open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hipparxiya

**Hipparkia** () (E.ə. 350 — E.ə. 280) — Yunan kinik filosof.

İlk qadın filosoflardan biridir. Thebesli Kratesin arvadı, kinik filozoflardan Metroklesin bacısıdır. Antik Yunan və Romada görülməmiş bir şəkildə əri ilə bərabər şəkildə yaşayan bir qadın olmağı və fəlsəfə ilə məşğul olması səbəbi ilə qeyri adi bir şəxsiyyət idi. Laertios Diogenesin "Məşhur Filosofların Yaşamları, Təlimləri və Deyimləri"" adlı kitabında yer verilən tək qadın filosofdur.

## İstinadlar
Epistema

**Epistema** — fəlsəfə tarixindəki ümumi istifadəsiylə, məlumat mənasını verməkdədir. Fəlsəfənin alt qaynaqlarından biri olan epistemalogiya da epistema anlayışından gəlir. Epistemalogiya epistema və loqos terminlərinin birləşməsindən yaranır.

## İstinadlar
Praktika

* **Praktika** — bir qayda, prinsip, bilik və düşüncəni həyata keçirmək, tətbiq etmək.
* Praktika (teatr) — Moskvada teatr.
Pol Feyerabend

**Pol Feyerabend** () — Avstriyalı filosof və elm fəlsəfəçisidir. Karl Popperin tələbəsidir, ancaq daha sonra tamamilə Popperə qarşı bir mövqedə düşüncələrini əsaslandırmışdır. XX əsr fəlsəfəsində və xüsusilə  elmin fəlsəfəsi sahəsində Karl Popper, Thomas Kuhn ilə birlikdə ən önəmli üçüncü addır. Kuhnun teokratik nəzəriyyəsinə yaxındır ancaq elmin həm həm nəzəri, həm də sosial vəziyyətinə dair radikal bir nəzəri rəddiyə mövqeyinə malikdir. **Anarxist bilik nəzəriyyəsiin** ən əhəmiyyətli adlarından biridir.

## İstinadlar
İnikas nəzəriyyəsi

**İnikas** – maddi obyektlərin digər maddi obyektlərlə qarşılıqlı təsirdə olmaları nəticəsində özündə onların izini buraxamaq qabiliyyəti. "İnikas" sözü ərəbmənşəli olub "əks olunmaq" mənasını daşıyır.

Bu nəzəriyyənin mahiyyəti odur ki, şüur yüksək inkişaf etmiş materiyanın materiyanı inikas edirmə xassəsidir. İnikas nəzəriyyəsinin əsas anlayışları aşağıdakılardır:

* İnikas;
* Qıcıqlandırma;
* Hisslik;
* Psixi inikas;
* İnikasın şüurlu forması.

Ümumiyyətlə, materiyaya inkas etdirmə xüsusiyyəti xasdır. İnikas – maddi obyektlərin digər maddi obyektlərlə qarşılıqlı təsirdə olmaları nəticəsində özündə onların izini buraxamaq qabiliyyətidir. İnkasa çoxsaylı misallar göstərmək olar: Bədəndə cızıqlar, insanın qruntda izi, qruntun insan ayaqqabısında izi, bir əşyanın digər əşya ilə toqquşması nəticəsində əmələ gəlmiş izlər və s. İnikasın elementar formaları aşağıdakılardır:

* Mexaniki;
* Fiziki;
* Kimyəvi.

Lakin inikasın əsas forması bioloji inikasdır. Onun əsas spesifikası odur ki, o yalnız canlı orqanizmlərə xasdır. Onun köməyi ilə canlılar həm canlı, həm də cansız obyektləri inikas etdirir. Bioloji inikasın əsas formaları:

* Qıcıq;
* Hissslik;
* Psixi inikas.

Qıcıq – bioloji inikasın sadə forması olub, canlı orqanizmlərin (hətta bitkilərin) ətraf dünyanın (canlı və cansız) predmet və hadisələrinə reaksiyasıdır. Məsələn, bitki yarpaqlarını istidən quruması, yağışdan formalarını dəyişməsi, günəbaxanın Günəşə tərəf dönməsi və s.

Hissiyyat – bioloji inikasın daha ali forması – canlı orqanizmlərin ətraf dünyanı duyğular vasitəsilə inikas etdirməsi.

Psixi inikas – duyğuların düşünülməsi, sistemləşdirilməsi, canlı orqanizmlərin ətraf mühitə uyğunlaşmaq məqsədilə davranışlarını modelləşdirmək qabiliyyəti.

Şüur – bioloji inikasın ən ali forması. İnsana, qismən də ali heyvanlara xas xüsusiyyət. Şüur ətraf dünyanın daha tam inikası və düşünülməsidir, mücərrədləşdirmə və refleksiya qabiliyyətidir.

## İstinadlar
Hun qəbiristanlığı

**Hun qəbiristanlığı** — Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun inzibati ərazi vahidində yerləşən Buzovna qəsəbəsindəki tarixi məzarlıq.

Azərbaycanın ən qədim qəbiristanlıqlarından olan Hun qəbiristanlığı hazırda Buzovnadakı ən qədim qəbiristanlıq hesab olunur. Onun tarixi bizim eradan əvvəl III əsrə aid edilir. Burada çox qədim qəbirlər, sərdabələr və bir də türbə vardır. Həmin türbənin tarixi qəbiristanlığın tarixi qədər qədim deyil, İslam dininin yayıldığı tarixdən sonraya aiddir. İçərisində 4 qəbir olan bu türbə Məhəmməd Əli türbəsi adlanır. Bu türbənin adı vaxtilə sultanlardan birinin təyin etdiyi xəlifənin adı ilə bağlıdır.

Hun qəbiristanlığındakı qəbirlərin üzərində müxtəlif yazılar – mərhumların şərəfinə yazılmış şeirlərdən beytlər, naxışlar – svastika, günəş və yaxud da əbədiyyət simvolu, Süleyman peyğəmbərin altıbucaqlı möhürü olan ulduz, səkkiz bucaqlı ulduz və digər simvollar, təsvirlər əks olunmuşdur.

Tarixin müxtəlif dövrlərində Hun qəbiristanlığının böyük bir hissəsi məhv edilmişdir, qəbir daşları sındırılmışdır. Hazırda baxımsız vəziyyətdə olan bu tarixi məzarlıq Sovet hakimiyyəti illərində çox böyük zərər görərək, dağıdılmışdır.

## Qalereya

Gravestone in Buzovny, Azerbaijan, 2010.jpg|
Gravestone in Buzovny, Azerbaijan, 2010 (2).jpg|
Gravestone in Buzovny, Azerbaijan, 2010 (3).jpg|
Gravestone in Buzovny, Azerbaijan, 2010 (4).jpg|
Gravestone in Buzovny, Azerbaijan, 2010 (5).jpg|


## Xarici keçidlər
* Buzovnadakı Hun qəbiristanlığı | Tarixi bizim eradan əvvəl III əsrə aid edilir
Xeyirxahlıq

**Xeyirxahlıq ** — heç bir qarşılıq gözləmədən edilən səxavət, diqqət, kömək və başqalarına qayğıkeşlik göstərmə hərəkətlərini ehtiva edən davranış növü.
Böyük Kadilnı burnu

**Böyük Kadilnı burnu** () — İrkutsk vilayəti, İrkutsk rayonu ərazisində yerləşən burun. Baykal gölü sahilində yerləşir.

Listvyanka və Bolşoe Qoloustnoe qəsəbələri narasında yerləşən yolun tən ortasındadır. Burundan 5 km şimalda Kadilnaya dağı yerləşir. Burunda Pribaykal Milli parkının stansiya məntəqəsi vardır. Turbaza, qonaq evləri, yeməkxana və hamam buradadır.

Kadilnı adı vaxtı ilə burada əhəng daşı karyerinin olması və ondan əhəng alınması ilə əlaqədardır. Bu gündə bəızi qurğuların və sobaların qalıqlarına rastlamaq mümkündür.

## Mənbə
* Иркипедия. Большой Кадильный мыс.
* Baykalın təbiəti. Kadilnı burnu
Neştəryarpaq çilopsis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Təbii yayılması
Kaliforniyada, Texasda və Şimali Meksikanın cənubunda təbii halda bitir.
 
## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5 m-ə çatan,enli çətirli ağacdır. Yarpağinin uzunluğu 10-26 sm, eni 2-4 mm-dir, uzunsov neştərşəkillidir. Al-qırmızı, çəhrayı çiçəkləri enli süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır; 5 hissəli, ikicinslidir. Çiçək tacızəngşəkilli və ya qıfşəkilli. Bəzən iki dodaqlıdır. Erkəkcikləri 5 ədəddir. Kolibri və ya uzun xortumlu kəpənəklər vasitəsilə çarpaz tozlanır. Çiçəkləri güclü ətirə malikdir, çiçəkləmə əsasən iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Meyvəsi ikilaylı qutucuqdur. Gövdəsinin buğumlarında, yarpaqların yan damarcıqlarının künclərində, saplaqlarda, kasacıq borucuğunun aşağı hissəsində çiçək kənarı tozcuqlar yerləşir. Bu cür tozcuqlar şəkərli maddələr ifraz edərək tozcuqla qidalnan və bitkiləri zərərvericilərdən mühafizə edən simbiotik qarışqaları cəlb edir. Hamar, qanadlı toxumları külək vasitəsilə, hətta küləksiz havada və ya sıx meşədə böyük məsafələrlə yayılırlar. Toxum və qələmlərlə çoxalır.

## Ekologiyası
Rütubətsevən, şaxtaya, quraqlığa davamsız bitkidir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda rast gəlinir. 1986-cı ildə Mərdəkan dendrarisində introduksiya olunmuşdur. Abşeronda, Lənkəranda park və bağlarda dekorativ çiçəkləyən bitki kimi yaşıllaşdırmada rast gəlinir.

## İstifadəsi
Neştəryarpaq çilopsisdən yaşıllaşdırmada, ağac emalı, mebel, eyni zamanda yeyinti sənayelərində istifadə olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Lomon

**Lomon** () — Fransa kommunası, Franş-Konte regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Sona. Qərbi Erikur kantonuna daxildir. Kommuna rayonu — Lur.

## Coğrafiya
Kommuna Parisdən təxminən 350&nbsp;km cənub-şərqdə, Bezansondan 65&nbsp;km şimal-şərqində, Vezouldan 35&nbsp;km şərqində yerləşir..

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 238 nəfərdən (15-64 yaş) olanlar arasında 164-ü iqtisadi cəhətdən aktiv, 74-ü qeyri-aktivdir (fəaliyyət göstəricisi 68,9%, 1999-cu ildə isə 65,0%). 164 aktiv sakindən 150 nəfər işləyib (89 kişi və 61 qadın), 14 nəfər işsizdir (9 kişi və 5 qadın). 74 qeyri-aktiv arasında 14 nəfər tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 26 nəfəri isə digər səbəblərlə qeyri-aktivdir..

## Əhəmiyyətli yerləri
Kommunanın aşağı hissəsində bulaq və ictimai camaşırxana yerləşir (XIX əsr). Tarixi abidə 1980-ci ilə aid.

## Qalereya

Fayl:2016-04 - Église Saint-Martin de Lomont - 01.jpg|Müqəddəs Kilsəsi
Fayl:2016-04 - Église Saint-Martin de Lomont - 02.JPG|Müqəddəs Martin kilsəsinin interyeri
Fayl:Lomont, Autel latéral d'église Saint-Martin.jpg|Müqəddəs Martin kilsəsinin interyeri
Fayl:2016-04 - Lomont - 01.JPG|

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Ludar burnu

**Ludar burnu** () — Baykal gölünün şimal-qərbində, Baykalskoe kəndindən 2 km şimal-şərqdə yerləşir. Burunda qədim mağara vardır. Mağarada qədim dövrə aid saxsı qablar aşkarlanmışdır. Mağara yaxınlığında isə qədim dövrə aid olan yaşayış yerinin qalıqları vardır. Bu yaşayış yerinin yaşı təqribi olaraq 4 min il götürülür.

Burunda yerləşən Ludar dağında, hündürlüyü 0,3–0,5 m olan daş tikilinin qalıqları vardır. Daş tikilinin sahəsi 3–4 km²-dir.

## Ədəbiyyat
* Вокруг Байкала: Мини-энциклопедия. — Иркутск: ИП Осинкина Л. А., ООО РИА "Рико", 2006.
Qlükaqon

Qlükaqonun molekul kütləsi 3495-dir. 29 aminturşudan təşkil olunub. Əvvəlcə α-hüceyrələrində tərkibində 37 aminturşu qalığı olan proqlükaqon əmələ gəlir. Sonra isə hidrolizə uğrayaraq, aktiv qlükaqona çevrilir. Qlükaqon qanda kalsium kationunun və arginin aminturşusunun miqdarını yüksəldir və qlükoza, somatostatinin miqdarını azaldır. Qlükaqon əzələlərdəki toxumaların membran reseptorları ilə birləşir.

## İstinadlar
Çoxməqsədli helikopter

**Çoxməqsədli helikopter** — çoxsaylı vəzifələr üçün dizayn edilmiş olan bir helikopter.

Çoxməqsədli hərbi helikopterlər qurudan edilən  hücumlarda, havadan edilən hücumlarda, yardım, tibbi təxliyə, komanda qərargah məntəqəsi və nəzarət, əsgərlərin daşınması və digər vəzifələrdə işlədilə bilər. Bu termini bəzən **nəqliyyat helikopteri** termini ilə də əvəz edirlər.
Uxt-Navolok

**Uxt-Navolok burnu** () — Rusiya, Arxangelsk vilayəti, Primorsk rayonu, Petrominsk kənd sovetliyinə daxildir. Oneqa yarımadasıənın şimalında, Qorbolukski burnundan isə 4.5&nbsp;km qərb-cənub-qərb istiqamətində yerləşir. Oneqa və Letnı sahilləri arasında yerləşir. Uxt-Navolok burnunda dağlar sahilə yaxın ərazidə yerləşir. Cənuba doğru isə sahildən uzaqdadırlar. Uxt-Navolok burnu ilə Letnaya Zolotisa körfəzi arasındakı sahil sıldırımlıdır. Burunun sonucunda qum və daşdan təşkil olunmuş dil vardır.  Burundan cənubda hündürlüyü 50 m olan dairəvi təpə mövcuddur. Uxt-Navolok burnundan 2,5 mil şimal-qərbdən şimalda Jijqinski adası yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Онежский залив (СЕВЕРО-ВОСТОЧНЫЙ БЕРЕГ ОНЕЖСКОГО ЗАЛИВА)
* Мыс Ухтнаволок на SW; Остров Жижгинский на W (рис., 27 Kb)

### Xəritələr
* Uxt-Navolok burnu Wikimapia xəritəsində
* Мыс Ухт-Наволок. Публичная кадастровая карта 
* Topoqrafik xəritə Q-37-25_26
Zori

– ənənəvi düz və dabanlı yapon səndəlləri. Yaponlar bu cür səndəlləri Edo dövründən bəri geyinir. Zorinin *setta* adlı növünün dabanı isə daha hündürdür və qarda gəzmək üçün əlverişlidir. Bu cür səndəllər çox möhkəmdir və sağlamlığa xeyirli olduğu deyilir.

Zorinin daban hissəsi sintetik materialdan və ya dəridən hazırlanır. Zori yukata, kimono və cinbeylə birlikdə geyinilsə də, müasir dövrdə şalvarla da geyinilir. Yukata geyinərkən alçaq dabanlı zorilərdən istifadə olunur. Hündür dabanlı zorilər isə kimono geyinərkən istifadə olunur. Zoridən istifadə edərkən tabidən də istifadə olunur.

