open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çarx qolu

**Çarx qolu** — fırlanma oxu ətrafında tam dövrdə tsiklik hərkət edən çarxqollu-sürgüqollu mexanizmin bəndi. İrəli geri hərəkətin fırlanmaya v əksinə çevrilməsinə xidmət edir. Əsasən lingli və dişli-lingli mexanzimlərdə aparıcı rola malikdir.  

thumb|120px|Kinematik sxemdə təsviri (prinsipial sxemi)

## İstinadlar
*Kəngərli, Ayaz Mahmud oğlu. Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi : dərslik / A. M. Kəngərli ; elmi red. S. X. Kərimov. - Bakı : Müəllim, 2004. - 688 s.
Nərimanov

* **[[Nəriman Nərimanov]]** — Azərbaycan ədibi və siyasətçisi.
* Nərimanov (Saatlı) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Nərimanov (Həştərxan) — Rusiyanın Həştərxan vilayətində şəhər (1984-cü ildən).
* **[[Nərimanov rayonu (dəqiqləşdirmə)]]**
:* Nərimanov rayonu — Bakı şəhərinin inzibati bölgüsünə daxil olan şəhər rayonu.
:* Nərimanov rayonu — Azərbaycan SSR-in inzibati bölgüsünə daxil olmuş Xanlar rayonunun 8 avqust 1930-cu ildən 29 noyabr 1938-ci il tarixinədək rəsmi adı.

## Həmçinin bax
* Nəriman Nərimanov (dəqiqləşdirmə)
* Bolşevik Nərimanov (gəmi)
Nərimanov (Həştərxan)

**Nərimanov** () — Rusiyanın Həştərxan vilayətində şəhər (1984-cü ildən).

## Tarixi

## Coğrafiyası
Şəhər Xəzər dənizindən təxminən 50 km şimal-qərb istiqamətdə Həştərxan vilayətində Volqa çayından sağ tərəfdə yerləşir.

## Əhalisi
11.521 nəfər *(14.10.2010)*.
Çokroaminoto

**Ömar Səid Çokroaminoto** () — İndoneziyanın milli qəhrəmanı, İndoneziyada milli və müsəlman hərəkatının liderlərindən biri, Sarekat islam hərəkatının banisi və ömrünün sonunadək rəhbəri.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sukarno

**Sukarno** () — İndoneziyanın ilk prezidenti. O, 1945–1967-ci illərdə bu vəzifəni icra etmişdir. İndoneziya milli partiyasının yaradıcılarından və İndoneziya millətçiliyinin banilərindən biri sayılır. Yoldaş Karno ləqəbi ilə tanınır.

## Uşaqlığı
Sukarno 6 iyun 1901-ci ildə Surabae şəhərində anadan olub. Onun xəstə və zəif böyüməsini valideynləri adının uğursuz olamsı ilə bağlayıb və onun adını qədim hind eposu "Mahabharata" qəhrəmanı olan Karnonun adını qoyublar. Əhməd adı oğlanın ikinci adıdır.

## Gənclik
Gənc Sukarno "Sarekat islam" (islam birliyi) hərəkatına qoşulub və bu hərəkatının liderinin — Çokroaminotonun evində dörd il yaşayıb. 1920-ci ildə Sukarno Ömar Səid Çokroaminotonun qızı Siti Oetari ilə evləndi. Bu illərdə o ilk siyasi dərslər almağa başladı.

## Sukarno siyasətindən narazılıq
1960-cı illərin əvvəllərində İndoneziya iqtisadiyyatı ağır böhran keçirirdi. Çinlilərin, hollandların ölkədən qovulması, xarici iqtisadi əlaqələrin pozulması, korrupsiya və oğurluğun yayılması ticarət və nəqliyyat sisteminin işinin pozulmasına gətirib çıxardı. Müxtəlif siyasi qüvvələrin prezidentin siyasətindən narazılığı İndoneziyada daxili siyasi gərginliyə və qarşıdurma gətirib çıxardı ki, bu da çevrilişlə bitdi.

## Ölümü
Sukarno hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldıqdan sonra ev dustağı edilmişdi. Bundan sonra onda ürək xəstəliyi kəskinləşdi, daha da tez-tez ürək tutmaları olurdu. 1970-ci ilin yayında onun vəziyyəti get-gedə ağırlaşdı və iyulun 21-də səhər saatlarında vəfat etdi. Hakimiyyətdə olmamasına baxmayaraq, milyonlarla insan onun dəfn mərasiminə toplaşmışdı. Onun vəfatının doqquzuncu ildönümü təmtəraqlı təşkil edildi və xatirəsinə ucaldılmış abidənin təntənəli şəkildə açılışı oldu.

## Maraqlı faktlar
Sukarno yapon, ərəb, ingilis, holland, alman, fransız dillərini bilirdi. İncəsənətlə bağlı kolleksiya toplayırdı.

## Mahnılar
Soetedjo tərəfindən 1960-cı illərin əvvəllərində *"Oentoek Paduka Jang Mulia Presiden Sukarno"* () mahnısı yazılmışdı. Bu mahnı İndoneziyanın məşhur qadın solisti Lilis Suryaninin ifasında daha da populyarlaşdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sukarno
Krossvord

thumb|Klassik krossvord toru (sözlərin bir-birilə kəsişməsi ilə qurulmuş)
**Krossvord** (   — sözlərin kəsişməsi)   — sözlərin təyinatının (mənasının) tapılması üzrə qurulmuş oyun. Daxil edilmiş sözlər *kəsişərək* krossvord torunu əmələ gətirirlər. Krossvord xanalardan ibarətdir. Adətən bu xanaların birində tələb edilən sözün ipucu, digərində isə tələb olunan söz daxil edilir. Krossvord oyununda tələb olunan söz, ipucu verilmiş xanada göstərilmiş istiqamət üzrə daxil edilməlidir. Krossvordda yaş məhdudiyyəti yoxdur.
## Xarici keçidlər

*Krossvord haqqında maraqlı faktlar
Azərbaycan dirijorlarının siyahısı

* Adil Gəray
* Arif Məlikov
* Azad Əliyev
* Cavanşir Cəfərov
* Çingiz Hacıbəyov
* Elmar Abusəlimov
* Elşad Bağırov
* Əfrasiyab Bədəlbəyli
* Əli Cavanşir
* Əşrəf Həsənov
* Əyyub Quliyev
* Fəxrəddin Atayev
* Fərhad Fəxrəddini
* Fəxrəddin Kərimov
* Fikrət Əmirov
* Hacı Xanməmmədov
* Kazım Əliverdibəyov
* Məmməd Cavadov
* Müslüm Maqomayev (bəstəkar)
* Nadir Əzimov
* Nazim Hacıəlibəyov
* Nazim Rzayev
* Niyazi
* Oqtay Rəcəbov
* Ramiz Məlikaslanov
* Ramiz Mustafayev
* Ramiz Quliyev
* Rafiq Babayev
* Rauf Abdullayev
* Səid Rüstəmov
* Süleyman Ələsgərov
* Şəfiqə Qasımova
* Teymur Göyçayev
* Teymur Mirzəyev
* Tofiq Quliyev
* Yalçın Adıgözəlov
* Mahir Əskərov

## İstinadlar
Pazl

**Pazl** ()   — oyun-tapmaca növüdür. Bu oyunda, müxtəlif formalı şəkil fraqmentlərindən (hissələrindən) ibarət mozaikanı qurmaq tələb olunur.

Psixoloqların fikrincə, pazl oyunu diqqət, götürmə qabiliyyəti, bədii və məntiqi düşüncənin (forma, ölçü, rənglər və s. üzrə ayrı-ayrı elementlərin fərqləndirilməsi) inkişafına imkan yaradır; hissələrin arasında əlaqəni tam və düzgün qəbul etməyi öyrədir.

## Pazl oyunun növləri
Hal-hazırda pazl oyunun çoxlu müxtəlif modifikasiyaları mövcuddur. Lakin vahid hədəf — ayrı-ayrı elementlərdən ibarət vahid şəkili qurmaqdır. Pazl ölçüsü elementlərinin ölçüsü   və ya vahid şəklin ölçüsü üzrə təyin olunur.  Pazl oyununda mürəkkəblik dərəcəsi onun ayrı-ayrı elementlərinin sayından asılıdır. Beləki natamam hissələr nə qədər çox (və ya kiçik ölçülü) olarsa oyunun mürəkkəbliyi bir o qədər də artır.
Kiçik pazllarda elementlərin klassik miqdarı — 54 elementli (260 elementə qədər uşaqlar üçün hesab edilir). 
500 elementdən ibarət pazlın standart ölçüsü — 47×33 sm-dir.

Elementləri azsaylı və böyük ölçülü pazllar balaca uşaqlar üçün nəzərdə tutulur.

Elementlərinin sayı 260-dan çox olan pazl böyük auditoriyaya daha uyğundur. Çox elementli (6 min elementdən yuxarı) pazllarda adətən Bibliya səhnələri, məşhur rəsm əsərləri, qədim coğrafi xəritələr təsvir edilir. Onların quraşdırılması çox vaxt tələb edir.
## Xarici keçidlər

## Mənbə
Barnaba da Modena

**Barnaba da Modena** (; ) — İtaliya rəssamı.

## Həyatı
Barnaba da Modena rəssamlıq fəaliyyətinə İtaliyada başlamışdır. Onun əsərləri Vizantiya stilindədirlər. Ən məşhur əsəri "Axirət günü" Müqəddəs Aqostino kilsəsi üçün çəkilmişdir.

## Həmçinin bax
* Barnaba
* Barokko rəssamlığı

## Ədəbiyyat
* Pietro Toesca, *Dipinti di Barnaba da Modena*, in "Bollettino d'arte del Ministero della Pubblica Istruzione", 16, 1922/23, pp. 291–294.
* Pasquale Rotondi, *Il polittico di Barnaba da Modena a Lavagnola*, Genova, Stab. Tip. Fr.lli Pagano, 1955.
* *Barnaba de Módena. Polípticos de la Virgen de la Leche y de Santa Lucía, Catedral de Murcia, Rodrigo de Osona; retablo del Calvaria, Iglesía de San Nicolás, Valencia*, catalogo della mostra (Madrid, 1993), Madrid, 1993.
* Serena Skerl Del Conte, *La prima attività di Barnaba da Modena: un'ipotesi alternativa*, in *Dedicato agli ottant'anni di Maria Walcher Casotti*, Mariano del Friuli, Edizioni della Laguna, 2003.
* *La Santa Caterina di Barnaba da Modena*, catalogo della mostra (Genova, 2005) a cura di F. Simonetti e G. Zanelli, Roma, Novamusa, 2005.
* Clario Di Fabio, *Barnaba da Modena a Genova: le icone con finta predella. Note su una tipologia, tre autografi, una derivazione*, in Forme e storia. Scritti di arte medievale e moderna per Francesco Gandolfo, a cura di W. Angelelli e F. Pomarici, Roma 2011, pp. 433–443.
Aqus Səlim

**Aqus Səlim** () — İndoneziyanın milli qəhrəmanı, İndoneziya siyasi xadimi. İndoneziyanın müstəqillik uğrunda mübarizənin fəal iştirakçısıdır. 1945-ci ildə İndoneziya Konstitusiyasının hazırlanmasında iştirak etmiş, 1947-ci ildən 1949-cu ilədək İndoneziyanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmışdır. Sarekat İslam partiyasının liderlərindəndir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Best Story; The Book That Killed Colonialism
Kakau

**Klavdemır Ceroynımo Alfredo Bereto (Kakau)** ( 27 may 1981, San Paulo, Braziliya) — Hücumçu Alman Futbolçu.

## İstandlar
Mustafa Sarıgül

**Mustafa Sarıgül** () - Türkiyə biznesmeni və siyasətçisi, İstanbul şəhər Şişli bölgəsinin bələdiyyə başqanı (1999-cu ildən).

## Həyatı
15 noyabr 1956-cı ildə doğulub.

### Uşaqlıq və gənclik dövrü
Atası Haqqı Sarıgül, anası Ayşə Sarıgüldür. Erzincandan İstanbula köçmüşlər.

Güngören kənd ibtidai məktəbində təhsilə başlamış, İstanbula köçdükdən sonra Liseyi Zincirlikuyu İsov Yapı litseyində oxumuş, Məslək litseyini bitirmişdir. Mərmərə Universitetinin pedaqoji fakültəsini bitirmişdir.

### Ailəsi
İlk həyat yoldaşı 1980-ci ildə öldürülən millət vəkili Abdurrahman Köksaloğlunun yeganə qızı idi. Bu evlilikten Abdurrahman Emir adında bir oğlu vardır. Yoldaşı  1985-ci ildə  vəfat etdikdən sonra 8 il sonra 1993-cü ildə Aylin Kotil ilə evləndi. Evləndiklərində Sarıgül 36, Kotil isə 22 yaşında idi. 2008-ci ildə isə boşandılar. Biri Aylin Kotilden olmaqla iki övladı vardır.

## İstinadlar

## Mənbələr
*  rəsmi veb saytı 
* rəsmi feysbuk səhifəsi
* rəsmi Tvitter səhifəsi
*  "Şişli bələdiyyəsi" 
*  "Sarıgülcüyüz Biz"  
* "Sarıgül: CHP Genel Başkanlığı’na adayım" (ntvmsnbc.com)
* "Türkiye Geneli Bir Anket Araştırmasında TDH"
Nostratik dillər

**Nostratik dillər**, bu termini ilk dəfə 1903-cü ildə yazdığı *Türkische Lautgesetze* adlı məqaləsində danimarkalı dilçi Holger Pedersen işlətmişdir. Hind-Avropa dilləri ilə əlaqəli dillərin mövzu edildiyi bu məqalədə istifadə edilən nostratik termini Latın dilindəki "nostrates" (bizim ölkənin insanları) sözündən gəlməkdədir. Pedersenin bu fərziyyəsi SSRİ sahəsində inkişaf sahəsi tapmışdır. 1960-cı illərin əvvəllərində Sovet dilçisi Vladislav İlliç-Svitıç tərəfindən fərziyyə inkişaf etdirilərək nəzəriyyəyə çevrilmişdir. İlliç-Svitıç; Hind-Avropa, Ural, Altay, Kartvel, Hami-Sami və Dravid dilləri arasındakı oxşarlıqlar üzərində dayanmışdır. Nostratik dillərin ümumi lüğəti üçün işlərini davam etdirən İlliç-Svitıç proyektini bitirə bilmədən 1966-cı ilde vəfat etmişdir. İlliç-Svitıçın işləri daha sonra Vladimir Dıbo tərəfindən *Opıt sravneniya nostratiçeskih yazıkov* adı ilə 1971-ci, 1976-cı və 1984-cü illərdə üç cilddə çap olunmuşdur. Aron Dolqopolski, Sergey Starostin və Vladimir Dıbo kimi alimlər bu sahədəki işlərinə davam etmişlərdir.

## Mənbələr
Six Degrees of Separation (mahnı)

"Six Degrees of Separation" mahnısı The Script rok qrupunun #3 albomundan 2-ci trekidir. Mahnının ərsəyə gəlməsində, yəni yazılmasında bu şəxslər iştirak etmişdir: Qrupun solisti — Danny O'Donoghue, qrupun elektro gitaristi — Mark Sheehan və digər köməkçi şəxslər Steve Kipner, Andrew Frampton. Mahnının klipi 5 noyabr 2012-ci ildə çəkilib bitmişdir və Beynəlxalq video portalı olan "YouTube"a yerləşdirilmişdir. Həmçinin qrup bu mahnının akustik versiyasını da çıxarmışdır. Mahnının ilk dəfə akustik versiyasını Billboard səhnəsində səsləndirmiş və geniş kütlənin marağına səbəb olmuşdur.
Abdurrahman Köksaloğlu

**Abdurrahman Köksaloğlu** () — Türkiyə siyasətçisi.

## Həyatı
Abdurrahman Köksaloğlu 1930-cu ildə Sivasın Suşehri ilçəsinə bağlı Karalar kəndində anadan olub. 1956-cı ildə Cumhuriyyət Xalq Partiyasına daxil olub. CHP Şişli təşkilatının rəhbərliyində çalışan Köksaloğlu 1963-cü ildən 1973-cü ilədək İstanbul Bələdiyyə Məclisinin üzvü seçilib. 1973-cü il seçkilərində İstanbuldan CHP millət vəkili seçilən, Köksaloğlu 1977-ci il seşkilərində yenidən Türkiyə Böyük Millət deputatı seçildi.

15 iyul 1980-ci ildə Şişlidəki iş yerində iki silahl tərəfindən qətlə yetirildi.

Mustafa Sarıgülün ilk həyat yoldaşı Gülsüm Köksaloğlunun atasıdır.

## İstinadlar
Sebastian Sten

**Sebastian Sten** () — Rumun və Amerikalı aktyor. Aktyor *Bir Vaxtlar*, *Şahlar*, *Qeybətcil Qızlar*, *[[Qara qu quşu (film, 2010)|Qara qu quşu]]* və "İblislə sövdələşmə" kimi filmləri ilə tanınır.

## Həyatı
Sebastian 1983-cü il 13 avqustda Rumıniyanın Konstansa vilayətində doğulub. Səkkiz yaşında olarkən o, anası ilə birlikdə bir vaxtlar anasının piyanist olaraq işlədiyi Vyana şəhərinə köçür. 12 yaşında anası Amerikalı bir özəl məktəb müdürü ilə evləndi, bununla da onlar Nyu-Yorka köçdülər.

Aktyorluq üçün o, tanıdığı *Stagedor Manor* adlı yaz düşərgəsinə qatıldı və bir çox bu kimi düşərgələrə getdi. Bundan sonra o, doğrudan da aktyor olmağa qərar verdi və müxtəlif aktyorluq universitetlərinə müraciət etdi.

*Rutgers Universitet*in *Mason Qross Gözəl Sənətlər Fakultəsi*nə qəbul oldu. Bu onun Londonda *Globe Teatr*ında bir il təhsil almasına səbəb oldu.

## Karyerası
İngiltərədən qayıtdıqdan sonra Sebastian Rutgersə qoşulmağa davam etdi, Tony n' Tina's Wedding və Qırmızı Qapılar kimi filmlərdə rol almağa başladı. Eyni zamanda Law & Order serialında Castin Kapşau rolunu canlandırmağa başladı. 2005-ci ildə Rutgersdə məzun olduqdan sonra *Arxitektor* filminə çəkildi. Həmin il "İblislə sövdələşmə" filminə də çəkildi və bu filmdə Çeys Kollins rolunu oynadı. 2007-ci ildə əməkdar Broadway aktyoru *Lev Şyarber* ilə birlikdə *Talk Radio*da Kent rolunu canlandırdı.

Həmin il ilk serialı olan *Qeybətcil Qızlar*da Karter olaraq rol aldı. İkinci və üçüncü fəsillərdə bir neçə serialarında göründü.

2008-ci ildə *Heyden Paneter*in klip videosu olan *"Wake Up Call"’*da sevgilisi rolunu oynadı. 2009-da isə NBC’de yayımlanan Prince Jack Benjamin rolunu oynadığı *Şahlar* filmində baş rolu ifa etdi.

2011-ci ildə *İlk Qisasçı: Amerika* filmində  canlandırdığı Bucky Barnes xarakteri ilə tanınmağa başladı.

2012-ci ildə Amanda Seyfrid ilə birgə *Gone* filmində baş rola çəkildi.
Eyni zamanda qısa serial olan *Political Animals* serialında bir xanımın homoseksual oğlu roluna çəkildi.                                                                         2014-cü ildə Captain America: The Winter Soldier filmində Bucky-nin davam edən hekayəsini canlandırdı.

## Şəxsi həyatı
2008-dən 2010-cu ilə qədər Sebastian aktrisa Leyton Mister ilə görüşürdü.

Hal hazırda isə aktyor *Bir Vaxtlar* serialında baş rolu paylaşdığı Cenifer Morrison ilə görüşür.

## Filmoqrafiyası
### Film

### Televiziya

## Serial

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
E.ə. 216

## Hadisələr
* Kanna döyüşü — 2 avqustda konsul Qay Terrensi Varronun komandanlığı altında Roma ordusu (63 min piyada, 6 min süvari) ilə Hannibalın Karfagen qoşunu (40 min piyada, 10 min süvari) arasında 2-ci Pun müharibəsinin ən böyük vuruşması baş vermişdir.

## Doğumlar

## Vəfatlar
Quandl

**Quandl** ədədi göstəricilərin axtarış sistemidir. Sayt bir neçə milyon maliyyə, iqtisadi və sosial sahələrə aid informasiya bazasına girişi təmin edir. Quandl bazasını çoxsaylı mənbələrdən təmin edərək istifadəçilərin rahat axtarış aparmasına və müxtəlif formatda yükləməsinə imkan verir. Bütün Quandl məlumatlarının bir API vasitəsilə idarə edilməsi mümkündür. API girişi aşağıdakılar daxil olmaqla çoxsaylı proqramlaşdırma dilləri vasitəsilə mümkündür  R, Python, Matlab və Stata.

Quandl göstəricilər bazasının mənbələrinə BMT, Dünya Bankı, Eurostat və daha bir neçə yüz nüfuzlu mənbələr daxildir..

Axtarış sistemində həmçinin Azərbaycan üzrə çoxlu sayda göstəriciləri də tapmaq mümkündür.

## Funksiyaları
* Pulsuzdur (məsələn, digər bir çox göstərici bazaları pulludur); 
* Python, Stata, Excel, R, MatLab və digər prqramlarla sinxronizasiya imkanı var;
* Qrafik formasında vəya zaman sırası formasında kompüterə yükləmək mümkündür;
* Rahat şəkildə göstəricinin tezliyini yəni rüblükdən (əgər varsa) illiyə vəya tərsinə dəyişmək mümkündür və s.

## İstinadlar
Trnava diyarı

**Trnava diyarı** () — Slovakiyada birinci dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərindən biri. Diyarın inzibati mərkəzi Trnava şəhəridir. Trnava diyarı Slovakiyanın qərbində yerləşir və Avstriya, Çexiya və Macarıstan ilə sərhədlənir.

## İnzibati bölünmə
Trnava diyarı 7 rayona (okres) bölünür:

* Dunayska Streda rayonu
* Qalanta rayonu
* Hlohovets rayonu
* Pyeştyanı rayonu
* Senitsa rayonu
* Skalitsa rayonu
* Trnava rayonu

## Statistik məlumatlar ([[2001]])
Əhalinin bölgədə sıxlığını nəzərə alsaq (133 nəfər 1&nbsp;km²), Trnava şəhəri ilə birlikdə əhalinin ümumi sayı 561 525 nəfər təşkil edir.

**Əhalinin etnik mənsubiyyəti**
* slovaklar 73,9 %
* macarlar 23,7 %
* çexlər 1 %
* digərləri 1,4 %

**Əhalinin konfessional mənsubiyyəti**
* katoliklər 78,3 %
* lüteranlar 4,4 %
* reformatorlar 2,1 %
* ateistlər 11,7 %

## Qalereya

View from town tower in Trnava - Slovakia.jpg|Bölgənin inzibati mərkəzi sayılan Trnava şəhərinin panoramı


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Muğan bələdiyyəsi

* Muğan bələdiyyəsi (Biləsuvar) — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunda bələdiyyə.
* Muğan bələdiyyəsi (Hacıqabul) — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunda bələdiyyə.
* Muğan bələdiyyəsi (Cəlilabad) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.
Padar bələdiyyəsi

* Padar bələdiyyəsi (Ağsu) — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunda bələdiyyə.
* Padar bələdiyyəsi (Hacıqabul) — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunda bələdiyyə.
* Padar bələdiyyəsi (Oğuz) — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunda bələdiyyə.
Mərmərə Universiteti

**Mərmərə Universiteti** () — İstanbulda yerləşən köklü və qədim dövlət universiteti. Türkiyənin aparıcı ali təhsil müəssisələrindən biridir. Universitetin tərkibində 16 fakültə, 11 institut, 5 kollec və 4 peşə məktəbi var. Akademik proqramlarında türk, ingilis, fransız, alman və ərəb dilləri daxil olmaqla beş dildə təhsil verilir.

16 yanvar 1883-cü ildə **Həmidiyyə Ticarət Məktəbi-Alisi** adı altında fəaliyyətə başlamış, ilk məzunlarını 1887-ci ildə vermişdir. 21 sentyabr 1889-cu ildən Osmanlı Təhsil Nazirliyinə tabe olan məktəb təmir və bərpa işləri üçün 1893-cü ildə fəaliyyətini dayandırmışdır. 15 oktyabr 1897-ci ildə Təhsil Nazirliyinin tabeliyində yenidən açılmış və o vaxtdan bəri təhsil fəaliyyətini fasiləsiz davam etdirir. 1959-cu ildə **İstanbul İqtisadi və Ticarət Elmləri Akademiyası** adını almış, 1982-ci ildə isə yeni çıxan qanunlarla birlikdə müasir adı olan Mərmərə Universiteti adlandırılmışdır.

Marmara Universiteti İstanbulun Asiya və Avropa hissələrində yerləşən 7 şəhərcikdə fəaliyyət göstərir. Bunlardan Acıbadem, Anadoluhisarı, Bağlarbaşı, Başıböyük, Göztəpə, Kartal şəhərcikləri Asiya, Sultanahmet şəhərciyi isə Avropa hissəsində yerləşir. Ümumilikdə sahəsi 617.782 m² olan şəhərciklərdən ən böyükləri 181.754 m² ilə Başıböyük, 153.394 m² Göztəpə, 121.992 m² ilə Anadoluhisarı şəhərcikləridir.

2020-ci il universitet məzunlarının iş tapma araşdırmasına görə, Marmara Universiteti 7-ci sırada qərarlaşmışdır. Hazırlanan siyahıda universitetin 76 akademik proqramı 1-ci yerdə, 60 akademik proqramı isə ilk üçlükdə yer almışdır. İqtisadiyyat və dövlət idarəetməsi, ilahiyyat, pedaqoji, hüquq, media və mətbuat fakültələri üzrə Marmara Universitetinin məzunları siyahıda 1-ci yeri tutmuşdur.

İstanbulun ən fəal səmtlərindən biri olan Kadıköydə yerləşən universitetə ictimai nəqliyyat və xüsusi nəqliyyat vasitələri ilə yanaşı universitetin xidmətlərinə də asanlıqla getmək mümkündür. İstanbul metrosunun M4 xətti üzərində yerləşən Göztəpə metrostansiyası, universitetin əsas şəhərciyinə nəqli olduqca asanlaşdırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* universitetin rəsmi saytı
* universitetin tələbəplatforması 
* universitetin virtual kampusu
Temperatur inversiyası

**Temperatur inversiyası**  — hündürlüyə doğru qalxdıqca temperaturun artması.

İnversiyanı iki tipə ayırırlar:
* bilavasitə yer səthində (inversiya  qatının qalınlığı on metrlərlə) olan temperatur inversiyaları
* boş atmosferdə (inversiya qatının qalınlığı yüz metrlərlə) olan temperatur inversiyaları

Temperatur inversiyası havanın vertikal yerdəyişməsinə mane olur və çiskin, duman, bulud və ilğımların yaranmasına imkan yaradır. İnversiya relyefin yerli xüsusiyyətlərindən çox asılıdır. Yer kürəsində ən böyük temperatur inversiyası qış dövründə Şərqi Sibir və Antarktidada müşahidə olunur.
Nişat İsfahani

**Əbdülvahab Nişat İsfahani** ( ) — İranın xarici işlər vəziri, şair, xəttat.

## Həyatı
Mirzə Əbdülvahab 1761-ci ildə İsfahanda anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini mollaxanada almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu.

Mirzə Əbdülvahab şair idi. Nişat təxəllüsü ilə şeir yazırdı.

Mirzə Əbdülvahab Fətəli şah Qacarın hakimiyyəti dönəmində İranın Xarici İşlər vəziri olmuşdu. Mötəmədüddövlə ləqəbini daşıyırdı.O, 1817-ci ildə Rusiya səfiri general Yermolovla görüşmüşdü.

Mirzə Əbdülvahab 1864-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Müzəffər Aləm

**Müzəffər Aləm** (d.1882-ö.1973) — İranın Xarici İşlər vəziri.

## Həyatı
Müzəffər Aləm 1882-ci ildə Osmanlı imperiyasının Trabzon şəhərində anadan olmuşdu. Atası Mirzə Əliəkbar xan Mötamədəlvüzəra Qəzvini Bakı, İstanbul, Dəməşq, Bağdad şəhərlərində konsul işləmişdi. Növbəti xidməti yerində Müzəffər xan dünyaya gəldi. İlk təhsilini Bakıda, sonra Tehranda aldı. İstanbulda Osmanlı Hərbiyyə məktəbində oxudu. Sonra Fransaya Sen-Sir (Saint Sier) Artileriya məktəbində təhsilini davam etdirdi.

Müzəffər xan vətənə döndükdən sonra İran Xarici İşlər vəzarətində işə düzəldi. Dəməşq şəhərində konsul kimi xidmət etdi.

Müzəffər xan 1910-cu ildə Xarici İşlər vəzarətindən istefa etdi. Elə həmin ildə sərhəng (polkovnik) rütbəsində Xorasan ordusunda vəzifə tutdu. Ona bu işdə hərbi nazir Əhməd xan Qəvaməddövlə yardım göstərmişdi. Orduda Salari-Müzəffər ləqəbini daşıyırdı. Ardınca sərtib (general-mayor) rütbəsi aldı.

Müzəffər xan 1911-ci ildə Kürdüstan əyalətinə vali göndərildi.

Müzəffər xan Aləm bir müddət nəzmiyyə idarəsinin rəisi Yeprem xanın müavini olmuşdu. 1912-ci ildə Yeprem xan öldürüləndən sonra Nəzmiyyə idarəsinə (İran Polis təşkilatına) rəhbərlik etməyə başladı. Sultan Əhməd şah Qacar ona Sərdari-İntisar ləqəbi verdi.

Müzəffər xan Aləm 1918-ci ildə Mirzə Həsən xan Vüsuqəddövlənin baş nazirliyi dönəmində İsmayıl ağa Simitqonun məhv edilməsi üçün Cənubi Azərbaycana göndərildi.

Müzəffər xan Aləm Cənubi Azərbaycan ordusuna komandanlıq etmişdi. Orda valinin müavini olmuş, Şeyx Məhəmməd Xiyabaniyə qarşı vuruşmuşdu.

Müzəffər xan Aləm sonra İsfahan ordusuna komandanlıq etmişdi.

Müzəffər xan Aləm 1923-cü ildə yenidən İran polisinə rəhbərlik etmişdi. 1924-cü ildə Kürdüstana vali göndərilmişdi. Sonra ard-arda Xəlici-Fars limanına, Lorestan, Fars və Azərbaycan əyalətlərinin başçısı olmuşdu.

Müzəffər xan Aləm 1936-cı ildə İran Ticarət təşkilatına rəhbərlik etmişdi.

Müzəffər xan Aləm 7 mart 1939-cu ildən	20 aprel 1943-cü ilədək İranın Xarici İşlər vəziri olmuşdu.

Müzəffər xan Aləm 1973-cü ildə Tehran şəhərində vəfat etdi.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları,  Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## Həmçinin bax
*İran Xarici İşlər nazirləri
Atakama

**Atakama səhrası** ()   — Cənubi Amerikanın qərb sahilində, Çilinin ərazisində yerləşən (22° və 27&nbsp;°C.e. arasında) səhra. İkinci Sakit okean müharibəsinə (1879 — 1883) qədər Boliviyaya aid idi.

Peru cərəyanı, atmosferin aşağı qatlarını soyudur və atmosfer çöküntülərinin  düşməsinə (ildə 50&nbsp;mm-dən də az) mane olan temperatur inversiyasını yaradır. Elə buna görə də, bu səhra Yer kürəsinin ən quraq yeri hesab olunur. Atakama səhrası orta hündürlüyü 610 metrə çatan dağlıq və təpəlik ərazilərdən ibarətdir. Daşlı, qumlu səhradır. Səhranın uzunluğu 960&nbsp;km-ə çatır.

Sahilində yanvar ayının orta temperaturu — 19 - 20&nbsp;°C, iyul ayında isə 13 - 14&nbsp;°C təşkil edir. Səhranın bəzi regionlarında qış aylarında sıx dumanlar müşahidə olunur. Nadir bitkiləri yoxdur: əsas bitkiləri kaktuslar (məsələn, Rod Kopyapoa) və kollar təşkil edir. Fauna aləmi xeyli azdır. Sahilboyu qayalarda balıq ilə qidalanan quşlar yaşayır. Atakama səhrası mis, qalay, qızıl, yod, duz və s. ehtiyatlarla zəngindir.

