open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xanlar Cəfərov

**Cəfərov Xanlar Daşdəmir oğlu** — Azərbaycan kinoprodüseri, Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi (2000).

## Həyatı
Xanlar Cəfərov 6 iyul 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin Teatr və kino fakültəsini bitirmişdir. 1969-cu ildən C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında rejissor assistenti, film direktoru vəzifələrində işləyib. 1988-ci ildən "Rakurs" Sənədli Filmlər Studiyasının direktoru olub. 2001-ci ildən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasının direktoru olub.

Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü olmuşdur.

Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Xanlar Cəfərov 29 aprel 2016-cı ildə vəfat etmişdir.

Ailəli idi. 2 övladı və 2 nəvəsi var.

## Filmoqrafiya
# Narahat adam (film, 2005)
# Azərbaycan: Tarixdən səhifələr (film, 2008)
# Azərbaycan Odlar Yurdu (2009)
# Bakı balkonları
# Köç

## İstinadlar
Günlərin bir günündə...

## Məzmun
Film belə başlayır: Göydən bir ulduz düşdü. Acgöz sərçə qapdı onu. Özü parlaq olsun deyə... Lakin sərçə onu itirir. Sonra ulduzu balıq, qurbağa, ayı tapır, amma o heç kəsdə qalmır. Onlar hamısı parlaq ulduz olmaq istəyir. Lakin onlar ulduza sahib ola bilmirlər. İşıqsaçan ulduz heyvanların əlindən qurtulub hamıya işıq saçmaq üçün yenidən səmaya qalxır... Ulduz göylərə uçdu. Hamıya-hamıya şölə saçsın deyə...

## Film haqqında
Film mətnsizdir

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Kamal Aslanov, Məsud Pənahi
:**Quruluşçu rejissor:** Məsud Pənahi
:**Quruluşçu rəssam:** Məsud Pənahi
:**Operator:** Antonina Korotnitskaya
:**Bəstəkar:** Xəyyam Mirzəzadə
:**Səs operatoru:** Şamil Kərimov
:**Rejissor assistenti:** Hafiz Əkbərov
:**Rəssam assistenti:** E.Əliyev
:**Cizgi rəssamı:** Aleksandr Mazayev, Sergey Dyojkin, Vaqif Məmmədov, Vahid Talıbov, Rauf Dadaşov
:**????:** Tamilla Əsgərova
:**????:** E.Lukyançenko
:**????:** Ziya Xəqani
:**????:** Arifə Hatəmi
:**Montaj:** Gülşən Səlimova
:**Redaktor:** Ədhəm Qulubəyov
:**Direktor:** H.Cəfərov

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 258-263.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Eyvaz Borçalı

**Ayvaz Məhəmməd oğlu Ayvazov** və ya **Eyvaz Borçalı** () — şair, tərcüməçi, 1968-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1981), "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının keçmiş rəhbəri (1984–1986).

## Həyatı
Eyvaz Borçalı 1938-ci il mayın 5-də Gürcüstanın Borçalı (Marneuli) rayonunun Ağaməmmədli kəndində anadan olmuşdur. Burada Qaçağan onbirillik məktəbini bitirdikdən sonra M. F. Axundov adına Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna daxil olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının zəmanəti ilə həmin institutun VI kursundan Moskvaya, M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna, bədii tərcümə bölməsinə keçirilmişdir. Buranı bitirdikdən sonra Azərnəşrdə redaktor kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır (1964). "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında ssenari redaksiya heyətinin üzvü (1970), "Mozalan" satirik kino-jurnalının baş redaktoru (1971–1984), C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının direktoru (1984–1986) vəzifəsində işləmişdir.

Ədəbi yaradıcılığa 1960-cı ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çıxan "Əbədi məşəl" şerilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda vaxtaşırı şeirlərini və bədii tərcümələrini çap etdirmişdir. Bakı şəhər Oktyabr rayonu xalq deputatları Sovetinə üç çağırış deputat seçilmişdir. "Kirpi" jurnalının baş redaktoru olmuşdur (1986–1993). Respublika mədəniyyət işçiləri həmkarlar komitəsinin üzvüdür. "Şərəf nişanı" ordeni (1980), iki dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı (1978; 1988) və bir medalla təltif edilmişdir. 2005-ci ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur

## Siyasi Fəaliyyəti
Eyvaz Borçalı Borçalı İctimai Cəmiyyətinin təsisçisisdir. 1993–2006-cı illər arası cəmiyyətə sədrlik edib.

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ilk qurucularından və VHP Ali Məclisinin (Ali Şurasının) ilk üzvlərindən biri olub.

## Əsərləri
# Üfüq yananda. Bakı: Azərnəşr, 1964, 36 səh.
# Sevgi radiusu. Bakı: Gənclik, 1967, 89 səh.
# Şah və qoca. Bakı: Gənclik, 1968, 12 səh.
# Qızıl anlar. Bakı: Azərnəşr, 1970, 99 səh.
# İnsan, zaman, izlər. Bakı: İşıq, 1974, 109 səh.
# İllər… pillələr. Bakı: Gənclik, 1975, 175 səh.
# Dünya, məni tərkinə al. Bakı: Gənclik, 1983, 168 səh.
# Dünyanın tərkində. Bakı: Yazıçı, 1986, 160 səh.
# Durnalı göylər. Bakı: Yazıçı, 1991, 360 səh.

## Tərcümələri
(ruscadan)
# N. Barataşvili. Şeirlər və poemalar. Bakı: Azərnəşr, 1968, 62 səh.
# A. Blok. Şeirlər və poema. Bakı: Gənclik, 1972, 71 səh.
# M. Kərim. Dağlar da insan kimidir. Bakı: Gənclik, 1975, 171 səh.
# A. Blok. Əsərləri. Bakı: Yazıçı, 1980, 126 səh.
# M. Kərim. Məhəbbətin dörd fəsli. Bakı: Gənclik, 1982, 78 səh.
# Aleksandr Puşkin. Yevgeni Onegin.

## Filmoqrafiya

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 298.

## İstinadlar
Sarov (Tərtər)

**Sarov** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Kənd Cənubi Azərbaycanın Sərab mahalından gəlmə ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Goranboy və Tərtər rayonlarında keçmişdə üç Sarov adlı kənd vardı. İkisi Goranboy rayonunda Sarovların birində ermənilər gəlib yaşadığına görə erməni Sarov, digəri Müsəlman Sarov adlanmışdır. 1954-cü ildən Goranboy rayonundakı Sarov kəndi Tərtər rayonundakı Sarovdan çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmış və "Müsəlman Sarov" adlanmışdır.

## Həmçinin bax
* Maralyansarov

## İstinadlar
Umudlu (Ağdərə)

**Umudlu** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Umudlu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 

## Tarixi
Umudlu kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi. 

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Umudlu kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. 

Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.

19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qaytarılmışdır.

5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## Əhalisi
### Tanınmış şəxsləri
* Akif Əzizov
* Əhəd Kərimov

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
# *[[Ramiz Abbaslı]]*. Umudlu qətliamı. Papravənd müharibəsi.

## Xarici keçidlər

* Unutmayacağımız işğal tarixləri: Ağdərə, Çərəkdar, Narınclar, Umudlu...
Hacıqərvənd

**Hacıqərvənd** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Hacıqərvənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

Hacıqərvənd Tərtər rayonunun Seydimli inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Keçmiş adı Acı Kərrvənd olmuşdur. Kənd əvvəllər Acıdüzü adlanan yerdə qərvənd tayfasına mənsub ailələrin məskunlaşması
nəticəsində yaranmış, sonralar acı komponentinin əvvəlinə tələffüzdə h səsi
artırılmışdır..

