open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Exynos

**Exynos** — Samsung Electronics şirkətinin ARM arxitekturalı çip üzərində sistem (SoC) mikroprosessorlarıdı.

## Tarixçə

Samsung şirkəti həm özünün həm də digər istehsalçıların təlabatını odəmək üçün çip üzərində sistem (SoC) istehsalı üzrə böyük tarixçəyə malikdir.

2010-cu ildə Samsung şirkəti Galaxy S mobil telefonunda istifadə olunmuş, o vaxtlar Hummingbird (indi isə — Samsung Exynos 3110) S5PC110 mikroprosessorunu təqdim etdi.

2011-ci ildə Samsung şirkəti Galaxy S II mobil telefonunda istifadə olunmuş, Samsung Exynos 4210 mikroprosessorunu təqdim etdi. 2011-ci ilin avqustunda Samsung 3.2 versiyalı Linux nüvəsinə daxil edilmiş Linux (ƏS) üçün drayverlər dəsti buraxdı..

Samsung Exynos 4212 - daha yüksək tezlikli, daha az enerji sərfiyyatlı mikroprosessorunu 2011-ci ilin payızında təqdim etdi.

Samsung Exynos 4 Quad (4412) - Samsung şirkətinin ilk dördnüvəli prosessoru 2012-ci ildə təqdim olunub.

Samsung Exynos 5 Octa (5410) — 2013-cü ilin əvvəlində big.LITTLE arxitekturasının ilk təqdimatı .

Samsung Exynos 7 Octa (5433) - Samsung şirkətinin 64-bitlik ilk prosessoru 2014-cü ildə təqdim olunub.

## Exynos prosessorları
Exynos prosessorları bir neçə nəsildən ibarətdilər:
* Exynos 3 — bir- və dörd-nüvəli, ARM Cortex-A8 və ya ARM Cortex-A7 nüvə bazasında 0.8 -1.4&nbsp;GHz tezliyində işləyir
* Exynos 4 — iki- və dörd-nüvəli, ARM Cortex-A9 nüvə bazasında 1.2 - 1.6&nbsp;GHz tezliyində işləyir
* Exynos 5 — iki-, dörd- və altı-nüvəli, ARM Cortex-A15 nüvə bazasında 2.1&nbsp;GHz tezliyində işləyir
** Exynos 5 Dual — iki ARM Cortex-A15 nüvəsindən ibarətdir
** Exynos 5 Hexa — ARM big.LITTLE prinsipli, iki ARM Cortex-A15 və dörd ARM Cortex-A7 nüvəsindən ibarətdir
** Exynos 5 Octa — ARM big.LITTLE prinsipli, dörd ARM Cortex-A15 və dörd ARM Cortex-A7 nüvəsindən ibarətdir
* Exynos 7 Octa - ARM big.LITTLE prinsipli, dörd ARM Cortex-A57 (ARM Cortex-A72) və dörd ARM Cortex-A53 nüvəsindən ibarətdir

## Exynos mikroprosessorlarının siyahısı

## Oxşar mikroprosessorlar
* Mediatek tərəfindən buraxılan MT
* Texas Instruments tərəfindən buraxılan OMAP;
* Qualcomm tərəfindən buraxılan Snapdragon;
* Nvidia tərəfindən buraxılan Tegra;
* Apple tərəfindən buraxılan A4/A5;
* ST-Ericsson tərəfindən buraxılan NovaThor;
* HiSilicon tərəfindən buraxılan K3

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Vaqriya yarımadası

**Vaqriya yarımadası** Almaniyanın şərqində yerləşən yarımada. Ən hündür nöqtəsi Bunqsberq təpəsidir (168 m). Bu təpənin üzərində köhnə qala vardır. 
thumb|300px|Vaqriya yarımadası
Orta əsrlərdə Vaqriya () toponiki geniş bir əraziyə şamil edilirdi 
thumb|300px|Tarixi xəritə (1682—1688)
thumb|780px|Vaqriyadan bir panorama
"Slaviyan eksiklopediyası"na görə vilayətin tarixi sərhədləri Baltik dənizi, Trave,Svetin çayları və Femarn adası adası arasında yerləşir. Slavyan tayfası olan Vaqrlar bölgədə yayılmışdır. 1139-cu ildə ərazini alman feodolları ələ keçirmişdir.
## İstinadlar
Vittov yarımadası

**Vittov yarımadası** () — Almaniyanın Rügen adasının şimalında yerləşən yarımada. Şimaldan və şərqdən Baltik dənizi, qərbdən Viker körfəzi, cənubdan və şərqdən isə Böyük Yasmund körfəzi ilə əhatələnmişdir. Vittov Yasmund yarımadası ilə birləşir. Orta əsrlər dönəminə qədər müstəqil ada olmuşdur. Qərb qutaracağında Buq burnu yerləşir. Arkon burnu da yarımadanın bir hissəsini təşkil edir.

Yarımada ərazisində «Vik» () kamunası yerləşir.
## Mənbə
* Vittov yarımadası haqqında ədəbiyyat
Levent Ülgen

**Levent Ülgen** (8 avqust 1962, Konya, Türkiyə) — türk aktyoru.

## Həyatı
Levent Ülgen 8 avqust 1962-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində anadan olub. Hacettepe Universitetini bitirib.

## Filmoqrafiya
* Kurşun Adres Sormaz — 1992
* Mavi sürgün — Jandarma eri 1993
* Gəlincik tarlası — 1993
* Kurtuluş — Albay Kenan Bey 1994
* 80 addım — Korkut Laçin 1996
* İlan hekayesi — Mürekkep Kadir 1999
* Köstebek Cüneyt — Cüneyt Verel 1999
* Tutku Çemberi — 2000
* Bizim evin halları — Nusret 2000
* Ən son atalar eşidər — Kadir 2002–2006
* Keje — Otobüs Şoförü 2002
* Havada Bulut — Kabzımal Bayram 2002
* Çocuklar Duymasın — Behçet 2002
* Yuvadan Bir Kuş Uçtu — İbrahim 2003
* Gelin — Veyis 2003
* Hayat Apartmanı — Sadık 2007
* Mahşer-Nabucco'nun Zehri — Ali Kılıç 2007
* Görgüsüzler — Vakkas 2008
* Akasya Durağı — Sinan 2008–2012
* Bayrampaşa: Ben Fazla Kalmayacağım — Tuncer 2007
* Hayatın Tuzu — Şehsuvar 2009
* Nene Hatun — Yavuz Hoca 2010
* Devrimden Sonra — Sosyalist Polis 2011
* Bizim Okul — Kimyacı Sıfırcı Ziya 2013
* Arka Sokaklar — Şevket Hor 2009
* Salih Kuşu — Salih ve Bahtiyar 2013
* İnadına Yaşamak — Kıbrıslı
* Bizum Hoca — Kemal 2014
* Roman Havası — Haydar 2014–2015
* Niyazi Gül Dörtnala — Rıza 2015
* Terkedilmiş — Zengin 2015
* Kiralık Aşk — Necmi İplikçi 2015 — * Gençliğim eyvah — Zekeriyya 2020 — 
## Xarici keçidlər
*
Alkakolkum

**Alkakolkum** — Cənubi Qazaxıstan vilayətinin keçmiş Arıs rayonu ərazisində yerləşən qumlu massiv. Sırdərya çayının sağ sahilində qərarlaşır. Uzunluğu 65 km, eni isə 8–18 km arasında dəyişir. Ərazisində əsasən yovşan və cuzqun bitir.

## Mənbə
* Qazaxıstan milli eksiklopediyası. Alkakolkum
Yuvadan quş uçdu (teleserial, 2003)

***Yuvadan bir quş uçdu*** — 2003-cü ildə TRT 1-də yayımlanmış, Samet Polatın rejissorluğu və Kemal Başar ilə İşıl Özgentürkün ssenarisini yazdığı dram serialdır. 13 bölümün ardından finalı olmuş və efirdən qaldırılmışdır.

