open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lüminessensiya

**Lümenesensiya** — mineralların kənar təsirlərlə əlaqədə olduqda göstərdikləri parlaqlıq, işıqlanma.

Müəyyən qrup minerallar özlərindən işıq şüası buraxırlar. Mineralların bu xassəsi müxtəlif səbəblərdən ola bilər: bəzi mineralları qızdırarkən, bəzilərini həll edərkən, bəziləri kristallaşarkən, müəyyən qrup minerallara ultra-bənövşəyi katod və ya başqa qəsa dalğalar təsir edərkən nəticədə işıqlanır. Göstərilən işıqlanma hadisəsinə lümenesensiya deyilir. Lümenesensiya hadisəsi əsas etibarı ilə qaranlıqda baş verir. Bu hadisənin səbəbləri hələ də bilinmir. Hal-hazırda bu hadisə mineralların daxili strukturları ilə əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Krım-tatar əlifbası

**[[Krım-tatar dili]]ndə** iki əlifba istifadə olunur – latın və kiril əlifbaları

## Latın əlifbası
Krım-tatar latın əlifbası 1992-ci il II Krım-tatar Milli Qurultayı tərəfindən təsdiqləndi. O, 31 hərf və 1 işarədən ibarətdir.

**Â â** işarəsi ayrı bir hərf deyil. Önünde duran tutuq səsi yumşaldan işarə olaraq istifadə olunur.

Bu hərflərin tələffüzü belədir:

## Kiril əlifbası
Krım-tatar kiril əlifbası 1938-ci il Sovet hökuməti tərəfindən təsdiqləndi. Amma kiril əlifbası bu gün də çox sıx istifadə olunur. Bu əlifba 37 hərfdən ibarətdir.

**гъ**, **къ**, **нъ** və **дж** ayrı hərflərdir (sözlərin əlifba sırası ilə düzmək üçün mühüm təsiri var, məsələn, lüğətlərdə).
Providensiya adası

**Providensiya adası** (, ) — Karib dənizinin cənub-qərb huissəsində, Nikaraqua sahilindən bir qədər aralıda yerləşir. İnzibati cəhətdən Kolumbiyanın San-Anders və Providensiya departamentinə daxildir. adanın maksimal hündürlüyü 360 metrdir. Sahəsi 17 km²-dir.

## Əhalisi
Adanın köklü əhalisi raysallardır. Onlar ingilis puritanların törəmələri və onların bura gətirdikləri qulların nəsilləridir. Raysal kreol dilində danışırlar. Bu dil ingilis və ispan dillərinin qarışığından ibarətdir. 2005-ci il məlumatına görə adada 4147 insan yaşayır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Mənbə
* 
* http://www.san-andres.com/
Elnur Mahmudov (rəssam)

**Elnur Mahmudov** (7 dekabr 1977) — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (2005).

## Həyatı
Elnur Mahmudov 1977-ci ilin 7 dekabr tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir. 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasını bitirir.

## Fəaliyyəti
Uşaq yaşlarından bir çox fərdi sərgilərini təşkil etmişdir. Bununla yanaşı xarici ölkələrdə sərgiləri olmuşdur: Türkiyə (İstanbul,2000), İran (2005), Rusiya (Moskva, 2012), Böyük Britaniya (London, 2013). Bir çox beynəlxalq sərgilərin və simpoziumların iştirakçısıdır. Əsərləri natürmort və portret janrlarındadır.

## Maraqlı fakt
* Azərbaycanlı rəssam Elnur Mahmudov əfsanəvi futbol ulduzu Maradonaya onun şəklini çəkərək sürpriz etmişdir. Onun çəkdiyi rəsm əsəri hazırda Maradonun ev muzeyində sərgilənir.

## Şəkilləri

Sekil1.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Elnur Mahmudov (Instagram)
Insomniac Games

**Insomniac Games, Inc.**  (əvvəllər **Xtreme Software**) — ABŞ videooyun istehsalı şirkəti. Şirkət 1994-cü ildə Ted Prays tərəfindən "Xtreme Software" adı altında təsis edilmişdir və növbəti ilə adını dəyişmişdir. Şirkət ən çox Əjdaha Spayro, Retçet və Klenk kimi erkən PlayStation talismanların müəllifi, eləcə də "*[[Resistance (videooyun seriyası)|Resistance]]*" franşizasının, 2014-cü ildə satışa çıxarılan "*[[Sunset Overdrive]]*" və 2018-ci ildə satışa çıxarılan "*[[Spider-Man (videooyun, 2018)|Spider-Man]]*" videooyununun istehsalçısı olmaqla tanınır.

Şirkətin ilk layihəsi ilk PlayStation konsolu üçün hazırlanan "*[[Disruptor (videooyun)|Disruptor]]*" videooyunu idi. Bu oyunun pis satmasına görə şirkət müflisləşməyə çox yaxın idi. "Insomniac Games" şirkətinin növbəti layihəsi "*[[Spyro the Dragon]]*" idi. Oyunun əldə etdiyi müvəffəqiyyət iki il ərzində daha iki sikvelin satışa çıxarılmasına gətirib çıxarmışdır. a successful video game that spawned two sequels within two years. "Insomniac Games" şirkəti "Sony Computer Entertainment" ilə yaxından əməkdaşlıq edirdi və korporasiya üçün iki oyun franşizası yaratmışdır   "*[[Ratchet & Clank]]*" və "*[[Resistance (videooyun seriyası)|Resistance]]*". Bu iki franşiza şirkət üçün həm tənqidi, həm də ki maddi uğur olmuşdu. .irkət 2013-cü ildə ilk çoxplatformaları videooyunu olan "*[[Fuse (videooyun)|Fuse]]*" videooyununu satışa çıxarmışdır, lakin bu oyun şirkətin ən pis qarşılanan oyununa çevrilmişdir.

"Insomniac Games" 2014-cü ildən bəri öz oyunlar portfelini genişləndirmək üzrə fəaldır. Şirkət 2014-cü ildə "Microsoft Studios" ilə "*[[Sunset Overdrive]]*" üzərində işləmiş, "GameTrust" ilə "*[[Song of the Deep]]*" üzərində partnyorluq etmiş, bir neçə mobil oyun və virtual reallıq layihəsi yaratmış, eləcə də ilk "*[[Ratchet & Clank]]*" videooyununun remeykini buraxmışdır. Şirkət ilk lisenziyalı epizodu olan "*[[Spider-Man (videooyun, 2018)|Marvel's Spider-Man]]*" videooyununu PlayStation 4 konsolu üçün 2018-ci ildə satışa çıxarmışdır.

"Sony" şirkətinin daimi əməkdaşı olmağına baxmayaraq və əvvəlki baş qərargahının "Naughty Dog" studiyasının baş qərargahı ilə eyni binada olmasına baxmayaraq, "Insomniac Games" heç vaxt "SIE Worldwide Studios" qrupunun bir üzvü olmamışdır. "Insomniac Games" illər boyunca tənqidçilərdən diqqətə layiq təqdir almışdır. Şirkət "IGN" tərəfindən ən yaxşı iyirminci videooyun istehsalçısı adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Monir Vəkili

**Monir Vəkili** (, )— Azərbaycanəsilli İranlı müğənni. O, soprano səsə malik olmuşdur və İran xalq musiqisini İranda və xaricdəki səhnələrdə tanıdan ilk müğənni hesab edilir.

## Həyatı
Monir Vəkili 19 dekabr 1923-cü ildə Təbrizdə anadan olmuşdur. Onun ailəsi musiqipərəst idi. Atası hələ kiçik yaşlarda Monirdə opera musiqisinə maraq yaratmış və onu xaricə təhsil alması üçün cəsarətləndirmişdi. O Parisdə konservatoriyada musiqi, Bostonda Yeni İngiltərə Konservatoriyasında isə opera təhsili almışdır (1960–61). Monir Vəkili Əbdül Məcid Məcidli ilə ailə həyatı qurmuş, bu evlilikdən 2 qızı dünyaya gəlmişdir. Sənətçi 1983-cü ildə Belçikada avtomobil qəzasında vəfat etmişdir.

## Fəaliyyəti
Monir Vəkili Rudaki səhnəsində bir çox rollarda çıxış etmişdir. O, 1955–1957-ci illərdə Tehran Milli Musiqi konstervatoriyasının solisti olmuşdur. 1955–1956-cı illərdə isə Fransız institutu və Rumınya səfirliyinin hazırladığı yaradıcılıq gecələrində çıxış etmişdir. Onun ən böyük məqsədi ölkəsini beynəlxalq arenada tanıtmaq idi.

Təhsilini tamamlayıb İrana qayıdan sənətçi 1975-ci ildə İranın ilk rəsmi operasını yaratmışdır. 1951-ci ildə Monir Vəkili Berlin Gənclik Festivalında iştirak edərək qalib oldu və 1975-ci ildə "Füruğ Farruxzad" mükafatına layiq görüldü. 1958-ci ildə onun "İranlıların musiqi və rəqsləri" adlı albomu işıq üzü görmüşdür.

## Həmçinin bax
* Musiqi
* Opera
* İran musiqisi

## İstinadlar
Amberq

**Amberq** () — Bavariyada dairə tabeliyində olan şəhər  (Almaniya). Əhali — 44,65 тыс. nəfər (2005). Nyunberqdən 60 kilometr şərqdə Fils çayının üzərində yerləşir.  Amberq və Vaydendə  ali texniki məktəb mövcuddur.

## İstinadlar
Ələkbər Həsənov

**Ələkbər Ağasəf oğlu Həsənov** — texnika üzrə elmlər doktoru, Professor, “Tərəqqi” medalı mükafatçısı.

## Həyatı
Həsənov Ələkbər Ağasəf oğlu 19 oktyabr 1948-ci ildə Ağsu rayonunda anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Bakı şəhəri, Yasamal rayonu 173 saylı orta məktəbi gümüş medalla bitirmişdir. Həmin ildə Neft və Kimya İnstitutunun (hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU)) kimya-texnologiya fakultəsinə qəbul olunmuş, 1971-ci ildə həmin institutun “Neft və qaz emalının kimyəvi texnologiyası” ixtisasını bitirmişdir. 

1971-ci ildə AMEA-nın Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutuna mühəndis vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlamış, 1973-cü ildə institutun əyani aspiranturasına qəbul olunmuş, oranı bitirdikdən sonra 1981-ci ilə qədər həmin institutda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1980-cı ildə Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1981-ci ildə müsabiqə yolu ilə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna assistent vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur.

1989-1999-cu illər Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası, Setif Universitetində professor kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1981-2010-cu illərdə ADNSU-nun “Kimya texnologiyasının mühəndislik əsasları” kafedrasında assistent, dosent vəzifələrində, 2010-2016-cı illərdə “Faydalı qazıntı yataqlarının işlənməsi” kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmış, 2016-cı ildən “Neft-kimya texnologiyası və sənaye ekologiyası” kafedrasına rəhbərlik edir. 

2015-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, Azərbay-can Respublikası Prezdenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 22 yanvar 2016-cı il tarixli qərarı ilə Həsənov Ələkbər Ağasəf oğluna texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmiş, 2016-cı ildən o, professor vəzifəsində çalışır. 2016-cı ildən “Neft-kimya texnologiyası və sənaye ekologiyası” kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

## Elmi fəaliyyəti
Professor Ələkbər Ağasəf oğlu Həsənovun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri heterogen kataliz, neftin, qazın kimyası və onlarının emalı texnologiyası, neft emalı və neft-kimya sənayesinin prosesləri və aparatları, riyazi modelləşdirmə, ekologiya sahələridir. 

## Elmi tədqiqatları
Ə.A.Həsənov 170-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 2 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 5 patentin, 2 monoqrafiya, 20 dərslik və dərs vəsaitinin müəllifidir. Professor Ə.A.Həsənov 48 illik elmi-pedoqoji fəaliyyətə malikdir. 

## Elmi – təşkilati fəaliyyəti
* 2003-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 
* 2010-cu ildən ADNSU-nun Elmi Şurasının üzvü, 
* 2017-ci ildən Beynəlxalq EkoEnergetika Akademiyasının akademikidir

## Mükafatları
* 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası prezdentinin sərəncamı ilə Təhsildə səmərəli fəaliyyəti ilə əlaqədar “Tərəqqi” medalına  layiq görülmüşdür. 
* Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının  22 yanvar 2016-cı il tarixli qərarı ilə (protokol № 02-R) texnika üzrə Elmlər Doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun alimləri: bioqrafik portret, elmə və təhsilə töhfələr. "Müəllim" nəşriyyatı. Bakı 2019. s.63–64.
Cəmşid Haşempur

**Cəmşid Haşempur** və ya **Cəmşid Arya** (, )—  Azərbaycan əsilli İranlı aktyor. Cəmşid Haşempur 80-dən artıq aksion və triller filmlərində oynamış yeganə iranlı aktyordur .

## Həyatı
Cəmşid Haşempur 1944-cü ilin mart aynın 23-də Tehran şəhərində Azərbaycan əsilli ailədə anadan olmuşdur. Aktyorluq fəaliyyətinə 1967-ci ildən başlamışdır.

## Filmoqrafiyası

* Dadshah (1983)
*Qartallar  (, 1984)
* Taraj (1985)
* Yoozpalang (1985)
* Bıçaq və ipək(, 1987)
* Böyük gün (, 1989)
* Ana (, 1991)
*Sonuncu hərəkət (, 1991)
*Qırmızı gülün sirri  (, 1992)
*Eşqə qapılmış (, 1992)
* Gürzə (, 1992)
* Güllər və güllələr (, 1992)
* Yaran (1993)
* Parvaz az Ordoogah (1993)
* Tufanın zərbəsi (, 1994)
* Cəza (, 1995)
*Əqrəb (, 1996)
* Heeva (1998)
* Yaghi (1998)
*Qırmızı lent (, 1998)
*Qartal gözü (, 1998)
* Ququşu mahnısı (, 2000)
* Mosafere Rey (2001)
* Safar be Farda (2001)
*Zəhərli göbələk (, 2002)
* Əllinci reaskiya (, 2003)
* Mazrae-ye Pedari (2003)
* Yek Boos-e Koochooloo (2005)
* Cinayət xətti (, 2005) 
* M Like Mother (2006)
* 4 barmaq (, 2007)
* A Petition for Allah (2008)
* Kolbeh (2009)
* Keyfar (2010)
* Guidance Patrol (2012)
* Şşşt! Qızlar ağlamaz (, 2013)
*Mən Dieqo Maradonnayam (, 2014)
* Shahrzad (2015)
## İstinadlar
Qərib Mehdi

**Qərib Mehdiyev** (*Qərib Qasım oğlu Mehdiyev*; ) —  nasir, şair, publisist, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1968), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1976). 

## Həyatı
Qərib Mehdiyev 21 iyun 1936-cı il Qəbələ rayonunun Mirzəbəyli kəndində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında ailəliklə Gəncə şəhərinə köçmüşlər. Qərib Mehdiyev burada 1955-ci ildə 3 saylı fəhlə–gənclər axşam məktəbini bitirmişdir.

## Əmək fəaliyyəti
Qərib Mehdiyev 1955–1957-ci illərdə Gəncə şəhər rabitə idarəsində poçtalyon, 1957–1959-cu illərdə isə C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, həmçinin 1959–1965-ci illərdə Gəncə şəhər dəmir–beton məmulatı zavodunda bənna suvaqçı, betonçu, armaturçu və qaynaqçı peşələrində də çalışmışdır.

Sonra H.Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun ibtidai təhsil pedaqogikası və metodikası fakültəsində qiyabi oxumaqla bərabər, 1965–1971-ci illərdə 16 saylı şəhər məktəbində sinif müəllimi, günü uzadılmış qrupun rəhbəri olmuşdur. O, Gəncə rayon deputatları sovetinə seçilmişdir. Qərib Mehdiyev 1971-ci ildən H.Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunda çıxan çoxtrajlı "Yüksəliş" qəzetinin redaktoru vəzifəsində işləyir.

## Ədəbi fəaliyyəti
Qərib Mehdiyev yaradıcılığa 1958-ci ildən "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc etdirdiyi "İşığın qəzəbi" satirik hekayəsi ilə başlamışdır. İlk hekayələrini Qərib, Qərib Mehdi təxəllüsləri ilə çapa vermişdir. O, 1983-cü ildən "Nasirin şeir boxçası" silsiləsindən şeirlər dərc etdirir. Ədibin 1989-cu ildə "Oxşarlar" pyesi Gəncə Dövlət Dram Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. Mehdiyevin əsərləri xarici ölkə xalqların dillərində nəşr olunmuşdur. O, 1979-cu ildən Gəncə şəhəri Alimlər Evi nəzdində olan "İlham" ədəbi birliyinə rəhbərlik edir.

## Ölümü
Qərib Mehdi 20 yanvar 2026-cı ildə vəfat edib.

## Əsərləri

## Mükafatları
* Əməkdar jurnalist (2009).
* Həsən bəy Zərdabi adına mükafatı (1991).
* "Məmməd Araz" ali ədəbi mükafatı laureatı.   
* "Cəsarətli jurnalist" mükafatına layiq görülmüşdür (1999).

## İstinadlar
Nikelin

**Nikelin** — mineral, NiAs. 

## Haqqında
Nikelin - Heksonal. Habitus prizmatik. İkiləşmə {101} üzrə, dördlüklər. Ayrılması {100} üzrə mükəmməl. Aqreqat: dənəli, böyrəkvari (sütun və radialşüalı quruluşlu), şəbəkəli və dendrit formalı. Rəngi açıq misi qırmızı. Sərtliyi 5-5,5. Xüsusi çəkisi 7,8. Elektriki yaxşı keçirir. Ultraəsasi maqmatik süxurlarda xromitlə, Cu-Ni yataqlarında, Ni-Co və Ag-Ni-Co formasiyası yataqlarında. Növ: arit. Sinonim: *Nikkolit.*

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Mariner 4

**Mariner 4** () — NASA-nın Mariner Mars 1964 avtomatik planetlərarası stansiyası. Mars kosmik planı, Marsa uçuş yolundan elmi araşdırma aparmaq, planetlərarası məkan haqqında məlumat və Mars ətrafı haqqında məlumat ötürmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Səthin şəkillərini çəkmək, atmosfer və ionosfer haqqında məlumat almaq üçün stansiya siqnalını işıqlandıran planet radiosunda bir sınaq keçirmək nəzərdə tutulmuşdu.

Mariner 4 Mariner seriyasından dördüncü NASA kosmos vasitəsidir. Layihənin hazırlanması üzrə əsas təşkilat Reaktiv mühərriklər laboratoriyasıdır (Jet Propulsion Laboratory). Fərdi sistemlərin inkişafı müxtəlif sənaye təşkilatları tərəfindən həyata keçirilmişdir. Elmi alətlərin inkişafı ali təhsil müəssisələrinin iştirakı ilə həyata keçirilmişdir.

14-15 iyul 1965-ci ildə Mariner 4 Mars ətrafında ilk müvəffəqiyyətli uçuşunu etdi və yaxın məsafədən bir planetin surətini çəkmək və onları Yer üzünə ötürmək üçün ilk kosmik vasitə oldu.
## Xarici keçidlər
* Mariner 4 Mission Profile by NASA's Solar System Exploration 
* Space Flight Operations Plan Mariner Mars '64 (PDF)
* Processed images and mosaics from the ''Mariner 4'' mission to Mars
* Ted Stryk's Mariner 4 page
* Mariner 4 photos

## İstinadlar
Kinematoqrafçılar İttifaqı

*Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı  
*SSRİ Kinematoqrafçılar İttifaqı 
*Rusiya Kinematoqrafçılar İttifaqı 
*Gürcüstan Kinematoqrafçılar İttifaqı
I Baqrat

* I Baqrat (İmereti çarı) — İmereti çarı.
* I Baqrat — Abxaziya çarı.
* I Baqrat — Tao çarı.

## Həmçinin bax
* Baqrat
Sylvia Miles

**Sylvia Miles** () — amerikalı aktrisa.

## Filmoqrafiya
*arrış (1961)
*MidniMurder, Inc. (1960)
*Pght Cowboy (1969)
*Son film (1971)
*Məryəmi öldürən kişi nədir? (1971)
*İstilik (1972)
*Ferewell, My Lovely (1975)
*Şadyanada 92 (1975)
*The Great Scout & Cathouse Cümə axşamı (1976)
*The Sentinel (1977)
*Sıfırdan altmışa qədər (1978)
*Shalimar (1978)
*The Funhouse (1981)
*Günəş altında pis (1982)
*Kritik Vəziyyət (1987)
*Slleping Beauty (1987)
*Wall Street (1987)
*Delision keçid (1988)
*She-Devil (1989)
*Denise Calls Up (1996)
*Yüksək Zamanlı 'Potluck (2002)
*Go Go Tales (2007)
*Wall Street: Money Never Sleeps (2010)

## İstinadlar

## Xarici əlaqələr
*
Martin-Qarsiya adası

**Martin-Qarsiya adası** () — Atlantik okeanın La-PLata estuarisində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Argentinanın Buenos Ayres vilayətinə daxildir. Sahəsi 1,84 km² təşkil edir. Lemer boğazı ilə Odlu Torpaqdan ayrılır.

## Tarix
ada ilk dəfə 1516-cı ildə Sebastyan Kabot tərəfindən kəşf edilmişdir. XIX əsrin əvvəllərində strateji baxımından əhəmiyyətli olan ada uğrunda Braziliya və Argentina arasında mübarizə getmişdir. Ada yaxınlığında Argerntinanın donanması ilə İngiltərə, Fransa və Braziliya donanmaları marasında döyüşlər baş vermişdir. Adada Martin-Qarsiya türməsi yerləşir. Burada İpolito İriqoyen, Xuan Peron, Arturo Frondisi kimi siyasətçilər saxlanılmışdır

## Çağdaş dövr
Adada eyni adlı hava limanı vardır. Turizm inkişaf etmişdir.

## İstinadlar
Təhminə Milani

**Təhminə Milani** (, ) — Azərbaycan əsilli İran rejissoru, ssenaristi, prodüseri .

## Həyatı
Təhminə Milani 6 sentyabr 1960-cı ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1986-cı ildə Tehranda Elm və Tenxologiya İnstutunda memarlıq ixtisası üzrə başa vurmuşdur . Bir müddət yardımçı ssenarist və rejissor köməkçisi işlədikdən sonra 1989-cu ildə rejissor olaraq ilk filmi "Uşaqların boşanması" filmi ilə karyerasına başlamışdır.

## Karyerası
Feminist baxışları ilə seçilən rejissor öz filmlərində qadın haqları, 1979-cu il İran İnqilabı ilə bağlı məsələlərə toxunmuşdur. 

Milani filmlərinin ən başlıca mövzularından biri mühafizəkar rejimdən əziyyət çəkən cəsarətli qadınlar olmuşdur. Onun ilk filmlərinin mövzusu əfsanə və rəvayətlərə söykənirdi. Məsələn 1990-cı ildə çəkilən "İç çəkiş əfsanəsi " filmində yazıçı kimi uğursuzluğa düçar olmuş bir qadının həyata bədbin baxışından söz açılır. Sonra o, dünyada daha böyük dərdləri olan amma hələ də xoşbəxt olmağı bacaran qadınlarla tanış olur. 

İki il sonra Milani digər filmi "Bu dəfə nə edəcəksən?" filmini çəkir. Bu filmdə də gənc bir qızın həyatından bəhs olunur. İran sezuraçıları filmdəki qız obrazını gənc oğlan obrazı ilə dəyişdirilməsi üçün təzyiq göstərdilər. Mühafizəkarlar Milaniyi gənc qadınları mövcud sistemə qarşı qaldırmaqda günahlandırdırmasına baxmayaraq, o bütün bu ittihamları rədd etdi. 

Tezliklə Milani "İki qadın" və " 5-ci reaksiya" filmlərinə görə mükafatlara layiq görüldü.

