open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Script

**The Script** — İrlandiyanın məşhur rok qrupu.

## Tarixi
Qrup 2001-ci ildə İrlandiyanın paytaxtı Dublində yaradılıb. Qrupun əsas üzvləri solist Denni O'Donohyu, zərbçi Qlen Pauer, elektro gitaraçı Mark Şihandır. Qrupun ikinci dərəcəli üzvləri: bass gitarada Ben Sargeant, klavyedə Rodni Alexandro, digər elektro gitarada "Paul İnder"dir.

Qrupun ilk albomu 2008-ci ildə öz adlarını verdiyi "The Script" albomu idi. Bundan sonra daha bir uğurlu albom 2010-ci ildə çıxan "Science & Faith" albomu olub. Artıq bu albom çıxarkən qrup fəaliyyətini ABŞ-də davam etdirirdi. Bu albomun ən gözəl mahnısı ise "For The First Time" adlı romantik mahnı olub. Bu albom çıxdığı vaxt qrupun başçısı Denni O'Donohyu Fransanın məşhur xəbər kanalı olan Euro News kanalına çağırılır və ondan albom haqqında geniş məlumat alınır.

Qrupun tarixi ərzində ən böyük uğuru isə sözsüz ki, 2012-ci ilin fevral ayında Avropanın "ən yaxşı rok qrupu" adına layiq görülməsidir. Qrup bu ada layiq görülərkən maNga , Tokio Hotel kimi Avropa qruplarını arxada qoymuşdur. "The Script" 2012-ci ildə daha bir albomla fanatlarını sevindirir, albomun adı #3 olur. Albomda bir-birindən gözəl trekler vardır. Misal olaraq, treklərdən bir neçəsi bunlardır: "Good Ol Days", "Six Degrees of Separation" , "Glowing", "Hall of Fame", "Give The Love Around", "Broken Arrow", "Kaleidoscope", "No Words", "Millionaires" , "Moon Boots", "Hurricanes", "If You Could See Me Now" və s. Qrup həmçinin bu  treklərdən bir neçəsini Billboard səhnəsində səsləndirir. Bununla geniş bir tamaşaçı alqışı qazanırlar.

Qrup artıq dördüncü albomunu buraxmaq ərəfəsindədir. Albomun adı və çıxış tarixi də açıqlanıb, adı No Sound Without Silence , çıxış tarixi isə 15 sentyabr 2014-cü ildir.

## Diskoqrafiya
* *[[The Script (albom)|The Script]]* (2008)
* *[[Science & Faith (albom)|Science & Faith]]* (2010)
* *[[3 (albom)|#3]]* (2012)
* No Sound Without Silence (2014)

## Turlar
* Science & Faith Tour
* #3 World Tour
* No Sound Without Silence Tour

## Əsas üzvlər
* "Denni O'Donohyu" - Solist və köməkçi klavyeçi
* "Mark Şihan" - Elektro gitaraçı və geri vokal
* "Qlen Pauer" - Zərbçi

## İkinci dərəcəli üzvlər
* "Ben Sargeant" - Bass gitaraçı (tur/studiya)
* "Rodni Alexandro" - Əsas klavyeçi (tur/studiya)
* "Paul Inder" - Köməkçi elektro gitaraçı (studiya)

## Filmlər
* " Homecoming: Live at the Aviva Stadium, Dublin "

## Kliplər (sinqllar)
* "We Cry"
* "The Man Who Can't Be Moved"
* "Breakeven"
* "Talk You Down"
* "Before the Worst"
* "For the First Time"
* "Nothing"
* "If You Ever Come Back"
* "Science & Faith"
* "Hall of Fame"
* "Six Degrees of Separation"
* "If You Could See Me Now"
* "Millionaires"
* "Superheroes"
* "No Good in Goodbye"
* "Man on a Wire"

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
* http://www.thescriptmusic.com - rəsmi sayt
* Bebo
* Video Channel on MUZU TV 
* You Tube
* Break Even - bütün kliplər
Qruyer

**Qruyer** (); ()- İsveçrənin Friburq əyalətinin Qruyer rayonunda şəhər. Orta əsr şəhəri, Saane çayının yuxarı dərəsində mühüm turist yeridir və adını tanınmış Qruyer pendirinə vermişdir. Bu şəhərdə, izsiz qatar - piyadalara aid küçələrdə icazə verilən yeganə nəqliyyat vasitəsidir.

## Şəkillər

Fayl:Landscape-Gruyeres.jpg|Qruyerin mənzərəsi
Fayl:20020808 gruyeres 01.jpg|Qruyerin havadan görünüşü
Fayl:Gruyères01.JPG|Qruyer qalası


## İstinadlar
İki nəfər yolda (film, 1967)

**"İki nəfər yolda"** () — rejissor Stenli Donenin filmi.

## Məzmun

Film ər-arvad cütlüyündən bəhs edir. Nikah dağılma ərəfəsindədir. Onların bir yerdə yaşadıqları həyat tamaşaçıların gözü qarşısında tanışlıq məqamından etibarən göstərilir. Doğrudanmı onların hər ikisini Cənubi Fransada ovsunlayan həmin sevgi həmişəlik yoxa çıxıb? Amma bəlkə də hələ tam olaraq itib getməyib?

## Mükafatlar və nominasiyalar

### Mükafatlar

#### [[1967]]-ci ilin "San-Sebastyan" beynəlxalq kinofestivalının mükafatı:

:Qızıl Balıqqulağı Mükafatı – Stenli Donen

### Nominasiyalar

#### [[1967]]-ci ilin "[[BAFTA mükafatı|BAFTA]]" mükafatı:

:Ən yaxşı Britaniya ssenarisi – Frederik Rafael

#### [[1967]]-ci ilin "[[Oskar mükafatı|Oskar]]" mükafatı:

:Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə – Frederik Rafael

#### [[1967]]-ci ilin "[[Qızıl Qlobus mükafatı|Qızıl Qlobus]]" mükafatı:

:Komediya və ya müzikldə ən yaxşı qadın roluna görə – Odri Hepbern
:Ən yaxşı musiqiyə görə – Henri Mançini

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər

:**Ssenari müəllifi :** Frederik Rafael
:**Rejissor :** Stenli Donen
:**Operator :** Kristofer Çellis
:**Bəstəkar :** Henri Mançini
:**Prodüser :** Stenli Donen

### Rollarda

:Odri Hepbern – Coanna Volles
:Albert Finni – Mark Volles
:Eleanor Bron – Keti Mançester
:Uilyam Deniels – Hovard Mançester
:Klod Dofen – Moris Dalbre
:Nadya Qrey – Fransuaza Dalbre
:Jorj Deskrier – Devid
:Qabriel Middlton – Ruti Mançester
:Jaklin Bisset – Cekki

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Çıxma

right|thumb|180px|"5&nbsp;&minus;&nbsp;2 = 3" verbally,(şifahi, "iki beşdə çıxarılsa bərabərdir üç ilə")
right|thumb|180px|Problem nümunəsi

**Çıxma** — 4 sadə hesab əməlindən biri. Cəmin tərsidir. Çıxmanın komponentləri azalan, çıxılan və fərqdir Azalan çıxmanın ilk kompanentidir. Çıxılan çıxmanın ikinci komanentidir. Fərq, çıxmanın üçüncü komponentidir. Ədəddən ədədi çıxdıqda alınan ədəd fərq adlanır. Çıxmanın formulu:

:z=x-y

## Mənbə

* Aufmann, R. N., Barker, V. C., Lockwood, J. *Basic College Mathematics: An Applied Approach*, Houghton Mifflin Company, 2006. ISBN 0-618-50305-6
Kama Sutra

**Kama Sutra** () — Hind mədəniyyətində cinsi əlaqənin növləri və üsulları haqqında müxtəlif tipli məlumatların verildiyi kitab. Kama Sutra sözü sanskrit dilində olan kama () və sutra () sözlərinin birləşməsindən yaranmış, tam tərcüməsi "zövqün kitabı" deməkdir. Kama Sutra anlayışı müxtəlif mənbələrdə müxtəlif şəkildə təqdim olunmuşdur. Bəzi mənbələrdə Kama Sutra Hind yaşayış tərzidir. Digər mənbələrədə isə Kama Sutra cinsi əlaqənin rahat yollarını göstərən məlumatlandırıcı kitab kimi göstərilmişdir. Kama Sutra Hindistan mədəniyyətində mühüm yer tutur və bir çox tarixi yazılarda cinsi təlim kimi göstərilir. Kama Sutra kitabında əsas məqsəd kimi qadın və kişi arasında yaşanan cinsi həzzi mümkün olduğu qədər yaxşılaşdırmaq məqsədi öndə durur. Bu kitabda müxtəlif cinsi həzzlərin alınması üçün bir çox pozalar göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qismət

**Qismət** — Azərbaycanda daha çox işlədilən ad və təxəllüs.

**Bu adı olan tanınmış insanlar**
* Qismət Məmmədzadə — Müğənni.
* Qismət (yazıçı) — Azərbaycan yazıçısı.

**Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar**
* İlahə Qismət — Bəstəkar, Qara Qarayev təqaüdçüsü, simfonik dirijor

**Digər**
* Qismət (riyaziyyat) — Ədədin ədədə bölünməsindən alınan ədəd.
* Qismət (nəşriyyat) — Azərbaycanda nəşriyyat.
Qismət (riyaziyyat)

**Qismət** - Bölmənin üçüncü komponenti. Ədədi ədədə böldükdə alınan ədəd bu ədədlərin qisməti adlanır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

*Bölmə (riyaziyyat)
*Hasil
İstanbul Ticarət Universiteti

**İstanbul Ticarət Universiteti** — 1992-ci ildə İstanbulda yaradılan vəqf universitetidir.

## Xarici keçidlər
* İstanbul Ticaret Üniversitesi  
* Istanbul Commerce University  

## Həmçinin bax
Final

**Final** (,  sözündən — axırıncı, sonuncu) — çoxmənalı termin.

**Mənası:**
* **[[Final (idman)]]** — idman yarışlarının yekun hissəsi.
* **Final** — nəyinsə yekun hissəsi (məsələn *filmin finalı*).
* **final** — 3 və daha çox hissəli prosesin  axırıncı hissəsi.
Final (idman)

**Final** (,  sözündən — axırıncı, sonuncu) — nəyinsə yekun hissəsi.

İdmanda qalibi müəyyənləşdirilən komanda və ya fərdi idman oyunlarında yekun hissə. Olimpiya sistemli idman oyunlarında finaldan əvvəl 32/1, 16/1, 8/1, dörddə bir, yarımfinal və final oyunları olur. Hər mərhələdə iki oyunçu (komanda) olur.
Solomon Aş

**Solomon Aş** () — həmçinin Şlaym kimi tanınan Amerikalı Qeştalt psixoloq və ictimai psixologiyanın pioneri idi. Aş yaxşı bir yəhudi ailəsində, Varşava şəhərində Rusiya imperiyasına aid olan zaman anadan olub. O, 1920-ci ildə Birləşmiş Ştatlara mühacirət etmiş və 1928-ci ildə Nyu-York Şəhəri Kollecində psixologiya ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır. Kolumbiya Universitetində, 1930-cu ildə magistr dərəcəsi ve 1932-ci ildə doktora almışdır.

## İstinadlar
Amerika əhvalatı İks

**"Amerikan İks tarixi"**  () — 1990-cı illəri neonasistləri haqqında 1998-ci ildə çəkilmiş  ABŞ kinodraması. Film rejissor Toni Keyinin həm kinorejissor və ssenarist kimi debütüdür. Filmin tənqidçiləri filmin üstünlükləri içərisində baş rolun ifaçısı Edvard Nortonun mahirliklə ifa edilən  rolunu qeyd edirlər. Belə ki O, bu filmə görə ən yaxşı aktyor nominasiyası üzrə Oskar mükafatına namizəd olmuşdur. Filmin çatışmamazlıqları arasında isə bəzi lazımsız qəddarlıq səhnələrini göstərirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı

## Xarici keçid

Filmi izlə (azərbaycan dilində)
Yupiterin halqaları

**Yupiterin həlqələri** — Bu günə qədər yalnız Saturnun halqaları olduğu bilinirdi. Başqa planetləri ziyarət edən kosmik gəmi Pioner 10 Yupiterin həlqələri olduğunu sübut etdi. Saturnun həlqələri kimi Yupiterin həlqələri də tozdan ibarətdir.

## Həmçinin bax
* Yupiterin peykləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Uranın peykləri

**Uranın peykləri** — Uranın 28 peyki var. Ən böyüyü Titaniyadır.

## Uranın Daxili Peyk Qrupu
Bu peyklərin hamısı Şekspir personajlarının adını daşıyır. Perdita, Pak və Mabdan başqa hamısı 1986-cı ildə Voyacer 2 buraxılarkən kəşf edilmişdir.

Uranın Daxili Peyk Qrupunun üzvlərinin siyahısı: Belinda, Bianka, Kordeliya, Kressida, Kupid, Desdemona, Cülyetta, Mab, Ofeliya, Perdita, Porsiya, Pak.

## İstinadlar
Video Kids

**VideoKids** — 1980-cı illərin görkəmli sinti pop qrupudur.

## Yaranma
1984-cü ildə Niderlandda Piter Slaqhuis tərəfindən qurulmuşdur. Musiqi qrupunun bütün mahnıları digər Niderland qrupu olan "Digital Emotion" qrupu ilə əməkdaşlıq etmiş Adams & Fliesner və Toni Arkadi tərəfindən yazılmışdı. Qrupun ən populyar  mahnısı "Woodpeckers from space" sinqlı sayılır. Bu mahnı "Pingu" cizgi filminin "Pingu Helps With Incubating" hissəsində səsləndirilmişdir.  "VideoKids" qrupunun heyət üzvləri "Woodpeckers From Space" sinqlını Cənubi Afrika Respublikasında aparteid boykotuna qarşı çıxışı edərək 1985-ci ildə bu ölkədə buraxmamışlar. Bu səbəbdən CAR musiqi qrupu olan "Café Society" qrupu bu mahnının dəyişdirilmiş formasını ifa etmişlər. Musiqi qrupu mövcud olduğu dövrdə "The Invasion Of The Spacepeckers" və "Satellite" albomlarını istehsal etmişdir. Piter Slaqhuis isə 5 sentyabr 1991-ci il tarixində 30 yaşında avtoqəzada, Bianka Bonelli isə xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişlər.

## Diskoqrafiya
### Albomlar
*The Invasion Of The Spacepeckers (1984)
*Satellite (1985)

### Sinqllar
*"Woodpeckers From Space" (1984)
*"Do The Rap" (1985)
*"Communication Outer Space" (1985)
*"On Satellite" (1985)
*"Witch Doctor" (1988)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Media Klub Diskoqrafiya
Videosex

**Videosex** — 1983–1992-ci illərdə mövcud olmuş Yuqoslaviya qrupudur (müasir Sloveniya). 1983-cü ildə çıxarılan "Moja mama" sinqlı ən məşhur mahnıları olmuşdur. Qrupun ifaçısı Anya Rupeldir.

## Diskoqrafiya

### Albomlar
* 1984: Videosex 84
* 1985: Lacrimae Christi
* 1987: Svet je zopet mlad
* 1992: Ljubi in Sovraži
* 1997: Arhiv (compilation)

### Sinqllar
* 1983: Moja mama (B-side: Kako bih volio da si tu)

## Xarici keçidlər
* Videosex Discoqrafiya 
* Videosex Diskogs
Blue System

**Blue System** — 1987-ci ildə alman ifaçısı Diter Bolen tərəfindən qurulan Sinti pop qrupudur.

## Yaranması
"Blue System" qrupu 1987-ci ildə Modern Talking qrupunun dağılmasından sonra Diter Bolen tərəfindən yaranmışdı. "Blue System" qrupu "Modern Talking" qrupunun uğurlarını təkrar edə bilməmişdi. "Blue System" qrupunun karyera boyu 13 albomu və 30 sinqlı təqdim edilmişdi. Bu qrupun adı ilə Diter Bolen 1989-cu ildə SSRİ-də konsert vermişdir. Konsertdəki görüntülərini "Love Me on the Rocks" mahnısında göstərilir. Mahnıda SSRİ-nin konsert zalındakı tamaşaçıları, onunla görüşmək istəyən pərəstişkarları və SSRİ ordusunun əsgərlərini görmək mümkündür. 1990-cı illərin əvvəlindən etibarən mahnı stilini təmamilə dəyişir. Bu isə fanatlar arasında qrupun populyarlığını aşağı salır. 1997-ci ildə Diter Bolen qərar verir ki, Modern Talking qrupunu yenidən səhnəyə gətirsin. Bu səbəbdən 1997-ci ildə qrup dağılır və səhnədə yenidən Modern Talking qrupu peyda olur. Beləliklə, Diter Bolen itirmiş populyarlığını yenidən geri qaytarmağa nail olur.

## Diskoqrafiya
#### Albomlar

### Sinqllar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Qrupun rəsmi olmayan saytı
Mahmud Quliyev

**Mahmud Nayfalı oğlu Quliyev** () — Cəbrayıl rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2000–2016).

## Həyatı
Mahmud Quliyev 22 iyul 1952-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kəndinə anadan olub. 1959–1969-cu illərdə Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kənd orta məktəbində orta təhsil alıb. 1969–1973-cü illərdə D. Bünyadov adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Xalq təsərrüfatının planlaşdırılması və iqtisadiyyatı fakültəsində təhsil alıb.

1 avqust 1973-cü il tarixdən 21 may 1976-cı ilə qədər Cəbrayıl Rayon Keyfiyyət Müfəttişliyi idarəsində müfəttiş, 21 may 1976-cı il tarixdən 24 mart 1978-ci ilə qədər Cəbrayıl Rayon Kino Quraşdırma Birliyinin direktoru, 31 mart 1978-ci il tarixdən 25 mart 1982-ci ilə qədər Cəbrayıl Rayon Statistika İdarəsinin rəisi, 25 mart 1982-ci il tarixdən 28 fevral 1986-cı ilə qədər Cəbrayıl Rayon Aqrar İstehsalat Birliyinin baş direktoru vəzifəsində işləyib.

3 aprel 1986-cı il tarixdə yenidən Cəbrayıl Rayon Statistika İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunub və 19 mart 1988-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışıb. 19 mart 1988-ci il tarixdən 6 oktyabr 1995-ci ilə qədər Cəbrayıl Rayon Tədarük Kontorunun direktoru, 11 yanvar 1996-cı il tarixdən 25 iyul 1996-cı ilə qədər Rayonlararası Quraşdırma-Tikinti İstehsalat Birliyinin 19 saylı Təmir-tikinti Trestinin müdiri, 16 iyun 1997-ci il tarixdən 25 may 1998-ci ilə qədər "Dövlətqaçqınkom"un Nəzarət-təftiş İdarəsində aparıcı təftişçi-mühasib, 26 may 1998-ci il tarixdən 18 dekabr 2000-ci il tarixədək isə Bakı şəhər Ekologiya Komitəsinin Abşeron Gil adası Yasaqlığı İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.

Azərbaycan Prezidentinin 18 dekabr 2000-ci il tarixli 593 nömrəli sərəncamı ilə Cəbrayıl Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmiş və 3 mart 2016-cı il tarixli sərəncamı ilə həmin vəzifədən azad edilmişdir.

2000-ci ilin yanvar ayından Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü idi.

7 yanvar 2019-cu ildə səhər saatlarında vəfat edib.

## Mükafatları
12 iyul 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə Respublika Prezidenti tərəfindən Mahmud Nayfalı oğlu Quliyev 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## Həmçinin bax
* "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# Yerli kadr
# İcra hakimiyyətinin başçısı Quliyev Mahmud Nayfalı oğlu
Qoçhisar döyüşü (1516)

**Qoçhisar** və ya **Dədə Qarkın** döyüşü —  
1516-cı ilin 25 may ayında Mardinin Qızıltəpə yaxınlığındakı Dədə-Qarkın adlanan yerdə, Bığlı Mehmed Paşanın komandanlığındakı Osmanlı ordusu ilə Qara xan Ustaclının komandanlığındakı Səfəvi ordusu arasında baş verdiyi döyüş. İki ildir bölgədə hökmranlıq uğrunda mübarizə aparan iki sərkərdənin son qarşılaşması Səfəvi ordusunun mühüm sərkərdələri ilə birlikdə məhv edilməsi ilə nəticələndi.

Çaldıran vuruşmasından sonra Diyarbəkir əhalisi Sultan Səlimə itaətini bildirdiyinə görə I Şah İsmayıl şəhəri geri almaq üçün Qara xanı (Çaldıran yaxınlığında həlak olmuş Məhəmməd xan Ustaclının qardaşı) ora göndərdi. Lakin qızılbaşlar qiyamçıların müqavimətini heç cür qıra bilmədilər. Mühasirə bir ildən artıq çəkdi. İdris Bidlisinin başçılığı altında kürd dəstələri ilə möhkəmləndirilmiş Bığlı Məhəmməd paşanın qoşunlarının yaxınlaşması Qara xanı məcbur etdi ki, mühasirədən əl çəksin və Mardinə geri çəkilsin. 1516-cı ilin mayında Mardinin cənubunda Koçhisarın yaxınlığında tərəflər arasında baş verən qəti döyüş Osmanlı türklərinin xeyrinə qurtardı. Qara xan tüfəngdən açılan atəş ilə öldürüldü. Səfəvi ordusu məğlub edildi. Qara xanın qardaşı Süleyman Xan Mardin qalasında aprelin 7-si 1517-ci ilə qədər mübarizəni davam etdirdi. Buna baxmayaraq qala Osmanlı dövlətində qaldı. Nəticədə, şimalda Harputdan və Bidlisdən başlayan, cənubda isə Rəqqə və Mosula qədər uzanan geniş ərazi Osmanlı türklərinin əlinə keçdi.

## İstinadlar
Eynəddin

**Eynəddin**() — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı''nın Tikmədaş bölümündəki Şərqi Ucan Qəsəbədə kənd. Kənd Səhəndova dağının arxasında yerləşir.

Kəndin havası sərin yağışlı və dağlıdır.

## Coğrafiyası və təbiəti
Kəndin adı ərəb mənşəlidir. Eynəddin Tikmədaş qiymətli azərbaycanca və farsca danışan Ustad Şəhriyar yurdu yaxınlığındadır. Təbrizdən 66 kilometr məsafəsi var. Onun ümumi sahəsi 1200 hektardır. 2006-cı ilin məlumatlarına görə kəndin əhalisi 2514, ev sayı 514-dür.

## İqtisadiyyatı
Kənd təsərrüfatı məhsullarından kartof, kök, xiyar yetişdirilir. Balıqçılıq kənd əhalisinin gəlir yerlərindəndir.

## Mədəniyyəti
Görməli yerlərindən bunları ad gətirmək olar: Mehralı dağ, Kuş otaran, Ağ dağ, Küllər (Ucan qədim şəhər qalıqları), Cəhənnəm dərəsi, Daşlı bulağ, Baş bulağ, və Mecci bulağ. Şəlalələr "Üçtirələr", "Eyvəz gözəsi" və "Kara aləm" insana çoxlu sevinc verər. Ən yüksək dağ Qasım dağı olur ki, ondan sonra güney guzey dağı ucadır.

## İstinadlar
Flame

**Flame** — Kompüter virusu, hansı ki, Microsoft, Windows 7, XP, Vista əməliyyat sistemlərində fəaliyyət göstərir.

Bu virusu Roel Şuvenberg Wiper virusunu, hansı ki, İranın dövlət kompüterlərinə hücum etdi, izləyəndə aşkarladı. Roel Şuvenberg Kasperski laboratoryiasında kompüter təhlükəsizliyi departamentində işləyir.

Virus 2010-cu ilin mart ayından işləyir. Əsas təhlükəli funksiyalari:
* Sistemin fayllarını yığmaq
* Kompüterin göstəricilərini dəyişmək
* Səs yazma
* Danışıqlıqlara qoşulma
* Ekranın şəklini (skrinşotu) yadda saxlamaq

Flame virusunun proqram kodu Stuxnet virusunun kodundan 20 qat artıqdı (20МВ).
Flame sıxılış üçün zlib, libbz2, ppmd kitabxanalarını, sqlite3 informasiya bazasını , Lua virtual maşınını istifadə edir.

## Yonəltmə

* Flamer: Highly Sophisticated and Discreet Threat Targets the Middle East Symantec
* The Flame: Questions and Answers  Aleks, Kaspersky Lab
Maldiv dili

**Maldiv dili** ()- Hind-ari dillərindəndir və əsasən Maldiv adalarında 350.000 nəfər tərəfindən danışılır. Milli dildir. Həmçinin, Hindistanın Lakşadvip birlik torpaqlarının, Minikoy adasında təxminən 10.000 nəfərin ilk dilidir ki maldiv dilinin mahl dialektində danışırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Maldiv dili Ethnologue.com
Dəyə

**Dəyə** — qarğıdan və digər materiallardan düzəldilmiş  komacıq, alaçıq və ya qazma. 

Üstüörtlü, yanları açıq olan tikililər müasir dövrdə Azərbaycanın baramaçılıqla məşğul olan əhalisinin kənd yerlərində ipəkqurdu bəsləmək üçün xüsusi təsərrüfat tikililərinidə (kümxanaları) dəyə adlandırırlar.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Kümxana
Xalı

**Xalı** — ənənəvi xalça məmulatlarının ölçü etibarilə ən böyük növü olub, çox vaxt dəst halında toxunur.

Xalılar əsasən, evin döşəməsinə salındığından xalının boyu otağın ölçüsünə müvafiq olaraq, 4,5 arşından 6, bəzən isə 7 arşına çatırdı. Xalı adətən, dəst halında işləndiyindən o, "miyanə xalılar", yaxud "ortalıq xalılar" adlanmaqla, 2 arşın enində toxunurdu.

Bu gün dilimizdə xalı kimi işlənən söz vaxtı ilə dilimizdə və bütün türkdilli xalqların dilində xali, qali və yaxud da qalı formasında rast gəlinir. Böyük xovlu xalçalar Ərəb əlifbalı türk ədəbiyyatında "qalı" kimi yazılmış, müəyyən zaman ərzində "xalı" formasını almışdır. "Qalı" sözü qalmaq sözü ilə də səsləşir ki, bu da xovlu xalçalara xas olan uzunömürlülük, davamlılıq mənasını ifadə edir. Bu gün də indiki İran ərazisində böyük  xovlu xalçaları "qali" adlandırırlar.

## İstinadlar
Həvə

[170px|thumb|[Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən olan Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin toxuculuq məntəqələrindən biri Qasımuşağı obasında istifadə edilmiş xalça toxuculuq aləti — həvə]].

**Həvə** — xalça, palaz və digər xalça məmulatlarını toxuyarkən ilmələri döyüb yerində bərkitmək üçün (bəzi heyvanların buynuzundan, yaxud da metaldan və s.-dən hazırlanan) ucu kəsik, dişli alətdir. Azərbaycanın bəzi bölgələrində bu aləti toxmaq (xalça) da adlandırırlar.

Toxuculuğun ilk dövründə birinci arğacı vurmaq üçün möhkəm oduncaqdan (qoz, palıd və digər ağaclardan) hazırlanan dişli həvələrdən istifadə edirdilər. Bu cür primitiv həvələrin (toxmaq (xalça)ların) sapı (tutacağı) istifadə zamanı narahat idi, dişlər arasındakı məsafə ərişin sıxlığına hər zaman uyğun gəlmirdi. Zaman keçdikcə digər alətlər kimi bu alətlərində forma və texniki xüsusiyyətləri təkmilləşmiş, həvənin (toxmağın) dişlərinə metal ucluqlar əlavə edilmişdir. Yarı ağac, yarı metal materialdan hazırlanan həvələr texnoloji tələblərə tam cavab vermədiyi üçün belə alətlər sonda tam metaldan hazırlanmış, müasir həvələrin (toxmaqların) ilk nümunələri meydana gəlmişdir.

Metal həvələr (toxmaqlar) XV – XVI əsrlərdən başlayaraq xalça emalatxanalarında istifadə olunmuş və XIX əsrdə isə metal həvələr (toxmaqlar) tam təkmilləşmişdir.
## Həmçinin bax
*Kirkid

## İstinadlar
Aydın Əliyev (general-polkovnik)

**Aydın Əli oğlu Əliyev** () — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri (2006–2018), gömrük xidməti general-polkovniki.

## Həyatı
Aydın Əliyev 28 may 1957-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllim vəzifəsindən başlamışdır. 1980–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində böyük məsləhətçi, nazirin köməkçisi, kadrlar şöbəsinin rəis müavini, şöbə rəisi, Azərbaycan Respublikası Dövlət Arbitrajında arbitr, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsində şöbə rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

1992–1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində inspektor, şöbə rəisi, aparıcı mütəxəssis, Baş İdarə rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

1999-cu ilin fevral ayından 2006-cı ilin 6 fevralına qədər Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin 1-ci müavini vəzifəsində çalışmışdır.

6 fevral 2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışır.

27 yanvar 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə gömrük xidməti general-polkovniki ali xüsusi rütbəsi verilmişdir.

23 aprel 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəsindən azad edilib.

## Ailəsi
Ailəlidir, 2 övladı var.

## Mükafatları
25 may 2017-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir

## İstinadlar
Sinhal dili

**Sinhal dili** (**සිංහල**, ISO 15919: ) — həmçinin yerli olaraq **Helabasa** kimi tanınan, Sinhalların ana dilidir ki, Şri-Lankanın ən böyük etnik qrupunu təşkil edirlər və sayıları təxminən 15 milyon nəfərdir.Sinhala həmçinin cəmi 3 milyona yaxın , Şri-Lankanın digər etnik qruplar tərəfindən ikinci dil kimi danışılır. Sinhala dili, Hind-Avropa dillərinin Hind-ari qrupuna aid olan dildir. Sinhal Tamil dili ilə yanaşı, Şri-Lankanın rəsmi və milli dillərindən biridir.

## İstinadlar
Pəncab dili

**Pəncab dili** () — Hind-ari dillərindəndir ki, tarixi Pəncab regionu (şimali qərb Hindistan və şərqi Pakistan) sakinlərinin danışdığı dildir. Pəncab dili iki növə bölünür:Şərqi Pəncab dili Hindistanda  və Qərbi Pəncab dili Pakistanda.

## İstinadlar
Ölüm oyunu

**Ölüm oyunu** (, kantonca: 死亡遊戲) — ABŞ rejissoru Robert Klauz tərəfindən çəkilən döyüş filmdir. İlk dəfə orijinal film 1972-cü ildə çəkilmişdir. Lakin həmin filmdən çox az materiallar qalmışdır. Bu səbəbdən rejissorlar filmi yenidən çəkmək qərarına gəldilər. İlk film əsasında 1978-ci ildə "Ölüm oyunu" filmi çəkilir. Ssenari isə orijinal ssenaridən tam fərqlidir. Taekvondo üzrə qara kəmər sahibi Tai Çanq Kim filmin bir sıra epizodlarında Brüs Linin rolunu canlandırır.

## Məzmun
 
Banda qrupu məşhur aktyor Billi Louya müxtəlif şərtlərlə təzyiq edirlər. Onlar Billidən qazancın bir hissəsinin banda heyətinə verməyi tələb edirlər. Əks halda onu öldürəcəklər. Billi isə buna əhəmiyyət vermir. Billi Lou bir neçə dəfə onlar tərəfində təzyiq olunur. Buna baxmayaraq fikrindən dönmür. Bir neçə müddət sonra film çəkilişi zamanı Billi Lou səhnədə qaçaraq tullanıb zərbə vurmalıdır. Lakin tullanan zaman ona qəflətən atəş açılır. Ətrafdakılar Billi Lounun öldüyünü zənn edir. Lakin Billi Lou ölməmişdir. Qisas almaq üçün Billi müxtəlif cildlərə girir.

Billi Lou banda qrupunun ən yaxşı döyüşçülərindən biri olan Kris Milleri öldürdükdən sonra onlar onun ölmədiyini başa düşürlər. Bu səbəbdən Billi Lounu əldə etmək üçün nişanlısı Enn Morrisi qaçırırlar. Bir müddət sonra Billi onlarla mübarizə aparmağa qərara gəlir. Enn Morrisi xilas etdikdən sonra banda başçısına çatmaq istəyir. Lakin bunun üçün Billi üç otaqdan keçməlidir. Billi hər üç otaqdakı döyüşçünü öldürdükdən sonra banda başçısının köməkçisini öldürür. Sonda banda başçısı evin damı üzərində qaçan zaman aşağıya düşərək ölür.
### 1972-Məzmun ([[:simple:The Game of Death|The Game of Death]])

## Rollarda
### '''1972-cü ildə "The Game of Death (死亡的遊戲)" filmi;'''
* Brüs Li: Hai Tien 
* Ceyms Tien: "Hai Tienin dostu"
* Çieh Yuan: "Hai Tienin dostu"
* Den İnosanto — "3-cü otaq gözətçisi"
* Han-Jae Ji: Hapkido döyüşçüsü ("4-cü otaq gözətçisi")
* Kərim Əbdülcabbar: Mantis ("5-ci otaq gözətçisi")
### '''1978-ci ildə "Ölüm oyunu (Game of Death)" filmi;'''
* Brüs Li: Billi Lo (Hai Tien 1972)
* Tai Çanq Kim: Billi Lo rolunun ifaçılarından biri  
* Yuan Byao: Billi Lo rolunun ifaçılarından biri
* Kollin Kamp: Ann Morris
* Din Cegger: Həkim Land
* Qiq Yanq: Cim Marşall
* Mel Novak: Stik
* Hay O'Brayn: Steyner 
* Roy Çiao: Henri Lo 
* Den İnosanto — Pasqual 
* Kərim Əbdülcabbar: Hakim 
* Sammo Hun: Güləşçi (Lo Çen)
* Robert Uoll: Karl Miller

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Ölüm oyunu Rusca
Kirkid

**Kirkid (Kirkit, və ya kirki)** — xalça, palaz və digər xalça məmulatlarını toxuyarkən ikinci arğacı salmaq üçün istifadə edilən, qədimdə bəzi heyvanların (əsasən də keçi və ya ceyran) buynuzundan, 1934-cü ildən etibarən metaldan və s.-dən hazırlanan, ikidən dördə qədər dişi olan alətdir. Azərbaycanın bəzi bölgələrində bu aləti daraq da adlandırırlar.

Kirkidin iki, üç və ya dörd dişi olur. Zaman keçdikcə digər alətlər kimi bu alətlərin də forma və texniki xüsusiyyətləri təkmilləşmiş, kirkidin dişlərinə metal ucluqlar əlavə olunmuşdur. Arğacın hamar salınması üçün nəzərdə tutulan texnoloji tələblərə tam cavab vermədiyi üçün kirkid sonda tam metaldan hazırlanmışdır.

## Həmçinin bax
* Həvə

## İstinadlar
Küjü ağacı

**Küjü (bəzən kücü) ağacı** — xalça, palaz və digər xalça məmulatlarını toxuyarkən ərişləri dalqabaq etmək üçün ağac və ya qalın ipdən düzəlmiş alətdir.

## Müasir küjü ağacı

Müasir dövrdə küjü ağacının yarımmexanikləşdirilmiş forması mövcuddur. Belə küjü ağaclarından əsasən metal dəzgahlarda istifadə edilir. Belə  küjü ağaclardan istifadə zamanı ərişlərin vəziyyətini dəyişmək üçün əl əməyi və küjü ağacı tətbiq olunmur. Küjünü hərəkətə gətirən mexanizmin dəstəyi ilə ərişləri istənilən vəziyyətdə saxlamaq olur. Məhz buna görə ərişlərin hamısı küjü ağacına bağlanılır. Küjünü hərəkətə gətirən mexanizmin köməyi ilə ərişlər arğacı sərbəst qəbul edir.

Hal-hazırda Azərbaycan xalçaçılığında belə küjü ağacından istifadə edilir.

## İstinadlar
Yan ağacları

**Yan ağacları (bəzən yan oxu)** — divar hanasının (toxucu dəzgahının) yan hissələrini təşkil edən yoğun və möhkəm ağac hissə.

## İstinadlar
Ox (toxucu dəzgah)

**Ox** — divar hanasının (toxucu dəzgahının) alt və üst tərəflərini tamamlayan möhkəm oduncaqdan olan hissə.

Oxların diametri 20 sm-dən 35 sm-ə kimi ola bilər.

## İstinadlar
Vərəngalan

**Vərəngalan (bəzən valan-kələn)** — Azərbaycan toxuculuq və xalçaçılıq ustalarının toxuculuq sənətində işlənən toxucu dəzgahlarının əsas hissələrindən
birinə verdikləri ad.

## İstinadlar
Gilad Şalit

**Gilad Şalit** () (28 avqust 1986, Nahariya, İsrail) — İsrail müdafiə ordusunun əsgəri. 25 iyun 2006-cı ildə Hamas döyüşçüləri tərəfindən oğurlanıb.

18 oktyabr 2011-ci ildə, beş il dörd aylıq əsirlikdən sonra, Gilad İsrail həbsxanalarındakı 1027 nəfər fələstinli məhbusun azad edilməsi qarşılığında İsrailə təhvil verildi.

## İstinadlar
Arabesk (incəsənət)

**İslimi** — Yaxın Şərq, o cümlədən Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətinin bütün sahələrində istifadə edilən yarpağa bənzər bir və ya iki qanadlı naxış elementidir.

İslimi ornament sənətində doldurucu və həm də bağlayıcı elementlərdən hesab edilir. İslimi elementləri formasına görə mürəkkəb olub, xalçaların arasahəsində və haşiyə qurşaqlarında geniş tətbiq olunur. Ən çox Cənubi Azərbaycan xalçalarında yayılmışdır. İsliminin ən yayılmış formaları bunlardır:
# Sadə islimilər;
# Qanadlı islimilər;
# Haçalı islimilər;
# Hörmə islimilər;
# Butalı islimilər;
# İslimibəndlik.

## İstinadlar
Almaqulağı döyüşü

** Almabulağı döyüşü** — 21 iyun 1503-cü ildə Səfəvilər dövləti və Ağqoyunlu dövləti arasında baş verən döyüş. Bu döyüşdən sonra Ağqoyunluların ikinci qolu süqut etdi.

## Döyüş ərəfəsi
1503-cü ilin yazında I Şah İsmayıl Qənbər ağa adlı müridini məktubla Sultan Muradın yanına göndərib, ondan itaət etməsini tələb etdi. Səfəvilərlə Ağqoyunluların qohumluq əlaqələrini xatırladan qızılbaş rəhbəri onun hakimiyyətini tanıdığı təqdirdə İraqi-Əcəmin bir hissəsini Sultan Murada təklif edirdi. Sultan Muradın cavabı mənfi oldu. Belə olduqda İsmayıl 12 min nəfərlik qoşunla Təbrizdən çıxaraq, Qızılüzən çayını keçdi və cənuba – Həmədana doğru hərəkət etdi. Sultan Murad 70 min nəfərlik böyük qoşun topladı.

## Döyüşün gedişatı
Şah İsmayıl tərəfindən Xüləfa bəy və Mənsur bəy Qıpçaği irəlidə hərəkət etmək üçün başçı təyin edildilər. Qarapiri bəy Qacar isə 1500 süvari ilə ehtiyatda saxlanıldı. Qalan qızılbaş əmirləıri – Dədə bəy Talış (Əbdüləli bəy Dədə də odur), Hüseyn bəy Lələ, Məhəmməd bəy Ustaclı, Bayram bəy Qaramanlı, Əbdi bəy Şamlı, Yeqan bəy Təkəli, Sarı Əli (möhrdar) cinahlarda, İsmayıl özü isə mərkəzdə mövqe tutdular. Qarşı tərəfdə Sultan Murad Əli bəy Türkmanı sağ, Murad bəyi isə sol cinaha təyin etdi. Qum hakimi İslamış bəy düşmənin irəlidə gedən dəstəsinə başçılıq edirdi. O, başlanan döyüşdə qızılbaş ön dəstəsinin hücumunu müvəffəqiyyətlə dəf edərək, onu mərkəzə doğru geri çəkilməyə məcbur etdi. Lakin bu vaxt Qara Piri bəy qacar ona hücum etdi. İslamış bəy ələ keçirildi, onun dəstəsi isə tamamilə məhv edildi. Şah İsmayıl döyüşə girərək, şəxsən çoxlu düşmən öldürdü. Ağqoyunlu qoşunu darmadağın olundu. Əli bəy Türkman 10 min nəfərlik dəstəsi ilə məhv edildi. Eybə Sultanın qardaşı Gözəl Əhməd Bayandur, həmçinin İslamış bəy və başqaları əsir düşdülər, qətlə yetirildilər. Sultan Murad isə Yəzdə qaçdı.

## Nəticə
Almaqulağı döyüşü nəticəsində Fars və İraqi-Əcəmin böyük bir hissəsi qızılbaşların əlinə keçdi və Ağqoyunlu dövlətinə son qoyuldu.

## Mənbə
* Oqtay Əfəndiyev. "Azərbaycan Səfəvilər dövləti". Bakı. "Şərq-Qərb". 2007. səh. 54–55. ISBN 978-9952-34-101-0

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Səfəvilər dövləti
* Səfəvilərlə əlaqədar hərbi əməliyyatların siyahısı

## Xarici keçidlər
Sadə islimilər

**Sadə islimilər** — kiçik ölçülü piçəklərin (spiralların) sonunda və böyük ölçülü piçəklərin çevrə gəzişində yerləşən butavari, sadə formalı (bəzəksiz) islimilərə deyilir.

## İstinadlar
Qanadlı islimilər

**Qanadlı İslimilər** — mürəkkəb formalı islimi elementlərin sağ və sola açılan (yarpaqlarına) iki qollusuna deyilir.

## İstinadlar
Haçalı islimilər

Haçalı İslimilər sınıq ağac şaxəsinə və yaxud açılmış heyvan ağzına bənzər islimilərə deyilir.

Haçalı islimilərın forması qanadlı islimilərlə uyğunluq təşkil edir. Haçalı islimilər qanadlı islimilər kimi yalnız hiçəklərin sonunda deyil, müxtəlif formalı şaxələrin üzərində yerləşir.

## İstinadlar
Matrakçı Nasuh

**Nasuh bin Qaragöz bin Abdullah əl-Bosnavi** (, ; ) — miniatür sənətinin mahir ustası, tarixçi və riyaziyyatçı. Əsil adı Nasuh bin Karagöz bin Abdullah el-Bosnavi olsa da, tarix mənbələrində Matrakçı Nasuh kimi göstərilmişdir. Matrakçı Nasuh 1480-ci ildə Sarayevo şəhərində anadan olmuşdur. Ölüm tarixi haqqında müxtəlif fikirlər vardır. Katib Çələbi Matrakçı Nasuhun ölüm tarixi kimi 1533-cü ili göstərsədə, sonradan bu rəqəm öz təsdiqini tapmamışdır. Nasuh əfəndinin 1564-cü ildə vəfat etməsi barədə bəzi fikirlərdə vardır, ancaq fikirlərdə rəsmən təsdiqlənməmişdir. Matrakçı Nasuhun şəxsi həyatı barədə tarix mənbələrində məlumat azdır. Babasının əslən xristian olduğu, Osmanlı əsgərləri tərəfindən zorla müsəlmanlaşdırlması barədə əsaslı iddalar vardır.

## Həyatı
 

Matrakçı Nasuh II Bəyazidin hakimiyyəti dövründə Əndərun adlanan məktəblərin birində təhsil almışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra riyaziyyat müəllimiliyi etmişdir. Nasuh dövrünün tanınmış şairlərindən olan Saidən elmi və fəlsəfi dərslər almışdır. Nasuh əfəndinin əsas cəhətlərindən biridə dövrünün tanınmış xəttatı olması idi. Divani yazı üslubunu tanınmış nümayəndələrindən olan Nasuh bu üsluba bəzi yeniliklər gətirmişdir. Nasuh bin Karagöz taxta qılınclarla oynanılan Matrak adlı idman növünün mahir oyuncusu olduğu üçün matrakçı adlandırılmışdır. Nasuh bin Karagöz müxtəlif növ silahlarla peşəkar şəkildə davrana bilirdi, onun hətta silahların saxlanma və istifadə qaydalarından bəhs olunan *Tuhfetü'l-Guzât* adlı bir kitabıda vardır. Matrakçı Nasuhun miniatür-xəritə sənətini tanınmasından böyük rolu olmuşdur. Həndəsə və riyaziyyat sahəsində geniş bilgilərə sahib olduğundan uzunluq ölçülərini göstərən çox sayda cədvəl və xəritə hazırlamışdır.

I Səlimin şərəfinə *Cemâlü'l-Küttâb* və *Kemalü'l- Hisâb* adlı kitablar yazmışdır. Matrakçı Nasuh təkcə Həndəsə və riyaziyyat sahəsində fəaliyyət göstərməmişdir. Onun tarix sahəsində bir çox elmi əsəri vardır. O, *Təbəri Tarixi* kitabını *Mecmaü't-Tevârih* adı ilə türk dilinə tərcümə etmişdir. 3 cilddən ibarət olan *Süleymannâme* kitabında Osmanlı imperiyasında 1520–1537, 1543–1551 və 1542–1543-cü illərdə baş verən hadisələri yazmışdır. 1537–1538-ci illərdə yazdığı *Fetihname-i Karabuğdan* əsərində Sultan Süleyman Qanuninin İran və Azərbaycana səfərləri haqqındadır. Matrakçı Nasuh yol boyu qarşılaşdığı şəhərlərin miniatür xəritəsini çəkmişdir.

Bu xəritələrin bir qismi bu gün də tarix muzeylərində saxlanılır və həmin xəritələr orta əsrlərdə şəhər həyatının öyrənilməsi haqqında olduqca mühüm mənbə hesab olunur. Matrakçı Nasuh Qanuninin Naxçıvana səfəri zamanı qoşun ilə birlikdə Naxçıvana gəlmişdir. Nasuh Sultan Süleyman Qanuninin Fransa kralı I Fransisk dəstək məqsədi ilə göndərdiyi Osmanlı donanmasına qatılmışdır. Matrakçı Nasuhun Sultan Süleyman Qanuninin vəziri Parqalı İbrahim Paşa ilə dostluq münasibətləri olduğu ehtimal olunur.

## İstinadlar
Hörmə islimilər

**Hörmə islimilər** — digər islimilərə nisbətən daha mürəkkəb, yeni-yeni islimilərin yaradılmasına, yaxud "hörülməsinə" imkan yaradan islimilərə deyilir.

Bu biçimli islimilər Azərbaycanda ən geniş yayılmış islimilərdən hesab olunur. Bu qrupa daxil olan islimilərin forması başqalarına nisbətən daha mürəkkəbdir. Burada onu əhatə edən qoşa xətli enli, zey, nəinki isliminin arxa və qabaq planda yerləşən qanadları birləşdirir, yaxud müəyyənləşdirir, həm də elementin daxilində müxtəlif şəkilli, yeni-yeni islimilərin yaradılmasına, yaxud «hörülməsinə» imkan yaradır.

## İstinadlar
Butalı islimilər

**Butalı islimilər** — üzəri buta rəsmi ilə bəzənən islimi elementinə deyilir.

Butalı islimilər Azərbaycan memarlıq (daş, kəc və kaşı) bəzəklərində daha çox yayılmışdır

## İstinadlar


.
İslimibəndlik

**İslimibəndlik** — islimilərin tor formasında bir-birinə birləşərək əmələ gətirdiyi kompozisiyaya deyilir.

İslimibəndlik Azərbaycan dekorativ və tətbiqi sənətində işlənən ornamental kompozisiyalardan biridir.

## İstinadlar

.
Kətəbə

**Kətəbə** — ornament sənətində əsas elementlərdən biridir.

Kətəbələrin quruluşu uzunsov formalı "gölə" oxşayır. Bir qayda olaraq şeir və tarixi rəqəmlər kətəbənin daxilində yazılır. Ən çox Cənubi Azərbaycan xalçalarının hasiyəsində istifadə edilir.

## İstinadlar

.
Arahaşiyə

**Ara haşiyə (bəzən ana haşiyə)** — en ölçüsü haşiyə qurşağını təşkil edən bütün zolaqlardan böyük olub və ümumi haşiyə kompozisiyasının mərkəzində yerlən haşiyə.

Haşiyə qurşağında ən böyük ölçülü zolaq «arahaşiyə» hesab edilir.

## İstinadlar
Gecaçan dağlaləsi

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Kiçik dağlalələrin nümunə və nümayəndəsi hesab olunur. Ləçəyin sarı rəngi ətrafında, ağ rəng haşiyədə görülür. İki və ya üç gül bir budaqdan çiçəklənə bilər. Gülaçma vaxtı aprelin sonlarıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vinnipeq

**Vinnipeq** () — Kanadanın Manitoba əyatlətinin mərkəzi.

## Qardaş şəhərlər
Vinnipeqin qardaş şəhərləri:
* 1970:  Setaqaya
* 1971:  Reykyavik
* 1973:  Lviv
* 1979:  Manila
* 1982: Tayvan Tayçjun
* 1982:  Kuopio
* 1984:  Birşeba
* 1988:   Çenqdu
* 1992:  Jinju
* 1999:  San Nikolas de los Qarza

## İstinadlar
Robert Şien

**Robert Şien** (; ) — İrlandiya aktyoru. "*[[Misfits (teleserial, 2009)|Misfits]]*" serialında canlandırdığı Nathan Young roluna görə tanınır.

## Karyerası
Robert Sheenan 1988-ci ildə İrlandiyanın Port Luis şəhərində anadan olub. 2003-cü ildən başlayaraq bir sıra seriallarda və filmlərdə çəkilməyə başlayıb. 17 yaşında Galvay-Mayo Texnologiyalar Universitetinə daxil olub lakin sonradan universiteti tərk edərək aktyorluq karyerasını davam etdirib. 2009-cu ildə Robert ən uğurlu işlərindən biri olacaq Misfits serialında Nathan Young rolunu oynamağa başlayır. 2010-cu ildə Robert Misfits serialının ikinci mövsümündə iştirak edir. 2011-ci ilin aprel ayında isə üçüncü mövsümdə iştirak etməyəcəyini bildirir.

2010-cu ildə İFTA (İrish Film and Television Awards) mükafatına "Yeni Ulduz", 2011-ci ildə "Ən yaxşı aparıcı rol", 2012-ci ildə isə "Ən yaxşı köməkçi rol" nominasiyaları üzrə namizəd olur.
Bundan başqa Robert daha nüfuzlu sayılan BAFTA (British Academy of Film and Television Arts) mükafatına 2 dəfə namizəd olub və bunlardan birində qalib gəlib. Beləki, 2010-cu ildə Robert Mis Fits teleserialına görə "Ən yaxşı teleserial" nominasiyasında qalib gəlir. 2011-ci ildə isə "Ən yaxşı köməkçi rol" nominasiyasında namizəd olur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Profil
* Robert Sheehanın intervyusu
Krissi Moran

**Krissi Moran** () — ABŞ pornoaktrisası.

## Həyatı
Krissi Moran 22 dekabr 1975-ci ildə ABŞ-nin Florida ştatında anadan olub. İlk dəfə 18 yaşında hamilə qalmış, lakin sevgilisi bunu istəmədiyi üçün abort etmişdir. Bu zaman dostları onu porno karyeraya həvəsləndirirlər. 1999-cu ildə ilk dəfə olaraq model karyerasına başlayır və bir sıra porqnorafik filmlərə çəkilir. 2006-cı ildə rəsmi olaraq pornoqrafik janrda çəkilən film sənətini tərk edir və normal janrda istehsal olunan filmlərə çəkilir. İsa Məsihin pak həyatını sevən Krissi Moran onun etdiyi səhvləri heç bir qadına arzulamadığını bildirir. Bu andan başlayaraq, Krissi Moran dostlarının pornoqrafik janrda çəkilən filmlərdən imtina etməsi üçün kilsədə dua edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Sözün tərkibi

Sözün tərkibi kök və şəkilçidən ibarətdir.

## Sözün tərkib hissələri
Sözün ayrılıqda işlənə bilən deyil, əsas mənanı ifadə edən hissəsinə kök deyilir. Sözün ayrılıqda işlənə bilməyən, yalnız kökə qoşulmaqla müəyyən leksik və ya qrammatik məna yaradan hissəsi şəkilçi adlanır. Kökün həm leksik həm də qrammatik mənası vardır. Şəkilçinin isə leksik mənası yoxdur, yalnız qrammatik mənası var. Azərbaycan dilində, bir qayda olaraq, kök əvvəl, şəkilçi sonra gəlir. Şəkilçilərdən hər birinin özünə görə müəyyən vəzifəsi olur.
Azərbaycan dilində şəkilçilər leksik və qrammatik olmaqla iki yerə ayrılır. Leksik şəkilçilər sözün leksik mənasını dəyişdirir. Qrammatik şəkilçilər sözün formasını dəyişdirir. Azərbaycan dilində şəkilçilər yazılışına görə iki, dörd və bir variantlıdır. İki variantlı şəkilçilərdə a/ə saitləri, dörd variantlı şəkilçilərdə qapalı saitlər iştirak edir. İki və dörd variantlı şəkilçilər ahəng qanununa əsaslanır, lakin bir variantlı şəkilçilər ahəng qanununa əsaslanmır.

## Həmçinin bax
* şəkilçilər
* morfem

## İstinadlar
Xalça bayramı

Azərbaycan xalçaçılığını qorumaq məqsədilə müxtəlif yönlü tədbirlər həyata keçirilmişdir. Belə tədbirlərdən biridə 7 dekabr 2004-cü ildən etibarən Azərbaycan Respublikasında da rəsmi şəkildə Xalça Bayramı keçirilməsidir.

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 dekabr 2004-cü il tarixli, 799-IIQD saylı fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan xalça sənətinin qorunması və inkişaf etdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu”nun altıncı maddəsinin birinci bəndinin ikinci hissəsində qeyd edilir ki, ənənəvi "Xalça bayramı" keçirilsin.

Xalça bayramının keçirilməsində əsas məqsəd xalça sənətinin elm sahəsi kimi öyrənilməsi və yaranmış müəyyən çatışmamazlıqları aradan qaldırmaq üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirilməsidir.

## İstinadlar
Dimension Films

**Dimension Films** — əsası 25 noyabr 1992-ci ildə qoyulan "The Weinstein Company" yarımşöbəsində film istehsal edən şirkətdir. Mərkəzi Nyu-York şəhərində yerləşir.

## Seçilmiş filmlər

## Həmçinin bax
* 13 günah

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt
Lilou

**Əli Ramdani** (), daha yaxşı səhnədəki adı **Lilou** ilə tanınan, Əlcəzair mənşəli fransız bi-boydur.

## Həyatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lilou's profile in Red Bull BC One website
* Pockemon crew
Baton-Ruj (Luiziana)

**Baton-Ruj** () — ABŞ-nin Luiziana əyalətinin paytaxtı və ikinci ən iri şəhəridir. 2010-cu əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 229,553 nəfər idi.

## Qardaş şəhərləri
*  **[[Eks-an-Provans]], [[Fransa]]**
*  **Kordoba, [[Meksika]]** (Verakruz)
*  **[[Port-o-Prens]], [[Haiti Respublikası|Haiti]]**
*  **[[Tayçunq]], [[Tayvan]]**
* **[[Malatya]], [[Türkiyə]]**

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Official Baton Rouge Government Web Site
* BatonRouge.com City Guide
* Spanish Town Mardi Gras Official Web Site
* Baton Rouge Area Traffic Map on GoogleMap
* Baton Rouge Area Foundation Establishes Hurricane Katrina Disaster Funds 
* National Weather Service New Orleans/Baton Rouge office
Ukrayna azərbaycanlıları

**Ukrayna azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Ukraynada yaşayan hissəsinin adı.

## Qeyri-rəsmi məlumatlar
2001-ci ilin siyahıya alınmasına və Ukraynadakı Azərbaycan diasporunun məlumatlarının qarşılaşdırılması hesabına siyahıya alınma zamanı bu ölkədə  203,4 min azərbaycanlının yaşadığı məlum olmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Rusiya–Ukrayna müharibəsində azərbaycanlılar
Qarmaqlı bıçaq

**Qarmaqlı bıçaq** — xalça istehsalında türkbaf (Simmetrik) toxunuşlu ilmələri toxumaq üçün istifadə edilən ucu əyri qarmaqlı bıçaqlara deyilir.

Qarmaqlı bıçaqlar əsasən iki formada olur: ilmələrin bağlanması və ilmələrin açılması üçün bıçaq. İlmələrin bağlanması üçün nəzərdə tutulan bıçaq xalça toxuculuğunda əsas alət hesab olunur və ondan xovlu ilmələrin bağlanması üçün istifadə olunur.

İlmələrin açılması üçün istifadə edilən boğazı uzun, tiyəsi küt bıçaqlar yalnız xalçaların restavrasiyasıda və səhvlərin düzəldilməsində istifadə edilir. Belə bıçaqlardan xaça toxunması zamanı istifadə edilmir.

## İstinadlar
İnsayder

**İnsayder** () — geniş kütləyə məlum olmayan İnsayder informasiyasına aidiyyatı olan hər hansı qrup üzvü. Termin bağlı informasiyaya aidiyyatı olan insanlar haqqında işlədilir.

İnsayder sahə üzrə mütəxəssisdən fərqlənir. Mütəxəssis sahə üzrə nəzəri məlumata və ya məntiq nəticəsində məlumata malik olur. İnsayder isə birbaşa məlumat ala bilir.

## Mənbə
*  http://abc.informbureau.com/html/einaeaad.html
* Кто такой инсайдер?
* Телеканал iTV: Все правда про «инсайд»

## İstinadlar
Belaruslar

**Belaruslar** və ya **beloruslar** () — Şərq slavyanları etnik qrupuna aid xalq. Ümumi sayları təqribən 10 milyon nəfərdir. Əsasən müasir Belarus ərazisində məskunlaşmışlar və burada əhalinin əsas hissəsini (2009-cu ilə olan məlumata əsasən 83,7%) təşkil edirlər.

Belaruslar Rusiya, Ukrayna, Polşa, Latviya və Litva kimi qonşu dövlətlərdə, həmçinin ABŞ, Almaniya, Kanada kimi daha uzaq məsafədə yerləşən dövlətlərdə isə milli azlıq təşkil edirlər.

## Həmçinin bax
* Belarus
* Slavyanlar
* Belarus şəhərləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Мядзведзеў А. М. Да пытання аб паходжанні беларусаў (па дадзеных археалогіі і мовазнаўства) 
* Белорусы Ханты-мансийского автономного округа-Югры
* В. Н. Топоров. Значение белорусского ареала в этногенетических исследованиях
Nyu-Orlean

**Nyu Orlean** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının əsas limanı və Luiziana əyalətinin ən iri şəhəri və metropolitan sahəsi.

## Qardaş şəhərlər

*  Karakas, Venesuela 
*  Durban, Cənubi Afrika
*  Innsbruk, Avstriya
*  Juan-le-Pin, Fransa
*  Marakaibo, Venesuela 
*  Matsue, Yaponiya
*  Merida, Meksika
*  Puən-Nuağ, Konqo Respublikası
*  San Miqel de Tukuman, Argentina
*  Tequsiqalpa, Honduras

## İstinadlar
Elbrus

**Elbrus** — kişi adı.

;Bu adı olan tanınmış şəxslər
* Elbrus Bayramov — Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
* Elbrus İsayev — tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
* Elbrus Ərud — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü
* Elbrus Axundov
;Digər
* Elbrus dağı — Qafqazda, Kabardin-Balkar və Qaraçay-Çərkəz respublikalarının sərhəddində yerləşən dağ və dağ zirvəsi.
* Elburs anaptixiyası —
* Elbrus (kompüter)
Anna Çapman

**Anna Vasilyevna Çapman** (; ) — rus agenti.

## Bioqrafiya
ABŞ hakimiyyət orqanlarına əsasən, Çapman, **Anna Vasilyevna Kuşçyenko** adıyla Volqoqradda anadan olmuş və atası Sovet səfirliyi ilə Keniyanın paytaxtı Nayrobidə məşğul olmuşdur.

## İstinadlar
Yunanca beynəlmiləl sözlər

**Yunanca beynəlmiləl sözlər** — dünyanın bir çox ölkələrində yunanca və latınca olan sözlərdən istifadə edirlər. Bu sözlərdən elm sahələrində daha geniş istifadə olunur.

Bu sözlərin siyahısı budur:

* *Freska* — divarda xam mala üzərində çəkilmiş şəkil

* *Polos* — şəhər

* *Akros* — yuxarı

* *Panfos* — aşağı

* *Demos* — xalq hakimiyyəti

* *Strateq* — hərbi başçı

* *Tragediya* — keçilərin mahnısı

* *Komediya* — şən mahnı

* *Diya* -mahnı

## Mənbə
* 6-cı sinif Qədim dünya tarixi dərsliyi
San-Xose (Kaliforniya)

**San Jose** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının onuncu ən iri şəhəri və Kaliforniya əyalətinin üçüncü ən iri şəhəridir. 2010-cu əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 945.942 nəfər olmuşdur:
42,8 % - Ağ amerikalılar
3,2 % — afro amerikanlar
0,9 % — Hindlilər
32.8% - Asyalılar

## Qardaş şəhərlər
San-Xosenin qardaş şəhərləri  :

*  Okayama, Yaponiya (1957)
*  San-Xose, Kosta-Rika (1961)
*  Verakruz, Meksika (1975)
*  Taynan, Tayvan (1977)
*  Dublin, İrlandiya (1986)
*  Yekaterinburq, Rusiya (1992)
*  Kanpur, Hindistan (1992)
*  Pune, Hindistan (1998)

## İstinadlar
Banya Luka

**Banya Luka** — Bosniya və Herseqovinanın ikinci ən iri şəhəri və Serb Respublikasının paytaxtıdır.

## Qardaş şəhərlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər