open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Möcüzə

**Möcüzə** — fövqəltəbii hesab edilən və təbiət qanunları və elmlə izahı mümkün olmayan hadisə. Möcüzələrin çox vaxt ilahi müdaxilənin nəticəsi olduğuna inanılır.

## Fəlsəfədə izahı
Başqa bir fəlsəfi dünyagörüşü olan teizm möcüzələrin mümkünlüyü məsələsinə tamamilə fərqli yanaşır. Onun fikrincə, kainatın ilk səbəbi qüdrət, hikmət və xeyirxahlıq xislətlərinə malik olan bir varlıqdır ki, O, yaratdığı dünyanın qayğısına qalır (onun ruzisini verir). Bu baxışa görə möcüzələr nəinki mümkün, hətta zəruri olur.

### Möcüzələrin inkar edilməsi
Materializm, panteizm, deizm kimi fəlsəfi dünyagörüşlərində möcüzə ağlabatan hesab olunmur.

Möcüzənin mümkünlüyünü etiraf etmək bu və ya digər dünyagörüşünə sadiqliklə ayrılmaz şəkildə bağlıdır.

Panteizm çərçivəsində də möcüzə qeyri-mümkündür, çünki onun üçün səbəbi dünyadan kənarda olan hadisələr ağlasığmazdır (çünki panteizm üçün dünyadan kənar heç bir şey yoxdur).

Bundan əlavə, deizmdə hesab olunur ki, dünyanın inkişafı və mövcudluğunun təmin edilməsi üçün onun öz qüvvələri və birdəfəlik təsbit edilmiş qanunları tamamilə kifayətdir. Beləliklə, xarici ali gücün dünya həyatına müdaxiləsi lüzumsuz olur.

### Möcüzələrin qəbul edilməsi
Aleksandr Şmemanın ifadəsinə görə, möcüzə "təbiət qanunlarından kənara çıxan, rasional olaraq izah edilə bilməyən fövqəltəbii hadisə, proses və ya hərəkətdir" və həqiqi möcüzələr İlahi lütfün təsiri ilə həyata keçirilir .

Yalançı möcüzələrin də mümkün olduğuna inanılır ki, bunlar ya təbiət qüvvələrinin təzahürüdür (beləliklə, mahiyyətcə möcüzə deyildir), ya da enmiş ruhlar (cinlər) tərəfindən həyata keçirilir . Misirli Makarius və Con Kassian da daxil olmaqla bir sıra xristian müqəddəsləri şeytanın ölülərdən dirilməkdən başqa istənilən bir möcüzə göstərməyə qadir olduğunu iddia edirdilər.

Xristian doktrinasına görə, möcüzə hətta ən inandırıcı hallarda belə ehtiyatlı olmağı tələb edir. Məsih Müjdədə yazılmış əlamətlər və möcüzələr arzusunu qınadı (). Kilsə Ataları da oxşar şəkildə hərəkət etdilər və kahinlərə, sehrbazlara və şəfaçılara etibar hətta Əhdi-Ətiqdə də pisləndi () .

## İstinadlar
Hər şeyi bilmə

**Hər şeyi bilmə** — hər şeyi sonsuz olaraq bilmək və ya ən azından xarakter (o cümlədən düşüncələr), hisslər, həyat, kainat və s. haqqında bilinə bilən hər şeyi bilmək qabiliyyəti.

Monoteizmdə hər şeyi bilmək ilahi atributlardan biri kimi Tanrıya aid edilir. Müqəddəs Kitabın Tanrını tez-tez digər adlar arasında "Mən Mənəm" kimi xatırlanır ki, bu da Onun hər yerdə mövcudluğunu və hər şeyə qadir olduğunu bildirir. Bu məfhum Quranda da yer alır ki, burada Allah Əl-Alim adlanır. Bu, "bilmək" mənasını verən "alema" felinin məsdər formasıdır. Hinduizmdə "hər şeyi bilən" (), "qüdrətli" və ya "hər şeyə qadir" () və "hər yerdə olan" və ya "hər şeyi əhatə edən" (), ilahiliyin və ya mənəvi kamilliyin atributlarıdır.

## Tərifi
* İnherent hər şeyi bilmə — istədiyin hər şeyi və mümkün olan hər şeyi bilmək qabiliyyəti.
* Tam hər şeyi bilmək — bilinə bilən hər şeyin həqiqi biliyi.

## Ziddiyyətlər
Hər şeyə qadirlik (qeyri-məhdud güc) baş verəcək hər şeyi bilmək qabiliyyətini nəzərdə tutur.

Nonteizm tez-tez hər şeyi bilmək anlayışının mahiyyətcə ziddiyyətli olduğunu iddia edir. Hər şeyi bilmək və insanın azad iradəsinin uyğunluğu məsələsi tez-tez teistlər və filosoflar tərəfindən müzakirə olunur. İlahi provideniyanın (qabaqcadan xəbər) insanın azad iradəsi ilə bir araya sığmadığına dair arqument teoloji fatalizm kimi tanınır.

Ümumiyyətlə, insanlar müxtəlif alternativlər arasında həqiqətən seçim edə bilirlərsə, Tanrının bu seçimlərin nə olacağını necə bildiyini anlamaq çox çətindir. Bu suala müxtəlif cavablar var.

## Esxatoloji hər şeyi bilmə
* "Suların dənizi bürüməsi kimi yer də Rəbbin biliyi ilə dolacaq" ().
* "Pislik yox olacaq, şər yox olacaq; iman çiçəklənəcək, pozğunluq məğlub olacaq, **Həqiqət zühur edəcək** " ()

## Xarici keçidlər
* Omniscience and Divine Foreknowledge article in the *Internet Encyclopedia of Philosophy*
* Is God All-Knowing?
Pyotr Midyanka

**Pyotr Midyanka** (, ) — Ukraynalı şair, müəllim, Ukrayna Milli Yazıçılar Birliyinin və Ukrayna PEN Klubunun üzvü.

## Bioqrafiya
Pyotr Midyanka 14 may 1959-cu ildə Şirokiy Luq kəndində (indiki Tyaçiv rayonu, Zakarpat vilayəti, Ukrayna) anadan olub. Xust internat məktəbinin şagirdi olmuşdur. 1982-ci ildə Ujqorod Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. Bundan sonra Zakarpat vilayətinin Tyaçiv rayonunun Novoselitsa və Tisolovo kəndlərinin orta məktəblərində Ukrayna dili və ədəbiyyatı müəllimi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

O, 1974-cü ildə nəşrə başlayıb. Poeziya antologiyalarında dərc edilmişdir.

O, Ukrayna dilində yazır, lakin Zakarpat bölgəsinin koloritini çatdırmaq məqsədi ilə tez-tez regional lüğətdən geniş istifadə edir ki, bu məşquliyyətdən dolayı ittiham olunur. Onun poeziyası assosiativ əlaqələr üzərində qurulub. "Medyankanın bədii metodu üç üslub komponentinin bədii birləşməsinə əsaslanır: Transkarpat dialektizmi və arxaizmləri, əbədi müşahidənin fəlsəfi cəhətdən ayrılmış intonasiyası və qeyri-məhdud, şıltaq müxtəlifliyi ilə heyrətləndirən sinonimik silsilələr".

O, Tanrı və Vətən kimi dəyərlərin müqəddəsliyini bildiyi üçün özünü postmodernist hesab etmir. Pyotr Midyanka Boqdan-İqor Antoniç, Yevgeni Plujnik, Yevgeni Malanyuk və Nikolay Bajan kimi şairləri təkrar-təkrar oxumağı sevir.

## Yaradıcılığı
### Şeir kitabları
* "Pioriq (1987))
* "Oseredok" (1994) 
* "Parametliki" (1994)
* "Zelyonı fires" (1999)
* "Dızma" (2003)
* "Srıbnı primaş" (2004)
* "Yarminok"
* "Maramorski razlom" (2011).

