open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İkinci Yeddioymaq

**İkinci Yeddioymaq** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Yeddioymaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Lənkəran ovalığındadır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Yeddioymaq (indiki Birinci Yeddioymaq) kəndindən çıxmış ailələrin burada məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Birinci və ikinci komponentləri eyniadlı iki kəndi bir–birindən fərqləndirməyə xidmət edir.

## Tarixi
**Tarixi məlumat**
«Daha bir tayfalar qrupu, Yeddi-Oymaq birliyi, ortaq mənşə ənənəsinə malikdir. Hal–hazırda Muğanda kəndli olan, Bəydili başçısının mənə dediyinə görə, bir vaxtlar buralarda adından da göründüyü kimi yeddi tirədən ibarət Yeddi–Oymaq tayfası varmış, o, onları belə sadaladı: Bəydili, Homunlu, Eyvatlı, Hacı–Xocalı, Qaballı, İnallı, Arablı; bunların hamısı indi Şahsevən tayfalarıdır, hərçənd o, bunların mənşəi haqqında heç nə bilmirdi. Bir sıra 19-cu yüzil qaynaqları Bəydililəri Azərbaycanın quzey–doğusunda Şahsevənlərlə birlikdə ancaq ayrıca qeyd edər ikən, bu adın digər qruplarına əskidən bəri İranın bir çox yerində rast gəlinir. İlkin Oğuz–Türkman boylarından biri Bəydili olmuşdur ki, bunlar da 14-cü yüzildə Suriya və Anadoluya köçmüşlər və buralarda onların bir çox hissəsi hələ də qalmışdır. Bir qolu daha sonra, Qızılbaş Şamlu tayfasının tərkib hissəsi kimi İrana gəlmiş və bir çox önəmli Səfəvi idarəçisi ilə təmin etmişlər, özəlliklə də I Şah Abbas dönəmində. "Tarixi–aləm arayi–Abbasi"də çoxsaylı Bəydili şəxsiyyətlərinə istinadlar içində biz, Şamlu əsilzadələrindən birinin, Kərkükdə Tavuqda yaşamış və öz tərəfdarları ilə birlikdə, Şah Abbasın Bağdada birinci yürüşündə 1623 Şahsevən olmuş, özünü Şaha təqdim etmiş, Sultan rütbəsini almış və Azərbaycan torpaqlarında bir sıra vəzifələr icra etmiş Gündoğmş Sultan Bəydili olduğunu öyrənirik.»

Richard Tapper burada "Azərbaycan" deyərkən Güney Azərbaycanı nəzərdə tutur, söhbət etdiyi **Muğanlı Şahsevən də yenə o taylıdır. Ancaq Şahsevənlər bilindiyi kimi, Quzey Azərbaycan** ərazisində də yaşamışlar və bir çox kəndlərimizin adı Şahsevənlərlə bağlıdır. Şəkildə gördüyünüz Masallı ərazisindəki Yeddi Oymaq kəndləridir. Əskidən bəri Şahsevənlərə yurd olmuş Masallı ərazisindəki bu kənd də Şahsevən elindəndir. Alman əsilli Rus etnoqrafı Nikolay Zeydlitsin "Qafqaz Kalendarı"nın 1871-ci il üçün buraxılışında yazdığına əsasən Yeddi Oymaqdakı Şahsevənlər hələ Talış Xanlığı Rusiyaya birləşdirilmədən öncə burada oturaq həyata keçmişdilər. Köçəri Şahsevənləri isə Ruslar 1884-cü ildə silah zoru ilə Muğandan çıxarmışdılar.

http://turcica-turkomanica.blogspot.md/2014/09/yeddi-oymaq.html

## Əhalisi
1859–1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Yeddioymaq kəndində 124 evdə 462 nəfəri kişilər, 415 nəfəri isə qadınlar olmaqla 877 nəfər şiə təriqətli müsəlman **[[azərbaycanlılar]]** yaşayırdı. Kənd həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi və kənddə bir məscid var idi.

### Tanınmış şəxsləri
Sucəddin Mirzəyev (1956–) — Azərbaycanlı aktyor, Respublikanin əməkdar artisti.

## İstinadlar
İmanlı

**İmanlı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Çaxırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 213 nəfərdir.

## Toponimiyası
Keçmişdə Cənub zonasında maldarlıqla məşğul olmuş pirembel (pirimbel) tayfasının beşinci qoluna məxsus altı ailənin başçısı Kərbəlayı İman xan adlı şəxs olmuşdur. XIX əsrdə həmin ailələrin oturaqlaşması nəticəsində yaranmış kənd də bu ailələrin mənsub olduğu qolun adı ilə imanlı (Kərbəlayı İmanın adından) adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
İsi

**İsi** (keçmiş adları *İsibəy* və *Bəykəndi*) — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qəriblər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Viləş çayının sahilində, Lənkəran ovalığındadır. Keçmiş adı İsibəy olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi İsibəyə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhali tərəfindən Bəykəndi də adlanırdı. Sovet hakimiyyəti illərində oykonimin tərkibindəki "bəy" sözü atılmışdır.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Mir Kazım Aslanlı (d. 1912, İsi, Masallı rayonu – ö. 25 yanvar 1975, Bakı) — Şair, alim, həkim, müəllim və bəstəkar.

## İstinadlar
Köhnə Alvadı

**Köhnə Alvadı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Köhnə Alvadı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Banbaşı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Köhnə Alvadi kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Köhnə Alvadı kəndi Banbaşı kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Köhnə Alvadı kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin qədim adı Alvadı olmuşdur. XIX əsrdə bu kənddən yeni yaşayış məntəqəsi yarandıqdan sonra əvvəlki kənd Köhnə Alvadı, yeni məntəqə isə Təzə Alvadı adlandırılmışdır. Yerli əhalinin dediyinə görə, bu ərazi qırmızı lalələrlə örtüldüyündən onu Alvadi (qırmızı çöl) adlandırmışlar.

## Əhalisi
Əhalisi 3699 nəfərdir.

## Həmçinin bax
* Təzə Alvadı

## İstinadlar
Kubin

**Kubin** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Miyanku kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Hişgədərə kənd inzibati ərazi vahidinin Kubin kəndi Miyanku kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsinin adı talış dilindəki ku "dağ" və bin "alt", "dib" komponentlərindən yaranmışdır (Dağdibi kəndi).

