open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pəncərə

**Pəncərə** () - Tikililərdə aydınlatma və havalandırma məqsədilə açılan oyuqlar. Pəncərələrin üzərin çərçivələrlə bərkidilmiş şüşələrlə örtülür. Daxilə və ya xaricə açılan pəncərələr qanad olaraq adlandırılır. Pəncərələrin qapalı saxlanılması xaricdən gələcək küləyin və səsin qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. İki bərabər hissədən ibarət olan və yaxud tək hissədən ibarət olan pəncərələr vardır. İki bərabər hissədən ibarət pəncərələr əsasən şəhərdə və ya kənd ərazilərində istifadə edilməkdədir.

Pəncərələr bir çox mədəniyyətdə mühüm yer tutur. Müxtəlif dinlərdə də pəncərələrin önəminə müraciət edilmişdir. Xüsusi ilə Xristianlıq dinində pəncərə və qapılara önəm verilmişdir. Vitraj olaraq adlandırılan şəffaf materialdan hazırlanmış ornamentli və ya süjetli kompozisiya pəncərə və qapı şəbəkələrinin bəzədilməsində istifadə edilən əsas vasitələrdəndir. Qotik  memarlığın ayrılmaz tərkib hissələrindən olan vitraj sənəti özünü daha çox kilsələrdə və dini ibadətgahlarda göstərmişdir.

## Qeydlər
Robeson boğazı

**Robeson boğazı**  — Qrenlandiya adasını Elsmir (ada)sından ayırır. Nares boğazının davamında yerləşir. Şimal Buzlu okeanı Xoll körfəzi ilə birləşdirir. Boğazın uzunluğu 80 km, eni isə 18–29 km arası dəyişir. Şimal yarımkürəsində ən ucqarda yerləşən yaşayış məntəqəsi olan Albert kəndi boğaz sahilində yerləşir. Boğaz 1871-ci ildə şimal qütbünə təşkil edilən ekspedisiya zamanı ekspedisiya rəhbəri Carlz Fransisko Xoll tərəfindən kəşf edilir. ABŞ hərbi-dəniz qüvvələrinin rəhbəri Cordc Maisvell Robesonun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
Kennedi boğazı

**Kennedi boğazı**  - Qrenlandiya adasını Elsmir (ada)sından ayırır. Nersa boğazının davamında yerləşir. Keyna körfəzini Xoll körfəzi ilə birləşdirir. Boğazın uzunluğu 130&nbsp;km, eni isə 24–32&nbsp;km arası dəyişir. Dərinliyi 180–340 m təşkil edir. Boğaz 1854-cü ildə şimal qütbünə təşkil edilən ekspedisiya rəhbəri İlaysem Keyro tərəfindən kəşf edilir. Adına gəldikdə isə bir neçə variant vardır. Bəziləri Kennedi adı Keynanın dostu Vilyam Kennedinin şərəfinə adlandırıldığı bildirilir. Oda qütb tətqiqatçısıdır. Digər ehtimala görə isə ABŞ hərbi-dəniz qüvvələrinin rəhbəri Con Pedlton Kennedi şərəfinə adlandırılmışdır. Boğazda yerləşən Qamsa adası Kanada və Qrenlandiya arasında mübahisəli ərazi olaraq qalır.

## Həmçinin bax
Beytül-əhzan (kitab)

**Beytül-əhzan** — Şeyx Abbas Quminin Xanım Fatimənin həyatından bəhs edən kitabı.

## Tərcüməsi
Kitab ilk dəfə azərbaycan dilinə Ceyhun Cəfərov tərəfindən tərcümə edilmiş və kiril əlifbası ilə nəşr edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şeyx Abbas Qumi
* Fatimə
* Şiə kitablarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Kitabı yüklə 
* Online oxu  
*
Parri boğazı

**Parri boğazı**  - Kanada Arktik arxipelaqına daxil adaları ayırır. Bofort dənizini Baffin dənizini birləşdirir. Şahzadə Yelizaveta adasını arxipelaqın digər adalarını ayırır. Uzunluğu 1000&nbsp;km ,eni isə ən dar yerdə 45&nbsp;km təşkil edir (Somerset adası ilə Kornualles adası). Boğazdan ardıcıl bir necə boğaz yerləşir ( Lankaster boğazı, Barrou boğazı, Vaykaunt-Melvill boğazı, Mak-Klur boğazı) . Arktikanın örgənən araşdırmaçı səyyah Vilyam Edvard Parrinin şərəfinə adlandırılmışdır. 
## Mənbə
* Parri boğazı  — The Canadian Encyclopedia
Danimarka boğazı

**Danimarka boğazı** () — Qrenlandiya adasını İslandiya adasından ayıran boğaz . Qrenland dənizini Atlantik okeanı ilə birləşdirir. Eni 260&nbsp;km, uzunluğu 480&nbsp;km təşkil edir. Dərinliyi 227 metrdir. İslandiya adası sahillərində İrminqur isti cərəyanı keçir. Qrenlandiya  adası sahilindən isə Şərqi Qrenlandiya cərəyanı keçir. Bu boğazda 1941-ci ildə Britaniya kreyseri "Xud" və Alman "Bismark" gəmisi arasında döyüş baş vermişdir. Döyüş zamanı Xud kreyseri batırılmışdır.

Uzunluğu 50&nbsp;km, ən dar yeri isə 50&nbsp;km təşkil edir.

## Mənbə
* Danimark boğazı

## Həmçinin bax
Kidz TV

**Kidz TV** — Oflaz Medya Qrupu tərəfindən 3 fevral 2012-ci ildə yaradılan cizgi film və animasiya kanalıdır.

## Bəzi verilişlər
* Arı Maya
* Bleach
* Dəmir Adam
* Digimon Fusion
* Elvin və Burunduklar
* H<sub>2</sub>O
* Heidi
* Kod Lyoko
* Naruto
* Death Note
* Fullmetal Alchemist (FMA)
* Pocoyo
* Seylor Mun
* Tintin macəraları
* Titeuf
* Trollz
* Zoey 101
Lids Universiteti

**Lids Universiteti** () — İngiltərənin Qərbi Yorkşir vilayətinin Lids şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir. Universitet tələbələrin sayının çoxluğuna görə ölkənin ikinci ən böyük ali məktəbidir.

## Xarici əlaqələri
Lids Universiteti təlim və tədqiqat sahəsində qazandığı nailiyyətləri bölüşmək üçün dünyanın bir sıra ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq edir. Avropanın bir çox ali məktəbi kimi Lids Universiteti də Erasmus Mundus proqramında iştirak edir, tələbə mübadiləsi proqramını həyata keçirir və qlobal tədqiqatlar aparmaqla dünyanın diqqətini özünə cəlb edir.

Lids Universiteti Rassell, Avropa Universitetləri, Birlik Ölkələri Universitetləri assosiasiyalarının, Beynəlxalq Universitetlər, Santander şəbəkələrinin, Ağ Qızılgül Universitet Konsorsiumunun üzvüdür.

## Reytinqi
Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement - QS World Universities Rankings" jurnalının 2009-cu ildə apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, Lids Universiteti 100 ən yaxşı ali məktəb arasında 99-cu yerdə olmuşdur.

"Times Higher Education World University Rankings"in 2010-cu il üzrə dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında apardığı araşdırmaya əsasən, Lids Universiteti 168-ci, "QS World University Rankings"in açıqlamasına görə isə 85-ci yerdə qərarlaşmışdır.

"QS World University Rankings"in 2011-2012-ci tədris ili üçün açıqladığı reytinq cədvəlində Lids Universiteti 93-cü, "Times Higher Education World University Rankings"in cədvəlində isə 133-cü yerdə idi.

## Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
*Bekele Geleta – Monqolustanın sabiq prezidenti;
*Cek Strou – Böyük Britaniyanın sabiq dövlət katibi;
*Mark Biford – BBC-nin baş direktorunun müavini;
*Nikolas Uitçel – BBC-nin xəbərlər üzrə müxbiri;
*Uilyam Henri Breq – fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Corc Porter – tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatı laureatı;
*Pyers Sellers – NASA-nın astronavtı;
*Kris Payn – amerikalı Hollivud aktyoru.

## Mənbə
*Lamiyə Əliyeva, ''Dünya universitetləri: Lids Universiteti'' , "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 11.11.2011, № 44. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Yeddi Milli Universitet

**Yeddi Milli Universitet** () — Yaponiya İmperatorluğu tərəfindən 1877-ci və 1939-cu illərdə yaradılmış 9 universitetdən hazırda Yaponiyada yerləşən 7 universitetə verilən ümumi ad. Digər iki universitetdən 1-i Koreyada, digər 1-i isə Tayvanda yerləşir.

## Siyahısı
*Hokkaydo Universiteti;
*Kyoto Universiteti;
*Kyusyu Universiteti;
*Naqoya Universiteti;
*Osaka Universiteti;
*Tohoku Universiteti;
*Tokio Universiteti.

## İstinadlar
Taymır boğazı

**Taymır boğazı** — Taymır yarımadasını eyni adlı adanı ayırır. Krasnoyar vilayyətinin ərazisinə daxildir. Kara dənizinə daxil olan Palander boğazını Taymır körfəzi ilə birləşdirir. Boğaz dar və dayazdır. İl böyük hissəsi buzla örtülü olur. Uzunluğu 30&nbsp;km, eni 3&nbsp;km təşkil edir. Boğaz bəzi hallarda rus qütb araşdırmaçısı E.V.Tollyanın adı ilə ifadə edilir.

## Mənbə
*Topoqrafik xəritə
Cəm evi

**Cəm evi** — Ələvilik inancının əsas ibadət məkanı. Cəm evindən zikr edilməsi və müxtəlif dini ibadətlərin icra edilməsi üçün istifadə edilməkdədir. Cəm evinə daxil olmaq üçün müəyyən şərtlər vardır. Qul haqqı yeyən, haqq sahibi ilə halallaşmayan şəxs ibadətxanaya daxil ola bilməz. İbadətlər Allah-Məhəmməd-Əli və 12 imam ətrafında sıxlaşdırılmışdır.
Fer adası

**Fer adası** () — Şotlandiyada Orkney adaları ilə Şetland adları arasında qalan Böyük Britaniyaya məxsus ada.

## Coğrafiya
Fer adası 4,8&nbsp;km uzunluğunda, 2,4&nbsp;km genişliyində və 7,8&nbsp;km2 sahəyə sahib və Böyük Britaniyanın ən təcrid olunmuş adasıdır. 1900-cü illərdə əhalisinin sayı 400 nəfər ikən, hazırda 68 nəfərdir. Qərb sahillərinin hündürlüyü 200 m olan qayalıqlardan ibarətdir.

## Tarixi

20 avqust 1588-ci ildə İspaniya armadasına məxsus gəmi *"El Gran Grifon"* Fer adasının sahillərində batmışdır. Qalıqları 1970-ci ildə tapılmışdır.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Böyük Britaniya hökuməti adada radar staniyası qurmuşdur. 17 yanvar 1941-ci ildə bir Almaniyanın "Heinkel He 111" bombardman təyyarəsi adada qəza etmişdir. 5 pilotdan 2-si ölmüş və adadakı məzarlıqda dəfn olunmuşdur. Təyyarənin qalıqları hələ də adadır.

## Biologiya
Fer adası 1954-cü ildə köç quşlarını öyrənmək üçün *"National Trust for Scotland"* tərəfindən satın alınmışdır. Burada Anthus gustavi, Locustella lanceolata, Locustella certhiola kimi quş növləri yaşamaqdadır.

## Qalereya

100kW Aerogenerator, Fair Isle - geograph.org.uk - 9129.jpg
Coastline near Malcolm's Head - geograph.org.uk - 871114.jpg
Cotton Grass fields late of a summer evening, Fair Isle - geograph.org.uk - 888565.jpg
Fair Isle - Croft houses.jpg
Fair Isle from the north - geograph.org.uk - 1126760.jpg


## Xarici keçidlər
* Fair Isle community website
* Fair Isle Blog
* Fair Isle bird observatory
Friman boğazı

**Friman boğazı** - Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Barens adasını Egj adasından ayırır. Barens dənizi hövzəsində yerləşir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Uzunluğu 32&nbsp;km, eni isə 6&nbsp;km təşkil edir. Boğaz adını Rolf Rrimanın adından götürülmüşdür. XVII əsrdə İngilis kit ovçusu olmuşdur. Boğazı ağ ayılar tez-tez ziyarət edirlər.

## Mənbə
*''Freemansundet''
San-Andreas

**San-Andreas** — Kaliforniyanın Kalaveras qraflığının mərkəzi
## Həmçinin bax
* San-Andreas (film)

## İstinadlar
San-Andreas (film)

29 may 2015-ci ildə ərsəyə gəlmiş film,San Anreas şəhəri yaxınlığıda Loma Priyeta zəlzələsi (1989) haqqında və bu təbii fəlakətin yaratdığı böyük dağıntılar barəsində çəkilmişdir.

## Həmçinin bax
* San Andreas

## Xarici keçid
* Filmin fraqmenti

## İstinadlar
Hacı Ərdəşir xan Qasımlı-Avşar

**Hacı Ərdəşir xan Yusif xan oğlu Qasımlı-Avşar** (?-?)—İran briqada generalı.

## Həyatı
Ərdəşir xan Yusif xan oğlu Urmiya şəhərində anadan olmuşdu. Xüsusi təhsil almışdı. Müqəddəs Məkkəyi-mükərrəmi ziyarət etmişdi. 
Hacı Ərdəşir xan hərbçi idi. Sərtip (briqada generalı) rütbəsi daşıyırdı.

## Ailəsi
Hacı Ərdəşir xan İqbalüddövlə İmamqulu xanın qızı ilə ailə qurmuşdu. Cəmşid xan adlı oğlu vardı.

*Cəlal xan Avşar-Hacı Ərdəşir xanın nəvəsidir.
*Məsturə Avşar-Hacı Ərdəşir xanın nəvəsidir.

## Mənbə
*''' Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008,

## Həmçinin bax
*Əfşarlar sülaləsi
Hokkaydo Universiteti

**Hokkaydo Universiteti** () — Yaponiyanın Hokkaydo adasında yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından olan Yeddi Milli Universitetdən biridir.

## Tarixi
Əvvəlki adı **Hokkaydo İmperial Universiteti** idi.

Tohoku Universitetinin Kənd təsərrüfatı fakültəsi universitetin əsas kampusundan uzaqda yerləşdiyinə görə 1918-ci ildə Hokkaydo İmperial Universitetinə verilmişdir.

## Reytinqi

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Lonq boğazı

**Lonq boğazı** — Vrangel adasını materikdən ayırırr. Çukot dənizini Şərqi Sibir dənizi ilə birləşdirir. Uzunluğu 128&nbsp;km, eninin ən dar yeri 146&nbsp;km təşkil edir. Dayaz yeri 36 m, ən dərin yeri isə 50 m-dir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Boğazı Amerikan kit ovçusu Tomas Lonqun şərəfinə adlandırılmışdır. O 1867-ci ildə Vrangel adasını kəşf etmişdir. Boğaz ərazisindən Şimal dəniz yolu və 180-ci meridian keçir.

## Mənbə
*Lonq boğazə
Şərqi Sibir dənizi

**Şərqi Sibir dənizi** -Şimal Buzlu okeanın akvatoriyasında yerləşir. Yeni Sibir adaları ilə Vrangel adası arasında yerləşir. Sahəsi 944 600&nbsp;km² təşkil edir. Sahilləri inzibati cəhətdən Yakutiya və Çukot muxtar diyarı ərazisinə daxildir. Rus coğrafiya cəmiyyəti rəhbəri Y.M.Sokolskiy təklifi ilə SSRİ MİK 1935-ci ilin 27 iyun tarixli qərarı bu ad təsdiqlənir. Su tutumu 60,700&nbsp;km³ təşkil edir.

## Coğrafiyası

Çukot dənizi və Laptevlər dənizinin arasında yerləşir. Sahillərində Yano-İndiqırskaya və Nije-Kolımskaya çokəklikləri vardır. Dib relyefi əsasən çayların gətirmə suxurları ilə örtülüdür. Orta dərinlik 66 m təşkil edir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Sularında duzluğu 5‰-30‰ arasında dəyişir. Dənizə İndiqırka və Kolıma çayları axır. Sahilləridə bir çox körfəzlər vardır: Omulyaxskaya, Xromskaya, Kolımskaya və Caumskaya. İri adaları Yeni Sibir, Luxovski və Vrangel. Daxili hissələrində adalar yoxdur. Əsas limanı Pevekdir, bəzən isə Ambarçik körfəzindən istifadə edilir. Suları Morj, Suiti və dəniz balıqları ilə zəngindir.

## Sualtı relyefi və Hidroloji quruluşu

Dəniz şelf üzərində yerləşir. Şərq sahilində dərinlik 54 m, qərb hissədə dərinlik 20 m, şimalında isə 200 m təşkil edir. Ən dərin yeri 915 m təşkil edir. İlin böyük qismi buzla örtülü olur. Yay zamanı şərqində iri buz parçaları hərəkət edir. Onlar əsasən yay aylarında şimala doğru irrələyir.

## Temperaturu və duzluluğu
Dəniz suyu ilin böyük qismi aşağı olur. Yayda orta temperatur -1,8&nbsp;°C təşkil edir. Cənub hissələrdə temperatur 5&nbsp;°C qalxır. Ən isti suları əsasən çayların dənizə töküldüyü yerlərdə olur ki, buda yayın sonlarına təsadüf edir. Temperatur burada 7&nbsp;°C qədər yüksəlir. Mərkəz hissələrdə duzluğu 30‰, çaylar tökülən yerlərdə 10-15 ‰ təşkil edir. Ən aşağı duzluluq 0% qədər düşür. Dərinliklərdə 32 ‰ təşkil edir.

## Mənbə
* Weather forecast for Pevek 
* Weather forecast for month in Pevek 
* Ecological assessment 

## Həmçinin bax
* Kıttık yarımadası
Narsissizm

**Narsisizm** — özlərinin "xüsusi" və ya"seçilmiş" olduqlarını düşünən, öz maraqları üçün başqalarını istifadə edən, başqalarının uğurlarını qısqanan, empatiyası olmayan davranış tipidir.

Termin bir çayın sularında əks olunduğuna heyran olmağı seçən və nimfa Exonun sevgisini rədd edən gözəl və gənc Narsiss haqqında olan qədim yunan mifindən irəli gəlir. Bunun cəzası olaraq o, öz əksini sevməyə məhkum olmuş və sonda onun adını daşıyan çiçəyə çevrilmişdir.

## Simptom və əlamətləri
Özlərinin "xüsusi " və ya "seçilmiş" olduqlarını düşünürlər, öz maraqları üçün başqalarını istifadə edirlər, başqalarının uğurlarını qısqanırlar, empati olmur, başqalarının hisslərinə və ehtiyaclarına qarşı biganədirlər, çox bəyənilmək istəyirlər, həmişə özlərini haqlı, başqalarını günahkar sayırlar, daim hər şeyi idarə(manupilyasiya) etməyə çalışırlar, özlərinin qüsursuz olduğunu düşünürlər, qüsurlarını qəbul etdirmək mümkün deyil.

## Səbəbləri və müalicəsi
Xəstəliyin tam səbəbi məlum olmasa da, ətraf mühit, sosial, genetik, neyrobioloji faktorların təsir etdiyi ehtimal edilir.

Əsas müalicə üsulu psixiatriya ilə olsa da, az adam müalicə üçün müraciət edir. Çünki narsistlər hərəkətlərini normal olduğunu hesab edirlər və xəstə olduqlarına inanmırlar. Bəzən isə başqa xəstəliklərə(maddə istifadəsi bağımlılığı, bipolar, depressiya və s.) görə həkimə müraciət edirlər.

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğunun ən fərqli xüsusiyyətlərindən biri də problem yaradan davranışları qəbul edib dəyişməyə çox dirənmələri, günahı başqalarında axtarmaqda peşəkar olmaları, ən kiçik tənqidi belə münaqişəyə, münaqişəyə və hətta aqressivliyə çevirmələridir. Bundan əlavə, ümumi narsistik şəxsiyyət pozuntusu əlamətləri olaraq:

* manipulyasiya;
* İnsanları öz mənfəətləri və mənafeləri üçün istifadə etmək;
* Eyni statuslu dostluqlarda belə irəlidə olmaq istəyi, rəqabətdə olmaq;
* Öz qabiliyyətlərini və nailiyyətlərini şişirtmək və həddindən artıq qiymətləndirmək;
* Əsaslandırılacağı mühitlər yaradaraq təsdiqlənmək arzusu,
* Özünü ən yaxşı, ən gözəl, ən uğurlu və ən ağıllı görmək,
* Cəmiyyətin zirvəsində olduğunu iddia edən,
* Daim tərif gözləmək və bunun üçün təzyiq mühiti qurmaq,
* Göründüklərinin əksinə, özlərinə inam baxımından kövrəkdirlər və bu onların ən böyük qorxusudur.Cemre

## Etimologiyada Narsist
Etimoloji rəvayətə görə, Eko adlı pəri ovçu Narsistə vurulur, ancaq ondan qarşılıq görə bilmir. Uzun müddətdən sonra Eko dərdindən və gözləməkdən ölür. Bunu görə Olimp ilahları Narsisti cəzalandırmaq qərarına gəlirlər. Günlərin birində Narsist su içmək istəyir və gölə tərəf əyiləndə özünü görərək özünə aşiq olur. Son nəticədə özünü uzun müddət izləyərək ölür.

## Həmçinin bax
* Danninq-Krüger effekti

## İstinadlar
Andaman dənizi

**Andaman dənizi** (, , , ) — Hind okeanın yarım qapalı dənizi. Şərqdə Hind-Çin və Malay yarımadaları arasında, cənubda Sumatra adasıyla, qərbdə ki, Andaman və Nikobar adaları arasında yerləşir (adalar saəsində Benqal körfəzindən ayrılır). Şimalda İravadi çayının deltasına qədər uzanır. Malakka boğazı ilə Cənubi Çin dənizi ilə birləşir. Sahəsi 605 min km², orta dərinliyi 1043 m, maksimal dərinliyi isə 4507, suyun orta həcmi 660 min km³. Dibi qumlu və gillidir, şimaldan cənuba ərazisindən fəal vulkan qövsi keçir. İqlimi tropik, rütubətli və mussonludur. Dənizin səthi temperaturası qışda 27,5-dən °C, yayda 30 °C qədərdir. Dərin qatlarda (1600 metrdən daha dərinlikdə) — 4,8–5 °C. İllik yağıntı 3000 mm. Cərəyanlar qışda cənub-qərbə və qərbə, yayda şərqə və cənub-şərqə yönəlirlər. Yayda duzluluğu 31,5–32,5 ‰, qışda 30,0–33,0 ‰, şimal hissəsində çay axımı və mussonların təsiri altında duzluluğu 20–25 ‰ qədər azalır. Burada qabarmalar yarım günlükdür və 7,2 m qədərdir. Faunası zəngin sayılır, burada 400 növ balıq məskunlaşıb.

Əsas limanları: Yanqon (Myanma), Penanq (Malayziya). Dənizdən Sinqapura birbaşa yol var.

2004-cü ilin dekabr ayında burada sunamiyə səbəb olmuş məhvedici zəlzələ baş vermişdi.

## Həmçinin bax
* Veh adası
## İstinadlar
Franklin boğazı

**Fraklin boğazı** - Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Uels Şahzadəsi (ada)sını Buthia yarımadasından ayırır. Kanadanın şimalında Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Eni ən dar yerdə 32&nbsp;km təşkil edir. Orta dərinlik şimalda 70 m, cənubda isə 400 m-dir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Boğaz əsasən avqustun əvvəlindən sentyabrın əvvəlinə qədər buzdan azad olur. Boğazdan Şimal-Qərb dəniz yolu keçir. Bu yol Lonkaster, Borru, Pill boğazı, Franklin körfəzi, Larsen, Viktoriya boğazı, Kuin-Mad körfəzi, Dis, Koroneyşen boğazı, Dalfin-end-Yunion boğazı və Amudsen körfəzindən keçir. Boğaz Qütb araşdırmaçısı Con Franklinin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Mənbə
*http://books.google.com/books?id=Co_VIPIJerIC&pg=PA401&lpg=PA401&dq=%22Franklin+Strait%22+Nunavut&source=web&ots=PviLkDzx2Z&sig=ipB8EF8UgQNwYr_cGS1KWtnsOiM&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=10&ct=result#v=onepage&q=%22Franklin%20Strait%22%20Nunavut&f=false
Salamanka Universiteti

**Salamanka Universiteti** () — İspaniyanın Kastiliya-Leon Muxtar Birliyindəki Salamanka şəhərində yerləşən və ölkəsinin ən qədim ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Salamanka Universiteti Boloniya, Oksford və Sarbonna ilə yanaşı Avropanın ən qədim universitetlərindən biri hesab edilir.

Digər qədim universitetlər kimi, Salamanka Universiteti də əvvəlcə məbədin nəzdində məktəb kimi fəaliyyətə başlamışdır. Məktəbin adı 1130-cu ildə rəhbərinin Karrionedə qurultayda iştirak etməsi ilə yad edilir.

1218-ci ildə Leon kralı IX Alfons təhsilinin keyfiyyətinə görə məktəbə "Studium Generale" () dərəcəsi vermişdir. Əvvəllər ali məktəblər bu cür adlanırdı. Bu titul təhsil sisteminin müxtəlifliyini, diplomun dəyərini və məktəbin ümumi olmasını ifadə edirdi.

X Alfonsun hakimiyyəti illərində bu müəssisə "ümumi məktəb"dən universitetə çevrilir. Belə ki, bu məktəbə universitet statusunu 1254-cü ildə kral X Alfons vermiş, bir ildən sonra isə bu status Roma papası IV Aleksandr tərəfindən tanınmışdır.

Salamanka Universiteti Avropada özünün kütləvi kitabxanasına malik olan ilk universitetdir. 1255-ci ildə papa IV Aleksandr Salamankanın universitet statusunu tanıyaraq ona özünün mətbəəsinə malik olma hüququ, məzunlarına isə hər yerdə müəllimlik etmək hüququ verdi.

Salamanka Universiteti öz binasına malik olana qədər iki əsr ötmüşdür. İlk dövrlərdə isə dərslər Müqəddəs Benito kilsəsinin Köhnə məbədində və digər yerlərdə keçirilirdi. Universitetin özünün ilk binası isə Müqəddəs Varfolemey kolleci olmuşdur. Binanın əsasını Diyeqo de Anayya Maldonado qoymuşdur.

XV əsrin əvvəllərində Gtoledo arxiyepiskopu kasıb tələbələr üçün kolleclər yaratmağı təklif etmiş və tezliklə bu arzusunu gerçəkləşdirərək tələbə yataqxanasına müqəddəs Varfolemeyin adını vermişdi. Sonralar universitetin ərazisində bu tipli daha bir neçə bina tikilmişdi.

Salamanka Universiteti 21 may 1852-ci ilə qədər papa universiteti statusu daşımış, həmin gün burada kilsə fakültələri ləğv edilmişdi.

25 sentyabr 1940-cı ildə papa XII Piy tamamilə başqa və müstəqil universitet olan **Salamanka Papa Universiteti**ndə teologiya və kanonik hüquq fakültələrinin fəaliyyətini bərpa etdirmişdi.

## Xarici əlaqələri
Koimbra qrupunun üzvüdür.

## Həmçinin bax

## Mənbə
* ''Məşhur universitetlər: İspaniyanın ən qədim ali təhsil ocağı — Salamanka'', "Təhsil işçisi" qəzeti, 01.10.2014, № 23 (99), səh. 8. 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Linkoln dənizi

**Linkoln dənizi** — Şimal Buzlu okeanın akvatoriyasında yerləşir. Elsmir adası və Qrenlandiya adaları sahillərində yerləşir. Qərbdə Kolumbiya burnu, şərqdə isə Moris Desup (Qrenlandiya) burnu yerləşir. Baffin dənizi ilə Nares boğazı vastəsilə birləşir. Narsen boğazı özü də bir necə boğaza bölünür: Robeson boğazı, Kennedi boğazı, Smit boğazı. Dəniz qütb səyyahı Adolfus Vaşinqton Qrili tərəfində qütbə 1881–1884-cü illərdə təşkil olunan ekspedisiya zamanı kəşf edilir. Dəniz 16-cı ABŞ prezidenti Avraam Linkolnın adı ilə deyil, onun oğlu hərbi nazir Robert Toddam Linkolnun adı ilə bağlıdır.

## Hidroqrafiyası
Sahilləri qayalıdır. Sahillərində çoxlu fiordlar vardır. Dərinliyi 100–500 arası dəyişir. Cərəyanlar əsasən şərqə doğru istiqamətlənir. İl boyu buzla örtülü olur. Burada buz parçaları dreyf edir. Buzların qalınlığı 15 metrə çatır.

## Mənbə
* Linkoln dənizi
Vandel dənizi

**Vandel dənizi** -Şimal Buzlu okeanın akvatoriyası daxildir. Nordostrunninqen və Piri torpağı burnu arasında yerləşir. Dənizin şimal və şimal-şərq hissələri il boyu buzla örtülü olur. Dənizin Qrenlandiyanın iki iri körfəzi yerləşir:İndepedens ford və Danmark. Şimal-qərbdə Linkoln dənizi ilə birləşir. Adı danimarkalı qütb hidroqrafı, vitse-admiral Karl Frederik Vandelın (1843–1938) şərəfinə adlandırılmışdır. O 1906–1908-ci illərdə Qrenlandiyanın sahil sularını tətqiq etmişdir. 2008-ci il məlumatına əsasən dəniz zəif örgənilmişdir. Səbəb isə onun sularının il boyu buzlarla örtülü olmuşdur. 1983-cü ildə dənizin Qrenlandiya sahilləri tətqiq edilir. 1998-ci ildə isə ABŞ Milli növ və kartoqrafiya agentliyi tərəfindən Linkoln və Vandel dənizləri tətqiq edilir. 1956-cı ildə isə dənizin sahilində Nord 'hərbi\elmi-tədqiqat' stansiyası istifadəyə verilir.

## Həmçinin bax
Solomon dənizi

**Solomon dənizi** - Sakit okean Akvatoriyasına daxildir. Dəniz Solomon adaları,Yeni Britaniya və Yeni Qvineya adaları arasında yerləşir. Onun sahəsi 755,000&nbsp;km²  və dərinliyi isə 2652 metr təşkil edir. Suyunun orta illik temperaturu 27 s,suyunun duzluğu 34,5 ‰ civarında olur. Dəniz üzəri ilin 220 günü buludla örtülü olur. İl ərzində iki mövsümü yağıntılı olur. Dəniz dibində fəaliyyətdə olan vulkanlar vardır. Dənizin cənubunda mərcan rifləri vardır. Dənizin suları İkinci Dünya müharibəsinin bir sıra əhəmiyyətli döyüşlərinə şahidlik etmişdir. Ən böyük limanı Xoniaradır ( Quadalkanal ,Solomon adaları).

## Mənbə
*Solomon dənizinin xəritəsi
Basutolend

Basutolend (rəsmi - Basutolend ərazisi) - Cənubi Afrikada yerləşən və 1884-cü ildə Böyük Britaniya taxt-tacının müstəmləkəsi elan edilmiş yeddi inzibati rayondan ibarət ərazi. 

4 oktyabr 1966-ci ildə Basilend Böyük Britaniya müstəmləkəçiliyindən azad olunaraq Lesoto krallığı kimi öz istiqlaliyyətini elan etmişdir.

## Tarixi
XIX əsrin ortalarında sonralar Basutolend adlandırılan ərazi Afrikanın yerli xalqlarından biri, I Moşveşvenin başçılıq etdiyi basutolar tərəfindən ələ keçirildi. XIX əsrin 30-cü illərinin sonlarında basutolar afrikalılarla burlar, həmçinin ingilislər arasnda gedən toqquşmalarda iştirak etmişlər.  Basutoların burlarla mübarizədə zəifləməsindən istifadə edən ingilislər 1868-ci ildə basuto torpaqları üzərində öz protektoratlığını elan etdilər. 1871-ci ildə I Moşveşvenin ölümündən sonra bu ərazi Kap koloniyasına birləşdirildi. Britaniya hökuməti tərəfindən odlu silahların müsadirə edilməsinə qarşı basutoların 1880-1881-ci illər üsyanından sonra 1884-cü ildə Böyük Britaniya Basulendin müstəqil koloniya mülkü kimi bərpa olunduğunu elan etdi.

## İqtisadi quruluşu
## Mənbə
* The British Empire — Basutoland
Şahzadə Qustav-Adolf dənizi

**Şazadə Qustav-Adolf dənizi** -Şimal Buzlu okeanın akvatoriyası daxildir. Adalar arası dəniz olaraq Kanada Artik arxipelaqına daxil adalar arasında yerləşir. Qərbində Borden və Makkenzi-Kinq, şərqində Ellef-Rinqnes ,cənubunda Lovid adası yerləşir. Dənizi 1902-ci ildə Otto Sverdrup tərəfindən təşkil edilən ekspedisiya tərəfindən kəşf edilir. Adına gəldikdə isə İsveç şahzadəsi Qustav Adolfun şərəfinə adlandırılır. Sonradan o İsveçin kralı Qustav VI Adolf olaraq taxta oturur. Dənizdən şimalda Ellef-Pinqnesının şimal-qərbində isə onun atası V Qustavın  şərəfinə digər dəziz adlandırılmışdır. Şahzadə Qustav Adolf adına Antarktidada boğaz vardır.

## Mənbə
*Şahzadə Qustav-Adolf dənizi «The Atlas of Canada»

## Həmçinin bax
Balear dənizi

**Balear dənizi** (, ) — Avropanın cənubunda və Priney yarımadasının şərqində yerləşir. Aralıq dənizi akvatoriyasına daxildir. Sahəsi 86,000 km², orta dərinlik 762 m, maksimal dərinlik isə 2132 m təşkil edir. Su səthində temperatur fevral ayında 12 s, avqust ayında isə 25 s təşkil edir. Duzluğu 36–38 ‰ arasıdır. Dib suxurları əsasən qumlar və balıqqulağı ilə zəngindir. Bura əsasən Priney yarımadasından axan çaylardır:Ebro, Turia və Hukar və s. göstərmək olar. Sularında balıqçılıq yaxşı inkişaf etmişdir. Nisbətən iri limanları Barselona,Valensiya və Palmanı göstərmək olar. Priney yarımadası və Balear adaları sahillərində çoxlu kurort-turizm obyektləri vardır.

## Mənbə
* Mapa topobatímetrico del Mar Balear por el IEO .
* Límites del mar Balear por el IHO
Bütün Müqəddəslər kilsəsi (Praqa)

**Bütün Müqəddəslər kilsəsi** (, ) — Praqa şəhərinin tanınmış **[[Praqa qəsri]]** qala kompleksinə daxil olan qədim kilsə və eyni zamanda da kapella. Kilsə *Zadəganlar institutu* adı ilə tanınan Köhnə sarayın şərq divarı ilə həmsərhəddir. Onun qotik üslublu presbiterisi qəsr mənzərəsinin əhəmiyyətli bir hissəsidir.
## Tarix

Bütün Müqəddəslər kilsəsi ondan daha da qədim saray kapellasının yerində XII əsrdən bəri yerləşir. 1339-cu ildə hələ o zamanlar Moraviya bölgəsinin markqrafı olmuş IV Karl kilsə ərazisində kollegial kapitulun əsasını qoymuşdu. Mövcud kilsənin inşası isə Peter Parler tərəfindən tərtib edilmiş plana uyğun olaraq 1372-ci ildə başlamış və 1386-cı ilə kimi tamamlanmışdı. Kilsənin inşasında bu cür tanınmış memarın iştirakını triforiumdakı yazılı mətn təsdiqləyir: *Petervə yuxarıda göstərilən müddətdə müqəddəslərin xorunu başlamış və tamamlamışdı*. Qusçular hərəkatından əvvəl kilsənin artıq retrit otağı (Retrit - inanclı insanların cəmiyyətdən uzaqlaşmaq arzusu və özgəninkiləşdirilməsi deməkdir) və nefləri inşa edilmişdi.

1541-ci ildə Praqa qəsrində baş vermiş dəhşətli yanğın zamanı, kilsə zədələnmiş və ondan yalnız xarici divarların qalıqları salamat qalmışdı. Salnaməçi Liboçanlı Vatslav Hayek bu kədərli hadisəni bu cür təsvir edirdi: *Xor kapellası nəfis heykəltəraşlıq nümunələri, pəncərələr isə böyük vitrajlarla bəzədilmişdi. Sarayın önündə yerləşən möhtəşəm kilsə-kapella bir zamanlar imperator IV Karl üçün çox yüksək məbləğə başa gəlmişdi - daş yonanlar kilsənin interyerini çox incə ornamentlərlə bəzəmişdilər və bütün bunlar bir gün içərisində məhv oldu*. Orijinal pəncərə naxışlarının qalıqları hal-hazırda kilsənin çardağında saxlanılır.

Kilsənin bərpa və tamamlama işləri 1580-ci ildə Habsburq sülaləsindən olan imperator II Maksimilianın qızı Aljbeta İzabellanın maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilmişdi. Buzaman kilsənin nefləri böyüdülmüş və qonşu sarayla birləşdirilmişdi. 1588-ci ildə kilsəyə Sazavalı müqəddəs Prokopinin qurumuş cəsədinin qalıqları gətirilmişdi. 1598-ci ildə isə, Vladislav zalından kilsənin çardağına xüsusi keçid inşa edilmişdi.

## Kilsənin təsviri
Kilsənin qotik üslublu nefi xor odalarından ibarətdir, burada həmçinin intibah tərzində iki kapella da vardır. Başlanğıcda nefin mərkəzində yerləşən Müqəddəs Prokopinin məzarı və onun altındakı qədim sərdabələr 1768-ci ildə kilsə ilə saray arasındakı divar boşluqlarına köçürülmüşdür. İnteryer 1732-1750-ci illər arasında memar Kilian İqnats Dintsenhoferin layihəsi əsasında barokko üslubunda tərtib edilmişdi. Barokko üslubunda orqan 1969-cu ildə Skaptse şəhərindəki kilsələrin birindən buraya gətirilmişdi.
## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* P. Vlček a kol., *Umělecké památky Prahy. Pražský hrad a Hradčany*. Praha: Academia 2000.
* František Záruba: Capella regia - kaple Všech svatých na Pražském hradě. In: Castellologica Bohemica XII, 2010, 99-135
## Xarici keçidlər

* Allerheiligenkirche Prag auf worldwalk.info
Misirin yeni paytaxtı

**Misirin yeni paytaxtı** — 13 mart 2015-ci ildə Misir İqtisadi İnkişaf Konferansında İnşaat naziri Mostafa Madbuli tərəfindən elan edilən irimiqyaslı layihədir.

Yeni şəhər Qahirənin şərqində və İkinci Böyük Qahirə şəhərətrafı yolunun çölündədir. Hələ ki, şəhərə ad verilməyib. Planlara görə şəhər Misirin inzibati və iqtisadi paytaxtı olacaq. Sahəsi 700&nbsp;km2-dir. Şəhərdə 5 milyona qədər insanın yaşayacağı və əsas hökumət departamentlərinin və nazirliklərinin, həmçinin xarici səfirlikləri burda yerləşməsi planlaşdırılır.

Təklifə hal-hazırda Misir Hava qüvvələri tərəfindən istifadə edilən Vadi Al Candali aeroportunun ərazisində tikiləcək böyük əyləncə parkı və yeni beynəlxalq aeroport daxildir.  45 milyard ABŞ dolları xərci ilə parlamentin, prezident saraylarının, nazirliklərin və xarici səfirliklərin köçürülməsinin 2020-2022-ci illərdə tamamlanması planlaşdırılır. Proyekt üçün ümumi xərc və vaxt açıqlanmayıb.

Rəsmi açıqlamadan əvvəl danışan Misirin İnvestisiya naziri Əşrəf Salman yeni paytaxtın Misir xəzinəsindən istifadə etmədən "özəl sektör şirkəti tərəfindən inkişaf etdirilməsi, təfsilatı ilə planlanlaşdırılması və icra edilməsinin" mümkünlüyü barədə danışıb. Daha sonra ortaya çıxdı ki, BƏƏ biznesmeni Mohamed Alabbar tərəfindən idarə edilən *Capital City Partners* firması da bu planlara cəlb edilib.

## İstinadlar
Kaliforniya yarımadası

**Kaliforniya** (Aşağı Kaliforniya və ya Kaliforniya yarımadası; ) — Şimali Amerikanın qərbində (Meksikanın ərazisində) yerləşən uzun və dar yarımada. Şərqdə Sakit okeanan və Kaliforniya körfəzi ilə əhatə olunub. Uzunluğu 1200&nbsp;km, maksimal eni isə 240&nbsp;km. Burada Meksikanın iki ştatı yerləşir: Aşağı Kaliforniya və Cənubi Aşağı Kaliforniya. Sahəsi Appenin yarımadası qədərdi (təxminən 149 min km²) və Florida yarımadasından iki dəfə daha böyükdür.

Şimalda yarımada Kaliforniya ştatının (ABŞ) və Sonor ştatının (Meksika) qərb hissəsi ilə yanaşıdı, qərbdə Sakit okeanla, şərqdə isə Kaliforniya körfəzi ilə əhatə olunur. Körfəzin hər iki sahil bir birinə bənzəmir. Sahilin qərb hissəsində Sakit okeanın dərinliklərindən gələn söyuq Kaliforniya dəniz cərəyanları axır. Həm də bu hissədə tropik genişliklərə köçən və qayıdan balinalara rast gəlmək olar. Yarımadanın qərb sahillərində mühüm balıqçılıq məkanları vardır. Körfəzin şimalında qabarma və çəkilmələrin amplitudalarısı yüksək olduğundan dəyaz yerlərdə güclü cərəyanlar mövcuddur. Cənubda isə körfəz daha sakitdir.

Sakit okeanın sahillərində səma çox vaxt buludlu olur. Yayda duman günortadan sonra da qalır.

Yarımadanın şimalından cənubuna gedən yeganə Transpeninsular magistralı var. Bu yol ABŞ-la sərhəddən başlıyır və ən ucqar cənub yaşayış məntəqəsinə (Kabo San Lukas) qədər uzanır.

Yanvarda cənubda temperatur +16&nbsp;°C, şimalda +8&nbsp;°C və daha yüksək dərəcələrdə. İyulda +24 °С cənubda, şimalda +16 °С və daha yüksək dərəcələrdədir.

## Turizm
Yarımada təbii gözəlliyi ilə və toxunulmamış ətraf mühit ilə məşhurdur. həm də burada eyniadlı körfəzdə köçkünlük edən balinaları izləmək üçün gələn ekoturistlərin sayıda çoxdu.

## İstinadlar
Rusiya Rəssamlıq Akademiyası

**Rusiya Rəssamlıq Akademiyası** () — Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.

## Tarixi
Akademiya 1757-ci ildə qraf İ. İ. Şuvalovun təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Tələbələrlə məşğələlər 1758-ci ildə eyni zamanda bir neçə sinifdə (rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura, qravür, medaler siniflərində) başlanmışdır. Altı ildən sonra isə imperatriça II Yekaterinanın əmri ilə *"Üç məşhur incəsənət (rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura) İmperator Akademiyasının imtiyaz və nizamnaməsi"* təsdiq olunur. Bu əmr akademiyaya xüsusi dövlət statusu verdi və uzunmüddətli fəaliyyətinin istiqamətini müəyyən etdi.

## Müasir vəziyyəti
Hazırda Rusiyada təsviri incəsənət sahəsində mütəxəssislərin hazırlanmasında rus təsviri məktəbinin ənənələrini iki ali akademik təsisat davam etdirir. İ. Y. Repin adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Arxitektura Akademik İnstitutu kitabxana və muzey ilə birlikdə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının başlandığı binada yerləşmişdir. Hər iki institut Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının strukturuna daxil olub, milli sərvət obyektləridir. Onlar dövlət lisenziyasına malikdir və rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura, qrafika, təsviri incəsənət tarixi və nəzəriyyəsi ixtisasları üzrə ali və əlavə peşəkar rəssamlıq təhsili sahəsində təhsil fəaliyyəti aparmaq hüququna akkreditə olunmuşdur. Təhsil müddəti bitdikdən sonra məzunlara ali təhsil və rəssamlıq, yaxud sənətşünas ixtisasını (hazırlıq profilinə uyğun) təsdiq edən sertifikasiyalı diplom verilir.

## Həmçinin bax
* Rusiya Fotorəssamlar İttifaqı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* ''Məşhur universitetlər: Rəssamlıq Akademiyası — bədii təhsilin ali səviyyəsi'', "Təhsil işçisi" qəzeti, 10.07.2014, № 16 (92), səh. 8.
Ülfət (qəzet, 1991)

**"Ülfət"** — Azərbaycan həmkarlar ittifaqlarının rəsmi mətbuat orqanı.

## Məlumat
"Ülfət" qəzetinin ilk sayı 1991-ci ilin may ayında çap olunub. Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin ilk illərində sahə nəşrləri arasında ən çox tirajla çıxan qəzet olmuşdur. Həmkarlar ittifaqlarının yenidən formalaşmasında müsbət rol oynamışdır. Xarici ölkələrin və beynəlxalq həmkarlar ittifaqı təşkilatlarının həyatında baş verən yeniliklər qəzet səhifələrində öz əksini tapır. Redaksiya heyəti respublika iqtisadiyyatının, sosial, mədəni proseslərin oxuculara çatdırılmasını da fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri sayır. 

İşçilərin hüquqi maarifləndirilməsi həmişə qəzetin diqqət mərkəzindədir. Oxuculardan alınan sorğu məktubları hüquqşünaslar və mütəxəssislər tərəfindən cavablandırılıb «Soruşun cavab verək», «Sual-cavab», «Advokat», «Sənin hüquqların» rubrikaları altında dərc edilir. "Ülfət" qəzəti 20 illik fəaliyyəti ərzində oxucularının görüşünə hər dövrün tələblərinə uyğun rubrikalarla gəlmişdir. Qəzetin yazıları əsasən "Cəmiyyət", "Gerçəklik", "Rakurs", "Yaxşılığa doğru", "Gəncliyimiz-gələcəyimiz", "Aktual", "Problem", "Sosial", "İqtisadiyyat", "Gender bərabərliyi", "Beynəlxalq panoram" və s rubrikalar altında hazırlanır. 
## Mükafatları
Qəzetin redaktoru və əməkdaşlarının bir qrupu respublikanın fəxri adlarına, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının yubiley medalına, fəxri fərmanlarına layiq görülmüşlər. "Ülfət" qəzetinin baş redaktoru Aqil İsax oğlu Dadaşovdur. "Ülfət" qəzeti Mətbuat Şurasının ilk təsisçilərindəndir.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan müəllimi (qəzet)
* Azərbaycan Ordusu (qəzet)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* AHİK sədrinin müavini, «Ülfət» qəzeti
Nares boğazı

**Nares boğazı**  — Şimal Buzlu okeana daxil olan Qrenlandiya adasını Elsmir (ada)sından ayırır. Baffin dənizini Linkoln dənizi ilə birləşdirir. Boğaz kiçik körfəz və boğazlara bölünür: Smit boğazı, Kenya körfəzi, Kennedi boğazı, Xoll körfəzi və Robeson boğazı. Boğazın ümumi uzunluğu 500 km, ən dar yerdə eni 18 km təşkil edir. Bu məsafə Kanada və Qrenlandiya arasında ən yaxın məsafədir. Kennedi boğazında Hans adası yerləşir ki, bu ada iki ölkə arasında mübahisəli ərazidir. Boğazı britaniyalı dəniz zabiti, qütb araşdırmaçısı Corc Nares 1870-ci ildə bölgəni öyrənərkən aşkarlamışdır. Boğazın adı Kanada və Qrenlandiya tərəfindən 1964-cü ildə təsdiqlənmişdir. Boğazın isti cərəyanlardan uzaq olması onun sularını yayda belə buzdan azad olmasına imkan vermir. Bu səbəbdən burada yalnız buzqıran gəmilərdən istifadə edilir.

## Mənbə
* http://www.infox.ru/science/planet/2008/12/05/greenland_print.phtml
Karpe diem

**Karpe diem** () — Latın ədəbiyyatının məşhur şairi Horatiusun "Odessa" əsərindəki bir şeirdə işlədilən “anı yaşa” mənasına gələn ifadədir.
Bu ifadə bəzən epikürçülük fəlsəfəsini müdafiə edən bir söz kimi başa düşülür.

## Tərcüməsi
Karpe latın dilində “tutmaq, götürmək” mənasına gələn carpō felinin ikinci şəxsin təkində işlədilən əmr formasıdır. Diem “gün” isminin təsirlik halıdır. Karpe diemin daha bədii tərcüməsi “anı yaşa”, yəni indiki zamandan həzz al ola bilər. Hazırda bu ifadə qərb ədəbiyyatında “gün ərzində qarşına çıxan fürsətlərdən istifadə et” mənasında işlənir.

## Mənası
"Odessa" əsərində bu ifadə “sabaha mümkün olduqca az inan, anı yaşa “ mənasına gələn  "carpe diem, quam minimum credula postero" cümləsinin bir hissəsidir. Şeirdə deyilir ki, gələcəyi görmək mümkünsüzdür, insan gələcəkdə baş verəcək hadisələrə ümid bəsləməkdənsə öz gələcəyini yaxşılaşdırmaq üçün edə biləcəyi hər şeyi bu gün etməlidir. Çox zaman bu ifadənin Horatiusun epikürçü fəlsəfəsi ilə əlaqəli olduğu düşünülür. “Karpe diem“ Horatius tərəfindən gələcəkdə baş verməsi ehtimal olunan hadisələrə bel bağlamayaraq bu gün gələcək üçün addım atmaq anlamında işlədilir.

## Mənbə
"Odessa"dan parça:

## İfadənin işlənməsi
### Qədim ədəbiyyatda
Ola bilsin ki, bu konseptin ilk yazılı forması Siduri ilə Gilqameş arasında keçən söhbətdə öz əksini tapmışdır. Siduri Gilqameşə əzab çəkməyi buraxmağı və həyatla barışmağı məsləhət görür. Onu bir növ indiki zamanda yaşamağa, yəni karpe diemə çağırır.
XIX yüzilliyin əvvəllərində Corc Bayronun əsərlərində tez-tez istifadə edilən günün nəbzini tut (seize the day) sözləri də eyni məzmunludur.

### Müasir dövrdə
1989-cu ildə "Ölü şairlər cəmiyyəti" filmində İngilis dili müəllimi Con Kitinq (rolda Robin Vilyams) sonradan məşhurlaşan cümlələr işlədir: "Karpe Diem. Günü yaşayın, oğlanlar. Həyatınızı möhtəşəm edin."

“Fineas və Förb” animasiya filmində “Karpe Diem” adlanan saundtrekdən istifadə olunmuşdur.

"Karpe diem" ifadəsi Amerika, Britaniya və digər ölkələrin musiqi qrupları tərəfindən mahnılarda dəfələrlə işlədilmişdir.

## Həmçinin bax
*Latın ifadələri
*Errare humanum est
*Memento mori
*Epikürçülük

## Mənbə
* Phrases.org.uk Carpe-diem
Sergey Şoyqu

**Sergey Küjüget oğlu Şoyqu** (rusca: *Серге́й Кужуге́тович Шойгу́*; tuva: *Сергей Күжүгет оглу Шойгу*; ) — rus dövlət və hərb xadimi, Rusiya Federasiyasının müdafiə naziri (2012–2024), ordu generalı (2003), Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (1999).

## Həyatı

Sergey Şoyqu 1955-ci il mayın 21-də Tuva Muxtar Vilayətinin Çadan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Atası Tuva türklərindən — Kujuqet Seree oğlu Şoyqudur, anası isə milliyətcə rusdur. Tuva Respublikasının Kızıl şəhərində yerləşən 1 nömrəli məktəbdə təhsil alıb. Şoyqu soyadının da maraqlı tarixçəsi var. "Rusiyanın Səsi" radiosunun məlumatına görə, S. Şoyqunun atası Kuşaget dünyaya gələndə yerli hökumət məmuru onun adı ilə soyadını qarışdıraraq yanlışlıqla Şoyqu yazır və beləcə də qalır.

Maraqlıdır ki, dünyanın ikinci ən böyük ordusunun rəhbərinin hərbi təhsili olmayıb. Sergey Şoyqu 1977-ci ildə Krasnoyarsk Politexnik İnstitutunu inşaat mühəndisliyi üzrə bitirib və Sibirin bir sıra şəhər və qəsəbələrində inşaat mühəndisi kimi çalışıb. 1988-ci ildə Kommunist Partiyasına üzv olub, 1990-cı ildə isə Rusiya Federasiyası Memarlıq və İnşaat Komitəsinin sədr müavini vəzifəsinə təyin olunub.

1994-cü ildə Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinə rəhbər təyin olunan Şoyqu bu vəzifədə dayanmadan 18 il çalışıb. Rusiyanın müasir tarixində ən çox vəzifədə qalan nazirdir. 2012-ci ildə bir müddət Moskva vilayətinin qubernatoru təyin olunan Şoyqu elə həmin il Putin tərəfindən müdafiə naziri vəzifəsinə gətirilib.

1999-cu ildən hakim Vahid Rusiya Partiyasının üzvü olan Şoyqu Putinə ən yaxın şəxslərdən hesab olunur. Rusiya Federasiyası qəhrəmanı medalına layiq görülmüş S. Şoyqu eyni zamanda beynəlxalq yanğınsöndürənlər və xilasedicilər idman Federasiyasının sədridir. Futbol oynamaq, at sürmək kimi idman növlərinə meyilli olduğu bilinən müdafiə nazirinin Rusiyada ən qiymətli hesab oluan 40 milyon dollar dəyərində qılınc kolleksiyasına sahib olduğu iddia edilir.

Sergey Şoyqunun adı son illərdə Rusiya ordusunun modernləşdirilməsində müsbət mənada hallansa da, onun haqqında rüşvət və korrupsiya ittihamları da var. Bir qədər əvvəl Rusiya mətbuatı Şoyqunun Müdafiə Nazirliyinin obyektlərinin dəyərindən ucuz qiymətə satılmasında ittiham olunduğunu yazıb. Rusiyanın müdafiə naziri ruscadan başqa, 3 dildə — ingilis, türk və yapon – danışa bilir. Ailəlidir, iki qızı var.

14 aprel 2022-ci ildə Leonid Nevzli, Şoyqunun infarkt keçirdiyi və sağaldıqdan sonra əlil ola bilmə ehtimalı ilə əlaqədar "Tvitter"də paylaşım edib.

## Həmçinin bax
* Rusiya Silahlı Qüvvələri
* Rusiya Quru Qoşunları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Биография на официальном сайте Министерства обороны России 
* Биография на официальном сайте ИТАР-ТАСС 
* Биография на официальном сайте Правительства России
* Сергей Шойгу на Форуме Министерства обороны Российской Федерации
* Биография на официальном сайте МЧС России
Bandipur Milli Parkı

**Bandipur Milli Parkı** () — Hindistanın cənubunda, Karnataka ştatındakı Maysur rayonunda yerləşən milli park. Milli park Hindistanın ən əhəmiyyətli milli parklarındandır. Quru torpaqlı meşələrə sahibdir.

## Tarixi

1931-ci ildə Maysur Krallığı bu bölgədə Maharajada Venuqopala Vəhşi Həyat Parkını qurmuşdur. 1974-cü ildə "Tiger" layihəsi çərçivəsində bu parkla Bandipur Qoruğu birləşdirilərək Bandipur Milli Parkı yaradılmışdır.

## Biologiya

## Qalereya



2012-bandipur-moyar.jpg
2012-bandipur-langur.jpg
NH_67_through_Bandipur.JPG
Elephant_Trying_to_Cross_the_road_-_Copy.JPG
2012-bandipur-gopalaswamy.jpg
Gaur_bandipur.jpg
2012-bandipur-dhole-chital.jpg
Peacock_At_Bandipur_National_park.jpg
Red pierrot.jpg
Norveç dənizi

**Norveç dənizi** () — Rus və sovet hidroqlafları rəyinə əsasən Şimal Buzlu okeanına daxil olan və onun qutaracağında yerləşir. Skandinaviya yarımadası, İslandiya və Yan Mayen adaları arasında yerləşir. 
## Dənizin mənsubluğu

Sovet və Rus biblioqrafları dənizi Şimal Buzlu okeanına daxil olaraq, sərhədi Qrenlandiya, İslandiya, Farer adaları, Şetland adaları və Skandinaviya yarımadası arasından keçir. Bu qənaətə əsasən, Norveç dənizi Şimal Buzlu okeanına daxildir. Qərb mənbələri isə Ümumdünya Hidroqrafiya Cəmiyyətinin qərarına əsasən dənizi Atlantik okeanına daxildir. Belə ki, onun sərhədi Qrenlandiya, İslandiya, Şpitsberqen və Medvejnıy adaları və Norveç sahilləri daxildir.

## Fiziki və Coğrafi xüsusiyyətləri
Sahəsi 1,4 milyon km², dərinliyi isə 3970 metr təşkil edir. Dənizin orta dərinliyi 1600–1700 m arasıdadır. Duzluğu 35 ‰ təşkil edir. Norveç dənizinə isti Qolfstrim cərəyanının bir qolu olan isti Norveç cərəyanı böyük təsir göstərir. Bu səbəbdən dəniz şimalda yerləşməsinə baxmayaraq qış ayları donmur. Dənizin Norveç sahilləri dayazdır və fiordlarla zəngindir. Sularında nisbətən iri adalar Sereya, Seylann, Anneya, Rinqvassey, Kvaleya və Senya adaları, kiçik adalara isə Kerterolen, Lofotenskie Denna, Veqa və Smela adaları daxildir.

## Ehtiyatlar və Limanlar
Burada balıqçılıq və neftçıxarma sahələri inkişaf etmişdir. Əhəmiyyətli limanları əsasən Norveç sahillərindəki Tromse, Norvik və Tronxeym limanlarıdır.

## Fauna və flora
Şimal dənizindən və Barens dənizindən balıqlar kürü qoymaq tökmək üçün Norveç dənizinin sahillərinə axın edir.

Müxtəlif balina növlərinə rast gəlinir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Şimal dənizi
*Barens dənizi
* Biskay körfəzi
* Şimal Buzlu okean
Sonsuz düyüm

**Sonsuz düyüm** və ya **daimi düyüm** xüsusilə Tibet, Monqolistan, Tıva, Kalmıkiya, Buryatiya kimi Tibet Buddizminin təsirə malik olduğu ərazilərdə mühüm mədəni simvoldur.

## Mənası
Buddizmdə sonsuz düyüm kəsişərək düzbucaqlar əmələ gətirən xətlərdən ibarət qapalı, qrafik ornamentdir.  Bu işarənin əvvəli və ya sonunun olmaması Buddanın sonsuz müdrikliyini və mərhəmətini təcəssüm etdirir. Bu simvol əbədiyyəti mövcudluğun əsas reallığı olaraq göstərir. 
Xətlərin kəsişməsi bütün hadisələrin bir-birləri ilə səbəb və nəticə əlaqəsi kimi güclü bir əlaqə ilə bağlı olmasını təmsil edir. İşarədə heç bir boşluq olmadan bütün kompozisiyanın qapalı olması sadəliyin və tamamilə tarazlaşdırılmış ahəngdarlığının təsviri formasıdır.

## Həmçinin bax
*Horun gözü
*Oroboros
*İn və Yan
*Buddizm

## İstinadlar
http://www.religionfacts.com/buddhism/symbols/knot.htm
Sürmenespor

**Sürmenespor**, Trabzon'un Sürmene mahalında olan idman klubudur .

Klub Trabzonun Sürmene mahalında , 13.07.1967 tarixində yaradılmışdır. TFF Üçüncü Liqada 1999-2000 və 2006-2010-cu illərdə oynadı.

## Klub Rəngi
Klub yaşıl və ağ dəstləri oynayır.

## Stadion
Hal-hazırda komanda 1165 gücü İsmət Gürbüz Civelek stadionunda oynayır.

## Liqa iştirakçıları
*TFF Üçüncü Liqası: 1999-2000, 2006-2010
*Türk Regional Amatör Liqa: 2010-2011
*Trabzon Amatör Liqa: 1967-1999, 2011-

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Soccerway profile
*  Sportstats profile
Faruk Günuğur

**Faruk Günuğur** () — Türkiyə aktyoru.

## Həyatı
Faruk Günuğur 16-sı fevral 1948-ci ildə Ankarada anadan olub. 1973-cü ildə (42 yaşında) H.Ü. dövlət konservatoriyasının yüksək fakültəsini bitirmişdir. O tarixdən etibarən Ankara dövlət Teatr sənətçisi olaraq fəaliyyət göstərib. Ötən illərdə Ankara dövlət Teatrında **Canlı yayım** adlı oyunu idarə edib. **Qəfəsdən bir quş uçdu** oyunu ilə sənəd ocağında ən yaxşı oyunçu mükafatını alıb. Eyni zamanda bir çox Televiziya seriallarında Rol almışdır.

## Çəkildiyi filmlər
* Kollama
* Qurdlar vadisi terror
* Tək Türkiyə (teleserial, 2007)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Faruk Günuğurun həyatı izlə (türk dilində)
Memento mori

**Memento mori** — latın dilində "fani olduğunu xatırla", "öləcəyini xatırla" və ya "ölümünü xatırla" mənasına gələn bir deyimidir.

## Mənası
Memento mori (lat. öləcəyini xatırla) dünyəvi həyatın müxtəlifliyini və dünya malının müvəqqəti təbiətini xatırlatmaqla ölümlülüyü əks etdirən orta əsrlər Latın nəzəri fikridir. Memento mori diqqəti ruhun ölümsüzlüyünə və ölümdən sonrakı həyata yönəltməklə xarakteri mükəmməlləşdirmək vasitəsi olaraq tərki-dünyalıq qaydalarının mühüm bir hissəsidir.
İncəsənətdə memento mori ölümlülüyün bədii və ya simvolik xatırladıcısıdır.

## İslamda
İslam Peyğəmbərinin zamanından "ölümün xatırlanması" İslam  mistisizminin və ya Sufizmin əsas mövzularından biri olmuşdur. Bu, köhnə nəsillərin talelərinə diqqət yetirmək barədə göstərişlər verən Quranda da öz əksini tapmışdır. Ölüm və həyatın mənasızlığı haqqında düşünmək üçün tez-tez məzarlıqlara baş çəkdiklərindən Sufilər bəzən əhli-qəbir, yəni "məzar əhalisi" də adlandırılmışlar.

## Həmçinin bax
*Latın ifadələri
*Errare humanum est
*Karpe diem

## İstinadlar
http://www.indiana.edu/~memento/memento.html 
http://www.phrases.org.uk/meanings/carpe-diem.html