2001-ci ildə o, "Gizlənmiş yarı" filminə görə anti-inqilabi fəaliyyətdə ittiham edilərək, Məhəmməd Hatəmi hökumətinin filmə icazə verməsinə baxmayaraq həbs edildi. Frensis Ford Koppola və Martin Skorsezenin hökumətə ünvanlanmış xahişlərindən sonra azad olan rejissor 2 həftə həbsdə olmasına baxmayaraq, rəsmi ittihamlar tam olaraq ləğv edilmədi.

Milani 2005-ci ildə "İstənməyən qadın" filmini tamamlayır.  Rejissorunbir digər filmi 50-ci reaksiya filmində həyat yoldaşının ölümündən sonra bütün varlığını, evini və uşaqlarını tərk edən qadından söz açılır. Film 2003-cü ildə yayımlanır. 

Milani düşünürdü ki, İranlı qadın və kişilərin ikili həyat yaşamaları cəmiyyətin ən böyük problemlərindən biridir. Onun fikrincə, cəmiyyətin təzyiqi ilə hər iranlı vətəndaş evdə ayrı, digər insanların arasında ayrı həyat tərzi sürürlər.  

2011-ci ildə rejissorun "İkimizdən biri" adlı filmi tamaşaçılara təqdim olundu .  

## Filmoqrafiyası

## Mükafatları

* 2006 - "Ən yaxşı rejjisor", "Ən yaxşı film", 51-ci Asiya Pasifik Film festivalı, *"İstənməyən qadın"* filmi
* 2005 - "Ən yaxşı film", Los Anceles Film festivalı, "*İstənməyən qadın*" filmi
* 2003 - "Ən yaxşı film", Cenevrə "Tam ekran sinema" Film festivalı, "*50-ci reaksiya"* filmi 
* 2003 - "Ən yaxşı film" , 27-ci Qahirə Beynəlxalq Film festivalı, *"50-ci reaksiya"* filmi
* 2001 - "Ən yaxşı bədii töhfə", 25-ci Qahirə Beynəlxalq Film festivalı, *"Gizli yarı"* filmi
## İstinadlar
Xarici İşlər Nazirliyi (Peru)

**Peru Xarici İşlər Nazirliyi** () — dövlətin xarici siyasətini inkişaf etdirmək və həyata keçirmək üçün məsuliyyət daşıyır.
Nazirlik, müxtəlif ölkələrdə akkreditə olunmuş konsullar və və beynəlxalq təşkilatlarla, eləcə də Xarici Ticarət və Turizm Nazirliyi və Peru səfirləri ilə birlikdə fəaliyyət göstərir. 

## Həmçinin bax
* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Peru
* Peru Respublikası

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Borno ştatı

**Borno ştatı** () — Nigeriyanın Şimal-şərq geosiyasi zonasında ştat.

## Adı

Ştatın adı *[[Berberlər]]in evi* mənasını daşıyır. Keçmişdə o Bornu adını daşıyırdı. Bu ad Bornu İmperiyasından qalıb.

## İstinadlar
Trinidad adası (Argentina)

**Trinidad adası** () — Atlantik okeanıda, Argentinaya məxsus Punta-Alta şəhərindən cənubda yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Buenos Ayres vilayətinə daxildir.

## Təsviri
Adanın ümumi sahəsi 207 km2-dir, maksimal uzunluğu 34 km, eni isə 12 km-dir.

## İstinadlar
Nontronit

**Nontronit** — mineral

## Haqqında
Nontronit - Fe23+[(OH)2 Al0,33Si3,67O10]0,33-{Na0,33(H2O)4} mont­morillonit qrupundan gil mineralı. Dəyişkən tərkibli. Rəngi yaşıl. Xüsusi çəkisi 1,7-1,9. Ultraəsasi süxur minerallarının aşınmasından əmələ gəlir. Növ müxtəlifliyi: xromnontronit, alümonontronit. Sinonim: *Qraminit*.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Nomoqram

**Nomoqram** — bir neçə dəyişən kəmiyyət arasında funksional asılılığı təsvir edən qrafik.

Hər bir qrafik dəyişənlərin verilmiş dəyişmə intervalını göstərir və onların hər bir qiyməti bu qrafikdə müəyyən həndəsi elementlə (nöqtə və ya xətlə) qeyd edilir. Nomoqram radioloji üsullarla izotop yaş hesablanmasında geniş tətbiq edilir.

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Jan-Lui Foren

**Jan-Lui Foren** (; ) — fransız rəssam, qrafikçi, kitab illüstratoru.

## Bioqrafiya
Dərzi ailəsində anadan olmuşdur. 1860-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Paris köçmüşdür. Karyerasına karikaturaçı kimi başlamışdır. *Le Monde Parisien* və *Le rire satirique* kimi fransa jurnallarında işləmişdir. Daha sonra incəsənət ali məktəbini Karpo və Jerom sinfində təhsil almışdır. Fransa–Prussiya müharibəsi iştirak etmişdir.

## Qalereya

Fayl:JK Huysmans.jpg|
Fayl:Brooklyn Museum - The Bar at the Folies-Bergère (Le Bar aux Folies-Bergère) - Jean-Louis Forain - overall.jpg|
Fayl:Forain - Le client.jpg|
Fayl:Forain - The tightrope walker.jpg|
Fayl:'Ball in the Paris Grand Opera' by Jean-Louis Forain.JPG|
Fayl:Jean-louis forain, il vedovo, s.d.JPG|
Fayl:Jean-Louis Forain The Fisherman.jpg|
Fayl:'The Horse Race' by Jean-Louis Forain, Pushkin Museum.JPG|
Fayl:The Races at Longchamp A29524.jpg|
Fayl:Jean-Louis Forain Study of a Woman.jpg|
Fayl:Jean-Louis Forain Music Hall.jpg|
Fayl:Forain - Anna de Noailles.jpg|
Fayl:Jean-louis forain, scena di tribunale, s.d.JPG|
Fayl:Forain - Scène de tribunal1.jpg|
Fayl:Croquis jean louis forain.png|


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Browse L. Forain the painter, 1852—1931. London: P. Elek, 1978
* Guérin M. J.-L. Forain, lithographe: catalogue raisonné de l'œuvre lithographié de l’artiste. San Francisco: Alan Wofsy Fine Arts, 1980
* Craig Faxon A. Jean-Louis Forain: a catalogue raisonné of the prints. New York: Garland Pub., 1982
* Jean-Louis Forain, 1852—1931. Avignon: Fondation Angladon-Dubrujeaud, Musée Angladon; Les Baux-de-Provence: Musée Yves Brayer, 2003

## Xarici keçidlər
* Muzeylərdə əsərləri
* Əsərləri
* Litroqrafiyaları (англ.)
* Karikaturaları
Nitronatrit

**Nitronatrit** — mineral, NaNO3.

## Haqqında
Nitronatrit - triqonal. Habitus romboedrik. Ayrılması {101} üzrə mükəmməl. Aqreqat: dənəvər, qabıqcıqlar. Rəngi rəngsiz, qonur. Parıltısı şüşəli. Sərtliyi 1,5-2. Xüsusi çəkisi 2,29. Suda asanlıqla həll olur. Quraqlıq rayonlarında nitrokalit, nitrokalsit, gips, epsomit ilə birgə.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
Qoritti adası

**Qoritti adası** () — Atlantik okeanıda, Uruqvaya məxsus ada.

## Coğrafiya

Ada La-Plata estuarisində yerləşən Maldonado körfəzinin suları ilə əhatələnir. İnzibati baxımından Uruqvayın Maldonado departamentinə daxildir.

Adanın uzunluğu 1,7&nbsp;km, maksimal isə 700 m, minimal eni isə 160 m, sahəsi 21 ha-dır.

## Tarixi
Ada 1516-cı ildə ispan dənizçisi Xuan Dias de Solis tərəfindən kəşf edilmişdir. XIX əsrin sonları adada güclü yanğın baş verir. Nəticədə onun bütün bitki örtüyü məhv olur. hazırda isə onun böyük hissəsində sahil şamı əkilmişdir.

## Mənbə
* Puntaweb — Isla Gorriti
Pol Ellyo

**Pol Sezar Ellyo** (, ) — fransız rəssam və qravüraçı.

## Bioqrafiya və yaradıcılığı

Uşaq yaşlarında atasını itirmişdir. 15 yaşında impressionizm kəşf etmişdir. 1884-cü ildə Ellyonu fransız rəssamı olan Qeren öz ailəsinə dəvət etmişdir, Sezar onun qızının 14 yaşlı Alisanın portretini çəkmişdir. 1886-cı ildə 16 yaşlı Alisa Sezarın həm həyat yoldaşı həm də bütün ömrü boyu ilham qaynağı olur.

1512-ci ildə Ellyo quru iynə texnikasını təkminləşdirir və üç  gravürdən sonra bu texnikanı təmiz formada istifadə etmək üçün ilk sənətkarlardan birinə çevrilir.
## Əsərləri

Fayl:John Singer Sargent - Paul Helleu.jpg| təx. 1885—1889
Fayl:La Duchesse de Marlborough, Consuelo Vanderbilt, by Helleu, 1901.jpg| 1901
Fayl:Helleu - Alice Guérin.jpg| 1900


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Montesquiou-Fézensac R. de*. Paul Helleu, peintre et graveur. Paris: H. Floury, 1913
* Paul-Cesar Helleu, 1859—1927: glimpses of the grace of women. New York: Knoedler, 1974
* *Dini Fr.* Boldini, Helleu, Sem: protagonisti e miti della Belle Epoque. Milano: Skira, 2006

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Ellyo
* Əsərləri
* on line əsərləri
Norit

**Norit** — süxur, tərkibində monoklin piroksen əvəzinə çox vaxt rombik piroksen (bronzit, yaxud hipersten) olan qabbro. Tərkibində iki başlıca minerallardan (labrador və rombik piroksen) başqa üçüncü mineral iştirak edirsə, onun adına görə ilmenitli (35–40%), kvarslı, olivinli və başqa növlərə ayrılır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
RASAT

**RASAT** — Araşdırma Peyki Türkiyənin və TÜBİTAK UZAY ın BiLSAT peykindən sonra sahib olduğu ikinci uzaqdan müşahidə peykidir. Yüksək keyfiyyətli optik göstərmə sistemi və Türk mühəndisləri tərəfindən hazırlanan yeni modullara malik olan RASAT, Türkiyədə hazırlanmış və istehsal edilən ilk yer müşahidə peykidir.
## İstinadlar
Lobos adası

**Lobos adası** () — Atlantik okeanıda, Uruqvayın cənub sahilində yerləşən ada.

## Coğrafiya

Ada Atlantik okeanında, La-Plata estuarisinin sərhəddində, Punta-del-Este şəhərindən 12 km cənub-şərqdə yerləşir. İnzibati baxımından Uruqvayın Maldonado departamentinə daxildir. Uruqvayın ən cənub nöqrəsi hesab edilir.

Adanın maksimal hündürlüyü 26 metrdir. Sahilləri alçaqdır. Ərazisinin mərkəzi hissəsini böyük plato tutur. Ərazisi əsasən torpaqla örtülüdür. adada şirin su mənbələri vardır. Bitki örtüyü əsasən otlardan ibarətdir. Ərazisi 41 ha-dır, uzunluğu 1,2 km, maksimal eni isə 816 metrdir.

Adadan təqribən 880 metr aralıda ölçüləri 240 metrin 160 metrə olan adaçıq vardır.

## Heyvanlar aləmi

Lobos adası bir qoruqdur. Burada Cənubi Amerika ərazisində ən böyük Cənub dəniz şiri koloniyası yerləşir. Burada həmçinin Cənubi Amerika dəniz pişiyi yayılmışdır.

## Tarixi
Ada 1516-cı ildə ispan dənizçisi Xuan Dias de Solis tərəfindən kəşf edilmişdir. O, adanı "San-Sebastyan-de-Kadis" olaraq adlandırır. 1527-ci ildə Rarana və La-Platanı araşdıran venesiyalı naviqator Sebastyan Kobat ziyarət edir.

1906-cı ildə adada mayak inşa edilir. Bu La-Plata esturisinə daxil olan gəmilərin naviqasiyası üçün inşa edilir. Mayakın hündürlüyü 59 metrdir. bu Uruqvayın ən hündür mayakıdır. Üstəlik dünyanın ən hündür beton mayaklarından biri sayılır. Gecə vaxtı hər 5 saniyədən bir ağ işıq saçır. İşıqları 40 km uzaqdan görmək mümkündür. 2001-ci ilin iyun ayından Uruqvayda tamami ilə avtomatlaşdırılmış ilk mayak olmuşdur. Onun enerji ilə təminatında Günəş enerjisindən istifadə edilir. Güçlü duman zamanı zil səslər verilir.

## Qalereya

Fayl:Isla de Lobos (Uruguay).jpg
Fayl:IslaDeLobos1.jpg
Fayl:IslaDeLobos2.jpg
Fayl:Faro de Isla de Lobos.jpg


## Mənbə
* Para Nautilos — Faro Isla de Lobos
* Naturaleza — Las islas loberas 
* Lighthouses of Uruguay 
* Isla de Lobos
Orxan Sadıqlı

**Orxan Sadıqlı**  () — Azərbaycan Region Liqası təmsilçilərindən olan Xan Lənkəran klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçu.

## İstinadlar
Skottsboro məhkəməsi

**Skottsboro məhkəməsi** — 1931-ci ildə ABŞ-də baş verən hadisə.

## Hadisə
Bu məhkəmədə Alabama istiqamətində irəliləyən qatarda iki küçə qadınına təcavüz etdikləri iddia edilən doqquz zənci şəxs günahlandırılmış və onlar təcavüz etməkdən həbs edilmişdi. Məhkəmə əsnasında qadınlardan birinin zəncilərlə bağlı mənfi ifadəsindən imtina etməyinə baxmayaraq məhkəmə öz fikirlərindən geri dönmədi və şübhəlilər illərlə həbs cəzası almışdı.

1931-ci ildə Alabamada iş tapa bilmək üçün cənub əyalətinə gedən ağ və zənci şəxslər arasında qatar hərəkətdə olarkən mübahisə yarandı. Qatar mühafizəçisi 1931-ci il mart ayının 25-də Alabamada yerləşən Skottsboro qəsəbəsində doqquz afroamerikalı zəncisi və dörd ağ şəxs qatardan endirilərək həbs edildi. Həbs edilən iki ağ şəxsin kişi paltarları geyinmiş qadınlar olduğu ortaya çıxdı. Rubi Bets və Viktoria Pris adlı bu qadınlar ifadələrində iş tapa bilmək üçün qatarda olduqlarını bildirdilər. Əslində küçə qadını olan Bets və Pris həbs edilmək istəmədikləri üçün doqquz gənc şəxsin onlara təcavüz etdiyini iddia etdilər. Bir birlərini tanımayan doqquz zənci şəxs hamısı ağ şəxslərdən ibarət olan münsiflər tərəfindən təcavüz etdikləri üçün günahlandırıldı. On üç yaşında olan Roy Rayt xaricində digərləri ölüm hökmü ilə cəzalandırıldı. Bu məhkəmə "qanuni linç" anlayışının yaranmasına da səbəb oldu. ABŞ-nin ağ şəxslərinin daha çox yaşadığı cənub əyalətlərində ədalətli qərarların verilməməsi mövzusu ilə tez-tez qarşılanırdı. 1882–1946-cı illərdə ABŞ-də beş yüzdən çox zənci linç məhkəməsi baş tutmuşdu. Buna baxmayaraq bu məhkəmə beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş əks-səda doğurdu. Kommunistlər Amerikalı zəncilər və dəstəkləyənləri gənc şəxsləri müdafiə etmək üçün çox köməklik göstərdilər. Qadınlardan birinin zəncilərlə bağlı mənfi ifadəsindən imtina etməyinə baxmayaraq "Skottsboro şəxsləri" olaraq adlandırılan şübhəlilərin ən sonuncu məhkumu 1950-ci ildə azadlığa buraxıldı.

