open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mərifət (Cavad Amuli)

**Mərifət** — Cavad Amulinin Mərifətşünaslıq (epistemologiya) mövzusunda, onun Quran ayələrində yeri, keçmişdə yaşamış bəzi ümmətlərin mərifətşünaslıq sahəsində buraxdıqları xətalar barədə olan kitabı.

## Məzmun

Bu kitab Mərifətşünaslıq (epistemologiya) mövzusunda, onun Quran ayələrində yeri, keçmişdə yaşamış bəzi ümmətlərin mərifətşünaslıq sahəsində buraxdıqları xətalar barədə qələmə alınmışdır. Mərifətşünaslıq elminin əsasları barədə bəhs qədim zamanlardan mütəfəkkirlər arasında mövcud olmasına baxmayaraq, bir elm kimi formalaşması bizim əsrimizə təsadüf edir. Mərifətşünaslıq insan düşüncəsinə əsaslı surətdə təsir edərək onun ideologiyasını nizama salıb yanlışlıqlardan qoruyan mühüm bir elm sahəsidir. Hər bir mütəfəkkir ideoloji əsaslarını qurmamışdan əvvəl mərifətşünaslıq barədə araşdırma aparmalıdır. Əks təqdirdə xətaya düşməsi qaçınılmazdır. 

## Nəşr

Kitab 2012-ci ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında "Mərifətşünaslıq və hikmət elmləri" silsiləsindən 144 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Mərifət
Əməllərin mükafat və cəzası (kitab)

**Əməllərin mükafat və cəzası** (; transkripsiya: Səvabul-əmal və iqabul-əmal) — Şeyx Səduqun əsəri.

Kitabda hansı əməllərin mükafata və cəzaya səbəb olması Məhəmməd peyğəmbərin və Əhli-beytin hədisləri ilə bəyan olunmuşdur.

## Məzmun
**2-ci hissə**

“Əməllərin cəzası” kitabı İslam peyğəmbəri və imamlar tərəfindən nəql olunan hədislərin toplusudur. Kitab iki hissədən ibarətdir: Yaxşı əməllərin əvəzi və pis əməllərin cəzası. Oxuculara “Əməllərin cəzası” adı ilə təqdim olunan bu kitab ikinci hissədə qərar tutan hədislərdən ibarətdir. Kitabda pis əməllərə görə verilən dünya və axirət cəzalarından danışılır.

## Nəşr və tərcümə
[150px|thumb|right|Əsərin 2-ci hissəsinin [azərbaycancasının üz qabığı]]
Əsərin 2-ci hissəsi 2014-cü ildə Müşfiq Mehdibəyli və Mikayıl Əlizadə tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, "Əməllərin Cəzası" adı ilə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 136 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

Kitab tam şəkildə 2017-ci ildə Taleh Abbasovun tərcümə layihəsi rəhbərliyi ilə Müşfiq Mehdibəyli və Peyman Məhəmmədi tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Əhli-beyt maarifi nəşriyyatında çap edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Əməllərin Cəzası
* ARTIQ SATIŞDA ...
* “Səvabul-Əmal və İqabul-əmal” (Əməllərin mükafat və cəzası) kitabı haqqında
* Dəyərli “Səvabul-əmal və iqabul-əmal” kitabı artıq satışda
Mumla depilyasiya

**Mumla depilyasiya** arzuolunmaz tüklərdən xilas olmaq üçün istifadə edilən yapışqan tərkibli maddələrdən ibarət olan depilyasiya üsuludur. Ayrıca olaraq buna *mumla depilyasiya edilməsi* də deyilir.

Mum depilyasiyası ən sadə və effektli üsullardan biridir. Prosedur zamanı soyuq, ilıq və isti mumlardan istifadə olunur. Həmin mum tüklərin olduğu hər hansı bir zonanın üzərinə çəkilir və bir neçə saniyədən sonra sürətlə, birdən qoparılır.

Bu üsul tükün dartılıb qoparılması ilə əmələ gəlir, lakin tükün folikulu bu zaman zədələnmir. Prosedur o qədər də ağrılı deyil — bu, pasiyentin həssaslığından asılıdır.

Mum depilyasiyası ən qədim üsullardan biridir. Kosmetologiyada yeni texnologiyalar əldə edilməsinə baxmayaraq, mum depilyasiyası öz mövqeyini qoruyub saxlayır.

18–35 yaşlı qadınlar arasında aparılan sorğulara görə, mum depilyasiyası hələ də aktualdır. Bunun bir neçə səbəbi var: bəziləri yeni texnologiyalara etibar etmir, bəziləri klassik metodlara üstünlük verir, bəziləri isə proseduru ağrısız hesab etdiyindən başqa, daha baha müdaxilələrə əlavə xərc çəkmək istəmir.

"Köhnəliyinə" baxmayaraq, mum depilyasiyası (və ya biodepilyasiya) bir sıra üstünlüklərə malikdir: effektlilik, sürətlilik, münasib qiymət və dərinin zədələnməməsi.

## Üstünlükləri
* Tükün rənginin və bərkliyinin fərqi yoxdur
* Tüklərin uzanmasını azaldır
* Hər bir dəri tipinə uyğundur
* Bu prosedur tüklərin nazikləşmə prosesinin stimullaşdırır
* Qiymətlərin yüksək olmaması

Mum depilyasiyasının efektliliyi fərdi səbəblərdən asılı olsa da, çox vaxt dəri 3–4 həftə hamar qalır.

Prosedur zonalardan asılı olaraq, 20 dəqiqədən 1 saatadək vax apara bilər. Daim biodepilyasiyadan istifadə edən insanlar üçün prosedurlar daha da tez keçir.

## Əks göstərişləri
Mum depilyasiyasının əks göstərişləri çox azdır. Onlardan ən əsasları – şəkər xəstəlikləri, venalarının varikoz genişlənməsi, qanın laxtalanma prosesinin pozulması, dermotoloji xəstəliklər və fərdi xüsusiyyətlərdir.

* Şəkər
* Dərinin zədələnməsi
* Varikoz
* Dəri xəstəlikləri
* Dəridə xoşxassəli törəmələr

## Mumla depilyasiyasından əvvəl və sonra
Mumla depilyasiya zamanı tükün uzunluğu ən azı 5 mm olmalıdır. Mumla depilyasiyadan sonra aşağıdakılara əməl edilməsi məsləhətdir:

* Sakitləşdirici vasitələrdən istifadə etməyiniz məsləhətdir (pantenol, prisipka, talk)
* Depilyasiya olan zonanı tərkibində spirt olan vasitələrlə silmək olmaz.
* Prosedurdan sonra 1–2 gün hovuza, dənizə və s. getməmək tövsiyə olunur.
Tük tökən kremlər

**Tük tökən kremlər** və ya **kimyəvi depilyasiya**, arzuolunmaz tüklərdən müvəqqəti olaraq xilas olmaq üçün tətbiq edilən kosmetik məhsullardır. Bir qrup depilyasiya üsuludur. Tüklərin zülallar quruluşunu dağıdaraq tökülməsini təmin edir.
Epilator

**Epilator**, bədəndəki arzuolunmaz tükləri qopardaraq uzaqlaşdıran cihazların ortaq adıdır. Çox müxtəlif cihazlar mövcuddur. Bu cihazlar əsasən elektrik ilə işləyirlər. Əsas işləmə prinsipi bir çox maqqaşın elektrikli qurğu halına gətirilməsi olaraq deyilə bilər. Bu üsul epilyasiya üsulu deyildir. Depilyasiya üsuludur. Epilyasiya uzun müddətli və ya həmişəlik olaraq tüklərdən azad olmaq deməkdir. Depilyasiya isə müvəqqəti olaraq tüklərin bədəndən xaric edilməsi deməkdir. Epilatorlar depilyasiya edirlər.
Depilyasiya

**Depilyasiya** — arzuolunmaz tüklərdən müvəqqəti olaraq xilas olmağı bildirən bir termindir. Mumla depilyasiya, maqqaş, tük tökən kremlər, epilator depilyasiya vasitələridir. Epilyasiya isə daimi və ya uzunmüddətli tüklərdən xilas olmağı ifadə edən termindir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rusiya dilləri

**Rusiya Federasiyasının dilləri** — Rusiyada danışan dillərdir. 14 dil ailəsinə aiddir: Hind-Avropa, Altay, Ural, Yukagiro-Çuvaş, Kartvel, Abxaz-Adıq, Nax-Dağıstan, Sino-Tibet, Semit, Eskimo-Aleutiya, Çukçi-Kamçatka, Yenisey, Avstro-Asiya, Nivx dil ailələri. Rusiya dillərinin çoxu dörd dil ailəsinə aiddir: Hind-Avropa (89%), Altay (7%), Qafqaz (2%) və Ural (2%).
Nicat Rəhimov (aktyor)

**Nicat Rauf oğlu Rəhimov** () — Azərbaycan aktyoru. Bozbash Pictures layihəsində canlandırdığı Şirin obrazı ilə tanınır. Azad Azərbaycan TV-də yayımlanan Buğlama serialında canlandırdığı Qədir obrazı və Bacanaqlar serialında canlandırdığı İsmayıl (İska) obrazının öhdəsindən çox məharətlə gəlməyi bacarıb və onu çoxmilyonlu xalqa sevdirə bilib.

## Həyatı
Nicat Rəhimov 17 aprel 1986-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 

2005-ci ildə İncəsənət Gimnaziyasını bitirərək Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin musiqili komediya aktyorluğu fakültəsinə daxil olmuş, 2009-cu ildə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirmişdir.

2006-cı ildən başlayaraq 4 il ərzində "Planet Parni iz Baku" komandasında aktyorluq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur, sonra "Bozbash Pictures" layihəsində rol almışdır.

2011-2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərmiş və Sərvər obrazını canlandırmışdır.

2014-cü ildən Azad Azərbaycan TV-nin əməkdaşıdır və 2016-cı ilədək "Şirin çay" verilişində aparıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 

Azad Azərbaycan TV-də yayımlanan Buğlama serialında 6 obrazı məharətlə canlandıran istedadlı aktyor Nicat Rəhimov Azərbaycanın xalq artisti Yaşar Nurinin bacısı oğludur. .

İlham Namiq Kamalın və Teymur Əmrahın yanında özəl dərslər almışdır.

Evlidir, 2017-ci ildə Ülviyyə adlı xanım ilə ailə həyatı qurmuşdur.

## Filmoqrafiya
* 2007 — Planeta Parni İz Baku 100 Kağız
* 2011 — Bozbash Pictures
* 2014 — Bacanaqlar
* 2015 — Ay Brilliant
* 2016 — Axrıncı Yol
* 2016 — Oğlan evi 2
* 2016 — Palata 106
* 2016 — Gizlənpaç
* 2017 — Toydan sonra nağara
* 2017 — Stalinin başı
* 2018 — Bir xalanın sirri
* 2018 — Əfsanə qayıdır
* 2018 — Qız qalası
*2018 — Buğlama
* 2019 — Bombaltı
* 2020 — Vağzalı
* 2020 — Qız qaçırma
* 2024 — Alatava
* 2024 — Şirin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nicat Rəhimov Kriminal, Komediya janrında olan yeni filimdə ciddi obraz kimi baş rola çəkilib
* "Bozbash pictures"in aktyoru Nicat Rəhimov əməliyyat olunub.
* "Ömrü boyu Yaşar Nuri ilə aramızda soyuqluq olub"
* Nicat Rəhimov “Şirin çay”dan getdi
* Nicat Rəhimov əməliyyat olundu
* Aktyor Nicatın xanımı ilə YENİ FOTOSU
* Aktyor Nicat Rəhimov: "Mənə Ferrari bağışlayıblar"
* Nicat Rəhimov: “Mən tanıyıram o qızları...” - Şirinlə şirin müsahibə...
* Nicat Rəhimov əməliyyat olundu
* “Bozbash Pictures”in Şirini: “Kişi əlində iki "vilka" ilə üstümə yeriyib... ”
* "Şirin" evləndi
* “Bozbash Pictures”in Şirininə xanımından dəyərli hədiyyə
* Obrazı başına bəla oldu – “Bozbaş”ın Şirininə TƏZYİQ
* 
* 
*
Görüntülər (kitab)

**Görüntülər** — Rövşən Abdullaoğlunun İbn Sinanın “İşarat və tənbihat” (Göstəriş və təlimatlar) kitabının X fəslinə yazdığı tərcümə və şərhi.

## Məzmun

“Görüntülər” İbn Sinanın irfan mövzusunda yazdığı ən dəyərli və nadir əsərlərindəndir. İrfan, kəramətlər, möcüzələr, qeybi xəbərlər, sehr, göz dəyməsi, mələklərin nazil olması, mənəvi seyr, qeybi aləmlər, yuxular, vəhy, mükaşifələr və onların xüsusiyyətləri kimi bir çox dəyərli mövzularla əlaqədar qaranlıq nöqtələr məhz bu əsərdə öz həllini tapacaqdır.

## Nəşr

Kitab 2014-cü ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə və şərh edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında "İrfani kitablar" silsiləsindən 216 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

## Həmçinin bax

* Ariflərin irfani məqamları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Görüntülər
Ariflərin irfani məqamları (kitab)

**Ariflərin irfani məqamları** — Rövşən Abdullaoğlunun İbn Sinanın “İşarat və tənbihat” (Göstəriş və təlimatlar) kitabının IX fəslinin tərcümə və şərhi.

## Məzmun

"Ariflərin irfani məqamı" kitabı İbn Sinanın “İşarat və tənbihat” adlı əsərinin IX bölməsinin tərcümə və ona verilən şərhindən ibarətdir. “İşarat və tənbihat” İbn Sinanın yazdığı mühüm və şah əsərlərindən hesab edilir. Bu kitab məntiq və fəlsəfə olaraq iki hissədən təşkil olunmuşdur. O, bu kitabın son üç fəslini irfana aid etmişdir. Bu üç fəsil o qədər dərin irfani fikirlərə şamildir ki, ondan böyük alimlər bəhrələnmiş və üstünlüyünü bəyan etmişlər. Bu üç irfani fəsillər arasında da ariflərin irfani məqamları barədə olan IX fəsil özünəməxsus yer tutur. İbn Sina “Ariflərin irfani məqamları” fəslində ariflərin mənəvi yüksəlişləri zamanı keçdikləri irfani mərtəbələri izah etmiş, ariflərin bunları keçə bilmələri üçün etdiyi əməllərdən ümumi olaraq danışmışdır.

Kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

## Nəşr

Kitab 2012-ci ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə və şərh edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında "İrfani kitablar" silsiləsindən əvvəlcə 202, daha sonra isə yenə 2012-ci ildə 212 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.
Kitab 2019-cu ilə qədər 3 dəfə təkrar nəşr edilib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Görüntülər

## Xarici keçidlər

* 
* Goodreads-də Ariflərin irfani məqamları
* 
* Ariflərin İrfani Məqamları
*
Prezident respublikası

Prezident üsulu idarəetmə də adlandırılan bu rejim, parlamentar sistemdən xeyli fərqlənir. Prezident rejiminin başlıca xüsusiyyətlərini bu şəkildə sıralaya bilərik:

*Prezident rejimi, bərk/qatı bir hakimiyyətlər ayrılığı prinsipinə söykənir. Qanunvericilik və icra hakimiyyətləri bir-birindən qəti xəttlərlə ayrılmışdır. İcra etmə, xalqın seçdiyi Başçı, qanunuma isə Konqres tərəfindən yerinə yetirilər.
*Dövlət Başçısı, icra vəzifəsini tək başında əlində məbləğ. Başçı, həm dövlət başçısı, həm hökumət başçısı vəzifəsini icra edər. 
*Prezident rejimində, parlamentar rejimdəkinin əksinə icra etmənin yasamayı dağıt/paylaması, yasamanın da icra etməyi salması imkanı yoxdur.
*Qanunvericilik və icra arasındakı əlaqələrdə qopuqluğu aradan qaldırmaq üzrə, bir "yoxlama və tarazlıq sistemi" inkişaf etdirilmişdir. İcra etmənin bəzi əməliyyatları, məsələn üst səviyyə idarəçilərinin təyin edilməsi Senatın təsdiqini tələb edir. Buna qarşılıq, Başçının da yasamadan keçən qanunları veto etmə səlahiyyəti var.
Başçılıq rejiminin doğulduğu və hələ də tətbiq olunduğu ölkələrin başında Amerika Birləşmiş Dövlətləri gəlməkdədir. Başçılıq rejimi qanunuma, icra etmə və mühakimə orqanlarının tamamilə bir-birlərindən müstəqil və bərabər siyasi əryə sahib olduqları bir tənzimləmədir. Westminster modelindəki qanunuma-icra etmə iç-içəliyi və nəzəri olaraq yasamanın, tətbiqdədirsə icra etmənin üstünlüyü, yerinə qanunuma ilə icra etmədən heç birinin bir başqasına üstün gələ bilməməsi səbəbindən bir tarazlıq və yoxlama təmin edilmək surətiylə hər cür iqtidar təcrübəs(n)i və dikdə təhlükəsinin maneə törədilməsi əsasına görə yaradılmışdır. Qanunuma orqanı içindədirsə ayrıca bir tarazlıq güdülmüş, Nümayəndələr Məclisi əhali böyüklüyü bərabər olan tək kürsülü (dar) bölgələrdən seçilər və əhalisi daha çox olan əyalətlərə daha çox təmsil imkanı təmin edərkən, Senat hər əyalətdən iki senator seçmək surətiylə 
əyalətlərin bərabər təmsilini təmin etməkdədir.
Yekaterina İvanovna

**Yekaterina İvanovna** (Rusca: *Екате́рина Ива́новна*; ) — Rusiya imperatoru V İvanın böyük qızı.

## Həyatı
Yekaterina İvanovna 1691-ci ildə Moskvada dünyaya gəlmişdir. Atası çar V İvan, anası isə xanımı Praskovya Saltıkovadır. Çudov monastırında vəftiz edilən Yekaterinanın xaç atası əmisi çar Pyotr oldu. Ailəsinin 3-cü qızı olsa da, özündən böyük olan bacıları Mariya və Feodosiya körpə ikən ölmüş, beləliklə Yekaterina ailənin ən böyük övladı olaraq böyümüşdür. Ardından 2 bacısı daha dünyaya gəldi: gələcəyin imperatriçası Anna və Praskovya.

Yekaterina uşaqlığını babası çar Alekseyin doğum yeri olan İsmayılov mülkündə keçirdi. Digər bacıları kimi o da anası tərəfindən böyüdüldü. 1708-ci ildə ailəsiylə birlikdə Sankt-Peterburqa köçdü. Uzun müddət burda yaşadıqdan sonra 19 aprel 1716-cı ildə əmisi Çar Pyotrun istəyilə alman əsilzadələrindən Karl Leopoldla evləndi. Siyasi məqsədlə baş tutan bu evliliklə çar Pyotr İsveçə qarşı özünə güclü müttəfiq qazandı. Yekaterinanın bu evlilikdən 2 qızı oldu. Bunlardan yalnız biri — Yelizaveta Katarina yetkinlik yaşına çatdı.

Ancaq cütlük xoşbəxt deyildi. Karl Leopold xanımını yanız siyasi məqsədlərlə istifadə edirdi. Nəhayət 1722-ci ildə Yekaterina qızını da alaraq Rusiyaya qayıtdı. Cütlük boşanmasa da, bir daha bir-birlərini görmədilər. 1730-cu ildə çar II Pyotrun ölümünün ardından, Dövlət şurası Yekaterinanı V İvanın böyük qızı olması səbəbilə taxt vəliəhdi seçmək istədi. Ancaq əriylə rəsmi olaraq boşanmaması səbəbilə ərinin gələcəkdə Rusiyanın siyasi həyatına müdaxilə edə biləcəyi qorxusu onu taxtdan uzaqlaşdırdı. Onun yerinə kiçik bacısı Anna taxta çıxarıldı.

Bacısının taxta çıxmasından sonra baş tutan 7 mart hadisələrində iştirak edən Yekaterina bacısını "Şərtlər" nizamnaməsini ləğv etməyə razı saldı. Dənizçi Mixail Andreyeviçlə gizli münasibəti olmuş, ancaq Yekaterinanın ölümündən sonra haqqında əxlaqsızca danışması səbəbilə Ural bölgəsinə sürgün edilmişdir.

12 may 1733-cü ildə Yekaterinanın yeganə qızı Yelizaveta pravoslav dininə keçdi və yenidən vəftiz edildi. Bunda məqsəd isə qızı üçün gələcəkdə taxt yolunun açılması idi. Bundan bir ay sonra isə Yekaterina vəfat etdi və anasının yanına dəfn olundu.

## Mənbə
* И. В Курукин. Бирон (ЖЗЛ). Молодая гвардия, 2006, p. 215.

## İstinadlar
Fransa gerbi

Müasir gerb rəsmi simvolu kimi heç bir hüquqi statusa malik olmasa da, 1953-cü ildən sonra Fransa simvoluna çevrildi. 
Gerb ibarətdir:
* pelta, "République Française" (Fransa Respublikası) mənasını verən "RF" monoqramı ilə bir tərəfdə bir aslanın başı, digər tərəfində bir qartal ilə bitir;
* zeytun budağı dünyanı simvollaşdırır;
* palıd budağı hikməti simvolizə edir;
* fastsiya ədalətin rəmzi.

## Tarixi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fransa gerbinin tarixi
Nicat Rəhimov

* Nicat Rəhimov (ağır atlet) — Qazaxıstanı təmsil edən Azərbaycan əsilli ağır atlet.
* Nicat Rəhimov (aktyor) — Azərbaycan aktyoru.

## Həmçinin bax
* Nicat
* Rəhimov
Klıkov adası

**Klıkov adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Ada Uzaq Şərqin araşdırmaçılarından olan Mixail Klıkovun şərəfinə adlandırılmışdır. Popov adasından 2,6 km cənub-şərqdə, Vladivostokdan 22 km cınub-qərbdə yerləşir. Enliyarpaq meşələrlə örtülmüşdür. Şimal-qərb və şimal sahillərində gilli və daşlı çimərliklər vardır. sahil xəttinin ümumi uzunluğu 2,46 km, bununsa 0,6 kilometri çimərliklərdir.

## İstinadlar
Yarı prezident respublikası

Siyasi rejimlərdən biri də yarı-prezident sistemidir. İlk dəfə Şarl de Qoll tərəfindən Fransada qurulub. Bu siyasi rejimin əsas xüsusiyyətləri bu şəkildə sıralana bilər:
*Dövlət başçısının sabit bir dövr üçün ümumi səs verməsi keçirilər.
*Dövlət başçısı icra etmə səlahiyyətini bir baş nazirlə paylaşar. (ikili nüfuz quruluşu)
*Başçı parlamentdən müstəqil olmaqla birlikdə, təkbaşına və ya birbaşa hökumət etməyə səlahiyyətli deyil. Baş nazir və ya kabineti parlamentə asılı olub Başçıdan müstəqildirlər. (güvən oyuna təbii/tabedirlər və parlament əksəriyyətinin dəstəyinə ehtiyac duyarlar)
*İkili nüfuz quruluşu, hər birimin müstəqillik potensialı davam etmək qeydiylə, fərqli tarazlıqlara və icra etmə içində güc ağırlıqlarının sürüşməsinə icazə verər.

Yarı-prezident rejimi Westminster modelinin bir törəməsi olaraq hazırlanan, ancaq konsensus rejim dizaynının xüsusiyyətlərindən də bəzən faydalanan bir strukturca görünüşdədir. Dünyada ən çox tanınan yarı-başçılıq modeli 1958 Fransız Konstitusiyası ilə Beşinci Respublika tətbiqlərinə mövzu olan Fransız rejimidir. Xüsusilə 1962 dəyişikliyindən sonrakı Fransız Konstitusiyası xalq tərəfindən yeddi illiyinə seçilən bir başçı, xalq onuyla seçilən bir Millət Məclisi və Senatdan ibarət cüt məclisli bir qanunuma orqanı, başçının təyin etdiyi və qanunuma orqanına qarşı güvenoyu ilə məsul, lakin başçı tərəfindən azledilebilen bir baş nazir və nazirlər kabineti və müstəqil mühakiməni nəzərdə tutmaqdadır. İki dövrlü əksəriyyət və dar bölgə əsasına görə edilən seçkilərlə nisbi təmsil qorunarkən, başçılıq təşkilatının fövqəladə səlahiyyətlərlə təchiz edildiyi görülməkdədir. Fransız yarı-başçılıq rejimində ən kritik təşkilat məclisi ləğv etmək, erkən seçkiyə getmək, ictimai rəyinə (referendum) müraciət etmək, müdafiə etmə və təhlükəsizlik siyasətləriylə xarici siyasəti idarə etmək səlahiyyətləriylə təchiz edilmiş olan Başçılıq təşkilatıdır Beləcə icra etmə ikiyə ayrılmış, bir Başçı ilə bir Baş nazir və Nazirlər kabineti, Başçının rəhbərliyində işlə/çalışaraq hökumət etmək vəziyyətinə gətirilmişdir.

## Tətbiq edən ölkələr
* **'
* 
* 
* **'
* 
* **' (''Tayvan'')
* **'
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* **
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Papenberq adası

**Papenberq adası** — Yapon dənizində, Novik buxtasındə yerləşən ada. 
## Coğrafiya
Böyük Pyotr körfəzində, Novik buxtasında Trudov buxtasına keçiddə yerləşir. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. Cənub-şərqi isə istisnadır. Burada gilli bir dil yerləşir.

Adanın sahəsi 0,31 ha-dır. Uzunluğu 90 m, eni isə 50 metrdir. Ərazisi əsasən sıx meşə ilə örtülüdür. Əsasən palıd, cökə və ağcaqayın ağaclarından ibarətdir. Adada yaşayış yoxdur. Yayda turistləri, qışda isə balıqçıları özünə cəlb edir.

Maraqlısı odur ki, o ada daxilində bir adadır. Belə ki, Novik buxtası Russki adasının şimal-şərq sahillərində daxilə doğru uzanır. 
## Mənbə
* Закрытие летнего сезона. Бухта Новик.
* *Наталья Гетман* В самом живописном уголке Русского острова наведен порядок .
* История острова Папенберг на сайте Русского острова
Fransanın dövlət quruluşu

**[[Fransa]] dövlət quruluşu**nun  dövlət başçısı olan, Fransanın baş naziri olan hökumət iki palatadan: Milli Məclis və Senatdan, habelə Konstitusiya Şurasından ibarət olan parlamentdən ibarətdir.

Yerli səviyyədə hakimiyyəti departamentlərin, regionların və kommunaların rəhbərliyi təmsil edir.

## Prezidentin və baş nazirin rolu

Cümhuriyyət prezidenti ilə baş nazir arasındakı səlahiyyət balansı parlamentdəki, daha doğrusu Milli Məclisdəki qüvvələrin uyğunlaşmasından asılıdır. Bir halda Milli Məclisdə prezident çoxluğu var (yəni əksəriyyət prezidentin partiyasına aiddir), başqa bir halda Milli Məclisdə əksəriyyət müxalifət partiyasıdır. Buna görə Fransadakı idarəetmə formasına prezident-parlament respublikası deyilir.

**Birinci hal**
Prezident Baş Naziri öz istəyi ilə təyin edir. Prezident icra hakimiyyətinin yeganə rəhbəri olur. Baş nazir, ilk növbədə hökuməti istədiyi (Milli Məclisdəki prezident çoxluğu hesabına) vəzifəsindən azad edə biləcək prezident qarşısında məsuliyyət daşıyır.

Bu vəziyyətdə ölkədə prezident respublikası qurulur.

**İkinci hal**
Prezident, Baş Məclisi Milli Məclisdəki partiyalar arasında yerlərin bölgüsünə əsaslanaraq təyin edir. Cümhuriyyət prezidentinin bir partiyaya, baş nazirin digərinə mənsub olduğu bir vəziyyət var. Bu vəziyyətə "birlikdə yaşamaq" deyilir. Baş nazir respublika prezidentindən müəyyən müstəqillik əldə edir və rejim parlament xarakterlidir.

5-ci respublika tarixində üç "birlikdə yaşamaq" dövrü mövcud idi:

* 1986-1988-ci illərdə prezident Fransua Mitteran (sosialist) və baş nazir Jak Şirak (qaullist). Məhz bu dövrdən etibarən respublika prezidenti və baş nazirin fəaliyyətində prioritetlərin ayrılması baş verdi. Prezident xarici siyasətlə, Baş nazir daxili siyasətlə məşğuldur.
* 1993-1995-ci illərdə prezident Fransua Mitteran (sosialist) və baş nazir Eduar Balladyur (qallist).
* 1997-2002-ci illərdə Prezident Jak Şirak (gallist) və Baş nazir Lionel Jospen (sosialist).

Ümumiyyətlə, 5-ci respublika rejimi bu sistemin səmərəliliyini sübut etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Fransa Parlamenti və Hökuməti Siyasi Atlasda
Mis asetat

*Mis asetat(II)* (CH3COO)2Cu – sirkə turşusunun mis duzu,mürəkkəb kimyəvi birləşmədir. 
## Fiziki xassələri
Mis asetat (II) - suda (7,1 g / 100 g su), spirtlərdə, efirdə həll olunan tünd yaşımtıl- mavi kristallarıdır.
Mis asetat yanmır, ancaq alovu solğun yaşıl rəngə boyayır.
## Alınm
# ası ==
# Mis asetat (II) sirkə turşusunun mis   hidroksidlə gedən reaksiya zamanı alınır
# Mis karbonatın (II) sirkə turşusu ilə reaksiya zamanı alınır
# Həmçinin, mis sulfatın(II) natrium hidrokarbonatla  qarışdırmaqla və ardınca  əmələ gələn mis karbonatın çöküntülərini natrium sulfatdan təmizlədikdən sonra sirkə turşusu ilə işləməklə alınır

## Kimyəvi xassələri
# Mis asetat (II) su məhlulunda həll olunan bütün duzlar kimi dissosiyasiyaya uğrayır
# Dəyişmə reaksiyası
# Mis asetatın (II) güclü əsaslarla reaksiyası nəticəsində zəif göy rəngli mis(II) hidroksidin çöküntüsü və asetat duzu alınır
# Əvəzetmə reaksiyası 
# Mis asetat(II) metalların elektrokimyəvi aktivlik sırasında misdən solda yerləşən metallarla reaksiyasına qirir

## Tətbiqi
Mis asetat (II) bitki xəstəlikləri ilə mübarizədə,  yağ və su əsaslı emulsiya boyaları üçün  piqment kimi istifadə olunur.

## Mənbə
# Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Kozlov adası

**Kozlov adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Popov adasında yerləşən Alekseev burnundan 2,3 km, Reyneke adasından 2,2 km şimal-qərbdə, Vladivostokdan 26 km cənub-qərbdə yerləşir.

## Tarixi
Ada V. Babkinin ekspedisiyası 1862–1863-cü illərdə araşdırılmışdır. 1885-ci ildə A. Malsev tərəfindən yenidən araşdırılır.

Kozlov adasının maksimal hündürlüyü 40,2 metrdir. Sahilləri yüksək, qayalı və sıldırımlıdır. Ərazisi ot və kol bitkiləri ilə örtülüdür. Adadan cənub-qərbdə bir qaya yerləşir.

