open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eytaro Suzuki

– Yaponiya sosioloqu. Kənd sosiologiyası sahəsindəki töhfələrinə görə tanınır.

## Həyatı və karyerası
Eytaro Suzuki 1894-cü ildə Yaponiyanın Naqasaki prefekturasında doğulmuşdur. 1922-ci ildə Tokio Universitetini bitirmiş, 1924-cü ildə Gifu Kənd Təsərrüfatı Kollecinin professoru olmuşdur. 1942-ci ildə Keyco Universitetinin köməkçi professoru, daha sonra professoru təyin olunmuşdur. 1946-cı ildə doktorant dərəcəsi əldə etmiş, 1947-ci ildə Hokkaydo Universitetinin professoru olmuşdur.

Yaponiya Sosiologiya Cəmiyyətinin direktoru və Yaponiya Etnologiya Cəmiyyətinin müşaviri vəzifələrini tutmuşdur.

## Elmi araşdırmaları
Suzuki kənd və şəhər sosiologiyası sistemini, eləcə də, lokal sosiologiya nəzəriyyəsini yaratdığı üçün tanınır. O, ABŞ-nin kənd və şəhər sosiologiyasını tədqiq edərkən Yaponiyadakı şərtləri nəzərə alaraq sosioloji nəzəriyyə inkişaf etdirmişdir. Ailəsi üzərində tədqiqatlar aparan Suzuki yapon ailəsində inkişaf edən həyat tsiklini nümayiş etdirmiş və bunu ABŞ modelləri ilə müqayisə etmişdir. O, yapon ferma icmaları haqqında danışarkən qeyd etmişdir ki, *buraku* adlı sadə yerli sosial birlik ən əhəmiyyətli olandır və onu "təbii kənd" (şizenson) adlandırmışdır.

O, İkinci dünya müharibəsindən sonra şəhər sosiologiyası sahəsində araşdırmalar aparmış və cinayət hallarına fokuslanan şəhər araşdırmalarını tənqid etmişdir. Daha sonra şəhər əhalisinin həyatı nəticəsində yaranan struktur formalarını öyrənməyə yönəlmişdir. O, şəhər ölçüsünün inteqrativ təşkilatlanmadan və sinif tərkibindən asılı olduğunu müdafiə etmişdir.

*"Nihon noson şakayqaku qenri"* (1940) və *"Toşi şakayqaku qenri"* (1957) əsas əsərləridir. Əsərləri ölümündən sonra *"Suzuki Eytaro çosakuşu"* (1967–1977) adı ilə nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Lukas Ribeyru

**Lukas Ribeyru** () — Braziliyalı futbolçu. Hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edir. Belçikanın "Beveren" klubunun oyunçusudur.

## Karyerası
Futbolçu karyerasına "Pinheiros" klubunun aşağı yaş qruplarında başlayıb. 2017-ci ildə Fransaya köçərək, "Valenciennes" klubunun gənclər komandasına qoşulur.

Futbolçu 2019-cu ildə Belçikanın "Virton" klubu ilə müqavilə imzalayır. Futbolçu peşəkar debütünü 27 oktyabr 2019-cu ildə Virtonla Belçika Birinci Divizionunda "Ruzelare" komandasına qarşı oyunda edir.

30 iyun 2020-ci ildə Ribeyru "Şarlerua" klubu ilə müqavilə imzalayır.

1 fevral 2021-ci ildə Ribeyru mövsümün sonuna qədər icarə müqaviləsi əsasında Belçikanın Birinci Divizion klubu olan "RWDM" klubuna keçir.

11 avqust 2021-ci ildə o, satın alma opsiyonu ilə bir mövsümlük icarə əsasında "Muskron" klubuna qoşulur.

Ancaq 19 yanvar 2022-ci ildə "Muskron" klubundan geri göndərilir və mövsümün sonuna qədər "Waasland-Beveren" klubuna icarəyə verilir. Aprelin 6-da "Beveren" klubu icarə müqaviləsində olan satınalma bəndini istifadə edərək futbolçunu alır və o, klubla iki illik müqavilə imzalayır.

## İstinadlar
Əbülxeyr xan (kiçik juz)

**Əbülxeyr Məhəmməd Qazi Bahadur xan** (), həmçinin sadəcə **Əbülxeyr** () — kiçik juz xanı. O, 1720-ci illərdə cunqarlara qarşı mübarizədə qazax milislərinə komandanlıq etmişdir. Əbülxeyr xan 1731-ci ildə Rusiya vətəndaşlığını qəbul etmiş və bu, Qazaxıstanın Rusiyaya birləşdirilməsinin başlanğıcı olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Ерофеева, Ирина В.* Хан Абулхаир. Полководец, правитель, политик. Алматы, Даик-Пресс, 2007, 452 с.

## Xarici keçidlər

* Әбдіжәлел қожа және оның ұрпақтары
* Хан Жетыру Абулхаир
Qaqra silsiləsi

**Qaqra silsiləsi** — Abxaziyada dağ silsiləsi. Psou və Bzıb çayları arasında, Böyük Qafqazın cənub yamaclarında yerləşir. Ən yüksək nöqtəsi Aqepsta dağıdır (3,256 m). Qaqra şəhəri yaxınlığındakı dağ silsiləsi Qara dənizə yaxındır.

Əsasən Jvava-Kvara, Yupşara və s. çayların kəsdiyi əhəngdaşından ibarətdir. Onların kanalları dərin kanyona bənzər vadilər əmələ gətirir. Karst hadisələri, o cümlədən çoxsaylı mağaralar inkişaf etmişdir. Silsilənin aşağı yamacları enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrlə, yuxarıda subalp və alp çəmənləri ilə örtülmüşdür. Bzıb, Yupşara və Geqa çaylarının vadiləri boyunca Ritsa gölünə gedən yol var.

## İstinadlar
Abxaziya üsyanı (1866)

**1866-cı il Abxaziya üsyanı**, həmçinin **"Qəribə" üsyan** — Abxaziyada kəndli üsyanı. Üsyanın səbəbi kəndlilərin Rusiya imperiyası hökumətinin hazırladığı aqrar islahat şərtlərindən narazılığı idi. Üsyan 26 iyulda 1866-cı ildə Lıxnı kəndində (indiki Qudauta rayonu) başlamış və tezliklə demək olar ki, bütün Abxaziyaya yayılmışdır. Üsyanlarda 20 minə qədər insan iştirak etmişdir. 4 min nəfərdən çox döyüşçüdən ibarət üsyançı dəstələr 27 iyulda Suxuminin ətrafına nəzarəti ələ keçirmişdilər. Üsyançıların Suxumi qalasını ələ keçirmək üçün dəfələrlə etdiyi cəhdlər uğursuz olmuşdur. Ardınca üsyana rəhbərlik Rusiya hakimiyyəti ilə razılaşmağa çalışan abxaz zadəganlarının əlinə keçmişdir. Üsyan qoşunlar tərəfindən yatırıldıqdan sonra 15 nəfər səhra məhkəməsinə gətirilmiş, onlardan üçü ictimai şəkildə edam edilmişdir, bir çox üsyançı Abxaziyadan sürgün edilmişdir. Məhkum olan kəndlilərin bir qismi Osmanlı Anadolusuna köçmək əvəzinə, cəzalarını Sibirdə çəkmək üçün könüllü olaraq xristianlığı qəbul etmişdilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* «Материалы по истории Абхазии (Т.III)».
* «Очерк нравов и разделения податного сословия абхазцев». Сулхан Барятов.
* «Деятельность администрации Абхазии накануне восстания 1866 г».
* «Восстание 1866 года в Абхазии». Георгий Дзидзария.
Dehcəlal (Xudabəndə)

**Dehcəlal** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 505 nəfər yaşayır (115 ailə).

## İstinadlar
Abhidhammapitaka

**Abhidhammapitaka** (hərfi mənada – "ali təlim səbəti") — theravada məktəbi tərəfindən ötürülən buddist kanonik mətnlər toplusu. Bu, Vinayapitaka və Suttapitaka ilə birlikdə kanonik Tripitaka theravada buddist mətnlərini təşkil edir. Abhidhammapitaka Abhidharma ədəbiyyatının qorunub-saxlanılmış bir neçə nümunələrindən biridir. Abhidhammapitakada verilmiş bir mətn digər erkən buddist məktəbləri ilə doktrinal fərqlərə toxunur.

