open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Söyün Sadıqov

**Sadıqov Söyün Qasımoviç (Qasım oğlu)** () — İqtisad elmləri namizədi, biznesmen, Rusiyada Azərbaycanlıların Federal Milli-Mədəni Muxtariyyətinin prezidenti

## Həyatı
Söyün Sadıqov 1960-cı ildə Gürcüstanın Qarayazı, indiki Qardabani bölgəsində anadan olub. İqtisad elmləri namizədi, biznesmendir. 1990-cı ildə Moskva Dövlət İdarəetmə İnstitutunu bitirib. SSRİ idman ustasıdır, sambo üzrə 1978-ci il SSRİ çempionatının qalibidir.

## Karyerası
1980–1981-ci illərdə KQB orqanlarında işləyib. Daha sonra tikintiyə keçib, tikintidə sahə ustası, sonra idarə rəisi, trest müdiri olub. Bu sahədə karyerasını inkişaf etdirib. 2002-ci ildə "AzerRos"un prezidenti seçilib.
Söyün Sadıqov 1981-ci ildən Moskvanın "Qlavmosremont" tikinti şirkətində çalışıb. 1986-cı ildən "Mosrekonstruksiya" şirkətinin direktor müavini vəzifəsində işləyib, 2000-ci ilə qədər isə həmin trestin rəhbəri olub. 1994-cü ildə fəxri memar adına layiq görülüb.

Hazırda Söyün Sadıqov Rusiya və digər ölkələrin xarici tikinti şirkətlərinin məsləhətçisidir.

## Sui-qəsd cəhdi
2005-ci ilin martında S. Sadıqova sui-qəsd olub, ofisinin yaxınlığında killer onun avtomobilinə avtomatdan atəş açıb. Nəticədə iş adamının sürücüsü yaralanıb, özünə heç nə olmayıb. Sadıqov sifarişçinin onun çoxdandır münaqişədə olduğu qonşusu ola biləcəyinə dair istintaqa ifadə verib.

## Putinə sədaqəti
S. Sadıqov Rusiyaya və Putinə sədaqətini 2008-ci ilin avqustunda Gürcüstana qarşı hərbi müdaxilə zamanı da göstərib. Rusiya aviasiyasının Gürcüstan şəhərlərini bombaladığı bir vaxtda Sadıqov münaqişəyə görə Saakaşvilini günahkar elan edib və deyib ki, onun hakimiyyəti gürcü xalqını "zombiləşdirib və dezinformasiya içərisində saxlayır". Sadıqov Saakaşvili hakimiyyətinə qarşı sonralar da öz fikirlərini səsləndirib, deyib ki, Rusiyanın Gürcüstanla problemlərinin kökündə Saakaşvili dayanır və o, hakimiyyətdən getməlidir.

## İstinadlar
Bhola siklonu

**Bhola siklonu** — 13 noyabr 1970-ci ildə Şərqi Pakistanda (indiki Banqladeş) Qanq çayı deltası ətrafında baş vermiş güclü qabarma dalğaları ən yüksək dağıdıcı həddinə çataraq yarım milyona yaxın insan həyatına son qoymuşdu. Sürəti saatda 205&nbsp;km-ədək yüksələn qasırğanın gücü hələ o vaxtadək Saffir-Simpson şkalası ilə qeydə alınan nəticələr arasında rast gəlinməyən 3-cü dərəcəyə çatmışdı. Tazumiddin bölgəsində yaşayan 167 min insanın 45%-i həlak olmuş, təsərrüfat isə iflic duruma düşmüşdü. Pakistan rəhbərliyi general Yəhya Xanın fəlakət nəticələrinin aradan qaldırılması yönündə tədbirləri ləng aparması həm Şərqi Pakistan rəhbərliyi, həm də beynəlxalq KİV nümayəndələrinin tənqidinə məruz qalmışdı. Tənqidçilərdən biri Micubir Rahmənin belə çıxış etmişdi: "Bizdə o qədər çoxsaylı ordu olduğu halda, ölənləri dəfn etmək ingilis dəniz piyadalarına həvalə olunmuşdu." Azadlıq uğrunda mübarizə aparan Şərqi Pakistan rəhbərliyi bundan istifadə edərək təşəbbüsə yiyələnmiş, növbəti ayda keçirilən parlament seçkilərində aşkar qələbə qazanmışdı. Həmin siyasi mübarizənin davamı olaraq, 1971-ci ildə o zaman Şərqi Pakistan adlandırılan, əslində isə tarixi Hindistan torpaqları olan ərazidə müstəqil Banqladeş dövləti yaradıldı.

Mədəni tədbirlər sahəsində isə o dövrlərin ən məşhur musiqi qrupu sayılan The Beatles qrupunun keçmiş üzvü Corc Harrisonun "Banqladeş üçün konsert" adı altında verdiyi konserti qeyd etmək olar. Konsertdən gələn bütün gəlirlər fəlakətdən zərər çəkənlərə xərclənmişdi.

Sonda qeyd edək ki, məhvedici gücünə görə Bhola siklonu XX əsrin ən dəhşətli təbii fəlakəti kimi tarixə düşmüşdür.

## İstinadlar

* Paula Ouderm (December 6, 2007). "NOAA Researcher’s Warning Helps Save Lives in Bangladesh". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 2008-01-24.
* Schanberg, Sydney (1970-11-22). "Yahya Condedes 'Slips' In Relief". New York
Disney's Aladdin in Nasira’s Revenge

**Disney's Aladdin in Nasira’s Revenge** — Böyük Britaniyanın videooyun şirkəti olan "Argonaut Games" tərəfindən 2000-ci ildə yaradılan macəra oyunudur.

## Hekayə

Əfsanəvi şəhər olan Aqraba təhlükə içərisindədir. Qəddar cadugərd Nəzirə qardaşı vəzir Cəfərin intiqamını almaq istəyir. Nəzirə Aqraba şəhərinin adamlarını tilsimə salaraq bütün saray əhlini özünə tabe etmişdir. Saray keşikçiləri Jasmin və Sultanı qaçırırlar. Nəzirə qədim əmanətləri toplayaraq Cəfəri diriltmək və dünyanı ələ keçirmək niyyətindədir. Bu səbəbdən Ələddin əvvəlcə həmin əmanətləri tapmalı və sonra Cəfərin dirilməsinə mane olmalıdır. Bunun Ələddin, Cin, Sehirli Xalça və Abu birlikdə macəralara yollanmalıdırlar. Ələddin dostlarının köməyi sayəsində bütün bu çətinliklərin üstəsindən gələrək Cəfərə qalib gəlir. Sonda Ələddin və Jasmin bir-birlərinə qovuşurlar.

## İstinadlar
Misradaxili bölgü

**Təqti**( *fasilə*, *bölgü*) və yaxud misradaxili bölgü misra daxilindəki fasilələrdir.

Ritm bütün dillərdə qafiyə ilə yanaşı poeziyanın əsas və universal əlamətidir. Heca, əruz və müxtəlif xalqlarda olan ağ (sillabik) şeir də ritmə əsaslanır. Milli dillərdə poetik ritmin xüsusiyyətləri bu dillərin fonetik quruluşu, saitlərin və sonor samitlərin uzun ya qısa tələffüzünə əsaslanır. Türk dillərində ümumiyyətlə saitlər hamısı qısadır. Ona görə də türk dillərindəki heca vəzninin ritmikliyi misraların təqtilərə bölünməsindən yaranır. 
**Heca təqtiləri**. Təqtilər şeir misrasında daxili ritmin tərkib ünsürləridir. Heca vəznində təqti müəyyən sayda hecalardan sonra verilən durğulara (ritmik fasiləyə) əsaslanır. Məsələn 11 hecalıq qoşmada təqtilər 6+5 , 4+4+3 və s. ola bilir. 
Çərşənbə günündə, (6) çeşmə başında (5)
Gözüm bir alagöz (6) xanıma düşdü. (5) 
 
Dindirirəm (4) danışmırsan, (4) gülmürsən, (3) 
Xəbər alıb (4) əhvalımı (4) bilmirsən. (3) 
 (Aşıq Ələsgər) 
Yeddi hecalıdan 16 hecalıya qədər bütün şeir formalarımda misraları təqtilərə bölmək mümkündür və bununla şeirşünaslıq elmi məşğul olur. Folklorda misraların təqtilərə sabit bölünməsi mütləq bir tələbdir. Yazılı poeziyada bu forma tələbi müəyyən hallarda pozula da bilir. Şeir misralarının təqtilərə bölünməsi bütün dillərdə poeziyanın və onun əsas ünsürü olan poetik misraların başlıca əlamətidir. Əruzda təqtilərə *təfilə* deyilir. Hər dildə təqtini bildirən müvafiq termin vardır və bu müvafiq dillərin poetikasına aiddir. Məsələn, sillabik vəzn adlandırılan şeir ölçülərində çox zaman misranın ritmi ancaq sintaktik təqtilər üzərində qurulur və saitlərin üzərinə düşən vurğu burada əsas rol oynayır. Məsələn, rus şeirində işlənən sillabik vəzn belədir. Səməd Vurğun A.S.Puşkinin “Yevgeni Onegin” romanını tərcümə edəndə rus sillabik təqtilərini Azərbaycan dilində də ustalıqla saxlamış və şeirimizdə orijinal bir hadisə yaratmışdır. Bu ona görə mümkün olmuşdur ki, əslində Azərbaycan dilində də uzun saitlər yoxdur (alınma sözlər istisna olmaqla). 
Unudulmaz şair Mikayıl Müşfiqin, Süleyman Rüstəmin də bir sıra şeirləri sillabik vəzndən istifadə edilərək yazılmışdır. “Yenə o bağ olaydı”, “Küləklər”, “Çapayev” və s. nümunələr bu qəbildəndir.

Heca vəznində bölgü bütöv söz prinsipinə əsaslanır, yəni misradakı hər hansı bir sözü hissələrə parçalamaq olmaz. Bu qaydaya görə, söz bütövlükdə hər hansı bir bölgünün tərkibində olmalıdır.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının əməkdar dövlət qulluqçularının siyahısı

## 2006
#Axundov Vahid Cümşüd oğlu — 22.06.2006
#Əliyev Şahin Məhərrəm oğlu — 22.06.2006
#Haqverdiyev Oqtay Əli oğlu — 22.06.2006
#Mirzəyev Səfa Abbas oğlu — 22.06.2006
#Sadıqov İsmayıl Rza oğlu — 22.06.2006
#Vəliyeva Günəş Məhərrəm qızı — 22.06.2006

## 2014
1. Əhmədov Məhərrəm Camal oğlu —  03.02.2014

## İstinadlar
Zərdüşt belə deyirdi

***Zərdüşt belə deyirdi: Hamı və heç kim üçün kitab*** () — alman filosof Fridrix Nitsşe tərəfindən qələmə alınmış kitab (1882-1885). Kitabı müəyyən bir kateqoriyaya aid etmek çətindir. Nitsşenin düşüncələrinin ən yüksək səviyyəyə çatdığı yetkinlik dövrü bu kitab ilə başlayır. O, bu kitabı "yazılmış ən dərin əsər" olaraq təqdim etmişdir. Əsərdə  bir çox fərqli mövzuya toxunulmuşdur. Bu kitab bir çox tənqidlərə məruz qalmışdır.
## Məzmun və quruluşu
Əsər 4 əsas bölməyə ayrılır. 83 bölümdən ibarətdir və hər bölümün başlıq mövzusu insan davranışları və faktlardır. İlk iki hissəsini 1883-cü ildə, üçüncü hissəni 1884-cü ildə, dördüncü və son hissəni 1885-ci ildə yazmışdır.

Əsər fövqəlinsan və əbədi təkrarlanma anlayışları üzərində qurulub.

Əsərin dili şeir ilə adi yazı arasındadır. Ümumilikdə şeir xüsusiyyəti üstünlük təşkil edir. Nitsşe bu əsərdə alman dilinə uymayan fərqli bir danışıq tərzi seçmiş, öz tərzini yaratmışdır. Əsərlərindəki dilin qeyri-müəyyənliyi Nitsşenin fikirlərinin yanlış şərhinə gətirib çıxarmış, onun tərəfdarı olmadığı, hətta qarşı çıxdığı fikirlərə yol açmışdır. Buna görə də, Nitsşe özünü vaxtından əvvəl gəlmiş filosof hesab edir, insanların onu 1 əsr sonra anlayacağını demişdir. Bu yazı tərzi onun fəlsəfəsi ilə əlaqədardır. Nitsşe üçün fəlsəfə ilə yaşayış iç-içədir. Nitsşenin filosofu bir fərd olaraq, bir yaradıcı olaraq, dəyişməyən hər dəyərə qarşı bir döyüşçü olaraq bütlərin qarşısındadır.Filosof bu günə qədər dəyişmədən qalan hər şeyi dəyişdirən, doğru olduğuna inanılanların yanlışlığını, yanlış olduğuna inanılanların doğruluğunu göstərən, dəyərlərin yazılı olduğu lövhələri qıran insandır.

Nitsşe "inanmağa" qarşı çıxır. Hətta öz düşüncələrini belə imtahan edən Nitsşeyə görə, inanmaq araşdırmadan qəbul etməkdir.

"Zərdüşt belə deyirdi" əsərində Nitsşe özünə təmsilçi olaraq Zətdüştü seçir. O, bu adı, qədim İran peyğəmbəri olan Zərdüştün şərəfinə seçmişdir. Lakin Nitsşenin Zərdüştü tarixi Zərdüştün tam əksidir. O, peyğəmbər kimi dini yaymır, əskinə, ona qarşı çıxır. Əsərdəki Zərdüştə görə, insan heyvanla fövqəlinsan arasındakı ipdir. İnsanların hədəfi fövqəlinsana çevrilmək olmalıdır və bunun üçün bütün keçmiş dəyərləri, adətləri məhv etməlidir. Zərdüştün fikrincə, insanların nə Tanrıya, nə Zərdüştün özünə ehtiyacı yoxdur. Onlar qanunları özləri yaratmalı və özləri-özlərini mühakimə etməlidirlər.

Əsərdən parça: 

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarlarının siyahısı

__NOTOC__

**[[Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı|Azərbaycanın əməkdar memarı]]** — Azərbaycan memarlığının inkişafında böyük xidmətlər göstərmiş, yüksək sənət nümunələri olan xatirə abidələrinin, bina və komplekslərin, şəhərsalma sahəsində memarlıq layihələrinin hazırlanmasında və həyata keçirilməsində xüsusi nailiyyətlər əldə etmiş şəxslərə verilən fəxri addır.

2000-ci ildən **54 nəfərə** "Əməkdar memar" fəxri adı verilib. "Əməkdar memar" fəxri adı ilə təltif edilən 54 nəfərdən 13 nəfəri qadındır.

## 2000–2009
### 2000
# Əhmədzadə Aqil Camal oğlu — 19.04.2000
# Ələsgərov Elkin Hənifə oğlu — 19.04.2000
# Əliyev Nəriman Əşrəf oğlu — 19.04.2000
# Əliyev Pərviz Həsən oğlu — 19.04.2000
# İsmayılov Əhməd Yaqub oğlu — 19.04.2000
# Seyfullayev Rəhim Məmi oğlu — 19.04.2000
# Şuqayev Hacımurad Tairoviç — 19.04.2000
# Yüzbaşov Faiq Hüseyn oğlu — 19.04.2000

### 2006
# Məmmədova Gülçöhrə Hüseyn qızı — 21.04.2006
# Muradov Vidadi Həbibullah oğlu — 21.04.2006
# Orucov Sabir Hidayət oğlu — 21.04.2006
# Vəkilova Əminə Zaur qızı — 21.04.2006
# İbrahimov Məmməd Hüseyn oğlu — 25.09.2006

### 2007
# Babayeva Ofeliya Musa qızı — 09.11.2007
# Ələsgərov Abbas Abbas oğlu — 09.11.2007
# Quliyev Feyzulla Ağasəfər oğlu — 09.11.2007
# Məmmədov Zülfüqar Əlif oğlu — 09.11.2007
# Yuzef İslam oğlu Qədimov — 25.12.2007

### 2009
# Əsədov Elxan Xəlil oğlu — 15.12.2009

## 2010–2019

### 2012
# Abdullayev Akif Hacı oğlu — 10.04.2012
# İsbatov İlqar Aydın oğlu — 10.04.2012
# Abdullayeva Nərgiz Cavad qızı — 01.10.2012
# Ağayev Famil Adil oğlu — 01.10.2012
# Bəylərov İlqar Xıdır oğlu — 01.10.2012
# İmaməliyev Nəriman Məcid oğlu — 01.10.2012
# İsmayılova Gülarə Firuddin qızı — 01.10.2012
# Əhmədova Fatma Əliağa qızı — 01.10.2012
# Salam-zadə Sənan Əmir oğlu — 01.10.2012
# Əliyev Akif Ələs oğlu — 26.12.2012

### 2013
# Hacıyeva Yeganə Ərşad qızı — 04.03.2013
# Həsənova Aybəniz Əşrəf qızı — 04.03.2013
# Məmmədova Zahidə Gülməmməd qızı — 04.03.2013
# Seyfullayeva Nelli Musa qızı — 04.03.2013

### 2014
# Rüstəmli Əli Xasay oğlu — 13.02.2014

### 2016
# Babakişiyev Rasim Calal oğlu — 25.11.2016
# İbrahimov İbrahim Məmmədhüseyn oğlu — 25.11.2016
# Kiryaşov Yevqeniy Mixayloviç — 25.11.2016
# Qarber Aleksandr Aronoviç — 25.11.2016
# Qədirov Cəmaləddin Bəy oğlu — 25.11.2016
# Molla-zadə Fərhad Ədhəm oğlu — 25.11.2016
# Musaxanov Kəmal Ağa Paşa oğlu — 25.11.2016
# Vəliyev Nazim Oruc oğlu — 25.11.2016

### 2017
# Musayev Nəbi Əmirqulu oğlu — 27.11.2017
# Baybekov Ravil Saleh oğlu — 18.12.2017
# Cəfərov Xəlil Ələkbər oğlu — 18.12.2017
# Miralayev Fəxrəddin Böyük oğlu — 18.12.2017
# Namazov Müsədin Əhməd oğlu — 18.12.2017

### 2018
# Hüseynova Leyla Qafar qızı — 23.04.2018
# Məmmədov Ədalət Eyvaz oğlu — 23.04.2018

## 2020–2029

### 2021
# Axundov Cahangir Rifaətoviç — 17.12.2021
# Hacıyeva Səbinə Xalid qızı — 17.12.2021
# Qasımov Nizami Fikrət oğlu — 17.12.2021
# Qəhrəmanova Şəhla Şex Əli qızı — 17.12.2021
# Məmmədov Kamil Müzəffər oğlu — 17.12.2021

## İstinadlar
Mıisaküla

**Mıisaküla** () — Estoniyanın cənubunda, Latviya ilə sərhəddin yaxınlığında şəhər. Vilyandimaa bölgəsində şəhər.

## Əhali

## Xarici keçidlər
* Mõisaküla linna koduleht
* "Vaikus raudtee ääres"  Sakala, 6. november 2007
* Eesti väikseimas linnas elab alla tuhande inimese , EPL, 15. jaanuar 2009
* Mõisaküla markidest Eesti Filatelistide Ühingu Rootsis kodulehel 
* Marko Suurmägi "Palgalangus räsib enim pisilinna" Sakala, 09.05.2009
* ""Sakala" usutleb Mõisaküla kandidaate" Sakala, 30.09.2009 (lühiintervjuud linnavolikogu kandidaatidega)
Kallaste

**Kallaste** - keçmiş **Krasnıye qorı** ( — *Qırmızı dağlar*) — Estoniyanın Tartumaa bölgəsində, Çud gölünün sahilində yerləşən şəhər. Əhali əsasən balıq ovu ilə məşğuldur. Əhalinin mütləq əksəriyyətini ruslar təşkil edir, estonlar yalnız 15%-dir. 

## Adın tərcüməsi
Kallaste - eston dilindən **kallas**, yəni sahil sözündən gəlib. Əvvələr yaşayış məntəqəsi rusca **Красные горы** adlanırdı.

## Əhali

Əhalinin (2000 ilə görə): ruslar — 72,91 %, estonlar — 21,14 %.

Konfessional struktur (2000): pravoslavlar — 17,55 %, lüteranlar — 7,10 %, digərləri — 36,21 %, ateistlər — 39,15 %.

## Şəkillər

Fayl:Kallaste-House.JPG
Fayl:Kallaste.jpg
Fayl:Kallaste liivakivipaljand.JPG|Kallaste bank binası
Fayl:Kallaste liivakivipaljand 2010.JPG|
Fayl:Church in Kallaste.jpg|Kallaste pravoslav kilsəsi
Fayl:Orthodox graveyard kallaste.JPG|Pravoslav qəbiristanlığı
Fayl:Kallaste Bus Port.jpg|Kallaste avtobus dayanacağı
Fayl:Red army memorial.jpg|Sovet memorialı


## Xarici keçidlər

* Kallaste kodulehekülg
* Nils Niitra: "Kallastel saab kolme häälega linnavolinikuks" Tartu Postimees, 16. detsember 2008
* Русскоязычный сайт о городе Калласте 
* Калласте. Немного истории
* Эстонская Республика, г. Калласте (Kallaste)
* Старообрядческая община Калласте
Maardu

**Maardu** () — Estoniyanın Haryumaa bölgəsində, Muuqa buxtasında yerləşən şəhər. Əhalini sayı - 16,5 min nəfər (2010), 17,1 min nəfər (2012). Əhalinin mütləq əksəriyyətini ruslar təşkil edir, estonlar yalnız 20%-dir. 
## Əhali

## Qardaşlaşmış şəhərlər
*  Velikiye Luki
*  Yekabpils
*  Xabarovsk
*  Mirqorod
*  Vanadzor
*  Ostaşkov
*  Mışkin
*  Pikalyovo
*  İlyiçevsk
*  Krasnoqorsk
*  Balogard
*  Elektrenai

## Qalereya

Fayl:Maarduveneoigeusukirik100906.jpg|Maardu Archangel Michael kilsəsi
Fayl:Iru power plant.jpg|Iru thermal power plant
Fayl:Maardu jarv.jpg|Maardu gölü


## Web link

* Сайт города Маарду 
* Карта Маарду
Bircənd

**Bircənd** () — İranın Cənubi Xorasan ostanı ostanının və Bircənd şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 157,848 nəfərdən ibarət idi

## Tanınmış şəxsiyyətləri
*Əsədullah Əələm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Bircənd Britannika Ensiklopediyası
Böyük Səkkizlər

G8, dünya iqtisadiyyatının təxminən 65% -ni təmsil edən üzvləri olan Kanada, Fransa, Almaniya, İtaliya, Yaponiya, Rusiya, Birləşmiş Krallıq və ABŞ-də beynəlxalq hökumət formasıdır. İlk dövrdə altı ölkədən ibarət olan və o zaman G6 adı verilən qrup, Kanada (1976) və sonra Rusiyanı (1997) daxil edən G8 ölkələri adlandırmağa başladı. Qrup bütün il ərzində konfrans və siyasi araşdırmalar aparır. 1975-ci ildən bəri qrup ölkələri illik iqtisadi zirvə toplayıblar. Hökumət rəhbərlərinin illik zirvə toplantısında üzv dövlətlərin iştirakı ilə yekunlaşır. G8 üzv dövlətləri hər il qrupun sədrliyinə rəhbərlik edirlər. Rəhbərliyi əlində tutan ölkə qrupun gündəliyini müəyyənləşdirir və o il üçün görüş keçirir. Almaniya 2007-ci il üçün rəhbərliyə[] namizəddir və 33-cü G8 toplantısı üçün 6–6 iyun tarixlərində Heiligendammda keçirilir. G8, dünya iqtisadiyyatının təxminən 65% -ni təmsil edən üzvləri olan Kanada, Fransa, Almaniya, İtaliya, Yaponiya, Rusiya, Birləşmiş Krallıq və ABŞ-də beynəlxalq hökumət formasıdır. İlk dövrdə altı ölkədən ibarət olan və o zaman G6 adı verilən qrup, Kanada (1976) və sonra Rusiyanı (1997) daxil edən G8 ölkələri adlandırmağa başladı. Qrup bütün il ərzində konfrans və siyasi araşdırmalar aparır. 1975-ci ildən bəri qrup ölkələri illik iqtisadi zirvə toplayıblar. Hökumət rəhbərlərinin illik zirvə toplantısında üzv dövlətlərin iştirakı ilə yekunlaşır. G8 üzv dövlətləri hər il qrupun sədrliyinə rəhbərlik edir Rəhbərliyi əlində tutan ölkə qrupun gündəliyini müəyyənləşdirir və o il üçün görüşlər keçirir. Almaniya 2007-ci il üçün prezidentliyə namizəddir və 33-cü G8 toplantısı üçün 6–6 iyun tarixlərində Heiligendammda keçirilir. 2014-cü ildə rusiya-ukraniya münaqişədən sonra rusiyanı çıxartdılar.

Avropa Birliyi Avropa Komissiyasının sədri tərəfindən görüşlərdə təmsil olunur.

Avropa Birliyi Avropa Komissiyasının sədri tərəfindən görüşlərdə təmsil olunur.

**Böyük səkizlik** () — Dünyanın Ümumi milli məhsulu ən yüksək olan ölkələrini əhatə edən qrup. Bu ölkələri əhatə edir:

# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Tarixi
Dünyanın böyük sənayeləşmiş demokratiyalarının forum fikirləri 1973-cü il neft böhranından və ondan sonra gələn qlobal tənəzzüldən sonra ortaya çıxdı. 1975-ci ildə Fransa prezidenti Valeri Giscard d'Estaing Rambouillerdə keçirilən görüşdə Almaniya, İtaliya, Yaponiya, Birləşmiş Krallıq və ABŞ hökumət başçılarını dəvət etdi. Altı lider, G6 (altı qrup) şəklində dönən sədrlikdə təşkil edilən illik toplantıya razılıq etdi. Bir il sonra Kanadalı qrup Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti Cerald Fordun tövsiyəsi ilə toplantıya qatılıb və qrup G7 adını aldı.

1997-ci ildən Rusiya qrupda iştirak edir.

## Xarici keçidlər
* G8 Məlumat Mərkəzi, G8 Araşdırma Qrupu, Toronto Universiteti
Səngçaraq

**Səngçaraq** — Əfqanıstanın Səri-Pul vilayətinin rayonlarından biri. Mərkəzi Tuzkar şəhəridir. Səngçaraq rayonunun sahəsi 1089&nbsp;km²-dır.

## İstinadlar
İcarə (mülkiyyət)

**İcarə** ( — icarəyə vermək) — mülkiyyətin müəyyən məbləğə müvəqqəti olaraq başqasının idarəçiliyinə verilməsi.

## Maraqlı faktlar
Honkonqun Kozvey Bey küçəsi dünyanın ən bahalı icarə küçəsidir. *Cushman & Wakefield* şirkətinin tədqiqatlarına görə bu küçədə 2012-ci ilin birinci yarısında bir kvadrat metrə icarə haqqı 22 307 avro təşkil edib.

## İstinadlar
Çilçıraq

**Lüstr**, **çilçıraq** , **qəndil** və ya **avizə** — şaxələnmiş, dekorativ tavandan quraşdırılmış işıq qurğu. Çilçıraqlar ümumiyyətlə təmtəraqlıdırlar və onlarla lampa, kompleks şüşə serialları və ya kristal prizmalardan istifadə edərək işığın sınması ilə otağı işıqlandırırlar.

## Qalereya

Panikadilo of Church of the Transfiguration in Tolyatti.JPG
Linderhof-11.jpg
Streched ceiling.jpg
Sayyidah Ruqayya Mosque - Chandelier 02.jpg
Crystal Chandelier Al Ameen-Mosque (retouched).jpg


## Mənbə
* Çilçıraqlar 

## Xarici keçidlər
Firudin Qəmbər Saleh

**Qəmbərov Firidun İslam oğlu** (*Firudin Qəmbər Saleh*; ) — azərbaycanlı şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (2006), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (2003), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı.

## Həyatı
Firudin Qəmbər Saleh 1952-ci ildə Ermənistan SSR-in Basarkeçər rayonunun Aşağı Şorca kəndində anadan olub.

## Kitabları
# Bağışla, Vətən. Bakı: Zaman, 1999, 120 səh.
# Könül sevgisiz keçinməz. Bakı: Nurlan, 2007, 210 səh.
# Nurlu kəlamlar. "Şüarə" fəhmilə (rübailər), Bakı: Nurlan, 2009, 115 səh.
# Allah, Allah… deyir ürək. Bakı: İrfan, 2012.

## Haqqında yazılanlar
* Tapdıq Əlibəyli, "Şair ilhamında söz təzələnir", səh.55–59, "Haqqa çağırış", səh.60–63, "Allah, Allah…deyir ürək", səh.64–70."Poetik buta (kitab), Bakı,"Elm və təhsil" nəşriyyatı, 2013.

## İstinadlar
Supermarketdə çiyələklər

**Supermarketdə çiyələklər** () — 2003-cü ildə çəkilmiş bədii film. Filmin prodüseri Emir Kusturitsa olmuşdur.

## Süjet
Yuqoslaviya 90-cı illər. Belqradın ətrafında yerləşən bir provinsial şəhərcikdə əsl amerikan supermarketi açılır. Marketin işçi heyəti yerli sakinlərdən yığılır. Kasirlərdən biri — Yaqoda adlı qız sevgi tapmaq arzusundadır. Ancaq axşam amanı Yaqoda bir yaşlı qadına xidmət etməktən imtina edir. 
Bir gün mağazaya Marko adlı terrorçu daxil olur. O, onun nənəsinin personal tərəfindən incitdiyini deyərək, işçiləri girov götürür və onları gülləyəcəyi ilə hədələyiir. Yaqodada bu cinayətkara rəğbət hissi oyadır.

## Rollarda
* Branka Katiç — Jagoda Dimitrijevic
* Srdjan Todoroviç — Marko Kraljevic
* Dubravka Mijatoviç — Ljubica
* Goran Radakoviç — Nebojša
* Danilo Lazoviç — Kommandor
* Mirjana Karanović — Supermarket sahibi
* Zorka Manojloviç — nənə
* Nikola Simiç — Killer Kobaç

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Inside out film review
İlk yardım çantası

**İlk yardım çantası** — İlk tibbi yardım verilməsi üçün istifadə edilən təchizat və avadanlıqların toplusu.

## Şəkillər

Şəkil:Sign_first_aid.svg | ISO İlk yardım simvolu
Şəkil:Green first aid symbol.svg| İlk yardım simvolunun alternativ versiyası
Şəkil:Flag_of_the_Red_Cross.svg |Qırmızı Xaç simvolu 
Şəkil:Star_of_life2.svg | Həyat Ulduzu


## İstinadlar
Xusf şəhristanı

**Xusf şəhristanı**- İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Xusf şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 3,186 nəfər və 929 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Qalisiya

**Qalisiya**-İspaniyanın şimal qərbində yerləşən muxtar region. A Koruniya, Lugo, Ourense və Pontevedra əyalətlərindən ibarətdir.Cənubdan Portuqaliya ilə, şərqdən İspaniyanın muxtar birlikləri Kastiliya və Leon və Asturiya ilə, qərbdən Atlantik okeanı ilə, və şimaldan Biskay körfəzi ilə həmsərhəddir.2012-ci ildə əhalisi 2,778,913 nəfərdən ibarət idi və ümumi sahəsi 29574&nbsp;km² dir.

## Dil

Qalisiyanın iki rəsmi dili var:Qalisiya dili (*galego*) və İspan dili

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
*İspaniyanın muxtar birlikləri

## Xarici keçidlər
*Qalisiya fotoşəkilləri
*Qalisiya videoları
Santiaqo-de-Kompostela

**Santyaqo-de-Kompostela** () — İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən Qalisiya muxtar vilayətinin paytaxtıdır.

## Qardaş şəhərlər
* , San-Paulo
*, Koimbra, 1994-cü ildən
*, Santyaqo-do-Kakem, 1980-ci illərdən
*, Məşhəd
*, Buenos-Ayres, 1980-ci illərdən
*, Qum
*, Santyaqo-de-Keretaro, (2005)
*, Santyaqo-de-los-Kabalyeros, (2004)
*, Assizi, (2008)
*, Piza, (2010)
*, Santyaqo-de-Kuba

## Həmçinin bax
* Estadio Multiusos de San Lázaro

## İstinadlar
Kehra

**Kehra** () — Estoniyanın şimalında, Haryumaa bölgəsində şəhər. Fin körfəzinə tökülən Yaqala çayının ətrafında yerləşir.
## Qalereya

Image:Kehra tselluloositehas talvel.JPG|Kehra sellüloza kombinatı
Image:Kehra railway station.JPG|
Image:Kehra Gümnaasium.JPG|Kehra Gimnaziumu
Image:Jägala jõgi Kehras.JPG|
Image:Kehra linn.JPG|Kehra şəhəri

## Web link

*Kehra mõisa lehekülg Eesti mõisaportaalis
*Agnes Ojala: Kehra tüürib juba läbi elatud vaikelu poole, EPL, 31. oktoober 2008
Lihula

**Lihula** (, ) — Estoniyanın qərbində şəhər. 
1950—1962-ci illər arası Lihula rayonunun inzibati mərkəzi idi.
## Qalereya

Fayl:Lihula linnus 4.jpg|Lihula linnus
Fayl:Lihula linnus 3.JPG|Lihula linnus
Fayl:Lihula linnus 1.JPG|Lihula linnus
Fayl:Lihula linnus.JPG|Lihula linnus
Fayl:Lihula manor house 24Sep2008.jpg|Lihula Manor

## Web link
* Lihula 65 il sonra
* Lihula foto qalereya
Sonic the Hedgehog

**Sonic the Hedgehog/Sonik Adi kirpi** () - "Sonic Team/Sonik Komandası" videooyun kompaniyası tərəfindən yaradılan oyun seriyasıdır. "Sonic the Hedgehog/Sonik Adi kirpi" oyun seriyasının ilk videooyunu 1991-ci ildə satışa çıxarılmış və böyük uğur  qazanmışdır. 2012-ci ilin rəsmi məlumatlarına əsasən videooyunların 75 milyon kopiyası satılmışdır..

## Filmləri
* Kirpi Sonik (2020)
* Kirpi Sonik 2 (2022)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
* Sonic Channel (Sonik Kanalı)
Biskay körfəzi

**Biskay körfəzi** (,*Mar Cantábrico*,  ; ; ; ; Qaskonca: *Golf de Gasconha*)- şimal-şərq Atlantik okeanında  Kelt dənizinin cənubunda yerləşən körfəz.

## Əsas şəhərlər
Biskay körfəzinin sahilində əsas şəhərlər bunlardır:
* Fransa: Brest, Nant, La Roşell, Bordo, Bayonn, Biarritz.
* İspaniya: Donostia-San Sebastian, Bilbao, Santander, Gijon, Aviles.

## Xarici keçidlər
*Biskay körfəziBritannika Ensiklopediyası
Kastiliya və Leon

**Kastiliya və Leon** ( ; Leonca: *Castiella y Llión* ; ) - İspaniyanın şimal-qərbində yerləşən muxtar region.

## Kastiliya və Leon inzibati vahidləri

Kastiliya və Leonun vilayətləri bunlardan ibarətdir:
* Avila
* Burgos
* Leon
* Palencia
* Salamanka
* Segoviya
* Soriya
* Valladolid
* Zamora

Bu vilayətlərin hər biri müvafiq vilayət paytaxtı adını daşıyır.

## Həmçinin bax
*İspaniyanın muxtar birlikləri

## Xarici keçidlər
* Turizm İnformasiya
Kuelap

**Kuelap** (Kuélap) — Çaçapoya mədəniyyətinə aid qəsr və istehkam. X əsrdə tikilmiş və XVI əsrə kimi mövcud olmuşdur. Amazonasda (Peruda) yerləşir. 843-cü ildə yenidən kəşf edilmişdir. Dəniz səviyyəsindən 3 min metr yüksəklikdə yerləşən qəsr bir neçə nəhəng platformadan ibarətdir. Qala üçün çox dar yoldur, 20 metr hündürlüyü olan divar ilə əhatə edir.Qalada üç  ən əhəmiyyətli binalar yerləşir: El Tintero, La Atalaya və El Castillo.

## Qalereya

Şəkil:Kuelap - El Tintero - Août 2007.jpg|El Tintero
Şəkil:Kuelap - Août 2007 - 04.jpg|Kuelap qəsrinə mənzərə
Şəkil:Fortress wall of Kuelap.jpg|The massive walls which protected the fortress.
Şəkil:Ruins of Kuelap.jpg|Kuelap

## Xarici keçidlər
* Kuelap Non-profit organization 
* Kuelap information 
* Information on Kuelap 

## Həmçinin bax
* Çaçapoya mədəniyyəti
Zirkuh şəhristanı

**Zirkuh şəhristanı**- İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Hacıabad şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 26,203 nəfər və 6,189 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Luqo

**Luqo** () — İspaniyanın tarixi Qalisiya muxtar regionunda yerləşən şəhər. Lugo vilayətinin mərkəzidir.

## Qardaş şəhərlər
*  Ferrol
*  Dinan, 1994-cü ildən
*  Viana do Castelo, 1980-ci illərdən
*  Qinhuangdao
*  Böyük Çin səddi (Lugo səddi)

## Həmçinin bax
* Abadin

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lugonun fotoşəkilləri
Səbuk Təkin Salur

**Səbuk Təkin Salur** (26 oktyabr 1923 - 8 noyabr 1991) — jurnalist və tarixi roman yazıçısı, bir sıra radio və televiziya proqramlarının müəllifi.

## Həyatı
Səbuk Təkin Salur İran İslam İnqilabından sonra Kanadaya köçmüş və orada vəfat etmişdir. O, Əbdüssəməd mirzə Salurun nəticəsi idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Yəhya mirzə İskəndəri

**Şahzadə Yəhya mirzə İskəndəri**-Qacar şahzadələrindən və məşrutəçi idi və Məhəmməd Əli şah Qacarın həbsxanasında qətlə yetişdi. O, Süleyman mirzə İskəndərinin qardaşı və İran Tudə Partiyasının baş katibi İrəc İskəndərinin atası idi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Məhəmmədtahir Mirzə

## Xarici keçidlər
*İskəndəri xanədanı  yazıçı:Seyid Mürtəza Mirtəbar, Baqirülulum Tədqiqat Mərkəzi
İrəc İskəndəri

**İrəc İskəndəri** (; d. 1908, ö. 1985) - İranlı kommunist siyasətçi idi. Qacar şahzadəsi olaraq fransız təhsili almışdı. O, İran Tudə Partiyasının baş katibi və parlamentin bir üzvü idi. 1946-cı ilin yayında o, Qəvam koalisiya kabinetində Ticarət və Sənaye naziri seçildi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*İran Tudə Partiyası

## Xarici keçidlər
*İskəndəri xanədanı  yazıçı:Seyid Mürtəza Mirtəbar, Baqirülulum Tədqiqat Mərkəzi
*İrəc İskəndəri İranika Ensiklopediyası
Mənuçöhr Mötəmidüddövülə

**Mənuçöhr xan Xoca İç Ağası Mötəmidüddövülə Gürcü**-Məhəmməd şah Qacar dövründə İsfahan, Bəxtiyari və Kirmanşahannın hakimi idi.Xristian olduğuna görə Mənuçöhr xan Mötəmidüddövülə Erməni kimidə tanınırdi. Mehdiqulu xan Zəimədövlə Təbrizi, Babüləbvab kitabında yazır, Mənuçöhr xan Mötəmidüddövlə, zahirdə müsəlman olmuşdur vəli batində xristian dinində idi. Qardaşı Süleyman xan Səhamüddövlə, Xuzistan və Kürdüstanın hakimi idi və qəbri Tehranın Müqəddəs Georg kilsəsindədir. Mənuçöhr Mötəmidüddövlə, Babın hamilərindən idi.

## Əsərləri
*Mötəmidüddövlə məscidi (Kirmanşahda)
*Mötəmidi Quranı, İranda ilk çap olunmuş Quran ki Tehran bazarında yerləşən Mənuçöhrxani tekyəsinin çapxanasında çap oldu.
*Mənuçöhr xan Mötəmidüddövlə bağı (İsfahanda)

## İstinadlar
Məlikqasım Mirzə

**Şahzadə Məlikqasım Mirzə** — Fətəli şah Qacar və Urmiya bəylərbəyi İmamqulu xan Əfşarın qızı, Bəyim xanım Əfşarın oğlu. Məlikmənsur mirzə onun qardaşı, bacısı isə Mirzə Əbülqasım xan Qaimməqam Fərahaninin həyat yoldaşı idi. O, bir müddət Urmiya və Bürucərd hakimi olmuşdu. Məlikqasım Mirzə Təbrizdə Mirzə İsa Qaimməqamın qızı və Əbülqasım xan Qaimməqamın bacısı Haciyə xanım ilə anaları azərbaycanlı olduğundan evlənmişdi. Təbrizdə və Tehranda yaşayan Məlikqasımi ailəsi, onun gürcü həyat yoldaşı Gülqonça nəslindəndirlər.

## Mənbə
*www.ical.ir
Vegetarian festivalı

**Vegetarian festivalı** və ya **Doqquz İmperator Tanrılarının Festivalı** (; Pinyin:Jiǔhuángyé, POJ:Káu-ông-iâ, Kantonca: Kow Wong Yeh) — Myanmar, Sinqapur, Malayziya, Tayland və həmçinin Riau adaları kimi Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində əsasən qeydə edilən doqquz günlük Taocu bayram ki Çinin qəməri təqviminin 9-cu ayının ərəfəsində başlayır.

## Tayland
Hər il Taylandın Pxuket vilayətində qeyri-adi tədbir – vegetarian festivalı keçirilir. Bayramın özü çox baxımlıdır. Axı məhz burada festival iştirakçıları sözün həqiqi mənasında özlərinə işgəncə verməyə hazırlaşırlar. Payızda keçirilən vegeterian festivalına baxmağa həm Asiya ölkələrindən, həm də çox uzaq dövlətlərdən xeyli turist gəlir. Bu festival həm vegetarian xörəklərinin müxtəlifliyi, həm də qeyri-adi şou ilə fərqlənir. Küçələrdə nümayişlər təşkil olunur, adamlar inanılmaz “fokus”lar göstərir, bədənlərinə müxtəlif iti əşyalar sancır, od üstündə ayaqyalın gəzir və s.
Qeyd etmək lazımdır ki, vegeterian festivalı dini bayramdır. Çünki məhz sentyabrın sonunda allahlar adaya öz xeyir-dualarını göndərirlər. Festivalda, əlbəttə ki, ət olmur, spirtli içkilər isə qadağandır.

## Şəkillər
   
Fayl:Steamed buns, the Vegetarian Festival in Phuket 13.JPG|   
Fayl:Ahm (Chinese Temple) in Cherngtalay, the Vegetarian Festival in Phuket 07.JPG|   
Fayl:Mah songs at the Vegetarian Festival in Phuket 08.JPG|   
Fayl:Mah song at the Vegetarian Festival in Phuket 06.JPG|   
Fayl:Mah song at the Vegetarian Festival in Phuket 05.JPG|   
Fayl:Female Mah songs at the Vegetarian Festival in Phuket 04.JPG|    
Fayl:Mah songs at the Vegetarian Festival in Phuket 03.JPG|   
Fayl:Mah song at the Vegetarian Festival in Phuket 02.JPG|   
Fayl:Mah song at the Vegetarian Festival in Phuket 01.JPG|   
Fayl:Mah song at the Vegetarian Festival in Phuket 09.JPG|   
   
Fayl:The Vegetarian Festival in Phuket 10.JPG|   
    


## Xarici keçidlər
* Malayziya festivalları Doqquz İmperator Tanrılarının Festivalı  
* Rəsmi vebsaytı
Mahan İsfahani

**Mahan İsfahani** (; ) — İran və ABŞ klaviaturaçısı, alimi, şərhçisi, orkestraçısi və keçiricisi. Bir Konserto solisti, resitali və işbirlikçi bir musiqiçi olaraq, müxtəlif erkən klaviatura üzrə beynəlxalq şöhrət qazanmışdır.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Rəsmi saytı
Depeche Mode

**Depeche Mode** () — 1980-ci ildə Bazildon şəhərində (Esseks qraflığı) yaradılmış Britaniya musiqi kollektivi. Qrup *Composition Of Sound* adı ilə Endi Fletçer, Vins Klark, Martin Qor tərəfindən yaradılıb, daha sonra isə fransız moda jurnalı olan *Depeche Mode* adının alıb. Bu qrup elektron musiqi, rok-musiqi janrlarında öz stilini yaratmışdır. Dünyanın ən çox uğur qazanmış və ən uzunmüddətli fəaliyyəti olan qruplardan hesab edilir.

## Diskoqrafiya
;Studiya albomları
* *Speak & Spell* (1981)
* *A Broken Frame* (1982)
* *Construction Time Again* (1983)
* *Some Great Reward* (1984)
* *Black Celebration* (1986)
* *Music for the Masses* (1987)
* *Violator* (1990)
* *Songs of Faith and Devotion* (1993)
* *Ultra* (1997)
* *Exciter* (2001)
* *Playing the Angel* (2005)
* *Sounds of the Universe* (2009)
* *Delta Machine* (2013)
* *Spirit* (2017)
* *Memento Mori* (2023)

## Qrupun tərkibi
;İndiki üzvlər
* Deyv Qaan — vokalist
* Martin Qor — gitara, klaviatura musiqi alətləri, zərb alətləri, bas-gitara, bek-vokal

;Keçmiş üzvlər
* Vins Klark — klaviatura, gitara, bek-vokal (1980–1981)
* Alan Uaydler — klaviatura, fortepiano, zərb alətləri, bek-vokal (1982–1995)
* Endi fletçer — klaviatura, bas-gitara, zərb alətləri, bek-vokal (1980–2022 — ölum)
Miray Daner

**Miray Daner** — Türkiyə TV serial aktrisası.

Fəaliyyətə 7 yaşında başlayan Daner "Papatyam" serialında 121 bölüm Metin Akpınarın nəvəsi "Qonca" rolunu canlandırdı. "Dərsimiz Atatürk" filmində Sabiha Gökçenin uşaqlığı rolunu oynayıb. İlk dəfə "Disney Channel"in Türkiyədə yayımlanan "Zil Çalınca" serialında baş rol ifa edib. "Medcezir" serialında Beren Beylice rolunu canlandıran aktrisa 2016-cı ildə Yağmur Taylan və Durul Taylanın rejissorluğu ilə çəkilmiş "Vətənim sənsən" serialında "Hilal" rolunu oynayaraq vətənpərvər gənc qız obrazını mükəmməl şəkildə yaratmışdır.

## Filmoqrafiya
Uzunluq dairəsi

**Uzunluq dairəsi** — başlanğıc meridianının şərq və ya qərbindəki hər hansı bir nöqtənin açıldığı məsafəsidir. Uzunluq dairəsi bir vaxtlar dəniz naviqasiyası üçün böyük maneə törədirdi. XVIII əsrdə ingilis alimi Con Harrisonun yaratdığı saat ilə bu iş həll edilmişdi. XIX əsrdə radionun ixtirası ilə uzunluq dairəsi tarixində böyük dəyişikliyə səbəb oldu. Artıq uzunluq dairəsini bilməklə siqnalı istənilən nöqtəyə göndərmək olurdu. Sonralar radionaviqasiya ixtira olunmuşdur. Hal-hazırda naviqasiyada koordinatı tapmaq üçün Peyk naviqasiya sistemindən istifadə edilir.

## İstinadlar
0 yanvar

**0 yanvar** (sıfır yanvar; alternativ adı: 31 dekabr) — bir çox astronomik və texniki materiallarda qeyd olunan mövcud olmayan təqvim tarixidir.

## İstinadlar
Qəlbimi Vunded-Nidə dəfn edin (film)

***Qəlbimi "Vunded-Ni"də dəfn edin*** — Di Braunun eyni adlı əsərindən götürülmüş televiziya filmi. Filmin rejissoru İv Simono, sseraristi Daniil Qiatdır. Filmin əsaslandığı kitab 19-cu əsrin sonlarında Qərbi Amerikada Amerikanın yerli əhalisinin (hindilərin) tarixidir.

Film avropalıların Amerikanın qərbinə kolonizasiyası tarixindən və hinduların öz haqları uğrunda mübarizəsindən bəhs edir. Vunded-Ni körfəzində baş verən döyüş siu hinduları ilə ABŞ ordusu arasında baş verən sonuncu və ən böyük silahlı münaqişələrdən biri idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Əhməd Cəbari

**Əhməd əl-Cəbari** () (1960–14 noyabr 2012) — Fələstinin Qəzzə zolağında Həmas hərakatının hərbi qanadının liderlərindən biri, "İzzədin Kəssam" briqadasının keçmiş komandiri. 2012-ci il noyabrın 14-də onun içərisində olduğu avtomobilin israillilər tərəfindən partladılması nəticəsində öldürülüb. Hücum nəticəsində onunla birlikdə olan daha iki "Həmas" komandiri ölüb. Əhməd əl-Cəbari son dörd ildə İsrail tərəfindən öldürülən ən yüksək rütbəli "Həmas" təmsilçisidir. Əhməd Cəbari verdiyi müsahibələrdə başçısı olduğu briqadanın vəzifəsinin bütün işğal altındakı Fələstin torpaqlarının azad edilməsindən ibarət olduğunu deyib.

Əhməd əl-Cəbari uzun illər İsrailə qarşı raket hücumlarının, insan oğurluğu və terror əməliyyatlarının həyata keçirilməsinə rəhbərlik edib.

## Həyatı
Əhməd Cəbəri 1960-cı ildə Fələstində anadan olub. Siyasi mübarizəsinə "Fəth" təşkilatında başlayan Cəbəri 1982-ci ildə Qəzzədəki İslam universitetindən məzun olduqdan sonra Fələstin İslam Müqavimət Hərəkatının (HƏMAS) fəal üzvlərindən birinə çevrilib. Cəbəri sonralar hərəkatın silahlı qanadı "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının komandiri vəzifəsinədək yüksəlib.

İşğalçı İsrail rejimi tərəfindən 1982-ci ildə terror aktları planlaşdırmaqda ittiham olunaraq, həbs edilən Cəbəri 13 il azadlıqdan məhrum edilir. Həbsxanada Əbdüləziz Rantisi, İsmayıl Əbu Şənab, Nizar Rəyyan, İbrahim Məqadimə və Salah Şəhadə kimi Fələstin müqavimətinin liderləri ilə birlikdə məhbus həyatı yaşayıb.

1995-ci ildə həbsxanadan sərbəst buraxıldıqdan sonra "Fəth" hərəkatından ayrılan Cəbəri HƏMAS hərəkatının fəallarından birinə çevrilir. 1998-ci ildə Fələstin muxtariyyəti tərəfindən HƏMAS-dakı fəaliyyətinə görə həbs edilən Cəbəri bir il sonra yenidən azadlığa buraxılır.

2002-ci ildə HƏMAS-ın hərbi qanadı "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının komandanlarından olan Məhəmməd Deyf sionist rejimin hava hücumu nəticəsində yaralandıqdan sonra Cəbəri hərbi əməliyyat rəhbəri vəzifəsinə gətirilir. İşğalçı rejimin "ən çox axtarılanlar siyahısı"nın üst sıralarında yer alan Cəbəri "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının əməliyyat gücünü təkmilləşdirən və demək olar ki, peşəkar səviyyəyə yüksəldən şəxs hesab olunur. Belə ki, İsrail Cəbərini 569 israillinin qətlinin baş planlaşdırıcısı sayırdı.

İsrailin Mossad təşkilatının dəfələrlə Cəbərini öldürmək üçün sui-qəsdlər baş tutmur. Belə cəhdlərdən birində, 2004-cü il avqustun 18-də "Apaçi" tipli vertolyotlarının Cəbərinin evini bombardman etməsi nəticəsində HƏMAS fəalının böyük oğlu Məhəmməd və 3 yaxın əqrəbası həyatını itirsə də Əhməd hücumdan yaralı xilas olur.

2006-cı ildə israilli əsgər Gilad Şalitin girov götürülməsi əməliyyatının planlaşdırıcısı olan Cəbəri HƏMAS hökumətinin Baş Qərargah rəisi sayılırdı və İsrailin ən çox axtarılanlar siyahısında yer alırdı. Dəfələrlə sui-qəsd cəhdləri ilə üzləşməsinə baxmayaraq, İsrailin öldürə bilmədiyi Cəbəri işğal rejimi tərəfindən "xəyal" hesab edilirdi.

HƏMAS-ın hərbi qanadının lideri 2012-ci ilin noyabrında İsrail qırıcılarının hücumu zamanı şəhid olub.

Cəbəri 8 uşaq atası idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Əhməd Cəbəri (1960–2012)  **Tərcümə: Anar Rüstəmov**
Kəlhurlar

**Kəlhurlar** və ya **Kəlhorlar** — İran və İraqda yaşayan kürd tayfası. Ravlinson onların yəhudimənşəli olmaqlarını bildirmişdir.

## İstinadlar
Səlcuq dili

**Səlcuq dili**, **Səlcuq türkcəsi** və ya **Səlçuq dili** — İranda (Kirman əyalətində) danışılan azərbaycan dilinin dialektlərindəndir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Fəradonbə
Caf eli

**Caf** (kürdcə: جاف; həmçinin Jahf, Jaaf, Jaf, Caf) İran və İraqın sərhəd bölgələrində yaşayan, qəbilə kimi də tanınan ən böyük kürd tayfasıdır. Onların mərkəzi Süleymaniyyədən Sənəndəc arasındadır. Qəbilə çoxlu Nəqşibəndi və Qədiriyyə tərəfdarları ilə əsasən Şafii məktəbinə bağlıdır. 1114-cü ildə Zaher Beg Jaff tərəfindən yaranmışdır, digər mühüm liderlər Məhəmməd Paşa Jaff, Lady Adela, Osman Pasha Jaff və Mahmud Paşa Jaff idi, onların ata-baba yurdu Şervana qalasıdır. Osmanlı İmperiyası onlara 1700-cü illərdə nəcib bir rütbə olan Paşa adını verdi. Onlar təxminən 4 milyon əhalisi olan Yaxın Şərqin ən böyük kürd tayfasıdır və Babani Sorani dilində danışırlar. 1860-cı illərə qədər Ərdalan Knyazlığını idarə etdilər.

## Coğrafi paylanma
Jaff tayfası aşağıdakı şəhər və qəsəbələrdə yaşayır: Helebce, Kelar, Silêmani, Ravansar, Sine, Ciwanrro, Selas-bawecani, Kirmaşan, Xaneqîn.

## Tarix
Qərb I Dünya Müharibəsi zamanı, Ely Bannister Soane ilə əlaqə qurduğumuz zaman Jaff qəbiləsi ilə əlaqə başladı. Müharibədən sonra tayfa Şeyx Mahmud Bərzəncinə, bu gün Böyük Britaniyanın İraqda kürd muxtariyyəti təsdiq edilməsi qarşı çıxarıldı. 20-ci əsrin əvvəllərində tayfa İraqın doqquzuncu hissəsinə nəzarət edildi və tənzimləmə tənzimlənməsi nəzarət edildi. 1933-cü ildə tayfanın əlində 100.000-ə yaxın tüfəng var idi, yeni qurulan İraqda cəmi 15.000 tüfəng var idi. Bu dövrdə qəbilə oturaqlaşdı.

## Görkəmli üzvlər
**Liderlər və siyasətçilər**

* Kürd kralı və Caff qəbiləsinin ali başçısı Məhəmməd Paşa Caff 1734-cü ildə Şervana qalasını tikdirdi.
* Osman Paşa Caff (1846-cı il təvəllüdlü) Kürd kralı, Caff qəbiləsinin başçısı və köhnə Ərdalan qəbiləsindən Adela xanımla evlidir.
* İngilislər tərəfindən Cəsurların Şahzadəsi adlandırılan Adela Jaff (1847-1924); Kürd Kralı Osman Paşa Jaff ilə evləndi, bölgədəki rolu ilə məşhur idi, yəni Şieh Mahmud Əl-Cəff Hafid dövründə.
* Əhməd Muxtar Jaff (1898-1934), İraq parlamentinin üzvü və Hələbcə şəhərinin meri idi.
* Nawzad Dawood Beg Jaff (həmçinin Nozad Dawood Fattah Al Jaff kimi tanınır), Şimali Bank İraqının sədri və Caff qəbiləsinin lideri.
* Əkrəm Həmid Begzadeh Jaff, kürd lideri, siyasətçi və İraqın keçmiş Kənd Təsərrüfatı Naziri.
* Hanna Jaff (1986-cı il təvəllüdlü), siyasətçi, xeyriyyəçi, müəllif və sözçü olan Amerika əsilli meksikalı kürd.

**Rəssamlar, şairlər, müğənnilər**

* Khanai Qobadi Jaff (təxminən 1700-1759), 18-ci əsr Jaff şairi.
* Nali Jaff (1797 və ya 1800-1855 və ya 1856), Cənubi Kürdüstanın Sorani ədəbi dilinin yaranmasına töhfə verən şair.
* Abdulla Goran Jaff (1904-1962).
* Tara Jaff (1958-ci il təvəllüdlü), arfa üzrə ixtisaslaşmış müğənni və musiqiçi.

**Alimlər və akademiklər**

* Fereidoun Biglari (1970-ci il təvəllüdlü), arxeoloq və muzey kuratoru.

## İstinadlar
Müqəvva

**Oyuq** , q**orxuluq** və ya m**üqəvva** — Zəmilərə, bostanlara, tarlalara və digər əkinlərə zərər verən heyvan və quşları qorxutmaq məqsədilə köhnə paltarların içinə saman doldurulub tikilən və insan şəklinə bənzəyən kukla. Köhnə paltarlarla bəzədilir və başında iri bir papağı olur.

## Mədəniyyətdə yeri
Oyuq müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli məzmunda istifadə olunur. Məsələn, "Oz şəhərinin sehrbazı" kitabında oyuq müsbət personaj kimi çıxış edir. Protaqonistin oyuq olduğu bir çox animasiyalar da mövcuddur.

Amma qərb dünyasında oyuq həm də mənfi rpersonaj kimi xarakterziə oluna bilir. Belə ki, oyuğun əsas mənfi obraz olduğu bir neçə film var:

* The scarecrow (2002)
* The scarecrow (2013)

## Tarixi

## İstinadlar
Qardan adam

**Qardan adam** — sıxışdırılmış qardan düzəldilən insana bənzər heykəl. Ümumiyyətlə, uşaqlar tərəfindən, əylənmək məqsədiylə düzəldilir. Gövdəsi və başı müxtəlif həcmli üç böyük qar topundan, qollar budaqdan düzəldilir. Burnunu adətən kök, gözünü isə kömür əvəz edir. Boynuna şal bağlanılır. Başına papaq əvəzinə adətən vedrə qoyulur və əlinə süpürgə verilir. Gövdəsinin önünə düyməəvəzi kiçik daşlar düzülür.

## Tarixi

İlk Qardan adamın nə vaxt edildiyi naməlumdur. Ancaq Araşdırmaçı Bob Eckstein, Avropa muzeyləri, sənət qalereyaları və kitabxanalarda bədii təsvirləri araşdıraraq orta əsrlərdə bəri qardan adam etmə ənənəsinin olduğunu isbat etmişdir.

## Mədəniyyət və sənətdə yeri
Qardan adam uşaqların əyləncəsi olduğu qədər, Milad və qış bəzəmələri üçün də istifadə edilən məşhur bir temadır. Məşhur bir cizim film xarakteri olan 'qardan adam Frosty' və onun məşhur mahnısı "Frosty Snowman 'buna bir nümunədir. Ayrıca oyuncaq və bəzək kimi əşyalardan da istifadə edilən bir tema olmaqdadır.

* Bir Fransız animasiya dizisi 'Bul'' də, bir qardan adam qəsəbəsində yaşayan qardan adamların başına gələn macəraları mövzu almışdır.
* 
* Nazı Almanyasında; karikaturaçı Hans Fischerkoesen tərəfindən çəkilən qardan adam animasiyası "Der Schneemann ', 1943-ci ildə Horst von Möllendorff Nazı Animasyon endüstisi tərəfindən canlandırılmıştır.
* 
* Jack Frost (1996) və Jack Frost (1998) filmlərinin baş xarakterleri başlarından keçən tragedik hadisələrin sonunda özlərini qardan adama çevrilmiş olaraq taparlar.
* 
* Amerikalı Müəllif Steven Millhauser, Penny Arcade olaraq adlandırılan qısa əhvalatlar kitabında, qardan adam adında bir qısa əhvalatı vardır.
* 
* Danimarkalı Müəllif Hans Christian Andersen'in qış hekayəsinin başkahramanıda qardan adamdır.

## Xarici keçidlər
* Qardan Adam Ümumdünya Günü Yanvarın 18-də
* TARİXİN İLK QAR ADAMLARI - FOTOLAR
Linux Mint

**Linux Mint** — Ubuntu Linux əsasında yaradılmış əməliyyat sistemidir. Linux Mintin ilk versiyası 2006-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Bundan əlavə, 2010-cu ildə birbaşa Debian üzərində qurulmuş Linux Mint versiyası istifadəyə buraxıldı. Linux Mint – DistroWatch saytının verdiyi statistikaya görə ən çox yüklənilən Linux əməliyyat sistemidir. 

## Həmçinin bax
*Ubuntu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
LibreOffice

**LibreOffice** — azad və açıq kodlu ofis proqram təminatı paketidir. LibreOffice OpenOffice.org üzərində qurulmuş və 2010-cu ildə istifadəyə buraxılmışdır. LibreOffice Yanvar 2011 və Oktyabr 2011 ayları arasında 7.5 milyon dəfə endirilmişdir. 2018-ci ildə 200 milyon istifadəçini keçmişdir. Fərdi və təşkilatların ianələri hesabına qeyri-kommersiya The Document Foundation himayəsi altında 480-dən çox proqramçı icması tərəfindən hazırlanmışdır. 

Ofis paketində mətn və cədvəl prosessoru, təqdimatların hazırlanması və baxılması üçün bir proqram, vektor qrafik redaktoru, verilənlər bazası idarəetmə sistemi və düstur redaktoru var. Tətbiqdə istifadə olunan əsas fayl formatı OpenDocument açıq beynəlxalq formatdır (ODF, ISO/IEC 26300), lakin Office Open XML, DOC, XLS, PPT, CDR daxil olmaqla digər populyar formatlarla işləmək mümkündür.

Ofis paketi MPL 2.0 ictimai lisenziyası altında paylanır, buna görə büdcə və ticarət təşkilatlarında, Ev kompüterlərində və təhsil müəssisələrində sərbəst şəkildə quraşdırıla və istifadə edilə bilər.

LibreOffice intensiv inkişaf edir və yarandığı gündən bəri bir çox əlavə imkanları mənimsəmişdir. Paket fərdi kompüterlərin və mobil cihazların müxtəlif əməliyyat sistemləri üçün versiyalarda təqdim olunur, həmçinin LibreOffice Online-ın bulud nəşrində.

Əsas üstünlükləri heç bir ödəmə tələb etməməsi və Microsoft Office formatlarını dəstəkləyib onunla uyğun çalışmasıdır. Funksiyaları və interfeysinə görə seçilən proqramlardan birisidir və istifadəsi olduqca rahatdır. LibreOffice Windows, Linux və macOS sistemlərinə rəsmi saytından endirilə bilər.

## Tərkibi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
OpenOffice.org

**OpenOffice** — ofis proqram təminatı paketidir. Tərkibinə mətn emalı (wordprocessing), cədvəllərlə iş (spreadsheet), prezentasiya, qrafika, formul redaktoru, verilən bazası idarəedicisi tətbiqləri daxildir. Əvvəllər OpenOffice.org kimi tanınırdı. 2011-ci ilin İyun ayından etibarən 120 dil dəstəkləyir. OpenOffice-in susmaya görə fayl formatı ODF-dir (OpenDocument Format). Amma Microsoft Office-in fayl formatlarını da dəstəkləyir.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rhythmbox

**Rhythmbox** — GNOME masaüstü mühiti üçün yazılmış, azad və açıq mənbəli audio pleyerdir. Buna baxmayaraq, Rhythmbox digər masaüstü mühitlərdə də işləyir.

## İstinadlar
Astika və nastika

**Astika** () və **Nastika** () — hinduizmdə qeyri-ortodoksal fəlsəfi məktəbləri fərqləndirmək üçün istifadə olunan adlandırmalar. Astika vedalara (hinduizmdə müqəddəs yazılar) əsaslanır, Nastika isə vedaları qəbul etmir (ehkamları, kasta sistemini və s. də o cümlədən).

Astikaya 6 fəlsəfi məktəb (darşan) aid edilir: nyaya\vayşeşika, sankhya\yoqa, mimansa\vedanta. Yaxın olduqları üçün onları cüt-cüt yazırlar.

Nastikaya buddizm, caynizm və lokoyata aid edilir.
Sərbişə şəhristanı

**Sərbişə şəhristanı** — İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Sərbişə şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 37,591 nəfər və 10,119 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
VLC media player

**VLC media player** (həmçinin VLC kimi tanınır)  — VideoLAN proyekt tərəfindən yaradılan azad və açıq kodlu pleyerdir. VLC cross platform olub, Linux, Windows,  macOS, Android, BSD, Solaris, iOS, Syllable, BeOS, MorphOS, QNX and eComStation əməliyyat sistemlərin dəstəkləyir. Proqramın loqosunda yol konusunun olmasının səbəbi proqramı yaradan tələbələrin yol konusu kolleksiyasına malik olmaları idi.

## İstinadlar
Gedit

**gedit** — GNOME masaüstü mühiti üçün mətn redaktorudur. gedit Linuxdan əlavə Microsoft Windowsda və macOS-də də işləyir. gedit - sintaksis işarələmə (highlight) xüsusiyyətinə malikdir. 

## İstinadlar
Ariyənşəhr

**Ariyənşəhr** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Sede bəxşində şəhər və onun mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,051 nəfər və 834 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar
Əsədiyyə

**Əsədiyyə** — İranın Cənubi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Dərmiyan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 4,312 nəfər və 969 ailədən ibarət idi

## İstinadlar
İsfidin

**İsfidin** — İranın Cənubi Xorasan ostanının Qainat şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,145 nəfər və 759 ailədən ibarət idi.

## İstinadlar