Daxili İşlər Nazirliyi (İspaniya)

**Daxili İşlər Nazirliyi** (MIR) İspaniya hökumətinin ictimai təhlükəsizlik, konstitusiya hüquqlarının müdafiəsi, hüquq-mühafizə orqanlarının komandanlığı, milli təhlükəsizlik, immiqrasiya işləri, həbsxanalar, mülki müdafiə və yol hərəkəti təhlükəsizliyinə cavabdeh olan bir şöbəsidir. Daxili İşlər Müşavirliyi və onun yuxarı orqanı olan Daxili Siyasət Baş İdarəsi vasitəsilə Nazirlik siyasi plüralizmin təmin edilməsi və seçki proseslərinin düzgün işləməsi ilə bağlı bütün tədbirlərə cavabdehdir. 

Daxili İşlər Naziriliyinə Baş nazirin tələbi ilə monarx tərəfindən təyin olunan daxili işlər naziri rəhbərlik edir. Nazirə üç əsas vəzifəli şəxs kömək edir: Təhlükəsizlik üzrə dövlət naziri, Cəzaçəkmə müəssisələri üzrə baş katib və Daxili işlər katibinin müşaviri.

Baş direktorlar arasında ən önəmliləri Təhlükəsizlik Baş Direktoru və Mülki Mühafizə Baş Direktorudur.

Bu nazirlik tarixən çoxsaylı adlarla keçmişdir, o cümlədən Hökumət Nazirliyi (hərfi mənada İdarəetmə Nazirliyi), İctimai Asayiş Nazirliyi (İctimai Asayiş Nazirliyi) və Daxili İşlər və Ədliyyə Nazirliyi (Daxili İşlər və Ədliyyə Nazirliyi), çünki hər iki nazirlik bir araya gəlir. 

2020-ci ilə qədər İspaniya (mərkəzi, regional və yerli hökumətlər) təhlükəsizlik və ictimai asayiş üçün hər il təxminən 24,6 milyard avro xərcləyir ki, bu da ÜDM-in 2,1%-nə bərabərdir.

## Tarixi
Əsrlər boyu Daxili İşlər Nazirliyinin vəzifələrini (məhkəmə işləri istisna olmaqla) Kastiliya Kral Şurası öz üzərinə götürmüşdür. Bu orqan Hökmdarın məsləhətləri ilə məşğul olan xüsusi kral qulluqçuları üçün yaradılmışdı və zaman keçdikcə bu kral qulluqçuları daha çox güc və muxtariyyət qazandılar.

Habsburqlar sülaləsinin süqutu və 18-ci əsrdə Burbonların gəlişi köklü institusional islahatlara səbəb oldu. Bu Şura kral V Filiplə birlikdə öz yurisdiksiyasını Araqon Krallığının ərazisinə qədər genişləndirdi və bütün ölkə eyni qurumlar tərəfindən idarə olunurdu. Bundan əlavə, bu dövrdə Şuralar öz əhəmiyyətini itirməyə başlamış və Dövlət və Dispetçer Katiblikləri yaradılmışdır.

1621-ci ildən İspaniyada monarxın səlahiyyətlər verdiyi Universal Gəmiçilik Katibliyi unikal hökumət idarəsi var idi. Yeni sülalə ilə onu müxtəlif inzibati məsələlərlə məşğul olan müxtəlif Dövlət Nazirliklərini bölmək lazım gəldi: 11 iyul 1705-ci il tarixli Fərmanla V Filipp "Hərbi və Xəzinədarlıq üzrə Dövlət Katibliyi" və "Hər şey" üçün başqa bir qurum yaratdı. Lakin işin yığılması və daha çevik struktura ehtiyac Fransadakı sistemə bənzər bir sistemə gətirib çıxardı: 30 noyabr 1714-cü il tarixli Fərman dörd Gəmiçilik Katibliyi yaratdı: Dövlət, Hərbi Dəniz Qüvvələri və Hindistan. 

Dini işlər, ədalət və yurisdiksiya və maliyyə xarakterli məsələlər Baş Xəzinədarlığın ixtiyarına verildi. Bu vəziyyət müxtəlif islahatlar nəticəsində kiçik dəyişikliklərlə 1754-1755-ci illərin iki ilinə qədər davam edəcəkdi. Ruhani İşləri, Ədliyyə və Məhkəmə Dispetçerliyi Katibliyinə gəlincə, 2 aprel 1717-ci il tarixli fərmanla onun adı dəyişdirilərək İspaniya və Hindistanın Ədliyyə Göndərmə, Siyasi Hökumət və Xəzinədarlıq Katibliyi adlandırıldı. Xose Rodriqoya sifariş verildi. 1720-ci il islahatında o, İspaniya və Hindistanın Ədliyyə və Siyasi Hökumətinin Bölüşməsi Katibliyi adlandırıldı.

## Demokratiya
1977-ci ildə “Daxili İşlər Nazirliyi” adlandırılmış və 1994-cü ildən 1996-cı ilədək iki əsas ali orqana bölünən Ədliyyə Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi adlandırılan dövr istisna olmaqla, o vaxtdan bu adı qorunub saxlamışdır.  ( Ədliyyə üzrə Dövlət Katibliyi və Daxili İşlər üzrə Dövlət Katibliyi )

Demokratik dövrdə Daxili İşlər Nazirliyi öz səlahiyyətlərini ictimai təhlükəsizlik sahəsində cəmləşdirmiş, ərazi quruluşu funksiyalarını Mülki İdarəetmə Nazirliyinin lehinə itirmişdir.

## Struktur
Daxili İşlər Nazirliyi aşağıdakı orqanlardan ibarətdir:

* →Təhlükəsizlik üzrə Dövlət Katibliyi.

* Polis Baş İdarəsi.
* Mülki Mühafizə Baş İdarəsi.
* Beynəlxalq Əlaqələr və İmmiqrasiya Baş İdarəsi.
* Koordinasiya və Araşdırmalar üzrə Baş Müdirlik.
* Penitensiar Müəssisələrin Baş Katibliyi.
* Cinayətin İcrası və Sosial Reinteqrasiya üzrə Baş Müdirliyi.
* Daxili İşlər Müşavirliyi
* Texniki Baş Katiblik.
* Beynəlxalq Müdafiə Baş Müdirliyi.
* Trafik Baş İdarəsi.
* Mülki Müdafiə və Fövqəladə Hallar Baş İdarəsi.
* Terror Qurbanlarına Dəstək Baş İdarəsi.
* Daxili Siyasət Baş İdarəsi.

**Agentliklər və şirkətlər**

* Mülki Qvardiya.
* Milli Polis Agentliyi.
* Antiterror və Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə Mərkəzi.
* Dövlət Təhlükəsizlik İnfrastruktur və Avadanlıq İdarəsi.
* Həbsxanada İş və Məşğulluq Təlimi (ictimai şirkət).

## Qeydlər
İspaniya Daxili İşlər Nazirliyin rəsmi saytıİnterior.gob.es

İspaniya xarici İşlər Nazirliyin rəsmi saytıExteriores.gob.es

## İstinadlar