open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fərraş

**Fərraş** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Fərraş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Fərraş kəndi Vaqazin kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Fərraş kənd Soveti yaradılmışdır. Kənd 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında maldarlıqla məşğul olmuş sarallı tayfasına məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tədqiqatçılar bu oykonimi Fərraş şəxs adı və ya orta əsrlərdə saray xidmətçisi vəzifəsi ilə əlaqələndirirlər. Əslində, faraş sözü Azərbaycan dilinin qərb qrupu dialektlərində heyvanlara və bitkilərə aid olub "tez böyüyən, iriləşən, vaxtından əvvəl yetişən" mənasında işlənir.

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir. 

## Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə kəndin əhali sayı 250 nəfər olmuşdur.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hacılar (Laçın)

**Hacılar** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Hacılar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
Kənd Qarabağ yaylasındadır. XIX əsrdə Qarıqışlaq kəndinin binə yerlərindən biri olan bu ərazidə Hacı qəbri adlanan yer də var. Yaşayış məntəqəsi qızılbaşların zülqədər tayfasının hacılar tirəsinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlandırılmışdır. Etnotoponimdir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının bir çox bölgələrində, Gədəbəy, Tovuz, Xaçmaz, Ağdaş, Ağcabədi, Bərdə rayonlarında Hacılar yaşayış məntəqəsi mövcuddur.

15 yanvar 1990-ci ildə erməni qüvvələri Hacılar kəndinə hücum edərək mal-qaranı oğurlamışdəlar. Növbəti gün Hacılar kəndində erməni qüvvələri ilə atışma baş vermişdir. Münaqişə nəticəsində Azərbaycan tərəfindən bir nəfər həlak olmuş, daha bir nəfər isə yaralanmışdır.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## Həmçinin bax
* Hacılar oymağı

## İstinadlar
Hətəmlər (Laçın)

**Hətəmlər** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Daşlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
Yaşayış məntəqəsi hətəmlər nəslinin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 220 nəfər olmuşdur. Kənd əhalisinin etnik tərkibi azərbaycanlılardan ibarətdir.

## Tanınmışları
* Maarif Köçkün — Şair.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
 
## İstinadlar
Dambulaq

**Dambulaq** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Şəlvə  kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.

## Mədəniyyəti
Kəndə Dambulaq kənd orta məktəbi,uşaq bağçası, mədəniyyət  evi və mağaza əhaliyə xidmət göstərdi

## Coğrafiyası və iqlimi
Dambulaq kəndi Laçın rayonunun şimal hissəsində rayon mərkəzindən 72 km-lik bir məsafədə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1800 metr yüksəklikdə yerləşir. Dambulaq rayonun Hətəmlər, Daşlı, Şəlvə, Kaha, Qorçu, İmanlar, Budaqdərə kəndləri ilə həmsərhəddir.

## Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə kəndin əhalisi 500 nəfər olmuşdur.

Kənd əhalisinin milli tərkibi azərbaycan türkləri olmaqla ümumi sayı 786 nəfər 204 ailədən ibarətdir. (01 yanvar 2011-ci il tarixli məlumata əsasən)

Tanınmış şəxsləri

# Nazir Hətəmov Şiraslan oğlu- Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin Saxalin vilayəti üzrə regional bölməsinin sədri, Rusiya silahlı qüvvələrinin kapitanı.
# Mütalib Hətəmov Şiraslan oğlu - Rusiya silahlı qüvvələrinin polkovniki.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq, əkinçilik, bostançılıq və arıçılıqdan ibarət olmuşdur. Əhalinin istehsal etdiyi əsas məhsullar ət, yağ, pendir, yun, xalça, bal müxtəlif taxıl məhsullarından və tərəvəzlərdən ibarət idi.

## İstinadlar
Hacıxanlı

**Hacıxanlı** (əvvəlki adı: **Zorkeşiş**) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Hacıxanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Şəlvə kənd Sovetinin Zorkeşiş kəndi Hacıxanlı kəndi adlandırılmışdır. Hacıxanlı kəndi Şəlvə kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Hacıxanlı kənd Soveti yaradılmışdır.

## Etimologiyası
Kənd XIX əsrin əvvəllərində gəlmə ermənilər yerləşdirildikdən sonra salındığı ərazinin adı ilə Zorkeşiş adlandırılmışdı. Kəndin ərazisi əvvəllər mənşəcə qarabayramlı tayfasının hacıxanlı tirəsinin qışlaqlarından biri olmuş, sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. 
## Tarixi
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Hacıxanlı kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Hacıxanlı Laçın rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.

## Əhalisi
Kəndin əhalisi kürd mənşəli hacısamlı camaatındandır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Haqnəzər

**Haqnəzər** (*Haqnəzərdərəkənd*) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Qarabağ silsiləsinin yamacındadır. Kəndin keçmiş adı Haqnəzərdərəkənd olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini Ərdəşəvə kəndindən köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. Haqnəzər orada ilk dəfə məskunlaşmış şəxsin adıdır.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

## Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 200 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar
Penelopa Kruz

**Penelopa Kruz Sançes** (; ) — İspaniya aktrisası və model. İlk televiziya debütünü 16 yaşında ikən edib.

## Həyatı

Penelopa Kruz Sançes 1974-cü il 28 apreldə İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərinin San Sebastyan de Los Reyes adlanan şəhərciyində anadan olub. O, saç ustası Ençarna Sançes ve avtomobil mexaniki Eduardo Kruzun qızıdır. Hələ kiçik yaşlarından Penelopa çox enerjili uşaq idi və öz enerjisini hara sərf edəcəyini bilmirdi. Bir vaxtlar anası gözəllik salonu işlədəndə balaca Pe (yaxınları onu bele çağırırdı) həmişə salona gələn xanımlara diqqətlə tamaşa edirdi. Bu onun üçün özünəməxsus "aktyorluq" məktəbi idi. Uşaqlıqda heç kim ondakı aktrisalıq bacarığını görməsə də, hamı bu kiçik qızın hərəkətlərinin plastikasına diqqət yetirirdi.

4 yaşında valideynləri Penelopanı balet sinfine yazdırır. Tezliklə Pe rəqs və cazla dərinden maraqlanmağa başlayır. İspaniya Milli Konservatoriyasında 9 il klassik alətle məşğul olandan sonra Peneopa rəqs mədəniyyətinə yiyələnmək üçü 4 ilə yaxın Kristina Rotadan dərs alır. Amma vaxt keçdikcə aktyorluq ön pana keçir və onun rəqsə olan marağı soyuyur.

14 yaşından Penelopa filmlərdə çəkilməyə başlayır. O bir sıra şou və musiqi kliplərinə də çəkilir.

## Filmoqrafiya

#Vanilli səma (2001) / Vanilla Sky
#Getmə (2004) / Non ti Muovere
#Qayıdış (2006) / Volver
#Viki Kristina Barselona (2008) / Vicky Cristina Barcelona
#Açılmış qucaqlar (2009) / Los abrazos rotos
#Böyük şəhərdə seks 2 (2010) / Sex and the City 2
#Sərnişin məşuqlar (2013) / Los amantes pasajeros

## Mənbə

* Penelopa Kruz 

## Xarici keçidlər

* Penelope Kruz Xəbərlər və Şəkillər
*
Azərbaycan qadın milli voleybol komandası

**Azərbaycan qadın milli voleybol yığması** — Azərbaycanı beynəlxalq səviyyədə baş tutan yarışlarda təmsil edən qadınlardan ibarət voleybol yığması.

## Tarixi
İnna Rıskal Azərbaycan qadın voleybolu tarixində ilk uğur qazanan qadın voleybolçu kimi tarixə düşüb. O, 1964-cü ildə Tokyoda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında Qadınlardan ibarət SSRİ yığma komandası tərkibində gümüş medala sahib olub.

Azərbaycan milli komandası adı altında komandanın ilk uğuru, 1967-ci ildə SSRİ ölkələri çempionatlarının bürünc mükafatı qazanmasıdır.

1991-ci ildə Sovet İttifaqından müstəqilliyini qazanan Azərbaycanda, həmin il Voleybol Federasiyası və milli komanda yaradılıb. Federasiyanın birinci prezidenti Vahid Nadirli seçilib, baş məşqçisi postuna isə Faiq Qarayev gətirilib. Həmin illərdə klub voleybolu üçün şəraitin olmadığı üçün, yığmanın bir çox üzvləri "Neftyağ"-ın heyətində çıxış edib.

Azərbaycan Voleybol Federasiyası 1992-ci ildən etibarən CEV və FİVB tərəfindən müstəqil federasiya kimi qəbul edilib. Qadınlardan ibarət Azərbaycan yığması kimi tarixdə ilk görüşünə 1993-cü il 20 oktyabrda Sofiya şəhərində, Kanada yığmasına qarşı keçirib. Müstəqillikdən sonra ilk dəfə 1994-cü ildə Braziliyada keçirilən dünya çempionatında iştirak edib və 9-cu yeri tutub. Çempionat zamanı sənədlərin doldurulmasında edilən səhvlərə görə Azərbaycan milli komandası Beynəlxalq Voleybol Federasiyası tərəfindən 3 il müddətinə dünya çempionatlarından diskvalifikasiya olunub.

## Nəticələri

### [[Voleybol yay Olimpiya oyunlarında|Yay Olimpiya Oyunları]]
 **Çempion**  İkinci yer  Üçüncü yer  Dördüncü yer
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-

 **Çempion**  İkinci yer  Üçüncü yer  Dördüncü yer

### Avropa Çempionatı

### Dünya Çempionatı

### Avropa Çempionatı

## Heyəti
* Son yenilənmə tarixi: *30 sentyabr 2017*

## Son nəticələri

### 2017-ci il

## Həmçinin bax
* Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının nəticələri

## Qeydlər

## İstinadlar
Dəstəfur bazilikası

**Dəstəfur bazilikası** — Daşkəsən rayonunun Dəstəfur kəndində inşa edilən XV əsrə aid məbəd.

Sovet hakimiyyəti dövründə bərpa adı altında burada çalışan erməni mütəxəssislər məbədə xeyli zərər vursalar da onu erməniləşdirə bilməmişlər. Məbəddəki xaçlar və digər dini xarakterli əşyalar oğurlansa da, alban kilsəsini qriqorian kilsəsi adı altında təqdim etmək cəhdləri tam uğursuzluqla nəticələnmişdir. Bundan sonra təxribat nəticəsində kilsə partladılmışdır. Tağlardan ikisi dağılsa da, kilsə özü duruş gətirmişdir. Dəstəfur kəndinin lap yaxınlığında inşa edilən məbədə sonralar ermənilər tərəfindən qapının yan divarına yuxarı qülləyə yerləşdirilmiş saxta erməni yazıları, ornamentləri heç nəyi dəyişməmişdir.

## Mənbə
*  Video - Azərbaycan- Tarixi dövlət Qafqaz Albaniyası, xaçbulaq 3
E.ə. 260

## Hadisələr

## Doğumlar
* Bizanslı Filon – yunan mühəndisi və ixtiraçısı (ö. E.ə. 200).
* Perqalı Apolloni

## Vəfatlar
Şahdağ (dəqiqləşdirmə)

**[[Şahdağ]]** — Azərbaycanın Qusar rayonunda dağ.

**Şahdağ** həmçinin bu mənalara gələ bilər:

* Şahdağ platosu — Böyük Qafqazda plato.
* Şahdağ (Gədəbəy) — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Şahdağ bələdiyyəsi — Azərbaycanın Gədəbəy rayonunda Şahdağ kəndinin bələdiyyəsi.
* Şahdağ xalqları — Azərbaycanın aborigen əhalisi, etnik azlıqlar.
* Şahdağ milli parkı — Azərbaycanın milli parklarından biri.
* Şahdağ Turizm Mərkəzi — Azərbaycanın ilk və ən böyük xizək kurortu.
* Şahdağ Quba FK — Azərbaycanın Quba rayonunda futbol klubu
* Şahdağ Qusar — Azərbaycanın Qusar rayonunda futbol klubu.
* Şahdağ-Şirvan QVK — Azərbaycanın Şirvan şəhərində voleybol klubu.
* Şahdağ silsiləsi — Ermənistan və Azərbaycanın sərhəddində, Kiçik Qafqaz silsiləsinin bir hissəsini təşkil edən dağ silsiləsi.
Rəhilə İbadova

**Rəhilə İbadova** () — Azərbaycanlı aktrisa.

## Həyatı
1951-ci il sentyabrın 20-də Bakı şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1969-cu ildən 2006-cı ildə həbs olunanadək (37 ildən artıq) Abdulla Şaiq adına Dövlət Kukla Teatrında səhnə ustası və aktrisa işləyib. "Tıq-tıq xanım", "Cırtdan" və bir çox nağılın qəhrəmanlarını (ümumilikdə 27 tamaşa) oynayıb. Lider TV-də dublyaj olunan cizgi filmlərinin səsləndirilməsində iştirak edib, "Adam ol" filmində çəkilib. Həbsdən azad edildikdən sonra işinə qaytarılan aktrisa 2020-ci ildə həm 70 yaşı tamam olduğu üçün, həm də səhhətinə görə işdən azad edilməsini xahiş edib.

### Şəxsi həyatı
16 yaşında ailə qurub, beş uşaq anasıdır. 1999-cu ildə həyat yoldaşı vəfat edib. Əməkdar artist Firuzə İbadovanın bacısıdır.

### Həbsi
2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 (dələduzluq, külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsilə təqsirləndirilərək 9 il azadlıqdan məhrum edilib. Sonradan Bakı Apelyasiya Məhkəməsi işi 8 ilə endirib. Cəza çəkdiyi dövrdə həbsxanadakı dram dərnəyinin rəhbəri olmuşdur. 2013-cü il dekabrın 11-də azadlığa buraxılıb.

## Filmoqrafiya
# Məhəbbətin hökmü (film, 1998)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
FIVB reytinq siyahısı

**FIVB dünya sıralaması**

**¹<small>Qadınlar.</small>**
**²<small>Kişilər.</small>**

## Sıralama

## Mənbə

* Reytinqin hesablanması  (FIVB)
Səfalı Nəzərli

**Səfalı Nəzərli** (14 dekabr 1948, Ləmbəli) — Respublika "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, 1979-cu ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2007-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü; Dövlət qulluğunun kiçik müşaviri.

## Həyatı və fəaliyyəti
Səfalı Avdal oğlu Nəzərli 1948-ci il dekabrın 14-də Ermənistan SSR-in Ləmbəli kəndində anadan olmuşdur. 1966-1968-ci illərdə zavodda operator işləyib. 1968-1970-ci illərdə hərbi xidmətdə olub, hərbi rütbəsi baş leytinantdır.

1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini Fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1975-1981-ci illərdə Azərnəşrdə (Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında) korrektor, bədii ədəbiyyat, elmi-kütləvi və tibb ədəbiyyatı redaksiyalarında redaktor işləyib. AzKP MK-nın Marksizm-Leninizm Universitetini Fərqlənmə diplomu ilə, Moskva Poliqrafiya İnstitutunun kurslarını "əla" qiymətlərlə bitirib. 1981-1983-cü illərdə Azərkitabın – Respublika Kitab Ticarəti Birliyinin rəis müavini, rəisi olub. Sonra 10 il "İşıq" nəşriyyatında baş redaktor, direktor vəzifələrində çalışıb. 1993-2000-ci illərdə respublikada ilk Azərbaycan – Türkiyə birgə müəssisəsi olan "Göytürk" şirkətində Baş redaktor-direktor müavini vəzifəsində çalışıb. Eyni zamanda "Yeni əsr" qəzetinin ilk Baş redaktoru olub; "Vahid" qəzetində müxbir işləyib.

2002-2007-ci illərdə Azərbaycanda Atatürk Mərkəzində Baş redaktor, şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb, Mərkəzin "Bülleten"inin məsul katibi olub.

2007-ci ildən 7 avqust 2012-ci ilədək Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində Ümumi şöbənin müdiri olmuşdur. Həmçinin, 5 aprel 2007-ci ildən 7 avqust 2012-ci ilədək Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Aparat rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir.

"Cəmiyyət və Din" qəzetinin Redaksiya Şurasının üzvü olmuşdur.

1970-1990-cı illərdə Sov. İKP sıralarında olub. Dünyanın 13 ölkəsinə rəsmi və turist səfərlərinə gedib. Ümumdünya türk xalqlarının VI (Bursa) və VII (Dənizli) qurultaylarında iştirak və çıxış edib. "Odlar Yurdu" Universitetində və Dnepropetrovsk Universitetinin Bakı filialında jurnalistika fənnindən dərs deyib. 1979-cu ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2007-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Respublika "Qızıl qələm" mükafatı laureatıdır. SSRİ-nin "Əsgəri rəşadətə görə" medalı, "Əla təhsilə görə" nişanı ilə və Fəxri fərmanlarla təltif olunub.

Ailəlidir, 3 övladı var.

## Əsərləri
On üç kitabın, Azərbaycan, ingilis, rus, türk, Ukrayna və erməni dillərində yüzlərlə publisistik və elmi yazının müəllifidir. *"Bozalqanlının ulduzu"*, *"Ləmbəli"*, *"Heydər Əliyev Atatürk haqqında"*, *"Müdrik Atatürk"*, *"Qiyamətə qalmayan qisas"* kitabları, *"Klassik naşir"*, *"Bütövlük"*, *"Zamanın nəfəsi, yazıçının səsi"*, *"Əsgər atası"*, *"On dördlərdən biri"*, *"Ləmbəlinin şair oğlu"* və s. portret oçerkləri rəğbətlə qarşılanıb.

## Mənbə
*Səfalı Nəzərli
Kistlər

**Kistlər** (, ) və ya **Kistinlər** — Nax-Dağıstan dillərinin Nax dil qoluna aid olan və çeçenlərin subetnik qrupu sayılan müsəlman etnik qrup.

Toplum adını Çeçenistandakı **Key-Yista** məntəqəsindən almışdır. Kompakt halda Gürcüstanda yaşayırlar. 2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Gürcüstanda 7,110 nəfər kist yaşamışdır. Onlardan 6,928 nəfəri Axmeta rayonunda məskunlaşmışdı.

## Mənbə
Osetinlər

**Osetinlər** () — əsasən Gürcüstanda (Cənubi Osetiya Respublikasında) və Rusiyada yaşayan xalq. Şimali Qafqazda yaşayan yeganə irandilli xalq olan osetinlər tarixi Alan dövlətini və alanları özlərinin əcdadı kimi görür və dövlətlərini Osetiya və Alaniya kimi təqdim edir. Macarıstanda yaşayan yas xalqı məhz osetinlərin birbaşa qohum olduğu irandilli qədim Alan xalqına məxsus yeganə xalqdır.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
* Вечер народных осетинских танцев в Баку
Araz-Naxçıvan MFK

**Araz-Naxçıvan MFK** — Naxçıvanı təmsil edən futzal klubu.

## Tarixi
**Araz** futzal klubu Naxçıvanda yaranmışdır. Tarixində ən böyük nailiyyəti UEFA kubokunun 2009/2010 mövsümündə final mərhələsinə vəsiqə qazanması olmuşdur.

2024-cü ilin sentyabr ayında klubun baş məşqçisi Vitali Borisovla müqaviləyə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verilmiş, baş məşqçi vəzifəsinin icrası müvəqqəti olaraq Serbiya mütəxəssisi Predraq Rayiçə tapşırılmışdır.

## Hazırki heyəti

## Uğurları

### Daxili
* **Azərbaycan çempionu (11):** — 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016
* **Azərbaycan Kubokunun qalibi (5):** — 2005, 2006, 2007, 2008, 2009

### Beynəlxalq
* **[[UEFA Futzal Kuboku]]**:
** 3-cü yer (2): 2010, 2014

## Avropa kuboklarında iştirak
"Araz" avrokuboklarda 4 dəfə iştirak edib. İki dəfə rəqibləri ilə Xorvatiyada üz-üzə gələn naxçıvanlılar bu ölkədə keçirdiyi 6 matçda yalnız 1 dəfə uduzub. Ümumilikdə isə çempionumuz qitə arenasında 10 qələbə qazanıb, 2 heç-heçə edib və 6 dəfə uduzub.

### 2005/06
**Birinci təsnifat mərhələsi (Bosniya və Herseqovinada keçirilib)**
* 17.10.2005 "Morlanvels" (Belçika) 4:4
* 18.10.2005 "Mostar" (Bosniya və Herseqovina) 2:4
* 20.10.2005 "De Hommel" (Hollandiya) 3:0

### 2006/07
**Təsnifat mərhələsi (Xorvatiyada keçirilib)**
* 12.10.2006 "Split" (Xorvatiya) 5:3
* 13.10.2006 "Afina" (Yunanıstan) 5:1
* 15.10.2006 "Slov-Matik" (Slovakiya) 10:4

**Elit raund (Polşada keçirilib)**
* 05.12.2006 "Xojuv" (Polşa) 3:3
* 06.12.2006 "Şarlerua" (Belçika) 4:6
* 08.12.2006 "Marbo" (Serbiya) 1:3

### 2007/08
**Əsas mərhələ (Azərbaycanda keçirilib)**
* 10.09.2007 "Luparense" (İtaliya) 0:3
* 11.09.2007 "Kamelot" (Moldova) 4:1
* 13.09.2007 "Slov-Matik" (Slovakiya) 3:4

### 2008/09
**Əsas mərhələ (Azərbaycanda keçirilib)**
* 11.09.2008 "Şkövde" (İsveç) 11:1
* 12.09.2008 "Nadin" (Bolqarıstan) 6:1
* 14.09.2008 "Slov-Matik" (Slovakiya) 4:2

**Elit raund (Xorvatiyada keçirilib)**
* 08.11.2008 "Nasional" (Xorvatiya) 4:3
* 09.11.2008 "Dinamo-Yamal" (Rusiya) 2:4
* 11.11.2008 "Odorheyu" (Rumıniya) 6:4

### 2009/10
**Əsas mərhələ (Xorvatiyada keçirilib)**
* 01.10.2009 "Omoniya" (Kipr) 4:1
* 02.10.2009 "Kolubara" (Serbiya) 4:0
* 04.10.2009 "Potpiçan" (Xorvatiya) 4:4

**Elit raund (Azərbaycanda keçirilib)**
* 19.11.2009 "Nikars" (Latviya) 7:1
* 20.11.2009 "Atina-90" (Yunanıstan) 7:0
* 22.11.2009 "Kayrat" (Qazaxıstan) 4:3

## İstinadlar

## Mənbə
* Beşinci cəhd
* Araz Naxçıvan
* Araz Naxçıvan
Anna Kurnikova

**Anna Kurnikova** — Dünyaca məşhur tennisçi və fotomodel

1981-ci il, iyunun 7-də Moskvada idmançı ailəsində anadan olub. Annanın atası Sergey - peşəkar güləşçi, anası Alla tennis məşqçisi olub. Tennislə ciddi şəkildə beş yaşından məşğul olmağa başlayıb. 10 yaşında ona Amerikadakı məşhur Nika Boletyeri tennis akademiyasına gəlmək təklif olunub və o bunu qəbul edib. 14 yaşında dünya gənclər reytinqinin 1 nömrəli tennisçisi adını qazanan Kurnikovanın uğurları bununla bitməyib. 16 WTA turniri qazanan Anna 2001-ci ildə sol ayağından zədə alır. Bir il sonra kortlara dönən Kurnikova məşhur tennisçi Martina Hingislə birlikdə cütlüklərdə ikinci "Böyük Şlem" turnirini qazanır. 2003-cü ildə zədəsini təzələyən Anna, 2003-cü ilin mayında karyerasını bitirir.

## Fotomodel Anna

Kurnikova çox gənc yaşlarından dünya fotoqraflarının diqqətini cəlb edir. 1998-ci ildə məşhur "People" jurnalının sorğusunda dünyanın 50 ən gözəl insanı adını qazanan Anna, 2000, 2002, 2003-cü illərdə də eyni nəticəni təkrarlayır. Anna Adidas, Berlei, Yonex, Omega kimi tanınmış firmaların reklam agenti olur. Onun reklam gəlirləri tennisdən əldə etdiyi gəlirləri dəfələrlə üstələyib.

## Virus

Anna Kurnikova həm öz,həm də adının cəlb edici olmasına görə xakerlərin diqqətini çəkmişdir.2001-ci ildə Hollandiyada yaradılan AnnaKournikova.jpeg adlı virus açıldıqda özünü qeyd dəftərinə göndərirdi.

## Zəngin məhəbbət

2000-ci ildə "Forbes" jurnalının siyahısında 58-ci pillədə qərarlaşan Kurnikova hazırda məşhur müğənni Enrike İqlesiasla nişanlıdır. Onlarla kişi və qadın jurnalları üçün şəkilllər çəkdirən Anna bir neçə dəfə planetin ən çox istənilən qadını seçilib. 2014-cü ildə onların ayrıldığı haqda mediada xəbərlər yayılmışdır.

## Şəxsi həyatı

2001-ci ildə Britaniya qəzeti The Sun Anna Kournikovanın Rusiyalı xokkey oyunçusu Sergey Fyodorovla evləndiyini bildirdi. Annanın atası bu məlumatı təkzib etdi, lakin 2003-cü ildə Fyodorov onların evli olduğunu, lakin tezliklə boşandıqlarını bildirdi. 

2001-ci ilin sonlarından müğənni Enrike İqlesiasla münasibətdədir, onunla "Escape" mahnısına çəkilən və özünün də iştirak etdiyi klipinin çəkilişi zamanı tanış olmuşdu. Cütlüyün dörd uşağı var: əkiz – oğlu Nikolas və qızı Lüsi (16 dekabr 2017-ci il təvəllüd), və qızı Meri (30 yanvar 2020-ci il təvəllüd). Dördüncü uşaq 17 dekabr 2025-ci ildə doğulub.

## Mənbə

* Tanış olun: Anna Kurnikova 
* Anna Kurnikova və Enrike İqlesiasın dördüncü övladları dünyaya gəlib
Beynəlxalq Təbəssüm Günü

**Beynəlxalq Təbəssüm Günü** - Hər il oktyabrın birinci cümə günü qeyd olunur.

Dünya hər il oktyabrın ilk cümə günündə bu günü qeyd edir.

Özünü Xoşbəxtlik və Ümumdünya Təbəssüm Korporasiyasının beynəlxalq səfiri təyin edən, 2001-ci ildə həyatdan köçən Amerikalı rəssam Xarvi Boll hər il oktyabrın birinci cümə gününün təbəssüm günü kimi qeyd olunmasını istəyib.

Beynəlxalq Təbəssüm Günüdə “Xeyirxah iş gör!” “Kiməsə gülməyə kömək et!” əsas şüarlardır. Qeyd edək ki, xeyirxahlıqla məşğul olmaq məqsədilə Xarvi Boll adına qeyri-kommersiya fondu da fəaliyyət göstərir.

## Mənbə

*Bu gün Beynəlxalq Təbəssüm Günüdür
E.ə. 322

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* Demosfen — Qədim Yunan natiqi (d. E.ə. 384).
* 2 oktyabr – Aristotel – Qədim yunan filosofu (d. E.ə. 384).
Miliya Jijiç

**Miliya Jijiç** - Bosniya və Herseqovina futbolçusu.

## Həyatı
Miliya Jijiç 28 fevral 1979-cu ildə Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı Sarayevo şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Moqren Budva, Slaviya Sarayevo, Boraç Banyaluka, Yavor İvanitsa, ÇSK Çetarevo, Kitçe. 2008-ci ildən Qəbələdə çıxış edir.

## Uğurları
* Monteneqronun ən yaxşı gənc futbolçusu (Moqren Budva - 1998).

## Mənbə
* Jijiç Miliya Slobodan oğlu

## Həmçinin bax
Əli İsmayılov (futbolçu)

**Əli İsmayılov** () — Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
Əli İsmayılov 19 dekabr 1981-ci ildə Kirovabadda anadan olmuşdur.

## Karyera
Əv­vəl­ki klub­la­rı: Kəpəz, Xəzər Sumqayıt, Bakılı, Ədliyyə Bakı. 2005-ci il­dən Qəbələdə çı­xış edir.

## Mənbə
* İs­ma­yı­lov Əli Oruc oğ­lu

## Həmçinin bax
Kader Kamara

**Kader Kamara** () — Qvineya futbolçusu.

## Həyatı
Abdul Kader Kamara 18 mart 1982-ci ildə Qvineyanın Konakri şəhərində anadan olmuşdur.

## Karyera
Əvvəlki klubları: Vasko de Konakri , Atletiko K. Qvineya, Vitess, Zuyd-Vest, Serkle Brügge, Beringen, Dessel Sport. 2007-ci ildən Qəbələdə çıxış edir.

Qvineya milli futbol komandasının daimi üzvlərindən biri olub.

## Uğurları
* Belçika çempionatının ikinci divizionunun qalibi (2003 — Serkle Brügge)
* Serkle Brügge (2003) və Dessel Sport (2007) klublarının mövsüm ərzində ən yaxşı oyunçusu.

## Mənbə
* Kamara Abdul Kader

## İstinadlar
İmam-camaat

**İmam-camaat** (yaxud *pişnamaz*) — camaat namazında öndə namaz qılan, digərlərinin isə ona iqtida edərək namaz qıldığı şəxs.

İmam-camaat gərək baliğ, aqil, adil, halalzadə və namazı düz qılan olsun. Əgər məmum (imama iqtida edən) kişidirsə, onun imamı da gərək kişi olsun. İmam-camaat zahirən vacibləri yerinə yetirib, haramları tərk edən olmalıdır.

Şiə məzhəbində imam-camaatın on iki imam şiəsi olması da əsas şərtlərdən biridir.

## Əlavə şərtlər
Məmun adil bildiyi bir imamın indi də adil olub-olmadığında şəkk etsə, ona iqtida edə bilər.

Ayaq üstə namaz qılan bir şəxs, oturan və ya uzanan halda namaz qılan şəxsə iqtida edə bilməz. Oturan halda namaz qılan bir şəxs də, uzanaraq namaz qılan şəxsə iqtida edə bilməz.

Oturan halda namaz qılan şəxs, oturan halda namaz qılana iqtida edə bilər, amma uzanan halda namaz qılanın iqtida etməsi mütləq şəkildə işkallıdır, istər imam ayaq üstə olsun istər oturan halda istərsə də uzanan halda.

Əgər imam camaat bir üzrə görə nəcis libas ilə, yaxud təyəmmüm ilə və ya cəbirə dəstəmazı ilə namaz qılsa, ona iqtida etmək olar.

Əgər imamın sidiyin və ğaitin xaric olmasının qarşısını ala bilməmək kimi xəstəliyi varsa, ona iqtida etmək olar. Həmçinin istihazəsi olmayan bir qadın da istihazəli qadına iqtida edə bilər.

Cüzam və xora xəstəliyi olan bir şəxsin imam olmaması daha yaxşıdır. Vacib ehtiyata əsasən, üzərinə şəri hədd (cəza qanunu) icra edilən və sonradan tövbə edən bir şəxsə də iqtida edilməməlidir.
Əli İsmayılov

* Əli Qurbanəli oğlu İsmayılov (1909—1969) — azərbaycanlı pambıqçı.
* Əli İsmayıl oğlu İsmayılov (1948—2022) — azərbaycanlı mühəndis.
* Əli Şamil oğlu İsmayılov (1974) — azərbaycanlı boksçu.
* Əli Oruc oğlu İsmayılov (1981) — azərbaycanlı futbolçu.

## Həmçinin bax
* Əli
* İsmayılov
Bayan kilsəsi

**Bayan kilsəsi** — Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində Çiçərvəng məbədinin yanında yerləşir. Daşkəsən şəhərindən təxminən 20 kilometr aralıdadır. Məbədə gedən yolun 1,5 km qeyri-qənaətbəxşdir və məbədin harada yerləşməsi haqqında heç bir müvafiq göstərişli nişanlar yoxdur. Digər məbədlər kimi bu məbədin üzərində yerləşən alban xaç daşı və başqa dini əşyalar ermənilər tərəfindən oğurlanaraq aparılmışdır.

## Həmçinin bax
* Bayan monastırı
* Çiçərvəng bazilikası
Şəhruz Mustafayev

**Şəhruz Mustafayev** - Azərbaycan futbolçusu.

## Həyatı
Şəhruz Mustafayev 8 sentyabr 1975-ci ildə Mingəçevirdə anadan olmuşdur.

## Karyera

Əv­vəl­ki klub­la­rı: Kür-Nur Mingəçevir, MOİK Bakı, Şəmkir, Kəpəz Gəncə, MKT-Araz, Olimpik Bakı. 2007-ci il­dən Qəbələdə çı­xış edir.

Azər­bay­ca­nın 21 ya­şı­na qə­dər fut­bol­çu­lar­dan iba­rət yığ­ma ko­man­da­sı­nın üz­vü olub.

## Uğurlar
* Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı (2004 - Şəmkir)
* Azərbaycan kubokunun finalçısı (1992 - Kür-Nur Mingəçevir)

## Mənbə
* Mus­ta­fa­yev Şəh­ruz Zül­fü­qar oğ­lu

## Həmçinin bax
Sergey Bodrov (oğul)

**Sergey Sergeyeviç Bodrov** (; ) — rusiyalı aktyor, televiziya aparıcısı, rejissor, ssenarist, tarixçi-mədəniyyətşünas.

## Həyatı

## Filmoqrafiya
# Morfi (film, 2008) /  — *ssenari müəllifi*

## İstinadlar
Oynaq

thumb|right|
thumb|right|
**Oynaq** - Skelet sistemini meydana gətirən sümüklər arasında əlaqəni təmin edən birləşmə yerinə oynaq deyilir. Qısaca oynaq, sümüklərin bir-birlərinə bağlandıqları yerlərə deyilir. 

Oynaqlarımız, sümüklərimizi bir-birinə bağlayaraq hərəkət etməmizə imkan verər. Barmaqlarımızda oynaqlarımız olmasaydı, hər hansı bir obyekti tuta bilməzdik. Qıçlarımızdakı oynaqlarımız olmasaydı, oturub qalxa bilməzdik, gedib qaça bilməzdik.

Onurğamızı və sinə qəfəsimizi meydana gətirən sümüklər arasında da oynaqlar vardır. Lakin bu oynaqlar, əl və ayaqlarımızdakı qədər hərəkətli deyil. Bu bölgələrdəki oynaqların hərəkətləri məhduddur. Bunun yanında kəlləmizdə olan oynaqlar, heç hərəkət etməzlər.
Vilyarreal FK

**Vilyarreal** — İspaniyanın Valensiya şəhərinin Villarreal qəsəbəsini təmsil edən futbol klubu.

## Tarixi
1998-99  mövsümünə qədər İspaniya    2-ci,3-cü və həvəskar liqalarında mübarizə aparan  Vilyarreal, 1998-99 mövsümündə ilk dəfə çıxdığı La Liqada, 18-ci olduqdan sonra təkrar  2-ci Liqaya düşmüş və 2000-01 mövsümündə yenidən La Liqaya yüksəmişdir. 2011-12 mövsümünə qədər həm Liqada həm də Avropada nailiyyətlər əldə etmişdir.2011-12 mövsümünü 18-ci bitirərək Sequndaya düşmüşdür.2013-14 mövsümündə isə yenidən  La Liqaya yüksəlmiş və Avrokuboklar uğrunda mübarizəyə yenidən qatılmışdır.

## Uğurları
UEFA  İntertoto Kuboku  Çempionluğu: 2003,2004

UEFA  Kuboku Yarım Final: 2004

UEFA  Çempionlar Liqası Yarım Final:2006
Məhərrəm Haşımov

**Haşımov Məhərrəm Zakir oğlu ** () — Azərbaycan teatr rejissoru, ssenarist, aktyor, film direktoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1954), "Stalin" mükafatı laureatı (1951).

## Həyatı
Məhərrəm Haşımov 2 fevral 1912-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1936-cı ildə A. V. Lunaçarski adına Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunu bitirmişdir. 1944-cü ilə qədər Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında rejissor və baş rejissor işləmişdir.

Məhərrəm Haşımov Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının səhnəsində Şillerin "Qaçaqlar", Cəfər Cabbarlının "Aydın" kimi tamaşalarına quruluş vermişdir. Rejissor 1937-ci ilin repressiyalari dövründə müəyyən təzyiqlərə məruz qalsa da, sənət prinsiplərinə sadiq çıxmışdır.

1948-ci ildən 1951-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında baş rejissor və direktor vəzifələrində çalışmışdır. Onun Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında rejissorluq fəaliyyətinin əsas məğzində müasir fəlsəfi-realist teatr yaratmaq məqsədi dururdu.

Rejissor "Döngədə ev" (Tur qardaşları, 1949), "Xəzər üzərində şəfəqlər" (İmran Qasımov, 1950), "Balıqçı oğlu" (Vilis Latsis,
1953), "Dəniz cəsurları sevir" (İmran Qasımov və Həsən Seyidbəyli, 1954), "Kino çəkilir…" (Edvard Radzinski, 1966), "Teleqramla hekayət" (V. Osipov, 1966), "Milyonçu qadın" (Bernard Şou, 1966), "İntervensiya" (Lev Slavin, 1967), "Ənənəvi toplanış" (Viktor Rozov, 1968) tamaşalarına quruluş vermişdir.

Məhərrəm Haşımov 1951–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında işləmişdir. O, 1956-cı ildən 1960-cı ilə kimi
yenidən Rus Dram Teatrına göndərilmiş və baş rejissor olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Rejissor fasilələrlə 20 ildən artıq bir müddətdə Rus Dram Teatrında çalışmışdır. Məhərrəm Haşımov uzun illər Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.

Məhərrəm Haşımov 60-cı illərin birinci yarısında Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasına rəhbərlik etmiş, onun fəaliyyəti dövründə "Bizim küçə", "Leyli və Məcnun", "Böyük dayaq", "Əmək və qızılgül", "Telefonçu qız", "Əhməd haradadır?", "Möcüzələr adası", "Romeo mənim qonşumdur", "Sehirli xalat" bədii, bir çox sənədli filmlər çəkilmişdir.

Məhərrəm Haşımov 1969-cu ildə, 57 yaşında vəfat etmişdir.

## Təltif və mükafatları
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 27 fevral 1954
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 23 aprel 1940
* "Stalin" mükafatı (3-cü dərəcə) — 1951 (İmran Qasımovun "Xəzər üzərində şəfəqlər" pyesinə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında verdiyi quruluşa görə).
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 9 iyun 1959
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 fevral 1946
* Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR dövlət mükafatı — 1969 ("Damokl qılıncı" (Nazim Hikmət), "Maskarad", (Mixail Lermontov) və "Kino çəkilir…" (Edvard Radzinski) tamaşalarına verdiyi quruluşlara görə).

## İstinadlar

## Mənbə
* Azad, Ə. "Kinostudiyada bir gün" [Reportaj] //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.- 13 iyun.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 138–139.
Paralimpiya Oyunları

200px|thumb|Paralimpiya oyunlarının emblemi|alt=Iuhy
**Paralimpiya Oyunları** — Əlilliyi olan insanlar üçün beynəlxalq idman oyunları. Ənənənvi olaraq Olimpiya Oyunlarından sonra elə o oyunların idman obyektlərində keçirilir.2001-ci ildə bu praktika  Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi və Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsi arasında bağlanan sazişdə öz əksini tapıb. Yay Paralimpiya Oyunları 1960, Qış Paralimpiya Oyunları isə 1976-cı ildən keçirilir.

## Tarixi

Dünyada Paralimpiya Hərəkatının tarixi Böyük Britaniyanın Elsberri şəhərindəki Stok Mandevil xəstəxanasının neyrocərrahı Lüdviq Qoutmanın təşəbbüsü ilə 1948-ci ildə Londonda, Olimpiya Oyunlarınının açılış mərasimi zamanı ilk dəfə kolyaskalı əlillər arasında Böyük Britaniyanın 1-ci milli yarışlarının keçirilməsi ilə hesablanır.

1960-cı ildə Romada keçirilən 1-ci Paralimpiya Oyunlarında 23 ölkənin 400 idmançısı iştirak etmişdir.

1988-ci il Seul Yay Oyunlarından və 1992-ci il Albervil Qış Oyunlarından başlayaraq Paralimpiya Oyunları, Olimpiya Oyunları ilə eyni yerdə və eyni ildə keçirilməyə başlamışdır.

2000-ci il XII Sidney 11-ci Yay Paralimpiya Oyunlarında 127 ölkədən 4000 idmançı altı əlillik qrupunda, 18 idman növündə təmsil olunmuşdu. Bu Beynəlxalq Paralimpiya Hərəkatı tarixində rekord göstərici idi.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsi

## Mənbə

* Paralimpiya oyunları 

## Xarici keçidlər
* Rəsmi IPC Saytı
Anabad (Ordubad)

**Anabad** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Eyniadlı bələdiyyənin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 4 km şimal-şərqdə, Ordubad-Gənzə avtomobil yolunun sağ kənarında, Gənzə çayının sol sahilindədir. Əhalisi 208 nəfər(2000); meyvəçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. İbtidai məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Tarixi
Anabad kəndi Zəngəzur silsiləsinin cənub ətəyindədir. Bu sözlə bağlı Anabad yeri (Qubadlı), Anabad dərəsi (Laçın) və s. mikrotoponimlər mövcuddur. Van gölündən cənubda, Anabad məbədinin yaxınlığında Anabad adlı kənd var. Tədqiqatçılar toponimi orta fars dilindəki anapat. (adam yaşamayan, abad olmayan yer) sözü ilə bağlayırlar. Oykonim ana (əsas, böyük, baş) və bad/bat/bet (dağ yamacı, eniş, dağ ətəyi) sözlərindən düzəlib, "böyük dağ ətəyi" deməkdir. 1918-ci ilədək Ermənistanın Qafan rayonunda Anabad adlı yaşayış məntəqəsi olmuşdur.

## Əhalisi
Əhalisi 235 nəfərdir.

### Tanınmış şəxsləri
* Əliyar Səfərli Qurbanəli oğlu — maarif xadimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın İrandakı keçmiş səfiri.

## İstinadlar
Anaqut

**Anaqut** (əvvəlki adı: **Danaqırt**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Dırnış kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Danaqırt kəndi Anaqut kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Vənənd çayının (Arazın qolu) sahilində, dağətəyi ərazidədir. Danaqrrd variantında da qeydə alınmışdır. Danaqırt xırda yabanı otdur. Kənd öz adını ərazinin bitki örtüyündən almışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 465 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Aşağı Əndəmic

**Aşağı Əndəmic** (əvvəlki adı: **Aşağı Əndəmiç**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Nüsnüs kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşağı Əndəmiç kəndi Aşağı Əndəmic kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
29 mart 2005-ci ildə Aşağı Əndəmic kəndi Yuxan Əndəmic kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Aşağı Əndəmic kənd inzibati ərazi vahidi  yaradılmışdır.

Aşağı Əndəmiç oyk., mur. Ordubad rayonunun Nüsnüs inzibati ərazi vahidində kənd. Ordubad çayının sahilindədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində keçmiş Əndəmiç kəndindən çıxmış ailələr salmış və Aşağıda, çökəkdə yerləşdiyinə görə belə adlanmışdır. Xalq danışıq dilində əndə "eniş-yoxuş"; "cala-cuxur", mış "su yığılan yer" mənalarını ifadə edir. Beləliklə, oykonim "su yığılan cala, cuxur yer" mənasındadır. 2003-cu ildən kəndin adı Aşağı Əndəmic kimi rəsmiləşdirilmişdir..

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 5&nbsp;km şimal-qərbdə, Dübəndi çayının sağ sahilindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 846 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq, heyvandarlıq və tərəvəzçiliklə məşğuldur.

## İnfrastrukturu
Orta məktəbi, kitabxanası, kulubu, tibb məntəqəsi var.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Başkənd (Ordubad)

**Başkənd** (əvvəlki adı: **Disər**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Vənənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Disər kəndi Başkənd adlandırılmışdır.

## Toponimikası və tarixi
Vənənd çayı sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin adı onun ş.-ində bir-birinə yaxın 300 m. hündürlükdə olan və Disər adlanan iki kiçik dağın adından yaranmışdır. Oronim isə İran dillərindəki *dildə* (iki) və *sər* (baş, zirvə) sözlərindən düzəlib, "iki baş, iki zirvə" deməkdir. 2003-cü ildən Başkənd adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 427 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Azadkənd (Ordubad)

**Azadkənd** (əvvəlki adı: **Aşağı Aza**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Aşağı Aza kəndi Azadkənd adlandırılmışdır.

Düzənlikdədir.Araz və Gilançayın birləşdiyi ərazidə yerləşir. Oykonim "Aşağıda yerləşən Aza kəndi" mənasındadır. 2003-cu
ildən kəndin adı Azakənd kimi rəsmiləşdirilmişdir..Kənddə əsasən əkinçilik,meyvəçilik və maldarlıq inkişaf etmişdir. Kənddə 510 yerlik məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi və tibb məntəqəsi fəaliyyət göstərir.

## Tarixi

## Əhalisi
Əhalisi 1095 nəfərdir.

## Həmçinin bax

* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Baş Dizə

**Baş Dizə** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Aza kənd bələdiyyəsinin tərkibindədir. Rayonun mərkəzindən 25&nbsp;km qərbdə, Arazın sol sahilindədir. Əhalisi 458 nəfər(2000); Bağçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kulubu, tibb məntəqəsi var. Ərazisindəki qəbiristanlıqda orta əsrlərə aid qəbirüstü qoç daş heykəllər olmuşdur.

## Tarixi
Baş Dizə Ordubad rayonunun Aza inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim "Böyük Dizə" deməkdir. Dizə komponenti türkdilli xalqların toponimiyasında "kənd", İran dillərində "hasar", "qala divarı", "qala" mənalarını ifadə edir. Baş sözü kəndin adına onu eyniadlı yaşayış məntəqələrindən fərqləndirmək üçün əlavə olunmuşdur.

## Əhalisi
Əhalisi 538 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Behrud

**Behrud** (əvvəlki adı: **Bəhrud**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Biləv kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bəhrud kəndi Behrud kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Behrud Ordubad rayonunun Biləv inzibati ərazi vahidində kənd. Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Behrud çayının sahilində yerləşdiyi üçün həmin çayın adı ilə adlandırılmışdır..

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 36&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad- Bist avtomobil yolunun kənarında, Gilançayın sol sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir.

**Behrud** — Ordubad rayonunda çay. Zəngəzur silsiləsindən axır. Fars dilində behrud "yaxşı çay" deməkdir. Hidronim çayın suyunun içməyə yararlı olduğunu bildirir..

## Əhalisi
Əhalisi 545 nəfərdir.

### Tanınmış şəxsləri
* Vəli Hüseynov — Fizik; Fizika riyaziyyat elmləri doktoru. Akademik; AMEA-nın müxbir üzvü. Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi
* Rüstəm Behrudi — şair.
* Cavad Abdinov — fizik, Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1976), professor (1982), Azərb. Respublikası Dövlət mükafatı laureatı (1982).
* Əhməd Abdinov — fizik, Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1978), prof.(1981).
* Nazim Hüseynov — texniki elmlər doktoru, professor, Milli Aviasiya Akademiyasının meteorolojiya kafedrasının müdiri, Azərnaviqasiya şirkətinin eksprezidenti.
* Nurəddin Sadıqov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi (1992–1993), Hərbi işlər üzrə dövlət müşaviri (1993–2000), General-mayor.Əsgər Hacıyev

## İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

## Mədəniyyəti
Orta məktəbi, kitabxanası, klubu, tibb məntəqəsi var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Bist

**Bist** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Bist Ordubad rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Gilan çayı (Arazın qolu) ilə ona soldan birləşən Nəsiravaz çayı arasında, Zəngəzur silsiləsinin yamacındadır. Oykonimin fars. best sözündən olub, "dərə, vadi" mənasında, təsərrüfatla əlaqədar yaranmışdır, "karvansara sahibi" mənasında işlənməsi haqqında mülahizələr var. Lakin toponimiyada Bist adının fars. "iyirmi" mənalı soz kimi kəndin yaranması ilə bağlılığı haqqındakı fikir daha ağlabatandır. Bu fikrə görə, kəndin əsası 20 ailə tərəfindən qoyulduğu üçün ona Bist (iyirmi ailə) adı verilmışdır.

Eyniadlı bələdiyyənin mərkəzidir. Rayonun mərkəzindən şimal-qərbdə, Ordubad-Nürgüt avtomobil yolunun kənarında, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Əhalisi 467 (2000); bağçılıq, heyvandarlıq və arıçılıqla məşğuldur. Orta məktəbi, klubu, kitabxanası, xəstəxanası, rabitə şöbəsi var.

Bist kəndinin sağ və sol cinahlarından Gilan çay və Nəsirvaz çaylari axır. Tivi, Nəsirvaz, Ələhi kəndləri ilə qonşudur.

## Əhalisi
Əhalisi 514 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Aza (kənd, Ordubad)

**Aza** (əvvəlki adı: **Yuxarı Aza**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Yuxarı Aza kəndi Aza kəndi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Aza Ordubad rayonunun Aza inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycanın ən qədim Şəhərlərindən olan Azanın adındandır. Bu Şəhər Culfa Şəhərinin 20&nbsp;km.-liyində, Gilançayın sahilində idi. Müxtəlif mənbələrdə Aza, Azar, Azat, Azad adı ilə təqdim edilən bu obyekt kiçik Şəhər kimi təsvir olunur. Həmin Şəhərin yerində indi Aşağı və Yuxarı Aza adlı iki kənd var. Qədim türk dillərində aza "kiçik, kiçildilmış" mənalarında işlənmışdir. Beləliklə, Aza oykonimi "kiçik
yaşayış məntəqəsi" deməkdir. Qəsəbənin yerləşdiyi ərazinin keçmiş adı Uluçaydır.
Kendin esl adi Aza- qedim Kilit dilinde “yuxarida olan” kimi tercume edilir..

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Biləv

**Biləv** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.

## Ümumi məlumat
Biləv bələdiyyəsinin mərkəzidir. Rayonun mərkəzindən 35&nbsp;km şimal-qərbdə, Ordubad-Bist avtmobil yolunun üstündədir. Gilan çayının (Arazın qolu) sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir Orta məktəbi, klubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi, ATS-i var. Gilançayın yuxarı axını boyunca yerləşən Biləv kənd ərazisində Tunc və ilk Dəmir dövürlərinə aid maddi mədəniyyət qalıqları tapılmışdır. Biləv kəndində orta əsrlərə aid nekropol və Gilançay üzərində iki açırımlı körpü də var.

## Oykonimin izahı
Oykonim kəndin ərazisindəki eyniadlı bulağın adındandır. Tədqiqatçılar kəndin adının ərazidəki dağlarda olan bulov daşlarından götürüldüyünü ehtimal edirlər. Lakin belə olduqda kəndin adı Bilov deyil, Bulovlu olmalı idi. Oykonim mənbələrdə də Biləv kimi qeydə alınmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 1247 nəfərdir.

## Tarixi abidələri
*Carçı daşı

## Həmçinin bax
* Həmid Aslanov
* Abid
* Biləv qalası
* Biləv su elektrik stansiyası
* Biləv çovqanı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nəqşicahan-Naxçıvan (Biləv kəndi) 10.07.2016
Çənnəb

**Çənnəb** (əvvəlki adı: **Çənənəb**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Çənənəb kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Çənənəb kəndi Çənnəb kəndi, Çənənəb kənd inzibati ərazi dairəsi Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmış, Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi Çənnəb kəndindən Üstüpü kəndinə keçirilmiş, Çənnəb kənd inzibati ərazi dairəsi Üstüpü kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

## Tarixi
Çənənəb Ordubad rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Dağ ətəyindədir. Çənənab variantında da qeydə alınmışdır. 2003-cu ildən Çənnəb kimi rəsmiləşdirilmişdir. Türk dillərində çən "çəngəlin ağzı, haçalanmış bir Şey" mənasında işlənir. Yaşayış məntəqəsi də Arazın qollarından birinin ikiyə bolunduyu, haçalandığı yerdə yerləşir. Oykonim "suyun haçalandığı yer, suayrıcı" mənasındadır..

## Mədəniyyəti
Orta məktəbi, kulubu, kitabxanası, tibb məntəqəsi var.

## Tarixi abidələri
*Kəreyil qalası

## Coğrafiyası və iqlimi
Rayonun mərkəzindən 32&nbsp;km şimal-qərbdə, dağ ətəyindədir.

## Əhalisi
Əhalisi 538 nəfərdir.

## İqtisadiyyatı
Əhalisi bağçılıq, heyvandarlıq, əkinçilik və arıçılıqla məşğuldur.

## Həmçinin bax
* Ordubad rayonu

## İstinadlar
Darkənd

**Darkənd** (əvvəlki adı: **Dər**) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd. 1 mart 2003-cü il tarixli 423-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Aza kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Dər kəndi Darkənd adlandırılmışdır.

## Tarixi
Kənd Gilançayın sağ sahilində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir. Tədqiqatçılar bu oykonimi ərəb dilindəki deyr (məbəd, monastır) sözü ilə əlaqələndirir və güman edirlər ki, bu coğrafi ad kəndin ərazisində qədim məbəd xarabalıqlarının olduğunu bildirir. Əslində, Zəngəzur silsiləsinin ən yüksək zirvəsi olan Qapıcıq dağının rayonun ərazisində yerləşməsi "qapı", "kecid" mənalı Dər toponiminin də yaranmasına
səbəb olmuşdur. Fars dilində dər "qapı" deməkdir..

## Əhalisi
Əhalisi 525 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Darkənd gümbəzi
* Darkənd yaşayış yeri

## İstinadlar
Dəstə (Ordubad)

**Dəstə** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda kənd.

## Toponimikası
Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim fars dilindəki dəstə sözündən olub, "kənd, bağ, mülk" deməkdir. Kənd adını ərazidəki eyniadlı bulağın adından almışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində isə dəstəma/dəstəmal/dəsmal "su arxı", "su novu"deməkdir.

## Tarixi
Dəstə kəndi Ordubadın inkişaf etmiş yaşayış yerlərindən biri idi. 1727-ci ilə aid Naxçıvan sancağının müfəssəl dəftərində Azadciran nahiyəsinə tabe olan kəndlər arasında 10763 ağça illik gəlir verən Dəstə kəndinin adı çəkilir.XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalından sonra yeni inzibati bölgüyə əsasən kənd Dəstə mahalının mərkəzi olur. Kəndin mərkəzində mövcud olmuş XVI-XVII əsrlərə aid məscidin kitabəsi dövrümüzədək gəlib çatmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Vənəndçayın (Arazın qolu) mənsəbində, Zəngəzur silsiləsinin ətəyində, rayon mərkəzindən 12 km cənub-şərqdə, Ordubad-Naxçıvan avtombil yolunun kənarında, Arazın sol sahilində yerləşir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi 5000 nəfərdir (2016).

### Tanınmış şəxsləri
* Hüseyn Razi – şair, dramaturq, 1958-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, 1959-cu ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Naxçıvan MR (1981) və Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1984).
* Cəbrayıl Zeynalov - Azərbaycan dili , ədəbiyyat müəllimi . 2003-cü ildə vəfat etmişdir.
* Aşıq Abbas Dəhri - el aşığı. 1800-1935-ci illərdə yaşamışdır.
* Cəfər Bağır - 1934-1936 illlərdə Kominist qəzetində şöbə müdiri mavini olmuşdur. 1937-1954 illərdə sürgündə olub. 1912 mayın 5-də anadan olmuşdur. 1983-cü ildə vəfat etmişdir.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini meyvəçilik, əkinçilik və tərəvəzçilik təşkil edir.

## Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət evi və iki kitabxana, rabitə şöbəsi mövcuddur.

## Təhsil
Kənddə əvvəllər iki orta məktəb fəaliyyət göstərirdi.
2019 ildən Yeni Tam orta məktəb fəaliyyət göstərir digər iki məktəb isə artıq istifadə olunmur

## Din
Kənddə məscid mövcuddur.

## Səhiyyə
Kənddə xəstəxana mövcuddur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Dəstə (bulaq)