open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Məhəmməd Əyyub Xan

**Məhəmməd Əyyub Xan** () () — Pakistan dövlət xadimi, 1960–1969-cu illərdə Pakistan Prezidenti, 1963–1969-cu illərdə Müsəlman Liqasının lideri. O, 1951–1954-cü və 1956–1958-ci illərdə Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı olmuşdur. Əyyub Xan 1958-ci ildə dövlət çevrilişindən sonra hərbi rejimin başçısı olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

* 

* 

* 

## Xarici keçidlər

* Ayub Khan Bio
* Official profile at Pakistan Army website

* Video clip of Ayub Khan in Paris

* Video clip of Ayub Khan with General De Gaulle

* Video clip in Rawalpindi

*  Creation as an Honorary Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George on 26 April 1960
İncəsənət akademiyası

**İncəsənət akademiyası** — incəsənət ənənələrini qoruyub saxlamaq və inkişaf etdirmək, dövrün estetik baxışlarının formalaşmasında, ədəbi-bədii mədəniyyətin, bədii yaradıcılığın meyar və normalarının formalaşmasında, bu əsasda peşə təhsili sənət məktəbinin yaradılmasında iştirak etmək üçün nəzərdə tutulmuş, sənətkarların, bilicilərin və sənətsevərlərin yaradıcı cəmiyyətləri və təşkilatları, habelə ali ixtisas təhsil müəssisələri. İlk incəsənət akademiyaları İtaliyada, intibah dövründə bədii yaradıcılığın aktual əsası kimi antik dövrə marağın yaranması ilə əlaqədar yaranmışdır. Onlar sənətkarlıq icmalarından və rəssamların emalatxanalarından böyümüş, burada öz tələbələri və şagirdləri ilkin hazırlıqlarını almışdılar.

Rəssamların hazırlanması üçün məktəblər fərdi şəxslər, pedaqoqlar və himayədarlar, habelə dövlət xadimləri və monarxlar tərəfindən yaradılmışdır. Buna görə də XVII–XVIII əsrlərin klassisizm dövründə Qərbi Avropa ölkələrində və Rusiyada akademiyaların əksəriyyəti kral və ya imperiya adlanırdı. Digər hallarda, universitetlər və ya özəl rəsm məktəbləri gələcək akademiyalar üçün əsas idi, lakin onlar cəmiyyətin və hökumətlərin dəstəyini də tələb edirdilər. Rəsm məktəbləri şagirdlərə rəssamlıq, rəsm və heykəltəraşlıq sənəti haqqında ibtidai biliklər verməklə yanaşı, özünü incəsənətin tədqiqinə həsr etmək istəyən hər kəs üçün təhsil verirdi. Belə məktəblər, eləcə də dövri və daimi rəsm sərgiləri bədii tərbiyə vasitəsinə çevrilirdi.

XIX–XX əsrlərin bədii mədəniyyətinin inkişafını akademiyaların fəaliyyəti olmadan təsəvvür etmək mümkün deyil, lakin bununla yanaşı, akademiyalar tez-tez mühafizəkarlığın qalasına çevrilir və yenilikçi bədii cərəyanların nümayəndələri tərəfindən tənqid olunurdu. Bu, özəl akademiyaların meydana gəlməsini və aparıcı rəssamların yaratdığı rəsm studiyalarını izah edir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Portuqaliyanın Qanadları

**Portuqaliyanın Qanadları**  () Portuqaliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olmuş aerobatika eskadronudur. İlk dəfə 1977-ci ildə qurulmuşdur. Uçuşlar üçün  Dassault/Dornier Alpha Jet təyyarələri istifadə olunub.

## Həmçinin bax

* Portuqaliyanın Pərləri

## İstinadlar
Akademik Gimnaziya

**Akademik Gimnaziya** () — Rusiyada 1726–1805-ci illərdə mövcud olmuş ilk dünyəvi orta ümumi təhsil müəssisəsi. 1724-cü ildə Sankt-Peterburqda Elmlər Akademiyasında yaradılmış, 1726-cı ildə müstəqil müəssisə kimi açılmışdır. Tələbələri Akademik Universitetə ​​qəbul və dövlət qulluğuna hazırlayırdı. Tələbə kontingenti müxtəlif ödənişsiz siniflərdə təhsil alan oğlanlar ibarət idi. Gimnaziyada latın, alman, fransız, rus ədəbiyyatı, tarix, coğrafiya, riyaziyyat, təbiət elmləri, rəsm fənləri tədris olunurdu. 1758–1765-ci illərdə Akademik Gimnaziyaya 1759-cu ildə onun Əsasnaməsini tərtib edən Mixail Lomonosov rəhbərlik edirdi. Lomonosov gimnaziyanı "universitetin tibb bacısı, onun anbarı və tədarükçüsü" hesab edirdi. 1765-ci ildə azyaşlı uşaqlar üçün hazırlıq şöbəsi açılmışdır. 1770-ci ildə Akademik Gimnaziya Akademik Universitetlə birləşdirilmiş, Akademik Məktəb və ya Akademiya Məktəbi kimi tanınmışdır. Buna baxmayaraq, eyni zamanda, köhnə adı olan Akademik Gimnaziya da qorunub saxlanılmışdır. Universitet proqramına uyğun olaraq yuxarı sinif şagirdləri arasından tələbələr hazırlanırdı. 1805-ci ildə Akademik Gimnaziya bağlanmış və onun 55 şagirdi yeni yaradılmış Sankt-Peterburq Quberniya Gimnaziyasının ilk dəstini təşkil etmişdir. Tələbələr arasında təbiətşünas, səyyah, akademik İvan Lepexin, alim Nikolay Ozeretskovski, kilsə rəhbəri P. N. Ozeretskovski, dövlət xadimi A. G. Volkov, yazıçı V. V. Popuqayev, alim Yakov Zaxarova, müəllim, alim Vasili Severgin var.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* *Толстой Д. А.* Академическая гимназия в XVIII столетии: По рукоп. док. Архива АН. — СПб., 1885;
* *Марголис Ю. Д., Тишкин Г. А.* Единым вдохновением: Очерки истории университетского образования в Петербурге в конце XVIII — первой половине XIX в. — СПб., 2000;
* Материалы по истории Санкт-Петербургского университета XVIII в.: Обзор архивных документов — СПб., 2001.
**Феофанов А. М.* Воспроизводство элиты и Академическая гимназия 1724-1765 гг. // Вестник ПСТГУ. Серия II: История. История Русской Православной Церкви. 2018. Вып. 83. С. 59-67.
* 

## Xarici keçidlər
* *Рогозин Н. П.* Концепция реформы науки и образования М. В.Ломоносова
* Санкт-Петербургский государственный университет. Историческая справка (1724-1819 гг.)
Aziatskiy vestnik

"***''Aziatskiy vestnik****" (; mənası – *Asiya bülleteni*) — 1825–1827-ci illərdə [[Sankt-Peterburq]]da nəşr olunan [[Rusiya]] aylıq elmi-ədəbi jurnalı. "*Sibirskiy vestnik*"in davamı kimi çıxmışdır. Nəşrçi [[Qriqori Spasski]] olmuşdur. 5 nömrəsi 1827-ci ildə nəşr edilmişdir. Ən son əsərlər haqqında qiymətli materiallar dərc edilmişdir. Şərq ölkələrinin tarixi, coğrafiyası, etnoqrafiyası və ədəbiyyatı üzrə [[Qərbi Avropa]]dan olan müəlliflərin yazıları, Asiyada səyahət qeydləri, Şərq yazıçılar və şairlərin əsərlərinin tərcümələri dərc olunurdu. Elm və incəsənət, səyahət, şərq ədəbiyyatı, müxtəlif xəbərlər, şərq biblioqrafiyası bölmələrindən ibarət idi. Əlavə olaraq, jurnalda "Sibir və onun adalarının coğrafi-statistik təsviri" nəşr edilmişdir.