## Aktyorlar
* Levent Ülgen (İbrahim)
* Tülay Günal (Sevgül)
* Adviye Öztürk
* Beyhan Saran
* Ergün Uçucu (Taksici)
* Tomris Çetinel
* Ali Hürol
* Lale Başar
* Nusret Şenay
* Ali İpin
* Zeynep Hürol
* Yener Turan
* Ebru Nil Aydın
* Filiz Yiğitbaşı
* Mehmet Ali Nuroğlu
* Özge Yıldırım
* Özgül Sağdıç (Ayşe)
* Deniz Gökçe Kayhan
* Sabri Arafatoğlu
* Erdal Cindoruk (Recep)
* Mithat Erdemli (Psikiyatr)
* Zafer Güllü
* Murat İnal
* Adviye Öztürk
* Özge Yıldırım Çelik

## Mənbə
* http://www.sinematurk.com/film/8424-yuvadan-bir-kus-uctu/
Bikum

**Bikum** () — Qazaxıstanın şimal-şərqində Alagöl vadisində Urcar və Katınsu çayları arasında yerləşir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə 30&nbsp;km məsafədə uzanır. Orta eni 10–12&nbsp;km, bəzi hissələrdə isə 18&nbsp;km təşkil edir. Maksimal hündürlük 418 metrdir. Ərazisinfə qumdan təşkil olanmuş 3-5 metr hündürlüyündə olan təpəliklər vardır (dyunlar).  Çökəkliklərində şoranlıqlar yayılmışdır. Ərazisində qum akasiyası, yovşan, cuzqun, çay sahillərində isə qamış yayılmışdır.

## Mənbə
*Qazaxıstan milli eksiklopediyası. Bikum
Natiq Gülməmmədov

**Natiq Gülməmmədov** () — Azərbaycanın tanınmış teatr xadimi. A. Şaiq adına Azərbaycan Kukla Teatrının keçmiş direktor müavini.

## Həyatı
Gülməmmədov Natiq Məmməd oğlu 1955-ci il iyunun 10-da Naxçıvan MR Şərur rayonunda anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Qarabağlar kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "mədəni maarif" fakültəsinə daxil olub, 1991-ci ildə İnstitutu bitirmişdir.

## İş fəaliyyəti
1973–1979-cu illərdə Naxçivan Dram Teatrında müxtəlif sahələrdə işləmişdir. 1980–1988-ci illərdə Musiqili Komediya Teatrında bədii quruluş hissə müdiri, 1988–1997-ci illərdə Akademik Milli Dram Teatrında baş inzibatçı, 1997–2003-cü illərdə Musiqili Komediya Teatrında baş inzibatçı, 2003–2010-cu illərdə Akademik Milli Dram Teatrında direktor müavini, 2010–2015-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında direktor müavini, 2015-ci ildən 2016-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2016-cı ilin yanvar ayından Akademik Milli Dram Teatrına sərəncamçı direktor vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2016-cı il dekabr ayında Akademik Milli Dram Teatrının sərəncamçı direktor vəzifəsindən azad edilib və həmin ay Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında direktor müavini vəzifəsinə təyin edilib. 2022-ci ildən yaşı ilə əlaqədar təqaüdə çıxıb.

## İstinadlar
2016/2017 Azərbaycan Kuboku

**2016–17 Azərbaycan Kuboku** — Futbol üzrə **[[Azərbaycan Kuboku (futbol)|Azərbaycan kubokunun]]** 25-ci mövsümüdür. Kubokun final oyunu 5 may 2017-ci ildə baş tutub.

## Reqlament
Azərbaycanın Kubokunun bütün mərhələlərində cütlüklərin qalibləri iki matçın (1/16-dan, 1/8-dən və finaldan başqa) nəticələrinə görə təyin edilirdilər. Əgər kubok matçı əsas vaxta heç-heçə bitdisə, onda əlavə vaxt (hər biri 15 dəqiqə olmaqla 2 əlavə hissə, fasiləsiz) təyin olunurdu. Amma əgər əlavə vaxtda da qalib təyin olunmursa, o zaman 11 metrlik zərbələr seriyası təyin edilirdi.

## Komandalar

## İlk mərhələ
İlk mərhələ oyunlarının püşkü 6 oktyabr 2015-ci ildə atılmışdır.

## İkinci mərhələ
Birinci mərhələnin iki qalibi ikinci mərhələdə mübarizə aparır. Bu mərhələnin oyunları 8 oktyabr 2015-ci il püşkünə əsasən tərtib edilib.

## 1/4 final
İkinci mərhədə qalib gələn 8 komanda iki mərhələli şəkildə 1/4 finalda mübarizə aparacaq.

## Yarımfinallar
1/4 finalın dörd qalibi iki mərhələli şəkildə yarımfinalda mübarizə aparacaq.

----

## Final

## Qol müəllifləri
**4 qol:**

* Namiq Ələsgərov - Qarabağ
* Dino Ndlovu - Qarabağ

**3 qol:**

* Daniyel Subotiç - Qəbələ
* Rauf Əliyev - İnter Bakı
* Pessalli - Neftchi Bakı
* Mahir Mədətov - Qarabağ
* Amil Yunanov - Sumqayıt

**2 qol:**

*  David Canelidze — AZAL
*  Filip Ozobiç - Qəbələ

*  Ruslan Abışov — İnter Bakı
*  Rəhman Musayev — Turan Tovuz

*  Coşqun Diniyev — Qarabağ
*  Mirzağa Hüseynpur — AZAL

**1 qol:**

*  Şirməmməd Məmmədov — AZAL
*  Rəşad Eyyubov — Qəbələ
*  Voyislav Stankoviç — Qəbələ
*  Ağabala Ramazanov — İnter Bakı
*  Orxan Əliyev — Kəpəz
*  Şəhriyar Rəhimov — Kəpəz
*  Tural Qürbətov — Kəpəz
*  Tural Rzayev — Kəpəz

*  Ceyhun Cavadov — Kəpəz
*  Fəhmin Muradbəyli — Neftçi Bakı
*  Məqsəd İsayev — Neftçi Bakı

*  Miçel — Qarabağ
*  Dani Kintana — Qarabağ
*  Məhəmməd Əliyev — Qaradağ Lökbatan
*  Rüfət Məmmədov — Qaradağ Lökbatan
*  Bəxtiyar Soltanov — Qaradağ Lökbatan

*  Haqverdi Həsənov — Şahdağ Qusar
*  S. Balelcae — Şəmkir
*  Məhəmməd Qurbanov — Sumqayıt
*  Amil Yunanov — Sumqayıt
*  Tuqay Alhüseynli — Turan Tovuz
*  S. Abdullayev — Zaqatala
*  Oruc Balaşlı — Zaqatala
*  Aleksandr Şemonayev — Zirə

**Avtoqol:**

*  Tapdıq Əliyev (12 oktyabr 2016 vs Turan Tovuz)

## Həmçinin bax
* 2016–17 Azərbaycan Premyer Liqası
* 2016–17 Azərbaycan Birinci Liqası

## İstinadlar
Vyaçeslav Tenişov

**Vyaçeslav Nikolayeviç Tenişov** (; ) — rus etnoqrafı, arxeoloqu, sosioloqu.

## Həyatı
Vyaçeslav Nikolayeviç Tenişov 1844-cü ildə Rusiya imperiyasının Varşava şəhərində anadan olmuşdu. Məşhur Tenişovlar nəslindəndir. Üç yaşında anasından məhrum olub, Tver quberniyasında dayısının yanında tərbiyə alır.

Vyaçeslav Tenişov etnoqraf kimi bir neçə əsərin müəllifidir.

Vyaçeslav Tenişov 2 fevral 1903-cü ildə Paris şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Род князей и мурз Тенишевых 
* Мария Клавдиевна Тенишева — о совместных свершениях князей Тенишевых
* Биография В. К. Тенишева на сайте smolinfo.net 
* Биография  на сайте "Культурное наследие Земли Смоленской"
Belsekseul

**Belsekseul** () — Balxaş gölünün cənub-şərqində yerləşən qumlu vadi. 
Belsekseul vadisi Almatı vilayəti ərazisində, Tauqum massivi ərazisinə yaxın ərazidə yerləşir. Uzunluğu 40&nbsp;km, eni isə 12&nbsp;km təşkil edir. Hündürlüyü 340-500 metr arasında dəyişir. Ərazisi əsasən təpəliklərdən ibarətdir. Dyunların hündürlüyü 5-8 metr, bəzən isə 20–25 m təşkil edir. Bəzi hissələr şoranlıqlardan ibarətdir.
Bitki örtüyü cuzqun, qum akasiyası, yovşan və digər bitkilər bitir.
## Mənbə
*Qazaxıstan milli eksiklopediyası. Belsekseul
Xiaomi

**Xiaomi** — mərkəzi ofisi Pekində yerləşən özəl elektronika şirkətidir.

Şirkət dünyanın 4-cü ən böyük smartfon istehsalçısıdır. Xiaomi smartfonlar, mobil tətbiqlər, dizüstü kompüterlər və bir çox istehlakçı elektronika məhsullarını hazırlayır, təkmilləşdirir və satışını həyata keçirir.

