open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brusaporto

**Brusaporto** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində yerləşir. Berqamonun inzibati mərkəzinə tabedir.

Milanın təxminən 50 kilometr (31 mil) şimal-şərqində və Berqamodan təxminən 9 kilometr (6 mil) cənub-şərqdə yerləşir.

Sahəsi 5 km² ərazini tutur.

Əhalisi 5600 nəfərfir (2018).

Poçt kodu 24060.

Telefon kodu 035

Kommunanın hamisi Antakyalı Müqəddəs Marqaretdir. Onun şəninə 20 iyulda bayram qeyd olunur.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:5000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:770
  bar:1871 from: 0 till:777
  bar:1881 from: 0 till:735
  bar:1901 from: 0 till:878
  bar:1911 from: 0 till:1081
  bar:1921 from: 0 till:1161
  bar:1931 from: 0 till:1237
  bar:1936 from: 0 till:1162
  bar:1951 from: 0 till:1383
  bar:1961 from: 0 till:1337
  bar:1971 from: 0 till:1554
  bar:1981 from: 0 till:2359
  bar:1991 from: 0 till:3155
  bar:2001 from: 0 till:4168

PlotData=

  bar:1861 at:770 fontsize:XS text: 770 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:777 fontsize:XS text: 777 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:735 fontsize:XS text: 735 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:878 fontsize:XS text: 878 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:1081 fontsize:XS text: 1081 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:1161 fontsize:XS text: 1161 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:1237 fontsize:XS text: 1237 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:1162 fontsize:XS text: 1162 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:1383 fontsize:XS text: 1383 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1337 fontsize:XS text: 1337 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1554 fontsize:XS text: 1554 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:2359 fontsize:XS text: 2359 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:3155 fontsize:XS text: 3155 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:4168 fontsize:XS text: 4168 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT



## İstinadlar
Kalço

**Kalço:**
* Kalço — İtaliyada futbol
* Kalço — İtaliyanın Berqamo əyalətində yerləşən kommuna
Kalço (kommuna)

**Kalço** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya regionunda, Berqamo əyalətində yerləşir. Sahəsi 16 km² ərazini tutur.

Poçt kodu 24054.

Telefon kodu 0363.

Kommunanın himayədarı mayın 4-də və 5-də qeyd olunan San Qottharddır.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2935
  bar:1871 from:0 till: 3233
  bar:1881 from:0 till: 3382
  bar:1901 from:0 till: 3550
  bar:1911 from:0 till: 3869
  bar:1921 from:0 till: 3923
  bar:1931 from:0 till: 4242
  bar:1936 from:0 till: 4025
  bar:1951 from:0 till: 4343
  bar:1961 from:0 till: 4061
  bar:1971 from:0 till: 3906
  bar:1981 from:0 till: 4518
  bar:1991 from:0 till: 4773
  bar:2001 from:0 till: 4799
PlotData=
  bar:1861 at: 2935 fontsize:S text: 2.935 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 3233 fontsize:S text: 3.233 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 3382 fontsize:S text: 3.382 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3550 fontsize:S text: 3.550 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3869 fontsize:S text: 3.869 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3923 fontsize:S text: 3.923 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 4242 fontsize:S text: 4.242 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4025 fontsize:S text: 4.025 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4343 fontsize:S text: 4.343 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 4061 fontsize:S text: 4.061 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 3906 fontsize:S text: 3.906 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 4518 fontsize:S text: 4.518 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 4773 fontsize:S text: 4.773 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 4799 fontsize:S text: 4.799 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTAT


## İstinadlar
Abrikosovlar

**Abrikosovlar** () — Rusiya sahibkarlar, ictimai xadimlər, xeyriyyəçilər ailəsi. Abrikosovlar ailəsi Penza vilayətinin Çembarski rayonunun Troitsk kəndinin təhkimçilərindəndir. Ailənin ilk tanınmış nümayəndəsi Stepan Nikolayeviç Abrikosov Levaşov torpaq sahiblərinin həyətyanı adamı idi. 1804-cü ildə azadlığını almış və ailəsi ilə birlikdə Moskvaya köçmüşdür. Ailə ənənəsinə görə, Stepan Nikolayeviç ərikdən şirniyyatların ustalıqla istehsalına görə Abrikosov ləqəbini almışdır. 1811-ci ildə bu ləqəb soyad kimi təsis edilmişdir. Moskvada Abrikosovlar ailə qənnadı emalatxanası qurmuşdular.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Светлана Фоменко. Абрикосовы. Кондитерская династия с 200-летней историей. — М.: Генеральный директор, 2011. — 200 с. — (Великие российские предприниматели). — 1000 экз. — .

## Xarici keçidlər
* Абрикосовы, предприниматели, обществ. деятели, благотворители
* Родословное древо
*
İtaliyada futbol

**İtaliyada futbol**

Futbol ( [ˈkaltʃo]) İtaliyada ən populyar idman növüdür. italyan dilində futbol Kalço adlanır və çox zaman İtaliya futboluna Kalço kimi xitab edilir.

İtaliya milli futbol komandası dünyanın ən yaxşı milli komandalarından biri hesab olunur. Onlar dörd dəfə (1934, 1938, 1982, 2006) FIFA Dünya Kubokunun qalibi olublar, Bu göstəricidə onları yalnız Braziliya (5 kubok ilə) geridə qoyub. İtaliya Milli Futbol komandası dünya çempionatlarında iki dəfə ikinci (1970, 1994), bir dəfə üçüncü (1990) və bir dəfə dördüncü (1978) yeri tutublar.

Onlar həmçinin iki Avropa Çempionatının qalibi (1968 və 2020), iki dəfə isə finalçısı oolublar (2000, 2012).

İtaliya Milli komandasının Konfederasiyalar Kubokunda ən yaxşı nəticəsi, Kubokun 2013-cu ildəki yarışında üçüncü yeri tutmalarıdır.

Milli komanda bir dəfə Olimpiya futbol turnirinin qalibi (1936) və iki dəfə Mərkəzi Avropa Beynəlxalq Kubokunun qalibi olub (1927–30 və 1933–35).

İtaliya milli futbol çempionatının yüksək liqası — A Seriyası, dünyanın ən məşhur peşəkar idman liqalarından biridir və tez-tez ən taktiki milli futbol liqası kimi təsvir olunur.

İtaliyanın futbol klubları 48 dəfə Avropanın əsas klub kuboklarını qazanaraq, onları Avropa futbolunda ikinci ən uğurlu ölkəyə çevirdi.

## Tarixi
Qədim dövrlərdə İtaliyada futbolun digər formaları oynanılırdı, onlardan ən erkəni Roma İmperiyası dövründə oynanılan *Harpastum* idi. Bu oyun, imperiyanın genişlənməsi səbəbindən Avropadakı futbolun digər bütun erkən formalarına da təsir göstərə bildiyi ehtimal edilir. 16-cı əsrdən etibarən, müasir oyundan fərqlənən başqa bir futbol kodu olan *Calcio Fiorentino* Florensiyada, "Santa Croce" meydanında oynanılırdı. Bəzi məşhur Florensiyalılar bu oyunun oyunçuları arasında idi, xüsusən də Pyro, Lorenso və Alessandro de Medici də daxil olmaqla Medici ailəsi . Eləcə də Vatikanda oyunu oynayan VII Klement, XI Leo və Urban VIII kimi Papalar. *Calcio* ("təpik") adı daha sonra İtaliyada futbol üçün ad kimi qəbul edildi.

