open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sorbe

**Sorbe** və ya **şərbət** () – dondurulmuş desert. Şəkərli sirop və ya meyvə şirəsindən, püredən hazırlanır. Həmçinin şampan, şərab, konyak əlavə edərək də istifadə edilə bilər.

## Haqqında

Bəzən sorbe soyuq halda tam dondurulmadan istifadə edilir. Onu çox vaxt yemək çeşidləri arasında verirlər. Çünki o həzmə yaxşı təsir edir. Tamamiylə sorbe dondurulmuş olduğu üçün dondurma kimi desertdir.

## Tarixi

Ərəb sözü olan şərbət, soyuq alkoqolsuz içkidir. Avropaya ilk dəfə XVI əsrdə Türkiyədən dəyişilmiş şəkildə gəlib çıxmışdır. İtalyanca içkinin adı *sorbetto* ( sözündən), fransızcada isə *sorbet* kimi səslənir. Versiyaya görə, Fransaya içki İtaliyadan kral II Henrinin dövründə gəlmişdir. Belə ki, onun xanımı italyan idi. Sorbeni Avropada ancaq bayramlarda içirdilərsə, Türkiyə və Misirdə sərinləşdirici meyvəli içki kimi tez-tez içilirdi. XVII əsrdə Fransız sorbesi su, şəkər və limondan ibarət içki kimi başa düşülürdü. XIX əsrdə artıq onu yarımdondurulmuş desert kimi təqdim etməyə başladılar. Bəzən ona alkoqol da qatır və onu asta-asta qaşıqla içirdilər.

## Hazırlanması

Sorbeyə şəkərli sirop və püre halında meyvələr qatırdılar. Meyvəli püre və ya alkoqol soyumuş siropla qarışdırılıb dondurucuya qoyulurdu. Dondurulma zamanı o bir neçə dəfə çıxarılıb qarışdırılırdı, çünki iri kristallik donmalara rast gəlinməsin. Bəzi hallarda sorbeyə qaymaq, süd və yumurta da əlavə edirdilər.

## Həmçinin bax
* Dondurma
* Desert
* İtalyansayağı buz
* Qranita

## İstinadlar
# ↑ Giuliano Valdès, " Sicilia " version française, éditions Bonechi, 2011, p. 14.
# ↑ Abdallah Naaman, , Maison Naaman pour la Culture, 1984, p. 112
# ↑ Liliane Plouvier, *L'Europe se met à table*, Ed. DG Education et Culture, Bruxelles, 2000, p. 60
# ↑ (it) Maria Cristina De Montemayor, Monica Baldi, , M. C. de Montemayor, 2004, p. 21
# ↑ a, b, c et d " " [archive], DGCCRF (consulté le 3 octobre 2017)
# ↑ [PDF]Code des pratiques loyales des glaces alimentaires.  [archive]
# ↑ https://www.legifrance.gouv.fr/jo_pdf.do?cidTexte=JPDF2807197000007039&categorieLien=id [archive]
Xanım Balacayeva

**Xanım Balacayeva** () — Azərbaycan şahmatçısı. Qadınlar arasında qrosmeyster (2019).

## Erkən illəri
Xanım Balacayeva 28 mart 2001-ci ildə Qax şəhərində anadan olub. Şahmatla 5 yaşından məşğul olmağa başlamışdır. Qax rayon Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbinin yetirməsidir.

## Şahmat karyerası

### Şəxsi
2008-ci ildə səkkiz yaşlı qızlar arasında Azərbaycan çempionatında 2-ci, elə həmin il Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilmiş Avropa çempionatında isə 5-ci yeri tutub.

2009-cu ildə səkkiz yaşlı qızlar arasında Azərbaycan çempionatında 1-ci yeri tutmuşdur.

2010-cu ildə 10 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan çempionatında və Türkiyənin Kayseri şəhərində keçirilmiş məktəblilər arasında şahmat üzrə 6-cı dünya çempionatında birinci olmuşdur.

2013-cü ildə Serbiyanın Novi Sad şəhərində keçirilmiş şahmat üzrə məktəblilər arasında 6-cı Avropa çempionatında qızıl medal qazanıb.

2014 və 2015-ci illərdə 14 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan çempionatında, 2016 və 2017-ci illərdə isə 18 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan çempionatında birinci olub.

2018-ci ildə qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında 9 mümkün xaldan 6 xal yarım toplayaraq, Azərbaycan çempionu adını qazanıb.

### Komanda
2016-cı ildə Bakıda keçirilmiş 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasında Azərbaycanın üçüncü komandasının heyətində mübarizə aparmışdır.

2017-ci ildə Azərbaycanın qadınlardan ibarət milli komandasının heyətində Yunanıstanın Krit adasında keçirilmiş Avropa komanda çempionatında və Rusiyanın Xantı-Mansi şəhərində keçirilmiş dünya komanda çempionatında iştirak edib. Eyni ildə həmçinin, Azərbaycanın "Odlar Yurdu" komandasının heyətində Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilmiş klub komandaları arasında Avropa Kubokunda gümüş medal qazanıb.

2025-ci ilin noyabrında İspaniyanın Linares şəhərində təşkil olunmuş dünya komanda çempionatında Azərbaycan yığmasının heyətində gümüş medala sahib olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* FIDE Chess profili
* Khanim Balajayeva. Chess-DB.com  
* Khanim Balajayeva. Chessgames.com 
* Khanim Balajayeva. 365Chess.com
Ramiz Nəsirov

**Ramiz Kamal oğlu Nəsirov** (d.1953, 7 dekabr) — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Xocalıda yaradılmış yerli özünümüdafiə batalyonunun döyüşçüsü.

## Həyatı
Ramiz Nəsirov 7 dekabr, 1953-cü ildə Xankəndidə anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1960–1971-ci illərdə Xankəndi şəhər Nizami Gəncəvi adına 4 nömrəli orta məktəbdə alıb. 1971-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərinə hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra elə burada qalmışdır. 1975-ci ildə, Butko Tatyana Dmitriyevna adlı qadınla ailə qurmuşdur.

Qarabağda erməni terroru başladıqdan sonra, 1988-ci ildə Azərbaycana gəlmiş, Xankəndidən qovularaq Xocalıda yerləşən qohumlarının yanına yerləşmişdir. Bir müddət sonra isə rus mənşəli həyat yoldaşı da buraya gəlmişdir.

## Döyüş yolu
1988-ci ildə Rusiyadan Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Qarabağda yerli özünümüdafiə batalyonlarının yaradılmasında iştirak etmişdir. Xocalı soyqırımına qədərki müddətdə Xocalını müdafiə edən əsas şəxslərdən biri hesab edilir. Xeyli sayda insanı mühasirədən çıxartmışdır. Rusiyada olan evini sataraq, rus polkovnik-leytenant Şevçenko Stanislav Kriloviçi Qarabağa təlim keçməyə gətirtmişdir. Həmin şəxs sonradan 1 il müddətinə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyində də çalışmışdır.

Xocalıdan sonra Ağdamda da döyüşmüş, 1993-cü ildə, peşəkar ordu yaradılarkən ordu sıralarından çıxmışdır. Bu zaman ona tabor komandirliyi təklif edilsə də, hərbi savadının az olmasını səbəb kimi göstərərək, bu vəzifəni qəbul etməmişdir.

Xocalı soyqırımı zamanı əsir düşən həyat yoldaşı Butko Tatyananı rus mənşəli olduğuna görə ermənilər birinci buraxmaq istəsə də, sonradan Ramiz Nəsirovun həyat yoldaşı olduğunu öyrəndikdən sonra fikirlərini dəyişmişlər. Dəqiq olmayan məlumatlara görə, Butko Tatyana əsirlikdəki təhqirlərə dözməyərək, özünü asmışdır.