== İstinadlar ==


== Əlavə ədəbiyyat ==
* Обзор статей и заметок «Сибирского» и «Азиатского вестника» 1818—1822 гг.// Восточное обозрение, 1885, № 27-29
* *Ивановский А. А.'' Указатель этнографических статей, содержащихся в сибирских изданиях от начала их существования // Этнографическое обозрение, 1891, № 1

## Xarici keçidlər
* Азиатский вестник в on-line библиотеке.
Altan Tobçi

"**Altan Tobçi**" (, ; mənası – "qızıl düymə", "qızıl külliyyat") — XVII əsrə aid monqol salnaməsi, tarixi-ədəbi abidə. Monqolustan tarixşünaslığının unikal irsi hesab edilir. Burada indiki dövrə qədər qorunub-saxlanılmamış köhnə salnamələrdən məlumatlar təkrarlanır.

## Məzmun
"*Altan Tobçi*"nin iki variantı indiki dövrə qədər gəlib çatmışdır. Onlar "*Kiçik Altan Tobçi*" və "*Böyük Altan Tobçi*"dir. "*Kiçik Altan Tobçi*" XVII əsrin əvvəllərində ərsəyə gətirilmişdir. Burada dini mövzular üstünlük təşkil edir. Salnamə dünyanın və insanın yaranması haqqında miflərlə açılır, Hindistan və Tibetin padşahları, müqəddəsləri haqqında əfsanələrlə davam edir. Çingiz, Öqedey, Xubilay xanlar haqqında hekayələrlə yanaşı, 270 il ərzində Monqolustanda baş verən əlamətdar hadisələr nəql edilir. "*Böyük Altan Tobçi*" 1620-ci ildə Ordos monqollarından olan Lubsan Danzan tərəfindən ərsəyə gətirilmişdir. Burada Çingiz xanın mənşəyi müqəddəslər haqqında buddist əfsanələri əsasında müəyyən edilir. "*[[Monqolların gizli tarixi]]*"ndən məlumatlar, çoxlu əfsanələr, xalq atalar sözləri və məsəllər var. Bir çox cəhətdən həmin əsərlə üst-üstə düşür. Orijinal əsərdə göstərilən misralardan əlavə, "*Altan Tobçi*"də monqol feodalı Hudey-setsenin Ambaqay xanın oğullarına müraciəti, yetim uşağın Çingiz xanın doqquz yoldaşı ilə söhbəti və s. "*Altan Tobçi*" Çin, rus, yapon dillərinə tərcümə edilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Лубсан Данзан. Алтан тобчи. Пер. с монг. комм. прилож. Н. П. Шастиной/ Изд-во Наука. Гл. редакция восточной литературы. Серия «Памятники письменности Востока. Том 10». М.:1973.
* 
* Галсан Гомбоев, Алтан тобчи. Монг. летопись // Труды Восточного отделения имп. археологического общества, т. 6, 13, 15, СПб., 1858.
Anqlosaks salnaməsi

"***Anqlosaks salnaməsi***" () — İngiltərənin ən qədim salnaməsi. Burada 495-ci ildən 1154-cü ilə qədər erkən saks köçləri dövrünü əhatə edilir. Əsərin tərtibi IX əsrin sonlarında kral Alfredin rəhbərliyi altında, Müqəddəs Bedanın "*Tarix*" əsərinə, eləcə də Mersiya və Uesseks salnamələrinin qalıqlarına, şifahi ənənələrin əsasında başlamışdır. Salnamənin anqlosaks və qismən də latın dilində yazılmış doqquz əlyazması qorunub-saxlanılmışdır.

731-ci ildən əvvəlki salnamənin ilk hissəsi əsasən Müqəddəs Bedanın yazılarına əsaslanır, lakin Cənubi İngiltərənin tarixi ilə bağlı bir çox əlavələri ehtiva edir. 891-ci ilə qədər olan hadisələrin təqdimatında bütün salnamələr bir-biri ilə birləşir. Bu, kral Alfredin dövründə köhnə ingilis dilində tərtib edilmiş vahid mənbədir. Hətta bir nəzəriyyə də var ki, Alfredin özü salnamənin bu hissəsinin müəllifi idi, lakin hal-hazırda bu, əksər alimlər tərəfindən inkar edilir. 891-ci ildən sonra salnamənin müxtəlif versiyaları bir-birindən fərqlənməyə başlayır. Salnamələrin qısa qeydləri getdikcə uzanır və daxil edilmiş qısa hekayələrlə tamamlanır. IX–XI baş verən hadisələr haqqında məlumatlar xüsusi maraq doğurur, bunun üçün salnamələr çox vaxt yeganə mənbədir. Əlyazmalar arasındakı uyğunsuzluqlar kifayət qədər əhəmiyyətlidir, lakin bu, əsasən sonrakı dövrə aiddir. İngilis dilinə tərcümələrin əksəriyyəti konsolidasiya edilmiş versiyaya yönəldilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* (перевод В. В. Эрлихмана по изданию *The Saxon Chronicle. Tr. A. Savage. London, 1982, Текст сверен по изданию: Two of the Saxon Chronicles Parallel / Ed. C. Plummer. Oxford, 1892.*) / Беда Достопочтенный. Церковная история народа англов. — М.: Алетейя, 2001
* Оригинальный текст (Manuscript A)
* The Anglo-Saxon Chronicle at Project Gutenberg — Public domain copy.
* Translation to English
Portuqaliya Futbol Çempionatı 1934/35

**Portuqaliya Futbol Çempionatı 1934/35** — 1834-1834-ci illərdə baş tutan 1-ci futbol üzrə Portuqaliya Çempionatı. Çempionatın qalibi 22 xalla Portu  oldu.

## Turniri cədvəl

## Nəticə

## İstinadlar
Xalq igidləri (İtaliya)

"**Xalq igidləri**" () — 1921-ci ildə yaradılmış İtaliya antifaşist təşkilatı. Anarxistlərdən, kommunistlərdən, sosialistlərdən, inqilabçı həmkarlar ittifaqından, ordu zabitlərindən və s. ibarət idi. Mussolininin qaraköynəklərinin faşizminə qarşı durmaq üçün qurulmuşdur. Təşkilat leytenant Arqo Sekondari tərəfindən qurulmuşdur. Bordiqanın başçılıq etdiyi İtaliya Kommunist Partiyasının rəhbərliyi əvvəlcə "Xalq igidləri"ni dəstəkləməmiş, Antonio Qramşi və "Komintern" onları siyasi məzhəbçilikdə tənqid etdilər. Təşkilat 1921-ci ilin yayında təxminən 20,000 üzvə malik idi.

İspaniyada vətəndaş müharibəsi zamanı dəstələrin bir çox keçmiş üzvləri Beynəlxalq Briqadalara qoşulmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 25 iyul 1943 -cü ildə Antonello Trombadori və Luici Lonqo təşkilatı yenidən qurmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Balsamini, Luigi, Gli Arditi del Popolo. Dalla guerra alla difesa del popolo contro le violenze fasciste, Casalvelino Scalo, Galzerano, 2002.
* Cordova, Ferdinando, Arditi e legionari dannunziani, Padova, Marsilio, 1969.
* Francescangeli, Eros, Arditi del Popolo. Argo Secondari e la prima organizzazione antifascista (1917—1922), Roma, Odradek, 2000.
* Fuschini, Ivan, Gli Arditi del Popolo, prefazione di Arrigo Boldrini, Ravenna, Longo, 1994.
* Rossi, Marco, Arditi, non gendarmi! Dall’arditismo di guerra agli arditi del popolo 1917—1922, Pisa, BFS, 1997.
Arad şəhidləri

**Arad şəhidləri** () — 1848–1849-cu illər Macarıstan inqilabı yatırıldıqdan sonra 6 oktyabr 1849-cu ildə Aradda edam edilən Macarıstan ordusunun 13 generalı.

## Tarixi
Macarıstan inqilabı 1848-ci ildə başlamışdır. 1849-cu ilin yazında macar qoşunları Macarıstan krallığının bütün ərazisinə nəzarəti ələ keçirmiş, 14 apreldə dövlət məclisi Habsburq sülaləsini Macarıstan taxt-tacından məhrum edən və Macarıstanın müstəqilliyini elan edən fərman qəbul etmişdir. Layoş Koşut ölkənin dövlət başçısı elan edilmiş, lakin Rusiyanın müdaxiləsi ilə hər şeyi dəyişmişdir.

21 iyun 1849-cu ildə feldmarşal İvan Paskeviçin komandanlığı altında Rusiya ordusu Macarıstanın şərq rayonlarına soxulmuş, eyni zamanda Avstriyadan yeni hücum dalğaları başlamışdır. 10 – 11 avqust 1849-cu ildə Macarıstan hökuməti daha əvvəl diktator səlahiyyətlərini general Artur Görgeyə təhvil verərək istefa vermişdir. Koşut və yoldaşları Osmanlı imperiyasına köçmüşdür. 13 avqustda, Vilaqosda Görgey Macarıstan ordusunun təslim olduğunu elan etmiş və rus qoşunlarının mərhəmətinə təslim olmuşdur. 17 avqustda Arad, 26 avqustda Munkaç təslim edilmişdir. Nəhayət, 5 sentyabrda Komara təslim olmuş, Macarıstanda inqilab məğlub edilmişdir.

6 oktyabr 1849-cu ildə Avstriya feldtseyxmeysteri Yulius Yakov fon Qaynaunun əmri ilə Aradda macar qoşunlarına komandanlıq edən 13 general edam edilmişdir.

## İstinadlar
Futarasan məbədi

və ya bəzən  – Yaponiyanın Toçiqi prefekturasının Nikko şəhərində yerləşən şintoist məbədi.

## Tarixi
Məbədin qurulma tarixçəsi Futara dağına edilən ibadətlə bağlıdır. Məbəd VIII əsrdə keşiş Şodo tərəfindən iki buddist məbədi ilə birlikdə qurulmuş və uzun müddət Şuqendo dini üçün müqəddəs yer hesab olunmuşdur.

Edo dövründə yaxınlıqda yerləşən Nikko Toşo məbədi ilə birlikdə buddizmin Tenday sektasına aid olan Rinno məbədinin tabeliyində olmuşdur.

## Xüsusiyyətləri
Məbəd kami Okuninuşi və digər iki ilaha həsr edilmişdir. Əsas məbəd şəhərin içində yerləşir. Daxili məbəd Futara dağının zirvəsində, orta məbəd isə Çuzenci gölünün sahilində tikilmişdir.

Məbədin illik festivalı 17 aprel tarixində baş tutur.

## Qalereya

Shinkyō October 2008.JPG|Müqəddəs körpü.
Nikko Futarasan Jinja M3292.jpg|Hayden.
Torii of Futara Holy Spring near Nikko Futarasan Shrine.jpg|Torii.
Futarasan Shrine (Nikko) roumon.JPG|Romon.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Apokrisis

**Apokrisis** (; mənası – "*cavab*"; tam adı: , ) — XVI əsrin sonunda Kristofer Filaletin yazdığı, 1597-ci ildə polyak və 1598-ci ildə qərbi rus dillərində nəşr olunmuş Brest Birliyi əleyhinə polemik esse.

Kitab 1596-cı ildə Brest Birliyinin yaradılmasından sonra yezuit polemikası olan Pyotr Skarqanın "Brest katedrali" kitabına cavab olaraq yazılmışdır. Müəllif papalığın məkrli siyasətinə və rus ruhanilərinin yuxarı təbəqəsinin xəyanətkar hərəkətlərinə qəzəblə qarşı çıxır, rus xalqına qarşı sosial və milli-dini zülmün polyak-şlyaxetska siyasətinin xalq üsyanına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. "Apokrisis" çox məşhur idi, polemik ədəbiyyatın inkişafına təkan olmuş, Birlikdə azadlıq hərəkatının yüksəlişinə töhfə vermişdir. "Apokrisis"in antikatolik diqqəti kitabın şiddətli şəkildə təqibinə səbəb olmuşdur.

## Ədəbiyyat
* Апокрисис Xристофора Филалета, в переводе на современный русский язык, с предисловием, приложениями и примечаниями (Киев, 1870)
* Скабалланович Н. А. Объ Апокрисъ Христофора Филалета. — Санкт-Петербург: Типографія К. В. Трубникова. Литейная, № 42, 1873. — 225 с.
* Апокрисис. Сочинение Xристофора Филалета, в двух текстах, польском и западно-русском, 1597–1599 ("Русская историческая библиотека" т. VII, 1882)
* С. Голубев, Библиографические замечания о некоторых старопечатных церковно-славянских книгах, преимущественно конца XVI и XVII стол. ("Труды Киевской дух. академии", 1876, январь)
* Левицкій О. Внутренее состояніе западно-русской церкви въ польско-литовскомъ государствъ въ концъ XVI в. и унія (Изъ предисловій къ VI т. 1-й части "Архива Юго-западной Россіи"). — К.: Типографія Г. Т. Корчакъ-Новицкаго, Михайловская ул., собств. домъ., 1884. — 295 с. — С.- 100–105.
* К. Харлампович, Острожская православная школа (Киев, 1897)
* К. Харлампович, Западно-русские православные школы XVI и начала XVII века (Казань, 1898)
* П. Лукьянович, К вопросу об острожской школе XVI века ("Волынские епархиальные ведомости", 1881, № 23–27)
* M. Коялович, Литовская церковная уния (1859, т. I)
* Гильтебрандт, Апокрисис ("Виленский вестник", 1871, № 1)
* Гайдай Л. Історія України в особах, термінах, назвах і поняттях. — Луцьк: Вежа, 2000.

## Xarici keçidlər
* "Апокрисис" на сайте "История".
* "Апокрисис" (отрывки, перевод на украинский) на сайте "История".
Arxeoqrafiçeskiy yejeqodnik

"***''Arxeoqrafiçeskiy yejeqodnik****" (; mənası – "*Arxeoqrafiya illiyi*") — [[Rusiya Elmlər Akademiyası|Rusiya Elmlər Akademiyasının]] Arxeoqrafiya Komissiyasının illik nəşri. Burada arxeoqrafiya, [[mənbəşünaslıq]] və köməkçi tarixi fənlər, sənədlərin icmalları və fərdi mənbələrə dair məqalələr dərc olunur.

== Tarixi ==
1956-cı ildə akademik Mixail Tixomirovun təşəbbüsü ilə [[SSRİ Elmlər Akademiyası]] nəzdində Arxeoqrafiya Komissiyasının bərpasından sonra 1957-ci ildə "*Arxeoqrafiçeskiy yejeqodnik*"in çapına hazırlıq işlərinə başlanılmışdır. Nəşri məsul redaktorları M. N. Tixomirov (1957–1965), SSRİ Elmlər Akademiyası müxbir üzvü V. İ. Şunkov (1965–1967), tarix elmləri doktoru S. O. Şmidt (1968-2013), Rusiya Elmlər Akademiyası müxbir üzvü S. M. Kaştanov (2013-cü ildən).

Redaksiya heyətinin hazırkı tərkibinə tarix elmləri namizədi Y. V. Andryuşinayte, Rusiya Elmlər Akademiyası müxbir üzvü V. P. Kozlov, tarix elmləri namizədi A. V. Melnikov (müavin cavab. redaktor), tarix elmləri doktoru R. Q. Pixoya, tarix elmləri namizədi  V. A. Çernık, tarix elmləri namizədi  S. V. Çirkov və tarix elmləri doktoru  Y. N. Şveykovskaya daxildir.

== Mükafatlar ==

* 1977-ci ildə Beynəlxalq Kitab Sərgisində birinci mükafata layiq görülmüşdür.
* 2012-ci ildə akademik D. S. Lixaçyov adına mükafata layiq görülmüşdür.

== İstinadlar ==


== Əlavə ədəbiyyat ==

* *Медушевская О. М., Пережогин М. А.'' «Археографический ежегодник» — итоги и перспективы
* 

## Xarici keçidlər

* Информация на сайте Института славяноведения РАН
* Археографический ежегодник за 1957—2003 годы
Dağkəndi-i Ülya (Meşkinşəhr)

**Dağkəndi-i Ülya** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 58 nəfər yaşayır (13 ailə).

## İstinadlar
Rəhim Hüseynov (xalq komissarı)

**Rəhim Məmmədcəfər oğlu Hüseynov** () — Azərbaycan SSR xalq ictimai təminat komissarı, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin katibi, AKP Laçın Qəza Komitəsinin katibi, Azərbaycan SSR xalq əmək komissarının müavini. 

## Həyatı
Rəhim Hüseynov 1891-ci ildə Gəncə qəzasının (indiki Gədəbəy rayonunun) Qarabulaq kəndində doğulmuşdur.

1938-ci ildə güllələnmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti

### Sovet dövrünədək
Rəhim Hüseynov 1917–1918-ci illərdə Gəncə, Şəmkir və Gədəbəydə kommunizm təbliğatı aparmışdır. O, 1918-ci ilin may ayında Bakıya köçərək burada Mir Həsən Vəzirovun başçılıq etdiyi sol eserlərdən ibarət Əkinçi Partiyasına üzv olmuşdur. O, 1919-cu ildə 1 May nümayişinin təşkilatçılarından olmuş, bu səbəbdən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti tərəfindən həbs edilmişdir, lakin fəhlələrin təzyiqi ilə o, həbsdən azad edilmişdir.

Rəhim Hüseynov Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Qafqaz Diyar Komitəsinin məsul təşkilatçısı və təşviqatçısı olmuşdur.

Rəhim Hüseynov 1919-cu ildən Rusiya Kommunist (bolşevik) Partiyasının üzvüdür. 11–12 fevral 1920-ci ildə gizli şəkildə keçirilmiş Azərbaycan Kommunist Partiyasının I Təsis (Birləşmə) Qurultayında nümayəndə kimi iştirak etmişdir.

### Sovet dövründə
Aprel işğalından sonra qurulmuş Azərbaycan İnqilab Komitəsinin 1920-ci il 29 aprel tarixli başqa qərarı və Bakı İnqilab Komitəsinin 1 №-li əmri ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət hakimiyyəti orqanları buraxılmış elan olundu və tanınmış bolşevik Rəhim Hüseynov Bakı şəhər milisinin ilk rəisi təyin edildi. Həmin 1 №-li əmrdə deyilirdi: "Polis yenidən təşkil edilsin və milis adlandırılsın; bütün polis sahələrində pristavlar dəyişdirilsin və komissarlar təyin edilsin. O hallarda ki, pristav etibarlı polis işçisidir, onu sahə komissarı adlandırıb, öz vəzifəsini yerinə yetirməkdə saxlamaq olar"

Daha sonra Rəhim Hüseynov Moskvada Xalq Milli İşlər Komissarlığında şöbə müdiri kimi çalışan Rəhim Hüseynov Bakıya dönmüşdür. O, burada sıra ilə Azərbaycan SSR xalq əmək komissarının müavini, Azərbaycan Kommunist Partiyası Laçın Qəza Komitəsinin katibi, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin katibi, Azərbaycan SSR xalq ictimai təminat komissarı, Azərbaycan SSR Sənaye Şurası İdarə Heyətinin sədri kimi vəzifələrdə çalışmışdır. Qardaşı Müseyib Hüseynov Azərbaycan SSR xalq səhiyyə komissarı və daha sonralar repressiya qurbanı olmuşdur.

Rəhim Hüseynov dəfələrlə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin və Zaqafqaziya SFSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü seçilmişdir.

## Əsərləri
* Очерки революционного движения в Азербайджане. Вып. 1-й Революция 1905-07 г. Баку: Бакин. рабочий, 1926.
* Azərbaycanda inqilab hərəkatı xülasələri: 1905-1907-ci illər inqilabı. Bakı: Azərnəşr, 1928.
* Azərbaycanda inqilab hərəkatı xülasələri: 1905-1907-ci illər inqilabı. Bakı: "Çapar" nəşriyyatı, 2024.

## İstinadlar
Cuzi Ferreri

**Cuzi Ferreri** (; (17 aprel 1979 Palermo, İtaliya) (əsl adı - Cuzeppa Qaetana Ferreri), (səhnə adı Cuzi) - italyan müğənnisi və bəstəkarı.

## Karyera
2008-ci ildə Cuzi İtaliyanın "X faktor" istedad şousunda iştirak edir və burada ikinci olur. 2008-ci ilin iyun ayında Ferrerinin italyan pop ulduzu Titsiano Ferro tərəfindən yazılmış "Non Ti Scordar Mai Di Me" (Məni heç vaxt unutma") adlı debüt sinqlı və 60-70-ci illərin 5 klassik mahnısından ibarət debüt EP albomu buraxılır. 2008-ci ilin noyabrında müğənninin "Gaetana" alı debüt albomu işıq üzü görür. 

### Albomlar
*2008 – Gaetana
*2009 – Fotografie
*2011 – Il mio universo
*2014 – L'attesa
*2017 – Girotondo
*2022 – Cortometraggi

### Sinqllar
*2008 –	Non ti scordar mai di me / Novembre
*2009 – Stai fermo lì / La scala (The Ladder) / Ma il cielo è sempre più blu
*2010 – Come pensi possa amarti / Il mare verticale
*2011 – Il mare immenso / Piccoli dettagli / Noi brave ragazze
*2014 – Ti porto a cena con me / La bevanda ha un retrogusto amaro / Inciso sulla pelle
*2015 – Roma-Bangkok (ft. Baby K) / Volevo te
*2016 – Come un'ora fa
*2017 – Fa talmente male / Partiti adesso / L'amore mi perseguita (ft. Federico Zampaglione)
*2019 – Le cose che canto / Momenti perfetti
*2020 – La isla (ft. Elettra Lamborghini)
*2021 – Gli Oasis di una volta
*2022 – Miele / Cuore sparso / Causa effetto / Federico Fellini
*2023 – Il meglio di te

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Giusy Ferreri Rəsmi Veb saytı 7 Ocak 2009 tarihinde    -də
İrsi monarxiya

**İrsi monarxiya** – irsi monarxiya və ya sülalə sistemi monarxiya idarəetmə sisteminin ən geniş yayılmış üsuludur və indiki monarxiyaların əksəriyyəti tərəfindən istifadə olunur. İrsi monarxiyada bütün monarxlar eyni ailədən gəlir və monarxiya ailənin bir üzvündən digərinə miras qalır. Sülalə sisteminin üstünlükləri sabitlik, davamlılıq və proqnozlaşdırıla bilənlik, həmçinin məişət məhəbbəti və sədaqətini sabitləşdirən elementdir.

Məsələn, irsi monarxiyanın başında duran kral və ya kraliça ölürsə və ya taxtdan imtina edərsə, tac adətən sonrakı nəslə, padşahın və ya kraliçanın övladına müəyyən qaydada keçir. əgər o uşaq da ölürsə, bu dəfə tac öz övladına, övladı yoxdursa, qardaşına, bacısı oğluna, əmisi oğluna və ya başqa qohumuna keçir. İrsi monarxiyalarda varislik adətən müəyyən qaydalarla müəyyən edilir ki, kimin taxta çıxacağı çoxdan məlum olsun. Cari varislik adətən ən böyük uşaqla olur, lakin keçmişdə daha çox istifadə edilən başqa üsullar var, məsələn, ata nəslini, başqa seçilmiş vərəsə və ya yenidən seçilmiş vərəsə miras almaq kimi.

Tarixən taxta çıxma sistemlərində, xüsusən də bu hüququn yalnız oğlanlara aid olub-olmaması və ya qızların da bu hüquqa malik olub-olmaması sualına diqqət yetirilməklə, fərqliliklər olmuşdur. Paternalist taxt-tac sistemində qadınlara nə taxta çıxmağa, nə də taxt-tacı öz nəsillərinə buraxmağa icazə verilmir. Ata qohumu ata nəslindən birbaşa ortaq əcdadı olan kimsədir. Digər taxt-tac sistemində həm kişi, həm də qadın varis ola bilər və cinsindən asılı olmayaraq yaşa görə taxta çıxmağa icazə verir. Seçməli monarxiya, yalnız bir ailəyə səsvermə hüququ verildiyi təqdirdə irsi monarxiya kimi ola bilər. Bu tarixdə tapılıb. Burada istifadə edilən üsullardan biri də monarxın hələ sağ ikən onun təsirindən istifadə edərək qohumunun seçilməsi idi. Orta əsrlərin sonlarında Avropada ölkələrin əksəriyyəti formal olaraq seçilmiş monarxiyalar idi, lakin monarxiya əsrlər boyu eyni ailədə qaldığından bu qarışıqlıq tədricən irsi monarxiyalara çevrilirdi. Bu gün bu monarxiyaların əksəriyyəti rəsmən irsi monarxiyaya çevrilmişdir.
Hakozaki məbədi

– Yaponiyanın Fukuoka prefekturasının Fukuoka şəhərində yerləşən şintoist məbədi. İmperator Ocinə həsr olunmuşdur.

## Tarixi
Hakozaki məbədi X əsrin əvvəllərində Usa məbədinin bir qolu kimi qurulmuşdur. Məbədin qurulmasında məqsəd Koreya dövləti olan Şila krallığının hücumlarından qorunmaq olmuşdur.

927-ci ildə yazılmış *"[[Enqişiki]]"* kitabında Hakozaki məbədi myocin-tayşa olaraq göstərilmişdir.

## Xüsusiyyətləri
Məbəd İmperator Ocin, İmperatriça Cinqu və ilahə Tamayorihimeyə həsr olunmuşdur. Məbədin illik festivalı 15 sentyabr tarixində baş tutur.

## Qalereya

Grand torii of Hakozaki Shrine 2.jpg|Böyük torii.
Stone lantern of Hakozaki Shrine.jpg|Daş fənər.
Chozuya of Hakozaki Shrine.JPG|Çozuya.
Hydrangea Garden of Hakozaki Shrine.JPG|Hidrangeya bağçası.


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Satave

**Satave** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 580 metr hündürlükdə, Suxumidən 27 km uzaqlıqdadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 656.

## İstinadlar
Müvəqqəti Azərbaycan hökuməti (1992)

**Müvəqqəti Azərbaycan Hökuməti** — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibovun istefasından sonra Azərbaycan Ali Sovetinin sədri və Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən Yaqub Məmmədov tərəfindən qurulmuş müvəqqəti hökumət.

## Zəmin
5 mart 1992-ci il tarixində Azərbaycan Ali Sovetinin sədrinin birinci müavini Ziyad Səmədzadənin sədrliyi altında Ali Sovetin fövqəladə sessiyası keçirilir. Sessiyada Ali Sovetin sədri Elmira Qafarovanın səhhəti ilə əlaqədər öz vəzifəsindən istefa verdiyi elan olunur. Slə həmin gün Ali Sovetin sədri vəzifəsinə seçkilər keçirilmiş, seçkilərdə iştirak edən deputatların 89,4%-nin səsi ilə bitərəf deputat Yaqub Cavad oğlu Məmmədov Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilmişdir.

Azərbaycanda baş verən hadisələr fonunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ayaz Mütəllibov
6 mart 1992-ci il tarixində öz vəzifəsindən istefa vermişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 121–7-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının yeni Prezidenti seçilənədək onun səlahiyyəti Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri Yaqub Məmmədova keçmişdir. Yaqub Məmmədov vəzifəyə keçdiyi zaman mövcud baş nazir Həsən Həsənova Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi haqqında təkliflər hazırlaması üçün 10 gün vaxt vermişdir.

Ayaz Mütəllibovun istefasının ardınca onun baş naziri Həsən Həsənovun rəhbərlik etdiyi Nazirlər Kabineti də, yəni bütövlükdə Azərbaycan hökuməti 6 mart 1992-ci il tarixində istefa vermişdir. 4 aprel 1992-ci il tarixində Ali Sovetin sədri Yaqub Məmmədov tərəfindən imzalanan fərmanla istefası qəbul edilən Nazirlər Kabinetinin müvəqqəti fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı qərar qəbul olunmuş, kabinetə müvəqqəti sədrlik Feyruz Mustafayevə tapşırılmışdır.

### Nazirlər

## İstinadlar
Nizar Qəbbani

**Nizar Qəbbani** (; ) — suriyalı şair, yazıçı. Ərəb dünyasının tanınmış ədəbi simalarından və siyasi xadimlərindən biridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kamo

**Kamo** — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Xanlar rayonunun Yeni Zod kənd inzibati ərazi–vahidi tərkibindəki Kamo kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Doğan Bayraqdar

**Doğan Bayraqdar**() — Türk aktyoru.

## Həyatı
Doğan Bayraktar 1995-ci ildə İstanbulda anadan olub. Nişantaşı Universitetində Mülki Aviasiya və Kabin Xidmətləri ixtisası üzrə təhsil alan Doğan universitetdə oxuduğu müddətdə Erkan Özermanın təşkil etdiyi 2015 Best Model of Turkey model yarışmasında iştirak edib və İkinci Yarışçı seçilib. İlk aktyorluq təcrübəsini 2017-ci ildə FOX-da yayımlanmağa başlayan Döyüşçü serialı ilə yaşadı. Daha sonra Hercai serialında rol aldı. 2021–2022-ci illər arasında BluTV-də yayımlanan Börü 2039 serialında "Korkut Buğra Orbay" obrazını canlandırıb. Son olaraq 2022-ci ildə FOX-da yayımlanan Gülümse Kaderine serialında "Ekin" rolunu canlandırıb.

## Filmoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Dizaxlı (dəqiqləşdirmə)

* Dizaxlı — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda kənd.
* Yeni Dizaxlı — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda kənd.
Qarasaqqal

* Qarasaqqal (Kürdəmir)
* Qarasaqqal (Həştrud)
* Qarasaqqal (Üşnəviyyə)
* Qarasaqqal (Qoşaçay)
* Qarasaqqal (Laçın)
* Aşağı Qarasaqqal
* Yuxarı Qarasaqqal
* Aşağı Qarasaqqal (Samux)
* Yuxarı Qarasaqqal (Samux)
* Qarasaqqal-i Süfla (Biləsuvar)
* Qışlaq-i Qarasaqqal (Germi)
## Həmçinin bax
* Qara Saqqal
Kosaku Hamada

və ya  – Yaponiya arxeoloqu və sənətşünası.

## Həyatı
Kosaku Hamada 1881-ci ildə Yaponiyanın Osaka şəhərində doğulmuşdur. 1905-ci ildə Tokio Universitetindən məzun olaraq sənətşünaslıq sahəsində ixtisaslaşmışdır. 1909-cu ildə Kioto Universitetində yapon sənətşünaslıq və arxeologiya mövzularında mühazirələr verməyə başlamışdır. 1913–16-cı illərdə Britaniyada təhsil aldıqdan sonra 1917-ci ildə Kioto Universitetinin professoru olmuşdur. O, Yaponiyada arxeologiya üzrə universitet professoru olan ilk şəxs olmuşdur.

Hamada 1937-ci ildə Kioto Universitetinin prezidenti seçilmiş, 1938-ci ildəki ölümünə qədər bu vəzifəni tutmuşdur.

## Elmi töhfələri
Hamada Yaponiyada arxeologiyanın elmi metodlarından istifadə edən ilk şəxs olmuşdur. Onun tədqiqat qrupu 1917–27-ci illərdə 14 cildlik tədqiqat işi yayımlamışdır. Bu tədqiqat işinin böyük hissəsi onun Yaponiya, Koreya və Çində apardığı qazıntı işlərinə həsr olunmuşdur. 1925-ci ildə Tokio Universitetinin professoru Yoşito Harada və Pekin Universitetinin professoru Ma Henlə birlikdə Uzaq Şərq Arxeologiya Cəmiyyətini qurmuşdur. Bu təşkilatın məqsədi Uzaq şərqdə arxeoloji tədqiqatlarla məşğul olmaq və nəticələri bölüşmək idi.

Hamada Çin və buddizm incəsənəti tarixi ilə də məşğul olmuşdur. *"Şina komeyki deyşo zusetsu"* əsəri (1927) onun Çindəki arxeoloji tədqiqatlarının nəticələri haqqındadır. *"Tenşi keno şisetsu ki"* (1931) isə 1582-ci ildə Avropaya göndərilmiş yapon missiyasının tədqiqatından ibarətdir. Hamadanın ən tanınmış işlərinə Kioto Universitetindəki mühazirələrinə əsasən *"Tsuron kokoqaku"* (1922) və *"Kokoqaku nyumon"* (1930) əsərləri aiddir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Qışlaq (Lerik)

* Qışlaq (Kələxan, Lerik) — Azərbaycanın Lerik rayonunun Kələxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Qışlaq (Piran, Lerik) — Azərbaycanın Lerik rayonunun Piran kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Qışlaq (Tülüconu, Lerik) — Azərbaycanın Lerik rayonunun Tülüconu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Amburdərə

* Aşağı Amburdərə — Azərbaycanın Lerik rayonunda kənd.
* Yuxarı Amburdərə — Azərbaycanın Lerik rayonunda kənd.
Qışlaq (Piran, Lerik)

**Qışlaq** — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Piran kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 15 mart 2002-ci il tarixli 273-IIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Lerik rayonunun Qışlaq kəndi Siyov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Piran kəndi mərkəz olmaqla Piran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Vitre

* Vitre (Alye) — Fransada kommuna, Overn regionunda yerləşir. 
* Vitre-le-Fransua (rayon) — Fransanın Şampan-Arden rayonlarından biri.
* Fujer-Vitre (rayon) — Fransanın Bretan regionun rayonlarından biri.
Dziguta

**Dziguta** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 120 m  hündürlüktə, Suxumidən 2,5 km uzağlıktadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 273.

## İstinadlar
Hacıxan

* Anbaq-i Hacıxan (Əhər) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
* Təzəkənd-i Hacıxan (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

;Digər
* Hacı xan Kəngərli
Şəhərbağı

**Şəhərbağı** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Kərgəlan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Lənkəran rayonunun Kərgəlan kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Şəhərbağı kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Sati

* Sati ritualı — Sadiqlik rəmzi hesab olunur.
* Sati-i Süfla (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Sati-i Ülya (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Sati-i Vusta (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kəlhor

* Kəlhor (Meşkinşəhr) — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Kəlhor (Miyanə) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Kəlhor eli — İran və İraqda yaşayan kürd mənşəli el.
Gündüz

**Gündüz** — ad.

* Gündüz Səfərli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı.
* Gündüz Abbasov — Azərbaycan kino aktyoru, yazıçı, tərcüməçi və rəssam.
* Gündüz Cəlilov — Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

; Digər
* Gündüz bəy
* Gündüz (Meşkinşəhr)
Günəş mifləri

**Günəş [[Mif|mifləri]]** — Günəşin mifologizasiyası və yer üzündəki həyata təsiri; adətən ay mifləri ilə sıx bağlıdır.

XIX əsr — XX əsrin əvvəlləri etnoqraflarının fərziyyələrinin əksinə olaraq, "ibtidai", arxaik dini və mifoloji sistemlərdə xüsusilə pərəstiş edilən "Günəş kultu" müşahidə edilmir. Onlarda Günəş kiçik bir xarakter və ya hətta cansız bir cisim kimi qəbul edilir. Arxaik günəş mifləri arasında Afrika, Sibir və Avstraliya xalqları arasında yayılmış Günəşin yaranması və artıq günəşlərin məhv edilməsi, Günəşin yoxa çıxması və geri qayıtması haqqında miflər var. Vyaçeslav İvanovun təklif etdiyi kimi, Günəş və Ay haqqında əkiz miflər və "səmavi toy"un motivi də arxaik görünür. Ən qədim versiyalarda (xüsusən də Sibir xalqları arasında) bu cütlükdəki Günəş qadını, Ay isə kişini təmsil edir.

Etnoqraf Artur Hokarta görə, "müqəddəs hökmdar"ın rolunun artdığı mədəniyyətlərdə Günəş kultu ön plana çıxır. Şumer-Akkad mifologiyasında günəş tanrısı Şamaş əhəmiyyətinə görə hələ də ay tanrısından aşağıdır, lakin artıq ən hörmətli tanrılardan birinə çevrilir. Qədim Misir dinində günəş kultları ən mühüm rol oynayır. Misir günəş tanrıları arasında — Ra, Horus, Amon, Khepri — Günəşi səmada gəzdirən skarab tanrısı. Eramızdan əvvəl XIV əsrdə.firon Exnaton radikal dini islahat etməyə cəhd edir və Misirdə Atonun vahid kultunu tətbiq edir (əvvəlcə günəş diskinin təcəssümü).

Günəş kultları Hind-Avropa mifologiyasında mühüm yer tutur, burada onlar at kultu və ilahi əkizlərin obrazı ilə əlaqələndirilir (Aşvinlər, Dioskurlar). Hind-Avropa ideyalarına görə, Günəş bir gündə səmadan keçərək at arabası ilə səmada "səyahət edir" (və ya "daşıyır"). Hind-Avropa günəş tanrılarının nümunələri qədim Hindistan Surya, Yunan Apollon və Helios, Roman Soldur . Mərhum Zərdüştçülüyün əsas tanrılarından biri olan Mitra günəş mənşəlidir.

Müxtəlif tədqiqatçılar slavyan tanrıları Dajboq, Xorsu Günəş kultu ilə əlaqələndirirlər; Xristianlıqdan əvvəlki slavyan mifologiyası haqqında məlumatın olmaması bu konstruksiyaları birmənalı şəkildə təsdiq və ya təkzib etməyə imkan vermir.

İnkişaf etmiş günəş kultları Cənubi və Mezoamerikada (Huitzilopochtli, Inti) mövcud idi.

Yapon şinto panteonunda ən ali tanrı günəş ilahəsi Amaterasudur .

Azərbaycan tarixçisi Aydın Məmmədov yazır ki, Azərbaycan xalqının da islamdan əvvəlki mənəvi mədəniyyətində Günəş kultu ilə bağlı inanclar və ayinlər xüsusi yer tutur. Günəş kultu qədim zamanlarda insanların günəş işığına və istiliyə təbii ehtiyacı nəticəsində yaranıb və insanların şüurunda, onların mifolojiləşmiş təfəkküründə möhkəm kök salıb. Azərbaycanda gün işığı kultu özünün çiçəklənmə dövrünü Tunc dövründə yaşamışdır. Bir çox tədqiqatçıların fikrincə, Azərbaycan ərazisində məşhur dolmenlər və kromlexlər də Günəş kultu ilə əlaqədardır .

18–19 — cu əsrlər mifoloji məktəbinin etnoqrafları Günəş miflərinə şişirdilmiş əhəmiyyət vermiş, müxtəlif kult qəhrəmanlarını və mifoloji personajları Günəşin təcəssümü kimi elan etdi, əslində onunla heç bir əlaqəsi yoxdur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
*
Avanqard (kinematoqrafiya)

**Avanqard** (;  – əvvəl və  – keşikçi, mühafizəçi) — 1920-ci illərdə Fransada kommersiya kinematoqrafiyasından fərqli olaraq yaranan kinematoqrafiyanın inkişaf istiqaməti. "Avanqard" termini bəzən "eksperimental kinematoqrafiya" anlayışının sinonimi kimi istifadə olunur.

Kino avanqardı innovativ ifadə vasitələrindən istifadə, bədii yaradıcılığa eksperimental yanaşma, çox vaxt klassik kino estetikasından kənara çıxmaqla xarakterizə olunur. Bu, Fransa, Almaniya və Rusiyada teatr, rəssamlıq və ədəbiyyatda ümumən innovativ cərəyanlarla sıx bağlıdır.

Kino avanqard sənətkarlarının fəaliyyəti digər sənət növlərinin nəzəriyyəsinə əsaslanan kinematoqrafiya nəzəriyyəsinin inkişafı ilə bağlıdır. Avanqard kinoya tez-tez distribusiya baxımından art haus deyilir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* Из истории французской киномысли: Немое кино 1911—1933 гг. Пер. с фр. /Предисл. С. Юткевича. — М.: Искусство, 1988. — 317 с.
* 

## Xarici keçidlər
* 
*
Adskaya poçta (1906)

***''Adskaya poçta**** () — karikaturaçı və naşir Zinoviy Qrjebin və rəssam [[Yevgeni Lansere]] tərəfindən həftəlik illüstrasiyalı siyasi satira ədəbi-bədii jurnalı. Baş redaktor vəzifəsini P. N. Troyanski tuturdu. Nəşr 1906-cı ildə [[Sankt-Peterburq]]da işıq üzü görmüş, cəmi 3 nömrəsi çıxmışdır. Dördüncü nörmə hazırlanmışdı, lakin mətbəədə müsadirə edilmişdir.

"*Adskaya poçta*" jurnalı [[Fyodor Emin]] tərəfindən 1769-cu ildə nəşr olunan eyni adlı [[Adskaya poçta (1769)|aylıq nəşrin]] adını almışdır. Yeni "*Adskaya poçta*"nın əsl təsisçisi naşir və karikaturaçı rəssam Zinoviy Qrjebin idi. O, 1906-cı ilin əvvəlində Krestidə 13 aylıq həbs cəzasını çəkmiş və bu cəzanı əvvəlki jurnalı olan "*Jupel*"də sərt antimonarxist illüstrasiyaları və məqalələri dərc etdiyinə görə almışdı. Məhkəmənin qərarı ilə Qrjebin nəşriyyat fəaliyyəti hüququndan məhrum edilmiş, lakin həbsdə olduğu müddətdə qapalı jurnalın demək olar ki, bütün redaksiyasını və bir çox müəlliflərini saxlaya bilmiş, "*Adskaya poçta*" adı ilə nəşrini davam etdirmişdir. Rəsmi qadağadan keçmək üçün yeni jurnal təsisçi kimi rəssam [[Yevgeni Lansere]]nin adından istifadə edirdi.

Yazıçılar Leonid Andreev, Konstantin Balmont, [[İvan Bunin]], [[Vyaçeslav İvanov (şair)|Vyaçeslav İvanov]], Fyodor Sologub, Aleksandr Kuprin və başqaları"*Adskaya poçta''" ilə əməkdaşlıq edirdilər.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər
* "Адская почта" в коллекции Центра социально-политической истории
Academia (nəşriyyat, SSRİ)

"**Academia**" — 1921–1937-ci illərdə RSFSR, sonra SSRİ-də fəaliyyət göstərən, universitet nəzdində Sankt-Peterburq Fəlsəfə Cəmiyyətinin kitab nəşriyyatı. Klassik ədəbiyyatın yüksək keyfiyyətli nəşrləri və illüstrasiyaları ilə tanınır. Nəşriyyatla bir çox tanınmış tərcüməçi və rəssamlar əməkdaşlıq edirdi.

## Tarixi
31 dekabr 1921-ci ildə səhmlər üzrə ortaqlıq kimi qeydiyyata alınmışdır. Yarandığı andan 1929-cu ilə qədər ona Aleksandr Krolenko, sonra 1932-ci ilə qədər İlya İonov, daha sonra ev Kamenev (1934-cü ildə həbs olunana qədər), Yakov Yanson (1935-1937) rəhbərlik etmişdir.

Redaksiya heyətinə S. A. Jebelev, A. A. Frankovski, N. V. Boldırev, L. P. Karsavin və başqa tarixçilər, filosoflar və ədəbiyyatşünaslar daxil idi. 1923-cü ilin sonunda nəşriyyat keçmiş işçi heyəti və muxtariyyət hüququ ilə Dövlət İncəsənət Tarixi İnstitutuna verildi. Bu dövrdə ədəbiyyat və incəsənət tarixi və nəzəriyyəsi ilə bağlı kitablar nəşr olunurdu; 1927-ci ildən “Dünya ədəbiyyatı xəzinələri” seriyası, bir qədər sonra “ Ədəbi, ictimai, bədii həyat və incəsənət abidələri ” və “ Teatr xatirələri ” nəşr olunur.

"Academia" nəşriyyatında kitabların tərtibatına xüsusi diqqət yetirilirdi. "Robinzon Kruzon" və "Qulliverin səyahəti" əsərlərində Jan Qranvilin illüstrasiyalarından istifadə edilmişdir. Nəşriyyatın kitabları Leninqrad qrafika rəssamları tərəfindən illüstrasiya və dizayn edilmişdir. Daha sonra onlara Moskva məktəbinin qrafikləri qoşulmuşdur.

1929-cu ildə "Academia" Leninqraddan Moskvaya köçürülmüş, Rusiya Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilmişdir. Maksim Qorki redaksiya heyətinin sədri olmuşdur.

"Academia" nəşriyyatı 1937-ci ildə sonuncu rəhbəri Yakov Yansonun həbsindən bir gün sonra fəaliyyətini dayandırmış və "Qoslitizdat" ilə birləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Власов В. Г.. «Academia» // Власов В. Г. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства. — В 10 т. — СПб.: Азбука-Классика. — Т. I, 2004. — С. 110—111
* Милашевский В. Моя работа в издательстве «Academia»
* Острой О. С. Издательство «Academia» // Книга. Исследования и материалы. — Вып. 18. — М., 1969. — С. 155—174

## Xarici keçidlər
* Сайт, посвящённый издательству «Academia», с каталогом изданий
Avtomatika i telemexanika

"***''Avtomatika i telemexanika****" (, ; mənası – "*Avtomatlaşdırma və telemexanika*") — [[Rusiya Elmlər Akademiyası]]nın Maşınqayırma, Mexanika və İdarəetmə Prosesləri Bölməsi, Rusiya Elmlər Akademiyasının Trapeznikov adına İdarəetmə Problemləri İnstitutu və Rusiya Elmlər Akademiyası İnformasiya Ötürmə Problemləri İnstitutu ilə birlikdə təsis edilmiş [[Rusiya]] [[jurnal]]ı. Jurnal avtomatik idarəetmənin nəzəriyyəsi və texnologiyası sahəsində tədqiqat və inkişafları əks etdirir. Xüsusilə [[İdarəetmə nəzəriyyəsi|idarəetmə nəzəriyyəsinə]] həsr olunmuş dünyanın ilk elmi jurnalı plaraq tanınır. Jurnal [[Elm (nəşriyyat, SSRİ)|"Nauka" nəşriyyatı]] tərəfindən nəşr olunur .

Baş redaktoru Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Andrey Qalyayevdir.

== Tarixi ==
1934-cü ildə [[SSRİ Elmlər Akademiyası]]nın Rəyasət Heyəti akademik Aleksandr Çernışevin rəhbərliyi ilə könüllülük əsasında işləyən Avtomatika və Telemexanika Komissiyası təşkil etmişdir. Onun səyləri ilə 1935-ci ildə Avtomatlaşdırma, Telemexanika və Dispetçerlik üzrə Ümumittifaq Konfransı keçirilmişdir.

1936-cı ilin aprelində yeni jurnalın ilk nömrəsi çap üçün imzalanmışdır.

Çernışev özü ilk baş redaktor olmuşdur. 1938-ci ildə onu Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü V. İ. Kovalenkov əvəz etdi. Nəşrin dövriliyi illik 50-yə yaxın müəllif vərəqi olan 6 nömrə, müharibədən əvvəlki illərdə tirajı 2500–3300 nüsxə arasında dəyişirdi.

1939-cu ilin iyununda Avtomatika və Telemexanika İnstitutu təşkil edildi və jurnalın nəşri onun yurisdiksiyasına verilmişdir.

Jurnal 1941-ci ildən 1946-cı ilə qədər olan uzun fasilə olan [[İkinci Dünya müharibəsi]] zamanı nəşr olunmamışdır.

1951-ci ildən 35 ildən artıq müddət ərzində jurnalın redaksiya heyətinə akademik [[Vadim Trapeznikov]] rəhbərlik etmişdir.

1956-cı ildən etibarən jurnal aylıq nəşr olunmağa və [[İngilis dili|ingilis dilinə]] tərcümə olunmağa başlamış, "Springer" tərəfindən [[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ]]-də "*Automation and Remote Contro''l" adı ilə nəşr edilmişdir.

1970-ci illərin ortalarından bəri illik həcmi 210–220 müəllif vərəqidir. Yarandığı gündən bu günə qədər jurnal 10,000-dən çox məqalə dərc etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969–1978.
* Журнал "Автоматика и телемеханика" на сайте ИПУ РАН
* Журнал "Автоматика и телемеханика" на сайте ИППИ РАН
* Страница журнала "Автоматика и телемеханика" на сайте MathNet.ru
* Страница журнала "Автоматика и телемеханика" на сайте Издательства "Наука"
The Car

***The Car*** – ingilis rok qrupu Arctic Monkeys-in 21 oktyabr 2022-ci ildə Domino Recording Company tərəfindən buraxılmış yeddinci studiya albomu. Albomu qrupun solisti Aleks Törner Los-Anceles və Parisdəki evində yazıb. Prodüserliyini qrupla tez-tez əməkdaşlıq edən Ceyms Ford, həmçinin qonaq musiqiçilər Tom Rouli, Lauren Humphrey və Tayler Parkford etmişdir. Aranjeman Bridget Samuels və Törner tərəfindən edilmişdir. Boş dayanacaqda ağ rəngli avtomobili əks etdirən albomun qapağındakı şəkli təbilçi Mett Helders çəkib.

## Arxa plan
2022-ci ilin may ayında, Mett Helders qaldıqları yerdən (Tranquility Base Hotel & Casino) davam edəcəklərini bildirdi və yeni albomdakı mahnıların "R U Mine?" kimi olmayacağını açıqladı.

## Tanıtım
Albomdan olan mahnı "Ain't Quite Where I Think I Am" 23 avqust 2022-ci ildə Zürich Openair festivalında ilk dəfə ifa olundu, ertəsi gün 24 avqust isə albomun adının "The Car" olduğu və 21 oktyabrda buraxılacağı elan edildi. Albomun əsas sinqlı "There'd Better Be A Mirrorball" 30 avqustda musiqi videosu ilə birlikdə buraxıldı.Albomun "Body Paint" və "Mr Schwartz" mahnıları ilk dəfə 22 sentyabrda qrupun Kings Theatre-da baş tutan konsertləri zamanı ifa olunub. Onların 29 sentyabrda Cimmi Fallonun televiziya şousunda "Body Paint" mahnısını yenidən ifa etmələri gözlənir.

## Albom şəkli
Qrupun baraban ifaçısı Mett Helders tərəfindən Los Ancelesdə Leica M6 kamerasından istifadə edilərək çəkilən fotoda avtoparkın üst mərtəbəsində tək dayanmış Corolla E90 markalı ağ avtomobil görünür.

## Mahnı siyahısı
Qeyd edilənlər istisna olmaqla bütün mahnılar Aleks Törner tərəfindən yazılmışdır. Musiqilər Arctic Monkeys tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Varlı (Salyan)

* Birinci Varlı — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
* İkinci Varlı — Azərbaycanın Salyan rayonunda kənd.
Şubara

**Şubara** () – Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 500 m hündürlüktə, Suxumidən 25 km uzağlıktadır. 

2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.

## Ədəbiyyat
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ., 1987. — გვ. 54.

## İstinadlar
Yoşito Harada

– Yaponiya arxeoloqu və tarixçisi.

## Həyatı
Yoşito Harada 1885-ci ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində doğulmuşdur. O, Tokio Universitetində Asiya tarixi sahəsi üzrə dərəcə əldə etmiş və universitetin fakültəsinə qoşulmuşdur. Saytobaru qəbirlərində aparılan qazıntı işlərində iştirak etdikdən sonra 1921–23-cü illərdə ABŞ və Avropada arxeologiya üzrə təhsil almışdır.

Harada mədəniyyət tarixi tədqiqatları ilə məşğul olmuş, Uzaq Şərqdə arxeologiya elmini inkişaf etdirmək məqsədilə 1925-ci ildə arxeoloq Kosaku Hamada ilə birlikdə Uzaq Şərq Arxeologiya Cəmiyyətini qurmuşdur. O, Muyan kimi Han sülaləsinə aid qala ərazilərində, Bohay dövlətinin şərq paytaxtında, Çinin Koreya yarımadasında yerləşən Lolan mahalında qazıntı işləri apararaq Mərkəzi Asiya, Han və Tan sülalələri aid geyimləri, eləcə də, aksessuarları tədqiq etmişdir.

## Əsərləri
* *"Kan rikuço no fukuşoku"* (1937, "Han və Altı sülalənin geyim və aksessuarları")
* *"Toa kobunka kenkyu"* (1940, "Şərqi Asiya mədəniyyəti üzrə tədqiqatlar")

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Həsənli (Meşkinşəhr)

**Həsənli** () — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 119 nəfər yaşayır (27 ailə).

## İstinadlar
Xandək

**Xandək** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Siyəzən rayonunun Ərziküş kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Xandək kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

### Tarixi abidələri

## Coğrafiyası və iqlimi

## Əhalisi

## İqtisadiyyatı

## Mədəniyyəti

## Təhsil

## Din

## Səhiyyə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
Cabanı (dəqiqləşdirmə)

* Cabanı — Azərbaycanın Şamaxı rayonunda kənd.
* İkinci Cabanı — Azərbaycanın Şamaxı rayonunda kənd.
Atabəy (dəqiqləşdirmə)

* Atabəy — 1) səlcuq sultanlarının azyaşlı vəliəhdlərinin tərbiyəçisi və qəyyumları; 2) Səlcuqilər dövlətinin süqutu nəticəsində meydana gəlmiş sultanlıqların başçılarının titulu; 3) Misirdə məmlük sərkərdəsi.
* Atabəy (Şəmkir) — Azərbaycanın Şəmkir rayonunda kənd.