open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İoann Filoponus

**İoann Filoponus** (yun. *Ἰωάννης ὁ Φιλόπονος*, m. 490–570) — neoplatonçu filosof.

## Fəlsəfəsi
M. IV yüzillikdən sonra neoplatonizm Xristianlığa təsir etmişdir. Onlar bir-biri ilə çarpışaraq həm də bir-birindən ideya baxımdan bəhrələnmişdirlər. Neoplatonizm Xristianlıqla mübarizədə məğlub olsa da, ancaq onun ideyaları ortadan qalxmamış, sonralar dünya dinlərində özünü göstərmişdir.

Xristianlığın güclənərək dövlət dininə çevrilməsi prosesində yeni-platonçuların arasında artıq xristianlar da olmuşdurlar. Onlardan biri İoann Filoponus idi. O, Aristotelin və başqa keçmişdə yaşamış filosofların əsərlərinə şərhlər yazmışdır. Eyni zamanda onun ***"Dünyanın əbədiliyi haqqında"***, ***"Dünyanın yaranması haqqında. Proklusa qarşı"***, ***"Hakim və ya birlik haqqında"*** kimi öz əsərləri də var mövcud olmuşdur.

Bu əsərlərdə Filoponus keçmiş filosofların Xristianlığa uyğun olmayan fikirlərini tənqid etmişdir. Məsələn, Aristotelin dünyanın əbədiliyi haqqında fikirlərini rədd etmişdir. Bununla belə o, bir çox məqamlarda Xristian ilahiyyatına uyğun olmayan fikirlərlə də çıxış etmişdir. O demişdir ki, xristianların ***Ata-Oğul-Müqəddəs Ruh*** hissələrindən (hipostasislərdən) ibarət olan bir Tanrı o hipostasislərdən ayrı bir şey ola bilməzsə, deməli onların hər birində mövcuddur. Çünki, ümumi olan bir şey öz hissələrinin cəmidir. Deməli, Tanrı əslində elə üç tanrıdan ibarətdir və onların cəmidir. Bu kimi baxışlar *triteizm* adlanır.

Daha sonra Filopones rəsmi kilsənin mövqeyinə zidd olaraq hesab edirdi ki, İsada ikili (insani və ilahi) təbiət ola bilməz. Çünki, İlahi və insani təbiətlər bir araya sığmaz. Beləliklə, Filopones İsada yalnız ilahi təbiəti qəbul etmişdir. Bu kimi baxışlar Xristianlıqda *monofizitlik* adlanır.

Rəsmi kilsə Filoponesin triteizmini və monofizitliyini pisləmiş və onları rədd etmişdir. Ancaq sonralar bəzi Xristian kilsələri monoteizmi qəbil etmişdirlər.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* MacCoull, Leslie S. B., "Aristophanes in Philoponus: Did he get the joke?" *Jahrbuch der Österreichischen Byzantinist*ik, 57, 2007,
* Scholten, Clemens, "Welche Seele hat der Embryo? Johannes Philoponos und die Antike Embryologie," Vigiliae Christianae, 59,4 (2005), 377–411.
* Сидоров А. И. Логика и диалектика Иоанна Филопона: о характере переходной эпохи в развитии философской мысли от античности к средневековью. // Историко-философский ежегодник. 1989. С. 179—194.
* Лосев А. Ф. История античной эстетики. Том VIII. Итоги тысячелетнего развития. — М.: Искусство, 1992. Кн. 1. С. 33-35.

## Həmçinin bax
* Neoplatonizm

## İstinadlar
Laqoa-Mirin

**Laqoa-Мirin** (, ) — Braziliya cənubunda, Uruqvayın isə şərqində olan şirinsulu göl. Uruqvarda göl Laquna-Merin olaraq adlanır. 
Uzunluğu 220&nbsp;km, maksimal eni 42&nbsp;km təşkil edir. Ümumi sahəsi 3750&nbsp;km² olan göl dünyada sahəsinə görə 54-cüdür. Atlantik okeandan bataqlılaşmış qumlu sahə ilə ayrılır.

Ensiz San-Qonsalo axarı Laqoa-Mirin gölünü Patus gölü ilə birləşdirir. Dayazdır. Gölə tökülən ən iri çay Jaquarandır.

Sahilləri bataqlıqlaşmışdır. Qumlu çimərliklərə sahibdir. Uruqvay hissədə sahillərində istirahət mərkəzləri vardır. Sahilində olan düzənlik hesabına çəltik istehsalına imkan verir.

## İstinadlar
Arena do Qremio

**Arena do Qremio** () — Braziliyanın Porto Aleqre şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 55,662 nəfərdir. "Qremio" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 8 dekabr 2012-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Official website
*Stadium information
*Designs of stadium
*Stadium images at Worldofstadiums.com
Elşən Musayev

**Elşən Məmmədhənifə oğlu Musayev** () — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V, VI və VII çağırış deputatı (2015-ci ildən), Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyasının sədri.

## Həyatı
1979-cu il avqustun 11-də Oğuz rayonunda anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. Rus, ingilis və alman dillərini bilir.

2001–2003-cü illərdə Ağır cinayətlərə dair işlər üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsində məhkəmə nəzarətçisi işləmiş, 2009–2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu məsələləri komissiyasının, 2010–2015-ci illərdə Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin eksperti vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyasının sədridir.

2015 və 2020-ci ildə 110 saylı Zaqatala seçki dairəsindən Milli Məclisə deputat seçilmişdir.

Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvüdür. Belarus, Braziliya, Cənubi Afrika Respublikası, Çexiya, İtaliya, Qətər, Malayziya, Türkiyə, Türkmənistan parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür. Avropa Şurasının Parlament Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvüdür.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Burundi parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

Evlidir, 1 övladı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Deputat: "Azərbaycan hökuməti idealdır"
* V ÇAĞIRIŞ
* VI ÇAĞIRIŞ
Kastelao stadionu (Fortaleza)

**Kastelao stadionu** () — Braziliyanın Fortaleza şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 58,400 nəfərdir. "Keara" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 11 noyabr 1973-cü ildə olmuşdur.

## Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.

### [[2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku]]

### [[2014 FİFA Dünya Kuboku]]

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Official Website 
*FIFA Profile
Patus gölü

**Patus** () — Braziliyanın cənub-şərqindı, Riu-Qrandi-du-Sul ştatı ərazisində yerləşir.

Latın Amerikasında sahəsinə görə ikinci ən böyük, Braziliyanın isə ən böyük gölüdür.

Göl 280 km uzunluğa və maksimal olaraq 70 km enə malikdir. Gölün sahəsi 9850 km²-dir. Atlantik okeanında eni 8 km olan qumsal sahə ilə ayrılır. Şimal-qərbində Portu-Aleqri şəhəri yerləşir. Göl kiçik axarla Atlantik olanla birləşir. Öz növbədində isə Sa-Qonsalu axarı ilə isə Laqoa-Mirin gölü ilə birləşir. Göldə iri SES var. Neft, duz hazilatı, balıq ovu və gəmiçilik əsas gəlir mənbəyidir.

## İstinadlar
Amiqao stadionu

**Amiqao stadionu** () — Braziliyanın Kampina Qrande şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 35,000 nəfərdir. "Treze" və "Kampinense" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirirlər.

