open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xilə-əfşan xalçaları

**Xilə–əfşan xalçaları** — Abşeron xalçaçılıq məktəbinin Bakı qrupuna daxil olan xovlu xalçalar.

## Ümumi məlumat
"Xilə-əfşan" xalçaları öz adını Bakı şəhərindən 15&nbsp;km-lik məsafədə yerləşən Abşeron yarımadasının inzibati ərazi vahidindəki Xilə indiki Əmircan kəndinin adından götürmüşdür. "Əfşan" sözünün lüğəti mənası – səpmək, xırdalamaq, rəngbərəng deməkdir. Bu xalçalar sonrakı dövrlərdə Bülbülə və Suraxanı xalçaçılıq məntəqələrində də istehsal edilməyə başlamışdır. Xalq arasında "Sacayağı" adı ilə daha çox tanınan bu xalçaları bəzi xarici müəlliflər öz əsərlərində bir çox halda "Şirvan", bəziləri isə səhvən "Dərbənd" adlandırırlar.

## Bədii analiz
"Xilə-əfşan" xalçasının ara sahəsinin kompozisiyası "Qədim Əfşan" və "Güllü Əfşan" xalçaları adlanan iki növə ayrılır.

"Qədim Əfşan" xalçaları — ara sahənin kompozisiyası enli şəbəkə prinsipi ilə qurulmuşdur. Bu şəbəkədə açıq fonlu xonçalar sxemyaradıcı funksiyanı yerinə yetirirlər. Xonçalar kontur və daxili tərtibat etibarilə nəbati mənşəlidir. Mərkəzin sərbəst yerləri də başqa formada və ölçüdə olan xonçalarla doldurulmuşdur. Bütün elementlər öz aralarında nazik xətlərlə birləşmişdir. Bu xətlər də bitki mənşəlidir. Nəticədə əmələ gələn naxışı həm şaquli, həm də üfüqi istiqamətdə oxumaq olur.

"Əfşan" kompozisiyası Təbriz qrupundan olan xalçalarda da istifadə olunur. Xalçaçılığın inkişaf etdiyi Ərdəbil, Sərab, Qaracadağ kimi şəhərlərdə yayılmış bu mürəkkəb kompozisiya Təbriz şəhəri üçün xüsusilə xarakterikdir. Bu səbəbdən də o "Əfşan — Təbriz" adı ilə tanınır.

"Əfşan" xalçaları tarixi Azərbaycanın şimal-şərqində istehsal olunsa da (Mərəzə, Bico), onların mürəkkəb kompozisiyası "Bakı-Xilə" xalça qrupuna xas olub, "Xilə-əfşan" adı ilə tanınır.

"Güllü Əfşan" xalçaları — kompozisiyanın əsas fərqi ondan ibarətdir ki, onun böyük məsafəli hər bir rapportu müstəqil olub xalçanın ara sahəsinin dörddə bir hissəsini təşkil edir. Bundan başqa, "Əfşan" kompozisiyası "Xilə" üçün xarakterik olan və ortada yerləşdirilən göllə tamamlanır.

Köbə zolağı ara haşiyədən və onun hər iki tərəfində olan iki kiçik haşiyədən ibarətdir. "Göllü Əfşan" kompozisiyasını dövrələyən köbə daha mürəkkəbdir: köbə zolaqlarına dörd və ya iki mədahil də əlavə olunur. Orta haşiyə "Qədim heykəl" adlanır. "Xilə-əfşan" xalçalarının ara sahəsinin fonu əksər hallarda sürməyi, bəzən firuzəyi, mavi, qırmızı və ya ağ rəngdə olur. Künclərin, göllərin və köbə zolaqlarının rəngi ara sahənin fonuna uyğun gəlir.

## Texniki xüsusiyyətlər
"Xilə-əfşan xalçaları"nın ölçüsü 130x200 sm-dən 150x250 sm-ə qədər ola bilər. Bu xalçaçılıq məntəqələrində əksər hallarda uzunsov xalçalar istehsal olunurdu.

"Xilə-əfşan xalçaları"nda bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 45x45 ilməyə qədər olur. Bir kvadrat metrdə olan ilmələrin sayı 160 min ilmədən 200 min ilmə arasında dəyişir.

"Xilə-əfşan xalçaları"nın xovunun hündürlüyü 5–7&nbsp;mm-dir.

## İstinadlar
Livadiya

**Livadiya** — Ukraynada (Krımda) Qara dəniz sahilində şəhər tipli qəsəbə. Gözəl iqlim şəraiti olan kurort. Livadiya Yalta konfransının (1945) keçirildiyi yerdir.

## İstinadlar
Novxanı xalçaları

**Novxanı xalçaları** — Abşeron xalçaçılıq məktəbinin Bakı qrupuna daxil olan xovlu xalçalar.

## Ümumi məlumat
"Novxanı xalçaları" Abşeron yarımadasında, Bakı şəhərindən 25 km məsafədə yerləşən Novxanı kəndinin sakinləri tərəfindən toxunmuşdur. Bir müddət sonra "Novxanı xalçaları"nı Novxanı kəndi ilə qonşu olan Görədil və Fatmayı kəndlərində də toxumağa başlayırlar. Bəzi sənətşünaslar və xalçaçılar bu xalçanı səhvən "Quba xalçaları" adlandırırdılar.

## Bədii analiz
"Novxanı xalçaları"nın orta sahəsinin yerliyi əksər hallarda tünd-abı, bəzən isə tünd-göy və ya qırmızı olur. Şaquli istiqamətdə yerləşmiş altıbucaqlı rombşəkilli göllərin mərkəzində "köşək ayağı" adlanan kiçik medalyon yerləşir. Üç və daha artıq göldən ibarət olan "Novxanı xalçaları"nın mərkəzində yerləşən "Köşək ayağı" adlanan medalyon səkkiz ləçək olan on iki dairəvi elementlə əhatə edilmişdir. "Novxanı xalçaları"nın yerliyi çox nadir hallarda açıq palıdı olur. Xalçanın bütün yerdə qalan hissələrinin (naxışlarının), o cümlədən, göllərin və köbə zolaqlarının rəngi xalçanın yerliyinin rənginə daha çox uyğun gəlir.

"Novxanı xalçaları"nın orta sahəsi enli köbə zolağını əmələ gətirən iki ara haşiyə, üç mədaxil və iki caqla əhatə olunmuşdur. Bir çox hallar da bəzi "Novxanı xalçaları"nın köbə zolağında yalnız qarmaqşəkilli naxışları olan bir ara haşiyə olur.

Orta sahədə yerləşən böyük göllərin aşağı və yuxarı tərəflərində, eləcə də göllər arasında kiçik ölçülü səkkizbucaqlı göllər cüt-cüt yerləşir. Kiçik ölçülü səkkizbucaqlı göllərin daxilinə öz növbəsində iti guşəli ulduz yerləşdirilmişdir.

Orta sahənin sol və sağ tərəflərində, aşağıdan yuxarıya qədər cıqqa buta (cıqqa-tac, qadınların baş bəzəyi) toxunmuş, böyük və kiçik göllər isə Quba-Şirvan xalçaları üçün xarakterik olan quşlarla və digər elementlərlə əhatə edilmişdir.

## Texniki xüsusiyyətlər
"Novxanı xalçaları"nın ölçüləri 120x300 sm-dən 150x260 sm-ə qədər ölçülər arasında dəyişir.

"Novxanı xalçaları"nda bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 45x45 ilməyə qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 160 min ilmədən 200 min ilməyə qədər təsadüf edilir.

"Novxanı xalçaları"nda xovun hündürlüyü 5–7 mm-dir.

## İstinadlar
Qriqori Çuxray

**Qriqori Çuxray** () — Sovet kino rejissoru, ssenari müəllifi. SSRİ xalq artisti.

## Filmləri

#Qırx birinci (film, 1956)
#Əsgər haqqında ballada (film, 1959)
#Aydın səma (film, 1961)
#Xatirə (film, 1971)
#Həyat gözəldir (film, 1980)
#Mən sizə arzularla yaşamağı öyrədərəm (film, 1985)

## Mənbə

***Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası**. X cild. Bakı, 1987, səh. 385. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çağan İrmak

**Çağan İrmak** () - türk rejissor və ssenarist.

## Həyatı
4 aprel 1970-ci ildə İzmirdə anadan olub.

## Çəkdiyi filmlər

### Tam metraj filmləri
Unutursam fısılda
* Babamın insanları (film, 2011) (Dedemin İnsanları - 2011)
* Şahzadənin yuxusu (Prensesin Uykusu - 2010)
* Qaranlıqdakılar (Karanlıktakiler - 2009)
* Səssiz Adam (Issız Adam - 2008)
* Ulaq (Ulak - 2007)
* Atam və oğlum (Babam ve Oğlum - 2005)
* Mustafa haqqında hər şey (Mustafa Hakkında Herşey - 2004)
* Mənə şans dilə (Bana Şans Dile (2001)
* Çiyələkli tort (Çilekli Pasta - 2000)

### Qısa metraj filmləri
* Xəyallarımdakı Atatürk (Düşlerimdeki Atatürk - 2008)
* Mənim üçün "Old and Wise"ı ifa et (Bana Old and Wise'ı Çal - 1998)

### Serialları
* (Yol Arkadaşım  - 2008-2009)
* (Kabuslar Evi - 2006)
* (Çemberimde Gül Oya - 2004-2005)
* (Asmalı Konak - 2002-2004)
* (Şaşıfelek Çıkmazı - 2001)
* (Günaydın İstanbul Kardeş 1998-2001)
Sorxi eli

**Sorxi eli** və ya **Sohri eli**  İranın Fars ostanında Şiraz şəhərinin Kuhmərə Sorxi məntəqəsinin Mərvək dağında yaşayan eldir. Bəkəkilər Kuhmərə dilinin Bəkəki dialektində danışırlar və şiədirlər.

## Oymaqlar
* Naseru
* Boqi
* Dehdar
* Cehin
* Şokre
* Cəbbarzar

## Mənbə
* Abdulla Şəhbazi, *Naməlum el:Frasın Sorxi dağ sakinləri barədə  araşdırma*, Tehran:Ney nəşri,1986.
* Abdulla Şəhbazi,*Ellər və köçərilər tanıdılması üçün müqəddimə*,Tehran:Ney nəşri,1989.

## Xarici keçidlər
* Abdullah Şəhbazinin saytı

## Həmçinin bax
* Kuhmərə Sorxi 
* Bəkəki eli
Xovsuz xalçalar

**Xovsuz xalçalar** — toxuculuq sənətinin ən erkən dövrünə təsadüf edən xalçalar.

Azərbaycan xalçaları öz texniki xüsusiyyətlərinə görə xovlu və xovsuz olurlar. Xovsuz xalçalar toxuculuq sənətinin ən erkən dövrünə təsadüf edir. 

Azərbaycan xalça sənəti öz yüksək bədii texniki keyfiyyətinə, xovsuz toxunuşunun müxtəlifliyinə görə fərqlənir. Burada xovsuz xalçaların bütün nümunələri təqdim edilmişdir, digər ölkələrin xalça sənətində isə bu nümunələr az miqdarda təmsil olunur. Bundan çıxış edərək Alman sənətşünası Q.Rop "Şərq xalçası" kitabının "Qafqaz xalçaları" bölməsində buradakı xalçaların Asiya xalçalarından daha erkən əmələ gəldiyini, xovsuz xalçalardan - kilimlərin Qafqazda ən yaxşı olduğunu sübut edir. Xovsuz xalçaların, ümumiyyətlə xalça sənətinin yaranmasının əsasını onların ilk sadə nümunələri olan həsir, çətən, buriya təşkil edir. Xovsuz xalçalar öz toxuma üsuluna, kompozisiya quruluşuna, ornament zənginliyinə və rəng koloritinə görə bir-birindən fərqlənən 8 növə bölünür:
palaz, cecim,ladı, kilim, şəddə, vərni, zili, sumax.

## Mənbə
Görədil xalçaları

**Görədil xalçaları** — Abşeron xalçaçılıq məktəbinin Bakı qrupuna daxil olan xovlu xalça növü.

## Ümumi məlumat
"Görədil xalçaları" öz adını Bakı şəhərindən 20 km şimalda yerləşən Görədil kəndinin adından almışdır. "Görədil xalçaları" təkcə Görədil kəndində deyil Mərdəkan, Pirşağı, Bül-bülə, Novxanı və Nardaran Bakıətrafı kəndlərdə də toxunurdu. Bəzi xalçaçılar bu xalçanı "Novxanı xalçası" hesab etsələrdə, bu xalçalar "Novxanı xalçaları"ndan çox fərqlənir.

## Bədii analiz
"Görədil xalçaları"nın orta yerliyinin kompozisiyası "Novxanı xalçası"nda olduğu kimidir. Orta sahədə yerləşən iki və ya üç böyük göldən başqa göllərin arasında sağ və sol tərəflərdə cüt-cüt yerləşmiş firuzəyi yerliyi olan dörd balaca göl toxunmuşdur. Qalan boşluqlar isə həndəsi və nəbati naxışlarla tamamlanmışdır. Orta sahənin hər bir küncündə sarı yerlikli, pilləli şəkildə düzbucaqlı yerləşir. Bu pillələrdən orta sahənin mərkəzinə doğru uzanan diaqonal cizgilər keçir. Görədil kəndinin xalçaçıları bu cizgiləri "çəpər" və ya "saç" adlandırırlar.

Bakı xalçaçılarının "Quyu haşiyə" və ya "Kankan" adlandırdıqları qara yerlikli orta haşiyəsi istər formasına, istərsə quruluşuna görə çox orijinaldır. Orta haşiyədə yumru başı olan xaçabənzər element çarxı təsvir edir. Ortadakı kvadrat quyunu, quyudan bir qədər aşağıda yerləşən trapesiya formalı element isə dolu (dol — dəridən hazırlanmış vedrə) təsvir edir. Bir az da aşağıda kəlləbaşı elementi quyu qazan kankanı, onların arasında qalın xətt isə kəndiri ("burazı") simvolizə edir. Bütün Yaxın Şərqdə, o cümlədən Azərbaycanda suyun simvolik təsviri hesab edilən oturan iki quş çarxın yuxarı hissəsində təsvir edilmişdir.

Orta haşiyənin hər iki tərəfində Quba rayonunda "Çaxmaqlı qızıl gül", Şabran rayonunda isə "Güzgü haşiyə" adlandırılan ağ yerlikli iki kiçik haşiyə yerləşir. Cıqqa buta elementi ilə bəzədilmiş qırmızı yerlikli mədahillər xalçanın kənarlarını və ara haşiyəni dövrələyirlər.

## Texniki xüsusiyyətlər
"Görədil xalçaları" əsasən 130x230 sm ölçüdə istehsal olunmuşdurlar. Təsadüfi hallarda 130x300 sm ölçülü uzunsov xalçalar hazırlanırdı.

"Görədil xalçaları"nda ilmələrin sıxlığı: bir kvadrat desimetrdə 40x40 ilmədən 38x45 ilməyə qədər ola bilir. Hər bir kvadrat metrdə 160 min ilmədən 170 min ilməyə qədər düyün mövcuddur. Hər kvadrat metrində 250 min ilmə olan "Görədil xalçaları"na az-az hallarda rast gəlinir.

"Görədil xalçaları"nın xovunun hündürlüyü 3–4 mm təşkil edir.

## Mənbə
*  Görədil xalçaları
Fanfan-zanbaq (film, 1952)

**Fanfan-zanbaq** — 1952-ci ildə istehsal olunmuş Fransa filmi.

## Məzmun

Cavan və yaraşıqlı Fanfan evlənməkdən canını qurtarmaq üçün əsgər gedir. O, əsgərliyə getməmişdən əvvəl qaraçı qız Fanfanın falına baxır. Qaraçı qız gələcəkdə Fanfanın tanınmış döyüşçü olacağını və şahzadə qızla evlənəcəyini deyir. Sonda bəlli olur ki, cazibədar qaraçı qız zabitin qızıdır. Bunu öyrənən Fanfan arzusunun arxasınca getməyə başlayır. O, qaraçı qızın dediklərini gerçəkləşdirmək üçün əlindən gələni etməyə başlayır.

## Mənbə
*Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. IX cild. Bakı, 1986, səh. 613.
Kərbəlayı İmamyar Şəqaqi

**Kərbəlayı İmamyar Şəqaqi Şatıranlı** — Azərbaycan şairlərindəndir ki 1185-ci Hicri-şəmsi ilində Xalxal böhgəsinin Ute oliya (Mustafalu) kəndində anadan olub, yüz il ömür edib və 1285-ci Hicri-şəmsi ilində vəfat edib və Xanqahe Sadat kəndində İmamzadə Seyid Daniyalın mərqədinin cəvarında dəfn olub.

## Xarici keçidlər
*Kərbəlayı İmamyar Şəqaqi  Xalxalım saytında

## Həmçinin bax
*Şəqaqi eli
Deyl Kuk

**Deyl "Apollo" Kuk** () — ABŞ aktyoru və idmançısıdır. Taekvondo üzrə 7-ci dərəcəli qara kəmərə sahibdir.

## Həyatı
Deyl Kuk 1958-ci ildə Talsa şəhərində doğulmuşdur. Əvvəllər Taekvondo, sonralar isə Karate idman növü ilə məşğul olmuşdur. Onun bu idman növlərinin hər birindən qara kəməri vardır.  1977-1996-cı illər boyu bir çox yarışmalar keçirmişdir. Yarışmaları tərk etdikdən sonra karate üzrə müəllim fəaliyyətinə başlamışdır. Həmçinin, Deyl Kukun qardaşı Con Kuk da idmanla məşğuldur.

## Titullar
***Peşəkar Karate Assosiasiyası**
**P.K.A. Orta çəki üzrə Dünya çempionu
***Şutboksinq**
**Şutboksinq üzrə Dünya çempionu
***Ümumdünya Kikboksinq Assosiasiyası çempionu**
**WKA Orta çəki üzrə Dünya çempionu
**WKA World Super çəki üzrə Dünya çempionu

## Film karyerası

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* 
* Deyl Kukun yarışmalar nəticələri
Süni dil

**Süni dil** — təbii dildən fərqli olaraq məqsədli surətdə yaradılan sistem. Belə dillər mindən çoxdur və yenilərinin yaradılması prosesi davam edir.

## Təsnifat
Süni dillərin aşağıdakı növləri vardır:
* Proqramlaşdırma dilləri və kompüter dili
* İnformasiya dili
* Formal dil
* Mövcud olmayan xalqların ədəbiyyatda və kinematoqrafiyada yaradılmış dilləri.

## Mənbə
* http://stra.teg.ru/library/strategics/7 
* İsskustvennıye yazıki // Linqvistiçeskiy ensiklopediçeskiy slovar. М., 1990

## Həmçinin bax
* Novial dili
* Esperanto
* Proqramlaşdırma dilləri
Zənzibar Futbol Assosiasiyası

**Zənzibar Futbol Assosiasiyası** (*ZFA*) — Zənzibarın ali futbol qurumu.

## Tarixi
Tarixi 1926-cı ildən başlayan Zənzibar Futbol Assosiasiyası, sonuncu dəfə 2002-ci ildə Tanzaniya Futbol Federasiyasından ayrılması nəticəsində yaradılıb. Səbəb kimi Zənzibar Futbol Assosiasiyasının maraqlarına Tanzaniya Futbol Federasiyasının məhəl qoymaması göstərilib.

Zənzibar Futbol Assosiasiyası 2010-cu ildə ölkə yığmasının beynəlxalq yarışlarda iştirak imkanı əldə etməsindən ötrü FİFA-ya daxil olmaq istəyini ərizə ilə bildirib. 2011-ci ilin avqust ayında FİFA Zənzibar Futbol Assosiasiyasını üzvlüyə qəbuldan imtina edib. FİFA bu qərarını dövlət suverenliyinin olmaması ilə əlaqələndirib.

## Mənbə
* FİFA Zənzibara "yox" dedi. '''lent.az'''
Takvakor: İslami pankın doğuluşu

**Takvakor: İslami punkın doğuluşu** () — 2009-cu ildə ABŞ-də istehsal olunmuş sənədli film.

## İstinadlar

## Mənbə

*İslamçı punklar. '''kulis.az'''
Takvakorz (film)

**Takvakorz** () — 2010-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.

## Məzmun

Filmin çəhrayı saç düzümlü qəhrəmanı *Cahangir* səhər dostlarını elektron gitarası ilə namaza çağırır. Aralarında makiyajlı və ətək geyinən bir gey də var. Pivə içirlər, marixuana çəkirlər.

Qara çarşabının altından üzü görünməyən feminist, azad ruhlu *Rabeya* Quranı qırmızı qələmlə oxuyaraq: *"Bu məmləkətdə kişilərin qadınlarını döymələri əmr olunur"* deyərək bəzi yerləri daima qaralayır.

Baş qəhrəman *Cahangir*: *"Onlar namazı buraxan uşaqlardır. Ailələrindən gizli oğlan dostları ilə görüşən qızlardır. Müsəlmanlar onları müsəlman, punkçılar da punkçı saymırlar"* deyərək ortada qalan gəncliyi anlatmağa çalışır.

## Mənbə

*İslamçı punklar. '''kulis.az'''
Takvakor

**Takvakor** və ya **Təqvakor** () — musiqi janrı

## Tarixi
"Takvakor" termininin yaradıcısı 17 yaşlı Nyu-Yorklu Maykl Nayt adlı bir gəncdir. O, 2002-ci ildə bu alternativ dünyanı anladan "Takvakor" adlı bir kitab yazır və fotosürətini çıxararaq yayır. Anarxist bir nəşriyyat evinin buraxdığı kitab kütləviləşir və "İslami punk"çı musiqi qrupları yaranmağa başlayır.

## Mənası
"Təqva" yəni "Təqva" ərəbcə "Allah qorxusu", "core" isə "daxili, nüvə, iç" mənasını verir.

## Mənbə
* İslamçı punklar. '''kulis.az'''
Səngsər eli

**Səngsər eli** - əsasən İranın Simnan ostanında Mehdişəhr(Səngsər) şəhərində yaşayırlar, amma köç ərazilərinə Tehran, Qəzvin, Gülüstan, Mərkəzi, Qum,Rəzavi Xorasan, Şimali Xorasan, Cənubi Xorasan, Gilan, Mazandaran, İsfahan ostanlarıda daxildir.

Səngsərlər səngsər dilində danışırlar, müsəlman (şiə) və bəhaidirlər. Onlar dünyanın ən uzun miqrasiya marşrutunu keçirlər. Belə ki, onların ən uzaq yaylaq və qışlaq nöqtəsinin məsafəsi 1500&nbsp;km-dən çoxdur.

## Oymaqlar
*Talebiyan
*Ərəb
*Əliəkbəri
*Qəniyan
*Qəlebani
*Kəsaniyan
*Keypur
*Motəvəlliyan
*Moxtari
*Moradəliyan
*Məsumiyan
*Moini
*Nadəliyan
*Məlekəhmədi
*Nurani
*Hedayəti
*Yəzdani
*Turaniyan
*Famili

## İstinadlar
Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti

**Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti** () və ya qısaca **ABƏŞ** — Bakıda fəaliyyət göstərən neft şirkətlərindən biri. 1994-cü ilin axırlarında yaradılmışdır. “Xəzərin Azərbaycan sektorunda neft yataqlarının müştərək işlədilməsi və istifadəyə verilməsi” haqqında Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin və dünyanın bir neçə böyük neft şirkətləri ilə imzalanmış müqavilənin payçıları adından onun şərtlərini həyata keçirmək məqsədilə yaradılmış əməliyyat şirkətidir. Buraya 7 ölkəni (Böyük Britaniya, ABŞ, Yaponiya, Norveç, Rusiya, Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı) təmsil edən 11 iri neft şirkəti daxildir.
Elxan Poluxov

**Elxan Polux oğlu Poluxov** () — Azərbaycan dövlət xadimi, tarixçi və diplomat. Azərbaycan Respublikasının Misirdəki Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri.

## Həyatı
Elxan Polux oğlu Poluxov Gürcüstan SSR-in Marneuli rayonunun Sadaxlı kəndində ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. 

1999-cu ildə "Azərbaycan Respublikasının suverenlik qazandıqdan sonrakı xarici siyasəti" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.

## Fəaliyyəti

### Xarici İşlər Nazirliyində
2009-cu ildə Elxan Poluxov Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Naziri Elmar Məmmədyarov tərəfindən XİN Mətbuat Xidmətinin Rəhbəri təyin edildikdən sonra, həm diplomatik sahədə, həm də mətbuatda geniş tanınmağa başlamışdır.

## İstinadlar
Gürsel İsmayılzadə

**Gürsel Qüdrət oğlu İsmayılzadə** () — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycan Respublikasının Yaponiyada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2011–2019, 2020–2025).

## Həyatı
Gürsel Qüdrət oğlu İsmayılzadə 15 yanvar 1971-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Bakıda fars dili təmayüllü 62 saylı məktəbi gümüş medalla bitirib. 1992-ci ildə BDU Şərqşünaslıq fakültəsi ərəb mütərcimləri bölməsindən məzun olub.

1992–1993-cü illərdə AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunda çalışıb. 1993-cü ildən Xarici İşlər Nazirliyinin Dövlət Protokolu İdarəsinə III katib vəzifəsinə qəbul edilib.

1996-cı ildən XİN-dən Yaponiya Təhsil Nazirliyinin dəvəti və təqaüdü ilə Yaponiyaya təhsil almağa ezam edilib, Tokionun Cyoçi Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr fakültəsinə tədqiqatçı kimi daxil olub. 2000-ci ildə Cyoçi Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr fakültəsinin doktorluq proqramına (Ph. D.) daxil olub, 2004-cü ildə Beynəlxalq Əlaqələr üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb.

2005-ci ildə Yaponiyadakı səfirliyimizdə birinci katib, 2006-cı ildə Səfirliyin müşaviri vəzifəsinə təyin edilib.

2010–201111-ci illərdə Xarici İşlər Nazirliyi İkinci (Şərq) Ərazi İdarəsinin müşaviri, nazirin katibliyinin müdiri və nazirin köməkçisi vəzifələrində çalışıb.

16 avqust 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Yaponiyada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib və 15 yanvar 2019-cu ildə həmin vəzifədən geri çağırılıb.

12 mart 2020-ci ildə yenidən Azərbaycan Respublikasının Yaponiyada Yaponiyada fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib və 27 oktyabr 2025-ci ilədək həmin vəzifədə çalışmışdır.

9 iyul 2019-cu ildə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İngilis, yapon, rus, ərəb dillərini bilir. Evlidir, bir övladı var.

Atası alim, arxeoloq Qüdrət İsmayılzadə tarix elmləri doktoru, professor, BDU Tarix fakültəsinin Arxeologiya və Etnoqrafiya kafedrasının müdiri olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Gursel Ismayilzada and Hasan Murat Mercan: Press Conference — YouTube — Qarabağ müharibələrinə cavab olaraq Tokioda mətbuat konfransı 23.10.2020
Karabiner 98K

**Karabiner 98K** — Karabin növü

## Tarix
XIX əsrin sonlarından istifadəyə başlanmışdır. İkinci dünya müharibəsində alman ordusunda xüsusi yerə malik olmuşdur. Silahın istehsalı Faşist Almaniyası təslim olana qədər davam etdirilib.

## Maraqlı faktlar
"Karabiner 98K" alman əsgərlərinin ən çox sayda istifadə etdiyi və *"birlikdə həlak olduğu silah"* sayılır.

## Mənbə
*İkinci dünya müharibəsinin ən məşhur silahları - FOTOLENT
M1 Carabine

**M1 Carabine** — Karabin növü.

## Tarix
Ağır və uzun "M1 Garand" və "Thompson" karabinlərini əvəz etməsi üçün yaradılmışdır. Əsasən hava-desant qoşunlarının istifadə etdiyi "M1 Carabine" az vaxt ərzində geniş yayılmışdır.

Çəkicə yüngül olan bu silah uzaq hədəflərə dəqiq atəş açmağa imkan verirdi.

## Maraqlı faktlar
ABŞ İkinci dünya müharibəsində 6 milyon ədəd bu silahdan istehsal edərək müharibə dövründə atıcı silah istehsalı üzrə rekord vurmuşdu.

## Mənbə
*İkinci dünya müharibəsinin ən məşhur silahları - FOTOLENT
Karlo Kollodi

**Karlo Kollodi** (, əsl adı ; ) — italyan yazıçısı və jurnalisti, əsasən, Karlo Kollodi adı ilə tanınır. Uşaq ədəbiyyatının görkəmli yazıçılarından biridir. Yazıçıya ən çox məşhurluğu Pinokyo gətirmişdir.

## Həyatı
Karlo Kollodi Florensiyada dünyaya gəlmişdir. Atası aşpaz Domeniko Lorenzini, anası xidmətçi Angela Orzali idi. Yazıçı on övladın birincisi idi. O, uşaqlığını Kollodidə, dağ ətəyində keçirib. İlk təhsilini burada aldıqdan sonra ruhanilik oxumaq üçün Val Delsa seminariyasına göndərilir. Buranı bitirdikdən sonra kitab satıcısı işləyib. Yazıçı daha sonra siyasətə qoşulur. 22 yaşında İtaliya müstəqillik hərəkatı üçün məqalələr yazmağa başlayır. 1848-ci ildə "İl Lampione" adlı satirik jurnalın əsasını qoyur. Ancaq bir il sonra jurnalın çapı qadağan edilir. Kollodi eyni zamanda komediyalar yazmış, qəzetlər redaktə etmişdir. Yazıçı Kollodi təxəllüsünü anasının doğulduğu yerin adından götürmüşdür. 1870-ci ildə yazıçı teatr senzurasında işlənməyə başlayır. Daha sonra o, uşaq ədəbiyyatını özünə peşə seçir və fransız yazıçısı Çarlz Perraultun nağıllarını tərcümə etməya başlayır. Kollodi eyni zamanda öz uşaq hekayələrini də yazmışdır. O, öz hekayələrini "Qianettino" adlı jurnalda çap etdirirdi.
Həyatı boyu evlənməyən Karlo Kollodi gələcəkdə onu gözləyən şöhrətdən xəbərsiz 1890-cı ildə Florensiyada həyatını dəyişdi.

## Yaradıcılığı
Kollodi öz yaradıcılığı daxilində "Oyuncaq hekayəsi" adlı roman üzərində işləməyə başladı. Sonra isə onun adını dəyişərək "Pinokyonun məcaraları" qoydu. Yazıçını dünya şöhrətli edən də elə bu roman idi.
Pinokyonun ilk hissəsi 1881-ci ildə "Qiornale dei bambini" adlı həftəlik uşaq jurnalında çap edildi. Pinokyo böyük müvəffəqiyyət əldə etsə də, kilsə ataları bunun üsyana səbəb ola biləcəyini düşünürdülər.
Hekayə Qepetto adlı dülgər tərəfindən düzəldilmiş oyuncaq haqqındadır. Oyuncaq canlanır və insani xüsusiyyətləri öyrənir. Pinokyonun ayaqları yandırılır, zəncirlənir, hətta asılır. Ancaq o ölmür. Pinokyonun ən böyük arzusu isə əsl oğlan olmaqdır.

## İstinadlar
Sten

**Sten** — yarımavtomatik silah növü.

## Tarix
Bu silahı ingilislərin yaratmışdır. Yaxın məsafəli döyüşlər üçün məqbul sayılıb. İkinci dünya müharibəsi dövründə ingilislər Polşada müqavimət hərəkatının partizanlarını bu silahlarla təchiz edib. Bu silah 1994-cü ilədək partizan hərəkatlarında istifadə olunub.

## Mənbə
* İkinci Dünya müharibəsinin ən məşhur silahları — FOTOLENT
Thompson

**Thompson** — avtomat növü

## Tarix
İkinci dünya müharibəsinin ən məşhur avtomatik silahlarından biridir. İrlandiya vətəndaş müharibəsində ilk olaraq istifadəyə daxil edilmiş bu silahı amerikalılar müharibə başlamazdan əvvəl orduda silahlanmaya qəbul etmişdir. Daha çox desant və kommando birliklərində istifadə olunub. Bu silaha ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Bosniya müharibəsində də geniş rast gəlinib.

## İstinadlar

* İkinci Dünya müharibəsinin ən məşhur silahları — FOTOLENT
M1 Garand

275px|center|thumb|M1 Garand

**M1 Garand** — Karabin növü

## Tarix
İkinci dünya müharibəsinin əvvəlində ABŞ-də istehsal olunan bu karabinin öz dövrü üçün özəlliyi özünü doldurma qabiliyyəti idi. Dövrünün geniş yayılmış silahlarından olsa da çəkisinin ağır olması istifadəsini çətinləşdirirdi. Ona görə də yerini az keçməmiş “M1 Carabine”yə verdi.

## Mənbə
*İkinci Dünya müharibəsinin ən məşhur silahları - FOTOLENT
Milyon il b. e. ə. (film, 1966)

**Milyon il b. e. ə.** () (tam adı: *Milyon il bizim eradan əvvəl*) — rejissor Don Çeffinin çəkdiyi kommersiya filmi.

Film çox qədim zamanlarda, mağara adamlarının həyatı haqqındadır. Film müxtəlif qəbilələrdən olan Tumak və Loana adlı iki gəncin məhəbbətindən bəhs edir. Müxtəlif qorxulu və həyacanlandırıcı hadisələrlə davam edən film qədim insanların həyat tərzini göstərməyə çalışır.

## Mənbələr

* Л. Ильина, "На экранах мира", Издательство "Искусство", М., 1972.

## Xarici keçidlər
*
Jak Feyder

**Jak Feyder**() — fransız kino rejissoru

## Filmləri
#Krenkebil (film, 1922)
#Qribiş (film, 1925)
#Tereza Raken (film, 1928)
#Böyük oyun (film, 1934)
#"Mimoza" pansionu (film, 1935)
#Cənab Penson polis işçisidir (film, 1916)
#Atlantida (film, 1921)
#Makadam (film, 1946)

## İstinadlar

## Mənbə
***Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası**. IX cild. Bakı, 1986, səh. 517.
Doktor Kaliqarinin kabineti

**Doktor Kaliqarinin kabineti** () — 1920-ci ildə istehsal olunmuş Almaniya filmi.

## Rollarda

*Verner Kraus — Doktor Kaliqari
*Konrad Feydt — Çezare
*Fridrix Fayer — Frants
*Lil Daqover — Ceyn Olsen (Frantsın nişanlısı) 
*Hans Henrix Fon Tverdovski — Alan
*Rudolf Lettinqer — Doktor Opsen

## Filmin heyəti

Filmi alman kino rejissoru Robert Vine çəkmişdir.

## Mənbə

***Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası**. IX cild. Bakı, 1986, səh. 517. 

## Xarici keçidlər

* The Cabinet of Dr. Caligari (1920) — Full Movie на youtube.com
Konrad Feydt

**Hans Walter Conrad Veidt** (; ) Alman aktyoru, Başqalarından fərqli (1919), Doktor Caligari kabineti (1920) filmlərindəki rolları ilə ən yaxşı xatırlanmışdır. Gülən adam (1928). Nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra 1933-cü ildə yeni yəhudi arvadı İlona Prager ilə birlikdə Almaniyanı tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Cütlük İngiltərədə məskunlaşdı və burada 1939-cu ildə Britaniya vətəndaşlığını aldı. 1941-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etməzdən əvvəl Britaniyanın bir çox filmlərində, o cümlədən Bağdad oğrusu (1940), Kasablankada böyük Ştrasser (1942) filmlərində çəkildi.

## Filmləri
# Doktor Kaliqarinin kabineti (film, 1920)
# Orlakın əlləri (film, 1924)
# Mum fiqurlar kabineti (film, 1925)
# Hind sərdabəsi (film, 1921)
# Paqanini (film, 1923)
# Bağdad oğrusu (film, 1940)

## İstinadlar

## Mənbə
* **Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası**. IX cild. Bakı, 1986, səh. 517.
Luger PO8

**Luger PO8** — tapança növü

## Tarix
İkinci dünya müharibəsində alman komandirlərin istifadə etdiyi bu tapança Faşist Almaniyasının hərbi gücünün simvolu olmuşdur. Müharibədən sonra müttəfiq qoşunlarında hədiyyə və qənimət kimi istifadə edilib. Həm dövründə, həm də indi bahalı kolleksiya əşyası kimi satılır. Avtomatik doldurma funksiyası olan tapançanın uzun atış ömrü olub.

## Mənbə
*İkinci Dünya müharibəsinin ən məşhur silahları — FOTOLENT
Butros Butros-Qali

**Butros Butros Qali** (; ,  **; ) — Misir diplomatı, 1992–1996-cı illərdə BMT-nin Baş katibi olmuşdur.

1922-ci ildə Misirdə xristian ailəsində doğulub.

## İstinadlar
Albert Qor

**Albert Qor** () — 1992–2000-ci illərdə ABŞ-nin vitse-prezidenti olmuşdur. 1969–1971-ci illərdə ABŞ-nin Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətdə olmuş, Harvard Universitetinin arxitektura bakalavrı, Vanderbilt Universitetini isə hüquq diplomu ilə bitirmişdir.

## İstinadlar
Nensi Pelosi

**Nensi Pelosi** (; ) — 2019-cu ildən, daha əvvəl isə 2007-2011-ci illərdə ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri vəzifəsində çalışan amerikalı siyasətçi. O, 1987-ci ildən Kaliforniyadan ABŞ nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərir. Demokratlar Partiyasının üzvü olan Pelosi ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri vəzifəsini icra edən yeganə qadındır.

## İstinadlar
Frenk Pallone

**Frenk Pallone** () — 1973-cü ildə Midlberi kollecini (incəsənət bakalavrı), 1974-cü ildə Tafta universitetini (incəsənət magistri), 1978-ci ildə Ratgers universitetini (hüquq doktoru) bitirmişdir. 1982–1988-ci illərdə Lonq-Branç bələdiyyə şurasının, 1984–1988-ci illərdə Nyu-Cersi ştatı senatının üzvü olmuşdur. 1988-ci ildən ABŞ Konqresi Nümayəndələr Palatasına üzv seçilmişdir. Demokratdır.

## İstinadlar
Kinkaku məbədi

**Kinkaku məbədi** – Kiotoda yerləşən qədim məbədlərdən biri. Hərfi tərcümədə **Qızıl pavilyon məbədi** deməkdir. Tikilinin üzəri təmiz qızıldan örtülüb.

## Tarix
1394-cü ildə Yaponiyanın III imperatoru Sequn Yoşimitsu taxt-tacdan əl çəkdikdən sonra ömrünü sakit bir guşədə başa vurmağı qərara almış və Kinkaku məbədinin tikintisinə başlamışdır. Yoşimitsunun vəfatından sonra imperator Kinkaki bu məbədin tikintisini başa çatdırmışdır. Məbədin hər mərtəbəsinin öz adı vardır və özünəməxsus bəzədilmişdir. Binanın ikinci və üçüncü mərtəbələri, üzərinə yapon lakı çəkilmiş nazik qızıl təbəqə ilə örtülmüşdür. Kinkaku məbədi Yaponiyanın nadir incilərindən biridir.

1397-ci ildə inşa edilib. Bir neçə dəfə bina tamam yandırılıb. 1955-də yenidən inşa edilib.

## İstinadlar
Hacı Əbdürrəhim Səmədov

**Hacı Əbdürrəhim Səmədov** -

## Həyatı
Şamaxının maarifpərvər tacirlərindən biri idi.

C.Məmmədquluzadə onu "məşhur və möhtərəm tacirlərimizdən" biri kimi qiymətləndirmisdir.

M.Ə.Sabir ilə "Molla Nəsrəddin" jurnalı arasındakı isgüzar əlaqələrdə müəyyən rol oynamışdır.

## Mənbə
Milli Poçt Muzeyi (ABŞ)

**Milli Poçt muzeyi** — XX əsrin əvvəllərində tikilib istifadəyə verilmişdir. Muzeyin binası ABŞ paytaxtının ən gözəl memarlıq nümunələrindən sayılır. ABŞ prezidentlərinin andiçmə mərasimi, bir qayda olaraq burada keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
The New York Times

**"Nyu-York Tayms"** ( (Nyu-York vaxtı)) — ABŞ-də gündəlik qəzet. 1851-ci ildən Nyu-Yorkda "Nyu-York tayms şirkəti" tərəfindən nəşr edilir. Latın Amerikası və Avropa nəşrləri müvafıq olaraq Limada (Peru) və Parisdə (Fransa) çıxır. Tirajı 1 milyondan çoxdur.

## Tarixi
Qəzetin nüfuzu 1870–1871-ci illərdə New York City Hall Tweed Rings-in hökmranlığının sona çatmasına səbəb olan, Tammany Hall kimi şəhərdə tanınan şəhərin Demokratik Partiyasının rəhbəri William Tweed'i ifşa edən bir sıra məqalələr dərc edərkən artırdı. 1880-ci illərdə New York Times tədricən GOP adaylarının redaksiya dəstəyindən daha siyasi müstəqil və analitik bir qəzet olmaq üçün uzaqlaşdı; 1884-cü ildə Demokrat Qrover Klivlend (əvvəllər Buffalo meri və Nyu-Yorkun qubernatoru) ilk prezidentlik kampaniyasında qəzeti dəstəklədi. Bu keçid The New York Times qəzetinə mühafizəkarlar, biznes yönümlü oxucular, yüksək təbəqələrin oxucuları da daxil olmaqla oxucuların itkisi olsa da, qəzet bir neçə il ərzində oxucuların sayını bərpa etdi və yavaş-yavaş ədalətli və qərəzsiz bir qəzet kimi tanındı, xüsusilə də 1890-cı illərdə yeni bir sahibi, yayıncı, Chattanooga, Tennessee'dən Adolf Oks liderliyində.

## İstinadlar
Polismeystr

**Polismeyster**, **polismeyster** (-dən) — inqilabaqədərku Rusiyada şəhər polisinin müdiri. Polismeyster vəzifəsi (general-polismeyster) 1718-də Sankt-Peterburqda,  1722-də isə Moskvada (polis rəisi) yaradılmışdır. Polismeysterə bütün polis rütbələri və şəhər müəssisələri tabe olurdular. Polismeyster vəzifəsi 1917 Fevral inqilabıyla ləğv edilmişdir.

## Mənbə
* Полицмейстер
Qaraqulaq ağ Bim (film)

**Qaraqulaq ağ Bim** — 1977-ci ildə istehsal olunmuş SSRİ filmi.

## Məzmun

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifi :** Stanislav Rostoski
:**Rejissor :** Stanislav Rostoski
:**Operator :** Vyaçeslav Şumski
:**Rəssam :** Sergey Serebrennikov
:**Bəstəkar :** Andrey Petrov

### Rollarda

:Vyaçeslav Tixonov – İvan İvanoviç
:Valentina Vladimirova – qonşu
:Mixail Dadıko
:İvan Rıjov – Pal Titıç
:İrina Şevçuk – Daşa
:Mixail Zimin – Semyon Petroviç
:Gennadi Koçkojarov – Alyoşanın atası
:Rimma Manukovskaya – Tolikin anası
:Mariya Skvorsova – Stepanovna
:Anatoli Baransev – Nikolay
:Vitali Leonov
:Lyubov Sokolova
:Aleksey Çernov – Trofimıç
:Dmitri Barkov – Aleksandr Petroviç
:Raisa Ryazanova – Alyoşanın anası
:Georgi Svetlani
:Vladimir Sergienko – Klim
:Vasili Vorobyov – Tolik
:Anya Rıbnikova – Lüsya
:Seryoja Şevlyakov – Alyoşa
:İvan Jevaqo
:Bronislava Zaxarova – tibb bacısı
:Zoya Tolbuzina
:Svetlana Xaritonova – Anna Pavlovna
:Fyodr Yekateriniçyev
:Aleksey Mironov
:Fyodr Korçagin
:Nikolay Poqodin
:Qalina Komarova
:Andrey Martınov
:Vladimir Razumovski
:Rodion Aleksandrov
:Aleksandr Paşutin
:Vitali Ponomaryov
:Vyaçeslav Syupa
:Boris Gitin
:Yuri Qriqoryev
:Manefa Sobolevskaya

## Mənbə
*Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. IX cild. Bakı, 1986, səh. 291.
Təbib (nəşriyyat)

**"Təbib" nəşriyyatı**

## Haqqında
"Təbib" nəşriyyatı 1991-ci ildə Respublikada tibb ədəbiyyatı nəşrinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə təşkil edilmişdir.

Nəşriyyatın ilk direktoru T. Səfərov olmuşdur.

1994-cü ildən X. A. Balaxanlı direktor təyin edilmişdir.

Nəşriyyat 1992-ci ildən etibarən tam təsərrüfat hesabı ilə fəaliyyət göstərir. Burada əsasən tibb universiteti tələbələri üçün dərsliklər, dərs vəsaitləri, metodik ədəbiyyat və tibbə dair monoqrafiyalar, elmi-praktik məcmuələr, elmi-kütləvi əsərlər çap edilir.

Nəşriyyatın nəzdində kompüter yığımı sexi və mətbəə şöbəsi fəaliyyət göstərir.

## Əlaqə
* Ünvan: AZ0078, Bakı, Mərdanov qardaşları küç. 100, tel.: 495–55-76.

## İstinadlar
* http://amu.edu.az/yeni/index.php?option=com_content&view=article&id=65&Itemid=75 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Tibb Universiteti
* Əsgər Əsgərov — "Təbib" nəşriyyatının baş redaktoru (2009-dan)
Qorki

* Qorki — Rusiyada şəhər.
* Qorki (Belarus) — Belarusda şəhər.  
* Qorki Avtomobil Zavodu — Avtomobil Zavodu.
Xudadat bəy Poladov

**Xudadat bəy Əli bəy oğlu Fuladov** (1844–1872) — XIX əsr Azərbaycan şairi.

## Həyatı
Xudadat bəy Fuladov böyük satirik şair Qasım bəy Zakirin nəvəsi, dövrün tanınmış şairləri olan İbrahim bəy Azər (1836–1885) və Abdulla bəy Asinin (1841–1874) qardaşlarıdır.

* * *
Fuladov familiyası ilə məşhur olan üç qardaşdan biri də 1844-cü ildə Şuşada anadan olmuş ailənin son beşiyi Xudadat bəy idi. "Əli bəy vəfat edəndən sonra dörd səğir uşağı qaldı. Bu balalara Zakirdən başqa, bir münasib pərəstar yox idi. Odur ki, Zakir də naçar qalıb qəyyum oldu. (Rza qulu Cavanşir).

Əli bəy Fuladovun uşaqlarını, yəni Qasım bəy Zakirin qız nəvələrini – İbrahim bəyi, Abdulla bəyi və Xudadat bəyi babaları öhdəsinə götürüb, onlara öz doğma balaları kimi baxmağa başladı. Nəvələrinə "ailə məktəbi"ndə təlim-tərbiyə verdi, savad öyrətdi, şerə, sənətə məhəbbət oyatdı, bir sözlə qayğıkeşliklə böyüdüb ərsəyə çatdırdı. Bu nəticədə də hər üç qardaş – Zakir "ailə məktəbi"nin "məzunları" gələcəyin tanınmış şairləri oldular və Qarabağ poeziya məktəbinin layiqli davamçılarına çevrildilər.

Dövran elə gətirmişdi ki, bu üç qardaşın uşaqlığı və gənclik illəri Qasım bəy Zakirin dolanışığı nisbətən yaxşı olan vaxtlara düşmüşdü. İyirmi evdən ibarət olan Xırdırıstan kəndinin gəliri Qasım bəy ailəsini hər cəhətdən dolandırırdı.

Elə şair həyatının son dövrlərində yazdığı "Qocalıq" şerində gün-güzaranının firavam keçdiyini və nəvələrindən razı qaldığını bildirirdi:



Zakirəm, türfə xiyaban ilə bağım vardır,
Yatmağa, durmağa zəngin otağım varlır,
Nə qədər aşü-plov yesə qonağım, vardır
Yaxşı nəvvadələrim, oğul-uşağım vardır,
Yoxdu bir özgə qəmim, fikri-xəyalım, qocalıq.



Xudadat bəy evin son beşiyi olduğu üçün babası daha çox mehrini ona salmışdı. Qasım bəy vəfat edənə qədər nəvəsi onun yanında yaşamış, ev və təsərrüfat işlərində əlindən tutmuş, köməklik göstərmişdi.

O da böyük qardaşları kimi Şuşada fəaliyyət göstərən ədəbi və musiqi məclislərində iştirak edir, Qarabağın tanınmış ədəbiyyat və incəsənət xadimləri ilə oturub-durur, görüb-götürürdü. İlk dəfə qələm tutub, şeir yazmağı babasından öyrənsə də, Şuşa məclislərində iştirakı onu daha da püxtələşdirmiş, əsl şair səviyyəsinə yüksəktmişdi.

Şair və musiqişünas Mir Möhsün Həvvab özünün "Məclisi-fəramuşan" adlı ədəbi dərnəyini təşkil edən vaxtlar artıq Xudadat bəy bir şair kimi tanınmışdı.

Xudadat bəy Fuladovun böyük şair qardaşları ədəbi təxəllüs qəbul etmişdilər (İbrahim bəy "Azər", Abdulla bəy isə "Asi" təxəllüsü ilə yazırdı), o isə təxəllüs götürməmişdi. Şeirlərinə sadəcə olaraq ad-familiyasını qoyurdu.

Xudadat bəy təkcə Qarabağda yox, ondan kənarda – Gəncədə, Şamaxıda, Ordubadda, Barıda, Lənkəranda da şair kimi tanınır və bir çox şairlərlə dostluq əlaqələri saxlayırdı. Satirik şairimiz Seyid Əzim Şirvani onu şəxsən tanıyır və yaradıcılığını yüksək qiymətləndirirdi.

Xudadat bəy Fuladov da qardaşları kimi çox qısa ömür sürmüş, 28 yaşında vəfat etmişdir.

## Mənbə
* ''' Ənvər Çingizoğlu, Poladovlar, "Soy" dərgisi, 1 (34), 2010. səh.32–39.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Poladovlar

## Xarici keçidlər
Poladovlar

**Poladovlar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Soyun yaranması
Bu soyun ulu babası Polad ağa Cavanşirdir. Polad ağa İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Öz adı ilə adlanan obanı idarə edirdi. Bu oba Cavanşir mahalının Xazalan mülkündə qərar tuturdu. 
Polad ağanın törəmələri Fuladov, Poladov soyadlarını daşıyırdılar.
Polad ağanın Tanrıverdi ağa, Həkimxan ağa adlı oğlanları vardı.
Tanrıverdi ağa Şuşa şəhərində dünyaya boy göstərmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Həllaclıqla məşğul idi. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi ziyarət etmişdi.
Məşədi Tanrıverdi ağanın Əli bəy adlı oğlu vardı. 

## Soyun məşhur nümayəndələri
*Əli bəy Fuladov —  praporşik, Qasım bəy Zakirin kürəkəni.
*Abdulla bəy Asi — öz dövrünün ziyalısı, şair, mütəfəkkir. Əli bəy Fuladovun oğlu.
*İbrahim bəy Azər — şair, quberniya katibi, Qasım bəy Zakirin nəvəsi. Əli bəy Fuladovun oğlu.
*Xudadat bəy Poladov — XIX əsr Azərbaycan şairi. Əli bəy Fuladovun oğlu.

## Qalereya

## Mənbə
*''' Ənvər Çingizoğlu, Poladovlar, “Soy” dərgisi, 1 (34), 2010. səh.32-39.

## Həmçinin bax

*Qarabağ
*Şuşa

## Xarici keçidlər
Bentos

**Bentos** ( — dərinlik) — su ekosistemlərinin dib biohorizonlarında yerləşən orqanizmlərin cəmi. Bentos avtotrof orqanizmlərdən (yosunlar, qimən ali bitkilər), əsasən az hərəkətli heterotrof orqanizmlərdən (protoza, qurdlar, zəli, malyusk, xərçəngkimilər) ibarətdir.

## Mənbə
Beynəlxalq Coğrafiya İttifaqı

**Beynəlxalq Coğrafiya İttifaqı (BCİ)** () — dünya coğrafiyaşünaslarının beynəlxalq elmi təşkilatı. 1922-ci ildə yaradılmışdır. BCİ coğrafiyaya aid problemlərin öyrənilməsinə yardım göstərir, beynəlxalq əməkdaşlıq şəraitində aparılmalı tədqiqatların təşkili və mərkəzləşdirilməsi ilə məşğul olur, beynəlxalq coğrafiya konqreslərini çağırır və s.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* International Geographical Union / Union Géographique Internationale
* Urban Geography Commission
Morqan Friman

**Morqan Friman** () — ABŞ aktyoru. Friman 2005-ci ildə "Milyon dollarlıq gözəlçə" filmiylə Ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Oskar mükafatını qazandı. "Xanım Daisy'nin sürücüsü", "Şouşenkdən qaçış", "Məğlubedilməz" filmləri ilə Oskar mükafatına namizəd oldu. O həm də Qızıl qlobus və Ekran Aktyorları Dərnəyi mükafatının sahibi oldu.

## Həyatı
Özündən böyük üç bacı-qardaşı var. Uşaq ikən nənəsinin yanına, Carleston, Missisipiyə göndərildi. Friman ilk səhnəyə çıxışını 9 yaşında, bir məktəb tədbirində gerçəkləşdirdi.

## Filmləri
Məşhur kinoaktyor Morqan Friman *The Human Factor* adlı yeni filmdə, Cənubi Afrika Respublikasının keçmiş dövlət başçısı Nelson Mandelanın rolunu oynayır. Frimanın şirkəti "Revelations Entertainment" tərəfindən çəkiləcək filmin senarisini Cənubi Afrikalı yazıçı Antoni Pekham yazmışdır.

Oskar mükafatçısı olan aktyor Morqan Friman, keçən il Cənubi Afrika Respublikasına gedərək proekti Mandela ilə məsləhətləşdiyini deyərək, bu gün 88 yaşında olan Mandelanı canlandırmaq onun üçün çox fəxr olduğunu bildirmişdir.

Filmdə Mandelanın 1995-ci ildə ölkəsinin ev sahibliyi etdiyi "Reqbi" dünya çempionatı ərəfəsində qara dərililər və ağ dərililər arasında sülh olması cağrışı etməsi haqda olacaq. Qara dərililərin haqları üçün mücadilə edən və həyatının böyük hissəsini həpsxanalarda keçirən Nelson Mandela, Cənubi Afrika Respublikasında seçki yolu ilə ilk dəfə olaraq hakimiyyətə gələn qara dərili prezidenti idi.

## Filmoqrafiya
* Xanım Deyzinin sürücüsü (1989)
* Bağışlanılmayan (1992)
* Şouşenkdən qaçış (1994)
* Yeddi (1995)
* Qızları öp (1997)
* Hörümçək gəldi (2001)
* Qüdrətli Brüs (2003)
* Milyon dollarlıq gözəlçə (2004)
* Betmen başlayır (2005)
* Qüdrətli Evan (2007)
* Qara cəngavər (2008)
* Oblivion (2013)
* Yalan illuziyası (2013)
* Sonuncu Veqas (2013)
* Lüsi (2014)
* Sürətlənmə (2015)
* Yalan illüziyası 2 (2016)
* Alfa (2018)
* Şelkunçik və dörd krallıq (2018)

## Aldığı mükafatlar
* 1987-ci il — "Oskar" mükafatına namizəd — "Street Smart" filmi,
* 1989-cu il — "Oskar" mükafatına namizəd — "Driving Miss Daisy" filmi,
* 1994-cü il — "Oskar" mükafatına namizəd — "Şousenkdən qaçış" filmi,
* 2003-cü il — Karlovi-vari Beynəlxalq Kino Festivalı — "Crystal Globe" mükafatı,
* 2005-ci il — "Oskar" mükafatı — "Million Dollar Baby" filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsmayıl xan Xoyski

**İsmayıl xan Xoyski** () — Sonuncu Şəki xanı.

## Həyatı
Atası Cəfərqulu xanın ölümündən sonra Şəkidə hakimiyyətə başladı və Çar Aleksandrın 22 may (Yuli təqvimi ilə: 10 may) 1815-ci il tarixli fərmanı ilə rəsmi şəkildə Şəki xanı kimi təsdiqləndi. Lakin o, Rus hakimiyyət dairələrinin ümidlərini doğrultmamışdı. Yüksək çinli Rus məmurlarının öz aralarındakı raportlarında İsmayıl xanı hətta "великий дурак" da adlandırmışdılar. Nəhayət, İsmayıl xan xəstələndi və bir həftəlik yataq vəziyyətindən sonra 5 avqust (Yuli təqvimi ilə: 24 iyul) 1819-cu ildə öldü. Belə bir fürsət gözləyən ruslar isə onun oğul varisinin olmamasını bəhanə edərək Şəki xanlığının ləğv edildiyini və yerində Şəki əyalətinin yaradıldığını elan etdilər. Şamaxı xanı Mustafa xan o vaxt iddia etmişdir ki İsmayıl xanı ruslar öldürüblər. Ruslar isə öz növbələrində onun, bacısı Sara bəyim tərəfindən zəhərlənməsindən şübhələndiklərini bildirirdilər.

Şəki xanlığının ləğv edilməsindən az sonra, ruslar mərhum xanın qohum-əqrəbasının bir qisminə illik təqaüd kəsdilər. Məsələn, "Kiçik ağa" ləğəbi ilə tanınan əmisi oğlu Kəlbəli bəyə əvvəl 1300, sonra isə 2300; Kəlbəli bəyin anası Səltənət bəyimə 1200 manat və s. Lakin bununla yanaşı, həm də onlara Nuxanı tərk etmək "məsləhət" görüldü.

İsmayıl xanın ölümündən sonra əmisi oğlu Kəlbəli bəy rus hakimiyyət dairələrinə rəsmən müraciət edərək mərhumun nəşinin Kərbəlaya aparılması üçün təşkilati köməklik göstərilməsini istəmişdir.

İsmayıl xanın arvadı Şəkinin yerli xanlarından olan Məhəmməd Həsən xanın qızı Tuti ağa idi. Tüti ağa İsmayıl xanın 2 qızının anasıdır və bu qızlardan biri isə İsmayıl xanın ölümündən bir-neçə gün sonra dünyaya gəlmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Aydın Məmmədov. Fətəli xan Xoyskinin əsli nəcabətinə dair faktlar, "Elm" qəzeti, 4 oktyabr, 2002-ci il.

## Ədəbiyyat
* Şəki Ensiklopediyasında — İsmayıl xan Xoyski məqaləsi

## Xarici keçidlər
Aydın Məmmədov. Fətəli xan Xoyskinin əsli nəcabətinə dair faktlar
Corc Kluni

**Corc Timoti Kluni** (; ) — Amerika aktyoru. 2025-ci il dekabr ayında Corc Kluni Fransa vətəndaşlığını alıb.

## Həyatı
Uşaqlıqdan Corc Kluni yaradıcı ailədə böyüyür. Onun atası televiziyada çalışır və özünün şəxsi "Şou Nika Kluni" proqramını aparır. Buna görə də Corc artıq 5 yaşında teleekranlara çıxır, reklam çarxlarında çəkilir. Aktyor ilk əvvəl idmanla məşğul olur. Onun maraqlandığı idman növü beysbol olur və o, Cincinnati Reds komandasının üzvü olur. Ancaq o bu sahədə uğur əldə edə bilmir və tezliklə bu sənəti tərk edir. Şimali Ketukki Universitetinə daxil olan Corc oxumaq əvəzinə, ən çox dostları ilə vaxt keçirir və elə buna görə də 3 il birinci kursda qalır. Lakin burada da sona qədər qərar tutmur. Əmisioğlu onu filmdə oynamağa dəvət edir, o da razılaşır. Ancaq film ekranlara çıxmır. Corc Kluni bu dəvətdən sonra şou-biznesdə qalmağa və Hollivudda aktyorluq fəaliyyətinə başlamağa qəti qərar verir. Bir müddət ayaqqabı, siqaret satmaqla məşğul olduqdan sonra o, yığdığı pullarla Los-Ancelesə yolda düşür. O, bir neçə seriallarda, bir neçə filmin çəkilişlərində rol alır. Aktyorun ən uğurlu işi "Təcili yardım maşını" serialının ekranlara çıxışı olur. Film ABŞ və daha bir neçə ölkələrdə yayımlanır.

Bu çəkilişdən sonra aktyora bir-birinin ardınca, ardı-arası kəsilməyən təkliflər gəlir, 1996-cı ildə "Qürubdan gündoğana qədər", "Bir gözəl gün" filmləri çəkilir. 1997-ci ildə o uşaqların sevimli qəhrəmanı Betmenı canlandıran 4 seriyalı filmə çəkilir. Film istənilən uğuru əldə etməsə də, o, tamaşaçıların diqqəti və tənqidləri ilə yetərincə üzləşir. O bir neçə başqa "Sülh yaradan", "Nəzərdən uzaq", "Nazik, qırmızı xətt" və başqa filmlərdə unudulmaz obrazlar yaradır.

## Şəxsi həyatı
Corc Kluni yaraşıqlı olduğundan şəxsi onun həyatında bir neçə sevdiyi qadın olub. O uzun müddət aktrisa Kelli Preston ilə görüşür. Daha sonra onun sevgililəri içərisində Codi Fosterin bacısı Didi, Deniz Krosbi, Kimberli Rassel və başqaları olur. Aktyorun hal-hazırda başı qarışıqdır. O bir neçə dəfə məhkəməyə müraciət edib. Onun müraciətinə səbəb aktyorun adından istifadə edilməsi olub. Belə ki, 3 fırıldaqçı sən demə öz paltarlarının markasına aktyorun adını veriblər. Hər yerdə Corc Kluni ilə tanış olduqlarını və əməkdaşlıq etdiklərini bildiriblər. Bu isə aktyoru əsəbiləşdirib və o məhkəməyə müraciət edib. 2011–2013-cü illərdə Steysi Keyblerlə münasibətdə olub.

Livan əsilli vəkil Əməl Kluni həyat yoldaşıdır.2 uşağı var.

## Filmoqrafiya
* Təcili yardım (1994)
* Hardasan ay qardaş? (2000)
* Misilsiz cənab Foks (2009)
* Yerin cazibəsi (2013)
* Yaşasın Sezar! (2016)

## İstinadlar
Balkariya

**Balkariya** - Balkarların Mərkəzi Qafqaz dağları və vadilərində yaşadığı tarixi əyaələt və müasir dövrdə Rusiya Federasiyasının tərkibində olan Kabardin-Balkar Muxtar Respublikasının cənubi və qərbi hissələrini əhatə edən ərazidir. Şimali Qafqazın Terek çayının mənsəbinə aid olan Baksan, Malka, Çexem və Çerek çayları Balkariyadan keçir. Şimali Qafqazın bütün beşminlikləri (yüksəkliyi 5000 metrdən yüksək olan zirvələr) Balkariyada yerləşir. Bunlar sırası ilə Elbrus (balkarlar bu dağa Mingi-Tau deyirlər), Dıx-tau, Koşan-tau, Cəngi-tau və digər zirvələrdir. Qafqazın ən böyük buzlaqları Azau, Teraskol, İtkolŞ Çeget və 12 kilometr uzunluğunda olan Bezengi divarı (Qafqaz silsiləsinin ən yüksək hissəsi) də Balkariyada yerləşir. 

## Xarici keçidlər
* Balkariya. Tarixi məqalə.
* Balkariya və Kabarda arasında olan torpaq mübahisələrinin tarixinə dair məqalə 
* Tarix. Kabardin-Balkar Respublikası 
* Tarix 

## Həmçinin bax
* Balkarlar
* Kabardin Balkar Respublikası

## İstinadlar
İnqressiya

**İnqressiya** ( – daxil olma) — dəniz səviyyəsinin qalxması və ya sahil boyu qurunun çökməsi nəticəsində dəniz sularının sahilinin alçaq yerlərini basması hadisəsidir. İnqressiya nəticəsində girintili-çıxıntılı sahil xətti ilə xarakterizə olunan iqressiya tipli sahil əmələ gəlir.

## Mənbə
Lonqthan Beynəlxalq Hava Limanı

**Lonqthan Hava Limanı** () — Vyetnamda, Lonqthan rayonunda (Donqnay əyaləti), Hoşimin şəhərindən 40&nbsp;kilometr şimal-şərqdə yerləşən beynəlxalq hava limanı.

Hava limanının tikintisinə 2015-ci ilin ortalarında başlanması planlaşdırılır. Liman illik 100 milyon sərnişini qəbul etmək imkanlarına malik olacaq.

## Xarici keçidlər
* Southern Airports Corporation

## Həmçinin bax
* Donqhoy Hava Limanı