Oyunun müasir variasiyası 1880-ci illərdə İtaliyaya gətirildi. İngilis tekstil sənayesində tacir işləyən Edoardo Bosio İngiltərəyə səfər etmiş və oyunu görmüşdü. 1887-ci ildə o, Turinə qayıtdı və vətənində futbolun yayılmasına kömək etməyə başladı. Həmin il o, İtaliyada ilk futbol klubunu, "Torino Futbol və Kriket Klubunu" qurdu. Tezliklə ikinci klub olan Nobili Torino ("Turin Soyluları") quruldu. İkinci klubun qurucuları, Abruzzi hersoqu Prins Luici Amedeo və Alfonso Ferrero di Ventimiglia (sonradan İtaliya Futbol Federasiyasının (FIGC) prezidenti olacaq) olduğu üçün klub zadəgan adını daşıyırdı. Sonradan hər iki klub 1891-ci ildə birləşərək "Internazionale Football Club Torino" oldur.

## İstinadlar
Edvard Bikkerstet (Cənubi Tokio yepiskopu)

**Edvard Bikkerstet** (; ) – Cənubi Tokio yepiskopu olmuş missioner.

## Həyatı
Edvard Bikkerstet 26 iyun 1850-ci ildə Norfolkun Banningem kəndində doğulmuşdur. Atası Edvard Henri Bikkerstet Ekseter yepiskopu olmuşdur. Anası Roza isə Samuel Biqnoldun qızı idi. Bikkerstet Haygeyt məktəbində təhsil almış, 1869-cu ildə Pembrok kollecində təhsil almaq üçün təqaüd qazanmışdır. 1873-cü ildə bakalavr, 1876-cı ildə magistr dərəcəsi ilə məzun olmuşdur. 1874-cü ildə Şolefild və Evans mükafatlarını qazanmışdır. O, London yepiskopluğundan 1873-cü ildə diakon, 1874-cü ildə isə keşiş titulu almışdır. 1873–1875-ci illərdə Hempsteddə Müqəddəs Üçlüyün kuratoru olmuşdur. 1875-ci ildə kollecinin müxbir üzvü seçilmişdir.

Bikkerstetin səyləri nəticəsində Dehlidə Kembric missiyası qurulmuş və 1877-ci ildə missiyanın birinci başçısı kimi İngiltərəni tərk etmişdir. Səhhətindəki problemlərə görə 1882-ci ildə İngiltərəyə qayıtmış və Fremlingemdə yerləşən Müqəddəs Mikayıl kilsəsinin rektorluğuna təyin olunmuşdur.

### Yaponiya
Bikkerstet Yaponiyada Cənubi Tokio yepiskopu olmaq təklifini qəbul edərək İngiltərəni bir daha tərk etmişdir. 1886-cı ildə təqdis olunaraq yepiskopluğa doğru yola düşmüşdür. Yaponiyada Müqəddəs Katolik Kilsəsinin yaradılmasında iştirak etmiş, Yaponiyada fəaliyyət göstərən aktiv anqlikan olmuşdur. Bikkerstetin digər kilsələrlə ekumenik əlaqələr qurmaq cəhdi 1897-ci ildə uğursuz olmuşdur.

Bikkerset səhhətində yaşadığı problemlərə görə növbəti dəfə İngiltərəyə qayıtmalı olmuşdur. Uzun çəkən xəstəlikdən sonra 5 avqust 1897-ci ildə Uiltşirin Çiseldon kəndində yerləşən evində ölmüşdür.

## Əsərləri
* "Bizim kilsədəki irsimiz" (, 1898) – mühazirələr.

## İstinadlar
Nur Cahan

**Nur Cahan** ( ;  ; , ) — Pakistanlı ifaçı və aktrisa idi. O, Hindistan yarımqitəsində dövrünün ən böyük müğənnilərindən biri kimi tanınır və ona Məlikəye tərənnüm (Urdu: ملکہ ترنم, melodiya kraliçası) fəxri adı verilmişdir. O, 1965-ci ildə ifa etdiyi vətənpərvər mahnıları ilə Pakistanda xüsusi milli tanınma və populyarlıq qazandı və bu, onu əlamətdar səviyyəyə qaldırdı. O, hind, pəncab, sindhi və urdu dillərində 10 mindən çox mahnı oxuyub. O, həmçinin Pakistanın ilk qadın kinorejissoru hesab olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qamçıqay (Xudabəndə)

**Qamçıqay** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 404 nəfər yaşayır (80 ailə).

## İstinadlar
Əbədiyyət dastanı (poema)

"**Əbədiyyət dastanı**" — Zəlimxan Yaqubun Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr etdiyi, “Böyük ömrün dastanı” və “Böyük ömrün davamı” adlanan iki kitabdan ibarət poemadır. Birinci kitab 2003-cü ilin 15-30 dekabrında, ikinci kitab 2007-ci ilin 5 yanvarından 23 dekabrına qədər yazılmışdır.

Poemada Heydər Əliyev ömrünün sovet dövründəki və müstəqilliyimizin bərpasından sonra ikinci dəfə hakimiyyətə qayıtdıqdan sonrakı mərhələləri əksini tapmışdır. Bu əsərin içində Heydər Əliyevlə yanaşı, İlham Əliyev haqda da bir dastan yaradılıb. Bunlar ikisi bir yerdə “İki ömrün dastanı” adlanır, janrca diologiyadır. 

Poemanın Zəlimxan Yaqubun özünün ifa etdiyi audio versiyası mövcuddur.  Audio formatında variantı “Mədəni İnkişaf Mərkəzi” İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə gerçəkləşdirdiyi layihə çərçivəsində hazırlanıb.

Poema dastan adlansa da, digər bu tipli əsərlər kimi, nəsr və nəzm hissələrdən ibarət deyil. Şeirlərin böyük əksəriyyəti heca vəznindədir. Əsərin heç bir hissəsində nəzərə çarpacaq süjet yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Heydər Əliyev haqqında kitablar.
Vəli

**Vəli** (, cəm , **',) — Müsəlmanlar tərəfindən ən çox [[müqəddəs]], " Allahın dostu" mənasında istifadə olunur.

Tərif artikli (ərəbcə: ال) əlavə olunarsa, [[Allahın 99 adı|Allahın adları]]ndan biri (ərəbcə: الْولي) alınır; "Köməkçi, Dost" deməkdir.

Xristian [[müqəddəs]]in İslam ekvivalenti olaraq vəli "xüsusi ilahi lütf… müqəddəsliklə qeyd olunan" və "Allah tərəfindən seçilmiş və möcüzələr kimi qeyri-adi hədiyyələrlə təchiz edilmiş" təsvir edilir.

Övliya təlimi ilkin [[İslamın tarixi|İslam tarixinin]] çox erkən mərhələlərində [[Quran|Quranın]] bəzi ayələri və bəzi [[Hədis|hədislərə]] istinad etməklə [[Üləma|müsəlman alimləri]] tərəfindən irəli sürülmüşdür

[[Övliya]] məzarları, Müsəlman dünyasının hər yerində xüsusən eramızın 1200-cü ilindən sonra bərəkət axtaran müsəlman kütlələri üçün ziyarət mərkəzlərinə çevrildi.

İlk müsəlman [[Agioqrafiya|hagioqrafiyaları]] İslam mistik [[Sufizm|təsəvvüf]] hərəkatının sürətlə yayılmağa başladığı dövrdə yazıldığından, sonralar ortodoksal [[Sünnilər|sünni İslamda]] böyük övliya sayılan şəxsiyyətlərin əksəriyyəti Bəsrəli [[Həsən əl-Bəsri|Həsən]] (vəfatı 728), Farkad Səbahi (ö. 729), Davud Tai (ö. 777–781), Rabia (ö. 801), Maruf Kerhi (ö. 815) və [[Cüneyd Bağdadi|Bağdadlı Cüneyd]] (ö. 910) erkən sufi mistikləri idi.

XII əsrdən XIV əsrə qədər [[Sufizm|təsəvvüf]] ilə övliyalara ehtiram həm xalq, həm də hökmdarlar arasında müəyyənləşdi.

Bu dövrün təqvasının ümumi ifadələrində vəli "mənəvi kamillik .. təfəkkür sahibi olmaq" kimi başa düşülürdü.

Övliyanın varlığı və möcüzələrinə ''inanmaq Təhəvi'' və ''Nəsəfi'' kimi dövrünün aparıcı sünni [[əqidə]] müəllifləri tərəfindən ortodoks İslam üçün bir "şərt" kimi təqdim edildi.

Ənənəvi İslamda öndə gedən övliyalar Peyğəmbərin səhabələri, [[Tabiin|canişinləri]] və [[Təbəi-tabiin|davamçılarıdır]]. Bundan əlavə, [[İslam peyğəmbərləri|İslamda peyğəmbərlər və elçilər]] də tərifə görə müqəddəs sayılırlar; Sünni inancın ümumi prinsipi olaraq, Peyğəmbərlər bütün bəşəriyyətin ən böyüyü olaraq normal övliyalardan daha yüksək məqama ucaldılır. Bir sözlə, "hər peyğəmbər övliyadır, lakin hər övliya peyğəmbər deyildir" inanılır.

Sünni və [[Şiəlik|şiə]] müqəddəslərinin ənənəvi ideyası və onlara pərəstiş müasir dünyada [[sələfilik]], [[vəhhabilik]] və İslam modernizmi kimi puritanist və dirçəlişçi islam hərəkatları tərəfindən etiraz edilir. Bu hərəkatların inkişafı həm də dolayı yolla əsas müsəlmanlar arasında müsəlman müqəddəslərinin qəbul və ehtiramını " **qəbuledilməz sapma''' " kimi qəbul etmə meylinə səbəb oldu.

## İstinadlar
Wurfrahmen 40

**Wurfrahmen 40** (Azərbaycan dilində atış çərçivəsi 40) — Nasist Almaniyası ordusu olan Vermaxt tərəfindən İkinci Dünya müharibəsi zamanı istifadə edilən özüyeriyən artilleriya sinifli maşındır. O, SdKfz 251 yarımtırtıllı avtomobilin şassisinin yan tərəflərinə yerləşdirilən 300&nbsp;mm-lik reaktiv yaylım atəşi qurğusunun konstruksiyalarından ibarət idi. Çoxlüləli reaktiv yaylım atəşi qurğusu Nebelverfer modelindən qat-qat effektiv idi. Qısa adı *Stuka zu Fuss* (Azərbaycanca: Ayaqlı Stuka və ya Yeriyən Stuka) idi. 300&nbsp;mm-dən əlavə, bu silah 280&nbsp;mm partlayıcı və 320&nbsp;mm yandırıcı bomba da ata bilirdi. Atılan raketlər nə qədər geniş əraziyə yayılsa da, başlarında yerləşdirilmiş olan güclü partlayıcılara görə düşdüyü ərazidə çox effektiv olurdular.

## Tarix
Müharibədən əvvəl Almaniya da SSRİ kimi raketlərlə təcrübə aparırdı. Topların istehsalı asan görünsə də, raket istehsalının daha asan və daha ucuz olacağı ehtimalına görə, almanlar raket istehsalına diqqət yetirdilər. Artilleriya mərmiləri ilə müqayisədə raket mərmiləri daha yüngül, geri çəkilməsiz və tökməsiz idilər.

## Qısa təsvir
İlk istehsal edilən raketlər Almaniya istehsalı olan *Schweres Wurfgerät 40* (heavy throwing apparatus 40; ağır atma aparatı 40) və *Schweres Wurfgerät 41* reaktiv yaylım atəş sistemlərindən buraxılmışdırlar. Bu aparatlar 180 funt gücündə yüksək partlayıcı və ya 196 funt gücündə yandırıcı bomba atırdılar. Bu raketlərin diametri 280&nbsp;mm və 320&nbsp;mm olub, çəkləri 90 və 98 kiloqram idi. *Schweres Wurfgerät 40 (Wurfgestell 40)* yalnız ağacdan hazırlanmış, Schweres Wurfgerät 41 (Wurfgestell 41) isə taxta və ya poladdan hazırlanmış olan çərçivə şəklində idilər. Schweres Wurfrahmen 40 isə yan tərəfləri bu çərçivələrlə təchiz edilmiş yarı paletli bir avtomobil idi. Hər bir avtomobildə 6 çərçivə mövcud idi. Bunlar hər biri 3 ədəd olmaqla avtomobilin sağ və sol tərəflərinə quraşdırılmışdırlar. Raketlər bu çərçivələrin içərisində aparılır və atılmazdan əvvəl müəyyən bir bucaq altında tənzimlənirdi. Zəruri hallarda bu çərçivələr avtomobildən çıxarılaraq müəyyən bucaq altında yerə qoyularaq atılırdılar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
McDonnell Douglas DC-10

**McDonnell Douglas DC-10** Orta və uzun məsafələr üçün nəzərdə tutulmuş üç mühərrikli geniş gövdəli təyyarə. İki mühərrik qanadlarda olarkən, üçüncü mühərrik isə quyruqda, şaquli stabilizatorun altında yerləşdirilmişdir.

Bazar şəraitində Airbus A300, Boeing 747 və Lockheed L-1011 Tristar ilə rəqabət aparmışdır. İstehsalın başa çatdığı 1988-ci ilə qədər 446 ədəd istehsal edilmişdir. Bundan əlavə, *Amerika Hərbi Hava Qüvvələri* üçün havadan havaya yanacaq doldurmaq məqsədləri üçün istehsal edilmiş olan KC-10 Extender markalı 30 ədəd xüsusi modeli istehsal edilmişdir. Daha sonralar 1990-cı ildə istifadəyə verilmiş MD-11 ilə əvəz olunmuşdur.

DC-10 üçün planlaşdırılma 1967-ci ildə başlanmışdır. Bu təyyarə, 1967-ci ildə McDonnell Aircraft Corporation və Douglas Aircraft Company şirkətlərinin birləşməsindən sonra McDonnell Douglasın ilk nəqliyyat təyyarəsi olacaqdı. O, xüsusi olaraq American Airlines üçün 747-yə rəqib olmaq üçün hazırlanmışdır. İlk uçuşu 29 avqust 1970-ci ildə baş tutmuşdur. 5 avqust 1971-ci ildə American Airlines tərəfindən kommersiya uçuşları üçün qəbul edilmişdir.

1974-cü il martın 3-də Türk Hava Yollarına məxsus DC-10-10 təyyarəsi Paris yaxınlığındakı Ermononvil meşəsində yük kilidi səhvinə görə qəzaya uğramışdır. Bu qəza nəticəsində335 sərnişin və 11 ekipaj üzvünün hamısı həlak olmuşdur.

İlkin versiya DC-10-lar 10 seriyası kimi tanınırdı və mənzilləri 6,112&nbsp;km. idi. 20 seriyasında bu məsafə 9,265-dir, 30 seriyasında isə 10,010&nbsp;km idi.

Sonuncu DC-10-un istehsalı 1988-ci ildə başa çatmış və Nigeriya Hava Yollarına təhvil verilmişdir.

Bu gün onların çoxu yüksək daşıma qabiliyyətinə görə yük təyyarələrinə çevrilmişdirlər. 2008-ci ildə Biman Banqladeş Hava Yollarının DC-10-30 təyyarəsi sərnişin daşımağa davam edən yeganə DC-10 olmuşdur.

7 dekabr 2013-cü il tarixində DC-10 ilə sərnişin daşımağa davam edən Biman Banqladeş Hava Yolları DC-10 ilə sonuncu sərnişindaşıma uçuşunu edəcəyini açıqlamışdır. DC-10 həvəskarları üçün 2014-cü ilin fevralında Dəkkədən İngiltərəyə uçuş təşkil edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri

## İstinadlar
Mənzil

* Hərbidə: əldə edilə bilən ən uzaq məsafə
* Mənzil — Qədim türk ölçü vahidi
* Mənzil — Adıyaman əyalətinin Kaxta qəzasında kənd.
* Mənzil — Nəqşibəndiliyin qollarından biri olan camaat
* Mənzil (din) — sufinin çatmağı hədəf aldığı yer
* Mənzil (yay) — türk yayınının variantlarından biri.
Mənzil (din)

**Mənzil** sufinin Sufizmdə çatmaq istədiyi yerdir. Bundan əlavə, Quranda oxucuya asan olsun deyə, Quranı bir həftə içində oxuyub başa çatdırmaq istəyənlər üçün mətnin yeddiyə bölünmüş hissələri **Mənzil** adlandırılır.

## İstinadlar
Cryostasis: Sleep of Reason

***Cryostasis: Sleep of Reason*** (; ) — "Action Forms" tərəfindən hazırlanan və nəşr olunan "survival horror" janrında videooyun.

## Geympley
Oyunun hekayəsi başqa bir personajın yaddaşına nüfuz etmək və bu personajın keçmişdə etdiyi hərəkətləri dəyişdirmək bacarığı olan "Mental Echo" adlı unikal sistemin köməyi ilə cərəyan edir. Bu, insanların xatirələrində bədənlərini ələ keçirərək və tarixin gedişatını dəyişdirərək, insanların həyatını xilas edə bilər.

Arktika şəraitində qurulan oyun sağlamlıq sayğacı kimi bədən istiliyindən istifadə edir. Oyunçu sağlamlığını artırmaq üçün istilik mənbələrindən istifadə etməlidir. Oyun birinci şəxs baxış bucağından oynanılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  (arxivləşdirilmişdir)
*
İnsest

**İnsest** ( — «cinayətkar, təqsirli») — yaxın qan qohumları (valideynlər və uşaqlar, qardaşlar və bacılar) arasında cinsi əlaqə. Bu fərdlərin bir-biri ilə evlənməsi qanun və ya adət-ənənə ilə qadağan edilmişdir. İnsest cəmiyyətlərdə hüquqi problemdən çox emosional məsələ olduğuna görə bundan bəhs edərkən ümumi olaraq qadağa əvəzinə tabu termininə üstünlük verilir. İnsest antropologiyada universal olaraq qəbul edilir, baxmayaraq ki, bu, müxtəlif cəmiyyətlərdə fərqli şəkildə tətbiq edilir və onun pozulmasına dair məlumat cəmiyyətdən cəmiyyətə geniş şəkildə fərqlənən reaksiyalara səbəb olur.

Ümumiyyətlə, iki insan arasında genetik əlaqə nə qədər yaxındırsa, onlar arasında cinsi əlaqəni qadağan edən və ya çəkindirən tabu bir o qədər güclü və daha yüksək yüklüdür. Belə ki, ata ilə qız, ana ilə oğul və ya qardaş ilə bacı arasında cinsi əlaqə demək olar ki, hər yerdə qadağandır. Əmi ilə qardaşı/bacısıqızı və ya xala ilə qardaşı/bacısıoğlu arasında cinsi əlaqə də ümumiyyətlə tabu hesab edilir. Bəzi cəmiyyətlərdə xalaoğlu, xalaqızı, əmioğlu, əmiqızı, dayıoğlu, dayıqızı, bibioğlu və bibiqızı arasında münasibətlər də qadağandır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Элен Пара. Инцест в истории культуры // Элен Пара. Психология любви и сексуальности. — М.: Искусство XXI век, 2006, с. 140—159
* 
* Нешина А. Ю. Традиционные и новые баллады об инцесте // Вестник МГУ. Филология. 2001. № 3. С.135-147..

## Xarici keçidlər
* Взгляды на инцест в контексте разных культур и традиций. Современное состояние проблемы
* Правогенез как фактор становления общества и человека
* Социально-культурные, морально-этические и исторические предпосылки установления уголовной ответственности за половые сношения между близкими родственниками
* Преступления на сексуальной почве в российской провинции второй половины XIX — начала XX века
* Inzeststrafbarkeit im internationalen Rechtsvergleich
* Кровосмешение
* Инцест и психоанализ
İmperi

**İmperi** (, latınca *imperare* — "idarə etmək" sözündən) — Roma dövlətində həm hərbi, həm də məhkəmə hakimiyyətini əhatə edən ali icraedici səlahiyyət. Roma Respublikasında onu baş maqistratlar və xüsusi vəzifə verilmiş fərdi vətəndaşlar aparırdı. Respublikanın sonrakı dövründə prokonsullar, propretorlar və bəzi komissiyaların ikinci üzvləri də imperiyə sahib idilər. Onun istifadəsinə məhdudiyyətlər respublikanın yarandığı vaxtdan qoyulmuşdur. Kollegiallıq prinsipinə görə, onu daşıyan eyni səviyyəli maqistratların hər birinin onu eyni dərəcədə idarə etməsi nəzərdə tutulurdu. II əsrə qədər Roma vətəndaşlarının ağır işlərdə mühakimə olunmasını, habelə xalqa müraciət hüququnu tələb edən bir sıra qanunlar qəbul edilmişdir. Eyni hüquqlar şərti olaraq Romadan kənarda hərbi və ya digər rəsmi xidmətlərdə olan Roma vətəndaşlarına da şamil edilirdi. Maqistratlardan öz səlahiyyətləri daxilində imperi tətbiq etmələri tələb olunurdu. İmperi rəsmi olaraq kuriya komissiyası tərəfindən bir il müddətinə və ya məmur öz işini başa çatdırana qədər verilirdi. Yalnız respublikanın son illərində imperi bir ildən çox müddətə verilməyə başlanmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
*
Mənzil icması

**Mənzil icması** Nəqşibəndiliyə bağlı olan və Türkiyədəki icmaların içərisində ən çox üzvü olan icmalardan biridir. Məhəmməd Rəşid Erol (1930–1993) tərəfindən təsis edilmişdir. Bu gün onların lideri Abdulbaki El Huseynidir. Adıyamanın rayonlarından biri olan Kahta mahalında, həmçinin Ankara və İstanbulda da bu icmanın üzvləri mövcuddur. Türk siyasətçilərindən və Türkiyə Cümhuriyyətinin keçmiş dövlət nazirlərindən bəziləri Mənzil Cəmiyyətinin üzvləri olmuşdurlar. Mənzil üzvlərinin yaratdığı Səmərqənd fondu, turizm şirkətləri, media orqanları, fondlar və təhsil müəssisələri kimi müxtəlif şirkətlər və təşkilatlar; cəmiyyətin əsas iqtisadi resursunu təşkil edir. İcmanın mərkəzi Adıyaman hesab olunur. Mənzil adını mənşəyi də Adıyamanın Kahta rayonundakı Mənzil kəndindən götürülmüşdür.

## İstinadlar
Xocəsən (elektrik deposu)

**Xocəsən** — Bakı metrosunun sayca ikinci elektrik deposu. Bənövşəyi xəttin bir hissəsini təşkil edir. Xocəsən metrostansiyasının yanında yerləşir.

## Tarixi
"Xocəsən" elektrik deposunun açılışı 23 dekabr 2022-ci ildə baş tutmuşdur. Açılışda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev iştirak etmişdir. Elektrik deposunun tikintisi üç mərhələli plan üzrə aparılmış və birinci mərhələ başa çatmışdır. Daha iki mərhələ üzrə işlər xəttin yeni stansiyaları və tunelləri inşa olunduqca tələbata uyğun görüləcək.

İkinci mərhələdə məişət otağı ilə dayanma korpusu, qatarların yuyulması kamerası, təkərlərin diaqnostika kompleksi, yanacaq-sürtkü materialları anbarı, dönmə qurğuları, kompressor stansiyası, təmir-dayanacaq binası üçün qazanxana inşa olunacaq. Üçüncü mərhələdə isə vaqonların təmiri və istehsalı korpusu, inzibati və məişət binaları, dispetçer idarəetmə məntəqəsi və vaqon təmiri binaları üçün qazanxana, qaldırıcı kran estakadası ilə texnoloji platformanın tikintisi planlaşdırılır.

## Xüsusiyyətlər
Elektrik deposu 24 hektardan çox ərazini əhatə edir. Depoda iki içməli su anbarı, iki yanğın su anbarı, üç baxış qanovu və xidməti otaqlar, qatarların hərəkətini idarə etmək üçün blok-post, elektrik yarımstansiyası, təmir və texniki baxış infrastrukturu yaradılıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kiçik Plini xristianlar haqqında

**Kiçik Plini xristianlar haqqında** — Vifiniya və Pont vilayətinin (indiki Türkiyədə yerləşir) hakimi Kiçik Plininin b.ə. 112-ci ildə imperator Trayana yazdığı məktub. Burada o, erkən xristian icması ilə necə məşğul olması haqqında imperatordan məsləhət istəmişdir. Məktubda (*Epistulae* X.96) Plininin anonim ittihamlar nəticəsində onun qarşısına çıxan şübhəli xristianlar üzərində necə məhkəmələr aparması barədə təfərrüat verilir və onlarla necə rəftar edilməli olduğuna dair imperatordan göstəriş tələb olunur.

Nə Plini, nə də Trayan, xristian olmaları istisna olmaqla, xristianların törətdikləri cinayətlərdən bəhs etmirlər. Digər tarixi mənbələr bu cinayətin nə ola biləcəyinə sadə olaraq cavab vermir, lakin alimlər tərəfindən güman edilir ki, bu, xristianların Roma tanrılarına sitayiş etməkdən inadla imtina etmələri ilə əlaqədardır. Bu hərəkət onları Roma hakimiyyətinə etirazçı kimi göstərmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Full translated text of Pliny's letter and Trajan's reply
Qney Arri Antonin

**Qney Arri Antonin** (; ) — Roma dövlət xadimi, hərbi rəhbəri və şairi. O, imperator Antonin Piyin babası olmuşdur.

## Həyatı
Antonin təxminən 30-cu və ya 31-ci ildə, Tiberinin hakimiyyəti dövründə anadan olmuşdur. 69-cu ilin iyulundan avqust ayına qədər Avl Mari Sels ilə birlikdə konsul-suffekt vəzifəsində çalışmışdır. 78-ci ildə, Vespasianın hakimiyyətinin sonunda Antonin Asiya vilayətinin prokonsulu vəzifəsində idi. O, 97-ci ildə ikinci dəfə birlikdə konsul-suffekt olduğu Nervanın dostu idi.

Antonin təxminən 101-ci ildə Sili İtalikin ölümündən sonra senatdakı ən yaşlı konsulyar olmuşdur. 105-ci və ya 106-cı ildə onun təxminən 75 və ya 76 yaşı var idi. Antonin Kiçik Plini ilə məktublaşmışdır . Bundan əlavə, o, yunan dilində epiqramlar yazmışdır ki, Kiçik Plini onları latın dilinə tərcümə etməyə çalışmışdır.

Antoninin həyat yoldaşı Boyoniya Prosilla idi. Qızları Arria Antonina və 89-cu ildə konsul olmuş Tit Avreli Fulv ilə evlənən Arriya Fadilla idi. Onların evliliyindən gələcək imperator Antonis Piy adlı bir oğul anadan olmuşdur Antonin Pneyin hakimiyyəti dövründə Qney Arrinin şərəfinə heykəl ucaldılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Hans Georg Gundel: Arrius II. 7. In: Der Kleine Pauly (KlP). Band 1, Stuttgart 1964, Sp. 607.
Hedc fondu

**Hedc fondu** — Səciyyəvi olaraq, çox gəlirli mövqeləri götürməklə və qısa alış, svop, derivativlər, proqram ticarəti və arbitraj kimi aqressiv strategiyalardan istifadə etməklə qəfil və qısamüddətli bazar dəyi şikliklərindən yüksək gəlir əldə etməyə can atan özəl investisiya fondudur. Adətən maliyyə təşkilatlarına və varlı adamlara məhdudiyyət qoyulur.

## İstinadlar
Fiscus Judaicus

****** və ya ****** (latın dilində – "yəhudi vergisi") — b.e. 70-ci ildə Yerusəlim və onun məbədi məhv edildikdən sonra Roma imperiyasında yəhudilərə tətbiq edilən vergi. Gəlirlər Romadakı Kapitoli məbədinə yönəldilmişdir. Bu vergi 71-ci ildən III əsrin əvvəllərinə qədər tətbiq edilmişdir. Bu, orta əsrlərdə Almaniya imperatorları tərəfindən opferpfenniq (qurban pfenniqi) adı ilə yenidən canlandırılmışdır.

Vergitutma tədbiri Romanın maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdırmış və eyni zamanda prozelitizmə qarşı bir maneə rolunu oynamışdır. Vergi ödəyənlər Roma tanrılarına qurban kəsmək məcburiyyətində azad olmuşdular.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Edwards, Douglas R. (1996). *[https://books.google.com/books?id=emU1IWXovXMC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Religion & Power: Pagans, Jews, and Christians in the Greek East]*. Oxford University Press. ISBN&nbsp;
* Feldman, Louis H. (1993). *[https://books.google.com/books?id=uuJasOSDTW0C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Jew and Gentile in the Ancient World: Attitudes and Interactions from Alexander to Justinian]*. Princeton University Press. ISBN&nbsp;
* Radin, Max (1915). *[https://books.google.com/books?id=v7wOAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Jews among the Greeks and Romans]*. Philadelphia: Jewish Publication Society of America
* Schäfer, Peter (1998). *[https://books.google.com/books?id=8jIhYBwkO80C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Judeophobia: Attitudes toward the Jews in the Ancient World]*. Harvard University Press. ISBN&nbsp;
* Stern, Menachem (1997). "Fiscus Judaicus". *[[Cudaika Ensiklopediyası|Encyclopaedia Judaica]]* (CD-ROM Edition Version 1.0). Ed. Cecil Roth. Keter Publishing House. ISBN&nbsp;
* O'Quin, Chris (2009). "The Fiscus Judaicus".
* Heemstra, Marius (2010). "https://web.archive.org/web/20120325025902/http://dissertations.ub.rug.nl/FILES/faculties/theology/2009/m.heemstra/thesis.pdf". *[https://books.google.com/books?id=XH2IkLNuIsQC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Fiscus Judaicus and the Parting of the Ways]*. Tübingen: Mohr Siebeck. ISBN&nbsp;
*  

## Xarici keçidlər

* Livius.org: Fiscus Judaicus
* "The 'New Cleopatra' and the Jewish Tax" Biblical Archaeology Society
* Austin Simmons, ''The Cipherment of the Franks Casket'' (PDF) The fiscus Judaicus is depicted on the back side of the Franks Casket.
Mənzil (Kahta)

**Mənzil** — Adıyaman əyalətinin Kahta rayonunda yerləşən kənddir.

## Tarix

Kəndin adı 1928-ci ildəki qeydlərdə də indiki adı ilə qeyd edilmişdir. 1960-cı il qeydlərində isə kəndin adı **Durak** olaraq xatırlanır. 2012-ci ildən sonra isə kənd yenidən indiki adını almışdır. Türkiyədə şöhrət qazanmış Nəqşibəndi təriqətinin bir qolu olan Mənzil Camaatı öz adını bu kənddən götürmüşdür.

## Coğrafiyası

Kənd Adıyaman şəhər mərkəzindən 75 kilometr,&nbsp;Kaxta rayon mərkəzindən 42&nbsp;km isə məsafədə yerləşir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Polat Can

**Polat Can** (Əhməd Məhəmməd), 1980-ci ildə Kobanidə (Suriya) anadan olub, Suriyadan olan kürd siyasi fəaldır. Can, Xalq Müdafiə Birliklərinin (YPG) qurucularından və əsas komandirlərindən biridir və təşkilatın rəsmi sözçüsü kimi fəaliyyət göstərir. O, həmçinin Suriya Demokratik Qüvvələrinin koalisiya komandiri vəzifəsini də icra edir.

O, həm də jurnalist və yazıçıdır, kürd, ərəb və türk dillərində ədəbi əsərin müəllifidir.

## İstinadlar
Qamışlı (Əfşar)

**Qamışlı** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (33 ailə).

## İstinadlar
Kalusko d'Adda

**Kalusko d'Adda** () — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsinin Berqamo əyalətində yerləşir. Kommunanın adı Berqamo ləhcəsində Calösch [kaˈløsk], Brianza ləhcəsində isə Kaluş kimi səslənir.

Əhalisi 8125 nəfər (2008), əhalinin sıxlığı 1007 nəfər/km².

Sahəsi 8 km² ərazini tutur.

Poçt kodu — 24033.

Telefon kodu — 035.

## Demoqrafiya
**Əhalinin artımı:**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:8500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1663
  bar:1871 from:0 till: 1695
  bar:1881 from:0 till: 1827
  bar:1901 from:0 till: 2206
  bar:1911 from:0 till: 2618
  bar:1921 from:0 till: 2814
  bar:1931 from:0 till: 3231
  bar:1936 from:0 till: 3329
  bar:1951 from:0 till: 4047
  bar:1961 from:0 till: 5323
  bar:1971 from:0 till: 6884
  bar:1981 from:0 till: 7404
  bar:1991 from:0 till: 7959
  bar:2001 from:0 till: 8052
PlotData=
  bar:1861 at: 1663 fontsize:S text: 1.663 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1695 fontsize:S text: 1.695 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1827 fontsize:S text: 1.827 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2206 fontsize:S text: 2.206 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2618 fontsize:S text: 2.618 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2814 fontsize:S text: 2.814 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3231 fontsize:S text: 3.231 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 3329 fontsize:S text: 3.329 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4047 fontsize:S text: 4.047 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 5323 fontsize:S text: 5.323 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 6884 fontsize:S text: 6.884 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 7404 fontsize:S text: 7.404 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 7959 fontsize:S text: 7.959 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 8052 fontsize:S text: 8.052 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text: ISTAT


## İstinadlar
Zalov

**Zalov** — Azərbaycan soyadı.

* Əli Zalov (d. 1966) — Azərbaycan alimi.
* Fəqan Zalov (1997—2020) — Vətən müharibəsi Qəhrəmanı.
* Oruc Zalov (d. 1952) — dövlət xadimi.
Ülvi Mirzoyev

**Ülvi Mirzoyev** () — Azərbaycan alimi, invaziv kardioloq, Azərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin sədri, I Türk Dövlətləri Kardioloji Qurultayın həmsədri. Azərbaycanda koronar angioqrafiya sahəsindəki fəaliyyətləri ilə tanınır.

## Həyatı
Mirzoyev Ülvi Əhəd oğlu 11 avqust 1976-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1993-cü ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin müalicə işi fakültəsinə daxil olmuş və 1999-cu ildə məzun olmuşdur. 1999–2000-ci illərdə Elmi Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda internatura keçmişdir. 2000–2004-cü ildə Türkiyənin Ankara Universitetinin tibb fakültəsində təhsil almış və uzmanlıq dərəcəsi almışdır. 2009-cu ildə ABŞ-nin Ohayo ştatında yerləşən Klivlend klinikasında koronar müdaxilələrin İVUS ilə optimizasiyası, transkateter aortal qapaq implantasiyası üzrə ixtisaslaşmışdır. 2011-ci ildə Almaniyada Heydelberq Universitetində transkateter renal denervasiya üzrə ixtisaslaşma keçmişdir. 2015–2017-ci illərdə Türkiyənin Hacettepe Universitetində səhiyyənin təşkili və idarəçiliyi üzrə təhsil almışdır. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 2018–2021-ci illərdə London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində səhiyyə idarəçiliyi, 2019–2021-ci illərdə Oksford Universiteti təşkilati rəhbərlik diplomu proqramı üzrə təhsil almışdır. 2019-cu ildən Elmi Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunda doktorantdır. 2020-ci ildə Harvard Universiteti tibb fakültəsi, səhiyyədə keyfiyyət, təhlükəsizlik, informatika və liderlik proqramını bitirmişdir. 2021-ci ildə Frankfurt Maliyyə və İdarəetmə Məktəbində beynəlxalq səhiyyə idarəetməsi üzrə biznesin təşkili üzrə magistr proqramı üzrə təhsil almış, Londonda ürək çatışmazlığı üzrə aspirantura kursu keçmişdir.

Azərbaycan alimi, dermatoloq Leyla Mirzoyeva ilə evlidir. 2 övladı var.

## Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti
Ülvi Mirzoyev 2004–2007-ci illərdə İstanbul Medikal Park Hospitalda kardioloq kimi fəaliyyət göstərmiş, daha sonra fəaliyyətinə 2008-ci ilə kimi İstanbul Alman xəstəxanasında davam etmişdir. Ardınca 2008-ci ildən 2013-cü ilə kimi Mərkəzi Gömrük Hospitalında şöbə rəisi vəzifəsini tutmuşdur. 2014-cü ildə Medeks Hospitalda, 2015–2016 illərdə isə Grand Hospitalda çalışmışdır. Hazırda 2017-ci ildən Mərkəzi Gömrük Hospitalında kardiologiya şöbəsinin rəisidir. 2018-ci ildə Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının baş direktoru olmuş, 2019-cu ildən isə Ege Hospitalının kardiologiya şöbəsinin müdiridir.

### Elmi fəaliyyəti
Ülvi Mirzoyev elmi fəaliyyətlərinin nəticələri ilə bağlı bir çox beynəlxalq konfranslarda məruzəçi kimi çıxış etmişdir.

Onun fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycanda ilk dəfə olaraq bilək nahiyyəsindən koronar angioqrafiya (angio) icra edilmişdir. Eləcə də renal denervasiya əməliyyatı, kardiomiopatiya xəstələrində alkoqol septal ablasiya əməliyyatı da Azərbaycanda ilk olaraq Ülvi Mirzoyev tərəfindən aparılmışdır.

Azərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin sədri və İnvaziv Çalışma qrupunun rəhbəridir. Avropa Kardiologiya Cəmiyyətinin üzvüdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ulvi Mirzoyev LENS
Hironao Seki

– "Hakuhodo" reklam agentliyinin qurucusu.

## Həyatı
Hironao Seki 1852-ci ildə Yaponiyanın Toyama prefekturasının ərazisində doğulmuşdur. Seki yerli hökumət işçisi kimi işləmişdir. ABŞ-də reklam agentliyi biznesi ilə məşğul olan bir dostunun tövsiyəsi ilə 1895-ci ildə öz reklam agentliyini qurmuşdur. O, əvvəlcə təhsilə həsr olunmuş qəzetlərdə reklamlar yerləşdirməyə başlamışdır. Daha sonra isə bütün növ nəşrlərdə reklamlar yerləşdirməyə keçmişdir.

Sekinin yaratdığı "Hakuhodo" reklam agentliyi Yaponiyanın ikinci ən böyük reklam agentliyinə çevrilmişdir. Seki Meyci dövrünə aid qəzet və jurnal kolleksiyasını Tokio Universitetinə bağışlamışdır.

## Ailəsi
Hironaonun oğlu Hiromasa Seki 1931-ci ildə şirkətə qoşulmuş, 1945-ci ildə şirkətin vitse-prezidenti olmuşdur. O, 2002-ci ildə ölmüşdür.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Universal desant gəmisi

**Amfibiya desant gəmisi**, müntəzəm olaraq Amfibiyalar, Amfibik və ya xalq arasında olan adı ilə "Timsah daşıyan gəmilər" kimi tanınan bu gəmilər döyüş gəmiləri kimi təsnif edilirlər. Bu tip gəmilər quru qoşunları tərəfindən desant əməliyyatları üçün istifadə olunur, eləcə də quru qoşunlarına maddi-texniki dəstək verir və həmçinin də dəniz əməliyyatlarında istifadə olunurlar. Bunun sayəsində həm qurudakı, həm də dənizdəki amfibiya desant əməliyyatlarında onlara böyük ehtiyac hiss olunur. Bu tip gəmilər Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən bir çox əməliyyatlarda istifadə edilmişdirlər. 1970-ci illərin *Tarawa* Class gəmiləri 1989-cu ildə daha yeni və müasir *Wasp* Class gəmiləri ilə əvəz olunmuşdurlar.

## [[ABŞ Hərbi Donanması|ABŞ Milli Hərbi Dəniz Qüvvələrində]] gəmilər üçün istifadə edilən abbreviaturaların izahı

* LHA: Landing Helicopter Assault (USS ''Tarawa'' class)
* LHD: Landing Helicopter Dock (USS ''Wasp'' class)
* LPH: Landing Platform Helicopter (HMS|Ocean|L12)
* LPD: Landing Platform Dock/Hovuz Platformalı Desant Gəmisi
* LSD: Dock Landing Ship / Hovuzlu Desant Gemisi
* LSI: Landing Ship, Infantry
* LSL: Landing Ship Logistics
* LSM: Landing Ship Medium / Orta Sinif Desant Gəmisi
* LST: Landing Ship Tank / Tank Desant Gəmisi 
* LCC: Landing Craft Command
* AGF: Auxiliary Command Ship
* AKA/LKA: Attack cargo ship
* AP/APA: Auxiliary Personnel Assault
* ARL: Landing Craft Repair Ship (USS|Achelous|ARL-1 class)
LHA Amfibiya

**LHA** (**Desant helicopter assault)** ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində  mövcud olan "*Tarava*" və "*Amerika*" sinifli çoxməqsədli vertolyot daşıyıcı amfibiya hücum gəmilərini təyin etmək üçün istifadə edilən təsnifatdır.

Bu gəmilərin məqsədi amfibiya əməliyyat qrupunun və ya hücum qrupunun tez bir zamanda istənilən əraziyə köçürülməsini təmin etməkdən ibarətdir. 

Bu gəmilər təyyarə daşıyıcıları kimi tam uçuş göyərtəsinə malikdirlər və onların daxilində hücum helikopterləri olur. MV-22 Osprey kimi əyri rotorlu təyyarələr və AV-8 Harrier və F-35B Lightning II kimi STOVL təyyarələri də bu gəmilərdə yerləşdirilə bilər. 

Tarava sinifli LHA-lar Dəniz Piyadaları Korpusuna birbaşa desant əməliyyatı ilə yanaşı helikopterlə də desant əməliyyatı həyata keçirməyə imkan yaradır.  Bu gəmilər hər iki üsulla eyni vaxtda səmərəli desant əməliyyatları üçün nəzərdə tutulmuş ilk gəmilərdirlər.

Yeni *Amerika* sinifli gəmilərin ilk ikisi olan, LHA-6 və LHA-7, həm köhnə *Tarawa* sinifli LHA-lar, həm də dok göyərtələrinə malik müxtəlif LHD-lərdirlər. ; LHA-8 və sonrakı gəmilərdə dok göyərtəsi mövcuddur.  Dok göyərtələri olan LHA-larda eniş gəmilərindən, hava yastıqlı eniş gəmilərindən (LCAC) və digər hidrovasitələrdən istifadə edilə bilər.

Çöl Qalxanı və Çöl Fırtınası əməliyyatları zamanı üç Tarawa Class LHA-dan fəal şəkildə istifadə edilmişdir. O vaxtdan bəri, LHA-lar ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən İraq və Əfqanıstandakı müharibələrdə, 2004-cü ildə sunamidən sonrakı humanitar yardımlar zamanı istifadə edilmişdirlər. 

## İstinadlar
Helikopter gəmisi

**Helikopter daşıyıcısı** və ya **Helikopter gəmisi** əməliyyat baxımından vertolyotdan istifadə edən bir təyyarədaşıyıcı növüdür. Helikopter daşıyıcılarında gəminin çox hissəsini əhatə edən və gəminin uzununa uzanmış olan uçuş göyərtəsi mövcud olur. Bu gəmilərə misal olaraq Britaniya Kral Donanmasının HMS Ocean, Sovet Donanmasının Moskva sinfi və ya  Çin Hərbi Dəniz Qüvvələrindin Tip 0891A gəmilərini vermək mümkündür. Bu gəmilərdə adətən təyyarələrin saxlanması üçün anqarlar da mövcud olur.

