open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2018 Formula 1 mövsümü

**2018 ci il mövsümü** — Formula 1 üzrə 69-cu mövsüm.

## Komandalar
Şin təchizatçısı — 

### Komanda tərkiblərindəki dəyişikliklər
* Felipe Massa karyerasını sonlandırdı
*Sergey Sirotkin Vilyams komandasına transfer edildi.
*Şarl Lekler Alfa Romeo Sauber komandasına transfer edildi.

### Komandalarda dəyişikliklər
*McLaren Renault mühərriklərinə keçid etdi.
*Toro Rosso Honda mühərriklərinə keçid etdi.

### Təqvimdəki dəyişikliklər
*Fransa Qran Prisi və Almaniya Qran Prisi təqvimə daxil edildi.
*Malayziya Qran Prisi isə təqvimi tərk etdi.

## Mövsüm öncəsi testlər

## Mövsümün təqvimi

## Qran Prilərin nəticələri
Ayaz Paşa türbəsi

**Ayaz Paşa türbəsi** — İstanbulda Əyyub Sultan məscidinin arxasında yerləşən bir türbə.

Sultan Süleyman Qanuninin sədrəzəmlərindən olan Ayaz Mehmed Paşa üçün inşa olunmuşdur. 15 mart 1536 tarixində sədarətə gətirilən Ayaz Mehmed Paşa vəzifədə ikən 13 iyul 1539-cu ildə vəbadan vəfat etmiş, dəfn olunduğu yerə isə Lütfi Paşanın tövsiyəsilə Memar Sinan tərəfindən türbə inşa edilmişdir. Türbə olduqca bərbad vəziyyətdə olsa da, yaxın zamanlarda güclü restavrasiya işləri aparılmışdır.

Ayaz Paşa türbəsi 4 mərmər sütun üzərinə qurulu olub, kəsmə daşdan inşa edilmişdir. Tək gümbəzli olan bu türbədə yalnız bir mərmər məzar daşı var. Məzar daşının ayaq hissəsində məzarda yatan şəxsin paşa olduğu və paşanın vəfat tarixi qeyd olunub. Ayaz Paşa türbəsi memarlıq xüsusiyyətləri baxımından çox da fərqlənməsə də, Memar Sinanın ilk əsəri olması baxımından İstanbuldakı memarlıq abidələri arasında özünəməxsus yer tutur.

## Mənbə
* Ayvansarâyî, Hadîkatü’l-cevâmî‘, I, 296;
* Sâî, Tezkiretü’l-bünyân, İstanbul 1315, s. 26;
* Aptullah Kuran, Mimar Sinan, İstanbul 1986, s. 21;
* Tacettin Topaç, "AyaspaşaTürbesi", İst. A, III, 1488–1489.
Mall (Euqent Buşpepa mahnısı)

**Mall** () — Albaniyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Euqent Buşpepa "Mall" mahnısı ilə Albaniyada keçirilən sayca 56-cı *Festivali i Këngës* mahnı festivalında qələbə qazanmış və ölkəsini həmin mahnı ilə Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı ifaçının özü tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nobody but You

**Nobody but You** () — Avstriyanın 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Sezar Sampson "Nobody but You" mahnısı ilə Avstriyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Bolqarıstanın 2016 və 2017 Avroviziya mahnılarını ərsəyə gətirən Boris Milanov, Sebastian Arman, Yoakim Persson və Yohan Alkenos tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Böyükağa Məmmədov (rəqqas)

**Böyükağa Məmmədov** (23 yanvar 1927 – 17 yanvar 2018) — Azərbaycan rəqqası, xalq artisti.

## Həyatı
Mirməmməd Mircəfər oğlu Məmmədov (Böyükağa Məmmədov) 1927-ci il yanvarın 23-də Bakıda anadan olub. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra 5 nömrəli peşə məktəbində oxumaqla yanaşı, həm də məktəbin rəqs kollektivində fəaliyyət göstərib. Burada rəqsin sirlərini yaşıdlarına öyrədib. Müharibənin ağrı-acısını yaşayan kiçik Mirməmmədin atası, qardaşı və bacısı müharibəyə aparılır. Ehtiyat əmək qüvvələri məktəbinin ansamblına yazılması onun gələcək fəaliyyətində mühüm rol oynayır.
 
Həyatın ritmlərini xalq rəqsində tapan rəqqasın zəngin yaradıcılıq yolu vardır. 1955-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirir, 1946-1966-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olur. 1965-ci ildə respublikanın Xalq artisti adına layiq görülür. 1966-cı ildə Texniki və bədii yaradıcılıq evi, Y.Qaqarin adına Pionerlər sarayı rəqs kollektivlərinin bədii rəhbəri təyin edilir. 1971-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlayır. 1951-ci ildə tələbə və gənclərin Berlin, 1953-cü ildə Varşava və 1957-ci ildə Moskvada keçirilən dünya festivallarının laureatı olur. O, 1960-cı ildən “Cücələrim” rəqs ansamblına rəhbərlik edib.

Azərbaycan rəqslərini Fransa, İsveçrə, İran, Əfqanıstan, Polşa, Almaniya, Macarıstan, ümumilikdə 123 ölkədə ləyaqətlə təmsil edən Böyükağa Məmmədov ömrünün 70 ilə yaxın böyük bir dövrünü bu sənətin inkişafına həsr edib. Bu illər ərzində sənətinin onlarla davamçısını yetişdirib, nəsillər arasında sənət varisliyinin möhkəmlənməsinə töhfələr verib. Azərbaycan mədəniyyətinə verdiyi töhfələrə görə müxtəlif orden və medallara layiq görülüb, Prezident təqaüdçüsüdür.

Ustad rəqqas sənətini sevərək gələcək nəsillərə ərməğan edib Bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən rəqs kollektivlərində onun tələbələri çalışır.
Uzun illər Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında çalışan sənətkarın qurduğu rəqslər bu gün də səhnədədir, yenə də tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanır. Məxsusi onun üçün qurulmuş “Çoban” rəqsi bu gün arxivdə qorunur. Özünün öyrətdiyi rəqslər isə mövzu və süjet baxımından fərqli olub.

O, bir sıra məşhur filmlərimizdə də rəqslərə quruluş verib. 1965-ci ildə lentə alınan “Arşın mal alan” filmində qadınların rəqsinə Əminə Dilbazi, kişilərin rəqsinə isə Böyükağa müəllim quruluş verib. Bundan əlavə, “Mən rəqs edəcəyəm” filmində Mahmud Esenbayevin ifa etdiyi məşhur “Naz eləmə” rəqsinin quruluşu da ona məxsus idi.

Ümumilikdə, sənətkar ömrünün 61 ilini Azərbaycan rəqs sənətinə həsr edib. Bu illər ərzində 16 əməkdar artist, 2 SSRİ xalq artisti, eyni zamanda 2 xalq artisti yetişdirib. Dünyanın 121 ölkəsində Azərbaycan incəsənətini layiqincə  təmsil edib. O, Azərbaycan SSRİ xalq artisti və əməkdar müəllim fəxri adlarına da layiq görülüb.

Azərbaycan milli rəqs sənətinin fədailərindən biri olan Böyükağa Məmmədov 17 yanvar 2018-ci ildə 90 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Haşim Əsəd Allah

**Haşim Əsəd Allah** () (d. 15 noyabr 1985, Küveyt şəhəri, Küveyt) — Küveytli aktyor və aparıcıdır. Əl-Rai TV-də 13 ildən artıq müddətdə bir aparıcı kimi çalışır.

