open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saydalar

**Saydalar** — **Pollachius** cinsinə aid olan iki Şimal Atlantika dəniz balığı növünün ümumi adı.

## Etimologiya
Pollachius pollachius Şimali Amerikada, İrlandiyada və Birləşmiş Krallıqda *"pollock"* adlanır, Pollachius virens isə Böyük Britaniya və İrlandiyada adətən saithe (sayda) və ya coley (köhnə adı olan coalfish-dən (kömürbalığı) törəmiş) adı ilə tanınır. *P. pollachius* üçün digər adlara *Atlantik pollock*, *Avropa pollock*, *lieu jaune* və *lythe* daxildir. *P. virens* isə həmçinin *Boston blue (bluefish-dən fərqli)*, *silver bill* və ya *saithe* kimi tanınır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kəmalə Mirzəyeva

**Kəmalə Əvəz qızı Mirzəyeva** ()— Azərbaycanlı jurnalist, televiziya aparıcısı, ssenarist və rejissor. Müxtəlif televiziya proqramlarının, sənədli və bədii-publisistik filmlərin müəllifi və redaktorudur.

## Həyatı
Kəmalə Mirzəyeva 1976-cı il fevralın 24-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Suraxanı rayonundakı 104 nömrəli orta məktəbi bitirmişdir. 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) İnformatika və idarəetmə fakültəsinə qəbul olub.

## Yaradıcılığı
2002-ci ildən Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayıb. Bu dövrdə "Mədəniyyət xəbərləri" proqramında müxbir və redaktor kimi çalışıb.

2004-cü ildə "Xəzər" redaksiyasının "Azərbaycan dilində verilişlər" şöbəsində redaktor kimi fəaliyyətə başlayıb. 2005–2006-cı illərdə "Uşaq, Gənclər və İdman", daha sonra isə "Gənclik və Hərbi Vətənpərvərlik" redaksiyalarında fəaliyyət göstərib.

2007-ci ildən "Səhər" musiqi-informasiya proqramında redaktor və aparıcı kimi çalışıb.

2009-cu ildən etibarən özəl studiyalarla əməkdaşlıq edib. Müəllifi və aparıcısı olduğu "Qaliblər" adlı televiziya verilişi 2 il ərzində "Xəzər TV"də yayımlanıb. Veriliş Azərbaycan idmanının tanınmış simalarına həsr olunub.

2010-cu ildən "TRT-Avaz" kanalı ilə əməkdaşlıq edib. "Bizim Uşaqlar", "Can Bala" və "Həyat hekayələri" adlı proqramların müəllifi və aparıcısı olub. "Həyat hekayələri" proqramı 2 il ərzində yayımlanıb və ictimai-siyasi xadimlərə, millət vəkillərinə, sənət adamlarına həsr olunub.

Azərbaycan neft sənayesində mühüm xidmətləri olmuş Rizvan Abasova həsr edilmiş "Həyat hekayələri" və "Öz qəbrini qazan" adlı bədii-publisistik kitabların müəllifidir.

## Filmoqrafiya
Bir çox sənədli və bədii-publisistik filmlərin ssenari müəllifi, redaktoru və rejissoru kimi fəaliyyət göstərib.
* "Şuşa öz tarixi, məşhur abidələri və övladları ilə"
* "Ya Qarabağ, Ya ölüm"
* "Tanqo"
* "Qorxulu yuxuların qəhrəmanı"
* "Ruhlar şəhəri"
* "Hay ver mənə, leytenant"
* "Əhmədə deyin ki…"
* "Şuşanın şikəstəsi"
* "İgidlər diyarı"
* "Ulu öndər"
* "Sarı gəlin"
* "Arazbarı"

Mətbuat Şurası ilə "O film studiya"nın birgə layihəsi olan "Mətbuat tariximiz – İstiqlal yolumuz" silsiləsində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Əli bəy Hüseynzadə, Şirməmməd Hüseynov, Xədicə Əlibəyova, Məhəmməd ağa Şahtaxtlı və digər şəxslərə həsr olunmuş filmlərin ssenari müəllifi, redaktoru və rejissoru olub.

"AzTV"-nin "Repressiya" layihəsində Bəkir Çobanzadə, Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Ömər Faiq Nemanzadə, Əhməd Cavad və digər görkəmli şəxsiyyətlər haqqında sənədli filmlərin ssenarilərini yazıb.

Azərbaycan Televiziyasında yayımlanan "Məlahətli qonaqlar", "Ən doğrusu" verilişlərinin ssenari müəllifidir.

Mədəniyyət Nazirliyinin sifarişi ilə "Salnaməfilm" studiyasında çəkilmiş, Milli Qəhrəman Niyazi Aslanova həsr olunmuş "Mən sizinləyəm" sənədli filminin rejissorudur.

## İstinadlar
Ubeydullah ibn Əli

**Ubeydullah ibn Əli ibn Əbu Talib ibn Əbdülmüttəlib əl-Haşimi** (; ) — Əli ibn Əbu Talibin oğlu. Anası Bəni Təmim qəbiləsindən Leyla bint Məsud ibn Xalid ibn Sabitdir. Bu nəsəb, onu həm Haşimilər, həm də Bəni Təmim qəbilələri ilə əlaqələndirir.

## Bioqrafiyası
Ubeydullah Hicazdan Kufəyə gəldi və burada Muxtar əs-Səqafi tərəfindən qısa müddətə həbs olundu, lakin daha sonra azad edildi. Azad edildikdən sonra, İraq valisi Musab ibn Zübeyrin yanına getdi və orada hörmətlə qarşılandı. Bəzi Bəni Təmim qəbiləsi üzvləri onu xəlifə olaraq tanımaq istədilər, lakin o, bu təklifi rədd etdi və *"Tələsməyin"* dedi. Musab ibn Zübeyr, Ubeydullahı bu hadisə ilə bağlı sorğu-suala çəkdi. Ubeydullah, xəlifə olmaq niyyətində olmadığını and içdi və Musab ona inandı. Daha sonra, Muxtar əs-Səqafiyə qarşı Musab ibn Zübeyrin ordusuna qoşuldu və Məzar döyüşündə iştirak etdi. Bu döyüşdə Ubeydullah həlak oldu.

## İstinadlar



## Həmçinin bax

* Musab ibn Zübeyr
* Muxtar Səqəfi
Əyanuş-şiə

**Əyanuş-şiə** (أعيانُ الشيعة) — ərəb dilində yazılmış şiə İslam ensiklopediyasıdır. Onu Seyid Muhsin Əmin qələmə almışdır. Bu kitabda müəllif şiələrin böyük şəxsiyyətlərindən 12000 insanın həyatı və şəxsi xüsusiyyətləri, eləcə də Məhəmməd peyğəmbərin, Fatimeyi-Zəhranın, İmamların həyatlarını təfərrüatlı şəkildə araşdırmışdır.

## Ensiklopediyanın mövzusu
Əyanuş-şiə əsəri müəllifin ən görkəmli şiə şəxsiyyətləri, o cümlədən səhabələri, tabeinləri, alimləri, raviləri, hədis alimləri, müfəssirləri, mütəfəkkirləri qeyd etdiyi bir şiə ensiklopediyasıdır. Kitabın 3 müqəddiməsi var. Kitabda təxminən 12000 şəxsin bioqrafiyası qələmə alınmışdır.

Birinci müqəddimə yazıçının yazmaq üslübunu bəyan edir. Sonra isə 14 bölmədə üslubunu geniş şəkildə izah edib. İkinci müqəddimə şiəliyin ümumi tarixi haqqında olub 12 mövzudan ibarətdir:

# şiəlik terminin və şiə sözünün mənaları, əhli-sünnə yazarlarının şiə firqələri haqqında olan nəzərlərini cavablandırmaq;
# şiəliyin başlanğıcı və yayılması, səhabələr arasında şiəlik, şiə səhabələri və şiələrin çoxalması haqqında;
# Əhlibeyt və onların başına gələn bəzi zülmlər haqqında;
# Əhlibeytə olunan ardıcıl repressiyalar haqqında;
# Əhlibeyt şiələri ilə insafsız rəftar edilməsi haqqında;
# şiələrə atılan çoxlu iftiralar haqqında və 12 imam cəfəri şiələrinin inanclarının (əqaidinin) xülasə bəyanı;
# İslam torpaqlarında şiəliyin yayılma səbəbləri haqqında;
# Əhli beytin fəzilətləri və onların İslam yolundakı xidmətləri haqqında;
# 12 İmam şiəliyinin inancları (əqidəsi) barəsində;
# şiə alimləri, şairləri, ədibləri, yazarları və onların əsərləri haqqında;
# şiə vəzirləri, əmirləri, qaziləri, böyük şəxsiyyətləri barədə;
# şiələrin yaşadığı şəhərlərin adları.

