open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonio Frilli

**Antonio Frilli** (? – ölüm 1892) — fərdi və ictimai sifarişçilər üçün mərmər və alebaster heykəllər üzrə ixtisaslaşmış florensiyalı heykəltaraşdır.

## Həyatı və yaradıcılığı

1860-cı ildə o, Florensiyada ilk və xüsusi Atelyesini qurdu. O, Florensiyada bir neçə köməkçi ilə əzəmətli qəbirstanlıqlar və şəxsi villalar üçün böyük ağ Karrara mərmər və zərif orta ölçülü rənglənmiş alebasterlə işləyirdi. Onun əsərləri Florensiyada Porte Santi və Allori kimi məşhur qəbirstanlıqları bəzəyir. Ölümündən sonra Frilinin mərmər portreti atelyesinə həkk olunub və bu, Cimitero degli Alloridə ailə türbəsinə yerləşdirilib.

Frilli və onun qalereyası Avropada, Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Avstraliyada məşhurdur. Buna səbəb onun əsərlərinin dünyada bir çox sərgilərdə iştirak etməsidir. O, 1876-cı ildə Filadelfiyada Yüzillik Sərgidə iştirak edib və 1881-ci ildə onun abidələri və bağ avadanlıqları Avstraliyada, Melburnda İtalyan pavilyonunda nümayiş etdirilib.

1904-cü ildə Frilinin ölümündən iki il sonra onun oğlu Sent-Lüisdə Yüzillik Sərgidə iştirak edib. Burada onun atasının işlərindən biri — ağ Karrara mərmərindən işlənmiş *Woman on a Hammock* əsəri Qran Pri mükafatını qazanıb və 6 medala layiq görülüb. 1999-cu ildə bu şedevr əsər hərracda 800.000 dollara Sotbis korporasiyasına satıldı.

## İstinadlar
Conatan Li Riçes

**Conatan Li Riçes** — Dünyanın ən maraqlı insanlarından biridir. O, bir çox məşhur adamları, məşhur şirkətləri məhkəməyə verib. Riçes bu vərdişi ilə bütün dünyada tanınır.

Onun şikayətləri arasında ən çox gündəmə gələnlər bunlar olub:

Corc Buş, Çe Qevara, Eyfel Qülləsi, Britni Spirs , Adolf Hitlerin Nasist partiyası, "Google", Roma İmperiyası, Platon, Skandinaviya Tanrıları və s. Beləki, Conatan Ri Riçes polisə şikayət etmə sayına görə Ginnesin Rekordlar kitabına düşüb. Adının rekordlar kitabına düşdüyündən xəbər tutan kimi o bu kitabı da polisə şikayət edib. ABŞ-ın West Chester, Pennsylvania şəhərində yaşayır.
Agent Herrit: Bloq müharibəsi

**Agent Herrit: Bloq müharibəsi** — 2010-cü ildə çəkilən orijinal Disney Channel filmidir.

## İstinadlar
Qandal

**Qandal** — bir adamın biləklərini bir-birinə yaxın tutmaq və hərəkət qabiliyyətini maneə törətmək məqsədiylə hazırlanmış alətlərdir. Ümumiyyətlə bir zəncir ya da bar ilə bir-birinə tutdurulmuş iki oval parçadan meydana gələr. Metal xəlitəli ola biləcəyi kimi praktik plastik qandalların da istifadəsi yayılmışdır. Metal qandallar ümumiyyətlə bir açarla aça bilən kilid mexanizminə malikdir. Bəzi modellərdə dönən bir vint köməyi ilə qandal bağlanıla bilər və açıla bilər. Qandallar ümumiyyətlə polis və digər təhlükəsizlik işçilərin tərəfindən şübhəlilərin qaçmasını önləmək məqsədiylə istifadə edilər.

## Xarici keçidlər
* The Lars Holst məhdudlaşdırma alətləri kolleksiyası
Amadeo Modilyani

**Amadeo Modilyani** (; ) — yəhudi mənşəli italyan heykəltaraş və rəssam.

## Həyatı və fəaliyyəti

Rəssamın yəhudi əsilli ailəsi XVIII əsrin əvvəllərində miqrant kimi İtaliyanın Livorno şəhərinə köçür. Amadeo ailədə dördüncü və sonuncu övlad idi. 1895-ci ildə keçirdiyi vərəm xəstəliyinin ardından, 1898-ci ildə tif xəstəliyinə yaxalandı və nəticədə təhsilini tamamlaya bilmədi. Keçirdiyi ağır xəstəliklərdən sonra rəssamlıq dərsləri almağa başlayan gənc Amadeo, 1901-ci ildə yenidən vərəm xəstəliyinə yoluxur və bu dəfə vəziyyət ciddi olduğu üçün anası tərəfindən Napoli şəhərinə aparılır.

Dərs aldığı Qugliemo Mikelli, ona rəssamlıq üzrə ali təhsil almasını təklif etdi və Modilyani 1902-ci ildə Florensiya şəhərində yerləşən İncəsənət Akademiyasına daxil oldu. Bir il sonra isə təhsilini Venesiya şəhərində yerləşən eyni adlı akademiyada davam etdirdi. Venesiyada yaşadığı illərdə Amadeo Modilyanin çətin günləri başlayır. Qısa zamanda narkotik maddələrin əsirinə çevirilən rəssam bir növ toparlanamaq üçün Paris şəhərinə getməyə qərar verir.

Parisdə olduğu müddət ərzində əsasən şəhərin kasıb sənətkarlarının toplaşdığı Monmartr səmtinin *Le Bateau-Lavoir* məhəlləsində yaşamağa başlayır. Modilyanin *Le Bateau-Lavoir* məhəlləsində Pablo Pikasso ilə qonşuluqda yaşayırdı. Toparlanmaq üçün gəldiyi Parisdə narkotik maddə istifadəçiliynə spirtli içkilər də əlavə olunur və rəssam səfil həyatı yaşamağa başlayır.

## Əlaqələr
* Antonio Rotta

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bədən qoruyucusu

**Bədən qoruyucusu (Robokop)** — əsasən xüsusi xidmət orqanlarının istifadə etdiyi, bədəni müxtəlif yad cisimlərin zərbələrindən qorumaq üçün istifadə olunan geyim vasitəsidir.

Tarixən hərbi qulluqçuları qorumaq üçün istifadə olunur, bu gün də müxtəlif növlərdə istifadə olunur polis məmuru (xüsusilə OMON), xüsusi mühafizəçilər, cangüdənlər və bəzən adi vətəndaşlar.
## Tarixi
Tarixdə ilk güllə keçirməyən bədən zirehi Müasir Cənubi İraqın qədim Şumer bölgəsindəki Akbaba stelində tapılmışdır. Zəncirvari zireh eramızdan əvvəl 500-cü ildə Avropa keltləri tərəfindən hazır edilmişdir.
## İstinadlar
"Qüdrətli hamam" ordeni

**Qüdrətli Hamam ordeni** () — I Georq tərəfindən 1725-ci ilin 18 may tarixində təsis olunmuş Böyük Britaniyanın cəngavər ordeni. Ordenin adı cəngavərlərin gümrahlığı üçün edilən üç: oruc tutmaq, dua etmək və çimərək paklanmaq kimi qədim ayindən götürülmüşdür. (bu ayin 1815-ci ildən daha icra edilmir.)

Ordenin devizi — *Tria juncta in uno* (), İngiltərə, Şotlandiya, İrlandiya ittifaqına, və ya Üç üqnuma mülahizələrinə əsaslandığı ilə izah olunur. Ordenin üzərində təkrarən hək olunan üç tac birinci mülahizəni düzgünlüyünü yəqin edir. İkinci devizi  xidmət edirəm deməkdir.