## Mükafatları
* Blaqovest Mükafatı (1995)
* Bu-ba-bu mükafatı (1995)
* F. Potuşnyak adına mükafat (1999)
* "Ukrayna dili və ədəbiyyatı" nominasiyası üzrə "İlin müəllimi-98" ÜmumUkrayna müsabiqəsinin laureatı.
* Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı (2012) — "Luytra v nebo" şeirlər kitabına görə

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Жадан С. Пётр Мидянка: русин или хохол?
* Владимир Ешкилев. Возвращение в широкой луг
* Мідянка Петро Миколайович // ЕСУ
* Довідник Спілки письменників України 
* Мала українська енциклопедія актуальної літератури Глосарійний корпус на сайті часопису Ї — стаття про Петра Мідянку 
* Петро Мідянка на сайті Живі голоси: вірші у авторському виконанні
* Петро Мідянка: "Українська поезія ще довго матиме не лише суто мистецьку, а й суспільну опінію" 
* Петро Мідянка: "Можу й досі перечитувати "Миколу Джерю" або "Землю" 
* Петро Мідянка: Тридцять років у школі — це досвід і параноя для поета
* Петро Мідянка: "Незмінними залишаються контури гір та силуети старих будівель"
* Петро Мідянка: 40 сонетів і гербарій
ABŞ-də narkotik siyasəti

**ABŞ-də narkotik siyasəti** — federal hökumətin narkotik maddələrinin və onların istifadəsinin tənzimlənməsi ilə bağlı yeritdiyi siyasət. XX əsrin əvvəllərindən etibarən hökumət bu sahədəki siyasətlərini icbari şəkildə tətbiq eləyir və həyata keçirir. Həyata keçirilən siyasətlər tibbi istifadələr xaricində kokain, tiryək, morfin və heroin kimi maddələrin istifadəsini qadağan edir. Qida və Dərman ilə Narkotikə Nəzarət administrasiyaları bu sahədəki islahatları məcburi şəkildə həyata keçirir. Narkotik maddələrin təsnifatı Nəzarət Edilən Maddələr Aktına əsasən tərkib maddələrinə, potensial zərərlərə və potensial tibbi istifadə imkanlarına görə aparılır. Sözügedən təsnifata əsasən narkotik maddələri 4 qrupa bölünür: alkoqol, çətənə, opioidlər və oyadıcılar.

## İstinadlar
Fahree

**Fəxri İsmayılov** və ya səhnə adı ilə **Fahree** () — Azərbaycan müğənnisi. İlkin Dövlətov ilə birlikdə Azərbaycanı İsveçdə keçirilmiş 2024 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Özünlə apar" mahnısı təmsil etmiş, 1-ci yarımfinalı 11 xalla 14-cü yerdə başa vurmuşdur.

## Həyatı və karyerası
Fəxri 1995-ci ildə Bakıda sənətkar ailəsində dünyaya gəlib. Atası zərb alətlərində ifa edən caz musiqiçisi, babası isə aktyor olub.

### Sinqllar
* 2022 "Dance"
* 2022 "Apardı Uzaqlara" (feat. Mila Miles)
* 2023 "Yollar"
* 2024 "Özünlə Apar" (feat. İlkin Dövlətov)

## İstinadlar
Mədə-bağırsaq qanaxmaları

**Mədə-bağırsaq qanaxmaları** — belə qanaxmalar yerinə, səbəbinə, qanaxma həcminə (ağırlıq dərəcəsinə) və davam edib-etməməsinə görə təsnif edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsveç–NATO münasibətləri

**[[NATO]]-nun** **[[İsveç|İsveç Krallığı]]** **ilə ikitərəfli əlaqələri** — sülh və qlobal təhlükəsizliyin qurulması, qarşılıqlı fəaliyyətin təmin edilməsi və İsveç Silahlı Qüvvələrinin çoxmillətli sülhməramlı əməliyyatlarda NATO və digər tərəfdaş qüvvələrlə əməkdaşlıq etmək qabiliyyətini qorumaq üçün birgə səylərdən ibarətdir.

İsveç 7 mart 2024-cü ildə NATO-ya daxil olmuşdur.

## Tarixi
İsveç 9 may 1994-cü ildə Sülh Naminə Tərəfdaşlıq (SNT) proqramına qoşulmuşdur. Proqramın məqsədi NATO ilə Avropa və keçmiş Sovet İttifaqının digər dövlətləri arasında etimadı gücləndirmək və tərəfdaş ölkələrin NATO ilə əməkdaşlığını yaxşılaşdırmaqdan ibarət idi. 1997-ci ildə İsveç SNT proqramı çərçivəsində praktik əməkdaşlığı tamamlayan siyasi dialoq forumu olan Avro-Atlantik Tərəfdaşlıq Şurasının üzvü oldu .

1990-cı illərdə İsveç Silahlı Qüvvələri NATO standartlarını, o cümlədən NATO-nun rəsmi dili olan ingilis dilini qəbul etməklə NATO ilə işləmək imkanlarını genişləndirdi.

İsveç ordusu NATO-nun Bosniya və Herseqovinadakı sülhməramlı qüvvələrində (IFOR, 1996-cı ildən — SFOR) iştirak edib və Kosovodakı NATO hərbi kontingenti (KFOR) üçün hərbi personalda iştirak etməkdədir. Əfqanıstanda İSAF qüvvələrinin və onları əvəz edən "Qətiyyətli Dəstək" əməliyyatının tərkibində İsveç hərbi kontingenti də olmuşdu. İsveç NATO-nun Liviyada və İraqda "İslam dövləti"nə qarşı əməliyyatlarında iştirak edib.

2013-cü ildə İsveç NATO-nun Çevik Reaksiya Qüvvələrinə qoşulmuşdur .

İsveç 2014-cü ildə Rusiyanın Krımı ilhaqına cavab olaraq başlayan NATO-nun Genişləndirilmiş İmkanlar Proqramının tərəfdaşı oldu.

Rusiyanın 2022-ci il fevralın 24-də Ukraynaya təcavüzündən sonra İsveç və Finlandiya NATO ilə əməkdaşlığı xeyli gücləndirdilər. Mayın 18-də İsveç və Finlandiya rəsmi olaraq üzvlük üçün ərizə təqdim etdilər və iyulun 5-də bu ölkələrin alyansa qoşulması haqqında protokol imzalandı. İsveçin Şimali Atlantika blokuna üzv olması üçün təşkilata üzv olan bütün ölkələr krallığın qoşulma protokolunu ratifikasiya etməli və NATO-nun yaradılması haqqında 1949-cu il Vaşinqton müqaviləsinin depozitarisi olan ABŞ hökumətini xəbərdar etməli idi. Sonuncu ratifikasiya — Macarıstan Parlamenti tərəfindən — 26 fevral 2024-cü ildə baş tutdu. 2024-cü il martın 5-də Macarıstanın yeni seçilmiş prezidenti Tamaş Şuyok İsveçin NATO-ya üzv olmaq ərizəsini imzaladı.

7 mart 2024-cü ildə İsveç NATO-ya daxil oldu.

## Ratifikasiya prosesi

## İstinadlar
Septik şok

**Septik [[şok]]** — İnfuziyaya baxmayaraq hemodinamikanın düzəlməməsi septik şok adlandırılır. Hazırda septik şok ümumi iltihab sindromunun ağır formalarındın biri kimi qəbul edilir və mahiyyətcə hipovolemik və vazodilatator şok hesab edilir. Orqanizmin bütün orqanlarında baş verən iltihab (ÜİS) kapilyar keçiriliyicini artıraraq plazma itirilməsinə – hipovolemiyaya səbəb olur (sekvestrasiya, ödem, üçüncü sahə). Eyni zamanda iltihab mediatorları diffuz vazodilatasiya törədərək perferik müqaviməti azaldırlar.

Septik şok ən çox travmalarda və iltihabi-destruktiv xəstələrdə rast gəlir. Erkən septik şok qarının boşluqlu orqanlarının zədələnməsi nəticəsində adətən ilk 24 saat ərzində baş verir. Gec septik şok isə travmatik zədələnmənin törətdiyi infeksiyon ağırlaşmalara bağlı olaraq 24 saatdan sonra (ən çox 3–5-ci günlər) meydana gəlir. Peritonit, pankreatit, yanıq, anaerob fleqmonalar, kəskin bağırsaq keçməzliyi, kəskin qaraciyər yetməzliyi, müsariqə trombozu septik şşokun ən çox rast gələn səbəbləridir.

Septik şok 2 şəkildə – hipodinamik və hiperdinamik şəkildə ola bilər. Hipodinamik şok hemorragik şok əlamətləri şəklində (taxikardiya, soyuq dəri, sidiyin azalması) büruzə verir. Hiperdinamik septik şokda isti dəri, taxikardiya sidik ifrazı normal, lakin təzyiq aşağı olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Multiorqan disfunksiya sindromu

**Bir neçə orqan çatışmazlığı sindromu ** və ya **Multiorqan disfunksiya sindromu** (*MODS*) — iki və ya daha çox orqan və sistemdə baş verən funksional pozulmadır. Şok və ÜİS multiorqan disfunksiyasının əsas səbəbləridir. MODS-un meydana gəlməsində əsas mexanizm hüceyrə zədələnməsi və ya disfunksiyasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Saksahan çayı

**Saksahan** () — Dnepr yüksəkliyi cənub-şərq hissəsində yerləşən çay, İnquleç çayının sol qolu. Kiçik çaylar kateqoriyasına aiddir, Dnepr çayının II sıra qoludur.

Adı türk mənşəli,  (saqsaɣān), yəni, sağsağan quşunun şərəfinə qoyulub.

## Qalereya

Fayl:Mündung der Saksahan in die Inhulez in Krywyj Rih 4.JPG|link=Файл:Mündung der Saksahan in die Inhulez in Krywyj Rih 4.JPG|alt=Лодочная станция в парке имени Фёдора Мершавцева, Кривой Рог. 2013.|Fyodor Merşavtsev adına parkdakı qayıq stansiyası, Krivoy Roq. 2013.
Fayl:Mündung der Saksahan in die Inhulez in Krywyj Rih 2.JPG|link=Файл:Mündung der Saksahan in die Inhulez in Krywyj Rih 2.JPG|alt=Слияние Саксагани и Ингульца, Кривой Рог. 2013.|Saksahan və Əngöl çayları qovşağı, Krivoy Roq. 2013.
Fayl:Saksahan in Krywyj Rih 1.JPG|link=Файл:Saksahan in Krywyj Rih 1.JPG|alt=Саксагань в Центрально-Городском районе Кривого Рога. 2013.|Krivoy Roqun Mərkəzi Şəhər rayonunda Saksahan. 2013.
Fayl:Saksahan in Krywyj Rih 4.JPG|link=Файл:Saksahan in Krywyj Rih 4.JPG|alt=Саксагань в Центрально-Городском районе Кривого Рога. 2013.|Krivoy Roqun Mərkəzi Şəhər rayonunda Saksahan. 2013.
Fayl:Saksahan in Krywyj Rih 2.JPG|link=Файл:Saksahan in Krywyj Rih 2.JPG|alt=Саксагань в Центрально-Городском районе Кривого Рога. 2013.|Krivoy Roqun Mərkəzi Şəhər rayonunda Saksahan. 2013.
Fayl:Saksahan im Norden von Krywyj Rih.JPG|link=Файл:Saksahan im Norden von Krywyj Rih.JPG|alt=Саксагань в Покровском районе Кривого Рога. 2013.|Krivoy RoqunPokrovski rayonu Saksahan. 2013.


## Qeydlər
Kəskin qaraciyər çatışmazlığı

**Kəskin qaraciyər çatışmazlığı** — qaraciyər xəstəliklərinin ilk əlamətlərindən (məsələn, sarılıq) dərhal sonra ciddi ağırlaşmaların meydana çıxmasıdır. Bu hal qaraciyərin ciddi zədələnməsini (qaraciyər hüceyrələrinin öz funksiyalarını 80–90% itirməsi) göstərir. Əsas ağırlaşmalar hepatik ensefalopatiya və zülalın biosintezinin pozulmasıdır (bu, zərdab albumini və qandakı protrombin vaxtı ilə ölçülür). 1993-cü il təsnifatına görə, *hiperkəskin* 1 həftə ərzində, *kəskin* 8–28 gün ərzində, *subkəskin* isə 4–12 həftə ərzində inkişaf edir; həm xəstəliyin nə qədər sürətlə inkişaf etməsi, həm də onun əsas səbəbi nəticəyə ciddi təsir göstərir.

Kəskin qaraciyər çatışmazlığı qaraciyər toxumasının böyük hissəsinin (>80%) nekrozu, kəskin distrofiya-disfunksiyası və ya geniş rezeksiyası nəticəsində meydana gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yayılmış damardaxili laxtalanma

**Yayğın damardaxili laxtalanma sindromu** (YDDL) — qanın damar daxilində diffuz və davamlı laxtalanması ilə səciyyələnən patologiyadır. Bu sindrom birincili xəstəlik deyil, adətən xəstəliklərin ağırlaşmasıdır.

Damardaxili laxtalanma sindromu yerli müdafiə prosesi olan laxtalanma prosesinin "həddini aşaraq" yayğınlaşması prosesidir. Buna bənzər digər patologiya ümumi iltihab sindromudur.

Yayğın damardaxili laxtalanma sindromu klinik olaraq iki formada büruzə verir: xroniki və kəskin. Xroniki sindromda yavaş və nisbətən hüdudlu gedən laxtalanma trombozlar törədir. Laxtalanma faktorlarının "xərclənməsi" qaraciyərdəki və sümük iliyindəki kompensator istehsalı üstələmədiyi üçün "tükənmə fenomeni" olmur və qanaxma təhlükəsi minimuma enir. Bu formada baldır venaları trombozflebiti, lokal trombozlar çox rast gəlir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yəhudi-Malayalam dili

**Yəhudi-Malayalam** Hindistanın cənubundakı Keraladan olan Koçin Yəhudilərinin (həmçinin Malabar Yəhudiləri adlanır) ənənəvi dili idi və bu gün İsraildə bir neçə onlarla insan tərəfindən danışılır və Hindistanda ehtimal ki, 25-dən azdır.

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Oçakov

**Oçakov** (, ) və ya **Özü** ( Özî/Özü, ) — Ukraynanın cənubundakı Nikolayev vilayətində kiçik bir şəhər. Şəhərin adı Dnepr çayının şərəfinə qoyulub.

Şəhərin əsası 1492-ci ildə Krım tatarları tərəfindən qoyulub. Özü də Ağkərman şəhərinə uyğun gələn Qarakərman adlanırdı. 1493-cü ildə rus kazakları tərəfindən işğal olunan Ozü 1502-ci ildə Osmanlılar tərəfindən geri alındı. Strateji əhəmiyyətinə görə, Ozü uzun müddət Polşa-Litva Birliyi, Zaporojya Schi və Osmanlı İmperiyası arasında onu əldə etmək və ya saxlamaq üçün rəqabətin keçirildiyi bir yer olmuşdur. Osmanlılar tərəfindən sancaq mərkəzinə çevrilən Özü ilə Hacıdərə, Hacıbəy və Dübosarı şəhərləri və 150-yə yaxın kənd birləşdirildi. Bir müddət sonra Hacıbəy Özüdən ayrıldı və ayrıca sancaq mərkəzi tikildi.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Belen

* Belen (Para) — Braziliya da yerləşən şəhər. Para vilayətinin mərkəzi şəhəri.
* Belen xanım — türk mifologiyasında səyahət ilahəsi.
Borodino

* Borodino (Odessa vilayəti) — Ukraynanın Odessa vilayətinin Tarutin rayonunda yerləşən şəhər tipli qəsəbə.
* Borodino (Rusiya)
* Borodino (Qazaxıstan)
* Borodino döyüşü — 1812-ci il sentyabrın 7-də Borodino kəndi yaxınlığında baş vermiş döyüş.
Tozama daymyo

– Edo dövründə Yaponiyada mövcud olmuş daymyo sinfi. 1601-ci ildə baş vermiş Sekiqahara döyüşündən sonra Tokuqava şoqunluğunun tərəfində keçən daymyolar və onların davamçıları bu cür adlanırdı. Tokuqava şoqunluğu tərəfindən az etibar edildikləri üçün ayrı-seçkiliyə məruz qalırdılar.

## Tarixi
Tozama daymyolar daymyo statusunu Oda Nobunaqa və Toyotomi Hideyoşiyə xidmət edərək alan, 1601-ci ildəki həlledici Sekiqahara döyüşündən sonra Tokuqava İeyasunun tərəfinə keçən feodal hakimlər idi. Fuday daymyolar isə Sekiqahara döyüşündən əvvəl də Tokuqavanın müttəfiqi olmuş daymyolar idi. Tozama daymyolar daha böyük topraqlara hakim olsalar da, şoqunluq tərəfindən az etibar edilirdilər və fuday daymyolardan daha aşağı pillədə qərarlaşırdılar. Strateji cəhətdən əhəmiyyətli yerlərdə tozama daymyoların qərarlaşmasına icazə verilmirdi. Fuday daymyolar şoqunluqdan daha asılı olsalar da, siyasi baxımdan tozama daymyolardan üstün idilər.

Edo dövrünün əvvəllərində bakufu tozama daymyolar haqqında narahat idi və hər bir nöqsan üstündə onları pisləyirdi, kayeki adlı sanskiyalar tətbiq edirdi. Tozama daymyolar şoqunluğun rocu kimi dövlət əhəmiyyətli vəzifələrinə təyin olunmurdular, lakin istisnalar olurdu: Koreya ilə diplomatik əlaqələri olan So klanı, Edo dövrünün sonlarında vacib vəzifələri tutan Matsumae və Sanada klanları, Tokuqava klanının ordusunda vacib yeri olan Todo klanı bu cür istisnalar idi. Tokuqava şoqunluğu Sekiqahara döyüşündən əvvəl onlarla yaxşı münasibətləri olan tozama daymyolar (İkeda, Kuroda, Hosokava və s.) ilə döyüşdən sonra onlara qatılan tozama daymyolar (Mori, Şimazu, Uesuqi və s.) arasında fərq qoyurdu. Tokuqava şoqunluğu ilə qan qohumluğu olan bəzi tozama daymyolara fuday daymyo münasibəti göstərilirdi. Bu cür tozama daymyolar cun-fuday daymyo adlanırdı.

Tozama daymyoların şoqunluq tərəfindən sıxışdırılması onların sayında da öz əksini tapmışdır. 1602-ci ildə 117 tozama və 78 fuday olduğu halda, 1795-ci ildə 98 tozama və 168 fuday var idi.

## Əsas tozama klanları

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Ukrayna SSR əməkdar artisti

**Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti** () ― Ukrayna SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən verilmiş fəxri ad və görkəmli vətəndaşların xidmətlərinin dövlət və cəmiyyət tərəfindən tanınmasının formalarından biri. 1931-ci ilin avqustun 10-da yaradılmışdır.

## Təsviri
Teatrın, musiqinin, kinonun, sirkin inkişafında xüsusi fərqlənmiş görkəmli incəsənət xadimlərinə, rejissorlara, bəstəkarlara, dirijorlara, müşayiətçilərə, musiqi, xor, rəqs və digər kollektivlərin bədii rəhbərlərinə və digər yaradıcı işçilərə yüksək məharətləri və və incəsənətin inkişafının təşviqindəki fəaliyyətlərinə görə verilirdi.

Ukraynada Sovet İttifaqının dağılması ilə "Ukrayna SSR əməkdar artisti" adı "Ukraynanın əməkdar artisti" adı ilə əvəz olunmuş, lakin keçmişin dövlət mükafatlarına layiq görülən Ukrayna vətəndaşlarının xidmətləri nəzərə alınmışdır. Bu mükafatı daha əvvəl alanlar mükafatlar haqqında keçmiş SSRİ və Ukrayna SSR qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hüquq və vəzifələri özlərində saxlayıblar.

## Mənbə
* Нагороди України: історія, факти, документи у 3-х томах / Д. В. Табачник, І. Д. Безгін, В. Й. Бузало ; [та ін.]. — : Українознавство, 1996. — т. 2.
* Енциклопедія історії України: Т. 2: Г-Д / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. — : Наукова думка, 2004. — 688 с.: іл.
Billi

**Billi** — ad.
	
* Billi Vaylder — ABŞ rejissoru, ssenaristi və prodüseri
* Billi Co Armstronq – amerikalı musiqiçi, müğənni, gitaraçı
* Billi Kid — cinatərkar.
* Billi Uaytlou — britaniyalı aktrisa.
* Billi Milliqan
* Billi Qrem
Daniela

**Daniela** — ad.

* Daniela Potapova — Almaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Daniela Masseroni — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast.
* Daniela Karlan — Rumıniyanı təmsil edən marafonçu.
* Daniela Melkior — portuqaliyalı aktrisa.

## İstinadlar
Dövlət sərhəd keçid məntəqəsi

**Dövlət sərhəd keçid məntəqəsi** və ya **gömrük buraxılış məntəqəsi** əsasən iki ölkənin sərhəd məntəqələrində sərnişinlərin və malların keçidinə nəzarət etmək məqsədilə yaradılmış olan məntəqələrdirlər. Hər hansısa bir ölkənin dövlət sərhədlərinə daxil olmaq üçün adətən keçid icazəsi tələb edilir. Gömrük buraxılış məntəqələri sərhədlərin müəyyən ərazilərində və yaxud da az sayda məntəqələrdə yerləşdirilir. Keçid məntəqələrindəki nəzarət bir tərəfdən Şengen razılaşması kimi razılaşmalarla yumşaldıldığı halda, digər tərəfdən isə, gömrük və immiqrant hərəkətliliyi səbəbindən ağırlaşdırılır.

Nəzarət-buraxılış məntəqələri əsasən iki məqsəd üçün yaradılır:

* Arzuolunmaz şəxslərin (cinayətkarların, dövlətin təhlükəsizliyini təhdid edən şəxslərin və s.) və ölkəyə girişinə qadağa qoyulmuş olan şəxslərin keçməsinin qarşısını almaq.
* Qeyri-qanuni, məhdudiyyətlərə məruz qalan və yaxud da keçirilməsi gömrük rüsumu tələb edən məhsulların keçirilməsinin qarşısının alınması.
Kiyev Metro körpüsü

**Metro körpüsü** () — Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə Dnepr çayı üzərindən keçən Brovarski prospektinin ilk metro körpüsüdür. Layihəsi, Q. B. Fuks və Y. İnosov tərəfindən hazırlanmış və 1965-ci ildə Kiyev metro sisteminin genişləndirilməsi məqsədilə inşa edilmişdir. Körpü həm metronun Svyatoşinsko-Brovarska xətti, həm də avtomobillərin hərəkəti üçün istifadə olunur. Körpü Dnepr çayının sağ sahilində Kiyev metrosunun Dnepr stansiyasında bitir.

2008-ci ildən körpü "yeni müəyyən edilmiş mədəni irs obyekti", memarlıq və şəhərsalma, elm və texnologiya abidəsi statusuna malikdir (mühafizə nömrəsi 529/2-Kv).

## Ümumi məlumat
Körpü, Venetsian adasını, eləcə də sol və sağ sahilləri birləşdirdiyi üçün iki keçiddən ibarətdir. Daha böyük arakəsmə isə yüksək mərkəzi metro zolağından və ayrı-ayrı, aşağı estakadlarda yan avtomobil arakəsmələrindən ibarətdir. Körpünün həm metro, həm də avtomobil yolları fərqli tağlı konturlara malikdir. Bunun səbəbi, metro xəttinin Dnepr stansiyası ilə sağ sahilin sonuna qədər davam etməsidir.

Venetsian adasını sol sahillə birləşdirən Rusanivski körpüsü,iki şimal hərəkət zolağı və cənub metro yolu ilə daha ənənəvi səciyyəli estakaddır.

## Hadisələr
2019-cu il sentyabrın 18-də körpü terrorçular tərəfindən tutulub. Rusiya-Ukrayna müharibəsi veteranı körpünü partlatmaqla hədələyib. Körpünün üzərindən nəqliyyatın hərəkəti bir neçə saat dayandırıldı. Bu şəxs həbs olunmazdan əvvəl bütün şəhərdə geniş nəqliyyat problemlərinə səbəb oldu. Onun əlində heç bir partlayıcı maddə olmadığı, sadəcə tüfəng olduğu və onunla polisin pilotsuz uçan aparatını vurduğu məlum olub.

## Qalereya

File:Міст метро та Лівобережний масив.jpg|
File:Міст Метро після заходу сонця.jpg|
File:Мост Метро 1.jpg|
File:Metro Bridge Kiev 2010 02.jpg|
File:Metro bridge, Kyiv 1.jpg|
File:Міст Метро,.jpg| Dnepr çayının qərb sahilindən görünüşü


## Panoraması

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 

## Xarici keçidlər
* Веб-энциклопедия Киева 
* Спутниковый снимок на карте Google
* История и описание с множеством фотографий на сайте "Мир метро"
Elçin Yusubov

**Elçin Mustafa oğlu Yusubov** () — Xankəndi şəhəri, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi,  Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti” publik hüquqi şəxsin Müşahidə Şurasının Sədri.

## Həyatı
Yusubov Elçin Mustafa oğlu 1975-ci il 8 avqust tarixində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatını İdarəetmə İnstitutunun İdarəetmənin təşkilatçısı ixtisası üzrə, 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunu kredit iqtisadçı ixtisası üzrə bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
Özəl sektorda, Azərbaycan Respublikası Ticarət Nazirliyində, Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyində, Azərbaycan Respublikası Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Agentliyində, Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Əmlak Komitəsində, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında "İçəri şəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhər Lokal Gəlirlər Departamentində baş direktorun müavini, baş direktorun 1-ci müavini, baş direktor, Bakı şəhər Lokal Gəlirlər İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 may 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, 2024-cü il 7 marta qədər bu vəzifədə çalışıb.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 mart 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi təyin edilmişdir.

## Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 fevral 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
ABŞ-də səhiyyə

**ABŞ-də səhiyyə,** əsasən, özəl şirkətlər tərəfindən təmin olunur və ödənişlər dövlət xidmətləri, ictimai sığortalar və pasiyentlərin özləri tərəfindən edilir. Amerika Birləşmiş Ştatları universal səhiyyə xidməti mövcud olmayan yeganə inkişaf etmiş ölkədir.

## İstinadlar
Larisa Kadoçnikova

**Larisa Kadoçnikova** (; ) — Sovet, Ukrayna və Rusiya teatr və kino aktrisası. Ukraynanın Xalq artisti (1992), Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı laureatı. Rusiya Federasiyasının Xalq artisti (2004).

## Bioqrafiyası
Rəssam və rejissor Valentin İvanoviç Kadoçnikov və aktrisa Nina Ulyanovna Alisova ailəsində anadan olub. Onun atası 1942-ci ildə Alma-Atada sətəlcəm xəstəliyindən vəfat etmişdir. Anası — Stalin mükafatı laureatı, RSFSR-in əməkdar artisti, kiçik qardaşı isə kinooperator, Rusiyanın xalq artisti Vadim Alisovdur.

1955-ci ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. Olqa Pıjova və Boris Bibikovun emalatxanasında oxuyub.

1959-cu ildə filmdə debütü etdi və "Vasili Surikov" filmində rəssamın həyat yoldaşı rolunu oynadı.

1961-ci ildə təhsilini başa vurdu və gözlənilmədən Sovremennik Teatrında bir dostuna eskiz göstərməyə kömək etdi. Galina Volchek aktyordan imtina etdi və Larisa Kadoçnikova Oleq Yefremovun truppasına qəbul edildi.

## Unudulmuş əcdadların kölgələri
"Unudulmuş əcdadların kölgələri" () sovet kinosunun ən diqqətçəkən və maraqlı filmlərindən biri hesab olunur, eyni zamanda son dərəcə qeyri-standartdır. Hekayə xətti bir ailə münaqişəsinə tutulan iki ayrı sevgili ətrafında fırlanır. Film bütün dünyada sensasiya yaradıb, başqa şeylərlə yanaşı, rejissorluğu, operatoru və saundtreki üçün təriflər alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Larisa Kadoçnikova Lesya Ukrainka Rus Dram Teatrının saytında
Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı

**Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı** (), həmçinin **Şevçenko mükafatı** — Ukraynanın humanitar sahədə dövlət mükafatı, mədəniyyət və incəsənətin inkişafına mühüm töhfəyə görə ən yüksək yaradıcılıq fərqi. Ukrayna şairi və rəssamı Taras Qriqoryeviç Şevçenkonun şərəfinə adlandırılıb. 1961-ci ildə yaradılmış və bu günə qədər mükafatlandırılmışdır.

Mükafat haqqında əsasnaməyə əsasən, o, "…Ukrayna xalqının ən yüksək mənəvi irsi olan məşhur ədəbiyyat və incəsənət, publisistika və publisistika əsərlərini mükafatlandırmaq, yüksək humanist idealları təsdiq etmək, xalqımızın tarixi yaddaşını artırmaq məqsədilə təsis edilir. insanlar, onların milli ləyaqəti və kimliyi".

Mükafatın verilməsi barədə qərarı Ukraynanın Taras Şevçenko adına Milli Mükafat Komitəsinin təklifləri əsasında Ukrayna Prezidenti qəbul edir.

## Tarixi
Mükafatın tarixi
T. Q. Şevçenko adına Respublika Mükafatı Ukrayna SSR Nazirlər Sovetinin 20 may 1961-ci il tarixli 646 nömrəli qərarı ilə təsis edilmişdir. Bu mükafat yüksək ideyalı və yüksək bədii əsərlərə və ədəbiyyat sahəsindəki əsərlərə görə məşhur rəssamlara verilirdi. təsviri və teatr sənəti, musiqi və kinematoqrafiya.

Laureatın ilk Diplomu və Fəxri Nişanı 1962-ci il martın 9-da ədəbiyyat sahəsində Pavel Tıçina, Oles Qonçara və musiqi sahəsində Platon Mayboroda verilmişdir.

1988-ci ildən ayrıca yaradılmış Komitə memarlıq mükafatlarını verməyə başladı. 1969–1988-ci illər arasında 22 memarlıq mükafatı verildi.

1982-ci ildən bəri doqquz mükafatdan biri uşaq və gənclər üçün ədəbiyyat və incəsənətin ən yaxşı əsərinə görə verilir.

## Mükafat haqqında Əsasnamə
Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı — Ukrayna xalqının müstəsna mənəvi irsi olan, yüksək humanist idealları təsdiq edən, xalqın tarixi yaddaşını zənginləşdirən, xalqın milli yaddaşını zənginləşdirən görkəmli ədəbiyyat və incəsənət, jurnalistika və jurnalistika əsərlərinə görə Ukraynanın dövlət mükafatıdır. şüur və şəxsiyyət.

Milli Mükafat Ukrayna Prezidentinin fərmanına uyğun olaraq, son beş il ərzində nəşr edilmiş (buraxılmış) yeni orijinal əsərlərin yaradıcılarına (müəlliflərinə, ifaçılarına) aşağıdakı nominasiyalar üzrə verilir:

* Ədəbiyyat;
* Publisistika, jurnalistika;
* Musiqi sənəti;
* Teatr sənəti;
* Kino sənəti;
* Vizual incəsənət;

Hər il ondan artıq Milli Mükafat verilə bilməz. Əsərlərin mükafata təqdim edilməsi onların son beş il ərzində dərc edildiyi andan, lakin onların təqdim edilməsinə altı aydan gec olmayaraq həyata keçirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Національна премія України імені Тараса Шевченка.  // kobzar.info
* Названы имена лауреатов Шевченковской премии. // podrobnosti.ua (10 марта 2008 года)
* Указ Президента України від 6 березня 2009 року N 126/2009 "Про Диплом та Почесний знак лауреата Національної премії України імені Тараса Шевченка".  // zakon.rada.gov.ua
* До 50-річчя заснування Національної премії України імені Тараса Шевченка: Документи ЦДАВО України, ЦДАГО України, ЦДКФФА України ім. Г. С. Пшеничного, ЦДАМЛМ України // Офіційний веб-портал Державної архівної служби України.
Slovo Evi

**Slovo Evi**  — 2017-ci ildən Ukrayna tammetrajlı sənədli filmi, rejissoru Taras Tomenko. Filmin Ukrayna premyerası 27 oktyabr 2017-ci ildə Xarkovda baş tutdu.

2017-ci ildə film Varşava Beynəlxalq Film Festivalının rəsmi müsabiqə proqramında iştirak etmişdir. 2018-ci ildə film "Ən yaxşı sənədli film" nominasiyasında Ukraynanın "Qızıl top" milli kino mükafatını aldı.

## Süjeti

1920-ci illərin sonunda o vaxtkı Ukrayna SSR-in paytaxtı Xarkovda Stalinin xəbəri ilə Ukrayna yazıçıları və ittifaq respublikasının digər mədəniyyət xadimləri üçün ev tikilirdi. Bina Xarkov şəhər memarı Mixail Daşkeviç tərəfindən layihələndirilib. Burada sakinlərin rahatlığı üçün hər şey nəzərdə tutulub: geniş, işıqlı otaqlar, hündür tavanlar, böyük pəncərələr. Sakinlərin istirahəti üçün yaxınlıqda park salınıb. Altmış dörd rahat mənzil, yeməkxana, solaryum, xidmət personalı ədəbiyyat yaradıcıları üçün əsl cənnətdir. Onlarla parlaq ukraynalı yazıçılar, şairlər, rəssamlar, ssenaristlər və aktyorlar yazıçının evinin yeni binasına köçdülər. Mikola Xvılevoy, Ostap Vişnya, Mixail Semenko, Anatoli Petritski, Anton Dikiy və başqaları bir dam altında hərəkət edirlər.

Amma bu cənnət xüsusi müşahidə sistemi və agentlər şəbəkəsi ilə təchiz olunub, bunun sayəsində yazıçılar sovet xüsusi xidmət orqanlarının nəzarəti altında saxlanılır. Xüsusilə, bəzi yazıçılar haqqında öz agent arvadları, bəziləri isə qulluqçuları xəbər verir. Həmçinin bu evə gələn hər kəs, o cümlədən 1930-cu ildə İnqilabçı Yazıçıların Beynəlxalq Konfransı üçün Xarkova gələn Bertolt Brext, Teodor Drayzer, Bruno Yasenski də nəzarət altındadır. Ukrayna yazıçıları Qolodomorun nəticələrini müşahidə edirlər, nəticədə vəziyyət daha da pisləşir.

Bəzi yazıçılar intihar edir, bəziləri dəlixanaya düşür. Stalin repressiyaları zamanı altmış üç mənzildən qırxının sakini həbs edildi. Tezliklə ev yeni bir ad alır — "Krematorium" və ya İHE — "ilkin həbsxana evi".

## Premyerası
Filmin televiziya premyerası 17 may 2018-ci il tarixində Ukrayna telekanalında baş tutdu. Film həmçinin iTunes, Google Play, Prime Video, Vimeo və Megogo platformalarında buraxılmışdır.

## Rəylər
Ukraynalı kino tənqidçiləri və kino mütəxəssisləri filmə müsbət cavab veriblər. Ukrayna Dövlət Film Agentliyinin rəhbəri Filipp İlyenko filmi yüksək qiymətləndirdi və qeyd etdi ki, çəkilişlər başlamazdan əvvəl yaradıcılar arxivlərlə ciddi iş aparıblar ki, bu da onlara yeni, əvvəllər açıqlanmayan, unikal faktlar tapmağa kömək edib. İlenko filmin bədii ustalığını da yüksək qiymətləndirib. Onun fikrincə, müəlliflər müasir və arxiv videonu üzvi şəkildə birləşdirə bilmişlər. "Mətnlər" nəşrinin köşə yazarı da filmi bəyənərək danışdı, onun repressiyaya məruz qalan bu ukraynalı sənətçilərin ictimai məkanımıza qayıtmasına töhfə verəcək maarifləndirici komponentini yüksək qiymətləndirdi.

## Mükafatlar və nominasiyalar

## İstinadlar
Qasr-i Zərd döyüşü

**Qəsr-i Zərd döyüşü** — 1453-cü ildə Teymurilər hökmdarı Qasım Babür Sultan ilə Qaraqoyunlu Şəxzadə Pirbudaq arasında baş verən toqquşma.

## Döyüşdən əvvəl
Atası Cahanşahın tapşırığı ilə Qum və ətrafını ələ keçirən Pirbudaq ikinci oldu. Onun diqqət yetirdiyi bölgə İsfahan idi. Əslində Qumdakı işini başa vurduqdan sonra İsfahana tərəf hərəkət etdi. Pirbudaqın İsfahana yaxınlaşdığını eşidən İsfahan Camaat başçı Məhəmməd-i Dərəki Pirbudaqın yanına göndərib ona itaət etdiklərini bildirdilər. Xəbər verdilər. Bu arada İsfahanı vermək istəməyən Qasım Babur, Qara İsgəndərin oğlu Əlvənd Mirzə, Ata Həsən-ı Karkın, Həsən-ı Cılbıri, Şeyx Hacı Pəhlivan Hüseyn-i Divanəni 10.000 nəfərlik bir qüvvə ilə İsfahanlılara kömək üçün göndərdi. Zinderun sahillərində məskunlaşdılar və şəhər əhalisindən ərzaq və insan yardımı aldılar. Onlar bunu istəyirdilər. Lakin İsfahanlılar Baburun və onun adamlarının hakimiyyətindən razı qaldılar. Onlar olmadığı üçün onlara üsyan etdi və Hace İmaməddin-i Mahmud Heydərlə iş gördü. Əslində, Baburun hökmranlığından və zülmündən narahat olan İsfahan xalqı inanırdı ki, Cahanşahın ordusu tezliklə Teymurilər ordusunu məğlub edəcək. Onun müdafiəsini gözləməyə başladılar. Teymuri ağaları, Cahanşahın ordusu Yaxınlaşdığı xəbərini alanda bütün gecəni at belində gözlədilər. Lakin səhər qəfildən düşərgəni tərk ediblər. Digər tərəfdən Hüseyn Divan Hâce Qıyasəddin də İsfahanlılara onlara qoşuldu.

## Döyüş
Özünə yetərincə dəstək toplaya bilməsədə, Teymuri hökmdarı Qasım Babür, İsfahana doğru yola çıxdı və orda Türkmənlərin hücumuna məruz qaldı. Aralarında baş verən şiddətli döyüşdə Mirzə Qasım Babür məğlub oldu və Xorasana qaçdı. Teymuri hökmdarının bu məğlubiyyətindən sonra Qaraqoyunluların yürüşü uğurlu alınmış və önəmli mərkəzlərdən İsfahan və ətrafını ələ keçirmişlərdir.

## İstinadlar

## həmçinin bax
* Pirbudaq
* Qaraqoyunlular
* Teymurilər
* 
*
Lbov Qolota

**Lbov Qolota** ( ) — Sovet və Ukrayna yazıçısı (şairə, publisist, nasir), jurnalist. Şevçenko mükafatı laureatı (2008) və Ukraynanın əməkdar mədəniyyət işçisi.

## Bioqrafiya
Lbov Qolota 31 dekabr 1949-cu ildə Dnepropetrovsk vilayətinin Krivoy Roq şəhərində mədənçi ailəsində anadan olub. 1972-ci ildə Dnepropetrovsk Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib.

Dnepropetrovskda "Zarya", "Znamya Yunosti" regional qəzetlərində və regional radioda jurnalist kimi çalışıb.

1983-cü ildən Kiyevdə yaşayır. "Molod" və "Sovet yazıçısı" nəşriyyatlarında fəaliyyət göstərib. 1995-ci ildən ümumkrayna həftəlik "Slovo Prosvitı" qəzetinin baş redaktorudur.

Lyubov Qolota Ukraynada ilk qadın kutroloji jurnalı olan "Pyataya para" mətbu orqanını təşkil edir və nəşr etdirir. Paytaxtda keçirilən bir çox bayramlar və tədbirlər üçün ssenarilərin müəllifidir.

"Anatoli Poqrebnının həyatı və nizamı. Elmi araşdırmalar, məqalələr, xatirələr" kitabının redaktorudur.

## Yaradıcılığı
Şeir topluları:
* "Çöllərdə doğulanlar" (1976);
* "Bahar bərabərliyi" (1979),
* "Xoruzgülü" (1980);
* "Pəncərə" (1983);
* "Qadınlar və quşlar" (1986);
* "Güzgülər" (1988);
* "Kişi səsi ilə" (1996);
* "Zamanla şüalanmış" (2001);
Jurnalistika kitabları:
* "İnsanlıq uşaqları" (2002);
* "Yaradılış" (2005);
Romanlar:
* "Epizodik yaddaş" (2007);
Uşaqlar üçün bir neçə kitab.

## İctimai və partiya fəaliyyəti
1977-ci ildən Ukrayna Milli Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 1979-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olub.

Taras Şevçenko adına Ümumkrayna "Prosvita" Cəmiyyəti Mərkəzi İdarə Heyətinin üzvüdür.

## Mükafatlar
* 1981 — Gürcüstanın Vladimir Mayakovski adına mükafatı.
* 2001 — Vladimir Sosyura "Ukraynanı sev" mükafatı.
* 2008 — "Epizodik yaddaş" romanına görə Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı.

## Ədəbiyyat
* *Шарова Є. В.* Голота Любов Василівна // Українська літературна енциклопедія. — Т. 1. — , 1988. — С. 447.
* Письменники Радянської України: Біобібліографічний довідник / Автори-упорядники В. К. Коваль, В. П. Павловська. — : Радянський письменник, 1981. — С. 52.

## Mənbə
* Писательский справочник. 
* Издательство "Факт". Любовь Голота. 
* Интервью в передаче на Радио Свобода.

## İstinadlar
Yelena Xoxlatkina

**Yelena Xoxlatkina** (; ) — Sovet və Ukrayna kino və teatr aktrisası, Ukraynanın Xalq artisti (2008).

## Bioqrafiyası
Yelena Xoxlatkina 1968-ci ildə Xerson vilayətində anadan olub. Məktəbdən sonra 1989-cu ildə bitirdiyi Xerson mədəni-maarif məktəbində (A. A. Kaqanovun emalatxanası) oxumuşdur.

Yelena Xoxlatkina yaradıcılıq fəaliyyətinə 1989-cu ildə Xerson Vilayət Ukrayna Musiqili və Dram Teatrının səhnəsində başlamış və 1999-cu ilə qədər burada çalışmışdır. 1996-cı ildə Ukraynanın əməkdar artisti adını aldı. 1997–1998-ci illərdə Adıge Respublikası (Maykop) Rus Dram Teatrında aktrisa işləyib.

## İstinadlar
Yevgeni Lavrençuk

**Yevgeniy Lavrençuk** (, ; ) – Ukraynalı teatr rejissoru, müəllim. "Moskvada Polşa Teatrı" (2014-cü ilə qədər) və "Aktyorluq və Rejissorluq Məktəbi"nin həmtəsisçisi (2002) və bədii rəhbəridir. Odessa Milli Akademik Opera və Balet Teatrının baş rejissoru (2018–2021). "Birinci Ukrayna Teatr və Kino Məktəbi"nin rektoru (2018), Ümumkrayna Opera Forumunun təsisçisi və ekspert şurasının sədri. 30-dan çox tamaşa nümayiş etdirib. Avropada keçirilən beynəlxalq müsabiqə və festivalların laureatı. Ukraynada, Polşada, Almaniyada, Litvada, Rusiyada və İsraildə prodüserlər ifa edir və həmçinin fəal tədris fəaliyyətləri aparır. Aktyorluq və rejissorluğu öyrətmək üsullarının müəllifi. Ukraynanın əməkdar artisti (2021).

## Bioqrafiyası
24 iyun 1982-ci ildə Lvov şəhərində anadan olub.

Teatr haqqında ilk təəssüratları altıncı sinifdə, nənəsi onu Lvov Teatrında səhnə arxasına aparanda yaranıb. Mariya Zankovetskaya məşq zamanı — rejissor Alla Babenko Jan Anuilin pyesi əsasında "Medeya" tamaşası üzərində işləyirdi.

2013-cü ilin iyulunda Avropa Monarxist Hərəkatı Vahid Avropa Heraldik Reyestrində müvafiq qeydin edilməsi ilə Yevgeni Lavrençuka qraf (Vişinskilər ailəsi) titulu verdi (qaytardı).

Ukrayna, ingilis, polyak, ivrit, rus və fransız dillərini mükəmməl bilir. O, daltonik və veqandır, veqanizmi və vegetarianlığı fəal şəkildə təbliğ edir.

### Təhsili
Lvovda Mariya Maqdalena adına Polşa məktəbini bitirmişdir.

2003-cü ildə Rusiya Teatr Sənəti Akademiyasını (Roman Viktyukun emalatxanası) opera rejissoru ixtisası üzrə bitirmiş, sonra universitetdə xoreoqrafiya üzrə ali kurslar keçmişdir. Marie Curie-Skłodowska (Lublin, Polşa), bədii film rejissorları üçün ali kurslar (Moskva).

### Moskvada Polşa Teatrı

2003-cü ilin aprelində Yeni Arbatda Moskvanın "Et cetera" teatrının səhnəsində Polşa dramaturqu Stanislav Przıbışevskinin pyesi əsasında "Qar" tamaşasının premyerası oldu — rejissorluq fakültəsinin məzununun buraxılış işi. teatr məktəbi, Yevgeniy Lavrençuk. Moskva polşalıları Roman Yadzinski (Bronka), Antoni Fontanov (Tadeuş), Vladimir Terpuqov (Kazimej) peşəkar aktrisa Yelena Boldina ilə eyni səhnəni paylaşıblar. Tamaşa eyni vaxtda imtahan hesab olunurdu — Yevgeniy Lavrençukdan rejissorluq diplomunu imzalayan tamaşaçılar arasında imtahan komissiyasının sədri, SSRİ xalq artisti Yelena Obraztsova da iştirak edirdi. "Moskvada Polşa Teatrı" geri sayımı "Qar" tamaşası ilə başlayır.

"Yevgeniy Lavrençukun Moskvada Polşa Teatrı"nın hüquqi qeydiyyatı 2004-cü ildə baş tutub. Yaradıcılıq konsepsiyası bildirirdi ki, teatr hər gün tamaşalar nümayiş etdirmir, onun illik tamaşaların sayı ilə bağlı planları yoxdur və onlar "yaradıcılığı vulqarlaşdırmağa və bazar cəbri ilə harmoniyanı sınamağa meyilli deyillər". Tamaşanın dili "polyak, rus və ifaçılar üçün əlçatan olan istənilən dil" kimi göstərilib. Teatrın maliyyələşdirilməsi mənbələri arasında böyük beynəlxalq fondlar, Polşa və Rusiyanın hökumətləri və nazirlikləri, Moskva, Varşava büdcəsindən ayrılan qrantlar və teatr layihələrinin əsas etibarilə qeyri-kommersiya xarakterli olmasına imkan verən Avropa proqramları var idi.

## İstinadlar
Olena Kisilevska

**Olena Kisilevska** (; ) ― ukraynalı ictimai fəal, jurnalist və yazıçı. O, Ukrayna Milli Demokratiya İttifaqı (UNDO) partiyası adından senator (1928–1935) olub.

## Bioqrafiya
Olena 24 mart 1869-cu ildə Avstriya-Macarıstan İmperiyasında, Qalisiyadakı Monastıriska şəhərində, Ukrayna Yunan Katolik Kilsəsinin keşişi Lev Simenoviçin ailəsində anadan olub. Kisilevska uşaqlığını Filvarki (indiki Podqorodnoye) kəndində keçirib. O, atasının ölümündən sonra 1884-cü ildə Stanislavivdəki (indiki İvano-Frankovsk) Vidılov məktəbinə daxil olmuşdur. O, 1884-cü ildə Nataliya Kobrinska tərəfindən yaradılmış "Tovaristvo ruskıx jınok" (Ukrayna Qadınları Assosiasiyası) təşkilatına qoşularaq Qalisiyadakı qadın hərəkatında fəal iştirak edib.

### Yazıçılıq
Kisilevska 1910-cu ildə almanaxlarda və jurnallarda təhsil və qadın hüquqlarına dair qısa hekayələr və məqalələr dərc etməyə başlamış və 1912-ci ildən *Dilo* qəzetində qadınlar üçün ayrılmış səhifəni redaktə etmişdir. O, Birinci Dünya müharibəsi illərində Avstriyanın Vyana şəhərində Qızıl Xaç Cəmiyyətinin hərbi əsirlərə və yaralılara yardım komitəsinin üzvü idi. Kisilevska müharibədən sonra Lvovdakı Ukrayna Qadınlar Birliyinin icraçı üzvü oldu.

