Pakistan xalq musiqisi

**Pakistan xalq musiqisi** – Pakistana aid yerli xalq musiqisi.

## Əsas xalq musiqisi ifaçıları
* Malika Puxray (1912 – 2004) – *[[Kəşmir]], [[Doqri dili|Doqari (Doqri)]] və Pahari dillərində oxuyub*.
* Tufail Niyazi (1916 – 1990) – *[[Pəncab dili]]ndə oxuyub*.
* Alam Lohar (1928 – 1979) – *[[Pəncab dili|Pəncab]]* *dilində oxuyub, xüsusilə "Cuqni" xalq mahnılarını populyarlaşdırması ilə tanınır*.
* Arif Lohar – *Atası Alam Loharın ənənəsini qoruyub saxlayır və onu müasir musiqi alətləri ilə yeniləyir*.
* Patanay Khan (1926 – 2000) – *[[Seraikilər|Seraiki]] dilində oxuyub*.
* Muhammad Cuman (1935 – 1990) – *[[Sindhi dili|Sindhi]] və Seraiki dillərində oxuyub*.
* Reşma (1947 – 2013) – *[[Pəncab dili|Pəncab]]* *və Seraiki dillərində oxuyub*.
* Inayət Hüseyn Bhatti (1928 – 1999) – *[[Pəncab dili|Pəncab]]* *və Seraiki dillərində oxuyub*.
* Mümtaz Laşari (1945-ci ildə doğulub) – *Sindhi dilində oxuyur*.
* Allan Fakir (1932 – 2000) – *Sindhi dilində oxuyub*.
* Camaluddin Fakir (1952 – 2016).
* Faiz Muhammad Bəluc (1901 – 1982) – *Bəluc dilində oxuyub*.
* Fəridə Xanım(1929-cu ildə doğulub) – *[[Pəncab dili|Pəncab]]* *dilində oxuyur*.
* Abidə Parvin (1954-cü ildə doğulub) – *Sindhi və Pəncab dillərində oxuyur*.
* Əttaullah xan Esaxelvi (1951-ci ildə doğulub) – *Seraiki dilində oxuyur*.
* Sürəyya Multanigar (1940-cı ildə doğulub) – *Seraiki dilində oxuyur*.
* Tac Multani (2018-ci ildə vəfat edib) – *Sindhi dilində oxuyub*.
* Sayin Zahur (1945-ci ildə doğulub) – *Pəncab dilində oxuyur*.
* Iqbal Bahu (1944 – 2012) – *Pəncab dilində oxuyub*.
* Qulam Ali (1940-cı ildə doğulub) – *Pəncab dilində oxuyur*.
* Fida Hüseyn (1951 – 2020) – *Qəzəl ifaçısı*.
* Şövkət Əli (1944 – 2021) – *Pəncab dilində oxuyub*.
* Surriya Xanım – *Pəncab və Seraiki dillərində oxuyur*.
* Həmid Əli Bəla (2001-ci ildə vəfat edib) – *Pəncab dilində oxuyub*.
* Sadiq Fakir (1967 – 2015).
* Sənəm Mərvi – *Pəncab, Sindhi və Seraiki dillərində oxuyur*.
* Rahim Şah (1975-ci ildə doğulub) – *Puştuca oxuyur*.
* Nazia İqbal – *Puştuca oxuyur*.
* Gül Panra – *Puştuca oxuyur*.

## Kafi

### Sindhi kafi
Pakistanın Sind və Pəncab bölgələrinə məxsus yerli musiqi janrıdır. "Kafi" sözü ərəb mənşəlidir və "son", "kifayət qədər" mənalarını ifadə edir. Məsələn, "Allah Kafi" ifadəsi "Allah hər şeyə qadirdir" mənasında işlədilir. Bu səbəbdən kafi musiqisi əsasən dini və ilahi bir formadır və klassik, yarım-klassik və yüngül musiqi janrlarının qarışığından yaranmışdır. Xüsusilə xayal, tappa, tumri və git janrlarından təsirlənmişdir. Sufi müqəddəslərinin mistik poeziyası adətən kafi üslubunda ifa olunur. Sindhi kafisinin xüsusiyyətləri:

* Qısa, sadə və anlaşıqlı melodiyalara malikdir.
* Kompozisiya və tonu aydın və yüngüldür.
* Sufi poeziyasını dinləyiciyə çatdırmaq üçün xüsusi formada ifa edilir.

Məşhur Sindhi sufi şairi və mistik filosofu Şah Abdul Latif Bhitai (1752-ci ildə vəfat etmişdir) Sindhi kafisinin inkişafına böyük töhfələr vermişdir. O, bir çox şeirlər yazmış və öz bəstələdiyi melodiyaları "Şah Lətifin Suru" adlandırmışdır. Bu melodiyalar bu gün də geniş şəkildə ifa olunmaqdadır.

### Pəncab kafi musiqisi
Sindhi kafinin Pəncab bölgəsində də bir variantı mövcuddur. Pəncab kafisi, Sindhi kafisi kimi, mistik və fəlsəfi mövzulara əsaslansa da, dünyəvi və humanist çalarlar daşıyır. XVI əsrdə Şah Hüseyn və XVIII əsrdə Bulleh Şah öz kafi şeirlərində insanlara təsirli və güclü mesajlar ötürmək üçün bu üslubu mənimsəmişlər. Bu kafilərdəki satirik ton, bəzən dövrün siyasi vəziyyətini və sosial şəraitini real şəkildə əks etdirir.

### Məşhur kafi ifaçıları
* Zahidə Pərvin – *kafi musiqisinin ustad ifaçılarından biri idi*.
* Şahidə Pərvin – *Anası Zahidə Pərvin kimi kafi musiqisində ustalıq nümayiş etdirir, lakin müasir dövrdə git, qəzəl, yarım-klassik və xalq musiqisi janrlarına da keçid etmişdir*.
* Abidə Pərvin – *Sindhin ən məşhur kafi ifaçılarından biridir, lakin eyni zamanda bir çox digər janrlarda da oxuyur*.

## İstinadlar