## İstinadlar
Fəlsəfə və texnologiya

**Texnologiya fəlsəfəsi** — texnologiyanın təbiəti və sosial təsirləri ilə məşğul olan bir fəlsəfə sahəsi. Qədim Yunanıstanda yaranan texnologiyanın fəlsəfəsi və ən qədim fənlərdən biridir. İnsanın alətlər düzəltməsini və onların nəticələrinin sorğulayır. Aristotel texnologiyanı ilk dəfə insan cəmiyyətinə təsirini ətraflı araşdırmışdır. Orta əsrlərdən sonra Frensis Bekon əsərləri onun varislərinə işıq tutur. Con Dyui, Martin Haydeqqer, Karl Marks müasir texnologiya fəlsəfəsinə yeni şərhlər gətirmişdir. Ümumiyyətlə texnologiya tənqid olunmuşdur. Heraclitus və Demokritus texnologiyanı təbiətin təqlidi kimi təsvir edir.Platon texnologiyanı tanrı sənətinin təqlidi olaraq görür. Aristotel təbiətin təqlidini qəbul edərkən: Texnologiya təbiətin tamamlaya bilmədiyi işləri tamamlamışdır deyib. Haydeqqer, texnologiyanın insan inkişafı mərkəzi olduğunu və ən böyük təhlükə meydana gətirdiyini söyləyir. Texnologiyanı Ehtiva edən Sual (Die Frage nach der Technik) adlı əsərində "çərçivələmə" adını verdiyi funksiyadan danışır. Buna görə, texnologiya həyatı əhatə edər və onu immun hala salar. Onun varlığı və olmaması həyati dərəcədə təhlükəli və faydalıdır. Neo-ludizm və anarko primitivizmi kimi cərəyanlar texnologiyanı qınayır. O, insanları ətraf mühitdən ayırır və təbiəti məhv edir. Bu cərəyanlar sadə həyatı tövsiyə edir, təbiəti təbiəti məhv edən texnologiyanı istifadə etməməyə çağırırlar. Transhumanizm və texnologiya inkişafı, texnologiyanın cəmiyyət üçün faydalı olduğunu iddia edir.
İran fəlsəfəsi

**İran fəlsəfəsi** () ya da Fars dilində fəlsəfə. Qədim İran mənşəli olan fəlsəfi ənənə və düşüşüncələrinə qədər gedən düşüncə məktəbi. Zərdüştün təlimlərindən əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənmişdir . İran tarixi boyunca və İranın Ərəb və Monqol işğalları nəticəsində diqqətəlayiq siyasi və sosial dəyişikliklər səbəbi ilə , geniş bir düşüncə məktəbi şəklini almışdır. Qədim İrandan və əsasən Zərdüştlük ilə bağlı ənənələrdən, məktəblərin ortaya çıxmasına qədər uzanan tarixi bir dövr ərzində fəlsəfi suallar haqqında müxtəlif fikirlər ortaya qoydu.
Boyaka

**Boyaka**() — Kolumbiya departamentlərindən biri, ölkənin mərkəzində yerləşir. İnzibati mərkəzi - Tunxa şəhəridir.

## Tarixi
1819-cu ildə indiki departamentin ərazisində, İspaniyanın müstəqilliyi uğrunda, Boyaka çayı yaxınlığında həlledici döyüş baş verdi.
Həmin hadisələr nəticəsində Boyaka departamenti qeyri-rəsmi olaraq "Azadlıq torpağı" adlanır.

Departamentin ərazisində El Infiernito kimi tanınan, Monkira arxeoloji parkı, tam anlamıyla "kiçik cəhənnəm" və ölkənin ən böyük gölü Tota yerləşir.

## İnzibati bölgüsü
Boyaka departamenti 13 əyalət və 123 bələdiyyədən ibarətdir:
### Əyalətlər

# Mərkəzi əyalət (Centro)
# Qutyerres (Gutiérrez)
# La-Libertad (La Libertad)
# Lenqupa (Lengupá)
# Markes (Márquez)
# Neyra (Neira)
# Şimali əyalət (Norte)
# Qərbi əyalət (Occidente)
# Şərqi əyalət (Oriente)
# Rikaurte (Ricaurte)
# Suqamuşi (Sugamuxi)
# Tundama (Tundama)
# Valderrama (Valderrama)

### Bələdiyyələri

## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Antokiya
* Amasonas (Kolumbiya)
* Arauka
* Bolivar (departament)

## İstinadlar
Kotelnikovski burnu

**Kotelnikovski burnu** () —  Baykal gölünün şimal-qərbində, Severobaykalsk şəhərindən 80&nbsp;km cənubda yerləşir.

Burunun şimal hissəsindən gölə Qoryaçaya, cənubdan isə Kurkula çayları tökülür. Kotelnikovski burnunun ən görməli yerləri onun istisu mənbələridir. Bu mənbələrdə termperatur 71&nbsp;°C qədər yüksələ bilir. Baykal ətrafının ən isti su mənbəyi sayılır. Mənbədən saniyədə 10 l su çıxır.
Bu mənbələrdən su içmək məsləhət görülmür. Ancaq vannasının qəbulu məqbuldur.

Burunda turbaza vardır. Quru yola buruna getmək üçün yol yoxdur. Yay ayları qayıqla, qışda və erkən yazda buz üzəri ilə ora getmək mümkündür. Üstəlik ora helikopterlədə getmək olur.
## İstinadlar

## Mənbə
* İrkipediya. Kotelnikovski.
* Иркипедия. Котельниковский источник.
Fransız fəlsəfəsi

**Fransız fəlsəfəsi**, Fransız dilində fəlsəfə mənasını verən bu düşüncə, son dərəcə çoxyönümlü olmuşdur və yüz illərlə, Orta Əsrlərdəki Pyer Abelar sxolastikçiliyindən, Rene Dekart tərəfindən müasir fəlsəfənin qurulması ilə, XX əsr fəlsəfəsinə qədər, Qərb fəlsəfəsinə bir bütün olaraq təsir etmişdir. elm fəlsəfəsi , ekzistensializm , fenomenologiya , strukturalizm, postmodernizm.
Alamida qraflığı (Kaliforniya)

**Alameda** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yer alan bir dairədir. Dairənin əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 1,510,271 nəfərdir. Rayonun mərkəzi Oklend şəhəridir.

## Tarixi
Qraflıq 25 mart 1853-ci il tarixində Contra Costa County böyük bir qismi və Sanda Klara County kiçik bir hissəsindən yaradılıb.

Qraflığın formalaşması zamanı rayonun idarəetməsi, Yunion Sitinin bir hissəsi olan Alvaradoda yerləşirdi. 1856-ci ildə, Rayon Ədliyyə Hayward Fay dağıdıcı 1868 zəlzələ tərəfindən darmadağın edilib San Leandroya köçürüldü. Rayon yeri daha sonra 1872-1875-ci illər arasında Bruklin qəsəbəsində yenidən qurulub. Bruklin indi 1873-cü ildən bəri rayon yeri olan Oaklandın bir hissəsi olmuşdur.

## Coğrafiyası
ABŞ Əhalinin Siyahıyaalınma Bürosuna görə, rayonun ümumi sahəsi 821 mil kvadrat (2,127 km²) olub 739 mil kvadrat (1,910 km²) ərazi və 82 mil kvadrat (210 km²) (%10) sudur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Konklav

**Konklav** (lat. conclave — bağlı, kilidli otaq) — Roma papasının ölümündən sonra yeni papanın seçilməsi məqsədilə toplanan kardinallar yığıncağı. Yığıncaq xarici aləmdən tamamilə təcrid olunmuş qapalı otaqda keçirilir. Seçkilər gizli səsvermə yolu ilə baş tutur. Seçilmək üçün yeni papaya səslərin 2/3 çoxunu toplamaq lazım gəlir. Otaq yalnız papa seçildikdən sonra açılır. Konklavın hazırda qüvvədə olan keçirilmə qaydaları 1274-cü ildə II Lion kilsə məclisində qəbul edilib.

## İstinadlar
Publik hüquqi şəxs

**Publik hüquqi şəxs** — dövlət və bələdiyyə adından yaradılan, ümumdövlət və (və ya) ictimai əhəmiyyət daşıyan fəaliyyətlə məşğul olan, dövlət və ya bələdiyyə orqanı olmayan təşkilatdır.

Publik hüquq dedikdə, ümumdövlət və ya ictimai maraqların təmin edilməsi ilə bağlı olan münasibətləri tənzimləyən hüquq normalarının məcmusu nəzərdə tutulur.

## İstinadlar
Mirmahmud Əliəsgərli

**Mirmahmud Ağamirzə oğlu Əliəsgərli ** (*tam adı: Mirmahmud Ağamirzə oğlu Əliəsgərli ;* d.1895,  - ö.1958, Bakı şəh.) — maarif xadimi, pedaqoq, şair.

## Həyatı
XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaradan, klassik şeir ənənələrini yaradıcılığında yaşadan şairlərdəndir. Əlyazmalar İnstitutunda Əliabbas Müznibin və Məmməd Səid Ordubadinin arxivində və fraqmentlər bölməsində Mirmahmud Nurinin  tərcümeyi-halı və şeirləri saxlanılır. 5 il üsuli-ətiq üzrə təhsil almış, sonra iranlıların “İttihad” məktəbinə daxil olmuşdur. sonra türklərin “Kiçik zabitan” kursunu bitirmiş və türk ordusunun Bakı bölməsiondə xidmət etmişdir. satiraları “Soyulmuş Əyyar”, lirik şeirləri “Nuri” təxəllüsü ilə çap olunmuşdur.

