open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xilaskar Məsih monastırı

**Xilaskar Məsih monastırı**  – Culfa rayonunun Qazançı kəndi ərazisində, Qədim Cuğa şəhər yeri yaxınlığında yerləşən monastır. Tikili Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.

Sünik və Qafqaz Albaniyası kilsələrinin Erməni Qriqorian Kilsəsinə tabe edilməsindən sonra, həmin kilsələrin tabeliyində olan bütün dini tikililər kimi, Müqəddəs Məsih kilsəsi də erməni kilsəsi kimi inkişad etmiş, orta əsrlərdə isə şərqdə ən məşhur erməni monastırlarından birinə çevrilmişdir. Buna baxmayaraq IX-X əsrlərə aid edilən monastır başkilsəsi, VIII-X əsrlər Qafqaz Albaniyasının memarlığı üçün xarakterik olan xüsusiyyətləri daşımaqdadır.

## Yerləşməsi

Cuğa nekropolunun şimal-qərb tərəfində yerləşən dərin vadi qədim dövrlərdən *“Küləklər vadisi”* adıyla tanınır. Xilaskar Məsih monastırı həmin vadinin sonundakı yüksək Əlincədağın ətəyində, Cuğa nekropolundan təxminən 3&nbsp;km aralıda, tarixi Əlincəqala və Qazançı qalalarının yaxınlığında yerləşir. Monastırın cənub tərəfində Araz çayı, digər tərəfdə isə Əlincəçay axır. Monastırdan şərq tərəfdə tarixi Cuğa şəhərinin xarabalıqları və Gülüstan türbəsi yerləşir.

## Tarixi

Mesrop Smbatyanın verdiyi məlumata görə, monastırın əsası 1271-ci ildə Vaqram adlı bir nəfər tərəfindən qoyulmuşdur.  Lakin, yazılı mənbələrdə monastırın adı 1271-ci ildən əvvəl də çəkilir. 976-cı ildə erməni katolikosu I Xaçikin Culfadakı Müqəddəs Stepanos monastırına torpaq bağışlaması haqqında sənəddə Xilaskar Məsih monastırının da adı çəkilir.

Abidənin ilk tədqiqatçısı olan İ. P. Şeblıkin onun başkilsəsini IX-X əsrərə aid edir. G. Məmmədova isə əlavə edir ki, məbədin memarlığında XVII əsr üçün xarakterik olan bir sıra xüsusiyyətləri də müşahidə etmək mümkündür.

## Memarlıq xüsusiyyətləri

Kompleksə Müqəddəs Məsih kilsəsi, narteks, yemək zalı, iki və bir mərtəbəli köməkçi binalar və kompleksi əhatə edən qala divarları daxildir.

### Müqəddəs Məsih kilsəsi

Planda düzbucaqlı formaya malik olan kilsə binası daxildən iki cüt böyük pilon vasitəsiylə üç nefə bölünmüşdür. Mərkəzi nefin ortasında ikiüzlü baraban üzərində çadırvari günbəz ucaldılmışdır. Kvadrat formalı ibadət zalına şərq tərəfdən nalvari formaya malik altar və iki yan otaq birləşir. Kilsənin qaranlıq daxili həcmi, divar yüksəkliklərində yerləşdirilmiş çox dar pəncərələr vasitəsiylə işıqlandırılır və içəridə mistik ab-hava yaranır.

Kilsənin mərkəzi nefi üstünlüyü göstərən hündür döşəməyə malik deyil və bir qədər maili olan ümumi ikitərəfli damla örtülmüşdür.

Kilsənin bütün dekorativ elementlərdən məhrum olan divarları, tünd boz bazalt daşlardan hörülmüşdür və ətraf mühitin peyzajında bu material tikiliyə sərt və möhtəşəm görünüş bəxş edir. Kilsənin dövrümüzə çatmış yeganə girişi onun qərb divarında yerləşir və ikimərkəzli oxvari tağa balik portala malikdir. Cənub və şimal divarlarının qərb tərəfində yarısı yer altında qalmış, yarısı isə qapadılmış daha iki qapı yeri vardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
*
Qorxu və tamah

**Qorxu və tamah** () 1953-cü il Amerika istehsalı antimilitarist bir filmdir. Stenli Kubrik tərəfindən rejissorluq edilmiş filmin ssenarisi Hovard Sakler tərəfindən yazılmışdır. Cəmi on beş nəfərdən ibarət heyəti ilə film Kubrikin rejissorluq debütü idi. Film hər hansı bir konkret müharibədən bəhs etməsə də, Koreya müharibəsinin qızğın vaxtlarında istehsal edildi və buraxıldı.]

## İstinadlar
Proprioseiopsis penurisetus

Şuşanın tarixi. 
1693-cü ildə Qarabağın kübar bir ailəsində bir oğlan uşağı doğuldu. Onun adını Pənahəli bəy Cavanşir qoydular. Bu oğlan böyüyüb bir neçə onillikdə cəsur döyüşçü və müdrik siyasətçi kimi tanınacaq, Qarabağın ilk xanı olacaq və 1750-ci ildə Șușa şəhərinin ürəyinə çevrilən bir qala tikdirməyə başlayacaqdı. Qala üçün yer təsadüfən seçilməmisdi-hündür əlçatmaz qayalar Șușani düşmənlərdən etibarlı şəkildə qoruyurdu. Penahəli xan Șușa qalasını tikdirmək üçün Azərbaycanin hər yerindən ən yaxşı memar və sənətkarlari dəvət etmişdi.        
Bir neçə il uca qayanın üstündə xan sarayları, evləri, karvansaralari, hamamlari, məscidləri olan bütöv bir şəhər yarandı. Qaladan bir az aralıda isə möhtəşəm xan bağı salındı. Qarabag xanlığının paytaxtı olan gözəl  Şuşanın tarixi belə başlamışdı

## İstinadlar

*Proprioseiopsis penurisetus Catalogue of Life saytında
*Mites GSDs: PhytoseiidBase. Castilho R.C., Narita J.P.Z., Moraes G.J. de & McMurtry J.A., 2009-09-24
Pyer-Jozef Prudon

**Pyer-Jozef Prudon** (; ) — fransız siyasətçisi, publisist, iqtisadçı, mutiuelist filosof və sosioloq. Fransa parlamentinin üzvü və özünü anarxist adlandıran ilk şəxs idi. Anarxizmin ən nüfuzlu nəzəriyyəçilərindən biri hesab olunur. 1848-ci il hadisələrindən sonra özünü federalist adlandırmağa başladı. Marksist tənqidçiləri ona kiçik bir burjua sosialisti kimi baxırdılar.

## Bioqrafiyası
Bezansonda pivə istehsalçısı işçisi ailəsində anadan olub. Gimnaziyada oxuyub, amma bitirməyib, Marseldə, Parisdə və digər şəhərlərdə mətbəələrdə işləyib və 1836-cı ildə məmləkətində öz kiçik mətbəəsini açıb.

Prudon Bibliya ivrit dilini müstəqil şəkildə öyrəndi. Prudonun ilk nəşr olunan əsəri bir filoloji xarakter daşıyırdı — "Essai de grammaire générale" (Essai de grammaire générale), Prudon özünün mətbəəsində nəşr olunan Berthier əsərinə əlavə olaraq əlavə etdi — "Eléments primitifs des langues"; Daha sonra Fransa İnstitutuna dəyişdirilmiş bir ad altında təqdim etdiyi bu "Təcrübə" üçün ona fəxri bəyanat verildi.