## Həyatı

## Filmoqrafiya

## İstinadlar
Sjuoyane adaları

**Sjuoyane adaları** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan yaşayışı olmayan adalar qrupu. Arxipelaq Şimal-Şərq Torpağından şimalda yerləşir. Barens dənizi akvatoriyasına daxildir.

## Coğrafiyası

Qrupa 7 ada və bir neşə adacıq, şxer daxildir. Şpitsbergen arxipelaqının şimal nöqtəsini təşkil edir. Əslina qaldıqda isə ada kriteriyasına axipelaqın yalnız 3 coğrafi obyekti cavab verir.

Qrupun əsas adaları:
* Martens adası
* Nelson
* Parryoya adası
* Valden adası
* Fippsoya adası

kiçik adacıqlar:
* Tavleoya adası
* Vesle Tavleoya adası
* Ross adası

Sonuncu ada bir şxerdir və Norveçin ən ucqar şimal nöqtəsidir (N 80°49’44). Üstəlik bua həm də Qolfstrim cərəyanının son duracağıdır. Adalar qoruq ərazisinə daxildir.

## Mənbə
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.
* Norwegian Polar Institute: Place names in Norwegian polar areas 
* Norwegian Polar Institute Sjuøyane website page: http://cruise-handbook.npolar.no/en/northeast_reserve/sjuoyane.html

## İstinadlar
Yeni Torpaq (Şpitsbergen)

**Yeni Torpaq adası** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Ada 2004-cü ildə aşkar edilmişdir. Adaya ilk adı ingilis rəssam Aleks Hartli vermişdir. Adanın digər adı Nıskyaredir - **Nyskjæret** . Kiçik ada bir futbol meydancası boydadır. Norveçin materik sahillərindən 500 mil şimalda, Barens dənizi akvatoriyasında yerləşir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Aleks Hartlinin mühasibəsi 
* ''NoWhereIsland''
* Alex Hartley
* Britânico quer criar uma república no Ártico
* Englishman claims sovereignty over Norwegian island  (12 мая 2006)
* Briton claims new Svalbard island
Fibroferrit

**Fibroferrit** — mineral, Fe3+[OHïSO4]×5H2O. 

## Haqqında
Fibroferrit - monoklinik. Habitus prizmatik. Ayrılma {001} üzrə mü­kəmməl. İkiləşmə {110} üzrə polisintetik; üç­lüklər. Aqreqat: asbestə oxşar damarcıqlar, radial-lifli, salxımabənzər, pulcuqvari. Sərtliyi 2,5. Xüsusi çəkisi 2,5. Suda həll olur. Oksidləşmə zonasında.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Şvenskoya adası

**Şvenskoya** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Kral Karl Torpağının bir hissəsini təşkil edir. Daxil olduğu qrupun Konqsoya adasından sonra sahəsinə görə ikinci böyük adasıdır. Edj və Barens adasından Olqa boğazı, Şimal-Şərq Torpağı adasından isə Erik-Eriksen boğazı ilə ayrılır. Ada Nordaust-Svalbard qoruğu ərazisinə daxildir. Adaya giriş qadağandır.

## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas
Martens adası

**Martens** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan qayalıqdan təşkil olunmuş adalardan biri. Sjuoyane adaları qrupuna daxildir. Şimal-Şərq Torpağından şimalda yerləşir. Barens dənizi akvatoriyasına daxildir. Ada 1671-ci ildə Şpitsbergqn adalarını ziyarət etmiş alman həkimi  Fredrik Maertensin şərəfinə adalndırılmışdır.
## Mənbə
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press. 
## İstinadlar
Akif Paşa Gərayzadə

**Akif Paşa oğlu Gərayzadə** () — Azərbaycan torpaqşünası, aqrokimyaçı. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi (2005).

## Avtobioqrafiya
17 oktyabr 1938-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Quba şəhərində anadan olmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinə bitirmişdir. SSRİ AAK tərəfindən aqrar elmlər üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

## Kadr hazırlığı
* Fəlsəfə doktorlarının sayı — 12
* Elmi doktorlarının sayı — 1

## Əsas elmi nailiyyətləri
* Torpaqda istilik, elektrik, optik və su-fiziki xassələri arasındakı asılılıqların riyazi modelləri;
* Dielektrik nüfuzu əsasında torpaq səthinin sahəsi və optik xassələri torpaqların rənginin təyini üsulları;
* Elektrik keçirmə əmsalları əsasında torpaq nəmliyi və duzlaşması dərəcəsənin təyini üsulları;
* Aerokosmik informasiya əsasında torpaqların duzlaşması və nəmliyi göstəricilərinin təyini;
* Bitkilərin enerjidən faydalı istifadəsi əmsalının təyini;
* Torpaqların istilik keçirməsi xassələrinin sxem-xəritələrinin tərtibi;
* Torpaq-bitki-hava sistemində enerjinin paylanması modelinin tərtibi.

## Elmi əsərlərinin adları
* Azərbaycanın bəzi biosenozlarının bitki maddəsində akkumulyasiya olunmuş enerjinin kalometrik təyini və günəş enerjisinin istifadə dərəcəsinin hesablanması (rus.d.) "Bioloji məhsuldarlığın ümumi nəzəri problemləri" adlı kitabda, Leninqrad, "Nauka", 1969, 115–118 s. və Soviet Geoqrafi. New York, 1972, 63–67 s.
* Torpaq sistemlərində istilik və nəmlik keçirmələri. Bakı, "Elm", 1982, s.157 (rus.d.)
* Torpaq-bitki-atmosfer sistemində enerjinin dəyişmələri, Bakı, "Elm", 1989, s.160, (rus.d.)
* Torpaqəmələgəlmə və antropogenez: struktur funksional aspektlər, (müştərək müəl.), Novosibirsk, "Nauka", 1991, s.188 (rus.d.)
* Torpaqların optik xassələri və onların kənd təsərrüfatında istifadəsi. (ing.d) Beynəlxalq Simp. əsərləri. Konya Türkiyə, 2000, 183–186 s.

## Üzvlüyü
* Beynəlxalq Torpaqşünaslar İttifaqının üzvü
* B. B. Dokuçayev adına Rusiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətinin üzvü

## Təltif və mükafatları
* Əməkdar elm xadimi

## İstinadlar
Böyükağa Məmmədov

* Böyükağa Məmmədov (rejissor)
* Böyükağa Məmmədov (rəqqas)

## Həmçinin bax
* Böyükağa
* Məmmədov
Kral Karl Torpağı

**Kral Karl Torpağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan yaşayışı olmayan adalar qrupu. Arxipelaq  Şimal Buzlu okean akvatoriyasına daxildir. Arxipelaq Norveçin xüsusi mülkiyyətidir. Arxipelaq 5 adadan ibarətdir (Abelyoya, Konqsoya, Şvenskoya, Helqolandeya və Tirpitsoya). Arxipelaqın ümumi sahəsi 332&nbsp;km²-dir.

## Coğrafiya

Şimal-Şərq Torpağı və Ağ adası Nordaust-Svalbard qoruğu ərazisinə daxildir. Adaya yan almaq və onun sahilinə 500 metr yaxınlaşmaq, hava məkanının 500 metrliyinə qədər enmək qəti sürətdə qadağandır.

## Tarixi
Kral Karl Torpağı 1617-ci ildə Moskva şirkəti tərəfindən kəşf edilmişdir.
## İstinadlar

## Mənbə
* Kong Karls Land
Şah Səfi karvansarası

**Şah Səfi karvansarası** — Balaxanı qəsəbəsində yerləşən XVII əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Şah Səfi karvansarası 1635–1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir. Karvansarayın inşasını I Şah Səfi sifariş etmişdir.

Şah Səfi karvansarası planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir.

## Tarixi
Şah Səfi karvansarası 1635–1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir. Karvansarayın inşasını Səfəvi hökmdarı I Şah Səfi sifariş etmişdir. Yerli əhalinin *"Xacə Ruhulla imarəti"* də adlandırdığı abidə qəsəbənin mərkəzində yerləşir. Sovet işğalından sonra uzun illər bu karvansaradan anbar kimi istifadə edilib. Müstəqilliyin ilk illərində isə restoran kimi istifadə olunub. Sonradan qəsəbə sakinlərinin səyi nəticəsində karvansaranın içi təmizlənərək ətrafında abadlıq işləri aparılıb.

Abidənin çatma tağlı taxta qapısı üzərində vaxtilə kitabə olmuşdur. Hal-hazırda bu kitabə yerində olmasa da onun foto-neqativi AMEA-nın Tarix İnstitunun elmi arxivində *"Şah Səfi karvansarası"* adı altında 68–14 saylı inventar kimi saxlanılır.

1968–1969-cu illərdə abidədə restavrasiya işləri aparılmışdır. Abidənin kitabəsində yazılmışdır:

## Memarlıq xüsusiyyətləri
Şah Səfi karvansarası planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir. Tikilinin uzadılmış həcmi daxildən bel çıxıntıları vasitəsiylə üç hissəyə bölünmüşdür. Tikilinin bir divarından çıxan bel, qarşı tərəfdəki divara keçərək onu üç hissəyə bölür və dəhlizvari formanın yaranmasının qarşısını alır. Eyni zamanda həmin bellər oxvari tağ kimi də fəaliyyət göstərərək binanın həm divarlarını, həm də tavanını möhkəmləndirir. Binanın künclərində (əsas fasad istisna olmaqla) və yan fasadların ortalarında qüllələr yerləşir. Bütün qüllələr eyni diametrə malik olmaqla yuxarı qalxdıqca daralır.

Karvansarayın əsas fasadındakı oxvari tağın içində yerləşdirilmiş giriş qapısınnın üstündə kitabə yerləşdirilmişdir. Kitabədə binanın inşa tarixi qeyd edilmişdir.

## Həmçinin bax

* Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Konqsoya

**Konqsoya** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Kral Karl Torpağının bir hissəsini təşkil edir. Ada Norveçə məxsusdur.

## Coğrafiyası
Daxil olduğu qrupun ən böyük adasıdır. Lonqyirbyuendən 260 km şimal-şərqdə, Şimal-Şərq Torpağından isə 80 km cənubda yerləşir. Adasnın sahəsi 191 km², maksimal hündürlüyü isə 320 metrdir. Ada bitki örtüyü baxımından olduqca kasıbdır.

## Əhəmiyyəti
Konqsoya, Vrangel adası (Rusiya) və Çörçill burnu (kanada) ağ ayıların dünya miqyasında əsas yaşayış mühiti hesab edilir Ada Nordaust-Svalbard qoruğu ərazisinə daxildir.

## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas 

## İstinadlar
Psycho-Pass seriyalarının siyahısı

Naoyaşi Şiotaninin rejissorluğu və Qen Urobuçinin ssenaristliyi ilə *[[Production I.G]]* studiyası tərəfindən istehsal olunmuş anime serialıdır. Anime serialında hadisələr avtoritar antiutopik gələcəkdə baş verir. Bu dünyada hər yerdə mövcud olan ictimai sensorlar fasiləsiz olaraq hər keçən vətəndaşın zehni vəziyyətini analiz edir. Hazırkı zehni vəziyyətinə və ümumi şəxsiyyətinə əsaslanaraq cinayət törətmə potensialına malik vətəndaşlar müəyyənləşdirilir. Bu göstəricilərə vətəndaşın psixopasportu deyilir. Hekayə Şinya Koqami, Akane Tsunemori və İctimai Təhlükəsizlik Bürosunun Cinayət Tədqiqat Diviziyasının bir nömrəli birliyinin digər üzvlərinin başına gələn hadisələrdən bəhs edir.

Anime serialı 12 oktyabr 2012-ci ildən 22 mart 2013-cü ilə kimi Fuji TV kanalının NoitaminA veriliş blokunda yayımlanmış və 22 seriya davam etmişdir. Toho 21 dekabr 2012-ci ildə seriyaları DVD və Blu-ray cildləri şəklində buraxmağa başlamışdır. Sonuncu cild 26 iyul 2013-cü ildə buraxılmışdır. Hər cildə CD saundtrekləri və vizual roman kimi əlavələr daxil edilmişdir. *[[Funimation]]* animeni Şimali Amerikada lisenziyalaşdırmış və veb-saytında yayımlamışdır. Şimali Amerikada 11 mart 2014-cü ildə buraxmışdır. Böyük Britaniyada *[[Manga Entertainment]]*, Avstraliyada *[[Madman Entertainment]]* tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.

Anime serialı üçün iki açılış və iki bağlanış mahnısından istifadə olunmuşdur. İlk 11 seriyanın açılış mahnısı Ling Tosite Sigure qrupu tərəfindən ifa olunan *"Abnormalize"*, bağlanış mahnısı isə Egoist qrupu tərəfindən ifa olunan  mahnısı olmuşdur. Qalan seriyaların açılış mahnısı Nothing's Carved in Stone tərəfindən ifa olunan *"Out of Control"*, bağlanış mahnısı isə Egoist tərəfindən ifa olunan *"[[All Alone With You]]"* mahnısıdır.
__TOC__

## Seriya siyahısı

## Ev buraxılışı
;Yaponiya buraxılışı

;Şimali Amerika buraxılışı

;Avstraliya buraxılışı

## İstinadlar
Vinsent Koziello

**Vinsent Koziello** (28 oktyabr 1995-ci ildə ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan *Köln* klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu.

## Klub karyerası
Koziello Nitsa akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 1 noyabr 2014-cü ildə Liqa 1-də Olimpik Lyon klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 72-ci dəqiqədə Mario Qreqoyre Pueli əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Nitsa rəqibinə 1-3 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

2018-ci ilin yanvar ayında Koziello Bundesliqa təmsilçilərindən olan *Köln* klubu ilə 2022-ci ilə kimi 4,5 illik müqavilə imzalamışdır. Nitsa klubu bu transferdən €3.3 milyon əlavə pul əldə etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
*France profile  at FFF
Akira Amano

– *"[[Reborn!]]"* şonen manqa seriyasına görə tanınan qadın manqaka.

"Reborn!" manqasının ilk versiyaları seynen manqası jurnallarında nəşr olunurdu. 2003-cü ilin sonunda manqanın qısa hekayəsi "Weekly Shōnen Jump" jurnalında nəşr olunmuşdur. Qısa hekayənin uğurundan sonra seriya 2004-cü ilin ortalarında jurnalda nəşr olunmağa başlamışdır. Manqa əsasında anime, 5 ranobe, video oyunlar istehsal olunmuşdur. *Nikkei Entertainment* ən uğurlu manqakalar siyahısında Akiranı 12-ci yerdə göstərmişdir.

## İşləri
* *Shōnen Spin*
* *Neppuu Yakyuu Densetsu Picchan*
*  (2000, *[[Bessatsu Young Magazine]]* və *[[Young Magazine]] jurnallarında nəşr olunub)
* *Monkey Business*
* *Bakuhatsu HAWK!!*
* *Reborn!* (2004–2012, *Weekly Shōnen Jump* jurnalında nəşr olunub)
* *Psycho-Pass*: orijinal personaj dizayneri
* *Warashibe Tantei Numashichirō*
* *ēlDLIVE''
* Nemuri Netarou Appears (one-shot)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Humay qayası nekropolu

**Humay qayası nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Nəsirvaz kəndinə gedən yoldan yuxarıda, Nəbi yurdu və Qara pirdən aşağıda, "Humay qayası" dağının ətəyində, təpə üzərində yеrləşən nekropol. 