Üçüncü müqəddimə kitabda istinad olunan mənbələrdən bəhs edir.

Əyanuş-şiə kitabının mötəbərliyi, dəyəri və əhəmiyyəti haqqında alimlərin çoxlu tərifləri mövcuddur. Əyanuş-şiə kitabının aydınlığı, materialların dərinliyi, mövzuya daxil olmaq və mövzuları bölmək üslubu, məntiqi ardıcıllıq və.s xüsusiyyətlər bu kitabın üstün cəhətləri arasında qeyd edilir.

## İstinadlar
Namizəd idarəetmə sistemi

**Namizəd idarəetmə sistemi** (, ATS) — təşkilatların və ya işəgötürənlərin işə qəbul prosesini sistemləşdirmək, sadələşdirmək və avtomatlaşdırmaq üçün istifadə etdikləri proqram təminatıdır. Bu sistemlər müraciətlərin toplanması, çeşidlənməsi, saxlanılması və qiymətləndirilməsi funksiyalarını yerinə yetirir. ATS işəgötürənlərə çoxsaylı namizədlər arasından ən uyğun olanları seçməyə və işə qəbul müddətini daha səmərəli idarə etməyə imkan yaradır.

## Tarixi
Namizəd idarəetmə sistemlərinin ilk formaları 1990-cı illərdə meydana çıxmışdır. Bu sistemlər əvvəlcə sadə məlumat bazaları və elektron poçt inteqrasiyası vasitəsilə CV-lərin saxlanılması üçün istifadə edilirdi. 2000-ci illərdən etibarən bu sistemlər bulud əsaslı modellərə keçərək funksionallıqlarını genişləndirmişdir. Müasir ATS-lər artıq süni intellekt, mətn emalı, avtomatlaşdırılmış filtrasiya, təhlil alətləri və hətta sosial media inteqrasiyası kimi imkanlara malikdir.

## Əsas funksiyaları
Namizəd idarəetmə sistemlərinin əsas funksiyalarına aşağıdakılar daxildir:
* Vakansiyaların idarə edilməsi – iş elanlarının yaradılması, yayılması və izlənməsi.
* Namizəd məlumat bazası – CV-lərin və müraciətlərin saxlanması və axtarış üçün sistemləşdirilməsi.
* Əvvəlcədən seçim və filtrasiya – açar sözlər və kriteriyalar əsasında uyğun namizədlərin avtomatik seçilməsi.
* Əlaqə və bildirişlər – namizədlərlə e-poçt və ya SMS vasitəsilə əlaqə saxlanması.
* Müsahibə planlaşdırılması – görüş vaxtlarının təyin olunması və izlənməsi.
* Rəylər və reytinqlər – işə qəbul komandası tərəfindən namizədlərin qiymətləndirilməsi.
* Analitika və hesabatlar – işə qəbul prosesi üzrə statistik məlumatların təqdim edilməsi.

ATS sistemləri əsasən insan resursları departamentləri tərəfindən istifadə olunur. Böyük və orta şirkətlər üçün vacib bir alət hesab olunur. Kiçik bizneslər də getdikcə bu sistemlərə üstünlük verməyə başlayır. Bəzi ATS-lər xüsusi sahələr – məsələn, səhiyyə, texnologiya və ya dövlət qurumları üçün uyğunlaşdırılmış olur.

## Tanınmış ATS proqramları
* Workday
* Greenhouse
* Lever
* BambooHR
* Taleo
* iCIMS
* SmartRecruiters

## Həmçinin bax
* İşə qəbul
* İnsan resurslarının idarəedilməsi
* Süni intellekt
* Məşğulluq

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ATS. Не путать с АТС!
* Главные функции, которыми должна обладать современная ATS
* ATS — фундамент рынка HR Tech в рекрутменте
İş cədvəli

**İş cədvəli** (həmçinin **rota** və ya **qrafik** adlandırılır) — müəyyən bir zaman müddəti (məsələn, həftə, ay və ya idman mövsümü) üçün əməkdaşların siyahısı və onların yerləşməsi, şöbəsi, iş saatları və vəzifələri kimi əlaqədar məlumatları ehtiva edən sənəd.

## Əhəmiyyəti
Cədvəl bir çox müəssisənin (məsələn, pərakəndə satış mağazası, istehsalat müəssisəsi və ya bəzi ofislər) gündəlik fəaliyyəti üçün zəruridir. Cədvəlin tərtibi prosesi **cədvəlləşdirmə** adlanır. Effektiv iş yeri cədvəli idarəetmə, işçilər və müştərilər kimi maraqlı tərəflərin ehtiyaclarını balanslaşdırmalıdır.

## Cədvəl növləri
**Gündəlik cədvəl** adətən xronoloji ardıcıllıqla tərtib olunur: həmin gün işə birinci gələn işçilər siyahının yuxarısında yerləşir, sonrakılar isə aşağıya doğru sıralanır. **Həftəlik** və ya **aylıq cədvəl** isə adətən əlifba sırasına uyğun olur – işçilər şəbəkənin (grid) sol tərəfində, həftənin günləri isə üst hissəsində yerləşdirilir.

Növbəli işdə cədvəllər adətən təkrarlanan növbə planına əsasən hazırlanır.

Cədvəl əksər hallarda menecer tərəfindən tərtib olunur. Böyük müəssisələrdə isə bu vəzifə yalnız cədvəl hazırlayan mütəxəssisə və ya insan resursları menecerinə tapşırılır. Bu mənada cədvəl bəzən **iş axını** (workflow) adlandırılır.

## Proqram təminatı və texnologiya
Müasir dövrdə işçi cədvəllərinin idarə olunması üçün proqram təminatından istifadə geniş yayılıb. Təşkilatlar adətən cədvəllərin yaradılması və idarə olunması, növbələrin və vəzifələrin bölüşdürülməsi, işçi seçimlərinə uyğunlaşma məqsədilə elektron cədvəl proqramları və ya işçi planlaşdırma proqramlarından istifadə edirlər.

Böyük müəssisələrdə işçi planlaşdırması mürəkkəb ola bilər və bu məsələ əməliyyatlar tədqiqatında **tibb bacılarının cədvəlləşdirilməsi problemi** (nurse scheduling problem) kimi tanınır.

İnkişaf etmiş işçi cədvəli proqram təminatları həmçinin işçilərlə əlaqə qurmaq, onların istəklərini toplamaq və cədvəlləri onlarla paylaşmaq imkanlarını da təqdim edir.

## Çağırış növbəsi
**Çağırış növbəsi** və ya **çağırışla cədvəlləşdirmə** — işçilərin əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən, son dəqiqə növbələri üçün mövcud olmasını tələb edən bir təcrübədir.

Birləşmiş Ştatlarda bu təcrübə əmək hüquqları ilə məşğul olan qruplar tərəfindən "ədalətsiz və işçilər üçün zərərlidir" kimi qiymətləndirilmişdir.

## Öz-özünə cədvəlləşdirmə
**Fleksibil öz-özünə cədvəlləşdirmə** — menecerin ehtiyac əsasında növbələri müəyyən etməsi, lakin işçilərin bu növbələri seçməsi, dəyişməsi və doldurmasına imkan verən təcrübədir. Bu, cədvəllərin daha sürətli və daha az zəhmətlə hazırlanmasına imkan yaradır və saatlıq işləyən əməkdaşlara iş həyatları üzərində daha çox nəzarət verir.

## Həmçinin bax
* Sahə xidməti idarəetməsi (Field service management)
* Qantt qrafiki
* Bölünmüş növbə (Split shift)

## İstinadlar
Li Çje Men

**Li Çje Men** (; ) — koreyalı siyasətçi və dövlət xadimi, 4 iyun 2025-ci ildən Koreya Respublikasının Prezidenti, Liberal Demokrat Partiyasının keçmiş sədri, Koreya Respublikası Milli Assambleyasının üzvü, publisist və vətəndaş hüquqları üzrə hüquqşünas. 2010-2018-ci illərdə Sonnam şəhərinin meri, 2018-2021-ci illərdə isə Kyonqido əyalətinin qubernatoru vəzifələrində çalışıb. Demokrat Partiyasından 2022 və 2025-ci il seçkilərində Koreya Respublikasının Prezidenti vəzifəsinə namizəd.

O, daha sonra Koreya Respublikasının Prezidenti olan No Mu-hyundan ilhamlandıqdan sonra vətəndaş hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olmuşdur. Li Çje Menin siyasi yolu əvvəlcə 2006-cı il Sonnam şəhərinin meri seçkilərində və 2008-ci ildə Milli Assambleya seçkilərində məğlubiyyətlərlə üzləşsə də, o, bir qədər dözümlülük nümayiş etdirərək 2010-cu ildə Seongnam meri üçün növbəti seçkini qazandı və 2014-cü ildə birinci səlahiyyət müddətini başa vurduqdan sonra uğurla yenidən seçildi. Li, Kyonqido əyalətinin qubernator seçkilərində qalib gələnə qədər 2018-ci il martın 15-dək Sonnam şəhərinin meri vəzifəsində çalışıb. 25 oktyabr 2021-ci ildə Li Çje-Men Koreya Respublikasında keçiriləcək prezident seçkilərində iştirak etmək üçün bölgə rəhbəri vəzifəsindən istefa vermişdir.

## İstinadlar
Özləm Yılmaz

**Özləm Yılmaz** — türk hərbiçi. Hal-hazırda Jandarma Jandarma Baş Komandanlığının Kadrlar Baş İdarəsinin rəisidir.

O, Türkiyə Cümhuriyyəti tarixində general rütbəsinə yüksəlmiş ilk qadındır.

## Həyatı və hərbi karyerası
Özlem Yılmaz 1976-cı ildə İstanbul şəhərində anadan olub. 1997-ci ildə Quru Qoşunları Hərbi Məktəbini leytenant rütbəsi ilə bitirib. İlk hərbi xidməti Silopidə yerləşən 23-cü Piyada Briqadasında taqım komandiri olaraq həyata keçirib.

Jandarma polkovniki rütbəsində olarkən Jandarma Baş Komandanlığının Ailədaxili Zorakılıqla Mübarizə və Uşaq Şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2022-ci ildə birinci dərəcəli general rütbəsinə yüksəldilib və Jandarma və Sahil Mühafizəsi Akademiyası sədrinin müavini təyin edilib. Bununla da Türkiyə tarixində general olan ilk qadın kimi tarixə düşüb.

2023-cü ildə Jandarma Baş Komandanlığının Kadrlar Baş İdarəsinin rəisi təyin edilib.

Evli və iki uşaq anasıdır.

## İstinadlar
Buteogallus coronatus

**Buteogallus coronatus** (*Çako qartalı*) və ya "taclı tənha qartal" — Cənubi Amerikanın şərq və mərkəzi hissələrində yaşayan nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşmiş yırtıcı quş növü.

## Təsvir

"Buteogallus coronatus" qartalı əsasən mat və gümüşü-boz rəngli lələklərə malik böyük bir yırtıcı quşdur. Qısa qara quyruğunda geniş ağ zolaq və ağ uc var, həmçinin dimdiyi və ayaqları sarı rəngdədir. Adından da göründüyü kimi, taclı tənha qartalın başında tünd boz lələklərdən ibarət bir kəkili var. Cavan fərdlərin də kəkili var, lakin onların rəngi tünd qəhvəyidir, baş və alt bədənləri isə krem rəngli və boz zolaqlıdır. Bu qartal Neotropik regionun ən böyük yırtıcı quşlarından biridir və adətən 2,95 kq çəkiyə malikdir. Ümumi uzunluğu 73–79 sm, qanad aralığı isə 170–183 sm arasındadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rezume

**Rezume** ( (*[[Abreviatura|Abr]]: CV*)) — bacarıqlar, təcrübələr, təhsil vəziyyəti, iş təcrübəsi və s. ilə əlaqədar olan mövzularda hazırlanmış şəxsin xülasəsi. Rezumenin məzmunu dəqiq, açıq və qısa olmalıdır.

Rezume müxtəlif səbəblərə görə hazırlana bilər. Ancaq o, adətən iş müsahibəsi zamanı namizədlər tərəfindən yazılır və bəzən işəgötürənlərə tövsiyə məktubu ilə bərabər təqdim olunur. Rezume (*CV*) şəxsin təhsil vəziyyətini, peşə təcrübələrini, bacarıqlarını, qabiliyyətlərini və şəxsi məlumatlarını özündə əks etdirən bir sənəddir. Bu sənəd insanların vizit kartı hesab olunur. Rezume işə qəbul olan şəxslə işəgötürən şəxs arasında olan birinci ünsiyyət formasıdır. Məhz buna görə də yüksək səviyyədə ilkin təəssürat yaratmaq və beləliklə də işə qəbul olunma şansını artırmaq məqsədi ilə rezumenin təqdimatı və məzmunu üzərində ciddi şəkildə işləmək vacibdir.

Rezume iki formada hazırlana bilər:

* Xronoloji
* Funksional

Xronoloji rezumedə iş və təhsil ən sondan başlayaraq əks xronoloji ardıcıllıqla yazılır. Bu ən çox istifadə olunan rezume növüdür.

Funksional rezumedə isə vacib olan görülmüş işlərin qruplara ayrılmasıdır. Hər bir qrup əgər istənilərsə xronoloji ardıcıllığa əsasən yerləşdirilə bilər. Əgər işə qəbul olmaq istəyən şəxsin çox iş təcrübəsi yoxdursa və ya məşğulluqla əlaqədar olaraq boşluqları mövcuddursa, onun üçün funksional rezume daha yaxşı bir seçim ola bilər. Bunun səbəbi isə işə qəbul olmaq istəyən şəxsin onu işə qəbul edəcək adamın (menecerin) diqqətini özünün fərdi bacarıqlarına yönəltməsidir.

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* Bennett, Scott A. *The Elements of Résumé Style: Essential Rules and Eye-Opening Advice for Writing Résumés and Cover Letters that Work.* AMACOM, 2005 .
* Whitcomb, Susan Britton. *Resume Magic: Trade Secrets of a Professional Resume Writer,* Third Edition. JIST Publishing, 2006. .
* Jean-Pierre Thiollet.*Euro CV*, Paris, Top Editions, 1997.
Qutbuddin Ravəndi

**Qutbuddin Əbul-Hüseyn Səid ibn Abdullah Ravəndi** (**قطب الدين أبو الحسين سعيد بن عبد الله الراوندي**) (; h. 573/ m.1178-ci il) — "**Qutb ər-Ravəndi"** kimi tanınan hicri VI əsr şiə mühəddis, təfsir alimi, ilahiyyatçı, fəqih , filosof və tarixçi idi. O, həm də "Məcmul-Bəyan" təfsirinin müəllifi Fəzl ibn Həsən Təbərsinin tələbəsi idi. O, çoxlu kitablar yazmışdır ki, onlardan ən məşhuru "Əl-Xəraic vəl-Cəraih" kitabıdır. İbn Şəhr Aşub əl-Mazandarani və Müntəcəbəddin ər-Razi onun ən görkəmli tələbələrindən sayılırlar. O, hicri 573-cü ildə Şəvval ayının on dördüncü günü vəfat etmiş və Qumda dəfn edilmişdir.

## Həyatı
Onun doğum tarixi məlum deyil, lakin onun İranın Kaşan şəhəri yaxınlığındakı Ravənd kəndində anadan olduğu qeyd edilir.

## Uşaqları
Əyan əş-Şiə kitabının müəllifi Şeyx Qutbuddin Ravəndinin övladlarının adını qeyd etmişdir:

* Əli bin Səid
* Məhəmməd ibn Səid, "Elmin tələsikliyi" kitabının müəllifi
* Hüseyn bin Səid .

## Əsərləri
"Əl-Xəraic vəl-Cəraih" müəllifin ən tanınmış kitabıdır. Əsərdə Peyğəmbər və Əhlibeytinin möcüzələrindən və onların həyatından bəhs edir. Qutbuddin Ravəndi əsərdə Xürrəmilər hərəkatı, Möcüzə-Sehr, Quran haqqında bir çox bəhslərə toxunmuşdur.

"Uyunil-mucizat";

"Təfsirul-Quran";

"Əlamətun-nəbi vəl-əimmə";

"Fiqhul-Quran";

"Kitabud-Dəvət";

"Qisasul-Ənbiya";

## İstinadlar
Əl-Xəraic vəl-Cəraih

**Əl-Xəraic vəl-Cəraih** (الخرائج والجرائح) —  Şeyx Qutbuddin Ravəndinin (h. 573/ m.1178-ci il) ən tanınmış əsəridir. Kitab Peyğəmbər və onun Əhlibeytinin möcüzələri barədə yazılmışdır. Şeyx Qutbuddin Ravəndi bu əsərdə təkcə möcüzəylə bağlı hədisləri qeyd etməklə qalmamış, həm də möcüzə və sehr, onlar arasındakı fərq, Quranla bağlı bir çox məsələlər, Peyğəmbərlik, İmamət, İmam Mehdi, eləcə də Xürrəmilər hərəkatı kimi bir çox məsələ barədə dəyərli məlumatlar qeyd etmişdir.

## Kitabın mövzusu

"Əl-Xəraic vəl-Cəraih" əsəri 20 babdan (bölmədən) ibarətdir. Əsərdə Peyğəmbər və Əhlibeytin həyatı haqqında da bir çox məlumatlar qeyd edilmişdir. Qutbuddin Ravəndi peyğəmbərliyə irad bildirənlərə qarşı bir çox məsələləri izah etmiş və Quranın möcüzə olması barədə uzun-uzun söz açmışdır. Bu mənada Sərfə nəzəriyyəsinin tərəfdarlarına cavab ünvanlamışdır. Rəcət barədə də bir çox hədislər nəql etmişdir. Bütün bunları nəzərə alaraq deyilə bilər ki, kitab fəlsəfi cəhətdən də çox mühüm əhəmiyyət daşıyır. "Əl-Xəraic vəl-Cəraih" əsərində təxminən 1100 rəvayət mövcuddur.

"Əl-Xəraic vəl-Cəraih" əsəri Azərbaycan dilində də tərcümə edilib 2022-ci ildə nəşr edilmişdir. Tərcümə Ramil Aslanlı tərəfindən aparılmışdır.

Şeyx Qutbuddin Ravəndi "Əl-Xəraic vəl-Cəraih" əsərinin müqəddiməsində kitabı 20 baba böldüyündən bəhs etmiş və həmin babların adlarını sırasıyla qeyd etmişdir:

# Allahın elçisi Məhəmməd peyğəmbərin möcüzələri (bu bab 93 başlığa ayrılmışdır)
# Möminlərin əmiri Əlinin möcüzələri
# İmam Həsən ibn Əlinin möcüzələri
# İmam Hüseyn ibn Əlinin möcüzələri
# İmam Əli ibn Hüseyn Zeynülabidinin möcüzələri
# İmam Məhəmməd ibn Əli Baqirin möcüzələri
# İmam Cəfər ibn Məhəmməd Sadiqin möcüzələri
# İmam Musa ibn Cəfər Kazimin möcüzələri
# İmam Əli ibn Musa Rzanın möcüzələri
# İmam Məhəmməd ibn Əli Təqinin möcüzələri
# İmam Əli ibn Məhəmməd Nəqinin möcüzələri
# İmam Həsən ibn Əli Əskərinin möcüzələri
# İmam Sahibəz-zaman Mehdi Məhəmmədin möcüzələri. 

Digər yeddi baba gəlincə isə belədir: 

14-cü bab Peyğəmbərin və İmamların əlamətləri barədədir. Bu bab 14 fəsildən ibarətdir. 15-ci bab 12 İmamın imamlığına dəlalət edən aşkar dəlillərdən bəhs edir. 16- bab onların (imamların) nadir möcüzələri barədədir. 17-ci bab Peyğəmbərin və onun vəsilərinin əvvəlki peyğəmbərlərin möcüzələri ilə müqayisəsi barədədir. 18-ci bab möcüzələrin anası olan əbədi möcüzə Qurani-Kərim barədədir 19-cu bab hiylələrlə möcüzələr arasındakı fərq və məkrlə ecazın ayırd edilməsi barədədir. 20-ci bab onların (imamların) əlamətləri və xariquladə məqamları barədədir.

## İstinadlar
Kembric qoyunu

**Kembric qoyunu** — Müasir Böyük Britaniya mənşəli ev qoyunu növü.

## Tarix
Kembric qoyunu 1964–1979-cu illər arasında Kembric Universitetində Con Ouen və Alun Deviz tərəfindən xüsusi olaraq,  məhsuldarlığı artırmaq məqsədi ilə yetişdirilib. Müxtəlif Britaniya qoyun növlərinin dişiləri Fin qoyunlarının qoçları ilə cütləşdirilib. Bu dişilər əsasən "Klun Forest" növündən olsa da, "Border Leicester", "Hill Radnor", "Kerry Hill", "Llanwenog", "Lleyn" və "Ryeland" növləri də istifadə edilib. 1969-cu ildə qoyun sürüsünün qeydiyyat kitabı tərtib edilib və 1979-cu ilə qədər bu növ tam formalaşıb.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat siyahısı

* J.B. Owen, Sarah R.E. Crees, Janet C. Williams, D.A.R. Davies (1986). Prolificacy and 50-day lamb weight of ewes in the Cambridge sheep breed . *Animal Science*. **42** (3): 355–363. .
* J.B. Owen, I. Ap Dewi (1988). The Cambridge sheep — its exploitation for increased efficiency of lamb production . *Agricultural and Food Science*. **60** (6): 585–590. .
* J.B. Owen, C.J. Whitaker, R.F.E. Axford, I. Ap Dewi (1990). Expected consequences of the segregation of a major gene in a sheep population in relation to observations on the ovulation rate of a flock of Cambridge sheep . *Animal Science*. **51** (2): 277–282. .
* I. Ap Dewi, J.B. Owen, A. El-Sheikh, R.F.E. Axford, M. Beigi-Nassiri (1996). Variation in Ovulation Rate and Litter Size of Cambridge Sheep . *Animal Science* **62** (3): 489–495. .
* J.B. Owen (1996). The Cambridge breed. In: Mohamed H. Fahmy (editor) (1996). *Prolific Sheep*. Wallingford: CAB International. , pages 161–173.

## Xarici keçidlər
Qızıl Banan

**Qızıl Banan** və ya **Günəş qurşağı** ― Aralıq dənizi sahilləri boyunca qərbdə Kartaxena şəhərindən şərqdə Genuyaya qədər əhali sıxlığının daha yüksək olduğu ərazi.

Ərazi Fransanın Nitsa, Marsel, Monpelye və Perpinyan şəhərləri və İspaniyanın Fiqueres, Barselona və Valensiya şəhərləri də daxil olmaqla Aralıq dənizi sahilləri boyunca uzanır. Qızıl Banan 1995-ci ildə Avropa Komissiyasının "Avropa 2000" hesabatında Mavi Banana bənzər olaraq müəyyən edilmişdir.

## Təsviri
Bölgə informasiya və kommunikasiya texnologiyaları ilə bağlı fəaliyyətlərdə, həyat keyfiyyəti baxımından və ən yaxşı səyahət məkanı kimi əhəmiyyəti ilə xarakterizə olunur. Qızıl Banan eyni zamanda Mavi Bananın Aralıq dənizi qövsü üzərində uzantısı kimi hesab oluna bilər.

Qızıl Bananın Triest ətrafında yuxarı Adriatik sahəsinə uzanan inkişaf istiqamətləri var. Bu, həmçinin dəniz İpək Yolu və ya Çinin Kəmər və Yol Təşəbbüsünün ticarət axınları və onun Mərkəzi Avropaya inkişaf planları ilə üst-üstə düşür.

## Həmçinin bax
* Mavi Banan
* Çürük Banan

## İstinadlar
Fəzl ibn Həsən Təbərsi

**Əbu Əli Fəzl ibn Həsən Təbərsi**(; ; d.468/469-ö.548) — Əminul-İslam kimi tanınan şiə müfəssir. Təbərsinin "Məcməul-Bəyan" əsəri ən məşhur təfsir kitablarındandır. "İləmul-vəra" və "Cəmiul-cami" kitabları da ona məxsusdur.

## Həyatı
Əminəddin (və ya Əminul-İslam) Əbu Əli Fəzl ibn Həsən Təbərsi hicri 468 və ya 469-cu ildə Məşhəd şəhərində anadan olmuş, elmi ilə tanınan bir ailədə böyümüşdür. O, İmamiyyə məzhəbinin görkəmli alimi olana qədər dövrünün tanınmış alimlərindən elm almışdır. O, dilçilik, semantika və ritorika, tarix, cəbr və digər sahələrdə çalışmışdır. Əminul-İslam və Əminul-Məzhəb Şeyx Fəzl ibn Həsən Təbərsiyə aid edilən titullar arasındadır.

Məkarimul Əxlaq kitabının müəllifi Həsən ibn Fəzl Təbərsi Şeyx Fəzl ibn Həsən Təbərsinin oğludur.

Fəzl ibn Həsən Təbərsi hicri 548-ci ildə Səbzivar şəhərində vəfat etmişdir.

## Əsərləri
İbn Şəhr Aşubun, Ağa Bozorg Tehraninin və Əllamə Məclisinin yazdıqlarına əsasən, Əminul-İslamın 25-dən artıq əsəri mövcuddur. Bəziləri məşhur "əl-İhticac" kitabını Şeyx Fəzl Təbərsiyə aid etmişlər, lakin İbn Şəhr Aşub bu kitabın Əllamə Təbərsi kimi tanınan Əhməd ibn Əli ibn Əbu Talibə aid olduğunu qeyd etmişdir.

"Məcməul-Bəyan" təfsiri

"İləmul-vəra"

"Cəmiul-cami"

"əl-Ədəb"

"əl-Vafi"

"Tacul-məvalid"

"İlməul-vəra" kitabı və "Tacul-məvalid" kitabı Azərbaycan dilinə tərcümə edilib nəşr edilmişdir.

## İstinadlar
Timoti Dekster

**Timoti Dekster** (ing. *Timothy Dexter;*  Molden*,* Massaçusets Bey əyaləti*,* Britaniya Amerikası 22 yanvar, 1747 -   Nyuberiport, Massaçusets, ABŞ, 23 oktyabr, 1806), özünü **Lord Timoti Dekster** adlandıran, ekssentrik davranışları və yazıları ilə tanınan amerikalı iş adamı. O, uğurlu evlilik sayəsində varlanmış, bir sıra qeyri-mümkün sayılan ağılasızmaz, lakin nəticədə uğurlu olan sərmayələr vasitəsilə və bəxtinin gətirməsi hesabına sərvətini inanılmaz dərəcədə artırmış və var-dövlətini dəbdəbəli şəkildə xərcləmişdir. Onu dünyanın ən çox bəxti gətirən iş adamı da adlandırırlar. Savadsız və ya az təhsilli olsa da, Dekster özünü "məlum dünyanın ən böyük filosofu" hesab edirdi və müxtəlif mövzularda onun fikirlərini əks edən, qeyri-adi yazı və qrammatik səhvləri ilə məşhurlaşan *"[[Bilənlər üçün turşu suyu]]"* kitabının müəllifidir.

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
Metafizika (Aristotel)

**"Metafizika"** (  — fizikadan sonra gələn) — Aristotelin ən məşhur əsərlər toplusu və eyniadlı fəlsəfə bölməsinə dair ilk fundamental əsər. O, müdrikliyin mövzusunu təşkil edən ilk prinsiplərin təlimlərini təsvir edən Rodoslu Andronikin müxtəlif əsərlərindən toplanmış 14 kitabdan ibarətdir. Bu 14 kitab adətən yunan əlifbasının böyük hərfləri ilə təyin olunur. İstisna kiçik alfa hərfi ilə təyin olunan 2-ci kitabdır. Aristotel varlığın dörd prinsipini və ya ali səbəblərini sadalayır: forma (varlığın mahiyyəti) (“Bu nədir?”), materiya (“Nədəndir?”), məqsəd (“Nə üçündür?”) və ilkin mühərrik (“hərəkətin başlanğıcı haradan gəlir?”). O, həmçinin imkan və reallıq arasında fərq qoyur. Metafizikanın ən son kitabları eydosların əşyalardan ayrı mövcud olan varlıqlar kimi tənqidinə həsr edilmişdir.
Azlıq hesabatı (film, 2002)

**Azlıq hesabatı** və ya **Xüsusi fikir** () — Filip Dikin eyniadlı qısa hekayəsi əsasında çəkilmiş ABŞ istehsalı olan elmi fantastika filmi.

Rejissoru Stiven Spilberq olan bu film, 2002-ci ildə çəkilmiş Amerika elmi fantastika filmidir. Filmdə baş rolları Tom Kruz, Kolin Farrel, Samanta Morton, Ketrin Morris və Maks fon Südov kimi məşhur aktyorlar ifa etmişdir. Bu filmin büdcəsi 180 milyon ABŞ dolları olmuşdur.

## Rollarda

## Rəylər

Mütəxəssislərin fikrincə, film görüntülərin tanınması texnologiyasının inkişafını və onun şəxsi azadlıq üçün yaratdığı təhlükələri dəqiq şəkildə əvvəlcədən göstərmişdir.

Rocer Ebert filmi "şah əsər" (şedevr) adlandırmış və qeyd etmişdir ki, həmin dövrün əksər rejissorları texnologiyalara arxalandığı halda, Spilberq artıq onlara çoxdan yiyələnmişdi və əsas diqqətini "süjet və xarakter"ə yönəldirdi. Texnologiyalardan isə sadəcə "bir ustanın öz alətlərindən istifadə etdiyi kimi" istifadə edirdi.

## Mükafatlar və nominasiyalar

*2003 — 1 nominasiya üzrə "Oskar" mükafatına namizədlik: Ən yaxşı səs montajı (Riçard Himns, Qeri Raydstrom).
*2003 — 1 nominasiya üzrə BAFTA mükafatına namizədlik: Ən yaxşı vizual effektlər (Skott Farrar, Maykl Lantieri, Natan MakQinness, Henri LaBanta).
*2003 — 4 nominasiya üzrə "Saturn" mükafatının qalibi: Ən yaxşı elmi-fantastika film, Ən yaxşı rejissor (Stiven Spilberq), Ən yaxşı ikinci dərəcəli qadın rolu (Samanta Morton), Ən yaxşı ssenari (Skott Frenk, Con Koen); həmçinin 6 nominasiya üzrə namizədlik: Ən yaxşı kişi rolu (Tom Kruz), Ən yaxşı ikinci dərəcəli kişi rolu (Maks fon Südov), Ən yaxşı film musiqisi (Con Uilyams), Ən yaxşı kostyumlar (Debora Linn Skott), Ən yaxşı qrim (Mişel Burk, Kamill Kelvet), Ən yaxşı xüsusi effektlər (Skott Farrar, Henri LaBanta, Maykl Lantieri, Natan MakQinness).
*2003 — 3 nominasiya üzrə "Peyk" mükafatına namizədlik: Ən yaxşı operator işi (Yanuş Kaminski), Ən yaxşı vizual effektlər (Skott Farrar), Ən yaxşı səs (Riçard Himns, Qeri Raydstrom).

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
*
Tacəddin əs-Subki

**Əbu Nəsr Tacəddin Əbdülvəhhab ibn Əli ibn Əbdilkafi əs-Subki** (; ) — Şafii fəqihi və bioqraf. Subkiyyə nəslinə () mənsub olduğu üçün əs-Subki nisbəsi ilə məşhurlaşmışdır.

## Bioqrafiyası
Hicri 727-ci (1327) ildə Qahirədə dünyaya gəlib. Ona İbnüs-Subki də deyiblər. İlk təhsilini atası Təqiyyəddin əs-Subkidən alıb. Kiçik yaşlarında Quranı əzbərləyib. Şam qazıl-qudatı təyin edilən atası ilə birlikdə hicri 739-cu (1338) ildə Dəməşqə köçüb. Burada bir çox alimlərdən dərslər alıb: Zəhəbi, Yusif ibn Əbdürrəhman əl-Mizzi, Şəmsəddin İbnün-Naqib, Şəhabəddin İbnül-Kəyyal, Zeynəddin İbn Teymiyyə, Əbu Həyyan əl-Əndəlüsi, İbn Nübatə əl-Misri, Bədrəddin ibn Cəməa və İbn Seyyidün-Nəs bunlardan bəziləridir. İstedadı və səyi nəticəsində 18 yaşında fətva vermək hüququ əldə edib.

Əziziyyə, əl-Adiliyyətül-kübra, Qəzzaliyyə, Əzraviyyə, əş-Şamiyyətül-Bərraniyyə, əş-Şamiyyətül-Cəvvaniyyə, Nasiriyyə, Əminiyyə və Əşrəfiyyə Darül-hədisi kimi Dəməşq mədrəsələrinin bir çoxunda dərs deyən Subki, Qahirədə İmam Şafii məscidi, Şeyxuniyyə mədrəsəsi və İbn Tolun məscidi kimi qurumlarda müəllimlik edib. Firuzabadi, Şəhabəddin ibn Hicci, İbn Sənəd (Məhəmməd ibn Musa) əl-Ləhmi, Nəsirəddin ibn Əşair əl-Hələbi və İmran ibn İdris əl-Kinani onun tələbələrindəndir.

Əs-Subki, hicri 754-cü (1353) ildə Şam naibi Əmir Əlaədin Əli ibn Əli əl-Mardininin xüsusi katibi təyin edilir. 756-cı ilin Rəbiül-əvvəl ayının sonları isə qazı naibi təyin olunur və ölümünə kimi bu vəzifədə qalır. O, Zilhiccənin 7-si 771-ci (2 iyul 1370 və ya 1 yanvar 1370) ildə Dəməşqdə vəbadan vəfat edir və Qasiyundakı Subkilər türbəsində dəfn edilir.

## Əsərləri
Qələmə aldığı əsərlərdən bəziləri bunlardır: *[[Cəmul-Cəvami fi Üsulil-Fiqh]]*, *Rəful-Həcib ən Müxtəsəri-İbnil-Həcib*, *əl-Əşbah vən-Nəzair*, *Muidün-Niam və Mübidün-Nikam*, *Təbəqatüş-Şafiiyyətil-Kübra* və s.

## İsitinadlar

## Həmçinin bax
* Təqiyyəddin əs-Subki
Kuappi

**Kuappi** – Finlandiyanın İysalmi şəhərində yerləşən restoran. Ginnesin Rekordlar Kitabına görə dünyanın ən kiçik restoranıdır. Restoranın ümumi sahəsi 8 m²-dir və onun 3,6 m²-ni qapalı məkan təşkil edir.

## Tarixi
Restoranın yerləşdiyi tikili 1907-ci ildə Finlandiya Dövlət Dəmiryollarının müfəttişlərinin daxması kimi tikilmişdir. Daxma yol kənarında yerləşən yerindən İysalmi şəhərindəki indiki yerinə köçürülmüşdür. Tikili uzun müddət **Korkki** adı ilə tanınmışdır.

"Kuappi" adı fin dilindəki "kaappi" sözündən yaranmışdır. Bu söz Azərbaycan dilində "divar şkafı" mənasına gəlir. Savo dialektlərində "aa" sait ardıcıllığı tez-tez "ua" kimi oxunur. Bu səbəbdən "kaappi" sözü "kuappi" sözünə çevrilmişdir.

2020-ci ilin mayında COVID-19 məhdudiyyətləri səbəbilə restoranın içində eyni anda ancaq bir müştərinin nahar etməsinə icazə veriləcəyi açıqlanmışdır. Lakin restoranın terrası eyni məhdudiyyətə məruz qalmamış və eyni anda iki müştərinin orada yemək yeməsinə icazə verilmişdir.

## Servis
Restoranda bar, televizor, iki nəfərlik masa və bir tualet yerləşir. Yerə qənaət etmək üçün içkilər kiçik butulkalarda saxlanılır. Restoran spirtli içkiləri servis etmək üçün lazım olan lisenziyaya malikdir. Restoranda eyni anda iki qonağa ev sahibliyi edə bilər və onlara bir ofisiant qulluq edə bilər. Restoranın kiçik terrası var.

Restoranda müxtəlif yeməklər – salatlar, hamburgerlər, balıq, toyuq, ət və göbələk xörəkləri servis olunur. Restoran menyusuna qızardılmış *[[Coregonus albula]]*, ovçu şnitseli, donuz şnitseli və ənənəvi Savo qarağatı kukko daxildir. Desert kimi şokoladlı tort təklif olunur.

Restoran çox kiçik olduğu üçün öz mətbəxi yoxdur. Restoranda servis olunan bütün yeməklər qonşu restoran olan "Olutmestari" restoranının mətbəxində hazırlanır.

## Kuappirok
2018-ci ilin yayında "Kuappi" restoranı dünyanın ən kiçik rok musiqisi festivalı olan Kuappiroku keçirmişdir. Tədbir üçün cəmi 4 bilet satılmış və festivalda cəmi 1 nəfərdən olan "Impotent Givärs" pank rok qrupu çıxış etmişdir. Festivalın biletləri "Facebook" üzərindən hərracla satılmış, iki bilet üçün 125 avroya qədər məbləğ təklif olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ferdi Zeyrek

**Ferdi Zeyrek** () — sabiq Manisa bələdiyyə başçısı

## Həyatı
Ferdi Zeyrek 16 mart 1977-ci ildə Manisada anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Manisada başa vurduqdan sonra Bursa Uludağ Universiteti Memarlıq Fakültəsini bitirib. 2012–14-cü illər arasında Manisasporun idarə heyətində çalışıb.

## Siyasi karyerası
2024-cü ildə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının namizədi olaraq Manisa Böyükşəhər Bələdiyyə başçısı seçilib.

## Ölümü
6 iyun 2025-ci ildə elektrik cərəyanı vurmasına görə xəstəxanaya yerləşdirilib. 9 iyun 2025-ci ildə vəfat edib.

## İstinadlar
Təqiyyəddin əs-Subki

**Əbül-Həsən Təqiyyəddin Əli ibn Əbdilkafi ibn Əli ibn Təmmam əs-Subki** (; ) — Şafii alimi, müctəhid. Şafii fəqihi olan İbn Əbdilbər əs-Subki onun tələbəsi və əmioğlusudur.

## Bioqrafiyası
Təqiyyədin, oğlunun dediyinə görə 3 Səfər 683-cü ildə dünyaya gəlmişdir. Bu da miladi tarix ilə 21 aprel 1284-cü il bərabər olur. O, ilk təhsilini atasından və digər alimlərdən aldıqdan sonra Qahirəyə yollanır. Burada əvvəl öyrəndiyi əsərləri müəllimlərə danışır. İbn Bintül-Əaz, İbn Dəqiqulid, Cəbəri, Nəcməddin ibnür-Rifa, Ələməddin əl-İraqi, Təqiyyəddin ibnüs-Saiğ, Əbdülmömin ibn Xələf əd-Dümyati, Yusif ibn Əbdürrəhman əl-Mizzi, Əbu Həyyan əl-Əndəlüsi və İbn Ətaullah əl-İskəndəri kimi alimlərdən fiqh, üsul, kəlam, məntiq, nəhv, lüğət, təfsir, qiraət, hədis və təsəvvüf dərsləri alaraq özünü təkmilləşdirir.

Hicri 706-cı (1306) ildə Dəməşqə gedən Subki bir il sonra Qahirəyə qayıdır və müəlliflik, fətva və tədrislə məşğul olur. Hicri 716-cı (1316) ildə həccə gedir. Misirdə Şafii məzhəbinin öndərinə çevrilən Subkidən hər kəs fətva soruşmağa başlayır. Hicri 739-cu (1338) ildə Sultan I Məhəmməd ibn Qalavun tərəfindən Dəməşq qazıl-qudatı təyin edilir. Əməvi məscidində xətiblik, Əşrəfiyyə Darül-hədisində şeyxlik, əş-Şamiyyətül-Bərraniyyə mədrəsəsində müəllimlik edir. Bunlardan başqa Qəzzaliyyə, əl-Adiliyyətül-kübra, Atabəyiyyə, Məsruriyyə kimi mədrəsələrdə işləyir. Yetiştirdiyi tələbələri arasında Şəhabəddin Əhməd ibn Aybək əd-Dümyati, Cəmaləddin əl-İsnəvi, Əlaəddin əs-Səfadi, Xəlil ibn Keykəldi əl-Əlai, Zeynəddin əl-İraqi, Əbül-Məhasin əl-Hüseyni, Firuzabadi, əmisinin oğlu İbn Əbdülbər əs-Subki, Xalid ibn İsa əl-Bələvi, öz oğlanları Məhəmməd, Bahaəddin əs-Subki, Cəmaləddin Hüseyn və Tacəddin əs-Subki kimi alimlər vardır.

Dəməşqdə xəstələnən Subki qazılıq vəzifəsini oğlu Tacəddin əs-Subkiyə həvalə etdikdən sonra Qahirəyə yollanır. Qahirəyə çatdıqdan bir neçə gün sonra 3 Cəmaziyəl-axir 756-cı (15 iyul 1355) ildə vəfat edir və Babün-Nəsr qəbiristanlığında dəfn edilir.

## Əsərləri
O, təxminən 140-a qədər əsər qələmə almışdır. Qələmə aldığı əsərlərdən bəziləri bunlardır: *Təkmilətül-Məcmu*, *Fətəvas-Subki*, *Əhadysu rəfil-yədeyn*, *ər-Rifdə fi məna vəhdə*, *Qəzaül-ərəb fi əsiləti-Hələb*, *Virdül-əlal fi fəhmil-iləl*, *əl-İbhəc fi şərhil-Minhəc* və s.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Bahaəddin əs-Subki
* İbn Əbdilbər əs-Subki
Oynoxoya

**Oynoxoya və ya enoxoya**() — ağzı yuvarlaq şəkildə üç yerə şaxələnən təkqulplu antik dolça növü. Adının mənasından bilindiyi kimi şərab saxlamaq üçün istifadə olunub. Dolça ağzının forması şərabı üç istiqamətdə süzməyə imkan yaradır.
## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Lekif
* Keramika
* Azərbaycanda bədii keramika sənəti
* Riton

## Xarici keçidlər
* В.Д. Блаватский. История античной расписной керамики. Издательство Моск.Университета. 1953
Şimali Amerika eşşəyi

**Şimali Amerika eşşəkləri** — Dünya üzrə eşşək populyasiyasının təxminən 0,1%-ni təşkil edir.

## Xüsusiyyətlər

Həm "Kanada Eşşək və Qatır Assosiasiyası", həm də "Amerika Eşşək və Qatır Cəmiyyəti" eşşəkləri ölçülərinə görə miniatur, standart və ya mamont eşşəklər kimi qeydə alır. Yetkin miniatur eşşəklər 91 sm və ya daha azdır. Kiçik standart eşşəklər 91 ilə 122 sm arasında, böyük standart eşşəklər isə 120 sm ilə 140 sm arasında olur. Mamont dişiləri və erkəkləri 140 sm və daha çox boyundadır. Boğazın altında və ayaqların üstündə ən azı iki ləkəsi olan hər hansı bir eşşək, "Amerika Ləkəli eşşək Şurası" tərəfindən "Amerika Ləkəli Eşşəyi" ticarət markası altında qeydə alına bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Heterodontus portusjacksoni

**Heterodontus portusjacksoni** (*Port Jackson köpək balığı*) — "Heterodontidae" fəsiləsinə aid olan gecə fəaliyyət göstərən və yumurta qoyan müxtəlifdişli köpək balığı.

## Yayılması

"Heterodontus portusjacksoni" köpək balığı Avstraliyanın cənub sularına endemikdir və cənubi Kvinslenddən Tasmaniyaya qədər, qərbdə isə Qərbi Avstraliyanın mərkəzi sahillərinə qədər olan ərazidə rast gəlinir. Şimalda Qərbi Avstraliyanın York Sound-a qədər tutulduğu barədə şübhəli məlumatlar var. 1954-cü ildə Yeni Zelandiyanın Vellinqton şəhəri yaxınlığında bu növün bir nümunəsi tutulmuşdur. Genetik tədqiqatlar iki Avstraliya qrupunun olduğunu göstərir: biri Şərqi Viktoriyadan Qərbi Avstraliyaya qədər, digəri isə Cənubi Kvinslenddən Yeni Cənubi Uelsə qədər yayılmışdır. Növün mənşəyi Cənubi Afrika sahilləri yaxınlığında yerləşir. Adətən 100 metr (330 fut) dərinlikdə yaşayır, lakin 275 metr (902 fut) dərinlikdə də tapıldığı qeyd edilmişdir.
Bu köpək balığının ərazisi əsasən dəniz dibində və ya ona yaxın yerlərdir, bu da onun qidalanma sahəsidir. Qayalıq mühitlər ən çox rast gəlinən yaşayış yerləridir, lakin qumlu, palçıqlı ərazilər və dəniz otu yataqları da bəzən istifadə olunur. Gündüzlər, adətən fəal olmadıqda, cərəyanlardan qorunmaq üçün düz ərazilərdə (mağaralar daxil olmaqla) və ya qayalıq çıxıntıları kimi sığınacaqlar yaxınlığında tapıla bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Suçinda Kraprayoon

**Suçinda Kraprayoon** ( ; ) — 1992-ci ildə bir neçə həftə Tailandın Baş naziri olmuş Tailand ordusu generalı və siyasətçisi idi.

## İstinadlar
Türkiyədə prezident seçkiləri (1927)

**1927-ci il Türkiyə Prezident seçkiləri** — 1 noyabr 1927-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisində keçirilən prezident seçkiləri. **III-cü dönəm** Türkitə Böyük Millət Məclisinin üzvlərinin seçilməsindən dərhal sonra qanuna uyğun olaraq keçirilən seçkilərdə 316 millət vəkilindən 288-i iştirak edib. Mustafa Kamal Atatürk ilk turda yekdilliklə prezident seçilib.

## Seçkilər

## Həmçinin bax

* Türkiyədə prezident seçkiləri
* Türkiyə Prezidenti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mustafa Kamal Atatürkün həyatı
* Atatürk Araşdırma Mərkəzi
* [Mustafa Kamal Atatürk](https://openlibrary.org/subjects/person:kemal_atat%C3%BCrk_(1881-1938))
Sultan Bəyazid

* I Bəyazid — *İldırım Bəyazid* ləqəbi ilə tanınan IV Osmanlı hökmdarı.
* II Bəyazid — VIII Osmanlı hökmdarı.
* Bəyazid Cəlayır — Cəlairilər sultanlığının bir qisminində (Sultaniyə) hakimiyyətdə olmuş hökmdar.
* Candaroğlu Bəyazid bəy — Candaroğulları bəyliyinin VI hökmdarı.
Bahaəddin əs-Subki

**Əbu Həmid Bahaəddin Əhməd ibn Əli ibn Əbdilkafi əs-Subki əl-Misri** (; ) — Şafii fəqihi.

## Bioqrafiyası
Qahirədə, Subkilər ailəsində dünyaya gəlib. Subki-Kəbir (; ) olaraq da adlandırılan Təqiyyəddin əs-Subkinin böyük oğludur.

Kiçik yaşda hafiz olan Bahaəddin başda atası olmaqla Əbu Həyyan əl-Əndəlüsidən, Təqiyyəddin əs-Saiğdən, Şəhabəddin Əhməd ibn Əhməd əl-Həccardan, İbnül-Kəmmahdan, Məcdəddin əz-Zənkəlunidən, Əli ibn Ömər əl-Vanidən, Xətib əl-Qəzvinidən, Bədrəddin ibn Cəməadan, Əbu Təmmam əl-Cəzəridən və Cəmaləddin Yusif ibn Əbdürrəhman əl-Mizzidən Ərəb dili, məani, bəlağat, fiqh və hədis öyrənib. Başda müdərrislik (müəllimlik) və müftülük olmaqla qazılıq, qazəsgər, xətiblik kimi vəzifələrdə çalışıb. Onlarla mədrəsədə dərs deyib. Bir çox tələbə yerişdirib; Kəmaləddin əd-Dəmiri ilə Əbu Abdullah İzzəddin ibn Cəməa onun tələbələrindən bəziləridir. O, 17 Rəcəb 773-cü (yanvar 1372) ildə Məkkədə vəfat edib və Cənnətül-müəllada dəfn edilib.

## Əsərləri
Bahaəddin əs-Subkinin qələmə aldığı əsərlər bunlardır: *Ərusül-əfrah fi şərhi Təlxisil-Miftəh*, *Təkmilətü Şərhil-Minhəc*, *Şərhul-Həvis-sağir fil-füru*, *Hədiyyətül-müsafir ilən-nuris-safir*, *Cəmut-tənakuz* (*əl-Münəkəzat*), *Risalə fi fazlis-sulh beynəl-müslimeyn*, *Tibyanül-əhkam fi bəyani təhlilil-həiz minəl-ihram*.

Bahaəddin əs-Subkinin bunlardan başqa *"Şərhu Müxtəsəri-İbnil-Həcib"* adlı əsəri, "ayn" kəliməsinin mənaları haqqında qəsidəsi ilə Nil haqqında bir mənzuməsi də vardır.

## İstinadlar
Çiberek

**Çiberek** (: çiberek: içliyi çiy doldurulur; börək — piroq) — mənşəyi Krım tatar mətbəxinə aiddir. Bu yemək həmçinin, Mariupol yunanlarının (*çir-çir* adı ilə) və Şimali Qafqaz xalqlarının mətbəxinə aiddir. Keçmiş Sovet İttifaqının digər bölgələrində də geniş yayılmış yeməklərdəndir. Yeməyin hazırlanmasında doğranmış yağlı quzu əti, soğan, ədviyyatlar və az miqdarda sudan istifadə edilir. Yoğrulmuş mayasız xəmirin içinə doldurularaq, yarımdairəvi şəkildə bükülür.

Qızmar yağda qızardılır. Süfrəyə qızardılmış, isti halda verilir.
 
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Baorisa hieroglyphica

**Baorisa hieroglyphica** və ya **Pikasso güvəsi** — heyvanlar aləminin erebidlər fəsiləsinə aid güvə növü. 1882-ci ildə İngilis entomoloqu Frederik Mur tərəfindən təsvir edilmişdir. Baorisa cinsinin uzun müddət monotip olduğu düşünülürdü, lakin daha üç növ təsvir edilmişdir.  Hindistanın şimal-şərqində və Cənub-Şərqi Asiyada rast gəlinir.

## İstinadlar
"Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

**[["Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı]]** ilə 2020-2023-cü illərdə olmaqla 14 366 nəfər təltif edilib.

## Siyahı
### 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli 2368 nömrəli Sərəncamına əsasən 160-sı ölümündən sonra olmaqla 3 572 nəfər "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

### 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli 2720 nömrəli Sərəncamına əsasən 400-ü ölümündən sonra olmaqla 10 647 nəfər "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

### 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.11.2021-ci il tarixli 2987 nömrəli Sərəncamına əsasən 143 nəfər "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

### 25.06.2022-ci il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2022-ci il tarixli 3341 nömrəli Sərəncamına əsasən 1 nəfər ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

# Əhmədov Abdulla Əhməd oğlu – əsgər (ölümündən sonra)

### 17.08.2022-ci il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 17.08.2022-ci il tarixli 3425 nömrəli Sərəncamına əsasən 1 nəfər "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

# Ağayev Cəmşid İbadət oğlu – kapitan

### 25.06.2023-cü il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-cü il tarixli 3944 nömrəli Sərəncamına əsasən 1 nəfər ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

# Salamov Qorxmaz Bayram oğlu – əsgər (ölümündən sonra)

### 07.11.2023-cü il tarixli Sərəncam
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 07.11.2023-cü il tarixli 4158 nömrəli Sərəncamına əsasən 1 nəfər ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.

# Səfərəli Xəqani İlqar oğlu – əsgər (ölümündən sonra)

## İstinadlar
Türkiyədə prezident seçkiləri (1931)

**1931-ci il Türkiyə prezident seçkiləri** — 4 may 1931-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisində keçirilən Prezident seçkiləri. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin **IV-cü dönəminin** üzvləri seçildikdən dərhal sonra qanun tələb etdiyi kimi keçirilən seçkilərdə 317 millət vəkilindən 289-u iştirak edib. Mustafa Kamal Atatürk ilk turda yenidən prezident seçilib.

## Seçkilər

## Həmçinin bax

* Türkiyədə prezident seçkiləri
* Türkiyə Prezidenti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mustafa Kamal Atatürkün həyatı
* Atatürk Araşdırma Mərkəzi
* [Mustafa Kamal Atatürk](https://openlibrary.org/subjects/person:kemal_atat%C3%BCrk_(1881-1938))
Baorisa

**Baorisa** — heyvanlar aləminin erebidlər fəsiləsinə aid güvə cinsi. Uzun müddət monotipik olduğu düşünülürdü, yeganə növ Baorisa hieroglyphica idi. Lakin sonradan cinsin daha 3 növü aşkar edildi.

## Növləri
Cinsə hazırda 4 növ daxildir:

* *[[Baorisa floresiana]]* Behounek, Speidel, Thöny, 1996 (Flores)
* *[[Baorisa hieroglyphica]]* Moore, 1882
* *[[Baorisa philippina]]* Behounek, Speidel, Thöny, 1996 (Filippin)
* *[[Baorisa sulawesiana]]* Behounek, Speidel, Thöny, 1996 (Sulavesi)

## İstinadlar
Rumıniya milli minifutbol komandası

**Rumıniya milli minifutbol komandası** — Rumıniyanı beynəlxalq minifutbol turnirlərində təmsil edən komandadır. Komanda Rumıniya Minifutbol Federasiyası (Federația de Minifotbal din România) tərəfindən idarə olunur.

## Tarixi
Rumıniya minifutbol komandası 2000-ci illərin sonlarından etibarən beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

## Uğurlar
**[[Minifutbol üzrə Avropa çempionatı]]**

* **Çempion**: 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015
* **İkinci yer:** 2016, 2018
* **Üçüncü yer:** 2017

**[[Minifutbol üzrə Dünya Çempionatı|Dünya Çempionatı (WMF World Cup)]]:**

* **Çempion:** 2023
* **Yarımfinal:** 2019

## İstinadlar
Echinorhinus cookei

**Echinorhinus cookei** (*Tikanlı köpək balığı*) — "Echinorhinidae" fəsiləsinə aid olan iki köpəkbalığı növündən biri (digəri "bramble shark"-dır).

## Təsvir

Tikanlı köpək balığının bədəni yumşaq və silindrikdir, yetkin fərdlər cavanlardan daha kökdür. Başı qısa və orta dərəcədə yastıdır. Burun dəlikləri bir-birindən uzaqda yerləşir və kiçik dəri qatları ilə əhatə olunub. Spirakullar (köməkçi tənəffüs dəlikləri) çox kiçikdir və gözlərdən uzaqda yerləşir. Gözlərdə niktitasiya pərdəsi (qoruyucu pərdə) yoxdur. Ağız geniş bir qövs əmələ gətirir, künclərində çox qısa yarıqlar var. Yuxarı çənədə 21–25, aşağı çənədə isə 20–27 diş sırası var. Bıçaq şəkilli dişlərin hər birinin güclü bucaqlı əsas ucu var və hər tərəfdə üçə qədər kiçik uclarla əhatə olunub; cavan köpək balıqlarında yan uclar yoxdur. Beş cüt qəlsəmə yarığı var, beşinci cüt ən uzundur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Birinci Karlist Müharibəsi (1833-1840)

**Birinci Karlist Müharibəsi** () — 1833–1840-cı illərdə İspaniyada yaşanan vətəndaş müharibəsidir. İspaniya taxt-tacına sahiblənmək uğrunda 2 siyasi qrup arasında yaşanan bu silahlı münaqişənin tərəfləri, mərhum kralın qardaşı Karlos de Burbonun rəhbərlik etdiyi mühafizəkar Karlistlər və mərhum kralın qızı II İzabellanı dəstəkləyən yenilikçi liberallar idi. Mərhum İspaniya kralı VII Ferdinandın leqal varisinin kim olması barədə yaranan mübahisə sonradan krallığın idarəetmə formasının da təyin olunması ilə nəticələndi. Belə ki, mühafizəkar karlistlər mütləq monarxiya, liberallar isə konstitusiyalı monarxiya tərəfdarı idi.

Bu müharibə XIX əsr Avropasında ən böyük vətəndaş müharibəsi idi və İspaniya İstiqlal Müharibəsindən daha çox insan iştirak etmişdi.

## Mənbə
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*