open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nemətulla bəy Heydərov

**Nemətulla bəy Hacı Qasım bəy oğlu Heydərov** (1827–1901) — Rusiya ordusunun generalı.

Nemətulla bəy Hacı Qasım oğlu Heydərov 4 oktyabr 1827-ci ildə Dərbənddə anadan olub. İbtidai dünyəvi təhsilini Dərbənd qəza məktəbində alıb. 1843-cü ildə Qazıqumuq atlı milis dəstəsində qulluğa təyin edilib. Sonrakı illərdə Qafqazdakı rus qoşunlarının tərkibində Şamilə, dağlılara qarşı çoxlu savaşlara qatılıb. 1854-dəki savaşda fərqləndiyinə görə 1857-də ştabs-kapitan çini alıb. Salavatiyadakı 1857-dəki fərqlənməyə görə 1857-də generallara verilən 3-cü dərəcəli Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif edilib (sonralar 4-cü dərəcəni də alıb). O, bu ordenə layiq görülən ilk müsəlmandır. Sonrakı illərdə yenə çoxlu ordenlər qazanıb. 1880–1881-də Axal-Təkə yürüşündə, Göytəpə qalasının alınmasında iştirak edib. 1884-cü ildə ona general-mayor çini verilib və ehtiyat piyada alayına keçirilib. Bütün qalan həyatını Nemətulla bəy Dərbənd şəhərində keçirib və 27 yanvar 1901-də orada vəfat edib.

Neymətulla bəy üç dəfə evlənib. İlk nikahdan oğlu Hüseyn bəy (31.08.1868-?) və qızı Hürnisə xanım (24.07.1870-?) doğulub. Üçüncü nikahı Leyla bikə Əhməd bəy qızı ilədir və ondan qızı Nurcahan xanım (17.03.1882-?) dünyaya gəlib.

Nemətulla bəyin qardaşı Minətulla bəy Heydərov haqqında bilgimiz çox azdır. Fatma xanımın bizə bildirdiyinə görə o, əsgərliyi erkən yaşda buraxaraq Dərbəndə dönüb və buradakı evində yaşayaraq öz təsərrüfatı ilə məşğul olub. Minətulla bəyin 3 oğlu olub: İsa bəy, Musa bəy və Qasım bəy.

## İstinadlar
Qasım bəy Heydərov

**Qasım bəy Minətulla bəy oğlu Heydərov** (1858-1918) — Rusiya ordusunda ştabs-kapitan.

Minətulla bəyin kiçik oğludur. Dərbənddə ibtidai məktəbi, Bakıda real məktəbi bitirib, hüquq təhsili alıb. Az müddət Peterburqda rus ordusunda qulluq edib və ştabs-kapitan rütbəsində ehtiyata buraxılıb. Bir rus qızıyla evlənib. 1878-ci ildə onunla Dərbəndə gəlib və ömrünün sonuna qədər burada onunla yaşayıb, Bakı dairə məhkəməsində özəl vəkil işləyib. Uşaqları olmayıb.

Dərbənddə onun geniş həyətli, xüsusi evi (Buynak küçəsində) və Calqan gədiyinin ətəyində böyük üzüm bağı vardı (yerli sakinlər ondan indi də istifadə edir, oranı Qasım bəy bağı adlandırır). O, üzümçülük və şərabçılıqla məşğul olaraq bu sahədə xeyli uğur qazanıb. 1900-cü ildə Dərbənddə olmuş məşhur fransız səyyahı və arxeoloqu baron dö Bai’nin onun haqqında fikirləri maraqlıdır: “Dərbəndin başçısı Türkdür, sözün çağdaş anlamında mədənidir, Avropa qaydasında geyinib, yaxşı şərabçıdır, əla idarəçidir; onun söhbəti onun irqindən olan adamlarda necə böyük keyfiyyətlər tapmaq mümkün olduğunu mənə sübut etdi”. Məhz bu keyfiyyətləri sayəsində Qasım bəy Dağıstan vilayətinin ən fəal xadimlərindən biri sayılıb. O, ciddi ictimai-siyasi fəaliyyətlə məşğuldu. 1900-cü ildə Dərbənd şəhərinin başçısı seçilərək şəhər yığıncağının 3-cü və 4-cü çağırışlarında da təkrarən bu vəzifəyə layiq görülüb.

1912-ci ildə Qafqaz canişini Vorontsov-Daşkov Qasım bəyin soyadını inqilabi fəaliyyətinə görə şəhər başçılığına namizədlər siyahısından çıxarıb və Həmid bəy Vəkilov başçı seçilib.

1914-cü ildə Qasım bəy Heydərov Müsəlman Milli Komitəsinin yerli bölümünü yaradıb və 1918-ci ildə Dərbənddə sovet hakimiyyəti qurulanadək ona başçılıq edib.

1918-ci ildə Vladiqafqazda sosial-demokrat partiyasının qurultayı keçirilib və Qasım bəy də heyətlə buraya dəvət edilib. Qurultaydan sonra onlar evə qayıdarkən Məhəmmədqala stansiyasında erməni komitəçiləri qatarı dayandırıb və başda Qasım bəy olmaqla 5 nəfəri vaqondan çıxararaq meşəyə aparıb və orada güllələyiblər.

## İstinadlar
Borispol Beynəlxalq Hava Limanı

**Borispol Beynəlxalq Hava Limanı** — () — Borispol şəhərində, Ukraynanın paytaxtı Kiyevdən 29&nbsp;km şərqdə yerləşən beynəlxalq hava limanı.

Borispol ölkənin ən böyük hava limanıdır və bütün qitələrarası uçuşlar və beynəlxalq uçuşların əksəriyyəti daxil olmaqla, sərnişin hava nəqliyyatının 65%-i həyata keçirir. Bu Kiyev Beynəlxalq Hava Limanı ilə birlikdə Kiyevə xidmət edən iki sərnişin hava limanından biridir. Borispol hava limanı Beynəlxalq Hava Limanları Şurasının üzvüdür.
## Statistika




## Xarici keçidlər
* Официальный сайт
* Вид на аэропорт «Борисполь» на сервисе Яндекс.Панорамы.
* «Дела небесные». Посадка без одного шасси в Борисполе. Журнал «Ереван», № 9, 2007 
* Сайт перевозчика «Sky Bus»
* Güc strukturu Boryspil Beynəlxalq Hava Limanı

## İstinadlar
Cavad Çobanlı

**Cevat Çobanlı** (; ) — Osmanlı ordusunun hərbi komandiri, Osmanlı İmperiyasının Müharibə naziri və Türk ordusunun generalı olmuşdur.

## Həyatı
1870-ci ildə İstanbulda Şakir Paşanın və Əminə xanımın ailəsində doğulmuşdur., İstanbul – ö. 13.03.1938

### Hərb təhsili
Qalatasaray Liseyi bitirdikdən sonra 1888-ci ildə daxil olduğu Hərbi məktəbi 1891-ci ildə leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. 1892-ci ildə daxil olduğu Hərbi akademiyanı 1894-cü ildə kapitan rütbəsi ilə bitirmişdir. 1894–1900 illəri arasında "Sultan Yaveri" adı ilə *Maiyet-i Şeriye* Ərkani Hərbində xidmət etmişdir. Eyni zamanda, zəlzələrdən zədələnmiş hərbi binalarını təmir etməyə çalışırdı. 1895-ci ilin 26 avqustunda Orleanda təşkil edilən Fransız ordusunun manevrlərində iştirak etmək üçün Parisə getdi. Burada dörd il qaldıqdan sonra 1899-cu ilin 7 fevralında Bolqarıstana və elə həmin ildə Haaqada təşkil edilən Silahların Qadağan olunması-Silahsızlanma Konfransına göndərildi. 1905-ci ildə Ədirnə rəhbərliyinin tərkibində Tophane-i Amiredəki müəssisədə xidmət etmişdir. 1907-ci ildə təşkil olunan yeni təşkilata dəstək olmaq üçün 4-cü orduda xidmət etmişdir.

1909–1910-cu illərdə Hərbi Akademiyanın komandiri vəzifəsində çalışıb. 1910-cu ilin iyulunda Almaniyaya səfər etdi. Hərbi bacarıqları sayəsində orduda vəzifəsi sürətlə yüksəldi. 1911-ci il və 1912-ci ilin yanvarında 1-ci Ordu Baş Qərargah rəisi təyin olundu. Bundan sonra, o, 1911-ci ilin may ayında İngiltərənin kralının tacqoyma mərasimində iştirak etmək üçün Vəliəhd Yusif İzzəddin Əfəndinin iştirakı ilə Londona getdi.

## Balkan müharibələri
Londondan geri qayıtdıqdan sonra 1912–1913-cü illərdə Şərq Ordusu Baş qərargah rəhbəri olaraq Balkan müharibələrində və Çatalca ordusunun Topçu Komandirliyi Qərargah rəhbəri olaraq vəzifəsini icra etdi. 1913–1914 illər arasında müharibədən sonra 9-cu bölmə komandiri oldu və iki dəfə Osmanlı-Bolqarıstan Sərhəd Komissiyasının sədri təyin edildi.

## Malta sürgünü
Cevat Çobanlı 16 mart 1920-ci ildə İstanbulu işğal edən Britaniya qüvvələri tərəfindən həbs edilib Bəkirağa bölgəsində bir həftə saxlanıldıqdan sonra martın 22-də hərbi bir gəmidə Maltaya göndərildi.

## Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
23 oktyabr 1921-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi və İngiltərə hökuməti arasında imzalanan razılaşması əsasında 15 yanvar 1922-ci ildə Türkiyəyə geri dönərək Ankaraya gəldi. 9 fevral 1922-ci ildə Diyarbəkirdə yerləşən Əl-Cəzirə bölgə qərargahına təyin edildi. 21 oktyabr 1922-ci ildə yenidən qurulan 3-cü Ordu Müfəttişliyinə təyin edildi. 31 oktyabr 1922-ci ildə bu vəzifədən istefa etdi və Elazığın millət vəkili oldu.

## İstinadlar
Zaporojya Seçi

**Zaparojya Seçi** (, *Zaporiz'ka Siç*) — hal-hazırda Kaxovka ərazisində yerləşən bölgə 16–18-ci əsrlərdə əsgər düşərgəsi. Bölgə Dnepr hövzəsini əhatə edirdi. SSRİ vaxtında su anbarlarının inşa edilməsindən sonra bu bölgə su altında qalmışdır.
## Etimologiyası
Seç içərisində kilsələr, köməkçi tikililər və yaşayış yerləri (kurenlər) olan bir istehkam idi. 
Kazak komandanlığının yerləşdiyi yerin adı - Seç - "sekti", "vısekat" sözündən gəlir.
O, yaşayış məntəqəsini əhatə edən, yonulmuş iti üclarları olan çastokol ilə əlaqələndirilir (bəzən Seç qala quruluşunu ifadə etmək üçün “palanka” sözü işlədilirdi).
Seç bütün hərbi işlərin fəaliyyətinin və idarə olunmasının mərkəzi, aşağı kazaklara başçılıq edən bütün əsas ağsaqqalların (yəni Dnepr çayının aşağı axarında, eləcə də müasir Rumıniya, Macarıstan, Slovakiya və Moldova ərazilərində fəaliyyət göstərənlərin) iqamətgahı idi.
Tez-tez "Seç" sözü ilə (və ya onun əvəzinə) "Koş" sözü istifadə olunurdu.
Zaporojye kazakları "Seç" sözündən istifadə edərkən, ilk növbədə, ordunun daimi paytaxtını, "Koş" sözü ilə isə hər hansı, həmçinin ordunun müvəqqəti düşərgəsini, yəni istənilən hərbi düşərgəni nəzərdə tuturdular.
Beləliklə, bəzən Zaporojye Seçi, bəzən də kampaniyalar zamanı ordunun müvəqqəti qərargahı Zaporojye Koşu adlandırıldı.
Məktublardakı imzaları bunu izah edir: *«Дан на Кошу Сечи Запорожской»*, yəni Zaporojye Seçində, *«Дан с Коша при Буге»* - Buq yaxınlığındakı müvəqqəti düşərgə.
Zaporojye kazakları hərbi idarəetmə orqanını da "koş" adlandırdılar, çünki kazak düşərgəsi hərbi düşərgə olaraq qalırdı və öz qanunları ilə idarə olunduğundan, əsas qərarları bütün düşərgə (kazak dairəsi), yəni koş qəbul edirdi.

## Zaporojian Seçinin başlanğıcı
Dnepr çayının aşağı axınında kazakların peyda olması haqqında məlumatlar 15-ci əsrin sonlarına aiddir(bəlkə də bu daha əvvəl baş vermişdi).
Dnepr çayının aşağı axarında möhkəmləndirilmiş kazak düşərgəsinin (Seç) yaradılması haqqında ilk yazılı qeyd 1492-ci ildə Polşa salnaməçisi Martin Bielski tərəfindən qoyulmuşdur.
Salnaməçinin dediyinə görə, kazaklar yayda Dnepr çayı boyunca ticarətlə məşğul olurdular (balıqçılıq, ovçuluq, maldarlıq, eləcə də sənətkarlıq və ticarət), qışda isə  Koşda adada təhlükəsiz yerdə odlu silah və toplarla silahlanmış 100-200 kazakdan ibarət dəstə şəklində “girov” qoyub ən yaxın şəhərlərə (Kiyev, Lvov, Baxçasaray, Krakov, Rostov, Çerkassı və s.) dağıldılar.
Əgər həmin illərin rus, polyak, türk və macar salnamələrinə və xronikalarına baxsaq, ayrı-ayrı seçlərin Zaporojye Seçində birləşməsi yəqin ki, 1590-cı illərdə və ya hətta 17-ci əsrin əvvəllərində baş verib.
Tədqiqatçı V. A. Qolobutski də ilk Seçin meydana gəlməsini məhz bu dövrə aid edir.

Ukrayna kazaklarının ilk atamanı Evstafiy Daşkeviç olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İxtiyarati-qəvaidi-külliyyə

Əbri Xacə ibn Adilinin nücum elminə (astronomiya və astrologiya) dair "İxtiyarati-qəvaidi-külliyyə" ("Ümumi qaydaların seçkisi") əsəri 1459-cu ildə Azərbaycan türkcəsində yazılmışdır. Əvvəldən və sondan tam, mükəmməldir. Bu nüsxənin katibi, köçürüldüyü il və yer göstərilməmişdir. Aydın nəsx xətti ilə köçürülmüş əlyazma hərəkələrlə verilib. Paleoqrafik, qrafik və orfoqrafik xüsusiyyətlərinə görə nüsxəni XVI əsrə aid etmək olar. London muzeyində, Konyadakı Mövlana muzeyində, İstanbuldakı Topqapı sarayında bu əsərin nüsxələri mühafizə olunur. Əsər 7 babdan (fəsildən) ibarətdir.

Əsərin dili sadə və aydındır. Zəngin leksik tərkibə malikdir, nəxslə dilimizdə yazılmış orta əsrlərə aid elmi əsər nümunəsi kimi olduqca dəyərlidir. Xalq dilindən gələn söz və ifədələr abidənin dilində böyük yer tutur. Əsərdə səma cismlərinin yeri, bürclər dəyişdikcə, Yer kürəsində fəsillərin, iqlimin dəyişməsi, ilin hər fəslinin əlamətləri barədə məlumat verilir.

Əlyazma qara, başlıqlar qırmızı mürəkkəblə köçürülüb. Əlyazma vərəqlərinin ölçüsü 21x14,5 sm., həcmi 124 vərəq, mətinin ölçüsü isə 14x11sm.-dir.

Əsər AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda B-269 şifrəsi ilə saxlanılır.

## İstinadlar
"Azərbaycan Multidissiplinar əlyazması: Xəzinədən incilər" kitabı
Simgə (müğənni)

**Simgə Sağın** (8 avqust 1981, İstanbul, Türkiyə) — alban əsilli türkiyəli müğənni, bəstəkar və aktrisa. İstanbul Texniki Universiteti və Türkiyə Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir.

## Diskoqrafiya
### Albom və sinqlları

## Klipləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Rəsmi Veb Saytı
Korosten

**Korosten** () — Ukraynanın Jitomir vilayətində şəhər.

Uj çayının üzərində yerləşir. Şəhərdən Jitomirə qədər məsafə  — 87&nbsp;km, Kiyevə qədər  — 150&nbsp;km-dir.

## Etimologiya
Fasmer lüğətində verilən Aleksey Sobolevskinin versiyasına görə, şəhərin adının iki əsası var: ikinci əsas hissə  *sten* — «daş» deməkdir. Birinci hissə isə qədim skandinav dilində  *skarfr —* «uçurum» deməkdir.

Xalq etimologiyasına görə, Korosten və ya İskorosten («Коръстѣнь» və ya «Коростѣнь») sözündəki "korosta" slavyan mənşəlidir. (Uj çayının qollarından biri).