Kitabın hər iki variantında insan psixikasının (insan tərəfindən qavranılan daxili dünya və xarici aləm) təhlil üsulları və üsulları müxtəlif əsaslarla çoxsaylı siyahılarda və təsnifatlarda təqdim edilmiş şüurun dharma hissəciklərinin axını kimi göstərilmişdir. Burada psixotəlimin qaydaları və üsulları təsvir edilmi, yaddaş, diqqət, konsentrasiya, təfəkkür; şüur hadisələri və onların keyfiyyətləri (saflıq və natəmizlik, qaranlıq və azadlıq) öyrənilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Readable online HTML book of the Dhammasangani (first book of the Abhidhamma).
* Vibhaṅga - 'The Book of Analysis'
* Dhātukathā - 'Discourse on Elements'
* Puggalapaññatti - 'A Designation of Human Types'
* Kathāvatthu - 'Points of Controversy'
* Yamaka - The Book on Pairs
* Paṭṭhāna - The Book of Conditions or 'Conditional Relations' Part 1
* Paṭṭhāna - The Book of Conditions or 'Conditional Relations' Part 2
Abhidharma

**Abhidharma** (, , hərfi mənada – "ali qanun", "ali dharma", "ali  təlim"; ) və ya **Abhidhamma** (pali) — buddizmdə qədim mədəniyyətdə fəlsəfə anlayışının həcminə təxminən uyğun gələn dharma hissəcikləri nəzəriyyəsi, psixologiya, kosmologiya üzrə biliklər şöbəsi, eləcə də kanonun üçüncü səbətinin (Tripitaka) kitablarına xas olan xüsusi analitik təqdimat və sistemləşdirmə üsulu, onlara dair şərhlər və abhidharmik ədəbiyyat adlanan postkanonik əsərlər. Abhidharma hər iki mənada dini təcrübənin bütün sahələrinə şamil edilir. Məsələn, əxlaqa münasibətdə onun çirklənmə və saflaşma mahiyyəti, şüurun əzabdan qurtulmaq üçün əlverişli və əlverişsiz dharma zərrələri təhlil və təsvir edilmiş, sonra etik xarakterli konkret həllər verilmişdir. Eyni şey səbəb-nəticə əlaqələri ilə də edilirdi.

Abhidharma ədəbiyyatının müxtəlif növləri var. Abhidhammapitaka kimi erkən kanonik Abhidharma əsərləri fəlsəfi traktatlar deyil, əsasən ilkin doktrina siyahılarının xülasələri və onların müşayiət olunan izahatları ilə ekspozisiyalarıdır. Abhidharma həm theravada, həm də mahayana buddistləri arasında mühüm bir elm sahəsi olaraq qalır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Cox, Collett (2003). "Abidharma", in: Buswell, Robert E. ed.  Encyclopedia of Buddhism, New York: Macmillan Reference Lib. ; pp.&nbsp;1–7.
* Dutt, Nalinaksha (1978). Buddhist Sects in India, Delhi: Motilal Banarsidass
* 
* Goleman, Daniel (2004). *Destructive Emotions: A Scientific Dialogue with the Dalai Lama*. NY: Bantam Dell. .
* Horner, I.B. (1963). The book of discipline Vol. V (Cullavagga), London Luzac.
*Red Pine (2004). *The Heart Sutra: The Womb of the Buddhas*,  Shoemaker 7 Hoard. 
* 
* Rhys Davids, Caroline A. F. ([1900], 2003). *Buddhist Manual of Psychological Ethics, of the Fourth Century B.C., Being a Translation, now made for the First Time, from the Original Pāli, of the First Book of the , entitled  (Compendium of States or Phenomena)*. Kessinger Publishing. . Internet Archive
* Rhys Davids, Caroline A. F. (1914). *Buddhist Psychology: An Inquiry into the Analysis and Theory of Mind in Pali Literature*, London: G. Bell and Sons.
* Takakusu, J. (1905). "On the Abhidhamma books of the Sarvastivadins", Journal of the Pali Text Society, pp.&nbsp;67–146
* Trungpa, Chogyam (1975, 2001). *Glimpses of Abhidharma: From a Seminar on Buddhist Psychology*. Boston, MA: Shambhala Publications. .
* Anālayo, Bhikkhu, The Dawn of Abhidharma, Hamburg Buddhist Studies 2, Hamburg: Hamburg University Press, 2014
* 

## Xarici keçidlər
* Readable online HTML book of the Dhammasangani (first book of the Abhidhamma).
* www.abhidhamma.org – Numerous books and articles on Abhidhamma by Sujin Boriharnwanaket and others
* www.abhidhamma.com – Abhidhamma the Buddhist Philosophy and Psychology
* BuddhaNet – description of the Abhidhamma
* BuddhaNet – Abhidhamma articles
* Access to Insight – description of the Abhidhamma
* Online excerpt of a well-known book about the Abhidhamma
* Books results for Abdhidhamma search on Internet Archive
* Unravelling the Mysteries of Mind and Body through Abhidhamma
* A Comprehensive Manual of Abhidhamma (Amazon book link)
Matfey İncili

**Matfey İncili** — Əhdi-cədidin və üç sinoptik İncilin ilk kitabı. Kitab İsrailin Məsihi olan İsanın öz xalqına (yəhudilərə) üz tutması, amma onlar tərəfindən qəbul olunmaması və dirildiyi zaman müridlərini başqa millətlərə göndərməsindən bəhs edir. Matfey yəhudi adət-ənənəsinin getdikcə yəhudilikdən uzaqlaşan kilsədə yox olmasını istəmədiyini vurğulamağa çalışır. İncil özündə evangelist cəmiyyəti və digər yəhudilər arasında hökm sürən mübarizə və münaqişələri əks etdirir. Kitabda, eyni zamanda, fariseylər  tənqid olunur və onların İsadan üz döndərməsi ucbatından Tanrı Krallığının onlardan alınıb əvəzində kilsəyə verilməsindən danışılır.

İsanın ilahiliyi bu cəmiyyəti erkən xristianlardan fərqləndirən əsas cəhətdir. Mark sözünə İsanın vəftiz edilməsi və sınağa çəkilməsi ilə başlayırsa, Matfey İsanın tarixi köklərinə üz tutaraq, onun doğulduqdan bəri Tanrının oğlu olmasını və Əhdi-ətiqdə bəhs edilən Məsihin zühurunu gerçəkləşdirməsini göstərir. İsanın "Davud oğlu" adlandırılması onun sadəcə İsrailə göndərilən, insanlara şəfa verən və möcüzələr yaradan Məsih olmasına istinad edir. O, "İnsan oğlu" olaraq dünyanı mühakimə etməyə qayıdacaq; müridləri bunu anlasa da, düşmənləri bundan xəbərsizdir. "Tanrının oğlu" kimi isə, o, Tanrının özünü zahirə çıxarır və itaətkarlığı ilə oğulluğunu sübut edir.

Elm adamlarının əksəriyyəti İncilin eramızın 80 və 90-cı, bir qismi 70 və 110-cu illəri arasında, azlıq təşkil edən bir hissəsi isə 70-ci ildən əvvəl yazıldığına inanır. Kitabda müəllifin kim olduğu anlaşılmır və onun ənənəvi olaraq həvari Matfeyin adı ilə əlaqələndirilməsi fikri əksər müasir elm adamları tərəfindən inkar olunur. Müəllif çox güman ki, ənənəvi və qeyri-ənənəvi yəhudi dəyərləri arasındakı sərhəddə dayanan və öz dövründə müzakirə olunan müqəddəs kitabların texniki-hüquqi aspektləri ilə tanış olan bir yəhudidir. "Sinaqoq yunancası" təəssüratı bağışlayan cilalanmış yəhudi dilində yazılmış bu mətnlərdə əsas mənbə kimi Mark İncilini götürülsə də, "Q mənbəsi" (Mark deyil, Luka ilə bölüşülən materiallar toplusu) və Matfeyin özünə aid olan, "M mənbəsi" adlanan fərzi qeydlərdən də istifadə edilmişdir.
## İstinadlar
Buddist rahiblərin Nepaldan qovulması

**Buddist rahiblərin Nepaldan qovulması** — 1926-cı və 1944-cü illərdə Rana sülaləsi tərəfindən buddist rahiblərin Nepaldan sürgün edilməsi. Bu, Rana hökumətinin XX əsrin əvvəllərində Nepalda theravada buddizminin dirçəlişini yatırtmaq üçün apardığı kampaniyanın bir hissəsi idi. Onlara qarşı irəli sürülən ittihamlar arasında yeni dini təbliğ etmək, hinduların dinini dəyişdirmək, qadınları mürtədliyə təşviq etmək və bununla da ailə həyatına xələl gətirmək, nevar dilində kitablar yazmaq var idi.

1946-cı ildə Şri-Lankanın xoşməramlı missiyası Katmandunu ziyarət etmiş və buddist rahiblər adından şəfaət etmişdir. Nümayəndə heyəti vurğulamışdı ki, Nepal Buddanın doğulduğu yerdir və onun davamçıları onun doğulduğu ölkədə öz inanclarını həyata keçirməkdə azad olmalıdırlar. Daha sonra buddist rahiblərə qoyulan qadağa aradan qaldırılmışdır. Rahiblər Nepala geri qayıtmış və dini təbliğ etməyə davam etmişdilər.

## İstinadlar
Sautrantika

**Sautrantika** (; ; ) və ya **Suttavada** (pali) — hinayana buddizminin fəlsəfi məktəbi. Sautrantika haqqında məlumat Vasubandhunun "*[[Abhidharmakoşa]]*" traktatında verilmişdir. Vaybhaşikadan fərqli olaraq, sautrantika iddia edir ki, dharmalar yalnız bir an üçün mövcuddur, bu, real olan yeganə şeydir və müddəti mövcud deyil. Madhyamaka təlimlərinə yaxınlaşan sautrantika hinayanadan mahayana buddizminə aralıq keçidini təşkil edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* 
*
Abhidharmakoşa

**Abhidharmakoşa**  ( ; hərfi mənada – «Abhidharma ensiklopediyası») və ya **Abhidharmakoşabhasya** (; hərfi mənada – "Abhidharma qını haqqında şərh") — buddist mütəfəkkiri Vasubandhu tərəfindən hinayana vaybhaşika və sautrantika məktəblərinin baxışlarına münasibətdə birləşdirici mövqedən yazılmış fəlsəfi və dini traktat.

Traktatın mətni sanskrit dilində, eləcə də Çin və Tibet dillərinə tərcümələrdə 600 bəndlik, 9 fəsildən ibarət uzun, nəsrdə yazılmış bhaşyası ilə qorunub saxlanılmışdır. Traktat buddizmin və abhidharma ənənəsinin doktrinal və nəzəri zirvələrindən biri hesab olunur. Bu, hələ də Hindistandan Yaponiyaya qədər əksər buddist təhsil müəssisələrində, rəsmi olaraq hinayana əsəri olmasına baxmayaraq, əsasən mahayananın yayıldığı ölkələrdə hələ də tədris edilir. Traktat abhidharmik təhlilə dair buddist təlimlərini sistemləşdirir. Bhaşyada müxtəlif məktəblərin buddistləri arasında konkret məsələlərlə bağlı mübahisələrin fraqmentləri, eləcə də sosial psixologiyaya dair çoxlu məlumatlar var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* Vallée Poussin, Louis de la, trad. (1923-1931). *L’Abhidharmakosa de Vasubandhu*, Paris: Paul Geuthner, Vol. 1, Vol. 2, Vol. 3, Vol. 4, Vol. 5, Vol. 6.
* Pruden, Leo M. (1991), Abhidharmakosabhasyam, translated from the French translation by Louis de la Vallée Poussin, Asian Humanities Press, Berkeley.
*de La Vallee Poussin, Louis (fr. trans.); Sangpo, Gelong Lodro (eng. trans.) (2012) Abhidharmakośa-Bhāṣya of Vasubandhu Volume I. Motilal Banarsidass Pubs. ISBN 978-81-208-3608-2

## Xarici keçidlər
* Multilingual edition of the Abhidharmakośa in the Bibliotheca Polyglotta, Web archive:Multilingual edition of the Abhidharmakośa in the Bibliotheca Polyglotta
* Sanskrit text of the Abhidharma-kośa-bhāṣya, with Chinese translations by Paramārtha and Xuanzang (from Peking University)
*Sanskrit text of the Abhidharmakośabhāṣya edited by P. Pradhān and published (2ed) in 1975
Hinayana

**Hinayana** (, *hīnayāna*, hərfi mənada – "kiçik araba"; , *Sayao Çen*; , *Şoco*) — buddizmin əsas qollarından biri. Bu, bir insanın cəmiyyətdən və rahiblikdən uzaqlaşdığı xoşbəxtliyini ifadə edir. Şri-Lanka, Myanma, Laos, Tailand və digər cənub ölkələrində yaradılmışdır. Hinayanada buddist nirvana idealı hər hansı xarici şəraitdən asılı olmayaraq, əsasən şəxsi kamillik, arhat idealı şəklini almışdır. Hinayana dharmalar təlimini inkişaf etdirmişdir. Onun əsas fəlsəfi məktəbləri sautrantika və vaybhaşikadır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* "Theravada - Mahayana Buddhism" Dr. W. Rahula's article
* Mahayana - Hinayana - Theravada introduced by Binh Hanson, webmaster of "BuddhaSasana" (www.budsas.org)
Madhyamaka

**Madhyamaka** və ya **madhyamika** (, ; hərfi mənada – "orta yol", ), həmçinin **şunyavada** (hərfi mənada – "Şunyata təlimi") və **nihsvabhavavada** (hərfi mənada – "svabhavasız təlim") — Naqarcuna tərəfindən qurulan mahayana buddist məktəbi. Sarvastivada məktəbinin realizmi ilə yoqaçara məktəbinin idealizmi arasında orta mövqe axtarır. II–IX əsrlərdə Hindistanda inkişaf etmiş, Çin, Tibet, Yaponiyada geniş yayılmışdır. Ardıcıl olaraq buddistlərin nirvanaya nail olmaq üçün orta yolu – "boşluq" konsepsiyasını davam etdirir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* Arnold, Dan (2010). Nāgārjuna's 'Middle Way': A Non-Eliminative Understanding of Selflessness. In:Revue Internationale de Philosophie vol. 64, no.253: 367–395
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Huntington, C. W., Jr. (1989). *The Emptiness of Emptiness: An Introduction to Early Madhyamika*. Honolulu: University of Hawaii Press
* 
* 
* Narain, Harsh. The Mādhyamika mind. Motilal Banarsidass Publishers, 1997.

## Xarici keçidlər

* The Mādhyamika or the Śūnyavāda school, Surendranath Dasgupta, 1940
* Thinking in Buddhism: Nagarjuna's Middle Way
* thezensite: articles on Nagarjuna
* Introduction to the Middle Way A contemporary commentary based on the teachings of Dzongsar Khyentse Rinpoche
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Madhyamaka
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Nagarjuna
Vaybhaşika

**Sarvastivada-vaybhaşika** () və ya sadəcə **vaybhaşika** (), — hinayana buddizminin fəlsəfi məktəbi. E.ə. III–II əsrlərdə inkişaf etmişdir. Əsas mənbəsi Vasubandhunun "*[[Abhidharmakoşa]]*" traktatıdır. Buddist dharmalar təlimini inkişaf etdirmişdir. Odur ki bu məktəbin fəlsəfəsi şüurların və varlıqların axını yaradan və keçmişdə, indidə və gələcəkdə reallıq yaradan elementlər kimi dharmalar təliminə əsaslanır. Dharmanın bir anlıq görünmək, hərəkətlər etmək və ya başqaları ilə birləşmək, sonra isə növbəti dharmaya yol açmaq məqsədilə yox olmaq üçün vaxtı var. Sonsuza qədər davam edən bu proses "dharma dalğası" adlanır. Həyatın cərəyanlarında həmişə aydın görünməyən, lakin digər dharmaları həyəcanlandıran, narahat edən və pozan dharma (kleşa) həmişə mövcuddur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* Dhammajoti, Bhikkhu K.L. (2009) *Sarvāstivāda Abhidharma*. Centre of Buddhist Studies, The University of Hong Kong. 
* 
* 
* Westerhoff, Jan (2018) *The Golden Age of Indian Buddhist Philosophy in the First Millennium CE*, pp.&nbsp;60–61.
* Willemen, Charles; Dessein, Bart; Cox, Collett (1998). *Sarvāstivāda Buddhist Scholasticism*, Handbuch der Orientalistik. Zweite Abteilung. Indien.
* Xing, Guang (2005). The Concept of the Buddha: Its Evolution from Early Buddhism to the Trikāya Theory. Psychology Press. ISBN 978-0-415-33344-3.
Vinayapitaka

**Vinayapitaka** (hərfi mənada – «intizam səbəti»; «intizam qaydaları səbəti») — buddist Tripitaka kanonunun birinci çoxcildlik kitabı. Theravada məktəbinin versiyasında yalnız pali dilində tamamilə qorunub saxlanılmışdır. Kitabın sanskrit dilində yazılmış müxtəlif hissələri və hətta digər erkən məktəblərə məxsus cildləri də qorunub-saxlanılmışdır. Bir neçə cild yalnız Çin dilində və sanskrit dilindən Tibet dilinə tərcümələrdə mövcuddur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* Davids, T. W. Rhys, Oldenberg, Hermann (joint tr): Vinaya texts, Oxford, The Clarendon press 1881. Vol.1 Vol.2 Vol.3 Internet Archive

## Xarici keçidlər
* Pali Canon online: Vinaya Pitaka in English
* Translation by T. W. Rhys Davids and Hermann Oldenberg
* Access to Insight translation
* Translation by Isaline Blew Horner
Sarvastivada

**Sarvastivada** (, ) — hinayana buddizminin məktəbi. Bu, Aşokanın hakimiyyəti dövründə qurulan ilk buddist məktəblərindən biri idi. Sarvastivadanın ardıcılları VII əsrə qədər Şimali Hindistanda, xüsusilə də Kəşmirdə, həmçinin Orta Asiyada çiçəklənən ən nüfuzlu buddist monastır qruplarından biri idi. Hal-hazırda bu məktəbin birbaşa ardıcılları yoxdur, baxmayaraq ki, onun əsərləri bir çox mahayana məktəblərində fəal şəkildə tədris olunur.

Bu məktəbin nümayəndələri ilk növbədə buddizmin dini təlimi kontekstində dharmaların təsnifatı və təsviri ilə məşğul olurdular. Onlar həmçinin, epistemoloji realistlər idilər. Onlar nəinki dərk edilən şüurdan kənar xarici aləmin real varlığını tanıyırdılar, həm də onun canlılar tərəfindən dərk edilən və onların şüuruna təcrübələrinin obyektiv tərəfi kimi daxil edilən dünyaya tam adekvatlığını təsdiq edirdilər.

Theravada əsəri "*[[Dipavamsa]]*"ya görə, sarvastivada daha qədim mahişasaka məktəbindən yaranıb, lakin digər əsərlərdə mahişasakanın sarvastivadadan törədiyi bildirilir.

Sarvastivada məktəbi abhidharma ənənəsinə görə tanınırdı və onun ən mühüm abidəsi buddist mütəfəkkiri Vasubandhu tərəfindən yazılmış "*[[Abhidharmakoşa]]*"dır (V əsr).

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
*
Abhirati

**Abhirati** (; hərfi mənada – «şən torpaq») — buddizmdə təmiz torpaq, şərqdə Budda Akşobhya tərəfindən idarə olunan mifik xoşbəxt diyar. 186-cı ildə çinli rahib Lokakşemanın tərcümələrində təsvir edilmişdir.

## İstinadlar
Abı

**Abı** () — Qədim Yunanıstanda, Fokidada şəhər. Bu, Apollon ibadətgahı ilə məşhur idi. Əhəməni padşahı Kserksin öz ölkələrini xarabalığa çevirməsindən sonra şəhərin sakinləri abantlar təqribən Evbeyaya köçmüşdülər. Həmin vaxtdan ada Abantida adlandırılmağa başlamışdır. Məbəd yenidən qurulmuş, lakin sonra Beotiya yunanları tərəfindən dağıdılmışdır. Hər halda, şəhər məhv olmamışdır. Abı Roma hökmranlığı dövründə muxtariyyət hüquqlarını almışdır. İmperator Adrianın əmri ilə məbəd bərpa edilmişdir.

## İstinadlar
Ava dövləti

**Ava dövləti** və ya **Ava krallığı** () — 1364-cü ildən 1555-ci ilə qədər Yuxarı Birmada (Myanma) dominantlıq əldə etmiş krallıq. Birmanın şimalında, Myinge çayı üzərində, Çausxe vadisində yerləşirdi. Ava dövlətinin qurucusu Tadominbya (1364–1368) Birmada keçmiş Paqan krallığının torpaqlarını birləşdirməyə, şanları Birmanın mərkəzi hissələrindən çıxarmağa çalışırdı. Ava dövləti tərəfindən buddist məbədlər tikdirilmiş, monastır icması olan sanqhanı gücləndirilmiş, suvarma sistemi təkmilləşdirilmişdir. 1374-cü ildə Ava dövləti Arakanı, 1377-ci ildə Taunqu knyazlığını özünə birləşdirmişdir. 1373–1383-cü illərdə Şan və Pequ (cənubi Birma) dövlətləri ilə vuruşmuşdu, 1415-ci ildə İravadi deltasının qərb hissəsini tutmuşdur.

Avada çəltikçilik və Çinlə karvan ticarəti inkişaf edirdi. Şri-Lanka ilə sıx əlaqə saxlanılmışdır. Həmçinin, Avada milli birman ədəbiyyatı yaranmışdır.

Feodal üsyanları, Çin qoşunlarının istilaları (1446), Arakanın müstəqillik əldə etməsi (1430) dövləti zəiflətmişdi. 1527-ci ildə Ava şanlar tərəfindən, 1555-ci ildə Avanı yeni Birma dövlətinə daxil edən Taunqu sülaləsindən Bayinnaunun qoşunları tərəfindən tutulmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* "История Востока" (в 6 т.). Т. II "Восток в средние века" — М.: изд. "Восточная литература" РАН, 2002. — ISBN 5-02-018102-1.
* "История Востока" (в 6 т.). Т. III "Восток на рубеже средневековья и нового времени. XVI–XVIII вв." — М.: изд. "Восточная литература" РАН, 1999. — ISBN 5-02-017913-2.
* *Mi Mi Hlaing* States Hostilities in Ava Period (First Ava Period) // Mandalay University Research Journal, 2018, Vol. 9, No. 1. P.
Ava (şəhər, Myanma)

**Ava** və ya **İnva** (,  və ya [ʔəwa̰ mjo̰]) — Myanmanın şimalında, İravadi çayı üzərində şəhər. 1364–1783-cü illərdə və 1822–1837-ci illərdə Ava dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Qədim buddist mədəniyyətinin mərkəzidir.

## Coğrafiya
Ava indiki dövrdə kiçik bir şəhərdir. Mandalay yaxınlığında, Yuxarı Birmada yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Innwa — a short story by Theippan Maung Wa 1931 inc. audio
* Ava from Alfred Molon’s photogallery
* The Ava Bridge — Alfred Molon’s photogallery
* Hidden Treasures of Inwa Tin Tun in *Enchanting Myanmar*
Mayramkan Əbilqasımova

**Mayramkan Əbilqasımova** (; ) — Qırğızıstan şairəsi. O, "Lenin komsomolu" mükafatı laureatı (1970) olmuş, Qırğızıstanın xalq şairi (1980) adına layiq görülmüşdür.

## Həyatı
Müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Qırğızıstan Qadın Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir. 1961-ci ildə "Balaca dostlara" adlı ilk şeir toplusu nəşr olunmuşdur. "Çiçəklər var bu bahar" (1965), "Ürəyimdə iman saxlayıram" (1968), "Vətən" (1973), "Tükənməz mahnı" (1977) , "Mənim mavi gözlü İssık-Kulum" (1986) şeir və şeirlər toplularının müəllifidir. ), "Tükənməz mahnı" (1977) , "Mənim mavi gözlü İssık-gülüm" (1986). Şeirlər rus, belarus, tacik, qazax, monqol, alman, polyak, ingilis, fransız dillərinə tərcümə olunmuşdur.

## Təltif və mükafatlar
* "Lenin komsomolu" mükafatı (1970)
* "Şərəf nişanı" ordeni
* Toktoqul Satılqanov adına Qırğızıstan SSR Dövlət mükafatı (1984).
* III dərəcəli "Manas" ordeni (2005)
* "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı
* "Sülhün müdafiəsində" gümüş medalı
* Qırğızıstan SSR, Ukrayna SSR Ali Sovetinin, Qırğızıstan Komsomol Mərkəzi Komitəsinin fəxri fərmanları

## İstinadlar
Frau Ava

**Frau Ava** (; ) — orta əsr alman rahibə, dini şairə. O, alman dilində hər hansı bir janrda ilk dəfə əsər yaratmış qadın hesab edilir. Ava xristianlıqda xilas və Məsihin ikinci gəlişi mövzularına həsr olunmuş beş şeirin müəllifidir. Onun Vəftizçi İohann və İsanın həyatına dair əsəri "ilk alman dastanı kimi yüksək qiymətləndirimişdir"

## Əsərləri
* Vəftizçi İohann ()
* İsanın həyatı ()
* Antixrist ()
* Son hökm ()

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Ланггут*. Untersuchungen über die Gedichte der Ava. — Будапешт, 1880.
* *Maurer F.* Die Dichtungen der Frau Ava. — Tübingen: Niemeyer, 1966.
* Friedrich Wilhelm Bautz: Ava, die älteste, mit Namen bezeugte Dichterin in deutscher Sprache. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 306.
* Arianna Doria: *Frau Ava.* *Forschungsbericht, Kommentar und italienische Übersetzung*. Parnaso, Triest 2003. (= Quaderni di Hesperides; Ser. Saggi; 6) ISBN 88-86474-60-1
* Eoliba Greinemann: *Die Gedichte der Frau Ava.* *Untersuchungen zur Quellenfrage*. Univ. Diss., Freiburg im Breisgau 1968.
* Barbara Gutfleisch-Ziche: *Volkssprachliches und bildliches Erzählen biblischer Stoffe.* *Die illustrierten Handschriften der «Altdeutschen Genesis» und des «Leben Jesu» der Frau Ava*. Lang, Frankfurt am Main u.a. 1997. (= Europäische Hochschulschriften; Reihe 1, Deutsche Sprache und Literatur; 1596) ISBN 3-631-30749-7
* Kurt Schacks: *Lemmatisierte Konkordanz zu den Dichtungen der Frau Ava*. Lang, Bern u.a. 1991. ISBN 3-261-04425-X
* Wilhelm Scherer: Ava. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 698.
* Lene Mayer-Skumanz: *Frau Ava*. Dachs-Verlag, Wien 2002. ISBN 3-85191-257-8 (Jugendbuch)
Burun tutulması

**Burun tutulması** — burun keçidlərinin tıxanması nəticəsində yaranan vəziyyət. Ümumi səbəb qan damarlarının iltihabı nəticəsində burun boşluğunu əhatə edən membranların şişməsi.

Əgər həddindən artıq selik boğazın arxasına axırsa (bu, postnazal sindrom və ya postnazal damcı sindromu adlanır), öskürək və ya boğaz ağrısı baş verə bilər. Bəzi araşdırmalar kifozun insanda inkişaf etməsini burun tutulması ilə əlaqələndirir.
## Simptomları

Təxminən 85% hallarda burun tutulması burundan deyil, ağızdan nəfəs alma ilə nəticələnir.

Burun tutulması müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Vəziyyət yüngül narahatlıqdan həyatı təhlükəyə qədər dəyişə bilər. 

Burun tutulması eşitmə və danışığa mane ola bilər. Əhəmiyyətli burun tutulması yuxuya mane olur, xoruldamağa səbəb ola bilər və yuxu apnesi və yuxarı tənəffüs yollarının müqavimət sindromu ilə əlaqələndirilə bilər.
## Uşaqlarda burun tutulması

Yeni doğulmuş körpə burnundan nəfəs almağa üstünlük verir.. Uşaqlarda genişlənmiş adenoidlərdən yaranan burun tutulması oksigen səviyyəsinin çatışmazlığı hipoksiya ilə xroniki yuxu apnesinə səbəb olur. Problem adətən adenoidləri və badamcıqları çıxarmaq üçün əməliyyatdan sonra həll olunur, lakin xroniki burun tutulması səbəbiylə üz-kəllə dəyişiklikləri səbəbindən problem daha sonra təkrarlana bilər.
## Səbəbləri

* Allergiyalar
* Nazofaringit (soyuqdəymə) və ya qrip
* Zökəm
* Burun çəpərinin əyilməsi
* Dərman qəbulu nəticəsində əmələ gələn rinit (bəzi  burun spreyləri uzunmüddətli istifadəsi nəticəsində yaranan burun tutulması). 
* Sinüzit və ya sinus infeksiyası
* Dar və ya yastı burun qapağı
* Hamiləlik dövründə qadınlarda qan axınının artması səbəbindən burun tutulması ola bilər.
* Burun polipi
* Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi (nəzəri olaraq xroniki rinosinüzitə səbəb olan - "hava yollarının reflü paradiqması").
* Boş burun sindromu
* COVİD-19
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avaddon

**Avaddon**, həmçinin **Avvadon**, **Abaddon**, **Abbadon**, **Abadonna** (, Ǎḇaddōn; *ölüm, çürümə*; *məhv, varlığın dayanması*) — iudaizm və xristianlıqda termin. Həm məhv yeri, həm də uçurumun mələyi kimi təqdim edilir.

Əhdi-ətiqdə "ölüm" və "cəhənnəm" sözlərinin yanında işlənir. Kölgələr aləmini adlarındandır. Sinonimi şeoldur.

Braun–Drayver–Briqqs leksikonuna görə, ivrit dilindəki "אבדון/ăḇadōn" sözü sami kökünün intensiv formasıdır və "ölmək" mənasında olan "אָבַד/'ăḇāḏ" kökündən törəmiş feildir. Yəhudi Bibliyasında bu sözə 184 dəfə rast gəlinir. Yəhudi Bibliyasının yunan dilinə erkən tərcüməsi olan Septuaginta ""ἀπώλεια" (𝘢𝘱𝘰́𝘭𝘦𝘪𝘢) kimi yazılmışdır, bu da "məhv etmək" mənasını verən "" sözünün feili sifət halıdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
*
*

## Xarici keçidlər
* 
*
Auadhara

**Avadhara**, həmçinin **Avadhara** (,  ) — Qərbi Qafqazda, Gürcüstanın Abxaziya Muxtar Respublikasının Qudauta bələdiyyəsində, Ritsa gölündən 18 km aralıda kurort. Bu, qismən tanınan Abxaziya Respublikasının nəzarətindədir.

Avadhara küknar, şam və fıstıq meşələri ilə əhatə olunmuşdur. Ərazidə yay sərin, qış isə nisbətən soyuq keçir.

## İstinadlar
Avanti çarlığı

**Avanti çarlığı** () — Mərkəzi Hindistanda, Malva yaylasında qədim dövlət. Müasir Madhya-Pradeş ştatının ərazisində mövcud olmuşdur. Paytaxtı Udcayn şəhəri olmuşdur. Bəzi salnamələrdə Mahişmati şəhəri də Avantinin paytaxtı adlanır. Alimlərə görə, Udcayn və Mahişmati şəhərləri Avantinin müxtəlif hissələrinin paytaxtları olması ehtimalı da mövcuddur. Buddizm dövründə Avanti dinin yayılması üçün bir mərkəzə çevrilmişdir. Buddist salnamələrində Avanti 16 mühüm dövlət arasında qeyd olunur. Avanti bir sıra qonşu əraziləri ilhaq edərək dörd əsas Şimali Hindistan əyalətindən birinə çevrilmişdir.

Avanti b.e. IV əsrdə Çandraqupta Maurya tərəfindən fəth edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 
*
Frans Adam

**Frans Adam** () — Münhen şəhərindən olan  alman rəssamı.

## Həyatı
Albreçt  Adamın ikinci oğlu və tələbəsi.O özünü əsgər həyatının, döyüşlərin, xüsusən də atların istedadlı təsviri kimi məşhurlaşdırıb.

O böyük realizmdə atasından fərqlənir, həm də Avstriyada hörmət qazandığı macar xalq həyatından səhnələrdə çox mahirdir; üstəlik, bir neçə gözəl icra edilmiş atlı portretləri ilə tanınır.

Frans Adamın məzarı Münhendəki köhnə cənub qəbiristanlığında yerləşir[2].

Müəllim, məşhur tələbələri arasında Georg Grimm.

## Seçilmiş əsərləri

* "24 iyul 1859-cu ildə Solferino və Valecio arasındakı yol" (1867)

* "1812-ci ildə Rusiyadan geri çəkilmə"

* "1859-cu il kampaniyası zamanı Avstriya lancerlərinin Piedmontes əjdahaları ilə döyüşü" (1868)

* "Sedan yaxınlığındakı Floanda fransızlarla döyüş" (1879)

* "10 oktyabr 1870-ci ildə Orleanın tutulması zamanı ilk ordu korpusu" (1879)

* "Sedan döyüşündən sonra əsirlərin daşınması"

* "Villa Mestredə Xorvat yaşayış yeri"

* İmperator Frans Cozef və feldmarşal Vredenin atlı portretləri (1859).

* "İki uzanmış it" (1855)

* "Tövlədə" (1860)

* "Sedan yaxınlığında Floanda fransızlarla döyüş" (1879)

* "Napoleon Misirdə" (1840)

* "XIV Lüdovikin səyahəti"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
  
* Der Nachlass Franz Adams in der Bayerischen Staatsbibliothek
"Gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı

**"Gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı** — Azərbaycan Respublikası prezidenti tərəfindən 2021-ci il 3 dekabr tarixli 425-VIQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş dövlət təltifi.

## Təltif edilən şəxslər

"Gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə, Azərbaycan Respublikasının gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkələrin dövlət və digər qurumlarının, habelə beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, Azərbaycan Respublikasının gömrük orqanları qarşısında duran vəzifələrin yerinə yetirilməsi işində kömək göstərdiklərinə görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və Azərbaycan Respublikası ilə gömrük işi sahəsində əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində xidmətlərinə görə xarici ölkələrin vətəndaşları təltif edilirlər.

## Taxılma qaydası
"Gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda, onlardan sonra taxılır.

## Medalın təsviri

### Medalın ümumi təsviri
"Gömrük orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" Azərbaycan Respublikasının medalı bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, kənarları səkkizguşəli ulduz formalı, diametri 50&nbsp;mm və qalınlığı 2,5&nbsp;mm olan lövhədən ibarətdir.

### Medalın ön tərəfi
* Medalın ön tərəfində dairənin ortasında Azərbaycan Respublikası gömrük orqanlarının embleminin elementləri olan qalxan, onun arxasında qılınc və qılıncın aşağı hissəsində açardan ibarət kompozisiya, dairənin aşağı hissəsində isə sağ və sol tərəflərə istiqamətlənmiş yaşıl rəngli dəfnə çələngləri təsvir edilmişdir.
* Nəzərdə tutulan kompozisiyada çevrə boyunca qara rənglə **GÖMRÜK ORQANLARI İLƏ SƏMƏRƏLİ ƏMƏKDAŞLIĞA GÖRƏ** sözləri yazılmışdır.
* Dəfnə çələngləri, qalxan, qılınc, açar və sözlər relyeflidir. Mavi və boz rəngli qalxan, qara və bürüncü rəngli elementləri olan qılınc, ağ rəngli açar istisna olmaqla digər elementlər qızılı rəngdədir.

### Medalın arxa tərəfi
* Medalın arxa tərəfinin mərkəzində qızılı rənglə **GÖMRÜK ORQANLARI İLƏ SƏMƏRƏLİ ƏMƏKDAŞLIĞA GÖRƏ** sözləri yazılmış, sözlərin aşağı hissəsində isə sağ və sol tərəfə istiqamətlənmiş yaşıl rəngli dəfnə çələngləri təsvir edilmişdir. Sözlər və dəfnə çələngləri relyeflidir.
* Medalın arxa tərəfinin aşağı hissəsində onun seriyası və nömrəsi göstərilir.

### Medalın elementləri
* Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27&nbsp;mm x 43&nbsp;mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə iki halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir.
* Xara lentdə kənarları 3,5&nbsp;mm qızılı, ortası bərabər ölçülü mavi, qırmızı və yaşıl çalarlı üfüqi zolaqlar təsvir edilmişdir.
* Medala paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən üz çəkilmiş 27&nbsp;mm x 9&nbsp;mm ölçüdə qəlib əlavə edilir.

## İstinadlar
Sam Mirzə üsyanları

**Sam Mirzə üsyanları** - Nadir şaha qarşı Səfəvilər sülaləsinə mənsub olduğunu iddia edən 3 nəfər ilk olaraq 1743, ikinci də 1743, üçüncü isə 1747-ci ildə üsyan qaldırdı.

## I Sam Mirzə üsyanı

I Sam Mirzə üsyan qaldıran zaman etdi :
* Özünü Səfəvi şahı Sultan Hüseynin oğlu olaraq elan etdi. 
* Qazıqumuxlu Surxay xanla müttəfiq oldu
* Yeni Şamaxıya-Ağsuya hücum edərək oraları tutdu.
* Nadir şahın qoyduğu vergiləri ləğv etdi.
* Nadir şahın oğlu Nəsrullah Mirzəylə baş verən Şamaxı döyüşündə məğlub oldu və edam edildi.

## II Sam Mirzə üsyanı
II Sam Mirzə 1743-cü ilin sonunda Şirvanda üsyan qaldırdı :
* Ağsunu tutdu
* Şabranla-Dərbənd arasında toqquşmalar baş verdi.
* Ağsu yaxınlığındakı döyüşdə II Sam Mirzə məğlub olaraq Kartli-Kaxetiyə, Gürcüstana qaçdı.
* Gürcü çarı Teymuraz onu əsir alaraq Əfşarlara geri verdi.

NaderShahPainting.png|Nadir şah 
Teimuraz II, portrait.jpg|II Teymuraz


## III Sam Mirzə üsyanı
* Əhalinin köməyi ilə Təbrizi tutdu
* Nadir şahın ölümündən sonra yenipullar zərb etdirdi.
* Nadir şahın Əmisi oğlu Əmiraslan xan III Sam Mirzəni məğlubiyyətə uğratdı

## İstinadlar
Yoşihiro Toqaşi

— yapon manqaka. O, manqa illüstrə etməyə erkən yaşda — Şueişa tərəfindən istedadı ilə kollecdə oxuyarkən kəşf olunmamışdan öncə başlamışdır. Toqaşi ötən 30 il boyunca müxtəlif janrlarda bir sıra manqa seriyalarının müəllifi olmuşdur. O, əsasən, YuYu Hakuşo (1990–1994) və Hunter × Hunter (1998—h.h.) seriyaları ilə tanınır, hansı ki, ikisi də bütün zamanların ən çox satılan manqalarından olmuşdur. Toqaşi Seylor Munun yazıçısı — Naoko Takeuçi ilə evlənmişdir.

## Həyatı

### Erkən illəri
Şinco, Yamaqatada kağız mağazası sahibi bir ailədə dünyaya gözlərini açan Toqaşi ibtidai məktəbin 1–2-ci siniflərində təhsil alarkən manqa çəkməyə başlamışdır. Tam təhsil dövründə məktəbinin təsviri sənət klubuna üzv olub; daha sonra isə Yamaqata Universitetində müəllim olmaq ümidi ilə təhsil alarkən qeydiyyatdan keçib. Kollecdə təhsil alarkən manqa işlərindən bəzilərini Şueişa tərəfindən nəşr olunan Weekly Shonen Jumpa göndərib. 1986-cı ildə 20 yaşında olarkən  adlı bir manqa cizmiş və bu işinə görə yeni sənətçilər üçün ən prestijli mükafat olan Tezuka mükafatını qazanmışdır. Toqaşinin  adlanan başqa bir manqasının isə Şueişanın 1998-da nəşr olunan birinci illik *Hop Step Award Selection* jurnalında *honorable mention* kimi adı çəkilmişdi. Müəllim olmaq fikrindən daşındıqdan sonra kollecinin son ilində Toqaşi ilə Weekly Shōnen Jump jurnalının bir redaktoru əlaqə saxlamış və ondan Tokyoya köçməsini xahiş etmişdi.

## İstinadlar
Uolkot Balestier

**Uolkot Balestier** () — gənc yaşda vəfat edən, ilk növbədə Rudyard Kipling ilə əlaqəsi ilə yadda qalan perspektivli Amerika yazıçısı, redaktoru və naşiri idi.Onun bacısı Karolin Starr Balestier 1891-ci ildə Kiplinqlə evləndi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qasim ibn Abbas

**Qasim ibn Abbas** () — bəzi mənbələrdə Kərbəla döyüşü şəhidləri arasında hesab edilir, sonrakı mənbələrdə Qasim ibn Abbas anası Lübabə binti Ubeydullah ibn Abbas olmaqla Abbas ibn Əlinin oğlu kimi qeyd edilir.  O və qardaşı Fəzl Kərbəla döyüşündə şəhid oldular.

## İstinadlar
Əspərin (Xudabəndə)

**Əspərin** () — İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 258 nəfər yaşayır (52 ailə).

## İstinadlar
Almalı (Mahnişan)

**Almalı** () - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 426 nəfər yaşayır (93 ailə).

## İstinadlar
Cəladət Əli Bədirxan

**Cəladət Əli Bədirxan** (; ; həmçinin *[[Mir (titul)|Mîr]] Celadet* adı ilə də tanınır) — kürd diplomat, yazıçı, dilçi, jurnalist və siyasi fəal. İstanbul Universitetində hüquqşünaslıq fakültəsi üzrə magistraturanı bitirən və təhsilini Münhendə tamamlayan Cəladət həmçinin kürdcə, türkcə, farsca, ərəbcə, almanca, fransızca və rusca kimi bir çox dildə danışa bilirdi. Türkiyəni 1923-də cümhuriyyət elan olunduqdan sonra tərk etmişdir. 1927-ci ildə Beyrutda baş tutan bir kürd konfransında Xoybun komitəsi formalaşmışdır. Cəladət şimali kürd dilinin — kurmanc dilinin çağdaş halını orqanizə edən ilk dilçi olması və hal-hazırda rəsmi olaraq istifadə edilən latın əlifbasını dizayn eləməsi ilə məşhurdur. Bu əlifba bəzən kürd dilinin habelə o biri dialektləri üçün də — ərəb, kiril və erməni əlifbalarının əvəzinə işlənir.

## İstinadlar
Rantonq və jentonq

**Rantonq** (; hərfi mənada – "öz təbiətindən boş qalmış") və **jentonq** (; hərfi mənada – "digər boşluq"; həmçinin **Tibet madhyamakası** adlanır) — Tibet buddizmində boşluğa (şunyata)və iki həqiqət təliminə iki fərqli baxış.

Rantonq fəlsəfi termindir. Şunyatanın mənası ilə bağlı əksər madhyamaka təlimlərini ayırd etmək üçün istifadə olunur. Burada bütün hadisələrin davamlı və dəyişməz mahiyyətdən boş olduğu və bu boşluğun mütləq reallıq olmadığı, hadisələrin sadəcə nominal xarakteristika daşıdığı fikri müdafiə olunur.

Jentonq Tibet madhyamakası daxilində mövqedir. Burada şunyata elə tətbiq edilir ki, nisbi reallığın öz təbiətindən boş olması ilə razılaşılır, lakin paramarthasatya (mütləq reallıq) "qeyri-dual buddacnana"dır (Buddanın hikməti) və yalnız "digər" () nisbi hadisələrdən "boş"dur (), lakin özü boş deyil və "həqiqətən mövcud"dur. Bu mütləq reallıq müsbət terminlərlə təsvir edilir ki, bu da "müəyyən artıq zərif anlayışları aradan qaldırmağa" və "şəxsin ağlında yaranan hər hansı təcrübəni inkar etmək vərdişinə" kömək edən yanaşmadır. Bu, prasanqikada olduğu kimi, saxta anlayışları məhv edir, eyni zamanda təcrübədə olan şəxsi "konseptual ağıl məğlub olduqdan sonra yaşanacaq dinamik, müsbət reallığın mövcudluğu" barədə xəbərdar edir.

## Etimologiya
Rantonq termini avtonim deyil, daha çox jentonq nəzəriyyəçisi Dolpopa Şerab Qyaltsenin nəzəriyyəsi əsasında yaranmışdır. O, öz təlimlərini xarakterizə etmək üçün "jentonq" terminini və qarşı çıxdığı təlimlərə istinad etmək üçün "rantonq" ifadəsini işlətmişdir.

Jentonq "digər" () və "boşluq" () sözlərindən yaranmış, hərfi mənada "digər boşluq" deməkdir, yəni özünə xas varlıqdan başqa bütün keyfiyyətlərdən boş olmaq mənasındadır. Bununla belə, jentonq termini həmçinin, şantarakşita təliminin də daxil olduğu yoqaçara madhyamaka təlimlərinə aiddir. Svatantrika–prasanqika fərqləndirilməsi qeluqpa anlayışı yoqaçara madhyamaka "svatantrika" adlanır və hər hansı bir təbii varlığı rədd edən "prasanqika" yanaşmasına qarşı qoyulur.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
*
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Nigel Wellings (2009), *[https://web.archive.org/web/20150518063508/http://www.contemplativeforum.co.uk/wordpress/?p=204 Is there anything there? – the Tibetan Rangtong Shentong debate]*
* Adele Tomlin (2018), *[https://www.shentongkalacakra.com/shentong-madhyamaka/the-shentong-view-of-emptiness-a-short-introduction-and-reader/ The Shentong View of Emptiness – A Short Introduction and Reader]'
* Alexander Berzin, [https://studybuddhism.com/en/advanced-studies/lam-rim/vipashyana/self-voidness-and-other-voidness *Self-Voidness and Other Voidness*]
* [https://web.archive.org/web/20051017214618/http://kagyu.org/buddhism/cul/cul03.html An exposition of the two truths by Khenpo Tsultrim Gyamtso Rimpoche]
* [http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-PHIL/need.htm Scholarly disquisition on *The Buddha Within'']
Avar-andi-sez dilləri

**Avar-andi-sez dilləri** — nax-Dağıstan dillərinin qolu. Burada geniş şəkildə fərqlənən avar dialektləri, andi və sez dilləri birləşdirilir. Avar-andi-sez dilləri içərisində avar və andi dilləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxınlıq nümayiş etdirir, onlar avar-andi qrupunda birləşdirilir, sez dilləri isə xüsusilə seçilir. Sergey Starostin hesab edirdi ki, lak dili müasir avar-andi-sez dilləri ilə uzaqdan qohumdur. Dilçi Yevgeni Bokaryov avar-andi-sez icmasını sadəcə olaraq "avar" adlandırırdı.

## İstinadlar
Tofiq Yusif Avvad

**Tofiq Yusif Avvad** () () — Livan yazıçısı.

## Həyatı
Tofiq Yusif Avvad 28 noyabr 1911-ci ildə Osmanlı imperiyasında, indiki Livan ərazisində anadan olmuşdur. O, hüquq təhsili almışdır. Onun "*Axsaq oğlan*" (1936) və "*Yunlu gödəkçə*" (1937) kolleksiyalarına aid olan hekayələrinin mövzusu adi insanların həyatıdır. Avvad ərəb ədəbiyyatında sosial mövzulara toxunan ilk yazıçılardan biri idi. Bunlara "*Yastı çörək*" (1938) və "*Beyrut dəyirmanları*" (1972) romanlarını nümunə göstərmək olar. Avvad 1940–1950-ci illərdə əsasən ədəbiyyatşünas kimi fəaliyyət göstərmişdir. Onun "*Turist və tərcüməçi*" pyesi (1964) Milli Ədəbiyyat mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Avvakum (ad)

**Avvakum** — ivrit mənşəli Bibliya adı.

* Avvakum — Bibliya peyğəmbəri
** Avvakum kitabı — Yəhudi Bibliyası və Əhdi-ətiqin bir hissəsi olan kitab. 
* Avvakum Petroviç — baş keşiş, Köhnə Möminlərin ideoloqu.
* Avvakum (arximandrit) — arximandrit.
* Avvakum (yepiskop) — Rus Pravoslav kilsəsinin yepiskopu.
* Avvakum (protopop-ieromonax) — protopop-ieromonax.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Avvakum

**Avvakum** və ya **Habaqquq**, **Habakkuk** (, *Havakuk*; , ) həmçinin **Həbəkuk** () () — Əhdi-ətiq peyğəmbəri, on iki kiçik peyğəmbərin səkkizincisi. Məsihin gəlişini və Yerusəlimin əsarət altına düşməsini proqnozlaşdıran Avvakum kitabının müəllifi olmuşdur.

## Adı
Avvakum və ya Habakkuk adı Yəhudi Bibliyasında sadəcə Avvakum kitabında mövcuddur. Masoret mətnində ivritcə "" kimi yazılmışdır və başqa yerdə xatırlanmır. Septuagintada onun adı yunan dilinə "" (*Ambakoum*), Vulqatada isə latın dilinə "" kimi keçmişdir.

Adı etimologiyası dəqiq bilinmir və formasının ivrit dilində paraleli yoxdur. Adın Akkad dilində "bağ bitkisi" mənasını verən "*xambbakuku*" (, *ḫâmbaququ*) sözü ilə qohum olması ehtimal olunur.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* The Prophet Habakkuk at Chabad.org
Echo

**<code>echo</code>** () hesablamada arqument kimi ona ötürülən sətirləri çıxaran əmrdir. Bu, müxtəlif əməliyyat sistemi örtüylərdə mövcud olan və adətən status mətnini ekrana və ya kompüter faylına çıxarmaq üçün shell skriptlərində və toplu fayllarında istifadə olunan əmrdir və ya boru kəmərinin (pipeline) mənbə hissəsi kimi.

## Tətbiqlər
Komanda aşağıdakı əməliyyat sistemlərində mövcuddur:

* Multics
* TSC FLEX
* MetaComCo TRIPOS
* Zilog Z80-RIO
* Microware OS-9
* DOS
* Acorn Computers Panos
* Digital Research FlexOS
* IBM OS/2 
* Microsoft Windows
* ReactOS
* HP MPE/iX
* KolibriOS
* SymbOS
* Unix və Unix bənzəri əməliyyat sistemləri

## Tarix
`echo` Multics daxilində başladı. Doug McIlroy tərəfindən C dilində "barmaq məşqi" kimi proqramlaşdırıldıqdan və faydalı olduğunu sübut etdikdən sonra Unix Versiya 2-nin bir hissəsi oldu. Versiya 7 -də, (kimi davranırdı, lakin çıxışını xətt ayırıcı ilə dayandırmadan) əvəz edilmişdir. `echo``-nprompt``echo`

PWB/UNIX və daha sonra Unix System III-də C-dən qaçış ardıcıllıqlarınıecho genişləndirməyə başladılar, məsələn, nəzərəçarpacaq fərqlə səkkizlik qaçış ardıcıllığı C-də olduğu kimi ifadə edildi .`\n``\0ooo``\ooo`

Səkkizinci Buraxılış Unix yalnız seçimdən echokeçdikdə xilas genişlənməsini həyata keçirdi və bu davranış Bash və ya zsh və GNU-nun daxili əmri kimi bir neçə başqa tətbiq tərəfindən kopyalandı. `-e``echo``echo`

MS-DOS-da əmr 2-ci və sonrakı versiyalarda mövcuddur.

Hal-hazırda, echomüxtəlif əməliyyat sistemlərində (çox vaxt eyni sistemdə bir neçə) bir-birinə uyğun gəlməyən bir neçə tətbiq mövcuddur, bəziləri defolt olaraq qaçış ardıcıllığını genişləndirir, bəziləri yox, bəziləri variantları qəbul edir (siyahısı tətbiqlərə görə dəyişir), bəziləri onlardan yox.

## Nümunələr

```doscon
C:\>echo Hello world
Hello world
```


ANSI qaçış kodu (ANSI escape code) SGR ardıcıllığından istifadə edərək, uyğun terminallar rəngli mətni çap edə bilər.

## Həmçinin bax
* Unix utilitlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* <code>echo</code>(1) –  Plan 9 Proqramçı Təlimatı, Cild 1