## Mükafatları
25 fevral 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin fərmanı ilə Ramiz Nəsirov *"İgidliyə görə"* medalı ilə təltif olunub.

## İstinadlar
Alfred Mezon

**Alfred Mezon** (1808 – 12 yanvar 1885) — ingilis memar. O, Londonda Parlament Palatasının tikintisində Çalz Berriyə  yardım edib və bir sıra digər görkəmli binaların tikilməsi ilə məşğul olub.
## Həyatı
O, Londonda Parlament sarayının tikintisində Çalz Berriyə  yardım edib və bir sıra digər görkəmli binaların tikilməsi ilə məşğul olub. Mezon Londonda doğulub və burada təhsil alıb, və həyatının erkən illərini Yorkşirdə Veykfild şəhərində memar və səyyah kimi keçirtmişdir. 1842-ci ildə memar Çarlz Berrinin dəvəti ilə Parlamet sarayının yeni binasında konstruksiya və mühəndislik işləri ilə məşğul olmaq üçün Londona gəlir və iş bitənə kmi Çarlzın köməkçisi kimi fəaliyyət göstərir.

Səyahətçi və mühəndis kimi çox tanınırdı və 1851 və 1862-ci illərdə beynəlxalq sərgilərdə, həmçinin, bir sıra digər ictimai binaların tikintisində memar olmuşdur. Aleksandra sarayının yanğın nəticəsində dağılmasından sonra Con Conson ilə birlikdə onun yenidən bərpasında iştirak etmişdi.
## Həmçinin bax
* Con Conson

## İstinadlar
Köhnə Qusev (Bakalı)

**Köhnə Qusev** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Quruçev kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 28&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 206&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (64%) üstünlük təşkil edir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əş-şaab yurid iskat'en-nizam

**Əş-şaab yurid iskat'en-nizam** () — Ərəb baharında istifadə edilən siyasi şüar. Bu şüar ilk olaraq Yasəmən inqilabında işlədildi. Daha sonra Misir inqilabı (2011) zamanı tez-tez istifadə olunmağa başlandı. Misir inqilabında ilahi bir ifadə olmaqla bərabər, həmçinin divarlara ən çox yazılan şüar idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* News footage of Egyptian protestors using the slogan
* Ash-sha'ab yurid isqat an-nizam, Bəhreyn mahnısı
* Ash-sha'ab lubnani yurid isqat an-nizam at-ta'ifi, Livan mahnısı
* Bingazideki miting videosu
Boliviya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Boliviya]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018 Qış Olimpiya Oyunlarında]]** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Boliviya 1992-ci ildən heç bir qış olimpiya oyunlaeında iştirak etməmişdir. 

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### [[Şəkil:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Boliviya «A» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Simon Baytfus Kamerlanderə məxsusdur.

;Kişilər

#### [[Şəkil:Cross country skiing pictogram.svg|30px]] Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Pakistan «B» kateqoriyası üzrə 15 km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Timo Yuxani Qryonlunda məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Boliviya millisi   
* Boliviya Milli Olimpiya Komitəsi
Apeni

**Apeni** Tiflis quberniyasının Telavi qəzasında çay adı.

## Toponimkası
Apeni- Tiflis quberniyasının Telavi qəzasında çay adı.Suxumi dairəsində Apianca kənd (yenə orada) və İrəvan xanlığının nahiyəsində Apna kənd adları ilə eynidir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
anarim.az

## İstinad
Ganguleterakis dispar

Ganguleterakis dispar — parazit növü.

## Xarici quruluşu
Nematod bədəninin ön hissəsində 2 lateral qanada malik sarımtıl-ağ rəngdədir. Ağız 3 dodaqla əhatələnib. Qida borusunun arxa hissəsi genişlənərək bulbusa çevrilmişdir. Qida borusunun ön hissəsində başdan 0,099- 0,114&nbsp;mm məsafədə sinir həlqəsi yerləşmişdir. Qida borusunun orta hissəsində isə ön hissədən 0,600 – 0,617&nbsp;mm məsafədə ekskretor dəliyi yerləşir. Erkək-bədəninin uzunluğu 10–16&nbsp;mm, maksimal eni isə 0,396- 0,517&nbsp;mm arasında dəyişir. Qida borusu ilə bulbusun uzunluğu 1,210- 1,476&nbsp;mm, yalnız bulbusun uzunluğu 0,308- 0,345&nbsp;mm, bulbusun eni 0,209- 0,278&nbsp;mm- dir. Quyruğundakı çıxıntının uzunluğu 0,066- 0,143&nbsp;mm – dir. Anusdan quyruğun ucuna qədər olan məsafə 0,319&nbsp;mm- dir. Spikulalar  bərabər uzunluqda olub 0,385- 0,614&nbsp;mm-dir. Erkəkdə spikulaların ucları iti, ön hissəsi isə qalınlaşmış və kütdür. Quyruq hissədə bursanın qanadları yaxşı inkişaf etmişdir və qabırğa şəklində yerləşmiş əmziklərə söykənir. Böyük preanal əmzik xitinləşmiş həlqəsi vardır. Əmziyin diametri 0,187- 0,242&nbsp;mm - dir. Həlqənin sonunda kiçik median əmzik yerləşir. Xırda quyruq əmzikləri 13 cütdür. Dişi - Bədəninin uzunluğu 15–19&nbsp;mm, maksimal eni 0,495- 0,638&nbsp;mm - dir. Qida borusu bulbusla birgə 1,430 – 1,682&nbsp;mm, ayrıca bulbusun uzunluğu 0,308 – 0,380&nbsp;mm, eni isə 0,263 – 0,366&nbsp;mm - dir. Vulva bədənin arxa hissəsində yerləşir. Vulva ətrafında göbələkvari (zigilşəkilli) çıxıntının miqdarı müxtəlifdir  (3-7 ədəd). Çıxıntıların hündürlüyü 0,213 - 0,079&nbsp;mm, eni isə 0,238 – 0,054&nbsp;mm arasında dəyişdiyi müəyyənləşdirilmişdir. Yumurtaları ovaldır, uzunluqları 0,0616 – 0,0700&nbsp;mm, eni 0,0420 – 0,0476&nbsp;mm – dir.

## Yayılması
Ganguleterakis geniş yayılan çox saylı növdür. Azərbaycanda 5 növü, demək olar ki, bütün iqlim qurşaqlarında yayılmışdır.

## Yaşayış yeri və həyat tərzi
Ganguleterakis ev və su quşlarının bağırsaqlarının kor çıxıntılarında parazitlik edir. Qidasını bağırsaq möhtəviyyatı təşkil edir. Orta ömrün uzunluğu məlum deyil. İnkişaf dövriyyəsi aralıq sahiblərin iştirakı olmadan gedir. İnkişafı yumurta-sürfə-yetkin fərd ardıcıllığı ilə gedir. Geohelmintdir.

## Çoxalması
Ayrıcinslidir, yumurta vasitəsilə çoxalır. Cinsi yetişkənliyə çatma müddəti: 18-26 gün. İl ərzində bir neçə dəfə nəsil verir.

