open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seyid Əli Mir Qılınc

**Seyid Əli Möhsun oğlu** ( **Mir Qılınca** məşhur olan, Mərənd mahalında yerləşən Yekan Kəhriz kəndinin Səfəvilər dövründə yaşamış, orada Mir Qılınc Baba adlı türbənin sahibi seyid.

## Soy və yaşayış
Mir Qılınc Seyid Həsən Babanın soyundadndır və Mərəndin Yekan Kəhriz kəndində dəfn olunmuşdur Mir Qılınc o, kəndin seyidlər və əşraflarındanidi və orada məşhur türbəsi vardır. Seyid Əlinin yaşamına görə indiyədək sənədli və mötəbər mənbələrdə heç bir söz tapılmayıb. Amma camaat içində onu Mir Qılınc adıyla tanıyıb və yad edirlər. onun qəbir daşı üzərində belə yazılıb:

Farsca:

مقبره سید جلیل‌القدر مشهور و معروف به مرحوم میر قلنج که در زمان عهد صفویه وفات نموده در این مکان مقبره قدیمی داشت اهالی یکانات مخصوصا مردم یکان کهریز با مشاهده کرامات عدیده با اهدا نذورات و با همت اشخاص نیکوکار و خیر و با مباشرت چند نفر ریش سفید و معتمد در مورخه 62/1/1 شمسی اقدام به تجدید‌البنا و مقبره نوساز و جدیدالاحداث نمودند.

Azərbaycan dili:

Səfəviyyə dövründə vəfat etmiş Mir Qılınca məşhur olan böyük məqamlı seyidin türbəsi. bu yerdə əski bir türbə varidi ki Yekanat və xüsusilə Yakan Kəhriz əhalisi çoxlu möcüzələri görərək nəzirlər verərək və xeyrsevər insanlar və neçə ağ saqqal və mötəmidin məşvərətiylə 62.1.1 şəmsi ilində bu binanı yenidən düzəldib və türbəni yeniləmişlər. 


Fayl:Mir Qilinc yekan.jpg|Qəbir daşının şəkli-1
Fayl:Mir Qilinc yekan1.jpg|Qəbir daşının şəkli-2
Fayl:Mir Qilinc yekan2.JPG|
Fayl:Mir Qilinc yekan3.JPG|
Fayl:Mir Qilinc Yekan4.jpg|
Fayl:Mir Qilinc Yekan5.jpg|


## Mir Qılınc rütbəsi
Mir qılınc Türk əmirlər və döyüş başçıları arasında bir ləqəb və rütbəimiş.

Qılınc xan qədim xaqanlar arasında böyük əmir, başçı və sultana deyilirdi. o, sultan və əmirə ki iradəsi Qılınc kimi keçərli və kəskindir.

## Övladları
*Mirzə Möhbəli xan Yekani 
*Mirzə Cahangir xan Ziyai
*Nəzərəli xan Mərəndi
*Əlirza xan Yekani

## Həmçinin bax
*Əli Əsğər Əli oğlu
*Həsən Əftəs
*Seyid
*Seyid Həsən Baba
*Ələvi Misri duası

## İstinadlar
Porsuq bəy

**Porsuq bəy** (?-?) — Səlcuqlular dövlətinə xidmət etmiş türk sərkərdəsi.

## Həyatı
Anadolu fatehlərindən Məlik Mənsur mərkəzdən boyun qaçırınca Sultan Məlikşah tərəfindən üzərinə Porsuq bəy göndərildi. Porsuq bəy Məlik Mənsuru öldürüb onun hakimiyətindəki Kütahya məntəqəsinə yerləşdi (1090).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağsunqur bəy

**Qasıməddövlə Əbusəid Ağsunqur bəy bin Elturqan **() — səlcuqlu sərkərdəsi, vali.

## Həyatı
Qasıməddövlə Ağsunqur bəy bin Elturqan Hələb valisi olmuşdu. 1087-ci ildə özünü sultan elan etdi.

Qasıməddövlə Ağsunqur bəy bin Elturqan 1094-cü ildə Tutuş bəy tərəfindən öldürüldü. Siyamək Hüseynəlizadə yazır ki, Ağsunqur Avşar elinə mənsub Alturqan bəyin oğludur. Məlikşahın ölümü ilə Börküyarıqla Tutusun müharibəsində Ağsunqur Bərk Yarığın yanına keçir və bir savaşda öldürülür.
Ağsunqurun ölümündən sonra İraq səlcuqlu sultanı Mahmud 1127-ci ildə Mosul Atabəylərinin qurucusu "Zəngi" ni Mosul valisi təyin edir və ona İmadəddin ləqəbini verir. "Zəngi" bir güclü Avşar hakimiyyəti qurur və Hələbi ələ keçirir".

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Abbasilər dövründə türklər, Bakı:Mütərcim, 2015, 408 səh.
* H. A. R. Gibb, "Ak Sunkur", EI² (İng.), I, 314.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Məhəmmədhəşim bəy Mərəndi

**Məhəmmədhəşim bəy Nəzərəli xan oğlu Mərəndi** (1795-?)—siyasi mühacir.

## Həyatı

Məhəmmədhəşim bəy Nəzərəli xan oğlu 1795-ci ildə Mərənd şəhərində doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Abbas mirzə Qovanlı-Qacara xidmət etmişdi. Şahzadə atası Nəzərəli xanı öldürdükdən sonra Risiyaya mühacirət etmişdi. Qarabağ rəisi onu ailəsi ilə birlikdə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Qarğabazar kəndində yerləşdirmişdi. Ona mülk ayrılmış, təqaüd kəsilmişdi.

## Ailəsi
Məhəmmədhəşim bəyin Qasım bəy, Əli bəy, Mehdi bəy, Abdulla bəy adlı oğlanları vardı.

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Mərənd xanlığı, Bakı, Mütərcim, 2012.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Nəzərəli xan Mərəndi

## Xarici keçidlər
Əfşin Əmiri Cəcin

**Əfşin Əmiri Cəcin** () — azərbaycanlı yazıçı.

## Həyatı
Əfşin Əmiri Cəcin 1982-ci ildə İranın Ərdəbil şəhərində doğulub. Odiologiya, dilçilik və rehabilitasiya bölümündə fəlsəfə elmlər doktoru dərəcəsini alıb. 2010-cu ildə İranın "Gənclər" milli festivalında ədəbiyyat nominasiyasının qalibi olub. Odiologiya sahəsində dünyada ilk dəfə olaraq "Sırğa və yumşaq" model eşitmə cihazları ixtira edib.

## Əsərləri
#Biri... (kitab)
#Ödül (satirik pyes)
#Qaracaoğlanın seçilmiş şeirləri
#Oliver Tvist (ingiliscədən tərcümə)

## Xarici keçidlər
*http://traxtorchi.ir/news.php?extend.1258Cached
*http://yurd.ir/index.php?route=product/product&path=58&product_id=952
*http://www.ketabnet.ir/bookview.aspx?bookid=1587128
*http://www.ketabnews.com/detail-17800-fa-1.html 
*http://www.adinebook.com/gp/product/9646149939/ref=sr_2_1000_12/704-5501083-1881317
*http://www.adinebook.com/gp/product/9646149779/ref=sr_1_1000_1/704-5501083-1881317
*http://www.adinebook.com/gp/product/9646149854/ref=sr_1_1000_1/704-5501083-1881317
Zunuz

**Zunuz** (, Zonouz) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında şəhər.

## Ümumi məlumat

Zunuz Mərənd şəhristanına bağlıdır. 2006-cı il məlumatına görə əhalisi 2.618 nəfərdir. Əyalətin şimalında yerləşir. Təbrizə 100&nbsp;km. uzaqlıqdadır. Xalqı Türküdür.

Şəhər və dövrəbərinin güzəran qaynağı əkinçilik, heyvandarlıqdır. Xüsusilə alması və kərə yağı məşhurdur.

