Avstraliya xalq musiqisi

**Avstraliya xalq musiqisi –** müxtəlif immiqrant mədəniyyətlərindən və yerli Avstraliya sakinlərinin musiqi ənənələrindən yaranmış xalq musiqidir.  İlk Avropa immiqrant musiqisində Kelt, ingilis, alman və Skandinaviya xalq ənənələri üstünlük təşkil edirdi. Bu baxımdan, Avstraliya xalq musiqisi etnik, tarixi və siyasi baxımdan oxşar olan Yeni Zelandiya, Kanada və ABŞ kimi ölkələrin musiqi ənənələri ilə əlaqəlidir.

## Buş musiqisi
Avstraliya buş musiqisi tarixinin böyük hissəsi şifahi və folklor ənənələrinə aid olub və yalnız sonradan, 1890-cı illərdə Banjo Patersonun "Köhnə Buş Mahnıları" kimi toplular vasitəsilə yazılı şəkildə çap edilmişdir. 1980-ci ildən etibarən Uollis və Matilda qrupu Banjo Patersonun 70-dən çox şeirini musiqiyə uyğunlaşdırmışdır.

Avstraliyanın özünəməxsus "buş musiqisinin" və ya "buş qrup musiqisinin" mövzularını və mənşəyini XVIII və XIX əsrlərdə Avropanın dəniz nəğmələri və 1788-ci ildən Britaniya müstəmləkəçiliyinin ilk dövrlərində Avstraliyaya göndərilmiş məhbusların oxuduqları mahnılar ilə əlaqələndirmək olar. Erkən Avstraliya balladaları o dövrün sərt həyat tərzindən və buşrencerlər, səyyah fəhlələr, çobanlar, heyvandarlıqla məşğul olanlar və qoyun qırxanlar kimi insanlardan bəhs edirdi.

Məhbuslar və buşrencerlər tərəfindən yazılan mahnılar tez-tez hökumətin zülmünə qarşı etirazı ifadə edirdi. Belə klassik buş mahnıları arasında:

* *The Wild Colonial Boy (Vəhşi koloniyadan oğlan)*
* *Click Go The Shears (Qayçılar* *işləyir)*
* *The Eumeralla Shore (Eumeralla* *sahili)*
* *The Drover’s Dream (Çobanın* *röyası)*
* *The Queensland Drover (Kvinslend* *çobanı)*
* *The Dying Stockman (Ölən* *heyvandar)*
* *Moreton Bay (Morton* *körfəzi)*

### Buş musiqisinin mövzuları
Sonrakı dövrlərdə isə buş musiqisi aşağıdakı mövzularla zənginləşdi və bu günə qədər də davam edir:

* Müharibə təcrübələri
* Quraqlıq və daşqınlar
* Aborigenlərin mədəniyyəti və kimliyi
* Avstraliyanın geniş ərazilərini birləşdirən dəmir yolları və yük maşını marşrutları
* Avstraliya buşunda həyatın tənhalığı və izolasiya olunması

Ualtzinq Matilda – çox vaxt Avstraliyanın qeyri-rəsmi himni kimi qəbul edilən, Kelt xalq balladalarından təsirlənmiş klassik Avstraliya xalq mahnısıdır.

### Müasir dövrdə Avstraliya buş musiqisi
Lionel Lonq, Qari Şirston, Merian Henderson, Marqaret Roudnayt, Ze Buşuokers və Redqam qrupundan Con Şuman kimi xalq və kantri ifaçıları XX əsr boyunca və XXI əsrin əvvəllərində köhnə Avstraliya buş balladalarını lentə alaraq populyarlaşdırmışlar.

Teks Morton, Slim Dasti və Con Uilyamson kimi kantri musiqiçiləri də buş musiqisini yaşatmağa davam etmişlər. Müasir dövrdə isə Sara Storer və Li Kernaqan kimi ifaçılar bu irsdən geniş istifadə edirlər.

### Buş musiqisinin beynəlxalq təsiri
Bir sıra Britaniyalı müğənnilər Avstraliyada müəyyən dövr yaşayıb fəaliyyət göstərmiş və öz repertuarlarına Avstraliya mahnılarını daxil etmişlər. Məsələn:  A. L. Lloyd; Martyn Uindem-Rid; Erik Boql.  Xalq musiqisinin yenidən dirçəlişi hərəkatında Avstraliya mənşəli ifaçılar mühüm rol oynamışdır. Onlar arasında Qallipoli müharibəsinə həsr olunmuş kədərli "Və orkestr Uoltzinq Matildanı ifa edir" mahnısı ilə tanınan Erik Boql və aborigen ifaçı Arçi Rouç xüsusilə seçilirlər.

Avstraliya aborigen musiqisi isə adaptasiya olunmuş formalarda Avstraliya kantri musiqisinin inkişafına təsir etmiş və xüsusilə folk musiqisinin yenidən canlanmasından sonra Avstraliya xalq musiqisinə inteqrasiya olunmuşdur.

## Xalq roku
1960-cı və 1970-ci illərdə Avstraliya xalq rokunun inkişafı həm tanınmış, həm də daha az tanınan ənənəvi mahnıları, eləcə də yeni bəstələri canlı səhnələrə və radio dalğalarına gətirdi. Bu janrın tanınmış ifaçıları arasında Ze Buşuoker qrupu və Redqam qrupu xüsusilə seçilirdi. Redqam qrupu 1983-cü ildə yayımlanan və Avstraliya Milli Sinqllər Çartında birinci yerə yüksələn, müharibəyə qarşı "*Mən* *cəmi on doqquz yaşında idim"* etiraz mahnısı ilə məşhurdur. Avstraliya aborigenlərinin musiqi ənənələri bu janra yeni elementlər əlavə etdi. Bu yeniliklər arasında didgeridoo kimi alətlər də var ki, bu gün beynəlxalq səviyyədə tanınır və xüsusilə Şimali Avstraliyaya məxsusdur. 1990-cı illərdə Avstraliya aborigen xalq roku dünya miqyasında populyarlaşdı və Yothu Yindi ("Yothu Yindi" ifadəsi Yolngu aborigen dilində "Ana və Uşaq" mənasını verir) kimi qruplar bu janrın öncül ifaçılarından oldular. Bu günə qədər Avstraliyanın uzun və davamlı xalq musiqi ənənəsi güclü şəkildə mövcudluğunu qoruyur. Xalq musiqisinin elementləri müasir ifaçıları, o cümlədən rok, ağır metal və alternativ musiqi janrlarında tanınan sənətçiləri də təsirləndirməkdə davam edir.

## İstinadlar