1838-ci ildə Bezanson Akademiyası ona təhsil almaq üçün təqaüd ayırdı və tarix, fəlsəfə və siyasi iqtisadiyyata məşğul oldu. Növbəti il ​​Bazar günü qeyd etməyin faydaları haqqında bir yazı üçün akademiyadan medal aldı ("De la célébration du Dimanche"); Artıq burada həmin fikirlər aydındır, daha sonra bütün nəzəriyyəsinin məzmununu daha aydın şəkildə meydana gətirmişdir. 1840-cı ilin iyununda Prudonun məşhur kitabçası Əmlak nədir? ("Qu'est ce que la propriété?") böyük bir müvəffəqiyyət qazandı (Prudonun baş sualın cavabı Jak-Pyer Brisotun "La propriété c'est le vol" ifadəsini təkrarladı: "Mülk oğurluqdur"). Sonrakı iki ildə onun bu işinə əlavələr Lui Oqüst Blanki və Viktor Konsideran məktublar vasitəsilə gəldi.

Təqaüdü başa çatdıqda Prudon magistratura katibi, sonra isə Gaultier ticarət evində vəzir kimi işləmişdir.

1843-cü ildə "Siyasi təşkilatın əsasları və ya insanlıq nizamının yaradılması" ("Création de l’ordre dans l’humanité") adlı əsəri çap olundu, bu əsərin özü də tez bir zamanda əsəbləşdi. 1846-cı ildə məşhur İqtisadi *"Ziddiyyətlər Sistemi və ya Yoxsulluğun fəlsəfəsi"* ("Système des contradictions économiques ou philosophie de la misère") kitabı çıxdı. Bu, təkcə Fransada deyil, Almaniyada da böyük bir müvəffəqiyyət oldu, bir ildə üç tərcüməsi çıxdı. Əvvəllər Prudona rəğbət bəsləyən Karl Marks, *"Fəlsəfənin yoxsulluğu"* istehzalı başlığı altında işinə etirazını yazdı.

## İstinadlar
Qatilin öpüşü

**"Qatilin Öpüşü"** () — 1955-ci ildə Stenli Kubrikin rejissorluğu ilə kriminal nuar janrında çəkilmiş ABŞ istehsalı film. Ssenari Kubrikin özü və Hovard Sakler tərəfindən yazılmışdır. Bu, Kubrikin rejissorluq etdiyi ikinci tammetrajlı filmdir, birincisi 1953-cü ildə çəkilmiş "Qorxu və tamah" filmi idi. Filmdə əsas rollarda Ceymi Smit, İren Keyn və Fren Silvera almışdılar.

Film karyerasını bitirmək üzərində olan 29 yaşlı yarıağır çəkili Nyu-Yorklu boksçu Deyv Qordon və onun qonşusu rəqqasə Qloriya Pris (İren Keyn) və onun qəddar müdiri Vinsent Rapallo (Fren Silvera) ilə münasibətlərindən bəhs edir.

## Süjeti
Boksçu Deyvi Qordon rəqqasə Qloriya Pirsə hücum edən onun müdiri və məşuqu Vinsent Rapallonun qarşısını alır. Bu hadisə onları yaxınlaşdırır və onlar bir-birindən ayrılmaz hala gəlirlər, bu da Rapallonun narazılığına səbəb olur. Deyvi öldürmək üçün Rapallo qatillərə əmr verir. Ancaq səhv nəticəsində ölən Deyv yox onun meneceri olur. Rapallonun qisasından yayınmaq üçün Qordon və Qloriya şəhərdən qaçmağa qərar verirlər...

## Rollarda

## İzləyicilər tərəfindən qarşılanması

### Mükafatları
**Qalibiyyət**

* Lokarno Beynəlxalq Film Festivalı: Mükafat, Ən yaxşı rejissor, Stenli Kubrik; 1959

### Adaptasiyalar
1983-cü ildə Metyu Çepmen "Qatilin öpüşü" filminin çəkilişini əks etdirən "Yadların öpüşü" filminə rejissorluq etmişdir.

## Ev mediası
"Criterion Collection" Kubrikin digər "Qətl" adlı filminin xüsusi buraxılışı qismində "Qatilin öpüşü"nü DVD və Blu-ray üçün yayıma buraxmışdır.

## İstinadlar
Qətl (film, 1956)

**Qətl** () Stenli Kubrikin rejissoru olduğu 1956-cı il istehsalı Amerikan filmi. Filmin ssenarisi Lionel Vaytın "Clean Break"  romanı əsasında Kubrik və Cim Tomson tərəfindən yazılmışdır. Filmdə Sterlinq Hayden, Kolin Qrey və Vins Edvards rol alıblar.

## İstinadlar
Əşrəf Qəni

**Əşrəf Qəni** ( *Aşraf Ğanī*,  *Aşraf Ğanī* (2015-ci il noyabr ayına qədər **Əşrəf Qəni Əhmədzay**); ) — Əfqanıstan siyasətçisi, 29 sentyabr 2014-cü ildən 15 avqust 2021-ci ilədək Əfqanıstanın keçmiş prezidenti.

## İstinadlar
Skumbriyalar

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

Fəsiləyə 15 cinsə aid 51 növ daxildir.

Fəsilənin özünəməxsus xüsusiyyəti gözün ətrafında sümüklü halqanın olmasıdır. Skumbrların hər biri kürəyindəki xüsusi şırıma yerləşə bilən iki kürək üzgəci olur. Arxa üzgəci möhkəm olub, geniş haçalanmış şəkildədir. Skumbrlarda ya sikloid pulcuqları ya olmur, ya da cüzi olur.

Fəsiləyə aid növlərin uzunluğu 20 sm-lə 4,5 m arasında dəyişir. Sonuncu rekord uzunluq Cənub göy tunesinə (*Thunnus maccoyii*) məxsusdur. Skumbrlar açıq dənizdə qidalanan yırtıcı balıqlardır. Ov zamanı onlar böyük sürət yığa bilirlər. Onlar kürülərini sahilə yaxın yerlərdə tökürlər. Skumbrların bəzi növlərinin bədən temperaturu ətrafındakı suyun temperaturundan çox olur. 

## Yarımfəsilə və cinsləri
*  yarımfəsiləsi
** 
*  yarımfəsiləsi
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
**  
** 
** 
** 
** 
**  
** 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Acanthocybium solandri
Anna Zubkova

**Anna Zubkova** () — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Anna Zubkova, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində üç görüşün üçündə də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Afina Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Laura Ester

**Laura Ester** (d. 22 yanvar 1990) — İspaniyanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Laura Ester, İspaniya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasına 5:8 hesabı ilə məğlub olan İspaniya yığması, London Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Laura Ester, İspaniya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasını 11:6 hesabı ilə məğlub edən İspaniya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Nurol Holdinq

Nurol Holding A.Ş., Türkiyədə fəaliyyət göstərən holdinq təşkilatı. Şirkət ticarət, müdafiə sənayesi, tikinti, maşınqayırma, istehsal, turizm, maliyyə, texnologiya, enerji, xidmət  sahələrində fəaliyyət göstərir. 1966-cı ildə Arhavi (Artvin) mənşəli Çarmıklı ailəsinin üzvü olan 3 qardaşın müştərəkliyi ilə holdinqin ilk şirkəti olan Nurol İnşaat A.Ş. qurulmuşdur. Çarmıklı ailəsinin üç üzvünün bərabər paya sahib olduğu xüsusi mülkiyyətdir. Adını Nurəddin, Erol, Oğuz adlı qardaşların adlarındakı hecalardan götürmüşdür. Şirkətlər 1989-cu ildə holdinq çətiri altında birləşdirilmişdirlər. Baş ofisi Ankaradadır. Ankaranın ən güclü konqlomeratlarından biridir.

2001-ci ildə şirkətin 35 illik yubileyinə, keçmiş baş nazir və Türkiyə prezidenti Süleyman Dəmirəl qatılmışdır.  2007-ci ildə Sabah - ATV tenderində iştirak etməklə media sektoruna daxil olmağı düşünmüşdü, lakin şirkətlərin maliyyə vəziyyətinə baxdıqdan sonra buna əleyhinə qərar verildi.

## Şirkətlər
**İnşaat və Öhdəlik sahəsi**; 
* Nurol İnşaat ve Ticaret A.Ş. (1966), 
* Nurol Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (1997), 
* Nurol Enerji Üretim ve Pazarlama A.Ş. (1998)
**Müdafiə və İstehsal sahəsi**; 
* FNSS Savunma Sistemleri A.Ş. (1988), 
* Nurol Makina ve Sanayi A.Ş. / Makina İşletmeleri (1976) 
*Nurol Makina ve Sanayi A.Ş. / Çelik İşletmeleri  (1995),
* Nurol Teknoloji Sanayi ve Madencilik Tic. A.Ş.(1983)
**Maliyyə sahəsi**; 
* Nurol Yatırım Bankası A.Ş. (1999)
**Ticarət və Xidmət sahəsi**; 
*Nurol İşletme ve Gayrimenkul Yönetim A.Ş. (1991),
* Botim İşletme Yönetim ve Ticaret A.Ş. (1997), 
* Nurol Havacılık A.Ş. (1997), 
* Nurol Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. (1994), 
* Tümad Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (1989)
**Turizm sahəsi**; 
* Turser Turizm Servis ve Ticaret A.Ş. (1993), 
* Bosfor Turizm İşletmecilik A.Ş. (1980), 
* Kulüp Salima Tatil Köyü ve Turizm İşletmeleri A.Ş. (1994)

## İstinadlar
RN-94

**RN-94 (6x6)** — Türkiyə Silahlı Qüvvələrində və Rumıniya Silahlı Qüvvələrində istifadə edilən, 6 təkər çəkicili, hər cür ekoloji şərait üçün əlverişli, amfibiya tipli, döyüş və döyüşə dəstək maşınıdır. Atıcı qübbəli 12,7 mm-lik pulemyotu mövcuddur. Hələ də TSQ tərəfindən istifadə olunur və daxili və xarici marketinq fəaliyyətləri davam edir. İstehsalçıları Türkiyədən Nurol və Rumıniyadan Romarm şirkətidir. Transmissiya sistemi 6x6 Allison avtomatik müstəqil asqı (Torsion bar), əməliyyat mənzili 700 km, maksimum sürəti magistral yolda 95 km/s, suda 10 km/s təşkil edir. Magistral yolda 110 km/s sürətlə qısa müddətli hərəkət edə bilər. Geri-geri sürəti 20 km/s, maksimum meyil dırmaşması 60%, maksimum yan meyilli 30%, maksimum qabaqdan maneə keçməsi 0.48 m, maksimum arxadan maneə keçməsi 0.35 m, maksimum xəndək keçmə dərinliyi 1&nbsp;m, sürətlənməsi 34 saniyə (0–80 km/saat), elektrik sistemi 24 VDC, sükan sistemi hidravlik, qarın altı hündürlüyü 430 mm, gövdə zirehi mono blok, təkərləri, 12R20X XZL, yanacağı dizeldir.

## İstifadəçilər
*  Banqladeş Silahlı Qüvvələri məhdud sayda təcili yardım maşını kimi istifadə edir. Təxminən 9 ədəd.
*  — prototip
*  — 5

## Həmçinin bax
* Nurol Ejder

## İstinadlar
Mahmudabad (Xudafərin)

**Mahmudabad** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,058 nəfər yaşayır (215 ailə).

## İstinadlar
Seyid Cavad Miri

**Seyed Javad Miri Meynəg** (; d. 1971) — İsveç-İran sosioloqu, Humanitar və Mədəni Tədqiqatlar İnstitutunun sosiologiya üzrə dosentidir.

## Kitablar
* East and West: Allama Jafari on Bertrand Russell, University Press of America, 2013.
* Islamism and Post-Islamism: Reflections upon Allama Jafari’s Political Thought, University Press of America, 2014.
* Reimagining Malcolm X: Street Thinker versus Academic Thinker, University Press of America, 2015.

### Redaktə etdikləri
* Orientalism: A Eurocentric Vision of the ‘Other’, International Peace Studies Center Press, 2013 (Şərqşünaslıq: 'Başqalarının' Avroentrik Görüşü, Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları Mərkəzi Mətbuat, 2013).
* Reclaiming the Sane Society: Essays on Erich Fromm’s Thought, edited by Seyed Javad Miri, Robert Lake and Tricia M. Kress, Sense Publishers, 2014 (Sane Cəmiyyətini xatırlamaq: Seyid Cavad Miri, Robert Leyk və Tricia M. Kress, Sense Publishers, 2014-cü ildə redaktə olunan Erich Fromm-un Düşüncələri haqqında esselər).
* Malcolm X: From Political Eschatology to Religious Revolutionary, edited by Dustin J. Byrd and Seyed Javad Miri, Brill, 2016 (Malcolm X: Siyasi Eschatologiyadan Dini İnqilaba Dustin J. Byrd və Seyed Cavad Miri tərəfindən redaktə edilmiş, Brill, 2016).
* Ali Shariati and the Future of Social Theory: Religion, Revolution, and the Role of the Intellectual, edited by Dustin J. Byrd and Seyed Javad Miri, Brill, 2017 ().
* Frantz Fanon and Social Theory: A View from the Wretched, edited by Dustin J. Byrd and Seyed Javad Miri, Brill, 2019 ().

## Həmçinin bax
* Əli Şəriəti
* Məhəmməd Tağı Cəfəri
* Məhəmməd İqbal

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Seyid Cavad Miri IHCS- da
* Seyid Cavad Miri YouTube- da
* Seyid Cavad Miri Meynagh Rodos Forum 2013-də YouTube-da
Re:Zero (I mövsüm)

***""*** Şiniçiro Otsukanın rəssamlığı ilə Tappey Naqatsuki tərəfindən yazılmış eyniadlı ranobe seriyası əsasında çəkilmiş anime serialıdır.

Anime adaptasiyasının birinci mövsümü *Kadokawa* tərəfindən 2015-ci ilin iyulunda anons edilmişdir. Anime serialının rejissoru Masaharu Vatanabe, ssenaristi Masahiro Yokotani, istehsalçısı *[[White Fox]]* studiyasıdır. Kyuta Sakay həm personaj dizayneri, həm də animasiya direktoru olmuşdur. Birinci açılış mahnısı Konomi Suzuki tərəfindən ifa olunan *"Redo"* mahnısı (13-cü seriyaya qədər), birinci və ikinci bağlanış mahnıları *[[Myth & Roid]]* tərəfindən ifa olunan *"Styx Helix"* və *"Straight Bet"* (ancaq 7-ci seriya üçün) mahnılarıdır. İkinci açılış mahnısı *[[Myth & Roid]]* tərəfindən ifa olunan *"Paradisus-Paradoxum"* mahnısı (14-cü seriyadan), ikinci bağlanış mahnısı Emiliya personajının səsləndiricisi Rie Takahaşi tərəfindən ifa olunan *"Stay Alive"* mahnısıdır (14-cü seriyanın bağlanış mahnısı *[[Myth & Roid]]* tərəfindən ifa olunan *"theater D"* mahnısı olmuşdur).

25 seriyadan ibarət anime serialının birinci seriyası 4 aprel 2016-cı ildə yayımlanmış və 50 dəqiqə çəkmişdir. Anime serialı TV Tokyo, TV Osaka, TV Aichi, AT-X kanalları, eləcə də, *[[Crunchyroll]]* vasitəsilə 19 sentyabr 2016-cı ilə kimi yayımlanmışdır.

Anime serialı *Anime Limited* tərəfindən Böyük Britaniya üçün lisenziyalaşdırılmışdır.

## Seriya siyahısı

## Ev buraxılışı

## Qeydlər

## İstinadlar
Benedetto Latteri

**Benedetto Latteri** - italyan diplomat, 2020-ci ildən bəri İtaliyanın İndoneziyadakı səfiri.

## Həyatı
15 oktyabr 1959-cu ildə İtaliyanın Messina şəhərində anadan olmuşdur.

## İstinadlar
Mehmetçik

**Mehmetçik** () — Osmanlı və Türkiyə ordularında xidmət edənə verilən addır. Sinonimi "əsgər"-dir.

## Etimologiyası

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin rəsmi jurnalı olan Silahlı Qüvvələr Jurnalında Türkiyə əsgərləri üçün geniş şəkildə istifadə olunan Mehmetçik adının mənşəyi haqqında "1912-ci ilin yanvar ayında, Tripolitaniyada baş verən Tobruk müharibəsində Mehmet adlı əsgər şəhid olur. Onbaşı (on əsgərin komandiri) bu hadisədən xəbər tutanda zabitə dönüb: "Komandir Mehmet şəhid oldu!"-deyə qışqırır. Zabit də: "Vah, Mehmetçik, vah" — deyir. Zabiti eşidən əsgərlər də şəhid olan əsgərin adının Mehmetçik olduğunu zənn edib, "Mehmetçik şəhid oldu" deyə qışqırırlar. Ərəb əsgərlərdə Muhammedcik, Muhammedcik şəhid oldu" deyə qışqırırlar. Alay yazısı dəftərində: "İlk şəhidimiz Mehmet oldu" — deyə yazılır. O gündən etibarən şəhid olan, qazi olan amma adı bilinməyənlərin hamısına "Mehmetçik" deyildi" formasında izahat verilmişdir. O hadisədən sonra Anadolu türkləri bütün əsgərlərə "Mehmetçik" deməyə başlamışdırlar.

## İstinadlar
Qazi (islam)

Qazi döyüşdə iştirak edən, yaralanan və sağ qayıdan əsgərə deyilir. İslamiyyətdə bildirilir ki, qazi üçün qəzada alınan qənimət dini bir mükafatdır. Qənimətin beşdə dördünün birbaşa döyüşdə olub-olmamasından asılı olmayaraq, döyüşə hazır olan əsgərlər arasında bölünməsi lazımdır.

Modern Azərbaycan dilində məna dəyişikliyinə uğramış və "müharibədə iştirak etmiş şəxs" mənasına gəlmişdir. Müasir dildə veteran sözünün qarşılığı kimi də işlədilir.

## İstinadlar
ILGAZ II 4X4

ILGAZ 4x4, Nurol Makina tərəfindən buraxılan Türkiyə istehsalı Minaya davamlı pusquya qarşı qorunan vasitədir. ILGAZ, Türkiyənin zirehli transportyor istehsalçısı olan Nurol Makina tərəfindən dizayn və istehsal olunur. Bu transportyor Türkiyə Quru Qoşunlarının tələblərinə cavab vermək üçün buraxılmışdır.

## İstinadlar
Talançılıq

**Talançılıq** —  hərbi, siyasi və ya digər sosial böhranlar, təbii fəlakətlər (hüquq və mülki icraatın müvəqqəti olaraq təsirsiz olduğu yerlərdə), və ya iğtişaş zamanı güclə və ya oğurluq yolu ilə daşınan və ya daşınmaz əmtəənin alınması. 

## İstinadlar
Nurol Ejder

**Nurol Ejder** (türk Əjdaha), Nurol Makinanın buraxdığı bir Türkiyə istehsalı zirehli transportyordur. İki modeli var: Ejder 6x6 və Ejder Yalçın 4x4. Əməliyyat mənzili 700 km, maksimum sürəti 120 km/s təşkil edir.

## Variantları
### Ejder 6×6 [[Zirehli transportyor]]u
Əsas 6×6 versiyası uzaqdan idarə olunan 7.62&nbsp;mm-lik pulemyot və 40&nbsp;mm avtomatik qumbaraatan ilə təchiz edilmişdir. Müxtəlif silah sistemlərinin və 5 ton ağırlığa kimi silahlı qüllələrin inteqrasiyasını dəstəkləyir. Mina və HHQ-lərdən qorunmaq üçün V formalı gövdəyə malikdir. 8 kq-a kimi mina partlayışlarına tab gətirə bilər. Müdafiəsi modulyar əlavə zireh ilə artırıla bilər.

Bu vasitələrin bir çoxu 2008-ci ildə Gürcüstana satılmışdır.

### Ejder Yalçın 4×4 Zirehli transportyoru

Avtomobilin dizayn tədqiqatlarına 2012-ci ilin son rübündə başlanılıb və əsas nəqliyyat vasitəsinin prototipi 2013-cü ildə IDEF-də nümayiş etdirilib. Nəqliyyat vasitəsinin kütləvi istehsalına 2014-cü ilin may ayında başlanılıb.

Mina və HHQ-lərdən qorunma təmin etmək üçün üzən döşəmə plitələri və partlayışın təsirini azaldılması üçün oturacaqlara birləşdirilən V formalı gövdə dizaynına malikdir. 11 nəfərlik ekipaj götürə və ya 4 tona qədər yük daşıya bilər.

Vasitə əlavə olaraq inteqrasiya edilmiş, uzaqdan idarə olunan və əllə işləyən silah stansiyaları ilə təchiz edilmişdir. Damda iki silah portu ilə təchiz edilmişdir. Nəqliyyat vasitəsinə quraşdırılmış əlavə silahlanmaya 7.62&nbsp;mm-lik və 12.7&nbsp;mm-lik pulemyotlar, 25&nbsp;mm-lik zenit avtomatı və 40&nbsp;mm-lik avtomatik qumbaraatan daxildir.

## Versiyaları

Hər iki nəqliyyat vasitəsi də aşağıdakılarda daxil olmaqla müxtəlif rollarda istifadə edilə bilmək üçün konfiqurasiya edilə bilər:

*Şəxsi heyətin daşınması
*Kəşfiyyat
*Nüvə, bioloji və kimyəvi müharibə
*Atış dəstəyi
*ATGM daşıyıcısı
*İFV
*Minaatan
*Komandanlıq
*Xilasetmə
*Tibbi evakuasiya
*Mühəndislik

## İstifadəçilər

### Ejder 6×6 cari istifadəçilər
*  – 90

### Ejder Yalçın 4×4  current operators
*  - 7
*  – Seneqal Milli Ordusu — 25 fevral 2018-ci ildə satın alınmışdı, birinci partiya 2018-ci ilin martında çatdırılmışdır.
*  – 70 ədəd sifariş edilmişdir
*  – 400
*  – 1,024 ədəd sifariş edilmişdir
*  – 900 ədəd sifariş edilmişdir

## Həmçinin bax

ILGAZ II 4X4

## İstinadlar
MRAP

**MRAP** (ing: **Mine Resistant Ambush Protected**), ABŞ tərəfindən hazırlanmış zirehli, minaya davamlıdır və pusquya qarşı effektiv müdafiə təmin edən döyüş maşınıdır.

Yol kənarında yerləşdirilmiş bombalardan içərisindəki şəxsi heyətini qorumaq üçün “V” şəkilli bir gövdəsi olan yüksək şassili nəqliyyat vasitələri, gərgin münaqişə regionlarına belə təhlükəsiz şəkildə şəxsi heyəti çatdıra və ya şəxsi heyəti həmin yerdən çıxartmağı təmin edə bilirlər. Fərqli növləri vardır: 4x4 və 6x6. Avtomobilin çəkisi və ölçüləri nəzərə alınmaqla 3 ayrı kateqoriyaya bölünür. Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən istifadə olunan MRAP vasitələri BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. və Nurol Holdinq tərəfindən istehsal olunur.
Pərvizxanlı (Xudafərin)

**Pərvizxanlı** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  

## Tarixi
Qarabağ döyüşlərinin gedişatı zamanı 1 oktyabr 2020-ci ildə İran mediasının verdiyi məlumata əsasən, Ermənistan ordusunun atdığı raketlər Cənubi Azərbaycanın Pərvizxanlı kəndinə düşmüş, bir neçə mülki ev dağılmışdır.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 258 nəfər yaşayır (57 ailə).

## İstinadlar
Joze Marsole

**Joze Marsole** (d. 20 noyabr 1973) — Kanadanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Joze Marsole, Kanada yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün sadəcə birində qalib gələn Kanada yığması, Sidney Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Anar Kərimov (nazir)

**Anar Qabil oğlu Kərimov** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət naziri (2021–2022), Azərbaycanın UNESCO yanında sabiq daimi nümayəndəsi (2014–2020).

## Həyatı
Anar Kərimov 1977-ci il iyunun 3-də Füzuli rayonunda anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili və filologiyası ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsini, 2003-cü ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin beynəlxalq münasibətlər və diplomatiya ixtisası üzrə magistr dərəcəsini almışdır. İraqda (Əl-Mustansiriyyə Universiteti), Misirdə (Diplomatik Tədqiqatlar İnstitutu), Avstriyada (Vyana Diplomatik Akademiyası), İtaliyada (San Remo Beynəlxalq Humanitar Hüquq İnstitutu), Polşada (Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi) və s. diplomatik kurslarda iştirak etmişdir.

Rus, ingilis və fransız dillərini bilir. Ailəlidir, üç övladı var.

## Fəaliyyəti
Anar Kərimov diplomatik karyerasına 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin insan haqları, demokratikləşmə və humanitar məsələlər idarəsində attaşe, üçüncü katib kimi başlamışdır. 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Belçika Krallığındakı səfirliyi və Avropa İttifaqı yanında Nümayəndəliyinin üçüncü və ikinci katibi işləmişdir. 2008–2009-cu illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin humanitar və sosial məsələlər şöbəsində birinci katib vəzifəsində çalışmışdır. 2010–2014-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında Daimi Nümayəndəliyinin müşaviri, müvəqqəti işlər vəkili vəzifələrində işləmişdir.

23 may 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə Anar Kərimova ikinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsi verilmiş və o, Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında daimi nümayəndəsi təyin edilmişdir. 9 iyul 2019-cu ildə ona fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi verilmişdir.

20 iyul 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə Anar Kərimov Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin birinci müavini təyin olunmuş, eyni zamanda ona mədəniyyət nazirinin vəzifələrini müvəqqəti icra etmək səlahiyyətləri verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 yanvar 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə mədəniyyət naziri vəzifəsinə təyin olunmuş və 22 dekabr 2022-ci tarixli Sərəncamı ilə bu vəzifədən azad edilmişdir.

Anar Kərimov 2023-cü ilin may ayından İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatında (ISESCO) Tərəfdaşlıq və beynəlxalq əməkdaşlıq sektorunun müdiri vəzifəsində çalışır.

## Mükafatları
* 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 1 avqust 2019

## İstinadlar
Seyid Abbas Musəvi

**Seyid Abbas Musəvi** (; ) — İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2020–2024).

## Həyatı
Seyid Abbas Musəvi İran İslam Respublikasının Mazandaran ostanındandır.

## Fəaliyyəti
Seyid Abbas Musəvi öncədən İran İslam Respublikasının xarici işlər nazirliyinin sözçüsü olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Cavad Cahangirzadə

## İstinadlar
Bokser (zirehli döyüş maşını)

**Bokser**, Almaniya və Hollandiyanın müştərək istehsal etdiyi zirehli döyüş maşınıdır. Maşın, zirehli maşınların növbəti nəslini istehsal etməyi hədəfləyən müştərək bir Avropa dizayn layihəsidir və mərkəzi Almaniyada yerləşən Krauss-Maffei Wegmann GmbH və Rheinmetall MAN Military Vehicles GmbH (RMMV) və mərkəzi Hollandiyada yerləşən Rheinmetall MAN Military Vehicles Nederland B.V. müştərəkliyindəki ARTEC GmbH şirkəti tərəfindən istehsal olunur. Əməliyyat mənzili 1100&nbsp;km, maksimum sürəti 103&nbsp;km-dir.

## İstifadəçilər

* 
* 
* 

## İstinadlar
Obsidian Entertainment

**Obsidian Entertainment, Inc.** — baş qərargahı ABŞ-nin Kaliforniya ştatının İrvin şəhərində yerləşən və videooyunların istehsalında ixtisaslaşan studiya. Şirkət "Black Isle Studios" şirkətinin bağlanmasından çox keçməmiş, 2003-cü ilin iyun ayında şirkətin keçmiş işçiləri olan Firqus Urkhart, Kris Avellon, Kris Parker, Darren Monahan və Kris Cons təsis edilmişdir.

Orijinal əqli mülkiyyət yaratmalarına baxmayaraq, şirkətin istehsal etdiyi videooyunların çoxu liseziyalı mülkiyyətlərə əsaslanan sikvellərdir. Studiyanın erkən layihələrinə "*[[Star Wars Knights of the Old Republic II: The Sith Lords|Star Wars: Knights of the Old Republic II: The Sith Lords]]*" və "*[[Neverwinter Nights 2]]*" aiddir ki, onların hər ikisi də "BioWare" tərəfindən istehsal edilmiş videooyunların sikvelləridir. İstehsalçı komanda daha sonra, 2010-cu ildə ilk orijinal layihələri olan "*[[Alpha Protocol]]*" videooyununu satışa çıxarmışdır. "Obsidian Entertainment" tərəfindən istehsal edilmiş digər əhəmiyyətli videooyunlara Other "**", "*[[Dungeon Siege III]]*" və "*[[South Park: The Stick of Truth]]*" aiddir ki, bunların hamısı lisenziyalı mülkiyyətlərdir.

Studiyanın tarixi boyunca "*Futureblight*", "*Dwarfs*", "*Aliens: Crucible*" və "*Stormlands*" kimi layihələr ləğv edilmişdir. "Obsidian Entertainment" çoxlu sayda layihəni ləğv etdiyindən 2012-ci ildə kəskin bir maliyyə böhranı yaşamışdır. Nəticədə, şirkət növbəti layihəsini – isometrik baxış bucağı ilə oynanılan "*[[Pillars of Eternity]]*" rol videooyununu kraudfandinq vasitəsilə maliyyələşdirmişdir, hansı ki, uğurlu bir layihə olmuş və şirkəti müflis olmaqdan xilas etmişdir. Bundan sonra istehsalçı komandanın diqqət mərkəzi lisenziyalı oyunlar satışa çıxarmaq əvəzinə, studiyanın bir öz əqli mülkiyyətləri əsasında "''Pillars of Eternity''" sikveli kimi orijinal videooyunlar istehsal etməyə çevrilmişdir.

Studiya 2018-ci ilin noyabr ayında "Microsoft" korporasiyası tərəfindən satın alındığını və "Microsoft Studios" (həmçinin, "Xbox Game Studios" adlanır) törəmə şirkətinin bir parçası olduğunu anons etmişdir. Studiyanın sonuncu buraxılışı elmi fantastika janrında olan "*[[The Outer Worlds]]*" rol videooyunudur.

## Videooyunlar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Andrea Dyuar

**Andrea Dyuar** () — Kanadanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Andrea Dyuar, Kanada yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Qazaxıstan yığmasını 10:4 hesabı ilə məğlub edən Kanada yığması, Afina Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Tallison

**Tallison Auqusto Tavareş Diaz** qısaca **Tallison** (1 dekabr, 1991, Kampo Aleqre, Alaqoas) — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçi klubunun braziliyalı sol cinah müdafiəçisi.

## Karyerası

## İstinadlar
Krauss-Maffei

**Krauss-Maffei Wegmann GmbH & Co KG** və ya qısaca **Krauss-Maffei** — mərkəzi Almaniyada olan inyeksiyalı presləmə üsulu ilə istehsal həyata keçirdən silah fabriki. Lokomotiv, top, tank, rels və zirehli maşın istehsal edir. İstehsalları arasında ən məşhur texnika Leopard 2 tankıdır.

## İstinadlar
Antiopi Melidoni

**Antiopi Melidoni** () — Yunanıstanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Antiopi Melidoni, Yunanıstan yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasına 10:11 hesabı ilə məğlub olan Yunanıstan yığması, Afina Olimpiadasını gümüş medalına sahib oldu.

## İstinadlar
Aleksandra Asimaki

**Aleksandra Asimaki** () — Yunanıstanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Aleksandra Asimaki, Yunanıstan yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində üç görüşün üçündə də məğlub olan Yunanıstan yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 8-ci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Miltiad (Roma papası)

**Miltiad** **(Melxiad)** (; ) — 2 iyul 311-ci ildən 11 yanvar 314-cü ilədək Roma yepiskopu.

## Mənşəyi
Liber Pontificalis-ə görə, Miltiad afrikalı idi, Şimali Afrika mühaciri hesab olunur, daha dəqiq Berbera mənşəli ola bilərdi, baxmayaraq ki alim Riçard P. MakBrayn onun Romalı olduğunu iddia edir.

## Pontifikat
Onun seçilməsi Sede Vacante dövrünün sona çatması ilə qeyd olunur; dövr İmperator Maksentsinin papa Yevsevini Siciliyaya sürgün etməsindən az bir müddətdən sonra, 17 avqust 310-cu il (bəzi mənbələrə görə 309) tarixində Yevsevinin vəfatı ilə başladı

Miltiadın pontifikasiyası zamanı, 312-ci il oktyabr ayında I Konstantin Maksentsi məğlub edərək Romaya nəzarəti ələ keçirdi. Konstantin Lateran sarayını papaya təqdim etdi və bura papanın iqamətgahı və kilsənin hökumət mərkəzi oldu. 313-cü ilin əvvəlində Konstantin və onun hakimiyyət şəriki Lisini Milanda razılaşma əldə edərək, xristianlar və digər dinlərin nümayəndələri üçün din azadlığı və kilsə əmlakının bərpasını elan edən Milan ediktini (fərman) hazırladılar.

## Ölümü
Daha sonra, 313-cü ildə Miltiad Karfagenli Setsiliana bəraət verən və donatistləri qınayan Romada Lateran yığıncağına sədrlik etdi. O, Arelat yığıncağına dəvət olunsa da, keçirilməzdən əvvəl öldü.

## İrsi
5-ci əsrdən bəri hazırlanan Liber Pontificalis əsərində Miltiadın bir neçə yeni qanun tətbiq etdiyi yazılıb, o cümlədən cümə axşamı və bazar günlərində oruc tutmamaq adəti. 13-cü əsrdə müqəddəs Melxiad bayramı yanlış "məzlum" xülasəsi ilə "Baş Roma təqvimi"nə" əlavə olunmuşdur, qeyd olunduğu gün 10 dekabr oldu. 1969-cu ildə vacib bayramlar siyahısından silindi və bayram ölüm günü 10 yanvar tarixinə keçirildi və onun adı "məzlum" xülasəsisiz "Miltiad" kimi qeyd olunmağa başlandı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Rheinmetall

**Rheinmetall** — Almaniyada yerləşən avtomobil hissələri istehsalçısı və müdafiə şirkəti. Şirkət 13 aprel 1889-cu ildə qurulmuş və mərkəzi Düsseldorfda yerləşir.

Rheinmetall, 2011-ci ilə görə Avropada 10-cu ən böyük müdafiə podratçısıdır. Şirkət Frankfurt fond birjasında əməliyyat keçirir.

## Qalereya

Fayl:Leopard 2 A6M.JPG|Leopard 2
Fayl:GTK Boxer side.jpg|GTK Boxer
Fayl:PzH2000.Ger.jpg|PzH 2000
Fayl:Serval 2.jpg|AGF (Yüngül piyada maşını)
Fayl:Autocannon MLG27.jpg|MLG 27


## İstinadlar
PzH 2000

PzH 2000 (Panzerhaubitze 2000) Almaniya istehsalı olan 155 mm-lik Krauss Maffei Wegmann və Rheinmetall tərəfindən Bundesver üçün hazırlanan 155 mm-lik haubitsadır. Ən güclü özü hərəkət edən toplardan biridir və L52 155 mm-lik haubitsa topu əsas silahıdır. Bu texnika tam avtomatik doldurma mexanizmi ilə təchiz edilmişdir. Dəqiqədə atışların sayı 8-dir. Əsas silahının maksimal məsafəsi 40 km-dir. Raketlə dəstəklənən mərmilərdə bu məsafə 50 km təşkil edir. Asqı sistemi burulma çubuğu, maksimum sürəti 60 km/s təşkil edir.

## Konstruksiya
1986-cı ildə, İtaliya, İngiltərə və Almaniya yanlış dizayn edilmiş və etibarlı olmayan PZh -155-1 layihəsinə son verməyə razı oldular.
## Texniki xüsusiyyətləri
*İstehsalçı: Almaniya/KMW (Krauss-Maffei Wegmann )

*Döyüş çəkisi: 55,5 t

*Uzunluq: 11.69 m

*Eni: 3.54 m

*Hündürlük: 3.46 m

*Ekipaj: 5

*Atışa nəzarət: Avtomatik Atəşə Nəzarət və İdarəetmə 

*Mərmi doldurma: avtomatik

*Lülə: Rheinmetall 155 mm L52

*Maksimum mənzili: 30 km; 56 km (Raket dəstəyi ilə)

*Qalxma: -5º +65º

*Dönmə bucağı: 360º

*Sürət: 62 km/s

*Meyil dırmaşma: 50%

*Xəndək keçmə: 3.00 m

*Sudan keçmə: 1.10 m

*Hərəkət mənzili: 420 km

*Mühərriki: 986 AG, MTU-881 KA 500 Dizel Mühərriki

*Güc/Ağırlıq:13,4 kW/t

## İxracat tarixi
PzH 200, Avstraliyanın artilleriya əvəzedicilərinin yoxlanışına namizədlərdən biridir. Ancaq hələ ordu xidmətinə qəbul edilməyib.

## İstifadəçilər
*  185 (gələcəkdə 154 ədəd olacaq)
*  57
*  70
*  25
*  24 (2018-ci ildə verilmişdir)
*  12
MTU-881 KA 500 Dizel Mühərriki

MTU-881 KA 501, Almaniyanın MTU şirkətinin PzH 2000 özüyeriyən haubitsası üçün istehsal etdiyi dizel mühərrikidir. T-155 Fırtına üçün Türkiyədə lisenziya altında istehsal olunur.

## Texniki məlumatlar
*İstehsalçı: Almaniya/MTU
*Motor gücü: 1000 AG/736 kVt
*Transmissiya: RENK-5 Avtomatik
*Güc/Çəki: 21 at gücü/t
*Silindr həcmi: 18.300 sm³
*Silindrlərin sayı: 8
*Silindr çeşidlənməsi: 90°
*Transmissiya: RENK HSWL 284C
MTU Friedrichshafen

**MTU Friedrichshafen GmbH** — 1909-cu ildə Vilhelm Maybax və onun oğlu Karl Maybax tərəfindən əsası qoyulmuş daxili yanma mühərrikləri istehsal edən Alman kommersiya şirkəti. Vilhelm Maybax 1907-ci ildə ayrılana qədər Alman çoxşaxəli avtomobil şirkəti Daimler AG-nin sələfi Daimler-Motoren-Gesellschaft (DMG) şirkətinin texniki direktoru idi. 23 mart 1909-cu ildə o, direktoru olaraq oğlu Karl Maybaxla birlikdə Luftfahrzeug-Motorenbau GmbH (Aircraft Engine Manufacturing Corp.) adlı yeni bir şirkət qurdu. Bir neçə il sonra şirkət Maybach-Motorenbau GmbH (Maybach Engine Manufacturing Corp) adlandırıldı və əvvəlcə zeplinlər və daha sonra vaqonlar üçün dizel və benzin mühərrikləri hazırladı və istehsal etdi. Maybach Mb. IVa mühərriki Birinci Dünya müharibəsində təyyarə və dirijabllarda istifadə edilmişdir.