## Qardaş şəhərlər

* , Mozir
* , Aneniy-Noy
* , Klobusk və Krasnik şəhərləri
* , Slovyansk
* , Noyabrsk

## Qalereya

Fayl:Грушевського7.JPG
Fayl:Франка4 1.JPG
Fayl:Будівля школи фабрично-заводського навчання DSCF6527.JPG
Fayl:Будівля житлового будинку.JPG
Fayl:Будинок, в якому працювали Горбатюк О. Я., Давидюк Т. С., Монастирецький В. І.- учасники громадянської війни.jpg
Fayl:Вокзал станції Коростень.jpg
Fayl:МісцеПамятникаЛенінуКоростень.JPG
Fayl:We2 018.jpg
Fayl:We2 005.jpg


## Xarici keçidlər

* Official website 
* Korosten: a small town with a great history  
* Information on the city of Korosten 
* Изучи Коростень @ Ukrainian.Travel 
* Find out Korosten @ Ukrainian.Travel 
* Віднайди Коростень @ Ukrainian.Travel 

## İstinadlar
I Arslanşah (Kirman Səlcuq hökmdarı)

**Arslanşah** () — Səlcuq şahzadəsi, Kirmanşahın oğlu.

## Hakimiyyəti
İranşahın hakimiyyəti dövründə saraydan qaçıb sadə bir ayaqqabıçı ailəsində yaşayırmış.Onun ölümündən sonra Kirman əyanları tərəfindən taxta çıxarılmışdır. 40 illik hakimiyyəti 1141-ci ildə sonlanmışdır. Ölümü ilə Yəzd Atabəylər dövlətinin hakimi Sam ibn Vərdanruz Yəzdi ələ keçirmiş, Səlcuqlarla problemlər yaranmışdı.

## İstinadlar
I Məhəmmədşah

**Məlik Məhəmmədşah** — Səlcuq şahzadəsi, Arslanşahın oğlu.

## Hakimiyyəti
Onun dövründə elmi inkişaf başlamış, həmçinin Böyük Səlcuqlarla qısa döyüşlər başlamışdır. Hakimiyyətə gələndə qardaşlarının bəzilərini kor etmiş, bəzilərini öldürtmüşdür. Astronomiya və memarlığa önəm vermişdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Morşın

**Morşın** () — Ukraynanın Lvov vilayətində şəhər. Ukraynada ən yaxşı və ən perspektivli balneoloji kurortlardan biri kimi tanınır.

## Qalereya

Fayl:Morshin perlyna.jpg|"Prikarpatiya" sanatoriyası
Fayl:46-107-5007 Morshyn Park RB.jpg|şəhər parkı
Fayl:46-107-0003.Палац-1.jpg|"Marmurovyi Palats" (Mərmər sarayı) sanatoriyası


## Xarici keçidlər

* Danylyuk, Yu.Z., Dmytruk, V.I. *[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Morshyn_mst Morshyn (МОРШИН)]*. Encyclopedia of History of Ukraine.
* Travel agency web-site with offers to travel to Morshyn as one of the places with the best sanatoriums 
* Another web-site that describes Morshyn's great spas 
* Morshyn is a well-known spa town in the Lviv region caring for gastrointestinal issues 
* Web-site of the Lviv Oblast administration that mentions Morshyn is the city that specializes in the development of the sanatorium resort network 
* Travel agency web-site with offers to healthy travel 

## İstinadlar
Toğrulşah

**Toğrul şah** — Səlcuq şahzadəsi, Məhəmmədşahın oğlu.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyəti qısa çəkmiş lakin onun dövründə ticarət və iqtisadiyyata böyük önəm verilmişdir. Ölümü ilə hərc-mərclik başlamış, oğulları taxtda bir-birini əvəz etmişdir.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
Bəhramşah

**Bəhramşah** — Səlcuq şahzadəsi, Toğrul şahın böyük oğlu.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyəti qısa çəkmiş, qardaşı Arslanşahla əvəz olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
II Arslanşah

**Arslanşah** — Səlcuq şahzadəsi, Toğrul şahın ortancıl oğlu.

## Hakimiyyəti
Hakimiyyəti qısa çəkmiş, 1177-ci ildə qardaşı Turanşaha məğlub olmuşdu.

## İstinadlar
II Turanşah

**Turanşah** — Səlcuq şahzadəsi, Toğrul şahın kiçik oğlu.

## Hakimiyyəti
1177-ci ildə qardaşı Arslanşahı məğlub edərək taxta gəlmişdi. Hakimiyyəti cəmi 7 il çəkmiş, Kirmanda vəfat etmişdir. Məhz onun dövründə Kirmana Oğuz hücumları başlamışdı.

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
II Məhəmmədşah

**II Məhəmmədşah** — Kirman Səlcuq dövlətinin son hakimi, Bəhramşahın oğlu.

## Hakimiyyəti
1184-cü ildə əmisinin ölümündən taxta gəlmişdi. Hakimiyyətinin ilk illərində başqa bir Səlcuq şahzadəsi Mübarəkşah tərəfindən təhdid olunan Məhəmmədşah Qurilər dövlətinə qaçmışdı. Çox keçmədən Kirman Oğuz sərkərdəsi Məlik Dinar tərəfindən işğal olundu və Kirman Səlcuqlularının hakimiyyəti bitdi. Kirman Oğuz dövləti quruldu.

## İstinadlar
Konstantin Borisoqlebski

**Konstantin Arkadyeviç Borisoqlebskiy** () — memar, mülki-mühəndis, 1909-1913-cü illərdə Bakı şəhərinin baş memarı olmuşdur.

## Həyatı və fəaliyyəti

Konstantin Borisoqlebskiy 1869-cu ildə Moskva quberniyasında, zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. Sankt-Peterburq Mülki Mühəndislər İnstitutunda təhsilini bitirdikdən sonra, xidmət üçün Astraxana göndərilmişdir. Daha sonra fəaliyyətini Yeddisu vilayətində davam etdirən  Borisoqlebskiy, burada Qazaxıstanın ilk metal körpüsünü (1898) inşa edir. 1896-1902-ci illərdə Yeddisu vilayətinin inşaat idarəsinin memarı kimi çalışır. Həmin müddətdə çoxlu sayda layihələrə imza atmasına baxmayaraq, onun yaradıcılığınn həmin dövrünün əsas işi kimi Almatı şəhərində layihələndirdiyi Yüksəliş kafedralı göstərilir. Konstantin Borisoqlebskiynin memarlığı və Andrey Zenkovun mühəndisliyi ilə inşa edilmiş kafedralın açılışı 1907-ci ildə baş tutur.

1902-ci ildə layihəsinin həyata keçirilməsini görmədən memar Yeddisu vilayətini həmişəlik tərk etməli olur. 1910-cu ildə Bakıya gələn Borisoqlebskiy şəhər memarı vəzifəsinə təyin edilir. Memarın yaradıcılığının Bakı dövrü iki monumental bina ilə yadda qalır ki, bunlar da Onginskaya 5 (hazırda Məhəmməd Əmin Rəsulzadə) küçəsindəki Olginskaya sıralarının binası (1910-1912) (hazırda Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin binası) və Balxanskaya 61 (hazırda Füzuli küçəsi) və Krasnovodskaya (Səməd Vurğun küçəsi) küçələrinin kəsişməsində yerləşən Kişi gimnaziyası (1911-1913) (hazırda 4 nömrəli şəhər xəstəxanasının binası) binasıdır.


Fayl:Ascension Cathedral, Almaty KZ.JPG|Yüksəliş kafedralı, Almatı
Fayl:Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin binası.JPG|Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin binası, Bakı
Fayl:4 nömrəli xəstəxana binası.jpg| Kişi gimnaziyasının binası , Bakı



## İstinadlar
Məlik Dinar

**Məlik Dinar** () — Kirman əmiri. Oğuz türklərindən idi.

## Sərəxs hakimi
1153-cü ildə Sərəxs hakimi olaraq siyasi və hərbi həyatına başlamışdı. 1179-cu ilədək hakimiyyəti əlində saxlayan Məlik Dinar həmin il Qarakitayların vassalı və Xarəzmşahlığa iddiaçı olan Sultanşahın ordusu tərəfindən mühasirəyə alındı. Məlik Dinar ölümdən qurtulmaq üçün şəhəri Nişapur əmiri Əbu Bəkr Toğanşaha təslim etdi. 1180-ci ildə Toğanşahın sərkərdəsi Qaraquş şəhəri Sultanşaha təslim etməli oldu.

