open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filip Pulman

**Ser Filip Nikolas Autram Pulman** (; ) — müasir ingilis yazıçısı, əsasən fantastika və macəra janrında yazdığı əsərləri ilə tanınır.

## Bioqrafiyası
Filip Pulman 19 oktyabr 1946-cı ildə İngiltərənin Norviç şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərinin bir hissəsini Rodeziya (indiki Zimbabve) və Avstraliyada keçirib. Oksford Universitetində təhsil aldıqdan sonra müəllim kimi fəaliyyət göstərib və eyni zamanda yazıçılığa maraq göstərib.

Pulman ən çox "Qaranlıq başlanğıclar" () trilogiyası ilə məşhurdur. Bu seriyaya "Şimal işıqları" (, ABŞ-də "Qızıl kompas" adı ilə nəşr edilib), "Sehirli bıçaq" () və "Əncirli teleskop" () romanları daxildir. Bu əsərlər fantastika və fəlsəfi motivlərin sintezi ilə seçilir və uşaqlar üçün yazılmasına baxmayaraq, dərin mövzulara toxunur. Pulmanın əsərlərində dini və metafizik mövzular önəmli yer tutur. Xüsusilə, "*Qaranlıq başlanğıclar*" seriyası xristian dünyagörüşünü tənqid etməsi ilə mübahisələrə səbəb olub. O, dinin insan azadlığı üzərində qurduğu məhdudiyyətləri və insanın bilik əldə etməyə can atmasının vacibliyini vurğulayır. Onun kitabları bəzən C. S. Lyuisin "Narniya salnamələri" seriyasına alternativ kimi təqdim edilir, çünki Lyuisin əsərləri dini motivləri dəstəklədiyi halda, Pulmanın kitabları tənqidi mövqedən çıxış edir.

Filip Pulman müasir fantastika ədəbiyyatına böyük təsir göstərib və bir çox nüfuzlu mükafatlara layiq görülüb. O, Britaniya Uşaq Kitabları Mükafatı, Kosta Kitab Mükafatı və Astrid Lindqren Memorial Mükafatını qazanıb. Yazıçının əsərləri kino və televiziya üçün də uyğunlaşdırılıb – 2007-ci ildə "Qızıl kompas" adlı film çəkilmiş, 2019-cu ildən isə BBC və HBO tərəfindən "His Dark Materials" serialı ekranlaşdırılmışdır. Filip Pulman hazırda yazı fəaliyyətini davam etdirir və "Toz kitabları" (The Book of Dust) adlı yeni seriya üzərində işləyir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Robert Darby: *Intercision-Circumcision: His Dark Materials, a disturbing allegory of genital mutilation* History of Circumcision.
* 
* Gerald O'Collins S. J., *Philip Pullman's Jesus* (London, Darton, Longman and Todd, 2010).
* Hugh Rayment-Pickard, *The Devil's Account: Philip Pullman and Christianity* (London: Darton, Longman and Todd, 2004).
* Wheat, Leonard F. *Philip Pullman's His Dark Materials – A Multiple Allegory: Attacking Religious Superstition in The Lion, the Witch and the Wardrobe and Paradise Lost*.

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Şahin Babayev

**Şahin Tofiq oğlu Babayev** () — Azərbaycan Nəqliyyat və Kommunikasiya Holdinqinin icraçı direktoru.

## Həyatı
Şahin Babayev 1988-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 2006-cı ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə İqtisadiyyatın hüquqi tənzimlənməsi ixtisası üzrə təhsil almış və 2010-cu ildə məzun olmuşdur.

O, 2011-ci ildən Sumqayıt Texnologiyalar Parkında çalışıb. 2012–2021-ci illərdə Azərkosmosun Maliyyə departamentinin rəhbəri vəzifəsində işləyən Şahin Babayev 2023-cü ildə rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müşaviri təyin olunub.

2024-cü ildə Prezidentin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini təyin edilən Şahin Babayev Beynəlxalq İmtiyazlı Sertifikatlaşdırılmış Mühasiblər Assosiasiyasının (Association of Chartered Certified Accountants, ACCA) üzvüdür.

3 mart 2025-ci ildə Azərbaycan Nəqliyyat və Kommunikasiya Holdinqinin İcraçı direktoru təyin olunub.

2025-ci ilin avqust ayında "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC-nin (ASCO) Müşahidə Şurasının sədri təyin edilib.

## İstinadlar
Sərv kölgəsində

**Sərv kölgəsində** — 2024-cü ildə istehsal olunan İran filmi. İranlı rejissor Hossein MolayemiShirin Sohaninin ikinci Cizgi filmi olaraq ən yaxşı xarici film nominasiyası üzrə "Oskar" mükafatını qazanmışdı. İran istehsalı olan "Sərv kölgəsində "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür.

## İstinadlar
Şiqeru İşiba

**Şiqeru İşiba** () – 2024-cü ildən Yaponiya Baş naziri və Liberal Demokratik Partiyasının (LDP) prezidenti vəzifəsində çalışan yapon siyasətçisidir.

## İstinadlar
Anora

***Anora*** () — rejissor və montaj işi, həmçinin prodüserliyi və ssenari müəllifliyi Şon Beykerə məxsus olan, 2024-cü ildə yayımlanmış ABŞ komediya-dram filmi. Filmdə, aktrisa Mayki Medison tərəfindən canlandırılan striptizçi Anora Mixeyeva, aktyor Mark Eydelşteyn tərəfindən canlandırılan Rusiya oliqarxının oğlu İvan Zaxarovla evlənir. Filmdə ikinci plan personajları aktyorlar Yura Borisov, Karen Karaqulyan, Vaçe Tovmasyan və Aleksey Serebryakov tərəfindən canlandırılmışdır.

"Anora" filminin premyerası 21 may 2024-cü ildə, 77-ci Kann kinofestivalında baş tutumuş, film tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və Qızıl Palma Budağı mükafatı qazanmışdır. 18 oktyabr 2024-cü ildə Neon şirkətinin distribyutorluğu ilə, filmin kinoteatr yayımına başlanmışdır. $6 milyon büdcəsi olan film, ümumilikdə bütün dünyada $41 milyon gəlir əldə etmişdir ki, bu da onu, Şon Beykerin ən çox gəlir gətirən filmi etmişdir.

Mükafat mövsümündə aktiv olan "Anora" filmi, çoxsaylı nominasiya və mükafatlar əldə etmişdir. 97-ci Oskar mükafatları mərasimində, "Anora" filmi beş əsas kateqoriyada qalib gəlmişdir: Ən yaxşı film, Ən yaxşı aktrisa (Medison üçün), Ən yaxşı orijinal ssenari, Ən yaxşı montaj və Ən yaxşı rejissor işi. Eyni zamanda, Britaniya Akademiyası Film Mükafatları tərəfindən, "Anora", Ən yaxşı kastinq və Ən yaxşı aktrisa (Medison üçün) nominasiyalarında mükafatlandırılmış, Amerika Film İnstitutu və ABŞ Milli Kino Tənqidçiləri Şurası tərəfindən 2024-cü ilin ən yaxşı on filmi siyahısına daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Almaniyada federal seçkilər (2025)

Bundestaqın 21-ci çağırışını müəyyənləşdirmək məqsədilə Almaniyada 23 fevral 2025-ci ildə növbədənkənar federal seçkilər keçirilmişdir. Şolts hökumətinin böhranla üzləşməsindən ötrü seçkilər nəzərdə tutulandan 7 ay əvvəl baş tutmuşdur.

## İstinadlar
Phyllodoce

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qaraçənəli balyeyən

**Qaraçənəli balyeyən (''Melithreptus gularis'')** — "Meliphagidae" fəsiləsinə aid bir növ sərçə quş növü. Avstraliyaya endemikdir və iki yarımnövü tanınır. Təbii yaşayış mühitləri mülayim meşələr və subtropik və ya tropik quru meşələrdir.