Şirkət ilk olaraq 1919-cu ildə eksperimental avtomobil istehsal etdi və ilk istehsal modeli iki il sonra Berlin avtosalonunda təqdim edildi. Şirkət 1921–1940-cı illər arasında müxtəlif klassik avtomobillər istehsal etdi, həmçinin dəniz və dəmir yolu məqsədləri üçün ağır yük dizel mühərrikləri istehsalına davam etdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Maybach Almaniyanın orta və ağır tankları üçün mühərriklər istehsal edirdi. Şirkət 1960-cı illərdə MTU Friedrichshafen adlandırıldı və Leopard 2 əsas döyüş tankı üçün mühərriklər təchiz etməyə davam etdi.

MTU "Motor (Mühərrik) və Turbin Birliyi" mənasını verən *Motoren- und Turbinen-Union* sözündən götürülmüşdür.

MTU Friedrichshafen, EQT IV özəl kapital fonduna satıldığı 2006-cı ilə qədər DaimlerChrysler-in törəmə şirkəti olaraq qaldı və Tognum Korporasiyasının bir parçası idi.
Matobo Milli Parkı

**Matobo Milli Parkı,** **Matobo** və ya **Matobo təpələri** — Zimbabvenin cənubundakı Bulavayodan təxminən  cənubdan başlayan qranit qayalar və meşəlik vadilər. Təpələr 2 milyard il əvvəl qranitin səthə qalxması ilə əmələ gəlmişdir.

Təpələr 424 km² (164 kv.mi)-i milli park olan təxminən 3100 km² (1200 kv. mi) ərazini əhatə edir. Ərazinin qalan hissəsi əsasən icma torpaqları və az bir hissəsi kənd təsərrüfatı torpaqlarıdır. Milli parkın bir hissəsi ağ kərgədan da daxil olmaqla bir çox ov heyvanının yaşadığı 100 km²-lik bir ovçuluq parkı kimi ayrılmışdır. Təpələrin ən yüksək nöqtəsi, parkın şimal-şərq küncünün kənarında yerləşən Qulati adlı yerdir ().

## Tarixi
Matobo Zimbabvedəki ən qədim milli parkdır və 1926-cı ildə *Rods Matopos Milli Parkı* kimi, Sesil Rodsun vəsiyyəti olaraq qurulmuşdur. Orijinal parkın sərhədləri hazırkı parkın cənub və şərqinə qədər uzanırdı. Ərazidə Xumalo və Matobo icma torpaqları yaradılaraq, müstəmləkə hakimiyyəti ilə yerli xalqın arasındakı razılaşmanın bir hissəsi olaraq məskunlaşma üçün yenidən dizayn edildi.

Ərazinin mövcud adı olan **Matobo**, bölgənin düzgün dilli tələffüzünü əks etdirir.

Matobo təpələri 2003-cü ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

## Xüsusiyyətləri

### Flora
Matobo təpələri yüksək botanik müxtəlifliyə sahib bir ərazidir. Milli parkda *Brachystegia tamarindoides*, *Dombeya rotundifolia* və *Acacia sieberiana* daxil olmaqla 200-dən çox ağac növü qeyd edilmişdir. Parkda həmçinin bir çox aloe, yabanı ot və 100-dən çox ot növü var. Nadir endemik bitkilərin bir çox növü qeydə alınıb.

## Fauna
Matobo Milli Parkında fauna olduqca müxtəlifdir. Milli parkda 175 quş, 88 məməli, 39 ilan və 16 balıq növü qeydə alınıb. Ov heyvanlarına ağ kərgədan, qara antilop, impala və bəbirlər daxildir. Park, qidasının 50%-ni təşkil edən daman bolluğuna görə dünyanın ən sıx populyasiyasına malikdir. Park, qara və ağ kərgədan, kaftar, begemot, zürafə, zebr, qnu və dəvəquşular üçün intensiv qorunma zonasıdır.

Matobo Milli Parkı dünyadakı ən çox qara qartal və bu quşların yetişdirici cütlərini ehtiva edir.

## İstinadlar
DaimlerChrysler

DaimlerChrysler, Daimler Benz avtomobil qrupunun 1998-ci ildə Chrysler avtomobil qrupunu 36 milyard ABŞ dollarına satın alaraq yaratdığı avtomobil şirkətidir.

Avtomobil sənayesi ilə bağlı Hotbird peyki vasitəsilə dctv loqotipi altında 7 fərqli kanalda 7 fərqli dildə yayım həyata keçirdir. Sözügedən 7 dil arasında türk dili də mövcuddur.

Şirkət, Chrysler şirkətinin davamlı olaraq ziyanla işləməsi nəticəsində 2007-ci ildə qrupun 80.1% -ni ABŞ investisiya şirkəti olan *Cerberus*a 7.4 milyard dollara satmışdır. Satışdan sonra Daimler qrupu adını Daimler AG olaraq dəyişdirmişdir.

## Həmçinin bax

Daimler-Benz
Törəmə müəssisə

**Törəmə müəssisə** — başqa bir şirkətə məxsus və ya başqa bir şirkətin idarə etdiyi bir şirkət və ya təşkilatdır.

Filiallar iş həyatının ümumi bir xüsusiyyətidir və bütün transmilli şirkətlər öz fəaliyyətlərini bu şəkildə idarə edirlər.

## Haqqında
Başqa bir (əsas) iş ortaqlığı və ya bir şirkət, nizamnamə kapitalında üstün iştirak səbəbi ilə və ya onlar arasında bağlanmış müqaviləyə uyğun olaraq və ya başqa bir şirkətin qəbul etdiyi qərarları müəyyən etmək imkanına malik olduqda hüquqi mövqedə olan bir iş şirkəti (Maddə 67.3) Rusiya Federasiyasının Mülki Məcəlləsi).

İqtisadi baxımdan  törəmə müəssisə, əmlakının bir hissəsini tam iqtisadi yurisdiksiyaya verərək başqa bir müəssisə (təsisçi) tərəfindən hüquqi şəxs kimi yaradılan bir müəssisədir. Törəmə müəssisənin təsisçisi cəmiyyətin nizamnaməsini təsdiq edir, rəhbərini təyin edir və şirkət haqqında qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş törəmə müəssisəyə münasibətdə digər sahibkar hüquqlarını həyata keçirir.

## Nəzarət
### Ümumi
"Nəzarət" sözü və onun törəmələri fərqli məzmunlarda fərqli mənalara sahib ola bilərlər. Bu anlayışlar qanunun müxtəlif sahələrində (məsələn, korporativ hüquq, rəqabət hüququ, kapital bazarları haqqında qanun) və ya mühasibatlıqda fərqli mənalara sahib ola bilər. Məsələn, A şirkəti B şirkətinin səhmlərini satın alırsa, əməliyyatın birləşmə nəzarətinə məruz qalmaması olduqca mümkündür (çünki şirkətin B şirkətinin rəqabət qanunlarına uyğun olaraq səhmlərin satın alınmasından əvvəl idarə olunduğuna inanılırdı), lakin eyni zamanda A şirkətindən Müvafiq mühasibat qaydalarına uyğun olaraq B Müəssisəsini maliyyə hesabatlarına birləşdirməyə başlamağınız lazım ola bilər (satın alınmadan əvvəl mühasibat uçotu məqsədləri üçün ortaq müəssisə kimi istifadə edildiyi üçün).

Nəzarət birbaşa ola bilər (məsələn, əsas ana müəssisə birbaşa birinci dərəcəli törəmə müəssisəni idarə edir) və ya dolayı (məsələn, son ana ikinci və aşağı səviyyəli törəmə şirkətləri dolayı yolla birinci səviyyəli törəmə şirkətlər vasitəsilə idarə edir).
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
;rus dilində
* *Борисов А. Б.* Большой экономический словарь. —  : Книжный мир, 2003. — 895 с.
* *Райзберг Б. А., Лозовский Л. Ш., Стародубцева Е. Б.* Современный экономический словарь. 5-е изд., перераб. и доп. —  : ИНФРА-М, 2007. — 495 с. — (Б-ка словарей «ИНФРА-М»).
Mühərrikli vasitə

**Mühərrikli vasitə** — aldığı hər hansı bir enerjini mexaniki enerjiyə çevirən vasitələrin köməyi ilə itələmədən və çəkmədən hərəkət edə bilən özüyeriyən bir nəqliyyat vasitəsidir.

## Həmçinin bax
*Avtomobil
*Avtobus
*Yük maşını
*Pikap yük maşını
Françeska Konti

**Françeska Konti** () — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Françeska Konti, İtaliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Yunanıstan yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, Afina Olimpiadasını qızıl medalına sahib oldu.

## İstinadlar
Əncər

**Əncər** ( *‘Anjar,* ) — Livanda, Biqa vadisində yerləşən şəhər. Əhalisi 2400 nəfərdir və demək olar ki, tamamilə ermənilərdən ibarətdir. Ümumi sahəsi iyirmi kvadrat kilometrə (7.7 kvadrat mil) bərabərdir. Yayda erməni diasporunun üzvləri şəhərə ziyarət üçün qayıtdıqdan sonra əhali 3500 nəfərə çatır. Şəhər, qədim dünyada Çalkis kimi tanınırdı.

## Tarix
Ümumilikdə şəhərin, 8-ci əsrin əvvəllərində Əməvi xəlifəsi I Valid tərəfindən saray-şəhər olaraq salındığı qəbul edilir. Lakin, tarixçi Yere Bakarak, bizans-yunan salnaməçisi Feofan İspovednikə istinadən Əncərin, e.ə 714-cü ildə Validin oğlu əl-Abbas tərəfindən salındığını iddia edir.

Əncər sonrakı illərdə tərk edildi və 1939-cu ildə şəhərə bir neçə min erməni qaçqını köçürüldü. 1960-cı illərdə Livan kimi, şəhər də iqtisadi cəhətdən çiçəkləndi.

Vətəndaş müharibəsindən sonra Əncər iqtisadi cəhətdən yenidən qurulmağa başladı. Sakinlərinin çoxu digər ölkələrə, əsasən də Avropa, Kanada və ABŞ-yə köçdü.

## Qalereya

Fayl:Anjar-109902.jpg|Əncər
Fayl:Anjar-109900.jpg|Böyük Saray
Fayl:Anjar-109892.jpg|Tetrapilon, Acjar
Fayl:Anjar-109894.jpg|Böyük Sarayın xarici divarı, Əncər.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Eliza Kazanova

**Eliza Kazanova** () — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.

## Karyerası
Eliza Kazanova, İtaliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 8:10 hesabı ilə məğlub olan İtaliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını altıncı pillədə başa vurdu.

Daha sonra Eliza Kazanova, İtaliya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Birləşmiş Krallıq yığmasını 11:8 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, London Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.

## İstinadlar
Qışlaq Yusifli (Xudafərin)

**Qışlaq Yusifli** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 56 nəfər yaşayır (10 ailə).

## İstinadlar
Yük maşını

Yük maşını ağır yük daşıyan bir mühərrikli nəqliyyat vasitəsidir. Avtomobil prinsipinə əsasən işlədikləri üçün texniki təsnifatda *böyük bir yük avtomobili* olaraq təyin olunurlar. Ümumiyyətlə Azərbaycan dilində beynəlxalq nəqliyyat daşımalarında istifadə olunan çox oxlu yük maşınlarına tır deyilir. Bu söz Azərbaycan dilinə TIR müqaviləsinə görə, TIR plitələrini daşıyan və beynəlxalq daşımaları aparan uzun yük maşınlarından keçmişdir.
Pikap yük maşını

**Pikap yük maşını** — icazə verilən maksimum yükü 3500 kq-dan çox olmayan yüklərin daşınması üçün hazırlanmış bir mühərrikli nəqliyyat vasitəsidir.

## Qalereya

Fayl:Albert Namatjira refuelling for a trip to Alice Springs.jpg|1940-cı illər 
Fayl:Mini pickup truck.jpg|Austin/Morris Mini Pikap yük maşını
Fayl:1976-SAAB95L-pickup.jpg|1976 Saab 95 
Fayl:DaihatsuHijet123.jpg|Daihatsu Pikap yük maşını
Fayl:Montana chevrolet.jpg|Chevrolet Montana
Fayl:UFO-VW2.jpg|Volkswagen Caddy
Fayl:Škoda Felicia Fun (flickr).jpg|Škoda Felicia Fun
Fayl:Fiat Fiorino pick-up.JPG|Fiat Fiorino
Fayl:Dacia Logan Pickup rot.JPG|Dacia Logan Pickup
Fayl:Fiat Strada rear.JPG|Fiat Strada


## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat

* 

## Xarici keçidlər
*
Benz & Cie.

**Benz & Cie.** Rheinische Gasmotorenfabrik in Mannheim, 1883-cü ildə Karl Benz tərəfindən təsis edilmiş bir şirkətdir. 1885-ci ildə dünyada satış məqsədilə istehsal edilmiş və benzinli mühərrik ilə işləyən ilk avtomobili olan Motorwageni buraxmışdır. 1926-cı ildə bu şirkətin Qotlib Daymlerin Daimler Motoren Gesellschaft şirkəti ilə birləşməsi nəticəsində Daimler-Benz şirkəti yaradıldı.


Fayl:Benz, B 06357, London to Brighton Veteran Car Run 2010, 1894 Benz Victoria 1894 4HP.jpg|Benz 4HP Victoria 1894
Fayl:Benz, P 137, London to Brighton Veteran Car Run 2010, 1898 Benz Velo 3.5 HP Phaeton.jpg|Benz 3 1/2HP Phaeton 1898 Allgemeiner Schnauferl Club E.V.
Fayl:Benz 3.5 HP Dogcart 1898 2010-11-07 13-01-33.JPG|Benz 3 1/2HP Dogcart 1898
Fayl:Benz 4.5 HP Vis-à-vis 1900 2010-11-07 16-13-12.JPG|Benz 4 1/2HP Vis-à-vis 1900
Fayl:Benz, A 789, London to Brighton Veteran Car Run 2010, 1902 Benz (2 Zylinder, 9-10 PS).jpg|Benz 9/10HP Tonneau 1902
Daimler-Benz

Daimler-Benz, 1926 ilə 1998 arasında fəaliyyət göstərmiş Almaniya mərkəzli bir avtomobil şirkətidir. Karl Benzin şirkəti Benz & Cie. və Gottlieb Daimlerin şirkəti Daimler Motoren Gesellschaftın birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. Mercedes-Benz markası da bu birləşmədən meydana gəlmişdir.
Boş çəki

**Boş çəki** - standart avadanlıqlarla real olan bir nəqliyyat vasitəsinin ümumi çəkisidir; mühərrik yağı, ötürücü yağı, soyuducu, kondisioner qazı və bəzən dolu bir yanacaq çəni kimi işləməsi üçün lazımlı olanlar daxil, sərnişin və ya yük daxil edilməmək şərti ilə hesablanır.
Benz Patent-Motorwagen

**Benz Patent-Motorwagen** — 1885-ci ildə Karl Benz tərəfindən istehsal edilən və tarixdə ilk avtomobil hesab olunan nəqliyyat vasitəsi. Benz bu nəqliyyat vasitəsini 29 yanvar 1886-cı ildə patentləşdirmişdir. Boş çəkisi 265 kq olmuşdur.