## Kirman hakimi
1185-ci ildə Toğanşahın ölümündən sonra Məlik Dinar da Kirmandakı oğuzlara qoşulmaq üçün yola düşdü. 1186-cı ildə Kirmanı asanlıqla ələ keçirərək Səlcuq sülaləsinə son qoydu və hakimiyyətini tezliklə gücləndirdi. İqtisadiyyatı dirçəltdi, həmçinin Hörmüzü özündən asılı hala saldı.

## Ailəsi
Kirman Səlcuqlu hökmdarı Toğrul şahın qızı ilə evlənmişdi. 1195-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Fərruxşah

**Fərruxşah** — Kirman hökmdarı Məlik Dinarın oğlu və Toğrul şahın nəvəsi idi.

Hakimiyyəti çox qısa sürmüş və ölümündən sonra bir müddət qardaşı Əcəmşah taxta çıxmaq istəmişsə də, tezliklə Kirman Xarəzmşahlar dövlətinə birləşdirilmişdi.
Mərcan adası (Sinqapur)

**Mərcan adası** () — Sinqapur dövlətinin ərazisinə daxil olan təbii ada. Sentosa adasından cənub-qərbdə yerləşir. Ada bahalı istirahət ərazilərdindəndir. Burada burada villalar, kazinolar, çimərliklər, Kempinq üçün yerlər vardır.
## İstinadlar
Qaçınma zonası

**Qaçınma zonası** səmanın Bizim Qalaktika tərəfindən gizlənmiş hissəsidir. Qaçınma zonası Süd yolunun Qalaktika mütəvisindən  hər iki tərəfdə təxminən 10°-dir. 1878-ci ildə İngilis astronomu Riçard Proktor öz məqaləsində Con Hersşelin Dumanlıqların Ümumi Kataloqundakı "dumanlıq" ifadəsinə əsaslanaraq Qaçınma zonasını  Bir neçə Dumanlığın Zonası olaraq qeyd etmişdi.

## Arxa fon
Yerdən müşahidə zamanı Süd Yolunun müstəvisindəki( qalaktika müstəvisi) sönən rəqslər, kosmik toz və  ulduzlar vizual oblastda  ekstraqalaktik səmanın təxminən 20%-inin görünməsinə mane olur. Nəticədə optik qalaktik kataloqlar adətən qalaktika müstəvisi ətrafında əskikdir.

## Müasir inkişaflar
Son illərdə bir çox layihələr Qaçınma zonasının yaratdığı bilik boşluğunu doldurmağa yönəlmişdir. Qalaktikamızdakı qaz və toz optik dalğa uzunluğunda udulmaya səbəb olur və buda ön plandakı ulduzların arxa fondakı qalaktikalarla qarışdırılmasına gətirib çıxarır. Eyni zamanda, dalğaların sönməsi effekti infraqırmızı oblast kimi uzun dalğa uzunluqlarında xarakterikdir və Süd yolu radiodalğa oblastında effektiv şəkildə şəffafdır. İRAS və 2MASS  kimi infraqırmızı oblastda  müşahidlər ekstraqalaktik səmanın daha tam təsvirini verdi. İki böyük qonşu qalaktikada Maffei 1 və Maffei 2 qalaktikalarında Qaçınma zonası Paolo Maffei tərəfindən 1968-ci ildə infraqırmızı oblasta müşahidələr zamanı aşkar edilmişdir.

## İstinadlar
İsmayıl Fazil Paşa

**İsmayıl Fazil Paşa** () (d.1856, İraklion, Krit vilayəti – ö. 18 aprel, 1921, Ankara) — Türk əsgəri və siyasətçisi. Mustafa Fazil Paşanın övladıdır.

## Həyatı
Atası İbrahim ağadır. Əslən Sökeli olub Sökedə yerləşən Cebecioğulları ailəsindəndir.

## Hərbi fəaliyyəti
1870-ci ildə Hərbi məktəbə daxil oldu. 1876-cı ilin iyulunda Baş Qərargahın hərbi məktəbini bitirdikdən sonra ordu kapitanı oldu. Hərbi Akademiyanı bitirdikdən sonra "Erkân-ı Harbiye Sınıfları Yüksek Riyâzîye ve Tâbiye-i Cesime Muallimliği"nə təyin edildi.

Rusiya-Osmanlı müharibəsi başlamadan əvvəl, Osmanlı-Çernoqoriya müharibəsində iştirak etdi. 1878-ci ildə Rusiya-Osmanlı müharibəsi əsnasında Şkoder-Herseqovina firqələrində Qərargah kapitanı və baş kapitan rütbələrinə yüksəldi.

Müharibənin sonunda İstanbula geri döndü. 3 Avqust 1882-ci il tarixində Baş məmur rütbəsinə yüksəldi. Lakin mətbuatda əleyhinə çıxan xəbərlərdən sonra 13 mart 1884-cü ildə vəzifəsindən azad edildi və 17 il müddətində sürgündə qaldığı Ərzincandakı 4-cü ordunun Baş Qərargahında 1-ci Şöbə Müdirliyinə təyin edildi.

1901-ci ilə qədər orduda və İranın sərhədində hərbi xidmətini davam etdirdi. 1901-ci il 28 fevral tarixindən etibarən İstanbula geri dönməsinə icazə verildi. 1894-cü il avqustun 7-də polkovnik, 1901-ci il martın 30-da general-mayor rütbəsinə yüksəldi. 1908-ci il avqustun 25-də Baş Qərargahın Hərbi Xidmət Bürosunun 4-cü şöbəsində vəzifəsindən sonra Müdafiə Kollecinin Nazirliyinə təyin edildi. 28 Avqust 1908-ci ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəlmişdir.

## Ailəsi
Müşir Mehmet Əli Paşanın qızı Zəkiyə xanımla ailə həyatı qurdu. Bu evlilikdən Əli Fuad və Mehmet Əli adlı iki övladları dünyaya gəldi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Tülay Ercoşkun, İsmayıl Fazil Paşanın islahatlar haqqındakı fikirləri, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü *Tarih Araştırmaları Dergisi*, XXVI. Cilt, 42. Sayı, Ankara, Eylül 2007, ss. 181–201.
Ukrayna Dövləti

**Ukrayna Dövləti** () və ya **İkinci Getmanlıq** () — 1918-ci ilin aprel–dekabr aylarında, Rusiya vətəndaş müharibəsi dövründə Almaniyanın protektoriyası altında Ukraynanın dövlət quruluşu formasının rəsmi adı.

Yarı-monarxiyalı, diktatorlu getman rejimi 29 aprel 1918-ci il tarixində dövlət çevrilişi nəticəsində qurulmuşdur. Bəyan edilmiş Ukrayna Dövlətinin başçısı Pavel Skoropadski – dövlətin, ordunun və məhkəmənin ali rəhbəri idi. Skoropadski avstriyalı və alman işğalçı qüvvələr, böyük mülkədarlar, burjuaziya və getman ordusunda xidmət edən rus zabitlərə arxalanırdı.

Getman Pavel Skoropadski Mərkəzi Şuranı və onun orqanlarını, respublikanı və Ukrayna Xalq Respublikası dövründə edilmiş islahatları ləğv etmişdir.

Getman rejimi təsis olunandan bəri keçmiş Milli Şuranın bazasından olan partiyaların təzyiqinə məruz qalmışdı. İşğalçı qüvvələrin yerli xalqa davranışı və ərzaqları oğurlaması genişmiqyaslı kəndli üsyanlarına səbəb olurdu.

## Hökumət
Ukrayna Dövlətinin hökuməti belə idi:

## İnzibati bölgü

## Qeydlər

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* ''Кисель Д., Коршунов С.'' Кому принадлежал Брест в 1918 году? // «Брестская Газета», 25−31 марта 2011. — № 13 (432).
* Журнал Морская держава на украинском языке.
* ''Булгарин Р.'' «Киев. 1918» : роман // Сайт «Проза.ру» (proza.ru) 18.05.2013.
* Карта Украинской державы гетмана П. П. Скоропадского (1918)
Xmilnık

**Xmilnık**— Ukraynanın Vinnitsa vilayətində regional əhəmiyyətli şəhər, Xmilniki rayonunun inzibati mərkəzi, milli əhəmiyyətli balneoloji kurort. Vinnitsa rayonundan 67 kilometr uzaqlıqda, Vinnitsa rayonunun şimal-qərbində yerləşir. 1448-ci ildə Magdeburg qanununu aldı.

## Gəzinti
*4 pravoslav kilsəsi. (1801-1910)
*türk məscidi.
## Məşhur insanlar
***Boriseviç, İqor Vladimiroviç** - rus immunoloq, mikrobioloq, tibb elmləri doktoru, professor.
***Dvorkis, Dmitri Vladimiroviç** - 1992-ci ildən 2000-ci ilə qədər Ukraynanın Verkitsa şəhərinin Vinnitsa bələdiyyə başçısının III çağırışının Xalq müavini.
***Zdebski, Anatoli Dmitriyeviç** - Sovet raketləri zabiti.
***Nayko, Sergey Fedoroviç** - "Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti", pedaqogika üzrə aparıcı mütəxəssislərdən biri, professor.
***Stessel, Anatoli Mixayloviç** - rus general-adyutant (1904), general- leytenant (24 aprel 1901), Rus-Yapon müharibəsi zamanı Port-Artur
komandiri.

***Estis, Nikolay Aleksandroviç** - məşhur rus və alman rəssamı, Rusiya və Almaniya Rəssamlar İttifaqının üzvü, Beynəlxalq Rəssamlar Birliyinin üzvü.

## Mənbə
http://photohunt.org.ua/Hmelnik.html
Anna Muzıçuk

**Anna Oleqovan Muzıçuk** (, ; ) — Ukraynalı qadın şahmat qrosmeysteri. 2004-cü ildən 2014-cü ilədək Sloveniya üçün oynamışdır. Yudit Polqar, Humpy Koneru ve Hou Yifandan sonra, 2600 Elo reytinqini keçərək, 2012-ci ilin iyul ayında 2606 dərəcəyə çatan dördüncü qadındır.

Muzçuk ildə Qadınların Dünya Şahmat Çempionatını iki dəfə (2014 və 2016-cı illərdə) udub.

## Karyerası
2 yaşında peşəkar şahmatçı olan valideynlərindən şahmat öyrənməyə başlayıb. O, birinci müsabiqəsini 5 yaşında oynayıb. Lvov vilayətinin 10 yaş altı qızlar müsabiqəsində 2-ci yerə çıxıb.

1997–2005-ci illərdə Ukrayna, Avropa və Dünya Gənclər Çempionatında bir neçə medal qazanıb. 1998–2000-ci illərdə Avropa 10 yaş altı qızlar çempionatında, 2000-ci il Ukrayna 10 yaş altı qızlar çempionatında, 2002-ci ildə Ukrayna və Avropa 12 yaş altı qızlar çempionatında, 2003–2004-cü illərdə Avropa 14 yaş altı qızlar çempionatında, 2005-ci ildə Dünya 16 yaş altı qızlar çempionatında qızıl medal qazanıb. 1997-1999-cu illərdə Avropa 10 yaş altı qızlar çempionatında, 2001-ci ildə Avropa 12 yaş altı qızlar çempionatında, 2002-ci ildə Dünya 12 yaş altı qızlar çempionatında və 2004-cü ildə Dünya 14 yaş altı qızlar çempionatında gümüş medal qazanıb. 2000-ci ildə Dünya 10 yaş altı qızlar çempionatında bürünc medal qazanıb.

2001-ci ildə Qadın FİDE usta və 2002-ci ildə Qadın Beynəlxalq Usta ünvanları verilmişdir.

2003-cü ildə Ukrayna Qadınlar Çempionatını da qazandı. 2004-cü ildə Ukraynanın 20 yaş altı qızlar çempionatını qazandı.

2004-cü ildə Sloveniya üçün oynamağa başladı: Sloveniya şahmat federasiyası tərəfindən müqavilə təklif olundu və növbəti on il ərzində onlar tərəfindən dəstəkləndi. Lüblyana klubundan və 2004-cü ildən etibarən, Sloveniya milli komandası üçün oynadı. O, ilk növbədə kiçik və sonra yetkin turnirlərdə təmsil edirdi, bu illərdə Sloveniyada ən güclü qadın şahmatçı və dünyanın ən yaxşı qadın oyunçusu oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mehmed Səlahəddin Əfəndi

**Mehmed Səlahəddin Əfəndi** () — 33. Osmanlı sultanı V Muradın böyük oğlu, Osmanlı şahzadəsi.

## Həyatı
Şahzadə Mehmed Səlahəddin Əfəndi 5 avqust 1861-ci ildə Dolmabağça sarayında dünyaya gəldi. Anası Rəftaridil Qadınəfəndidir. 1870-ci ildə Dolmabağça sarayında keçirilən mərasimlə Süleyman Əfəndi, Vahidəddin Əfəndi, Cəlaləddin Əfəndi, İzzəddin Əfəndi və Münirə Sultanın oğlu Sultanzadə Ələddin bəylə birlikdə sünnət edildi. Sarayda xüsusi təhsil almış, 15 yaşında ikən atası V Murad taxta çıxmış ancaq bir neçə ay sonra devrilərək Çırağan sarayına həbs edilmişdir. Gənclik illəri bu sarayda güclü nəzarət altında keçmiş, 1904-cü ildə atasının vəfatından sonra digər ailə üzvləri ilə birlikdə saraydan ayrılmışdır. Bu illərdə yazmağa başladığı xatirələri özünün və qardaş-bacılarının çəkdiyi əziyyətlərdən bəhs edir.

29 aprel 1915-ci ildə Üsküdar sarayında 53 yaşında vəfat etmiş, Yəhya Əfəndi türbəsinə dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
* **Dilazər xanım** (d. 1862 — ö. 19 iyun 1880) — 13 mart 1877-ci ildə Çırağan sarayında evləndilər. 1 övladı oldu.
** **Aişə Bəyxan Sultan** (d. 18 iyul 1878 — ö. 17 dekabr 1878)
* **Tövhidə Zatıgül xanım** (d. 25 yanvar 1864, Batumi — ö. 8 aprel 1896, İstanbul) — 4 dekabr 1878-ci ildə Çırağan sarayında evləndilər. 5 övladı oldu.
** **Cəlilə Sultan** (d. 5 mart 1882 — ö. 24 noyabr 1899)
** **Ruqiyə Sultan** (d. 30 may 1885 — ö. 16 iyun 1971) — 17 fevral 1910-cu ildə Əbdülməcid Heydər bəylə (d. 1889 — ö. 23 noyabr 1965) evlənmiş, övladı olmamışdır.
** **[[Adilə Sultan (Mehmed Səlahəddin Əfəndinin qızı)|Adilə Sultan]]**
** **Şahzadə Mehmed Əfəndi** (d. 23 mart 1889) — 1 sutka sonra vəfat etmişdir.
** **Əminə Atiyə Sultan** (d. 4 dekabr 1891 — ö. 10 oktyabr 1978) — 21 sentyabr 1914-cü ildə Osman Hami ilə evləndi. Övladı olmamışdır.
* **Naziknaz xanım** (d. 24 dekabr 1860, Qars — ö. 17 fevral 1928, Nitsa) — 7 iyul 1879-cu ildə Çırağan sarayında evləndilər. 4 övladı oldu.
** **Şahzadə Mehmed Livaəddin Əfəndi** (d. 25 iyun 1880 — ö. 30 iyul 1882)
** **[[Behiyə Sultan]]**
** **[[Əhməd Nihad Əfəndi|Şahzadə Əhməd Nihad Əfəndi]]** (d. 5 iyul 1883 — ö. 4 iyun 1954, Beyrut)
* **Gültər xanım** (d. 19 aprel 1967, Tiflis — ö. 18 dekabr 1893) — 23 iyul 1885-ci ildə Çırağan sarayında evləndilər. Ögey anası Elaru xanımın qardaşı Xəlil bəy Tarkanişvilinin qızı idi. 1 övladı oldu.
** **Safiyə Sultan** (d. 30 iyun 1987 — ö. 20 mart 1911)
* **Jaləfər xanım** (d. 19 avqust 1872, Qars — ö. 7 aprel 1937) — 15 sentyabr 1891-ci ildə Çırağan sarayında evləndilər. 1 övladı oldu.
** **[[Osman Fuad Əfəndi|Şahzadə Osman Fuad Əfəndi]]** (d. 24 fevral 1895 — ö. 19 may 1973)
* **Cəmilə Dilbəstən xanım** (d. 1880 — ö. 1955) — 1894-cü ildə Çırağan sarayında evləndilər. 2 övladı oldu.
** **Şahzadə Mehmed Nəcad Əfəndi** (d. 20 fevral 1896) — 1 sutka sonra vəfat etmişdir.
** **Şahzadə Mehmed Namiq Əfəndi** (d. 24 iyun 1898 — ö. 18 avqust 1899)

## Mənbə
* Genealogy Of The Imperial Ottoman Family (2005)
* Yılmaz Öztuna (2008). II. Abdülhamîd: zamânı ve şahsiyeti. Kubbealti Publishing. pp. 232–33.
Konq adası

