Türkiyədə korrupsiya

**Türkiyədə korrupsiya** — Türkiyənin Avropa Birliyinə üzvlüyünü təsir edən bir problemdir.  2016-cı ildə Şəffaflıq Beynəlxalq Korrupsiya Qavrayış İndeksində ölkə 176 ölkə arasında 75-ci yerdə qərarlaşdı , Türkiyə isə 2017-ci ildə 87-ci yerə qayıtdı. Türkiyə, Transparency International-ın 2018-ci il Korrupsiya Qavrama İndeksində araşdırılan 180 ölkə arasında 78-ci yeri tutdu. Bu, Tunis (73-cü yer), Bolqarıstan (77-ci yer) və Çin (87-ci yer) ilə müqayisə edilə bilər  .

1998-ci ildəki Türkbank skandalı, etimadsızlığa və Baş nazir Məsut Yılmazın istefasına səbəb oldu. Yılmaz parlament tərəfindən araşdırılsa da, beş illik iddia müddəti əlavə əməliyyatların qarşısını aldı.  17 dekabr 2013-cü il tarixində üç türk nazirin oğulları və bir çox tanınmış iş adamı həbs edildi və korrupsiya ittihamı ilə günahlandırıldı

## Korrupsiyaya qarşı qanunvericilik
Korrupsiyaya qarşı mübarizə qanunvericiliyinə Türkiyənin müxtəlif növ korrupsiya fəaliyyətlərinə, o cümlədən aktiv və passiv rüşvət, korrupsiya cəhdi, qəsb, xarici məmura rüşvət vermək, pul yuyulması və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ilə bağlı cinayət elan edən Cinayət Məcəlləsi daxildir. Buna baxmayaraq, antikorrupsiya qanunları zəif tətbiq olunur və korrupsiyaya qarşı mübarizə orqanları təsirsiz sayılır.

## Mümkün iqtisadi təsirlər
Korrupsiya, Türkiyə iqtisadiyyatının işini və böyüməsini ləngidir. [Sitat lazım] Korrupsiyanı göstərən tətbiqetmələrə rüşvət, mənimsəmə, oğurluq və saxtakarlıq daxildir.

### İnkişafı
Korrupsiya, Türkiyədə böyüməyə təkan verən institusional strukturları təsir edir:

Mülkiyyət hüquqları: Dövlət məmurlarına insanlardan əmlak almaq üçün rüşvət verildiyi təqdirdə, potensial investorlar özlərinə inamlarını itirdikləri üçün investisiyalar azalır.
Patentlər və Müəllif hüquqları: Korrupsiya oğurluq və saxtakarlığı artırır, yenilikçi texnologiyaların axınını azaldır.

Effektiv Maliyyə Təşkilatları: Korrupsiya banklar kimi maliyyə qurumlarının fəaliyyətini azaldır. Korrupsiyaya uğramış dövlət məmurları, bank sisteminə olan inamı azaldaraq, ölkə iqtisadiyyatını öz xeyirlərinə manipulyasiya etmək üçün böyük banklarla ortaqlıq qurdular.
Hər kəs üçün savadlılıq və təhsil: Korrupsiyaya uğramış dövlət məmurları qənaət etdikləri pulu istifadə edərək infrastruktur və təhsil xərclərini azaldıblar.

Sərbəst ticarət: Yerli müəssisələr tarifləri qaldırmaq üçün dövlət məmurlarına rüşvət verir, bu da idxal tələbini azaldır və yerli mallara tələbi artırır.

Rəqabətçi Bazar Sistemi: Türk qanunları ümumiyyətlə rəqabətli təklif tələb etməsinə baxmayaraq, bəzi müəssisələr hökumətdən qorunma və üstünlük vermək üçün rüşvət verməyə çalışırlar. Rəqabət qabiliyyətinin azalması inhisarları və oliqopoliyaları təşviq edərək bazarın səmərəliliyini azalda bilər.

İqtisadi inkişaf, İnsan İnkişafı İndeksində əks olunduğu kimi bir ölkənin həyat səviyyəsinin və iqtisadi sağlamlığının yaxşılaşmasıdır. Bir ölkənin iqtisadi cəhətdən inkişaf etməsi üçün infrastruktur, səhiyyə və təhsil kimi kapital mallarına investisiya qoymalıdır. Bir millətin dərhal zənginləşməsinə kömək edən istehlak mallarından fərqli olaraq, kapital məhsulları gələcək inkişafa və daha yüksək bir həyat səviyyəsinə kömək edir.

Korrupsiya iqtisadi inkişafa aşağıdakı yollarla təsir göstərir:

Kapital mallarına xərclərin azalması: Korrupsiyaya uğramış bir hökumət səhiyyə və təhsil kimi kapital mallarına daha az xərcləyir. Yaşayış səviyyəsi aşağı düşdüyünə görə bu, ölkənin əhalisini təsir edir. Türkiyədə səhiyyə xərclərinin% 79,6-sı Sosial Təhlükəsizlik Təşkilatı (Sosyal Güvenlik Kurumu) tərəfindən qarşılanır.
Hakimiyyətdən sui-istifadə: Korrupsiya hökumətləri öz səlahiyyətlərini vətəndaşlarının əksəriyyətinə zərər verəcək şəkildə istifadə etməyə təşviq edir.
Vəsaitlərin mənimsənilməsi: Korrupsiyaya uğramış dövlət məmurları vergitutmanı azaltmaq (və ya qarşısını almaq) üçün pullarını xaricə göndərir və pul kütləsini azaldır. Pul itirmək inflyasiyaya səbəb olan daha çox pulun çapını stimullaşdırır.

## İstinadlar