open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maliyyə Nazirliyi (Vyetnam)

**Maliyyə Nazirliyi** () — Vyetnamda milli büdcəni, vergi gəlirlərini, dövlət aktivlərini, milli maliyyə ehtiyatlarını və dövlət korporasiyalarının maliyyəsini idarə edilməsinə cavabdeh olan nazirlik. Nazirlik milli mühasibat uçotu, dövlət borclanması, fond bazarlarının fəaliyyətinə və Gömrük İdarəsinə rəhbərlik edir. Nazirliyin baş ofisləri Hanoyda yerləşir.

Maliyyə Nazirliyi 71%-nə sahib olduğu "Bao Viet Insurance" kimi bəzi dövlət şirkətlərinə birbaşa sahiblik edir və ona nəzarət edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Maliyyə Nazirliyi
Avstraliya vyetnamlıları

**Avstraliya vyetnamlıları** (, ) — vyetnaməsilli avstraliyalılar. Avstraliya vyetnamlıları qlobal Vyetnam diasporasının ən böyük qruplarından biridir. 2021-ci il siyahıyaalmasında 334,781 nəfər əcdadlarının vyetnamlı olduğunu bildirmişdir, bu da Avstraliya əhalisinin 1,3%-ni təşkil edir. 2021-ci ildə Avstraliya Statistika Bürosu Vyetnamda 268,170 Avstraliya sakininin doğulduğunu təxmin etmişdir.

## Tarixi
1975-ci ilə qədər Avstraliyada 2,000-dən az vyetnaməsilli insan var idi.  Vyetnamda müharibə başa çatdıqdan sonra, 1975-ci ilin aprelində Qaçqınların Statusuna dair BMT Konvensiyası imzalayan Avstraliya 1975–1985-ci illərdə qaçqınların köçürülməsi planına əsasən vyetnaməsilli qaçqınların öz payını köçürməyə razılaşmışdı. 1970-ci illərin sonlarında qaçqınların ilkin qəbulundan sonra 1983–1984-cü illərdə ikinci immiqrasiya zirvəsi baş tutmuşdur. Ehtimal olunur ki, bu, Avstraliya və Vyetnam hökumətləri arasında 1982-ci ildə Avstraliya vyetnamlıların qohumlarına ölkəni tərk edərək Avstraliyaya köçməsinə icazə verən razılaşmanın nəticəsi idi. 1980-ci illərin sonlarında gerçəkləşmiş üçüncü immiqrasiya zirvəsinin Avstraliyanın ailə birləşməsi sxemi ilə bağlı olmuşdur. Cənubi Vyetnamın süqutundan sonra qaçqın olan yaşlı nəsillərin əhəmiyyətli bir hissəsi əvvəllər Vyetnam hökumətini bəyənmədiyini bildirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vietnamese Community in Australia
* The Vietnamese in Australia 
* Gold & Silver: Vietnamese migration and relationships with environments in Vietnam and Sydney
* Vietnamese Queenslanders. Short (3-4mins) digital stories from 5 Vietnamese Queenslanders, a project from the Queensland Vietnamese community and the State Library of Queensland.
*  CC-By-SA (History of Vietnamese in Sydney)
Təhlükəli sahə (Cənubi Çin dənizi)

**Təhlükəli sahə** — Cənubi Çin dənizinin cənub-şərq hissəsində çoxlu alçaq adalar və çaylar, batmış qayalıqlar və atolllar ilə səciyyələnən geniş ərazi. Burada riflər adətən okeanın  çox dərinlikdən qalxır.

Ərazi zəif planlaşdırılmışdır, bu da onu naviqasiya üçün olduqca təhlükəli edir – əsas Sinqapurdan Honkonqa marşrutlar ərazinin qərbinə və şərqinə doğru gedir. Admirallıq Səfər İstiqamətləri bu sahədə naviqasiya ilə bağlı aşağıdakı xəbərdarlığı verir:

Su adətən yaşılımtıl-mavi rəngdədir və aydın günlərdə  dərinliyə qədər şəffafdır.

Bir çox adaların suverenliyi iqtisadi iddialar kimi mübahisəlidir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* C.S. Hutchison, V.R. Vijayan, "What are the Spratly Islands?" *Journal of Asian Earth Sciences* **39**:371–385, 2010 PDF
* David Hancox, Victor Prescott, "A Geographical Description of the Spratly Islands and an Account of Hydrographic Surveys Amongst Those Islands", *Maritime Briefing* (University of Durham) **1**:6, 1995,  full text
İnformasiya və Rabitə Nazirliyi (Vyetnam)

**İnformasiya və Rabitə Nazirliyi** () — Vyetnamda qəzetlərin, nəşriyyatın, poçt xidməti, telekommunikasiya, internet, yayım, radio və radiotezlik, informasiya texnologiyaları, elektronika, televiziya və milli media infrastrukturunun idarə edilməsi və tənzimlənməsinə cavabdeh olan nazirlik.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Poçt Departamenti
* Elm və Texnologiya Departamenti
* Planlaşdırma və maliyyə Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq Departamenti
* Hüquqi İşlər İdarəsi
* Kadrlar və Təşkilat Departamenti
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Nazirlik Aparatı
* Radiotezliklərin İdarə Edilməsi Bürosu
* Telekommunikasiya Bürosu
* Milli Rəqəmsal Transformasiya Bürosu
* Mətbuat Bürosu
* Nəşr, Çap və Yayım Bürosu
* Yayım və Elektron İnformasiya Təşkilatı
* Xarici İnformasiya Xidməti Bürosu
* Əsas İnformasiya Xidməti Bürosu
* İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları Sənayesi Bürosu
* Nazirliyin Hoşimin şəhərindəki nümayəndəliyi
* Nazirliyin Dananq şəhərindəki nümayəndəliyi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Səhiyyə Nazirliyi (Vyetnam)

**Səhiyyə Nazirliyi** () — Vyetnamda tibb, səhiyyə və səhiyyə sənayesinin idarə edilməsinə və rəhbərliyinə cavabdeh olan nazirlik. Nazirlik digər nazirliklər və baş nazirin aparatı ilə birlikdə "2001–2010-cu illər üçün Qidalanma üzrə Milli Strategiya" və "2002–2010-cu illər üçün Xəsarətlərin Qarşısının Alınması üzrə Milli Siyasət" kimi uzunmüddətli səhiyyə siyasəti proqramlarının yaradılmasına və icra edilməsinə cavabdehdir. Onun əsas ofisləri Hanoyda, Badin rayonunda yerləşir. 2019-cu ilin noyabrında nazir Nquyen Thi Kim Tyen təqaüd yaşına çatdığı üçün vəzifəsindən azad edilmiş və baş nazirin müavini Vu Dık Dam nazirliyə rəhbərlik etmişdir. 7 iyul 2020-ci ildə, koronavirus pandemiyası fonunda, yoluxucu xəstəliklər üzrə ixtisaslaşmış professor Nquyen Than Lonq müvəqqəti olaraq Səhiyyə Naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 12 noyabr 2020-ci ildə rəsmi olaraq səhiyyə naziri olmuşdur. Than Lonq "Viet A COVID-19" test dəsti qalmaqalı ilə bağlı korrupsiya iddialarından sonra 7 iyul 2022-ci ildə Milli Assambleya tərəfindən vəzifəsindən azad ediləmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ministry of Health official site
Daxili İşlər Nazirliyi (Vyetnam)

**Daxili İşlər Nazirliyi** və ya rəsmi olaraq **Ev İşləri Nazirliyi** () — Vyetnamda dövlət idarəçiliyinin təşkilati strukturu, yerli hökumət təşkilatları, inzibati sərhədlərin idarə edilməsi, vəzifəli şəxslər, dövlət qulluqçuları və dövlət qulluqçuları, QHT-lər, dövlət arxivləri və dövlət xidmətlərinin dövlət idarəsinə cavabdeh olan nazirlik.

## Strukturu

* Təşkilat və kadrlar şöbəsi
* Yerli İdarəetmə Departamenti
* Dövlət qulluqçuları şöbəsi - dövlət qulluqçuları
* Əmək haqqı departamenti
* Qeyri-Hökumət Təşkilatları Departamenti
* İnzibati İslahatlar Departamenti
* Gənclərlə iş şöbəsi
* Planlaşdırma və maliyyə şöbəsi
* Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsi
* Qanunvericilik şöbəsi
* Nazirliyin Aparatı
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Dini İşlər üzrə Hökumət Komitəsi
* Təqlid və Mükafat Mərkəzi Komitəsi
* Dövlət Sənədlərinin İdarə Edilməsi və Arxivlər Bürosu
* Məlumat Mərkəzi

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Xviça Biçinaşvili

**Xviça Biçinaşvili** (28 yanvar 1974) — 1993-1998-ci illərdə Gürcüstanı, 2000-2004-сü ildə isə Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

## Karyerası
Xviça Biçinaşvili 1994-1997-ci illərdə Dünya və Avropa Çempionatlarında çıxış eləsə də uğurlu nəticələrə imza ata bilmədi.

1998-ci ildə Belarusda baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə rəqibinə məğlub olaraq turniri gümüş medalla başa vuran Xviça Biçinaşvili həmin il İsveçdə Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu. Bundan sonra bir müddət Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə apara bilməyən Xviça Biçinaşvili 2000-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərlə çıxış etdi. Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirlərinin nəticələrinə əsasən Xviça Biçinaşvili olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan olimpiada da Xviça Biçinaşvili uğursuz çıxış etdi. Qrup mərhələsinin birinci görüşündə Xviça Biçinaşvili Cənubi Koreya nümayəndəsi Kim İn-So ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xviça Biçinaşvili rəqibinə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və növbəti mərhələyə vəsiqə qazanmaq şanslarını itirdi. Növbəti görüşdə isə onun rəqibi Dünya və Avropa Çempionatlarının qalibi Türkiyə nümayəndəsi Nazmi Avluca oldu. Bu görüşdə Xviça Biçinaşvili rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub oldu və olimpiadanı 16-cı pillədə başa vurdu.

## Nəticələri

## İstinadlar
Getara

**Getara** və ya **Qaytara** — Qafqaz Albaniyasında qədim şəhər.

Yunan coğrafiyaşünası Ptolemeyin "Coğrafi təlimnamə" əsərində Kür çayının şimalında olduğu göstərilir. Əsərinin digər yerində Ptolemey onu Qanqara adlandırır. Həmin şəhər əsərin bizə gəlib çatmış nüsxələrinin birində Qarqara kimi qeyd də olunur. Yeri tarixçilər tərəfindən tam müəyyənləşdirilməmişdir. Bəzi ehtimallara görə Qarqarçayın adı bu şəhərin adı ilə bağlıdır. Eyni zamanda digər bir versiyaya görə Yerevan şəhərindən axan Getar çayının adının da bu qədim şəhərin adıyla bağlılığı var.
Con Qey

**Con Qey** () – ingilis şair və dramaturq.

"Şərab" şeiri *("Wine", 1708)*, "Kəndin asudə vaxtları" komik poeması *("Rural sports", 1713)* ilk bədii yaradıcılıq nümunələrindəndir. Edmund Spenserin "Çobanın təqvimi" əsərinə parodiya olan "Çoban həftəsi" *("The shepherd’s week", 1714)* istehzalı pastoral silsiləsi uğur qazanıb. Bu əsərin mövzusu Conatan Svift tərəfindən təlqin edilib. Ballada-operanın yeni janrında yaradılmış və parodiyanı sosial satiraya qovuşduran "Dilənçilər operası" *("The beggar’s opera", 1728)* ona daha çox şöhrət gətirmişdir.

"Polli" ballada operası *("Polly", 1729)* həmin əsərin davamı sayıla bilər. Bu əsərlərin motivləri əsasında Bertolt Brext "Üçqəpiklik opera"sını yaratmışdır. Conatan Sviftə nəzirə olaraq yazılan "Triviya, yaxud London küçələrində gəzişmə sənəti" *("Trivia, or The art of walking the streets of London", 1716)* komik poemasının, Georq Fridrix Hendelin "Azis və Qalateya" *("Acis and Galatea", 1718)* oratoriyasının librettosunun müəllifidir.

Şair daha çox təmsilləri ilə də məşhurdur.

## İstinadlar
Animal Diversity Web

**Animal Diversity Web** - minlərlə heyvan növlərinin tarixini, təsnifatını, növlərin xüsusiyyətlərini, və yayılması məlumatlarını toplayan onlayn verilənlər bazasıdır.
## İstinadlar
Vüqar Aslanov

**Vüqar Aslanov** () — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

## Karyerası
Vüqar Aslanov 1993-cü ildə Avstriya gənclər arasında Avropa Çempionatında uğursuz çıxış eləsə də bir il sonra Macarıstanda gənclər arasında Dünya Çempionatında bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanaraq turnirin qalibi oldu.

1995-1997-ci illərdə Dünya və Avropa Çempionatlarında uğursuz çıxış edən Vüqar Aslanov 1998-ci ildə tələbələr arasında Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

1999-cu ildə Avropa Çempionatını 10-cu, Dünya Çempionatını isə 16-ci pillədə başa vuran Vüqar Aslanov 2000-ci ildə Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirlərində uğursuz çıxış etdi və olimpiada da mübarizə apara bilmədi. 2002-2004-cü illərdə də Dünya və Avropa Çempionatlarında uğursuz çıxış edən Vüqar Aslanov nəhayət 2004-cü ildə olimpiada da debüt etdi.

Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında Vüqar Aslanov qrup mərhələsində əvvəl Yunanıstan nümayəndəsi Alexios Kolitsopoulosa (2:2), sonra isə Özbəkistan nümayəndəsi Alesandr Doxturişviliyə (0:4) məğlub oldu. Vüqar Aslanov qrup mərhələsinin üçüncü görüşündə Macarıstan nümayəndəsi Tamaş Berziçza ilə üz-üzə gəlməli olsa da, görüş formal əhəmiyyətə sahib olduğuna görə Vüqar Aslanov görüşdən imtina etdi və qrup mərhələsini üç məğlubiyyətlə sonuncu pillədə başa vurdu. 2004-cü ildəcə Vüqar Aslanov idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Səlim ibn Əmr ibn Abdullah

**Səlim ibn Əmr ibn Abdullah** () — Kərbəla döyüşündə şəhid. O, Müslüm ibn Əqilin qiyamında onu müşayiət etdi və Müslümün şəhadətindən sonra Hüseyn ibn Əlinin ordusuna qoşulmaq üçün Kufəni tərk etdi.

## Müslüm ibn Əqilə qoşulması
Səlim ibn Əmr ibn Abdullah Bəni-Mədinə əl-Kəlbi qəbiləsinin xidmətçisi idi. O, Kufədə yaşayırdı. Səlim Müslüm ibn Əqilə qiyamda kömək etdi və Müslümün şəhadətindən sonra Kəsir ibn Şəhab tərəfindən həbs olundu.  O, Übeydulla ibn Ziyadın zindanından qaçıb öz qəbiləsi ilə birlikdə gizlənməyi bacardı.

## Hüseyn ibn Əliyə qoşulması
Hüseynin karvanı Kərbəlaya çatdıqdan sonra Səlim və Bəni-Kəlbdən bir neçə nəfər Hüseynin ordusuna qoşuldu. Aşura günü şəhid oldu.  Səlim Aşura günü ilk hücumda şəhid oldu. Lakin başqa bir mənbədə Səlimin ilk şəhidlər arasında adını çəkmir.

Ziyarə əş-Şühəda variantında Salim Kərbəla şəhidi kimi qeyd olunur: “Bəni-Mədinə Kəlbinin qulu Səlimə salam olsun”.  Lakin ilkin şiə tarix və rical mənbələrində Kərbəla şəhidləri arasında Səlimin adı çəkilmir.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Tverdə Embraer Legacy 600 qəzası

**Tverdə "Embraer Legacy 600" qəzası** — 2023-cü ilin 23 avqust tarixində Rusiya Federasiyasının Tver vilayətində baş vermiş təyyarə qəzası. Moskvadan Sankt-Peterburqa uçduğu güman edilən *Embraer Legacy 600* tipli şəxsi təyyarənin qəzaya uğraması nəticəsində üçü ekipaj üzvü olmaqla, on nəfər həlak olub. Rusiya Federal Hava Nəqliyyatı Agentliyinin rəsmi telegram kanalının verdiyi məlumata görə həlak olan sərnişinlər arasında Vaqner qrupunun rəhbəri Yevgeni Priqojin və onun əsas köməkçisi Dmitri Utkin də olub.

Qəzada Vaqner qrupunun Baş Qərargah rəisi və Təhlükəsizlik Xidmətinin rəhbəri Andrey Troşev də həlak olub. Flightradar24 xidmətinin hesabatına görə qəzaya uğrayan təyyarə düşməyə başlamazdan əvvəl bir necə dəfə hündürlük itirib və yenidən yüksəlib. Flightradar24 ən son məlumatları təyyarə təxminən 6 km hündürlükdə olarkən alıb. Bütün bu dəyişikliklər 32 saniyə ərzində baş verib.

## İstinadlar
Seyf ibn əl-Haris əl-Həmdani

**Seyf ibn əl-Haris əl-Həmdani** — Aşura günü Kərbəla döyüşündə şəhid.

## Nəsil
Seyf ibn Haris (Haras) ibn Surey ibn Cabir əl-Həmdani əl-Cabiri əslən Yəməndən olan və Kufədə yaşayan Həmdan qəbiləsinin bir qolu olan Bəni Cabirdən idi.

## Kərbəla döyüşündə
Seyf ibn Haris ibn Surey və Malik ibn Abdullah əmioğlu idilər.  Kərbəlaya getdilər və Hüseyn ibn Əlinin səhabələrinə qoşuldular.

Aşura günü Hüseynin düşmən qoşunu ilə qarşılaşdığını gördükdə ağlaya-ağlaya onun yanına getdilər.  Hüseyn onlara dedi: "Ey əmioğlular! Niyə ağlayırsınız? Vallah, inşallah gözləriniz tezliklə (cənnətə) nurlanar."

Cavab verdilər: “Allah bizi sənə qurban eləsin, Allaha and olsun ki, biz özümüz üçün ağlamırıq, lakin ağlamağımız, sizin mühasirəyə düşündüyünüzü görüb müdafiə edə bilməməyimizə görədir."

Hüseyn dedi: “Allah sizə müttəqilərə verdiyi mükafatın ən gözəlini sizin səhabəliyiniz və müdafiəniz üçün versin."

Hənzələ ibn Əsəd əl-Şibami şəhid olduqdan sonra Seyf və Malik Hüseynə salam verdilər.  Hüseyn onların salamına cavab verdi və onlar düşmənə tərəf hərəkət etdilər.  Onlar hər ikisi şəhid olana qədər bir-birinə dəstək olaraq vuruşdular.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Şəbib ibn Abdullah ən-Nəhşəli

**Şəbib ibn Abdullah ən-Nəhşəli** () — Kərbəla döyüşündə şəhid.

## Nəsil
Şəbib ibn Abdullah əl-Nəhşəli əl-Bəsri Bəni-Teymin bir qolu olan Bəni-Nəhşal qəbiləsindən olan bir ailədə anadan olmuşdur. Bəzi fars mənbələrində o, Seyf ibn əl-Haris əl-Həmdani və Malik ibn Abdullah ibn Sari ilə birlikdə Kərbəlaya gedən Haris ibn Sari əl-Həmədaninin qulu kimi qeyd edilmişdir. Lakin bu, onun Mədinədən Hüseyn ibn Əli ilə birlikdə olduğunu göstərən məlumatlarla uyğun gəlmir.  Lakin Mamaqani onun Şəbib ibn Abdullah Haris ibn Sari əl-Kufidən başqa biri olduğuna inanırdı.

Məhəmməd Mehdi Şəmsəddin  Həbib ibn Abdullahın Kərbəla şəhidlərindən biri olduğunu qeyd etmişdir. Həmçinin Həbib ibn Əbd olaraq da xatırlanan Şəbib ibn Abdullah ən-Nəhşəli, Həbib ibn Abdullah və ya Əbu Əmr ən-Nəhşəli kimi olması ehtimalını da qeyd etmişdir.

## Tərcümeyi-hal
Şəbib Peyğəmbərin ardıcıllarından və Əli ibn Əbu Talibin səhabələrindən idi və Cəməl, Siffeyn və Nəhrəvan döyüşlərində iştirak etmişdi.  Əlinin şəhadətindən sonra Həsənin səhabələrindən olmuş və onunla birlikdə qalmışdır.  Hüseynin zamanında isə onun səhabələri arasında idi.

## Kərbəla döyüşündə
Şəbib Mədinədən Məkkəyə, oradan da Kərbəlaya doğru yolda Hüseynlə birlikdə idi.  Aşura günü Şəbib onlarla vuruşarkən düşmənin ilk hücumunda şəhid oldu.

“Ziyarə-ş-Şühəda”da o, “Salam olsun Şəbib ibn Abdullah ən-Nəhşəliyə” kimi qeyd edilmişdir.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Vyetnam)

**Xarici İşlər Nazirliyi** — Vyetnamın xarici siyasətinə rəhbərlik edən mərkəzi hökumət qurumu. İndiki Xarici İşlər naziri Buy Txan Şondur.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* ASEAN İşləri Departamenti
* Cənub-Şərqi Asiya–Cənubi Asiya–Cənubi Sakit Okean İşləri Departamenti
* Şimal-Şərqi Asiya İşləri Departamenti
* Avropa İşləri Departamenti
* Amerika İşləri Departamenti
* Qərbi Asiya-Afrika İşləri Departamenti
* Siyasət Planlaşdırma Departamenti
* Beynəlxalq təşkilatlar Departamenti
* Hüquq və Beynəlxalq Müqavilə Departamenti
* Çoxtərəfli İqtisadi Əməkdaşlıq Departamenti
* Ümumi İqtisadi İşlər İdarəsi
* Xarici Mədəniyyət Departamenti və YUNESKO
* Mətbuat və İnformasiya Departamenti
* Təşkilat və Kadrlar Departamenti
* Nazirliyin Aparatı
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* İnformasiya Təhlükəsizliyi Bürosu
* Konsulluq İşləri Bürosu
* Dövlət Protokol Bürosu
* İdarəetmə və Maliyyə Bürosu
* Diplomatik Korpus Xidmətləri Bürosu
* Xarici Vyetnam Komitəsi
* Milli Sərhəd Komitəsi
* Kəşfiyyat və Analiz Xidməti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official website
Ədliyyə Nazirliyi (Vyetnam)

**Ədliyyə Nazirliyi** () — Vyetnamda qanunların və qaydaların hazırlanması, onların həyata keçirilməsi, hüquqi normativ sənədlərin postresenziyası, inzibati prosedurlara nəzarət, hüquqi təbliğat və maarifləndirmə üzrə dövlət idarəçiliyinə cavabdeh olan nazirlik. O, həmçinin, ölkə miqyasında mülki və inzibati məhkəmə qərarlarının icrasını, məhkəmə-inzibati fəaliyyətləri, məhkəmə işlərinin təmin edilməsini, dövlət kompensasiyasını, məhkəmə qərarlarının icrasını və digər ədalət mühakimə işlərini tənzimləyir, inzibati xətalara qarşı mübarizəyə dair qanun və qaydaların icrasına nəzarət edir.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Qanunvericilik İnkişafı üzrə Ümumi İşlər Departamenti
* İqtisadi və Mülki Qanunvericilik Departamenti
* Cinayət və İnzibati Qanunvericilik Departamenti
* Beynəlxalq Hüquq Departamenti
* Hüquqi Yayım və Maarifləndirmə Departamenti
* Planlaşdırma və Maliyyə Departamenti
* Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamenti
* Təşkilat və Kadrlar Departamenti
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Nazirliyin Aparatı
* Mülki Məhkəmə Qərarlarının İcrası Baş Bürosu
* Hüquqi Normativ Sənədlərə Postresenziya Bürosu
* İnzibati Prosedurlara Nəzarət Bürosu
* Vətəndaş Vəziyyəti, Vətəndaşlıq, Doğrulama Bürosu
* Uşaq Övladlığa Götürmə Bürosu
* Hüquqi Yardım Bürosu
* Təminatlı Əməliyyatların Milli Reyestrinin Bürosu
* Dövlət Kompensasiya Bürosu
* Məhkəmə İşləri Dəstəyi Bürosu
* İnformasiya Texnologiyaları Bürosu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* (VN) və (EN) Rəsmi saytı
Asim Hüseyn

**Asim Hüseyn** () səhiyyə, təhsil və Pakistan siyasəti sahələrində Pakistan əsilli Kanadalı fəal. O, Kəraçidəki Ziauddin Xəstəxanalar Qrupunun sədri və Pakistanın Neft və Təbii Sərvətlər Nazirliyi üzrə baş nazirin keçmiş müşaviridir. O, 2009–2015-ci illərdə Pakistan Xalq Partiyasının tərkibində Pakistan Senatının üzvü olub.

Təhsil və səhiyyə sahələrində xalqa xidmətlərinə görə 2005-ci ildə *Sitara-i-İmtiaz,* 2013-cü ildə isə *Nişan-e-İmtiaz* mükafatları ilə təltif edilmişdir.

## Həyatı
Hüseyn 28 noyabr 1953-cü ildə Karaçidə anadan olub. İlk təhsilini Karaçi Qrammatika Məktəbində daha sonra Petaro Kadet Kolleci və Dau Tibb Kollecində təhsil aldıqdan sonra aldıqdan sonra təhsilinə Avropada davam etdirmişdir.

O, filosof Sir Ziauddin Əhmədin nəvəsidir.

## Karyerası
Hüseyn 2008-ci ilin mayından 2009-cu ilin noyabrına qədər Federal Nazir statusu ilə Milli Yenidənqurma Bürosunun sədri vəzifəsində çalışıb. 2008-ci ilin noyabrından 2009-cu ilin avqustuna qədər baş nazirin Neft və Təbii Sərvətlər üzrə müşaviri/federal naziri kimi fəaliyyət göstərib. 12 dekabr 2009-cu ildən Pakistan Prezidentinin fəxri şəxsi həkimi idi. 2011-ci ilin mayından 2013-cü ilin mayına qədər Federal Neft və Təbii Sərvətlər nazirinin müşaviri vəzifəsini icra edib.

Hüseyn 27 avqust 2015-ci ildə Pakistan ordusunun Kəraçi şəhərində başlatdığı əməliyyat çərçivəsində səlahiyyətlilər tərəfindən saxlanılıb.

O, 2014-cü ildə Sinddə Ali Təhsil Direktoru vəzifəsinə təyin edilib. 2018-ci ildə ikinci müddətə yenidən təyin edilib.

## İstinadlar
Əmək, Əlillər və Sosial Məsələlər Nazirliyi (Vyetnam)

**Əmək, Əlillər və Sosial Məsələlər Nazirliyi** () — Vyetnamda əmək, məşğulluq, əməyin mühafizəsi, sosial sığorta və peşə hazırlığı, müharibə əlilləri, şəhidlər və ölkəyə xüsusi xidmətləri olan şəxslər üçün siyasətlər, sosial müdafiə və sosial bəlaların qarşısının alınması, uşaqlara qulluq və gender bərabərliyi üzrə dövlət idarəçiliyinə cavabdeh olan nazirlik.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Əmək və Əmək Haqqı Departamenti
* Sosial Sığorta Departamenti
* Gender bərabərliyi Departamenti
* Hüquqi İşlər Departamenti
* Planlaşdırma və maliyyə Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq Departamenti
* Təşkilat və kadrlar Departamenti
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Nazirliyin Aparatı
* Peşə Təhsili Ümumi Bürosu
* Məşğulluq Bürosu
* Sosial Yardım Bürosu
* Xarici Əmək Bürosu
* Əməyin Təhlükəsizliyi Bürosu
* Sosial Şərlərin Qarşısının Alınması və Mübarizə Bürosu
* Milli Fədailər Bürosu
* Uşaq Baxımı və Müdafiəsi Bürosu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* (VN) və (EN) Rəsmi saytı
Təbii Sərvətlər və Ətraf Mühit Nazirliyi (Vyetnam)

**Təbii Sərvətlər və Ətraf Mühit Nazirliyi** () — Vyetnamda torpaq və su ehtiyatları, mineral ehtiyatlar, geologiya, ətraf mühit, hidrometeorologiya, iqlim dəyişikliyi, tədqiqat və xəritəçəkmə, adaların və dənizin idarə edilməsinə cavabdeh olan nazirlik.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Planlaşdırma Departamenti
* Maliyyə Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq Departamenti
* Elm və Texnologiya Departamenti
* Qanunvericilik Departamenti
* Təşkilat və kadrlar Departamenti
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Hoşimində Nazirlik Ofisi
* Torpaq İdarəetmə Agentliyi
* Dəniz və Adalar Agentliyi
* Ətraf Mühit Agentliyi
* Geologiya və Minerallar Agentliyi
* Su Ehtiyatlarının İdarə Edilməsi Agentliyi
* İnformasiya Texnologiyaları Agentliyi
* Meteorologiya İqlim Dəyişikliyi Agentliyi
* Tədqiqat və Xəritəçəkmə Agentliyi
* Uzaqdan Zondlama Agentliyi

## İstinadlar
İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi (Vyetnam)

**İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi** () — birbaşa Vyetnam hökumətinin nəzdində olan, təhlükəsizliyə, asayişə, əks-kəşfiyyata, cinayətlərin qarşısının alınması üzrə təhqiqata, yanğınsöndürmə və xilasetməyə, cinayət hökmlərinin icrasına, azadlıqdan məhrum etmə, həbs və ya müvəqqəti təcridxanada saxlama ilə bağlı olmayan hökmlərin icrasına, hüquqi müdafiə və təminata cavabdeh olan nazirlik. dövlət idarəçiliyi funksiyalarını yerinə yetirir. nazirliyin dövlət idarəçiliyində olan sektor və sahələrdə dövlət xidmətlərinin göstərilməsinə cavabdeh olan, dövlət idarəçiliyində olan sektorlarda və sahələrdə dövlət xidmətlərinin idarə edilməsinə nəzarət edən nazirlik.

İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyini idarə edən qurumdur.

## Repressiya
Sayqonun süqutundan sonra İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi ən azı 200,000–300,000 keçmiş Cənubi Vyetnam hərbi zabitini, hökumət işçilərini və Cənubi Vyetnamın keçmiş hökumətinin tərəfdarlarını yenidən təhsil düşərgələrində   həbs etmişdir. Burada işgəncə və ruhi zorakılıq adi hal idi. İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi həmçinin, dissident şairlərin, yazıçıların və siyasi məhbusların izlənilməsi və təqib edilməsində rol oynamışdır. 2006-cı ildə 8406-cı blokun qurulmasından sonra Vyetnam demokratiya hərəkatına repressiya da güclənmişdir.

## İstinadlar
Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyi

**Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyi** () — İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyinin nəzarəti altında olan Vyetnamın əsas polis və təhlükəsizlik qüvvələri. Vyetnam Xalq Silahlı Qüvvələrinin bir hissəsidir və Vyetnam Kommunist Partiyasının faktiki nəzarəti altındadır.

Xalq İctimai Təhlükəsizliyinin səlahiyyətləri 27 noyabr 2014-cü ildə qəbul edilmiş 73/2014/QH13 saylı qanuna əsasən tənzimlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  (in Vietnamese)
Vyetnam Xalq Silahlı Qüvvələri

**Vyetnam Xalq Silahlı Qüvvələri** () — Vyetnam Sosialist Respublikasının birbaşa Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Hərbi Komissiyasının komandanlığı altında olan silahlı qüvvələri. Bu, 3 komponentdən ibarətdir: Vyetnamın hərbi qüvvələri olan Vyetnam Xalq Ordusu, Vyetnamın polisi və hüquq-mühafizə orqanları olan Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyi və Vyetnam milisi olan Vyetnam Özünümüdafiə Milisi.

## Vyetnam Xalq Ordusu
Vyetnam Xalq Ordusu () — Vyetnam ordusu. Bura daxildir: Vyetnam Xalq Quru Qoşunları (Vyetnam Xüsusi Qüvvələri), Vyetnam Xalq Donanması (Dəniz Piyadaları, Dəniz Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri və Dəniz Hava Qüvvələri), Vyetnam Xalq Hərbi Hava Qüvvələri, Vyetnam Sərhəd Mühafizəsi və Vyetnam Sahil Mühafizəsi.

## Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyi
Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyi () — Vyetnamın əsas polisi, jandarmiyası və təhlükəsizlik qüvvəsi.

## İstinadlar
Elm və Texnologiya Nazirliyi (Vyetnam)

**Elm və Texnologiya Nazirliyi** () — Vyetnamda lm və texnologiya fəaliyyətinin dövlət idarəçiliyinə, elm və texnologiya potensialının inkişafına, əqli mülkiyyətə, standartlara, metrologiyaya və keyfiyyətə nəzarətə, atom enerjisinə, radiasiya və nüvə təhlükəsizliyinə cavabdeh olan nazirlik.

## Strukturu
Nazirliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Sosial və Təbiət Elmləri Departamenti
* İqtisadi-texniki Sahələr üzrə Elm və Texnologiya Departamenti
* Texnologiyanın Qiymətləndirilməsi, İmtahan və Qiymətləndirmə Departamenti
* Yüksək Texnologiyalar Departamenti
* Planlaşdırma və Ümumi İşlər İdarəsi
* Maliyyə Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq Departamenti
* Qanunvericilik Departamenti
* Təşkilat və kadrlar Departamenti
* Nazirliyin Müfəttişliyi
* Nazirliyin Ofisi
* Texnologiya İnnovasiyaları üzrə Dövlət Agentliyi
* Texnologiya Sahibkarlığı və Kommersiyalaşdırmanın İnkişafı üzrə Milli Agentlik
* Milli Əqli Mülkiyyət İdarəsi
* Vyetnam Atom Enerjisi Agentliyi
* Elm və Texnologiya İnformasiyası üzrə Milli Agentlik
* Vyetnam Radiasiya və Nüvə Təhlükəsizliyi Agentliyi
* Standartlar, Metrologiya və Keyfiyyət üzrə Milli Komissiya

## İstinadlar
Nəqliyyat Nazirliyi (Vyetnam)

**Nəqliyyat Nazirliyi** () —  Vyetnamda dəmiryolu nəqliyyatı, avtomobil nəqliyyatı, su nəqliyyatı və hava nəqliyyatını idarə etmək üçün cavabdeh olan nazirlik. Nazirlik Hanoyun Xoankyem rayonunda yerləşir.

## Strukturu
Nazirliyin texniki, inzibati və tədris işləri müxtəlif agentlik, departament, məktəb və müəssisələrdə təşkil olunur, o cümlədən:

* Vyetnam Yolları Departamenti
* Vyetnam Daxili Su Yolları İdarəsi
* Vyetnam Milli Dəniz Bürosu
* Vyetnam Qeydiyyatı: Vyetnamın neft sənayesi qurğuları, sənaye qurğuları və motorlu nəqliyyat vasitələri də daxil olmaqla dəniz gəmilərini, çayda üzən gəmiləri, dəniz qurğularını idarə edir.
* Nəqliyyat Tikintisinin Keyfiyyətinə Nəzarət və İdarəetmə Bürosu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Ministry of Transport, Organisation directory
"Üçlü spiral" innovasiya modeli

**"Üçlü spiral" innovasiya modeli** – Universitet-dövlət-sənaye əlaqələri vasitəsilə biliyin yaradılması, yayılması və istifadəsini nəzərdə tutan nəzəri çərçivə.

## İstinadlar
Planlaşdırma və İnvestisiya Nazirliyi (Vyetnam)

**Planlaşdırma və İnvestisiya Nazirliyi** (), əvvəllər **Dövlət Planlama Komitəsi** — Vyetnamda planlaşdırma və investisiyalar üzərində dövlət idarəçiliyi roluna cavabdeh olan nazirlik. Nazirliyin baş ofisi Hanoyda yerləşir.

Agentlik ölkə səviyyəsində sosial-iqtisadi inkişaf üçün strateji məsləhətlər verir. Nazirlik həmçinin, milli iqtisadiyyat, konkret sektorlar, həmçinin yerli və xarici investisiyalar üçün iqtisadi idarəetmə mexanizmlərini və siyasətlərini proqramlaşdırır və planlaşdırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ministry of Planning and Investment homepage
Etnik Azlıqların İşləri Komitəsi

**Etnik Azlıqların İşləri Komitəsi** () — Vyetnamda ölkə daxilində etnik azlıqların işləri üzrə dövlət idarəçiliyi funksiyalarını həyata keçirən nazirlik səviyyəli agentlik. Komitəyə rəis rəhbərlik edir.

## Strukturu
Agentliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Etnik Azlıqlara dair Siyasət Departamenti
* Şimal-Qərb Regionu üzrə Etnik Azlıqlarla İş Departamenti (IYerli İşlər Departamenti)
* Mərkəzi Dağlar üzrə Etnik Azlıqlarla İş Departamenti (II Yerli Əlaqələr Departamenti)
* Mekonq Deltası üzrə Etnik Azlıqlarla İş Departamenti (III Yerli Əlaqələr Departamenti)
* Təbliğat şöbəsi
* Etnik Azlıqlar  Departamenti
* Ümumi İşlər  Departamenti
* Hüquqi İşlər  Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsi
* Təşkilat və kadrlar şöbəsi
* Maliyyə və Planlaşdırma Departamenti
* Komitə Müfəttişliyi
* Komitə Aparatı
* Etnik Azlıqlarla Əlaqələr İnstitutu
* Etnik Azlıqların Məmurları üçün Təlim Təşkilatı
* Rəqəmsal Transformasiya Mərkəzi
* "*Etnik mənsubiyyət*" jurnalı
* "*Etnik və İnkişaf*" qəzeti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Hökumət Müfəttişliyi

**Hökumət Müfəttişliyi** () —  Vyetnamda dövlət təftişi, vətəndaşların qəbulu, şikayət və denonsasiya həlli və korrupsiyaya qarşı mübarizə funksiyalarını həyata keçirən, yoxlama aparan, şikayətlərə və danonsasiyalara baxan və qanunlara uyğun olaraq korrupsiya ilə mübarizə aparan nazirlik səviyyəli qurum. Hökumət Müfəttişliyinə Baş müfəttiş rəhbərlik edir.

## Strukturu
Müfəttişliyin tərkibində olan qurumlar bunlardır:

* Hökumət Müfəttişliyi Ofisi
* İqtisadi Sektorlar Müfəttişliyi Departamenti (I departament)
* Daxili İşlər və Ümumi Təsərrüfat Müfəttişliyi Departamenti (II departament)
* Sosial-mədəni müfəttişlik şöbəsi (III departament)
* Təftişdən Sonra Nəzarət, Qiymətləndirmə və İdarəetmə Departamenti
* Vətəndaşların Qəbulu, Şikayət və Denonsasiya ilə İş Şöbəsi
* Hüquqi İşlər Departamenti
* Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsi
* Planlaşdırma, Maliyyə və Ümumi İşlər Departamenti
* Təşkilat və kadrlar şöbəsi
* Şimal Regionu üzrə Şikayətlərin Həlli, Denonsasiya və Təftiş Bürosu (I Büro)
* Mərkəzi Region üzrə Şikayətlərin Həlli, Denonsasiya və Təftiş Bürosu (II Büro)
* Cənub Regionu üzrə Şikayətlərin həlli, denonsasiya və təftiş Bürosu (III Büro)
* Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Bürosu (IV Büro)
* Layihə İdarəetmə Bölməsi
* Məlumat Mərkəzi
* Müfəttiş Tədris Kolleci
* Təftiş jurnalı
* Təftiş qəzeti
* Dövlət Müfəttişliyi Tədqiqat İnstitutu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Şomu Nobori

və ya doğum adı ilə  – Yaponiya tərcüməçisi və pedaqoqu. O, rus dilinin mütəxəssisi olmuş və rus ədəbiyyatının bir çox əsərini yapon dilinə tərcümə etmişdir.

## Həyatı
Nobori 1878-ci ildə Kaqoşima prefekturasının Amami Oşima adasında doğulmuşdur. Yaponiyalı Nikolay tərəfindən açılmış ilahiyyat seminariyasında rus dilini öyrənmişdir. 1903-cü ildə Yunan Ortodoks Seminariyasından məzun olmuş və burada təlimçi kimi işləməyə başlamışdır. Daha sonra Hərbi Akademiyada rus dili üzrə professor olmuşdur. Vaseda və Nihon universitetlərində də müəllimlik etmişdir. Fyodr Dostoyevski, Lev Tolstoy, Aleksandr Kuprin, Leonid Andreyev və Fyodr Soloqub kimi bir çox rus ədibinin əsərlərini yapon dilinə tərcümə etmişdir. Mixail Artsibaşevin "Sanin" romanını, eləcə də, "Qorxu" və "Gecə" hekayələrini yapon dilinə qazandırmışdır. Nobori Rusiya ilə əlaqələr üzrə Yaponiya kabinetinin xüsusi məsləhətçisi olmuşdur. Sayqo Takamorinin sürgündə olduğu dövrü araşdırmış və bu barədə ən geniş hesabatı yazaraq 1927-ci ildə nəşr etdirmişdir.

Nobori "Müasir rus ədəbi fikirlərinin tarixi" və "İnqilabdan sonra rus ədəbiyyatı" kitablarının müəllifi olmuşdur. "Müasir rus ədəbi fikirlərinin tarixi" kitabı 1920-ci illərdə Çində Rusiya modernizminin yayılmasında vacib rol oynamış, 1933-cü ildə Çin dilinə tərcümə olunmuşdur.

Yaponiyanın Sibir müdaxiləsi (1918–1922) zamanı Yaponiya ordusunun müşayiəti altında və sovet hökumətinin qonağı kimi (1928) Rusiyada olmuş, Maksim Qorki və Boris Pilnyak ilə görüşmüşdür. O, ümumilikdə 4 dəfə Rusiyaya səyahət etmişdir.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra 1946–1953-cü illərdə Amami adalarının Yaponiyaya qaytarılması hərəkatının başçılarından biri olmuşdur. O, Amami Sakinlərinin Federasiyasının Yaponiya Assosiasiyasının prezidenti seçilmiş və adaların qaytarılması üçün Yuxarı Palatanın Xarici İşlər Komitəsində çıxış etmişdir. Onun səyləri nəticəsində Amami adaları 1953-cü ildə Yaponiyaya qaytarılmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
* Həyatı haqqında
Hökumət Ofisi (Vyetnam)

**Hökumət Ofisi** () — Vyetnamda hökumətə və baş nazirə yardım edən nazirlik səviyyəli agentlik. Hökumət Ofisinə rəis rəhbərlik edir. Vyetnam Hökumət Ofisinin hazırkı rəhbəri Çan Van Şondur.

## Rol və funksiyalar
Hökumət Ofisi bir sıra rol və funksiyalara malikdir, xüsusən:

* Hökumətin birgə fəaliyyətinin təşkilində ona kömək etmək
* Hökumətin və dövlət idarəetmə sisteminin mərkəzdən yerli səviyyələrə qədər fəaliyyətinə rəhbərlik etmək, istiqamətləndirmək və idarə etməkdə Baş nazirə kömək etmək
* Hökumətin, Baş nazirin istiqamətləndirilməsi və idarə edilməsi üçün xidmətlər göstərmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada ictimaiyyətə məlumat vermək
* Hökumətin və Baş nazirin fəaliyyəti üçün fiziki şəraiti və texniki tələbləri təmin etmək.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Vyetnam Dövlət Bankı

**Vyetnam Dövlət Bankı** () — Vyetnam Sosialist Respublikasının mərkəzi bankı, hökumət yanında dövlət orqanı. Bu, Vyetnam bank sisteminin dövlət tənzimlənməsini həyata keçirir.

## Tarixi
Bank 1951-ci ilin may ayında Vyetnam Demokratik Respublikasın Dövlət Bankı kimi yaradılmışdır. İstehsal krediti idarəsi və xəzinədarlıq idarəsi əsasında Mərkəzi Bank yaradılmışdır. 1976-cı ildə Şimali və Cənubi Vyetnam birləşdirildikdən sonra Dövlət Bankı Cənubi Vyetnam Respublikasının Milli Bankı ilə birləşdirilmişdir. Sonra ona nazirlik hüququ verilmişdir.

Bank aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirirdi: pul emissiyası və pul dövriyyəsinin tənzimlənməsi, iqtisadiyyatın bütün sahələrinə qısamüddətli kreditlərin verilməsi, kənd təsərrüfatı və digər kooperativlərin uzunmüddətli kreditləşdirilməsi, dövlət büdcəsinin kassa icrası, iqtisadiyyat, xarici valyuta və qiymətli metallarla əməliyyatlar, beynəlxalq hesablaşmalar, əmanət kassalarının və kənd kredit kooperativlərinin idarə edilməsi.

Müəyyən bir dövrdə uzunmüddətli kreditlərin böyük əksəriyyəti kənd təsərrüfatına, əsasən, cari heyvanların, kənd təsərrüfatı alətlərinin və gübrələrin alınması üçün verilirdi. Balıqçılıq və duzçıxarma kooperativlərinə, anbar və dükanların tikintisi üçün marketinq və təchizat kooperativlərinə, nəqliyyat vasitələrinin əsaslı təmiri və avadanlıqların alınması üçün nəqliyyat kooperativlərinə də uzunmüddətli kreditlər verilirdi.

Vyetnam Dövlət Bankı 1988-ci ilə qədər mərkəzi və kommersiya bankının funksiyalarını birləşdirmişdir. 1988-ci ildə Vyetnam maliyyə sistemində islahatlara başlamışdır. 4 dövlət kommersiya bankı (o cümlədən Vietinbank) yaradılmış, onlara iqtisadiyyatın sahələrinin kreditləşdirilməsi funksiyaları verilmişdir. Həmin andan etibarən Dövlət Bankı yalnız mərkəzi bank funksiyalarını yerinə yetirməyə başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Vyetnam Dövlət Bankının rəsmi saytı
Vyetnam İnformasiya Agentliyi

**Vyetnam İnformasiya Agentliyi** və ya **Vyetnam Xəbər Agentliyi** (VİA və ya VXA; ) — birbaşa Vyetnam hökumətinə tabe olan milli informasiya agentliyi və Vyetnam Sosialist Respublikasının rəsmi nəşri. VİA Vyetnamda və dünyada siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni, elmi və texnoloji problemlər haqqında məlumat verir. VİA-nın məqsədi Vyetnam Kommunist Partiyasının və Vyetnam Dövlətinin əsas daxili, regional və beynəlxalq cari məsələlərə baxışlarını əks etdirməkdir.

## Nəşrlər
Vyetnam İnformasiya Agentliyi xəbər və nəşrlərdə tez-tez "TTXVN" kimi qısaldılır. "news.vnanet.vn" saytında dərc etməklə yanaşı, xəbərlər çap mediasında da mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Vyetnam Televiziyası

"**Vyetnam Televiziyası**" (qısaldılması «**VTV**», ) — Vyetnam mərkəzi dövlət televiziyası.

## Nəzarət
Vyetnamdakı bütün media kimi, televiziya da dövlətə məxsusdur. Dövlət büdcəsindən maliyyələşir və Mədəniyyət, İdman və Turizm Nazirliyinə tabedir.

## İstinadlar
Süleyman ibn Kəsir

**Süleyman ibn Kəsir** () — Kərbəla döyüşündə şəhid. Onun adı *"əl-Ziyarə ər-Rəcəbiyyə"*də Hüseyn ibn Əli üçün, *"əl-Ziyarə"*də isə Əli əl-Əkbər və digər Kərbəla şəhidləri üçün çəkilmişdir.

Bəziləri onun əslində Müslüm ibn Kəsir əl-Əzdi olduğunu mümkün hesab edirlər. 

Onun şəxsiyyəti, həyatı, nəsli, ailəsi haqqında heç bir məlumat yoxdur.

## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

## İstinadlar
Məhəmməd Motamedi

**Məhəmməd Motamedi** ( ) — iranlı musiqiçi, vokalçı və ney ifaçısı.

Ənənəvi klassik fars vokalçılarının tərzində oxumağı kiçik yaşlarında təhsil almadan özü öyrənib. Universitetdə rejissorluq fakültəsini bitirsə də, kiçik yaşlarından oxuduğu ənənəvi fars mahnılarına həvəsi bu sahədə təhsil alması üçün əsas olub. 1997-ci ildə Seyid Hüseyn Tahirzadədən oxumağı öyrənib.

Öz tərzi ilə iran musiqiçiləri arasında xüsusi olaraq seçilir.

## İstinadlar
Web3

**"Web3"** (həmçinin **Veb 3.0** olaraq tanınır ) Ümumdünya hörümçək torunun yeni bir iterasiyası olub, məzmunu  desentralizasiya, blokçeyn texnologiyaları və token əsaslı iqtisadiyyat kimi konseptləri əhatə edən bir ideyadır. Bəzi texnoloqlar və jurnalistlər onu Veb 2.0 ilə müqayisə ediblər. Burada məlumat və məzmunun əsasən "Böyük Texnologiya" adlandırılan sayca kiçik şirkətlər qrupunda mərkəzləşdiyini söyləyiblər. "Web3" termini 2014-cü ildə Ethereum həmtəsisçisi Gavin Vud tərəfindən irəli sürülüb və bu ideya 2021-ci ildə kriptovalyuta həvəskarları, böyük texnologiya şirkətləri və vençur kapitalı firmaları tərəfindən maraqla qarşılanıb. Web3 anlayışı ilk dəfə 2013-cü ildə təqdim edilmişdir.

Tənqidçilər sərvətin  kiçik bir qrup investor və fərdə mərkəzləşdirilməsi və ya daha geniş məlumatların toplanması səbəbindən məxfiliyin itirilməsi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə etdilər. İlon Mask və Cek Dorsi kimi milyarderlər "Web3"-ün dəbə görə deyilən sadə bir söz  və ya marketinq termini kimi xidmət etdiyini iddia edirlər.

## Fon
Veb 1.0 və Veb 2.0 müxtəlif texnologiyalar və formatlar vasitəsilə inkişaf etdiyi üçün Ümumdünya İnternet tarixindəki dövrlərə aiddir. Veb 1.0 təxminən 1989-cu ildən 2004-cü ilə qədər olan dövrə aiddir, burada əksər saytlar statik səhifələrdən ibarət idi və istifadəçilərin böyük əksəriyyəti məzmun istehsalçıları deyil, istehlakçılar idi. Veb 2.0 "veb platforma kimi" ideyasına əsaslanır və digər xidmətlər arasında forumlara, sosial mediaya və şəbəkə xidmətlərinə, bloqlara və vikilərə yüklənmiş istifadəçi tərəfindən yaradılmış məzmuna əsaslanır. Veb 2.0 ümumiyyətlə 2004-cü ildə başlamış sayılır və indiki günə qədər davam edir.

## Terminologiya
Web3 Tim Berners-Linin 1999-cu ildə Semantik veb konsepsiyasından fərqlidir. 2006-cı ildə Berners-Li Semantik vebi Veb 3.0-ın bir komponenti kimi təsvir etdi. Bu blokçeyn kontekstlərində "Web3" mənasından fərqlidir. 

"Web3" termini Polkadot qurucusu və Ethereum həmtəsisçisi Gavin Vud tərəfindən 2014-cü ildə "blokçeyninə əsaslanan mərkəzləşdirilməmiş onlayn ekosistem"ə istinad edərək yaradılmışdır. 2021-ci ildə "Web3" ideyası populyarlıq qazandı. Kriptovalyuta həvəskarlarının yüksək profilli texnoloqlar və şirkətlərin investisiyaları sayəsində 2021-ci ilin sonuna doğru marağları artdı. Vençur kapitalı firması Andreessen Horowitz-in rəhbərləri siyasətçilərin mübarizə apardıqları internetin tənzimlənməsi ilə bağlı sualları müzakirə etmək üçün 2021-ci ilin oktyabr ayında Vaşinqtona səfər etdilər.

## Həmçinin bax

* Paylanmış sosial şəbəkə
* InterPlanetary Fayl Sistemi – Web3 istifadəçi tərəfindən hazırlanmış bulud

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hoşimin məqbərəsi

**Hoşimin məqbərəsi** () — Şimali Vyetnamın ilk prezidenti Ho Şi Min məqbərəsi. Memarlıq abidəsi 2 sentyabr 1945-ci ildə Vyetnamın Hanoy şəhərinin Badin meydanında Ho Şi Min tərəfindən Vyetnamın müstəqilliyini elan etdiyi yerdə yerləşir.

Məqbərə Prezident Ho Şi Min məqbərəsi memarlıq ansamblının bir hissəsidir, onun ərazisində Ho Şi Minin dirəkli evi və muzey də var. Həmçinin, ansamblın ərazisində birsütunlu paqoda yerləşir.

## Tarixi
1967-ci ildə, Ho Şi Minin ölümündən iki il əvvəl Vyetnam Kommunist Partiyası öz liderindən gizli olaraq cəsədləri balzamlamağı öyrənmək üçün Moskvaya göndəriləcək üç həkim seçmişdir. Ho Şi Min 2 sentyabr 1969-cu ildə vəfat etmiş və külünü Vyetnam üzərinə səpərək yandırılmağı vəsiyyət etmişdir, lakin onun varisi Le Zuan fərqli qərar almışdır. Əvvəlcə Ho Şi Minin mumiyalanmış cəsədi onu Vyetnam müharibəsi zamanı Amerikanın bombardmanlarından qorumaq üçün gizli bir yerdə saxlanılırdı və ABŞ 1973-cü ildə müharibədən çıxdıqdan sonra məqbərənin tikintisinə başlanılmışdır. Məqbərənin baş memarı Leninin xatirə layihəsinin müəlliflərindən biri və daha sonra Hanoyda Ho Şi Min Muzeyinin dizayneri kimi tanınan sovet memarı Harold İsakoviç olmuşdur. 28 avqust 1975-ci ildə açılışı keçirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
İlqar Abdulov

**İlqar Abdulov** (12 mart 1981) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

## Karyerası
İlqar Abdulov 1999-2002-ci illərdə yeniyetmələr və gənclər arasında baş tutan Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə aparsa da heç birində uğura imza ata bilmədi. 2000-ci ildə isə Yaponiyada tələbələr arasında Dünya Çempionatını dördüncü pillədə başa vurdu.

2005-ci ildə Varna şəhərində (Bolqarıstan) Avropa Çempionatınında beşinci pillənin sahibi olan İlqar Abdulov Budapeşt şəhərində (Macarıstan) Dünya Çempionatını 8-ci pillədə başa vurdu.

2006-ci ildə 1. Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin qalibi olan İlqar Abdulov həmin il Dünya Çempionatında uğursuz çıxış etdi və turniri 30-cu pillədə başa vurdu. 2007-ci ildə də İlqar Abdulov Avropa və Dünya Çempionatlarında uğursuz mübarizə apardı.

2008-ci ildə isə İlqar Abdulov bir sıra uğurlara imza ata bildi. Apreldə Finlandiyanın Tampere şəhərində Avropa Çempionatını onuncu pillədə başa vuran İlqar Abdulov mayda İtaliyanın Roma şəhərində Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirini gümüş medalla başa vurdu və olimpiya lisenziyasına sahib oldu. Olimpiadadan əvvəl isə o, iyunda Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin qalibi oldu.

Avqustda İlqar Abdulov Azərbaycanı olimpiada da təmsil etdi. İlqar Abdulov olimpiadanın 1/16 final mərhələsində Türkiyə nümayəndəsi Şərəf Tüfəng ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə İlqar Abdulov birinci hissədə rəqibinə 2:1 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti hissə 1:1 hesabı ilə başa çatsa da, qaydalara əsasən son xalı ilə İlqar Abdulov qazandığına görə görüşün qalibi oldu və olimpiadanın 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi 2000-ci il Sidney Olimpiadasının qalibi Rusiya nümayəndəsi Varteres Samurqaşev oldu. Həmin görüşün birinci hissəsində İlqar Abdulov rəqibinə təmiz məğlub oldu. Rəqibi final görüşünə vəsiqə qazanmadığına görə İlqar Abdulov təsəlliverici qrupda da mübarizə aparmadı və olimpiadanı 12-ci pillədə başa vurdu. 2008-ci ildə idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Məhəmməd Rza Şəcərian

**Məhəmməd Rza Şəcərian** ( ) – İranlı musiqiçi, klassik fars musiqisi və muğam ifaçısı. İranın ən böyük muğam ifaçılarından biri və İran ənənəvi musiqisinin tanınmış ustası hesab olunub.

## Bioqrafiyası
1940-cı ildə Məşhəd şəhərində anadan olub.

2004 və 2006-cı illərdə Qremmi mükafatına namizəd olub.

7 oktyabr 2020 Tehrandakı Cəm Xəstəxanasında, uzun sürən böyrək xərçəngi xəstəliyindən vəfat edib. 10 oktyabr 2020-ci ildə Məşhəddəki Firdovsi məqbərəsində dəfn olunub. Ölümü ilə əlaqədar olaraq, UNESCO-nun Baş direktoru, Odri Azulay İran İslam Respublikasının UNESCO-dakı səfirinə və Daimi Nümayəndəsinə: - "Məhəmməd Rza Şəcərianın irsi ürəklərdə və zehnlərdə yaşayacaqdır." deyə müraciət ünvanlayıb.

## İstinadlar
Yelena Komarova

**Yelena Komorova** () — 2003-2006-cı illərdə Ukraynanı, 2008–2009-cu illərdə isə Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi.

## Karyerası
Yelena Komorova 2003-cü ildə İstanbulda gənclər arasında Dünya Çempionatında uğursuz çıxış etdi və turniri 14-cü pillədə başa vurdu. Bir il sonra Yelena Komorova Bolqarıstanın Sofiya şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Həmin il İsveçdə Avropa Çempionatlarında debüt edən Yelena Komorova turniri 8-ci pillədə başa vurdu.

2005-ci ildə Yelena Komorova Dünya və Avropa Çempionatlarında, həmçinin Universiada Oyunlarında çıxış eləsə də uğura imza ata bilmədi. Bundan sonra Yelena Komorova uzun müddət Dünya və Avropa Çempionatlarında və nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmadı.

2007-ci ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) Yelena Komorovanı Azərbaycan yığmasının heyətinə dəvət etdi. Həmin illərdə Azərbaycanda qadın güləşçilərdən ibarət yığma yeni-yeni formalaşdırılırdı. Yelena Komorova həmin dəvəti qəbul etdi və 2007-ci ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə apardı.

2008-ci ildə Yelena Komorova Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin qalibi oldu. Həmin ilin avqustunda isə Yelena Komorova olimpiada da debüt etdi. Olimpiadanın 1/8 final mərhələsində Yelena Komorovanın rəqibi Rusiya nümayəndəsi Nataliya Qolts oldu. Görüşün birinci hissəsində rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub olan Yelena Komorova növbəti hissədə də rəqibinə məğlub oldu (0:1) Yelena Komorova və olimpiada da mübarizəsini dayandırdı. Ümumi nəticədə isə Yelena Komorova olimpiadanı 15-ci pillədə başa vurdu.

2009-cu ildə Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini beşinci pillədə başa vuran Yelena Komorova həmin il idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Çandrayan-3

**Çandrayan-3** ( "Ay gəmisi") — Ayın səthinə çatan ilk Hindistan missiyasıdır. O , Ayın tədqiqi üçün üçüncü (Çandrayaan-2 və Çandrayaan-1-dən sonra) Hindistan Kosmik Tədqiqatlar Təşkilatının (ISRO) Avtomatik Planetlərarası Stansiyasıdır.

"Çandrayan-3" Ayın Cənub Qütbünə əvvəlki missiyanın təkrarı idi. Buraya eniş aparatı və Ayda gəzən aparat (Çandrayan-2 — Pragyan -a bənzər) daxildir. Uçuş modulu Ay ətrafında orbitə daxil olaraq, eniş modulunu Ay roverindən ayırdı, bundan sonra uçuş modulunun faydalı yükü daha 3 aydan 6 aya qədər işləməlidir.

Eniş aparatı plazma tədqiqatı üçün Langmuir zondu RAMBHA-LP ilə təchiz edilmişdir; səthin termofiziki tədqiqatları üçün cihaz ChaSTE (torpağın istilik keçiriciliyini ölçən 10 sm dərinliyə qədər reqolitdə batırılmış istilik zond), üçkomponentli seysmoqraf, NASA tərəfindən təmin edilən Ayın Lazer Aralığı üçün LRA Künc Reflektorları da bura aiddir.

Altı təkərli Ay roveri yalnız eniş aparatı ilə əlaqə saxlayacaq. Ay roverində iki naviqasiya kamerası (hər ikisi qabaqda) və iki elmi alət var: LIBS lazer spektrometri (buxarlanmış maddənin spektrindən süxurların elementar tərkibini müəyyənləşdirir) və APXS alfa-rentgen spektrometri — rentgen floresansından istifadə edərək torpağın və süxurların elementar tərkibi.

Çandrayan-3 AMS-nin buraxılışı 14 iyul 2023-cü il tarixində (UTC saat 14:35-də) Şrixarikota adasındakı Kosmik Mərkəzin buraxılış yerindən LVM3 M4 daşıyıcı aparatında (əvvəllər GSLV Mk III kimi tanınır) baş tutdu. Peyk 170 km perigeyə və  apogeyə malik orbitə çıxarılıb. Sonra, maye apogey mühərrikindən istifadə edərək Ay orbitinə keçmək üçün bir sıra manevrlər edildi.

5 avqust 2023-cü ildə Çandrayaan-3 kosmik gəmisi Ayın orbitinə daxil oldu.

Avqustun 17-də Çandrayaan-3 missiyasının eniş modulu uçuş modulundan ayrıldı.

Vikram eniş modulunun Pragyan Ay roveri ilə yumşaq enişi 23 avqust 2023-cü ildə uğurla həyata keçirildi. Həmin gün eniş yerindən ilk foto dərc olundu.

## Missiya dəyəri
Layihə 2019-cu ildə ilkin olaraq 75 milyon rupi (9,4 milyon dollar) tələb etdi ki, bunun 60 milyon rupisi avadanlıq, lazımi hissələrin istehsalı və digər əsaslı xərclər üçün istifadə olunacaqdı, qalan 15 milyon rupi isə əməliyyat xərclərini ödəmək üçün nəzərdə tutulmuşdu.

2020-ci ildə ISRO-nun keçmiş rəhbəri K. Sivan bəyan etdi ki, Çandrayan-3 missiyasının ümumi dəyəri təxminən 90 milyon dollara bərabər olacaq. Müqayisə üçün Hindistanın sonuncu "Çandrayan-2" missiyasının dəyəri 117 milyon ABŞ dolları, Rusiyanın "Luna-2" — nin dəyəri isə ən azı 130 milyon ABŞ dolları olub.

## İstinadlar