Sakit okeanın sahilində, səhra ilə sərhəddə Çilinin böyük portları olan Arik və İkike portları yerləşir.
## Ən quru səhra
Atakama səhrası Yer kürəsinin ən quru səhrası hesab edilir. Atakama Çilinin şimalında, Cənubi Amerika materikində yerləşir. Qərbdə Sakit okean, şimalda Peru və cənubda Boliviya və Argentina ilə həmsərhəddir.

Səhranın bəzi yerlərində yağıntı on ildə bir dəfə düşür. Çilinin Antofaqasta regionunda orta yağıntı miqdarı ildə 1&nbsp;mm təşkil edir. Hətta tarixboyu bəzi dövrlərdə Atakamada bəzi meteostansiyalar yağış qeydə almayıb. Məsələn, 1570-ci ildən 1971-ci ilə qədər Atakamada əhəmiyyətli yağıntı qeydə alınmayıb. Bu səhrada ən aşağı hava rütubətliliyi 0 % təşkil etmişdir.

Buradakı dağların (6 885 m-ə qədər hündürlüyə malik) cənub hissəsi (25°-27&nbsp;°C.e) tamamilə buzlaqlarla örtülü deyil.  Bütün buzlaqlar dördüncü dövr buzlaqlarından təşkil olunub. Britaniya alimlərinin tədqiqatları nəticəsində burada 120 000 il əvvələ aid çay qollarının izləri tapılmışdır.

19 may 2010-cu ildə Atakama səhrasında qeyri-adi hadisə  baş vermişdir. Səhraya qar yağıntısı düşmüşdür. Bir neçə rayonu qar tamamilə örtmüşdür. Bu səbəbdən ən böyük rəsədxanalardan biri müvəqqəti olaraq bağlanmış, yol və enerji təchizatı pozulmuşdur.
## Qalereya

Fayl:ValleLuna-002.jpg
Fayl:Atacama1.jpg |  Atakama səhrası 
Fayl:Laguna-Miscanti.jpg|San-Pedro-de-Atakam, Miskanti laqunu, dəniz səviyyəsindən 4200 m yüksəklikdə
Fayl:In Atacama Desert.jpg|Atakama səhrasında lamalar
Fayl:Salar Maricunga Atacama.jpg |  Salar-de-Marikunqa gölü, Nevado-Tres-Kruses Milli parkı 


## Həmçinin bax
* Səhra
* Cənubi Amerika
* Pataqoniya səhrası

## Xarici keçidlər
* Səhrada yaradılan gözəllik
* Çili haqqında maraqlı məlumatlar və foto

## Mənbə
*Məktəblinin coğrafiya lüğəti. Bakı,2006. səh.26

## İstinadlar
Hacı xan Şəkili

**Hacı xan Səlim xan oğlu Şəkili** — Kirmanşah valisi.

## Həyatı
Səlim xanın ikinci oğlu Hacı xan Şəki şəhərində anadan olmuşdu. Saray təhsili almışdı. Atası ilə bərabər İrana qaçmışdı. Məşədi Məhəmməd adlı şəxs Səlim xanın oğlu Hacı xanın tapşırığı ilə 1837-ci ildə Şəkiyə gəlmişdi. O, burada özünü xanın varisi kimi qələmə verərək ətrafına xeyli adam toplamış və çarizm əleyhinə təbliğata başlamışdı. 1838-ci il avqustun sonlarında üsyançılar Şəki vilayətinə daxil oldular. Əhalinin əhvali-ruhiyyəsinə güvənən Ağa bəy və Məşədi Məhəmmədin dəstəsi Şəkiyə yaxınlaşdı. Komendant idarəsinin məmurları da orada idilər. İlk həmlədən üstünlüyü ələ alan üsyançılar, qala istisna olmaqla, şəhəri ələ keçirdilər. Sentyabrın əvvəlində Şəkiyə başqa əyalətlərdən əlavə rus qoşun dəstələri gətirildi. Qüvvələr nisbəti dəyişdi. Sentyabrın 3-də üsyançılar Şəkini tərk etdilər. Rutullu Ağa bəy Dağıstana, Məşədi Məhəmməd İrana getdi. Beləliklə, Şəki üsyanı məğlubiyyətə uğradı.

Hacı xan yenidən İrana qayıtdı. Şəkidən gətirdiyi əhalini Muğanda yerləşdirdi. Bu oymaq Şahsevən elinə birləşdi. Sonralar Hacıxanlı adlandı.

Hacı xan Kirmanşah əyalətinin hakimi olmuşdu.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Şəkinskilər, "Soy" dərgisi, 8 (28), Bakı, 2009. səh.13–25.

## Həmçinin bax
* Hacıxanlı oymağı

## İstinadlar
Preşov diyarı

**Preşov diyarı** () — Slovakiyada birinci dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərindən biri. Diyarın inzibati mərkəzi Preşov şəhəridir. Sahəsi 8993 km², əhalisi isə 789 968 nəfər (2001) təşkil edir.

Preşov diyarı Slovakiyanın şimal-şərqində yerləşir. Şimalda diyar Polşa, şərqdə Ukrayna, cənubda isə Jilina, Koşitse və Banska Bistritsa diyarları ilə həmsərhəddir.

Preşov diyarı 1 iyul 1996-cı ildə ölkənin inzibati bölgüsü sayılan Şərqi-Slovak diyarının () yenidən təşkili zamanı, onun iki hissəyə bölünməsi nəticəsində yaranmışdı (şimalda Preşov, cənubda isə Koşitse diyarları yaranmışdı).

## İnzibati bölünmə
Preşov diyarı "okres" adlanan 13 rayona bölünür:
* Preşov rayonu
* Sabinov rayonu
* Bardeyov rayonu
* Svidnik rayonu
* Vranov nad Tolyou rayonu
* Levoça rayonu
* Kejmarok rayonu
* Stara Lyubovnya rayonu
* Poprad rayonu
* Medzilabortse rayonu
* Humenne rayonu
* Snina rayonu
* Stropkov rayonu

## Statistik məlumatlar (2001)
**Əhalinin etnik mənsubiyyəti**
* slovaklar 90,7 %
* qaraçılar 4,0 %
* rusinlər/ukraynalılar 3,6 %
* digərləri 1,7 %

**Əhalinin konfessional mənsubiyyəti**
* katoliklər 67,0 %
* yunan katolikləri 15,3 %
* lüteranlar 5,1 %
* pravoslavlar 4,0 %
* ateistlər 5,6 %

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Prešovský samosprávny kraj Diyarın rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Rub əl-Xali

**Rub-əl-Xali** — (‏ — "boş rüb")) — Yaxın Şərqdə geniş qumlu səhra. Ərəbistan yarımadasının cənubun üçdə bir hissəsini təşkil edir. Dünyanın ən böyük (sahəsi 650 000 km² təşkil edir), isti (iyul-avqust aylarında maksimum orta temperatur 47–50 °C təşkil edir) və quru (yağıntıların illik miqdarı ≈35 mm, buxarlanma qabiliyyəti >2000 millimetr təşkil edir) səhralarından biridir. Arid səhralar kateqoriyasına aiddir. Oman, BƏƏ və Yəmən dövlətlərinin ərazisində yerləşir. Koordinatları: 44°30' — 56°30' ş.u və, 16°30' — 23°00'. şim.e.

## Geoloji quruluş
Rub-əl-Xali Ərəbistan şelfi vasitəsilə cənub-qərbdən şimal-şərqə tərəf uzanmış böyük hövzədir. Qum təpələrinin hündürlüyü 250 m-ə çatır. Əsasən silikat qumundan təşkil olunub. Qumun tərkibinin 80–90 %-i kvars, qalanları — dəmir oksidlə örtülmüş çöl şpatından ibarətdir. Buna görə qum zərrəciklərinin rəngi narıncı və qırmızı rəngdədir.

## Qalereya

Image:Ar Rub’ al Khali Sand Sea, Arabian Peninsula.JPG
Şəkil:Rub al khali sunset Nov 2007.jpg|Rub-əl-Xali səhrası; 
|ArabianSands (ing.)
|ArabianSands (ərəbcə)


## Ədəbiyyat
Bruce Kirkby, Maurus Pascher: Im leeren Viertel. Piper, o. O., aprel 2003, ISBN 3-492-23865-3

## Mənbə
* ASE, VIII cild, Bakı, 1984-cü il, səh. 190
* Sights & Sounds: The Empty Quarter
Nitra diyarı

**Nitra diyarı** () — Slovakiyada birinci dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərindən biri. Diyarın inzibati mərkəzi Nitra şəhəridir. Sahəsi 6343&nbsp;km², əhalisi isə 713 422 nəfər (2001) təşkil edir.

Nitra diyarı Slovakiyanın cənub-qərbində yerləşir. Diyar cənubda Macarıstan ilə həmsərhəddir.

## İnzibati bölünmə
Nitra diyarı "okres" adlanan 7 rayona bölünür:
* Komarno rayonu
* Levitse rayonu
* Nitra rayonu
* Nove Zamki rayonu
* Şalya rayonu
* Topolçanı rayonu
* Zlate Moravtse rayonu

## Coğrafiya
Diyar Slovakiyanın cənub-qərbində, Ortadunay düzənliyinin şərqində yerləşir. Fiziki-coğrafi olaraq, diyarı iki regiona bölünür: Dunay düzənliyi və Jitnı adası cənubda, Dunay yüksəkliyi isə şərqdə və mərkəzdə yerləşir. Diyarın ərazisində həmçinin Povajski İnovets (şimal-qərbdə), Tribeç (Nitra şəhərindən şimalda), Pohronski İnovets (şimal-şərqdə) və Ştyavnitske Vrhi dağ massivləri yerləşir. Diyar ərazisindən axan əsas çaylar - Dunay, Qron, Vaq, Nitra və İpeldir.

## Statistik məlumatlar ([[2001]])
**Əhalinin etnik mənsubiyyəti**
* slovaklar 70,1 %
* macarlar 27,6 %
* digərləri 2,3 %

**Əhalinin konfessional mənsubiyyəti**
* katoliklər 77,2 %
* reformatorlar 4,7 %
* lüteranlar 3,4 %
* ateistlər 11 %

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Nitriansky samosprávny kraj Diyarın rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Koşitse diyarı

**Koşitse diyarı** () — Slovakiyada birinci dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərindən biri. Diyarın inzibati mərkəzi Koşitse şəhəridir. Sahəsi 6753&nbsp;km², əhalisi isə 766&nbsp;012 nəfər (2001) təşkil edir.

Koşitse diyarı Slovakiyanın şərqində yerləşir. Diyar cənubda Ukrayna və Macarıstan (Slovakiyanın Preşov, Ukraynanın  Zakarpatye, həmçinin cənubda Macarıstanın Borşod Abauy Zemplen və Sabolç Satmar Bereq medyeləri ) ilə həmsərhəddir.

Koşitse diyarı 1 iyul 1996-cı ildə ölkənin inzibati bölgüsü sayılan Şərqi-Slovak diyarının () yenidən təşkili zamanı, onun iki hissəyə bölünməsi nəticəsində yaranmışdı (şimalda Preşov, cənubda isə Koşitse diyarları yaranmışdı).

## İnzibati bölünmə
Koşitse diyarı "okres" adlanan 11 rayona bölünür:
* Gelnitsa rayonu
* Koşitse I rayonu
* Koşitse II rayonu
* Koşitse III rayonu
* Koşitse IV rayonu
* Koşitse-ətraf rayonu
* Mixalovtse rayonu
* Rojnyava rayonu
* Sobrantse rayonu
* Spişska Nova Ves rayonu
* Trebişov rayonu

## Statistik məlumatlar ([[2001]])
**Əhalinin etnik mənsubiyyəti**
* slovaklar 81,8 %
* macarlar 11,2 %
* qaraçılar 3,9 %
* ukraynalılar 0,6 %
* çexlər 0,6 %
* digərləri 1,9 %

**Əhalinin konfessional mənsubiyyəti**
* katoliklər 59,5 %
* yunan katolikləri 11,0 %
* reformatorlar 6,4 %
* lüteranlar 4,4 %
* pravoslavlar 1,8 %
* ateistlər 11,8 %

## Qalereya

Dedinky, Slovak Paradise, Slovakia.JPG
Smižany, Slovenský ráj, Ihľa a Kazatelnica, pohled do údolí Hornádu II.JPG
Vitézov dvor, Košice.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.kosice-region.sk/kskweb/english  Diyarın rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Lissabon zəlzələsi (1755)

thumbnail|Zəlzələ sonrası
thumbnail
**Lissabon zəlzələsi** — 1 noyabr 1755-ci ildə baş vermiş zəlzələ.

Hadisə 1755-ci ilin noyabrın 1-də, katoliklərin bayramı olan Bütün Müqəddəslərin Günündə baş vermişdir. Zəlzələ 3-5 dəqiqə davam etmişdir. Birinci yeraltı təkandən 40 dəqiqə sonra ikincisi baş vermiş, şəhərin mərkəzində 4 metrdən çox eni olan iri çatlar əmələ gəlmişdi. Limanı təhlükəsiz hesab edərək, oraya axın edən əhali suyun çəkildiyinin şahidi olmuşdu. Bir neçə dəqiqədən sonra baş vermiş, hündürlüyü 15-20 metrə çatan sunami Teju çayının məcrası boyunca hərəkət edərək, böyük bir ərazini su altında qoymuşdu. Sunamidən zərər görməmiş sahələri isə yanğın 5 gün ərzində məhv etdi.

Lissabon bu fəlakətdə zərər çəkən yeganə şəhər deyildi. Ölkənin bütün cənub şəhərlərində, xüsusən Alqavre əyalətində çox böyük dağıntılar vardı. Təkanlar Finlandiyadan Şimali Afrikaya qədər bütün Avropa ölkələrində hiss edilmişdi. Sunami Şimali Afrikanın sərhədlərinə, Martinika və Barbados adalarına çatmışdı. İngiltərənin də cənub sahillərinə ziyan dəymişdi.

Şəhərin 275 min sakinindən 90 mindən çoxu zəlzələnin qurbanı oldu. Daha 10 mindən artıq insan Mərakeşin Aralıq dənizi sahillərində vəfat etdi. Məşhur saraylar, kitabxanalar, habelə XVII əsr Portuqaliya memarlığının xarakterik nümunələri də daxil olmaqla, ölkədəki tikililərin 85%-dən çoxu dağılmışdı. Zəlzələdən ziyan çəkməyən tikililər isə yanğına bürünmüşdü. Yanğın zamanı V Karl tərəfindən yazılmış və Portuqaliyanın tarixinə həsr edilmiş əlyazmalar, Portuqaliyalı dəniz səyyahları tərəfindən tərtib edilmiş orta əsrlərə aid çoxlu sayda xəritələr, Portuqaliyanın ilk çap kitabları məhv olmuşdu. Yanğın zamanı maarifçilik dövründən qalmış və Dominikan monastırında saxlanılan əlyazmalar da məhv oldu. Sarayla bərabər Vasko da Qamanın səyahətlərinin təsnifatı yerləşən arxiv də yandı. Şəhərdəki monastırın qalıqları bugünədək qalmaqdadır.

Tarixdə ilk dəfə öyrənilmiş bu zəlzələ müasir seysmologiya elminin inkişafı üçün təkan vermişdir. Müasir geoloqlar Lissabon zəlzələsinin gücünü 12 ballıq şkala üzrə 9 balla qiymətləndirir, onun episentrinin Atlantik okeanında, müqəddəs Vinsenta adasından təxminən 200 km cənub-qərbdə olduğunu ehtimal edirlər.

## İstinadlar
San-Fransisko zəlzələsi (1906)

**San-Fransisko zəlzələsi** — 18 aprel 1906-cı ildə ABŞ-də baş vermiş zəlzələ.

1906-cı ilin aprel ayının 18-də yerli vaxtla saat 05:12 radələrində episentri ABŞ-nin San-Fransisko şəhərindən 3 km. qərbdə olmaqla 7,6 bal gücündə zəlzələ baş vermişdi. Zəlzələ ən güclü tektonik zonalardan birinin üzərində yerləşən bütün San-Andreas dərəsini sarsmışdı.

Yer səthində əmələ gəlmiş çatın uzunluğu 400 kilometrə çatırdı. San-Fransisko şəhərinin su kəməri magistralları partlamış, qaz kəməri, telefon və elektrik kabelləri sıradan çıxmışdı. Sobaların dağılması və elektrik xətlərində baş vermiş qəzalar nəticəsində ətrafı yanğın bürümüşdü. Şəhərin su təminatı sisteminin də dağılması yanğının söndürülməsini daha da çətinləşdirirdi.

Şəhərdə fövqəladə vəziyyət elan edilmişdi. Əhali buxtadan evakuasiya olunur, "Qızıl Darvaza" adlanan parkda qaçqın düşərgələri salınırdı.

60 saniyə davam edən zəlzələ şəhərin təxminən 80%-nin (490 kvartal və ya 1052 ha sahənin tamamilə yanmasına, 30 məktəb, 80 kilsə və monastır, eləcə də kitabxanalar, teatr, şəhər idarəsi və s.) dağılmasına səbəb olmuşdu. 3 minə yaxın insan həlak olmuş, 250–300 min nəfər evsiz qalmışdı. Bu hadisədən sui-istifadə edən yüzlərlə soyğunçu isə törətdikləri əməllərə görə şəhər merinin əmri ilə yerindəcə güllələnirdi.

Bu dəhşətli zəlzələ və yanğın nəticəsində şəhərə 400 milyon ABŞ dolları məbləğində ziyan dəymişdi.

Aparılan əsaslı tədqiqatların nəticələrinə görə, San-Fransisko şəhərini gələcəkdə yer üzündən tamamilə silə biləcək daha güclü zəlzələnin baş verməsi ehtimal olunur. Buna baxmayaraq, şəhər əhalisi bu barədə düşünmək belə istəmir.

## Həmçinin bax
Amerikalı yazıçı Cek Londonun doğulduğu ev bu zəlzələ zamanı yanmışdır.

## İstinadlar
Banska Bistritsa diyarı

**Banska Bistritsa diyarı** () — Slovakiyada birinci dərəcəli inzibati–ərazi vahidlərindən biri. Diyarın inzibati mərkəzi Banska Bistritsa şəhəridir. Sahəsi 9454&nbsp;km², əhalisi isə 661 343 nəfər (2001) təşkil edir.

Banska Bistritsa diyarı Slovakiyanın mərkəzində yerləşir. Diyar Slovakiyanın Nitra, Trençin, Jilina, Preşov və Koşitse diyarları ilə, Macarıstan isə Peşt, Noqrad və Borşod Abauy Zemplen medyeləri ilə həmsərhəddir.

## İnzibati bölünmə
Banska Bistritsa diyarı "okres" adlanan 13 rayona bölünür:
* Banska Bistritsa rayonu
* Banska Ştyavnitsa rayonu
* Brezno rayonu
* Detva rayonu
* Krupina rayonu
* Luçenets rayonu
* Poltar rayonu
* Revutsa rayonu
* Rimavska Sobota rayonu
* Velki Krtiş rayonu
* Zvolen rayonu
* Jarnovitsa rayonu
* Jyar nad Hronom rayonu

## Statistik məlumatlar ([[2001]])
**Əhalinin etnik mənsubiyyəti**
* slovaklar 83,7 %
* macarlar 11,7 %
* qaraçılar 2,3 %
* digərləri 2,3 %
**Əhalinin konfessional mənsubiyyəti**
* katoliklər 62,4 %
* reformatorlar 1,8 %
* lüteranlar 13,0 %
* ateistlər 16,8 %

## Qalereya

Hron v Banskej Bystrici.jpg
P1020554.JPG
Javor budina3.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.vucbb.sk Diyarın rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Ərzincan zəlzələsi (1939)

**Ərzincan zəlzələsi** — 1939-cu ildə Türkiyənin Ərzincan vilayətində baş vermiş zəlzələ.

27 dekabr 1939-cu ildə Türkiyənin Ərzincan ilində baş vermiş zəlzələ tarixdə "Anadolu zəlzələsi" kimi tanınır. Rixter cədvəli üzrə 7.9 bal gücündə olan zəlzələ 57 saniyə davam etmiş və Ərzincanı darmadağın etmişdi. Zəlzələ Amasya, Tokat, Ordu, Sivas, Kırşehir, Ankara, Çanqırı, Kayseri şəhərlərində də hiss olunmuşdu. Qar və mənfi 30 dərəcəyə çatan şaxta insan tələfatının sayının çoxalmasına səbəb oldu. Nəticədə, təqribən, 17 min bina dağılmış, 100 min insan yaralanmış, rəsmi məlumatlara görə 33 min, qeyri-rəsmi məlumatlara görə isə 400 min insan həlak olmuşdu. Şahidlərin sözlərinə əsasən, 400 nəfər sakini olan bir kənddə yalnız 1 qız sağ qalmışdı.

Ümumiyyətlə, Ərzincan son min ildə təbii fəlakətlərin təsirindən 11 dəfə darmadağın olub.

## İstinadlar
İblislə sövdələşmə (film, 2006)

**İblislə sövdələşmə** () — ABŞ istehsalı olan fantastika, döyüş və qorxu janrlı film. Rejissor Renni Harlinin lentə aldığı bu film 2006-cı ildə işıq üzü görüb. Baş rollara Stiven Streyt, Sebastian Sten, Tobi Heminqvey və Laura Hemsey çəkiliblər. Film ABŞ və dünyada 8 sentyabr 2006-cı ildə təqdim olunub.

## Məzmun
1692-ci ildə *Massaçusets İpsviç* kaloniyasında sirli qüvvələrə sahib 5 ailə sahib olduqları gücləri sirr tutacaqlarına dair and içmişdilər. Lakin aralarından bir ailənin bu sirri pozması nəticəsində digər ailələr tərəfindən aralarından uzaqlaşdırıldı, yalnız o günə qədər...

Seçilmiş yaxşı məktəb olan Spencer Akademiyasının dört gənc tələbəsi əjdadlarından qalan bu güclərə sahibdirlər. Hər biri 1600-cü illərdə İpsviç Koloniyasında yaşayan ailələrin mirascısı olaraq həmin xüsusi qüvvələrlə birlikdə dünyaya gəliblər. Uşaqlıqdan bəri birlikdə böyüyüblər.

Bir gün bir şənlikdə bir tələbənin fövqəltəbii vəziyyətdə ölümündən sonra onların ailələrinin uzun illərdir qoruduğu sirr ortaya çıxmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qaldı. Bu hər nədisə onu saxlamağa məcbur olan 4 gənc qısqanclığı və bir sözlə  hər şeyi bir kənara qoyub güclərini birləşdirməlidirlər.

## Rollarda

## Gəlir
İlk olaraq ABŞ-də nümayişə başlayan film həftə ərzində $9,000,000 qazandı. 2006-cı ilin 15 oktyabrına qədər isə film $23,292,105 gəlir əldə etdi. Dünya üzrə isə film ümumilikdə $37,256,954 qazana bilib.

## Ev üçün buraxılış
Film prokatlara 2 yanvar 2007-ci ildə çıxdı. 1,618,891 nüsxə ilə satılan film $26,578,576 gəlir qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Filmin rəsmi saytı
Hind okeanında zəlzələ və sunami (2004)

**Hind okeanında zəlzələ və sunami** — 26 dekabr 2004-cü ildə baş vermiş zəlzələ.

2004-cü ilin 26 dekabr tarixində Hind okeanında baş vermiş və gücü 9,1-9,3 bal təşkil etmiş zəlzələ müasir tarixin ən məhvedici təbii fəlakətlərindən biri kimi yadda qalan sunamiyə səbəb oldu.

Zəlzələnin episentri Hind okeanında, Sumatra (İndoneziya) adasının şimal-şərq sahilləri yaxınlığında qeydə alındı. Zəlzələdən sonra yaranmış sunami İndoneziya, Şri-Lanka, Hindistan və Tayland sahillərinə qədər çatdı. Dalğaların hündürlüyü 15 metrdən çox idi.  Maraqlıdır ki, zəlzələ Yeni Zelandiyanın Oklend adalarının qərb sahillərinə yaxın və Avstraliyanın Makkuori adasının şimal sahili yaxınlığında 8,1 bal gücündə qeydə alınmış zəlzələdən 3 gün sonra baş verdi. Bu hadisənin qeyri-adiliyi ondan ibarət idi ki, alimlərin müşahidələrinə əsasən, 8 bal və daha güclü zəlzələlər, orta hesabla, ildə bir dəfə baş verir.
thumbnail|left|2004-cü ildə sunami
Hind okeanında baş vermiş zəlzələ nəticəsində yerin təkindən ixrac olunmuş enerji, təxminən, 2 ekocoul oldu. Bu enerji Yer planetinin hər bir sakini üçün 150 litr su qaynadılması üçün kifayətdir. Zəlzələ bütün planetə təsir etdi və hətta Amerika Birləşmiş Ştatlarında belə 3&nbsp;mm vertikal tərpənmələrlə qeyd edildi.

Zəlzələ və sunami arasında bir neçə saat fərq olmasına baxmayaraq, fəlakət tam gözlənilməz baş verdi. Hind okeanında sunaminin qeydə alınması sistemi və ən əsası, sahilboyu ərazilərdə yaşayan əhalinin ümumi xəbərdar edilməsi sistemi olmadığından, minlərlə insan fəlakət qarşısında aciz qaldı. Zəlzələ və onun nəticəsində baş vermiş sunami cənub-şərqi Asiyaya və xüsusilə, İndoneziya, Maldiv adaları, Myanma, Malayziya, Tayland və digər ölkələrə ciddi zərər vurdu. Sunami nəticəsində, təxminən, 225-300 minə qədər insan həlak oldu. Həlak olanların dəqiq sayı məlum deyil, çünki cəsədlərin bir hissəsi okean sularına qərq oldu.

## İstinadlar
Messina zəlzələsi (1908)

**Messina zəlzələsi** — 1908-ci ildə Messina şəhərində baş vermiş zəlzələ.

1908-ci ilin 28 dekabrında Siciliya və Appenin yarımadasının arasında yerləşən Messina boğazında 7,5 bal gücündə zəlzələ baş verdi. Bir dəqiqə ərzində 3 güclü təkan qeydə alındı və ikinci təkandan sonra binalar dağılmağa başladı. Zəlzələ nəticəsində Siciliya və Kalbriyanın sahilboyu ərazilərində yerləşən 20-dən çox yaşayış məntəqəsi zərər çəkdi. Təkrar təkanlar 1909-cu ilin yanvar ayında da baş verdi.

1908-ci il zəlzələsi nəticəsində həlak olmuş insanların ümumi sayı barədə müxtəlif məlumatlar var. Belə ki, bəzi mənbələrdə 200 min insanın həlak olduğu bildirilir. Zəlzələ nəticəsində Messina və Reco-Kalabriya şəhərləri tam dağıldı. Bu zəlzələ Avropa tarixində ən dəhşətli zəlzələlərdən hesab edilir.

## İstinadlar
Elnur Aslanov (dövlət məmuru)

**Elnur Kazım oğlu Aslanov** () — 2007–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Siyasi Təhlil və İnformasiya Təminatı şöbəsinin müdiri, 2014–2016-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Elektron İdarəçiliyin İnkişafı şöbəsinin müdiri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru (Ph. D). O, həmçinin "Harvard Business School"un məzunu, iki kitabın, eləcə də bir sıra İT və İnternet layihələrinin sahibi və müəllifidir.

## Həyatı və fəaliyyəti
Aslanov Elnur Kazım oğlu 15 yanvar 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetini və Azərbaycan Universitetini bitirmişdir. Fəlsəfə doktoru və MA elmi dərəcələri var.

1997–2001-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyası Mərkəzi Aparatının Beynəlxalq Əlaqələr və Siyasi Partiyalarla İş şöbəsində təlimatçı, baş referent, 2001–2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının İctimai-siyasi şöbəsinin İnformasiya İşinin Təşkili və Analitik Təhlil sektorunda referent, böyük məsləhətçi vəzifəsində 2005–2007-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatı rəhbərinin köməkçisi vəzifəsində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 19 dekabr 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Siyasi təhlil və İnformasiya Təminatı şöbəsinin müdiri təyin edilmiş, 17 mart 2014-cü ildə vəzifəsindən azad edilmişdir.

E. Aslanov 2 aprel 2014-cü ildə Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin strateji planlaşdırma, elmi potensial və investisiya şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

14 avqust 2014-cü ildə Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Elektron İdarəçiliyin İnkişafı şöbəsinə müdir vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2016-cı ildə ABŞ-də Harvard Business School-da təhsilini davam etdirmək məqsədilə dövlət işindən uzaqlaşıb. Hazırda biznes fəaliyyəti ilə məşğuldur.

Elnur Aslanov bir sıra İnternet layihələrinin müəllifi və sahibidir.

İki kitab müəllifidir: "Modernləşmə və Milli İnkişaf" (Bakı, 2015) və "Qloballaşma və Milli İnkişaf Strategiyası" (Baki, 2006).

"Azərbaycanda araşdırma və beyin mərkəzləri : yaranması, inkişafı və perspektivləri" kitabının elmi redaktoru.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, I dərəcə dövlət müşaviridir.

Elnur Aslanov mütəmadi olaraq müxtəlif internet saytlarında məqalələr ilə çıxış edir.

## Ailəsi
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, parlamentin İnsan Hüquqları Komitəsinin sədri Rəbiyyət Aslanovanın oğludur.

Evlidir, bir oğlu var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Waving The Banner Of Azerbaijan's New Oil Boom
* Advice For Armenia On Resolving The Karabakh Dispute
* Справедливый путь к идеальному миру
* Azerbaycan ve Türkiye ilişkilerinin geleceği
* 
*
Azər Qasımov (siyasətçi)

**Azər Qasımov** (tam adı: **Qasımov Azər Məhəmməd oğlu**; () — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sabiq Mətbuat katibi (2004-2025)

## Həyatı
Azər Qasımov 22 iyun 1966-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunu, Bakı Dövlət Universitetini və Çenq Du Universiteti (Çin) bitirmişdir.

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Çin Xalq Respublikasındakı Səfirliyində tərcüməçi, 1994–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq təşkilatlar idarəsində attaşe, 1995–1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Konsulluq idarəsində attaşe, 1996–1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərindəki Baş Konsulluğunda attaşe, 1997–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasındakı Səfirliyində attaşe, üçüncü katib, 1999–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Asiya, Afrika və Latın Amerikası ölkələri idarəsində üçüncü katib, ikinci katib, 2000–2004-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Aparatının Beynəlxalq münasibətlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat katibi təyin edilib. 17 fevral 2025-ci ildə Prezidentin müvafiq sərəncamı ilə bu vəzifədən azad edilib.

## İstinadlar
Ərəb mədəniyyət paytaxtı

**Ərəb mədəniyyət paytaxtı** - Ərəb Dövlətləri Liqasının  YUNESKO ilə birgə irəli sürdüyü mədəniyyət layihəsidir.  Proqramın əsas məqsədi ərəb mədəniyyətinin dəstəklənməsi və ərəb regionunda əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdir.

## Ərəb mədəniyyət paytaxtları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Algiers Arab Capital of Culture 2007 - Əlcəzair 2007-ci il ərəb mədəniyyəti paytaxtıdır - rəsmi sayt 
* Dəməşq 2008-ci il ərəb mədəniyyəti paytaxtıdır - rəsmi sayt 
* Qüds 2009-cu il ərəb mədəniyyəti paytaxtıdır - rəsmi sayt
* Şərqi Qüds: "2009-cu il ərəb mədəniyyəti paytaxtıdır"
* Manama 2010-cu il ərəb mədəniyyəti paytaxtıdır - rəsmi sayt
The Wall

***The Wall*** — Pink Floyd qrupunun on birinci studiya albomu. Harvest Records/EMI Records və Columbia Records leyblları ilə 30 noyabr 1979-cu ildə buraxılmışdır. Albomun prodüserliyini Bob Ezrin, Devid Gilmor, Ceyms Qatri və Rocer Uoters etmişdir. Bu, qrupun klassik heyətlə buraxdığı sonuncu albomdur. *The Wall* 2003-cü ildə Rolling Stone-un "500 ən yaxşı albom" siyahısına 87-ci sıradan daxil olub.

## Xarici keçidlər
* The Wall on discogs.com