Korporasiyanın fərdi sahibkarlığı

**Korporasiyanın fərdi sahibkarlığı** — yalnız bir şəxsin hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərdiyi korporasiya formasıdır. Bu növ korporasiyada hüquqi status konkret bir vəzifəyə və ya mövqeyə bağlı olur, şəxsin özünə deyil. Beləliklə, həmin vəzifəni icra edən şəxs dəyişsə də, hüquqi şəxsiyyətin hüquq və öhdəlikləri davam edir.

Bu forma adətən kilsə və dövlət institutlarında istifadə olunur. Məsələn, bir yepiskop və ya monarx öz vəzifəsini icra edərkən “fərdi korporasiya” sayılır və vəzifə dəyişdikdə, mülkiyyət və hüquqlar növbəti vəzifə sahibinə avtomatik keçmiş olur.

Fərdi korporasiyanın əsas xüsusiyyəti onun hüquqi ardıcıllığı və fərdi məsuliyyətin məhdudlaşdırılmasıdır. Bu, təşkilatın fasiləsiz fəaliyyətini təmin edir və hüquqi sabitlik yaradır.

## Kilsə mənşəyi
Fərdi korporasiya anlayışı ilk dəfə olaraq kilsə hüququ () çərçivəsində formalaşmışdır. Orta əsrlərdə kilsə liderləri — məsələn, yepiskoplar və abbatlar — böyük mülklərə və əmlaklara sahib idilər. Bu əmlakların şəxsi deyil, vəzifəyə məxsus olması üçün hüquqi mexanizm kimi fərdi korporasiya yaradıldı. Beləliklə, episkop vəzifədə olarkən bütün kilsə mülkiyyətinin “fərdi korporasiya” kimi hüquqi sahibi sayılırdı. Vəzifə dəyişdikdə, həmin hüquqlar növbəti episkopa ötürülürdü. Bu sistem kilsə mülkiyyətinin ardıcıl və qanuni şəkildə qorunmasını təmin edirdi. Roma Katolik Kilsəsi və daha sonra Anqlikan kilsəsi bu formadan geniş istifadə etmişdir. Fərdi korporasiya anlayışı, kilsənin hüquqi sabitliyini təmin etməklə yanaşı, ruhani şəxslərin şəxsi mülkiyyəti ilə dini icmanın mülkiyyətini ayırmağa xidmət edirdi. Bu hüquqi prinsip sonradan mülki qanun sistemlərinə də keçmişdir.

### The Crown
The Crown () anlayışı Böyük Britaniyada fərdi korporasiyanın ən məşhur nümunəsidir. Monarx hüquqi şəxs kimi dövlətin davamlılığını təmsil edir. Tacın hüquqları və öhdəlikləri konkret şəxsin deyil, monarxiya institutunun üzərində cəmlənir. Məsələn, kraliça və ya kral dəyişdikdə, dövlət əmlakı və müqavilələri yeni monarxa avtomatik keçir. Bu, dövlətin fasiləsiz hüquqi varlığını təmin edir.“The Crown” həm də Britaniya hüquq sistemində dövlətin simvolu və hüquqi subyekti kimi çıxış edir. Məhkəmə işlərində dövlət adətən “The Crown” adından təmsil olunur. Bu sistem, fərdi korporasiya modelinin sekulyar sferada da tətbiq oluna biləcəyini göstərir. 

Amerika Birləşmiş Ştatlarında fərdi korporasiya konsepsiyası kilsə mənşəli olsa da, sekulyar sahələrdə də tətbiq edilir. Bəzi ştat qanunlarında fərdi korporasiya anlayışı dövlət vəzifəlilərinə aid edilir. Məsələn, bəzi ştatların xəzinədarları, mühasibləri və ya şerifləri hüquqi cəhətdən “corporation sole” statusuna malik ola bilirlər. Bu, onların vəzifə müddəti ərzində dövlət əmlakını idarə etməsini və ardıcıl hüquqi məsuliyyətin saxlanmasını təmin edir. ABŞ-da bu model həm də qeyri-kommersiya və dini təşkilatların mülkiyyətini qorumaq üçün istifadə olunur. Xüsusilə Mormon Kilsəsi və bəzi Yepiskopal kilsələr öz əmlaklarını bu hüquqi forma ilə idarə edirlər. Beləliklə, fərdi korporasiya konsepsiyası ABŞ hüquq sistemində həm dini, həm də inzibati sabitliyi təmin edən vasitə kimi qalır.

## Həmçinin bax
* Korporativ qrup
* Korporativ idarəetmə
* Hüquqi şəxs

## İstinadlar