## Həmçinin bax
* Məhəmmədəli Zunuzi
* Mirzə Qaffar xan Zunuzi

## İstinadlar
Cakomo Kazanova

**Cakomo Cirolamo Kazanova** () şevalye de Senqalt — zadəgan titulunu özünə vermiş, 2 aprel 1725-ci ildə Venesiyada anadan olmuş, 4 iyun 1798-ci ildə Çexiya respublikasındakı Duxsov qəsrində vəfat etmiş, məşhur italyan məcaraçı səyyahı və yazıçısı. Böyük Sovet Ensiklopediyasına görə Çovani Çakomo

## Həyatı
Kazanova XVII əsrin 28 noyabr 1742-ci ildə Padua universitetində dünyəvi və kilsə hüququnu öyrənərək doktor titulu alır.
Neapol, Roma, Konstantinopol, Paris şəhərlərinə səyahət etdikdən sonra Venesiyaya dönən Kazanova küfürlikdə günahlandırılaraq 1755-ci ildə həbsxanaya atılır. Memuarına əsasən onun həbs edilməsi üçün əsas dəlil onda tapılmış Zoqar kitabı olmuşdur.
1756-cı ildə o, Parisə qaçaraq, orada yerli içtimayi və şəxsi həyat tərzlərini öyrənməyə başlayır. Memuarında yazmış olduğu kimi, yeni imiclə Avropada peyda olan Kazanova Berlinə gələrək Böyük Fridrixin pərəstişini qazanır. 1760-cı ildə XIII Kliment Roma papası elan olunur. Elə bu vaxt Kazanova "Qızıl şpor" ordeninə layiq görülür.
1764–1765-ci illərdə Rusiyaya gələrək Sankt Peterburqda II Yekaterina ilə görüşür. Daha sonra o, Avstriya, Almaniya, Fransa, İspaniya, İtaliyada səyyah və sərgərdan həyat sürür. Onun tanışlarının içində Volter, İohann Volfqanq Göte və Volfqanq Amadey Mosart kimi mütəfəkkirlər olmuşdur. 1775-ci ildə Venesiyaya dönmək üçün icazə alan Kazanova şəhəri daxili işlər xidmətinin inkvizisiya tribunalının gizli agenti olur. 1782-ci ildə alleqorik romanında zadəgan Grimaldini təhqir etdiyinə görə Venesiyanı tərk edərək Çexiyaya gələrək əlkimya və Kabbala ilə məşğul olan qraf Valdşteyn gəsrinə yerləşir.

## Memuarı

1789-cu ildə fransız dilində ona ölümündən sonra şöhrət qazandırmış "Mənim həyat tarixim" adlı memuarını () yazmağa başlamışdır. 1822–1828-ci ildə memuarın alman dilində müxtəsər tərcüməsi dərc olunur. 1826–1838-ci illərdə J. Laforqa tərəfindən redaktə olunmuş fransız nəşrləri dərc olunur. J. Laforqa redaktəsində seksual mövzular (xüsusilə homoseksual epizodlar) ixtisarlarla verilmişdir. Katoliklər və inqilab əleyhdarlarının gözündə Kazanova sərbəst siyasi və dini görüşlü opponentə çevrilmiş olur. Kazanovanın memuarının orijinal mətni tam şəkildə 1960-cı ildə işıq üzü görmüş olur.

O öz memuarına belə başlayır;

Cakomo Cirolamo Kazanova öz memuarında Luiza O`Merfi belə xatırlayır:

## Xarici keçidlər
* Eduard und Elisabeth bei den Megamikren (PDF; Fraktur-Reprint in der Arno-Schmidt-Referenzbibliothek der GASL) (20,29 MB)
* Die Memoiren vollständig in sechs Teilen, Übersetzer Conrad
* Casanova Memoiren in englisch, 1902, mit Zusatzband über seine Zeit nach dem Ende der Memoiren
* Schloss Duchcov 
* Casanova Memoiren in französisch: Original (PDF-Datei; 17,55 MB)
* Иллюстрации Сальвадора Дали к рассказам Джакомо Казановы 

## İstinadlar
Növrəs İman

**Növrəs İman** () — Azərbaycanlı ustad şair, aşıq.

## Həyatı
Növrəs İman 13 may 1903-cü ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. O Aşıq Ələsgərin qardaşı Məşədi Salehin oğludur. İman təhsilini Göyçənin Hüseynquluağalı kəndində molla məktəbində almışdır. Bir müddət Kəlbəcər rayonunun Seyidlər kəndində kənd sovetinin katibi vəzifəsində işləmişdir.

İman 1930-cu ildə əsəb xəstəliyinə tutulmuş və 1932-ci ildə itkin düşmüşdür. Bu tarixdən sonra onun haqqında hər hansısa məlumat alınmamışdır. Növrəs İman Aşıq Ələsgər ədəbi məktəbinin yetişdirdiyi ən istedadlı şair aşıqlardandır. O, gənc yaşlarından şer yazmağa başlamış və tez bir zamanda xalq içərisində ustad aşıq kimi məşhurlaşmışdır.

Bədahətən şer demək qabiliyyətinə malik olan el sənətkarının saysız-hesabsız qoşma, gəraylı, təcnis, divani, müxəmməs, cığalı təcnis, müstəzad, dodaqdəyməz və sair şəkillərdə şerləri olmuşdur. Təəssüf ki, o , xəstələndikdən sonra bu sənət incilərinin əksəriyyətini öz əli ilə məhv etmişdir. Deyilənlərə görə onun dram əsərləri də varmış. İman özündən əvvəlki bir çox aşıq və el şairlərinin şerlərinə cavab yazmış və açılmamış qıfılbəndləri açmışdır.

## Kitabları
* Miskin Vəli, Növrəs İman. İki ustad. Bakı: Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1996, 192 s.
* Novrəs İman. Seçilmiş əsərləri. (Toplayıb tərtib edəni: İslam Ələsgər) Bakı, "Səda", 2004.

## Ailəsi
Növrəs İmanın Şahmalı Salahov adlı bir oğlu olub.

### Şəcərəsi
* Heydər
** Əbdüləzim
*** Təhməz
**** Talıbxan
***** Allahverdi
****** Alməmməd kişi
******* Məşədi Saleh
******** Növrəs İman

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Növrəs İmanın həyat və yaradıcılığı. Bakı, 2013.
Mərənd xanlığı

**Mərənd xanlığı** (1747–1828)  — mərkəzi Mərənd şəhəri olmaqla Azərbaycan xanlıqlarından biri. Şimaldan Gərgər mahalı, şərqdən Qaradağ xanlığı, cənubdan Təbriz xanlığı, qərbdən Xoy xanlığı ilə həmsərhəd idi.

## Tarixi

Xanlığın yaradıcısı Məhəmmədrza xandır. Məhəmmədrza xan  Nadir şahın ölümündən sonra Mərəndin hakimi olmuşdu. Hakimiyyət uğrunda əslən Yekan mahalından olan Mir Qılınc Baba xanın törəmələri ilə Xoydan olan Dünbili elinin nümayəndələri mübarizə aparırdılar.

## Hakimləri
*Məhəmmədrza xan Mərəndi (1747–?)
*Nəzərəli xan Mərəndi (?–1828)

## Xanlığın inzibati qurluşu
Xanlıq Mərənd, Culfa, Zunuz və Yekan mahallarına bölünürdü. 

#Mərənd mahalı
#Culfa mahalı
#Zunuz mahalı
#Yekan mahalı

## Həmçinin bax
* Azərbaycan xanlıqları
* Mərənd

## Mənbə
*Ənvər Çingizoğlu, Mərənd xanlığı, Bakı, Mütərcim, 2012.
Covanni Antonio

**Covanni Antonio Kanal** () və ya **Kanaletto** ( (1 oktyabr 1697, Venesiya — 20 aprel 1768, Venesiya) italyan rəssamı, Venesiya veduta janr məktəbinin başçısı, şəhər mənzərə rəsmlərinin mahir ustası, barokko rəssamı. birlikdə Canaletto Giambattista Pittoni, Giovanni Battista Tiepolo formaları, o dövrün ənənəvi böyük Old Masters.

## Həyatı
Antonio Kanal teatr rəssamı atası Bernardo Kanaldan rəssamlıq öyrənmiş ona teatr səhnələrinin dekorlarını qurmaqda kömək etmişdir. 1719-cu ildə Romaya gələrək vedutist Covanni Paolo Panininin yaradıcılığı ilə tanış olur. Məhz bundan sonra o, özünün məşhur Venesiya mənzərələrini çəkməyə başlamışdır. İlk zamanlar o, öz rəsmlərini birbaşa eskiz cızmadan mənzərədən çəkərmiş. Sonradan isə öz emalatxanasından Kamera-obskuradan istifadə etməklə çəkərmiş.

1746-cı ildə Kannaletto Londona gələrək, 10 il müddətində orada qalıb yaradıcılıqla məşğul olur. Burada o, bir çox yerli saray və evlərin şəkillərini çəkir. 1755-ci ildə Venesiyaya dönür, 1763-cü ildə Venesiya rəssamlıq akademiyasına üzv seçilir.
Aqrar cəmiyyət

**Aqrar cəmiyyət** — cəmiyyətin ilkin inkişaf mərhələsi olub, insanın fiziki qabiliyyəti, əl alətləri və təbii faktorlarla təcəssüm edilir.

Qərb alimləri cəmiyyətin inkişafının  əsasını  təşkil edən iqtisadi münasibətlər baxımından üç mərhələyə bölürlər: 
* aqrar cəmiyyət
* sənaye cəmiyyəti
* informasiya cəmiyyəti.

Aqrar cəmiyyətdə insanlar,  əsasən, heyvandarlıqla və əkinçiliklə  məşğul olurdular.

Aqrar cəmiyyətdə əsas rol insanını birbaşa iştirakı tələb olunan, uzun dövr tələb edən material mübadilələrə malik idi.

## İstinadlar
Sənaye cəmiyyəti

**Sənaye cəmiyyəti** — istehsal proseslərinin ön plana çıxdığı, fabrik və zavodlar, sənaye məhsullarının iqtisadiyyatın əsasını  təşkil etdiyi, aqrar cəmiyyətdən sonra enerjinin əldə edilməsi nəticəsində meydana çıxan cəmiyyət.

## Sənayenin inkişafı
Avropada və Şimali Amerikadakı sənaye inqilabından, ardınca 20-ci əsrdə bütün dünyada baş vermiş sənayeləşmədən əvvəl iqtisadiyyatın böyük bir hissəsi aqrar xüsusiyyət daşıyırdı. Əsas məhsullar çox vaxt məişətdə hazırlanır və istehsalın digər böyük bir hissəsi məhdud ixtisas və ya texnikaya sahib olan sənətkarlar tərəfindən kiçik emalatxanalarda həyata keçirilirdi. Orta əsrlərin sonlarında Avropanın bir çox şəhərlərində sənətkarlar öz ticarətlərini tənzimləmək və kollektiv şəkildə öz biznes maraqlarını həyata keçirmək üçün gildiyalar yaratdılar. Bəzi sübutlara görə qədim zamanlarda Roma imperiyası və ya Çin Han sülaləsi kimi böyük iqtisadiyyatlar müəyyən sənaye sahələrində daha mərkəzləşdirilmiş istehsal məqsədilə fabriklər inkişaf etdirmişdirlər.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Aqrar cəmiyyət
* İnformasiya cəmiyyəti
Seyid Hüseyn Xoyi

**Seyid Hüseyn ibn Seyid Məhəmməd bin Seyid Hüseyn bin Seyid Rza Hüseyni Xoyi** (?-1854—Azərbaycan alimi, arifi, şairi.

## Həyatı

Seyid Hüseyn ibn Seyid Məhəmməd Xoy şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almış, sonralar mədrəsədə oxumuşdu. 

Nəcəf şəhərinə yollanmış, orada əyləşmişdi. Böyük kitabxanası vardı. 

Seyid Hüseyn Xoyi  1854-cü ildə vəfat edib.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Kərbəlayı Mirzə Ələkbər Safi

**Кərbəlayı Mirzə Ələkbər Safi** () — şair.

## Həyatı
Kərbəlayı Ələkbər Safi 1840-cı ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Mərdinli obasındandır. İbtidai təhsilini əmisindən almışdı. Sənətkarlıqla məşğul idi. O, həm də şair idi. Safi təxəllüsü ilə şeirlər yazırdı. "Məclisi-fərəmuşan"ın üzvü idi. Təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab onun haqqında yazır: "Kərbəlayı Ələkbər Məşədi Məhəmmədhüseyn Qarabağinin oğludur və təxəllüsü Safidir. Mərhum Şəhidin qardaşı oğludur. Mömin bir kişidir, sənətkar əhlindən hesab olunur. Yaşı əlliyə yаxın olar. Bədəncə zəifdir".

Kərbəlayı Ələkbər Safinin Əli, İsmayıl adlı oğulları, Sona adlı qızı vardı.
 
## İstinadlar
Tabğaclar

**Tabgaclar** (**تابغاچ** Tabghach, **تاۋغاچ** Tawghach, ya da **Tabgac**, **Topa**, **Toba**, Çincə: 拓跋 pinyin: Tuòbá və ya Tuòbá Shi **拓拔氏** "Tuoba sülaləsi") — Syanbilərin (鮮卑 xiān bēi)nin bir boyu.

## Tarixi
Tabğaclar haqqında ilk məlumata 261-ci ilə aid Çin salnamələrində rast gəlinir. Toba boybirliyində 99 tayfa vardı. Onlar Monqolustandan şimalda yaşayırdılar. Hazırkı Rusiyanın ərazisində onların 36 mülkü yerləşirdi. Tuin xan dövründə tabğaclar Dalay-nor gölünün sahilinə sığındılar. Lin xan olları 10 hissəyə ayırdı. Tsefen xanın hakimiyyəti dönəmində onlar hunların torpaqlarını ələ keçirdilər. Livey xanın dövründə Çinin Din Syan dairəsində məskunlaşdılar.

## İstinadlar
Klaudio Monteverdi

**Klaudio Monteverdi** (; ) — Son Renessans və Erkən Barokko dövrlərinin italyan musiqiçisi, opera bəstəkarı və müğənnisi. 1607-ci ildə yazdığı "Orfey" operası ilk böyük operalardan biri hesab edilir.

## Həyatı
Ailədəki 5 uşaqdan böyüyü olan Klaudio 1567-ci ildə İtaliyanın Kremona şəhərində həkim-cərrah Baltazar Monteverdinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Uşaq yaşlarından etibarən Kremona kafedral kilsəsində Mark Antonio İncenyerinin yanında musiqi təhsili almışdır. 1580-ci illərin sonlarına doğru müasir üslubda dini və digər mövzulu əsərlərin yer aldığı musiqi kitabları nəşr etdirmişdir.

1591-ci ildən Mantuya hersoqu I Vinçenso Qonzaqanın (1562–1612) sarayında müğənni və viola ifaçısı kimi xidmət etməyə başlamış, 1602–1612-ci illərdə isə kapelmeyster olmuşdur. 1599-cu ildə saray müğənnisi Klaudiya Kattaneya ilə evlənmiş və bu evliliyindən üç uşağı olmuşdur, lakin onlar doğulduqdan qısa müddət sonra vəfat etmişdilər. 1607-ci ildə isə Klaudiya özü də vəfat etdi.

Monteverdi, Florensiya operalarından təsirlənmişdi. İlk operası olan "La favola d'Orfeo"nu (*Orfey əfsanəsi*) 1607-ci ildə tamamladı. Hersoq 1612-ci ildə öldükdən sonra Monteverdi Venesiyada San-Marko kilsəsində kapelmeyster kimi işə başladı. Yazdığı bir sıra dini əsər ona bütün Avropada şöhrət gətirdi.

1637-ci ildə Venesiyanın ilk opera binasının açılmasından sonra Monteverdi opera bəstələmək sahəsində fəaliyyətini artırdı, lakin təəssüf ki, bu əsərlərdən sadəcə ikisi bugünədək gəlib çatmışdır — "Il ritorno d'Ulisse in patria" (*Odisseyin vətənə qayıtması*) və "l'Incoronazione di Poppea" *(Poppeanın tacqoyması)*. Bu əsərlərdən ikincisi, onun şahəsəri hesab edilir.

