Kristofer Lukson

**Kristofer Mark Lukson** () — Yeni Zelandiya siyasətçisi, iş adamı, Air New Zealand şirkətinin keçmiş baş icraçı direktoru (2013–2019), Milli Partiyanın üzvü, Botanika üzrə Parlament üzvü (2021-ci ildən), Yeni Zelandiyanın 42-ci Baş naziri (2023-cü ildən).

## Həyatı
Kristofer Mark Lukson 19 iyul 1970-ci ildə Kraystçerçdə irland, şotland və ingilis əsilli Roma katolik ailəsində anadan olub. O, yeddi yaşına qədər Kraystçerçdə yaşamış, bir müddət sonra ailəsi Oklenddəki Hovik şəhərinə köçmüşdür. Atası Qrem Lukson Johnson & Johnson şirkətində satış üzrə direktor, anası Ketlin Lukson (qızlıq soyadı Turnbull) isə psixoterapevt və məsləhətçi kimi çalışmışdır. Bir il Sent Kentiqern Kollecində və bir də il Hovik Kollecində oxuduqdan sonra ailə Kraystçerçə qayıtmış, Lukson üç il Kraystçerç Oğlanlar Liseyində oxumuşdur. Orada olarkən o, debat üzrə mükafat qazanmışdır. Daha sonra o, 1989-cu ildən 1992-ci ilə qədər Kenterberi Universitetində təhsil alaraq, Biznes İdarəçiliyi dərəcəsi almışdır. Orta məktəb və universitet illərində Lukson McDonald's-da yarımştat və Parkroyal Hotelində yükdaşıyan işləmişdir.

## Biznes karyerası

### Unilever
Luxon 1993-cü ildən 2011-ci ilə qədər Unilever şirkətində çalışmış, iki il Vellinqtonda idarəetmə təcrübəçisi işləmiş, 1995-ci ildə isə Sidneyə yola düşmüşdür. O, şirkətdə karyera yolu ilə irəliləyərək 2000-ci ilə qədər Sidneydə, 2000-ci ildən 2003-cü ilə qədər Londonda, daha sonra isə 2003-cü ildən 2008-ci ilə qədər Çikaqoda işləyərək "Qlobal Dezodorantlar və Baxım Kateqoriyası" adlı şirkətdə direktoru olmuşdur. 2008-ci ildə Unilever yenidən qurulanda o, Torontoda yerləşən şirkətin Kanada əməliyyatlarının prezidenti oldu.

### Air New Zealand
Kristofer Luxon, Air New Zealand şirkətinə 2011-ci ilin may ayında baş menecer kimi qoşulmuş və 19 iyun 2012-ci ildə baş icraçı direktor təyin edilərək, həmin ilin sonunda bu vəzifəni icra etməyə başlamışdır. Onun səkkiz illik rəhbərliyi dövründə Air New Zealand şirkətinin mənfəəti rekord səviyyəyə çatmışdır. Buna əsas səbəblər sürətlə inkişaf edən turizm bazarı, şirkətin zəif işləyən regional marşrutların fəaliyyətini dayandırmaq qərarı və yüzlərlə iş yerinin ixtisarı olmuşdur. Şirkət bir neçə dəfə Avstraliyanın ən etibarlı brendi seçilmişdir.

2014-cü ildə Luxon, o dövrdə əsas səhmdar olan Air New Zealand şirkətini təmsil edən Virgin Australia şirkətinin idarə heyətinə qoşuldu. 2016-cı ildə Air NZ başqa bir aviaşirkətlə sıx əlaqə saxlamağın artıq öz maraqlarına uyğun olmadığına qərar verdi və buna görə də Virgin Australia şirkətindəki 25,9% payını satmışdır. Nəticədə Luxon Virgin idarə heyətini tərk etmişdir. O, 2019-cu ildə Air NZ-dən istefa vermişdir.

## Şəxsi sərvəti
2024-cü ilin mart ayına olan məlumata görə, onun xalis sərvəti 21 milyon Yeni Zelandiya dolları ilə 30 milyon Yeni Zelandiya dolları arasında qiymətləndirilirdi ki, bu da onu Milli Partiyanın keçmiş Baş nazir Con Keydən sonra ikinci ən varlı lideri edir. Daha sonra o, Remuerada 7,68 milyon Yeni Zelandiya dolları dəyərində bir ev və ümumi dəyəri 21 milyon Yeni Zelandiya dollarından çox olan digər aktivlər də daxil olmaqla yeddi əmlaka sahib idi. 2024-cü ilin sonlarında Luxon əmlak satışları və maliyyə vəziyyəti ilə bağlı suallara cavab olaraq "Açıq deyək ki, mən varlıyam" demişdir. Baş nazir olduqdan sonra Luxon öz Vellinqton mənzilində qalaraq haqqı olduğunu söylədiyi 52.000 Yeni Zelandiya dolları məbləğində yaşayış müavinəti tələb etdi. İctimai nəzarət başladıqdan sonra o, tez bir zamanda mövqeyini dəyişdi və dedi: "Aydındır ki, yaşayış müavinətim məsələsi diqqəti yayındırır" və "Buna görə də, bu gün qərara gəldim ki, artıq müavinəti tələb etməyəcəyəm və Baş nazir olduğumdan bəri aldığım hər şeyi geri qaytaracağam".

Luxon 2024-cü ildə üç mülkünü satdı və Stuff hesab edir ki, o, 769,500 dollar qazana bilərdi.

## Siyasi karyerası
Ceymi-Li Ross partiyaya qarşı saxtakarlıq ittihamları üzündən Milli Partiyadan istefa verdikdən sonra, Lukson 2019-cu ilin noyabr ayında Milli Partiyanın Botanika seçiciləri üçün namizədliyini təmin etmişdir. O, Milli Partiya siyahısındakı millət vəkili Aqnes Loheni, Hovik Yerli Şurasının sədr müavini Katrina Bunqard, xərçəng dərmanları ilə mübarizə aparan Troy Elliot, daha sonra Milli Partiyanın Yuxarı Harbour namizədi seçilən texnologiya üzrə iş adamı Ceyk Bezzant ilə birlikdə seçim yarışmasında qalib gəlmişdir.

### Müxalifətdə (2020–2023)
2020-ci il ümumi seçkilərində Leyboristlərə məğlub olan milli yerlərin çoxluğu fonunda Lukson Botanikada səslərin 52%-ni qazanaraq qalib gəlmişdir. Luxon ilk nitqində Martin Lüter Kinq və Keyt Şeppardı ictimai həyatda özü kimi xristianların müdafiəsinin bir hissəsi kimi tərifləyərək, xristianlığın "həddindən artıq olması kimi stereotiplərin qəbul edilə biləcəyi" bir şəxsiyyətə çevrildiyini iddia etdi. O, Cudit Kollinsin kabinetində yerli idarəetmə, tədqiqat, elm, istehsal və torpaq məlumatları üzrə sözçü, eləcə də nəqliyyat üzrə sözçünün müavini təyin edildi.

25 noyabrda Kollinsin partiya lideri vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasından sonra Lukson potensial əvəzedici kimi göstərildi. 30 noyabrda Bridcesin Milli Partiya liderlik seçkilərində iştirakdan imtina etməsindən sonra Lukson partiya lideri elan edildi.

Müxalifətin lideri olaraq, Lukson maori dili (te reo) dərslərinin xərclərini ödəmək üçün dövlət vəsaitlərindən istifadə etmişdir. O, vergi ödəyicilərinin pulundan maori dili dərslərinin xərclərini ödəmək üçün istifadə etməyi müdafiə edərək bildirib ki, "te reoda daha yaxşı bacarıqların inkişaf etdirilməsi onun müxalifət lideri və potensial Baş nazir kimi rolu ilə çox əlaqəlidir". Baş nazir olduqdan sonra Milli koalisiya hökuməti dövlət qulluqçularına maori dilini öyrənmək üçün təşviq ödənişlərinin dayandırılmasını nəzərdən keçirmişdir.

## İstinadlar