open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Güllücə (Amasiya)

**Güllücə** — Qars vilayətinin Qars qəzasında, indi Amasiya rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 24&nbsp;km şimal-qərbdə, Arpa gölünün şimal sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Erməni mənbələrində kəndi adı Gyulica, Gyulluca formalarında da əksini tapır.

Toponim gül sözünə sifət düzəldən -lü və sifətin çoxaltma dərəcəsinin əlamətini bildirən -cə şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

## Əhalisi
Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Erməni mənbələrində kənddə qarapapaqların yaşadığı göstərilir və onlar xalq kimi qeyd edilir. Qarapapaqlar azərbaycanlılarn formalaşmasında iştirak edən türk tayfalarından - azərbaycanlılarn etnoqrafik qruplarından biridir.

Kəndə 1886-cı ildə 193 nəfər, 1897-ci ildə 288 nəfər, 1908-ci ildə 324 nəfər, 1914-cü ildə 378 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1916-1918-ci illərdə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla deportasiya olunmuş və Türkiyəyə pənah aparmışlar. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar doğma yurdlarına qayıda bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 517 nəfər, 1926-cı ildə 553 nəfər, 1931-ci ildə 576 nəfər, 1939-cu ildə 624 nəfər, 1959-cu ildə 594 nəfər, 1979-cu ildə 985 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1989-cu ilin yanvarında Ermənistan dövləti tərəfindən kəndin sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Epaminond

**Epaminond** (*Epaminondas*; ) — qədim yunan sərkərdəsi və siyasi xadimi. Filosof-pifaqorey Lisidin tələbəsi. E.ə 470-80-ci illərdə,e.ə 379 Fivda, Sparta əleyhinə demokratik çevrilişindən sonra,demokratların rəhbəri sərkərdə Pelopidlə birlikdə, yunan polislərinin demokratik əsaslarla yaratdığı Beotiya ittifaqına və Fiv dövlətinə başçılıq edirdi. Onların birgə rəhbərliyi altında Fiv ittifaqı Qədim Yunanıstanın ən iri siyasi ittifaqına çevrildi. Beotiya müharibəsi(e.ə378-362) vaxtı Epaminond dəfələrlə baş komandan təyin edilmişdir və 371-ci ildə spartalılar üzərində Levktra yaxınlığında qələbə çalmışdı. Bu qələbə və Peloponnesə,Epaminondun rəhbərliyi altında, sonrakı üç yürüş(370,369,367) Spartanın zəifləməsinə və Peloponnes ittifaqının dağılmasına gətirdi. Epaminondun yaratdığı Fiv donanması Xios, Rodos adalarını və Bizanti şəhərini işğal etdi. 
Levktra döyüşündə Epaminond cəbhə boyu qüvvələrin bərabər bölünməsi prinsipindən imtina etdi, və əsas zərbə istiqamətində qüvvələri cəmləşdirməklə tam qələbə çaldı.

*Epaminond ilk olaraq, indiki günə qədər bütün həlledici döyüşlərin nəticələrini müəyyən edən, dahi taktiki prinsip kəşf etdi: həlledici sahədə zərbəni cəmləşdirmək məqsədi ilə qüvvələrin cəbhə böyu qeyri bərabər bölüşdürülməsi.* Mantineya döyüşündə(e.ə 362)bu prinsip öz sonrakı inkişafına çatdı. Bu döyüşdə Epaminond ilk dəfə hucumda olan süvarilərlə yüngül piyadaların uzlaşmasını tətbiq etdi. Həmin döyüşdə o ölümcül yaralandı.

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İbrahim Şehiç

**İbrahim Şehiç** (; ) — Bosniya və Herseqovinalı futbolçu. Bosniya və Herseqovina milli futbol komandasının və Ərzurumspor futbol klubunun oyunçusudur.

## Həyatı
İbrahim Şehiç 2 sentyabr 1988-ci ildə hazırda Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı olan Sarayevonun Roqotiça qəsəbəsində anadan olmuşdur.

## Karyerası
Futbolun sirlərini ilk dəfə yaşadığı şəhərin ən məşhur klublarından sayılan "Jelezniçar"da öyrənib. Bir müddətdən sonra bu komandanın əsas heyətinə də layiq görülüb. Şehiç "Jelezniçar"ın tarixinə start heyətində yer alan ən gənc qolkiper kimi düşüb.

2008-ci ildə İtaliyanın "Yuventus" klubu onu baxışa çağırmışdır. Onun potensialına şübhəylə yanaşan turinlilər hər ehtimala qarşı, onu transfer etmək istəyir, amma "Jelezniçar"a çox aşağı məbləğ təklif edir - cəmi 200 min avro. Yetirməsinin istedadına bələd olan Bosniya klubu Turin təmsilçisinə "yox" deyir.

### Milli komanda karyerası
Qapıçı ilk dəfə Bosniya yığmasına 2010-cu ildə çağırılıb. O, noyabrın 17-də Bratislavada Slovakiyaya qarşı görüşdə debüt edib.

## Uğurları

### Klub
; Qarabağ
*Azərbaycan Kuboku
** Qalib (1): 2014-15
*Azərbaycan Premyer Liqası
** Qızıl (2): 2013-14, 2014-15

### Şəxsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Footballdatabase - İbrahim Şehiç
* Transfermarkt - İbrahim Şehiç
* National Football Teams - İbrahim Şehiç
Məkik diplomatiyası

**Məkik diplomatiyası** və ya **incə toxuma diplomatiyası** — iki ixtilaflı tərəf arasında həllə nail olmaq üçün vasitəçi və ya asanlaşdırıcı rolundakı III bir tərəfin klassik diplomatiya qaydalarına əməl etmədən həyata keçirdiyi və hər iki tərəfdə də ardıcıl danışıqlarla nəticəyə çatmağa çalışdığı diplomatiya növü. Bu termin III tərəfin ixtilaflı olan ölkələr (və ya onların paytaxtları) arasında **məkik toxuması (İng. - to shuttle)** hərəkatından götürülərək adlandırılmışdır.

Məkik diplomatiyası adətən bir-birini rəsmi olaraq tanımayan, ancaq yenə də müzakirə etmək istəyən tərəflər arasında gerçəkləşdirilir. Bu termin ABŞ XİN-i Henri Kissincerin 1979-cu ildə Misir və İsrail arasındakı müzakirələr zamanı Qahirə və Təl-Əvivə etdiyi ardıcıl səfərlərlə yekunlaşdırdığı dövrdə geniş şəkildə işlədilməyə başlamışdır. 60-cı TC XİN-i Əhməd Davudoğlunun 2008-ci il İsrail-Qəzzə qarşıdurmalarında oynadığı rol məkik diplomatiyasına misal göstərilə bilər.

Müasir günümüzdə xüsusilə BMT Baş katibləri böhran vaxtlarında xüsusi təmsilçiləri vasitəsilə məkik diplomatiyası həyata keçirdikləri kimi ölkələr də çox vaxt bürokrat və ya diplomat səviyyəsində, bəzən də XİN-ləri vasitəsilə eyni üsula əl atmaqdadırlar.
Devid Foster

**Devid Foster** () — dünyaşöhrətli Kanada musiqiçisi.

## Həmçinin bax
* It's the Falling in Love

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İfikrat

**İfikrat** (; e.ə V-ci əsrin sonu — e.ə IV-cü əsrin əvvəli) — qədim yunan (Afina) sərkərdəsi.

İfikratın adı, orduda islahatların keçirilməsi və özündə həm ağır, həm yüngül piyadaların cəhətlərini birləşdirən piyadalar növünün — peltastların — yaradılması ilə bağlıdır. Onlar yüngül qalxanlarla, uzadılmış nizə və qılınclarla silahlanmışdılar, uzun məsafəli yürüşlər etməyi, həm sıx səfli, həm də səpələnmiş qaydada uğurla hərəkət etməyi və döyüş meydanında manevr etməyi bacarırdılar. E.ə 395–387 Korinf mühairbəsində İfikrat Afina ordusuna başçılıq edirdi. İlk dəfə müstəqil hərəkət edən İfikratın muzdlu peltastları Sparta hoplitləri üzərində qələbəyə nail oldular. Sonra İfikrat frakiyalı hakim Kotisin qoşunlarına başçılıq edirdi. E.ə 374–373-cü illərdə farsların Misirə yürüşündə, e.ə 357–355-ci illərdə Yunanıstanda Müttəfiq müharibəsində Afina strateqi kimi iştirak etmişdi. Xəyanətdə suçlanmış, lakin Afina məhkəməsi tərəfindən bəraət almışdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Franko Korelli

**Franko Korelli** (, əsl adı *Dario Korelli*; ) — İtaliya opera müğənnisi (tenor). Opera tarixinin ən əhəmiyyətli tenor müğənnilərindən biri hesab edilir.

## İstinadlar
Sirac Göycəyev

**Sirac Göycə oğlu Göycəyev** — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

## Həyatı
1897-ci ildə indiki Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndində doğulmuşdur. İkinci dünya müharibəsində alman faşistlərinə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Ordudan qayıtdıqdan sonra kənd təsərrüfatı sahəsində çalışmışdır. 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Eyni ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ilə təltif edilmiş, eyni kənddən olan 6 nəfərdən biridir.

Bico kəndindəki M.Əzizbəyov adında kolxozda 1972-ci ilə qədər briqadir işləmiş, sonra İttifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdə çıxmişdır.

Bico kəndində vəfat etmişdir.

## Təltifləri
* "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı"  
 
## İstinadlar
'O sole mio

**'O sole mio** () — musiqisi italyan bəstəkarı və müğənnisi Eduardo di Kapua, sözləri isə italyan şairi Covanni Kapuro tərəfindən 1898-ci ildə yazılmış opera janrındakı italyan mahnısı.

Dünyanın bir çox ölkələrində ən çox dinlənilən və məşhur mahnıları sırasında yer almaqla yanaşı digər dillərə də tərcümə olunaraq oxunur. Buna baxmayaraq, əsasən yazıldığı dildə, Neapol ləhcəsində ifa olunur. Ədəbi italyan dilində "Il sole mio" adlandırılan mahnı, Azərbaycan dilinə "Mənim günəşim" kimi tərcümə olunur. Mahnını başda Enriko Karuzo olmaqla, Cüzeppe di Stefano, Luçano Pavarotti, Plaçido Dominqo, Xose Karreras və Andrea Boçelli kimi dünya şöhrətli tenorlar oxumuşdur.

Elvis Preslinin "It`s now or never" (Ya indi, ya heç vaxt) mahnısı məhz "`O sole mio" mahnısının musiqisi əsasında yazılmışdır.

## Sözləri

## İstinadlar
Samir Cəfərov

**Samir Qadir oğlu Cəfərov** () — azərbaycanlı tenor, opera ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2012).

## Həyatı
19 noyabr 1976-cı ildə Naxçıvan MSSR, Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. 1993–1997-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində teatr və kino sənəti ixtisası üzrə, 1999–2001-ci illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında solo oxuma ixtisası üzrə təhsil almışdır. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrın solistidir.

Ü. Hacıbəylinin "Koroğlu" operasında Koroğlu, Cüzeppe Verdinin "Traviata" operasında Alfred və "Riqoletto"da Hersoq partiyalarını ifa edir.

2001-ci ildə Almatında keçirilən Vokalçıların Beynalxalq Müsabiqəsinin laureatı olmuşdur (2 yer). 2002-ci ildə Moskva şəhərində "Qalina Vişnevskayanın Opera Mərkəzi"ndə təhsil almışdır.

Repertuarında Avropa və Azərbaycan bəstəkarlarının operalarının aparici partiyaları, habelə mahnı və romanslar təmsil olunmuşdur.

Rusiya, İspaniya və s. ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuşdur.

2007-ci ildə S. Cəfərov Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə, 6 may 2023-cü ildə, 9 may 2024-cü ildə və 8 may 2025-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

2017-ci ildə Gəncə Dövlət Filarmoniyasının direktoru təyin edilib.

## Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı
* Samir Cəfərov

## Xarici keçidlər
* Səda — "Kənd namusu" operası təqdim edilib (19.05.2016)
Çapal

**Çapal** () — Gürcüstanda, Aşağı Kartli mxaresində çay, Anaxatır () çayının sağ qolu.

Maşavera çayı öz mənbəyini Qaraağac silsiləsində dəniz səviyyəsindən 2125 metr yüksəklikdən () götürür və Bolnisi rayonunun Arıxlı kəndi yaxınlığında () 383 metr hündürlükdə Anaxatır  çayına qovuşur. Uzunluğu 66&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 1390&nbsp;km², düşməsi 1740 metr, meylliyi 1.5°-dir. Ən bolsulu vaxtı mart-aprel, ən azsulu vaxtı dekabr-yanvar aylarında olur. Orta sululuğu 7.78 m³/san. təşkil edir. Əsas qolları Xaçınlıçay və Dələver çaylarıdır.

Suvarma əkinçiliyi məqsədləri üçün çayın suyundan geniş istifadə olunur. Çaydan öz mənbəyini götürən çoxsaylı arxlar mövcuddur. 
## Mənbə
*Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края. Том VII. Тифлис: Типография А. А. Михельсона, 1887.
*Mercy Corps Georgia: ადგილობრივი შესაძლებლობების გაზრდა და რეგიონული თანამშრომლობის გაღრმავება კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტირებისა და ბიომრავალფეროვნების დაცვის მიზნით საქართველოსა და სამხრეთ კავკასიაში: ბოლნისის მუნიციპალიტეტის საბაზისო კვლევა
*Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası, c. 6, s. 507-508 Tbilisi 1983

## İstinadlar
Peşəkar Futbol Liqası

**Peşəkar Futbol Liqası** — AFFA nəzdində fəaliyyət göstərib, Futbol üzrə Azərbaycan çempionatı, Azərbaycan Kuboku, Azərbaycan Birinci Liqası<nowiki/>na nəzarət edən dövlət qurumu.

## Tarixi
Qurum 13 iyun 2008-ci ildə AFFA-nın inzibati binasında keçirilmiş iclas zamanı AFFA prezidenti Rövnəq Abdullayev tərəfindən yaradılmış və o zaman Neftçinin vitse-prezidenti olan Ramin Musayev isə quruma prezident təyin olunmuşdur. Ramin Musayev 29 iyul 2022-ci ildə vəzifəsindən istefa vermişdir. Həmin gün keçirilən iclasda Elxan Səmədov növbəti dövr üçün qurumun prezidenti seçilmişdir.

## Quruluş
* Rəhbərlik
* Texniki-İdman Şöbəsi
* Maliyyə-İqtisadiyyat Şöbəsi
* Ümumi və Kadrlar İşləri Qrupu
* Mətbuat və İctimaiyyətlə Əlaqələr Departamenti
* Marketinq qrupu
* İnzibati Təsərrüffat Qrupu
* Təhlükəsizlik Şöbəsi

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
* Rəsmi facebook səhifəsi
* Rəsmi twitter hesabı
* Rəsmi YouTube kanalı
* Rəsmi google plus səhifəsi
* Rəsmi vkontakte qrupu 
* Rəsmi linkedin qrupu
* Rəsmi himni
Keçəldağ (Şahbuz)

**Keçəldağ** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin ətəyində yerləşir. Yerli əhalinin yaylaq yeridir. Alp yamacları var. Mərkəzində vulkan püskürmələri olur. Günbəzvari formadadır (hünd. 3118,9 m). Dərələyəz silsiləsinin şimal-şərq qurtaracağının suayırıcısında zirvə. Naxçıvançay və Küküçayın mənbə hissəsində, Qanlıgöldən 3&nbsp;km şimal-şərqdədir. Qanlıgöl kalderasının şimal-şərq kənarında erkən pliosen maqmatizminin törəmələri olan andezit, andezit-dasit və dasitlərdən ibarət subvulkanik kütləyə uyğun gələn, cənub-qərb yamacı sıldırımlı konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Batabat-Qanlıgöl əyilməsinin hüdudlarında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xəzəryurd dağı

**Xəzəryurd dağı** — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 3173,8 m). Zəngəzur silsiləsinin  cənub-qərb hissəsində yerləşir. Nəsirvaz kəndindən 4,5&nbsp;km. şərqdədir. Sıldırım yamaclıdır. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Qapıcıq yüksəkliyindən (hünd. 3905,2 m) cənub-qərbə ayrılan eyniadlı qolun suayrıcısında yerləşir. Nəsirvaz və Parağa çayları arasında, Tiviçayın mənbəyindədir. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə suxurlarını yarıb çıxan andezit-dasit tərkibə malik Orta Eosen yaşlı  eyniadlı   subvulkanik intruziyanın əmələ gətirdiyi massivin ən yüksək nöqtəsi olan günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım zonasını  Ordubad qarılma zonasının  Paradaş seqmentindən ayıran Şərqi Ordubad dərinlik qırılma zonasında yerləşir. Zirvə hissəsindən submeridional istiqamətli fay-yerdəyişməsi keçir.

## Həmçinin bax
* Zırnel dağı
* Maparax
* Cuğağıl dağı
* Havuş dağı
* Əjdaha dağı

## İstinadlar
Keçəldağ

* Keçəldağ (Qarabağ) — Azərbaycanda, Qarabağ yaylasında dağ.
* Keçəldağ (Şahbuz) — Azərbaycanın Şahbuz rayonu ərazisində dağ.
* Keçəldağ (Sarıqaya) — Azərbaycanda, Abşeron rayonu, Novxanı qəsəbəsi, Sarıqaya yaşayış massivi ərazisində yerləşən təpə.
* Keçəldağ palçıq vulkanı — Abşeron yarımadasının qərbində, Ceyranbatan su anbarının şərq sahilində Sumqayıt yolunun kənarında yerləşir.
* Keçəldağ obsidian yatağı
* Keçəldağ — Abşeron yarımadasında palçıq vulkanı. Masazır gölündən qərbdə yerləşir. Hünd. 114 m.
* Keçəldağ — Ağdam rayonu ərazisində dağ;
* Keçəldağ — Gədəbəy rayonunda sıra dağlar. 
* Keçəldağ — Gədəbəy rayonunun qərbində dağ. Hündürlüyü 2435 m.; 
* Keçəldağ — Kəlbəcər rayonu ərazisində dağ. Qarabağ yaylasındadır. 
* Keçəldağ — Qəbələ rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2873 m.; 
* Keçəldağ — Şahbuz rayonunda dağ. Hündürlüyü 3115 m. 
* Keçəldağ — Şuşa rayonu ərazisində aşırım. Qarabağ silsiləsindədir. 
* Keçəldağ — Tərtər rayonu ərazisində dağ. Murovdağ silsiləsində yerləşir. Hündürlüyü 2292 m.  
* Keçəldağ çayı — Kəlbəcər rayonu ərazisində çay. Qaraxac çayının sağ qoludur.
Keçəltəpə (Babək)

**Keçəltəpə** — Azərbaycanın Babək rayonu ərazisində dağ. Arazın  sol sahilində yerləşir. Naxçıvan şəhərindən 7&nbsp;km. qərbdədir. Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 818,9 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin tərkib hissəsi olan Naxçıvan düzünün qərbində, Araz su qovşağı su anbarının şimal sahilində, Naxçıvan şəhərindən 7&nbsp;km qərbdədir. Orta Miosenin Çokrak regiomərtəbəsinə aid Xaçaparaq lay dəstəsinin terrigen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion mənşəli qalıq günbəzvari yüksəklikdir.  Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin geoloji quruluşunda mühüm yer tutan  Duzdağ sinklinalının cənub-şərq qanadının tərkibində iştirak edir.

## Həmçinin bax
* Almalıdağ
* Xarxat dağı
* Keçəltəpə
* Arısu dağı
* Güllüdağ
* Gədikdağ

## İstinadlar
Qapıcıq (dağ)

**Qapıcıq dağı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin ətəyində yerləşir. Kiçik Qafqazın ən yüksək zirvəsidir. Oxçuçay ilə Gilançayın suayrıcındadır (hünd. 3905,2 m). Zəngəzur silsiləsinin və eyni zamanda Kiçik Qafqazın ən hündür zirvəsi. Nəsirvazçayın mənbə hissəsində, Nəsirvaz kəndindən 7&nbsp;km şərqdədir. Alt Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş sıldırım yamaclı konusvari yüksəklikdir. Yamaclarında qədim buzlaq relyefi formaları (təknə, karr, moren), zirvəsində 3–4 m qalınlığında daimi qar örtüyü var. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım zonasının şimal-şərq kənarında, Mehri-Ordubad batolitinin ekzokontakt zolağında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Chris Brown (albom)

**Chirs Brown** Amerikalı R&B janr sənətkarı Chris Brown'un debüt albomu. ABŞda Jive Records tərəfindən 2005-ci il 29 noyabr tarixində buraxılışı gerçəkləşən bu albom, Amerikada iki milyon insan tərəfindən baxıldığı üçün Recording Industry Association of America (RIAA) tərəfindən ikiqat Platinum ilə mükafatlandırıldı. Kommersiya uğuru kifayət qədər yüksək olan albomun bütün dünyada üç milyon sürəti satıldı. Albom 49-cu Qremmi Mükafatında Brauna Ən Yaxşı Yeni Sənətkar və Ən Yaxşı Müasir R&B Albomu daxil olmaqla iki Qremmi nominasiyası qazandırdı.
Martin (Slovakiya)

**Martin** (, , ) — Slovakiyanın şimalında, Jilina bölgəsində şəhər. Əhalisi 659 449 nəfərdir (2004-cü il). Şəhər Mala və Velka Fatra dağ yamaclarının, Turyets və Vaq çaylarının qovuşduğu yerdə yerləşir.

## Tarix
Martin ilk dəfə 1284-cü ildə Sklabinya panlığının qəsəbəsi kimi qeyd edilir. 1340-cı ildə Martin şəhər hüquqları alır.
Şəhər ilk növbədə Slovak Milli dirçəliş mərkəzi kimi tanınırdı. 1861-ci ildə burada Slovak millətinin yığıncağı keçirilmişdi. Yığıncaq nəticəsində Slovakiya matisanın və 3 slovak gimnaziyasının əsası qoyulmuşdur. 1893-cü ildə Slovak Milli muzeyi yaradılmışdı.
30 oktyabr 1918-ci ildə Martində Slovak Xalq Məclisi slovak millətinin deklarasiyasını imzalamışdı. Bu deklarasiyaya əsasən, Slovakiya Çexiyanın tərkibinə daxil edilərək Çexoslovakiya Respublikası yaradılmışdı.
Ağır döyüşlər zamanı Martin alman qoşunları tərəfindən işğal edilmişdi, lakin 11 aprel 1945-ci ildə ağır döyüşlər nəticəsində şəhər azad edilmişdi.

## Əhali
2009-cu ilə əsasən, şəhərin etnik mənsubiyyatı belə idi:

* Slovaklar – 94,9 %
* Çexlər – 1,6 %
* Qaraçılar – 0,5 %
* Macarlar – 0,2 %

;konfessiyaya görə:
* roma katolikləri – 44,1 %
* ateistlər – 31,2 %
* protestantlar (əsasən lüteranlar) – 17,2 %

## Martin şəhərinin rayonları
* *Jahodníky*
* *Košúty*
* *Martin*
* *Podháj*
* *Priekopa*
* *Tomčany*
* *Záturčie*

## Coğrafiyası və iqlimi

## Məşhur Martinlilər
* Barbora Bobuľová, slovakiyalı aktrisa
* Patrícia Fischerová (* 26 avqust 1993), slovakiyalı futbolçu
* Dalibor Karvay (* 24. Juli 1985), slovakiyalı skripkaçı
* Branislav Sloboda, slovak-alman Riyaziyyatçı və İnformatik

## Qardaşlaşmış şəhərlər

Martin aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
*  Gotha
*  Hoogeveen
*  Karviná
*  Yiçin
*  Kalisz *(since 1996)*
*  Skoczów
*  Bački Petrovac

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Официальный сайт Мартина
* Матица Словацкая
* Словацкий Народный Музей
* Замок Склабиня
Ceyms Franko

**Ceyms Edvard Franko** () — amerikalı aktyor və rejissor. Sem Reyminin rejissorluğu ilə çəkilmiş "*[[Hörümçək-adam (film, 2002)|Hörümçək-adam]]*" film trilogiyasında canlandırdığı Harri Ozborn personajı ilə məşhurlaşıb. O, "*The Disaster Artist*" filmindəki ifasına görə "Qızıl Qlobus" mükafatına layiq görülüb.

## Həyatı
Ceyms Franko 19 aprel 1978-ci ildə Kaliforniyanın Palo-Alto bölgəsində dünyaya gəlmişdir. Atası isveç və portuqal mənşəli, anası isə Rusiya yəhudisidir. O, Palo-Altoda Tom və Devid adlı iki qardaşı ilə birlikdə böyümüşdür. 1996-cı ildə Palo-Alto liseyindən məzun olduqdan sonra o, Kaliforniya Dövlət İncəsənət Yay Məktəbinə daxil olmuşdur. 1999-cu ildə da kino və televiziya dünyasına ilk addımını "*Freaks and Geeks*" serialıyla atmışdır.

## Karyerası
Televizya serialından sonra, Franko, bir romantik komediyada, "*Whatever It Takes*"də rol aldı. Bunun ardından isə Mark Rydell'ın rejissorludğu ilə çəkilən "Ceyms Dean" adlı tv filmin də Ceyms Deanin həqiqətən çox yaxşı bir şəkildə oynamış və mükafatlar almışdır. Bunun sonrasında isə, ən böyük müvəffəqiyyəti, "*[[Hörümçək-adam (film, 2002)|Hörümçək-Adam]]*" filmindəki Harri Ozborn rolu ilə oldu.

## Filmoqrafiya
* Hörümçək-adam (2002)
* Hörümçək-adam 2 (2004)
* Hörümçək-adam 3 (2007)
* 127 saat (2010)
* Meymunların qiyamı (2011)
* Bu sondur (2013)
* Palo-Alto (2013)
* Tanrı övladı (2013)
* Meymunlar planeti: İnqilab (2014)
* Niyə O? (2016)
* 11.22.63 (2016)

## İstinadlar
Malatski

**Malatski** (, ) — Slovakiyanın qərbində, Bratislava bölgəsində şəhər. Əhalisi 17 858 nəfərdir (2003-cü il). Şəhər Zahorska dağ yamaclarının cənubunda, Slovakiyanın ən qərb hissəsində yerləşir.

## Tarix
Malatski ilk dəfə 1206-cı ildə "Malina çayının sahilində Maluçka - () yaşayış yeri adı ilə qeyd olunmuşdur". 300 il Malatski zadəgan Gont-Poznanski sülaləsinə məxsus idi. Sonra bu yerlər Balaş ailəsinə keçdi və onlar buranı Plavetsk panlığının mərkəzinə çevirdilər. Sonrakı 300 il ərzində Malatskini Palffi sülaləsi idarə edir və bu zamanlarda ailə qəsəbəni inkişaf etmiş sənaye mərkəzinə çevirir.

## Əhali
### Əhalinin etnik mənsubiyyəti
:slovaklar - 96,65 %
:çexlər - 1,58 %
:macarlar - 0,41 %
:qaraçılar - 0,14 %
:almanlar - 0,04 %

### Əhalinin konfessional mənsubiyyəti
:roma-katolikləri - 71,46 %
:ateistlər - 21,15 %
:yevangelik kilsəsi v.d. - 1,40 %
:yunan-katolikləri - 0,19 %
:pravoslavlar - 0,14 %

## Siyasət
### Bələdiyyə başçıları
* 5 fevral 1990-cı ilə qədər - Jozef Kozel
* 15 fevral 1990-cı ildən - 15 yanvar 1999-cu ilə qədər - Vladimír Moravçik.
* 15 yanvar 1999-cu ildən indiyə kimi - Jozef Ondrejka

## Səhiyyə xidməti
#### Tibbi avadanlıq
* Duklian qəhrəmanlarının xəstəxana və poliklinikası 34
* Sağlamlıq mərkəzi, Legionárska 5265
* Sağlamlıq mərkəzi, Ľudovíta Fullu 5274
* Sağlamlıq mərkəzi, Na brehu 3

### Təhsil
#### Uşaq bağçaları
* Uşaq bağçası, Jána Kollára 896, - Hviezdoslavova 1, Bernolákova 18, Štúrova 139, Rakárenská 50.

#### İbtidai məktəb
* ZŠ Dr. J. Dérera,Ul. gen. M. R. Štefánika 7
* ZŠ Štúrova, Ul. Štúrova 142/A
* ZŠ Mansveta Olšovského (Müqəddəs Frantişek Assis məktəbi) - Kláštorné námestie 1
* ZŠ Záhorácka Záhorácka 95

#### Orta məktəb
Gimnaziyalar:
* Gymnázium Malacky, Ul. 1. mája 8
* Gymnázium sv. Františka Assiského (Müqəddəs Frantişek Assis məktəbi), Kláštorné námestie 1

#### Universitet
* Müq. Kirill və Mefodiy adına Trnava Universiteti - Sosial Bilimlər fakültəsi - Sosial xidmətlər və danışma - Malatski filialı

## Məşhur malatskilər
* Michaela Badinková - slovak aktrisası
* JUDr. Ivan Dérer - Slovakiyalı siyasətçi və jurnalist, Martin Bəyannaməsinə imza atmışdır. 
* Zuzana Norisová - slovak aktrisası
* Soňa Norisová - slovak aktrisası
* Karol Machata - Slovakiyalı aktyor
* Ladislav Pittner slovak siyasətçisi

## Qardaşlaşmış şəhərlər

Martin aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmışdır:
*  Veselí nad Moravou
*  Irša
*  Szarvas
*  Jnin
*  Gänserndorf
*  Gaggiano

## Qalereya

Slovakia malacky mainstreet.jpg|Malatskinin mərkəzi küçəsi
Malacky Basta 01.jpg|Qüllə
Malacky Holy Trinity church.jpg|Trinitatis kilsəsi
Slovakia malacky synagogue.jpg|Sinaqoqa
Slovakia malacky castleclose.jpg|Palffy qəsri
Slovakia malacky castlefront.jpg|Qəsrə frontal mənzərə
Malacky CoA SK.png|Şəhərin herbi


## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Teben

**Teben** () — Yuxarı Misirin paytaxtının adı, Aralıq dənizinin Misir sahillərindən 700&nbsp;km cənubda, Nil çayının şərq sahilində yerləşən qədim şəhər. Şəhərin ilk adı ilkin adı **No-Ammon** olmuşdur. Teben eyni zamanda Yuxarı Misirin IV nomu Uasetin mərkəzi sayılırdı. XI sülalə dövründə bütün Misirin paytaxtına çevrilmişdir.

## İstinadlar
DNA (jurnal)

**DNA** — Avstraliyanın homoseksual auditoriyasına yönəlmiş populyar jurnal.. 2000-ci ildən bəri hər ay buraxılır. Oxucuların bir çoxu, jurnalın adının niyə DNA olduğunu soruşurlar. Onların fikrincə, bu ad "Deoyxribose Nucleic Acid" (yəni DNT) ifadəsindən gəldiyini deyirlər. Buna jurnal təsisçiləri birmənalı olaraq cavab vermədilər. Jurnalın üz qabığını əsasən amerikalı və avstraliyalı məşhur modellər bəzəyirlər. Lakin üz qabığına düşənlər sırasında sadə insanlar da olur. 

## Nəşr və məzmun
Jurnalda pop mədəniyyəti, məşhurların anketləri, moda, özünəbaxım və foto mövzuları əhatə edilir. Jurnalı Avstraliyanın bir çox qəzet kiosklarında əldə etmək olar. DNA həmçinin ABŞ, Yeni Zelandiya, Böyük Britaniya, Kanada və Avropanın bir çox ölkələrində də satışa buraxılır. 

## Əlaqə
* Reklam sorğuları üzrə : advertising@DNAmagazine.com.au
* Redaktor : andrew@DNAmagazine.com.au 
* Məktub səhifələr : burnttoast@DNAmagazine.com.au 

## İstinadlar
Bob Ross

**Bob Norman Ross** (d. 29 oktyabr 1942, Daytona Sahili, Florida, ABŞ - ö. 4 iyul 1995, Orlando, Florida, ABŞ) — ABŞ rəssam və televiziyaçısı.

## Həyat
Bob Ross, yarım saat ərzində təbiət rəsmlərinin yaradıldığı uzun illər davam edən "Şəkil Sevinci" proqramıyla tanınmışdır. Orijinal adı "The Joy of Painting" olan proqram çox populyar olmuşdur.

Rəssam tutulduğu limfa bezi xərçəngi səbəbiylə 1995-ci ildə həyatını itirmişdir.

Hazırladığı televiziya proqramları hələ də bir çox ölkənin TV kanallarında yayımlanmaqdadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Memfis (Misir)

**Memfis** (, , ) — Aşağı Misirin paytaxtının adı, eyni zamanda Aşağı Misirin I nomu İnbu-hecin mərkəzi şəhəri. Memfis indiki Qahirədən cənubda, Nil çayının qərb sahilində yerləşmişdir. Eramızdan əvvəl təxminən 2925-ci ildə, Misirin birləşdirilməsi ilə əlaqədar olaraq, ilk fironlardan sayılan I Manes tərəfindən salınmışdır. Memfis uzun müddət Misirin paytaxtı olmuş və siyasi, dini, mədəni baxımdan böyük rol oynamışdır. 

## Tarixi
Memfis, qədim dövrdə Yuxarı və Aşağı Misirin birləşdirilməsi nəticəsində yaranmış ilk vahid Misir dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Şəhər eramızdan əvvəl 2575-2130-cu illəri əhatə edən Qədim Krallıq dövründə Misirin inzibati və dini mərkəzi kimi çiçəklənmişdir. Bu dövrdə fironlar Memfisdə iqamət etmiş,şəhər ətrafında böyük məbədlər, qəbiristanlıqlar və piramidalar inşa olunmuşdur.

Memfis əsasən Ptah tanrısının kultu ilə əlaqələndirilirdi. Ptah sənətkarların və yaradılışın tanrısı sayılırdı və Memfisdə ona həsr olunmuş böyük məbəd mövcud idi. Şəhər həmçinin digər tanrıların, o cümlədən Nefertemin ibadət mərkəzi idi.

Qədim Krallıq dövründən sonra paytaxt statusunu itirsə də, Memfis sonrakı dövrlərdə də inzibati və dini əhəmiyyətini qoruyub saxlamışdır. Yeni Krallıq dövründə (təxminən e.ə. 1539-1075) şəhər fironların taxta çıxması və dövlət idarəçiliyi baxımından önəmli mərkəzlərdən biri olaraq qalmışdır. Bu dövrdə də Memfisdə çoxsaylı monumental tikililər inşa olunmuşdur. 

## Arxeoloji əhəmiyyəti
Memfis yaxınlığında yerləşən Sakkara nekropolu şəhərin əsas dəfn sahəsi idi. Burada firon Coserin mərtəbəli piramidası və digər mühüm memarlıq abidələri yerləşir. Memfisdə həmçinin II Ramzesin nəhəng heykəli və Ptah məbədinin qalıqları aşkar edilmişdir.

Memfis və onun ətrafındakı nekropollar (Sakkara, Dahşur, Giza) UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Müasir vəziyyəti
Memfis şəhərinin qalıqları hazırda Mit Rahina adlı kəndin yaxınlığında yerləşir. Arxeoloji qazıntılar bu ərazidə davam edir və şəhər ərazisində açıq hava muzeyi fəaliyyət göstərir. Ən tanınmış eksponatlardan biri, yerə uzadılmış vəziyyətdə sərgilənən II Ramzesin nəhəng heykəlidir.

## İstinadlar
Himeci

**Himeci** () — Yaponiyanın Kansay regionunda yerləşən, Hyoqo prefekturasında  şəhər.

## Diqqətəlayiq yerlər

Əvvəldən qala şəhəri olan Himeci şəhərində UNESCO Ümumdünya irsinə aid olan Himeci qəsri yerləşir.

## Qardaş şəhərlər

* , Arizona, Feniks
* , Şarlerua
* , Cənubi Avstraliya, Adelaid
* , Kuritiba
* , Taiyuan
* , Çxanvon

## İstinadlar
Utsunomiya

**Utsunomiya** () — Yaponiyanın Kanto regionunda yerləşən Toçiqi prefekturasının paytaxtı.

## Qardaş şəhərlər

* , Manukau şəhəri
* , Orlean 
* , Oklahoma, Talsa
* , Tsitsiqar

## İstinadlar

## Həmçinin bax
HEAT

**Yüksək partlayıcılı tank əleyhinə mərmi** (; *[[Abreviatura|Abr]]: HEAT*) və ya **Kumulyativ mərmi** — kumulyativ effektdən istifadə olunan əsas artelleriya təyinatlı mərmi növüdür. Zirehli (tank, pzm və sairə), eləcə də dəmir-beton hədəfləri vurmaq üçün nəzərdə tutulur. 
Kumulyativ mərmi korpusdan, partlayıcı doldurucudan, kumulyativ çuxurcuqdan, partladıcıdan və trasserdən ibarətdir. Yüksək çıxış sürətini Neuman effekti ilə istifadə edərək möhkəm və qalın zirehi daha təsirli bir şəkildə vurur. Səs sürətindən 25 dəfə daha sürətli hərəkət edərək, zirehə yüksək təsir göstərir. Mərminin xarici hissəsi metal astarla örtülmüşdür. İkinci Dünya müharibəsi dövründə misdən istifadə edilmişdir. Mərmi tank zirehinə çatmazdan 2 metr əvvəl əsasən bölünür və dağılır. HEAT mərmisinin effekttivliyi əsasən döyüş başlığının diametri ilə mütənasibdir. Zirehin xaricində partlayan mərmi, sonra sanki zirehə bir barmaq ilə yumruq vurmaq kimi yüksək təsir göstərir. Bu təsir ilə zirehdə bir deşik açılır. Ümumiyyətlə, mərmi diametrinə nisbətən 150% ilə 250% arasındakı genişlikdə təsirli olur. Yeni versiya mərmilərdə bu nisbət 700%-ə qədər artır. HEAT mərmisi fırlanarsa, effektivliyi azalır. Buna görə də, mərkəzdənqaçma gücünü azaldacaq formada hazırlanır. Bu mərmilərin xüsusi dizaynları yivli toplarla və ya yivsiz toplarla atıla bilər. HEAT başlıqları idarə olunan raketlərdə, silah bombalarında və ya minaatan mərmilərində istifadə edilə bilər

## Tarixi

İlk HEAT başlığı, ingilis istehsalı No. 68 adlı silah bombasında istifadə edilmişdir. Bunun daha da inkişaf etdirilmişi isə ABŞ istehsalı “Bazuka” və İngilis istehsalı PIAT minaatanları idi. Almanlar isə 1940-cı ilin yayında Panzer-IV və StuG III zirehli maşınlarının topu ilə atıla bilən 7,5&nbsp;cm Gr. 38-i istehsal etdi. Bunu 1941-ci ilin yayında paraşüt qoşunları tərəfindən silah bombası olaraq istifadə edilən 7.5&nbsp;cm Gr. 38 H1/A izlədi. 1942-ci ildə digər ordu hissələri tərəfindən istifadə edilmiş Gr. 38 H1/B istehsal edilmişdir. 1942-ci ildə Panzerfaust, 1943-cü ildə Puppçen və Panzerschreck kimi roketli tank əleyhinə silahlar istehsal edilmiş və müharibənin sonuna qədər Nasist Almaniyası tərəfindən istifadə edilmişdir.

## Ədəbiyyat
* Советская военная энциклопедия. Москва, 1980, Военное издательство министерства обороны СССР.
Kumulyativ effekt

**Kumulyativ effekt** (lat. kumulo — toplamaq) — partlayışın təsirinin müəyyən istiqamətdə gücləndirilməsi. Bu effektə, PM-də, hədəfə tərəf istiqamətlənmiş, kumulyativ çuxurcuğun yaradılması yolu ilə nail olunur. Bunun əsasında partlayışın enerjisinin paylaşdırılması və onun təyinatlı istiqamətdə təmərküzləşdirilməsi dayanır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ekstremum

Riyazi proqramlaşdırmanın ümumi məsələsi müəyyən şərtlər daxilində hər hansı funksiyanın ektsremum, yəni maksimum (“max”) və yaxud minimum (“min”) qiymətinin təyini məsələsinə deyilir.
Metavr döyüşü

**Metavr döyüşü** — Pun müharibələri gedişində konsullar Qay Klavdi Neron və Mark Livinin 40 minlik romalı qoşunu ilə Hasdrubal Barkinin 30 minlik karfagenli ordusu arasında e.ə 207-ci ilin 24 iyununda Metavr çayının yanında baş verən döyüş.

## Döyüş ərəfəsində vəziyyət

E.ə 216-cı il Kann məğlubiyyətindən sonra Roma özünə gələ bildi və yeni legionlar təşkil etdi. Say üstünlüyünə nail olan romalılar Karfagenin və onun Siciliya və İspaniyadakı müttəfiqlərin qoşunlarına bir necə zərbə endirərək, İtaliyanın bir sıra şəhərlərini zəbt etdilər. Hannibal Barkinin İtaliyadakı ordusunun vəziyəti xeyli çətinləşdi. E.ə 208-ci ildə Hannibalın qardaşı Qasdrubal öz ordusu ilə İspaniyadan çıxaraq və Alpları adlayaraq İtaliya ərazisinə, Hannibalın qoşunları ilə birləşmək üçün, daxil oldu. Onun yolunu romalı konsul Livinin ordusu kəsmişdi. Hannibal da öz növbəsində Qasdruballa birləşmək üçün hərəkət etdi. Ona qarşı isə Neronun romalı ordusu fəaliyyət edirdi. Neron Hannibalın ordusunu keşiyini çəkən qoşunlarını saxlayaraq, seçilmiş 6 min piyada və min nəfər süvari döyüşçülər dəstəsi ilə Livinin köməyinə tələsdi. Neronun dəstəsinin yetişməsi ilə Livinin ordusu Qasdrubalın qoşunları üzərində say üstünlüyünə nail oldu. Bunu görən karfagenli sərkərdə döyüşdən yayınmaq və Cənubi İtaliyaya çəkilmək qərarına gəldi. Metavrın sol sahili ilə hərəkət edən karfagenli qoşunlarını, onların aryerqardını sıxışdıran, romalı süvarilər tərəfindən təqib edilməyə başladı.

## Döyüşün gedişi

Qasdrubal belə şəraitdə döyüşə girmək məcburiyətində qaldı. Roma ordusu arxasında süvarilər olan üç cərgəyə düzüldü. İki cərgədən ibarət Qasdrubalın döyüş qaydasının önündə 10 fil arxasında isə süvarilər dayanırdı. Döyüşü Qasdrubal sağ cinahdan Livinin legionuna hucumla başladı. Lakin onun hucumu müsbət nəticə vermədi. Döyüşün gedişində, dəstəsi romalıların sağ cinahında yerləşən Neron, qüvvələrinin bir hissəsi ilə öz arxasında manevr edir və karfagenli qoşunun sağ qanadının cinahına və arxasında zərbə endirdi. Bu döyüşün taleyini həll etdi.

## Döyüşün nəticəsi
Qasdrubalın ordusu məhv edildi, 5400 döyüşçüsü əsir alındı, Qasdrubalın özü isə öldürüldü. Romalılar 8 min adam itirdilər. Romalıların Metavr döyüşündəki qələbəsi Hannibalı çox çətin vəziyətə saldı. O Apuliyadan geri çəkilməyə məcbur oldu və qəti hərəkətlərdən imtina etdi.

## Xarici keçid
* Римская Слава Античное военное дело
* Вторая Пуническая война на сайте "Битвы"
* Тит Ливий. Латинский текст
* История Рима от основания города
* Важнейшие известия древних о Полибии и его сочинениях
* Полибий. Всеобщая история 

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР
* Конноли,Питер. Греция и Рим. Энциклопедия военной истории. "Эксмо-Пресс". Москва, 2000
* Тит Ливий. История от основания города
* Полибий. Всеобщая история.
* Юстин Марк Юниан. Эпитома сочинения Помпея Трога "Historiae Philippicae" / Пер. с лат. СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 2005.
* Кораблев И. Ш. Ганнибал. М.: Наука, 1976.
* Моммзен Т. История Рима. СПб.: Наука, Ювента, 1997.
* Зелинский Ф. Ф. Римская республика / Пер. с польского. СПб., 2002.
* Huß W. Geschichte der Karthager. München, 1985.
MTV Azerbaijan

**MTV Azerbaijan** və yaxud **MTV Azərbaycan** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ixtisaslaşmış musiqi kanalı. Nominativ oxşarlığa rəğmən, ABŞ-nin məşhur "MTV" telekanalı ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. 

## Tarixçə
Azərbaycan incəsənətinin təbliğatı sahəsində yeni imkanlar açan telekanal "Muz TV Azərbaycan" adıyla 2012-ci ilin may ayının 11-də "muz-tv.az" saytı vasitəsilə yayıma başlayıb. Telekanal yayıma başladığı ilk gündən tamaşaçıya dünya musiqi xəzinəsinin incilərini təqdim edir. Özünəməxsus layihələrin, eksklüziv kliplərin, ayrı–ayrı proqramlar və reportajlar kanalın əsas prioritetidir. 5 ildən artıq internet vasitəsilə yayımlanmış telekanala 2017-ci ildə MTRŞ tərəfindən peyk yayımı üçün lisenziya verilib.
2018-ci ilin noyabr ayının 15-dən telekanal "MTV Azerbaijan" adıyla fəaliyyət göstərir. Həmçinin, həmin tarixdə kanalın loqosunda, arakəsmələrində, qrafikasında və qismən formatında dəyişiklik edilib.

2020-ci ildə telekanalın qərargahı Rahib Məmmədov küçəsi № 17 ünvanından Tbilisi prospektinə köçürülüb.

2022-ci il iyunun 3-dən "MTV Azerbaijan"ın loqosunda, arakəsmələrində və qrafikasında daha bir dəfə dəyişiklik edilib.

## Proqramlar
* MTV Xəbər
* 3 canlı
* Ulduzun vaxtı
* Film kimi musiqilər
* Ötən hitlər
* Azəri klassik
* Top-20
* Axşamdan axşama

## Xarici keçidlər
* MTV Azerbaijan | Facebook
* MTV Azerbaijan | YouTube
* MTV Azerbaijan | Instagram
* MTV Azerbaijan | Canlı

## İstinadlar
Xudaverdi Cəbiyev

**Xudaverdi Salman oğlu Cəbiyev** — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

1886-cı ildə indiki Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndində doğulmuşdur. 1932-1965-ci illərdə kənddəki Əzizbəyov adına kolxozda sıravi kolxozçu olmuşdur. 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Eyni ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ilə təltif edilmiş, eyni kənddən olan 6 nəfərdən biridir. 1965-ci ildə İttifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdə çıxmışdır.

1975-ci il iyul ayının 3-də Bico kəndində vəfat etmişdir.

## Təltifləri
* "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı"

## İstinadlar
Elis Manro

**Elis Enn Manro** (eləcə də **Munro**, ; ) — Kanada yazıçısı, Ədəbiyyat üzrə "Nobel" mükafatı (2013) və Buker mükafatı (2009) laureatı.

## Həyatı

Elis Manro 1931-ci ildə fermer Erik Leydlou və məktəb müəlliməsi Enn Klark Leydlounun ailəsində anadan olub. O yeniyetmə yaşlarında yazıçılığa başlamış və özünün ilk hekayəsi olan "Kölgənin ölçüləri"ni 1950-ci ildə Qərbi Ontario universitetində ingilis dili və jurnalistika oxuyarkən nəşr etdirmişdir. Həmin dövrdə Elis ofisiant, tütünyığan və kitabxanaçı işləyirdi. 1951-ci ildə o, universitetdən ayrıldı və Ceyms Manro ilə evlənərək Vankuverə köçdü. Bu evlilikdən onun 3 qızı — Şeyla, Cenni və Andrea dünyaya gəlmişdir (1953, 1957, 1966). 1963-cü ildə cütlük Viktoriya şəhərinə köçdü və burada indiyədək fəaliyyət göstərən "Munro's Books" kitab mağazasını açdı. 1972-ci ildə Elis və Ceyms boşandılar. Elis Qərbi Ontario universitetində yazıçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün Ontarioya qayıtdı. 1976-cı ildə o coğrafiyaşünas Cerald Fremlinlə ailə qurdu.

## Əsərləri
Elis Manronu "Kanadanın Çexovu" adlandırırlar. O, 13 hekayə kitabından əlavə, bir roman müəllifidir. Hekayələrində Kanadanın kiçik qəsəbələrində yaşayan insanların həyatlarından bəhs edən Manro sevgi və ölüm kimi mövzuları ön plana çıxarıb. Hekayələrin mərkəzində qadınlar dayanır. Ana-qız, qız-ana-nəvə, ata-qız münasibətləri Manro yaradıcılığının əsasını təşkil edir. Manronun qadın obrazları mədənidir, kitab oxuyandır, Virciniya Vulf, Ceyms Coysu oxuyub müzakirə edirlər. Məsələn, "Kortes Adası" hekayəsindəki kiçik gəlin obrazı yazıçı olmağa çalışır. "Bəzi qadınlar" kitabındakı "Hekayə" adlı yazısında da yazıçı olan Kristinadan danışılır.

Yazıçının Türkiyədə "The children stay" ("Çocuklar kalıyor"), "Too Much Happiness" ("Bazı kadınlar"), "Runaway" ("Kaçak") kitabları, rus dilində "Wood" ("Лес"), "Настоящая жизнь", "Жребий" və "Лицо" hekayələri çap olunub.

## Mükafatları
2009-cu ildə Elis Manro "Buker mükafatı"na layiq görülüb.

2013-cü ildə Nobel Komitəsi "müasir qısa hekayə janrındakı ustalığına görə" Elis Manronu Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatının qalibi elan etdi.

## Qısa hekayə kitabları




## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Boğazkəsən

* Boğazkəsən (Başkeçid) —  Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Başkeçid bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.
* Boğazkəsən (Şörəyel) — Ermənistan Respublikasının Şörəyel mahalında kənd.
Buğdaşen

**Buğdaşen** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Ağin (Ani) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 20&nbsp;km cənub-qərbdə, Gümrü-Qurduqulu (Oktemberyan) yolunun üstündə, yaylaqda, Arpaçayın yaxınlığında yerləşir. Burada XIX əsrin 30-cu illərinə qədər azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828-1829-cu illərdə Türkiyənin Alaşkert, Bulanix, Muş vilayətlərindən köçürülmüşdür.

Toponim buğda və qədim türk dilində «kənd», «yaşayış yeri» mənasında işlənən şenlik mənasını ifadə edən şen sözündən formalaşmışdır. Fitotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.XII.1947-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Baqravan qoyulmuşdur.

**Buğdaşen stansiya qəsəbəsi** - Ağin (Ani) rayonunda stansiya qəsəbəsi. Qəsəbənin adı Buğdaşen kəndinin adından götürülüb. Erm. SSR AS RH-nin 31.VII.1950-ci il tarixli fərmanı ilə dəyişdirilib Baqravan stansiya qəsəbəsi qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Bacoğlu

**Bacoğlu** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Düzkənd (Axuryan) rayonunda kənd..

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 15&nbsp;km şimal-şərqdə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Leninakan rayonunun tabeliyində olmuşdur. Toponim nəsil adı əsasında formalaşmışdır. Patronomik toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 7.XII.1945-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilərək Haykavan qoyulmuşdur.

## Toponomikası
1918-ci ildə qazaxların Qarapapaq tayfasından ibarət əhalisi qovulmuş və 1915-1918-ci illərdə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Sonra əhalinin bir hissəsi geri qayıtmışdır. 1930-cu ildə əhali başqa azərbaycanlı kəndlərinə köçmüşdür . Bundan sonra orada ermənilər yerləşmişlər. 1935-ci ildə kənd ermənicə Haykavan adlandırılmışdır. XIX əsrdə Qars əyalətinin Kaqızman dairəsində Becuuklui kəndi, Qars əyalətinin Oltin dairəsində  Becukli kəndi və Quba qəzasında Bıjqulu dağ adları  ilə eynidir. Əhalinin hərəkəti ilə əlaqədar olaraq gətirilmə addır.  Mə'nası mə'lum deyil. 

## Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 391, 1897-ci ildə 543 nəfər, 1904-cü ildə 600 nəfər, 1914-cü ildə 698 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Z.Qorqodyanın əsərində azərbaycanlılar qarapapaq adı ilə verilir. 1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunur. Türkiyədən ermənilər köçürülərək burada yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz evlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərdən başqa, 1922-ci ildə 23 nəfər, 1926-cı ildə 28 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1928-29-cu illərdə azərbaycanlılar tamamilə başqa kəndə köçürülmüşdür. İndi burada yalnız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Sarisa

**Sarisa** (*[[yunan dili|yunan.]] cida, nizə, mizraq*) — e.ə IV-III əsrlərdə Yunanıstanda, Makedoniyada və başqa qədim dövlətlərdə falanqanı təşkil edən sarisoforların əsas silahı. İlkin vaxtlarda uzunluğu 3 metr idi və sapan(atıcı) və deşici-dəlici silah kimi istifadə olunurdu, sonralar uzunluğu 6-7 metrəyə qədər uzadıldı və o ancaq dəlici-deşici silah kimi istifadə olunmağa başladı.

## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T 7 səh. 249
Böyük Arıxvəli

**Böyük Arıxvəli** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Artik rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 10&nbsp;km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim tayfa (arıx) və şəxs (Vəli) adlarından törəmişdir. «Arıxlar tayfasından olan Vəliyə mənsub yaşayış yeri» deməkdir. Toponimin əvvəlindəki «böyük»fərqləndirici əlamət bildirir ki, bu da Azərbaycan toponimiyası üçün xarakterikdir. Arıx etnonimi mənbələrdə arıxlı formasında öz əksini tapır. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3 yanvar 1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib **Medz Mantaş** qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Böyük Kəpənək

**Böyük Kəpənək**, **Musaelyan** (1935), **Basen** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Düzkənd (Axuryan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 9&nbsp;km məsafədə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Leninakan rayonunun tərkibində olmuşdur.

Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. 1828-1830-cu illərdə bura ermənilər köçürülmüş və azərbaycanlılar qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

Toponim qədim türk dilində "geçə, yapıncı" mənasında işlənən "kəpənək" sözündən düzələn "kəpənəkçi" etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Kəpənək sözünə "yıpınçı" mənasında "Kitabi Dədə Qorqud"da rast gəlinir. "Böyük" fərqləndirici əlamət bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3 yanvar 1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib **Musaelyan** qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Başlanğıc (film, 2010)

***Başlanğıc*** () — 2010-cu il istehsalı olan elmi-fantastik janrda kinematoqrafik əsər olub, ssenari müəllifi və quruluşçu rejissoru Kristofer Nolandır. Layihənin prodüserliyi həm Kristofer Nolan, həm də həyat yoldaşı Emma Tomas tərəfindən həyata keçirilmişdir. Əsas rolun ifaçısı Leonardo DiKaprio professional cinayətkar obrazını canlandırır - onun qeyri-adi ixtisası insanların şüuraltına müdaxilə edərək məxfi məlumatların mənimsənilməsidir.

## Film haqqında
* Əsərin əsas personajlarının - Dominik Kobb, Robert Fişer, İms, Artur, Mel və Saytonun adlarının ilk hərfləri "DREAMS" (yuxular) sözünü əmələ gətirir. Digər mühüm obrazlar - Piter, Ariadna və Yusufun adlarının ilk hərfləri əlavə edildikdə isə "DREAMS PAY" ifadəsi formalaşır.
* Başlıca personaj Dom Kobbun fundamental məramı öz məskəninə dönüşdür, hansı ki, bu ad etimoloji baxımdan diqqətəlayiqdir - personajın adındakı "Dom" komponenti qədim latın dilindəki "domus" (ev) sözündən törəmiş və müasir slavyan dillərinin əksəriyyətində (polyak, rus, sloven, slovak, serb, xorvat və digər dillərdə) "ev" mənasını ifadə edən leksik vahiddir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Farrel Vilyams

**Farrel Vilyams** ( ) — ABŞ müğənnisi, bəstəkar; və prodüseri.

## Həyatı
Farrel Vilyams musiqi tarixində "Get Lucky", "Happy" və "Frontin" kimi populyar hitlərinin və digər musiqi parçalarının müəllifi kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bozdoğan

**Bozdoğan** — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Ağin (Ani) rayonunda kənd. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı kimi qeyd olunmuşdur. 1850-ci ildə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və xaricdən gəlmə ermənilər yerləşmişdir. 1935-ci ildə kənd ermənicə Sarakap adlandırılmışdır. XIII əsrdə Anadolunun cənub-qərbində yaşamış türk mənşəli Bozdağan (Boztuqan) tayfasının adını əks etdirir. Orta əsrlərdə Anadolunun Qoçhasar bölgəsində yaşayan bir el də Bozdoğan adlanırdı . Orta əsrlərdə Şərqi Türkiyədə Bozdoğan kəndi məlumdur

## Tarix
Rayon mərkəzindən 40 km məsafədə, Arpaçaydan 8 verst aralıda yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim oğuzlara məxsus bozdoğan adlı türk tayfasının adından formalaşmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 03.01.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Sarakan qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Femistokl

**Femistokl** (*Themistokles*; e.ə 525-460-cı illər) — Yunan-İran müharibələri(e.ə 500-449) dövrünün Afina dövlət xadimi və sərkərdəsi. E.ə 493/492-ci illərdə dəfələrlə ali arxont-polemarx (hakim) və strateq vəzifələrini yerinə yetirib. Quldarlıq demokratiyası tərəfdarı. Onun e.ə 487-486-cı illər islahatları Afina dövlət quruluşunun sonrakı demokratikləşdirilməsinə(arxontları püşklə seçilməsi, atlılar zümrəsinə bu vəzifəni tutmaq imkanının yaradılması)xidmət edirdi. Ticari-sənətkar çevrələrinin marağını ifadə edən *dəniz partiyası*nın tərəfdarı idi. Femistokl Afinanı dəniz dövlətinə çevirməyə çalışırdı: Pirey limanını möhkəmləndirdi; 200 triyeradan ibarət hərbi donanma yaratdı; döyüşçülərin hazırlığına, silahların tətbiqi, taran zərbələrinin endirilməsi, abordaj döyüşünün aparılmasına və s. xüsusi önəm verirdi. E.ə 478/477-ci illər Egey dənizi sahillərində yerləşən şəhər-dövlətlərin, sonradan İran-Yunan müharibəsində böyük önəmi olacaq, Delos ittifaqının yaradılmasının təşəbbüskarı idi, və onları bir sıra döyüşdə məğıub etmişdi. Bu qələbələrin nəticəsində Afina yunan dövlətlərinin siyasi və iqtisadi həyatında mühüm rol oynamağa başladı. E.ə 471-ci ildə Afinada siyasi mübarizədə Spartanın dəstəklədiyi aristokratik partiya qələbə çaldı. Femistokl farslarla və spartalı sərkərdə Pavsani ilə əlaqədə suçlandı və Afinadan qovuldu. Uzun keşməkeşlərdən sonra, fars şahının yanına qaçır və ondan Kiçik Asiyanın bir sıra şəhərini idarəçiliyə götürür. Onlardan birində - Maqneziyada ölür.

## İstinadlar

 
## Mənbə
* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 8 səh. 267
Əli Əsğər

**Əli əl-Əsğər** () — İmam Hüseynin (ə) kiçik oğlu. Kərbəla döyüşündə şəhid olmuş ən azyaşlı şəhid.

## Həyatı
**Əli əl-Əsğər ibn Hüseyn** 680-ci ildə anadan olmuşdur.

## Vəfatı
Aşura günü İmam Hüseyn düşmən müqabilində dayanıb oğlu Əli Əsğəri əlinə alıb düşmənə su üçün müraciət etdi:"Ey düşmən! Siz mənim yaxınlarımı, qardaşlarımı, övladlarımı öldürdünüz. Onların arasında tək 6 aylıq körpəm qalıb. Susuzluqdan quş kimi ləhləyir. Bu körpənin heç bir günahı yoxdur. Ona görə sizin yanınıza gətirdim ki, ona su verəsiniz. " Bu zaman Ömər Səidin tapşırığı ilə Hərmələ üçşöbəli ox ilə Əli Əsğəri boğazından vurur. Əli Əsğər İmam Hüseynin qollarında can verir. İmam Hüseyn onu Kərbəlada cəsədlərin arasında dəfn edir. Əli Əsğər şəhid olarkən göydən belə bir nida gəlir:"Onu Allaha tapşır, çünki behiştə ona süd veriləcəkdir"

## İstinadlar