open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Voleybol 1975 SSRİ yay Xalqlar Spartakiyadasında (qadınlar)

**VI SSRİ yay Xalqlar Spartakiyadasında qadın voleybolu** 19 — 29 iyun 1975-ci il tarixlərində Bakıda keçirilmişdir.

## Sistem
Turnirdə 15 müttəfiq ölkə ilə yanaşı Moskva və Leninqrad da iştirak etmişdir

17 komanda 3 yarımqrupda mübarizə aparmalı idi. Yarımqrupun 2 ən yaxşı komandası final mərhələsində dairəvi sistem üzrə 6 komanda arasında ən yaxşısı uğrunda mübarizə aparmalı idi.

## Nəticələr

### Təsnifat turu
#### 1 yarımqrup

#### 2 yarımqrup

#### 3 yarımqrup

### Final mərhələsi

#### 1–6 yerlər uğrunda

#### 7–12 yerlər uğrunda

#### 13–17 yerlər uğrunda

## Mükafatçılar
 **[[Ukrayna SSR]]**: Olqa Kozakova, L. Ninenko, Lubov Rudovskaya, Q.Xomenko *(Medin Odessa klubu)*, Nataliya Yeryomina, Larisa İvanova, L.Meleşko, Yevgeniya Nazarenko *(İskra)*, T.Belous, Liliya Osadçaya, Anna Rostova, N.Stesiva *(Buverestnik)*, . Məşqçi — Yuri Kurilski.

 **[[RSFSR]]**: B. Anufrieva, O.Juravlyova, Nadejda Zezulya, Qalina Karpol, Lidiya Loqinova, Olqa solovova *(Uraloçka)*, A.Kosiçkina, Q.Prokonina, L.Kudravçeva, Q.Ozerova *(Omiçka)*, Tatayana Popova *(Kiroves)*, Lyudmila çetinina *(Dinamo)*. Məşqçi — Nikolay Karpol.

 **[[Moskva]]**: İrina Bespolova, Olqa Leşenko, M.Milovidova, Olqa Xoxlova, Lyudmila Çernışyova *(ÇSKA)*, Larisa Andropova, Larisa Berqen, Roza Sahilova, Nina Smoleeva *(Dinamo)*, Nalaliya Kuşnir, Valentina Petrova, Tatyana Sarıçeva *(Lokomativ)*. Məşqçi — Miron Viner.

## Ədəbiyyat
* Волейбол: Справочник / Сост. А. Эдельман и др. — М.: ФиС, 1984.
* Волейбол. Энциклопедия/*Сост. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов.* Томск: Компания "Янсон" — 2001.
Dilan Svitters

**Dilan Ceyms Cozef O'Donnell** () — Liqa İki təmsilçilərindən olan *Stiveneyc* klubunda müdafiənin sağ cinahında çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusu.

## Karyerası
O'Donnell futbolçu karyerasına *Norviç Siti* klubunun U-18 komandasında start vermişdir. O, 2017-ci ilin dekabr ayında *Stiveneyc* klubunun akademiyası ilə bir il yarımlıq müqavilə imzalamışdır. O'Donnell U-18 komandası ilə FA Gənclər Kubokunun 2017-18 mövsümünün dördüncü mərhələsində iştirak etmişdir.

O, peşəkar karyerasında debütünü 28 aprel 2018-ci ildə *Ekseter Siti* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. *Brodholl Vey* stadionunda keçirilən Liqa İki görüşündə Stiveneyc rəqibinə 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Dilan

**Dilan** — Uelsdə daha çox işlədilən ad.

* Dilan Beyauliyu — Monako klubunda çıxış edən Fransa futbolçusu.
* Dilan O'Donnell — *Stiveneyc* klubunda çıxış edən İngiltərə futbolçusu.
* Dilan Naputi — Quam futbolçusu.
* Dilan Everett — Kanada aktyoru.
* Dilan Snider — Amerika aktyoru.
* Dilan Mörneyn — Avstraliya futbolçusu.
* Dilan Qroenevegen — Niderland velosipedçisi.
* Dilan Kvasnievski — Amerika NASKAR sürücüsü.
* Dilan Beyker — Amerika aktyoru.
* Dilan Moran — İrlandiya komediya aktyoru.
Vaqif Həsənov

**Vaqif Bəhram oğlu Həsənov** () — Ağdam Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı.

## Həyatı
Həsənov Vaqif Bəhram oğlu 18 fevral 1959-cu ildə Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1977–1979-cu illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Tarix fakültəsini, 2003-cü ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının (indiki ADNSU) Faydalı qazıntı yataqlarının işlənməsi fakültəsini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1977-ci ildə Bərdə Kolxozlararası Tikinti idarəsində fəhlə kimi başlamışdır. 1980–1987-ci illərdə 26 Bakı Komissarı adına NQÇİ elektrik çilingər, 1987–1989-cu illərdə 26 Bakı Komissarı adına NQÇİ-nin Mənzil Kommunal Təsərrüfatının partiya təşkilatının katibi işləmiş, 1989–1991-ci illərdə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun politoloq ixtisasını tam kurs üzrə bitirmişdir.

1991-ci ildə 26 Bakı Komissarı adına NQÇİ-nin partiya komitəsinin katibi, 1991–1995-ci illərdə Ə. Ç. Əmirov adına NQÇİ-nin Xüsusi şöbəsinin rəisi, 1995–2001-ci illərdə H. Z. Tağıyev adına NQÇİ-nin Mənzil Kommunal Təsərrüfatının rəisi, 2001–2005-ci illərdə H. Z. Tağıyev adına NQÇİ-nin Kadrlar şöbəsinin rəisi, 2005–2006-cı illərdə N. Nərimanov adına NQÇİ rəisin ümumi məsələlər üzrə müavini, 2006–2011-ci illərdə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, 2011–2013-cü illərdə Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, 2013–2018-ci illərdə isə Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2017-ci ildən Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının Ümumi Yığıncağının qərarına əsasən, həmin akademiyanın həqiqi üzvü seçilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 avqust 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Ağdam Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Ailəlidir, iki övladı, bir nəvəsi var.

## Təltifləri
* "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı (31 iyul 2018)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Həsənov Vaqif Bəhram oğlu — Ağdam rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı
* Ağdamın icra başçısı kimdir? – Tərcümeyi-hal
* Ağdamın yeni icra başçısı kimdir? — DOSYE
İbrahim Mustafayev

**İbrahim Mustafayev** () – Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2018–2021)

## Həyatı
Mustafayev İbrahim Ənvər oğlu 1972-ci ildə indiki Ermənistan SSRİ-nin Kalinino rayonu Qurdqala kəndində anadan olmuşdur.

İbrahim Mustafayev uzun illər Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasında çalışmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 avqust 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 oktyabr 2021-ci il tarixli Sərancamı ilə İbrahim Ənvər oğlu Mustafayev Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

5 oktyabr 2021-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Ərazi-təşkilat məsələləri şöbəsinin müdir müavini vəzifəsinə təyin edilib.

## İstinadlar
Xaqani Sadıxov

**Xaqani Sadıxov** (10 aprel 2000-ci ildə Azərbaycanda anadan olub) — Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Qarabağ-2 klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## Klub karyerası

### Xəzər Lənkəran
Sadıxov Xəzər Lənkəran akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 11 may 2016-cı ildə İnter Bakı klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 87-ci dəqiqədə Orxan Səfiyaroğlunu əvəz etmişdir. Azərbaycan Premyer Liqası görüşündə Xəzər Lənkəran rəqibinə 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

### Qarabağ
Sadıxov 2017-ci ilin iyul ayında Qarabağ klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, Qarabağ-2 klubu ilə debütünü 27 avqust 2018-ci ildə Turan Tovuz klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 60-cı dəqiqədə Nicat Süleymanovu əvəz etmiş və 67-ci dəqiqə qolla yadda qalmışdır. Azərbaycan Birinci Liqası görüşündə Qarabağ-2 rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

1UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir.
2Azərbaycan Superkuboku görüşləri daxildir.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* 
* AFFA saytında profili
Roman Razjivin

**Roman Stanislavoviç Razjivin** (; 24 mart 1998-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Volqar Həştərxan klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı professional futbolçu.

## Karyerası
Razjivin öz peşəkar karyerasında debütünü 25 iyul 2018-ci ildə Volqar Həştərxan klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında *Legion-Dinamo Mahaçqala* klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, qələbə qolunun müəllifi olmuşdur.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile by Russian Professional Football League
Ulrix van Hutten

**Ulrix van Hutten** (Aprel 21, 1488 – avqust 9, 1523) Martin Lüter islahatları tərəfdarı, Alman humanist, mütəfəkkir və şairdir.

## Həyatı
Ulrix van Hutten *Greifsvald Universitetində* İlahiyyat oxuyub. Müqəddəs Roma İmperatorluğunun İmperatorluq Cəngavərlərinin lideri olub. O, öz yazıları ilə Martin Lüterə kömək edib. Rotterdamlı Erasmusla protestantlıq haqqında danışıb. 1519-cu ildə yoluxduğu sifilis xəstəliyi ilə bağlı qeydlər hazırlayıb. Bu xəstəliyə yoluxan ilk insan olaraq hazırladığı qeydlər səbəbilə tibb tarixinə düşüb. Almanca və Latınca yazdığı əsərlər 5 cilddə nəşr olunub. Konrad Ferdinand Meyer tərəfindən 1872-ci ildə yazılan *Huttens letzte Tage* (Huttenin Son Günləri) adlı şeirləri Huttenin ölümü haqqındadır.

## İstinadlar
* Bioqrafiya 
* Ulrix van Hutten
Oleq Pliyev

**Oleq Albertoviç Pliyev** (; 16 fevral 1998-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Spartak Vladiqafqaz klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı professional futbolçu.

## Karyerası
Pliyev öz peşəkar karyerasında debütünü 11 avqust 2018-ci ildə Spartak Vladiqafqaz klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında *Anquşt Nazran* klubuna qarşı oyunda etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profile by Russian Professional Football League
Rasim Ağamirov

**Rasim Rəşid oğlu Ağamirov** (6 iyun 1967, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı və rusiyalı cüdoçu, əməkdar idman ustası, beynəlxalq dərəcəli SSRİ idman ustası, SSRİ sambo idman ustası, ustalar arasında 2 qat dünya çempionu, ustalar arasında 2 qat Avropa çempionu, ustalar arasında 3 qat rusiya çempionu, dəmiryolçular arasında dünya çempionu, IX SSRİ Xalqlar Spartakiadasının qalibi, SSRİ kubokunun qalibi, SSRİ silahlı qüvələrinin 2 qat sambo və cüdo üzrə çempiopnu, Rusiya əməkdar məşqçisi.

## Bioqrafiya
1980–1985-ci illərdə Bakıdakı Lokomativ idman klubunda cüdo və sambo üzrə məşqlərdə iştirak etmişdir. Azərbaycan SSR əməkdar idman məşqçisi Tərlan Həsənov və Nadir Qasımovunb tələbəsi olmuşdur. 1985-ci ildə SSRİ silahlı qüvvələrinə yolanmışdır. 1985–1989-cu illərdə Moskavanın MOİK çalışmışdır. 1990-cı ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdir.

## Mənbə
* Наш "Локомотив" вперёд лети 
* Результаты выступлений мастеров дзюдо России в 2010 году
* Чемпионат России по дзюдо среди ветеранов
* Заметка на сайте judo.az 
* Чемпионат мира по дзюдо среди мастеров 2010 
* EC Veterans 2010 
* IJF Grand Masters World Championships 2010 
* Judo klub Rijeka — Europsko prvenstvo za veterane Porec 2010. part 3
* - International Judo Federation 
* Чемпионат России по дзюдо среди ветеранов собрал рекордное количество участников 
* Российские дзюдоисты в третий раз выиграли чемпионат мира среди ветеранов 
* Золотая феерия на татами: сборная Россия по дзюдо среди ветеранов – первая в Европе! 
* Чемпионат России по дзюдо среди ветеранов завершился в Магнитогорске 
* Российские дзюдоисты в четвертый раз выиграли чемпионат мира среди ветеранов 
* Итоги ветеранского чемпионата Европы по дзюдо (Польша, май 2012) 
* СБОРНАЯ РОССИИ ПО ДЗЮДО СРЕДИ ВЕТЕРАНОВ СТАЛА СИЛЬНЕЙШЕЙ В ЕВРОПЕ 
* Россияне выиграли чемпионат мира по дзюдо среди ветеранов 
* Результаты Чемпионата России 2011 года 
* Азербайджанец – чемпион Москвы по дзюдо среди инвалидов по слуху – метит на Европу 
* В российском журнале "Мир дзюдо" вышло интервью с нашим земляком, одним из лучших представителей Московского союза ветеранов России Расимом Агамировым. Он завоевал "золото" в личном и командном зачетах на чемпионатах Европы и мира среди мастеров. Представляем читателям Vesti. Az данное интервью. 
* Гаджи постарается стать чемпионом всех чемпионатов 
* Поздравление чемпионов и призеров чемпионата мира
* Расим Агамиров Чемпионат мира по дзюдо, награждение, Абу-Даби(ОАЭ) 2013г.
Rubl

**Rubl **(/<span title="/ˈ/ primary stress follows" style="border-bottom:1px dotted">ˈ</span><span title=" 'r' in 'rye' " style="border-bottom:1px dotted">r</span><span title="/uː/ long 'oo' in 'goose' " style="border-bottom:1px dotted">uː</span><span title=" 'b' in 'buy' " style="border-bottom:1px dotted">b</span><span title="/əl/ 'le' in 'bottle' " style="border-bottom:1px dotted">əl</span>/; ) Rusiya iqtisadiyyatı ilə bağlı olan Şərqi Avropa ölkələrində işlədilən pul vahidi. Rubl ilk dəfə Rusiya imperiyası dövründə pul vahidi kimi yaradılmışdı. Sonra isə SSRİ-nin valyuta vahidi kimi işlədilmişdir. Dövrümüzdə Rusiyada və Belarusiyada valyuta kimi işlədilir. Habelə, Rusiyanın təsiri altında olan Abxaziya və Şimali Osetiyada da rəsmi pul vahidi kimi rubldan istifadə edilir. Bir rubl 100 **qəpikə**() bərabərdir..

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Belarus rublu
*Rusiya rublu

## Xarici keçidlər
* Монеты России и СССР
* Historical Currency Converter
Heyan dövrü ədəbiyyatı

və ya  – Heyan dövründəki Yapon ədəbiyyatına verilən ad. 794-cü ildən 1185-ci ilə kimi davam etmişdir.

Heyan dövrünün ilk poeziya almanaxı olan "Kokinşu", ilk nağıl kimi təqdim edilən "Taketori-monoqatari", ilk lirik povest sayılan "İse-monoqatari" bütünlüklə bu yeni dövrə məxsusdur. Heyan dövrü ədəbiyyatı mövcud olan tayfa aristokratiyası ilə çox sıx bağlı idi. Həyat qayda-qanunlarının yeni forması, hakim sülalənin dünyagörüşü ilə bağlı olan yeni ədəbiyyat cəmiyyətin bütün məzmununu özündə əks etdirirdi. Heyanların mədəni yaradıcılığı özünəməxsus okkultizm xətti ilə inkişaf edirdi.

Heyanlıların bütün həyat tərzinə gedonistik tendensiyalar çox dərindən işlənmişdir. Heyanlılar üçün sevgi ancaq utilitar xarakter daşıyırdı. Qadın diqqət mərkəzində idi: qadın gözəlliyi ətrafında iki əsas gözəllik də dururdu, təbiət və məişət gözəlliyi, yəni Heyanlılar təbiətdən də zövq alırdılar, hətta sadə mənzərələrdən də onlar öz fərdi evlərində də bu gözəllik qanunları ilə yaşayırdılar. Bununla belə, Heyanlılar heç vaxt ləzzət mənbəyinə, ləzzət predmetinə bir başa yaxınlaşmırdılar. Onlar özlərinin aldıqları bütün ləzzətləri poetik prizmadan keçirirlər.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Azərbaycan Kinosu Günü

**Azərbaycan Kinosu Günü** — Azərbaycanda 2 avqust qeyd olunan kino işçilərin peşə bayrami.

## Tarixi
1898-ci il avqustun 2-də fotoqraf Aleksandr Mişonlentə aldığı "Bibiheybətdə neft fontanı yanğını", "Əlahəzrət Buxara əmirinin yolasalma mərasimi", "Qafqaz rəqsi" xronikal sənədli və "İlişdin" adlı bədii süjetlərin müstəqil nümayişini təşkil etmişdir. Həmin gün Azərbaycan milli kinonun yaranma günü sayılır.

"Bibiheybətdə neft fontanı yanğını" və "Balaxanıda nef fontanı" 2001-ci ildə Azərbaycan Dövlət Film fondunun təşəbbüsü ilə Fransanın kino arxivindən Azərbaycana göndərilmiş və hazırda filmfondda 35 mm-lik plyonkada və videokasetdə qorunub saxlanılır.

18 dekabr 2000-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev Sərəncamı ilə avqustun 2-si tarixini kino işçilərinin peşə bayramı - Azərbaycan Kinosu Günü elan edilib.

## Ədəbiyyat
* *Kazımzadə, A. Azərbaycanfilm: tarixin səhifələri: 2 avqust Azərbaycan Kinosu günüdür / A.Kazimzadə // Kaspi.- 2014.-2-4-avqust*

## İstinadlar
"Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı

**"Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı** — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 sentyabr 2017-ci il tarixli Sərəncamına əsasən təsis edilən medaldır.

## Əsasnaməsi
"Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalının Əsasnaməsi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 sentyabr 2017-ci il tarixli 790-VQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilib.


* **Maddə 1.** "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı ilə daxili işlər orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən daxili işlər orqanları əməkdaşları, veteranları, habelə cinayətkarlığa qarşı mübarizədə, ictimai təhlükəsizliyin təmin olunmasından fəal iştirak edən və polis orqanlarının inkişafında xüsusi xidmətləri olan digər şəxslər təltif edilirlər.
* **Maddə 2.** "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxsləri Azərbaycanın müvafiq icra hakimiyyəti orqanı təltif edir.
* **Maddə 3.** "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər orden və medalları olduqda, "Azərbaycan Polisinin 95 illiyi (1918–2013)" yubiley medalından sonra taxılır.



## Təsviri
"Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalının Əsasnaməsi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 sentyabr 2017-ci il tarixli 790-VQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilib.


* **Maddə 1.** "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, diametri 37&nbsp;mm və şüaları olan səkkizguşəli lövhədən ibarətdir.
* **Maddə 2.** Medalın ön tərəfində səkkizguşəli lövhənin üzərinə iki çevrə yerləşdirilmişdir. Birinci çevrənin yuxarı hissəsində qövs boyunca "AZƏRBAYCAN POLİSİNİN", aşağı hissəsində "100 İLLİYİ" sözləri yazılmışdır.



## İstinadlar
Volqa-Xəzər Neft sənayesi və Ticarət Cəmiyyəti

**Volqa-Xəzər Neft sənayesi və Ticarət Cəmiyyəti** — Rusiya imperiyasında 1898-ci ildən fəaliyyət göstərən səhmdar cəmiyyət.

Cəmiyyətin əsasnaməsi 4 iyul 1897-ci ildə qəbul edilir və 23 sentyabr 1897-ci ildə isə dərc edilir.

Cəmiyyət Dembotov qardaşlarının Qara şəhərdə və bakı ətrafında olan neft sənayesi müəssisələnin inkişaf və təmin edilməsi məqsədi ilə təşkil edilmişdir. Cəmiyyətin ümumi kapitalı 1 500 000 rubl təşkil edirdi. 6 000 səhmə bölünmüşdü, hər səhm 250 rubl dəyərində idi.

Cəmiyyəti təşkil edənlər arasında neft sənayeçisi, Çarısında ticarət-sənaye müəssisələri və daşınmaz əmlakları olan Qriqori Dembot və tacir İosif Dembot vardı.

Cəmiyyət 10 mart 1898-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır. Cəmiyyətin qərargah mənzili Sankt-Peterburqda yerləşirdi: ilk əvvəllər Qalernaya küçəsi, ev № 20, sonradan Böyük Konyuşnaya küçəsi, ev № 7.

Cəmiyyətin rəhbərliyində Dembotov qardaşlarından başqa ticari işlərdə anlayışı olmayan şəxslərdə olmuşdur. Belə ki, 1898–1905-ci illərdə cəmiyyətin rəhbəri ictimai xadim, baron David Qinsburq, 1903–1905-ci illərdə isə direktorlardan biri həbsxana həkimi və ədəbiyyatçı David Qersrenşteytn olmuşdur.

Sankt-Peterburq dövlət palatası cəmiyyətə və işçilərinə müxtəlif vergilərə və ödənişlərə görə dəfələrlə iddia qaldırmışdır.

1905-ci ildə şirkətin kreditorlarının tələbi ilə onun işləri üçün bir rəhbərlik qurulmuşdur. 1906-cı ildən 1908-ci ilə qədər cəmiyyətin rəhbərliyinin qərargahı Bolşaya Konyuşnaya küç. ev 7 ünvanı göstərilirdi.

Sankt-Peterburqda (Petrograd) Ticarət Məhkəməsində cəmiyyətin ödəmə qabiliyyətsizliyinin tanınması ilə bağlı iş 1909–1916-cı illərdə aparılmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Ubanq dili

**Ubanq dili** — Niger-Konqo dilləri ailəsinin Bendi dilləri qrupuna daxil olan dil. Təxminən 11 min nəfər bu dildə danışır.

Ubanq dili öz unikal xüsusiyyətinə görə dünyanın digər dillərindən fərqlənir. Belə ki, Nigeriyada eyniadlı kənddə yaşayan bu dilin daşıyıcısı olan ubanqlı kişilər və qadınlar ayrı formada danışırlar. Düzdü, oğlan uşaqları 10 yaşına kimi qadınların danışdığı dildə danışa bilər. Buna kimsə etiraz etməyəcək; ancaq oğlan uşağının 10 yaşından sonra da qadın dilində danışmağı məqsədəuyğun deyil. Əgər bir oğlan, "kişi" dilində danışırsa deməli bu uşaq artıq yeniyetmədir. Uşaq müvafiq yaşda doğru dilə keçmirsə, hesab olunur ki, deməli onda nəsə bir "anormallıq" var.

Ubanqlılar bu fərqliliklə qürur duyur və bunu Tanrının bir hədiyyəsi sayırlar. Onlar deyir ki, *“Tanrı Adəm, Həvva və Ubanq xalqını yaradıb"*.

2016-cı ildə Nigeriya Linqvistik Assosiasiyası ölkədəki 500 dildən 50-nin yaxın illərdə yox olacağını açıqlayıb. Bunların içərisində Ubanq dilidə yer alır. Ubanqlılar gələcəkdə Ubanq dili mərkəzinin qurulmasını arzu edirlər. Çünki onlar fikirləşirlər ki, dilləri öləcəksə, Ubanq xalqı da artıq yox olacaq.

## Mənbə
*Ubang: The Nigerian village where men and women speak different languages. bbc.co.uk, 23.08.18 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Koreya zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Koreyada geniş əraziləri əhatə edir.

## Botaniki təsviri
Boyu 1,5 m olan koldur. Budaqları düz, tünd-qonur, qısa, tək iynəlidir. Cavan budaqları yaşıldır. Çətiri tikanlıdır. Yarpaqları iri, çox möhkəm, yarımdərili, yumurtaşəkilli, kənarları xırda dişli, uzunluğu 7 sm-ə qədər, bir az qırışlı, tünd-yaşıl rənglidir. Payızda qırmızı rəngdə olurlar. İyunun əvvəlində sarı rəngli çiçəklər açır. 10-25 ədəd çiçəyi möhkəm salxımlara yığılmışdır. Meyvələri oval, al-qırmızıdır (qonur çalarlı), uzun müddət budaqlarda qalır, sentyabr-oktyabrda yetişir. 5 yaşından başlayaraq hər il çiçəkləyir və meyvə verir. Toxumlarla və bəzən yaşıl qələmlərlə çoxaldır.

## Ekologiyası
Quraqlığa və qışadavamlıdır. Yaxşı işıqlı yerlərdə bitməyə üstünlük verir, torpağa tələbkar deyil. Çox budanmanı yaxşı keçirir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Çiçəkləmə və meyvəvermə dövründə çox gözəl olur. Tək əkinlərdə, qazonda, dekorativ qruplarda, canlı çəpərlər salınmasında çox effektlidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hamar zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Vətəni Şimali Afrikadır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m olan həmişəyaşıl koldur. Uzunsov ellipsvari yarpaqları üstdən parlaq, altdan isə ağımtıl rəngdə olur. Gövdəsi və budaqları hamardır, üzərində 3-5 bölümlü, sarımtıl-qəhvəyi rəngli, nazik, uzun tikanları vardır. Çiçəkləri sarıdır. Göyümtül-qara meyvələri yaşıl yarpaqların fonunda bitkiyə xüsusi gözəllik verir. Toxumla çoxaldılır.

## Ekologiyası
Torpağa tələbkar, quraqlığa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan Dendrarisində introduksiya edilmişdir. Abşeronda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Meyvələri ədviyyatların, içkilərin hazırlanmasında,qənnadı sənayesində, yarpaqları isə salat üçün, kökləri dərilərin, parçaların rənglənməsində, xalça sənayesində istifadə edilir. Oduncağı dekorativ işlərdə, xırda əşyaların, ayaqqabı mismarlarının düzəldilməsi üçün yararlıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İtitikanşəkilli zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Cənubi və Orta Avropada, Krımda, Qafqazda, İranda, Şərqi Sibirdə, Şimali Amerikada rast gəlinir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m olan həmişəyaşıl koldur. Budaqları tükcüklü, sarımtıl-boz və ya bozdur. İynələri 3 yerə bölünmüş, uzunluğu 2 sm-dir. Yarpaqları lansetvari və ya tərs yumurtavari, uzunluğu 2-5 sm, biz və ya küt, ucu biz, bütöv və ya az dişli, üstdən açıq-yaşıldır. Çiçəkləri parlaq sarı, salxımlarda 10-20 ədəd, əsasən uzunsov, bəzən sallaq formadadır, uzunluğu 10 sm-dir, bəzən qısas və çətirşəkilli çiçək qruplarına yığılmışdır. Meyvələri ellipsvaridir, uzunluğu 1,2 sm, al-qırmızıdır.

## Ekologiyası
Qışa, istiyə davamlıdır, kasıb torpağa dözür, çox nəmişliyi sevmir, işıqsevəndir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Bərk, möhkəm, oduncağı xırda xarrat məmulatların hazırlanmasında istifadə edilir. Özünəməxsus rəngi vardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abşeron sayı

**Abşeron sayı** — Azərbaycan Respublikasının ərazisində, Abşeron arxipelaqının tərkibinə daxil olan dayazlıq. Xəzər dənizinin qərb sahilində, Pirallahı adasından şimal-şərqdə yerləşir. Sayın mərkəzi hissəsində palçıq vulkanı vardır. Burada neft və qaz yatağı aşkar edilmişdir.

## İstinadlar
Uzunsov zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Təbiətdə növün arealı Tyan-Şyan və Pamir-Alay dağlarını əhatə edir. Qırğızıstanın Çatkal rayonunda təsvir edilmişdir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2,5 m-dək olan budaqlı koldur. Cavan budaqları qonur, qocaları boz olur. Yarpaqları tərs yumurtavarı, uzunsov və ya ellipsvarı, uzunluğu 6 sm-dək, küt, saplaqlı, kənarları bütöv və ya bir az dişli, üstü bozumtul-yaşıl, alt tərəfi göyümtüldür. İynələri sadə və ya 3 yerə bölünmüş, uzunluğu 15 mm-dəkdir. Çiçəklərin diametri 1 sm-dək, şaxələnmiş süpürgəvarı salxımlarda, əsasən 10-20 ədəd, bəzən çoxdur. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 8 mm-dəkdir. Yumurtalığı uzunsov, 1-3 yumurtacıqlıdır. Giləmeyvələri qara, göyümtül çalarlı, uzunsov-ellipsvari, uzunluğu 1 sm-dək, eni 6 mm-dən çox deyil. Toxumu əsasən birdir.

## Ekologiyası
Meşə-çöl zolağında quru, cənub yamaclarında və subalp zolağında günəşli, yarımkölgəli ərazilərdə bitir. Torpağa tələbkar olmayıb çayətrafı ərazilərdə yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya olunmuşdur.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində, canlı bordürlərin salınmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Çoxçiçəkli zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Qərbi Çində Sıçuan əyalətinin qərbində yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 4 m-dək olan, düzdayanan gövdəli, çılpaq və ya xırda tükcüklü budaqlıdır. Zoğları bozumtul-qonur və ya tutqun qonurdur. Yarpaqları yumurtavari, uzunluğu 1,5-3 sm, ucu yumru, xırda dişli və ya kənarları bütöv, üstü tutqun yaşıl, alt tərəfi parlaq, bozumtuldur. İynələri tək və ya 3 hissəli, uzunluğu 1-2 sm-dir. Çiçəkləri parlaq sarı, xırda, diametri 0,5 mm, uzunluğu 8 mm, eni 3-4 mm-dir. Meyvəsi sentyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Qışa davamlılığı aşağıdır. Dağ yamaclarında və dərələrdə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə bəzi rayonlarda park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada istifadə edilmir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azad Əliyev

* Azad Əliyev (dirijor) —  Azərbaycan dirijoru, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi.
* Azad Əliyev (heykəltaraş) — Azərbaycan heykəltaraşı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı.
* Azad Əliyev (skripkaçı) — Azərbaycanlı skripkaçı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti, xalq artisti.
* Azad Əliyev (idmançı) —

## Həmçinin bax
* Azad 
* Əliyev
Markus Eriksson

**Markus Eriksson** (, ) — İsveç avtoyarışçısı, Yaponiya Formula-3 Çempionatının qalibi (2009), GP2 pilotu (2009–2013). 2014-cü ildən Formula-1-də çıxış edir.

## Karyera

### Erkən illər
Markus Eriksson İsveçdəki motor idman mərkəzlərindən birində dünyaya gəldi: Erebru leni, Kumla şəhəri. Markus doqquz yaşında olanda yarış texnikasınında özünü sınadı; kartın sahibi — İsveçli kuzov yarışçısı Fredrik Ekblom — tezliklə dövrəni ən yaxşı nəticələr səviyyəsində keçməyə müvəffəq olan bir gənc onun diqqət çəkdi. Ekblom, oğlanın atası ilə görüşdü və Markusun çıxışları üçün maliyyə mənbələrinin axtarışında iştirak edən bir hissəsi üçün, oğlunun kartinq müsabiqələrində başlamağı ciddi bir şəkildə həll etməyə razı saldı. Bir neçə
ildə Erikson Şimali Avropa müsabiqələrində olduqca yaxşı bir tərəqqi etdi və 2007-ci ildə Markus Formulalara transferinə qatqı təmin edən bir başqa məşhur İsveç yarışçısı — Kenni Brakın diqqətini çəkdi.

Kenni, İngilis avtomobil yarışları dairələrində əlaqələrini istifadə etdi və Eriksson üçün ilk olaraq İngilis Formula-BMW Çempionatında test etmək üçün imkan təşkil etdi və sonra Fortec Motorsport komandası ilə müqavilə imzalamaq üçün finans tapdı. Brakın seçimi olduqca müvəffəqiyyətli idi — Markus komandanın mühəndisləri ilə ortaq bir dil tapdı və birinci ildə seriyanın qalibi oldu — o on səkkiz yarışdan yeddisində qələbə qazandı. Bəzi yollarda sürətli müvəffəqiyyət bir il sonra ona Britaniya Formula-3 çempionatına keçməyə imkan verdi, burada Markus da fərdi yarışda beşinci yeri tutdu. Gənc İsveçli 2009-cu ilin
mövsümündə Formula-3 də karyerasını davam etdirmək üçün bir sıra təkliflər aldı və nəticədə Şərqi Asiya yarışlarında TOM’S layihəsi ilə müqavilə imzaladı. Seçmə müvəffəqiyyətli idi — az sayda rəqib və öz yaxşı nəticələri Erikssonun Formula-3 Yaponiya çempionatını (on altı yarış beş qələbə ilə) qazanmasına imkan yaratdı və əsas yarışda dördüncü mövqedəki dərəcəni qazanaraq, Makao Qran Prisində özünü sübut etdi.

### GP2 (2009–2013)

## İstinadlar
Mərdəkan Bağçılıq və Bostançılıq Məktəbi

**Mərdəkan Bağçılıq və Bostançılıq Məktəbi** — 1896-cı ilin 27 oktyabr tarixində mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin şəxsi vəsaiyti hesabına Bakının Mərdəkan kəndində açılmışdır. birinci il məktəbdə 40 şagird təhsil almışdır. Təhsil müddəti 5 il olmuşdur. Tədris planına azərbaycan, rus dilləri, hesab və hüsnxətt fənnləri daxil edilmişdi. Məktəbin nəzdində internat vardı. Kənd icması tərəfindən ayrılmış 10 ha-dan artıq təqris-təcrübə sahəsində yerli şəraitə uyğun gül-çiçək, dərman bitkiləri və texniki bitkilər becərilirdi. Hətta şitillik təşkil olunmuşdu.
## İstinadlar
Tunberq zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Yaponiyada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1 m olan alçaqboylu koldur. Sıx enli çətirə malikdir. Qabığı tünd-qəhvəyi rənglidir, budaqları uzun, nazik və kiçik tikanlarla örtülü olur. Zoğları horizontal, sıx budaqlanan, cavanlıqda qövsvari əyilmiş, sarımtıl, al-qırmızı, sonradan qonur rəngli olurlar. Tikanlarının uzunluğu 1 sm, nazik və elastikdir. Yarpaqlarının uzunluğu 1-3 sm, gözəl, yumurtaşəkilli və ya uzunsov, bünövrəsində daralan və qısa saplağa keçən, üstdən parıltılı yaşıl və alt tərəfdən göyümtüldür. Payızda yarpaqları al-qırmızı çalarlı olur, oktyabrda tökülür. Salxımlarda toplanmış çiçəklərinin içərisi sarı, bayır tərəfi isə al-qırmızı rəngdə olur. Çiçəkləri tək və ya dəstələrdə toplanmış 2-5 ədəddir, 8-12 gün ərzində çiçəkləyirlər. Meyvələri parlaq qırmızı giləmeyvədir, ellipsvari formalı, uzunluğu 1 sm-ə qədərdir, payızın əvvəlində yetişir və uzun müddət tökülmür. Hər il bol meyvə verir.

## Ekologiyası
Torpağa az tələbkar, quraqlığa, qaza, hisə, toza davamlı bitki növüdür.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda aşağı dağ ətəklərində yaruslarda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Bu növün meyvələrində alkaloid çox olduğuna görə acıdır və qidaya yararsızdır, ancaq qışlayan quşlar üçün yaxşı yemdir. Qrup və tək əkinlərdə, alp təpəciklərində istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Viça zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Vətəni Orta Asiya və Qərbi Çindir.

## Botaniki təsviri
Həmişəyaşıl koldur. Budaqları təxminən silindrik olur, cavan budaqları qırmızımtıl və yaşlandıqda sarımtıl-bozdur. İynələri 3 yerə bölünmüş, uzunluğu 2-5 sm-dir. Yarpaqları lansetvari, uzunluğu 6-12 sm, kənarları iti dişli, üstü tünd-yaşıl, alt tərəfi açıq, dərilidir. Çiçəklərin diametri 1 sm olmaqla, 4-8 ədəd dəstələrə yığılmışdır. Meyvələri uzunsov, uzunluğu 1-1,2 sm, qaradır.

## Ekologiyası
Abşeronun iqlim şəraiti üçün yararsız olan şümşadın yaxşı əvəzedicisidir. Bu kol parlaq günəşə üstünlük verir, ancaq yankölgədə yaxşı nəticələr əldə edə bilər.

## Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, İsmayıllıda, Qəbələdə, Lənkəranda mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Bu kollardan ibarət cəpərlər yaxşı budanır və kollara baxımlı görünüş verir. Tək və qrup əkinlərdə, alpinarilərdə istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bakı birinci kişi gimnaziyası

**Bakı birinci kişi gimnaziyası** — Azərbaycanda klassik gimnaziya tipində fəaliyyət göstərən ilk həhsil müəssisəsi. 1896-cı ildə fəaliyyətə başlamışdır. Gimnaziyanın açılmasında Həsən bəy Zərdabinin böyük əməyi olmuşdur. Gimnaziyada dərslər Azərbaycan dilində aparılır, rus dilinə böyük diqqət yetirilirdi. İlk tədris ilində gimnaziyaya daxil olmaq üçün 600-dən çox ərizə vermilşdir. Şagirdlərin sayına və təlim-tərbiyə işinin keyfiyyətinə görə bütün Qafqazda tanınırdı. XIX əsrin somnları gimnaziyada 997 nəfər şagird təhsil alırdı.

## İstinadlar
Azqüdə

**Azqüdə** Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında göl adı.

## Toponimkası
Azqüdə — Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında göl adı. Gölün adı monqol dillərində az "bitkisiz, meşəsiz" və türk dillərində kuta "bataqlıq" sözlərindən ibarətdir.

## Həmçinin bax
Tiflis quberniyası

## Xarici keçid
lib.az/maps

## İstinad
Yaz zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Vətəni şimal-qərbi Çindir. Tyan-Şanın şərq (Çin) hissəsinin dağlarında yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m-dək olan, yarımdərili yarpaqlı və uzun (5 sm-dək) iynələri olan koldur. 8 yaşında hündürlüyü 1,4 m-ə, çətirinin diametri 140 sm-ə çatır. Vegetasiyası aprelin ikinci yarısından oktyabrın ortalarına qədərdir. Yavaş böyüyür və 6 yaşından hər il çiçəkləyir, meyvə verir. İyunun ortalarında təxminn 10-12 gün çiçəkləyir. Meyvələri oktyabrın əvvəllərində yetişir. Yay qələmlərinin 50 %-i kök atır.

## Ekologiyası
Qışadavamlıdır, torpaqlara tələbkar deyil. Günəşli, yarımkölgəli yerlərdə yaxşı bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Müxtəlif kompozisiyaların qurulmasında, tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ayranlı

**Ayranlı** — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.

## Toponimkası
Ayranlı — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı. Qazax qəzasında da bir dağ Ayranlı adlanır. XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında Ayranlı kənd adı ilə mənşəcə eynidir. Avranlı adının təhrifidir.

## Xarici keçidlər
lib.az/maps

## İstinadlar
Lifli yukka

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Şimali Amerikada Missisipi, Cənubi Karolina və Floridada geniş yayılmışdır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 2-4 m-ə qədərdir. Gövdəsi yoxdur və ya çox zəif inkişaf etmişdir. Yarpaqları göyümtül-yaşıl rəngli, uzunluğu 70 sm-ə qədər, eni 4 sm olub, ucu biz xətvaridir, kənarlarında şoxsaylı ağ, nazik, buruq saplaqları, çoxlu yarpaq rozetləri vardır. Sarı və ya ağ yarpaqları olan alabəzək yarpaqlı formaları vardır. Çiçək süpürgəsinin hündürlüyü 1-3 m-ə çatır, süpürgə oxu çılpaqdır. Çiçəkləri sallaq, sarımtıl-ağ rəngdədir, 5-7 sm uzunluqdadır. Çiçəkləmə dövründə dekorativ görünür. Abşeronda iyun-iyul aylarında çiçək açır. Meyvəsi yumru qutucuqdur, diametri 5 sm-ə çatır. Süni tozlanma nəticəsində cücərmə qabiliyyətli toxumlar almaq olar. Bölünmüş gövdə ilə çoxaldılır.

## Ekologiyası
Quraqlığa və istiyə davamlı kol bitkisidir. Kök sistemi torpağın dərinliyinə daxil olur. Tərkibində kalsium olan məhsuldar torpaq tələb edir. Abşeronun qısamüddətli şaxtalarına dözür.

## Azərbaycanda yayılması
Lənkəran, Gəncə, Abşeron,Kür-Araz düzənliyi və Zaqatalada mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Bağlarda və parklarda dekorativ bitki kimi becərilir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gürcü zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Avropada, Qafqazda dəniz səviyyəsindən 750–2000 m hündürlükdə qayalarda bitir.

## Botaniki təsviri
Azca tilli, qonur-qırmızı və ya qonurumtul-çəhrayı budaqlı, hündürlüyü 2–3 m-ə qədər olan koldur. Qopartikanlılarının uzunluğu 4 sm-ə qədərdir, aşağıda yerləşənlər möhkəmdir, adətən üçhaçalı, yuxarıdakılar isə sadədir. Yarpaqları dərivari, saplağa tərəf daralan, tərs yumurtavari, tamkənarlı, hər iki tərəfdən tor damarlıdır, boyca yarpaqlara bərabər və ya əksər hallarda onlardan uzundur. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Giləmeyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir, al-qırmızıdır, uzunluğu 1 sm-ə qədər, uzunsov silindrvaridir.

## Ekologiyası
Quraqlığadavamlı bitkidir. Şoranlı-yovşanlı yarımsəhra rayonların çaykənarı meşəliklərində yayılmışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Tuqay meşələrində, Hirkan florasında — Lənkəranda, Astarada, Masallıda, Naxçıvanda təbii halda bitir.

## İstifadəsi
Yeyintidə istifadə olunur.Dağ yamaclarıni bərkitmək üçün əhəmiyyətlidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Palıdyarpaq zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Çilidə və Argentinada yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m-ə çatan koldur. Cavan budaqları qırmızı-qəhvəyi, yaşıl budaqları isə boz-sarı rəngli olub üzəri tükcüklərlə örtülmüşdür. Budaqlarının üzərində 0,4-1,2 sm uzunluğunda tikanlar yerləşir. Yarpaqları yarımdairəvi, uzunluğu 2-5 sm, eni 1-2 sm-dir. Üst tərəfdən parlaq, boz-yaşıl, alt tərəfdən isə açıq yaşıldır. Yarpaqlarının kənarı mişardişli, uc hissəsi isə tikanlıdır. Avqustdan dekabr ayına qədər ardıcıl çiçəkləyir, 3-7 ədəd çiçəkləri salxım çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçəkləri sarı rəngli, 7-14 ləçəklidir. Çiçəyinin uzunluğu 0,5-1 sm-dir. Meyvələri noyabr ayından mart ayına qədər yetişir, yarımdairəvi formada, 1 sm uzunluğundadır. Meyvələrinin içərisində uzunluğu 5-6 mm olan 4-6 ədəd toxum yerləşir. Toxumla çoxaldılır.         

## Ekologiyası
Abşeronun mühit amillərinə davamlıdır. Rütubətli rayonlarda yayılmışdır. Kölgədə bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya edilmişdir. Qəbələdə, Ordubadda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Dekorativ və yeməli bitkidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hoker zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Himalay dağlarında, Sikkimdə, Butanda yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Möhkəm budaqlı, çoxsaylı zoğları, enli, şaxələnmiş çətiri olan, iynəli, həmişəyaşıl koldur. Yaşlı bitkilərdə yan zoğları aşağıya sallanır. Hündürlüyü 1-1,5 m-dir. Qabığı sarı və ya boz-sarı, möhkəm iynələri 3 sm-dir. Yarpaq yerləşməsi növbəli, yarpaqları 2-3 ədəd, sadə, iri, ellipsvariyədək dəyişir, yazda və yayda parlaq yaşıl, payızda qızılı-qırmızı və ya qırmızıdır, alt tərəfi mavidir, kənarları xırda dişlidir, uzunluğu 4-8,5 sm, eni 1-2,5 sm-dir. Çiçəkləri sarı, çoxsaylı, xoş qoxulu, salxımvari çiçək qruplarında toplaşmışdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvələri uzunsov, qırmızı, parlaq, payızın əvvəlində yetişir. Kökləri nazik, güclüdür.

## Ekologiyası
Günəşə, yarımkölgəyə davamlıdır, torpağa tələbkar deyil, quru və nəmişli, zəif turşulu və qələvili torpaqlara dözür. Yaxşı budanır.

## Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Alpinari, bağ və kecilməz canlı çəpərlərin salınması üçün yararlıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ziyilli zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Vətəni Qərbi Çindir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5 m, eni 1,5 m-ə qədərdir, zoğları çox miqdarda ziyillərlə örtülmüşdür, uzunluğu 2 sm-ə qədər, nazik, üç yerə bölünmüş iynəli həmişəyaşıl koldur. Qabığı sarı-qonur, uzunluğu 1-2 sm-ə çatır. Yarpaqları növbəli yerləşir, uzunluğu 2,5 sm-ə qədər, yumurtavari və ya ellipsvaridir. Çiçəkləri tək, iri, qızılı-sarı, 1-2 ədəddir. Meyvələri oval, qara, bənövşəyi-qara, göyümtül çalarlıdır, uzunluğu 1,2 sm-ə qədərdir. Çox miqdarda nazik kökləri olan, yaxşı şaxələnmiş, üst kök sistemi vardır.

## Ekologiyası
Bütün normal, məhsuldar, zəif turş və ya qələvi torpaqlara davamlıdır. Soyuğa, şəhər şəraitinə, yay quraqlığına dözür, yaxşı budanır, küləyə davamlıdır. İşıqsevəndir, ancaq yarımkölgəyə dözür.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində 2003-cü ildə introduksiya edilmişdir. Mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

## İstifadəsi
Yumru və ya enli-şaquli, həmişəyaşıl koldur, yan budaqları qövsvarı əyilmişdir. Tək və qrup əkinlərində canlı çəpərlərin salınmasında istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bakı aşağı texniki məktəbi

**Bakı aşağı texniki məktəbi** — 1897-cı ilin 1 sentyabr tarixində fəaliyyətə başlamışdır. Bakı Sənət məktəbinin əsasında təşkil edilmişdir. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maliyyə dəstəyi ilə məktəb üçün Avropa memarlığı üslubunda tədris binası tikilmişdi. Mexanika və inşaat şöbələri vardı. Məktəbin nəzdində 4 sinifli ibtidai sənət məktəbi, yaşlılar üçün kurslar, 5 emalatxana fəaliyyət göstərirdi. Ümumtəhsil və texniki fənlər (hesab, rus dili, rəsmxət və texnologiya) tədris olunurdu. Məşğələlərin üçdə iki hissəsi təcrübə dərslərindən ibarət idi. 1905-ci ildən etibarən "Bakı orta texniki məktəbi" adı ilə fəaliyyətini davam etdirmişdir. 
## İstinadlar
Vilson zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Təbii halda Qərbi Çində, Estoniyada, Ukraynanın qərb hissəsində, Krımda, Cənubi Qafqazda və Orta Asiyada bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1 m-dək, yaşıl, sıxiynəli, sarımtıl, sonra qonur-qırmızı, buğumlu, zoğları nazik tükcükclü, uzunluğu 2 sm-dək iynələrlə örtülmüş koldur. Budaqları çılpaq, möhkəm və əyilmişdir. Yarpaqların uzunluğu təxminən 2 sm, yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, lansetvarı, əsasən 1-2 dişlidir, dəstələrdə möhkəmdir; küt və ya ucu biz, kənarları bütöv, tutqun yaşıl və ya göyümtül, payızda tünd-qırmızıdır. Yarpaqların alt-tərəfi ağımtıldır. Xırda, açıq-sarı çiçəkləri, 2-6 ədəd, diametri 7 mm-dək olmaqla, qızılı-sarı, sıx dəstələrdə və ya uzunluğu 1,5 sm-dək olan qısa süpürgələrdə, uzunluğu 4 sm-dək olan çiçək yerləşir. Aprel-mayda çiçəkləyir. Meyvələri təxminən şarşəkilli, qırmızıdır, uzunluğu 6 mm-dir. Ləti sulu, turş, bir az acıtəhərdir. Dərisi nazik, möhkəmdir. Sentyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Qışadavamlıdır, torpaqlara tələbkar deyil, ancaq torpağın quruluğundan əziyyət çəkir. Bu kol parlaq günəşə üstünlük verir, ancaq yarımkölgədə də bitir.

## Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bəzi rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Payızda yarpqaları tünd-qırmızı rəng aldığından çox dekorativ görünən koldur. Bordür bitkisi kimi istifadə edilə bilər. Meyvələrində şəkər, üzvi turşular, askorbin turşusu, polifenol, katexinlər, leykoantosianlar, antosianlar vardır. Meyvələri qidada mürəbbə, içki, qənnadı məmulatları kimi istifadə edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sword Art Online II

*"[[Sword Art Online]]"*-ın davam mövsümü olan ***"Sword Art Online II"*** Reki Kavahara tərəfindən yazılan və abec tərəfindən çəkilən eyniadlı fentezi ranobe seriyası əsasında çəkilmiş anime serialıdır. Anime serialı A-1 Pictures və SAO Project tərəfindən istehsal olunmuş və Tomohiko İtonun rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Serial üç arka bölünmüşdür: Ölüm gülləsi, Kalibur və Ananın rosariosu. Anime serialı ranobenin 5–7 cildlərini, eləcə də, 8-ci cildin bəzi hissələrini əhatə edir. İkinci mövsümdə Kazuto "Kirito" Kiriqaya *Gun Gale Online* (GGO) adlı yeni virtual reallıq oyununa daxil olur, orada Şino "Sinon" Asada adlı oyunçu ilə tanış olub onunla müttəfiq olur və virtual reallıqda oyunçuların avatarlarını öldürməklə onları real həyatda da öldürə bilən "Ölüm silahı" adlı oyunçunu araşdırmağa başlayır. Daha sonra Kirito və dostları *ALfheim Online*-a (ALO) qayıdıb Yotunheymin əvvəlki qüdrətini bərpa etmək üçün buz divlərinin kralı Trimdən Ekskalibur qılıncını əldə etməyə çalışırlar. Sonuncu arkda Asuna Yuuki Yatan cəngavərlərinin lideri olan və sonuncu missiyada onlara qatılmasını xahiş edən Yuuki Konno adlı qızla tanış olur. Lakin daha sonra Asuna onun ağır xəstə olduğunu və tezliklə öləcəyini öyrənir.

Anime serialı 5 iyul 2014-cü ildən 20 dekabr 2014-cü ilə kimi Tokyo MX kanalında yayımlanmış və 24 seriya davam etmişdir. Daha sonra başqa 11 kanal tərəfindən yayımlanmışdır. Aniplex animeni bütün dünyada yayımlamışdır. İlk DVD və BD cildi Yaponiyada 1 fevral 2015-ci ildə buraxılmışdır. Son cild isə 26 iyun 2015-ci ildə buraxılmışdır. 9 cildin hamısına  adlı bonus seriyalar əlavə edilmişdir. Şimali Amerikada Aniplex of Amerika 30 iyun 2015-ci ildə animenin 4 BD/DVD cildini ildə buraxmışdır. Avstralasiya regionunda Madman Entertainment animeni 4 BD/DVD cildi şəklində buraxmışdır. Avropada Anime Limited ildə animenin 4 cildini buraxmışdır. *"[[Sword Art Online: Ordinal Scale]]"* adlı davam anime filmi 18 fevral 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Davam mövsümü – *"[[Sword Art Online: Alicization seriyalarının siyahısı|Sword Art Online: Alicization]]"* 2018-ci ilin oktyabrında yayımlanmağa başlacaqdır.

Anime serialı üçün 5 parça mahnıdan istifadə edilmişdir: 2 açılış mahnısı və 3 bağlanış mahnısı. İlk 14 seriyanın açılış mahnısı Eyr Aoi tərəfindən ifa olunan *"[[Ignite]]"* mahnısı, bağlanış mahnısı isə Luna Haruna tərəfindən ifa olunan "Startear" mahnısı olmuşdur. 15-ci seriyadan istifadə olunan ikinci açılış mahnısı Haruka Tomatsu tərəfindən ifa olunan *"Courage"* mahnısı olmuşdur. İkinci və üçüncü bağlanış mahnıları *"No More Time Machine"* və *"Shirushi"* mahnıları olmuşdur. Hər iki mahnı LiSA tərəfindən ifa olunmuşdur. Anime serialının saundtreki Yuki Kaciura tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Balizadə Mustafa Əfəndi

**Balizadə Mustafa Əfəndi** () — Osmanlı alimi, müdərrisi və şeyxülislamı.

## Həyatı
Əslən Kastamonulu olan Mustafa Əfəndi İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Bali Əfəndi məhəllə mollası idi. İlk təhsilini atasından aldıqdan sonra şeyxülislam Xocazadə Mehmed Əfəndinin tələbəsi oldu və dini təhsilini burada başa vurdu. Ardından 1615-ci ilin iyununda müdərrisliyə keçdi və 1631-ci ilin iyununa qədər İstanbulun müxtəlif mədrəsələrində fəaliyyət göstərdi.

Daha sonra qazılığa yüksəldi və 1632-ci ilin iyulunda Mədinə qazısı oldu. 2 il burada xidmət etdikdən sonra paytaxta qayıtdı (iyul 1635). 4 il dövlət vəzifələrindən uzaq qaldıqdan sonra 1639-cu ilin mayında Üsküdar qazısı təyin olundu. 2 il bu vəzifədə qaldıqdan sonra bir müddət vəzifə gözlədi və 1647-ci ilin aprelində Bursa və Qalata qazısı təyin olundu. 5 ay bu vəzifədə qaldıqdan sonra 1648-ci ilin aprelində Rumeli başqazısı oldu və 3 ay sonra təqaüdə ayrıldı. 1652-ci ilin avqustunda Anadolu başqazısı seçildi və həmin ilin dekabrında vəzifədən könüllü olaraq ayrıldı.

Nəhayət, 21 noyabr 1656-cı ildə Hənəfi Mehmed Əfəndinin yerinə şeyxülislamlığa gətirildi. Bu vəzifədə yalnız 6 ay qala bildi. Rəqibləri bunun səbəbi olaraq, haqqında ağır ittihamlar söyləsə də, vəzifədən ayrılmasının əsas səbəbi sədrəzəm Körpülü Mehmed Paşanın islahat və yeniləşmə siyasətinə uyğunlaşmamasıdır. Bundan başqa sədrəzəmin, himayə etdiyi Bolevi Mustafa Əfəndini vəzifəyə gətirməsinin də rolu böyükdür. Vəzifədən ayrıldıqdan sonra Plovdivə sürgün edildi. Bundan başqa hələ 10 gün əvvəl Qalata qazısı olan oğlu da Plovdivə sürgün edildi.

Ölüm tarixi olan 1662-ci ilin dekabrına qədər sürgün yerləri dəyişdi. Məzarı son sürgün yeri olan Qaziantepin Sütlücə kəndində olsa da, sonradan itmişdir.

## Mənbə
* Bâlîzâde, Ḥâşiye ʿalâ Şerḥi’l-Miftâḥ, Süleymaniye Ktp., Şehid Ali Paşa, nr. 2218, vr. 155a;
* Keşfü’ẓ-ẓunûn, II, 1515;
* Karaçelebizâde Abdülaziz Efendi, Ravzatü’l-ebrâr Zeyli (haz. Nevzat Kaya), Ankara 2003, s. 117, 145, 180, 291–292, 300, 303, 333;
* Vecîhî Hasan, Târih (haz. Ziya Akkaya, doktora tezi, 1957), AÜ DTCF, nr. 9, s. 146;
* Abdurrahman Abdi Paşa Vekāyi‘nâme’si (haz. Fahri Çetin Derin, doktora tezi, 1993), İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 37, 84, 91;
* Naîmâ, Târih, VI, 230, 241, 260–261;
* Şeyhî, Vekāyiu’l-fuzalâ, I, 297–298;
* Devhatü’l-meşâyih, s. 67–68;
* İlmiyye Salnâmesi, s. 472–474 (fetvalarına iki örnek);
* Osmanlı Müellifleri, I, 258;
* Îżâḥu’l-meknûn, II, 612;
* Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 230;
* Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, III/2, s. 475–476;
* Ziriklî, el-Aʿlâm, VIII, 136;
* Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, XII, 254