open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jilet (kommuna)

**Jilet** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Vans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Rokesteron kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 10,18 km², əhalisi — 1425 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 1516 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 148,9 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 1505 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 1516 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1700
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:125 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:506 width:15 text:506 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:521 width:15 text:521 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:504 width:15 text:504 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:618 width:15 text:618 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:1024 width:15  text:1024 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:1254 width:15  text:1254 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:1425 width:15  text:1425 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:1516 width:15  text:1516 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Masked Singer

**Masked Singer** () — beynəlxalq musiqi realiti-oyun şousu franşizasıdır.

## Beynəlxalq versiyalar
:  Hazırda davam edən
:  Yeni mövsümü gözlənilən
:  Naməlum statuslu
:  Təsdiq gözləyən
:  Yayımı dayandırılmış

## İstinadlar
Enkomyenda

***Enkomyenda*** () fəth edənləri fəth edilmiş qeyri-xristian xalqların əməyi ilə mükafatlandıran İspan əmək sistemi idi.

16–18-ci əsrlərdə İspaniyanın Amerikadakı müstəmləkələrində hindi əhalinin istismar forması. Nominal azad olan hindilər ispan müstəmləkəçilərinə — enkomenderoslara töycü (geyim, qızıl, ərzaqla) vermək və mükəlləfiyyətləri (mədənlərdə və enkomenderosun mülklərində) yerinə yetirmək şərtilə "himayəyə" verilirdi. 17–18-ci əsrlərdə digər istismar formaları (mita, peonaj) ilə birlikdə mövcud idi. 1718–91-ci illərdə verilmiş kral fərmanları ilə ləğv edilsə də, İspaniyanın bir çox müstəmləkələrində 19-cu əsrin əvəllərinədək qalmaqda idi.

## İstinadlar
KV-2

**KV-2** — Böyük Vətən müharibəsinin ilkin dövrünün sovet ağır hücum tankı. KV Klim Voroşilov deməkdir.Rusiyada vətəndaş müharibəsinin hərbi və siyasi xadimi Klim Voroşilovun şərəfinə KV-2 adlandırılmışdır. Bu tank Leninqrad Kirov Zavodu(LKZ) tərəfindən hazırlanmışdır. 1939-cu il Sovet-Finlandiya müharibəsi zamanı Mannerheym xəttində istifadə olunmuşdur.

## Konsturksiya
Tankın zirehli gövdəsinin qalınlığı 75,40,30 və 20mm olan yuvarlanmış zirehli lövhələrdən hazırlanmışdır.

## Mühərrik
KV-2 500at gücünə malik dörd-taktlı V formalı 12 silindirli V-2K dizel mühərriki ilə təchiz edilmişdir.
Məmməd Babayev

**Məmməd Mustafa oğlu Babayev** () — Azərbaycan aqronomu və dövlət xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Lənkəran (1966–1969) və Astara (1965–1966) rayon komitələrinin birinci katibi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V və VII çağırış deputatı.

## Həyatı
Məmməd Mustafa oğlu Babayev 1926-cı ildə Lənkəran qəzasının Daşdalıqcar kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1934-cü ildə orta məktəbə daxil olmuş, lakin müharibənin başlanması səbəbilə təhsilini başa vura bilməmişdir. Yalnız 1943-cü ildə üçaylıq rayonarası kolxoz məktəbini bitirmiş və Mamusta kəndindəki kolxozun hesabdarı kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

Bir müddət sonra Bakıya köçərək neft emalı zavodunda fəhlə işləyən Məmməd Babayev müharibə başa çatdıqdan sonra doğulduğu kəndə qayıdaraq yenidən kolxoz hesabdarı olmuş və heyvandarlıq fermasına başçılıq etmişdir. 1947-ci ildən isə Kirov adına kolxozda çalışmış və çayçılıq briqadasının briqadiri olmuşdur. Həmin illərdə o, orta təhsilini davam etdirmiş, 1950-ci ildə Gərmətük qəsəbə məktəbində orta təhsilini başa vurmuş və Gürcüstan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuşdur. Aqronom diplomu ilə Azərbaycana qayıdaraq Astara rayonundakı subtropik bitkilər sovxozunun baş aqronomu olmuş, 1958-ci ildə isə həmin sovxozun direktoru təyin edilmişdir.

Məmməd Babayev 1956-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, 1965-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Astara Rayon Komitəsinin, 1966-cı ildə isə Lənkəran Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V və VII çağırış deputatı seçilmiş, Ali Sovetin Kənd təsərrüfatı komissiyasının üzvü, eləcə də Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd olmuşdur.

Məmməd Babayev 1970–1999-cu illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Bağçılıq və Subtropik Bitkilər İnstitutunun Lənkəran filialında seleksiya şöbəsinin müdiri işləmişdir. O, 51 elmi məqalənin müəllifi olmuş, 1964-cü ildə biologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Müəllifi olduğu 10 feyxoa və 4 çay sortu dövlət sort sınaq stansiyası tərəfindən qəbul edilmiş və 3 feyxoa sortu rayonlaşdırılmışdır.

Məmməd Babayev 31 mart 2003-cü ildə Lənkəran şəhərində vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Dövlət Rəmzləri Muzeyi (Tovuz)

**Dövlət Rəmzləri Muzeyi** – Azərbaycanın Tovuz rayonunda yerləşən və Azərbaycanın dövlət rəmzlərinə həsr olunmuş muzey.

## Tarixi
Muzey 4 mart 2020-ci ildə açılmışdır. Açılış mərasimində Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev iştirak etmişdir.

## Xüsusiyyətlər
Muzey binası 1 sərgi və 22 yerlik konfrans zallarından, inzibati və yardımçı otaqlardan ibarətdir. Muzeyin sərgi zalında 3 bölmə yaradılmışdır. Bölmələrdə Azərbaycan xanlıqlar dövrünün xəritəsi, xanlıqların bayraqları, Orta Əsrlərə aid döyüşçüləri əks etdirən manekenlər, XIX əsr Azərbaycan şəhərlərinin gerbləri, qədim metal sikkələr, kağız pullar, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünü, Azərbaycan SSR dövrünü və Azərbaycanın müstəqillik dövrünü əks etdirən konstitusiyalar, gerblər, bayraqlar, poçt markaları, orden və medallar nümayiş olunur.

## Qalereya

Ilham Aliyev inaugurated State Symbols Museum in Tovuz 02.jpg|İlham Əliyev açılışda.
Ilham Aliyev inaugurated State Symbols Museum in Tovuz 14.jpg|İnteryeri.
Ilham Aliyev inaugurated State Symbols Museum in Tovuz 13.jpg|İnteryeri.


## İstinadlar
İbrahim əl-Dəsuqi

**İbrahim əl-Dəsuqi** () – sufi, dəsuqiyyə təriqətinin banisi.

Təsəvvüfdə Əbdülqadir Gilani, Rifai və Əhməd Bədavi ilə yanaşı dörd qütbdən biridir. Əbül-Eyneyn ləqəbi ilə tanınmışdır. Soy şəcərəsi Hüseyn ibn Əliyə gedib çatır. İlk təhsilini Dəsuqda almış, rifaiyyə, sührəvərdiyyə və şaziliyyə təriqətlərinin üzvü olmuşdur. I Baybars İbrahim əl-Dəsuqini Misirin şeyxülislamı təyin etmiş, dini fənləri tədris etməsi üçün zaviyə tikdirmişdi. Baybarsın vəfatından sonra D. müridlərinin təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olmuşdur. İvrit, Qədim Misir və Suriya dillərini bilirdi. "Əl-cəvahir" və "Əl-Həqaiq" adlı əsərləri və bir neçə qəsidəsi dövrümüzədək gəlib çatmışdır. Məzarı ziyarətgahdır.

## İstinadlar
Qiyas əd-Din Mənsur Dəştəki

**Qiyas əd-Din Mənsur Dəştəki** () – İran filosofu.

Gənc yaşlarında Cəlaləddin Dəvvani ilə apardığı elmi münazirələr şəxsiyyətinin formalaşmasına ciddi təsir göstərmişdir Mənsur Dəştəki Şah İsmayılın dövründə Marağa rəsədxanasının təmiri işlərinə cəlb olunmuş, I Təhmasibin dövründə isə sarayda sədr vəzifəsində (1530-32) fəaliyyət göstərmişdir.
Mənsur Dəştəkinin görüşləri Şiraz fəlsəfə məktəbinin formalaşmasında mühüm rol oynamış, Molla Sədranın fəlsəfi sistemi üçün zəmin yaratmışdır. Tənasüx *(reinkarnasiya)* və can haqqında özünəməxsus fikirləri ilə seçilmişdir.

İbn Sina və Sührəvərdiyə şərhlər yazmışdır. Fəlsəfə, məntiq, kəlam, eləcə də astronomiya, tibb və riyaziyyata dair bir sıra əsərin müəllifidir.
## İstinadlar
Kuçan qızlarının hekayəsi

***Kuçan qızlarının hekayəsi: İran tarixində gender və milli yaddaş*** — 1905-ci ildə Qacar dövlətində insan alveri hadisəsi haqqında  Əfsanə Nəcmabadi tərəfindən yazılmış 1998-ci ildə siyasi tarix kitabı. Bunlar Kuçan rayonundan olan təxminən 250 qızdan ibarət qrup idi və yerli hökumət onları vergi əvəzinə qaçırıb satmışdır.

## Süjeti
Nəcmabadi hadisəni həm vilayət hökumətləri, həm də milli Qacar rejimi tərəfindən Konstitusiya inqilabına səbəb olan çoxsaylı aktlardan birinin nümunəsi kimi təqdim edir. Kuçan rayonunda vilayət qubernatoru Asəfdövlə gəlirindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlar üçün sabit vergi təyin etmişdir. Kasıbların məhsulu pis olduğu üçün bu vergini ödəyə bilməmişdilər. Onlar pul toplamaq üçün yeganə yol kimi öz qızlarını elit türkmənlərə və ya köçərilərə satmağı seçmişdilər. Türkmənlər də kəndə basqın edərək qadınları əsir götürməyə başlamışdılar. Vətəndaşlar ödənişin təxirə salınmasını tələb edəndə vilayət hökumətinin məmurları tərəfindən güllələnərək öldürülmüşdülər.

250-yə yaxın qız satılmış və onlar Kuçan qızları kimi tanınmışdılar. Nəcmabadinin sözlərinə görə, bu hadisə iranlı qadınların necə "qaçaqmalçılıq obyekti" kimi qəbul edildiyini simvollaşdırır. Onun fikrinə görə, bu, hökumət altında insanların üzləşdiyi yoxsulluq və sosial ədalətsizliyə nümunədir. Kuçanlılar etiraz etmək və kömək istəmək üçün mərkəzi hökumətə getmişdilər. Nəhayət, Kuçana vilayət qubernatoru tərəfindən rüşvət alan müstəntiq göndərilmişdir və o, əsl hadisələri mərkəzi hökumətə bilməmişdir. Vətəndaşlar etiraz etmək üçün yenidən mərkəzi hökumətə üz tutmuş və sonda məsələ öz həllini tapmışdır. Bu hekayə Qacar dövlətində qəzetlərdə dərc olunmuş, ictimai ədalət və parlament hökuməti tələbinə səbəb olmuşdur. Asəfdövlə və onun bir çox yüksək vəzifəli məmurları 1906-cı ildə yeni rejim altında mühakimə olunmuşdur və qızları türkmənlərdən geri qaytarmaq üçün çoxlu cəhdlər edilmişdir. Bəzi qızlar xilas edilərək ailələrinə qaytarılsa da, qızların əksəriyyəti tapılmamışdır.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

*Najmabadi, Afsaneh. "'Is Our Name Remembered?': Writing the History of Iranian Constitutionalism as If Women and Gender Mattered", *Iranian Studies*, Vol. 29, No. 1/2 (Winter-Spring, 1996), pp.&nbsp;85–109.
Gesaffelstein

**Mayk Levi**, və ya səhnə adı ilə **Gesaffelstein** () — Fransa musiqi proqramçısı, DJ, bəstəkar və prodüser. O, The Weeknd, Daft Punk, Kanye Vest, ASAP Rocky, Electric Youth, Haim, Miss Kittin, The Hacker, Jean-Michel Jarre və Pharrell Williams kimi sənətçilərlə birlikdə çalışıb.
## Adı
Gesaffelstein, Gesamtkunstwerk (alman dilində "ümumi sənət əsəri", həmçinin amerikalı elektro qrupu Dopplereffekt-in albomunun adı) və Albert Eynşteyn sözlərindən yaranıb.
## Xarici keçidlər
Levon əzabkeşləri

**Levon əzabkeşləri** (, **'; , **') — b.e. V əsrdə İranda uzun müddət əsirlikdə qaldıqdan sonra öldürülmüş doqquz erməni din xadimindən ibarət qrup. Onlar Vardan Mamikonyanın başçılıq etdiyi üsyandan beş il sonra, 455-ci ildə Sasani şahı II Yezdəgirdin əmri ilə edam edilmişdir. Qrup Vanandlı Levondinin adını daşıyır.

Həlak olmuş əzabkeşlər bunlardır: keşiş Vanandlı Levondi, katolikos Ermənistanlı I Ovsep, yepiskop Sünikli Sahak Rştuni, yepiskop Basenli Tatik, keşiş Muşeq, keşiş Arşen, keşiş Samuel və daha bir diakon. Bundan başqa, Arazdlı Avraam hadisələrdən sağ çıxsa da, ömrünün sonuna qədər zahid olaraq yaşamışdır.

## İstinadlar
Aqulisli Zəkəriyyə

**Aqulisli Zəkəriyyə** () — erməni tacir. O, müxtəlif ölkələrə səyahətləri haqqında geniş yazıları ilə tanınır. Zəkəriyyə ziyarət etdiyi yerlərin mədəni, sosial və iqtisadi aspektlərini diqqətlə sənədləşdirmişdir. Onun yazıları alimlər və tarixçilər üçün dəyərli mənbə olaraq qalır.

## Həyatı
Aqulisli Zəkəriyyə 1630-cu ildə indiki Naxçıvanda yerləşən Aqulisdə anadan olmuşdur.

Zəkəriyyə daha çox müxtəlif ölkələrə, o cümlədən İran, Hindistan, Rusiya və Türkiyəyə səyahətləri zamanı diqqətlə yazdığı səyahət jurnalları ilə tanınır. Onun yazılarında səfər etdiyi bölgələrin mədəni, sosial və iqtisadi şəraiti, habelə yerli adət-ənənələr, adət-ənənələr və inanclar haqqında müşahidələri haqqında nadir məlumatlar verilir.

Zəkəriyyənin jurnalları təkcə onun şəxsi təcrübələrinin qeydi deyildi, həm də digər tacirlər və tacirlər üçün dəyərli məlumat rolunu oynayırdı. O, ticarət yolları, məhsullar və qiymətlər haqqında ətraflı məlumat paylaşmışdır. Bu, öz tacir yoldaşlarına əsaslandırılmış biznes qərarları qəbul etməyə kömək etmişdir.

Zəkəriyyənin 1657–1659-cu illərdə Arazdan Venesiya vasitəsilə Amsterdama və 1659–1660-cı illərdə Kadisdən keçməklə Avropaya səfəri zamanı yazdığı səyahət gündəliyi 1938-ci ildə İrəvanda nəşr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* The Journal of Zak’aria of Agulis — Cambridge Press
Taba və Nuveybəyə dron hücumları

**Taba və Nuveybəyə dron hücumları** — 27 oktyabr 2023-cü ildə "husilər"in İsrailə qarşı PUA-larla həyata keçirdiyi, lakin Misiri hədəf almış hücumlar.

## Zəmin
2023-cü ildə Qəzzədə müharibənin başlamasından sonra Yəməndə "husilər" də daxil olmaqla, Yaxın Şərqdə İranın dəstəklədiyi silahlı qruplar fələstinliləri dəstəklədiyini bildirmiş və İsraili hücumla hədələmişdir. "Husilər"in nəzarətində olan Yəmənin Səna şəhərində nümayişçilər Fələstin və Yəmən bayraqlarını dalğalandırmışdılar. "Husi" hərəkatının şüarı "Allah uludur, Amerikaya ölüm, İsrailə ölüm, yəhudilərə lənət, islama qələbə" olmuşdur. "Husilər"in lideri Əbdülmalik əl-Husi ABŞ-yə müdaxilə etməmək barədə xəbərdarlıq etmiş, pilotsuz təyyarələr və raketlərlə qisas almaqla hədələmişdir.

## Hücumlar
27 oktyabr 2023-cü ildə Qırmızı dənizin cənubundan şimala doğru iki pilotsuz təyyarə uçuşa keçmişdir. İsrail Silahlı Qüvvələri rəsmilərinin sözlərinə görə, onların hədəfi İsrail olmuşdur, lakin onlar Misirdən sərhədi keçə bilməmişdilər. İki pilotsuz təyyarədən biri Misirin Taba şəhərində xəstəxanaya bitişik binaya dəymiş, altı nəfər yaralanmışdır. Dronlardan digəri Misirin Nuveybə şəhəri yaxınlığındakı səhra regionunda elektrik stansiyasının yaxınlığında vurulmuşdur. "Husi" rəsmisi daha sonra "Twitter"də pilotsuz təyyarənin Tabada qəzaya uğramasından sonra İsrailin yaxınlıqdakı "Eylat" şəhərini xatırladan bir söz yazmışdır.

## Reaksiyalar
Misir Prezidenti Əbdülfəttah Əs-Sisi insidentdən sonra istehsalat sərgisindəki çıxışında 2023-cü il HƏMAS–İsrail müharibəsinin bütün tərəflərini Misirin suverenliyinə hörmət etməyə çağırmış, Misir Ordusunun bundan sonra hər hansı bir hücum vəziyyətində ölkəni qoruya biləcəyini vurğulamışdır.

## İstinadlar
Poliamid

**Poliamid** amid bağları ilə bağlanmış təkrar vahidləri olan bir polimerdir .

Poliamidlər həm təbii, həm də süni şəkildə olur. Təbii olaraq yaranan poliamidlərə misal olaraq yun və ipək kimi zülalları göstərə bilərik Süni şəkildə hazırlanmış poliamidlər pilləli polimerləşmə və ya neylonlar, aramidlər və natrium poliaspartat kimi material verən bərk fazalı sintez yolu ilə hazırlana bilər. Sintetik poliamidlər yüksək davamlılığa və möhkəmliyə görə toxuculuq, avtomobil sənayesi, xalçalar, mətbəx qabları və idman geyimlərində geniş istifadə olunur. Nəqliyyat sənayesi əsas istehlakçıdır və poliamid (PA) istehlakının 35%-ni təşkil edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fontan (Dənizkənarı Alplar)

**Fontan** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Kont kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Brey-syur-Ruaya kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 49,61 km², əhalisi — 300 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 291 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 5,9 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 259 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 291 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:450
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:437 width:15 text:437 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:326 width:15 text:326 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:257 width:15 text:257 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:253 width:15 text:253 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:230 width:15  text:230 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:234 width:15  text:234 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:300 width:15  text:300 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:291 width:15  text:291 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Falikon

**Falikon** () —  Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunun, Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommun, Dənizkənarı Alplar departamenti, Nitsa dairəsi, Turret-Levans kantonu . Mart 2015-ci ilə qədər kommun inzibati olaraq ləğv edilmiş Nitsa-13 kantonunun (Nitsa dairəsi) bir hissəsi idi.

Kommunanın sahəsi — 5,17 km², əhalisi — 1789 nəfərdir  (2006) artım tendensiyası ilə: 1920 nəfər  (2012), əhalinin sıxlığı 371,4 nəfər / km²-dir.

## Əhalisi
2011-ci ildə əhalinin sayı — 1907 nəfər təşkil edirdi, 2012-ci ildə isə — 1920 nəfər.

Əhali sayının dinamikası:


ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:30 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2000
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:blue
ScaleMinor = unit:year increment:125 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1962 color:pink width:1
   from:0 till:605 width:15 text:605 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1968 color:pink width:1
   from:0 till:715 width:15 text:715 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1975 color:pink width:1
   from:0 till:877 width:15 text:877 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1982 color:pink width:1
   from:0 till:1065 width:15 text:1065 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1990 color:pink width:1
   from:0 till:1498 width:15  text:1498 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:1999 color:pink width:1
   from:0 till:1644 width:15  text:1644 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2006 color:pink width:1
   from:0 till:1789 width:15  text:1789 textcolor:black  fontsize:8px
  bar:2012 color:pink width:1
   from:0 till:1920 width:15  text:1920 textcolor:black  fontsize:8px


## İstinadlar
Yoxsulluğun qapalı dairəsi

**Yoxsulluğun qapalı dairəsi** — ayrı-ayrı təsərrüfat subyektlərinin, regionların və ölkələrin inkişaf etməməsini izah edən qarşılıqlı əlaqəli amillər anlayışı. İqtisadi şəraitin yaxşılaşması ilə bağlı dalğalanmalar əhalinin sonrakı artımı ilə kompensasiya edilir.
thumb|400px|
thumb|400px|
thumb|400px|

## Tarixi
Termin ilk dəfə 1949-1950-ci illərdə Hans Sinqer və Raul Prebişin əsərlərində təklif edilmişdir.

## Tərifi
Adambaşına düşən aşağı gəlirin minimum iqtisadi artım tempinə nail olmaq üçün lazım olan səviyyədə əmanətlərə və investisiyalara mane olduğu inkişaf etməkdə olan ölkələrdə yoxsulluğun qısır dairəsi problemdir.

Ev təsərrüfatlarının qənaət etmək qabiliyyəti və həvəsi yoxdur, aşağı gəlir aşağı tələb deməkdir, nəticədə zəif resurslar və fiziki və insan kapitalına sərmayə qoyuluşunu dayandırmaq üçün stimulların olmaması, buna görə də əmək məhsuldarlığı aşağı olaraq qalır. Və konkret məhsul hər bir işçinin gəlirini müəyyən etdiyi üçün şəxsi gəlir də aşağı olacaq

## İstinadlar
Arktika İnvestisiya Protokolu

**Arktika İnvestisiya Protokolu** (AİP) — Arktika regionunda investisiya fəaliyyəti həyata keçirən şirkətlər və korporasiyalar üçün tövsiyələr və standartlar toplusu. Protokol ESG meyarlarına və BMT-nin məsuliyyətli investisiya prinsiplərinə əsaslanır və Arktikada davamlı iqtisadi inkişafı stimullaşdırmaq üçün yaradılıb. Onun yaradılmasında yerli xalqların, dövlət və özəl sektorların, elmi ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak edirdi. AİP hüquqi cəhətdən məcburi deyil və “yumşaq hüquq” nümunəsidir.

## Tarixi
Arktika İnvestisiya Protokolu 2015-ci ildə nəşr edilmişdir. O, İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində Arktikada Qlobal Gündəlik Şurası tərəfindən hazırlanıb. Dünya İqtisadi Forumu daha sonra 2017-ci ildə protokolu Arktika İqtisadi Şurasına (AEC) ötürdü. AİP Arktika ərazilərinin məsuliyyətli iqtisadi inkişafı üçün beynəlxalq alətə çevrilmişdir. 2016-cı ildə protokolu ilk imzalayanlardan biri investisiya şirkəti Guggenheim Partners idi. 2021-ci ildə Arktika İqtisadi Şurası və Arktika Parlamentarilərinin Konfransı Arktika İnvestisiya Protokolunu təşviq etmək üçün anlaşma memorandumu imzaladı.

## Prinsipləri
Protokol Arktika regionunda layihə ilə bağlı investisiya qərarının verilməsi üçün əsas olan altı prinsipi[6] ehtiva edir:

# İqtisadi inkişaf yolu ilə şəhərlərin və icmaların dayanıqlığının gücləndirilməsi
# Yerli və yerli insanlara hörmət və qərarların qəbuluna daxil edilməsi
# Arktika ətraf mühitin mühafizəsi
# Məsuliyyətli və şəffaf biznes modellərinin tətbiqi
# Elmi ictimaiyyətlə məsləhətləşmələr və ənənəvi yerli biliklərdən istifadə
# Pan-Arktika əməkdaşlığının gücləndirilməsi və toplanmış təcrübənin mübadiləsi

## İstinadlar
KV-85

**KV-85** —  Böyük Vətən müharibəsi  illərində Sovet ağır tankıdır. KV abbreviaturası "Klim Voroşilov" deməkdir - 1940-1943-cü illərdə istehsal olunan seriyalı Sovet ağır tankı.1942-1943-cü ilin əvvəlində bir gecədə yeni Alman ağır tankı "Tiger" in meydana çıxması sovet ağır tankı KV-1-i və onun "yüksək sürətli" modifikasiyası KV-1-ni köhnəltdi.
 
## Haqqında
1941 və 1942-ci ilin əvvəllərində Alman tankı və tank əleyhinə silahlar tərəfindən keçilməz olan KV tankının zirehləri Tiger silahı üçün heç bir çətinlik yaratmadı və KV-də quraşdırılmış 76&nbsp;mm-lik ZIS-5 silahı yalnız yan tərəfə nüfuz edə bildi. və Pələngin arxa zirehləri 200 m-dən çox olmayan məsafədən.Bu şərtlər altında Qırmızı Ordu üçün yeni ağır İD tankının və Pələngin zirehinə nüfuz edə bilən artilleriya silahlarının hazırlanması istiqamətində işlər sürətləndirildi. Tutulan Pələngin atəşə tutulmasının nəticələrinə əsasən məlum oldu ki, 1000 m-ə qədər məsafədə onun ön zirehinə 1939-cu il modelinin  85&nbsp;mm-lik zenit silahının mərmiləri daxil olub.

1943-cü ilin mayında KV-85 əslində KV-1 və IS-1 tankları arasında keçid modeli idi. Birincidən, KV-85 tamamilə şassi və çox sayda zirehli gövdə hissələrini, ikincisindən isə silahla qülləni götürdü. Dəyişikliklər yalnız qüllə qutusunun zirehli hissələrinə aid idi. KV-85 üçün onlar KV-1-lərlə müqayisədə 1800&nbsp;mm çiyin qayışı olan yeni və daha böyük bir qüllə yerləşdirmək üçün yenidən düzəldilmişdir. Tank, o dövrün bütün digər seriyalı sovet ağır və orta tankları kimi klassik bir quruluşa sahib idi. Zirehli gövdə, kamandan arxaya qədər ardıcıl olaraq idarəetmə bölməsinə, döyüş bölməsinə və mühərrik və ötürücü bölməyə bölündü. Sürücü idarəetmə bölməsində yerləşirdi, digər üç ekipaj üzvü zirehli korpusunda yerləşdirildi.

## Mühərrik
KV-85, 600 at gücünə malik dörd vuruşlu V formalı 12 silindrli V-2K dizel mühərriki ilə təchiz edilmişdir ilə. Mühərrikin işə salınması 11 kVt (15 at gücü) gücünə malik ST-700 başlanğıcı və ya avtomobilin döyüş bölməsindəki iki 5 litrlik çəndən sıxılmış hava ilə təmin edildi. KV-85, həm döyüş, həm də mühərrik bölmələrində 600-615 litr həcmli əsas yanacaq çənlərinin yerləşdiyi sıx bir quruluşa sahib idi. Tank həmçinin mühərrikin yanacaq sisteminə qoşulmayan, ümumi tutumu 360 litr olan dörd xarici əlavə yanacaq çəni ilə təchiz edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* *Смирнов, Г.* Рассказы об оружии // М., Детлит, 1976.
*
Mega Drive

**MEGA** () – məlumatları qorumaq üçün şifrələmə alqoritmlərindən istifadə edən bulud hostinq servizidir. MEGA əvvəllər Megaupload-ı quran Yeni Zelandiyalı sahibkar Kim Dotcom tərəfindən təsis edilib. Kim Megaupload müəllif hüquqlarının pozulması ittihamı ilə ABŞ səlahiyyətliləri tərəfindən bağlandıqdan sonra yeni platformanı yaradıb.AES alqoritmindən istifadə edərək brauzerdəki bütün məzmunu şifrələyir. MEGA interfeysində istifadəçilər faylları yükləyə və saxlaya, qovluqlar yarada, sənədlərə və media fayllarına baxa bilərlər. İstifadəçilər yüklənmiş faylları siyahı və ya nişanlar kimi görə bilər və həmçinin tələb olunan faylı tapmaq üçün axtarışdan istifadə edə bilərlər.
Pulsuz hesablar üçün 20 GB-a qədər, qeydiyyatdan sonrakı ilk ay ərzində 50 GB-a qədər, ödənişli bulud yaddaş is – 400 GB-dan 16 TB-a qədərdir. Ödənişli xidmətlər üçün ödəniş PayPal, VISA, MasterCard və ya Bitcoin kriptovalyutasından istifadə edən resellerlər vasitəsilə həyata keçirilir. Pulsuz istifadəçilər üçün bir IP ünvanı üçün məlumat ötürmə limiti var: hər 6 saatdan bir 4 GB-a qədər. MEGA bulud yaddaşı təklif etməklə yanaşı, MEGAmail adlı e-poçt xidməti də təklif edir İstifadəçinin faylları bərpa imkanı olmadan istənilən vaxt administrasiya tərəfindən silinə bilər. Baş ofis Yeni Zellandiyada yerləşir.

## Tarixi
MEGA fayl hostinq servizi Megaupload 19 yanvar 2012-ci ildə Birləşmiş Ştatların Ədliyyə Departamenti tərəfindən ələ keçirildib, bağlandıqdan sonra yaradılmışdır.
4 iyul 2013-cü ildə MEGA Android proqramını Google Play -də yayımlayıb.
2016-cı ilin yanvarında MEGA xidmətin 12 milyard fayl yüklənmiş 35 milyon qeydiyyatdan keçmiş istifadəçisi olduğunu elan etdi.
2020-ci ildə Mega, 195 milyon istifadəçidən ibarət istifadəçi bazasına malik olduğunu bildirib. Daha sonra 2021-ci ildə MEGA şəffaflıq hesabatını paylaşdı, burada 107 milyard fayl saxlayaraq 230 milyon qeydiyyatdan keçmiş istifadəçisi olduğunu yayımlayıb.

## Həmçinin bax
* Bulud texnologiyaları
* Google Drive
* OneDrive
* Amazon Web Services
* Google Cloud Platform
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fontan

* Fontan — fəvvarə.
* Quru fontan — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Axta (Razdan) rayonunda kənd.
* Fontan (Dənizkənarı Alplar) — Fransanın cənub-şərqində yerləşən kommuna.
Yevgeni Dianov

**Yevgeni Dianov** () – rus fiziki, akademik. 2002-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının Rəyasət heyətinin üzvü. SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1974). Rusiya Federasiyasının Dövlət mükafatı laureatı (1998).

Moskva Dövlət Universitetini bitirmişdir (1960). 1960–83 illərdə SSRİ EA-nın P. N. Lebedev adına Fizika İnstitutunda, 1983-cü ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının Ümumi fizika institutunda işləmişdir, 1994-cü ildən bu institutun nəzdində Lif Optikası Elmi Mərkəzinin direktoru olub. Əsas elmi işləri lazer fizikası və lif optikasına aiddir. Dianovun rəhbərliyi altında lif işıqötürənlər üzrə lazer şüalanmasının yayılmasım müşayiət edən hadisələr aşkar edilib öyrənilmiş, yeni tipli şüşə lif işıqötürənlər işlənib hazırlanmış və lif lazerlərinin yeni nəsli yaranmışdır.

## İstinadlar
Qarahacı yaşayış yeri

**Qarahacı yaşayış yeri** (bəzən Qarağaclı kimi də işlədilir) **-** Kür-Araz tunc döv­rü mə­də­niy­yə­ti­nin il­kin mər­hə­lə­si­nə aid ya­şa­yış ye­ri. Ağ­dam şə­hə­rin­dən 3 km qərb­də, müa­sir dövr qə­birs­tan­lı­ğı olan sa­hə­də, Qar­qar­ça­yın sol sa­hi­lin­də yer­lə­şib. Sa­hə­si 2 hek­ta­ra ya­xın­dır. Bir his­sə­si Ağ­dam-Şu­şa şos­se yo­lu sa­lı­nar­kən ma­te­ri­kə qə­dər kə­si­lib. Kə­sik­də 1,3 m. qa­lın­lı­ğın­da mə­də­ni tə­bə­qə ay­dın se­çi­lir. Bü­töv­lük­də tə­pə­nin hün­dür­lü­yü 3 m-dir. Hə­lə 1926-cı il­də İ.İ.Me­şa­ni­no­vun bur­da çay daş­la­rın­dan hö­rül­müş dai­rə­vi hö­rük­lə­rin ol­ma­sı haq­qın­da mə­lu­mat ver­miş və on­la­rı «krom­lex»lər sı­ra­sı­na da­xil et­miş­dir.

## Haqqında
80-ci il­lər­də İ.H.Nə­ri­ma­nov və H.Cəfərov abi­də­də yox­la­ma təd­qi­qa­tı işi apar­mış­dır. Hər iki hal­da təd­qi­qat işi kəş­fiy­yat xa­rak­te­ri da­şı­mış­dır. Abi­də­nin sət­hin­dən, ha­be­lə da­ğıl­mış sa­hə­nin kə­si­yin­dən top­lan­mış ma­te­ri­al­lar (sax­sı qab­la­ra məx­sus fraq­ment­lər, çax­maq­da­şın­dan qəl­pə­lər və oraq diş­lə­ri və s.) Kür-Araz mə­də­niy­yə­ti­nin er­kən mər­hə­lə­si üçün xa­rak­te­rik əla­mət­lə­rə ma­lik­dir. Bu mə­na­da qa­ra və boz ci­la­lı, çəh­ra­yı as­tar­lı sax­sı qab nü­mu­nə­lə­ri bö­yük ma­raq do­ğu­rur. Bə­zi qab nü­mu­nə­lə­ri­nin sət­hi da­raq­va­ri əş­ya ilə iş­lə­nil­miş, baş­qa­la­rın­da şa­ba­lı­dı an­qob­la­ma və ya ko­bud su­vaq çə­kil­mə mü­şa­hi­də olun­muş­dur. İ.H.Nə­ri­ma­no­vun fik­rin­cə qeyd olu­nan tip ke­ra­mi­ka, Qa­ra­ha­cı­nın sət­hi sı­ğal­lan­mış açıq-qır­mı­zı rəng­li ke­ra­mi­ka­sı ilə bir­lik­də bu tip ma­te­ri­al­lar­la eneo­lit döv­rü ke­ra­mi­ka­sı ara­sın­da ir­si bağ­lı­lı­ğın tu­tul­ma­sı­na kö­mək edir. Ma­raq­lı­dır ki, bu tip ke­ra­mi­ka nü­mu­nə­lə­rin­də sa­man qa­tı­şı­ğı­na tə­sa­düf olun­ma­mış­dı. Gös­tə­ri­lən əla­mət­lər Qa­ra­ba­ğın Cüt­tə­pə, Üçoğ­lan, Də­yir­man­ye­ri və b. abi­də­lə­rin­də də iz­lə­nil­miş­dir. Bu abi­də­lər­də həm eneo­lit (sət­hi gil məh­lu­lu ilə «su­van­mış», «da­raq­va­ri əş­ya» ilə iş­lən­miş qır­mı­zı və ya şa­ba­lı­dı rəng­li qab­lar), həm də Kür-Araz mə­də­niy­yə­ti əla­mət­lə­ri­ni özün­də əks et­di­rən (qır­mı­zı və boz ci­la­lı, xa­rak­te­rik lent­va­ri-qövs­şə­kil­li qulp­lu, üzə­ri da­raq­va­ri əş­ya ilə iş­lən­miş qab­lar) sax­sı qab nü­mu­nə­lə­ri­nin ta­pıl­ma­sı bu­nu sü­but edir. Bir qay­da ola­raq qab­la­rın gi­lin­də sa­man və ya baş­qa bit­ki qa­tı­şı­ğı yox­dur. Ümid et­mək olar ki, Qa­ra­ha­cı tip­li «bağ­lı» abi­də­lər­də (bu­ra­da bir döv­rə aid abi­də nə­zər­də tu­tu­lur) apa­rı­la­caq sis­tem­li təd­qi­qat­lar ge­di­şin­də Kür-Araz mə­də­niy­yə­ti­nin il­kin mən­şə­yi­ni aç­ma­ğa kö­mək aça­rı ta­pı­la­caq və bu hə­min mə­də­niy­yə­tin eneo­lit döv­rü mə­də­niy­yə­ti ilə ir­si bağ­lı­lı­ğı­nı sübut etməyə kö­mək edə­cək.

Qa­ra­ha­cı əha­li­si otu­raq hə­yat ke­çir­miş, əkin­çi­lik və mal­dar­lıq­la məş­ğul ol­muş­dur.

## Həmçinin bax
* Ağdam abidələrinin siyahısı
* Ağdam abidələri
* Ağdam

## İstinadlar
Fernando Dias de Mendosa

**Fernando Dias de Mendosa** () – ispan aktyoru və teatr xadimi.

1895-ci ildə Madriddə "Teatro Espanyof"un səhnəsində teatr truppasında çıxış etməyə başlamışdır. 1929-cu ildə Dias de Mendosa Buenos-Ayresdə Latın Amerikası ölkələrində ispan teatr mədəniyyətini yayan "Teatro Servantes" truppasını (hazırda Milli Komediya Teatrı) təşkil etmişdir. Teatrın repertuarında klassik və müasir milli dramaturgiya nümunələri əsas yer tutmuşdur. 20-ci əsrin bir çox ispan və Argentina aktyorlarının yetişməsində Dias de Mendosanın böyük rolu olmuşdur.

## İstinadlar
Menteşe dağları

**Menteşe dağları** — Egey regionu və Böyük Menderes çayının cənubunda yerləşən dağ qrupudur.
Sahil Egey dağlarından fərqli olaraq, onlar şərq-qərb istiqamətində deyil, Cənub-şərq-Şimal-qərb istiqamətində uzanır.
Tektonik qırılmalarla əmələ gələn dağlar horstlardır.

Madran dağı, Oyuklu dağı Şərqi Menteşe dağlarını, Beşbarmaq dağı, Kurukümes dağları (Karakümes dağları), Marçal dağları Qərbi Menteşe dağlarını təşkil edir.

Şərqi Menteşe dağları ilə Qərbi Menteşe dağları arasında Çine çayının vadisi yerləşir.
Şərqi Menteşe dağları ilə Karıncalı dağı arasında Akçay çayının vadisi və Bozdoğan ilçəsi var.
Bu çökəklikdə Akçay çayı üzərində tikilmiş Kəmər Su Bəndi yerləşir.

Oyuklu dağı (1892 m) karst eroziyası ilə dəlik-deşik olduğuna görə belə adlanır.
Su olmayan dağlarda çox yaşayış məntəqəsi yoxdur.
Muğla şəhəri dağın cənub-qərbindəki düzənlikdə qurulmuşdur.

Madran dağının ən yüksək nöqtəsi 1792 m-dir.
Dağ ətəkləri və üzərində 150-yə yaxın kənd var.
Şərqdə Bozdoğan, qərbində Çine ilçəsi, şimalda Yenibazar ilçəsi yerləşir.
Madran dağından Oyuklu dağına cənub-şərqdən alçaq bir həddən keçmək olar.

## Həmçinin bax
Türkiyədəki dağların siyahısı

## İstinadlar
Özəl şəbəkə

**Özəl şəbəkə** və ya **şəxsi şəbəkə** — internet şəbəkəsində IP-ünvanların şəxsi ünvan məkanından istifadə edən kompüter şəbəkəsi. Bu ünvanlar adətən yaşayış, ofis və müəssisə mühitlərində yerli şəbəkələr (LAN) üçün istifadə olunur. Həm IPv4, həm də IPv6 spesifikasiyası şəxsi IP-ünvan diapazonlarını müəyyən edir.

Özəl şəbəkə ünvanları heç bir xüsusi təşkilata verilmir. Hər kəs bu ünvanlardan regional və ya lokal internet reyestrlərinin təsdiqi olmadan istifadə edə bilər. Özəl IP-ünvan boşluqları əvvəlcə IPv4 ünvan tükənməsini gecikdirməyə kömək etmək üçün müəyyən edilmişdir. Özəl IP-ünvanından gələn və ya ona ünvanlanan IP paketləri ictimai internet vasitəsilə yönləndirilə bilməz.

## Özəl  IPv4 ünvanları
İnternet Mühəndisliyi üzrə Xüsusi Komissiya (IETF) İnternet Nömrələrinin Verilməsi Mərkəzinə (IANA) şəxsi şəbəkələr üçün aşağıdakı IPv4 ünvan diapazonlarını ehtiyatda saxlamağı tapşırmışdır:

Praktikada bu diapazonları daha kiçik subnetlərə bölmək adi haldır.

## RFC sənədləri

*  – Address Allocation for Private Internets
*  – Observations on the use of Components of the Class A Address Space within the Internet
*  – The Internet Number Registry System
*  – IPv4 Address Behaviour Today
*  – IP Network Address Translator (NAT) Terminology and Considerations
*  – Traditional IP Network Address Translator (Traditional NAT)
*  – Special-Use IPv4 Addresses (superseded)
*  – Deprecating Site Local Addresses
*  – Dynamic Configuration of IPv4 Link-Local Addresses
*  – Unique Local IPv6 Unicast Addresses
*  – Special-Use IPv4 Addresses (superseded)
*  – Reserved IPv4 Prefix for Shared Address Space
*  – Special-Purpose IP Address Registries

## Həmçinin bax

* İntranet
* Virtual şəxsi şəbəkə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Həftrud döyüşü (1382)

**Həftrud döyüşü** — Qaraqoyunlular ilə Cəlairilər sultanlığı arasında baş vermişdir.

## Döyüşdən əvvəl
Əhməd Cəlayır Sultan Hüseyn Cəlayıra ani bir basqın edərək öldürdü və özünü hökmdar elan etsədə,onun Hakimiyyətini heç bir əmir tanımadı. Hətta Əhməd Cəlayıra qarşı çıxışlar oldu. Bununla Əhməd Cəlayırın Bağdad şəhərindəki qardaşı Əhməd Cəlayır üzərinə Azərbaycana gəldi və Əhməd Cəlayırda ona qarşı Təbriz yaxınlığında saf qurdu. Lakin, döyüş başlamadan Əhməd Cəlayırın ordudundan bir çox əmir Şeyx Əli'nin ordusuna qatılması ilə Əhməd Cəlayır öncə Xoy şəhərinə sonra isə Qara Məhəmmədin olduğu Naxçıvan şəhərinə gəldi və ona sığındı.

## Əhməd Cəlayır ilə anlaşma
Əhməd Cəlayır qaçaraq Naxçıvan şəhərində olan Qara Məhəmmədin hüzuruna gedib ondan yardım istədi.Qara Məhəmməd isə ona :

"Biz sizin üçün bu məsələ üzərində işləyəcəyik və Biz mübarizə aparacağıq. Bir şərtlə ki, siz, əsgərləriniz və əmirləriniz ilə yerindən tərpənməyin. Qoy ordun yerində dursun və heç tərpənməsin ki, biz qərar verək Onlarla necə vuruşacığımıza, biz də onlarla vuruşaq, ancaq bir şərt ilə, düşməndən əldə etdiyimiz Qənimət bizim olacaq, sizin və onların bunda gözləri olmayacaq və ona tamah qoymayacaqlar. Əgər qənimət əlinizə düşsə Belə etsələr, aramızda münaqişə və mübahisə yaranacaq".

Çarəsiz qalan Əhməd Cəlayır bunu qəbul etdi.

## Ordunun toplanması
Bunun üzərinə Qaraqoyunlu Qara Məhəmməd ordusunu topladı. beş minlik bu ordunun hər biri üç yüz nəfərdən ibarət müxtəlif döyüş birliklərinə — qoşun (koşun) və ya Manga'ya (Mankalay) ayrılmışdı.

## Qaraqoyunlu Bəyinin düşündüyü taktika
Qara Məhəmməd birliklərdən bir manga'nın (mankalay) sadəcə düzənli olaraq ox ataraq bağlə olduqları önündəki birlikləri ilə hərəkət etmələrini və düşmən hücum etdiyi zaman qaçmalarını (Sahtə qaçış) etmələrini istədi. Bu vaxtda digər birliklərdən on əsgərin qaçan birlikləri qovalayanları ox atəşinə tutaraq ordunun nizamını pozacaqdı. Daha sonra isə bütün birliklər hücuma keçərək onları məğlub edəcəkdi.

## Döyüş
Həqiqətən də Qara Məhəmməd tezliklə onun qarşısında mövqe tutaraq hücuma keçdi. Hakimiyyətə gələn şahzadə Şeyx Əliyə qarşı istifadə etdiyi bu döyüş üsulu ilə Cəlairi ordusunu darmadağın etdi. Şeyx Əlinin iyirmi min nəfər (qırx bir qoşun; hər biri ümumiyyətlə 300–500 nəfərdən ibarətdir) tamamilə məğlub oldu; özü və komandiri Onun komandiri Pir Əli və iki minə yaxın əsgəri döyüş meydanında qaldı. Bu qələbədən sonra çoxlu qənimət türkmənlərin əlinə keçdi. Qaraqoyunlu bəyinin bu qələbəsi onun gücünü və şöhrətini artırdıqca, şübhəsiz ki, Əhməd Cəlayırın taxtına çıxmasına kömək oldu.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qara Məhəmməd
* Əhməd Cəlayır
* Qaraqoyunlular
* Cəlairilər sultanlığı

## Xarici keçidlər

Jalayirids
Kenpaçiro Satsuma

**Kenpaçiro Satsuma** (; ) — yapon aktyoru və 1984–1995-ci illərdə Heisei filmlərində Qodzilla obrazını canlandıran kaskadyor idi.

## Həyatı
Satsuma 27 may 1947-ci ildə Kaqoşimada dünyaya göz açıb. Ən çox 1971–1995-ci illər aralığıda çəkilən Godzilla film seriyası ilə tanınıb. 16 dekabr 2023-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar
T-26

**T-26**-SSRİ yüngül tankı. Böyük Vətən müharibəsinin əvvəlində Qızıl Ordu və Finlandiya ordusunun, hətta İspaniya Vətəndaş Müharibəsi illərində İspaniya Respublikasının ordusunun ən çox sayda tankı, 1930–1940-cı illərdə T-34 dən sonra ən çox istehsal edilən ikinci Sovet tankı. 1930-cu ildə alınmış İngilis Vickers Mk E tankına (Vickers 6 tonluq tank kimi tanınır) əsaslanır. 1931-ci ildə SSRİ-də xidmətə qəbul edilmişdir.1930-cu illərin əvvəllərində SSRİ tank donanması, ilk növbədə, kütləvi T-18 yüngül piyada dəstək tankından, həmçinin Birinci Dünya müharibəsidən qalan müxtəlif növ Britaniya tanklarından ibarət idi. T-18 Qırmızı Ordunu döyüşə hazır və nisbətən müasir tanklarla doyurmaq, eləcə də sənaye üzrə inkişaf etdirmək vəzifəsini yerinə yetirdi. T-26-nın istehsalı üçün alternativlərin olmaması səbəbindən əvvəllər T-18 istehsalı ilə məşğul olan Leninqrad Bolşevik zavodu seçildi. Daha sonra tikintisi başa çatmaqda olan Stalinqrad Traktor Zavodunun istehsala qoşulması nəzərdə tutulurdu. Həmçinin tikilməkdə olan Çelyabinsk Traktor Zavodu da nəzərdən keçirilib. İstehsalın hazırlanması və sonradan tankın modernləşdirilməsi üçün dizayn işlərinə S. Ginzburq rəhbərlik edirdi. Əvvəlcə Bolşevik zavoduna 1931-ci ildə 500 ədəd T-26 istehsal etmək planı verilmişdi, sonralar mayın 1-dən gec olmayaraq ilk tankın buraxılması ilə bu rəqəm 300-ə endirildi, lakin bu rəqəmə nail olunmadı. Zavod əvvəllər oxşar sürətlə T-18 istehsal etsə də, yeni tankı istehsal etmək daha çətin oldu.1931-ci ildə cəmi 5 nəfərdən ibarət olan zavod şöbəsi hazırlıq gördü.
Chrysanthemum tenuifolium

*  — Ajania tenuifolia bitki növünün sinonimi.
*  — Tanacetum macrophyllum bitki növünün sinonimi.
*  — Tripleurospermum tenuifolium bitki növünün sinonimi.
Videooyunlarda süni intellekt

**Videooyunlarda süni intellekt** — süni intellekt qeyri-oyunçu personajlarına olduqları vəziyyəti təhlil etmək və məntiqli qərarlar qəbul etmək imkanı vermək üçün süni intellektin video oyunlarına köçürülməsi cəhdidir. 1950-ci illərdə ortaya çıxan süni intellekt, hazırda video oyunlar üçün ayrı bir AR-GE prosesinə malikdir və süni intellektin akademik sahəsindən fərqlənir. Maşın öyrənməsinə diqqət yetirən akademik inkişaf sahəsindən fərqli olaraq, oyunçu təcrübəsini yaxşılaşdırmağa xidmət edir.

## İstinadlar
Marsello Baçiarelli

**Marsello Baçiarelli** () – polyak boyakarı. Mənşəcə italyandır.

Drezdendə (1750-ci ildən, 1763–66), Vyanada (1764–65) və Varşavada (1756–63 və 1766-cı ildən) kral saraylarında işləmişdir. 1766-cı ildən Stanislav Avqust Ponyatovskinin saray rəssamı olmuşdur. 200-dən çox Polşa krallarının və zadəganlarının nəfis koloritli, təmtəraqlı portretlərinin, tarixi kompozisiyaların, barokko akademizmi üslubunda plafonların və dekorativ pannoların müəllifidir. Yaradıcılığının son dövrlərində klassisizmə meyil etmişdir. Vyana, Berlin, Roma və Venesiya rəssamlıq akademiyalarının üzvü olmuşdur. 1970-ci illərin sonu Varşavada Kral qəsrinin boyakarlıq emalatxanasının rəhbəri, 1786-cı ildən kral tikinti işlərinin baş direktoru, 1817-ci ildən sonra isə Varşava Universiteti nəzdində zərif sənətlər şöbəsinin professoru olmuşdur.

## İstinadlar
Caucasus Online

**Caucasus Online** — Gürcüstanın ən böyük internet provayderlərindən biri. Gürcüstanın internet rabitə bazarının böyük hissəsinə nəzarət edir. Caucasus Online 2006-cı ildə Gürcüstanın bir neçə iri provayderinin: *Caucasus Network*, *Georgia Online* və *SaNet*-in birləşməsi nəticəsində yaranıb. 2008-ci ildən Gürcüstanda simsiz və fiber-optik internetin əsas provayderi *Telenet* Caucasus Online ilə birləşdi.

2008-ci ildən Caucasus Online Tyco Electronics (bu gün TE Subcom kimi tanınır) tərəfindən inşa edilmiş 1200 km uzunluğunda sualtı fiber-optik kabelin yeganə sahibidir və bu kabel vasitəsilə Avropadan Cənubi Qafqaza və Xəzər regionuna internet trafikini tranzit edir. FOC Avropadan Qafqaz regionuna və Yaxın Şərqə birbaşa, yüksək keyfiyyətli fiber-optik internet bağlantısı təmin etmək üçün Qara dənizin dibində çəkilib. Layihə 2008-ci ildə Tyco Electronics ilə əməkdaşlıqda Caucasus Online tərəfindən hazırlanıb. 2016-cı ilin sentyabrında Caucasus Online öz pərakəndə biznesini MagtiCom-a satdı və hazırda Caucasus Online regionda əsas topdansatış operatorudur.

2019-cu ildə Azərbaycan şirkəti NEQSOL Holding Caucasus Online-ın 49%-ni 61 milyon dollara satın alıb. 24 mart 2021-ci ildə isə şirkətin 100%-ni satın alıb.
## Həmçinin bax
* Qafqaz Kabel Sistemi
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Biyektiv sübut

**Biyektiv sübut** — iki sonlu *A* və *B* çoxluğu arasında *f* : *A* → *B* bijektiv funksiyasının və ya iki kombinator sinfi arasında ölçüsü qoruyan bijective funksiyasının tapıldığı sübut üsuludur və bununla da eyni sayda elementi sübut edir, |*A*| = |*B*|. Texnikanın faydalı olduğu yer A-nın ölçüsünü bilmək istədiyimiz, lakin çoxluğun elementlərini saymaq üçün birbaşa yol tapa bilmədiyimiz zamandır. Bu halda, B çoxluğunun elementlərinin sayını hesablamaq daha asan olarsa, A və bəzi B çoxluğu arasında bijection qurmaq problemi həll edir. Bu texnikanın digər faydalı xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bijeksiyanın təbiəti çox vaxt iki dəstdən hər biri haqqında güclü məlumat verir.

## Əsas nümunələr

### Binom əmsallarının simmetriyasının sübutu
Binom əmsallarının simmetriyası bildirir ki
:  {n \choose k} = {n \choose n-k}. 

Bu o deməkdir ki, *n* elementdən ibarət çoxluqda *n* − *k* elementin birləşmələri qədər *k* elementin kombinasiyası var.

Biyektiv sübut
Nəzərə alın ki, bərabərliyini sübut etdiyimiz iki kəmiyyət istənilən n elementli S çoxluğunun müvafiq olaraq *k* və *n* − *k* ölçülü alt çoxluqlarının sayını hesablayır. S alt çoxluqlarının iki ailəsi *F**k* və *F**n* − *k* arasında sadə biyeksiya mövcuddur. — hər bir k elementli alt çoxluğu S çoxluğunun tam olaraq qalan n − k elementlərini ehtiva edən tamamlayıcısı ilə əlaqələndirir. Fk və Fn − k elementlərinin sayı eyni olduğundan, müvafiq binom əmsalları bərabər olmalıdır.

## Ədəbiyyat

*
Əşya hüququ

**Əşya hüququ** — Mülki hüququn bir sahəsidir və ümumiyyətlə Mülki Məcəllənin 4-cü kitabında tənzimlənir. İnsanların əşyalar üzərində mütləq hüquqlarını (əşya hüquqlarını) tənzimləyir. Əşya müstəqil obyekt kimi maddi varlıqdır.

Mülkiyyət hüququ mallar üzərində ən geniş və qeyri-məhdud real hüquqdur. Məhdud daşınmaz hüquqlar servitut hüququ, girov hüququ və daşınmaz əmlakdan yaranan hüquqlardır. Şəxsi servitutlar uzufrukt, tikinti hüququ və yaşayış hüququdur. Digər əmlak hüquqlar borclunun və ya üçüncü şəxslərin əmlakı üzərində girov hüququdur və daşınmaz/daşınar kimi ikiyə bölünür. İpoteka daşınmaz əmlakın girovuna daxildir.

Mallar üzərində hüquqlar sahiblik və torpaq reyestri anlayışları ilə izah olunur. Sahiblik, insanın əşyalar üzərində onun sahib olmaq iradəsinə əsaslanan əməliyyat hökmranlığıdır. Torpaq reyestri mallar (daşınmaz) üzərində daşınmaz hüquqların (qeydiyyat, annotasiya kimi qeydə alınmış) münasibətlərini göstərən rəsmi reyestrdir. Kadastr adlı ölçmə sistemi ilə daşınmaz əmlaklar bu reyestrdə qeyd olunur. Hər bir daşınmaz əmlakın (torpaq sahəsi) reyestrdə bir səhifəsi var. Əməliyyatlar bu səhifədə işlənir və qeydiyyata alınır. Alqı-satqı, köçürmə və ipoteka əməliyyatlarını torpaq reyestri müdiri həyata keçirir və onları səhifədə nümayiş etdirir. Torpaq sahələri reyestrdə ya bağlama, ya da kondominium kimi qeyd olunur. Bir qayda olaraq, daşınan əşyalar üçün reyestr yoxdur. Lakin bəzi müstəsna hallarda reyestr qeydlərinin olduğunu söyləmək olar. Məsələn, gəmilər mülki qanun mənasında daşınardır və onlar üçün xüsusi reyestr aparılır.
Yüksək Texnologiyalar Sənayesi Nazirliyi (Ermənistan)

**Ermənistanın Yüksək Texnologiyalar Sənayesi Nazirliyi** — rabitə, informasiya texnologiyaları və informasiya təhlükəsizliyi, poçt, lisenziyalaşdırma və icazə, habelə hərbi sahədə Ermənistan hökumətinin siyasətini işləyib hazırlayan və həyata keçirən respublika icra hakimiyyəti sənaye orqanıdır.

Ermənistan Baş nazirinin 1 iyun 2019-cu il tarixli N 660-L qərarına əsasən, Ermənistan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi Ermənistan Respublikasının Yüksək Texnologiyalar Sənayesi Nazirliyi adlandırıldı

## Ümumi məlumat
**Nazir:** Robert Xaçatryan

**Birinci müavin:** Gevorq Mantaşyan

**Deputatlar:**

* Davit Sahakyan
* Avet Poqosyan

## İstinadlar

## Xarici linklər
* Yüksək Texnologiyalar Sənayesi Nazirliyi rəsmi saytı (Ermənistan)
* Ermənistan hökumətinin saytı
"İncəsənət" ordeni (İran)

**İncəsənət ordeni** () — İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin ən şərəfli və adət nişanlarından biridir. Silahlı Qüvvələrin fəallarını mədəniyyət və incəsənət işlərində həvəsləndirmək üçün verilir.

### Köhnə "İncəsənət Ordeni"
Pəhləvi dövründə (1925–1935) *İncəsənət Ordeni* ulduz formalı simvol idi, ətrafında səkkiz tük, dairənin mərkəzində oturan şir və günəş var. Mərkəzi dairənin fonu yaşıl və göy rəngli mina ilə boyanmışdır. Sərəncamın lenti də yaşıl idi.

### İslam Respublikasında "İncəsənət Ordeni"
*"İncəsənət" ordeni* İran İslam Respublikasında Silahlı Qüvvələrin mədəniyyət və incəsənət sahəsində fəaliyyət göstərən fəallarına verilir. Bu mükafata layiq görülənlər arasında İran İslam Respublikası Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş komandanı Mənsur Səttarinin oğlu olan Sorena Sattari HESA Azarakhsh reaktiv qırıcı təyyarəsinin dizaynına görə də var.

## Həmçinin
* İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin mükafatları və ordenləri
* Zülfüqar ordeni
* Fəth ordeni
* Nəsr ordeni

## İstinadlar
Rumıniya Sosialist Respublikasının Qəhrəmanı

**Rumıniya Sosialist Respublikasının Qəhrəmanı** adı () — İlk dəfə 1971-ci ildə təltif edilib və daxili həmçinin xarici siyasətin həyata keçirilməsində xidmətlərinə görə verilir.

## Təltif olunanların siyahısı
* Nikolae Çauşesku (Siyasətçi) 1971, 1978 və 1988
* Ion Gheorghe Maurer (Siyasətçi) 1972
* İosip Broz Tito (Siyasətçi) 1972
* Xuan Dominqo Peron (Argentina Prezidenti) 1974
* Yelena Çauşesku (Siyasətçi) 1981
* Dumitru Prunariu (Rumıniya kosmonavtı) 1981
* Leonid Popov (Sovet kosmonavtı) 1981

## İstinadlar
Rüfət

**Rüfət** — kişi adı.
	
* Rüfət Məmmədli —
* Rüfət Quliyev (deputat) — III, IV, V və VI çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı
* Rüfət Hüseynov — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
* Rüfət Axundov — Azərbaycanlı estrada müğənnisi.
* Rüfət Gülalıyev —
* Rüfət Fətəlizadə —
* Rüfət Əhmədov —
Sübut (hüquq)

Hüquqda **Sübut** — qanunla müəyyən edilmiş qaydada əldə edilmiş, onların əsasında işə düzgün baxılması və həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların olub-olmadığını müəyyən edən faktlar haqqında məlumat.

Beləliklə, fiqhdə dəlil məlumat, yəni idrak fəaliyyətinin nəticəsi kimi başa düşülürsə, məntiqdə dəlil həqiqətin, yəni əməlin əsaslandırılmasıdır.

Həqiqəti müəyyən etmək üçün dəlil əldə etməyə yönəlmiş idraki fəaliyyət fiqhdə sübut adlanır. Sübut sübutların toplanması, təmin edilməsi, yoxlanılması və qiymətləndirilməsindən ibarətdir.

Sübut hüququnda ən mühüm anlayışlar sübut predmeti və müxtəlif iş kateqoriyaları üçün fərqli şəkildə müəyyən edilən sübutun hüdudlarıdır.

## İstinadlar
Saki

**Saki** — ad.

* Saki (musiqiçi) — musiqiçi.
* Saki Aibu — Yaponiya aktyoru.
* Saki Kumaqay — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Saki Ueno — Yaponiya qadın futbolçusu.
Paul Badura-Skoda

**Paul Badura-Skoda** () – Avstriya pianoçusu.

1948-ci ildə Vyana konservatoriyasının fortepiano və dirijorluq siniflərini bitirmişdir. 1948-ci ildə Bela Bartok adına 2-ci mükafat və M. Lonq — J. Tibo ad. (Paris, 1949) beynəlxalq müsabiqələr laureatıdır. Dünyanın bir çox ölkəsində qastrol səfərlərində olmuşdur. Geniş repertuarı, əsasən. Vyana klassiklərinin və Frans Şubertin musiqisindən ibarətdir. Motsartın konsertlərinə kadensiyaların, not redaksiyalarının, çoxsaylı məqalələrin müəllifidir.

## İstinadlar