open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basketbol üzrə Uruqvay çempionatı

Basketbol üzrə Uruqvay çempionatı — (İspan dilində: Liga Uruguaya de Basketball) — Uruqvayda kişilərdən ibarət basketbol komandaları arasında turnir.

## Çempionların siyahısı

## Xarici keçid
* Официальный сайт Федерации баскетбола Уругвая 
* urubasket.com 
* basketdigital.com 

## İstinadlar
Mak-Qi adaları

**Mak-Qi adaları**  —  Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Adaların ən hündür nöqtəsi 52 metrdir. 
## Yerləşməsi
Mak-Qi adaları arxipelaqın şimalında yerləşir. Adalar italyan boğazında, Cekson adası adası ilə Payer adası arasında yerləşir. Mak-Qi adaları Cekson adasından 1&nbsp;km cənubda, Payer adasından isə 4&nbsp;km şimaldadır. 
## Təsviri
Qrup iki adadan ibarətdir. Cənubda yerləşən adanın uzunluğu 2&nbsp;km, şimalda yerləşən adanın uzunluğu isə 800 metrdir. Adaların ikisi də buzdan azaddır. iri adanın hündürlüyü 52 metrdir. kiçik adada isə yüksəklik yoxdur. 
Adalar amerikan alimi Uilyam Mak-Qinin () şərəfinə adlandırılmışdır. Mak-Qi adalarının ayrılıqda adaları yoxdur. 
## Xəritə
*Xəritə
## İstinadlar
Oyun qurucu

Oyun qurucu məşqçinin verdiyi tapşırıqları anlamalı və yerinə yetirməli, oyunun tempinə nəzarət etməlidir. Hücumların başladılması və inkişafı da onun vəzifələrindəndir.

**Bu mövqedəki oyunçular**:

**NBA-də**: Kris Paul, Derrik Rouz, Toni Parker, Stiven Kurri, Kayri Irving, Rasl Vestbrook, Rajon Rondo və s.
Xoxştetter adaları

**Xoxştetter adaları** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqına daxil olan 3 adadan ibarət arxipelaq. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Adalar kiçikdən böyüyə doğru şimal-qərbdən cənub-şərqə uzanır.

## Təsviri
Arxipelaqa daxil olan ən qərbdə yerləşən ada Albatros adlanır. O bir qayadan ibarətdir. Maksimal hündürlüyü 44 metrdir. Mərkəzdə yerləşən sahəsinə görə ikinci böyük ada Orta Xoxştetter adasıdır. Onun maksimal hündürlüyü 10 metrdir. Şərqdə yerləşən və arxipelaqın ən böyük adası isə Cənubi Xoxştetter adasıdır. Onun maksimal hündürlüyü 181 metrdir. Adada Ermak buzlağı yerləşir. Ada alman sülaləsi şərəfinə adlandırılmışdır.

## Xəritə
* Xəritə
Akademik Ziyad Səmədzadə (film, 2010)

***Akademik Ziyad Səmədzadə*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Miri Rzayev tərəfindən 2010-cu ildə çəkilmişdir. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, iqtisad elmləri doktoru, professor, görkəmli iqtisadçı Ziyad Səmədzadə haqqındadır.

## Məzmun
Film Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, iqtisad elmləri doktoru, professor, görkəmli iqtisadçı Ziyad Səmədzadənin həyatı və elmi fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Yaqub Əlioğlu
Rejissor: Miri Rzayev
Operator: Adil Abbasov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2010-cu ilin Azərbaycan filmləri
2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Məhəbbət Qarabağlı

**Məhəbbət Qarabağlı** (tam adı: **Məhəbbət İsmayıl oğlu Qarabağlı**; ) — Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1999-2005)

## Həyatı
Məhəbbət Qarabağlı 5 may 1941-ci ildə Gürcüstanın Bolnisi rayonunun Kvemo-Bolnisi kəndində anadan olmuşdur.

1956-cı ildə kənd 8 illik, 1958-ci ildə isə Bolnisi rayon orta məktəbini bitirmiş və elə həmin il Bolnisi Rayon Xalq Maarifi Şöbəsinin əmri ilə doğma kənd 8 illik məktəbinə ibtidai sinif müəllimi təyin edilmişdir. Orada uğurla işləyərək iki il pedaqoji iş stajı topladıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Çalışqanlığı və ictimai fəallığı ilə başqalarından seçilərək hələ birinci kursda ikən institutun Tələbə Elmi Cəmiyyətinə sədr seçilmişdir. Bir neçə dəfə qonşu ölkələrdə keçirilən tələbə elmi konfranslar çıxış edərək təhsil aldığı ali məktəbi təmsil etmişdir.

Məhəbbət Qarabağlı 1966-cı ildə ali təhsilini başa vuraraq, təyinatla Mingəçevir şəhər 11 nömrəli orta məktəbə ixtisası üzrə müəllim göndərilmişdir. 1970-ci ildə şəhər 7 nömrəli 8 illik məktəbə, 1976-cı ildə isə şəhər 14 nömrəli orta məktəbə direktor təyin edilmişdir.

1976-1978-ci illərdə Azərbaycan KP MK yanında Marksizm-Leninizm Universitetinin qiyabi şöbəsində təhsil almış və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1977-ci ildən Mingəçevir Şəhər Xalq Maarif Şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.

1982-ci ildə Mingəçevir şəhər XDS İcraiyyə Komitəsi sədrinin I müavini, 1990-cı ildə isə alternativ səsvermə yolu ilə Mingəçevir Şəhər Sovetinə sədr seçilmişdir. 1995-ci ilin sonuna qədər həmin vəzifədə çalışmışdır.

1999-cu ilin iyun ayının 28-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinə başçı təyin edilmiş və 30 aprel 2005-ci ilə qədər bu vəzifədə işləmişdir.

2005-ci ildə Bakı Şəhər Baş Təhsil İdarəsinə rəis, 2006-cı ildə isə yeni yaradılmış Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinə müdir müavini təyin edilmişdir.

25 dekabr 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

## Mükafatları
*"Şərəf nişanı" ordeni
*"Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı
*SSRİ-nin "Maarif əlaçısı"
*Azərbaycan Respublikası Maarif Nazirliyinin "Qabaqcıl maarif xadimi" döş nişanı
*"Qızıl qələm" media mükafatı

## Ailəsi
İki oğlu, bir qızı və altı nəvəsi var.

## İstinadlar
Kəklikotu (film)

**Kəklikotu** tammetrajlı bədii filmi rejissorlar Cəfər Axundzadə və Vüqar İslamzadə tərəfindən 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır.

## Məzmun
Meyvə-tərəvəz satmaq üçün paytaxta gedən dayı (*[[Müşfiq Şahverdiyev]]*) və bacıoğlu (*[[İslam Mehrəliyev]]*) başqasına çatacaq bir kisə "kəklikotu"nu yolda satırlar. Sən demə, kisədəki kəklikotu deyilmiş. Milyonla ölçülən bu əmanətin yiyəsindən yaxa qurtarmaq isə qəliz məsələdir.

## Film haqqında
Film komediya, macəra janrındadır. 2017-ci ilin dekabrından kinoteatrlardadır.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Baş prodüser:** Cəfər Axundzadə
: **Ssenari müəllifi:** Vüqar Hüseynov, Talıb Əhmədov
: **Quruluşçu rejissor:** Cəfər Axundzadə, Vüqar İslamzadə
: **Quruluşçu operator:** Rəşad Qarayev
: **Quruluşçu rəssam:** Paolo Di Mario
: **Bəstəkar:** Rüstəm Zeynallı
: **Səs operatoru:** Ömer Buğra Özakcakoca
: **Rejissor:** Mehman Məmmədov
: **Səs rejissoru:** Azad Vəliyev
: **Montaj rejissoru:** Vüqar İslamzadə
: **Montaj edən:** Elşad Rəhimov
: **Musiqi redaktoru:** Aynur Axundzadə
: **Səs rejissoru köməkçisi:** Xumar Quluzadə
: **Montaj köməkçiləri:** İbrahim Nəcəfov, Elçin Şükürov
: **İcraçı prodüser:** Tural Əsədov
: **Kreativ prodüser:** Xətai Əli
: **Xətt prodüserləri:** Əli-Səttar Quliyev, Azad Aydəmir
: **Rejissor köməkçisi:** Xəyal Xan
: **Operatorlar:** Elvin Mustafayev, Orxan Əlizadə
: **Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
: **Qrim ustası:** İradə Gülbabayeva
: **Qrim ustası köməkçisi:** Zeynəb Sultanova
: **Geyim rəssamı:** Ləman Süleymanlı
: **Rekvizit ustası:** Samirə Şamxalova
: **Bum operatoru:** Azər Xıdırov
: **İşıq ustası:** Nihat Məlikli
: **İşıqçılar:** Allahverdi Allahverdiyev, Elmir Yunusov

### Rollarda
: Müşfiq Şahverdiyev — Müsabir
: İslam Mehrəliyev — İsmayıl
: Nigar Camal — Arzu
: Əlixan Rəcəbov — Qafar
: Aqil M. Quliyev — Artist Kamil
: Fərda Xudaverdiyev — Tvzadeh müxbiri
: Kamran Ağabalayev — Məşədi
: Rövşən Məmmədli — Murad
: Elcan Rəsulov – Ədalət
: Məcid Hüseynov – Mirzəxan
: Vüsal Hacıqədir – Şamil
: Samir Qulamov – Famil
: Oqtay Əliyev – Tvzadeh müdiri
: Əbdül Mahmudov – polis rəisi
: Samir Ələsgərov – Məzahir polis
: Hüseyn Məhəmmədoğlu – Özü (klarnet ifaçısı)
: Kənan MM – idmançı oğlan
: Ceyhun Zeynalov – çayxana müdiri
: Nofəl Şahlaroğlu – çayçı
: Zülfiyyə Qurbanova – Gülarə
: Zemfira Əbdülsəmədova – Sənəm
: Kamilla Babayeva – Məlahət
: Günel Məmmədova – Leyla
: Faiq Ağayev – kameo
: Kamran Həsənli – kameo
: Oksana Rəsulova – kameo
: Dilarə Kazımova – kameo
: Səməndər Rzayev – tv operatoru
: Mirzəağa Ağabəyli – əsəbi qonşu
: Asya Abdullayeva – nənə
: Nəzrin Vahidova – Qafarın rəfiqəsi
: Cahangir Axundzadə – Muradın oğlu
: Dəniz Axundzadə – uşaq
: Şərgiyyə Məmmədzadə – uşaq
: Selin Sadıxzadə – uşaq
: Hüseyn Eres – uşaq
: Allahverdi Yolçuyev – kənd sakini

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* facebook.com/Keklikotufilm
* instagram.com/keklikotufilm
Hall adası

**Hall adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada arxipelqın cənubunda yerləşir. Ada Çarlz Frensiz Hallın şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın sahəsi 1049 km², ən hündür nöqtəsi isə 502 metrdir. Ərazisinin 921 km² buzla örtülmüşdür. Cənubunda buzdan azad iki burun vardır — Teqethoff və Frankfurt.

## Tarixi

Hall adası insanlar tərəfindən ilk aşkarlanan Frans-İosif Torpağı arxipelaqına aid olan adadır. Onun ilk rəsmi açılışı 30 avqust 1873-cü ilə təsadüf edir. Ada Avstriya-Macarıstan təbələri olan Yulius Payer və Karl Vayprext tərəfindən kəşf edilmişdir. 1898-ci ilin qışında Valter Vellmanın ekspedisiyası Terethoff burnunda düşərfə salmışdır. Burun Vilhelm Teqethoffın şərəfinə adlandırılmışdır. XX əsrin 90-cı illərində adanın ilk kəşf edənlərin çərəfinə burunda sənədli film çəkilmişdir

## İstinadlar
Evklaz

**Evklaz** — mineral, Al[6]Be[4][OHïSiO4] 

## Haqqında
Evklaz monoklinik mineraldır. Kristalları prizmatik, üzləri çoxsaylıdır. Ayrılması {010} üzrə mükəmməl və {110}, {001} üzrə qeyri-mükəm­məl. Rəngsiz, yaşıl, göy. Sərtliyi 7,5. Xüsusi çəkisi 3,1. Alp tipli damarlarda; qranit və peqmatit boşluq­larında, metasomatitlərdə. Bəzən berillin dəyişilmə məhsulu. Çox az tapılır.

## Mənbə
Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

## İstinadlar
Səmaya mən baxıram, həsrət ilə yanıram

**Səmaya mən baxıram, həsrət ilə yanıram** () — sözləri 1841-ci ildə ukraynalı romantik şair Mixailo Petrenko tərəfindən yazılmış mahnı. 1903-cü ildə Lyudmila Aleksandrova tərəfindən bu şeirə musiqi bəstələnib. Musiqiçi, xormeyster və musiqi müəllimi olan Vladislav Zaremba bu mahnını vokal və piano ifasına uyğunlaşdırmışdır.

Bu həm də kosmosda ifa edilən ilk mahnı hesab edilir. Belə ki, 12 avqust 1962-ci ildə Ukrayna əsilli ilk kosmonavt Pavel Popoviç "Vostok-4" sovet kosmik gəmisinin göyərtəsində bu mahnını oxumuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Михайло Петренко: Життя і творчість (художні тексти, дослідження, документи).&nbsp;// Упорядники О.&nbsp;Є.&nbsp;Петренко, О.&nbsp;О.&nbsp;Редчук. Оформлення Д.&nbsp;О.&nbsp;Редчук. «Фенікс».&nbsp;— К., 2013, 218&nbsp;с.
* Поет-романтик Михайло Миколайович Петренко (1817—1862): Твори. Критичні та історико-літературні матеріали.&nbsp;// Упорядник О.&nbsp;Є.&nbsp;Петренко. "ПП "НВЦ «ПРОФІ».&nbsp;— К., 2015, 586&nbsp;с.
* Михайло Петренко. Твори / Упорядник О. Є. Петренко. – К.: «Кий», 2017. – 104 с.
* Михайло Миколайович Петренко. 200 років безсмертя / Петренко О. Є., Шабанова В. М. – К.: «Кий», 2017. – 238 с.
* «Дивлюся на небо та й думку гадаю» в перекладах мовами світу / Упорядники Є. В. Букет, О. Є. Петренко. – Житомир: ФОП Євенок О. О., 2017. – 112 с. – (Бібліотека газети «Культура і життя»).
* Культура і життя, № 52, 29 грудня 2017 року.
Zəhra Quliyeva

* Zəhra Tahir qızı Quliyeva (1923—2005) — azərbaycanlı dövlət xadimi, Azərbaycan Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri (1998–2005).
* Zəhra Teymur qızı Quliyeva (1951) — azərbaycanlı musiqiçi, Azərbaycanın xalq artisti.
* Zəhra Quliyeva (aparıcı) — aparıcı.

## Digər
* Zəhra Quliyeva — 4 iyul 2017-ci ildə Alxanlı hücumu zamanı öldürülən uşaq.

## Həmçinin bax
* Zəhra (ad)
* Quliyeva
Kəklikotu (dəqiqləşdirmə)

* Kəklikotu — dalamazkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
* Kəklikotu (film, 2017) — Azərbaycan filmi.

## Həmçinin bax
* Kəklik (dəqiqləşdirmə)
Romantikov çayı

**Romantikov çayı** () — Frans-İosif Torpağına daxil olan Heys adasından axan çay. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

Çay öz başlanğıcını adanın cənub-şərqinddən götürür və şimal-qərbə doğru axır. Çay şimala axdıqca çoxlu sayda kiçik qol qəbul edir.

Mənsəbdə çay 3 qola ayrılır və Ermak boğazına tökülür.

Çayın vadisi qərtbdə Hiqroqraflar buzlağı ilə sərhədlənir. 
## İstinadlar
Tofiq Məmmədov (cüdoçu)

**Tofiq Faiq oğlu Məmmədov** (10 mart 1980; Sumqayıt, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanı təmsil edən cüdoçu. 2008-ci ildə XIII Yay Paralimpiya Oyunlarında gümüş medala sahib olub.

## Həyatı
Tofiq Məmmədov 1980-ci il martın 10-da Sumqayıt şəhərində anadan olub. Şəxsi məşqçisi Əhməddin Rəcəblidir.

## Karyerası
Tofiq Məmmədov 2006-cı ildə Bromma şəhərində (Fransa) baş tutan Dünya Çempionatının qalibi oldu.

2007-ci ildə isə Tofiq Məmmədov Avropa Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.

Tofiq Məmmədov 2008-ci ildə Çində baş tutan XIII Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin təsnifat mərhələsində Litva nümayəndəsi Yonas Stoshusa, 1/4 final mərhələsində Almaniya nümayəndəsi Sebastian Yuna qalib gələn Tofiq Məmmədov, 1/2 final mərhələsində Fransa nümayəndəsi Olivier Sevrisurtu ipponla məğlub etdi və Paralimpiadanın finalı görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Oleq Kretsul oldu. Həmin görüşdə rəqibinə məğlub olan Tofiq Məmmədov, XIII Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16 fevral 2011-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tofiq Faiq oğlu Məmmədov "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

Tofiq Məmmədov 2011-ci ildə Antalya şəhərində baş tutan Dünya Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.

Tofiq Məmmədov 2012-ci ildə London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XIV Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Paralimpiadanın birinci görüşündəcə Braziliya nümayəndəsi Julian Roberto Santona məğlub olan Tofiq Məmmədov, turnirdə mübarizəsini dayandırdı.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 fevral 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycanın Milli Paralimpiya Komitəsinin yaradılmasının 20 illiyi münasibətilə Tofiq Faiq oğlu Məmmədov Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplom ilə təltif edildi.

## İstinadlar
Çurlyanis dağı

**Çurlyanis dağı** — bazaltdan təşkil olunmuş dağ. Zirvə Frans-İosif Torpağına daxil olan Payer adasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Tixaya buxtası sahilində, Belenius boğazı yaxınlığında yerləşir. Zirvənin ətrafı Çurlyanis buzlağı ilə örtülüdür.

Georgi Sedovun 1913-cü ildə təşkil etdiyi ekspedisiyanın rəssamı Nikolay Pineqin tərəfindən adalandırılmışdır. O əraziyə nəzər salanda Nikolayus Çurlyanisin çəkdiyi «Rahatlıq» əsərini xatırladığından zirvəyə müəllifin adını vermişdir..

1957-ci ildə dağda Orta Yura qalıqları aşkar edilir.
## İstinadlar
Mayra Aqiyar

**Mayra Aqiyar** (tam adı: *Mayra Aguiar da Silva*; 3 avqust, 1991, Braziliya) — Braziliya cüdoçusu, Olimpiya Oyunlarının bürünc mükafatçısı (2012, 2016), Dünya çempionu (2014) və beş dəfə Pan Amerika çempionu (2008, 2010, 2012, 2013, 2015).

## Həyatı
2012-ci ildə məşhur polşalı cüdoçu Darya Pogorzelesə London Olimpiadasında dörddəbir finalda qalib gəldi, amma yarımfinalda o, nəticədə qızıl medal qazanan Amerikalı Kylie Harrisonu məğlub etdi, üçüncü yer uğrunda mübarizə aparan təcrübəli Hollandiyalı cüdoçu Marhinda Werkerkə qalib gəldi və bürünc medal qazandı. 78 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanmışdır.

## Mükafatları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Mayra Aguiar's official website 
*JudoInside
*Sport-Reference 
*Facebook
Nicat Qafuroğlu

**Nicat Qafur oğlu Mustafayev (Nicat Qafuroğlu)** (15 iyun 1984, Kürdəmir, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan kinorejissoru, ssenaristi və telejurnalisti.

## Həyatı
1984-cü ildə Azərbaycanın Kürdəmir rayonunda, ziyalı ailəsində anadan olub. 2001–2005-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin psixologiya ixtisası üzrə bakalavr, 2006–2008-ci illərdə isə magistr təhsili alıb.

2002-ci ildə bir qrup gənc jurnalistlə "Gənclər üçün" adlı qəzet təsis edib. 2003–2005-ci illərdə "Ədalət" gündəlik ictimai-siyasi qəzetdə müxbir kimi fəaliyyət göstərib.

2005-ci ildə müsabiqə yolu ilə İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin xəbərlər departamentində müxbir kimi fəaliyyətə başlayan Nicat Qafuroğlu, 2006-cı ildən redaktor, 2007-ci ildən böyük redaktor və xəbərlər proqramının aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib. "Gənclik meydanı" verilişinin müəllifi və aparıcı olub.

2010-cu ildə "Biz Production" MMC-ni təsis edib və 2014-cü ilə qədər bu müəssisəyə rəhbərlik edib. 2010–2011-ci illərdə "Milli musiqilərin ekranlaşdırılması" layihəsini həyata keçirib. Layihə çərçivəsində unudulmaqda olan 16 aşıq musiqisi yenidən lentə alınıb və klip formatında ekranlaşdırlıb. Azərbaycanın xalq artisti Mələkxanım Əyyubovanın ifasında "Mən necə bağban olaram", muğam müsabiqəsinin qalibi Abgül Mirzəliyevin ifasında "Nar ağacı, nar çiçəyi" mahnılarına klip çəkib. 2011–2013-cü illərdə "Ultionis" tammetrajlı bədii filmini ekranlaşdırıb. Rasim Balayev, Həmidə Ömərova, Sabir Məmmədov, Səidə Quliyeva və başqa görkəmli Azərbaycan aktyorlarının iştirakı ilə çəkilən filmin ssenari müəllifi və quruluşçu rejissorudur.

2014–2016-cı illərdə Azərbaycanın ilk xəbər televiziyası Türkel TV-nin baş redaktoru olub. Həmçinin "Gündəm" gündəlik analitik-informasiya proqramının müəllif-aparıcısı olub. 100-lərlə araşdırma televiziya reportajının müəllifidir.

2016–2017-ci illərdə Aran Film Yaradıcılıq Mərkəzində rejissor kimi fəaliyyət göstərib. 2018-ci ilin oktyabrında ARB 24 televiziyasının baş prodüseri vəzifəsinə təyin olunub.

## Mükafatlar
2011-ci ildə "Aranda bir gün" adlı sənədli ekran əsəri ilə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi turizm filmləri festivalında "Ən yaxşı etnoqrafik film" nominasiyasında qalib olub.

## Filmoqrafiya
# Aranda bir gün (film, 2008) — quruluşçu rejissor, ssenari müəllifi və operator
# Ultionis (film, 2013) — ssenari müəllifi və quruluşçu rejissor
# Məcbur (film, 2013) — ssenari müəllifi və quruluşçu rejissor
# Sarıbaş (film, 2017) — ideya və ssenari müəllifi
# Daşla danışan adam (film, 2017) – ssenari müəllifi və rejissor
# Hələ axşam olmayıb (film, 2017) – ssenari müəllifi və rejissor

## İstinadlar
Pavel Şuvalov

**Pavel Alekseyeviç Şuvalov** (1 mart 1968-ci il) — 1991-1995-ci illərdə fəaliyyət göstərən sovet və rus seriyalı qatili.
Azərbaycanda zəliçilik

**Azərbaycanda zəliçilik** — Azərbaycan Respublikası ərazisində zəlilərin saxlanılıb, yetişdirilməsi ilə bağlı heyvandarlıq sahəsi.

Azərbaycan 1984-cü ildən "Qırmızı kitab"a daxil edilən zəlinin təbii şəraitdə rast gəlinən nadir ölkələrdən biridir. Digər ölkələr Rusiyanın cənubu, Ukrayna, Macarıstan, İsrail və Fransadır. Azərbaycanda zəlinin 17 növü var. Ən çox "Hirudo-orientalis", yəni zəlinin ən yaxşı növü sayılan Şərq zəlisi məhz Azərbaycanda geniş yayılıb.

Vaxtilə Azərbaycanda zəlini süni yolla artırmaq üçün biofabrik olub. SSRİ dövründə Masallının Mollaoba kəndində zəliyetişdirmə kombinatı var idi.

Hazırda bu ölkədə zəli tədarükünə heç bir nəzarət yoxdur, zəlilər təbii surətdə artıb-çoxalır; göllərdən tutulurlar.

Azərbaycanda bütün şəcərəsi, hətta ulu babası da bu işlə məşğul olanlar var.

## Tədqiqi
AMEA Zoologiya İnstitutunda zəliçilik kursları var.

## İstinadlar
Admiral Muskve

**Admiral Dalindlela Muskve** () — hücumçu mövqeyində çıxış edən Zimbabve futbolçusu. Hazırda Çempionşip turnirində yarışan "Luton Taun" klubunun və Zimbabve milli futbol komandasının şərəfini qoruyur.

## Klub karyerası
Muskve 2007-ci ildə doqquz yaşı olarkən yerli klublardan olan Lester Siti klubuna qəbul olmuşdur. 2016-cı ilin may ayında o, klubda *Mövsümün Akademiya Oyunçusu* seçilmişdir. Bir ay sonra Muskve klub ilə 2019-cu ilə kimi olan ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır.

Muskve öz peşəkar karyerasında debütünü 2016-cı ilin iyul ayında mövsüm öncəsi yoldaşlıq oyununda *Oksford Yunayted* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Şinci Okazakini əvəz etmiş və həmin görüşdə Lester Siti rəqibinə 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Milli karyerası
Muskve bir müddət İngiltərə milli futbol komandasının U-17 millisində çıxış etmişdir. O, milli ilə debütünü 2014-cü ildə *Nordik U-17 Turnirində* etmişdir. O, turnirdə 4 görüşdə iştirak etmiş və 2 qolla yadda qalmışdır.

2017-ci ilin noyabr ayında Muskve Zimbabve milli futbol komandası ilə Lesoto millisinə qarşı oyunda debüt etmişdir. O, ikinci hissədə meydana daxil olmuş və millisi 1-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

### Milli karyera statistikası

## Şəxsi həyatı
Muskve İngiltərədə anadan olmuşdur. Lakin valideynləri Zimbabve vətəndaşları olduğu üçün o, Zimbabve millisini seçməyi qərara almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Premier League Profile
* UEFA Youth League Profile
Davaradibi çayı

**Davaradibi** — Lerik rayonu ərazisində çay.

## Ümumi məlumat
Lənkəran çayının sağ qoludur. Başlıca olaraq yağış sularından qidalanır. Aşağı axarında qismən suvarmada istifadə edilir. Davardibi, Davardiş variantlarında da qeydə alınmışdır. Davaradibi kəndinin ərazisindən axdığı üçün kəndin adını daşıyır.
Azərbaycan dilində davar "qoyun, keçi", "mal-qara", həmçinin "qoyunçuluqla, maldarlıqla məşğul olan adam" mənasında işlənir. Dilimizdə bu sözün Tavra variantına da təsadüf edilir.

## Həmçinin bax
* Lənkərançay
* Lerik rayonu

## İstinadlar

## Xarici keçid
* gim.az/azerbaijan_
Devid Vest

**Devid Vest** Milli Basketbol Assosasiyasına daxil olan Qolden Steyt Various komandasında oynayan peşəkar basketbolçu. O, 1980-cı ilin avqust ayının 29-da anadan olub. O Xarvier Universitetinin basketbol komandasında oynayıb. Vest iki dəfə NBA all starı (2008-2009) və 2017-ci ildə NBA çempionu olub.
## Orta məktəb və kollec illəri
O Hanver Manhet orta məktəbini və Virciniya ştatında Şimali Karolina və Harver Hərbi məktəbi bitirib. O ilk dəfə Hangreyvdə 1998-99-cu illərdə basketbol oynamağa başlayır. Harverde o çıxış edərək öz peşəkarlığın göstərir və Atlanta 10-na daxil olur. Vest bu zaman 11.7 xal və 9.2 rebonud qazanır.
Sonralar o Lonq Aysland Universitetinde çıxış edir. Burada da kifayet qeder xal elde edir.
## Peşəkar karyerası
### Mövsümü çıxışları

### Playofflar

## Mükafatları

* 2× NBA All-Star: 2008, 2009
* 3 dəfə Atlantic 10 daxil olub
* 2003-cü ilin milli oyunçusu
* 2003-cü ildə ABŞ basketbol yazıçıları Assosasiyasının milli oyunçusu 
* 2003-cü ildə Pete Newell Big Man mükafatı
* Uşaqlar üçün All-Amerika
* Yeniyetmələr üçün All Amerika

## Şəxsi həyatı
Vest evlidir. Həyat yoldaşı Lessey qızı Dassi oğlu Devid Benjamindir. Vestin tarixə, fəlsəfəyə və başqa sosial elmlərə marağı böyükdür. Onun belə bir həyat devizi var: “Mənim həyatım, mənim yolum”
## Qeyd
2005-06-cı illərdə və 2006-07-ci illərdə o Nyu Orlean/Oklahoma Siti Hornets komandalarında oynayıb və bu dövr ərzində onların Harriken Katrina ilə böyük oyunları keçirib.
## İstinad
Dərk çayı

**Dərk**-  Quba rayonu ərazisində çay. Dərk kəndinin şimalı ilə axaraq Babaçaya tökülülür. Onun sol qolunu təşkil edir.
## Ümumi məlumat
Dərk  Vəlvələ çayının sol qoludur.1. Quba r-nunda çay.
Azərbaycan dilinin dialektlərində dər "dar keçid", dərgə "çay üzərində ağacdan
düzəldilmiş keçid, körpü", İran dillərində dərğ "bənd, barı" mənalarında işlənir.
Hidronim "bənd, körpü" mənasındadır; 2. Quba r-nunun Dərk kəndinin c.-q.
hissəsində min. bulaq. Suyu soyuq və kükürdlüdür. Adını ərazidəki eyniadlı
çaydan almışdır.
## Həmçinin bax
Vəlvələçay
## Xarici keçid
quba-ih.gov.
## İstinadlar
Efor

**Efor** (; ) — məşhur qədim yunan tarixçisi. Eolidanın Kima şəhərində anadan olmuşdur. Təqribən e.ə. 405-330-cu illərdə yaşamışdır. İsokratın şagirdi olan Eforu tarixi tədiqatlarla yönəltmişdi. Lətifələr və təmsillər istisna olmaqla, onun 30 kitabında toplanan materiallar və məlumatlar yunanların ümumi tarixini yazmaq üçün ilk cəhd olmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Efor // Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti : 86 c. (82-ci cild və 4 əlavə). — Sankt-Peterburq, 1890—1907.
Feopomp

**Feopomp** () — məşhur qədim yunan tarixçi və natiqi. Eforun müasiri.

Feopomp təqribən e.ə. 380-ci ildə Xios adasında anadan olmuşdur. Onun tarixşünaslıq sahəsində e.ə.410-cu ildən 394-cü ilə qədər (Knid döyüşünə qədər) davam edən 12 kitabdan ibarət "Yunan tarixi" (*Helleniса*) əsərini Fukidid davam etdirmişdir.

## Ədəbiyyat
* Feopomp // Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti : 86 c. (82-ci cild və 4 əlavə). — Sankt-Peterburq, 1890–1907.
* Heinz-Günther Nesselrath. Theopomps Meropis und Platon: Nachahmung und Parodie. 1998 // Göttinger Forum für Altertumswissenschaft 1: 1–8.
Kayri İrvinq

**Kayri İrvinq** () — peşəkar basketbolçu. Avstraliyanın Melburn şəhərində anadan olub. NBA-də Dallas Maveriks komandasında çıxış edir.
Örvinq Klivlend Kavalersə qatılmamışdan öncə Duke Blu Devils kollec komandasında çıxış edirdi. 2014-cü ildə o, NBA All-Starın ən dəyərli oyunçusu seçildi. 2016-cı ildə komandası Klivlend Kavalers Qolden Steyt Uorriorzu məğlub edərək NBA çempionu oldu. 2017-ci il finalı da bu iki komanda arasında oldu və bu dəfə Qolden Steyt qalib gəldi. Bu oyundan sonra Kayri İrvinq Boston Seltiksə transfer edildi.

Bu inkişafların nəticəsi olaraq, Nets rəhbərliyi oktyabr ayında İrvinqi komandanın siyahısından çıxarmaq qərarına gəldi və onu 2021/2022 mövsümü üçün bütün məşqlərdən kənarlaşdırdı. Potensial müqavilənin uzadılması ilə bağlı danışıqlar da qəfil dayandırıldı və onun komanda ilə gələcəyi qeyri-müəyyən qaldı.

7 iyul 2023-cü ildə İrvinq rəsmi olaraq Mavericks ilə 120 milyon dollar dəyərində gəlirli üç illik müqavilə imzaladı. 
## İstinadlar
İslam Qarayev

**İslam Şamil oğlu Qarayev** — Azərbaycan alimi, iqtisad elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun rektoru (1994–2000), Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsinin İqtisadiyyat İnstitutunda bölmə və şöbə müdiri (1968–1977), Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutunun Siyasi iqtisad kafedrasının müdiri, uzun illər Azərbaycan EA İqtisadiyyat və Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsi nəzdində Elmi-Tədqiqat İnstitutunda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

## Həyatı
İslam Qarayev 1940-cı ildə Qazax rayonunun 2-ci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin "İqtisadiyyat" fakültəsini bitirmişdir (1961).

2015-ci ilin oktyabr ayının 2-də Bakı şəhərində vəfat edib.

## Elmi fəaliyyəti
Moskva şəhərində SSRİ EA-nın İqtisadiyyat İnstitutunun aspirantı olmuş (1963–1966) və 1966-cı ildə vaxtından əvvəl həmin İnstitutda müdafiə edərək namizədlik dərəcəsi alıb. 1983-cü ildə doktorluq dərəcəsi və 1985-ci ildə professor adı alıb.

Uzun illər Azərbaycan EA İqtisadiyyat və Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsi nəzdində Elmi-Tədqiqat İnstitutunda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1987–1992-ci illərdə Azərbaycan Dillər İnstitutunun "Siyasi iqtisad" kafedrasının müdiri olub. Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunda birinci prorektoru (1992–1994), 1994-cü ilin yanvarından 2000-ci ilin noyabrına qədər həmin institutun rektoru vəzifəsini icra edib.

300 çap vərəqdən yuxarı elmi əsərləri, monoqrafiyaları, dərslikləri, dərs vəsaitləri və elmi məqalələri çapdan çıxıb.

2015-ci ilin oktyabrına kimi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Aqrar-sənaye müəssisələrinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi" kafedrasına rəhbərlik edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qütb qağayısı

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.

## Görünüşü
Qağayılar arasında ən iri növlərdən biridir. Bədəninin uzunluğu 64–65 sm olur. Çəkiləri 1,5–2 kq çata bilir. Solğun rəngə sahibdir. Başı ağ, qanadlar və beli mavi-boz, qanadlarının uçu ağ, dimdikləri sarı, ayaqları sarı-bənövşəyi olur.

## Yayılması
Qütb qağayıları Asiya, Şimali Amerika və Avropanın qütb ətrafı ərazilərində yayılmışdır. Əsasən materiklərin və adaların sahil tundra zonasında müşahidə edilirlər.

## Qidalanması
Qütb qağayısı digər qağayı növləri kimi hər şey yerirlər. Onların qida zənçirinə molyusklar, balıqlar, dəniz uklduzları, quş bə onların yumurtaları, kiçik məməlilər, giləmeyvələr daxildir.

## Çoxalması
Yuva adətən qaya və sıldırımlarda qurulur. Onlar tək çütlük və ya koloniya şəklində yuva qururlar. Adətən 2–3 yumurta qoyurlar. Yumurtaya hər iki valideyn 27–28 gün ərzində baxır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
9A52-4 Tornado

**9A52-4 Tornado** - reaktiv yaylım atəşi sistemi, bənzəri olan “Smerç” reaktiv yaylım atəşi sistemlərindən daha uzaq məsafəni vura bilir. Bu sistemin bir yaylım atəşi ilə yüz futbol meydançası böyüklükdə olan ərazini əhatə etmək olur.

“Tornado-S” bir yaylım atəşi zamanı hədəfə bir neçə ton ağırlığında partlayıcı maddə “göndərə” bilir və bu da həmin silahı dağıdıcı gücünə görə atom bombasından sonra ikinci ən dəhşətli silaha çevirir. “Smerç” reaktiv yaylım atəşi sistemləri 70–90&nbsp;km məsafədə hədəfləri vurur, “Tornado-S” isə 120&nbsp;km. mənzilə malikdir. Perspektivdə raketlərin mənzili 200 kilometrə qədər artırılacaq. “Tornado-S” kompleksi 12 istiqamətləndirici ilə təchiz edilmiş əsas döyüş maşınından, eyni sayda raketlərdən ibarət konteyner daşıyan nəqliyyat-doldurucu maşından, komanda məntəqəsindən və raketlərin hədəfi vurmasını yoxlamaq üçün pilotsuz uçan aparatdan ibarətdir.

“Tornado-S” sistemlərinin ilk partiyası “Motovilixinsk zavodları” tərəfindən Rusiya qoşunlarına 2017-ci ilin avqust ayında yola salınıb. Gözlənilir ki, 2020-ci ilə qədər “Tornado-S” sistemləri Rusiya ordusundakı “Smerç” reaktiv yaylım atəşi sistemlərini əvəzləyəcək.

## Variantları
9A52-4 Tornado sistemi yüngül reaktiv yaylım atəş sistemidir. Bunların iki versiyası var; Minsk təkərli traktor fabrikinin istehsalı olan 79306 markalı yük maşının şassisi üzərinə quraşdırılmış BM-27 Uragan və ya 6x6 təkər formulu olan Kamaz üzərinə quraşdırılmış olan BM-30 Smerch buraxıcı qurğuları ilə birlikdə olan versiyaları. "Tornado-G" sistemi isə mövcud olan BM-21 Grad üçün nəzərdə tutulmuş olan inkişaf etdirilmiş olan versiyadır. Rus hökuməti, Ural-4320 yük maşınlarının şassisi üzərində quraşdırılmış olan köhnə sistemlərin Kamaz 6x6 şassisinə əsaslanan 36 ədəd yeni "Tornado-G" sifariş etmişdir.

9A52-4, Tornado ailəsinə məxsus olan digər oxşar sistemlər ilə qarışdırılmamalıdır:

* 9A53-G Tornado (2x15 1x40 122mm BM-21 Qrad sisteminin Kamaz yük maşını və ya Ural-4320 şassisi üzərində quraşdırılmış olan reaktiv yaylım atəş sisteminin yenilənmiş versiyasıdır).
* 9A53-U Tornado (2x8 2x6 220mm BM-27 Uraqan sisteminin MZKT-79306 şassisi üzərində quraşdırılmış olan reaktiv yaylım atəş sisteminin yenilənmiş versiyasıdır).
* 9A53-S Tornado (2x6 2x4 300mm BM-30 Smerch sisteminin MZKT-79306 şassisi üzərində quraşdırılmış olan reaktiv yaylım atəş sisteminin yenilənmiş versiyasıdır).

## İstinadlar
Nizami Gəncəvinin heykəli (Çeboksarı)

**Nizami Gəncəvinin heykəli** () — görkəmli Azərbaycan şairi, farsdilli Azərbaycan poeziyasının klassiki Nizami Gəncəvinin 2004-cü il fevralın 24-də Çeboksarı şəhərinin cənub qəsəbəsində ucaldılmış heykəli.

Abidənin təntənəli açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Rusiya Federasiyasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Ramiz Rizayev iştirak etmişdir. Açılış mərasimində, həmçinin mədəniyyət və incəsənət xadimləri, ictimaiyyət nümayəndələri və şəhər sakinləri iştirak ediblər.

Abidənin müəllifi, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasının rektoru Ömər Eldarovdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Fındıqlı çayı

**Fındıqlı** — Gədəbəy rayonu ərazisində çay.

## Toponimikası
Babacan (Becan, Bacanka da adlanır) çayının qoludur. Ruslar tərəfindən qeydə alınarkən Funduqlu, Fundullu kimi də yazılmışdır. Çay həmin rayonun ərazisindəki fındıqlı yeri adlı sahədən (Novosaratovka kəndi yaxınlığındadır) axdığı üçün belə adlandırılmışdır. XIX əsrdə çayın sahilində salınmış Novosaratovka yaşayış məntəqəsi də bir müddət Fındıqlı adı ilə tanınmışdır. Kəndin rus əhalisi bu yerə Orexovaya qora da deyir.

## Həmçinin bax
* Gədəbəy rayonu
* Fındıqlı

## İstinadlar

## Xarici keçid
* az.president.az
Gülanlıq dağı

**Gülanlıq** — Quba rayonu ərazisində dağ.

## Toponimikası
Buduq kəndindən ş.-də yerləşir. Hündürlüyü 2141 m. Coğrafi ədəbiyyatda Qulanlıq variantında da qeydə alınmışdır. Oronim gülan (yaylaqda topa halında bitən ot növü) sözündən və -lıq şəkilçisindən düzəlib, "gülan otu çox olan dağ, gülan bitən dağ" mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Yerfi dağı
* Dəmirçitəpə (dağ)

## İstinadlar

## Xarici keçid
* quba-ih.gov.
Sahil Tahirli

**Tahirli Sahil Abdulla oğlu** () — "Naxçıvan Muxtar Respublikası Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sabiq sədri.

## Həyatı
1983-cü il yanvar ayının 16-da Babək rayon Cəhri kəndində doğulub. 1989-cu ildə Cəhri kənd 1 saylı orta məktəbə daxil olub. 2001-ci ildə Bakı şəhər 248 saylı tam orta məktəbini bitirib.

2001-ci ildə Xəzər Universitetinin Humanitar fənlər fakültəsinin jurnalistika ixtisasına qəbul olub. 2003-cü ildə Naxçıvan Dövlət Universitetində təhsilini davam etdirib. 2005-ci ildə həmin universitetin jurnalistika ixtisası üzrə tam kursunu bitirərək bakalavr dərəcəsi alıb.

2004–2005-ci illərdə "Şərq qapısı" qəzeti redaksiyasında müxbir kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. 2005–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmət keçib.

Ailəlidir, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra "Şərq qapısı" qəzeti redaksiyasında İctimai-Siyasi Məsələlər Şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib.

2006–2007-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Aparatının Mətbuat və İctimaiyyətlə Əlaqələr Şöbəsində məsləhətçi, 2007-ci ildən 2011-ci ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Televiziya və Radio Şurasının üzvü — sədri vəzifəsində çalışıb.

2011-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Aparatının Mətbuat və İctimaiyyətlə Əlaqələr Şöbəsinin müdiri təyin edilib. 2013–2021-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2021-ci il 1 aprel tarixli Fərmanı ilə "Naxçıvan Muxtar Respublikası Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilib. 12 iyun 2025-ci ildə bu vəzifədən azad edilib.

Siyasi-analitik və publisistik yazılarla mətbuatda müntəzəm çıxış edir.

Dövlət Qulluğunun Baş Müşaviridir.

"Yaratmaq amalı" kitabının müəllifidir.

## Siyasi fəaliyyəti
2003-cü ildən Yeni Azərbaycan Partyasının üzvüdür. 2014-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan Muxtar Respublika Təşkilatı Siyasi Şurasının üzvü seçilib.

## İstinadlar
Çamp adası

**Çamp adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Ən hündür nöqtəsi — 507 m. Sahəsi 374 km²-dir. Ziçi adaları qrupunun ən cənub adasıdır.

## Tarixi
Ada Yilyam Sinqlerin ekspedisiyasınımn axatarılmasına görə təşkil olunmuş əməliyyatın rəhbəri və Uilyam Sinqlerin müavini olmuşdur
* 2006-cı ildə Triest burnunda bir əsrlik tarixə malik bir xizək parçası AŞKAR EDİLMİŞDİR.

## Coğrafiyası
Çamp adası daşlı bir ərazidən ibarətdir. Burada olan zirvələrdən sahilə buzlaqlar axır. Cənub-qərb hissəsində buzdan azad bölgə vardır. Ada şimaldan Luici adası, şimal-şərqdən isə Solsberi adasından ensiz boğazla ayrılır.

## Çamp adasının iri daşları

Çamp adası özünün dairəvi iri daşları ilə məşhurdur. Bu dünyanın digər ərazilərində olan bu tip daşlarla eynidir. Frans-İosif Torpağının bir-iki adasında bunları müşahidə etmək olur.

## İstinadlar

## Mənbə
* Круглые камни острова Чамп
* "Müəmmalı şar daşlar" və onların yaranması
Bayern Münxen BK

**Bayern Münhen BK** Bayern Münhen idman klubunun tərkib hissəsi olan basketbol komandası. Klub öz yerli liqası Basketbol Bundesliqa (BBL) və beynəlxalq miqyasda Avro Kubokda iştirak edir.

## Oyunçular

## Arena

Komandanın ev oyunlarını Audi Dome arenasında keçirir. 6700 nəfərlik tutumu var. Arena 1972-ci ildən fəaliyyət göstərir.

## Uğurları
* **Basketbol üzrə Almaniya çempionatı**
: **Qalibiyyət (3):** 1953–1954, 1954–1955, 2013–2014
* **Almaniya Kuboku**
: **Qalibiyyət (1):** 1968
* **Almaniya ikinci Liqa**
: **Qalibiyyət (1):** 2010–2011

## Məşqçilər
*  Dürk Bauerman
*  Yannis Kristopulos
*  Aleksandr Dordević
*  Franz Kronberqer
*  Svetislav Pesić

## Həmçinin bax
Trevor Buker

**Trevor Buker** () — professional amerikalı basketbolçu. NBA-də Vaşinqton Uizards, Yuta Caz, Bruklin Nets, Filadelfiya Seventi Siksers, İndiana Peysers klublarında çıxış etmişdir. Mövqeyi uzun hücumçudur.

## İstinadlar
Vladimir Nevzorov

**Vladimir Nevzorov** (; ) — Sovet cüdo və sambo güləşçisi. Cüdo üzrə Avropa çempionu (1970–1971), Cüdo üzrə Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu (Monreal, 1976), Cüdo üzrə Dünya çempionu (1975) və Avropa (1973, 1975, 1977), SSRİ Əməkdar idman ustası (1975), Rusiya Cüdo Federasiyasının Ali Şurasının sədri. 70 kiloqrama qədər çəki kateqoriyasında çıxış edib. Sovet Əməkdar məşqçisi Ya. K. Koblevin rəhbərliyi altında təlim keçən komandada məşq edib.

## İdman bioqrafiyası
1971-ci ildə 19 yaşında ikən Nevzorov David Rudmanı məğlub edərək samboda SSRİ çempionu oldu.

Nevzorov cüdo üzrə dünya çempionu adını qazandı. İlk sovet idmançısı oldu (Vyana, 1975).

1976-cı ildə Vladimir Nevzorov 70 kiloqrama qədər çəki kateqoriyasında cüdo üzrə Monreal Olimpiya Oyunlarının çempionu olub. Yaponiyalı cüdoçu Kyoji Kuramotonu məğlub etdi. Bu döyüş çox gərgin idi. Bəzi təxminlərə görə Nevzorov tərəfindən atılan tauxi otoshi (ön ayaq üstü) qəbulu ipponda (təmiz qazanma) qiymətləndirilməlidir, lakin yalnız wazarinin (yarı qələbə) qiymətləndirilməsi verilmişdir. Monrealın ardından Yapon komandasının məşqçisi Isao Okano bir müsahibədə dedi:

"Wazari" adlandırılan Nevzorovun ön fəndi "ippon" un ən yüksək qiymətinə layiq idi. Mən burada qışqırmağa məcbur oldum, çünki bu aydın idi, amma izah etməyə cəsarətim yox idi…

Hazırda Vladimir Mixayloviç Nevzorov Rusiya Cüdo Federasiyasının Ali Şurasının sədridir.

## Təhsili
1976-cı ildə Adige Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Bədən tərbiyəsi fakültəsini bitirmişdir. 1977-ci ildən CPSU-a üzvdür. 2002-ci ildə Rostov Dövlət İqtisad Universitetini bitirərək ikinci ali təhsil almışdır.

## SSRİ çempionatları

### Sambo
* SSRİ Sambo Çempionatı 1971 — 
* SSRİ Sambo Çempionatı 1972 — 

### Cüdo
* 1974-cü ildə SSRİ cüdo çempionatı — 
* 1976-cı ildə SSRİ cüdo çempionatı — 
* 1978-ci ildə cüdo üzrə SSRİ çempionatı — 
* 1979 SSRİ cüdo çempionatı — 

## Videolar
https://www.youtube.com/watch?v=nHm10aMdTZY Чемпионат мира 1975, дзюдо, 70 кг, финал: Валерий Двойников (СССР) — Владимир Невзоров (СССР)
https://www.youtube.com/watch?v=8MYXfZb-wG8 Олимпийские игры 1976, дзюдо, 70 кг, финал: Кёдзи Курамото (Япония) — Владимир Невзоров (СССР)

## Həmçinin bax
* Cüdo
* Sambo

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Невзоров Владимир Михайлович // Олимпийская энциклопедия / Павлов С. П.. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 415 с.

## Xarici keçidlər
* Видеозаписи выступлений Владимира Невзорова на Judovision.org
Ubisoft Anvil

**Anvil engine** (, 2009-cu ilə qədər **Scimitar engine**) — "Ubisoft Montreal" tərəfindən hazırlanan oyun mühərriki.

## İstifadə edən oyunlar

### Scimitar
* *[[Assassin's Creed]]* (2007)
* *[[Prince of Persia (video oyun, 2008)|Prince of Persia]]* (2008)
* *[[Shaun White Snowboarding]]* (2008)

### Anvil
* *[[Assassin's Creed II]]* (2009)
* *[[Prince of Persia: The Forgotten Sands]]* (2010)
* *[[Assassin's Creed: Brotherhood]]* (2010)
* *[[Assassin's Creed: Revelations]]* (2011)

### AnvilNext
* *[[Assassin's Creed III]]* (2012)
* *[[Assassin's Creed III: Liberation]]* (2012)
* *[[Assassin's Creed IV: Black Flag]]* (2013)
* *[[Assassin's Creed Rogue]]* (2014)

### AnvilNext 2.0
* *[[Assassin's Creed Unity]]* (2014)
* *[[Assassin's Creed Syndicate]]* (2015)
* *[[Tom Clancy's Rainbow Six Siege]]* (2015)
* *[[Steep (video game)|Steep]]* (2016)
* *[[For Honor]]* (2017)
* *[[Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands]]* (2017)
* *[[Assassin's Creed Origins]]* (2017)

## İstinadlar
Şadi Çalıq

**Mehmet Şadi Çalıq** (; ) — Türkiyə heykəltaraşı. 1940-1948-ci illərdə İstanbul Gözəl Sənətlər Akademiyasında professor Rudolf Bellinqin şagirdi olmuşdur. 1950-1951-ci illərdə karyerasına Fransanın Paris şəhərində davam etmişdir. Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyasının Heykəl bölməsində təhsil üzvü olmuşdur. Plastır, bürünc, dəmir və taxta kimi müxtəlif məmulatlardan istifadə edərək hazırladığı heykəlləri İstanbul Rəsm və Heykəl muzeyində yerləşir. Əsərlərinə Orta Şərq Texniki Universitetində yerləşən Atatürk heykəli, İzmir mədəniyyət parkındakı heykəllər, Əsaf Halət Çələbi büstü, İstanbul bələdiyyə sarayı dekorları və s. aiddir. Neo-klassik üslubunda başladığı karyerasında vaxtilə mücərrəd və "*Minimunizm*" adlandırdığı heykəli ilə minimalist bir anlayışa istiqamətlənən Çalığın əsərlərində sadəlik və açıqlıq aydın görünür.

## Bioqrafiya
Mehmet Şadi Çalıq 6 dekabr 1917-ci il tarixində Yunanıstana aid olan Krit adasının İraklion şəhərində anadan olmuşdur. Atası İraklion zadəganı olan Çalıqzadə Şadi bəy, anası isə Xədicə xanın idi. Çalıq hələ 6 yaşında olarkən Türkiyə və Yunanıstan arasındakı 1923-cü il əhali mübadiləsi nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Türkiyənin Urla şəhərinə köçmüş, uşaqlıq və erkən gənclik dövrünü orada keçirmişdir.

İbtidai təhsilini tamamladıqdan sonra 1930-cu ildə İzmir Amerikan Kollecinə girmiş, iki sonra isə İzmir Atatürk Liseyi üçün qeydiyyatdan keçmişdir. Liseydən 1939-cu ildə məzun olmuş və İstanbul Dövlət Gözəl Sənətlər Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyada nasist Almaniyasından Türkiyəyə qaçmış olan alman heykəltaraş Rudolf Bellinqin şagirdi olmuşdur. Akademiyanı 1949-cu ildə bitirmiş, 1950-ci ildə isə Paris şəhərinə getmişdir. Bir il sonra Türkiyəyə geri qayıtmış və 1959-cu ilə qədər işlərinə sərbəst davam etmişdir. 1959-cu ildə Akademiyanın Heykəl bölməsi tərəfindən “peşə işləri müvəffəqiyyətli olduğu” üçün atelye təhsili (assistent) vəzifəsinə layiq görülmüşdür. 1969-cu ildə dosent, 1971-ci ildə isə professor olmuşdur. Yaxın dostu Nəcati Cumalının bacısı Müfidə ilə evlənmiş, bu evlilikdən Sirən və Osman adlı iki uşağı olmuşdur. Mehmet Şadi Çalıq 24 dekabr 1979-cu il tarixində, ürək böhranı nəticəsində İzmir şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı İzmir şəhərinin Bornova ilçəsindəki Hacılarkırı qəbiristanlığındadır.

## Xatirəsi
1995-ci ildə İzmit şəhərindəki Saraybaxça bələdiyyəsi və Memar Sinan Universitetinin Heykəl bölməsinin əməkdaşlığıyla “*Beynəlxalq I Şadi Çalıq Mərmər Heykəl Simpoziumu*” keçirilmişdir. Urla bələdiyyəsi "gələcək nəsillərin xatırlaması" üçün Urlada yerləşən bir prospektə Şadi Çalıq adı verilmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Vilçek adası

**Vilçek adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ada İohan Vilçekin şərəfinə adlandırılmışdır.
## Coğrafiyası
Ən hündür buzlağı 187 m-dir. Zirvə adanın şimal-qərbində yerləşir. İkinci buzlağın hündürlüyü isə 122 metrdir. Bu zirvə adanın cənub-şərqində yerləşir. Adanın buzdan azad maksimal hüdürlüyü isə 42 metrdir. Bu zirvə Şillinq burnunda yerləşir. 
Adanın ucqar nöqtələri: şimal — Zolotov burnu, qərb — Çillinq burnu, cənub — Orqel burnu, ucqar şərq nöqtəsində burun yoxdur.

## Ətraf akvatoriyası
Ada ətrafını Barens dənizi yuyur. Sahillərində dərinlik 300 metrə çatır. Adanın şərq qutaracağından bir qədər aralı Eskimos rifi yerləşir. Cənubunda isə Lamon adası vardır.

### Boğazları
* Salm adasından Murmanes boğazı ilə ayrılır.

## Yaxınlığında yerləşən adalar
* Salm adası
* Eskimos rifi
## İstinadlar

## Xəritə
*Xəritə
Zviad Qoqoçuri

**Zviad Qoqoçuri** (; 30 oktyabr 1986) — 90 kq çəki dərəcəsində çıxış edən gürcü paralimpiyaçı cüdoçu. O, 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilmiş Yay Paralimpiya Oyunlarında qızıl medal qazanıb (90 kq). O, Gürcüstanın Paralimpiya tarixində medal qazanan ilk idmançıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Judoinside'' saytında nəticələri
* ''Judoinside'' saytında nailiyyətləri
Boynuyaralı Mehmed Paşa

**Boynuyaralı Mehmed Paşa** () — IV Mehmed dövründə 4 ay 19 gün Osmanlı İmperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.

## Həyatı
Samsunda dünyaya gəlmişdir. Doğum tarixi dəqiq olmasa da 1576 olaraq göstərilir. Həyatının ilk illəri haqqında məlumat yoxdur. Gənc yaşda vəzir Xəlil Paşanın xidmətinə girdi və onun kəndxudası olaraq çalışdı. IV Muradın İrəvan və Bağdad səfərlərinə qatıldı. Bu səfərlərdən birində zəhərli oxla yaralandı və bu səbəblə tarixi mənbələrdə *Boynuəyuri* vəya *Boynuyaralı* olaraq qeyd olunur.

Xəlil Paşanın vəfatından sonra padşahın müsahibi Silahdar Mustafa Paşanın kəndxudası oldu. Ardından sırayla Kastamonu sancaqbəyi, Hələb, Dəməşq və 1648-ci ildə Anadolu bəylərbəyi təyin olundu. Bu vəzifədə ikən İbşir Mustafa Paşa, Abxaz Həsən ağa və Topal Mehmed Paşanın üsyanlarını yatırdı. Bu əsnada bəzi hadisələrə adı qarışdı ancaq Körpülü Mehmed Paşanın məsləhəti ilə validə Turhan Sultana məktublar yazaraq bağışlanmasını istədi. 1650-ci ildə paytaxta çağırılaraq qübbə vəzirliyinə gətirildi. Ertəsi il Kanija qalasının müdafiəsi ilə vəzifələndirildi. Ardından ikinci dəfə Dəməşq bəylərbəyi təyin olundu. Bu əsnada yaşı 80-ə yaxın idi. 1656-cı ildə şeyxülislam Xocazadə Məsud Əfəndinin tövsiyəsilə sədarətə gətirildi. Bu tarixdə venesiyalılar Çanaqqala boğazını tutmuş, Bozcaada, Limni və Səmadirək adalarını işğal etmişdi. Mehmed Paşanın ilk işi bəzi dövlət vəzifələrini ən yaxın adamlarını gətirmək oldu. Ancaq onun sədarətə gətirilməsində önəmli rol oynayan şeyxülislama üz çevirdi. Çanaqqala boğazının işğal altında olması İstanbulda əşya və qida məhsullarının bahalaşmasına səbəb olmuşdu.

Əhali arasında Mehmed Paşanın rüşvətxor və zalım olduğu haqda şaiyələr gəzməyə başladı. Şeyxülislam Xocazadə Məsud Əfəndi isə validə sultana gedərək sədrəzəmi şikayət edirdi. Ancaq bu əsnada IV Mehmedə qarşı hazırlanan saray çevrilişinə şeyxülislamın da adı qarışdı və Bursaya sürgün edilərək burada edam edildi. Beləliklə, Mehmed Paşa ən böyük düşmənini aradan qaldırmış oldu.

Nəhayət 14 sentyabr 1656 tarixində davam edən Osmanlı-Venesiya müharibəsindəki acizliyi səbəbilə sədarətdən alındı və yerinə Körpülü Mehmed Paşa gətirildi. Bir müddət Yeddiqüllə zindanlarında həbs olunan Mehmed Paşa ardından Təkirdağa sürgün edildi. Lakin çox keçmədən bağışlandı və paytaxta qayıtmasına icazə verildi. Ömrünün son 10 ilini Əyyubsultan səmtindəki köşkündə yaşayan Mehmed Paşa 1666-cı ilin yanvarında burada vəfat etdi.

## Mənbə
* Vecîhî Hüseyin, Târih, TSMK, Emanet Hazinesi, nr. 1425, vr. 52b, 54ª;
* Naîmâ, Târih, IV, 459–460;
* Silâhdar, Târih, I, 410–411;
* Hadîkatü’l-vüzerâ, s. 103–104;
* Ayvansarâyî, Hadîkatü’l-cevâmi‘, I, 150;
* a.mlf., Vefeyât-ı Selâtîn, s. 19;
* Sicill-i Osmânî, IV, 175–176;
* Danişmend, Kronoloji, III, 421–422;
* Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, III/1, s. 294–302;
* Canan Doruk, Boynuyaralı Mehmed Paşa (lisans tezi, 1968), İÜ Ed. Fak. Tarih Seminer Kitaplığı, nr. 1645
Riçard Körtis

**Riçard Kyortis** ( ; ) –  Böyük Britaniyalı ssenarist, prodüser və rejissor. Yeni Zellandiyada anadan olub. Britaniyanın ən müvəffəqiyyətli komediya yazıçılarından biri. "Dördüncü toy və cənazə" "Notting Hill", "Bridget Jones gündəliyi" və "Sevgi" və s. romantik komediya filmləri, "Blackadder", "Bean" və "The Vicar Dible" kimi gəlirli filmlərin rejissoru və ssenaristi. 2007-ci ildə BAFTA mükafatına layiq görüldü. İngilis Film Akademiyasının ən böyük mükafatını qazanıb. 2008-ci ildə Britaniyada keçirilən BAFTA Humanitar Mükafatını komediya filmlərinin yaradılması və digər xeyirxah səbəblərə töhfəsi üçün aldı. 2008-ci ildə The Telegraphın "İngilis mədəniyyətində 100 ən yaxşı rejissor" siyahısında 12-ci sırada yerləşdi. 2012-ci ildə sənətkarlar tərəfindən seçilmiş ən məşhur sənətinin şəxsiyyəti adına layiq görülüb.

## İstinadlar
Dodo (qəzet)

**"Dodo"** — Azərbaycanda talış dilində nəşr olunan qəzet. Qəzetdə Azərbaycan dilində də məqalələr dərc olunur. Baş redaktoru müstəqil araşdırmaçı və tədqiqatçı İradə Məlikovadır.

## Tarixi
2017-ci ildən nəşr olunur.

Qəzet 25 may 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.

8 səhifədən ibarət olan qəzet 1000 tirajla nəşr olunur.

2017-ci ildə 6 nömrəsi çap edilmişdir.

Qəzetin **dodoqezeti.az** adlı saytı fəaliyyət göstərir.

## Redaksiya heyəti
*Əbülfəz Rəcəbli;
*İmamaverdi Həmidov;
*Anar İsgəndərəov;
*Nəsrulla Məmmədov;
*Mirağa Cəfərquliyev;
*Əli İbrahimov;
*Məsud Məmmədov;
*Yadulla Ağayev;
*Allahverdi Bayrami;
*Bahadur Tahirov;
*Mehman Ağayev;
*Mehman Fərzəliyev.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dodo (dəqiqləşdirmə)

***[[Dodo]]** — göyərçinlər fəsiləsinin raphus cinsinə aid quş növü.
***[[Dodo (qəzet)|"Dodo"]]** — Azərbaycanda talış dilində nəşr olunan qəzet.
***[[Dodo (personaj)|Dodo]]** — Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biri.