Parehi Monastırı

**Parehta Monastırı** kimi də tanınan **Parehi Monastırı** (gürcücə: პარეხი və ya პარეხთა; tələffüz: "p'areh'i" və ya "p'areh'ta"), Tarixi Klarceti bölgəsində, hal-hazırda Artvin vilayətinin mərkəzi mahalının bir hissəsi olan Ortaköydə (keçmiş Berta) yerləşən bu, orta əsrlərə aid gürcü pravoslav monastırıdır. 

= Tarixi =

Parehi monastırı 9-cu əsrdə, Gürcüstan krallığı dövründə tikilmişdir. Gürcü Pravoslav Kilsəsinin müqəddəsi Mikel Pareheli monastırın banisi və ilk abbatı hesab olunur. Monastır hazırda Ortaköyün Kaşıklı məhəlləsindən 1 kilometr şərqdə yerləşir. Buradakı kiçik kilsələrdən biri 10-cu əsrdə tikilib. Berta Manastırı'na üç-dört kilometre mesafede bulunan Parehi Manastırı'nın başlangıçta bu manastırın bir şubesi olduğu, sonra bağımsız manastır haline geldiği sanılmaktadır. Monastır əsas kilsədən, iki kiçik kilsədən, hücrələrdən və digər tikililərdən ibarətdir. Elyazması İkinci Berta İncili’ne (12. yüzyıl) düşülen nota göre Parehi Manastırı Meryem Ana'ya adanmıştır. Monastırda iki kilsənin olduğu güman edildiyinə görə ona **Qoşa kilsə** də deyilirdi.

Parehi Gürcücede "mağara kaya" anlamına gelir.

= Memarlıq =
Parehi monastırından qalan yalnız xaraba əsas kilsə, iki kiçik kilsə, yeməkxana və müxtəlif funksiyaları olan digər tikililərdir. Əsas kilsə 9-cu əsrdə tikilib və əsasən indiyə qədər dayanır. Monastırın kiçik kilsələrindən biri bazilikadır. Yalnız əsas kilsənin cənub tərəfində yerləşən kilsənin xarabalıqları qalıb. Diğer küçük kilise ise ana kilisenin doğu tarafındadır. Küçük kiliselerden birinin güney duvarında, Gürcü alfabesinin Nushuri harfleriyle yazılmış Gürcüce bir yazı günümüze ulaşmıştır. Bu kısımda ikinci bir yazı bulunmakla birlikte, fazla zarar gördüğü için okunamaz haldedir.

= Qalereya =

Fayl:Parekhi.jpg|Parehi monastırının tikildiyi qayalıq ərazi

Fayl:Parekhi Church.svg|Yuxarı və Aşağı kilsələrin kəsişmələri

Fayl:Parekhi2011(1).JPG|Parehi monastırının xarabalıqları

Fayl:Parekhi 2011.jpg|Parehi monastırının qalan divarları

Fayl:Georgian Church Parekhi2.svg|Parehi monastırının yuxarı kilsəsinin planı

Fayl:Georgian Church Parekhi.svg|Parehi monastırının yuxarı kilsəsinin planı

Fayl:Parekhi06.09.2011.jpg|Parehi monastırının xarabalıqları


= Mənbə =

* "Parehi (Parehtlər) – Tanrının Evi / Parehi-Tanrının Evi (video)". 26 Sentyabr 2019.
* Tao-Klarceti - Tarixi və Mədəni Abidələr Kataloqu (Gürcüce), (Redaktor) Buba Kudava, (Müəlliflər) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, Irma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tbilisi, s. 39, .
* "Ortaköy Çifte Kilise (Parehi Monastırı)". 26 Sentyabr 2019. 21 İyul 2019 tarixində arxivləndi. Erişim tarixi: 21 İyul 2019.
* "Parehi (Gürcüce Lüğət)". 26 Sentyabr 2019.
* Tao-Klarceti - Tarixi və Mədəni Abidələr Kataloqu (Gürcüce), (Redaktor) Buba Kudava, (Müəlliflər) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, Irma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tbilisi, s. 145, .
* 2016-cı il Tao-Klarceti Tarixi Əsərləri Araşdırma Səyahətinin Nəticələri (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tbilisi, 2017, s. 42. 17 Aprel 2020 tarixində Wayback Machine-də arxivləndi. .

## İstinadlar