open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sultan Əhməd türbəsi

**Sultan Əhməd türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVII əsrdə inşa olunan Sultan Əhməd məscidinə aid türbə.

## Haqqında

Fateh rayonu, Sultanəhməd meydanında yerləşən Sultan Əhməd məscidinin cənub-şərqində yerləşən Sultan Əhməd türbəsi 1619-cu ildə inşa edilmişdir. Türbənin arxasında darülkurra yerləşir. 14-cü Osmanlı sultanı olan Sultan Əhməd 1617-ci ildə vəfat etdiyi zaman külliyənin həyətində dəfn edilmiş, I Mustafanın səltənəti illərində türbənin inşası başlamışdır. 1619-cu ildə inşası tamamlanan türbə kvadrat planlı olub, tamamilə mərmərdən inşa edilmişdir.

Türbənin daxilində dəfn olunanlar aşağıdakılardır:

* Sultan Əhməd
* Validə Kösəm Sultan
* Sultan Osman
* Sultan Murad
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Mehmed
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Bəyazid
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Süleyman
* Sultan Əhmədin oğlu Şahzadə Səlim
* Sultan Əhmədin qızı Gövhər Sultan
* Sultan Əhmədin qızı Ayşə Sultan
* Sultan Əhmədin qızı Fatma Sultan
* Sultan Muradın qızı Safiyə Sultan
* Sultan Muradın qızı Ruqiyə Sultan

## Mənbə

* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/sultanahmet-sultan-i-ahmet-turbesi/
Teşima

**Teşima adası** — Yaponiyanın Naoşima və Syodoşima adaları arasında yerləşən ada. İnziubati cəhətdən Kaqava prefekturasına daxildir. Adanın sahəsi 14.5&nbsp;km², əhalisi 1000 nəfərdir. Kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir.
Adada Teşima İncəsənətr muzeyi yerləşir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yuristlərr üçün informasiya
* Beynəlxalq incəsənət festivalı
* Teshima Art Museum  
* Художественный музей острова Тешима, Япония
Konsentrik günəş elektrik stansiyası

**Konsentrik günəş elektrik stansiyası**, qısaca KGES, (eng. Concentrated Solar Power) günəş şüaların linzalar ya da güzgülərin köməyi ilə konsentrasiyasi zamanı yaranan istilik enerjisindən buxarı yaradaraq turbinləri fırlatmaq nəticəsində elektrik enerjini istehsal edən bir Günəş Elektrik Stansiyasının (GES) növüdür. Bu stansiyaların əsas fərqlənmə xüsusiyyətləri ondan ibarətdir ki, geniş sahəyə düşən günəş şuaları güzgü və ya linzaların vasitəsi ilə bir obyektə yönəldərək istilik enerjisini daha sonra elektrik enerjisinə çevirir.

2017-ci ilin məlumatına görə, konsentrik günəş elektrik stansiyaların toplam quraşdırılmış gücü ümumdünyaa günəş elektrik stansiyaların gücündün 2% dan az təşkil edir. Elektrik enerjisinin istehsalında bu tipli texnologiya adi fotovoltaik günəş panellərdən daha az effektivdir. Buna səbəb KGES-lərin buludlu havada işləməməsi, günəş şüaların düşmə bucaqın dərəcəsindən (90° dərəcə ən optimal sayılaraq) aslılıq, və səthdə tutduğu böyük sahə (alçaq güc sıxlığı) kimi mənfi cəhətləri yada salmaq olar. Lakin, fotovoltaik panellər həm də diffuziv radiasiyasından enerji əldə edə bilərlər.

Hal-hazırda KGES texnologiyası üzrə cəmi quraşdırılmış gücə görə İspaniya liderliyi tutur.

## Texnologiyası
Hesablamalara görə Günəş energetik qurğularının 50-ci enliklərdən cənuba doğru yerləşən regionlarda istifadəsi olduqca əlverişlidir. Həmçinin Azərbaycanda ildə 300 günəşli və 270 küləkli günün olmasını nəzərə alsaq demək olar bu regionda Günəş energetikasının inkişafı daha perspektivlidir.

## Tarixi

## Həmçinin bax
* Külək enerjisi
* Günəş elektrik stansiyası
* Günəş panelGünəş paneli

## Xarici keçidlər
* http://www.azecology.az/analytics/473-alternativ-enerji-axtar305351305.html 
* https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_solar_thermal_power_stations
* *[https://www.energy.gov/eere/videos/energy-101-concentrating-solar-power Energy 101: Concentrating Solar Power (Video).]*

## İstinadlar
Camini Roy

**Camini Roy** (11 aprel 1887–24 aprel 1972) — Hindistan rəssamı.

## Bioqrafiya
Orta gəlirli bir ailədən idi, atası dövlət xidmətində idi. O əvvəlcə evdə təhsil aldı. 1903-cü ildə Kəlkətə Dövlət İncəsənət Məktəbinə daxil oldu. O, "Klassik çılpaq" və yağlı boya sənətinin akademik ənənəsinə çəkilməyi öyrəndi. Burada gənc adam portret sənətində
əhəmiyyətli müvəffəqiyyətlərə imza atdı. Eyni zamanda o, çörək qazanmaq üçün reklam şəkillərini tərtib etmək, yüzlərlə ucuz gravür rəsmlərini çəkmək, toxuculuq üçün toxuma atelyesində və teatr kostyumu ilə məşğul olurdu. 1908-ci ildə gözəl sənət diplomunu aldı. Vaxt keçdikcə klassik ənənədən ayrıldı. 1921-ci ildən xalq sənətinə daha çox diqqət ayırmağa başladı. Zamanla məşhur sənətçi Abanindranat Taqoreun şagirdlərindən birinə çevrildi. Vaxt keçdikcə, o, Benqalın canlanmasının liderlərindən birinə çevrilir. Onun solo sərgiləri 1946-cı ildə Londonda, 1953-cü ildə isə Nyu-
Yorkda uğurla keçirilmişdir.

## Yaradıcılığı
Camini Roy estetik anlayışları ilə xalq sənətinin nailiyyətlərini birləşdirdi. Əsərlərinin rəngləri həmişə parlaq və doymuşdur, rənglər əsasən yerli, şəkil aydın və qısadır, şəkillər son dərəcə
ifadəlidir. Camini Royun üslubu olduqca xasdır,
baxmayaraq ki, bu tamamilə millidır. Onun əsərləri çox ümumi, keramika rəsmidir. Yerli rəng, orta və dəqiq bir xətt, profil şəklində
üz görünüşü və başqaları davamlılığı göstərir.

## Mükafatları
* Padma Bhuşan, 1955

## Mənbə
# http://snaccooperative.org/ark:/99166/w6wq0drz
# https://web.archive.org/web/20100918235940/http://calcuttaweb.com/people/jamini.shtml
Yasəməni

## Ümumi məlumat
**Yasəmən rəngi** – yasəmən çiçəklərinin orta rəngini əks etdirən solğun bir bənövşəyi ton olan bir rəngdir. Bəzi yasəmən çiçəklərinin rəngləri  solğun, parlaq və tünd yasəmən çiçəklərinin rəngi tonlarında olur. Bəzi yasəmən gülünün çiçəkləri qırmızı-bənövşəyi rəngdə olur. İlk dəfə olaraq 1775-ci ildə İngiltərədə yasəmən rəngi olaraq qeydə alınıb. 

## Yasəmən rənginin çalarları

### Solğun yasəmən rəngi

}}

### Parlaq yasəmən rəngi

### Tünd yasəmən

## İstinadlar
Ben Envonvu

**Ben Envonvu** (tam adı: *Odiniqve Benedikt Çukvukadibiyya Bonaventura Envonvu*, ; ) — Nigeriya rəssamı və heykəltaraşı.

Zəngin və hörmətli bir ailənin içində Nigeriya şərqində doğulmuşdur (o dövrdə, bütün ölkə İngilis mülkiyyəti olduğu üçün), milli mənsubiyyəti İqbo idi. Atası Royal Niger şirkətində bir texnik olaraq çalışarkən, eyni zamanda yerli liderlər şurasının üzvü və istedadlı heykəltaraş və taxta avtomobili olan nüfuzuna malik olan anası, gözəl bir parça tacir ailəsindən idi. 1934-1937-ci illərdə İbadan və Umuaxiya şəhərlərində kolleclərdə sənət öyrənmişdir. Onun əsərlərinin ilk sərgisi 1937-ci ildə Londonda baş vermişdir. 1940-1943-cü illərdə Nigeriya məktəblərində tədris etmişdir. 1944-cü ildə İngiltərədə Qoldsmit Kollecində bir neçə ay oxudu və 1944-cü ildən 1946-a qədər Oksford Kollecində təhsil aldı. 1946-cı ildən
1948-ci ilədək orada Slayd İncəsənət Məktəbində və Asmoleans Kollecində təhsil almışdır. 1948-ci ildə heykəltaraşlıq ilə sənət sahəsində diplom aldı, bir il sonra - London
Universitetinin Kollecindən sosial antropologiya üzrə sənətkarlıq dərəcəsi aldi. 1969-cu ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. 1950-ci illərdə o, əsasən azad bir sənətkar idi sonra Nigeriyaya qayıtdı və tez-tez yurd xaricinə səfər etdi, bir müddət Umuahiyedeki kollecdə professor idi.
1966-1968-ci illərdə Laqos Universitetində müəllim, 1968-1971-ci illərdə Nigeriya Mədəniyyət Nazirliyində çalışmış, 1971-ci ildən 1975-ci ilə qədər Ifa Universitetində professor
olmuşdur.  Envonvunnn yaradıcılığının əksəriyyəti Avropa sənətinin ənənələrini və xalq yaradıcılığının İqbo üsullarını birləşdirən həm də realistik və fantastik landşaft və heykəllər ilə təmsil olunur. Onun əsərlərindən ən məşhurları arasında "Afrikanın rəqsləri, heykəli" Qızın
rəhbəri ", Laqos binalarında çoxsaylı divar rəsmləri var. Envonvu şərəfinə Merkuride krater var.

## Mənbə
#https://africa.si.edu/collections/view/people/asitem/Objects@14414/0?t:state:flow=7b229899-7f0e-4626-b611-aa16bc752cec 
#https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-ben-enwonwu-1394477.html 
#http://messenger.jhuapl.edu/gallery/sciencePhotos/image.php?page=&gallery_id=2&image_id=290 

## Xarici keçidlər
*Maddə
Komorin burnu

**Komorin burnu** () *Kanniyakumari*, *Kumari* (, ) — Hindustan yarımadasının cənub qutaracağında yerləşən daşlı burun.
Burun Qərbi və Şərqi Qat dağlarınınbutaracağı olmaqla yanaşı Ərəbistan dənizi, Benqal körfəzi və Hind okeanının qovuşduğu yerdir. Komorin burnu Hindistanın tarixi Malabar və Koromandel sahilləreini əhatə edir.

Burunun şimal hissəsində kanyakumari şəhəri yerləşir. Komorin yaxınlığında adada zəvvarlar arasında məşhiur olan Vivekanandanın məqbərəsi vardır.

belə ehtimal edilir ki, əfsanəvi Lemuriya Komorin burnundan cənubda yerləşir.

Hindistanın materik ərazisinin ən ucqar cənub nöqtəsi olsa da, ölkənin ən ucqar cənub nöqtəsi İndira burnudur. Burun Böyük Nikobar adasının cənubunda yerləşir.

## Mənbə
* [Komorin burnu](http://www.bharat.ru/articles/ru/Kanyakumari_(Cape_Comorin))
Şollerin arxivi (film, 2018)

**Şollerin arxivi** — ssenari müəllifi, quruluşçu rejissoru və baş prodüseri Cəlaləddin Qasımovun olduğu Azərbaycan filmi. 
Film almanların Azərbaycana gəlişinin 200 illiyi münasibətilə və Prezident İlham Əliyevin imzaladığı müvafiq Sərəncama dəstək olaraq çəkilib. 
## Məzmun
Filmdəki hadisələr XX əsrin 40-cı illərindən Azərbaycanda yaşamış alman mənşəli *Şollerlər ailəsinin* həyatı üzərində qurulub. Cəlaləddin Qasımovun sözlərinə görə filmin süjet xətti real həyatdan götürülüb:

Çəkilişlər Gəncə, Xanlar, Tovuz və Bakıda aparılıb.

## Beynəlxalq kino festivallarda iştirakı
“Şollerin arxivi” bədii filmi həm Karlovı Varı Beynəlxalq Film Festivalında, həm də Kann Film Festivalında nümayiş etdiriləcək. Cəlaləddin Qasımov bildirib ki, artıq hər iki festival filmi nümayiş üçün qəbul edib. Cəlaləddin Qasımovun sözlərinə görə, Kann Film Festivalında filmlərin qəbul vaxtının martın 5-də bitməsinə baxmayaraq,  təşkilatçılar “Şollerin arxivi”ni aprel ayında qeydə almaqdan imtina etməyiblər. Hətta festivala qəbul üçün ödəniş rüsumlarını belə özləri ödəyiblər.

“Şollerin arxivi” filmi 4 iyul 2018-ci il tarixində Belçikanın Move Me Producions Belgium Festivalının 10-cu buraxılışında “Ən yaxşı film” nominasiyasına layiq görülüb.
Ümumilikdə bir neçə dəfə “Ən yaxşı bədii film”, “Ən yaxşı ssenari”, “Ən yaxşı dram", “Yaradıcılıq axtarışlarına xüsusi diplom və qızıl priz” mükafatlarına layiq görülüb. Film son bir ildə 36 beynəlxalq festivalda uğur əldə edərək, Azərbaycan kino sahəsində ən çox mükafat qazanan ekran əsəri olub.
## Mükafatları və nominasiyası

## İstinadlar
Əbdül Xalıq

**Əbdül Xalıq** (əsl adı: *Əbdülxalıq Əbdül Əli oğlu Rzaquliyev*; ) — Azərbaycan rəssamı, pedaqoq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1973).

## Həyatı
Əbdülxalıq Əbdül Əli oğlu 5 may 1920-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1934–1939-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunda təhsil almış, bir il sonra Moskva Rəssamlıq İnstitutuna qəbul olunsa da, Böyük Vətən müharibəsinin başlanması səbəbilə ali təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya qayıtmışdır. Müharibə illərində o, həmkarları Böyükağa Mirzəzadə, Lətif Feyzullayev və Bağır Maratlı ilə birlikdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində fəaliyyətlə məşğul olmuş, müharibədən sonra Moskva Rəssamlıq İnstitutundakı təhsilinə davam etmiş və 1949-cu ildə diplomunu müdafiə edərək yenidən Bakıya qayıtmışdır.

Əbdülxalıq Rzaquliyev sonralar da pedaqoji fəaliyyətinə davam etmiş, Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində, Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda müəllim işləmişdir. O, 30 sentyabr 1988-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Rəssamın yaradıcılığını süjetli tablo, portret, natürmort və peyzajlar təşkil edir. O, 1940-cı ildə süjetli "Kolxozda bayram" tablosunu ictimailəşdirmiş, 1946-cı ildə təşkil olunmuş ilk "Payız sərgisi"ndə "Mənzərə" və "Bazar" lövhələrini nümayiş etdirmişdir. Onun müharibədən sonrakı illərdəki yaradıcılığında iriölçülü "Traktorçunun nəğməsi" (1957) və "Hesabat verənlər" (1961) tabloları yer alır. 1950-ci illərdə keçirilmiş respublika sərgilərində onun müxtəlif janrlı lövhələri, eləcə də "Natürmort", "Pirsaat çay", "Toran çağı", "Dağlar", "Günəşli gün" və "Mənzərə" adlı etüd xarakterli əsərləri sərgilənmişdir.

Əbdül Xalıqın peyzaj və natürmort janrlarında işlədiyi əsərləri sırasına İtaliya, Türkiyə, Amerika həyatına dair lövhələr, "Bakıda May nümayişi" (1943), "Üzüm yığımı" (1946), "Çöl gülləri" (1955), "Quşlarla natürmort" (1957), "İstanbulda küçə" (1960), "Tarla düşərgəsində" (1963) və başqaları daxildir. O, "Qaçaq Nəbi" (1959), "Nəriman Nərimanov" (1969), "Əliağa Vahid" (1970), "Əzim Əzimzadə" (1970), "Ana" (1970), "Ziya Bünyadov" (1978), "Mehdi Hüseynzadə" və başqa portretlerin, eləcə də Şamaxı, Zaqatala, Moskva, İstanbul və Bakı ünvanlı etüdlərin müəllifidir.

Rəssamın 1960-cı illər yaradıcılığını əmək mövzulu "Kolxozçu Sevil Qazıyeva", "Kolxoz həyəti", "Kolxozçu qadın", "Balıqçılar", "Əmək meydanında", "Lənkəran balıqçıları" və "Məhsul bayramı" tabloları, əmək adamlarının təmas yerlərini tərənnüm edən "Çuxuryurd", "Altıağac" və "Mənzərə" əsərləri əhatə edir. Əbdülxalıq həmin illərdə sovet rəssamlarının tərkibində Türkiyə və İtaliyada yaradıcılıq səfərində olmuşdur. O, sənət dostları Baba Əliyev və Salam Salamzadə ilə birlikdə 1962-ci ildə təşkil olunmuş qrup sərgisində 20-i portret, 14-ü peyzaj olmaqla, 34 əsərini nümayiş etdirmişdir. Onun "Venesiya" adlı əsəri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin daimi ekspozisiyasındadır.

Rəssamın əsərləri Gürcüstan, Moldova, Litva, Latviya, Çexoslovakiya, Misir, Suriya, Livan və digər ölkələrdə sərgilənmişdir. Onun işləri Bakı, Moskva, İstanbul muzeylərində və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Qarabağ mehmanxanası

**Qarabağ mehmanxanası** və ya **Turist mehmanxanası** — bir vaxtlar Bakıda mövcud olmuş mehmanxana. Şəhərin təpəlik hissəsində yerləşdiyi üçün şəhərin bir çox yerindən görünürdü.

## Tarixi
Mehmanxananın binası 1974-cü ildə tikilib. Binanın memarları B. Şulgin və E. Melxisedekov, konstruktorları K. Kərimov, Q. Şamilov idi. Binanın layihəsi Bakı Dövlət Layihə  İnstitutunda tərtib edilmişdi. Mehmanxana 1976-cı ildə istismara verilmişdir.

1989-cu ilə qədər "Turist" adını daşıyan mehmanxanaya sonralar "Qarabağ" adı verilmişdi. Qayalı təpənin üzərində tikilmiş "Qarabağ" 1978-ci ildə Nyu-Yorkda nəşr edilmiş "Dünyanın Memarlıq Ensiklopediyasına" daxil olmuşdu. Binanın layihəsi isə 1979-cu ildə "Le Korbyuze" mükafatını almışdı.

## Memarlığı
"Qarabağ" mehmanxanası Bakı amfiteatrının daha yüksək hissəsində qayalı təpənin üzərində yerləşirdi və şəhərin bir çox nöqtələrindən aydın görünürdü. Sütunlar üzərində dayanan 10 mərtəbəli "Qarabağ" mehmanxanasının binası unikal memarlıq nümunəsi sayılırdı. O nadir tikinti texnologiyalarının tətbiqi ilə qayalıq üzərində ucaldılmış və sonralar da bir sıra beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdü. Ən sonuncu mərtəbədə şüşəli kafelər və oyun meydançaları yer alırdı.

Mehmanxananın mərkəzi vestibülü həyətə doğru idi. Birinci mərtəbədə azad məkanın həcmini artırmaq məqsədilə burada karkas-çərçivə konstruksiyasından istifadə olunmuşdur. Binanın əsas girişinin qarşısında binanın əsas bəzəyi sayılan hovuz yerləşirdi.

Binanın fasadının memarlığı da fərqli idi. Mehmanxananın cənub fasadı şəhərə və dənizə açılmış şəbəkə formasında olmaqla günəşdən qorunur, şimal fasadı isə şahmatvari qaydada tikilmişdi. Mehmanxananın giriş divarı parlaq mozaika ilə örtülmüşdür. Mehmanxananın tərtibatında rəssamlar Oqtay Şıxəliyev və Hacıbala Rəcəbov iştirak etmişdilər. Hovuzun tərtibatında xüsusən Şıxəliyev fərqlənmişdir belə ki, o hovuzu xalq məişət elementləri ilə yanaşı milli incəsənət elementləri ilə də zənginləşdirmişdir.

## Sökülməsi
90-cı illərin əvvəlində Azərbaycan Ermənistan münaqişəsi zəmnində Ermənistandan qovulan 10 ailə burada yerləşmişdir.

2004-cü ildə "Uğur 97" şirkəti mehmanxananın binasını alınaraq bütün qaçqınları buradan köçürmüşdür. İlk öncə bina birinci mərtəbəsinə qədər sökülmüş sonradan isə bəlli olmayan səbəblərə görə söküntü işləri dayandırılmışdır. Bir müddət mehmanxana ərazisi pullu dayanacaq kimi fəaliyyət göstərmiş sonradan isə tamamilə sökülmüşdür. Vaxtilə mehmanxananın yerləşdiyi ərazi hazırda boşdur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan memarlığı

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* "Abşeron"niyə sökülür?
Modin burnu

**Modin** (, ) — Myanma ərazisdində yerləşən burun. Ölkənin cənub-qərb qutqracağını təşkil edir. İnzibati cəhətdən İravadi dairəsi, Panteyn rayonu ərazisinə daxildir.

Burun Benqal körfəzi ilə Andaman dənizi arasında təbii sərhəd rolunu oynayır. Hindistanın Andaman və Nikobar adaları ərazisindən 193 km aralıda yerləşir. Buradan Rakhayn silsiləsi başlayır. Burunda eyni adlı şəhər yerləşir ().

## Mənbə
* Yerləşdiyi ərazi
Cahangir Rüstəmov (rəssam)

**Cahangir Mahmud oğlu Rüstəmov** () — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002).

## Həyat və yaradıcılığı
Rüstəmov Cahangir Mahmud oğlu 5 mart 1926-cı ildə Şəki şəhərində anadan olmuşdur. O, 1939-cu ildə 7 illik məktəbi bitirmişdir. 1939–1941-ci illərdə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbində təhsil almışdır. Cahangir Rüstəmov Rəssamlıq məktəbini başa vurduqdan sonra, Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutuna daxil olmuş, lakin ailə durumu səbəbindən təhsilini yarımçıq qoyub Bakıya qayıtmışdır.

Rəssamın yaradıcılığı rəngkarlığın bir çox janrını əhatə edərək, milli ruhu və poetikliyi ilə fərqlənir. C.Rüstəmovun yaratdığı tarixi mövzuda çoxfiqurlu lövhələr, həm bayram, zəhmət və istirahət mövzusunda kompozisiyalar, həm də məişət tabloları, epik mənzərələr, portretlər və ifadəli natürmortlar buna nümunədir. Milli koloriti, emosionallığı ilə seçilən "Üzümlük", "Çay becərənlər", "Tarla zəhmətkeşləri", "Kolxozçular", "Balaca köməkçi qız", "Dağlarda", "Şahdağ" və digər tabloları ona şöhrət gətirmişdir. Cahangir Rüstəmov 1945-ci ildə respublika rəssamlıq sərgisində "Axırıncı düşmən əsgəri" adlı əsəri ilə iştirak etmişdir. O, 1955-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqı üzvlüyünə qəbul olunmuşdur. Rəssamın 1953-cü ildə Bakıda hesabat sərgisi açılmışdı. Cahangir Rüstəmov 1955-ci ildə "Ən yaxşı uşaq mövzusuna görə" ÜİLKGİ-nin diplom və xüsusi nişanına layiq görülmüşdür. Rəssamın 1962-ci ildə Bakıda "Paris-Tunis", 1973-cü ildə isə Astara rayonundakı Nizami kolxozunda hesabat sərgisi açılmışdır. Onun əsərləri, 1979-cu ildə Azərbaycan rəssamlarının xarici ölkələrdə açılmış sərgilərində iştirak etmişdir.

Azərbaycanın təsviri sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Cahangir Rüstəmov 1982-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı, 2002-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüşdür. Rəssamın 2002-ci ildə Bakıda V.Səmədova adına sərgi salonunda fərdi sərgisi açılmışdır. O, 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur.

Cahangir Rüstəmov 2007-ci ildə vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Təhmasib Şah (tarixi roman)

**Təhmasib Şah (tarixi roman)** - Yunus Oğuz (Yunus İsaxan oğlu Əliyev)  tərəfindən tarixi roman janrında yazılmış roman.  

## Haqqında
Təhmasib Şah (tarixi roman) 2009-ci ildə Bakıda azərbaycan dilində "Apsotrof" nəşriyyatında çap olunub. Səfəvi dövlətinin yaradıcısı olan Şah İsmayıl Xətainin oğlu I Şah Təhmasibin həyatı və hakimiyyət dövrünü əhatə edən bu romanda o dövrün bir çox tarixi hadisələri öz əksini tapmışdır.

## Məzmun
"Təhmasib şah" adlanan tarixi roman Səfəvilər imperiyasının ikinci hökmdarı, Şah İsmayıl Xətainin oğlu, 52 il hökmdarlıq etmiş və Azərbaycanı bütövləşdirmiş I Təhmasibin həyat və fəaliyyətindən bəhs edir. Əsərdə Səfəvi hökmdarları arasında ən uzun müddət şahlıq etmiş Təhmasibin xarakteri, dini dünyagörüşü, dövlət xadimi kimi xüsusiyyətləri açılır, eyni zamanda dövrün ziddiyyətli, mürəkkəb hadisələri qələmə alınır.

## Sujet
Təhmasib şah öz dövründə qüdrətli, əzəmətli bir şah idi və onun timsalında məlum olur ki, dövlətçilik ənənəsinin yaranmasında və möhkəmlənməsində, məmləkətin ədalətlə idarə olunmasında, ən çətin məqamlarda şahlığın, hakimiyyətin və ordunun xalqla birliyində hakim-liderin-şahın əvəzsiz rolu var. Təhmasib şah da atası-Şah İsmayıl kimi hakimiyyətə uşaqkən  (on-on bir yaşlarında) gəlmişdi, lakin o, get-gedə müstəqil ağlı, möhkəm iradəsi sayəsində ağıllı və qüdrətli bir hökmdara çevrilir. Səfəvilər dövlətinin, o zamankı Azərbaycan məmləkətinin düşməni olan Osmanlı imperiyası və Sultan Süleyman dörd dəfə yürüş etmişdi ki, Təhmasib şahı və onun hakimiyyətini sarsıtsın. Ancaq hər dəfə onun yürüşü uğursuzluqla nəticələnir. Nizami Cəfərov haqlı olaraq yazır ki, "Yunus Oğuz Təhmasibin hərbi taktikasına haqq qazındır, o, bütövlükdə ordunu yox, xalqı Sultan Süleymanın qarşısına çıxarır. Ordu ilə qalib gəlmir Təhmasib şah Sultan Süleymana, o, həmişə xalqın gücü, xalqın iradəsi ilə qalib gəlir. Bu, həm tarixin faktıdır, həm də əsərin hadisəsidir". Yunus Oğuz da öz tarixi romanında Azərbaycançılığı təbliğ edir və bu cəhət açıq şəkildə nəzərə çarpmasa da, biz əsərin ümumi ruhunda bunu hiss edirik.

## Həmçinin bax
*I Şah Təhmasib
*Yunus Oğuz

## Xarici keçidlər
*Bir tarixi roman haqqında
*Yunus Oğuz: “Mən tarixi təhrif edə bilmərəm”

## İstinadlar
Vilyam Kentridc

**Vilyam Kentridc** (, 1955, Yohannesburq, Cənubi Afrika) — müasir bir Cənubi Afrikalı rəssam və opera rejissorudur.

## Bioqrafiya
Vilyam Kentridc 1955-ci ildə Cənubi Afrikanın Yohannesburq şəhərində dünyaya gəlib, 1973-1976-cı illərdə Yohannesburqda Vitvatersrand Universitetinə və 1976-cı ildən 1978-ci ilə qədər Yohannesburq İncəsənət Fonduna qatıldı. 1981-1982-ci illərdə Parisdə Jacques Lecoc Teatrının L'Ecole Internationale-də rəssamlıq öyrənmişdir. 1985-ci ildə Cənubi Afrikaya qayıtdıqdan sonra, televiziya seriyasında rekvizitlərə köməkçi olaraq çalışdı. 1985-ci ildə Vilyam Kentridc ilk animasiya filmini "Vetkoek / Fete
Galante" ni hazırladı. Rəssam kömürlə rəsmlərini çəkir. 1990-cı illərdə Vilyam Kentridc, tez-tez birləşən rəsmlər, filmlər, teatr
istehsallarını yaratdı. 1992-ci ildən etibarən, Handspring Kukla şirkəti ilə əməkdaşlıq edir, eyni zamanda kukla və qəhrəmanlarını səhnəyə çıxarkən nümayiş etdirir. Vilyam Kentridcin işinin əhəmiyyətli bir hissəsi siyasi xarakter daşıyır. 1970-ci və 1980-ci illərin sonlarında Cənubi Afrikadakı apartheidlərə plakatlar, rəsmlər və teatr istehsalları, müxalifət yaratdı. 
## Yaradıcılığı
Filmlər, kömür və pastel təsvirlərindən ibarətdir, Vilyam Kentridc aktiv olaraq yenidən işləyir, silinmə izləri buraxaraq yenidən tərtib edir. Bu seriyanın iki əsas işi: Felix in Exile (1994), History of the Main Complaint (1996). William Kentridge həmçinin kompleks multimediya çıxışları, animasiyalar, proqnozlar və canlı aktyorlar birləşdirən Handspring Kukla şirkəti ilə əməkdaşlıq daxil olmaqla, teatr işləri üçün tanınır. Teatr üçün əsərlərində, video heykəltəraşlıq və rəsm filmləri, kukla əlinin də daxil edilməsi və təsvirlərdə silinmə izləri, hekayənin çox qatlılığı və mürəkkəbliyinə istinad
edir.

## Mənbə
#http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-list/artist/k/?search=William%20Kentridge 
#http://www.moma.org/collection/artist.php?artist_id=7919
#http://www.artic.edu/aic/collections/search/citi/artist_id:2233
#http://hirshhorn.si.edu/search.asp?search=&objNumber=&objNumberExact=true&artists=William+Kentridge&withImage=true&collection_search_advanced=GO
#https://www.metmuseum.org/toah/ho/11/sfs/ho_2001.602.htm
#https://web.archive.org/web/20100124075141/http://www.sfmoma.org/artists/100405/artwork
#http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=2680
#http://www.philamuseum.org/collections/results.html?searchTxt=&bSuggest=1&searchNameID=16791
#http://www.mariangoodman.com/artists/william-kentridge/
Arı (jurnal)

***"Arı" jurnalı*** () — 1910–1911-ci illərdə çap olunmuş ictimai, siyasi və satirik jurnal.

## Tarixi
"Mirat"dan sonra "Arı" jurnalı fəaliyyətə başladı. Jurnalın ilk nömrəsi 1910-cu il dekabr ayının 18-də çıxmışdır. Redaktoru Dadaş Bünyadzadə, naşiri Əliməmməd Əliyev idi. Jurnalın başlığı altında yazılırdı:

Özündən əvvəlki satirik jurnallardan fərqli olaraq, formatında dəyişiklik edən "Arı" karikaturasız nəşr olunurdu və formatı o biri satirik jurnallara nisbətən kiçik idi. "Arı" jurnalının məsləki" sərlövhəli baş məqalədə bu mətbu orqan özünün başlıca məqsəd və məramını oxuculara təqdim edir, dövrün ictimai-siyasi hadisələrinə qiymət verir, maarifin, mədəniyyətin inkişafının vacibliyini göstərirdi. Mətbuata marağın artdığını bildirən jurnal eyni zamanda qeyd edirdi ki, mətbuat orqanlarımızın bəziləri abunəçilərin azlıqından və ya maliyyənin kasadlığından, bəziləri isə hökumət tərəfindən bağlanır. İslami dəyərlərə yüksək qiymət verən "Arı" bir sıra mətbu orqanlara "Təkamül", "Yoldaş" qəzetinə, "Molla Nəsrəddin", "Bəhlul" və " Zənbur" jurnallarına öz müsbət münasibətini bildirir, bu nəşrlərin çapını yüksək qiymətləndirirdi.

## Fəaliyyəti
Baş məqalədə qabaqcıl dünyagörüşü ifadə edilsə də, bəzi məsələlərə islamçılıq nöqteyi-nəzərindən qiymət verilirdi. Məsələn, Azərbaycan xalqının cəhalətdə qalması baş məqalədə islam mədəniyyətinin qəbul edilməməsi ilə əlaqələndirilirdi. Jurnalın materialları bir qayda olaraq, satirik nəşrlər üçün xarakterik olan gizlin imzalarla dərc edilirdi. *"Məcnun və Leylayi"* islam və yaxud *"xəlifeyi-əsr"* məqaləsidə islam aləminin bir sıra mühüm siyasi hadisələri əhatə olunur, təhlil edilir və nöqsanlar satirik ifadə vasitələri ilə tənqid olunurdu.

İslam əhlini həmrəyliyə çağıran, problemlərin həllini ittihadda görən jurnal Avropa mədəniyyətini təbliğ edir, Avropa mədəniyyətini öyrənməyə, elm və maarifə rəğbəti artırmağa çağırırdı. Jurnalın üz qabığında və ilk səhifələrində Azərbaycanın görkəmli maarif və mədəniyyət xadimlərinin şəkilləri dərc olunurdu. S. Ə. Şirvani, N. Vəzirov, S. Səlmasinin şəkilləri ilə yanaşı, Türkiyənin ictimai-siyasi xadimlərinin portretlərini də "Arı"nın ilk səhifələrində görmək mümkündür.

"Arı" jurnalı 1911-ci ilin martınadək davam etmiş, cəmi 13 nömrəsi işıq üzü görmüşdü. Nömrədən nömrəyə keçən bir sıra materiallar, o cümlədən *"Məcnun və Leylayi islam"*, *"Mollaxanada oxuduqlarım"* yarımçıq qalmışdır.

## Həmçinin bax
* Molla Nəsrəddin (jurnal)
* Bəhlul (jurnal)
* Zənbur (jurnal)

## Mənbə
* "Azərbaycan mətbuatı tarixi" (Dərs vəsaiti), N. Zeynalov, I hissə, Bakı, 1973 səh. 95–96.
* Vəliyev Akif Abdüləzim oğlu (Aşırlı). "Azərbaycan mətbuatı tarixi" (1875–1920), Bakı "Elm və Təhsil", 2009, 172 səh
Casus körpüsü

***Casus körpüsü*** () — Stiven Spilberqin 2015-ci ildə ekranlara çıxan tarixi dram filmi.

## Qəbul
Büdcəsi 40 mln. $ olan film Şimali Amerikada 72,3 mln. $, dünyanın qalan hissəsindən isə 93,3 mln. $ yığmışdı. Beləliklə, onun tam gəliri 165,6 mln. $ olub.

### Tarixi dəqiqlik

Bəzi şərhçilər qeyd edir ki, filmdə göstərilən tarixi hadisələrin vaxt çərçivələrinin qısaldılması izləyicidə yanlış anlayış formalaşdıra bilər.

## İstinadlar
Sultan Alp Arslan (tarixi roman)

**Sultan Alp Arslan. Tarixi roman** — Yunus Oğuz (Yunus İsaxan oğlu Əliyev)  tərəfindən tarixi roman janrında yazılmış roman.

## Haqqında
Sultan Alp Arslan (tarixi roman)  2015-ci ildə Bakıda azərbaycan dilində "OL" nəşriyyatında çap olunub.  Kitabın ön sözünün müəllifi Atatürk Mərkəzinin direktoru, millət vəkili Nizami Cəfərovdur. kitabda Böyük Səlcuq dövlətinin sultanı Alp Arslanın həyat hekayəsindən bəhs olunur. Roman müxtəlif dillərə tərcümə olunub.

## Məzmun
Filologiya elmləri doktoru, professor, millət vəkili Nizami Cəfərovun ön söz yazdığı kitabda Böyük Səlcuq dövlətinin sultanı Alp Arslanın həyat hekayəsindən bəhs olunur. Nizami Cəfərov yazır ki, müəllif kitabda hadisələri təsvir edərkən həm elmi-publisistik bir dəqiqliklə onların xronologiyasını verir, həm də həmin hadisələrə mistik müdaxilələrin əhəmiyyətli təsir göstərdiyi qənaətinə gələrək bu təsirlərin metafizik semiotikasını müəyyənləşdirməyə çalışır: “Yunus Oğuz indiyə qədərki tarixi romanlarında olduğu kimi “Sultan Alp Arslan”da da türklərin möhtəşəm tarixlərilə, hər şeydən əvvəl bir övlad duyğusallığı ilə qürur duyur”.

## Həmçinin bax
*Alp Arslan
*Yunus Oğuz

## Xarici keçidlər
*Böyük Səlcuqların Alp Arslan zirvəsi

## İstinadlar
Cüzeppe Penone

**Cüzeppe Penone** (; ) — italyan heykəltaraşı.

## Həyatı
Cüzeppe Penone 1947-ci ildə Qaresio (Pyemont bölgəsi) şəhərində anadan olub. Albertinin Gözəl Sənətlər Akademiyasında (Turin) və Paris Milli Milli Gözəl Sənətlər Məktəbində oxumuşdur. Hazırda Turində yaşayır və fəaliyyət göstərir.

## "Bürünc əl"
Cüzeppe Penone, təbiətə və insan əlaqələrinə yönəlmiş sənət əsərləri ilə tanınır. Ağaclar Panonenin işlərinin əksəriyyətində aparıcı rol oynayır. Bu əsərlərin ən məşhurlarından biri sənətçinin 1968-ci ildə düzəltdiyi "Bürünc əl" heykəlləridir.

Giuseppe Penone bürünc əli illər əvvəl Dallasdakı Nasher Heykəl Mərkəzində yeni əkilən ağacın üzərinə yerləşdirir. Zamanla ağac böyüdükcə və gövdəsi qalınlaşdıqca, heykəldə yeni bir görünümə bürünür. Sənətçinin yerləşdirdiyi əlin bürünc nüsxəsi olan bu bürünc əl, ağacın gövdəsini normaldan fərqli şəkildə dəyişirmiş kimi görünür. Heykələ "Continuerà a crescere tranne che in quel punto" yəni "Bu hissənin xaricində böyüməyə davam edəcək" adının verilmiş olması əsəri daha mənalı edir.

## Mükafatları
Penone 1989-cu ildə Terner mükafatı nominasiyasına layiq görülmüş, 2001-ci ildə Rolf Şok mükafatı, 2014-cü ildə Yaponiyanın İmperator mükafatı laureatı olmuşdur.

## Qalereya

Fayl:PenoneKasseld13.JPG|
Fayl:Penone (Versailles) (9683561582).jpg|
Fayl:Giuseppe Penone The Hidden Life Within.jpg|


## Ədəbiyyat
* *Germano Celant.* Arte povera. — Milano: G. Mazzotta Editore, 1969. — 240 p.
* Giuseppe Penone / Laurent Busine. — Actes Sud, 2012. — 408 p. — .
* *Giuseppe Penone, Guy Tosatto.* Giuseppe Penone. — Hopefulmonster, 1997. — 223 p.
* *Matthew Teitelbaum.* Giuseppe Penone: The Hidden Life Within. — Black Dog Publishing, 2013. — 288 p. — .
* *Е. Стафьева.* Камень, дерево, фигура // Коммерсантъ Weekend. — 2017. — 17 февраля (№ 5). — С. 34.

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 

## İstinadlar
Nadir Şah (tarixi roman)

**Nadir Şah (tarixi roman)** — Yunus Oğuz (Yunus İsaxan oğlu Əliyev) tərəfindən tarixi roman janrında yazılmış roman.

## Haqqında
Nadir Şah (tarixi roman) 2010-cu ildə Bakıda azərbaycan dilində "Apostrof" nəşriyyatında çap olunub. Kitabın ön sözünün müəllifi Atatürk Mərkəzinin direktoru, millət vəkili Nizami Cəfərovdur. Əsər böyük Azərbaycan hökmdarı Nadir şah Avşarın fəaliyyətindən bəhs edir! "Nadir Şah" romanı müxtəlif dillərə tərcümə olunub. 2014-cü il Dekabrın 24-də Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında yazıçı Yunus Oğuzun "Nadir şah" romanı əsasında səhnələşdirilən "Nadir şah" tamaşasının premyerası keçirilib. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə səhnələşdirilən "Nadir şah" tamaşasının quruluşçu rejissoru Gümrah Ömər, bəstəkarı Sərdar Fərəcov, rəssamı isə İlham Elxanoğludur.

## Məzmun
1501-ci ildə qurulmuş Azərbaycan Səfəvilər dövlətinin süquta uğradığı, Nadir şahın siyasi səhnəyə çıxdığı dövrü təsvir edən əsər böyük sərkərdənin hakimiyyətə gəlməsindən, apardığı müharibələrdən, Azərbaycanı, türk dünyasını birləşdirmək istəyindən danışır. Müəllif əsərdə o dövrdə baş verən hadisələri müfəssəl təfsilatla verir, saray münaqişələrinin mahiyyətini ustalıqla açır, tarixin məişətinə daxil olmağı bacarır. Romanla Nadir şahı qanuni xanədanı-Səfəviləri devirməkdə suçlandıranlara cavab verən Yunus Oğuz böyük sərkərdənin hakimiyyətə gəlməsini tarixi qanunauyğunluq kimi səciyyələndirir. Oxucuya aydın olur ki, Nadir şahın hakimiyyətə gəlməsi tarixin ziddinə olan proses yox, Azərbaycanın tarixində müsbət hadisə idi. Əsər böyük Azərbaycan hökmdarına sevgi ilə yazılsa da, tarixə obyektiv yanaşması ilə seçilir. Romanda Nadir şahın təkcə döyüşçü-sərkərdə deyil, diplomat bacarığı da qabarıq görsənir. Kitabın öz sözündə N. Cəfərov yazır: "Nadir şah" xalqımızın tarixinin ən məsuliyyətli və ən orta əsrlərdən qopub yeni dövrə keçdiyi dövrün tarixi hadisələri, buradan çıxan nəticələri kifayət qədər mükəmməl şəkildə təqdim bir əsərdir. Tarixə həm tarixin, dövrün öz gözü, həm keçmişindən, həm də gələcəkdən baxmağın nümunəsini verən bir əsərdir".

## Həmçinin bax
* Nadir şah Əfşar
* Yunus Oğuz

## Xarici keçidlər
* Nadir Şah Avşar ailəsinin varislərindən olaraq Yunus Oğuza xüsusi təşəkkür edirəm-Qənirə Paşayeva
* Yunus Oğuzun "Nadir şah" romanının təqdimatı keçirilib 
* "Nadir şah" Azərbaycan səhnəsində

## İstinadlar
Yaohnanen

**Yaohnanen** – Vaunatunun Tanna adasında, adanın əsas şəhəri Lenakeldən 6&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşən kənd.

Adanın sakinləri Şahzadə Filip hərəkatındakı iştirakları ilə tanınır.

Yaohnanen əhalisi "Qəbilədə itmiş" adlı İspaniya serialının 2-ci mövsümündə görünmüşdür. Onlar 21 gün müddətində bir ispan ailəsi ilə yaşamış və onlara öz adət-ənənələrini öyrətmişdirlər.

## Qalereya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
2009 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı

**2009 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı** — 2009-ci il FİFA Konfederasiyalar Kubokunun qalibini müəyyənləşdirmək üçün keçirilmiş futbol matçı idi. Matç 2009-cü ilin 28 iyun tarixində, CAR-ın Yohannesburq şəhərində yerləşən Ellis Park stadionunda, Braziliya və ABŞ milli komandaları arasında keçirildi. Matçın ilk hissəsində ABŞ millisi 2-0 hesabı ilə irəlidə olsa da moyunun bitməsinə 6 dəqiqə qalmış Lusionun qolu ilə yekunda Braziliya millisi 2-3 hesabı ilə qələbə qazandı.

İlk dəfə kişilərdən ibarət ABŞ milli futbol komandası FİFA-nın keçirdiyi yarışın finalına vəsiqə qazanırdı. Braziliya yığması isə dördüncü dəfə Konfederasiyalar Kubokunun finalına vəsiqə qazanırdı (1997, 1999 və 2005-ci ildən sonra).

Matçdan öncə FİFA 2003 FİFA Konfederasiyalar Kuboku Finalı matçında oyun zamanı həyatını itirmiş Kamerun millisinin yarımüdafiəçisi, Mark Vivyen Foenin adını şərəfləndirdi. Üstəlik onun 3 övladından biri olan Mark-Skot, atasının xatirinə xatirə ismarıcı oxudu.

## Finala gedən yol

| style="background:#c1e0ff"|Son nəticə 
|colspan=4 valign=top|**A qrupu **


|}
|- style="background:#c1e0ff"
|Rəqib
|colspan=3|Nəticə
|Seçmə mərhələ
|Rəqib
|colspan=3|Nəticə
|-
|align=left| 
|colspan=3|2-0
| style="background:#c1e0ff"|Yarımfinal
|align=left|
|colspan=3|1-0
|}

## Oyunun nəticələri

## İstinadlar
Zəfər burnu

**Zəfər burnu** (), **Andreas burnu** ()  — Kipr adasının nucqar şimal-şərq nöqtəsi. Karpaz yarımadasının qutaracağında yerləşir. Burun Həvari Andreyin şərəfinə adılandırılmışdır.

1974-cü ildən Şimali Kipr Türk Respublikasının de-fakto ərazisidir. İnzibati baxımından İskele rayonu ərazisinə daxildir. Suriyanın Əl-Laziqiyyə şəhəri ilə arasında məsafə 109 km-dir.

Burun yaxınlığında Həvarrai Andrey məbədi yerləşir. Məbəd UNESCO tərəfindfən qorunur.

## İstinadlar
Zakir Mehdiyev

**Zakir Tahir oğlu Mehdiyev** () — Azərbaycan heykəltaraş və rəssamı, pedaqoq, SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü (1979), Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2021).

## Həyatı
Zakir Mehtiyev 1948-ci il 4 oktyabrda Gəncə şəhərində dünyaya gəlib. 1965-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinə daxil olmuş və 1969-cu ildə bitirmişdir. Həmçinin Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun məzunudur. SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının aspiranturasını bitirmişdir. 1979-cu ildən SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olub.

1978-ci ildə bu institutun heykəltaraşlıq fakültəsini bitirdikdən sonra Mehdiyev Bakıya dönüb. 1983–2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində heykəltaraşlıq tədris etmişdir. 2000–2016-cı illərdə Türkiyədə M.K. Atatürk Universitetində dosent və kafedra müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir

## Yaradıcılığı
* Zakir Mehdiyev Almaniya, Rusiya, Macarıstan, Finlandiya, Türkiyə,İsveçrə,Yaponiya, İngiltərə, Suriya və Azərbaycanda müxtəlif sərgilərin iştrakçısı olmuşdur.
* Qəbələdə (İsmayıl bəy Qutqaşınlının) Bakıda (Şah İsmayil Xətainin) və Antakyada Mustafa Kamal Atatürkün xatirələrinə ucaldılmış abidələrin, "Atatürk ve Cumhuriyet" barelyefının müəllifidir. Türkiyədə heykəltaraşlıq kompleksi, "Bilim yolu öncüleri" adlı böyük tarix alimlərinin büstlərinin xiyabanı yaratmışdır.
* 2016-cı ildə Müasir İncəsənət Muzeyində "Heykəl sərgisi" adlı sərgisı keçirilmişdir
* 2017-ci ilin may ayında Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Dövlət Sənət Qalereyası və Muzey Mərkəzinin təşkil etdiyi "İRS" adlı sərginin qarışıq ekspozisiyasında nümayiş etdirilmişdir.
* Bakıda Şah İsmayıl Xətai abidəsi(İbrahim Zeynalovla
birgə
* Beyləqanda Mücirəddin Beyləqani
abidəsi(İbrahim Zeynalovla
birgə

## Stili
* Daş, mərmər, ağac və digər materiallardan hazırlanmış heykəllər, büstlər, barelyef

## Mükafatları
* 1976-cı ildə "Stalevar" adlı əsərlə Lenin Komsomol mükafatı
* 1977-ci ildə "İlin ən yaxşı əsəri" mükafatını aldı.
* 2000 ci ildə "Güləş" heykəli ilə Azərbaycan üzrə birincilik mükafatı(Milli Olimpiya Komitəsi tərəfindən
* 2000-ci ildə "Wrestling" heykəli ilə Dünya Olimpiya Komitəsi tərəfindən Sidney olimpiya oyunları heykəl müsabiqəsində mükafatlandırılmışdır
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" fəxri adı — 16 oktyabr 2021
*2019 cu ildə Danimarka dövlətinin təşkil etdiyi “Portrait Now! 2019" beynəlxalq müsabiqədə qalib olmuş, Frederiksburg Castle, Danimarkanın kolleksiyasında heykəli beynəlxalq sərgidə yer almışdır.

## İstinadlar
El Anatsui

**El Anaçyu** ( 1944, Qana) — alüminium örtüklər, qutular və metal əşyaları ilə tanınan müasir Afrika rəssamı.

## Yaradıcılığı
Anaçyu 1960 və 1970-ci illərdə müstəqillik qazandıqdan sonra Qərbi Afrikada bədii hərəkatların bərpası əsnasında özünü bir rəssam elan etdi.

O, yenilikçi olmaqla beynəlxalq səviyyədə tanınmışdır. Anaçyu işinin əsas mövzusu xarici
qüvvələrin güclü təsirindən ötəri Afrika mədəniyyətindəki dəyişiklikdir. Onun gözəl və kompleks əsərləri daha müasir təsirlərlə Afrika sənətinin ziddiyyətli tarixinin orijinal sintezini
əks etdirir. Qana və Nigeriyanın estetik
ənənələrinə əsasən əsərlər Qərbi Afrikanın mədəni, sosial və iqtisadi tarixini daşıyır.

## Media
Anaçyu yaradıcılıq karyerası boyunca ağac, keramika və boya daxil olmaqla, müxtəlif materialları sınaqdan keçirmişdir. Sonradan o metal obyektlərə, yüzlərlə və ya hətta minlərlə sənayenin təsirli bir sənət əsəri yaratmaq üçün materialları bir araya gətirdi.

## Bioqrafiya
Anaçyu 1944-cü ildə Qanada anadan olub, 1965-ci ildən 1969-cu ilədək Elm və Texnologiya Universiteti, Kvame Nkrumah adına İncəsənət Kollecində təhsil almışdır. Qanada
təhsilini bitirdikdən sonra Enugu əyalətində Nigeriya-Nsukka Universitetində dərs deyir. 
Afrika, Avropa, ABŞ və Yaponiyada əsərləri, heykəlləri geniş nümayiş olunur. Anaçyu, doğma
Qana ilə sıx əlaqə saxlayaraq, Nigeriyada yaşamağa və işləməyə davam edir.

## Şəxsi sərgilər
*2009 Process and Project
*2008 Earth Growing Roots, San Diego State University Art Gallery
*2008 Gawu
*2008 Jack Shainman Gallery
*2007 Gawu, Fowler Museum at UCLA 
*2007 Hood Museum of Art
*2006 Asi, David Krut Projects
*2005 Danudo, Skoto Gallery
*2005 GAWU, Samuel P. Harn Museum of Art, Gainesville
*2004 Gawu, Model Arts & Niland Gallery 
*2003 Oriel Mostyn Gallery 
*2002 October Gallery 
*1998 A Scultped History of Africa, October Gallery

## İctimai kolleksiyalar
*Stiftung Museum Kunst Palast
*Ghana National Art Museum 
*Setagaya Art Museum 
*Jordan National Gallery of Fine Arts
*British Museum 
*Akron Art Museum
*The High Museum of Art
*Samuel P. Harn Museum of Art, Gainesville
*Hood Museum of Art
*University of Iowa Museum of Art
*Fowler Museum at UCLA
*The Metropolitan Museum of Art
*The de Young Museum
*National Museum of African Art

## Mənbə
#http://artinvestment.ru/news/artnews/20090819_el_anatsui.html
#https://web.archive.org/web/20100312032449/http://www.octobergallery.co.uk/microsites/anatsui/
#https://africa.si.edu/exhibits/gawu/about.html
#http://www.artfacts.net/en/artist/el-anatsui-54637/profile.html
Xanlar Əhmədov

**Xanlar Əhməd oğlu Əhmədov** () — rəssam-heykəltaraş, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2006).

## Həyat və yaradıcılığı
Əhmədov Xanlar Əhməd oğlu 12 iyun 1946-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumu (1961–1966), Daşkənd Teatral-Bədii İnstitutunda (1966–1972) təhsil almışdır.

Əsasən dəzgah və monumental heykəltaraşlıq sahəsində işləyən Xanlar Əhmədov bir sıra məşhur monumental layihələrin müəllifidir. Xanlar Əhmədov Xocalı faciəsini əks etdirən silsilə əsərlərini yaradıb. Bu cür heykəltaraşlıq və qrafika əsərləri sırasında "Nalə", "Ana körpəsi ilə", "Yanmış qadın", "Ata fəryadı", "Fikir", "Ana", "Tomris ana", "Soyunan", "Leyli və Məcnun", "Əzmkarlıq" əsərlərini misal çəkmək olar. Azadlıq prospekti metrostansiyasında böyük həcmli relyef əsərlərinin müəllifidir. Həmçinin, metronun foyesində Azərbaycan tarixi abidələrini əks etdirən əsərləri yaradıb.

Xanlar Əhmədov 1975-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur. O, 1982-ci ildə VDNX-nın bürünc medalı, 1995 və 1998-ci ildə Heykəltaraşlıq nominasiyasında Milli "Humay" mükafatı almışdır. Xanlar Əhmədov 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür. Onun əsərləri Fransa, Almaniya, İran, Polşa, Rusiya, Ukrayna, Özbəkistan və digər ölkələrdə nümayiş etdirilib. Bir sıra əsərləri müxtəlif muzey və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## İstinadlar
Qurban Yaquboğlu

**Qurban Yaquboğlu** (*Bədəlov Qurban Yaqub oğlu*) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı və publisist.

## Həyatı
1968-ci ilin mart ayının 14-də Şamaxı rayonunun Çöl Göylər kəndində anadan olmuşdur.

Bakı Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Ailəlidir, 2 övladı var.

## Yaradıcılığı
Müxtəlif qəzet və jurnallarda ədəbi-bədii, publisistik yazıları, o cümlədən 1990-cı ildən Xəzər jurnalında silsilə şerləri "jurnal içində kitab" formatında nəçr edilmişdir. 2000-ci ildə çapdan çıxmış "Min beş yüz ilin Oğuz şeri" antalogiyasına şerləri (İkinci kitab) daxil edilib.

1994-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 2000-ci ildə gənc şair kimi Prezident təqaüdü almışdır.

2018-ci ilin martında Qurban Yaquboğlu "Mən yoxam" adlı ilk kitabını nəşr etdirmişdir.

## Mükafatları
2015-ci ildə Azərbaycan mətbuatının 140 illiyi münasibətilə jurnalistika sahəsindəki fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
İstiqlal (toplu)

**İstiqlal toplusu** — 1919-cu ildə, "İstiqlal bəyannaməsi"nin elan olunmasının birinci ildönümü münasibətilə Bakıda buraxılmış toplu.

## Tarixi
"İstiqlal bəyannaməsi"nin mətni ilə açılan topluda Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin "Azərbaycan parlamenti", P. Kosalının "Seymin Parlamanı Cümhuriyyətimizin tarixi inkişafında", Üzeyir bəy Hacıbəylinin "Azərbaycan türklərinin musiqisi tarixindən", naməlum müəllifin "Xalq ədəbiyyatı" məqalələri verilmişdir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

## İstinadlar
Donq Yuan

**Donq Yuan** — Çin rəssamı.

## Həyatı
Donq Yuan Çin mənzərəsinin böyük ustalarından biridir. Rəssam Çində anadan olub. Donq Yuan günlərində bu sahə Cənub-Şərqin bir hissəsi idi. Ustadın yaradıcılığının demək olar ki, bütün dövrü İmperator Li Cinq hakimiyyət dövründə oldu. Bəzi zamanlarda Çin rəsm əsərləri ilə məşğul idi. Bununla yanaşı 961-ci ildə Akademiya qurulduqdan sonra Donq
Yuan bura üzv oldu. Donq Yuan ilk növbədə monoxrom mənzərələri ilə məlumdur, lakin o, təkcə monoxrom işləri deyil, eyni zamanda, Li Sisyunyadan gələn ənənə ilə də çəkmişdir. 

## Qalereya

Xiao and Xiang rivers.jpg

Dong Yuan. Summer Hills, detail. ca. 950 Shanhai museum.jpg

Dong Yuan. Jiangnan Summer View. 50х320см. Liaoning Provincial Museum.jpg


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Го Жо-сюй. «Записки о живописи: что видел и слышал» — М., «Наука», 1978 
*Виноградова Н. А. «Китайская пейзажная живопись» — М.: «Изобразительное искусство», 1972 
*Various authors. «Three Thousand Years of Chinese Painting» — Yale University Press. 1997 *«The Art of East Asia» — Konemann, 1999.
Frans Bekkenbauer

** Frans Anton Bekkenbauer** (; ) — Almaniya futbolçusu və məşqçisi. Almaniya millisinin oyunçusu olub. FİFA 100 siyahısına daxildir. Frans bütün turnirlərdə 620 oyun keçirib, 74 qol vurub və 75 məhsuldar ötürmə edib. O, tez-tez müasir müdafiəçi (libero) rolunu icad etmiş kimi qəbul edilir. O, FIFA Dünya Kubokunu, Avropa Çempionlar Kubokunu və Qızıl Topu qazanan doqquz oyunçudan biridir.

2024-cü ilin yanvar ayında vəfat edib.

## Ədəbiyyat
* Beckenbauer, Franz, Cramer, Dettmar: *Nicht nur ein Spiel!*. Rowohlt, Reinbek 2006, .
* Körner, Torsten: *Franz Beckenbauer – der freie Mann*. Scherz, Frankfurt 2005, .
* Kratzert, Armin: *Beckenbauer taucht nicht auf*. Roman. Kirchheim Verlag, München 2012, 
* Kummermehr, Petra (Hrsg.): *Das Buch Franz. Botschaften eines Kaisers*. Diederichs, München 2011, .

## Həmçinin bax
* Frans Bekkenbauerin milli komandada vurduğu qolların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Franz Beckenbauer Foundation 
* Facts on Beckenbauer  
* 
* Portrait of Franz Beckenbauer
Səlcuq Sultan türbəsi

**Sultan Bəyazid türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVI əsrdə inşa olunmuş Sultan Bəyazid külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında
Türbə, Sultan Bəyazid külliyəsinin arxa həyətində 1508-ci ildə dəfn olunmuş Səlcuq Sultanın məzarı üzərində Yavuz Sultan Səlimin sifarişi ilə inşa edilmişdir. Səlcuq Sultan Sultan Bəyazidin qızı, Sultan Səlimin isə böyük bacısı idi. Türbə səkkizbucaqlı formada olub, tək gümbəzlidir. Qapısı üzərində yerləşən taxta çardaq isə sonradan hazırlanmışdır. Türbənin mərkəzində üzəri taxta bəzəmələrlə örütülü olan məzar sandığı yerləşir. 2010-cü ildə türbə restavrasiya edilmişdir.

## Mənbə

* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/beyazit-selcuk-sultan-turbesi/
Əfqan Əsgərzadə

**Əfqan Əsgərzadə** () — Azərbaycanın əməkdar həkimi.

## Həyatı
Əsgərzadə Əfqan Ələsgər oğlu 1965-ci ildə, yanvar ayının 15-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Yasamal rayonundakı 158 saylı orta məktəbi, 2 saylı texniki-peşə məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1995-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Pediatriya fakültəsini bitirən Ə. Əsgərzadə 1996-cı ilə kimi Bakı şəhər 3 saylı uşaq xəstəxanasında həkim-interna kimi çalışmışdır.

1996-cı ildən bu günə kimi Sumqayıt şəhər uşaq xəstəxanasının reanimasiya şöbəsində Anestezioloq-reanimatoloq vəzifəsində çalışır. O, eyni zamanda 1998–2005-ci illər ərzində Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin Sumqayıt şəhər bölməsində həkim kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Bununla yanaşı o, 2006-cı ildən L. Şıxlinski adına klinikada (uşaq intensiv terapiya şöbəsində) reanimatoloq-anestezioloq vəzifəsində çalışır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olan Ə. Əsgərzadə 2003, 2008, 2013, 2018-ci il Prezident seçkilərində, bütün Milli Məclis seçkilərində, həmçinin, 2009 və 2016-cı il Azərbaycan Respublikasnda keçirilən referendumda fəallıq göstərmişdir.

Əfqan Əsgərzadə Kitabxana Könüllülər İctimai Birliyində sosial-səhiyyə məsələlərinin həllində daim məsləhətçi qismində çıxış etmişdir, 1998-ci ildən bu günə kimi Qızıl Aypara Cəmiyyətinin Sumqayıt şəhər bölməsi İdarəetmə Şurasının üzvüdür. Hazırda həmin bölmədə həkim-ekspert kimi ictimai işini davam etdirir. Dəfələrlə, hər iki qurumun fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.

## Təltif və mükafatları
Azərbaycan səhiyyəsinin inkişafında xidmətlərinə görə Əsgərzadə Əfqan Ələsgər oğlu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Əməkdar həkim" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Sultan Bəyazid türbəsi

**Sultan Bəyazid türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XVI əsrdə inşa olunmuş Sultan Bəyazid külliyəsinə aid türbə.

## Haqqında
Türbə, Sultan Bəyazid külliyəsinin arxa həyətində dəfn olunmuş Sultan Bəyazidin məzarı üzərində oğlu Yavuz Sultan Səlimin sifarişi ilə 1514-cü ildə inşa edilmişdir. Türbə klassik Osmanlı memarlığına uyğun olaraq səkkizbucaqlı formasında olub, memarı isə memar Xeyrəddin Əfəndidir. Daxili interyerini bəzəyən xəttat əlyazmaları isə barokko üslubunda olub, XIX əsrdə türbəyə əlavə olunmuşdur. Sultan Bəyazidin sədəf bəzəmələrlə örtülü olan məzar sandığı türbənin mərkəzində yerləşir. Türbədə yalnız mərhum sultan dəfn olunmuşdur.

## Mənbə

* http://www.tas-istanbul.com/portfolio-view/beyazit-sultan-ii-beyazit-turbesi/