## Taksonomiya
Qaraçənəli balyeyən ilk dəfə 1837-ci ildə Con Qould tərəfindən *Haematops gularis* kimi təsvir edilmişdir. O, həmçinin 1875-ci ildə Şimali Avstraliyanın qızılı kürəkli balyeyənini (*Melithreptus laetior* kimi) təsvir etmişdir. "Cənubi Avstraliya Muzeyi"ndən olan Frederick George Waterhouse ona dörd dəri göndərmiş və onların gözəlliyi haqqında yazmışdır. Richard Schodde 1975-ci ildə onları tək bir növə birləşdirmişdir, lakin Hugh Ford 1986-cı ildə bunu sorğulamışdır, çünki iki formanın oxşar areallara sahib olan sarımtıl və qonur balyeyənlər qədər fərqli olduğunu düşünmüşdür. 2010-cu ildə dərc edilmiş genetik məlumatlar göstərir ki, iki takson təxminən 0,3 ilə 1,2 milyon il əvvəl ayrılmışdır və Karpentariya körfəzinin cənubunda yerləşən Karpentariya Bariyeri ilə ayrılmışdır.
Qaraçənəli balyeyən, oxşar ölçülü və (qəhvəyi başlıqlı balyeyən istisna olmaqla) qara başlıqlı görünüşə sahib bir neçə növü olan "Melithreptus" cinsinin bir üzvüdür. "Meliphagidae" balyeyən ailəsindəndir. Molekulyar markerlər göstərir ki, qara çənəli balyeyən qəhvəyi başlıqlıya ən yaxın qohumdur, eyni zamanda oxşar lələkli güclü dimdikli balyeyən əslində 6,7 ilə 3,4 milyon il əvvəl daha erkən bir qol olmuşdur. Bu üç növ "Eidopsarus" yarımcinsinə aiddir, onların qısa, möhkəm pəncələri var, daha kiçik sürülərdə toplanırlar, digər yarımcinsə nisbətən daha çox meşəlik yaşayış yerində yaşayırlar və yarpaqlarda deyil, budaqlar və qabıqlarda həşərat axtarırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crotalus concolor

**Crotalus concolor** — Ümumiyyətlə *kiçik solğun zəngli ilan*, *solğun zəngli ilan* və *sarı zəngli ilan*. Bu, ABŞ-nin qərb hissəsində tapılan kiçik bir zəngli ilan növüdür və solğun rəng naxışı ilə tanınır. Bütün digər çuxurlu ilanlar kimi, bu növ də zəhərlidir.

## Coğrafi yayılma

Bu növ ABŞ-nin Kolorado və Green River hövzələrində rast gəlinir. Bu ərazi Vayominqin cənub-qərbi, 111° qərb uzunluğunun şərqindəki Yuta (cənub-şərq küncü istisna olmaqla) və Koloradonun qərb-mərkəzi ekstremal hissəsini əhatə edir. Tip lokaliteti *"King's Ranch, Garfield Co., Henry dağlarının əsasında [Utah]"* kimi göstərilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Federiko Kyeza

**Federiko Kyeza** (İt. *Federoco Chiesa*; 25 oktyabr 1997-ci ildə anadan olub) İtaliya yiğmasında və Liverpul FK klubunda, sol cinah vinger və hücumçu mövqeyində oynayan italyan futbolçu.

Keçmiş peşəkar futbolçu Enriko Kyezanın oğlu, Fiorentinanın gənclər akademiyasından çıxıb. Kyeza 2016-cı ildə əsas komandada debüt edib. O, dörd il klubda qalıb, bütün yarışlarda 153 oyunda 34 qol vurub. Kyeza 2020-21 mövsümündə Yuventusa a keçib, ilk mövsümündə İtaliya Kubokunu və İtaliya Superkubokunu qazanib. 2024-cü ildə Chiesa İngiltərəyə köçərək Premyer Liqa klubu Liverpul ilə müqavilə imzalayıb.

Beynəlxalq səviyyədə Kyeza 2018-ci ilin martında İtaliya yığmadında debüt edib. O, ölkəsinin UEFA Avro 2020-də qalib gəlməsinə kömək etmiş, turnirin simvolik komandasında seçilmişdur.

## İstinadlar
Tribut İcma Mərkəzi

**Tribut İcma Mərkəzi** () - Əvvəlcə General Motors Mərkəzi və ya GM Mərkəzi kimi tanınan, Kanadanın Ontario əyalətinin Oşava şəhərində yerləşən çoxməqsədli bir arena.

## Tarixi
Tribut İcma Mərkəzi Oşava şəhəri tərəfindən idarə olunur. 5 oktyabr 2006-cı ildə General Motors arena üçün ad hüququnu almışdır. Şəhər əvvəlcə Maple Leaf Sports & Entertainment (MLSE) şirkətini arenanın idarə edilməsi üçün seçdi, lakin ilk bir neçə ildən sonra MLSE mart 2008-də müqavilənin ləğvini istədi. MLSE yalnız öz idman komandalarının oynadığı arenaları idarə etməklə məşğul olmaq istəyirdi, amma arenanı idarə etməyin "artıq bizim üçün strateji bir hədəf olmadığını" açıqladı. 30 iyun 2008-ci ildən etibarən Global Spectrum arena üzərindəki əməliyyatları və idarəetməni öz üzərinə götürdü.

14 aprel 2016-cı ildə arenada videoboard-un dəyişdirilməsi barədə razılaşma elan edildi. Bu yeni “videoboard” Kanada Hokkey Liqasının gələcək Memorial Cup təklifləri üçün tələbləri qarşılayacaq və əvvəlki videoboarddan daha yaxşı olacaq, hansı ki, bir neçə ildir ki, Generals azarkeşləri arasında narazılığa səbəb olmuşdu.

7 oktyabr 2016-cı ildə arena üçün adın Tribut İcma Mərkəzi olaraq dəyişdirilməsi ilə bağlı elan verildi və bu dəyişiklik 1 noyabr 2016-cı ildən qüvvəyə mindi. Yeni ad hüquqları 10 il müddətinə davam edəcəkdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ahaetulla

**Ahaetulla** — Asiya qamçı ilanları kimi tanınan, tropikal Asiyada yayılmış kolubrid ilanların bir cinsi.

## Zəhər
Bəzi alimlər tərəfindən zəif zəhərli hesab edilir və ümumiyyətlə "arxa dişli" və ya daha düzgün olaraq opisthoglif adlandırılır. Bu o deməkdir ki, onların zəhər ifrazatına kömək edən böyüdülmüş dişləri və ya zəhər dişləri üst çənənin arxa hissəsində yerləşir, əksinə gürzə və ya kobra kimi ön tərəfdə deyil. Həqiqi zəhər vəzisi və ya inkişaf etmiş zəhər ifrazat sistemi yoxdur. Bu cinsin duvernoy vəzisi, həqiqi zəhərli ilanların zəhər vəzisinə homologdur və ifrazat istehsal edir ki, bu da hələ də yaxşı öyrənilməsə də, insanlar üçün tibbi əhəmiyyətli hesab edilmir.

## Yayılması
Bu cinsin yaşıl rəngli nümayəndələri tez-tez yaşıl asma ilanları kimi tanınır. Onları "yaşıl asma ilanı" Oxybelis fulgidus ilə qarışdırmaq olmaz, çünki bu növ konvergent şəkildə çox oxşar görünür, lakin Mərkəzi və Cənubi Amerikada tapılır.

## Həmçinin bax
* Ahaetulla nasuta

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qaraçənəli siskin

**Qaraçənəli siskin (''Spinus barbatus'')** - "Fringillidae" fəsiləsinə aid bir alacəhrə quş növü. Argentina, Çili və Folklend adalarında rast gəlinir. Onun təbii yaşayış mühiti mülayim meşələr və ciddi şəkildə pozulmuş keçmiş meşə əraziləridir.

## Təsvir
Qaraçənəli siskin təxminən 13 santimetr uzunluğa qədər böyüyür. Erkək fərdin başının təpəsi və boğazının mərkəzi qara rəngdədir. Başın qalan hissəsi və bədənin üst hissələri qara zolaqlı sarımtıl-zeytunu rəngdədir. Bel hissəsi sarı, qanadları isə qara rəngdədir və iki sarı zolaq ilə birincil lələklərdə sarı ləkə var. Alt hissələri yaşıl-sarı, qarın hissəsi isə ağ rəngdədir. Dişi fərdin görünüşü erkəyə bənzəyir, lakin rənglər daha solğundur. Dişilərin başında və boğazında qara rəng yoxdur. Başı və beli boz-zeytun rəngdədir, alt hissələri açıq sarı-zeytun, qarın hissəsi isə ağ rəngdədir. Bu növü təqribən "başlıqlı siskin" (*Spinus magellanica*) ilə qarışdırmaq olar, lakin bu quş cənubda rast gəlinmir, erkəyin başında və boğazında daha geniş qara rəng var, dişilərin isə sarı bel hissəsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sistrurus catenatus

**Sistrurus catenatus** və ya **şərq massasauqası** — Şimali Amerikanın mərkəzi və şərqində, Kanadanın Ontario əyalətinin cənubundan ABŞ-nin Orta Qərb və Şərq bölgələrinə qədər yayılmış çökükbaş bir zəhərli ilan növü.

