Saloniki bolqar oğlanlar gimnaziyası

**Saloniki Bolqar oğlanlar gimnaziyası "Müqəddəslər Kiril və Mefodi"** () – Makedoniyada ilk bolqar oğlanlar gimnaziyası, Bolqarıstan təhsilinin ən əhəmiyyətli mərkəzlərindən biri.

Gimnaziya 1880-ci ilin payızında Saloniki şəhərində yaradılmış və 1913-cü ilə qədər mövcud olmuşdur. Saloniki Gimnaziyasının davamçısı Bolqarıstanın Pirin Makedoniyasının Blaqoyevqrad şəhərindəki "Müqəddəs Kiril və Mefodi" Milli Humanitar Gimnaziyası hesab olunur.

## Gimnaziya və siyasi mübarizə

Salonikidəki Bolqar cəmiyyəti kimi, 1893-cü ildən sonra gimnaziyanın şagirdləri və müəllimləri iki düşərgəyə — "inqilabçılar" və "təkamülçülər"ə bölündülər. Gimnaziya iki hərəkat arasında mübarizənin mərkəzlərindən biri idi.

Təkamül inkişafının tərəfdarlarının fikirləri Ekzarxiyanın Makedoniya əhalisinin mədəni-maarif və iqtisadi inkişafının qanuni vasitələrlə davam etdirilməsinin zəruriliyi mövqeyi ilə əlaqələndirilir.

İnqilabçılar Makedoniyanın muxtariyyəti üçün silahlı mübarizə hazırlamaq haqqında Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatı ideyalarının tərəfdarları idilər.

Gimnaziyada Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatı hücrələri yarandı, tələbə nümayişləri və inqilabçı müəllimlərin bir hissəsi təkamülçü direktorlara qarşı bir neçə dəfə etirazları baş verdi

1903-cü il yanvarın 2-dən 4-dək fizika otağında Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatının Saloniki Konqresinin iclasları keçirildi və orada İlinden üsyanının hazırlanması barədə qərar qəbul edildi. 1910-cu il aprelin 22–24-də gimnaziyada Bolqarıstan Matisasının Birinci Ümumi Yığıncağı keçirildi.

Müasir Makedoniya tarixşünaslığına görə, bolqar və makedon əsilli tələbələrlə müəllimlər arasında gərginlik yaranıb.

## Gimnaziya bədii ədəbiyyatda
İvan Vazov "Makedoniya sonetləri " silsiləsinin bir hissəsi olan "Saloniki gimnaziyasına səfər" şeirini gimnaziyaya həsr edib. Şeirin yazılmasına 1884-cü ildə gimnaziyaya getməsi səbəb olmuşdur.

## Gimnaziyanın direktorları və müəllimləri

Gimnaziyada tanınmış bolqa alim və pedaqoqları dərs deyirdilər. Bojil Raynov ilk direktor hesab olunur. Kuzman Şapkarev gimnaziyaya birinci il baş müəllim, ikinci il isə nəzarətçi kimi rəhbərlik etmişdir.

### Direktorlar
* Kuzman Şapkarev — (1880–1881) (главный учитель)
* Bojil Raynov — (1881–1883)
* Georgi Kandilarov— (1883–1887)
* Konstantin Statelov — (1888)
* Naço Naçov — (1888–1891)
* Dimitr Haciivanov — (1891–1892)
* Vasil Kınçov — (1892–1893)
* Mixail Sarafov — (1893–1896)
* Anastas Naumov — (1896–1897)
* Xristo Matov — (1896–?)
* Nikola Naçov — ?
* Atanas Çengelev— ?
* Anton Popstoilov— (1907–1909)
* Todor Deçev— (1909–1912)
* Georgi Belev — (1912–1913)

### Müəllimlər
* Vasil Kınçov (1888–1891), kimya müəllimi
* Vladislav Aleksiyev (1884–1962), hüquq
* Georgi Pırliçev, yazıçı
* Görçe Petrov(1895–1897), inqilabçı
* İvan Karacov(1875–1834), inqilabçı
* Konstantin Veliçkov (1890–1891), yazıçı və publisist

## Gimnaziyanın şagirdləri
* Andrey Lyapçev, siyasətçi, Bolqarıstanın baş naziri
* Boris Sarafov, inqilabçı
* Qoçe Delçev, inqilabçı
* Dame Qruev, inqilabçıp
* Todor Aleksandrov, inqilabçı, Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatının başçısı
* Dimitar Vlaxov, inqilabçı, Makedoniya Sosialist Respublikasının rəhbəri

## Qeydlər


## Biblioqrafiya
* Georgi Kandilarov, "Solunda bolqar gimnaziyası və əsas məktəbi", Sofiya 1930
* Döyüşçü Bojinov, "Makedoniya və Odrinska Trakiyada maarifləndirmənin Bulqarskatası 1878–1913", Sofiya 1982
* Kuzman Şapkarev, "Makedoniyada vazrazhdaneto na bulgarshchinata üçün", Sofiya 1984
* Pavel Şatev, "Utancaqlıq altında Makedoniyada", Sofiya 1934; Sofiya 1983 (3-cü nəşr)
* "Saloniki" kolleksiyası, Sofiya, 1934 (Solunskite Bolqar Məktəbində müəllimlər və təhsilə baxın)

## Xarici keçidlər
* Pavel Şatev, "Utancaqlıq altında Makedoniyada", Sofiya 1983 – http://www.kroraina.com/knigi/ps/ps_1.html və http://www.kroraina.com/knigi/ps/ps_2.html – Salonika Gimnaziyası haqqında fəsillər.
* Tsarevna Miladinova-Aleksievanın xatirələri  də
* Kuzman Şapkarev, "Makedoniyada vazrazhdeto na bulgarshchinata üçün", Sofiya 1984 – http://www.kroraina.com/knigi/bmark/ksh/ksh_2_7.htm və http://www.kroraina.com/knigi/bmark/ksh/ksh_2_9.htm – Saloniki Gimnaziyası haqqında fəsillər.
* Stoyan Nikolov. Balkanskitdə (1912–1913) müharibədən əvvəl və müharibə zamanı Solun dilində bolqar dilində Sudbata, "Makedoniya Pregled", Broy 2, 2008.
* Dimitar Tsuxlevin xatirələri, in: "Makedonski pregled", Broy 4, 2007.
* http://www.slovo.bg/showwork.php3?AuID=14&WorkID=1006&Level=3 Vazov, İvan . "Solunskata gimnaziyasına səfər", şeir