Şimaldan cənuba doğru uzunluğu 540 m, maksimal eni isə 140 metrdir. Şərq sahilləri daha sıldırımlıdır. Qərb sahilləri nisbətən alçaqdır. Burada az bir ərazidə gilli çimərlik vardır. Kiçik ölçülərinə baxmayaraq qərb ətəkləri sıx meşə ilə örtülüdür. Bircə adanın şimal hissəsi və cənubunda yerləşən bir burun istisnədir.

## Foto

Fayl:Остров Козлова (1).jpg
Fayl:Остров Козлова (4).jpg
Fayl:Остров Козлова (5).jpg
Fayl:Остров Козлова (6).jpg


## Mənbə
* Xəritə
Plattnerit

**Plattnerit** — mineral, PbO2. Tetraedr. Kristalları prizmatik və itipiramidal, iynəvari. İkiləşmə {101} üzrə bitişmə, bəzən keçmə. Ayrılması yoxdur. Aqreqat: xırda pulcuqvari, kip və yaxud lifli, bəzən böyrəkvari və yaxud sızmalar. Rəngi qatranı-qaradan qonuru-qarayadək. Cizgisi qonur. Parıltısı qatranı. Sərtliyi 5,5. Xüsusi çəkisi 9,42. Oksidləşmə zonasında serussit, ledgillit, piromorfit, surik və massikotla birgə. Piromorfit üzrə psevdomorfozlar. Sinonim: *Ağır qurğuşun filizi, Diplazit.*

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Krotov adası

**Krotov adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Rikord adasından 1,8 km cənub-qərbdə, Vladivostokdan 36 km cənub-qərbdə yerləşir.
Yaxınlığında yerləşən 4 ada arasında ən hündürüdür. Maksimal hündürlüyü 82 metrdir. Ərazisində enliyarpaq meşə vardır. Şimal-qərbin gilli çimərlik vardır. Şimal-şərq və cənub-qərb sahilləri qayalıdır. Elədə böyük olmayan çimərlik isə cənub-şərq sahilindədir.

## İstinadlar

## Mənbə
* K-52–12 — Rilevata nel 1972–83. Pubblicata nel 1990.
* Остров Кротова
Həmid Mirzə

**Şahzadə Sultan Həmid Mirzə Qacar** ()— İranın keçmiş hakim sülaləsi olan Qacarlar sülaləsinin və Qacar Şah Ailəsinin başçısı. İranın sonuncu Qacar vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd Həsən Mirzənin oğlu.

## Həyatı
Həmid Mirzə Qacar 23 aprel 1918-ci ildə Təbrizdə anadan olmuşdur. O, İran şahı Məhəmməd Həsən Mirzənin ikinci xanımı Möhtrəm Razzaqidən olan oğludur. Kiçik yaşlarını Gülüstan Sarayında keçirən Həmid Mirzə 4 yaşında çatdıqda atası onu təhsil alması üçün İngiltərəyə göndərir. Lakin o, İstanbula sürgündə yaşayan babası Məhəmmədəli şahın yanında qalır. Məsələ orasındadır ki, Məşrutə inqilabından sonra 1909-cu ildə Məhəmmədəli şah ölkəni tərk edərək taxtı öz oğluna ötürmüşdü. Nəvəsinin İngiltərə getməsi üçün hələ gənc olduğunu düşünən baba onu yanından buraxmır. 5 aprel 1924-cü ildə Məhəmmədəli şah Qacar vəfat edir, və 6 yaşlı şahzadəni İtaliyaya, sonra isə Parisə aparırlar. Rza xanın çevirilişindən sonra İrandan qaçan atası ilə birlikdə Londona köçən Həmid Mirzə burada təhsil almağa başlayır. 1934-cü ildə o, Kent qraflığında yerləşən Temza Dənizçilik məktəbinə daxil olan şahzadə 1936-cı ildə məktəbdən məzun olur və Krallığın Poçt şirkətində işə başlayır. Burada 3 il çalışdıqdan sonra o, Mobil Neft şirkətinə qoşulmaq üçün işindən istefa verir.

### İkinci dünya müharibəsi illərində
İkinci Dünya müharibəsi zamanı Həmid Mirzə Britaniya Kral Hərbi Dəniz Qüvvələrində xidmət etmək üçün adını dəyişib Devid Drammond qoyur. Müharibədən sonra Həmid Mirzənin hərbi karyerası baş tutmur və o, yenidən neft şirkətinə dönür. Müharibə zamanı İngilis hökuməti ilə Həmid Mirzə və atası arasında Qacar sülaləsinin mümkün bərpası ilə bağlı müzakirələr olur. Həmid Mirzə və atası taxta namizəd idi. Lakin Həmid Mirzə elə də ciddi namizəd sayılmırdı. Buna səbəb altı yaşından bəri İngiltərədə yaşamış olması, eləcə də fars dilini bilməməsi idi.

Müharibədən sonra 1957-ci ildə Həmid Mirzə İrana işləməyə gedir. 4 yaşında vətənini tərk edən şahzadə fars dilində danışa bilmirdi. Buna baxmayaraq, Məhəmmədrza şah onda taxt-tacı üçün bir təhlükə gördüyü üçün iki dəfə həbs etdirmişdir. 1971-ci ildə İranı tərk edərək Londona qayıdan şahzadə 1977-ci ildə "sürgündəki şahənşah" elan edilir. 1988-ci ildə vəfat edən şahənşahın yerinə oğlu II Məhəmmədhəsən Mirzə (1988-günümüzə qədər) keçir.

## Ailəsi
Həmid Mirzə iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur. İlk evliliyi 1946-cı ildə Mehin DokT Malik-Mənsur ilə baş tutan şəahzadənin bu evlilikdən 2 övladı dünyaya gəlmişdir:

# Şahzadə II Məhəmməd Həsən Mirzə 
# Şahzadə Nəsrin Dokt Xanım

Həmid Mirzə 1957-ci ildə ilk həyat yoldaşından boşandıqdan sonra 1960-cı ildə Tehranda Südabə Afşar ilə evlənir. Onun bu evlilikdən övladı yoxdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rusiya–Belarusiya sərhədi

**Qurulur Rusiya-Belarusiya sərhədi** — Rusiya Federasiyası ilə Belarus Respublikası arasındakı dövlət sərhədi. SSRİ dağılandan bəri RSFSR və Belorusiya SSR ayrı dövlətlərə çevrildikdən bəri mövcuddur. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası və Balarusiyanın müstəqil dövlətlərə çevrildilər. 1991-ci ilə qədər RSFSR ilə Belorusiya SSR arasındakı sərhəd idi. Hazırda sərhəd məntəqələri və sərhəd nəzarəti praktiki olaraq yoxdur. Sərhəd formal olaraq mövcuddur, lakin gömrük yoxlamaları olmadan
sərhədi keçmək olar. Sərhədin uzunluğu 1239 kilometrdir, onun 857.7 km hissəsini torpaq, 362.3 km hissəsini çay və 19.0 km hissəsini isə göl təşkil edir. Rusiya və Belarusiyanın xarici ticarəti bu sərhəddən keçir. 1 aprel 2011-ci ildən etibarən sərhəddə nəqliyyat nəzarəti ləğv edildi. 7 fevral 2017-ci il tarixindən etibarən təhlükəsizlik məqsədi ilə Rusiya tərəfində sərhəd zonası yaradıldı.

## Sərhəd nəzarətinin bərpası və ləğvi
1995-ci ildə Rusiya-Belarus sərhədində sərhəd nəzarəti ləğv edildi, lakin 2017-ci ildə Rusiya öz tərəfindən sərhəd zonasını bərpa etdi.

## Medvejye-Sankovo
Rusiya ölkənin əsas ərazisi ilə əlaqəli olmayan Medvejye-Sankovo anklavına sahibdir ki, bu da təxminən 4.5 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Anklav Belarusiyanın Qomel vilayətinin Dobruş rayonunun içərisindədir.

## İstinadlar
Pirop

**Pirop** — mineral, piralspit seriyasından qranat Mg3Al2[SiO4]3. 

## Haqqında
Pirop - saf pirop təbiətdə rast gəlmir. Pirop adətən 40 mol. %-ə qədər almandin komponenti, 10-20 mol. %-dək qrossulyar komponentinin qarışığı olur. Spessartin komponentinin miq­­darı 2 mol. %-dən çox olmur. Rəngi çəhrayı-qırmızı, bənövşəyidən qarayadək; *n*=1,705-1,760. X.ç. 3,58-3,75, *a*=11,543-11,580 A°. MgO-la zəngin və SiO2 kasıb olan süxurlarda mikalı peridotit, kimberlit və eklogitlərdə tapılır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Ernst Moro

**Ernst Moro** (8 dekabr 1874–1951)— Avstriya pediatrı, psixoloqu.

## Həyatı
Ernst Moro 8 dekabr 1874-cü ildə müasir Sloveniyanın paytaxtı Lyublyanada anadan olub. Həmin illərdə isə Lyublyana Avstriya-Macarıstan imperiyasının şəhərlərindən biri sayılırdı. Və şəhər Laybax adlandırılırdı.

Moro Qratsda (Avstriyada Ştiriyanın inzibati mərkəzi olan Qrats Avstriya imperiyasının Türk sərhədlərində ən qədim postlarından biri və ölkənin ən orijinal şəhərlərindən biri olub) oxuyub. 1899-ci ildə o, tibb doktoru alimlik dərəcəsi alıb, 1901-1902-ci ildə o, bağırsaq basili bakteriyasını kəşf edən Teodor Yeşerixlə çalışıb, 1906-ci ildə Münhendə pediatr ixtisasına yiyələnib, iki il sonra isə Heydelberq Universitetində professor olub.

Həkim 1908-ci ildə tibb dünyasında elə bir yenilik etmişdi ki, onun izahı düz bir əsr sonra açılmışdı. Birinci Dünya müharibəsi illərində uşaqların çoxu ishaldan ölürdü. Moro uşaq ölümlərinin sayını azaltmaq üçün sadə resept yaradır. Bu reseptin əsas inqrediyenti kök şorbası imiş. 1 litr suda yarım kiloqram kökü püre halına gətirib, üzərinə 3 qr duz əlavə edin və ümumi həcmi buxarlaşıb 1 litr olana qədər bişirin.

Yalnız 2002-ci ildə məlum oldu ki, yürkökü şorbasındakı turş oliqosaxaridlər bakteriyaların bağırsaq mukozasına yapışmasına maneə törədir. Digər araşdırma göstərib ki, bu xassələrinə görə şorba hətta ishalı müalicə edir və bakteriyaların səbəb olduğu antibiotiklərə qarşı davamlıdır.
Məhz Moro uşağın həyatının ilk illərində olan refleksini araşdırıb. Məsələn, əgər körpə uşağın başının yanında kəskin səs-küy salsanız, o, əvvəlcə barmaqlarını aralayaraq qollarını yana açacaq, sonra isə əllərini birləşdirib sıxacaq. Əgər belə refleksi yoxdursa, bu, mərkəzi sinir sisteminin zədələnməsi və ya təzyiqin əlamətidir. Refleks olmadıqda uşağın serebral iflici diaqnozunu təyin etmək mümkün olur.

Uşaq butulkalarının sterilizasiya edilməsi və ana südü ilə qidalanan uşaqların immunitetinin xəstəliklərə qarşı daha çox davamlı olması məşhur pediatrın sayəsində öyrənilib.

Qaymaq, yağ, un və şəkərdən ibarət olan süni ana südünü Moro fikirləşib. Həmçinin Moro fermentasiya edilmiş süd məhsulları içərisində olan laktobakteriyanı aşkar edib və onun faydalarını göstərib.

Təəssüf ki, Ernst Moro tibb sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə görə heç bir mükafat almayıb. Amma o, ömrünün sonuna qədər sevdiyi işlə məşğul olub və minlərlə körpənin həyatını xilas edib.

## İstinadlar
Rılski qardaşlarının yaşayış evi

**Rılski qardaşlarının yaşayış evi** — 1912-ci ildə polşalı Rılski qardaşlarının sifarişi ilə İosif Ploşkonun layihəsi üzrə keçmiş Politseyskaya küçəsi, 11, indiki Yusif Məmmədəliyev küçəsi, 11-də tikilmiş bina. Hazırda binada Azərbaycan Mərkəzi Kooperativlər İttifaqı yerləşir. Bina Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Bina 1912-ci ildə polşalı Rılski qardaşlarının sifarişi ilə İosif Ploşkonun layihəsi üzrə keçmiş Politseyskaya küçəsi, 11, indiki Yusif Məmmədəliyev küçəsi, 11-də tikilib.

Bu böyük dördmərtəbəli bina hündür qüllə və anbar mərtəbəsinə malikdir. Memar İosif Ploşkonun fasadın memarlıq kompozisiyası mərkəzi simmetrik ox üzrə iki orta mərtəbədə iki təzadlı üsuldan ibarətdir. Erkerlərin şaquli mütənasibliyi göstərilir. İkinci mərtəbədə erker bağlı pəncərə açırımları üslubundadır. Üçüncü mərtəbədə sütunlar üzərində mavritan cizgili lociyaların şəbəkəli tağları var.

Burada ikinci mərtəbənin pəncərə açırımı tağlarında naxış motivləri olan şaquli hamar çərçivələrin, tağların altında isə ənənəvi kapitelləri olan sütunların yerləşdirildiyi üsulun da memarlıq həlli diqqətəlayiqdir. Roma şəbəkələrindən ibarət balkonları saxlayan zəif ifadə olunan düzgün profil verilmiş taxça stalaktit kəmərlə bəzənən lociyalara keçidi təşkil edir.

Erkerin hər iki tərəfində dərin pəncərə açırımlarınm ahəngi hiss olunur, ikinci mərtəbədə nalabənzər, üçüncü mərtəbədə oxvari tağlar var. Divarların səthi tektonikadan məhrumdur və fasadın iri elementi olaraq dərin taxçalara verilib. Nəticədə bütövlükdə şərq-müsəlman motivlərində tikilmiş, milli-romantik istiqamət kimi öz dəyərini saxlayan eleqant memarlıq kompozisiyası yaranıb.

1919-cu ildə bu binada Stefan Rılskinin rəhbərliyi ilə ilk diplomatik nümayəndəlik yerləşirdi.

## Həmçinin bax
* Yeni Avropa otelinin binası
* Kərbəlayi İsrafil Hacıyevin evi
* Fenomen sinematoqrafının binası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rılski Qardaşlarının Bakıdakı evinin drondan çəkilişi.
Cavid Vəliyev

**Cavid İsmayıl oğlu Vəliyev** () — Azərbaycan jurnalisti, Beynəlxalq Münasibətlər Təhlili Mərkəzinin xarici siyasət şöbəsinin müdiri, Caucasus International jurnalının baş redaktoru.

## Həyatı və fəaliyyəti
Cavid Vəliyev 1979-cu ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə Sumqayıt şəhər 31 №-li orta məktəbi bitirərək dövlət xətti ilə Türkiyə Respublikasının Egey Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 2002-ci ildə Egey Universitetini bitirərək dövlət xətti ilə Türkiyə Respublikasının Qazi Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinin magistratura proqramına daxil olmuşdur. 2006-cı ildə Qazi Universitetini bitirərək Ankara Universitetinin beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin doktorantura proqramına daxil olub. 2007-ci ildə doktorantura təhsilində göstərdiyi uğura görə Türkiyə Respublikasının Milli Elmlər və Texnologiyalar Araşdırma Mərkəzi tərəfindən xarici tələbələr üçün verilən təqaüdə layiq görülüb. Bundan başqa elə həmin ildə Yaponiyanın Nippon Fondu tərəfindən Ankara Universitetində təhsilini uğurla davam etdirən tələbələr üçün verilən təqaüdə də layiq görülüb.

2005–2009-cu illərdə Ankara şəhərində müstəqil fəaliyyət göstərən Türkiyə Milli Təhlükəsizlik Strateji Araşdırma Mərkəzində elmi işçi daha sonra isə Cənubi Qafqaz şöbəsinin müdiri işləyib. 2012-ci ildə Ankara Universitetindən beynəlxalq münasibətlər üzrə fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsini alıb. 2010-cu ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırma Mərkəzində (SAM) aparıcı elmi işçi, baş elmi işçi və 2015-ci ildən etibarən Xarici siyasət məsələlərinin təhlili şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. 2017-ci ildən etibarən ingilis dilində nəşr olunan Caucasus International jurnalının baş redaktoru olub. 2019-cu ilin iyul ayından etibarən Beynəlxalq Münasibətlər Təhlili Mərkəzinin xarici siyasət şöbəsinin müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 mart 2025-ci il sərəncamı ilə Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin idarə heyətinin üzvü təyin edilmişdir. 

## Mükafatları
2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən ölkənin ictimai-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə sonra isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2019-cu il 25 iyul tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

## İstinadlar
Oqun ştatı

**Oqun ştatı** () — Nigeriyanın Cənub-qərbi geosiyasi zonasında ştat

## Adı

Ştatın adı onun ərazisində axan Oqun çayından gəlir.

## İstinadlar
J (dəqiqləşdirmə)

* J — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 15-ci hərf. 
* J2000 — astronomiyada zamanin adı.
* J Balvin — Kolombiyalı musiqiçi. 
* JF-17 Thunder — qırıcı-bombardmançı təyyarə.
Q (dəqiqləşdirmə)

*Q — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 23-cü hərf. 
*Q (jurnal) — Böyük Britaniyada dərc olunan jurnal.
*QX (jurnal) — İsveç və digər Skandinav homoseksual auditoriyasına yönəlmiş populyar jurnal.
R (dəqiqləşdirmə)

* R — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 24-cü hərf. 
* R° — 
* R-2
* R (albom) — 1998-ci ilin musiqi albomu.
* R (proqramlaşdırma dili) — proqramlaşdırma dili.
U (dəqiqləşdirmə)

* U — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 28-ci hərf. 
* U — Uranium elementi.
* U (albom) — musiqi albomu.
* U (çarlıq) — Üç çarlıq dövründə mövcud olmuş dövlət.
* U (vilayət)
W (dəqiqləşdirmə)

* W — latın hərfi.
* W (UNIX) — istifadəçilər və onların prosesləri haqqında informasiya göstəricisi.
* Wi-Fi — Wi-Fi Allianceın ticarət markası. 
* W (teleserial)
Zeyqalan

**Zeyqalan** ( — «uçqunun düşdüyü yer») və ya **Böyük Zeyqelan** — Rusiya ərazisində şəlalə. Şəlalənin hündürlüyü təxminən 600 metrdir. Bu nəticə ərazinin xəritə hündürlüyünün ölçülməsi nəticəsində əldə olunmuş. Şəlalə Şimali Osetiya ərazisindədir. Midaqrabindon çay vadisində, Cimara kəndindən 7 km cənubda yerləşir.

Şəlalə yüksək dağlıq qurşaqda yerləşir. O üzdən il boyu suyun səviyyəsi eyni deyil. Su axımı havanın temperaturundan asılıdır. Ən bol sulu dövr iyul-avqust aylarında müşahidə olunur. Soyuq aylarda 4000 metr yüksəklikdə yerləşən buzlağın əriməsi dayanır və nəticədə şəlalədə buzlardan sızan zəif su axını qeydə alınır. Yaz və yay aylarında Zeyqalanda buzlaq uçqunları baş verə bilər.

## Xarici keçidlər

* Большой Зейгеланский водопад
* Водопады: как выглядит мечта 
* Мидаграбинские водопады
* Природа Алании

## İstinadlar
D (dəqiqləşdirmə)

*D — Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında 5-ci hərf. 
*D (çay) — çay
*D (videooyun) — videooyun
*D (proqramlaşdırma dili) — obyekt-yönlü, imperativ proqramlaşdırma dillərindən biri.
Mərifət

**Mərifət** — ad.

* Mərifət Nəsibov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

* Məhəmməd Hadi Mərifət —  İlahiyyatçı-alim; Ayətullah; Şeyx.

;Digər
* Mərifət (qəzet) — Cənubi Azərbaycanda nəşr olunmuş qəzetlərdən biri.
* Mərifət (Cavad Amuli) — Cavad Amulinin Mərifətşünaslıq mövzusunda kitabı.
Habuşu

– Yaponiyanın Okinava prefekturasına məxsus avamoriyə əsaslanan likör növü. İçkinin digər adları **Habu sakesi** və ya **Okinava ilan şərabı**dır. Habuşu elmi adı *[[Trimeresurus flavoviridis]]* olan habu ilanının şərəfinə adlandırılıb. Bu ilan zınqırovlu ilanlar yarımfəsiləsindəndir. Habu ilanları çox zəhərlidirlər, Cənub-şərqi Asiyada, Filippin, Ryukyu və Yaponiya kimi adalarda yaşayırlar. Habu ilanının sancması ürəkbulanmasına, qusmaya, təzyiqin qalxmasına və sonda ölümə səbəb olur. Habu ilanının qurbanları sağalsalar da, çox vaxt əl və ayaqlarının istifadəsində problemlər yaşamağa başlayırlar.

Habuşu içkisinin əsas istehsalçılarından biri ildə 5000 habudan istifadə edir. İstehsalçılar içki üçün üyüdülmüş düyüdən və kocidən də istifadə edirlər. İçki bitkilərlə və balla qarışdırıldıqdan sonra açıq sarı rəng alır. Daha sonra ilan likörə salınır və istehlak olunana qədər içində saxlanılır. Habuşunu uzun vaxt saxlamaq adət halını alıb. İçkidəki alkaqol ilan zəhərinin həll olmasına və içkinin zəhərsiz olmasına səbəb olur. Bəzi habuşu brendləri içkini ilan hələ butulkada ola-ola satırlar.

İlanı alkoqola daxil etməyin iki üsulu var. Birinci metodda istehsalçı ilanı sadəcə alkoqola salır və onu batırır. İkinci üsulda ilan dondurulur, huşunu itirəndən sonra təmizlənir. Buz əridikdən və ilan oyandıqdan sonra ilan aqresiv şəkildə dərhal ölür. İstehsalçı daha sonra habunu 1 ay boyunca etanol vannasında saxlayır. Daha sonra habu ilanı 40 gün müddətində 59 %-lik alkoqola qoyulur, axırda isə 35 %-lik avamoriyə salınır. İçkinin naxoş iyini aradan qaldırmaq üçün bağırsaqları çıxardılır.

Habu ilanları 26 saat kimi çox uzun müddət boyunca cütləşə bildiklərindən içkinin kişilərdə cinsi istəyi artdırdığına inanılır. Ümumi inanca görə içkini içənlərdə cinsi istək güclənir.

## Həmçinin bax
* İlan şərabı

## İstinadlar
Hindistan Milli Konqresi

**Hindistan Milli Konqresi** () Hindistanda mövcud olan siyasi partiyalardan biridir.

Partiya, 1885-ci ildə Allan Octavian Hume tərəfindən yaradılmışdır. Partiyanın rəhbərliyində 2006-cı ildən etibarən Sonia Gandhi əyləşmişdir. Partiyanın “Congress Sandesh” adlı mətbuat orqanı mövcuddur. Hindistan Gənclik Konqresi () isə partiyanın gənclik qolu hesab olunur.
Sonya Qandi

**Sonia Gandhi** (d. ) əsl adı ** Edvige Antonia Albina Maino** olan İtaliya mənşəli Hindistan siyasətçisidir.  Hindistan Milli Konqresinin. ex former lideri və köhnə başçısı Rajiv Gandhinin həyat yoldaşı, Rahul Qandinın isə anasıdır.

2004-cü ildə Forbes jurnalı tərəfindən dünyanın ən güclü üçüncü qadını olaraq göstərilmişdir. Bu anda da 13-cü sırada yer alır. Ayrıca olaraq Time jurnalının dünyanı təsirləmiş 100 ad siyahısında yer almışdır.

## İstinadlar
Aleksandr Vlasov

**Aleksandr Vlasov** (; ) — Sovet dövlət xadimi və partiya lideri. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü (1981–91; 1976–1981-ci illərdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinə üzvlüyə namizəd), Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosu üzvlüyünə namizəd (1988–90), SSRİ Ali Sovetinin Millətlər Sovetinin Çeçen-İnquş SSR-dən olan deputatı (1977–89). SSRİ xalq deputatı (1989–91). Rus milliyyəti. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Çeçen-Inquş Regional Komitəsinin birinci katibi (1975–84); Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Rostov Regional Komitəsinin birinci katibi (1984–86); SSRİ Daxili İşlər Naziri (1986–88); RSFSR Nazirlər Sovetinin sədri (1988–90). O, Rusiyanın son kommunist baş naziri və Mixail Qorbaçovun yaxın müttəfiqi idi.

## Həyatı və təhsili
Vlasov 20 yanvar 1932-ci il tarixində Buryat Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, Babuşkin şəhərində (indiki Buryatiya, Rusiya) rus ailəsində anadan olub. İrkutsk Mədən və Metallurgiya İnstitutunu oxumuş, 1954-cü ildə dağ mühəndisliyi ixtisası üzrə məzun olub.

## Kareyerası
Vlasov Şərqi Sibirdə bir mədəndə usta işləyib. 1954-cü ildən 5 nömrəli Çeremxovo mədənində işləyib. 1954–55-ci illərdə mədənin ilkin komsomol təşkilatının katibi, şöbə müdiri, komsomolun Çeremxovo şəhər komitəsinin ikinci katibi olub. 1955-ci ildən — ikinci katib, 1960–61-ci illərdə İrkutsk komsomol komitəsinin birinci katibi işləyib. 1956-cı ildə kommunist partiyasına qoşuldu. 1965-ci ildə Yakut partiyası obkomunun ikinci katibi seçildi. Qorbaçov orada işləyən dövrlərdə Vlasov Şimali Qafqaz hərbi dairəsinin hərbi şurasının üzvü işləyib. Vlasov 1972-ci ildə Moskvada kommunist partiyasının mərkəzi komitəsində işləməyə başladı. 1975-ci ildə partiyanın birinci katibi vəzifəsinə keçdi. Daha sonra 1984-cü ildə Rusiyanın cənubundakı Rostovda partiyanın birinci katibi oldu. 1986-cı ilin yanvarında Vitali Fedorçukun yerinə daxili işlər naziri təyin edildi. 1988-ci il sentyabrın sonlarında səsvermə nəticəsində Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK Siyasi Bürosuna üzv seçildi. O 10 oktyabr 1988-ci ilə qədər daxili işlər naziri kimi vəzifədə qaldı. 1988-ci ildən sonra Vadim Bakatin daxili işlər naziri vəzifəsinə keçdi. Vlasov 3 oktyabr 1988-ci ildə Ali Sovet tərəfindən Rusiya Respublikasının baş naziri seçildi. Bu vəzifədə Vitali Vorotnikov idi. Vlasov 1990-cı ilin mayında ali Sovet prezidentliyinə namizəd oldu. Lakin rəqibi Boris Yeltsin minimum səsdən cəmi 4 səs çox toplayaraq onu qabaqladı.

## Son illəri
1990-cı ilin iyulundan 1991-ci ilin avqustuna qədər Aleksandr Vlasov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nın Sosial-İqtisadi şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1991-ci ilin avqustundan təqaüdə çıxmışdır. 1994-cü ildən "*İrkutsk İcması "Baykal*"" regional ictimai təşkilatına rəhbərlik etmişdir. Vlasov 9 iyun 2002-ci ildə Moskvada vəfat etmiş, Troyekurov qəbiristanlığında basdırılmışdır.

## İstinadlar
Dimdim döyüşü

**Dimdim döyüşü** — Səfəvi imperiyası ilə Osmanlı imperiyasının sünni kürdləri arasında 1609–1610-cu illərdə baş vermiş döyüş nəzərdə tutulur.

## Yer
Döyüş İranın şimal-qərbində, Urmiya gölünün ətrafındakı Bradost bölgəsindəki İslamdan əvvəlki dövrə aid Dimdim qalasında baş vermişdir. Əmir xan Lepzerin tərəfindən yenidən ucaldılan qala sonda Səfəvi qoşunu tərəfindən ələ keçirildi. Sonradan isə Osmanlı valisinin əmrilə dağıdıldı. Qalanın dağıdılmasına baxmayaraq, bu gün qalannı dəqiq yeri hələ də müəyyən edilə bilir. Qalanın yerində qalanın divarlarının bir hissəsi və bəzi tikinti materiallarının qalıqları hələ də qalır.

## Döyüş
Döyüş Dimdim qalası ətrafında baş vermişdir. Dağılan qala 1609-cu ildə Əmir xan Lepzerin tərəfindən bərpa edildi. O, genişləyən bəyliyinin müstəqilliyini həm Osmanlıya, həm də Səfəvilərə qarşı müdafiə etmək istəyirdi. Buna görə də, Dimdim qalasını bərpa edərək, orada möhkəmlənməyi planlayırdı. Dimdim qalasının yenidən tikilməsi şimal-qərbdəki Səfəvi hakimiyyətinin təhdid edilməsi kimi qiymətləndirildi. Məhabad hakimləri kimi bəzi kürd tayfa rəhbərləri Əmir xanın ətrafında birləşdi.

Döyüşlər 1609-cu ildən 1610-cu ilə qədər davam etdi. Demək olar ki, bir il davam edən döyüşdə kürdlər say və texniki təchizat baxımından Səfəvilərdən zəif idilər. Demək olar ki, 1 il davam edən mühasirədən sonra kürdlər Səfəvilərin baş vəziri Hatəm bəy tərəfindən məğlub edildi. Qala ələ keçirildi və kürd qarnizonu məhv edildi.

## Nəticə
1609-cu ilin noyabr ayından 1610-cu ilin yayına qədər davam edən qanlı mühasirədən sonra qala ələ keçirildi. Qaladakı bütün üsyançı kürdlər I Şah Abbasın əmri ilə öldürüldü. I Şah Abbas Bradost və Məhabad ətrafındakı bütün üsyançı kürd tayfalarının məhv edilməsi ilə bağlı əmr verdi. Bu tayfaların bir qismi Xorasana köçürüldü. Bunun ardınca Əfşar tayfası bu bölgədə yenidən məşkunlaşdırıldı.

Bununla da bölgədəki kürd üsyanı beləcə Səfəvilər tərəfindən yatırıldı.

## Həmçinin bax
* Səfəvi dövləti

## İstinadlar
Şivolko adası

**Şivolko adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Rikord adasından cənub-şərqdə, Jeltuxin adasından şimal-qərbdə yerləşir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə Vasili babkinin ekspedsisiyası tərəfindən 1862—1863-ci illərdə xəritəyə salınmışdır. Öz adını isə Yeni Torpaq arxipelaqının araşdırılmasında, Pyotr paxtusovun ekspedisiyasında iştirak etmiş gizir Avqust Şivolkonun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Coğrafiya
Maksimal hündürlüyü 32 metrdir. Adadan 300 metr şimal-şərqdə dərinliyi 0,6 m olan rif vardır. Cənub sahilində isə əsrarəngiz mağara var.

## İstinadlar
Moiseyev adası

**Moiseyev adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzində yerləşən ada. Rikord adasından 2,4 km cənub-qərbdə, Vladivostokdan 37 km cənub-qərbdə yerləşir.

## Coğrafiya
Maksimal hündürlüyü 50 metrdir. Ərazisi enliyarpaq meşələrlə örtülüdür. Bəzi hissələrdə otlu sahələr vardır. Şimalında gilli çimərlik vardır. Buradaca içməli su mənbəyinə sahibdir.
## Mənbə
* 

## İstinadlar