## Taksonomiya
Bir əsrdən çox müddət ərzində üç yarımnöv tanınırdı. Lakin 2011-ci ildə aparılan tədqiqatlar nəticəsində iki yarımnöv (Sistrurus catenatus catenatus və Sistrurus catenatus tergeminus) tam növ statusuna yüksəldi: Şərq massasauqası (Sistrurus catenatus) və qərb massasauqası (Sistrurus tergeminus). Üçüncü yarımnövün statusu müəyyən dərəcədə qeyri-müəyyən qalır və bəzi tədqiqatçılar tərəfindən Sistrurus tergeminus edwardsii (səhra massasauqası) kimi tanınır. Digərləri isə onu qərb massasauqası ilə sinonimləşdirir. Hal-hazırda şərq massasauqasının monotipik olduğu, yəni heç bir tanınmış yarımnövə malik olmadığı düşünülür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Meksika sarmaşığı ilanı

**Meksika sarmaşığı ilanı** **(''Oxybelis aeneus'')** - Ümumiyyətlə qəhvəyi sarmaşıq ilanı kimi tanınan, Amerikalara endemik olan bir colubrid ilan növü.

## Yaşayış yeri
O. aeneus, Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub Arizona ştatındakı Atascosa, Pataqoniya və Pajarito dağları daxilində, Meksika vasitəsilə, Şimali Amerika və Trinidad və Tobaqoya qədər tapılır. Arizonada O. aeneus yalnız Madrean Həmişəyaşıl Meşəlik icmaları və bitişik yarımsəhra otlaq yaşayış yerinin yuxarı hissələri ilə əlaqəlidir. Adətən açıq, dik və otlu yamaclarda ağaclarda və ya kollarda rast gəlinir, lakin xüsusilə bol bitki örtüyü olan meşəli kanyonlarla da əlaqələndirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarayanaqlı tutuquşu

**Qarayanaqlı tutuquşu (''Agapornis nigrigenis'')** — Tutuquşları cinsinə aid kiçik bir tutuquşu növü. Əsasən yaşıl rəngdədir, qəhvəyi başı, qırmızı dimdiyi və ağ göz halqaları var. Bu növ Zambiyanın cənub-qərbində yayılmış nisbətən kiçik bir ərazidə endemikdir və yaşayış mühitinin itirilməsi təhlükəsi ilə üzləşir.

## Taksonomiya
Qarayanaqlı tutuquşu monotipik bir növdür. Bəzən onu "Lilianın sevgi quşu"nun yarımnövü kimi qəbul edirlər.

## Təsvir
Qarayanaqlı tutuquşu təxminən 14 sm uzunluğundadır. Əsasən yaşıl lələklərə malikdir, qırmızımtıl-qəhvəyi alın və ön təpə hissəsi, qəhvəyi-qara yanaqlar və boğaz, boğazın altında narıncı ləkə (sarımtıl-yaşıl rəngə keçid edir), ağ göz halqaları və boz ayaqlar var. Yetkin fərdlərin dimdiyi parlaq qırmızı, cavan fərdlərin dimdiyi isə daha çox narıncı rəngdədir. Səsləri yüksək və kəskin çığlıqlardır və digər tutuquşlarının səslərinə bənzəyir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Diyarbakır həbsxanası

**Diyarbəkir həbsxanası** — Türkiyənin ən məşhur və tənqid edilən həbsxanalarından biri. 1980-ci illərdə baş verən siyasi zorakılıqlar və Türkiyədəki siyasi müxalifət hərəkatları ilə əlaqədar olaraq, bu həbsxana çoxsaylı məhkumların saxlanıldığı, işgəncələrə məruz qaldığı və insan haqları pozuntularının baş verdiyi bir yer kimi tanınır. Diyarbəkir həbsxanası, xüsusilə 1980-ci illərdəki türkiyəli müxalifətçilərə qarşı tətbiq olunan şiddət və işgəncələr ilə bilinir.

## Tarixi və yerləşməsi
Diyarbəkir həbsxanası, Türkiyənin cənub-şərqindəki Diyarbəkir şəhərində yerləşir və 1980-ci ildə Türkiyədəki hərbi çevrilişdən sonra siyasi məhbusların saxlanması üçün istifadə edilməyə başlanmışdır. Həbsxana, bölgənin təhlükəsiz həbsxanası olmaqla yanaşı, həm də hüquq pozuntuları və insan haqları məsələləri ilə bilinir.
Diyarbəkir həbsxanası, kürdlərin və digər etnik azlıqların yaşadığı bölgələrdə yerləşdiyi üçün burada saxlanılan məhkumlar əsasən siyasi müxaliflər, işgəncələrə məruz qalan fəallar və terrorizm ittihamları ilə mühakimə edilən şəxslərdir. Həbsxana, həmçinin siyasi məhbusların təcrid olunduğu yerdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ölüm rotası

**Ölüm rotası** () — tarixi ədəbiyyatda Milandan və Lombardiya Liqasından olan iki taktiki qrup, birlikdə hərəkət edərək döyüş zamanı Lombardiya Liqasının bayrağının olduğu karroççonu qoruyan döyüşçülər dəstəsi üçün istifadə edilən ad.

Bu rota, imperator I Fridrix Barbarossanın ordusuna qarşı Leqnano döyüşündə iştirak etmiş və onun qəti məğlubiyyətinə səbəb olmuşdur. Ölüm rotasının tərkibində olan iki döyüşçü qrupu "Karroçço Rotası" və "Ölüm Cəngavərləri" adlanırdı.

## Rota Karroçço
Rota Karroçço 300 piyada döyüşçüdən ibarət idi — Milanın gənc könüllüləri, karroççonu qorumaq üçün ölməyə and içmişdilər. Onlar böyük qalxanlar və nizələrlə silahlanaraq karroççonun ətrafında dördbucaq düzülüşdə döyüşürdülər.

## Ölüm cəngavərləri
Ölüm rotası, bəzi mənbələrdə XIX əsrin sonlarına qədər "Ölüm Cəngavərləri" kimi tanınır — bu, yaxşı sənədləşdirilməmiş orta əsr süvarilərinin müvəqqəti hərbi birləşməsi idi. Tarixi ənənəyə görə, onu təşkil edən və silahlandıran lideri Alberto da Çusano olmuşdur. Bu rota, Lenyano döyüşündə Karroççonu qoruyaraq Lombardiya Liqasını Fridrix Barbarossanın alman ordusuna qarşı müdafiə etməklə böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.

Bu rota tələsik yığılmışdı və Lombardiya Liqasının piyadaları ağır süvarilərin dəstəyindən məhrum olduqları üçün Alberto da Cussano atları Breşia və Lombardiyanın digər şərq bölgələrindən topladı. Bu atlar onun öz vəsaiti hesabına alınıb Liqa tərəfindən silahlandırıldı. Beləliklə, bu süvarilər ənənəvi ağır cəngavərlər, silahdarlar və ya nizami süvarilər deyildilər, əksinə, "atlı piyada" və ya "yüngül süvari" kimi qəbul edilməlidirlər.

Rota üzvləri son dərəcə amansız idilər və döyüşdə düşmənə ciddi ziyan vururdular. Milanlı salnaməçi Qalvano Fiyamma görə, rota 900 döyüşçüdən ibarət idi, lakin müasir mənbələr bu rəqəmi 300-ə və ya daha real olaraq 500-ə qədər azaldır. Tarixi ənənəyə əsasən, onlar qara və ya tünd boz rəngli geyimlər geyinir, üzərlərində kəllə təsviri olan nişanlar daşıyırdılar. Həmçinin, onların kiçik taxta qalxanlarında da bu simvol ola bilərdi. Tam sənədləşdirilməsə də, kifayət qədər etibarlı mənbələrə görə, onların döyüş şüarı və ya devizi "*Ambroeus*!" idi (bu, onların Breşiyadan olduqları barədə məlumatlarla ziddiyyət təşkil edir). Ölüm rotasının sürətli şəkildə təşkil edilməsi və Lenyano döyüşündə xüsusi rol oynaması onun döyüşdən sonra mövcudluğuna dair heç bir məlumatın olmaması ilə sübut edilir.

## Salnamələr

## İstinadlar

## Biblioqrafiya
* 
**Chronicon Vincentii Canonici Pragensis* in *Monumenta historica Boemiae* by Fr. Gelasius Dobner (1764)
* 
* 
*I. R. Dieterich, "*Die Taktik in den Lombardenkriegen der Staufer*", Marburg, 1892
* 
* 
* Alberto Peruffo, ''Alberto da Giussano tra realtà e mito''
*Federico A. Rossi Di Marignano: "Federico Barbarossa e Beatrice di Borgogna. Re e regina d'Italia", Mondadori, 2009, 

## Xarici keçidlər
*''Company of Death'' (book), published by Legano
*''Sword of War'' (film), 2009, at IMDB
Ronald Hatton

**Ronald Edmund Hatton** (; ) — rus əsilli ingilis tarixçi, erkən müasir Britaniya tarixi, Britaniya folkloru, Xristianlıqdan əvvəlki din və müasir paqanizm üzrə mütəxəssis. *İngilis İrsi* () qurumunun komissarı.

2011-ci ildən, Uels Alim Cəmiyyətinin (; ), 2013-cü ildən isə Britaniya Akademiyasının həqiqi üzvüdür. 2022-ci ildə Qreşem Kollecində ilahilik professoru vəzifəsinə təyin olunub. 

## Həyatı

Ronald Hatton 1953-cü ilin dekabrın 19-da Hindistanın Utakamund şəhərində anadan olub. Onun rus mənşəyi var. İngiltərəyə köçəndə, Hatton İlford qraflığının məktəbinə qəbul olunub. O vaxtdan bəri o, arxeologiya ilə marağlanırdı. 1965-1976 illərin arasında Hatton İngiltərədə, Uelsdə və Maltada qazıntılarda iştirak edirdi.

Kembricin Pembrouk Kollecində oxuyandan sonra, Hatton təhsilini Oksford Universitetində davam etmişdi və orda 1980-ci ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. 1981-ci ildə o, Bristol Universitetinə köçüb və orda tarix lektoru kimi işləməyə başlamışdı. Hatton orda, 1981-1990 illərin arasında erkən müasir Britaniya haqqında üç kitab yazmışdı. 1988-ci ilin avqustunda Ronald Hatton Liza Radiloviç ilə evlənmişdi. 2003-cü ilin martında isə onlar boşanıb.

Bundan sonra *[[Oxford University Press]]* onun yazdığı Britaniya folkloru haqqında iki kitab buraxıb (1994-cü və 1996-cı illərdə). Həmin kitablarında Hatton bəzi ümumən qəbul edilən fikirləri tənqid etmişdi. Məsələn, "Şən İngiltərə" () mifini. 90-cı illərdə o, paqanizmi araşdırırdı və 1999-cu ildə onun bu mövzu ilə bağlı kitabı üzə çıxmışdı. 2001-ci ildə isə o, şamanizm haqqında kitabı buraxmışdı.

2000-ci illərdə Hatton həmçinin Vikka, və Druidləri araşdırırdı. Onun bu mövzularla bağlı nəşrləri və leksiyaları var.

Hatton öz dini inanclarını şəxsi məsələ hesab edir. O, paqan olaraq böyüyüb və cavanlığından Vikkaçılar ilə tanış idi. O, Britaniyanın paqan icması arasında "yaxşı tanınmış və çox sevilən" şəxsdir.

## Mükafatları

* (2024) Britaniya İmperiyası Ordeninin Komandoru.

## Filmoqrafiya

* (2012) *Britaniyanın Vikka adamı* ().
* (2013) *Çox Britaniyalı tilsimçilik* ().
* (2013) *Professor Hattonun marağları* ().

## İstinadlar
Keto

**Keto** () — Yunan mifologiyasında ilkin dəniz tanrıçasıdır və Pontla Geyanın qızıdır. Mifik bir fiqur olaraq, o, ən qədim tanrılardan biri hesab olunur və Geya ilə Pontdan olan digər bir uşaq, Forkis ilə bir çox canavarlı övladlar doğurmuşdur. Kiçik Günəş Sistemi obyektlərindən 65489 Ceto, onun şərəfinə adlandırılmışdır, və onun peyki Fortsizin adını almışdır.

Keto, müxtəlif vaxtlarda Krataiis (, Krataiis, "güclü" mənasında) və Trienus (, Trienos, "üç il ərzində" mənasında) adları ilə də tanınırdı və bəzən alimlər tərəfindən Hekate ilə qarışdırılmışdır (çünki Krataiis və Trienus həm də Hekatenin epitetləridir).

Bu tanrıça, həmçinin Keto adını daşıyan kiçik bir Okeanid və Yunan mifologiyasında ketos (cəm halda *kētē* və ya *ketea*) adlanan müxtəlif canavarlarla qarışdırılmamalıdır; ketos qədim Yunan dilində "dəniz canavarı" üçün ümumi bir termindir.

## Ailə
Keto, Geya (Yer) və Pontun digər dörd övladı ilə birlikdə anadan olmuşdur: Nereus, Taumas, Forkis və Evribiya. Hesiodun "Teoqoniya" (*Theogony*) əsərində Keto və Forkisin övladları olaraq iki *Graiae* (*Qraiya*) — Pemfredo və Enyo, və üç *Gorgon* (Qorqon) — Stenno, Evriala və Meduza qeyd olunur. Onların son övladı isə adlandırılmayan bir ilan (sonradan Ladon adı ilə Apollonius tərəfindən tanınmışdır) olub, qızıl almaları qoruyurdu. Hesioda həmçinin, yarı qadın, yarı ilan olan Yexidnanın Ketodan doğulduğu və Forkisin onun atası olduğu qeyd edilir; lakin bu "qadın" bəlkə də Kalliroe adlı bir Okeanidə işarə edir.

Mifoqraf Afinalı Ferekid (e.ə. V əsr) Yexidnanı Forkisin qızı kimi göstərir, amma anasını adı ilə qeyd etmir.

Mifoqraflar Apollodor və Hiqin hər biri Keto və Forkisin övladları olaraq üçüncü bir Graiae adlandırır, bunlar Dino və Persisdir. Apollodor və Hiqin həmçinin Ladonu Yexidna ilə Tifonin övladı kimi göstərirlər, Keto və Forkisin deyil.

Rodosseyli Appoloninin şərhçisinin verdiyi məlumatda Forkis və Keto Hesperidlərin valideynləri kimi göstərilirlər, amma bu məlumat digər qədim mənbələrdə təkrarlanmır. Keto, bəlkə də nəvəsi Ortrusun, Nemean lion (Nemea aslanı) və Sfinxin anasıdır. Homer "Odisseya" əsərində Polifemusun anası Toosanı Forkisin qızı kimi qeyd edir, amma Ketonun onun anası olub-olmaması haqqında heç bir məlumat vermir.

## Kult
Böyük Plini Joppa (indiki Yaffa) şəhərində "hekayə edilmiş Keto"nun ibadətini qeyd edir, bu, Perseusun Andromedanı dəniz canavarından xilas etməsindən dərhal sonra gələn bir qeydidir. S. Safray və M. Stern Joppada, Keto adı altında bu canavara ibadət edən bir kultun yaranmış ola biləcəyini təklif edirlər. Alternativ bir izah olaraq, onlar Plini və ya onun mənbəyinin *Cetus* adını yanlış oxuduğunu və ya Derçeto adlı suriyalı tanrıçanın adını qeyd etdiyini irəli sürürlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Aken, Dr. A.R.A. van. (1961). *Elseviers Mythologische Encyclopedie*. Amsterdam: Elsevier.
* Bartelink, Dr. G.J.M. (1988). *Prisma van de mythologie*. Utrecht: Het Spectrum.
Heptaqram

**Heptaqram** (yunanca: *ἑπτάγραμμον*, "yeddi xəttli ulduz") – yeddi zirvəsi olan ulduzşəkilli çoxbucaqlıdır. Heptaqram həm riyaziyyatda, həm də müxtəlif mədəniyyətlərdə və dini ənənələrdə xüsusi simvolik mənalara malikdir.

***Heptaqram*** adı yunanca -gram **' ilə ***hepta-*** rəqəm prefiksini birləşdirir. ***-qram*** şəkilçisi xətt mənasını verən ***γραμμῆ**' (*gramē*) sözündən yaranmışdır.


== İstifadə edilir ==

=== Bayraqlar və gerblər ===
<gallery>
Fayl:Coat of arms of Georgia (1918–1921; 1990–2004).svg|alt=Former Georgian coat of arms, 1918–1921, 1991–2004|[[Gürcüstan]]ın keçmiş gerbi, 1918–1921, 1991–2004
Fayl:Flag of Occitania (with star).svg|alt=The seven-pointed star of the Felibritge on the Occitan flag.|[[Oksitaniya (tarixi vilayət)|Oksitan]] bayrağındakı Felibritjin yeddiguşəli ulduzu.
Fayl:Flag of Jordan.svg|alt=The Jordanian flag, bearing the star that symbolizes Al-Fatiha|[[Fatihə surəsi|Əl-Fatihəni]] simvolizə edən ulduzu daşıyan [[İordaniya]] bayrağı
Fayl:Flag of Hokkaido Prefecture.svg|alt=Symbol of Hokkaido|[[Hokkaydo]]nun simvolu
Fayl:Emblem of Samarkand.svg|alt=Coat of arms of Samarkand|[[Səmərqənd]] gerbi
</gallery>

== Həmçinin baxın ==
* [[Okkultizm]]
* [[Pentagram]]

== Biblioqrafiya ==
* Grünbaum, B. və GC Shephard; *Tilings and patterns*, New York: WH Freeman & Co., (1987), .
* Grünbaum, B.; İçi boş üzlü polihedra, *Politoplar üzrə NATO-ASI Konfransının Proc.* *və s. (Toronto 1993)*, ed T. Bisztriczky et al., Kluwer Academic (1994) s.43–70.
* [[Con Horton Konvey|John H. Conway]], Heidi Burgiel, Chaim Goodman-Strauss, *The Symmetries of Things'' 2008, (Fəsil 26. səh. 404: Adi ulduz-politoplar Ölçü 2

## İstinadlar
Qızıl Şəfəq Hermetik Ordeni

**Qızıl Şəfəq Hermetik Ordeni -** *(The Hermetic Order of the Golden Dawn)* 1888-ci ildə Böyük Britaniyada qurulmuş mistik, ezoterik və okkult bir təşkilatdır. Qərb ezoterizminin ən nüfuzlu cəmiyyətlərindən biri hesab olunan təşəbbüskar cəmiyyətdir, xüsusilə Kabala, tarot, astroloji, alkimya və digər hermetik elmlərlə məşğul olmuşdur. Cəmiyyət, mistik inkişaf və ruhani maariflənmə sahəsində bir çox müasir okkult cərəyanların formalaşmasına təsir göstərmişdir. Onun daxilində dini simvollar və mənəvi anlayışlar mühüm rol oynasa da, cəmiyyət dini bir quruluş deyildi.

## Tarixi
Qızıl Şəfəq Hermetik Ordeni cəmiyyəti 1887–1888-ci illərdə üç mason və okkultist – **William Wynn Westcott**, **Samuel Liddell MacGregor Mathers** və **William Robert Woodman** tərəfindən təsis edilmişdir. Cəmiyyət 1890-cı illərdə yüksək populyarlıq qazandı və bir çox tanınmış üzvü cəlb etdi. Lakin 1900-cü illərin əvvəllərində təşkilat daxilində mübahisələr və parçalanmalar başladı. Samuel Mathers ilə digər üzvlər arasındakı ixtilaflar nəticəsində cəmiyyət bir neçə fraksiyaya bölündü.

## Strukturu və Dərəcələri
Qızıl Şəfəq Cemiyyəti, üzvlərinin mənəvi və okkult inkişafını istiqamətləndirmək üçün üç əsas səviyyəyə bölünmüşdür:

* **Outer Order (Xarici Sıra):** Yeni üzvlər bu dərəcəyə daxil olur və burada əsas hermetik biliklər, Kabala, tarot və digər ilkin dərslər öyrədilirdi.
* **Second Order (İkinci Sıra):** Daha yüksək səviyyədə olan üzvlər burada ritual magiya və mistik praktikalar üzərində çalışırdılar.
* **Third Order (Üçüncü Sıra):** Bu səviyyə nəzəri olaraq tam ruhani maariflənməyə nail olmuş fərdlərə aid idi, lakin cəmiyyətin tarixində bu səviyyəyə çatanlar barədə ətraflı məlumat yoxdur.

## Mənbə
Ceyms Harrison

**Ceyms Harrison** (; ) — qanında Rh xəstəliyinə qarşı müalicə üçün dəyərli hesab edilən antikorlar olan avstraliyalı qan plazması donoru

## Həyatı
27 dekabr 1936-cı ildə iyunda anadan olub. 1951-ci ildə, 14 yaşında, böyük miqdarda qan tələb edən döş qəfəsindən ağır əməliyyat keçirib. İynələrdən qorxmasına baxmayaraq, tələb olunan 18 yaşına çatan kimi donor olaraq qanı geri qaytaracağına söz verib.

### Donorluq
Harrison 1954-cü ildə qan verməyə başladı. İlk bir neçə donorluqdan sonra onun qanında Rh qrupu antigeninə qarşı güclü və davamlı antikorların olduğu aşkar edilib. Yüksək səviyyədə "Anti-D" antikorlarına sahib olan qan, yeni doğulmuş uşaqların hemolitik xəstəliyinin (HDFN) qarşısını almaq üçün istifadə olunan immunoqlobulin əsaslı məhsullar yaratmaq üçün emal edilə bilər.

Harrison 1969-cu ildə dünyada ilklərdən biri olan Yeni Cənubi Uels Rh Proqramının qurucu donorlarından biri idi. Tam qandan fərqli olaraq, qan plazması iki həftədə bir dəfə verilə bilər ki, bu da ona 2011-ci ilin may ayında 1000-ci donorluğuna çatmasına imkan verir. Bunun üçün 57 il ərzində hər üç həftədə orta hesabla bir donorluq tələb olunurdu. 11 may 2018-ci ildə o, Avstraliyanın 81 yaşını keçmiş şəxslərin qan donorluğunu qadağan edən siyasətinə uyğun olaraq 1173-cü və sonuncu donorluğunu etdi.

O, 7 iyun 1999-cu ildə Avstraliya Ordeni ilə təltif edilmişdir.

2011-ci ildə o, İlin Avstraliyalısı mükafatının Yeni Cənubi Uelsin Yerli Qəhrəmanı bölməsində irəli sürülüb.

### Şəxsi həyatı
Harrison 2005-ci ildən həyat yoldaşının ölümünə qədər qan donoru Barbara Lindbeck ilə evli idi. Onların Treysi adlı bir qızı və Carrod və Skot adlı iki nəvələri var idi.

Harrison 17 fevral 2025-ci ildə 88 yaşında "Peninsula Villages" qocalar evində yuxuda vəfat edib.

## İstinadlar
Nederlander teatrı

**Ceyms M. Nederlander teatrı** () — ABŞ-ın Çikaqo şəhərində yerləşən tarixi teatr. Əvvəllər Oriental teatrı kimi tanınan bu teatr 2019-cu ildə brodvey (Broadway) prodüseri Ceyms M. Nederlanderin şərəfinə yenidən adlandırılmışdır. Teatr memarlığı, tarixi və tamaşaları ilə tanınır.

## Tarix
Bu teatr 1926-cı ildə açılmış və o dövrdə Çikaqonun dəbdəbəli məkanlarından biri hesab olunurdu. Onun inşasına Rapp & Rapp memarlıq firması rəhbərlik etmişdir. İnteryerində Asiya və Yaxın Şərq motivləri, mürəkkəb oyma işləri və incə naxışlar yer alır. Əsrin ortalarında teatr musiqili tamaşalar və filmlər üçün istifadə olunurdu. Lakin 1970-ci illərdə fəaliyyətini dayandırmış və uzun müddət baxımsız qalmışdır. 1998-ci ildə geniş bərpa işlərindən sonra yenidən açılan teatr Çikaqonun Broadway səhnələrinin mərkəzi halına gəlmişdir.

## Memarlıq
Teatrın dizaynında:
Qızılı və qırmızı tonlarda naxışlı divarlar, mürəkkəb taxta oyma işləri, nəhəng kristal çilçıraqlar kimi elementlər yer alır.

## Məşhur tamaşalar
Bu teatr Broadway səhnələrinin ən böyük hitlərini Çikaqoya gətirən məkanlardan biridir. Burada "Wicked", "The Lion King", "Hamilton", "Les Misérables", "Phantom of the Opera" və "Miss Saigon" kimi məşhur tamaşalar nümayiş etdirilmişdir.

Teatr həmçinin musiqili tamaşalar, opera, balet və konsertlərə ev sahibliyi edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Parıltı emojisi

**Parıltı emojisi** (✨) – kiçik ulduzlarla əhatə olunmuş böyük bir ulduzdan ibarət emoji. Anime və manqalarda parıltını göstərmək üçün yaransa da, əsasən mətndəki bir hissəni vurğulamaq üçün istifadə olunur. 2021-ci ildə "Twitter"də ən çox istifadə olunan üçüncü emoji idi. 2020-ci illərdən etibarən bir çox proqram təminatı şirkəti süni intellekti bildirmək üçün bu emojidən istifadə edir.

## Tarixi
Emojipediyanın məlumatına əsasən parıltı emojisi ilk dəfə 1990-cı illərin sonunda Yaponiyanın mobil operatorları "SoftBank", "Docomo" və "au" tərəfindən istifadə olunmuşdur. Emoji 2010-cu ildə Unicode 6.0-a və 2015-ci ildə Emoji 1.0-a əlavə olunmuşdur.

Bəzi platformalarda emoji çoxrəngli olduğu halda, bəzi platformalarda bir rənglə verilmişdir. "Twitter" və "Microsoft"un parıltı emojiləri çoxrənglidən təkrəngliyə keçmişdir. "Samsung"un parıltı emojisinin köhnə versiyasında arxa planda gecə səması var idi.

## İstifadə

### Ünsiyyət
Parıltı emojisi əvvəlcə anime və manqalardakı parıltıları bildirmək üçün yaradılmışdır. Belə ki, anime və manqalarda parıltı gözəlliyi, xoşbəxtliyi və heyranlığı bildirir. Kontekstdən asılı olaraq parıltı emojisinin fərqli mənaları ola bilər. 2010-cu illərin sonunda və təxminən 2020-ci ildə emoji mətndə verilmiş bir hissəni vurğulamaq üçün istifadə olunmağa başlamışdır. Məsələn, "Mən sadəcə olaraq ✨dünyadan köçəcəm✨". Bu, sarkazm, ironiya və insanları lağa qoymaq üçün istifadə olunur. Parıltı emojisi mətndəki ulduzları bildirmək, təmizliyə işarə etmək və ya sekstinq zamanı "orqazm"ı bildirmək üçün istifadə oluna bilər.

2021-ci ilin sentyabrında Emojipediyanın verdiyi məlumata əsasən parıltı emojisi dünyada ən çox istifadə olunan üçüncü emoji elan olunmuşdur. Belə ki, tvitlərin 1%-ində bu emoji var idi.

### Süni intellekt

2020-ci illərin əvvəlində parıltı emojisi süni intellekti bildirmək üçün istifadə olunan ikonaya çevrilmişdir. "Google", "OpenAI", "Samsung", "Microsoft", "Adobe", "Spotify", "Wordpress" və "Zoom" kimi şirkətlər emojidən süni intellekti bildirmək üçün istifadə edən şirkətlərdir. 2024-cü ilin avqustuna aid məlumata əsasən proqram təminatı üzrə əsas 10 şirkətdən 7-si parıltı emojisindən süni intellektlə istifadə edir. "OpenAI" emojisinin 4 fərqli versiyasından istifadə edir, çünki ChatGPT-inin fərqli versiyaları mövcuddur. Əsas versiyaya görə şirkətlər süni intellekti "sehr" kimi bazara çıxarmaq üçün parıltı emojisindən istifadə edirlər. Digər versiyaya görə süni intellektin hər kəs tərəfindən istifadə oluna bilən sadə bir şey olduğunu vurğulamaq üçün bu emoji seçilmişdir.

2024-cü ildə bəzi şirkətlər emojidəki iki kiçik ulduzu yığışdırmağa və böyük ulduzu saxlamağa başlamışdırlar. Məsələn, "Google"un "Gemini" çatbotunda bir ulduz var.

## İstinadlar
İyabet

**İyabet** (İyabtet, İyab, Abet, Abtet, Ab) — qədim Misirdə ilahə. Qədim Misir inanclarında şərq və şərq səhrası ilahəsi. Qərbin səhra ilahəsi olan ilahə Amentetin analoqu.

## Təsviri
Misir mifiologiyasına görə o, şərq səhrasında hökmranlıq edir və "Şərq ilahəsi" kimi tanınır. Qədim Misir mifologiyasında tanrı Minin yoldaşlarından biridir. Ona əsasən Yuxarı Misirdə yerləşən Panopolis şəhərində olan Xent-Min məbədində, tanrı Min və Minin digər arvadı, dişi aslan kimi təsvir edilən ilahə Repit ilə birlikdə ibadət edilirdi. Onun barədə məlumatlar əsasən məzar rəsmlərində görünür və tez-tez başında şərq simvolu ilə təsvir olunur.

## Mifologiya
O, həmçinin "Şərqin başçısı" mənasını verən "Xen Tet-İyabet" titulu ilə tanınır. Onun əri qədim Misirin məhsuldarlıq tanrısı olan Min idi. Ona və əri Minə, Yuxarı Misirin 9-cu nomunun paytaxtı olan Panopolisdə ibadət edirdilər.

Qərb ilahəsi Amentetin həmkarı olaraq, o, tez-tez dəfn mərasimlərində görünür. Ancaq bu mərasimlərdə onun yerini tez-tez ölülərin tanrısı Neftida, qərbli həmkarı Amentetin yerini isə ilahə İsida alır.

İyabet həm də yenidən doğuş tanrısı hesab olunur. Yeni Krallıq dövründə o, tez-tez məzarlarda və cənazə obyektlərində təsvir olunur. O, yeraltı dünyadan yenicə qaçan günəş tanrısı Ranı təmizləyən və səhər doğan günəşin obrazıdır. Bəzən o, tanrıça Kebeçet (Anubisin qızı) kimi ölüləri təmizləmək rolunu da öz üzərinə götürdü.

İyabet, Qədim Misir kitabəsi olan Amduatda İyab adı ilə və qolları yanlarında olan bir qadın kimi təsvir edilmişdir. O, Mut, İsida, Neftida, Tefnut, Nut, Hathor, Amentet, Neyt, Maat, Sexmet və Selketdən ibarət bir tanrı qrupunun üzvü idi. 11 nəfərdən ibarət bu tanrı və ilahələr qrupu ""Ra yeraltı dünyadan çıxanda onu tərifləyənlər" kimi tanınırdı.

Firon Xeopsun qızı onun şərəfinə Nefert-iyabet adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Kimberli Prosesinin Sertifikatlaşdırma Sxemi

**Kimberli Prosesi** — 2003-cü ildə BMT Baş Assambleyasının Fowler Hesabatında verilən tövsiyələrə əsaslanaraq, 55/56 saylı qətnaməsi ilə "qan almazlarının" əsas almaz bazarına daxil olmasının qarşısını almaq məqsədilə yaradılmış proses. Bu prosesin məqsədi "almaz alımlarının, üsyançı hərəkatların və qanuni hökumətləri zəiflətmək istəyən müttəfiqlərinin zorakılığını maliyyələşdirməməsini təmin etmək"dir.

Prosesin effektivliyi Global Witness (5 dekabr 2011-ci ildə sxemdən çıxarılıb) və IMPACT (14 dekabr 2017-ci ildə çıxarılıb) kimi təşkilatlar tərəfindən sual altına qoyulmuş və onun məqsədinə çatmadığı və bazarlara daxil olan almazların qan almazı olmadığına dair zəmanət verilmədiyi iddia edilmişdir.

Human Rights Watch kimi təşkilatlar da iddia edirlər ki, Kimberli Prosesi əhatə dairəsi baxımından çox dardır və almaz istehsalı zəncirində insan hüquqları ilə bağlı digər problemlərin aradan qaldırılmasına adekvat xidmət etmir.

## İstinadlar
Discovery+

**Discovery+** (**Discovery Plus**) — Discovery, Inc. şirkəti tərəfindən istifadəyə verilmiş abunəlik əsaslı striminq xidmətidir. Xidmət çoxsaylı proqram kitabxanasını təklif edir və Discovery-yə məxsus olan bir çox televiziya kanalının eksklüziv məzmunlarını yayımlayır.

## Tarix
Discovery+ ilk dəfə 23 mart 2020-ci ildə Hindistanda istifadəyə verilmişdir. Daha sonra 4 yanvar 2021-ci ildə ABŞ-də rəsmi olaraq bazara daxil olmuşdur. Xidmət, tədricən Avropa, Latın Amerikası və digər regionlara da yayılaraq qlobal auditoriyanı hədəfləmişdir.

## Platformalar və Uyğunluq
Discovery+ iOS, Android, Apple TV, Amazon Fire TV, Roku, Xbox, PlayStation və veb brauzerlər vasitəsilə əlçatan olub, həm də smart televizorlara inteqrasiya edilə bilər.

## Əlaqəli Xidmətlər
Discovery+ bənzər digər striminq xidmətləri ilə rəqabət aparır, məsələn:

* Netflix
* Disney+
* Amazon Prime Video
* Hulu
* Apple TV+

## Həmçinin bax
Netflix

## Mənbə
Kələklər kralı

***Kələklər kralı*** — 2005-ci ildə rejissor Rohan Sippinin çəkdiyi və prodüseri Rameş Sippi olan hindi dilli cinayət komediya filmidir. Filmdə baş rolları Abhişek Baççan,  Riteş Deşmux, Priyanka Çopra, Sancay Mişra, Boman İrani və Nana Patekar ifa etmişdirlər. Bu film, 2000-ci ildə çəkilmiş Argentina istehsalı film olan Doqquz kraliça filminin remeykidir. Filmin süjet xətti sevgilisi tərəfindən atılmış və ağır bir xəstəliyə düçar olduğunu bildikdən sonra ölməzdən əvvəl yeni bir şagirdinə kömək etmək qərarına gələn bir fırıldaqçıdan bəhs edir.

*Kələklər kralı* 16 dekabr 2005-ci ildə buraxılmış və film tənqidçilərindən qarışıq rəylər almışdır. Film 2005-ci ilin ən çox gəlir gətirən 13-cü Bollivud filmi olmaqla yanaşı, yarım hitə çevrilərək kassa müvəffəqiyyətinə nail olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Crotalus tigris

**Crotalus tigris** — ABŞ-nin cənub-qərbində və Meksikanın şimal-qərbində tapılan yüksək zəhərli bir çökükbaş ilan növü.  Hazırda heç bir yarımnövü tanınmır. Xüsusi ad olan "*tigris*" (latıncada 'pələng' mənasını verir), ilanın dar bel zolaqlarına və yan tərəfdən baxıldıqda şaquli zolaqlar şəklində görünən naxışına istinad edir.

## Taksonomiya
Amerikalı herpetoloq Robert Kennicott tiger zəngli ilanını 1859-cu ildə təsvir etmişdir. Ümumi adları arasında tiger zəngli ilanı və tiger zəngli ilanı daxildir.

## Yayılması və yaşayış mühiti
Bu növün yayılma sahəsi ABŞ-nin cənub-şərqi Arizona ştatından başlayaraq Meksikanın cənub Sonora ştatına qədər uzanır və Kaliforniya körfəzindəki Tiburon adasını da əhatə edir. Növün tip lokaliteti "*Sierra Verde və Pozo Verde*" kimi təsvir edilmişdir. Pozo Verde, Sasabe yaxınlığında, ABŞ-Meksika sərhədinin Sonora tərəfində yerləşən bir bulaqdır. Stejnegerə (1893) görə, bu bulaq cənub Sierra Verdenin qərb yamacında yerləşir ki, bu da Pozo Verde dağları kimi tanınır. Bu ərazilərdə tiger zəngli ilanları dəniz səviyyəsindən təxminən 1,465 m (4,806 fut) yüksəkliyə qədər müşahidə edilir. Daha hündür yüksəkliklərdə müşahidə edilən hallar təsdiqlənməmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Klausula (dəqiqləşdirmə)

**Kláusula** ( — nəticə, sonluq, son). Klausula sözü aşağıdakı mənalarda işlədilə bilər:

* Poeziyada klausula, şerin özünün və ya bir bəndinin, misrasının sonudur;
* Musiqidə klausula, orta əsr musiqisində son melodik düsturdur;
* Hüquqşünaslıqda klausula, hüquqi sənədə əlavə edilən xüsusi müddəa və ya əlavədir;
* Futbolda klausula (sərbəst buraxılma maddəsi), oyunçunun müqaviləsində yazılmış pul məbləğidir və o deməkdir ki, belə bir məbləğ təqdim edildikdə, oyunçuya sahib olan klub onun başqa komandaya keçməsinə mane ola bilməz.
Qarayanaq ağacdələn

**Qarayanaq ağacdələn (''Melanerpes pucherani'')** — Ağacdələnlər fəsiləsinin "Picinae" yarımfəsiləsinə aid bir quş növü. Meksikadan Ekvadora qədər olan ərazilərdə rast gəlinir.

## Taksonomiya və sistematika
Qarayanaq ağacdələn bir müddət "*Tripsurus*" cinsinə aid edilmişdir. Bu növ və "qızıl boyunlu ağacdələn" (*M. chrysauchen*) supernöv əmələ gətirir. Qarayanaq ağacdələn monotipik bir növdür, lakin bəzən ona iki yarımnöv aid edilməsi təklif edilmişdir. Növün elmi adı fransız zooloq Jak Puşeranın şərəfinə verilmişdir.

## Yayılması və yaşayış mühiti
Qarayanaq ağacdələn Meksikanın Verakrus və Çiapas ştatlarından başlayaraq Karib sahilləri boyunca Kosta-Rikaya, oradan isə Panamanın hər iki sahilində, Qərbi Kolumbiya və Qərbi Ekvador vasitəsilə Perunun bir qədər daxilinə qədər yayılmışdır. Bu növ rütubətli və ya yağışlı həmişəyaşıl meşələrin daxili və kənar hissələrində, yetkin ikinci dərəcəli meşələrdə, tərk edilmiş plantasiyalarda və dağınıq ağacları olan açıq ərazilərdə yaşayır. Bəzən bağlarda, hətta meşədən uzaq yerlərdə belə rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Torpaq (tarixi kimya)

Qədim yunanlar **torpaqları** (lat. *terrae*), "o zamanlar mövcud olan istilik mənbələri ilə dəyişdirilə bilinməyən materiallar" olaraq təyin etdilər. Alüminium oksid və maqnezium oksid kimi bir neçə oksidin torpaq olduğu düşünülürdü. Ancaq 1808-ci ildə onların elementlər yox, metal oksidləri olduğu aşkar edildi.

## Həmçinin baxın

* Nadir torpaq elementləri
* Qələvi torpaq elementləri

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
Crotalus pusillus

**Crotalus pusillus** — Tancitaran tünd zəngli ilanı, Meksikanın qərb-mərkəzi hissəsində tapılan zəhərli bir çökükbaş ilan növü. Hazırda heç bir yarımnövü tanınmır.

## Təsvir
Yetkin erkəklər 50 sm (20 düym) uzunluğa qədər böyüyə bilər, dişilər isə daha kiçik olur. Qeydə alınmış ən böyük nümunənin uzunluğu 68.2 sm (26.9 düym) təşkil edir.

## Davranış
Campbell və Lamar (2004) bu növün yalnız gündüz fəal olduğunu müəyyən etmişdir. Yaşadığı ərazidə gecə temperaturu aşağı olduğundan, bu onun fəaliyyətini məhdudlaşdırır.

## Coğrafi yayılma
Bu növ Meksikanın qərb-mərkəzi hissəsində, cənub-qərbi Miçoakanın Sierra de Coalcomán dağlarında, qərb-mərkəzi Miçoakanın Transverse Vulkanik Kordilyerasında və bitişik Halisko əyalətində rast gəlinir. Ehtimal ki, şimal-şərqi Kolimada da mövcuddur. Tip lokaliteti "Tancítaro, Miçoakan, Meksika, dəniz səviyyəsindən 5,000 fut yüksəklik" (5,000 fut = 1,524 m) kimi bildirilmişdir. Bu ilan 1,525 ilə 2,380 metr (5,003 ilə 7,808 fut) yüksəkliklər arasında yaşayır.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Parkvud (Ontario)

**Parkvud mülkü** () — Kanadanın Ontario əyalətinin Oşava şəhərində yerləşir və Samuel McLaughlinin (Kanadanın General Motors şirkətinin təsisçisi) yaşayış yeri olub. 1917-ci ildən 1972-ci ilə qədər məhz McLaughlin ailəsinin evi olub. Parkvud Toronto memarlıq firması “Darling və Pearson” tərəfindən dizayn edilmişdir və inşasına 1916-cı ildə başlanmışdır. Parkvud 1989-cu ildə rəsmi olaraq Milli Tarixi Abidə olaraq təyin edilmiş və hazırda il boyu ziyarətçilər üçün açıqdır.

## Evlər
Parkvudun memarlıq, landşaft və daxili dizaynları 1920 və 1930-cu illərin üslublarına əsaslanır. Milli Tarixi Abidələr və Yaddaşlar Komitəsi Parkvudu "Kanadada müharibə arası illərdə inkişaf etdirilən mülk növünün nadir şəkildə sağ qalan nümunəsi" olaraq təsvir edir və xüsusilə öz orijinal vəziyyətində qalması, evin içində necə yaşanıldığını göstərmək üçün fərqlənir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crotalus durissus

**Crotalus durissus** — *Cənubi Amerika zınqırovlu ilanı*, *tropik zınqırovlu ilanı* və digər adlarla tanınan, Cənubi Amerikada rast gəlinən yüksək zəhərli bir çuxurbaş ilan növü. 

Bu, öz cinsinin ən geniş yayılmış nümayəndəsidir. Hazırda yeddi yarımnövü bilinir.

## Taksonomiya
Daha əvvəl C. d. dryinus kimi tanınan Guyana zınqırovlu ilanı, indi C. d. durissus-un sinonimi hesab edilir. Əslində, əvvəlki C. d. durissus kompleksinin nominativ yarımnövü indi Crotalus simus-un nominativi kimi tanınır və bu, Meksika və Mərkəzi Amerika nümayəndələrini əhatə edir. C. d. dryinus isə Cənubi Amerika zınqırovlu ilanlarının yeni nominativi kimi qəbul edilir. Daha əvvəl C. d. collilineatus və C. d. cascavella kimi tanınan yarımnövlər, 2005-ci ildə Wüster və digərləri tərəfindən dərc edilən məqalədən sonra C. d. terrificus-un sinonimi kimi təsnif edilmişdir.

## Təsvir
Bu böyük neotropik zınqırovlu ilan 1.5 m uzunluğa qədər böyüyür və nadir hallarda maksimum 1.9 m uzunluğa çata bilir. Başın əsasından başlayan iki fərqli zolağa malikdir. Bu zolaqların içərisindəki rəng, zolaqlardan daha açıq olur. Bədənin rəngi və naxışı olduqca dəyişkəndir. Əksər hallarda 18-32 bel zolağı və daha tünd romb şəkilli ləkələr var. Bədənin ortasında 25-33 (adətən 27) sıra bel pulcuğu yerləşir. Başın üst hissəsində tünd qəhvəyi bir zolaq və tünd post-orbital zolaq var. Qarın hissəsinin rəngi dəyişir, ağ və ya sarımtıl ola bilər, açıq boz ləkələrlə örtülü olur və quyruğa doğru tündləşir. Quyruq adətən boz rəngdədir və tünd, qeyri-müəyyən kəsişən zolaqlara malikdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crotalus pricei

**Crotalus pricei** — Viperidae fəsiləsinə aid zəhərli bir çuxurbaş gürzə növü. Bu növ ABŞ-nin cənub-qərbində və şimali Meksikada yayılmışdır. İki yarımnövü tanınır.

## Etimologiya
Növün xüsusi adı olan pricei ilk nümunələri toplayan və tip seriyanı təşkil edən sahə bioloqu Vilyam Vaytmen Bili Praysın (William Wightman "Billy" Price) (1871–1922) şərəfinə verilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qarasinə priniya

**Qarasinə priniya** **(''Prinia flavicans'')** - "Cisticolidae" fəsiləsinə aid bir quş növü. Bu növ Anqola, Botsvana, Lesoto, Namibiya, Cənubi Afrika, Zambiya və Zimbabvedə tapılır. Onun təbii yaşayış mühiti quru savannalardır.

Priniyalar kiçik ötücü quşlardır və uzun, demək olar ki, şaquli tutulan quyruqları ilə digər ötücü quşlardan fərqlənir. Bütün növlər cinsi monomorfikdir. Cənubi Afrikada "Prinia" cinsinə aid dörd növ var. Digər üç növ bunlardır: "qonur yanlı priniya" (Prinia subflava), "Karoo priniyası" (Prinia maculosa) və "Drakensberq priniyası" (Prinia hypoxantha). Bu dörd növ arasında qarasinə priniya yeganə növdür ki, çoxalma mövsümü xarici görünüşündə fərqlənir. Qarasinə priniya adını çoxalma dövründə görünən kömür rəngli döş zolağından alır.

## Xarici görünüş
Qarasinə priniyalar kiçik, uzun quyruqlu ötücü quşlardır və bədən ölçüləri 13-15 santimetr arasında dəyişir. Bel tərəfi açıq qızılı-qəhvəyi rəngdədir və çoxalma mövsümü xaricində sarımtıl bel lələklərinə malikdir. Çoxalma dövründə (alternativ lələk dəyişikliyi zamanı) qarasinə döş zolağı inkişaf edir və alt hissələri ağ və ya sarımtıl rəng alır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Crotalus polystictus

**Crotalus polystictus** — Həmçinin *Meksika nizəbaşlı zınqırovlu ilanı* və ya sadəcə  *nizəbaşlı zınqırovlu ilan* kimi də tanınan Mərkəzi Meksikada rast gəlinən zəhərli çuxurbaşlı bir ilan növü. Hazırda heç bir yarımnövü məlum deyil.

## Təsvir
Yetkin fərdlər adətən 60 – 70 sm uzunluğa qədər böyüyür, lakin istisna olaraq böyük nümunələr 100 sm uzunluğa qədər çata bilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara sinəli meyvəyeyən

**Qara sinəli meyvəyeyən** (**Pipreola lubomirskii**) — Cotingidae fəsiləsinə aid bir quş növü. Əsasən And dağlarının şərq tərəfində Kolumbiya, Ekvador və Peruda rast gəlinir. Onun təbii yaşayış mühiti subtropik və tropik rütubətli dağ meşələridir və "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi" (IUCN) onun statusunu "ən az narahatlıq doğuran" kimi qiymətləndirir.

## Təsvir

Meyvəyeyənlər qısa quyruqları və qısa  ayaqları olan quşlardır. Qara sinəli meyvəyeyən 18 sm  uzunluğunda orta ölçülü bir meyvəyeyəndir. Erkəyinin qara başı və boğazı var. Bədənin yuxarı hissələri parlaq yaşıl, alt hissələri isə böyürlərdə ləkələr olan sarımtıl-yaşıldır. Dişinin qara baş bölgəsi yoxdur və parlaq yaşıl kürəyi, boğazı, sinəsi və sarı və yaşıl zolaqlarla örtülmüş alt hissələri var. Hər iki cinsdə də gözün qişası sarı, dimdik çəhrayı-narıncı və ayaqlar yaşılımtıl-bozdur. Bu növ “Pipreola riefferii" (yaşıl-qara meyvəyeyən) ilə qarışdırıla bilər, lakin sonuncu növdə erkəyin qara sinəsinin sarı haşiyəsi və qanad lələklərində solğun zolaqlar var. Nəğməsi zəif, yüksək tonlu yüksələn fit səsi "tseeeeeeweee"-dir və bundan əlavə qısa, qalxan və enən fit səsləri də var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər