UEFA Avro 1996

**Futbol üzrə 10-cu Avropa çempionatı** () — final turniri 1996-cı il 8-30 iyun tarixində İngiltərənin səkkis şəhərində keçirilən futbol yarışı.

İlk dəfə 10-cu Avropa çempionatının final mərhələsində 16 komanda iştirak etmişdir. Komandalar qələbəyə görə 2 yox, 3 xal qazanmışlar. Həmçinin ilk dəfə "qızıl qol" qaydası tətbiq edilməyə başlanmışdır.

Oyunların sayının artması azarkeşlərinin sayına da təsir etmişdir. Bu çempionat azarkeş sayına görə bu gün də 3-cü yerdə durur (1 milyon 275 min azarkeş). İlk iki yeri isə 2016-cı il və 2012-ci ilin çempionatları tutur.

Çempionatın qalibi finalda Çexiyanı əlavə vaxtda 2 : 1 hesabı ilə məğlub edən Almaniya yığması olmuşdur. Avropa çempionatları tarixində ilk "qızıl qol"u Oliver Birhoff vurmuşdur. Bu, Almaniya yığmasının Avropa çempionatları tarixində üçüncü uğuru idi.

Çempionatın rəsmi himni Simple Red qrupunun "We're in This Together" mahnısı olmuşdur. 

## Qısa xülasə
* A qrupunda çempionatın açılış oyununda İngiltərə İsveçrə ilə 1 : 1 hesabı ilə heç-heçə oynadı. Növbəti turda Şotlandiya və Niderlandı məğlub edən ingilislər qrupda birinci yeri tutdu. İngiltərə ilə oyunda oyunun sonlarında Partik Klyuvertin vurduğu qol top fərqinə görə Niderlandı ikinci yerin sahibi etdi. Şotlandiya və İsveçrə turnirlə vidalaşmalı oldu.
* B qrupunda Fransa və İspaniya ilk iki yeri bölüşdü. Baxmarayaraq ki, qrupda son Dünya çempionatının yarımfinalçısı Bolqarıstan da var idi. Xristo Stoiçkovun hər 3 görüşdə fərqlənməsi komandasına kömək olmadı.
* C qrupunda gözlənilmədən son Dünya çempionatının finalçısı İtaliya yığması Çexiyaya uduzdu və qrupun son matçında Almaniya ilə heç-heçə oynayaraq çempionatla vidalaşdı. Almaniya qrupda birinci, Rusiya isə sonuncu yeri tutdu.
* D qrupunda son Avropa çempionu Danimarka Xorvatiya və Portuqaliya ilə mübarizədə 3-cü oldu və çempionatı tərk etdi. Türkiyə yığması isə Avropa çempionatlarında qrup sistemi tətbiq olunandan bəri qol vurmayan ilk komanda kimi tarixə düşdü.
* Play-off mərhələsi daha çox müdafiəmeyilli oyunlarla yadda qaldı. Bunun nəticəsi kimi 7 oyunda cəmi 9 qol vuruldu və oyunlardan 4-nün qalibi oyunsonrası penaltilərlə müəyyən edildi. Birinci yarımfinalda ev sahibi İngiltərə İspaniya ilə qarşılaşdı. Oyun ərzində iki qolu sayılmayan İspaniya oyunsonrası penaltilərdə 2 : 4 hesabı ilə uduzdu. Fransa-Niderland oyunu da 0 : 0 hasabı ilə bitdi, penaltilərdə fransızlar 5 : 4 üstün oldular. Almaniya Xorvatiyanı 2 : 1 hesabı ilə məğlub etdi. Çexiya isə Portuqaliyanın "qızıl nəsli"ni 1 : 0 hesabı ilə məğlub edərək evə əliboş yola saldı.
* İlk yarımfinalda yenə də 0 : 0 hesabı qeydə alındı. Bu dəfə Fransa və Çexiya yığmaları güclünü penaltilərlə təyin etdilər. Reynald Pedrosun pentaltini qaçırması ilə Çexiya 6 : 5 hesabı ilə qalib gələrək finala vəsiqə qazandı. İkinci yarımfinalda 1990 Dünya çempionatında da bu mərhələdə qarşılaşan Almaniya və İngiltərə üz-üzə gəldi. Şirer və Kuntzun qolları ilə oyun penaltilərə qədər uzandı. Qaret Sautgeytin zərbəsini Köpke dəf etdi, Möller isə dəqiq oldu. 
* Finalda Çexiya və Almaniya milliləri üz-üzə gəldi. Çexiya millisi 1976-cı ilin Avropa çempionatındakı kimi qalib gəlməyi düşünürdü. Hesabı da onlar açdılar. Berger 59-cu dəqiqədə komandasını irəli çıxardı. Lakin Oliver Birhoff həm hesabı bərabərləşdirdi, həm də əlavə vaxtda "qızıl qol" vuraraq komandasına kuboku qazandırdı.

## Seçmə mərhələsi oyunları

30 noyabr 1992-ci ildə UEFA növbəti Avropa çempionatında 8 yox, 16 komanda iştirak edəcəyinə qərar verdi. Buna təsir edən əsas səbəblərdən biri Avropanın xəritəsində SSRİ və Yuqoslaviyanın parçalanması nəticəsində yeni dövlətlərin yaranması idi. 47 yığma 15 yer uğrunda mübarizəyə qoşulacaqdı.

Seçmə mərhələnin püşkatması 22 yanvar 1994-cü ildə Mançester şəhərində keçirildi. Komandalar 5-6 komanda olmaqla 8 qrupa bölüşdürüldü. Oyunlar 1994-cü ilin aprelində başlandı və 1995-ci ilin dekabrında yekunlaşdı. Qrupa ilk yeri tutanlar və 2-ci yeri tutmuş 6 komanda final mərhələsinə birbaşa vəsiqə qazanırdı. İkinci yeri tutmuş aşağı reytinqli iki komanda isə pley-off oyunları oynamalı idi.

## Püşkatma
Final mərhələsinin püşkatması 17 dekabr 1995-ci ildə Birminhemin Beynəlxalq Sərgi Mərkəzində keçirilmişdir. Yalnız 4 komanda 1-ci səbət olaraq təyin edilmişdi: ev sahibi İngiltərə, kubokun son qalibi Danimarka, Almaniya və İspaniya. Digər komandalar səbətə bölünməmişdilər, istənilən qrupa düşə bilərdilər. 

Püşkatmanın nəticələri:

## Şəhərlər və stadionlar
1990-cu ildə yayımlanan Teylorun Hesabatından (1989-cu ildə baş vermiş Hillsboro faciəsindən sonra Lord Telor tərəfindən azarkeşlərin stadionlardakı təhlükəsizliyinin qorunması haqqında hesabat) sonra İngiltərədə bütün stadionlarda ancaq oturacaları olan sistemə keçid etməyə başladı. Turnirə isə ölkənin aparıcı klublarının bu sistemə uyğunlaşdırılmış stadionları seçilmişdir.

## Hakimlər

## Komandaların heyətləri

## Final turniri
### A qrupu

----

----

----

----

----

### B qrupu

----

----

----

----

----

### C qrupu

----

----

----

----

----

### D qrupu

----

----

----

----

----

## Pley-off mərhələsi

### 1/4 final

----

----

----

### 1/2 final

----

### Final

## Bombardirlər
**5 top**
*  Alan Şirer

**3 top**
*  Yürgen Klinsman
*  Davor Şuker
*  Brayan Laudrup
*  Xristo Stoiçkov

**2 top**
*  Teddi Şeringen
*  Oliver Birhoff
*  Mattias Zammer

## Statistika
### Simvolik yığma komanda
* **Q**  Devid Simen
* **Q**  Andreas Köpke
* **M**  Radoslav Latal
* **M**  Loran Blan
* **M**  Marsel Desai
* **M**  Matias Zammer
* **M**  Paolo Maldini
* **Ym**  Karel Poborski
* **Ym**  Pol Qaskoyn
* **Ym**  Stiv MakManaman
* **Ym**  Didye Deşam
* **Ym**  Diter Aylts
* **Ym**  Rui Koşta
* **H**  Xristo Stoiçkov
* **H**  Davor Şuker
* **H**  Pavel Kuka
* **H**  Alan Şirer
* **H**  Yuri Corkayeff

### Qızıl Buts sahibi
*  Alan Şirer (5 qol)

### Turnirin oyunçusu
*  Matias Zammer 

## Terror hadisəsi
Old Trafford-da keçiriləcək C qrupunun Almaniya - Rusiya oyunundan bir gün əvvəl, yəni 15 iyunda Mançesterin mərkəzində bomba olan maşın partladıldı. Hadisə nəticəsində ölən olmasa da, 212 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almış, sığortacıların hesablamalarına görə 700 milyon funt strelinqli zərər əmələ gəlmişdir.

Hadisədən 5 gün sonra Müvəqqəti İrlandiya Respublikası Ordusu (IRA) hadisənin onlar tərəfindən hazırlandığını, mülki şəxslərin xəsarət almasına görə üzüldüklərini bildirdilər.

## UEFA Avro 1996 Azərbaycan markalarında

Fayl:Stamp of Azerbaijan 421.jpg|
Fayl:Stamp of Azerbaijan 422.jpg|
Fayl:Stamp of Azerbaijan 423.jpg|
Fayl:Stamp of Azerbaijan 424.jpg|
Fayl:Stamp of Azerbaijan 425.jpg|


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Çempionatın hesabatı 
* RSSSF saytında çempionatın statistikası  
* UEFA Avropa çempionatlarının tarixi. 1996. İngiltərə 
* UEFA Avro 1996 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA-nın rəsmi saytında turnirin rusdilli səhifəsi 

## Həmçinin bax