Rahid Rəhmanov

**Rahid Ramiz oğlu Rəhmanov** () – Azərbaycan neftçi-geoloqu, vulkanoloq, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru (1983), böyük elmi işçi (1970), Azərbaycan Respublikasının əməkdar neft və qaz sənayesi işçisi (1991).

## Həyat yolu
1936-cı il noyabrın 21-də Bakı şəhərində neftçi ailəsində anadan olub. 1954-cü ildə Bakı şəhəri 7 saylı orta məktəbi bitirib. 1954–1959 – Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (sonralar Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutu və indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) geoloji-kəşfiyyat fakültəsinin tələbəsi olub.

1959 – Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun "Neft və qaz yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə bitirərək "Dağ mühəndisi-geoloqu" ixtisası verilmişdir. 1959–1961 – Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neftçıxarma İnstitutunda (sonralar Azərbaycan Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutu) regional geologiya qrupunda kollektor, Regional geologiya laboratoriyasının texniki və mühəndisi olmuşdur.

1962–1964 – Azərbaycan Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutunun əyani aspirantı.

1964 – "Neft və qaz yataqlarının geologiyası, axtarışı və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə geologiya-mineralogiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün "Küryanı düzənliyinin palçıq vulkanları və onların qaz-neftliliklə əlaqəsi" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir.

1964–1972 – Azərbaycan Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutunun Regional geologiya laboratoriyasının böyük mühəndisi, Riyazi geologiya laboratoriyasında kiçik və böyük elmi işçi.

1972–1986 – Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunun "Palçıq vulkanizmi bölməsinin "Palçıq vulkanlarının geologiyası" laboratoriyasının böyük elmi işçisi.

1983 – "Geotektonika" ixtisası üzrə geologiya-mineralogiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün "Mütəhərrik qurşaqların palçıq vulkanizmi və onun geotektoniki mövqeyi" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir.

1983–1993 – Azərbaycan EA Geologiya İnstitutunun doktorluq dissertasiya müdafiəsi üzrə İxtisaslaşmış şuranın elmi katibi və üzvü.

1986–1996 – Azərbaycan EA Geologiya İnstitutunun Palçıq vulkanizmi laboratoriyasının rəhbəri.

1995–2000 – "Od" Beynəlxalq Palçıq Vulkanologiya Mərkəzinin təsisçi və sədri.

1996–2001 – Azərbaycan Neft-Qaz Sənayesi Dövlət Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutunda (sonralar Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin "Elmi-Tədqiqatlar" İnstitutu) böyük və aparıcı elmi işçisi.

2001–2009 – Azərbaycan Neft Sənayesi Dövlət Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutunun geoloji-geofiziki ümumiləşdirmə laboratoriyasının baş elmi işçisi.

2009–2014 – Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin "Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun aparıcı elmi işçisi.

2014-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya və Geofizika İnstitutunda əmək müqaviləsi əsasında baş elmi işçi.

## Elmi və ictimai fəaliyyəti
Elmi tədqiqat sahələri – palçıq vulkanizmi, neftli-qazlı rayonlarının geologiyası və quruluşu, neft-qaz yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatıdır.

Palçıq vulkanizmin Yer kürəsinin mütəhərrik qurşaqlarında yaylma qanunauğunluqlarını, onun qalın (8–15&nbsp;km və daha artıq) çöküntü qatı olan çökəkliklərdə yerləşməsini əsaslandırıb. Palçıq vulkanlarının iki morfogenetrik tipini ayırıb. İlk dəfə paleopalçıq vulkanizmi problemini irəli sürüb, palçıq vlkanlarının məlumat bankını yaradıb.

"Azərbaycanın neftli-qazlı vilayətlərinin palçıq vulkanları"(1978), "Azərbaycan, Türkmənistan və Cənubi Xəzərin palçıq vulkanları və neft-qazlılıq proqnozu" (1997) xəritələrinin tərtibçilərindən və izahat kitablarının müəlliflərindən biridir.

1993–1995-ci illərdə "Britiş-Petroleum" və "Statoyl" xarici şirkətlərlə və 2001-ci ildə BP-lə birgə aparılan işlərin icraçısı olub.

Müstəqil və müştərək elmi məruzələri Gənc alimlərin Ümumittifaq konfransında (Moskva, 1966), "Cənubi Xəzər çökəliyinin neft-qaz yataqlarının qaz-geokimyəvi üsullarla axtarışı" Ümumittifaq seminar-müşavirində (Bakı, 1972), Beynəlxalq Geoloji konqresin 27-ci sessiyasında (Moskva, 1984), Geologiya elmlərinin tarixi üzrə IV ikitətəfli (SSRİ-ADR) simpoziymda (Bakı, 1986), Çökmə və vulkanogen-çökmə formasiyaları və onların faydalı qazıntıları" Ümumittifaq seminar-müşavirədə, "Böyük dərinliklərin neft-qazlılığı və palçıq vulkanizmi" I Ümumittifaq müşavirə-seminarda (Bakı, 1991), Amerika neftçi-geoloqların Assosiasiyasının Beynəlxalq konfransında (Nitsa- Fransa, 1995), Azərbaycan Neftçi-Geoloqları Cəmiyyətinin Azərbaycanın palçıq vulkanlarına həsr edilmiş III Beynəlxalq konfransında (Bakı, 1995), "Neft geologiyasında kompüter qrafikası, məlumat bankları, kompüter modelləşdirilməsi" I Beynəlxalq konfransda (S.-Peterburq, 1995), "Geo-Xəzər-Neft" proqramı üzrə Beynəlxalq elmi-təşkilatı seminarda (Həştərxan, 2000), "Karbohidrogen resurslarının aşkarlanmasına kompleks yanaşma" Beynəlxalq konfransda (Bakı, 2012), "Neftçıxarmada yeni texnologiyalar" II Beynəlxalq elmi-təcrübi konfransda (Bakı, 1912) dinlənilib.

1980–1990-cı illərdə SSRİ EA neft və qazın geologiyası və geokimyası problemləri üzrə Elmi Şurasının Qafqaz və Zaqafaziya Regional Komissiyasının elmi katibi və üzvü. Azərbaycan Neftçi Geoloqları Cəmiyyətinin üzvü.

## Pedaqoji fəaliyyəri
1986–1990-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında dərs deyib.

## Medalları
Əmək veteranı (1987), SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisizinin gümüş (1981) və bürünc (1983) medalları.

## Kitablari
* Palçıq vulkanları. Bakı, Azərneftnəşr, 1960, 43 s.;
* Xəzər və neft. Bakı, Azərnəşr, 1961, 184 s. (həmmüəllif A. S. Rəhimov) [1]
* Каталог зафиксированных извержений грязевых вулканов Азербайджана (за период 1810–1974 гг), Баку, АзНИПИнефть, 1974, 33 с (соапвторы А.А.Якубов, А.А.Али-Заде, Ю.Г.Мамедов).[2]
* Грязевые вулканы Азербайджана (аннотированный библиографический справочник) (соавторы А.А.Якубов, Ад.А.Алиев). Баку, Элм, 1976, 220 с.[3]
* Карта грязевых вулканов нефтегазоносных областей Азербайджанской ССР масштаба 1:500000 и объяснительная записка к ней. Баку, Элм, 1978, 40 с. (коллектив авторов).[4]
* Грязевой вулканизм Советского Союза и его связь с нефтегазоносностью. Баку, Элм, 1980, 165 с. (коллектив авторов).
* Грязевые вулканы и их значение в прогнозировании газонефтеносности недр. Москва, Недра, 1987, 174 с.[5]
* Mud volcanism and prognostication of oil and gas potential of Azerbaijan, Turkmenistan and the South Caspian. Explanatory booklet to the 1:500000 scale Map of mud volcanoes and oil and gas potential of Azerbaijan, Turkmenistan and the South Caspian. Baku, Houston, 1997, 144 p. (коллектив авторов).
* Грязевые вулканы Азербайджана (библиографический справочник), вып. 2. Баку, Nafta-Press, 2006, 134 с. (соавторы Ад.Алиев, Т.И.Гасаналиева).
* Каталог извержений грязевых вулканов Азербайджана (1810–2007 гг.). Баку, Nafta-Press, 2009, 110 с. (соавторы Ад.А.Алиев, И.С.Гулиев)
* Catalogue of mud volcanoes eruptions of Azerbaijan (1810–2007). Baku, Nafta-Press, 2009, 105 p. (həmmüəlliflər Ad. A. Əliyev, İ. S. Quliyev).
* Мамед Мирзоев – геолог-нефтяник, журналист. Баку, Марс-Принт, 2010, 174 с. [6]
* Naxçıvan Muxtar Respublikasının neft-qazlılıq perspektivliyi. Bakı, "NQETLİ" nəşr., 2013, 140 s. (həmmüəllif X. M. Yusifov).

120-dən çox elmi məqaləsi Bakıda və xarici ölkələrdə dərc edilib.

## Kitablara və xəritəyə rəylər
# Hüseynov Ə, Çobanzadə. "Kommunist" qəzeti, 1962, № 10, 16 yanvar; Səmədov F. "Kommunist", 1962, № 297, 22 dekabr;
# Мамедова Ф. Газета "Баку", № 221, 1974, 230 сентября.
# Азеринформ. Газета "Вышка", № 256, 1976, 2 ноября; Cухарев Г.М. Журнал "Известия АН Азерб., серия наук о Земле", 1977, № 5, с. 110–111; Бугельская Л.И., Соловьев Ю.Я., Тихомиров В.В. Журнал "Известия АН СССР, серия геолог.," 1978, № 4, с. 148–150;
# Азеринформ. Газета "Вышка", № 182, 1979, 11 августа; Мирзев М. Газета "Баку", № 89, 1980, 14 апреля; Əliyev A. "Bakı" qəzeti, № 206, 1980, 3 sentyabr; Вебер В.В., "Азерб. нефт. хоз-во", 1979, № 10, с. 78.
# Мамедзаде Р. Газета "Баку", № 134, 1987, 10 июня; Мирзоев М.А. Журнал "Азерб. нефт. хоз-во", 1987, № 8, с. 62–63.
# Нилуфар Гасан гызы. Газета "Вышка", № 2, 2011, 15–19 января.

## Haqqında
* "Azərbaycan pioneri" qəzeti, 1949, 31 dek.
* Мирзоев М. Записки геолога. Баку, Горгуд, 1997, с. 113–121, 239.
* Azərbaycan Elmlər Akademiyası. Geologiya İnstitutunun alimləri, Bakı, Nafta-Press, 1999, s.244–245.
* Mirzəyev M., Mirzəliyev C. "Qara qızıl" ağ səadət rəngində. İkici kitab. Bakı, "Azərbaycan" nəşr., 2001, s. 123–124.
* Azərbaycan Neft-Qaz Sənayesi Dövlət Elmi-Tədqiqat və Layihə  İnstitutunun alimləri, Sorğu kitabı, Bakı, Марс-Принт, 2004, 274–275.
* Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri. Bakı, Nafta-Press, 2004, s.297–298
* Azərbaycanın neftci alimləri. Rahid Ramiz oğlu Rəhmanov : Biblioqrafiya. Bakı, AzNQSDETLİ-nın nəşr-tı, 2006, 75 s.
* Rəhmanov Rahid Ramiz oğlu –75 // Azərb. Neft. Təsər., 2011, № 11, s. 79–80.
* Энциклопедический альбом нефти и газа России – история в лицах и свершениях. Москва, НИКА-Д, 2012, с. 720.

## İstinadlar