## Haqqında
Abidə bir tərəfdən dərin dərə ilə, digər tərəflərdən düzənlik sahələrlə əhatə оlunmuşdur. Sahəsi 1 hektara yaxındır. Nekropoldakı qəbirlərin üzü şərq istiqamətindədir. Qəbirlərin çоxu təbii aşınma nəticəsində dağılmışdır. Nekropolda aparılan araşdırma zamanı yerli əhalidən toplanılan etnoqrafik materiallardan da istifadə edilmişdir. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə vaxtı ilə nekropolun yaxınlığında "Kolluq" adlı yerdə tikili qalıqları olmuşdur. Orada müxtəlif dövrlərdə aparılmış təsərrüfat işləri nəticəsində divar qalıqları dağılmışdır. Bu abidə erkən orta əsrlər dövrünə aiddir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Reyke-Eyse

**Reyke-Eyse adaları** () — Edj adasından şərqdə yerləşən arxipelaq. Adalar Vlilanddan olan frizli balina ovçusu Reyke-Eysenin şərəfinə adlandırılmışdır. O, adaları 1640—1645-ci illərdə kəşf etmişdir. Arxipelaq ilk dəfə 1663-cü ildə Hedrik Donkerin tərtib etdiyi xəritədə əks olunmuşdur.
## Mənbə
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.
* Norwegian Polar Institute: Place names in Norwegian polar areas 

## İstinadlar
Psycho-Pass 2 seriyalarının siyahısı

Naoyaşi Şiotaninin rejissorluğu və To Ubukatanın ssenaristliyi ilə *[[Tatsunoko Production]]* studiyası tərəfindən istehsal olunmuş anime serialı. *[[Psycho-Pass]]* animesinin sikvel mövsümüdür. Anime serialında hadisələr avtoritar antiutopik gələcəkdə baş verir. Bu dünyada hər yerdə mövcud olan ictimai sensorlar fasiləsiz olaraq hər keçən vətəndaşın zehni vəziyyətini analiz edir. Hazırkı zehni vəziyyətinə və ümumi şəxsiyyətinə əsaslanaraq cinayət törətmə potensialına malik vətəndaşlar müəyyənləşdirilir. Bu göstəricilərə vətəndaşın psixopasportu deyilir. İkinci mövsümdə Akane bərpa olunmuş bir nömrəli birliyin lideridir. Birliyə bu dəfə yeni inspektor Mika Şimotsuki, indi icraçı olan Qinoza, Yayoy və iki yeni icraçı – Sakuya Toqane və Şo Hinakava daxildirlər. Birlik bu dəfə yeni cinayətkar Kirito Kamui ilə qarşılaşır. Anime serialı 10 oktyabr 2014-cü ildən 19 dekabr 2014-cü ilə kimi Fuji TV kanalının NoitaminA veriliş blokunda yayımlanmış və 11 seriya davam etmişdir.

Davam mövsümü 6 iyul 2013-cü ildə *[[Production I.G]]* prezidenti Mitsuhisa İşikava tərəfindən anons edilmişdir. Rejissorları Kiyotaka Suzuki və Naoyaşi Şiotani, ssenaristləri To Ubukata və Cun Kumaqaydır. Personajları dizayn edən Akira Amano, onları animeyə adaptasiya edən Kyoci Asanodur. Anime serialı 5 DVD və Blu-ray cildi şəklində 17 dekabr 2014-cü ildən 15 aprel 2015-ci ilə kimi buraxılmışdır. Anime serialı Şimali Amerikada *Funimation*, Avstraliyada *Madman Entertainment*, Böyük Britaniyada *Anime Limited* tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır.

Musiqisi Yuqo Kannodur. Serialın açılış mahnısı Ling Tosite Sigure qrupu tərəfindən ifa olunan *"Enigmatic Feeling"* mahnısı, bağlanış mahnısı isə Egoist qrupu tərəfindən ifa olunmuş *"Fallen"* mahnısıdır.

## Seriya siyahısı

## İstinadlar
Aypara adası (Şpitsbergen)

**Aypara adası** (, ) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan elə də böyük olmayan ada. Edj adasından cənub-şərqdə yerləşir. 1973-cü ildən adanı ziyarət etmək yerli faunanı qorumaq məqsədi ilə qadağandır. Ada ilk dəfə 1625-ci ildə Moskva şirkətinin xəritəsində əsk olunmuşdur. Ona ilk adı isə 1663-cü ildə Hedrik Donker vermişdir. Dörd rus dənizçisi — Aleksey İnkov, Xrisanku İnkov, Stepan Parapov və Fedor Veriqin — 1743-cü ilin may ayından gəmi qəzası səbəbindən adada 6 il yaşamalı olmuşlar. Onlardan ancaq 3 sağ qalmışdır. Yazıçı Devid Roberts bu gözəl hekayəni "Dörd nəfər Arktikaya qarşı" kitabıda əks etdirmişdir. Roberts etdiyi araşdırma ilə dənizçilərin Edj adasında yaşamaq istədikləri nəzəriyyəni yalanlamışdı.

## Mənbə
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.

## İstinadlar
Cavad Qasımov

**Cavad Mustafa oğlu Qasımov** () — Gömrük nəzarətinin Qafqaz bölgəsi başçısı, Gömrük xidməti general mayoru, Gömrük nəzarətinin təşkili baş idarəsinin rəisi.

## Həyatı
31 may 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur1991-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya Institutunu bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 1991-ci ildə "Bakkondisioner" Elmi İstehsalat Birliyində başlamışdır. 1994-cü ildən "Azərenerji" dövlət şirkətinin "Enerjinin İstehsalı və Ötürülməsi" Birliyinin Yüksək Gərginlikli elektrik şəbəkələri xidmətində, 1996-cı ildən Rusiya Federasiyası Yanacaq Enerjisi Nazirliyinin Açıq Səhmdar Cəmiyyətində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1986–1988-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçmişdir. 2014-cü ilin yanvar ayından Dövlət Gömrük Komitəsinin Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2003–2006-cı illərdə Dövlət Gömrük Komitəsində xidmət göstərdiyi zaman Rusiya Gömrük Akademiyasında qiyabi təhsil almış və həmin Akademiyanı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Gömrük işi ilə bağlı müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən təşkil olunmuş tədbirlərdə iştirak və məruzələrlə çıxış etmişdir. Cavad Qasımov 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Fəaliyyəti
1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Bakı Aksiz Gömrük Postunun Gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti şöbəsinin inspektoru kimi gömrük orqanlarında fəaliyyətə başlamış və sonradan:

1999–2002-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Bakı Aksiz Gömrük Postunun Gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti şöbəsinin rəisi;

2002–2006-cı illərdə Dövlət Gömrük Komitəsi Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsi Sərnişin şöbəsinin rəisi;

2006-cı ildə Dövlət Gömrük Komitəsi Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsinin Gömrük Rejimlərinə Nəzarət İdarəsinin rəisi;

2006–2008-ci illərdə Dövlət Gömrük Komitəsi Gömrük Nəzarətinin Təşkili Baş İdarəsi rəisinin 1-ci müavini — Gömrük Rejimlərinə Nəzarət İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

## Mükafatları
Cavad Qasımov 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

## Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var

## İstinadlar
Danimarka adası

**Danimarka adası** (, ) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Barens dənizi suları ilə əhatələnir. Qərbi Şpisbergen adasından şimal-qərbdə, Magdalenefjorden fiordu yaxınlığında yerləşir.. Ondan şimalda Amsterdam adası qərarlaşır. Arxipelaqın bir çox adaları kimi daimi yaşayışa sahib deyildir. Adada 1631-ci ildə Balina ov bazası təşkil olunmuşdur. Bu baza 1658-ci ildə isə tərk edilmişdir. 1897-ci ildə Andre tərəfindən təşkil olunan isveç qütb ekspedisiyası bu adadan başlamışdır.

## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas 
* Lundström, Sven (1997). *"Vår position är ej synnerligen god…" Andréexpeditionen i svart och vitt.* Borås: Carlssons förlag.

## İstinadlar
Mikayılov

### A
* Ağababa Mikayılov (1918—1992) — Naxçıvan Ali Məhkəməsinin sədr müavini.
* Ağalar Mikayılov (1913—1988) — Azərbaycan aşığı. 

### K
* Kərrar Mikayılov (1910—1980) — maarif xadimi, müəllim. 

### M
* **[[Mikayıl Mikayılov]]**
:* Mikayıl Şamil oğlu Mikayılov (d. 1981) — azərbaycanlı aktyor.
:* Mikayıl Yusif oğlu Mikayılov (1903—1986) — Azərbaycan kinorejissoru.

### N
* Nadir Mikayılov (1939—2011) — coğrafiya elmləri doktoru, professor.
* Nurqələm Mikayılov (1930—2014) — fəlsəfə elmləri doktoru.

### P
* Pənah Mikayılov (1935—1998) — şair , yazıçı, müəllim, Qabaqcıl maarif xadimi, Ali kateqoriyalı müəllim. 

### S
* Süleyman Mikayılov (d. 1962) — Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı. 

### T
* Tofiq Mikayılov (1931—2014) — biologiya elmləri doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Mikayıl
Qars kanoner qayığı

**Qars** — Çar Rusiyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və SSRİ-nin donanmasına daxil olan kanoner qayığı.

## Tikintisi

## Xidməti
1919-cu ilin yazında Bakını tutmaqla Xəzər bölgəsində ingilislərin mövqeyi xeyli dərəcədə möhkəmlənmişdi. Bakının neft məhsullarını və əsas sənaye obyektlərini, həmçinin Xəzər hərbi və ticarət donanmasının 147 gəmisini "Britaniya neft müdiriyyətinə" tabe etdirərək, Xəzər dənizində öz hərbi-dəniz donanmasını yaratmaq üçün təcili tədbirlər görməyə başlamışdı. "Ərdəhan" və "Qars" gəmilərinin əsasən ruslardan komplektləşdirilmiş komanda heyəti həm ingilislərə, həm də ağqvardiyaçılara düşmən kimi baxırdı. 26 fevral 1919-cu ildə Xəzər dənizinin qərb sahillərindəki ağqvardiyaçı ordusunun komandanlığının əməliyyat məlumatında deyilirdi: "Ən böyük gəmilərdən "Ərdəhan" və "Qars" pis vəziyyətdədir". 1918-ci ilin əvvəllərində bu gəmilərin matrosları Bakı kommunistləri vasitəsilə Həştərxandakı sovet komandanlığına bir neçə dəfə xahişlə müraciət etmişdi: "Sovet hakimiyyətinə qayıtmaq üçün onların təhlükəsizliyi təmin edilsin". "Qara dəniz ordusu"nun baş komandanı general C. F. Milnin 1918–1920-ci illərdə öz komandanlığı altında olan ordunun Qafqaz və Xəzər ətrafındakı əməliyyatları haqqında məruzəsində qeyd olunduğu kimi, həmçinin 1921-ci ilin yanvarında İngiltərə hökumətinin "London" qəzetinin əlavəsində çap edildiyi kimi, Xəzər hərbi donanması gəmiləri heyəti (iki kanoner — "Ərdəhan" və Qars" gəmiləri, həmçinin bir neçə yardımçı gəmi) "bolşevizmə meyil etməsinə görə" 1 mart 1919-cu ildə torpeda katerləri tərəfindən batırılma qorxusu ilə ləğv edilmişdi. Beləliklə, matrosların "Qars" və "Ərdəhan" gəmilərini qaçırmağa göstərdikləri hər iki cəhdi ingilislər zərərsizləşdirmişlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* П. Веселов. "Карс" и "Ардаган" 
* Военно-морской флот России
Şahzadə Karl Torpağı

**Şahzadə Karl Torpağı** () — Şpitsbergen arxipelaqının ən ucqar qərb adası. Qərbi Şpisbergen adasından qərbdə yerləşir. Adalar bir-birindən Forlandsundet boğazı ilə ayrılırlar. Ada bütünlüklə Forlandet Milli Parkı ərazisinə daxildir.

## Tarixi
Ada 1596-cı ildə holland səyyahı Villem Barens tərəfindən kəşf edilmişdir. 160-10-cu ildə ingilis Conas Pul adanı Blek-Point olaraq adlandırmışdır. 1612-ci ilə qədər ingilibalina ovçuları adanı Çahzadə Çarlz olaraq adalndırırdılar (kral I Ceymsin oğlu). Hollandlar isə adanı onunzirvəsimnə çıxmaq istərkən 1612-ci ildə ortada ölmüş tacir Keynin şərəfinə adlandırmışlar. İngilislər bir zamanlar adanın şimalında Balina ov bazası təşkil etmişdilər. 
## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas  
* Lundström, Sven (1997). *«Vår position är ej synnerligen god…» Andréexpeditionen i svart och vitt.* Borås: Carlssons förlag.
## İstinadlar
Forlandet Milli Parkı

**Forlandet Milli Parkı** () — Şpitsbergen arxipelaqının şimal qərbində yerləşən milli park. Milli park ərazisinə Şahzadə Karl Torpağı adası (616 km²) və onun ətraf akvatoriyası daxildir (4031 км²).

Park 1 iyun 1973-cü il kral qətnaməsi əsasında təşkil olunmuşdur.

Forlanet Milli Parkı şimal yarımkürəsinin Pərayaqlıların aralığının həddi olaraq tanınır. Milli park həm də Enlidimdik təmizçilərin şimal populyasiyasına ev sahibliyi edir. Burada rus, norveç balina ovçularına aid arxeoloji nümunə tapmaq mümkündür.

## Mənbə
* Forlandet Milli Parkı
V Olav buzlağı

**V Olav buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Onun sahəsi 4150 km²-dir. Adanın ən böyük buzlağıdır. Ümumi arxipelaqın isə ikinci buzlağıdır (Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən Austfonna buzlağı 8492 km² əraziyə sahibdir).

Buzlaq 1957–1991-ci illərdə Norveç kralı olmuş V Olafın şərəfinə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax
* Vilhelm adası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Oversikt over geografiske forhold'' 
* ''Olav V Land''
Vilhelm adası

**Vilhelm adası** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Barens dənizi suları ilə əhatələnir. Şimal-Şərq Torpağından cənubda yerləşir və bütünlüklə buzla örtülüdür. Adanı V Olav buzlağı örtür. Onun sahəsi 120&nbsp;km² təşkil edir. Ada 1871-ci ildə ingilis Lees Smit tərəfindən kəşf edilmişdir. Adada buzlağın qalınlığı 555 metrdir. 
## Mənbə
* Place names in Norwegian polar areas  
## İstinadlar
Hopen adası

**Hopen adası** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Barens dənizi suları ilə əhatələnir. Arxipelqaın cənub-şərqində yerləşir. Ada uzunsov formara malikdir. Uzunluğu 33 km, eni isə 2 km-dir.

Ada 1613-cü ildə Tomas Marmadyuk tərəfindən kəşf edilmiş və özünün keçmiş gəmisinin şərəfinə adlandırmışdır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Lüftvaffe adada meteoroloji stansiya qurur. Bu almanların Şpitsbergen reydinə xidmət etməli idi. Hazırda Norveç Metrologiya İnstutunun 4 əməkdaşı stansiyada fəaliyyət göstərir. Qıç ayları adada çoxlu sayda ağ ayı müşahidə etmək olar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Norveç Metrologiya İnstutu
Fərrux Şirvani

**Fərrux Şirvani**1125-1176  12 əsr Azərbaycan şairi. Şirvan şahı III Mənuçöhrə qəsidələr yazmışdır. Dərin fəlsəfi şeirləri vardır. Bir müddət Azərbaycan Atabəylərinin sarayında fəaliyyət göstərmişdir.
## Əsərləri

## İstinadlar



## Həmçinin Bax

* Azərbaycan ədəbiyyatı

## Mənbə

 E. Mehrəliyev “Şirvan Elmlər Akademiyası”, Bakı, “Çaşıoğlu”, 2000, s.62
## İstinadlar
Nağdəli bəy

**Nağdəli bəy** () — Səfəvilərin İngiltərəyə göndərilmiş səfiri.

## Fəaliyyəti
1626-cı ildə I Abbas tərəfindən İngiltərə kralı I Çarlza səfir göndərilmişdi. Nağdəli bəyin səfir kimi tələb edilməsi əslində Ost-Hind şirkəti və Robert Şirli arasında çıxan bir anlaşmazlığa görə olmuşdu. Robert Şirli İran ipəyinin monopoliyasını İspaniyaya verməyi təklif etməsi şirkətin maraqlarına əks idi və buna görə də şirkət Şirliyə şər ataraq I Abbasdan yeni səfir tələb etmişdi. Yeni səfir Nağdəli bəy kralın hüzuruna çıxanda Robert Şirli onu saxtakar olmaqla günahlandırmış, əsl səfirin özü olduğunu demişdi. Çarlz isə hər iki səfirə öz ölkələrinə qayıtmağı və problemlərini şahın yanında həll etmələrini tapşırır.

## Ailəsi
İbrahim xan adlı oğlu vardı.

## Ölümü
Nağdəli bəy 1627-ci ildə Qərbi Hindistan sahillərinə çatanda intihar edir. Belə ki, şahın yanına əliboş qayıtmaqdan utanan səfir 4 gün dayanmadan tiryək qəbul edərək intihar edir. Məzarı Suratdadır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Archer, Mildred. *The India Office Collection of Paintings and Sculpture*. London: Britaniya Kitabxanası, 1986, səh. 28–29
* Leapman, Michael. *Book of the British Library*. London: Britaniya Kitabxanası, 2012, səh. 178
* Uilyam Fosterin qeydləri, 7 noyabr 1903 (IOR/L/R/6/248)
Arif Quluzadə

**Arif Quluzadə** ( 1938, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — 14 aprel, 2015, Tehran, İran) — müdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş keçmiş iranlı futbolçu. O, İran milli futbol komandasının heyətində 1958-ci ildə Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində keçirilmiş Asiya Oyunlarında çıxış edib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ''Nationall-football-teams'' saytında profili
Adamcıq

**Adamcıq **(, **, ; cəmdə: *Untermenschen*) — fəlsəfi-antropolji və sonra yaymacalı olan nasional-sosiyalistlərin irqçi-yevgenik termini. Almanca *«Mensch»* hərfi çeviridə "adam" deməkdir, «*Unter*» isə "çatmayan, alt". İfadənin tam mənası "adam səviyyəsinə çatmayan kəs" kimi tərcümə oluna bilər. Nasist Almaniyasında bu termindən yahudilərə, qaraçılara, slavyanlara qarşı istifadə olunurdu.

## İstinadlar
Qazaxıstanda avtobus yanğını (2018)

**Qazaxıstanda avtobus yanğını ** () — 2018-ci ilin 18 yanvar tarixində Qazaxıstanın Aqtöbe vilayətində baş vermiş avtobus yanğını. Hadisə nəticəsində 52 Özbəkistan vətəndaşı həlak olub. Qazaxıstan Daxili İşlər Nazirliyinin verdiyi məlumatda bildirilir ki, yerli vaxtla saat 10:30-da baş verən hadisə zamanı beş sərnişin yanan avtobusdan çıxmağa müvəffəq olub.

Macarıstan istehsalı olan İkarus avtobusu Aktau ərazisində, Qazaxıstanın Özbəkistanla sərhədi yaxınlığında yerləşən Şimkent şəhəri ilə Rusiyanın Samara şəhərini birləşdirən magistralda hərəkət edirdi. Bu magistral özbəkistanlı fəhlələri Rusiyaya nəqli üçün geniş istifadə edilir.

Həlak olan bütün şəxslərin özbək əsilli olduğu bildirilir. 3 özbək və 2 qazax sürücü xilas olmağı bacarıb. Hadisə zamanı yanğın çıxışları kilitləndiyindən faciənin miqyası daha geniş olub.

Hələlik yanğının səbəbi məlum deyil, lakin hadisə yerində olan təhqiqatçılar yanğının qısa qapanma nəticəsində baş verdiyini ehtimal edir. Özbəkistan Xarici İşlər Nazirliyi bəyanatında bildirib ki, səfirlik əməkdaşları hadisə yerinə gediblər.

Həlak olan şəxslərdən bir çoxunun cəsədi tanınmaz hala düşdüyündən DNA testinin keçirilməsi planlaşdırılır.

Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev baş vermiş faciə ilə əlaqədar özbəkistanlı həmkarı Şavkat Mirziyayevə başsağlığı telegramı göndərib. Müxtəlif ölkə rəhbərləri hadisə ilə əlaqədar başsağlı veriblər. Tacikistan,
Gürcüstan,
Azərbaycan,
Belarus,
və Türkmənistan prezidentləri başsağlığı verən ölkələr arasındadır.

## İstinadlar
Syorfonna buzlağı

**Syorfonna buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən buzlaq. Syorfonna buzlağı öz növbəsində Austfonna buzlağının cənub hissəsini təşkil edir. Austfonna buzlağı ümumilikdə arxipelaqın ən böyük buzlağıdır. Syorfonna buzlağının ən hündür nöqtəsi 721 m, qalınlığı 400 m, sahəsi 2 350&nbsp;km²-dir. Bu nəhəng buz örtüyünün çıxarıcı buzlağı olan Brosvelbrin Barens dənizi daxilinə 20–30&nbsp;km məsafədə daxil olur. 
## Mənbə
* Syorfonna buzlağı
Bağdad səfəri (1638)

**Bağdad səfəri** — 17. Osmanlı sultanı IV Murad tərəfindən Səfəvilər üzərinə tərtib edilmiş ikinci səfər. Osmanlı-Səfəvi müharibəsinin son mərhələsinə aid bu səfər sonunda Qəsri-Şirin sülhü bağlandı.

## Səfərin gedişi
Sultan Murad səfərə çıxmazdan əvvəl taxt üçün təhlükə hesab etdiyi qardaşı Şahzadə Qasımı edam etdirdi və 8 may 1638 tarixində şeyxülislam Yəhya Əfəndi və kaptan-ı dərya Mustafa Paşa ilə birlikdə yola çıxdı. Bu əsnada özünü Mehdi elan edən Şeyx Əhməd Sakaryada ələ keçirilərək öldürüldü. Urfa yaxınlığında vəfat edən sədrəzəm Bayram Paşanın yerinə sədarətə Təyyar Mehmed Paşa gətirildi. 6 noyabrda Mosula çatan Sultan Murad 15 noyabrda Əbu Hənifə türbəsi yaxınlığında çadırını qurdu. Qalanın alınmasından bir gün əvvəl Təyyar Mehmed Paşa hücumlar əsnasında şəhid düşdü. Yerinə kaptan-ı dərya Mustafa Paşa sədarətə gətirildi. Ertəsi gün (24 dekabr 1638 cümə günü) qala hakimi Bektaş xan qalanı təslim etdi.

Sultan Murad fəthin ardından qalanın, Əbu Hənifə və Əbdülqadir Gilaninin türbələrinin təmiriylə məşğul oldu. Əbu Hənifə türbəsini ziyarət etdi və sədrəzəmi burada qoyub 17 yanvar 1639 günü İstanbula doğru yola çıxdı. Mosula çatdanda vaxtilə İstanbulda qəbul etmədiyi Maqsud xanla birlikdə şaha məktub göndərdi. Ancaq xəstəliyinin artması və qışın sərt keçməsi səbəbilə Diyarbəkirdə 71 gün qaldı və 15 apreldə yola düşərək İzmitə gəldi. Yenə dəniz səyahəti ilə Sənan Paşa köşkünə gəldi (10 iyun 1639). Bu əsnada Qəsri-şirin sülhü bağlanmışdı (17 may 1639).

Tutulduqdan sonra şəhər sakinlərinin əksəriyyəti Osmanlılar tərəfindən qətlə yetirildi.

## Həmçinin baxın
* Qəsri-Şirin sülh müqaviləsi

## İstinadlar
Brosvelbrin buzlağı

**Brosvelbrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən buzlaq. Syorfonna buzlağından cənubda yerləşir. Onun uzunluğu 45&nbsp;km, eni 20&nbsp;km, sahəsi 1160&nbsp;km²-dir. Buzlaq Barens dənizinə 20–30&nbsp;km məsafədə daxil olur. 
## İstinadlar
Ostfonna buzlağı

**Austfonna buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq Norveç və Şpitsbergen arxipelaqının ən böyük, Avropanın ikinci (Şimal adasının buzlaq örtüyü), Dünyanın isə yeddinci ən böyük buzlağıdır. Buzlaq adanın şərqində yerləşir və 8 492 km² ərazini əhatə edir. Cənubdan onun davamını Syorfonna buzlağı təşkil edir. Şimal və şərq hissədən dənizə bir başa çıxış əldə edir. Burada aysberqlər əmələ gətirir. Mərkəzi hissədə hündürlüyü 600–720 metrdir. Buzlağın qalınlığı 560 metrdir. Qidalanma sərhədi 400–500 metrdən başlayır.

## İstinadlar
Vestfonna buzlağı

**Vestfonna buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasının şimal-qərbində yerləşən buzlaq. Buzlaq Valenberqfiord ilə adanın şimal sahili arasında yerləşir. Vesrfonna buzlağının ən hündür nöqtəsi 637 m, qalınlığı 120 m, sahəsi 2 500&nbsp;km²-dir. Buzlaq cənub-qərb və şimal-qərbdən dənizə daxil olur. 
## İstinadlar
Kronebrin buzlağı

**Kronebrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq gün ərzində 2 metr hərəkət edir. Sahəsi 690&nbsp;km² ərazini əhatə edir. Konsvegen və Kouvey buzlaqlarına parçalanır. 
## İstinadlar
Haçaqaya nekropolu

**Haçaqaya nekropolu** — Ordubad rayonunun Tivi kəndində, eyniadlı yaşayış yerinin yaxınlığında, təpə üzərində, qumluq ərazidə yerləşir. Sahəsi 1,5 ha yaxındır. Nekropolun ərazisi cənubdan yaşayış yeri, şimaldan və şərqdən dərə ilə əhatə olunmuşdur. Nekropoldakı qəbirlər daş qutu tiplidir. Yaşayış yerindən tunc, antik və orta əsrlərə aid xeyli arxeoloji materialların əldə edilməsi orada insanların həmin dövrdə müntəzəm yaşadığını göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Haçaqaya yaşayış yeri

**Haçaqaya yaşayış yeri** — Tivi kəndinin cənub-qərbində, Gilançayın sol sahilində, eyni adlı dağın üzərində yerləşir. Yaşayış yerinə qalxarkən yol boyu qayaaltı sığınaqlara rast gəl-mək olur. Sahəsi 4 hektardan artıqdır. Abidə şimaldan və cənubdan qayalıq, şərqdən və qərbdən yarğanla əhatə olunmuşdur. Onun yerləşdiyi ərazi zəngin otlaq sahəsinə malikdir. Yaşayış yerinin yaxınlığında təbii bulağın olması orada insanların məskunlaşmasına şərait yaradan əsas amillərdən birini təşkil etmişdir.Yaşayış yeri əlverişli strateji mövqedə yerləşir. Oradan Gilançay vadisinin bir hissəsinə nəzarət etmək mümkündür. Abidədə aparılan kəşfiyyat xarakterli arxeoloji tədqiqatlar zamanı Tunc, Antik və Orta əsrlər dövrünə aid  müxtəlif formalı keramika məmulatları,daş alətlər toplanılmışdır

## İstinadlar
Librin buzlağı

**Librin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Şimal-Şərq Torpağı adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın şimal-şərqində yerləşir. Onun sahəsi 925 km² təşkil edir. Buzlaq ingilis səyyahı Benjamın Li Smitin şərəfinə adlandırılmışdır (1828–1913). O, adanı 1870–1880-ci bir neçə dəfə ziyarət etmişdir.

## İstinadlar
Lomonosovfonna buzlağı

**Lomonosovfonna** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın mərkəzində, Billefiorddan şimal-şərqdə, V Olav buzlağından qərbdə yerləşir. Onun sahəsi 800&nbsp;km² təşkil edir. Buzlaq rus alimi Mixail Lomonosovun şərəfinə  adlandırılmışdır (1711—1765).

## İstinadlar
Monakobrin buzlağı

**Monakobrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın qərbində, VII Hokon Torpağı ərazisində yerləşir. Onun sahəsi 408&nbsp;km² təşkil edir. Buzlaq 1889—1922-ci illərdə Monako knyazı olmuş I Alertin şərəfinə adlandırılmışdır  .
## İstinadlar
Neqribrin buzlağı

**Neqribrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın qərbində, V Olaf Torpağı və Sebin Torpağı ərazisində yerləşir. Onun sahəsi 1 180&nbsp;km² təşkil edir. Buzlaq italyan coğrafiyaçısı Henri Xristoforun şərəfinə adlandırılmışdır (1809—1896).
## İstinadlar
Sebin Torpağı

**Sebin Torpağı** () —  Qərbi Şpisbergen adasının bir hissəsini təşkil edən ərazi (Şpitsbergen, Norveç).

Sebin Torpağı adanın şərq hissəsini təşkil edir. Sahəsi 1 900 km²-dir. Ərazisinin bir hissəsini Neqribrin buzlağı örtür. Torpaq irland alimi Edvard Sebinin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1898—1907-ci illərdə arktikaya təşkil edilən ekspedisiyanı maliyyələşdirmişdir.
## İstinadlar
Tatyana Zatulovskaya

**Tatyana Zatulovskaya** (; d. 8 dekabr 1935, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — ö. 2 iyul 2017, Aşkelon, İsrail) — ardıcıllıqla SSRİ-ni, Rusiyanı və İsraili təmsil etmiş keçmiş şahmatçı, qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster (1976), SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1967), mühəndis-geoloq.

## Həyatı
Tatyana Zatulovskaya 8 dekabr 1935-ci ildə Bakıda yəhudi ailəsində anadan olub. Şahmat karyerasına kifayət qədər gec — 14 yaşı tamam olduqdan sonra başlayıb. Tatyanaya şahmat oyununu yaşıdı olan qonşusu öyrədib.

Onun ilk məşqçisi, sonralar Azərbaycan çempionu, fizika professoru və Korçnoyla görüşdə Kasparovun nümayəndə heyətinin rəhbəri olacaq Azər Zeynallı olub. Zeynallı o zaman şagirdindən cəmi bir neçə yaş böyük idi. İlk uğurlar əldə etməsindən sonra onunla Bakı pioner evinin baş mütəxəssisi, respublikanın əməkdar məşqçisi Suren Abramyan məşğul olmağa başladı. Tatyana cəmi dörd il ərzində təcrübəsiz şahmatçıdan böyüklər arasında SSRİ çempionatının finalçısı adına qədər yüksəlməyə nail olub. O, özünün ilk ittifaq turnirində gözlənilməz halda dünya çempionu Yelizaveta Bıkova ilə 4-cü yeri bölüşüb. 1960-cı ildən məşqçisi Vladimir Makoqonov olub. 1962-ci ildə Riqada keçirilmiş SSRİ çempionatında birinci olduqdan sonra Bakı Şəhər Sovetinin deputatı seçilib. Tatyana 1972-ci ilədək şahmat üzrə SSRİ komanda çempionatlarında Azərbaycanı təmsil edib. 1973-cü ildə Moskvaya köçdükdən sonra isə bu şəhərin komandasını təmsil etmişdir.

Tatyana Zatulovskaya SSRİ yığma komandasının heyətində iki dəfə olimpiya çempionu adını qazanıb (1963 və 1966). 1967-ci ildə SSRİ əməkdar idman ustası adına layiq görülüb.

1993 və 1997-ci illərdə veteranlar arasında şahmat üzrə dünya çempionu adını qazanıb.

## Şəxsi həyatı
Tatyana Zatulovkaya mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) geologiya fakültəsini bitirib.

1973-cü ildə futbol şərhçisi Valeri Vinokurova ərə getdikdən sonra (ikinci nikahı) Moskvaya köçüb. 2001-ci ildən ömrünün sonuna kimi isə İsrailin Aşkelon şəhərində yaşayıb.

Tatyana Zatulovskaya futbolçular — Kamil və Nadir Eynullayevlərin dayısı qızıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Tatiana Zatulovskaya . Chess-DB.com  
* Tatiana Zatulovskaya . Chessgames.com 
* Tatiana Zatulovskaya . 365Chess.com
Zaman kapsulu

[thumb|[Yaponiyanın Naqaoka stansiyasında zaman kapsulu]]

**Zaman kapsulu** — içərisində hazırlandığı zamana aid əşyalar qoyulan və əsas məqsədi gələcəkdə kapsulu tapan insanlar ilə ünsiyyət üsulu olan və arxeoloqlara, tarixçilərə və antropoloqlara kömək edən kapsuladır.

## İstinadlar
Məni öz adınla çağır (film musiqisi)

**Call Me by Your Name: Original Motion Picture Soundtrack** — 2017-ci ildə çıxarılmış eyni adlı filmin musiqi albomudur.

## Hazırlanması

Bir qayda olaraq, Luka Quadanino çəkdiyi filmlərin musiqisini özü seçir. Rejissor musiqi vasitəsiylə film üçün səs və ya sözdən daha *"hissiyyatlı, yüngül, az müasir və zərif hekayəçi*" tapmaq istəyirdi. O, *"Barri Lindon"* (1975), *"Məsumluq dövrü"* (1993) və *"Möhtəşəm Embersonlar"* (1942) filmlərindən ilhamlanmışdır. Quadanino, musiqinin, Oliverə yaxın olmaq üçün əsərləri uyğunlaşdıran Elio ilə əlaqəli olmasını istəyirdi. Musiqi zamanı əks etdirmək, peronajların ailəsi, təhsil səviyyəsi və *"tərkibi olduqları kanonları"* göstərmək üçün istifadə olunur. Zamanın nəbzini tutmaq üçün, rejissor həm də həmin il radiolarda hansı musiqilərə üstünlük verildiyini araşdırmışdır.

Quadanino Sufyan Stivensin lirisizminin onunla rezonans təşkil etdiyini görür. Rejissor Stivensdən Elionun prespektivindən hadisələri nəql edəcək *"Məni öz adınla çağır"* adlı mahnı yazmağı xahiş edir. Stiven səs rolundan imtina etsə də, film üçün üç musiqi yazır: *"Mystery of Love"*, *"Visions of Gideon"* və *"Futile Devices"* mahnısının fortepiano ilə ifa edilmiş yeni versiyası. Musiqiləri yazarkən Stivens, ssenari, kitab və rejissorla personajlar haqqında müzakirələrindən ilhamlanmışdır. Çəkilişlərin başlamasına bir neçə gün qalmış o, musiqiləri rejissora göndərmişdir. Nəticəyə təəccüblənən rejissor musiqiləri aktyor heyəti və Fasano ilə birlikdə çəkiliş meydanında dinləmişdir. "Məni öz adınla çağır" Stivensin ilk kino musiqisi işidir.

## Çıxarılması
Dijital film musiqisi albomu 3 noyabr 2017-ci ildə Madison Gate Records və Sony Classical tərəfindən çıxarılmış, fiziki çıxış isə 17 noyabrda baş tutmuşdur. Alboma *"The Psychedelic Furs"*, Loredana Berte, "Bandolero", Corco Moroder, Co Esposito və F. R. Devid tərəfindən ifa edilmiş mahnılar, Con Adams, Frenk Qlazer, Ryuiti Sakamoto, İohann Sebastyan Bax və Moris Ravelin klassik əsərləri daxil edilmişdir. "Mystery of Love" mahnısı ilk dəfə filmin 1 avqust 2017-ci ildə çıxarılmış treylerində təqdim edilmişdir. 4 yanvar 2018-ci ildə çıxarılmış musiqi videosunda Neapol Milli Arxeologiya Muzeyində çəkilmiş kadrlardan istifadə edilmişdir.

## Kompozisiyaların siyahısı

## Hit-paradlarda
10 noyabr 2017-ci ildə film musiqisi albomu *"[[UK Soundtrack Albums]]"* hit-paradında 18-ci yerdə debüt etmişdir. 24 noyabr 2017-ci ildə albom 12-ci yerə yüksəlmişdir ki, bu da onun yüksəldiyi ən yaxşı mövqe olmuşdur. ABŞ-nin *"Billboard Soundtrack Albums"* hit-paradında albom 13 yanvar 2018-ci ildə, 23-cü yerdə debüt etmişdir. Növbəti həftə isə 19-cu yerə yüksəlmişdir.

## İstinadlar
Nordenşyoldbrin buzlağı

**Nordenşyoldbrin buzlağı** () — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın mərkəzində, Dikson və Byunsov Torpağı ərazisində yerləşir. Buzlağın uzunluğu 25&nbsp;km, eni 11&nbsp;km-dir. Bille-fiord körfəzi sahilinə çıxır. Buzlaq fin alimi Erik Adolf Nordenşyoldun şəfərinə adlandırılmışdır (1832—1901). 
## İstinadlar