Böyük Britaniya monarxı ordenin başçısı sayılır. Orden nizamnaməsinə görə irarxiq olaraq sonra gələn 1975-ci ildən Böyük Magistr Uels şahzadəsi Çarlzdır. Orden başçısı yeni cəngavərləri hökumətin məsləhəti ilə təyin edir. Nizamnaməyə görə:
* Böyük Xaçşn 120 cəngavər və ya xanım nümayəndəsi () (bunlardan Böyük Magistr birincisi və başçısı sayılır);
* 355 Cəngavər-komandorlar () və ya xanım-komandorlar ();
* 1925 kavalerlər () ()
Çəngavərlərin sayları statusla müəyyən olunur ki, bəzən çoxaldıla bilinir. İlkin olaraq orden 40 üzvdən ibarət olurdu. İndinin özündə isə bu say 200-ə qədər artmışdır. Bundan əlavə monarx xidmətlərinə görə üzvlərin sazənə artra bilir. Bunlar "əlavə üzvlər" və ya "fəxri üzvlər" adlanırlar, lakin onlar "həqiqi üzvlərə" aid edilmirlər.
Ordenə layiq görülmüşlər soyadlarından sonra daha 3 — GCB və ya KCB hərflərini yazaraq əlavə edə bilərlər.

## Təltif olunanlar
# Horatsio Nelson
# Kollinqvud Katbert
# Aleksandr Kolçak
# Anton Denikin
# Georgi Jukov
# İvan Konyev
# Konstantin Rokossovski
# Dvayt Eyzenhaver
# Ronald Reyqan
# Corc Herbert Uoker Buş

## Xarici keçidlər
Diz qoruyucusu

Bədənin ayaq hissəsini zədələnmədən qoruyan əlavə vasitədir. Əsasən alpinizm kimi idman növündə bu vasitələrdən istifadə edirlər. Xüsusi xidmət orqanlarının geyimi olan "robokopda da bu vasitələr mövcüddür.

## Xarici keçidlər
* Diz və Dirsək qoruyucuları
Dəbilqə

**Dəbilqə** və ya **kaska** — başı yaranmış təhlükələrdən, əsasən yaralanma və zədələnmələrdən qoruyan baş geyimi. Dəbilqə, əsasən, zərbəyə davamlı materiallardan hazırlanır. Ondan müxtəlif sahələrdə (idmanda, işdə və s.) istifadə edirlər.

## Kaska növləri
### Hərbi
* Dəbilqə
* Döyüş pilotu dəbilqəsi
* Tankçı başlığı

### İdman
* Kriket dəbilqəsi
* Minici dəbilqəsi
* Velosipedçi dəbilqəsi
* Beysbol dəbilqəsi
* Amerikan futbolu dəbilqəsi
* Hokkey dəbilqəsi
* Motosiklet dəbilqəsi
* Günəşlik (Pith)
* Xizək dəbilqəsi
* Futbolçu başlığı
* Xizəkçi dəbilqəsi
* Su xizəyi başlığı
* F1 sürücü dəbilqəsi
 
### İş
* Ağır iş dəbilqəsi
* Mədənçi dəbilqəsi
* Astronavt dəbilqəsi
* Qaynaqçı dəbilqəsi

### Təhlükəsizlik və fövqəladə vəziyyət
* Xilasedici
* Can qurtaran dəbilqəsi
* Polis dəbilqəsi
* Xüsusi qüvvətlər dəbilqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsrail şirkətindən yeni dəbilqə
Dəyənək

thumbnail|right|Dəyənək
**Dəyənək** — hüquq-mühafizə orqanlarının cinayətkarlara və hüquq pozucularına qarşı istifadə etdiyi vasitə. Müxtəlif dövrlərdə orqan əməkdaşları bu vasitənin taxta və plastik maddələrdən düzəldilmiş növlərindən istifadə ediblər. Hal-hazırda isə dünya ölkələrindən əsasən bəlkidilmiş rezin maddədən olan növü daha çox yayılıb.
Bir çox inkişaf etmiş ölkələrin qanunlarında bu vasitənin, uşaqlara, hamilə qadınlara, yaşlılara, fiziki əlilliyi olan insanlara istifadəsi qadağan edilmişdir. Lazım gəldikdə istifadə olunan bu vasitədən bədənin boyun və baş hissəsinə vurulmağı qəti-qadağan olunur.

## Xarici keçidlər
* Dəyənək
Santa Ana (1784)

**Santa Ana** () — Ferrol tərsanəsində 1784-cü ildə tikilmiş üçdorlu, ikigoyərtəli, I ranq xətt gəmisi. Gəmi 1769-cu ildə suya salınmışdır.
İbrahim Vəliyev

**Vəliyev İbrahim Əli oğlu** () — hüquq elmləri namizədi, BDU-nun dosenti. Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri (1992–1993).

## Həyatı
Vəliyev İbrahim Əli oğlu 1 iyul 1948-ci ildə Ermənistan Respublikası Əştərək rayonunun Nəzərəvan kəndində anadan olub. Onun ailəsi 1949-cu ildə Azərbaycan Respublikası Kürdəmir rayonunun Atakişili kəndinə departasiya edilmişdir. O,1954–1965-ci illərdə Atakişili yeddillik məktəbində və Kürdəmir şəhər 1 saylı orta məktəbində təhsil almışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra iki il fəhlə işləmişdir. 1967–1972-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almışdır. 1972–1974-cü illərdə sovet ordusunda leytenant rütbəsində qulluq etmiş və baş leytenant rütbəsində tərxis edilmişdir. O, 1974-cü ildən hal-hazıra qədər Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin "Mülki hüquq " kafedrasında müəllim işləyir.

1999-cu ildə Daşkənd Hüquq İnstitutunda "Girovun əsas formalarının tarixi təşəkkülü və müasir şəraitdə daşınmaz əmlak girovunun problemləri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib, hüquq elmləri namizədi (fəlsəfə doktoru) alimlik dərəcəsi adını almışdır. Hal-hazırda "Mülki hüquq" kafedrasının dosent əvəzi vəzifəsində işləyir. Bakalavr pilləsində "Mülki hüquq", "Roma hüququ", Magistr pilləsində isə "Vərəsəlik hüququ" və "Əmlakın mülkiyyətə və s. əşya hüquqlarına verilməsi üzrə öhdəliklər" fənnlərindən mühazirə və məşğələlər aparır. Mülki hüquq elminin müxtəlif problemlərinə aid 40-dan artıq elmi əsərin müəllifidir.

## Siyasi fəaliyyəti
1992–1993-cü illərdə AR-nın Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

İbrahim Vəliyev uzun illər Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası sədrinin müavini, Ali Məclis və Rəyasət Heyətinin üzvü olaraq siyasi fəaliyyət göstərib, lakin 2011-ci ildə partiyadan istefa vermişdir. Deportasiya Qurbanları Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin üzvüdür.

## Kitabları
# "Основные формы золога в историческом развитии и проблемы золога недвижимости в современных условиях", "Издательство", Hüquq ədəbiyyatı, Bakı: 1998.
# B. Hovitskinin "Roma hüququ" dərsliyinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi, Bakı: 2006.

## İstinadlar
HMS Royal Sovereign (1786)

**Əlahəzrətin gəmisi Royal Soveren** — () (1786) — üçdorlu, 100 döyüş topuna malik Böyük Britaniya Kral Donamasına məxsus sayca üçüncü I ranq xətt gəmisi. 1805 ci ildə Trafalqar döyüşündə iştirak etmişdir.
Plimut kral tərsanəsində C. Uilyamsın layihəsi əsnasında 7 yanvar 1774 cü ildə əsası qoyulmuşdur. Tikintisinə ABŞ İstiqlal müharibəsi zamanında bir neçə dəfə fasilə verilsə də 11 sentyabr 1786 cı ildə suya salınmışdır. Gəmi 67,458 £ başa gəlmişdir.
## Xidməti
Əsas xidmətini La Manş boğazında, bir neçə dəfə Aralıq dənizi yürüşlərində keçirmişdir.

1794 — admiral Hau donaması tərkibində  Şanlı Bir İyun döyüşündə iştirak etmişdir. (14 ılü, 41 yaralı).

1795 — 16 iyunda Kornuollisin bayraqdarı olmuş.

