open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huxanye

**Huxanye** () — Hunların XIV şanyüsü.

Huxanye əyanların dəstəyi ilə üsyan qaldıraraq hakimiyyətə gəlmişdi. Əvvəlki adı **Tsihouşan** idi. Eramızdan əvvəl 57-ci ildə Hun dövlətində 5 şanyü var idi və hamısı hökmdarlığa iddialı idi. Çuki, Hüge, Utzsi, Yuydi özünü şanyü elan etmişdi. Bu şəxslərin hamısı Mete xaqanın ayrı qadınlardan olan nəvələridi idi. Çuki əvvəlcə Hüge, Utzsi və Yuydinin müttəfiq ordularına qarşı vuruşmağa başladı və məğlub olaraq qaçdı. Yuydi isə Huxanyeyə tabe olduğunu bildirdi. Digər tərəfdən general Li Linin oğlu Utszini şanyü elan etdi. Utszi öldürüldükdən sonra Huxanyenin yeni rəqibləri baş qaldırdı. Sünsün adlı hun generalı bir şahzadəni II Günçen şanyü adı ilə hökmdar elan etdi. Daha qərbdə isə Huxanyenin qardaşı Çiçi şanyü özünü hökmdar elan etdi. Çiçi və Günçen ittifaqa girərək Huxanyeni məğlub etdilər. Huxanye öz əyanları ilə qurultay çağırdı amma əyanlar onun Çin vassallığını qəbul etməsi fikrinə etiraz etdilər. Hun generallarından biri İçjiçzı isə o dövrlərin geridə qaldığını Çinin artıq güclü olduğunu dedi. Huxanye onunla razılaşdı. Huxanye Çinə yola düşdü. 147 ildən sonra ilk dəfə idi ki, Çin imperatoru və şanyü görüşürdü. İmperator ona ordu və ərzaq verərək ölkəsinə göndərdi. Çiçi şanyü bu arada öz dövlətini qurmağa hazırlaşırdı. Talas döyüşündə Çin ordusu Çiçini məğlub edərək başını kəsdi və üsyan yatırıldı. Huxanyenin hakimiyyəti dövründə qəbilə başçılarının Çinə axını davam edirdi. Huxanye imperatorun qızı ilə evlənmiş və İtuzyaşi adlı oğlu anadan olmuşdu. Öləndən sonra isə yerinə Fuculi şanyü keçdi.

## İstinadlar
Fuculi

**Fuculi** () — on dördüncü hun hökmdarı.

## Həyatı
Hakimiyyət dövrü səssiz keçdi. İmperatorun vassalı olaraq həyat sürən Fuculinin ölümündən sonra yerinə qardaşı Tzyumisyu Souse adı ilə şanyü oldu.

## İstinadlar
Souse

**Souse** () — Hun İmperiyası hökmdarı.

## Həyatı
Qardaşı kimi sakit həyat sürən **Souse** 8 il hakimiyyət sürdü. Çinə imperatorla görüşməyə gedərkən xəstələnərək öldü. Yerinə qardaşı keçdi.

## İstinadlar
Çüyya

**Çüyya** () — Hunların XVI şanyüsü.

## Həyatı
Digər qardaşları kimi sakit həyat sürən Çüyya 4 il hakimiyyətdə olduqdan sonra vəfat etdi.

## İstinadlar
Uçjulyu

**Uçjulyu** () — Hunların XVII şanyüsü.

O hakimiyyətə gəldikdən sonra qardaşlarının etdiyi kimi oğlu Udiyaşunu Çinə girov göndərdi. E.ə. 6-cı ildə Udiyaşu xəstələnərək öldü. Çinin yeni imperator qəyyumu olan Vanq Manq Hunların geri qalan torpaqlarını da almaq istəyirdi. Vanq Manq 9-cu ildə saray çevrilişi edərək imperator olduqdan sonra şanyünün protokol səviyyəsini daha aşağı saldı və Hunları artıq vassal bir dövlət kimi yox, Çin vətəndaşı kimi görməyə başladı. Buna əsəbləşən Uçjulyu vassallıqdan imtina edərək Vanq Manqı xain elan edərək Çinli əyanlarla birləşərək müharibəyə başladı. Vanq Manq da öz növbəsində Syan adlı bir şahzadəni Hun şanyüsü elan etdi. Syan isə şanyünün yanına qaçaraq belə bir iddiasının olmadığını dedi. 13-cü ildə ölən Uçjulyunun yerinə Syan gəldi.

## İstinadlar
Sülü Çiançü

**Sülü Çiançü** () — E.ə. 68 - E.ə. 60 arası hakimiyyətdə olmuş şanyüdür. Seçki ilə hakimiyyətə gəlmişdi. Hunlar ən zəif dövrlərindən biri yaşayırdı. Onun dövründə Hunlar Çin və digər qonşuları ilə müharibələri davam etdirir və gücdən düşürdülər. 8 il kimi qısa bir müddət hakimiyyətdə olandan sonra öldü.

## İstinadlar
Syan

**Şanyü Syan** () — Vanq-Manq tərəfindən şanyü təyin olunsa da Uçjulyu tərəfindən bağışlanmışdı. Lakin Uçjulyu öləndə taxta da o gətirilmişdi. 5 il hökm sürdü. Çinlə müharibələrə davam etdi.

## İstinadlar
Yü

**Şanyü Yü** () — Syanın qardaşı idi. Hakimiyyətə gələrkən Çində vətəndaş müharibəsi gedirdi. Bu fürsətdə istifadə edərək dövləti gücləndirdi. 23-cü ildə Hunlara qarşı hücuma hazırlaşan Vanq Manq çinli üsyançılar tərəfindən öldürüldü. Yü özünü Mete xaqanın davamçısı kimi görürdü. Yü Çin şahzadəsi Lu Fanqı Vanq Manqdan boşalan taxta gətirmək istəyirdi. 46-cı ildə vəfat etdi.

## İstinadlar
Panu

**Şanyü Panu** Böyük Hun İmperiyasının son imperatorudur. Qardaşından sonra taxta keçsə də, II Huxanye ilə mübarizə aparmalı oldu. 2 il sonra II Huxanye ilə bacara bilməyən Panu hakimiyyəti iki yerə böldü Hun İmperiyası Şimal və Cənub fraksiyalarına bölündü. II Huxanye Çindən vassal asılılığı qəbul etdi.
Bei

Yuli və **Bei** haqda məlumat çox azdır. Onların ögey qardaş olduqları və İx Bayan müharibəsində məğlub olduqları bilinir. Hakimiyyət bundan sonra Cənub Hunlarından Şanyü Tuntuhenin oğlu şahzadə Fenhunun əlinə keçdi və hun dövlətləri birləşdi.
Mo (Şanyü)

**Şanyü Mo** () — Cənub Hun İmperiyasının ikinci imperatorudur. Qardaşı Panuya üsyan edərək Çindən vassal asılılığı qəbul etdi. Panunun ordusunu dəfələrlə məğlub etdi. 56-cı ildə vəfat etdi.

## İstinadlar
Xan (şanyü)

**Şanyü Xan** () — Cənub Hun İmperiyasının üçüncü imperatorudur. Qardaşı ilə Panuya üsyan edərək Çindən vassal asılılığı qəbul etdi. Qardaşların ən kiçiyi idi.

## İstinadlar
Di

**Şanyü Di** () — Cənub Hun İmperiyasının imperatorudur. Şimal Hunları ilə müharibələr aparmışdı.

## İstinadlar
"Fəxri proletar" döş nişanı

**Fəxri Proletar Döş Nişanı** — Azərbaycan SSR-in ilk dövlət mükafatı.

## Tarixi
1920-ci ilin yayında təsis edilmiş və 1921-ci ilin sonunadək mövcud olmuşdur.

Ovalşəkilli formada gümüşdən düzəldilmiş və qızıl suyuna çəkilmiş bu nişanın ölçüsü 3,5 x 4,5 sm olmuş, hər iki tərəfdən yarpaqlarla haşiyələnmişdir (soldan hərbi xidmətləri simvolizə edən dəfnə yarpağı ilə, sağdan isə mülki xidmətləri simvolizə edən palıd yarpaqları ilə).

Fəxri nişanın aşağısında qırmızı rənglə mina qatı çəkilmiş lentin üzərində "АССР" (yəni — ) abreviaturu həkk olunmuşdur. Nişanın ortasında Yer kürəsinin mavi və sarı rənglərlə minalanmış qabarıq təsviri üzərində üzüyuxarı şəkildə qırmızı rəngli ay-ulduz yerləşdirilmişdir. Nişanın yuxarı hissəsində 1920 rəqəmi yazılmışdır. Nişanın çevrəsi boyu ərəb qrafikası ilə "Azərbaycan Şura Cümhuriyyəti" sözləri yazılmışdır.

Nişan Bakı zərgərləri tərəfindən əllə hazırlanırdı.

## Təltif olunanlar
Mükafat Azərbaycan İnqilab Komitəsinin qərarı ilə təltif edilirdi.

1920–1921-ci illərdə təxminən 20 nəfər Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin qərarı ilə bu mükafatla təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Seka

**Seka** () — ABŞ pornoaktrisası.

## Həyatı
Doriti Handli 15 aprel 1954-ci il tarixində Virciniya ştatında yerləşən Redford şəhərində doğulub. Hindu və irland əsillidir. 1972-ci ildə ailə həyatı qurub, lakin bir müddət sonra boşanıb. 1977-ci ildə porno karyerasına başlayıb. 1997-ci ildə porno karyerasını bitirərək, radioda yayımlanan şouların birində aparıcı olaraq iştirak edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
*
Minni Maus (personaj)

**Minerva "Minni" Maus** () — 1928-ci ildə "Walt Disney Animation Studios" kampaniyası tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajıdır. Əsası Volt Disney və Ab Ayvarks tərəfindən qoyulmuşdur. Onlar Mikki Mausu "Dovşan Osvald" adlı personajı əvəz etməsi üçün yaratdıqdan sonra Mikki personajının tək personaj kimi qalmamasına görə yeni siçan personajı "Minni Maus"u yaradırlar. Minni Maus personajı Mikki Maus kimi məşhurluq qazana bilir. Onun tam adı Minerva Minni Maus kimi səslənir. Adının yazılışındakı "Minerva" sözü Qədim Roma mifologiyasında müdriklik ilahəsi olan Minervanın şərəfinə adlandırılmışdır.
   
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Minni Maus
II Huxanye

**Şanyü II Huxanye** və ya **Pi** () — Cənub Hun İmperiyasının ilk imperatorudur. Panuya üsyan edərək Çindən vassal asılılığı qəbul etdi. 55-ci ildə vəfat etdi.

## İstinadlar
Riçard Hovanisyan

**Riçard Hovanisyan** (; ; ) — erməni əsilli amerikan tarixçisi, Los-Anceles Kaliforniya Universiteti'nin professoru, Ermənistan və Yaxın Şərq tarixi üzrə araşdırmalarla məşğuldur.

9 noyabr 1932-ci ildə Kaliforniyada anadan olub (ABŞ). Berkli Kaliforniya Universitetini bitirib. 1966-cı ildə doktorluq dərəcəsini müdafiə edib.

Riçard Hovannisyan Kaliforniya universitetinin "Müasir erməni tarixi" kafedrasının ilk rəhbəri olub. Riçard Hovanisyanın oğlu, Raffi Hovanisyan müstəqil Ermənistanın ilk xarici işlər naziri olub.

## Elmi konfrenslar
Kaliforniya universiteti "Tarixi erməni şəhərləri və bölgələri" adı altında Riçard Hovanisyanın rəhbərliyi və təşkilatçılığı ilə bir sıra konfranslar keçirib. Aşağıda bu elmi konfranslar çərçivəsində Hovanisyanın redaktəsi ilə dərc olunmuş materialların siyahısı verilir.
* Armenian Van/Vaspurakan (2000) OCLC 44774992
* Armenian Baghesh/Bitlis and Taron/Mush (2001) OCLC 48223061
* Armenian Tsopk/Kharpert (2002) OCLC 50478560
* Armenian Karin/Erzerum (2003) OCLC 52540130
* Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia (2004) OCLC 56414051
* Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa (2006) OCLC 67361643
* Armenian Cilicia (2008) OCLC 185095701
* Armenian Pontus: the Trebizond-Black Sea communities (2009) OCLC 272307784

## İstinadlar
Lüksemburq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Lüksemburq** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk Avroviziyanın keçirildiyi il olan 1956-cı ildə qoşulmuş və ümumilikdə 37 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Müsabiqəyə qoşulduğu ildən 1993-cü ilə kimi Lüksemburq yalnız bir dəfə 1959-cu ildə Avroviziyada iştirak etməmişdir.

Lüksemburq Avroviziyada beş dəfə qələbə qazanmışdır. Ölkə müsabiqədə ilk dəfə 1961-ci ildə Jan-Klod Paskalın ifa etdiyi "Nous les amoureux" mahnısı ilə qalib gəlmişdir. 1965-ci ildə Frans Qall ifa etdiyi "Poupée de cire, poupée de son" mahnısı ilə Lüksemburqa ikinci Avroviziya qələbəsini yaşatmışdır. Üçüncü dəfə ölkəni 1972-ci ildə Viki Leandros səsləndirdiyi "Après toi" mahnısı ilə qalib etmişdir. Növbəti 1973-cü ildə Ann-Mari David ifa etdiyi "Tu te reconnaîtras" mahnısı ilə Lüksemburqa ikinci il ard-arda qələbə sevinci yaşatmışdır. Ölkənin indiyədək olan ən son qalibiyyəti isə 1983-cü ildə Korin Hermenin ifa etdiyi "Si la vie est cadeau" mahnısı ilə olmuşdur.

Lüksemburq eyni zamanda 13 dəfə Avroviziyada ilk beşlikdə yer almış və üç dəfə sonuncu yeri tutmuşdur. Ölkə 1994-cü ildə müsabiqədə iştirakdan imtina etmiş və bir daha qayıtmamışdır. 2017-ci ildə müsabiqəni ölkədə yeganə yayımlamaq hüququ olan RTL telekanalının baş direktoru Lüksemburqun müsabiqədə iştirak etməməsini bu cür açıqlamışdır: "Mən inanıram ki, Avroviziyanın genişlənməsi ilə birlikdə Lüksemburqun müsabiqədə uğur əldə etməsi daha da çətinləşib. Yeni səsvermə sistemi ilə Lüksemburq kimi kiçik ölkələrin Avroviziyada uğur qazanması mümkün deyil."

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

## Ev sahibliyi

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Moldova Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Moldova** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 2005-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 15 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə müsabiqədə iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt qalib olmamışdır. Ən yaxşı nəticələri 2017-ci ildə SunStroke Project qrupunun Kiyev səhnəsində ifa etdiyi "Hey, Mamma!" mahnısı ilə əldə etdikləri 3-cü yer olmuşdur.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Fayl:Natalia gordienko arsenium 2006.jpg|Nataliya Qordienko və Arsenium Afina səhnəsində (2006)
Fayl:Sunstroke Project & Olia Tira, ESC 2010.jpg|SunStroke Project və Olia Tira Oslo səhnəsində (2010)
Fayl:ESC2013 - Moldova 10.jpg|Aliona Mun Malmö səhnəsində (2013)
Fayl:20150515 ESC 2015 Eduard Romanyuta 6011.jpg|Eduard Romanyuta Vyana səhnəsində (2015)
Fayl:Sunstroke Project (Moldova). Photo 479.jpg|SunStroke Project Kiyev səhnəsində (2017)
Fayl:ESC2018 - Moldova 05.jpg|DoReDoS qrupu Lissabon səhnəsində (2018)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Litva Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Litva** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə 1994-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 20 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkənin müsabiqədəki ilk təmsilçisi Ovidiyus Vışnyauskas litva dilində ifa etdiyi "Lopšinė mylimai" mahnısı ilə heç bir ölkədən səs almayaraq, sonuncu yerdə qərarlaşmışdır. Məyusedici nəticənin ardınca Litva 1999-cu ilədək Avroviziyada iştirak etməmişdir. Bundan başqa ölkə göstərdiyi zəif nəticələrə görə 2000 və 2003-cü illərdə müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır.

Litva Avroviziyada iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt qalib olmamışdır və əldə etdikləri ən yüksək nəticə 2006-cı ildə LT United qrupunun ifa etdiyi "We Are the Winners" mahnısı ilə tutduqları 6-cı yerdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Fayl:4fun Eurovision 2007.jpg|4Fun qrupu Helsinki səhnəsində (2007)
Fayl:ESC2013 - Lithuania 02.jpg|Andrius Poyavis Malmö səhnəsində (2013)
Fayl:20150516 ESC 2015 Monika Linkytė & Vaidas Baumila 7568.jpg|Monika Linkite və Vaidas Baumila Vyana səhnəsində (2015)
Fayl:ESC2016 - Lithuania 07.jpg|Donni Montell Stokholm səhnəsində (2016)
Fayl:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 264.jpg|Fusedmarc qrupu Kiyev səhnəsində (2017)
Fayl:Ieva Zasimauskaitė (Lithuania 2018).jpg|Yeva Zasimauskayte Lissabon səhnəsində (2018)


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Monako Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Monako** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1959-cu ildə qoşulmuş və ümumilikdə 24 dəfə iştirak etmişdir. Knyazlıq ilk dəfə 1971-ci ildə Severinin ifa etdiyi "Un banc, un arbre, une rue" mahnısı ilə Avroviziyada qələbə qazanmışdır. Monakonun 1972-ci ildə müsabiqəyə ev sahibliyi etməsi gözlənilsə də, maliyyə problemləri səbəbindən knyazlıq bu fürsətdən imtina etmişdir. Monako Avroviziyada qalib gələn yeganə mikro-dövlətdir. Knyazlıq eyni zamanda müsabiqədə on dəfə ilk beşlikdə yer almış və iki dəfə də sonuncu yeri tutmuşdur.

Monako maliyyə problemləri səbəbi ilə 1980-ci ildən 2003-cü ilə kimi Avroviziyada iştirak etməmişdir. Knyazlıq iyirmi beş illik fasilədən sonra 2004-cü ildə müsabiqəyə geri dönmüşdür, lakin yarımfinal mərhələsinin də tətbiq olunduğu müsabiqədə Monako üç il ard-arda heç bir nəticə əldə edə bilməmişdir. Nəticə olaraq Monako 2007-ci ildə yenidən Avroviziyadan kənarlaşmışdır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Mərakeş Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

Mərakeş 1980-ci ildə Avroviziyada iştirak edib. Ölkə Avropa ölkəsi olmasa da, Avropa Yayım İttifaqının üzvü olduğu üçün müsabiqədə iştirak etmək hüququ vardır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

## Həmçinin bax

* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
İslandiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**İslandiya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə 1986-cı ildə qoşulmuş və ümumilikdə 32 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. İslandiya bir neçə il ard-arda göstərdiyi zəif nəticələr səbəbindən 1998 və 2002-ci illərdə Avroviziyada iştirak edə bilməmişdir. Ölkə Avroviziyada iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt qalib olmamışdır və indiyədək əldə etdikləri ən yüksək nəticə 1999-cu ildə Selmanın ifa etdiyi "All Out of Luck" mahnısı ilə və 2009-cu ildə Yohannanın ifa etdiyi "Is It True?" mahnısı ilə tutduqları 2-ci yerlərdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Fayl:Iceland, Eurobandið, semi-final of Eurovision 2008.jpg|Euroband qrupu Belqrad səhnəsində (2008)
file:Yohanna1.jpg|İslandiyanın Avroviziya 2009 təmsilçisi Yohanna mətbuat konfransında
Fayl:ESC2013 - Iceland 04 (crop).jpg|Eytour İngi Malmö səhnəsində (2013)
Fayl:ESC2014 - Iceland 02.jpg|Pollapönk qrupu Kopenhagen səhnəsində (2014)
Fayl:ESC2016 - Iceland 04.jpg|Qreta Saloume Stokholm səhnəsində (2016)
Fayl:Iceland-Hatari-ESC2019-002.jpg|Hatari Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
İspaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**İspaniya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1961-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 59 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə müsabiqəyə qoşulduğu ildən indiyədək fasiləsiz olaraq hər il Avroviziyada iştirak etmişdir. 1999-cu ildən etibarən İspaniya Almaniya, Böyük Britaniya, İtaliya və Fransa ilə birlikdə Avroviziyanın "Böyük Beşlik" ölkələrindən biridir və birbaşa olaraq müsabiqənin finalında iştirak edir. Buna səbəb isə müvafiq ölkələrin müsabiqənin ən böyük maliyyə dəstəkçiləri olmalarıdır.

İspaniya Avroviziyada iştirak etdiyi illər ərzində iki dəfə qələbə qazanmışdır. Ölkə ilk dəfə 1968-ci ildə Massielin ifa etdiyi "La, la, la" mahnısı ilə Avroviziyada qalibiyyət əldə etmişdir. Növbəti 1969-cu ildə İspaniya Salomenin səsləndirdiyi "Vivo cantando" mahnısı ilə ikinci dəfə Avroviziyada qələbə qazanmışdır. Lakin həmin müsabiqədə İspaniya təmsilçisi ilə yanaşı həm də Böyük Britaniya, Fransa və Niderland təmsilçiləri də müsabiqənin qalibi elan edilmişdir. Hər dörd ölkə səsvermənin sonunda eyni xalı toplayaraq birinci yerdə qərarlaşmışdırlar. Həmin ilədək Avroviziyada oxşar hadisə ilə rastlaşılmadığı üçün səslərin bərabərliyi vəziyyət ilə bağlı müsabiqədə ümumi qayda yox idi və nəticə olaraq, gecənin sonunda dörd ölkənin hər biri müsabiqənin qalibi elan edilmişdir.

İspaniya Avroviziyada dörd dəfə ikinci (1971, 1973, 1979 və 1995-ci illərdə) və bir dəfə üçüncü (1984-cü ildə) yeri tutmuşdur. Bundan başqa ölkə üç dəfə sıfır xalla və ümumilikdə beş dəfə müsabiqədə sonuncu yerdə qərarlaşmışdır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

File:ESC 2007 Spain - D'Nash - I love you mi vida.jpg|D'NASH qrupu Helsinki səhnəsində (2007)
File:Flickr_-_aktivioslo_-_Eurovision_-_Dem_fem_store_-_First_rehearsal_%281%29.jpg|Daniel Dixes Oslo səhnəsində (2010)
File:ESC2014 - Spain 04.jpg|Rut Lorenso Kopenhagen səhnəsində (2014)
File:20150520_ESC_2015_Edurne_2318.jpg|Edurne Vyana səhnəsində (2015)
File:ESC2016 - Spain 09.jpg|Barei Stokholm səhnəsində (2016)
File:Amaia & Alfred (Spain 2018).jpg|Amaya və Alfred Lissabon səhnəsində (2018)
File:Miki-ensayo3.jpg|Miki Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
İsveçrə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**İsveçrə** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk Avroviziyanın keçirildiyi il olan 1956-cı ildə qoşulmuş və ümumilikdə 60 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə yalnız 1995, 1999, 2001 və 2003-cü illərdə Avroviziyada iştirak etməmişdir. İsveçrə müsabiqəyə ev sahibliyi edən ilk ölkə olmuş və həmin müsabiqədə ölkə təmsilçisi Liz Assia ifa etdiyi "Refrain" mahnısı ilə İsveçrəyə müsabiqədə ilk qələbəsini yaşatmışdır. İsveçrə Avroviziyada ikinci qalibiyyətini 1988-ci ildə Selin Dionun ifa etdiyi "Ne partez pas sans moi" adlı mahnı ilə qazanmışdır. Müsabiqədəki qalibiyyətindən sonra Selin Dion dünyada şöhrət qazanmışdır. İsveçrə eyni zamanda dörd dəfə müsabiqəni 0 xalla başa vurmaqla və həmçinin, doqquz dəfə müsabiqədə sonuncu yeri tutmaqla özünə məxsus antirekordlara da malikdir.

İsveçrənin dörd rəsmi dili var; Fransız, Alman, İtalyan və Romanş dilləri. Ötən əsrdə Avroviziya qaydalarına əsasən hər bir ölkə yalnız öz milli dilində səslənən mahnılar ilə müsabiqədə çıxış edə bilərdi və həmin dövr ərzində digər ölkələrdən fərqli olaraq İsveçrə istənilən dörd dildən birində səslənən mahnılar ilə Avroviziyada iştirak edə bilmişdir. İsveçrə indiyədək 23 fransız dilində, 15 ingilis dilində, 12 alman dilində, 10 italyan dilində və bir romanş dilində səslənən mahnı ilə Avroviziyada təmsil olunmuşdur. Ölkəyə müsabiqədə qalibiyyət gətirən hər iki mahnı fransız dilində ifa edilmişdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

Şəkil:Eurovision Song Contest 1976 rehearsals - Switzerland - Peter, Sue and Marc 05 (cropped).png|Sue və Mark Haaqa səhnəsində (1976)
Şəkil:ESC 2007 Switzerland - DJ Bobo - Vampires are alive.jpg|DJ BoBo Helsinki səhnəsində (2007)
Şəkil:Switzerland at ESC 2011.jpg|Anna Rossinelli Düsseldorf səhnəsində (2011)
Şəkil:ESC2014 - Switzerland 01.jpg|Sebalter Kopenhagen səhnəsində (2014)
Şəkil:20150516 ESC 2015 Mélanie René 0212.jpg|Melani Rene Vyana səhnəsində (2015)
Şəkil:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 247.jpg|Timebelle qrupu Kiyev səhnəsində (2017)
Şəkil:Zibbz (Switzerland 2018).jpg|Zibbz Lissabon səhnəsində (2018)
Şəkil:ESC2019-Switzerland.jpg|Luka Henni Tel-Əviv səhnəsində (2019) 


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Macarıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Macarıstan** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1994-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 17 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkənin müsabiqədə ilk iştirak cəhdi 1993-cü ildə olmuşdur. Lakin həmin il iştirakda maraqlı olan ölkələrin sayının çoxluğu və yayım vaxtının yetərli olmaması səbəbindən iştirak etmək istəyən ölkələr arasında seçim turu keçirilmişdir. Macarıstan həmin seçim turunda məğlub olmuş və iştirak hüququ əldə edə bilməmişdir. Avroviziyada iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt birincilik əldə etməyən Macarıstan müsabiqədəki ən yaxşı nəticəsini məhz ilk iştirakında, 1994-cü ildə göstərmişdir. Həmin müsabiqədə ölkə təmsilçisi Friderika Bayer ifa etdiyi "Kinek mondjam el vétkeimet?" mahnısı ilə dördüncü yeri qazanmışdır. Bundan başqa isə Macarıstan bir daha 2014-cü ildə Andras Kallay-Saundersin ifa etdiyi "Running" mahnısı ilə müsabiqədə ilk beşlikdə yer almışdır.

Macarıstan göstərdiyi zəif nəticələr səbəbindən 1996 və 1999-cu illərdə müsabiqədən kənarlaşdırılmışdır. Kənarlaşdırılmanın müddəti bir il olsa da, Macarıstan iştirakdan imtina edərək bir daha müsabiqəyə 2005-ci ildə geri dönmüşdür.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

Image:ESC 2007-Magdi Rusza-IMG 1375.jpg|Maqdi Ruja Helsinki səhnəsində (2007)
Image:Hungary at ESC 2011.jpg|Kati Volf Düsseldorf səhnəsində (2011)
Image:ESC2013 - Hungary 01.jpg|ByeAlex Malmö səhnəsində (2013)
Image:ESC2014 - Hungary 02.jpg|Andras Kallay-Saunders Kopenhagen səhnəsində (2014)
Image:ESC2016 - Hungary 07.jpg|Freddi Stokholm səhnəsində (2016)
image:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 216.jpg|Yoçi Papai Kiyev səhnəsində (2017)
image:ESC2018 - Hungary 10.jpg|AWS qrupu Lissabon səhnəsində (2018)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Ukrayna Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Ukrayna** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 2003-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 15 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. İştirak etdiyi illər ərzində ölkə iki dəfə müsabiqədə qələbə qazanmışdır. Ukraynanın ilk Avroviziya qələbəsi ölkənin müsabiqədə ikinci iştirak etdiyi il olan 2004-cü ildə Ruslananın ifa etdiyi "Wild Dances" mahnısı ilə qazanılmışdır. 2016-cı ildə Camalanın ifa etdiyi "1944" mahnısı ilə Ukrayna ikinci dəfə Avroviziyada qələbə sevincini yaşamışdır. Bundan başqa Ukrayna ümumilikdə altı dəfə müsabiqədə ilk beşlikdə yer almışdır. 2007-ci ildə Verka Serdyuçka və 2008-ci ildə Ani Lorak ilə ikinci, 2013-cü ildə Zlata Oqneviç ilə üçüncü və 2011-ci ildə Mika Nyuton ilə dördüncü yeri tutmuşdur. Avroviziyada yarımfinalların tətbiq olunduğu 2004-cü ildən etibarən Ukrayna həmişə müsabiqənin finalına yüksələ bilən az saylı ölkələrdən biridir. Avroviziya iki dəfə ölkənin paytaxtı Kiyevdə keçirilmişdir.

Ukrayna 2015-ci ildə ölkədə yaşanan ciddi siyasi böhran səbəbindən Avroviziyada iştirak etməmişdir. Növbəti il ölkə müsabiqəyə geri dönmüş və qələbə qazanmışdır. Ukrayna 2019-cu ildə müsabiqədə iştirak etməyi planlaşdırsa da, milli seçim turu sonrası yaşanan qalmaqalların ardınca ölkə müsabiqədəki iştirakını geri çəkmişdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

File:Flickr_-_proteusbcn_-_Eurovision_Song_Contes_2004_-_Istambul_(36)_cropped.jpg|Ruslana İstanbul səhnəsində (2004)
File:Tina karol.jpg|Tina Karol Afina səhnəsində (2006)
File:Ukraineeurovision2007.jpg|Verka Serdyuçka Helsinki səhnəsində (2007)
File:Ani Lorak - ESC 2008 final-2.jpg|Ani Lorak Belqrad səhnəsində (2008)
File:Svitlana Loboda on the ESC 2009.jpg|Svetlana Loboda Moskva səhnəsində (2009)
File:Alyosha 01.JPG|[Alyoşa [Oslo səhnəsində (2010)
|[Qaytana [Bakı səhnəsində (2012)
File:ESC2013_-_Ukraine_06.jpg|Zlata Oqneviç Malmö səhnəsində (2013)
File:ESC2014_-_Ukraine_02.jpg|Mariya Yaremçuk Kopenhagen səhnəsində (2014)
File:ESC2016 - Ukraine 03.jpg|Camala Stokholm səhnəsində (2016)
File:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 293.jpg|O.Torvald qrupu Kiyev səhnəsində (2017)
File:ESC2018 - Ukraine 03.jpg|Melovin Lissabon səhnəsində (2018)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Ukrayna Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Slovakiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Slovakiya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1994-cü ildə qoşulmuş və cəmi 7 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkənin müsabiqədə ilk iştirak cəhdi 1993-cü ildə olmuşdur. Lakin həmin il iştirakda maraqlı olan ölkələrin sayının çoxluğu və yayım vaxtının yetərli olmaması səbəbindən iştirak etmək istəyən ölkələr arasında seçim turu keçirilmişdir. Slovakiya həmin seçim turunda məğlub olmuş və iştirak hüququ əldə edə bilməmişdir.

Slovakiya Avroviziyanın ən az uğur qazanan ölkələrindən biridir. Ölkənin müsabiqədə əldə etdiyi ən yüksək nəticə 1996-cı ildəki 18-ci yerdir. Müsabiqədə əldə etdiyi zəif nəticələr səbəbindən Slovakiya 1995, 1997 və 1999-cu illərdə Avropa Yayım İttifaqının qərarı ilə Avroviziyadan kənarlaşdırılmışdır. 2000-ci ildə isə ölkə müsabiqədə iştirakdan könüllü olaraq imtina etmiş və bir daha 2009-cu ildə Avroviziyaya qayıtmışdır. 2012-ci ilə kimi fasiləsiz olaraq müsabiqədə iştirak edən Slovakiya hər dörd cəhdində yarımfinalda məğlub olaraq, 2013-cü ildə Avroviziyadan kənarlaşmışdır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Sloveniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Sloveniya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1993-cü ildə qoşulmuş və ümumilikdə 25 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə müsabiqədə əldə etdiyi zəif nəticələr səbəbindən 1994 və 2000-ci illərdə Avropa Yayım İttifaqının qərarı ilə Avroviziyada iştirak etməmişdir. Sloveniya müsabiqədə iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt qələbə qazanmamışdır və indiyədək əldə edilən ən yüksək nəticə 1995-ci ildə Darya Şvayqer və 2001-ci ildə Nuşa Derendanın təmsilində qazandıqları yeddinci yerdir.

2004-cü ildə Avroviziyada yarımfinalların tətbiqindən sonra Sloveniya 10 dəfə yarımfinal mərhələsində məğlub olmuş və yalnız 2007, 2011, 2014, 2015, 2018 və 2019-cu illərdə müsabiqənin finalına yüksələ bilmişdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Qalereya

File:Alenka Gotar 2007 Eurovision.jpg|Alenka Qotar Helsinki səhnəsində (2007)
File:ESC 2008 - Slovenia - Rebeka Dremelj, 1st semifinal.jpg|Rebeka Dremely Belqrad səhnəsində (2008)
File:Эва Бото Баку.JPG|Eva Boto Bakı səhnəsində (2012)
File:ESC2013 - Slovenia 14.jpg|Hanna Mançini Malmö səhnəsində (2013)
File:20150516 ESC 2015 Maraaya 0427.jpg|Maraaya Vyana səhnəsində (2015)
File:ESC2018 - Slovenia 07.jpg|Lea Sirk Lissabon səhnəsində (2018)
File:Zala Kralj & Gašper Šantl at the 2019 Eurovision Song Contest Grand Final Dress Rehearsal (01).jpg|Zala Kraly və Qaşper Şantl Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Ermənistan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Ermənistan** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə 2006-cı ildə qoşulmuş və ümumilikdə isə 13 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə müsabiqədəki 13 iştirakından 7-də ilk onluqda yer almışdır. İndiyədək müsabiqədə heç vaxt qalib gəlməmişdir. Ən yaxşı nəticələrini 2008-ci ildə Siruşonun ifa etdiyi "Qele Qele" mahnısı ilə və 2014-cü ildə Aram Mp3-nin ifa etdiyi "Not Alone" mahnısı ilə qazanmış və dördüncülük əldə etmişdirlər. Ən pis nəticəni isə 2019-ci ildə yarımfinalda 16-ci olaraq göstərmişdirlər. Ermənistan 2012-ci ildə Bakıda keçirilən müsabiqəyə qatılmamışdır.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixçəsi

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Ermənistan Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Serbiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Serbiya** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 2007-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 12 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ölkə daha öncə 1961-ci ildən 1991-ci ilə kimi Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının tərkibində, 2004-cü ildən 2006-cı ilə kimi isə Serbiya və Monteneqronun tərkibində Avroviziyada iştirak etmişdir. İlk dəfə 2007-ci ildə müsabiqəyə müstəqil respublika kimi qoşulan Serbiya elə həmin müsabiqədə Mariya Şerifoviçin ifa etdiyi "Molitva" mahnısı ilə qələbə qazanmışdır. Ölkənin Avroviziyadakı ikinci ən yaxşı nəticəsi 2012-ci ildə Jelko Yoksimoviçin ifa etdiyi "Nije ljubav stvar" mahnısı ilə qazandıqları üçüncü yer olmuşdur.

Serbiya maliyyə problemləri səbəbi ilə 2014-cü ildə Avroviziyada iştirak etməmiş və növbəti ildə müsabiqəyə geri dönmüşdür. Həmin ilədək müsabiqədə yalnız serb dilində səslənən mahnılarla təmsil olunan ölkə 2015-ci ildən 2017-ci ilə kimi Avroviziyada ingilis dilində mahnılarla çıxış etmişdir.  

## Təmsilçilər

;**QEYD**:
:a.  Serbiya SMS səsverməsi ilə yarımfinalda 10-cu yeri tutduğu halda münsiflər heyətinin qərarı ilə Xorvatiya finala vəsiqə qazanmışdır.

## Səsvermə tarixçəsi

QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.

## Ev sahibliyi

## Qalereya

Image:ESC 2007 Serbia - Marija Serifovic - Molitva.jpg|Mariya Şerifoviç Helsinki səhnəsində (2007)
Image:Željko_Joksimović_2012_Eurovision.jpg|Jelko Yoksimoviç Bakı səhnəsində (2012)
Image:ESC2013 - Serbia 10.jpg|Moje 3 qrupu Malmö səhnəsində (2013)
Image:20150515 ESC 2015 Bojana Stamenov -3.jpg|Boyana Stamenov Vyana səhnəsində (2015)
Image:ESC2016 - Serbia 07.jpg|Sanya Vuçiç Stokholm səhnəsində (2016)
Image:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 182.jpg|Tiyana Boqiçeviç Kiyev səhnəsində (2017)
Image:ESC2018 - Serbia 04.jpg|Sanya İliç və Balkanika Lissabon səhnəsində (2018)
Image:Eurovision 2019 Serbia.jpg|Nevena Bojoviç Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Serbiya Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
"Qırmızı bayraq" ordeni (Azərbaycan SSR)

**"Qırmızı bayraq" ordeni** — Azərbaycan SSR-in ilk dövlət mükafatı.

## Tarixi
1920-ci ildə Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin təşəbbüsü ilə təsis edilmişdir.

## Təsviri

Bu ordenin eskizinin müəllifi İbrahim ağa Vəkilov olmuşdur. Eskiz SSRİ-nin "Qırmızı Bayraq" ordeni əsasında Bakı zərgərləri tərəfindən əllə hazırlanmışdır.

Ovalşəkilli formada gümüşdən düzəldilmiş və qızıl suyuna çəkilmiş bu nişanın ölçüsü 3,5 x 4,5 sm idi; hər iki tərəfdən yarpaqlarla haşiyələnmişdi. Fəxri nişanın aşağısında qırmızı rənglə mina qatı çəkilmiş lentin üzərində "АССР" (yəni — ) abreviaturu həkk olunub.

Ordenin ortasında Qırmızı mina qatı çəkilmiş qırmızı ulduz və oraq-çəkic yerləşdirilmişdir.

Ordenin milli əlaməti onun ortasında yerləşdirilən qırmızı mina qatı çəkilmiş aypara ilə xarakterizə olunur. Ordenin aşağı yarımçevrəsində ağ mina qatı üzərində ərəb qrafikası ilə "Azərbaycan İctimai Şura Cümhuriyyəti" sözləri qravür edilmişdir.

Ordenin yuxarı hissəsində üzərində türk dilində ərəb qrafikası ilə "Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!" və rus dilində "Пролетарии всех стран, соединяйтесь!" sözləri yazılmış qırmızı bayraq yerləşdirilmişdir.

## Təltif olunanlar
Ordenlə 53 nəfər mükafatlandırılmışdır.

## İstinadlar
Malta Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

**Malta** **Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi**nə ilk dəfə 1971-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 32 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Ada ölkəsi müsabiqədə iştirak etdiyi illər ərzində heç vaxt müsabiqədə qalib olmamışdır və əldə etdikləri ən yüksək nəticə 2002 (İra Losko) və 2005-ci (Kyara) illərdə tutduqları 2-ci yerlərdir. Malta Avroviziyaya ilk qoşulduqda malta dilində səslənən mahnılarla təmsil olunmuşdur. Lakin həmin mahnıların ölkəyə çox aşağı nəticələr göstərməsi səbəbi ilə Malta 1975-ci ildən etibarən Avroviziyada ingilis dilində olan mahnılarla təmsil olunur.

Malta 1976-cı ildə maliyyə problemlərini səbəb göstərərək müsabiqədə iştirakdan imtina etmiş və bir daha 1991-ci ildə yenidən Avroviziyaya qatılmışdır. Maltanın 16 illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönüşü ölkə üçün uğurlu olmuşdur. Belə ki, ölkə təmsilçiləri səkkiz il ard-arda ilk onluqda yer almışdır. 1991-ci ildən bəri Malta fasiləsiz olaraq hər il Avroviziyada iştirak etmişdir.

## Təmsilçilər

## Səsvermə tarixi

QEYD: Yarımfinallarda verilən xallar nəzərə alınmamışdır.

## Qalereya

File:ESC2013 - Malta 03 (crop).jpg|Canluka Bezzina Malmö səhnəsində (2013)
File:ESC2014 - Malta 01.jpg|Firelight qrupu Kopenhagen səhnəsində (2014)
File:20150516 ESC 2015 Amber 8830.jpg|Ember Vyana səhnəsində (2015)
File:ESC2016 - Malta 15.jpg|İra Losko Stokholm səhnəsində (2016)
File:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 204.jpg|Klaudia Faniello Kiyev səhnəsində (2017)
File:ESC2018 - Malta 02.jpg|Kristabel Lissabon səhnəsində (2018)
File:Eurovision 2019 Malta.jpg|Mikela Paç Tel-Əviv səhnəsində (2019)


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Malta Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində
Sputnik-1

**Sputnik-1** - dünya ölkələrində ilk dəfə olaraq kosmosa çıxarılan ilk və müstəqil olan süni peykdir. 1957-ci il 4 oktyabrda "Sputnik-1" adlı peyk yerin ilk süni peyki olaraq SSRİ tərəfindən orbitə buraxılmışdır. Həmin tarixi gün bəşəriyyətin kosmik erasının başlanğıcı sayılır, hal-hazırda isə Rusiyada Kosmik Qüvvələr günü kimi qeyd olunur. Süni peykin yaradılmasında praktiki kosmonavtikanın banisi sayılan Sergey Korolyov başda olmaqla, Keldış, Lidorenko, Tixonravov və başqa tanınmış alimlər iştirak etmişlər.

## Ədəbiyyat
*Первая космическая (сборник статей, посвящённых 50-летию начала космической эры) / составитель О. В. Закутняя. — М., 2007. — ISBN 978-5-902533-03-0.
Niqbolu döyüşü (1396)

**Niqbolu döyüşü** və ya **Nikopol vuruşması** — Osmanlı ordusu ilə səlibçilər arasında 25 sentyabr 1396-cı ildə Nikopol şəhərində (indiki Bolqarıstan) baş vermiş döyüş. Osmanlı tərəfindən təqribən 65 min, səlibçilər tərəfindən isə təqribən 130 min nəfər vuruşmuşdur. Döyüş səlibçilərin məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir. Onlardan təqribən 10 min nəfəri əsir düşmüşdür. Döyüşdəki qələbə Osmanlının Balkan yarımadasındakı hökmranlığını möhkəmlənmiş Boqarıstanını fəthi  başa çatmışdır 

## Mənbə
### İstinadlar

### Ədəbiyyat

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər
* History of War: Battle of Nicopolis, 25 September 1396
Anna Vissi

**Anna Vissi** () — Yunan müğənni

## Həyatı
Anna Vissi 20 dekabr 1957-ci ildə anadan olub.

## Haqqında
İsraildə keçirilən 1980-ci idəki Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində	Anna Vissi və Epikouri "Autostop" ("Ωτοστόπ") adlı mahnını ifa etmişlər, 30 xal olmaqla 13-cü yeri tutublar.

Böyük Britaniyada keçirilən 1982-ci ilin Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Anna Vissi "Tənha Sevgi" ("Mono I Agapi" (Μόνο η αγάπη)) adlı mahnını ifa etmiş və 85 xalla 5-ci yeri tutmuşdur.

## Həmçinin bax
* 1980 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* 1982 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
* Yunanıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

## İstinadlar
Qambay Məmmədov

**Qambay Ələsgər oğlu Məmmədov** (; ) — 1963–1976-cı illərdə Azərbaycan SSR-nin Baş Prokuroru.

## Fəaliyyəti
1963-cü ilədək SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin istintaq idarəsində çalışmış, 1971–1974-cü illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VIII çağırış deputatı, 1975–1980-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IX çağırış deputatı olmuşdur. 1963-cü ildən isə prokuror vəzifəsinə gəlmişdir. Qambay Məmmədovun 2-ci Dünya müharibəsində Stalinqrad döyüşlərində iştirakı, qəhrəmanlıq göstərməsi onun üstünlüyü sayılırdı. 1 iyun 1976-cı ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi əmri ilə "prokuror-istintaq işinin təşkili, qanunçuluğa prokuror nəzarətinin həyata keçirilməsi işində ciddi nöqsanlara, prokurorluq orqanlarında kadrların həyata keçirilməsi və yerləşdirilməsi işində yarıtmaz vəziyyətə görə" işindən azad edilmişdi. 18 yanvar 1979-cu ildə isə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyündən xaric edilmişdi. 11 oktyabr 1989-cu ildə ona qarşı irəli sürülən ittihamlar qüvvədən düşdüyü üçün yenidən üzvlüyə bərpa edilmişdi. Həmin il noyabrın 20-si onun işindən azad edilməsi məsələsi də qanunsuz sayılaraq pensiya təyin edilmişdi.

Qambay Məmmədovun vəzifələrinin əlindən alınması və partiyadan qovulmasını özünün Heydər Əliyevlə münaqişəsi ilə əlaqələndirirdi. *[[:en:Moskovskiye Novosti|Moskovskiye Novosti]]* qəzetinə müsahibəsində Heydər Əliyevin İkinci Dünya müharibəsindən fərari kimi qaçdığını iddia etmişdi:

Heydər Əliyev bu hadisə haqqında Andrey Karaulova müsahibəsində "verdiyim ədalətli cəzaya görə şəxsən məndən intiqam alırlar. Təəssüflər olsun ki, onlar indiki respublika rəhbərliyi tərəfindən dəstəklənirlər" ifadəsini işlətmişdi. Məmmədovun iddialarını böhtan adlandıran Əliyev, həmin dövrlərdə Naxçıvan XDİK-da arxiv şöbəsinin məxfi hissəsinin müdiri vəzifəsində, sonra Muxtar Respublikanın XKS-də şöbə müdiri vəzifəsində, 1944-cü ildən isə XDİK-DTN-DTK orqanlarında çalışdığını demişdi.

3 aprel 1979-cu ildə Qambay Məmmədova verilmiş "Azərbaycan SSR əməkdar hüquqçusu" adı əlindən alınmışdı. Bu ad ona ancaq Ayaz Mütəllibov tərəfindən 1990-cı ildə bərpa edilmişdi. 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə seçkilərdə Ağdamdan namizəd olmuşdur.

Qambay Məmmədov 1990-cı illərdə Bakıda vəfat edib.

## İstinadlar
Yaşar Babayev

**Yaşar Babayev** () — sovet futbolçusu; uzun müddət "Neftçi"də oynamışdır

## Həyatı
Yaşar Babayev 21 aprel 1941-ci ildə Gəncədə, dəmiryolçu ailəsində doğulub. Ailəsi dəmiryolçular olduğuna görə o, "Lokomotiv" komandasında oynamağa başlayıb. Sonra Babayevi "Toxucu"nun məşqçisi Valentin Xlıstova məsləhət görüblər və müdafiəçi 1960-cı ildə peşəkar karyerasına start verib.

Yaşar Babayev 1963-1971-ci illərdə "Neftçi PFK"nın heyətində çıxış edib. 

O, 1966-cı ildə SSRİ çempionatının bürünc medalını qazanmış 12 futbolçudan biridir. 

Müdafiəçi SSRİ çempionatlarında 200, kuboklarında isə 19 görüşdə meydana çıxıb.

Yaşar Babayev 12 sentyabr 2021-ci ildə 80 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*"Kiyev "Dinamo"sunun təklifindən imtina etdim"
* 20px|link=YouTube İmza: Yaşar Babayev
Qufi

**Qufi** () — 1932-ci ildə "Walt Disney Animation Studios" şirkəti tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajıdır. Əsası Art Bebbit tərəfindən qoyulmuşdur. Qufi hündür, insanabənzər it olaraq hazırlanmışdır. Volt Disneyin digər məşhur qəhrəmanları olan Minni Maus və Donald Dakın onun ən yaxın dostudur. Bir çox cizgi filmlərdə bacarıqsız və ağılsız kimi nümayiş olunsada bəzi səhnələrdə o, özünəməxsus unikal beyin və yaddaşa məxsus olduğunu tamaşaçılara bildirir. 1930-cu illərdə personajın orijinal adı "Dippy Dawg" idi. 1950-ci illərdəki filmlərdə "George Geef" və ya "G. G. Geef" adı verilmişdir. Sonrakı illərdə adı elə Qufi olaraq qalmışdır.

## İlk görünüşü
Qufi ilk dəfə 25 may 1932-ci ildə "Mickey's Revue" qısametrajlı cizgi filmində görülmüşdür. Mikki Maus, Minni Maus və digər cizgi qəhrəmanlarında yer aldığı filmdə müxtəlif mahnı və rəqsdən ibarət tamaşa göstərilmişdir.

## Xarici keçidlər
* Goofy Imdb.com character
Ted Törner

**Ted Törner** (; ) — amerikalı sahibkar, CNN xəbər kanalının təsisçisi, aktrisa Ceyn Fondanın keçmiş əri.

## Həyatı
Ted Törnerin şərəfinə "Atlanta Breyvs" beysbol klubunun stadionu "Törner Fild" adlandırılıb.

2011-ci ildə Ted Törner Mixail Qorbaçov Fondunun təsis etdiyi illik "Dünyanı dəyişən insan" mükafatının "Aşkarlıq" nominasiyası üzrə ilk qalibi olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ted Törnerin MDBMİ-də mühazirəsi
Sumqayıt dolması

**Sumqayıt dolması** və ya **ikiqat dolma** — dolma növü; Azərbaycanın milli mətbəxinə aid olan xörək.

## Tarixçə
İlk dəfə Sumqayıt şəhərində yaranmışdır. Dolmanın adı da elə bu şəhərin adı ilə bağlıdır. Sumqayıt dolmasının reseptinin ideya müəllifi sumqayıtlı sahibkar, həkim, Sumqayıt "Dostlar klubu"nun sədri Hümbət Quliyevdir. Bu dolma növünün təqdimat mərasimi 2012-ci ilin oktyabrında keçirilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Bu dolmanın digərlərindən əsas fərqi odur ki, dolmaiçi inqrediyentlər əvvəl üzüm yarpağına, daha sonra isə ikinci qat olaraq kələm yarpağına bükülür. Bu ikiqat dolmada ayrı-ayrılıqda yarpaq və kələmdə olan çatışmazlıqlar aradan qaldırılır. Belə ki,
*ikiqat dolmada etibarlı hermetiklik təmin olunur;
*kələmə bükülmüş yarpaq özü də yaxşı bişir;
*kələm mədə-bağırsaqda üzüm yarpağının həzm olunmasına kömək edir.

Bu dolmanı hazırlayarkən ölçüsü elə olmalıdır ki, bir dəfəyə tam şəkildə ağıza rahatlıqla yerləşə bilsin. Belə olarsa, ağızda dolma sıxılaraq "dad partlayışı" effekti yaradır ki, nəticədə də bütün dolmaiçi inqrediyentlərin, həm də yarpaq və kələmin təkrarolunmaz ləzzəti ortaya çıxır.

## Süfrəyə verilməsi
Sumqayıt dolması süfrəyə ilıq şəkildə verilir. Dolma əllə və ya qaşıqla yeyilməli, çəngəl və bıçaqdan istifadə edilməməlidir. Dolmanın hermetikliyi ağıza qədər qorunub saxlanılmalıdır.

## Vegeterian variantı
Bu dolmanın vegeterian variantı da hazırlanır. Hazırlanmasında ət məhzullarından istifadə olunmayan həmin dolma yalançı ikiqat dolma adlanır.

## Festivalda
Sumqayıt dolması 2016-cı il iyulun 1-də Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Abşeron Rayon İcra Hakimiyyəti, Azərbaycan Milli Kulinariya Mərkəzi və Azərbaycan Milli Kulinariya Assosiasiyasının birgə təşkilatçılığı ilə keçirilmiş birinci beynəlxalq dolma festivalında gümüş medala layiq görülüb.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yeni yemək resepti :"Sumqayıt dolması"-EKSKLÜZİV 
* Sumqayıtın dolması da çıxdı-YENİ TƏAM

## Həmçinin bax
Çjan

**Çjan şanyü** () — 63-cü ildə hakimiyyətə gəldi. Onun dövründə Hun tarixində canlanmalar başlandı. Şimal Hunlarına qarşı danışıqlara başlandı. Çjan sienbilərlə müttəfiqliyə girərək şimalla müharibələrə yenidən davam etmək istəsə də imperator hər iki hun dövlətini ələ keçirmək istədiyi üçün imkan vermədi. Çjan şanyü 85-ci ildə vəfat etdi. Onun dövründə hunların çinliləşməsi prosesi başladı.

## İstinadlar
Süan

**Şanyü Süan** 85-ci ildə hakimiyyətə gəldi və taxta çıxan kimi şimala axınları sürətləndirdi. Şimallılar imperatora şikayət etsələr də cənublular məhəl qoymadan syenbilərlə birlikdə hücumları davam etdirirdilər. Hücumlardan bezən şimallı hun tayfaları olan Çubinu, Dusyu kimi 60 qəbilə cənuba kömüşdü. 88-ci ildə Süanın ölümü ilə taxta Tuntuhe keçdi.
Tuntuhe

**Şanyü Tuntuhe** () — hunları birləşdirmiş şanyüdür. II Huxanyenin oğlu idi. Çin imperatoru yeni ölmüşdü və oğlu kiçik idi. Bundan istifadə edən Tuntuhe şimala qarşı yürüşə keçdi. 8000 şimal əsgəri öldürüldü. Hun dövləti yenidən birləşdirildi. Şimal şanyüsünün qardaşı Yuyquçyan özünü yeni şanyü elan etsə də 93-cü ildə öldürüldü. Şimallılar iki yerə bölündü. Bunlardan biri şimal-qərbə çəkilərək Çubanlar yaxud Çu tayfası adlandırıldı. Bunlar "Zəif hunlar" kimi də tanınırdı. Digər hissə isə "Güclü hunlar" adlandırıldı. Bu tayfalar qərbə köçərək gələcəkdə Qərbi Hun İmperiyasının əsasını qoyacaqdılar. Tuntuhe 93-cü ildə öldü və yerinə əmisioğlu taxta gəldi.

## İstinadlar
Anqo

**Şanyü Anqo** () — Hunların XXX şanyüsü.

Şanyü Anqo taxta gələndə bir çoxu ona müxalifət edirdi. Ona çoxu hörmət etmirdi və taxtın Tunduşinin olmasını daha çox istəyirdi. Anqo şimaldan gələn hunları ətrafına yığıb Tunduşini öldürmək qərarına gəldi. Çinə də bu barədə müraciət etdi. Müharibədə Tunduşiyə məğlub olan Anqo dayısı Quduxu tərəfindən öldürüldü.

## İstinadlar
Akaki Sereteli

**Akaki Rostomoviç Sereteli** (; ) — gürcü şairi, yazıçı, ictimai xadim.

## Həyatı
Firudin bəy Köçərli yazır:

*"Akaki Sereteli məşhur İmeret knyazlarının nəslindəndir. Onun babaları sabiqdə İmeret padşahlarına müqərrib olub, vətənlərinə və millətlərinə böyük xidmətlər göstərmişlər.*
 
*Knyaz Akaki anadan olubdur Kutais quberniyasının Şorapel uyezdində özünə mütəəlliq Saçxeri adlanan məhəldə, miladın 1840-cı sənəsində iyunun 9-da. Akakinin valideyni [[Qafqaz]]ın knyaz və nücəbaları arasında qədimdən işlənən adətə görə öz körpə balalarını tərbiyə üçün bir rəiyyət evində süd anasına tapşırıblar".*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Грузинский информационный биографический портал 
* Биография на сайте "Яндекс.Словари"
* Биография Церетели Акакия Ростомовича
Tunduşi

**Şanyü Tunduşi** () — 31-ci hun imperatorudur. Tunduşi əvvəllər sərkərdə idi. Şimal hunlarına qarşı müvəffəqiyyətli səfərlərdə başçılıq etmişdi. Hakimiyyətə gələndən sonra Tuntuhenin tərəfdaşları, Şimal hunlarının dəstəyi ilə onun oğlu Fenhunu şanyü elan etmişdilər. Fenhunun tərəfdarları dağlarda vuruşduğu üçün çətinliklə qalibiyyətlər əldə edilirdi. Xalq daha sonra Fenhudan ayrılmağa başladı, çünki aclıqdan əziyyət çəkirdilər. Hakimiyyəti dövrüncə Fenhu ilə mübarizə aparan şanyü 98-ci ildə öldü.

## İstinadlar
Tan

**Tan Şanyü** () — hunların ən uzunömürlü hökmdarlarındandır. Fenhu ilə müharibə etməməyə çalışan Tan əsasən sülh və əmin-amanlığı bərpa etməyə çalışırdı. 118-ci ildə Fenhu aclıq və xalqın dəstəyini əsirgəməyini görüb Çinə köçdü və şanyülüyə olan iddiasından əl çəkərək Çin vətəndaşı oldu. Tan Şanyü dövründə ölkənin rifah səviyyəsində dəyişiklik olmasa da müharibələrin sayı sıfıra endirildi. 124-cü ildə ölən Tanın yerinə Ba keçdi.

## İstinadlar
Su (şanyü)

**Şanyü Su** () — cəmi 6 ay hökmdarlıq etdi. Xəstəliyinə görə öldü və yerinə əmisioğlu Çjan şanyü keçdi.

## İstinadlar
Ba

**Şanyü Ba** () — 124-cü ildə taxta çıxmış 33-cü imperatordur. Onun dövrü Hunların zəiflədiyi dövrlərdəndir. Hunların keçmiş vassalları olan Syenbilər Hunlara hücum etməyə başlamışdı. Ba Çinlilərdən yardım aldı və dörd il hakimiyyətdə qaldı. Yerinə isə Süli keçdi.

## İstinadlar
Aleksandr Tvardovski

**Aleksandr Trifonoviç Tvardovski** () Rus Sovet şairi.

## Həyatı

Aleksandr Trifonoviç Tvardovski 21 iyun 1910-cu ildə anadan olub.

Aleksandr Tvardovski 18 dekabr 1971-ci ildə vəvat etmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Твардовский читает отрывок из Василия Теркина и стихотворения (MP3)
* Александр Твардовский стихи на сайте «Стихи Поэтов»
* Автобиография 
* Поэмы 
* Стихотворения Твардовского
* Твардовский на сайте «Хронос»
* Твардовский на сайте «Антология самиздата»
* В. Лавров. Вам никогда не спится?!
* Варлам Шаламов. Твардовский. «Новый мир». Так называемая «некрасовская традиция» 
* В. Есипов. Нелюбовный треугольник: Шаламов — Твардовский — Солженицын  // Исследование в рамках гранта РГНФ, проект № 08-03-12112в
Çüçür

**Şanyü Çüçür** () — bir hun əyanı idi. Mete xaqanın nəslindən gəlirdi. 147-ci ildə imperator tərəfindən şanyü təyin olunmuşdu. Şanyü Çüçür syenbilərə qarşı mübarizəyə çətinliklə dözürdü və əsasən çinli əsgərlərdən istifadə edirdi deyə imperator onu 172-ci ildə taxtdan çəkilməyə məcbur etdi. Eyni il öldü. Yerinə oğlu gətirildi.

## İstinadlar
Leonid Krasin

**Leonid Borisoviç Krasin** (); () — sovet mühəndisi, diplomat.

## Həyatı
Bakıda işə başlarkən R. E. Klasson sonralar görkəmli sovet diplomatı olan Leonid Borisoviç Krasini özünə baş köməkçi vəzifəsinə təyin etdi. L. B. Krasin Bakıda elektrik stansiyalarının tikintisində 4 il ərzində — 1 iyul 1904-cü ilə qədər işlədi. O, faktiki olaraq, bütün tikinti, quraidırma və montaj işlərinə rəhbərlik edirdi, hərçənd ki, peşəsi mühəndis-kimyaçı idi, tikinti sahəsindəki bilik və təcrübəsini Orta Sibir, Zabaykalski və Kruqlobaykalski dəmir yollarının tikintisində qazanmışdı. İşlər dayanmadan, R. E. Klasson və L. B. Krasin tərəfindən tərtib olunmuş cədvələ əsasən aparıldı. Hər şeydə bir qayda var idi. Korpuslar, maşın zalları, istehsalın inkişafını nəzərə alaraq, gələcəkdə daha güclü aqreqatların quraşdırılması perspektivi ilə tikilirdi.

Leonid Borisoviç Krasin! O Krasin ki, bir vaxtlar Bakı neft mədənlərində mühəndis işləyirdi. Şəhərin Kömürçü meydanı səmtində bolşeviklərin gizli "Nina" mətbəəsi də onun köməkliyi ilə qurulmuşdu. Sovet hakimiyyəti dövründə bir müddət yüksək vəzifələrdə çalışdı və ömrünün son illərində İngiltərədə işlədi. 1926-cı ildə 56 yaşında ikən Londonda vəfat edəndə xidmətlərini nəzərə alıb Qızıl meydanda Kreml divarları önündə dəfn etdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tutejoşiçjuçzyu

**Şanyü Tutejoşiçjuçzyu** () — Hunların XXXVII şanyüsü.

Onun hakimiyyəti müharibələrlə keçdi. 6 il taxta qaldıqdan sonra çinlilərlə birlikdə Syenbilərin xanı olan Tanşixuayla müharibədə öldürüldü.

## İstinadlar
Süli

**Şanyü Süli** () — Hunların XXXIV şanyüsü.

Onun dövrü vətəndaş müharibəsi dövrlərindəndir. Bir çox hunun üsyanı və syenbilərin hücumu ilə keçən bu dövr hunların Çindən asılılığının daha çox artdığı dövrlərdəndir. Süli öləndən sonra yerinə imperatorun seçdiyi şanyü Duluçu keçmişdi.

## İstinadlar
Duluçu

**Şanyü Duluçu** () — bir hun əyanı idi, lakin hakimiyyətə imperator tərəfindən gətirilmiş və normalda heç bir gücü olmayan bir şanyü idi. 4 il şanyülükdən sonra ölmüşdü.

## İstinadlar