open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maxaon (kəpənək)

**Maxaon kəpənəyi** () — əsl yelkənqanadlılar cinsinə aid heyvan növü.

Erkəklərinin qanadlarının uzunluğu, 64–81&nbsp;mm, dişilərinin isə 74–95&nbsp;mm olur. Qanadlarının fonunun rəngi əsasən intensiv sarı olur. Enli qara haşiyəyə və kənarları ayşəkilli sarı ləkələrə malik ön qanadlarında damarcıqlı qara xallar olur. Arxa qanadlarında uzunluğu 10&nbsp;mm-ə qədər olan "quyruqlar" olur. Arxa qanadlar qanadın kənarında qara rənglə haşiyəyə alınmış göy və sarı xallara, qırmızı-qonur gözcüklərə malikdir.

(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male dorsal.jpg| ♂ 
(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male ventral.jpg| ♂   △
Papilio machaon MHNT CUT 2013 3 11 Cahors Female.jpg|♀ 

## Yayılması
Holarktika vilayətində geniş yayılmışdır. Avropanın hər yerində (İrlandiya istisna olmaqla), Şimal Buzlu Okeandan başlayaraq Qara dəniz sahillərinə qədər və Qafqazda yayılmışdır. Asiyada, Şimali Afrikada və Cənubi Amerikada rast gəlinir. Avropada dəniz səviyyəsindən 2000 m-ə qədər, Asiyada isə 4500 m-ə qədər yüksəkliklərdə rast gəlinir (Tibet).

## Qidalanması
Bu yelkənciyin əsas qidasını müxtəlif çətirçiçəkli bitkilər, xüsusən baldırğan (Heracleum), kök (Daucus), şüyüd (Anethum), tütəktu (Angelica), cacıx (Chaerophyllum), kərəvüz (Apium), yalançı cirə (Pimpinella), qazayağı (Falcaria), mürəkkəbçiçəklilərdən isə yovşan (Artemisia) təşkil edir.

## Qorunma tədbirləri
Ukraynanın, Rusiyada Moskva (3-cü kateqoriya), Smolensk (2-ci kateqoriya), Volqoqrad vilayətlərinin (3-cü kateqoriya) və Almaniyanın (4-cü kateqoriya) Qırmızı Kitablarına salınmışdır.

## Qalereya

Papilio machaon egg.JPG|Yumurta
Papilio machaon - Daucus carota - Keila.jpg|Tırtıl
Chenille de Grand porte queue (macaon).jpg|Tırtıl
Papilio.machaon.jpg|Pup
Maxaon kəpənəyinin pupu.jpg
Maxaon (kəpənək).jpg


## İstinadlar
Ördəkburun

**Ördəkburun** () — məməlilər sinfinin birdəliklilər dəstəsinin ördəkburunlar fəsiləsinə aid yeganə növ.

Bədəninin uzunluğu 30-45 sm, quyruğu 10-15 sm, kütləsi 0,5-2 kq-dır. Üst tərəfdən qonur, alt tərəfi bozumtul sıx xəzlə örtülüdür. Başı uzun yastı dimdiyə oxşayır, üzəri çılpaq yumşaq dəri ilə örtülüdür. Barmaqlarında caynaq və üzmə pərdəsi var. Dişləri yoxdur. Şərqi Avstraliyada və Tasmaniyada su sahillərində yayılmışdır. 10 m-dək dərinlikdə qazdığı yeraltı yuvada gizlənir. 1-2 yumurta qoyur. 9-10 gün kürt yatır. Onurğasızlarla qidalanır. Əvvəllər qiymətli xəzinə görə ovlanırdı. Hazırda ovlanması qadağan edilmişdir.
Dördayaqlılar

**** () —  aləminin  tipinə aid heyvan sinifüstü.

## Təsnifatı
* Suda-quruda yaşayanlar (*Amphibia*) sinfi
** Zirehsizlər yarımsinfi 
*** Quyruqsuzlar dəstəsi.
*** Quyruqlular dəstəsi.
*** Ayaqsızlar dəstəsi.
* Məməlilər sinfi (*Mammalia*)
** İlk məməlilər (*Prototheria*) yarımsinfi
*** Birdəliklilər (*Prototheria*) infrasinfi
** Vəhşi heyvanlar (*Theria*) yarımsinfi
*** Kisəlilər (*Metatheria*) infrasinfi
*** Plasentalılar (*Eutheria*) infrasinfi
* Sürünənlər sinfi (*Reptilia*)
** Timsahlar (*Crocodilia*) dəstəsi
** Dimdikbaşlar (*Rhynchocephalia*) dəstəsi 
** Tısbağalar (*Testudines*) dəstəsi
** Pulcuqlular (*Squamata*) dəstəsi
* Quşlar sinfi (*Aves*)
** Tilsizlər (*Paleognathae*) yarımsinfi
** Yenidamaqlılar (*Neognathae*) yarımsinfi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maxaon

* Maxaon (mifologiya) — qədim yunan mifologiyasında məşhur təbib, təbabət tanrısı Asklepin və Epionun oğlu, Apollonun nəvəsi.
* Maxaon (kəpənək) — əsl yelkənqanadlı cinsinə aid heyvan növü.
Adnalı

*Adnalı (Şamaxı) — Azərbaycanın Şamaxı rayonunda kənd.
*Adnalı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
Astanlı

*Astanlı (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd.
*Astanlı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Aşağı Astanlı — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
*Yuxarı Astanlı — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Həmçinin bax
*Aslanlı
Hacıməmmədli

* Hacıməmmədli (Ağdam) — Azərbaycanın Ağdam rayonunda kənd.
* Hacıməmmədli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
* Hacıməmməd
* Hacıməhəmmədli
Əsədli

**Əsədli** — Azərbaycanda daha çox işlədilən soyad.

* Samir Əsədli — Azərbaycanda gənclər hərəkatının fəallarından, gənc siyasi liderlərdən biri.

**Kəndlər**
* Əsədli (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
* Əsədli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
Qaraağac

**Qaraağac**, **Karaağac** və ya **Qarağac**:

;Kəndlər
* Qaraağac (Cəbrayıl) — Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunda kənd.
* Qaraağac (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Qaraağac (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunda kənd.
* Qaraağac (Sədərək) — Azərbaycanın Sədərək rayonunda kənd.
* Qarağac (Qubadlı) — Azərbaycanın Qubadlı rayonunda kənd.
* Qaraağac (Meşkinşəhr)
* Qaraağac (Urmiya) —
* Qaraağac (Şəbüstər)
* Qaraağac (Əbhər)
* Qaraağac-i Köşk (Çaroymaq)
* Qaraağac-i Pain (Germi)
* Qaraağac-i Bala (Germi)
;Çaylar
* Qarağac (çay) — İranın Fars ostanında çay.

;Dağlar
* Qarağac — İsmayıllı rayonu ərazisində dağ.
* Qarağac — Zəngilan rayonu ərazisində dağ.

;Təxəllüslər
* Günay Qaraağac — Türk dilçisi, professor, doktor.

;Digər
* Qarağac — bitki cinsi.
* Qaraağac mahalı — Azərbaycanın Qarabağ ərazisində yerləşən Qarabağ bəylərbəyliyi mahalı.
* Qaraağac nahiyəsi — Azərbaycanın Qarabağ ərazisində yerləşən qədim yaşayış məntəqəsi.
* Qaraağac (Qızıq) — Gürcüstan Respublikasının Kaxeti diyarının Sığnaq bələdiyyəsində kənd.
* Qaraağac silsiləsi — əsasən Gürcüstan, qismən isə hazırkı Ermənistan ərazisində yerləşən dağ silsiləsi.
Qorqonalar

**Qorqonlar** (yun. *Γοργώ, Γοργών, γοργός*- "zalım, dəhşətli, qəddar qadın") — qədim yunan mifologiyasında xtonik dəniz tanrısı Forkiya və onun bacısı Ketonun ilan saçlı (başlı) qızları:
Evriala (yun. *Εὐρυάλη* — "uzağa tullanan"),
Sfeno (yun. *Σθεινώ* — "qadir"),
Meduza (yun. Μέδουσα — "davakar, susamış")
Uzuntəpə

* Uzuntəpə (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Uzuntəpə yaşayış yeri — Azərbaycanın Füzuli şəhəri yaxınlığında qədim yaşayış məntəqəsi.
* Uzuntəpə (dağ) — Tovuz rayonunun şimal-qərbində dağ. Hündürlüyü 348 m.  
* Uzuntəpə-i Süfla (Pərsabad) —  
* Uzuntəpə-i Ülya (Pərsabad) —
Higeya

**Higeya** (yun. *Υγεία*, lat. *Valetudo*) — yunan mifologiyasında sağlamlıq ilahəsi Asklepin qızı. Apollonun nəvəsi. Gigyena sözü onun adından əmələ gəlmişdir. O, təsvirlərdə piyalədən ilan yedizdirən obrazında göstərilir. Sonradan bu təsvir təbabətin, xüsusən də əczaçılığın simvoluna çevrilmiş oldu.

## İstinadlar

## Mənbə
* М. Н. Ботвинник, М. А. Коган, М. Б. Рабинович, Б. П. Селецкий, Мифологический словарь, Л., Учпедгиз, səhifə 226, 1959

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Cəlayir

*Cəlayir (Ağsu) — Azərbaycanın Ağsu rayonunda kənd.
*Cəlayir (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Cəlayir (Qax) — Azərbaycanın Qax rayonunda kənd.
*Cəlayir (Əhər) — 
*Cəlayir (Ərdəbil) —
Məşədilər

* Məşədilər (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
***[[Məşədilər (Tovuz)]]**
:*Məşədilər (Alakol) — Azərbaycanın Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
:*Məşədilər (Qəribli) — Azərbaycanın Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Ləzran

*Ləzran (Yardımlı) — Azərbaycanın Yardımlı rayonunda kənd.
*Ləzran (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
Yusifli

*Yusifli (Əhər) — 
*Yusifli (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
*Yusifli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Yusifli (Ağdam) — Azərbaycanın Ağdam rayonunda kənd.

## Həmçinin bax
*Seyid Yusifli
Tahirli

**Tahirli** — Azərbaycanda işlədilən soyad və coğrafi yer adı.

**Bu soyadı və təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* Natiq Tahirli
* Sevda Tahirli
* Abid Tahirli
* Sahil Tahirli

**Kəndlər**
* Tahirli (Yardımlı) — Azərbaycanın Yardımlı rayonunda kənd.
* Tahirli (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Tahirli (Xudabəndə)
Panakeya

**Panakeya** və ya **Panaseya** ( — "əlac", "dəva-dərman") — yunan mifologiyasında Asklepin qızı, eyni zamanda Apollonun nəvəsi. Higeya və İasonun bacısı, dava dərman, əlac ilahəsi. Dərman bitkilərlə müalicə ilə məşğul olurmuş.

## Həmçinin bax
Üçtəpə

;Azərbaycanda
* Üçtəpə (Göygöl) — Azərbaycanın Göygöl rayonunda kənd.
* Üçtəpə (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.

;İranda
* Üçtəpə (Üskü)
* Üçtəpə (İcrud)
* Üçtəpə (Bukan) —
* Üçtəpə (Tuzxurmatu) — İraqın Səlahəddin mühafazasının Tuzxurmatu qəzasında kənd.
* Üçtəpə-i Qala (Qoşaçay) —
* Üçtəpə-i Kürd (Qoşaçay) —

;Dağlar
* Üçtəpə — Abşeron yarımadasının qərb hissəsində yüksəklik. Hündürlüyü 277 m.
* Üçtəpə — Xanlar rayonu ərazisində dağ.
* Üçtəpə — Qax rayonu ərazisində dağ. Hündürlüyü 2780 m.
* Üçtəpə — Qarabağ silsiləsinin mərkəzi hissəsinde zirvə. Xocalı və Laçın rayonları sərhədindədir.
* Üçtəpə — Ordubad rayonu ərazisində dağ. İranla sərhəd yaxınlığındadır.

## Həmçinin bax
* Üçtəpələr
Şorbaçı

**Yaşayış məntəqələri**
*Şorbaçı (Hacıqabul) — Azərbaycanın Hacıqabul rayonunda kənd.
*Şorbaçı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
*Şorbaçı bələdiyyəsi — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunda bələdiyyə.
Sarxanlı

* Sarxanlı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Sarıxanlı (İmişli) — Azərbaycanın İmişli rayonunda kənd.
* Sərxanlı — Şərur rayonunda kənd.
* Sarıxanlı (Vedibasar)
* Sarıxanlı (Meşkinşəhr)
Musalı

**Musalı** — Musa adından yaranan soyad və təxəllüs.

;Bu soyadı olan tanınmış şəxslər

;Yaşayış məntəqələri
* Musalı (Saatlı) — Azərbaycanın Saatlı rayonunda kənd.
* Musalı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunda kənd.
* Musalı (Neftçala) — Azərbaycanın Neftçala rayonunda kənd. 1997-ci ildə ləğv olunmuşdur.

## Həmçinin bax
* Musa
* Musayev
* Musazadə
Moranlı

* Moranlı (Cəlilabad) — Azərbaycanın Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Moranlı (Sabirabad) — Azərbaycanın Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Soltankənd (Cəlilabad)

**Soltankənd** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Cəngan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Soltankənd ovk, mür.
* Burovar silsiləsinin yamacındadır. Digər adı Qaradağdır;
* İsmayıllı r-nunun Qalagah i.ə.v.-də kənd. Dəvə- batan çayının sahilində, Acınohur ön dağlığındadır. Oykonim Soltan antroponimindən və kənd coğrafi terminindən ibarət olub, “Soltanın kəndi, Soltana məxsus kənd” mənasındadır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 744 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
İaso

**İaso** (yun. *Ἰησώ, Iēsō*) — yunan mifologiyasında sağaltma, müalicə ilahəsi. Asklepin qızı . Higeya və Panakeyanın bacısı eyni zamanda Apollonun nəvəsi.

## İstinadlar

## Mənbə
* М. Н. Ботвинник, М. А. Коган, М. Б. Рабинович, Б. П. Селецкий, Мифологический словарь, Л., Учпедгиз, səhifə 226, 1959

## Həmçinin bax
İsida

**İsida** —Qədim Misirdə ilahə. Osirisin arvadı, Qorun anası

## Ana himayəçisi
Misirlilər, tarix boyunca , digər xalqlarla ünsiyyətə girərək, bu məbədlərə getdikçə daha çox yeniyeni tanrıları daxil edirdilər. Digər dinin nümayəndələri bəzən bu zəngin məbədə istehza ilə baxırdılar.
Yalnız bir qədim ilahə, neçə minilliklər keçsə də, bütün ictimai və siyasi dəyişikliklərə baxmayaraq, bu məbəddə öz hakim mövqeyini saxlamağa nail oldu, öz simasını və funksiyalarını dəyişilməz saxladı (bəlkə daha da saflaşdırdı). Bu – Qorun anası İsidadır. İsida hər bir faraonun anası sayılır. Geniş Misir məbədində Günəş Allahı Ra hakim mövqe saxlayırdı, o, bütün Allahların atası, idarə edən sayılsa da, xalq daha çox Osirisin sadiq arvadını, Qorun mehriban anası, İsidaya daha çox səcdə edirdi. İsida Misir məbədində ən populyar ilahə idi. O, sədaqətli, ölümə baxmayaraq, ərini istəyən arvad, özünü qurban verməyə hazır olan ana idi. Onun xeyirxahlığında, məhəbbət və ümid verməsində özünə dayaq nöqtəsini axtaran tərəfdaşlarının sayı durmadan artırdı. Ehramların tikintisi dövründə, e.ə III minilliyindən başlayaraq, e.ə V əsrə qədər bu proses davam edirdi; nəhayət, bütün bu inanclar dövlət səviyyəsində qəbul edilmiş xristian dinin tərəfindən rədd edilmişlər. İsida ilahəsinə yaranan bu münasibət (yəni onun belə uzun müddətli olması) onunla bağlı idi ki, onun haqqındakı təsəvvürlər daima dəyişirdi. Burada uyğunlaşma, yeni xüsusiyyətlərin yaranması prosesi gedirdi. İsida özünə yerli səcdəgahların xüsusiyyətlərini daxil edirdi, nəticədə qədim dövrün ən böyük ana ilahəsinə çevrilmişdi. Onun əri Osiris öluləri dirildirdi. "İlahi körpə" Qorla yanaşı İsida, Misir ilahələri sırasında hümanist xarakterli ilahə, yunan-roma mədəniyyəti tarixində ən populyar ilahələrdən biri olmuşdur. İsida və Osiris haqqındakı
əfsanədə qeyd edilir ki, yalnız qadın, dirçəlməni, intibahı və əbədi həyatı təmin edə bilər.
İsida, universal ana ilahəsi, insan həyatını bir çox sahələrində özünü ifadə edirdi. O, qadınlara ev
işləri öyrədirdi, xəstələri sağaltmağa kömək edən ilahi qüvvəyə malik idi, öz xeyirxahlığından irəli
gələrək o, insanlara həkimliyi öyrədirdi. Onun əri Osiris xəyanətkarcasına öldürüləndən sonra o, ilk dəfə olaraq, dul qadın paltarını geyindi; bu yolla o, bütün dərdi-qəmi olanlara, tənha qalanlara ürək-dirək verir, dirçəlməyə inamı isə insanlardan ölü qorxusunu uzaqlaşdırdı. Daha çox onun ana olmasına (körpəsi Qor ilə yanaşı) səcdə edirdilər.

## Mənbə

## Həmçinin bax
* Osiris
* Horus
Birinci şəxs atıcı

**Birinci şəxs atıcı** və ya **3D-shooter** — Kompüter oyununda janr, ilk tam üçölçülü birinci şəxs tərəfindən atışı (şuter) janrı.

Janrın adı 3D üçölçülü qrafik ilə "shooter" (atıcı) ifadələrinin qarışığından yaranmışdır. Son zamanlar "şuter" ifadəsi kompüter oyunlarının janrını dəqiq göstərmək üçün daha tez-tez istifadə edilir.

## Ümumi prinsiplər
Oyunçu üçölçülü fəzada olur və müəyyən hərəkət azadlığına malikdir. Tutaq ki, müəyyən məhdudiyyət çərçivəsində olan labirint vardır ki, bu labirintdə düşmənlər, müttəfiqlər və neytral qüvvələr yerləşmişlər.

## Oyun prosesi
 
Oyun zamanı istifadəçi kifayət qədər düşmən məhv etməlidir. Bunun üçün personaja (istifadəçiyə) müxtəlif silahlar təklif olunur.

3D-atıcı və ya Birinci-şəxs atıcı janrı digər janrlara nisbətən qrafik sistemlərə, daha doğrusu kadr tezliyinə (saniyədə kadrların sayı) daha həssasdırlar. Oyun zamanı saniyədə 30 kadr tələb olunur .

## İstinadlar
Torpaqqala

**Torpaqqala** — Azərbaycanda erkən orta əsrlər dövrünə aid şəhər yeri.

Bu abidə Qanıxçayın sol sahilində, eyniadlı təpənin üstündə, indiki Qax şəhərindən 25&nbsp;km cənub–qərbdə yerləşir. Uzunsov planda olan təpənin şimal–şərq və cənub–qərb istiqamətində uzunluğu 500–510, eni isə 150–160 m-dir. Ümumi sahəsi 1,5 hektardır.

Torpaqqalada bina qalıqları, təndir və ocaq yerləri, istehsalat ocaqları, təsərrüfat küpləri, dulusçuluq və şüşə məmulatlarının müxtəlif nümunələri və sümük qalıqları aşkar edilmişdir.

Torpaqqalanın VII qazıntı sahəsindən aşkar olunmuş beş otağın (otaqların hamısı yanmışdır) divarları çiy kərpicdən hörülmüş, tavanında isə ağac materialından istifadə olunmuşdur. Maraqlıdır ki, ocaq yerlərindən çoxlu qarğaduzu tapılmışdır. Rəşid Göyüşov qeyd edir ki, görünür qarğaduzundan gön-dəri aşılamaqda və evlərin divarının ağardılmasında istifadə edilmişdir.

Tədqiqatlar göstərmişdir ki, Torpaqqalada xüsusi sənətkarlıq məhəlləsi mövcud olmuşdur. Burada iki ədəd dulus və kərpic kürəsi, həmçinin şüşə istehsalı ocağı aşkar olunmuşdur. Dulus kürələri ellipsvari olub, iki yarusludur. Hər iki kürədə şirsiz saxsı qablar istehsal edilmişdir. Kərpic bişirilən kürə isə Zaqafqaziya arxeoloji qazıntılarından tapılmış yeganə inşaat materialı ocağıdır.

Torpaqqalada ən nadir qalıq şüşə istehsalı ocağının aşkar olunmasıdır. Dördkünc formada, olduqca səliqəli hörülmüş bu ocağın içərisindən çoxlu şüşə qalıqları tapılmışdır.

Yaşayış yerinin altında küp və torpaq qəbirləri, yaxınlıqdakı Saqqızlıq deyilən ərazidən isə xristian qəbirləri üzə çıxarılmışdır. Həmin qəbirlərin Qafqaz albanlarına məxsus olması şübhə doğurmur.

Torpaqqalada  III–XV əsrləri əhatə edən 2–4 metr qalınlığında mədəni təbəqə var. Təpənin ətrafındakı 1,5–2 metr hündürlüyündəki müdəfiə səddi, mədəni təbəqədən məişət əşyaları ilə yanaşı dulus kürələri və şüşə istehsalı ocağının aşkarlanması alimlərin buranı şəhərtipli yaşayış yeri adlandırmalarına imkan vermişdir. Torpaqqala ərazisində Qafqaz albanlarına məxsus hansısa erkən orta əsrlər şəhərinin olması güman edilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Qax abidələri (film, 2001)
Qızılqazma

*Qızılqazma (Şabran) — Azərbaycanın Şabran rayonunda kənd.
*Qızılqazma (Xızı) — Azərbaycanın Xızı rayonunda kənd.
Ağdərə (Xızı)

**Ağdərə** – Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Ağdərə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Ağdərə kəndi mərkəz olmaqla Ağdərə kənd Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi
Kəndin əhalisi vaxtilə Abşeronun Novxanı kəndindən köçüb gələn ailələrdən ibarətdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Cigil çayının sahilində yerləşir. Əhalisi tatlardır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Baxışlı (Xızı)

**Baxışlı** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Baxışlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Baxışlı kəndi Xızı kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Baxışlı kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kənd müxtəlif illərdə Baxşalı (1933), Baxşılı (1961) variantlarında da qeydə alınmışdır. Baxışlı toponimi etnotoponimdir. Kəndin əvvəlki adı Baxışlı qazmaları olmuşdur. XIX əsrin əvvəllərində Ataçay sahilindəki Zarat kəndinə məxsus qışlaqda həmin kənddən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Deyilənlərə görə, kəndin əsasını baxışlı nəsli qoymuşdur.

## Tarixi
Bu kənd ötən əsr ərzındə 3 dəfə yerinin dəyişməsinə məruz qalmışdır. İlk olaraq Baxşılı Tıxlıdan Beşbarmaq (Baş Bərmək) istiqamətində gedən yolun üstündə səfalı bır yerdə yerləşmiş, ətrafinda Zərgərli, Findığan (köhnə, bu kəndin də yeri dəyişmişdir) Gücöyrə kəndlərı olmuşdur.  Zəlzələdən sonra baş vermiş sürüşmədən sonra əhali kəndin indiki yeri ilə üzbəüz, Ataçayın o biri sahilində məskunlaşmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ataçayın sahilində, dağ ətəyində, Bakı şəhəridən 113&nbsp;km məsafədə Bakı-Altıağac yolunda yerləşir. 

## Əhalisi
Baxşılı kəndinin köklü əhalisi digər ətraf kəndlərdən fərqli olaraq türkdillidir. Qonşu kəndlərdən - Güneyqışlaq, Bəyəhmədyurd, Ərisküş kəndlərindən köçub Baxşılıda yaşayan bir neçə ailə dağlı dilini bilir. 1988-ci illərdə baş vermiş hadisələr nəticəsində öz doğma yurd-yuvalarını məcburi köçkünlər üçun kəndin aşağı girişində dövlət tərəfindən evlər tikilmiş, onlar orada yaşamağa başlamışlar. Hazırda Baxşılı bələdiyyəsində 315 nəfər yaşayır.

## Qalereya

Fayl:Baxışlı 1.jpg|Baxşılıda mənzərə
Fayl:Baxışlı 2.jpg|Köhnə kəndin yerindən çəkilmiş şəkil. Yolun sağ tərəfində məcburi köçkünlər üçün tikilmiş evlərdir.
Fayl:Baxışlı 3.jpg|Baxşılının köhnə kəndin yerindən görünüşü.
Fayl:Baxışlı (Ataçay).jpg|Ataçay


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Baxisli, Azerbaijan Page
Bəyəhmədyurd

**Bəyəhmədyurd** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Baxışlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Xızı kənd Sovetinin Bəyəhmədyurd kəndi Baxışlı kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
XIX əsrdə Xızı kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. 1933-də Bəyəhməd Yurdu kimi qeydə alınmışdır. Bəyəhməd (şəxs adı) və yurd komponentlərindən düzəlib "Bəyəhmədin yurdu, Bəyəhmədə məxsus yaşayış yeri" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xızı yaylasında yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Türkoba

**Yaşayış məntəqələri**
*Türkoba (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonuda kənd.
*Türkoba (Xızı) — Azərbaycanın Xızı rayonuda kənd.

**Digər**
*Didi Türkoba — qədim gürcü tarixçiləri Gürcüstanı iki hissəyə bölürdülər Kartveloba (yəni hərfən sırf Gürcüstan) və Didi Türkoba (hərfən Böyük Türküstan)
Yarımca

* Yarımca (Babək) — Azərbaycanın Babək rayonunda kənd.
* Yarımca (Xızı) — Azərbaycanın Xızı rayonunda kənd.
* Yarımca (Ağdərə) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunda kənd.
Əmbizlər

**Əmbizlər** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Qasımkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun faktiki mövcud olan Əmbizlər kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və Qasımkənd kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Filmoqrafiya

* Əmbizlərin keşiyində ― 1988-ci ildə çəkilmiş qısametrajlı film.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Fındığan

**Fındığan** – Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Fındığan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.Kəndin əhalisini etnik Tatlar təşkil edir.  Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Fındığan kəndi Xızı kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Fındığan kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Oykonim fındıq (meyvə ağacı) və -an (cəmlik, çoxluq bildirən şəkilçi) komponentlərindən düzəlib, "fındıq ağacları cox olan yer, fındıqlıq" deməkdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ataçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Giləzi