## Tarixi
Açılışı 1975-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*Templos do Futebol
*Campinense Clube 
*Treze Futebol Clube
Pantanal

**Pantanal** () — tektonik düzənlikdə yerləşən bataqlıqlaşmış ərazi. İnzibati cəhətdən böyük hissəsi Braziliya, az bir qismi Paraqvay və Boliviya ərazisində yerləşir. Paraqvay çayı hövzəsinə daxildir. Bataqlıq 150—195 min. km² arası sahəyə malikdir. Bu göstəriciyə görə dünyanın ən böyük bataqlaşmış ərazisindən biridir.

## Geologiya, coğrafiya, ekologiya
Bataqlıq 50−70 m dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Şərqdən və cənub-şərqdən Braziliya yaylası ilə əhatələnmişdir. Canlılar aləmi ilə zəngindir: burads 3500 növ bitki, 650 növ quş, 230 növ balıq, 80 növ məməli, 50 növ sürünən yaşayır. Üstəlik onuda qeyd etmək lazımdlr ki, bölgə 20 milyon Timsahın evidir. Pantanalda mühüm əhəmiyyətli qoruqlar vardır. Buna misal Panatal Milli Parkıdır. Bu obyekt UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.  Pantanalda əsas şəhər Korumbadır. Buradam San-Paulu şəhəri istiqamətində dəmir yolu keçir.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Pantanal Nature
Alfredo Jakoni stadionu

**Alfredo Jakoni stadionu** () — Braziliyanın ən böyük dördüncü stadionudur. Kaşias-du-Sul şəhərində yerləşir. Tamaşaçı tutumu 30,519 nəfərdir. "Juventude" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 23 mart 1975-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*Templos do Futebol
*Juventude's Official website
Sentenario stadionu

**Sentenario stadionu** () — Braziliyanın Kaşias-du-Sul şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 30,822 nəfərdir. "Kaşias-du-Sul" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 12 sentyabr 1976-cı ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Templos do Futebol
* Stadium images
Kastelao stadionu (San-Luis)

**Kastelao stadionu** () — Braziliyanın San-Luis şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 40,000 nəfərdir. "Moto Klub" və "Sampayo Korrea" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirirlər.

## Tarixi
Açılışı 5 fevral 1982-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
* Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Templos do Futebol
Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası

**Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası** – toplu, sorğu kitabı

## Cildlər
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, I cild, Bakı: Yeni Poliqrafist, 2011, 336 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, II cild, Bakı: Yeni Poliqrafist, 2012, 256 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, III cild, Bakı: Yeni Poliqrafist, 2013, 216 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, IV cild, Bakı: Yeni Poliqrafist, 2014, 232 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, V cild, Bakı: Yeni Poliqrafist, 2015, 216 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, VI cild, Bakı: "Şərq-Qərb", 2016, 216 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, VII cild, Bakı: "Şərq-Qərb", 2017, 216 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, VIII cild, Bakı: "Şərq-Qərb", 2018, 216 səh.
* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE) – toplu, IX cild, Bakı: "Şərq-Qərb", 2019, 216 səh.
Ichijinsha

— Yaponiya nəşriyyatı. Manqalar, jurnallar və kitablar nəşr edir.

Şirkət 1992-ci ilin avqustunda *Studio DNA* adı ilə limited şirkət kimi qurulmuş və ilkin məqsədi şonen manqalarını redaktə etmək olmuşdur. 1998-ci ilin yanvarında *Studio DNA* ictimai şirkətə çevrilmiş və məhsullar nəşr etməyə başlamışdır. 2011-ci ilin dekabrında *Issaisha* adlı bir nəşriyyat qurulmuş və bu nəşriyyat *"[[Monthly Comic Zero Sum]]"* adlı şoco manqa jurnalı nəşr etməyə başlamışdır. 2005-ci ilin martında *Studio DNA* və *Issaisha* nəşriyyatları birləşərək indiki *Ichijinsha* nəşriyyatını yaratmışdır. 2016-cı ildə *Ichijinsha* *Kodansha* tərəfindən satın almışdır.

## Jurnallar
**Febri* (keçmiş *Chara*☆*Mel*)
**[[Comic Rex]]*
**[[Monthly Comic Zero Sum]]*
**[[Comic Yuri Hime]]*
**Manga 4-koma Palette*
**Yonkoma jurnalı  *"Comic Rex"* xüsusi buraxılışı kimi nəşr olunmağa başlamışdır.

### Keçmiş jurnallar
**[[Comic Yuri Hime S]]*
**Waai!*

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Ərzni

**Ərzni**, **Arzni** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
 
Rayondan şimal-qərbdə, Zəngi çayının sol sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndin başqa adı Sərçəli olmuşdur.

İlk dəfə XV əsrdən xatırlanır.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 96 nəfər, 1886-cı ildə 197 nəfər, 1897-ci ildə 121 nəfər, 1904 - cü ildə
439 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Burada indi ermənilər və aysorilər yaşayır.

## İstinadlar
Mineyrao stadionu

**Mineyrao stadionu** () — Braziliyanın Belo Horizonte şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 58,170 nəfərdir. "Kruzeyro" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 5 sentyabr 1965-ci ildə olmuşdur.

## Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.

### [[2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku]]

### [[2014 FİFA Dünya Kuboku]]

### [[2016 Yay Olimpiya Oyunları]]

## Həmçinin bax
* Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

* Official website
* Stadium picture
* Stadium Guide Article
* FIFA Profile
Sailor Moon SuperS Plus - Ami's First Love

— *"[[Seylor Mun]]"*un 1995-ci ildə buraxılmış xüsusi seriyası. 23 dekabr 1995-ci ildə *"[[Sailor Moon SuperS]]"* anime filmi ilə birlikdə nümayiş etdirilmişdir.

## Məzmun
Seriyada hadisələrin əsas diqqət mərkəzində Seylor Merkuri kimi tanınan Ami Mizunodur. Ami bir gün məktəbə gələndə ona yazılmış bir sevgi məktubu alır və böyük təşvişə düşür. Lakin o dostlarına hazırda məhəbbət haqqında düşünmədiyini bildirir. Ami dostlarına bildirir ki, imtahanlara "Mercury" ləqəbi ilə qatılıb maksimal nəticə göstərib, lakin onunla birlikdə "Mercurius" adlı şagirdin də maksimal nəticə əldə edib. Ami bunu meydan oxuma kimi qəbul edib əvvəlkindən də daha gərgin çalışmağa başlayır. Amini izləyən Bonnon ona hücum edir. Ami Bonnonu "Mercurius" zənn edir və Seylor Merkuriyə çevrilib onu məğlub edir. Lakin Usaqi və digərləri "Mercurius"un əslində Kurume Suri olduğunu üzə çıxarırlar.

## Personajlar
;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
Jaquaribi çayı

**Jaquaribi çayı** () — Cənubi Amerika ərazisindən axaraq Atlantik okeana tökülən çay.

Braziliyanın şimal-şərqində qərarlaşır. Uzunluğu 610&nbsp;km təşkil edir. Çayın hövzəsinin böyük hissəsi Seara ştatı ərazisində yerləşir. Dekabrdan aprelədək gursulu olur. Tupi-quarani dilində «bəbir çayı».

## İstinadlar

## Mənbə
* PAULA, D. P.; MORAIS, J. O.; PINHEIRO, L. S.. Análise Geoambiental do Estuário do Rio Jaguaribe-CE: Tensores Naturais e Antrópicos. UECE, 2006
Putumayo

**Putumayo** — Cənubi Amerika ərazisindən axan çay. Böyük hissəsi Braziliyanın şimaı-qərbində yerləşir. Yuxarı axarları isə Kolumbiya, Peru və Ekvador ərazisindən axır. Uzunluğu 1800&nbsp;km təşkil edir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə axır. İri qollara sahibdir. Amazon çayının sol qolunu təşkil edir. Bolsululuq dövrü oktyabrdan aprel-may ayına qədər uzanır.

## İstinadlar
Akame ga Kill! fəsillərinin siyahısı

Tetsuya Taşironun rəssamlığı ilə Takahiro tərəfindən yazılan manqa seriyasıdır. Manqa Tatsumi adlı kəndlinin kəndi üçün pul qazanmaq ötrü imperiya paytaxtına gəlməsindən, lakin paytaxtda güclü rüşvətxorluğun olduğunu kəşf etməsindən bəhs edir. Tatsumi tezliklə imperiyaya qarşı döyüşən Gecə Reydi adlı sui-qəsd komandasına qoşulur.

Manqanın nəşr olunmasına *[[Square Enix]]* nəşriyyatının *"Gangan Joker"* jurnalının 20 mart 2010-cu ildə çıxmış 2010-cu il aprel sayında başlanmışdır. İlk tankobon cildi 21 avqust 2010-cu ildə buraxılmışdır. 22 avqust 2016-cı ilə qədər 14 cildi çapdan çıxmışdır. *[[Yen Press]]* 2014-cü ilin iyununda manqanı Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmış və ilk cildi 20 yanvar 2015-ci ildə buraxmışdır.

*"Monthly Big Gangan"* jurnalının 25 oktyabr 2013-cü ildə çıxmış 11-ci sayında  adlı prikvel manqası nəşr olunmağa başlamışdır. Manqanın yazıçısı Takahiro, rəssamı Key Torudur. Bu manqa Akamenin Gecə Reydinə qoşulmazdan əvvəl imperiya sui-qəsdçisi olduğu dövrdə başına gələnlərdən bəhs edir. İlk cildi 21 iyun 2014-cü ildə buraxılmışdır.

## ''Akame ga Kill!''

### Tankobon formatında olmayan fəsillər
Aşağıdakı fəsillər *[[tankobon]]* cildində toplanmamışdır:
*73. 
*74. 
*75. 

## ''Akame ga Kill! Zero''

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Square Enix 
* Square Enix 
*
Akri çayı

**Akri** () — Cənubi Amerikanın mərkəzi hissəsindən axan çay. Çay Braziliyanın şimal-qərbi və Boliviyanın şimalından axır. Çayın uzunluğu 650 km-dir. Öz başlanğıcını And dağlarpndan götürür. Bir hissəsi Braziliya və Boliviya sərhəddini təşkil edir. Purus çayının mənbəyini təşkil edir.

Çay 480 km məsafədə gəmiçilik üçün yararlıdır. Gursululuq dönəmində, yanvardan maya qədər naviqasiyaya yararlı sahə artır.

## İstinadlar
Riu-Branku (Riu-Neqru)

**Riu-Branku** () — Cənubi Amerikada yerləşən çay. Çay əsasən Braziliyanın Rorayma ştatı ərazisindən axır. Uzunluğu 584&nbsp;km, sahəsi 195&nbsp;km təşkil edir. İri qollara sahibdir. Mənsəbi Riu-Neqru çayıdır. Yağışlar mövsümündə Karakarai şəhərinə qədər gəmiçilik üçün əlverişli olur.

Gursululuq dövrü oktyabrdan aprel — may aylarına qədər uzanır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Branco River. (2009). In Encyclopædia Britannica. Retrieved September 19, 2009, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77606/Branco-River
Quapore

**Quapore** (, ) — Braziliyanın qərbində Boliviya ilə sərhəddən axan çay.  

Çay başlanğıcını Matu-Qrasu ştatından götürür. Təqribi 150&nbsp;km Pontis-i-Laserdadan aralıdan axır. Sonradan qərbə axaraq Villa-Bela-da-Santisima-Trindadidən 120&nbsp;km aralıda Aleqre çayı () ilə birləşir. Sonradan şimala axaraq 180&nbsp;km məsafədə Matu-Qrasu və Radoniya mtatlarının sərhədini təşkil edir. Sərhəd ilə axaraq Mamore çayı ilə birləşir.

## İstinadlar
Anton Vayno

**Anton Vayno** (, ; d. 17 fevral 1972, Tallin, Estoniya SSR, SSRİ) — Rusiya prezidenti Administrasiyasının rəhbəri (12 avqust 2016-cı ildən).

## Həyatı
17 fevral 1972-ci ildə Estoniya SSR-in paytaxtı Tallində anadan olmuşdur.

1996-cı ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu bitirmişdir.

Rusiyanın Yaponiyadakı səfirliyində, Xarici İşlər Nazirliyində işləmişdir.

2003-cü ildə Rusiya Prezident Administrasiyasına keçmiş və protokol xidməti İdarəsinə təyin olunmuşdur. O, bu idarədə müxtəlif vəzifələr tutmuşdur.

Putin prezident postunu Dmitri Medvedyevə ötürdüyü dövrdə baş nazir postuna keçəndə Anton Vayno Hökumət Aparatına təyin olunub, daha sonra aparat rəhbərinin müavini, baş nazirin protokol xidmətinin rəhbəri olmuşdur.

2012-ci ildə yenidən Putinlə Kremlə qayıtmış və Prezident Administrasiyasının rəhbərinin müavini təyin edilmişdir. 12 avqust 2016-cı ildə Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsinə təyin olunana qədər həmin vəzifədə işləmişdir.

## Həmçinin bax
*Karl Vayno

## İstinadlar
Karl Vayno

**Karl Vayno** (, ; ) — Estoniya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1978–1988).

## Həyatı
28 may 1923-cü ildə Tomsk şəhərində eston kommunisti Henrix Vaynonun ailəsində anadan olmuşdur.

1978–1988-ci illərdə Estoniya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi işləmişdir. Estoniyada etirazların başlamasından sonra vəzifəsindən çıxarılmış, Moskvaya, Sov. İKP MK-da vəzifəyə təyin olunmuşdur. Son illərə qədər Moskvada yaşamışdır.

## Həmçinin bax
* Anton Vayno

## İstinadlar
Ziya Əzizov

**Ziya Əzizov** () — Niderlandın "Den Boş" komandasının və 19 yaşlılardan ibarət Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edən peşəkar azərbaycanlı futbolçu. Mərkəz yarımmüdafiəçisi mövqeyində çıxış edir.

## Erkən illəri
Əzizov 4 oktyabr 1998-ci ildə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində anadan olub. 5 yaşından futbol oynamağa başlamışdır. Futbolda ilk addımlarını "De Yonq"un futbol akademiyasında atıb. Bir müddət sonra, 2009-cu ildə "Den Boş"a keçmişdir. Bu komandanın məşqçiləri Əzizovun oyununu görmüş və baxışa çağırmadan birbaşa müqavilə təklif etmişdilər.

## Klub karyerası
Əzizov 17 yaşında "Den Boş"un aşağı yaş qrupundan əsas komandaya cəlb olunub. 8 avqust 2016-cı ildə futbol üzrə Hollandiya birinci divizionunda "Yonq PSV" komandasına qarşı keçirilmiş oyunda əsas komandanın heyətində debüt edib. 22-ci dəqiqədə meydana çıxan Əzizov 45-ci dəqiqədə 0:4 hesabı ilə geridə olan komandasının 1-ci hissədəki yeganə qoluna imza atıb. Ardınca o, "Den Boş"un 2-ci və 4-cü qollarının məhsuldar ötürməsini verib. Amma onun bu fəallığı komandasını məğlubiyyətdən xilas etməyib. "Den Boş" rəqibinə 4-5 hesabı ilə məğlub olub.

"Den Boş" 2 dekabr 2016-cı ildə futbol üzrə Hollandiya birinci divizionunun 17-ci turu çərçivəsində səfərdə "Dordrext" klubu ilə  qarşılaşıb. Ziya bu görüşə start heyətdə başlayıb. O, matçın 33-cü dəqiqəsində qol vuraraq, komandasını hesabda önə keçirib - 2:1. Görüş 2:2 hesabı ilə başa çatıb.

29 dekabr 2016-cı ildə "Den Boş"la olan müqaviləsinin müddətini 2019-cu ilin yayınadək artırıb.

3 fevral 2017-ci ildə "Den Boş" doğma meydanda "NAK Breda" ilə qarşılaşıb. Görüş "Den Boş"un 2:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Start heyətdə meydana çıxan və sonadək mübarizə aparan Əzizov matçın 76-cı dəqiqəsində komandasının qələbə qolunu vurub.

31 mart 2017-ci ildə "Den Boş" səfərdə "Eydhoven" klubunun qonağı olub. Qarşılaşma meydan sahiblərinin 4:2 hesablı qələbəsiylə başa çatıb. Əzizov bu görüşün 67-ci dəqiqəsində komandasının ikinci qolunu vurub.

## Milli komanda karyerası
### 17 yaşlılar
Əzizov 17 yaşlılardan ibarət Azərbaycan millisinin heyətində cəmi 1 oyunda çıxış edib. Onun debüt oyunu 28 oktyabr 2014-cü ildə 17 yaşlılardan ibarət Bosniya və Herseqovina milli komandasına qarşı keçirilmiş oyuna təsadüf edib.

### 19 yaşlılar
Əzizov 4 sentyabr 2016-cı ildə Avropa Çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində Avstriya yığması ilə oynanılan görüşdə 19 yaşlılardan ibarət Azərbaycan millisinin heyətində debüt edib. Ziya birinci hissədən sonra əvəzlənib. Bu görüş Avstriya millisinin 4:1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## Klub statistikası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Soccerway profili
* Den Boş FK saytında səhifəsi
Karnegiya

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Cins amerikan sahibkarı, milyonçusu və filantropu Endryu Karneqinin (1835–1919) şərəfinə adlandırılmışdır.

## Yayılması
Ağac ölçülərinə malik olan kaktus növü Sonora səhrası və onun ətraf əraziləri: Kaliforniyanın cənub-şərqi, Arizonanın cənubu və Meksikanın Kaliforniya körfəzi sahillərində yayılmışdır.

## Biologiyası
Bu kaktuslar uzun ömürə malikdir. Onlar ortalama olaraq 75 il, maksimal olaraq isə 150 il yaşayır. Onlar 15 metr hündürlüyə malikdir. Çəkiləri 10 ton.

Çiçəkdə erkəkçiklərin sayı 2,5 minə çatır.

## Maraqlı faktlar
* Atizonada yabanı halda bitən kaktusları qorumaq məqsədi ilə xüsusi qanun qəbul edilmişdir. Cinayət məcəlləsinə görə kim bu bitkiləri qoparar, qırarsa və ya digər vastələrdən istifadə edərək yerindən çıxarasa ona 25 il iş verilir.
* Karneliya kaktusuna bir zamanlar atışlar üzrə yarışlar keçirilirdi. Bu kütləvi hal aldıqda Arizona rəhbərliyi bunu qadağan edən qanun qəbul etmişdir. Bu qanuna görə 100 000 $ cərimə və üç il həbs düşür.

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Slade

**Slade** (oxunur "Sleyd" ; əvvəllər **Ambrose Slade**) — Britanialı rok qrupdur,  qlem rokun liderlərindən biridir.

## İstinadlar
Piranyas çayı

**Piranyas** () — Braziliyanın şimal-şərqində yerləşən çay. Uzunluğu 447&nbsp;km təşkil edir.

Mənbəyi Paraybnın Banitu-di-Santa-Fe ərazisindən başlayır. Mənsəbi Atlantik okeanıdır. Yuxarı axarlarda *Pitanyas*, Asu şəhəri yaxınlığında isə Asu olaraq adlandırılır

Çayın suyu bölgənin içməli suya olan tələvatında istifadə edilir. Üstəlik kənd təsərrüfatına cəlb edilir. Hövzəsinin 32,8 % Riu-Qrandi-du-Norti, 50 % isə Parayba ştatı ərazisində yerləşir. Ən iri qolları: Espinyaras və Serido

## İstinadlar
Taduz-us-Santus körfəzi

**Taduz-us-Santus körfəzi** (*Bütün müqəddəslərin buxtası*) — Braziliyanın Baya ştatı ərazisində yerləşən buxta. Braziliyanın ən iri körfəzlərindən biridir. Sahəsi 1052&nbsp;km² təşkil edir. Maksimal dərinliyi 42 meyrdir. Buxta ərazisində 66 ada yerləşir.

## Mənbə
* Taduz-us-Santus körfəzi
* Taduz-us-Santus körfəzi
## İstinadlar
Riu-Dosi

**Riu-Dosi** () — Cənubi Amerika ərazisindən axan çay. Braziliyanın cənub-şərqində yerləşir. Çayın uzunluğu 853&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 83400&nbsp;km² təşkil edir. Qərbdən şərqə axır. Piranqa və Karmu çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Atlantik okeana tökülür.

Gursululuq dövrü oktyabrdan aprel-maya qədərdir.

## Samarco mədənində qəza
5 noyabr 2015-ci ildə Samaro dağ-mədənində bəndin partlayışı baş verir. Nəticədə 11 nəfər həlak olmuşdur. Üstəlik Riu-Dosi çayı toksik maddələrlə çirklənir. Zəhərli maddələr bölgənin ekologiyasına böyük zərbə vurmuşdur.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Riu-Dosi xəritəsi. XIX əsr
* YUNESCO. Riu-Dosi
Paraiba-du-Sul çayı

**Paraiba-du-Sul çayı** — Cənubi Amerika əazisindən axan çay. Braziliyanın cənub-şərqindən axır. Uzunluğu 1120&nbsp;km təşkil edir.  Əsasən Paraytinqa və Paraybuna çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. San-Paulu ştatından başlayaraq cənub-qərbdən şimal-şərqə istiqamətlənir və Minas-Jerays ilə Rio-de-Janeyro ştatlarının təbii sərhədini təşkil edərək Atlantik okeana axır. Gursululuq dövrü oktyabrdan aprel-may aylarınadək davam edir.

## İstinadlar
Spevsipp

**Spevsipp** (; ) — qədim yunan filosofu, Platonun öyrəncisi ondan sonra Akademiyanın rəhbəri (skolarxı). Müxtəlif sahələr üzrə çoxlu əsərlərin müəllifi kimi tanınırdı. Ancaq, həmin əsərlər bizim zamanımıza çatmamışdır.

## Fəlsəfəsi
Spevsippus Platonun ontoloji təlimində də əsaslı dəyişikliklər etmiş, onun ideyalarını rəqəmlərdə təsəvvür etmişdir. Bununla da o, ideyaları inkar edirdi. Aristotel yazırdı ki, Platondan fərqli olaraq Speusippus şeylərin gözəlliyini onların başlanğıclarında görmürdü, çünki bu gözəlliklər onların özlərində müşahidə olunur.

Bütün rəqəmlərin başlanğıcı hər şeydən üstün olan *Vahiddir*. Platon fəlsəfəsində Vahid həm tanrı, həm də ərdəm kimi başa düşülürdü. Ancaq, Speusippusda o tam mənada nə tanrı, nə də ərdəmdir. Vahiddən başqa şeylərlə əlaqələndirilən rəqəmlər başlayır. Tanrını isə Speusippus Platonun *Demuirqosunda* görürdü, onu Əqllə eyniləşdirirdi.

Vahiddən fərqli olaraq maddi aləmdə hər şey çoxluqdadır. Vahidlə çoxluğun ahəngi rəqəmlərdə əks olunur. Bunlar da Platonun ideyalarıdır. Rəqəmlər maddi təzahürlərdən və şeylərdən fərqli və transsendentaldır. Speusippusun rəqəmlər mistikası onu pifaqorçulara yaxınlaşdırırdı. Həmçinin, Platondan fərqli olaraq Speusippus hesab edirdi ki, duyğular vasitəsilə həqiqi biliyi əldə etmək mümkündür.

Spevsippus Platon təlimində düşüncə və duyğu arasında ziddiyyəti ortadan qaldırmaq istəmişdir. Onun fikrincə bəzi şeyləri duyğularla, başqalarını isə düşüncə ilə qavramaq mümkündür. Düşüncə ilə qavranılan şeylərin meyarı *"elmi düşüncədir"* (yun. *επιστημονικόν*). Duyğularla qavranılanların meyarı isə *"elmi hissdir"* (yun. *αισθησις*). Speusippus güman edirdi ki, *"elmi hiss*" həqiqətin açılmasında düşüncə ilə birlikdə fəaliyyət göstərir. Duyğu orqanları məşq vasitəsilə şeylərin arasındakı fərqi səhvsiz təyin edir. Məsələn, musiqiçi musiqidə ahəngi və ahəngsizliyi təbiətin vergisinə görə deyil, nəzəriyyəni öyrənib bilməsinə görə təyin edə bilir.

Beləliklə, güman etmək olar ki, Speusippusa görə belə bir duyğularla duyulan gerçəklik vardır ki, onu "elmi hissi idrakla" dərk etmək olar. Bu gerçəklikdən başqa heç nə yoxdur. Ancaq, onun hər bir hissəciyi özünəməxsus şəkildə müəyyən bir riyazi qurumla bağlıdır.

## Mənbə

## Ədəbiyyat
* 
* John Dillon: The Heirs of Plato. A Study of the Old Academy (347–274 BC). Clarendon Press, Oxford 2003.
* Debra Nails: The People of Plato. A prosopography of Plato and other Socratics, Indianapolis 2002.
* Мочалова И. Н. Философия ранней академии. СПб.,2007.-144 с.

## Xarici bağlantılar
* Dancy, Russell. "Speusippus". Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Jackson, Henry (1911). "". Encyclopædia Britannica (11th ed.).

## Həmçinin bax
* Platon Akademiyası

## İstinadlar
Latın Mədəniyyəti Akademiyası

**Latın Mədəniyyəti Akademiyası** — Bütün dünyada latın mədəniyyətinə bağlı olan tanınmış elm, ədəbiyyat və mədəniyyət xadimlərini birləşdirən nüfuzlu qurum. Mərkəzi ofisi Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində yerləşir. Akademiyaya YUNESKO-nun keçmiş baş direktoru Federiko Mayor rəhbərlik edir.

## İstinadlar
Ksenokrates (Kalkedonlu)

**Kalkedonlu Ksenokrates** (yun. Ξενοκράτης,E.ə. 395 – E.ə. 314) — qədim yunan filosofu, Platonun öyrəncisi, Spevsippusdan sonra Akademiyaya başçılıq etmişdir.

## Fəlsəfəsi
Ksenokrates, fəlsəfəni sistemləşdirmiş, onu üç hissəyə bölmüşdür: 
# *Dialektika* (idrak nəzəriyyəsi və məntiqlə birlikdə);
# *Fizika;*
# *Etika*.
Onun fikrincə üç növ ilk varlıq və ya başlanğıc (substansiya) vardır: *ağılla dərk edilən*, *hissi* və onların üzərində qurulmuş *mürəkkəb*. Ağılla dərk edilən göy qatından yüksəklərdə olanların, hissi yerin və göyaltı sahələrin, mürəkkəb isə göyün özünün substansiyasıdır. Buna görə də ağılla dərk ediləni elmin, hissi substansiyanı duyğuların vasitəsilə qavramaq olar. Mürəkkəb substansiya isə rəylə dərk edilə bilər. Elm vasitəsilə qavranılarlar dayanıqlı və həqiqi olur. Duyğularla qavranılanlar da həqiqi olur, ancaq dərəcəsi elmlə qavranılarlar qədər olmur. Mürəkkəbdə isə həqiqət və yanlışlıq vardır. Çünki, hər bir rəydə həm həqiqət, həm də yanlışlıq mövcuddur.

Dünyanın əsasında *Vahid* və *Diada* (İkilik) durur. Vahidi Ksenokrates yunanların baş tanrısı Zeusla eyniləşdirib "Ata" adlandırırdı. Vahid həm də dünya Əqlidir. Diadanı isə o, "tanrıların anası" adlandırırdı və onu dünya "Ruhu" ilə eyniləşdirirdi.

Ksenokratesə görə dünya Ruhu rəqəmlər (ideyalar) və dəyişikliklərə məruz qalan maddi dünya arasında bir keçid mərhələsidir. Beləliklə o, ***Vahid*** başlanğıc və dünya ***Əqli*** anlayışlarına dünya ***Ruhu*** anlayışını da əlavə etmişdir. Bu fikir sonralar yeni-platonçular tərəfindən daha da inkişaf etdirilmişdir.

Ksenokratesə görə dünyanı ilahi qüvvələr bürüyüb və onlar dünya Ruhunda təcəssüm olunur. O kamildir, ancaq tədricən maddi aləmin təsiri ilə kamilliyini itirir. Ksenokrates göyü, ulduzları, hətta ünsürləri tanrılaşdırırdı. Onun təlimində *ilk ünsürlər beşdir*: efir, od, hava, su və yer. 

Ksenokrates ***demonların*** varlığına da inanırdı. Onların yeri insanlarla tanrıların arasındadır, vəzifəsi isə onların arasında rabitə yaratmaqdır. Şərin mövcudluğu da demonlarla əlaqəlidir.

Ksenokratesə görə insan həyatının məqsədi ruhun düyğular aləmindən azad olunmasındadır. Müdriklik isə özünü təkcə nəzəriyyədə deyil, həm də praktik həyatda göstərməlidir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Диллон Дж. Наследники Платона: Исследование истории Древней Академии (347–274 гг. до н. э.). Пер. с англ. Е. В. Афонасина. СПб., 2005. С.108–181.
* Мочалова И. Н. Ксенократ Халкедонский как интерпретатор диалогов Платона // Универсум платоновской мысли: Вопросы познания. Процедуры правильного мышления. Докса и ноэсис. СПб., 1997. С.86–94.
* Мочалова И. Н. Философия ранней Академии. СПб., 2007.
* Мочалова И. Н. От Ксенократа к Аристотелю: формирование физики как теоретической науки в Академии Платона // Вестник Ленинградского государственного университета имени А. С. Пушкина. СПб., 2012. — № 3. Том 2. Философия. — С. 19–30. — ISSN 1818–6653.

## Xarici bağlantılar
* Dancy, Russell. "Xenocrates". Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* University of St Andrews, Scotland, Biography of Xenocrates

## Həmçinin bax
* Platon Akademiyası

## İstinadlar
Ellinizm fəlsəfəsi

**Ellinizm fəlsəfəsi** (IV - I yüzilliklər) — Aristoteldən sonra qədim yunan fəlsəfəsinin növbəti inkişaf mərhələsi.

Ellinizm dövrü m. ö. 338 ildə Makedoniyanın Yunanıstan üzərində qələbə əldə etdiyindən sonra başlamışdır. Bu qələbədən sonra ***[[Makedoniyalı İskəndər]]*** Əhəmənilər dövlətini darmadağın edərək bütün Yaxın Şərq, Misir və Orta Asiyanın bir hissəsinin hökmdarı olmuşdur. Ancaq, İskəndərin ölümündən sonra onun yaratdığı imperiya dağılmış və onun ərazisində bir neçə dövlət yaranmışdır. Bu dövlətlərin ən böyükləri və nüfuzluları ***Selevkoslar*** (Orta və Yaxın Şərqdə) və ***Ptolemeuslar*** (Misirdə) olmuşdur.

Ellinizm dövrü özünə məxsus mədəniyyəti ilə seçilmişdir. Bu mədəniyyət yunan dünyagörüşü, fəlsəfəsi və elminin Yaxın və Orta Şərq mədəniyyətləri ilə qarışması nəticəsində yaranmışdır. Makedoniyalıların böyük ərazilər və xalqları istila etməsindən sonra həmçinin, müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqələri güclənmişdir.

Yunanlar ellinist dövlətlərində azlıqda idilər və yerli əhali ilə qarışmışdılar. Ancaq, buna baxmayaraq müxtəlif xalqları yunan mədəniyyəti və fəlsəfəsi ilə tanış etmişdilər. Yunan dili və dünyagörüşü uzun müddət Avropa və Asiyada hakim mövqelərini saxlaya bilmişdir. Eyni zamanda, Yaxın və Orta Şərq mədəniyyəti və dünyagörüşü də qarşılıqlı olaraq yunanlara güclü təsir etmişdir.

Dövlət quruculuğunda ellin dövlətləri quldarlıq demokratiyasına son qoymuş və ***monarxiya*** (krallıq) quruluşunu gətirmişdilər. Ellin dövlətləri krallar tərəfindən idarə olunurdu. Həmin dövrdə müxtəlif elmlər surətlə inkişaf edirdi. Misirin İskəndəriyyə şəhəri dünyanın ən böyük və əhəmiyyətli elmi mərkəzlərdən birinə çevrilmişdir. Ptolemeuslar sülaləsi elmlərin inkişafına böyük önəm verirdilər. İskəndəriyyədəki elmi mərkəz **“Museyon”** (yun. *Μουσεῖον*) adlanırdı. Museyonda məşhur kitabxana var idi. Bu kitabxanada qədim dünyanın elmi və fəlsəfi fikrini əks etdirən kitablar toplanmışdı. 

Roma imperiyasının güclənməsi Ellinizm dövrünə son qoymuşdur. Fəlsəfənin növbəti inkişaf mərhələsi Roma ilə bağlı olmuşdur.

Ellinizm dövründə fəlsəfi məktəblər fəaliyyət göstərmiş, qədim yunan fəlsəfi irsinin ənənələri inkişaf etdirilmişdir.

## Məktəblər və əsas nümayəndələri
**[[Skeptisizm#Antik skeptisizm.5B1.5D|Skeptisizm]]**
* Pirron
* Enesidemus
* Aqrippa
'''Epikürçülük'''
* Epikür
**[[Peripatetiklər]]**
* Rodoslu Andronikus
**[[Platon Akademiyası|Platonizm]]**
* Karneades
* Kliptomaxus
* Filon Larissalı
'''Stoaçılıq'''

*Erkən dövr*
* Kitiyalı Zenon
* Xrisippus
* Kleantes

*Orta dövr*
* Panetius
* Posidonius

## Mənbə
* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 119-122.
Arena Fonte Nova

**Arena Fonte Nova** () — Braziliyanın Salvador şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 51,708 nəfərdir. "Bahia" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 7 aprel 2013-cü ildə olmuşdur.

## Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.

### [[2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku]]

### [[2014 FİFA Dünya Kuboku]]

### [[2016 Yay Olimpiya Oyunları]]

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*Official Website 
*Bid inspection report
Parque do Sabia

**Parque do Sabia** () — Braziliyanın Uberlandia şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 53,350 nəfərdir. "Uberlandia" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

## Tarixi
Açılışı 27 may 1982-ci ildə olmuşdur.

## Həmçinin bax
*Braziliya stadionlarının siyahısı

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

*Templos do Futebol
Sobradinyu su anbarı

**Sobradinyu su anbarı** () —  San-Fransisko çayı üzərində inşa edilmiş süni su tutarı. Su anbarının tikintisisin səbəbi naviqasiya, su təhcizatı və energetikadır. Braziliyanın şimal-şərqində, Baiya ştatı ərazisində yerləşir. Dünyada sahəsinə görə süni su tutarları arasında 14-cüdür. Uzunluğu 280&nbsp;km təşkil edir. Ümumi sahəsi 4214 km²-dir.

Su anbarınln önündə yürləşən bəndin maksimal hündürlüyü 41 metr, uzunluğu 12,5&nbsp;km təşkil edir. SES 1050300 kVt enerji istehsal edir. Altı turbin var ki, hərəsi 175050 kVt güçə sahibdir.

Şlyuzlar 120 m uzunluğa, 17 metr enə malikdir. 
## Mənbə
* Sobradinyu su anbarı 
## İstinadlar
Braziliya Demokratik Hərəkat Partiyası

**Braziliya Demokratik Hərəkat Partiyası** (, qısa — ) —  Braziliyanın siyasi partiyalarından biri. Ölkənin hərəkətverici partiyalarındandır.
Partiya 1980-ci ildə Mariu Kovas tərəfindən yaradılmışdır. Partiyanın bəyamnaməsi Roberta Manqabeyra Unqer tərtib etmişdir. Partiya 2006 il seçkilərində parlamentdə 513 yerdən 89 yerə sahib çıxmışdır. 2010-cu il seçkilərində isə deputatlar palatasında 79 yerə sahib olmaqla senatda böyük fraksiyaya sahib olmuşlar. Ölkədə İşçilər Partiyasından sonra ikinci güclü partiya hesab edilir. İslahatçı, Mərkəzçi olaraq tanınırlar. Bununla belə millətçilər, konservantlar və sağ liberalları təşsil edirlər.

## İstinadlar
 
## Mənbə
* Braziliya Demokratik Hərəkat Partiyasının rəsti saytı
Bruno Körbi

**Bruno Körbi** (; 28 aprel 1949) — ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Aristipp

**Aristippus** (yun. Ἀρίστιππος, təxminən m. ö. 435 – 355) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin və hedonizm təliminin yaradıcısı. Diogenes Laertiusa görə, Aristippus üç hissədən ibarət olan **“Liviyanın tarixi”** və bir çox dialoqların yazarı olmuşdur.

## Fəlsəfəsi
Aristippusa görə biz yalnız öz duyğularımıza əsaslanaraq bu, ya digər şey haqqında hökm veririk. Halbuki bu heç də o demək deyil ki, duyğularımız o şey haqqında doğru bilgi verib. Deməli, əslində şeylərin əsl mahiyyətini açmaq olmaz və təbiətin öyrənilməsi imkansızdır.

Təbiətdə isə hər şeyi yalnız *“xeyir”* və *“şərə”* bölmək mümkündür. Ona görə də, onlara müvafiq dəyərlər ancaq *“yaxşı”* və *“pis”* ola bilər. Bu səbəbdən də, Aristippus bu anlayışlar arasında fərq qoymayan riyaziyyatı inkar edirdi. Aristippusa görə həyatın məqsədi həzz almaqdan ibarətdir. Bununla belə, bunu edərkən aşırılığa yol vermək və həzzlərin köləsi olmaq olmaz. Beləliklə Aristippus ilk hedonistlərdən biri olmuşdur.

Aristippus şəxsi azadlığı yüksək dəyərləndirmişdir. Onun fikrincə, hansısa ölkənin vətəndaşı olmaq vacib deyildir. İnsana yetər ki, hər yerdə yadelli kimi yaşasın. Çünki, var-dövlət insan azadlığını məhdudlaşdırır. Ona görə də, onun miqdarı gəmi qəzası anında apara biləcəyin qədər olmalıdır.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Voula Tsouna, *The Epistemology of the Cyrenaic School*, Cambridge: Cambridge University Press. 1998.
* Ugo Zilioli, The Cyrenaics, New York: Acumen / Routledge, 2012.

## Həmçinin bax
* Kirena məktəbi

## Xarici bağlantılar
* Cyrenaics Resource Handbook of Cyrenaic resources, primary and secondary, includes Aristippus
* Aristippus of Cyrene on Ancient History Encyclopedia
* Античные писатели. Словарь
* Диоген Лаэртский. Аристипп 

## İstinadlar
Teodorus (Kirenalı)

**Kirenalı Teodorus** və ya **Ateist Teodor** (yun. Θεόδωρος, m. ö. V – IV yüzilliklər) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin təmsilçisi. Onun barəsində Diogenes Laertius xəbər vermişdir..

## Fəlsəfəsi
Teodorus xalq arasında yayılmış tanrılar haqqında təsəvvürləri inkar etmiş, buna görə də *“Ateist”* adlandırılmışdır. O, bu barədə hətta ***“Tanrılar haqqında”*** kitab da yazmışdır. Onun fikrincə sevinc və kədər hissləri vardır. Birincisi düşüncədən, digəri isə düşüncəsizlikdən irəli gəlir. Xeyir düşüncədəndir və ədalətdir, şər isə onlara əks olan hər şeydir. Bunların ortası isə həzz və ağrıdır.

Dostluq əslində yoxdur. Maraqlar sona çatan kimi dostluq da qurtarır. Müdrik insan isə özü özünə yetərlidir, ona dost lazım deyildir. Həmçinin ağıllı insan üçün bütün dünya vətəndir, hansısa bir yerə bağlı olmaq olmaz.

Oğurluq, əxlaqsızlıq, müqəddəsliyə qarşı olmaq kimi əməllərdən ikrah doğuran bir şey yoxdur. Bu anlayışlar təbiətdən deyil, yalnız insan cəmiyyətindən irəli gəlir. Buna görə də, bu anlayışlar haqqında cəmiyyətdə qəbul olunmuş fikirlərlə razılaşmaq olmaz. Bu barədə müdrikin öz fikri olmalıdır. Bu əməllərə görə ictimai qınaqlar ağılsızların qarşısını almaq üçün tətbiq edilmişdir. Bunlar müdrik insan üçün deyildir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Dorandi, Tiziano (1999). "Chapter 2: Chronology". In Algra, Keimpe; et al. The Cambridge History of Hellenistic Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press. p.&nbsp;52. 
* Filonik, Jakub (2013). "Athenian impiety trials: a reappraisal". Dike (16): 75–76. doi:10.13130/1128-8221/4290.

## Həmçinin bax
* Kirena məktəbi

## İstinadlar
Annikeris

**Annikeris** (; m. ö. III – II yüzilliklər) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin təmsilçisi. Annikeris və onun ardıcılları haqqında Diogenes Laertius xəbər vermişdir. Onun fikrincə dostluq, valideynlərə ehtiram, vətənə qulluq hissləri reallıqda vardır. Dosta yalnız maraqlarla yanaşmaq olmaz. Onunla münasibətlərdən ruhi məmnunluq alınmalıdır. Hegesiasdan fərqli olaraq o, müdrik insanın xoşbəxtliyə çatmağını mümkün saymışdır.

## Mənbə
* 

## Həm də bax
* Kirena məktəbi

## İstinadlar
Hegesias

**Hegesias** (yun. Ἡγησίας, m. ö. 320 – 280) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin təmsilçisi.

## Fəlsəfəsi
Onun və ardıcıllarının fikirlərini Diogenes Laertius açıqlamışdır. Onlar hesab edirdilər ki, həzz və ağrı hissləri vardır. Məqsəd ağrıdan qaçıb həzzə doğru yönəlməkdir.

Əslində nə dostluq, nə ərdəm, nə kimdənsə razılıq kimi hisslər yoxdur. Biz onlara hansısa məqsədlər üçün yönəlirik, çünki məqsədlər olmasa bu hisslər də olmaz.

Xoşbəxtliyi əldə etmək mümkün deyildir. Çünki, həyat istənilən arzuların qarşısını alır. Həzz almaq üçün varlı və ya yoxsul olmağın fərqi yoxdur. Çünki, həzz alırsansa hər iki durumda onu ala bilirsən. Əgər həzz ala bilməsən, o zaman var-dövlətin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bizim duyğularımız dəqiq biliyə gətirib çıxartmır. Ona görə ağılımıza güvənməliyik. Başqa adamların yanlışlıqlarını bağışlamaq lazımdır. Çünki onlar bilmirlər ki, yanılırlar. Ona görə insanlara davranışlarına görə nifrət etməkdənsə, onları öyrətmək yaxşıdır. Beləliklə də, başqa adamların davranışlarına və hərəkətlərinə qarşı ***biganə*** (yun. *άδιαφορία*) olmaq lazımdır. Biganəlik isə iztirabın qabağını ala bilməyəndə, onda insana ancaq ölmək qalır.

Son olaraq Hegesias belə bir nəticəyə gəlmişdir ki, həzzə çatmaq mümkün deyildir. Ona görə də, yaşamağın mənası yoxdur. Bu fikri inkişaf etdirərək o, ***"Aclıqla özünü öldürmək"*** (yun. ἀποκαρτερνῶ) kitabını yazmışdır və buna görə də ona *"Ölüm müəllimi"* adı vermişdilər. Onun bir çox öyrəncisi intihar etməklə həyatlarına son qoymuşdular.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 
* Dorandi, Tiziano (1999). "Chapter 2: Chronology". In Algra, Keimpe; et al. *The Cambridge History of Hellenistic Philosophy*. Cambridge: Cambridge University Press. p. 47.
* Античная философия: Энциклопедический словарь. М.: Прогресс-Традиция, 2008. С.251–252. ISBN 5-89826-309-0 (ошибоч.)
* Гегезий Киринейский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890–1907.

## Həmçinin bax
* Kirena məktəbi

## İstinadlar
Evklid (Meqaralı)

**Meqaralı Evklid**  (yun. Εὐκλείδης ὁ Μεγαρεύς, m. ö. 450 – 360) — qədim yunan filosofu, Sokratın öyrəncisi, Meqara məktəbinin yaradıcısı. Diogenes Laertiusa görə, Aristippus üç hissədən ibarət olan **“Liviyanın tarixi”** və bir çox dialoqların müəllifi olmuşdur. Evklid zamanımıza çatmayan dialoqların yazarı olmuşdur. Onun çoxlu tələbələri var idi.

## Fəlsəfəsi
Euklides hesab edirdi ki, dünyada yalnız Xeyir vardır, ona Həqiqət, Ağıl, Tanrı da deyilir. İnsan həyatının ən yüksək məqsədi onu dərk etməkdir. Dünyadakı bütün başqa şeylər və olaylar əslində yoxdur, onların var olması aldadıcıdır. Bir olan Xeyri deyil, başqa xeyirləri axtaranlar hər zaman ziddiyyətlərlə qarşılaşırlar. Beləliklə, Euklidesə görə varlıq birdir.

Euklides həm də analogiyalarla (bənzər hallarla) nəyinsə haqqında qəti qərar verməyə qarşı çıxmışdır. Çünki, analogiya nə qədər hansısa olaya yaxın olsa belə, ondan fərqlənir və onun mahiyyətinə uyğun deyildir. Beləliklə, bir şey haqqında fikir yürütmək üçün bənzərinə deyil, o şeyin özünə müraciət edilməlidir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 

* Reale, Giovanni; Catan, John R. (1987), A History of Ancient Philosophy, Suny Press, p. 373. 
* Kneale, William; Kneale, Martha (1984), The Development of Logic, Oxford University Press, p. 8.
* Эвклид, философ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Həmçinin bax
* Meqara məktəbi

## İstinadlar
Evhemerus

**Evhemerus** (yun. Εΰήμερος, təxminən m. ö. 340 – 260) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin təmsilçisi.

## Fəlsəfəsi
O Messena şəhərindən idi. Bizim zamanımıza onun *Panheya* adasına səyahəti haqqında ***“Müqəddəs siyahı”*** (yun. Ίερά άναγραφή) adlı utopik hekayəsi çatmışdır. Bu əsərin fraqmentləri qədim yunan tarixçisi *Siciliyalı Diodorusun* (yun. Διόδωρος Σικελιώτης, m. ö. 90 – 30) kitabında verilmişdir. Orada Evhemerus bir məbədin yanındakı sütun üzərində həkk olunan bir yazını görmüşdür. O yazıda yunan tanrılarının siyahısı verilmiş və onların keçmişdə krallar olduqları haqqında məlumat verilmişdir.

Beləliklə, Evhemerus qədim tanrıları inkar edirdi. Onun fikrincə bütün tanrılar əslində ölümlərindən sonra tanrılaşdırılan krallar və qəhrəmanlar idilər. Məsələn, o, baş tanrı Zeusu Krit adasının kralı olduğunu, sonra isə tanrılaşdırıldığını iddia edirdi. Evhemerusun bu fikirləri “euhemerizm” adlanmışdır və buna görə onu ateizmdə suçlamışdılar. Sonralar *"evhemerizm"* dinşünaslıq elmində bir nəzəriyyə kimi istifadə edilmişdir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 

* Brown, Truesdell S. "Euhemerus and the Historians" *The Harvard Theological Review* **39**.4 (October 1946), pp. 259–274. Includes a comprehensive redaction of the existing fragments of Euhemerus' *Sacred History*.

* Smith, William. 1870. *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.* (London: C. Little and J. Brown) *sub* "Evemerus".

* *G. Vallauri*. Euemero di Messene. Turin, 1956.
* Круглов Е. А. 2000: К истокам «рационализма» эллинистического учения Эвгемера (культ Аполлона Тельмесского) // Политическая история и историография от античности до современности. Вып. 3. Петрозаводск, 21-33.

## Həmçinin bax
* Kirena məktəbi

## Xarici bağlantılar
* Harry Thurston Peck, ''Harpers Dictionary of Classical Antiquities'' 1898: Euhemerus
* Ante-Nicene Fathers, vol V: Cyprian, "On the Vanity of Idols" e-text
* The Ancient Library 

* Диодор Сицилийский. ИСТОРИЧЕСКАЯ БИБЛИОТЕКА. Книга VI (Фрагменты)

## İstinadlar
Stilpon

**Stilpon** (, təxminən m. ö. 360 – 280) — qədim yunan filosofu, Meqara məktəbinin təmsilçisi. Onun barəsində Diogenes Laertius xəbər vermişdir.

## Həyatı və fəlsəfəsi
Stilpon fəlsəfi polemikanın (mübahisənin) ustalarından biri idi, həm də siyasətlə də məşğul olurdu. Misir hökmdarı *Ptolemeus Soter* ona yaxşı münasibət bəsləmiş, ölkəsinə dəvət edərək ona çoxlu pul təklif etmişdir. Ancaq, Stilpon hər şeydən imtina etmiş və o pulun isə çox az hissəni götürmüşdür.

Meqarada savaş zamanı Stilponun evi qarət olunmuşdur. Makedoiya kralı Antiqonun oğlu Demetriusa bu xəbər çatdıqda o Stilpona təklif etdi ki, zərərin qarşılanması üçün qarət olunmuş əmlakının siyahısını gətirsin. Kralın məqsədi ondan ibarət idi ki, ona itirilmişləri geri qaytarsın. Ancaq, Stilpon isə krala dedi ki, ona heç bir zərər dəyməmişdir. Çünki, onun malı, mülkü oğurlansa da, əxlaqı və ağlının ondan alınmamasını qeyd edərək, əsl zənginliyin də məhz bu olduğunu bildirmişdir.

Stilpon həm də tanrılara və dinə qarşı şübhəçi mövqedə dururdu. O demişdir ki, memar *Fidiusun* hazırladığı Afinanın heykəli onun yaratdığı incəsənət incisidir. Deməli o, tanrı ola bilməz. Bu iddiaya görə onu mühakimə edib sürgün etmişdirlər.

Stilpon ümumi anlayışların var olub-olmaması haqqında düşünən ilk filosoflardan biri olmuşdur. Onun fikrincə “insan” sözünü deyən heç nə demir, onun bu ifadəsinin mənası yoxdur. Çünki “insan” deyilən söz ümumi bir şeydir; nə bu, nə də o adama aid deyildir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, ümumi anlayışların var olub-olmaması problemi sonralar formalaşan ortaəsr fəlsəfəsinin ən maraq doğuran mövzularından birinə çevrilmişdir.

## Mənbə
* 

## Ədəbiyyat
* 

* Cicero, Marcus Tullius (1878), The treatises of M.T. Cicero: On the nature of the gods; On divination; On fate; On the republic; On the laws; and On standing for the consulship, translated by Yonge, Charles Duke, London: G. Bell, p. 268.
* Hegel (1805), "The Philosophy of the Socratics", Lectures on the History of Philosophy.

## Həmçinin bax
* Meqara məktəbi

## İstinadlar