open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ləzgihəngi

**Ləzgihəngi** — Qafqaz xalqlarının milli rəqsi. Bütün Qafqaz üzrə geniş yayılmış rəqs növü. Hər xalqda rəqs növünün öz variantı vardır.

## Ləzgihəngi rəqsi
Rəqs yarış xarakteri daşıyır. Hər bir kəs özünün cəldliyini, yorulmazlığını, qətiyyətini nümayiş etdirir. Bir qayda olaraq rəqs musiqi sədaları altında ifa edilir. Melodiyası dinamik, dəqiq, cəldliyə zövq edəndir.

Rəqs həmçinin İranda "Lazgi" və "Ləzgi", Gürcüstanda "Lekuri" adı ilə məşhurdur. "Lekuri" gürcü dilindən tərcümədə — "ləzgilər (lekilər) rəqs edir" edir deməkdir.

Güman edilir ki, rəqs qartal surətinin təcəssüm etməkdədir. Qartal Qafqaz bölgəsində qüdrət, böyüklük, təmkinlilik və cəsarət rəmzi sayılır. "Ləzgihəngi" rəqsində kişilərin ayaq ucunda, əllərini qartal kimi geniş açaraq oynaması qartalı xatırladır. Qafqazda qartalı ovlamaq böyük günah hesab edilir.

Ləzgi dilində "ciyər" və "qartal" eyni sözlə "lek" adlanır. Mümkündür ki, bu qədimdən gələn adətlərlə bağlıdır. "Qartal", "ciyər", "qəlb", "arzu" sözləri bir çox Qafqaz dillərində eyni məna daşıyır. Ləzgi dilində isə "kart" "şahin" deməkdir.

Həmçinin "ləzgihəngi" müasir dövrə qədər dağ məskənlərində oğlan və qızların tanışlığı üçün yeganə şərait idi. Beləki onların yaxın tanışlığı çox çətin idi. Bir qayda olaraq toylarda oğlanlar xoşlarına gələn qızları bu rəqsdə birgə rəqsə dəvət edə bilərdilər. Toyun sonunda oğlanlar xoşlarına gələn qızın qarşısını bu rəqslə kəsməyə çalışırdılar. Ancaq sərt dağ qanunları qıza əl vurmağı qadağan edirdi.

## Fotoqalereya

Şəkil:Танец_"лезгинка",_лезгины,_Дагестанская_обл,_с._Ахты,_начало_XX_века.jpg|"Ləzgilər ləzgihəngi rəqsini oynayarkən" fotoşəkli, XX əsrin əvvəli,Axtı kəndi, Dağıstan vilayəti, Rusiya etnoqrafiya Muzeyi. XX əsr
Şəkil:Les terrasses de Tiflis.jpg|Tiflis terrasında qadınların ləzgihəngi rəqsi.
Şəkil:Gagarin. Lezginka.jpg|Rus rəssamı Qaqarin." Gürcü xanımları ləzgihəngi rəqsi ifa edirlər"rəsmi. 
Şəkil:Личный конвой Мая пляшет лезгинку 1919.jpg|Könüllü Ağqvardiyaçı Ordu komandanı V.Mayevskinin Nikolayev dəmir yolundakı 1-ci sinif qərargah vaqonu qarşısında şəxsi konvoyu ləzginhəngi rəqsini ifa edir. 1919-cu ilin yayı.


## Xarici keçidlər
* Lezginka Böyük Sovet Ensiklopediyasında 

## Videomateriallar
* Videoçarx Осетинский вариант лезгинки — круговой танец зилга-кафт в исполнении фольклорного ансамбля "Фарн" под руководством Уагка Дзаттиаты. XIX sonu — XX əsr əvvəli xalq rəqslərinin etnoqrafik bərpası. с. Нижний Сба Урс-Туальского общества Южной Осетии.
* Videoçarx – azərbaycanlı oğlan və erməni qız ləzgihəngi rəqsi oynayırlar 
* Ləzgihəngi kinoincəsənətdə. Nikita Mixalkovun "12" filimindən bir hissə.

## Həmçinin bax
* Qaytağı
* Ləzgilər
Həkəri (çay)

**Həkəri** (*Əkərə*) — Arazın sol qoludur. Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonları ərazisindən axır.

## Ümumi məlumat

Uzunluğu 113&nbsp;km (Şəlvəçayın mənbəyindən hesablandıqda 155&nbsp;km), hövzəsinin sahəsi 2570&nbsp;km2-dir. Kiçik Qafqazın Azərbaycan daxilində Tərtərçaydan sonra (Bazarçayla birlikdə) ikinci böyük çayıdır. Başlanğıcını Mıxtökən silsiləsinin cənub yamacından, Şiştəpə zirvəsindən 3,5&nbsp;km şərqdə 2580 m yüksəklikdən alan Şəlvəçay və Hocazsuçay çaylarının qovuşmasından (950 m) əmələ gəlir, Zəngilan rayonunda Araz çayına birləşir. Başlıca qolları, sağdan Hocazsuçay (uzunluğu 43&nbsp;km), Zabuxçay (uzunluğu 51&nbsp;km), Ağsuçay (uzunluğu 25&nbsp;km), soldan Şəlvəçay (uzunluğu 42&nbsp;km), Piçənisçay (uzunluğu 29&nbsp;km), Xoznavar (uzunluğu 14&nbsp;km) çaylarıdır. Axımı qar (23%), yağış (1-5%) və yeraltı (62%) sulardan əmələ gəlir. Yaz-yay aylarında qar suları çayda daşqın əmələ gətirir. Daşqın dövründə (aprel-iyun aylarında) illik axımının 60-70%-i keçir. Çayda ən az su sərfi qış aylarında müşahidə edilir.
 
Çayın orta illik su sərfi (Abdallar kəndi yanında) 16,2 m3/san-dir. Zabuxçay, Ağsuçay və digər qolların birləşməsindən sonra (Güləbird kəndinin qarşısında) 22,7 m3/san-dir. Bunun da 70%-i yaz və yay, 30%-i isə payız və qış fəsillərində keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyul-avqust aylarında) illik axımının 14-16%-i axıdılır. Suyu hidrokarbonatlı-kalsiumlu olmaqla orta minerallaşması 200 mq/l-dir.

Həkəri çayı öz axarı boyunca Hoçaz kəndindən axan Hocazsuçayı və Zabux çayını qəbul edərək zənginləşir, Bərgüşad çayı ilə birləşdikdən sonra, Araza tökülür.

Bəzi gümanlara görə, "Həkəri" sözü kürd dilli Həkəri tayfasının adı ilə bağlıdır. Məşhur  Sarı aşığın qəbri Həkəri çayının sağ sahilində Güləbird kəndində, onun sevgilisi Yaxşının qəbri isə sol sahilindədir  Ancaq əslində isə üzərində üç SES tikilmiş, yuxarı axarında Şəlvəçay (eyniadlı kəndin adından) adlanlılan və keçmiş adı Alban (Ağvan) olmuşdur. IX-XII əsrlərə aid ərəb mənbələrində Arran-çay adlanır və Araza töküldüyü göstərilir. Əkərə də adlanır. Görünür, sonralar kürddilli həkəri tayfasının ətraf ərazidə məskunlaşması ilə əlaqədar tədricən həmin tayfanın adı ilə tanınmağa başlamışdır.

Həkərinin suyundan suvarma işlərində və energetikada geniş istifadə edilir. Həkəri çayının bol sularında iri qızıl balıq olur.

## Foto


Həkəri (çay)20211205 092131.jpg |
Həkəri (çay)20211204 162208.jpg|
Həkəri (çay)20211204 162319.jpg|


## İstinadlar
 

## Mənbə
* Həkəriçay

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
Xaçınçay

**Xaçınçay** və ya **Xaçın çayı** — Kürün sağ qolu. Kəlbəcər, Ağdam, Bərdə rayonlarından axır.

## Ümumi məlumat

Uzunluğu 119&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 657&nbsp;km²-dir. Çay Qarabağ silsiləsinin Hacıyurd (2397 m), Uyuxlu (2316 m), Çiçəkli (2343 m) və Alaqaya (2583 m) dağlarından başlayan bulaqların birləşməsindən əmələ gəlir. Suyunu qar (26%), yağış (38%) və yeraltı (36%) sulardan alır. Yazda yağış suları çayda daşqınlar əmələ gətirir. Daşqın dövründə illik axımının 40-50%-i keçir. Orta illik su sərfi 3,20 kub m/san-dir. Bunun da 65-70%-i yaz və yay, 15-20%-i isə payız və qış fəsillərində keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyul-avqust aylarında) illik axımının 15-17%-i keçir.

Çayın asılı gətirmələr sərfi 0,19 kq/san, orta lillənməsi isə 60 q/kub m-dir. Suyu orta minerallaşmaya (300-500 mq/l) malik olmaqla hidrokarbonatlı-kal-siumludur.

Xaçınçayın üzərində su anbarı (su tutumu 23 mln kub m) yaradılmışdır.
## Toponimi
Kəlbəcər, Ağdam və Bərdə r-nları ərazisində çay.
Kür çayının sağ qoludur. Mənbəyini Qarabağ silsiləsindən (Uyuxlu dağından c.-da, 2100 m. yüksəklikdən) alır. Mühüm qolu Kolatağdır. Məcrasında Xaçınçay su anbarı yaradılmışdır (1964). Hidronim Qafqaz Albaniyasının Xaçın əyalətinin
adından yaranmışdır. Bu əyalətin adı ilk dəfə mənbələrdə VII-X əsrlərin
hadisələri ilə bağlı çəkilir. XII əsrdə Arsaxda (Yuxarı Qarabağ) Xaçın
hökmdarlığı yaranmış, tarixi Xaçın qalası bu hökmdarlığın ərazisində olmuşdur.
XIII əsrdə monqollar həmin qalanı dağıtmış və Xaçın hökmdarlığına son qoymuşdular.
 
## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları

## Mənbə
* Göyçay
## İstinadlar
Kürəkçay

**Kürəkçay** —  Azərbaycanın Goranboy, Göygöl və Yevlax rayonları ərazisindən axan çay, Kürün sağ qolu. Uzunluğu 186&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 2080&nbsp;km²-dir. Mənbəyi Murovdağ silsiləsinin şimal yamacından (3100 m) başlayır. Başlıca qolları sağdan, Gorançay (uzunluğu 33&nbsp;km), Ağsuçay (uzunluğu 15&nbsp;km) soldan isə Korçay (uzunluğu 38&nbsp;km), Azadçay (uzunluğu 18&nbsp;km) çaylarıdır.
 
Çayın hövzəsində bir sıra göllər vardır. Bunlardan ən böyüyü Göygöl və Maralgöldür.

Axımı əsasən yeraltı (47%) və qar (43%), qisman də yağış (10%) sularından əmələ kəlir. Orta illik su sərfi 14,5 kub m/san-dir. Bunun da çox hissəsi yaz (32%) və yay (42%) aylarında keçir. Payız, qış fəsillərində keçən axımı illik axımın 10-15%-ni təşkil edir. İntensiv suvarma dövründə illik axımının 20%-i axır.

Çayın orta illik asılı gətirmələr sərfi 1,16 kqysan, lillənməsi isə 73 q/kub m-dir. Maksimum lillənmə may-iyun aylarında müşahidə edilir. Suyu orta minerallaşmaya (150-350 mq/l) malik olmaqla hidrokarbonatlı-kalsiumludur.

Yaşayış məntəqələrinin su ilə təmin edilməsində, kənd təsərrüfatı sahələrinin suvarılmasında və energetikada Kürəkçaydan geniş istifadə edilir. Üzərində balıq yetişdirən zavod vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Kürəkçay 

## Həmçinin bax
Qabırrıçay

**Qabırrıçay** (gürcücə **İori** (**იორი**), saxurca **Q'arbi** (**Къарби**)) — Gürcüstan və Azərbaycan ərazisində çay, Qanıxçayın (gürcücə Alazani) sol qolu.

## Etimologiyası
Qabırrıçayın adı qədim yunan qədim Roma müəlliflərinin əsərlərində **Kambis** kimi qeyd edilmişdi.

Qafqaz Albaniyasının İberiya ilə sərhədində yerləşən əyaləti də Kambisena adlanırdı. XIX əsrin ortalarına aid bəzi mənbələrdə çayın adı **Qambori** kimi də qeyd olunmuşdur.

Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Qabırrı adı Albaniyanın Kamb (Kambisena) əyalətinin adının və çayın adının gürcücə variantında qorunub saxlanan "İori" / "Yori" çay adının birləşməsindən yaranmışdır. Sonralar təhrif olunaraq Qabırrı şəklinə düşən *Kambiori* isə "Kamb əyalətindən axan Yori, Kamb Yorisi" mənasındadır. Yori hidronimi isə bəzi Nax-Dağıstan dil və ləhçələrində (məsələn, avarca **ior / or** (**гІор**)) "çay" mənasını verən sözdən və gürcü dilində əksər isimlərin sonuna artırılan "-i" şəkilçisindən ibarətdir.

Qabırrı toponiminin yayılma arealı genişdir. Şirvan düzündə *Qabırrı* adlı qışlaq da mövcuddur. Qabırrı eyni zamanda Şamaxı rayonundakı Quşçu kəndinin əhalisinin tirələrindən birinin adıdır. Keçən əsrdə Cavad qəzasında "Kabırra" və Ərəş qəzasında "Kabırrı" kənd adları da *Qabırrı* toponimi ilə eyni mənşəlidir.

Ehtimal ki, qabırrı türk (Azərbaycan) mənşəli tayfanın adıdır. Digər bir mülahizəyə əsasən Qabırrı hidroniminin əsasını cığatay ləhcəsində yalnız fel formasını mühafizə edən "səs-küy salmaq", "gurultu qoparmaq", "coşmaq, hiddətlənmək" mənalı **qabır** sözü təşkil edir. Təbiidir ki, çaya "səs-küylü, gurultulu" adı onun səciyyəvi cəhətinə görə verilmişdir. Türkmənistanda Qabırrıarık, Azərbaycanda Qabırrı çaylarının adı eynimənşəlidir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, bu hidronimin adı kəbirli tayfasının adı ilə əlaqədardır.

## Haqqında
Qabırrıçayın uzunluğu 320 km, hövzəsinin sahəsi 4,8 min km²-dir. Hazırda Mingəçevir su anbarına tökülür. Başlanğıcını Böyük Qafqazın cənub yamacından (2560 m) alır. Yuxarı və orta axımı Gürcüstan ərazisindən, aşağı axımında isə 10 km məsafədə Azərbaycanın Samux rayonu ilə Gürcüstanın sərhəddi boyunca axır.

Samqori suvarma şəbəkəsinin yaradılması ilə əlaqədar olaraq çayın suyunun bir hissəsi kanallar vasitəsilə Tbilisi su anbarına axıdılır.

## Çayın mənbəyi
Qabırrıçay öz suyunu qar, yağış və yeraltı sulardan alır. Mənsəb yaxınlığında orta illik su sərfi 15,6 kub m/san-dir. Axımın 47%-i yazda, 26%-i yayda, 16%-i payızda, 11%-i isə qışda keçir. Qabırrıçay orta lillənməsi 500–700 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-natriumlu olmaqla 500–1000mq/l minerallaşmaya malikdir.

## Mənbə
* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı,2007.
* Qabırrıçay 
* Река Иори в Большой советской энциклопедии

## Həmçinin bax
Qusarçay

**Qusarçay** — Qusar, Quba və Xaçmaz rayonları ərazisindən axıb Xəzər dənizinə tökülür.

## Ümumi məlumat
Uzunluğu 108&nbsp;km,hövzəsinin sahəsi 799&nbsp;km²-dir. Başlanğıcını Bazardüzü dağından (3780 m) alır. Başlıca qolları, soldan Şahnabat (uzunluğu 12&nbsp;km), sağdan isə Sixur (uzunluğu 14&nbsp;km) çaylarıdır. Çayın illik axımının 7%-i yağış, 64%-i qar, 29%-i isə yeraltı sulardan əmələ gəlir.
Axıncaçayın orta illik su sərfi 7,70 kub m/san-dir. Axımın 19%-i yazda, 56%-i yayda, 18%-i payızda, 7%-i isə qışda keçir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 5,44 kq/san, lillənməsi isə 700 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 150–300 mq/l minerallaşmaya malikdir.

Qusarçayın üzərində Qusar, Xuray, Ənik və Güzün HES -ləri tikilmişdir.

Suvarma işlərində geniş istifadə olunur. Suyun bir qismi Samur-Abşeron su kanalına axıdılır.

Qusarçayın axını boyu onun əmələ gətirdiyi dərə dörd hissəyə ayrılır. Birinci hissə Baş suayrıcı silsilənin şimal yamacıdır ki, burada çay geniş troq tipli Yatıq dərənin dibi ilə axır. Cənub yamac və şimal yamacın başqa çaylarından fərqli olaraq, burada çayın yatağının meyilliyi böyük deyil (38 m/km). İkinci hissədə çay Şahdüzü adlanan böyük erozion çökəkliyin dibi ilə qərb-şərq istiqamətində axır. Uzunluğu 7&nbsp;km-ə çatan ikinci hissədə Yatıqdərə və Şahnabatçay birləşir və sağdan Tufan dağının şimal yamaclarındakı qar və buzlardan mənbəyini götürən bir sıra qısa qollar qəbul edir (Əbilsu və s.). Bu hissədə çay yatağının meyilliyi 20 m/km-dən azdır.

Üçüncü hissədə Qusarçay öz istiqamətini kəskin dəyişərək şimal — şimal-şərqə dönür və dərin (2&nbsp;km) yarma dərə ilə Şahdağ və Qızılqaya massivlərini bir-birindən ayırır. Burada çayın yatağının düşməsi 80 m/km-dən artıqdır. Çay əhəngdaşlarından ibarət qaya və kəsəklər arasında iti axır və astanalar, şəlalələr əmələ gətirir. Bu hissə Kuzun kəndində qurtarır. Dördüncü hissə Kuzun kəndi yaxınlığında başlayıb Bala Qusar-Çartəpə kəndləri yanında qurtarır. Burada (uzunluğu 30&nbsp;km, çay yatağının düşməsi 21,6 m/km) Qusarçay geniş əsl qutuvari-terraslı dərə ilə axır. Bu hissədə dərə cavan kontinental (prolüvial, allüvial-prolüvial) çöküntülərin çox qalın qatlarını kəsdiyinə görə, çay sularının xeyli hissəsi infiltrasiyaya itir (yataqaltı axın yaradır).

Qusar maili düzənliyinin şimal hissəsində çay nəql etdiyi iri danəli gətirmələri əsasən, çökdürür və Samur-Dəvəçi ovalığında bir neçə qollara ayrılaraq, öz sularını Xəzərə çatdırır. Qusarçaydan və xüsusilə Samurçaydan məsaməli və qaba tərkibli allüvial-prolüvial qatlara süzülən sular Samur-Dəvəçi ovalığının şimal hissəsinin (Şollar düzünün) bol yeraltı sularını qidalandırır.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları

## Mənbə
* Qusarçay 
* Azərbaycanın Fiziki Coğrafiyası, M.A.Müseyibov, 1998.
Pirsaatçay (çay)

**Pirsaatçay** — Şamaxı və Hacıqabul rayonları ərazisindən axan çay.

## Ümumi məlumat

Uzunluğu 119&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 2280&nbsp;km²-dir. Mənbəyi Baş Qafqazın cənub yamacından (2400 m) başlayır. Axımının çox hissəsi yağış (80%), qismən də qar (14%), yeraltı (16%) sulardan əmələ gəlir. İl ərzində yağan yağışlar çayda daşqın əmələ gətirir. Çayın orta illik su sərfi 1,55 kub m/san-dir. Yaz-yay fəsillərində illik axımının 60?70%-i keçir. Suyu sulfatlı-natriumlu olmaqla ən çox minerallaşmaya (1000 mq/l-dən artıq) malikdir. Üzərində su anbarı tikilmişdir.

## Mənbə
* Pirsaatçay 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
Şərif (Balakən)

**Şərif** — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun Şərif kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Mədəniyyəti
Şərif 1 saylı orta məktəbi rayonun seçilən məktəblərindəndir. Bu məktəb bir kənddə bir çox ziyalıları yetişdirib. AMEA-nın üzvü İqtisad elmləri doktoru, professor Əli Hüseynov da bu məktəbin məzunu olmuşdur.

Bütün avarlarda olduğu kimi Şərifin əhalisində də yüksək rəqs mədəniyyəti var. Oynamaq – rəqs mədəniyyəti daha çox cavanlar arasında yayılıb.

## Coğrafiyası və iqlimi
Qabaqçölün 6 kəndindən biridir. Şərqdən Xalatala, qərbdən Yeni Şərif, cənubdan Qabaqçöl qəsəbəsi, şimaldan isə Gürcüstan respublikasının Laqodexi rayonu ilə həmsərhəddir.

Şərif Azərbaycanın nisbətən kontinental ərazisində yerləşdiyinə görə burada iqlim bir qədər sərtdir. Qışda nisbətən çox soyuq, yayda isə nisbətən çox isti. Yağıntı əsasən yaz aylarında aprel – iyun arası düşür.

## Əhalisi

Əhalisi əsasən Avarlardan ibarətdir.
Şərifin əhalisinin böyük əksəriyyəti avar dilində danışır. Kənddə azərbaycanlılar (Tərəkəmələr – Gürcüstandan köçmüş azərbaycanlılar) da yaşayırlar.  Əhalinin məşğuliyyəti əsasən əkinçilik və maldarlıqdır.
Şərifdə oxumuş, ali təhsilli adamlar da az deyil. Şərif kənd orta məktəbinin bir çox məzunu son beş ildə Azərbaycan və Rusiyanın Ali müxtəlif Ali məktəblərinə qəbul olunmuşdur.

## İstinadlar
Şərif (dəqiqləşdirmə)

* Şərif (din) — İmam Həsənin xələfləri.
* Şərif (Balakən) — Azərbaycanın Balakən rayonunda kənd.
* Yeni Şərif — Azərbaycanın Balakən rayonunda kənd.
1985 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

**1985 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi** (; ) — sayca 30-cu Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. "Herreys" qrupunun ifa etdikləri "Diggi-Loo Diggi-Ley" mahnı ilə 1984 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmalarının ardınca 1985-ci ildə İsveç ikinci dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Avroviziya 1985 ölkənin ikinci ən böyük şəhəri olan Göteborqda "Scandinavium" arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 1985-ci ilin 4 may tarixində baş tutmuşdur.

1985-ci ildə İsrail və Yunanıstan bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşlər. Müsabiqənin keçirildiyi tarixin Niderlandın müharibədə həlak olan əsgərləri Anım günü ilə üst-üstə düşməsi səbəbindən Niderlandın İsveçdə keçirilən müsabiqədə iştirakı baş tutmamışdır. Eyni zamanda Yuqoslaviya müsabiqənin keçirildiyi tarixin Yuqoslaviyanın ilk prezidenti İosip Broz Titonun ildönümü ilə üst-üstə düşməsi səbəbindən Avroviziya 1985-də iştirakdan imtina etmişdir. Ümumilikdə 19 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə Norveç təmsilçiləri "Bobbysocks!" dueti ifa etdikləri "La det swinge" adlı mahnı ilə qalib gəlmişlər. Bu Norveçin Avroviziyada ilk qalibiyyəti idi.

## Final
İsrail təmsilçisi İzhar Kohen "A-Ba-Ni-Bi" adlı mahnı ilə 1978 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsrailə qələbə qazandırmışdır.

## Nəticələr

## Xarici keçidlər
* Eurovision.tv

## Həmçinin bax
* Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Qarqarçay

**Qarqarçay** - Kürün sağ qoludur. Şuşa, Xankəndi, Xocalı, Ağdam və Ağcabədi rayonları ərazizsindən axır.

## Ümumi məlumat

Uzunluğu 115&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 1490&nbsp;km²-dir. Qarabağ silsiləsinin şərq hissəsindən axan Kərkicahan, Xəlfəli və Zarıslı çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Çayın mənsəbi Kür çayının sağ sahilində olan Ağgöl bataqlıqlarındadır. Sağdan Badara (uzunluğu 32&nbsp;km) və Quşçular (uzunluğu 12&nbsp;km), soldan isə Ballıca (uzunluğu 24&nbsp;km) çaylarını qəbul edir. Xankəndi (uzunluğu 33&nbsp;km) və Kərkicahanı (uzunluğu 28&nbsp;km) iki yerə ayırır.

Çayın illik axımının 45%-i yağış, 27%-i qar, 38%-i isə yeraltı sulardan əmələ gəlir.

Axıncaçayın orta illik su sərfi 3,15 kub m/san-dir. Axımın 50%-i yazda, 25%-i yayda, 15%-i payızda, 10%-i isə qışda keçir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 0,29kq/san, lillənməsi isə 92 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 300-500 mq/l minerallaşmaya malikdir.

Qarqarçaydan geniş istifadə olunduğu üçün yay aylarında suyu mənsəbə gəlib çatmır. Xələfliçayın töküldüyü yerdə HES tikilib, su anbarı yaradılmışdır. HES Kərkicahan ərazisində yerləşir.

Ağdamın Novruzlu, Saybalı, Yusifcanlı, və.s kəndləri Qarqar çayının qırağında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
* Ceyrandağ

## Mənbə

* Qarqarçay
Azərbaycan 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

Azərbaycanı 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Aysel Teymurzadə və Arəş birlikdə ifa etdikləri Always (*[[Azərbaycanca]]:"Həmişə"*) mahnısı ilə təmsil etdilər.

## Milli seçim
2009-cu ildə milli seçimdə Azəri Star, Yeni Ulduz və bir neçə başqa televiziya mahnı müsabiqələrinin iştirakçıları olmuş müğənnilər iştirak edirdi. İctimai Televiziya isə 2009-cu il yanvarın 15-i təmsilçini dəqiqləşdirdi. Yanvarın 15-i İctimai Televiziyanın binasnda Azərbaycanı təmsil edən Aysel Teymurzadənin mətbuata tanıtım mərasimi keçirildi, lakin sonra Arəşin müəllifi olduğu mahnı ilə təmsil olunacağımız məlum olduqdan sonra həmin mahnını Arəşlə Ayselin birgə ifa edəcəkləri dəqiqləşdi.

## Münsiflər heyətinin tərkibi
# İsmayıl Ömərov – İTRYŞ-nin baş direktoru (sədr)
# Fərhad Bədəlbəyli – Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru, professor
# İbrahim Quliyev – AMDF-nun icraçı direktoru
# Lalə Kazımova – Beynəlxalq Musiqi Şurasının Azərbaycan milli musiqi komitəsinin prezidenti
# Murad Adıgözəlzadə – Müslüm Maqomayev adına Dövlət Filarmoniyasının direktoru, əməkdar artist
# Mənzər Nurəliyeva – Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nümayəndəsi
# Fərhad Hacıyev – Gənclər və İdman Nazirliyinin nümayəndəsi

## Çıxış

Azərbaycan Böyük dördlük və ev sahibi Rusiyadan fərqli olaraq müsabiqədə II yarımfinalda iştirak etdi. Azərbaycanın II yarımfinaldakı çıxış nömrəsi 12-dir. Mayın 14-ü keçirilmiş II yarımfinalda Azərbaycan 180 xal toplayaraq 2-ci oldu. Mayın 16-da keçirilmiş müsabiqənin final mərhələsində isə Azərbaycan 11-ci nömrə altında çıxış etdi. Finalda Azərbaycan 207 xal toplayaraq 3-cü oldu.

## Azərbaycana yarımfinalda verilən xallar

* Azərbaycana II yarımfinalda Albaniyadan başqa bütün ölkələr səs vermişdir.

## Azərbaycanın yarımfinalda verdiyi xallar

## Azərbaycana finalda verilən xallar

## Azərbaycanın finalda verdiyi xallar

## İstinadlar

## Mənbə
* AVROVIZIYA MAHNI MÜSABIQƏSI-2009-DA IŞTIRAK EDƏCƏK TƏMSILÇININ MILLI SEÇIMIN APARILMASI ÜÇÜN MÜNSIFLƏR HEYƏTININ TƏRKIBI 

## Xarici keçidlər
* İctimai TV 
* Eurovison.tv

## Həmçinin bax
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Malena Ernman

**Malena Ernman** (*gerçək adı ilə:* **Sara Magdalena Ernman**; ) — Moskvada 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsveçi "La voix" mahnısı ilə təmsil etmişdir.

## Həyatı

## Həmçinin bax
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Eurovision Song Contest
Türkiyə 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində

Türkiyəni 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Hadisənin ifa edəcəyi Düm Tek Tek mahnısı təmsil etmişdir.

## Milli seçim

TRT hələ 2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindən bir neçə gün sonra Hepsi qrupuna Türkiyəni 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək üçün təklif göndərmişdi. Lakin Hepsi qrupu razılıq verməmişdi. Bundan sonra Türkiyənin 2 namizədi var idi: Şəbnəm Fərah və Hadisə. Bu təmsilçilərdən isə Hadisə milli seçimdə 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Türkiyəni təmsil etməyə haqq qazandı. 
Türkiyənin 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi mahnısı isə 2008-ci ilin son gecəsi dəqiqləşdi. TRT-nin yeni il şousunu sonunda Hadisə mahnını ifa etdi.

## Çıxış

Türkiyə Böyük dördlük və ev sahibi Rusiyadan fərqli olaraq müsabiqədə I yarımfinalda iştirak etdi. Türkiyənin I yarımfinaldakı çıxış nömrəsi isə 9-dur. Finalda çıxış nömrəsi isə 18 oldu.

## Həmçinin bax

* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## Xarici keçidlər

* Eurovison.tv

## İstinadlar
Sakis Ruvas

**Anastasios Sakis Rouvas** (; ) — Yunan müğənni və atlet.

## Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2004 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinda  *[[Shake it]]* adlı mahnı ilə Yunanıstan'ı təmsil etdi. Bu mahnı ilə o, 3-cü oldu.

2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təkrar Yunanıstanı təmsil etdi. Yarımfinalda 110 xal toplayaraq 4-cü oldu və finala keçdi. Finalda isə 120 xal toplayaraq 7-ci oldu.

## Maraqlı faktlar
* 2002-ci ildə Sakis Rouvas Vogue jurnalının yunan dilində üz kağızında şəkli çıxan ilk oğlan oldu.
* 2006-cı ildə Yunanıstanın paytaxtı Afinada keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Maria Menounos ilə bərabər aparıcı olmuşdur. 
* 2008-ci ilin yayında sevgilisi Katia Zygoulinin hamilə olması səbəbiylə evləndilər.
* 1 noyabr 2008-ci ildə Afinada bir qızı dünyaya gəldi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://mysakisfaction.proboards56.com/ 
* http://sakisrouvas.myff.ru/ 
* http://rapidshare.com/users/AMVXDB/
* http://sakis-rouvas.zikforum.com/ 
* http://www.sakis-star.com/  
* http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:-mLYHbJaV6cJ:www.mp3hanesi.net/showthread.php?t%3D263178%2520-%252087k+we+will+we+will+rock+you+sakis+rouvas&hl=tr&ct=clnk&cd=2&gl=tr&client=firefox-a
* http://sakis-rouvas-greek.blogspot.com/
* http://sakis-rouvas.zikforum.com/
HTC

**High Tech Computer Corporation (HTC)** — kommunikasiya avadanlığının istehsalı və satışını həyata keçirən Tayvan şirkəti. 1997-ci il mayın 15-də təsis edilmişdir. Dünyanın ən qabaqcıl markalarındandır.

Fəaliyyətinin ilk dövründə şirkət personal cib kompyuterlərinin (Pocket PC) istehsalı ilə məşğul olmuş, nəticədə prioritet istiqamət olaraq aktiv inkişaf prosesində olan kommunikatorlar bazarı seçilmişdir. 2001-ci ildən etibarən HTC öz markası ilə istehsalı ikinci plana keçirərək telefon operatorları üçün hazır, markasız telefonların satılmasına üstünlük vermək qərarına gəlmişdir. Operatorlar bu telefonlara loqotiplərini yerləşdirərək öz brendləri altında satırlar. O zaman bu istiqamətin seçilməsinin şirkət üçün uğurlu olduğu hesab edilirdi. İlk belə müqaviləni HTC 2001-ci ildə bağlamış və bu şəkildə əməkdaşlıq etdiyi şirkətlərin sayı artmaqdadır. Şirkətlə əməkdaşlıq edənlər arasında T-Mobile, Orange, O2, Vodafone və s. iri mobil operatorlar var.

Sonrakı dövrlərdə HTC yeni — Qtek adlanan brendini yaratmış, 2004-cü ildə isə Asiya ölkələrinə xidmət etmək məqsədilə Dopod müəssisəsi yaradılmışdır. 2006-cı ildə korporasiyanın idarə heyəti strateji qərar qəbul edərək öz məhsullarını vahid HTC brendi ilə təqdim etməyə başlamışdır.

Hazırda həm Windows Mobile, həm də Android platforması ilə telefonlar və kommunikatorlar istehsal edir. Şirkətin ən uğurlu markası 2010-cu ildə istehsal olunan HTC HD MİNİ olmuşdur.
Konqo

**Konqo** bu mənaları ifadə edə bilər:

**Ölkələr**
* Konqo Respublikası
* Konqo Demokratik Respublikası
* Portuqaliya Konqosu

**İdman**
* Konqo DR FİFA Klublararası Dünya Çempionatında
Suzanna Georgi

**Susanne Georgi** () — Danimarkalı müğənni.

## Həyatı
Susanne Georgi 27 iyul 1976-cı ildə Danimarkada anadan olmuşdur.

## Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2007-ci ildə keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Danimarkanın verdiyi xalları açıqlamışdır. 2009-cu ildə Moskvada keçirilmiş Avroviziyada isə Andorranı təmsil etdi. Lakin finala keçə bilmədi.

## Həmçinin bax
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eurovision Song Contest
Kyara Sirakuza

**Chiara** () − Malta müğənnisi. **Kyara** 25 sentyabr 1976-cı ildə Valettada - Maltada anadan olmuşdur.

## Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində *[[What If We]]* adlı mahnı ilə Maltanı təmsil etdi. Lakin uğur qazana bilmədi.

Kyara həm də 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində  ölkəsini *"Angel"* (*Mələk*) adlı mahnı ilə təmsil etmiş və ikinci olmuşdur. Həmçinin 1998-ci ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində *"The One That I love"* adlı mahnı ilə Maltaya bir üçüncülük qazandırmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eurovision Song Contest

## Həmçinin bax
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Lurlar

**Lurlar** — Qərbi İranda yaşayan xalqdır. Dilləri Hind-Avropa dil ailəsinin Hind-İran qrupuna aiddir. Dillərinə ən yaxın dil fars dilidir. İranda məskunlaşmış lurlar dil baxımından iki qrupa ayrılır:

* Şimali lur dilində danışanlar Luristan ostanının mərkəzi və cənubunda, Xuzistan ostanının şimalında, Həmədan ostanının cənubunda, Mərkəzi ostanın cənubunda, İlam ostanında  və saylarının təxminən 1.767 milyon (2010-ci il) nəfər olduğu ehtimal olunur .
* Cənubi lur dilində danışanlar Kohgiluyə və Boyer-Əhməd ostanında, Xuzistan ostanının şərqində, Fars ostanının şimali-qərbində (lurların yarımqrupu olan mamasani və şuli tayfaları) və Şiraz şəhərində məskunlaşmışlar və saylarının təxminən 916 min (2010-cu il) nəfər olduğu ehtimal olunur .

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Encyclopaedia İranica :LORI DIALECTS
* Encyclopædia Iranica :FEYLĪ
* Encyclopædia Iranica :BĀVĪ
* Countries and Their Cultures :Lur

## Həmçinin bax
Şəkərbura

**Şəkərbura** — Azərbaycanda Novruz bayramının simvollarından sayılan şirniyyat növü. Azərbaycanda çox sevilən şirniyyat növüdür. Onun içi ləpə və şəkər tozundan ibarətdir. Onun qıraqlarını bağlamaq üçün burma formasından istifadə olunur. Onun üzərinə nəqqaş vasitəsilə ziq-zaq forma verilir.

## Hazırlama
Şəkərbura— un, yağ, yumurta sarısı, xama, duz, vanil tozu, quru maya, şəkər və süddən hazırlanan xəmirin içinə fındıq, badam və ya qoz ləpəsinin (sürtgəcdən keçirilib xırdalanmış halda) şəkərlə qarışığı qoyulub, bükülməsi ilə əmələ gəlir. Həmin içliyə ədviyyat kimi hil qatılır.

## Mənbə
* şəkərbura 

## Xarici keçidlər
* Şəkərburanın hazırlanması — Novruz dadı

## Həmçinin bax
* Maqqaş

## Həmçinin bax
Qoğal

**Qoğal** — Azərbaycan mətbəxinə məxsus, dairəvi formalı xəmir məmulatıdır. Qoğal iki əsas növdə hazırlanır: şorqoğalı və şirinqoğal.

Qoğalın xəmirini hazırlamaq üçün un, süd və ya su, yağ və digər inqrediyentlərdən istifadə olunur, həmçinin xəmirə maya əlavə edilir. Bişirməzdən əvvəl qoğalın üzərinə toxum səpilir. Adətən şorqoğalının üzərinə xaşxaş, şirinqoğalın üzərinə isə küncüt vurulur. Bu iki növ arasındakı əsas fərq içlik tərkibindədir. Şor qoğalın içliyinə kardamon, istiot və digər ədviyyatlar qatılır, şirinqoğalın içliyi isə un, sarıkök və şəkər qarışığından hazırlanır.

## Tarixi
Qoğalın hazırlanması Azərbaycan xalq bayramları ilə, xüsusilə Ramazan bayramı və Novruz bayramı ilə bağlıdır. Qoğal Günəşi simvolizə edir. Novruz bayramı zamanı qoğal adətən paxlava, şəkərbura və badambura ilə birlikdə bişirilir, şor qoğal isə bayram süfrəsinə təqdim olunur.

## Hazırlanması
### Şorqoğalı

Xəmir dörd saat ərzində isti yerdə saxlanılır, daha sonra əridilmiş kərə yağı ilə zənginləşdirilir, yaxşıca yoğrulur və qalan un əlavə olunur. Ədviyyat üçün zirə əzilib qızdırılır, daha sonra anason, darçın, duz və istiot isti yağla birlikdə əlavə olunur. Qarışıq təxminən beş dəqiqə bişirilir. Hazırlanmış xəmir 10 hissəyə bölünür. Yayılmış kündələrə yağ sürtülür və bir-birinin üstünə yığılır. Beləliklə, çoxqatlı xəmir əldə edilir və o, zolaqlar şəklində kəsilərək dairəvi formada bükülür, sonra yastılanır. Xəmirin içərisinə ədviyyatlı yağ qarışığı doldurulur, hər bir şor qoğalın üzərinə isə zəfəranla rənglənmiş yumurta sarısı çəkilir və üzəri xaşxaş toxumları ilə səpilir.

### Şirinqoğal
Qoğalın xəmiri üçün maya ilıq suda həll edilərək 5–10 dəqiqə ərzində köpüklənməyə buraxılır. Süd azacıq qızdırılır, üzərinə sarıkök əlavə edilərək qarışdırılır. Un ələnərək qaba tökülür və ortası açılır. Ardınca yumurta, duz, mayalı məhlul və sarıköklü süd əlavə olunur. Qarışıq tam homojen kütlə alınana qədər yoğurulur. Əldə olunan xəmir yumşaq konsistensiyada olur. Xəmirin üzəri klyonka və dəsmalla örtülərək təxminən iki saat ərzində acımağa qoyulur. İçliyin hazırlanması üçün un tavada daim qarışdırılmaqla qızılı rəng alana qədər qovrulur. Daha sonra əridilmiş yağ əlavə edilərək qarışdırılır və alınan kütlə soyumaq üçün ayrıca qaba tökülür. Soyuduqdan sonra qarışığa şəkər tozu və hil əlavə olunur, nəticədə qoğalın içliyi hazır vəziyyətə gətirilir. Yuxaların yağlanması üçün yağ ayrıca qabda əridilir, üzərinə çəkilməsi üçün yumurta bir qaba sındırılır. Xəmir acıdıqdan sonra ondan təxminən 15 kündə düzəldilir və beş dəqiqə ərzində dincəlməyə buraxılır. Daha sonra kündələr nazik şəkildə yayılır. Hər bir yuxanın arası dartılaraq böyüdülür və yağlanır. Bütün laylar hazır olduqdan sonra kəsilərək ortasına içlik qoyulur, ağzı bükülür və formaya salınır. Hazırlanmış qoğalların üzəri yumurta sarısı ilə yağlanır, üstünə xaşxaş səpilir. Məhsul 220°C temperaturda qızılı rəng alana qədər bişirilir.

## İstinadlar
Azərbaycan Respublikası seçki dairələri

**Azərbaycan Respublikası seçki dairələri** Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən qeydə alınmış seçicilərin hər hansı seçkili orqana (prezident, parlament və bələdiyyələr) nümayəndə (nümayəndələr) seçməsi üçün Seçki Məcəlləsinə uyğun olaraq təşkil edilmiş ərazi vahidi. Əhali sayına görə təşkil olunmuş dairələr öz növbəsində məntəqələrdən ibarətdir. 2010-cu ilin əvvəlinə ölkə üzrə 5367 məntəqə var. 2022-ci ilin iyul ayına olan məlumata görə Azərbaycan üzrə 6274 seçki məntəqəsi var.

## Siyahı

### 1995–2002-ci illərdə
Azərbaycanda 1995–2002-ci illərdə 100 birmandatlı seçki dairəsi və 25 deputatlıq vahid çoxmandatlı seçki dairəsi mövcud olmuşdur. 2002-ci il konstitusiya referendumu ilə proporsional seçki sistemi tamamilə ləğv edilmişdir.

### 2002–2023-cü illərdə

### 2023-cü ildən
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 19 sentyabr 2023-cü il tarixli iclasında alınan qərarla qeydə alınmış seçicilərin orta təmsilçilik norması və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər tələblər əsas götürülməklə seçki dairələrinin siyahısında dəyişiklik edilmişdir.

## İstinadlar
Patrisiya Kaas

**Patrisiya Kaas** () — Fransız musiqiçisi.

## Həyatı

1966-cı ildə Fransada anadan olmuşdur. 13 yaşında musiqi yaradıcılığına başlamışdır. 
* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Fransanı Et s'il fallait le faire mahnısı ilə təmsil etmiş və səkkizinci olmuşdur.
* 1987-ci ildə ilk hit mahnısı *Mademoiselle Chante le Blues* ilə dünya səviyəsində məşhur oldu. 
* İlk albomu Fransa, Belçika, İsveçrədə məşhurlaşdı.

## Azərbaycan səfəri

18 oktyabr 2017-ci ildə Heydər Əliyev Sarayında müğənninin konserti baş tutub.

## Albomları

* 1988 : *Mademoiselle chante...*
* 1990 : *Scène de vie*
* 1991 : *Carnets de scène* 1
* 1993 : *Je te dis vous*
* 1995 : *Tour de charme* 1
* 1997 : *Dans ma chair*
* 1997 : *Black Coffee*
* 1998 : *Rendez-vous* 1
* 1999 : *Le Mot de passe*
* 1999 : *Christmas in Vienna VI* 
* 2000 : *Long Box* (*Scène de vie*, *Je te dis vous*, *Dans ma chair* & *Le mot de passe*)
* 2000 : *Ce sera nous* 1
* 2001 : *Les indispensables de Patricia Kaas* 1
* 2001 : *Rien ne s'arrête/Best Of 1987–2001* 2
* 2002 : *Piano Bar* 
* 2003 : *Sexe fort*
* 2005 : *Toute la musique...* 1
* 2007 : *Ma Liberté contre la tienne* 2
* 2008 : *Kabaret*

## Həmçinin bax

* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Eurovision Song Contest
Creative Commons lisenziyaları

**Creative Commons** (CC) — başqa şəkildə müəllif hüququ ilə qorunan "əsərin" azad yayımlanmasına icazə verən ictimai müəllif hüququ lisenziyalarından biri. CC lisenziyası müəllifin digər insanlara yaratdığı əsəri paylaşmaq, istifadə etmək və onun əsasında yaratmaq hüququ vermək istədiyi zaman istifadə olunur. CC müəllifə çeviklik təmin edir (məsələn, müəyyən bir əsərin yalnız qeyri-kommersiya məqsədli istifadəsinə icazə verməyi seçmək olar) və müəllifin əsərindən istifadə edən və ya yenidən yayımlayanları müəllifin əsəri yayımladığı lisenziyada müəyyən edilmiş şərtlərə əməl etdikləri müddətcə müəllif hüquqlarının pozulması narahatlıqlardan qoruyur.

CC lisenziyalarının bir neçə növü mövcuddur. Hər bir lisenziya yayımlanma şərtlərini müəyyən edən kombinasiyalar ilə fərqlənir. İlk dəfə ABŞ-ın 2001-ci ildə qurulan qeyri-kommersiya korporasiyası Creative Commons tərəfindən 16 dekabr 2002-ci ildə yayımlanmışdır. Lisenziyalar dəstinin 1.0-dan 4.0-a qədər nömrələnmiş beş versiyası da mövcuddur. 2013-cü ilin noyabrında yayımlanan 4.0 ən aktual olandır. Creative Commons lisenziyası ilkin olaraq Amerika hüquq sistemində əsaslandırılsa da, indi beynəlxalq qanunları özündə cəmləşdirən bir neçə Creative Commons yurisdiksiya portları mövcuddur.

2014-cü ilin oktyabr ayında Open Knowledge Foundation Creative Commons CC BY, CC BY-SA və CC0 lisenziyalarını məzmun və data üçün "Open Definition"-a uyğun olaraq təsdiqlədi.
## Lisenziyalar

### Dörd hüquq
CC bütün "əsas hüquqlar"ı, məsələn qeyri-kommersiya məqsədləri üçün və heç bir dəyişiklik etmədən müəllif hüquqları ilə qorunan əsəri qlobal olaraq yayımlamaq hüququ verir. Bundan əlavə lisenziyanın müxtəlif versiyaları bu cədvəldə göstərildiyi kimi müxtəlif hüquqlar təyin edir:

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Creative Commons təşkilatının rəsmi saytı
* Creative Commons Lisenziyalarını ölkə qanunvericiliyinə adaptasiya edən ölkələrin siyahısı
Musiqiçi

**Musiqiçi** —1. Xüsusi olaraq musiqi ilə məşğul olan adam, musiqi mütəxəssisi;2. Musiqi alətində çalan sənətkar; çalğıçı, çalan.

Musiqiçilər təkbaşına və ya qrup, qrup və ya orkestrin tərkibində çıxış edə bilərlər. Musiqiçilər bir musiqi janrında ixtisaslaşa bilərlər, baxmayaraq ki, çox sayda musiqiçi mədəniyyətlərdən və mənşəyindən asılı olaraq müxtəlif üslubları ifa edir.

### Klassifikasiya

Musiqiçinin müəyyən fəaliyyət məkanı olur:
* Aranjimançı—Hazır musiqi əsərini hansısa alətdə ifa etmək üçün uyğunlaşdıran və ona müəyyən ritm və improvizə elementləri əlavə edən şəxs. Fortepiano üçün aranjiman.
* Vokalist — solo oxuyan musiqiçi;
* Dirijor — orkestdə və ya xorda rəhbər şəxs;
* İnstrumentalçı — akademik musiqidə ifacı adlanır;
* Bəstəkar — musiqi bəstələyən şəxs.

Bəzən rəqslə məşğul olan şəxsləri də musiqiçilərə aid edirlər.

## Azərbaycan musiqiçisi
90-cı illərdən başlayaraq müxtəlif səbəblərdən xaricə xeyli Azərbaycan musiqiçisi getmişdi. Musiqiçilər gedişlərini əsaslandırmağa çalışdılar. Yaradıcı adamlar müstəqil şəkildə özlərinin yaradıcılıq potensialını inkişaf etdirmək, tutalım, xarici ölkələrdə daha böyük uğurlar qazanmaq məqsədilə, həm də o dövrdə güzəran problemlərini həll etmək üçün Azərbaycandan getmişdilər.

Azərbaycan musiqiçiləri müsəlman Şərqində ilk dəfə olaraq Avropaya qastrollara çıxmaqla və qrammofon valları yazdırmaqla muğam üçün qeyri-ənənəvi dinləyici auditoriyasına müraciət etməyə başlamışlar. İlk dəfə 1906-cı ildə "Qrammofon" ingilis Səhmdar Cəmiyyəti məşhur xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlu və digər Azərbaycan musiqiçilərinin ifasında Azərbaycan musiqisini qrammofon vallarına yazmışdır. 1906-cı ildən 1914-cü ilə qədər olan dövrdə Avropanın bir neçə qrammofon səsyazma firması, o cümlədən Fransanın "Pate qardaşları" şirkəti, "Sport-Rekord" alman səhmdar cəmiyyəti, "Ekstrafon", "Konsert-Rekord", "Monarx-Rekord", "Qrammofon-Rekord", "Premyer-Rekord" Rusiya şirkətləri Azərbaycan muğamları, təsnifləri və rəngləri yazılmış onlarca val buraxmışlar.

Azərbaycanda sovet rejimi qurulduqdan sonra, xüsusən də 30-cu illərdən başlayaraq, musiqi mədəniyyəti tamamilə dövlətin nəzarəti altına keçir. Sovet dövlətinin yürütdüyü "dəmir pərdə" siyasəti uzun müddət Azərbaycan musiqisi üçün beynəlxalq musiqi məkanına çıxışı bağlamışdı. XX yüzilin əvvəllərində, Şərq incəsənəti Qərb auditoriyasında maraq doğurduğu vaxtlarda Azərbaycan musiqiçiləri məlum siyasi vəziyyətə görə ona sərbəst çıxışa malik olmadıqları kimi sovet Şərqinin ənənəvi musiqiçiləri də belə bir çıxışa malik deyildilər. Müvafiq olaraq Qərbin bədii məkanında müsəlman Orta Şərqinin musiqi mədəniyyətlərindən daha çox yeri ərəb, İran və türk ənənəvi musiqisi tutmuşdur.

XX yüzilliyin 90-cı illərindən başlayaraq Azərbaycan muğam sənəti dünyanın hər yerində dinləyicilərin, mütəxəssislərin və menecerlərin diqqətini get-gedə daha geniş şəkildə özünə cəlb etməyə başlayır. Azərbaycanın ənənəvi musiqiçiləri beynəlxalq festivallarda iştirak edir, dünyanın hər yerinə qastrollara çıxır, onların diskləri Qərbin ən iri səsyazma studiyalarında buraxılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Melodiya
* Musiqi dünyası
Krım-tatar dili

**Krım-tatar dili** (Qırımtatar tili, Къырымтатар тили) və ya **krım dili** (Qırım tili, Къырым тили) — Krım tatarlarının danışdıqları doğma dil. Türk şivələrinin qıpçaq ləhcəsinə daxildir, tarix boyunca oğuz dillərinin təsirinə məruz qalıb. Krım-tatar dilində danışan biri azərbaycanca danışa bilməsi mümkündür. Krımtatar dili latın və kiril əlifbası ilə yazılır.

## İstinadlar

## Mənbə
*
Aslan Kəmərli

**Mustafazadə Aslan Müstafa oğlu** (Aslan Kəmərli) — şair, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1975), "Azərbaycan" qəzetinin bölgə müxbiri, "Qazax" Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri və ilk sədri (1992-ci ildən).

## Həyatı
Aslan Kəmərli 1942-ci il noyabrın 19-da Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirmiş (1949-1959), sonra kolxozda çalışmışdır (1959-1960). Bakı rabitə texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir (1960-1963). Ordu sıralarında xidmət etmişdir (1963-1966). Əmək fəaliyyətinə "Neft daşları" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlamış, sonra redaktor işləmişdir (1968-1971), "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasının xüsusi müxbiri olmuşdur (1971-1977). M.Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya fakültəsini bitirmişdir (1971-1976). "Pioner" jurnalı redaksiyasında məsul katib (1977-1991), "Azərbaycan" qəzetində müxbir, sonra Gəncə-Qazax zonası üzrə xüsusi müxbir olmuşdur (1992-ci ildən). "Qazax" Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri və ilk sədri idi (1992-ci ildən). SSRİ jurnalistlər dəstəsinin tərkibində Türkiyədə olmuşdur. Ədəbi yaradıcılığa "Xala bənzər", "Dənizdə şəhər" adlı ilk mətbu şeirləri ilə başlamışdır. Həmin lirik şeirləri 1968-ci ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çapdan çıxdıqdan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir.

1992-ci il oktyabr ayının 21-də avtomobil qəzası nəticəsində vəfat etmiş, doğma kəndində dəfn olunmuşdur.

## Əsərləri
# Kəndimizin baharı. Bakı: Gənclik, 1976, 50 səh.
# Obamıza yönüm düşüb. Bakı: Gənclik, 1979, 58 səh.
# Yadigar şəkil. Bakı: Gənclik, 1981, 100 səh.
# Ömrümə düşən işıq. Bakı: Gənclik, 1984, 145 səh.
# Yolumu gözləyən var. Bakı: Yazıçı, 1986, 130 səh.
# Babamın yüz yaşı var. Bakı: Gənclik, 1989, 135 səh.
# Ölümdən o yana. Bakı: Yazıçı, 1992, 188 səh.
Avar dili

**Avar dili** — Qafqaz xalqlarından biri olan Avar xalqının dili. Avarlar, əsasən Dağıstanda, Azərbaycanda (Balakən və Zaqatala rayonları) və qismən də Türkiyədə yaşayırlar. 13-22 aprel 2009-cu il rəsmi əhali siyahıyaalınmasına əsasən, ana dili avar dili olan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 46.610 nəfərdir.
## Nümunələr

## İstinadlar
Maxara

**Maxara** - Unu süddə qarışdırmaqla sacın üstündə bişirilən xəmir xörəyi. Əsasən Zaqatala və Balakən rayonlarının kəndlərində yayılıb. Bölgə insanları bəzən maxaranı *"süd çörəyi"* kimi də adlandırırlar. Bu adlandırma şəkli əksərən Qax və Şəkidə yaşayan əsasən Saxur və Avar xalqlarına xasdır. 

Maxaranı bişirmək üçün müəyyən qədər un, süd, yumurta çalınaraq duru hörrə hazırlamaq lazımdır. Südün əvəzinə ayrandan da istifadə etmək olar. İçərisinə zövqə uyğun olaraq göyərti, zəfəran, sarıkök də qatmaq olar. Sonra sacın altına ocaq qalamaq lazımdır (adətən həyətdə). Sac qazdıqdan sonra hazırlanmış hörrəni fincana doldurmaq və isti sacın üstünə tökmək lazımdır. Sacın üzərinə töküləndə o, saçaqlar yaranır və günəşə oxşar forma alır. 3-5 dəqiqədən sonra onu çevirmək lazımdır ki, o biri tərəf də bərabər bişsin. Bişəndən sonra siniyə qoyulur və üzərinə yağ çəkilir. Adətən kərə yağı olmalıdır. Yağlandıqdan sonra maxara elə bir görkəm alır ki, süfrəyə qeyri-adi gözəllik verir.
 
Maxaran adətən bal ilə yeyilir. El adətinə görə maxaranı daha çox yağış yağanda örtülü damın altında bişirirlər.
Toronto

**Toronto** — Kanadada ən böyük şəhər. Ontario əyalətinin mərkəz şəhəridir. Əhalisinin sayı 2,7 milyondan çoxdur.

Kanadada əhalinin ən çox məskunlaşdığı şəhər hesab olunur. Bölgə (Böyük Toronto Ərazisi; Greater Toronto Area - GTA) əhalisinin sayı 5.113.149 nəfərdir. Toronto beynəlxalq ticarət, maliyyə, incəsənət və mədəniyyət mərkəzi olmaqla, dünyanın ən multikultural və kosmopolitan şəhərlərindən biri kimi tanınır. İnsanlar artıq 10.000 ildən çoxdur ki, çaylar, dərələr və meşələrdən ibarət geniş yamaclı bir yaylada yerləşən Torontonun ərazisində məskunlaşmışlar. Şəhər, Kanadanın ən böyük 5 bankının mərkəzi olan və bir çox böyük yerli və xarici şirkətin əsas qərargahı sayılan Toronto Birjasına ev sahibliyi etməkdədir. İqtisadiyyatı texnologiya, dizayn, maliyyə xidmətləri, təhsil, incəsənət, moda, biznes xidmətləri, ekoloji yeniliklər, qida xidmətləri və turizm sahələrində bir sıra üstünlüklərə malikdir.

## Tarixi

### XIX əsrə qədər
### XIX əsr

### XX əsr
### XXI əsr

## Coğrafiya
## Mədəniyyəti

### Turizm
### İdman

#### Yarışlar
## İqtisadiyyat

## Memarlıq
## Təhsil
Torontoda ibtidai və orta təhsili təmin edən dörd ictimai məktəb şurası fəaliyyət göstərir: "Gələcəyim"Katolik Məktəb Şurası, Viamonde Məktəblər Şurası(CSV), Toronto Katolik Rayon Məktəblər Şurası(TCDSB) və Toronto Şəhər İdarə Heyəti(TDSB). CSV və TDSB dünyəvi dövlət məktəb şuralarıdır, lakin "Gələcəyim" və TCDSB isə ayrıca ictimai məktəb şuraları olaraq fəaliyyət göstərir.

Torontonun bu dörd əsas məktəb şuraları içərisində TDSB digərlərinə nisbətən daha çox təhsil ocağını əhatə edir. Buraya aiddir: 451 ibtidai məktəb, 105 orta məktəb və beş böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş təhsil mərkəzi. TCDSB-nin fəaliyyətinə isə 163 ibtidai məktəb, 29 orta məktəb, üç birləşdirilmiş müəssisə və bir böyüklər üçün nəzərdə tutulan tədris mərkəzi aid edilir. CSV şəhərdə 11 ibtidai məktəb və üç orta məktəbdə, "Gələcəyim" isə Torontoda sadəcə doqquz ibtidai məktəb və üç orta məktəbdə fəaliyyət göstərir.

Torontoda həmçinin bir sıra ali təhsil ocaqları da fəaliyyət göstərir. Burada üç dövlət universiteti mövcuddur: Toronto Universiteti, OCAD Universiteti və Ryerson Universiteti. Hazırda Toronto Universitetinin iki filialı var. Bunlardan biri şəhərin şərq əyaləti olan Skarboroda, digəri isə Mississauga şəhərində yerləşir. Torontoda fəaliyyət göstərən digər bir dövlət universiteti "York Universiteti"dir. O, şəhərin şimal-qərb hissəsində fəaliyyət göstərir.

Şəhərdə fəaliyyət göstərən kolleclərin sayı isə dörddür: Centennial College, George Brown College, Humber College, və Seneca College. Toronto Xalq kitabxanası 100 şöbədən ibarətdir.

## Qardaş şəhərləri

### Tərəfdaşlıq münasibətləri

### Dostluq münasibətləri

## Faktlar
"The Economist" jurnalının açıqladığı reytinq siyasında Toronto təhlükəsizlik, həyat səviyyəsi və yaşayış minimumu meyarına görə birinci olub.

## Həmçinin bax
# Monreal
# Toronto Universiteti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Resident Evil personajlarının siyahısı

"Resident evil" survival horror janrında olan oyunlar seriyasıdır.2009-cu ilədək oyunun 5 əsas və bir neçə əlavə hissələri işıq üzü görmüşdür.Oyunun əsas qəhrəmanları aşağıdakılardır:
*Leon S.Kennedi (Leon S.Kennedy)-Resident evil 2 , Resident evil 4 , Resident Evil 6
*Cil Valentayn (Jill Valentine)- Resident evil 3
*Kris Redfild (Chris Redfield)-Resident evil 1 ,Resident evil 5 , Resident Evil - Revelations 1 , Resident Evil 6 , Resident Evil 7 - 8
*Ada Vonq (Ada Wong)-Resident evil 2 , Resident evil 4
*Kler Redfild (Claire Redfield)-Resident evil 2
*Barri Birton (Barry Burton)-Resident evil 1
*Albert Vesker (Albert Wesker)-Resident evil 1
*Karlos Oliveyra (Carlos Oliveira)-Resident evil 3
## Varlıqlar
*Zombilər
*İtlər
*Nemezid
*Hörümçəklər
*Qarğalar
*El Qiqanto
Resident Evil: The Darkside Chronicles

***Resident Evil: The Darkside Chronicles***, (yaponca — バイオハザード アンブレラ・クロニクルズ|*Bayoxadza:do/Da:kusaydo Kuronikurudzu*|Bioloji təhlükə: Qara tərəfin xronikası) — kompüter oyunu.
Nizamülmülk

**Nizamülmülk** və ya **Əbu Əli əl-Həsən ət-Tusi** (; ; ) — Səlcuq Dövlətinin baş vəziri və "Siyasətnamə" adlı kitabın müəllifi, fars siyasətçisi, tarixi şəxsiyyət.

## İstinadlar
Darçınlı rulet

**Darçınlı rulet** və ya **darçınlı burma** () — Avropa (Skandinav ölkələri, Almaniya və Avstriya) və Şimali Amerika ölkələrində yayımlamış un məmulatı.

## Mənşəyi

Darçınlı burmanın ən erkən resepti Birinci Dünya müharibəsi sonra İsveçdə qeyd olunub. Halbuki, o zaman qida qıtlığına görə, o, geniş yayılmamış. Populyarlığı 1950-ci ildə başlamışdı.

## Hazırlanma prosesi


File:Cinnamon rolls shaped and ready to proof.jpg|alt=7 raw cinnamon rolls in a round pan, with some space between them to allow for expansion|Çiy şəkildə
File:Cinnamon rolls ready to bake.jpg|alt=The rolls look puffier and have expanded to fill most of the space|
File:Cinnamon rolls partially baked in a solar oven.jpg|alt=The rolls have expanded even more, to fill the entire pan from edge to edge with no gaps.  The dough looks dry but is pale and soft|
File:Cinnamon rolls fully baked.jpg|alt=The rolls are dry and golden brown.|Bişmiş burmalar


## Xarici keçidlər
* http://www.diaspora.gov.az/teze/metbex/sirniyyat.htm 

## İstinadlar
Şəkərçörəyi

**Şəkərçörəyi** — Azərbaycan mətbəxinə aid şirniyyat növüdür.

## Lazım olan məmulatlar
**I variant**

Əla növ buğda unu — 350q, ərinmiş yağ — 260q, şəkər kirşanı — 300q, yumurta — 1əd, vanilin — 3q.

**II variant**

500 qr əla növ un, 200 qr ərinmiş yağ, 300 qr şəkər tozu, 15 qr maya, 1 yumurta, 0,3 qr vanilin.

## Hazırlanma qaydası
**I variant**

Ərinmiş yağ şəkər kirşanı ilə 25–30 dəq.çalınır, bu zaman ona az-az yumurta ağı əlavə edilir. Çalıntıya vanilin və ələnmiş un qatılır, xəmir yoğrulur. Həmin xəmirdən 60–70 qramlıq girdə kündələr hazırlanır, perqament kağızı sərilmiş listlərə düzülür, üzərinə yumurta sarısı çəkilib 175–180 °S istilikdə 25–30 dəq. bişirilir. Şəkərçörəyi soyuduqdan sonra üzərinə şəkər kirşanı səpilir.

**II variant**

Maya yumurta ağında əridilir, üzərinə ərinmiş yağ tökülərək bir qədər qarışdırılır, sonra şəkər tozu və vanilin əlavə edilib, 20 – 25 dəqiqə möhkəm çalınır. Daha sonra un əlavə edilir və möhkəm qarışıncayadək yoğrulur. Alınmış xəmir xırda – xırda kəsilib girdələnir və bir vərəqəyə düzülür. Sonra üzərinə yumurta sarısı çəkilib, fırında bişirilir.

## Xarici keçidlər
* Şəkərçörəyi hazırlanma qaydası