open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sofiya Rotaru

**Sofiya Mixaylovna Rotaru** (, ; ) — SSRİ, Rusiya, Ukrayna, Moldova pop müğənnisi, musiqiçi, kino və musiqi prodüseri, aktrisa, uğurlu iş adamı və moda yaradıcısı.

Rotarunu məşhurlaşdıran onun lirik səsi, mehriban qadın xarici görünüşü və qazandığı nüfuzudur. Onun karyerası Şərqi Avropada və keçmiş SSRİ-də musiqi səhnəsində cəsarətli addımları ilə müşayiət olunmuşdur. Mətbuat onu "Pop kraliçası" və "Bu bizim dünyamızdır!" adlandırmışdı.

1988-ci ildə keçmiş SSRİ-də pop-müğənnilər arasında "SSRİ Xalq artisti" adı almış ilk şəxs olmuş, 2000-ci ildə isə XX əsrin müğənnisi elan edilmişdi. Bu gün Sofiya Rotaru Ukrayna vətəndaşı, Krım və Yaltanın fəxri sakinidir. Sofiya Rotaru əsasən Yaltada yaşasa da , tez-tez Kiyevdə, Baden-Badendə və Moskva şəhərində də məskən salır.

Məşhur müğənni Ukrayna SSR-nin Xalq Artisti, Moldova SSR-nin Xalq Artisti, SSRİ Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüş, Lenin Komsomolu mükafatı laureatı olmuşdur. O Moldovanın "Respublika Ordeni" ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* www.sofiarotaru.com
"Qızıl Qlobus" mükafatı

**Qızıl qlobus** () — Hollivud cəmiyyəti tərəfindən 1944-cü ildən etibarən təqdim edilən amerikan kino mükafatıdır.

## Film nominasiyaları

### Film mükafatları
* Ən yaxşı filmə görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Ən yaxşı filmə görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Ən yaxşı rejissora görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Ən yaxşı aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Ən yaxşı aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Ən yaxşı aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Ən yaxşı köməkçi aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı köməkçi aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı ssenariyə görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı xarici dildə filmə görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı musiqiyə görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı mahnıya görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Ən yaxşı animasiyaya görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Sesilya B. De Millya mükafatı

### Televiziya mükafatları
* Ən yaxşı seriala görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Ən yaxşı seriala görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Ən yaxşı miniseriala və ya televiziya filminə görə Qızıl Qlobus mükafatı
* Seriallarda ən yaxşı aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Seriallarda ən yaxşı aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Seriallarda ən yaxşı aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - drama
* Seriallarda ən yaxşı aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - komediya və ya muzikal
* Ən yaxşı köməkçi aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - serial, miniserial və ya televiziya filmi
* Ən yaxşı köməkçi aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - serial, miniserial və ya televiziya filmi
* Ən yaxşı aktyora görə Qızıl Qlobus mükafatı - miniserial və ya televiziya filmi
* Ən yaxşı aktrisaya görə Qızıl Qlobus mükafatı - miniserial və ya televiziya filmi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ağkənd (Miyanə)

**Ağkənd** () İranın Şərqi Azərbaycan ostanında şəhər. 
## Coğrafi yerləşməsi
Xalxal şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Miyanə şəhərindən 35 km şərqdədir. Təbrizdən 232 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. 2006-cı il əhali sayına görə əhalisi 1832 nəfərdir.

Ağkənd Xalxal bölgəsinin əski bölmələrindən idi və 1980-ci ildən bu yana dövlət tərəfindən Miyanə bölgəsinin içinə keçirilmişdir.

Ağkənd, Kağızkonan bölməsinin mərkəzidir və 100-dən artıq kəndi olaraq, ən önəmli kəndi Qarabulaqdır ki, Tülkü Divanının (Sö'ləbiyyənin) yardıcısı, Azərbaycanın böyük və adlı şairi olan Məhəmməd Bağır Xalxalinin doğma kəndidir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
İzahlı lüğət

**İzahlı lüğət** — müxtəlif sahələrə aid, əlifba sırası ilə düzülmüş, başqa dilə tərcüməsi müəyyən dərəcədə izah olunmuş sözlərdən ibarət kitab.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
Soyuq silah

**Soyuq silahlar** istifadəsi zamanı partlayıcı maddələrdən istifadə olunmayan silah növləridir.
Onlar sadə konstruksiyaya malik olub əlbə-yaxa döyüşlərdə istifadə olunurlar. Soyuq silahların tətbiqi əzələ qüvvəsinə əsaslanır.
Bələdiyyə muzeyi

**Bələdiyyə muzeyi** — Təbrizdə muzey

2007-ci ildə Təbrizdə açılıb. Muzey Təbrizin bələdiyyə binasının zirzəmisində yerləşir. Muzeyə giriş pulsuzdur.
Ustad Bohtuni muzeyi

**Ustad Behtuni muzeyi** — Təbriz şəhərində, "Şairlər məzarlığı"nın yaxınlığında yerləşən muzey. Bu muzeydə Ustad Bohtuninin yaratdığı eksponatlar nümayiş olunur. Ustad Bohtuni demək olar ki, təbiətdə mövcud olan hər bir şeyin eksponatını yaratmışdır.
Qızıl Palma Budağı

**Qızıl Palma** (Orijinalı: **Palme d' Or**, ) — Kann Film Festivalının əsas hissəsində verilən ən böyük mükafatdır. Mükafatın adı 1955-ci ildə təşkilat komitəsində qoyuldu. 1939–1954-cü illər arasında böyük mükafata Grand Prix du Festival International du Filmlərin adı verilməkdəydi. 1964–1974-cü illəri arasında isə mükafatın adı, Grand Prix du Festival olaraq dəyişdirildi.

## Mükafatlar

### Grand Prix du Festival International du Film (1939–54)

### Qızıl Palma Budağı (Palme d' Or) (1955–1963)

### Grand Prix du Festival International du Filmlərin (1964–1974)

### Qızıl Palma Budağı (Palme d' Or) (1975-)

## Birdən çox filmi mükafat qazanan rejissorlar
* Alf Sjöberg (1946, 1951)
* Francis Ford Coppola (1974, 1979)
* Shohei Imamura (1983, 1997)
* Emir Kusturica (1985, 1995)
* Bille August (1988, 1992)
* Luc və Jean -Pierre Dardenne (1999, 2005)
* Michael Haneke (2009, 2012)
Qacar muzeyi

**Qacar muzeyi** — Təbriz şəhərinin ən qədim məhəllələrindən biri olan Şeşgilan məhəlləsində yerləşən muzey. Qacarlar sülaləsinin hakimiyyəti dövründə tikilmişdir.

Əmir Nizam Gəruslu binası kimi də tanınan bu bina Təbrizin ən görkəmli tikililərindəndir. Bina XIX əsrin sonlarında, Nəsrəddin şah Qacar dövründə və Əmir Nizam Gərusinin xidməti zamanı tikilmişdir.

Mənbələrə görə bu bina, həmin dövrdən Qacarların hakimiyyətinin sonunadək İranın "Qacar qorunmuş məmləkətləri" adlanırmış ki, Azərbaycan əyaləti bu ölkənin ən önəmli və ən öncül əyaləti kimi tanınırdı. Bina həm də valilik binası kimi istifadə edilmişdir.

Qacar muzeyi kimi istifadəyə verilməsinin səbəbi Təbriz şəhərinin Darülsəltənə (Sultanlıq divanı) olması və Tehrandan sonra "Qacar qorunmuş məmləkətlərin" ən önəmli şəhəri olmasıdır.

XVIII əsrin sonlarında Qacarlar sülaləsi hakimiyyətə gəldikdən və Abbas Mirzə vəliəhd olduqdan sonra Təbriz şəhəri vəliəhd və şahzadə şəhəri kimi önə çıxdı. Qacar şahzadələri Təbriz və Azərbaycanda vali və başçı kimi uğur qazansaydılar, şah öləndən sonra Tehrana gedərlərmiş. Bu baxımdan Təbriz gələcəkdə şah olacaq fərdin sınaq və imtahan yeri idi.

## Binanın xüsusiyyətləri

Bina 1 500 metr² ərazidə tikilmiş və iki mərtəbəlidir. İçində hovuzlar və fəvvarələr olan iki, daxili və xarici həyətə malikdir. 16 ədəd sütun binanın balkonunu saxlayır.

## Muzeydəki qalereyalar
Birinci qatın qalereyaları: pul, tikiş, çini, şüşə, metallar və musiqi alətləri.
Yeraltı qatın qalereyaları: daş, silah, sərkərdələr və paşalar, memarlıq və şəhərsalma qalereyaları.

## Həmçinin bax

* Əmir Nizam evi
Bakı kəndlərinin siyahısı

**Bakı kəndləri**, həmçinin "**Bakının 32 kəndi**" — Bakı və Abşeronda geniş yayılmış, ənənəvi Abşeron kəndlərini ifadə edən anlayış. Bu anlayış adətən XIX əsrin sonlarında Abşeron yarımadasında getmiş sənayeləşməyə qədərki yaşayış məskənlərinə işarə etsə də, əslində Bakının sözügedən "ənənəvi" kəndlərinin sayı həmişə 32-dən çox olub. Hələ 1813-cü ildə Bakıətrafı kəndlərin sayı 37 idi. Bakı ətrafında və Abşeronda kəndlərin sayının sonuncu dəfə XVII əsrdə 32-yə bərabər olması, bu ifadənin də ən geci XVII əsrdə yaranmasını ehtimal edir. Bununla belə Bakının 32 kəndi adı altında ehtiva edilən kəndlərin bir qismi sözügedən anlayışdan xeyli sonralar yaranmışdır. 1813-cü ilin məlumatına görə, Bakıda artıq 37 kənd var idi, 1850-ci ilin dövlət sənədlərində isə bu rəqəm 40-a çatıb. Sonralar onların üzərinə Göradil, Ləş, Şüvəlan və Pirəküşkül kəndləri də əlavə olunub. 2018-ci il statistikasına əsasən Bakı şəhəri inzibati ərazisi daxilində 59 qəsəbə var.

## Siyahı

## İstinadlar
Kosa və keçəl

**[[Kosa]] və keçəl** — Azərbaycan xüsusilə Novruz bayramında məşhur personajlardır.

Novruz şənliklərinin əsas personajları təbii ki, Kosa və Keçəldir. Onların oyunbazlığı bayrama xüsusi Kosa və Keçəl obrazları qışla yazın mübarizəsini əks etdirir: "Keçəllə Kosanın məzhəkəli tamaşası müqabilində yazla qışın bir-birilə mübarizəsi əks olunur. Qış öz yerini yaza təhvil vermək istəmir, yaz isə bu yeri əldə etməyə çalışır. Kosa ilə keçəlin məzhəkəsinin rəmzi bundan ibarətdir. Çox qədim mənbələrdə Novruz mərasimi ilə bağlı bu obrazlardan istifadə olunub. Onlar ta qədim zamanlarda açıq havada keçirilən meydan tamaşasını gözəlləşdiriblər. Bu personajlar barədə Hüseynqulu Sarabskinin "Köhnə Bakı" əsərində yazılanlar Novruz ənənələrinin orijinal variantına yaxındır, onların oyunbazlığının geniş mətni həmin əsərdə əks olunub. Vaxtilə indiki "Azad qadın"ın heykəli, yerləşdiyi ərazi də daxil olmaqla, "beşmərətəbə"nin yaxınlığında böyük bazarlar olardı, həmin yerdə Novruz şənlikləri keçirilərdi. Sarabski də öz əsərində həmin bazar meydanında Bakının qədim bayram ənənələrindən bəhs edib. Keçəl burada oyunbaz rolundadır. Gözübağlıca, kəndirbaz oyunlarında da keçəlin rolu var. Bəzən Kosanı, Keçəli bu bayramda inkar edirlər, amma bu düzgün deyil. Keçəl bəzi tamaşalarda keçi adı ilə çıxış edir, amma bu şənlikdə keçi, keçəl, kosanın öz yeri var. Novruz Bayramında bu obrazlar təbiətin oyanış dövründə gülüş, səmimiyyət doğurur. Kosa torpağın rəmzidi, qışla yazın arasında nə qədər mübarizə getsə də, nəticədə Kosa-torpaq ölmür, dirilir, təbiət oyanır. Axı hər şeydən əvvəl bu şənlik əkinçilik bayramını əks etdirmək üçündür. Yazın gəlişiylə Kosa dirilir. Təbiətin gözəlliklərini göstərmək, torpağı əkmək-becərmək üçün bu oyunlar quraşdırılır və bununla da tamaşa gözəl sonluqla yekunlaşır". (Mənbə)

Novruzda yumurta boyayırlar. Ağ, göy, yaşıl, qırmızı boyanması dörd
fəslin rəmzi, əmin-amanlq kimi yozulur.
Novruzda xüsusi şirniyyatlar bişirirlər – qoğal, şəkərbura, paxlava. Qoğal
– Günəşin, şəkərbura – Ayın, paxlava isə – alovun rəmzi sayılır.
Əvvəlcədən hazırlanmış səməni halvası da süfrədə olur. Bayramqabağı
göyərdilmiş səməni də, göyərdilmiş buğda-noxud da süfrəyə qoyulur.
Bayram günlərində cavanların və uşaqların ən sevdiyi və çox yayılmış
oyunlardan biri ― **Kos-kosa**dır. Cavanlar bir yerə toplaşırlar. Bir nəfər
zirək və hazırcavab oğlana tərsinə kürk geyindirirlər, üzünü möhkəm-
möhkəm unlayır, başına bir uzun motal papaq qoyur, ayaqlarının altına
ayaq formasında ağac sarıyırlar. Boynuna zınqırov salır, paltarın altından
qarnına yastıq bağlayır, bir çömçəni qırmızı bəzəyib əlinə verir və qapı-
qapı gəzdirib oynadaraq pay toplayırlar. Kosanı gəzdirənlər bu mahnını
oxuyurlar:

# Ay kos-kosa, gəlsənə,
# Gəlib salam versənə,
# Çömçəni doldursana,
# Kosanı yola salsana.
# Ay uyruğu-uyruğu, Saqqalı it quyruğu,
# Kosam bir oyun eylər,
# Quzunu qoyun eylər,
# Yığar bayram xonçasın,
# Hər yerdə düyün eylər.

# Novruz-novruz bahara,
# Güllər-güllər nubara,
# Bağçanızda gül olsun,
# Gül olsun, bülbül olsun,
# Bal olmasın, yağ olsun,
# Evdəkilər sağ olsun,
# Xanım dursun ayağa,
# Kosaya pay versin ağa.

## İstinadlar
Cəfəri (bitki)

**** () və ya **Bağdanus** —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Cəfəri xalq arasında rus dilindəki qarşılığı olan petruşka kimi də bilinən, Azərbaycan mətbəxində geniş istifadə olunan göyərtidir.

Cəfəri kök və yarpaq növlərinə ayrılır. Yarpaq cəfəri kök əmələ gətirmir. Onun iri yarpaqları xörəklərin hazırlanmasında istifadə olunur.
Kök cəfərinin tərkibində 15% quru maddə, o cümlədən 10,7% karbohidrat, 1,5% zülal, 0,8% mineral maddə, 35 mq% C vitamini
vardır.

Cəfərinin yarpağında quru maddənin miqdarı kökündə olduğu kimidir. Lakin zülal və sellüloza 2 dəfə çox, mineral maddələr isə 2 dəfə azdır. Cəfərinin yarpağında 190 mq% C vitamini, 10 mq% karotin, həmçinin B1 və B2 vitaminləri vardır. Cəfəri toxumunda 2,7%, kökündə 0,05%, yarpağında isə 0,3% efir yağı vardır. Azərbaycanda "məhsuldar" cəfəri sortu yetişdirilir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Narita Beynəlxalq Hava Limanı

**Narita Beynəlxalq Hava Limanı** — (成田国際空港, *Narita Kokusai Kuko*; BHNA kodu **NRT**, BMAT kodu **RJAA**, 2004-cü ilə qədər - **Yeni Tokio Beynəlxalq Hava Limanı**) — Tokionun şərq səmtində yerləşən hava limanı. Haneda aeroportundan sonra Yaponiyanın ikinci ən böyük hava limanı olub, sərnişin daşımalarının həcminə görə dünyada 8-ci yeri tutur.

Yaponiya hava yollarının bazasıdır, iki uçuş-eniş zolağı (4000 və 2180 m) vardır, hər ikisi asfaltlanmışdır. İki terminal və vertolyot xidməti vardır, birinci terminal şimal və cənub qanadlarına bölünür.

Yerüstü nəqliyyat sistemi dəmir yolundan, avtobus daşımalarından və taksi xidmətindən ibarətdir.
Birinci terminal 1972-ci ildə tikilmişdir.

## Xarici istinadlar

* Rəsmi saytı

## Həmçinin bax
Şikayətçi (film, 1986)

***Şikayətçi***, Kamal Sunalın 1986-cı ildə çəkildiyi filmdir. Filmi rejissor Zəki Öktən çəkmiş, ssenarisini isə Umur Buqay yazmışdır.

## Məzmun
Bir kənddə iki qonşunun arasında olan dartışma filmin əsas məzmununu təşkil edir. Hər iki qonşu bir-birini məhkəməyə verir, lakin bu məhkəmə prosesi düz 7 il davam edir. Filmdə məhkəmələrin ləng işləməsi məsələsi əks etdirilir və kinematoqrafik dillə tənqid edilir.

## Film haqqında
* Ekranlara 1987-ci ildə buraxılmışdır.

## Rollarda
* Kamal Sunal
* Savaş Yurtdaş
* Güzin Özipək
* Serra Yılmaz
* Bahri Selin
* Gülümsər Gülhan
* Demet Akbağ

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə 
* Sinematürk səhifəsi
Kriminal qiraət

**Kriminal qiraət** () — Kventin Tarantinonun filmlərindən biri, adı XX əsrin ortalarında yayılmış kriminal jurnallar və novellalardan gəlir. O dövrdə ucuz, aşağı keyfiyyətli kağızlardan istifadə edilərək nəşr olunan nəşrlər belə adlanırdı. Filmdəki obrazlardan Vinsent Veqa da belə bir kitab oxuyur. Filmin özü də belə ucuz romanların mövzusu ilə oxşarlıq təşkil edir. Rollarda: Con Travolta (muzdlu qatil Vinsent Veqa), Semuel L. Cekson (Veqanın dostu Jul Vinnfild), Uma Turman (Mia Volles) və Brüs Uillisdir (Baç Kulic). Prodüserləri Lourens Bender və Kventin Tarantino, distribütoru "Miramax Films"dir. Filmdə Xarvey Keitel ve Kristofer Uoken kimi güclü aktyorların da rol alması bir yana, Tarantino özü də balaca bir rolda görünür. Film üç fərqli hissədən ibarətdir. Premyerası 1994-cü il sentyabrın 23-də olub. Dili ingiliscədir, müddəti 154 dəqiqədir. Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə Oskar mükafatı qazanmışdır və ən yaxşı film mükafatına da namizəd göstərilmişdi. Büdcəsi 8,5 mln, dünya gəliri isə 212.9 mln dollardır. Əməllər Los-Ancelesdə baş verir. Filmdən bir neçə epizod, xüsusən Veqa və Mianın tvist rəqsi, habelə pencəklərdə və tapançalarla dayanmış Veqa və Vinnfild məşhur olub.

Saundtreki yoxdur, Tarantino rok-n-rollun, soul və pop mahnıların eklektik qarışığı işlətmişdir.

## Məzmun
Bir gün Butç Kulic Marsellasa Vollesin sevgilisini onun əlindən almaq qərarına gəlir. Los-Ancelesdə bu işi görmək çox da məsləhət deyil. Hirslənmiş Marsellas iki nəhəngi — Vinsent və Culsi Bitçin taleyini həll etməyi tapşırır. Bu nəhənglərin işləri başından aşır. Amma onlar heç bir işlərini yarımçıq qoymayıblar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Alisa artıq burada yaşamır

***Alisa artıq burada yaşamır*** (ing. Alice Doesn't Live Here Anymore) Oskar mükafatlı, 1974-cü ilin filmi. Rejissoru Martin Skorseze, ssenarisi isə Robert Getçeldir. Baş rolun ifaçısı Elen Börstin ən yaxşı qadın roluna görə "Oskar"a layiq görülmüşdür.

## Məzmun
Alisa yenicə dul qalmış gənc qadındır. O, 11 yaşlı oğlu ilə yeni həyat qurmaq üçün Montereyə yollanır. Onun məqsədi yenidən müğənni olmaqdır, lakin o Montereyə çatmamış başına bir çox əhvalat gəlir.

## Rollarda
* Elen Börstin
* Alfred Lutter
* Kris Kristoferson
* Dayan Lad
* Billi Qrin Buş
* Harvi Keytel
* Codi Foster

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* ABŞ filmlərinin siyahısı
Diksinmə (film, 2004)

**Diksinmə** () 2004-cü ildə rejissor Kristofer Smit tərəfindən ekranlaşdırılan qorxu filmi.

## Məzmun
Keyt (Franka Potente) şən, əylənməyi sevən bir qadındır. Bir gün gec bitən qonaqlıdan sonra yorğun halda London metro stansiyalarından birinə daxil olur və orada sonuncu qatarı gözlərkən yuxuya gedir. Ayılanda görür ki, sonuncu qatar da yola düşüb və metronun qapıları isə artıq bağlanıb. Metrodan çıxmağa çalışan qız yeraltında yaşayan qorxunc bir manyakın tələsinə düşür. Bundan sonra təhlükəli və tükürpədici siçan pişik oyunu başlayır. Keyt həmçinin yeraltında dəhşətli hadisələrin şahidi olur. Maraqlısı bundadır ki, bu manyak evsiz insanları işgəncə ilə öldürəndən sonra qurbanının əti ilə yeraltında saxladığı siçanları doyurur. İndi bircə yol qalır ya ölməli, ya da öldürməli..

## Rollarda
*Franka Potente
*Ken Kempbel
*Şon Harris
*Vas Blakvud
Titanik (film, 1997)

**Titanik** () — rejissor Ceyms Kemeronun filmi.

2 milyard $-dan çox gəlir götürən bu film kinemotoqrafiya tarixinin ən gəlirli və yaddaqalan filmlərindəndir. Film 11 Oskar mükafatına layiq görülmüşdür.

## Məzmun
Real hadisə əsasında çəkilmiş əfsanəvi film. Filmdə Titanikin səyahətə başlayıb batmasına qədər davam edən 2 günün təsviri verilib. Film real hadisəyə əsaslansa da burada həmçinin məhəbbət xətti də var. Kasıb ailənin oğlu olan Cek (*[[Leonardo Di Kaprio]]*) Titanikin yola çıxmasına 5 dəqiqə qalmış qumarda gəmiyə bilet qazanır. Bu səyahətdə isə varlı ailənin qızı olan Rouzla (*[[Keyt Uinslet]]*) tanış olur. Rouz isə yaşadığı yüksək cəmiyyətin sıxıcı əyləncələrindən bezmişdir. Rouzun atası qısa müddət əvvəl vəfat etmiş və arxasında böyük məbləğdə borc qoymuşdur. Və bu borcun yükü ailəsinin üzərinə düşmüşdür. Buna görə də Rouzun anası həm borclarını ödəmək həm də yüksək təbəqə statusu almaq üçün Rouzu Kellə nişanlamışdır. Rouz isə Keli sevmir, yalnız anasının xahişinə görə evlənməyi qəbul etmişdir. Ancaq Rouz Ceklə tanış olduqdan sonra əsl məhəbbətini tapdığını başa düşmüş və Kellə evlənməyi rədd etmişdir. Cek aşağı təbəqədən olduğu üçün Rouzun anası bunu qəbul etməmişdir. Kel isə hiylə işlədərək Rouza aldığı boyunbağını Cekin cibinə atır. Sonra isə onu Cekin oğurladığını deyir. Rouz buna əvvəl inanmır ancaq sonra boyunbağının Cekin cibindən çıxdığını görür. Ceki gəminin ən alt qatına atıb əllərini qandallayırlar. Ancaq sonra Rouz hər şeyi başa düşür və bütün təhlükələrə baxmayaraq o Ceki xilas etmək üçün arxasınca gedir.

Filmdə həmçinin gəmi sahiblərinin özündən razılığı göstərilmişdir. Onlar daha tez çatmaq üçün gəminin sürətini artırırlar və buna görə də qarşıdan gələn aysberqi gördükdə gəminin istiqamətini dəyişməkdə gecikirlər.

Filmdə məhəbbət xətti ilə yanaşı sinfi fərqləndirmələrin doğurduğu acı nəticələr də göstərilib. Film 11 dəfə Oskar mükafı almış və kino tarixinin ən yadda qalan filmlərindən biri olmuşdur.

## Rollarda
* Leonardo Di Kaprio — *Cek Dovson*
* Keyt Uinslet — *Rouz Devit Buketer*
* Billi Zeyn — *Keledon Hokli*
* Keti Beyts — *Molli Braun*
* Frensis Fişer — *Ruf Devit Buketer*
* Qloria Stüart — *qoca Roz*

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təbii peyk

**Təbii peyk** — cazibə qüvvəsinin təsiri ilə kosmosda başqa bir obyekt ətrafında müəyyən trayektoriya (orbit) üzrə fırlanan göy cismidir.

Günəş Sistemində ümumilikdə 423 məlum təbii peykdən ibarət altı planetar peyk sistemi mövcuddur. Astronomlar tərəfindən cırtdan planetlər hesab edilən yeddi obyektin də təbii peykləri olduğu məlumdur: Pluton, Salasiya, Haumea, Kvavar, Makemake, Qun-qun və Erida. 2022-ci ilin yanvarına olan məlumata görə, təbii peykləri olduğu bilinən 447 digər kiçik planet var.

Bir planet adətən onun orbitində olan hər hansı təbii peykdən ən azı təxminən 10.000 dəfə kütləyə və müvafiq olaraq daha böyük diametrə malikdir. Yer-Ay sistemi, Günəş sistemində unikal bir istisnadır; eni 3,474 kilometr olan Ayın diametri, Yerin diametrinin 0,273 mislinə, kütləsi isə yerin kütləsinin kütləsinin təxminən 1⁄80-ə bərabərdir.

## Terminologiya
"Peyk" anlayışı ilk dəfə İohann Kepler tərəfindən 1611-ci ildə Frankfurtda nəşr olunan *Narratio de Iovis Satellitibus* adlı əsərində istifadə edilmişdir. Gündəlik həyatda peyklərə bəzən ay deyilir.

Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı hələ ki, peyki ciddi şəkildə müəyyənləşdirməyib və bunun daha sonra həyata keçiriləcəyini bəyan edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Mərmi

**Mərmi** — düşmənin canlı qüvvəsini, texniki qurğularını və qalalarını məhv etmək üçün topdan atılan vasitədir. Müasir mərmilərin çoxu içərisində yandıqda qaz yığılan yastı dibə malik assimetrik gövdədə hazırlanırlar. Bu güvdə dolu və ya içi boş hazırlanır. Tətbiq məqsədindən asılı olaraq mərmilər faydalı yük aparan olur və ya yox. Mərmi ilə aşağıdakı məqsədlərə nail olmağa cəhd olunur:

* Deşmək,
* Partlatmaq,
* Parça-parça etmək,
* Tüstü, duman yaratmaq,
* Yanğın yaratmaq (termit, Napalm, Fosfor və s.),
* Zəhərlənmə təsiri (bioloji, kimyəvi),
* Radiaktivlik,
* Koretmə.

Kimyəvi və bioloji mərmilərin, həmçinin çəkisi 400 g-dan az olan yanğın və partlayıcı mərmilərin tətbiqi beynəlxalg hüquq tərəfindən qadağan edilmişdir.

Əgər mərmi silindrik boruda yerləşdirilirsə, onun üzərində burulma hərkətini almaq üçün üzük yerlşdirilr.Bu üzlüklər adətən mis və bürüncdən hazırlanır.

Raketlə atılan mərmilər xüsusi atıcıdan atılır. Bu atıcının üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, onları bir yerdən başqasına aparmaq olur.

Əl ilə atılan mərmilərə qranat deyilir. Onlar kiçik çəkidə olub, az təsirə malikdir.

## Həmçinin bax
* AIM-120 AMRAAM

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər
Piter Senge

**Piter Maykel Senge** () — Amerika alimi.

## Həyatı
1947-ci ildə Stenfordda anadan olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Berni (film, 1996)

***Berni*** (fr. Bernie) rejissor Alber Düpontelin 1996-ci ildə çəkdiyi faciəvi komediyadır.

## Məzmun

Berni 30 yaşlı yetim oğlandır. Günlərin bir günü o ata və anasını axtarıb tapmaq qərarına gəlir. Lakin bu axtarışlar ona baha oturur. Xüsusilə atasını tapdıqdan sonra onunla birlikdə anasının yeni ailəsinin bütün üzvlərini amansızcasına qətlə yetirərək, anasını atasının köməyi ilə qaçırır. Bu da daha böyük faciəyə gətirib çıxarır. Filmin yaradıcıları "məcburi xoşbəxtlik olmaz" deyimini kinematoqrafik dillə izah etməyə çalışmışlar. Əlbəttə bu məcburiyyət digərlərinin bəlasına səbəb olur və qəhrəman yavaş-yavaş məhvə doğru addımlayır.

## Rollarda
*Klod Peron-*Marion*
*Alber Düpontel-*Berni Noel*
*Roland Blanş-*Donald Uillis*
*Elen Vinsan
*Roland Bertin-*Ramonda*
*Pol Le Person
Qladiator (film, 2000)

**Qladiator** — Ridli Skottun 2000-ci ildə çəkdiyi filmdir. Film 5 Oskar mükafatına layiq görülmüşdür.

## Məzmun
Eramızın 180-ci ilində Mark Avrelinin qoşunu Maksimusun başçılığı altında german tayfalarını ağır məğlubiyyətə uğradır. Mark Avreli bu qələbədən sonra hakimiyyəti Maksimusa verəcəyi barədə oğlu Kommoda bildirir. Atası ilə razılaşmayan Kommod onu boğaraq öldürür. Bu hadisədən sonra Kommod Maksimusun ailəsini öldürməyə əmr verir. Maksimus evə qayıdan zaman ailəsinin vəhşicəsinə öldürüldüyün görür. Bir müddət sonra qul satıcısı onu qula çevirərək qladiatorların hazırlaşdığı yerə aparır.. Maksimus isə Kommoddan qisas almaq üçün arena qanlı döyüşlərdən keçməlidir…

## Mükafatlar
Bu film "IMDb" versiyasında görə ən yaxşı 250 film siyahısı"na daxildir. Film 119 mükafata namizəd olaraq təqdim edilmiş və 48-ni qazanmışdır. Bu mükafatların seçilənləri sırasına aşağıdakılar daxildir:
* Oskar mükafatı (73-cü mükafat vermə mərasimi):
** Ən yaxşı film
** Ən yaxşı aktyor (Rassel Krou)
** Kostyuma görə ən yaxşı dizayn
** Ən yaxşı vizual effektlər
** Ən yaxşı səs
* BAFTA:
** Ən yaxşı film
** Ən yaxşı operator işi
** Ən yaxşı montaj (Pyetro Skaliya)
** Ən yaxşı bədii dizayn
* Qızıl Qlobus mükafatı:
** Ən yaxşı dramatik film
** Ən yaxşı mahnı (Hans Zimmer və Liza Cerrard)

## Xarici keçidlər
* 

## İstinadlar
Əlvida, Bafana

***Əlvida, Bafana*** () — Nelson Mandelanın həbsxana həyatından bəhs edən 2007-ci ilin dram filmidir. Film Mandelanın həbsxana şefi olan Ceyms Qreqorinin "Əlvida Bafana: Nelson Mandela, mənim dustağım, mənim dostum" adlı kitabı əsasında ekranlaşdırılmışdır.

Filmin çəkilişləri 2006-cı ilin ortalarında Cənubi Afrikada aparılmışdır. Filmin rejissoru danimarkalı Bil Oqast, Nelson Mandela rolunun ifaçısı Denis Heysbert, Ceyms Qreqori rolunun ifaçısı isə Cozef Faynesdir.

## Məzmun
Film siyasi xadim Nelson Mandelanın 20 illik həbsxana həyatını və buradakı həbsxana şefi Ceyms Qreqori ilə dostluq münasibətlərini əks etdirir.

## Rollarda
:Dennis Heysbert — *Nelson Mandela*
:Cosef Faynes — *Ceyms Qreqori*
:Dayan Kryuqer — *Qloriya Qreqori*
:Norman Ensti — *Cimmi Kryuger*

## İstinadlar
Frensis Ford Koppola

**Frensis Ford Koppola** () — ABŞ kinorejissoru, ssenarist, prodüser.

## Həyatı
Koppolanın çəkdiyi filmlər ümumdünya şöhrəti qazanmışdır: "Xaç atası" (1972), "Xaç atası 2" (1974) (hər iki film Oskar mükafatına layiq görülüb).

## Filmoqrafiya

#Xaç atası (Oskar mükafatı)
#Xaç atası 2 (Oskar mükafatı)
#Xaç atası 3
#Söhbət (Qızıl Palma Budağı)
#Apokalipsis bu gün (Qızıl Qlobus)
#Kotton klubu
#Brem Stokerin Drakulası (Saturn mükafatı)

## Xarici keçidlər

* Dahi və dəhşətli Koppola
* Frensis Ford Koppolanın evi qarət olunub

## İstinadlar
Qərbi Frakiya Müstəqil Hökuməti

**Qərbi Frakiya Müstəqil Hökuməti** (Osmanlıca: əvvəlcə غربی تراقیا حكومت موقته‌س; Garbî Trakya Hükûmet-i Muvakkatesi / Qərbi Frakiya Keçici Hökuməti, sonra غربی تراقیا حكومت موقته‌س; Garbî Trakya Hükûmet-i Müstakilesi / Qərbi Frakiya Müstəqil Hökuməti; günümüzdə Qərbi Frakiya Türk Respublikası olaraq adlandırılıb) — Türk dünyasının ilk Respublikası olub Balkanlarda 3 ay yaşayıb Yunanıstan siyasi səbəblərdən ötürü Dedeağaç'ı verib 55 gün yaşayıb.

## Ərazisi
Qərbi Frakiya və Qırcaəli tərəfləri﻿

## İstinadlar
Arazbar (Ağcabədi)

**Arazbar** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Arazbar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
**Arazbarı/Arazbar/Arasbar** Ağcabədi rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarqar çayının sağ sahilində, Mil düzündədir. İlk dəfə XIII əsrə aid mənbələrdə (Fəzlullah RəŞidəddin "Məktublar") Arasbar Şəklində qeydə alınmışdır. XVI əsrdə türk səyyahı Ovliya Çələbinin yazdığına görə, Araz çayının nisbətən yuxarıdan töküldüyü ərazi yerli əhali arasında Arazbar adlanırmış. XVIII əsrdə Arazbar Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın atası İbrahim ağanın otlaq yeri olmuşdur. XIX əsrə aid mənbələrin birində Araz çayının Ordubad və Mehri arasında Arasbar adlı dar dərədən axdığı göstərilir. Həmin əsrə aid başqa bir mənbədə isə Arazbarlı kəndi qeydə alınmışdır. 1917-ci ildə Cəbrayıl və Şuşa qəzalarında Arasparlı, 1917 və 1933-cü illərdə Goyçay qəzasında Arazbəyli yaşayış məntəqəsi olmuşdur. 1933-cü ildə Ağcabədi rayonundakı Arazbar kəndinin adı Araspar Şəklində qeydə alınmışdır. Türkiyənin Qars əyalətinin Kağızman dairəsində də Arasbarlı adlı yaşayış məntəqəsi mövcuddur. Toponimin belə geniş arealda yayılması onu göstərir ki, Arazbar əvvəllər yer adı olmuş, orada yaşayan insanlar müxtəlif ərazilərə köçdükdən sonra saldıqları yeni yaşayış məntəqələrinə də keçmiş yurdlarının adını vermişlər. Cox güman ki, Arasparlı etnonim və ya etnotoponim, Arasbar və ya Araspar isə toponimdir. Toponim elmi ədəbiyyatda Araz (çay adı) və bar (farsca "sahil", "kənar") sözlərindən ibarət olub, "Araz çayının kənarı, yanı, sahili" mənasında izah olunur, lakin qeyd edək ki, türk dillərində par/bar sözünun bir cox mənaları ilə yanaşı "açıq, geniş düzən", "hərəkət edən, axan" mənalarında işlənməsi hallarına da təsadüf edilir. Bu baxımdan Araspar və ya Arazbar oykoniminin mənası "Araz çayının axdığı geniş düzən" kimi izah oluna bilər. XVIII əsrdə Arasbar kəndi Qarabağ xanlığının banisi Pənah xanın atası İbrahimxəlil ağanın heyvanlarının otlaq yeri olmuşdur. " Arasbar" – sözünün mənası isə " Araz qırağı yerlər olmaqla bərabər, həmçinin geniş düzən" mənasını daşıyır. Arasbar kəndinin ərazisi 10.6 km² olmaqla əhalisi 1421 nəfərdir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.

## Toponimikası
Yerli əhali içərisində tələffüz forması Arasbar Qarabağda bir oymağın adı olmuşdur. Mənbədə Arasbar kimidir. Orta əsrlərdə Arasbar mahal adını əks etdirir. Türkiyədə Qars əyalətinin Kaqızman dairəsinin Arasbarlı kənd adı ilə mənşəcə eynidir. Arasbar adı orta əsrlərdə ilk dəfə XIII əsrlərdən məlumdur. Pənah xanın mal-qarası üçün otlaq yeri olmuşdur. Ordubaddan və Culfadan şərqdə Arazın hər iki sahilinin adı var. Xudafərin körpüsündən Qaradağa qədər İranda Qaradağ mahalı da Arasbar adlanır. XVI-XVII əsrlərə aid mənbədə həm də ərazinin sol tayını əhatə edən "ölkə" adlanır. Araz çayının adından və fars dilində bər "sahil", "qıraq", "kənar" sözündən ibarətdir. Orta əsrlərdə Kürsahili bir mahal Rudbar mahalı adlanırdı.

## Xarici keçid
http://scwra.gov.az

## İstinadlar
Sarıcalı (Ağcabədi)

**Sarıcalı** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Sarıcalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 1591 (01.01.2007-ci ilə aid olan statistik məlumata görə) nəfərdir. Kənd əhalisi əsasən, heyvandarlıq, taxılçılıq, pambıqçılıq və baramaçılıqla məşğul olur.

## Tarixi
Sarıcalı yaşayış məntəqəsi cavanşir tayfasının sarıcalı (əslində sarıcaəlili) qolunun burada məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Qədimdə sarıcalılar türk tayfası bəhmənli elinə mənsub idilər. Onlar orta əsrlərdə cavanşir tayfasına qarışmışlar.XIX əsrin əvvəllərində sarıcalılar Dərgahlı sarıcalısı, Əmiraslanbəyli sarıcalısı, Çəmənli sarıcalısı, İncilli sarıcalısı, Yetim sarıcalısı, Novruzlu sarıcalısı adlı tirələrə bölünmüşdülər.XX əsrin 30-cu illərinə qədər Ağdamın Novruzlu kəndi yaxınlığında da Sarıcalı adlı kənd olub. Qarabağ xanı olan Pənahəli xan bu tayfadandır.Ağdam, Tərtər, Cəbrayıl rayonlarında da Sarıcalı adlı kənd vardır.

### Tanınmışları
* Tofiq Sarıcalınski — Dövlət xadimi
* Rüstəm Rüstəmov — Professor , alim
* Ələsgər Rüstəmov — Hüquqşünas

## Xarici keçidlər
* Youtube-da bax: Bir kəndin nağılı. Sarıcalı (film)

## İstinadlar
Kəmalə Sarıdcalinskaya — Hüquqşünas, Zakavkaziyada ilk qadın kriminalist.
Taynaq

**Taynaq** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Taynaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Adının mənası
Ağcabədi rayonunun Sancalı i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir. Oykonim tay (bir çox: xalqların toponimiyasında "yüksəklik", "suayrıcı", "iki çay və ya göl arasındakı quru sahə", "meşəlik" və s. mənalarda işlənir) və -naq (-laq şək.-sinin yerli tələffüz forması) komponentlərindən düzəlib, kəndin Qarqar və Kür çayları arasında və ya Qarqar çayı ilə Ağgöl bataqlığı arasında yerləşməsi ilə bağlı yaranmışdır. Rayonun ərazisində Kür və Qarqar çaylarının yatağı boyunca uzanan kiçik tuğay meşələri də bu adın yaranmasına səbəb ola bilər.

## Həmçinin bax
* Canavartəpə yaşayış yeri

## İstinadlar
Poladlı (Ağcabədi)

**Poladlı** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Poladlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## İstinadlar
İtləri sevməli

***İtləri sevməli*** () — 2005-ci ilin romantik komediyasıdır.

## Məzmun
Sara Nolan orta yaşlı, ərindən ayrılmış bir qadındır. İnternet aləmindən özünə yeni sevgili axtarışındadır. İş elə gətirir ki, o həm şagirdinin atasını, həm də internetdən tanış olduğu və itini parkda gəzdirərkən ilk dəfə rastlaşdığı Ceyk Andersonu bəyənir. İki nəfərin arasından birini seçmək məcburiyyətində qalan qadın tərəddüd edir, lakin bir müddət sonra əslində Ceyki sevdiyini anlayır. Filmdə faciəvi komediya janrından da istifadə edilmişdir.

## Rollarda
* Dayan Leyn– *Sara Nolan*
* Con Kyuzak – *Ceyk Anderson*
* Elizabet Perkins – *Kerol Nolan*
* Kristofer Plamer – *Bil Nolan*
* Ali Hillis– *Kristin Nolan*
* Dermot Malroni– *Bob Konor*
* Stokard Çeninq – *Dolli*
* Brad Uilyam Henke – *Leo*
* Viktor Vebster – *Erik*
* Cyuli Gonzalo – *Cyun*
Ağ saray (film, 1990)

**Ağ Saray** () — Qlen Seyvenin əsəri əsasında ekranlaşdırılmış bədii film. Yaşı 16-dan az olan uşaqlara və yeniyetmələrə filmi izləmək məsləhət görülmür.

## Məzmun
Maks 27 yaşlı varlı yəhudi ailəsinə mənsub bir gəncdir. Arvadını avtomobil qəzasında itirəndən bəri dünyadan əlini üzmüşdür. Belə bir məqamda bir gecə 43 yaşlı ofisiant qadın Norayla tanış olduqdan sonra onun həyatı dəyişir. Gün keçdikcə o bu qadına özünü daha yaxın hiss etməyə başlayır. Lakin onların arasında böyük sədlər vardır. Bu təkcə yaş səddi deyil. Kübar cəmiyyətə mənsub olan Maksın ailəsinin belə bir qadını qəbul etmələri mümkün deyil. Ona görə Maks Nora ilə münasibətlərini ailəsindən gizləməyə məcbur olur.

## Rollarda
*Syuzan Sarandon-*Nora Beyker*
*Ceyms Spayder-*Maks Baron*
*Ceyson Aleksandr-*Nil*
*Keyti Beyts-*Rozmari*
*Aylin Brenan-Cyudi
*Stiven Hil-*Sol Horovitz*
*Reyçel Çaqal-*Reyçel*
*Kori Parker-*Lari Klyuqman*
*Rene Teylor-*Edit Baron*
*Conatan Pener-*Marv Miller*
*Barbara Hovard-*Şeri Klyuqman*
*Kim Mayers-*Haydi Solomon*
*Mitzi Makkal-*Sofi Rozen*

## Həmçinin bax
*ABŞ filmlərinin siyahısı
Mirzəhaqverdili

**Mirzəhaqverdili** — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun Yuxarı Qiyaməddinli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Ağcabədi rayonunun Arazbarı kənd inzibati ərazi vahidinin Mirzəhaqverdili kəndi Yuxarı Qiyaməddinli kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Azərbaycan yazıçısı Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin (1870–1933) mənsub olduğu nəslin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Nəslin başçısı Mirzə Haqverdi olmuşdur. Kənd həmin şəxsin adi ilə adlandırılmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir.

## İqtisadiyyatı
Cəbhə xəttinə çox yaxın olan kəndin təsərrüfatına Qarabağ müharibəsi nəticəsində ciddi ziyan dəymişdir. Kəndin əhalisinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.

2011-ci ilin iyun ayında kəndə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanılıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cessika Bil

**Cessika Kler Bil** () — amerikalı aktrisa və keçmiş modeldir. *"Yeddinci göy"* serialında çəkilib. Hobbiləri arasında futbol, qaçış və yoqa vardır.

## Çəkildiyi filmləri
* 2002 — "Seksin qaydaları"
* 2003 — "Benzin mişarı ilə Texas qırğını"
* 2004 — "Şanlı"
* 2004 — ""
* 2005 — "Stels"
* 2005 — "London"
* 2006 — "Sehrbaz"
* 2006 — "Cəsurların evi"
* 2007 — "Çak və Larri: Yanğın toyu"
* 2007 — "Peyğəmbər"

## İstinadlar

## Xarici istinadlar

* 
* Jessicabielpic.info
Kraliça (film, 2006)

**Kraliça** () — kinorejissor Stiven Frirzin 2006-cı ildə çəkdiyi bioqrafik film. Filmdə rol alan aktrisa Helen Mirren "Ən yaxşı qadın rolu" nominasiyası üzrə Oskar mükafatı almışdır. Həmçinin film "Ən yaxşı film" nominasiyası üzrə Oskar mükafatına namizəd olmuşdur. Ümumilikdə film 58 mükafata layiq görülmüşdür. Filmin şüarı — "Xalqın kraliçası, ürəklərin kraliçası".

## Məzmun
Film bioqrafik olsa da kraliça II Elizabetin bütün həyat və fəaliyyətini deyil, 1997-ci ili əhatə edir. Şahzadə Diananın Parisdə avtomobil qəzasına uğraması xəbəri bütün dünyanı, eyni zamanda Böyük Britaniyanı lərzəyə gətirir. Belə bir acı məqamda Elizabetin ani və gözlənilməz qərarları filmin əsas süjet xəttini təşkil edir. Yenicə baş nazir seçilmiş Toni Bler isə vəziyyətdən çıxış yolları axtarır.

## Rollarda
*Helen Mirren — Kraliça
*Maykl Şin — Toni Bler
*Ceyms Kromvel — Şahzadə Filip
*Helen MakKrori — Çeri Bler
*Aleks Cenninqs — Şahzadə Çarlz
*Rocer Allam — Robin
*Silviya Sims — Kraliçanın anası
Nils Abel

**Nils Henrik Abel** (; ) – Norveç riyaziyyatçısı.

## Həyatı
Nils Abel pastor ailəsində doğulmuşdur, Kristianiya (indiki Oslo) universitetində təhsil almışdır, Təhslini fəlsəfə elmləri namizədi dərəcəsi ilə bitimişdir. 1822–1823-cü illərin qışında differensial tınliklərin inteqrallanmasına dair böyük elmi iş həyata keçirmiş və bu işinə görə mükafat olaraq ona ölkə xaricində təhsilin davam etdirmık üçün dövlət təqaüdü ayrılmışdır. İlk əvvəl o Berlinə yollanır və 1825-ci ilin sentyabrından 1826-cı ilin fevarlına qədər burada yaşayır. Burada o Avqust Krelemlə tanış olur və Kremel istedadlı norveçlini "*Journal fur reine u. angewandte Mathematik*" jurnalına işə düzəldir. Onun işi xüsusilə elliptik funksiyalar nəzəriyyəsinə dair idi. Nils Abel Karl Qustav Yakobi ilə bu sahəni nəzəçarpacaq dərəcədə inkişaf etdidir.

1826-cı ilin fevralında Abel İtaliyaya yollanır və bir neçə ayı Venesiyada keçirir. İyulda Parisə gedir və ilin sonuna qədər burada qalır. 1827-ci ilin əvvəlində Abel Berlinə qayıdır.

Vətənə qayıtdıqdan sonra o Kristianiya universiteti və mühəndis məktəbinin dosenti təyin olunur. Lakin tezliklə vərəm xəstəliyinə tutulur və vəfat edir. Müəllimi Holmboe tələbəsinin əsələrindən ibarət toplu — "Oeuvres completes" hazırlayır (2 cild, Xrist, 1839).

2002-ci ildə riyaziyatçının anadan olmasının 200-cü ildönümü münasibətilə Norveç hökuməti riyaziyyat üzrə Abel mükafatını təsis etdi.

Aydakı kraterləridən biri də istedadlı riyaziyyatçının adını daşıyır.

## Fəaliyyətləri
Nils Henrik Abel Norveç riyaziyyatçısıdır, müasir cəbrin və cəbri funksiyalar nəzəriyyəsinin əsasını qoymuşdur. Abel beşinci dərəcəli tənliyin radikallarla həlli üzərində çalışmış və dərəcəsi dörddən böyük olan hərfi əmsallı cəbri tənliklərin ümumi halda həll olunmadığını isbat etmişdir. O, radikallarla həll edilən ixtiyari qüvvətdən tənliklər sinfi yaratmışdır. O, bir sıra inteqrallamanmayan funksiyalar tapmış və öz adını daşıyan "Abel inteqralları"nı tədqiq etmişdir. Abel elliptik funksiyalar nəzəriyyəsinin əsasını qoymuşdur.

## Mənbə
* "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008. səh.604
* Nils Abel

## Həmçinin bax
* Abel çoxhədliləri

## İstinadlar
Şarlottanın toru (film, 2006)

**Şarlottanın toru** () — kompüter qrafikası ilə çəkilmiş bədii uşaq filmi. İlk nümayişi 15 dekabr 2006-ci ildə baş tutmuşdur. E.B.Vaytın eyniadlı romanının ekranlaşdırmasıdır. Filmin şüarı belədir: "Kömək yuxarıdan gəlir". Dakota Faninq, Kevin Anderson, Byu Brices, Dominik Skot Key, Culiya Roberts, Stiv Buşemi, Con Kliz və Opra Uinfri filmdə rol almışlar.

## Məzmun
Donuz balası xudmani bir tövlədə digər heyvan yoldaşları ilə yaşayır. Lakin Milad bayramı yaxınlaşdıqca onun narahatçılığı da artır. Çünki o kolbasa və ya qızartma olmaq istəmir. Bəs nə etməli? Hansı heyvandan kömək istəməli? Belə bir vaxtda Şarlotta adlı hörümçək onun köməyinə çatır, tövlədə möcüzə baş verir.

## Rollarda

### Adamlar
* Dakota Faninq — Fern
* Kevin Anderson — Fernin atası
* Byu Brices — Doktor Dorian

### Heyvanlar (səs)
* Dominik Skot Key — Uilbur (donuz balası)
* Culiya Roberts — Şarlotta (hörümçək)
* Stiv Buşemi — Templton (siçovul)
* Con Kliz — Samuel (qoyun)
* Opra Uinfri — Qussi (qaz)
Xalq qəzeti

**"Xalq qəzeti"** (27 avqust 1991-ci ilədək **"Kommunist"** qəzeti) — Azərbaycanda gündəlik ictimai-siyasi qəzet.

## Tarixi
1929-cu il yanvarın 1-də Azərbaycanda yeni əlifba tətbiq edilməyə başladı. Həmin gün "Kommunist" qəzeti yeni əlifba ilə çap olunmağa başlamışdır.

1920-ci ildən etibarən qəzetdə Azərbaycan SSR dövlət orqanlarının hüquqi aktları rəsmi çap edilirdi.

## Baş redaktorları

### Kommunist
* Əliheydər Qarayev (1919–1920)
* Ağababa Yusifzadə (1920–1921)
* Böyükağa Talıblı (1921)
* Həbib Cəbiyev (1921–1922)
* Əliheydər Qarayev (1922)
* Ruhulla Axundov (1922–1923)
* Həbib Cəbiyev (1923–1927)
* Yusif Qasımov-Əhməd Triniç (1927–1931)
* Yunis Hacıyev (1931–1941)
* Rza Quliyev (1941–1944)
* Ağababa Rzayev (1945)
* Əli Vəliyev (1945–1949)
* Rza Quliyev (1949–1953)
* Ağababa Rzayev (1953–1955)
* Xasay Vəzirov (1955–1958)
* İsrafil Nəzərov (1958–1963)
* Ağababa Rzayev (1963–1980)
* Rəşid Mahmudov (1980–1987)
* Ramiz Əhmədov (1987–1988)
* Cəmil Əlibəyov (1988–1990)
* Tofiq Rüstəmov (1990–1991)

### Xalq qəzeti
* Tofiq Rüstəmov (1991–1995)
* Mahal İsmayıloğlu (1995–2002)
* Həsən Həsənov (2002–2022)
* Əflatun Amaşov (2022–)

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan tarixinin bir əsrlik salnaməsi 24 avqust 2019
* Azərbaycan tarixinin bir əsrlik salnaməsi 28 avqust 2019
* Azərbaycan tarixinin bir əsrlik salnaməsi 30 avqust 2019
* Azərbaycan tarixinin bir əsrlik salnaməsi 1 sentyabr 2019

## Xarici keçidlər
* Baş redaktorların "yubiley" davası: "Xalq qəzeti"ni biabırçılıqdan xilas edin"
*
Zerkalo (qəzet)

**Zerkalo** — Azərbaycanda müstəqil ictimai–siyasi və iqtisadi xəbər saytı, keçmiş qəzet. Azərbaycanda və dünyada idmanı, mədəniyyəti, tarixini işıqlandırır. Məzmunu yalnız rus dilindədir.

"Zerkalo" qəzeti gündəlik çap olunurdu. 2014-cü ilin may ayının əvvəlində həftədə bir dəfə işıq üzü görməsi qərara alınmışdı, lakin nəşri bu yolla da saxlamaq mümkün olmamış, 2014-cü il iyunun 1-dən qəzetin nəşri dayanmışdır.

2014-cü il avqustun 27-də "Ayna" və "Zerkalo" qəzetlərinin kollektivlərinin ümumi toplantısı keçirilib. Toplantıda baş redaktor Elçin Şıxlı "Ayna" və "Zerkalo" qəzetlərinin fəaliyyətinin birdəfəlik dayandırıldığını elan etmişdir..

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Ədəbiyyat qəzeti

**"Ədəbiyyat qəzeti"** — Həftəlik ədəbi-bədii qəzet. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin orqanı.

"Ədəbiyyat qəzeti" həftədə bir dəfə, şənbə günü, 32 səhifə həcmində çıxır. Tirajı 1700 nüsxədir.

## Tarixi
1934-cü ildə nəşrə başlayıb. "Ədəbiyyat qəzeti"nin ilk sayı 1 yanvar 1934-cü ildə çapdan çıxıb.

1934 −1953-cü illərdə (aprelə qədər) "Ədəbiyyat qəzeti", 1959-cu ilin aprelindən "Ədəbiyyat və incəsənət" (Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı və Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin orqanı), 1991-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin orqanı kimi yenidən "Ədəbiyyat qəzeti" adı ilə nəşr edilib.

24 noyabr 1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə qəzetin dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına çap olunması qərara alınmışdır.

Ədəbiyyat qəzetinin saytı "edebiyyatqazeti.az" isə 2017-ci il mayın 26-dan fəaliyyətə başlayıb. Sayt "Ədəbiyyat qəzeti"nin materiallarını elektron mediaya daşıyır. Saytın redaktoruTuran Etibaroğludur.

## Baş redaktorları
Müxtəlif vaxtlarda "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktorları olmuşdur:

# Hacıbaba Nəzərli — 1934
# Məmməd Kazım Ələkbərli −1934–1936
# Seyfulla Şamilov — 1936 −1937
# Redaksiya heyəti — 1937–1938
# Qəzənfər Məmmədov — 1938–1939
# Məmməd Səid Ordubadi — 1939–1939
# Məmməd Cəfər Cəfərov — 1945–1949
# Ənvər Əlibəyli — 1949–1951
# Süleyman Rüstəm — 1951–1957
# Qasım Qasımzadə — 1957–1963
# Yusif Əzimzadə — 1963–1966
# Hüseyn Abbaszadə — 1966–1971
# Nəriman Həsənzadə — 1978–1991
# Cabir Novruz — 1991 −1993
# Sabir Əhmədov — 1993–1996
# Ayaz Vəfalı — 1996–2014
# Elçin Hüseynbəyli — 2014
# Azər Turan — 2015-ci ilin yanvarından

## Əlaqə
**Qəzetin İnternet saytı:** edebiyyatqazeti.az

**E-mail:** edebiyyatqazeti@yahoo.com

**Əlaqə üçün telefon və faks nömrələri:**

**Baş redaktor:** (+99412) 539 52 59

**Baş redaktor müavinləri:** (+99412) 510 88 61, (+99412) 539 50 67

**Məsul katib:** (+99412) 539 91 68

**Şöbələr:** (+99412) 538 03 17

**tel. / faks.:** (+99412) 538 85 70

**Ünvan:** Bakı – AZ1073, Mətbuat pr. 529-cu məhəllə, "Azərbaycan" nəşriyyat, 9-cu mərtəbə

* Təsisçilər: Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, qəzetin yaradıcı əməkdaşları.
* Baş redaktor: Azər Turan.
* İnternet ünvanı: https://edebiyyatqazeti.az/

## Xarici keçidlər
* "Ədəbiyyat qəzeti"nin elektron saytı
* Nizami Gəncəvi — 880: "Ədəbiyyat qəzeti"nin Xüsusi buraxılışı
* "Ədəbiyyat qəzeti"nin
* "Nizami Gəncəvi İli"nə həsr olunan xüsusi buraxılışının təqdimatı keçirilib
* "Ədəbiyyat qəzeti"ndən iki yeni kitab

## İstinadlar
Bizim Əsr (qəzet)

**Bizim Əsr** — İctimai-siyasi qəzet. 1999-cu il may ayının 5-də yaradılıb. Təsisçisi Media Holdinq şirkəti idi.

## Haqqında
“Bizim əsr” qəzeti Media Holdinq şirkətinin təsis etdiyi həftəlik ictimai-siyasi qəzet idi. 1999-cu il may ayının 5-də yaradılmışdı. Media Holdinq şirkəti həm də “Lider” TV-nin təsisçisi idi. “Bizim əsr” qəzeti burada çalışan bəzi jurnalistlər üçün “Lider” TV-yə keçmək üçün bir tramplin rolunu oynadı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İnternet ünvanı: www.bizimasr.media-az.com
Dönər

**Dönər** (**dönər kababı**) Türkiyədən gələn və Azərbaycanda (əsasən mal və toyuq ətindən), habelə başqa ölkələrdə yayılmış fastfud yeməyi. Ət layları dönən şişdə olurlar (adı buradandır). Bəzi hallarda  kartof, qışda isə marinadlaşdırılmış pomidor da qoyulur. 2006-cı ildə Azərbaycanda "quş qripi" ilə əlaqədar toyuq ətindən dönər qeyri-tələbatlı olub. Berlin divarında dönərçi təsvir edilmişdir.
Şəhərdə bəzi Restoran və Fastfood dükanlarında fərqli qiymətlərlə satılır. 19-cu əsrdə Osmanlı İmperiyası icad edilmişdir və ərəb şavarma, Yunan girosları, Kanada donair və Meksikan al pastor kimi yeməklərə ilham vermişdir.
## Xarici keçidlər
*Dönər kabusu
	
## Həmçinin bax

*Şaurma

## İstinadlar
Respublika (qəzet, Azərbaycan)

**Respublika qəzeti** — Azərbaycanın rəsmi dövlət qəzeti.

1990-cı ildə Nazirlər Kabinetinin mətbuat orqanı kimi yaradılıb.

1991-ci ildə "Həyat" qəzeti ilə birləşdirilib.

1995-ci il oktyabrın 9-dan qəzetə Teymur Əhmədov baş redaktorluq edib. T. Əhmədov 2021-ci ildə 90 yaşında koronavirusdan ölənə qədər qəzetin baş redaktoru olub. Son baş redaktoru 2021-ci ildən Hümbət Musayev olub.

20 mart 1996-cı ildən qəzetin təsisçiləri Prezidentin İşlər İdarəsi (Pİİ) və redaksiya kollektividir.

2025-ci ilin iyulunda Pİİ-nin tabeliyində olan "Respublika" qəzeti və "Xalq qəzeti" redaksiyalarının birləşmə formasında yenidən təşkili yolu ilə Pİİ-nin tabeliyində "Xalq" qəzetinin redaksiyası" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti yaradılıb.

"Respublika" qəzeti həmin ilin avqustun 17-dən fəaliyyətini dayandırıb. Baş redaktor H.Musayev yeni yaradılan "Xalq" qəzetində baş redaktorun müavini vəzifəsini icra etməyə başlayıb. "Respublika"nın əməkdaşları yeni yaradılan "Xalq" qəzetində işlə təmin olunub.

Qəzet həftədə 6 dəfə (bazar ertəsindən başqa hər gün) A:2 formatda nəşr olunurdu.

VÖEN-i 1300532321, ünvanı Bakı ş. Mətbuat pr. 529-cu məhəllə, Azərbaycan nəşriyyatı 7-ci mərtəbəsi idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
İki sahil

**"İki sahil"** — Azərbaycanın hakimiyyətyönümlü gündəlik ictimai-siyasi qəzeti. Təsisçisi Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətidir (SOCAR). Qəzetin baş redaktoru Vüqar Rəhimzadədir.

## Haqqında

1965-ci ildə mətbuat orqanı kimi əsası qoyulmuş “Zavod həyatı” qəzeti 1991-ci il iyulun 10-dan “İki sahil” adı altında müstəqil ictimai-siyasi qəzet kimi fəaliyyətə başlamışdır.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması ilə bağlı "91-lər"in Heydər Əliyevə müraciəti və bu müraciətə H. Əliyevin cavabını öz səhifələrində dərc edən ilk mətbu nəşrlərdən biri olub.

Heydər Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 2-ci ildönümü münasibətilə keçirilən ümumrespublika müşavirəsində "İki sahil" qəzeti haqqında deyib

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
* Rəsmi İnternet Televiziya saytı
* Rəsmi Telegram hesabı
* Rəsmi İnstagram hesabı
Şəbüstər

**Şəbüstər** (həmçinin **Şəbistər** və yerli əhalinin ləhcəsində **Çəvistər** olaraq adlanır) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında şəhər, Şəbüstər şəhristanının inzibati mərkəzi.

Təbrizin yaxınlığında yerləşir. Şəbüstər keçmişdə Təbriz xanlığının Ərvənəq (və ya Güney) mahalının mərkəzi idi.

## Həmçinin bax
Heris

**Heris** və ya **Heriz** — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının şəhərlərindən və Heris şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıyaalınması əsasında bu şəhər 9,513 nəfər və 2,359 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar. Şəhər həm bölgədə, həm də xaricdə öz gözəl Heris xalıları ilə tanınır.

## Zəlzələlər

2012-ci il tarixində baş verən zəlzələlər zamanı şəhərdə xeyli sayda insan həlak olmuşdur. 
## Heris xalçaları

Heriz Xalçaları dünya səviyyəli keyfiyyəti üçün tanınır və olduqca davamlı və dayanıqlıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şərqi Azərbaycanda zəlzələlər (2012)
*Heris xalçası
Maykl Bey

**Maykl Bey** () — amerikalı kinorejissor və prodüser.

## Həyatı
Çəkdiyi filmlər arasında "Qaya", "Armageddon" (1998, ən yaxşı rejissorluğa görə Saturn mükafatı), "Pyörl-Harbor", "Ada" və "Transformerlər"dir. Prodüserləşdirdiyi filmlər arasında isə "Benzin mişarı ilə Texas qırğını" və "Cümə, ayın 13-ü" (2009), "Quşlar" (2009) və "Qarağac küçəsində dəhşət" (2010) trillerləri var.

## Filmoqrafiya
# Pyörl-Harbor (film, 2001)
# Benzin mişarı ilə Texas qırğını (film, 2003)
# Transformerlər (film, 2007)
# Transformerslər: Məhv etmə dövrü

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı