open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hicamə

**Hicamə** ( Hijamah,"əmmə") — dəridə kiçik kəsiklər açaraq qan toplanması.

İlk dəfə istifadəsi İslam peyğəmbəri olan Məhəmməd peyğəmbərin etdiyini təsvir edən məlumatlara tarixi mənbələrdə rast gəlinir. Qədim dövrlərdən bəri bu ənənəvi terapiya insan sağlamlığında mühüm rol oynamışdır. Ənənəvi müalicə üsullarından sayılan bu üsul yaş və ya quru fincan terapiyası adlanır. Finlandiyada 15-ci əsrdən bəri ənənəvi olaraq saunalarda bu prosedur aparılır. Hicamə qabları havanı udmaq və qismən vakuum yaratmaq üçün içərisində klapan mexanizmi olan iri buynuzlardan hazırlanırdı, Finlandiyada hələ də istirahət və/yaxud sağlamlıq məqsədi ilə hicamə tətbiq olunur.

## Tarixi
Tibb tarixində ilk dəfə qan alma üsulu ilə müalicənin harada və nə vaxt başlandığı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Ancaq bu gün bəzi ibtidai cəmiyyətlərdə də göründüyü kimi, qədim Mesopotamiya, Misir və digər Yaxın Asiya sivilizasiyalarında bir çox xəstəliyin cinlərin və pis ruhların bədənə daxil olması nəticəsində yarandığına inanılaraq, onların bədəndən çıxarılmasına çalışıldığı məlumdur. Bu xəstəlikdən sağalmaq üçün sehr-sehrdən əlavə qan aldıraraq bədəni təmizləməyə çalışırdılar. Artıq zamanla bu cür düşüncələr təcrübə və elmlə əvəz olundu və xəstələrdən qan almaq əsl müalicə üsuluna çevrildi. Qədim təbabətdə insan orqanizmində qan almaq üçün on dörd nahiyə, fəsd üsulu ilə qan götürmək üçün isə otuz-qırx damar müəyyən edilmişdir. Klassik təbabət kitablarında hansı bölgədən və ya damardan qan götürməyin hansı xəstəliklərə xeyirli olacağı, hətta bu işə uyğun olan fəsillər, günlər və saatlar haqqında ətraflı məlumat verilir. məsələn, hicamənin edilməsi üçün hətta fəsillərdən bahar və payız tövsiyə olunur. İbn Sinaya görə qan götürmək üçün ən yaxşı vaxt ayın ortasında günün ikinci və üçüncü saatlarıdır. Ən qədim dövrlərdən bu günə kimi xəstələrdən səbəbi məlum olub-olmamasından asılı olmayaraq, fasd və fincan üsulları ilə və ya bir çox dərdlərin müalicəsində zəli istifadə edilərək qan götürülüb, lakin təcrübənin artması, xəstəliklərin səbəbi və müalicəsi ilə bağlı bilik və imkanların dəyişməsi ilə bunun yanlış olduğu aşkarlanmış və yalnız bəzi hallarda qan toplanmasının məqsədəuyğun olacağı anlaşılmışdır. Bu gün müasir təbabətdə lazım gəldikdə qan toplama (flebotomiya) tətbiq edilir, bu üsul həm profilaktikada, həm də bəzi xəstəliklərin müalicəsində müəyyən dərəcədə də olsa keçərliliyini davam etdirir.

## İstinadlar
Asiya və Orta Şərq Araşdırmaları Fakültəsi

**Asiya və Orta Şərq Araşdırmaları Fakültəsi—**Asiya və Orta Şərq Araşdırmaları Fakültəsi (keçmiş Şərqşünaslıq Fakültəsi) Oksford Universitetinin alt bölməsidir.

## Fəaliyyət sahəsi
Fakültə siyasət, dil və mədəniyyətə diqqət yetirərək müasir və tarixi Asiya və Yaxın Şərq tədqiqatları üzrə geniş spektrli tədqiqat və tədrislə məşğul olur. Fakültənin əsas binası Eşmol Muzeyi və Sakler Kitabxanasının yaxınlığında, Pyuzi  küçəsində (Pusey lane) yerləşir, fakültənin bəzi tədqiqat mərkəzlərinin Oksfordun başqa yerlərində öz binaları var (Oksfordda, Müqəddəs Antoni Kollecində, yerləşən Yaxın Şərq Mərkəzi kimi). Fakültə Oksford Universitetinin Humanitar Elmlər Bölməsinin bir hissəsidir. Fakültənin tələbələr və professorlar üçün öz kitabxanası fəaliyyət göstərir ki, bura həm müvəqqəti materialları götürməyə icazə verən  kitabxana, həm də Bodlian Kitabxanasının oxu zalıdır. 
Fakültə 1 avqust 2022-ci ilə qədər Şərqşünaslıq fakültəsi kimi tanınırdı, müstəmləkəçilik çağırışdıran ifadə hesab edildiyi üçün Şərqşünaslıq fakültəsi adı 2022-ci 1 avqust tarixdə Asiya və Orta Şərq Araşdırmaları Fakültəsi adı ilə əvəz olunmuşdur.

## Alt bölmələr
Fakültə tədqiqat sahəsinə görə üç alt fakültəyə ayrılır:

### Orta Şərq Araşdırmaları Alt Fakültəsi. Ehtiva edir:
* İslam dünyası şöbəsi
* Müasir Yaxın Şərq Tədqiqatları şöbəsi
* İbrani və Yəhudi Tədqiqatları Şöbəsi (Oksford İbrani və Yəhudi Araşdırmaları Mərkəzində qərarlaşır)
* Misirşünaslıq və Qədim Yaxın Şərq Tədqiqatları Şöbəsi (Griffith İnstitutunda qərarlaşır)
* 

### Cənubi və Mərkəzi Asiya Araşdırmaları bölməsi. Ehtiva edir:
* Hind və Urdu siyasəti, dili və mədəniyyəti
* Sanskrit (klassik və Vedik)
* Tibet və Himalay Kulturoloji Araşdırmaları

### Şərqi Asiya Tədqiqatları Alt Fakültəsi (Eşmelo Muzeyinin Şərq İncəsənət Departamentində yerləşir).
* Çin dili (Oxford Universitetinin Çin Mərkəzində yerləşir)
* Yapon dili ( Nissan Yapon Araşdırmaları İnstitutunda yerləşir)
* Koreya, siyasət və mədəniyyət

## Görkəmli Şəxsiyyətlər
## Həmçinin bax
* Oksford Universiteti
* Oksford Universitetinin Nizami Gəncəvi Mərkəzi
## Xarici keçidlər
* Ingiltərənin təhsil incisi – Oksford Universiteti
## İstinadlar
Bəqi məzarlığının dağıdılması

Bəqi məzarlığı (ərəb: مقبرة البقیع) Səudiyyə Ərəbistanın Mədinə şəhərində Məhəmməd peyğəmbərin məqbərəsinin cənub-şərqində yerləşən bir qəbirsanlıqdır. Bu məzarlıq müsəlmanların ik qəbirsanlığıdır və orada Məhəmməd Peyğəmbərin xanımları, imamlar, səhabələr və bir sıra tanınmış şəxslər dəfn edilib. Məzarlığın dağıdılması müsəlman dünyasında ciddi tənqidlərə səbəb olub.

## Tarixi

Bəqi mızarlığı tarixdə iki dəfə dağıntılara məruz qalıb. Birinci dəfə 1806-cı ildə ilk Səudiyyə Dövlətinin Ərəbistan Yarımadasında genişlənməsi zamanı baş verib. Belə ki, adıçəkilən krallığın vuran əli olan Dəriyyə Əmirliyinin ordusu və ona dəstək verən vəhhabi təriqətinin üzvləri Mədinə şəhərini ələ keçirəndən sonra Bəqi məzarlığında olan bütün türbələri, ziyarətgahları və baş daşılarını dağıdıblar. Onlar qəbirlərin yerlə bir edilməsi işinin Allaha şərik qoşmağın günah olması ilə əlaqələndiriblər.
Məzarlıq ikinci dəfə 1926-cı ildə yəni İkinci Səudiyyə Krallığının yaranması dövründə Mədinə şəhəri yenidən ələ keçirilən zaman dağıdılıb. Bəzi müsəlman ölkələrində hicri-qəməri tarixi ilə şəvval ayının 8-i Bəqi məzarlığının dağıdılması faciəsi kimi qeyd edilir.
Bu məzarlıqda Məhəmməd Peyğəmbərin xanımları və övladları, eləcə də şiələrin dörd imamı, Peyğəmbərin bir neçə əmisi və əmisi uşaqları, Osman ibn Əfvan da daxil olmaqla bir sıra səhabələr və və Şeyx Şamil kimi məşhur tarixi şəxslər dəfn edilib.
## Həmçinin bax

* Bəqi qəbiristanlığı

## Xarici keçidlər

* Bəqidən görüntülər

## İstinadlar
Patofiziologiya

**Patofiziologiya** patologiya və fiziologiyanın yaxınlaşmasıdır və xəstəliklərə və xəsarətlərə səbəb olan və ya onlarla əlaqəli olan pozulmuş fizioloji prosesləri araşdıran tibbi və bioloji bir elmdir. Bu, bədənin normal funksiyalarının patoloji vəziyyətə görə necə dəyişdiyini və bu dəyişikliklərin fərdin ümumi sağlamlığına necə təsir göstərə biləcəyini anlamağı nəzərdə tutur.

## İstinadlar
İngiltərə Premyer Liqası 2022/2023

**İngiltərə Premyer Liqası 2022-23** Premyer Liqanın 31-ci, ən yüksək İngiltərə liqası olaraq 124-cü mövsümüdür.

## Turnir cədvəli


## Nəticələr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Demokratiya Partiyası (Türkiyə)

**Demokratiya Partiyası** (, DEP, ) — Türkiyədə kürdmeylli siyasi partiya. 7 may 1993-cü ildə təsis edilmişdir.

## Tarixi
Demokratiya Partiyası 7 may 1993-cü ildə təsis edilmişdir. 27 iyun 1993-cü ildə keçirilən birinci partiya qurultayından sonra Xalq Əmək Partiyasının (XƏP) keçmiş sədri Əhməd Türk və XƏP-in əksər keçmiş millət vəkilləri partiyanın sıralarına daxil olmuşdular. Birinci partiya sədri kimi Yaşar Qaya seçilmişdir. Partiya 2 avqust 1993-cü ildən sentyabrın 1-dək davam edəcək Türkiyə–PKK münaqişəsinə yönəlmiş sülh kampaniyasına başlamaq qərarına gəlmişdir. Kampaniya Türkiyə hakimiyyəti tərəfindən qadağan edilmiş, Diyarbəkir və Batmanda planlaşdırılan tədbirlər ləğv olunmuşdur. 17 sentyabr 1993-cü ildə Qaya Almaniyada ictimai tədbirdə və İraqda Kürdüstan Demokrat Partiyasının (KDP) qurultayında iştirak etdiyi üçün həbs edilmişdir. O, həmin il dekabrın 8-də azadlığa buraxılmış və Qaya Almaniyaya mühacirət etmişdir. 12 dekabr 1993-cü ildə Hatip Diclə yeni sədr seçilmişdir. Diclə PKK-nın tanınmış tərəfdarı olmuş və onun terror təşkilatı deyil, siyasi partiya kimi mübarizə aparmasını tələb etmişdir. Partiyada PKK məsələsi ilə bağlı fikir ayrılığı yarnamış və iki fraksiya meydana çıxmışdır. Kürdlərin hüquqlarını dəstəklədiyi üçün XƏP və DEP üzvləri genişmiqyaslı təzyiqlərə məruz qalmışdır.

1991–1994-cü illər arasında Demokratiya Partiyasının 50-dən çox üzvü öldürülmüşdür. Nəticədə partiya 27 mart 1994-cü ildə keçirilməsi planlaşdırılan bələdiyyə seçkilərindən geri çəkilmək qərarına gəlmişdir. Partiya bu qərarı verdiyi itkilərlə əsaslandırmışdır, lakin bu qərardan əvvəl partiyanın seçkilərdə irəli sürdüyü namizədlərdən bir neçəsi həyatlarından qorxaraq namizədliyini geri çəkmişdi.

2 mart 1994-cü ildə Türkiyə parlamenti DEP-dən olan iki deputatın toxunulmazlığını ləğv etmiş, Orxan Doğan və Hatip Diclə həbs olunmuşdur. 2 aprel 1994-cü ildə İstanbul bazarında ölümcül hücum baş tutmuşdur. PKK bu hücumda iştirak etmədiyini bildirmişdi, lakin Türkiyə hökuməti hücuma görə PKK-n və DEP-i günahlandırmışdır. Hücuma reaksiya verən Türkiyənin Baş naziri Tansu Çillər DEP-i PKK-nın pərdəsi hesab etdiyini qeyd etmiş, Türkiyə Böyük Millət Məclisində PKK-nın varlığına son qoymağa çağırmışdır. 16 iyun 1994-cü ilə qədər partiyanın altı üzvü həbs edilmiş və partiyanın fəaliyyəti qadağan olunmuşdur.

2002-ci ilin dekabrında Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi DEP-in ləğvini Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 11-ci maddəsinə (assosiasiya azadlığı) zidd hesab etmiş, Türkiyəni məbləğ partiya üzvləri arasında bölüşdürülsün deyə 200,000 avro cəriləmək qərarını vermişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

*
Aleksandr Qostiyev

**Aleksandr Qostiyev** — Azərbaycanlı sərbəst güləşçi, Azərbaycan milli komandasının üzvü. 2013-cü ildə Kazanda keçirilən Yay Universiadasında Azərbaycanı təmsil edib. Milliyətcə osetindir. Rusiyanı bir sıra beynəlxalq turnirlərdə təmsil edib. Bakının "Atasport" güləş klubunda çıxış edir.

## Həyatı
Aleksandr Taymurazoviç Qostiyev 1987-ci il yanvarın 24-də Şimali Osetiyada anadan olub. Milliyyətcə osetindir. 1997-ci ildən güləşlə məşğul olur. Şəxsi məşqçisi Aslan Tsaqoyevdir.

## İdmanda qazandığı nailiyyətləri
* 2009 Rusiya çempionatında — gümüş
* 2010 İvan Yaryginin xatirəsinə "Qızıl Qran Pri" — gümüş
* 2012 Heydər Əliyevin xatirəsinə "Qızıl Qran Pri" — Qızıl
* 2012 "Kiyev" turniri — Qızıl
* 2012 Heydər Əliyevin xatirəsinə "Qızıl Qran Pri" — gümüş
* 2013 Turniri "Memorial Tsiolkovsky" — Qızıl
* 2015 "Yaşar Doğu" Turniri — Qızıl
* 2015 Heydər Əliyevin xatirəsinə "Qızıl Qran Pri" — Qızıl

## İstinadlar
Süməyyə Boyacı

**Süməyyə Boyacı** (; ) — Türkiyə paralimpiyaçı üzgüçüsü.
## Tərcümeyi-halı
5 fevral 2003-cü ildə Əskişəhərdə anadan olmuşdur. O, omba displaziyası ilə doğulub və qolları yoxdur.

O, doğma şəhərində xüsusi məktəbdə oxumuş, orada ayaqları ilə yazmağı öyrənmişdir.

### Rəssamlığı
Dörd yaş yarım ikən ayaqları ilə rəsm çəkməyi öyrənib. O, Aleksandr Puşkinin "Balıqçı və balıq nağılı" əsəri üçün illüstrasiya çəkib. Türkiyənin baş naziri Abdullah Gül Rusiyaya səfəri zamanı bu rəsm əsərini özü ilə aparıb. 2009-cu ilin aprelində Boyacının akvarel rəsmləri Rusiyanın paytaxtı Moskvada fərdi sərgidə nümayiş etdirilib. 2010-cu ildə Boyacının rəsmlərindən biri Rusiya prezidenti Dmitri Medvedevin həyat yoldaşı Svetlana Medvedevaya təqdim edilmişdir. 2014-cü ildə Əskişəhər sərgisində Boyacının rəsmləri nümayiş etdirilmişdir.

### Üzgüçülük
Qolsuz üzən balıqları görən Boyacının diqqətini üzmək cəlb edir. O, 2008-ci ildə üzməyə başlayıb. 2012-ci ildən Mehmed Bayraq tərəfindən üzgüçülüyün sirlərinə yiyələnir.

2016-cı ildə Boyacı peşəkar kimi beynəlxalq debütunu edir. İyun ayında Berlində keçirilən Beynəlxalq Çempionatda iştirak edir. Həmin il o, Paralimpiya komandasına vəsiqə qazanmış və Paralimpiya Oyunlarında iştirak etmiş, lakin medal qazana bilməmişdir. 2017-ci ildə İtaliyada keçirilən gənclər arasında Avropa çempionatında iştirak etmiş və bürünc medal qazanmışdır. 2018-ci ilin avqust ayında Dublində keçirilən Paralimpiya Üzgüçülük üzrə Avropa Çempionatında 50 m arxası üstə üzmə S5 kateqoriyasında qızıl medal qazanıb.
2019-cu ildə Londonda keçirilən Paralimpiya Üzgüçülük Çempionatında gümüş medal sahibi olur. O, 2022-ci ildə Portuqaliyanın Madeyra adasında keçirilən Para Üzgüçülük üzrə Dünya Çempionatında 50 m arxası üstə üzmə S5 kateqoriyasında 41.58 nəticə ilə dünya çempionu olub.

2022-ci ildə Eti Sosial Elmlər Liseyini ikinci dərəcə ilə bitirmişdir.

## İstinadlar
Ruhi Sarıalp

**Ruhi Sarıalp** () — Üç təkanla tullanmada yarışan türk atlet. O, Avropa Atletika Çempionatları və Olimpiya Oyunları tarixində medal qazanan ilk türk idmançıdır.

Ruhi Sarıalp 1984-cü il Olimpiya Oyunlarında boksçu Eyüp Can bürünc medal qazanana qədər 36 il ərzində Türkiyə üçün olimpiadalarda güləşdən başqa medal qazanan yeganə idmançı olmuşdur. Bu Əşrəf Apakın 2004-cü ildə çəkic atmada bürünc medalına qədər 56 il ərzində qazanılan yeganə olimpiya medalı idi. Ruhi Sarıalpın 1950-ci ildə Brüsseldə qazandığı bürünc medal, 2002-ci ildə Süreyya Ayhanın 1500 metr qaçışda qızıl medal qazanmasına qədər 52 il Türkiyənin Avropa Atletika Çempionatında yeganə uğuru olaraq qalmışdı.

## Həyati
Manisa Hərbi Liseyində atletika ilə məşğul olan Sarıalp daha sonra Fənərbaxçaya keçib. 1948-ci ildə Londonda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında üç təkanla tullanmada Türkiyəni təmsil edib və bürünc medal qazanıb. Bu medal Əşref Apak 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında çəkic atmada bürünc medal qazanana qədər 56 il ərzində Türkiyənin atletika üzrə olimpiadalarda qazandığı yeganə medal idi.

Sarıalp eyni uğuru 1950-ci ildə Brüsseldə keçirilən Avropa Atletika Çempionatında da göstərmişdi. Bu çempionatda alınan medal, 2002-ci ildə Süreyya Ayhan Kop 1500 metr məsafəyə qaçışda qızıl medal qazanana qədər Türkiyənin 52 il ərzində Avropa Atletika Çempionatında qazandığı yeganə medal idi.

1951–52-ci illərdə hərbi xidmətdə olduğu üçün Ordu Milli Komandasında olan Sarıalp, 21–23 sentyabr 1951-ci ildə Romada və 12–14 sentyabrda Kopenhagendə keçirilən Dünya Ordulararası Atletika Çempionatında iki qızıl medal qazanmışdır

Sonra ABŞ-də Sahil Mühafizə Akademiyasında dərs deyib və kosmik proqramlarda iştirak edib. Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra İTU İdman Departamentində İdman Tarixi və dənizçilik kurslarından dərs deyib. O, mifologiyadan mühazirələr oxuyurdu.

İdmana, dənizə və mifologiyaya həvəsli idi. Dənizdə sağ qalmaq haqqında "Sağ qalma" kitabını yazmışdır. 3 cildlik Dünya Dəniz Tarixi kitabı yazmaq üçün araşdırmalar aparan Sarıalp 2001-ci ildə Berqamada arxeoloji qazıntıları seyr edərkən nəfəs darlığı diaqnozu ilə Ege Universitetinin reanimasiya şöbəsinə aparılıb. 2001-ci il martın 3-də İzmirdə vəfat edib.

## Ailə
Həyat yoldaşı Ayişə Cəbəsoy tanınmış dövlət xadimi Əli Fuad Cəbəsoyun əmisi qızıdır. Bundan əlavə, Ruhi Sarıalp məşhur rəssam Tanju Okanın əmisidir.

## İstinadlar
Mirələm Mirələmov

**Mirələm Mirələmov** () — müğənni, xanəndə. Azərbaycan Dövlət Televiziyasının və Azərbaycan Muğam Mərkəzinin solistidir. 2011-ci ildə Muğam Televiziya Müsabiqəsində 1-ci yerin qalibi olub.

## Həyatı
Mirələm Mirələmov 4 noyabr 1988-ci ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. 1996–2004-cü illərdə Şamaxı şəhərinin Məhəmməd Hadi adına 9 saylı orta məktəbində təhsil alıb. 2004-cü ildə 9-cu sinfi bitirərək mədəni marif texnikumuna daxil olub və iki ildən sonra Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində fəaliyyət göstərən Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinə daxil olub və Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Zabit Nəbizadənin xanəndəlik sinfində təhsilini davam etdirib. Mirələm təhsilini 2008-ci ildə bitirir. 2012-ci ildə Azərbaycan Milli Konservatoriyasına, Professor Arif Babayevin sinfinə daxil olur. 2016-cı ildə Konservatoriyanın bakalavır pilləsini bitirib. Alim Qasımovdan dərs alıb.

## Fəaliyyəti
* 2017-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunlarında səfir qismində çıxış edib.
* 2021-ci ildə "Xarıbülbül" musiqi festivalında çıxış edib.
* 2022-ci ildə Mərakeşin Fəs şəhərində Sufi Mədəniyyəti Festivalında çıxış edib.
* 2022-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin (BMM) "Muğam axşamları" layihəsində çıxış edib.
* 2022-ci ildə Şəki "İpək Yolu" Beynəlxalq Musiqi Festivalında çıxış edib.

## Səfərləri
# Rumıniya
# İtaliya
# Avstriya
# Almaniya
# İsveçrə
# Mərakeş
# Özbəkistan
# Qırğızıstan
# ABŞ
# İngiltərə
# Avstraliya
# Yunanıstan
# Gürcüstan

## Mükafatları
* Muğam Televiziya Müsabiqəsində 1-ci yerin qalibi olub.
* 2013-cü ildə Respublika muğam müsabiqəsinin qalibi olub.
* 2013-cü ildə "Muğam aləmi" III Beynəlxalq Muğam Festivalının qalibi olub.

## İstinadlar
Məlikə Pekel

**Məlikə Pekel** () — türk futbolçu, Reyms klubunun hücumçusu.
## Klub karyerası
O, karyerasına Şrobenhauzen gənclər komandasında başlayıb. 2012/13 mövsümündə Almaniyanın Bezirksoberliga Svabiada Schwaben Augsburgun ikinci komandasında oynamağa başladı. Bir oyun keçirdikdən sonra "Cənub" Regionalliqasında oynayan əsas komandaya transfer olunur. İki mövsümdə 40 liqa matçında 20 qol vurur. 2013/14 mövsümündə "Cənub" Regionalliqasının bombardiri olur.

2014/15 mövsümünün başlaması ərəfəsində "Bavariya" klubunun rəhbərliyi Pekeli İkinci Bundesliqa "Cənub"da çıxış edən əvəzedici komandaya transfer edilir. 2014-cü il dekabrın 7-də Münhen komandasının baş məşqçisi Tomas Vyorle onu qadınlar arasında Bundesliqa çərçivəsində Frankfurtla oyun üçün əsas komandaya çağırıb. Mövsümün sonuna qədər o, əsas komandada daha iki oyun keçirib. 2014/15 mövsümündə o, ölkə çempionatının qalibi olub. 2015/16 mövsümündə Pekel yenidən İkinci Bundesliqa "Cənub"da çıxış edən ikinci komandaya transfer olunur.

2017-ci ilin əvvəlində o, "Bavariya"dan ayrılaraq Fransa Birinci Divizionundan Metz-Alqrangeyə keçir. O, yeni komandada debütünü 5 fevral 2017-ci ildə Albi ilə səfər matçında edir. 26 fevral 2017-ci ildə Marsel ilə matçın 3-cü dəqiqəsində Metzin tərkibində ilk və yeganə qolunu vurur.

2017/18 mövsümünün başlaması ərəfəsində o, Pari Sen-Jermen FK keçir. 2019-cu ildə oyun vaxtı az olduğu üçün o, Bordoya icarəyə verilib.

2019-cu ilin avqustunda Metz ilə müqaviləni ləğv edir. 2020/21 mövsümünü Havrda keçirir. 21 iyul 2021-ci ildə o, Reyms-ə qoşulur.
## Milli komanda karyerası
O, 19 avqust 2015-ci ildə Albaniya millisi ilə yoldaşlıq oyununda Türkiyə millisinin köynəyində debüt edir.

Türkiyə vətəndaşlığı sayəsində o, 2017-ci il Avropa çempionatının seçmə turnirində 4 oyun oynamaq imkanı əldə edib. 1 mart 2017-ci ildə Rumıniya ilə Goldcity Cup 2017 matçında milli komandanın heyətində debüt qolunu vurub.

2019 Dünya Çempionatının seçmə turnirində oynadı. Turnirin ikinci oyununda, 2017-ci il aprelin 8-də Lüksemburq millisi ilə oyunda het-trik edib.

## İstinadlar
Kornelius Rayan

**Kornelius Rayan** (; ) — İrlandiya əsilli ABŞ jurnalisti və yazıçısı. O, İkinci Dünya müharibəsinin ayrı-ayrı epizodlarına həsr etdiyi bədii və sənədli əsərləri ilə şöhrət qazanmışdır.

## Həyatı
Kornelius Rayan 5 iyun 1920-ci il tarixində İrlandiyanın Dublin şəhərində anadan olmuşdur. O, orada böyümüşdür. Rayan 1940-cı ildə Londona köçmüş və burada 1941-ci ildən "*[[The Daily Telegraph|Daily Telegraph]]*" qəzetində müharibə müxbiri kimi çalışmışdır. O, 1947-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etmiş, orada "*[[Time (jurnal)|Time Magazine]]*" və digər jurnallarda yazılar dərc etmişdir. Rayan Ketrin Morqanla evlənmiş və 1950-ci ildə ABŞ vətəndaşı olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Cornelius Ryan Collection of World War II Papers – Ohio University Libraries
* The Reporter Whom Time Forgot by Michael Shapiro, *Columbia Journalism Review*
Stanislav Sosabovski

**Stanislav Françişek Sosabovski** (; ) — Polşa ordusunun briqada generalı (sürgündə Polşa hökuməti). O, Hollandiya əməliyyatı zamanı Polşa qüvvələrinə komandanlıq etmişdir.

## Erkən illəri
Stanislav Françişek Sosabovski may 1892-ci ildə Avstriya-Macarıstan imperiyasının İvano-Frankovsk (indiki Ukrayna) şəhərində anadan olmuşdur. O, 11 yaşında olarkən dəmiryolçu atası vəfat etmişdir. Sosabovski məktəbdə oxuyarkən anasına fərdi dərslər verərək ailəsini dolandırmağa kömək etmişdir. Çətin həyat şəraitinə baxmayaraq, o, orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirmişdir. Sosabovski təhsil aldığı müddətdə Polşa təşkilatlarının fəaliyyətində iştirak etmişdir. O, 1910–1912-ci illərdə Krakov İqtisadiyyat Akademiyasında təhsil almışdır. Sosabovski 1912-ci ildə ailəsinin maddi vəziyyətinin ağır olması ilə əlaqədar təhsilini yarımçıq qoyub doğma şəhərinə qayıtmış, burada Polşa atıcı dəstələrinin fəaliyyətində iştirak etmiş, 24-cü drujina komandiri olmuş və kadet hərbi rütbəsinə yüksəlmişdir. O, eyni zamanda, skaut hərəkatında iştirak etmişdir. Sosabovski 1913-cü ilə qədər öz şəhərində kəşfiyyatçılara rəhbərlik edirdi, lakin skautlara rəhbərlik edən Sokolski hərəkatının yerli hakimiyyət orqanları ilə münaqişə səbəbindən bu vəzifəni tərk etmişdir.

## Mühacirət
Stanislav Sosabovski İkinci Dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra 1946-cı ildə sürgündə qalmışdır. O, 1948-ci ilin iyulunda rəsmi olaraq tərxis edilmişdir. Sosabovski elektrik mühərrikləri, sonra televizorlar zavodunun anbarında fəhlə olmuşdur. O, 25 sentyabr 1967-ci ildə Londonda ürək tutmasından vəfat etmişdir. Sosabovskinin iş yoldaşları onun hərbi xidmətlərindən yalnız dəfn zamanı xəbər tutmuşdular. Onun külləri 1969-cu ildə Varşavada yerləşən Povazki Hərbi Qəbiristanlığında yenidən dəfn edilmişdir.

## Populyar mədəniyyətdə
Stanislav Sosabovski 1977-ci ildə çəkilmiş və Hollandiya əməliyyatını təsvir edən "*[[Çox uzaq körpü (film, 1977)|Çox uzaq körpü]]*" filmində Cin Hekman tərəfindən canlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* Honor Generała – documentary TV POLONIA 2008, directed by Joanna Pieciukiewicz

## Xarici keçidlər

* History of the family Sosabowski
* A Biography
* Sosabowski's wider role in the Anglo-Polish relations versus Soviet Union
* Generals of World War II
Çox uzaq körpü (film)

***Çox uzaq körpü*** () — 1977-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi zamanı Müttəfiqlərin uğursuz Hollandiya əməliyyatını təsvir edən ABŞ və Birləşmiş Krallıq epik müharibə filmi. Tarixçi Kornelius Rayanın eyniadlı qeyri-bədii kitabı əsasında çəkilən filmin rejissoru Riçard Attenboro və ssenaristi Vilyam Qoldmandır. Rollarda Dirk Boqard, Ceyms Kaan, Maykl Keyn, Şon Konneri, Edvard Foks, Elliott Quld, Cin Hekman, Entoni Hopkins, Hardi Krüger, Lourens Olivye, Rayan O'Nil, Robert Redford, Maksimilian Şell və Liv Ulmann.

Prodüserliyi Riçard və Cozef Levin tərəfindən müstəqil olaraq edilən film "*[[Ən uzun gün (film, 1962)|Ən uzun gün]]*"dən (1962) sonra Rayanın kitabı əsasında ekrana uyğunlaşdırılan ikinci film idi. Bu, *"[[Bu, onların şöhrətidir (film, 1946)|Bu, onların şöhrətidir]]"* (1946) filmindən sonra İkinci Dünya müharibəsində uğursuzluğa düçar olmuş Hollandiya əməliyyatının hadisələri əsasında çəkilən ikinci film idi. Film Niderlandda çəkilmişdir.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*  [NB: Book has no page numbers]

## Əlavə ədəbiyyat

* Arthur, Max, *Forgotten Voices of the Second World War: A new history of world war two in the words of the men and women who were there*, Ebury Press, 2004  
* 
* 
* Ambrose, Stephen E. & Immerman, Richard H., *Ike's spies: Eisenhower and the espionage establishment*, University Press of Mississippi, 1999. ISBN&nbsp;0-385-14493-8 

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* 
* 
*
Azarkeş (dəqiqləşdirmə)

**Azarkeş** aşağıdakı mənalara gələ bilər:

* Azarkeş — İdman, futbol həvəskarı.
* Azarkeş (film, 2008) — Azərbaycan filmi.

## İstinadlar
Reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluq

**Reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluq** (RES) — mamalıq və ginekologiya üzrə cərrahi ixtisas. Reproduktiv tibbdə RES ixtisasçıları həkimlərə reproduktivlik və sonsuzluq problemi ilə bağlı hormonal fəaliyyətə dair təlimlər keçir. Əksər RES mütəxəssisləri ilk növbədə sonsuzluğun müalicəsinə diqqət yetirsələr də, reproduktiv endokrinoloqlar sonsuzluqla əlaqəli olmayan qadınlarda və kişilərdə hormonal disfunksiyaları sınamaq və müalicə etmək üçün hazırlanır.

Reproduktiv endokrinoloqlar mamalıq və ginekologiya (mama-ginekoloq) ixtisası üzrə xüsusi hazırlıq (rezidentura) keçirlər.

Reproduktiv cərrahiyyə əlaqəli ixtisasdır, burada mama-ginekoloq və ya uroloq əlavə olaraq inkişafa təsir edən anatomik pozuntuların müalicəsində ixtisaslaşır.

## Sertifikatlaşdırması
Bir sıra ölkələrdə RES üzrə mütəxəssis olmaq yolu tənzimlənir. Məsələn, ABŞ-da **Amerika Mamalıq və Ginekologiya Şurası** və **Amerika Osteopatik Mamalıq və Ginekologiya Şurası** submütəxəssislərin sertifikat alması üçün standartları müəyyən edir. Mamalıq və Ginekologiya üzrə dörd illik təlimdən sonra üç illik təsdiq edilmiş təcrübə proqramı uğurla başa çatmalıdır. Daha sonra Reproduktiv Endokrinologiya və Sonsuzluq üzrə Şura tərəfindən sertifikatlaşdırılmaq üçün əvvəlcə Mamalıq və Ginekologiya üzrə Şura Sertifikatından (yazılı və şifahi imtahanlar) keçməli, daha sonra Reproduktiv Endokrinologiya və Sonsuzluq Sertifikatı imtahanlardan keçmək lazımdır.

ABŞ-da reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluq üzrə təcrübə stajı adətən 3 il çəkir və 2013-cü ildən etibarən ölkə üzrə 40 mərkəzdə təklif olunur.

Avropa İttifaqında Avropa Şurası və Mamalıq və Ginekologiya Kollecinin 2012-ci ildən etibarən Aİ üzrə 4 mərkəzdə reproduktiv tibb üzrə mütəxəssis təlim proqramı üçün akreditasiya mərkəzləri var.

Avstraliya və Yeni Zelandiyada reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluq üzrə təlim proqramı 3 il çəkir və iki ölkədəki 15 mərkəzdə təklif olunur.

## Cəmiyyətləri
ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists — Amerika Mamalıqlar və Ginekoloqlar Kolleci) tərəfindən sertifikatlaşdırılmış reproduktiv endokrinoloqlar çox vaxt Reproduktiv Endokrinologiya və Sonsuzluq Cəmiyyəti adlı xüsusi tibb cəmiyyətinə aiddir. Tam üzvlük şərti həkimlərin reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluq ixtisası üzrə ACOG sertifikatına malik olmalarıdır.

## Jurnallar
* "İnsan Reproduksiyası" adlı jurnal — Avropa İnsan Reproduksiyası və Embriologiya Cəmiyyəti adından nəşr olunur.
* "Reproduksiya" — Böyük Britaniyada Reproduksiya və Doğuş Cəmiyyəti adından nəşr olunur.
* "Reproduktiv Biologiya və Endokrinologiya" (RB&E) — BioMed Central tərəfindən nəşr olunan açıq girişli onlayn jurnaldır. O, həm baytarlıq, həm də insan reproduktiv təbabəti ilə məşğul olur.
* "Fertility and Sterility" — Amerika Reproduktiv Tibb Cəmiyyətinin aylıq jurnalıdır.

Həmçinin, mamalıq və ginekologiya sahəsində bir çox akademik jurnallar reproduktiv endokrinologiya və sonsuzluğa aid bir çox məqalələr həsr edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mələk investor

**Mələk investor** (həmçinin **biznes mələyi**, **qeyri-rəsmi investor**, **mələk sərmayəçisi**, **özəl investor** və ya **toxum investoru** kimi də tanınır) tez-tez konvertasiya edilə bilən istiqraz və ya kapital müqabilində bir işə və ya biznesə, o cümlədən startaplara kapital verən şəxsdir. Mələk investorlar adətən startapları ən erkən mərhələdə (startupların uğursuzluq riski nisbətən yüksək olduqda), bir dəfə və ya ardıcıl olaraq və əksər investorlar onları dəstəkləməyə hazır olmadığ zamanlarda dəstəkləyir.

## İstinadlar
Şəfəq Türküsü

**Şəfəq Türküsü** Nevzat Çelikin eyni adlı şeir kitabı da olan şeiridir. Kitab 1984-cü ildə Akademiya Kitabevi Uğur Mükafatını qazanmışdır.

## Şeirin mövzusu
Şeir bütövlükdə 280 misradan ibarətdir. Bir edam məhbusunun anası ilə vidalaşması mövzusuna yönəlib. Nevzat Çelik, 12 sentyabr çevrilişindən sonra həbslər nəticəsində bir çoxları ilə birlikdə edam cəzası ilə mühakimə olundu. Onun sözlərinə görə, bu, çox yaxın, tanış insanların edamlarının baş verdiyi bir mühitdə, verdiyi psixologiya ilə yazılmışdır.

## Bəstə
1985-ci ildə 95 misrası Əhməd Qaya tərəfindən bəstələnmiş və mahnısı ifa olunmuşdur. O, 1986-cı ildə təqdim olunan bir albomuna bu adı verib.

## İstinadlar
Mizac

**Mizac** (المزاج  mizac "xüsusiyyət") — bir insanın anadangəlmə xüsüsiyyəti.
Psixologiyada temperament termini fərdin şəxsiyyətinin çox vaxt anadangəlmə və öyrənilməmiş introversiya və ya ekstroversiya kimi aspektlərinə aiddir.

Klassik psixologiyada əxlaqın müxtəlif qarışığının meydana gətirdiyi şəxsiyyət növləri üçün istifadə edilən termin. Qədim və Orta əsrlərdə insanın bioloji, mənəvi və psixoloji funksiyalarına təsir etmək üçün qəbul edilmiş dörd maye maddə.
Temperament; fərdin diqqətində, duyğularında və davranışında emosional reaktivliyin səviyyəsi, fərdi fərqlər kimi müəyyən edilir.Temperament davranışın məzmunu ilə deyil, üslubu ilə müəyyən edilir. Başqa sözlə, fərdlərin bir vəziyyətdə nə etdiklərini deyil, bu vəziyyətə necə reaksiya verməsidir. Mizac  bioloji əsaslı fərdidir.Fərdi digərlərindən ayıran fərqlərə işarə etsə də, aid olduğu fərd üçün nisbətən qalıcı və dəyişməz bir xüsusiyyətə malikdir.Mizacın nə qədəri irsi xüsusiyyətlərə, nə qədəri isə təcrübələrə bağlıdır. Nəticə etibarı ilə Mizac hər bir fərddə müşahidə oluna bilən və çox fərqli xüsusiyyət və ya əlamətlər toplusundan ibarət olan, onun dünya ilə qurduğu qarşılıqlı əlaqəyə təsir edən fitri xususiyyətidir.
Goldsmith və başqaları (1987) müəyyən etdilər ki, temperament nisbətən sabit olsa da, ətraf mühitin təsirindən təsirlənir və dəyişməsindən asılı olaraq dəyişə bilir.
## İstinadlar
Mustafa Nəcati Səpətçioğlu

**Mustafa Nəcati Səpətçioğlu** () — türk tarixi roman yazıçısı.

## Həyatı
Mustafa Nəcati Səpətçioğlu 1930-cu ildə Tokat Ziledə anadan olmuşdur. İlk və orta təhsilini Zilədə almışdır. 1951-ci ildə İstanbul Haydar Paşa liseyini bitirir. 1957-ci ildə İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin Türk dili və ədəbiyyatı bölməsini bitirmişdir. Elə həmin il ədəbiyyat müəllimi Neriman Müəzzəm Gürşenlə ailə həyatı qurur. Ali təhsil aldığı müddətdə ərəb və fars filologiyası dərslərinə də qatılır. Yazıçı təhsilini tamamlayıb hərbi xidmətə yollanır.1959-cu ildə İstanbul Adalar Bələdiyyəsində məmur olaraq işə başlayan Səpətçioğlu müxtəlif yerlərdə məmur olaraq işləmişdir. 1968-ci ildə İstanbul Milli Təhsil nazirliyində işə başlayan yazıçı 1976-cı ilə qədər burada Mudir köməkçisi vəzifəsini icra edir.
MM. N. Səpətçioğlu 2006-cı il iyulun 8-də vəfat etmiş və Karacaahmet qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

## Yaradıcılığı
İlk hekayələri Sivasda "Hakikat" qəzetində dərc olunub (1948). Sonrakı hekayələri İstanbul, Yol, Türk Yurdu, Türk Dili (1955–59). Türk ədəbiyyatı dərgilərində çap olunmuşdur. İlk romanlarında Malazgirdə qədər türk tarixindən bəhs etmiş, sonrakı romanlarında isə Türkiyədəki ictimai-siyasi dəyişikliklərdən və onun nəticələrindən bəhs etmişdir. Yazıçı "Dünkü Türkiye" silsiləsinə daxil olan əsərlərində Səlcuq və Osmanlı dövlətinin yaranma tarixindən bəhs edən tarixi romanlar yazmışdır.

## Əsərləri
### Hekayələri
* Ahdürrezzak Efendi (1956),
* Menekşeler Ölmemeli (1972),
* Bir Büyülü Dünya ki (1972).

### Romanları
* Çağlayanlı Vadi (1964),
* Kilit (1971),
* Anahtar (1973),
* Kapı (1973),
* Konak (1974),
* Çatı (1974),
* Üçler-Yediler-Kırklar (1975),
* Bu Atlı Geçide Gider (1977),
* Karanlıkta Mum Işığı (1978),
* Darağacı (1979),
* Sabır (1980),
* Ebem Kuşağı (1989),
* Cevahir ile Sadık Çavuş'un Buğday Kamyonu (1980),
* Gece Vaktinde Gün Dönümü (1980),
* Geçitteki Ülke (1980,
* … Ve Çanakkale 1, Geldiler (1989),
* … Ve Çanakkale 2, Gördüler (1989),
* … Ve Çanakkale 3, Döndüler (1989, TYB Yılın Romanı Ödülü),
* Kutsal Mahpus (1990),
* Sabır Ağacı (1992, 8 cilt, Kıbrıs'ın 4000 yıllık tarihini anlatan roman).
* Benim Adım Yunus Emre (1994).

### Dastan
* Yaratılış ve Türeyiş (1965),
* Dedem Korkut'un Kitabı (1990),
* Sonsuza Uyanan Taşlar (1973).

### Araşdırma
* Türk Destanları (1986).

## Xarici keçidlər

* SULTAN ALPARSLAN — MALAZGİRT MEYDAN MUHAREBESİ — 6. BÖLÜM
* Osmanlı imperiyası — müqavilələr

## İstinadlar
Elvira Mürsəlova

**Elvira Mürsəlova** (25 oktyabr 1982, Xəzər) — 1998–2002-ci illərdə Rusiyanı, 2008–2009-cu illərdə isə Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi.

## Karyerası
Elvira Mürsəlova 1998-ci ilin iyulunda Mançester şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının qalibi oldu. 2002-ci ildə isə Elvira Mürsəlova Tirana şəhərində (Albaniya) baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vurdu.

2007-ci ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) Elvira Mürsəlovanı Azərbaycan yığmasının heyətinə dəvət etdi. Həmin illərdə Azərbaycanda qadın güləşçilərdən ibarət yığması yeni-yeni formalaşdırılırdı. Elvira Mürsəlova həmin dəvəti qəbul etdi və 2008-ci ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə apardı.

2008-ci ildə Elvira Mürsəlova Avropa Çempionatlarında debüt etdi. Finlandiyanın Tampere şəhərində baş tutan turnirin 1/8 final mərhələsində Polşa nümayəndəsi Aqata Pyetrziya 2:1, 1/4 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Nataliya Sinişina 2:0, 1/2 final mərhələsində isə Belarus nümayəndəsi Tatyana Boxana 2:0 hesabları ilə qalib gələn Elvira Mürsəlova, final görüşündə İsveç nümayəndəsi İda-Teres Nerela məğlub oldu və Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu. Həmin ilin iyununda isə Elvira Mürsəlova Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib oldu.

2008-ci ilin əsas turniri Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Turnirin 1/8 final mərhələsində Braziliya nümayəndəsi Joyce Silvaya 2:0, 1/4 final mərhələsində isə Ukrayna nümayəndəsi Alla Çerasovaya 2:0 hesabları ilə qalib gələn Elvira Mürsəlova, 1/2 final mərhələsində Yaponiya nümayəndəsi Ayao Şodaya məğlub oldu və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam etdi. Həmin görüşdə ABŞ nümayəndəsi Dianna Rixa 2:0 hesabı ilə qalib gələn Elvira Mürsəlova Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Bununla da Elvira Mürsəlova Dünya Çempionatlarının medalına sahib olan birinci azərbaycanlı qadın güləşçi oldu.

2009-ci ilin iyulunda Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin bürünc medalına sahib olan Elvira Mürsəlova, 26 yaşında idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Valentin Yudaşkin

**Valentin Yudaşkin** (; ) — məşhur sovet və rus rəssam-modelyeri, kutürye.

## Həyatı
Valentin Yudaşkin 14 oktyabr 1963-cü ildə Moskva vilayətinin Bakovka qəsəbəsində yəhudi ailəsində doğulub. 1986-cı ildə Moskva İndustrial Texnikumunu bitirdikdən sonra modelyer Vyaçeslav Zaytsevin Moskva Moda evində diplomöncəsi təcrübə keçmişdir.

## Fəaliyyəti
1987-ci ildə ilk kolleksiyasını yaratdı, 1989-cu ildə isə "Vali-Moda" şirkətini açdı. Eyni dövrdə bir stilist kimi o, sovet estrada artistləri Lüdmila Qurçenko, Layma Vaykule və Alla Puqaçova ilə işləməyə başladı. 1991-ci ildə Parisdə 150 ​​modeldən ibarət Yudaşkinin ilk kolleksiyası təqdim olundu. Həmçinin 90-cı illərdə Yudaşkin Rusiya Olimpiya komandası və Rusiya kişi və qadın futbol komandaları üçün geyimlər hazırlayıb.

Valentin Yudaşkin 2023-cü il mayın 2-də uzunsürən onkoloji xəstəlikdən (böyrək xərçəngi) sonra Moskvada vəfat edib.

## İstinadlar
Mr. Kitty

**Mr. Kitty** və ya **Echo Strobe** kimi daha yaxşı tanınan əsl adı **Forrest Avery Carney** olan (24 mart 1992-ci ildə anadan olub), Amerikalı müğənni-bəstəkar, prodüser və DJ-dir. Onun üslubu synthwave, synthpop, new wave, cadugər evi və qaranlıq dalğa kimi təsvir edilir və musiqilərində dinləyicilərdə nostalji hisslər oyadır. O, daha çox 2014-cü ildə yayımladığı və 2019-cu ildə YouTube platformsında fanatı tərəfindən videosu yerləşdirildikdən sonra populyarlaşan "After Dark mahnısı|After Dark" mahnısı ilə tanınır

Carney başqaları üçün IAMX və Estetik Mükəmməllik remiksləri etdi və Pastel Ghost və Crystal Castles ilə birgə mahnılar ifa etdi.

## İstinadlar
Synthwave

**Synthwave** (digər adları ilə **retrowave** və ya **futuresynth** kimi də tanınır) 1980-ci illərin film soundtrackləri və video oyunları musiqilərindən təsirlənərək ortaya çıxmış elektron musiqi janrıdır. Bu musiqi janrı 2000-ci illərin ortalarından etibarən İnternetdə müxtəlif oxşar dəsti xətli qruplar tərəfindən istehsal edilmiş və inkişaf etdirilmiş və 2010-cu illərin əvvəllərində daha çox məşhur olmuşdur. O, musiqi aləti olan Sintezatorun adını daşıyır. Bu janrda bəstələnən musiqilər əsasən 1980-ci illərin elmi fantastika, döyüş və qorxu filmlərinin musiqilərindən ilhamlanıb. Bu, retrofuturizm məhsullarında geniş istifadə edildiyi üçün kiberpunk ilə eyniləşdirilmişdir.
Darkveyv

**Dark wave** və ya **darkwave** (ingilis dilindən tərcümədə: qaranlıq dalğa)1970-ci illərin sonlarında yeni dalğa və post-punk hərəkatından yaranan musiqi janrıdır. Qaranlıq dalğa(dark wave) janrı kompozisiyaları əsasən kiçik açar tonallığa və introvert lirikaya əsaslanır və bu janra aid musiqilər özlüyündə qaranlıq, romantik və kədərli kimi emosiyalar ehtiva edir. Ümumi xüsusiyyətlərinə görə elektrik və akustik gitara, skripka və piano kimi musiqi alətlərinin, həmçinin sintezatorlar, samplerlər və drum maşınları kimi elektron alətlərin istifadəsi daxildir.

1980-ci illərdə qaranlıq dalğa musiqisi ilə paralel olaraq dinləyiciləri tərəfindən wavers və ya dark wavers adlanan subkultura yaradıldı xüsusilə də Avropada dark waves(*qaranlıq dalğalar)* subkulturası geniş yayılmışdır. Almaniya kimi bəzi ölkələrdə bu subkultura qotik rok həvəskarlarını da öz daxilinə alırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Draupadi Murmu

**Draupadi Murmu** və ya **Droupadi Murmu** (santali dilində: ; ) — — Hindistanlı siyasətçi. Murmu 25 iyul 2022-ci ildən Asiya qitəsində yerləşən ölkə olan Hindistanda dövlət başçısıdır.

18 iyul 2022-ci ildə Hindistanda keçirilən prezident seçkiləri üçün 2022-ci ilin iyununda namizədliyi irəli sürmüş Murmu həmin seçkilərdə ən çox səs toplayaraq prezident seçilmişdir. Murmu Pratibha Patildən sonra Hindistan tarixində ikinci qadın prezident oldu, Santal yerli xalqının üzvü olaraq isə Hindistan tarixində ilk etnik santal prezident oldu.

Murmu 2015–2021-ci illər arasında Karxand qubernatoru vəzifəsində çalışıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Santal xalqı

**Santal** və ya **Santhal** Cənubi Asiyada yaşayan avstrasiya dillərində danışan Munda qrupuna daxil olan bir etnik qrupudur. Santallar əhalisayına görə Hindistanın Jharkhand və Qərbi Benqal əyalətində ən böyük qəbilədir və Odişa, Bihar və Assam əyalətlərində daha çox rast gəlinir. Onlar Banqladeşin şimalındakı Rajshahi Diviziyasında və Rangpur Diviziyasında ən böyük etnik azlıqdır. Nepalda da böyük sayda yaşayırlar. Santallar Avstriya-Asiya dil ailəsinin ən çox danışılan Munda dilləri olan Santali dilində danışırlar.

## İstinadlar
Santali dili

**Santalce, Santalca** və ya **Santal dili əsasən** Assam, Bihar, Carkhand, Mizoram, Orissa, Tripura və Qərbi Benqalda danışılan Ho və Mundari dilləri ilə qohum bir Avstriya-Asiya dili . Bu dil ailəsinin Munda qrupuna aid olan və qrupun ən çox danışılan üzvü olan Santali dili Hindistan Konstitusiyasına uyğun olaraq Hindistanın rəsmi tanınmış regional dillərindən biridir. Təxminən 7,6 milyon danışan sayı ilə dil Hindistan, Banqladeş, Butan və Nepalada geniş yayılmışdır. Bu dil həm də Vyetnam dili və Kxmer dillərindən sonra sayca üçüncü ən böyük Avstroasiya dilidir. Santali dili Avstroasiya kökənli etnik Santalların ana dilidir.

Ol Chiki yazı sistemi 1925-ci ildə Pandit Raghunath Murmu tərəfindən işlənib hazırlanana qədər Santalice yazısı mövcud deyildi, və bu dil sadecə danışıq dili idi. Tək səsli hərf əlifbası ilə yazılan Ol Çiki sistemi digər heca əsaslı hind yazı sistemlərindən fərqlənir və müasir Hindistanda Santali dilində yazmaq üçün geniş istifadə olunur.
Lětopis

*** Lětopis *** — Almaniyada nəşr olunan elmi sorb jurnalı. Sorb İnstitutunun elmi nəşri və çap orqanı. Domovina nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir.

## Tarixi

Nəşrin tarixi sələfi 1848-1937-ci illərdə sorb Macica Serbska cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunan "Časopis Maćicy Serbskeje" sosial-mədəni və ədəbi jurnalı hesab olunur. Modern jurnalın ilk nömrəsi 1952-ci ildə işıq üzü görüb. Jurnalda məqalələr daha çox Yuxarı sorb, Aşağı sorb və Alman dillərində dərc olunur. Bəzən rus, polyak və çex dillərində məqalələr dərc olunur.
GDR dövründə jurnal hər il A, B, C və D hərfləri ilə təsnif edilən xüsusi məzmunlu 4 ayrı cild nəşr etdirirdi. A cildində sorb dilçiliyi mövzusunda məqalələr yer alırdı. B cildində sorb tarixi, siyasi-ictimai həyatı və alman əhalisi ilə münasibətləri haqqında məqalələr dərc edilmişdir. C cild sorb etnologiyasına həsr olunmuş, D cildində isə sorb mədəniyyəti, etnoqrafiyası və folkloruna dair məqalələr dərc edilmişdir.

## Ədəbiyyat

* Ein kleines Lexikon — Sorben/Serbja Domowina-Verlag, Bautzen, ISBN 3-7420-0405-0

## İstinadlar
Murtuzəli Müslümov

**Murtuzəli Müslümov** () — 2017–2019-cu illərdə Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.

## Karyerası
Karyerası ərzində zədələrə görə nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmayan Murtuzəli Müslümov 2017-ci ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) tərəfindən Azərbaycan yığmasının heyətinə dəvət etdi. Murtuzəli Müslümov həmin dəvəti qəbul etdi və 2017-ci ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə apardı.

Həmin ilin mayında Azərbaycanda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında mübarizə aparan Murtuzəli Müslümov turnirin final görüşündə İran nümayəndəsi Mustafa Hüseynxaniyə məğlub oldu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

2018-ci ilin fevralında Kiyev şəhərində beynəlxalq turniri gümüş medalla başa vuran Murtuzəli Müslümov mayda Avropa Çempionatlarında debüt etdi. Rusiyada baş tutan turnirin 1/8 final mərhələsində Almaniya nümayəndəsi Alexander Semisorova 10:8, 1/4 final mərhələsində isə Bolqarıstan nümayəndəsi Miroslav Kirova 8:2 hesabları ilə qalib gələn Murtuzəli Müslümov, 1/2 final mərhələsində Polşa nümayəndəsi Məhəmmədmurad Hacıyeva 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam etdi. Həmin görüşdə Belarus nümayəndəsi Əzəmət Nuriyeva 10:2 hesabı ilə qalib gələn Murtuzəli Müslümov Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

Murtuzəli Müslümov 2017-ci ildə Komandalararası Alrosa Cup turnirinin gümüş, 2018-ci ildə isə Komandalararası Əhməd Kadırov Turnirinin bürünc medallarına sahib olub.

2019-cu ilin mayında Rusiyada Əli Əliyevin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turniri beşinci pillədə başa vuran Murtuzəli Müslümov 25 yaşında idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
İrəm Yaman

**İrəm Yaman** () — türk taekvondoçusu. 62 kq çəki dərəcəsində ikiqat dünya çempionu (2015, 2019), ikiqat Avropa çempionu (2016, 2018).
## Şəxsi həyat
İrəm Yaman 4 avqust 1995-ci ildə Ankarada anadan olub. Taekvondo ilə 8 yaşında məşğul olmağa başlayıb.

Hacettepe Universitetini İdman Elmləri Fakültəsini bitirib və universitetin taekvondo komandasının üzvü olub. Bakalavr dərəcəsi aldıqdan sonra Konyada Səlcuq Universitetinin idman bölməsində təhsilini davam etdirmiş, oranı bitirdikdən sonra magistr dərəcəsi almışdır.

## Karyera
### Kikboksinq
2012-ci ildə Bratislavada yeniyetmələr və gənclər arasında kikboksinq üzrə dünya çempionatında Yaman 70 kq-dan yuxarı yeddi kontakt kateqoriyasında bürünc medal qazanmışdır. Bir il sonra o, Polşanın Krınisa-Zdruy şəhərində keçirilən kikboksinq üzrə gənclər arasında Avropa çempionatında gümüş medal qazanmışdır.
### Taekvondo
Yaman beynəlxalq səviyyədə taekvondoda  2014-cü ildə İnsbrukda gənclər arasında keçirilən çempionatda iştirak etməsi ilə debüt edir və burada 67 kq çəki dərəcəsində qalib gəlir.

Bir il sonra Çelyabinskdə keçirilən dünya çempionatının 62 kq çəki dərəcəsində final görüşündə ispaniyalı Marta Kalvo üzərində inamlı qələbə qazanan 18 yaşlı Yaman ilk dəfə dünya çempionu olub. 

Sonradan türkiyəli idmançı iki dəfə Avropa çempionu (2016-cı ildə Montro və 2018-ci ildə Kazanda), iki dəfə Universiadanın qalibi (2017-ci ildə Taypey və 2019-cu ildə Napoli) olmaqla, müxtəlif beynəlxalq yarışlarda yüksək səviyyəsini dəfələrlə təsdiqləyib. Böyük Dəbilqə turnirinin qalibi olub (2017-ci ildə Usi).

2019-cu ildə Mançesterdə keçirilən Dünya Çempionatında İrem dünya çempionatlarında karyerasında ikinci qızılını qazanaraq belə bir nailiyyət əldə edən ilk türk taekvondoçusu olur.

2021-ci ildə Yaman idman karyerasını bitirdiyini elan edir.

## İstinadlar
Susa qətliamı

**Susa qətliamı** və ya **Yolaç kəndi qətliamı** — 26 iyun 1992-ci ildə Türkiyədə, Silvanın Yolaç (Susa) kəndindəki məsciddə namaz qılan 10 nəfərin PKK üzvləri tərəfindən gülləbaran edilərək qətlə yetirildiyi qətliam.

## Qətliam
Saat 22:30 radələrində Silvanın Yolaç kəndinə PKK yaraqlılarından ibarət böyük bir qrup basqın etmişdir. PKK döyüşçüləri kəndin ətrafına nəzarəti ələ keçirdikdən sonra Yolaç kənd məscidinə doğru irəliləmişdilər. Camaatı məsciddən çıxaran PKK yaraqlıları başda imam olmaqla bir qrupu ayıraraq yerə yıxmış və onları güllələmişdir.

Hadisə şahidlərinin ifadələrinə görə, öldürülənlər hər gecə namaz qılmaq üçün məscidə gəlirmişlər. Hadisə baş verən gecə məsciddə olanlardan biri su içməyə çıxan zaman məscidin mühasirəyə alındığını görmüşdür. Məscidi əhatə edənlər əsgər olduqlarını və Bismildən gəldiklərini bildirmişdilər. Bundan sonra məsciddə olanlar işlərinə davam etmişdilər, lakin daha sonra PKK yaraqlıları məscidə daxil olaraq oradakıları qətlə yetirmişdilər. Məscidin imamı Haluk Fidancı da daxil olmaqla 10 nəfər hadisə yerində həlak olmuşdur. Hücum nəticəsində yaralanan 4 nəfərə Diyarbəkir Tibb Fakültəsi və Silvan Dövlət Xəstəxanasında tibbi yardım göstərilmişdir.

## İstinadlar
Zübeydə Süpürgəçi

**Zübeydə Süpürgəçi** () — 100, 400 və 800 metr məsafələrə qaçışlarda çıxış edən Türkiyə paralimpiya atleti (T54 sinif - əlil arabasında). O, həmçinin T53/T54 sinfində 4x400m estafet yarışlarında yarışır.
## Erkən illər
Zübeydə Süpergəçi 20 iyul 1993-cü ildə anadan olub. O, anadan olduğu gündən əlildir, 16 yaşına kimi çölə çıxmaq həvəsi belə olmayıb. Bağcılar Bələdiyyəsindəki Əlillər Sarayını ziyarət edərkən, yeni həyata başlamaq üçün motivasiya olur. Onun kiçik qardaşı Məhəmməd də anadangəlmə əlil idi.

## İdman karyerası
Süpürgəçi 2011-ci ildə Paralimpiya idmanlarında iştirak etməyə başlayıb. İdman karyerasına Ömər Kantainin rəhbərliyi altında başlamışdır. 2012-ci ildə İstanbulda Paralimpiya Klubuna qoşulub.

2012-ci ildə Olomoucda keçirilən Çexiya Açıq Yarışında 100 metr məsafəyə T54 sünfinda qızıl medal qazanıb. 2012-ci ildə Stadskanaalda keçirilən Atletika üzrə Avropa Çempionatında T54 sinfində 100 metr məsafəyə qaçışda bürünc mükafatçı olub.

Süpürgəçi 2013 İstanbul Marafonunun əlil arabası bölməsində yarışır və 2 saat 58 dəqiqə 30 saniyə ilə komanda yoldaşı Həmidə Kurtdan geri qalaraq ikinci olur.

O, 2014-cü ildə Suonsidə keçirilən Atletika üzrə Avropa Çempionatında 100 m T54 sinfində bürünc medal qazanır.

2016-cı ildə Grossetoda keçirilən Avropa Atletika Çempionatında əlil arabasında (T54) 100 m məsafəyə qızıl medal və 200 m məsafəyə qaçışda gümüş medal qazanmışdır.

2016-cı il Paralimpiya Oyunlarının seçmə mərhələsi olan Dubayda keçirilən 2016 IPC Athletics Grand Prix 8 yarışında T54 sinfində 200 metr məsafəyə qaçışda bürünc, 400 metr məsafəyə qaçışda isə qızıl medal qazanıb. 2016 Qran Prisində 4x400 m estafetdə gümüş mükafatçıdır.

Süpürgəçi 2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçirilən Paralimpiya Oyunlarında iştirak edib.

Tarraqonada keçirilən 2018 Aralıq dənizi Oyunlarında 800 m T54 sinifində qızıl medal qazandı. 2018-ci ildə Berlində keçirilən Atletika üzrə Avropa Çempionatında 30,96 s nəticə ilə çempionluq rekordunu yeniləyərək 200 metr məsafəyə Avropa çempionu olub.
## İstinadlar
İnsanlara hürriyyət, millətlərə istiqlal!

***İnsanlara hürriyət, millətlərə istiqlal*** () — Azərbaycanın milli azadlıq hərəkatının liderlərindən olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin irəli sürdüyü şüar və fəlsəfə. Bu nitq azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizə aparan insanlara ruh və ruh vermək üçün istifadə olunurdu. İlk dəfə 1918-ci ildə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsi zamanı istifadə edilmişdir.

Məmmədəmin Rəsulzadə Azərbaycanın milli-azadlıq hərəkatının liderlərindən biri olub və ölkəsinin müstəqilliyini Rusiya imperiyasından qorumuşdur. Şüar Azərbaycanın müstəqillik mübarizəsində çox mühüm yer tutmuş və Azərbaycanın milli kimliyi üçün mühüm simvol hesab olunur.

Şüardan indiki dövrdə də Rəsulzadənin anılması məqsədilə, elçibəyçilik simvolu kimi və Yeni Azərbaycan Partiyası hakimiyyətinə müxalif olanlar tərəfindən istifadə edilir.

## Həmçinin bax
* Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin Amerikanın Səsi radiosundan Azərbaycan xalqına müraciəti

## İstinadlar
Əsəd Əliyev

**Əsəd Əliyev** (23 may 1970) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

## Karyerası
Əsəd Əliyev 1993-cü ildə İstanbul şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin final görüşündə Rusiya nümayəndəsi Beslan Tsaqiyeva məğlub olan Əsəd Əliyev Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

1994-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan Avropa Çempionatını isə Əsəd Əliyev 18-ci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Əsəd Əliyev 1995-ci ildə Bezanson şəhərində (Fransa) Avropa Çempionatını 14-cü, Praqa şəhərində (Çexiya) Dünya Çempionatını isə 22-ci pillədə başa vurdu.

1996-cı ildə Budapeşt şəhərində (Macarıstan) baş tutan Avropa Çempionatını 15-ci, 1997-ci ildə Kouvola şəhərində (Finlandiya) baş tutan Avropa Çempionatını isə 12-ci pillədə başa vuran Əsəd Əliyev, 1997-ci ildə idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar