Nəmləşdirici kameralar

**Nəmləşdirici kamera** — havanın nəmliyini dəyişdirmək üçün istilik-nəmlik emalı qurğusu.
Nəmləşdirici kameralarda hava axını bilavasitə püskürülən su ilə qarşılaşır, istilik-kütlə mübadiləsi nəticəsində hava *soyudulur-nəmləşdirilir*, ya da *soyudulur-qurudulur*, su isə kameranın dibliyinə axır və oradan soyuducu maşının buxarlandırıcısına vurulur. 

Nəmləndirici kamera aşağıdakı konstruktiv elementlərdən ibarətdir:

1 - hava paylayıcı ;

2 - forsunkalı dikborular ;

3 - damcı tutan ;

4 - işlənmiş suyun yığılması üçün diblik (ləyən) ;

5 - püskürdülən suyun temperaturunu tənzimləyən üçgedişli qarışdırıcı-tənzimləyici klapan ;

6 - forsunkalara su vuran nasos ;

7 - artıq suyu axıdan qurğu ;

8 - su səviyyəsini tənzimləyən üzgəcli (kürə şəkilli) klapan ;

9 - su təmizləyici filtr.

Kamerada forsunkalar iki cərgə dayaqlarda yerləşdirilir. Birinci cərgədə forsunkalar hava hərəkəti istiqamətində sıx, ikinci cərgədə isə hava hərəkətinə əks istiqamətində seyrək yerləşdirilir. Forsunkalarda suyun təzyiqi P>20 kPa olarsa, daha məhsuldar iş rejimi əldə edilir.
Adətən nəmləşdirici kameralar iki formada hazırlanır və bir-birindən yalnız forsunkaların sayına görə fərqlənir. Kamerada həm izoentalpik, həm də politropik prosesləri aparmaq mümkündür. Kameranın en kəsiyinin istənilən nöqtəsində havanın hərəkət sürəti 3 m/san; aerodinamik müqavimət isə 160 kPa–dan çox olmamalıdır.
Nəmləşdirici kameranın soyuqluğa görə məhsuldarlığını təyin etmək üçün kameranın istilik balansı tənliyi tərtib edilir:
:: G_h (I_b-I_s )= C_{su}\cdot W_{su} (\tau_{s.s}-\tau_{s.b}) \, \, \, \, \, \, \, \, \,       (1)
burada G_h - kameradan keçən hava miqdarı, kq/saat;
W- forsunkalarla püskürülən su sərfi, kq/saat;
C_{su} - suyun xüsusi istilik tutumu, kC/(kq ⁰C);
I_b, I_s - emal edilən havanın başlanğıc və son entalpiyası, kC/kq;
\tau_{s.b}, \tau_{s.s} - suyun başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ;
Sonra kameranın səpələnmə əmsalı hesablanır
:: B={W_{su} \over G_h}. \, \, \, \, \, \, \, \, \,   (2)  
 Kamerada gedən istilik-kütlə mübadiləsinin universal effektivlik əmsalı təyin edilir:
::E^1=1-{t_{r2}-t_{j2}\over t_{r1}-t_{j1}} \, \, \, \, \, \, \, \, \,    (3)  
burada t_{r1}, t_{r2}  - quru termometrin göstəricilərinə əsasən başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ;
burada t_{j1}, t_{j2}  - yaş termometrin göstəricilərinə əsasən başlanğıc və son temperaturudur, ⁰C ;
E_1 - əmsalı ona görə universal adlandırılır ki, bu əmsaldan kameralarda hava emalını təmin edən bütün proseslərin hesablanmasında istifadə etmək olur.
İzoentalpik proseslər üçün effektivlik əmsalını aşağıdakı kimi hesablamaq olar:
:: E_a={t_{r2}-t_{j2} \over t_{r1}-t_{j1}} \, \, \, \, \, \, \, \, \,    (4) 
Nəmləşdirici kameradan çıxan havanın entalpiyası aşağıdakı düsturla hesablanır, (kC/kq):
:: I_s =I_b-a(I_b-I_{gh})[1-0,000716(I_b-I_{gh})+0,00357(54,1-I_{gh})] \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (5) 
burada I_{gh}  - başlanğıc temperaturda su səthində doymuş buxarın entalpiyası, kC/kq;
a – gətirilmiş effektivlik əmsalıdır. 
Nəmləşdirici kameradan çıxan havanın temperaturası aşağıdakı düsturla hesablanır:
:: t_{r2}= t_{r1}-E_a (t_{r1}-\tau_{sb})+0,33{\left ({E_a \over a}-1 \right)}{(I_b-I_s)} \, \, \, \, \, \, \, \, \, (6)
burada \tau_{sb}  - suyun başlanğıc temperaturudur, ⁰C.
Professor Taliyev V.N. və dos. Altınova A.L. yuxarıda göstərilən metodikadan istifadə edərək kameraların aşağıdakı ardıcıllıqla hesablama üsulunu təklif etmişlər:

1.	t_1, t_2, I_b, I_s, G_h parametrlərinin məlum qiymətlərinə görə suyun başlanğıc temperaturu qəbul edilir.

2.	\tau_{sb} –nin məlum qiymətinə görə "I-d" diaqramından I_{gh} təyin edilir (bunun üçün \tau_{sb} = {const} izotermasını \phi = 100% əyrisini kəsənə qədər uzatmaq lazımdır).

3.	Gətirilmiş effektivlik əmsalı hesablanır:

:: a={I_b-I_s\over (I_b-I_{gh})[1-0,000716(I_b-I_{gh})+0,00357(54,1-I_{gh})]} \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (7)

4.	İzoentalpik effektivlik əmsalı E_a (4) düsturunun köməkliyi ilə hesablanır.

5.	E_a  əmsalının tapılmış qiymətinə görə mövcud kataloqdan səpələnmə əmsalı B qəbul edilir.

6.	(6) düsturundan istifadə edərək suyun qəbul edilmiş başlanğıc temperaturunun düzgünlüyü yoxlanılır:

:: \tau_{sb}=t_{r1}-{1\over E_a} [t_{r1}-t_{r2}+0,33{\left ({E_a\over a}-1 \right )}{(I_b-I_s)}], °C  \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (8)

Əgər \tau_{sb} – nin hesablanmış və qəbul edilmiş qiymətləri uyğun gələrsə, hesablama qurtarır, əks təqdirdə - hesablama \tau_{sb} – nin yeni qiymətləri ilə təkrar olunur.

(2) düsturunun köməkliyi ilə su sərfi təyin edilir:
:: W_{su}=B\cdot G , kq/saat \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (9)

Kameranın bir forsunkasının məhsuldarlığı təyin edilir:

:: g={W_{su}\over\eta}   , kq/saat \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (10)

burada \eta - kamerada yerləşən forsunkaların sayıdır.

Fursunka qarşısında suyun təzyiqi, P_f  (kPa) kataloqdan qəbul edilir.

Kameranın istilik balansı tənliyindən istifadə edərək suyun son temperaturu hesablanır:

:: \tau_{ss}=\tau_{sb}+{I_b-I_s\over C_s\cdot B}  ,   °C  \, \, \, \, \, \, \, \, \,   (11)

Havanın soyudulmasına sərf edilən soyuq suyun miqdarı hesablanır:

:: W_{ss}=W {\tau_{ss}-\tau_{sb}\over \tau_{ss}-\tau_{sm}} ,    kq/saat \, \, \, \, \, \, \, \, \,  (12)

burada  \tau_{s.m} – soyuducu maşından gələn suyun temperaturudur.

Havanın adiabatik soyudulması və nəmləşdirilməsi prosesi üçün əvvəlcə effektivlik əmsalı hesablanır. Bundan sonra püskürülən suyun miqdarı W_{su} , bir forsunkanın məhsuldarlığı və forsunka qarşısında suyun təzyiqi təyin edilir. 
               
## Mənbə
*Hacıyev Y.Z., Məmmədov N.Y., Aslanzadə N.R. Ventilyasiya və kondisioner sistemləri. II hissə. Dərslik. Bakı, 2010.