## İstinadlar
Mirəbdülvahab Seyyid Zərgər

**Mirəbdülvahab Seyyid Zərgər** (*tam adı: Mirəbdülvahab Hacı Mirağazadə Mirhəsənov;* ) — maarif xadimi, pedaqoq, şair.

## Həyatı
Bakıda təşkil olunmuş şairlər məclisindən "Məcməüş-şüara"nın üzvü olan və "Seyyid Zərgər" təxəllüsü ilə tanınan Mirəbdülvahab Hacı Mirağazadə Mirhəsənov 1880-ci ildə Bakıdan anadan olmuşdur. Şairin ulu babası vaxtilə Cənubi Azərbaycanın Səbzəvar şəhərlərindən köçərək Bakıya gəlmiş və burada yaşamışdır Şair 1920-ci ildə vəfat etmişdir.http://manuscript.az/mdb/mdpdf/MDB2-2017.pdf

## Fəaliyyəti
Seyid Zərgər dövri mətbuatda çap etdirdiyi şeirlərinin bir qismində xalqı maarifə, təhsilə çağırır, millətin geridə qalmasını Sabiranə tənqid edirdi. "İrşad" qəzetindən başlamış bir çox mətbuatda mütərəqqi ideyaları çıxış etdiyi üçün camaat arasında ləkələnir və "Kimyagər". "Qızılçı", "Daruşgənə", "Mehtər Nəim" ("Məzəli", "Babayi-Əmir"), "Əbülbəşər" (Arı") kimi gizli imzaları çıxış etməyə məcbur olur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

## İstinadlar
İşəy (İşembay)

**İşəy** (, ) — Başqırdıstan Respublikasının İşembay rayonunda yerləşən kənd. Kənd İşəy kənd şurasının tərkibindədir.
## Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
* rayon mərkəzindən (İşembay): 30&nbsp;km,
* ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sterlitamak stansiyası): 14&nbsp;km.
## Əhali

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsi

**Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsi** — Bakı Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri.

## Haqqında
1919-cu ildə Bakı Dövlət Universiteti təsis ediləndə tarix-filologiya fakültəsinin nəzdində Şərq şöbəsi mövcud olmuşdur. 1922-ci ildə təşkil edilmiş Şərqşünaslıq fakültəsində türk və fars şöbələri yaradılmışdır. Fakültənin inkişafında məşhur alim və pedaqoqlar, o cümlədən akademiklər N. Marr, İ. Meşşaninov, V. Bartold, A. Samoyloviç, H. Araslı, professorlarİ. Oşmarin, A. Romaşkeviç, P. Juze, B. Çobanzadə, A. Qubaydulin, V. Xuluflu, Ə. Məmmədov, M. Əlizadə, R. Sultanov, Y. Şirvani və başqaları böyük rol oynamışlar.

Şərqşünaslıq fakültəsinin ilk dekanı P. Juzeolmuşdur. Hazırda dekan professor E. Z. Əzizovdur.

Şərqşünaslıq fakültəsində türk və fars şöbələri ilə yanaşı 1957-ciil də ərəb, 1993-cü ildə ibri, 2000-ci ildə yapon, 2001-ci ildə urdu, 2002-ci ildə çin və 2007-ci ildə koreya şöbələri də açılmışdır.

Fakültədə 4 kafedra, linqafon kabinəsi, ərəb, fars, türk, ibri, urdu, yapon, çin və koreya dilləri üzrə müasir mebel, kompüter, televizor, peykantennaları, videomaqnitafon və digər texniki vasitələrlə təchiz edilmiş xüsusi otaqlar, zəngin fondu olan kitabxana vardır.

## Məzunlar
Eks-prezident Əbülfəz Elçibəy, məşhur şərqşünaslardan akademiklər Ə. Sumbatzadə, V. Məmmədəliyev, N. Vəlixanlı, AMEA-nın müxbir üzvləri M. Nemətova, B. Hüseynov, Z. Məmmədov, Ə. Səfərli, professorlar A. İmanquliyeva, C. Qəhrəmanov, M. Mahmudov, H. Mahmudov və başqaları, İran, Küveyt, Misir, BƏR, Qətər, SəudiyyəƏrəbistanı, Suriya, Mərakeş, Yaponiya, Koreya, ABŞ, Moldovavə Latviyada Azərbaycan Respublikasının səfirləri, BMT-də ölkəmizin nümayəndəsi, tanınmış ədib və şairlər C. Cabbarlı, Ə. Cəfərzadə, C. Əlibəyli, Ə. Hacızadə, A. Zeynallı fakültənin məzunlarıdırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* BDU
Ox teleserialının seriyalarının siyahısı

*“*'Ox*'”* Con Volles, Qreq Berlanti və Mark Quqqenhaym tərəfindən yaradılmış, DC Comics personajı Yaşıl Oxun mənşə hekayəsindən bəhs edən ABŞ teleserialıdır. Teleserialın ilk premyerası The CW telekanalında, 10 oktyabr 2012-ci ildə baş tutmuşdur. Teleserialın ilk altı mövsümü DVD və Blu-ray formatlarında satışa çıxarılmışdır.

Filmin baş qəhrəmanı milyarder və pleyboy Oliver Kuin (Stiven Amell) gəmi qəzasına düşdükdən sonra beş il sirli adada yaşayır. Şəhərə qayıtdıqdan sonra isə anası Moyra Kuin (Süzanna Tompson), bacısı Teya Kuin (Villa Holland) və dostu Tommi Merlinlə (Kolin Donnell) görüşür. O, gecələr cinayətkar və vigilantlara qarşı mübarizə aparır.

## Ümumi baxış

## Seriyalar
### Mövsüm 1 (2012–13)



### Mövsüm 2 (2013–14)

## İstinadlar
Çin çon

**Çinçon** və ya **Çin çon** () Çin əhalisinə qarşı işlənən alçaldırıcı ad. Çinliləri ələ salmaq, ağız əymək və ya çin dilini imitasiya eləmək üçün işlənə bilər. Biraq çox hallarda bu söz ilə ancaq çinlilər yox, başqa Şərqi Asiya millətləri də rastlaşır (koreyalılar, yaponlar, taylar və s.). İctimai xadimlərin çoxusu bu termini irqçilik ilə əlaqələndirir.

Tələffüzü: Çinçon sözündəki "Ç" hərfi "ts" və "ç" aralığında olan bir səs ilə təsvir eləmək olar; "n" hərfi qalın "n" səsini daşıyır (çin-latın transkripsiyasında "NG" qalın "n", "N" isə incə "n" səsini bildirir).
Mahmud qalası

**Mahmud qalası** — Masallı rayonu Mahmudavar kəndində yerləşmişdir. Qala orta əsr abidəsi hesab olunur.
Qalanın sahəsi təxminən 4-5 hektar, hündürlüyü isə 6-7 metr olmuşdur.

## Tarixi
Mahmudavar kəndi ərazisində orta əsrə aid şəhər tipli qala olmuşdur. Qalanı Mahmud adlı bir feodal inşa etmişdir. Mahmud çox nüfuzlu bir şəxsiyyət olmuşdur. Kəndin adı burada mövcud olan çay, istil və qalanın bu günədək Mahmudla bağlı səslənməsi fikrimizi sübuta yetirir. Mahmud qalası haqqında mətbuatda ilk dəfə 1965-ci ildə tədqiqatçı-tarixçi Əbdülrza Əhmədov məlumat vermişdir. Onun fikrincə "İndi xarabalıqları görünən Mahmud qalası orta əsrdə tikilmişdir. Ümumi sahəsi 3-4 hektar olan bu qala torpaq divardan və qala ətrafı xəndəkdən ibarətdir. Xəndəyin bəzi yerlərinin eni 3-4 metrdən çoxdur. Düşməndən qorunmaq asan olsun deyə qalanın ətrafındakı xəndək su ilə doldurularmış. Yaşlı kənd sakinlərinin öz ata-babalarından eşitdiklərinə görə, qala divarları əvvəllər çox hüdür olmuş, kənardan baxanlar qalanın içərisində olan evləri və ağacları görməmişlər" ("Tarix, içtimaiyyət, coğrafiya tədrisi", jurnalı, səh. 64, N2, buraxılış 1965)

