open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kılıçdaroğlu doktrinası

**Kılıçdaroğlu Doktrinası,** 2010-cı ildən etibarən 33-cü Cumhuriyyət Hərəkatı Partiyası Adi Konqresində genel başkan seçilməklə birlikdə Türkiyənin əsas müxalifət lideri olan Kemal Kılıçdaroğlu'nun siyasi idealları və gündəmi üçün istifadə olunan bir terminologiyadır. Kılıçdaroğlu Doktrini'nin əsası, Ərdoğanizm'in kutuplaşma strategiyasını etkisiz etməyə yönlənmişdir. 

## Formalaşması
Doktrin, son illərdə Türkiyənin otoritarlaşmasına qarşı, dərəcələndirilərək inşa edilən CHP lideri Kılıçdaroğlu tərəfindən inkişaf etdirilən bir strategiya olaraq tanımlanır. Kılıçdaroğlu doktrini, Ərdoğanizm kimi ən böyük rakibi ilə qarşılaşdırıldığında, Kılıçdaroğlu doktrini, Kılıçdaroğluçuluk deyil, şəxs əsaslı bir bağlılığı ifadə etmir. Kılıçdaroğlu tərəfindən ortaya qoyulan və toplumda geniş bir dəstək tapmış mübarizə strategiyası kimi qiymətləndirilir.

Bu doktrinin formasyonunda ilk mərhələnin 2017-ci il hərbi referendumuna gedən proses olduğu qeyd olunur. 2016-cı ilin sonunda Milli Məclisə təqdim edilən anayasa dəyişikliyi paketi Türkiyədə parlamentar sistem dövrünü sona çatdırır və dünyadakı prezident idarəetmələrindən tamamilə fərqli bir idarəetmə modelini öngörürdü. AK Parti və MHP-nin belə bir sistemi referendumda qəbul etdirə bilmək üçün tapdıqları formulu, halk oylamasını AK Parti-CHP mübarizəsinə çevirmək olduğu iddia edilir. Buna qarşı Kılıçdaroğlu liderliyində CHP, özü daxil olmaqla, geniş qapalı muhalif qüvvələrlə güclü bir birlik yaratdı. Bu birliyə kutuplaşmaya qarşı bir söz eşlik etdi.

Referandumdan sonra CHP İstanbul milletvekili Enis Berberoğlu'nun həbs olunması, doktrinin formalaşmasındakı ikinci döngüdən tutulur. Bu addımlardan sonra Kılıçdaroğlu, 25 gün davam edən Adalet Yürüyüşünü başlatdı. Bu yürüyüş, Türkiyənin yaxın tarixindəki ən böyük cəmiyyət hərəkətlərindən biri kimi tanınır. Yürüyüşün məqsədi, "İktidarın təzyiq siyasətinin qarşısında xalqın çarəsiz olmadığını, demokratik cəsarətin insanları necə sürüklədiyini bütün dünyaya göstərmək" olaraq göstərilir. Adalet Yürüyüşü ilə adalet və hüququ sahiplənmə, yeni dövrün seçim kampaniyalarının əsas ayrım xəttinə çevrildi. Yürüyüşün sonunda Maltepe Meydanında Kılıçdaroğlu tərəfindən gündəmə gətirilən məsələlər, bu mərhələdən sonrakı yol xəritəsini və məqsədlərini müəyyənləşdirdi.

## həmçinin bax

* Ərdoğanlıq
* Millət Alyansı

## Mənbə
İkinci Cenevrə Konvensiyası

**İkinci Cenevrə Konvensiyası** — Dənizdəki silahlı qüvvələrin yaralı, xəstə və gəmi qəzasına uğramış üzvlərinin vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı 12 avqust 1949-cu ildə qəbul edilmiş, dörd Cenevrə Konvensiyasından ikincisi. Sənəd 1907-ci il Haaqa Konvensiyasını əvəz etmiş və Birinci Cenevrə Konvensiyasının əsas qoruyucu rejimini dənizdə aparılan silahlı mübarizəyə uyğunlaşdırmışdır.
## Məzmunu

Saziş 63 maddədən ibarətdir. Müqavilənin ən əhəmiyyətli müddəaları aşağıdakılardır:
* 12-ci və 18-ci maddələr bütün tərəflərdən yaralıları, xəstələri və gəmi qəzasına uğrayanları qorumağı və onlara qulluq etməyi tələb edir.
* 14-cü maddəyə əsasən, hərbi gəmi xəstəxana gəmisinin tibbi heyətini ələ keçirə bilməsə də, yaralıları, xəstələri və gəmi qəzasına uğramış şəxsləri hərbi əsir kimi saxlaya bilər.
* 21-ci maddə yaralıların, xəstələrin və gəmi qəzasına uğrayanların götürülməsi və onlara qulluq edilməsi üçün neytral gəmilərə müraciət etməyə icazə verir. Bu maddəyə görə neytral gəmilər ələ keçirilə bilməz.
* 36-cı və 37-ci maddələr döyüş gəmisində xidmət edən dini və tibbi heyəti qoruyur.
* 22-ci maddədə qeyd edilir ki, xəstəxana gəmiləri heç bir hərbi məqsəd üçün istifadə edilə bilməz və humanitar missiyasına görə onlara hücum və ya belə gəmilərin ələ keçirilməsi qadağandır.

Hazırda ikinci saziş və digər üç sənəd də daxil olmaqla, 1949-cu il Cenevrə konvensiyalarının 196 iştirakçısı var.

## Həmçinin bax
* Cenevrə konvensiyaları
* Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi
* Beynəlxalq humanitar hüquq
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İkinci Haaqa Sülh Konfransının Yekun Aktı, 18 oktyabr 1907-ci il
Petra Brockova

** Petra Brockova ** () — slovak aktrisası və ayaqüstü komediyaçıdır. O, altı OTO Mükafatının sahibidir.

## Təhsil və teatr

Bratislava İncəsənət Universitetində kukla sənəti üzrə təhsil alıb. Sonra Böyük Britaniyada və daha sonra iki il Milanda "Teatro laboraotrio mangiafuoco" teatrında işləyib. Slovakiyaya qayıtdıqdan sonra Bratislavadakı "GUnaGU" teatrının əsas üzvlərindən birinə çevrilib, Studio L+S-də işləyib, "Nova scena", "Aréna" teatrları ilə əməkdaşlıq edir.

## Mükafatlar və nominasiyalar

## Filmoqrafiya
* 2004: S.O.S.
* 2008: Musiqi, (Milada Bučičová)
* 2009: Partiya
* 2011: Marmot atın (Sandra Bojova)
* 2014: Peephole (Gabriela Kurejová)
* 2014: Bufet
* 2015 – 2022: Horná Dolná (Erika Bednáriková)
* 2017: Cuky Luky Filmi (Cecília Kováčová / Cuky)
* 2017: Emoji Filmi
* 2021: Cənab Professor (Barbara)
* 2023: Dunay, xidmətinizdədir (Anna Urbanová)
* 2023: Etibarsızdır

## İstinadlar
Mədəniyyət Nazirliyi (Slovakiya)

** Mədəniyyət Nazirliyi (Slovakiya) ** () — mədəniyyət məsələləri üzrə Slovakiyada dövlət idarəsinin mərkəzi orqanı.

## Nazirliyin fəaliyyət sahəsi

* Rəsmi dil
* Abidələrin, mədəni irsin və kitabxanaların mühafizəsi
* İncəsənət
* Müəllif hüququ və müəllif hüququ ilə birbaşa əlaqəli hüquqlar
* Təhsil fəaliyyəti və xalq yaradıcılığı
* milli azlıqların mədəniyyətlərinin inkişafına dəstək
* Xaricdə yaşayan slovakların mədəniyyətinin inkişafına dəstək
* Slovakiyadan kənarda Slovak mədəniyyətinin təqdimatı
* Kilsə və dini təşkilatlarla əlaqələr
* Kütləvi informasiya vasitələri və audiovizual məlumatlar.

## Mədəniyyət naziri

Mədəniyyət Nazirliyi Slovakiyanın Baş nazirinin təklifi ilə Slovakiya Prezidenti tərəfindən təyin edilən Mədəniyyət Naziri tərəfindən idarə olunur və onun fəaliyyətinə cavabdehdir. 2023-cü il mayın 15-dən etibarən Slovakiyanın mədəniyyət naziri vəzifəsini Silvia Qrontsovadır.

## Mədəniyyət Nazirliyinin dövlət katibi

Mədəniyyət naziri olmadığı müddətdə hüquq və vəzifələri çərçivəsində dövlət katibi tərəfindən təmsil olunur. Digər hallarda nazir dövlət katibinə hüquq və vəzifələri çərçivəsində onu təmsil etmək səlahiyyəti də verə bilər. Dövlət katibi hökumətin iclasında naziri təmsil edərkən məsləhətçi səsə malikdir. Dövlət katibi mədəniyyət nazirinin təqdimatı ilə hökumət tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilir. 2020-ci ildə keçirilən parlament seçkilərindən sonra nazirlikdə iki dövlət katibi - Radoslav Kutaş (siyasi mənsubiyyəti yoxdur) və Vladimir Dolinay (xalq partiyasının namizədi üçün) çalışıblar. 2020-ci il iyulun 1-dən vəzifədə olan dövlət katibi Dolinay 25 iyul 2020-ci ildə yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində faciəvi şəkildə dünyasını dəyişib. 21 oktyabr 2020-ci ildə özünü milli azlıqların mədəniyyətinə həsr etmək istəyən Zuzana Kumanova yerini keçdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Slovakiya Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin rəsmi saytı
Landkreuzer P. 1000 Ratte

**Landkreuzer P. 1000 Ratte** (Rat), İkinci Dünya müharibəsi zamanı faşist Almaniyasının ordusu olan Wehrmacht tərəfindən istifadə üçün nəzərdə tutulmuş super ağır tankdır. 1942-ci ildə Adolf Hitlerin təsdiqi ilə Krupp şirkəti ilə birlikdə hazırlanan tank layihəsi 1943-cü ildə Albert Speer tərəfindən ləğv edilmiş və bir daha tamamlana bilinməmişdir. Ümumilikdə 1800 ton olması planlaşdırılan tank Almanların indiyə qədər istehsal etdiyi ən ağır tank olan Panzer VIII Maus tankından on qat daha ağır idi. Əgər istehsal edilsəydi, dünya tarixinin ən ağır tankı olardı. Rəngli rəsm-1 Rəngli rəsm-2

Əsas silah olaraq qülləsində istifadə olunacaq iki ədəd 280&nbsp;mm-lik top Gneisenau sinifli döyüş gəmilərində istifadə edilmişdir. Layihə  ləğv edilməmişdən əvvəl istehsal edilən böyük qüllə daha sonra Norveçdəki sahil mühafizə istehkamına quraşdırılmışdır. Lakin onun harada olduğunu tapmaq mümkün olmamışdır. Digər silahları bir ədəd 128&nbsp;mm-lik top, 8 ədəd 20&nbsp;mm-lik Flak 38 zenit silahı və iki ədəd 15&nbsp;mm-lik Mauzer 151/15 pulemyotu olmalı idi.

Tankın hərəkəti biri 8500 at gücü hasil edə bilən iki ədəd MAN V12Z32/44 24 silindrli dəniz dizel mühərriki və ya hər biri 2000 at gücü hasil edə bilən 8 ədəd Daimler-Benz MB501 20 silindrli digər bir dəniz dizel mühərriki ilə təmin edilməli idi. Hər iki variantda da, ümumilikdə 16.000 at gücü təmin ediləcəkdi.

Daha ağır P. 1500 "Monster" özüyeriyən haubitsa layihəsi ilə paralel olaraq, hələ hər iki layihə çox erkən mərhələdə olarkən ləğv edilmişdir. Lakin təhlükəli Schwerer Gustav (və ya Dora) 800&nbsp;mm-lik topu istehsal edilmişdir.

Hər nə qədər ölçüləri ilə dəhşətli görünsə də, bu tankın bir çox mənfi cəhətləri mövcud idi. Məsələn, bu boyda tankın keçə biləcəyi hər hansısa bir körpü mövcud deyildi. Yolda mövcud deyildi. Ağırlığına görə ərazidə hərəkət etməsi də çox çətin olacaqdı. Onun sürəti də çox aşağı idi. Ərazi şəraitində, məsələn, çayı keçmək üçün belə təbii yol tapmalı idi. Bu da öz növbəsində, tank üçün əlavə vaxt itkisi idi. Bu ölçülərdə olan bir nəqliyyat vasitəsi hər nə qədər kamuflyaj edilmiş olsa da, düşmən təyyarələri üçün asan hədəf olacaqdı. Ona görə də sığınacağa ehtiyacı var idi. Onun həm də düşmən piyadalarına qarşı lazımi müdafiəsi yox idi.

## Xarici linklər

* German site with a scale model 
* German site with data sheet
* An article about the Ratte tank
Landkreuzer P. 1500 Monster

**Landkreuzer P. 1500 Monster**, İkinci Dünya müharibəsi zamanı Almaniya tərəfindən hazırlanmış super ağır artilleriyadır. Bu, Alman tank dizaynlarının ən ekstremal nümunəsidir.

## Dizayn
23 iyun 1942-ci ildə Almaniyanın Silah Nazirliyi 1000 tonluq Landkreuzer P. 1000 Ratte layihəsini təklif etmişdir. Adolf Hitler layihə ilə şəxsən maraqlanaraq layihənin həyata keçməsinə icazə vermişdir. Həmin ilin dekabrında Krupp firması 1500 tonluq P. 1500 Monster üçün öz təklifini hazırlamışdır. 1943-cü ildə Silahlanma Naziri Albert Speer hər iki layihəni də ləğv etmişdir.

## Məqsəd
Bu "quru kreyseri" həmçinin yenə də Krupp şirkəti tərəfindən hazırlanmış və dünyanın ən böyük 800&nbsp;mm-lik topu olan *[[Schwerer Gustav]]* üçün nəzərdə tutulmuş özüyeriyən platforma kimi hazırlanmışdır. Schwerer Gustav artilleriyasının 37&nbsp;km uzağa atıla bilən 7 tonluq mərmiləri ağır istehkamları dağıtmaq üçün istifadə olunurdu.

Əgər bu tankın hazırlanması başa çatdırıla bilinsəydi, Panzer VIII Maus-u (indiyə qədər istehsal edilmiş ən böyük tank modeli) çox ötmüş olardı. Landkreuzer P. 1000 Ratte dizaynına görə də olduqca çox böyük bir texnika olan (onu yaradılması ehtimalı qətiyyən qeyri-mümkün idi) bu tank, əgər kifayət qədər hərəkət gücünə malik olsaydı belə, o, maksimum 10-15 km/saat sürətə çata bilərdi.

Ölçüləri ilə olduqca qorxulu görünsə də, bu quru kreyserinin bir çox mənfi cəhətləri var idi. Məsələn, bu boyda texnikanın keçə biləcəyi bircə dənə olsa belə, körpü yox idi. Yol da, yox idi. Ağırlığına görə onun olduğu ərazidə belə hərəkət etməsi qeyri-mümkün idi. Onun sürəti də çox aşağı idi. Ərazi şəraitində, məsələn, çayı keçmək üçün belə təbii yol tapmalı idi. Bu, texnika üçün əlavə vaxt itkisi idi. Bu ölçülərdə bir texnika hər nə qədər kamuflyaj edilmiş olsa da, düşmən təyyarələri üçün asan hədəf olardı. Ona görə də sığınacağa ehtiyacı var idi. Bu nəhənglikdə ölçülərə malik olan texnika inşa edilsəydi belə, işə yaramayacağı açıq-aşkar görünürdü.

## Xarici linklər

* German site with tentative vehicle stats
* Article about the 1000/1500 series
Kambizin itmiş ordusu

**Kambizin itmiş ordusu** — e.ə. 524-cü ildə Qərb səhrasında baş verən qum fırtınasında yoxa çıxan 50,000 nəfərlik əfsanəvi İran ordusu.

## Zəmin
Herodotun yazdıqlarına görə, II Kambiz Sivə vahəsində yerləşən Amon məbədini təhdid etmək üçün ora bir ordu göndərmişdi. 50,000 nəfərlik ordu səhranın yarı yolunda idi ki, böyük bir qum fırtınası onların hamısını məhv etdi. Ordudan heç bir qalıq və ya iz tapılmamışdı.

Bir çox misirşünas bu hekayəni apokrif hesab etsə də, insanlar illərdir əsgərlərin qalıqlarını axtarırlar. Onlara qraf Laslo Almaşi ("*[[İngilis pasiyent]]*" romanının ona əsaslanmışdır) və müasir geoloq Tom Braun daxildir. 1933-cü ilin yanvarında Ord Çarlz Vinqeyt Misirin o vaxtlar Liviya səhrası kimi tanınan Qərb səhrasında uğursuz axtarışlar aparmışdır.

## Populyar mədəniyyətdə
"*[[Assassin's Creed Origins]]*" oyununda Kambizin ordusunun itkin düşmüş hissəsi bir alim tərəfindən Karanisin şimalında tapılır, lakin Kleopatra ilə Ptolemey arasında baş verən vətəndaş müharibəsi səbəbilə arxeoloji qazıntılar dayandırılır və onun yeri yenidən unudulur.

V.E. Cons bu hadisədən "*Biqls cənuba uçur*" adlı romanında istifadə etmişdir. Biqls və onun yoldaşları ordunun qalıqlarını axtarırlar və bir neçə mumiyalanmış döyüşçü tapırlar. Həmçinin, Liviya səhrasındakı bir oazisdə hələ də yaşayan fars əsgərlərinin nəslindən olan insanlarla qarşılaşırlar.

## İstinadlar
Panzer IX/Panzer X

**Panzerkampfwagen IX** və **Panzerkampfwagen X,** Nasist Almaniyasının ordusu olan Wehrmacht üçün **Panzerkampfwagen** Zirehli sinfində müasir tanklar hazırlamağı hədəfləyən lakin yalnız nəzəri olaraq qalan, bir layihədir. 1946-1947-ci illərdə istismara verilməsi planlaşdırılan texnikalar müharibəyə çatdırıla bilinmədi.

Texnikalar yalnız proyekt kimi qalmışdır. İki layihə ilə də əlaqədar olan heç bir layihə tapılmamışdır.

PzKpfw X Maus tankından daha geniş, lakin daha balaca idi. Tankın əsas silahı kimi 88mm-lik və ya 128&nbsp;mm-lik top nəzərdə tutulmuşdur. Hər iki dizaynda da çox böyük dəyişikliklər həyata keçirilmişdir. Bu dəyişikliklər bu gün belə istifadə olunur. Rəngli Rəsm
Solo Display Team

**Solo Display Team** — Niderland Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. *F-16 Solo Display Team*, *AH-64D Apache Solo Display Team* və *PC-7 Solo Display Team*-dən ibarətdir.

## F-16 Solo Display Team
Komandanın dübütü 1979-cu ilə təsadüf edib. Komandanın vahid rəng sxemi mövcud deyildi. Ən son istifadə etdiyi narıncı dizayn 2009-cu ildən istifadə olunmağa başlamışdı. 2018-ci ilin 17 dekabr tarixində F-16 Solo Display Team-in daimi olaraq ləğv edildiyi elan edildi. Maddi və heyət çatışmazlığı səbəbindən komanda artıq 2015-ci ildən fəaliyyətsiz idi.

## AH-64D Apache Solo Display Team
Komanda 2002-ci ildə öz aviabazasında keçirilən hava şousunda birdəfəlik iştirak etmək üçün yaradılmışdı. Bununla belə, komanda sonrakı illərdə də hava şoularında çıxış etməyə davam etdi və 2005-ci ilin iyulunda Böyük Britaniyanın Qlosterşir əyalətində keçirilən Royal International Air Tattoo-da "*Sir Duqlas Bader Trophy*" mükafatını qazandı. Apache Solo Display Team 2005 və 2009-cu illər arasında fəaliyyətsiz idi, lakin 2010-cu ildə yenidən uçuşlar həyata keçirməyə başladı.

## PC-7 Solo Display Team
PC-7 Solo Display Komandası Hollandiyanın Şimali Brabant əyalətindəki Woensdrecht aviabazasında mərkəzləşib. Komanda pilot, iki təlimatçı və yer heyətindən ibarətdir. PC-7 Solo Display Team, F-16 Solo Display Team-dən fərqli olaraq, biri əsas, digəri ehtiyat kimi fəaliyyət göstərən iki təyyarəyə malikdir. Komanda 1995-ci ildə yaradılıb və Avropada hava şoularında çıxış edir. Təyyarə üçün istifadə edilən rəng sxemi əsasən qara rəngdədir, gövdə və quyruq boyunca tək sarı xətt var. Sarı xətt qanadların alt və üst hissəsində təkrarlanır. Hazır komanda uçuşlar həyata keçirmir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yevgeniya Mixaylova

**Yevgeniya Mixaylova** () — Rusiya dövlət və ictimai xadimi, təhsil təşkilatçısı, müəllim, Rusiya Təhsil Akademiyasının akademiki (2015). M. K. Ammosov adına Şimal-Şərq Federal Universitetinin prezidenti (2019-cu ildən). Pedaqoji elmlər doktoru, professor.

2007–2010-cu illərdə — Saxa Respublikasının (Yakutiya) vitse-prezidenti, 2010–2019-cu illərdə — M. K. Ammosov adına Şimal-Şərq Federal Universitetinin rektoru.

## Bioqrafiya
Yakut Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirib (1972). 1972–1983-cü illərdə Yakut MSSR-in müxtəlif məktəblərində riyaziyyat müəllimi işləyib. 1983-cü ildə Yakutskda 20 saylı orta məktəbdə tərbiyə işinin təşkilatçısı işləyib.

1983–1988-ci illərdə — Yakutskda Yaroslavl regional xalq təhsili şöbəsinin müfəttişi, müdiri olur.

1988–1996-cı illərdə — Yakut Şəhər Xalq Təhsili İdarəsinin rəis müavini, müdiri, Şəhər Təhsil Şöbəsinin müdiri, Saxa Respublikası (Yakutiya) təhsil nazirinin müavini işləyir. 1996-cı ildə Moskva Psixologiya İnstitutunu bitirmiş və psixologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir ("Yeniyetməlik dövrünə keçid dövründə məsuliyyətin inkişafının psixoloji xüsusiyyətləri").

1997–2002-ci illərdə — Saxa Respublikasının (Yakutiya) təhsil naziri olur. Pedaqoji elmlər doktoru (2000, "Region təhsil sistemində təhsilin keyfiyyətinin monitorinqinin nəzəriyyəsi və təcrübəsi" dissertasiyası) adını alır.

2000-ci ildə Rusiya Federasiyasının əməkdar müəllimi, 2001-ci ildə Saxa Respublikasının (Yakutiya) fəxri vətəndaşı adına layiq görülüb.

2003–2007-ci illərdə — Saxa Respublikası (Yakutiya) Hökuməti sədrinin müavini olur. 2007–2010-cu illərdə — Saxa Respublikasının (Yakutiya) vitse-prezidenti vəzifəsimni icra edir.

Rusiya Federasiyası Hökumətinin 9 aprel 2010-cu il tarixli 512-r nömrəli qərarı ilə Yevgeniya İsaevna Mixaylova M. K. Ammosov adına Şimal-Şərq Federal Universitetinin rektoru təyin edilmişdir. O, 2010-cu il iyunun 9-da Saxa Respublikası (Yakutiya) Dövlət Məclisinin (Yakutiya) vitse-prezidentinin səlahiyyətlərinə xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilən Saxa Respublikası Dövlət Məclisinin (İl Tumen) sessiyasından sonra vəzifəyə başlayıb.

2011-ci ildə Rusiya Təhsil Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. 2015-ci ildə Rusiya Təhsil Akademiyasının (peşə təhsili kafedrasında) akademiki seçilmişdir.

2019-cu ildən M. K. Ammosov adına Şimal-Şərq Federal Universitetinin prezidenti olur.

Ailəlidir, dörd övladı var.

## Mükafatlar və adlar
Petrovski Elmlər Akademiyasının akademiki.

RSFSR xalq maarifi əlaçısı (1990).

Rusiya Federasiyasının əməkdar müəllimi (2000).

Saxa Respublikasının (Yakutiya) fəxri vətəndaşı (2001).

"Azad Rusiyanın müdafiəçisi" medalı (1993).

SSRİ Təhsil Nazirliyinin fəxri diplomu (1983).

IV dərəcəli Vətənə xidmətə görə ordeni (2010).

2020 — Şərəf ordeni (14.10.2020) — elmi və pedaqoji fəaliyyətdə böyük xidmətlərinə, ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasına və uzun illər vicdanlı əməyinə görə.

## İstinadlar
Aleksandra Ovçinnikova

**Aleksandra Ovçinnikova** () — Sovet partiya və dövlət xadimi, Yakut MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri, RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Rəyasət Heyətinin üzvü və sədr müavini (1963–1979).

## Bioqrafiya
25 dekabr 1914-cü ildə Yakut vilayətinin Marxinski ulusunun Tyalikinski nasleqində anadan olmuşdur. 1934-cü ildə yol texnikumunu bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətinə Suntar-Kempendyay yolunun tikintisində başlayıb.

1935-ci ildən 17 il Yakut MSSR Xalq Komissarları Soveti yanında Avtomobil Yolları İdarəsinin aparatında işləyir.

1953-cü ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası yanında Xabarovsk Ali Partiya Məktəbini bitirdikdən sonra Yakut MSSR Nazirlər Sovetinin sərəncamı ilə Nazirlər Sovetinin Yol Təsərrüfatları, Nəqliyyat və Rabitə Qrupunun rəhbəri təyin edilir. Yakut MSSR, sonralar Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Yakutsk Şəhər Komitəsinin sənaye və nəqliyyat şöbəsinin müdiri. Üç il sonra Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası şəhər komitəsinin katibi, sonra ikinci katibi seçilir.

1959-cu ildə Yakut Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirib.

1963-cü il yanvarın 14-də Yakut MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri seçilir. Həmin il martın 15-də vəzifəsinin icrasına başlayıb. Eyni zamanda, o, Rəyasət Heyətinə daxil edilir və RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini təyin edilir.

Aleksandra Ovçinnikova altıncı-doqquzuncu çağırış Yakut Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin deputatı, altıncı-doqquzuncu çağırış RSFSR Ali Sovetinin deputatı, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası XXIII, XXIV və XXV qurultaylarına ümayəndə seçilmişdir.

1980–1991-ci illərdə Aleksandra Ovçinnikova SSRİ Elmlər Akademiyası Sibir Bölməsinin Yakut Elmi Mərkəzinin Dil, Ədəbiyyat və Tarix İnstitutunda əmək fəaliyyətini başa vurub. İnstitutda işləyərkən "Yakut Vilayət Partiya Təşkilatı sənaye istehsalının səmərəliliyinin artırılması uğrunda mübarizədə (1966–1980)" kitabını yazmışdır.

1991-ci ildən təqaüdə çıxıb.

## Mükafatlar
Lenin ordeni (SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 07.10.1979-cu il tarixli Fərmanı).

Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (1971).

3 dəfə "Şərəf Nişanı" ordeni (1957, 1964, 1973).

medallar.

RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Diplomu.

RSFSR-in fəxri yol işçisi.

Yakut MSSR xalq təsərrüfatının əməkdar işçisi.

Saxa Respublikasının (Yakutiya) fəxri vətəndaşı (2002).

Yakutsk şəhərinin fəxri vətəndaşı (1982).

Nyurbinski ulusunun fəxri vətəndaşı.

## İstinadlar
Katsuzo Nişi

**Katsuzo Nişi** (, 1884–1959) ー yapon mühəndisi və Aikido ustası. 1927-ci ildə o, Yaponiyada ilk metro layihəsinin - Tokio metrosunun aparıcı texniki mühəndisi olmuş, həmçinin öz sağlamlıq sistemini yaratmışdır.

## Həyatı
Katsuzo gənc yaşlarından sağlamlığı uğrunda mübarizə aparmağa məcbur olub. Katsuzonun dünyada mövcud olan demək olar ki, bütün sağlamlıq və profilaktik tibb nəzəriyyələrini uzun illər diqqətlə öyrənməsi və sınaqdan keçirməsinin sonradan onun öz müalicə üsullarını yaratması ilə nəticələndi.

Aikido müəllimi kimi Nişi aikido ilə məşğul olanları Sağalma Sistemi ilə tanış etdi. Nəticədə, Qızıl Balıq məşqi (kingyō undō, 金魚運動) kimi müəyyən məşqlər aikidoya daxil edildi və aikido ilə məşğul olanlar öz sağlamlıqlarının qayğısına qalmaq üçün yeni bir yanaşma tətbiq etdilər.

## İstinadlar
Druk-Yul parkı

**Druk Yul Parkı** — Avstriyanın Vyananın cənubundakı 23-cü Liesing rayonunda kiçik bir parkdır. Park Liesinqdə Şpeyzinqer küçələrinin Vitqenşteyn və Rosen Hügel küçələri ilə kəsişməsində yerləşir.

## Tarix və infrastruktur
2007-ci ildə Butan və Avstriya arasındakı sıx dostluğun şərəfləndirilməsi haqqında qərar qəbul edildi. Butan Avstriyanın inkişaf əməkdaşlığı üçün prioritet ölkə olmuşdur. Park Butan Krallığının 100 illiyi münasibətilə salınıb.  2010-cu ildə Avstriya-Butan Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə xoşbəxtlik qülləsi kimi tanınan Çorten, Butan stupa ucaldıldı. 2014-cü ildə HTL Mödling tələbələri yenidən parkda Mani divarını tikdilər. Park 6 aprel 2012-ci ildə Çin, Hindistan səfirləri və Butan Cəmiyyətinin prezidentinin iştirakı ilə açılmışdır. Hindistan, Yaponiya, Kamboca, Monqolustan, Birma, Nepal, Şri-Lanka və Taylandın dostluq cəmiyyətləri də birgə səylərdə iştirak ediblər.

## Qalereya

Wien 23 Druk-Yul-Park a.jpg|Druk Yul Parkının mənzərəsi.
Wien 23 Druk-Yul-Park c.jpg|*Mani Divarı*.
Druk Yul Park 02, Vienna - chörten.jpg|Druk Yul Parkındakı *Çorten*.
Druk Yul Park 06, Vienna - mani wall.jpg|Mani divarındakı yazı.
Wien 23 Druk-Yul-Park g.jpg|Parkda qarşılama lövhəsi.
Druk Yul Park 08, Vienna - birds' bath.jpg|Parkda daş sütun.


## İstinadlar
Kosava qəsri

** Kosava qəsri** — Kosovo, Belarusiyada yerləşən dağılmış neo-qotik qəsr-saray. Əmlak 1821-ci ildə qraf Voytsex Puslovski tərəfindən satın alınmışdır. Voytsex Puslovskidən sonra mülk onun oğlu Vandalin tərəfindən miras qaldı. Tadeusz Kosciuszko bir malikanədə anadan olmuşdur. Qəsrin memarı Franciszek Jaschold idi. Saray 19-cu əsrin sonlarında Vladislav Markoni tərəfindən yenidən qurulmuşdur. 1863-cü ildə Polşa Yanvar üsyanının məğlubiyyətindən sonra mülk Trubetskoy ailəsinə və digər rus aristokratlarına keçdi.
Birinci və İkinci Dünya Müharibələri zamanı bura ciddi ziyan dəyib. Hazırda qəsrdə bərpa işləri gedir.

## İstinadlar
Günay Rzayeva

**Günay Tapdıq qızı Rzayeva** () — Naxçıvan Muxtar Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) (2022-ci ildən).

## Həyatı
Günay Rzayeva 29 yanvar 1990-cı ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub.

## Təhsili
* 2008-ci ildə Naxçıvan Qızlar Liseyini fərqlənmə attestatı ilə bitirmişdir.
* 2008–2013-cü illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin Sosial İdarəetmə və Hüquq fakültəsində Hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ali təhsil almışdır.

## Fəaliyyəti
* 2011–2014-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının İnzibati-İqtisadi Məhkəməsində böyük mütəxəssis-dəftərxana müdiri, 2014–2015-ci illərdə hakim köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.
* 2020–2021-ci illərdə Babək Rayon Məhkəməsində məsləhətçi-məhkəmə iclas katibi vəzifəsində çalışmışdır.
* 2021–2022-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi Aparatının Qanunçuluq və hüquq-mühafizə orqanları ilə iş şöbəsində məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır.
* 16 iyul 2022-ci il tarixdə altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin yeddinci sessiyasında Naxçıvan Muxtar Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) seçilmişdir.

## Mənbə
* Naxçıvan Muxtar Respublikası İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin rəsmi səhifəsi (Ombudsman) — http://ombudsman.nakhchivan.az
* Altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin yeddinci sessiyası keçirilib — https://nnk.gov.az/singleNews?news=82
* Altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin yeddinci sessiyası keçirilib — https://www.azerbaijan-news.az/az/posts/detail/altinci-cagiris-naxcivan-muxtar-respublikasi-ali-meclisinin-yeddinci-sessiyasi-kecirilib-1657998046
* Naxçıvan Muxtar Respublikası İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin rəsmi səhifəsi (Ombudsman) — http://ombudsman.nakhchivan.az/page.php?lang=az&page=35/

## Həmçinin bax
* Naxçıvan Muxtar Respublikası İnsan Hüquqları üzrə müvəkkili
Kasax körpüsü

**Kasax körpüsü** — Əştərək rayonu ərazisində, Kasax çayı üstündə salınmış üçtağlı daş körpüdür.

## Haqqında
Körpünün uzunluğu 17 m, eni 5 m olan bu körpü XVII əsrdə salınmışdır. Körpünün böyük və orta tağları arasında üçkünc formada dalğayaran tikili inşa edilmişdir.  Körpünün yanında görünən digər körpü qalıqları burada qədimdən (bəzi ehtimallara görə XII əsrdən) başqa bir körpünün olduğunu söyləməyə əsas verir. Əştərək və Kasax adlarından göründüyü kimi, bu ərazilər qədimdən Türk-Oğuz boylarının yurdu olmuşdur. Əraziyə ermənilərin kütləvi axını XIX əsrin əvvəllərində başlamışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Qerbi Azerbaycan-biblioqrafiya
Soylan körpüsü

**Soylan körpüsü** — Dərələyəz mahalının Paşalı (19.04.1991-ci ildən — Vayk) rayonunda, Soylan (19.04.1991-ci ildən — Vayk) kəndindən 1 km aralıda, Arpa çayı üstündə körpü.

## Haqqında
Körpü Soylan kəndi yaxınlığında yerləşir. Körpünün XVII yüzilin əvvəllərində çayın bu sahilindən o sahilinə ordu keçirmək üçün azəri türkləri tərəfindən inşa edildiyi ehtimal olunur. Körpünün sağ sahilindən baxanda orta sütunun təqribən 8–9 metrliyində ərəb əlifbası ilə yazılmış kitabə mövcud olmuşdur. Bu kitabəyə əsasən, körpünün tikilmə tarixi XVII əsrə aiddir. Lakin sonralar erməni tədqiqatçıları körpünün adını dəyişərək Vayk adlandırmışlar. Soylan körpüsü, bölgənin mədəni irsinin və tarixi abidələrinin əhəmiyyətini göstərən vacib bir simvoldur. Soylan kəndi qədimdən Türk-Oğuz boylarının anayurdu olmuş, kəndə ilk ermənilər buradakı Azərbaycan türklərinin 1905–1906-cı il soyqırımından sonra köçürülüb gətirilmişlər.

## Memarlıq quruluşu
Daşdan inşa edilmiş körpünün qalıqları bu gün də mövcuddur. Uzunluğu 30 metrə çatan körpünün sağ tərəfi Arpa çayının səthindən 32 metr yüksəklikdə olan sıldırım qayanın üstündə, sol tərəfi isə çayın sol sahilində çay səviyyəsindən 12 m yüksəklikdəki sıldırım qayanın üstündə 13,5×4,5 m ölçüdə daş hörgünün üzərində qərar tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qerbi Azerbaycan-biblioqrafiya
Dəliqanlı tayfası

**Dəliqanlı tayfası** — İran Azərbaycanının Xalxal bölgəsində yaşamış olan tayfalardan biri. 

## Haqqında
Dəliqanlılar Germi, Yengicə, Kivi və Koreş Rüstəm bölgəsindəki 20 kənddə yaşamaqdadırlar. 1932-ci ildə Mahmud Keyhan tərəfindən yazılmış əsərdə onların sayı 400 ailə olaraq təsvir edilir. 1960-cı ildəki hesablamalara görə isə onların sayı 480 nəfər idi. Bu dövrə aid başqa bir qaynaqda isə onların sayı 400 ailə olaraq göstərilir. 1973-cü ilə aid sənəddə isə 200 ailə olaraq göstərilmişdir. 
## Həmçinin bax
* Qaradağ tayfaları

## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Xanlı tayfası

**Xanlı, Xanlu və ya Xalu tayfası** — İranda yaşayan kiçik türk tayfalarından biri.
## Haqqında
Tayfa əsasən Kerman əyalətində yaşamışdır. 1957-ci ilə aid İran ordusu sənədlərinə əsasən tayfa Bərdsir və Masiz ətraflarında yaşamaqda imiş. Bu yerlər Kermanın cənub-qərbində yerləşməkdə idi. Qacarlarla Zəndlər arasında hakimiyyət mübarizəsi gedərkən onlar Lütfəli xan Zəndi Ağa Məhəmməd xan Qacar qarşısında dəstəkləmiş, buna görə də, Ağa Məhəmməd xan qardaşı oğlu və xələfi Fətəli xan Qacara onları tabe otməyi əmr etmişdir. Bərdşiri mühasirəyə alan Fətəli xan əhalinin müqavimət göstərməsinə heyran qalmış, onları məğlub etdikdən sonra da bu heyrətinə və tayfanın cəsarətinə görə xanlarının qızı ilə evlənmişdir. Hakim ailə ilə bu qohumluğuna görə tafyaya *xanlı* deyilməyə başlanmışdır. Xanlı və ya Xanlı deyilən tayfa adı sonradan qısaldılmış və Xalu halına düşmüşdür. Tayfa hal-hazırda qismən oturaq yaşamaqdadır. Tayfanın yaylaqları Sircan şəhristanının  Rabor və Bəft məntəqələrində yerləşir. Qışlaqları isə Bəftin 40 kilometr cənub-şərqində olan Şəst-Ficidə yerləşir.  Onların digər qışlarları isə Ciruft şəhristanının Golaşkerd və Esfendaqa dehistanlıqlarındadır. XX əsrin ortalarında Henri Field onların sayını 50 ailə, İranşəhr 150 ailə olaraq yazır. Şiə olan Xanlılar farscanın təsirinə məruz qalmış şəkildə  türkcə danışırlar.
## Həmçinin bax
* Ağevlilər
* Dəliqanlı tayfası ‎
## İstinadlar

## Mənbə
* 
* 
*
Teodor Kanamine

**Teodor Şiqeru Kanamine** (; ) – yaponəsilli amerikalı briqada generalı. O, ABŞ ordusunun aktiv vəzifədə olan ilk yaponəsilli generalı olmuşdur.

## Həyatı
Teodor Kanamine 29 avqust 1929-cu ildə Kaliforniya ştatının Şimali Hollivud bölgəsində doğulmuşdur. O, "Walt Disney" studiyasının yaxınlığında market işlədən immiqrant yapon ailənin ən böyük uşağı idi. İkinci dünya müharibəsi zamanı ailəsi ilə birlikdə Kaliforniyadan Arkanzas ştatının Cerom qəsəbəsində yerləşən internasiya düşərgəsinə gətirilmişdir.

Müharibədən sonra Omaha texnologiya liseyinə daxil olmuş, liseyin üzgüçülük komandasının kapitanı olmuşdur. 1947–54-cü illərdə ildə Linkolnda yerləşən Nebraska Universitetinə təhsil almış və kriminal psixologiya sahəsində ixtisaslaşmışdır.

### Hərbi xidməti
2-ci leytenant kimi Rezerv Zabitlərin Təlim Korpusunun komissiyasından keçərək Hərbi Polis Korpusuna daxil olmuş və 1955-ci ildə aktiv hərbi xidmətə çağırılmışdır. Əvvəlcə Koreyada xidmət göstərmiş, daha sonra Vyetnam müharibəsinə göndərilmişdir. 1960-cı illərin sonunda ABŞ-ın Sayqon şəhərində yerləşən Hərbi Yardım Komandanlığında işləmişdir. O, Sayqonun təhlükəsizliyindən məsul olan 716-cı hərbi polis batolyonunun komandanı olmuş, 1968-ci ildə Sonqmi qətliamının araşdırılmasında iştirak etmişdir. Pentaqonda fəaliyyət göstərərkən oranj qazını araşdırmışdır. Daha sonra provost marşalı olmuş, Almaniyadakı hərbi polis briqadasının komandiri təyin olunmuşdur. 1976-cı ildə briqada generalı rütbəsinə yüksəlmişdir.

Kanamine 1981-ci ildə təqaüdə çıxmış və ailə ilə Floridaya köçmüşdür. Amerika Qırmızı Xaçının Sent-Lüsi qraflığı üzrə sədri olmuş, burada yerləşən Müqəddəs Ailə Katolik Kilsəsi üçün könüllülük etmişdir.

Kanamine ABŞ ordusunun "Görkəmli xidmətə görə" medalı, iki dəfə "Fəxri legion" ordeni, "Bürünc ulduz" medalı və iki dəfə "Ləyaqətli xidmətə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. Hərbi Polis Korpusu onun adını Şərəf zalına daxil edilmişdir. 2 mart 2023-cü ildə Florida ştatının Neypls şəhərində qızının evində ağ ciyər xərçəngi səbəbilə ölmüşdür. 14 mart 2023-cü ildə Sarasota Veteranlar Milli Qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

## Şəxsi həyatı
Omaha hovuzunda işləyərkən almanəsilli Meri Stuben ilə tanış olmuşdur. Nebraska ştatının qanunları irqlərarası evliliyi qadağan etdiyi üçün onlar 1954-cü ildə Ayova ştatının Kaunsil-Blafs şəhərində evlənmişdirlər. Onların iki qızı (Laura və Linda) və üç oğlu (Maykl, Teodor və Devid) olmuşdur. Oğlu Teodor da hərbçi olmuş və polkovnik rütbəsi almışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Discover Nikkei
Serbovka

** Serbovka ** () — Praqadakı Sorb Katolik tələbələri və lisey şagirdlərinin birliyi idi. Serbovka 21 oktyabr 1846-cı ildə Vendish Seminariyasında yaradılıb və Almaniyadan kənarda ilk Sorb tələbə birliyi hesab olunur. Assosiasiyanın əsas məqsədi sorb dilini və mədəniyyətini qorumaq və təbliğ etmək və bununla da Sorb milli şüurunu onun üzvləri arasında möhkəmləndirmək idi. Digər slavyan xalqlarının tələbə birlikləri ilə canlı mədəni mübadilə baş verirdi.

## Görkəmli üzvlər
* Miklausz Andritsky (1871-1908) - Sorb yazıçısı
* Yakub Buk (1825-1895) - Sorb yazıçısı
* Mixal Vesela (1863-1927) - Sorb şairi
* Yan Heydushka (1915-1944) - Sorb şairi
* Mixal Qornik (1833-1894) - Sorb yazıçısı
* Gandriy Duchman (1836-1909) - Sorb şair və yazıçı. 1858-1860-cı illərdə "Serbovka"ya rəhbərlik etmişdir
* Piotr Duchman (1839-1907) - Sorb ictimai xadimi, həkim və fotoqraf. Serbolujitski teatrının yaradıcısı
* Miklausz Zhur (1821-1887) - Sorb yazıçısı, dramaturqu və ictimai xadimi. 1885-1886-cı illərdə "Serbovka"ya rəhbərlik etmişdir
* Yuri Kral (1864-1945) - Sorb filoloqu
* Yuri Qustav Kubaş (1845-1924) - publisist və ictimai xadim
* Mixal Leshava (1843-1965) - illüstrasiyalı Sorb jurnalının yaradıcısı
* Josef Nowak (1895-1978) - Sorb şairi
* Yakub Bart-Çişinski (1856-1909) - Sorb yazıçısı
* Yan Çesla (1840-1915) - Həkim, sorb şairi
* Mixal Czok (1851-1922) - Sorb müəllim və şair
* Mixal Şevçik (1870-1903) - Sorb yazıçı, tarixçi və publisist
* Yakub Şevçik (1867-1935) - Sorb şair və ictimai xadim

## Ədəbiyyat
* Zdeněk Boháč: Pražzký studentský spolek Serbowka koncem 19. století [Der Prager Studentenbund Serbowka am Ende des 19. Jahrhunderts]. In: Lětopis 42. 1 (1995), S. 14–16
* Grażyna Wyder: Towarzystwo łużyckich studentów „Serbowka“ w Pradze (1846–1953). In: Rocznik Lubuski. Zielona Góra 28(2002)1., S. 141–147
* Siegmund Musiat: Sorbische, wendische Vereine. 1716–1937. Ein Handbuch (= Schriften des Sorbischen Instituts. Nr. 26). 1. Auflage. Domovina (nəşriyyat), Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1835-3, S. 57–64, 268 f.
* Гугнин А. А. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, М.: Институт славяноведения и балканистики РАН, 1997. — səh. 98 — (Slavyan-germanşünaslıq elmi mərkəzinin materialları. 1). — ISBN 5-7576-0063-2.
* Mixal Gornik, Serbowka w Prazy, 1849—1871
* Kinga Kijo, Česko-lužické styky od nejstaršího do 19. století, Česko-lužický věstnik, səh. 20

## İstinadlar
Rövşən Rüstəmov

**Rövşən Rüstəmov** () — "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri.

## Həyatı
Rüstəmov Rövşən Mürvət oğlu 1980-ci il oktyabrın 6-da İmişli rayonunun Cəfərli kəndində anadan olub.

1997–2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alaraq, dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib, bakalavr dərəcəsinə yiyələnib.

2001–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil alaraq İqtisadiyyatın hüquqi tənzimlənməsi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, magistr dərəcəsi alıb.

2007-ci ildə dissertasiya işi müdafiə edərək iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb.

2004–2012-ci illərdə Azərpoçt MMC-də Biznesin inkişafı şöbəsində müdir müavini, Əməliyyatlar şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

2012–2014-cü illərdə Azərkosmos ASC-də Korporativ idarəetmə üzrə müşavir vəzifəsində işləyib.

2014-cü ildə təhsilini Biznesin Davamlılığı İnstitutunda (:en:Business Continuity Institute) davam etdirərək, "Biznesin davamlılığının planlaşdırılması proqramı"nı bitirib. 2014-cü ildən etibarən Biznesin Davamlılığı İnstitutunun həqiqi üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 4 iyun tarixli sərəncamı ilə Azərkosmos ASC-nin sədr müavini təyin edilib.

Ölkə Prezidentinin 2021-ci il 14 iyun tarixli sərəncamı ilə nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar nazirinin müavini təyin edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2022-ci il 26 oktyabr sərəncamı ilə "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilib.

## Mükafatları
2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

2024-cü ildə Rövşən Rüstəmov “Heydər Əliyevin 100 illiyi” yubiley medalı ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Facebook səhifəsi
* LinkedIn profili
* Twitter profili
* Azərbaycan Cüdo Federasiyasının vitse-prezidenti
Azərbaycan Birinci Divizionu 2022/2023

**Azərbaycan Birinci Divizonu 2022–23** — Azərbaycan Birinci Liqasınun 30-cu mövsümü.

## Turnir cədvəli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* PFL
Adilə Nəzər

**Adilə Həsən qızı Nəzərova** () — Azərbaycan şairi, ədəbiyyatşünası. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və İraq–Türkmən Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Adilə Həsən qızı Nəzərova 26 may 1969-cu ildə Şərur rayonunun Şəhriyar kəndində doğulub. Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda bakalavr, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində isə magistr təhsili almışdır.

## Elmi fəaliyyəti
AMEA Dilçilik İnstitutunun dissertantı olmuş, "Azərbaycan dilində fəlsəfi terminlərin leksik-semantik təhlili" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi adı almışdır.

Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun Elmi-pedaqoji kadr hazırlığı şöbəsidə aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır.

### Elmi əsərləri
* "Azərbaycan dilində fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti", Bakı, Elm və təhsil, 2014, 224 s.
* "Azərbaycan dilində fəlsəfə terminlərinin leksik-semantik xüsusiyyətləri", Monoqrafiya, Bakı, Elm və təhsil, 2017, 176 s.
* "İmadəddin Nəsimi yaradıcılığının tədrisi və bədii dil xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi", Monoqrafiya, Bakı, 2021
* "Aşıq Ələsgər yaradıcılığında sufizm", Bakı, Elm və təhsil, 2023, 248 s.

## Bədii yaradıcılığı
Şeirləri Türkiyə türkcəsinə, rus, fars, fransız və özbək dillərinə tərcümə olunub. 12 kitabın, o cümlədən 9 şeirlər kitabının, 45 elmi, 40 publisistik məqalənin müəllifidir.

Mütəmadi olaraq, dövrü mətbuatda — qəzet və dərgilərdə, saytlarda fəaliyyət göstərir. Şeirləri rus, fars, ingilis, fransız, qazax və özbək dillərinə tərcümə olunub. Mütəmadi olaraq saytlarda, jurnal və qəzetlərdə dərc olunur. Azərbaycanda və bir sıra xarici ölkələrdə elmi konfranslarda, festivallarda və ədəbi toplantılarda iştirak edir.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. "Kitab Evi" İctimai Birliyinin sədridir.

### Şeir kitabları
* "Həsrəti öldürürəm" (şeirlər), Bakı, Azərnəşr, 2010, 112 s.
* "Sabahım, sənmisən gələn" (şeirlər), Bakı, Azərnəşr, 2012, 248 s.
* "Yuxuma yağış yağır" (şeirlər), Bakı, Azərnəşr, 2013, 248 s.
* "Sevgi qum saatıdır" (şeirlər), Bakı, Elm və təhsil, 2014, 244 s.
* "Xəbərin oldumu" (şeirlər), Bakı, Elm və təhsil, 2016, 238 s.
* "Mən və sonrası" (şeirlər), Bakı, Elm və təhsil, 2017, 192 s.
* "Beşinci mövsüm" (şeirlər), Bakı, Elm və təhsil, 2018, 192 s.
* "Topla məni, İlahi" (şeirlər), Bakı, Qanun, 2019, 192 s.
* "Bir ovuc gün işığı" (şeirlər), Bakı, Elm və təhsil, 2022, 296 s.

## Təltifləri
* Prezident mükafatı — 2023
* Mahmud Kaşğarlı Beynəlxalq Fondunun "San yarlığı" mükafatı — 2017
* "Aşıq Ələsgər – 200" yubiley medalı — 26.05.2023

## İstinadlar
Roman Ratuşnı

**Roman Ratuşnı** (; ) — Ukrayna ictimai xadimi, jurnalist, hərbi könüllü. Avromaydan və Rusiya-Ukrayna müharibəsinin iştirakçısı.

## Bioqrafiya
Roman Ratuşnı 5 iyul 1997-ci ildə Kiyevdə Taras Ratuşnı ("Köhnə Kiyevi xilas et" hərəkatının fəalı) və yazıçı Svetlana Povalyayevanın ailəsində anadan olub. 2012-ci ildə Maliyyə və Hüquq Kollecinə daxil olmuş, burada ali hüquq təhsili almışdır.

2013-cü ilin sonunda Roman 30 noyabr gecəsi Berkut hücumundan əziyyət çəkən digər tələbələrlə birlikdə Avromaydanda iştirak edir.

2018-ci ildə "Protasov Yarı müdafiə et" təşəbbüsünə, 2019-cu ildə isə eyniadlı ictimai təşkilata rəhbərlik edib. Təşəbbüs Kiyevin mərkəzindəki Protasov Yarda yaşıl zonanın qorunması və Daytona Group MMC tərəfindən həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan inkişafın qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Yerli sakinlərlə inşaatçı arasında münaqişə 2019-cu ilin may ayının əvvəlində, inşaatçı hasar çəkərək yerli ictimaiyyətə yamacda üç 40 mərtəbəli bina tikməyi planlaşdırdığını elan edəndə daha da artır. Daha sonra Dövlət Memarlıq və Tikinti Müfəttişliyi müəssisənin yaşıllıq zonasında tikintini davam etdirməsini qadağan edən əmr verir və 27 iyun 2020-ci il tarixində Kiyev Şəhər Şurası Protasov Yardakı 3,15 hektar torpaq sahəsinə yaşıllıqların statusunu qaytarır.

Roman həbsdə olan odessalı fəal Sergey Sternenkoya dəstək aksiyalarının iştirakçısı olub. Sergeyin ad günü ilə bağlı növbəti aksiyadan sonra, 2021-ci il martın 20-də Ratuşnı, Peçerski Rayon Məhkəməsinin 29 mart tarixli qərarı ilə gecə-gündüz ev dustaqlığına göndərilir. O, xuliqanlıqda şübhəli bilinirdi. Prokurorluğun sübutu, Ratuşnının şahidlər tərəfindən tanındığı iddia edilən bir fotoşəkil idi. Foto qara fondadır və üzərində ağ nöqtələr var. Sosial şəbəkələrdə bu iş artıq rəssamın ən məşhur "Qara kvadrat" tablosuna istinad edərək "Kazimir Maleviç işi" adlandırılmışdır.

## Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü
Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı işğalı başlayandan sonra Roman Ratuşnı Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin sıralarında könüllü olur, Protasovoy Yar bölməsini qurur. Əvvəlcə Kiyevin müdafiəsində iştirak etmiş, sonra isə Sumı vilayətində fəaliyyət göstərmiş, rayonun yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad edilməsində iştirak etmişdir.

Aprelin əvvəlindən Ratuşnı Xarkov vilayətində, xüsusən İzyum rayonunda Silahlı Qüvvələrin "Soyuq Yar" 93-cü ayrı mexanikləşdirilmiş briqadasının 2-ci motoatıcı batalyonunun kəşfiyyat taqımında döyüşür.

9 iyun 2022-ci ildə Roman İzyum yaxınlığındakı rus qoşunlarının artilleriya atəşi nəticəsində ölür.

13 sentyabr 2022-ci ildə ölümündən sonra "İgidliyə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Mükafatlar
III dərəcəli "İgidliyə görə" ordeni (2022, ölümündən sonra) — Ukraynanın dövlət suverenliyi və ərazi bütövlüyünün müdafiəsində göstərdiyi şəxsi cəsarət və fədakar hərəkətlərə, hərbi anda sədaqətinə görə.

## İstinadlar
Pita Limcaroenrat

**Pita Limjaroenrat** (, **Tim** ləqəbi ilə tanınır; ) — Tailand siyasətçisi və iş adamıdır. O, İrəli Hərəkət Partiyasının lideri, ləğv edilmiş Gələcək İrəli Partiyasının faktiki varisidir.
Şimali Makedoniya Konstitusiya Məhkəməsi

** Şimali Makedoniya Konstitusiya Məhkəməsi ** () — Şimali Makedoniyada konstitusiya və qanuniliyi qoruyan ixtisaslaşdırılmış məhkəmə orqanıdı.

## Tarixi
Konstitusiya Məhkəməsi 1963-cü ildə SFYR(Sosialist Federal Yuqoslaviya Respublikası) Konstitusiyası ilə yaradılmış və 15 fevral 1964-cü ildə Sosialist Yuqoslaviyasının tərkibində olan Makedoniya Sosialist Respublikasının konstitusiya məhkəməsi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Makedoniya Respublikası Yuqoslaviyadan ayrıldıqdan sonra Konstitusiya Məhkəməsi müstəqil dövlətin — Şimali Makedoniyanın məhkəməsi oldu.

Konstitusiya Məhkəməsi Şimali Makedoniya Assambleyası tərəfindən deputatların ümumi sayının səs çoxluğu ilə seçilən doqquz hakimdən ibarətdir. Hakimlərin mandatı yenidən seçilmək hüququ olmadan doqquz ildir. Konstitusiya Məhkəməsinin hakimləri müstəsna olaraq tanınmış hüquqşünaslar arasından seçilir. Məhkəmənin sədri hakimlər tərəfindən onun üzvləri arasından təkrar seçilmək hüququ olmadan üç il müddətinə seçilir.

## Məhkəmə sədrləri
* Pero Korobar 1963–1974
* Asen Qrupu 1974–1979
* Qoqa Nikolovski 1979–1984
* Vladimir Mitkov 1984–1986
* Dimçe Kozarov 1986–1987
* Fidanço Stoev 1987–1989
* Yordan Arsov 1989–1994
* Yovan Proevski 1994–1997
* Milan Nedkov 1997–2000
* Todor Tsunov 2000–2003
* Liliana İnqilizova-Ristova 2003–2006
* Trendafil İvanovski 2007–2010
* Branko Naumovski 2010-cu ildən

## Səlahiyyətlər
Şimali Makedoniya Konstitusiya Məhkəməsi aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdir:
* Qanunların Konstitusiyaya uyğunluğu barədə qərar qəbul edir
* Digər normativ aktların və kollektiv müqavilələrin Konstitusiyaya və qanunlara uyğunluğu barədə qərarlar qəbul edir
* Fikir, vicdan, söz və fikirlərin açıq şəkildə ifadəsi, siyasi fəaliyyət azadlığı ilə bağlı insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını müdafiə edir, o cümlədən vətəndaşlar arasında cinsi, irqi, dini, milli, sosial və siyasi mənsubiyyət
* Qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanları arasında səlahiyyətlərə dair mübahisələri həll edir
* Respublikanın mərkəzi orqanları ilə yerli özünüidarəetmə orqanları arasında səlahiyyətlərə dair mübahisələri həll edir
* Respublika Prezidentinin məsuliyyəti haqqında qərar qəbul edir
* Siyasi partiyaların və vətəndaş birliklərinin proqram və nizamnamələrinin Konstitusiyaya uyğunluğu barədə qərar qəbul edir.

## İstinadlar

* Rəsmi saytı
Şimali Makedoniya futbol stadionlarının siyahısı

Aşağıda Şimali Makedoniyadakı futbol stadionlarının tutumlarına görə sıralanmış siyahısı verilmişdir.

## Stadionlar

Qalın hərflərlə yazılmış komanda: Şimali Makedoniya Birinci Futbol Liqası klublarıdı.
## İstinadlar

* Şimali Makedoniyadakı stadionlar – Stadiony.net

## Xarici keçidlər

* Şimali Makedoniya WorldStadiums.com saytında
Məhəmməd mirzə

* Məhəmməd mirzə (Ağqoyunlu)
* Sultan Məhəmməd mirzə — Teymurilərin Səmərqənd hakimi (1399—1401), İraq hökmdarı (1401—1403)
* Sultan Məhəmməd mirzə — Teymurilərin Rey hakimi (1442—1448), Mazandaran hakimi (1448—1451)
* Məhəmməd Mirzə Qacar
* Məhəmməd mirzə Kaşifus-Səltənə
* Məhəmməd şah Qacar

## Oxşar

* Pir Məhəmməd mirzə (sultan) — Teymuri sultanı (1405—1407)
* Pir Məhəmməd mirzə (hakim) — Teymuri hakimi
* Sultan Məhəmməd Cahangir mirzə — Ümumi Məvarənnəhrin ulu xanı (1405—1409)
* Məhəmməd Sultan mirzə
* Yadigar Məhəmməd Mirzə
* Məhəmməd Zaman mirzə
* Məhəmməd Cuki mirzə
* Məhəmməd Mirzəbəyov
* Məhəmməd Mirməhəmmədi
2023 Dünya Taekvondo Çempionatı

**2023 Dünya Taekvondo Çempionatı** — 29 may – 4 iyun 2023-ci il tarixləri aralığında Azərbaycannın paytaxtı Bakı şəhərində baş tutan 26-cı Dünya Taekvondo Çempionatıdır.

## Medalçılar

### Kişilər

### Qadınlar

## Medal cədvəli

## Rusiya və Belarusun iştirakı
:a Rusiyanın Ukraynaya işğalı dan sonra tətbiq olunan sanksiyalara uyğun olaraq, Rusiya və Belarusiya taekvondo idmançılarına Rusiya və ya Belarusiyanın adını, bayrağını və ya himnini istifadə etməyə icazə verilmədi. Bunun əvəzinə "fərdi neytral idmançılar" olaraq iştirak etdilər, medalları rəsmi medal cədvəlinə daxil edilmədi. Ümumilikdə, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin tövsiyələrinə uyğun olaraq 23 Rusiya və Belarus idmançısının fərdi neytral idmançı kimi yarışmasına icazə verildi, iki Rusiya idmançısının (2020 Olimpiya çempionu Maksim Xramtsov və Vladislav Larin) işğala açıq şəkildə dəstək verdikləri üçün girişi qadağan edildi. Buna baxmayaraq, ayrı-ayrı neytral idmançıların iştirakına etiraz olaraq Ukrayna millisi çempionatdan çəkildi.

## İştirakçı ölkələr
2023 çempionatında iştirak etmək üçün 921 ölkədən 144 idmançı qeydiyyatdan keçdi.

* (8)
* (3)
* (1)
* (4)
* (1)
* (7)
* (16)
* (3)
* (13)
* (4)
* (1)
* (1)
* (4)
* (1)
* (8)
* (2)
* (16)
* (10)
* (4)
* (3)
* (2)
* (8)
* (16)
* (3)
*Çad (1)
* (6)
* (16)
* (16)
* (15)
* (2)
* (15)
* (8)
* (6)
* (4)
* (8)
* (1)
* (2)
* (6)
* (12)
* (4)
* (2)
* (2)
* (1)
* (5)
* (10)
* (2)
* (6)
* (1)
* (6)
* (11)
* (2)
* (11)
* (16)
* (2)
* (1)
* (1)
* (10)
* (6)
* (8)
* (16)
*Fərdi Neytral idmançılar (23)
* (2)
* (15)
* (2)
* (6)
* (1)
* (10)
* (14)
* (10)
* (1)
* (9)
* (10)
* (16)
* (6)
* (1)
* (6)
* (2)
* (8)
* (2)
* (8)
*Lesoto (1)
* (3)
* (1)
*Martinika (1)
* (2)
* (9)
* (1)
* (16)
* (3)
* (8)
* (3)
* (15)
* (4)
* (8)
* (5)
* (4)
* (2)
* (9)
* (4)
* (2)
* (4)
* (4)
* (5)
* (2)
* (1)
* (2)
* (9)
* (11)
* (13)
* (14)
* (2)
*Qaçqın qrupu (13)
* (2)
* (7)
* (7)
* (3)
* (7)
* (7)
* (11)
* (2)
* (2)
* (4)
* (2)
* (3)
* (16)
* (16)
* (2)
* (2)
* (10)
* (1)
* (4)
* (8)
* (2)
* (2)
* (7)
* (16)
* (13)
* (2)
* (2)
* (16)
* (13)
* (4)
* (5)
* (1)

## Komanda reytinqi

### Kişilər

### Qadınlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Ceyms Cerom Gibson

**Ceyms Cerom Gibson** *()*  – ABŞ psixoloqu və filosofu.
## Fəaliyyəti
1928–1949-cu illərdə Smitt kollecində, 1949–1972-ci illərdə Kornell universitetində dərs demişdir. Daha çox realizmə bağlılığı və görmə qavrayışı sahəsində eksperimental tədqiqatları ilə tanınmışdır. "Görülən dünyanı qavrama" (1950) əsərində göstərirdi ki, qavrayış beyində assosiasiyalarla, yaxud informasiyanın emalı ilə şərtlənmir, bilavasitə baş verir. O sübut edirdi ki, dünyanın vəziyyətini müəyyən edən informasiya axtarışı prosesində konkret fərdin dinamik dünyasını araşdırmaq lazımdır. Bu müddəanı "Duyğu orqanları qavrayış sistemi kimi" (1966), "Görmə qavrayışına ekoloji yanaşma" (1979) əsərlərində inkişaf etdirmişdir. Gibsonun ardıcılları Beynəlxalq ekoloji psixologiya cəmiyyətini yaratmışdılar.

## İstinadlar