Şirkətin qurucusu və CEO-su Forbesin məlumatlarına görə Çinin ən varlı 23-cü şəxsi Lei Jun'dur. Şirkət 2014-cü ildə 60 milyondan çox cihaz satıb.

Şirkətin böyük bir hissəsi Çin, Malayziya və Sinqapurdan olan 18.000-dən çox işçisi var. İndoneziya, Filippin, CAR və Braziliyada işçilərinin sayı artmaqdadır.

## Tarix
Xiaomi 2010-cu il 6 apreldə 8 əməkdaş tərəfindən qurulub. 2011-ci ilin avqust ayında ilk smartfonunu satışa çıxaran şirkət bundan sonra Çində böyük bazar payı qazandı. Sonralar ağıllı ev(IoT) cihazları ekosistemi də daxil olmaqla geniş çeşiddə məhsulların istehsalına başlandı.

International Data Corporation tərəfindən açıqlanan məlumata görə, 2014-cü il oktyabrda Xiaomi, Samsung və Apple-dan sonra dünyanın 3-cü ən böyük smartfon istehsalçısı oldu. **İDC** hesabatına görə Xiaomi, 2014-cü ildə Çinin ən böyük smartfon satıcısına çevrildi və Samsungu keçdi.

Xiaomi, dekabr 2014-ün sonunda, investorlardan 1,1 milyard ABŞ dolları məbləğində investisiya aldıqdan sonra, dünyanın ən dəyərli texnika mərkəzlərindən biri oldu və şirkətin dəyəri 46 milyard ABŞ dollarını keçdi. Xiaomi, 2014-cü il iyul ayında flipkart.com vasitəsilə Hindistan bazarına da daxil oldu.

## Həmçinin bax
* Apple
* Samsung

## İstinadlar
Yasmund yarımadası

**Yasmund** () — Rügen adası əraxisində yerləşən yarımada.

Yasmund yarımadası Vittov yarımadası və Mutland ilə Şaab () və Şmal Hayd () dilləri ilə birləşir. Burada Zasnis, Zaqard və Mukran adlı bərə limanları vardır.

Təbaşirdən ibarət qayalıq ərazisi Yasmund Milli parkı ərazisinə daxildir.

## Mənbə
* Yasmund yarımadası haqqında ədəbiyyat
Pambıq ağacı (Syerra-Leone)

right|thumb|280px|Ağacın görünüşü.

**Pambıq ağacı** — Syerra-Leonenin paytaxtı Fritaunun tarixi simvolu olan ağac. *[[Ceiba pentandra]]* növünə məxsusdur. Əfsanəyə görə ağac 1792-ci ildə ABŞ İstiqlal müharibəsi zamanı Britaniya üçün döyüşüb müstəqillik qazanan və indiki Fritaun şəhərinin əsasını qoyan keçmiş Afrika amerikalı qullar üçün böyük əhəmiyyətə malik olmuşdur. "Yeni şotlandlar" və ya "Navatiyalılar" adlandırılan bu Qara sədaqətlilər 11 mart 1792-ci ildə Fritaun şəhərinin əsasını qoymuşdurlar.

## Tarix
Əfsanəyə görə sahildə enmiş və körfəzin yuxarısında yerləşən nəhəng ağaca doğru getmişlər. Ağacın ətrafında yığışmış, dua edərək və himn oxuyaraq tanrıya minnətdarlıqlarını bildirmişlər. Ağacın tam yaşı bilinmir, lakin 1787-ci ildə mövcud olduğu məlumdur.

Müsair dövrdə Pambıq ağacı Fritaun şəhərinin qədim hissəsində, Ali Məhkəmə binasının, musiqi klubunun və Milli Muzeyin yaxınlığında yerləşir. Syerra-Leonelilər bu ağacı Fritaun şəhərinin simvolu hesab edirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Yunus Nadi Abalıoğlu

**Yunus Nadi Abalıoğlu** () — türk jurnalisti, yazıçı, siyasi xadim.

## Həyatı
Rodosda Süleymaniyyə mədrəsəsində oxumuş, Qalatasaray liseyini və hüquq məktəbini bitirmişdir. 1900-cü ildə “Məlumat” qəzetində fəaliyyətə başlamış, hakimiyyət əleyhinə yönəlmiş yazılarına görə həbs olunmuşdur. “Rumeli” (1910) və “Təsviri-əfkar” qəzetlərinin baş redaktoru olmuşdur.

## Fəaliyyəti
"İttihad və Tərəqqi" partiyasının xadimləri ilə yaxınlıq etmiş, 1918-ci ildən Türkiyədə nəşr olunan "Təsviri-əfkar", "Yeni gün" və s. qəzetlərdə Türkiyə-Azərbaycan əlaqələrinə dair yazıların müəllifi kimi tanınmışdır. 1918-ci il iyulun 4-də "Təsviri-əfkar" qəzetində dərc olunmuş "Qafqazlılar və Türkiyə" adlı məqaləsində Batum sülh konfransında Azərbaycan və Türkiyə nümayəndələri arasında aparılmış danışıqlar və əldə edilmiş razılaşma haqqında geniş məlumat verilir. Müəllif Azərbaycan türklərinin istiqlal mübarizəsini ön plana çəkərək, Qafqazın Türkiyə üçün əhəmiyyətini vurğulayırdı.

1918–1920 illərdə “Yeni gün” qəzetini buraxmış, nəşrini Ankarada davam etdirmişdir. 1924-cü ildən nəşrinə başladığı “Cümhuriyyət” qəzetinin baş redaktoru idi. “İnqilabi-Osmani” (1908), “Mustafa Kamal Paşa Samsunda” (1955), “Qurtuluş savaşı xatirələri” (1978) və s. əsərləri var. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü olmuşdur.

## "Yeni gün" qəzeti
1918-ci il sentyabrın 4-də " Yeni gün" qəzetində çıxan "Bolşeviklərin hökuməti" məqaləsində Yunus Nadi 1918-ci il avqustun 27-də imzalanmış alman-sovet sazişini şərh edərək, Azərbaycan və Bakı məsələsində qeyri-fəal mövqe tutduğuna görə Türkiyə hökumətini tənqid edirdi. Yunus Nadi Türkiyə ictimaiyyətində Azərbaycanın müstəqilliyinin labüdlüyü fikrinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

## Həmçinin bax
* Jurnalistika

## Mənbə
* 

## İstinadlar
Viktoriya dövründə qadınlar

Viktoriya dövründə qadınlar və kişilər arasındakı sosial fərqlər heç bir dövrdə olmadığı qədər kəskinləşdi və qadının ailə və cəmiyyətdə bu gün də aktual qəbul edilən rolu müəyyənləşdi. Əsas iş yerlərinin əkin sahələrindən fabriklərə daşınması ilə illər boyu həyat yoldaşları ilə birgə çalışmış qadınlar üçün də evdarlıq dövrü başladı.

## Təhsil
1840-cı illərə qədər qadınlar üçün nəzərdə tutulan məktəblər kiçik idi və daha çox qadınların ailədəki rolu ilə əlaqədar təlim keçirdilər. Müəllim olaraq çalışan qadınlar da eyni peşədə çalışan kişilərdən sayca çox idi, ancaq onlara kişilərdən daha az maaş verilirdi. Lydia Murdoch bu fərqləri belə izah edir:

''"Növündən asılı olmayaraq qadınlar iş yerlərində həmişə əngəllər ilə qarşılaşmalı olurdular. Maaş məbləğləri işdən asılı olaraq dəyişsə də, qadınlara bütün sahələrdə kişilərdən daha az maaş verilirdi. Məsəl üçün 1883-cü ildə London Məktəb Şurası qadın müəllimlər üçün maaşı eyni vəzifədəki kişilərin maaşının dörddə üçü olaraq müəyyənləşdirmişdi.1890-cı ildə kişi asisentlər illik 119 funt qadınlar isə 88 funt maaş alırdılar. Kişilərdən fərqli olaraq peşələrində ikinci dərəcəli statusla yanaşılan qadınlar, həm də Viktoriya dövrünün alışılmış "evdar qadın" anlayışını zədələdikləri üçün ətraf-mühitin qınağına da dözməli idilər."

Orta təbəqədən olan qadınlar həm işləmək, həm də evlənmək hüququndan məhrum idilər, onlar ya evlənməli, ya da işləməli idilər. Kişilər üçün isə elə bir məcburiyyət yox idi. Universitetlər isə tamamilə kişilər tərəfindən idarə edilirdi. Qadınların universitet materiallarını öyrənəcək qədər qabiliyyətli olmadıqlarını düşünürdülər.

### İş
Orta təbəqədən olan qadınlar üçün işləmək azadlıq, siyasi status və hörmət demək idi, aşağı təbəqə üçün isə dolanacaq yolu. İlkin kampaniyalar qadınlar üçün uyğun iş tapmağa, sonrakılar isə iş şəraitini və məvaciblərini yaxşılaşdırmağa çalışırdılar. 1850–60-cı illərdə qadınların işə cəlb olunması üçün kampaniyalar subay qadınları əhatə edirdi.

1851-ci ilə aid statistikalarda İngiltərədə yaşayan 6 mln. qadının yarısının işlədiyi, işləyən qadınların isə 2 milyonunun subay olduğu göstərilir.

## İstinadlar
Afrika Milli Konqresi

**Afrika Milli Konqresi** (*AMK*) – CAR-da hakim partiya; yerli əhalinin kütləvi və nüfuzlu siyasi təşkilatı. 1912-ci ildə yaradılmışdır. Afrika Milli Konqresi irqi ayrı- seçkiliyə qarşı çıxır və CAR-ın bütün əhalisinin hüquq bərabərliyi naminə çalışır. 1955-ci ildə Afrika Milli Konqresi və digər müxalifət təşkilatlarının təşəbbüsü ilə çağırılmış Xalqlar konqresində Azadlıq xartiyası – demokratik Cənubi Afrika uğrunda mübarizə proqramı qəbul olundu. Afrika Milli Konqresi ölkənin bütün tərəqqipərvər qüvvələrini birləşdirməyə çalışaraq, dəfələrlə hakim dairələrin irqçi və antidemokratik siyasətinə qarşı çıxmışdır. 1960–1990-cı illərdə gizli fəaliyyət göstərmişdir. Afrika Milli Konqresi rəhbərliyi altında irqçiliyə qarşı aparılan mübarizənin Afrika və dünya demokratik qüvvələri tərəfindən dəstəklənməsi CAR-da aparteid sisteminin ləğvinə gətirib çıxardı. 1994, 1999, 2004-cü illərdə CAR-da keçirilən ümumxalq seçkilərində Afrika Milli Konqresi qalib gəlmişdir.

## İstinadlar
Dars yarımadası

**Dars yarımadası** () — Almaniyanın şimalında, Baltik dənizinin cənubunda yerləşən yarımada. Qərbdən Meklenburq buxtası yuyulur. Dars sözü qədim skavyan dilində işlənən *dračĭ* sözündən törəmişdir. Erkən orta əsrlərdə yarımada ada olmuşdur. Slaviyanlar onu **Scante Vustrov** adlandırırdı.

Yarımadanın böyük hissəsi meşə ilə örtülüdür. Yarımadanın şimal hissəsi Darser-Ort () adlanır. Burada mayak yerləşir. Yarımada intisadiyyatının əsasınl turizm təşkil edir. Ən böyük şəhəri Prerondur.

## Mənbə
Turistik səhifə 

## İstinadlar
Eyderştedt

**Eyderştedt yarımadası** () —  Almaniyanın ərazisində, Şimal dənizi sahillərində yerləşən yarımada. Yarımada Şimali Frislandiyanın qərb sahillərində qərarlaşır. Uzunluğu 30&nbsp;km, eni 15&nbsp;km təşkil edir. Əhalisi əsasən frizlərdir. Ərazidə aşağı alman ləhcəsi yayılmışdır. Turizm inkişaf etmişdir. Yarımadanın əsas rəmzi Vesterheferzand matakıdır. Əsas şəhərləri:Tyunninq və Qardinq.
## Mənbə
*Eiderstedt tourism central (Alm)
Dinql yarımadası

**Dinql** () — İrlandiyanın cənub-şərqində Kerri qraflığında yerləşən yarımada. Burada ölkənin ən qərb nöqtəsi olan Danmor-Hed burnu yerləşir. Üstəlik sahillərində Dinql körfəzi yerləşir. 
Yarımadanın relyefi dağlıqdır. Burada irlandiyanın ən hündür aşırımı ən hündür dördüncü zirvəsi  yerləşir (Brandon). Sahillərini Atlantik okeanın suları yuyur. Sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Bəzi hissələrdə isə qumlu çimərliklər vardır. Yaxınlığında Blasket adası qərarlaşır.

Bölgədə yayılmış əhali irland dilində danışır. Ərazisində orta əsrlərə aid abiləri müşahidə etmək olar. Yarımadanın əsas yaşayış məntəqələri: Kaslqreqori, Kamp, Dinql. Ərazisində balıqçılıq və turizm yayılmışdır.

Dingle-01-von See-2017-gje.jpg|Dinql sahili
Dingle-10-Strand Str-2017-gje.jpg|Dinql, Strand küçəsi
Dingle-Dolphin watching-24-Landschaft mit Turm-2017-gje.jpg|Dinql körfəzi
Slea Head-14-Klippen-Brandung-Gischt-2017-gje.jpg|
Gallarus Oratory-02-1989-gje.jpg|


## Mənbə
* Yarımadanın şəkilləri
* Dinql yarımadasının tarixi
Aşram

**Aşrama** () - intensiv ruhani səylər, yaxud bu səylərin həyata keçirildiyi məkan; əsasən, hinduizmdə və buddizmdə sərgərdan kahinlərin dayanacaq,
yaxud sığınacaq yeri. Aşrama müxtəlif izahlar verilmişdir:

* Hinduizmdə iki dəfə doğulanların, yəni üç ali varna üzvlərinin (brahmanların, kşatrilərin və vayşilərin) həyat mərhələləri. İdeal hal da iki dəfə doğulanın həyat yolu dörd mərhələyə bölünməlidir: brahmaçarin, qrihastha, vanaprastha, sannyasin. Hər mərhələnin öz drahması (diniborc) var idi. Bir mərhələdən digərinə keçid müəyyən mərasimlərlə müşayiət olunur, bəzən mərhələlərin ardıcıllığı pozulurdu: məs., brahmaçarin (yaxud qrihastha) mərhələsindən birbaşa sannya sin vəziyyətinə keçidə icazə verilirdi. Dörd aşrama konsepsiyası, insan həyatının ali kamillik dərəcəsi kimi, asket idealını ortodoksal brahman dünyagörüşü ilə bağlamaq, onu ayin vəzifələrinin sərt iyerarxiyası (varna – aşrama – drahma) ilə barışdırmaq cəhdi idi.
* Müəllimin rəhbərliyi ilə mənəvi-ruhani kamilliyə can atanların sığınacağı – məşhur ruhani xadimlərin öz davamçılarına mənəvi-ruhani inkişaf üçün əlverişli şərait yaratmaq məqsədilə qurduqları dini icma. Aşrama açıq olur; arzu edən hər kəs orada yaşaya bilər. Aşramlar Budda zamanından məlum olsa da (qədim mətnlərdə brahman Bavarinin Cənubi Hindistanda yaratdığı aşramanın adı çəkilir), 20 əsrdə daha geniş yayılmışdı. Müasir Hindistanda müxtəlif dini cərəyanlara məxsus minlərlə aşramalar mövcuddur. Onlardan bir çoxu maarifçilik, nəşriyyat və xeyriyyəçilik təşkilatlarına çevrilmişdir.

## Mənbə
*
2016 Joan Kamper kuboku

**2016 Joan Kamper kuboku** — 51-ci dəfə təşkil edilən Joan Kamper kubokudur. İspaniya klubu və ev sahibi olan Barselona klubu ilə İtaliya təmsilçisi Sampdoriya klubu Barselona şəhərində yerləşən Kamp Nou stadionunda üz-üzə gəliblər. Bu oyun Sampdoriya klubunun Joan Kamper Kubokunda üçüncü iştirakı ilə əlamətdar olub. Bundan əvvəlki görüşlərdə — 1997-ci ildə penaltilərlə məğlub olmuş, 2012-ci ildə isə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Oyunun prinsipiallığını artıran səbəblərdən biri də Barselonanın 24 il əvvəl Sampdoriyanı 1992 Avropa Kubokunun Finalında məğlub etməsi idi. Lionel Messi 7-ci dəfə qol vurdu və 3-cü dəfə oyunun adamı seçildi. Hər iki uğur kubokun tarixində rekord hesab olunur.

## Oyun

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Atabaska çayı

**Atabaska çayı** (; ) - Kanadanın qərbində, Alberta əyalətinin ərazisində yerləşən çay. Makkenzi çayı sisteminə aiddir. Uzunluğu 1231&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi. 153 min km²-dir. Qayalı dağlardan başlanır. Böyük Düzənliklərdən axaraq Atabaska gölünə tökülür. Əsasən, qar suları ilə qidalanır. Aşağı axınınıda ortaillik su sərfi 651 m³/san.-dir. Noyabrdan aprelədək donmuş olur. Kliruoter çayının mənsəbində yerləşən Mak-Marri şimdaldan başlayaraq gəmiçiliyə yararlıdır.
Atabasklar

**Atabasklar**  – Şimali Amerikada atabask dillərində danışan hindi xalqları qrupu. Sayları ABŞ-də 422 min nəfər (o cümlədən Alyaskada 19 min nəfər, Kaliforniya və Oreqonda 8 min nəfər, apaçilər və navaxolar 395 min nəfər; 2000): bunların arasında əsl atabasklar. 346 min nəfərdir; Kanadada, müxtəlif məlumatlara görə, 24 mindən 45 min nəfərədək Atabaskyada yaşayır. Atabaskların, eyak hindilərinin və tlinkitlərin (na-dene dillərinin daşıyıcıları) ümumi əcdadları Şimal-Şərqi Asiyadan Amerikaya sonuncu köçənlərdən olmuşlar. Təqribən eramızdan əvvəl 1500-cü ildə praatabasklar sahildən uzaq, qitənin daxilindəki yaşayış mühitinə meyilli olan qrup kimi bu birlikdən ayrılmışlar. Atabaskların ilk vətənlərinin Yukon çayının yuxarı axarında yerləşdiyi ehimal olunur. Atabaskların məskunlaşma prosesində 3 qrupa bölünmüşlər.

## Mənbə
*
Ataualpa

**Ataualpa** (; ) — İnk İmperiyasının sonuncu hökmdarı.

## Həyatı
Atası Uayn Kapakın ölümündən (1525) sonra ögey qardaşı Uaskar ilə hakimiyyət uğrunda mübarizədə qalib gələrək hökmdar olmuşdur. 1532-ci ildə Fransisko Pizarronun rəhbər liyi altında ölkəyə soxulan ispan konkistadorları Kaxamarkanı və bir neçə digər şəhəri ələ keçirdilər, Ataualpanı isə əsir aldılar. İspanlar külli miqdarda fidyə müqabilində onu azadlığa buraxacaqlarına söz versələr də, namərdcəsinə vədlərinə əməl etmədilər. Saxta məhkəmənin qərarına əsasən, Ataualpa edam olundu.

## Ədəbiyyat
* 

## İstinadlar
Con Kelli

**Con Fernsis Kelli** (; pd. 11 may 1950-ci il, Boston) — Amerika generalı, ABŞ Cənub Komandanı (2012–2016).

## Xarici keçidlər
* General Con Kerri ABŞ daxili təhlükəsizlik naziri təyin edilə bilər
Luştisa yarımadası

**Luştisa** (, ) — Adriatik dənizinə daxil olan Kotor körfəzində, Monteneqro qərbində qərarlaşan yarımada. Maksimal hündürlüyü 582 m olan Obosnik dağıdır ().

## Coğrafiyası
Yarımada Adriatik dənizi ilə Tivat körfəzi arasında qərarlaşır.

Yarımadada yerləşən meşəliklərdə çöl donuzu, manqust, Çaqqal, quşlardan Çay qaraquşu və bülbül yayılmışdır. Meşəliklərdə avropa zeytunu üstünlük təşkil edir.
Burada bir necə iri yaşayış məntəqəsi vardır ki, onların da ən böyüyü Kraşiçidir.

## Tarixi
Tarixi boyu yarımada böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Səbəb isə onun Kotor körfəzinə açılan pəncərə olması idi.

Burada ilk əvvəllər Avtriya-Macarıstana sonradan isə Yuqoslaviyaya məxsus olan həbi istinadgahlar olmuşdur.

## Turizm
Hazırda layihəyə əsasən yarımada turizm məkanına çevrilməlidir. Burada villa və qolf meydançaları inşa edilir. Burada əlverişli çimərliklər mövcuddur. Onlar arasında ən məşhuru Janisedir ().

## İstinadlar
Drone metal

** Drone metal ** — (digər adı ilə **drone doom**, vəya **power ambient**) üslubu doom metalın alt növlərindən biridir.

Drone Doom isə tamamilə Noise və Ambient təsirli və minimalist bir növdür. Olduqca statik və təkrarlanan səslərin istifadə edilməsiylə meydana gəlir, dinlənilməsi isə həddindən artıq çətin və yorucudur. Uzun mahnılar təkrar edən quruluşda ağır irəliləyir, vokallar əsasən dərindən qışqırıq tərzində olur və ya 30 dq-lik mahnı sadəcə musiqidən ibarət ola bilir(vokalsız). Musiqi boşluq hissi verir, ritm və tempdən məhrumdur. Təmsilciləri Sunn O))), Earth və Boris (qrup) qruplarıdır.
Zuid-Beveland

**Zuid-Beveland** () — Niderlandiyanın cənub-qərbində yerləşən yarımada.

## Coğrafiyası
Niderlandın Zelandiya vilayəti ərazisində yerləşən, Şimal dənizi suları ilə yuyulan yarımada. Yarımadanln sahəsi 344,33 km² təşkil edir.

## Əhali və iqtisadiyyat
Yarımadada 92 081 nəfər (2006) yaşayır. İnzibati cəhətdən Bosele (22 311 nəfər), Qus (36 616 nəfər), Kapelle (11 611 nəfər) və Reymersval (20 952 nəfər) icmalarına bölünmüşdür. Yarımadanın mərkəzi Qus şəhəridir.
Qərbi Şeld sahillərində atom ekektik stansiyası olan Borseel yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Natur
Atavizm

**Atavizm** ()  – müəyyən növə məxsus bəzi orqanizmlərdə keçmişdə onların uzaq əcdadında olmuş, lakin təkamül prosesində itmiş əlamətlərin meydana çıxması. Atavizmin əmələ gəlməsi bu əlamət üçün cavabdeh olan genlərin növün genomunda qalması sayəsində baş verir, lakin orqanizmin normal inkişafında onların fəaliyyəti təcrid olunur. Ayrı-ayrı fərdlərdə genetik dəyişikliklər səbəbindən və ya embrional inkişaf proseslərinə xarici təsir nəticəsində təcridedilmə aradan qalxa bilər və bu zaman qədim əlamət yenidən atavizm kimi meydana çıxar. Müasir atlarda üçbarmaqlılıq, insanda quyruğun, bədənin hər yerində sıx tük örtüyünün (hipertrixoz) və əlavə bir cüt süd vəzisinin inkişaf etməsi atavizmə misaldır.

Atavizm orqanizmin hər hansı strukturunun ilkin mərhələlərdə inkişafının ləngiməsi zamanı da baş verə bilər. Nəticədə yetkin orqanizmdə əcdadın vəziyyəti ilə eyni olan müvafiq oxşar əlamətlərin embrional vəziyyəti mühafizə edilir. Quruda yaşayan onurğalıların boyun fistulasının yaşlı insanda nadir hallarda müşahidə edilməsi belə atavizmə misaldır. Atavizm bəzən or qanizmin itirdiyi strukturların bərpası zamanı baş verir. Misal olaraq bəzi kərtənkələlərin avtotomiyadan sonra regenerasiya olunmuş quyruğunda pulcuqların sadələşmiş quruluşunu göstərmək olar.

## Mənbə
*
Ağa Hüseynov

**Ağa Hüseynov**- azərbaycanlı rəssam.

## Həyatı
Ağa Hüseynov 1962-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1986-cı ildə V. İ. Surikov adına Moskva Rəngkarlıq və Heykəltaraşlıq İnstitutunda təhsil almışdır. 1992-ci ildən etibarən Nyu-Yorkda yaşayır.

## Fəaliyyəti
Ağa Hüseynov 2005-ci ildə Nyu-Yorkda "Kağız üzərində iş", "Palçıq", "Böyük tur", İtaliyaİltaliyada "Bəzi Kağızlar" sərgisi keçirilmişdir. b2008-ci ildə Nyu-Yorkda MC Qalereyasında "Alternativ Uçuş Metodları" fərdi sərgisi, Almaniyada "Zamanın addımları" sərgisi, Bakıda Müasir İncəsənət Mərkəzində "SSRİ-Remiks" sərgisi keçirilmişdir.
2009-cu ildə Nyu-Yorkda "Gallery MC" salonunda "Böyük Tur", "Uçuşun Alternativ Metodları" sərgiləri, Bakıda "Alüminium" IV Beynəlxalq Müasir İncəsənət Biennalında iştirak etmişdir.
2010-cu ildə Nyu-Yorkda Xristofer Qalereyasında, Moskva Beynəlxalq Sərgi Salonunda "Kağız üzərində iş", Bakı Müasir İncəsənət Muzeyində və Böyük Britaniyanın Ober Qalereyasında "Uçuşun müşahidəçiləri" adlı sərgiləri keçirilmişdir.

## Mənbə
Xaricdə yaşayan azərbaycanlı rəssamların kataloqu. Bakı, "Adventa", 2011.316 səh.
Tomas Körtis

**Tomas "Tom" Kurtis** (d. 9 yanvar 1873; San-Fransisкo, Birləşmiş Ştatlar - ö. 23 may 1944; Nahant, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında qızıl medal qazanıb.

## Həyatı
Tomas Kurtis 1873-cü ilin 9 yanvar günündə Birləşmiş Ştatların Kaliforniya ştatının San-Fransisкo şəhərində anadan olub. 1944-cü ilin 23 may tarixində isə Massaçusets ştatının Nahant şəhərində ömrünün 71-ci yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası
Tomas Kurtis 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 110 metr məsafəyə sədli qaçış yarışlarında mübarizə aparan Kurtis təsnifat mərhələsində 18.0 saniyə nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Finalda isə 17.6 saniyə nəticəyə imza atan Tomas Kurtis I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

Tomas Kurtis Afina Olimpiadasında həm də 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında qüvvəsini sınadı. Kurtis təsnifat mərhələsində 12.2 saniyə nəticə ilə 1-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Amma Tomas Kurtis həmin yarışların finalına bir-sıra səbəblərdən qatılmadı.

## İstinadlar
Diri

**Diri** – Azərbaycanın Qarabağ inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Diri kəndinin hazırkı Cəbrayıl rayonunun Xudayarlı kəndinin ərazisində yerləşdiyi güman edilir. Madərşahlıq dövrünə aid Mazan nənə türbəsi bu kənddə yerləşirdi.

Kəndin XIII–XIV əsrlərdə mövcud olduğu qaynaqlarda bildirilir. Bir qaynaqda yazılıb ki, Diri kəndi Şıxlar kəndində qərar tutan, Şeyx Cabir Ənsari övladından olan Şeyx Kəmaləddin oğlu Şeyx Siracəddin vəqfinə bağlıdır.

"Qurbani" dastanının Zəncan versiyasına görə kəndin yiyəsi Hüseynalı xan idi. O, həm də Dirili Qurbaninin əmisi olub. Xudayarlı kəndinin ərazisində "Hüseynalı zəmisi" adlı tarla yeri vardı. Dastanın Diri versiyasına görə kəndin sahibi Fərəməz bəy olub.

Aşıq Qurbani əslən Diridən olduğunu bir neçə qoşmasında bildirib. Qoşmalarının birində sevgilisi Pəriyə müraciətlə deyir:


Pəri, sənə qurban, Dirili Qurban!
Yolunda fədadı bu baş ilə can,
Bir əlimdə fanus, yanımda Xuban
Öldüm bu bağçanı gəzə-gəzə mən.

XVII əsrdə Diri kəndinin əhalisi Qaradağ vilayətinə köçmüş, Dirili qışlağında məskunlaşmışdı.

XVIII əsrdə Diri kəndinin ərazisi xali, boş idi.

1727-ci ilə bağlı bir Osmanlı qaynağında Arazbar qəzasında mövcud olan Diri kəndinin adı çəkilir. Qaynaqdakı bilgini olduğu kimi yazımıza köçürürük.
Arasbar qəzasına tabe olan Diri kəndi. Kənddə heç kim yaşamır.
Dənli bitkilərdən edilən gəlir: 24.000 ağça.

Qarabağ xanlığı dövründə kəndin ərazisi əvvəlcə İbrahimxəlil xan Cavanşirin böyük oğlu, vəliəhdi Məhəmmədhəsən ağanın, xanzadənin vəfatından sonra böyük oğlu, general-mayor Cəfərqulu xanın mülkü idi.

Rus üsul-idarəsi dönəmində, XIX əsrdə, daha dəqiqi 1835-ci ildə Diri kəndinin ərazisinə Çələbiyanlı elinin Xudayarlı obası yerləşmişdi.

## Coğrafiyası
Diri kəndi Diridağın yamacında yerləşirdi.

## Tanınmışları
* Dirili Qurbani — XVI əsr Azərbaycan aşığı

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Yük üstü çadırlı, yük altı qatırlı oba — Xudayarlı, Bakı, "Soy" dərgisinin buraxılışı, 2004, 128 səh.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Xudayarlı
* Mazan nənə türbəsi
* Qızqalası
Porkkala

**Porkkala** (, ) — Uuisima regionunda yerləşən, Helsinkidən 30 km qərbdə qərarlaşan yarımada. Yarımadanın tarixi adı Porkkala-Udd adlanırdı. Yarımada hər zaman trateji əhəmiyyət daşımışdır. Bura dalğa və küləklərdən yaxşı mühafizə olunduğundan üstəlik sahillərində dərinliyik 14–26 metr olması bura çoxlu sayda gəmilərin cəmləşməsinə imkan verir.
Porkkala rayonu Fin körfəzinin ən ensiz hissəsindur. Yaxınlığında yerləşən Myakiluoto adası () ilə Estoniyaya məxusus olan Naissaar adası arasında məsafə 36 km-dir

1944-cü ildə Sovet-Fin müharibəsi (1941—1944) bitdikdən sonra Moskva barışığı imzalanır. Bu anlaşmaya görə yarımada 50 il müddətində SSRİ icarəyə verilir. Burada hərbi baza qurulur. Ancaq 1955-ci ildə SSRİ yarımadada yerləşən bazanı ləğv etməli olur. 1956-cı ilin yanvarında isə təcili şəkildə yarımada Finlandiyaya qaytarılır.

## Mənbə
* Details about Hanko and Porkkala leased bases, maps
* WorldStatesmen- Finland- Hanko and Porkkala
Kassandra yarımadası

**Kassandra** () — Yunanıstanın şimalında, Halkidiki yarımadası ərazisində yerləşən üç yarımadadan biri (Sitoniya və Afon). İnzibati cəhətdən Halkidiki nomu ərazisinə daxildir. Yarımada öz adını Makedoniya hökmdarı Kassandrın şadından almışdır. Öncəki adı Pallena olmuşdur.

Materikə birləşən hissəsədə Potidea kanalı keçir. O bərzəxin ən dar hissəsində yerləşir və Termaikos körfəzini Kassandra körfəzinə birləşdirir. Səthi yüksəkliklərdən ibarətdir. Maksimal hündürlük 353 metrdur. 
Yarımadada turizm və kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. 
## İstinadlar
Aftafa

**Aftafa** () — Əsasən, misdən hazırlanan və əl-üz yumaq üçün istifadə edilən məişət əşyası. Yaxın və Orta Şərq ölkələrində geniş yayılmışdı. Afatafalar, adətən, qızlara cehiz verildiyi və məclislərdə işlədildiyi üçün zərif naxışlarla bəzədilirdi. Azərbaycanda, xüsusilə Lahıcda misgərlərinin düz əltdikləri aftafalər xarici ölkələrdə də şöhrət qazanmışdı.

## İstinadlar
Luunemi yarımadası

**Luunemi** () — İysalme şəhərinin cənubunda, Provese gölünün sahilində yerləşən yarımada. Burada Olvi şirkətinə məxsus alkoqollu içkilər istehsal edən müəsissə yerləşir. Əhalisi 17 nəfərdir (2010).

## Coğrafiya
Yarımadanın sahəsi 1,26&nbsp;km²-dir. Coğrafi koordinatı . Ərazisinin 1/4 hissəsi neşə ilə örtülüdür.
Dorian Qreyin portreti

**Dorian Qreyin portreti** bütövlükdə ilk dəfə 1890-cı ildə Lippinkott aylıq jurnalında nəşr olunmuş, Oskar Vayldın müəllifi olduğu fəlsəfi romandır. Nəşriyyatçının əxlaq dəyərlərinə uyğun olmadığı üçün əsərin 500-sözə yaxın hissəsini silməsinə baxmayaraq, kitab tənqid atəşinə tutuldu. "Londonun Gündəlik Xronikası" qəzeti əsəri "cəmiyyəti çürüdə biləcək iyrənc fikirlərlə dolu","kirli" və "zəhərli" adlandırdı, "St.Ceyms Qəzeti" isə kitabı "ürəkbulandırıcı","iyrənc" hesab edir və yazarın edam olunmasını təklif edirdi.
Kitab 1891-ci ildə yenidən çap olunduqda altı yeni fəsil əlavə olunmuşdu. Əsər ingilis dilində yazılmış yüz ən yaxşı romandan biri seçilib və Oskar Vayldın yayımlanmış tək romanıdır, Azərbaycan dilinə Kamran Nəzirli tərəfindən tərcümə olunub.

## Mövzu
Dorian Qrey xalası-xanım Brendonun evində tanınmış rəssam Bazil Holvardla tanış olur. İnanılmaz dərəcədə yaraşıqlı olan Dorian rəssamın diqqətini cəlb edir və rəssam onun bir neçə portretini çəkir. O, bu portretlərdə Dorianı qədim yunan qəhrəmanı və ya mifik bir fiqur olaraq təsvir edir. Çox bəyənilməsinə baxmayaraq əsərini satmaqdan imtina edən Bazil dostu Lord Henriyə şəxsi hisslərini həddən artıq ələ verdiyi üçün portretə qarşı narahatlığını dilə gətirir. Sensasiyalı çıxışları ilə ad qazanmış dostu Lord Henri ilə Dorianın yaxınlaşmasından qısqanclıq duyan Bazil buna mane ola bilmir və Henrinin Doriana təsiri get-gedə güclənir. Dorian isə portretinin özündən fərqli olaraq həmişə gənc və yaraşıqlı qalacağını düşündükcə ona ikrah duymağa başlayır və portreti gizlədir. Ancaq hadisələr başqa yöndə davam edir.

## İstinadlar
Aqalaktiya

**Aqalaktiya** – heyvanlarda süd əmələ gəlməsinin tamamilə kəsilməsi. Aqalaktiyanın səbəbləri: süd vəzisinin irsi olaraq zəif inkişafı, onun yaşla əlaqədar dəyişikliyi, saxlanma şəraitinin pozulması nəticəsində dişi heyvanlarda baş verən stress vəziyyətlər; keyfiyyətsiz yemləmə, laktasiya dövrünün uzanması, sağımın azaldılması, fizioloji yetkinliyə çatmamış dişi danaların mayalandırılması. Südün azalması *hipoqalaktiya* adlanır. Bu da həmin səbəblərdən baş verir və aqalaktiya ilə yanaşı çox böyük iqtisadi zərər vurur: süd istehsalı azalır, nəsil zəifləyir və hətta məhv olur. Qadınlarda da doğuşdan sonra süd vəzisindəki patoloji dəyişikliklər, yaxud hormonal pozuntularla əlaqədar aqalaktiya baş verir. Müalicəsi xəstəliyin səbəblərindən asılıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Halkidiki yarımadası

**Halkidiki** və ya **Xaldiki** () — Yunanıstanın şimal-şərqində, Egey dənizi sahillərində yerləşən yarımada.

## Tarixi
Yarımadanın adı hələ b.e.ə X əsrdə burada salınmış qədim və böyük yunan şəhəri olan Halkedonun adından götürülmüşdür. Halkidiki adı isə sonradan bütün yarımadaya şamil edilmişdir. Bu yarımada haqqənda ilk məlumatı Heradot vermişdir. Halkidikidə Aristotel anadan olmuşdur.

## Coğrafiyası
Halkidiki eyni adlı yunan vilayətinin böyük hussəsini əhatə edir. Edey dənizinin daxilinə 120&nbsp;km daxil olur, öz növbəsində üç yarımadaya bölünür:Kassandra, Sitoniya və Afon. Ərazisi əsasən dağlıqdır. Burada ən yüksək zirvə 2033 metr yüksəkliyə malik Afon dağıdır. Ərazisində yayılmış palıd, sahil ərazilərində isə makvis yayılmışdır. Sahil xəttinin uzunluğu 850&nbsp;km-dir. Sahillərin kiçik körfəz və buxtalarla zəngindir. Qumlu çimərlikləri vardır.

Geoloji baxımdan kristalik suxurlardan təşkil olunmuşdur. Burada polimetal, dəmir, maqnezit ehtiyatları vardır.  
Yarımadanın iqlimi yayı isti və quraq, qışı isə sərin və rütubətli keçir. Orta illik temoeratur 12&nbsp;°C təşkil edir. Burada ilk insan izləri 600 000 il öncəyə aid edilir. Ənənnəvi sahələrdən meyvə bağları, qoyunçuluq, zeytun təsərrüfatı mühüm yer tutur.

## Turizm
Halkidiki məşhur avropa turizm zonası hesab edilir. Ən görməli yerləri arasınds Avon yarımadasında yerləşən qayalıqlarda qərarlaşan 20 kişi monastrlarıdır. Burada yaxtinq, kazino, qolf meydançaları serfinq yerləri mövcuddur.

## İstinadlar
Akvametriya

**Akvametriya** () — müxtəlif maddələrin tərkibindəki suyun miqdari analizi üsulları. Bu, qaz, maye və bərk maddələrdə suyun miqdari təyini üsullarının məcmusudur. Akvametriyada suyun kimyəvi, fiziki-kimyəvi və ya fiziki xassələrinə əsaslanan üsullardan (qravimetriya, qaz xromatoqrafiyası, infra qırmızı spektroskopiya və s.), analiz edilən nümunənin rütubətlə funksional əlaqəsi olan hər hansı bir xassəsinin qeydiyyatına əsaslanan üsullardan və hibrid üsullardan istifadə edilir. Suyahəssas reaktivlərin (kalsium hidridi və karbidi, natrium amidi, litium alümohidridi, turşuların anhidridləri və halogen anhidridləri və s.) tətbiqinə əsaslanan kimyəvi üsullar daha geniş yayılmışdır.

Titrimetrik üsullardan, o cümlə dən analiz olunan nümunədə suyu kütlə üzrə 0,5⋅10-5-dən 100%-dək təyin etməyə imkan verən Fişer reaktivinin  iştirakı ilə kulonometrik üsuldan da çox istifadə edilir.  Təyin etmənin əsasını ekvimolyar miqdarda su sərf etməklə *SO2*-nin yodla yüksək seçici oksidləşmə reaksiyası təşkil edir. Ekvi va lent nöqtəsinə qədər sərf olunmuş yoda görə nümunədə suyun miqdarı hesablanır. Suyun təyinində kulono metrik etalonsuz üsuldan istifadə olunur. Bu üsulun əsasını nazik *P2O5* təbəqəsi ilə örtülmüş spiral platin elektrodlarda suyun elektro kim yəvi parçalanması təşkil edir.

## İstinadlar
Akvarium balıqları

**Akvarium balıqları** () — Əsasən, xırda, əlvan rəngli, əksər hallarda qeyri-adi formalı və özünəməxsus davranışlı, akvariumlarda yaşaya və arta bilən balıqlar. Akvarium balıqlarının əksəriyyəti təbii şəraitdə tropik və subtropik ölkələrin şirin sularında yaşayır. 1000-dək növü əhatə edir. Bunlar, əsasən, çəkikimilər dəstəsinin çəkilər fəsiləsinə və xarasinlər fəsiləsinə, həmçinin çəkidişlikimilər dəstəsinə aid balıqlardan ibarətdir. Müasir akvariumlarda əksər vaxtlarda akulalar, murenlər, angvillər, daşlıq xanıları, kəpənyibalıqlar, dəniz məleykələri, sandıqbalıqlar, beli buynuzlular kimi dəniz balıqları yetişdirilir. Düzgün saxlanıldıqda təbii şəraitdəkindən artıq 3–5, bəziləri 15 ilədək yaşaya bilir. Uzaq hibridləşdirmə nəticəsində yeni cinslər alınmışdır. Bir sıra tropik ölkələrdə akvarium balıqlarnın yetişdirilməsi və dekorativ balıqçılıq əsas gəlir sahəsi və elmi eksperimentlər obyektidir.

## Mənbə
*
Androgenez

**Androgenez** () – orqanizmin mayalanma prosesində yalnız spermatozoidlə yumurtahüceyrəyə düşən erkək nüvə hesabına inkişaf etməsi; dişi nüvə erkək nüvə ilə birləşmədiyinə və inkişaf prosesində iştirak etmədiyinə görə məhv olur. Bu halda yalançı mayalanma baş verir. Androgenez nəticəsində əmələ gələn nəsillər yalnız ata irsinin əlamətlərini saxlayır. Yumurtanın inkişafı bir erkək xromosom dəstinin, yaxud iki erkək xromosom dəstinin iştirakı ilə baş verir. Dişi nüvəsini itirmiş mayalanmış yumurta fraqmentinin inkişafı–meroqoniya androgenezin xüsusi bir halıdır. Təbiətdə androgenez müstəsna hallarda bəzi həşəratlarda və bitkilərdə müşahidə edilir. Androgenezi süni surətdə yaratmaq mümkündür. Bunun üçün yumurtanın nüvəsi mayalanmada iştirakdan mexaniki, fiziki və kimyəvi təsirlərlə təcrid edilməlidir.

Süni androgenez bitkilərdə (buğda, qarğıdalı, arpa, kartof) və heyvanlarda seleksiya prosesini sürətləndirmək üçün tətbiq edilir. İlk dəfə 1956-cı ildə B. L. Astaurov bu təcrübəni tut ipəkqurdu üzərində həyata keçirmiş və nəticədə sənaye miqyasında androgenetik erkək fərdlər almışdır onların baramasında dişi fərdlərin baramasına nisbətən ipək 20%-dən çoxdur, bu da ipəkçiliyin inkişafı üçün əhəmiyyətlidir. Erkək cinsi hüceyrələr bankı yaratmaqla eks perimental androgenez metodunu nadir və nəsli kəsilmiş növlərin mühafizəsi və bərpasında tətbiq etmək olar. Ənənəvi olaraq diploid androgenez hadisəsindən nüvə və sitoplazma arasındakı qarşılıqlı təsir prosesini öyrənmək üçün istifadə edilir.

## Mənbə
*
Radium FK

**Radium Futbol Klubu** — **Radium** kimi də tanınan, 1 may 1919-cı ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Mokoka şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 1 may 1919-cu ildə təsis edilmişdir. Klub yerli futbol klubları olan Operario Futbol Klubu və Mokokense Futbol Klublarının birləşməsindən sonra yaranmışdır. Radium klubu Paulista Liqası Seriya A2-nin və 1950-ci ildə Paulista de İnteriyor Liqasının qalibi olmuşdur.

## Nailiyyətləri
* **Paulista Liqası Seriya A2:**
** **Çempion (1):** 1950
* **Paulista de İnteriyor Liqası:**
** **Çempion (1):** 1950

## Stadion
Radium Futbol Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Estadio San-Sebastyan* olan Estadio Olimpiko de San-Sebastyan stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 5000 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı

**"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illik yubileyi" medalı** — SSRİ Ali Sovetinin 25 aprel 1975-ci ildə təsis olunmuş SSRİ ordeni. Medalın şəkillərinin müəllifi Valentin Zayçev və Albert Miroşniçenkodur.

## Sayı
14 259 560 nəfər şəxs bu medalla təltif olunmuşdur.

## Xarici keçidlər

* Медали и ордена СССР 

## İstinadlar
Bandeyrante İK

**Bandeyrante İK** — 28 noyabr 1965-ci ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Birigüi şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubu.

## Tarixi
Klub 28 noyabr 1965-ci ildə təsis edilmişdir. Bandeyrante klubu 1963-cü ildə Paulista Liqası İkinci Diviziyasının, 1986-cı ildə Paulista Liqası Seriya A2-nin və 2001-ci ildə Koka-Kola de Futbol Kubokunun qalibi olmuşdur.

## Nailiyyətləri
* **Paulista Liqası Seriya A2:**
** **Çempion (1):** 1986
* **Paulista Liqası İkinci Diviziya:**
** **Çempion (1):** 1963
* **Koka-Kola de Futbol Kuboku:**
** **Çempion (1):** 2001

## Stadion
Bandeyrante Futbol Klubu öz ev oyunlarını Estadio Pedro Marin Berbel stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 10012 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Nikolay Andrusov

**Andrusov Nikolay İvanoviç** () – rus geoloqu, paleontoloq. Peterburq EA-nın 1914-cü ildən akademiki. Əsas tədqiqatları Pont-Xəzər hövzəsinin Neogen çöküntülərinin stratiqrafiyası və paleon tologiyasına, Avrasiyanın Alp zonasının tektonikasına və paleo coğrafiyasına, həmçinin qazıntı riflərinə və orqanogen əhəng daşılarına həsr olunmuşdur. Andrusov paleoekologiyanın banilərindən biridir. Andrusov 1895-ci ildə Şimali Qafqazda və Azərbaycanda  Neogen və Paleogen sistemlərinin çöküntülərini tədqiq etmişdir.

## Mənbə
*
Solsberi kafedralının qərb fasadındakı heykəllərin siyahısı

**[[Solsberi kafedralı]]nın qərb fasadındakı heykəllərin siyahısı** İngiltərənin Solsberi şəhərindəki kafedralın böyük qərb fasadını bəzəyən heykəllərin siyahısıdır. Siyahıda heykəllərin adı, müəllifi, fasadda yerləşdirilmə tarixi və qısa təsviri göstərilmişdir. Həmçinin heykəllərin fasadda mövqeyini göstərən şəkillər əlavə edilmişdir. 
## Heykəllər

Solsberi kafedralının böyük qərb fasadında 79 heykəl vardır: 
*7 heykəl XIV əsrdə fasada əlvə edilmiş, onlardan ikisi XVIII əsrdə orijinal işin kopyaları ilə əvəz edilmişdir. 
*63 heykəl 1867-1871-ci illər arasında quraşdırılmış və Ceyms Redfernin emalatxanasında hazırlanmışdır. 
*5 heyxəl XX əsrdə fasada əlavə edilmişdir. 
*4 heykəl XXI əsrdə fasada əlavə edilmişdir.

## Görünmə planı

Ümumilikdə görünmə planı altı yarusa bölünür. Qərbdən şərqə və yuxarıdan aşağı baxdıqda, nişlər soldan sağa (və şimaldan cənuba) doğru nömrələnib. Aşağıdakı dörd yarus, şimal qülləsinin şimal divarından başlayaraq, cənub qülləsinin cənub divarında tamamlanır; yalnız iki aşağı yarus şimal tərəfdə heykəllərə malikdir (aşağıdakı cədvəlin birinci bölməsində yerləşdirilmiş və nişlərin nömrələndiyi fotoya bax).

**I yarus: Vesika**

**II yarus: Mələklər**

**III yarus: Əhdi-Ətiq patriarxları və peyğəmbərlər.**

**IV yarus: Həvarilər.**

**V yarus: Həkimlər, bakirələr və şəhidlər**

**Tier 6: Anqlikan kilsəsinə məxsus müqəddəslər.**

## İstinadlar
Fernandopolis FK

**Fernandopolis Futbol Klubu** — **Fernandopolis** kimi də tanınan, 15 noyabr 1961-ci ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Fernandopolis şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

## Tarixi
Klub 15 noyabr 1961-ci ildə təsis edilmişdir. Fernandopolis klubu 1979 və 1994-cü ildə ildə Paulista Liqası İkinci Diviziyasının qalibi olmuşdur.

## Nailiyyətləri
* **Paulista Liqası İkinci Diviziya:**
** **Çempion (2):** 1979, 1994

## Stadion
Fernandopolis Futbol Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Estadio Ninyo da Aquia* olan Estadio Munisipal Klaudio Rodante stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 7850 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar
Votorati FK

**Votorati Futbol Klubu** — **Votorati** kimi də tanınan, 12 may 2005-ci ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Votorantim şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur. Klub bir dəfə Braziliya Kubokunun iştirakçısı olmuşdur.

## Tarixi
Klub 12 may 2005-ci ildə bir qrup biznesmen tərəfindən təsis edilmişdir. Votorati klubu 2009-cu ildə Paulista Liqası Seriya A3-ün və Paulista de Futbol Kubokunun qalibi olmuşdur. Votorati 2010-cu ildə Braziliya Kubokunda iştirak etmişdir. İkinci mərhələdə Qremio klubuna məğlub olaraq mübarizəni dayandırmışdır.

## Nailiyyətləri
***Paulista de Futbol Kuboku: 1**
::2009

***Paulista Liqası Seriya A3: 1**
::2009

## Stadion
Votorati Futbol Klubu öz ev oyunlarını Estadio Domeniko Paolo Mettidieri stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 10034 nəfərə bərabərdir.

## İstinadlar