O, 1925–1939-cu illərdə Kolomya şəhərində yarım aylıq "*Jinoça dolia"* jurnalını nəşr etdirmiş və redaktə etmişdir. O, Qərbi Avropa və Şimali Amerikaya səyahət etmiş (1924), beynəlxalq qadın hərəkatında iştirak etmiş və Ukraynada qadın təşkilatları təşkil etmişdir. Bu səyahətlərdən bir neçəsi onun *"Qara dəniz sahilindən məktublar"* (1939) və *"Doğma yurdumun ətrafında"* (1951) adlı səyahətnamələrində təsvir edilmişdir.

### Senatorluq
Kisilevska Ukrayna Milli Demokratiya İttifaqının fəal üzvü olub və iki dəfə Polşa senatına seçilib.(1928–1935). O 1935-ci ildən Lvovdakı "Silskıy qospodar" (Kənd sahibi) cəmiyyətinin qadınlar şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. "Silskıy Qospodar" 1899-cu ildə yaradılmışdı və Qalisiyadakı ən mühüm kənd təsərrüfatı təşkilatı idi.

İkinci Dünya müharibəsi nəticəsində Kisilevska 1948-ci ildə tarixçi, jurnalist və naşir olan oğlu Vladimir Kaye-Kysilevski ilə birlikdə Kanadaya köçənə qədər Şimali Avropada köçkün kimi yaşadı. Elə həmin il Olena Ukrayna Qadın Təşkilatları Ümumdünya Federasiyasının ilk prezidenti seçildi və ölənə qədər bu vəzifəni icra etdi.

### Ölümü
Olena Kisilevska 29 mart 1956-cı ildə Kanadanın Ottava şəhərində vəfat edib.

## Arxivlər
* Kisilevskanın şəxsi arxivləri (sənət əsərləri, məqalələr, eskizlər və xatirələr) Kanada Ukrayna Tədqiqatları İnstitutu tərəfindən təqdim edilmiş *Olena Kysilevska Kolleksiyası* (1985) adı ilə Ottavadakı Kanada Kitabxana və Arxivlərində saxlanılır.
* Onun işlərini Harvardın Ukrayna Tədqiqat İnstitutunda, HOLLIS 009497096 arxivində də tapmaq olar. Oradakı yazıdan: "Ukrayna Qadın Təşkilatları Ümumdünya Federasiyasının prezidenti Olena Kisilevskanın (1948–1956) nəşriyyat fəaliyyətinə işıq salır."

## İstinadlar
Valeri Şevçuk

**Valeri Şevçuk** ( ) — Altmışıncı illərin sovet və ukraynalı yazıçısı, psixoloji və qotik nəsr ustası. Bir sıra ədəbi, mədəni və publisistik əsərlərin müəllifi.

## Yaradıcılığı

### İşləri
* Həftə arasında (1967, hekayələr və romanlar toplusu)
* Sahil 12 (1968)
* Xaça pərəstiş edən (1968, hekayə)
* Müqəddəs payız axşamı (1969)
* Səhər xoruz banlayır (1979)
* Mənbələr Vadisi (1981)
* İsti payız (1981)
* Təvazökar bir sahədə… (1982, roman)
* Dağdakı ev (1983, roman)
* Kiçik axşam intermezzosu (1984)
* Payız bağı rəngləri (1986)
* Pəncərənin qarşısındakı üç vərəq (1986)
* Fikir ağacı (1986, esse romanı)
* Daş exo (1987)
* Görünməz adadan gələn quşlar (1989, hekayə)
* Etiraf (1989, hekayə)
* Mor (1989, hekayə)
* Əbədi saat (1990)
* Min illik yol (1990)
* Çiçəklərin Pannası (1990, nağıllar toplusu)
* Yüksəkdən və aşağı (1990)
* Otda cığır. Jitomir Saqa (2 cild, 1994)
* Apokaliptik heyvanın qarnında (1995, qısa hekayələr toplusu)
* Kazak dövləti. Ukrayna dövlətçiliyi tarixi üçün eskizlər (1995)
* Uçurumun gözü (1996, roman)
* İlan qadın (1998)
* Od Ocağından Gənclər (1999)
* Gümüş Süd (2002, roman)
* İtmişin kölgəsi. Ailə xronikası (2002, roman)
* Şamların qaranlıq musiqisi (2003, roman)
* Gündəlik düşüncələr, əsərlər və hisslər bağı (2003, avtobioqrafiya)
* Çudnovski körpüsüdəki meyxanadan şirkət (2006, hekayə)
* Dramaturgiya (2006, pyeslər toplusu)

### Tərcümələr
* Eye of the Abyss (Uçurumun gözü), 1-ci hissə (Olqa Rudakeviçin tərcüməsi) "Ukrainian Literature", I cild, 2004.
* Eye of the Abyss (Uçurumun gözü), 2-ci hissə (Olqa Rudakeviçin tərcüməsi) "Ukrainian Literature", cild 2, 2007.
* My Father Decided to Plant Orchards and The Cobbler (Yuri və Moira Lutskinin tərcüməsi), "Modern Ukrainian Short Stories", Ukrainian Academic Press, 1973.
* The Devil Who Is (The One-Hundredth Witch) (tərcüməsi Olqa Rudakeviç) "Ukrainian Literature", I cild, 2004.
* The Voice of Grass (Yuri Tarnavskinin tərcüməsi), Boston Universiteti tərəfindən nəşr olunan AGNI jurnalında, 1993.
* The Moon’s Cuckoo from the Swallow’s Nest (MIROS Stefaniuk tərəfindən tərcümə), "From Three Worlds. New Writing From Ukraine" nəşr Zephyr Press, 1996.
* Lunar Pain (tərcümə Yuri Tkaça), Bayda, Melburn 2010-cu il.

## Mənbə
* Автобиография Валерия Шевчука
* Биография Валерия Шевчука
* Книга Валерия Шевчука "Панна цветов"
* Книга ''Дом на горе'' в библиотеке e-Reading
* Книга ''На поле смиренном'' в библиотеке e-Reading
* Книга первая ''Птицы с невидимого острова'' из *Философского цикла*
* Книга вторая ''Исповедь'' из *Философского цикла*
* Книга третья http://www.e-reading.org.ua/bookreader.php/1000079/Shevchuk_Valeriy_-_Mor.html''Мор'' из *Философского цикла*

## İstinadlar
Kopiraytinq

**Kopiraytinq** — ingilis sözü olub (copy — əl yazısı, write — yazmaq) mənası reklam və ya təqdimat mətnlərinin yazılması üzrə peşəkar fəaliyyət növü. Bu fəaliyyt növü ilə məşğul olan şəxslər kopirayter adlanır. Daha çox texnologiya və ticarət sahələrinə yönələn kopiraytinq fəaliyyəti təqdimat və ya məlumatlandırıcı xüsusiyyətlərə sahibdir və əsas məqsədi müştəri cəlb etməkdir. Mətnlər potensial alıcıları məhsul və ya xidmətləri əldə etmək üçün təşviq etməlidir. Kopiraytinqdə aydın və qısa mesaj, emosional müraciət, unikal bildiriş tonu, diqqət çəkən başlıqlar, hərəkətə çağırış və s. kimi üsullardan geniş istifadə olunur.

## Kopiraytinq məhsulu
Hər hansı bir məhsul və ya xidməti, eləcə də şirkət, qurum, şəxs və s. reklam edən və ya tanıdıb məşhurlaşdıran bütün növ mətnlər kopiraytinq məhsulu hesab edilir. Kopiraytiqn məhsuluna bunlar aid ola bilər: bloq yazıları, sosial meda yenilənmələri, çap reklamları və s. M'tn bwtwn qrammatik normalara uyğun qurulması, konkret açar sözləri əhatə etməli və özünə məxsus olmalıdır.

## Kopirayter və məzmun yaradıcı arasında fərqlər
* Kopirayterlər hədəf kütləsinin diqqətini çəkmək üçün daha qısa mətn yararkən məzmun yazarları bir məsələni detallı formaya açıqlayan daha dərin və uzun mətnlər yazırlar.

## İstinadlar