1805 — kapitan Edvard Rotergemin sərəncamında Trafalqar döyüşündə kiçik baytaqdar. İlk döyüşə atılaraq ilk rəqib cərgəsini yaran, 4 saatdan artıq təkbaşına vuruşmuşdur (42 ölü, 94 yaralı).

1806 — Tulonun mühasirəsi.

1811 — noyabr, La Manşa dönür.

1825 — 17 avqust adı dəyişdirilir “HMS Captain” olur.

1826 — Plimutda tərkisilah eilir.

1841 — 28 avqust sökülür. Bir neçə döyüş topu Kallinqvud memorialında saxlanılmaqdadır.
## İstinadlar
Xidməti it

**Xidməti it** — Xüsusi xidmət orqanları müxtəlif heyvanların bacarığından hər zaman istifadə ediblər. Bunlardan axtarışıyla, izləməyi ilə, iybilmə qabiliyyəti ilə seçilən heyvan itdir. Narkotiklərin axtarışında, cinayətkarların tapılmasında xidməti itlərin köməyi əvvəzsizdir.

## Azərbaycanda xidməti itlərdən istifadə olunan xidmət orqanları
* Dövlət Sərhəd Xidməti — sərhəd pozucuların axtarışı, narkotiklərin ifşasında;
* Daxili Qoşunlar — cinayətkarların — terrorçuların axtarışında;
* Fövqəladə Hallar Nazirliyi — xüsusi riskli xilas etmə zamanı, fövqəladə hal zamanı;
* Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi — "Qaravul" xidmətinin təşkili zamanı.
* Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi — əsasən qaçaq mal və narkotik vasitələrin axtarışı zamanı.

## Xarici keçidlər
* Xidməti it və it təlimçilərinin beynəlxalq forumu keçirilib
* Dövlət Gömrük Komitəsi ötən il 17 xidməti it alıb
Veneranın doğulması (Kabanel)

**"Veneranın doğulması"** () — XIX əsr fransız akademik rəssamı Aleksandr Kabanelin ən məşhur əsərlərindən biri.

## Xarici keçidlər

*The Birth of Venus, 1863, Alexandre Cabanel, Google Art Project, www.googleartproject.com
Veneranın doğulması (Botiçelli)

**"Veneranın doğulması"** () — Florensiya boyakarlıq məktəbinin ən görkəmli nümayəndələrindən olan Sandro Botiçellinin ən məşhur əsərlərindən biri. Rəsm əsəri məhəbbət ilahəsi Veneranın (yunanca Afroditanın) dəniz köpüyündən doğuluşunu təsvir edir. Çılpaq ilahə ürəyəoxşar balıqqulağının bir tayı üstündə küləyin qovduğu sahilə doğru üzür. Şəklin sol küncündə Zefir (qərb küləyi) əri Xloridanı (romalılara görə Floranı) ağuşunda balıqqulağına tərəf üfürür, çiçəklərlə dolu külək əmələ gətirir. Sahildə ilahəni pərilərdən biri qarşılayır. Bu şəkil Uffitsi qalereyasının incisidir.



## Həmçinin bax
Veneranın doğulması (Buqro)

## Xarici keçidlər

* The Medici Venus – Greek statue, template for Botticelli's Venus.
Çinaryarpaq ağcaqayın

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Rusiya, Qərbi Avropa, İspaniya, Şimali Portuqaliya, Balkan ölkələri, Kiçik Asiya, Türkiyə, Ukrayna, Moldova və Baltikayanı ölkələrdə arealı vardır.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 30–35 m-ə, gövdəsinin diametri 1,5 m-ə çatan iri, sıx piramidaşəkilli çətirə malik ağacdır. Cavan budaqları çılpaq qonur-boz rəngli dairəvi xallarla örtülmüşdür. Tumurcuqları yumurtavari, iti uclu, sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Yarpaqcıqları 8–17 sm uzunluqda və enində olub, iri, 5 dilimlidir. Yarpaq qaidəsindən dərin ürəkvari və ya kəsimlidir. Üstdən tünd-yaşıl, altdan ağımtıl və ya göyümtül rəngdədir, cavan vaxtı alt tərəfdən tükcüklərlə örtülü olur. Yarpaqların saplağı 7–20 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri xırda, sarımtıl-yaşıl rəngdə, 5–16 sm uzunluqda çoxçiçəkli salxımlara toplanmışdır. Çiçək saplağı tükcüklərlə örtülmüşdür, çiçəkyanlığı xırda, töküləndir. Qanadlı meyvələri iti, bəzən küt bucaq altında ayrılmış olub, 6 sm uzunluqdadır. Meyvələri yetişdikdə qonur rəngdə olur və qaidəyə doğru qanadlar ensizləşir, yuxarıdan isə dairəvi şəkillidir. Meyvələri bəzən şiş, çılpaq və seyrək tükcüklərlə örtülü vəziyyətdə olur. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, avqustda meyvəsi yetişir.

## Ekologiyası
Orta dağ qurşağına qədər olan ərazilərdə nəm və rütubətli təbii fıstıq, şabalıd və vələs meşələrində təsadüf edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Qərbi Böyük Qafqazda rast gəlinir, Azərbaycanın nadir bitkisidir.

## İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi yol kənarlarında, tək əkinlərdə becərilir. Gövdəsindən mebel, musiqi alətləri, döşəmə və s.

## İstinadlar

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cozef Bernard

**Cozef Bernard** (; doğum 1836-cı il - ölüm 1931-ci il) — müasir klassik fransız heykəltaraşı. Cozef Bernard Elie Fauerin 1927-ci il müasir incəsənətin "Spirit of Forms" icmalında yer alıb. O, Pyerre-Yulez Kavalyerin Ekol des Beaux-Arts atelyesində təlim keçmişdi.

## Yaradıcılığı

Cozef Bernard 1906-cı ildə *La fete des pampres* divar qabarmasını, 1912-ci ildə bürüncdən *Torso de La Jeune Fille a la cruche* heykəlini hazırlamışdır. Cozef Bernard yaradıcılığında daş, bürünc, gipsdən və mərmərdən istifadə edərək müxtəlif əsərlər yaratmışdır.



Fayl:Joseph Bernard - Kiss.JPG|Öpüş, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.
Fayl:Young Girl Doing Her Hair by Joseph Bernard, c. 1914, France, bronze - Museum of Fine Arts, Springfield, MA - DSC04126.JPG|Saçını düzəldən gənc qız, Massaçusets İncəsənət Muzeyi.
Fayl:Dallas Crow Center 13 Bernard Young Girl Carrying Water.jpg|Su daşıyan gənc qız, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.
Fayl:Nîmes-Faune dansant.jpg|Rəqs edən faun, Square de la Bouquerie, Nimes.
Fayl:Dallas Crow Center 14 Bernard Mother and Child.jpg|Ana və uşağı, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.



## Xarici keçidlər

* 20-ci əsr fiqur heykəltaraşlığının veb qalereyası
Trautfetter ağcaqayını

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Ümumi yayılması
Rusiya (Dağıstan), Türkiyə və Qafqazda yayılımışdır.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz (Quba) və Kiçik Qafqazın (Qarabağ) şimal hissələrində meşələrin yuxarı sərhədlərində seyrək ağcaqayın meşəliyi şəklində rast gəlinir. Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU D2.

## Bitdiyi yer
Dəniz səviyyəsindən 1600–2500 m yüksəklikdə olan meşələrdə kiçik sahələrdə rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

## Çoxalması
Toxum və kök pöhrələri ilə çoxalır.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 20 m-ə çatan geniş çətirli ağacdır. Yarpaqları çox da dərin olmayan 5 dilimlidir. Gövdəsinin qabığı hamar və boz rəngdədir. Üzəri dairəvi və ya uzunsov mərcilərlə örtülüdür. Tumurcuqlarının ucu iti yumurtavarıdır. 7–18 mm uzunluqdadır. Yarpaqları 5 dilmli olub, 9–14 sm uzunluqda və 11–16 sm enindədir. Üstdən tünd-yaşıl, bulanıq rəngli və çılpaqdır, altdan açıqyaşıl rəngdədir. Yarpaqlar cavan vaxtı tükcüklərlə örtülü olur. Sonradan isə bu tükcüklər yarpaqlarının damarlarının künclərində qalmış olur. Dilimləri itiləşmiş, üstdən yumurtavari-rombik, oturacağı isə nizəvari ensizləşəndir. Yanlardan, adətən, iki cütü iridişlidir. Alt dişlər üstdəkilərdən xeyli xırdadır. Dilimlərin yanları xırda, iridişlidir. Çiçək qrupu 7 sm uzunluqda və 5 sm enində başcıqlar halında dik oturandır. Çiçək oxu və çiçək qrupunun saplağı çılpaqdır. Çiçəkyanlıqları 15–18 mm uzunluqda olub geri əyiləndir. Çiçəkləri ağımtıl-yaşıl rəngdə olub, 10 mm diametrdədir. Qanadlı meyvələri 5–7 sm uzunluqda olub, paralel yerləşmişdir və bəzən qanadların ucları bir-birinə toxunmuş olur. Meyvələri yetişdikdə qonur qırmızı və ya qırmızı rəng alır. Yetişmiş fındıqcıqlar qonur, şiş, cavan vaxtı tükcüklərlə örtülü, sonradan çılpaq olur. Meyvəsi qanadlıdır, qanadları paralel yerləşməklə bəzən ucları bir-birinə toxunur. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabrda yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə əsasən generativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

## Becərilməsi
Bəzəkli olmasına görə park və bağlarda əkilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına salınmasına ehtiyac vardır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hirkan ağcaqayını

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Arealı
Kiçik Asiya, Rusiya (Dağıstan), Türkiyə, Livan, Balkan ölkələri və İranda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda Alazan-Əyriçay vadisində, Naxçıvan MR və Talış dağlarında (Diabar) meşələrin tərkibində təbii halda yayılmışdır. Statusu: Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

## Bitdiyi yer
Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına qədər əhəngli və işıqlı quru yamaclarda yayılmışdır.

## Təbii ehtiyatı
Təbiətdə arealı geniş deyildir.

## Bioloji xarakteristikası
Təbiətdə 18 m-ə qədər hündürlüyü və 30 sm-ə qədər diametri olan ağacdır. Cavan zoğları qırmızımtıl-qəhvəyi, yaşlı budaqları boz-qonur rəngdədir. Tumurcuqları qəhvəyi rəngdədir. Yarpaqları ilk vaxtlar sarımtıl tükcüklərlə örtülü olur, sonralar isə çılpaqlaşır. Yarpaqları 5 dilimli, 10–12 sm enində, 5–10 sm uzunluqdadır, qaidəsi ürəkvarıdır. Üstdən tünd yaşıl, altdan ağımtıl və ya sarımtıl rəngdə olub, cavan vaxtı sıx tükcüklərlə örtülü olur. Sonradan bu tükcüklər tökülərək ancaq əsas yarpaq damarlarının künclərində xal şəklində qalmış olur. Dilimləri enli, uzunsov-yumurtavari, itiucludur. Küt, itidişlidir. Çiçəkləri bir yerə toplaşmış qrup halında olur. Çiçəkləri xırda başlıq formasından, meyvə əmələ gəldikdə isə bir yerə sıxılmış çiçək qrupundan ibarətdir. Kasa yarpaqları çılpaq, tərs yumurtavarı olub, 3,5 mm uzunluqdadır.

Ləçəkləri sarımtıl-xırda olub, kasa yarpaqlardan bir qədər uzundur. Erkəkcikləri ləçəklərdən iki dəfə uzundur. Qanadlı meyvələri çılpaq, 2,5–4,5 sm uzunluqda olub, demək olar ki, paralel yerləşmişdir. Bəzən qanadlarının kənarları ilə bir-birinə toxunmuş olur. Qanadlar sarımtıl-qonur rəngdədir. Meyvə yuvası hamar, parlaq qəhvəyi rəngdədir. İyul ayında çiçəkləyir, sentyabrda meyvə verir.

## Çoxalması
Toxum və kök pöhrələri ilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Əsasən toxumla çoxalır.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına salınması və mühafizə edilməsi zəruridir.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Yarımnövləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Veneranın doğulması

*Veneranın doğulması (Buqro) — Vilyam Buqronun tablosu
*Veneranın doğulması (Kabanel) — Aleksandr Kabanelin tablosu
*Veneranın doğulması (Botiçelli) — Sandro Botiçellinin tablosu
Gürcü ağcaqayını

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.

## Arealı
Rusiya (Dağıstan) və İranda (Elbrus dağı) təbii halda yayıldığı qeyd edilir.

## Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Bozqır yaylasında, Naxçıvan MR-ın dağlarında və Lerikdə (Zuvand) kolluqların tərkibində yayılmışdır.

## Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. DD.

## Bitdiyi yer
Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına qədər daşlı quru yamaclarda, qayalıq yerlərdə seyrək meşəliklərdə dağınıq və ya qrup halında bitir.

## Təbii ehtiyatı
Təbiətdə arealı geniş deyildir.

## Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 7 m-ə qədər olan ağac və ya koldur. Cavan budaqları açıqqəhvəyi rəngdə olub, çoxlu miqdarda ağımtıl mərcilərlə örtülmüşdür. Yarpaqları 3 dilimli olub, 7 sm uzunluqda və 9 sm enindədir, qaidəsi dairəvi və ya ürəkvarı, tamkənarlı və ya dərin kəsilmiş dişlidir. Üstdən açıqyaşıl rəngli, cavan vaxtı sıx tükcüklərlə örtülü olur, sonradan isə tükcüklər yarpağın damarları üstündə tək-tək qalır. Dilimləri eyni uzunluqda yumurtavari və ya üçbucaq şəklində olub, ucları iti və ya kütdür. Saplağı çılpaq və yarpaqdan bir qədər uzundur. Çiçəkləri sarımtıl rənglidir. Çiçək qrupu nisbətən azçiçəkli olub, oturaqdır. Sallaq sadə və ya mürəkkəb başlıqlarda toplanmışdır. Kasa yarpaqları və ləçəkləri 4-dür. Erkəkcikləri 8-dir. Meyvəsi ikiqanadlı olub, 3,5–4 sm uzunluqdadır. Qanadların şaquli və ya iri budaq altında yerləşmişdir. Fındıqcıqlar odunlaşmış, çılpaq, ortadan tükcüklərlə örtülüdür. Aprel-may aylarında yarpaqlanması ilə eyni bir vaxtda çiçəkləyir; iyul-avqust aylarında meyvəsi yetişir. Ağcaqayının bu növü son 50 ildə öz təbii arealını çox daraltmışdır.

## Çoxalması
Təbiətdə toxumları ilə çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

## Becərilməsi
Azərbaycanda yaşıllaşdırma işlərində və meşə zolaqlarının salınmasında istifadə olunur.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

## Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına salınmalıdır.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Hirkan pırkalı

## Ümumi yayılması
İranda təbii arealı vardır.

## Azərbaycanda yayılması
Lerik, Lənkəran, Masallı ilə Yardımlı arasında olan Viləşçay vadisində, Yuxarı Qarabağda və Daşaltı meşələrində rast gəlinir.

