open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paulinyo

**Xoze Paulo Bezerra Masyel Junior** ya da bilinən adıyla **Paulinyo** — yarımmüdafiəçi mövqeyində forma geyinmiş keçmiş braziliyalı futbolçu.

## Klub karyerası

### Erkən karyerası
Paulinyo 2004-cü ildə Pão de Açúcar klubunda futbola başladı. 2006-cı ildə Litva A Liqası komandalarından Vilnüs komandasına transfer olan Paulinyo, çıxdığı 38 oyunda 5 gol atdı.Vilnüs-ün 2. Liqaya düşməsi səbəbiylə 2007-ci ildə komandadan ayrılaraq Polşa liqası komandalarından Lodza transfer oldu. Burada 17 oyuna çıxan Paulinyo 2008-ci ilin yayında ilk kulübü Pão de Açúcar'a geri qayıtdı. Burada keçirdiyi uğurlu bir mövsümün ardınca 2009-cu ildə Braziliya B seriyası komandalarından Braqantino'ya transfer oldu.

### Korintians
2009-cu ildə Bragantino'da oynadığı futbolla Korintians komandasının diqqətini özünə cəlb etdi.2010-cu ildə Korintians-a transfer oldu. Korintians formasıyla ilk qolunu 30 may 2010 tarixində Santos ilə oynanılan və sonda Korintians'ın 4-2 qazandığı oyunda atdı. Paulinyo Korintians klubu ilə Braziliya A seriyası və Libertadores Kubokunda oyunlara çıxdı.

16 dekabr 2012 tarixində Çelsi ilə oynanan Klublararası Dünya Kuboku final oyununda forma geyinərək qazanılan qələbədə və çempionluqda önəmli əməyə sahib olmuşdur.

Paulinho, Korintians klubunda çıxış etdiyi 86 oyunda 20 qol atmışdır.

### Tottenhem Hotspur
Paulinyo, 1 iyun 2013 tarixinde 17 milyon Funt sterlinq məbləğində İngiltərə Premyer Liqası klublarından Tottenhem Hotspur'a transfer oldu. Paulinyonun Tottenhemə transferi istər öz karyerası üçün istərsə də  2014-cü ildə baş tutacaq olan Dünya Kubokunda Braziliya heyətinə qatılması üçün önəmli addım oldu.

### Barselona
14 avqust 2017-ci il tarixində Barselona,Quanjou klubuna Paulinyonun satışı müqabilində 40 milyon avroluq bir müqavilə imzaladı.

### Karyerasını sonlandırması
Paulinyo 8 sentyabr 2024-cü ildə peşəkar futboldakı karyerasını sonlandırdığını elan edib.

## Braziliya yığmasındakı karyerası
Paulinyo, Braziliya millisində ilk oyununu 14 sentyabr 2011 tarixinde Argentina ilə oynanan Superclásico de las Américas qarşılaşmasında keçirdi. İlk qolunu isə 20 sentyabr 2012 tarixində yenə Superclásico de las Américas qarşılaşmasında atdı.

### 2013 FİFA Konfederasyalar Kuboku
Paulinyo, 2013-cü ildə baş tutan 2013 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda 23 nəfərlik Braziliya milli komandası heyətinə seçildi. Bu turnirdə toplam 2 qol atdı və turnirin sonunda ən yaxşı üçüncü futbolçu olaraq Bürünc Top mükafatını qazandı.

### Beynəlxalq oyunlarda qolları

## Mükafatları
; Korintians
* Braziliya A seriyası (1): 2011
* Libertadores kuboku (1):  2012
* FIFA Klublararası Dünya Kuboku (1): 2012
* Campeonato Paulista (1): 2013
; Braziliya
* Superclássico das Américas (2): 2011, 2012
* 2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku (1): 2013
; Şəxsi
* Braziliya A seriyası ilin komandası:2011,2012
* Gümüş top: 2011
* 2013 FIFA Konfederasyonlar Kuboku: 2013

## Həmçinin baxın
Transfermarkt-də Paulinho

## İstinadlar
Cüt və tək funksiyalar

**"Funksiya"** — Riyaziyyatın əsas anlayışlarından biri. Onun verilməsində sabit və ya dəyişən kəmiyyətlərdən istifadə edilir.

Müxtəlif ədədi qiymət ala bilən kəmiyyətə dəyişən kəmiyyət, yalnız bir ədədi qiymət ala bilən kəmiyyətə isə sabit kəmiyyət deyilir. Məsələn, havanın temperaturu, avtomobilin sürəti, dəniz suyunun səviyyəsi və s. dəyişən kəmiyyətlərdir. İlin fəsillərinin sayı, çevrənin uzunluğunun diametrinə olan nisbəti və s. sabit kəmiyyətdir. Çox zaman hər hansı kəmiyyətin bir qiyməti digər kəmiyyətin də, müəyyən qayda ilə ona uyğun hər hansı qiymət almasına səbəb olur. Onda ikinci dəyişən kəmiyyət birincidən asılı olur. Birinci dəyişənə sərbəst (asılı olmayan), ikinci dəyişənə isə asılı dəyişən deyilir.
Sərbəst dəyişənə arqument, asılı dəyişənə isə onun funksiyası deyilir.

Arqumentin ala biləcəyi qiymətlər çoxluğuna funksiyanın təyin oblastı deyilir. Arqumentdən asılı olaraq funksiyanın aldığı qiymətlər çoxluğuna isə onun qiymətlər çoxluğu deyilir.

Funksiya ümumi şəkildə y = f(x) kimi işarə olunur. Burada x – arqument, f(x) isə funksiyadır.

## Növləri

### Cüt funksiya

Funksiya f(-x)=f(x) şərtini ödəyərsə belə funksiyaya çüt funksiya deyilir. Məsələn y=x², y=x4, y=x6, f(x)=cosx funksiyaları cüt funksiyalardır. Cüt funksiyanın qrafiki ordinat oxuna nəzərən simmetrikdir.

### Tək funksiya

Funksiya f(-x)=-f(x) şərtini ödəyərsə belə funksiyaya tək funksiya deyilir. Məsələn y=x³, y=x5, y=x7, f(x)=sinx, f(x)=tgx funksiyaları tək funksiyalardır. Tək funksiyanın qrafiki koordinat başlanğıcına nəzərən simmetrikdir.

### Nə cüt, nə tək funksiyalar

Funksiyanın təyin oblastı 0 nöqtəsinə nəzərən simmetrik olmazsa və ya f(-x)=f(x) , f(-x)=-f(x) şərtlərini ödəməzsə onda belə funksiya nə tək, nə də cüt funksiya adlanır.

Məsələn, y=x+1 funksiyasını nümunə göstərmək olar.

## Mənbə

## İstinad
Riyaziyyat VII sinif dərslik
Şokalnikov burnu

**Şokalnikov burnu** () — İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin Çaunski rayonu ərazisində yerləşir. Shillərini Şərqi Sibir dənizimim suları yuyur. Şalaurov dağlarının qutaracağında yerləşir. Burun 19 aprel 1965-ci ildə SSRİ Dəniz Donanması Nazirliyinin əmri ilə qütb araşdırmaçısı, hidroqraf İsaak Şokalnikovun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Xəritə
Xəritə
Q kodu

**Q kodları**; hamısı Q ilə başlayan, 3 hərfli mesajlarıdır. İlk dəfə ticari məqsədlərlə simsiz teleqraf (radio-teleqraf) əlaqəsində, xüsusilə həvəskar radioçuluqda istifadə edilmək üçün qurulmuşdur. Əvvəllər Morze kodu ilə istifadə edilməsinə baxmayaraq, şifahi ünsiyyətin icadından sonra da istifadə edilməyə başlanılmışdır.

QAA-QNZ arasındakı kodlar aviasiyaya, QOA-QQZ dənizçiliyə, QRA-QUZ bütün xidmətlərə ayrılmışdır.

Q kodları hansısa sözün qısaltması deyillər. Həvəskar radioçuluqda istifadəsindən nümunələr:
* QRL: Məşğulsan?
* QRV: Hazırsan?
* QTR: Saat neçədir?
Aviasiyadakı istifadəsinə nümunələr:
* QNH: Dəniz səviyyəsindəki atmosfer təzyiqi.
* QFE: Hər hansı bir səviyyədə atmosfer təzyiqi
* QNE: Standart təzyiq xətti. (1013,25 hektopaskal.)
* QDM: Hər hansı bir stansiyaya doğru maqnetik baş.
* QDR: Hər hansı bir stansiyadan maqnetik radial.

## Həmçinin bax
Morze əlifbası

## Mənbələr
# National Communications Magazine. Radio codes & signals – Florida. Retrieved 2010-01-30.
# "The Q Code". Retrieved 5 September 2016.
# "List of Q-codes".
# "FSD-218 — Field Service Form: Instructions for NTS Radiogram Messages" (PDF).
Serb dinarı

**Serb dinarı —** Serbiyanın istifadə etdiyi pul vahididir. Voyevodina (İnzibati mərkəzi Novi-Sad şəhəridir.) Serbiyanın muxtar bir bölgəsidir və onlar da Serb dinarını istifadə edirlər. Kosovo və Monteneqro Serbiyadan ayrıldıqdan sonra serb dinarı yerinə Avropa İttifaqının rəsmi pul vahidi olan avro istifadə etməyə başladı. Şimali Kosovoda hələ də Serb dinarı rəsmi pul vahidi olaraq istifadə edilməkdədir.

## Mənbə
* Serbiya Statistika Ofisi
Kevin Fayqi

**Kevin Fayqi** (2 iyun 1973, Boston) – amerikalı film prodüseri və *[[Marvel Studios]]*-un prezidenti. Fayqi tərəfindən istehsal olunan filmlər ümumilikdə bütün dünyada 10 milyard $ gəlir əldə etmişdir.

## Həyatı və karyerası
Fayqi həyatının 10 ilini Nyu-Cersidə keçirib. Babası 1950-ci illərdə televiziya prodüseri olub, *"[[Yol göstərən işıq (teleserial, 1952)|Yol göstərən işıq]]"* və *"Dünya dönən kimi"* sabun operalarında işləyib.

Liseyi bitirəndən sonra sevimli rejissorları Robert Zemekis, Ron Hovard və Corc Lukasın da oxuduğu Cənubi Kaliforniya Universitetinə müraciət edib. İlk beş müraciəti rədd olunsa da, altıncı cəhddə universitetə qəbul olunub.

Onun ilk işləri Louren Şoler Donnerə *"[[Sizə məktub var (film, 1998)|Sizə məktub var]]"* və *"[[Vulkan]]"* filmlərində kömək etmək olub.

2000-ci ildə *Marvel* tərəfindən prodüser kimi işə alınıb.

## Film prodüserliyi
İlk İks-adamlar filminin istehsalı zamanı Donner onun Marvel kainatı sahəsində biliklərinə görə Fayqini prodüser təyin edib. Avi Arad onun fəaliyyətindən təsirlənib və Fayqi *Marvel Studios* üçün işləməyə başlayıb. 2007-ci ilin martında isə *Marvel Studios*-un prezidenti təyin edilib. Marvel Studios-la olan müqaviləsi 2018-ci ildə başa çatacaqdır.

## Şəxsi həyatı
2014-cü ildən Keytlin ilə evlidir.

## Filmoqrafiya

### Bədii filmlər

### Televiziya

### Qısametrajlı filmlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Uçuş məlumat bölgəsi

**Uçuş Məlumat Bölgəsi** — FIR (*[[İngilis dili|İngiliscə]]: Flight Information Region*), içində uçuş Məlumat xidməti (FIS), xəbərdarlıq xidməti (ALRS) və aviasiya meteorologiyası xidməti verilən hüdudları müəyyənləşdirilmiş bir hava sahəsidir. FIR-lar indiki vaxtda istifadə edilən ən böyük hava sahəsi hissələridir və fərqli həndəsi formalarda ola bilərlər. FIR-ları bir-birindən ayıran xətlərə digər dillərdə olduğu kimi Azərbaycancada FIR xətti olaraq deyilir.

Hər ölkənin hava sahəsi və ətrafı, ölkənin böyüklüyünə, mövqesinə və hava nəqliyyatının vəziyyətinə görə bir və ya daha çox FIR-a bölünür. Məsələn Azərbaycanın hava sahəsi Bakı FIR və Gəncə FIR olmaqla iki uçuş məlumat bölgəsinə bölünmüşdür. Bənzər şəkildə Birləşmiş Krallıq da Scottish FIR və London FIR olmaqla iki uçuş məlumat bölgəsinə bölünmüşdür.

FIR-lar dəniz səviyyəsindən müəyyən bir hündürlüyə qədər olan bölgəni əhatə edirlər. FIR-ların üst limitindən sonra UIR (upper information region / üst uçuş məlumat bölgəsi) başlayır. UIR-lar da kosmos sərhədinə qədər olan bölgəni əhatə edirlər. Məsələn London UIR FL245 və FL660 arasındadır.

## Xidmətlər
**Meteorologiya**

Aviasiya meteorologiyası, hər cür hava nəqliyyatında ehtiyac duyulan meteorolojik məlumatlarla, bunların təmin edilməsi üçün müəssisə və planlaşdırma xidmətlərini əhatə edən bir elm sahəsidir. Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı (ICAO), FIR sahəsi məsuliyyətini qəbul edən ölkələrin, bu FIR sahələrində meteorolojik xidmət vermələri məcburidir.

**"FIR xətti" müzakirələri**

Uçuş məlumat bölgələri bəzən Xəzər problemi nümunəsində olduğu kimi ölkələr arası suverenliyin pozulmasına gəlib çıxa bilir.

## İstinadlar
Adsız məzar (film, 2006)

***Adsız məzar*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Kəmalə Musazadə tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. Film "Muğam Film"də istehsal edilmişdir. Film xanəndə, bəstəkar, musiqi xadimi. Azərbaycanın xalq artisti, Azərbaycan xanəndəlik sənətinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri Cabbar Qaryağdıoğlunun həyat və yardıcılığından bəhs edir. Film görkəmli muğam ustasının 145 illiyinə həsr olunub.

## Məzmun
Film xanəndə, bəstəkar, musiqi xadimi. Azərbaycanın xalq artisti, Azərbaycan xanəndəlik sənətinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri Cabbar Qaryağdıoğlunun həyat və yardıcılığından bəhs edir. Film görkəmli muğam ustasının 145 illiyinə həsr olunub.

Cabbar Qaryağdıoğlu XIX əsrin II yarısında yetişən və musiqi tariximizdə ən görkəmli rol oynayan sənətkarlardan biridir. Xalqın içərisindən çıxmış bu sənətkar özünün bütün mənalı həyatını klassik Azərbaycan musiqisinin inkişafına həsr etmişdir. Ömrünün 60 ilini xalqdan öyrəndiyi və topladığı 500-dən artıq mahnını işləyib Azərbaycanın xanəndəlik sənətini yaratmağa həsr etmiş müğənni Zaqafqaziyada ən yaxşı xalq ifaçısı şöhrətini qazanmışdır.

Film Cabbar Qaryağdıoğlunun qızı Şəhla Qaryağdı-Kürçaylının öz atasının məzarını ziyarəti ilə başlayır. Baxımsız qalan məzarı ot-alaq basmışdır...

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Kəmalə Musazadə
Operator: Kəmalə Musazadə
Prodüser: Abdulkadir İnaltəkin

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2006-cı ilin Azərbaycan filmləri
2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Hava nəqliyyatına nəzarət

**Hava nəqliyyatına nəzarət xidməti (ATC)**, hava vasitələrinin manevr sahəsində, peppronda  və ya uçuşun hər hansı bir mərhələsində bir-birləriylə və maneələrlə üzləşmələrinin qarşısının alınması; sürətli və nizamlı hava nəqliyyatına axınını təmin etmək məqsədi ilə verilən hava nəqliyyat xidməti (ATS) növüdür. ATC qısaltması İngilis dilində **''A**ir **T**raffic **C**ontrol* anlayışının akronimidir. ATC xidməti verən vəzifəlilərə *hava nəqliyyatına nəzarətçi* (ATCO) deyilir.

ATC xidmətləri beynəlxalq formada İngilis dilində deyilir. ATC orqanları funksiyalarına görə bu çağırış adlarından birini alırlar:
* Tower (qüllə)
* Approach (yaxınlaşma)
* Radar
* Ground (Yer)
* Director (direktor)
Hər hansı bir hava nəqliyyat xidmət orqanının vəzifəsini göstərməyən (yanıldıcı) bir çağırış adı istifadə etməsi cinayət hesab edilir.

== Missiyalar ==

ATC orqanları bu xidmətləri verirlər:  
* Nəzarət xidməti (meydanlarda və idarəli hava sahələrində)
* FIS (uçuş məlumat xidməti)
* ALRS (xəbərdarlıq xidməti)

== Hava nəqliyyat nəzarətçiləri ==
ATC-lər Nəqliyyat Nazirliyi Mülki Aviasiya Baş İdarəsi tərəfindən edilən lisenziya imtahanı nəticəsində lisanslandırılmış lisenziyalı kəslərdir. Azərbaycandakı əlaqədar təşkilat Nəqliyyat Nazirliyi Dövlət Hava Meydanları Müəssisəsidir. (*mənbə lazımdır*)

*'İmtahan və dərəcələndirmələr*'

Hava nəqliyyat nəzarətçiləri lisenziyalarına əlavə olaraq aşağıdakı sahələrdə dərəcə imtahanlarına daxil olurlar və bu imtahanlarda müvəffəqiyyətli olduqları təqdirdə dərəcələri ilə əlaqədar hava nəqliyyat xidməti vəzifəsini yerinə yetirirlər. Əlaqədar dərəcələr bunlardır: (*mənbə lazımdır*)
* Görərək meydan nəzarət dərəcəsi
* Alətli meydan nəzarət dərəcəsi
* Radarsız yaxınlaşma nəzarət dərəcəsi
* Radarlı yaxınlaşma nəzarət dərəcəsi
* Radarsız sahə nəzarət dərəcəsi
* Radarlı sahə nəzarət dərəcəsi

== Şərtlər ==
Hava nəqliyyat nəzarətçiləri, yaxşı dərəcədə İngilis dilində bilmək və hər il, çalışdıqları bölgə ilə əlaqədar dərəcədə yeniləmə imtahanlarına girmək məcburiyyətindədirlər. Bu imtahanlara girə bilmək üçün hər il tam hüquqlu xəstəxanalardan heyət hesabatı almaq zərurətləri vardır. Nəzarətlər Azərbaycan və İngilis dillərində, səhv anlaşılmalara və aksentlətə yol aça biləcək diqqətə çarpan bir vurğu və ya ləhcə, dildə pəltəklik, gizli kəkələməlik və həddindən artıq həyəcan sahibi olmamalıdır. Hava nəqliyyat nəzarətçilərinin spirt və psikoaktif maddə qəbul etmələri yoxlanılır və lazım olsa vəzifədən uzaqlaşdırılır. (*mənbə lazımdır'')

## Həmçinin bax
* Uçuş məlumat bölgəsi

## Xarici keçidlər
* Mülki hava nəqliyyatı
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası

## Mənbələr
Amasiya (qitə)

**Amasiya** — 20 milyon il sonra reallaşması gözlənilən superqitə. Avrasiya ilə Amerika birləşərək Berinq Boğazını bağlayaraq Amasiya yaranacaq. Avrasiya ilə Amerika birləşərək super qitə olacaq. 200 milyon il sonra iki qitə bir-birindən ayrılaraq; Amerika şərqdə Avropaya toqquşaraq və Asiya da Qərbə doğru irəliləyərək bu super qitə parçalanıb *Pangea Ultima* adlı qitə yaradacaq. Alimlər hesab edir ki, hazırkı tektonik hərəkətlər davam edəcəyi halda, Amerika və Asiya qitələri birləşəcək və “Amasiya” (*Amerika və Asiya sözlərinin birləşməsi*) adı ilə yeni bir super qitə yaranacaq.

“Amasiya” super qitəsinin yaranacağı barədə iddialar yeni deyil. ABŞ-nin Yale Universitetinin alimləri 2012-ci ildə bunun milyonlarla il sonra baş verə biləcəyini bildirirlər.

## Etimologiyası
Amasiya, Amerika və Asiya sözlərin birləşməsi ilə yaranıb.
Erik

**Erik** — Şimali Alman mənşəli bir kişi adı.

## Şəxslər
* Kürən Erik — island vikinqi.
* Erik Norales — Honduras futbolçusu.
* Erik Vluymans – hollandiyalı caz trubaçısı.
* Erik Asanbayev — Qazaxıstanın dövlət xadimi.
* Erik Lind — İsveçi təmsil edən stolüstü tennisçi.
* Erik van der Linden — Niderlandı təmsil edən triatlonçu.
* Erik Adams — ağır metal qrupunun "Manowar" ın vokalisti, varlığının ən başından bəri.
* Erik Batuev — rus, Udmurt şairi və jurnalist.
* Erik Karr — Kiss Kiss adlı qrupda iştirakı sayəsində dünyaca məşhur olan bir amerikalı musiqiçi.
* Erik Romer — New Wave hərəkatının ən əhəmiyyətli nümayəndələrindən biri olan fransız film sənətçisi.
* Erik Everhard — Kanadalı porno oyunçu və porno rejissor.
* Erik Jan Hanussen — avstriyalı sirk və yəhudi mənşəli dublör.

## Krallar

### Danimarka kralları
* Erik I (1095–1103)
* Erik II (1134–1137)
* Erik III (1137–1146)
* Erik IV (1232–1250)
* Erik V (1259–1286)
* Erik VI (1286–1319)
* Erik VII (1412–1439)

### Norveç kralları
* Erik I (931? — 933?)
* Eyrik II Maqnusson (1280–1299)
* Erik III (1389–1442)

### İsveç kralları
Eric VI əvvəlki İsveç kralları tarix elmində sabit sayılmır. Əslində, monarxların sayı 16-cı əsrin ortalarında tətbiq olundu və onun sayəsində istifadə olunan tək Erik, Erik XIV idi.
* 
** Erik, İsveçin əfsanəvi kralı, Alreka qardaşı.
** Erik Byornson, İsveçin yarı əfsanəvi kralı.
** Erik Refilsson, İsveçin yarı əfsanəvi kralı.
** Erik Anundson (? — 882?), İsveçin yarı əfsanevi kralı, Eric Emundsson kimi də tanınır.
** Erik Vetrhoq (Erik Vederhatt), İsveçin
əfsanəvi kralı, ehtimal ki, Erik Anundson ilə eyni.
** Eric Rinqsson, İsveçin yarı əfsanəvi kralı.
* Erik VI (970? — 995).
* Erik VII (1066–1067).
* Erik VIII (1066–1067).
** Eric Orsell — İsveçin yarı əfsanəvi kralı.
* Erik IX (1150–1160).
* Erik X (1208–1216).
* Erik XI (1222–1229, 1234–1250).
* Erik XII (1356–1359)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
# https://ru.m.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Эрик
Fazil

**Fazil** — Kişi adı.

* Fazil İrəvani —
* Fazil Dərbəndi —
* Fazil Mustafa —
* Fazil Mehdiyev —
* **[[Fazil Məmmədov (dəqiqləşdirmə)]]**
:* Fazil Məmmədov
:* Fazil Məmmədov (neftçi alim)
 
* Fazil Cabbarov 
* Fazil Şirvani
* Fazil Abdulcəlilov 
* Fazil Kassam 

;Digər
* Fazıl (əvvəlki adı: Fazil) — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## İstinadlar
Netten burnu

**Netten burnu** () — İnzibati cəhətdən Çukot Muxtar Dairəsinin Çukotski rayonu ərazisində yerləşir. Sahillərini Çukot dənizinin suları yuyur.

Eskimosca () "çiçəklənən" mənasını verir.

Burunda qədim eskimos düşərgəsi və qütb stansiyası vardır.

## İstinadlar
Abbasgölü

**Abbasgölü** — İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında kənd.

## Toponimi
Kəndin digər adı "Güllücə"dir (dəqiqi: "Göllücə"). 1828–1832-ci illərdə kənddə gəlmə ermənilər də yerləşdikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1886-cı ildə kəndin əhalisi azərbaycanlılardan və ermənilərdən ibarət idi. 1988-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur. Tam adı Abbasgöl-qışlaq. Qışlaq gölün adı ilə adlanmışdır.

## İstinadlar
Məmməd Nağıyev

**Məmməd Mahmud oğlu Nağıyev** () — Azərbaycan Kommunist Partiyası Kəlbəcər Rayon və Puşkin Rayon Komitəsinin birinci katibi, Ağsu Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri.

## Həyatı
Məmməd Nağıyev 1939-cu ildə anadan olmuşdur. Əvvəlcə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitunu, 1967-ci ildə isə Moskvada, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında İctimai Elmlər Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə qurtarmışdır. 1961-ci ildə sovxozda xronometrajçı və iqtisadçı işləmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
Məmməd Nağıyev 1966-cı ildən Şamaxı rayon Komsomol Komitəsinin katibi və I katibi seçilmişdir. 1970-ci ildə Şamaxı Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Məmməd Nağıyev 1974-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Kəlbəcər Rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Daha sonra isə ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Puşkin Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1980-cinildə Məmməd Nağıyev Ağsu Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri seçilmişdir.

IX və X çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Müstəqillik dövründə Məmməd Nağıyev Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Nəzarət İnspeksiyasının Biləsuvar rayon üzrə inspektoru işləmişdir. 1993-cü ildə Şamaxı rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının şəhər üzrə nümayəndəsi və 10 il Şamaxı rayon İcra Hakimiyyətində aparıcı məsləhətçi işləmişdir.

## Mükafatları
1973-cü ildə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

## Mənbə
* 

### İstinadlar
Fikrət Əfəndiyev

**Fikrət Şərif oğlu Əfəndiyev** () — Azərbaycan Kommunist Partiyası Qasım İsmayılov Rayon, Zərdab Rayon, Ağdaş Rayon və Vartaşen Rayon komitələrinin birinci katibi, Balakən Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Balakən Rayon Komitəsinin ikinci katibi.

## Həyatı
5 may 1926-cı ildə Sovet İttifaqında, indiki Azərbaycan Respublikası Bərdə rayonunun Lənbəran kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Fikrət Əfəndiyev əmək fəaliyyətinə 1943-cü ildə başlamışdır. O, doğma kəndində klub müdiri, rabitə şöbəsinin müdiri və yerli məktəbdə müəllim işləmişdir. Fikrət Əfəndiyev 1947-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. Burada oxuyarkən o, ictimai işlərdə fəal iştirak etmişdir.

Əfəndiyev Fikrət Şərif oğlu 1998-ci il noyabr ayının 10-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Siyasi fəaliyyəti
1952-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Fikrət Əfəndiyevi partiya işinə irəli çəkmişlər. O, Bakı Vilayət Partiya Komitəsi təşviqat bölməsinin təlimatçısı, Azərbaycan KP MK təbliğat və təşviqat şöbəsinin təlimatçısı, Azərbaycan KP Balakən Rayon Komitəsinin ikinci katibi olmuşdur.

1957-ci ildə onu Balakən Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri seçmişlər. 1958-1962-ci illərdə Fikrət Əfəndiyev Oğuz Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1962-ci ildən isə Nuxa Kolxoz-Sovxoz Ərazi-İstehsalat İdarəsində Azərbaycan KP MK-nın partiya təşkilatçısı, Ağdaş İstehsalat İdarəsi partiya komitəsinin katibi olmuşdur.

Fikrət Əfəndiyev 1965-ci ildən Ağdaş Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi vəzifəsində işləmişdir. 1967-ci ildə o, Zərdab Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi seçilmişdir. 1980-ci ildən isə Fikrət Əfəndiyev Qasım-İsmayılov Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi seçilmişdir.

1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində kadrlar şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 1990-cı ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Respublikası Maddi Mədəniyyət Abidələrinin Mühafizə Cəmiyyətinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Beş çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Fikrət Əfəndiyev bir sıra orden, medal və fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir. 
## İstinadlar
Ağa Ağamirov

**Ağa Musa oğlu Ağamirov**- Vartaşen rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi
Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olmuş, əsgəri xidmətini başa vurub, Ağdama qayıtmış, rayon partiya komitəsində, Gəncə Vilayət Partiya Komitəsində təlimatçı işləmiş, müxtəlif vaxtlarda iki dəfə Azərbaycan KP MK-da məhsul vəzifələrdə işləmiş, Bakıda partiya məktəbini bitirərək, yenidən Ağdam Rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı vəzifəsinə göndərilmişdi. O sonralar Zərdab Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi seçilmiş, daha sonra Ucar Rayon Partiya Komitəsində birinci katib olmuşdu. Moskvada Ali Partiya Məktəbini bitirmişdi. 1963-cü ildən 1972-ci ilin may ayınadək Ağdam Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmiş, nəhayət son iş yeri Ağdam Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri vəzifəsi olmuşdur.

### Ailəsi:
Həyat yoldaşı- Zoya Balahüseyin qızı Ağamirova (d.1936-cı il 23 iyul ö.2012-ci il 5 oktyabr)

Övladları- Musa Ağa oğlu Ağamirov (d.1957-ci il 16 sentyabr)

Sənan Ağa oğlu Ağamirov (d.1959-cu il 10 oktyabr)

Nazim Ağa oğlu Ağamirov (1962-ci il 15 oktyabr)

Atil Ağa oğlu Ağamirov (1972-ci il 26 noyabr)

Bacıları — Rəfiqə Musa qızı Ağamirova (d.1926-cı il 31 dekabr ö.2002-ci il 19avqust)

Mərqufə Musa qızı Ağamirova (d.1928-ci il 19 yanvar ö.2002-ci il 3 avqust)

Şərqiyyə Musa qızı Ağamirova (d.1931-ci il 12 dekabr ö.2009-cu il 11 aprel)

Rəqibə Musa qızı Ağamirova (d.1933-cü il 8 fevral ö.2009-cu il 6 fevral)
Fransua

**Fransua** — ad.

* Fransua Araqo — fransız astronom və fizik, siyasi xadim.
* Fransua Fiyon —  fransız dövlət və siyasi xadimi.
* Fransua de Larderel — fransız mühəndisi və sahibkar. 
* Fransua-Deni Tronşe — 
* Fransua Dyuvalye — 
* Fransua Kuperen — 
* Fransua Ribado Düma — 
* Fransua Klue
Kazım

**Kazım** — Kişi adı.

* Kazım Həsənov (riyaziyyatçı)
* Kazım Ordubadi
* Kazım Hüseynov
* Kazım Teymurlu
* Kazım Ələkbərov (general-polkovnik)
* Kazım Hüseynəliyev
* Kazım Nosiru

## Həmçinin bax
* Kazımlı
* Kazımov
* Kazımova
Afaqın məhəbbəti (film)

***Afaqın məhəbbəti *** qısametrajlı televiziya tamaşası rejissor Ağakişi Kazımov tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. Televiziya tamaşası Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Televiziya tamaşasının əsasında Nizami Gəncəviyə kəniz olaraq hədiyyə edilən Afaqın (Səidə Quliyeva) taleyi durur. Televiziya tamaşasında əsas rolları Məhluqə Sadıqova, Mirvari Novruzova, Muxtar Avşarov, İlham Əsgərovvə Səidə Quliyeva ifa edirlər.

## Məzmun
Televiziya tamaşasının əsasında Nizami Gəncəviyə kəniz olaraq hədiyyə edilən Afaqın (Səidə Quliyeva) taleyi durur. Tamaşa Afaqın İlyasın evinə gətirilməsi ilə başlayır. İlk gündən İlyas (İlham Əsgərov) Afaqa kəniz gözüylə baxmadığını qeyd edir. O, Afaqın mərdliyinə, gözəlliyinə valeh olur. Afaq İlyasa gün keçdikcə daha da bağlanır və eşqini ilk dəfə İlyasın anasına (Məhluqə Sadıqova) etiraf edir. İlyas Afaqın taleyilə maraqlanır və Afaq ona başına gələnləri nəql edir. Başına olmazın müsibətlər gələn Afaqla İlyas nəticədə evlənmək qərarına gəlirlər.

## Filmin üzərində işləyənlər
Əsər müəllifi: Buta Sadıqov
Rejissor: Ağakişi Kazımov
Operator: Fərman Nəbiyev
Rəssam: Səmayə Hüseynova

## Rollarda
Məhluqə Sadıqova — İlyasın anası
Mirvari Novruzova — vəzirin arvadı
Muxtar Avşarov — vəzir
İlham Əsgərov — İlyas
Səidə Quliyeva — Afaq
Şahin Cəbrayılov — qoçu
Rüstəm Əliyev — Afaqı gətirən

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qüvvətli turşular

X**Qüvvətli turşular** — yüksək pH-a malik turşular. Əksər qüvvətli turşular flüorsulfun turşusu ilə FSO3H kükürd-trioksid və ya lyuis turşularının qarışığı olur (əsasən Stibium-pentaflüorid). flüorsulfun turşusu ilə stibium-pentaflüoridin qarışığı sehrli turşu adlanır. Həmçinin xlorid turşusunun xlorlaşmış karbohidrogenlərdə məhlulu da qüvvətli turşulardır.

Qüvvətli turşulardan biri də, triflüormetansulfat turşusudur (texniki adı trimsilatdır) CF3SO3H. Trimsilat oksidləşdirici xüsusiyyətə malik deyil və hidroliz etmir. Onun bəzi xassələri bunlardır:
*qaynama temperaturu:162&nbsp;°C
*sıxlığı: 1,696 q/sm3
*disosasiya sabiti:1,26 x 10−5

## Əsas kimyəvi xüsusiyyləri

* Güclü turşular suda öz ionlarına tamamilə, zəif turşular ilə yalnız qismən parçalanır.

## Nümunələr

* **HCl** - Hidrogen xlorid (xlorid turşusu)
* **HNO₃** - Hidrogen nitrat (azot turşusu) 
* **H₂SO₄** - Dihidrogen sulfat (kükürd turşusu)
* **HBr** - Hidrogen bromid (bromid turşusu)
* **HI** - Hidrogen yodud (yodid turşusu)
* **HClO₄** - Hidrogen perxlorat (perxlor turşusu) - 50%-dən çox, 72%-dən çox olmayan turşu tərkibli xlor turşusu şəffaf, rəngsiz, qoxusuzduq və metallar, eləcə də toxumalara üzərində aşındırıcı təsirə malikdir. Qapalı qapda uzun müddət istiliyə məruz qaldıqda şiddətlə partlaya bilər.
* **HClO₃** - Hidrogen xlorat (xlor turşusu) -Təxminən 30%-ə qədər konsentrasiyaya qədər soyuq sulu məhlulda sabitdir və daha yüksək konsentrasiyalarda və ya qızdırıldıqda müxtəlif məhlullar əmələ gətirmək üçün parçalana bilir. Canlı toxumalar, metallar (aşındırıcı, korrozsiyaedici xüsusiyyəti var) və üzvi materiallar üzərində ciddi zədələyici təsir göstərir. Belə ki, dəri ilə təmas etdikdə dəridə kimyəvi yanığa, gözə düşdükdə isə görmə itkisinə səbəb ola bilər. 

## İstinadlar

## Mənbə
*Arnold Gordon, Richard Ford., The Chemist’s Companion
Bizim jek (film, 2010)

**Bizim jek** (Rejissor: Ceyhun Şüküroğlu) İctimai Televiziyası əməkdaşları, "Azərbaycanfilm" kinostudiyası tərəfindən, Carçı Film 2010.

## Rollarda
Adışirin Bağırov
Cəfər Namiq Kamal
Zəminə Duyğu
Naibə Allahverdiyeva
Cümşüd Zeynalov
Əzizağa Əzizov
Allahverdi Yolçuyev
Ramin Şıxəliyev
Natiq Fərzəliyev
Ələkbər Əliyev
Rəhman Rəhmanov
Çingiz Əhmədov
Əliağa Nicatoğlu
Ceyhun Cümşüdov

## Filmin üzərində işləyənlər
**Rejissor**: Ceyhun Şüküroğlu 
**Ssenari**: Elman Qədirov 
**Operator**: Manaf Quliyev 
**Rəssam**: Vəfa Yunusova 
**Montaj rejissoru**: Elşad Rasimoğlu 
**Montaj**: Aqil Abdullayev 
**Bəstəkar**: Sevil Ələkbərova 
**Musiqi tərtibatı**: Sevil Ələkbərova 
**Səs rejissoru**: Mütəllim Nuriyev 
**İşıqçı**: Ramiz Cəfərov 
**Redaktor**: Rafiq Səməndər 
**Qrim rəssamı**: Sədaqət Nuriyeva 
**Prodüser**: Müşfiq Hətəmov 
**İcraçı prodüser**: Kamil Muradov 
**Filmin direktoru**: Azad Məmmədov 
## Televiziya
İctimai Televiziyası, Carçı Film, "Azərbaycanfilm" kinostudiyası

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
## Xarici keçidlər
BakıKART

**BakıKART** — Bakı metrosunda, "BakuBus", "Xaliq Faiqoğlu", "Çinar-Trans" və digər avtobus şirkətlərində tətbiq olunan vahid ödəniş kartı. İlk dəfə 8 avqust 2015-ci ildə tətbiq olunmağa başlamışdı.

## Tarixi
8 avqust 2015-ci ildə tətbiq olunmağa başlamış, 30 sentyabr 2015-ci ilə qədər əvvəlki ödəmə kartı olan Metrokart ilə paralel istifadə edilmişdir. İstifadəyə verildiyi ilk on gün ərzində 150 minə yaxın kart satılmışdır. 1 avqust 2017-ci ildə dizaynında dəyişikliklər aparılmışdır.

## Mobil tətbiq
2023-cü ilin iyununda "BakıKart" mobil tətbiqi buraxılmışdı. "BakıKart" mobil tətbiqi və kartın rəsmi saytı vasitəsilə təmin edilən platforma üzrə hesablar vahiddir.

İstifadəçilər mobil tətbiq vasitəsilə hesab üçün qeydiyyatdan keçə, "BakıKart" plastik kartlarını əlavə edə, əməliyyat tarixçələrini görə və şəxsi məlumatlarını idarə edə bilərlər. Mobil tətbiqdə qeydiyyatdan keçmək üçün yalnız mobil nömrə və şifrə kifayətdir. İstifadəçilər marşrutları asanlıqla axtara, təyinat yerinə getmək üçün ən yaxın dayanacaqları tapa, avtobusları real vaxt rejimində izləyə və səyahətlərini tətbiqin intuitiv interfeysindən istifadə edərək planlaşdıra bilərlər. İstifadəçilər mobil tətbiqdə qeydiyyatdan keçdikdən sonra yaradılan pul kisələrinə pul yükləyə, bank kartı və ya pul kisəsindən istifadə edərək "BakıKart" plastik kartlarının balansını artıra və mobil tətbiqə əlavə edilmiş "BakıKart" plastik kartlarını görə bilərlər. Tətbiq istifadəçilərə sadəcə bir toxunuşla bir neçə QR biletləri yaratmağa və QR bilet tarixçələrini görməyə imkan verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Afurca nağılı

***Afurca nağılı*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Şahəddin Elxan Mayıloğlu tərəfindən 2007-ci ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Qubanın Afurca kəndindən, kənd sakinlərinin məşğuliyyətindən bəhs edir.

## Məzmun
Film Qubanın Afurca kəndindən, kənd sakinlərinin məşğuliyyətindən bəhs edir.

Afurca Quba rayonunun Güləzi inzibati ərazi vahidində kənddir. Cimi çayının sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin yamacındadır. Adını ərazidəki eyniadlı Şəlalədən almışdır. Bu Şəlalə Azərbaycanda dağ çaylarına məxsus daimi fəaliyyətdə olan Şəlalələrdən biridir və Vəlvələ çayının Təngə dağından axan hissəsidir. Kənd də həmin Şəlalənin yaxınlığında yerləşir. Afurca sözünu tədqiqatçılar belə izah edirlər: İran mənşəli abforucə (yerli tələffüz forması ofirəce) sözünun qismən təhrif olunmuş formasıdır. Toponim a (ab) "su", fur/for "Aşağı" və ca (castən) "sıçramaq" sözlərindən düzəlib, "su Aşağı sıçrayan (tökülən) yer, Şəlalə" deməkdir.. Əhalisi əsasən tatlardan ibarətdir. Tatlar özlərinə məxsus Afurca ləhcəsində danışırlar.

## Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Elmira Əliqızı
Rejissor: Şahəddin Elxan Mayıloğlu
Operator: Nəriman Şıxəliyev

## İstinadlar
Vladimir Tahirov

**Vladimir Tahirov** (*Tahirov Vladimir İsmayıl oğlu*; ) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, BDU-nun professoru, AMEA-nın müxbir  üzvü.

## Həyatı
Vladimir Tahirov  5 aprel 1932-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Sisian rayonunun Urud kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi 1949-cu ildə qonşu Vağədi kəndində bitirmişdir.

1951-ci ildə ikiillik Ağdam müəllimlər institutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini, 1956-cı ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) fizika-riyaziyyat fakültəsinin fizika şöbəsini bitirmişdir. 

1962-ci ildə «Исследование сегрегации, диффузии и растворимости таллия и тантала в монокристаллах германия» mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 1972-ci ildə isə «Исследование примесных состояний и донорно-акцепторного взаимодействия в твердых растворах германий-кремний» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

## Elmi əsərləri
### Elmi məqalələri
# Tahirov V.İ., Tahirov Ü.V., Cəfərov T.Q., Qəhrəmanov N.F. Yeni üsulla hazırlanmış qidalandırıcı xəlitənin tətbiqi ilə binar bərk məhlulların monokristallarının alınması // AMEA-nın “Məruzələri” c. 61, № 1, 2005, səh: 61-64. 
# Tahirov V.İ., Tahirov Ü.V., Cəfərov T.Q., Qəhrəmanov N.F. Qidalandırıcı istifadə etməklə binar bərk məhlulların monokristallarının yetirişdirilməsində tərkibin tənzimlənməsi // J.. «Tətbiqi fizira» FQUP, VİMİ, Moskva, 2006, стр. 86-91. 
# Tahirov V.İ., Tahirov Ü.V., İbrahimova A.R., Qəhrəmanov N.F. Binar bərk məhlulların tərkibinin və aşqarların pilləli paylanmış monokristallarının alınması J.. «Tətbiqi fizira» FQUP, VİMİ, Moskva, 2006, стр. 91-95. 
# Tahirov V.I., Agamaliyev Z.A., Sadikhova S.R., Guliyev A.F., Gahramanov N.F. Simplified version of calculation of the composition distribution along a single crystal of a binary solid solution obtained by pulling from a feeding melt // Crystallography Reports, 2007, v.52, N 5, pp 923-996. 
# Tahirov V.I., Agamaliyev Z.A., Sadikhova S.R., Guliyev A.F., Gahramanov N.F. Qidalandırıcı ərintidən dartmaqla binar bərk məhlulların monokristallarının tərkibin uzununa paylanmasının hesabatının sadə variantı // “Kristalloqrafiya” c. 52, # 5, s. 923-926, Rusiya, 2007.
### Kitabları
# Tahirov V.I., Tahirov E.V., Qəhrəmanov N.F. “Ümumi fizika kursu” üzrə məsələlər(həlli ilə). Elektrik və maqnit hadisələri (dərs vəsaiti) SDU-nun nəşriyyatı Bakı-Sumqayıt 2005, s.268. 
# Tahirov V.I. “Optika”. Ümumi fizika kursu. Dərslik SDU-nun nəşriyyatı Bakı-Sumqayıt 2005, s.500. 
# Tahirov V.I., Tahirov E.V., Qəhrəmanov N.F. Yarımkeçiricilər fizikası (dərs vəsaiti) SDU-nun nəşriyyatı, Sumqayıt 2006, s. 320. 
# Tahirov V.I., Xomutova M.D., Baxışov A.E., Qəhrəmanov N.F. III və IV qrup elementlərinin birləşmələrin tədqiqat üsulları və fiziki xassələri (monografiya) SDU-nun nəşriyyatı, Sumqayıt 2006, s. 500. 
# Tahirov V.I. Urud mənim sinəm üstə çarpaz dağ (şeirlər) SDU-nun nəşriyyatı, Sumqayıt 2007, s. 240.

## İstinadlar
Rəhman Atakişiyev

**Rəhman Atakişiyev Müseyib oğlu** () — coğrafiya elmlər namizədi.

## Həyatı
Atakişiyev R.M. oğlu 1948-ci ildə İmişli rayonunun Cəfərli kəndində anadan olub. 1963-cü ildə Cəfərli orta məktəbini, 1968-ci ildə BDU-nun geoloji coğrafiya fakultəsinin geologiya ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
1968–1970-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan respublikasında mühəndis geoloq işləmişdir.
1972–1973-cü illər ərzində AMEA Geologiya İnstitutunda işləmiş, 1973–75-ci illərdə həmin institutun aspirantı olmuşdur. 1975-ci ildən hal-hazıra qədər AMEA  Coğrafiya İnstitutunun paleocoğrafiya şöbəsində işləyir.
2006-cı ildə "Orta Kür çökəkliyinin Üst Pliose – Pleystosendə paleocoğrafiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
O, Dördüncü Dövrün paleocoğrafiyasını öyrənilməsi sahəsində fəaliyyət göstərir. Onun əsas elmi əsərləri Azərbaycanın, o, cümlədən Kür çökəkliyinin iqliminin və landşaftının təkamül qanunauyğunluqlarının aşkar edilməsinə, təbii şəraitin bərpasına həsr edilmişdir.
Atakişiyev R.M. "SSRİ-nin Üst Aliosen-Pleystosenin paleocoğrafiyası" atlasının müəlliflərindən biri olmuşdur. O, ilk dəfə olaraq orta Kür çökəkliyində Xəzər yaşlı filin bivini (dişini) və digər sümük qalıqlarını tapmışdır. Paleocoğrafiya elminin ayrı-ayrı sahələrinə aid 45-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.

## Həmçinin bax
* Nadir Məmmədov (coğrafiyaçı)
 
* Nəriman Vəliyev

## İstinadlar
Qvozdev burnu

**Qvozdev burnu** — Saxalin adasınin şərq sahillərində, Terpeniya yarımadasında mövcud olan Minsk və Popov burunları arasında yerləşir. Rus dənizçisi Mixail Qvozdyovun şərəfinə adlandırılmışdır. Burundan şimalda Vestovoy, cənubda isə Eles çayının mənsəbi yerləşir. Burada Kryajovka, Eles (197 m) və Vestovoy (299 m) dağları vardır. Oxot dənizinin sahillərində dərinlik 2 – 30 m arasında dəyişir. Sahilləri qayalıdır. Burun yaxınlığında olan meşələr əsasən ağ şam və Larix deciduadan ibarətdir.  

İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Poronay rayonu ərazisinə daxildir.

## Ədəbiyyat
* *Масленников Б.* Морская карта рассказывает. — 2-е издание. — М.: Военное издательство, 1986. — С. 68.
* Гвоздев Михаил Спиридонович // История освоения Севера в биографиях знаменитых людей. — М., 2001.
* Topoqrafik xəritə M55-085
Aniva burnu

**Aniva** — Saxalin adasında, Tonino-Aniva yarımadasının cənub-şərqində mövcud olan və insan üçün əlçatmaq ərazidə yerləşən burun. 1939-cu ildə burun yaxınlığında yerləşən qayada mayak inşa edilmişdir. Burun öz adını Aniva körfəzindən almışdır.

## Mənbə
* Aniva mayakı
* Aniva burnu
Qarabaş

**Qarabaş** (və yaxud **Qarabaşlar**) — Ermənistan Respublikasının cənubunda keçmiş Qafan rayonu inzibati ərazi vahidində mövcud olmuş ölü kənd.

Qafan şəhərindən 19 km şimal-qərbdə, Qazangölçayın sol sahilində, Gığı dərəsində dəniz səviyyəsindən 1500 m yüksəklikdə, Baharlı kəndi yaxınlığında yerləşir. *Qarabaş* kəndinin əhalisi 1939-cu ildə qonşu Baharlı kəndinə köçürülüb.

## Adı
Toponim muğanlı türk tayfasından olan *qarabaş* etnoniminə *-lar* şəkilçisinin qoşulması əsasında əmələ gəlmişdir. *"Qafqazın 5 verstlik xəritəsi"*ndə **Qarabaş** formasında qeyd edilmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

## Əhalisi
1897-ci ildə 60 nəfər, 1922-ci ildə 52 nəfər, 1926-cı ildə 39 nəfər, 1931-ci ildə 49 nəfər əhalisi olan kənd 1939-cu ildə qonşu Baharlı kəndinə köçürülərək ləğv edilmişdir. Qarabaşlılar Baharlı kəndində zəlzələ üçün tikilmiş binalarda yerləşdirilmişdir.

1926-cı il siyahıyaalınmasında kəndin azərbaycanlı əhalisi səhvən farslar kimi göstərilib. Amma kənddə heç vaxt farslar yaşamayıb, yalnız azərbaycanlılar yaşayıb.

### Tayfaları

### Ailələri

## Həmçinin bax
* Qafan rayonu
* Gığı dərəsi
* Baharlı

## İstinadlar
Terpeniya burnu

**Terpeniya burnu** — Saxalin adasının cənubunda, Oxot dənizi sahillərində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Poranay şəhər dairəsi ərazisinə daxildir.

Terpeniya burnu Terpeniya yarımadasının və Saxalin adasının şərq nöqtəsini təşkil edir.

Burun qayalıqdan ibarət olduğundan burada bitki örtüyü əsasən ot və kollardan ibarətdir.

Burada quş koloniyalarına rast gəlinir.

Burunda mayak və meteostansiya yerləşir.

Terpeniya burnu həm də bir qoruqdur.
## İstinadlar
Ramiz Əhlimanov

**Ramiz Əhlimanov Mirağa oğlu** (1 may 1949-cu il Şamaxı rayonu Cəmilli kəndi) — Azərbaycan coğrafiyaşünası, coğrafiya elmlər doktoru.

## Həyatı
Əhlimanov Ramiz Mirağa oğlu 1 may 1949-cu ildə Şamaxı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Əhlimanov Ramiz Mirağa oğlu 1966-cı ildə Şamaxı şəhərində orta məktəbi bitirərək həmin il BDU-nun geoloji-coğrafiya fakültəsinin əyani şöbəsinə qəbul olunmuşdur.1971-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin geoloji-coğrafiya fakültəsini əla qiymətlərlə bitirmiş və həmin il Azərbaycan EA Coğrafiya institunda kartoqrafiya ixtisası üzrə aspiranturaya qəbul olunmuş,1971–1974-cü illərdə kartoqrafiya şöbəsində əyani aspirant olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
1974-cü ildən Azərbaycan EA Coğrafiya İnstitunda kartoqrafiya şöbəsində mühəndis-kartoqraf, kiçik elmi işçi, baş elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. R. M. Əhlimanov 1980-ci ildə Azərbaycan EA Coğrafiya İnstitunun ixtisaslaşdırılmış Elmi şurasında " Landşaftın kartoqrafik-riyazi metodlarla tədqiqi" (Azərbaycan Respublikası ərazisi timsalında) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və coğrafiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. R. M. Əhlimanov 1982-ci ildə BDU-nun geodeziya və kartoqrafiya kafedrasında saat hesabı dərs demiş,1990-cı ildən isə həmin kafedrada kartoqrafiya fənnindən ümumi, kartoqrafiq tədqiqat metodu, xəritələrin bədii tərtibatı, kartometriya və morfometriyanın əsasları kimi ixtisas kurslarını aparır. Yüksək ixtisaslı, bacarıqlı və öz işinə məsuliyyətlə yanaşan tələbkar bir müəllimdir. R. M. Əhlimanov eyni zamanda böyük-tədris işi aparır. Oxuduğu ixtisas kursları üzrə proqramlar hazırlamış, " Azərbaycan Respublikasının kontur xəritələri " nin müəlliflərindəndir. O, bir sıra müxtəlif səviyyəli elmi konfranslarda məruzə ilə çıxış etmişdir. Fakültə elmi şurasının üzvüdür və fakültənin dekan müavini vəzifəsində çalışır.

## Elmi əsərləri
* 2015, Abşeron yarımadasının şimal-şərq hissəsindəki neft-qaz istismar edilən sahələrdə radioaktiv şüalanmanın ətraf mühitə təsiri

* 2015, Konserogen aerozolların qlobal istiləşmədə rolu	

## Həmçinin bax
* Nəriman Vəliyev

* Nazim Bababəyli

## Xarici keçidlər
Əhlimanov Ramiz

## İstinadlar
Tayqonos burnu

**Tayqonos burnu** — Tayqonos yarımadasında, Maqadan vilayəti ərazisində yerləşən burun. Bütün Rusiya ərazisində ən güclü küləklər burada müşahidə edilir (208 km/s).

## Adı
Koryak-Çukot dillərində *Tayqınot* «qadağan olunmuş torpaq» mənasını verir. *Tayn*' («qadağan olunmuş») və *nute/nota* («torpaq») sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Bu tip qadağan olunmuş ərazilər Şərqi-Sibir ərazisində də rast gəlinir. Bu böyük ehtimal hansısa epidemiya və ya qadağa ilə bağlıdır.

## İstinadlar
Qviana yaylası

**Qviana yaylası** () — uzunluğu təxminən 1 930&nbsp;km, hündürlüyü 300–1000 m olan və Cənubi Amerikanın şimalında yerləşən dağlıq yaylası. Amazon və Orinoko çaylarının hövzələri arasındadı. Yayla Venesuela, Qayana, Surinam, Qviana və Braziliya kimi ölkələrin ərazisində yerləşir. Venesuela, Braziliya və Qayananın sərhədində yerləşən ən hündür zirvəsi Rorayma dağı (hündürlüyü 2 810 metrdir) yaylanın ən yüksək hissəsini formalaşdırır.

Subekvatorial iqlim qurşağına daxildir. Geoloji olaraq yayla kriptozoy dövrünün suxurlarından ibarət olan qalxandır. O, geologiya cəhətdən köhnə olmayan qumdaşıları və lava qatı ilə örtülmüş qədim kristallik qayaların geniş platolarından formalaşıb. Plato yüz metrə çatan pilləli böyük pilləkən şəklində qalxır. Yağıntı ilə qidalanan çoxsaylı çaylar yaylalarda başlayır və onun vilayətlərində axaraq, dərin kanyonlar və gözəl şəlalələr yaradır. 979 metrəli dünyanın ən böyük şəlaləsi Anhel burada yerləşir. Regionun çox az yerlərində insanlar yaşayış məskənlərini qurublar. Bura  tropik yağış meşələri və zəngin faunası ilə məşhurdu, xüsusilə də parlaq tropik quşların böyük müxtəlifliyi ilə. Onun əlçatmazlığı 1900-cu illərin ortalarında yaylanın cənub-şərqində Orinoko çayı axınının yaxınlığında o vaxta qədər məlum olmayan və hündür insanları ilə seçilən Panar qəbiləsinin tapılması ilə təsdiqlənir.

Qviana yaylasının kristallik qayalarında manqan, alüminum oksidi kimi faydalı qazıntılar tapılıb. Yayla insanlar tərəfindən fəal istifadə edilməsinə baxmayaraq, dünyanın ən az məskun edilmiş yerlərindən sayılır.

## İstinadlar
İlandağ kitabəsi

**İlandağ (Haçadağ) kitabəsi** — Müasir Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində Urartuların iki mixi yazısı, biri yaşayış yerindən 75 km cənub-şərqdə, İlandağda, digəri Fərhad evi adlanan Orta əsr karvansarasının yaxınlığında tapılmışdır. Fərhad evi kitabəsi tamamilə dağılmışdır.  İlandağ kitabəsi adlana kitabə Culfa rayonunun Xoşkeşin kəndi yaxınlığında aşkar edilmiş və mixi kitabənin mətni S.Qaşqay tərəfindən tərcümə edilmişdir. 

## Məzmunu
İlandağ kitabəsi İşpuini və Menuanın adını xatırlayır, e.ə. 820 və 810-cu illərdə onların hərbi hücumları və qələbələrinndən bəhs edir. Bir metr uzunluğunda kitabənin mətnindən ayıdn olur ki, Işpuini və Menua Arsinie ve Ania torpaqlarını tutmuş, Pluadidə İlahə Haldinin şərəfinə kitabə qoymuş və qurban kəsmişlər. AMEA-nın müxbir üzvü, arxeoloq Vəli Baxşəliyevin fikrinəcə kitabənin təntənəli şəkildə yazılmasına baxmayaraq Urartular heç vaxt bu ərazini işğal etməmişlər. Tədqiqatçı fikrini Naxçıvan ərazisində Urartu qalalarının tikilməsi haqqında heç bir epiqrafik və arxeoloji dəlilin tapılmaması ilə izah etmişdir.  
Kitabədən aydın olur ki, Urartu çarları İşpuini və onun oğlu Meniua bu ərazilərə yürüşlər təşkil etmişlər. Kitabədə onların zəbt etdikləri ölkələr arasında üç şəhər dövlətinin adı çəkilmişdir – Arsine, Arsikua, Ayanianu. Urartu çarları tərəfindən ələ keçirilmiş şəhərlər tutulduqdan sonra onlar tərəfindən dağıdılmışdır. Kitabədə adı çəkilən toponimlərdən “Arsine” adının bu gün Naxçıvan ərazisindəki “Ərəzin” toponimi ilə bənzərlik təşkil etməsi diqqətçəkicidir. Bundan əlavə kitabənin mətnindən müəyyən etmək mümkündür ki, urartulular burada çox qalmamış bu ərazidən cənub istiqamətinə - Puluadi ölkəsinə hərəkət etmişlər. Kitabəyə əsasən Puluadi ölkəsində maldarlığın və qoyunçuluğun inkişafını da müəyyən etmək mümkündür. Bu ölkədə urartuluların ilahə Haldinin şərəfinə öküz və qoyun, onun arvadının şərəfinə isə inək qurban kəsmələri təsvir edilmişdir.

## Kitabənin tərcüməsi
İlahi Haldinin əzəməti ilə İşpuini Sardurinin oğlu (və) Meniua İşpuininin oğlu Arsine şəhərinin ölkəsini zəbt etdilər. İş ölkəsini, Arsikua şəhərinin ölkəsini, Ayanianu şəhərinin ölkəsini zəbt etdilər, dağıtdılar. Pluadi ölkəsində onlar ilahi Haldiyə lövhə ucaltdılar (və) əmr verdilər: Puluadi ölkəsində ilahi Haldiyə öküz və qoyun, Haldinin arvadına inək (qurban) kəsilsin.

## Mənbə
# Naxçıvan tarixi. Üç cilddə I cild, Naxçıvan:Əcəmi, 2013, 452 s.  
# Qaşqay S. Qədim Azərbaycan tarixi mixi yazılı mənbələrdə. Bakı:Təhsil, 2006, 148 s.

## İstinadlar
Ağ adam (film, 2004)

***Ağ adam*** filmi rejissor Rafiq Dadaşov tərəfindən 2004-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film ağ adamlardan-albinoslardan bəhs edir. Azərbaycanda onların ən nümayəndəsi şair, tərcüməçi; "Səməd Vurğun medalı" laureatı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Giya Paçxataşvilidir. Film şairin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.

## Məzmun
Film ağ adamlardan-albinoslardan bəhs edir. Azərbaycanda onların ən nümayəndəsi şair, tərcüməçi; "Səməd Vurğun medalı" laureatı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Giya Paçxataşvili dir. Film şairin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.

Albinizm anadangəlmə dəriyə rəng verən piqmentin olmaması xarakterizə olunan, dəridə melanin əmələ gətirən melanositlərin çatışmazlığı və ya olmamasıdır. Nadir rast gəlinən və insanların marağına səbəb olan nadir xəstəliklərdən biridir. Belə insanlar (və ya digər canlılar) dərisi ağ rəngli olmaqla, ətrafdakıların diqqətini öz üzərlərinə cəmləyirlər. Onlar elmi dildə "albinos" adlanır. Albinizm xəstəliyinə tutulanlardan çoxu bunu kompleks hesab etsə də, bəziləri insanların reaksiyalarına alışdığını söyləyir.

## Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Rafiq Dadaşov
Operator: Mətləb Yaqubov

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
2004-cü ilin Azərbaycan filmləri
2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı