open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Axzivlend

**Axzivlend** () — İsrailin Nahariya şəhəri və İsrail–Livan sərhədi arasında yerləşən virtual dövlət. Virtual dövlətin əsası Eli Avivi tərəfindən 1972-ci ildə qoyulmuşdur. Bu virtual dövlət İsrailin Turizm Nazirliyi tərəfindən reklamlaşdırılsa da, onun qanuni vəziyyəti anlaşılmaz qalıb.

Virtual dövlət qədim yaşayış məntəqəsi olan Axzivin yaxınlıqlarında, Nahariya şəhərində 5 kilometr uzaqlıqda yerləşir. Buna əlavə olaraq, virtual dövlət Fələstin-ərəb kəndi olan Əz-Zibin ərazisində yerləşir. Bu kənd Birinci Ərəb-İsrail müharibəsi zamanı İsrail qüvvələri tərəfindən zəbt edilmiş, əhalisi isə kənddən qovulmuşdur.

## Tarixi
Axzivlendin olduğu yer qədim Axziv liman şəhərinin yaxınlıqlarındadır. Regionda tapılan arxeoloji tapıntılara əsaslanaraq, alimlər Axzivin dəmir dövründə önəmli bir iqtisadi mərkəz olduğunu düşünürlər. Yoşuanın kitabında Axzivin İudeya şahlığının doqquz şəhərində biri kimi qeyd edilir. Mişna dövründə ərazidə böyük bir şəhər yerləşirdi. Səlib yürüşləri dövründə şəhər bir səlibçiyə hədiyyə olaraq verilmişdi. Məmlüklər dövründə şəhər I Baybars tərəfindən fəth edilmişdir. O, burada Əz-Zib adlı bir balıqçı kəndinin əsasını qoymuşdur. Kəndin sakinləri oranı Ben-Ami əməliyyatı zamanı tərk ediblər.

1952-ci ildə gəmiçi və Palmax veteranı olan Eli Avivi bu kənddə yerləşən evlərin birinə köçmüşdür. Əz-Zibin keçmiş sakinlərinin dediyinə görə, Avivi bir balıqçı ailəsi tərəfindən işə götürülmüş və daha sonra, 1955-ci ildə onların evinə köçmüşdür.

1961-ci ildə İsrail hökuməti Fransa kurort şirkəti olan "Club Med" ilə sahilyanı ərazi üçün 50-illik bir icarə müqaviləsi imzalamışdır.

1970-ci ildə İsrail hökuməti Avivinin yaşadığı evi sökmək üçün kəndə buldozerlər göndərmişdir. Buna etiraz olaraq, Avivi 1971-ci ildə Axzivlendin əsasını qoymuş, Əz-Zib kəndinin keçmiş muxtarının evini muzeyə çevirmişdir. Virtual dövlət turist məkanına çevrilmişdi. "Haarets" qəzeti buranı "hippi virtual dövləti" adlandırırdı.

Virtual dövlət Avivini prezident seçmişdir. Axzivlend Konstitusiyasına görə "prezident öz səsi ilə demokratik bir şəkildə seçilir". O, virtual dövlət üçün bayraq və himn təsis etmiş, eləcə də passport çap etmişdir. Bir müddət ziyarətçilərin passportlarına xüsusi bir ştamp vurulurdu. Avivi Axzivlendin əsasının qoyulmasından sonra həbs edilmişdir. Buna baxmayaraq, on gün sonra, məhkəmə zamanı hakim onu İsrail Konstitusiyasında "icazəsiz dövlət qurmaq" cəzasının mövcud olmadığını deyərək azadlığa buraxmışdır.

Uzun müddət ağciyər iltihabından əziyyət çəkən Eli Avivi 15 may 2018-ci il tarixində vəfat etmişdir.

## Həmçinin bax
*Silend
*Hatt-River Knyazlığı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Parker Solar Probe

**Parker Solar Probe** — ABŞ-nin Milli Aeronavtika və Kosmik Fəzanın Tədqiqi Agentliyi (NASA) " Parker Solar Probe " peykini Günəşə göndərib.

Florida ştatının Kanaverel kosmodromundan yüksək elliptik orbitə çıxarılan peyk amerikalı məşhur astrofizik Yucin Parkerin adını daşıyır.

Parker Solar Probenin yeddi il ərzində 24 dəfə Günəş ətrafında hərlənərək ona rekord yaxın məsafədə — 8.86 Günəş radiusu və ya 6.1 milyon kilometr yaxınlaşması planlaşdırılır.

Dəyəri 1,5 milyard ABŞ dolları olan peykin birbaşa Günəş tacına daxil olmaq və Yerdə həyat şəraitinə təsir edən yüksəkenerjili Günəş küləyinin yaranma mexanizmini araşdırmaq imkanı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Solar Probe Plus (Mission Engineering Report; JHUAPL)
* Heliophysics Research (NASA)
* Explorers and Heliophysics Projects Division (EHPD; NASA)
* ''Parker Solar Probe'' (data and news; NASA)
* ''Parker Solar Probe'' (Video/3:45; NYT; August 12, 2018)
XIII Klement

**XIII Klement** (Latınca: *Clemens XIII*; ) — Carlo della Torre di Rezzonico adı ilə anadan olub. Klement 1758-ci ildən 1769-cu ilə qədər Roma papalıq taxtını tutdu və Cizvit təriqətini müdafiə etməsi ilə tanınırdı. Maarifçiliyə qarşı çıxan və kilsə hakimiyyətini qorumağa çalışan Klement Avropada siyasi və dini dəyişikliklərə qarşı mübarizə aparırdı. 

## Həyatı
Klement 7 mart 1693-cü ildə Venesiyada zadəgan ailəsində anadan olub.  Cizvitlər tərəfindən təhsil almış və 1737-ci ildə Papa XIV Benedikt tərəfindən kardinal təyin edilmişdir.
O, Patavia yepiskopu vəzifəsində çalışmış və kilsə islahatlarında fəal rol oynamışdır.

## Papalıq Dövrü
Klement 6 iyul 1758-ci ildə papa seçildi. Papalıq dövrü Avropada maarifçiliyin yüksəlişi və Cizvit təriqətinə qarşı müqavimətin artması ilə xarakterizə olunurdu. Klement Cizvitləri müdafiə edir, onların təhsil və missionerlik fəaliyyətlərini dəstəkləyirdi.Bu münasibət Fransa, İspaniya və Portuqaliya kimi katolik kralları ilə gərginliyə səbəb oldu. Bu krallar Cizvitləri siyasi və iqtisadi gücə təhlükə kimi görüb onları öz ölkələrindən qovdular.

Klemens Cizvitlərə "Tanrının ordusu" kimi baxır və onları kilsə və papa hakimiyyətinə sadiq bir cəmiyyət kimi müdafiə edirdi. O, yezuitlərin təhsil və missionerlik Cizvitlərin təşviq edir və onların kilsə islahatlarına töhfə verəcəyinə inanırdı.

Klement maarifçilik və rasionalizm ideyalarına qarşı çıxdı. O, kilsə doktrinasının və hakimiyyətinin sorğulanmasına qarşı durmağa çalışdı və Maarifçilik filosoflarına "bütpərəst" və "inqilabçı" kimi baxdı. 

## Ölümü
Klement 2 fevral 1769-cu ildə Romada öldü. Papalıq dövrü Cizvit təriqətinin dağılması və Maarifçiliyin yüksəlişi ilə yadda qaldı. Buna baxmayaraq, o, kilsədə islahatlar aparmaq və papalıq hakimiyyətini saxlamaq səyləri ilə tarixdə öz izini qoyub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1737.htm#Rezzonico
* Smith, Sydney (1908). "Pope Clement XIII". In Herbermann, Charles. *[[:en:Catholic Encyclopedia|Catholic Encyclopedia]]*
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "". *[[Britannika Ensiklopediyası|Encyclopædia Britannica]]* (11th ed.). Cambridge University Press. p. 487
* https://books.google.co.uk/books?id=zxrygMcR8fcC&pg=PA102&dq=%22honestest+man+in+the+world%22+intitle:register&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%22honestest%20man%20in%20the%20world%22%20intitle%3Aregister&f=false
Qısayarpaq yukka

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
ABŞ-da, Yutanın cənub-qərbindən Kaliforniyanın ortalarınadək yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 4-9 m, gövdəsinin diametri 50 sm-ə qədər olan, çox şaxələnmiş budaqsız kiçik ağac və ya koldur. Gövdəsinin yerə yaxın hissəsi yoğundur. Yarpaqları lansetvari, sərt, üst tərəfi çökək, kənarları xırda iti dişli, uzunluğu 20-35 sm, eni 7-25 mm-dir. Yaşıl, göyümtül, oxşəkilli-xətvari yarpaqları gövdənin ucunda dəstəyə yığılmışdır. Süpürgə çiçək qrupunun oxu tüklüdür, çiçəkləri sıx, yaşılımtıl ağdır, çiçək saplağı qısadır. İyul-avqust aylarında çiçək açır. Gövdə zoğları, bəzən də toxumla çoxaldılır. Çoxşaxələndiyinə görə gövdədən ayrılan hissələr ilə də çoxaltmaq mümkündür.

## Ekologiyası
Quraqlığadavamlı və torpağa qarşı tələbkardır. Abşeronda yayda çox az suvarılmaqla yaxşı böyüyür. Qışı zərər çəkmədən keçirir.
 
## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda və digər rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitkidir. Bağlarda vəparklarda daha geniş istifadə oluna bilər.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sabir küçəsi

**Sabir küçəsi** - Bakı şəhərində, İçərişəhərdə küçə.

## Tarixi
XX əsrin görkəmli Azərbaycan şairi Mirzə Ələkbər Sabirin adı verilmişdir. 1930-cu ilə qədər Sobornaya adlandırılmışdır.
## İstinadlar
XIV Benedikt

**XIV Benedikt** (; d. 31 mart 1675 - ö. 3 may 1758) — Roma papası.

## Xarici keçidlər
* Healy, Patrick (1907). "Pope Benedict XIV"
Kriquyqun

**Kriquyqun burnu** — Çukot yarımadasının sahilində, sıldırımlı burun. Berinq dənizinə daxil olan Lavrentiya körfəzi ilə Meçiqmen buxtası arasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.

Adının mənası  tərcümədə «quru qala» kimi anlaşılır. Uzun zaman **Novosilski burnu** olaraq adlanırdı. Burun ilk dəfə onu 1876-ci ildə xəritəyə salmış «Vsadnik» qəmisinin kapitanı şərəfinə adlanırdı.

Qayalarda min baş quş yuva qurur. Yay-payız mövsümlərində isə burada morjlar yataq əmələ gətirirlər.

Burundan 1 km şimalda 1970-ci illərdə tərk edilmiş Akkani qəsəbəsi yerləşir. Bura «Yandoqay» tarix-mədiyyət kompleksinə daxildir.

1984-cü ildə burada naviqasiya mayakı quraşdırılmışdır. Xüsusi generatorla təmin olunmasına baxmayaraq 1990-cı ildə sıradan çıxmışdır. Onu yenidən təmir etdikdən sonra başqa yerə aparmışla.

## Mənbə
* Kriquyqun burnu

## İstinadlar
Arabesk

## Balet
* Arabesk (balet) — klassik rəqsin əsas duruşlardan biri.

## Memarlıq
* Arabesk (incəsənət) — dekorativ-tətbiqi sənətin bütün sahələrində istifadə edilən yarpağa bənzər bir və ya iki qanadlı naxış elementi.

## Musiqi
### Janr və kompozisiya
* İki arabesk — Klod Debüssinin cüt piano əsəri.
* Arabesk (Şuman) — Robert Şumanın piano əsəri.
* Arabesk musiqi — Türkiyədə oriyantal tipli xalq musiqisi janrı.

### Xadimlər
* Arabesque (qrup) — 1970-ci illərin avro disko musiqi qrupu.
* Arabesque (repper) — Kanada hip-hop musiqiçisi.

## Televiziya və kino
* Arabesk (film, 1966) — ABŞ filmi.
* Arabesk (film, 1988) — Türkiyə filmi.
* Arabesque TV — ərəbdilli telekanal.

## Digər
* Arabesque (şirkət) — Rumıniya tikinti şirkəti.
* Arabesque Partners — Böyük Britaniya və Almaniya investisiya menecmenti şirkəti.
* *Arabesque* — Ryoko Yamaqisinin manqası.
Maştağa məscidləri

**Maştağa məscidləri** — 1939-cu ilin məlumatına görə Maştağada 36 məscid, 4 pir olmuşdur.

## Cümə məscidi

Bu məscid 1893–95-ci illərdə tikilib. XIX əsrə aiddir. Ərazisi 1600 m², sahəsi 400 m², ibadət tutumu 400 nəfər. Məscid hicrətin səkkizinci yüzilliyində, miladi tarixilə 1414-cü ildə məştağalı memar Ərtuğay İbn Hacı Xəlil əl-Məşqədəh tərəfindən tikilibmiş. Məscidin minarəsinin memarı ustad Kərbalayı Hacı Qulu olub. Usta Kərbəlayı Hacı Qulu minarənin yuxarısında dairə boyunca *Ayətəl-Kürsü* də həkk etmişdi.

1994-cü ildə bu məscidin nəzdində İmam *Cəfəri Sadiq* mədrəsəsi açılır. Burada gənclər elmi dini biliklərə yiyələnir.

## Hunlar məscidi

Seyid İbad Ağa küçəsində keşmiş bazar yerləşən meydana bitişikdir. XVII əsrə aid olub, ərazisi 500 m², sahəsi 250 m², ibadət tutumu 250 nəfərdir. Məscdin üzərindəki kitabədə məscidin tikintisi və xərda təmirinin hicri tarixlə 1229-cu ildə (1813) məhəllə sakinləri tərəfindən həyata keçirildiyi göstərilir. 1841-ci il zəlzələsində daha çıx dağıntıta məruz qalıb. 1875-ci ildə yenidən bərpa olunub. 23 m hündürlüyündə minarəsi var.

## Keçəçilər məscidi
Ağa meydanın yaxınlığında yerləşən XIX əsrə aid olan məscid. Ərazisi 300 m², sahəsi 200kv.m, ib

Məscid Axund Seyid küçəsində XVII əsrdə tikilmişdir. Ərazisi 80 m², sahəsi 50 m², ibadət tutumu 50 nəfər.

## Hacı Kəblə Hüseyn məscidi

Məscid Dərə məhəllədə yerləşir. XVII əsrə aiddir. Ərazisi 200 m², sahəsi 60 m², İbadət tutumu 60 nəfər.

## Hacı Aslan məscidi

Ağa meydanını məhəlləsində yerləşir. XIX əsrə aiddir. Ərazisi 50 m², sahəsi 30 m², ibadət tutumu 30 nəfər.

## Əbülfəz Abbas məscidi
XX əsrə aid məscid. Ərazisi 200 m², sahəsi150 m², ibadət tutumu 150 nəfər.

## Kəblə Məhəmməd məscidi
Bu məscid indi yoxdur. İndiki Mədəniyyət Evnin arxasında yerləşir. Məscid keçən əsrin 30-cu illərində sökülüb. Həmin əsrin 60-cı illərində məscidin yerində taxıl döymək üçün istifadə olunan geniş acıqlıqda — Xırməndə həyətlər salındı.

## Hacı Mikayıl Məscidi
Bu məscid indiki Soltan Əliyev küçəsində kənddə *Qırmızı Eyvan* kimi tanınan ikimərtəbəli evin yanında idi. Məlum hadisələr zamanı sökülüb.

## Hacı Qasım məscidi
Bu məscid indiki poçt binasının yanında Xanlar küçəsində yerləşir. Hacı Qasım 1920-ci ilin avqust ayında Naxır Bulağı üstündə günahsız, məhkəməsiz güllələnən 12 nəəfərdən biri- Baloğlan xanın atası olub. Onun tikdirdiyi bu məscid də sökülməyə məruz qalmışdır.

## Binə məscidi
Bu məscid Məştağanın Buzovnaya gedən yolun sağında yerləşib. Bağ mövsümündə camaat burada ibadət edərdi. Sökülən məscidlərdəndir. Qalıqları indi də var.

## Qumüstü Həsən bəy məscidi
Bu məscid XVIII əsr tarixi abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur. O cümə məscidi ilə Cildağın arasında yerləşir.

## Xarici keçidlər
* Müsəlman üçün məscid nədir?

## Həmçinin bax
* Məscid
*

## İstinadlar
Ponte Morandi

**Ponte Morandi** () - İtaliyanın Genuya şəhəri sərhədləri daxilində, Polçevera çayı üzərində A10 avtomagistralının tərkibinə daxil olan körpü. Mühəndis Rikkardo Morandinin şərəfinə adlandırılıb. 1960-cı illərdə inşa edilən körpünün hündürlüyü 90 metr olub.

## Tarixi
Körpünün tikintisi 1963-cü ildə başlanmışdı və 4 il sonra bitirilmişdi. Körpünün açılışı 4 sentyabr 1967-ci ildə oldu. Mərasimdə İtaliya prezidenti Cuzeppe Saraqat iştirak edirdi. 14 avqust 2018-ci ildə körpünün Polçevera çayını keçən keçidlərindən biri üzərindəki onlarla avtomobillə birlikdə uçdu. İlkin məlumatlara görə, dağıntıya görə 39 insan həlak oldu.

## İstinadlar
Kodi Prior

**Kodi Prior** (28 oktyabr 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa Bir təmsilçilərindən olan *Donkaster Rovers* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İrlandiya futbolçusu.

## Klub karyerası

### Donkaster Rovers
Prior *Donkaster Rovers* akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, peşəkar karyerasında debütünü 3 oktyabr 2017-ci ildə *Sanderlend U-21* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 62-ci dəqiqədə Niall Meysonu əvəz etmişdir. Futbol Liqası Trofeyi görüşündə Donkaster rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 2018-ci ilin iyun ayında Prior klub ilə ilk peşəkar müqaviləsini imzalamışdır.

## Karyera statistikası

### Klub
 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Soccerway profile
*Transfermarkt Profile
Azərbaycan Region Liqası 2017/2018

**Azərbaycan Region Liqası 2017-18** — Region Liqasının birinci mövsümü idi.

## Klublar
### Paytaxt və Şimal zonası

#### Stadionları və yerləri
:*Qeyd: Cədvəl əlifba sırası ilə siyahlanıb


=== Cədvəl === 
==== Paytaxt ====


==== Şimal ====


=== Cənub və Mərkəz zonası ===


==== Stadionları və yerləri ====
:*Qeyd: Cədvəl əlifba sırası ilə siyahlanıb

### Cədvəl
#### Cənub

#### Mərkəz

### Şimal-Qərb və Qərb zonası

#### Stadionları və yerləri
:''Qeyd: Cədvəl əlifba sırası ilə siyahlanıb

### Cədvəl
#### Şimal-Qərb

#### Qərb

## Pley-off oyunları

## 1/2 final

## 3-cü yer

## Final
Firdovsi küçəsi (Bakı)

**Firdovsi küçəsi** — Bakıda, İçərişəhər tarixi rayonunda bir küçə.

## Tarixi
Görkəmli fars şairi Firdovsinin adına küçədir.
## Tikili
3 (1883), 4 (1919), 5 (1888), 7 (1890), 9 (1898), 10 (1870), 11A (1825), 13 (1920), 15 (1853), 16 1900), 17 (1883), 21 (1893), 23 (1880) yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələri elan edilib.
## Görməli yerlər
20 - Хanlar məscidi (XIX-XX əsr).

## Məşhur insanlar

3 - Mir Mövsüm Ağanın evi

## Küçədə kino

## Mənbə
#Ичеи-шехер. Памятники местного значения 
#Cписок архитектурно-исторических объектов историко-культурного памятника «Ичери-шехер»
#О культовых сооружених Ичери шехер
#Советское кино: история создания кинофильма «Бриллиантовая рука»
#Здесь снимали фильм «Бриллиантовая рука» (Баку)
#Баку 1968 года в фильме «Бриллиантовая рука»
Xarqilax burnu

**Xarqilax burnu** — Çukot yarımadasının sahilində, Berinq dənizinə daxil olan Lavrentiya körfəzinin cənubunda yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsi ərazisinə daxildir.

Burun ilk dəfə 1881-ci ildə Andrey Delivrov tərəfindən xəritəyə salmışdır. "Strilok" qəmisinin zabiti olan Bubnovun şərəfinə adlanırdırılmışdır.
Adının mənası  tərcümədə "quru" kimi anlaşılır.
Burun qum və çınqıldan ibarətdir. Az miqdarda ota rastlanılır. Burun yaxınlığında Lavrentiya kəndi yerləşir.

## İstinadlar
Mehman Ələkbərov

**Mehman Ələkbərov** (tam adı: *Mehman Ələkbər oğlu Ələkbərov*; ) — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Gəncə Batalyonu komandiri. 4 iyun Gəncə qiyamının şəhidi.

## Həyatı və hərbi fəaliyyəti
Mehman Ələkbərov 1957-ci ildə Gəncə şəhərinin Qaraçılar məhəlləsində anadan olub. Həsən bəy Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedoqoji İnstitunun Tarix fakültəsini bitirib. Əvvəl Şamaxıda məktəb direktorunun müavini, sonra isə Gəncədə 1 saylı internat məktəbində və 36 saylı məktəbdə müəllim işləyib.

1990-cı ilin yanvarında Todan , Sarısu, Çaykənd kəndlərinə ermənilərlə şiddətli döyüşlər gedən vaxt Mehman Ələkbərov özünün yaxın silahdaşları ilə birlikdə həmin kəndlərin müdafiəsində iştirak edib. Gəncə batalyonunun yaradılmasına nail olan Mehman Ələkbərov batalyonu ilə birgə Tərtərin, Ağdərənin, Goranboyun, Xanların kəndlərinin müdafiəsində iştirak etmişdir.

Mehman Ələkbərovun başçılğı ilə Həsanqaya adlı ərazidə, Gəncə batalyonu erməni silahlılarının "Arabo" batalyonunun 170-dən çox canlı qüvvəsini məhv edib. Ermənistanda bu hadisələylə bağlı 3 günlük matəm elan olunub və həmin əməliyyatdan sonra əks tərəfin komandanlığı Mehman Ələkbərovun başına 6 milyon məbləğində pul qoymuşdu. Habelə, Mehman Ələkbərov öz Ağdərənin Qasapet, Drambun, Aterk kəndləri ilə yanaşı, Şuşa, Laçın, Füzuli bölgələrindəki döyüşlərdə də iştirak edib. Bu döyüşlərdə Mehman Ələkbərov 28 dəfə yaralanmışdır.

Mehman Ələkbərov 1993-cü il iyunun 4-də, Gəncədə baş vermiş qarşıdurmanın qarşısını almaq istəyərkən güllələnərək öldürülmüşdür. 18 güllə yarası almış komandir 35 yaşında yerindəcə həlak olmuşdu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Həsənqaya əməliyyatı
* Birinci Qarabağ müharibəsi

## Xarici keçidlər
* Ermənilərin itkin saydığı "Arabo"nu darmadağın edənlər… — Əfsanəvi "Gəncə" batalyonunun GİZLİNLƏRİ
* 124 nəfərlik "Arabo" batalyonunun məhvi — 15 yaşlı kəşfiyyatçı danışır
* Gəncə qiyamını doğuran səbəblər nə idi?
* "Qarabağ savaşında unudulmuş qəhrəmanımız ermənilərin "Arabo" taborunu Çingiz xan taktikası ilə darmadağın edib" — MÜSAHİBƏ
Xəzər Dənizinin Hüquqi Statusu Haqqında Konvensiya

**Xəzər Dənizinin Hüquqi Statusu Haqqında Konvensiya** — Aktau şəhərində Xəzəryanı ölkələrin V sammitində, Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Rusiya və Türkmənistan prezidentləri Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında imzaladığı müqavilə. Müqavilə, tərəflərə resursları bölüşdürmək üçün yol xəritəsi müəyyənləşdirmək və digər qüvvələrin orada hərbi birlik yaradılmasına mane olmaq imkanı verir.

## İstinadlar
Mertens burnu

**Mertens burnu** () —  Çukot yarımadasının şərqində, Senyavin boğazının çıxacağında yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi , Providenski rayonu ərazisinə daxildir.

1828-ci ildə Fyodor Litkenin ekspedisyası tərəfindən tətqiq edilmiş və ekspedisiya üzvü, gəmi həkiminin şərəfinə adlandırılmışdır. Qayalı burunda, hündürlüyü 371 m olan *İnak* dağı yerləşir.

Mertens burnunun sahillərində yuva qururlar: berinq qarabatdağı, iri qağayılar, təmizçilər. Az saylı qar qoyunu sürüsünə rast gəlinir.
Burun yaxınlığında Beringiya Milli Parkının ornitoloji stansiyası yerləşir.  

## İstinadlar
Çaplin burnu

**Çaplin burnu** () — Çukot yarımadasının şərqində, Berinq dənizinin sahilində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi , Providenski rayonu ərazisinə daxildir.

1828-ci ildə Fyodor Litke tərəfindən Birinci Kamçatka ekspedisyasının miçmanı Pyotr Çaplimnin şərəfinə adlandırılmışdır.

Burun materikə iki dillə birləşir. Onlar arasında Nayvak gölü yerləşir. Burunda "Çaplino adlı" sərhəd zastavası vardır.

## Radiasiya qəzası
2003-cü ildə sərhəd zastavasının Radioizotop termoelektrik generatorunda qəza baş verir. Radiaktiv sızıntı normadan 25 dəfə çox olur. Qəzanın səbəbi bu tip generatorların konstruksiyasındakı çatışmazlıq olumuşdur. Bu sızıntı xidməti personal tərəfindən gizlədilmişdir. 2012-ci ildə isə genirator ərazidən götürülmüşdür.

## İstinadlar
İlyas Əfəndiyev küçəsi

**İlyas Əfəndiyev küçəsi** — Bakıda, İçərişəhər tarixi rayonunda küçə.
## Tarixi
Azərbaycan ədəbiyyatının klassikası İlyas Əfəndiyevin (1914-1996) adını daşıyır. Sovet dövründə ilk Azərbaycan dövlət xadimi, İşçi heyətinin ilk Bakı şurasının üzvü Məmməd Məmmədyarovun adını daşıyıb. (1875-1933).

## Tikili
Küçədəki bir sıra evlər yerli əhəmiyyətə malik memarlıq abidələri elan edilib.
## Görməli yerlər

*55 - Tahir Salahovun ev-muzeyi, hansı ki bu evdə anadan olub böyüyüb.
*47 - Bəylər məscidi
*40 - Çin məscidi

## Məşhur insanlar
Küçədə sovet azərbaycanlı heykəltaraş Fuad Əbdürəhmanov uşaqlıq illərində olmuşdur.
## Mənbə
#БСЭ
#Ичери-шехер. Памятники местного значения 
#Дом-музей художника Таира Салахова в самом сердце Баку
#Ичери-шехер. Памятники местного значения
Stoletiya burnu

**Stoletiya burnu** () —  Çukot yarımadasının şərqində, Anadır körfəzinin sahilində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi, Providenski rayonu ərazisinə daxildir.
Hündürlüyü 600 m olan dayalı bir dağ massividir ( *Dlinnaya* d, 604 m və *Pervaya* d, 584 m).
1828-ci ilin 10 avqustunda Fyodor Litkenin ekspedisyası tərtəfindən tətqiq edilmiş və V. Berinq və A. Çirikovun rəhbərlik etdiyi Birinci Kamçatka ekspedisyasında iştirak erdən «Syatoy Qavrill» gəmisinin ərazidən keçməsinin 100 illiyi münasibətilə adlandırılmışdır.

Stoletiya burnunun sahillərində 100 mindən çox quş yuxa qurur: Ağılsızlar, Berinq qarabatdağı, Qütb qağayısı, Sakit okean kütdimdiyi, Fratercula cirrhata.

## İstinadlar
Battle Angel Alita fəsillərinin siyahısı

***"[[Battle Angel Alita]]"*** və ya Yaponiyada tanınan adı ilə ***"[[Gunnm]]"*** Yukito Kişiro tərəfindən çəkilmiş və yazılmış manqa seriyasıdır. Manqa seriyasının yayımlanması 15 dekabr 1990-cı ildə Shueisha nəşriyyatının *"[[Business Jump]]"* jurnalında başlamış, 1 aprel 1995-ci ildə isə başa çatmışdır. Bu müddət ərzində manqanın 53 fəsli çap olunmuşdur. Manqa Alita adlı (orijinal yapon versiyasında Qalli) yaddaşını itirmiş kiborq qızdan bəhs edir. Daysuke İdo adlı kibertibb mütəxəssisi tərəfindən tullantıların arasından tapılmış Alita əslində kim olduğunu və keçmişini öyrənməyə çalışır. Hadisələr XXVI əsrdə Tiferes (orijinal yapon versiyasında Salim) və Xarabalıq adlı uydurma şəhərlərdə cərəyan edir.

Shueisha nəşriyyatı manqanın fəsillərini tankobon cildlərdə toplamışdır. İlk cild 19 sentyabr 1991-ci ildə, sonuncu – 9-cu cild isə 19 iyul 1995-ci ildə buraxılmışdır. Yukito Kişiro manqanın davamı xarakteri daşıyan daha iki manqa seriyası yaratmışdır. Birincisi, *"[[Battle Angel Alita: Last Order]]"* manqa seriyası 18 noyabr 2000-ci ildən 28 yanvar 2014-cü ilə kimi nəşr olunmuşdur. Bu manqa 19 iyun 2010-cu ilə kimi Shueisha nəşriyyatının *"[[Ultra Jump]]"* jurnalında, qalan tarixlərdə isə Kodansha nəşriyyatının *"[[Evening (jurnal)|Evening]]"* jurnalında nəşr olunmuşdur. Manqanın 19 iyul 2001-ci ildən 23 aprel 2014-cü ilə kimi 19 cildi buraxılmışdır. İkincisi, *"[[Battle Angel Alita: Mars Chronicle]]"* 28 oktyabr 2014-cü ildən Kodansha nəşriyyatının *"[[Evening (jurnal)|Evening]]"* jurnalında yayımlanır və indiyə qədər 9 cildi buraxılmışdır.

Bunlarda əlavə,  adlı başqa manqa 24 yanvar 1997-ci ildən 19 dekabr 2006-cı ilə kimi *"[[Ultra Jump]]"* jurnalında yayımlanmışdır. 19 dekabr 2007-ci ildə tək cild şəklində buraxılmışdır. Dörd qısa hekayədən ibarətdir: "Müqəddəs gecə", "Supersonik barmaqlar", "Evə qayıdış" və "Barjack rapsodiyası". *"Gunnm: Complete Edition"* adlı 6 cildlik xüsusi buraxılış Yaponiyada 23 dekabr 1998-ci ildə buraxılmışdır. B5 formatında buraxılmış buraxılış orijinal hekayəyə malik olsa da, *"[[Battle Angel Alita: Last Order]]"* hekayəsinin davamiyyəti üçün fərqli sonluqla başa çatır. Buraxılışa ilk eskizlər, zaman xətti və ilk 3 *"Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories"* hekayəsi daxildir. *"[[Ashen Victor]]"* adlı spin-off manqası isə 1995-ci ilin sentyabrından 1996-cı ilin iyuluna kimi Shueisha nəşriyyatının *"[[Ultra Jump]]"* jurnalında nəşr olunmuş və tək cildi buraxılmışdır.

Manqa seriyası əsasında 1993-cü ildə "Paslı mələk" və "Göz yaşı işarələri" adlı iki seriyadan ibarət OVA buraxılmışdır. 21 dekabr 2018-ci ildə Robert Rodrigesin rejissorluğu, Ceyms Kemeron və Con Landaunun prodüserliyi ilə çəkilən "" adlı Hollivud film adaptasiyasının buraxılması planlaşdırılır.

## Fəsil siyahısı
### ''Battle Angel Alita''

### ''Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories''

### ''Battle Angel Alita: Last Order''

### ''Battle Angel Alita: Mars Chronicle''

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Vladimir Veynşal

**Vladimir Sauloviç (Bension-Volf Şeveleviç, Bension Sauloviç, Volf Sauloviç, Vladimir Savelyeviç) Veynşal** (26 dekabr 1863, Qrodno — 13 dekabr 1943, Hayfa) — həkim və ictimai xadim.

## Bioqrafiya
Qrodnoda müəllim-redaktor Şevel-Şmuel (Saul) Abramoviç Vaynşalın (1839, Mogilyov - 1903, Bakı) və Zirl Abramovna Katsenelenbogqn (1839, Vilnüs - 1886, Minsk) ailəsində anadan olub. Ata Minskdə rus dili müəllimi, 1889-cu ildən Sankt-Peterburqda nəşr olunan "Vosxod" jurnalının katibi, Tallin hökumət rabbi, 1890-cı ildən isə Tiflisdə; "Yəhudi dilində qısa akademik lideri" (Varşava, 1877) müəllifidir. 

Minskdə təhsil almış, o, Sionizm hərəkatında yarandığı vaxtdan (bundan əvvəl "Xovevey Sion" hərəkatında, 1882-1883-cü illərdə) fəal iştirak etmişdir. Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində təbiət elmlərini öyrəndi. 1888-ci ildə İmperator Tibb-Cərrahi Akademiyasını bitirmiş, 1890-cı ildə Sankt-Peterburqdakı xəstəxanada işləmişdir.

Sağlamlıq problemləri üzündən o, hərbi xidmətdən azad edilmiş və Qafqaza göndərilmişdi, əvvəlcə Tiflisdə yaşayırdı. 1892-ci ildə vəba xəstəliyindən sonra, Kürdəmirə bakterioloq olaraq göndərilib və 1922-ci ildən əvvəl Maştağada kənd doktoru, daha sonra
isə Bakıda həbsxana həkimi, bununla yanaşı, Bakıda hökumət doktoru kimi xidmət edirdi. 1893-cü ildən bəri ailəsi Bakıda Puşkinskaya küçəsində, 14 nömrəli evdə yaşayırdı. 

1917-ci ildən 1920-ci ilə qədər Rusiyanın "Sionizm" qəzetini redaktə etdi. 1917-ci ildə Qafqaz Sionist Təşkilatının sədr müavini və Bakı şəhər şurasının üzvü seçilmişdir. 1918-ci ildə Yəhudi Xalq Universitetində leksiya oxumuşdur.

1922-ci ildə ailəsi ilə mandatlandırılmış Fələstinə köçdü; 1923-1924-cü illərdə Rexovotda bir kənd doktoru, 1924-1926-cı illərdə - Tel-Əvivdə bələdiyyə doktoru, 1928-ci ildən Hayfa şəhərində xüsusi bir həkimdir. 1928-ci ildən - Eretz-İsrail Tibb Assosiasiyasının Mərkəzi Komitəsinin sədridir.

## Mənbə
#Бакинские хроники
#Российский медицинский список на 1902 год
#Яков Вайншал «Ландау — потомок раввинов»
#Житейская мудрость Маргариты Даниловны Анисимовой
## Xarici keçidlər
*Вейншал, семья
Kapilyarlıq

**Kapilyarlıq** və ya **Kapilyarlıq hadisəsi** — maddənin başqa bir maddəni özünə çəkmə hadisəsi. Bir bitkinin ötürmə sistemində və ya nahamar kağızda asanlıqla müşahidə oluna bilər. Bir maye ilə başqa bir maddənin molekulyar səviyyədə cazibəsi, mayenin öz molekulları arasındakı cazibə qüvvəsindən daha çox olması nəticəsində meydana çıxır. Bu təsir, mayenin dik bir səthə toxunduğu hissədə maye səthinin menisk adlandırılan konkav halına gəlməsinə səbəb olur. Eyni təsir süngər kimi maddələrin suyu əmməsinədə də görülür.

Kapilyarlığı müşahidə etmək üçün ən çox istifadə edilən qurğu* kapilyar borulardır*. Şüşə bir borunun, dik vəziyyətdə, su kimi bir mayenin içinə batırılması nəticəsində konvak bir menisk meydana gəlir. Səth gərginliyi, maye sütununu, cazibə qüvəsi ilə molekülllar arası qüvələr tarazlığa gələnə qədər yuxarı çəkir. Maye sütununun ağırlığı borunun raidusunun kvadratı ilə, maye və boru arasındakı uzaqlığı borunun radiusu mütanasüb olduğundan dar boru mayeni geniş bir borudan daha yuxarı aparır. Misal üçün 0,5&nbsp;mm radiuslu şüşə boru suyu  2,8&nbsp;mm yuxarıya çatdırır.

## Əhəmiyyəti
Kapilyarlığın təbiətdə rolu böyükdür. Torpaq qatlarında rütubətin ötürülməsi, torpaqdakı qida maddələrinin bitkilər
tərəfindən mənimsənilərək, gövdə və budaqlara ötürülməsi, canlı orqanizmdə qanın kapilyar damarlarla verilməsi kapilyarlıq hadisəsi ilə bağlıdır. Kapilyarlıq hadisəsini tikinti işlərində də nəzərə almaq lazımdır. Belə ki, bir çox tikinti materialları (qum, beton, əhəng), keramik məmulatlar, gil və s. kapilyarlara malikdirlər və su da onlar vasitəsilə otağa nüfuz edə bilər. Inşaat işlərində bunun qarşısını almaq üçün binanın bünövrəsinin divarına tol qatı, qatran və ya digər maddələr çəkilir ki, rütubət divar vasitəsilə yaşayış binalarına keçməsin.

## BS
BS-də maye stünunun qalxdığı hündürlük *h* aşağıdakı düsturla hesablanır:
::h={2{ \gamma \cos{\theta}}\over{\rho g r}}

Burada

:*\scriptstyle \gamma  maye səth gərginliyini (J/m² ya da N/m)
:**θ* Maye səthinə çəkilmiş toxunanın qabın şaquli divarı ilə
əmələ gətirdiyi bucaq

:**ρ* mayenin sıxlığı (kg/m³)
:* *g* sərbəst düşmə təcli (m/s²)
:* *r* borunun radiusudur (m)

## İstinadlar
Lesovski burnu

**Lesovski burnu** () — Çukot yarımadasının şərqində, Berinq dənizinin sahilində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi, Providenski rayonu ərazisinə daxildir.

Provideniya buxtasının qərb çıxacağında yerləşir. Materikə ensiz bərzəklə birləşir. Şimaldan isə *Qlubokoye* gölünün akvatoriyası ilə hüdudlanır. Yaxınlıqda iki naviqasiya mayakı və keçmiş hidrometeostansiyanın binası yerləşir.

Burun 1876-cı ildə Rusiya Sakit okean hərbi-dəniz qüvvələrinin kamandanı Stepan Lesovskinin şərəfinə adlandırılmışdır. Eskimosca adı — *Агнык* — "gün".

Qayalarda yuva quran quşlar: Ağılsız, Berinq qarabatdağı, Sakit okean kütdimdiyi, Sakit okean təmizçisi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Lesovski burnu (foto)
Fətəli xan (İrəvan)

[300px|thumb|Sərdarabad qalası. Rəssam [Qriqori Qaqarin]]
**Fətəli xan Qovanlı-Qacar** — İrəvan xanı Hüseynqulu xanın nəvəsi, Sərdarabad qalasının rəisi. 

Sərdarabad qalası İrəvan xanlığında ikinci böyük qalalardan olmuşdur. Qala 1815-ci ildə istifadəyə verilmişdi. II Rusiya-Qacar müharibəsi zamanı Sərdarabad qalasının rəisi idi. Müharibə dövründə, 1827-ci ildə qalaya Qafqazdakı rus qoşunlarının baş komandanı Paskeviçin əmri ilə K.X.Benkendorf Sərdarabad qalasına hücum etmişdi. 

Fətəli xanın başçılığı ilə qalada 3 min nəfərlik qarnizon və 22 top var idi. Sərdarabad qalasını qəfil həmlə ilə ələ keçirməyə çalışan general Benkendorf aprelin 16-da səhər 5 taqım və 4 topla qalaya hücum etsə də, yalnız axşam gizlicə qalaya yaxınlaşa bildi. Lakin qaladakılar rusların gəlişindən xəbər tutdular və onlara toplardan atəş açmaqla rusları geri otuzdurmağa nail oldular. Benkendorf qaladakıların könüllü təslim olması üçün qala rəisinin yanına elçi göndərdi. Fətəli xan Benkendorfun bu tələbini rədd edərək *"qalanı təslim etməkdənsə onun dağıntıları altında ölməyim yaxşıdı"* cavabını verdi. Benkendorf aprelin 16-dan 17-nə keçən gecə qalanı güclü top atəşinə tutmağı əmr etdi. Lakin qala qarnizonun əks zərbəsi nəticəsində heç bir nəticə əldə edilə bilmədi. Həmçinin aclıqdan əziyyət çəkən rus qoşunlarının ətraf kəndlərdən ərzaq toplamaq cəhdi də boşa çıxdı. Beləliklə, rus qoşunları aprelin 17-də Üçkilsə monastırına çəkildilər. 

1827-ci il avqustun 29-da Üçkilsədə toplaşan rus qoşunları bu dəfə Sərdarabad qalasını hədəf seçdilər. General Paskeviçin qalada çoxlu ərzaq ehtiyatının olması haqda məlumatı vardı və rus qoşunlarının gələcək yürüşünü təmin etmək üçün bu qalanın alınması zəruri idi. Sentyabrın 11-də general Paskeviç birləşmiş qüvvələrlə Sərdarabada doğru yürüşə başladı və səhəri gün qalaya yaxınlaşdı. Sentyabrın 18-də toplar qalanı bombardman etməyə başladılar. Həmin gün qalaya 500 mərmi atıldı. Bombardman nəticəsində qalanın dördkünc qülləsi dağıdıldı. Aramsız atəşə məruz qalan müdafiəçilər sentyabrın 19-u saat 5-də təslim oldular. Paskeviçlə danışıqlara əsasən müdafiəçilərə təslim olmaq üçün 24 saat vaxt verildi. Sentyabrın 19-u axşam qaranlıqda Fətəli xan və Həsən xan başda olmaqla Sərdarabad qarnizonu qalanı tərk etdi. Beləliklə, Sərdərabad qalası rus qoşunları tərəfindən tutuldu.

Sərdarabadın işğalından sonra Fətəli xan Sərdarabad qarnizonu ilə birlikdə İrəvan qalasına çəkildi. 1827-ci ilin sentyabr-oktyabr arasında İrəvan qalasına hücuma keçən rus qoşunları Sərdarabad qalasının mühasirəsindəki kimi qaladağıdıcı toplardan istifadə etdilər. Oktyabr ayında İrəvan qalası tutuldu. Bir çox saray əyanları, sərkərdələr ilə birlikdə Fətəli xan da əsir alındı. Mənbələrdə sonradan əsirlərin geri qaytarıldığı yazılır. Güman edilirki, Fətəli xan da bu əsirlərin arasında olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* İrəvan qalasının işğalı
* Türkmənçay müqaviləsi
## Xarici keçidlər
*
Oleq Əmirbəyov

**Oleq Əmirbəyov** (tam adı: *Oleq Arnoldoviç Əmirbəyov* ;  16 dekabr 1986, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, televiziya aparıcısı, jurnalist, Azərbaycanın əməkdar artisti (2021). Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının direktoru (2026).

## Həyatı
Oleq Arnoldoviç Əmirbəyov  16 dekabr 1986-cı ildə Bakı şəhərində Azərbaycanın əməkdar artistləri Arnold Xarçenko və  Rita Əmirbəyovanın ailəsində anadan olmuşdur. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini dram rejissorluğu ixtisası ilə bitirmişdir. 2010-cu ildən bəri Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında işləyir. O, həmçinin «AzTv» və «Mədəniyyət» kanallarında televiziya aparıcısı olaraq çalışmışdır. Buna əlavə olaraq, Əmirbəyov 2008-2009-cu illərdə «Mir» telekanalının müxbiri vəzifəsində çalışmışdır. 14 fevral 2026-cı ildə mədəniyyət naziri müvafiq əmri ilə Oleq Əmirbəyov Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının direktoru vəzifəsinə təyin olunub.

### Şəxsi həyatı
Evlidir. Cəmil adlı bir oğlu var.

## Mükafatları
17 mart 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Filmoqrafiya
*2012 — Sübhün səfiri
*2012 — Ən sadə soyad
*2013 — Ağabəyovlar
*2014 — Mən evə qayıdıram

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* '''Oleq Əmirbəyov''' — *kino-teatr.ru* saytında.
Bağırzadə

* Məmmədbağır Bağırzadə (21 iyul 1950 – 30 oktyabr 2005) — müğənni, bəstəkar.
* Bağırzadə Faiq Məmməd oğlu (20 mart 1926 – 30 mart 1988) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, əməkdar elm xadimi, Bakı Dövlət Universitetinin rektoru və Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı.
* Bəhram Arif oğlu Bağırzadə — tanınmış Azərbaycan aktyoru, şoumen, naşir, Azərbaycanın əməkdar artisti (2015).
* Suğra Sadiq qızı Bağırzadə — Azərbaycan aktrisası[1] və rəssamı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2008), "Floristika" İncəsənətə Dəstək İctimai Birliyinin yaradıcısı.
* Samirə Mir-Bağırzadə — kulturoloq, Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
* Yusif Bağırzadə — hüquqşünas, 1995–2000-ci illərdə millət vəkili
* Fəridə Mir-Bağırzadə — AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

## Həmçinin bax
* Bağır
* Bağırov
World End

***WORLD END*** () – Flow qrupunun 16-cı sinqlı. *"[[Code Geass|Code Geass: Lelouch of the Rebellion R2]]"* anime serialının 2-ci açılış mahnısıdır. İlk həftəsində Oricon çartlarında 4-cü yerə yüksəlmiş və 10 həftə boyunca çartda qalmışdır.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
Observasi burnu

**Observasi burnu** () —  Çukot muxtar dairəsinin cənubundan, Berinq dənizinə daxil olan Anadır körfəzinin  sahilində yerləşən burun. Öz adını XIX əsrin sonlarında Anadır limanınında geodeziya iŞləri aparılarkən burunda quraşdırılan Hidroqrafik işarədən almışdır. Çukotça da adı Унпъэныткын — «Dirək arxasında burun» bununla izah edilir.
hündür və sıldırımlı burunun cənub hissəsindəki qayalar qırmızı rəngi ilə seçilir.

Burunda meteoloji stansiya fəaliyyət göstərir. O ilk dəfə 1889-cu ildə istifadəyə verilmişdir. 2002-ci ildə isə burada külək elektrik stansiyası işə salınmışdır.

Burunda Qudım Nüvə bazasının tikintisini təşkil edən və buranın gizli topoqrafiq şəkillərini çəkən hərbi geodeziyaçılarının basdırıldığı yer vardır.
## İstinadlar
Vera Siqnadze

**Vera Siqnadze** (tam adı: *Vera Varlamovna Siqnadze*, ;  24 sentyabr 1924, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ –  17 iyun 2016, Tbilisi, Gürcüstan) — Gürcüstan-sovet balerinası, pedaqoqu, Gürcüstan SSR-nin xalq artisti (1955), Tbilisinin əməkdar sakini (2009). Vera Siqnadze 1970-ci ilə qədər Vaxtanq Çabukianinin partnyoru olmuşdur.

## Bioqrafiya
Vera Varlamovna Siqnadze 24 sentyabr 1924-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.. O, 1943-cü ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirmişdir və Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının truppasına qəbul edilmişdir. O kordebaletdə rəqs edirdi, amma artıq 16 yaşında Dina Qaçinovanın rəhbərliyi altında Aleksandr Qlazunovun «Raymonda» baletində çalışırdı. 1946-ci ildə Zaxarıy Paliaşvili adına Gürcüstan Opera və Balet Teatrında fəaliyyət göstərməyə başlamış, orada aparıcı solist olmuşdur. 1948-ci ildə Vaxtanq Çabukiani ilə partnyor olmuşdur.

Vera Siqnadzenin rəqsi texniki xüsusiyyətləri və zərifliyi ilə fərqlənirdi. O, SSRİ-nin böyük şəhərlərində, eləcə də Fransa, ABŞ, İspaniya, Braziliya və Çilinin şəhərlərində qastrol səfərlərinə çıxmışdır.

1969-cu ildə Tiflis Xoreoqrafiya Məktəbində klassik rəqs tədris etməyə başlamışdır.

Vera Varlamovna Siqnadze 17 iyun 2016-cı ildə Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

## Mədəniyyətdə
2005-ci ilin dekabr ayında Gürcüstan poçtu «Gürcüstan baleti» adlı iki markadan ibarət bir marka seriyası buraxmışdır. İlk markanın üzərində Vera Siqnadze, ikinci markanın üzərində isə Vaxtanq Çabukiani təsvir edilmişdir.

## Filmoqrafiya
*1960 — Venesiya mavrı

## Təltif və mükafatlar
*Lenin ordeni (1958)
*Birinci dərəcəli Stalin mükafatı (1948)
*İkinci dərəcəli Stalin mükafatı (1951)
*Gürcüstan SSR xalq artisti (1955)
*Tbilisinin əməkdar sakini (2009)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* '''Vera Siqnadze''' «Musiqi teatrının ustası» saytında.
* '''Vera Siqnadze''' və '''Vaxtanq Çabukiani''' «Otello» baletində.
Çukotski burnu

**Çukotski burnu**  —  Çukot yarımadasının cənub-şərqində, Berinq dənizinin sahilində yerləşən burun. Şimaldan Anadır körfəzi ilə əhatələnir. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi, Providenski rayonu ərazisinə daxildir.
Burun ərazisi bütünlüklə Beringiya Milli Parkı ərazisinə daxildir. 

Burada qayaların hündürlüyü 300—400 m təşkil edir. *Ostanes* dağının hündürlüyü isə 638 metrdir. Sahilə doğru terrasvari forma alır. 

Qayalar üzərində sayı min olan quş koloniyası yuva qurur:ağılsız, berinq qarabatdağı, sakit okean kütdimdiyi, sakit okean təmizçisi. Sahil çimərliklərində isə Şimal dəniz şirinə rastlamaq mümkündür.

Buurunda qədimeskimos yaşayış məntəqəsi "Yuqaqaqıt" () yerləşir.
## İstinadlar
İsmayıl Vəliyev

* İsmayıl Vəliyev (yazıçı)
* İsmayıl Vəliyev (icra başçısı)

## Həmçinin bax
* İsmayıl (ad)
* Vəliyev
Böyük Kaç Rannı

**Böyük Kaç Rannı** () — Mövsümdən asılı olaraq bataqlaşan şoranlıq ərazisi. Tar səhrasının bir hissəsini təşkil edir. Qucarat ştatının Kaç dairəsinə daxildir.

Ran sözü () hindi dilindən tərçümədə "şoranlıq" mənasını verir. Ərazisi 30 000 km² ərazini əhatə edir və Kaç körfəzi ilə Hind çayının mənsəbi arasında yerləşir. Şoranlığın şimalı ilə Kaş körfəzinə Luni çayı tökülür. Yağışlar mövsümündə şoranlıq bütünlüklə su ilə örtülür və burada köçəri quşlar müşahidə edilir. Rütübətli illərdə Kaçdan Kambey körfəzinə qədər ərazilər bataqlıqlaşır.

Əvvəllər bölgə Ərəbistan dənizinin şelf ərazisi olmüşdür. Sonradan isə Hind okeanından tektonik preoseslər sayəsində ayrılmış və gölə çevrilmişdir. Bu hələ Makedoniyalı İsgəndərin dönəmindən öncə baş vermişdir. 3000 il öncə isə Racastanın şimalında mövsümdən asılı olan bir çaya çevrilir. 1863-cü ildə Böyük Kaç Rannın geoloji strukturunu Ferdinand stoliç araşdırmışdır.

## Mənbə
* Böyük Kaç Rannı
Tilo Kehrer

**Tilo Kehrer** () — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Pari Sen-Jermen klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusu.

## Klub karyerası
Kehrer Şalke 04 akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, Bundesliqada debütünü 6 fevral 2015-ci ildə Volfsburq klubuna qarşı oyunda etmiş və komandası rəqibinə 3–0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, karyerasında ilk qolunu 1 aprel 2017-ci ildə Borussiya Dortmund klubuna qarşı derbi oyununda vurmuş və komandası rəqibi ilə 1–1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.

5 may 2018-ci ildə Kehrer dublla yadda qalmış və Şalke 04 klubu Bundesliqanın 2017–18 mövsümünü ikinci yerdə başa vurmuşdur. Klub 2018–19 mövsümündə UEFA Çempionlar Liqasında çıxış etmək hüququ əldə etmişdir.

16 avqust 2018-ci ildə Kehrer 37 milyon avro qarşılığında Liqa 1 təmsilçilərindən olan Pari Sen-Jermen klubu ilə müqavilə imzalamışdır.

## Milli karyerası
Kehrer Almaniya millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. Tilo 2017-ci ildə Almaniya U-21 millisi ilə Avropa çempionatında çempion olmuşdur. O, Kosovo, Azərbaycan və İsrail millilərinə qarşı oyunda millinin kapitanı olmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Kehrer Almaniyada anadan olmuşdur. Onun atası Almaniya, anası isə Burundi vətəndaşıdır.

## Karyera statistikası

## Uğurları
;Almaniya
* UEFA Avropa U-21 Çempionatı: 2017

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Kaç körfəzi

**Kaç körfəzi** (, , *Kaççk*) — Ərəbistan dənizinə daxil olan körfəz. Hindistanın daxilinə 180&nbsp;km məsafədə uzanır. Kathiyavar yarımadasını şimaldan Kaç yarımadasını isə cənubdan əhatələyir. Maksimal dərinliyi 122 metrdir. Sahilində yerləşən Camnaqar şəhərində dünyanın ən böyük neftayırma zavodlarından biri yerləşir. Kandlada isə iri neft terminalı vardır.
## İstinadlar
Kraşeninnikov burnu

**Kraşeninnikov burnu** — Kamçatski yarımadasından şərqdə, Karaqinski adasında yerləşən burun. Berinq dənizinin sahillərində yerləşir. Burun öz adını rus səyyahı, Kamçatkanın araşdırmaçılarından biri Stepan Kraşeninnikovun adından almışdır.

## Mənbə
* Крашенинникова мыс и остров // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.*
Battle Angel Alita: Mars Chronicle

***Battle Angel Alita: Mars Chronicle*** () və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  – Yukito Kişiro tərəfindən yazılan və çəkilən manqa seriyası. *"[[Battle Angel Alita]]"* manqa seriyasının davamıdır. *"[[Battle Angel Alita: Last Order]]"* manqasının sikveli olan bu manqa *"[[Battle Angel Alita]]"* franşizinin son hissəsidir.

## Məzmun
Manqada hadisələr Yoko (Alita) və Erikanın Qelda tərəfindən mina ərazisindən xilas edilməsi ilə başlayır. Daha sonra süjet indiki vaxta çəkilir: Alita ZOTT-dan bir neçə il sonra əvvəllər yaşadığı yerdəki yetimxananı ziyarət etmək üçün Marsa yollanır. O, burada Erika ilə tanış olur və dərhal Mars güc mübarizəsinə daxil olur. Süjet xətti yenə Yuko və Erikanın uşaqlıqlarına qayıdır. İkisi yollarını ayırır və Erikanın Marsda gizli xəzinə axtaran Baron Muster adlı cinayətkarla olan macəralarından bəhs edilir.

Manqada hadisələr  370-ci ildə (b.e. 2336-cı ildə) başlayır və  594-cü ildə (b.e. 2550-ci ildə) bitir.

## Buraxılış

Yukito Kişiro manqanı 1 yanvar 2014-cü ildə anons etmiş və 2014-cü ilin ikinci yarısından nəşr olunacağını bildirmişdir. Həmin ay *"Battle Angel Alita: Last Order"* manqasının nəşri başa çatmışdır. 28 oktyabr 2014-cü ildə Kodansha nəşriyyatının "Evening" jurnalında manqa nəşr olunmağa başlamışdır. Serializasiya 11 mart 2025-ci ildə başa çatdı. Manqanın indiyə qədər 11 cildi buraxılmışdır. *"Battle Angel Alita: Mars Chronicle"* *"[[Battle Angel Alita]]"* franşizinin son hissəsidir. Kodansha USA manqanı ABŞ üçün lisenziyalaşdırmışdır.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  *[[Evening (jurnal)|Evening]]*-də 
*
Gunnm: Martian Memory

— "Yukito Products" tərəfindən hazırlanan və "Banpresto" şirkəti tərəfindən nəşr olunan döyüş rol videooyunu. "*[[Battle Angel Alita]]*" manqa seriyasına əsaslanan videooyun tarixində 27 avqust 1998-ci ildə Yaponiyada PlayStation platforması üçün satışa çıxarılmışdır. "*[[Battle Angel Alita]]*" manqa seriyasının əsasında hazırlanan, eləcə də "Yukito Products" şirkətinin yeganə videooyunudur.

## Məzmun
"*Gunnm: Martian Memory*" "*[[Battle Angel Alita]]*" manqa seriyasının bir adaptasiyasıdır. Oyunun məzmunu Alitanın (Qalli) Daysuke İdo tərəfindən tapılması ilə başlayır və "TUNED" agenti olmasına qədər davam edir. Oyunun məzmununda müəllif Yukito Kişironun orijinal manqanı yaradan zaman fikirləşdiyi, ancaq o zaman gerçəkləşdirə bilmədiyi elementləri daşıyır. Bu elementləri oyunun kosmosda keçməsi də daxildir.

## Geympley
Oyunçu məzmunda irəliləmək üçün onu və hər səviyyədə olan boss raundlarını bitirməlidir. Oyunçu Alitanı üçüncü-şəxs perspektivindən üçölçülü bir mühitdə idarə edir. Onlar əraziləri gəzə və qeyri-oyunçu personajlarla əlaqəyə girə bilərlər. Bu personajlar arasında manqada görünən personajlar da daxildir. Hekayə rejimində oyunçuya "Select" düyməsinə basaraq döyüş rejiminə () daxil olmaq seçimi verilir.

"*[[Battle Angel Alita]]*" kainatının orijinal versiyasında mövcud olan iki aspekt – ovçu-döyüşçü sistemi və motorbol da oyunda mövcuddur. Oyundakı ovçu-döyüşçü sistemi pul qazanmaq formasındadır. Oyunçu istədiyi zaman hekayə rejimindən çıxa bilər və fərqli-fərqli qiymətləri olan rəqibləri məğlub etmək üçün müəyyən ərazilərə səyahət edə bilər. Bundan silah və təkmilləşmə satın almaq üçün istifadə etmək olar. Alita oyunun motorbol matçlarında yarış çığırında sağ qalmalı və digər oyunçuları məğlub etməlidir. Daha çətin matçlarda oyunçu bossları da məğlub etməlidir.

## İstehsal
Orijinal "*[[Battle Angel Alita]]*" manqasının şəxsi səbəblərə görə qısaldılmış sonluğu Yukito Kişironu qane etməmişdi. O, 1995-ci ilin oktyabr ayında "*[[Battle Angel Alita]]*" manqası əsasında bir rol oyunu yaratmaq fikrinə gəlmişdi. Bu ideyanı baş redaktoruna təklif edəndən sonra "Banpresto" ofisinə göndərilmişdir. "*[[Ashen Victor]]*" manqasını bitirəndən sonra Kişiro oyunun məzmunu, personaj dizaynı və paketləşdirilməsi üzrə işləmişdir. Oyun və jurnal üçün alternativ bir üzlük yaratmaq bir ay vaxt almışdı. Kişiro oyunun ikiölçülü olmasını istəyirdi, ancaq oyunda üçölçülü qrafikalardan istifadə etmək təklifini qəbul etmişdir. Oyun 1997-ci ildə satışa çıxarılacaqdı, amma bu 1998-ci ildə gerçəkləşmişdi.

Kişiro "*Gunnm: Martian Memory*" üçün hazırladığı hekayəni genişləndirmək qərarını almış və "*[[Battle Angel Alita: Last Order]]*" manqasının əsas hissəsi olaraq istifadə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* GameFAQs saytında.
Şüvəlan bağları

**Şüvəlan bağları**- Şüvəlan tarixən qalalıların bağ yerləri olmuşdur. Yay fəslində kənd əhalisi bura köçər, dincələr, meyvə yığar doşab bişirər, sirkə tutardılar, mürəbbə hazırlayardılar.

## Tarixi
Arxeoloji və yazılı ədəbiyyat materialları Şüvəlanda hələ tunc dövründən yaşayış olduğunu sübut edir. 60-cı illərin əvvəllərində Şüvəlan yaxınlığında Bəndüstü  adlanan yerdə arxeoloji qzıntı işləri zamanı qara, boz və qırmızı rıngli saxsı qırıntıları, daş alətlər, ocaq, kül, heyvan sümükləri, həmçinin divar qalıqları aşkar edilimşdir. Divar qalıqlarının üzərində müxtəlif insan və heyvan təsvirləri, ov səhnələırini xatırladan döymə və sızma üsulu ilə işlənmiş digər cizgilər çəkilmişdir. Həmin tapıntılar  e.ə. I minilliyin əvvəllərində burada yaşayanların əkinçilik, heyvandarlıq, toxuculuq və s. sənət sahələri ilə məşğul olduğunu söyləməyə əsas verir. Minilliklər boyu Şüvəlanda həyat kəsilməmiş, camaat əkin-biçinlə, bağçılıqla, heyvandarlıqla və s. güzəran keçirmişlər.

Səyahətçi, İ.Lerixs yazırdı ki, XIII əsrin birinci yarısında Abşeronun Şüvəlan kəndində xeyli miqdarda pambıq əkilir. L.Lerixs öz səyahətnaməsində  Şüvəlanda becərilən zəfəran haqqında da xüsusi olaraq qeyd etmişdir.

## Bağçılıq
Şüvəlanda bağçılıq daha çox inkişaf etmişdir.Bağlıq sahələrin çoxluğu, həm də burada becərilən meyvələrinin keyfiyyətinin yüksək olması ilə səciyyələnirdi. Şüvələn bağlarıorta əsrlərə aiddir. Bakı tarixinə dair orta əsr sənədləri adlı kitabın 18 nömrəli sənədində (Əbu-Səid Əbül-Xeyir məqbərəinə aid sənəd) də göstərilir ki, Şibani əkinçili, oradakı neft quyusu ilə birlikdə Şüvəlandakı beş üzüm bağı sahəsi və meçə yeri, həmçinin Bilgəhdəki üzüm bağı Əbu-Səid Əbülxeyir məqbərəsinə vəqf olunur. Həmin vəqfnamə hicri 896-cı il (miladi 1491-ci il) Şirvanşah Əmir Xəlilüllahın oğlu Fərruxyəsar tərəfindən verilmiş və Çah Sultant Hüseynin hakimiyyətinin beçinci ili (1699-cu il) təzələnmişdir. 

1891-ci ildə nəşr olunan "Bakı və onun ətraf yerləri" adlı rus dilində olan kitabda Ləş və Şüvəlan sahələri bağçılıq və üzümçülükdə yarımadada öncül yer tutur. Burada elə üzüm bağları var ki, 30-40 xalvar, yaxud 750-1000 pud üzüm verə bilir.

## Bağda üzüm doşabı
Bağlarda əsas üzüm olduğu üçün  əksər ailələrdə üzüm doşabı hazırlanır. Üzüm doşabı bişirmək üçün dəymiş üzümü sıxıb şirəsi çıxarılır. Şirəni keçi qılından toxunan torbaşirə dən süzür. Xəşxuna, Qələdibi adlanan yerlərdən gətirilən şirinhal gildən (şirəxək) azca əlavə edərək mis tava və tiyanlarda bişirərdilər. Doşab köpük etsin deyə, bişirməmişdən əvvəl üstünə bi-iki ədəd yumurta da çalıb vurulur. Bir-iki buğum qaynadıldıqdan sonra yənu sürəyə düşdükdə doşabı ocaqdan düşürürlər. Doşaba müəyyən qədər un, ədvə əlavə edib küşləxari də (zincirfərəc) bişirirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Süvəlan Park Ticarət Mərkəzi

## Həmçinin bax
* Şüvəlan