## İstinadlar
Borsunlu

*Borsunlu (Goranboy) — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Borsunlu (Tərtər) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Rəcəbli

**Rəcəbli** — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Sarov kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Nəqliyyat vasitəsi kodu

Şəkil:Pelak shakhsi-AZ.svg|Azərbaycan
Şəkil:Turkey licenceplate.JPG|Türkiyə
Şəkil:پلاک شخصی.png|İran
Şəkil:Germany (D) European Union license plate - Number KA PA 777.jpg|Almaniya
Şəkil:Pltableseries2006.jpg|Polşa
Şəkil:RU license plate.jpg|Rusiya
Şəkil:FrenchNumberPlates.jpg|Fransa
Şəkil:Japanese green on white license plate.png|Yaponiya 

**Nəqliyyat vasitəsi kodu** — nəqliyyat vasitəsinin individual qeydiyyat nişanı (nömrəsi). Bu kod bir qayda olaraq naqliyyat vasitəsinin ön və arxa hissələrinə bərkidilmiş işıqqaytaran metal və ya plastmas lövhəcik üzərində, ya da salondan nəqliyyat vasitəsinin ön və arxa şüşəsinə yapışdırılmış kağız və ya karton parçası üzərində əks olunur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikası avtomobil dövlət qeydiyyat nişanı
2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 52-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. "Lordi" rok qrupunun ifa etdiyi "Hard Rock Hallelujah" adlı mahnı ilə 2006 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2007-ci ildə Finlandiya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Finlandiyanın paytaxtı Helsinki şəhərində Hartwall Arenada keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalı 2007-ci ilin 10 may, final isə 12 may tarixində baş tutmuşdur.

2006-cı ildə Serbiya və Monteneqro dövlətinin iki müstəqil ölkələrə parçalanmasından sonra Monteneqro və Serbiya müstəqil olaraq ilk dəfə Avroviziyaya 2007-ci ildə qoşulmuşdurlar. 2007-ci ildə eyni zamanda Çexiya və Gürcüstan da ilk dəfə müsabiqəyə qoşulmuşdur. Avstriya və Macarıstan isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdür. Monako maliyyə problemlərini və müsabiqədəki uğursuz nəticələrini səbəb kimi göstərərək Avroviziya 2007-də iştirakdan imtina etmişdir. Müsabiqədə ümumilikdə 42 ölkə iştirak etmişdir və bu Avroviziya tarixindəki ən yüksək göstərici idi.

Avroviziya 2007-in qalibi "Molitva" mahnısı ilə Avroviziyaya müstəqil ölkə kimi ilk dəfə qatılan Serbiya təmsilçisi Mariya Şerifoviç seçilmişdir.

## İştirakçı ölkələr
42 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2007 iyirmi səkkiz ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı yarımfinal mərhələsindən və iyirmi dörd ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunmuşdur. 2006-cı ildə müsabiqədə ilk onluğa daxil olan ölkələr və eyni zamanda "Böyük dördlük" ölkələri (Finlandiya, Rusiya, Bosniya və Herseqovina, Rumıniya, İsveç, Litva, Ukrayna, Ermənistan, Yunanıstan, İrlandiya, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya) müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdılar.

### Yarımfinal
10 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 28 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr səsvermədə iştirak etmişdir.

*Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.*

### Final
Finalçılar:
* "Böyük dördlük" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya);
* Avroviziya 2006-da ilk onluğa daxil olan ölkələr;
* Avroviziya 2007-nin yarımfinal mərhələsində ilk onluğa daxil olan ölkələr.

12 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 24 ölkə iştirak etmişdir. Müsabiqədə iştirak edən bütün ölkələr səsvermədə iştirak etmişdir və Serbiya təmsilçisi ən çox səs toplayaraq müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.

## Nəticələr
### Yarımfinal
Bütün ölkələr xalları ölkələrdə keçirilən SMS səsverməsinə görə təqdim etsə də, Albaniya və Andorra səslərin azlığı səbəbindən münsif səsverməsindən istifadə etmişdir.

### Final

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Yohanan Vollax

**Yohanan Vollax** ()(d. 14 may 1945) — İsrailli futbolçu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile and short biography of Yochanan Vollach on Maccabi Haifa's official website
* Hall of fame
* World cup football cards with Vollach's youth picture from 1970
* Vollach is appointed President & CEO of Newlog company 
* [Negotiations for the merger of [Transclal] and Newlog]
* Vollach is appointed CEO of The Chamber of Shipping of Israel
Qum (şəhər)

**Qum** () — İranda şəhər. Qum ostanının mərkəzidir. İranda ən qədim şəhərlərdən biridir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 957,496 nəfər və 241,827 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Rauf Şəfiyev

**Şəfiyev Rauf Bəbir oğlu** (02.08.1937–30.07.1999) — mühəndis, idman xadimi, Azərbaycanda sambo və cudonun banilərindən biri.

## Həyatı
Rauf Şəfiyev 1937-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1955–1960-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda təhsil almış və ömrü boyu mühəndis kimi müxtəlif idarə, təşkilat, istehsalat və elmi-tədris mərkəzlərində işləmişdir. Mühəndislikdən başqa R. Şəfiyev bir sıra elmi institutlarda dərs demiş və mühazirələr oxumuşdur. Bir sıra elmi məqalələrin müəliffidir. Azərbaycanın "Bilik" cəmiyyətinin fəal üzvü olmuşdur. 1997-ci ildə "Əmək veteranı" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Əsas peşə ilə yanaşı Rauf Şəfiyev idmanla məşğul olmuş və sambo və cudo kimi güləşmə növlərinin Azərbaycanda yaradılması və inkişafına öz səylərini yönəltmişdi. 50–60-cı illərdə sambo üzrə keçirilən müxtəlif turnirlərdə respublika və SSRİ birinciliklərində daim fəxri kürsünün yüksək pilləsində dayanmış, medal və diplomlara layiq görülmüşdür.

Onun idmanda əldə etdiyi ən böyük uğurlar isə məşqçilik və hakimlik fəaliyyəti ilə bağlı olmuşdur. Məşqçilik fəaliyyətini 1959-cu ildə Bakı Dənizlçilik məktəbində başlayan R. Şəfiyev sonrada "Vodnik", Məsğul" və "Dinamo" idman cəmiyyətlərində fəaliyyət göstərmişdi. Azərbaycanda cudo üzrə ilk idman ustası Sahib İsmayılov və ümumittifaq turnirin ilk azərbaycanlı qalibi Ələkbər İsmayılov məhz R. Şəfiyevin yetirmələridir.

Sambo üzrə respublikanın tanınmış xadimi Firdovsi Tağıyev R. Şəfiyevin yetişdirdiyi ilk idman ustası olmuşdur. Bundan başqa digər taninmış sambo və cudo ustalari və məşqçiləri — Əli Davrişev, Zaur Məmmədov, Sergey Seleznyov, Marif Həsənov və digərləri R. Şəfiyevin şagirdləri olmuşdurlar.

R. Şəfiyev 1965–1973-cü illərdə sambo üzrə Azərbaycan yığma komandasının məşqçisi olmuşdur.

Məşqçilik fəaliyyəti ilə yanaşı R. Şəfiyev respublika və SSRİ-nin umumitiffaq turnirlərində, çempionatlarda hakimlik etmiş. Respublika və Beynəlxalq dərəcəli hakim olan Rauf Şəfiyev 1991-ci ildə Azərbaycan Əməkdar məşqçisi, 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanın Əməkdar məşqçisi fəxri adlarına layiq görülmüş, 1993-cü ilin may ayında Beynəlxalq Sambo Məşqçiləri İttifaqına üzv qəbul olmuşdur.

2000-ci ildən etibarən Azərbaycanın "Dinamo" idman cəmiyyəti nəzdində yeniyetmələr arasında R. Şəfiyevin xatirəsinə həsr olunmuş cudo turniri keçirilir.

## Mənbə
* İdmana bağlı ömür. Bakı: Şirvannəşr, 2003.
Haray (film, 2004)

## Məzmun
Filmdə ermənilərin xalqımızın başına gətirdiyi faciə və müsibətlər arxiv materiallarına əsasən real süjetlər əsasında əks etdirilir. Bu haray Qarabağın harayıdır. Bu haray Şuşadan didərgin düşmüş qaçqınlarımızın, Natəvanın, Üzeyirin, Bülbülün güllələnmiş daş heykəllərinin harayıdır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Ssenari müəllifi:** Aydın Dadaşov
:**Rejissor:** Xamiz Muradov, Tofiq Məmmədov
:**Operator:** Sərdar Vəliyev, Rəfael Salamzadə
:**Səs operatoru:** Əsəd Əsədov
:**Musiqi tərtibatçısı:** Rauf Əliyev
:**Montaj edən:** Samirə Seyidbəyli (Samirə Seyidbəyova kimi)
:**Kompüter dizaynı:** Rauf Umud
:**İcraçı prodüser:** Kamil Məmmədov
:**Mətni oxuyan:** Əliabbas Qədirov

## Çəkilişə köməklik edən qurumlar
:Bülbülün Ev Muzeyi
:Üzeyir Hacıbəyovun Ev Muzeyi
:Bakı İncəsənət Mərkəzi Yaradıcılıq Birliyi

## Çəkilişə kömək edənlər
:Adilə Məmmədova
:Səadət Qarabağlı
:Altay Hacıyev (xalq rəssamı)
:Elton Avalov (sənətşünas-rəssam)
:Rəfael Gülməmmədov

## Sponsor
:Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 380.

## Xarici keçid
* Filmi izlə
İrəc Mirzə

**İrəc Mirzə** (farsca: ), **Cəlalülməmalik** () ləqəbiylə də tanınırdı () — məşhur İran şairi.

## Həyatı
İrəc Mirzə şair Qulam Hüseyn Mirzənin oğlu olub və Qacar şahlarının nəslindən idi. 1874-cü ildə Təbrizdə anadan olub. O, təhsilini ev şəraitində almış və 15 yaşında ikən fars dilində sərbəst danışırdı. Sonralar fransız və rus dilləri ilə də maraqlanmağa başlayır. 1893-cü ildə atasının və həyat yoldaşının vəfatından sonra "şairlər sədri" adına layiq görülür. XX əsrin əvvəllərindən İran konstitusiya islahatında iştirak edir. Sonralar nazirlik və digər hökumət idarələrində çalışmışdır.

İrəc Mirzənin poeziyası həm romantik eşq, həm də satirik mövzuları əhatə edir. Klassik fars ədəbi üslublarına sadiq qalsa da, İrac Mirzə yaradıcılığında bir sıra yeniliklərə də imza atmışdır. Bu yeniliklər əsasən şairin siyasi və mədəni islahatlarda iştirak etməsinin səbəbi idi. Onun ən məşhur şerlərindən bir neçəsi bunlardır: "İblis", "Ana", "Arifnamə", "Qadın təsviri".

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Şamlı (Qəbələ)

**Şamlı** — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun Şamlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Azərbaycanda müxtəlif türk tayfalarının adını özündə yaşadan yaşayış məskənləri, toponimlər mövcuddur. Bunlardan biri də Qəbələ rayonundakı Şamlı kəndidir. "Şamlı" Suriyadan gəlmiş türk tayfalarından (boylarından) birinin adı olub. Kəndin əsasını Şamlı tayfaları qoymuşdur. Şamlı Şimali Suriyadan gəlmiş Türk tayfalarından (boylarından) birinin adı olub. Şamlı tayfasının Azərbaycana köç etməsi faktı Türkiyəli alim İsmayıl Qayqusuzun internetdə verilmiş “Qızılbaşlıq və qızılbaşlar” adlı məqaləsində də qeyd olunur. Monqolların hücumu zamanı Türkiyəyə gedən və Şamda (Suriyada) məskən salan (o zaman Suriya Osmanlı imperatorluğunun tərkibində olub) səlcuqlardan ibarətdir. Onlar Şamlı adı altında Topal Teymur tərəfindən Suriyadan köçürülmüş və İranda məskunlaşmışlar. Sonradan onlar Azərbaycana köçüblər.

## Toponimikası
* Şamlı oyk., sadə.
* Düzənlikdədir. Keçmiş adı Ərəb Şamlı olmuşdur. Sonralar oykonimin tərkibindəki ərəb sözü düşmüşdür. Yaşayış məntəqəsi XII əsrin sonlarında ərəb–şamlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Ərəbşamlı VIII əsrdə ərəblərin Şamdan (Suriyadan) köçürdükləri ərəb ailələrinin'ümumi adıdır. XIX əsrin ortalarında bu tayfa Şirvanın dağlıq ərazilərində mal-darlıqla məşğul olurdu;
* Zəngilan r-nunun Gilətağ i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndin əsasını XIX əsrdə Şamı, Nağı və Tağı adlı üç qardaş qoymuşdur. Kənd böyük qardaş Şamının adı ilə Şamili (sonralar Şamlı şəklinə düşmüşdür) adlanmışdır. Əslində toponim Qızılbaşların şamlı tayfasının adı ilə bağlıdır. Şamlı Teymurun 1402—ci ildə türk sultanı Bəyazid üzərində qələbəsindən sonra Suriyadan (Şamdan) apardığı bəydili tayfasına mənsub ailələrin adıdır. Həmin ailələri Teymur Səfəvi şeyxi Xacə Əliyə vermiş, o da onlan Azərbaycanın cənubunda yerləşdirmişdir. Sefəvilərin hakimiyyət uğranda mübarizə-sində şamlılar da iştirak etmişdilər. Səfəvi şahları bu tayfaya Azərbaycanda ərazilər bağışlamışdılar.

## İqtisadiyyatı
* Şamlılar tərəvəz sahələri və taxıl əkir, heyvandarlığı inkişaf etdirirlər. Bu kəndin də bütün ehtiyacları ödənildiyindən əhalinin dolanışığı sarıdan narahatlıq hiss olunmur.

## Coğrafiyası və iqlimi
* Şamlı kəndi Ərəş düzündə yerləşir. Ərazisi 210 hektardır.

## Əhalisi
* 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 376 nəfər əhali yaşayır. Hazırda kəndin 300 nəfər sakini var. 
* Kənd əhalisi əsasən Azərbaycan Türklərindən ibarətdir. Əhalisinin sayı 500 nəfərdir.

## Görkəmli Şəxsləri
* İmran Arifşah oğlu Abbasov

## Həmçinin bax
* Şamlı (tayfa)
* Qəbələ rayonu

## Mənbə
http://www.atc.az/forum/showthread.php?t=6926

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax :Bir kəndin nağılı. Şamlı (film)
* Qəbələ rayonu İnzibati Ərazi Vahidləri
Toyuq şorbası

**Toyuq şorbası** - Azərbaycanın milli yeməyi.

## Tərkibi
* Toyuq əti - 155q, 
* düyü - 25q, 
* ərinmiş yağ - 20q, 
* alça və gavalı - 20q, 
* noxud - 20q, 
* baş soğan - 20q, 
* şüyüd - 10q, 
* istiot, 
* zəfəran 
* duz.

## Hazırlanma qaydası
Toyuqdan bişirilmiş bulyon ələkdən süzülür.Düyü bulyonda bişirilir, üzərinə yağda qızardılmış soğan qatılıb hazır olmasına 15 dəqiqə qalmış ayrıca bişirilmiş noxud, alça və ya gavalı qurusu əlavə edilir. Sonra üzərinə dilim şəklində doğranmış bişirilmiş toyuq əti və doğranmış şüyüd əlavə edilib 1-2 dəqiqə qaynadılır.