**Konq adası** () — Cənubi Çin dənizinə daxil olan, Siam körfəzində yerləşən ada. Ada Kamboca sahillərindən 54&nbsp;km araləda yerləşir. İnzibati cəhətdən Kox Konq vilayəti ərazisinə daxildir. Kambocanın ən böyük adasıdır. Şimaldan cənuba 19,5&nbsp;km, şərqdən qərbə 5–6&nbsp;km məsasfədə uzanır. Adanın sahəsi 100&nbsp;km², sahil xətdinin uzunluğu isə 53&nbsp;km-dir. Adanın rəsmi saytında deyilir ki, Konq adası Honkonq böyüklükdə ərazini əhatə etsə də, əhalisi bir böyük məktəb sinfinin şagirdlərinin sayından çox deyil. Ada bütünlüklə meşə ilə örtülüdür. Maksimal hündürlüyü 420 metrdir. Ada materikdən 400 metr aralıda yerləşir. Adada yerləşən zirvədən onlarla çay başlayır. Onlardan birinin uzunluğu 3,8&nbsp;km-dir. 1997-ci il məlumatına görə adada ağac emal edili. Hazırda adada kiçik turizm obyekti vardır. Adanın ətraf sularında adi aybalığı, barrakuda kimi balıq növləərini müşahidə etmək mümkündür.

## Mənbə
* Konq adası
* KohKongWhiteSandBeach.com 

## İstinadlar
Prinq adası

**Prinq adası** () — Cənubi Çin dənizinə daxil olan, Siam körfəzində yerləşən ada. Ada Kamboca sahillərindən 64&nbsp;km aralıda yerləşir. Adanın adını fransızlar qoymuşlar. Uzaq adalar qrupu adlandırılan adalara daxildir. Rəsmi olaraq burada yaşaış yoxdur. Yerləşməsinə görə neytral sularda yerləşir. Bununla belə adada Kamboca hərbi-dəniz domnanmasına aid baza vardır. Prinq, Damlonq, Muy, Piy və Tut, üstəlik yaxınlıqda yerləşən Tanq adası ilə birlikdə rus iş adamı Sergey Polonski tərəfindən icarəyə götürülmüşdür. O, «Arxipelaq» layihəsini və turizmi inkişaf etdirmək məqsədilə bu addımı atmışdır.

## Coğrafiyası
Aadanın sahəsi 700 m²-dir. Bütünlüklə sıx meşə ilə örtülüdür. Adanın cənubunda buxta və elə də böyük olmayan çımərlik vardır. Donq və Tranqol adaları ilə birlikdə elə də böyük olmayan arxipelaq əmələ gətirirlər.

Ərazisinin kiçik olmasına baxmayaraq ada endemiklərə sahibdir. Adanın sahillərində Balina köpəkbalığına rast gəlinir.

## İstinadlar
Muharrak adası

**Muharrak adası** () — Bəhreyn dövlətinin sahəsinə görə ikinci ən böyük adası. İnzibati cəhətdən eyni adlı inzibati vahidliyə daxildir.

## Coğrafiyası
Ada 18&nbsp;km uzunluğa və 5.5&nbsp;km enə malikdir. Sahəsi 56&nbsp;km², sahil xəttinin uznunluğu isə 50&nbsp;km-doir. Maksimal hündürlüyü 10 metrdir. Adada 2014-cü il məlumatına görə 120 00 əhali yaşayır. Adad ölkənin ən iri hava limanı olan Bəhreyn hava limanı yerləşir. Adadan şimal-şərqdə süni Amvaj adaları, bir qədər şimalda isə Diyar Al Muharrak adası yerləşir. "Böyük torpaqla" 3 körpü ilə birləşir.
;Adanın yaşayış məntəqələri:

## Tarixi
Əvvəllər ada *Moharek* adlanırdı. XIX əsrdən 1923-cü ilə qədər ada Əl-Xəlifə sülaləsinin iqamətgahı idi.

BahrainInternationalAirport01.jpeg|
Bahrain17.JPG|
AradFort.jpg

## İstinadlar
Cabal ad Dukhan

**Cabal ad Dukhan** () — Bəhreyn dövtəlinin ən hündür zirvəsi. Zirvənin hündürlüyü 134 metrdir. Zivə ölkənin ən iri adası olan Bəhreyn adasında yerləşir.

Ərəb dilindən tərcümədə "Tüstülənən dağ" mənasını verir. İsti günlərdə dağda duman əmələ gəlir. Görünür dağın adı buradan götürülmüşdür.

Burada daş dövrünə aid çaxmaq daşından hazırlanmış silahlar aşkar edilmişdir.
## İstinadlar
Stanislav Lyudkeviç

**Stanislav Filipoviç Lyudkeviç** (, ) — Ukraynalı bəstəkar, teorist, müəllim. 1969-cu ildə SSRİ xalq artisti olmuşdur. 1908-ci ildə Vyanada musiqişünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru adını qazanmışdır. Onun adı alternativ olaraq Stanislav Lyudkeviç və ya Stanislav Filipoviç Lyudkeviç olaraq yazıla bilər.

## Bioqrafiya
Lyudkeviç 1879-cu ildə Polşanın Yaroslav şəhərində anadan olub. 1898-ci ildən 1907-ci ilə qədər Lvov Universitetində fəlsəfə öyrənmişdir. O, əvvəlcə pianoçu olan anasından musiqi nəzəriyyəsini öyrənsə də, Lyudkeviç Lvovdakı Mayzislav Soltis ilə, Vyanada Tsemlinsko və Hredener ilə oxudu. 1901-ci ildən Lyudkeviç Lvov və Pşemiseldə müəllim kimi işləyib. 1905–1907-ci illərdə "Bədii Bülleten" jurnalının redaktoru olub. 1910–1915-ci illərdə Nikola Lisenko adına Lvov ali muzey institutunun təşkilatçılarından biri olub. 1910–1915-ci illərdə onun direktoru, 1919-cu ildən isə nəzəri fənlər müəllimi və hüquqi şəxslərin müfəttişi vəzifəsində işləyib. 1936-cı ildə Şevçenko Elmi Cəmiyyətinin musiqişünaslıq komissiyasına rəhbərlik etmişdir. 1939-72-ci illərdə Nikola Lisenko adına institutun professoru olub.

1979-cu il sentyabrın 10-da Lvovda vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Stanislav Lyudkeviç (1879–1979)
* Stanislav Lyudkeviç haqqında
Mahmud Orxan

**DJ Mahmut Orhan** () — Türkiyə DJ və prodüseri.

## Diskoqrafiya

### Albom
* Undesirable Life (2011)

### Sinql
* Feel (2016)
* Game of Thrones (2017)
* Save Me (2017)
* 6 Days (2018)

### Nailiyyətləri

## Mükafatları
* GQ Man of The Year 2017 — "İlin DJ'i"

## Həmçinin bax
* Rəsmi Facebook Səhifəsi
* Rəsmi Veb Satı 

## İstinadlar
Mirzə Zeynalabdin Rzayev

**Mirzə Zeynalabdin Rzayev**- 1928-1932-cu illərdə Ermənistan  Ali Sovetinin deputatı

## Haqqında
Mirzə Zeynalabdin Rzayev Uluxanlı məktəbində Mirzə Cəlilin şagirdlərindən olmuşdu. O, sonra İrəvan gimnaziyasını bitirmişdi. Bizim günlərə qədər yaşayan Mirzə Zeynalabdin Rzayev 1928-1932-cu illərdə Ermənistan  Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Dövrünün ağıllı, savadlı ziyalılarından idi.

## İstinadlar
Saxir səhrası

**Saxir səhrası** () — Bəhreyn ərazisində yerləşə səhra. Elədə hündür olmayan təpələrə və vahələrə sahib olan səhra. Bəhreynin görməli yerlərindən sayılır.

Zallaq limanınından qərbdə yerləşir. Cənub vilayətinin böyük hissəsini əhatə edir. Səhrada əl-Saxir sarayı yerləşir. Saray 1870-ci ildə tikilib.

2000-ci illərdən səhrada infrastruktur tikililərinin inşasına başlanılmışdır. Burada Universitet şəhərciyi salınmış, Saxir Beynəlxalq Avtodromu qurulmuşdur. Səhranın digər hissələrində yaşıllaşdırma işləri aparılır və burada hətta Arin Təbiət Parkı fəaliyyət göstərir.

Bəhreyn Şəhərsalma Xidməti Saxir səhrasının inkişafı layihəsini qəbul edib. 75 000 ha ərazidə turistik şəhər salınacaq və ikinci beynəlxalq hava limanı inşa ediləcək.

## İstinadlar
Umm-an-Nasan

**Umm-an-Nasan adası** () — Bəhreyn dövlətinin sahəsinə görə dördüncü ən böyük adası. İnzibati cəhətdən Şimal inzibati vahidliyə daxildir.

## Coğrafiyası
Umm-an-Nasan bir səhralıqdan ibarət olan adadır. Əsas adadan 2,5&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşir. Səudiyyə Ərəbistanının Əl-Hubar şəhəri ilə arasında məsafə 16,5&nbsp;km-dir. Ada özü düzbucaqlı formasına malikdir. Şimaldan cənuba 5,5&nbsp;km, şərqdən qərbə 4&nbsp;km məsafədə uzanır. Sahəsi 20&nbsp;km², sahil xətdinin uzunluğu 19&nbsp;km, maksimal hündürlüyü isə 3 metrdir. 2010-cu il məlumatına görə adada 10 nəfər yaşayırdı. 2014-cü il siyahıya alınmasına görə adada yaşayış yoxdur. Ada Bəhreyn kralı İsa Əl-Xəlifənin xüsusi mülkiyyətindədir. Bura adi vətəndaşların girişi qadağandır.

Adanın şimalından Kral Fəhd körpüsünə gedən yol keçir. Bu sahədə 0,3&nbsp;km² bağ sahəsi salınmışdır. Burada kralın 3 sarayından biri yerləşir. Digər daha dəbdəbəli srayları isə adanın cənub-qərb və cənubundadır. qərb sarayının ətrafında 0,7 км² ərazidə dgər bir bağ salınmışdır. Körpüdən başqa burada kralın saraylarına aparan 5 və 3&nbsp;km uzunluğunda yol salınmışdır.

## İstinadlar
Qunbyorn dağı

**Qunbyorn dağı** () — Qrenlandiyanın ən hündür dağı, Arktikanın ən hündür nöqtəsi. Votkins sıra dağlarına daxildir. Adanın cənub-şərqində, Danimarka boğazından 100&nbsp;km aralıda yerləşir.

Zirvə Qrenlandiyanı kəşf etmiş Qunnborn Ulfsonun şərəfinə adlandırılmışdır. 
İslandiya saqalarında dağın adı "ağ paltar" olaraq anılır.

Qunbyorn dağına ilk dırmanma 16 avqust 1935-ci ildə Avqustin Kurto, Cek Lonqlend, Ebbi Munkon, Lourens Vaqer tərəfindən təşkil olunmuşdur.

## Mənbə
* Peakware.com 
* Qunbyorn dağı Böyük Sovet Ensiklopediyasında
* Qunbyorn dağı
## İstinadlar
Mirzə Ələkbər Sabirin ev-muzeyi

**Mirzə Ələkbər Sabirin ev-muzeyi** — Azərbaycanın satirik şairi, ictimai xadimi, və müəllimi, Mirzə Ələkbər Sabirə həsr olunmuş xatirə muzeyi. Muzeyin binası Şamaxıda, M. Ə. Sabirin yaşadığı evdə (qədim Şıxminas məhəlləsində) yerləşir. Muzey Azərbaycanın görkəmli şairi M. Ə. Sabir irsinin dərindən öyrənilməsini həyata keçirən, aidiyyatı materialları toplayan, qoruyan, elmi cəhətdən araşdırılmasını təşkil edən mədəniyyət, elmi-tədqiqat müəssisəsidir.

## Tarixi

Muzey 1962-ci ildə şairin doğumunun 100 illiyi ilə münasibətilə yaradılmışdır. Muzey ikimərtəbəli binada yerləşir. Muzeyin köhnə binası bir mərtəbədən və 2 ekspozisiya zalıdan ibarət olmaqla yararsız vəziyyətdə idi. Bu bina 1978-ci ildə sökülərək yenidən qurulmuşdur. Yenidənqurma və bərpa işlərindən sonra muzey 1979-cu ildə yenidən ictimaiyyət üçün açılmışdır. Muzey 2017-ci ilin sentyabr ayında divarının uçması nəticəsində bağlanıb və restavrasiyası məqsədi üçün sökülüb.

## Ekspozisiya
Muzeyin ümumi sahəsi 293 m2-dir. Onun 6 sərgi salonu və 1 eyvanı vardır. Birinci sərgi salonunda M. Ə. Sabirin uşaqlıq, təhsil illərinə, səyahətlərinə aid eksponatlar və şairin sabun bişirdiyi qazanın maketi nümayiş olunur. Digər salonlarda XIX–XX əsrlərə aid məişət əşyaları, muzeyə verilən hədiyyələr, M. Ə. Sabirin müasirlərinin şəkilləri, tədqiqatçılarının əsərləri, Molla Nəsrəddin jurnalının nümunələri və s. eksponatlar tamaşaçılara təqdim edilir.

## Həmçinin bax
* Mirzə Ələkbər Sabir Virtual Muzeyi

## İstinadlar
Mehdi Bağırov

**Mehdi Bağırov Abbas oğlu** () — həkim-cərrah. Səhiyyə əlaçısı, SSRİ xalq həkimi və Azərbaycan SSR əməkdar həkimi olmuşdur.

## Tibbi fəaliyyəti
* 1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki Tibb Universiteti) müalicə profilaktika fakültəsini bitirmiş;
* 1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində Kiyev hərbi dairəsində xidmət etmiş, Berlinədək döyüş yolu keçmiş, minlərlə döyüşçünü həyata və cəbhəyə qaytarmış;
* 1946-cı ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra Naxçıvanda cərrah işləmiş, muxtar respublikada cərrahiyyənin bünövrəsini qoymuşdur. Moskvada həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitunun urologiya kafedrasında elmi axtarışlar apararaq, Naxçıvan MSSR-də böyrək daşı xəstəlikləri və onların müalicəsi mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş;
* 1946–1966-cı illərdə, eyni zamanda, Naxçıvan Tibb Məktəbində cərrahiyyədən dərs demiş;
* 1959-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin baş cərrahı vəzifəsində işləmiş;
* 1959-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

## Mükafatları
Mehdi Bağırov 1959-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilərək, müxtəlif orden və medallarla təltif edilmişdir. "Lenin" ordeni, "Qırmızı ulduz", "Xalqlar dostluğu" və s. ordenlərlə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Tanınmış cərrah Mehdi Bağırovun 100 illiyinə həsr olunmuş elmi-praktik konfrans 
* Bir kəndin məşhurları

## Haqqında Kitablar
* "Görkəmli cərrah, sadə insan", Həsən Hüseynov
Yelizaveta Mereşko

**Yelizaveta Danilovna Mereşko** (, ) — Yay Paralimpiya Oyunlarının ukraynalı üzgüçüsü, çempionu və mükafatçısı. O, beynəlxalq səviyyəli Ukrayna idman ustasıdır.

Herson Regional Bədən Tərbiyəsi və İdman Əlaqələri İdman Mərkəzində "İnvasport" üzgüçülüklə məşğul olur. 2014-cü ildə Avropa çempionatının bir neçə dəfə çempionu və iki dəfə gümüş mükafatçısı olmuşdur.

Dünya çempionatının üç dəfə çempionu və iki dəfə gümüş mükafatçısı olmuşdur.

2016-cı ildə Avropa Çempionatının bir neçə dəfə çempionu, ikiqat bürünc medalçı olmuşdur.

Təkərli kürsüdən istifadə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qırmızıdöş zəlicə

**Qırmızıdöş zəlicə** () — Yarpaqyeyən böcəklər fəsiləsinə () mənsub olub, dənli bitkilərin əsas zərərvericilərindən biridir. İlk dəfə 1758-ci ildə Karl Linney tərəfindən təsvir olunub.

## Biologiyası
Oliqofaq növdür. Demək olar ki, bütün yabanı və mədəni dənli bitkilərlə qidalanır. Lakin buğda, arpa, çovdar və yulafa daha çox ziyan vurur.
İldə bir nəsil verir. Qışı keçirmiş yetkin dişi fərdlər yumurtalarını qrup şəklində və ya tək-tək yarpağa qoyurlar. Yumurtalar silindr və ya şarşəkilli olub, parlaq sarı rəngdən başlayaraq tədricən tündləşir. Sürfə çıxana yaxın yumurtanın rəngi qaralır. Yumurtaların inkişafı temperaturdan asılı olaraq 4–23 gün çəkir.
Yumurtadan çıxan sürfələr müxtəlif yaş dövrlərində nazik selik qatı ilə örtülü olur. Növün adı da (zəlicə) buradan götürülmüşdür. Həm sürfə, həm də imaqo mərhələsində bitkiyə ziyan vurur, lakin sürfənin vurduğu ziyan daha qabarıqdır. Belə ki, yetkin fərdlər yarpaqda boyuna dəlik açır, sürfələr isə bitkinin bütün parenximasını məhv edir. Zədələnmiş yarpaqlarda ağ rəngli boyuna zolaqlar əmələ gəlir. Bu da yarpağın fotosintezedici sahəsinin azalmasına, zədələnmə çox olarsa hətta bitkinin tamamilə qurumasına səbəb olur. Puplaşma torpaqda baş verir.

## Entomofaqları
*Diaparsis carnifer*, *Lemophagus curtis* və *Tetrastichus julis*, *Anaphes flavipes* qırmızıdöş zəlicənin təbiətdə sayını tənzimləyən parazitoidlərdir. *Anaphes flavipes* zərərvericinin yumurta, *Diaparsis carnifer*, *Lemophagus curtis* və *Tetrastichus julis* isə sürfə parazitoidləridir. Coccinellidae növlərinin qırmızıdöş zəlicənin yumurta və sürfələri ilə qidalandığı da məlumdur.

## Zərərvurma dərəcəsi
Payızlıq buğdada böcəklərin iqtisadi ziyanlı həddi toxumluq taxıl əkinlərində 1m2-də 25 böcəyə, adi taxıl əkinlərində isə 35 böcəyə bərabərdir. Sürfələrin iqtisadi ziyanlı həddi toxumluq taxıl əkinlərində 1 gövdədə 0,5 sürfəyə, adi taxıl əkinlərində isə 0,6–0,7 sürfəyə bərabərdir. Zərərvericiyə qarşı kimyəvi dərmanlamalar bu həddlərə uyğun aparılmalıdır.

## Həmçinin bax

* Yarpaqyeyən böcəklər

## Xarici keçidlər
# Oulema melanopus L. — Пьявица красногрудая.
# Species Oulema melanopus — Cereal Leaf Beetle

## Ədəbiyyat
# Mirzəyeva N. B. Azərbaycanın yarpaqyeyən böcəkləri. Bakı: Elm, 1988, 212 s.
# Glogoza, P (2002). "North Dakota Small Grain Insects: Cereal Leaf Beetle" (PDF). North Dakota State University. Retrieved 2013–09-18

## İstinadlar
Jaku adası

**Jaku** () — Kiçik Zond adalarının tərkibinə daxil olan kiçik ada.

## Coğrafiyası
Timor adasından şərqdə yerləşir. Şərqi Timor dövlətinin Luten rayonu, Tutuala alt rayonuna daxildir. Sahəsi 10 km², maksimal hündürlüyü isə 100 metrdir.

## Əhalisi
Adada yaşayış yoxdur. Timorun əhalisi adanı müqəddəs saydığından onun ziyarəti qadağandır.

## Turizm
Günümüzdə adanı tez-tez balıqçılar və turistlər ziyarət edir. Onları bura fauna və gözəl çimərliklər cəlb edir.

## Mənbə
*
Atauro adası

**Atauro** (, ) — Şərqi Timorun ərazisində yerləşən iki adadan biri (ikinci ada — Jaku adası). 2010-cu il məlumatına görə adada 8602 nəfər təşkil edir. Əhalinin böyük əksəriyyəti Maumeta şəhərində yerləşir. Ada Dili şəhər dairəsinə daxildir.

## Adı
Yerli dildən tərcümədə adanın adı "Keçi" mənasını verir. Görünür, bu, adada vaxtı ilə çoxlu sayda keçinin saxlanılması ilə əlaqədardır.

## Coğrafiyası
Adada şirinsu mənbəyi çatışmır. Adada olan su mənbələri tam təminata imkan vermir. 2004-cü ildə Portuqaliya bu məqsədlə əraziyə maliyyə ayırmışdır. Adada iki mövsüm vardır:quru və yağışlı Rütübətli tropik meşələr dağ arası vadilər üçün xarakterikdir. Adanı Timora bərə birləşdirir. Bərə ilə yolçuluq 2 saat çəkir.

## İstinadlar
Əli Suavi

**Əli Suavi** (, ; ) — Osmanlı mütəfəkkiri və yazıçısı.

## Həyatı
Əli Suavi 1839-cu ilin noyabr ayında İstanbulda, dolanışığını kağız istehsalı ilə təmin edən Hüseyn ağanın ailəsində anadan olmuşdur. Suavinin məktəb təhsilini harada aldığı dəqiq məlum deyil, lakin"*Yeni Osmanlı tarixi*" adlı xatirələrə görə, Davudpaşa Orta Məktəbində oxumuşdur.

1856-cı ildə Bursa orta məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, lakin bir il sonra ictimaiyyətin şikayətləri səbəbilə məktəbdən ayrılmışdır. Daha sonra Sofiya və Plovdiv şəhərlərində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. İşdən azad edildikdən sonra İstanbula qayıtmış, aralarında Sami paşanın da olduğu bəzi paşaların köşklərinə gedib-gəlmişdir. Şahzadə külliyəsində xütbələr oxumağa başlamışdır. İslam Ensiklopediyasına görə, "güclü natiq idi və dinləyicilərinə asanlıqla təsir göstərirdi". Onun xütbələrini sədrəzəm Mehmed Fuad Paşa da dinləmişdir.

Suavi 1867-ci ilin əvvəlində nəşrə başlayan "*Muhbir*" qəzetinin müəlliflərindən biri olmuşdur. Bu qəzetdə müxtəlif siyasi və ictimai mövzularda məqalələr dərc edilirdi. 25 fevral 1867-ci ildə Suavi Kastamonuya sürgün edilmiş və burada iki ay yarım nəzarət altında saxlanılmışdır. Mustafa Faziı Paşanın dəvəti ilə gizli şəkildə İstanbula qayıtmış, buradan isə Avropaya qaçmışdır. Əli "yeni osmanlılar" hərəkatındakı silahdaşları Namiq Kamal və [Ziya Paşa]ilə birlikdə [Parisə gəlmişdir. Daha sonra Londona yollanmış və burada "*Muhbir*" qəzetinin nəşrini bərpa etmiş, qəzetin yeni sayı 31 avqust 1867-ci ildə çap olunmuşdur.

1868-ci ilin noyabrında Suavi "*Muhbir*"in nəşrini dayandırmış, Parisə qayıtmış və burada elmi-intellektual xarakterli "*Ulûm*" qəzetini nəşr etməyə başlamışdır. Qəzetdə tarix, mədəniyyət tarixi, dini məsələlər, fəlsəfə, təhsil və iqtisadiyyat kimi mövzularda məqalələr dərc edilirdi. Fransa–Prussiya müharibəsinin başlaması ilə Suavi mətbəəni Lion şəhərinə köçürmüş və qəzet burada "*Ülumun Müvəqqəti Oxucuları*" adı ilə nəşr edilmişdir. Qəzetdən başqa, Parisdə intellektual və siyasi məzmunlu kiçik broşürlər və illik nəşrlər də çap olunmuşdur.

1876-cı ilin oktyabrında sultan II Əbdülhəmidin icazəsi ilə İstanbula qayıtmışdır. Suavi sədrəzəm Midhət Paşaya və konstitusion monarxiyaya qarşı yazdığı məqalələrlə saray çevrələrinin etimadını qazanmışdır. O, Məktəbi-Sultani məktəbinin direktoru təyin edilmiş və bu vəzifəni bir il icra etmişdir. 16 dekabr 1877-ci ildə idarəçilikdəki nöqsanlar və davranışı ilə bağlı yayılan şayiələr səbəbilə vəzifəsindən uzaqlaşdırılmışdır.

20 may 1878-ci ildə devrilmiş sultan [V Murad]ı azad edərək yenidən taxta çıxarmaq məqsədi daşıyan [Çırağan sarayına hücumda iştirak etmişdir.  Çırağan hadisəsi adlanan prosesdə Suavi 200 nəfərlik (bəzi mənbələrə görə 250 nəfərlik) silahlı qaçqın dəstəsinə rəhbərlik etmiş və saraya hücum zamanı güllələnərək öldürülmüşdür.

O, müxtəlif mövzularda qələmə aldığı bir sıra traktatların və publisistik yazıların müəllifi olmuşdur.

## Mirası
"Gənc türklər" onu milli qəhrəman kimi tanımışdılar.

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat
* 
* 

## Əlavə ədəbiyyat
* Hanefi Demirkıran. "Ali Suavi"
* Hilmi Ziya Ülken, 1979, Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, İstanbul: Ülken, s. 74