyi 1993-cü ildə İran Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən yaradılıb. Muzeydə Şərqi Azərbaycanda və bölgədə yaşayan bir sıra məməlilərin, sürünənlərin, quşların və su canlılarının nümunələri nümayiş etdirilir. Bundan başqa canlıların yaşadıqları mühiti təsvir etmək üçün təbiət rəsmlərindən də istifadə olunub. Muzeyin ekspozisiyasına 38 növ məməli, 49 növ quş, 13 növ sürünən, 9 növ suda yaşayan canlıların nümunələri daxildir. Bundan başqa otaqlardan biri 50 milyon il əvvəl yaşamış Mezozoy dövrünə aid dinozavrlara həsr olunub.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan muzeyi
* Təbriz ölçü muzeyi
* Təbriz Dəmir Dövrü Muzeyi
* AMEA Həsən bəy Zərdabi adına Təbiət Tarixi Muzeyi

## İstinadlar
Böyük dodaqlar

**Xarici dodaqlar** (*labia majora*), vaginanı xarici tərəfdən örtən həssas bir toxumadır. Tüklər vardır, lakin labia minorda ümumiyyətlə tük yoxdur.

Qadınlarda cinsiyyət sisteminin xaricində yer alan ən əsas hissə üzəri tüklə örtülü olan, yuxarıdan başlayaraq aşağıda birləşən və cinsiyyət yarığını örtən böyük cinsiyyət dodaqlardır. Daxilində çoxlu tər və yağ vəzisi, sinir, qan damarı vardır.  İç hissəsində tük yoxdur.

## İstinadlar
Hürrü Əliyev

**Əliyev Hürrü Əlimurad oğlu** () — Azərbaycan siyasətçisi, Bəyaz Hərəkat təşkilat komitəsinin sədri.

## Həyatı
Hürrü Əliyev 26 aprel 1972-ci ildə Naxçıvan MSSR-in Ordubad rayonu Kələki kəndində anadan olub. 1989-cu ildə Bakı şəhər Yasamal rayonu 52 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1992–1995-ci illərdə Türkiyə Cümhuriyyəti Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsində ali təhsilini davam etdirmişdir. 2000–2005-ci illərdə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin (ABU) İqtisadiyyatın Hüquqi Tənzimlənməsi fakültəsində ikinci ali təhsilini bitirmişdir. Ailəlidir. 2 övladı var.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
* 2003-cü ildən etibarən ictimai fəaliyyətinə başlamışdır. İlk olaraq "Ulu Xudafərin" jurnalını təhsis etmişdir.
* 2005-ci ildə Xalq Cümhuriyyəti Partiyasını təhsis etmiş və təhsis qurultayını keçirmişdir.
* 2006-cı il may ayında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə keçirilən təkrar seçkilərdə iştirak etmişdir.
* 2012-ci il fevral ayında Vahid Milli Dövlətçiliyə Dəstək (VMDD) ictimai birliyini təhsis etmiş və təhsis konfransını keçirmişdir.
* 2013-cü ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Partiyası (AXCP) və ya Cümhuriyyət Xalq Partiyası bazasında Azərbaycan Milli Azadlıq Cəbhəsi Partiyasını (AMAC Partiyası) təsis etmişdir.
* 2018-ci ildə "Bəyaz Hərəkat" siyasi təşkilatını təsis etmişdir.
* 2018-ci ildə "Vahid Milli Güc İttifaqı"nı təsis etmişdir.

2018-ci il mart ayında Bəyaz Hərəkat təşkilat komitəsini yaratmışdır. Hal-hazırda aktiv fəaliyyətdə olan Bəyaz Hərəkatın Təşkilat Komitəsinin sədri vəzifəsini icra edir.

## Şəxsi həyatı
Hürrü Əliyev Azərbaycanın keçmiş prezidenti Əbülfəz Elçibəyin qardaşı oğludur.

2024-cü ildə Azərbaycanda prezident seçkiləri zamanı İlham Əliyevi dəstəklədiyini açıqlamışdır. O, seçkilərin növbədənkənar keçirilməsini doğru addım hesab etdiyini qeyd etmiş, "dünya tarixində ən şəffaf seçki belə keçirilsə" belə İlham Əliyevin "rahat 70–80 faiz səsi" olacağını bildirmişdir.

## İstinadlar
Kiçik dodaqlar

[thumb|[Vulva və təmizlənmiş qasıq bölgəsindəki kiçik dodaqlar]]

**Kiçik dodaqlar** (*labia minora*), qadın reproduktiv sistemlərindən biridir. Vaginal bucağın hər iki tərəfindən sallanan dərilərdir. Kiçik dodaqlar, müxtəlif boyda, rəngdə və şəkildə ola bilər. Kişi üretrası və penis dərisi ilə bərabərdir

Kiçik dodaqlar böyük dodaqların tam altında yerləşir. Uşaqlıq yolunu əhatə edən, iki kiçik dəri qatından ibarətdir.  Ölçüləri qadından qadına fərqli olur. Adətən kiçik cinsiyyət dodaqları böyük cinsiyyət dodaqları ilə örtülü olur.  Bəzi qadınlarda kiçik cinsiyyət dodaqları nisbətən iri olub böyük cinsiyyət dodaqlarından xaricə çıxır və buda bəzi qadınlarda kompleks yaradır. Kiçik dodaqlarda yağ və tük olmaz. Qan damarları və sinir hüceyrələri olduqca çoxdur.

Kiçik dodaqlar, klitordan aşağı və yana doğru və vagina girişinin hər iki tərəfindən arxaya doğru uzanaraq vagina girişi ilə xarici dodaqların arasında sona çatır. Kiçik dodaqların alt arxa ucları əsasən, bükülmüş dəri ilə önə birləşir.

## Qalereya


Fayl:Illu repdt female tr.svg|Qadın reproduktiv sistemləri.
Fayl:Clitoris outer anatomy.png|Klitorun xarici anatomiyası.


## İstinadlar
Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı

**Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı** () — Azərbaycan SSR-də incəsənətin rəssamlıq sahəsində fərqlənən incəsənət xadimlərinə verilən fəxri ad.

## Tarixi və əsasnaməsi
"Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 15 aprel 1964-cü il tarixli Fərmanı ilə təsis olunmuşdur.

Fəxri adla görkəmli rəsm, qrafika, dekorativ və tətbiqi incəsənət əsərləri yaratmış rəssamlar təltif olunurdu.

Fəxri ad Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti tərəfindən verilirdi və onu almış şəxslər Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunurdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan SSR əməkdar rəssamlarının siyahısı
* Azərbaycanın fəxri adları
Xiyar şirəsi

**Xiyar şirəsi** — xiyarı əzmək və ya sıxmaqla hazırlanan şirə.

## Faydaları
Xiyar əla sidik qovucudur. Amma o çoxlu sayda digər əhəmiyyətli xassələrə malikdir. Onda çoxlu miqdarda silisium və kükürd olduğundan xüsusən də ispanaq, kök şirələri ilə  birgə istifadə еdildikdə saçın tökülməsinin qarşısını alır və onların intеnsiv inkişafına kömək еdir. Xiyar şirəsi həmçinin dırnaqları möhkəmlədərək onların lay-lay dağılmasının qarşısını alır. Orqanizmdə sidik turşusunun toplanması hеsabına yaranan rеvmatik ağrılar zamanı xiyar və kök şirəsi qarışığı faydalıdır. Xiyarda kaliumun yüksək miqdarı olması onu artеrial təzyiqin pozulması zamanı çox qiymətli еdir. Həm də maraqlıdır ki, xiyar şirəsi yüksək artеrial təzyiqi azaldır, aşağı artеrial təzyiqi yüksəldir, başqa sözlə artеrial təzyiqi tənzimləyir. Xiyar şirəsi dişlərin və damağın xəstəlikləri zamanı faydalıdır

## İstinadlar
Mustafa Qafalı

**Mustafa Qafalı** () — türk tarixçi alim, professor və türk millətçiliyinin tanınmış şəxslərindən biri.

## Həyatı
Mustafa Qafalı 1934-cü ildə Konyada anadan olmuşdur. Hüseyn Nihal Atsızın tələbələrindən olan Mustafa Qafalı Türkiyədə türk millətçiliyinin tanınmış simalarından olmuşdur. Həmçinin, Türkiyə tarixşünaslığının Orta Asiya və türk-monqol tarixi üzrə ən məşhur tarixçilərindən olmuşdur. 

2019-cu ilin avqust ayının 29-da vəfat etmiş, 30 avqustda isə Ankarada dəfn edilmişdir. Ölümündən sonra Maral Akşənər, Ümid Özdağ, Mansur Yavaş və s. kimi tanınmış millətçi siyasi xadimlər tərəfindən başsağlığı verilmişdir.
### Təhsili
Ali təhsilini Ankara Universitetinin Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsinin Tarix bölümündə bitirmişdir. 1965-ci ildə doktorantura təhsilini tamamlamışdır.

## Elmi fəaliyyəti
1960-cı ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin Ümumi Türk Tarixi bölməsində asistant olaraq çalışmağa başlamışdır. "Ötəmiş Hacıya görə Cuci ulusunun tarixi" adlı doktorluq mövzusunu 1965-ci ildə müdafiə etmişdir. 1971-1972-ci illərdə universitet tərəfindən elmi araşdırmalar üçün Londona gönədərilmişdir. Türkiyəyə döndükdən sonra isə "Qızıl Orda xanlığında Sayın xan sülaləsinin dövrü (1227-1360)" adlı tezisi ilə 1973-cü ildə dosent olmuşdur. 1974-cü ildən etibarən isə Türk Tarixi bölməsində III-VI semestr tələbələrinə Qızıl Orda və Çağatay xanlıqları ilə, Elxanilər dövləti, VII-VIII semestr tələbələrinə isə Teymur və Teymurilər tarixi və Tarix metodu dərslərini vermişdir. "Mənbələr" və Osmanlıca mətnlər" mövzusunda seminarlar vermişdir.

1975-1977-ci illər aralığında Bağdad Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində dəvətli müəllim kimi dərs demişdir. Professorluq təqdimat tezisi olaraq hazırladığı "Çağatay xanlığı (1227-1345)" adlı əsəri ilə 24 may 1982-ci ildə bu vəzifəyə yüksəlmişdir. 

Türk Tarix Qurumunun üzvü olmuşdur.

İngiliscə və rusca bilirdi.
## Həmçinin bax
* Hüseyn Nihal Atsız
* Reha Oğuz Türkqan

## İstinadlar