Mama-ginekoloq

**Mama-ginekoloq** — mamalıq və ginekologiya üzrə xüsusi hazırlıq keçmiş, qadın reproduktiv sağlamlığı ilə məşğul olan ali tibbi təhsilli həkim-mütəxəssis.

Onun əsas fəaliyyət sahələri bunlardan ibarətdir:

*ginekoloji xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi;
*hamiləliyin tibbi müşahidəsi və idarə olunması;
*doğum prosesində tibbi yardım göstərilməsi;
*doğumdan sonrakı dövrün (pospartum) nəzarəti və müalicəsi.

Beləliklə, mama-ginekoloq həm həkim-mamaça (doğuş üzrə mütəxəssis), həm də ginekoloq (qadın cinsiyyət sistemi xəstəlikləri üzrə mütəxəssis) funksiyalarını özündə birləşdirir.

## Hazırlıq prosesi

Mama-ginekoloq həkim olmaq üçün uzunmüddətli və çoxpilləli tibbi təhsil tələb olunur. Bu hazırlıq mərhələləri aşağıdakıları əhatə edir:

;1) Tibbi institutda 6 illik baza təhsili

*Ümumi tibbi fənlər (anatomiya, fiziologiya, terapiya, cərrahiyyə və s.)
*Kliniki təcrübələr

;2) Subordinatura (ixtisaslaşmış klinik təcrübə)

*Hamiləlik, doğum, ginekoloji xəstəliklər üzrə dərinləşdirilmiş təcrübə

;3) İnternatura (rəsmi rezidentura və ya staj)

*Mama-ginekologiya üzrə praktik fəaliyyət
*Xəstələrlə iş, doğuşların aparılması, əməliyyatlara kömək

Əgər məzun "müalicə işi" () ixtisası üzrə təhsil alıbsa, onda mama-ginekologiya üzrə ixtisasartırma və ya təkrar hazırlıq kursları keçərək bu sahəyə yönəlir.

Nəticədə mama-ginekoloq həm terapevtik, həm cərrahi, həm də profilaktik bilikləri birləşdirən tam hüquqlu həkim-mütəxəssisə çevrilir.

## Funksional vəzifələri

Mama-ginekoloq həkim öz peşə fəaliyyətində aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirməlidir:

;1) Qanunvericiliyə riayət etmək

*Mama-ginekoloji yardımın təşkili ilə bağlı mövcud qanunlar və normativ-hüquqi aktlara əsaslanmaq.

;2) Hamiləliyin idarə olunması

*Hamiləliyin vaxtında diaqnostikası;
*Gedişatına nəzarət;
*Hamiləlik və doğuş fəsadlarının aşkarlanması və aradan qaldırılması;
*Doğum prosesində tibbi xidmət göstərmək;
*Ginekoloji xəstələrin dispanserizasiyası (müntəzəm müşahidəsi).

;3) Müasir müalicə və profilaktika metodlarından istifadə
*Profilaktika, müalicə və reabilitasiya tədbirləri;
*Ambulator (poliklinika) və stasionar (xəstəxana) şəraitində müalicə metodlarına tam yiyələnmək;
*Cərrahi müdaxilələri yerinə yetirmək, o cümlədən:
**Uşaqlığın ekstirpasiyası (tam çıxarılması);
**Arteriyaların bağlanması;
**Mikrocərrahi əməliyyatlar;
**Plastik əməliyyatlar.

;4) Təcili yardım göstərmək

*Mama-ginekoloji profildə təcili hallarda tibbi yardım göstərmək;
*Dərmanların yan təsirlərinə nəzarət etmək.

;5) Konsultasiya aparmaq

*Digər ixtisaslı həkimlərin göndərişi ilə xəstələri qəbul etmək;
*Zərurət olduqda xəstəni evdə müayinə etmək.

;6) Əmək qabiliyyətinin ekspertizası

*Xəstənin müvəqqəti və ya daimi əmək qabiliyyətini qiymətləndirmək.

;7) Planlaşdırma və analiz

*Öz işini planlaşdırmaq;
*Nəticələri müntəzəm analiz etmək.

;8) Tibbi sənədləşmə
*Müvafiq tibbi sənədləri düzgün və dəqiq aparmaq.

;9) Tibbi deontologiyaya əməl etmək

*Peşə etikasına, pasiyentlə düzgün ünsiyyətə riayət etmək.

;10) Qadınların hüquqlarının müdafiəsinə töhfə vermək

*Qadınların sağlamlıq və hüquqi müdafiəsini təmin etməyə kömək etmək (qanunvericiliyə müvafiq olaraq).

;11) Tibb personalına rəhbərlik etmək

*Orta tibb işçilərinin fəaliyyətini təşkil və idarə etmək.

;12) Maarifçilik fəaliyyəti

*Tibbi biliklərin əhali arasında yayılmasında iştirak etmək;
*Kütləvi profilaktik müayinələr aparmaq.

;13) Peşəkar inkişaf

*Daimi olaraq öz bilik və bacarıqlarını artırmaq;
*Elmi yenilikləri izləmək və tətbiq etmək.

Bu vəzifələr mama-ginekoloqu sadəcə həkim deyil, həm də təşkilatçı, cərrah, müəllim, hüquq müdafiəçisi və psixoloq kimi çoxşaxəli fəaliyyət göstərən mütəxəssisə çevirir.

## Çətinlik və risklər

Mama-ginekoloq peşəsi çox məsuliyyətli olmaqla yanaşı, bir sıra çətinliklər və risklərlə də müşayiət olunur. Aşağıda həmin çətinliklər və risklər qeyd edilmişdir:

;1) Yüksək məsuliyyət və stress

*Həkimin qərarı həm ananın, həm də körpənin həyatına təsir edir.
*Ani və gözlənilməz fəsadlar baş verə bilər.
*Təcili qərarvermə bacarığı tələb olunur.

;2) Gecə növbələri və uzun iş saatları
*Doğum hər an baş verə bilər — gecə, bayram, istirahət günü fərqi yoxdur.
*Gecə növbələri və uzun əməliyyatlar fiziki yorğunluq yaradır.

;3) Psixoloji yük

*Pasiyentlərin qorxuları, ağrıları, ailə narahatlıqları ilə işləmək lazımdır.
*Bəzən həkim emosional dəstəkçi rolunu da oynayır.

;4) Hüquqi risklər

*Ən çox məhkəməyə verilən tibbi ixtisaslardan biridir.
*Kiçik bir səhv belə ciddi hüquqi nəticələr doğura bilər.

;5) Yoluxucu xəstəlik riski

*Qan və digər bioloji mayelərlə təmas çoxdur.
*Hepatit, HIV və digər infeksiyalara yoluxma riski mövcuddur.

;6) Fiziki yük

*Uzun müddət ayaq üstə qalmaq;
*Təcili doğuşlarda güc sərf etmək;
*Cərrahi əməliyyatlar zamanı statik vəziyyətdə qalmaq.

;7) Emosional travmalar

*Uğursuz doğuşlar, dölün itkisi, ana ölümü — həkim üçün çox ağırdır.
*Burnout (peşə yanması) riski yüksəkdir.

;8) Davamlı təhsil zərurəti

*Mamalıq və ginekologiya sürətlə yenilənən sahədir.
*Yeni texnologiyalar, dərmanlar, protokollar daim öyrənilməlidir.

;9) Sosial gözləntilər

*Cəmiyyət "hər şey mükəmməl olmalıdır" deyə gözləyir.
*Pasiyent və ailələrlə konfliktlər ola bilər.

;10) Eyni anda həm cərrah, həm terapevt, həm psixoloq olmaq tələbi
*Bu sahə çoxşaxəlidir – təcrübə + bilik + çeviklik tələb edir.

Bu peşə şöhrətli və şərəfli, amma eyni zamanda da çətin və riskli bir peşədir. Həm yüksək ixtisaslaşma, həm də insani dərinlik tələb edir.

## Həmçinin bax
*Mamalıq
*Mamaça
*Ginekologiya

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* Малая медицинская энциклопедия. — : Медицинская энциклопедия. 1991—96 гг.
* Энциклопедический словарь медицинских терминов. — : Советская энциклопедия. — 1982—1984 гг
* Первая медицинская помощь. — : Большая Российская Энциклопедия. 1994 г.
* 

## Xarici keçidlər

* FIGO.org International Federation of Gynaecology and Obstetrics
* ''BJOG: An International Journal of Obstetricians and Gynecologists''
* ''Gynecology & Obstetrics''