open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rotten Tomatoes

**Rotten Tomatoes** () — kinematoqrafiya haqqında bütün informasiyaların toplandığı sayt. Sayt 19 avqust 1998-ci ildə ABŞ-də Sen Dionq tərəfindən yaradılmışdır.

Saytın məhdudlaşdırılan formaları Böyük Britaniya və Avstraliyada mövcuddur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Official website
** List of approved RottenTomatoes Critics 
** RottenTomatoes forums 
** Rotten Tomatoes: The Best of the Best Pictures 
** Rotten Tomatoes: The Worst of the Worst Pictures
Lütfəli bəy Sultanov

**Lütfəli bəy Mirzə bəy oğlu Sultanov** (1895–1937) — Azərbaycan Milli Mərkəzinin üzvü.

## Həyatı
Lütfəli Sultanov 1895-ci ildə anadan olub.

Lütfəli bəy Mirzə bəy oğlu Sultanov çar və ADR ordusunda zabit olmuşdu. Həbs ediləndə Bakı şəhərinin müvəqqəti komendantı vəzifəsini icra edirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Султанов Лютфали Мирзоевич — военный комендант Баку, репрессирован
Qəmbər Sadıqov

**Qəmbər Nəzir oğlu Sadıqov** (1901–1937) — Sovet Quruculuğu və Hüququ İnstitutunun rektoru, Marksizm-leninizm İnstitutunun direktoru, AK(b)P MK sovet ticarəti şöbəsi müdirinin müavini. Torpaqşünaslıq elmi-tədqiqat institutunun direktoru.

## Ailəsi
Sadıxova Qeysi Nəsir qızı ilə ailə qurmuşdu. O, 1912-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuş, Bakı şəhəri Şaumyan küçəsi ev 14, mənzil 25 ünvanında yaşamışdır. Ailə tərkibi: oğlu Zaur Qəmbər oğlu – 1932-ci il, qızı Sima Qəmbər qızı – 1934-cü il, bacısı Ənvər Nəsir qızı 30 yaş, anası Maya Şükür qızı 60 yaşında. Həyat yoldaşı Sadıqov Qəmbər Nəzir oğlu (1901) Marksizm – Leninizm İnstitutunun direktoru olmuşdur. 12 oktyabr 1937-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyasının qərarı ilə əks-inqilabi trotski-terrorçuluq fəaliyyətinə görə I kateqoriya ilə həbs edilmişdir.

Sadıqova Qeysi Nəsir qızı SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il qərarına əsasən 15 oktyabr 1937-ci ildən hesablanmaqla cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Uşaqlarının tərbiyəsi ilə baldızı Sadıxova Zəhra Nəsir qızı məşğul olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Məhkəmənin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyanın 19 noyabr 1956-cı il qərarına əsasən Sadıqova Qeysi Nəsir qızına bəraət verilmişdir.

## İstinadlar
Meliorasiya

**Meliorasiya** ( - yaxşılaşdırmaq) — torpaqların faydalı istifadəsi üçün yararlı olmayan təbii şəraitin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmiş təsərrüfat və texniki tədbirlər sistemi: əsasən torpağın su, hava, qida və istilik rejimlərini nizamlamaq yolu ilə həyata keçirilir.Tətbiq sahəsinə görə meliorasiya üç əsas qrupa bölünür: 
# **Su rejimi əlverişli olmayan torpaqların meliorasiyası** -  Bataqlıq, su basmış torpaqların, həmçinin quru bozqırların, susuz səhra və yarımsəhra sahələrinin meliorasiyası. Buraya izafi nəmliyə qarşı mübarizə tədbiri kimi qurutma meliorasiyası, quraqlığa qarşı suvarma meliorasiyası (irriqasiya) daxildir. 
# **Əlverişli olmayan fiziki-kimyəvi xassələrə malik (şorakətli, şor, ağır gilli, lilli) torpaqların meliorasiyası.** Bu qrupa şor torpaqların duzsuzlaşdırılması və şorakətli torpaqların kimyəvi meliorasiyası daxildir.
# **Suyun və küləyin mexaniki təsirindən eroziyaya uğramış torpaqların meliorasiyası.** Su ilə səthi yuyulmuş, həmçinin suyun yarğanlar əmələ gətirdiyi, sürüşmələr törətdiyi, küləyin qum yaratdığı sahələrin meliorasiyası. 
Qurutma, duzsuzlaşdırma və kimyəvi meliorasiyası da əsas mübarizə tədbiri ərazinin drenlənməsi, suvarma meliorasiyasında isə əsas tədbir suvarma şəbəkəsinin yaradılması və onun su mənbəyinə birləşdirilməsidir. Hər iki halda torpağın su-duz rejimi normal saxlanmalı, lazımi aqrotexniki, fitomeliorasiya və hidrotexniki üsullarla aparılır. Azərbaycan Respublikasının düzənlik rayonlarında yarıdan çoxu müxtəlif dərəcədə şor olan, suvarılmalı, şorakətli, qurudulmalı və su eroziyasına qarşı mübarizə aparmalı torpaq vardır. Respublikada müxtəlif drenlər, Ceyranbatan, Sərsəng, Ağstafa, Xanbulançay, Xaxınçay, Arpaçay, Bəhramtəpə su anbarları və qovşaqları tikilib istifadəyə verilmişdir. Muğan-Salyan, Mil-Qarabağ, Şirvan, Şabran-Xaçmaz zonalarında 100 min hektarlarla ərazi suvarılaraq duzsuzlaşdırılmış və kənd təsərrüfatı üçün yararlı hala salınmışdır.

## Meliorativ bitkilər
Öz təsirilə torpağın bərpasına və münbitliyinin artmasına, torpaqəmələgəlmə prosesinə demək olar ki, əksər bitkilər meliorativ xüsusiyyətə malikdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bitkilər
* Torpaq
* Eroziya
* Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC
* Kimyəvi meliorasiya

## Xarici keçidlər
2K Czech

**2K Czech** — mərkəzi Çexiyada yerləşən şirkət, Videooyun yaradıcısı. 1997-ci ildə Illusion Softworks adı ilə qurulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Cey Bilas

**Cey Bilas** (), (24 dekabr 1963, San Pedro, Kaliforniya, ABŞ)- ABŞ basketbolçusu və aktyoru. Cey Bilas Vendi ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların Viktoriya adlı qızı və oğlu dünyaya gəlmişdi.
 
## Filmoqrafiya

## Maraqlı faktlar
*Cey Bilasın boyu 2.03 m-dir.

## Xarici keçidlər
*
*Jay Bilas ESPN Bio
Buxa Noyon Babay

**Buxa Noyon Babay** — Buryat mifologiyasının personajlarından biridir.

Bəzi əfsanələrə görə Boxo Muya (Qərb tanrısı Zayan Saqan Tenqrinin oğlu) Boxo Teli (şərq tanrısı Xamxir Boqdo Tenqrinin oğlu) ilə dava salmış, nəticədə hər ikisi dünyaya düşərək öküzə çevrilmişlər. Boxo Muya boz öküz Buxa Noyon Babaya, Boxo teli isə bəzəkli öküz Tarlan Exen Buxaya çevrilmişdi. Onlar dünyada bir birlərini izləyərək Baykal gölünün ətrafında Tayji xanın mülkündə, bir-birilərilə buynuzlaşmağa başlamışlar. Tayji xanın qızı onları qovmuş, ancaq Buxa Noyon Babayın baxışından və ya böyürməsindən hamilə qalmışdır. Bulaqatların əfsanəsinə görə bu hamiləlikdən bir oğlan olmuş, Buxa Noyon Babay onu öz oğlu kimi qəbul edərək uca dağda yerləşən dəmir beşikdə yedirdərək saxlamışdır. Uşağı olmayan iki şaman qadın Asıxan və Xosıxan Buxa Noyon Babaya xüsusi qurbanvermə mərasimi təşkil edərək, bu uşağı ondan almış və ona Bulaqat Buxa Doroqxo Olokson (Öküz altından tapılmış Bulaqat) adı vermişlər. Bulaqat tayfası onun nəslindən əmələ gəlmişdir.

