VALL-İ

***VALL-İ*** () — 2008-ci ildə "Pixar" studiyasının "Walt Disney Pictures" üçün istehsal etdiyi Amerika Birləşmiş Ştatlarının romantik elmi fantastika janrına aid animasiya filmi. Filmin rejissoru Endrü Stenton, prodüseri Cim Morris olub, ssenari Stenton və Pit Dokterin orijinal hekayəsi əsasında Stenton və Cim Rirdon tərəfindən qələmə alınıb. Filmin süjet xətti 2805-ci ildə yaşayış üçün əlverişsiz, tərk edilmiş və tullantılarla örtülmüş Yer planetində tək qalmış zibil utilizasiya robotu VALL-İ-nin həyatını əks etdirir. Hadisələr "Axiom" kosmik gəmisindən göndərilən EVE adlı robotla qarşılaşması, ona qarşı romantik hisslər bəsləməsi və qalaktika boyunca onu izləməsi ilə inkişaf edir.

"*[[Nemonun axtarışında]]*" filminin rejissorluq təcrübəsindən sonra Endrü Stenton qənaətə gəldi ki, "Pixar" studiyası sualtı fizikanın real təsvirini yaratmağı mənimsəyib və əsasən kosmik məkanda cərəyan edən film üzərində işləməyə tam hazırdır. "*VALL-İ*" filminin ilkin səhnələrində dialoqun minimum səviyyədə olması diqqət çəkir; əsərdəki personajların əksəriyyəti Ben Börtt tərəfindən işlənmiş robot səsləri və bədən dili vasitəsilə kommunikasiya qurur. Ekran əsəri istehlakçılıq fenomeni, korporativ hakimiyyət, nostalji hissi, tullantıların utilizasiyası problemi, insanın təbiətə təsiri və ekoloji narahatlıqlar, həmçinin oturaq həyat tərzi nəticəsində yaranan piylənmə və qlobal fəlakət təhlükəsi kimi aktual mövzuları əhatə edir. "Pixar"ın yaradıcılıq tarixində ilk dəfə olaraq, bu animasiya filmində canlı çəkiliş kadrlarından istifadə edilib. Filmin musiqi tərtibatının müəllifi Tomas Nyumandır. Ekran əsərinin istehsalına 180 milyon dollar sərf olunub ki, bu da həmin dövr üçün animasiya filmi büdcəsində rekord göstərici sayılırdı. "Pixar" studiyasının ənənəsinə sadiq qalaraq, "*VALL-İ*" filmi kinoteatrlarda "*[[Presto (film)|Presto]]*" adlı qısametrajlı animasiya ilə birgə nümayiş etdirilib.

"*VALL-İ*" animasiya filminin ilkin təqdimatı 2008-ci il iyunun 23-də Los-Ancelesin Yunan Teatrında həyata keçirilmiş, iyunun 27-də isə Amerika Birləşmiş Ştatlarının kinoteatr şəbəkəsində geniş nümayişinə başlanılmışdır. Əsər animasiya texnikası, süjet quruluşu, səsləndirmə həlli, obrazlar sistemi, vizual kompozisiyası, musiqi tərtibatı, səs dizaynı, ssenari strukturu, lakonik dialoqlardan məqsədyönlü istifadəsi və lirik səhnələrin təqdimatı baxımından professional tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Kommersiya aspektindən də əhəmiyyətli nailiyyət əldə edən ekran əsəri qlobal miqyasda 521,3 milyon dollar gəlir göstəricisi ilə 2008-ci ilin ən rentabelli doqquzuncu filmi statusunu qazanmışdır. Əsər 2008-ci ildə "Ən yaxşı animasiya filmi" nominasiyası üzrə "Qızıl Qlobus" mükafatına, 2009-cu ildə "Ən yaxşı tam formatlı dramatik təqdimat" kateqoriyasında "Hüqo" mükafatına, "Ən yaxşı ssenari" üzrə "Nebula" mükafatına, "Ən yaxşı animasiya filmi" nominasiyasında "Saturn" mükafatına və "Ən yaxşı animasiya filmi" kateqoriyasında "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür. Film Milli Təhlil Şurası və Amerika Film İnstitutu da daxil olmaqla, nüfuzlu tənqidçi dairələri və mötəbər təşkilatlar tərəfindən 2008-ci ilin ən mükəmməl kinematoqrafiya nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilmiş və bütün dövrlərin ən əhəmiyyətli animasiya əsərləri sırasına daxil edilmişdir.

Konqres Kitabxanası tərəfindən 2021-ci ildə milli-mədəni irs nümunəsi kimi qiymətləndirilən "*VALL-İ*" animasiya filmi, "*[[Oyuncaqların hekayəsi]]*"ndən sonra Amerika Birləşmiş Ştatlarının Milli Film Reyestrinə daxil edilən ikinci "Pixar" istehsalı, həmçinin XXI əsrdə "*[[Şrek (film)|Şrek]]*"dən sonra bu şərəfə layiq görülən ikinci animasiya filmi statusunu qazanmışdır. Stentonun təşəbbüsü əsasında "The Criterion Collection" şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində "Disney" studiyası tərəfindən lisenziyalaşdırılan əsər, 2022-ci il noyabrın 22-də "4K Blu-Ray" formatında xüsusi nəşr olaraq təqdim edilmiş və "Pixar" studiyasının bu mötəbər layihədə təmsil olunan ilk filmi kimi tarixə düşmüşdür.

## İstinadlar