Ukraynanın Avropa Birliyinə daxil olması

28 fevral 2022-ci ildə, Rusiya tərəfindən işğal edildikdən qısa müddət sonra, Ukrayna Avropa Birliyinə (Aİ) üzvlük üçün müraciət etdi. Ukrayna prezidenti Volodymyr Zelenskyy "yeni xüsusi prosedur", altında dərhal qəbul tələb etdi və səkkiz Aİ dövlətinin prezidenti üzvlük prosesinin sürətləndirilməsinə çağırdı. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Ukraynanın üzvlüyünü dəstəklədiyini, lakin prosesin vaxt aparacağını bildirib. 1 mart 2022-ci ildə Avropa Parlamenti Ukraynanın rəsmi üzvlük namizədi olmasını tövsiyə etdi və 10 mart 2022-ci ildə Avropa İttifaqı Şurası Komissiyadan ərizə ilə bağlı rəy istədi. 8 aprel 2022-ci ildə fon der Leyen Zelenskiyə qanunvericilik sorğusunu təqdim etdi və Ukrayna mayın 9-da ona cavab verdi.

17 iyun 2022-ci ildə Avropa Komissiyası Avropa Şurasına Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün namizəd statusu verməyi tövsiyə edib.

2022-ci il iyunun 23-də Avropa Parlamenti Ukraynaya Avropa İttifaqına üzvlüyə namizəd statusunun dərhal verilməsini tələb edən qətnamə qəbul edib. 2022-ci il iyunun 23-də Avropa Şurası Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün namizəd statusu verib.

## Avropa İttifaqı ilə əlaqələrin xronologiyası

Avropa İttifaqı-Ukrayna Assosiasiya Sazişi 2014-cü ildə onun ratifikasiyasını dayandıran bir sıra hadisələrin Ukraynada inqilab və Ukraynanın o vaxtkı hazırkı prezidenti Viktor Yanukoviçin devrilməsi ilə nəticələnməsindən sonra imzalanıb. Ukrayna ilə Dərin və Hərtərəfli Azad Ticarət Zonası 2016-cı il yanvarın 1-dən müvəqqəti olaraq tətbiq olunduqdan sonra 1 sentyabr 2017-ci ildə qüvvəyə minib. və Assosiasiya Sazişi 1 sentyabr 2017-ci ildə tam qüvvəyə minib. 24 fevral 2022-ci ildə Rusiya Ukraynanı işğal etdi və üzvlük müraciətinə səbəb oldu.

## Ərizə

2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra rəsmi üzvlük prosesinə başlamaq üçün əlavə çağırışlar oldu: Ukrayna birliyə üzv olmaq arzusunu təkrarladı  və Avropa Komissiyasının sədri fon der Leyen Ukraynanın Avropa Birliyinə aid olduğunu bildirdi.

Fevralın 28-də Ukrayna rəsmi olaraq üzvlük üçün ərizə məktubu təqdim edib. Davam edən böhrana görə, prezident Zelenski xüsusi prosedur çərçivəsində təcili olaraq Avropa İttifaqına qəbul olunmasını xahiş edib. Martın 1-də Avropa Parlamenti Ukrayna prezidentinin çıxış etdiyi və alqışlarla qarşılandığı debatdan sonra Ukraynanın Aİ üzvlüyünə rəsmi namizəd olmasını tövsiyə etdi. Avropa Parlamenti 637 lehinə, 13 əleyhinə, 26 bitərəf olmaqla Ukraynanın üzvlüyünün irəli sürülməsinə səs verib.

Martın 7-də Aİ Ukraynanın ərizəsini rəsmi olaraq qiymətləndirəcəyini bildirdi və 10 mart 2022-ci ildə Avropa İttifaqı Şurası Komissiyadan ərizə ilə bağlı rəyini istədi.

8 aprel 2022-ci ildə Komissiya sədri fon der Leyen qırğından sonra Buçaya səfər etdikdən sonra Kıyivə səfər etdi və prezident Zelenski ilə görüşdü. Von der Leyen Ukraynanın müraciətinə başlamaq üçün qanunvericilik sorğusunu Zelenskiyə təqdim edib və prosesi sürətləndirməyi təklif edib.  Borrell, Matti Maasikasın başçılıq etdiyi Aİ-nin Ukraynadakı nümayəndə heyətinin müharibə başlayanda təxliyə olunduqdan sonra Kıyivə qayıdacağını açıqladı. 17 aprel 2022-ci ildə Ukrayna qanunvericilik sorğusunun birinci hissəsinə, cavab verdi, ikinci və yekun hissəsinə isə 9 may 2022-ci ildə cavab verdi.

17 iyun 2022-ci ildə Avropa Komissiyası Avropa Şurasına Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq perspektivi və üzvlük üçün namizəd statusu verməyi tövsiyə edib. Namizəd statusunun təsdiqlənməsi tövsiyəsi ilə eyni vaxtda Brüssel yeddi bənddən ibarət siyahı təqdim edərək Kıyivdə islahatların aparılmasını tələb etdi:

# Konstitusiya Məhkəməsinin islahatı;
# məhkəmə islahatlarının davam etdirilməsi;
# korrupsiyaya qarşı mübarizə, o cümlədən SAPO rəhbərinin təyin edilməsi;
# çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə;
# anti-oliqarxiya qanununun həyata keçirilməsi;
# audiovizual qanunvericiliyin Avropa qanunvericiliyinə uyğunlaşdırılması;
# milli azlıqlar haqqında qanunvericiliyə dəyişiklik.

Ukraynanın namizəd statusunu qoruyub saxlaması üçün bu tələblər yerinə yetirilməlidir, çünki 2022-ci ilin iyununda namizəd statusunun verilməsi yekun deyil və rəsmi Kıyiv islahatlar gündəliyinə məhəl qoymasa, Aİ onu ləğv edə bilər.

2022-ci il iyunun 23-də Avropa Parlamenti Ukraynaya Avropa İttifaqına üzvlüyə namizəd statusunun dərhal verilməsini tələb edən qətnamə qəbul edib. 2022-ci il iyunun 23-də Avropa Şurası Ukraynaya Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün namizəd statusu verib.

## Danışıqlar
2022-ci ilin iyun ayı üçün danışıqlar hələ başlamayıb. Ukrayna sürətləndirilmiş üzvlük proseduru vasitəsilə danışıqlara 2022-ci ildə başlamağa ümid edirdi.

## İctimai rəy

### Ukraynada

30-31 mart 2022-ci il tarixlərində Reytinq Sosioloji Qrupunun keçirdiyi sorğuya əsasən, fevralda 66,4%-dən ukraynalıların 91%-i Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsi zamanı Avropa Birliyinə qoşulmağı dəstəkləyir. 2015.

### AB-də
2022-ci il martın 3-dən 7-dək Yalta Avropa Strategiyası və Jan-Jaures Fondunun sifarişi ilə Ifop tərəfindən aparılan sorğuya görə, Ukraynanın AB-yə üzvlüyünü dəstəkləyənlərin 92%-i Polşada, 71%-i İtaliyada, 68%-i Almaniyada, və 62% Fransada.

Aprel ayında bütün Aİ ölkələrində keçirilən Flash Eurobarometer sorğusu Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünə ən böyük dəstəyi respondentlərin 87%-nin dəstəklədiyi Portuqaliyada göstərir. Ondan sonra Estoniya (83%), Litva (82%), Polşa (81%) və İrlandiya (79%) gəlir. Ukraynanın üzvlüyünə ən çox şübhə ilə yanaşan macarlardır, respondentlərin yalnız 48%-i bu ideyanı dəstəkləyib (37% əleyhinə). Eyni zamanda, Macarıstan bu məsələdə qərarsız olan əhalinin ən yüksək payına malikdir - 16% (Fransa və Belçikada da eynidir).

“*Avropa Həqiqəti*” qəzetinin nəşri olan “Yeni Avropa Mərkəzi”nin sifarişi ilə keçirilən sorğuya əsasən, öz mövqeyini müəyyən edənlər arasında almanların 68%-i, fransızların 65%-i və hollandların 65%-i Ukraynanın namizədliyinin verilməsinin tərəfdarı olub. Eyni zamanda almanların 32%-i, fransızların və hollandların isə 35%-i belə bir qərara qarşı çıxır. Ümumilikdə alman sakinlərinin 46%-i Ukraynaya Aİ üzvlüyünə namizəd statusunun verilməsini dəstəkləyir, 22%-i əleyhinədir, daha 25%-i cavab verməkdə, 7%-i isə suala cavab verməkdə çətinlik çəkib. Fransa sakinləri arasında 42% Ukraynaya namizəd statusunun verilməsini dəstəkləyir, 24% dəstəkləmir, 26% aydın mövqeyi yoxdur, daha 9% cavab verməkdə çətinlik çəkib. Hollandiyada respondentlərin 45%-i Ukraynanın namizədliyini dəstəkləyir, 24%-i əleyhinədir, 21%-i cavab seçməkdə çətinlik çəkir, 10%-i isə bilmir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Ukraynanın Avropa İttifaqına üzvlük müraciəti ilə bağlı komissiyanın rəyi