Moniezia autumnalis

**Moniezia (Blanchariezia) autumnalia** () - yastı qurdlar tipinə aid olan sinif.

## Xarici quruluşu

Yastı, lent şəkilli qurddur,  bədəninin  uzunluğu  150 – 267 sm,  buğumları maksimum  eni -57&nbsp;mm  uzunluğu  4,5 – 2&nbsp;mm qalınlığı  0,8 – 1,2&nbsp;mm-dir. Helmintin  başçıq  hissəsi çox iridir -1,8&nbsp;mm, eni isə 1,7&nbsp;mm-dir .Başcığın üzərində  4 fincan şəkilli  sormaclar yerləşir. Başcıqdan  3,5&nbsp;mm arxada buğumlaşma başlayır, başcıqdan 20 -25 sm arxada hermoxeridit buğumlar əmələ gəlir, bu buğumlarda bütün cinsi üzüvlər yerləşir, hermoxrodit buğumlarda  buğumlar arası xətkeş şəkili  vəzilər  olur, həmin vəzilərin uzunluğu  0,53 – 1,06&nbsp;mm eni isə 0,12 -0,25&nbsp;mm olur  cinsi dəliklərin buğumlarda yerləşməsi iki tərəflidir və buğumun ön tərəfinə açılır. Hermoxrodit  buğumlarda  mərkəz sahənin eni  və uzunu boyunca  cinsi vəzilərin çoxlu sayda  toxumcuqları yerləşir, toğumcuqların ölçüsü  0,050-0,070mm-dir. Sirrus əlavə törəmələrə  malik deyildir, onun uzunluğu 0,092mm, sirrus  bağırsağının uzunluğu isə 0,67 – 0,180&nbsp;mm –dır.  Buğumun ön yarısında  2 ədət  paycıqlı yumurtalıq yerləşir  (onun ölcüsü  0,657 -0,848mm -dır). Armud şəkilli toxumqəbuledicinin  uzunluğu 0,212- 0,381&nbsp;mm –dir. Arxa buğumlarda (yetkin buğumlarda) bütün cinsi vəzilər reduksiyaya uğramışdır, yalnız içərisi yumurtalarla dolu olan  balalıq qalır. Yetkin buğumların uzunluğu  4–7&nbsp;mm olur.

## Yayılması
Dünyada 12, Qafqazda 2, Azərbaycanda 3 növlə təmsil olunmuşdur.Kosmopolitdir, əsasən dağ və dağ ətəyi  yerlərdə geniş yayılmış növdür.

## Həyat tərzi
Gövşəyən heyvanların nazik bağırsağında yaşamaqla  parazit həyat  kecirilər. Hermofroid orqanizimdir, anaerob şəraitdə yaşayan qurddur. İnkişafı yumurta, sürfə mərhələsi ilə tamamlanır və bu qanunauyğunluğa biyotik və abiotik faktorlar kəskin surətdə təsir edir, iqlim amilləri əsas faktor kimi götürülməlidir, fərdi inkişafı tam çevrilmə yolu  ilə gedir. Sürfə mərhələsi oribatid  gənələrinin bədən boşluğunda, yetkin forması isə qoyun, qaramal və s. Nazik bağırsaqlarında yaşayır. Yumurta, sürfə və yetkin mərhələsi  mövcuddur, axırıncı sahiblərinin  bağırsağında 45 – 60 günə cinsi yetkinliyə çatır. Axırıncı və aralıq sahiblərinin  iştirakı ilə gedir aralıq sahillərdə sürfə mərhələsi, axırıncı sahiblərdə isə yetkin forması inkişafdadır. Həyat tsikli yumurta, sürfə və yetkin formada (zəncir şəkilli inkişaf) inkişaf  edir. Reproduktivliyi- yumurta qoymaqladır.  Yetkin sestodları kal (nəcis)  vasitəsi ilə hər gün xarici mühütə 10 – 20 – 40 min yumurta ifraz edir. Reproduktivliyi 6,7 bəzən hallarda isə 9-ay olur. Xromoson göstəriciləri öyrənilməyib. Temperator, ura, rütubət, quraqlıq, biotik və abiotik faktorlar sayına təsir edir.
## İnsan həyatına təsiri
Heyvandarlıqda məhsuldarlığıı aşağı salır, heyvanların  inkişafını əngəlliyir, bəzi hallarda.xüsusən quzular arasında kütləvi  qırğın törədir . Ən məhsuldarlığının  aşağı  salır, ətin keyfiyətini  pisləşdirir,  iqtisadiyata ziyan verir. Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mübarizə  tədbirləri: Dehelmintizatsiya vaxtlı- vaxtında aparılmalıdır (defermintizafsiya: mis kuporisu, qalaylı mərgümüş və yağutda kalsumlu tərdumuş, feuasal və s. aparılmalıdır)  tövlə ətrafında fəsilliklər (arpa, yonca və s.) əkmək və   quzular müəyyən vaxtacan həmin fəsilləklərdə otarılmalıdır. Sonra təsərrüfatlarda növbəli otlaqları yaradılması mütləq lazımdır, digər tərəfdən isə otarılma rejimi dəyişdirilməlidir.

## Təsnifatı

## Ədəbiyyat
* İsmayılov Q.C. Azərbaycan MEA xəbərləri, 1984 № 4 səh, 41-43 
## Həmçinin bax

* Yastı qurdlar   
## Xarici keçidlər
* Каталог типов гельминтов

## İstinadlar