open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daxili İşlər Nazirliyi (Özbəkistan)

**Özbəkistan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi** ( ) — Özbəkistanda daxili işlər, ictimai asayişin və ictimai təhlükəsizliyin qorunması, cinayətlərin açılması və onların qarşısının alınması, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsinə, eləcə də miqrasiya sahəsinə nəzarət baxımından dövlət siyasətinin və hüquqi tənzimləmənin həyata keçirilməsi funksiyalarını icra edən mərkəzi icraedici hakimiyyət orqanı. Özbəkistan milisləri ona tabedir.

Hüquq-mühafizə və dövlət qulluğunu təmin edir. Odlu silahlar və digər silahları əldə etmək hüququ olan dövlət hərbiləşdirilmiş təşkilatlarına aiddir.

Daxili işlər nazirinin birinci müavini Davron Nəzərmuhammədovun sözlərinə görə, Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarının sayı 120 min nəfərə çatmışdır.

;
:

## İstinadlar
Özbəkistan Silahlı Qüvvələri

**Özbəkistan Silahlı Qüvvələri** () —  Özbəkistan Respublikasının hərbi qüvvələrinin məcmusu.

Özbəkistan Silahlı Qüvvələrinə quru qoşunlarının hərbi komandanlıq və nəzarət orqanları, Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri, Milli Qvardiya və sərhəd xidməti daxildir. Özbəkistan silahlı qüvvələrinin vəzifələrini Özbəkistan Respublikasının Prezidenti onun bitərəf xarici siyasətinə uyğun olaraq müəyyən edir. Beləliklə, silahlı qüvvələrdən yalnız müdafiə məqsədləri üçün istifadə edilməsi nəzərdə tutulur.

## Xüsusiyyətləri
Özbəkistan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) üzvüdür və 2012-ci ilin ortalarında Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) üzvlüyünü dayandırmışdır. Özbəkistan Rusiya ilə ikitərəfli müdafiə əlaqələrini saxlayır və əsasən SSRİ dövründən qalma texnikadan istifadə edir. Əhəmiyyətli aviasiya imkanları Sovet İttifaqından miras qalmış, lakin Özbəkiyan müvəqqəti olaraq minimal təmir və modernləşdirmə silah və hərbi texnikanın döyüş qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmışdır. Buna baxmayaraq, 2018-ci ilə qədər təyyarələr və helikopterlər alınmışdır.

2018-ci ilin məlumatına görə, Özbəkistan Silahlı Qüvvələrin tərkibində 48 min hərbi qulluqçu xidmət edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт Министерства обороны Республики Узбекистан
* Военно-политическая ситуация в Узбекистане
* Вооружённые силы Республики Узбекистан
Vsevolod Petrov (botanik)

**Vsevolod Alekseyeviç Petrov** () — sovet paleobotaniki, sovet spor-tozcuq metodunun yaradıcılarından biri, biologiya elmləri namizədi, Leninqradın Petroqrad rayon sovetinin deputatı (1928–1931-ci illərdə). "Dağlıq Qarabağın etnobotanikası" monoqrafiyasının müəllifi.

Petrov Azərbaycanda beş ekspedisiya keçirdi. 1934-cü ildə Araz sahilində, Karyagino (indiki Füzuli) yaxınlığında qədim Roma XII Fulminata legionu qeyd edən latın daş yazısı aşkar etmiş, lakin yazının məlum olduğuna inanaraq ona heç bir əhəmiyyət verməmişdir. 1939-cu ildə monoqrafiyanı tamamlamaq üçün bir il SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının Botanika İnstitutunun ştatlı əməkdaşı olmuş, burada eyni vaxtda yerli arxeoloji ərazilərdən olan bitki qalıqlarının təhlili ilə məşğul olmuşdur. 1940-cı ildə onun “Dağlıq Qarabağın etnobotanikası” adlı monoqrafiyası nəşr olunub. Orada botanika və təsərrüfat istifadəsi baxımından Dağlıq Qarabağ bitkilərinin 100 növü təsvir verilmiş, həmçinin onlarla bağlı müxtəlif kult və inanclar barədə etnoqrafik məlumat var.

## İstinadlar

## Xarici istinadlar
*Petrov Botanika məlumat bazalarında
Əl-Xənsa

**Əl-Xənsa** (; ) — Bənu Süleym qəbiləsindən olan ərəb şairəsi.

## Həyatı
Onun tam adı: Tumadir binti Əmr ibn əl-Haris ibn aş-Şarid as-Sulamiyahdır. Ömrünün çox hissəsini öz qəbiləsində keçirmiş, evlənmiş, uşaqları olmuşdur. Ömrünün sonunda İslamı qəbul edir (Məhəmməd Peyğəmbərlə görüşdən sonra). Onun Məkkə və Mədinəyə səfər etdiyi, xəlifə Ömər ibn Xəttabla görüşdüyü bildirilir. Onun dörd oğlu Qadsiyyə döyüşündə ərəb-müsəlman ordusunun tərkibində həlak olur. Əl-Hənsənin qardaşları — Səhra və Müaviyənin ölümü ilə bağlı ağı ilə məşhurlaşır.

Merkuridəki krater Əl-Hənsənin adını daşıyır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Əl-Xüms

**Əl-Xüms** () — Liviyanın Tripolitaniya regionunda şəhər.

## Tarixi
İtalyanlar 1911-ci ildə Liviyanı müstəmləkə etdilər və eyni il oktyabrın 10-da Xums şəhərindəki Murqub qalasında, digərində isə eyni yerdə başqa bir yerdə döyüşçülər və italyan ordusu arasında böyük bir döyüş baş verdi. İtaliyanın Liviyanın müstəmləkəsi dövründə ən vacib döyüşlərdən ikisi. Daha sonra Müəmmər Qəddafi babasının bu döyüşdə öldüyünü iddia etdi.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Xums Müttəfiqlər tərəfindən işğal edildi və 1942-ci ildən 1951-ci ilə qədər Liviya müstəqillik qazandıqdan sonra Tripolitaniya və Kireanika bölgəsi İngiltərə Hərbi İdarəsi tərəfindən idarə edildi. İtaliya 1947-ci ildə ərazi iddiasından rəsmi olaraq imtina etdi.

## İstinadlar
Sosial şəbəkə (film)

**"Sosial şəbəkə" **() — 2010-cu il istehsalı ABŞ bioqrafiya və dram filmi. Film Mark Zukerberq və Eduardo Saverinin "Facebook"u qurmalarından bəhs edir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mahmud Cəlaləddin Paşa

**Mahmud Cəlaləddin Paşa** adı ilə Osmanlı imperiyası tarixində 3 paşa var:

* Mahmud Cəlaləddin Paşa (1853–1903)
* Mahmud Cəlaləddin Paşa (1836–1884)
* Mahmud Cəlaləddin Paşa (1839–1899)
Seç ya da öl

***Seç ya da öl*** () və ya ***CURS>R*** — 2022-ci il istehsalı Birləşmiş Krallıq qorxu və triller filmi. Bu film filmin rejissoru Tobi Meakinsin debüt işidir.
Kroliçi adası

**Kroliçi adası** — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzində kiçik bir ada. Yankov yarımadasının şərq sahilindən 280 metr məsafədə, Bezverxovo kəndi yaxınlığında yerləşir. İnzibati cəhətdən Primorsk diyarının Xasan rayonuna aiddir. Adanın cənub-şərq sahilində Kroliçi mayakı quraşdırılıb.

Adanın uzunluğu təqribən 400 m, eni 100 m-ə qədərdir. Maksimum hündürlüyü 24,5 m-dir. Bəzi yerlərdə adanı kol-kos basıb. Adanın şimal və qərb sahilləri düzdür və qumlu-çınqıllı çimərliklərdən ibarətdir, şərq və cənub sahilləri isə qayalıdır.

Mayak gözətçisi istisna olmaqla, adada daimi əhali yoxdur. Ada məşhur kayak turizm marşrutunun son nöqtəsidir.

Adanın adını 20-ci əsrin əvvəllərində adanın sahibi Julius Brinerin orada dovşan yetişdirməsi ilə əlaqədardır. Lakin bir neçə on minlərlə çoxaldıqdan sonra bir növ xəstəlikdən öldükləri məlumdur.

## İstinadlar
Vera adası

**Kroliçi adası** — Yapon dənizində, inzibati cəhətdən Primorsk diyarının ərazisində, Tumannaya çayının ölü şimal deltasının birbaşa qarşısında, Sivuçya körfəzinin girişində yerləşir. Hündürlüyü 40 m-ə qədər olan adanın qərb hissəsində daha düz bir yamac var, dənizdən onu qayalar əhatə edir. Materikin sahillərindən eni 480 m olan dar boğazla ayrılır. Vera adası Furuhelm adası ilə eyni enlikdə, ondan 8 km qərbdə yerləşir. Buna görə də, o daha böyük Furuhelm adası kimi, haqlı olaraq Primorsk diyarının və bütün Rusiyanın ən cənub adası hesab edilə bilər. 1854-cü ildə rus dənizçiləri tərəfindən kəşf edilmişdir. 24 mart 1978-ci ildən adanın ərazisi Uzaq Şərq Dəniz Qoruğuna aiddir. Ot və kollarla örtülmüşdür. Adanın sahillərində Qırmızı Kitaba düşmüş Valoniyanın nazik dodaqlı petra növü yaşayılmışdır. Burada dəniz şirləri və digər dəniz heyvanları var. Sahəsi 0,038 km²-dir.

## İstinadlar
Nəval əs-Sədavi

**Nəval əs-Sədavi** (; ) — Misirli feminist yazıçı, aktivist və psixiatr. 2012-ci il Şon Makbrayd Sülh Mükafatı laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Abayın qara sözləri

**Abayın qara sözləri** () — Qazaxıstan akını və pedaqoqu Abay Kunanbayevin 45 qısa məsəl və fəlsəfi traktatdan ibarət fundamental əsəri. Nəsrdə yazılmış bu poemada milli tərbiyə və dünyagörüşü, əxlaq və hüquq problemləri, qazaxların tarixi qaldırılır.

Abay "Qara sözləri"ni ömrünün son illərində yazmışdır. O, bu dövrdə gücün vəsvəsələrini və torpaq işlərinin sıxıntılarını bilirdi, xalqı tanıyırdı və əzizlərini itirmişdi. Bu poemalar hər yeni əlyazma kitabına daxil edilərək paylanmışdır. "Qara sözlər"in bəziləri ilk dəfə akinin ölümündən sonra 1918-ci ildə "Abay" jurnalının səhifələrində çap edilmişdir.

Kitabdan bir çox qənaət və ibrətamiz nəticələr bu gün aktualdır. Əsər xalqın köhnə, köksüz problemlərini dəqiq təsvir edir.

## Tərcümələr
Abayın əsərləri dünyanın bir çox dillərinə, o cümlədən rus, Çin, fransız və başqa dillərə tərcümə edilmişdir.

Əksər tərcümələr rus dilinə edilmişdir. Hələ 1945-ci ildə Abayın anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə "Xudojestvennaya literatura" nəşriyyatı onun seçmə əsərlərinin rus dilinə tərcümələri toplusunu, Viktor Şklovskinin "Nazidaniya" adlı tərcüməsini özündə əks etdirən məcmuə nəşr etmişdir. Bu tərcümə daha sonra 1954-cü və 1979-cu illərdə nəşr edilmişdir.

Bundan əlavə, arximandrit Gennadi tərəfindən hazırlanmış rus dilində aranjiman mövcuddur.

1995-ci ildə Çin dilinə tərcümə edilmiş və Pekində nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Книга Слов (Перевод Ролана Сейсенбаева и Клары Серикбаевой)
* Қара сөз / Книга слов 
* Book of Words 
* Слова назидания (в стихах): 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
Alpamış dastanı

**Alpamış** () — özbək dastanı. Burada Baysun vadisində konqrat tayfasından olan qəhrəmandan bəhs edilir.

## Məzmun
Dastanda konqrat tayfasının məişəti, ictimai münasibətləri, adət-ənənələri, dünyagörüşü aydın şəkildə təsvir edilmişdir. Müsbət qəhrəmanlar Alpamış, Gülbərçin, Keyqubad, Qarakozayım xalqın ən yaxşı keyfiyyətlərinin daşıyıcılarıdır. "Alpamış" digər türkdilli xalqlar, o cümlədən qaraqalpaqlar, tatarlar, başqırdlar, altaylar, qazaxlar və başqaları arasında da tanınır. Dastanın özbək variantları qazax və qaraqalpaq variantlarından onunla fərqlənir ki, Alpamış və onun sevgilisi iki qardaşın övladlarıdır. Özbək konqratlar öz yaxın və uzaq qohumları ilə evlənirlər ki, bu da onları Mərkəzi Asiyada yaşayan digər xalqlardakı konqratlardan fərqləndirir.

Dastanın əsas ideyasını xalqın müstəqillik uğrunda mübarizəsi, ədalətli və dinc həyatın bərqərar olması, yüksək bəşəri ideallar təşkil edir.

## Tədqiqi
Dastanın variantlarının mətnlərini Əbubəkr Divayev, A. Konratbayev, Saken Seyfullin, Sabit Mukanov hazırlayıb nəşr etdirmişlər. Dastanın variantlarının mənşəyi, yayılması, oxşar və fərqli cəhətlərinin müqayisəli tədqiqi aparılmışdır. Alpamış dastanının elmi tədqiqində qazax alimləri Malik Qabdullin, X. Juməliyev, Muxtar Əvəzov, Saken Seyfullin, Alkey Marqulan, N. Smirnova və T. Sıdıkov iştirak etmişdir. Qazax bəstəkarı Erkeqali Rəhmadiyev "Alpamıs" operasını (librettosu K. Kenjetayeva) yazmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Ауэзов М., Адэбиет тарихы, А., 1927;
* Сейфуллин С., Казак адэбиэти, А., 1932;
* Маргулан А. Х., О характере и исторической обусловленности казахского эпоса // Известия Казахского филиала АН СССР, серия историческая, выпуск 2, А., 1946;
* Жумалиев К., Казак эпосы мэн адэбиэт тарихыныц масалэлэри, А., 1958;
* Габдуллин М., Казак халкынын ауыз адэбиэти, А., 1964;
* Жирмунский В. М., Тюркский героический эпос, Л., 1974;
* Коцыратбаев А., Казак эпосы жане тюркология. А., 1978;
* Алпомиш. Бекмурод Журабой угли. Ёзиб олувчи Мансур Афзалов. Нашрга тайёрловчи Т.Мирзаев. Т.,1998
* Алпамыш. Узбекский народный героический эпос. Т.,1999.
* Мирзаев Т. "Алпомиш" достони, унинг версия ва вариантлари. // "Алпомиш" — узбек халк кахрамонлик эпоси. Т.,1999
* Маликов А.М. Зерафшанские варианты эпоса "Алпамыш" как историко-этнографический источник // Вестник Международного института Центральноазиатских исследовани, № 7, 2008, с.49–55
* [Алпамыс-Батыр (эпос)](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_1_of_5_(2004).pdf&page=194) // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — . (CC BY-SA 3.0)

## Xarici keçidlər
* БСЭ
Konqratlar

**Konqratlar**, **Kunqratlar**, **Unqiratlar**, **Kunqiratlar**, **Xonxiratlar**, **Xongiratlar**, **Xunqiratlar** (, ) — monqol tayfası. Bu tayfanın törəmələri əsasən Mərkəzi Asiyada bir sıra monqol və türk xalqlarının etnogenezində iştirak etmişlər. Konqratların adı ilk dəfə 1129-cu ildə çəkilmişdir.

## Etimologiya
Monqolustan tarixçilərinə görə, onların adı "hun" (qu quşu) və "ard" (xalq) sözlərindəndir. Qu quşu monqol xalqlarının, məsələn, buryatların totemlərindən biridir. Bu tayfanın adı ilk dəfə "Monqolların məxfi tarixi"nin 61-ci bəndində "onqirad" şəklində keçmişdir. "Xonqirat" etnonimi "xonqodor" ilə ortaq mənşəyə malikdir. G. R. Qaldanova xonqodor etnonimi ilə "-rat" və "-dor" dəyişikliyinin mümkünlüyünü nəzərə alaraq orta əsr Xunqiratı ilə eyniləşdirir. Daha sonra Ə. Anqarxayev, Ş. R. Tsıdenjapov bu etnonimin xon (xonq) və arad sözlərindən formalaşması, xonqodorun sadələşdirilmiş variantı olması ehtimalına işarə etmişdir. S. P. Baldayev hesab edirdi ki, etnonim xon – "nəcib quş", qudor – "nəcib quş fırıldaqçıları" sözlərindən yaranmışdır. D. S. Duqarova görə, etnonim türkcə xun/xon (kun) – "günəş" və xuba – "qu quşu" sözlərinədn yaranmışdır, əvvəllər "güclü hunların qırıqları"na aid edilirdi. Ş. R. Tsıdenjapov bu etnonimin hunlar dövründə "hun" totem qu quşundan törədiyini təklif etmişdir. Müasir fonetik tərtibat isə "hun" sözündən formalaşmışdır.

Özbək tədqiqatçıları "kunqırat" sözünün *"kunqır"* və *"ot"* sözlərinin birləşməsindən gəldiyinə inanırlar. X. Daniyarov yazmışdır ki, bəzi məlumatlara əsasən, bu söz əslində monqol dilindədir və "*korakarqa*" (qara qarğa) deməkdir.

B. Z. Nanzatov monqolca *xongor* sözü ilə qədim türkcə *qoŋur* sözü müqayisə edir. Onun nəzəriyyəsinə görə *, [[Xonqodorlar|Xongirat]], Xonqodor, Konyrat* etnonimləri türk-monqolca Xonqor ~ qoŋur terminindən olub, heyvanın rəngini, yəni qırmızımtıl, şabalıdı, qəhvəyi, qəhvəyi, tan, açıq qırmızı . Həmçinin, xalq etimologiyasının başqa bir versiyası, tayfa adının türk dilindən tərcümədə "qəhvəyi at" mənasını verən *"Konyr"* və *"at"* sözlərindən gəldiyi versiyadır.

Ayudayn Oçirin fikrincə, etnonim qarğa toteminin adından yaranmışdır. Monqollar iri qarğa növlərindən "xon xeree" deyirlər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*
Marko Duqanciç

**Marko Duqanciç** (; ) — Xorvatiya futbolçusu, futbol üzrə Rumıniya çempionatında çıxış edən "ÇFR Kluj"un hücumçusu.

## Klub karyerası
Marko Duqanciçin "Osiyek"dəki çıxışları "Fiorentina", "Blekbörn Rovers" və "Lids Yunayted" kimi bir çox Avropa komandalarının diqqətini cəlb etmişdir. Əvəzində 2015-ci ilin yanvarında İtaliya B Seriyası "Ternana" ilə müqavilə imzalamışdır. Duqanciç 14 oktyabr 2020-ci ildə Rusiya Premyer Liqasının "Soçi" FK-ya qoşulmuşdur.Duqanciç 11 yanvar 2022-ci ildə Rumıniyaya qayıtmış və ÇFR Kluj ilə müqavilə imzalamışdır.

## Nailiyyətlər
**ÇFR Kluj**
* Futbol üzrə Rumıniya çempionatı: 2021–22

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Marko Dugandžić at Sportnet.hr
*
Ceyms Ford

**Ceyms Ellis Ford** (; ) — İngiltərəli musiqi prodüseri və bəstəkar. Simian Mobile Disco və The Last Shadow Puppets qrupunun üzvüdür. Arctic Monkeys, Foals, Florence and the Machine, Depeche Mode, Haim, Gorillaz, Klaxons, Cessi Uer və Kayli Minouq daxil olmaqla bir sıra tanınmış musiqiçilərlə birlikdə çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Andrey Burke

**Andrey Burke** (; ) — Rumıniya futbolçusu, futbol üzrə Rumıniya çempionatında çıxış edən "ÇFR Kluj"un müdafiəçisi.

## Beynəlxalq karyera
Andrey Burke 7 sentyabr 2020-ci ildə, UEFA Millətlər Liqası çərçivəsində Avstriya ilə oyunda Rumıniya milli futbol komandasında debüt etmişdir. Matç Denis Alibec, Draqoş Qriqor və Aleksandru Maksimin vurduğu qollardan sonra 2:3 hesabı ilə Rumıniya komandasının xeyrinə başa çatmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ficha del jugador en footballdatabase
* Ficha del jugador en eu-football
Karlo Muhar

**Karlo Muhar** () — Xorvatiya futbolçusu, futbol üzrə Rumıniya çempionatında çıxış edən "ÇFR Kluj"un yarımmüdafiəçisi.

## Karyera

### Lex Poznan
Karlo Muhar 5 iyun 2019-cu ildə Polşa təmsilçisi "Lex Poznan" ilə dörd illik müqavilə imzalamışdır. O, "Lex"in heyətində 20 iyul 2019-cu ildə "Piast" ilə oyunda debüt etmişdir.

### Kayserispor
Karlo Muhar 28 yanvar 2021-ci ildə Türkiyənin "Kayserispor" klubu ilə 6 aylıq müqavilə imzalamışdır.

### ÇFR Kluj
Karlo Muhar 8 iyun 2022-ci ildə futbol üzrə Rumıniya çempionu "ÇFR Kluj"a qoşulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Metamatika

**Metamatika** — 1950-ci illərin ortalarında Jan Tenqele adlı incəsənət əsərləri istehsal edən maşınlar adlı bir sıra generativ əsərlərin istehsalına başladı. Bu silsilə işləri ilə Tenqele təkcə robot maşınının cəmiyyətimizdə interfeys kimi tətbiqini problem yaratmadı, həm də rəssamın, sənət əsərinin və tamaşaçının rolunu şübhə altına aldı. *Metamexanika* sənət tarixi ilə əlaqədar olaraq, Jan Tenqelenin kinetik heykəltəraşlıq maşınlarını təsvir edir. O, həmçinin Dada sənət hərəkatının əvvəlki əsərinə tətbiq edilir və mənşəyi ola bilər.

Jan Tenqele 1955–1959-cu illər arasında Metamatika heykəllərini yaratdı. Bu heykəllər sənaye inqilabının estetikasına bənzəyən şəkildə modelləşdirilib. Onların hazırladıqları rəsmlər əsrin ortalarına aid jest abstraksiyasına bənzəyir. Mücərrəd rəsmlər bir kağız parçasına qarşı tamaşaçının seçdiyi rəsm alətlərini saxlayan motorla idarə olunan qol vasitəsilə hazırlanır. Nəticə istifadəçi tərəfindən seçilmiş rənglərdə xətlərin və nöqtələrin təsadüfi tərkibidir.

Onun ən məşhur Metamatikası olan № 17, xüsusilə 1959-cu ildə Paris Biennalesi üçün yaradılmışdır. Kiçik bir mühərriklə idarə olunan bu parça Tenqelenin sonrakı irimiqyaslı, özünü məhv edən parçaları üçün prototip rolunu oynadı.

Metamatika və onların bədii məhsulu Tenqeleyə şöhrət və şöhrətin yeni səviyyəsini gətirdi və onun karyerasına Avropadan kənarda başlamasına kömək etdi. Tenqelenin bu əsərlərdən ibarət ilk böyük sərgisi 1959-cu ildə Parisdəki İris Klert Qalereyasında baş tutdu. Bu sərgidə o zamanlar Parisin avanqard sənət dairələrinin tanınmış simalarından ibarət münsiflər heyəti ilə Metamatika üzərində çəkilmiş ən yaxşı rəsm müsabiqəsi keçirildi. Dörd min Metamatika rəsm çəkildi və sərgidə ən azı beş-altı min insan iştirak etdi. Hətta Hans Hartung kimi Metamatikaların təqlid etdiyi jest abstraksiyasının istehsalçıları da iştirak etdilər. Bu sərginin uğuru Tenqelenin 1960-cı ildə Nyu-Yorkdakı Staempfli Qalereyasında ABŞ-də ilk sərgisinə gətirib çıxardı və bu sərgidə o, beş Metamatika heykəl təqdim etdi.

Tenqelenin Metamatikası 1950-ci illərin sonu və 1960-cı illərə qədər rəssamın dahi rolunu şübhə altına alan, həm sənət əsərlərinin, həm də rəssamların şəxsiyyətlərinin məhsul kimi həddən artıq kommersiyalaşdırılmasını tənqid edən və bəzi hallarda sənətkarlıq fəaliyyətinin geniş spektrinin bir hissəsidir.
Tenqele təkcə özünə deyil, daha geniş bir rəssam və yazıçı qrupuna aid olan ideyalar üzərində işləyirdi və beləliklə, Tenqelenin Metamatikası incəsənətin yenidən müəyyənləşdirilməsində müharibədən sonrakı daha geniş marağın bir hissəsinə çevrildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Metamatic Research
* Tinguely website
Klaudiyu Petrila

**Klaudiyu Adrian Mihay Petrila** (; ) — Rumıniya futbolçusu, futbol üzrə Rumıniya çempionatında çıxış edən "ÇFR Kluj"un yarımmüdafiəçisi.

## Oyun tərzi
Petrila hər iki cinahda hücumameyilli yarımmüdafiəçi və ya vinger kimi çıxış edə bilər. O, tempi və driblinq bacarığı ilə tanınır.

## Nailiyyətlər
**ÇFR Kluj**

* Futbol üzrə Rumıniya çempionatı: 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22
* Futbol üzrə Rumıniya kuboku: 2020; ikinci: 2019, 2021

**Fərdi**
* Rumıniyada ilin gənc futbolçusu: 021

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Claudiu Petrila at Liga Profesionistă de Fotbal
Pieros Sotiriu

**Pieros Sotiriu** (; ) — Kipr futbolçusu, Bolqarıstan Birinci Peşəkar Futbol Liqasında çıxış edən "Ludoqorets"in hücumçusu.

## Klub karyerası
Pietros Sotiriu Nikosiya təmsilçisi "Olimpiakos" klubunun yetirməsidir. O, 19 mart 2011-ci ildə Kipr Birinci divizionunda "Doksa" ilə matçda debüt etmişdir. Sotiriu "Olimpiakos" heyətində ilk qolunu 18 sentyabrda "APOEL"ə qarşı oyunda vurmuşdur. O, 2013-cü ilin yayında "APOEL"ə transfer olmuşdur. Sotiriu 29 avqustda Avropa Liqasının təsnifat mərhələsində Belçikanın "Zülte Varegem" komandası ilə oyunda debüt etmişdir. Həmin mövsüm o, Kiprdə çempion olmuş və  Kipr kubokunu qazanmışdır. Sotiriu 2014-cü ildə "Ayiya Napa" ilə matçda "APOEL" heyətində ilk qolunu vurmuşdur. O, klubu ilə daha üç dəfə çempion olmuşdur. Sotiriu 8 yanvar 2017-ci ildə "Aris"lə oyunda het-trik etmişdir.

2018-ci ildə Avropa Liqasında Sankt-Peterburq təmsilçisi "Zenit"i və Fransanın "Bordo" klubu ilə matçlarda qol vurmuşdur.

2020 mövsümündə "Astana"da çıxış etmiş, 2021-ci ilin fevralında " Ludoqorets "ə transfer olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* APOEL-in rəsmi profili
Aleks Santana

**Aleks Paulo Menesez Santana** () — Braziliya futbolçusu,  Bolqarıstan Birinci Peşəkar Futbol Liqasında çıxış edən "Ludoqorets"in yarımmüdafiəçisi.

Santana peşəkar karyerasına 2013-cü ildə "Internasional"da başlamış, köçməzdən əvvəl "Krikiuma", "Quarani" və "Parana"da icarə əsasında oyun keçirmişdir. O, altı il sonra "Botafoqo"ya transfer olunmuşdur. Santana 2020-ci ilin iyulunda "Ludoqorets"ə keçmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bismark Acey-Boatenq

**Bismark Acey-Boatenq** (; ) — Qana futbolçusu, futbol üzrə Rumıniya çempionatında çıxış edən "ÇFR Kluj"un yarımmüdafiəçisi.

## Klub karyerası
Bismark Ajey-Boatenq "Arzu etmək hüququ" adlı Afrika futbol akademiyasının məzunudur. O, akademiyanı bitirdikdən sonra onu İngiltərənin "Mançester Siti" komandasına transfer olunmuş, lakin dərhal Norveçin "Strömsqodset" klubuna icarəyə göndərilmişdir. Ajey-Boatenq 12 avqust 2012-ci ildə komandanın heyətində ilk oyununu keçirmiş, "Tromso" klubu ilə matçda ikinci hissənin sonunda meydana daxil olmuşdur. 16 may 2013-cü ildə "Soqndal" klubu ilə matçda komanda üçün ilk qolunu etmiş və həmin oyunda "dubl" etmişdir.

O, 2019-cu ilin dekabr ayında Finlandiya çempionatının "KuPS" klubu ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.

## Nailiyyətlər
;Strömsqodset
* Futbol üzrə Norveç çempionatı: 2013

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Türkiyədə miqrantlar və cinayət

**Türkiyədə qaçqınlar və cinayət** — Suriya vətəndaş müharibəsi ilə başlayan miqrant böhranından sonra qaçqın olaraq Türkiyəyə daxil olan, çoxu suriyalı və əfqan olan 6–8 milyon insanın sosial cinayət nisbətlərinə və qaçqınların törətdikləri cinayətlər nəticəsində yaranan vətəndaş itaətsizliyi.

Mütəxəssislərin mövqeyinə görə, Türkiyə xalqının miqrantların cinayət nisbətini, onlar arasında işsizlik səviyyəsi və onların ölkədəki sabitliyi pozmalarına dair narahatlıqları və bu narahatlıqlara görə atılan addımlar günü-gündən artır. Miqrant böhranı başladığı gündən ölkəni idarə edən Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) hökuməti miqrant böhranı nəticəsində cinayət nisbətinin və işsizliyin artması kimi səbəblərlə gündən-günə populyarlığını itirir. Suriyalı miqrantların hüquqlarının müdafiəçisi Taha Elqazi bu nifrətin əsassız olduğunu və AKP hökuməti tərəfindən buraxılan səhvlərə görə məsuliyyətin sığınacaq axtaranlarda olmadığını və cinayət dərəcəsinə suriyalıların yüksək təsir göstərmədiyini bildirmişdir. Bir çox platformalar, o cümlədən miqrant hüquqlarının müdafiəçiləri və Elqazi kimi fəallar cinayət nisbətlərində xüsusi artım olmadığı barədə fikirləri bölüşürlər.

Dövlət qurumları tərəfindən yayımlanan statistikaya görə, 2014-cü ildən 2022-ci ilə qədər qaçqınlar arasında cinayət nisbətinin 1,32% olduğu bildirilmişdir, lakin hökumətin miqrant siyasəti və rəsmi statistikanın səkkiz ildir dəyişdirilməməsi səbəbindən bu rəqəmlərin reallığı əks etdirməməsi irəli sürülmüşdür. *"[[Sözcü]]*"nün məlumatına görə, suriyalılar tərəfindən törədilən cinayət nisbəti 2016-cı ildə təkcə Kilisdə 30%-i təşkil etmişdir.

## İstinadlar
Duşan Vlahoviç

**Duşan Vlahoviç** () – Serbiyalı futbolçu. İtaliya A Seriyasında çıxış edən Yuventusun və futbol üzrə Serbiya milli komandasının hücumçusu.

## Karyerası

### [[Partizan FK|Partizan]]
Partizanda ilk matçına 21 fevral 2016-cı ildə keçirilən Belqrad-Partizan matçının 70-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Belqradın 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Partizanda ilk qolunu isə 2 aprel 2016-cı ildə keçirilən Partizan-Radnik matçında vurub. Matça 46-cı dəqiqədə daxil olmasına baxmayaraq 54-cü dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb.Eyni zamanda matçın 83-cü dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb.Matç Partizanın 3–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### [[Fiorentina FK|Fiorentina]]
Fiorentinada ilk matçına 25 sentyabr 2018-ci ildə keçirilən İnter-Fiorentina matçının 84-cü dəqiqəsində çıxıb. Matç İnterin 2–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Fiorentinada ilk qolunu isə 25 iyul 2019-cu ildə keçirilən Fiorentina-Benfika matçının 29-cu dəqiqəsində vurub.Matça start heyətdə başlayan Vlahoviç 68-ci dəqiqədə əvəzlənib.Matç Benfikanın 1–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 28 yanvar 2022-ci ildə Fiorentinadan ayrıldı.

### [[Yuventus FK|Yuventus]]
28 yanvar 2022-ci ildə Yuventusa transfer olundu.Yuventusda ilk matçına 6 fevral 2022-ci ildə keçirilən Yuventus-Verona matçında çıxıb. Eyni zamanda matçın 13-cü dəqiqəsində fərqlənməyi bacarıb. Matç Yuventusun 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
Başakşehir Çam və Sakura Şəhər Xəstəxanası

**Başakşehir Çam və Sakura Şəhər Xəstəxanası** — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Başakşehir rayonunda yerləşən böyük xəstəxana kompleksi. *Çam ve Sakura* adı ilə simvollaşdırılan Türkiyə və Yaponiya əməkdaşlığı ilə birgə hazırlanmışdır. Xəstəxana kompleksi 2020-ci ilin may ayında istifadəyə verilib.

## Tarixi
Başakşehir Çam və Sakura Şəhər Xəstəxanası Türkiyənin üçüncü ən böyük səhiyyə investisiya layihəsidir. O, Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən dövlət-özəl tərəfdaşlıq (PPP) modelində həyata keçirilib, Yaponiya Bankı və Nippon İxrac və İnvestisiya Sığortası da daxil olmaqla doqquz müxtəlif qlobal maliyyə korporasiyası tərəfindən maliyyələşdirilib. Layihənin dəyəri 163 milyard yapon yeni (təqribən 1,5 milyard ABŞ dolları) təşkil edib. O, Türkiyənin Rönesans Səhiyyə və Yaponiyanın Sojitz korporasiyası tərəfindən hazırlanıb. Xəstəxana kompleksinin tikintisinə 2016-cı ildə başlanılıb və 2020-ci ildə başa çatdırılıb.
Səhiyyə sahəsində investisiya layihəsi Tomson Reuters Fondunun Layihə Maliyyələşdirmə Beynəlxalq Mükafatları çərçivəsində “İlin PPP Müqaviləsi” mükafatına layiq görülüb.
Xəstəxananın ilk bölməsi yalnız COVID-19 xəstələrinin müalicəsi üçün 20 aprel 2020-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Mayın 21-də Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Səhiyyə naziri Fahrettin Koca ilə xəstəxananın açılış mərasimi keçirilib. Yaponiyanın Baş naziri Şinzo Abe tədbirə video konfrans vasitəsilə qoşulub. Layihənin Türkiyə-Yapon əməkdaşlığı rəsmi adında qeyd edildi: türkcə 'çam' anlamına gələn çam və yaponca 'albalı çiçəyi' anlamına gələn sakura ilə Türkiyə və Yaponiyanın xəstəxanaya töhfələrini simvolizə edir.
### Xüsusiyyətlər
Xəstəxana kompleksi 789.000 m2 ərazidə tikilib və ümumi daxili sahəsi 1.021.000 m2 təşkil edir. Əsas xəstəxana əsas strukturun ətrafında tikilmiş altı blokdan ibarətdir və bunların hamısı xidmətdə fasilələr olmadan zəlzələlərə tab gətirmək üçün nəzərdə tutulmuş 2000-dən çox seysmik baza izolyatorları əsasında tikilir. Bina Layihəsi+Tikinti jurnalının məlumatına görə, o, açılışı zamanı dünyanın ən böyük baza ilə təcrid olunmuş binasıdır. Kompleksin üç helikopter meydançası və ümumi parkinq tutumu 8,134-dür. Kompleksin həmçinin şam və albalı ağacları ilə əkilmiş 171.000 m2 abadlıq sahəsi var. Xəstəxana kompleksi səkkiz xüsusi xəstəxanadan ibarətdir. Əsas xəstəxananın altı blokunda ümumi tibb, pediatriya, ortopediya və nevrologiya, qadın təbabəti və doğum, ürək və damar cərrahiyyəsi və onkologiya var. İki bitişik binada fiziki tibb, reabilitasiya və psixiatriya xəstəxanaları yerləşir. Cəmi 725 klinika və 2682 çarpayı var ki, ehtiyac yarandıqda reanimasiyaya çevrilə bilər. Burada yeni doğulmuş körpələr və böyüklər üçün 28 doğum şöbəsi, 90 əməliyyat otağı, 16 çarpayılıq yanıq mərkəzi və cəmi 426 reanimasiya (ICU) çarpayısı var. Gündəlik 32,700 xəstəyə xidmət göstərə bilən xəstəxana kompleksində 4300-ə yaxın tibb işçisi, 4050 xidmət personalı və 810 idarə heyəti çalışır.

## İstinadlar
Smart soyuducu

**Smart soyuducu** – soyuducu növü.

## Smart soyuducu
Ağıllı soyuducu və ya İnternet soyuducu internetə qoşulmuş sensor ekranı olan və bəzən elementləri olan daxili virtual səs köməkçisi olan daxili kompüterin olduğu bir soyuducudur. İlk İnternet soyuducuları dot-com bumun zirvəsində meydana çıxdı, ilk modellər arasında LG Electronics-dən Digital Dios və Electrolux-dan Screen Fridge dir.

## Hekayə
İlk internet soyuducuları baha idi(məsələn, LG-nin soyuducusu 8000$ qiymətindədir).
Alış-verişə haqq qazandırmaq üçün İnternet soyuducuları müxtəlif proqramlarla, o cümlədən kabel televiziyasına çıxış, video telefon, media pleyer və s. Bəzi istehsalçılar ağıllı evə nəzarət etmək üçün soyuducuda mərkəzi server yerləşdirməyi, digərləri isə alış qiymətini azaltmaq üçün soyuducunun ekranında reklam yerləşdirməyi planlaşdırırdılar. Bununla belə, satışın ilk bir neçə ili son dərəcə uğursuz oldu və 2003-2005-ci illərdə əksər məişət texnikası istehsalçıları internet soyuducularının istehsalını dayandırdılar və ya artıq hazırlanmış və elan edilmiş modelləri bazara çıxarmağa başlamadılar.

Uğursuzluqlara baxmayaraq, bir çox istehsalçı kommersiya baxımından uğurlu İnternet soyuducu modelini buraxmağa davam edir. Əsas problem odur ki, istehsalçıların İnternet soyuducularını təchiz etdiyi xüsusiyyətlərin əksəriyyəti, bir qayda olaraq, potensial alıcıların artıq malik olduğu digər cihazlardan - smartfonlar, planşetlərdən və noutbuklardan istifadə etməklə daha yaxşı yerinə yetirilir. Belə bir soyuducunun alınmasını əsaslandıra biləcək əsas funksiya - məhsulların mövcudluğuna və təzəliyinə nəzarət - mövcud texnologiya inkişafı səviyyəsi ilə onlar tərəfindən tam yerinə yetirilə bilməz. Bunu etmək üçün ya hər dəfə soyuducuya daxil olanda siz məhsullar, istehsal tarixi, istifadə müddəti və s. haqqında məlumatları əl ilə daxil etməli və ya hər bir məhsul paketini bütün lazımi məlumatları ehtiva edən RFID etiketi ilə təchiz etməlisiniz - lakin bu halda belə, həlli mümkün olmayan bir çox problemlər var. Daimi olaraq İnternetə qoşulmuş bir çox “ağıllı” məişət texnikası hakerlər tərəfindən paylanmış hücumlar və spam göndərmək üçün istifadə olunur. Bundan əlavə, zaman keçdikcə istehsalçılar öz cihazlarını və əlaqəli xidmətlərini dəstəkləməyi dayandırırlar.

## Mədəniyyətdə
2000-ci ildə elmi fantastika filmi olan Day 6-da internet soyuducusu göstərilir və Arnold Şvartseneggerin personajına südün bitdiyini bildirir və ondan yeni sifarişi təsdiqləməsini xahiş edir.

## İstinadlar
Elm və Kosmos Muzeyi

**Elm və Kosmos muzeyi ** — İspaniyanın Makaroneziya Kanar adalarında, Tenerife adasındakı San Cristobal de La Laguna şəhərində yerləşən astronomiya, texnologiya və elm muzeyidir. Tenerife Şurası, Tenerife Muzeylər və Mərkəzlər Təşkilatına aiddir. Muzey 1993-cü ildə Şura və Kanar Adaları Astrofizika İnstitutunun təşəbbüsü tərəfindən açılmışdır. Kanar adalarının və Makaron arxipelaqının əsas astronomiya və elm muzeyi hesab olunur.

## Tarixi
Bina memarlar Jordi Garcés və Enric Sòria tərəfindən dizayn edilmiş, muzey isə Enrik Franç tərəfindən hazırlanmışdır. Muzey yarım ulduz formasındadır və La Laqunada IAC-a bitişik yerləşir. Muzeyin yaradılmasına Kanar Adaları Astrofizika İnstitutu və Tenerife Şurası kömək etmişdir. 11 may 1993-cü ildə keçirilən açılış mərasimində rus kosmonavtı Sergey Krikalev iştirak etdi və 6 iyul 1993-cü ildə Asturiya Şahzadəsi tərəfindən ziyarət edildi.
Hazırda muzeyin direktoru Hector Socas-Navarrodur (11 aprel 2019-cu ildən).
### Sərgilər
Muzey müasir elm muzeyi kimi dizayn edilmişdi, displeylərlə interaktivlik vasitəsilə elmi ünsiyyətə yönəlmişdir. 
Astronomiyaya meylli olmaqla bütün elmləri əhatə edir. Onun Yerin fırlanması, günəş fəaliyyəti (günəş ləkələri və alovlar daxil olmaqla), qara dəliklər ətrafındakı orbitlər, eləcə də qolun prinsipləri, cib telefonunun necə işləməsi kimi daha ümumi elmi mövzuları əhatə edən daimi sərgisi var. Burada həmçinin Böyük Kanar Teleskopu və Teide Rəsədxanası kimi teleskopların modelləri olan astronomiya otağı var. 
O, 2800 ulduz göstərmək üçün GOTO GE II proyeksiya sistemi və müxtəlif şoular nümayiş etdirən Digistar 5 rəqəmsal proyeksiya sistemi olan 6,5 metr (21 fut) planetariyə malikdir.
Muzey meydanı Ayda Montes Teneriffin koordinatları ilə çəkilmiş radio teleskopu, həmçinin kiçik teleskop və Analemmatik günəş saatına malikdir.
Burada müntəzəm söhbətlər olan bir auditoriya var, həmçinin astronomik gecələr və düşərgələr təklif edir.
#### Əməliyyat
Muzey  Cabildo de Tenerife və Tenerife Muzeyləri tərəfindən idarə olunur. Tenerife Tramvayının 1-ci xətti Elm Muzeyinin dayanacağı muzeyin dərhal kənarındadır. 
Çərşənbə axşamından şənbə gününə qədər saat 9:00-dan 20:00-a qədər, bazar, bazar ertəsi və bayram günlərində isə 10:00-dan 17:00-a qədər açıqdır. 2019-cu ildən etibarən ümumi qəbul xərcləri 5 avrodur (rezidentlər üçün 3 avroya endirilib), tələbələr və təqaüdçülər üçün 3,50 avroya qədər endirimlə (həmin rezidentdirsə 2 avro), cümə və şənbə günləri saat 16:00-dan 20:00-a qədər və bayram günləri pulsuzdur. Planetariumun giriş haqqı 1 avrodur.
## İstinadlar
Nanə efir yağı

**Nanə efir yağı** — nanə cinsinə aid bitkilərin hava hissələrindən olan efir yağlarının böyük qrupunun ümumi adı, ilk növbədə nanə və tarla nanə yağlarıdır.

Nanə efir yağları bitkinin kəsilmiş torpaq hissəsindən buxar distilləsi yolu ilə alınır.

## Nanə efir yağının tərkibi
**Nanə yağı**
Nanə yağı nanə yağı ailəsində "klassik"dir. Bu nanə M.viridis L. və M.aquatica arasında təbii növlərarası hibriddir. İngiltərədə onu "qara nanə" adlandırırdılar, uzun müddət ən yüksək keyfiyyət hesab edilən bu efir yağı idi. 20-ci əsrin əvvəllərində bu növ neftin ən böyük istehsalçısı Rusiya (Ukrayna nefti)dir. SSRİ-də ingilis cinsləri əsasında yaradılmış ən çox yayılmış sort Prilukskaya-6 (yağda 40–55% mentol, 20–30% menton) növüdür. Bu sort 1956-cı ildən Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və digər ölkələrdə yetişdirilir.

**Tarla nanə yağı**
Tarla nanə yağı (Mentha arvensis L.) və ya Yapon nanəsi parfümeriya və kosmetika sənayesində (əsasən diş pastalarının bir hissəsi kimi) ən çox istifadə edilən yağlardan biridir. Mentolun yüksək tərkibi (bəzən 80%-dən çox) ilə seçilir Bu nanə bütün dünyada, ilk növbədə Çin və Braziliyada çox geniş şəkildə becərilir.

* Ən çox yayılmış mentol formasına əlavə olaraq, nanənin sözdə karvon forması yetişdirilir (onun yağında karvon var — 81%, sitronellol — 6%, Δ3-karen — 4%)
* Nanənin puleqon forması da var (pulegonun tərkibi 70% -ə çatır).

## İstinadlar
Talas döyüşü (e.ə. 36)

**Birinci Talas savaşı** – Qərbi Hunlar və Şərqi Hun-Çin ittifaqı arasında döyüş. Döyüşdə Hun ordusu çinlilərə uduzmuşdur. Bu savaşda Qərbi Hun Tenqri Kutu Çiçi xaqan ilə birgə daha 1518 hun türkü savaşaraq həyatını itirmişdir.

## Haqqında
Hər şey e.ə. 58-ci ildə başladı. Anası çinli olan Hun xaqanı Huxanye çinli arvadı Van Çaocünün təsiri altında Han imperatoruu Süandiyə bağlılığını bildirdi. Onun türk qadından olan qardaşı Çiçi qardaşına üsyan etdi və qərbə çəkilib burada öz dövlətini qurdu. Ancaq e.ə. 36-cı ildə işlər dəyişdi. Çin imperatoru Yuandi Huxanye ilə birlikdə Çiçi üzərinə hücuma keçdi. Çiçi əsgərlərinə əmr etdi ki, ordu hazır vəziyyətdə olsun. Ancaq Çiçi əski Hun taktikası — meydan savaşı əvəzinə "qalaqoruma" taktikasını tətbiq etdi. Çinlilər də, bayaq qeyd edildiyi kimi, Huxanye ilə ittifaq bağlamışdı, o da əski hun taktikalarını tətbiq etməyi tərcih etdi. Nəticədə, Çiçi və ordusu yenildi, Qərbi Hun imperiyası isə Çin tərəfindən işğal edildi. Bu savaşda aralarında qadın və uşaqlar da daxil 1518 Hun türkü həyatını itirmişdir. Ancaq, savaşdan öncə Çiçinin alpları (əsgərləri) ruhlandırmaq üçün etdiyi çıxışı unudulmamış və Tarixi qaynaqlarda öz yerini tapmışdır. Həmin çıxış:

"*Daha əvvəl dediyim kimi, Çinə tabe olmayacağıq! Çünki Türklər ta qədim zamanlardan bəri güclü olmağı təqdir edər, düşmənə tabe olmağı təhqir bilirlər. Təslim olmadığımız, savaşçı süvarilərimiz olduğu üçün adı ilə dünyanı titrədən xalq olduq. Biz ölsək də qəhrəmanlığımızın şöhrəti qalacaq. Övladlarımız da, nəvələrimiz də digər qövmlərə başçılıq edəcəklər! Bu Vətən, bizə atalarımızdan miras qalan müqəddəs torpaqlardır. Şərəfsiz bir həyat üçün qurban verilməz!"* Bu sözlərin eynisini Çiçi e.ə. 58-ci ildə Huxanyeyə üsyan edəndə də demişdi.
Asturiya Şahzadəsi Mükafatı

**Asturiya Şahzadəsi Mükafatı** (, ) - İspaniyada Asturiya Şahzadəsi Fondu tərəfindən elm, humanitar və ictimai işlərdə görkəmli nailiyyətlər əldə edən dünyanın hər yerindən olan şəxslərə, qurumlara və ya təşkilatlara verilən illik mükafat.

## İstinadlar
Florence and the Machine

**Florence and the Machine** (yaxud **Florence + the Machine**) — 2007-ci ildə Londonda yaradılmış blyuz, soul musiqisi və qotik rok elementlərini özündə əks etdirən ingilis indi-pop qrupu. Qrupa müğənni Florens Uelç rəhbərlik edir.

## Diskoqrafiya
* *[[Lungs]]* (2009)
* *Ceremonials* (2011)
* *How Big, How Blue, How Beautiful* (2015)
* *High as Hope* (2018)
* *Dance Fever* (2022)
* *Everybody Scream* (2025)
Cage the Elephant

**Cage the Elephant** — 2006-cı ildə ABŞ-nin Kentukki ştatında qurulan rok qrupu. Onlar İngiltərəyə köçəndən bir müddət sonra öz adlarını daşıyan ilk albomlarını buraxdılar. Qrupun hazırkı üzvləri Mett Şulz (vokal), böyük qardaşı Bred Şulz, (ritm gitarası) Nik Bokrat, (əsas gitara) Methan Minster, (gitara, klaviş) Deniel Tiçenor (bass) və Cared Çempiondur.(baraban)

## Diskoqrafiya
**Studiya albomları**
* *Cage the Elephant* (2008)
* *Thank You, Happy Birthday* (2011)
* *Melophobia* (2013)
* *Tell Me I'm Pretty* (2015)
* *[[Social Cues]]* (2019)
* *Neon Pill* (2024)
Tranquility Base Hotel & Casino (mahnı)

**"Tranquility Base Hotel & Casino"** ingilis indi-rok qrupu Arctic Monkeys mahnısı. 23 iyul 2018-ci ildə eyni adlı altıncı studiya albomundan ikinci sinql və musiqi videosu ilə bərabər buraxıldı. 16 oktyabr 2018-ci ildə sinqlin 7 düymlük vinil versiyasının əvvəllər buraxılmamış B tərəfi "Anyways" ilə birlikdə 30 noyabr 2018-ci ildə buraxılacağı elan edildi. 

## Mahnı klipi
Mahnı klipi 23 iyul 2018-ci ildə qrupun rəsmi YouTube Vevo hesabı vasitəsilə yayımlandı. Klipin rejissorluğunu Ben Çappel və Aron Braun etdi, onlar Stenli Kubrikin istehsal etdiyi filmlərdən ilham aldılar və qrupun "Four Out of Five" mahnısı üçün də bir yerdə klip istehsal etdilər. Mahnının adını daşıyan oteld və qumarxanada yaşayan Törner, mərtəbələri gəzir və istirahət obyektlərində uzanır. O, həm də telefonlara cavab verən və zəngləri yönləndirən otelin rezident konsyerji "Mark" rolunu oynayır. Video Nevada ştatının Reno şəhərindəki Peppermill Reno-da çəkilib. Videoda görünən moped Honda Elite 80-dir.

## Mahnı siyahısı
Bütün mahnılar Aleks Törner tərəfindən bəstlənmişdir. 

**7 düymlük sinql / rəqəmsal yükləmə**
Sakit okean gillemotu

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

Cepphus cinsinin əlaqəli növlərinə, xüsusilə də bir qədər böyük olan adi gillemota (Cepphus gylle) bənzəyir.

Yetkin nümunələrdə qanadlarında ağ yamaq olan qara lələk var. Qaranlıq gağa olduqca nazik, pəncələri isə qırmızıdır. Qışda lələklərin yuxarı hissəsi boz rəngli bir rəng əldə edir, aşağı hissəsi isə ağ olur. Göyərçin gillemotları sürətli qaça bilər, həmçinin demək olar ki, dik vəziyyətdə dayana bilər.

Sakit okean gillemotları Sakit okeanın şimalındakı qayalı adalarda kiçik koloniyalarda çoxalır. Onların diapazonu Kamçatkadan Şimali Amerikaya qədər uzanır, burada Alyaskadan Kaliforniyaya qədər bütün sahil boyunca tapıla bilər. Göyərçin gillemotları qışda Alyaskadan cənubdakı buzsuz ərazilərə köç edir. Kaliforniya quşları şimaldan Britaniya Kolumbiyası ərazisinə köç edir. Bir qayda olaraq, böyüklər doğulduqları yerdə yuva qururlar. Onlar adətən yuvalarını kiçik mağaralarda və ya yuvalarda qururlar. Göyərçin gillemotları tez-tez digər dəniz quşlarının tərk edilmiş yuvalarından istifadə edirlər. Digər auks növlərindən fərqli olaraq, hər dəfə iki yumurta qoyurlar.

Sakit okean gillemotları yemək axtararkən havadan deyil, suyun səthindən dalar. Onlar dayaz sulara dalar və balıq, xərçəng və digər dəniz heyvanlarını tuturlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Simian Mobile Disco

**Simian Mobile Disco** — Simian qrupundan Ceyms Ford və Cas Şau tərəfindən yaradılmış elektronika musiqi duosu.
Kristina (İsveç kraliçası)

**Kristina** () 1632-ci ildən 1654-cü ildə taxtdan əl çəkənə qədər İsveç kraliçası idi. O, Kral II Qustav Adolf və onun həyat yoldaşı Brandenburq şahzadəsi Mari Eleonorun yeganə övladı idi.

Onun doğulması gözlənildiyi kimi bir o qədər də yaxşı qarşılanmadı.

Lützen döyüşündə atasının ölümündən sonra altı yaşında İsveç taxtına çıxdı.
Otuz illik müharibədə protestantizm tərəfdarının qızı olan Kristina 1654-cü ildə taxt-tacdan imtina edərək katolikliyi qəbul edərək qalmaqala səbəb oldu. Qalan illərini Romada keçirərək yerli musiqi və teatr həyatının lideri oldu. Ölkəsiz bir kraliça kimi bir çox sənətçi və layihələri qoruyub.

Romada onu çox yaxşı qarşıladılar və onu "Roma kraliçası" hesab edən insanların heyranlığından həzz aldılar.

Kristina 1689-cu ildə vəfat edib və Vatikanda dəfn edilən azsaylı qadınlardan biridir.

Kristina əhval-ruhiyyəli, ağıllı idi və kitablar və əlyazmalar, din, kimyagərlik və elmə maraq göstərirdi. O, Stokholmun "Şimalın Afinası" olmasını istəyirdi. Əks- Reformasiyanın təsiri ilə o, ölkəsindən uzaqlarda inkişaf edən Barokko və Aralıq dənizi mədəniyyətinə getdikcə daha çox cəlb olundu.
At the Apollo

***At the Apollo*** Arctic Monkeys tərəfindən İngiltərənin Mançester şəhərində çəkilmiş 2007-ci il dünya turunun yekun konsertinin canlı albomu və video buraxılışı.
Biqulya

**Biqulya** (, ) — Fransanın Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Borqo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B037.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 6365 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli (15-64 yaş) 4364 nəfərdən 3141 nəfəri iqtisadi fəal, 1223 nəfəri qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 72,0%, 1999-cu ildə 65,0%) olmuşdur. 3141 fəal əhalinin 2871 nəfəri (1600 kişi və 1271 qadın) işləyir, 270 nəfəri işsizdir (77 kişi və 193 qadın). Fəaliyyət göstərməyən 1223 nəfərdən 332 nəfəri şagird və ya tələbə, 278 nəfəri pensiyaçı, 613 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..


Biguglia-Etang-3.jpg|
Biguglia-St Andrea.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
330-cu illər

## Hadisələr
* Xristianlığın Romada dövlt dininə çevrilməsi. Paytarakan vilayətində Sanatürkün hakimiyyəti.

## Doğumlar
* Ammian Marsellin
* Basil Qeysəriyyəli
* Qriqor Nazianzen

## Vəfatlar

## İstinadlar
Biqorno

**Biqorno** (, ) — Fransanın Korsika regionunda yerləşən kommuna. Kommuna departamenti — Yuxarı Korsika. Qolo-Morozalya kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Bastiya.

Kommunanın INSEE kodu — 2B036.

## Əhalisi
2008-ci ildə kommunanın əhalisi 79 nəfər təşkil edirdi.

## İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli yaşda olan 34 nəfər (15-64 yaş) arasında 16 nəfər iqtisadi fəal, 18 nəfər qeyri-fəal (fəaliyyət göstəricisi 47,1%, 1999-cu ildə 41,2%) olmuşdur. Fəaliyyətdə olan 16 nəfərdən 14-ü işləyir (9-u kişi və 5-i qadın), 2-si işsiz (1-i kişi və 1-i qadın) olub. Fəaliyyət göstərməyən 18 nəfərdən 2 nəfəri şagird və ya tələbə, 11 nəfəri pensiyaçı, 5 nəfəri digər səbəblərdən fəaliyyətsiz olub..

## Qalereya

Bigorno-village-1.jpg|
Bigorno-Ste-Marie-Assomption-7.jpg|
Bigorno-Mnt-Morts-2.jpg|


## Həmçinin bax
* Fransa rayonlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Bad Habits (mahnı)

**"Bad Habits"** – The Last Shadow Puppets qrupunun ikinci studiya albomu Everything You've Come to Expect-in ilk sinqlı. 10 yanvar 2016-cı ildə Domino Records tərəfindən buraxılıb.

## Yazılması
Stacey Andersona danışan Keyn müsahibəsində "Bad Habits" mahnısının Törnerin bas gitara çalması, və özünün bunun üzərinə oxuması ilə yarandığını bildirib. Onlar həmçinin mahnının orijinal yazısının 40 dəqiqəyə yaxın olduğunu qeyd ediblər.

## Musiqi videosu
Video 10 yanvar 2016-cı ildə sinql ilə eyni gündə buraxılıb. Klipdə Törner və Keynin Kaliforniyadakı barların birində göstərdiyi performansdan görüntülər yer alıb. Musiqi videosu Ben Chappell tərəfindən çəkilib.

## İstinadlar
Aviation (mahnı)

**"Aviation"** –  The Last Shadow Puppets qrupunun ikinci studiya albomu olan Everything You've Come to Expect-dən üçüncü sinql. 16 mart 2016-cı ildə Domino Records tərəfindən buraxılıb.

## Mahnı klipi
Klipdə Törner və Keyn çimərlikdə çuxur qazırlar, onlar torpağı qazarkən bir kişi və gəlin paltarı geyinmiş qadın maşından düşüb onlara yaxınlaşır. Keyn birdən qayıdıb kişini öpür ki, bu da onların arasında dava olmasına səbəb olur.  Bu vaxt qadın sahilə qaçır, Törner və Keyn isə kişinin adamları tərəfindən torpağa basdırılır. Klipin sonrası "Everything You've Come to Expect" mahnısında göstərilir.

Video Malibudakı Point Dume-də çəkilib və rejissoru Saam Farahmanddır. Klip 16 mm ilə çəkilib, Chung Chung-hoon, videonun vizual keyfiyyətini təmin edərək, çəkilişlər üzrə rejissor vəzifəsini icra etdi.

## İstinadlar
Miracle Aligner

**"Miracle Aligner"** – The Last Shadow Puppets qrupunun ikinci studiya albomu Everything You've Come to Expect-dən dördüncü sinql. 28 mart 2016-cı ildə Domino Records tərəfindən buraxılmışdır. Mahnı Aleks Törner, müğənni Aleksandra Savior və prodüser Ceyms Ford tərəfindən yazılıb. "Miracle Aligner" barokko-pop, soul-pop və sofisti-pop janrında olan mahnıdır. Savior mahnın kokain satıcısı haqqında olduğunu deyib.

Musiqi videosu Londonda yerləşən Hotel Café Royal-da rejissor Saam Farahmand tərəfindən lentə alınıb. Video "İtalyan dastanı" üçləməsinin sonuncu hissəsidir, klipdə Keyn və Törnerin bəzəkli otaqda kamera qarşısında rəqs etdiyi göstərilir. Musiqi videosu 16 may 2016-cu ildə yayımlandı və qrupun ən populyar videosu oldu. The Last Shadow Puppets mahnını "Le Grand Journal" və "The Late Late Show with James Corden" televiziya verilişlərində canlı olaraq ifa edib.

## Haqqında
Mahnı ilk olaraq Törnerin ağlına gəlmişdi. O, Aleksandra Savior ilə debüt albomu hazırlayarkən mahnının sözlərini birlikdə yazdı. Bunun ardınca onlar mahnının Saviorun albomuna uyğun gəlmədiyini hiss etdilər, buna görə də mahnı The Last Shadow Puppets qrupunun oldu. Savior mahnını rədd etdi, çünki o, albomunda narkotik satıcısı haqqında yazılmış mahnı olmasını istəmədi, mahnının onun yaşadığı həyatla heç əlaqəsi yox idi.

## İstinadlar
Stefanos Evangelu

**Stefanos Evangelu** (; ) — Yunanıstan futbolçusu, Moldova Milli Diviziyasında çıxış edən "Şerif" FK-nın müdafiəçisi.

## Karyera
Stefanos Evangelou "Panatinaikos"un yetirməsidir. O, 2016/17 mövsümündə əsas komanda ilə məşqlərə başlamışdır. Evangelou 15 yanvar 2017-ci ildə Yunanıstan çempionatında "AEK" ilə qarşılaşmada debüt etmiş, start heyətində meydana çıxmış və bütün matçı meydanda keçirmişdir. Ümumilikdə debüt mövsümündə 8 görüş keçirib, onlardan yeddisində start heyətdə yer alıb.

Evangelu 2018-ci ilin may ayında Yunanıstanın digər klubu "Olimpiakos"la müqavilə imzalamışdır.

Evangelu Yunanıstanın müxtəlif yaşlarda gənclər yığmalarının oyunçusu olmuşdur. O , 2015-ci ildə 17 yaşadək futbolçular arasında Avropa çempionatında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
Dmitri Çelyandnik

**Dmitri Çelyadnik** (; ) — Moldova futbolçusu, Moldova Milli Diviziyasında çıxış edən "Şerif" FK-nın qapıçısı.

## Karyera
Dmitri Çelyadnik 2013-cü ildə "Daçiya"nın ikinci komandasından "Speranza" (Krixana Vele) transfer olmuşdur. O, 2014-cü ildən sonra "Daçiya"ya qayıtmışdır. Çelyadnik 2015-ci ildə "Dinamo-Avto"ya icarəyə verilmişdir. O, 2017-ci ildə "Petrokub" FK-ya transfer olmuşdur. Çelyadnik komandanın tərkibində iki dəfə Moldova çempionatının bürünc mükafatçısı olmuşdur

## İstinadlar
Patrik Kpozo

**Patrik Kpozo** (; ) — Qana futbolçusu, futbol üzrə İsveç çempionatında çıxış edən "AİK" FK-nın müdafiəçisi.

## Karyera

### Klub
Patrik Kpozo Qana futbolunun yetirməsidir. O, 2015-ci ildə "AİK" skautlarının maraqlarını cəlb etmiş və sınaq üçün İsveç klubuna gəlmiş, tezliklə burada müqavilə imzalayaraq gənclər komandasına qoşulmuşdur. Kpozo 2016-cı il mövsümündən əsas komandaya gətirilmişdir. O, 23 may 2016-cı ildə İsveç çempionatında "Gefle" ilə qarşlkaşmada debüt etmiş, start heyətində meydana çıxmış və bütün matçı meydanda keçirmişdir.

### Beynəlxalq
Patrik Kpozo 20 yaşadək Qana yığması ilə təlim-məşq toplanışına dəvət edilmişdir, rəsmi oyunlarda iştirak etməmişdir.

## İstinadlar