Mahmud qalasının tarixini öyrənmək məqsədi ilə 1989-cu ildə AMEA-nın Tarix İnstitutunun arxeoloqları Mahmudavar kəndinə gələrək Mahmud qalasında olmuş, kənddə bir neçə kurqan yeri müəyyən etmiş və Mahmudavarın arxeoloji xəritəsini tərtib etmişlər. Tarix üzrə fəlsəfə dotoru, arxeoloq Abuzər Ələkbərov Mahmud qalasını belə səciyyələndirmişdir: “Mahmudavar orta əsrlərdə şəhər olmuşdur. Orta əsr şəhər qalaları üçün səciyyəvi olan bütün əlamətlər bu qalada öz əksini tapmışdır. Qala divarları burada müdafiə olunmaq məqsədilə xüsusi xəndəklə əhatə olunmuşdur. Qala daxilində və ətrafında aşkar edilən orta əsrlərə aid müxtəlif keramika nümunələri göstərir ki, qala şəhərin bir hissəsi olmuş və onun mərkəzində yerləşmişdir. Çox güman ki, qala buranın bünövrəsini qoymuş Mahmud xana məxsus imiş. Şəhərin xüsusi qəbiristanlığı olması faktı da fikrimizi təsdiq edə bilər. Şəhər sonralar tənəzzülə uğrasa da, qalıqları indiyədək qalır”

Mahmud qalasından ayrı-ayrı vaxtlarda çoxlu pul və silah nümunələri, bəzək şeyləri, əmək alətləri, dulusçuluq məmulatları tapılması buranın mühüm yaşayış məntəqəsi olmasını bir daha təsdiq edir. Mahmud qalasından bu gün əsər-əlamət qalmamışdır. Qala dağıdılmış, onun xarabalıqları həyətyanı torpaq sahəsi kimi camaata paylanmış, burada yaşayış evləri tikilmişdir. Mahmud qalası ərazisinin həyətyanı torpaq sahəsi kimi paylanması tariximizin müəyyən bir dövrünü özündə yaşadan daha bir abidəmizin məhvinə gətirib çıxarmışdır. İndi də kənd sakinləri qala daxilindəki əraziyə "Ğələ" (Qala), burda yaşayanlara isə "ğələvoj" (qalalı) deyirlər.

## Həmçinin bax
Mahmudavar

## İstinadlar
Dieqo Milito

**Dieqo Alberto Milito **(; ) — keçmiș arqentinalı futbolçu, hücümçu mövqəyində oynayıb.

Dieqo Qabriel Militonun böyük qardașıdır. 

## Bioqrafiyası
1999–2004-cü illərdə Milito "Rasinq" klubunda çıxıș edib. O, Rasinq"-in həyətində 2002-ci ildə Aperturanı qazanıb. Onun kiçik qardaşı Qabriel mərkəzi müdafiəçi mövqeyində "Rasinq"-in əsas rəqiblərindən olan "Independyente"-də oynayıb. 

2004-cü ilin əvvəlində Dieqo İtaliyanın "Cenoa" klubu ilə müqavilə imzalayıb. İlin sonunda "Cenoa" klubu alınma oyunlarına görə cəza olaraq seriya S1-ə göndərildikdən sonra Milito İspaniyanın "Saraqosa" klubuna keçir. 

1 sentyabr 2008-ci ildə transfer pəncərəsinin bağlanmasına cəmi bir neçə dəqiqə qalaraq Cenoa Dieqo Milito-nu yenidən öz heyətinə transfer edir. Mövsümün sonunda Dieqo "Guerin Sportivo" qazetin versiyasına görə İtaliya çempionatının ilin ən yaxşı futbolçusu adlandırılmıșdır. 

2009-cu ilin iyununda Milito italyan İnter Milan klubu ilə 4 illik müqavilə imzalayır. 

22 may 2010-cu ildə UEFA Çempionlar Liqasının finalında "Bavariya"-ya iki cavabsız qol vuraraq "İnter Milan"a son 45 ildə ilk dəfə bu Avropanın ən nüfuzlu turnirində qalibiyyət gətirdi. Turnirin bitməsindən sonra Dieqo Milito UEFA Çempionlar Liqasının cari ilin ən yaxşı oyunçusu və ən yaxşı hücümçusu seçildi. 

18 iyun 2014-cü ilde Milito "Rasinq" klubuna azad aqent statusunda keçir. Müqavilə yarım il müddətinə imzalanır..

21 may 2016-cı ildə Dieqo Milito öz karyerasında "Temperley"-a qarşı sonuncu oyunu keçirdir, harada onun komandası 2:0 hesabla nəticələnir və qolların birinin sahibi Milito olur..

16 dekabr 2017-ci ildə Dieqo Milito "Rasinq" klubunun idman direktoru (secretario técnico) vəzifəsini icra etməyə başlayır.

## İstinadlar
Drom (departament)

**Drom** (, ) — Fransa cənub-şərqində yerləşən Overn-Rona-Alp regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 26. İnzibati mərkəzi — Valans. Əhalisi — 499.313 nəfər (departamentlər arasında 53-cü yer, 2010-cu ilin məlumatları).

## Coğrafiya
Ərazisi — 6530&nbsp;km². Rona və Drom çayları departamentdən axır.

Departamentə 3 rayon, 36 kanton və 369 kommun daxildir.

## Drom departamentinin rayonları
Drom departamentinə 3 rayon daxildir:
* Valans (Valence)
* Di (Die)
* Nyon (Nyons)

## Tarixi
Drom — 1790-cı ilin martında Böyük Fransız İnqilabı dövründə yaranan ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Dofine vilayətinin ərazisində yerləşir. Adı Drom çayından gəlir.

## Qalereya

Fayl:Valence cathedrale 2003-12-10 047.jpg|Valans kilsəsi
Fayl:Dielavan.jpg|Di kommunasının yaxınlığında Lavanda bağı
Fayl:France Provence Grignan castle château.JPG|Qriqan şəhəri
Fayl:Palais ideal - Hauterives.JPEG|Ferdinand Çeval sarayı
Fayl:Vercors Glandasse.jpg|Vekor dağ massivi
Fayl:Nougat de Montélimar - 20090704.jpg|Nuqa


## Xarici keçidlər
* Prefektura saytı (fr.)
* Departamentin idarə etmə mərkəzi saytı (fr.)
* Conseil général de la Drôme
* Archives départementales
* La Drôme Tourisme
* Médiathèque départementale de Drôme
Odinin axtarışında

**[[Odin]]in axtarışında** () — Norveç səyyahı Tur Heyerdalın Rusiyanın Azov qəsəbəsində həyata keçirilən arxeoloji qazıntı işləri barədə 2001-ci ildə yazdığı kitab.

## Nəzəri arxaplan
Tur Heyerdalın bu səyahətindəki əsas məqsədi İslandiya tarixçisi Snorri Sturlusonun XIII əsrdə Skandinaviyanın qədim hakim sülalələri və xristianlıqdan əvvəl yerlilərin pərəstiş etdiyi tanrıların mənşəyi barədə yazdığı İnqlinqa saqasının həqiqət olduğunu isbat etmək idi. Snorri kitabında evheremist məlumat verir. O, burada Odin və digər Asar tanrılarının romalı işğalçılardan qaçmaq üçün Don çayı ərazisindən Skandinaviyaya köçdüyünü iddia edir. Snorrinin irəli sürdüyü fikrə görə, onlar yerli əhalini elə valeh etmişdilər ki, artıq ilahiləşdirilmişdilər.

Heyerdal Qara dənizdən Don çayına üzərək Asar tanrılarının mənşəyini axtarmağa çalışırdı. Heyerdahl 2002-ci ildə həlak olan zaman qazıntı işlərinin ikinci mövsümü hələ yeni sona çatmışdı.

## Tənqidi
Tur Heyerdalın *[[Odin]]in axtarışında* layihəsi Norveç akademiklərdən sərt tənqidlər almışdır. Odin layihəsi barədə olan birinci kitab – *Sərhədsiz* (1999) və ikinci kitab – *Odinin axtarışında* (2001) nəşr olunduğu gündən tanınmış akademiklərin sərt və ətraflı tənqidlərinə məruz qalmışdır. İkinci kitabından nəşrindən sonra Heyerdala qarşı edilən hücumlar çoxu tərəfindən bihörmət hesab edilirdi. Buna cavab olaraq, rəylərin müəllifi olan beş əsas akademik populyar ədəbiyyatın belə müfəssəl tədqiqə müsbət baxmamasına baxmayaraq, bunun zəruri olduğunu düşündüklərini açıqlamışdır.

Tənqidçilər Norveçin akademik icmasının adından danışaraq Heyerdalın nəzəriyyəsini "psevdoarxeologiyanın bariz bir nümunəsi" adlandırıblar. Onların dediklərinə görə, Heyerdalın nəzəriyyəsinin əksər hissəsinin skandinav mifologiyası və yer adları ilə Pont-Xəzər çöllüyündə və Qafqaz regionunda tapılan yer adları arasındakı oxşarlıqdan ibarətdir. Tənqidçilər Heyerdalın bu adları bir-birləriylə linqvistik nəzəriyyəyə məhəl qoymadan etdiyini irəli sürürlər.

Heyerdalın iddiasına görə, Azov adının e.ə. I əsrdə *as-[[Hof (german məbədi)|hof]]* () söz birləşməsindən törəmişdir. Müasir linqvistlər və tarixşünaslar Azov qəsəbəsi türk mənşəli olduğunu və XI əsrdə salındığını irəli sürürlər. Bunlara əlavə olaraq, Tur Heyerdal Asar ilə Azərbaycan, Odin ilə Udi, Tor ilə türk, Vanir ilə Van adları arasında olan oxşarlığı da qeyd etmişdir.

Heyerdalı təqnid edən linqvist və tarixşünaslar bu adlar arasındakı oxşarlığın təsadüfdən başqa bir şey olmadığına inanırlar. Onlar Heyerdalın bu dillərin təkamül prosesinə baxmağa cəhd göstərmədiyini və onlarl anaxronik olaraq müqayisə etdiyini deyirlər. Məsələn, diaxron linqvistlər Odinin iki min il əvvəl *[[Votanaz]]* adlandırıldığına inanırlar. Onlar həmçinin Heyerdalın fərziyyəsinin qədim və ya orta əsrlərdə istifadə olunan german adlarının türk və Qafqaz dillərinə özəl olan sözlərlə olan əlaqəsini başa salmaqda uğursuz olduğunu bəyan edirlər. Buna baxmayaraq, İsveç professoru Oke Daun kimi akademiklər əslən türk olan hunların qotlara hökmranlıq edən elit bir təbəqə olduğuna inanırlar.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*  
*  

## Xarici keçidlər
*
Alava burnu

**Alava burnu** () — Sakit okeanın Amerika sahillərində yerləşən burun.

Burun Olimpik yarımadasında yerləşir. Üstəlik Olimpik Milli parkı ərazisinə daxildir. İnzibati baxımından Vaşinqton ştatının Klellam dairəsinə daxildir.

Alava burnu ABŞ-nin materik hissəsi ən ucqar qərb nöqrəsi hesab edilir. Ancaq Olimpik yarımadasının sahilləri güclü şəkildə erroziyaya məruz qalır. 1990-cı illərdə 48 şatatın ucqar qərb nöqtəsi Oreqon ştatında yerləşən Blanko burnu olmuşdur.

Burun öz adını ispan qrandası olmuş Xose Manuelı de Alavanın adından almışdır. O, 1790-cı illərdə İngiltərə və İspaniya arasında olan münaqişədə iştirak etmişdir
## İstinadlar
Rona

**Rona** (, , *Rôno*) və yaxud **Rodan** (, *Rodan*, ) — İsveçrə və Fransada çay. Uzunluğu — 812&nbsp;km (onlardan 545-i Fransa ərazisindədir), hövzəsi — 98 000&nbsp;km². Orta su sərfi — 1780 m³ / s.

## Ümumi məlumat

İlk növbədə, Rona cənubi-qərbə doğru yönəlir, Cenevrənin yuxarı hissəsinə axır, cənubdan dönərək, Rona dağlarından keçərək, Aralıq dənizinə çatır. Lyonda ən böyük qolu olan Saone çayı ilə birləşən Rona, cənuba doğru dənizə yönəlir. Axması hələ də sürətli olduğundan nəqliyyat üçün əlverişli deyil.

## Adı və etimologiyası
Fransız dilində çayın adı "Ron" () kimi səslənir və bu ad mifik bir kişi obrazından gəlir Rodan ().
Sona çayı Lyon limanında Ronaya sakit axır. Bu çay Sona adlı bir mifik qadınla təmsil olunur. Ron və Sona, bir kişi və bir qadın olaraq tez-tez fransızların abidələrində, körpülərində və digər binalarda (xüsusilə də Lyonda) heykəllərdə, o cümlədən çay üzərində olan eyni körpüdə təsvir olunublar.

## Ronanın qolları
Ronanın əsas qolları —
* En (sağ)
* Sona (sağ)
* İzer (sol)
* Drom (sol)
* Ardeş (sağ)
* Dürans (sol), Verdon (sol)
* Qardon (sağ)

## Ronanın tarixi yerləri

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Dekorativ tətbiqi sənət

## Dekorativ — tətbiqi sənət
bu sənətə el arasında "xalq sənəti" də deyirlər. Bu sənətin xalçaçılıq, batik (kəlağayı), qobelen, dulusçuluq (keramika), toxuma və bədii tikmə, zərgərlik, bədii şüşə, bədii oyma (ağac, metal, daş, sümük üzərində oyma) və digər növləri vardır.
 
Dekorativ -tətbiqi sənət, həmçinin bədii sənətin müxtəlif növlərini əhatə edir. Onların arasında döymə sənəti və zərgərlik, metal üzərində işləmələr, ağac, daş və sümük üzərində oyma naxış, xalçaçılıq, hörmə sənəti, ornamental toxuculuq və basmanaxış, toxuma və bədii tikmələr və bir çox digərlərini göstərə bilərik.

## Xalçaçılıq

Azərbaycan xalçaçılıq sənəti — bədii yaradıcılığın xalqın mənəvi həyatı və məişəti ilə sıx bağlı çoxəsrlik ənənələri olan ən maraqlı sənətdən biridir. Azərbaycanda Qarabağ, Qazax, Gəncə, Təbriz, Şirvan, Abşeron və Quba kimi böyük xalçaçılıq məktəbləri olub.
 
## Batik

Qədim sənət növü olub, kəlağayı mənasını verir. Kəlağayı — ipək sapdan toxunmuş dördkünc formalı qadın baş örtüyüdür. Azərbaycanın qərb zonasında buna "çarqat" da deyilir. Kəlağayı istehsalı Azərbaycanda qədimdən məlumdur.

Şəki və Basqal kəlağayıları sırasında "Şah buta", "Saya buta" , "Xırda buta" çeşidlərindən daha çox istifadə olunub . "Heyratı", "Soğanı", "İstiotu ", "Albuxarı", "Abi", "Yeləni" adlı əlvan kəlağayılar böyük şöhrət qazanmışdı.
 

## Qobelen
Hiss və duyğuların sənətidir, düşüncə tərzidir. Qobelen dünyada geniş yayılmış, Azərbaycanda isə qədim xalq mədəniyyətinə aid süjetli xalça sənətidir. Qobelenin hazırlanma texnikasının əsasını öncədən çəkilmiş eskiz, fikir, ideya təşkil edir.
 

## Toxuma və bədii tikmə
Bədii tikmə üçün yerli ipək və yun saplardan və yerli basmaqəliblərdən istifadə olunub. XIX-XX əsrin əvvəllərində bədii tikmələr üçün əsas rol oynayan material yerli istehsal olan qonovuz, darai və məxmər idi.
 
Boyama üçün bitki mənşəli boyayıcılardan istifadə olunur. Azərbaycan bədii tikmələrində ən çox işlədilən bitki motivləri qızılgül, nərgiz, qərənfil, lalə, zanbaq, meyvə ağaclarının yarpaqları — nar, heyva, alça çiçəkləri, eləcə də sünbül və müxtəlif formalı yarpaqlardı. Bədii tikmələrdə əsasən quşların təsvirinə üstünlük verirlər. Bədii tikmə növündən ən geniş yayılmış forması piləktikmədir.
 
## Bədii şüşə haqqında məlumat
Dekorativ əşyaların, vitrajların interyerdə öz əksini tapmasıdır. Təsviri sənətin qədim nümunələri arasında Mingəçevirdən, Şamaxıdan tapılmış müxtəlif tipli və formalı bədii şüşə məmulatı nümunələri Azərbaycanda şüşə istehsalının da mövcud olduğunu göstərir.Bədii şüşədə rəng,forma və dekor çox önəmlidir.Bədii şüşənin digər şüşələrdən fərqi onun daha *dayanıqlı,*daha *bəzəkli* olmasıdır.
 
## Bədii oyma

Ağac, metal, daş, sümük üzərində oyma. Bədii oyma — dekorativ sənətin ən qədim və ən geniş yayılmış növlərindən biridi. Daş, ağac, sümük və başqa materiallar üzərində işlənir. Azərbaycanın ən qədim yaşayış məskənlərindən olan (Qobustan, Gəmiqaya və s.) daş üzərində oymaları bədii oyma sənətinin ilkin nümunələri kimi göstərmək olar.İlk oyma nümunələri Mehdiabad - Pirşağı yolundakı Sovxoz 2 qəsəbəsi 188 nömrəli məktəbin həyətində yerləşir.Texnologiya müəllimimiz Aysun müəllim belə deyib.

## Mənbə
#
Teodora İnjaç

**Teodora İnjaç** () — Serbiyalı qadın şahmatçı, 2021-ci ildən etibarən qadınlar arasında qrosmeyster.

## Haqqında
Teodora İnjaç 26 may 2000-ci ildə dünyaya gəlib.

## Reytinqi
Klassik şahmatda ən yürsək reytinqi 01.04.2022 ildə 2406 olub. FİDE-nin 2022-ci il may ayı üçün reytinq sıralamasında ən yaxşı 100 qadın şahmatçı arasında 2384 Elo reytinqi ilə 64-cü olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Teodora İnjaç FİDE profili
*Teodora İnjaç  Chess DB-də oyunları
*Teodora İnjaç 365chess.com-da oyunlar
Ruslan Abdullayev

**Ruslan Abdulla oğlu Abdullayev** (*d.*7 mart 1944 — *ö.* 31 yanvar 2002) — SSRİ dövründə və Azərbaycan futbolu tarixində ən yaxşı məşqçilərdən biri hesab olunan, hücumçu mövqeyində çıxış edən azərbaycanlı keçmiş futbolçu və məşqçi. SSRİ İdman ustası (1966). Azərbaycan SSR-nin Əməkdar məşqçisi (1990). Qarabağ və Neftçi klublarının keçmiş baş məşqçisi, Elxan Abdullayevin atasıdır.

## Karyera
Ruslan Abdullayev futbolçu karyerasına 19 yaşında Bakının Neftyannik klubunda başlamışdır. İlk 3 mövsümdə 13 oyun keçirmişdir. Bundan sonra aşağı liqa təmsilçisi Dinamo Kirovabad klubunda və daha sonra yenidən karyerasını Neftyannikdə davam etdirdi. 1 il sonra keçmiş klubu Dinamoya qayıtsa da 1969-cu ildə yenidən Neftçiyə qoşulan Ruslan Abdullayev 1972-ci ildə elə bu klubun heyətində peşəkar karyerasını bitirmişdir.

1974-cü ildə Neftçinin məşqçisi oldu, lakin burada yalnız bir mövsüm işlədi. 1978-1979-cu illərdə Neftçinin baş məşqçisi Gennadi Bondarenkonun köməkçisi vəzifəsində çalışdı. Onun gedişindən sonra Ruslan Abdullayev də komandanı tərk etdi.

1982-ci ildə Abdullayev ilk dəfə baş məşqçi olaraq Araz Naxçıvan komandasına rəhbərlik etməyə başladı və 1 il Arazın baş məşqçisi kimi çalışdı. Daha sonra SSRİ dağılmadan öncə 5 il keçmiş klubu Neftçidə baş məşqçi kimi fəaliyyət göstərdi.

80-ci illərin sonunda bir müddət Əlcəzairdə işlədikdən sonra 90-cı illərdə Tovuzun Turan, Mərdəkanın Fərid və Dinamo Bakı klublarına rəhbərlik etdi.

1994-1995-ci illər sezonunda Azərbaycanlı biznesmen Marat Manafovun sahibi olduğu Slovakiya çempionatının 3-cü liqasında mübarizə aparan Pyeştyani klubunda çalışdı. Onun rəhbərliyi altında klub 2-ci liqaya yüksəlməyi bacarsa da yeni mövsümün başlamasına az qalmış M.Manafov ilə birlikdə klubdan ayrıldı.

1997-ci ildə yenidən Neftçinin baş məşqçisi təyin olundu. Neftçi məhz onun rəhbərliyi ilə ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasında çıxış etmək imkanı qazandı. 1-ci təsnifat mərhələsindən yarışa qatılan Neftçinin rəqibi isə Polşa təmsilçisi Vidzev Lodz klubu idi. Bütün məşqçilər heyətinin səylərinə baxmayaraq, layiqli oyun göstərə bilməyən Neftçinin UEFA Çempionlar Liqasındakı debütü heç də uğurlu alınmır. Belə ki Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda keçirilən ilk qarşılaşmada rəqibinə 0-2 hesabı ilə məğlub olan Neftçi səfərdə 0-8 hesabı ilə məğlub edilir.

Neftçidən ayrıldıqdan sonra mövsümün ortasından etibarən Gəncənin Kəpəz klubunun sükanı arxasına keçən Abdullayev, sezonun sonunda klubu Azərbaycan çempionatının qalibi etməyi bacardı.

1999-2000-ci illər sezonunda Türkiyəyə yollanan Ruslan Abdullayev yerli çempionatda çıxış edən Ərzurumsporun baş məşqçisi təyin olundu. Lakin həmin mövsüm Qalatasarayla oyunda komandasının 0-7 hesablı məğlubiyyətindən sonra istefa verdi.

Həyat yoldaşının vəfatından 40 gün sonra 30 yanvar 2002-ci ildə insultdan vəfat etdi.

Oğlu — Elxan Abdullayev peşəkar futbolçu və məşqçidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* TFF saytında profili
Selibat

**Selibat** ( — kişi nikahsızlığı,  — subay kişi) — katolik ruhanilərin məcburi nikahsızlığı.

Erkən orta əsrlərdə Roma papalarının selibat haqqında dekretləri olsa da, onlar faktiki cəhətdən yerinə yetirilməyib. Onu praktikada yalnız XIII əsrin ortalarında təmin etmək mümkün olub. Katolik kilsəsi selibatdan kilsə torpaq sahibliyinin qorunması məqsədilə istifadə edib. Belə ki, selibat torpaqların katolik ruhanilərin varisləri arasında bölünməsinin qarşısını alıb. XX əsrdə bu məhdudiyyəti aradan qaldırmaq üçün bəzi cəhdlər göstərilib, lakin 1967-ci ildə Roma papası selibatın toxunulmazlığını və müqəddəsliyini yenidən təsbit edib. Protestantlıq, ümumiyyətlə selibatı tanımır, pravoslavlıqda isə o yalnız rahiblərə şamil olunur.

## İstinadlar
Sipəhsalar

**Sipəhsalar** (; sipəh – ordu + salar – başçı; ) — orta əsrlərdə Yaxın və Orta Şərq ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda ordunun ali baş komandanı.  Bir qayda olaraq, ən görkəmli sərkərdələri sipəhsalar təyin ediblər. Bu termin Abbasilər(750-1258) dönəmində yaranıb. Samanilər(875-999), Qəznəvilər(X-XII əsrlər) və Səlçuqlar (1038-1157) dövründə sipəhsalar ölkənin siyasi həyatında mühüm rol oynayıb. Səfəvilər dövlətində Azərbaycan bəylərbəyi sipəhsalar titulu daşıyıb.

## İstinadlar
Sibos

**Sibos** ( – **S**wift **I**nternational **B**anking **O**perations **S**eminar) və ya **SIBOS** — Ümumdünya Banklararası Maliyyə Telekommunikasiya Cəmiyyətinin (SWIFT) hər il təşkil etdiyi beynəlxalq sərgi-konfrans.

Bu ənənəvi tədbirin keçirilməsinə 1978-ci ildən başlanılmışdır. İlk konfrans Brüsseldə keçirilmişdir. Hər il keçirilən bu sərgi-konfransa dünyanın iri bank və maliyyə qurumlarının nümayəndələri qatılırlar. Müxtəlif ölkələrdən minlərlə nümayəndəni bir araya gətirən SIBOS sərgi-konfransı ümumdünya bank-maliyyə sektorunun əhəmiyyətli nailiyyətlərindən sayılır. Sibos dünyanın maliyyə sektorundakı innovativ trendlərin izlənməsi, yeni bankçılıq təcrübə və texnologiyaları ilə tanışlıq, ən əsası isə işgüzar əlaqələrin qurulması baxımından çox mühüm platforma hesab edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
OpenClassrooms

**OpenClassrooms** — əsası Mathieu Nebra tərəfindən qoyulan onlayn təhsil şirkəti. Noyabr 1999-ci ilin aprel ayından başlayıb. Dərslər onlayn verilir. Fevral 2018-cü il məlumatına görə 1.0 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan keçibdir.

OpenClassrooms istifadəçilərə mühəndislik, kompüter elmləri, hüquq, tibb, biologiya, sosial elmlər, riyaziyyat və başqa sahələrdə kurslar təklif edir. Kurslar dünyanın məşhur universitetləri tərəfindən təqdim edilir.

## Həmçinin bax
* Udacity

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* OpenClassrooms
Kartexena (Kolumbiya)

**Kartexena** () — Kolumbiyanın beşinci böyük şəhəri, Bolivar departamentinin inzibati mərkəzi, Karib dənizinin sahilində iri liman şəhəri hesab edilir.
## Tarixi
### XVI-XVII əsrlərdə
İspanların gəlməsindən qabaq, bugünkü Kartexena bölgəsi Karib və Araşakan dillərini danışan, məşğuliyyətləri balıqçılıq, yığıçılıq və ibtidai kənd təsərrüfatı olan hind tayfaları tərəfindən məskunlaşmışdı.
## İqtisadiyyatı
Kartaxena ölkənin üçüncü ən mühüm (Boqota və Medellin) iqtisadi mərkəzi olan müasir çeşidli iqtisadiyyata malikdir. Əsas sənaye sahələri:
* Turizm (Kolumbiyanın əsas turizm yerləri)
* Sənaye (ilk növbədə petrokimya, neft emalı, tikinti materialları istehsalı)
* Xidmətlər və ticarət
* Logistika (Kolumbiya əsas limanı)
* İnşaat
Şəhərdə və ətrafında imtiyazlı vergi rejimi və gömrük administrasiyası olan bir neçə pulsuz iqtisadi zona mövcuddur.
## Həmçinin bax
* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Barrankilya
* Yopal
* Tunxa
* Popayan
* Valyedupar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* La guía más completa de Cartagena de Indias '''This Is Cartagena'''

* Mapa de los principales barrios de Cartagena: Bocagrande, Castillogrande, Laguito, Centro, Pie de la Popa, Manga, Condominio Brisas del Mar.
* Fiestas de Nuestra Señora de La Candelaria en Pie de la Popa.
* Exposición virtual sobre Cartagena de Indias en el Centro Virtual Cervantes.
* Mapa de la Ciudad y la Bahía de Cartagena de Indias desde 1735.
Qartal (dəqiqləşdirmə)

* Qartal — 
* Qartal (bürc) — 
* Qartal (əməliyyat) — 
* "Qartal" xüsusi təyinatlı dəstə —
Osmanlı–İran müharibəsi (1821–1823)

**Osmanlı-Qacar müharibəsi** (1821–1823) — Osmanlı dövləti ilə İranda hakimiyyətdə olan Qacarlar arasında baş vermiş müharibədir.

## Səbəb
Müharibəyə yol açacaq əsas səbəblərdən biri Qacarlara qarşı üsyan etmiş Cənubi Azərbaycandan olan tayfa başçılarının Osmanlı imperiyasında sığınacaq tapması idi.

Həmçinin Birinci Rusiya-İran müharibəsində məğlub olaraq, böyük torpaqlar itirən Qacarlar bu itirilmiş torpaqları Osmanlıdan alacaqları ərazilər hesabına doldurmaq istəyirdilər.

## Müharibə
Qacarlar tərəfindən sərhəd pozuntularınnı və hücumların sayının artmasından sonra Osmanlı sultanı II Mahmud Qacarlara müharibə elan etdi (1820). Qacar qoşunu Bağdad və Şəhrizor bölgələrinə hücum etdilər. Ümumiyyətlə müharibə İraq və Anadolu bölgəsində getmişdir.

Osmanlıdan narazı olan Şərqi Anadoluda yaşayan tayfaların da Qacarların lehinə üsyan qaldırmasından sonra Qacar ordusu Şərqi Bəyazit və Bitlisi tutdu. Vəliəhd şahzadə Abbas Mirzənin başçılıq etdiyi Qacar ordusu iki istiqamətdə Ərzurum və Diyarbəkirə yönəldi, lakin yolda Qacar ordusunda vəba xəstəliyi yayıldı. Ordunun ağır itkilər verməsindən sonra Fətəli şah Qacar sülh istədi.

## Nəticə
Qacarların sülh istəməsindən sonra ağır vəziyyətdə olan Osmanlı sülh təklifini dərhal qəbul etdi. İmzalanan Ərzurum sülh müqaviləsinə görə Qacarlar tutduqları torpaqları Osmanlı dövlətinə geri verərək geri çəkildilər. Həmçinin də Qacarlar dövləti ərazisindən gələn ziyarətçilrə İslam dininin müqəddəs ziyarətgahlarına girişinə Osmanlı dövləti tərəfindən qarantiya verildi.

## Həmçinin bax
* Ərzurum müqaviləsi

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı

**Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı** — Azərbaycan Respublikasında incəsənətin rəssamlıq sahəsində fərqlənən incəsənət xadimlərinə verilən fəxri ad. Mükafat Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən verilir.

## Döş nişanı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamlarının siyahısı
* Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı
* Azərbaycan SSR əməkdar rəssamlarının siyahısı

## İstinadlar
Kanko erası

– Yaponiyada era. Çoho erasından sonra, Çova erasından isə əvvəl gəlir. Era 1004-cü ilin iyulundan 1012-ci ilin dekabrına kimi davam etmişdir. Bu erada hökmdarlıq etmiş imperatorlar İçico-tenno və Sanco-tenno idi.

Murasaki Şikibu öz gündəliyini bu erada yazmışdır.

## Era dəyişikliyi
1004-cü ildə eranın adı bir sıra hadisələri vurğulamaq üçün dəyişdirilmişdir. Əvvəlki eranın başa çatmasından sonra 1004-cü ilin 7-ci ayının 20-ci günündə Kanko erası başlamışdır.

## Hadisələr
* **17 mart 1008** - Keçmiş imperator Kazan 41 yaşında vəfat etdi.
* **16 iyul 1011** - İmperator İçico hökmdarlığının 5-ci ilində səltənətdən imtina etdi. Qısa müddət sonra İmperator Sanco taxta çıxdı.
* **15 iyul 1011** - İçico 32 yaşında vəfat etdi. 
* **21 noyabr 1011** - İmperator Sanconun atası Reyzey 62 yaşında vəfat etdi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979).  ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ;  OCLC 251325323
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005).  ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ;  OCLC 58053128
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Odai Ichiran]]*; ou,  ''Annales des empereurs du Japon.''  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). *A Chronicle of Gods and Sovereigns: Jinnō Shōtōki of Kitabatake Chikafusa.* New York: Columbia University Press. ;  OCLC 6042764

## Xarici keçidlər
* Milli Diet Kitabxanası, "The Japanese Calendar" -- historical overview plus illustrative images from library's collection
Bell 407

Bell Textron Helicopter şirkəti tərəfindən istehsal olunan ABŞ istehsalı olan çoxməqsədli helikopterdir. İlk uçuşunu 29 iyun 1995-ci ildə həyata keçirmiş olan helikopter 1996-cı ildən xidmətə qəbul edilmişdir və Bell 206 helikopterlərinin yerini almışdır. 1995-ci ildən hal-hazırkı dövrə qədər xidmətdədir. 2011-ci ilin statistikasına görə 1082 ədəd istehsal edilmişdir. Maliyyə dəyəri 2.54 milyon ABŞ dollarıdır (2009-cu ilə görə).

Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin arsenalında mövcuddur.

## Texniki xüsusiyyətləri

Vintin sahəsi: 89 m²

Ekipaj: 1 nəfər

Uzunluğu: 12.7 metr

Sərnişin tutumu: 7 nəfər

Hündürlüyü: 3.56 metr

Vintin uzunluğu: 10.67 metr

Boş çəkisi: 1210 kq

Motor: 1 x Allison 250-C47B qazturbin mühərriyi

Maksimal yükgötürmə qabiliyyəti: 2722 kq

## İstinadlar