## Təsiri
Harper Linin "Bülbülü öldürmək" adlı romanı bu mövzu ilə əlaqədar yazılmışdır. Həmçinin Jan Pol Sartr bu məhkəmədən təsirlənərək "Hörmətli fahişə" teatr tamaşasını yazmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
*
Kornell metodu

**Kornell metodu** () və ya **Kornell qeyd tutma sistemi** () – 1940-cı illərdə Kornell Universitetinin professoru Volter Pauk tərəfindən yaradılan qeyd tutma metodudur.

Kornell metodu zamanı qeyd tutmanın əsas məqsədi məlumatı birbaşa kağıza köçürmək və ya qeydlərin bir daha baxılmamaq üzrə yazılması deyil. Kornell metodu bir çox universitetlərdə istifadə olunan metoddur.

Kornell metodu ilə qeyd tutmaq üçün A4 kağızı götürülür. Aşağını 4-5 sm boşluq buraxacaq şəkildə sətir çəkilir. Yuxarıdan aşağıya doğru vərəqi 2 sütuna böləcək şəkildə xətt çəkilir. Sol sütun sağ sütundan 2-3 qat qalın ola bilər. Sol sütun açar sözlər, mövzu haqda suallar, fikirlər, sağ sütun isə qeydlər üçündür. Səhifənin ən yuxarısında başlıq, ən aşağısında isə xülasə sətiri var.

Kornell metodundan istifadə etmək üçün spesifik kağıza ehtiyac yoxdur.

## İstinadlar
CTOL

**CTOL** (), Ənənəvi enmə-qalxma sözlərinin qısaldılmış formasıdır. Sərnişin təyyarəsi kimi normal hava texnikaları enmə-qalxma meydanından istifadə edərək enmə-qalxma həyata keçirirlər.

Ənənəvi enmə-qalxma sisteminə alternativ olan bir sistem də, Şaquli şəkildə enmə-qalxma hesab olunur. 

Dəniz təyyarələri enmə-qalxma meydanının əvəzinə sudan istifadə edirlər.

## İstinadlar
STOVL

**Short Take off Vertical Landing** ya da **STOVL**, İngilis dilində olan “Qısa qalxma şaquli enmə” sözlərinin baş hərflərindən formalaşmış qısaltmadır. Ümumilikdə **[[VTOL]]** adı ilə adlandırılan sistemin (Şaquli enmə-qalxma) F-35 təyyarəsinin bəzi uçağının modellərində istifadə ediləcək xüsusiyyətinin başqa adıdır.
İndoneziya prezidenti

**İndoneziya Respublikasının Prezidenti** () İndoneziya Respublikası dövlətinin və hökumətinin başçısı. İndoneziya hökumətinin icra şöbəsinə rəhbərlik edir və Indonesien Milli Silahlı Qüvvələrinin ali baş komandanıdır.

20 oktyabr 2024-cü ildən Prabovo Subianto İndoneziyanın səkkizinci və hazırkı prezidentidir.

## Tarix

## Prezidentlik

## Prezidentlərin siyahısı

### İş qrafiki

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:80 right:180 left:20
AlignBars = late

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1945 till:31/12/2019
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1945

Colors     =
  id:canvas value:gray(0.5)
  id:demokrat value:darkblue legend:Demokrat
  id:golkar value:yellow     legend:Qolkar
  id:pdi-p  value:rgb(0.6,0.0,0.0) legend:PDI–P
  id:pkb    value:green            legend:PKB
  id:non-partisan  value:gray(0.7) legend:Partiyasız
Legend     = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100

TextData =
  pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M
  text:"Siyasi partiyalar:"

BarData =
  barset:Pres

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Pres

 from: 18/08/1945 till: 12/03/1967 color:non-partisan text:"Sukarno" fontsize:10
 from: 12/03/1967 till: 21/05/1998 color:golkar text:"Suxarto" fontsize:10
 from: 21/05/1998 till: 20/10/1999 color:golkar text:"Baharuddin Yusuf Habibi" fontsize:10
 from: 20/10/1999 till: 23/07/2001 color:pkb text:"Abdurrahman Vahid" fontsize:10
 from: 23/07/2001 till: 20/10/2004 color:pdi-p text:"Meqavati Sukarnoputri" fontsize:10
 from: 20/10/2004 till: 20/10/2014 color:demokrat text:"Susilo Bambanq Yudhoyono" fontsize:10
 from: 20/10/2014 till: end color:pdi-p text:"Coko Vidodo" fontsize:10
 

## Yaşayan sabiq prezidentlər

## Həmçinin bax
* İndoneziyanın vitse-prezidenti
* İndoneziyanın Birinci Xanımı

## Qeydlər
* 
* 

## Xarici linklər

*  İndoneziya Milli Kitabxanasından İndoneziya Respublikası Prezidentinə aid sənədlər 
*  1945-ci il Konstitusiya
*  Müvəqqəti Konstitusiya 

## İstinadlar
İtaparika adası

**İtaparika adası** () — Atlantik okean sahilində yerləşən ada.

## Coğrafiya
Ada Braziliya sahillərinə yaxın ərazidədir. Adada iki şəhər vardır: İtaparika və Vera-Kruz. 146&nbsp;km² sahəyə malikdir. Adanın əhalisi 55 000 nəfərdir (2010). zəngin flora və faunası ilə seçilir. Sahilləri böyük sahədə mərcan rifləri ilə örtülüdür. İqlimi tropikdir. Yağışlar mövsümü may-iyun ayları davam edir. İtaparika Braziliyada ən böyük dəniz adadır

## Tarixi
Ada 1 noyabr 1501-ci ildə Ameriqo Vespuççinin ekspedisiyiası tərəfindən kəşf edilir.

## İstinadlar
İlqar Məmmədov (dəqiqləşdirmə)

* İlqar Məmmədov — Azərbaycan siyasətçisi; Respublikaçı Alternativ Partiyasının sabiq sədri.
* İlqar Məmmədov (riyaziyyatçı) — Azərbaycan alimi.
* İlqar Məmmədov (general) — Azərbaycan hərbçisi.
* İlqar Məmmədov (idmançı) — SSRİ və Rusiya qılıncoynadanı və rapiraçısı.

## Həmçinin bax
* İlqar
* Məmmədov
Kross River ştatı

**Kross River ştatı** () — Nigeriyanın Cənub-cənub geosiyasi zonasında ştat. Niger deltasının hissəsidir. Şimaldan Benue, qərbdən Ebonyi və Abia ştatları, şərqdən isə Kamerun Respublikası həmsərhəddir. Cənubda Akva İbom ştatı ilə həmsərhəddir və Atlantik Okeanı tərəfindən yuyunur.

## Adı

Ştatın adı onun ərazisində axan Kross çayıdan gəlir.

## İstinadlar
Huawei

**Huawei** — Çinin İKT nəhəngi. 2018-ci ildə "Huawei" şirkətinin gəliri 105 milyard dollar təşkil edib, xalis gəliri isə 8 milyard dolları keçib. Baş ofisi Çinin cənubundakı Şencen şəhərində yerləşən "Huawei" dünyada telekommunikasiya avadanlığı istehsalı üzrə lider şirkət olmaqla yanaşı, qlobal smartfon istehsalında da ilk üçlükdə qərarlaşıb. O, dünyada ikinci ən böyük smartfon istehsalçısıdır. Ayrıca telekommunikasiya avadanlığı, məişət elektronikası, smart cihazlar və damda işləyən müxtəlif günəş məhsullarını dizayn edir, inkişaf etdirir, istehsal edir və satır. Korporasiya 1987-ci ildə Ren Zhengfei tərəfindən təsis edilib.

## Sanksiyalar
2019-cu il mayın 15-də Prezident Donald Tramp ABŞ-nin informasiya-kommunikasiya infrastrukturunun xarici təhdidlərdən qorunması üçün fövqəladə vəziyyət rejiminin tətbiqi barədə fərman imzalayıb. Bununla bağlı Birləşmiş Ştatların Ticarət Nazirliyi mayın 17-də "Huawei" kompaniyasını qara siyahıya salıb. Amerikanın "Google" kompaniyası isə öz növbəsində "Huawei" kompaniyasına texniki dəstək verməyi və xidmət göstərməyi dayandırmaq qərarına gəlib. Çinin İKT nəhəngi bundan sonra "Android" proqram təminatından və "Google" kompaniyasının tərəfdaşlarına göstərdiyi müxtəlif xidmətlərdən istifadə edə bilməyəcək. Eyni zamanda, "Intel", "Broadcom" və digər IT nəhəngləri də Çin korporasiyası ilə əməkdaşlıqdan imtina edib.

Nəticədə "Huawei" kompaniyası "Matebook" noutbukunun yeni versiyasının istehsalını qeyri-müəyyən vaxtadək təxirə salıb. "Matebook" noutbuklarının istehsalında məhz "Intel" prosessorlarından, həmçinin "Windows" əməliyyat sistemindən istifadə edilirdi. Beləliklə, yeni noutbuk "Huawei" kompaniyasının sanksiyalar səbəbindən bazara çıxa bilməyəcəyi ilk məhsulu olacaq.

## 5G texnologiyası
"Huawei" 5G texnologiyaları üzrə böyük uğurlar qazanıb. Şirkət 2018-ci ilin fevralında dünyada ilk 5G mobil əlaqəsini də həyata keçirib. "Huawei Technologies" şirkəti 5G xidmətləri üçün 30 ölkə ilə 46 kommersiya müqaviləsi imzalayıb. Şirkət 5-ci nəsil mobil rabitə şəbəkəsi xidmətlərinin göstərilməsi üçün indiyədək 100 mindən çox baza stansiyası satıb. Çin şirkəti bu göstərici ilə dünyada liderdir.

## İstinadlar
Orçila adası

**İtaparika adası** () — Karib dənizində Venesuellaya məxsus olan ada. Ada Karakasdan 180&nbsp;km şimalda yerləşir. Sahəsi 40&nbsp;km²-dir.

Adada Venesuela Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aid olan aerodrom vardır.

## Tarixi

1938-ci ildə ada ətrafındakı adalarla birlikdə federal idarəçiliyə verilir. 1950-ci ilə qədər adada yaşayış olmuşdur. 121 nəfər ada sakini Markos Evangelista Perez Ximenezin hakimiyyəti dönəmində adadan qovulmuşdur. Onun hakimiyyəti dövründə 32 hərbi obyekt, bir necə bina və prezident rezidensiyası inşa edilmişdir. Bu rezinensiyada bir çox prezinentlər yay istirahətini edir.

2002-ci ildə prezident Uqo Çavesə qarçı edilən uğursuz çevriliş zamanı o, adada girov saxlanılmışdır.

17 may 2008-ci ildə ABŞ Hərbi-hava qüvvələrinə aid təyyarələr ada hissəsdən Venesuelanın hava məkanını pozur. Venesuela hökumıti buna öz etirazını bildirir. Pentaqon bunun bir naviqasiya səhvi olduğunu bildirir.

14 mart 2009-cu ildə Uqa Çaves Rusiya HHQ-nin adada müvəqqəti yerləşdirilməsini təklif etmişdir.

## Mənbə
* 
## İstinadlar
Abana (kənd)

**Abana** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor)
rayonu ərazisində kənd olmuşdur.

## Tarixi
Ağavnadzor kəndindən 14 km şərqdə yerləşirdi. 1728-ci ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə qeyd edilmişdir.

## Toponimi
* Toponim e.ə. qarqarlarla birlikdə Qafqaza-Albaniyaya gələn abant (t samiti sonradan ixtisar edilmişdir) etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
* 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində kənd adı
* 1727-ci ilə aid mənbəyə görə kənddə 17 müsəlman (azərbaycanlı) ailəsi yaşayırdı (mənbədə ailələrin başçılarının adları çəkilmişdir)..Gürcüstanda üç Abano, Abanoeti, Abanosxеvi XIX əsrdə Batum əyalətinin Artvin dairəsində Avana və Dağlıq Qarabağda Evankənd adları ilə sıra təşkil edir. Qədim türk mənşəli Aban tayfasının adındandır.

## Əhalisi
Burada 1831-ci ildə 25 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1840–50-ci illərdə kənd ləğv edilmişdir. İndi ölü kənddir.

## İstinadlar
Abdulla və Cahan dastanı

**Abdulla və Cahan** – Azərbaycan məhəbbət dastanı. Şirvanlı Aşıq Abdullanın (XVII əsr) həyatı və şeirləri əsasında yaranmışdır. Müxtəlif variantları var. Məhəbbət dastanlarına xas olan ənənəvi süjetə malikdir. Dastanın qısa məzmununu və şeirlərindən bir qismini H.Əlizadə "Aşıqlar" kitabında (h.1, 1935), qazaxlı Aşıq Məmmədyardan toplanmış variantını isə Ə.Axundov və M.H.Təhmasib nəşr etdirmişlər. Dastanın başqa bir variantını 1971–1972-ci illərdə Türkiyədə nəşr etdirən türk aşığı Lütfi Aydanın ehtimalına görə, bu dastan uzun müddət Şirvanda və Dağıstanda yaşamış Xəstə Qasım tərəfindən Aşıq Abdullanın şeirləri əsasında yaradılmışdır.

## Mənbə
* Azərbaycan dastanları. 5 cilddə. C. 2. B., 2005.
Diggerlər

**Diggerlər** (, "yerqazanlar"), özlərini adlandırırdılar — "**həqiqi [[levellerlər]]**" () — 1649-cu ildə, İngiltərə burjua inqilabı illərində meydana gəlmiş şəxsi mülkiyyət, ilk növbədə isə torpaq üzərində şəxsi mülkiyyət əleyhinə çıxan yoxsul kəndlilər hərəkatı.

## Tarixi
Diggerlər özlərini "həqiqi levellerlər" adlandırırdılar. Diggerlər xüsusi mülkiyyətin əleyhinə idilər. Torpaq sahibliyinə qarşı çıxan diggerlər dinc yolla mübarizə aparırdılar. Onlar icma torpaqlarını belləyir və bütün yoxsulları onlara qoşulmağa çağırırdılar. Torpaq sahibliyinə qarşı çıxan diggerlər dinc yolla mübarizə aparırdılar. Onlar icma torpaqlarını belləyir və bütün yoxsulları onlara qoşulmağa çağırırdılar. Diggerlər bu yolla çoxlu tərəfdar toplamağa və xüsusi mülkiyyət olmayan bir cəmiyyət qurmağa ümid edirdilər. Onlar əslində özlərini həqiqi xalq müdafiəçiləri adlandırırdılar. Diggerlərin rəhbəri Cerard Uinstenli olmuşdur. Ancaq diggerlər istəklərinə nail ola bilmədilər.1649-cu ildə islahatları konstitusiya yolu ilə keçirməyin mümkünsüzlüyünü anlayan levellerlər Solsberidə üsyana başladılar. Kromvel və Ferfaks onlara qarşı süvari qoşunların ən yaxşı hissələrini göndərdilər. 14 maydan −15 maya keçən gecə üsyançılar darmadağın edildilər. Ancaq inqilabın demokratik qüvvələrinin dağıdılması respublikanın sosial bazasını daraltdı və bu da son nəticədə Respublikanın süqutunu şərtləndirdi.

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Johannes Agnoli. Subversive Theorie (Subversive Theory)
* 

## İstinadlar
Fərhad Babayev

**Fərhad Ağa Səlim oğlu Babayev** () — Heydər Əliyev Sarayının direktoru (1989–2020), Əməkdar Mədəniyyət İşçisi, "Şöhrət" ordeni laureatı.

## Həyatı
Fərhad Babayev 1948-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O,1961-ci ildə Bakı neft texnikomunun avtomatik nəzarət-ölçü üzrə texnik elektromexanik fakültəsinə daxil olub. Oxuduğu müddətdə əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1972-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun ali kvalifikasiyalı mədəni-maarif işçisi diplomunu alıb. 1973-cü ildən Heydər Əliyev adına Sarayda (keçmiş V. İ. Lenin adına) bədii quruluş hissəsində böyük səhnə maşinisti, 1973-cü ildən bədii quruluş hissə müdiri, 1979-cu ildən direktor müavini vəzifələrində çalışıb. 1989-cu ildən bu günə qədər Heydər Əliyev adına Sarayın direktorudur. Həmin dövrdən indiyədək Heydər Əliyev adına Saraya ləyaqətlə rəhbərlik edir. 1991–1995-ci illərdə Bakı şəhəri sovetinin deputatı olub.2009-cu ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının Nəsimi rayon təşkilatı Heydər Əliyev adına Saray üzrə ilk partiya təşkilatının idarə heyətinin üzvüdür. 2013-cü ildə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının yaranmasının "20 illik" yubiley döş nişanı ilə təltif olunub. Fərhad Babayev Heydər Əliyev adına Saray (keçmiş V. İ. Lenin adına) istifadəyə verildiyi müddətdən ilk fəaliyyət göstərən işçilərdəndir. Onun təhsil sahəsində yiyələndiyi biliklər sayəsində mükəmməl mühəndis və mədəni-maarif işçisi olaraq, Sarayın indiki kimi qorunub saxlanılmasında əməyi və xidmətləri var. Bu illərdə Fərhad Babayev özünü mədəniyyət aləmində yaradıcı, bacarıqlı və işgüzar işçi kimi göstərib. Rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev adına Sarayda tədbirlərin, konsertlərin iş prosesinin təşkilində müntəzəm olaraq yenilikçi ideyalarının tətbiqi ilə seçilib.

2002-ci ildən tam təsərrüfat üsuluna keçən Heydər Əliyev adına Sarayın kollektivinin həyat səviyəsinin yüksəlməsi və onların əmək haqlarının müntəzəm olaraq artması yönündə tədbirlər görüb. Fərhad Babayev Heydər Əliyev adına Saraya rəhbərlik etdiyi illər ərzində bir çox respublika miqyaslı, dövlət səviyyəli, beynəlxalq əhəmiyyətli ictimai-siyasi, mədəni-kütləvi və digər tədbirlərin, konsert proqramlarının hazırlanıb keçirilməsində yüksək peşəkarlıq və təşkilatçılıq qabiliyyətinə malik olması, kollektiv arasında sıx birlik yaratma bacarığı, hər bir işçinin rəhbər kimi qeydinə qalması onu kollektivə sevdirib, hörmət qazandırıb. Bir çox sənətkarların böyük səhnəyə ayaq açmasında və hal-hazırda əməkdar artist, xalq artisti adına layiq görülməsində məhz Fərhad Babayevin danılmaz zəhməti olub. Fərhad Babayev respublikamızda mədəniyyətin, xalq sənətinin inkişafı üçün çox işlər görmüş və görməkdədir, o sənətin bütün növlərinin inkişafı və yayılması üçün əlindən gələn bilik-bacarığını sərf edir.

Ailəlidir. İki övladı, üç nəvəsi var.

## Mükafatları
Fərhad Babayev Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 2006-cı ildə Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə Əməkdar Mədəniyyət İşçisi fəxri adına layiq görülüb.2018-ci ildə Ölkə prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafı və təbliğində xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

## İstinadlar
Lidl

**Lidl** — Avropa və ABŞ-də 10.000-dən çox mağazası fəaliyyət göstərən, mərkəzi Almaniyanın Nekkarzulm şəhərində yerləşən topdan satış supermarketlər şəbəkəsi. Mağazalar şəbəkəsi, Handelshof və Kauflandın sahibi olan Dieter Şvarza məxsusdur.

Lidl, ABŞ-nin da daxil olduğu bir neçə bazarda, bəzi ölkələrdə Aldi adı altında, digər topdan satış supermarket şəbəkələrinə meydan oxumağı bacarır. Latviya və Estoniya istisna olmaqla Avropa İttifaqının hər bir üzvü olan ölkədə Lidl mağazalarına rast gəlmək mümkündür. Həmçinin, Lidl mağazaları İsveçrədə, Serbiya və ABŞ-də da mövcuddur.

## Tarixçəsi
Şəbəkənin təsisçisi Jozef Şvarzdır. Biznesin başlanğıcı 1930-cu ildə qoyulub; 10 il ərzində Jozef Şvarz, şirkəti qida məhsullarının topdan satışı bazarında əhəmiyyətli müəssisəyə çevirib. 1945-ci ildə Almaniyanın müharibədə məğlub olmasından sonra şirkət öz fəaliyyətini dayandırdı. Növbəti 10 il ərzində şirkət yeni canlanmağı bacardı.

1977-ci ildə, atasının ölümündən sonra şirkət oğlu Diter Şvarsın əlinə keçdi. Eyni zamanda, şirkət iki istiqamətdə aktiv şəkildə inkişaf etməyə başladı — həm təsərüffat malları həm də ərzaq məhsulları.

## Təsviri
Bir qayda olaraq, LİDL mağazaları avtomobil dayanacağı ilə 700–1000 m² sahəsi olan supermarketlərdən ibarətdir.

Mağazaların tərtibatı standartdır və hər zaman bütün filiallarda, hər şey demək olar ki, eynidir. Lidl məhsullarının çeşidi 2000-ə yaxın adda fəaliyyət göstərir.

Təklif olunan malların qiymətləri bazar konyunkturasından və rəqiblərin iş qrafikindən asılı olaraq dəyişir.

## İstinadlar
Biedronka

**Biedronka** — 2017-ci ildə 2,823 mağazası və 55,000 işçisi ilə Polşanın ən böyük supermarketlər şəbəkəsidir. Bu mağaza, Jeronimo Martins adlı Portuqaliya şirkətinə məxsusdur. Supermarket şəbəkəsinin adı loqosunun üzərində olduğu kimi uğur böcəyi mənasını verir.

Biedronka əsasən yerli, polşada istehsal olunan məhsullar satır, və onlardan bir çoxu şirkətin öz markası altında istehsal olunur. Bu supermarketlər, aşağı gəlirli müştərilərə yönəlmiş Polşada ən məşhur supermarket şəbəkələrindən biridir. Həmçinin, əsasən Portuqaliya istehsalı olan şərablar satmaqda da məşhurdur.

Biedronka şirkəti artıq on ildən çoxdur ki, Polşanın ərzaq pərakəndə bazarında aparıcı mövqe tutur, Polşada isə onun əsas rəqibi Lidldir.

## Tarixçəsi
Biedronka pərakəndə mağazalar şəbəkəsinin təsisçisi Mariusz Svitalski olmuşdur. Biedronka şəbəkəsinin ilk mağazası Poznan, Nyuton küçəsində 4 aprel 1995-ci ildə açılmışdır.

1997-ci ildə Jeronimo Martins Mariusz Svitaslkinin sahibi olduğu Elektromis şirkətinə aid 210 Biedronka mağazasını almışdır və o vaxtdan bu şəbəkəni dinamik şəkildə inkişaf etdirir.

"Respublika" jurnalının reytinqində "Polşada 500 ən böyük müəssisələrin siyahısı" adlı məqalədə 5-ci yerdə qərarlaşmışdır.

## Qalereya

Fayl:Biedronka in Piecki 2015.jpg|Pieçkidə Biedronka mağazası.
Fayl:2016 Sklep Biedronka w Stroniu Śląskim.jpg|Klodzkoda yerləşən Biedronka mağazası.
Fayl:Ruda Śląska Niedzieli Biedronka DSC 7071.jpg|Ruda Slaskada yerləşən Biedronka mağazası.
Fayl:Biedronka in Białystok (interior view) 4.jpg|Belostokda yerləşən Biedronka mağazasının daxili
Fayl:TIR zaopatrujący Biedronkę.jpg|Biedronkanın meyvə daşıyan yük avtomobili.


## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Biedronka işçiləri və müştəriləri üçün yaradılmış qeyri-rəsmi forum
Delta ştatı

**Delta ştatı** () — Nigeriyanın Cənub-cənub geosiyasi zonasında ştat. Niger deltasının hissəsidir.

## İstinadlar