XXI əsrdə sırf helikopter daşımaq üçün nəzərdə tutulmuş olan helikopter daşıyıcılarından danışmaq çətindir. Harrier və F-35 kimi şaquli qalxan və enən STOVL təyyarələrinin yaranması təsnifatı daha da çətinləşdirmişdir. Məsələn, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki Wasp sinifli gəmilər altı-səkkiz Harrier və 20-dən çox helikopter daşıya bilər. Müasir dövrdə yalnız təyyarə daşıya bilməyən kiçik helikopter daşıyıcıları və köhnə helikopter daşıyıcıları əsl helikopter daşıyıcıları sayıla bilərlər. Bir çox hallarda, şaquli qalxma və şaquli enmə həyata keçirdə bilən STOVL təyyarələrini daxilində yerləşdirən gəmilər "yüngül təyyarə daşıyıcıları" kimi təsnif edilirlər. *Wasp* sinfi kimi gəmilər həmçinin dəniz piyadaları kimi qoşun növləri ilə desant əməliyyatlarını həyata keçirmək qabiliyyətinə malikdirlər. Belə gəmilər həm də amfibiya hücum gəmiləri kimi təsnif edilirlər.

Helikopter daşıyıcıları sualtı qayıqlara qarşı nəzərdə tutulmuş olan döyüş gəmiləri və amfibiya hücum gəmiləri kimi istifadə edilə bilərlər.

Britaniya kral donanmasının arsenalında olan 22.000 ton ağırlığındakı HMS Hermes və həmin sinifdəki iki ekvivalenti sırf helikopter gəmisinə çevrilmiş və həmin gəmilər "komando gəmiləri" olmuşdurlar. Hermes daha sonra STOVL daşıyıcısına çevrilmişdir.

## İstinadlar
Yüngül aviadaşıyıcı

**Yüngül aviadaşıyıcı** bir ordunun standart gəmilərindən daha kiçik olan bir təyyarə gəmisidir. Dəqiq tərif ölkədən ölkəyə fərqli olsa da, bu gəmilər standart gəminin yarısı və ya üçdə ikisi ölçüsündə ola bilərlər. Yüngül təyyarə daşıyıcıları bir çox cəhətdən müşayiət gəmiləri ilə oxşar konsepsiyaya malikdirlər. Bununla belə, müşayiət gəmiləri amfibiya (dəniz və quru) əməliyyatları zamanı konvoyu mühafizə etmək və hava dəstəyini təmin etmək vəzifəsini yerinə yetirərkən, yüngül aviadaşıyıcılar daha yüksək sürət üçün nəzərdə tutulmuşdurlar.

İspaniyalı Xuan Karlos universal desant gəmisi-dir, lakin Harrier II idarə edə bilir və Anadolu da yüngül təyyarə gəmisi kimi qəbul edilir.

## İstinadlar
FLIR

**FLIR** və ya **FLIR**, (İng.*Forward Looking InfraRed*) yəni *Qabağa baxan infraqırmızı şüalar* elektromaqnit spektrində infraqırmızı diapazona müvafiq gələn radiasiyaya həssas sensorlardan ibarət olan və xüsusilə hərbi məqsədlər üçün istifadə edilən müasir elektro-optik müşahidə cihazıdır.

FLIR-in əsas prinsipi olaraq, obyektlərdən yayılan istilik enerjisi həssas sensorlar tərəfindən ölçülür, kompüter tərəfindən süni şəkildə rənglənir və eyni vaxtda təsvirə çevrilir, beləliklə operator gecə və hətta pis hava şəraitində belə ətraf mühiti və - xüsusilə hərbi istifadələr zamanı- istilik yaradan təhlükələri olduqca aydın formada görə bilir. Gecəgörmə kameraları ilə FLIR (termal) kameralar arasındakı ən böyük fərq, gecəgörmə kameralarının görünən radiasiya zolağında işləməsi və operatora az miqdarda olan işığı yüksəldərək göstərməsi, FLIR əsaslı termal sistemlərin isə daha az dalğa uzunluğuna malik olan infraqırmızı (istilik) diapazonda və klassik mənada işıq mənbələrindən müstəqil formada işləyə bilməsidir. Gecə görmə kameralarının effektiv işləyə bilməsi üçün ətraf mühitdə bir az da olsa işığın olması lazımdır. FLIR sistemləri isə, görünən işığın olub-olmamasından asılı olmayaraq, aralarında temperatur fərqi olan bütün növ cisimləri bir-birlərindən asanlıqla ayırma xüsusiyyətinə malikdirlər.

## Hərbi istifadəsi
FLIR sistemləri xüsusilə hərbi təyyarələrdə, helikopterlərdə və pilotsuz uçuş aparatlarında (PUA) naviqasiya, hədəf aşkarlama və ya özünümüdafiə üçün müntəzəm olaraq istifadə olunurlar. Dünyada olduğu kimi Türkiyədə də hərbi elektronika şirkəti olan Aselsan tərəfindən termal durbindən silah nişangahlarına, inteqrasiya edilmiş zona müşahidə sistemlərindən helikopter və təyyarə podlarına qədər müxtəlif FLIR tətbiqləri hazırlanmış və Türk Silahlı Qüvvələrinin istifadəsinə verilmişdir. .

## Mülki istifadəsi
Sənayedə istilik kameraları, mühərriklər, kompressorlar, enerji ötürülməsi və istilik izolyasiya materialları kimi məhsullarda baş verə biləcək istilik sızması və enerji sızması nöqtələrinin aşkarlanması, endotermik və ekzotermik kimyəvi reaksiyalarda enerji çevrilməsi, müxtəlif materialların temperatura həssaslığı və genişlənmə dərəcələri kimi fiziki və ya metallurgiya məlumatlarının hesablanaraq lazımi mühəndislik hesablamalarının aparılması kimi bir çox məqsədlər üçün istifadə olunur.
Helikopter daşıyan dok gəmisi

**Helikopter daşıyan dok gəmisi** və ya **LHD gəmisi** () daxilində helikopterlər olan və çıxarma vasitələri üçün hovuzlu göyərtəsi olan çoxməqsədli amfibiya hücum gəmisinin bir növüdür.  ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri və NATO bu tip gəmiləri təsvir edərkən bu termindən gövdə təsnifatı simvolu kimi istifadə edirlər.

LHD gəmiləri, təyyarə daşıyıcılarına oxşar formada helikopterlərlə hücum etməyi bacaran tam uçuş göyərtəsinə sahib olacaq formada tikilirlər. Bəzi versiyalarında MV-22 Osprey kimi əyri rotorlu təyyarələr və AV-8 Harrier və F-35B Lightning II kimi VSTOL təyyarələri də yerləşdirilə bilər. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Wasp sinfi, Fransa Donanmasının Mistral sinfi, İspaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin I Xuan Karlos sinifi, Avstraliya Kral Donanmasının Kanberra sinfi və Türk Dəniz Qüvvələrinin TCG Anadolu gəmisi buna misal olaraq göstərilə bilər.   Koreya Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələri də bu təsnifatdan Dokdo sinif gəmiləri üçün istifadə edirlər. 

LHD gəmi sinfindən əvvəl ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində LHA (Landing Helicopter Assault) sinifli gəmilər var idi. Bu gəmilərdən,  ilk iki Amerika təsnifatlı gəmi olan, LHA-6 və LHA-7 istisna olmaqla, bütün digərləri LHD tipli gəmilərdə mövcud olan dok eniş göyərtələrinə malikdirlər və təyyarələr üçün böyük göyərtələri olur. 

## İstinadlar