Sərdrud döyüşü

**Sərdrud döyüşü** — 21 aprel 1408-ci ildə Qara Yusifin rəhbərliyi altındakı Qaraqoyunlu ordusu ilə Sultan Miranşahın rəhbərliyi altındakı Teymuri ordusu arasında baş verən qanlı vuruşma. Qaraqoyunlular qələbə qazanaraq Teymuriləri Şərqi Anadolu, Azərbaycan və Qərbi İrandan qovdu. Bu qələbə ilə Teymurilər dövləti qərbə heç bir təsir edə bilmədi və Fətrət dövrünə girən Osmanlılar və Məmlük dövləti yenidən güclənməyə başladı.

## Döyüşdən öncə
1406-cı ildə Naxçıvan döyüşündəki məğlubiyyətinin intiqamını almaq üçün hazırlanan Əbu Bəkrin ordusu, Cevani Qurbani, Əmir Tahir, Əmir Novruz, Əbdürrəhman kimi əmirlərin 5 minlik ordusunun qatılması ilə daha da gücləndi. Əbu Bəkr Qara Yusiflə vuruşmaq üçün möhkəm hazırlıq görürdü. Bu səfər üçün Azərbaycan və ətrafındaki əmirlərin ona kömək etməsini istəyirdi.

Yeni qatılan ordu və əmirlər ilə Mirzə Əbu Bəkr istişarə qurultayı qurdu. Beləliklə, qurultayda Çağataylar Qara Yusif və türkmənlərin üzərinə yürüməyə qərar verildi. Qısa müddət sonra bu planı yerinə yetirmək üçün Təbrizdən yola çıxdılar

## Döyüşə hazırlıq

Qara Yusif Mirzə Əbu Bəkrin bu planından xəbərdar oldu və mövcud mövqeyini qoruyaraq Mirzə Əbu Bəkri dəf etmək üçün hazırlıqlara başladı. 13 aprel 1408-ci ildə Sərdruda gəldi. Əsgərlərinə burda xəndəklər qazmağı əmr etdi. İki gün sonra, 15 apreldə Əmir Bistam, Ahi Fərəc, Əmir Məsum, Pir Hüseyin və qardaşı Pir Mehmed Qara Yusifə qatıldı. Qara Yusif məşvərət toplayaraq döyüşüb-döyüşməmək haqqında İraq və türkmən əmirləri ilə danışdı. Qara Yusif İraq əmirlərinə:

Mən Türkmən qəbiləsindənəm, yaylağım Aladağ, qışlağım Diyarbəkir və Fərat sahilləridir. Səltənət işləri o qədər də məni maraqlandırmır. İndi Mirzə Əbu Bəkr ər meydanına gəlməkdədir. Onun sizin üstünüzdə haqqı var, onun tərəfinə keçsəniz sizə hörmət edərəm.

dedi. İraq Əmirləri isə Qara Yusifə:

Biz bu xanədanın düşmənlərini qətiyyətlə pərişan edəcəyik.
 dedi. Qara Yusif isə bu sözlərdən təsirlənərək döyüşə hazırlanmalarını əmr etdi.

## Döyüş
Qara Yusif onu dəstəkləyən əmirlərə hədiyyələr verdi və daha da həvəsləndilər. Gələn əmirlər ilə Qara Yusifin ordusu 20.000 süvariyə çatdı. Teymuri ordusunda isə bundan iki dəfə çox, yəni 40.000 əsgər var idi. Tərəflər Sərdrud adlı yerdə üz üzə gəldi. Qara Yusif sağ qanadda idi. Nəhayət, döyüş başladı, Qaraqoyunlular sürətli həmlələr edərək ilk həmlədəcə Teymuri ordusunu pərən-pərən saldı. Vəziyyətin ağır olduğunu görən Mirzə Əbu Bəkr, Əmir Cəlaəddin dizəkə hücum etdi. Əmir Dizək saxta geri çəkilmə edərək Mirzə Əbu Bəkri döyüş meydanından uzaqlaşdırdı. Mirzə Əbu Bəkir, Əmir Dizək ilə Əmir Pizəki təqib etməyi buraxdı. O hətta Dizək ilə Pizəki öldürmüşdü. Ancaq geri dönəndə o dəhşətli mənzərə ilə qarşılaşdı. Döğər Musanın nökərlərindən birisi (əsgər) Miranşahı öldürmüş, Teymuri ordusu darmadağın edilmişdi. Mirzə Əbu Bəkr anladı ki, Qara Yusif ağıllıca bir taktika ilə onu tora salmışdı. Qara Yusif rəqibin mərkəzə hücum edəcəyini bilərək sağ qanada keçmiş, bundan sonra isə Əmir Bistam ilə sağ və sol cinahdan Teymuri ordusunu mühasirəyə almışdı. Teymurilərin əsas qüvvəsini təşkil edən Cəvani Qurbani və ordusu isə bu təzyiqə tab gətirməyərək dağılmış və ağır itkilər vermişdir. Qara Yusif bunu görərək ordunu ikiyə ayırmış, özü Çağatay mərkəzinə hücum etmiş, Hacı Baba bəyin gəvərudlarını darmadağın etmişdi. Əmir Bistam isə çağatayların arxasına keçərək onları sıxışdırmağa başladı. Bununla da Miranşahın əmrindəki arxa ordunun nizamı pozuldu, Miranşah isə öldürüldü. Əkbər Nəcəfə görə, Sərdrud döyüşündə sadəcə 3 saat içində Qaraqoyunlular böyük qələbə qazanmışdılar.

## Sərdrud döyüşünün önəmi
Bu döyüşün tarixdə önəmli bir yeri vardır. Tarixci K.Erola görə, Sərdrud Şərq tarixinin ən önəmli döyüşlərindəndir. Sərdrud döyüşü ilə Teymurilərin qərb tərəfindəki fəthlərinin nəticəsi ortadan qalxır, Əmir Teymurun ölümündən 4 il sonra Qərbi irandan Teymurilər qovulurdular və Qaraqoyunlular üstünlük qururdular.
 *Qara Yusif dövrü Qaraqoyunlular 1408–1420*

## Qara Yusifin şücaəti

Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusif bu döyüşdə çox böyük qəhrəmanlıqlar göstərmişdi. Qara Yusif özü şəxsən Teymurilərin ordusuna hücum edərək manevrlər ilə onların nizamını pozurdu. Hətta Teymurilər belə ona heyran qalmışdı. Şahruxun saray tarixçisi Hafızi Əbru, Qara Yusifin cəsarətinə heyran qalaraq bunları demişdi:

*Qara Yusif adlı igid,
İsfəndiyar kimi döyüş meydanına girdi,<br> ata minən yeriyən dağ kimi,<br> yüz əsgərin canını aldı*'

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Şənbi-Qazan döyüşü