## İnsan həyatına təsiri
İnsanın qida məhsullarının keyfiyyəıtinin aşağı salır, immuniteti zəiflədir.

## Ədəbiyyat
* b.ü.f.d. F.H.Rzayev Bakı, 2011, 205 s. Azərbaycanda ev su quşlarında patogen parazit qurdlara qarşı yerli bitki mənşəli preparatların təsiri mexanizminin öyrənilməsi
Mititei

**Mititei** (,  — *kiçik* sözündən) — moldav və rumın mətbəxinin ənənəvi yeməyi. Mititei görünüşünə görə qabığı olmayan kiçik kolbasaya bənzəyir. Mal və qoyun ətindən hazırlanan bulyona, sarımsaq, qara istiot, kəklikotu, duz əlavə edilir. Qratarda qızrdılır. Masaya dadlı və çox isti şəkildə təqdim olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Lülə kabab
Rüstəm və Söhrab dastanı

**Rüstəm və Söhrab dastanı** – Güney Azərbaycanda dastançı aşıqlardan aşıq Əziz Şəhnazi tərəfindən yaradılmış və uzun illər aşıqların repertuarında qorunub saxlanmışdır. Aşıq Əziz Şəhnazi Firdovsinin məşhur “Şahnamə” əsərindəki Rüstəm və Söhrabla bağlı tarixi rəvayətlərə uyğun müxəlif saz havaları üzərində yeni bir dastan yaratmışdır. Dastan Zal, Rüstəm, Zöhrab, Giv, Tus, Birzu və s. tarixi-əfsanəvi qəhrəmanların şücaətləri, eləcə də incə-lirik hisslərə dayanan məhəbbət motivləri üzərində qurulmuşdur. “Rüstəm və Zöhrab” epik mətn strukturunda dastançılıq ənənəsinə uyğun olaraq nəsr və nəzmin növbələşməsi üzərində qurulmuşdur. Mətnlərin nəsr hissəsində kommunikativ funksiyada hadisələr konkret qəhrəmanlara yönəldilir, müxtəlif şeir formalarındakı lirik nümunələrsə əsrin poetik tərəfini tamamlayır. Dastan baş pərdədə – “Yanıq Kərəmi” – “Kərəm gözəlləməsi”, “Qəmərcanı”, “Qürbəti”, açıq kökdə – “Osmanlı divanisi”, “Bayramı”, şah pərdədə – “İran düveytisi”, “Çoban bayatısı”, ruhani pərdədə olan “İncəgüllü”, “Gəraylı”, “Şah Xətai”, “Cəlili” –aşıq havaları  üzərində söylənilmişdir. Aşıq Əziz Şəhnazi hələ sağlığındaykən “Rüstəm və Zöhrab” dastanını Aşıq Əziz Dəhliyə öyrətmişdir.
Şikari dastanı

**Şikari dastanı** – qəhrəmanlıq mövzusunda olan bu dastan islamiyyətin yayılması motivi əsasında yaranmışdır. Dastan keçən əsrin 60–70-ci illərindən etibarən Təbriz aşıqları tərəfindən sürəkli repertuarlara salınmış, ancaq dastanın həcmi böyük olduğundan yalnız müəyyən qolları məclislərdə aşıqlar tərəfindən söylənilmişdir. Dastanın tam variantda ifa edilməməsi nəticədə müxtəlif mətnlər arasında əlaqəsizliyə gətirib çıxarmış, daha sonrakı mərhələdə tam mətninin toplanılmasında müəyyən çətinliklər yaratmışdır. Azərbaycan türkcəsinin Təbriz şivəsində söylənən "Şikari" dastanı Aşıq Yədullah tərəfindən öz ustadının dilindən alınaraq bugünkü variantında qorunub saxlanmışdır.

"Şikari" dastanı ənənəvi qəhrəmanlıq dastanlarına uyğun çoxşaxəli qollar üzərində qurulmuşdur. Dastanın məzmunu şah Daranın oğlu Şikarinin İslam dinini yaymaq uğrunda mübarizəsi ilə bağlı olaraq müxtəlif ölkələrə səyahətini, eyni zamanda ailə-məişət məslələrinin də yer aldığı hadisələri əhatə edir. "Şikari"də hadisələrin inkişaf nöqtəsi bir çox dastan və nağıllarda motivləşən iki qardaşın rəqabətindən başlanır. Belə ki, Rum şahı Daranın Ərçə adlı oğlu qardaşı Şikarinin atası tərəfindən vəliəhd seçilməsini qəbul edə bilmir, ov bəhanəsiylə Şikarini saraydan uzaqlaşdırıb uzaq bir səhrada quyuya salır. Şah Daraya isə Şikarini ovda şirlərin parçalaması xəbərini verir. Keyvan tacir tərəfindən quyudan azad olunan Şikari onunla birlikdə ölkələri dolaşıb İslamı yaymaq uğrunda mübarizəyə qoşulur. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında olduğu kimi, burada da dastan qəhrəmanının ətrafına müdrik ağsaqqallar və adlı-sanlı igidlər toplaşırlar. Şikari İslama dəvət etdiyi ölkələrin ədalətlə idarə olunmasını təmin edir və rəiyyətin sevimlisinə çevrilir.

Tam 55 saat ərzində dinlənilərək səsli fayllardan götürülən dastanda 18 ustadnamə, 225 qoşma və 65 bayatı mətni qeyd olunmuşdır. Şeir şəkilləri bu strukturda əsasən 4+4+3, 6+5, 4+4 heca şəkillərinə uyğun verilmişdir. Aşıq şeiri şəkilləri aşıq Yədullah da daxil olmaqla ayrı-ayrı aşıqların repertuarından müxtəlif nümunələrlə zənginləşdirilmiş, hadisələrə uyğun olaraq mətnə bayatı nümunələri əlavə edilmişdir. Dastanda hadisələrarası ustadnamələr, eləcə də aşığın bu və ya digər hadisəyə münasibətini ifadə edən sujetdən kənar nümunələr əsasən Xəstə

Qasım, Aşıq Ələsgər, Aşıq Şəmşir, Aşıq Mənsur, Xəstə Bayraməli və b. aşıqların şeirlərindən götürülmüşdür.

## İstinadlar
Eskalop

**Eskalop** () — müxtəlif mətbəxlərə aid edilən, adətən yumru, dairəvi şəkildə kəsilmiş ət (dana əti, donuz əti) tikələrindən ibarətdir. Eskalop üçün kəsilmiş ət dilimin qalınlığı 1—1,5 sm-dən çox olmur, nə unlanır, nə də qrillənir. Eskalop əsasən qarnir kimi istifadə olunur.  Fransada, *escalope* sözü geniş yayılmışdır.
## Mənşə
Eskalop termini Fransadan qaynaqlanır . Bu termin ilk dəfə XVII əsrdə Fransanın şimalında dialektik ifadə kimi yaranmışdı. Başlanğıc mənası qabıqlı qoz deməkdir: *veau à l'escalope* (dana ətindən eskalop). Eskalop bu gün də əsasən dana ətindən hazırlanmaqdadır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Кулинарный словарь В. В. Похлёбкина, 2002.
* Сборник рецептур 1982 г.

## Xarici keçidlər
* Alman eskalopu 
* Dana ətindən Vyana eskalopu (Avstriya mətbəxi) 
* Hinduşka sousu ilə eskalop 

## Həmçinin bax
* Bifşteks
* Şnitsel
Korokke

**Korokke** () — yapon mətbəxinə aid yemək.

Bu yemək növü ət, dəniz məhsulları və ya tərəvəz, un, yumurta, çörək parçaları və yağda qızardılmış əlavə edilən xırçıltılı və kartoflu kroket kimidir. Müstəqil yemək və ya digər yeməklərə əlavə olaraq istifadə olunur, məsələn yapon karrisi, tonkatsu. Çox vaxt bento ilə qoyulur.

## Tarixi
1887-ci ildə fransızlar Yaponiyada ilk kroket istehsal etdilər. Bu dövrdə süd emalı texnologiyası Yaponiyada populyar olmadığı üçün kartof püresi ilə korokke istehsal edilməsi düşünülmüşdür. Beləliklə, korokke tezliklə Yaponiya mətbəxinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilir.

## Növləri
Korokkenin müxtəlif növləri vardır. Məsələn: kartof korokkesi, ət korokkesi, tuna korokkesi, tərəvəz korokkesi, karri korokkesi, boranı korokkesi, kremli  korokke və s.

## Həmçinin bax
* Kroket
* Kotlet
* Şnitsel

## Xarici keçidlər

*Simple Korokke Recipe 
*Japan Guide - Korokke 

## İstinadlar
"Sərvan" nəğmələri

**"Sərvan" nəğmələri** – Güney Azərbaycanda qədim toy-nişan mərasimində oxunan nəğmələr.
Nişan, xına gecəsi və toy günü mərasimlərində, xüsusilə qadın çalğıçılar məclisdə iştirak edən xanımlarla birgə "sərvanlar" söyləyər, bu nəğmələrin ritmi ilə rəqs edərdilər. "Sarvan" nəğmələri bayatılar əsasında qurulmaqla müxtəlif mövzularda sarvana müraciətlər üzərində oxunur:

Get, gələsən sağlığınan
Əldə bir cüt yaylığınan.
Bacın istər yaylığınnan
Sərvan, yarın istər sağlığınnan.


Oxşar nəğmə başlıqları ("Yoluva qoymuşam iydə", "Yoluva qoymuşam kahı", "Yoluva qoymuşam qəndi", "yoluva qoymuşam alma" və s.) "sərvanlar"ın əvvəlki bənd misralarında yer almaqla həm də qadın çalğıçı, qavalçılarının bir-birlərilə asanlıqla nəğmə qoşub oxumalarına şərait yaradır.

"Sərvan" nəğmələri bir çox hallarda oxşar nəqəratlərlə oxunur. "Aş gəl, aş gəl" nəqəratli sərvan nəğmələri Güney toy mərasimləri folklorunda xüsusilə geniş yayılmışdır.

## İstinadlar
Çili 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Çili]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 3 idman növündə 7 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Boliviya 1992-ci ildən heç bir qış olimpiya oyunlaeında iştirak etməmişdir.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri

### Xizək idmanı növləri

#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları "B" kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Çili "A" kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini bu idman növü üzrə 2 idmançıtəmsil edəcəkdir.

;Kişilər

;Qadınlar

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. "A" kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri "B" kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Çili "B" kateqoriyası 2 idmançı təmsil olunacaqlar.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

; Qadınlar
;; Uzaq məsafəli yarış

#### Fristayl

Kecən dəfəki olimpiya yarışmaları ilə müayisədə hafpaype və sloupstylda dəyişiklik baş vermişdir. İndi fristaylçılar artıq üç cəhd etmək hüququ əldə edirlər. Əvvəl kimi idmançı göstərdiyi ən yaxşı nəticəyə yarışda iştirak edir. Təsnifat mərhələsində idmançılar Beynəlxalq xizək idmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Hər idman növü üçün ayrıca qaydalar mövcuddur. Təsnifat turunun nəticəsinə görə Çili 2 idmançı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir.
;Qadınlar
;; Park və payp

;; Ski-kross

## İstinadlar

## Mənbə
* Çili millisi 
* Çili Milli Olimpiya Komitəsi
Luici Kapuana

**Luici Kapuana** (; ) — italyan yazıçısı və jurnalisti.

## Həyatı
Luici Kapuana 28 may 1839-cu ildə Siciliyanın Mineo Şəhərində, varlı torpaq sahiblərinin birinin ailəsində anadan olmuşdur. Covanni Verqa (1840–1922) ilə birlikdə verizm ədəbi cərəyanının başçılarının biri sayılır. Gənc yaşlarından Siciliya dialektində şeirlər yazmağa başlamış, hayatının sonuna qədər poeziya və folklorla maraqlanmışdır. Kataniya Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olan gələcək yazıçı təhsilini yarımçıq qoyaraq dünya ədəbiyyatı, fəlsəfə və tarixlə maraqlanmağa başlayır. Siyasi baxışlarına görə əqidəli demokrat olan Luici Kapuana İtaliyanın birləşməsi uğrunda gələn Milli Azadlıq hərəkatının fəal iştirakçısı Cüzeppe Haribaldinin (1807–1882) mənəvi silahdaşı idi. 1864-cü ildə Firentseyə köçən gənc yazıçı siyasi və ədəbi salonlarda o dövrün aparıçı jurnalistləri, yazıçı və şairləri ilə tanış olur. Firentsenin liberal- antiklerikal mühiti onu həmin illərdə geniş vüsət tapmış pozitivizm fəlsəfə ilə yaxınlaşdırır. Yazıçıda bel bir əqidə formalaşır ki, milli azdlıq və sosial təqqi ideyası siyasi mübarizə yolu ilə deyil, elmin və mədəniyyətin inkişafı nəticəsində mümkündür. Sonralar onun bu qənaəti Covanni Verqa ilə birlikdə əsasına qoyduqları verizm ədib cərəyanının yaranmasına gətirib çıxarır.

Luici Kapuananın kiçik janırda qələmə aldığı əsərlər sırasıda yaradıçılığı prosesinə həsr olunmuş hekayə və novellalar xüsusi yer tutur. Əsasən, təsviri incəsənətdən bəhs edən (verizm cərəyanına aidiyyəti olmayan) bu əsərlərdə onu bir tənqidçi kimi maraqlandıran problemlərnəzərdən keçirilir. "Adsız ağrı" novellasında Luici Kapuananın ən çox sevdiyi yaradıçılıq qayələrindən biri üz əksini tapmışdır. Yazıçının fikrincı, müəllif əsrdəki mücərrəd ideyanın yox, onun formasının yaradıcısı olduğundan, tənqidçinin borcu əsərin ideyasını açıqlamaqdır. "Qartallar təlimçisi" novellası isə fantastik- psixoloji səpkidə qələmə alınmışdır.

Luici Kapuananın və onun məsləkdaşı Covanni Verqaın verizmin nəzəri prinsiplərinin əks etdirən ədəbi- tənqidi yaradıçılığı XIX əsrin sonu İtaliya ədəbiyyatında yeni istiqamətin inkişafına təkan vermiş, verist novella və romananları Avropa ədəbiyyatının dəyərli əsərləri sırasına yüksəltmişdir.

## Yaradıcılığı
* Həmin dövürdə Luici Kapuananın "Qadın profilləri" (1877);
* Ilk verist roman sayılın "Caçinta" (1877);
* "Kəndli qadınlar" (1894);
* "Yeni kəndli qadınlar" (1898);
* "Sevgi oyananda" (1911);
* "Düşünüb eləmədən" (1910);
* "Yaradaçılıq nəşəsi" (1911);
* "Markiz Rokkaverdina" (1901) romanında isə XIX əsr Siciliya cəmiyyətinin ictimai- mənəvi dayaqlarından bəhs olunur.
* "Müasir ədəbi oçerklər" (1882);
* "Sənət naminə" (1885) əsərlərinin müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Lonardo Şaşa
* Covanni Verqa
* Aleksandr Radişev
* Kondratiy Rıleev

## Xarici keçidlər
* Luici Kapuana(1839–1915)
* Капуана Луиджи
* Lib. Ru/Классика: Капуана Луиджи: Сочинения

## İstinadlar
Yubiley

* Yubiley (film, 1944) — 
* Yubiley (film, 1977) — 
* Yubiley (film, 1989) — 
* Yubiley (film, 1990) — 
* Yubiley (film, 2001) — 
* Yubiley (film, 2007) — 
* Yubileynıy
Qarabaşaq sıyığı

thumb|
**Qarabaşaq sıyığı** — Qarabaşaq sıyığından hazırlanan məşhur rus, belarus, ukrayn və polşa yeməyidir.

## Hazırlanması
thumb|Soyutma qarabaşaq
V.Poxlebkinə görə slavyan xalqlarında qarabaşaq da taxıllar qrupuna daxildir. Şirin və kəmşirin sıyıqlar üçün südə samalensk taxılı əlavə edilirdi. Ovulmuş hissəciklər əzilmiş sıyıqda istifadə edilir.Qarabaşaq sıyığı su və süd də hazırlanır. O adi yemək (bəzən, süd, kərə yağı, şəkər də əlavə edilir) ola bilər. Bəzən qarniyer kimi də istifadə edilir. Dietik yeməklər içərisində ön planda durur.  

## Tarixi
thumb|right
Poxlebkina görə qarabaşaq sıyığı rus mətbəxində ikinci növ milli yemək hesab edilir. Belə ki, xalq mahnılarında da hansı sıyıq olursa qarabaşaq sıyığı olmalıdır. O həmçinin rahat hazırlanma qaydasına görə də fərqlənir. SSRİ-nin tərkibinə daxil olan respublikalarda da qarabaşaq sıyığından əlavə buğda və arpa sıyıqları da geniş yayılmışdır.

## Həmçinin bax
* Sıyıq
* Manna yarması
* Noxud sıyığı
* Quryevsk sıyığı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Köhnə Katay (Bakalı)

**Yeni Katay** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yeni Katay kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (Bakalı): 11&nbsp;km,
* kənd sovetliyindən (Yeni Katay): 1&nbsp;km.
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Tuymazı stansiyası): 82&nbsp;km.
## Əhali

### Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (58 %), tatarlar (41%) üstünlük təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Noxud sıyığı

**Noxud sıyığı** — Suda bişirilmiş noxudlara qaymaq, yağ və ədvalardan istifadə edərək hazırlanır.

## Əsası

Noxudlu sıyıq əsas yemək ola bilər. Ona çox vaxt soğan, qara istiot da əlavə edirlər. Qarniyer kimi üzərinə balıq və ətdən istifadə edirlər. O dietik yeməkdir. Yüksək koloriliyi və tutumu ilə seçilir. Çox vaxt idmançılar tərəfindən istifadə edilir. Vegeteriyanlar isə ondan ağardıcı və ət əvəzləyicisi kimi istifadə edirlər.

## Tarixi

Orta əsirlərdən Polşada o mal əti ilə hazırlanır. Məlumdur ki,  III Sigizmund onu çox bəyənirdi. XVI əsrdə isə o artıq müxtəlif təbəqələrin sevimli yeməyi idi.

## Həmçinin bax

* Sıyıq
* Qarabaşaq sıyığı
* Manna yarması
* Quryevsk sıyığı 
* Yulaf sıyığı

## İstinadlar
Quryevsk sıyığı

**Quryevsk sıyığı**-Manna yarmasının süd və çərəzlərlə qarışığından hazırlanır. Qaymaq, quru meyvələr də qatılır.

## Tarixi
Rus mətbəxinin milli yeməyidir. XIX əsrdə ilk dəfə olaraq hazırlanıb. Qraf Dmitri Quryevin adından öz adını götürüb. Rusiya Federasiyasının Maliyyə Nazirinin adından götürüb. Onu ilk hazırlayan Zaxar Kuzminim idi ki, hansı ki, Quryevsk onun evində qonaq qalırdı.Sonra o Kuzmini öz sarayının aşpazı oldu.Bəzi fərziyyələrə görə isə Quryevsk özü bu sıyığın reseptini icad eləmişdir.

## Haqqında
Bu sıyıq III Aleksandrın ən sevimli yeməyi idi. 1888-ci ildə imperatorun qatarı aşan zaman ona məhz bu desert təqdim edilirdi. Ofisant qaymağı tökən zaman qatar resysdən çıxmış və qaymaq tökülmüşdür.

## Həmçinin bax
* Sıyıq
* Qarabaşaq sıyığı
* Manna yarması
* Noxud sıyığı
* Yulaf sıyığı

## İstinadlar
* ↑ http://www.gurmajor.ru/istorii_o_makaronakh/zakhar_kuzmin/
* ↑ s:Москва и москвичи (Гиляровский)/Трактиры
* ↑ ГУРЬЕВСКАЯ КАША - Книга о вкусной и здоровой пище. www.e-reading.club. Проверено 7 февраля 2016.
Yulaf sıyığı

thumb|240px|Kişmişli yulaf sıyığı
thumb
**Yulaf sıyığı**-Yulaf yarmasından hazırlanır. Yulaf unundan hazırlanır.

## Haqqında
thumb|240px
Bu yemək Şotlandiya, Skandinaviya və Rusiyada həmçinin şərq slavyan xalqlarında bu sıyıq bəzən süd bəzən isə suda hazırlanırdı. Xeyirli yemək olduğu üçün son illərdə çox ölkərdə xeyli popilyarlıq qazanmışdır. Yüksək koloriliyi və tutumu ilə əlaqədar səhər yeməyi kimi istifadə edilir və çox gün ərzində adamı tox tut ur.

## Hazırlanması
thumb|240px
Milli yemək olan bu sıyığın ovulmuş bəzən də çox da xırdalanmamış çeşidindən istifadə edilir. Hazırlanması bir və ya bir saat yarım çəkir. Hazır sıyığın rəngi bozlu-sarımtıl olur. Sıyıq hazırlanan zaman həcmi azı 4 dəfəyə qədər artıq.

## İnqridiyentlər
thumb|240px
Yulaf sıyığına şəkər, duz, süd, qatıq, yağ, mürəbbə, quru meyvələr, darçın, çərəzlər və pendir də əlavə edilir. Bəzən ona meyvə dilimləri də əlavə edirlər. Məs, banan, nar, dondurulmuş giləmeyvələr.

## Yayılması
ABŞ-də bu sıyıq 1901-ci ildən Quaker Oats şirkəti tərəfindən hazırlanır. 1980-edilməyə başlanıldı.Bu sıyıq qanda xolestirinin miqdarını aşağı salır. Əgər bu ci ildən isə sıyıqların tərkibinə müxtəlif mineral mikroelementlər əlavə sıyıqa duz və şəkər qatılmazsa dietik xəstələr və təzyiq xəstələri üçün başlıca yerləridir. Sovetlər dövründə bu sıyıq Gerkules adı altında buraxılırdı.Uşaqlar üçün də yararlı qida hesab edilirdi.

## Həmçinin bax
* Sıyıq
* Manna yarması
* Noxud sıyığı
* Quryevsk sıyığı

## İstinadlar
Vladislav Lisovets

**Vladislav Lisovets** (; doğ. 9 avqust 1972, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — rusiyalı stilist, saç ustası, dizayner və teleaparıcı.

## Həyatı
Vladislav Lisovets Bakı şəhərində doğulub və böyüyüb. Valideynləri dəmiryolçu idilər. Atası Vasili Lisovets lokomotiv maşinisti, anası Tatyana Lisovets isə dəmiryolu nəznindəki laboratoriyada kimyaçı idi. Vladın özündən böyük qardaşı var.

Vlad Bakıda "Geniş profilli saç ustası" ixtisası üzrə təhsil alıb, sonralar Moskvada ali təhsilini "Psixoloq" ixtisası üzrə davam etdirib.

1994-cü ildə Lisovets Bakıdan Moskvaya köçüb. Bir müddət sonra "Ostankino" telemərkəzində işləməyə başlayıb. "Aqata Kristi" və "Blestyaşie" musiqi qruplarının, həmçinin Anita Tsoy, Janna Friske, Valeri Leontev, İrina Ponarovskaya və Avraam Russo kimi müğənnilərin stilisti olub. Feşn-şoularda çıxış edib. "Aqata Kristi" qrupunun və Kristina Orbakaytenin kliplərində çəkilib.

"Domaşniy" telekanalında yayımlanmış "Qadın geyimi" və "Gözəllik tələb edir!" verilişlərinin aparıcısı olub. "Muz TV"-nin "Rus sayağı top-model" layihəsində münsif qismində, "Fashion Akademiya" realiti-şousunda isə xüsusi qonaq qismində iştirak edib. 2013-cü ildə "Fort Boyard" realiti-şousunda iştirak edib və Yuri Qrımovun komandasının heyətində finaladək irəliləyib.

Rusiyanın bir neçə şəhərində fəailiyyət göstərən "Parixmaxerskaya kontora" adlı gözəllik salonlarına sahibdir.

2017-ci ilin noyabr ayından "Pyatnitsa!" telekanalında Regina Todorenko ilə birlikdə "Meykaperı" verilişini aparır.

## Filmoqrafiya
* 2010 — "Atanın qızları" — teleserial
* 2012 — "Sənin dünyan" — teleserial
* 2012 — "Zaytsev +1" — teleserial
* 2014 — "Kişilər, səkkiz martınız mübarək!" — film
* 2017 — "Pret-a-porte sevgi" — film

## Şəxsi həyatı
Vlad Lisovets Moskvaya köçdükdən az müddət sonra, 25 yaşında ikən ailə həyatı qurub. Lakin bu nikah cəmi ik il davam edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*  Владислав Лисовец: о секретах молодости, трагедии 20 января и бакинском акценте / Paxlava Production
Ermənistan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Ermənistan]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda**  2 idman növü üzrə 3 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Müstəqillik qazandıq1dan sonra bütün yarışmalarda iştirak etmişdir.

## Millinin tərkibi

## Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Ermənistan «B» kateqoriyası üzrə 1 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. 
;Kişilər

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Ermənistan kişilərdə «A» kateqoriyası qadınlarda isə «B» kateqoriyası üzrə 2 idmançı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir».
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

;; Sprint

; Qadınlar
;; Uzaq məsafəli yarış

## Mənbə
* Ermənistan millisi   
* Ermənistan Milli Olimpiya Komitəsi 
## İstinadlar
Xanım Abbasova

**Xanım Məhəmməd qızı Abbasova** () – Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1950).

## Həyatı
Xanım Abbasova 1906-cı ildə Azərbaycanın Füzuli rayonunun Qacar kəndində anadan olmuşdur. 1966-cı ilin oktyabr ayının 2-də Ağdamda vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Xanım Abbasova 1949-cu ildə üzümçülük sahəsində yüksək nailiyyətlər əldə etmişdir.

## Mükafatları
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1950)

## Həmçinin bax
* Banoş Abbasova
* Bəhmən Abbasov

## Mənbə
Ankara müqaviləsi (1921)

**Ankara müqaviləsi** (20 oktyabr 1921) — TBMM və fransız hökuməti arasında türk-fransız cəbhəsindəki fəaliyyətləri dayandırmışdır. TBMM idarəçiliyindəki bölgənin cənub sərhədinin ayırıcı xətt olaraq qəbul edilməsi qərara alınmışdır, lakin əsas qərarların verilməsi Lozanna müqaviləsinə buraxılmışdır.

## Arxa fon
Şərq problemində Birləşmiş Krallıq, Yunanıstan və İtaliya ilə milli mənfəətləri uyğun gəlməyən Fransa, Sevr müqaviləsinin imzalanmasından 3 ay əvvəl türk-fransız cəbhəsində müvəqqəti saziş imzalayaraq, TBMM ilə ikili münasibətlərə başlamışdı.
Ancaq, yeni Türkiyə Böyük Millət Məclisini bir siyasi mövcudiyyət olaraq qəbul etmələrinə baxmayaraq, Milli Hökumətin Fransa ilə münasibətləri daha da irəli aparmaq cəhdləri baş tutmamışdı.

Sakarya meydan döyüşünün TBMM tərəfindən qazanılması və Sovetlərlə Ankara hökuməti arasında imzalanan Moskva müqaviləsi, türk-fransız münasibətlərinə də müsbət təsir etdi.ref name=HRI/> Fransa hökuməti, köhnə nazirlərindən Henry Franklin-Bouillonu qeyri-rəsmi olaraq Ankaraya göndərdi. 9 iyun, 1921-ci ildə Ankaraya gələn Henry, Mustafa Kamal paşa, Xarici İşlər naziri Yusif Kamal bəy və Ümumqoşun Qərərgahı Komandanı Fevzi paşa ilə iki həftə davam edən görüşmələrdə oldu. Xüsusilə, Mustafa Kamal paşa ilə Henry Franklin arasında edilən görüşmələrdə əsas olaraq "Misak-i Milli" mövzusu və yeni Türk dövlətinin mövcudiyyəti müzakirə edildi. Fransa nümayəndəsi dolayı yolla izah etdi ki, Fransa tərəfi Sakarya meydan döyüşünün nəticəsini görmədən TBMM hökuməti ilə rəsmi danışıqlara getməyə çəkinir. Sakaryada TBMM hökumətinin qələbəsi fransızların tərəddütlərini aradan qaldırdı və iki ölkə arasında Ankara müqaviləsi imzalandı.

## Nəticə
Ankara müqaviləsi ilə Antanta dövlətlərinin siyasi birliyi pozulmuş və yeni türk dövləti Fransa tərəfindən tanınmışdır. Bu müqavilə nəticəsində Cənub cəbhəsindəki müharibə rəsmən sona çatmış və Türkiyənin cənub sərhədi müəyyənləşmişdir. İsgəndərun sancaqlığı Suriyanın tərkibində qalırdı, lakin bu sancaqlığa xüsusi imtiyazlar və muxtariyyət verilirdi. Türklər ən böyük etnik qrup olduqlarından vilayətin idarə olunmasında üstün qəbul edilirdilər. Osmanlının qurucusu I Osmanın atası Süleyman şahın Suriyada olan məzar-türbəsi Türkiyə torpağı hesab edildi.

Bu müqavilə ilə ilk dəfə, türk milli mübarizəsinin haqlılığı bir Antanta dövləti tərəfindən qəbul edilmişdir. Müqavilə imzalandıqdan sonra iki ölkə də bir-birinə nümayəndə göndərmişdir. Bu müqavilə ilə iki ölkə arasındakı hərbi vəziyyət sonlandırılsa da, Lozanna sülh konfransında Fransa Antanta tərəfindən konfransda çıxış etmişdir.

## Xarici keçidlər
* Xronologiya 1921 
* Fransız-türk razılaşmasının tam mətni

## İstinadlar
Ştollen

**Ştollen** ( və ya ) — alman mətbəxinə aid milad şirniyyatı. Ştollenin əsasən kişmiş və sukat içlikli forması geniş yayılmış, lakin lalə, qoz-fındıq və marsipandan olan forması da məşhurdur. Ştollenin hazırlanması üçün müəyyən proporsiyalara riayət etməklə ağır maya xəmiri lazımdır. Sukatlı ştollen üçün: 10 kq una — 3 kq-dan az olmayaraq kərə yağı və ya marqarin və 6 kq limon və ya portağal sukatı. Təbii ki hər bişirənin öz ədviyyat və əlavələr resepti vardır ki, bu da ştollenə müxtəlif dadlar verir. Ştollenin bişirilməsindən sonra üzərinə ərinmiş kərə yağı sürtülür və şəkər pudrası səpilir. Ştollenin yaranma tarixi isə orta əsrlərə gedib çıxır.

## Növləri
Ştollenin müxtəlif növləri vardır:
* Butterstollen — yağlı ştollen;
* Dresdner Christstollen — Drezden ştolleni;
* Mandelstollen — badamlı ştollen;
* Marzipanstollen — marzipanlı ştollen;
* Mohnstollen — laləli ştollen;
* Nussstollen — qoz-fındıqlı ştollen;
* Quarkstollen — kəsmikli ştollen;
* Champagnerstollen — şampanlı ştollen;
* Rotweinstollen — qırmızı çaxırlı ştollen;
* Schokostollen — şokoladlı ştollen.

## Qalereya

Rosinen-Christstollen angeschnitten.jpg|Kişmişli milad ştolleni
StollenSide.jpg|Ştollenin içi
2016 1221 Kerststol.jpg|Badamlı holland *Kerststol*u 
Mohnstollen.JPG|Laləli ştollen
Stollen-w.jpg|Boşqabda ştollen dilimi
Loaves of stollen.jpg|Ştollen ruleti
Stollen de Magmot.jpg|Ştollen
Mini Marzipan Stollen (Detail).jpg|Mini marzipanlı ştollen
Cut stollen on wooden board.jpg|Ağac lövhə üzərində kəsilmiş ştolen
Stollen with candied fruits and nuts.jpg|Meyvəli və qozlu ştollen 
Stollen-how-to.jpg|Ştollenin hazırlanması
Dresdner Mohnstollen 141228 AW.jpg|Laləli ştollen


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Dresden Stollen Festival
* Dresden Stollen history, in English from the Germany Embassy in Canada

## Həmçinin bax
* Almaniya mətbəxi
* Ştrisel
* Ştrudel
Vilyam Ceyms Sidis

**Vilyam Ceyms Saydis** (ing. *William James Sidis*, ) — dünyanın ən zəkalı insanı.

## Həyatı
Vilyam Ceyms Saydis dünyanın ən zəki insanlarından biridir. İQ-si 300-ə yaxındır. Rusiyadan ABŞ-yə köçən yəhudi bir ailədə anadan olmuşdur. Atası Boris Saydis Harvard Universitetində psixologiya dərsləri verirdi, bir neçə kitabları da çap olunmuşdur. Anası Sara Mandelbaum Saydis isə həkim idi. O hələ 6 aylıq olduğu vaxtda anası onun artıq bəzi sözləri dediyini görmüşdür. 8 aylıq olduqda əlifbanı əzbər bilirdi. 1,5 yaşı olduqda artıq qəzetləri oxumağı bacarırdı. Vilyamın dahi olduğunu görən anası həkimlikdən çıxıb bütün vaxtını bu möhtəşəm uşağa həsr edir. 6 yaşına çatdıqda orta məktəb səviyyəsindəki heç bir şagirddən fərqlənmirdi. 8 yaşına çatmamış ingilis, latın, yunan, ivrit, fransız, alman və rus dillərində danışa bilirdi. Hətta o Vindergood adlı bir dil də yaratmışdı. Keçmiş və ya gələcəkdəki hər hansı bir tarixin hansı günə düşdüyünü deyə bilirdi. Möcüzə uşağın bu üstün bacarıqları onu sosial medianın əsas gündəmi halına gətirdi. Hətta The New York Times qəzeti Vilyam Ceyms Sidisə ilk səhifələrində yer vermişdir.

## Təhsili
Orta məktəbə yüksək hazırlıqla gedən uşaq orda da hər kəsi təəccübləndirdi. Bu səbəbdən də, 1-ci sinfi 1 günə, 2-ci sinfi bir neçə günə, 3-cü sinfi 3 aya, 4-cü sinfi 1 həftəyə, 5-ci sinfi 15 həftəyə, 6 və 7-ci sinifləri isə 6 həftə yarım qədər müddətlərdə bitirdi. 8 yaşında anatomiya haqqında məqalələr yazdı. 9 yaşında Harvard Universitetinin anatomiya fənnindən imtahan verib. İmtahanları keçməsinə baxmayaraq yetəri qədər emosional yetginliyə çatmadığı üçün Harvarda götürülmədi. Harvardın yetərli qəbul etdiyi emosional yetkinlik yaşı olan 11 yaşına çatdıqda Harvarda qəbul olundu. O, həm oxuyur, həm də 4 fənn üzrə dərs deyirdi. Onun mühazirələrində Harvard Universitetinin müəllimləri də iştirak edirdilər. Harvarddakı təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra 16 yaşında hüquq təhsili almağa başlayır. Universiteti bitirən dahi 4 kitabın müəllifinə çevrildi. O, orta yaşlarında dünyanın 40 dilində sərbəst danışırdı. Lakin siyasətlə maraqlanması ona problemlər yaratdı. Karl Marksın ideyalarını müdafiə edən gənc 1 may nümayişlərindən birində iştirakına görə həbs edildi. Ailəsinin imkanları sayəsində həbsdən azad edilən dahinin cəzası ev dustaqlığı ilə əvəzləndi. Vilyam həm iştirak etdiyi çıxışlar, həm də ateist olmasına görə xalqın gözündən düşməyə başladı. Yüksəlişiylə medianın maraq nöqtəsi olan Vilyam, düşüşüylə də maraq nöqtəsi oldu. Bu maraq artıq Vilyamın kefini qaçırmağa başlayırdı. Ömrünün sonlarında öyrəndiyi dil sayı 40-ı keçdiyi deyilir. Həyatının geriyə qalan hissəsini elmdən uzaq keçirmiş, xırda işlərdə işləyib çörəyini qazanmağa çalışmışdır. 17 iyul 1944-də beyin qansızmasından ölmüşdür.

## Əsərlərinin siyahısı
Passaconaway in the White Mountains — Boston, 1916.

The Animate and the Inanimate — Boston, 1925.

Notes on the Collection of Transfers — Philadelphia, 1926.

The Tribes and the States — Wampanoag Nation, 1982 (1935).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vunderkind — dünyanın ən zəkalı insanı
* Bir dahinin həyatı 
* Vilyam Ceyms Sidis
* William James Sidis haqqında
Qan sorucusu

**Qan sorucusu** () - yastı qurdlar tipinə aid olan növ.

## Xarici quruluşu
Erkək fərd 10–15&nbsp;mm uzunluqda olub, qarın nahiyəsində boylama istiqamətdə novşəkilli büküş vardır. Dişilər erkəklərə nisbətən bir az uzun (20mm) və ensiz olurlar. Dişi fərd erkəyin novşəkilli büküşündə yerləşir və onlara həmişə cüt halda təsadüf olunur. Bu xüsusiyyətlərinə görə də fəsiləyə şistozomatidlər adı verilmişdir ( şisto- ikiləşmiş, zoma- bədən deməkdir).

## İnkişafı
Dişi fərd iti tikancığı olan yumurtalarını dal bağırsağın və sidik kisəsinin qan damarlarına tökür. Yumurtalar iri oval formada olub, uzunluğu 0,120-0,160&nbsp;mm, eni isə 0,040-0,060&nbsp;mm-dir. Yumurtalar tək-tək qoyulur, onda formalaşmış mirasidi sürfəsi olur. Yumurtada olan tikancıq vasitəsilə onlar sidik kisəsinə keçir və sidiklə xarici mühitə düşürlər. Yumurtadan çıxan mirasidi şirin suda yaşayan yumşaqbədənlinin bədəninə daxil olur və sporosistaya çevrilir. Sporosistada serkarilər formalaşır və yumşaqbədənlini tərk edərək suya düşürlər.

## Həyat tərzi
Qan sorucusu qarın boşluğunun və sidik kisəsinin iri vena qan damarlarında parazitlik edir. Qan sorucularının məməlilərdə, quşlarda parazitlik edən növləri də vardır.

## İnsan həyatına  təsiri
Serkarilər suda işləyən və ya çimən insanın dərisindən keçərək onların qan damarına keçir və inkişaf edərək yetkin mərhələyə çevrilir. Qan sorucusu təhlükəli şistozomatoz xəstəliyini törədirlər.

## Çoxalması
Qan sorucusu ayrıcinslidir.

## Həmçinin bax
* Yastı qurdlar
* Pişik sorucusu

## Xarici keçidlər
* Schistosoma haematobium (miracidium)
* Schistosoma haematobium (out from the egg shell)

## Mənbə
* Bəhlul Ağayev, Zülfiyyə Zeynalova Onurğasızlar Zoologiyası Bakı 2008
Ziqator

**Ziqator** Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.

## Toponimkası
Ziqator- Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.Türk dillərində siqi "qalın meşə", "meşə sahəsi" və türk dillərində tor- "yüksək dağ örüşü", "dərənin yuxarı başında örüş yeri" sözlərindəndir.XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında Zavazədur kənd adında olan "dur" sözü ilə bu toponimin "tor" sözü mənaca eynidir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
elibrary.bsu.az 

## İstinad
Uranquran

**Uranquran** Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında kənd adı.

## Toponimkası
Uranquran - Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında kənd adı.Mənbədə bu bölgədə Aq-Uran və Gög-Uran kənd adları çəkilmişdir.Qıpçaqların Uran tayfasının adından və türk dillərində kuren (1000 alaçıqlı düşərgə) sözündəndir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## İstinad
Akarej

**Akarej** — bir neçə soyulmuş lobya və sonra palma yağında həddindən artıq çox qızardılmış bir yeməkdir. Qərbi Afrika və Braziliya mətbəxlərində bu yemək yeyilir. Yemək ənənəvi olaraq Braziliyanın şimal-şərqindəki Bahia əyalətində, xüsusilə Salvador şəhərində vardır. Acarajé Candomblé mənası "tanrılara bir qurban kimi xidmət edən" deməkdir.  Bu yemək Qərbi Afrika tərəfindən yeyilib və Nigeriya, Qana, Toqo, Benin, Mali, Qambiya və Sierra Leonedə müxtəlif formalarda tapıla bilər.

Akarej, böyük bir şəkildə doğranmış və müştərilərin önündəki qabda palma yağı içində dərin qızardılmış yeməkdir. Yeməyin komponentləri doğranmış soğan, təzə hazırlanmış qara gözlü bibərlərlə hazırlanmışdır. Yarım hissələrə bölünür. Vegetariyan versiyası adətən isti bibər və yaşıl pomidor ilə bişirilir. Vegetariyan versiyasında da yemək həmin qaydada bişirilir.

## Etimologiyası
Akarej, Yoruba dilindən əldə edilən bir sözdür. Akara "çörək" və ya "pasta" deməkdir. Braziliya termini "akarej" ya Yoruba sözcüklərindən "àkàrà" (çörək) və "onje" (yeyinti) mənasındadır.

## Tarixi

Akara Qərbi Afrika və Cənub-Şərqi Nigeriyada tanınır. Qərbi Afrika sahillərindən Braziliyaya gedən qullar özləri ilə akarej yeməyini aparırlar. Braziliyada yeyərkən yemək insanların diqqətini çəkir. Elə akarej yeməyinin tarixidə buradan başlayır. Cənub-qərb Nigeriyadakı Yoruba xalqı və Sierra Leone vətəndaşları tərəfindən "akara" adlanır, Nigeriyanın Hausa xalqı tərəfindən "kosai" və ya Qana şəhərində "koose" adlanır. Koose darı və ya qarğıdalı ilə yeyən məşhur bir pudinqdir. Nigeriyada Akara çörəyini hazırlamaq asanddır.

Akara Yoruba mədəniyyətində əhəmiyyətli bir rol oynayır, çünki o, 70 yaşdan yuxarı olan bir adam ölən zaman ona xüsusi hazırlanmışdır. Çox böyük miqdarda qızardılmışdır və mərhumun yaxınlığında olan hər bir evdə yayılmışdır. Akara da savaşçıların döyüşdən qalib gəldiyi zaman zəfərin əlaməti olaraq  hazırlanıb. Qadınlar, xüsusilə də savaşçı qadınlar Akaranı qızardıb;   onu kəndlilərə paylamışdılar.

Sierra Leone şəhərində Akara düyü, un, bişirilmişdir. Birlikdə qarışdırıldıqdan sonra, yağ ilə qızardılmışdır.

Braziliya küçəsində satılan Akarej, qızardılmış ət və qoyun, quru lobya, sous və hindistan cevizi ilə müxtəlif hazırlanmışdır. Bu gün, Braziliya, Bahiada, küçə satıcıları akareji satır. Onlar ağ-qara pambıq paltar, hicab və papaqlar ilə asanlıqla tanınan qadınlardı.  Birinci XIX əsrdə akarej satan  ortaya çıxdı. Şəhərin artıq 500-dən çox akarej satıcıları var.

Akarej, həmçinin qonşu dövlət olan Sergipe küçələri və Rio de Janeiro bazarları daxil olmaqla, Bahia əyalətinin xaricində də mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Recipe for Nigerian Akara
Gizli Doktrina

**Müqəddəs Kitablar** — dünya planetini idarə edən Yüksək Ruhani Planlar tərəfindən, təkamülün yolunda ilərləməsi üçün bəşəriyyətə müxtəlif zamanlarda endirilən İlahi bilgilərdir. Bu bilgilər,  ucsuz bucaqsız maddə Kainatı içində, varlıqların ən ideal şəkildə əsas yolda ilərləməsini və təkamülünü tənzimləmək üçündür. Müqəddəs kitablar, ümumiyyətlə üç əsas məsələni işləyir və bunları əhatə edəcək şəkildə endirilir: keçmişin biliyi, indinin biliyi və gələcəyin biliyi. Varlıqlardan, bu üçünü sintez edərək, indini yaşamaq, yorulmamaq və gələcəyi də bu şəkildə hazırlamaqları istənilir. Bu bir qanundur. 
Müqəddəs Kitablar, yerdə yaşayan bəşəriyyət üçün, bir və ortaq olan təkamülün həyata keçirilməsi üçün, bir-birindən daha mütəkamül olan bilgiləri əhatə edəcək şəkildə endirilir. Çünki, bəşəriyyətin ilərləyən təkamülü və bunun nəticələri üstdəki məsələlərin olmasını tələb edir.

Dzayn kitabı, ən qədim Müqəddəs Kitablardan biri olmaqla yanaşı, o birilər kimi müəyyən dövlərdə təhrif edilmişdir. Buna bəşəri nöqteyi nəzərdən baxdığımız zaman, durulmamış və fırtınalı şəxsiyyətlərin və yetişkinləşməmiş idrakın  bunları davamlı olaraq təhrif etdiklərini görürük. Yenə də keçmişdəki kozmik və antropolojik hadisələrin nələr ola biləcəyi haqqında  və necə olduqları  haqda müəyyən  əsas bilgi verən Dzayn kitabı, keçmişin əsas və ən doğru bilgilərinin ortaya çıxardığı yaxın gələcəkdəki bilgi günləri üçün bir hazırlıq olması baxımından əhəmiyyətlidir. Bilginin ən yüksək doğruları bütün bəşəriyyətə, ən müqəddəs kitab olan Bilgi Kitabı ilə veriləcəkdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Yelena Blavatskaya
Salvador, Baiya

**Salvador, Baiya və ya Salvador da Bahia** — Braziliyanın şimal-şərq bölgəsində yerləşən Bahia əyalətinin paytaxtıdır.

Salvadorda çoxsaylı karnavallar təşkil edilir. Yeni Dünyadakı ən qədim şəhərlərdən biridir və Braziliya koloniyasının ilk paytaxtı olmuşdur.  Salvador Latın Amerikasında doqquzuncu ən sıx şəhərdir və Bahia, San-Paulu və Rio-de-Janeyrodan sonra Braziliyada üçüncü ən çox əhalisi olan şəhərdir.

Salvador  Braziliyanın ən yoxsul bölgəsi olan Bayianın şimal-şərq hissəsindəki ən inkişaf etmiş bölgəsidir. Əhalinin 80% -nin qarışıq və Afrikalı olduğu bu şəhərdə Afrika Braziliyalıların mədəniyyəti üstünlük təşkil edir.

Tarixi keçmişi olan şəhər mərkəzi  17 və 19-cu əsrlərdə inşa edilmiş Portuqaliya koloniya  dövrünün memarlıq və monumental strukturları ilə məşhurdur. Şəhər 1985-ci ildə UNESCO tərəfindən Ümumdünya Mədəni  İrsi siyahısına qəbul edildi.

## İstinadlar