## İstinadlar
*

## Həmçinin bax
Şamlı (dəqiqləşdirmə)

* **[[Şamlı]]** — Azərbaycanlıların soykökündə duran məşhur tafyalardan biri.

**Şamlı** — Təxəllüs.

;Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər 
*Abbasqulu xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi, şair, xəttat
*Abdı bəy Şamlı — Qızılbaş əmiri, Heratın hakimi
*Durmuş xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi
*Ağzivər sultan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Herat hakimi
*Hüseyn bəy Şamlı — I Şah İsmayılım lələsi, Şirvanın ilk qızılbaş hakimi
*Hüseyn xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Əmirəlüməra, Heratın, Çuxur Sədin bəylərbəyi
*Hüseynqulu sultan Şamlı — Şamlı elindən qızılbaş sərkərdəsi, Səbzivar vilayətinin hakimi
*Həsən xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi, şair, xəttat
*II Zeynal xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Bağdadın hakimi, Zeynal xan Şamlının nəvəsi
*Mirzə Vəli xəlifə Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Məşhədin hakimi
*Mustafa xan Şamlı — Nadir şahın səfiri, Şamlı elinin başçılarından
*Mürtəzaqulu xan Şamlı — şair, vali, xəttat
*Rzaqulu xan Şamlı — Nadir şahın sərkərdəsi və səfiri
*Sultan Hüseyn xan Şamlı — Şamlı elindən qızılbaş sərkərdəsi, Qəzvin hakimi, Herat bəylərbəyi
*Vəliqulu bəy Şamlı — Şamlı elindən olan Azərbaycan tarixçisi
*Xəlifə sultan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi
*Zeynal xan Şamlı — Qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi
*Əhməd sultan Şamlı — Şamlı elindən qızılbaş sərkərdəsi, I Şah Təhmasib Səfəvinin əmiri.
*Əhməd Şamlı — tanınmış İran şairi
*Əhməd Şamlı Məşhədi — XVIII əsrin və Qacarlar dövrünün əvvəllərinin xəttatlarından
*Əliqulu xan Şamlı — Sultan Hüseyn bəyin oğlu, Durmuş xanın nəvəsi, II Şah İsmayıl Səfəvinin zamanında Heratın hakimi, Abbas mirzənin (I Şah Abbas Səfəvinin) lələsi, I Təhmasib Səfəvinin kürəkəni
*Əlmərdan xan Şamlı — Nadir şahın səfiri, sərkərdə
*Ərəb xan Şamlı — Şamlı elinin Bəydili oymağından olan qızılbaş sərkərdəsi, Şirvan vilayətinin bəylərbəyi
*Sepidə Şamlı — İranlı yazıçı, romançı

;Yaşayış məntəqələri
*Şamlı (Qəbələ) — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda kənd.
*Şamlı (Zəngilan) — Azərbaycanın Zəngilan rayonunda kənd.
*Hüseynabad Şamlı — İranın Həmədan ostanının Məlayer şəhristanının Cokar bəxşində kənd

## Həmçinin bax
*Şam
Fatihə surəsi

Surə İslamın əsas ehkamlarının qısa ifadəsidir. əl-Fatihənin mətni namazın əsasını təşkil edir və müsəlmanların əslində bütün mərasimlərinin yerinə yetirilməsi zamanı oxunur. Ondan dini binaların divar yazıları üçün geniş istifadə edilir.

## Əl-Fatihə surəsi
# Bağışlayan və mehriban Allahın adı ilə.
# Həmd və sitayiş aləmlərin (mələklər, insanlar, cinlər, heyvanlar və cansız əşyalar aləminin) idarə edəni, yaradaraq nəzmə salanı və mütləq hökmdarı olan Allaha məxsusdur.
# (Rəhmət və mehribanlığı bu dünyada hamıya, axirətdə isə yalnız möminlərə şamil olan) rəhmli və mehriban Allaha.
# Cəza gününün sahib və hökmdarına.
# (Pərvərdigara!) Yalnız Sənə ibadət edir və yalnız Səndən kömək diləyirik.
# Bizi (əqidə, elm, əxlaq və əməllərdə) doğru yola hidayət (və həmin yolda dayanıqlı) et!
# (Peyğəmbərlər və onların həqiqi ardıcılları kimi) nemət verdiyin kəslərin — (Sənin) qəzəb(in)ə düçar olmamış və azmamışların yoluna!

## Həmçinin bax
* Quranın surələri
* Bəqərə surəsi
* Kovsər surəsi

## Xarici keçidlər
* '''əl-Fatihə surəsi, mənalarının tərcüməsi''' (Akademiklər Z. M. Bünyadov və V. M. Məmmədəliyevin tərcüməsi (Nəşrin redaktoru: V. A. Qaradağlı)
* Fatihə surəsi-quran.az

## Mənbə
* İslam (qısa məlumat kitabı). Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş Redaksiyası. Bakı: 1989, səh.111.

## İstinadlar
Ali-İmran surəsi

.

İmran Hz Məryəm Hz. Musanın atasının adıymış və *Ali-İmran* "İmran ailəsi" mənasındadır.

Surənin adı 33-cü ayədə rast gəlinən İmran ailəsi ifadəsindən götürülüb.

## İstinadlar
Güllələnmiş heykəllər (film, 2002)

## Məzmun
Film-tamaşada Güllələnmiş Heykəllər dilə gəlib danışır və fəryad edir. Şuşanın keçmişi və bugünü müqayisə edilir və nəticələr çıxarılır. Şuşa həsrəti güllələnmiş heykəlləri belə dirildir.

*Film-tamaşada "Şuşanın Dağları", "Xarı Bülbül" mahnılarından istifadə edilmişdir.

## Filmin heyəti
Ssenari müəllifi: Hüseynbala Mirələmov

Quruluşçu Rejissor: Nadir Diridağlı

Quruluşçu Operator: Əlövsət Cəlilov

Quruluşçu Rəssam: Rafael Əsədov

Səs Rejissoru: Vaqif İmanquliyev

Musiqi Tərtibatçısı: Teymur Abdullayev

Montaj Rejissoru: Əhməd Məcidov

Redaktor: Sadıq Elcanlı

Operator Assistenti: Fuad Muxtarzadə

Rejissor Assistenti: Qərənfil Cəlilova

Qrim Ustası: Solmaz Hüseynova, Məqsud Məhərrəmov

Geyim Ustası: Elmira Quliyeva

Rekvizit: Dilarə Əzimova,Tərlan Qafarov

Kompüter: Riyad Qasımov

Videomühəndis: Elçin Manafov, Canpolad Abbasov

Pirotexnik :Vaqif Qurbanov

STS Qrupu: Ağazər Həşimov, Samir İzzətov, Soltan Əliyev(Soltan Oqtayoğlu kimi), Sənan Cəfərov, Mürsəl Zəkiyev, Təbiət Məmmədov

İşıqçı: Həsən İsmayılov, İlham Axundov, Vova Kaleşnikov

Dekorçu: Fərhad Mayılov, Əliağa Xəlilov, Eldar İmanov, Şamil İbrahimov, İsfəndiyar İsmayılov

Quraşdırıcı: Ələkbər Rəsulov, Vüqar Əliyev, Ənvər Hüseynov, Mehdi Abdullayev, Ruslan Hüseynov, Cavid Əliyev (III), Elnur Quliyev, Nazim Qafarov

Rəqs edir Xəzər universiteti nin oğlanlardan ibarət rəqs ansamblı

Ansamblın Bədii Rəhbəri: Xanlar Bəşirov

Quruluş Hissə Müdiri: İlyas İsmayılov

Direktor: Mirzə Əliyev

**ROLLARDA: **

Əliabbas Qədirov — Üzeyir Hacıbəyov

İlham Əsgərov — Bülbül

Nurəddin Mehdixanlı — Vaqif

Məleykə Əsədova — Natəvan

Bəsti Cəfərova — Ağabəyim ağa

Sevil Xəlilova — Gövhər ağa

Abbas Qəhrəmanov — İbrahim xan

Əli Nurzadə — Nəvvab

Firəngiz Mütəllimova— Əli məşəlli qadın

Sabir Məmmədov — Əli məşəlli kişi

Həlimət Məmmədova

Aygün Bayramova — Xanəndə

Nəzakət Teymurova — Xanəndə

Mənsum İbrahimov — Xanəndə

Cabir Abdullayev

Elçin Həşimov

Elnur Əhmədov

## Mənbə

* Mükərrəmoğlu, M. “"Güllələnmiş heykəllər" film-tamaşasına ictimai baxış” //Xalq.- 2002.- 24 dekabr.

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
Filmi izlə
Pərvin Etisami

**Pərvin Etisami** (farsca: پروین اعتصامی) () — XX əsrdə yaşamış azərbaycanlı şairə.

## Həyatı
Cəmi 35 il ömür sürən bu Azəri-əsilli şairə qadın 1907-ci ildə vali ailəsində anadan olmuşdur. Təhsilini İranda yerləşən Amerikan Qız Məktəbində almışdır. Ədəbiyyata 9 yaşından gəlmişdir. Onun yaradıcılıq tərzi insan duyğularını təbiət hadisələrinə bənzətməsi ilə seçilir. Bu dövrdə İranda baş verən siyasi və mədəni dəyişiklər də Etisami yaradıcılığına təsir göstərmişdir. "Sərxoş lakin agah" adlı romantik şerlər məcmuəsi ona böyük şöhrət qazandırmışdır. Etisami təhna və təcrid olunmuş həyat tərzi sürürdü. Olduqca həssas xarakterli qadın olmaqla yanaşı şairə qəddarlığa qarşı çıxan ən güclü ədəbi səsə çevirilir. Ümumiyyətlə, Pərvin Etisaminin yazdığı 210 şerinin əksəriyyəti gündəlik problemlər və onların həlli ilə əlaqədardır.

Təbriz də doğulmuş, qısa, lakin mənalı bir ömür yaşamış Pərvin Etisami Güney Azərbaycanın görkəmli şairələrindən sayılır. Əsərlərini fars dilində yazsa da, doğma vətəni Azərbaycana bağlı olan Pərvin xanımın İranda qadınların acınacaqlı taleyinə həsr olunmuş təsirli şeirləri var. O, həm də məşhur təmsil ustası kimi tanınır. Tənhalığa alışmış şairə ərə gedib başqa şəhərdə yaşamağa və tez-tez cəmiyyət arasına çıxmağa tab gətirmir və ərindən boşanır.

## Ölümü
Pərvin Etisami 1941-ci ildə yatalaq xəstəliyindən vəfat edib. Qum şəhərində, atasının məzarı yanında dəfn edilib. Qəbrinin üstündə "Nə gördün" rədifli qəzəli yazılıb.

Ey gül, bağ ara təhlükədən qeyri, nə gördün?

Neştər kimi sözdən, ləkədən qeyri, nə gördün?

Bəsdir bu qədər parladın ulduz kimi, ey ləl.

Yoxdur olanın, səksəkədən qeyri, nə gördün?

Düşdün çəmənə, leyk nəsibin qəfəs oldu,

Ey quş, burada mərəkədən qeyri nə gördün?

## Xatirəsi
Təbrizdə şairənin ev muzeyi fəaliyyət göstərir.

2005-ci ildən etibarən hər il mart ayında İranda “Pərvin Etisami Qadın Filmləri Festivalı” keçirilir. Bu festivalda qadın kino rejissorların çəkdikləri qadın mövzulu filmlər nümayiş etdirilir.

2011-ci ildə Suriyanın Dəməşq şəhərində “Pərvin Etisami nümunəvi ədəbiyyatçı” adlı seminar keçirilib.

2012-ci ildə Təbrizdə "Azərbaycan tarixi" adlı xalça toxunub. Xalçanın üzərində isə Azərbaycanın tarixi abidələri və tanınmış simalarından Şəhriyar, Bağırxan, Səttarxan, Zeynəb Paşa, Pərvin Etisami və digərlərinin şəkillləri toxunub. Xalçanın toxunulmasına 2 il vaxt sərf olunub və o hazırda Təbriz şəhər muzeyində saxlanılır.

## Həmçinin bax
*Pərvin Etisaminin evi

## Xarici keçidlər

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
Qığılcım

**Qığılcım** — elektrik boşalmaları zamanı müəyyən istiqamətdə yüksək dərəcədə isinmiş və sıxlaşmış havadır və kifayət qədər yüksək elektrik sahəsində tez-tez qaz qarışıqları vasitəsilə ionlaşmış, elektrik keçirici bir kanal yaratdıqda meydana gəlir. Maykl Faradey bu fenomeni "ümumi elektrik enerjisinin axıdılmasına qatılan gözəl işıq parlaması" kimi izah etmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Szikrakisülés (1)...(4) Electric spark (1)...(4). Videos on the portal FizKapu .
Şuşa yolu... (film, 2002)

## Məzmun
Film Şuşa dərdimiz, Şuşa həsrətimizdən bəhs edir. Poemada deyildiyi kimi 50 milyon məğlub oldu 3 milyona 4 milyona....

## Film haqqında
Film Cabir Novruzun "Şuşa yolu" poeması əsasında çəkilmişdir.

Filmdə Dövlət Foto və Kino Arxivinin materiallarından istifadə olunmuşdur.

Film Şuşanın işğalının onilliyinə görə çəkilmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
:**Əsərin müəllifi:** Cabir Novruz
:**Quruluşçu rejissor:** Ələkbər Muradov
:**Baş operator:** Vüqar Vaqifoğlu (Vüqar Şıxəliyev kimi)
:**Operator:** Sahib Səfərov, İlyas Bəhmənoğlu]]
:**Bəstəkar:** Rauf Davudoğlu
:**Montaj edən:** Sədaqət Tağıyeva, İlqar Vəliyev
:**Prodüser:** Süleyman Mənsurov
:**Redaktor:** Vaqif Əlixanlı

### Rollarda
:Əliabbas Qədirov — poemanı oxuyan
:Cabir Novruz — özü

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Nisa surəsi

**4-cü surə**

ən-Nisa (Qadınlar) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 176 ayədir)

Surədə iman və ədalətə dəvət, keçmiş ümmətlərdən ibrət götürülməsi, Allah düşmənləri ilə dostluq rabitələrinin qırılması, yetimlərin himayəsi, izdivac və irs hökmləri, ilahi rəhbərə itaətin zəruriliyi, Allah yolunda hicrət və cihad barədə danışılır. Surənin ilk 35 ayəsində ailə məsələləri bəyan olunduğuna görə surə "Nisa", yəni "qadınlar" adlandırılmışdır.

Surənin 58-ci ayəsinin Məkkədə nazil olması haqqında da iddialar yer alır.

## Həmçinin bax

Quranın surələri
## İstinadlar
Bəqərə surəsi

**Bəqərə surəsi** Quranın ayə baxımından ən böyük surəsidir. Surənin ayələrinin çoxu Mədinədə nazil olub.

## Adın mənbəyi
Surənin 67–71 ayələri

## Surənin içindəkilər
* Tövhid, Allahın yaratdığı dünyanın sirlərinə baxmaqla tanımaq.
* Ölum və məad, İbrahimin quşları öldurməyi və Allahın onları diriltməyi.
* Quranın önəmi və onu tanımaq.
* Adəm və Həvvanın hekayəsi və onların tövbələri.
* Ayətül-kürsi (255–257-ci ayələr) bu surədədir.

## 2-ci surə
əl-Bəqərə (İnək) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 286 ayədir)

## Həmçinin bax
* Quran
* Fatihə surəsi
* Kovsər surəsi
* Quranın surələri

## Xarici keçidlər
* əl-Bəqərə surəsi, mənalarının tərcüməsi (Akademiklər Z. M. Bünyadov və V. M. Məmmədəliyevin tərcüməsi (Nəşrin redaktoru: V. A. Qaradağlı)
* Nuh-aztr
* İslam dünyasi-en 
* Quran-aztr

## İstinadlar
Əraf surəsi

**7-ci surə**

əl-Əraf (Sədd) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 206 ayədir)

## Həmçinin bax
* Araf

## İstinadlar
Ənfal surəsi

**8-ci surə**

əl-Ənfal (Qənimət) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 75 ayədir. 30–36-cı ayələr Məkkədə nazil edilmişdir)

## İstinadlar
Yunus surəsi

**10-cu surə**

Yunus (Yunus əleyhissəlam) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 109 ayədir). 40, 94, 95 ve 96-cı ayələrin Mədinədə nazil olduğuna inanılır. Surə adını haqqında danışdığı Yunus peyğəmbərdən almışdır.

## İstinadlar
Hud surəsi

**11-ci surə**

Hud (Hud əleyhissəlam) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 123 ayədir)

## İstinadlar
Yusif surəsi

**12-ci surə**

Yusuf (Yusif əleyhissəlam) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 111 ayədir)

Quranın müəllifi yəhudi kitabları haqqında çox məlumatlı idi, çünki Yusifin hekayəsi İvrit Tövratının Yaradılış kitabının 37-ci fəslində tapılır.

## İstinadlar
Ənam surəsi

**Ənam surəsi**

Qurani -Kərimin 6-cı surəsi

Əl-Ənamavar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 165 ayədir). Surə adını 136, 138 və 139-cu ayələrdə işlənən və davar mənasına gələn ənam sözündən almışdır.

## İstinadlar
Rəd surəsi

**13-cü surə**

ər-Rə’d (Göy gurultusu) surəsi (Məkkədə, bə’zi təfsirçilərə görə isə tamamilə, yaxud qismən Mədinədə nazil olmuşdur, 43 ayədir). Surə adını 13-cü ayədə işlədilən və göy gurultusu mənasını verən rad sözündən almışdır.

## İstinadlar
İbrahim surəsi

**14-cü surə**

İbrahim (İbrahim əleyhissəlam) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 52 ayədir)

## İstinadlar
Hicr surəsi

**15-ci surə**

ər-Hicr (Daşlı sahə) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 99 ayədir). Surə adını 80-ci ayədə adı çəkilən Səmud qövmünün yaşadığı yer olan Hicr sözündən götürmüşdür.

## İstinadlar
Nəhl surəsi

**16-cı surə**

ən-Nəhl (Bal arısı) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 128 ayədir). Surənin adı 68-ci ayədə işlənən və bal arısı mənasına gələn nəhl sözündən götürülmüşdür.

## İstinadlar
Simin Behbəhani

**Simin Behbəhani** (; 20 iyul 1927, Tehran – 19 avqust 2014, Tehran) – İranın görkəmli şairəsi və tanınmış feminist.

## Həyatı
12 yaşında şeir yazmağa başlamış Behbəhani ilk dəfə şeirini 14 yaşında ikən nəşr etdirmişdir. Əvvəl Nima Yuşicin "çar parə" ədəbi tərzini işlədir, sonralar qəzəllərə keçmişdir. Şairənin teatr məsələlərini və müasir gündəlik hadisələri qəzəl formasında təqdim etməsi fars ədəbiyyatının inkişafında böyük rol oynamışdır. Simin Behbəhani bir arada İran Yazıçılar Birliyinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. Nobel mükafatına ədəbiyyat üzrə 1999-cu və 2002-ci ildə namizəd seçilmişdir.

## Əsərləri
*"Sınıq tar", 1951
*"Ayaq izi", 1954
*"Çılçıraq", 1955
*"Mərmər", 1961
*"Dirilmə", 1971
*"Sürət və atəş xətti", 1980
*"Dəşti-Arjan", 1983
*"Kağızdan paltar", 1992
*"Bir azadlıq pəncərəsi", 1995
*"Şerlər məcmuəsi", 2003

## İstinadlar
İsra surəsi

**17-ci surə**

əl-İsra (Gecə vaxtı seyr) və ya Bəni-İsrail (İsrail oğulları) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 111 ayədir). Surə adını ilk ayədə işlənən və gecə vaxtı seyr mənasını verən "isra" sözündən almışdır.

Tarixçi İbn Teymiyyə Məhəmməd peyğəmbərin Məscidül-Əqsaya gecə səfərinin Yerusəlimdə baş tutmadığını bildirib. Bu surədə adı keçən Məscidül-Əqsa Cuarna şəhərində yerləşir. Bu surənin siyasi təhrifləri insanları Qüdsün İslam üçün müqəddəsliyinə inandırmaq məqsədi daşıyır, lakin ənənəvi olaraq şiələrin Yerusəlimə qarşı heç bir dini əhəmiyyəti yoxdur. Sünnilər Yerusəlimü Məkkə və Mədinədən sonra üçüncü müqəddəs yer hesab edirlər. Şiələr Nəcəfi üçüncü müqəddəs yer hesab edirlər.

## İstinadlar
Ənbiya surəsi

**21-ci surə**

əl-Ənbiya (Peyğəmbərlər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 112 ayədir)

## İstinadlar
Məryəm surəsi

**Məryəm surəsi** — Məryəm (Məryəm əleyhissəlam) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 98 ayədir). Surədə Məryəmin İsanı dünyaya gətirməsindən danışıldığı üçün belə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Muminun surəsi

**23-cü surə**

əl-Mu’minun (Mö’minlər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 118 ayədir)

## İstinadlar
Nur surəsi

**24-cü surə**

**ən-Nur** (Nur) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 64 ayədir)

Surənin adı 35-ci ayədə çəkilən "nur" sözündən götürülmüşdür.

Zinakar kişi və qadınların cəzalandırılması, eləcə də qadına zina isnad edənin 4 şahid gətirilməsi, əgər şahidlərin sayı 4-dən az olarsa, onların özünün cəzalandırılması, yaxud ərin öz həyat yoldaşını zinada ittiham etməsi və ittihamın nə vaxt sübut olunmuş qəbul olunması məsələləri bu surənin ilk ayələrində qeyd olunub.

Surənin 31-ci ayəsi mömin qadınlarının örtünməsi (hicab) ilə bağlıdır və bu yöndən daha çox müzakirə olunan ayələrdəndir. 
 
## İstinadlar
Nəml surəsi

**27-ci surə**

ən-Nəml (Qarışqalar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 93 ayədir). Surə adını 18-ci ayədəki Süleyman peyğəmbər ilə danışan qarışqadan götürüb:

Nəhayət, onlar (Taifdəki, yaxud Şamdakı) qarışqa vadisinə gəlib çatdıqda bir qarışqa (qarışqaların padşahı) dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və ordusu özləri də bilmədən sizi (ayaqları altında) basıb əzməsinlər!” (əl-Nəml, 18-ci ayə)

## Mənbə

əzməsinlər yox sındırmasınlar kimi tərcümə olunmalıdır

çünki təsdiq olunub ki, qarışqanın tərkibində 70% şüşə var.
https://www.qafqazislam.com/index.php?lang=az&sectionid=106&id=197
Rum surəsi

**Quranın 30-cu surəsi** —  Adını ikinci ayədə keçən ər-Rum (Rumlular) sözündən almışdır (Məkkədə nazil olmuşdur, 60 ayədir).
Füruğ Fərruxzad

**Füruğ Fərruxzad** (; 5 yanvar 1935, Tehran, İran — 13 fevral 1967, Tehran, İran) — İran şairəsi, rejissor.

## Həyatı
Füruğ Fərruxzad 1935-ci il yanvar ayının 5-də Tehranda, hərbi xidmətçi ailəsində dünyaya gəlib. Ailədə ondan başqa daha 6 uşaq var idi. 9-cu sinfi bitirəndən sonra Fərruxzad orta sənət məktəbinə daxil olub. 17 yaşında məzhəkəçi Pərviz Şapur ilə evlənib və Əhvaza köçüb. Oğlu Kamyar dünyaya gələndə ona "Sənin üçün bir şeir" adlı əsər həsr edib. İki ildən sonra şairə həyat yoldaşından ayrılıb və yeganə oğlunu keçmiş ərinin himayəsinə buraxmalı olub. Tehrana qayıdarkən 1955-ci ildə "Əsir" adında şeirlər məcmuəsini çap etdirib. 1958-ci ildə Fərruxzad Avropada filosof İbrahim Gülüstan ilə tanış olub və "Ev qaradır" adlı filmin ideyasını ondan alıb (bu vaxta qədər şairənin daha iki kitabı işıq üzü görmüşdü – "Divar" və "Üsyan"). Cüzam xəstəliyindən əzab çəkənlərdən bəhs edən bu film Təbrizdə çəkilib və tezliklə bütün dünyada şöhrət qazanıb. Füruğ Fərruxzad xəstə bir uşağı oğulluğa götürüb. 1963-cü ildə "Başqa bir doğuluş" adında son şeirlər məcmuəsini nəşr etdirib.

Füruğ Fərruxzad 1967-ci ildə avtomobil qəzasında həlak olub. Uşaqlarla dolu avtobusla toqquşmamaq üçün o idarə etdiyi maşını divara çırpıb və xəstəxanaya aparılarkən yolda dünyasını dəyişib.

## Kitabları
Fərruxzadın əsərləri Azərbaycan dilinə Səməd Behrəngi tərəfindən tərcümə edilib.
* Əsir (1952)
* Divar (1957)
* Üsyan (1959)
* Başqa bir doğuluş (1964)
* Soyuq mövsümün başlanğıcına inanaq (bu kitabı bitirməmiş vəfat edib)

## Mükafatları
* 1962-ci ildə Fərruxzadın çəkdiyi "İtaliya" sənədli filmi sənədli filmlər festivalında birinci yer qazanıb.
* 1963-cü ildə "Qara ev" filmi Almaniya Oberhausen Film Festivalinda ən yaxşı film seçilib.

## Xarici keçidlər
* Foruğ Fərruxzad. ŞEİRLƏR 
* Salam, ey məsum gecə!
Şuəra surəsi

**26-cı surə**

əş-Şüəra (Şairlər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 227 ayədir)

## İstinadlar
Səcdə surəsi

Surənin adı 15-ci ayədə işlədilən səcdə sözündən götürülmüşdür. Həmin ayə həm də vacibi səcdə ayəsidir.
Əhzab surəsi

Surənin adı 20 və 22-ci ayələrdə işlədilən əl-əhzab (dəstələr) sözündən götürülmüşdür.

Surənin 56-cı ayəsi salavat ayəsi adlandırılır. Məşhur təthir ayəsi bu surənin 33-cü ayəsidir.

Surədə həmçinin cahilliyyət dövründə adət şəklini almış öz oğulluğunun boşamış arvadı ilə evlənməyin yasaq olması hökmünün qüvvədən düşməsini əmr edən ayə də nazil olmuşdur. Belə ki, Peyğəmbər (s) öz oğulluğu Zeydin arvadının boşanmasına imkan daxilində mane olmuşdur, lakin bu gerçəkləşmiş və Zeyd arvadı Zeynəb bint Cəhşi boşadıqdan sonra Allah Peyğəmbərə (s) onunla evlənmək əmrini verir ki, müsəlmanlar bu adətin əyani şəkildə ləğv olunmasına əmin olsunlar.

## İstinadlar
Səba surəsi

**34-cü surə**

Səba surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 54 ayədir). Surənin adı 15-ci ayədə rast gəlinən "Səba" sözündən götürülüb.
Səba Yəməndə olmuş yer adı, eləcə də bir qövmün adıdır. Bu qövmün adı Səba Krallığı, əhalisi isə Səba xalqı adı ilə də tanınır.
Furqan surəsi

**25-ci surə**

əl-Furqan (Fərqləndirmə) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 77 ayədir)

## İstinadlar
Sad surəsi

**38-ci surə**

Sad surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 88 ayədir). Surə adını birinci ayədəki "sad" hərfindən almışdır.
Yasin surəsi

**36-cı surə**

Yasin surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 83 ayədir). Adını ilk misra olan " Ya - Sin " hərflərindən alır . Xalq arasında Yasin ölən şəxsin arxasınca oxunur. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin bu surəni "Quranın ürəyi" adlandırdığı üçün müsəlmanlar arasında əhəmiyyətli bir yerə sahibdir.
Saffat surəsi

**37-ci surə**

əs-Saffat (Səf-səf duranlar) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 182 ayədir)

Surənin adı 1-ci ayədə işlədilən əs-Səffat sözündən götürülmüşdür və sıra-sıra düzülənlər, səf-səf duranlar deməkdir. Surənin 164 və 165-ci ayələrindən aydın olur ki, səf-səf duranlar mələklərdir. Surədə əsasən mələklərdən, cinlərdən, Qiyamət günü və axirət hadisələrindən, eləcə də Nuh, İbrahim, İsmail, İshaq, Musa, Harun, İlyas, Lut və Yunus peyğəmbərin qissələri haqqında danışılır.
## İstinadlar
Canavar balası

**Canavar balası** — 1997-ci il Azərbaycan istehsalı dram, triller, müharibə janrında film.

## Məzmun
Tanrı hər kəsə bir ömür verir. Elə bir ömür ki, həyatının kandarından tutmuş sonuna doğru uzanır. Filmin adı rəmzi xarakter daşıyır. Azərbaycanlı ailəsində böyüyüb boya-başa çatan erməni əsilli Nofəl (*[[İftixar Piriyev]]*) hərbi xidməti zamanı vətənə xəyanət edir, hərb planlarını pul xatirinə ermənilərə satır. Nofəlin erməni olduğunu onu övladlığa götürən ata-anası Nofəlin məhkəməsinə qədər gizli saxlayır. Məhkəmə prosesi zamanı Nofəlin dövlətə, vətənə xəyənət etməsi ortaya çıxanda Nofəlin atalığı Yusif kişi (*[[Həsən Məmmədov (aktyor)|Həsən Məmmədov]]*) onun erməni olduğunu və uşaq ikən onu meşədən tapıb böyütdüyünü açıqlayır...

: "Doğru deyiblər ayını, pələngi, meymunu əhilləşdirib tərbiyə etmək olur, ancaq canavarı yox." Bunları Yusif kişi məhkəmədəki son nitqində deyir.

## Film haqqında
* Filmin çəkilişlərinə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin rəhbərliyi hüquq məsləhətində köməklik göstərmişdir.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Ssenari müəllifi:** Ağarəhim Rəhimov
: **Quruluşçu rejissor:** Mərahim Fərzəlibəyov
: **Quruluşçu operator:** Rüstəm Zülalov, Elçin Quliyev
: **Montaj edən:** Zöhrab Aslanzadə
: **Bəstəkar:** Cavanşir Quliyev
: **Quruluşçu rəssam:** Ağarəhim Əliyev
: **Rejissor assistenti:** Svetlana Cəfərova, Əhməd Panayev
: **Qrim edən:** Telman Yunusov
: **Pirotexnik :** Əlibala Əmirov
: **Səs rejissoru:** Cahangir Əliyev
: **Redaktor:** Akif Abbasov
: **İnzibatçı:** Arif Məmmədov, Ədalət Yunusov
: **Məsləhətçi:** Ənvər Seyidov
: **Prodüser:** Kamil Nüsrətoğlu, Yusif Ağayev

### Rollarda
: İftixar Piriyev — Nofəl
: Həsən Məmmədov — Yusif kişi
: Səmayə Sadıqova — Səriyyə arvad
: Bəsti Cəfərova — Rimma
: Kübra Əliyeva — mama Roza
: Rafiq Atakişiyev — ittihamçı
: Cəfər Namiq Kamal — məhkəmə hakimi
: Məcnun Hacıbəyov — poçtalyon Səməd
: Sabir Məmmədov — Ramiz
: Elxan Ağahüseynoğlu — erməni polkovnik
: Ələsgər Məmmədoğlu — Aşot
: Bürcəli Əsgərov — ata
: Xalidə Şərifova — qız
: Cavidan Rəhimov
: Nicat Mahmudov
: Rövşən Kərimduxt — Ənvər
: Kazım Həsənquliyev — Şahin
: Əjdər Həmidov — Vazgen
: Elçin Həmidov — Xoren
: Məzahir Cəlilov
: Arif Məmmədov
: Hüseyn Hüseynov
: Ömər Ağayev
: Mirkazım Mirişov
: Dərbənd İsmayılov
: Yadigar Şirinov
: Elçin Aşurov
: Sahib Aslanov
: Elçin Kazımov
: Qabil Qəhrəmanov
: İlham Mayılov
: Abbas Əliyev
: Azər Sərkərov
: Akif Abbasov
: Elman Yaqubov
: Əli Babayev
: Ənvər Abbasov
: Qasım Əbdürrəhimov
: İntiqam Cəbrayılov
: Nağı Mövsümov
: Nazim Abbasov
: Namiq Yusifzadə
: Nizami Məmmədov
: Rafiq Məmmədov
: Xudafir Quliyev
: Hikmət Əlizadə
: Humay Məmmədova
: Şəhla Hüseynova
: Cavanşir Təhməzov

## Çəkilişə köməklik edən qurum
: Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Mumin surəsi

**40-cı surə**

əl-Mumin (Mömin) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 85 ayədir). Surə adını 28-ci ayətində keçən və inanan, iman gətirən şəxs anlamında işlənən mumin (mömin) sözündən almışdır.

Bu surədə Qurandan, Nuh qövmündən Allaha iman edənlərin cənnətə girəcəklərindən, Allahı inkar edənlərin cəzalandırılacaqlarından, Musa peyğəmbərdən, firondan, qiyamət günündən bəhs olunur.
Duxan surəsi

**44-cü surə**

əd-Duxan (Duman) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 59 ayədir)

Surənin adı 10-cu ayədə çəkilən "duxan", yəni duman sözündən götürülüb.
Qaf surəsi

**50-ci surə**

Qaf surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 45 ayədir). Surə adını ilk ayənin başındakı qaf hərfindən alır. Azsaylı mənbələr Qaf dağı ilə əlaqələndirir.
Zariyat surəsi

**51-ci surə**

əz-Zariyat (Sovurub dağıdan küləklər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 60 ayədir). Surə adını ilk ayədə işlənən və sovurub dağıdan küləklər mənasına gələn əz-Zariyat sözündən götürmüşdür.
Daimi mühərrik

**Daimi mühərrik** () — Faydalı iş əmsalı 100%-dən artıq olan xəyali qurğu.

Ayrı-ayrı alimlər müxtəlif üsullarla bu mexanizmi yaratmağa cəhd göstərsələr də, bunun mümkün olmadığını dərk etmişlər. Bu istiqamətdəki bütün təcrübələr göstərir ki, əbədi olaraq öz-özünü mütəmadi hərəkət və enerji ilə təmin edən mexanizm yaratmaq qeyri-realdır. İstənilən hərəkət sükuta məhkumdur.

## Tarixi
Daimi mühərrik haqqında elmə məlum olan ilk fikirlər XII əsr hind şairi, riyaziyyatçısı və astronomu Bhaskaraya məxsusdur. Həmçinin, bu ideyaya bəzi orta əsr ərəb alimlərinin əlyazmalarında rast gəlinir. Leonardo da Vinçinin işləri arasında da daimi mühərrik çertyoju tapılmışdır.

## Elmi əsasları

Daimi mühərrik yaratma sahəsində aparılmış çoxsaylı təcrübələrin nəticəsi olaraq fizikada termodinamikanın 1-ci və 2-ci qanunu formulə edilmişdir. Belə ki, 1-ci qanuna görə termodinamik sistem yalnız öz daxili enerjisi və ya kənardan aldığı enerji hesabına iş görə bilər. 2-ci qanuna görə isə istiliyin daha soyuq cisimlərdən daha isti cisimlərə keçməsi mümkün deyil. Bu fizika qanunları həm onun göstəricisidir ki, elm daimi mühərrikin yaradılması ideyasının qeyri-mümkün olması fikri ilə tam razıdır.

Lakin, hər il müxtəlif ölkələrin patent agentliklərinə daimi mühərriklərin patentləşdirilməsi üçün çoxsaylı müraciətlər daxil olur. Bəzi ölkələrdə bu cür müraciətlərə onların təcrübədə tətbiqinin mümkün olmaması səbəbindən baxılmır.
Qəmər surəsi

**54-cü surə**

**Əl-Qəmər (ərəb. القمر - Ay) Quranın əlli dördüncü surəsidir. Məkkə surəsi. 55 ayədən ibarətdir.**

Bu surənin birinci ayəsi dinləyicilərin diqqətini qiyamətin artıq yaxın olduğuna yönəldir və bu barədə insanları xəbərdar edir. Bu ayədən sonra kafirlərin möcüzələrlə necə rəftar etdiklərini və elçini inkar etməkdə inadkarlıqlarını göstərən ayələr gəldi. Bu ayələrdə Allah Rəsuluna kafirlərdən üz döndərmək və onlara səpələnmiş çəyirtkələr kimi qəbirlərindən çıxacaqları günə qədər möhlət vermək əmr olunur. Daha sonra ayələrdə keçmiş ümmətlərin və onların elçilərinin və onların başına gələn əzabın bəzi əhvalatlarından bəhs edilir. Ayələrdə Məkkə kafirlərinin əvvəlki qövmlərdən daha güclü və güclü olmadığı və əzabdan amanda olmadıqları qənaətinə gəlinir.

**Saat yaxınlaşdı və ay ikiyə bölündü. ۝ Onlar əlaməti gördükdə üz çevirib: “Bu, keçici bir sehrdir!” – deyirlər. ۝ Onlar elçiləri yalançı hesab etdilər və öz nəfslərinə uydular, lakin hər bir əməl sabit olacaq (məxluqlar yaxşılığa görə mükafat, pisliyə isə cəza verəcəklər). ۝ Artıq onlara onları küfrdən saxlayan bir xəbər gəlmişdi. ۝ Bu, mükəmməl bir hikmətdir, bəs xəbərdarlıqların nə faydası var (yaxud xəbərdarlıqlar onlara heç bir fayda vermədi)? ۝ Onlardan üz çevir. Müjdəçinin xoşagəlməz bir işə çağırdığı gün ۝ onlar səpələnmiş çəyirtkələr kimi zəlil baxışlarla qəbirlərindən çıxacaqlar. ۝ Onlar müjdəçiyə tərəf tələsəcəklər və kafirlər: “Bu, çətin bir gündür!”– deyəcəklər.**

*— 54:1-8 (Quliyev)*