Vyetnam müharibəsində beynəlxalq iştirak

**Vyetnam müharibəsində beynəlxalq iştirak** — 1955–1975-ci illərdə baş tutan Vyetnam müharibəsi zamanı Şimali Vyetnam və Cənubi Vyetnamdan kənar dövlətlərin iştirakı. Vyetnam müharibəsi dünyanın bir çox ölkəsini əhatə etmişdi. Şimali Vyetnama Şərq bloku, Cənubi Vyetnama isə ümumiyyətlə Qərb bloku dövlətləri dəstək verirdi.

## Hanoy tərəfindən

### ÇXR
1950-ci ildə Çin Xalq Respublikası Vyetnam Demokratik Respublikasına diplomatik tanınma elan etmiş və Vyetnam Demokratik Respublikasına ağır silahlar, habelə Lo Quybonun başçılıq etdiyi hərbi müşavirlərini Vyetminə Fransa ilə müharibədə kömək etmək üçün göndərmişdi. 1954-cü il Cenevrə razılaşmasının ilk layihəsi Fransanın baş naziri Pyer Mendes-Fransa və Çinin Baş naziri Çjou Enlay tərəfindən müzakirə edilmişdi. Çin ABŞ-nin müdaxiləsini gördükdən sonra Vyetmini 17-ci paraleldə bölünməyi qəbul etməyə çağırmışdı.

### SSRİ

Cənubi Çin dənizində yerləşdirilmiş SSRİ gəmiləri Cənubi Vyetnamda VXO və CVMAC qüvvələrinə həyati əhəmiyyətli erkən xəbərdarlıqlar etmişdir. Sovet kəşfiyyat gəmiləri Okinava və Quamdan uçan Amerika B-52 bombardmançılarını izləyirdi. Onların hava sürəti və istiqaməti qeyd olunur, sonra Şimali Vyetnamın cənub qərargahı olan Cənubi Vyetnam üzrə Mərkəzi İdarəyə ötürülürdü. CVMİ analitikləri hava sürətindən və istiqamətdən istifadə edərək bombalama hədəfini hesablayır, istənilən aktivlərə "hücum trayektoriyasına perpendikulyar" hərəkət etməyi əmr edirlər. Bu qabaqcadan xəbərdarlıqlar onlara bombardmançıların yolundan çəkilmək üçün vaxt verir və bombardmanlar böyük ziyana səbəb olsa da, 1968-ci ildən 1970-ci ilə qədər erkən xəbərdarlıqlara görə qərargah komplekslərində bir nəfər də olsun hərbi və ya mülki lideri öldürməmişdilər.

Sovet İttifaqı Şimali Vyetnamı tibbi ləvazimatlar, silahlar, tanklar, təyyarələr, helikopterlər, artilleriya, zenit raketləri və digər hərbi texnika ilə təmin edirdi. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya Federasiyası rəsmiləri etiraf etmişdilər ki, Sovet İttifaqı müharibə zamanı Vyetnamda 3,000-ə qədər hərbçi yerləşdirmişdi.

### Şimali Koreya
Koreya Fəhlə Partiyasının 1966-cı ilin oktyabrında qəbul etdiyi qərar nəticəsində, 1967-ci ilin əvvəlində Şimali Koreya Şimali Vyetnama dəstək vermək məqsədilə Koreya Xalq Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələrinin 921-ci və 923-cü qırıcı eskadrilyalarını Hanoyu müdafiə etsin deyə Şimali Vyetnama göndərmişdi. Şimali Koreya 1968-ci ilə qədər orada qalmış və 200 pilot aktiv xidmət edirdi.

### Kuba

Fidel Kastronun rəhbərliyi altında Kuba Respublikasının Şimali Vyetnama verdiyi töhfələr Vyetnam Demokratik Respublikasının nümayəndələri tərəfindən bir neçə dəfə tanınmışdır. Kastro öz çıxışlarında Kubanın müharibə zamanı hərbi məsləhətçi kontingentini göndərdiyini qeyd etmişdir.

## Sayqon tərəfindən
Cənubi Vyetnam rəsmi olaraq ABŞ, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Fransa, Birləşmiş Krallıq, Pakistan, Tayland və Filippin ilə hərbi ittifaqın bir hissəsi olduğu üçün ittifaq müharibə zamanı işə salınmışdı. Birləşmiş Krallıq, Fransa və Pakistan iştirakdan imtina etmiş, Cənubi Koreya və Tayvan isə müqavilədən kənar iştirakçılar olmuşdular.

## Həmçinin bax

* Birinci Hind-Çin müharibəsi
* Ho Şi Min cığırı
* Laosda vətəndaş müharibəsi

## İstinadlar