ABŞ-yə qanunsuz immiqrasiya

**Amerika Birləşmiş Ştatlarına qanunsuz immiqrasiya** — ABŞ-nin immiqrasiya qanunlarını pozaraq Birləşmiş Ştatlara miqrasiya prosesidir. Bura ABŞ-yə qanunsuz daxil olmuş əcnəbilər, habelə qanuni yolla daxil olmuş, lakin vizalarının müddəti bitdikdən sonra qalanlar, şərti icazə alanlar, TPS və s. aiddir. Qeyri-qanuni immiqrasiya ABŞ-də 1980-ci illərdən bəri gərgin müzakirə mövzusu olaraq qalmaqdadır.

ABŞ-nin qeyri-qanuni immiqrant əhalisi 2007-ci ilə qədər pik həddinə çatdı. Həmin vaxt bu, 12,2 milyon (ABŞ əhalisinin 4%-i) idi. 2016-cı ildəki hesablamalara görə, icazəsiz immiqrantların sayı 10,7 milyon nəfər təşkil edir ki, bu da ölkə əhalisinin 3,3%-ni təşkil edir. Böyük tənəzzüldən bəri, ölkəni tərk edənlərin sayı ölkəyə gələnlərin sayını üstələdi və qeyri-qanuni sərhəd keçidləri 2021-ci ilə qədər, rekord sayda 1,7 milyon insanın cənub sərhədini qeyri-qanuni keçməyə çalışarkən tutulduğu onilliklərdə ən aşağı səviyyədə idi. 2007-ci ildən bəri viza müddətinin uzadılması qeyri-qanuni immiqrant əhalinin artımında 2000-ci ildən 2018-ci ilə qədər xeyli azalan qanunsuz sərhəd keçidlərindən daha böyük paya sahib olmuşdur. 2012-ci ildə icazəsiz immiqrantların 52%-i Meksikadan, 15%-i Mərkəzi Amerikadan, 12%-i Asiyadan, 6%-i Cənubi Amerikadan, 5%-i Karib hövzəsindən, 5%-i isə Avropa və Kanadadan olub. 2016-cı ildən etibarən icazəsiz yetkin immiqrantların təxminən üçdə ikisi ən azı on il ABŞ-də yaşayıb.

Qeyri-qanuni immiqrasiyanın əleyhdarları iddia edirlər ki, ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan insanlar cinayətkar olmaqla yanaşı, həmçinin qanuna tabe olan yerli əhalinin üzərinə sosial və iqtisadi yük salılar. Müxaliflər həmçinin ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan qanunsuz mühacirlərin ABŞ vətəndaşlığı və sosial xidmətlərə layiq görülmək əvəzinə deportasiya edilməli olduğunu iddia edirlər.

Tədqiqatlar göstərir ki, qeyri-qanuni immiqrantlar ABŞ iqtisadiyyatının həcmini artırır, iqtisadi artıma töhfə verir, yerli əhalinin rifahını yüksəldir, topladıqlarından daha çox vergi ödəyir, Amerika firmalarının ofşor işlərinə və xaricdə istehsal olunan malların idxalına həvəsini azaldır və əmtəə və xidmətlərin qiymətlərini aşağı salmaqla istehlakçılara fayda verir. İqtisadçılar hesab edirlər ki, qanunsuz mühacir əhalinin leqallaşdırılması immiqrantların gəlirlərini və istehlakını xeyli artıracaq və ABŞ-nin ümumi daxili məhsulunu artıracaq. Qeyri-qanuni mühacirlərin yerlilərə nisbətən daha az cinayət törətdiyinə dair elmi konsensus var. İnsanları yalnız qeyri-qanuni olaraq ölkədə olduqlarına görə təqib etməmək üçün nəzərdə tutulmuş siyasətləri qəbul edən ziyarətgah şəhərlərinin cinayətə statistik cəhətdən əhəmiyyətli təsiri yoxdur. Tədqiqatlar göstərir ki, immiqrasiya cinayətlərin sayına heç bir təsir göstərmir.

## Təriflər
ABŞ-də əcnəbi əsilli insanların kateqoriyaları bunlardır:

* Birləşmiş Ştatlardan kənarda doğulmuş və vətəndaşlıq almış ABŞ vətəndaşları və ya övladlığa götürmə yolu ilə vətəndaşlar
* ABŞ-də yaşamaq və/və ya işləmək üçün hazırkı statusu olan xarici əsilli qeyri-vətəndaşlar (sənədləşdirilmiş)
* ABŞ-də yaşamaq və/və ya işləmək üçün hazırkı statusu olmayan xarici əsilli qeyri-vətəndaşlar (qeyri-qanuni)
* Ölkəyə girişi qadağan edilən xarici vətəndaşlar (qanunsuz və həmçinin qəbuledilməz)

Son ikisi qeyri-qanuni immiqrantlardır: ABŞ-yə olmaq hüququ verən heç bir qanuni sənədləri olmadığı üçün onlara sənədsiz immiqrantlar və yaxud sənədsiz amerikalılar da deyilir.

Qeyri-vətəndaş olan şəxs dörd haldan biri ilə qeyri-qanuni ola bilər: icazəsiz giriş, işəgötürənin işçinin sənədləşmə haqqını ödəməməsi, vizanın və ya digər icazənin müddəti bitdikdən sonra qalmaq və ya qanuni şərtləri pozmaqla.

## Məşhurlar
Normal ödənişli vəzifələrini yerinə yetirən məşhurlar bura səyahət etsələr, birdən-birə qeyri-qanuni işlə məşğul ola bilərlər. (bax ). Bu internet məşhurlarının artması ilə adi hala çevrildi. Onlar çoxlarının ödənişsiz etdiyi bir işi gördükləri və bir çox səyahətçinin hər gün etdiyindən daha çox avadanlıqla səyahət etmədikləri üçün 1986-cı il İmmiqrasiya İslahatları və Nəzarət Qanununu (IRCA) pozduqlarından xəbərsiz ola bilərlər.

## Mədəni istinadlar
Bir sıra filmlər və ən azı bir roman 1993-cü ildə Nyu-York Limanında quruya çıxan Çindən qeyri-qanuni mühacirləri daşıyan gəmi olan Qızıl Müəssisənin bədnam səyahətinə əsaslanan hekayələrdən bəhs edir.

### Kommersiya filmləri
1996-cı ildə çəkilmiş "*Ölümcül Səyahət*" filmi ABŞ-yə qeyri-qanuni yollarla girməyə cəhd edən immiqrantların üzləşdiyi təhlükələrdən bəhs edir.

## Həmçinin bax
* Amnistiya
* Traffikinq
* İmmiqrasiya
* ABŞ-yə immiqrasiya

## Xarici keçidlər
* Amerika Alimləri Federasiyası : ''Sərhəd Təhlükəsizliyi: ABŞ Beynəlxalq Sərhədində hasarlar'' (13 yanvar 2005-ci ildə Konqres Araşdırma Xidmətinin hesabatı)
* Dekan Peter Krogh Xarici İşlər Rəqəmsal Arxivindən Latın Amerikası İmmiqrasiyasının ABŞ Münasibətlərinə Təsirləri
* Kaliforniya Universiteti, San Dieqo: Müqayisəli İmmiqrasiya Araşdırmaları Mərkəzi
* Federal Qaydalar Məcəlləsi, Başlıq 8, Əcnəbilər və Vətəndaşlıq
* Birləşmiş Ştatlar Məcəlləsi, Başlıq 8, Əcnəbilər və Vətəndaşlıq
* Pew İspan Mərkəzi: ''2006-cı ilin Baharında İmmiqrasiyaya dair Amerika İctimai Rəyinin Vəziyyəti: Əsas Sorğuların İcmalı''
* ABŞ-Meksika sərhədində ölüm immiqrasiya gərginliyini əks etdirir Guardian Co UK
* En Tren de la Muerte Archived -də — *Dallas Müşahidəçisi*
* Federal Ədliyyə Sistemi Ədliyyə Statistikası Bürosunda İmmiqrasiya Cinayətkarları
* Pulitzer mükafatı laureatı Xose Antonio Varqas qeyri-qanuni mühacir kimi "çıxmağı" müzakirə edir "Gəlin immiqrasiya ilə bağlı söhbəti dəyişdirək"
* "İmmiqrasiya qanunu qaçılmazdır" Eco Latino Magazine.

## İstinadlar