## Statusu
Nəsli kəsilmək təhlükəsində olan relikt növdür. CR A1ab; B1bc (iii,iv).

## Bitdiyi yer
Enliyarpaqlı meşələrin alt yarusunda daha çox rast gəlinir.

## Təbii ehtiyatı
Arealı geniş deyildir.

## Bioloji xüsusiyyətləri
Həmişəyaşıl, yarpaqları növbəli düzülüşlü, ağac və ya koldur. İki və ya birevli bitkidir. Budaqlarının qabığı ağımtıl-bozdur, zoğları qonurumtuldur, qısa tüklüdür. Yarpaqları 2-7 sm uzunluqda, 1-3 sm enində olur, həmişəyaşıl, dərivarı, üstdən tünd yaşıl, parlaq, kənarları oyuqdişlidir. Damarların toru yarpağın üst hissəsində aydın nəzərə çarpır, yan damarlar 4-6 cütdür. Yarpaq saplaqları qısa olub, 5–6&nbsp;mm uzunluqdadır. Çiçəkləri bir və ya ikicinsli, xırda, yaşılımtıl-ağ, 4-5 üzvlüdür. Yumurtalığı üst, 4-5, çox yuvalıdır. Meyvəsi 2-4 (bəzən 9) çəyirdəkli olub, bərk və yağlıdır. Meyvəsi qırmızıdır, 7–9 mm uzunluğunda, 6–7 mm enindədir. Çəyirdəkləri ensiz, güclü görünən qabırğacıqlı və yan tərəfdən tillidir. May ayında çiçəkləyir, sentyabr-oktyabrda meyvəsi yetişir.

## Çoxalması
Təbiətdə əsasən vegetativ yolla çoxalır.

## Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və toxum keyfiyyətinin aşağı olmasdır.

## Becərilməsi
Mədəni halda becərilir.

## Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilmiş, milli park və dövlət qoruqlarında qorunur.

## Zəruri qoruma tədbirləri:
Yasaqlıqların yaradılması vacibdir.

## Həmçinin bax
* Hirkan şümşəsi (Hirkan pirkalı)

## Ədəbiyyat
*Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1958.; 
*Флора Азербайджана. т.6.1955;
*Azəraycanın ağac və kolları. III cild. 1970;
*Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər.2005;2006;2008;
*Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan oduncaqlı bitkilərinin in sutu və ex situ şəraitində bioekoloji xüsusiyyətlərinin reproduksiyasının və repatriasiyasının elmi əsasları, b.e.d. alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya. Bakı. 2011

## Məlumat mənbəsi
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Droeda Yunayted FK

**Droqheda Yunayted** () — hazırda İrlandiya Liqasının Premyer Liqasında oynayan İrlandiyanın futbol klubudur. Bu klub 1979-cu ildən bəri Droqhedadan Laut qraflığını təmsil edir və ev oyunlarını Yunayted Parkda keçirir.

Hazırkı klub şəhərdə çıxış edən 2 keçmiş klubun — 1919-cu ildə yaradılmış, liqada çıxış etməyən Droqheda Yunayted və 1962-ci ildə yaradılmış Droqheda F. K. klublarının birləşməsindən yaranmış bir klubdur.

## Emblem
Emblemdəki ay və ulduz xüsusi diqqət çəkir. Beləki, İrlandiyada Böyük Aclıq yaşanan zaman Osmanlı sultanı I Əbdülməcid Droeda şəhərinə ərzaq göndərir. Bu səbəbəb görə də 1975-ci ildə klub yaradılarkən onun loqosuna ay və ulduz təsviri yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Alman markası

**Alman markı** (, qısaca *DM*, eləcə də danışıq dilində *D-Mark*) — Almaniya Federativ Respublikasının avroya qədər, yəni 1948-2002-ci illərdə istifadə etdiyi pul vahidi.
Tanrı inancı (Bartolini)

***"Tanrı inancı"*** () - neoklassik üslubda işləmiş italyan heykəltəraşı Lorenzo Bartolininin ən məşhur əsərlərindən biridir.  Ağ mərmərdən yonulmuş əsərin üç əsas nüsxəsi vardır ki, onlar da Bakıdakı Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində, Sankt-Peterburqdakı Ermitajda və Milandakı Muzey Poldi-Pezzolidə saxlanılır.

## Tarixi

Əsər Can Cakomonun anası Roza Trivulzio Poldi Pezzoli tərəfindən sifariş edilmişdir. 1833-cü ildə həyat yoldaşını itirdikdən sonra dul Roza Bartolinidən, onun inancını əks etdirən, ev üçün təsəlliverici bir heykəl işləməsini xahiş etmişdir. Bartolini tənha qadının hisslərini oturaraq əllərini dizlərinin üstündə birləşdirmiş çılpaq qadın fiqurunda təcəssüm etdirmişdir.

Etik və dini dəyərlərin təsviri olan heykəlin hazırlanmasında sənətkarın nümayiş etdirdiyi nəfis mərmər işləmə bacarığı heykəlin böyük uğur qazanmasına səbəb olmuş və tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Sifarişçiyə təslim edilməmişdən əvvəl heykəl Florensiya, Parma və 1837-ci ildə Milanda Brera Akademiyasında sərgilənmişdir.

## Təsviri

Əsərdə diz çökərək oturmuş orta yaşlı çılpaq qadın təsvir edilmişdir. Orta çəkili bədən quruluşuna malik olan qadın əllərini dizinin üstündə birləşdirmişdir. Onun ortadan səliqə ilə ayrılmış saçları başının arxasında səliqə ilə yumrulanmışdır. Başını bir qədər sağa əyən qadın gözlərini səmaya zilləyərək ibadət edir.

Bartolini bu əsərində öz ənənəvi neoklassisizmini dini setimentalizm hissləri və realistik detal təsvirləri ilə birləşdirmişdir ki, bu da onun İntibah dövrü Florensiya heykəltəraşlarının əsərlərindən ilhamlanmasını və dövrün ən güclü sənətkarı olmaqla bütün florensiyalı həmkarlarına təsir edən Antonio Kanovanın əhatəsindən uzaq qalmasını göstərir.



File:Lorenzo Bartolini - La Fiducia in Dio 1.JPG|Tanrı inancı, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.
|Tanrı inancı, Muzey Poldi-Pezzoli.
File:Lorenzo bartolini, la fiducia in dio, ermitage, 02.JPG|Tanrı inancı, Ermitaj.
Paolo Monti - Servizio fotografico (Milano, 1968) - BEIC 6353748.jpg|Muzey Poldi-Pezzoli. Foto Paolo Monti, 1968



## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Neoklassisizm
* Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi

## Xarici keçidlər

* Fiducia in Dio di un geniale giacobino
Armudlu (Yalova)

**Armudlu ilçəsi** — Yalova ilinin ilçəsi.

Armudlu ilçəsi Mərmərə dənizinin şərqində, Gəmlik körfəzinin şimalında yerləşir. Elçə şimal-şərqdən Yalova elinin mərkəzi, cənub-şərqdən Gəmlik, şərqdən Orxanqazi, şimal-qərbdən və şimaldan dənizlə əhatə olunmuşdur. Yalova elinin mərkəzinə 55&nbsp;km, Gəmliyə 27&nbsp;km məsafədə yerləşən elçənin, Mudanya və İstanbulla dəniz əlaqəsi var.

## Etimologiya
Armudlu adının "Armodo" və "Armodies" sözlərindən yarandığı düşünülür. Bu sözlərin mənası "Donanma" və "Donanmaya nəzarət edən şəxs"dir. Bundan başqa, tarixən Enrutluq, Emrudili, İmrudili kimi də tanınmışdır. Armudlu adının yaranma tarixçəsilə bağlı iki rəvayət mövcuddur:
*1. Bizans kralının qızı Armodiesin bədəninin hər yerində yaralar çıxmışdı. Kral qızının vəziyyətindən utandığı üçün əsgərləri ilə birlikdə qızını müasir mineral bulaqların olduğu yerə gətirmişdir. Qız buradakı termal sularla hər gün çimib və bütün yaraları sağalıb. Kral qızının sağaldığını görüb onu yenidən yanına alır və Armodies adı dəyişərək Armudlu adına çevrilmişdir. 
*2. Övliya Çələbi isə Armudlu adının necə yarandığı ilə bağlı məşhur Səyahətnaməsində belə yazır: Nahiyədir və naib tərəfindən idarə olunur. Naiblər Bursa bəyi tərəfindən seçilir. Qəsəbə səhraya bitişik, əstrafında çoxlu bağ və armud bağçaları olan gözəl bir yerdir. Ona görə də qəsəbənin adı Armudludur.

## Tarixi

### Cümhuriyyətin quruluşundan əvvəlki dövr
Armudluda yaşayan ilk insanların kim olduğu və nə vaxt yerləşdikləri məlum deyil. Tarixi qeydlərdə e.ə. V əsrdə Bitiniya Krallığının tərkibində, e.ə. I əsrdən sonra Romalıların tabeliyində, Romanın ikiyə bölünməsindən sonra Bizans İmperiyasının tərkibində, daha sonra gah Bizansın, gah da Səlcuqluların tabeliyində olmuşdur. Son olaraq 1324-cü ildə Orxan Qazinin dövründə Osmanlının tabeliyi altına girmişdir. 1324-cü ildən Osmanlının tərkibinə qatılması, Armudlunun Osmanlıdan öncə də yaşayış mərkəzi olduğunu sübut edir. Bununla bağlı ən önəmli dəlil Övliya Çələbinin Səyahətnaməsində yer alır. Səyahətnamədə, Övliya Çələbi 1050-ci ildə Səfər ayının altıncı günü Mudanya qəsəbəsinə çatdığını və oradan gəmi ilə Bozburun Dokuna gəldiyini yazır. 
Osmanlı, Armutlunu torpaqlarına qatdıqdan sonra Mudanya və Zeytunbağından gətirdiyi türkləri buraya yerləşdirmişdir. Uzun bir vaxt ərzində türklər və yunanlar burada birgə həyat sürmüşlər.

### Türkiyə Cümhuriyyəti dövrü
Cümhuriyyətin elan edilməsilə burada yaşayan yunanlar Armudludan köç etmişlər. Cümhuriyyət dövründə də Yalova elinin formalaşdırılması ilə bağlı olaraq Osmanlıdan qalan "İdarəyi-Ümumiyyəyi-Vilayət Qanunu Müvəqqatı" qanununun işləkliyi qorunub, daha öncə Bursaya bağlı olan ərazi Bursanın el olması ilə birlikdə Gəmlik elçəsinə bağlı bir bucaq olub. Atatürk isə ilk dəfə 9 Avqust 1934 tarixində Armudlu mineral bulaqlarına getmək məqsədilə Armudluya gəlib. Armudlu 6 İyun 1995 tarixində 550  Saylı Qanun Hökmündəki Qərarnamə ilə "elçə" statusu qazanaraq Yalova elinə bağlanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=126866 
* http://www.armutlu.gov.tr/

## Həmçinin bax
Kisəli göbələklər

**** () —  aləminə aid göbələk şöbəsi.

Bu şöbə 30000-dən artıq növü birləşdirir ki, bu da məlum göbələk növlərinin 30 %-ni təşkil edir. Kisəli göbələklərin əsas əlaməti cinsi proses nəticəsində kisələrin və ya askların, yəni sabit sayda, adətən 8 ask sporundan təşkil olunmuş təkhüceyrəli strukturun əmələ gəlməsidir. Kisələr ya birbaşa ziqotdan ya da bu ziqotdan meydana gələn askogen hiflər əsasında yaranır.

## Ümumi xarakteristikası
# Bu göbələklərin vegetativ cismi şaxələnmiş haploid mitselilərdən təşkil olunmuşdur, onlarda septalaşaraq arakəsmələrə malikdir.
# Kisəli göbələklərin hüceyrə divarının tərkibi xitin və qulikan, o cümlədən, D-qlükozanın polimerlərindən ibarətdir.
# Kisəli göbələklərin vegetativ çoxalması ya mitselinin fraqmentləşməsi, ya da mayayabənzər hüceyrələrin bölünməsi yolu ilə həyata keçirilir.
# Bu göbələklər arasında qeyri-cinsi çoxalma da geniş yayılmışdır. Bu göbələklərin qeyri-cinsi çoxalması həmişə ekzogen sporlar və ya konidilər vasitəsilə həyata keçirilir.
# Kisəli göbələklərin cinsi çoxalması müxtəlif yollarla baş verir. Məsələn çoxnüvəli qametangilərin bir-biri ilə sıx əlaqəsini, qametlərdə differansiyasının getməməsini, nüvənin bir qametdən digərinə keçməsini və s. misal göstərək olar. Eyni zamanda bu göbələklərdə müşahidə olunan spermatogenez və somotoqamiya prosesləri də mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
# Kisəli göbələklər həyat tsiklində haplofazaya malik olurlar.
# Kisəli göbələklər həm homotallik ,həm də heterotallik ola bilirlər.Kisəli göbələklərin əksəriyyəti antibiotiklərin, vitaminlərin, fermentlərin və s. fizioloji aktiv maddələrin produsenti kimi, böyük iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir.

Kisəli göbələklər şöbəsi 5 sinifə bölünür:
# Çılpaq kisəlilər sinfi — Hemiascomycetetes
# Pirenomisetlər sinfi — Pyrenomycetes
# Discomisetlər sinfi — Discomycetes
# Lokuloaskomisetlər sinfi — Loculoascomycetes
# Plektomisetlər sinfi — Plectomycetes

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Deuteromycota

Bu şöbəni digər adla qeyri-müəyyən göbələklər şöbəsi kimi də adlandırmaq olar. Dünya mikoloqları bu şöbəyə süni bir qrup kimi də baxırlar. Bu qrupa cinsi çoxalması olmayan ,yalnız qeyri-cinsi yolla çoxalan haploid göbələklər aiddirlər . Bu şöbə 20000 dən artıq növü cəmləyir. Bütün növlərin mitseliləri çoxhüceyrəlidir. Bəzilərinin mitseliləri çoxnüvəlidir. Bütün nümayəndələrində qeyri-cinsi çoxalma konidilərlə gedir ki ,bunlar da konididaşıyanlar üzərində əmələ gəlir. Bu göbələklərdə cinsi çoxalma getmədiyi üçün bütün həyat dövrü haploiddir. Mənşə baxımından qeyri-müəyyən göbələklər Ascomycota və Basidiomycota şöbələrindən başlanğıc götürüblər.Konididaşıyanlar dəstə, monopodial, simpodial və dixotomik budaqlanırlar .Konididaşıyan üzərində akropeta, yaxud bazipetal konidi zənciri əmələ gəlir. Natamam göbələklərin bir çox nümayəndələrində mitseli üzərində konididaşıyanların bir neçə qruplaşmaları müşahidə olunur.Belə konididaşıyanların qruplaşmasının sadə formalarından biri koremiyadır . Koremiyada çoxsaylı konididaşiyanlar bir yerə toplanıb dəstə təşkil edir və yan tərəfləri ilə birləşib sütun əmələ gətirirlər ki ,bunun da üzərində konidi yerləşir.
Şöbə 2 sinfə bölünür:
# Hifomisetlər sinfi
# Koelomisetlər sinfi
Hifomisetlər sinfinin nümayəndələrində konidaşıyanlar mitseli üzərində tək-tək və qrup halında toplanır.
Koelomisetlər sinfinin əsas əlaməti konididaşıyanların loja və piknidi də toplanmasıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Buyar Nişani

**Bujar Faik Nishani** (; ) — alban siyasətçi, Albaniyanın prezidenti. Seçkilərə Demokrat Partiyasının üzvü və Daxili İşlər Naziri kimi qatılmışdır. Albaniya Parlamentində müxalifətin uzlaşması olmadan, 140 səs üzərindən aldığı 73 səs sayının tam əksəriyyəti ilə prezidenti seçilmişdir.

## Şəxsi həyatı və təhsili
Buyar Nişanı 29 sentyabr 1966-cı ildə Albaniyanın Durres şəhərində anadan olub. 1988-ci ildə "Skënderbej" (İskəndərbəy) Hərb Akademiyasını bitirdi. 1996-cı ildə San-Antonio, Texas və Kaliforniyada işləyib. 2004-cü ildə Tiran Universiteti Hüquq Fakültəsindən məzun olub. Avropa tədqiqatları sahəsində master etdi. *Odeta Nişanı* ilə evlidir və 2 uşaq atasıdır.

## Siyasi karyerası
Buyar Nişanı kommunizmin süqutundan sonra , 1991-ci ildə Albaniya Demokratik Partiyası 'nə qatıldı. Xarici İşlər Nazirliyi NATO əlaqələrinin ofis başçısı olaraq Milli Müdafiə Nazirliyi və daha sonra xarici əlaqələr şefi olaraq çalışdı. 1996-cı ildə Milli Müdafiə Nazirliyi kabinet üzvü olaraq döndü.

Demokrat Partiya 1997 parlament seçkilərini itirdikdən sonra vəzifəsini itirdi və Avropa -Atlantika Hərbi QHT başçısı oldu . 2001-ci ildə Tiranda DP-nin şöbə baş katibi seçildi və 2004-cü ildə Tiran bələdiyyə məclisi üzvü oldu.

34. seçki bölgəsində 2005-ci ilin seçkilərini qazandı. Milli Təhlükəsizlik Komissiyası lider olduqdan sonra Baş nazir Sali Berisha tərəfindən Daxili İşlər naziri olaraq təyin edildi və 2009-cu ilin sentyabr ayında ikinci seçki zəfərindən sonra da ədliyyə naziri olaraq namizəd göstərildi. 2011-ci ildə Daxili İşlər naziri Lulzim Bashanın yerinə vəzifəyə başladı.

12 iyun 2012-ci ildə prezident seçkisini qazandıqdan sonra daxili işlər nazirliyindən istefa etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Super Nancy

"***Super Nancy***" — Nensi Ajramın uşaqlar üçün olan ikinci albomu. 13 sentyabr 2012-ci ildə buraxılmışdır. "Shakhbat Shakhabit" albomunun qazandığı böyük uğurdan sonra Nensi uşaqların ona olan sədaqətinə minnətdarlığını göstərmək üçün daha bir uşaq albomu çıxartmaq qərarına gəldi. "**Ya banat**" ("Ey qızlar"), "**Stouhi**" və "**Baousi**" mahnılarından ibarət 3 sinql 2012-ci ilin Sentyabrında çıxdı.

## Buraxılışı
Nensi ilk dəfə olaraq 2012-ci ilin Ramazan ayında "Ana Wal Asal" verilişində "**Ya banat**" mahnısından bir parça oxudu. Albomun buraxılışı ilk olaraq 2012-ci il Avqustun sonlarına planlaşdırılsa da, klip çəkimlərində olan gecikmələrə görə təxirə salındı. "**Super Nancy**" klipi 350.000 dollardan çox büdcə ilə tanınmış Livan rejissoru **Leila Kanaan** tərəfindən çəkilmişdir. Klipin çəkilişləri 4 gün ərzində Livanın cənubu və Beyrutdakı studiyada baş tutdu. Nensinin qızları **Mila** və **Ellanın** da iştirak etdiyi klip Music Nation Digital jurnalında "**2012-ci İlin Klipi**" adlanmışdı.

## Tənqidlər
Müasir tənqidçilər albomdakı mahnıları və Nensinin göstərdiyi vokal imkanları çox müsbət dəyərləndirdilər. LebanonFiles alboma müsbət qiymət verərək əlavə etmişdir: "Ötən ilin sonu və bu ilin əvvəllərindən Nensinin elədiklərinə hərtərəfli baxıldıqda biz anlayırıq ki, bu albom doğrudan da "**Super Nancy**" adına layiqdir."

## Mahnıların siyahısı
# "**Ya Banat**" 3:10 / Ey qızlar
# "**Happy Birthday**" (***Sana Helwa Ya Gamil***) 4:00 / Ad günün mübarək
# "**Boe el katkout**" 3:13 / 
# "**El Nageh**" 4:06 / Uğurlu
# "**Baousi**" 2:49 / 
# "**Adi el beida**" 3:33 / 
# "**Wez Eiynak**" 3:10 / 
# "**Stouhi**" 3:51 /
Yalan nöqtəsi

**Yalan nöqtəsi** () — Den Braun tərəfindən yazılmış roman.

## Məzmun

Arktikada bəşəriyyətin gələcəyini dəyişməyə qadir olan nadir artefakt tapılır. Qeyri-adi tapıntının həqiqi olub-olmadıgını müəyyənləşdirmək üçün ora elmi ekspedisiya göndərilir. Ancaq ekspedisiya üzvləri tapıntı yerinə çatar-çatmaz bir-birinin ardınca həlak olurlar. Onları kim və niyə öldürür? Bəlkə onlar tapıntının sirrini açmaga çox yaxınlaşıblar?

## Xarici keçidlər
*
Təbəriyyə gölü

**Təbəriyyə gölü** (*Qalilə Dənizi*, *Qalilə Gölü* ya da *Kinnərat Gölü* (İbranicə ים כנרת) — İsraildə olan bir göldür. Livandan gələn Litani çayı tərəfindən bəslənməkdədir. İsrailin su ehtiyacı böyük nisbətdə bu göldən qarşılanmaqdadır. Təxminən 53&nbsp;km sahilə sahib və qarşılıqlı uzaq nöqtələrindən 21&nbsp;km / 13&nbsp;km genişlikdəki İsrailın ən böyük şirin su gölü. Gölün cəmi sahəsi 166&nbsp;km2-dir və ən dərin yeri təxminən 43 m.dir. Xəritələrdə dəniz səviyyəsindən 209 metr aşağıda göstərilən gölün səthi, Lut gölündən sonra dünyanın ən alçaq 2-ci nöqtəsi və eyni zamanda dünya üzərində ən dərində olan şirin su gölüdür.

## Söz mənşəyi
Təbəriyyə adı, orginal olaraq Ərəbcədə (طبريا بحيرة ) olaraq keçir. Mənası, *Tibərya gölü*dür. Gölün bu adı, dərhal sahilindəki Tiberiya şəhərindən ötrüdür.

1994-cü ildə İsrail və İordaniya arasında imzalanan sülh sazişinin bir hissəsi olaraq, Qalileya dənizi İordaniya Haşimilər Krallığının əsas içməli su mənbəyidir.

Qalileya dənizi qonşu ölkə üçün içməli su mənbəyi olsa da, İsrailin əsas içməli su mənbəyi Qalileya dənizindən deyil, Aralıq dənizindən gələn duzsuzlaşdırma zavodlarından gəlir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Mələklər və iblislər

**Mələklər və iblislər** () — Den Braun tərəfindən yazılmış roman.

## Süjet

"İllüminati". Orta əsrlərdə rəsmi kilsəylə apardığı sərt və qəzəbli savaş nəticəsində məşhurlaşan qədim gizli orden – qardaşlıq. Bu, sadəcə, uzaq keçmişin əfsanəsimi? Bəlkə də… Elə isə bəs onda niyə sirli şəkildə öldürülmüş, Tanrının varlığını elmi şəkildə sübuta yetirməyin astanasında olan alimin sinəsinə məhz illüminatların rəmzlərindən damğa basılır? Harvarddan dəvət edilmiş rəmzlər üzrə mütəxəssis və onun öldürülmüş alimin qızı olan tərəfmüqabili öz şəxsi araşdırmalarına başlayırlar və… tezliklə inanılmaz nəticələr əldə eləyirlər…

## Obrazlar
* **Robert Lenqdon**: Harvard Universitetində simvollar üzrə professor və əsərin baş qəhrəmanı.
* **Leonardo Vetra**: Alim və rahib. Əsərin əsas mövzusu onun sirli kəşfidir.
* **Vittoria Vetra**: Vetranın övladlığa götürdüyü qızı.
* **Camerlengo Carlo Ventresca**: Konklav zamanında Camerlengo və keşişi öldürmüş şəxs. Assasinlə arasındakı kod adı Janus idi.
* **Assasin:** Janus tərəfindən cinayətləri yerinə yetirmək üçün tutulmuş muzdlu qatil.

## Xarici keçidlər
* "Dan Brown Mələklər və İblislər"  (azərb.). qanun.az.
Nazaret

**Nazaret**  (, *Nasaret* və ya *Nasrat*; , *ən-Nasıra*) — İsraildə tarixi şəhər.

Bibliya, Əhdi-Cədidə görə İsa məhz burada doğulmuşdur.

## Qardaş şəhərlər
*  Florensiya, İtaliya
*  Çenstoxova, Polşa
*  Haaqa, Niderland

## Həmçinin bax
* İsrail dairələri
* İsrail şimal dairəsi
* İsrail ərəbləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Nazaret şəhərinin rəsmi veb-saytı 
* Nazareth entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
* Nazareth Jewish Encyclopedia
Aspergillus

**Aspergillus** cinsli göbələklər hiflər kimi adlandırılan hüceyrə zəncirlərindən təşkil olunan sapvari göbələk növləridirlər. Təbiətdə saman və çürüyən bitki qalıqları üzərində yaşayırlar. İlk dəfə 1729-cu ildə Pietro Antonio Micheli tərəfindən aşkarlanıb. Bu göbələklər sintez etdikləri enzimlər sayəsində bütün üzvü maddələri parçalaya və istifadə edə bilirlər.Buna görə də əksər hallarda saprofit tərzdə yaşayırlar. Müəyyən şərtlər olduqda isə onlar parazit hala keçə bilərlər.Çoxalma tezlikləri olduqca yüksəkdir.Atmosferə dağılan konidilər havada uzun müddət asılı halda qala bilərlər.Tədqiqatlar zamanı müəyyən edilmişdir ki,insanlar hava ilə ən azı bir neçə yüz konidi qəbul edir.İmmun sitemi tam olan insanlarda tənəffüslə qəbul edilən konidilər təbii immunoloji reaksiyalar ilə zərərsizləşdirilir. Aspergillus cinli göbələklər tərəfindən törədilən allergik xəstəliklər Aspergillusların mitseliləri də daxil olmaqla onların konidiləri ilə tez-tez rastlanma zamanı baş verir və xəstənin həmin yerdən uzaqlaşdırılması ilə klinik sağalma müşahidə edilir. Aspergillus flavus və ona bənzər göbələklərin sintez etdikləri aflatoksinlər taxıl və meyvələrdə aflatoksikoz xəstəliyini törədir. Aspergillus flavusun sintez etdiyi aflatoksin həmçinin qaraciyərdə adenoma və xərçəng xəstəliklərini, Aspergillus ochraceusun sintez etdiyi okratoksin A və B isə heyvanlarda qaraciyərin və böyrəyin pozulması ilə nəticələnən xəstəliklər törədirlər.
Aspergillus cinsli göbələklər aerobikdirlər və bol oksigenli istənilən mühitdə onlara rast gəlmək olar. Substratda hiflər kimi böyüyürlər. Aspergilluslar nişasta kimi polisaxaridlərdən də istifadə edirlər.Bu baxımdan onlar çörək və kartof kimi nişastalı qidaların xarab olmasında daha çox rastlanırlar və bununla bərabər onların bir qisminə bitki və ağaclar üzərində də rast gəlinir. Qlükoza,fruktoza,maltoza və nişasta kimi karbon qaynaqları ilə böyümələri ilə yanaşı bir çox Aspergillus cinsli göbələklər qida maddələri çox aşağı olan konsentrasiyalarda belə böyümə qabiliyyətinə malikdirlər. Məs:Aspergillus niger nəmli divarlar üzərində yaşayır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maykl Felps

**Maykl Felps** ( 30 iyun 1985) — Amerikalı keçmiş üzgüçü. Onun ləqəbi "*Baltimor gülləsi"*dir.

## Karyerası
O, ümumilikdə 28 medal qazanmaqla  Olimpiya oyunları tarixində ən uğurlu və titullu idmançıdır.

Həmçinin Felps bütün dövrlərdə qazanılmış ən çox olimpiya qızıl medalı (23), fərdi növlərdə qazanılmış ən çox olimpiya qızıl medalı (13), fərdi növlərdə qazanılmış ən çox olimpiya medalları (16) rekordlarının da müəllifidir. 2004-cu il Afina Yay Olimpiya Oyunlarında Felps altı qızıl, dörd bürünc medal qazanmaqla gimnast Aleksandr Dityatinin rekordunu (bir Oyunlarda qazanılmış ən çox müxtəlif əyarlı medal) təkrarlamışdır. 2008-ci il Pekin XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında o, beşi ayrı-ayrı növlərdə olmaqla səkkiz qızıl medal qazanmış və amerikalı üzgüçü Mark Spitzin 1972-ci ildən qalan rekordunu (istənilən Olimpiya oyunlarında qazanılan ən çox qızıl medal) təzələmişdir. 2012-ci il London XXX Yay Olimpiya Oyunlarında Felps dörd qızıl və iki gümüş medal qazanmışdır. 2012-ci ildə, 27 yaşında London Olimpiyadasından sonra karyerasını bitirdiyini elan etsə də, 2016-cı il Rio-de-Janeyro XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Burada o, beş qızıl, bir gümüş medal qazanmışdır. Bu nailiyyət onu dalbadal dörd Olimpiyadada ən çox uğur qazanmış idmançı etmişdir. 

O, Olimpiya oyunları, dünya və Pan-Pacific üzgüçülük çempionatları kimi beynəlxalq yarışlar daxil olmaqla 57 qızıl, 11 gümüş, 3 bürünc, ümümilikdə isə 71 medal qazanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Maykl Felps inanılmazı bacardı
Qeyri-maddi aktivlər

**Qeyri maddi aktivlərin** — uçotu hesablar planında aşağıdakı hesablardan istifadə edilir.
* 101 n-li Qeyri-maddi aktivlər – dəyəri
* 102 n-li Qeyri-maddi aktivlər – köhnəlməsi
* 103 n-li Qeyri-maddi aktivlər üzrə xərclərin kapitalizasiyası
Qeyri maddi ativlərin hesablara daxil edilməsi 101 n-li Qeyri-maddi aktivlər – dəyəri adlı hesabın debitinə, könələmə hesablanması zaman meydana gələn könəlmə məbləği 102 n-li Qeyri-maddi aktivlər – köhnəlməsi adlı hesabın kreditinə, silinən köhnəlmə məbləği isə hesabın debitinəd qeyd edilir. 101 n-li Qeyri-maddi aktivlər – dəyəri adlı hesabın tərkibinə alt hesablar kimi aşağıda qeyd olunan hesabları da əlavəetmək vacibdir.
* 1.10.101.001 n-li Təcrübə konstruktor işləri – dəyəri
* 1.10.101.002 n-li Qudvil – dəyəri
* 1.10.101.003 n-li Proqram təminatı – dəyəri
* 1.10.101.004 n-li Patentlər – dəyəri
* 1.10.101.005 n-li Müəlliflik hüquqları – dəyəri
* 1.10.101.006 n-li Lisenziyalar – dəyəri
* 1.10.101.007 n-li Ticarət markaları – dəyəri
Burada qeyri maddi aktilər kimi təcrübə konstruktor işləri, qudvil, proqram təminatı, müəlliflik hüquqları, lisenziyalar, ticarət markaları uçota alınır.
Qeyri maddi aktivlər müəyyən və qeyri-müəyyən faydalı istifadə müddətinə malik aktivlər kimi qruplaşdırılır. Mühasibat uçotunun 102 nömrəli hesabında müəyyən istifadə müddətinə malik qeyri maddi aktivlərin amortizasiyası hesablanır. Müəyyən faydalı istifadə müddəti məlum olmayan qeyri maddi aktivlərin amortizasiyası həyata keçirilmir, onların faydalı istifadə müddəti hər il yenidən qiymətləndirilir. Deməli belə aydın olur ki faydalı istifadə müddəti məlum olmayan qeyri maddi aktivlərin amortizasiya qadağandır.

## Həmçinin bax
* Aktiv
* Mühasibat

## Xarici keçidlər
* Qeyri maddi aktivlər 

## İstinadlar