Film qrupu

**Film qrupu** — film və ya bədii ekran əsəri istehsalı məqsədilə bir istehsal şirkəti tərəfindən işə götürülən şəxslərdən ibarət qrupdur. Ekipaj aktyor heyətindən, yəni kamera qarşısına çıxan və ya filmdəki personajlara səs verən aktyorlardan fərqlənir. Film qrupu həmçinin prodüserlərdən də fərqlənir, çünki prodüserlər adətən film studiyasının və ya filmin əqli mülkiyyət hüquqlarının müəyyən hissəsinə sahib olan şəxslərdir. Film qrupu müxtəlif bölmələrə (departamentlərə) ayrılır və bu bölmələrin hər biri istehsal prosesinin konkret bir sahəsi üzrə ixtisaslaşmış olur. Film qrupundakı vəzifələr texnoloji dəyişiklikdən qaynaqlanaraq dəyişsə də, bir çox ənənəvi peşələr XX əsrin əvvəllərindən bəri mövcuddur və fərqli ölkələrdə, mədəniyyətlərdə geniş yayılmışdır.

## Rejissor
'''Rejissor''' (**Director**) filmin çəkilişini idarə edən şəxsdir. Rejissor adətən film setində ən yüksək səlahiyyətə sahib olur. Ümumiyyətlə, rejissor filmin bədii və dramatik cəhətlərinə nəzarət edir, ssenarini (və ya ssenari mətnini) vizual olaraq canlandırır və bu vizyonun gerçəkləşməsi üçün texniki heyətə və aktyorlara rəhbərlik edir. Rejissor, həmçinin aktyor heyətinin seçilməsi, istehsalat dizaynı və kino çəkilişinin yaradıcılıq aspektlərində əsas rol oynayır. Avropa İttifaqının qanunvericiliyinə əsasən, rejissor filmin müəllifi hesab olunur.

Rejissor, aktyor heyətinə və texniki komandaya istiqamət verir və nəticədə bir filmin gerçəkləşməsini və tanınmasını təmin edən ümumi bir vizyon yaradır. Rejissorlar fərqli yaradıcılıq baxışları arasındakı mübahisələri tənzimləyə bilməli və eyni zamanda filmin büdcə çərçivəsində qalmağı bacarmalıdırlar.
Film rejissoru olmağın bir çox yolu var. Bəzi rejissorlar karyeralarına ssenari müəllifi, operator (kinematoqraf), film redaktoru və ya aktyor kimi başlamışlar. Digərləri isə kino məktəbi bitirmişlər.
Rejissorlar fərqli yanaşmalardan istifadə edirlər. Bəziləri sadəcə ümumi süjet xəttini müəyyən edir və aktyorlara dioloqları improvizasiya etməyə icazə verir. Digərləri isə hər detala tam nəzarət edir və aktyorlar ilə texniki heyətdən dəqiq şəkildə təlimatlara əməl etməyi tələb edirlər.
Bəzi rejissorlar ssenariləri özləri yazır və ya uzunmüddətli əməkdaşlıq etdikləri ssenaristlərlə birlikdə yazırlar. Bəziləri filmlərində özləri də rol alır, montaj işini görür və hətta film üçün musiqi bəstələyirlər.
## İstehsalat
**İstehsalat** (**Production**) adətən ayrıca bir şöbə kimi deyil, bir sıra funksional qruplardan ibarət bir struktur kimi qəbul olunur. Bu qruplara filmin prodüserləri və icraçı prodüserləri, eləcə də istehsalat ofisinin heyəti — məsələn, istehsalat meneceri, istehsalat koordinatoru və onların köməkçiləri daxildir. Bundan əlavə, müxtəlif ikinci rejissorlar, mühasibat heyəti, bəzən isə məkan üzrə menecer və onun köməkçiləri də istehsalat qrupuna daxil ola bilər.

'''Prodüser''' (**Producer**)
: Bir film prodüseri film istehsalı üçün lazımi şəraiti yaradır. Prodüser layihəni başlayır, əlaqələndirir, nəzarət edir və maliyyə toplama, əsas heyətin işə götürülməsi və distribyutorlarla razılaşmalar kimi məsələləri idarə edir. O, film istehsalının bütün mərhələlərində — layihənin hazırlanmasından tamamlanmasına qədər iştirak edir. Bir filmdə bir neçə prodüser ola bilər və onlar inkişaf, maliyyələşdirmə və ya istehsal kimi müxtəlif sahələrdə rol ala bilərlər.

**İcraçı prodüser** (**Executive Producer**)
: İcraçı prodüser — ilkin tərifə görə, film istehsalının texniki aspektlərində iştirak etməyən, lakin layihənin istehsala keçməsini təmin etmək üçün maliyyə və ya yaradıcılıq baxımından rol oynayan prodüserdir. Lakin bu gün bu titul xüsusilə bədii filmlərdə qeyri-müəyyən xarakter alıb. 1980-ci illərdən etibarən xətt üzrə prodüserə (line producer) getdikcə daha çox icraçı prodüser titulu verilir, layihəni başlayan əsas prodüser isə “prodüser” (“produced by”) kimi qeyd olunur. Bəzi layihələrdə isə əksinə olur — xətt üzrə prodüser “prodüser” kimi göstərilir. Beləliklə, bu iki titul faktiki olaraq bir-biri ilə əvəzolunan hala gəlib və onların dəqiq tərifi yoxdur.
### İstehsalat ofisi
**Xətt prodüseri** (**Line producer**)
: Xətt prodüseri studiya və ya baş prodüserlə istehsalat meneceri arasında əlaqələndirici şəxsdir və istehsalat büdcəsinin idarə olunmasına cavabdehdir. Bu vəzifənin adı, onun gündəlik olaraq işin "xəttində" (yəni prosesin mərkəzində) olan və layihə üçün lazım olan resursları təmin etməkdən məsul şəxs olması fikri ilə əlaqələndirilir.
**İstehsalat assistentləri** (**Production assistants**)
: İstehsalat assistentləri istehsalat ofisində və ya müxtəlif şöbələrdə ümumi tapşırıqlarda kömək edirlər, məsələn, birinci rejissor assistentinə çəkiliş meydançasının idarə olunmasında yardım etmək kimi.