## Əhalisi
Əhalisi 561 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kürdəbazlı

**Kürdəbazlı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qarğalıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 735 nəfərdir.

## Toponimiyası
XIX əsrə aid mənbələrə əsasən kəndin əsl adının Kürdabaslı olduğu məlum olur. Oronim kənddə XVII–XVIII əsrdə məskunlaşmış Avşar nəslindən Qurd Avaz, Qurd Abbas, Türk Abbas, Kür Abbas. Qurdlar yaşadığı yer, Qurd Avazlı adı ilə bağlıdır.

## Din
Kənddə Kürdəbaz kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Ləngan (Masallı)

**Ləngan** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Toponimikası
Biləsuvar çayının sahilində, Lənkəran ovalığında yerləşən bu kəndin əsasını XIX əsrdə Lənkəran qəzasında yaşayan Sığıncağ, Mollahəsənli, Xoşçobanlı və Ləngan tirələrinə ayrılan təklələrin Ləngan tirəsinə mənsub ailələr qoyduğu üçün kənd onların adı ilə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 525 nəfərdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Lürən

**Lürən** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Lürən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Lürən kəndi Musakücə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Lürən kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Lürən sözünün mənası talış dilində Lır (lür) "bataqlıq", "sucaq yer" və ən (on) isə "yer" olmaqla "Bataqlıqda salınan kənd" mənasını ehtiva edir. Kəndin adı talış dilinddə Lıron kimi tələffüs olunur.

## Əhalisi
1859 – 1864-cü illərdə həyata keçirilmiş kameral siyahıyaalınmaya əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Lürən kəndində 32 evdən ibarət 149 nəfər (78 nəfəri kişilər, 71 nəfəri qadınlar) şiə təriqətli müsəlman əhali yaşayırdı. Həmin tarixdə kənd dövlət xəzinəsinə məxsus idi. Hazırda kənd əhalisi 1004 nəfərdən ibarətdir. Kənd əhalisi talış dili ilə yanaşı Azərbaycan dilindən də geniş istifadə edir.

## Din
Kənddə "Yusifli" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kəlbəhüseynli (Masallı)

**Kəlbəhüseynli** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Çaxırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 1315 nəfərdir.

## Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi kəbləhüseynli (Kərbəlayi Hüseyn şəxs adı ilə bağlıdır) nəsli tərəfindən salındığı üçün belə adlandırılmışdır. Oykonim Kəlbəhüseynli
variantında da qeydə alınmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Viləş

**Viləş** (əvvəlki adları: **Nikolayevka**; **Kalinovka**) — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Viləş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Kalinovka kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Kalinovka kəndi Viləş kəndi adlandırılmış, Kalinovka kənd inzibati ərazi dairəsi Viləş kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 2397 nəfərdir.

## Toponimiyası
Keçmiş adı Nikolayevka olmuşdur. 1843-cü ildə Volqaboyundan köçüb gələn rus kəndlilərinin məskunlaşması nəticəsində yaranmış yaşayış məntəqəsi Sovet hakimiyyəti illərində sovet dövlət xadimi M.Kalininin şərəfinə Kalinovka adlandırılmışdır.

## Tarixi
5 mart 2013-cü ildə Öncəqala və Hüseynhacılı kəndləri Kalinovka kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Öncəqala kənd inzibati ərazi dairəsinə daxil edilmişdir.

Kalinovka kəndi azərbaycan ərazisində ən qədim molokan kəndlərindəndir. Rusların ilk məskunları 1828-ci ildə İranla Rusiya arasında bağlanmış Türkmənçay sülh müqaviləsindən sonra Zaqafqaziyada qalan əsgərlərdən ibarət olub. Həmin yerlərdən biri də sonralar Kalinovka kimi tanınacaq ərazi olub. Həmin ərazi Xəzər dənizi sahilində, kəndi yaxınlığında poçt  yolu kənarında olması güman edilir və Şamaxıdan 1833-cü ildə köçüb gəlmiş otuz malokan sakinlər burada məskunlaşıblar. 1837-ci ili çarın fərmanı bizim ərazimizdə rus kəndlərinin yaranmasına təkan verir. 1838-ci ildə Mixail Akinfeyeviç Popovun tərəfdarları Lənkəran qəzasının Qızılağac kəndi yaxınlığında poçt yolu ətrafında yerləşirlər. Yaşayış ərazisi hər tərəfli yararlı bir məkan idi. 1840-cı ildə Popovun həmfikirlərinin yeni dəstəsi Rusiyadan sürgün edilir və otuz iki malakanlılar bu ərazidə yerləşdirilir. Yeni salınmış ərazi Mixail Popovun şərəfinə Mixaylovka adlandırılır. Sonralar bu ad dövlət tərəfindən dəyişdirilib Nikolayevka qoyulur. Molokanlar bu adla barışırlar qəbul edirlər. Sürgün edilən malakanlar əsasən Rusiyanın mərkəzindən, Volqaboyundan gətirilmişlərdirlər. Onların hamısına Popov rəhbərlik edirdi. Malakanlar əsasən heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olurdular. Sonrakı illər buraya yeni–yeni dəstələr, Popovun tərəfdarları axıb gəlməkdə davam edirdilər. Sovet hakimiyyətinin qələbəsindən sonra kəndin adı “Ümumittifaq starosta” Kalininin şərəfinə dəyişdirildi.

## İnfrastrukturu
Kənddə ilk məktəbin açılması: Tarixi faktlara inansaq, Masallı rayonunda ilk təhsil ocağı ( məktəb) 1861-ci ildə Kalinovkada açılmışdır. Təməli hələ XIX əsrin birinci yarısında qoyulmuş hal–hazırkı məktəb, indi də rayonun təhsil sahəsində həmişə ön sıralarda olmuşdur. Neçə–neçə alimlərin, həkimlərin, yüksək çinli zabitlərin yetişməsində məktəbin rolu böyük olmuşdur. Məktəb, ümumiyyətlə, kənd XX əsrin 50–70-ci illərində rayonun mədəniyyət mərkəzi olmuşdur. Həmin illərin məzunlarının indi də məktəblə sıx əlaqəsi var, onlarla məktəbdə görüşlər təşkil olunur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Məmmədoba

**Məmmədoba** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Tüklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 966 nəfərdir.

## Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə həmin rayondakı Aşağı Miyanku kəndindən köçüb gəlmiş Məmməd adlı şəxs salmışdır. Oykonim “Məmmədin obası, Məmmədə məxsus oba” mənasındadır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Məmmədrzakücə

**Məmmədrzakücə** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qodman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 612 nəfərdir.

## Toponimiyası
Oykonim Məmmədrza adlı şəxs və talış dilindəki kujə (oba, məhəllə, kənd) sözlərindən ibarət olub, “Məmmədrzanın kəndi”, “Məmmədrzaya məxsus oba” mənasındadır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Məmmədxanlı (Masallı)

**Məmmədxanlı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Həsənli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 444 nəfərdir.

### Tanınmışları
* Tofiq Hüseyn (Hüseynov Tofiq Yadulla oğlu) (1946–) — Şair, publisist, Əməkdar jurnalist,“Tərəqqi” medalına layiq görülüb (2005).
* Zümrüd Yağmur (1971–) — Alim.

## Toponimiyası
Məmmədxanlı patrooykonimdir. Yaşayış məntəqəsini XDC əsrdə maldarlıqla məşğul olmuş məmmədxanlı nəslinə mənsub ailələr saldığına görə belə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Meşəkənarı

**Meşəkənarı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təzə Alvadı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 502 nəfərdir.

## Toponimiyası
Böyük Vətən müharibəsindən sonrakı illərdə yaranmış qəsəbə öz coğrafi mövqeyinə görə, yəni meşənin kənarında yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.

## Din
Kənddə Meşəkənarı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Şıxlar (Şıxlar, Masallı)

**Şıxlar** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Şıxlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Şıxlar kəndi dürüstləşdirmə qaydasında rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kəndi mərkəz olmaqla Şıxlar kənd Soveti yaradılmışdır.

## Toponimiyası
Şıx sözü şeyx sözü ilə eynidir. Şeyx sözünün ərəbcə mənası qoca, ağsaqqal deməkdir. Bu ad orta əsrlərdə qəbilə, tayfa, təriqət başçılarına, görkəmli ilahiyyatçılara, hörmətli adamlara deyilir. Şıxlar — ərəbcə şeyxlər olub, mənası başçı, rəhbər deməkdir. Bu tipli coğrafi adlar "şeyxlərə məxsus", "şeyxlər yaşayan yer", "şeyxlərin nəsli", "şeyxlərin dəfn olunduğu yer" və s. mənasındadır. Əvvəllər Nəzər deyilən şeyx yaşadığından buranın adı Nəzərkənd olub.

## Tarixi

### Tarixi abidələri
Burada Pirzadə ziyarətgahı yerləşir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd yüksək dağlıq ərazidə yerləşir. Burdan Viləşçay dəryaçası və Masallıya gözəl panorama açılır.

## İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən arıçılıqla məşğul olur. Bundan başqa kənd meyvəçilik, xüsusilə də payızda yetişən heyvasıyla tanınır. Masallıya gedən içməli suyun tamamı bu kənddən təmin olunur.

## Əhalisi
Əhalisi 3211 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qədirli (Masallı)

**Qədirli** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qarğalıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 1094 nəfərdir.

## Toponimiyası
Kəndin tam adı Qoçaq Qədirli olmuş, sonralar Qoçaq sözü götürülmüşdür.

## Tarixi
16-cı əsrdə Şah Abbasın tərəfdarları tərəfindən əvvəl mövcud olmuş, əsasən türkdilli tayfaların (təklə, qədirli, beydili, qaradağlı, əhmədli və s.) birliyi yaradılmış, həmin birliyə Şahsevənlər adı verilmişdir.

XVII əsrin sonlarında Şah Abbasın göstərişi ilə şahsevən tayfaları Ərdəbil ətrafından Muğan bölgəsinə köçürülmüşlər. Təsadüfi deyil ki,Türkiyə, Qərbi Azərbaycan,İran, o cümlədən Qobustan, Tovuz, Qubadlı, Şamaxı rayonları ərazisində Qədirli toponiminə rast gəlinir. (İranın Leriklə həmsərhəd bölgəsində Qədirli, Həsənli kəndləri biri–biriylə qonşu yerləşir) Qədirli kəndinin qərb hissəsi (Dəlləkli kəndi ilə Qədirli kəndinin arası) yaşlı nəslin bildirməsinə görə Ərəb Qədirlisi adlanırmış.  
Amma bu ərazidə eramızdan 3 min il əvvəlki dövrə aid küp qəbirlər, şumer yazıları, ilkin orta əsr maddi–mədəniyyət nümunələri, erkən orta əsr qəbirləri (hazırda ziyarətgahdır) və s. vardır. Qədirli kəndinin hazırda əhali məskunlaşmış hissəsində orta əsr islam qəbirləri mövcuddur. Qədirlinin ötən əsrin 50–60-cı illərinə kimi vəfat etmiş şəxsləri Qızılağac kəndində dəfn edilmişdir.
   
Qədirli kəndinin tarixində Kərbəlayi Kərimin və Məşhədi Nəhmədin fəaliyyəti böyükdür. Bu şəxslər uzun illər Muğan pristavlığında kəndxuda olmuşlar. Ərkivandan Kalinovkaya 1914-cü ildə çəkilən su xəttini Məşhədi Nəhməd maliyyələşdirmişdir. Kərbəlayi Kərim rus hərbi birləşmələrinə qarşı xalqı səfərbər etmiş, ruslarla vuruşmadan sonra Qədirli kəndi yandırılmışdır. O, Müsavat Partiyasının Lənkəran bölgəsi üzrə rəhbər şəxslərindən idi. 1930-cu ildə Stalin repressiyasının qurbanı olmuşdur. Kəndin görkəmli şəxsləri Əlimərdan Verdiəliyev, Hacıbaba Fətullayev, Məmməd Eynalov, Fərəc Ağayev, Eynal Eynalov, Hacıağa Fətullayev, Ədalət Teymurov, Nəzirməmməd Quliyev, Şahsuvar Fətullayev. 

Qədirli kəndində 1928-ci ildə ilk ibtidai məktəb fəaliyyətə başlamışdır (Məşhədi Nəhmədin evi müsadirə edilərək məktəb kimi fəaliyyət göstərmişdir).

## İstinadlar
Qəriblər

**Qəriblər** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qəriblər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 1795 nəfərdir.

## Toponimiyası
Digər keçmiş adı Siyobırondur. Qəriblər həmin kənddə məskunlaşmış nəslin adıdır. Siyobıron isə talış dilində “qaratikanlıq” mənasındadır.

## Din
Kənddə Qəriblər kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Yeyənkənd

**Yeyənkənd** – Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Yeyənkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
5 mart 2013-cü ildə Allahyarlı kəndi Yeyənkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq Ərkivan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibinə verilmişdir.

## Əhali
* 14 may — 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Lənkəran qəzası, Ərkivan şöbəsinin, Bambaşı kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Yeyənkənd kəndində 40 evdə şiə təriqətli müsəlman **[[azərbaycanlılar]]**dan ibarət **240** nəfər (142 nəfəri kişilər, 98 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı. Hazırda əhalisi 1689 nəfərdir.

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 102

## İstinadlar
Yolağac

**Yolağac** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Güllütəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 829 nəfərdir.

## Toponimiyası
Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini təqribən XVIII əsrin ortalarında Yardımlı rayonunun Bərcan və Lerik rayonunun Xanəgah kəndlərindən gəlmiş ailələr salmışlar. Oykonim haqqında iki fikir mövcuddur. Birinci fikrə görə, oykonim “yol kənarında ağac” mənasındadır. Yerli əhalinin məlumatına görə, Yardımlı rayonunun bir sıra kəndlərinin əhalisi son illərə qədər bu yoldan istifadə edir və həmin ağacın kölgəsində dincəlirdilər. İkinci fikrə görə isə, kəndin adı yol (tal, “böyük”, “hündür”) və ağac sözlərindən ibarət olub, “böyük, hündür ağac” mənasındadır. Məlumat verilir ki, kəndin qərb tərəfində böyük bir ağac varmış və kənd də həmin ağaca görə belə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Xırmandalı

* Xırmandalı (Biləsuvar) — Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda kənd.
* Xırmandalı (Masallı) — Azərbaycanın Masallı rayonunda kənd.
Sərçuvar

**Sərçuvar** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Sərçuvar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
1859–1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyası Lənkəran qəzasının Sərçuvar kəndində 20 evdə 109 nəfəri kişilər, 84 nəfəri isə qadınlar olmaqla 193 nəfər şiə təriqətli müsəlman **[[azərbaycanlılar]]** yaşayırdı. Kənd həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi.

Hazırda kənd əhalisinin sayı 1612 nəfərdir.

## Toponimiyası
Yerli əhali kəndi Sərçivo adlandırır. XIX əsrin ortalarında isə oykonim Səlçuva variantında qeydə alınmışdır. Oykonimin izahı ilə bağlı bir neçə mülahizə mövcuddur. Belə ki, bu coğrafi adı sərçələr nəslinin adı ilə fars dilindəki səracə (kiçik saray, yurd, məskən) sözü ilə əlaqələndirirlər. Güman etmək olar ki, oykonim sər (fars, “baş”, “təpə”) və civar (ər. “əhatə, ətraf’) komponentlərindən düzəlib, “ətrafi təpəlik olan” və ya “təpəliyin əhatəsi, ətrafı” mənasındadır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Öncəqala

**Öncəqala** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Öncəqala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Kalinovka kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Öncəqala kəndinin ərazisindən 29,49 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 24,49 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 3,0 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 2,0 ha) torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmiş, Öncəqala kəndi Kalinovka kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi bu kənd olmaqla, Öncəqala kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

1 məktəb və 1 məscid vardır.

## Əhalisi
Əhalisi 2037 nəfərdir.

## Din
Kənddə Öncəqala kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sığdaş

**Sığdaş** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Sığdaş kəndi Böyük Kolatan kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sığdaş kənd Soveti yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sığdaş kəndinin ərazisindən 40,60 ha (bundan bələdiyyə mülkiyyətində olan 4,0 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 36,60 ha) torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.

## Toponimiyası
Oykonim sığ (talış, “daş”) və daş sözlərindən düzəlib, oradakı çınqıl daşlarının olması ilə bağlı yaranmışdır. Bəzi tədqiqatçılara görə, oykonimin ikinci komponenti fars dilindəki “dəşt” (çöl, biyaban, düz) sözünün qısaldılmış formasıdır.

## Əhalisi
1859–1864-cü illərdə həyata keçirilmiş kameral siyahıyaalınmaya əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Sığdaş kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Qodman kəndində toplam 57 evdə etnik **[[talışlar]]**dan ibarət 339 nəfər (205 nəfəri kişilər, 134 nəfəri qadınlar) şiə təriqətli müsəlman əhali yaşayırdı. Viləşçay sahilində yerləşən Sığdaş kəndi həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi və kənddə bir məscid var idi. Yeni salınmış kiçik kənd olan Qodman öz adını sahilində yerləşdiyi Qodman çayından almışdır.

Hazırda kənd əhalisinin sayı 1505 nəfərdir.

## Tanınmış şəxsləri
* Amid Salayev — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qəzvinoba

**Qəzvinoba** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Türkoba kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Türkoba kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Qəzvinoba kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Əhalisi
Kənd əhalisi Cənubi Azərbaycanın Qəzvin şəhərindən gəlmədir. Kəndin adı da buradan gəlir.

14 may – 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Lənkəran qəzası, Ərkivan şöbəsi, Boradigah kənd cəmiyyətinə daxil olan Boradigah kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Qəzvinoba, Şatıroba, Babaser, Mollaoba və Tüklə kəndlərində toplam 291 evdə şiə təriqətli talışlardan ibarət 2.628 nəfər (1.508 nəfəri kişilər, 1.120 nəfəri isə qadınlar) əhali yaşayırdı.

Hazırda kənd əhalinin sayı 1398 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Təklə (Masallı)

**Təklə** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 1779 nəfərdir.

## Toponimikası
Təklə kəndi Lənkəran ovalığındadır. Oykonim Səlcuqların təklə tayfasının adı ilə bağlıdır. Əvvəllər Türkiyədə yaşamış təklə tayfası Qazı xanın başçılığı ilə 1540-cı ildə Təklə Mirzəbaba I Təhmasibin (1524–1576) itaətini qəbul etmiş şahsevənlərin tərkibinə daxil olunmuşdu. XIX əsr mənbələrinə görə, təklələr Mil və Qarabağ düzlərində 14 tirə və müxtəlif nəsillərdən ibarət idilər. Sonralar onlar bir neçə qola ayrılmışdılar. Azərbaycan ərazisində təklə etnonimi vasitəsilə yaranmış oronimlər də mövcuddur: Təklə dərəsi (Masallı rayonu), Təklə dağı, Təklə təpəsi (Cəlilabad rayonu) və s.

## Din
Kənddə "İmam Əli" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ninəlov

**Ninəlov** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Böyük Kolatan kənd Sovetindən Ninəlov kəndi Sığdaş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Ninəlov kəndinin ərazisindən xüsusi mülkiyyətdə olan 9,2 ha torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.

## Toponimikası
Əsl yerli adı Niləlovudur. Kəndin adı talış dilindəki nil (azat ağacının adı) və hvu (yer) sözlərindən ibarət olub (-a bitişdirici saitdir), "nil ağaclığı" mənasındadır.

## Tarixi
Bu kəndin sakinləri XVI əsrdə I Şah İsmayılın dövründə müxtəlif döyüşlərdə yüksək şücaət göstərmişlər. Həmin əsrdə döyüşlərin birində indiki "penə kon" adlanan yerdən bir az yuxarıda Səhhət qalası tikilməsinə başlanılır və bunu öz döyüşçülərin ən etibarlı və zəhmətkeşlərinə tapşırır. Kənd sakinləri həmin yeri indi Qala Sütun dağı adlandırırlar. 

bu kəndin ən qədim nəsli “ əbilovlar” dır bu nəsilden dahi şexsiyet polis palkovniki “ Əbilov Səfər “ varidi   

XVI əsrə aid "Yuxarı Evlər"adlanan Talış dağlarının Burovar silsiləsinin ətəklərində yerləşən yaşayış məskəni mövcud olmuşdur. Hazırda bu yerdə talışca "penə kon" adlanan qəbiristanlıq qalmaqdadır. Bir çox alimlər belə nəticəyə gəlmişdilər ki, həmin qəbiristanlıqda arxeoloji qazıntılar aparsınlar. Kəndin tarix müəllimləri bununla həmin alimləri məlumatlandıraraq belə qərara almışdılar ki, həmin dövrdə ağır xəstəlik nəticəsində kütləvi sürətdə bir çox kənd sakini dünyasını dəyişdiyinə görə orda arxeoloji qazıntılar aparmasınlar. Təqribən 7 əsrdən çox yaşı olan kənddir.

### Tarixi abidələri
* Səhhət qalası

## Əhalisi
Əhalinin sayı 420 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Seybətin

**Seybətin** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Seybətin kəndi ləğv edilərək Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmış, Seybətin kəndinin 312,0 ha təşkil edən ərazisi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.

## Toponimikası

## Tarixi
Ləğv edildikdən sonra ərazisi Masallı şəhərinə qatılmışdır. Seybətin küçəsi adlandırılır, amma əhalinin dilində hələ də "Seybətin kəndi" olaraq bilinir. Yuxarı baş və aşağı baş olaraq iki hissədən ibarətdir.

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

### Tanınmış şəxsləri
* Əsədüllah Seyf-Əddini — Qafqazda yüksək bilikli alim və böyük fəqih.

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil
1 məktəb fəaliyyət göstərir.

## Din
2 məscidi var.

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Təzə Alvadı

**Təzə Alvadı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təzə Alvadı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 6429 nəfərdir.

## Toponimiyası
Qarşılığı Köhnə Alvadıdır. Oykonim təzə (yeni) və Alvadı (oykonim) sözlərindən ibarət olub, “yeni Alvadı, yeni salınmış Alvadı” mənasındadır.

## Həmçinin bax
* Köhnə Alvadı

## Mədəniyyəti
Tunc və Dəmir dövrlərinə aid Təzə Alvadı kəndində Məmmədtəpə, İstiottəpə, Alıtəpə kurqanları vardır.

## İstinadlar
Xəlfələr (Masallı)

**Xəlfələr** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Yeyənkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Yeyənkənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Xəlfələr kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Toponimiyası
Keçmiş adı Milli Xəlfələr olmuşdur. Sonralar oykonimin birinci komponenti düşmüşdür. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Muğanın şimalında yaşamış Şahsevənlərə mənsub xəlfələr nəslin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 721 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* mapio.net
* MASALLI RAYONU İCRA NÜMAYƏNDƏLİKLƏRİ 

## Həmçinin bax
Musakücə

**Musakücə** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Musakücə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
1859–1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Musaküçə kəndində 83 evdə 312 nəfəri kişilər, 269 nəfəri isə qadınlar olmaqla 581 nəfər şiə təriqətli müsəlman azərbaycanlılar yaşayırdı. Viləşçay sahilində yerləşən kənd həmin tarixdə həm dövlət xəzinəsinə, həm də mülkədara məxsus idi və kənddə bir məscid var idi.
Hazırda əhalisi 4260 nəfərdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Nəzəroba

**Nəzəroba** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Miyanku kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Hişgədərə kənd inzibati ərazi vahidinin Nəzəroba kəndi Miyanku kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Lənkəran qəzasında maldarlıqla məşğul olmuş alar tayfasının 10 ailədən ibarət nəzər comasının (tirəsinin) məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim Nəzər (tirə başçısının adı) və oba sözlərindən ibarət olub, "Nəzərə məxsus oba" mənasındadır.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 313 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xıl

**Xıl** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Xıl kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Hazırda kənd əhalisi 4312 nəfərdir.

### Tanınmış şəxsləri

* Elşad Hüseynov (1968–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.

## İstinadlar
Yusifli (Masallı)

**Yusifli** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Lürən kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 2001-ci il tarixli 191-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Yusifli kəndi Musakücə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Lürən kəndi mərkəz olmaqla Lürən kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Mollaabad olmuş, yerli əhali arasında Molla Yusiflər də adlanır. Yaşayış məntəqəsi Lürən kəndinin bir məhəlləsi əsasında yaranmışdır. Kəndin ilk sakinləri mollayusiflər nəslinə mənsub ailələr olduğundan kənd belə adlandırılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 158 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mollaoba

**Mollaoba** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Boradigah qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun faktiki mövcud olan Mollaoba kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Boradigah qəsəbə Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Burada yayı quraq keçən mülayim isti iqlim üstündür. Havası rütubətlidir. Mollaoba iki böyük məhəllədən və kiçik məhəllələrdən (Daşqunlu, Ətcəli) ibarətdir.

## Əhalisi
Mollaoba əhalisinin buraya gəlmə əhali olduğu haqqında bir–çox mülahizələr vardır. Bunlardan birinə görə kəndin əhalisi 1556-cı ildə Şamaxı zəlzələsindən sonra buraya köç etmiş bir neçə ailənin nəsil davamçılarıdır.

14 may – 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Lənkəran qəzası, Ərkivan şöbəsi, Boradigah kənd cəmiyyətinə daxil olan Boradigah kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Qəzvinoba, Şatıroba, Babaser, Mollaoba və Tüklə kəndlərində toplam 291 evdə  şiə təriqətli müsəlman talışlardan  ibarət 2.628 nəfər (1.508 nəfəri kişilər, 1.120 nəfəri isə qadınlar) əhali yaşayırdı.

2009-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, Mollaoba kənd sakinlərinin sayı 3211 nəfərdir.

## İqtisadiyyat

### Zəliyetişdirmə
Sovetlər dönəmində bu kənddə zəliyetişdirmə kombinatı olub.

Hazırda kəndin bəzi sakinləri həyətyanı sahədə zəli yetişdirməklə məşğuldurlar. Burada əsasən yerli qara zəli növü yetişdirir. və həmçinin dəmirçilik sənəti ilədə taninir

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Mollahəsənli (Masallı)

**Mollahəsənli** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Mollahəsənli kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı qəsəbəsi ləğv edilərək Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmış, Masallı qəsəbəsinin dövlət mülkiyyətində olan 58,8 ha təşkil edən ərazisi bütövlükdə Təklə kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Mollahəsənli kəndinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.

## Toponimiyası
Oykonim Molla Həsən şəxs adından və mənsubluq bildirən -li şəkilçisindən düzəlib. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini vaxtilə Qarabağdan gəlmiş Molla Həsən adlı şəxs saldığına görə onun adı ilə aldandırılmışdır. Antropooykonimdir.

## Əhalisi
Əhalisi 852 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Molalan (Masallı)

**Molalan** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Mahmudavar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 431 nəfərdir.

## Toponimiyası
Talış dilində Mololon kimi tələffüz olunur. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim molol çay, su kənarında bitən meyvəsiz qıjışəkilli yarpağı olan ağac növü, -on cəmlik bildirən şəkilçidir. Bütövlükdə, oykonim “molol ağacları bitən yer, molol ağacları çox olan yer, mololluq” mənasını bildirir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Qarğalıq (Masallı)

**Qarğalıq** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qarğalıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 1705  nəfərdir.

## Toponimiyası
Qarğalıq oykonimi coğrafi obyekt adı olmaqla qədim türk tayfalarından birinin adı olan qarqaikarqa və qədim türkdilli abidələrdə bir sıra mənalarla yanaşı, həm də -/* şəkilçisinin sinonimi kimi mənsubluq, aidlik mənasında işlənmiş -hq şəkilçisindən ibarət olub “qarğa tayfasına məxsus (kənd)” mənasını daşıyır. Karqa etnonimi mənbələrin birində qaraqalpaklann bir qolunun adı kimi qeyd edilir. Bu ada Qərbi Sibir, qırğız və özbək xalqlarının arasında da rast gəlinir. Keçən əsrdə Tatarıstanda Karqalı, Şimali Qazaxıstanda Karqalı, Krımda Karqalıq toponimləri qeydə alınmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Qodman

**Qodman** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qodman kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Qodman kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qodman kəndinin ərazisindən 41,33 ha (bundan bələdiyyə mülkiyyətində olan 1,0 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 40,33 ha) torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.

## Toponimiyası
Qodman kəndinin adı talış dilindəki "ğıdımon" – sözündən olub, mənası "gəlmələr" deməkdir. Kəndin əsasını aşağıbaşlılar (kəndin şərq hissəsi) qoymuşlar. Onlar bir neçə nəsildir və Lerik, Lənkəran bir də İrandan köçüb gəlmişlər. Qodman kəndinin tən ortasından bir küçə keçir ki, həmin küçənin qərbində seyidlər yaşayır. Onlar Məmmədrzakücə kəndindən buraya son zamanlar gəliblər.

## Əhalisi
1859–1864-cü illərdə həyata keçirilmiş kameral siyahıyaalınmaya əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Sığdaş və bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Qodman kəndində cəmi 57 evdə etnik talışlardan ibarət 339 nəfər (205 nəfəri kişi, 134 nəfəri qadın) şiə təriqətli müsəlman əhali yaşayırdı. Hazırda kənd əhalinin sayı 1255 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Sirəbil

**Sirəbil** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Sərçuvar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
1859–1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Xıl kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Sirəbil kəndində toplam 76 evdə 280 nəfəri kişilər, 212 nəfəri isə qadınlar olmaqla 492 nəfər şiə təriqətli müsəlman azərbaycanlılar yaşayırdı. Qodman çayı sahilində yerləşən Xıl kənd həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi və kənddə bir məscid var idi.

Hazırda kənd əhalisinin sayı 739 nəfərdir. Etnik tərkibi türklərdən ibarətdir.

## Toponimiyası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin ortalarında Xıl kəndindən ayrılmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhali kəndin adını Sırabır kimi tələffüz edir və “qırmızıya çalan tikanlıq” mənasında olduğunu söyləyir. Tədqiqatçılara görə, oykonim talış dilindəki sir (doymuş) və bil (sərhəd, çöl, düz, kənar, sahil) komponentlərindən düzəlib (-ə burada mənsub, bildirir), “su sahili”, “sudan doymuş çöl” mənasındadır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Xanalıyan

**Xanalıyan** və ya **Xanalion** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Böyük Kolatan kənd Sovetindən Xanalıyan kəndi Sığdaş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimikası
XIX əsrin əvvəllərində Bədəlan kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. 1870-ci ildə kənddə cəmi 3 ailə yaşamışdır. Bu kəndin əsasını Xanəli adlı şəxsin qoyduğu söylənilir. Oykonim Xanəli şəxs adından və talış dilində cəmlik bildirən -on şəkilçisindən düzəlib, "xanəlilər" mənasındadır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Əhali
14 may – 17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Lənkəran qəzası, Ərkivan şöbəsi, Bədəlan kənd cəmiyyətinə daxil olan Bədəlan kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Kolatan və Xanalıyan kəndlərində toplam 201 evdə şiə təriqətli müsəlman talışlardan ibarət 1.358 nəfər (966 nəfəri kişilər, 392 nəfəri isə qadınlar) əhali yaşayırdı. İndiki kənd əhalisi 2451 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Miyanku

**Miyanku** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Miyanku kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 8 fevral 2000-ci il tarixli 809-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Miyanku kəndi Hişgədərə kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Miyanku kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.

## Toponimikası
Keçmiş adı Ambaran olmuşdur. Oykonim talış dilindəki miyan (orta, ara) və ku (dağ) sözlərindən ibarət olub, “iki dağ arasındakı yer, dağarası” mənasındadır.

## Tarixi
Dağların arasında yerləşən Quni Menku tədricən düzənlik yerlərə köçərək Mədo Menku ilə birləşmiş və XVIII əsrdə Miyankü kəndi yaranmışdır. Bu yerlərdə Talış xanlarının mülkləri, torpaq və meşə sahələri olmuşdur.

## Coğrafiyası və iqlimi
Masallı rayonunun Hişkədərə inzibati ərazi vahidində yerləşən bu kənd Talış çayının sahilində, Burovar silsiləsinin şərq yamacında dağətəyi düzənlikdədir. Kəndin ərazisi 367 hektardır. Kənd Kubin, Nəzəroba, Mahmudavar, Hişkədərə, Mişkəmi kəndləri ilə həmsərhəddir.

## Əhalisi
Əhalisi 1349 nəfərdir.

## Təhsil
Kənddə ilk məktəb 1932-ci ildə açılıb. Nadir Aslanov adına Miyankü kənd tam orta məktəbin hazırkı binası 2006-cı ildə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə əslən bu kənddən olan azərbaycanlı milyarder Mübariz Mənsimovun vəsaiti hesabına tikilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gomuşçu (Saatlı)

**Gomuşçu** — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun Gomuşçu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisinin sayı 954 nəfərdir.

## Toponimikası
Gomuşçu oyk, sadə. Muğan düzündədir.

## İstinadlar
Rotterdam limanı

**Rotterdam limanı** – Avropada ən böyük limanlardan biridir, Rotterdamda, Cənubi Hollandiya, niderlandlıların şəhərində yerləşir. 1962–ci ildən 2004–cü ilə kimi dünyanın ən çox istifadə edilən limanlarından biri idi. Lakin hazırda bu limanla müqayisədə daha çox Sinqapur və Şanxayın istifadə etdiyi yol işlədilir. 2004–cü ildə Rotterdam dünyada konteynerlərin emal edilməsinə görə yeddinci yer tuturdu.

105 kv.km ərazini əhatə edən Rotterdam limanı hazırda 40&nbsp;km məsafəyə qədər uzadılmışdır. Bu şəhər limanının mərkəz tarixi hissəsini də təşkil edir. Daxilində Delfshaven, Maashaven, Rijnhaven, Feijnood komplekslərinı də birləşdirir. Limanın ətrafında Nieuw-Mathenesse, Waalhaven, Vondelingenplaat, Eemhaven, Botlek, Europoort, liman boyunca isə Calandkanaal, Nieuwe Waterweg və Scheur (Мааса Nieuwe aid son iki hissədir) yerləşir. Şimal dənizinin kənarında layihələşdirilən və Maasvlakte vilayətində yenidən bərpa edilən yerlər də olduqca çoxdur.

XX yüz illiyin birinci yarısında limanın mərkəzi qərbdən şimala doğru köçülürməyə başlanıldı. Nieuwe Waterweg Rotterdamdan Şimal dənizinə qədər qazıldı, çünki reyn və Mez arasında kanal yaratmaq fikrinə düşdülər. Nieuwe Waterweg 1872–ci ildə tam hazır oldu və kanalın sahilində ediləcək bütün işlər buraya köçülürdü.

Rotterdam limanının ərazisi Europoort – un apardığı tikintinin köməyi ilə tamamilə genişləndirildi.
Bütün bu tikinti işlərinin aparılması üçün siyasi mənada qərar 2004–cü ildə verildi və ikinci Maasvlakte – nin ərzasisi boyunca aparılması gözlənilirdi. Lakin 2005–ci ildə irəli sürülən layihələrin heç biri öz təsdiqini tapmadı, çünki bunların heç birinin ekoloji problemlərin qarşısını ala bilmirdi. Nəhayət 10 oktyabr 2006–cı ildə qərar qəbul edildi və tikinti işlərinin 2008–ci ildə başlanılmasına icazə verildi. İlk lövbərin isə 2013–cü ildə salınması gözlənilir. 
Bunların arasında ən vacibi Rotterdam limanının neft kimyasına aid olan istehsalların daşınmasında iştirak etməsidir. Ümumiyyətlə bu liman dünya ölkələri və xüsusən də Avropa ölkələri arasında malların daşınması baxımdan əvəzedilməz rol oynayır. 2000–ci ildən burdan Almaniyaya müxtəlif malların dəmir yolu ilə daşınmasına icazə verilirdi, 2007–ci ildə isə bu dəmiryolunun Hollandiyaya olan istiqaməti açıldı. Neftin təmizlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş zavodların əksəriyyəti şəhərdən qərbdə yerləşir. Mez və Reyn çayları daxili rayonların arasında da çatdırlma üzrə mühüm rol oynayır.

## Mənbə

* Rotterdam limanı

## Xarici keçidlər

* Port of Rotterdam
* Rotterdam Limanı Məlumatları
Əhmədbəyli

* Əhmədbəyli (Füzuli) — Azərbaycanın Füzuli rayonunda kənd.
* Əhmədbəyli (Saatlı) — Azərbaycanın Saatlı rayonunda kənd.
* Əhmədbəyli (Samux) — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
* ‎Əhmədbəyli (Meşkinşəhr)
Narsis Yameoqo

**Narsis Yameoqo** () — hücumameyilli yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış etmiş keçmiş Burkina-Faso yarımmüdafiəçisi

## Karyerası
1980-ci ilə təvəllüdlü Yameoqo Portuqaliyanın məşhur "Portu" klubunun yetirməsi hesab olunur. O, 1989-91-ci illərdə bu komandanın müxtəlif yaş qrupları üzrə komandalarında çıxış edib. 1999-cu ildə vətəninə yollanıb və iki mövsüm "ASFA Yennega" klubunda çıxış edib. Ardınca Seneqala üz tutaraq "Janna D'Ark"la anlaşıb. 2003-cü ildə Portuqaliyaya qayıdıb. Bir mövsüm "Braqa"nın heyətində olub. Bu müddətdə Portuqliya çempionatında 4 oyun keçirməyə imkan tapıb. 2004-cü ildə Portuqaliyanın aşağı dəstə təmsilçisi "Portimonense" transfer olunub. 2006-cı ilə qədər bu klubda çıxış etdikdən sonra başqa bir aşağı dəstə təmsilçisi – "Olhanense"yə keçib. Onun növbəti dayanacağı isə Portuqaliyanın "Ribeirao" klubu olub. 2007/08 mövsümündə bu komandanın formasını geyindikdən sonra Bəhreynə yollanıb. Qısa müddət "Riffa"da çıxış etdikdən sonra yenidən Portuqaliyaya qayıdaraq, keçmiş klubu "Portimonense" ilə anlaşıb. 2008/09 mövsümündə bu komandanın 22 oyununda meydana çıxaraq, 4 qola imza atıb. 2009-cu ilin yayında Muğan Salyan klubuna transfer olunub.

## Milli komanda karyerası
Yameoqo 1999-cu ildən indiyə qədər 42 dəfə Burkina-Faso milli futbol komandasına dəvət alıb və 6 qola imza atıb.

Narsis Yameoqo Azərbaycanın futbol tarixinə düşmüşdür. O, Afrika Millətlər Kubokunun final mərhələsində Azərbaycan çempionatında çıxış edən ilk futbolçu olmuşdur. Narsis dünya və qitə çempionatlarının final mərhələlərində Azərbaycan klubunu təmsil edən ilk futbolçu kimi tarixə düşüb. O, Kot-d’ivuarla matçda start heyətdə meydana çıxaraq 62 dəqiqə mübarizə aparıb.

## İstinadlar

## Mənbə
*"Portu"nun futbolçu "Muğan"da!
Rüdakənar

**Rüdəkənar** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Mahmudavar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 895 nəfərdir.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Xoşçobanlı (Masallı)

**Xoşçobanlı** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Masallı rayonunun Təklə kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Xoşçobanlı kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 1287 nəfərdir.
* Rafiq Tağı, Rafiq Nəzir oğlu Tağıyev (5 avqust 1950-ci il, Masallı – 23 noyabr 2011-ci il, Bakı) — Azərbaycanlı yazıçı, tapevt–kardioloq, kardioloq–reanimatoloq.
* İlham Əsgərov,: İlham Təvəkkül oğlu Əsgərov (16 iyul 1958-ci il, Masallı – 6 sentyabr 2015-ci il, Bakı) — Azərbaycanlı aktyor, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qızılağac (Masallı)

**Qızılağac** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Qızılağac kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalinin sayı 5692 nəfərdir.

## Toponimiyası
Azərbaycanın qədim yaşayış məntəqələrindəndir. Orta əsrlərdə Qızılağac Xəzər limanları ilə ticarət əlaqələri saxlayırdı. Əhali əsasən gəmiçilik və balıqçılıqla məşğul olurdu. Gilan və Mazandarana gedən karvan yolu Qızılağacdan keçirdi. 1614-cü ilin dekabrında Rusiya elçisi M.İ.Tixonov Səfəvi hökmdarı I Şah Abbasla burada görüşmüşdü. Bir sıra orta əsr səyyah və diplomatları öz yol qeydlərində Qızılağac haqqında məlumat vermişlər. Yaşayış məntəqəsinin adı Qızılağac körfəzinin adı ilə bağlıdır. XIX əsrdə Qızılağac körfəzinin kənarında böyük ticarət əhəmiyyəti daşıyan liman olmuşdur. 

## Həmçinin bax
* Qızılağac kəndində döyüş

## İstinadlar
Tatyanoba

**Tatyanoba** — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Güllütəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 1387 nəfərdir.

## Toponimiyası
Kənd XIX əsrin axırlarında salınmışdır. Əsl adı Tationobadır. Bu coğrafi ad Cənubi Azərbaycandan gəlmiş və muzdla işləyən ailələrə verilmiş tatı adından, talış dilindəki -on cəmlik bildirən şəkilçidən və oba coğrafi terminindən ibarət olub, "tatların obası" mənasındadır. Bəzi məlumatlara görə, sahilində yerləşdiyi Tatyan çayının adı ilə adlanmışdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Aşıq Savad

**Aşıq Savad** () – azərbaycanlı şair və aşiq.

## Həyatı
Aşıq Savad Axund Şəfi qızı Nəsibova, 1885-ci ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Əmisi Molla Şabandan, atası Axund Şəfidən, qardaşları Hacı Rəhimdən və Molla Mehdidən ruhani təhsili almışdır. Tanıyıb sevmədiyi, Göyçə mahalının Sarıyaqub kənd sakini Temir adlı birisinə ərə verilmişdir. Temirdən saz havalarını çalmağı öyrənmiş və aşıqlıq etmişdir. Toylarda, el şənliklərində özünün və xüsusən də ustad aşıqların dillər əzbəri olan sözlərini çalıb-oxumuşdur.

Aşıq Savad 1970-ci ildə Gədəbəy rayonunun Qumlu kəndində vəfat etmiş və orada da dəfn edilmişdir.

Aşıq Savad haqqında bir neçə kitablarda məlumat verilmişdir:

* 1991-ci ildə "Gənclik" nəşriyyatında çap olunan Əzizə Cəfərzadənin "Azərbaycanın aşıq və şair qadınları" kitabında Aşıq Savadın qoşmaları və gəraylıları nəşr olunmuşdur (səh. 160–161).
* 2005-ci ildə "Avrasiya press" nəşriyyatında çap olunan "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası" kitabında da qoşmaları və gəraylıları nəşr olunmuşdur (səh. 133).
* 2010-cu ildə "MBM" mətbəəsində çap olunan "Aşıq qadınların antologiyası" kitabında Aşıq Savadın qoşmaları və gəraylıları nəşr olunmuşdur (səh. 46–48).

## Mənbə

* Əzizə Cəfərzadə. "Azərbaycanın aşıq və şair qadınları", Bakı, "Gənclik", 1991. (səh.160).
* Araz Yaquboğlu. Daşkənd Aşıqları və Şairləri. Bakı: 2008
* Musa Nəbioğlu. "Ozan-aşıq dünyası". Bakı: Nurlan, 2010, (şəkilli), səh.19.