Məlumat azadlığı

**Məlumat azadlığı** və ya **İnformasiya azadlığı** — fərdin məlumatı dərc etmək və istehlak etmək azadlığı. Məlumat əldə etmək fərdin məlumatı səmərəli şəkildə axtarmaq, qəbul etmək və ötürmək qabiliyyətidir. Bura bəzən "elmi, yerli və ənənəvi biliklər; məlumat azadlığı, açıq internet və açıq standartlar daxil olmaqla, açıq bilik resurslarının yaradılması, məlumatların açıq əldə edilməsi və əlçatanlığı; rəqəmsal irsin qorunması; mədəni və dil müxtəlifliyinə hörmət, məsələn, əlçatan dillərdə yerli məzmuna çıxışı təşviq etmək, hamı üçün ömür boyu və elektron keyfiyyətli təhsil; əlillər tərəfindən bacarıq, təhsil, cins, yaş, irq, etnik mənsubiyyət və əlçatanlığa əsaslanan bərabərsizliklərin aradan qaldırılması da daxil olmaqla, yeni media və informasiya savadlılığının və bacarıqlarının yayılması və onlayn sosial inklüzivlik; mobil rabitə, internet və genişzolaqlı infrastruktur da daxil olmaqla əlaqə və əlverişli İKT-nin inkişafı" aiddir.

İnformasiyanın açıq nəşri və formal informasiya azadlığı qanunları da daxil olmaqla, hökumət məlumatlarına ictimai çıxış geniş şəkildə hökumətdə demokratiyanın və dürüstlüyün mühüm əsas komponenti hesab olunur.

Maykl Baklend məlumat əldə etmək üçün aradan qaldırılmalı olan altı növ maneəni müəyyən edib: mənbənin identifikasiyası, mənbənin mövcudluğu, istifadəçinin qiyməti, provayderin dəyəri, koqnitiv giriş və məqbulluq. "İnformasiya əldə etmək", "məlumat əldə etmək hüququ", "bilmək hüququ" və "məlumat azadlığı" bəzən sinonim kimi istifadə edilsə də, müxtəlif terminologiyalar məsələnin xüsusi (əlaqəli olsa da) ölçülərini vurğulayır.

Məlumat azadlığı şifahi, yazılı, çap, elektron və ya bədii formalar vasitəsilə istənilən mühitə tətbiq edilə bilən ifadə azadlığı ilə bağlıdır. Bu o deməkdir ki, söz azadlığının hüquq kimi müdafiəsi təkcə məzmunu deyil, həm də ifadə vasitələrini əhatə edir. Məlumat azadlığı internet və informasiya texnologiyalarının məzmununda bəzən məxfilik hüququ ilə ziddiyyət təşkil edən ayrıca anlayışdır. İfadə azadlığı hüququ kimi, şəxsi toxunulmazlıq hüququ da qəbul edilən insan hüququdur və məlumat azadlığı bu hüququn genişləndirilməsi kimi çıxış edir. Böyük Britaniya hökuməti bunu söz azadlığının genişləndirilməsi və əsas insan hüququ kimi nəzəriyyələşdirib. Bu həmçinin beynəlxalq hüquqda tanınır. Beynəlxalq və ABŞ Pirat Partiyası əsasən məlumat azadlığı məsələlərinə əsaslanan siyasi platformalar qurmuşdur.
## İcmal
2014-cü ildə üç milyarddan bir qədər çox istifadəçiyə çatan və dünya əhalisinin təxminən 42 faizini təşkil edən internetə çıxışda əhəmiyyətli artım baş verib. Lakin rəqəmsal bərabərsizlik dünya əhalisinin yarısından çoxunu, xüsusən də qadınları və qızları, Afrikada və az inkişaf etmiş ölkələrdə, eləcə də bir neçə inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərini istisna etməkdə davam edir. Bundan əlavə, əlilliyi olan şəxslər texnologiyaların dizaynı və ya təlim və təhsilin mövcudluğu və ya olmaması ilə üstünlük və ya daha çox mənfi cəhətlərə malik ola bilərlər.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Freedom of Information: A Comparative Study, a 57 country study by Global Integrity.
*Internet Censorship: A Comparative Study, a 55 country study by Global Integrity.
*Right2Info , good law and practice from around the world, including FOI and other relevant laws and constitutional provisions from some 100 countries.
*Mike Godwin, Cyber Rights: Defending Free Speech in the Digital Age
*Learn about the latest cases from the Information Commissioner and the Tribunal via the Freedom of Information Update Podcasts and Webcasts, http://www.informationlaw.org.uk
*Amazon take down of WikiLeaks – Is the Free Internet Dead?  Paul Jay of The Real News (TRNN) discusses the topic with Marc Rotenberg, Tim Bray and Rebecca Parsons of ThoughtWorks – December 8, 2010 (video: 43:41)