open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Janbay

**Janbay adası** () — Xəzər dənizində yerləşən ada.
Volqa çayı deltasından şərqdə yerləşir. Sahildən 1,2 km aralıda qərar tutur. Uzunluğu 21,5 km, maksimal eni 7 km təşkil edir. Qazaxıstannın Atırau vilayəti ərazisinə daxildir.

## Mənbə
* Kazakhstan — Islands
* GeoNames
Öküz (dəqiqləşdirmə)

**Öküz** — İnək heyvanının erkəyi.

* Öküzlər — cütdırnaqlılar dəstəsinin boşbuynuzlular fəsiləsinə aid yarımfəsilə.
* Öküz soliteri — lentşəkilli qurdlar sinfinə aiddir.
  
**Digər**
* Öküzovtala — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Öküzotu — çobanyastığıkımılər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
* Öküzboğan — kərəvüzkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
* Öküzə sitayiş (totemizm) — qədim dini dünyagörüşlərdən biri olan totemizmin təzahür forması.

## Həmçinin bax
*Buğa (dəqiqləşdirmə)
Kil

**Kil** () – Almaniyanın şimalında şəhər. Şlezviq-Holşteyn əyalətinin paytaxtıdır. Baltik dənizinin sahilində yerləşir. Kil kanalı vasitəsilə Şimal dənizi ilə birləşir, həmçinin Kildə böyük dəniz limanı yerləşir. Əhalisi 229.044 nəfər.

## Tarixi
Kil 1233 və 1242-ci illər arasında qraf Holşteynli IV Adolf tərəfindən əsası qoyulub. Kil şəhərində 1761-1762-ci illərdə Rusiya imperatoru olmuş III Pyotr doğulub. 1918-ci ilin noyabrında şəhərdə Kil üsyanı baş verdi.

## İqlimi
Kildə iqlim mülayimdir. İlin ən soyuq ayı olan yanvarda orta temperatur +0,5 °С-dir, ən isti ay iyulda isə +17 °С. Yağıntılat ən çox avqustda (86&nbsp;mm), ən az isə fevral-martda (45&nbsp;mm) yağır.

## Həmçinin bax
* Kil hərbi qəbiristanlığı

## İstinadlar
Mixeil Cavaxişvili

**Mixeil Cavaxişvili** (; ) — gürcü yazıçısı, publisisti. Onun **"Günahsız Abdulla"** hekayəsi çox şöhrətli hekayədir. Sovet vaxtı Azərbaycanda da bu hekayəni ekranlaşdırılıb. M.Cavaxişvili Staliin repressiyalarında güllələnmiş, yaradıcılığı 20 il qadağan olunub.
## Həyatı
Böyük gürcü yazıçısı Mixeil Cavaxişvili 1880-ci ildə Borçalı qəzasının (indiki Marneuli rayonunun) Serakvi kəndində anadan olmuşdur. Bu barədə yazıçının böyük qızı Ketevan Cavaxişvili «Atam barədə xatirələr» kitabında yazır: «Atamın doğulduğu və uşaqlıq illərini keçirdiyi Serakvi kəndi o vaxtlar Borçalı qəzasında yeganə gürcü kəndi idi. İkinci gürcü kəndini babam Saba sonralar Serakvi kəndi yaxınlığında salmış və adını da Sioni qoymuşdur». Ketevan Cavaxişvili daha sonra babası Sabanın azərbaycanlı və yunanlarla dostluq etməsindən, Azərbaycan dilində sərbəst danışmasından söhbət açır. O, başqa bir yerdə isə Mixeil Cavaxişvili anadan olanda Sabanın bu xəbəri Sadaxlıda eşitməsindən, qulluqçusu Abdulla ilə atı dördnala çaparaq evə tələsməsindən, yolda Abdullanın Azərbaycan mahnıları oxumasından sevə-sevə söhbət açır. O, daha sonra Abdullanın balaca Mixeili çox sevməsini, ona çoxlu Azərbaycan mahnılarını öyrətməsini, məhəbbət və xoşbəxtlikdən, kədərdən və talesizlikdən söhbət açmasını və həmin söhbətlərin bu körpə uşağın qəlbində əbədi bir iz buraxdığını qeyd edir.
Atasından, qulluqçuları Abdulladan, eləcə də onun ailəsi ilə sıx təmasda olan azərbaycanlılardan Azərbaycan dilini öyrənən Mixeil Cavaxişvili öz tərcümeyi-halında sağlığında ikən bir neçə hekayəsinin Azərbaycan dilinə tərcümə olunduğunu yazır. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bu tərcümeyi – halda M. Cavaxişvili tatar sözünün üstündən xətt çəkərək türk dili sözünü yazmışdır. M. Cavaxişvili «Kvaçi Kvaçantiradze», «Cağoya sığınmışlar», «Qadın yükü», «Ağ yaxalıq», «Arsen Marabdalı» romanlarının, «Günahsız Abdulla», «İki hökm», «Qivi Şaduri», «Ləmbəli və Qaşa», «Günah» və başqa hekayələrin müəllifidir. Təəssüf hissi ilə onu da qeyd etmək lazımdır ki, tale ona yar olsa idi, ürəkdən sevdiyi Şamil haqqında romanını və azərbaycanlılara, Borçalıya aid neçə-neçə əsər yazıb tamamlayardı.
M. Cavaxişvili əsərlərinin əksəriyyətində doğma yurdu, Borçalı və onun mənzərələrini sevə-sevə qələmə almış, Azərbaycan və gürcü dostluğu onun yaradıcılığının əsas ana xəttini təşkil etmişdir.
M. Cavaxişvilinin bir realist yazıçı olduğunu sübut edən cib dəftərçəsindən qeydlərini bu gün də dövrünün ab-havası ilə səsləşdiyini, oxucular üçün də maraqlı olduğunu nəzərə alaraq sizə təqdim edirik.
P.S. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, M. Cavaxişvili yaradıcılığına ilkin başladığı dövrlərdə jurnalistik fəaliyyəti zamanı onun təxəllüslərindən biri də «Əli» olmuşdur.

## Əsərləri
### Romanları
* 1924 — Kvaçi Kvaçantiradze(კვაჭი კვაჭანტირაძე)(1924);
* 1925 — Ağ yaxalıq(1925);
* 1925 — Cağoya sığınmışlar(1925);
* 1928 — Qivi Şaduri(1928);
* 1932 — Arsen Marabdalı(1932);
* 1936 — Qadın yükü(1936).

## Filmoqrafiya
# Günahsız Abdulla (film, 1984)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Mixeil Cavaxişvili - goodreads.com
Nordovıy

**Nordovıy** — Daimi yaşayış yeri olmayan, dəniz quşlarının məskən saldığı ada. Ada Xəzər dənizinin qərbində Kizlyar körfəzində yerləşir. İnzibati cəhətdən Rusiya federasiyası Dağıstan Respublikası ərazisinə daxildir.

Bryansk burnundan 15 aralıda yerləşir. Onun eni 0,4 km, uzunluğu 2,2 km təşkil edir.

## Mənbə
* xəritədə yeri
Məhyəddin Abbasov

**Məhyəddin Abbasov** (tam adı: **Abbasov Məhyəddin Paşa oğlu**; d. 10 fevral 1910, Nuxa (indiki Şəki şəhəri) - ö. 28 dekabr 1974, Şəki şəhəri) — 1945-1974-cü illərdə "Şəki fəhləsi"/"Nuxa fəhləsi" və "Lenin bayrağı" qəzetinin redaktoru.

## Həyatı
Məhyəddin Abbasov 1910-cu ildə Nuxa şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarından valideynlərini itirmiş, Nuxadakı 1 №-li fabrikdə baramaaçan işləmişdir. Əmək fəaliyyətinin ilk illərindən  «M.Paşa oğlu», «Görən», «Mübariz» imzaları ilə "Şəki fəhləsi" qəzetinin və respublika qəzetlərinin səhifələrində məqalə, oçerk, felyeton və məktublarla çıxış etmişdir.

1927-ci ildə Azərbaycan Pedoqoji İnstitutuna daxil olur. 1928-ci ildən "Şəki fəhləsi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, daha sonra məsul katib vəzifəsində işləyir. İnstitutu bitirdikdən sonra, əvvəl Nuxanın ayrı-ayrı məktəblərində, daha sonra isə Nuxa Pedaqoji Texnikumunda müəllim işləyir. Böyük Vətən müharibəsində iştirak edir, 1944-cü ildə isə qəlpə yarasından sol qolunu itirərək arxa cəbhəyə tərxis edilir.

1944-cü ildə “Nuxa fəhləsi” qəzetinin şöbə müdiri, 1945-ci ildə isə  redaktoru olmuş və ömrünün sonuna kimi bu vəzifədə çalışmışdır.

Bəxtiyar Vahabzadənin "Gülüstan" poeması da ilk dəfə "Nuxa fəhləsi"ndə — M.Abbasovun redaktorluğu dövründə çap edilmişdir.

1971-ci ilin dekabrında Məhyəddin Abbasovun redaktoru olduğu "Şəki fəhləsi" qəzetinin 50 ilik yubileyi ilə əlaqədar, qəzet Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmiş, Məhyəddin Abbasova isə  Azərbaycan SSR Əməkdar Mədəniyyət işçisi fəxri adı verilmişdir.

Məhyəddin Abbasov  redaktorluq fəaliyyəti ilə yanaşı, ömrünün sonuna qədər pedaqoji fəaliyyətini də davam etdirmiş, M.Qorki adına 10 saylı orta məktəbdə (indiki R.B. Əfəndiyev adına məktəbdə) fizika fənnindən dərs demişdi.

M.Abbasov 1974-cü il dekabr ayının 28-də vəfat etmişdir. Dəfnindən əvvəl, cənazəsi Şəki şəhər sovetinin iclas zalına qoyulmuş və mərhumla izdihamlı vida mərasimi təşkil olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "İpəkçi" qəzeti, 22 noyabr 2011-ci il
* "İpəkçi" qəzeti, 7 mart 2013-cü il
* İlham Abbasov,  Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə, - 2014. Mədəniyyət.- 12 fevral.- S. 10
* Tural ADIŞİRİN, Şəki folklor mühitində aşıq sənətinin inkişafı (1960-90-cı illər)
* Ziyadxan Əliyev. "Sandıq ədəbiyyatına" "yaşıl" və "qırmızı" işıq yandıranlar. "Ədəbiyyat" qəzeti, 14 noyabr, 2014. Səh. 6.
Kristofer Uolken

**Kristofer Uolken** (, ilk adı **Ronald Uoken** (); ) — amerikalı aktyor.

Öz nəslinin ən aktiv Hollywood aktyorlarından biri. Özünün də etiraf etdiyi kimi, ona təklif olunan rolların hər birini yeni bir təcrübə hesab edərək demək olar ki, heç vaxt rədd etmir. Son onilliklərdə hər il təxminən beş filmdə rol alır. Onun iştirakı ilə çəkilən filmlər Şimali Amerika prokatında 1.8 milyard dollardan çox gəlir əldə ediblər. Karyerası boyunca 100-dən çox filmdə rol alıb. Uoken "Yuxulu dərə", "Öldürməyə baxış" və s. kimi filmlərdə çoxsaylı mənfi və ya tanımaq istəməmə hissləri oyadan, cinayətkar dahilər, məşum mistik şəxsiyyətləri əks etdirə bacarmışdır.

Uoken 1940-cı illərin sonu və 1950-ci illərin əvvəllərində televiziya debütünü etmişdir, 11 yaşında, 1952-ci ildən 2009-cu ilə qədər televiziyada yayımlanan kult sayılan və ən uzun sürən "Yol göstərən işıq" adlı sabun operasında çəkilmişdir. Serialın mövcud olduğu 57 ili ərzində 18.262 bölüm buraxıldı, bu nailiyyət Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edildi. Uokenin özü iki il (1954–1956) ərzində Mayk Bauer rolunu oynamışdır və 15 yaşında teatr səhnəsində uğurla debüt etdi,

Aktyorluq sənətinin zirvəsi, rus mənşəli Amerika əsgəri *Nik Çevotareviç* rolunu oynadığı "Maral ovçusu" döyüş draması hesab olunur. Bu filmdə göstərdiyi performansa görə "Oskar" mükafatını almışdır. "Oskar"dan savayı "Bacarırsansa tut" filmində ikinci dərəcəli aktyor roluna görə BAFTA və ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyası mükafatlarına layiq görülmüşdür. Aktyorun aktivində "Qızıl moruq" anti-mükafatına iki nominasiyası da var.

## Həyatı
Uolken, Nyu-Yorkda, Kuinsdə anadan olmuşdur. Atası alman, anası isə şotlanddır. Universitet təhsili almış, lakin məzun ola bilməmişdir. 1969-cu ildən bəri Gorgien Uolken ilə evli olan aktyorun uşağı yoxdur.

## Filmoqrafiya
* Öldürməyə baxış
* Qarışqa Zed
* Yuxulu dərə
Tivat

**Tivat** () — Monteneqroda şəhər. Vrmaç yarımadasında yerləşir. Əhalisi 9.467 nəfərdir. Adriatik dənizinin sahilində yerləşir.

## Tarixi

## Əhali

## İqtisadiyyat

## İstinadlar
Diyircəkli yastıq

thumb|Diyircəkli Yastıq
**Diyircəkli Yastıq** (digər adı isə **Diyirlənmə yastığı**) — əsas elementi diyirlənmə cisimi (halqalar arasında qoyulan və bir-birindən separatorla ayrılaraq müəyyən məsafədə yerləşən kürəciklər və ya diyircəklər) olan düyünə deyilir. İş zamanı diyirlənmə cisimləri, əksər hallarda tərpənməz olan halqaların üzərindəki qaçış yolu üzrə diyirlənir. Aparan diyirlənmə cisimləri arasında yük bərabər paylanmayıb, yastıqda olan radial araboşluğundan və onun detallarının həndəsi dəqiqliyindən asılı olur. Diyirlənmə yastıqları maşınqayırmada geniş yayılmışdır. Onlar standartlaşdırılmışdır və kütləvi istehsalda hazırlanır.

## Üstünlükləri
Bu yastıqların aşağıdakı üstünlükləri vardır:

1. Kütləvi istehsal nəticəsində ucuzdur;

2. Sürtünməyə az itkilər sərf edilir və işlədikdə az qızır;

3. Yüksək dərəcədə qarşılıqlı əvəzolunmaya malikdir ki, bu da maşınların quraşdırılmasını və təmirini asanlaşdırır;

4. Az yağlama tələb edir;

5. Xüsusi xidmət və diqqət tələb olunmur.

## Nöqsanları
Nöqsanları aşağıdakılardır:

1. Yastığın konstruk- siyasının böyük sərtliyi nəticəsində zərbəli və titrəyişli yüklərə çox həssasdır;

2. Yüksək sürətli intiqallarda həddindən çox qızma olduğundan və mərkəzdənqaçma qüvvələrinin təsiri ilə separatorların dağılması təhlükəsi yarandığından az etibarlıdır;

3. Nisbətən böyük radial ölçü-lüdür;

4. Böyük sürətlərdə səs salır.

## İstinadlar
Kvaçi Kvaçantiradze

**Kvaçi Kvaçantiradze** - Mixeil Cavaxişvilinin romanı, haqqında Kvaçi Kvaçantiradze’de (1923-24) siyasal ve toplumsal olaylardan kendi çıkarına yaralanmasını bilen fırsatçı ve düzenbaz birini anlattı.

## Xarici keçidlər
Kvaçi Kvaçantiradze - goodreads.com
Böyük Setnoy

**Böyük Setnoy** — Xəzər dənizinin şimal-qərbində, Volqa çayının deltasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Həştərxan vilayəti, Kamızyak rayonu ərazisinə daxildir.

Adanın şimalında Morskaya Kоsa, qərbdə — Kiçik Setnoy, cənubda isə — Morskoy Setnoy.

Adada istirahət mərkəzi vardır

## İstinadlar
Etibar Erkin

**Etibar Erkin** (tam adı: Etibar Əfrasiyab oğlu Məmmədəliyev; ) — Azərbaycan ekstrasensi.

## Həyatı
3 avqust 1948-ci ildə Qazaxda anadan olub. 1980-ci illərdən başlayaraq özündə parapsixoloji fenomeni hiss edib. 1981-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyası yanında akademik A. Spirkinin kursuna daxil olub.

E. Erkin 1989-cu ildə İnsan və Elmlər Mərkəzini yaradıb. 1990-cı ildə Xalq Alimləri və Ekstrasensləri İttifaqını təsis edib.

O, 14 yanvar 1999-cu ildə iki oğlu ilə birlikdə qətlə yetirilib. Parapsixoloqun ölümü ictimaiyyət arasında böyük rezonansa səbəb olub. Çoxları hesab edir ki, onun ölümünə səbəb ideyaları və kitabları olub.

## İstinadlar
Züdev

**Züdev** — Xəzər dənizində Volqa çayının deltasında yerləşir.

Ada uzunsov formaya malikdir. Ada şimslda yerləşən yarımadadan 3 km uzunluğa malik boğaz vastəsi ilə ayrılır. Onun uzunluğu 23 km, maksimal eni isə 5,5 km təşkil edir.

Ada inzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinə daxildir. Adanın yaxınlığında Həştərxan qoruğu yerləşir.

Sahilləri alçaqdır, bütünlüklə Qamışlarla örtülüdür.
Martin Beyerink

**Martin Villem Beyerink** (niderland dilində:Willem Beijerinck; ) - holland mikrobioloqu və botaniki, Rusiya Elmlər Akademiyasının əcnəbi müxbir üzvü (1924), SSRİ Elmlər Akademiyasının əcnəbi fəxri üzvü (1929) 

## Qısa tərcümeyi-halı
Martin Beyerlink 1851-ci ildə Amsterdamda anadan olmuşdur. Leyden universitetində təhsilini başa vuran Martin Beyerlink əvvəlcə Vaqeninqendə aqrar məktəbdə (indiki Vaqeninqen universiteti), sonralar isə Delftdə ali politexnik məktəbdə (indiki Delft Texniki Universiteti) çalışmış, Delft mikrobioloqları məktəbinin banisi olmuşdur.

Beyerink rus alimi Dmitri Ivanovla birlikdə virusologiyanın banilərindən biri olmuşdur. 

## Xarici keçid
* Мартин Виллем Бейеринк на сайте Делфтского технического университета 

## İstinad
Yuxarı Oseredok

**Yuxarı Oseredok ** — Xəzər dənizində okean səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Onun uzunluğu 22 km, maksimal eni isə 11 km təşkil edir. Materikdən eni 300 m olan kanalla ayrılır. Ən yaxın yaşayış məntəqəsi Tişkova kəndidir. Adanın şimal-qərb hissəsində Biosfer zənginliyi ilə seçilən Tryexizben adlı yer vardır. Ən ucqar qərb nöqtəsi Kosinski burnudur.
Oğurca

**Oğurca** () — Xəzər dənizinin cənub-şərqində yerləşir. Şimaldan cənuba doğru 42&nbsp;km uzanır, eni 1-1,5&nbsp;km təşkil edir. Qumluqlardan ibarətdir.

## Adlanması
Ruslar adanın xiyara bənzəməsi ilə onu rusca “Oqureç” adlandırıblar. Əslində isə hələ 1392-ci ildə adada yaşayan *oğurçalı* türk tayfası ilə bağlıdır. Oğurçalı isə *Dəniz qulduru* mənasını verir. Doğrudanda 15-17 əsrlər ərzində dəniz quldurları fars karvanlarına basqınlar təşkil edirdilər.

## Coğrafiyası
Qışda güclü dalğalar adanın üzərindən keçərək onu bölür. Çələkən yarımadasından Çələkən Oğurçalı boğazı ayırır. Onun eni 15 kilometrdir. Şərqdən isə Türkmən körfəzi ilə əhatələnir. Adanın ümumi sahəsi 45&nbsp;km² təşkil edir. Əsasən qunsallıqlarla örtülüdür. Bəzi yerlərdə ot və kollara rast gəlmək olar.

Sovet dönəmində ada yasaqlıq elan edilmişdir. Buraya Ceyranlar yerləşdirilmişdi. Sahil xəttində isə Xəzər suitisinə rast gəlinir. Onlar burada uğurla çoxala bilirlər.

## Əhalisi
Adanın daimi əhalisi yoxdur. Səbəb isə su çatışmamazlığıdır. Vaxtı ilə ada ağır və yoluxucu xəstəliyə tutulmuş insanların atıldığı yer olmuşdur. Üstəlik balıqçıların dayanma məntəqəsi rolunu oynamışdır. Sovet dönəmində isə burada balıqçılıq qadağan edilmişdir.

Adanın şmalında mövcud olan yaşayış məntəqəsi hazırda dəniz suyu ilə yuyulur. Dalğalar adanı boğazlarla kiçik adalara bölmüşdür.

## İstinadlar
Batkaçnıy

**Batkaçnıy** — Xəzər dənizinin şimal qərbində Volqa çayının deltasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinə daxildir.

Adaya giriş qadağandır. Kundrak adasından qərbdə yerləşir. Ətrafında bir sıra adalar vardır:
* **[[Konev adası]]** — 1 km qərbdə
* **[[Sedmoy adası]]**  7 km şimal-şərqdə.
* **[[Aşağı ada]]**  şərqdə.
* **[[Kiçik Setnoy]]**  10 km şərqdə
* **[[Böyük Setnoy]]** 15 km şərqdə.

## Mənbə
* Xəritə

## İstinadlar
Poliqlot

**Poliqlot** () — Çox dil bilən adam.

## Poliqlotların fenomeni
Təxminən 40 dil bilən Poliqlot Yevgeni Çernyavskiy, yazırdı:

"Sadəcə danışaraq hər yeni dil əvvəlkindən çox daha asandır".

Əgər şərti vahid üçün birinci dilin öyrənilməsi vaxtı səylərin məbləğini qəbul etməsə, onda ikincidə artıq səylərin yarısı lazım olacaq, üçüncüyə – 1/4, dördüncüyə – 1/8 və sair" O. Kotova.

Ancaq amerikalı jurnalist və filoloq Maykl Erard iddia edir ki, bir qayda olaraq, poliqlotlar, bacarıqlılar müxtəlif dillərdə danışmağa qaçmışdır, həmişə onlar yaxşı bilmirlər amma, çox dillərdə Kitab, qəzet, oxuyan poliqlotlar çox yaxşı danışırlar. Onun sözlərinə görə, hətta ən bağışlanmışlar çox olmayan altı-yeddinin arasında P. Deyniçenko dilləriylə keçmək asan bacarıqlıdır.

## İstinadlar
Süleymin kitabı

**Süleymin kitabı** və ya əsil adı ilə **Ali-Muhəmmədin sirləri** — İslam tarixində yazılmış ilk kitab.
200px|thumb|right|Kitabın ilk tərcüməsinin 2-ci nəşrinin üz qabığı

## Haqqında
Süleym ibn Qeysin kitabı İslam aləmində qələmə alınmış birinci kitab hesab olunur. Onun müəllifi belə bir kitab yazmasını bir müddət hamıdan gizlətmişdir. Belə ki, o dövrə hakim olan siyasi vəziyyət bunu tələb edirdi. Müəllif qələmə aldığı kitabı ömrünün sonlarında etimadlı bir şəxsə ötürmüş və bundan sonra da insanlar arasında yayılmışdır. “İlk kitab” bir neçə İmamın təsdiqini almışdır. İmam Sadiq bu kitabı gizli həqiqətlərdən olan bir sirr kimi qələmə vermiş və onun hər haqq sevərin evində olmasını vacib bilmişdir.

## Süleymin kitabının etibarlılığı
Süleymin kitabı İslam aləminin ilk kitabı olmaqla yanaşı, həm də dövrümüzə qədər gəlib çatan ən qədim islami kitab da sayılır. 14 əsr boyunca bütün İslam alimləri Süleymin kitabına böyük önəm vermiş, ondan faydalanmışlar. Ən qədim mənbə kimi etibarlı şiə kitablarından biri hesab olunduğu üçün bir çox islam alimləri ondan sayısız olaraq iqtibaslar etmişlər. Süleymdən və onun kitabından qaynaq kimi istifadə etmiş **sünni** alimlərdən bəziləri bunlardır:

İbn Əsakir "Tarixi Dəməşq" kitabında,

Müttəqi Hindi "Kənzul-Ummal" kitabında və .s

Süleymdən hədis nəql edən **şiə** alimlərindən bəziləri bunlardır:

Şeyx Küleyni "əl-Kafi" kitabında,

Hüseyn ibn Səid "Zöhd" kitabında,

Əyyaşi "Təfsir" kitabında,

Şeyx Səduq "əl-Xisal" kitabında,

İbn Bistam "Tibbul-əimmə" itabında,

Şeyx Tusi "əl-Əmali" kitabında,

Əbu Məhəmməd Fəzl ibn Şazan ibn Xəlil "İsbatul-rəcət" kitabında,

Seyid nemətullah Cəzairi "Ənvarun-Numaniyyə" kitabında,

Həskani "Şəvahidut-tənzil" kitabında,

İbn Şəhraşub "Məsalib" kitabında,

Numan ibn Məhəmməd Təmimi əl-Məğribi "Əmirəl-möminin Əlinin fəzilətləri" kitabında

Məhəmməd ibn Süleyman Sənani "Şərhul-ixbar" kitabında və.s

## Tərcümə və nəşr
Kitab 2012-ci ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən "İlk kitab" adı ilə müxtəsər formada Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş, "Qədim Qala" nəşriyyatı tərəfindən I cild formasında çap olunmuşdur. Daha sonra 2-ci dəfə təkrar nəşr olunmuşdur.

Kitab 2015-ci ildə Taleh Abbasov tərəfindən "Ali-Muhəmmədin sirləri" adı ilə tam şəkildə Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş, "Nurlar" nəşriyyatı tərəfindən çap olunmuşdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Süleym ibn Qeys əl-Hilali
* Şiə kitablarının siyahısı

## Xarici keçidlər
*
Çistaya Banka

**Çistaya Banka** () — Xəzər dənizinin şimal-şərqində yerləşir. Züdev adasından 27 km cənubda, Volqa çayı deltasında yerləşir.

Çistaya Banka adasının uzunluğu 6 km, eni isə 4 km təşkil edir.

Ada inzibati cəhətdən Həştərxan vilayəti ərazisinə daxildir.

## İtmiş şəhər
Çistaya Banka adası ərazisində qədim İdil şəhəri mövcud olmuşdur. Tarixçi Konstantin Nikolayeviç kosmosdan baxış zamanı adada şəhər qalıqlarını aşkarlamışdır.

## İstinadlar
 

## Mənbə
* Çistaya Banka
DDT (qrup)

**DDT** () — 1980-ci illərdən fəaliyyət göstərən sovet rok-qrupudur.

## Qrupun tarixi
"DDT" rok qrupu 1980-ci ildə yaradılıb.

## Diskoqrafiya

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Birlik Oyunları

**Birlik Oyunları** () — Millətlər Birliyi arasında keçirilən idman oyunları.

## Oyunun buraxılışları




;Qeydlər
1Daxil olunub 3 komanda idmanı
2Daxil olunub 4 komanda idmanı

### Ümumi qalib olan ölkələr



*Rekord (*)
;Qeydlər
 1911-ci ildə Londonda keçirilən İnter-İmperiya Oyunları hazırkı Birlik Oyunlarının sələfi sayılır.

Böyük Britaniya oyunlarda ayrılmış ölkələr, Britaniya dəniz əraziləri və Taxt-tac əraziləri kimi iştirak edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Britaniya Birliyi ölkələri Oyunları
Tülen adaları

**Tülen adaları** () və ya **Suiti adaları** — Xəzər dənizinin şimalında Manqışlaq körfəzi çıxışında yerləşən arxipelaq. İnzibati cəhətdən Qazaxıstanın Manqıstau vilayətinə daxildir. Ada əsasən gil və qum suxurları ilə örtülüdür. Aripelaqın ümumi sahəsi 130&nbsp;km²-dir. Yarımsəhra bitkiləri yıyəlmışdır. Arxipelaqa 5 ada daxildir:
* Kulalı adası,
* Morskoy adası,
* Podqornıy,
* Novıy adası,
* Ribaçiy

Suiti adalarının ən iri adası Kulalı adasıdır. Onun sahəsi 68&nbsp;km² təşkil edir. Balıqçılıq inkişaf etmişdir.

## Tarixi

1667-ci ilik yayında Stepan Razinin tərəfdarı olan 200 quldur Qurevdən (Atırau) Kulalı adasına qaçır. Adaya 2690 tüfəngçi, ağır artilleriya və 40 qayıqda hücum təşkil edilir. 1667-ci ilin 15 sentyabrında quldur kazak dəstəlirinin tikdikləri şəhərçik alınır.

XX əsrin əvvəllərində Kulali adasında suiti ovu həyata keçirilirdi. Üstəlik burada suiti piyini saxlayan anbarlar var idi. 1950-ci illərə qədər adada balıqçı qəsəbəsi var idi.

Kulalı adasında 1937-ci ildə meteoloji stansiya fəaliyyət göstərirdi. Hazırda isə Qazaxıstanın sərhəd xidmətinin postu vardır.

## İstinadlar
Əminə Ərdoğan

**Əminə Gülbaran Ərdoğan** () — Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın xanımı.

## Həyatı
Əminə Ərdoğan 16 fevral 1955-ci ildə ərəb əsilli ailədə  İstanbulun Fateh ilçəsində anadan olub. Siirtdən İstanbula gələn beş uşaqlı bir ailənin sonuncu övladı. Mithat Paşa Axşam İncəsənət Məktəbindən dərs qeydləri yaxşı olmasına baxmayaraq öz arzusu ilə ayrılıb və "İdealist Qadınlar İttifaqına" qoşulub. Buradakı bir konfrans çalışması əsnasında Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə tanış olub və 4 iyul 1978-ci ildə evləndilər. Cütlüyün Əhməd Burak, Nəcməddin Bilal, Esra və Süməyya adlarında dörd uşağı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cənubi Zazaca

**Cənubi Zazaca** - Zaza dilinin bir ləhçəsi, Cənubi Zazaca Türkiyənin cənubi şərqi Anatoliya məntəqəsində, Diyarbakır, Şanlıurfa və Adıyaman vilayətlərində danışılır.

## İstinadlar
Klivden Orta Məktəbi

**Klivden Orta Məktəbi** () — Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
1973-cü ildə Qlazqo orta qız məktəbi həmin binada qızlar və oğlanları qəbul etməyə başladı və 1975-ci ildə Klivden Orta Məktəbi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. 1998-ci ildə Klivden Nort Kelvinsayd məktəbi ilə birləşdi. 2002-ci il 8 fevralda məktəb böyük genişləndirilmə və yenidənqurmadan sonra, rəsmi olaraq, Şotlandiyanın birinci naziri Cek Makonell tərəfindən açıldı. 2015-ci ilin hesabatıba görə məktəbdə 615 şagird oxuyur.

## Məşhur məzunları

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Kiçik Setnoy

**Kiçik Setnoy** ()— Xəzər dənizinin şimal-qərbində Volqa çayının deltasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinin Kamızyakski rayonu ərazisinə daxildir.

Adanın şimalında Sedmoy, qərbdə Nijnıy (ada) və Lixaçev adası, şərqdə Morskoy Setnoy və Böyük Setnoy adaları yerləşir.

## İstinadlar
Morskoy Setnoy

**Morskoy Setnoy** — Xəzər dənizinin şimal-qərnində Volqa çayının deltasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinin Kamızyakski rayonu ərazisində yerləşir.
Anno Hideaki

**Anno Hideaki** (, ) — yaponiyalı anime və kinofilmlər rejissoru. Vegetariandır. 2002-ci ildən manqaka Moyoqo Anno ilə evlidir. Onun ən məşhur əsəri Neon Genesis Evangeliondur.

## Fəaliyyəti
Animator kimi ilk dəfə Super Dimensional Fortress Macross-da işə başlayıb, lakin yalnız 1984-cü ildə Küləklər vadisindən Navsikaya anime filmindən sonra məşhurlaşdı. Bundan sonra Gainax studiyasını yaradıb quruluşçu rejissor kimi ilk tammetrajlı filmi Wings of Honneamise, Gunbuster və Nadia: The Secret of Blue Water-sı çəkdi. Lakin Nadia: The Secret of Blue Water-sı çəkdikdən sonra depressiyaya düşüb az qala sui-qəsd torətmişdi.

1998-ci ildə Love & Pop, 2000-ci ildə isə Shiki-Jitsu (Ritual) filmlərini çəkdi. 2004-cü ildə Cha no aji (Çayın dadı) filmində anime rejissoru, 2006-cı ildə isə Naisu no mori: The First Contact (Qorxmuş meşə: İlk təmas) filmində öz rolunda oynayıb. 2013-cü ildə Hayao Miyazakinin dəvəti ilə Külək güclənir anime filmində baş qəhrəman Jiro Horikoshi-ni səsləndirdi.

## Əsərləri
*Wings of Honneamise (1987)
*Gunbuster (1988)
*Nadia: The Secret of Blue Water (1990—1991)
*Neon Genesis Evangelion (1995—1996)
*The End of Evangelion (1997)
*Kare Kano (1998)
*Love & Pop (1998)
*Shiki-Jitsu (2000)
*Cutie Honey (2004)
*Rebuild of Evangelion (2007, 2009, 2012)

## İstinadlar
Ak Jol (Qırğızıstan)

**Ak Jol** ( — "Ağ yol") — Qırğızıstanda siyasi partiya. 2007-ci ilin dekabrında keçiriləcək parlament seçiləri ərəfəsində Qırğızıstan prezidenti Kurmanbek Bakiyev tərəfindən yaradılmışdır.

Seçkilər nəticəsində 90 yerdən 71-nə sahib olan "Ak Jol" parlamentə daxil olmuş 3 partiyadan biri idi.

## İstinadlar
Kulalı

**Kulalı** — Xəzər dənizində Tülen adaları arxipelaqına aid ada. Arxipelaqın və dənizin ən iri adasıdır. Adanın sahəsi 68&nbsp;km² təşkil edir. Uzunluğu 39&nbsp;km, eni 2&nbsp;km təşkil edir. İnzibati cəhətdən Qazaxıstanın Manqıstau vilayətinə daxildir. Ada əsasən gil və qum suxurları ilə örtülüdür. Manqışlaq körfəzinin şimal-qərbində, arxipelaqın isə qərbində qərar tutur. Qış ayları sahil xətti donur.

## Tarixi
1667-ci ilik yayındа Stepan Razinin tərəfdarı olan 200 quldur Qurevdən (Atırau) Kulalı adasına qaçır. Adaya 2690 tüfəngçi, ağır artilleriya və 40 qayıqda hücum təşkil edilir. 1667-ci ilin 15 sentyabrında quldur kazak dəstəlirinin tikdikləri şəhərçik alınır.

XX əsrin əvvəllərində Kulalı adasında suiti ovu həyata keçirilirdi. Üstəlik burada suiti piyini saxlayan anbarlar var idi. 1950-ci illərə qədər adada balıqçı qəsəbəsi var idi.

Kulalı adasında 1937-ci ildə meteoloji stansiya fəaliyyət göstərirdi. Hazırda isə Qazaxıstanın sərhəd xidmətinin postu vardır.

## Canlılar aləmi
Sahillərində balıqların zənginliyi bir çox canlıları özünə cəlb edir. Sahil zolağında Xəzər suitisi yaşayır. Su quşlarından vağlara və əlvanburun kəkilli susüpürənlərə rast gəlmək olar.

## İstinadlar
FIFA 16

**FIFA 16** — EA Sports tərəfindən hazırlanan və Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One, Android və iOS kimi platformalarda oynanıla bilən videooyun.

FIFA seriyasının qadın milli komandalara yer verən ilk oyunudur. Həmçinin səsvermə yolu ilə üz qabığı üçün futbolçu seçilən və üz qabığında qadın futbolçu yer alan ilk oyundur.

## Haqqında

İlk dəfə olaraq FIFA 16-da 12 qadın milli futbol komandasına yer verilmişdir. Bu milli komandalar Avstraliya, Braziliya, Kanada, Çin, İngiltərə, Fransa, Almaniya, İtaliya, Meksika, İspaniya, İsveç və ABŞ-dır. Kompaniyanın vitse-prezidenti Deyvid Rutter bildirmişdir: "Dünyadakı tanınmış qadın futbolçuları və milli komandaları səsvermə yolu ilə oyuna daxil etmək EA Sports üçün möhtəşəmdir." 2013-cü ildə İspaniya milli komandasının kapitanı Veronika Bokute change.org saytı vasitəsilə ərizə yazmış və EA Sportsdan bir oyunda qadın millilərə də yer verilməsini istəmişdir. İlk 24 saat içində 20.000 səs toplanmışdır.

FIFA 16-da həm kişi, həm də qadınların olduğu qarışıq komandalar yoxdur, həmçinin qadın milli komandalarla kişi milli komandalara qarşı oynamaq mümkün deyildir. Qadın milli komandalarla FIFA Qadınlar Dünya çempionatını turnirini oynamaq mümkündür.

Oyundakı 78 stadionun 50-si real həyatda mövcuddur. "Portsmut" klubunun stadionu Fratton Park FİFA-nın kreativ direktoru, Portsmut azarkeşi Simon Habberin 2015-ci ildə xərçən üzündən ölümünün xatirəsinə oyuna əlavə olunmuşdur.

Karyera moduna məşq etmək imkanı da əlavə edilmişdir.

## Nəşr olunma

FIFA 16-nın nəşri 28 may 2015-ci ildə anons olunmuşdur.

## Üz qabığındakılar

## İstinadlar
Manqışlaq körfəzi

**Manqışlaq körfəzi** — Xəzər dənizinin şimal-şərqində Mangistau yarımadası ilə Bozaşi yarımadası arasında yerləşir. Körfəz daxili hissələrdə elə də böyük olmayan Sarıtaş və Koçak körfəzlərinə bölünür. Körfəzin qərbində Tülen adaları yerləşir.

Körfəzin ölçüləri: uzunluğu —  100&nbsp;km yaxın, eni 70&nbsp;km. Dərinliyi 10-12 metrdir. Cənub sahilləri hündür və sıldırımlıdır, şərqi isə nisbətən alçaqdır. Adətən qış vaxtı suyu donur.

## Mənbə
* Manqışlaq körfəzi
Aland Mərkəzi Partiyası

**Aland mərkəzi** () — Aland adalarıda fəaliyyət göstərən aqrar-mərkəzçi siyasi partiya. Əsası 1976-cı ildə qoyulmuşdur.

2003-cü ildə Aland adalarında keçirilmiş parlament seçkilərində partiya 24,1% səs toplayaraq, 30 mümkün yerdən 7-sini, 2007-ci ildə 23,5% səslə 8-ni, 2011-ci ildə 23% səslə 7 yeri əldə etmişdir.

Partiyanın hazırkı lideri Yorqen Petterssondur.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
Günahkar (serial, 2015)

**Günahkar** — 2015-ci ilin istehsalı olan Azərbaycan teleserialı.

## Məzmun
Serialda hadisələr təsadüf nəticəsində baş verən bir cinayətin üzərində cərəyan edir. Məhz həmin hadisə iki ailə arasında qan davasına çevrilir.

## Filmin heyəti
### Aktyorlar
*Kəmalə Quliyeva — Əsmər
*Əli Əliyev — Səlim
*Şahin Cəfərov — Səməndər
*Samirə Cavanşir — Zeynəb
*Ramiz Xəlifə — Həsən
*Rüfət Quliyev — Kərim
*Dilqəm Dadaşov — Daşqın
*Abbas Əlioğlu — Bəkir
*Zamir Əlioğlu — Cavanşir
*Rəvanə Mamerzayeva — Nərgiz
*Fərid Xəlilov — Coşqun
və başqaları.

### Ssenari və quruluşçu rejissor
* Nicat Cəlilov

### Quruluşçu operator
*Nəriman Süleymanov

### Bəstəkar və səs rejissoru
*Əli Əliyev

## Montaj rejissoru
*Zamir Əlioğlu

### Prodüserlər
*Abbas Əlloğlu
*Dilqəm Dadaşov

## Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
Dilogiya

**Dilogiya** (; ikiqat + logos-söz) — ədəbiyyatda bir müəllifin mövzuca, süjet xətti və ya iştirak edən obrazlarına görə birləşdirilən iki irihəcmli əsəridir. Məsələn: Aleksandr Dümanın "Üç muşketyor" və "İyirmi il sonra" əsərləri. Dilogiyalara dram əsərlərində, kinematoqrafiyada, təsviri incəsənətdə, musiqi əsərlərində, həmçinin kompüter oyunlarında rast gəlmək olur.
OVA

**"OVA"** () və ya **OAV** — **Original Video Animation** sözünün abbreviaturası), Yaponiyada anime serialının xüsusi növü.

## Həmçinin bax
* Anime
* Kospley
* Otaku

## İstinadlar
Qaraboğazgöl

**Qaraboğazgöl** () — Xəzər dənizinin şərqində Türkmənistan ərazisində laqun mənşəli körfəz. Dənizlə dayaz və eni 200 metrə çatan eyni adlı boğazla birləşir. Onun sahəsi mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Dərinliyi 4-7 metr arası dəyişir. 
Körfəzin duzluluğu Xəzər dənizinə nisbətən daha yüksəkdir, 310 ‰ təşkil edir. Körfəzin duzluğunun yüksək olmasının səbəbi Mirabilit duzu ilə zənginliyidir. Körfəzin sahəsi 18 000 km²

## Adının etimalogiyası
Qara boğaz gölü mənasını verir. Demək olar ki, Xəzərin suyunu özünə çəkərək buxarlandırır. Körfəz dənizçilərdə və köçərilərdə həmişə vahimə doğururdu. Hər zaman insanların təfəkküründə ölüm və zəhərli su kimi qalıb.

Bəzən körfəzi *Ağ qızıl dənizi* adlandırırlar. Səbəb onun zəngin mirabilit ehtiyatı ilə əlaqədardır.

## Duzluğu

Az dərinlik körfəzin duzlu sularının yenidən dənizə qayıtmasına səbəb olur. Bununla da laqun Xəzərin duz balansına öz təsirini göstərir. Hər km³ dənizdən körfəzi 13-15 milyon ton müxtəlif duzlar axır. Hər il isə körfəzə 8–10&nbsp;km³ su axır. Səviyənin yüksək olduğu vaxtlar isə bu rəqəm 25&nbsp;km³ qədər qalxır.

1980-ci ildə Qaraboğazgölü Xəzər dənizindən ayıran damba dikilir. 1984-ci ildə isə dambada su buraxan qurğular inşa edilir. Bundan sonra körfəzin səviyyəsi bir necə metr aşağı enir. 1992-ci ildə isə damba partladılır. Körfəzlə dəniz arasında əlaqə bərpa olunandan sonra səviyyə əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb. Bununla belə Mirabilit hasilatına ağır zərbə dəymişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Российский энциклопедический словарь
* История исследования и освоения Кара-Богаз-Гола 
* Xəzərin səviyyə tərəddüdü.
* Konstantin Qeorgeviç Pаustоvski. Qara-Boğaz.

## Həmçinin bax
* Xəzər dənizi
* Türkmənistan
Quluzadə

**Quluzadə** — Azərbaycanlı soyadı.

* Vəfa Quluzadə — politoloq, Azərbaycan Respublikasının Xarici siyasət məsələləri üzrə dövlət müşaviri (1990–1999).
* Mirzəağa Quluzadə — Ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor.
* Zümrüd Quluzadə — fəlsəfə elmləri doktoru, filosof, tədqiqatçı alim.
* Ələmdar Quluzadə — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
* Amit Quluzadə — Qəbələ FK oyunçusu.
* Lətifə Quluzadə — A. Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının baş rəssamı.
* Xaqani Quluzadə — Azərbaycan iş adamı,
* Mahmud Quluzadə — dosent, Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin rektoru (1992–1994-cü illər)

## Həmçinin bax
* Qulu
* Quluyev
* Quliyev
Krez

**Krez** () — (İslam qaynaqlarında keçən adıyla Karun) Kiçik Asiyadakı Lidiya dövlətinin sonuncu hökmdarı (e.ə. 560–546). Krezin var-dövləti haqqında çoxlu zərbi-məsəllər qoşulmuş, əfsanələr yaranmışdır. Qədimdə hesab edirdilər ki, ilk dəfə qızıl sikkə zərb etdirən elə Krez olmuşdur. E.ə. 546-cı ildə hökmdar Kirin başçılıq etdiyi fars qoşunları tərəfindən məğlub edilmiş və əsir düşmüşdü.

## Əfsanələr və deyimlər
Karun qədim və orta şərq xalqları arasında "Karun qədər zəngin" və s. O, adı sərvətlə sinonim olaraq işlənən bir çox xalq deyimlərinin və əfsanələrinin mövzusudur.

Mifologiyaya görə, antik dövrün tanınmış ən zəngin kralı Krez tanrılara yalvarır ki, əlində olan hər şeyi qızıldan düzəltsinlər; İstəyi yerinə yetirildikdə xoşbəxtliyə çatacağını düşünür. Lakin çox zəngin olmasına baxmayaraq xoşbəxtliyini tapa bilməyən padşah əzab içində ölür.

O, ərəb, yəhudi və fars (fars) mifologiyalarında Karun kimi xatırlanır.

Qarun hekayəsinin də əfsanələr və xalq ədəbiyyatı kimi Qurandakı Qarun hekayəsinin qaynağı olması da diqqətdən kənarda qalmayan bir ehtimaldır.

Quranda Kəsəs, Mömin və Ənkəbut surələrində Karunun adı çəkilir.

Onun israillilərdən olduğu və çox zəngin olduğu deyilir.

Onun sərvəti Quranda "Biz ona xəzinələr verdik ki, açarları daşımaq belə güclü bir ümmət üçün çox ağır olardı." kimi müəyyən edilir.

O, var-dövləti ilə öyünür və deyir: "Bunlar mənə elmim və bacarığım üçün verildi".

Musanın möcüzələrinə inanmır, onu yalan və sehrdə ittiham edir. Nəticədə o, Allah tərəfindən məhv edilir.

Tövrata (nömrələr 16-cı fəsil) görə, Korah, Datan və Abiram (Aviram) icma tərəfindən seçilmiş 250 nəfərlə birlikdə Musa ilə mübahisə edir və Musa ilə Harunu irəli getməkdə ittiham edirlər. Bu insanlar öz davamçıları ilə birlikdə Rəbb tərəfindən ölülər diyarına diri-diri göndərilir (yəhudi mədəniyyətində Yehova sözünü əvəz edən söz, Kral, ağa). Lakin Yehovanın qəzəbi səngimir və bu dəfə ölümlərini şübhə altına alan insanlara ölümcül bir xəstəlik (taun epidemiyası) göndərilir. Halbuki Tövratda onların var-dövləti haqqında heç bir ifadə yoxdur.

Krez və Karun arasında yaşadıqları yerlər və əfsanəvi sərvətlər baxımından fərqliliklər xaricində heç bir oxşarlığın olmaması bəzi təfsirçiləri Quranın hekayə qaynağı olaraq Tövrat rəvayətində Musa ilə mübahisə edən Korah adlı bir şəxsə yönəldir.

Bu şəxsin sərvətinə və ya geridə qoyduğu arxeoloji irsə dair heç bir qeyd yoxdur. Həmçinin, Korah hekayəsi səhrada fasilə zamanı çadırların qurulduğu bir icma haqqında, Karun hekayəsi isə bir şəxs və Onun sərvətləri (bağ, malikanə, xəzinələr) haqqındadır. Tövratda o camaatın ölülər diyarına diri göndərildiyi və geridə qalanların epidemiya (vəba) ilə cəzalandırıldığı qeyd edilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fərzəliyev

**Fərzəliyev** — Azərbaycanlı soyadı.

;Bu soyadı olan tanınmış şəxslər
* Abbasqulu Fərzəliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırış deputatı.
* Abdin Fərzəliyev — Bakı şəhər Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
* Çingiz Fərzəliyev — Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru, Əməkdar incəsənət xadimi.
* Əkbər Fərzəliyev — Azərbaycan kino aktyoru, hüquqşünas.
* Firdovsi Fərzəliyev — Azərbaycan karateçisi.
* Məşədi Məmməd Fərzəliyev — Qarabağ xanəndəsi.
* Murad Fərzəliyev (d. 1963) — Milli Olimpiya Komitəsinin aparıcı məsləhətçisi.
* Natiq Fərzəliyev — Aktyor
* Pəhlivan Fərzəliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
* Təhmasib Fərzəliyev — Filologiya elmləri namizədi
* Vaqif Fərzəliyev — akademik, kimyaçı

## Həmçinin bax
* Fərzəli
* Fərzəlili
* Fərzəlizadə
Gənc Pirat Partiyası

**Gənc Pirat** () - İsveçdə  fəaliyyət göstərən Pirat partiyasının gənclər qanadıdır. 22 mindən çox üzvə malik qurum İsçevin ən böyük gənclər təşkilatıdır.

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt

## Həmçinin bax
*Gənc Piratlar (Junge Piraten), Almaniya
*Avropanın gənc piratları
İrəli, Tirol

**İrəli, Tirol** () — Avstriyanın Tirol əyalətində fəaliyyət göstərən siyasi partiya. Əsası 2013-cü il Tirol seçkiləri ərəfəsində Anna, Hosp, Hans Lindenberger və Kristina Oppits-Plörer tərəfindən qoyulmuşdur. Seçkilərdə 9,54% toplayan partiya yerli Landtaqda 4 mandat əldə etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
Leda (peyk)

**Leda** () və ya **Yupiter XIII** Yupiterin düz istiqamətdə dönən düzənsiz peyklərindən biridir.1974-cü il Sentyabrın 14 də Palomar Observatoriyasında Çarli Tomas Koval tərəfindən kəşf edilmişdir.Peyk Yunan mifologiyasında Zevsin sevgilisinin adını daşıyır.Kovalın peykə təklif etdiyi ad 1975-ci ildə qəbul edilir.

Leda  Himalia qrupuna aiddir.Himalia qrupu Yupiterdən 11-13 Gm aralığında 27.5 ° meyillikdə 5 peykin fırlandığı qrupdur.Bu orbital elementlər haqqında məlumatlar 2000-ci il Yanvar ayına aiddir,belə ki onlar daim Günəş və planetlərdəki dəyişikliklər səbəbi ilə öz xarakteristikalarını dəyişirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Leda Profile  by NASA's Solar System Exploration 
*David Jewitt pages
*Jupiter's Known Satellites (by Scott S. Sheppard)
Vəziyyət tənliyi

**Vəziyyət tənliyi** - termodinamikanın makroskopik sistemlərini (temperatur, təzyiq, həcm, kimyəvi potensial və s.) bir-biri ilə əlaqələndirən tənlikdir.

## Tənliklər
### Termodinamikanın vəziyyət tənliyi
*f(P,\;V,\;T)=0.

### Kalorik vəziyyət tənliyi
*U = U ( T, V ) , 
*U = U ( T, P ) , 
*U = U ( V,  P ) . 

### Kanonik vəziyyət tənliyi
* U=U(S,\;V) (daxili enerji üçün kanonik vəziyyət tənliyidir),
* H=H(S,\;P) (entalpiya üçün kanonik vəziyyət tənliyidir),
* F=F(T,\;V) (Helmhots enerjisi üçün kanonik vəziyyət tənliyidir),
* G=G(T,\;P) (Qibbs potensialı üçün kanonik vəziyyət tənliyidir).

## Ədəbiyyat
* Perrot, Pierre (1998). A to Z of Thermodynamics. Oxford University Press. ISBN 0-19-856552-6.
* Van der Waals, J. D. (1873). On the Continuity of the Gaseous and Liquid States (doctoral dissertation). Universiteit Leiden.
Termodinamik potensial

**Termodinamik potensial** — termodinamik sistemlərdə prosesləri izah etmək üçün istifadə olunan skalyar kəmiyyətlərdir. 1866-cı ildə fransız alimi Pyer Dühem tərəfindən elmə gətirilmişdir. ABŞ alimi Cozayya Uillard Gibbs elmi işlərində bir sıra termodinamik potensiallar göstərmişdir. Daxili enerji, entalpiya, Helmholts enerjisi, Hibbs enerjisi, Böyük terodinamik potensial, əlaqəli enerji kimi kəmiyyətlər termodinamik potensiallardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* McGraw Hill Encyclopaedia of Physics (2nd Edition), C. B. Parker, 1994, ISBN 0-07-051400-3
* Thermodynamics, From Concepts to Applications (2nd Edition), A. Shavit, C. Gutfinger, CRC Press (Taylor and Francis Group, USA), 2009, ISBN 9781420073683
Termodinamik dövrə

**Termodinamik dövrə** — hərəkət edən cismin vəziyyətini izah edən, başlanğıc və son nöqtələri üst-üstə düşən, termodinamikanın kürəvi prosesləridir.

## İstilik və iş
Başlıca termodinamik dövrəyə enerji dövrəsi və istilik nasosu dövrəsi aiddir. Güc dövrələrində istilik girişi və mexaniki iş çıxışı vardır. İstilik nasosu dövrələrində isə mexaniki iş girişi ilə aşağı istilikdən yüksək temperatura istilik ötürülür.

## Ədəbiyyat
* Базаров И. П. Заблуждения и ошибки в термодинамике. Изд. 2-ое испр. М.: Едиториал УРСС, 2003. 120 с.
* Александров А. А. Термодинамические основы циклов теплоэнергетических установок. Издательство МЭИ, 2004.
Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə Oskar mükafatı

## 1941–1950
**1941**

* **Qalib — Preston Styordjes "Böyük MakQinti" filminə görə**
* Nominantlar:
** Çarli Çaplin — "Böyük diktator"
** Çarlz Bennett, Coan Harrison — "Xarici müxbir"
** Norman Bernstayn, Hayns Herald, Con Hyuston — "Elrixa doktorun Sehrli gülləsi"
** Ben Hekt — "Brodveem üzərində Mələklər"
**1942**

* **Qalib — Herman Mankeviç, [[Orson Uells]] "[[Vətəndaş Keyn (film, 1941)|Vətəndaş Keyn]]" filminə görə**
* Nominantlar:
** Harri Çandli, Eybem Finkel, Con Hyuston, Hovard Kox — "Serjant York"
** Norman Krasna — "İblis və miss Cons"
** Karl Tanberq, Darrell Uer — "Yüksək, qara, gözəl"
** Pol Djerriko — "Tom, Dik və Harri"
Terminator: Qurtuluş

**Terminator: Qurtuluş** () — 2009-cu ildə Makci tərəfindən çəkilmiş ABŞ filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Termodinamik kəmiyyətlər

**Terodinamik kəmiyyətlər** — termodinamik sistemlərdə prosesləri izah etmək üçün istifadə olunan fiziki kəmiyyətlərdir.

## Terminologiya

## Termodinamik kəmiyyətlərin təsnifatı

## Dəyişənlərin və vəziyyət parametrlərinin riyazi təsnifatı

## Ədəbiyyat
* Андрющенко А. И. Основы технической термодинамики реальных процессов. — М.: Высшая школа, 1967. — 268 с.
* Белоконь Н. И. Основные принципы термодинамики. — М.: Недра, 1968. — 112 с.
Qaspe yarımadası

**Qaspe yarımadası** () və ya **Qaspesiya yarımadası** — Müqəddəs Lavrenti çayının cənub sahilindən Kanadanın Kvebek əyalətində yerləşən Matapedia dərəsinə qədər uzanan, Müqəddəs Lavrenti körfəzi ilə əlaqələnən yarımada. Yarımada Nyu Brunsvikdən Şalor körfəzi və Restiquş çayı vasitəsilə ayrılır.

*"Qaspe"* sözü miqmaq dilindəki *"gaspeg"* sözündən gəlir və mənası "torpağın sonu"dur. Başqa bir versiyaya görə yarımada adını bask dilindəki *"gerizpe"* *("sığınacaq")* sözündən götürüb.

Yarımadanın sahəsi Belçikanın sahəsindən bir qədər böyükdür: 31.075&nbsp;km2. 2011-ci ilə aparılan siyahıalmaya görə Qaspedə 140.599 nəfər yaşayır.

## Ərazi

Yarımadanın şimal sahilində, Müqəddəs Lavrenti çayı boyunca sıldırım qayalar üstünlük təşkil edir. Müqəddəs Lavrenti körfəzinə çıxan Kap Qaspe uçurumu yarımadanın ən şərq nöqtəsidir. Təbii tağ tərəfindən dəlinmiş kiçik ada olan Pers qayası yarımadanın sadəcə şərq sahilindən aralıda yerləşir. Yarımadanın daxili nahamardır. Şimala doğru uzanan və Appalaç dağlarının davamı olan Çik-Çoks dağlarında yarımadanın ən hündür nöqtəsi olan Cek-Karter zirvəsi yerləşir (1.268 metr).

1.151 metr hündürlüyə malik Albert dağı Çik-Çoks dağlarının digər hündür zirvəsidir. Albert dağının yoxuşluğunun üstəsindən gəlmək müşküldür, amma Müqəddsə Lavrentinin və Kot Norun mənzərəsinə, çayın şimal sahilinə, Kanada qalxanına görə turistlərin diqqətini çəkir.

## Daxili hissələri
Yarımadanın daxili hissələrinin çoxunu Appalaç dağlarının ardı — Notr Dam dağlarının hissəsi olan Çik-Çok dağları təşkil edir.

Dəniz səviyyəsindən 660 metr yüksəklikdə yerləşən Merdokvill şəhərinin maraqlı tarixi var və burada bir neçə külək turbinini görmək mümkündür. Şəhər 198-ci yolla yarımadanın şimal sahili əlaqələnir. 198-ci yol boyunca yarımadanın şərqindəki Qaspe şəhərinə qədər York çayı axır.

## Qalereya

Forillon National Park of Canada 2.jpg|Forilyon Milli Parkı
Ile du Rocher Percé.jpg|Pers Qayası Milli Parkı
Gaspésie.jpg|Qaspesiya Milli Parkı
Miguasha panorama 1.jpg|Miquaşa Milli Parkı
Gaspé Centre-ville Nord.JPG|Qaspe şəhəri
Regions of Gaspe Peninsula.png|Qaspe yarımadasının regionları


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Terminator: Yaranma

**Terminator: Yaranma** () — 2015-ci ildə Alan Teylor tərəfindən çəkilmiş ABŞ filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Robokop (film, 2014)

**Robokop** () — 2014-cü ildə çəkilən fantastik janrlı döyüş filmi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Qızılyar körfəzi

**Qızılyar körfəzi** — Xəzər dənizinin qərbində yerləşən körfəz. Materikin daxilinə 20&nbsp;km daxil olmuşdur. Çıxacaq hissədə eni 40&nbsp;km-dir. Dərinliyi 4 metrdir.

Körfəzə Kuma, Prorva, Lebıy Bakon, Talovka çayları axır. Akvatoriyasında Morskoy Biryuçok adası yerləşir. Sahilləri dayaz və bəzi yerlərdə isə bataqlıqlaşmışdır.

Körfəzin ərazisində onun bütün ərazisini əhatə edən Dağıstan qoruğu yaradılmışdır.

Körfəzin dayaz yerlərində qamış, adi qamış kimi bitkilər yayılıb. Nadir bitkilərdən adi qılıncotu və salviniya kimi bitkiləri göstərmək olar.

Qızılyar körfəzində okun, şuka, karp, nərə, uzunburun, ağ balıq, qızılüzgəc, çapaq, lilbalıq, külmə, qızılbalıq kimi balıqlar yaşayır. Suda-quruda yaşayanlardan — adi suilanı, çöl gürzəsi və Aralıq dənizi tısbağasının adlarını çəkmək olar. Burada həmçinin qutan, qızılqaz kimi quşlar yuva qurur, bəzgək, sultan toyuğu, dovdaqlar da yaşayırlar.

Körfəzin duzluğu 5-7 ‰ təşkil etdiyi halda, Xəzərdə bu rəqəm 12,8 ‰-dir.

İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikası ərazisinə daxildir.

## İstinadlar
Sindirella (film, 2015)

**Sindirella** () — 2015-ci ildə çəkilmiş ABŞ filmi.

## Həmçinin bax
*Küllücə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
*
*
*
*
Konanın macəraları (animasiya serialı)

**Konanın macəraları** () — 1992-1993-cü illərdə yayımlanan serialdır. İlk dəfə cizgi serialı 1 oktyabr 1992-ci ildə yayımlanmış, sonuncu seriyası 22 oktyabr 1993-cü ildə yayımını bitirmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 

## Həmçinin bax
Qulaqlıq

**Qulaqlıq** — Radio, musiqi dinləmək üçün qulaqlara keçirilən cihaz.

## Baş üçün qulaqlıq
Baş Üçün Qulaqlıq  bu qulaqlıq ümumiyyətlə kompüterlər üçün istifadə edilir. Çox yer tutduğundan və portativ olmadığına görə mobil cihazlarda çox üstünlük verilmir. Qulaqlıq firmaları bu problemi həll etmək üçün qulaqlıqlara qatlanma və dönmə xüsusiyyətləri əlavə edir.

## Qulaqlıq haqqında
Bundan başqa, qulaqlıqlar səsyazmalar üçün də istifadə olunurlar.

"qulaqlıqlar" adı "baş telefonlar" termininin danışıq sinonimidir. "telefon" adı (telephone, yunan. tele — uzağa, uzaqda, və phone — səs) ilk dəfə hələ Filipp Reysi (Philipp Reis) 1861-ci ildə tətbiq etdi. Amma birinci radioqəbuledicilərdən birində 1899-cu ildə, yaradılmışlar. Popov, Aleksandr Stepan Popovlara səsli tezliyin tərəddüdünün radiosiqnallarından dəyişdirilmişlər, təsvirə əsasən, baş telefonlar vasitəsilə dinlənilirdilər.

## Qulaqlıqlarla bağlı təhlükələr
Yüksək gurluqda qulaqlıqların uzun müddətli istifadəsi karlıq və ya eşitmənin qismən itkisinə gətirib çıxara bilər. AÇX eyni olmaması və rezonans tezliklərin olması eşitmə orqanlarına mənfi təsir edir. Çünki dinləyici tezliklərin əsas spektrini qəbul edərək, rezonansa məhəl qoymayaraq gurluğu dinləyir.

Əlavə olaraq qulaqlıqlardan istifadə təhlükə əhəmiyyətli səs siqnalını eşitməməyə gətirib çıxarır. Məsələn yol üzrə hərəkət vaxtı sürücülər (buna görə bir çox ölkələrdə avtomobil nəqliyyatının sürücüləri tərəfindən qulaqlıqlardan istifadəyə məhdudiyyətlər daxil edilmişdir) və piyadalar tərəfindən yol nəqliyyat hadisəsinə səbəb ola bilər.

## İşləmə mexanizmi

## İstinadlar
Maqnitski aktı

**Maqnitski aktı** () — 2012-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilmiş qanun, insan hüquqlarının pozulmasında günahkar olan şəxslərə tətbiq edilir. Sənəd Hermitage Capital Fondunun hüquqşünası Sergey Maqnitski Moskva təcridxanasında istintaq zamanı öldükdən sonra qəbul edilib. Hazırda Amerikanın siyahısına 18 nəfər daxildir. ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən tərtib olunmuş siyahiya daxil edilən Rusiya və MDB dövlətlərindən olan 18 şəxsə qarşı maliyyə və viza qadağaları tətbiq edilib.

## Zəmin
Sergey Maqnitski 2009-cu ildə Moskvanın istintaq təcridxanasında vəfat edib. Həbsindən əvvəl hüquqşünas çoxmilyardlıq büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsini araşdırıb. Hüquqşünasın təmsil etdiyi Hermitage Capital bildirib ki, Sergey Maqnitski oğurluqda suçladığı şəxslər tərəfindən şərlənərək məhbəsə atılmışdır.

## Qanun

## Siyahı
Siyahıdakı ilkin 16 adam bilavasitə Hermitage Capital şirkətinin hüquqşünası Sergey Maqnitskinin ölümünə aidiyyətda şübhəli bilinən şəxslərdir. Siyahıda olanlardan biri — Artyom Kuznetsov 1975-ci ildə Bakıda anadan olub.

* Artyom Kuznetsov, Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Moskva bölgəsi üzrə vergi müstəntiqi
* Pavel Karpov, Daxili İşlər Nazirliyinin Moskva bölgəsi üzrə baş müstəntiqi
* Oleq F. Silçenko, Daxili İşlər Nazirliyinin baş müstəntiqi
* Olqa Stepanova, 28 nömrəli Moskva vergi ofisinin sədri
* Yelena Staşina, Tver rayonu məhkəmə hakimi, Maqnitskinin həbsini artırdığına görə
* Andrey Peçeqin, Baş Prokurorluğun istintaq nəzarət şöbəsinin müdir müavini
* Aleksey Droqanov
* Yelena Ximina
* Dmitriy Komnov
* Aleksey Krivoruçko, Tver rayonu məhkəmə hakimi
* Oleq Loqunov
* Sergey Q. Podopriqorov, Tver rayonu məhkəmə hakimi
* İvan Pavloviç Prokopenko
* Dmitri M. Tolçinskiy
* Svetlana Uxnalyova
* Natalya V. Vinoqradova
* Kazbek Dukuzov, Pol Xlebnikovun qətlində günahlandırılır
* Leça Boqatırov, Avstriya orqanları tərəfindən Umar İsrailovun qətlində günahlandırılır

## Rusiya hakimiyyətinin reaksiyası
2013-cü il 12 apreldə rəsmi Moskva "Maqnitski siyahısı"na cavab olaraq 18 ABŞ vətəndaşının Rusiyaya girişini yasaqlayıb.

## İstinadlar
Kuntimes

**Kuntimes** (qazax dilində:Күнтимес) — Qazaxıstanın Kostanay vilayətinin Sarıkol rayonunda kənd. Zlatoystov kənd dairəsinin tərkibinə daxildir. Kod -396237200 .
## Əhalisi
1999-cu ildə kəndin əhalisi 229 nəfər (125 kişi və 104 qadın) olmuşdur.. 2009-cu ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 182 nəfər (91 kişi və 91 qadın) yaşayırdı..

## İstinadlar