open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alina Orlova

**Alina Orlova** (əsl soyadı *Orlovskaya*; doğulub 28.6.1988, Sneçkus qəsəbəsi, Litva SSR) — Litvalı müğənni. Litva, rus və ingilis dillərində oxuyur.

## Həyatı

Atası — Litvada doğulmuş polyakdır, anası Voronejdə dünyaya gəlib. Alinanın valideynləri uşaq ikən onların ailələri Qazaxıstana sürgün olunmuşdular. Orada onlar qonşuluqda yaşayırdılar, dostlaşırlar, sonra isə bir yerdə Litvaya gedirlər.

2008-ci ildə Alinanın "Laukinis šuo dingo"   adlı debüt albomu çıxmışdır.

## Diskoqrafiya
* 2005 — Belekokie
* 2008 — Laukinis šuo dingo
* 2010 — Mutabor
* 2015 — 88
* 2018 — Daybreak
* 2022 — Laumžirgiai

## Xarici keçidlər
* Алина Орлова — неофициальный сайт 
* Интервью с Алиной Орловой  
* Интервью с Алиной Орловой на Lookatme.ru 
* Песни Алины Орловой из открытых источников  

## İstinadlar
Quşçu (Göygöl)

**Quşçu** (əvvəlki adları: **Quşçu Armavir** (? – 29 dekabr 1992); **Quşçu Göran** (29 dekabr 1992 – 5 oktyabr 1999)) — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xanlar rayonunun Quşçu Armavir kəndi Quşçu Göran kəndi, 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Xanlar rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Quşçu Göran kəndi Quşçu kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
1992-ci ilədək kəndin adı Quşçu Armavir olmuşdur. Oykonim "Goran yaxınlığındakı Quşçu kəndi" mənasındadır.

## Tarixi
Erməni–Azərbaycan hadisələri 1989-cu ildən kəskinləşməyə başlamışdır. Ermənistandan gələn qaçqınlarla Xanlarda yaşayan ermənilər arasında danışıqlar gedir, qarşılıqlı köçmələr razılaşdırılırdı. Qarabağ hadisələri başlayandan ötən 2 il ərzində Mirzik, Zurnabad, Qarakeşiş, Əbləh, Kuşi Armavir (indiki Quşçu) kəndləri və Göygöl şəhərinin erməni sakinləri sakit şəkildə Ermənistana köçdülər. Ermənistandan gələn qaçqın azərbaycanlılar isə həmin kəndlərə yerləşdirildi.

12 yanvar 1990-cı Ermənistan SSR ərazisindən gələn helikopter Quşçu kəndinin ərazisində eniş etmiş, helikopterdən düşən silahlı şəxslər kənd əhalisinə atəş açmağa başlamışdır. Hadisə nəticəsində onlarla mülki şəxs həlak olmuş və yaralanmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kürəkçayın sahilində, Kəpəz dağının ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 434 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Göygöl Rayon İcra Hakimiyyəti

## Həmçinin bax
Forever, Michael

**Forever Michael** — Maykl Ceksonun 1975-ci ildə çıxartdığı albomu.

## Mahnıları
* "A1 We're Almost There" - (3:48) 
* "A2 Take Me Back" - (3:29) 
* "A3 One Day in Your Life" - (4:15) 
* "A4 Cinderella Stay Awhile" - (3:11) 
* "A5 We've Got Forever" - (3:12) 

* "B1 Just A Little Bit Of You" - (3:10) 
* "B2 You Are There" - (3:23) 
* "B3 Dapper-Dan" - (3:08) 
* "B4 Dear Michael" - (2:37) 
* "B5 I'll Come Home To You" - (3:05)

## Həmçinin bax
Arceş Piteşti FK

**Arceş Piteşti FK** — Rumıniyanın futbol klubu.

## Tarixi

## Avropa kuboklarında iştirak
9 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.

## Uğurları
Şəhər tipli qəsəbə

**Şəhər tipli qəsəbə** () — SSRİ dövründə yaşayış məntəqəsi növü. Bu tərif Bolqarıstan və Polşada, eləcə də Sovet İttifaqında istifadə edilmişdir və bu gün də 10 keçmiş Sovet respublikasında istifadə olunur.

Sovet şəhərsalması nəticəsində şəhər tipli qəsəbələr yaranmış və məqsəd şəhər və kənd yaşayış məntəqələri arasında aralıq tipli yaşayış məntəqəsi yaratmaq olmuşdur. Şəhər tipli qəsəbələr böyüklüyünə görə kəndlərdən fərqlənməsə də, infrastrukturu şəhərlərdəki kimi idi. Ümumiyyətlə tək bir sənaye və ya digər istehsal sektoruna diqqət yetirirdilər.
Şeyx Tusi

**Şeyx Tusi** (; tam adı: *Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi,* ; ) — fars əsilli islam alimi. HQ. V əsrin Şiə-Cəfəri məzhəbinin məşhur ilahiyyatçı alimi.

## Həyatı
Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi oktyabr 995-ci ildə Tus şəhərində kasıb bir ailədə dünyaya gəlmişdir. 1017/1018-ci ilə qədər bu şəhərdə yaşamışdır. 7 dekabr 1067-ci ildə Nəcəf şəhərində vəfat etmiş və vəsiyyətinə əsasən bu şəhərdəki evində dəfn olunmuşdur. Dəfn olunduğu ev sonradan Tusi məscidi'nə çevrilmişdir.

## Təhsili
Tus şəhərində yaşadığı 995–1017/1018-ci illərdə müqəddimə elmlərindən dərs demişdir. Təhsilini davam etdirmək məqsədilə 1017/1018-ci illərdə Bağdada köçmüşdür. 1017/1018–1022/1023-cü illərdə Şeyx Müfiddən dərs alır və müctəhidlik dərəcəsinə çatır. Sonra müəllimi Şeyx Müfidin məsləhəti ilə "Təhzibul Əhkam" əsərini yazır. Bu əsər sonradan Şiə məzhəbinin ən məşhur dörd əsərindən birinə çevrilir.

### Müəllimləri
# Şeyx Müfid
# Seyyid Mürtəza

### Tələbələri
Bir çox tələbələr yetişdirmişdir. Onlardan bəziləri:

# İshaq ibn Bəbaveyhi Qumi
# Əbu Salehi Xələbi
# oğlu, Əbu Əli Tusi
# Şəhraşubi Mazandarani
# Əbdülcabbar ibn Abdullah əl-Qəməri Razi
# Məhəmməd ibn Həsən Fətal
# Kəraçi
# Hüseyn ibn Fəthi Cürcani
# Cəfər ibn Əli Hüseyni
# Nasir ibn Rza Ələvi və b.

## Dini fəaliyyəti
1055-ci ildə Səlcuq sultanı Toğrul bəy Bağdada hücum etmişdir. Hücum zamanı bir çox şiə məhəllələri yağmalanmışdır. Şahbur ibn Ərdəşir'in kitabxanası yandırılmışdır. Talan 1059/1060-cı ilərə kimi davam etmişdir. Bu hadisələr zamanı bir neçə dəfə Şeyx Tusinin yazdığı kitablar və kitabxanası şəhər meyanına daşınaraq yandırılmışdır. 1057/1058-ci ildə Tusinin evi də yağmalanmış və bütün əsərləri yandırılmışdır. Bütün bu hadisələrdən sonra Şeyx Tusi Bağdad şəhərindən köçmək qərarına gəlmişdir. 1056/1057-ci ildə Nəcəf şəhərinə köçmüşdür. Nəcəfdə ömrünün qalanını İslamı tədris etməklə keçirmiş və burada hələ də mövcud olan böyük şiə tədris müəssisəsinin əsasını qoymuşdur.

### Əsərləri
Şeyx Tusi 51-ə yaxın əsər yazmışdır.

#### Təfsir
# "ət-Tibyan'u fit-Təfsiri'l Quran"
# "əl-Məsailu'd-Dimeşqiyyə fit-Təfsiri'l Quran"

#### Hədis
# "Təhzib əl Əhkam"
# "İstibsar"

#### Fiqhi
# "ən-Nihayə"
# "əl-Məbsut"
# "əl-İcaz fil Fəraiz"
# "əl-Məsailu'l Xələbiyə fil Fiqh"
# "əl-Məsailu'l Xairiyyə fil Fiqh"

#### Üsul
# "Hücciyətu'l Əxbar"

#### Kəlam
# "Təlxisu'l Şafi"
# "Təmhidu'l Üsul"
# "əl-İqtisad"
# "əl-Firaq beynən-Nəbi vəl İmam"

#### Rical
# "Kitabu'l Ənvar" ("Rical-i Şeyx Tusi")
# "İxtiyaru Marifəti'l Rical"
# "əl-Fihrist"

#### Tarix
# "Maqtəlu'l-Hüseyn"
# "Müxtəsaru Əxbar-i Muxtar ibn Əbu Ubeyd əl-Saqafi"

#### Dua
# "Misbahu'l Mütəhəccid"
# "Müxtasaru'l Misbah"

## Haqqında deyilənlər

## İstinadlar

## Mənbə
* Kərim Uçar, "Şiə alimlərinin bioqrafiyası", Berlin-2007, 1. cild, Şeyx Tusi (r.ə.) 
* Şeyx Tusi (Məhəmməd ibn Həsən Tusi – Şeyxuttaifə) 
* Şeyx Tusi

## Həmçinin bax
* Ət Tibyan
* Şiə məzhəbinin alimləri siyahısı
Qızmeydan

**Qızmeydan** (əvvəlki adı: **Astraxanka**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Qızmeydan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Astraxanka kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Astraxanka kəndi Qızmeydan kəndi, Astraxanka kənd inzibati ərazi vahidi Qızmeydan kənd inzibati ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi
Kəndin keçmiş adı Qızmeydanı olmuşdur. Car hökumətinin Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından müxtəlif dini təriqət nümayəndələrini (molokan, baptist, duxobor və b.) milli ucqarlara, o cümlədən Azərbaycana köçürmə siyasəti ilə əlaqədar 1849-cu ildə Həştərxan vilayətindən köçüb gələnlər burada məskən salmışlar. Oykonim Həştərxan adının rusca səslənməsindən və rusların əlavə etdiyi –ka şəkilçisindən ibarət olub, "Həştərxandan gələnlər" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qozluçayın sağ sahilindən bir qədər aralı, Qızmeydanı platosunda yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 1058 nəfərdir ki, onunda 531 nəfəri kişi, 527 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Nağaraxana

**Nağaraxana** (əvvəlki adları: **Maryevka**; **Kirovka**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Nağaraxana kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Kənd Nağaraxana bələdiyyəsinə aiddir.

## Toponimikası
## Coğrafiyası
Nağaraxana kəndi Çuxuryurd kəndinin qonşuluğunda, rayon mərkəzi — Şamaxı şəhərindən təxminən 15 kilometr şimalda, Şamaxı–Dəmirçi avtomobil yolu kənarında, Nağaraxana adlı yaylanın cənub–qərb yamacında,***' orta dağlıq qurşağında yerləşir.

== Tarixi ==
[[Kənd]] qurulanda ilkin adı Maryevka olmuşdur. [[Kənd]]in əsasının 1830–1850-ci illər arası, [[Rusiya imperiyası|Rusiyanın]] daxili əyalətlərindən əraziyə köçürülmüş [[Malakanlar|malakan]] ailələrinin Nağaraxana adlı yerdə***' qoymuş olduğu düşünülür.

Sovet dönəmində kəndin adı S.M.Kirovun şərəfinə Kirovka olaraq dəyişdirilmişdir, burada böyük kolxoz təsərrüfatı inkişaf etmiş və maldarlıq geniş yayılmışdır. Sovet İttifaqı dağılan zaman bir çox malakan ailəsi evlərini sataraq kənddən Rusiyaya köçmüş, kənd əhalisinin çox hissəsini isə Ermənistan SSR-dən köçmüş köçkünlər təşkil etmişdir.

5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Kirovka kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Kirovka kəndi Nağaraxana kəndi, Kirovka kənd inzibati ərazi vahidi Nağaraxana kənd inzibati ərazi vahidi adlandırılmışdır.

Günümüzdə Nağaraxana kəndi Pirqulu istirahət bölgəsinin ən məşhur turizm məkanıdır.

## Əhalisi
1980-cı ildə kəndin əhalisi 1139 nəfər təşkil edirdi. 1999-cu ildə Nağaraxana inzibati ərazi vahidinin əhalisi 1027 nəfər təşkil edirdi ki, onun da 511 nəfəri kişi və 516 nəfəri isə qadınlar idi. 2009-cu ildə Nağaraxana kənd inzibati ərazi dairəsinin əhalisi 727 nəfər idi ki, onun da 383 nəfəri kişi, 344 nəfəri isə qadınlar təşkil edirdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yeni Qızmeydan

**Yeni Qızmeydan** (əvvəlki adı: **Novoastraxanka**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Qızmeydan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Qızmeydan kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Novoastraxanka kəndi Yeni Qızmeydan kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kənd vaxtilə Astraxanka adlı rus kəndindən çıxmış ailələr tərəfindən Şirəlibəy mülkündə bina edilmişdir. Qızmeydan yaylasında yerləşən Astraxanka (indi Qızmeydan) kəndindən çıxmış ailələr tərəfindən yeni kənd salındığına görə, Novoastraxanka adı verilmişdir. Hazırda bu kənd Yeni Qızmeydan adlanır.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Pirsaat çayının sol qollarından olan Yapalaq çayının başlanğıc sahəsində, Qızmeydan platosunda yerləşir.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pretor

**Pretor** (,  — irəlidə getmək, idarə etmək) — Qədim Romada dövlət vəzifəsi. Tarixi dövrlərdən asılı olaraq bu vəzifənin məzmunu və funksiyası müxtəlif olmuşdur. İlkin respublika dövründə iki ali magistrat — konsul və diktator pretor adlandırılırdı. E.ə. 367-ci ildə Litsini-Seksti qanunlarına görə ali dövlət vəzifəsi konsul, ondan sonrakı ikinci dərəcəli vəzifə pretor adlandırılırdı və onun əsas səlahiyyətlərinə ancaq vətəndaşların işlərinə baxan şəhər məhkəməsi daxil idi. Konsul olmadıqda ali hakimiyyət onun səlahiyyətinə keçmiş olurdu.

E.ə. 242-ci ildən başlayaraq iki pretor seçilməyə başlanılır:Roma vətəndaşları arasındakı məhkəmə işlərinə rəhbərlik üçün,
şəhər pretoru () və vətəndaş olmayan, gəlmə sakinlər üçün, eləcə də onlarla vətəndaşlar arasındakı məhkəmə işlərinə rəhbərlik üçün pretor ().

Sullanın zamanında pretorların sayı səkkizə, Sezarın vaxtında isə on altıya, imperiya dövründə isə on səkkizə çatmış olmuşdur.
Cənubi Amerika ölkələrinin siyahısı

**[[Cənubi Amerika]]** — Şimali Amerika ilə birlikdə Amerika qitəsini təşkil edən materik.

Cənubi Amerikada 12 dövlət və 3 asılı ərazi var. Bu dövlətlərdən cəmi ikisinin dənizə çıxışı yoxdur. İki asılı ərazi isə ada dövlətdir. Cənubi Amerikanın ərazisinə görə ən böyük ölkəsi Braziliya, ən kiçik ölkəsi isə Surinamdır.
 

## Dövlətlər
Cənubi Amerika ölkələrinin siyahısı (paytaxtları, rəsmi dilləri, valyutaları, əraziləri, əhaliləri, ÜDM-ləri (2008-ci ilin nəticələri), bayraqları və xəritədəki yerləri gösətilməklə).

## Asılı ərazilər

## Həmçinin bax
* Latın Amerikası
* Merkosur
Propretor

**Propretor** ( və ya ) — Roma respublikasının son dövründə müddəti bitmiş pretordan seçilmiş pretor vilayət sahibinə verilən ad. Prepretor öz əyalətində müstəqil komandanlığa və yüksək mühakimə hüququna malik olub, prokonsul vəzifəsindən heç də fərqlənmirdi. Lakin fərq 12 əvəzinə 6 liktora malik olmalarında idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Anaxronizm

**Anaxronizm** — hər hansısa bir hadisə və ya şəxslə bağlı olan tarixi dövrün xronoloji uyğunsuzluq təşkil etməsinə verilən ad. Anaxronizm termin kimi əsasən ədəbiyyat və mədəniyyət sahələrində olan əsərlərdə həmin dövrdə mövcud olmayan xüsusiyyətləri ifadə etmək üçün istifadə edilir.

## İstinadlar
Hərbi magistr

**Hərbi magistr** ( — ordu magistrı, silah magistrı ya hərbi magistr) — Roma İmperiyasında və Respublika dövründə müasir dönəmin "Baş qərargah rəisi" rütbəsinə uyğun olan hərbi vəzifə idi. IV əsrin ortalarında Böyük Konstantin tərəfindən pretoriya prefektlərinin hərbi funksiyası əllərindən alındıqdan sonra bu vəzifə təsis edilmişdir. Əvvəlcə iki vəzifə: piyadalar magistrı () və suvari magistrı (, bu vəzifə hələ Roma Respublikası dövründə mövcud olmuşdur) təsis edilir. Piyadalar magistrı daha böyük sayılırdı. Öz növbəsində həm piyadalar həm də suvarilər rəisi hər iki qoşun növünə rəhbərlik etməyə başlayırdı və müvafiq olaraq bu vəzivə piyada və suvarilər rəisi () və ya hər iki ordunun rəisi () adlandırılırdı.
Kvestor

**Kvestor** ( — hərfi "soruşmaq", "araşdırmaq") — Qədim Romada magistrat ordinarlarından biri. İlk olaraq heç bir xüsusi xüsusi səlahiyyətə malik olmayan konsulun ümumi köməkçisi kimi, fəaliyyət göstərən kvestor vəzifəsi, sonralar komissiya tribununa seçilməyə başladıqdan sonra iki sahə: cinayət mühakiməsi hüququ və dövlət xəzinəsi və dəftərxanası idarəçiliyi üzrə ixtisaslaşaraq səlahiyyətləri artmağa başlamışdır. Lakin cinayət mühakiməsi hüququna rəhbərlik konsulun səlahiyyətlərinə daxil olduğu üçün kvestor ibtidai müayinə və sorğunu aparırdı (). Roma Respublikası dövrünün ortalarında cinayət mühakiməsi hüququna rəhbərlik xalq yığıncağının əlində olduğu üçün kvestor səlahiyyəti bu imkanlardan məhrum olmuş olur, ancaq xəzinə və dəftərxana idarəçiliyi ilə məhdudlaşır. Onların vəzifəsi xəzinədarlıq (), gəlir-çıxar dəftərinin aparılmasından () ibarət olur. Sonralar dövlət arxivlərinin mühafizəçisi olduqlarına görə magistrların qanuna sədaqət andları kvestorların önündə içilirdi.
İlkin olaraq iki kvestor olduğu halda e.ə. 421-ci ildən onların sayı dördə, e. ə. 82-ci ildən iyirmiyə, Yuli Sezarın zamanında bürokratik üssulların inkişaf etməsilə əlaqədar qırxa çatmşdır.
Sarıbaba (Şuşa)

**Sarıbaba** (əvvəlki adı: **Yextsahoq**); həmçinin bəzi mənbələrdə **Salatınkənd** — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Sarıbaba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğətində qeyd olunur ki, yaşayış məntəqəsində XIX əsrdə İrandan köçüb gəlmiş erməni ailələri yerləşdirilmiş və sonralar Yextsahog (ermənicə "kilsə yeri") adlandırılmışdı***'. Həmçinin lüğətdə qeyd olunur ki, 1991-ci ilin yanvarında kəndə ermənilərin vəhşicəsinə qətlə yetirdiyi jurnalist [[Salatın Əsgərova]]nın adı verilmişdir. Lakin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şuşa rayonunun Yextsahoq kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yextsahoq kəndi Sarıbaba dağının***' adı ilə Sarıbaba kəndi adlandırıldı, Yextsahoq kənd inzibati-ərazi vahidi isə Sarıbaba kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırıldı. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü təsnifatında sözügedən kəndin adı Sarıbaba kimi göstərilibdir.

14 dekabr 2021-ci il tarixində Milli Məclisin payız sessiyasının iclasında deputat Qənirə Paşayeva bildirmişdi ki, Salatın Əsgərova şəhid olan zaman o vaxtkı dövlət rəsmiləri onun qətlə yetirildiyi kəndə Salatın Əsgərovanın adının veriləcəyini və Salatınkənd adlanacağını vurğulasa da, illər sonra oğlu Ceyhun Əsgərovun araşdırmaları zamanı 1998-ci ildə kəndin adının dəyişdirildiyi amma Salatınkənd adlandırılmadığı aydın olub. Qənirə Paşayeva həmçinin öz çıxışında Salatın Əsgərovanın 60 illik yubileyində evladının, bir çox həmkarlarının və ziyalıların xahişini dövlət rəsmilərinə çatdıraraq çıxışında Salatın Əsgərovanın şəhid olduğu kəndin onun şərəfinə Salatınkənd adlandırılmasını xahiş etdi.

Jurnalist Sultan Laçının araşdırmasına görə, Salatın Əsgərovanın qətlə yetirildiyi həmin il Azərbaycan parlamentinin qərarıyla kənd onun xatirəsinə Salatınkənd adlandırılıb, lakin sonradan nədənsə həmin qərar Azərbaycan hökuməti tərəfindən rəsmiləşdirilməyib və kənd rəsmən Sarıbaba adını daşıyır. Həmçinin, Sultan Laçın 1991-ci ildən bəriki bütün yazılarında həmin məntəqəni Salatınkənd kimi göstərdiyini bildirir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.

## Tarixi

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur.

5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şuşa rayonunun Yextsahoq kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yextsahoq kəndi Sarıbaba kəndi, Yextsahoq kənd inzibati-ərazi vahidi Sarıbaba kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Sarıbaba kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2022-ci ilin avqustundan Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasında olan Laçın dəhlizini əvəz edən və o zaman Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan yeni dəhlizdə yerləşirdi. 19-20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin anti-terror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Pitbull (musiqiçi)

**Armando Christian Pérez** (doğum 15 Yanvar 1981), bilinən adıyla **Pitbull**, Amerikalı repçi. İlk dəfə 2002-ci ildə Lil Jon'un* Kings of Crunk* albomunda qonaq olaraq iştirak etdi. Ardından, 2004-ci ilin Avqust ayında TVT Records etiketiylə* MIAMI* (* Money Is a Major Issue* qısaltması) adlı ilk studiya albomunu bazara sürdü. O zamandan bəri, yenə TVT Records etiketi altında iki studiya albomu daha nümayiş etdi: 2006-cı ilin oktyabr ayında* Əl Mariol' və 2007-ci ilin Noyabr ayında" The Boatlift*. Ayrıca, Mun2 kanalında* La Esquina* adında İspanca bir program təqdim edir.
Miloş Zeman

**Miloş Zeman** (; ) — çex yazıçısı və dövlət xadimi, 8 mart 2013-cü ildən Çexiya prezidenti.

## Fəaliyyəti
Miloş Zeman 1996-cı ildən 1998-ci ilə qədər Çexiya parlamentinin alt palatası olan Nümayəndələr məclisinin sədri, 1998-ci ildən 2002-ci ilə qədər isə Çexiyanın baş naziri olmuşdur. Lideri olduğu Çexiya Sosial-Demokrat Partiyası 1990-cı illərdə ölkənin əsas partiyalarından biri idi.

1968-ci ildə Praqa baharı vaxtı, Çexoslovakiya Kommunist Partiyasının üzvü olsa da Çexoslovakiyanın SSRİ tərəfindən işğalına qarşı çıxdığı üçün 1970-ci ildə partiyadan uzaqlaşdırılmışdır. 1989-cu ildə dövlət telekanalında Çexoslovakiya iqtisadiyyatını tənqid etmişdir. Bu çıxışı qalmaqala səbəb olsa da, Məxməri inqilab zamanı onunla həmfikir olan Vətəndaş Forumu liderləri ilə yaxınlaşmasına yol açmışdır.

2013-cü ildə prezident seçkilərində səslərin 54.8 faizini toplayaraq Çexiya prezidenti seçilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Curriculum Vitae at the website of the Prague Castle
* 
* Miloš Zeman at the website of the Government of the Czech Republic
Qurdtəpə (Şamaxı)

**Qurdtəpə** (əvvəlki adı: **Novodmitriyevka**) — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Qurdtəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Kənd 1874-cü ildə Rusiyanın müxtəlif əyalətlərindən köçürülmüş rusların bu ərazidə yerləşdirilməsi nəticəsində Novodmitriyevka adlandırılmışdır. 1918–1920-ci illərin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə aid xəritədə Şamaxı qəzasında Novodmitrovka kəndi ilə yanaşı, ondan az aralı, cənubda, Meysəri kəndindən şimali–qərbində Qurdtəpəsi (Kurd təpəsı yazılış formasında) adlı kəndin olması göstərilmişdir. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra kəndin əvvəlki Qurdtəpə adı bərpa edilmişdir.

## Tarixi
5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Muğanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Novodmitriyevka kəndi Qurdtəpə kəndi adlandırılmışdır. 27 iyun 2003-cü il tarixli 493-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Şamaxı rayonunun Qurdtəpə kəndi Muğanlı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Qurdtəpə kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qurdtəpə yaylasında yerləşir.

## Əhalisi
1886-cı il əhalinin siyahıyaalınması sənədlərində Şamaxı qəzasında Novodmitriyevka kəndi (20 ailə, 96 nəfər əhali) qeydə alınmışdır. Hazırda kənd əhalisi 741 nəfərdir ki, onun da 373 nəfəri kişi, 368 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Kənddə 139 təsərrüfatı var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Saləng

***Saləng*** Əfqanıstan İslam Respublikasının Pərvan vilayətinin rayonlarından biri və Salang vulusvalisinin mərkəzidir. Bu müğənni Əhməd Zahir öldü Saləngdə.
Saləng vulusvalisi

**Saləng vulusvalisi** (, ) — Əfqanıstanın Pərvan vilayətində rayon. Mərkəzi Saləngdir.

## Həmçinin bax
* Salang tuneli
* Salang dağları

## İstinadlar
Dörd boya problemi

**Dörd boya problemi** — 1852-ci ildə Frensis Qutri tərəfindən təklif edilmiş riyazi məsələdir, hansı ki, aşağıdakı formada tərtib edilir:
Montiçello

**Montiçello** (*Monticello*) — Virciniya ştatının cənubunda yerləşən Tomas Ceffersonun malikanəsi. Bu tikili özündə amerikan klassizmini nümayiş etdirməklə yanaşı, 1987-ci ildən Ümumdünya irsi sırasına aiddir.

Malikanə 264 metrlik təpənin qılıcında yerləşdiyindən onun adı italyancadan *"təpə"* mənasını verir.Malikanənin bünövrəsi Andrea Palladionun gətirilmiş rəsmləri əsasında Ceffersonun öz layihəsinə əsasən,1769-cu ildə qoyulmuşdur. Evin iki tərəfindən mətbəxdə yemək bişirən, paltar yumaqla məşğul olan qulların qonaqların gözünə görsənməməsi üçün L hərfi formasında 2 uzun terras uzanmışdır.

1780-ci illərdə Fransa sarayında diplomatik nümayəndə kimi çalışan Cefferson fransız klassizmi haqda düşünməyə başlayır. Vətənə qayıtdıqdan sonra o, Montiçellinin palladian stilində tikilən quruluşunu tamamilə yığışdırılmasını əmr verir və 1796–1809-cu illərdə bir hissəsi kərpicdən, bir hissəsi tirdən tikilən yeni üçmərtəbəli ev tikilmişdir. Ev müxtəlif formalara malik 35 otaqdan və 2 fasaddan- qərb və şərqdən ibarət idi.Tikilini Fəxri legion sarayını bəzəyən səkkizguşəli günbəz bəzəyirdi.

Ceffersonun ölümündən sonra onun qızı evi toxunulmaz saxlamağa çalışsa da, amma geniş təsəsrrüfatı saxlamaq gücündə deyildi. 10 ildən sonra o, Montiçellini öz atasının istedadının pərəstişkarı olan kapitan Leviyə satır.O isə bu tikilini dövlətə vəsiyyət etmişdir. Levinin varisləri onun vəsiyyəti üstündə məhkəmədə mübarizə apararaq 1923-cü ilə qədər bu tarixi mülk üzərində sahiblik etmişdilər. 1923-cü ildə bu tarixi mülk Tomas Ceffersonun memorial fondunun əlinin altına keçir. O vaxtdan Montiçelli muzey kimi fəaliyyət göstərir.

## Salli Hemminqs
Son illər Montiçelli tarixçilərin Tomas Cefferson və onun yaxınlarının gizli bioqrafiyasının açılmasına cəhdlər sayəsində məşhurlaşmışdır.Son illər genetikanın uğurları sayəsində Ceffersonun öz qulluqçusu-kvarteron Salli Hemminqslə əlaqələri və Sallidən Ceffersonun qanundankənar 8 ağdərili uşağı olması faktı təsdiq edilmişdir.Cefferson ölümündən qabaq onların azadlığa çıxması üçün azadlıq kağızı vermişdir.Bununla bərabər,Salli Tomas Ceffersonun qanuni ağdərili həyat yoldaşının ata tərəfdən bacısı idi. Bu yaxınlarda qanundankənar doğulmuş uşaqların davamçıları üzərində keçirilmiş DNT analizi nəticəsində uşaqlardan birinin eks-prezidentin geninin daşıyıcı olması aşkar edilmişdir. Cefferson özü isə sağlığında bütün bunları inkar etmişdir.

## Maraqlı faktlar

Cefferson təkcə tikilinin zahiri cəhətdən görünüşünü yox, həm də interyerini,mebelini özü layihələndirmişdir. O, yemək otağında yerləşən kaminin dalında aşağıya şərab zirzəmisinə düşən lift də yerləşdirmişdir.

Montiçellinin qərb fasadı ABŞ-də 1938–2003-cü illər arasında və 2006-cı ildən yenidən bugünə qədər də zərb edilən 5 sentlik qəpiklərin arxa tərəfində təsvir edilmişdir. Montiçellinin təsvirinə həmçinin, 1928–1966-cı illərdə zərb edilən 2 dollarlıq kupyuranın üzərində rast gəlmək olardı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Roma vətəndaşlığı

**Roma vətəndaşlığı** — Qədim Romada, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş bütün hüquqlardan faydalana bilən yüksək sosial və hüquqi status. Qədim Roma qnunvericiliyində vətəndaşlıq daşıyıcısı kişi sayılıdı. Qadınlar vətəndaşlığa və mülkiyyətə sahib olsalar da onlar onun daşıyıcıları sayılmırdılar. Qullar vətəndaşlıqdan mərum olsalar da Antonin Piyin zamanında bir sıra fərdi hüquqlara malik olmuşdular (qulu ağası tərəfindən öldürülməsi perqrinin öldürülməsinə bərabər tutulurdu). Azad olunmuş sakinlər dərhal Roma vətəndaşlığı qazanmış olurdular. Lakin onlar keçmiş ağası qarşısında bəzi mükəlləfiyyətlərə malik olurdular. Buna müştəri ya müttəfiq asılılığı deyilirdiki, buzaman azadlığa buraxılmış öz keçmiş ağasının seçilməsində ona dəsək verməli, onun rəhbəriyi altında həbi işə xidmə göstərməli, bunun müqabilində ağa ona məhkəmə işlərində, ailəsindən kiminsə satın alınmasında qəyyumluq edirdi.
E.ə. 49–45-ci il Vətəndaş müharibəsindən sonra Yuli Sezar bütün İtaliya ərazisi və Sizalpiya Qalliyası sakinlərinə Roma vətəndaşlığı vermiş olur.
* Latın vətəndaşlığı — ilkin olaraq Roma tərəfindən istila olunmuş İtaliya sakinlərinə — italiklərə şamil edilirdi sonralar e.ə. 49-cu ildə italiklər Roma vətəndaşlığı qazanmış olurlar. Sonralar latın vətəndaşlığı Roma müttəfiqlərinə və müştərilərinə şamil edilirdi. Latın vətəndaşlığı seçki hüququ və hərbi mükəlləfiyyətə malik olmadığından "ikinci dərəcəli vətəndaşlıq" sayılırdı.

## Roma vətəndaşının hüquqları
* . Komisia tribununda səsvermə hüququ. (e.ə. I əsrə qədər)
* . Mülki və hərbi xidmət hüququ.
* . Tam əxsi mülkiyyət və müqavilə bağlamaq hüququ.
* . E.ə. III əsrdə mövcud olmuş vətəndaş və vətəndaş olmayanlar — preqrinlər arasındakı mübahisəni çözmək üçün istifadə olunan hüquq anlayışı.
* . Qanuni nikah hüququ, bu hüquq qanuni nikahdan doğulmuş uşaqlara Roma vətəndaşlığı hüququ verirdi.
* . İmperiya əyalətlərinə köçdükdə Roma vətəndaşlığını qoruma hüququ.
* Roma vətəndaşına qarşı işgəncə, cismani cəza və dövlət xayinliyinə görə ölüm cəzası tətbiq olunmurdu.

## Geyim
Yalnız Roma vətəndaşlığı olanlar toqa geyinə bilərdilər.
Magistratura (Qədim Roma)

**Magistratura** (, ) — Roma Respublikası dövründə ali hakimiyyət orqanı. Bu ali hakimiyyət orqanı nümayəndəsi Magistrat adlandırılırdı. Bu ali orqana yol ənənəvi olaraq ndan keçirdi.

Magistraturalar:
* Ordinar (seçkili)
** **Ali**
*** Konsullar,
*** Pretorlar,
*** senzorlar.
** **Aşağı**
*** Kurullu Edillər,
*** Kvestorlar,
** Xalq tribunları (bəzi tədqiqatçılar bu vəzifəni magistratlara aid etmirlər).
* Fövqaladə (təyinatlı)
** **Ali**
*** Diktator,
*** Suvarilər rəisi,
*** İnterreks,
*** Desemvirlər, (qanun yazanlar)
*** Hərbi tribun (konsul səlahiyyətli),
*** Triumvirat (II Triumvirat).

## İstinadlar
İnterreks

**İnterreks** ( — çararası) — Qədim Romada fövqəladə magistratura.
Adından göründüyü kimi çar dövründən formalaşmış bir vəzifə olub, varis olmadıqda ən yaşlı on senattor arasından püşkatma yolu ilə 5 gün müddətinə seçilir. O, müddət bitənə qədər (5 gün) komissiya çağıraraq yeni çarın seçilməsini təmin etməli idi. Əgər o, buna 5 gün ərzində nail ola bilmirdisə dərhal səlahiyyətlərini təhvil verməli idi. Belə olan halda yeni interreks seçilirdi. Namizəd on yaşlı senatorlarla razılaşdırıldıqdan sonra senatda elan edilir və onun seçilməsi üçün komissiya çağrılırdı.
Məmmədsadıq Quliyev

**Quliyev Məmmədsadıq Zülqərneyn oğlu** — Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti sədrinin birinci müavini (2006-2020).
 
## Həyatı
1950-ci ildə Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.

1974-1982-ci illərdə Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyinin su ehtiyatlarının mühafizəsi, istifadəsi, uçotu şöbəsində mühəndis, suvarma sistemləri idarəsində böyük mühəndis, «Azərbaşmeliosutikinti»nin Tikilməkdə olan Meliorativ Obyektlərin Müdiriyyətində baş mütəxəssis, Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı nazirinin köməkçisi, Əməyin təşkili, əmək haqqı və kadrlar şöbəsində rəis əvəzi, Su anbarlarının istismarı idarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

1982-1989-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsində su təsərrüfatı və kənd tikinti şöbəsində təlimatçı işləmişdir.

1989-1998-ci illərdə Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyində və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsində su ehtiyatları və sudan pullu istifadəyə nəzarət idarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

1998-2006-cı illərdə Dünya Bankının krediti ilə həyata keçirilən Azərbaycanda Suvarma-Drenaj İnfrastrukturunun bərpası və yenidənqurulması layihəsinin həyata keçirilməsi üzrə İşçi Qrupunun rəhbəri olmuşdur.

2006-2020-ci illər ərazində Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti sədrinin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır.

## Mükafatları
Meliorasiya və su təsərrüfatının inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar mühəndis" fəxri adına layiq görülmüşdür.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Zakir Quliyev

**Quliyev Zakir Bəybala oğlu** — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi, Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini.

## Həyatı
1 aprel 1966-cı ildə Sabirabad rayonunda anadan olmuşdur.

1991-ci ildə Novoçerkask Mühəndis Meliorasiya İnstitutunu, 2003-cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını bitirmişdir.

### Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
1986–1991-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Kənd Tikinti İstehsalat Birliyinin Sabirabad 8 saylı İxtisaslaşdırılmış Səyyar Mexanikləşdirilmiş dəstəsində fəhlə, iş ustası, mühəndis, baş mühəndis, 1991–1998-ci illərdə həmin idarənin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

1998–2006-cı illərdə Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində (əvvəllər Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsi, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanıda Dövlət Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Agentliyi) Sabirabad Suvarma Sistemləri İdarəsinin və Kür-Araz çaylarında bəndlərin istismarı idarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavinidir.

## Mükafatları
* Meliorasiya və su təsərrüfatının inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar mühəndis" fəxri adına layiq görülmüşdür.
* 2018-ci ildə "III dərəcəli Əmək ordeni" ilə təltif edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Müavin — Quliyev Zakir Bəybala oğlu
Vestal bakirəsi

**Vestal [[bakirəlik|bakirəsi]]** () — Qədim Romada yüksək hörmət və ehtirama sahib ilahə Vesta rahibəsi. O, toxunulmaz sayılırdı. Buna görə də çoxları öz vəsiyyətnamələrini ona saxlamaq üçün etibar edirdilər. Vestal bakirəsinə qarşı hər hansı təhqir ölümlə cəzalandırılırdı.
Vestal bakirəsi ata himayəsindən azad olunaraq, öz mülkünə sahib olmaq hüququ qazanırdı. Vestal bakirəsi qətil yerinə təsadüfən yetişdikdə məhkumu əhv etmək hüququna malik idi. Bu zaman onun təsadüfən hadisə üzərinə çıxdığını and içərək təsdiqləməsi kifayət idi. Onu 1 nəfər liktor mühafizəçisi olurdu.

## Şərtlər
* Qız uşağı altı yaşdan az və ondan çox olmamaqla;
* Namizədin nitq və cismani qüsuru olmamaqla;
* Valideynlərinin hər ikisinin həyatda olması;
* Bir qədər emansipasiyalaşmış olmalı;
* Valideynlərindən heç biri qul olmamalı eyni zamanda Roma sakini — Patrisilər olmalıdır.

## Xidmət
Vestal bakirəsi xidməti 30 il müddətində olub, üç mərhələdən: şagirdlik müddəti, bilavasitə xidmət müddəti və ustadlıq ya digərəini öyrətmə müddətindən ibarətdir. Müddət bitdikdən sonra Vestal bakirəsi xidmətdən azad olunurdu və o, ərə gedə bilərdi, lakin bu nadir hallarda baş verirdi. Hesab ediirdi ki, Vestal bakirəsi ilə ailə qurmaq heç də sayalı olmazmış. Digər tərəfdən Vestal bakirəsi ərə gedərdisə bütün imtiyazlarını: Roma qadınlarına nadir hallarda məxsus olan xüsusi sosial və sahibkarlıq statusunu itirmiş olurdu və adi a çevrilərək ərindən tam asılı vəziyyətə düşmüş olurdu ki, bu da sözsüz onu qane edə bilməzdi.
### ''Rəvayət''
Rəvayətə görə iki Vestal bakirəsi, Tukkiya () və Kvinta Klavdiya paksızlıqda (ismətsizlikdə) günahlandırılırlar. Onlar günahsız olduqlarını möcüzə göstərməklə sübut edirlər. Belə ki, Klavdiya əsasını batıb qalmış gəmiyə uzatmaqla yerindən tərpədə, Tukkiya isə Tiber çayından ələyə su yığaraq Foruma qədər gətirə bilmişdir.
Monpelye

**Monpelye** () — Fransa Respublikasının cənubunda yerləşən ən böyük şəhərlərdən biridir. Ölkənin 8-ci böyük şəhəri olan Monpelye şəhəri, Langedok-Rusillyon regionunun və Ero departamentinin inzibati mərkəzidir. Monpelye şəhəri Lez çayının vadisində, Aralıq dənizi sahilindən 10&nbsp;km məsafədə yerləşir.

## Universitetləri
* Monpelye Universiteti
* II Monpelye Universiteti
* Paul Valeri Universiti, III Monpelye Universiteti

## İstinadlar
Matrona

— Qədim Romada azad doğulmuş — nə özü, nə də valideynləri qul olmayan, yaxşı reputasiyalı və kəramətli ərli qadın. Bu ad  sözündən yaranmışdır. Matrona ailədə  statusuna malik olub ailə başçısı —  statuslu ərinin iradəsi altında olur, vəzifəsi uşaqların təlim tərbiyəsi ilə və evdarlıqla məşğul olmaq idi. Matrona siyasi və dövlət işləri ilə məşğul ola bilməzdi.

### Tarixə düşmüş matronlar:
* Vipsania Aqrippina (Kaliqulanın və Aqrippina Minorun anası.)
* Kiçik Aqrippina (Yulilər-Klavdilər sülalə məsubu, Nero Klavdi Saezar Avqust Germanikin anası, Qay Yuli Sezar Kaliqulanın bacısı, Tiberi Klavdi Neron Germanikin sonuncu arvadı.)
* Messalina (Klavdinin 3-cü arvadı, Britanik və Klavdiya Oktaviyanın anası, hakimiyyətpərəst, böyük təsir dairəsinə malik olmuş, əxlaqsız xarakteri ilə seçilmiş və Xatirənin lənətlənməsi damğası almış romalı qadınlardan biridir.)
* Avreliya Kotta (Yuli Sezarın anası)
* Kiçik Antoniya (Mark Antoninin qızı)
* Vipsaniya Aqrippina (Markus Vipsanius Aqrippanın böyükqızı)
* Kalpurniya Pizonis (Yuli Sezarın III arvadı)
* Klodiya Pulxra Tersiya (Lusi Lisini Lukullun arvadı)
* Fulviya Bambula (Oktavian Avqustun qaynanası, Mark Antoninin III arvadı)
Birqit

**Birqit** () — 24 sentyabr 1988-ci ildə anadan olan Estoniyalı müğənni.

Birqit 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Estoniyanı "Et Uus Saaks Alguse" mahnısı ilə təmsil edib.

## Karyerası
Birgit 2007-ci ildə "Eesti otsib superstaari" milli televiziya şousunun 1-ci mərhələsinin qalibi olmuşdu. Elə həmin ildə də o, Uilyam Şekspirin "Veroniyalı iki centlmen" pyesi əsasında çəkilmiş eyniadlı filmdə Silviya obrazını canlandırır. 2007-ci ildə bunlardan başqa o, "L'Olivo d'Oro" (qızıl zeytun) italyan mədəniyyət festivalında qeyri-italyan kimi çıxış edərək birinci yerə çıxır və mükafatlandırılır. 

## Şəxsi həyatı
Birgit 15 mart 2015-ci il tarixində Indrek Sarrapla Taylandda ailə həyatı qurdu. Bu cütlüyün Simeon adlı oğlu və Helen adlı qızı var. 

## Diskoqrafiyası
**Albomları**
* Birgit Oigemeel (15 yanvar 2008)
* Ilus aeg (11 noyabr 2008)
* Teineteisel pool (19 noyabr 2009)
* Uus algus (3 dekabr 2013)
**Mahnıları**
* Kas tead, mida tähendab? (13 noyabr 2007)
* 365 Days
* Homme
* Ise
* Last Christmas
* Talve volumaa (2008)
* Moonduja (2009)
* See öö (2009)
* Kahe vahel (2009)
* Pogenen (2009)
* Sinuga end elusana tunda voin (2010)
* Parem on ees (2011)
* You're not alone (2011)
* Et uus saaks alguse (2013)
* Sea of life
* Nii täiuslik see (2013)
* Olen loodud rändama (2013)
* Lendame valguskiirusel (2014)
* Pea meeles head (2014)
* Kolm kuud (2014)
* Kingitus (2015)

## İstinadlar
Et Uus Saaks Alguse

**Et Uus Saaks Alguse** (Azərbaycanca: Yeni Bir Başlanğıc Ola Bilər) — Estoniyanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Çezar

**Çezar** — 18 fevral 1980-ci ildə anadan olan Rumıniyalı müğənni.

Çezar 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Rumıniyanı "It's My Life" mahnısı ilə təmsil edib və öz ölkəsinə 14-cü yeri qazandırıb.

## İstinadlar
It's My Life

**It's My Life** (Azərbaycanca: Bu mənim həyatımdır) — Rumıniyanın 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

## İstinadlar
Rüstəm Rüstəmov

* Rüstəm Rüstəmov (aktyor) — Azərbaycan aktyoru.
* Rüstəm Rüstəmov (həkim) — tibb elmləri doktoru, professor
* Rüstəm Rüstəmov (jurnalist) — jurnalist.
* Rüstəm Rüstəmov (neftçi) — Azərbaycanlı neftçi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1944).

## Həmçinin bax
* Rüstəm 
* Rüstəmov
* Rüstəmzadə
Süpürgə

Süpürgə qədim zamanlardan vardır.Onunla daha çox evi təmizləyirlər.Yalnız evi yox həyətidə təmizləmək üçün həyət süpügəsidə vardır.İndi müasir dövrdə tozsorandan istifadə olunur.

## Həmçinin bax
*Xəkəndaz
## İstinadlar
Darboğaz

**Darboğaz** — Qars ilinin Səlim ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.

## Tarixi
Kənd 1913-cü ildə salınmışdır.

## Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 50 km, Səlim ilçəsinin inzibati mərkəzi Səlim qəsəbəsindən 20 km uzaqlıqda yerləşir.

## Əhalisi

31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 246 nəfər daimi əhali yaşayır.

### Milli tərkibi

#### Nəsillər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax: Kars Selim Köyleri — Darboğaz köyü
* Zellice Darboğaz Köyü
* Kars Selim Darboğaz Köyü
* T. C. Milli Eğitim Bakanlığı Kars, Selim, Darboğaz ilkokulu
* Darboğaz Haritası
Yüksək səviyyəli domenlər

150 px|right|Top Lavel Domain

**Yüksək səviyyəli domenlər** ( — DNS iearxiyasında ən yuxarı səviyyədə olan domenlərdir. Top - level domenlər aşağı səviyyədəki domenlərin tərkib hissəsidir. Məsələn, www.example.com domenində .com top level domendir.

İlk dəfə olaraq ICANN təşkilatı tərəfindən yüksək səviyyəli 250 domen yaradılmışdır. Bunlardan 243-ü ölkələrə məxsus yüksək səviyyəli milli domenlər və 7-si yüksək səviyyəli ümumi istifadəli domenlərdir. Domenlər ingilis hərflərindən, rəqəm və defisdən ibarət ola bilər. Defis adın əvvəlində və axırında gələ bilməz, domen adın minimum uzunluğu zonadan asılı olaraq 2-3-simvol, maksimal uzunluğu isə 63 olmalıdır .

Hazırda milli domenlərin ümumi sayı 250-dir. Onların sayı ISO 3166-1 beynəlxalq standartı kimi qəbul edilən dövlətlərin iki hərfli koduna uyğun gəlir. ccTLD kateqoriyasından olan domenlərə ölkələrin İnternet kodları tətbiq edilir. Hər ölkə öz domen kodu üçün qaydalar təyin edir. AZ domeni ISO 3166-1 beynəlxalq standartına müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının rəsmi iki hərfli kodudur.

2005-ci ildən sponsorlaşdırılan yüksək səviyyəli 10 domen (sTLD) ICANN tərəfindən razılıq əldə etdi. Bunlara TRAVEL, JOBS, CAT, ASIA, MOBI, TEL, MUSEUM, AERO, COOP aiddir. Zonalar və icazə verilən domen adları haqqında məlumatı www.ICANN.org/tlds/ ünvanından əldə etmək olar. gTLD, sTLD və məhdud istifadəli yüksək səviyyəli domenlərin siyahısı cədvəl 2, 3 və 4-də verilmişdir.

## İstinadlar
İskya (ada)

**İskya** () — Tirren dənizində, Neapol körfəzində vulkanik ada. Adanın sahəsi 46 km² olub, İtaliyanın Kampaniya (İtaliya) muxtar vilayətinin Neapol əyalətinin inzibati bölgüsünə aiddir.

## Coğrafiyası
İnzibati olaraq Kampaniya (İtaliya) muxtar vilayətinə aid olub, Neapol körfəzində olan üç əas adadan ən böyüyüdir. Digər yanaşı adalar Kapri və Proçidadir. Sahəsi 46 km², sahilinin uzunluğu 34 km, əhalisi 62 000 nəfərdir. Əhali 6 icmada cəmlənmişdir. Bunlar, Kasamissiola Terme, Lakko Ameno, Forio, Serrara Fontana və Barano d İskja icmalarıdırlar. Əsas şəhəri 18 253 nəfər əhalisi olan İskjadır. Tirren dənizinə aid buda kontinentdən 7 km, Neapol şəhərindən 40 km aralı yerləşmişdir.

Ada vulkanikdir və onun mərkəzində Epomeo (789 m) və Trabotti (512 m), cənub şərqində Monte Vezzi (Pedimonte) (395 m) sönmüş vilkanları mövcuddur. İskja adasında sonuncu dəfə vulkan püskürməsi 1301-ci ildə qeydə alınmışdır. Bu günün özündə adada yerin tərkindən təbii yolla 100 °C temperaturlu qaynar bulaqlar çıxmaqdadır.

İskja limanı əsas iqtisadi əhəmiyyətə malik olub, adanın kontinentlə birləşdirən bərələrin yan aldığı yerdir. Forio isə adanın mədəniyyət mərkəzi sayılır.

## İqlimi
Araliq dənizi iqliminə müvafiqdir. İyun-oktyabr aylarında havanın maksimal hərarəti 26–35 °C-dir. Yay aylarının hər birinin payına dörd yağmurlu gün düşür. İyun-oktyabr aylarında dəniz suyu hərarəti 21 °C-dir.

### Fauna və florası
Təbiətdə ən çox rast gəlinən kərtənkələ və gekkonlar, saysız kəpənək və həşaratlardır. Adanın şimalı tərəfi bol suvarma imkanına malik olduğu üçün mədəni bitkilər (üzüm, pomidor, limon, əncir, nar, xurma) əkilir.

## Tarixi
Pitekuss () İskya adasında mövcud olmuş qədim yunan kaloniyası olub, əsası Eretriyalılar tərəfindən e.ə. 770-ci ildə etrusklarla ticarət məqsədilə ilk ticarət məntəqəsi kimi qoyulmuşdur. E.ə. 750-ci ildə Pitekussadan olan kalonistlər tərəfindən Kuma şəhərini salmışlar. E.ə. 500-cü ildə vulkan püskürməsi nəticəsində yunan kaloniyası məhv olmuşdur.
Qədim Roma dövründə ada Aenaria adlandırılırdı. IX əsrdə ada dəniz quldurlarının sığınacağı olmuşdur.

## Görməli yerlər
Adanın əsas görməli yerlərindən biri orta əsrlərə aid Araqon qəsridir. Qəsrin qala divarları antik dövrə aid olub əsası e.ə. 474-cü ildə tiran Sirakuzlu Hieron tərəfindən 112 m hündürlüyə malik əsas bir qaya üzərində qoyulmuşdur. 1441-ci ildə bu əsas qaya adacıq ilə İskya adası arasında əlaqə yaradan quru zolaq formalaşır. XVI əsrdə bu qəsrdə şairə Vittoriya Kalonna yaşamışdır. Qəsr 1809-cu ildə Napoleon müharibəsində ingilis kəmilərinin top atəşlərinə tuş gələrək böyük dağıntıya düçar olur.
1912-ci ildən qəsir Mattera ailəsinə məxsusdur.

Adanın şərq sahilində Kartaromana buxtasında çoxlu termal bulaqlar, sulfidli ilov lili qaynayır. Burada termal park "Eden bağı" yerləşir. Bu yer haqqında ilk dəfə Strabon məlumat vermişdir. Adada nadir və qəribə baş verən vulkanik hadisələr: su-buxar püskürməsi turistlərin diqqəini çox cəlb edir.

## İstinadlar
Ən çox istehsal olunan təyyarələrin siyahısı

Siyahıda 5000 ədəddən çox istehsal olunan təyyarələr yer alıblar.

## 20.000 ədəddən çox istehsal olunanlar

## 10.000-20.000 ədəd arası istehsal olunanlar

## 5.000–10.000 ədəd arası istehsal olunanlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sonic Youth

**Sonic Youth** — 1982-ci ildə Amerikada qurulan rok qrupudur.

## Üzvləri
* Thurston Moore (gitara, vokal)
* Lee Ranaldo (gitara, vokal)
* Steve Shelley (zərb alətləri)
* Kim Gordon (gitara, bas gitara, vokal)

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* Sonic Youth EP, 1982
* *[[Confusion Is Sex]]* (1983.)
* *[[Bad Moon Rising]]* (1985.)
* *[[Made in USA]]* (1986.)
* *[[EVOL]]* (1986.)
* *[[Sister]]* (1987.)
* *[[Daydream Nation]]* (1988.)
* *[[Goo]]* (1990.)
* *[[Dirty]]* (1992.)
* *[[Experimental Jet Set, Trash & No Star]]* (1994.)
* *[[Washing Machine]]* (1995.)
* *[[Live in Holland 12/27/83]]* (1995.)
* *[[A Thousand Leaves]]* (1998.)
* *[[Goodbye 20th Century]]* (1999.)
* *[[NYC Ghosts & Flowers]]* (2000.)
* *[[SYR 5]]* (2000.)
* *[[SYR 6]]* (2002.)
* *[[Murray Street]]* (2002.)
* *[[Dirty Deluxe Edition]]* (2003.)
* *[[Live at the Royal Albert Hall]]* (2003.)
* *[[Sonic Nurse]]* (2004.)
* *[[Rather Ripped]]* (2006.)
* *[[The Eternal]]* (2009.)
Pal Erdöş

**Pal Erdöş** (; 26 mart 1913, Budapeşt — 20 sentyabr 1996, Varşava) — XX əsrin ən görkəmli riyaziyyatçılarından biridir. Müasir riyaziyyatın müxtəlif sahələrində: kombinatorika, qraflar nəzəriyyəsi, ədədlər nəzəriyyəsi, riyazi analiz, yaxınlaşmalar nəzəriyyəsi, çoxluqlar nəzəriyyəsi və ehtimal nəzəriyyəsidə işləmişdir. Bir çox riyazi mükafatlarla elecə də, Volf mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

## Həyatı
Pal Erdöş martın 6-sı, 1913-cü ildə Budapeştdə (o dövrdə Avstriya-Macarıstan)doğulmuşdur. O, ziyalı yəhudi mənşəli ailənin (Anna və Lajos Erdöşun) sağ qalan yeganə övladı olmuşdu. Onun hər iki valideyni ixtisasca riyaziyyatçı idi və bir müddət aliməktəb müəllimi olaraq işləmişdilər. Onun riyazi qabilliyəti çox erkən yaşında özünü göstərmiş, belə ki hələ dörd yaşı olarkən o beynində dört tərtibli rəqəmlər üzərində vurma əməliyyatı aparırdı. O uşaq yaşlarından valideynlərindən riyaziyyat haqda çox şey öyrənmişdir. Erdöş öz valideynlərini həmişə böyük sevgi ilə xatırlayardı.

16 yaşında atası ona ən sevdiyi iki bölmə ilə-sonsuz sıralar və çoxluqlar nəzəriyyəsi ilə tanış edir. Universitet illərində o hər ay çıxan ''KöMal'' jurnalanda müxtəlif riyazi problemləri həll edirdi.

Erdöş sonralar müstəvi həndəsəsinə aid müxtəlif məqalələr yazır. 1934-cü ildə, 21 yaşında riyaziyyat sahəsində doktorluq dərərcəsi alır.

## [[Erdöş ədədi]]
Erdöş ədədi hər hansı alimin həmmüəlliflik baxımından Pal Erdöşə nə qədər yaxın olduğunu göstərir. Pal Erdöş digər tanınmış alimlərlə ən çox əməkdaşlıq etmiş riyaziyyatçı sayılir. Onunla həmmüəllif olmuş alimlərin sayı 511-dir. Bu alimlərin Erdöş ədədi tərifə görə 1-ə bərabər götürülür. Erdöş ədədi 1-ə bərabər olan alimlə həmmüəllif olmuş digər alimin Erdöş ədədi 2-yə bərabərdir və s. Amerikanın Oakland Universitetinin **The Erdős Number Project**  layihəsinin nəticələrinə görə tanınmış riyaziyyatçıların Erdöş ədədi kifayət qədər kiçikdir. Məsələn, Fields medalına layiq görülmüş riyaziyyatçıların Erdöş ədədi orta hesabla 3-ə bərabərdir. Qeyd etmək lazımdır ki, Oakland Universitetinin "The Erdős Number Project" layihəsində bütün məşhur mükafatçıların (Nobel, Fields, Wolf, Abel, Steele və s.) Erdöş ədədləri ayrıca siyahılar şəklində göstərilib. Bu layihədə həmçinin indiyə qədər bütün dünya alimləri arasında Erdöş ədədi 2-ni aşmayan alimlərin siyahısı müəyyənləşdirilmişdir.
Hər bir riyaziyyatçı öz Erdöş ədədini Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinin Mathematical Reviews bazasının Collaboration Distance səhifəsində **Use Erdős** duyməsini basmaqla hesablaya bilər.

## Sənədli film
''N bir ədəddir''

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* Paul Erdös, Wikipedia
* Erdős's Google Scholar profile
* Searchable collection of (almost) all papers of Erdős
* Jerry Grossman at Oakland University. ''The Erdös Number Project''
* The Man Who Loved Only Numbers   - Royal Society Public Lecture by Paul Hoffman (video)
* Radiolab: Numbers, with a story on Paul Erdős 
* Fan Chung, "Open problems of Paul Erdős in graph theory"
Nikolay Buqay

**Nikolay Buqay** (d. 19 dekabr 1941-ci il, Starotitarovskaya stanitsası, Temrük rayonu, Krasnodar diyarı) — Rusiya tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor, Rusiya Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun baş elmi əməkdaşı, Rusiya Federasiyanının Regional inkişafı Nazirliyinin Millətlərarası münasibətlər Departamentinin məsləhətçisi.
## Həyatı
Nikolay Fyodoroviç Buqay 19 dekabr 1941-ci ildə SSRİ-də, RSFSR-in Krasnodar diyarının Temrük rayonunda yerləşən Starotitarovskaya stanitsasında anadan olmuşdur.

Nikolay Buqayın atası Fyodor Alekseyeviç Buqay mexanik olaraq çalışırdı, anası Varvara Petrovna Buqay isə xidmətçi idi.

## Əsərləri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Институт российской истории Российской академии наук: Бугай Николай Федорович
* Российская Ассоциация Университетского Корееведения: Бугай Николай Федорович