Monteverdi, həyatı boyu Venesiya əhalisindən böyük rəğbət görmüş, məzarının yerləşdiyi Frarri kilsəsinə xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Talan

**Talan** — kütləvi iğtişaşların bir növü olub, dini, etnik və siyasi mənsubiyyətinə görə bir qrupun digər bir qrupun üzərinə hücum edərək, insanları öldürülməsi, iş yerlərinin dağıdılması və ya yandırılması, kütləvi davalar, zorakılıq və hədəf alınan etnik qrupa məxsus ibadətxanaların, məktəb və təşkilatların dağıdılması ilə müşayiət olunur.

"Talan" mənasında "poqrom" ( sözünün kökü  — "dağıtmaq", "tar-mar etmək", "darmadağın etmək", "viran etmək" sözündəndir) termin kimi ilk əvvələr, əsasən, Rus imperiyasında yəhudilərə qarşı olan talanları göstərmək üçün işlədilmişdir.  İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində yəhudilərə qarşı başlanmış entik zəmində zorakılıqlar "talan" (poqrom) andlanırdı.

## Həmçinin bax

* Varşava talanı (1881)
* Kişinyov talanı (1903)
* Melitopol talanı (1905)
* Kürfürstdam talanı (1931)
* Büllur gecə (1938)
* İstanbul talanı  (1955)
* Xankəndi və Şuşa talanları (1988)
* Fərqanə talanı (1989)
* Bakı talanı (1990)
* Oş talanı (1990)
Nasist həbs düşərgələri

**Nasist həbs düşərgələri** () — Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniya başda olmaqla bir çox işğal olunmuş ölkələrdə yaradılan həbs düşərgələri. Belə düşərgələrə yəhudilər başda olmaqla qaraçılar və ruhi xəstələr göndərilmişlər. Nasist həbs düşərgələrinə göndərilən şəxslərin 95 %-i müxtəlif işgəncələrlə öldürülmüşdür. Məhkumların öldürülməsində qaz kameralarında boğma, xüsusi sobalarda diri-diri yandırma, iynə ilə zəhərləmə halları geniş yayılmışdır.

## Həmçinin bax
* Nasist həbs düşərgələrinin siyahısı
* QULAQ

## Xarici keçidlər
* Concentration camps of Nazi Germany
Daxau həbs düşərgəsi

**Daxau həbs düşərgəsi** () - Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniyada yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi. Daxau düşərgəsi Münhen əyalətinin 16&nbsp;km şimalqərbində istifadə olunmayan ağırtexnika zavodunun yerində açılmışdır. Daxau həbs düşərgəsini digərlərindən fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri bu düşərgənin fəaliyyətə başlayan ilk düşərgə olmasıdır. 22 mart, 1933 Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyasının qərarı ilə açılan düşərgədə Yəhudilər başda olmaqla əsasən siyasi məhbuslar saxlanılırdı. Daxau düşərgəsi Yohannes Hesters tərəfindən də ziyarət olunmuşdur. Azərbaycanlı partizan Əhmədiyyə Cəbrayılovda Daxau həbs düşərgəsində bir müddət saxlanılmışdır. Daxau həbs düşərgəsi Hücum dəstələri tərəfindən bir müddət qorunmuşdur. Daxau - auşvitz,Belzek,Xelmno kimi  düşərgələrin ilk modeli idi. Daxau ilk vaxtlar dövlət həpisxanası olarağ istifadə edilmiş, daha sonra SS Mühafizə dəstəsi in əmri ilə Həps düşərgəsi olarağ fəaliyyət verməğə başlamışdır. Düşərgəyə əsasən macarlar,yəhudilər,soviet əsirləri gətirilirdi. Həbs düşərgəsinin şəraiti o qədər pis idi ki, ölən məhkumların 56% Xəstəliklərdən 24% aclıqdan və 30% Edam və Əsgərlərin istədikləri üçün öldürülmüşdür vəya ölmüşdür. 1942,43-illəri arasından etibarən 7000 nəfərlik limiti 90000 ə qaldırılmışdır. Daxau daha sonra Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən azad edilmişdir.

## Həmçinin bax
*Nasist həbs düşərgələri
Elmar Vəliyev

**Elmar Vəliyev** (*Elmar Rüstəm oğlu Vəliyev*; ) — Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (2011–2018).

## Həyatı
Elmar Vəliyev 3 oktyabr 1960-cı ildə Yevlax rayonunda anadan olmuşdur. 1979–1986-cı illərdə Azərbaycan Texnologiya Universitetində Mühəndis-texnoloq ixtisası üzrə, 1997–2001-ci illərdə isə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində Hüquqşünas ixtisası üzrə təhsil alıb.

Əmək fəaliyyətinə 1982-ci ildən Yevlax şəhər yol tikinti idarəsində başlayıb. 1983-cü ilə qədər bu müəssisədə təmirçi,1983–1989-cu illərdə Gəncə Tikiş Fabrikində mühəndis, 1989–1994-cü illərdə qədər Azərbaycan Respublikası Həmkarlar İttifaqı Mərkəzi Komitəsində təşkilatçı vəzifəsində işləyib.

### Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var. Azərbaycan Respublikasının keçmiş Hərbi Prokuroru Xanlar Vəliyevin qardaşıdır.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
1990-cı ildən 1995-ci ilə kimi Yevlax Şəhər Sovetinin deputatı olub. 1994–2001-ci illərdə Yevlax Rayon Gömrükxanasının rəisi, 2001–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində rəis müavini, 2004–2011-ci illərdə isə Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 fevral 2011-ci il tarixli sərəncamına əsasən Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçı vəzifəsinə təyin edilib.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

### Sui-qəsd cəhdi
2018-ci il iyulun 3-də, saat 20.30 radələrində özü və mühafizəçisi Qasım Aşbazov Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin inzibati binasının qarşısında naməlum şəxsin odlu silahdan açdığı atəş nəticəsində müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almış və xəstəxanaya yerləşdirilmişlər.

28 avqust 2018-ci ildə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Buxenvald həbs düşərgəsi

thumb|Buhenvald həbs düşərgəsinin əsas giriş qapısı
**Buhenvald həbs düşərgəsi** () — Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniyada yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi. Düşərgə 1937-ci ilin iyun ayından 1945-ci ilin aprel ayına qədər fəaliyyət göstərmişdir. Buhenvald düşərgəsi əvvələr Veymar şəhəri yaxınlığında Etersburq fəhlə düşərgəsi adı ilə yaradılmışdır. Fəaliyyət göstərdiyi 8 il ərzində Buhenvald həbs düşərgəsinə 250 min məhkum gətirilmişdir. 250 min məhkumdan 11 mini yəhudi olmaqla, 56 mininin öldürüldüyü güman olunur. 11 aprel, 1945-ci ildə ABŞ ordusunun III tağımı Buhenvald düşərgəsində saxlanılan məhkumları xilas etmişdi. Həmin ilin mart ayından etibarən bir qrup yəhudi amerikan əsgərləri ilə ratsiya əlaqəsinə girmiş və düşərgədə olan vəziyyət haqqında onlara ətraflı məlumat verərək xilas olunmaları üçün kömək istənmişdir  Almaniya Demokratik Respublikası tərəfindən 1958-ci ildə Buhenvald həbs düşərgəsinin yerində anma mərkəzi açılmışdır. 1991-ci ildə isə düşərgə muzey şəklində yenidən yaradılmışdır.
 
## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gotye

**Gotye** (əsl adı *Wouter De Backer* — d. 21 may 1980) – Belçikada doğulan Avstraliyalı musiqiçi və bəstəkar. Gotye 2007-ci ildə ARIA Music Awards üçün namizədliyini irəli sürmüş və həmin il "Ən yaxşı müğənni" kateqoriyası ilə təltif olunmuşdur.
2012-ci ilin fevralında "Somebody That I Used to Know" single'ı İngiltərə hit-paradlarında birinci yeri tutmuşdur.

## Diskoqrafiya

### Studiya albomları
* Boardface (2003)
* Like Drawing Blood (2006)
* Making Mirrors (2011)

### Sinqlları
* "Learnalilgivinanlovin" (2006)
* "Heart’s a Mess" (2007)
* "Eyes Wide Open" (2010)
* "Somebody That I Used to Know" (2011)
## Xarici keçidlər
Mənəvi Kunq-Fu (film, 1978)

**Mənəvi Kunq-Fu** (, çincə:拳精 — Yuan Tszin) — 1978-ci ildə çəkilən Honkonq filmlərindən biridir. Filmin adı müxtəlif adlarla, o cümlədən, "Kabus", "Astral Kunq-Fu" və "Kabusların Kunq-Fusu" kimi adlarla tanınır.

## Məzmun
Yi Lenq Şaolin məbədində adi gözətçilərdən biridir. Bir gün məbəddən gizli olan bir kitab oğurlanılır. Onu oğurlayan şəxs isə məşhur qəddar döyüşçü olur. Həmin adam Kunq-Funun bütün klanlarının rəhbəri olmaq niyyətindədir. Yi Lanq isə hələ də öz vəzifəsini görür. Bir gün Lanq 5 kabusla qarşılaşır.Birinci dəfədə onlardan qorxur. Lakin sonra onlarla dost olmağa başlayır. Kabuslar ona Kunq-Funun 5 əsas texnikasını öyrədirlər: Əjdaha, İlan, Durna, Pələng və Bəbir. Yi Lanq texnikaları öyrəndikdən sonra bunlardan döyüşlərdə istifadə etməyə başlayır.

## Rollarda

## Xarici keçidlər
* 
* "Mənəvi Kunq-Fu" hkcinemagic.com saytında
* "Mənəvi Kunq-Fu" hkmdb.com saytında
Xürrəmdərə

**Xürrəmdərə** — İranın Zəncan ostanında şəhər, Xürrəmdərə şəhristanının inzibati mərkəz.

2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 48,055 nəfər və ya 12,562 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.

## İstinadlar
Maydanek həbs düşərgəsi

**Maydanek həbs düşərgəsi** () — Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Polşada yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi.
Ravensbrük həbs düşərgəsi

**Ravensbrük həbs düşərgəsi** () - Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərinin 85 km şimalında yaradılmış nasist həbs düşərgəsi.

Ravensbrük həbs düşərgəsindən qadın məhbusların saxlanılması üçün istifadə edilmişdir. Düşərgə SS lideri Henrix Himmlerin əmrinə əsasən 1938-ci ilin noyabr ayında inşa olunmuş və inşa prosesi 1939-cu ilin may ayında yekunlaşmışdır.  Ravensburyukda saxlanılan qadınların ilkin sayı 900 nəfər olmuşdur. SS-in göstərişinə əsasən Saksoniyada yaradılmış Lixtenburq qadın həbs düşərgəsi ləğv olunmuş və orada saxlanılan qadın məhbuslar Ravensburyuk həbs düşərgəsinə göndərilmişdir. 1942-ci ilin sonlarına olan məlumata əsasən düşərgədə 10 min nəfər qadın saxlanılırdı. 1945-ci ilin yanvar ayında düşərgədə saxlanılan məhkum sayısı 45 min nəfərə yüksəlmişdir.
Ebenzee həbs düşərgəsi

**Ebense həbs düşərgəsi** () - Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Avstriyada yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi.
Mauthauzen həbs düşərgəsi

**Mathauzen həbs düşərgəsi** () — Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Avstriyada yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi.
Terezienştadt həbs düşərgəsi

**Terezienştadt həbs düşərgəsi** () — Üçüncü Reyx tərəfindən İkinci dünya müharibəsi dövründə Çexiyanın Terezien yaradılmış Nasist həbs düşərgəsi.

## Tarixi

Şəhər 1780-1790-cı illər arasında Avstriya imperatoru İosifin göstərişi ilə Bohemiyanın şimal-qərb ərazisində istehkam kimi salınmışdır.

1740-1780-ci illər arasında hökmranlıq etmiş imperatorun anası Mariya Terezanın şərəfinə adlandırılmış şəhər, xüsusilə XIX əsrdə hərbi və siyasi məhbusların yerləşdirilməsi üçün istifadə edilmişdir.

Şəhər 1914-1918-ci illər arasında bir çox mühüm və məşhur məhbusları qəbul etmişdir. Bunlardan biri Avstriya-Macarıstan ershersoqu olan Frans Ferdinand və onun həyat yoldaşını öldürən Qavrilo Prinsip idi. Prinsip 28 aprel 1918-ci ildə tutulduğu vərəm xəstəliyinə görə öz kamerasında ölmüşdür.

Gestapo 1940-cı il iyun ayının 10-da şəhəri ələ keçirmiş və burada dərhal həbsxana tikmişdir. 24 noyabr 1941-ci ildə şəhər gettoya çevrilmişdir. Nasistlər tərəfindən yəhudi yaşayış məntəqəsi kimi təqdim edilsə də, əslində konsentrasiya düşərgəsi idi. O, həm də yəhudilərin Auşvitsə sürgün edilməsi üçün keçid məntəqəsi idi.

1941-ci ildə düşərgəyə SS kapitanı Dr. Ziqfrid Seydl komendant təyin edilmişdir. 1943-cü ildə Seydl, konsentrasiya düşərgəsinin tikintisi üçün ailələri ilə birlikdə orada məskunlaşmalarına icazə verəcəyi vədi ilə işə götürdüyü 342 yəhudini Auşvits-Birkenauya göndərmişdir. Bu yəhudilər və onların ailələri Auşvitsə çatan kimi zəhərli qazla öldürülmüşdürlər.

Düşərgə yarandıqdan sonra xüsusilə Çexoslovakiyadan gətirilən yəhudilərin mərkəzinə çevrilmişdir. 1942-ci ilin payızında yəhudi olmayan 7000 çex nasistlər tərəfindən şəhərdən çıxarılır. Bu yolla şəhərdəki yəhudiləri daha asan tapmaq mümkün olur.

Terezienştadtda şərtlər çox ağır idi və Holokost zamanı ölən 80.000 çex yəhudisinin çoxu orada ölmüşdür. 7000 nəfərin yaşadığı yerə 50 mindən çox yəhudi gətirilmişdir. Qida çatışmazlığı mövcud idi və məhz buna görə 1942-ci ildə təxminən 16.000 adam ölmüşdür. Ölənlərdən biri Ziqmund Freydin bacısı Ester Adolfindir. Düşərgədə dərman və tütün saxlamaq qəti qadağan idi və belə bir hal aşkar edildiyi təqdirdə bunun cəzası ağır əmək və ya ölüm idi. Subay kişi və qadınların görüşməsi və ya cinsi əlaqədə olması üçün almanların icazəsi tələb olunurdu. Ancaq evli cütlüklər birlikdə qala bilərdilər.

## Fərqli yaşayış şəraiti

1945-ci ilin yazında Gestapo mühüm şəxslər kimi təsnif etdiyi düşərgə sakinlərinin bəzilərini təcrid edir. Sonradan 150-200 nəfərlik bu qrupa cütlük kimi qala bilmələri üçün, ikinəfərlik otaqlar verilir. Bu insanlar düşərgəni nominal olaraq idarə edən yəhudi şurasının üzvləri idilər. Digər yəhudilər üzərində səlahiyyət sahibi olan bu qrup müntəzəm olaraq nəzarət altında olur və mühafizə olunurdu.
File Explorer

**File Explorer** (ingilis dilindən tərcümədə *fayl tədqiqatçısı*, əvvəlki adı ilə **Windows Explorer**) — Windows əməliyyat sisteminin standart fayl meneceri və masaüstü mühiti. Bu proqram vasitəsilə kompüterdə saxlanılan bütün qovluq və fayllara baxmaq, yerlərini və adlarını dəyişmək, silmək mümkündür. Windows Explorer proqramının tətbiqi qurğular və fayllarla aparılan əməliyyatları sadələşdirir və əyani edir.

Windows 8-dən etibarən *Windows Explorer* əvəzinə *File Explorer* adından istifadə edilməyə başlanıb.

## İstinadlar
Beynəlxalq xüsusi hüquq

**Beynəlxalq xüsusi hüquq**- xarici elementli mülki hüquqi münasibətlərə tətbiq olunmalı hüquq normalarını müəyyən edir. Xarici elementli mülki hüquqi münasibətlərə tətbiq olunmalı hüquq Beynəlxalq xüsusi hüquq haqqında qanunla bərabər, həm də digər müvafiq qanunvericilik aktları, beynəlxalq müqavilələr və ümumi qəbul olunmuş beynəlxalq adətlər, habelə tərəflərin razılığı əsasında müəyyən edilir.

## İstinadlar
Ağaçörən

**Ağaçören** — Aksarayın şəhəridir. Ağaçören şəhəri 1989-cu ildə qurulmuşdur. Ağaçörən əhalisi 2000-ci il ümumi əhali saymasına görə 15869 nəfərdir.

## İstinadlar
Almalı (Antalya)

**Almalı** — Muğla ili ilə sərhədi olan Antalya ilinə bağlı bir şəhər. Antalya şəhərinin 110&nbsp;km qərbindədir.

## Xarici keçidlər
* Şəhərin rəsmi saytı
* Regionun rəsmi saytı 

## Həmçinin bax
Rauf Həbibov

**Rauf Həbibov** () — Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1 oktyabr 2007–2 mart 2012); 2012-ci ildəki Quba üsyanının əsas səbəbkarı.

## Həyatı
Rauf Xeyrulla oğlu Həbibov 1 aprel 1965-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olub.

Əmək fəaliyyətinə 1982-ci ildən Qaradağ Tikinti Materialları Kombinatında fəhləlikdən başlayıb.

1990-cı ildə İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirib. Uzun illər tikinti sahəsində çalışıb, "Günəş" kiçik müəssisəsinin direktoru, "Müstəqil Balbelan" müəssisəsinin direktor müavini vəzifələrində işləyib.

1 oktyabr 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

2012-ci ilin fevral ayının sonlarında Rauf Həbibovun internetdə yayılan video-çıxışına etiraz olaraq mart ayının 1-də Rayon İcra Hakimiyyətinin binası qarşısında etiraz aksiyası keçirilib. Həmin videoda RİH başçısı qubalıların ünvanına bir sıra təhqirlər səsləndirib.

2 mart 2012-ci ildə Rauf Həbibov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Quba rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rauf Hebibovun evinin yandırılması '''youtube.com''' 

## Həmçinin bax
* Quba üsyanı (2012)
Xanhüseyn Kazımlı

** Xanhüseyn Hüseynağa oğlu Kazımlı** () — keçmiş millət vəkili, Azərbaycan Sosial Rifah Partiyasının keçmiş sədri.

## Həyatı
1942-ci il oktyabrın 1-də İmişli rayonunun Ağaməmmədli kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Uçot-iqtisad fakültəsini bitirmişdir. İqtisad elmləri doktoru, professordur. "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 55-dən çox monoqrafiya və dərsliyin, 7 tədqiqat əsərinin, 350-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəllifidir. Rus və ingilis dillərini bilir.

1967-ci ildən Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda laborant, baş laborant, müəllim, baş müəllim, dosent, professor, kafedra müdiri, prorektor vəzifələrində çalışmışdır. Hazırda Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Qiymət və qiymətləndirmə kafedrasının müdiridir.

Uzun müddət parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkən Xanhüseyn Kazımlı 24 iyul 2025-ci ildə vəfat edib. O, Yasamal qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Siyasi fəaliyyəti
1994–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Baş Qiymətlər İdarəsinin rəisi, 1998–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatının İqtisadi qanunvericilik şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1998-ci ildə keçirilən Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərində namizəd olmuşdur. , Azərbaycan Respublikası ərazilərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalı nəticəsində itki və tələfatın qiymətləndirilməsi üzrə işçi qrupunun rəhbəridir. Azərbaycan Sosial Rifah Partiyasının ilk sədr olmuşdur.

Birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin, Hesablayıcı komissiyasının üzvüdür. Azərbaycan-Macarıstan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Cənubi Afrika Respublikası, Səudiyyə Ərəbistanı parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur. İslam Əməkdaşlığı Təşkilatının Parlament İttifaqında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvüdür. Avrasiya Qiymətləndiriciləs Birlikləri Assosiasiyası İdarə Heyətinin sədri, Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin fəxri sədridir. Azərbaycan Respublikasının Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar dövlət komissiyasının üzvüdür. Azərbaycan Respublikası Veteranlar Şurası İdarə Heyətinin üzvüdür.

## Ailəsi
Evlidir, 5 övladı var.
* Azərbaycan İpoteka Fondunun icraçı direktoru Fəxri Kazımovun atasıdır.
* Azərbaycan Sosial Rifah Partiyasının sədri Əsli Kazımovanın atasıdır.

## Mükafatları
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 12 iyun tarixli, 716 saylı Fərmanına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
* "Qızıl qələm" və Hacı Zeynalabdin Tağıyev mükafatları laureatıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sürücüsü Xanhüseyn Kazımlının maşınına yaxınlaşan azyaşlı qızı döydü — Yenilənib
WGS-84

NAD 27 koordinat sistemi 1927-ci ildə ABŞ-də astronomiya-geodeziya, qravimetriya və nivelirləmə şəbəkələri əsasında yaradılmışdır. Bu koordinat sistemi təxminən 60 ildən sonra 1983-cü ildə NAD 83 koordinat sistemi ilə əvəz olunub. Sonra isə, yəni 1996-cı ildən koordinatları 10 sm dəqiqliyində hesablanan WGS-84 koordinat sisteminə keçmişlər. Bu qlobal WGS-84 koordinat sistemindən başqa regional və geosentrik koordinat sistemləri mövcuddur. Bunlardan ən məşhuru Avropa koordinat sistemidir. Yer səthi EUREE şəbəkəsi ilə örtülüb.

## Mənbə
* Məmmədov Q.Ş, Əhmədov İ.H. Geodeziya. Bakı, 2002.
Quba hadisələri (2012)

**Quba hadisələri** — 2012-ci ilin mart ayının 1-də Quba rayonunda baş verən hadisələr.

## Səbəbləri
Quba rayonunun həmin dövr İcra Başçısı Rauf Həbibov keçirilən iclasların birində Quba camaatına qarşı təhqiredici ifadələrdən istifadə etmişdir. Təhqiredici ifadələrin işləndiyi video youtube portalında yayımlanandan sonra böyük bir kütlə tərəfindən mənfi qarşılanaraq mitinq tarixi kimi 1 Mart 2012-ci il seçilmişdir.

## Gedişatı
Mitinq iştirakçıları Rauf Həbibovun evini yandırdılar, polis əməkdaşlarını daş atəşinə tutdular. Təxminən 15000 insanın iştirak etdiyi mitinq polis əməkdaşlarının və xüsusi təyinatlı əsgərlərin köməyi ilə çətinliklə də olsa yatırıldı. Mitinqdə iştirakçılar tərəfindən işlədilən təhqiredici ifadələrlə yanaşı "Daş atmayın əsgərə dəyər!" ifadəsi də yadda qalan əsas ifadələrdən biridir. Həmin gün saxlanılan şəxslər millət vəkili Vahid Əhmədovun köməyi ilə azad edilsələr də bir neçə gün sonra yenidən saxlanmışlar.

## Nəticə
2 mart 2012-ci ildə Rauf Həbibov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Quba rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qubada başlayan xalq hərəkatı

## Həmçinin bax
* Rauf Həbibov
* Vahid Əhmədov
Santa Mariya della Salute kilsəsi

**Santa Mariya della Salute** () Venesiyada Grand-kanalının sahilində, Dojlar sarayının qarşısında yerləşən patriarx roma-katolik məbədi. Məbəd şəhərin 100000 sakininin tələfinə səbəb olmuş taun epidemiyasının sona yetməsi münasibətilə 1630-1631-ci illərdə barokko stilində inşa edilmişdir. Tikilinin memarı Baltazar Lonqenadır.

Kilsənin əzəmətli bazilikası səkkizguşəli olub, üstü yarım sferik kümbəzlə örtülmüşdür. Qurbangah üzərində sonralar bir qədər kiçik daha bir kümbəz əlavə olaraq tikilmişdir. Əsas kümbəz on beş tağ üzərində formalaşır. Kümbəz tağlarının arasında müvafiq cüt pəncərələr yerləşir.  Məbədin girişi zəfər tağı formasındadır. Binanın fasadı iblisə həmlə edən mələk Mikayılın, Vəftizçi Yəhyanın, Bakirə Məryəmin heykəlləri ilə bəzədilmişdir.  Məbədin daxili talarla əhatələnmiş geniş səkkizguşəli sahədən ibarətdir. Kümbəzin oturmuş olduğu sütunların uzunluğu 60 metrdir. Mərmər döşəmə konsentrik çevrə şəkilli döşənmişdir. Mərkəzi şəkkizguşənin ətrafında bazilika perimetrli 6 kapella yerləşir.

Bazilikanın Mərkəzi qurbangahı Bakirə Məryəmin şəhərin taundan xilas etmə möcuzəsinə həsr edilmiş mərmər heykəl ilə bəzədilmişdir. Qurbangahın mərkəzində Krit adasından gətirilmiş müqəddəs Məryəmin şəfaverci ikonası: Madonna della Saluta yerləşir. Bazilika ətrafı kapellaların birindən başqa hamısı Bakirə Məryəmə həsr edilmişdir.  Burada Tisian Veçellio tərəfindən "Həvari Mark taxtda" məharətlə işlənilmişdir. Bazilikada Tintorettonun məşhur "Kanda nikah" əsəri saxlanılmaqdadır.
##
Sevindik Hətəmov

**Hətəmov Sevindik Hacıağa oğlu** (7 aprel 1961-ci il, Laçın rayonu, Güləbird kəndi) — Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

## Həyatı
Sevindik Hətəmov 1961-cü il aprelin 7-də Laçın rayonunun Güləbird kəndində anadan olub. 1980-ci illdə Güləbird kənd orta məktəbini bitirib. 1980–1981-ci illərdə Laçın rayonu Güləbird kənd orta məktəbində çilingər-montyor işləyib.

1981–1986-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Mühəndis- mexanik fakültəsində təhsil almışdır. 1987-ci ildə Laçın rayon Texniki Təhcizat Bazasında mühəndis, 1987–1989-cu illərdə Laçın rayon Texniki Təhcizat Bazasında böyük mühəndis, 1989–1990-cı illərdə Laçın rayon Maddi-Texniki Təhcizat və Mexanikləşdirmə İstehsalat Birliyində mühəndis, 1990–1997-ci illərdə Laçın rayon Təsərrüfathesablı Tikinti Quraşdırma Sahəsində rəis, 1997–1999-cu illərdə "Güzdək" daş karxanasında direktor, 1999–2005-ci illərdə "Güzdək-Günay" firmasında direktor vəzifəsində işləyib.

2005–2010-cu illərdə Üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olub. Bir müddət Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədri olub. 2012-ci ilin mart, aprel aylarında Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Regional idarəetmə və yerli özünüidarəetmə orqanları ilə iş şöbəsində baş məsləhətçi, 2012–2016-cı illərdə isə Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 mart 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Provans

**Provans** (;Provansca:Provença və ya Prouvènço) —  cənub-şərqi Fransada bir regiondur. İtaliya ilə qonşu olan bu region Provans-Alp-Kot Dazur əyalətinin inzibati hissəsidir. Aralıq dənizi  sahilində yerləşir. Mərkəzi Marsel şəhəridir.

## Coğrafiya

### Şəhərlər

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Baba Həsən Vəli

**Baba Həsən Vəli** (?-1213) — mənşəcə türk olan övliya.

## Həyatı
Baba Həsən Vəli Sürxabi Təbrizin Rudəqat mahalının Əmmənd kəndində anadan olmuşdu. Babalar babası hesab olunan  Baba Həsən Vəli Təsəvvüf təqiqəti şeyxlərinin başçısı olmuşdur.

Baba Həsən Vəlinin mürşidlik silsiləsi: Pir Məhəmməd (Baba Həsən Piri, Şeyx Sədiq, Baba Əhməd Şahabadi, Xacə Məhəmməd Xoşnam, Əxi Fərəc Zəncani

Baba Həsən Vəli 1213-cü ildə Təbriz şəhərində vəfat edib. Sürxab məzarlığında dəfn edilib.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
*Baba Həsən Vəli Sürxabi Tabriz info
Əxi Fərəc Zəncani

**Əxi Fərəc Zəncani**,  **Şeyx Şəqiq Fərəc** (?-1065) — XI əsr sufi alimi.

## Həyatı
Əxi Fərəc Zəncani Seyid Əbülabbas Nəhavəndinin müridi idi.

İran ərazisində yaşayan XI əsr əxilərdən ilk söz açan müəlliflərdən biri Cüllabi Xuciviri o vaxtın ən məşhur əxisi (əxi sözü fütüvvət əhli mənasında işlənir) kimi Fərəc Zəncani adlı bir nəfərdən söz açır. Müəllif bu şəxsin milliyyətindən danışmır, amma iranlı təsəvvüfçülərin ən böyüyü olduğunu deyir. Dövlətşah Səmərqəndiyə görə Fərəc Zəncani Azərbaycanda yaşayan türklərdən olmuş, eyni zamanda Nizami Gəncəvinin müəllimi olması haqqında məlumatlar vermişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Xoca Məhəmməd Xoşnam

## Xarici keçidlər
*Şeyx Əxi Fərəc Zəngani Yazıçı Məhəmməd Şukuhi Zəncani  Zəncan Mədəni Mirası, Əl Sənətləri və Turizm Təşkilatının saytı.Yoxlanılıb 16 mart 2012‎
Ələkbər Əliyev

* Ələkbər Əliyev (hərbçi) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Ələkbər Əliyev (aktyor, 1957) — aktyor
* Ələkbər Əliyev (aktyor, 1975) — aktyor, ssenari müəllifi, rejissor
* Ələkbər bəy Əliyev — Cümhuriyyət tələbəsi, aqranom, pedaqoq

## Həmçinin bax
* Ələkbər
* Əliyev
Herero dili

**Herero dili** (*Otjiherero*) Bantu dil ailəsinin Niger-Konqo qrupuna aid olan bir dilidir. Namibiya (206,000) və Botsvanada olan Herero xalqı tərəfindən danışılır. Hər iki ölkədə bu dili danışanların ümumi sayı təxminən 237.000 nəfər dir.

## İstinadlar
Hiri-motu dili

**Hiri-motu dili** (həmçinin Polis Motu və ya Pidgin Motu kimi tanınır) Papua-Yeni Qvineyanın rəsmi dilidir. Hiri-motu dili, Motu dilinin sadələşdirilmiş bir versiyasıdır və qəti şəkildə nə bir picin və nədə kreol olsa da, hər iki dil növlərinin bəzi xüsusiyyətlərinə sahibdir.

## İstinadlar
Macuro

**Macuro** ( ) — Marşall adalarının paytaxtı. Əhali — 25 400 adam (2004-ci ildə). Əsas əhali Dalap, Uliqa və Darrit (D-U-D deyilir) adalarında yaşayır. Uliqa - əsas iş rayonudur, bank və turizm mərkəzi. Uliqada Marşall adaları kolleci, orta məktəb və ibtidai məktəb yerləşillər. Delapda dövlət qurumları yerləşirlər, həmçinin Delapda böyük mağazalar var. Darittə əsasən yaşayış binaları yerləşirlər, var orta və ibtidai məktəblər. D-U-D'dan 30 kilometr qərbə Laura qəsəbəsi yerləşir. Laura - böyüyən yaşayış sahəsidir, Laurada məşhur çimərlik var.

## Qardaş şəhərlər
*  Taybey, Tayvan (1999)
*  Quam, ABŞ (1973)
*  İzmir, Türkiyə

## İstinadlar
Dojlar sarayı

**Dojlar sarayı** () — Venesiyada İtaliya XIV–XV əsr qotik memarlığına aid, memar Kalendario Filippo tərəfindən 1309–1424 cü illərdə inşa edilmiş tikili. Bu bina ilk növbədə Dojlar respublikasının iqamətgahı olmuşdur. Sarayda ali şura və senat, eyni zamanda ali məhkəmə və polis xəfiyyəsi fəaliyyət göstərmişdir. Birinci mərtəbəsində vəkillər, dəftərxana, notar kontorları, senzur xidməti və dəniz idarəsi yerləşmişdir. Binanın üst qatındakı mərkəzdə yerləşmiş eyvan tribun kürsüsü funksiyası daşıyır.Sarayın hər iki tərəfi Venesiya laqununa və Müqəddəs Mark meydanına baxır.

Saray güman ki, 1309–1424-cü illər arasında Filippo Kalendario tərəfindən dizayn edildi. Saray olduqca kiçik bir qala üzərində tikilmişdir.

Saray 1574-ci ildə baş vemiş yanğın nəticəsində böyük zərər görmüşdür. Saray daha sonra bərpa edimiş və Venesiya dövlətinin əsas siyası binası olmuşdur.

## İstinadlar
Liberiya himni

**All Hail, Liberia, Hail!** () — Liberiya dövlət himni. Himnin sözləri Deniel Beşiel Uorner ilə yazılıb (sonradan Liberiyanın üçüncü prezidenti), musiqi Olmstid Luka ilə qoşulub.

## [[İngilis dili]]ndə himnin sözləri (orijinal)
:All hail, Liberia, hail!
:All hail, Liberia, hail!
:This glorious land of liberty,
:Shall long be ours.
:Though new her name,
:Green be her fame,
:And mighty be her powers,
:And mighty be her powers.
:In joy and gladness,
:With our hearts united,
:We'll shout the freedom,
:Of a race benighted.
:Long live Liberia, happy land!
:A home of glorious liberty,
:By God's command!
:A home of glorious liberty,
:By God's command!

:All hail, Liberia, hail!
:All hail, Liberia, hail!
:In union strong success is sure.
:We cannot fail!
:With God above,
:Our rights to prove,
:We will o'er all prevail,
:We will o'er all prevail!
:With heart and hand our country's cause defending,
:We'll meet the foe with valour unpretending.
:Long live Liberia, happy land!
:A home of glorious liberty,
:By God's command!
:A home of glorious liberty,
:By God's command!

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Tunis himni

**Vətənin müdafiəçiləri** () — Tunis dövlət himni, 1987-ci ilin noyabrında təsdiq olunub.

## Himnin sözləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
Kot-d'İvuar himni

**Abidcanın mahnısı** () — Kot-d'İvuar dövlət himni, 1960-cı ildə ölkə azadlığını alandan sonra təsdiq olunmuşdur.

## [[Fransız dili]]ndə sözləri

Salut ô terre d'espérance
Pays de l'hospitalité
Tes légions remplies de vaillance
Ont relevé ta dignité.
Tes fils, chère Côte d'Ivoire,
Fiers artisans de ta grandeur,
Tous rassemblés pour ta gloire,
Te bâtiront dans le bonheur.
Fiers Ivoiriens, le pays nous appelle
Si nous avons, dans la paix, ramené la liberté,
Notre devoir sera d'être un modèle
De l'espérance promise à l'humanité.
En forgeant unis dans la foi nouvelle,
La patrie de la vraie fraternité!


## Xarici keçidlər
* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi
PZ-90

**PZ-90** — Məşhur alim F. N. Krasovski, M. S. Molodenski və A. A. İzotov tərəfindən keçmiş Sovet İttifaqında 1942-ci il koordinat sistemi geodeziya-astronomiya, qravimetriya və ölkənin nivelir şəbəkəsi əsasında yaradılmışdır. 50 ildən çox başlanğıc məntəqə kimi istifadə olunan Pulkov rəsədxanasına istinad edib triqonometrik məntəqələrin koordinatlarını bir neçə metr orta kvadrat yanlışla qərb tərəfə, 15 m-ə qədər isə şərq tərəfə hesablayıb tapmaq olar.

Ancaq peyk üsulu ilə ölçmələrin aparılmasının inkişafı bu səhvi bir metrə qədər azaltmışdır, yəni ± 1 metrdir. 1990-cı ildə (PZ-90) radio-yüksəklikölçən aparatla təchiz olunmuş "Qeo-İK" peykinin köməyi ilə yerdə nöqtənin dəniz səviyyəsində yüksəkliyi 1 metrdən də az səhvlə tapılır. Dopler ötürücü aparatı isə peyklə məntəqə arasındakı məsafəni 1–2 m dəqiqliyində tapmağa imkan verir.
PZ-90-la hesablama aparanda aşağıdakı fundamental sabitlərdən istifadə olunub:
* İşıq sürəti c= 299 792 458 m/san.
* Geosentrik qravitasiya sabiti
* Yerin öz oxu ətrafında fırlanma sürəti.
PZ-90 Geosentrik koordinat sistemi xarici geodeziya şəbəkələrinin inteqrasiyası olmadan yaradılıb. Bu da keçmiş SSRİ ərazisində 30 məntəqəni əhatə edir.
30 milyon peyk müşahidələrindən (həm qurudan və həm də okeanlardan) ümumi yer ellipsoidinin parametrləri belədir:
* Böyük yarım ox: a=6 378 136 m
* Yer ellipsoidinin basıqlıq məxrəci: f=298,257839303
* Yerin normal potensialı
* İkinci qormanik əmsal.
Ümumdünya Koordinat Sistemi PZ-90-la 1942-ci il koordinat sistemləri arasında fərq az olduğundan bəzi işlərdə onlar nəzərə alınmır.

## Mənbə
* Məmmədov Q. Ş, Əhmədov İ. H. Geodeziya. Bakı, 2002.
Həsən Əftəs

**Həsən Əftəs** () Əli Əsğər Əli oğlunun yeganə oğlu. Həsənin atası Əli Əsğər oğlu anasının bətnində olarkən Ərəbistanın Yənbə şəhərində 30 yaşında vəfat etmişdir. Ona Əftəs deyilməsinin səbəbi onun burnunun üstündə bir az içəri getmə olmasındanidi. O, uca qamətli və iyididi buna görə də ona Rəmhi ali Əbutalib () deyirdilər. Məhəmməd Nəfsi Zəkiyyənin Abbasilərə qarşı sürdüyü savaşlarda onun müavin və bayraqdarı idi. Nəfsi Zəkiyyə öldürüldükdən sonra və qoşunu dağıldıqdan sonra Həsən gizləndi. Onun gizləndiyindən sonra İmam Sadiq İraqa gəldi və Əbu Cəfər Mənsurun yanına gedib dedi: Ey Mənsur, istəyirsən ki, Məhəmməd Rəsulullaha bir yaxşılıq edəsən? dedi: Hə, ey Əbaəbdillah. İmam dedi: Əmioğlun Həsən Əftəsdən keç! və Mənsur ondan vaz keçdi.

## Övladları
Həsən Əftəsin oğlanları Ömər, Əli Əlhuri, Hüseyn, Həsən Məkfuf və Obeydullahdırlar ki, Bərməkilər əliylə şəhid olmuşlar.

### Törəməsi
*Ələvi Misri duası
*Seyid Həsən Baba
*Seyid Əli Mir Qılınc
*Seyid Hüseyn Kuhkəməri
*Seyid Məhəmməd Höccət Kuhkəməri
*Mirzə Möhbəli xan Yekani 
*Mirzə Cahangir xan Ziyai
*Nəzərəli xan Mərəndi
*Əlirza xan Yekani

## Ayrıca bax
*Əli ibn Hüseyn
*Əli Əsğər Əli oğlu

## İstinadlar
Marşall dili

**Marşall dili**  (Marşallca: **' və ya köhnə orfoqrafiya ilə **' http://www.rmiembassyus.org/Marshallese%20Phrasebook/marshlang.wav ) Malay-Polineziya dillərinə aid olan və Marşall adalarında danışılan dildir. İki əsas dialekti var: Ralik (qərbi) və Ratak (şərqi).
 
## Yazı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*Marşallca-İngiliscə Onlayn Lüğət
*ABŞ-nin Marşal adaları səfirliyinin saytının Marşalca qalıbkitabları