open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moskva yanğını (1571)

**Moskva yanğını** — 1571-ci ilin may ayında Krım xanı I. Dövlət Gərayın Livon müharibəsinə görə şəhəri müdafiəsiz, 6000 əsgərlə buraxan rusları məğlub etməsi, Moskvaya girib şəhəri talan etməsi və yandırmasıdır.

Qorxulu İvanın (İvan Qroznı) yanında olan alman tarixçi *Heinrich von Staden*ə görə şəhər ətrafdakı qəsəbələr və Opriçnina sarayı 6 saata tamamilə yanır. İnsanlar kilsələrə və Moskva çayına doğru qaçmağa çalışırlar. Kreml sarayında silah-sursat anbarının partlamasıyla, kilsələrdə sığınanlar boğularaq; çaya tərəf qaçanlar da çayda boğularaq ölürlər. Yanğından sonra 10,000 ilə 80,000 arasında insan öldüyü təxmin edilir. Şəhər əhalisi azalır. Bu yanğından sonra Moskva Krım xanlığı tərəfindən işğal olunur. IV İvan Livon müharibəsində atəşkəs istəyib Moskvaya qayıtmağa məcbur olur. 1 il sonra 1572-ci ildə Molodiya müharibəsində Giray xan çoxsaylı orduya sahib olsa da ruslara məğlub olur.

## Mənbə
* Madariaga, "Ivan the Terrible", 266. (Vahiməli İvan)

## İstinadlar
Əhmədnaqar sultanlığı

**Əhmədnaqar sultanlığı** — orta əsr Hindistanda feodal dövləti.

## Tarixi
1490-cı ildə *nizamşah* titulu ilə özünü müstəqil hakim elan etmiş Bəhməni sultanlığının Cünnardakı canişini Malik Əhməd tərəfindən yaradılmışdır. Dövlətin adı paytaxt Əhmədnaqar şəhərinin adından götürülmüşdür. XVI əsrin sonu, XVII əsrin əvvəllərində Əhmədnaqar sultanlığı Böyük Moğol İmperiyasına qarşı uzun sürən müharibələr aparmışdı.

## Sultanlıqda din və məzhəb
1537-ci ildə Bürhan Nizamşah şiəliyi qəbul etdi..

## Hökmdarları
# I Əhməd Nizamşah 1490 – 1510
# Bürhan Nizamşah 1510 – 1553
# I Hüseyn Nizamşah 1553 – 1565
# I Mürtəza Nizamşah 1565 – 1588
# II Miran Hüseyn　Nizamşah 1588 – 1589
# İsmayıl Nizamşah 1589 – 1591
# II Bürhan Nizamşah 1591 – 1595
# İbrahim Nizamşah 1595 – 1596
# II Əhməd Nizamşah 1596
# Bahadur Nizamşah 1596 – 1600
# II Mürtəza Nizamşah 1600 – 1610
# III Bürhan Nizamşah 1610 – 1631
# III Hüseyn Nizamşah 1631 – 1633
# III Mürtəza Nizamşah 1633 – 1636.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bəhməni sultanlığı
* Böyük Moğol İmperiyası
Jemaytiyalılar

**Jemaytiyalılar** () — Litvalıların tərkibində etnik qrup. Litvanın qərbində, Jemaytiyada yaşayırlar.

## Ümumi məlumat
Ruslar və polyaklar onları *jmud* adlandırırlar. XIII və XIV əsrlərdə Jemaytiyalılar Tevton ordeninə qarşı ciddi mübarizə aparsalar da, onun hakimiyyəti altında olmuşlar. Tevton ordeni 1410-cu ildə Qrünvald döyüşündə darmadağın edildikdən sonra jemaytiyalılar Böyük Litva knyazlığının tərkibinə daxil oldular.

## Həmçinin bax
* Jemaytiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tuzxurmatu qəzası

**Tuzxurmatu qəzası** (ərəbcə: قضاء طوز خور ماتو) — İraq Respublikasının Səlahəddin mühafazasında inzibati ərazi vahidi. Qəzanın inzibati mərkəzi Tuzxurmatu şəhəridir.

## Ərazisi
2009-cu ilə olan rəsmi məlumata əsasən qəza 2.316&nbsp;km² ərazini əhatə edir.

## İnzibati-ərazi bölgüsü
İnzibati cəhətdən üç nahiyyəyə (ərəbcə: ناحية) bölünür: Tuzxurmatu nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية طوز خور ماتو), Əmirli nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية آمرلي) və Süleymanbəy nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية سليمان بيك).

## Əhalisi

### Etnik tərkibi
Bölgədə həyata keçirilən lokal araşdırmaya əsasən 2009-cu ildə mühafazada təxminən 1.2 milyon nəfər, Tuzxurmatu qəzasında isə təxminən 190 min nəfər əhali yaşayır. Tuzxurmatu şəhəri və qəzadakı digər yaşayış məntəqələrində yaşayanlar da daxil olmaqla bütün qəzada toplam təxminən 75 min etnik türkman məskunlaşmışdır. Ancaq bundan əlavə də qeyd etmək lazımdır ki, qəzada yaşayan türkmanların bir qismi ərəbləşmişdir. Qəzanın inzibati mərkəzi Tuzxurmatu şəhərində yaşayan türkmanların əksəriyyəti şiə, az qismi sünnidir, əksinə kəndlərdə yaşayanların isə çoxu sünni, az hissəi isə şiə müsəlmanlardır. Qəzanın türkman əhalisi əsasən mənşəcə Bayat tayfasındandır.

## Ən böyük yaşayış məntəqələri
*Tuzxurmatu şəhəri
*Yengicə kəndi
*Bastamlı kəndi
*Çardaqlı kəndi

## İstinadlar

## Mənbə
*
Araz (qəzet, London)

**"Araz**" — Britaniyada azərbaycan dilində nəşr edilən ilk qəzet.

## Tarix
Araz qəzetinin ilk sayı 2006-cı ilin 15 sentyabrında Londonda işıq üzü görmüşdür. Music Talents şirkətinin dəstəyi ilə fəaliyyətə başlayan qəzet, daha sonra reklam və ianələr hesabına işini davam etdirir. Təsisçi redaktor Vüsal Həmzəyevdir. 
Müxtəlif ölkələrdəki azərbaycan icmalarının yaşamı və fəaliyyəti, Azərbaycan Respublikası və Güney Azərbaycanda baş verən mühüm hadisələr barədə məqalələrin dərc edildiyi aylıq qəzetdə "Qonaq" (İngiltərədə yaşayan azərbaycanlı ailələrlə söhbət), "Səyahət", "Əcnəbi Ailə" rubrikaları maraq doğurur. Qəzet Londondakı azərbaycan və türk icmalarının sevimli mətbuat orqanına çevrilmişdir.

## İnternet qəzet
Hazırda Araz həmçinin, internet üzərindən fəaliyyətini davam etdirir. Sayt vasitəsilə Avropa və dünyanın digər bölgələrində yaşayan azərbaycanlıların fəaliyyəti və xaricdə Azərbaycanla bağlı təşkil edilən tədbirlər işıqlandırılır, mühacirətdəki azərbaycanlılarla müsahibələr hazırlanır, xarici medianın Azərbaycanla bağlı dərc etdiyi məqalələr azərbaycan dilində oxucuya təqdim edilir.

## İstinadlar
Beta transformasiyaedici böyümə faktoru

**β — transformasiyaedici böyümə faktorları** proteinlərdirlər və sitokinlərin bir qrupudurlar. Onlara bu ad kultural mühitdə normal hüceyrələrin fenotiplərini dəyişdirə bilmə xüsusiyyətlərinin olmasına görə verilib. β transformasiya edici böyümə faktoru 3 izoformada mövcuddur və molekul kütləsi 50KDa a bərabər iki homodimerdən təşkil olunmuşdur. β transformasiyaedici böyümə faktorunun produsentlərinə, bir sıra hüceyrələr , o cümlədən , stromal hüceyrələr, makrofaqlar və müxtəlif növ şiş hüceyrələri daxildirlər. O, qeyri aktiv formada sintez olunur, proteazaların hidrolitik təsirindən aktivləşdikdən sonra hüceyrəarası matriksin kompanentləri və α makroqlobulin molekulları ilə birləşir.

İmmun sistemində β-transformasiyaedici böyümə faktorları özünü supressiv bir faktor kimi aparır. O, hemopoez prosesinə, iltihab sitokinlərinin sintezinə, limfositlərin interleykin-2,4 və 7 qarşı reaksiyalarına, təbii killer və T-sitotoksik hüceyrələrin formalaşmasına neqativ təsir göstərir. Bununla yanaşı, β tansformasiyaedici böyümə faktoru hüceyrəarası matriks zülüllarının sintezini, yaraların sağalmasını və anabolik prosesləri sürətləndirir. Onun differensisasiya təbiətli təsiri də məlumdur. Məsələn:o, plazmatik B hüceyrələrində immunoqlobulinlərin sintezini İg A istiqamətində yönəltməklə və İL-10 la birlikdə onun ifrazını 10 dəfə artırmaqla selikli qişanın müdafiəsini gücləndirə bilir. Onun geninin söndürülməsi əsasında autoimmun reaksiyaları duran və bədənin bütün ahələrini əhatə edən fatal iltihab patologiyası yaranır, yəni β tansformasiyaedici böyümə faktoru orqanizmdə autoimmun proseslərinin qarşısını alan bir faktor kimi də fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Frenk Makfarleyn Börnet

**Frenk Makfarleyn Börnet** (**Sir Frank Macfarlane Burnet**; ) — immunologiya sahəsindəki xidmətlərinə görə tanınmış avstraliyalı virus sahəsi məşğul olan mütəxəssis, viroloq.

İmmunoloji tolerantlığın öyrənilməsi sahəsindəki nailiyyətlərinə və klonal seleksiya nəzəriyyəsinin inkişafında göstərdiyi xidmətlərinə görə 1960-cı ildə Nobel mükafatına layiq görülüb.

1924-cü ildə Avstraliyanın Melbourn Universitetində Tibb elmlər doktoru,1928-ci ildə London Universitetində tibb üzrə fəlsəfə elmlər doktoru dərəcəsi alıb. Avstraliyada tibb elminin inkişafında böyük xidmətləri olub, 1944–1965-ci illərdə Melbourn Universitetində direktor vəzifəsində, Avstraliya Milli Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib və 1965–1969-cu illərdə akademiyanın direktoru vəzifəsində çalışıb. Burnetin immunologiyanın inkişafında böyük xidmətləri olub. O, spesifik immunitetin limfositlərlə bağlı olmasını göstərmiş və o bu hüceyrələrə immunositlər adını vermişdir. İmmunoloji reaksiyalarda timus vəzinin xüsusi rol oynamasını Burnet göstərmişdir. Onu müasir immunologiyanın banisi də hesab edirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Klonal seleksiya nəzəriyyəsi

## Xarici keçidlər
Kabil muzeyi

**Kabil muzeyi** və ya **Əfqan Milli Muzeyi** — Əfqanıstanın paytaxtı Kabilin mərkəzindən 9 km cənub-qərbdə yer alan milli arxeologiya muzeyi. İki mərtəbəli bir bina.

## Tarixi
Muzey, Əfqan əmiri Emanullah Xanın hakimiyyəti dövründə 1922-ci ildə qurulub. Ölkənin digər şəhərlərindən müxtəlif kolleksiyalar bu binaya gətirilibdir. Dəyişik min illərə aid 100.000-dən çox əsərin sərgilənməsi sayəsində Orta Asiyanın ən əhəmiyyətli muzeylərindən biri hesab olunur. 1973-cü ildə Danimarkalı memarlar tərəfindən muzey üçün yeni bir bina inşa etmə planlaşdırılsa da siyasi problemlər üzündən bina tikilmədi.

1979-cu ildə Sovet işğalı və sonra da davam edən müharibə Kabilin böyük hissəsini xarabaya çevirdi, muzeyə ağır ziyan verdi. Əfqan döyüşçüləri şəhərin idarəsini ələ keçirmək üçün döyüşərkən, döyüşçülər milli muzeyə basqın edib ən qiymətli əsərləri oğurladılar. 1994-cü ildə bina bombalandı və bu bombalama nəticəsində ən üst qatına və damına böyük ziyan dəydi. 2001-ci ildə fanatik Talibançılar sənət əsərlərini bütpərəstlik olduğunu hesab edərək dağıtdılar.

Bu döyüş illərində muzeyin müdiri olmuş olan Ömər xan Məsudi Muzeydəki Baktria qızıllarını 1988-ci ildə Əfqan Mərkəz Bankının zirzəmisində saxladıqlarını açıqladı. Muzey işçilərinin 15 il boyunca sirr olaraq saxladıqları bu məlumat sayəsində, itdiyinə inanılan Baktria qızılları 2003-cü ildə yenidən üzə çıxarılmış oldu.

## Xarici keçidlər
*Qədimliyi ilə seçilən Əfqanıstandakı Kabil Milli Müzeyi
Meksika pesosu

**Meksika pesosu** () — Meksika dövlətinin valyutası.

Meksikanın milli pul vahidi olan Meksika pesosu (işarəsi: $ kodu: MXN) dünyada ən çox ticarət aparılan pul vahidlərindən biridir. MXN kodundan əvvəl MXP kodu Meksika pesosunun göstərilməsi üçün istifadə olunub. Peso 100 sentavosdan ibarətdir. 20 aprel 2009-cu ildə 13.4102 Meksika Pesosu 1 ABŞ dollarına bərabər olub.

## Beynəlxalq istifadəsi
ABŞ-nin Meksika sərhəddinə yaxın yerlərində xüsusilə marketlərdə Meksika pesosu ilə alış-veriş etmək mümkündür lakin digər Amerika şəhərlərində peso alış-verişdə istifadə edilmir.
Klonal seleksiya nəzəriyyəsi

**Klonal seleksiya nəzəriyyəsi** — Qazanılmış immun sisteminin işləmə mexanizmini izah edən immunoloji nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyə Avstraliyalı həkim Frenk Makfarleyn Börnet tərəfindən 1957-ci ildə irəli sürülmüşdür. Bu nəzəriyyəyə görə orqanizmin milyardlarla limfositləri milyonlarla klonları əmələ gətirir. Limfositlərin inkişafı zamanı hər bir klonun hüceyrələri (klon-ailəcik deməkdir) genetik gəhətcə yalnız müəyyən bir quruluşlu antigenbirləşdirən reseptorun sintezi üçün proqramlaşdırılır. Yəni klonlar bir birilərindən səthlərindəki bu reseptorlara görə fərqlənirlər. Klon daxilindəki hüceyrələr isə eyni reseptorlara malikdirlər. Ona görə də , orqanizmdə hazır şəkildə, antigenlə qarşılaşmaqdan asılı olmayaraq , milyonlarla müxtəlif reseptorlar mövcuddurlar. Buna antigenbirləşdirən reseptorlar repertuarı deyilir. Adi, normal halda klon daxilindəki hüceyrələrin miqdarı cüzi olduğundan, onlar orqanizmə düşmüş antigenə qarşı adekvat (müvafiq) immunoloji reaksiya yarada bilmirlər. Antigenin müvafiq klonlarla tutulması və antigen-reseptor kompleksinin yaranması həmin klonların hüceyrələrini aktivləşdirir. Yəni , antigenin özü bu prosesin induktoru və hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir.

Aktivləşmiş hüceyrələr (limfositlər) bir neçə gün ərzində müxtəlif böyümə və inkişaf faktorlarının təsirindən bölünüb çoxalır (klonun ekspansiyası) və differensiasiyaya uğrayaraq effektor və yaddaş hüceyrələrinə çevrilirlər. B-limfositləri üçün bu effektor hüceyrələri plazmatik hüceyrələrdirlər. Onlar bir neçə gün ərzində intensiv sürətdə anticisimlər sintez etdikdən sonra məhv olurlar. Aktivləşmiş T-limfositləri isə bölünüb-çoxalıb, differensiasiyaya uğrayaraq sonra sitotoksikliyə malik effektor hüceyrələrinə çevrilirlər.

Yaddaş hüceyrələri uzunömürlüdürlər. Onlar orqanizmdə uzun müddət dövr edir, və antigenlə yenidən qarşılaşdıqda aktivləşərək ona qarşı əvvəlkindən daha güclü immunoloji reaksiya yaradırlar. İmmunitetin yaranması məhz yaddaş hüceyrələrinin fəaliyyəti ilə əlaqədardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Van Man

**Van Man** (; şəxsi adı  **Çzyuyçzyun** (); -45.. — 23.10.6) — 9 - 23 cü illərdə Çin imperatoru. Lyu sülaləsinin banisi, Xin xanədanının qurucusu. Çin tarixində o, uzurpator kimi tanınır.

## İstinadlar
Uzurpasiya

**Uzurpasiya**  ( - yiyələnmək) və ya **Qəsb** ( - güclə götürmək, zorlamaq) — hakimiyyətin bir nəfər, bir qurum və ya bir qrup adam tərəfindən zor gücünə, qanunsuz ələ keçirilməsi. Bunun icraçısı isə uzurpator adlanır.

Hakimiyyətin bir qanadının digər qanadının səlahiyyətlərini uzurpasiya etmək, hakimiyyətin parçalanmasının qarşısının alınması cəhdi kimi qəbul olunur.

Tarixi xronologiyada Qədim Roma və Bizans imperatorları iki qrupa: qanuni imperatorlara və uzurpator imperatorlara bölünür. Roma papaları da bu prinsiplə qanunı papalara və antipapalara bölünürlər. Tarixdə qanuni hakimiyyətə çatmağın yolu sələf-xələf prinsipinə əsaslanır. Qanunsuz yol isə saray çevrilişlərinə, hökmdarın və xələfinin cismən yox edilməsinə, vətəndaş müharibəsi dalğası üzərində hakimiyyətə gəlmə prinsipinə əsaslanır. Parçalanmış dövlətdə bir neçə iddiaçı, ya rəqib hökmdar peyda olarsa, onda qalib gələn hökmdar bir növ "qanuni imperator", yerdə qalanlar isə uzurpator imperatorlar sayılırlar. Lakin istisna hallar da mövcuddur. Misal olaraq Flavi Yoann 423-425-ci illərdə Qərbi Roma imperatoru olsa da o, uzurpator kimi qəbul olunur.

V. O. Klyuçevski II Yekaterınanın ıqtıdarı uzurpasıya etməsini belə xarakterizə edirdi:

## Antik dövr
Tiraniya ( tyrannís ) Antik dövrədə Yunanıstanda hökmranlıq forması,  icraçısı isə tiran (zor gücünə hakimiyyətə gələnə, zülmkar)  uzurpatorun ekvivalenti sayılır.

## Uzurpatorlar
* Qay Yuli Sezar (	 — )	
* Oktavian Avqust( — 14)
* Van Man (— 9 - 23 cü illərdə Çin imperatoru. Edame edilmiştir.
* Diokletian (284— 305) 284 cü ilə qədər bir uzurpator kimi Roma imperatoru olmuşdur.
* Tiberi ( — 37)
* Maqn Maksim  (383 — 28 avqust 388) Edame edilmiştir. Maqn Maksim senator və keçmiş konsul olmuş, imperator Aleksandr Sever öldükdən sonra sələf yeni imperator I Maksimə sui qəsd hazırlayaraq hakimiyyəti öz əlinə almağa cəhd göstərmiş. 
* Flavi Yevgeni (392 — 394) II Valentinianın müəmmalı ölümündən sonra imperatorun  dəftərxana rəisi Flavi Yevgeni hərbi magistr Flaviy Arboqastın dəstəyi ilə özünü 392 ci ildə Qərbi Roma imperatoru elan edir. Şərqi Romada bunu uzurpasiya hesab edirlər. Şərqi Roma imperatoru I Feodosi müdaxilə edərək uzurpator 394 cü ildə tutularaq edam edilir. 
* Gildo (397 — 398) Afrikada  uzurpator.
* II Yekaterina  (1729—1796) Rusiya imperatriçası
* Napoleon Bonapart(1799 — 1815) Fransa imperatoru

## İstinadlar
Fadu

**Fadu** (,  — tale) — ənənəvi portuqal musiqisinin xüsusi janrı. Janrın emosional yükü, portuqalca "saudadi" () adlandırılan, tənhalıq, nostalji, kədər və məhəbbət əzabının mürəkkəb ahəngindədir. Janrına görə portuqal gitarasının müşayiəti altında ifa olunan lirik solo nəğmənin bir növüdür.

27 noyabr 2011-ci ildə fadu YUNESKO tərəfindən Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Portal do Fado
* Terreiro do Fado 
* ''Verdes Anos'' — Grupo de fados de Coimbra 
* Portuguesa.ru
* Rosabranca — Youtube
Fransua-Raul Larşe

**Fransua-Raul Larşe** (; doğum 1860-cı il, Sent Andre de Kubzak - ölüm 1912-ci il, Paris) — fransız müasir heykəltaraş. Onun əsərlərinə İsanın bir neçə fiquru daxildir. Lakin o daha çox hazırladığı qadın fiqurları ilə məşhurdur.

O, rəqqasə Loi Fullerdən ilhamlanan rəssamlardan biridir. Onun ən məşhur əsərlərindən biri başının arxasından alov kimi dalğalanan geyimi ilə rəqs edən Loi Fulleri təsvir edir.

Digər məşhur heykəltaraşlıq nümunəsi olan *Bənövşələr* onların böyük bacısı və ya anası olan böyük qızla bir qrup çılpaq uşağı təsvir edir. Onların gövdələri gül saplaqları və yarpaqları ilə sarılıb, onlar bütünlüklə güllərin ruhunu təqdim etmək mənası ilə ləçəklərdən papaq geyiniblər.



Fayl:Electric table lamp Raoul-François Larche.jpg|Rəqqasə Loi Füller, stolüstü elektrik lampası.
Fayl:François-Raoul Larche - Daphne returned to the olive tree detail.jpg|Zeytun ağacına çevrilən Dəfnə, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.
Fayl:Miroir d'eau la Seine et ses affluents Paris 8e.jpg|Su güzgüsü fəvarəsi, Paris.
Fayl:La prairie et le ruisseau.JPG|Çəmən və körfəz.
Fayl:Francois Larche - La Sève.jpg|Xidmətçi.



## Xarici keçidlər
*Larşenin işlərinin şəkilləri, səhifə 1-3
*Amerikan rəqqası Loi Fuller formasında qızıl suyuna salınan tunc elektrik lampası  (Avstraliya Milli Qalereyası)
*L'apotre (ewolfs.com) 
*Tempete et ses Nuees (iCollector.com)
*Seated female nude (treadwaygallery.com) 
*Jesus as a boy (p4a.com)
*Skinner Inc. catalogue with image of gilt Les Violettes statuette
Dəvəçi

* *Dəvəçi* — Azərbaycanın Şabran şəhərinin əvvəlki adı.  
* Dəvəçi rayonu — Azərbaycanın Şabran rayonunun əvvəlki adı.
* Dəvəçi-i Ülya (Meşkinşəhr) — İranda kənd.
* ‎Dəvəçi-i Süfla (Meşkinşəhr)
* Dəvəçi (Qoşaçay) — Cənubi Azərbaycanda, Qoşaçay şəhristanında kənd.
* Dəvəçi (Şabran) — Azərbaycanın Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Dəvəçi bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunda bələdiyyə.
* Dəvəçi məhəlləsi — Təbriz şəhərinin ən böyük məhəllələrindən biri.
The Marshall Mathers LP 2

**The Marshall Mathers LP 2** amerikalı repçi Eminemin 8-ci albomu,The Marshall Mathers LP albomunun davamı. 24 May 2012-də Eminem  yeni albomu üzərində işləməyə başladığını bildirdi. 30 İyun 2012-də sahibi olduğu Shade 45 radiyosunda DJ Whoo Kidin verilişinə qatılan Eminem, yeni albomun artıq formalaşdığını və Dr. Drenin də albomda yer alacağını bildirdi. Həmin ilin İyul ayında, The Truth About Love albomundakı "Here Comes the Weekend" mahnısında Pinklə duet oxudu. 8 Fevral 2013-də Billboard-a müsahibə verən Shady Records prezidenti ve Eminemin meneceri Paul Rosenberg, Eminemin 8-ci studiyo albomunun 2013-də yayımlanacağını bildirdi. 22 Mart 2013-də Power 106 radiyosunda qatıldığı verilişidə Dr. Dre, Eminemin albomu bitirməkdə olduğunu söylədi. Albom MTV, Complex və XXL tərəfindən "2013-ün Ən Maraqla Gözlənilən Albomları" arasında göstərildi. 
Vokallarında Liz Rodriguesin yer aldığı ve prodüseri DJ Khalil olan "Survival" adlı mahnı, 14 Avqust 2013-də Call of Duty: Ghosts video oyununun reklam videosu ilə birgə ilk dəfə yayımlandı. Həmçinin, mətbuat konfransında sənətçinin 8-ci albomunun ilk mahnısının yaxında yayımlanacağı bildirildi. 25 Avqust 2013-də gerçəkləşən MTV Video Musiqi Mükafatlarında  Eminemin The Marshall Mathers LP 2 adını daşıyacaq 8-ci albomunun 5 Noyabr 2013-də yayımlanacağı bildirildi. Albomun ilk single-ı "Berzerk", 27 Avqustda yayımlandı.[14] Mahnı Canadian Hot 100-də iki və Amerikan Billboard Hot 100-də üç nömrəyə yüksəldi. Ardından "Rap God" və Rihanna ilə duet "The Monster" mahnıları yayımlandı.
The Marshall Mathers LP 2, 5 Noyabr 2013-də satışa çıxdı. Albomun standart versiyasında 16 mahnı yer aldığı halda,  iki disklik delüks versiyasında 21 mahnı yer aldı. Albom, Eminemin ABŞ-da bir nömrə olan 7-ci albomu oldu. Böyük Britaniyada isə UK Albums Chart-a birinci sıradan girən albom, Eminemin İngiltərədə zirvəyə oturan ardıcıl yeddinci albomu oldu. Eminem beləliklə bu uğuru əldə edən ilk amerikalı sənətçi oldu.
E.ə. 121

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Qay Semproni Qrakxus
* Polibi - Qədim yunan tarixçisi və mütəfəkkiri.
On iki imam şiəliyi (dəqiqləşdirmə)

# On iki imam şiəliyi — İslam dinində əqidə
# On iki imam şiəliyi — İslam dinində məzhəb
Laləli məscidi

**Laləli Məscidi** () — 1760-1763-cü illərdə İstanbulda Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən inşa edilmişdir. Məscidin adı III Mustafanın vəlisi saydığı Laləli Baba adının bu ibadətxanaya verməsilə bağlıdır.

## Tarixi

Məscid kompleksi 1783-cü ildə yanğın zamanı tamam məhv oldu və qısa bir müddətdən sonra yenidən inşa edildi. 1911-ci ildəki yanğın mədrəsəni və məscidin digər bir çox əlavə strukturlarını bərbad etdi. Məscidin hamamı uçmuşdur.

Məscidin memarı Mehmet Tahir Ağadır. Ancaq dövrün baş memarı Hacı Əhməd Ağanın da Məscidin inşasında köməyi olmuş ola biləcəyi ehtimal edilir. Məscid adını o zamanlar yaxında olan (1950-ci illərdə yıxılmış) Laləli Baba türbəsindən almışdır. Padşahlar tərəfindən inşa edilmiş son külliyyə olan Laləli Külliyyəsi içində yerləşir.

Məscidin naxışları bir bodrum üzərindədir. Barok üslubda, kvadrat və mehrab çıxıntılıdır. Ana qübbə 8 sütunun üstündə oturur. Ətrafı 6 yarım qübbədən meydana gəlmişdir. Qübbənin xarici diametri 12,5 metr və qübbənin xarici yüksəkliyi isə 24,5 metrdir. Məscidin Hünkar mahfeli solda yer alır. İçərdən 14 sütuna söykənmiş halda olub 18 qübbənin altındadır. Küçədən iki qapıyla həyətə girilir. Tək Şərəfəli iki minarəsi vardır. Şadırvanı 8 sütunludur. Həyətdəki qapı 1950-ci illərdə yol tikintisi ilə əlaqədar geri çəkilmişdir. Məscidin girişi nərdivanlıdır . Səbili bürüncdən edilmişdir. Hamamı sökülmüş, küçədəki divarına əlavə dükanlar tikilmişdir. Məscidin qapısının üst hissəsində (1826-1827) -ci il tarixli bir kitabə var.

Məscidin yanındakı III Mustafa türbəsində sultan III Mustafa və oğlu III Səlimin məzarları yerləşir. Türbənin arxasındakı Laləli Məscidin banisidir.

## İstinadlar

http://www.3dmekanlar.com/tr/laleli-camii.html
Əbasəlt

**Əbasəlt** və ya tam adıyla **Xacə Əbasəlt Əbdüssəlam ibn Saleh ibn Süleyman Herəvi** — On iki imam şiələrinin 8-ci imamı Əli ibn Musa ər-Rza, 9-cu imamı Məhəmməd ibn Əli ət-Təqi və 10-cu imamı Əli ibn Məhəmməd ən-Nəqinin səhabəsi.

## Həyatı
H.Q. 160-cı ildə Mədinə şəhərində anadan olmuşdur.

Bəsrə, Kufə, Hicaz, Yəmən kimi ərazilərə səfər etmiş və alimlərdən hədis öyrənmişdir.

Ərəb xəlifəsi Abdullah Məmunun hakimiyyəti dövründə 1 il həbsdə olmuşdur. Həbsdən çıxdıqdan sonra bir müddət Herat şəhərində yaşamışdır.

H.Q. 236-cı ildə vəfat etmiş və indiki Məşhəd şəhərində dəfn olunmuşdur. Sonralar məzarı üzərində türbə-məscid kompleksi inşa olunmuşdur.

## Əsərləri
#"Əhvalat"
#"Həzrəti Rzanın (ə) şəhadəti"

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Şirvanlı məscidi (Amasya)

**Şirvanlı məscidi** — Türkiyənin Amasya şəhərində məscid. 1895-ci ildə Azərbaycanın Qarabağ və Şirvan bölgəsindən Amasyaya köçən azərbaycanlılar tərəfindən toplanan ianələr hesabına Şeyx Hacı Mahmud Əfəndi tərəfindən təkkə-təsəvvüf ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi, nəqşibəndi şeyxi Mir Həmzə Nigarinin şərəfinə inşa edilmişdir.

## Tarixi
Şirvanlı məscidi Azərbaycanın Qarabağ bölgəsindən olan Şeyx Hacı Mahmud Əfəndi tərəfindən Azərbaycanın Qarabağ və Şirvan bölgələrindən Amasiya şəhərində yaşayan Azərbaycan türklərindən toplanan ianələr hesabına 1895-ci ildə inşasına başlanmışdır. Amasyadakı məscidlərin əksəriyyəti dövlət adamları və nüfuzlu şəxslər tərəfindən tikdirilərkən, Şirvanlı məscidi bir mürşidin, Mir Həmzə Nigarinin adına, sevənləri və müridləri tərəfindən inşa edilmişdir. 1885-ci ildə Xarputda vəfat edən Mir Həmzə Nigarinin cənazəsi vəsiyyəti üzrə sonradan Amasyaya aparılaraq orada bir evin arxasasına dəfn edilmiş və söyləndiyi kimi Şeyx Hacı Mahmut Əfəndinin başçılığı ilə toplanan yardımlarla məzarın üzəri bir türbəylə örtülərək yanında bir məscid tikilmişdir.

Məscid kare planlı, tək qübbəli və tək minarəlidir. Tikintisində kəsmə daş və moloz daş malzəmlə birlikdə istifadə olunmuşdur. Şimal tərəfində dörd sütunlu, üç gözlü bir camaat yeri yerləşir. Klassik sütun başlıqlarının üzərindəki sivri kəmərlər qırmızı və bəyaz mərmər işlədilərək süslənmiş, bu bölümün üzəri üç kiçik qübbəylə örtülmüşdür. Ağ mərmərdən tikilmiş giriş qapısındaki naxışlar və motivlər türk memarlığı üslubunda qurulmuşdur.

Türbə məscidin şərq tərəfində yer alır və məscidə bitişikdir. Yenə karə planda tikilmiş türbəyə məscidin içindən böyük bir kəmərli qapı açılır. Məscidlə eyni memari xüsusiyyətlərə malikdir. Səkizgən sütunlu bir qübbə ilə örtülüdür. Türbənin yanında üç məzarın yerləşdiyi bir türbə də vardır. Mir Həmzə Nigari türbəsi Şirvanlı məscidinin şərqindədir və məscidə bitişikdir. Böyük bir qübbəsi olan geniş bir otaqdır. Məscidlə türbə arasında bir dəmir barmaqlıq var. Türbənin içində nəqşibəndi təriqətinin tanınmış şeyxlərindən olan Mir Həmzə Nigarinin məzarından başqa daha iki məzar, oğlu Siracəddin İsmayıl Əfəndi və xəlifələrindən əmisioğlu Mir Həsən Əfəndinin məzarı var. Bəzəməsiz olan lahitlerin birinin mərmər başlığı bitkisəl qabartma üslubundadır.

Məscid şəhərin mərkəzində, ana yol kənarında və İl Kültür və Turizm Müdirlüyü binasının qarşısında yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* http://kurumsal.kulturturizm.gov.tr/turkiye/genel/gezilecekyer/srvanli-azarler-cam
* İnal İ. M. K. Son Asır Türk Şairleri. C. 3. Dergah Yayınları. İstanbul:1988, s. 1210.
Peloponnes

**Peloponnes** () — Balkan yarımadasının cənub hissəsində yerləşən yarımada. Peloponnes həmçinin yarımadanın böyük bir hissəsini tutan Yunanıstanın periferiyası (inzibati vahid) adlanır. Yarımadanı Balkan yarımadası ilə Korinf bərzəxi birləşdirir. Yarımadanın sahəsi — 22 200 km², sahil xətti 1100 km; ən hündür nöqtəsi — Tayget silsiləsində yerləşən Ayos-İlios dağıdır (2404 m). Yarımadanın əhalisi — 902 min nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Aroaniya

## İstinadlar
Head & Shoulders

**Head & Shoulders** ()—Procter & Gamble şirkətinə daxil olan, 1961-ci ildə yaradılmış şampun markası.

## Tarixi

Procter & Gamble laboratoriyalarında 1950-ci ildən etibarən yeni anti-kəpək şampunun hazırlanması üzərində iş gedirdi. Araşdırmaçıların 10 ilə yaxın müddət ərzində apardıqları araşdırmaların sonunda tərkibində () maddəsi olan şampun hazırlandı.Laboratoriyalarda mütəxəssislər tərəfindən qarşıya qoyulan əsas məqsəd saçlarda kəpəyə qarşı effektiv ingreditentli şampun markası yaratmaq idi. XX əsrin ortalarında ABŞ-də aparılan rəy sorğuları zamanı kişilərin 65% qədərinin kəpək və buna bənzər problemlərdən əziyyət çəkdiyini göstərmişdi. Hazırlanan yeni məhsul ilk dəfə olaraq *mavi-yaşıl şampun formulu* adı altında 1961-ci ilin noyabr ayında Amerika Birləşmiş Ştatlarında satışa çıxarıldı.

Zamanla çeşitləri və dizaynı dəyişən şampun markası istehlakçılar tərəfindən böyük marağa səbəb oldu. Bazara çıxandan bir necə ay sonra 1961-ci ilin sonlarında adı *Head & Shoulders* formasında dəyişdirildi. Bu dəyişikliyin ardından isə şampun markasının köhnə rəngləri olan *mavi-yaşıl* rəng kombinatsiyası daha şəffaf olan ağ rənglə əvəzləndi. 1990-cı ildən etibarən çeşidlərinin müxtəlifliyində artım yaşanan *Head & Shoulders* markası baş və baş dərisi üçün eyni zamanda saçlar üçün müxtəlif həssaslıqlara malik doqquz ayrı şampun markasını istehsal etdi. Əsrimizdə aparılan kilinik araşdırmalardan müsbət cavab alan Procter & Gamble şirkəti özünün ən uğurlu şampun markası olan *Head & Shoulders* markasını *Aparılan kilinik araşdırmalar zamanı etibarlığı təsdiqlənmişdir.* devizi altında satışa çıxartdı.

ABŞ-dən sonra ilk xarici ölkələrdən biri kimi Meksika ərazisində satılan *Head & Shoulders* qısa zamanda Avropa qitəsində məşhurluq qazandı və Fransa, Almaniya, İspaniya, Hollandiya bazarlarında öz yerini tutdu. 1980-ci illərin ortalarına yaxın isə Çində satılmağa başlandı.
2011-ci ildə *Head & Shoulders* şampun markası özünün 50 illik yubley tədbirini qeyd etdi. Elə həmin il dermatoveneroloq tərəfindən aparılan rəy sorğularından sonra oraya maraqlı bir nəticə çıxdı. Belə ki, hər 10 dermatloqdan 9 nəfəri *baş dərisinin müdafiəsi və kəpəyə qarşı mübarizə* üçün müştərilərinə *Head & Shoulders* markasını məsləhət gördüklərini açıqladılar.

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan üzrə rəsmi facebook səhifəsi
* Kişilər üçün rəsmi "Twitter mikrobloqu"
* Qadınlar üçün rəsmi "Twitter mikrobloqu"
* Rəsmi "Youtube" kanalı
* Rəsmi Facebook səhifəsi
* Head & Shoulders Ərəb ölkələri üzrə rəsmi Facebook səhifəsi
* Head & Shoulders Türkiyə üzrə rəsmi Facebook səhifəsi

## İstinadlar
Fairy

**Fairy**  - Procter & Gamble şirkətinə daxil olan, 1950-ci ildə yaradılmış *qabların yuyulması üçün maye* markası. 1950-ci illərdə Fairy yalnız Böyük Britaniyada satılırdı. *Fairy*-nin ənənəvi rəngi hər zaman yaşıl olmuşdur. Marka yeni bazara çıxarıldığı dövrlərdə *Artıq sizin əlləriniz özünü, bu gün siz qab yuyarkən üzünüzü hiss etdiyiniz kimi rahat hiss edəcək.* devizi altında nümayiş etdirilmişdir.

Satıldığı bölgələrə görə markanın adında müxtəlif fərqliliklər yaransada bu gün marka məhz Fairy ilə məşhurluq qazanmışdır. Procter & Gamble laboratoriyalarında inkişaf etdirilən *Fairy* bu gün qoxu kombinatsiyası və qırmızı başlıqlı *PET* plastik bağlaması ilə daha müasir bir görkəm almışdır. *Fairy* Böyük Britaniya əldə etdiyi məşhurluq nəticəsində bu ölkədə qabyuyan maye əfsanəsinin əsasını təşkil edir.

Belə ki, bir çox sahələrin adları çəkiləndə ağıla yalnız bir markanın gəldiyi kimi qabyuyan maye sahəsindədə bu üstünlük *Fairy* markasına məxsusudur. Böyük Britaniyadan kənarda marka Dreft yuyucu tozlarının tərkib hissəsində satılır. *Fairy* markalı sabunlar əslində hələ 1927-ci ildə Nyukasl apon Tayn şəhərində Procter & Gamble şirkəti tərəfindən istehsal edilirdi.

## Tarixi xronika

* İlk *Fairy* 1898-ci ilin 28 dekabr tarixində satışa çıxarıldı. Maraqlı görünüşü ilə alıcıların diqqətini cəlb edən məhsul, istehlahçılar tərəfindən *zəngli musiqi qutusu* olaraq adlandırılmışdı.
* 1900-cı ilin 13 aprel tarixində *Fairy sabunları* təqdim edildi. Əslində həmin gün sabunlar satış üçün yox ümumi şəkildə təşkil edilmiş yarışda iştirak etmək üçün təqdim edilmişdi və o gün *Fairy sabunları* 500 funt sterlinq mükafat qazanaraq gələcək uğurlarının təməlini atmış oldu.
* 1920-ci illər *Fairy* sabunları və yuyucu vasitələri üçün tramvaylarda elanlar yerləşdirilməyə başlandı. Qısa zamanda Böyük Britaniyanın bir çox iri şəhərlərində mövcud olan ictimai nəqiliyyatda *Fairy* reklamlarına rast gəlmək mümkün idi.
* 1934-cü ildə markanın adının dəyişdirilməsi üçün təkliflər edilməyə başlanıldı. Ən uyğun adın tapılması müqavilində qalibə  1000 funt sterlinq həcmində mükafat belə ayrılmışdı. Qızğın müzakirələrdən sonra *Billy Bettersuds* adı qalib gəlsədə *Fairy* markasının adı heç bir zaman dəyişmədi və həmin addan heç vaxt istifadə olunmadı.

## Xarici keçidlər

* Azərbaycan üzrə rəsmi Facebook səhifəsi
GPSS

**GPSS** — Ümumi məqsədli simulyasiya dili() 1961ު-ci illərdə Geoffrey Gordon tərəfindən yaradılmış, ümumi məqsədli diskret zamanlı simulyasiya proqramlaşdırma dilidir.
Dil əsas olaraq proqramlaşdırma bilməyən analizçilər üçün, trafik və növbə sistemlərini modellşdirmək üçün yaradılıb.
Dildə 53 blokdan istifadə olunur.
## Sadə nümunə
Aşağıdakı nümunə GPSS proqramından götürülüb və proqramın əsas məqsədini özündə ehtiva edir.
Nümunədə bərbər dükanının bir günü modelləşdirilib.

Müştərilər dükana daxil olur, əgər bərbər məşğuldursa (hər hansı bir müştəri xidmət alır) sırada gözləyir. Bu sistemdə xidmət(FCFS-first come-first served) ilk gələn – ilk xidmət olunur prinsipi ilə göstərilir. Müştəriyə xidmət olunduqdan sonra o sistemi tərk edir. Burdakı məqsəd gələn müştəri sayından və xidmət sürətindən asılı olaraq müştərilərin sırada gözləmə müddətlərinin tapılmasıdır.

`
       SIMULATE               ; Define model
 *
 *  Model segment 1
 *
       GENERATE 18,6          ; Customer arrive every 18±6 mn
       QUEUE    Chairs        ; Enter the line
       SEIZE    Joe           ; Capture the barber
       DEPART   Chairs        ; Leave the line
       ADVANCE  16,4          ; Get a hair cut in 16±4 mn
       RELEASE  Joe           ; Free the barber
       TERMINATE              ; Leave the shop
 *
 *  Model segment 2
 *
       GENERATE 480           ; Timer arrives at time = 480 mn
       TERMINATE 1            ; Shut off the run
 *
 *  Control cards
 *
       START     1            ; Start one run
       END                    ; End model
`

Yuxarıdakı kodun icrasına uyğun nəticə aşağıdakı kimi alınır.

`<pre>
FACILITY           AVERAGE            NUMBER        AVERAGE         SEIZING      PREEMPTING
                UTILIZATION          ENTRIES       TIME/TRAN       TRANS. NO.    TRANS. NO.
       Joe            .860               26          15.884              26

QUEUE        MAXIMUM    AVERAGE     TOTAL      ZERO      PERCENT   AVERAGE   $AVERAGE       TABLE    CURRENT
            CONTENTS    CONTENT    ENTRIES    ENTRIES     ZEROS  TIME/TRANS TIME/TRANS     NUMBER   CONTENTS
  Chairs           1       .160        27         12       44.4      2.851      5.133                      1
$AVERAGE TIME/trans = AVERAGE TIME/TRANS EXCLUDING ZERO ENTITIES</pre>`

Yuxarıdakı alınmış nəticə onu göstərir ki, bərbər vaxtının 86%-in məşğul olub. 26 müştəriyə xidmət edib və hər biri üçün ortalama olaraq 16 dəq vaxt sərf edib.
Alınmış nəticə həmçinin onu göstərir ki,1 müştəri öz sırasın gözləyir, ümumi sıraya daxil olmalar 27-dir bunlardan 12-si sıra gözləmədən xidmət alıb. Ümumi olaraq orta gözləmə vaxtı 2.851&nbsp;nm və növbədə olmuş  15(27-12=15) müştəri 5.133&nbsp;nm gözləyib.
## Əsas Versiyaları
* GPSS I (1961)
* GPSS II (1962)
* GPSS III (1965)
* GPSS/360 (1967)
* GPSS V (1975)
* GPSS/H (1978)
* GPSS/PC (1984)
* Micro-GPSS (1) (1990)
* GRAMOS-GPSS (1993)
* GPSS World (1993)
* Micro-GPSS (2) (1996).

## Həmçinin bax
*Model
*Modelləşdirmə
*Kütləvi xidmət sistemləri
## Xarici Keçidlər
*http://www.minutemansoftware.com/simulation.htm
*http://agpss.com
Senryu

**Senryu** () — Yapon poeziyasındakı janrlardan biri. Senryu 3 sətirdən ibarət olub 5-7-5 heca sisteminə əsaslanır. Hokkudan fərqli olaraq, senryuya kireci (kəsmə söz) daxil deyil, və ümumiyyətlə kiqo, və ya mövsüm sözü daxil etmir.
Yusif Qasımov (siyasətçi)

**Yusif İbad oğlu Qasımov** () — Azərbaycan SSR ədliyyə naziri, Azərbaycan SSR Muğan mahalı (Petropavlovka dairəsi) Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri (1920).

## Həyatı

### Erkən illəri
Yusif Qasımov 1896-cı ildə Cavad qəzasında anadan olmuşdur.

### Kommunist Partiyasında fəaliyyəti
1918-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olub. 1918-ci il oktyabrın 20-də Qazax Müəllimlər Seminariyasında tarix fənləri üzrə müəllim olub.

1920-ci ildə Azərbaycan SSR Muğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri olub. Onun sözlərinə görə, 1920-ci illərin ikinci yarısında Azərbaycan kommunist partiyasında rəhbərliyində iki dəstə var idi: Birinci dəstəyə Mircəfər Bağırov, Ruhulla Axundov, Hüseyn Rəhmanov, Həbib Cəbiyev, ikinci dəstəyə isə Sultanməcid Əfəndiyev, Qəzənfər Musabəyov və o özü daxil idi.

1927-ci il noyabrın 19-da "Kommunist" qəzetinin Əhməd Triniç birlikdə redaktoru təyin edilib. 1930-cu illərdə Mərkəzi Komitənin katibi Vladimir Polonski, Nazirlər Sovetinin sədri Mir Cəfər Bağırov, Azərbaycan Respublikanın ikinci katibi isə Yusif Qasımov olmuşdur. Mir Cəfər Bağırov Daxili İşlər orqanında rəhbər olarkan Yusif Qasımovla arası olmamışdır. 1932-ci ildə fəalların yığıncağında Bağırovla Polonski birləşib Yusif Qasımovu işdən azad etmək üçün plan qururlar. Hər iki tərəfdən çıxışlar olur. Yığıncaqda Azərbaycan şairi Zülfüqar Əhmədzadə də çıxış etmişdi:

Məhz həmin çıxışdan sonra Zülfüqar Əhmədzadə Sovet hakimiyyəti tərəfindən "Xalq Düşməni" elan edildi. 1934-cü ildə Yusif Qasımov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının "Qaliblər syezdi — XVII syezd" Leninqrad partiya təşkilatından nümayəndə seçilib.

1937-ci ilin iyun-sentyabr aylarında Şərq-Sibir bölgəsinin ikinci katibi olub. Həmin dövrdə NKVD SSRİ-nin 30.07.1937-ci il tarixli 00447 saylı əmri ilə yaradılan xüsusi üçlüyün tərkibində olub, Stalin repressiyasında aktiv iştirak edib.

### Həbs olunması və son illəri

1937-ci il 24 sentyabrda həbs olunub. RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 58–1a, 58–8, 58–11 maddələrinin Leninqradda anti-sovet sağçılar təşkilatı iştirakçısı kimi ittiham olunub. 19 aprel 1938-ci il tarixli Stalinin edam siyahısında ölüm hökmünə məhkum olunsa da, 1938-ci il aprelin 21-də SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası onu 20 il əmək düşərgəsinə məhkum etdi. 1955-ci il əmək düşərgəsindən azad olunub və cinayətinin olmamasına görə reabilitasiya olunub. 1955-ci ildə Yusif Qasımovun məhkəmədə verdiyi ifadəyə görə, o, Lavrenti Beriya və Boqdan Kobulov ona qarşı istifadə edilən döyülmələr nəticəsində, Aleksandr Uqarov və Sergey Sobolyevın üzərinə böhtan atmağa məcbur oldu.

1957-ci il noyabrın 15-də Yusif Qasımov Bakıda vəfat etdi və I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

### Şəxsi həyatı
Abram adlı oğulluğu olub.

## İrsi
Salyan şəhərində küçə və 4 saylı orta məktəb onun adını daşıyır.

## Təltif və mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Шатуновская О. Г. Об ушедшем веке. Рассказывает Ольга Шатуновская
E.ə. 510

## Hadisələr
* Sparta çarı Kleomen Afinaya hərbi yürüşü başlatdı.

## Doğumlar
* Kimon — Yunan-İran müharibələri dövrünün afinalı sərkərdəsi.

## Vəfatlar

## İstinadlar
Fənərbaxça QVK

**"Fənərbaxça" Opet** (*Universal sponsorun adı*) — Acıbadem Qadınlararası Voleybol 1. Liqasında mübarizə aparan Türkiyə qadın voleybol klubudur. Fənərbaxça idman klubunun voleybol şöbəsidir. Qadın voleybol klubu idman klubunun Fənərbaxça Peşəkar Futbol Klubu və Fənərbaxça Ülker Basketbol Klubunun ardından ən çox vəsait yatırdığı kollektivdir. Klub ev oyunlarını "Burhan Fələk" idman sarayında oynayır.

## Tarixi
Fənərbaxçanın Türkiyə çempionatında ilk çempionluğu 2009-2010 mövsümünə təsadüf edir. Elə həmin il sarı mələklər CEV Kubokunda üçüncülük yaşamışdı.

Növbəti mövsüm isə Fənərbağça üçün "kubok yağışı" başladı. Komanda ilk olaraq, mövsümün əvvəlində "Türkiyə superkuboku"nu, mövsümün axırlarında isə "Türkiyə kuboku"nu ən sonda da "Türkiyə çempionatı"nı qazanaraq ölkəsindəki bütün kubokları başı üzərinə qaldırdı. Bu titulları qazanmaq fənərlilər üçün heç də asan olmadı. Fənərbağça ikinci çempionluğu yaşayarkən  ilk olaraq yarımfinalda əzəli rəqibi Qalatasarayı finalda isə  Vakıfbank Günəş Sığortanı məğlub edərkən rəqiblərini hər üç oyunda məğlub etmişdir. (Oyunlar komandalardan biri üç qələbə qazanana qədər davam edirdi) Fənərbağça uğurlu mövsümündə bir də Avropa İndesit Çempionlar Liqasını qazanmağa çox yaxın idi, lakin müvafiq turnirin finalında İtaliyanın Berqamo komandasına məyus olan  sarı - lacivərtlilər sonda turnirin gümüş medalına yiyələndilər.

2010-cu ildə komanda dövrün ən güclü baş məşqçisi sayılan braziliyalı Joze Roberto ilə müqavilə imzalayaraq rəqiblərinə göz dağı verdi.

2011-ci ildə komanda "Kulublararası Dünya Çempionatı"nın finalında Braziliya komandası Osaskuya qalib gələrək dünya çempionu oldu. Həmin il Avropa İndesit Çempionlar Liqasında üçüncü yer olan komanda növbəti mövsüm turnirin qalibi olaraq muzeyini daha bir kubokla  zənginləşdirdi.

2014-cü ildə Fənərbağça CEV Kubokunda uğurlu bir mövsüm keçirmişdi. Finala gedən yolda Azəryol Bakını iki matçda da rüsvay edən sarı-lacivərdlilər heç bir oyunda set itirməyərək növbəti mərhələyə yüksəlmişdi. Finalda Rusiyanın Uraloçka-NTMK komandasına rəqib olan fənərbağçalılar səfərdə "3-2" hesabı ilə qələbə qazanmışdı. Evdə də eyni rəqibi "3-0" hesabı ilə yenən komanda ilk dəfə qazandığı kuboku azərkeşləri önündə qaldırmış və ikinci Avropa zəfərini qazanmışdı.

## Heyəti

*2013-14 mövsümü üçün*

## Həmçinin bax
*Fənərbaxça Kişi Voleybol Klubu
*Fənərbaxça Kişi Futbol Klubu
*Fənərbaxça Kişi Basketbol Klubu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi Sayt  
*"CEV" saytında "Fənərbaxça"
Maks Tilke

**Maks Tilke** () — Almaniya rəssamı və etnoqrafı. 1912–1913-cü illərdə Qafqaza səyahət etmişdir. O, yerli xalqların milli geyimləri haqqında məlumat verən çox sayda rəsm əsərinin müəllifidir.

## Əsərləri
* Tilke, Max Karl.  “Orientalische Kostüme in Schnitt und Farbe.” Berlin: E. Wasmuth, 1922. 
** Tilke, Max Karl.  indiana.edu '''“Oriental Costumes Their Designs and Colors.”'''  Berlin: E. Wasmuth, 1922. 
* Tilke, Max Karl.  “National Costumes from East Europe, Africa and Asia.”  New York, Hastings House, 1978.
* Tilke, Max Karl.  “Costume Patterns and Designs.”  New York, Rizzoli, 1990.
* Wolfgang Bruhn, Max Tilke. A Pictorial History of Costume from Ancient Times to the Nineteenth Century.
* Magnus Hirschfeld/ Max Tilke: "Die Transvestiten - eine Untersuchung über den erotischen Verkleidungstrieb mit umfangreichem casuistischen und historischen Material" (2nd edition)
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Vollmer, Hans: "Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler des XX. Jahrhunderts."
* Thieme, Ulrich/Becker, Felix: "Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart." 
* Jelavich, Peter: Berlin cabaret. Harvard 1996 (2nd Edition), p.&nbsp;86-88.

## Xarici keçidlər

* Lipperheidische Kostümbibliothek, Berlin, Germany
İslandlar

**İslandlar** () — əsasən İslandiyada yaşayan millət. İslandların ümumi sayı 457 min nəfərdir. Onlardan təminən 300 mini İslandiyada, 89 mini Kanadada, 50 mini ABŞ-də, 15 mini Danimarkada, 3 700 nəfər isə Norveçdə yaşayır. İsland dilində danışırlar. Dini baxımdan islandlar protestantdırlar (lüteran), buna baxmayaraq, ənənəvi inanclarını qoruyub saxlayıblar.
Kvame Nkruma

**Kvame Nkruma** (; ) — Qanalı filosof, sosioloq və politoloq. Müstəqil Qananın ilk baş naziri (1957–1960) və ilk prezidenti (1960–1966). Feldmarşal (1965).

## İstinadlar
Rinat Əhmədov

**Rinat Əhmədov** () — məşhur Donetsk biznesmeni, milyarder, Ukraynanın ən varlı insanı; Şaxtyor futbol klubunun və "Sistem Kepital Menecment" şirkətinin sahibi və Ukrayna Ali Radasının Regionlar Partiyasından olan deputatıdır.

2001-ci ildə Donetsk Milli Universitetindən məzun olmuşdur.

## İstinadlar
Qustavo Lima

**Qustavo Lima** () — Braziliyalı müğənni, musiqiçi və söz yazıçısı.

2014-cü ildə artq çoxdan populyarlıq qazanmış "balada boa" musiqisi Lionel Messinin çəkildiyi reklamda səsləndirilib. Qustavo Limanın əsl adı Nivaldo Batista Limadır.

1989-cu ildə Braziliyada anadan olub. Luan Santana və Michel Teló ilə musiqi layihələri vardır.

**"Balada"** mahnısı başda Avropa olmaqla birliktə bir çox ölkədə müvəffəqiyyət əldə etmişdir.

## Təkli musiqiləri (Sinql)
* 2009: "Rosas, versos e vinhos"
* 2010: "Inventor dos amores"
* 2011: "Cor de ouro"
* 2011: "Refém"
* 2011: "Balada"
* 2012: "60 Segundos"
* 2012: "Gatinha assanhada"
* 2012: "Fazer beber"
* 2013: "Doidaça"
* 2013: "Diz pra mim"
* 2013: "Fui fiel"
* 2013: "Tô solto na night"
* 2014: "10 Anos"
* 2014: "Que mal te fiz eu (Diz-me)"
* 2014: "Se é pra beber eu bebo"
* 2015: "Você não me conhece"
* 2015: "Tá faltando eu"
* 2015: "Não paro de beber"
* 2016: "Que pena que acabou"
* 2016: "Homem de Família — DVD 50/50"

## İstinadlar
Ani mesajlaşma

**Ani mesajlaşma** (ing. instant messaging (= IM) ~ ru. мгновенный обмен сообщениями ~ tr. anlık mesajlaşma) – İnternet üzərindən real vaxt rejimli mətn ötürməsini təklif edən onlayn söhbətin tipidir. qısa mətn məlumatının şəbəkənin başqa istifadəçilərinə proqram təminatı vasitəsilə ani olaraq göndərilməsi; AOL Instant Messenger, Windows Live Messenger, ICQ, yaxud UNIX sistemində talk komandası belə proqramlardandır. Kompüterlərlə yanaşı, ani məlumatlar veb-səhifələrdən və mobil telefonlardan da göndərilə bilər.

## Ədəbiyyat
* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbrahim xan

* İbrahim xan Şadlı — Şadlı elinin elbəyi, Fətəli şah Avşarın sərkərdəsi.
* İbrahim xan Münşizadə — İran Kazak diviziyasının polkovniki
* İbrahim xan Qovanlı-Qacar — Şair, vali.
* İbrahim xan Zülqədər — Şah Təhmasib Səfəvi dövründə Fars əyalətinin bəylərbəyi idi.
* İbrahim xan Ustaclı — Qızılbaş əmiri, I Şah Abbas Səfəvinin sərkərdəsi, Sərəxsin hakimi.
* İbrahimxəlil xan — Qarabağ xanı.
* İbrahim xan Əfşar — Nadir şahın qardaşı
* IV İbrahim xan Qaraxani — 

## Həmçinin bax
* İbrahim
* İbrahim şah
* İbrahimli
* İbrahimov
Paris poqromu (1961)

**Paris poqromu** — 1961-ci ilin 17 oktyabr günü Parisdə Əlcəzair Azadlıq Mübarizəsi zamanında gerçəkləşən poqrom.

Paris polis rəisi Moris Paponun təlimatıyla fransız polisi 30.000-ə yaxın əlcəzairli nümayişçiyə hücum etmişdir. 37 il ərzində poqromu inkar edən Fransa hökuməti 1998-ci ildə 40 nəfərin ölümünü qəbul etsə də, təxminlərə görə ölü sayı 200-dən çoxdur.

1999-cu ildə tarixçi Jan-Lyuk Eynadinin Paponu məhkəməyə verməsi və məhkəməni udması ilə poqrom isbat olunur. Polis arxivlərinə görə Papon nümayişlərin sakitləşdirilməsi üçün polislərdən "sərt" davranmaqlarını istədiyini və bunu etdikdən sonra onları "qoruyacağını" demişdir. Nümayişçilərin çoxu polis tərəfindən vurulub yaralandıqdan sonra körpüdən Sen çayına atılaraq, eləcə də Paris polis qərargahının həyətində, metro stansiyalarında və s. yerlərdə öldürülmüşdür.

2001-ci il oktyabrın 17-də poqromun 40-cı ildönümündə, poqrom gerçəkləşən yerlərdən biri olan Sent-Mişel körpüsündə həlak olanların xatirəsinə lövhə asılmışdır.

2022-ci ilin iyununda “Mediapart” qəzeti de Qollun prezidentliyinin məxfiliyi ləğv edilmiş arxiv sənədlərini təqdim edir ki, bu da Respublika Prezidentinin qırğın və Fransa polisinin 17 oktyabrda törətdiyi cinayət əməllərindən və aşağıdakılardan tez xəbərdar olduğunu təsdiqləyir. həftələr. Həmin dövr üzrə ixtisaslaşmış tarixçilər qəzetə təsdiq edirlər ki, bu sənədlər general de Qollun qətliamdan sonrakı günlərdə vəziyyətlə bağlı məlumatlandırıldığını təsdiqləyir. Bəzi sənədlər Şarl de Qollun günahkarları cəzalandırmaq və Fransa polisi daxilində cəzasızlığın yaradılmasından imtina etmək istəyini göstərir. Tarixçi Gilles Manceronun fikrincə, de Qollun sanksiyalar istəyinin qarşısı onun siyasi çoxluğunu parçalamaq qorxusundan aldı.

## Mənbə
* Swedenburg, Ted. "Islamic Hip-Hop versus Islamophobia" in Mitchell, Tony. (Ed) Global Noise. 2002. s. 77
Milli Qurtuluş Cəbhəsi (Əlcəzair)

**Milli Qurtuluş Cəbhəsi** (; , *Jabhat al-Taḩrīr al-Waţanī‎‎*) — Əlcəzairdə milliyətçi siyasi partiya. Əlcəzair müharibəsi zamanı əsas milliyətçi hərəkat olmuşdur. Bu, 1989-cu ildə digər partiyalar qanuniləşdirilənə qədər Əlcəzair dövlətinin yeganə hüquqi və hakim siyasi partiyası idi.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Derradji Abder-Rahmane, *The Algerian Guerrilla Campaign: Strategy & Tactics*, Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1997.
* Derradji Abder-Rahmane, *Concise History of Political Violence in Algeria in Arms: Brothers in Faith, Enemies in Arms*, Vol. 1, Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, September 2002.
* Derradji Abder-Rahmane, *Concise History of Political Violence in Algeria in Arms: Brothers in Faith, Enemies in Arms*, Vol. 2, Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, November 2002.

## External links

*
Karlos Saavedra Lamas

**Karlos Saavedra Lamas** () — Argentinanın sabiq xarici işlər naziri; Nobel Sülh Mükafatı laureatı (1936)

1936-cı ildə Boliviya ilə Paraqvay arasındakı müharibəni bitirmək üçün mübarizə apardığına görə ona Nobel Sülh Mükafatı verilmişdir. Lamas vəfat edəndən sonra mükafat bir neçə nəfərin əlinə keçir. 1990-cı illərin əvvəllərində isə onu bir amerikalı kolleksiyaçı Cənubi Amerika ölkələrinin birindəki zərgərlik dükanından almışdı. 2014-cü ilin martında isə ABŞ-nin Merilend ştatındakı "Stack's Bowers" auksion evi həmin mükafatını rekord qiymətə - 1,1 milyon dollara satmışdır.

## İstinadlar
Kuzyanın anası

**Kuzyanın anası** () və ya **Kuzyanın anasını göstərmək** — rus dilində frazeoloji birləşmə. Təhdid mənasını bildirir. Tez-tez kiminsə ünvanına istehzalı təhdid kimi istifadə olunur.

İfadə rus ədəbiyyatında da tez-tez işlənilir. Məsələn, rus yazıçısı Anton Çexovun "Buqələmun" hekayəsində.

Fərqli bir formada, “Biz sizə Kuzyanın anasını göstərərik!” () formasında SSRİ siyasi xadimi Nikita Xruşşov tərəfindən düşmən ölkələrin nümayəndələrinin ünvanına istifadə olunmuşdur. Belə ki, 1959-cu ildə Xruşşov bu ifadəni ABŞ-nin vise-prezidenti Riçard Niksona qarşı istifadə etmişdir.

## İstinadlar
Markos Pontes

**Markos Pontes** (; ) — Braziliyanın ilk kosmonavtı.

## Həyatı
Markos Pontes 11 mart 1963-cü ildə Braziliyada, San-Paulo ştatının Bauru şəhərində anadan olub.

1998-ci ildə NASA-ya göndərilib. Orada Pontes kosmik uçuşlara hazırlıq keçib. 2000-ci ilin dekabr ayında NASA-nın astronavtı elan edilib. Pontes hələ 2003-cü ildə kosmosa uçmalıydı. Lakin "Kolumbiya" şatlının qəzasından sonra bütün şatlların uçuşları təxirə salındı.

Braziliya ilə Rusiya arasında 2 sentyabr 2005-ci ildə imzalanmış müqavilə Pontesa kosmik uçuş etməyə şərait yaradıb. Beləliklə, bort mühəndisi olan Markos Pontes 30 mart 2006-cı il tarixində Baykonur kosmodromundan **"Soyuz TMA-8"** kosmik gəmisində kosmosa uçdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Markos Pontesin NASA-nın rəsmi saytında tərcümeyi-halı