open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turkcell

**Turkcell**, Türkiyənin ilk GSM, 2G və 3G operatorudur. GSM 900 texnologiyasını istifadə edərək xidmət göstərir. Qurulduğu gündən bu yana, lisenziya əvəzi də daxil olmaqla, yurd içərisində, 30 sentyabr 2005 etibarilə, təxminən 4,5 milyard ABŞ dolları investisiya etdi. "Turkcell"in CEO-luğunu 9 yanvar 2007-dən bəri Süreyya Ciliv etməkdədir. Turkcell 31 mart 2006-cı ildə 36.3 milyona qədər abunələrin sayına çatmışdır. Bu abunələrin 6.1 milyonu Faturalı xətt sahibi ikən; fakturasız xətt sahibi olanlar isə 27.7 milyon nəfər təşkil edir. Şirkət abunə başına ayda 17.1 ABŞ dolları qazanc əldə etməkdədir. Bir abunənin aylıq danışma nisbəti 109.2 dəqiqə çəkir. Bu məlumatlara görə "Turkcell"in aylıq gəliri 925 000 000 Milyon Türk lirəsidir.

28 noyabr 2008 tarixində edilən üçüncü nəsil "A License" tenderini Turkcell, 358 milyon avro ilə qazandı.

Turkcell 27 aprel 1998 tarixində də nəqliyyat Nazirliyi ilə 25 illik GSM lisenziya müqaviləsi imzalayıb. 
"Turkcell"in abunə sayı, 31 mart 2010 tarixi etibarilə 34.3 milyona çatdı.  
Turkcell səhmləri, 11 iyul 2000 tarixindən etibarən İstanbul Menkul qiymətləri Birjası (İMKB) və Nyu-York Stock Exchange-de (NYSE) eynivaxtlı olaraq əməliyyat görməyə başlamışdır. Turkcell, NYSE-ye üzv olan ilk Türk şirkətidir. 
Turkcellin Fintur vasitəsilə və TeliaSonera ilə ortaq olaraq sahib olduğu Azərbaycan, Qazaxıstan, Gürcüstan və Moldovadakı iştirakı ilə Ukraynada iştirakı 31 Sentyabr 2008 etibarilə 23,1 milyon abunələrə çatmışdır. 
Turkcell, Türkiyənin və bölgənin lider operatoru mövqesiylə 2003-cu ilin əvvəlində GSM Association Şəxsi Kabinetinə girmişdir. Bu qurumda, Turkcell ilə birlikdə Vodafone, Orange, NTT DoCoMo, AT & T Wireless kimi dünyanın nəhəng GSM operatorları də vardır. 
Turkcell hissələrinin birbaşa və dolayı payları nəzərə alındığı ortaya çıxan tərəfdaşlıq quruluşunu, Çukurova qrupu (% 27,05), Sonera Holdinq (% 37,09), Xalqa Açıq (% 17,59), Alfa Telekom (% 13,22) mv Qrup (% 6,04) və digər tərəfdaşlar (% 0,01) təşkil edir. 
Turkcell, 31 mart 2008 etibarilə Türkiyə coğrafiyasının 81,10 %-ini əhatə edərək cəmi əhalinin 98,12 %-ni, əhalisi 2.000 və üzərində olan yaşayış mərkəzlərinin 100 %-ini, bu mərkəzlərdə yaşayan əhalinin də 99,87 %-ini əhatə sahəsi altına almışdır. 
Turkcell 27 yanvar 2006 tarixi etibarilə 185 ölkədə 491 operator ilə beynəlxalq rouminq və 90 ölkədə 240 operator ilə GPRS beynəlxalq rouminq xidməti verməkdədir. Eyni tarix etibarilə dünyanın ən geniş GSM və GPRS beynəlxalq rouminq siyahısına sahib operatoru də Turkcelldir.
Turkcell 2009 ili etibarı ilə 38 milyon abunə sayına çatıb, coğrafi əhatə sahəsi baxımından Türkiyənin 98,96 %-ində işlək haldadır.
Turkcell 30 iyul 2009 tarixindən etibarən Üçüncü Nəsil 3G (Third Generation) texnologiyasına keçmişdir və Türkiyənin 81 il mərkəzində eyni anda başlayan GSM operatorundan biridir.
Kiş

**Kiş** — bu mənalarda gələ bilər:
* Kiş (Şumer) — Mesopotamiyada Babildən 18 km şimal-şərqdə qədim şəhər.
* Kiş (İran şəhəri) — İranın Hörmüzgan ostanında şəhər, ostanın inzibati mərkəzi
* Kiş (Şəki) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd
* Kiş (Xocavənd) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Kiş çayı — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi vahidində çay.
* Kiş Tarix–Memarlıq Qoruğu
Çarpayı

**Çarpayı** (yunan dilində:κράββατος) — yataq mebeli dəstinə daxil olan məişə əşyası, yuxu üçün nəzərdə tutulur.

Yuxu insan sağlamlığı üçün çox önəmlidir. İnsan sutkada 6–8 saat yatır, deməli ömrünün 1/3 hissəsini çarpayıda keçirir. Heç şübhəsiz ki, çarpayı otağın interyeri, eləcə də rahatlıq baxımından çox önəmlidir.

Çarpayılar da formalarına görə müxtəlif olurlar. Düzbucaqlı, dördbucaqlı, yumru hətta ürəkşəklində olanlar.

## Çarpayının seçilməsi
Çarpayı seçərkən mütləq onun hansı materialdan hazırlandığına fikir vermək lazımdır. Təmiz ağacdan hazırlanan çarpayılar uzun ömürlü olur, amma qiyməti də digərlərinə nisbətən baha olur. Son zamanlar bəzi çarpayılar elektron idarə etməylə çalışırlar.

## Otaqda yerləşdirilməsi
Belə çarpayılarda səsli idarəetmə də olur. Yataq otağında mebeli doğru yerləşdirməyin bir neçə qaydası mövcuddur. Bu haqda hər bir dizaynerin öz fikri ola bilər. Yataq otağında çarpayını pəncərənin qarşısında yerləşdirmək düzgün deyil. Bu soyuqdəyməyə həmçinin də zərərli şüaların fəsadlarına gətirib çıxara bilər. Adətən yataq otağı mebeli dəst olur. Bunun nə dərəcədə uğurlu seçim olmağı da zövqdən asılıdır.

## Mənbə
Odd Hassel

**Odd Hassel** (; ) — norveçli fiziki kimyaçı və 1969-cu il Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı.

## Bioqrafiya
Odd Kristianiada ginekoloq Ernst "Skippi" Hassel və Matilda Torrealba Rodriqez İmlaks Fernando Qonzales Klavenesin ailəsində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə o, Oslo Universitetinə qəbul olunmuş, 1920-ci ildə buranı bitirmişdir. Universitetdə o riyaziyyatı və fizikanı mükəmməl qavramışdır. Bu dövrdə o, bir illiyinə təhsilindən ayrılaraq, professor Kazimir Fayansın laboratoriyasında işləmək üçün Almaniyaya, Münhenə getmişdir.

Onun buradakı işi hopdurma (elektromaqnetik radiasiyanın) indikatorlarının kəşf olunmasına gətirib çıxardı. Sonradan o, Berlinə köçərək Kayzer Vilhelm İnstitutunda rentqen şüalarının kristalloqrafiyası üzrə tədqiqatlar aparmağa başlamışdır. Öz araşdırmasını Frits Haberin köməyi ilə əldə etdiyi Rokfeller təqaüdü ilə davam etdirmişdir. 1924-cü ildə o Berlin Universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsini aldı. 1934-cü ildən professor vəzifəsində olmaqla, 1925–1964-cü illərdə Oslo Universitetində fəaliyyət göstərmişdir.

## Karyera
Osloya qayıdanda, o ilkin olaraq qeyri-üzvi kimya üzrə ixtisaslaşmışdı, lakin 1930-cu ildən başlayaraq molekulların quruluşu ilə bağlı problemlərə keçdi, xüsusilə də sikloheksan və onun düzəltmələri ilə məşğul olmağa başladı. O, Norveç Elmi Cəmiyyətini elektrik dipol momenti və elektronun difraksiyası ilə tanış etmişdir. Sikloheksanın quruluşu ilə bağlı işi dərc olunduqdan sonra, Odd Hassel alman işğalçıları tərəfindən həbs edilərək, 1944-cü ilə qədər Grini toplama düşərgəsində qaldı.

## İstinadlar
Azərbaycan U-19 milli futbol komandası

**Azərbaycan U-19 milli futbol komandası** — 19 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandası

## Qitə birinciliklərində
İlk dəfə 1994/95 mövsümündə qitə arenasına çıxan yığma 7 il U-18 kimi, 2001/02 mövsümündən sonra isə U-19 kimi yarışlara qatılıb. Komanda 18 yaşlılar arasında 16 oyunda 3 qələbə və 13 məğlubiyyət qarşılığında top fərqində çox geridədir – 8:41.

Tarixində 17 dəfə qitə birinciliklərinə qatılan milli özünün yubiley – 50-ci görüşünü 13 oktyabr 2010-cu ildə Portuqaliyada Yunanıstana qarşı keçirmişdir. Həmin görüş də daxil olmaqla baş tutan 50 qarşılaşmada Azərbaycan futbolçuları 10 qələbə qazanıb, 7 heç-heçə edib və 33 dəfə meydanı xalsız tərk ediblər. Bu görüşlərdə azərbaycanlılar 40 qol vurub, 117 dəfə qapısında top görüb.

## Valentin Qranatkin kubokunda

4 dəfə iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Yığmamızın yubiley oyunu
* İlk dəfə sonuncu pillədə — STATİSTİKA
Raqnar Friş

**Raqnar Friş** (; 3 mart 1895 – 31 yanvar 1973) — norveçli iqtisadçı. 1969-cu ildə Yan Tinberqen ilə birlikdə ilk dəfə olaraq İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Raqnar Friş məktəbi bitirdikdən sonra atasının zərgərlik firmasında köməkçi olaraq işləməyə başladı. Ustalığa yüksələnə qədər Oslo Universitetində iqtisadiyyat ixtisası üzrə təhsil almağa davam etdi. 1919-cu ildə universiteti bitirdi və diplom aldı. Növbəti il ustalığa yüksələrək atasının zərgərlik firmasında şərik kimi fəaliyyətə başladı. 1920-1923-cü illərdə Oslo Universitetindən aldığı təqaüdlə iqtisadiyyat və riyaziyyat üzrə biliklərini artırmaq üçün Fransa və İngiltərədə oldu. 1923-cü ildən ciddi şəkildə akedemik karyeraya başladı. 1925-ci ildə Oslo Universitetində riyazi statistika üzrə doktorluq dərəcəsi aldı. O, 1927-ci ildə aldığı Rokfeller təqaüdü ilə biliklərini möhkəmləndirmək üçün ABŞ-yə getdi. 1931-ci ildə isə Oslo Universitetində professorluğa yüksəldi. 1932-ci ildə Rokfeller maliyyəsi ilə Oslo Universitetində İqtisadiyyat İnstitutunu qurdu və həmin qurumun ilk tədqiqat direktoru olaraq təyin olundu. O, təqaüdə çıxana qədər bu vəzifəni yerinə yetirdi.

## Fəaliyyətləri
Raqnar Friş çağdaş iqtisadiyyatın formalaşmasında önəmli rol oynamış iqtisadçılardan biridir. İqtisadiyyatın riyazi izahı mövzusunda tədqiqatlar aparmış, yeni iqtisadi anlayışları adlandırmışdır. O, 1926-cı ildə istehlak nəzəriyyəsinin-Valrasiyen riyazi əsaslarının bünövrəsini qoymuşdur. 1965-ci ildə isə istehsal nəzəriyyəsi ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdır. 1927-ci ildə zaman sıraları, 1934-cü ildə isə xətti reqresiya haqqında araşdırmalar aparmışdır. 1930-cu ildə isə Ekonometrika Cəmiyyətinin əsasını qoymuş və 20 il bu qurumun nəşriyyat xidməti olan Ekonometrika jurnalında redaktor olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Raqnar Friş 1933-cü ildə elmi ədəbiyyata makroiqtisadiyyat terminini daxil etmişdir. 1933-cü ildə iqtisadi tsikllarla bağlı tədqiqatlar aparmışdır. Bu tədqiqatlar çağdaş klassik konyuktura tsiklları nəzəriyyəsinin bünövrəsini təşkil edir. Çağdaş dövlətin sosial mühasibatlığı və iqtisadi planlama üzrə ekonometrik modellərin yaradılmasında Raqnar Frişin rolu böyükdür.

## Seçilmiş işlər
* 
* 
* 
* 
* 

Raqnar Frişin 1960-cı ilə qədər yazmaların biblioqrafiyası:
* Kenneth J. Arrow "The Work of Ragnar Frisch, Econometrician," Econometrica, Vol. 28, No. 2. (Apr., 1960), pp.&nbsp;175–192

və seçilmiş esselərin toplaması:
* Olav Bjerkholt(ed.) (1995) Foundations of Modern Econometrics: The Selected Essays of Ragnar Frisch, 2 volumes, Aldershot, UK: Edward Elgar.

## Həmçinin bax
* Ekonometrika
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Raqnar Friş haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Raqnar Friş haqqında

## İstinadlar
Xoakin Rodriqo

**Xoakin Rodriqo Vidre** () — I Aranxues Bağları Markesi, klassik musiqi bəstəkarı ve pianino ifaçısı.

## Həyatı
22 noyabr 1901-ci ildə İspaniyanın Saqunto regionunda doğulmuşdur. Üç yaşında ikən difteriya xəstəliyinə yoluxmuş və nəticədə görmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə itirmişdir.

Doqquz yaşından etibarən solfec, skripka və piano öyrənməyə başlamışdır. 16 yaşında ikən Valensiya Konservatoriyasında kompozisiya və harmoniya dərsləri alır. İlk kompoziyaları olan — "*Suite para piano"*, "*Dos esbozos*, *suite para piano y violín"* və "*Siciliana" -* adlı əsərlərini 1923-cü ildə vialonçelo üçün yazmışdır. İlk orkestr əsəri — *"Juglares"*i 1924-cü ildə yazmış və həmin il Valensiya və Madriddə səhnəyə qoyulmuşdur.

1927-ci ildə, bir çox ispan musiqişünas kimi Xoakin Rodriqo da Parisə köçür və orada Paris Musiqi Məktəbinə (École Normale de Musique de Paris) daxil olur. Burada Moris Ravel, Darios Miyo, Artur Oneqqer, İqor Starvinski və Manuel de Faya kimi məşhur musiqiçilərlə tanış olur. Həmçinin Xoakin Rodriqe gələcək həyat yoldaşı, osmanlı yəhidisi — sefardi Viktoriya Kamhi Arditti ilə burada tanış olur və cütlük 1933-cü ildə Parisdə evlənirlər.

1939-cu ildə, İspaniya vətəndaş müharibəsinin yekunlaşmasından sonra Xoakin Rodriqo ailəsi ilə birlikdə İspaniyaya qayıdır. Bu ərəfədə onun ilk övladı ölü olaraq doğulur. Bu hadisənin təsiri ilə dünya şöhrətli əsərini — Aranxues Konsertini (Concierto de Aranjuez) bəstələyir.

1943-cü ildə "Concierto heroíco" əsərinə görə Dövlət Bəstəkar Mükafatı, 1983-cü ildə isə Dövlət Musiqi Mukafatı ilə təltif edilmişdir. 1991-ci ildə dövrün İspaniya kralı I Juan Karlos tərəfindən əsilzadə ünvanı — Aranxues Bağları Markesi kimi təltif edimişdir. 1996-cı ildə İspaniya musiqisinə verdiyi töhfələrə görə Asturias Şahzadələri Mükafatı ilə təltif edilmişdir.

Xoakin Rodriqo 6 iyul 1999-cu ildə İspaniyanın Madrid şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rodrigo'nun Rəsmi saytı
Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrinin siyahısı

Bu **[[Azərbaycan]]ın [[Ali təhsil müəssisəsi|ali təhsil müəssisələrinin]] siyahısı**dır.

## Dövlət

## Xüsusi təyinatlı

## Özəl

## Bağlanan

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin saytı 

## Həmçinin bax
* Ölkələr üzrə universitetlərin siyahısı

## Xarici keçidlər
Pyeter Yakobson

**Pyeter Yakobson** (1854-1899) — eston şair, tərcüməçi. Mirzə Şəfi Vazehin şeirlərini eston dilinə tərcümə edən ilk şəxs.

Pyeter Yakobson Mirzə Şəfi Vazehin poeziyasına xüsusi həvəs göstərmişdir. O, Mirzə Şəfi Vazehin beş şeirini eston dilinə tərcümə edərək, onları 1885-ci ildə çapdan buraxdığı "Şeirlər" kitabına daxil etmişdir. Həmin şeirləri eston şairi Fridrix Bodenştedtin 1875-ci ildə alman dilində çap etdirdiyi "Mirzə Şəfinin nəğmələri"... kitabından götürərək tərcümə etmişdir. P. Yakobsen bu şeirləri eston dilinə tərcümə edərkən sərbəstlik göstərmiş, bəzən hətta şeirlərin ahəngini və formasını dəyişərək onları eston xalq mahnıları ruhunda səsləndirməyə cəhd göstərmişdir.

## Mənbə

***Vaqif Arzumanlı**, *"Ürəklər qovuşanda"*, Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 13 

## İstinadlar
Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı

**Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı** — Bakıda, Azərbaycan Respublikasının şəhər və rayon əhalisinə sərnişindaşıma xidməti göstərən, sərnişin daşımaları sahəsində avtobus marşrutları şəbəkəsinin tənzimlənməsi kimi tədbirləri həyata keçirən dövlət əhəmiyyətli obyektlərdən biri. Müəssisənin fəaliyyəti Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin nəzarəti altında tənzimlənir və regionun ən müasir nəqliyyat terminallarından biri kimi qəbul edilir.

Bakı şəhəri marşrutlarında gün ərzində 4000-ə yaxın müxtəlif avtobuslarla sərnişinlərə xidmət göstərilir. Bakı şəhər beynəlxalq və şəhərlərarası avtovağzalından respublikanın rayonlarına müxtəlif marşrutlar üzrə gün ərzində 500–550 avtobus yola düşür ki, bu da 350 minə qədər sərnişin daşınması deməkdir.

## Tarixi və texniki göstəriciləri
Kompleksin inşasına 2004-cü ildə başlanılmış və 2009-cu ilin fevral ayında dövlət başçısının iştirakı ilə rəsmi açılışı reallaşmışdır. Binanın memarlıq quruluşu sərnişin axınının effektiv idarə olunması üçün nəzərdə tutulmuş və ümumi sahəsi 212 min kvadratmetr təşkil etmişdir. Layihənin icrası nəticəsində eyni vaxtda yüzlərlə avtobusun platformaya daxil olmasına və çıxmasına imkan verən texniki şərait yaradılmışdır. Tikinti prosesində beynəlxalq nəqliyyat standartları tətbiq olunmuş, sərnişinlərin təhlükəsizliyi üçün ən müasir nəzarət sistemləri quraşdırılmışdır.

## Struktur və sərnişin xidmətləri
Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı sərnişinlərə geniş spektrli xidmətlər təklif edən çoxfunksiyalı mərkəzdir. Kompleksin daxilində sərnişinlərin istirahəti üçün otel, geniş ticarət mərkəzi, iaşə obyektləri və bank terminalları fəaliyyət göstərir. 2020-ci illərdən etibarən rəqəmsallaşma tədbirləri çərçivəsində bilet satışı sistemində əsaslı yeniliklər edilmiş və vahid onlayn bilet platformasına keçid təmin olunmuşdur. Bu sistem vasitəsilə sərnişinlər reys qrafikləri ilə tanış ola və məsafədən bilet sifariş edə bilirlər.

## Nəqliyyat şəbəkəsi və bağlantılar
Kompleks Bakı şəhərinin daxili nəqliyyat şəbəkəsi ilə sıx inteqrasiya olunmuşdur. 2016-cı ildə Bənövşəyi xəttin tərkib hissəsi olan "Avtovağzal" metrostansiyasının istifadəyə verilməsi kompleksin əlçatanlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Buradan Rusiya, Türkiyə, Gürcüstan və İran kimi ölkələrin iri şəhərlərinə müntəzəm beynəlxalq reyslər həyata keçirilir. Həmçinin, ölkənin bütün bölgələri ilə birbaşa avtobus əlaqəsi bu mərkəz vasitəsilə təmin edilir. Gün ərzində avtovağzaldan orta hesabla 500-dən çox avtobus reysi yola salınır ki, bu da onu ölkənin ən işlək nəqliyyat qovşağına çevirir.

## Qalereya


Baku International Bus Terminal in 2025.jpg|
Baku International Bus Terminal in 2025 (15613).jpg|
Baku International Bus Terminal in 2025 (91814).jpg|
Baku International Bus Terminal in 2025 (30660).jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bakı Beynəlxalq Avtovağzalı
* Rəsmi saytı
Orta xərc

İqtisadiyyatda **orta xərc** və ya **ədəd xərci** istehsal olunmuş məhsulların sayına (Q) bölünmüş cəm xərcə bərabərdir. O, həm də orta dəyişkən xərclərin (Q-yə bölünmüş cəm dəyişkən xərclər) orta dəyişməyən xərclərlə (Q-yə bölünmüş cəm dəyişməyən xərclər) cəminə bərabərdir. Orta xərc nəzərdə olan vaxtdan asılı ola bilər, misal üçün yaxın gələcəkdə istehsalın artımı daha baha başa gələ bilər və ya qeyri-mümkün ola bilər. Orta xərclər təklif əyrisinə təsir göstərir və tələb və təklifin əhəmiyyətli bir komponentidir.

: AC=\frac{TC}{Q}
Canni Di Venanso

**Canni Di Venanso** (it. *Gianni di Venanzo*; ) — italyan kinooperatoru.

## Həyatı

O, bir neçə görkəmli rejissorla birgə çalışmışdır. Eləcə də Mikelancelo Antonioninin "Şəhərdə məhəbbət", "Qız dostları", "Çığırtı", "Gecə" filmlərində işləmişdir. Fellininin "Səkkiz yarım" filmindəki əməkdaşlığı onun ən uğurlu işlərindən biri sayılır. Onun sonuncu filmi Cozef L. Menkiviksin "Bal qabı" (1967) filmi olmuşdur.

Onun karyerası 45 yaşında ikən Romada qəfil ölümü ilə yarımçıq qalır.

## Filmoqrafiya

# Səkkiz yarım (film, 1963) / 8 ½

## İstinadlar

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 124.
Amoco

**Amoco** — Dünyanın ən böyük neft və qaz istehsalçılarından biri.

1889-cu ildə yaradılmışdır. Müxtəlif ölkələrdə 42.000 işçisi var. "AMOKO" Şimali Amerikada ən böyük təbii qaz istehsalçısıdır. Şirkət energetika, neft və qaz emalı, kimya və neft-kimya sahələrində də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Zaha Hadid

**Zaha Hadid** (; ) — İraq ərəb əsilli Britaniyalı, dekonstruktivist memar. 2004-cü ildə Hadid Pritsker Memarlıq mükafatına layiq görülən ilk qadın-memar olmuşdur.

## Həyatı
Zaha Hadid 1950-ci ildə Bağdadda, doğulub. Londonda Arxitektura Assosiasiya Məktəbində oxuyub. 1980-ci illərdə, Arxitektura Assosiasiya Məktəbində dərs deyib. Həmçinin dünyada nüfuzlu təşkilatlarda dərs demişdir. Bundan əlavə, o Amerikan İncəsənət İnstitutunun Fəxri Üzvüdür. Avstriyada Vyanada Tətbiqi İncəsənətlər Universitetində professor olmuşdur.

Çoxlu beynəlxalq yarışın qalibidir, Honkonqda (1983-cü il) Peak Klub və Uelsdə (1994) Cardiff Bay Opera House onun işlərindəndir. 2002-ci ildə Hadid Sinqapurun şimali baş planını layihələşdirmək üçün beynəlxalq layihə yarışını uddu. 2005-ci ildə, onun layihəsi Bazelin, İsveçrənin yeni şəhər kazinoları üçün yarışın qalibi oldu. 2004-cü ildə isə Hadid Pritzker Memarlıq mükafatını alan birinci qadın memar oldu. Britaniya Ensiklopediyasının redaksiya heyətinin üzvüdür. O 2006-cı ildə Beyrutun Amerikan Universitetindən fəxri elmi dərəcəsini almışdır.

Hadid Azərbaycanda da layihə gerçəkləndirmişdir. Bakıdakı Heydər Əliyev Mərkəzinin dizaynı ona məxsusdur. O,2014-cü ildə Heydər Əliyev mərkəzinin dizaynına görə London muzeyinin mükafatına layiq görülüb.

O, Azərbaycan Memarlar İttifaqının Fəxri üzvü seçilmiş və akademik Mikayıl Hüseynov adına medalla təltif olunmuşdur.

Zaha Hadid 31 mart 2016-cı ildə Mayamidə xəstəxanalardan birində bronxit xəstəliyindən müalicə alan zamanı ürək tutmasından vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev məşhur memar xanım Zaha Hadidi qəbul etmişdir
Oqonyok (jurnal)

***Oqonyok*** — həftəlik ictimai-siyasi, ədəbi-bədii, illüstrasiyalı jurnal. 1923-cü ilin aprelindən Moskvada nəşr edilir. İlk redaktoru M.F.Koltsov (1938), 1953-cü ildən isə A.B.Sofronov olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı 
* "Огонёк"-Nostalgia: проигравшие победители. М.: РГГУ, 1998. — 312 c. — ISBN 5-7281-0126-7
* Archive 1945–1991
Lukoyl

**LUKoyl** – neft şirkəti. 1993-cü ildə Rusiya Federasiyası hökumətinin qərarı ilə yaradılmışdır. Nəhəng sənayemaliyyə kompleksinə malik olan "LUKOYL" şirkəti Rusiya, MDB və dünyanın bir çox ölkələrində neft məhsullarının hasilatı, emalı, satışı və kəşfiyyatı ilə məşğul olur. 2022-ci ildə şirkətin Rusiyadakı gəliri 2,9 trilyon rubl təşkil etdi. Şirkət 1993-cü ildən Azərbaycanda fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* lukoil 
* LUKOIL-America’s 
* Google Finance — LUKOIL NK OAO
Mark Uolberq

**Mark Robert Maykl Uolberq** (eng: Mark Robert Michael Wahlberg, ) — ABŞ aktyoru və prodüser.

## Həyatı
Mark Uolberq 5 iyun 1971-ci ildə Dorçesterdə, ABŞ-nin Massaçusets ştatında anadan olub. Həmkarlar ittifaqı fəallarından birinin çoxuşaqlı ailəsində dünyaya göz açan Mark ailədə doqquz uşaqdan ən kiçiyi idi. 16 yaşında Mark məktəbi yarımçıq qoyub. O, xırda oğurluqlar və narkotik satışı ilə məşğul olurmuş. Bənna işləməyə də macal tapan yeniyetmə bir ara qanunla da müəyyən problemlər yaşayıb. İki il sonra bir Vietnamlını vəhşicəsinə döydüyü üçün onu həbs etdilər. Qardaşı Donni ilə birlikdə bir müddət "New Kids on the Block" qrupunda çalışan Mark Uolberq tezliklə "Marky Mark and the Funky Bunch" adı ilə öz qrupunu yaradır. Marki Mark adı ilə 1991-ci ildə buraxdığı "Music for the people" və 1992-ci ildə çıxan "You gotta believe" albomları ona uğur gətirdi və Mark Uolberq ilk ağdərili rep ifaçılarından biri kimi şöhrət qazandı. Onun "Good Vibrations" adlı sinqli geniş populyarlıq qazandı. 1992-ci ildə Mark Uolberq model biznesində də uğurlu debüt etdi. O, Keyt Mossla birlikdə "Calvin Klein" açıq-saçıq alt paltarlarını reklam etməsi ilə yadda qalıb. 1993-cü ildə isə populyar müğənni ilk dəfə özünü aktyor kimi sınaqdan keçirdi və "Əvəz" telefilmində oynadı. Bu rol diqqəti bir o qədər cəlb etməsə də, bunu onun sonrakı obrazları barəsində demək olmaz. Baş rolu Denni De Vitonun oynadığı "İntibah dövrünün adamı" və "Basketbolçunun gündəliyi" adlı idman dramında Mark Uolberq özünü aktyor kimi sübut etdi. Tezliklə Mark Uolberq Ceyms Follinin "Qorxu" filmində baş rola dəvət olundu. Burada onun tərəf müqabili aktrisa Riz Uizerspun idi. Amma Mark Uolberq üçün "böyük kino" istiqamətində əsl sıçrayış Pol Tomas Andersonun "Bugi gecələri" filmində Dirk Diqler obrazını oynaması ilə baş verdi. Bu film 1970-ci illərin pornofilm sənayesinə həsr edilmişdi. Aktrisalar Riz Uizerspun və Cordano Brüster ilə görüşən aktyor model Rea Durhemlə ailə qurub. 2003-cü ilin sentyabr ayında onların Ella Rae adında qızları olub, 2006-cı ildə isə ailədə oğlan uşağı dünyaya gəlib.

## Seçilmiş filmoqrafiya
* 2007:  Atıcı (film, 2007)
* 2014: Transformerslər 4: Yox olma dövrü

## İstinadlar
Marşal tələb funksiyası

Mikroiqtisadiyyatda istifadə olunan **Marşal tələb funksiyası** () (Alfred Marşal şərəfinə) göstərir ki, istehlakçı hər bir qiymət və var-dövlət vəziyyətində nə qədər alacaq, nəzərə alaraq ki bu qərar faydanın maksimallaşdırılmasının problemini həll edəcək. Marşal tələb funksiyası həm də **Valras tələbi** (Leon Valrasın şərəfinə) və ya "əvəzini verməyən tələb funksiyası" kimi tanınır, çünki Marşalın ilkin təhlili var-dövlətin effektlərini nəzərə almırdı.

Faydanın maksimallaşdırılması probleminə uyğun olaraq, *p* qiymətlərinə *L* məhsullar var. *w* var-dövlətinə malik olan istehlakçı və bir sıra imkanı çatan seçimlər mövcuddur:

: B(p, w) = \{x : \langle p, x \rangle \leq w\},

burada,  \langle p, x \rangle  qiymətlərin daxili məhsul fəzası və məhsulların sayıdır. İstehlakçının faydalılıq düsturu aşağıdakı kimidir:

: u : \textbf R^L_+ \rightarrow \textbf R.

İstehlakçının **Marşal tələb müvafiqliyi** belə təyin olunur:

: x^*(p, w) = \operatorname{argmax}_{x \in B(p, w)} u(x).

Əgər faydanı maksimallaşdıran seçim hər bir qiymət və var-dövlət üçün yeganədirsə, bu **Marşal tələb funksiyası** adlanır.

## Misal
Əgər iki məhsul varsa, onda öz gəlirini həmişə hər bir məhsul üçün yarıya bölən istehlakçı Marşal tələb funksiyasına malikdir.

: x(p_1,p_2,w) = \left(\frac{w}{2p_1}, \frac{w}{2p_2}\right).

## Həmçinin bax
* Hiks tələb funksiyası
* Faydanın maksimallaşdırılması problemi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Mas-Colell, Andreu; Whinston, Michael; & Green, Jerry (1995). *Microeconomic Theory*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-507340-2
Məxaric funksiyası

**Məxaric funksiyası** () mikroiqtisadiyyatda istifadə olunan və müəyyən bir fayda əldə etmək üçün (fayda funksiyası və qiymətlər verilmiş halda) minimal pul məbləğini göstərən funksiyadır.

Riyazi şəkildə, əgər *L* məhsulları üzrə üstün tutmanı təsvir edən u fayda funksiyası mövcüddursa, onda xərc funksiyası budur:

: e(p, u^*) : \textbf R^L_+ \times \textbf R
 \rightarrow \textbf R

O, göstərir ki, u^* faydasını hansı pul məbləği ilə almaq mümkündür, əgər qiymətlər p kimi təyin olunub.

Bu funksiya aşağıdakı kimi təyin olunur:

: e(p, u^*) = \min_{x \in \geq(u^*)} p \cdot x

burada x

: \geq(u^*) = \{x \in \textbf R^L_+ : u(x) \geq u^*\}

faydası ən azı u^* olan bütün seçimlərdir.
Metroseksual

**Metroseksual** — öz xarici görünüşünə (fiziki forması, paltarı və aksessuarları) xüsusi əhəmiyyət verən və onun yüksək səviyyədə saxslanmasına xeyli vəsait xərcləyən və vaxt itirən müasir kişi tipi.. XIX əsrdə belə tip kişilər Avropada **dendi** adı ilə tanınırdı.

*Metroseksual* termini 1994-cü ildə britaniya jurnalisti Mark Cimpson tərəfindən təklif edilib. O termində "paytaxt" () və "cins" () sözlərini birləşdirdi. Termindən göründüyü kimi bu halın iri şəhərlərdə geniş yayıldığına işarə verilir.

Metroseksuallar market malları haqqda geniş məlumatı olan və incə istehlakçıdırlar. Onlar ənənəvi kişi vəzifələrini daşımaqla yanaşı yaxşı geyinməyə və bütün növ aksessuarlardan istifadə etməyə çalışırlar. Bir qayda olaraq Avropada metroseksuallar yaxşı təhsilli və məlumatlı insanlardır. Onları həyatda yeni olan hər şey maraqlandırır.

## İstinadlar

## Mənbə
* "Meet the Metrosexuals" Mark Simpsonun *Salon* jurnalının 2002-ci il nömrəsində metroseksullar haqqında məqaləsi
* "The Metrosexual Defined; Narcissism and Masculinity in Popular Culture"  Metroseksuallığın kommersiya və sosioloji aspektləri haqqında məqalə
Səndəlçiçəklilər

**** () —  aləminə aid bitki dəstəsi.

Dəstəyə aşağıdakı fəsilələr daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 

Kronkvistin təsnifat sistemində dəstəyə aşağıdakı fəsilələr daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qay Appuley Diokl

**Qay Appuley Diokl** ( 104-146) — Bəşəriyyət tarixində bütün zəmanələrin və xalqların ən gəlirli idmançısı.

## Həyatı
II əsrdə Romada yaşamış Qay Appuley Diokl bütün zəmanələrin və xalqların ən gəlirli idmançısı sayılır. O, idman həyatı boyu hazırda 15 milyard dollara bərabər olan qazanc əldə edib. Bununla da Qay Appuley Diokl müasir idmançılar arasında ilk dəfə 2009-cu ildə 1 milyard dollar qazanan məşhur qolfçu Tayger Vudsu da geridə qoyur.

Qay Appuley Diokl o dövrün ən iri stadionunda - "Böyük sirk" ("Sirkus maksimus") cıdır meydanında cəng arabaları yarışlarının ən fəal iştirakçılarından sayılırdı. Romada idman karyerasına 18 yaşında başlayıb, əslən müasir Portuqaliyadan olan cəng arabaçısının idman həyatı 42 yaşınadək davam edib. Bu müddət ərzində əldə etdiyi qələbələr ona 35 milyon 863 min 120 sestersiya qazanc gətirib.

Bütün Roma ordusunun iki aylıq məvacibi olan həmin məbləğ cəng arabası yarışları çempionun qazıntılar zamanı aşkar edilmiş abidəsinə həkk edilib. Bu abidəni Qay Appuley Dioklun şərəfinə onun azarkeşləri ucaltmışdılar.

## Mənbə

*Bəşəriyyət tarixində ən zəngin idmançı kim olub? 

## Xarici keçidlər
Savarona

**Savarona** — Türkiyə Respublikasının qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün yaxtası

1931-ci ildə 4 milyon dollara tikilən "Savarona" 7 il sonra, 1938-ci ildə Türkiyə tərəfindən satın alınıb və Atatürkün ixtiyarına verilib. Atatürk bu yaxtada hökumətin iclasını keçirib, dünya liderlərini qəbul edib. Atatürkün vəfatından sonra yaxta Türkiyə Gəmiçilik İdarəsinə verilib. 1989-cu ildə isə yaxta Kahraman Sadıkoğlu tərəfindən 49 illiyinə satın alınıb.

## Mənbə
*Atatürkün yaxtasında fahişəxana təşkil olunurmuş!
Boyl-Mariott qanunu

**Boyl-Mariott qanunu** — termodinamikanın əsas qanunlarından olub, bir-birilərindən xəbərsiz ilk dəfə 1662-ci ildə Robert Boyl, 1676-cı ildə Edm Mariott tərəfindən kəşf edilmişdir.
Boyl-Mariott qanununda deyilir:

Riyazi olaraq aşağıdakı düstur ilə ifadə olunur.
: pV=\mathrm{const},
p — qazın təzyiqi; V — qazın həcm
Eksperimentdə qanunu yoxlamaq üçün manometrdən istifadə edirlər. 2 m hündürlüklü şkalaya iki hərəkətli bir biri ilə rezin boru ilə əlaqələndirilmiş şüşə boru bərkidilir. Sol boru şüşə kranla bağlanır, sağ açıq qalır. Kran açıq olduqda hər iki borudakı civə eyni səviyyəli olur. Sol boru kranı bağlandıqda isə boruda bir qədər hava qalmış olur; manometrin sağ dizini havaya qaldırdıqda sol dizdə hava sıxılmış olur. Civə sütunlarının müxtəlif səviyyələri müvafiq atmasfer təzyiqlə qapalı havalı doruya təzyiq edir. Boyl-Mariott və Gey-Lüssaka qanunlarından

p1V1 / Т1 = p2V2 / Т2 – ideal qaz halının düsturu alınır.
İdeal qaz — qaz qanununun tətbiqi mümkün olan doymuş qaz halına deyilir. Bu qanun əsasən ideal qazlara şamil edilir.

V1 = V2, onda p1 : p2 = Т1 : Т2

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Komsomolskaya pravda

**"Komsomolskaya pravda"** () — Rusiyanın "Komsomolskaya pravda" mediaqrupunun nəşri: gündəlik və həftəlik qəzet, sayt, radiostansiya və telekanal.

Qəzet 13 mart 1925-ci ildə təsis edilib. İlk nüsxəsi 24 may 1925-ci ildə çıxıb.

## Mənbə
* Официальный сайт газеты
* Официальный сайт телеканала 
* Официальный сайт радиостанции — 97.2FM (мск)
* Пожар в «Комсомолке»
* Комсомольская правда в Красноярске
* Комсомольская правда в Иркутске
* Комсомольская правда на Северном Кавказе
* «Комсомольская правда». Клуб журналистов всех поколений
Səndəl

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Səndəlkimilər

**** () —  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 

## Cinsləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abbas Arazlı

**Abbas İsmayılov** () — Azərbaycan-sovet şairi, publisisti, 2002-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Abbas Arazlı 1936-cı il mayın 24-də Cəbrayıl rayonunun Araz Maşanlı kəndində anadan olmuşdur. Burada kənd yeddiillik məktəbini, qonşu Soltanlı kəndində orta məktəbi bitirdikdən sonra sıravi kolxozçu kimi çalışmışdır (1953-1954). Bakı 7 saylı tibb məktəbində təhsil almışdır (1954-1956). Cəbrayıl rayonu kənd xəstəxanalarında feldşer olmuşdur. M.F.Axundov adına Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunda təhsilini davam etdirmişdir (1962-1967). Sarıcallı kənd səkkizillik məktəbinə rus dili və ədəbiyyatı müəllimi təyin olunmuşdur. Bir ildən sonra Araz Maşanlı kənd orta məktəbinə dəyişdirilmişdir (1968-1993).

Erməni hərbi birləşmələri Cəbrayıl rayonunu işğal edəndən sonra Bakı şəhəri Qaradağ rayonunun Sahil qəsəbəsində məskunlaşmışdır.

Hazırda orada 273 saylı orta məktəbin müəllimidir (1993-cü ildən). "Ayrılıq", "Cəbrayılım" şeir topluları, "Təki əsgər yaşasın", "Şəhidlik nədir?" publisistik kitabları nəşr olunmuşdur.
## Mənbə
* XX əsr Azərbaycan yazıçıları,Ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı,2011
Nüşabə Sadıxlı

**Sadıxlı Nüşabə Ağabala qızı**  () — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Müsavat Partiyası Məclisinin sədri.

## Həyatı
Nüşabə Sadıxlı 1949-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Orta təhsilini Bakı şəhəri 190 N-li məktəbdə alıb. 1972-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini, 1984-cü ildə həmin fakültənin aspiranturasının əyani şöbəsini bitirib. 1972-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində çalışır. Fəaliyyəti dövründə fakültə elmi şurasının üzvü olub və universitetin elmi, ictimai həyatında yaxından iştirak edib. Bu fəaliyyətinə görə BDU-nun rəhbərliyi tərəfindən fəxri fərmanla təltif olunub. Dünya ədəbiyyatı kafedrasının dosentidir. Dünya ədəbiyyatı fənnini Filologiya və Jurnalistika fakültələrində tədris edir. 1984-cü ildə "Azərbaycan-Bolqarıstan ədəbi əlaqələri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb. Dünyanın bir çox ölkələrində elmi konfransların iştirakçısı olub. 19 elmi məqalənin və "İvan Varov" (1998) "Bolqarıstan türklərinin ədəbiyyatı" (2009) adlı iki dərs vəsaitinin müəllifidir.

1988-ci ildən Azərbaycan Xalq Hərəkatının fəal iştirakçısıdır. 1989-cu ildən AXC-nin üzvü və mərhum eks-prezident Əbülfəz Elçibəyin müşaviri olub. Eyni zamanda Aydınlar Birliyinin idarə heyətinin, Bütöv Azərbaycan Birliyinin, Milli Müqavimət Hərəkatının üzvü kimi fəaliyyət göstərib. Hazırda Müsavat Partiyası divanının üzvüdür. Uzun müddət Müsavat Partiyasının başqan müavini çalışmışdır. 2014–2024-cü illərdə Müsavat Partiyası Məclisinin sədri olmuşdur. Hazırda Müsavat Partiyasının başqan müavinidir.

Ailəlidir. İki oğlu və dörd nəvəsi var.

## İstinadlar
İmamverdi İsmayılov

**İmamverdi İbiş oğlu İsmayılov** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I, I, III, IV, V, VI və VII çağırış deputatı (1995-ci ildən).

## Həyatı
İmamverdi İsmayılov 1958-ci il iyunun 10-da Zəngilan rayonunun Vənədli kəndində anadan olub. O, Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini və Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirib.

1980-ci ildən – Bakı Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra təyinatla Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinə işə göndərilib. Burada Elmi-kütləvi və tədris proqramları redaksiyasında müxbir, kiçik redaktor, redaktor, böyük redaktor və şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb. Daha sonra Televiziyanın «Gənclik» Baş redaksiyasının Baş redaktoru təyin olunub.

## Fəaliyyəti
İmamverdi İsmayılov ekran-efir yaradıcılığında bir sıra ilklərə imza atmışdır. Onun təqdim etdiyi “Çay dəstgahı”, “Yeddi sual, yeddi cavab”, “Necəsən, gənc dost?”, “Mənim dünyam-sənin dünyan”, “1001 sual, 1001 cavab”, “Görüş vaxtı 20:30” kimi verilişlər geniş tamaşaçı rəğbəti qazanmışdır.

O, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı və Əməkdar jurnalistdir. Bir neçə kitabın müəllifi olan yazıçı “Ocaq daşı”, “Əzrayıl”, “Qədim kişinin qırxı”, “Bayquş və qarovulçu” kimi əsərləri ilə tanınır. Həmçinin, “Şah və Mat”, “Heyrət”, “Qəlbimizin qəlbisi”, “Taleyin hökmü” və digər publisistik yazılarında insan mənəviyyatını, vətən sevgisini, əxlaqi münasibətlərdəki təzadları qələmə almışdır.

Azərbaycan radiosunun “Qızıl fondu”nda müəllifin “Qədim kişinin qırxı”, “Astanada ölüm”, “Yurd gürzəsi” əsərləri əsasında hazırlanmış radio kompozisiyalar mövcuddur. Onun yaradıcılığına milli-etnoqrafik təəssüratlar, dövlətçilik düşüncələri, obrazlı və koloritli dil, incə müşahidə və orijinal təhkiyə xasdır.

Yazıçının əsərləri canlı və realist publisistika ilə seçilir, sosial-psixoloji, siyasi-ideoloji və mənəvi-əxlaqi məsələlərə həssas yanaşma ilə fərqlənir. Onun əsərlərində insani dəyərlər, folklora və adət-ənənəyə bağlılıq, həyat fəlsəfəsi və bənzərsiz üslub öz əksini tapır.

İmamverdi İsmayılov Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. O, Milli Məclisin yeddi çağırış deputatı olmuş, ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 8 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmiş və “Heydər Əliyevin 100 illiyi yubileyi medalı” ilə mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Nəhəcir (bulaq)

**Nəhəcir** — Azərbaycan Respublikasının Culfa rayonunun ərazisində müalicəvi əhəmiyyətli mineral bulaq.

## Haqqında
Nəhəcir — Azərbaycan Respublikasının Culfa rayonunun ərazisində, Nəhəcir kəndinin ərazilərində yerləşir. İçməyə yararlı 7 bulaqdan ibarətdir. Bu su yerli əhalinin sevimli müalicəvi vasitə sayılır.

Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikasının, xüsusilə də Badamlı və Sirab ərazilərində onlarla mineral tipli soyuq mineral su bulaqlarına rast gəlmək olur.

Hidronim eyniadlı yaşayış məntəqəsi ilə bağlı yaranmışdır. Tədqiqatçıların bir qismi bu fikirdədir ki, bu oronim Nuh (peyğəmbər adı) və fars dilindəki cir (yamac, maili yer) sözlərindən ibarət olub, "Nuhun yamacı" mənasındadır. Bu tədqiqatçılar Naxçıvan zonasında geniş yayılmış Nuh haqqında əfsanəyə əsaslanırlar. Kəndin yaxınlığındakı Nəhəcir qayasının məşhur Gəmiqaya dağının yaxınlığında olması da buna əsas verir. Naxçıvanda Nuh mağarası, Nuhdaban, Nuh gəmisinin qayası və s. Adlar da Nuhəcir toponimi ilə əlaqələndirilir, lakin tədqiqatçıların bir qismi bu fikirdədir ki, oykonim Nəxcir adının təhrif formasıdır. Ərəb dilində nəxcir "vəhşi keçi, ov heyvanı, şikar" deməkdir. Bu tədqiqatçılar həmin mənanı kəndin ərazisindəki təbii qoç fiqurları ilə əlaqələndirirlər.

## Həmçinin bax
* Nəhəcir kəndi
* Nəhəcir suyu
* Nəhəcir yaşayış yeri
* Nəhəcir nekropolu

## Mənbə
* '''Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. II cild, səh.132.
Ueyn Runi

**Ueyn Mark Runi** (; ) — ingilis professional futbol baş məşqçisi və keçmiş futbolçu.

Runi, futbola 10 yaşındaykən Liverpool Schoolboys adındakı yerli bir klubda başladı. 1996-cı ildən 2002-ci ilə qədər karyerasına Everton-un futbol məktəbində davam etdi. 2002-ci ildə ilk peşəkar matçına çıxdı. 17-ci doğum günündən 5 gün öncə Premyer Liqada atdığı ilk qol, onu liqa tarixində qol atan ən gənc futbolçu etdi. Qısa zamanda komandasının dəyişilməz oyunçularından oldu və klubu ilə 2 sezon keçirdi. 2004–05 sezonu başlamadan öncə Mançester Yunaytedə 25.6 milyon £ qarşılığında transfer oldu. Mançester Yunayted forması ilə beş Premyer Liqa, bir UEFA Çempionlar Liqası, iki İngiltərə Liqa Kuboku, üç FA Community Shiled və bir Dünya Klublar Kuboku çempionluğu ilə bərabər həmçinin iki dəfə Premyer Liqa və Çempionlar Liqası ikinciliyi qazandı. Sentyabr 2013-də Mançester Yunayted formas ilə oynadığı rəsmi matçlarda atdığı qol sayı 200-ü keçdi və bu səddi keçən dördüncü oyunçu oldu. Rooney eyni zamanda klub tarixinin ən çox qol atan 3-cü futbolçusdur.

İngiltərə milli futbol komandası forması ilə ilk maçına 2003-cü ildə çıxan Runi, milli komanda forması geyən (bu ünvan daha sonra Teo Uolkott-a keçdi) və milli komandada qol atan ən gənc futbolçu oldu. 2004 və 2006 ilə 2010 və Futbol üzrə dünya çempionatı 2014-də forma geydi. 2004 Avropa Futbol Çempionatında İsveçrə-yə atdığı iki qol ilə Avropa Futbol Çempionatı tarixində qol atan ən gənc futbolçu. (sonradan bu ünvan eyni turnirdə Yohan Vonlanten-in əlinə keçdi). Xüsusilə Mançester Yunayteddəki performansı ilə başda Bravo Mükafatı, İngiltərədə İlin Futbolçusu, Barclays Sezon Oyunçusu, İngiltərədə Azarkeşlərin Oyunçusu, Futbol Yazarları Dərnəyi İlin Futbolçusu və Ser Mett Bazbi İlin oyunçusu olmaq üzrə müxtəlif futbol mükafatları qazandı. Premyer Liqada Ayın Oyunçusu mmükafatını toplamda 5-dəfə qazanaraq, 6 dəfə qazanan Stiven Cerard-dan sonra Robin van Persi ilə birlikdə mükafatı ən çox alan ikinci oyunçududur.

## Karyerası

### Məşqçi karyerası
25 may 2024-cü ildə Runi üç illik müqavilə əsasında İFL Çempionşipdə çıxış edən "Plimat Arqayl" klubunun baş məşqçisi təyin edilib. 31 dekabr 2024-cü ildə o, qarşılıqlı razılıq əsasında klubu tərk edib.

## İstinadlar
V Corc

**V Corc** (; Georq Frederik Ernest Albert; ) — 6 may 1910-cu ildən 1936-cı ildə vəfatına qədər Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının və Britaniya dominionlarının 9-cu kralı, həmçinin Hindistanın imperatoru.

## Həyatı
Corc kraliça Viktoriyanın və şahzadə Albert Saksen-Koburq-Qotun oğludur. 1877-ci ildən 1891-ci ilədək Hərbi Dəniz Qüvvələrində qulluq edib. 1901-ci ildə anası Viktoriyanın ölümündən sonra atası VII Edvard kral olur, Georq isə Uels şahzadəsi adını alır. 1910-cu ildə atasının ölümündən sonra o V Corc adı ilə kral elan edilir.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra imperiyaların çoxu dağılsa da Böyük Britaniya öz ərazisini bir qədər də genişləndirə bildi. 1917-ci ildə V Corc cəmiyyətdəki antialman əhval-ruhiyyəsi fonunda Saksen-Koburq-Qot sülaləsinin Böyük Britaniyadakı qolunun adını Vindzorlar sülaləsi adına dəyişdi. Özü isə o sülalənin ilk monarxı oldu. Onun krallığı dövründə Britaniya cəmiyyətində sosializm, kommunizm, faşizm və irland respublikaçılığı ideyaları güclənməyə başlayır. İlk leyborist nazir hökumətə daxil olur.

## Son illəri
1931-ci ildə məşhur Vestminister Nizamnaməsi qəbul edilir. Bu nizamnaməyə əsasən keçmiş müstəmləkələr Millətlər Birliyi tərkibində müstəqil ərazilərə çevrilirlər. Hakimiyyətinin son illərində isə onu xəstəliklər üzür və 1936-cı ildə vəfatından sonra hakimiyyətə oğlu VIII Eduard gəlir.

## Həmçinin bax
* Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı
* Millətlər Birliyi
* Monarxiya
* Şimali İrlandiya
* VIII Eduard
* VI Corc
* II Elizabet

## Ədəbiyyat
* Clay, Catrine. *King Kaiser Tsar: Three Royal Cousins Who Led the World to War.* (2007). 432 pp.
* Matthew, H. C. G. (September 2004; online edition may 2009) "George V (1865–1936)", *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, , retrieved 1 may 2010 (Subscription required)
* 
* 
* 
* 
* 
* Г. С. Остапенко. "Наследники королевы Виктории и первые британские монархи XX в.: Эдуард VII и Георг V". — "Новая и новейшая история", № 6, 1999

## İstinadlar
Mədəniyyət (qəzet)

**Mədəniyyət** — Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin rəsmi qəzeti.

"Mədəniyyət" qəzetinin ilk sayı 1991-ci ilin 2 yanvar tarixində nəşr olunub. Qəzetin təsisçisi Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyidir. Nazirliyin mətbu orqanı kimi nəşrin başlıca vəzifəsi Azərbaycanda mədəniyyət sahəsində həyata keçirilən dövlət siyasətini işıqlandırmaq, bu sahədə görülən işləri ictimaiyyətə çatdırmaqdır.

## Tarixi

“Mədəniyyət” qəzetinin ilk sayı 2 yanvar 1991-ci ildə nəşr olunub. Nəşrin yaradıcısı və ilk baş redaktoru görkəmli şair, publisist Şahmar Əkbərzadə (1941–2000) olub.

Qəzetin elektron versiyası — "medeniyyet.az" saytı 2008-ci ilin oktyabrında yaradılıb. 

“Mədəniyyət” qəzetinin çapı 2024-cü ilin sonunadək davam edib. Sonuncu – 2161-ci sayı 2024-cü il dekabrın 27-də işıq üzü görüb.

2025-ci ildən redaksiya fəaliyyətini elektron formatda – "medeniyyet.info.az" saytı üzərindən davam etdirir.

### İstiqaməti və məzmunu

Azərbaycanın mədəni həyatının müxtəlif sahələri – teatr, musiqi, kino, rəssamlıq, heykəltəraşlıq, xalq yaradıcılığı və tətbiqi sənətlər, eləcə də mədəni irs, tarix və ədəbiyyatımız, folklor, aşıq yaradıcılığı, habelə muzey, kitabxana və digər mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti qəzetin səhifələrində əksini tapır. Bundan əlavə, dünya mədəniyyətinin diqqətçəkən olayları, Azərbaycanın beynəlxalq mədəni əlaqələri, milli adət–ənənələr və mənəvi dəyərlər, mədəniyyətlərarası dialoq, mədəni müxtəliflik kimi mövzular qəzetin gündəm mövzularını təşkil etməkdədir.

Qəzet həftədə iki dəfə (çərşənbə və cümə günləri) çıxır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Opera kabusu (film, 2004)

**Opera kabusu** () — 2004-cü il Birləmiş Krallıq və ABŞ-nin birgə istehsalı olan musiqili, romantik, dram filmi. Coel Şumaxer tərəfindən ekranlaşdırılmış film Endryu Lloyd Vebberin 1986-cı ildə yazdığı eyniadlı müzikl əsasında çəkilib. Əsər fransız yazıçısı Qaston Lerunun eyniadlı novellası əsasında yazılmışdır.

## Məzmun
1919-cu ildə xaraba qalmış Paris Opera Evində hərrac keçirilir. Hərraca əlil arabasına məhkum qalmış yaşlı Raul, Qraf de Şanyi fars geyimində zərb aləti çalan musiqili meymun oyuncağını alır. Hərrac zamanı o tanış simanı, gənc vaxtı tanış olduğu Madam Jirini görür. Madam Jiri indi daha yaşlıdır. Onların birgə diqqətini isə hərraca çıxarılmış 666 nömrəli lot cəlb edir; bu, yenidən bərpa olunmuş və elektrik naqilləri taxılmış nəhəng tavan şamdanıdır. Bu şamdanı hərrac işiləri yandırarkən ətraf yenidən köhnə illərə qayıdır, teatr öz əzəmətli və yaraşıqlı görkəminə qayıdır və 1870-ci ildə baş vermiş hadisələr yenidən canlanır.

* Kabus roluna Con Travolta və Antonio Banderas namizəd idi. Antonio Banderas hətta vokal dərsləri də almışdı. 
* Kristina roluna Kira Naytli, Şarlotta Çerç, Enn Heteuey namizəd idi. Keti Holms rola təsdiqlənsə də, rejissor Ketini rol üçün yaşlı sayıb. 
* Layihə 1990-cı ildə hazırlanmışdı. Layihədə baş rolları Maykl Krouford və Sara Braytman oynamalı idilər. Amma layihənin başlamağına az vaxt qalmış Endrü Lloyd Veber Sara Braytmanla boşandığı üçün layihə "rəfə" qaldırıldı. 
* Hindistanlı Şexar Kapur rejissor kürsüsünə namizədlərdən biri idi. 
* 13 il ərzində layihədə adı qeyd edilənlərin çoxu dəyişdirildi. Yalnız rejissor Coel Şumaxer qaldı. 
* Baş rol ifaçısı Cerard Batleri qrimləmək üçün hər gün 4 saat vaxt sərf edilib. 
* Filmin son səhnəsinin çəkilişinə 1 həftə vaxt gedib. 
* 2004-cü ilin aprelində Londonda eyniadlı əsər teatrda göstərilirdi. Çəkiliş qrupu aktyorlardan səhnəni tərk etməməyi, film üçün səs effektləri yazmağa kömək etməyi xahiş ediblər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
*
Musa Manarov

**Musa Manarov** (, ) — lak mənşəli azərbaycanlı SSRİ pilot-kosmonavtı, ehtiyatda olan polkovnik, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1988). SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1989).

## Həyatı
22 mart 1951-ci ildə Bakı şəhərində əslən Lak rayonunun Qumuq kəndindən olan hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. SSRİ Hava Qüvvələrində mayor rütbəsinədək çatmışdır. 1974-cü ildə Moskva Aviasiya İnstitutunun məzunu olmuşdur. 1 dekabr 1978-ci ildə kosmonavtlıq dəstəsinə qəbul edilmişdir.

Hal-hazırda kosmosda ən çox vaxt keçirmiş 16-cı insandır. 21 dekabr 1987-ci il — 21 dekabr 1988-ci il tarixləri arasında uçuş mühəndisi olaraq "Soyuz TM-4" gəmisində kosmosda olmuşdur (365 gün, 22 saat, 38 dəqiqə). Daha sonra 2 dekabr 1990 – 26 may 1991-ci il tarixləri arasında yenə uçuş mühəndisi olaraq "Soyuz TM-11" gəmisində kosmosda olmuşdur (175 gün, 1 saat, 50 dəqiqə).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
* Муса Хираманович Манаров.
* Космонавт Муса Манаров.
Franklin Lobos

**Franklin Lobos** (; ) — 2010-cu ildə Çilidə dağılan şaxtanın altında 2 aydan artıq qalıb, sonradan işıq üzünə çıxanlara arasında milli komandanın sabiq futbolçusu.

2010-cu ildə Çilidə dağılan şaxtanın altında qalanların xilas olunması əməliyyatı zamanı həyata qaytarılan 33 nəfərdən biridir.  da olub.

Belə ki, 53 yaşlı Franklin Lobos Çili yığmasının sabiq yarımmüdafiəçisidir. Karyerası boyu ortabab klublarda oynayan Lobos 1984-cü ildə keçirilən Olimpiya Oyunlarının seçmə mərhələsində millinin şərəfini qoruyub. 15 il əvvəl karyerasını başa vuran futbol veteranı dağılan şaxtada yük maşınında sürücü çalışırdı.

## İstinadlar
Hiroşima

və ya **Hirosima**— Yaponiyada, Honşu adasının cənub-qərbində şəhər. Hiroşima prefekturasının inzibati mərkəzi. Çuqoku bölgəsinin ən böyük şəhəri. Hiroşima Yaponiyanın dövlət əhəmiyyətli şəhərləri sırasına daxildir.

Atom bombardmanına məruz qalmış ilk şəhərdir.

## Tarixi

1945-ci ildə Yaponiyanın iki şəhəri Amerika hərbi hava donanması tərəfindən atılan atom bombasına məruz qaldı. Amerika prezidentinin fərmanı ilə birinci bomba avqustun 6-da Hiroşima şəhərinə "B-29" təyyarəsinin pilotu Paul Tibets 14 nəfərdən ibarət idarə heyətinin olduğu Birləşmiş Ştatlara məxsus "Balaca oğlan" adlı təyyarədən 5 tonluq atom bombasını Hiroşimaya buraxmışdı. Şəhərin 60 faizi partlayış nəticəsində tamamilə məhv olmuş, partlayış, yanğınlar və güclü şüa xəstəliyi nəticəsində 200 mindən çox insan həlak olmuşdu. Faciəli partlayışdan sonra Yaponiya qeyd-şərtsiz Amerikaya təslim olmuş, Günəşin oğlu adlandırılan Yapon İmperatoru Hirohito amerikalı general Duqlas Makarturun hüzurunda 2-ci dünya müharibəsinin sona çatmasını rəsmiləşdirən müqaviləni imzalamışdı.

## Qardaşlaşmış şəhərlər

;Ölkə daxilində:
* , Naqasaki

;Xaricdə:
* , Honolulu (1959)
* , Volqoqrad (1972)
* , Hannover (1983)
* , Çuntsin (1986)
* , Tequ (1997)
* , Monreal (1998)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb-sayt  
* Peter Rance's 1951 Hiroshima Photographs 
* CBC Digital Archives – Shadows of Hiroshima
* Hiroshima Map  – interactive with points of interest
* BBC World Service BBC Witness programme interviews a schoolgirl who survived the bomb

## Həmçinin bax
*Hiroşima və Naqasakinin atom bombalanmaları