Sürtünmə azaldılması sistemi

Motosport yarışlarında **sürtünmənin azaldılması sistemi** (Drag reduction system - **DRS** ) maksimal sürəti artırmaq və ötməni təşviq etmək üçün aerodinamik sürüklənməni azaltmağa yönəlmiş sürücü tərəfindən tənzimlənən karoserin formasıdır. Bu, sürücünün əmrlərinə cavab olaraq hərəkət edən avtomobilin tənzimlənən arxa qanadıdır . DRS tez-tez Formula 1- də DRS-in işə salınması üçün təqib edən avtomobilin bir saniyə ərzində (hər iki avtomobil aşkarlama nöqtəsini keçəndə) olması tələbi kimi şərtlərlə gəlir.

DRS 2011- ci ildə Formula 1-də təqdim edilib və 2025-ci il mövsümünə qədər istifadə edilməsi planlaşdırılır. DRS-dən istifadənin əsas məqsədi avtomobilin aerodinamikasına təsir etmək olan hər hansı hərəkətli hissələri qadağan edən qaydadan istisnadır. 2013- cü ildən Deutsche Tourenwagen Masters,  2014-cü ildən Super Formula, GP2 Series sonra FIA Formula 2 Çempionatı 2015- ci ildən sonra FIA Formula 3 . 2017-ci ildən bəri 3 çempionat . Tənzimlənən qanaddan Nissan DeltaWing də 2012-ci ildə Le Mans 24 Saatında istifadə edildi.

DRS  mövsümü üçün Formula 1-dən çıxarılacaq, çünki o, 2026-cı ilin yeni qaydalarına əsasən "aktiv aerodinamika" sistemi ilə əvəz olunacaq.

## Formula 1
Formula 1-də DRS sürtünməni azaltmaq üçün avtomobilin arxa qanadında tənzimlənən qanadcıq açır və beləliklə, axradakı  avtomobilə qabaqdakı avtomobili ötmə üstünlüyü verir. FIA sürət artımının aktivləşdirmə zonasının sonuna kimi  arasında olacağını təxmin edir. digər mənbələrdə, məsələn, racecar-engineering.com saytında    dən daha aşağı rəqəm göstərirlər. . DRS söndürüldükdə və ya bağlandıqda, daha yaxşı dönməni təmin edərək, avtomobilin yol tutumunu  artırır.

 və  arasında cihaz yalnız iki yarış dövrəsi başa çatdıqdan sonra və sistemi istidafə etmək istəyən avtomobil FIA tərəfindən müəyyən edilmiş "aktivləşdirmə" zonasına daxil olduqdan sonra istifadə edilə bilərdi.  Pilotlar həmçinin təhlükəsizlik avtomobili yarışı yenidən başlatdıqdan sonra 2 dövrə gözləmək məcburiyyətində olurlar.  ildə qayda dəyişdirildi və indi cihaz yarışın başlanğıcından və ya təhlükəsizlik avtomobilinin yenidən işə salınmasından sonra yalnız bir yarış dövrəsindən sonra yarış zamanı istifadə edilə bilər.

 ildə FIA çoxlu uzun düzlükləri olan bəzi dövrələrdə DRS zonalarının sayını ikiyə qədər artırdı. Valensiya və Monrealda ardıcıl uzun düzlərdə iki zona təsdiq edildi, Monza və Buddhdə isə dövrənin ayrı-ayrı hissələrində iki zona yaradıldı. Əvvəlcə Monrealdan başlayaraq çoxlu uzun düzlüklərlə hər yarış üçün iki zona nəzərdə tutulmuşdu (Monreal/Valensiya uğurundan asılı olaraq), lakin bu həyata keçirilmədi.

DRS-dən istifadə  mövsümü üçün qanuni olaraq qaldıqda, Melburndakı açılış raundunun trekinə ikinci zona əlavə edildi. Üçüncü DRS zonası  və  mövsümlərində Avstraliya, Bəhreyn, Kanada, Avstriya, Sinqapur və Meksikada əlavə edildi. Bəhreyn, Ciddə, Melburn, Bakı və Mayamidə DRS zonaları FİA-nın 2022-ci ildə DRS-in bu beş dövrədə ötməni çox asan və ya çox çətin etdiyinə əsaslanaraq düzəldib  Dördüncü DRS zonası  ildə Sinqapurda əlavə edildi.

DRS-in  mövsümündə köhnəlməsi və "aktiv aerodinamika" sistemi ilə əvəzlənməsi nəzərdə tutulur.

### Funksional təsvir
Arxa qanadın üfüqi elementləri əsas lövhədən və qanaddan ibarətdir. DRS qapağın sabit əsas müstəvidən maksimum  qaldırmağa imkan verir. Bu, qanaddan sürüklənməni azaldır və daha az yerə endirilməsi ilə nəticələnir. Mühərrikin və transmissiyanın mexaniki məhdudiyyətləri ilə məhdudlaşdırılmadığı halda, endirmə qüvvəsinə ehtiyac olmayan düz bir xəttdə, daha sürətli sürətlənməyə və potensial maksimum sürətə imkan verir. McLaren komandasının idman direktoru Sem Maykl hesab edir ki, sıralanmada DRS hər dövrəyə təxminən yarım saniyəyə qazandırır.

DRS-in effektivliyi trekdən trasa və daha az dərəcədə avtomobildən avtomobilə dəyişəcək. Sistemin effektivliyi 2011-ci ildə ötmənin asanlaşdırıla biləcəyini yoxlamaq üçün nəzərdən keçirildi, lakin sürücü bacarıqlarının kənara çıxdığı dərəcədə yox. DRS-in effektivliyi DRS zonasından dərhal sonra, yəqin ki, verilmiş dövrədə yerəbasma qüvvəsinin səviyyəsi (Monza kimi dövrələrdə avtomobillər aşağı sürtünmə trimində olduqda, effektlər daha kiçik ola bilər), aktivləşdirmə zonasının uzunluğu və trekin xüsusiyyətləri ilə müəyyən edilir..

### İstifadə qaydaları

DRS-dən istifadə F1 qaydaları ilə məhdudlaşdırılır; yalnız hər ikisi olduqda icazə verilir:

## Həmçinin baxın

* Kinetik enerji bərpa sistemi (KERS) 
* Push-to-pass

## İstinadlar
http://www.autoblog.com/2011/08/24/new-formula-renault-3-5-racer-unveiled-at-silverstone/
http://www.autosport.com/news/report.php/id/107426
https://www.autosport.com/f1/news/how-f1s-new-active-aero-will-work-in-2026/10620099/
https://www.porsche.com/uk/models/911/911-gt3-rs/911-gt3-rs/#design~open
http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/13328467.stm