Hələb döyüşü (2024)

**Hələb döyüşü** — 29 noyabr 2024-cü ildə Təhrir əl-Şam qruplaşmasının başçılıq etdiyi Suriyanın müxalifət qrupları ilə hökumətyönlü Suriya Ərəb Ordusu arasında Hələb şəhərini ələ keçimək uğrunda baş vermiş qarşıdurma. Döyüş üsyançıların genişmiqyaslı hücumunun 3-cü günündə başladı. Bu döyüş 2016-cı ildə başa çatan Hələb döyüşündən sonra bu şəhərdə baş tutmuş ilk belə hərbi qarşıdurmadır.

30 noyabr 2024-cü ildə müxalif qüvvələr şəhərə irimiqyaslı hücuma keçdilər. 1 dekabr 2024-cü ildən etibarən hökumət qüvvələri şəhərdən tamamilə geri çəkildilər və şəhərin əksər hissələri müxaliflərin nəzarətin keçdi. Bəzi qisimlər isə Suriya Demokratik Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Zəmin
27 noyabr 2024-cü ildə Təhrir əl-Şamın başçılıq etdiyi suriyalı müxalif qruplar Suriyanın şimal-qərbindəki hökumətyönlü qüvvələrə qarşı hücuma keçdilər. Bu hücum 2020-ci ilin martındakı atəşkəsdən sonra müxaliflərin hökumətyönlü qüvvələrə qarşı ilk hücumu idi. Hücum zamanı üsyançıların Hələb və İdlib əyalətlərində 70 məntəqəni ələ keçirdiyi və 10 minə yaxın mülki vətəndaşın döyüşlərdən sonra İdlibə qaçdığı bildirilir.

## Döyüş

### 29 noyabr
Döyüş 29 noyabr 2024-cü ildə üsyançı qüvvələrin Hələbin ətrafına yaxınlaşması ilə başladı. Günorta saatlarında üsyançılar iki minalanmış avtomobillə kamikadze hücumu həyata keçirdikdən sonra şəhərin Həmdaniyyə və Yeni Hələb məhəllələrinə daxil oldular. Günün ikinci yarısında müxalif qüvvələr şəhərin 5 rayonunu, o cümlədən Həmdaniyyə, Yeni Hələb, 3000 Mənzil, Cəmiliyyə və Salahəddin rayonlarını ələ keçirdilər. Toqquşmalar şəhərin başqa yerlərində, o cümlədən onun mərkəzində qeydə alınıb. Müxaliflər iddia edirlər ki, 29 noyabr, gecə yarısına yaxın onlar artıq Sükəriyyə, Furqan, Ədhamiyyə və Seyf əl-dövlə rayonlarının bir hissəsini tutaraq Hələbin əsas meydanına nəzarəti ələ keçirmişdilər.

Şahidlərin sözlərinə görə, raket hücumları və atışma səbəbindən Hələb sakinləri qərb tərəfdəki məhəllələrdən köçüblər. Üsyançı qüvvələr xəbərdarlıq edərək Hələb sakinlərini "təhlükəsizlik üçün" şərqə doğru hərəkət etməyə çağırıblar. Suriya dövlət mediası bildirib ki, üsyançılar tərəfindən atılan mərmilər Hələb Universitetinin tələbə evinə düşüb və ikisi tələbə olmaqla 4 nəfər həlak olub.

### 30 noyabr
30 noyabr 2024-cü il, səhər saatlarına yaxın müxalif qüvvələr Hələb qalasını və şəhərdəki hökumət qərargahını, beləliklə, şəhərin "yarısından çoxunu" nəzarətə aldılar. Ciddi müqavimətlə üzləşmədən irəliləməyə davam edən üsyançılar, səhər saatlarında artıq şəhərin böyük hissəsini ələ keçirmişdilər. Hökumətyönlü qüvvələr isə Safirəyəyə doğru geri çəkilməyə məcbur oldular. Hal-hazırda hökumət qüvvələri və İran milisləri Hələbin şimal-şərqindəki bir neçə məhəlləyə nəzarəti davam etdirir. Həmçinin Rusiya hərbçilər şəhər ətrafındakı ən azı üç hərbi bazanı tərk etdilər.

Eyni zamanda, kürdlərin Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) hökumətyönlü qüvvələrin geri çəkilməsindən sonra Hələb Beynəlxalq Hava Limanını və Şeyx Nəccar rayonunu nəzarətə götürdülər. Axşam saatlarında SDQ hərbi toqquşma olmadan hava limanına nəzarəti müxaliflərə ötürdü.

Rusiya tərəfindən təşkil oldunduğu iddia olunan hava hücumu nəticəsində şəhərdə 16 mülki şəxs həlak olub, 20 nəfər yaralanıb. Həmçinin şəhərin kənarında üsyançıların əlavə qüvvələrinə endirilən daha iki hava hücumu nəticəsində 20 döyüşçü həlak olub.

Eyni gün Şimali və Şərqi Suriya Muxtar İdarəsi açıqlama yayaraq Hələbdən çıxan 2892 qaçqının Suriyanın şimal-şərqinə daxil olmasını asanlaşdırdığını bildirdi.

### 1 dekabr
1 dekabr 2024-cü ildə Heyət Təhrir əl-Şam (HTS) şəhərin kənarındakı istilik elektrik stansiyasını, artilleriya kollecini və hərbi akademiyanı ələ keçirdi. Həmçinin Şeyx Nəccar rayonunda Suriya Milli Ordusu ilə Suriya Demokratik Qüvvələri arasında toqquşmalar baş verdi. Eyni zamanda SDQ Hələbin şimalındakı kəndlərlə şəhər mərkəzini birləşdirən yolu bağladı.

Şimali və Şərqi Suriya Muxtar İdarəsi müxaliflərin sürətli irəliləməsini nəzərə alaraq ümumi səfərbərlik elan etdi. Üsyançılar Hələbdəki kürd qüvvələrindən şimal-şərqə çəkilmələrini tələb ediblər.

Həmçinin dekabrın 1-də Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri Hələb Universitetinin xəstəxanasına hava zərbəsi endirib. Hücum nəticəsində 12 nəfər həlak olub, iki jurnalist yaralanıb.

### 2 dekabr
2 dekabr 2024-cü ildə müxaliflər SDQ-ni Şeyx Nəccar rayonundan çıxardılar və Hələbin cənubuna doğru irəlilədilər. Həmçinin Suriya ordusunun Hələb şəhərinə gedən əsas təchizat yolunu kəsmək üçün Xansir qəsəbəsinə hücum təşkil etdilər və bölgəni ələ keçirdilər.

## Reaksiyalar
* : Suriya ordusu əvvəlcə açıqlamasında hücumu dəf edəcəklərini bildirərək üsyançıları irəliləyişləri ilə bağlı "yalan məlumat" yaymaqda ittiham etsə də, lakin daha sonra şəhərin böyük hissəsinin nəzarətdən çıxdığını və onlarla əsgərin öldürüldüyünü, *"hücumu dəf etmək və mülki əhali ilə hərbçilərin həyatını qorumaq"* üçün geri çəkilərək yeni müdafiə zolaqları yaratdıqlarını etiraf etdilər. Həmçinin ordu qüvvələrinin əks-hücuma hazırlaşdığı və şəhər mərkəzində toplaşan müxaliflərin hava hücumlarına məruz qaldıqları bildirilir.
* : Xarici işlər naziri Hakan Fidan Türkiyənin Hələbdə davam edən qarşıdurmalarda iştirak etmədiyini bir daha vurğulayıb. O, həmçinin bildirib ki, hökumət növbəti miqrasiya böhranının qarşısını almaq üçün sərhəddə "lazımi tədbirlər" görür.

## Həmçinin baxın
* Suriyada vətəndaş müharibəsi

## İstinadlar