open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abbas Vəlibəyov

**Abbas Soltan oğlu Vəlibəyov** (1947, Şuşa şəhəri — 9 aprel 2018) — Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin müavini.

## Həyatı
1947-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.

## Təhsili
1965–1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun sanitariya-gigiyena fakültəsində təhsil alıb.

## Karyerası
1971–1974-cü illərdə Azərbaycan Mülki Aviasiya idarəsində həkim–epidemioloq, daha sonra Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə o cümlədən həkim-inspektor, sanitariya epidemiologiya baş idarəsində rəis müavini, rəis vəzifələrində çalışıb. 1988-ci ildə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin Elmi-Təcrübi və Tədris Birliyinin baş direktoru vəzifəsinə təyin edilib. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə nazirinin müavini, Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin baş direktoru, 1993-cü ildən isə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin baş direktoru təyin olunub. 1999-cu ildən bu günə kimi səhiyyə nazirinin müavini — Azərbaycan Respublikası Baş Dövlət Sanitar Həkimi vəzifəsində çalışırdı.

## Fəxri adları və dərəcələri
1981-ci ildən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Kollegiyasının üzvü, sosial gigiyena və səhiyyənin təşkili üzrə ali dərəcəli həkim, Ümumittifaq Epidemioloqlar, mikrobioloqlar və parazitoloqların Elmi Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin, eləcə də Ümumittifaq Gigiyenist və sanitar həkimlərinin Elmi Cəmiyyətinin İdarə heyətinin üzvü seçilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü idi. Səmərəli fəaliyyəti ilə respublikamızda səhiyyənin inkişafına sanballı töhfələr vermiş *Abbas Vəlibəyov* 1980-ci ildə SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə "*Səhiyyə əlaçısı*" döş nişanı ilə, 2000-ci ildə “Əməkdar həkim” fəxri adı ilə, 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

## Siyasi mənsubiyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olmuşdur.

## Mükafatları
* SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə "Səhiyyə əlaçısı” döş nişanı (1980)
* "Əməkdar həkim" fəxri adı (2000)
* "Tərəqqi" medalına (2013)
* 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (2017)

## İstinadlar
Elsevər Ağayev

**Elsevər Məmməd oğlu Ağayev** () — Azərbaycan səhiyyə nazirinin müavini, əczaçılıq elmləri namizədi.

## Həyatı
1965-ci il Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olub.

1983–1988-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun əczaçılıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1988-ci ildə institutun dərman formalarının texnologiyası kafedrasında baş laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.

1990-cı ildə Səhiyyə Nazirliyinin "Farmokologiya və xalq təbabəti" elm — istehsalat birliyində mütəxəssis, 1990–1993-cü illərdə Sankt Peterburq Kimya-Əczaçılıq Akademiyasında məqsədli aspiranturanı bitirib əczaçılıq elmləri namizədi elmi dərəcəsini alıb geri qayıtdıqdan sonra baş mütəxəssis, şöbə müdiri işləmişdir. 1996-cı ildə həmin birliyin baş direktoru təyin olunmuşdur.

1997-cü ildə Səhiyyə Nazirliyinin "Dərman və Tibbi Texnika" İTB-nin baş direktoru, SN-nin "Əczaçılıq və Tibb Sənayesi" EİB baş direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

2007-ci ildən Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Əczaçılıq kafedrasının müdiridir.

## Siyasi fəaliyyəti
1994-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür, Partiyanın Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavinidir.

1999-cu ildə Azərbaycan səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunub.

SN-nin Farmakoloji və Farmakopeya Ekspert Şurasının sədridir.

Azərbaycan Prezidentinin 3 fevral 2022 tarixli sərəncamı ilə səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilmişdir.

## Mükafatlar
2013-cü ildə Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Yəmən rialı

**Yəmən rialı** — Mübadilədə 1990-cı ildə ölkənin birləşməsi anından istifadə edilən Yəmənin pul vahididir. 1 rial 100 filsə bərabərdir, hərçənd belə nominallı heç bir sikkə mübadiləyə buraxılmamışdı.

## Tarixi
1990-cı ildə Yəmən Ərəb Respublikasının və Yəmən Xalq Demokratiya Respublikasının birləşməsindən sonra mübadilədə, ölkənin bütün ərazisində Şimali Yəmənin rialı istifadə edilməyə başladı. Cənubi Yəmən dinarı isə valyuta ilə əlaqələndi və 1 rial 26 dinara bərabər oldu. 1993-cü ildə birinci yeni sikkələr buraxılmışdır. 1996-cı ildə dinar mübadilədən çıxarılmışdı və rial ölkənin yeganə valyutası elan edilmişdir. Köhnə pul nişanları yeniləri ilə tədricən əvəz edilmişdi.

Hal-hazırda mübadilədə 50, 100, 200, 250, 500 və 1000 riallıq əsginaslardan və 1, 5, 10, 20 riallıq sikkələrdən istifadə olunur.

## Əsginaslar

### 1998-ci ildən indiyə qədər

## Valyuta məzənnəsi rejimi

## İstinadlar
Erdöş ədədi

**Erdöş ədədi** — hər hansı alimin həmmüəlliflik baxımından məşhur macar riyaziyyatçısı Pal Erdöşə nə qədər yaxın olduğunu göstərir. Pal Erdöş digər tanınmış alimlərlə ən çox əməkdaşlıq etmiş riyaziyyatçı sayılir. Onunla həmmüəllif olmuş alimlərin sayı 511-dir. Bu alimlərin Erdöş ədədi tərifə görə 1-ə bərabər götürülür. Erdöş ədədi 1-ə bərabər olan alimlə həmmüəllif olmuş digər alimin Erdöş ədədi 2-yə bərabərdir və s. Amerikanın Oakland Universitetinin **The Erdős Number Project** layihəsinin nəticələrinə görə tanınmış riyaziyyatçıların Erdöş ədədi kifayət qədər kiçikdir. Məsələn, Fields medalına layiq görülmüş riyaziyyatçıların Erdöş ədədi orta hesabla 3-ə bərabərdir. Qeyd etmək lazımdır ki, Oakland Universitetinin "The Erdős Number Project" layihəsində bütün məşhur mükafatçıların (Nobel, Fields, Wolf, Abel, Steele və s.) Erdöş ədədləri ayrıca siyahılar şəklində göstərilib. Bu layihədə həmçinin indiyə qədər bütün dünya alimləri arasında Erdöş ədədi 2-ni aşmayan alimlərin siyahısı müəyyənləşdirilmişdir.
Fields medalçılarının orta Erdöş ədədi 3-ə bərabərdir. Erdöş ədədi 2-yə bərabər olan Fields medalçıları bunlardır: Atle Selberg, Kunihiko Kodaira, Klaus Roth, Alan Baker, Enrico Bombieri, David Mumford, Charles Fefferman, William Thurston, Shing-Tung Yau, Jean Bourgain, Richard Borcherds, Manjul Bhargava, Jean-Pierre Serre, Terence Tao.

Hər bir riyaziyyatçı öz Erdöş ədədini Amerika Riyaziyyat Cəmiyyətinin Mathematical Reviews bazasının Collaboration Distance səhifəsində **Use Erdős** duyməsini basmaqla hesablaya bilər.

## Digər sahələr
**Fizika**

Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatlarından ən kiçik Erdöş ədədi olanlar Albert Einstein və Sheldon Lee Glashow-dur. Onların Erdöş ədədləri 2-yə bərabərdir. Erdöş ədədi 3-ə bərabər olan Nobel mükafatı almış fiziklər aşağıdakılardır: Enrico Fermi, Otto Stern, Wolfgang Pauli, Max Born, Willis E. Lamb, Eugene Wigner, Richard P. Feynman, Hans A. Bethe, Murray Gell-Mann, Abdus Salam, Steven Weinberg, Norman F. Ramsey, Frank Wilczek, David Wineland.

**Kimya**

Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatları Lars Onsager, Kenichi Fukui, Herbert A. Hauptman, Walter Kohn-un Erdöş ədədləri 3-ə bərabərdir.

**Tibb**

Tibb üzrə Nobel mükafatı laureatları John Carew Eccles, Hamilton O. Smith, John E. Sulston-un Erdöş ədədləri 3-ə bərabərdir.

**İqtisadiyyat**

İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatları arasında iki nəfərin Erdöş ədədi 2-yə bərabərdir. Onlar Harry M. Markowitz və Leonid Kantorovich-dir. Nobel mükafatı laureatları Kenneth J. Arrow, Milton Friedman, Herbert A. Simon, Gerard Debreu, John Forbes Nash, Jr., James Mirrlees, Daniel McFadden, Daniel Kahneman, Robert J. Aumann, Leonid Hurwicz, Roger Myerson, Alvin E. Roth, Lloyd S. Shapley və Jean Tirole-nin Erdöş ədədləri 3-ə bərabərdir.

## Mənbə
* Erdős number, Wikipedia
* The Erdős Number Project, Oakland University

## İstinadlar
Axuy

**Axuy çimərliyi** () — İspaniyanın Kanar adaları qrupuna daxil olan Fuerteventura adasında elə də böyük olmayan balıqçı kəndi və çimərlik. Çimərlik qayalıqlar arasında, kiçik buxtada yerləşir. 

1402-cü ildə Jan de Betankur və Qafira de la Sall ilə birlikdə adanın sahillərinə yan almışdır.  

Hazırda kənd sadə balıqçılıq kəndidir. Burada maydan oktyabra kimi balıq ovu mövsümüdür. 

## Demoqrafiya

## İstinadlar
Kofete

**Kofete** () — İspaniyanın Kanar adaları qrupuna daxil olan Fuerteventura adasında elə də böyük olmayan balıqçı kəndi və çimərlik. Çimərlik Xandiya yarımadasında səhra bölgəsində qərarlaşır. Kənddə Qustav Vinterə mənsub villa mövcuddur. Villanı ona Fransisko Franko hədiyyə etmişdir.

## Mənbə
* Cofete / Vinterin Villası: məlumat, xəritə, video və şəkillər 
* Fuerteventura — Playa de Cofete
Cənubi Koreya vonu

**Cənubi Koreya vonu** (Koreya dilində: 대한민국 원; işarəsi: ₩; ISO 4217: **KRW**) — Cənubi Koreyada istifadə edilən rəsmi pul vahididir. Koreya Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılır. 1 Koreya vonu 100 jeona bərabər olsa da, jeon artıq gündəlik həyatda deyil, yalnız mühasibatda istifadə edilir. 1902–1910-cu illər arasında valyuta "von" adı altında dövriyyəyə buraxılmışdı. Koreya Respublikasının rəsmi pul vahidi kimi istifadə edilməyə başlanması isə 1945~1953 illərə təsadüf edir. Hazırkı valyuta ictimaiyyətə 1962-ci ildə təqdim olunmuşdur. 1953-cü il valyuta islahatından əvvəl pulların üzərindəki von yazısı hanca (çin loqoqramları) ilə qeyd edilsə də, islahatlardan sonra əvvəlkilərdən fərqləndirmək üçün yalnız Koreya əlifbası ilə qeyd edilməyə başlanmışdır. Koreyada sikkə olaraq 10, 50, 100, 500 vondan, əskinaz olaraq isə 1000, 5000, 10000, 50000 vondan istifadə olunur.

## Sikkə

### '''1966~1982-ci illər arası dövriyyəyə buraxılan pullar'''


## Mənbə
Cənubi Sudan funtu

**Cənubi Sudan funtu** (ISO 4217 : **SSP**) - Cənubi Sudanda istifadə edilən rəsmî pul vahididir. Cənubi Sudan Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılır. 1 Cənubi Sudan funtu piastreyə bərabərdir.

8 sentyabr 2016 tarixinə aid məzənnəyə görə, 1 Cənubi Sudan funtu = 0.164745 ABŞ dolları.

## Mənbə

## İstinadlar
Andrey Tupolev

**Andrey Nikolayeviç Tupolev** (; d. 10 noyabr 1888, Pustomazovo kəndi, Tver quberniyası, Rusiya imperiyası)  — 23 dekabr 1972, Moskva, SSRİ) — SSRİ aviakonstruktoru, Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945, 1957, 1972), General-polkovnik-mühəndis (1968), texniki elmlər doktoru.

## Həyatı
Andrey Tupolev 10 noyabr 1888-ci ildə Tver quberniyasının Pustomazovo  kəndində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə Moskva Ali Texniki Məktəbini bitirdikdən sonra N.Y.Jukovski ilə birlikdə Mərkəzi Aerodinamika İnstitutunun təşkilində iştirak etmişdir. Tupolevin rəhbərliyi ilə 100-dən artıq müxtəlif tipli təyyarə yaradılmışdır. Onun təyyarələrində 78 dünya rekordu qazanılmış, 28 nadir uçuş başa çatdırılmışdır. Böyük Vətən Müharibəsində Tupolevin təyyarələrindən geniş istifadə olunmuşdur. Müharibədən sonra da Tupolevin rəhbərliyi ilə bir sıra hərbi və mülki təyyarələr, o cümlədən 1-ci sovet reaktiv bombardmançı təyyarəsi Tu-12 (1947), Tu-16, 1-ci sovet reaktiv sərnişin təyyarəsi Tu-104 (1954), həmçinin Tu-114, Tu-124, Tu-134, Tu-154 təyyarələri işlənib hazırlanmışdır. Tupolev Böyük Britaniya Kral Aviasiya Cəmiyyətinin (1970) və Amerika Aviasiya və Kosmonavtika İnstitutunun (1971) fəxri üzvü olmuşdur. Andrey Tupolev 1972-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.
## Mükafatları
* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945, 1957, 1972)
* 8 dəfə "Lenin" ordeni (1933, 1945, 1947, 1949, 1949, 1953, 1958, 1968
* "Oktyabr inqilabı" ordeni (1971)
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1927, 1933)
* Qırmızı Ulduz ordeni (1933)
* II dərəcəli Suvorov ordeni (1944)
* Vətən Müharibəsi Ordeni (1943)
* "Şərəf nişanı" ordeni (1936)
* SSRİ dövlət mükafatı (1972)
* Lenin mükafatı (1957)
* Stalin mükafatı (1943, 1948, 1949, 1952).
## Ədəbiyyat
* 
* Рябчиков Е., Магид А., Становление, М., 1978.
* Пономарев А.Н., Советские авиационные конструкторы, 2 изд., М., 1980.
* Кербер Л. Л. Ту — человек и самолёт. — М.: Советская Россия, 1973. — 288, [48] с. — (Люди Советской России). — 50 000 экз. (в пер.)
* Бодрихин Н. Г. Туполев. — Молодая гвардия. — М., 2011. — 456 с. — (ЖЗЛ). — ISBN 978-5-235-03439-6.
* «С. П. Королёв. Энциклопедия жизни и творчества» — под редакцией В. А. Лопота, РКК «Энергия» им. С. П. Королёва, 2014 г. ISBN 978-5-906674-04-3
Yamayka dolları

**Yamayka dolları** (beynəlxalq işarə — JMD, ölkənin daxilində — JD və ya J$) — Yamaykanın pul vahididir. 1 dollar 100 sentə bərabərdir. Mübadilədə 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 və 5000 dollarlıq əsginaslardan, 5, 10, 20, 25, 50 sentlik və 1, 5, 10 və 20 dollarlıq sikkələrdən istifadə olunur. Eyni zamanda mübadilədə köhnə buraxılışların sikkələri və böyük miqdarda yubiley sikkələr mövcuddur. Tez-tez yubiley sikkələrin buraxılışı həyata keçirilir.

## Tarixi
1840-cı ilə qədər Britaniya funtu, yerli buraxılışların sikkələri və İspaniya sikkələri mübadilədədə bərabər səviyyədə istifadə olunurdu. 1840-cı ildən 1969-cu ilə qədər Yamayka funtu əsas pul vahidi oldu. Bundan başqa, 1955-ci ildən 1964-cü ilə qədər Vest-hind dollarından da istifadə edilmişdir.

Yamayka dolları ölkədə daxil edilənə qədər Kayman adalarında rəsmi valyuta kimi, Kayman adaları dolları adı altında 1972-ci ilə istifadə olunmuşdur.

## Valyuta məzənnəsi rejimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Bank of Jamaica History of Jamaican Currency 
*Bank of Jamaica Banknotes 
*Bank of Jamaica Coins
Üzdəniraq ada

**"Üzdəniraq ada"** — yazıçı Rövşən Yerfinin geniş oxucu kütləsinin rəğbətini qazanmış bu əsəri Azərbaycanın müstəqillik illərinin başlanğıc dövründə cəzaçəkmə müəssisələrinin həyatından bəhs edən və xidmət əməkdaşı tərəfindən yazılan ilk romandır.

## Əsər haqqında
Əsərdə cəzaçəkmə müəssisələrində yaşanan hadisələr realistcəsinə təsvir edilir. Azərbaycanın roman ədəbiyyatında detektiv janrının əsasını yaradan yazıçı Cəmşid Əmirovun oğlu ədliyyə polkovniki Çingiz Əmirovun xatirəsinə ithaf olunmuşdur.

## Qısa məzmunu
Hadisələr cəzaçəkmə müəssisələrindən birində baş verir. Əsərdə iki baş qəhrəman var: cəza evinə işləməyə göndərilən gənc leytenant Şəfi və sevgisinə görə "cəzalandırılan" məhkum Əziz. Roman rəis Əliməmməd, rəis müavinləri Rasim, Bəhram, dəstə rəisi Cəbrayıl, məhkum İltifat, Topuş, Çandriko kimi maraqlı surətlər və onlarla məhkumun cinayət tarixçələri ilə zəngindir.

## Çapı
Roman dörd dəfə: 2004, 2009, 2012, 2022-ci illərdə (sonuncusu “Məhbəs” kitabında) çap olunub.

Kitabxana.net və Milli Kitabxana İnformasiya Mərkəzinin elektron kitabxanasında yayımlanır.

## Xarici keçidlər
* "Üzdəniraq ada" kitabı təqdim olundu 
* "Cibə, evə narkotik atmaqla həbs etmək mənəvi iflasdan xəbər verir" (Müsahibə)
* Rövşən Yerfi. Üzdəniraq ada (əsərdən parçalar) 
* Rövşən Yerfinin "Üzdəniraq ada" kitabının təqdimat mərasimi (Video)
* Rövşən Yerfinin "Üzdəniraq ada" - ilk kitabının təqdimatı. 05.12.2004 (Video)
* Rövşən Yerfi. Üzdəniraq ada :: Virtual Kitabxana :: ebooks.azlibnet.az (yüklə)

## Həmçinin bax
*Rövşən Yerfi
*Çingiz Əmirov
Olderni funtu

**Olderni funtu** () — Gernsi beylivikasının tərkibinə daxil olan Olderni adasının pul vahididir.

Olderni Hökuməti haqqında qanuna uyğun olaraq ada pul nişanlarının buraxılışı hüququna malikdir. Həmin valyuta adanın funtundan və Böyük Britaniyanın funt-sterlinq valyutasından ibarətdir.

Sikkələrin buraxılışı 1989-cu ildən başlanmışdır. Mis-nikel ərintisindən sikkələr kəsilir, həmçinin gümüşdən və qızıldan qəpiklər hazırlanır.

Olderni sikkələri yalnız kolleksiya sikkələri kimi buraxılır və mübadilədə faktiki olaraq istifadə olunmur.

Bir funt çox nadir əsginas kimi 1810-cu ildə Olderni Kommersiya Bankı tərəfindən buraxılmışdı. O nadir valyuta kimi dünya kağız pulunun standart kataloquna daxil edilmişdi. — "PS181. 1 pound. 26 December 1810. Black. Alderney coat of arms at left".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Монеты Олдерни на сайте Правительства Олдерни
Restaurant to Another World

***Restaurant to Another World*** () və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  — Katsumi Enaminin rəssamlığı ilə Cunpey İnuzuka tərəfindən yazılan ranobe seriyası. *Shufunotomo* nəşriyyatı tərəfindən üç cildi buraxılmışdır. Takaaki Kuqatsunun rəssamlığı ilə hazırlanan manqa 2016-cı ilin noyabrında *[[Square Enix]]* nəşriyyatının *"Young Gangan"* jurnalında nəşr olunur. 3 iyul 2017-ci ildən 18 sentyabr 2017-ci ilə kimi anime serialı adaptasiyası yayımlanmışdır.

## Məzmun
*"Yōshoku no Nekoya"* () alış-veriş rayonunun tanınmayan küncündə yerləşən Qərb üslubunda olan adi restorandır. Lakin müəmmalı şəkildə bu restoran bazar günləri açıq olur və çox qəribə müştərilərə çox qəribə yeməklər təklif edir.

## Media
### Ranobe
Müəllif Cuppey İnuzuka ranobe seriyasını *[[Shōsetsuka ni Narō]]* veb-roman saytı vasitəsilə 4 yanvar 2013-cü ildən yayımlamaqdadır. *Shufunotomo* nəşriyyatı veb-romanı ranobeyə çevirərək 28 fevral 2015-ci ildə *Hero Bunko* imprinti altında ilk cildi buraxmışdır. İndiyə kimi kimi 6 cildi buraxılmışdır.

#### Cild siyahısı

### Manqa
Manqa adaptasiyası Cuppey İnuzuka tərəfindən 7 sentyabr 2016-cı ildə *[[Shōsetsuka ni Narō]]* saytındakı bloqunda anons edilmişdir. Manqa Takaaki Kuqatsunun rəssamlığı ilə 2016-cı ilin noyabrından *[[Square Enix]]* nəşriyyatının *"Young Gangan"* jurnalında nəşr olunur. Manqanın birinci fəslinin hekayəsini orijinal veb-romandakı kimi mençikatsu haqqında olacaq, lakin ikinci fəsil fərqli hekayəyə malik olacaq.

#### Cild siyahısı

### Anime
Anime adaptasiyası Cuppey İnuzuka tərəfindən 7 sentyabr 2016-cı ildə *[[Shōsetsuka ni Narō]]* saytındakı bloqunda anons edilmişdir. *[[Square Enix]]* nəşriyyatının 2016-cı ilin noyabrında *"Young Gangan"* jurnalının buraxılmış 23-cü sayında animenin serial olacağı açıqlanmışdır.

## Qəbul
*Takarajimasha* nəşriyyatı *"Kono Light Novel ga Sugoi! 2016"* kitabçasında ranobe seriyasını "Ən yaxşı yeni işlər" siyahısında 7-ci yerdə göstərmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Shōsetsuka ni Narō-da 
* 
*
Esvatini lilangenisi

**Esvatini lilangenisi** () — Esvatini dövlətinin pul vahididir.

Bir lilangeni 100 sentə bərabərdir. Pul vahididin beynəlxalq işarəsi — SZL-dir. Cəm halda valyutanın adı **emalangeni** () kimi səslənir.

Pul dövriyyəsində 10, 20, 50, 100 və 200 nominallı emalangeniyə, 5, 10, 20, 50 sentlik və 1, 2, 5 emalangenilik sikkələrə rast gəlmək olar.

Esvatini lilangenisi 6 sentyabr 1974-cü ildə dövriyyəyə Cənubi Afrika randının yerinə daxil edilmişdir.

## 1990-2008-ci il nümunəsi əsginasları
Dövriyyədə 5, 10, 20, 50, 100 və 200 nominallı müxtəlif buraxılış illərinin emalangeni əsginaslarını görmək olar. 1974-cü ildən sonra buraxılışın köhnə nümunələrinin əsginasları ödəmə vasitəsidir və köhnəlmə müddətində dövriyyədən götürülür.

## Əsas mübadilə sikkələri

## Valyuta məzənnəsi rejimi
Lilangeninin məzənnəsi 1:1 nisbətində Cənubi Afrika randı ilə (ISO 4217 kodu — ZAR) əlaqədardır..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://time-clock.biz/ru/currency/swaziland-nigerjan 
* http://www.centralbank.org.sz
* Обиходные монеты Свазиленда
La-Malageta (çimərlik)

**La-Malageta** () — Malaqa şəhər çimərliyi.
Öz adını şəhər məhəlləsinin adından götürülmüşdür. Çimərlik tünd quma malikdir. Malaqa limanı ilə La-Kaleta çimərliyi arasında yerləşir. 1 200 m uzunluğa və orta hesabla 45 m enə sahibdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* La-Malageta çimərliyi
Myöbius funksiyası

Ədədlər nəzəriyyəsində əsas yerlədən birini də Myöbius funksiyası tutur. Myöbius funksiyasını \mu(x) kimi işarə edirlər.

**TƏRİF.** Aşağıdakı şərtlər təyin edilən \mu(x) funksiyası Myöbius funksiyası adlanır:

1) \mu(x)=1;

2) n>1 və n=p_1 \cdot p_2 \cdots p_k  kanonik ayrılışı üçün \mu(n)=(-1)^{k} (göründüyü üzrə k ədədi n-in sadə bölənlərinin sayıdır);

3) n natural ədədi p^{2}-na bölünürsə(n\overline{\vdots}p^{2}, p-sadə ədəddir), \mu(n)=0

**Misal 1:** **1.** \mu(30)=\mu(2\cdot 3 \cdot 5)=(-1)^{3}=-1; \mu(85)=\mu(5\cdot 13 )=(-1)^{2}=1; \mu(28)=\mu(2^{2}\cdot 7 )=0; \mu(48)=\mu(2^{4}\cdot 3 )=0; \mu(105)=\mu(3\cdot 5 \cdot 7 )=(-1)^{3}=-1;

**2.** \mu(1)=1; \mu(5)=-1; \mu(9)=0;

\mu(2)=-1; \mu(6)=1; \mu(10)=1;

\mu(3)=-1; \mu(7)=-1; \mu(11)=-1;

\mu(4)=0; \mu(8)=0; \mu(12)=0;

Myöbius funksiyasının sadə xassələrinə aid olan aşağıdakı teoremlərlə tanış olaq.

**Teorem 1.** Myöbius funksiyası multiplikativ funksiyadır, yəni (n_{1}, n_{2})=1 üçün \mu(n_{1}\cdot n_{2})=\mu(n_{1})\cdot \mu(n_{2});

**Teorem 2.** İxtiyari n natural ədədi (n>1) və onun n/d natural bölənləri cəmi üçün
\sum\limits_{n/d}\mu(d)=0.

**Misal 2:** n=252. n=252=2^{2}\cdot 3^{2}\cdot 7. n=252 üçün \sum\limits_{n/d}\mu(d) cəmini yalnız sıfır olmayan toplananları nəzərə almaqla yazsaq:

\sum\limits_{n/d}\mu(d)=\mu(1)+\mu(2)+\mu(3)+\mu(7)+\mu(2\cdot 3)+\mu(2\cdot 7)+\mu(3\cdot 7)+\mu(2\cdot 3 \cdot 7)=1-3+3-1=0

alırıq.

## Ədəbiyyat
1.Артамонов В.А. Лекции по алгебре. М.: МГУ

2.Бурбаки Н. Коммутативная алгебра. М.: Мир, 1971

3. Виноградов И.М. Основы теории чисел. М.: Наука, 1972

4.Гельфанд И.М. Лекции по линейной алгебре (4-е изд.). М.: Наука, 1971

5. Егоров Д.Ф. Элементы теории чисел. М.-П.: ГИ, 1923

6. Курош А.Г. Курс высшей алгебры (9-е изд.). М.: Наука, 1968

7. Курош А.Г. Общая алгебра (лекции). М.: МГУ, 1970

8.Фаддеев Д.К., Соминский И.С. Сборник задач по высшей алгебре. М.: Наука, 1977

9. Холл М. Теория групп. М.: ИЛ, 1962

## Xarici keçidlər
* Лекторий МФТИ. Райгородский А.М. — Основы комбинаторики и теории чисел. Лекция № 5, 2013.

* Лекторий МФТИ. Райгородский А.М. — Основы комбинаторики и теории чисел. Лекция № 6, 2013.
Dominikan pesosu

**Dominikan Respublikası pesosu** — Dominikan Respublikası dövlətinin pul vahididir. 1947-ci ildən əsginaslarda göstərilən pul vahidinin adı — "qızıl pesosudur" ().

Bir Dominikan pesosu 100 sentavoya bərabərdir. 1961-ci il seriyasının əsginaslarında pul vahidi "qızıl sentavosu" () adlandırılmışdır.

Pul dövriyyəsində 25, 10, 5, 1 pesoluq sikkələrdən və  2000, 1000, 500, 200, 100, 50, 20, 10 pesoluq əsginaslardan istifadə olunur. 2000-ci ilə qədər mübadilədə 50, 25, 10, 5 və 1 sentavoluq sikkələrdən istifadə edilirdi.

Dominikan Respublikasında puldan indiyə qədər çəkilmə vaxtı balaca çəki daşları kimi istifadə edir. Anlaşılmazlıqları ləğv etmək üçün 10 sentavo nominallı sikkələrin üzərində "2 1/2" qram göstərilmişdir.

## Valyuta məzənnəsi rejimi

## İstinadlar
Etihad Airways

**Etihad Airways** (Ərəb: الإتحاد, əl-itiħād), Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin bayraq daşıyıcı və ikinci böyük hava yolu şirkəti. 2003-ci ildə qurulan Etihad Airways, uçuşlarını Abu Dabi Beynəlxalq Havalımanından həyata keçirir. 
120-dən çox nöqtəyə 117 təyyarə flotuyla uçuş edən Etihad Airways, əsasən Asiya və Avropa ölkələrinə uçur. Ayrıca Okeaniya, Afrika və Şimali Amerikaya da uçuşlarıda vardır.

2012-ci ildə Etihad Airways, 23%-lik artımla 10.3 milyon adamı daşımışdır.

## Flot

Etihad hava yollarının flotu aşağıdakı kimidir (11 noyabr 2010):





## İstinadlar
İldırım

**İldırım** —  buludların içərisində və ya buludlarla yer səthi arasında elektrik boşalmalarının baş verdiyi atmosfer hadisəsi olub şimşək çaxması ilə müşayiət olunur. Bir qayda olaraq, ildırım möhkəm topa buludlarda əmələ gəlir və güclü yağış, dolu və fırtına ilə müşayiət olunur. Yağışsız ildırım "quru ildırım" adlanır.

İldırım insanlar üçün ən təhlükəli hava hadisələrindən biridir: qeydə alınan ölümlərin sayı baxımından yalnız daşqınlar daha çox insan itkisinə səbəb olur.

## İstinadlar
Bermud dolları

**Bermud dolları** (kod ISO 4217: **BMD**) — 1970-ci ilin fevralından qüvvədə olan Bermud adalarının pul vahididir. 1 Bermud dolları 100 sentə bərabərdir. Bermud dolları Bermud funtunun (1 Bermud funtu = 2,40 Bermud dolları) yerinə dövriyyəyə daxil edilmişdir.

## Valyuta məzənnəsi rejimi
Baxmayaraq ki, Bermud adaları Böyük Britaniyanın xarici ərazisidir, Bermud dollarının məzənnəsi 1:1 nisbətində Amerika dolları ilə əlaqələnmişdir..
 

## İstinadlar

## Mənbələr

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Bermuda Monetary Authority
* Essential facts about the Bermuda dollar (geared toward overseas visitors)
Keniya şillinqi

**Keniya şillinqi** — Keniyanın milli pul vahididir.

Bir Keniya şillinqi 100 sentə bərabərdir. Pul vahididin beynəlxalq işarəsi — KES-dir. Mübadilədə 1966-cı ilin 14 sentyabrından istifadə olunur.

Hal-hazırda pul dövriyyəsində 2003-cü ildə buraxılmağa başlanmış 50, 100, 200, 500 və 1000 nominallı Keniya şillinqinə, 50 sent və 1, 5, 10, 20, 40 nominallı Keniya şillinqinə rast gəlmək olar.

## Əsginaslar
Dövriyyədə müxtəlif buraxılış illərinin 50, 100, 200, 500 və 1000 nominallı əsginaslarını görmək olar. Köhnə buraxılış illərinin əsginasları da ödəmə vasitəsidir və köhnəlmə müddətində dövriyyədən götürülür.

## Valyuta məzənnəsi rejimi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Sardinero

**Sardinero** () — Santander şəhərində yerləşən çimərlik. Çimərlik iki hissədən ibarətdir: Birinci və İkinci Sardinero (, ) çimərlikləri. 

Santander XIX əsrdən məhşurlaşmışlar. XX əsrin əvvəllərindən Santander kral ailəsinin yay istirahət məkanına çevrilmişdir. Burada hətta La Maqdalena kral sarayı yerləşir. Çimərlik ətrafında beş ulduzlu otel (), kazino () ipadrom mövcuddur.

## İstinadlar

## Mənbə
* 
*
Teresitas (çimərlik)

**Teresitas çimərliyi** — Uzunluğu 1.3 km olan çimərlik. Çimərlik İspaniyanın Kanar adalarına daxil olan Tenerife adasında yerləşir. 
1960-cı illərin sonların okean kənarına gəmilərlə Saxaradan sarı qum gətirilmişdir. Qumun yuyulmaması üçün sahildən müəyyən qədər aralıda suyun daxilinə dalğaqıran yerləşdirilmişdir.
## İstinadlar
Balqabaq (bomba)

**Balqabaq bombalar** () — Manhetten layihəsi tərəfindən hazırlanmış və İkinci dünya müharibəsində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Yaponiyaya qarşı istifadə olunub. Balqabaq bombası Gonbul plutonium bombasının oxşar replikasının eyni ballistik və rəftar xüsusiyyətlərinə malik olsa da, qeyri-nüvə yüksək partlayıcısı kimi istifadə olunmuşdur. Bomba əsasən məşq və təlim məqsədilə istifadə edilmiş və 509-cu kompozit qrupunun Hiroşima və Naqasakinin atom bombardmanında icra olunmuşdur. Bomba öz adını sursat gövdesinin yağ ellipsoidal formasından götürmüşdür və bombalara daha xarakterik olan, ordu jarqonundan tədricən rəsmi sənədlərə keçmişdir.
Karen Karapetyan

**Karen Vilhelmoviç Karapetyan** (; ) — Ermənistan baş naziri (13 sentyabr 2016 – 9 aprel 2018), Ermənistan baş naziri səlahiyyətlərinin icraçısı (9 aprel-17 aprel 2018; 23 aprel 2018-ci ildən), İrəvanın keçmiş meri (2010–2011), hakim Ermənistan Respublika Partiyası tərəfindən Ermənistan baş nazirliyinə namizədliyi irəli sürülüb.

## Tərcümeyi-halı
* 1970–1980 — İrəvan şəhər Lev Tolstoy adına 128 saylı orta məktəbində təhsil alıb.
* 1980–1985 — İrəvan Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsində təhsil alıb.
* 1989 — iqtisad elmləri namizədi elmi adını alıb.
* 1996–1998 — "Ermenerji" QSM baş direktorunun müavini.
* 1998–2001 — "Ermenerji" QSM baş direktoru.
* 2001 — "Ermrosqazprom" QSC baş direktoru.
* 2008 — Ereksimbank şurasının sədri.
* 17 dekabr 2010–28 oktyabr 2011 — İrəvanın meri.
* 2 dekabr 2011–2012 -"Qazprombank" sədrinin birinci müavini".
* 2012 — "Qazprommejregionqaz" ASC baş direktorunun birinci müavini.
* 2015 — "Qazpromenerjixoldinq" baş direktorunun beynəlxalq layihələr üzrı müavini.

## Mənbə
* İrəvan meriyası
* АrmRosqazprom 

## İstinadlar
Tomas Hendrik İlves

**Tomas Hendrik İlves** (; 26 dekabr 1953, Stokholm) — 2006–2016-cı illərdə Estoniya Respublikasının 4-cü Prezidenti olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Filippin pesosu

**Filippin pesosu** (, **₱**) — Filippinin milli pul vahidi. 1 Filippin pesosu 100 sentavodan (sentimo) ibarətdir. 1 may 1852-ci ildə İspano-Filipin bankı (ing. Bank of the Philippine Islands) "bərk peso" adlı () pul vahidini dövriyyəyə buraxdı. Əvvəl Filippində istifadə olunmuş real dövriyyədən çıxarıldı.

İndi pul dövriyyəsində 2001-ci ildə seriyası dəyişdirilmiş və üz tərəfində iki imzası olan ("Gloria Macapagal-Arroyo, President of the Philippines" və "Rafael B. Buenaventura, Governor of the Central Bank") əsginaslardan istifadə olunur.

## Valyuta məzənnəsi rejimi
Hal-hazırda Filippində üzən valyuta məzənnəsi rejimindən istifadə olunur. İnflyasiyanın göstəriciləri kurs siyasətinin effektivliyinin meyarıyla çıxış edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Филиппинские деньги Филиппины.ru portalı
* Филиппинское песо 
* Обиходные монеты Филиппин
Heyran (film, 2016)

**Heyran** (Fan) — 2016-cı ildə istehsal olunan Bollivud filmidir. Baş rolları Şahrux Xan oynayır.

## Məzmun
Gaurav Çadana uşaqlıqdan Aryan Xanna adlı bir aktyora azarkeşlik edir. Onun bütün filmlərini izləyir, onun kimi danışıb, onun kimi hərəkət edir. Nəhayət, Gaurav böyüyür. Böyüyəndə həddən artıq Aryan Xannaya bənzəyir. O, bir aktyorluq müsabiqəsində 1-ci yeri tutur. O, istəyir ki, qazandığı medalı qəhrəmanına hədiyyə etsin. Valideynlərindən icazə alan Gaurav Aryan Xannanın yanına yollanır. Onun evinin yanına gəlir. Lakin onu evə buraxmırlar. Bir neçə gündən sonra xəbərlərdə bir aktyorun Aryan Xanna ilə dalaşdığını eşidir. Həmin aktyoru döyən Gaurav hər şeyi telefona çəkib Aryan Xannaya göndərir. Gauravın onun işinə qarışmasından ehtiyat edən Aryan Xanna onu həbsxanaya saldırır. Axşam Gauravın yanına gəlir. Gaurav ondan yalnız onu qucaqlamasını istəyir. Aryan Xanna isə onu acılayır və birdə mənim adımı çəkmə deyir. Ona heç cəmi 5 dəqiqəsini belə ayırmır. Həbsxanadan çıxan Gaurav ondan intiqam almaq istəyir. Aryanın cildinə girib onu biabır edir. Aryan bunların kimin işi olduğunu bilir. Gauravı tapır. Uzunmüddətli davadan sonra Aryan deyir:

— Bəsdir daha. Yaxşı övlad ol, yaxşı yoldaş ol, yaxşı insan ol. Amma mənim heyranım olmaqdan əl çək!
Bu sözlərdən qəlbi qırılan Gaurav bunu deyir:
— Sən hər şey dedin. Amma məndən üzr istəmədin. Sən mənim həyat damarım idin. O damarı kəsib hara gedirsən?
— Bəsdir, Gaurav ağlını başına yığ!
Bu sözhərdən sonra Gaurav özün binadan atır. Aryan çatdırıb onun əlindən tutur. Gaurav deyir:
— Boş ver. Sən belə anlamazsan!
Bundan sonra Gaurav Aryanın əlini buraxır və qəlbindəki acı həqiqətlə dünyasını dəyişir…
Aryan Xannanın adı təmizlənir. Lakin həmin gündən sonra həyatında bir boşluq duyur.
Yenə Aryan Xannanın ad günü olur. Azarkeşlərini salamlamaq üçün dama qalxanda gözünə gülümsəyən Gauravın ruhu görünür.

"Bəzən istədiklərimizi əldə etməyi qarşımıza məqsəd qoyuruq. Lakin getdikcə bu məqsəd məcburiyyətə çevrilir." İnan mənə Gaurav! Sən bu həyatdan qəlbindəki sevginlə nakam getsən də, Aryan Xannanın qəlbində əbədi iz buraxdın. Sən öz adını doğrudan da Aryan Xannanın adı ilə bağladın." Bilmirəm Şahrux Xan bununla FANlarına nə demək istədi. Lakin o bunu bilsin ki, sevilmək özü də Allahın insanlara verdiyi ən böyük mükafatdır…"

## Rollarda
* Şahrux Xan — Gaurav Çadana və Aryan Xanna
* Valusça De Sousa — Aryanın arvadı
* Sayani Gupta — Sunaina, Aryanın köməkçisi
* Şriya Pilgaonkar — Neha
* Deepika Amin — Gauravın anası
* Yogendra Tiku — Gauravın atası

## İstinadlar
Hayvaliya QFK

**Hayvaliya Qadın Futbol Klubu** — Kosovonun Hayvaliya KF futbol komandasının qadınlardan ibarət yığmasıdır. Komanda 1999-cu ildə Priştina şəhərinin Hayvaliya əyalətində təsis edilmişdir. 2016-ci ildə FİFA-ya üzv olduqdan sonra komanda Avrokuboklara vəsiqə qazanan ilk Kosovo komandası olub.

## Avropada iştirakı

## Uğurları
;Qadınlar Liqası
*2015–16

;Qadınlar Kuboku
*2016

## Qeydlər

## İstinadlar
Səhər (qəzet)

**"Səhər"** — Gündəlik ictimai-siyasi qəzet.

Qəzetin birinci nömrəsi 1989-cu il avqustun 4-də nəşr olunmuşdur.

"Səhər" 1991-ci ildə Azərbaycanda yüksək tirajla nəşr edilən yeganə gündəlik qəzet olmuşdur.

Fəaliyyəti dövründə ictimai fikrə təsir edən, xarici kütləvi informasiya vasitələrinin istinad etdiyi ən etibarlı xəbər mənbəyi rolunu oynamışdır.

## Həmçinin bax
*1993 "Səhər" qəzetinin Superkuboku
*1995 "Səhər" qəzetinin Superkuboku

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* “SƏHƏR” - GÜLLƏLƏNMİŞ QƏZET
* Məzahir Süleymanzadə : "Səhər" qəzeti müstəqilliyimizin ilk illərinin salnaməsidir"
Novxanı çimərliyi

**Novxanı çimərliyi** — Novxanı qəsəbəsi Sarıqaya yaşayış massivinin Xəzər dənizi sahili boyunca uzanan çimərlik. Çimərlik qərbdən Corat qəsəbəsinin inzibati ərazi sərhədindən başlayaraq Adsız burnu ərazisi də daxil olmaqla təqribi olaraq olar 7–8&nbsp;km məsafədə uzanır. Əsas çimərlik sahəsindən başqa şərqə doğru ensiz çimərliklər mövcuddur. Demək olar ki, böyük qismində restoran, kafe, otel və pullu çimərliklər yerləşir. Şəhər kənarı çimərlikləri ilə müqayisədə suyunun tərkibi nisbətən normaldır.

## İstinadlar
1995 Futbol üzrə Azərbaycan Superkuboku

**1995 Azərbaycan Superkuboku** — futbol üzrə Azərbaycan Superkubokunun üçüncü mövsümü.

## Tarixi
1995-ci ildə keçirilən bu oyunla Superkubok oyunu 2-ci dəfə və bu dəfə də "Səhər" qəzetinin təşəbbüsü ilə baş tutdu. Bu dəfə də qarşılaşma Sumqayıtda keçirildi. Amma 3 il əvvəlki ilə müqayisədə bu dəfə çempionla kubokun qalibi üz-üzə gəlmirdi. 1994/95 mövsümündə qızıl medal qazanan "Kəpəz" bu turnirdə oynamaqdan boyun qaçırdığından, Sumqayıta 2-ci yerin sahibi "Turan" gəlmişdi. "Neftçi" isə bu dəfə ölkə kubokunun qalibi kimi meydana çıxırdı.

Gərgin mübarizə 90 dəqiqənin qollu heç-heçəsi ilə başa çatdı. "Turan" penaltidən bərabərlik qolunu vurdusa, "Neftçi" matçın taleyini həll edəcək 11 metrlik zərbəni qaçırdı. Əlavə vaxtın olmadığı görüşün sonunda bakılıların baş məşqçisi Vaqif Sadıqov sonradan başqa həmkarlarının da əl atdığı fənddən yararlanıb, qapıçını dəyişdi. Penaltilər seriyasına hesablanan bu addım özünü doğrultdu. Ümumiyyətlə, bu seriya Nizami Sadıqovla Rauf Salamovun şousu ilə nəticələndi. Komandalar hərəyə 13 zərbə vurmalı oldu. Bakılılar 5, Tovuz təmsilçisi 6 imkanı qaçırdı.

## Oyunun nəticələri

## İstinadlar

## Mənbə
* Barometr, yoxsa Superkubok? - LAYİHƏ. apasport.az, 30.07.2016 

## Həmçinin bax
* 1993 "Səhər" qəzetinin Superkuboku
Mateuş Bartel

**Mateuş Bartel** (; doğ. 3 yanvar 1985) — Polşa şahmatçısı, qrosmeyster *([[2005]])*. Bartel 2006, 2010, 2011 və 2012-ci illərdə Polşa Çempionatının qalibi adını qazanmışdır.

## Şahmat karyerası
Bartel şahmat oynamağı 6 yaşı olan zaman kiçik qardaşı ilə birlikdə suçiçəyi xəstəliyi səbəbindən evdə qalarkən atasından öyrənib. Sonradan onların hər ikisi "Poloniya Varşava" şahmat klubuna üzv yazılıblar.

O, 2003-cü ildə 18 yaşadək gənclər arasında Avropa Çempionu olub. 2005-ci ildə isə Zoltan Dimeşi ilə eyni xal toplamış və onunla birlikdə İrlandiyanın Kork şəhərində keçirilən açıq şahmat turnirinin qalibi olmuşdur.

Bartel 2007-ci ildə Men adasında keçirilən beynəlxalq turnirdə Vitali Qolod, Zahar Yefimenko, Yuri Yakoviç, Mixail Royz və Mixail Kobaliya ilə 1-6-cı yerləri bölüşdürüb. 2009-cu ildə Prievidzada keçirilən turnirin qalibi olub. O, 2012-ci ilin fevralında 11-ci Aeroflot Open turnirində Anton Korobov və Pavel Elyanova tay-brekdə qalib gələrək turnirin qalibi olub.

Bartel 2013-cü ildə Çexiyanın "G-Team Nový Bor" komandasının tərkibində Yunanıstanın Rodos adasında keçirilən şahmat üzrə klublar arası Avropa kubokunun qalibi olub.

Bartel 2015-ci ildə Qüdsdə keçirilən şahmat üzrə şəxsi Avropa çempionatında bürünc medal qazanmışdır.

Bartel 2006, 2008, 2010, 2012 və 2014-cü illərdə ölkəsini Şahmat Olimpiadalarında təmsil edib. 2006-cı il Turin Olimpiadasında dördüncü lövhədə oynadı və 5/10 (+3 =4 -3) xal topladı. 2008-ci il Drezden Olimpiadasında isə üçüncü lövhədə yarışdı və 4/7 (+3 =2 -2) xal topladı. 2010-cu il Xantı-Mansi Olimpiadasında beşinci lövhədə 9 oyundan 7 xal toplayaraq (+6 =2 -1) öz lövhəsində şəxsi nəticədə gümüş medal qazandı. Fransa şahmatçısı Sebastyan Fellerin qaydaları pozduğuna görə diskvalifikasiya olunmasından sonra isə avtomik olaraq qızıl medala layiq görüldü.

## Şəxsi həyatı
Bartel 2013-cü ildə polşalı qrosmeyster Marta Pjezdzetskaya ilə ailə həyatı qurub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*FIDE Chess profili
*Mateuş Bartel. Chess-DB.com  
*Mateuş Bartel . Chessgames.com 
*Mateuş Bartel. 365Chess.com
Adsız burnu

**Adsız burnu** — Novxanı qəsəbəsi Sarıqaya yaşayış massivinin Xəzər dənizi sahilində yerləşir. Burun sahilləri balıqqulağı və dəniz qumları ilə örtülüdür. Burada Novxanı çimərliyi yerləşir. Sahil boyunca dalğavari şəkildə dayazlıqlar bir-birini əvəz edir.
## Həmçinin bax
Sarıqayabaşı burnu

## İstinadlar
Xing Yu

**Xing Yu** (12 mart 1991) — Çinli oxatan. Xing Yu Çin Xalq Respublikasını 2012-ci ildə və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Xing Yu birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Londonda baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Almaniyanın nümayəndəsi Kamilo Mayr ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xing Yu rəqibinə 3:0 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti görüşdə isə Xing Yu Malayziyanın nümayəndəsi Xairul Anuar Məhəmməd ilə qarşılaşdı və 2:3 hesabı ilə uduzdu.

Xing Yu növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-ci ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində İndoneziyanın nümayəndəsi Riau Ega Aqata ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xing Yu rəqibinə 1:7 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Bakıtjan Sağıntayev

**Bakıtcan Əbdirulı Sağıntayev** () — Qazaxıstan Respublikasının Baş Naziri (9 sentyabr 2016-cı ildən).

## Həyatı
Bir sıra elmi məqalələrin müəllifidir.

## İstinadlar
Samuli Piippo

**Samuli Piippo** (1 yanvar 1980) — Finlandiyalı oxatan. Samuli Piippo Finlandiyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, 2013-cü il Dünya Çempionatında kişilərin fərdi yarışında iştirak etmişdir.

## Karyerası
Samuli Piippo birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Almaniyanın nümayəndəsi Florian Floto ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Samuli Piippo rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Cibuti frankı

**Cibuti frankı** (**ISO 4217** : **DJF**) — Cibutidə istifadə edilən rəsmî pul vahididir. Cibuti Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılır. 1 Cibuti frankı 100 sentimoya bərabərdir.

10 sentyabr 2016 tarixinə aid məzənnəyə görə, 1 Cibuti frankı = 0.00567730 ABŞ dolları.

## İstinadlar
Antoinette Qasonqo

**Antoinette Qasonqo** (1994 və ya 1996) — Burundili cüdoçu. Antoinette Qasonqo Burundini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Antoinette Qasonqo birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 52 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Portuqaliyanın nümayəndəsi Joana Ramos ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Antoinette Qasonqo rəqibinə 0:102 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
İbrahim Xələf

**İbrahim Xələf** (9 iyul 1986) — İordaniyalı cüdoçu. İbrahim Xələf İordaniyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
İbrahim Xələf birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 90 kq çəkidə, 1/32 final mərhələsində Çexiyanın nümayəndəsi Tomaş Briçeno ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə İbrahim Xələf rəqibinə 0:11 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Nataliya Sançez

**Nataliya "Nati" Sançez** (20 may 1983, Medellin, Kolumbiya) — Kolumbiyalı oxatan. Nataliya Sançez Kolumbiyanı 2008 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Nataliya Sançez birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-cı ildə qatıldı. O, Pekində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Belarus nümayəndəsi Yekaterina Muliuk ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Nataliya Sançez rəqibinə 101:104 hesabı ilə uduzdu.

Nataliya Sançez növbəti Olimpiya Oyunlarına 8 ildən sonra Rio-de-Janeyroda qatıldı. O, XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Rusiya nümayəndəsi Kseniya Perova ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Nataliya Sançez rəqibinə 4:6 hesabı ilə uduzdu.

## İstinadlar
Zəhra Nemati

**Zəhra Nemati** (30 aprel 1985, Kirman, İran) — İranlı oxatan. Zəhra Nemati İranı 2012-ci ildə Paralimpiya Oyunlarında təmsil etdi və biri qızıl, digəri gümüş medal olmaqla iki medal qazandı. O, həm də İranı 2016-cı ildə Olimpiya Oyunları və Paralimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Olimpiya Oyunlarında uğursuz çıxış etsə də, Paralimpiya Oyunlarında iki qızıl və bir gümüş medal qazandı. O, həmçinin 2016-cı ilin Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində İran bayrağını apardı.

## Karyerası
Zəhra Nemati

### 2012 London Paralimpiadası

### 2016 Rio-de-Janeyro Olimpiadası və Paralimpiadası

## Mənbələr
### İstinadlar
Yuliya Lobjenidze

**Yuliya Lobjenidze** (23 avqust 1977) — Gürcüstanı təmsil edən oxatan. Yuliya Lobjenidze Gürcüstanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Yuliya Lobjenidze birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Meksikanın nümayəndəsi Alexandra Valensiya ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Yuliya Lobjenidze rəqibinə 4:6 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
2018-ci il DÇ seçmə mərhələsində Azərbaycan

2018-ci ildə Rusiyada keçiriləcək Futbol üzrə Dünya Çempionatının seçmə mərhələsi. Azərbaycan milli futbol komandası Seçmə mərhələdə C qrupunda qərarlaşdı. Komandamızın qrupdakı rəqibləri son çempion Almaniya, Çexiya, UEFA Avropa Çempionatı 2016-nın seçmə mərhələsində eyni qrupda qərarlaşdığımız Norveç seçməsi, Şimali İrlandiya və San Marinodur.

Millimiz ev oyunlarını Bakı Olimpiya Stadionunda keçirəcəkdir.

## Bütün oyunlar
Monika Ungureanu

**Monika Ungureanu** (9 yanvar 1988) — Rumıniyalı cüdoçu. Monika Ungureanu Rumıniyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Monika Ungureanu birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 48 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Belçikanın nümayəndəsi Şarlin Van Snik ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Antoinette Qasonqo rəqibinə 0:100 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Yiqal Kopinski

**Yiqal Kopinski** (16 oktyabr 1985) — Surinamlı cüdoçu. Yiqal Kopinski Surinamı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Yiqal Kopinski birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 66 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Əlcəzairin nümayəndəsi Houd Zourdani ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə İbrahim Xələf rəqibinə 0:100 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Leydis Brito

**Leydis Brito** () — Venesuela oxatanı. Leydis Brito Venesuelanı 2008, 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Leydis Brito 2006-cı ildə Mərkəzi Amerika Oyunlarında gümüş və bürünc medal qazanıb.

## Karyerası
Leydis Brito birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-cı ildə qatıldı. O, Pekində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Çin Taybeyinin nümayəndəsi Vu Hui-Ju ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Leydis Brito rəqibinə 104:98 hesabı ilə qalib gəlsədə, növbəti görüşdə Gürcüstan idmançısı Xatuna Nərimanidzeyə 98:111 hesabı ilə uduzdu.

Leydis Brito növbəti Olimpiya Oyunlarına 4 ildən sonra Londonda qatıldı. O, XXX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Çin Xalq Respublikasının nümayəndəsi Çeng Ming ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Leydis Brito rəqibinə 2:3 hesabı ilə uduzdu.

Leydis Brito özünün üçüncü Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda qatıldı. O, XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Almaniyanın nümayəndəsi Lisa Unruh ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Leydis Brito rəqibinə 4:6 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Qavin Moqopa

**Qavin Moqopa** (2 aprel 1996) — Botsvanalı cüdoçu. Qavin Moqopa Botsvananı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Qavin Moqopa birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 60 kq çəkidə, 1/16 final mərhələsində Çexiyanın nümayəndəsi Pavel Petrikov ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Əhməd Qumar rəqibinə 0:110 hesabı ilə uduzdu.

## Mənbələr

## İstinadlar
Kentaro

**Kentaro** — ad.

* Kentaro Hayaşi — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
* Kentaro Savada — keçmiş Yaponiya futbolçusu.

## Həmçinin bax
* Kenta
* Kento
Babək (ad)

**Babək** — ad.

*Babək — Azərbaycan və bütövlükdə İran sərkərdəsi.
*Babək Göyüş — 
*Babək Zəncani — 
*Babək Niftəliyev — 
*Babək Həsənzadə — 
*Babək Hüseynov — 
*Babək Nəhreyin — 
*Babək Ənnağıyev — 

## Həmçinin bax
*Babək (dəqiqləşdirmə)
Danshi Koukousei de Urekko Light Novel Sakka wo Shiteiru keredo, Toshishita no Classmate de Seiyuu no Onnanoko ni Kubi wo Shimerareteiru.

— Kohaku Kuroboşinin rəssamlığı ilə Keyiçi Siqsava tərəfindən yazılan ranobe seriyası. *ASCII Media Works* nəşriyyatı tərəfindən 3 cildi buraxılmışdır.

## Media
### Ranobe
Əsər Kohaku Kuroboşinin rəssamlığı ilə Keyiçi Siqsava tərəfindən yazılan ranobe seriyasıdır. Ranobe seriyasının ilk cildi 10 yanvar 2014-cü ildə *ASCII Media Works* nəşriyyatı tərəfindən buraxılmışdır. 10 iyun 2014-cü ilə kimi 3 cildi çapdan çıxmışdır.

#### Cild siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
* Dengeki Bunko saytında
Akif Çovdarov

**Çovdarov Akif Teymurxan oğlu** () — ləğv edilmiş MTN-nin sabiq general-mayoru.

## Həyatı
Akif Çovdarov 1952-ci ilin 28 avqustunda Gürcüstanın Marneuli rayonunda anadan olub. 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 1986-cı ildə isə SSRİ DİN Akademiyasını bitirib.

## Fəaliyyəti
Akif Çovdarova 2012-ci ilin martında general-mayor rütbəsi verilib. O, ləğv edilmiş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Energetika və Nəqliyyat Sahələrində Təhlükəsizlik Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

## Həbsi

Akif Çovdarov 6 aprel 2020-ci ildə Dünyada koronavirus (COVİD-19) infeksiyasının yayılması ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin əfv haqqındakı sərəncamı ilə cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilmişdir.

Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə 2020-ci ildə Akif Çovdarov general rütbəsindən və digər orden və medallardan məhrum edilib. Sözügedən sərəncama əsasən Akif Çovdarov general rütbəsindən birbaşa əsgər rütbəsinə endirilib.

## Təltifləri
*  (16.03.2005) — "Vətən uğrunda" medalı
*  (27.03.2007) — "Hərbi xidmətlərə görə" medalı
*  (27.03.2015) — 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni

## İstinadlar
Amager çimərliyi

**Armager çimərliyi** () — çinərlik və park Kopenhagendən 4,6&nbsp;km uzaqlıqda yerləşir. '''Amager''' adasının şərq sahillərində qərarlaşır. Öresund boğazının suları sahillərini yuyur. Çimərlik «Mavi bayraq» sahibidir.

Park 1934-ci ildə təşkil edilmişdir. 2005-ci ildə uzunluğu 2&nbsp;km olan ada düzəldilmişdir. Çimərlik iki hissəyə bölünür. Şimal hissə qumdan ibarətdir və üstəlik dyunlara rast gəlinir. Cənub hissəsi yaxtların qəbuluna imkan verir. Laqunda dayaz yer vardır ki, bura uşaqlar üçün nəzərdə tutulur.

Çimərlikdə ocaq qalamağa icazə verilir. Sahildə küləklə hərəkətə gətirilən stansiyaları açıq aydın görmək olar. Çimərliyə Amaqer-Strann və Fereyren metro stasiyalarında düşməklə getmək olar.

## Mənbə
* Rəsmi sayt