Exiritlərin əfsanəsinə görə Tayji xanın qızı əkiz oğlanları dünyaya gətirmişdi. Bu oğullardan biri Baykal gölü ətrafında yaşayırdı. Bulaqat böyüyüyb Baykal gölünün ətrafına getdikdə orada əkiz qardaşı ilə qarşılaşmışdır. Şaman qadın Asıxan Buxa Noyon Babayın bu oğlunu da ələ keçirərək adını Exirit qoymuş və exiritlər tayfası ondan törəmişdir.

Boz öküz Buxa Noyon Babayla bəzəkli öküz Tarlan Exen Buxanın mübarizəsi haqqında olan əfsanə folklorçular tərəfindən iki nəslin mücadilıəsi, və ya gecə ilə gündüzün mücadiləsi şəkildə izah edilir. Son halda Buxa Noyon Babay gündüzü, onun rəqibi Tarlan Exen Buxa gecəni təmsil edir. Buryatların şaman panteonunda Buxa Noyon Babay Esege Malan Tenqrinin oğludur. Onun oğulları olan edzenlər bir sıra məkanın sahibləridir. Buxa Noyon Babaya ibadət xüsusi məknalrda həyata keçirilirdi. Buryatiyada dövrümüzə onun adı ilə adlanmış iki dağ (bunlardan biri Tunkin, ikincisi isə Zakamenski rayonunda yerləşir) qalmışdır. Lamaizmin yayılması ilə o, Rinçin-xam adı ilə onların panteonuna daxil edildi. Pravoslavlıq bölgəyə gəldikdən sonra Buxa Noyon Babay Müqəddəs Pafnuti ilə eyniləşdirilmişdir. XX əsrədək Buxa Noyon Babay hər üç dində (lamaizm, şamanizm və pravoslavlıqda) ibadət obyekti olaraq qalmağa davam edirdi. O, həmçinin Şimali Monqolustanda da tanınırdı.

## Mənbə
* Buxa Noyon Babay. Dünya xalqlarının mifləri. Ensiklopediya
Lüksemburq şəhərlərinin siyahısı

frame|right|şəhər statusuna malik olan kommunalar narıncı ilə göstərilmişdir.

Lüksemburqda 12 kommuna şəhər statusuna malikdir.

## Həmçinin bax
Sergey Tuçkov

**Sergey Alekseyeviç Tuçkov** (, 1 oktyabr 1767, Sankt-Peterburq — 3 fevral 1839, Moskva) —Rusiya hərbçisi və dövlət xadimi, şair.

## Həyatı
1804-ci il İyunun 14-də P.D.Sisianovun komandanlığı altında rus qoşununun əsas qüvvələri Gümrüdə gеnеral mayor S. Tuçkovun dəstəsi ilə birləşdi. Ümumi rus qoşunlarının sayı bеlə idi: piyada- 1100 nəfərdən ibarət 3 batalyon qafqaz qranador alayı, 650 nəfərdən ibarət 2 batalyon Tiflis muşkеtyor alayı, 1200 nəfərdən ibarət 2 batalyon saratov muşkеtyor alayı, 400 nəfərdən ibarət 2 batalyon 9-cu yеgеr alayı. Piyadaların ümumi sayı 3350 nəfər təşkil еdirdi. Süvarilər isə 300 nəfərdən ibarət üç еskadron Narva draqun alayından, 350 kazak və 370 gürcü dəstəsindən ibarət idi.

Gеnеral-mayor S. Tuçkovun dəstəsindən əlavə, S.D.Sisianovun 20 səhra topa malik 4370 əsgəri var idi.

Gеnеral mayor Tuçkovun dəstəsi bura əlavə еdilsə bütünlükdə rus qoşunlarının ümumi sayı 28 səhra topundan, 6170 əsgərdən ibarət olmuşdu. Sonradan Хoylu Cəfərqulu хanın 200 nəfərdən ibarət dəstəsi də rus qoşununa qoşulmuşdu. Qеyd еtmək lazımdır ki, H.M.İbrahimbəyli öz əsərində Xoy хanının dəstəsini azərbaycanlı könüllü qoşunları adlandıraraq, onların fəaliyyətini хеyli şişirtmişdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Хронос
* Русские биографии
* Тучков и Пушкин
* Текст нескольких стихотворений
Triumph Films

**Triumph Films** (Tam adı:**Triumph Releasing Corporation** – Triumf Korporasiya Buraxılışı) – Əsası 1982-ci ildə qoyulan ABŞ kino istehsal edən şirkətdir.

## Seçilmiş filmlər
 

## İstinadlar
1408 (film)

**1408** — 2007-ci ildə çəkilmiş filmin rejisoru əvvəldə qorxu filmləri çəkən İsveç kino rejissor Mixael Hafstrom bu filmi Stiven Kinq-in eyni adlı romanı əsasında çəkmişdir. Baş rolda Con Cusak, Semyuel L. Cekson, və Meri MakKormak çəkilmişdir. Film 22 iyun 2007-də premyerası oldu.

## Məzmun

Maykl Enslin (Con Cusak) qızı Keytinin ölümündən sonra yazıçı olur. O axırıncı kitabını yazdıqdan sonra ona anonim məktub gəlir və o məktubda yazılan yerə, Nyu Yorkun Leksinqton küçəsindəki Delfin otlenə gedir. O burdakı 1408 nömrəli otaqda qalmaq istəyir, lakin Cerald Olin (Samuel L. Cekson) ona bu otaqda qalan insanların 1 saatdan çox qala bilmədiyini və öldüklərini deyir. Cerald bu vaxt ona bir içki verir və ona bu otaqda ölən insanların şəkillərini göstərir. Maykl otqda olan vaxt o öz səs yazan apartını çıxarrır və ona otaqda heç bir şeyin baş vermədiyini deyir. Elə bu vaxt radio yanır və "Biz hələ yeni başlamışıq" səs gəli və saat Ceraldın dediyi kimi 60:00(bir saat nəzərdə tutulur) başlayır (vaxt getdikcə azalır). Bu vaxt ərzində qəribə hadisələr baş verir. Onun gözünə xəstə xanadakı atası, qızı və bu otaqda ölmüş insanların ruhu görsənir. O 60:00 dəqiqənin tamam olduqdan sonra telefonun zəng çaldığını görür. O telefonu götürüb ona otağın qapısı açmaqlarını tələb edir, amma telefondakı qız onun dediklərini eşitmir. O saata baxanda vaxtın yenidən başladığını görür. O otağı yandırır və hoteldəki insanllar çıxarılır. Maykl otaqda qalır və yanğın söndürənlər onu çıxardırlar. Maykl xəstəxanada Meriyə Keyti gördüyünü deyir, amma o inanmır. Onlar otaqdakı sağ qalmış Mayklın bəzi əşyalarını götürəndə Maykl səsyazanı alır və orada yazılmış səslərə qulaq asanda qızının səsi gəlir. Və bunu eşidən Meri şoka düşür.

Filmin üç cür sonluğu var. Birincisi yuxarıdakıdır. İkincisi: Yanğın söndürənlər otaqda Mayklı yanmış vəziyytədə tapırlar. Cerald onun sağ qalmış bəzi əşyalarının içərisindən səsəyazanı götürür və burada nə olduğuna qulaq asır. Bu vaxt o maşının arxa güzgüsünə baxanda Mayklın yanmış üzünü görür və Mayklın ruhu 1408-nömrəli otaqda qalır. Üçüncü sonluqda isə Maykl səsyazanı alır və orada yazılmış səslərə qulaq asanda qızının səsi gəlir. Meri isə evi yığışdıraraq bunu eşitmir.

## Rollarda
* Con Cusak — Maykl Enslin
* Semyuel L. Cekson — Cerald Olin
* Meri MakKormak — Lili Enslin
* Dandi Mondares — Sam Farrell
* Len Kariou — Mayklın atası
* Jasmine Cesika Anthono — Keyt Enslin
* Isiah Vhitlock, Jr. — Mühəndis
* Kim Tomson — Mehmanxana Portyesi
* Benni Urquidez — Claw Hammer Maniac
* Andrew Lee Potts — Cekson
* Jules de Jongh — telefonla danışanda səsi gələn qız

## Həmçinin bax
* ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid
* Filmi izlə (azərbaycan dilində)
San-Marino kommunalarının siyahısı

Baxmayaraq ki,Doqana şəhəri respublikanın ən iri şəhərlərindəndir amma o muxtar vilayət hesab olunmur və Serravelle vilayətinə məxsusdur.

## Həmçinin bax
Macarıstan şəhərlərinin siyahısı

Əhalisinin sayı 50 000 nəfərdən çox olan 2008-ci ilə olan Macarıstan şəhərlərinin siyahısı:

## İstinadlar
İsveçrə şəhərlərinin siyahısı

Əhalisinin sayı 20 000 nəfərdən çox olan İsveçrə şəhərləri.

## İsveçrənin ən böyük şəhərləri

File:Veduta di Zurigo 2.jpg|Sürix
File:Geneve 2005 001 Ork.ch.jpg|Cenevrə
File:Basel - Münsterpfalz1.jpg|Bazel
File:Lausanne depuis le Mont Tendre.JPG|Lozanna
File:Bern luftaufnahme.png|Bern
File:Lucerne city, lake and mountains.jpg|Lütsern
File:Lago di Lugano at Sunset.jpg|Luqano
File:St Gallen Kathedrale Türme.jpg|Sankt-Qallen


## Həmçinin bax
Likiya dili

**Likiya dili** — cənub-qərbi Anadoluda, müasir Təkə yarımadasına gələn Likiya ölkəsinin xalqı olan Likiyalılar tərəfindən işlədilmiş və eradan əvvəl 1 minil ortalarından etibarən qeydə alınmış Anadolu dili.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Kilikiya

**Kilikiya** (, , ) — Kiçik Asiyada tarixi əyalət.

## Tarixi
Kilikiya bir müddət Roma imperiyasına tabe olmuşdu.

Çuxurova bölgəsində Sis və Anavarza qalalarında yerləşən Kilikiya çarlığı (Rubenyan knyazlığı) 300 ilə yaxın bir müddətdə öz müstəqilliyini saxlamışdı.

1375-ci ildə Kilikiya dövləti çökdü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* История Киликии
Tunc dövrü

**Tunc dövrü** — e.ə. IV minilliyin sonlarından II minilliyin sonuna kimi davam etmiş tarixi dövrdür. Bu dövr 3 yerə bölünür:Erkən, Orta, Son Tunc dövrü.
Erkən Tunc dövrü:
Xış əkinçiliyi toxa əkinçiliyi ilə əvəz edildi. Köçəri maldarlıq yarandı. Bu dövrdə birinci böyük ictimai əmək bölgüsü baş verdi, əkinçilik maldarlıqdan ayrıldı. Bu dövrdə fiziki güc tələb edən xış əkinçiliyi, metalişləmə kimi işlər yarandı. Kişi əməyinə tələbat artdı. Beləliklə anaxaqanlığını ataxaqanlığı (patriarxat) əvəz etdi.

* Erkən tunc dövründə tayfalar yarandı. Ölüyandırma və kollektiv dəfn adətləri yarandı. Bəzi qəbirlərin üzərində kurqanlar quruldu.
* Orta tunc dövrü: Boyalı qablar mədəniyyəti yarandı. İkinci böyük ictimai əmək bölgüsü yarandı:sənətkarlıq müstəqil sahəyə çevrildi. Naxçıvan və Mil Qarabağda dulusçuluq ocaqları mövcud idi.
* Son tunc dövrü: Dulus çarxı yarandı. Üçüncü böyük ictimai əmək bölgüsü yarandı:tacirlər sənətkarlardan ayrıldı. Ulu icma dağıldı.

## Həmçinin bax
* Avropa Tunc dövründə

## İstinadlar
Frigiyalılar

**Friqiyalılar** — Kiçik Asiyada, Anadoluda yaşayan qədim xalq. Frigiya ərazisində məskunlaşmışdılar.

## Tarix
Anadoludakı ilk sivilizasiya izlərinə orta və şərqi Anadoludakı arxeoloji tapıntılarda rast gəlinir. Burada qədim qədim xalqların - Akad, Asur və Hitit sivilizasiyalarının qalıqları, xalqlarının gündəlik həyatları və ticarət həyatları ilə əlaqədar bir çox nümunələri qalıb.

Hititlerin süqutunda sonra Anadolunun qərb yaxasında lidiyalılar və frigiyalılar səhnəyə çıxıb. O dövrdə onlar üçün tək təhlükə olaraq Fars imperiyası görünürdü. Lidiyalıları yıxan farsların dövründə də Anadoluda liman şəhərləri inkişaf etdi və zənginləşdi. Zaman zaman üsyanlar olsa da bu üsyanlar çox böyük təhlükə yaratmadı.

## Həmçinin bax
* Frigiya
Kibela

**Kibela** (Friqcə: *Matar Kubileya/Kubeleya* "*Kubeleyan* Mother", bəlkə "*Madər"; ana sözündən [[Lidiya dili|Lidiyaca]] *Kuvava*;  *Kybele*, Κυβήβη *Kybebe*, Κύβελις *Kybelis'') — frigiyalıların ilahəsi.

Ana İlahə çox vaxt sevən, həyat verən və işıqlandıran şəxs kimi xatırlanır, lakin o, həm də dəhşətli xüsusiyyətə malikdir, lazım gəldikdə döyüşkən olurdu. Misal üçün, qədim Frigiya xalqı arasında o, şirlərlə dolu olan döyüş arabasında gəzən mərhəmətsiz ilahə Kibela kimi qiymətləndirilirdi. Allahın zəkasından çıxan ilk varlıq Yerin ilahəsi kimi metamorfozaya uğramışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ancient History Sourcebook: Roman Religiones Licitae and Illicitae, c. 204 BCE-112 CE
Piktoqrafiya

**Piktoqrafiya** ( – cizmək, çəkmək) — Məlumatın rəsm və ya rəsm ardıcıllığı ilə verilməsinə deyilir.

## Tarixi
İlk yazı növü – piktoqrafiya (şəkli yazı, heroqlif) qədim Şərqdə icad edilmişdir. Qədim şumerlər, hindlilər, elamlar piktoqrafik yazı sistemini yaratmış və bundan təsərrüfat hesabı aparmaq üçün istifadə etmişlər. E.ə. IV minilliyin sonunda piktoqrafiya artıq tətbiq olunurdu. Piktoqrafiyanın ümumi oxşar cəhətlərinə baxmayaraq, onu işlədən hər bir xalqın ayrılıqda müstəqil yazı yaradıcılığı olmuşdur. Sonra onlar yeni yazılar meydana çıxardılar. Bunlar mixi heroqlif və s. olmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Пиктография Лингвистический энциклопедический словарь (1990)
* Конструирование языка пиктограмм пользовательского интерфейса Как правильно создать набор значков для пользовательского интерфейса
Finikiyalılar

**Finikiyalılar**—Finikiyanın əhalisi.

## Tarixi
Finikiyalıların ərazisi əkinçilik və maldarlıq üçün əlverişli olmadığı üçün onların əsas məşğuliyyəti dənizçilik və dəniz ticarəti idi. E.ə. II minilliyin sonu — I minilliyin əvvəlində finikiyalılar Aralıq dənizində ağalıq edirdilər. Finikiyalılar ən yaxşı gəmiqayıranlar və dənizçilər idi. Onlar burada bitən sidr və palıd ağaclarından gəmi düzəldirdilər. Onlar Aralıq dənizi vasitəsilə üzüb ilk dəfə Atlantik okeanına çıxmışdılar. Sonra Avropa sahilləri ilə üzərək İngiltərənin cənub-qərbinə kimi gedib burada qalay mədəni tapmışlar. O vaxtı beynəlxalq ticarət finikiyalıların əlində idi. Onlar Yunanıstan, Misir, Babilistan və s. ölkələrlə ticarət edirdilər.

Finikiyalılar əsasən zeytun yağı, ağac, mis, tunc, mal-qara, taxıl və s. satırdılar.

Finikiyalılar Aralıq dənizinin şərq sahillərində bir çox şəhərlər saldılar. Sonralar bu şəhərlərin hər biri ayrıca dövlətə çevrildi. Sidon, Tir, Kabil belə şəhərlərdən idi. Geniş ticarət Tir şəhər-dövlətinin yüksəlməsinə şərait yalatdı. Tir qaya ada üzərində tikilmişdi. Adaya torpaq və daş tökülmüş və genişləndirilmişdi. Dəniz ticarəti nəticəsində finikiyalılar Aralıq
dənizi sahillərində, Kipr, Siciliya, Sardiniya adalarında
məskunlaşmışdılar.

Finikiyalılar semit dilli tayfalardandır idi, onların dili yəhudilərin dilinə çox bənzəyirdi.
Finikiyalılar 22 samitdən ibarət ən qədim əlifba (e.ə. X–IX əsrlər) tərtib etmişdilər. Finikiya əlifbasını yəhudilər və aramilər qəbul etdilər, sonra isə yunanlar da bu əlifbanın əsasında öz əlifbalarını yaratdılar. Beləliklə, finikiyalılar əlifba sisteminin ilk nümunəsini yaratdılar.

## Ədəbiyyat
* Харден Д. "Финикийцы. Основатели Карфагена"
* Циркин Ю. Б. "От Ханаана до Карфагена", М. 2001.
* Шифман И. Ш. "Финикийский язык"
* Шифман И. Ш. "Карфаген", СПб, 2003.
* Джон Грей "Хананейцы", М. 2003.
* А. Лукашкина. Культурное и экономическое развитие финикийцев в I тыс. до н. э.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tir

** Tir** bu mənalara gələ bilər:

*Tir (şəhər)
*Tir (ay)
*Tir (atıcılıq)
*Tir (tanrı)
*Tir (idman)

## Həmçinin bax
* Tır — yük daşıyan nəqliyyat vasitəsi.
Sur

**Sur** (; finikiycə **𐤑𐤅𐤓** *Tsor* — daşlı ada;  *Túros*) — Finikiyada qədim şəhər. Bəzən bu şəhərin adını "yeni şəhər" kimi yozurlar. Livanın cənubunda bir şəhərdir.

## Tarixi
Finikiyalılar Aralıq dənizinin şərq sahillərində bir çox şəhərlər saldılar. Sonralar bu şəhərlərin hər biri ayrıca dövlətə çevrildi. Sayda, Sur, Kabil belə şəhərlərdən idi.

Geniş ticarət Sur şəhər-dövlətinin yüksəlməsinə şərait yalatdı. Sur qaya ada
üzərində tikilmişdi. Adaya torpaq və daş tökülmüş və genişləndirilmişdi. Dəniz ticarəti nəticəsində finikiyalılar Aralıq dənizi sahillərində, Kipr, Siciliya, Sardiniya adalarında məskunlaşmışdılar.

Sur şəhəri tərəfindən e.ə. 825-ci ildə Karfagen şəhərinin əsası qoyuldu. E.ə. VII–VI əsrlərdə Şimali Afrikada ən böyük dövlətlərdən biri olmuşdur. Uzun müddət Romaya qarşı müharibələr aparmış, e.ə. 146-cı ildə romalılar tərəfindən məğlub edilmiş və onun yaratdığı sivilizasiya məhv olmuşdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Justinus, Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus, 18.3 — Yustinin əsərlərində Surun əsasının qoyulması
Xanlar mirzə Qovanlı-Qacar

**Xanlar mirzə Abbas mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** (?-1862) — Qacar şahzadəsi, vali.

## Həyatı
Abbas mirzənin on yeddinci oğlu Xanlar mirzə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Heşmətüddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Xanlar mirzə Heşmətüddövlə 1835-ci ildən 1837-ci ilədək Yəzd əyalətini idarə etmişdi. 1837-ci ildən 1841-ci ilədək Kirman və Sistan əyalətlərinə başçılıq etmişdi. 1841-ci ildən 1848-ci ilədək Həmədan əyalətinin valisi olmuşdu. 1848-ci ildən 1851-ci ilədək Mazandaran əyalətini idarə etmişdi. 1851-ci ildən 1860-cı ilədək Lurestan əyalətinə başçılıq etmişdi.

1852-ci ildə İldırım mirzə ilə qardaşı Xanlar mirzə arasında münaqişə yarandı. Xanlar mirzə şaha şikayət etdi. Şah ona İldırım mirzəni cəzalandırmaq icazəsi verdi. Xanlar mirzə əmr etdi ki, qardaşı İldırım mirzəni soyundurub, zəncirləsinlər və Ərdəbilə aparıb, zindana salsınlar. İldırım mirzə elə orada zindanda vəfat etdi.

Xanlar mirzə 1862-ci ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Xanlar mirzənin Cəlal mirzə, Nəsrulla mirzə, Əliməhəmməd mirzə, Qulamhüseyn mirzə, Əkbər mirzə adlı oğlanları vardı.

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
*  Xanlar mirzə Heşmətüddövlə 

## Həmçinin bax
* Qacarlar
* Abbas mirzə Qovanlı-Qacar
Kreyq R. Beksli

**Kreyq Reddinq Beksli** (, 20 oktyabr, 1949, Los-Anceles, ABŞ) — ABŞ rejisorudur.

## Rejissor

## Xarici keçidlər
*
İoniya

**İoniya** (, ) — Kiçik Asiyada qədim əyalət.

## Tarixi
Qədim yunanlar özlərinə qədər şərqdə yaranmış elmlə tanış olur, təbiət üzərində müşahidələr aparırdılar. Bir çox ölkələrə səyahət etdilər və təbiət haqqında elmi inkişaf etdirdilər. E.ə. VII əsrdə Milet şəhəri nə Egey dənizinin şərqində yerləşən İoniya əyalətinin şəhərləri elmin mərkəzi idi. İoniya alimləri təbiət hadisələri üzərində müşahidələr aparır, onları izah etməyə, onların səbəblərini aşkar etməyə çalışırdılar. İoniya alimləri dünyanın mənşəyini də izah etməyə cəhd göstərirdilər. Bir qrup alimlər təbiətin başlanğıcını suda, bəziləri havada, torpaqda, digərləri odda görürdülər.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Yadplanetli

**Yadplanetli** və ya **özgəplanetli** – kosmik sivilizasiyanı təmsil edən Fenomendir. Bir çox alimlərin fikrincə, bu fenomenin mövcud olması haqqında fikirlər, həqiqətə uyğun deyil.

## Həmçinin bax
* Naməlum uçan obyekt

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UFO occupants — grey and reptilian alien pictures 
* ufologie.net — The Filiberto Caponi close encounter of the 3rd kind, 1993 
* ufocasebook.com — Filiberto Caponi Close Encounter 1993
Turan Ağa xanım Qovanlı-Qacar

**Turan Ağa xanım Nasirəddin şah qızı Qovanlı-Qacar** (1862-1916) — Qacar şahzadəsi, şair, xəttat.

## Həyatı

Nasirəddin şahın qızı Turan Ağa xanım 1862-ci ildə Təbriz şəhərində dünyaya gəlmişdi. Anası Xazənəddövlə xanımdır. Saray təlim-tərbiyəsi görmüşdü. Şair idi. Xoştəb şeirlər yazırdı. Xəttatlığı da vardı. Xoş xətlə kitab üzü köçürürdü.

Turan Ağa xanım Furuğəddövlə ləqəbini daşıyırdı. 1904-cü ildə qardaşından və ərindən xəbərsiz Avropaya qaçmışdı.

Turan Ağa xanım 1916-cı ildə vəfat edib.

## Ailəsi
Furuğəddövlə Məcdüddövlə Hacı Mеhdiqulu xan Mirzə İsa xan оğlu Qоvanlı-Qacarla ailə qurmuşdu.

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Tilzit sülhü

**Tilzit sülhü** — Fransa ilə Rusiya arasında sülh müqaviləsi. 1807-ci ilin iyununda Fridland yaxınlığında fransızlarla döyüşdə rus qoşunları məğlub oldu. İyul ayında isə Tilzitdə Rusiya ilə Fransa arasında sülh müqaviləsi imzalandı. Müqaviləyə əsasən, Rusiya Napoleon Bonapart tərəfindən Avropada həyata keçirilmiş dəyişiklikləri tanımağa və Kontinental blokada siyasətinə (İngiltərəyə qarşı) qoşulmağa və böyük məbləğdə təzminat verməyə məcbur oldu.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Шильдер, "Имп. Александр I" (1900)
* Vandal, "Alexandre I et Napoléon" (Пар., 1897)
Donuz müharibəsi

**Donuz müharibəsi** — 1859-cu ildə ABŞ və Britaniya hakimiyyətinin sərhəddi olan San Xuan adalarında bir donuzun öldürülməsi nəticəsində başlanmış müharibə.

Müharibə zamanı yeganə itki donuzun ölümü idi və bu müharibə ABŞ tarixinə qansız müharibə kimi daxil olub.

## İstinadlar
Məhəmmədvəli mirzə Fərmanfərma

**Məhəmmədvəli mirzə Əbdülhüseyn mirzə oğlu Fərmanfərma** ()—Qacar şahzadəsi, İranın ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
Əbdülhüseyn mirzə Fərmanfərmanın üçüncü oğlu Məhəmmədvəli mirzə 1891-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Ailə təlim-tərbiyəsi almışdı. Beyrutda Amerika Universitetini bitirmişdi. Atasının mülklərini idarə edirdi. Məhəmmədvəli mirzə 1916-cı ildən 1917-ci ilədək Təbrizdə maliyyə idarəsində çalışmışdı.

Atası ona tapşırmışdı ki, mülklərini qorumaq üçün məclisdə (parlamentdə) iştirak etsin. O, 4-cü, 5-ci, 6-cı çağırışda məclisə deputat seçilmişdi. 1917-ci ildən 1931-ci ilədək məclisədə vəkil kimi Sərabı təmsil etmişdi. 13-cü, 14-cü çağırışda, 1941-ci ildən 1947-ci ilədək Təbrizin nümayəndəsi kimi məclisdə əyləşmişdi.

Məhəmmədvəli mirzə 1945-ci ildən 1946-cı ilədək Müstəqil Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Idarəsinə başçılıq etmişdi. 1946-cı ildə Təbliğat naziri təyin edilmişdi. Məhəmmədvəli mirzə bir ara Əşrəfə xidmət etmişdi.

## Ailəsi
Məhəmmədvəli mirzə professor Yəhya Adilin bacısı ilə yaşam qurmuşdu. Səidə xanım və Gülnaz xanım adlı qızları vardı.
Qaranlıq mələyi (teleserial, 2000)

**Qaranlıq mələyi** () – ABŞ tərəfindən 2000-2002-ci illərdə çəkilən elmi-fantastik janrlı teleserialdır. Teleserialın ideyası Ceyms Kemeron və Çarlz H. İqliyə məxsusdur. İlk dəfə olaraq 3 oktyabr 2000 tarixində ABŞ-nin "FOX" kanalında göstərilmişdir.

## Məzmun
Terrorçular tərəfindən hazırlanmış Elektromaqnit impuls 2009-cu ildə ABŞ-ni üçüncü dünyaya çevirmişdi. Maks Qevara 11 dostu ilə birlikdə "Mantikora" orqanizasiyasından qaçır. Bu orqanizasiyanın laboratoriyasında inanılmaz gücündə olan əsgərlər hazırlayır. Dostlar buradan qaçan müxtəlif istiqamətlərə qaçırlar. Bu səbəbdən Maks müxtəlif vasitələrdən istifadə edərək onların axtarışına çıxır. Loqan adında bir şəxs onunla müqavilə bağlayır: Maks ona cinayətkar dünyanı tutmaqda kömək edəcək, əvəzində isə Loqan ona dostlarını tapmaqda kömək edəcək...

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Tranquiliti parkı

**Tranquility Park** () — Texas ştatının Hyuston şəhərinin mərkəzində yerləşən parkdır. İlk dəfə bu park 1979-cu ilin yayında açılmışdır. Park adını Sakitlik çayından götürmüşdür.

## İstinadlar
Qaranlıq mələyi (film, 1925)

**Qaranlıq mələyi** () – 1925-ci ildə çəkilən ABŞ filmi. Bu film İtirilən filmlər siyahısına daxildir. Filmin süjeti Birinci Dünya müharibəsi illərində baş verir.

## Rollarda

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*Synopsis allMovie.com
Qaranlıq mələyi (film, 1935)

**Qaranlıq mələyi** () – 1935-ci ildə çəkilən ABŞ filmi. 

## Mükafat və nominasiyalar
### Nominasiya
*1936 – Ən yaxşı qadın ifaçısı
*1936 – Ən yaxşı səs

### Mükafat
*1936 – Oskar:Ən yaxşı rəssam işi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Media Home Entertainment

**Media Home Entertainment** () — əsası 1978-ci ildə ABŞ-nin Kaliforniya ştatında qoyulan ev video film istehsal edən kompaniyadır.

## İstinadlar
Emu müharibəsi

**Emu müharibəsi** — Avstraliya ordusu və emu dəvəquşuları arasında 1932-ci ildə başlayan müharibə. Müharibə 1 həftə davam etmiş və 2500 emunun öldürülməsi ilə bitmişdir.

## Ümumi məlumat
Avstraliyanın qərbində sayları həddindən çox olan, emuların məskunlaşması ərazidə ərzaq və su qıtlığına səbəb oldu. Müharibə zamanı pulemyotlarla silahlanmış əsgərlər emuların üzərinə hücuma keçdilər. Hər bir əsgər iki pulemyotla silahlanmışdı. Bu əməliyyatda 2500 emu öldürüldü.

## Arxa fon
Birinci Dünya müharibəsindən sonra, müharibədə xidmət etmiş veteranlara Avstraliya hökuməti tərəfindən Qərbi Avstraliya daxilində, çox vaxt kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar verilirdi. 1929-cu ildə Böyük Depressiyanın başlaması ilə hökumət subsidiya şəklində yardım vəd edib fermerləri buğda məhsullarını artırmağa təşviq etdi lakin vədinə sadiq qala bilmədi. Vəd edilmiş subsidiyalara görə, buğdanın qiyməti aşağı düşməkdə davam edirdi. Təxminən 20.000 emusun gəlməsi ilə fermerlərin çətinlikləri daha da pisləşdirdi. Emular çoxalma dövründə daxili bölgələrdən sahilə doğru miqrasiya edirlər. Emular əkinçilik üçün nəzərdə tutulan bu torpaqların əlverişli olduğunu başa düşdülər və sahələrə girməyə başladılar. Onlar məhsulu yeyir, korlayır və hasarlarda dovşanların girə biləcəyi qədər böyük dəliklər buraxırdılar.

1932-ci lin oktyabrında emulara "müharibə" elan edildi.

## İstinadlar
Əli Sami Yen İdman Kompleksi

**Ali Sami Yen İdman Kompleksi** yada sponsorluq adı ilə **Rams Park** — Rams Park İstanbulun Sarıyer rayonunda yerləşən çox məqsədli stadion, Qalatasaray PFKın daxili sahədəki futbol oyunlarına ev sahibliyi etməkdədir.

Rams Park, Yüzüncü İl Atatürk Stadionu və Beşiktaş Park stadionlarına struktur olaraq ilham qaynağı olmaqla birlikdə Türkiyədəki C90 görüş bucağına sahib ilk stadionu xüsusiyyətini daşımaqdadır. Toplam 52.652 kreslo tutumuna sahib olan stadion, Atatürk Olimpiada Stadionunda sonra tamaşaçı tutumu baxımından Türkiyənin ən böyük ikinci stadionudur.

İlk olaraq 1996-ci ildə gündəmə gələn ancaq müxtəlif problemlər səbəbiylə də tapılmayan və sonrasında yeri dəyişdirilən layihənin təməli 13 dekabr 2007 tarixində atıldı. O dövr Şişli'de bağlı olan indiki vaxtda isə Sarıyer sərhədlərində olan bir-birinin ardınca düzülmüş üç təpədən Şişli Bələdiyyəsin adı Aslantepe olaraq dəyişdirilən 120 dönüşlük təpəyə tikilən Türk Telekom Arena adı ilə 15 yanvar 2011-ci ildə açıldı. Türk Telekom, 2010-11 mövsümünün ikinci yarısından etibarən 10 illiyinə stadiona ad sponsoru olmuşdur.

Rams Park cəmdə 198 loja və 4500'den çox VIP kreslosuna malikdir. Qalatasaray ilə Fənərbaxça arasında 18 Mart 2011 tarixində liqada oynanan və 52.695 tamaşaçının izlədiyi qarşılaşma stadion tarixinin ən yüksək azərkeşli matçı oldu.

Stadion, Qalatasarayın ev oyunlarının yanında bəzi təşkilata da ev sahibliyi etdi. 2013 FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kuboku təşkilatının qrup və ikinci tur matçlarının yanında, turnirin final müsabiqəsi bu stadionda oynandı. Türkiyə Milli Futbol Komandası da zaman zaman daxili sahə matçlarını burada reallaşdırdı. Futbol matçları xaricində stadion, konsert təşkilatları ilə müxtəlif bayram və tədbirlərdə ev sahibliyi etdi.

## İstinadlar
Lazerdisk

**Lazerdisk** (ingiliscə:LaserDisc(LD)) - Evdə baxılan film üçün ilk kommersiya optik diskdir.Bu disklər çox da məşhur olmayıb.Yalnız ABŞ-də və Yaponiyada istifadə olunub.Avropada və Rusiyada çox da istifadə olunmayıb.Sonralar lazerdisklərin yerinə Kompakt və ya sıxılmış disk (CD) və DVD istifadə olunurdu.
Heroin

**Heroin** və ya **diasetilmorfin** (**diamorfin**) – XIX–XX əsrin əvvəllərində dərman kimi qəbul edilən narkotik növü. XIX əsrin sonundan XX əsrin əvvəllərində dərman kimi istifadə edilən yarı sintetik ağır opioid dərmandır. Asılılığa səbəb olur. Formulu: C21H23NO5. XX əsrin sonu və XXI əsrin əvvəlindən opioid narkotik istifadəçilərinin əksəriyyəti heroindən istifadə edir. Bu, onun bariz narkotik təsiri, nisbi ucuzluğu və sürətlə inkişaf edən fiziki və əqli asılılığı ilə bağlıdır. Heroinin bir çox jarqon adları var: eriz (*aries*), harri (*harry*), tiqer, cenni (*jenny*), spayder, svit drims (*sweet dreams*), antifriz (*antifreeze*), bonita, heyzel (*hazel*), qara qartal, dinamit, predator.

## İstinadlar
Shooting Star

**Shooting Star** () - ABŞ-nin rok janrında ifa edən musiqi qrupudur.

## Diskoqrafiya
### Albomları
*1980 Shooting Star (1980)
*1981 Hang on for Your Life 
*1982 I'll Wishes
*1983 Burning
*1985 Silent Scream 
*1991 It's Not Over 
*2000 Leap of Faith
*2006 Circles (2006)

### Sinqllar
*1980 "You Got What I Need" 
*1982 "Hollywood" 
*1989 "Touch Me Tonight"

## İstnadlar
XYZ

**XYZ** - 1980—1981-ci illər ərzində mövcud olmuş Böyük Britaniyanın rok janrında ifa edən musiqi qrupudur. Qrupun mahnı sözlərinin müəllif Kris Skuirdir.

## İstinadlar
Yan Hammer

**Yan Hammer** (çexcə: Jan Hammer, 17 aprel 1948, Praqa, Çexiya) - Çexiya kompozitorudur. Bir neçə dəfə "Qremmi" mükafatına layiq görülmüşdür. 1970-ci illərin əvvəllərində "Mahavishnu Orchestra" musiqi qrupunda çalışmış, "Mayami polisləri" teleserialı, Qaranlıq mələyi və çox filmlərə musiqi bəstələmişdi.

## İstinadlar
Al Leonq

**Albert Al Leonq və ya Al "Ka Bong"** (, 30 sentyabr, 1952, ABŞ) — ABŞ aktyoru və döyüş sənətləri ustasıdır. Şimali Şaolin Kunq Fusu, Taekvondo, Kali və Ciu-Citsu kimi döyüş növləri ilə məşğul olub. Filmlərdə əksər rolunu mənfi xarakter kimi çıxış edib.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*Al Leong: Cinematic Legend
Bardeux

**Bardeux** - ABŞ-də yaranmış 1980-cı illərin musiqi qrupudur. Əsası qadınlardan təşkil olunan qrup 1987-ci ildə Steysi "Asasia" Smit və Teyri B. (Tereza Bet) tərəfindən qoyulmuşdur. Qısa müddətdən sonra Teyri B. qrupu tərk etmiş və Liza "Caz" Teni ilə əvəz edilmişdi. 1989-cu ildə qrupda yenidən dəyişiklik baş vermiş və Liza "Caz" Teni Melani Teylor ilə dəyişilmişdi. Qrupun 1987-ci ildə ifa etdiyi "Three Time Lover" mahnısı "Billboard's Hot Dance Singles" hit-paradında 10-cu mövqe qazanmışdır.

## Albomlar
*1988: Bold As Love
*1989: Shangri-La

## Sinqllar
*1987: Three Time Lover  
*1987: Magic Carpet Ride
*1988: When We Kiss
*1988: Bleeding Heart
*1988: Hold Me, Hold Me
*1989: I Love The Bass
*1990: Shangri-La
*1990: Thumbs up

## İstnadlar
Ağkənd (Dərələyəz)

**Ağkənd** — Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalının Keşişkənd rayonunda bir kənd.

## Tarixi
Kəndin əhalisi 1918-ci ilə qədər yalnız türklərdən və azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. 1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilər tərəfindən kənddən qovulmuşdur. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra, 1922-ci ildə əhalinin bir hissəsi geri qayıtmış və kənddə ermənilərlə qarışıq yaşamışlar. Ağkəndə ilk erməni ailələri (ilkin olaraq 172 nəfər) 1922–1925-ci illərdə məskunlaşmağa başlayıblar. XX əsrin 30-cu illərində kəndin azərbaycanlı əhalisi sıxışdırılıb çıxarılmışdır. 1966-cı ildə kənd ermənicə Aşotavan adlandırılmışdır. Bəzi mənbələrə görə kəndin keçmiş adı Əxikənd olmuşdur,

## Əhalisi
2001-ci ildə Ermənistan hökuməti tərəfindən həyata keçirilən siyahıyalmanın nəticələrinə görə kənddə 449 nəfər yaşayır. Hal-hazırda kəndin bütün əhalisi buraya sonradan gəlmiş ermənilərdən ibarətdir.

## İqtisadiyyatı

## Tarixi abidələri
Kəndin yaxınlığında 14-cü əsrdə tikilmiş Səlim karvansarası yerləşir.

## Həmçinin bax
* Qərbi Azərbaycan

## Mənbə
* B. Ə. Budaqov, Q. Ə. Qeybullayev. Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti. B.1998.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
The U-Krew

**The U-Krew** - 1984-1990-cı illərdə mövcud olan ABŞ-nin hip-hop janrında ifa edən musiqi qrupudur. Tam adı "The Untouchable Krew" kimi səslənən əsası 1984-cü ilin oktyabr tarixində qoyulmuşdur. Qrupun "Ugly" mahnısı Qaranlıq mələyi filmində səslənilmişdi.

## Albomlar
*1989: The U-Krew

## Sinqllar
*1988: If U Were Mine
*1990: Let Me Be Your Lover
*1990: Ugly

## İstnadlar
Əbdürrəhman Tağıyev

**Əbdürrəhman Tağı** (; ) — Hacı Zeynalabdin Tağıyevin oğul nəvəsidir.

## Həyatı
Əbdürrəhman Tağıyev 1897-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdu. Bakı gimnaziyasını bitirmişdi.

1920-1925-ci illərdə İstanbul Dəmiryol İnstitunun  inşaat fakültəsində oxuyub.

“Türkiye Mühendislik Haberleri” jurnalının 1 yanvar 1967-ci il tarixli sayında yazdığı tərcümeyi-hala görə, 1926-cı ildə İstanbul Texniki Universitetinin İnşaat fakültəsini bitirib. 1928-ci ilə qədər yol inşaatında tikinti şefi, Dövlət Dəmiryollarında mühəndis, 1928-1930-cu illərdə Kayseri-Sivas dəmiryolu çəkilişində inşaat müdiri, 1930-1943-cü illərdə Dövlət Dəmiryollarında yol müfəttişi, yol baş müfəttişi, Eskişehir yol atelyesi müdiri, Ankarada dəmir körpülər fənn heyəti müdiri vəzifələrində çalışıb.

1943-1947-ci illərdə Çürek, Divrik, Ərzincan və Karabükdə müxtəlif yol, körpü, stansiya inşaatlarında baş mühəndis olaraq işləyib. 1947-ci ildən 1952-ci ilə qədər əmək fəaliyyətini İstanbul Bələdiyyəsində davam etdirərk Eyüp bölgəsinin tikinti planını hazırlayıb. 1952-ci ildən etibarən 10 il Yıldız Teknik Universitetində dəmir yolları və torpaq işləri üzrə dərs deyib. Yaş səbəbiylə universitetdən işdən çıxdıqdan sonra İstanbul Liman İnşaatı bölgə müdirliyində kontrol mühəndisi, “Simel Limited İnşaat” şirkətində baş mühəndis vəzifəsində çalışıb.

Türkiyə İnşaat Mühəndisləri Birliyinin üzvü olub.

1983-cü il noyabrın 4-də İstanbulda vəfat edib, Ədirnəqapı məzarlığında dəfn olunub.

## Şəxsi həyatı

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin nəvəsidir.

Faika Onat (1903–1994) adlı xanımla evlənib, Suna (1932–2011) adlı qızları olub. Suna xanım professor Mehmed Nimet Özdaşla (1921–17.06.2014) ailə qurub. Özdaş hərbçilərin hakimiyyətdə olduğu dövrdə nazir (1983–1986) olub. Orxan və Mehmed adlı iki övladı var.

## İstinadlar

## Mənbə

*
Andorra şəhərlərinin siyahısı

thumb|right|250px|Andorra xəritəsi

[thumb|right|250px|[Enkamp]]
[thumb|right|250px|[Pas de la Kasa]]
**Andorra şəhərləri**.

## Həmçinin bax
Danimarka şəhərlərinin siyahısı

thumb|300px|Danimarkanın vilayətləri

1 = 20.000 və ya daha çox əhalisi olan şəhərləri
2 = Ölstükke-Stenlöse yeni şəhərdir, Ölstükke və Stenlöse şəhərlərinin birləşməsi nəticəsində yaranışdı
3 = *Hörsholm* şəhəri bir neçə bələdiyyələrin bir hissəsidir.
a = Kopenhagen aqlomerasiyasının bir hissəsi (da: *Hovedstadsområdet*).
b = Olborq şəhər-rayonunun bir hissəsi

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Fransisko Pisarro

**Fransisko Pizarro** (; ) — ispan səyyah və konkistador. 1531–1533-cü illərdə Perudakı İnk torpaqlarını İspaniyanın tərkibinə qatıb

## İstinadlar
Vasko Nunyes de Balboa

**Vasko Nunyes de Balboa** (; ) — İspaniya səyyahı və konkistadoru. Amerikada ilk daimi avropalı şəhərinin əsasına qoymuş və Sakit okean sahillərinə çıxmış birinci avropalı olmuşdur. Mirvari adalarını kəşf etmişdir.

## Erkən həyatı
Balboa təxminən 1475-ci ildə Xeres-de-los-Kabalyerosda əsil-nəcabətli bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Onun əcdadları İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən Balboa qəsrinin sahibləri idi. Onun anası de Badaxos nəslinə aid idi, atası isə Nunyo Arias de Balboa adlı idalqo idi. Vaskonun erkən həyatı haqqında ailədə dörd oğlandan üçüncüsü olmasından başqa az şey bilinir. Yeniyətmə illərində isə o, Don Pedro de Portokarrero adlı əsilzadəyə paj və silahdaşıyan kimi xidmət etmişdir.

## Yeni dünyada
Yeni dünyaya sıravi bir əsgər kimi, Rodriqo de Bastidasla birgə yollanmış, çox sayda macəra yaşadıqdan sonra Espanyolada (indiki Haiti adası) sahilə çıxmışdır. Ada valisinin Balboanın qaydalara əməl edən bir müstəmləkə sakininə çevirmək cəhdi uğurlu olmamış, vali tərəfindən təqdim edilən "repartimyento" (hindu qullarla birgə ferma) gəlir gətirmədiyindən Balboa fermanı bir neçə ay sonra başlı-başına buraxmış və borclardan yaxasını necə qurtaracağını bilməyəcək qədər pulsuzlaşmışdı. Borclarına görə Espanyoladan çıxmasına icazə verilməsə də, Balboa bir sandıq və ya bir çəllək içərisində adadan yola düşən bir gəmiyə minə bilmişdi. Kapitan Martin Ernandes Ensisonun başçılıq etdiyi gəmi Daryen körfəzinə yollanan ekspedisiya məcbur şəkildə Balboanı da özü ilə götürməli olmuşdu.

## Mənbələr
* Stefan Sveyq. "Bəşəriyyətin ulduzlu saatları" (tarixi miniatürlərdə). Bakı, "Qanun" — 2010.
* "100 великих путешественников". Москва, "Вече" — 2003
İvan Fyodorov

**İvan Fyodorov** (; (; ) — Rusiyada mətbəənin əsasını qoyan şəxs.

## Həyatı
1553-cü ildə IV İoann Moskvada mətbəə üçün xüsusi bina tikməyi əmr etdi. 1550-ci illərə qədər "anonimləri" buraxıldı. Müəllifsiz materiallar, çıxış məlumatı, nəşrlər. Güman edirlər ki, İvan Fyodorov bu mətbəədə həmin üsulla işləyər. Amma burada o ayrı poliqrafiya qaydalarını öyrəndi. Əvvəl Rusiyada bu üsullar heç yerdə tətbiq edilmirdi.

Birinci çap kitabı, hansında ki, İvan Fyodorovun adı göstərilmişdir, "Apostol" oldu, hansının ki, iş aparılırdı, necə ona son sözdə göstərilmişdir, 19 aprel 1563 üzrə 1 mart 1564-cü ildən. Bu — birinci dəqiq tarix qoyulmuş rus kitabıdır. Nəşr bu necə tekstolojidə, həm də poliqrafiya mənasında əvvəl olmuşları anonimləri əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir; güman edirlər ki, və hər iki münasibətdə bunda xidmət bizim ilk çapçımıza aiddir.

Bundan dərhal sonra köçürdənlər tərəfindən çapçılara təqiblər başlandı. Mstislavsem-lə fyodorov Litva Böyük knyazlığına qaçmaq idi məcbur edilmişlər. Orada getman Xodkeviç onları gülər üzlə qəbul etdi, hansı ki, Zabludovenin öz malikanəsində mətbəənin əsasını qoydu. Mətbəənin Zabludovskoy-unda İvan Fyodorovun və Pyotr Mstislavseva gücləriylə çap edilmiş birinci kitab "Öyüdverici incil" idi — incil mətnlərinin izah etməsiylə söhbətlərin və nəsihətlərin toplusu. 1570 İvan Fyodorovda geniş istifadə olunmuş "
Çasoslovsem-lə Psaltır" dərc etdi eləcə də təlim üçün savada.
Çap işinin davamı üçün İvan burda Şirlərə köçürüldü, onlara əsasını qoyulmuş mətbəədə, "Apostolun" ikinci nəşrini çap etdi. Bir neçə il sonra Konstantin Ostrojskiy Dustaqxana şəhərində onu özünə dəvət etdi, harada o çap etdi, knyaz tapşırılma ilə, məşhur "Ostrojskuyu Bibliyanı", slavyan-rus dilində birinci tam bibliyanı. İlk çapçının sahibkar fəaliyyəti, təəssüf ki, ayrıca müvəffəqiyyətli deyildi. 5 dekabr 1583-cü il İvan Fyodorov Lvovun şəhər kənarında öldü.

## İstinadlar
Liviya tarixi

Liviyanın tarixi keşməkeşli olub.

## Ümumi tarix
Liviyanın yerli sakinləri daim xaricilərin əsarətində olublar. Əvvəlcə Roma, sonra Ərəb xilafəti, nəhayət Osmanlı imperiyasının əsarətində olan ərazi zamanın müəyyən mərhələsində yunanların da koloniyası olub. Makedoniyalı İsgəndərin Liviyanı işğalından sonra uzun müddət qədim Roma-Yunan sərkərdələri burada hakimlik edirlər. Ərəb istilası zamanında Tripoli və Sirenayka yunan şəhər-dövlətləri dəfələrlə öz ordularını bu əraziyə göndəriblər. 1146-cı ildə Siciliyalı Normanlar Tripolini zəbt etdilər. 1553-cü ildən sonra isə Liviya Osmanlıların hakimiyyətinə keçdi. Sultan Turqut Rəisin dövründə ərazidə islahatlar geniş vüsət aldı. Bundan sonra Liviya bölgələrə ayrıldı və "dayı" adlanan müstəqil bəylər tərəfindən idarə edilməyə başladı. Bu bəylər qonşu həmkarları, həmçinin, ümumi sərhədə malik olan dövlətlərlə mədəni, ticarət, eləcə də siyasi əlaqələr qurdular.

## XIX əsr tarixi
XIX əsrdə Liviya bəyləri də Tunis və Əlcəzair kimi Amerika istilaçıları ilə mübarizə aparırdılar. 1835-ci ildə Osmanlı sultanı ərazidəki nüfuzunu bərpa etmək üçün ABŞ ilə mübarizəyə başladı. 1911-ci ildə italiyalıların buranı zəbt etməsinədək bu münaqişə davam etdi. Bundan sonra isə Osmanlı sultanlarının müqavimət istiqaməti dəyişdi. Bu dəfə onlar italiyalıları özlərinə rəqib hesab edirdilər.

## XX əsr tarixi
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bölgə Fransa və İngiltərə arasında bölündü. 1949-cu ildə BMT-nin qərarı ilə Liviyanın müstəqilliyi tanındı. Bu gün də ölkə öz müstəqilliyini yaşadır.

## Yeni tarix

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Turqut Rəis

## Xarici keçidlər
Böyük Lukas Kranax

**Lukas Kranax** (, Kronax, Yuxarı Frankoniya, 4 oktyabr 1472 — Veymar, 16 oktyabr 1553) —Almaniya rəssamı.

## Həyatı

Böyük Lukas Kranax 1472-ci ildə doğulub. Mənzərə və qrafik portretlər ustası kimi məşhurlaşıb, dini mövzuda çoxsaylı əsərlər və kompozisiyaların müəllifidir. Onun 1553-cü ildə Veymarda öldüyü barədə informasiya var.

İntibah dövrünün alman rəssamı Böyük Lukas Kranaxın əsərlərindən biri. «Uşaqlara mənim yanıma gəlməyə icazə verin» adlanır. Bu əsər Norveçdə kilsənin 1677-ci ildə açıldığı gündən orada olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* Лукас Кранах. Картины и биография
* О графике Кранаха на нем. языке
* Произведения Лукаса Кранаха Старшего 
* Биография 
* Биография и собрание картин Лукаса Кранаха Старшего
Azov dənizi

**Azov dənizi** (Adıgeycə:Khı Mıvt'e/Хы Мыут1э;Meot dənizi) ya da **Azaq dənizi** (, ) — Qara dənizin şimal-şərqində yerləşən dəniz.

Sahəsi 37.700 km² olan Azov dənizinin uzunluğu 240 km, genişliyi isə 135 km-dir. Azov dənizi Kerç boğazı ilə Qara dənizə bağlanır. Azov dənizinin sahilləri alçaqdır. Don və Kuban çayları bu dənizə tökülür. Qenices boğazı və Arabat boğazı onu Sivaş körfəzi ilə birləşdirir. Çonqar boğazı isə körfəzi iki hissəsini birləşdirir.

Duzluluq dərəcəsi aşağı olan Azov dənizi, dekabr ayından mart ayına qədər donur. Azov dənizində bol balıq var. Qışda buzlar dəlinərək balıq ovlanır.

## Dənizə sahili olan ölkələr
Şərqdə;
* 
Şimal, cənub və qərbdə;
* 

## Qaleriya


Bm krim.jpg|Azov Dənizinin uzaqdan görünüşü NASA


## İstinadlar
Şıxlı

**Şıxlı** — Azərbaycanda daha çox işlədilən təxəllüs.

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* İsmayıl Şıxlı — nasir, ədəbiyyatşünas, publisist, yazıçı, ssenarist.
* Elçin Şıxlı — "Ayna" - "Zerkalo" qəzetlərinin təsisçisi və baş redaktoru.
* Afaq Şıxlı — həkim, şairə, publisist, tərcüməçi. 
* Nilufər Abdullayeva-Şıxlı — yazıçı, tərcüməçi, publisist.

**Kəndlər**
* Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Şıxlı — Gürcüstan Respublikasının Tetritskaro bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
* Birinci Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* İkinci Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Qubadlı Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Mallı Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Ulaşlı Şıxlı — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

**Bələdiyyələr**
* Şıxlı bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunda bələdiyyə.
* Birinci Şıxlı bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunda bələdiyyə.
* İkinci Şıxlı bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunda bələdiyyə.

**Digər**
* Şıxlı xalçaları — Qazax xalçaçılıq məktəbinə aid xalçalar.
Okulyar

**Okulyar** — optik sistemin elementi.

## Quruluşu
Okulyar tubusun yuxarı hissəsində yerləşir. İnsan mikroskopda əşyanı izləyən zaman gözünü okulyara söykəyir. Okulyarın vəzifəsi insanın gözünə dayaq olub mikroskopda alınan xəyalı ona göstərməkdir. Okulyar sözü "okulus" sözündən əmələ gəlib "göz" mənasını verir. Okulyar 2 linzadan və onları saxlayan çərçivədən ibarətdir. Bu linzalardan tubusa daha uzaq olanı yuxarı linza və ya "göz linzası", digəri isə aşağı linza adlanır. Okulyar mikroskopun əsas böyüdücü iki hissəsindən biri olub lupa funksiyasını yerinə yetirir.
Yağolday

**Yağolday** (Tatar Türkcəsi: *Cağolday*) — Böyük Litva knyazlığının ərazisində Türk dövləti.

## Tarixi
1438-ci ildə yaranıb. Qızıl Ordadan çıxan əmirlər təqribən indiki Kurs vilayətinin ərazisində bu bəyliyi qurdular. XVI əsrin əvvələrinədək mövcud idi. Litva knyazlarından asılı idilər.
 
## Ədəbiyyat

* Татарский энциклопедический словарь. — Казань, 1999.
Mark İrvin

**Mark İrvin** (, 7 avqust 1950, Toronto, Kanada) — Kanada-ABŞ bəstəkarı və operatorudur.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Sıla

**Sıla** () — Türk pop müğənnisi, musiqiçi və prodüser.

## Həyatı
17 iyun 1980-ci ildə Türkiyənin Dənizli ilində anadan olub. İbtidai məktəbi Dənizlidə oxuyub. Daha sonra orta təhsilini İzmirdə davam etdirib. İlk musiqi fəaliyyətinə "İzmir Özel Tevfik Fikret Lisesi"də başlayıb və Türk Xalq Musiqisi ilə Türk Sənət Musiqisi xorunda xorçu və solist olaraq fəaliyyət göstərib.

1998-ci ildə ali təhsil almaq üçün İstanbula gəlib. Bir il İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat Fakültəsi Fransız Dili və Ədəbiyyatı Bölməsində oxuduqdan sonra İstanbul Bilgi Üniversitetinin Caz Vokal Bölməsinə keçib. Bu dövrdə Afyon Caz Festivalinda Neşet Ruacan, Nedim Ruacan və Nezih Yeşilnildən ibarət caz orkestrində solist olaraq fəaliyyət göstərib.

Kenan Doğulu ilə 2000-ci ildə tanış olduqdan sonra yeddi il ona vokalistlik edib. Ferhat Göçer (Yolun Açık Olsun/ Vur kadehi Ustam), Kenan Doğulu (Demedi Deme/Boğaziçi), Emel Müftüoğlu (Eğlenilecek Kızlar, Evlenilecek Kızlar/Ağla) kimi müğənnilərə musiqi bəstələmiş və yazmışdır. Sezen Aksu ilə yazdığı və "Sıla" serialının musiqisi olan "Sıla/Töre" musiqisi onu daha da məşhurlaşdırmışdır.

## Albomları
* 2007: *Sıla*
* 2009: *İmza*
* 2010: *Konuşmadığımız Şeyler Var*
* 2012: *Joker*
* 2012: *Vaveyla*
* 2014: *Yeni Ay*

## İstinadlar

## Mənbə
* Sıla Gençoğlunun rəsmi saytı-Avtobioqrafiya

## Xarici keçidlər
* Sıla Gençoğlunun rəsmi Facebook səhifəsi
Devid Ekkroyd

**Devid Ekkroyd** (, 30 may 1940) - ABŞ aktyoru. Devid Ekkroyd 1963-cü ildə Rut Liminq () ilə ailə həyatı qurmuş və ondan iki qız övladı dünyaya gəlmişdi.

## Filmoqrafiya

## Xarici keçidlər
*
Azərbaycan şəhərlərinin siyahısı

Bu məqalə Azərbaycandakı şəhərlərin siyahısını və əlaqəli məlumatları ehtiva edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qafqazdakı şəhərlərin siyahısı
* Azərbaycan şəhərləri haqqında mahnıların siyahısı
* Azərbaycan şəhərlərinin ləqəblərinin siyahısı