**Giləzi** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Giləzi qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Giləzi kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Giləzi kənd Soveti ləğv edilərək, Giləzi şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Giləzi qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Əsl adının Gilyazı olduğu göstərilir. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim gil və yazı (düzən) sözlərindən düzəlib, "gil torpaqlı düzən" mənasındadır. XIV əsrdə Barmaq dağının yaxınlığında Giləzi adlı yer olduğu göstərilir. 1870-ci ildə kəndin yerində poçt məntəqəsi (çaparxana) vardı. Sonralar poçt məntəqəsi dəmir yolu stansiyasına, daha sonralar isə yaşayış məntəqəsinə çevrilmışdir. Oykonimi "gil çölü, gil düzü" kimi də izah etmək olar. Kəndin yaranmasında Gərmiyan, Upa, Xəl, Gədi kimi hal–hazırda yaşayış olmayan kəndlərin əhalisinin böyük rolu var.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Bakı şəhərindən 73&nbsp;km şimalda, Xızı rayonun mərkəzindən 30&nbsp;km aralıda, Böyük Qafqaz dağları ilə Xəzər dənizi arsında, düzənlikdə yerləşir. İqlimi yayı quraq keçən yarımsəhra quru çöl iqlim tipidir. Yağışlar əsasən oktyabr-aprel ayları arasında düşür. Yaxınlığında yay aylarında quruyan Tıxlı çayı keçir. İlin böyük bir əksəriyyətində xəzri və gilavar adlanan küləklər əsir.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 2011-ci il statistikasına görə 3500 nəfərdən çoxdur.

## İqtisadiyyatı
Qəsəbədə Giləzi yem zavodu, Giləzi Kərpic Zavodu və Asfalt zavod fəaliyyət göstərir. Bundan başqa əhali əsasən heyvandarlıq və kiçik ticarətlə məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Safbulaq

**Safbulaq** (əvvəlki adı: **Çistı Klyuç**) — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Altıağac qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun faktiki mövcud olan Çistı Klyuç kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və Altıağac qəsəbə Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Altıağac qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Çistı Klyuç kəndi Safbulaq kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş rusca adı olan Çistıy Klyuç "təmiz, saf" mənasındakı "çistı / çistıy" və "bulaq, çeşmə" mənasındakı "klyuç" sözlərindən ibarət idi. Bu ad hərfi tərcümə yoluyla Safbulaq olaraq rəsmiləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xələnc

**Xələnc** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Fındığan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Xızı kənd Sovetinin Xələnc kəndi Fındığan kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Böyük Qafqaz dağlarının yamacında yerləşir.

## Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Xızı rayonu Xələc kənd 56 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılması üçün 262 000 manat vəsait ayrılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qars (Xızı)

**Qars** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Tıxlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Altıağaç kənd Sovetinin Qars kəndi Tıxlı kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd meşə sahəsi ilə əhatəlidir. Kənddə Seyidbulaq, Qasımxan, Soyuqbulaq kimi bulaqlar mövcuddur. 

## Əhalisi
Oğuzların bayat və ya əfşar qoluna aid olan qədirli-türk tayfaları bu əraziyə II Şah Abbasın təşəbbüsü ilə Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil şəhərindən gəlmişlər. Qədirli tayfası şahsevənlərin bir qolu olmuşdur. Bu tayfa (qədirli) isə türk boylarından olan əfşarlara aiddir.

Hazırda kəndin daimi əhalisi azlıq təşkil edir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi arıçılıq, heyvandarlıq, əkinçilik və s. ilə məşğul olur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qızılqazma (Xızı)

**Qızılqazma** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Altıağac qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
Sitalçay

**Sitalçay** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Sitalçay kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Sitalçay kəndi Giləzi kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sitalçay kənd Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi
Sovet dövründə burada hərbi təyyarələr üçün Sitalçay aerodromu tikilmişdi. Bazada Su-25 qırıcılarından ibarət HHQ alayı yerləşirdi. Bazada 60-cı və 80-ci Hücum Aviasiyası Alayına aid ilk qırıcılar 1981-ci ilin aprel ayından etibarən xidmət etməyə başlamışdı. Həmin ilin iyun ayında Sitalçay aerodromunda olan təyyarələr ayrıca olaraq 200-cü Aviasiya eskadrilyasının tərkibində birləşdirildi və eskadrilyaya Əfqanıstanda xidmət etmək tapşırığı verildi. Əfqanıstanda müharibənin bitməsindən sonra 80-ci illərin sonunda buradakı 200-cü eskadrilya ləğv olundu, buradakı qırıcılar isə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələri 34-cü Aviasiya Ordusunun tərkibində alay kimi qruplaşdırıldı. Azərbaycana ilk SU-25-i müstəqillik dövründə 1992-ci il aprelin 8-də baş leytenant Vaqif Qurbanov keçmiş sovet ordusunun Sitalçay aerodromundan qaçıraraq gətirib. Bununla da Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri ilk qırıcı təyyarəni arsenalına qəbul edib. 1992-ci ilin avqust ayında Daşkənd müqaviləsinə əsasən rus ordusu Sitalçay aerodromunu Azərbaycan hökumətinə təhvil verdi. Lakin Rus ordusu razılaşmanı pozaraq buradan çıxmazdan qabaq bazadakı hərbi təyyarələrin çoxusu hərbçilər tərəfindən Rusiyaya qaçırıldı, avadanlıqlar isə dağıdılaraq yarasız hala gətirildi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Tıxlı

**Tıxlı** – Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Tıxlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Tıxlı kəndi Xızı kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Tıxlı kənd Soveti yaradılmışdır.

## Tarixi
Kəndin tarixi ilə bağlı ciddi araşdırmalar aparılmamışdır. Lakin bəzi evlərin quruluşu kəndin qədim dövrə aid olduğunu göstərir.

## Mədəniyyəti
# Şeyx Heydər türbəsi — Şeyx Heydərin qəbri üzərində bişmiş kərpicdən tikilmiş məqbərə binası iki otaqdan ibarətdir, üstü uçmuşdur. Günbəzin dayandığı tağ oturacaqları və günbəz dairəsinin qalığı görünməkdədir. Naxçıvan-Marağa memarlıq məktəbinə xas üslubda tikilmiş binanın bəzəklərində yaşıl, qara, qəhvəyi, abı rəngli kaşılı kərpiclərdən istifadə olunmuşdur.
# Həmçinin "Şəhərgah" deyilən və qədim şəhərin qalıqlarının rast gəlindiyi ərazi vardır. Lakin lazımınca araşdırılmadığı və dəyərlandirilmədiyi səbəbindən oradan tapılan materiallar tam öyrənilməmişdir. Şəhər qalıqları haqda dəqiqi məlumat yoxdur.
# Kəndin ərazinsin çoxlu sayda saxsı məmulatlara, qəbir kurqanlara(icərisində müxtəlif əşyalarla birlikdə), ocaq izlərinə rast gəlmək mümkündür. Lakin bu yerlər demək olar ki arxeoloqlar tərəfindən oyrənilmədiyi və ciddi cəhdlə arxeoloji axtarışlar aparılmadığı üçün kəndin və demək olar ki, ətraf ərazilərin tarixi haqda dəqiq məlumatlar yoxdur.
# Kənd ərazisində həmçinin çoxlu sayda tarixi bulaqlar mövcuddur. Ümumiyyətlə bulaq tikilməsi bu kənd ərasisində tarixən yaşayan ənənədir. Müxtəlif tarixi dövrlərdə xüsui ustalıqla inşa edilən bulaqlar tikiliş kanstruksiyasına görə mədəniyyət nümunələridir. Bu bulaqlara misal olaraq **" Məşədi Səttar bulağı", "Şaxşaxa bulağı", "Safqulu bulağı", Şur-şur bulağı"** və s. adlarını göstərmək olar. Bundan əlavə kənd ərazisində çoxlu sayda su quyuları movcud idi. Hal hazırda onlardan yalnız 2–3 ədədi salamat qalmışdır. Bunların hamısı kəndin zəngin yeraltı su sərvətlərindən xəbər verir.

## Əhalisi
Əhalisi beş nəsildən ibarət olub: daşdəmirlər, əbdülülər, novruzbeylilər, həkimlilər, əhmədlilər

Hal hazırda əsasən bu nəsillərə daxil bir çox əhalisi köçmüşdür. Əsasən daşdəmirli, əbdüllü və novruzovbeyli nəsillərinin iştirakçıları kənddə çoxluq təşkil edir. 

### Tanınmış şəxsləri
Kəndin görkəmli nümayəndələri sırasına daxildir:
* Fətulla Əliyev — Dövlət və ictimai xadim, Bakı və şimal bölgələrində məşhur sınıqçı.
* Hacıbala Ağayev — Gəncə — Göygöl gölü nəqliyyat yolunun tikintisində baş mühəndis. İkinci Dünya müharibəsində həlak olmuşdur.
* Müslim Abasov — Dövlət və ictimai xadim, Xızı rayonu və Sumqayıt şəhərində mühüm vəzifələrdə çalışmışdır.
* Zəbi Abdullayev — Azərbaycanlı tarixçi–filosof, beynəlxalq səviyyəli siyasi icmalçı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Türkoba (Xızı)

**Türkoba** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Şorabad qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Xızı rayonunun Şuraabad qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Türkoba kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yaşma

**Yaşma** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Şorabad qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd.

Bakı–Xaçmaz dəmiryolu xəttində stansiya. XIX əsrdə dəmiryolu xəttinin çəkilişi ilə əlaqədar stansiya kimi salınmış, Böyük Vətən müharibəsindən (1941–1945) sonra ətraf kəndlərin əhalisi hesabına yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. Yerli tələffüz variantı Eşmə olan bu oykonim türk dillərindəki "əyri–üyrü çay yatağı", "qumsallıqda su mənbəyi", "qumluqda çeşmə" mənalarını bildirən əşnid sözü ilə əlaqələndirilir. Yerli məlumata görə, bu ərazinin keçmiş adı Eşməyeri olmuşdur. Tədqiqatçılara görə, bu termin eşilmək sözündən olub, dəniz sularının sahili yuması nəticəsində yaranmış sahəyə deyilir. Bu coğrafi termin qazaxlarda espe, qırğızlarda eşme variantında işlənir.

## İstinadlar
Yeni Yaşma

**Yeni Yaşma** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Yeni Yaşma kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Siyəzən rayonunun faktiki mövcud olan Yeni Yaşma kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kənd mərkəz olmaqla, Yeni Yaşma kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kənd 1988–1989-cu illərdə Ermənistandan zorla qovulmuş Azərbaycanlı ailələr üçün salınmışdır. Yaşma yaşayış məntəqəsi yaxınlığında salındığı üçün onun adı ilə adlandırılmışdır. 
Yerli əhalinin arasında Yaşma sözünün mənasını fərqli yorumlayırlar. Bəzi rəvayətlərə görə, sözün kökü "eşmə" sözündəndir. Bu inzibati ərazi vahidində güclü külək olduğu üçün ad da oradan qalıb. Əhalinin dilindən rus dilinə keçən söz, zamanla dəyişikliyə uğrayaraq Eşmə–Yeşmə–Yaşma formasına kimi gəlmişdir.  

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xəzər dənizi sahilində yerləşir. 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yuxarı Əngilan

**Yuxarı Əngilan** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Qasımkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun faktiki mövcud olan Yuxarı Əngilan kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və Qasımkənd kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Aleksandr Kerenski

**Aleksandr Fyodoroviç Kerenski** (; ) — Rusiya siyasətçisi, Fevral İnqilabının öndərlərindən biri, müvəqqəti hökumətin baş naziri. Rusiya Sosialist İnqilabçı Partiyanın üzvü olub.

## İstinadlar
Altıağac (Xızı)

**Altıağac** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Altıağac qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Altıağac kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Altıağac kənd Soveti ləğv edilərək, Altıağac şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Altıağac qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

## Haqqında

Xızı rayonunun tanınmış turizm məkanlarından olan Altıağac, rayon mərkəzindən 12–14&nbsp;km aralıdadır. Orta əsrlərdə, Şirvanşahlar dövləti dövründə Şamaxıdan Qubaya gedən yol buradan salınmışdı. Altıağac yolçuların və dəvə karvanlarının düşərgə salıb dincəldikləri yer idi. Vaxtilə Şamaxını Dərbəndlə birləşdirən qədim karvan yolu da buradan keçirdi.

Ağac vaxtilə çox işlədilən qədim uzunluq ölçü vahidi olub. Bir ağac təxminən 6–7&nbsp;km-ə bərabər götürülüb. "Altıağac" (6 ağac) sözünün də bu ölçü vahidi ilə bağlı olduğu güman edilir. Şamaxıdan Altıağaca qədər olan məsafə 6–7 ağaca, yəni təxminən 45–50&nbsp;km-ə bərabərdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı məlum olmuşdur ki, tunc dövründən burada insanlar yaşayır. qəsəbənin şimal şərqində XII əsrdə tikilmiş qalanın qalıqları mövcutdur

## Din
Qəsəbədə Altıağac qəsəbə məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Xızı rayonu haqqında
* Altıağac Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzi
* Rəfail Oğuztürk Dağlı. Xızı-Siyəzən bölgəsinin tarixinə dair (arxeolojietnoqrafik tədqiqat). Bakı, 2011 

## Həmçinin bax
Abazallı

**Abazallı** (əvvəlki adı: **Abasali**) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Abasali kəndi Abazallı kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin adı 2001-ci ildən Abazallı kimi rəsmiləşdirilmişdir. Yardımlı rayonunda yerləşən Abasallı kəndi ilə əlaqəyə malik olduğu düşünülür. Biləsuvar rayonundakı Novomixaylovka (indiki Zəhmətabad) kəndinin adı da 1840-cı ilədək Abazallı olmuşdur. Bu oykonimlər xəzər və peçeneqlərin tərkibində Azərbaycana gəlmiş abaza (avaz/abas/abaz) tayfasının adı ilə bağlıdır. Türkmənistanda Avaza, Xakas MV-də Abaza, Gürcüstanda Abaşa, Abazlar toponimlərinin, Azərbaycanda isə Avazlar, Avaz, Abbazlı (Qazax rayonunun İkinci Şıxlı kəndində tayfa) toponim və etnonimlərinin qeydə alınması bu fikri təsdiq edir.

Digər bir fikrə görə kəndin adı əslində Abasalılıdır (Abasəlikənd). Keçmişdə bu ərazidə iki Abasəlikənd olmuşdur: biri Aşağı Qaramanlı, digəri isə indiki Abbasəlli kəndi.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 823 nəfər əhali yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abışabad

**Abışabad** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Şiləvəngə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim Abış (şəxs adı) və abad topokomponentlərindən ibarətdir. Bu I şəxs adı ilə bağlı Masallı rayonunun Şıxlar kəndi ərazisində Abış təpəsi oronimi və Ağcabədi rayonunun Qaradolaq i.ə.v.-də Abışbəyli (1933) oykonimi məlumdur. Elmi ədəbiyyatların verdiyi məlumata görə, bu yaşayış məntəqəsi keçmişdə həmin ərazidə yaşayan aslar tayfasının üçüncü qolundan olan Abış bəyə mənsub ailələr tərəfindən XIX əsrdə salınmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1025 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Adnalı (Cəlilabad)

**Adnalı** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Şiləvəngə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
İncəçayın sahilindən bir qədər aralı, Burovar/Buravar silsiləsinin şimal-şərq ətəyindədir.

*Adnalı* toponimi farsca "*cümə günü, həftənin beşinci günü*" mənasındakı "adinə / adına / adna" sözüylə əlaqələndirmək olar. Bu mənada olan digər toponimlər mövcuddur (məsələn, Adinəməscidbala kəndi, Adinəqulukəndi, və s.). "*Adinə*" sözü həmçinin ad və soyad olaraq da istifadə olunur; belə halda "Adnalı" toponimini də şəxs adından yarandığını fərz etmək olar.

Digər açıqlamalara əsasən, "adna" qədim türk dillərində adana/adına/aduna formasında olub, "axtalanmış dəvə; at ilxısı; at saxlanılan yer" mənalarında işlənmişdir.

## Tarixi
Kənddə məscid və məktəb fəaliyyət göstərir. Məktəb uzun müddət təmir olunmamış, 2013-cü ildə isə böyük bir hissəsi yanmışdır.

Kənd tarixinin ən böyük incisi onun bulağıdır. Lakin o da quruma təhlükəsi ilə üz-üzədir. Məlumata görə bulaq rus çarı II Nikolayın zamanında inşa olunub. Lakin Sovetlər dönəmində kəndin ərazisində salınmış üzüm sahələri bulağın Üçtəpə kəndinə gedən borularını zədələmiş və sözügedən kənd bu bulağın suyundan istifadə edə bilməyib.

Hazırda bulağın suyundan yalnız Adnalı kənd sakinləri istifadə edirlər. 2010-cu ildə təmir məqsədilə bulağın anbarında təmzilərmə işləri aparılsa da onun qapağı hələ də bağlanılmayıb. Bu da ki, hər an yoluxucu xəstəliklərin su vasitəsilə yayılmasına şərait yarada bilər.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı–əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2088 nəfər əhali yaşayır. Milli tərkibi Azərbaycan türklərindən ibarətdir.

## Din
Kənddə "Həzrəti Əbülfəzl Abbas" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ağbulaq (Cəlilabad)

**Ağbulaq** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
* Ağbulaq oyk., sadə.
* Burovar silsiləsinin yamacındadır;
* Əsgəran r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Dağlıq ərazidədir. Hidrooykonimdir;
* Xocalı r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Talıbxanbəyli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Talıbxan bəy adlı birisinə məxsus maldar ailələrin Ağbulaq adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır;
* Xocavənd r-nunun Edilli i.ə.v.-də kənd. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. XIX əsrdə Cənubi Azərbaycanın Qaradağ əyalətindən köçüb gəlmiş ailələrin burada məskunlaşmasından yaranmışdır. Sovet hakimiyyəti illərində 1992-ci ilədək Mısmına adlandırılmışdır;
* İsmayıllı r-nunun Qoşakənd i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin ərazisi keçmişdə ərəbşahverdi tayfasının qışlaq yeri olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında həmin tayfaya mənsub ailələr tərəfindən məskunlaşmışdır;
* Laçın r-nunun Qarıkaha i.ə.v.-də kənd. Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir;
*Laçın r-nunun Mustafabəyli i.ə.v.-də kənd. Hocazsu çayının sağ qolunun sahilindədir. Kəndin ərazisi keçmişdə Zəngəzur qəzasında yaşamış ağkörpü adlı tayfanın qışlaq yerlərindən olmuşdur;
*Tovuz r-nunun Kirən i.ə.v.-də kənd. Əsrik və Zəyəm çaylarının suayrıcında, orta dağlıq qurşaqdadır. Yaşayış məntəqələri ərazidəki bulaqların adı ilə adlandırılmışdır. Əfqanıstanda Aqbulaq adlı 2 kənd, Qazaxıstanda Akbulak, Ermənistanda Ağbulax, Türkiyədə Ağbulaq, Orenburq vilayətində Akbulak, Qırğızıstanda Ak-Bulak və s. adlı obyektlərin mövcudluğu bu toponimin ümumtürk onomastikasında geniş yayıldığını göstərir. İran toponimiyasındakı Ağkəhriz (Mərkəzi İran), Ağçeşmə (Xorasan) oykonimləri də Ağbulaq oykoniminin sinonimləridir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Ağbulaq kəndi yayı quraq keçən mülayim isti iqlimə malikdir. Kənd Talış meşələrinin əhatəsində, dağ yamacında yerləşir. Meşələrdə əsasən palıd ağacı üstünlük təşkil edir. Nadir ağaclardan olan Azad ağacı da bu kənd ətrafında var. Kənddə bir neçə bulaq var. Otlaqlar mal-qara otarmaq üçün əlverşli imkana malikdir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 81 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ağdaş (Cəlilabad)

**Ağdaş** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Oykonim "ağ" və "daş" topokomponentlərindəndir. Kəndin ilkin sakinləri XVII əsrdə indiki Ağdaş rayonundan köçüb gəlmədir.

## Toponimikası
Göytəpə çayının sol sahilində, Lənkəran ovalığındadır. Keçmişdə Üçüncü Dərviş adlanırdı. Bu da onunla bağlıdır ki, kənd XIX əsrin ortalarında ərazidə maldarlıqla məşğul olan dərvişbəyli tayfasının üçüncü qoluna mənsub ailələr tərəfindən məskunlaşmışdır. Oykonim kəndin ərazisindəki Ağdaş adlı qayanın adından götürülmüşdür.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2403 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Ağusəm

**Ağusəm** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Cəngan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonimi iki cür izah etmək olar: 
*Türk dillərində ağı/aqu (acı, zəhər) və sam (isti külək) sözlərindən düzəlib, "acı, isti küləkli yer" deməkdir; 
*Türk dillərində aqus/ağuj (ağız sudu, yeni bala vermış heyvanın ilk sudu) və sən/san (sağım) sözlərindən
düzəlib, "yeni bala vermış heyvanların saxlandığı, sağıldığı yer" deməkdir.
Toponimiyada Aqusəm kənd adını Aqusəm çayının adı ilə də bağlayırlar. Bu baxımdan həmin hidronim Ağüzən (ağ çay) adının təhrif olunmuş forması kimi qəbul olunur.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 563 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
## Xarici keçidlər
    
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Abdullu

**Abdullu** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Astanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Molla Abdulla olmuşdur. Yaşayış məntəqəsinin XIX əsrin ortalarında keçmiş Hasıllı kəndinə məxsus pay torpağı sahəsində salınmışdır. Oykonim Qızılbaş tayfalarından şamlıların bir qolu olan abdullu tirəsinin adı ilə bağlıdır. 1933-cü ildə həmin r-nun ərazisində Abdullu oykonimi ilə yanaşı iki Abdullalı kənd adı da qeydə alınmışdır.

## Etimologiyası
Kənd adını Qızılbaş tayfası şamlının bir tirəsi "abdullu" etnonimindən almışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 610 nəfər əhali yaşayır.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçid

* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Alar

**Alar** (əvvəlki adı: **Allar**)— Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Alar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 27 mart 2001-ci il tarixli 110-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Cəlilabad rayonunun Allar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Allar kəndi Alar kəndi, Allar kənd inzibati ərazi dairəsi Alar kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Toponimilası
Etnooykonimdir.

## Tarixi
Mənbələr Alar ərazisində qədim şəhər mədəniyyətinin olduğunu təsdiq edir. Alar tarixdə həm də Alar üsyanı ilə tanınır. Xalq XIX əsrin ortalarında alarlar canşalı (cahanşahlı) tayfa birliyinə daxil idilər. Q. Qeybullayev arxiv materiallarına istinad edərək göstərir ki, Canşalı tayfası (cahanşahlu) allar adlanırdı və Lənkəran bölgəsində yaşayırdı.
XIX əsrin ortalarında bu tayfa birliyi 102 ailə olmaqla Alar, Hüseynxanlu, Təpəbaşi, Fətullahli, Vəliməmmədli, Cahanşahlı (yaxud Ağalıkənd-Kərim) və Köüzbulaqdan ibarət idi. Göründüyü kimi, faktlar oykonimin Alı adlı şəxslə bağlılığını inkar edir. Həmin ərazidə Alar yaşayış məntəqəsi Alı xana qədər də mövcud olmuşdur.

### Tarixi abidələri
Alar ərazisidə qədim və orta əsrlərə aid çox zəngin arxeoloji nümunələr aşkar edilmişdir. Alar kəndində daş qutu qəbirlərə dair maddi-mədəniyyət nümunələri tapılmışdır. Çox təəssüf ki, həmin qiymətli mədəniyyət nümunələri təsərrüfat işləri görülərkən yerli sakinlər tərəfindən əhəmiyyət verilmədən dağıdılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd İncəçayın hər iki sahilində, düzənlikdə, məşhur "Qız qalası" yaxınlığında, Ələt-Astara şossesinin üzərində yerləşir.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 7146 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Kənddə xeyli sayda ticarət obyekti, böyük əkin sahələrində kartof plantasiyaları, taxıl zəmiləri, üzüm bağları var.

31 iyul 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cəlilabad rayonunun Alar-Təzəkənd-Üçtəpə-Əliqasımlı-Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədilə Sərəncam imzalamışdır. Həmin Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 7 milyon manatı Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.

## Mədəniyyəti
Kənddə 1 poçt var.

## Təhsil
Kənddə 3 orta təhsil məktəbi fəaliyyət göstərir.

## Din
Kənd ümumilikdə İslam Dininin Şiəlik əqidəsinə bağlıdır , kənddə əsas 3 olmaqla ümumilikdə 20 dən çox məscid var.

## Səhiyyə
Kənddə 1 tibb məntəqəsi var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Axtaxana (Cəlilabad)

**Axtaxana** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Ağdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Kənd XVI əsrdə Azərbaycanın şimalında yaşamış türkdilli "padar" tayfasının bir qolu olan "axtaçı" tayfa adındandır. Kəndin ilk adı Axtacıxana olmuşdur. Sonradan "çı" şəkilçisi düşmüşdür. "Xana" isə ev məkan bildirir.

## Toponimikası
Göytəpə çayının sahilində, Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim axta və xana sözlərindən düzəlib, "heyvanların axtalandığı yer; at saxlanan yer" deməkdir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsi vaxtilə Göytəpə çayı boyunca keçən köç yolunda yerləşən axtaxanada salındığı üçün belə adlandırılmışdır. Ermənistan və Özbəkistan toponimiyasında da Axtaxana oykonimləri qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 220 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
* Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
* Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar
Albalan

**Albalan** — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun Hamarqışlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Etimologiyası
Toponimin tərkibindəki albalı ağac adı, «an» isə «məkan», «yer» mənasındadır.

## Tarixi

## Toponimikası
Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim al (burada "qırmızı") və balan (türk dillərində "başınağacı") sözlərindən düzəlib, "qırmızı başınağacı" deməkdir. 1917-ci ildə bu oykonim Alıbağan şəklində qeydə alınmışdır. Bu məqamda həmin oykonim Alı (antr.) və bağan/bakan (türk dillərində "asılı", "aid"; "məxsus"; "tabeliyində olan") sözlərindən düzəlib, "Alı (və ya Əli) adlı şəxsə məxsus kənd" deməkdir. Toponimi "Alının bələni (aşırımı)", "boz aşırım" kimi yozanlar da var.

## Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 593 nəfər əhali yaşayır.

## İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.

## Həmçinin bax
*Cəlilabad rayonu

## Xarici keçidlər
*Azərbaycan Respublikası Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti

## İstinadlar