Phrynocephalus

**Girdəbaşlar** () — Orta və kiçik ölçülü kərtənkələlər, uzunluğu quyruğu ilə birlikdə 25 sm təşkil edir.

### Xariçi görünüş

Başları qısa, ön hissədən yumru olur. Boğaz hissədə kisəcik olmur.

### Yayılması

Avropanın cənub-şərq arid iqlimi olan ərazilərdə, Orta Asiya, Şimal-qərb Çin, İran, Əfqanıstan, Pakistan, Şimali Afrika və Ərəbistan yarımadası ərazisində yayılmışdır.

### Həyat tərzi

Onlar əsasən açıq səhra sahələrində yayılırlar. Qumsallığın ortasında gizlənir. Günlük, aktiv olur. Əsasən Cücülər və digər Onurğasızlarla qidalanır.

### Çoxalması

Bu cinsə daxil olan növlərin böyük əksəriyyəti yumurta qoymaqla çoxalır. 4 növ isə diri bala doğur (*P. forsithii*, *P. theobalcli*, *P. vlangalii*, *P. zetangensis*), onların arealı Tibet platosu ilə məhdudlaşır.

## Təsnifat

Bu cinsə hazirda 40 növ daxildir. Ancaq bunu hələ tam say hesab etmək olmaz. Səbəb isə yeni növlərin müəyyənləşə bilməsidir.

* *[[Phrynocephalus albolineatus]]* (Zhao, 1979)
* *[[Phrynocephalus alticola]]* Peters, 1984 — Yüksəkdağlıq girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus arabicus]]* (Anderson, 1894) — Ərəb girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus arcellazzii]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus axillaris]]* (Blanford, 1875)
* *[[Phrynocephalus birulai]]* (Tzarevsk, 1927)
* *[[Phrynocephalus clarkorum]]* (Anderson & Leviton, 1967) — Klarkov girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus elegans]]* (Tzarevsk, 1927)
* *[[Phrynocephalus euptilopus]]* (Alcock & Finn, 1897)
* *[[Phrynocephalus forsythii]]* (Anderson, 1872)

* *[[Phrynocephalus geckoides]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus golubewii]]* (Shenbrot & Semyonov, 1990)
* *[[Phrynocephalus guinanensis]]* (Ji, Wang & Wang, 2009) Zootaxa
* *[[Phrynocephalus guttatus]]* (Gmelin, 1789) — Dikquyruğ girdəbaş
* *[[Phrynocephalus helioscopus]]* (Pallas, 1773) — Yovşanlıq girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus hongyuanensis]]* (Zhao, Jiang & Huang, 1980)
* *[[Phrynocephalus interscapularis]]* (Lichtenstein, 1856) — Qum girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus laungwalaensis]]* (Prakash, 1980)
* *[[Phrynocephalus lidskii]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus luteoguttatus]]* (Boulenger, 1887) — Sarıləkəli girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus maculatus]]* (Anderson, 1872) — Ləkəli girdəbaş
* *[[Phrynocephalus melanurus]]* (Eichwald, 1831)
* *[[Phrynocephalus moltschanowi]]* (Nikolsky, 1913) — Malçov girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus mystaceus]]* (Pallas, 1776) — Qulaqı girdəbaş
* *[[Phrynocephalus nasatus]]* (Golubev & Dunayev, 1995)
* *[[Phrynocephalus ornatus]]* (Boulenger, 1887) — Bəzəkli girdəbaş
* *[[Phrynocephalus parvulus]]* (Tzarevsky, 1927)
* *[[Phrynocephalus parvus]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus persicus]]* (De Filippi, 1863)
* *[[Phrynocephalus przewalskii]]* (Strauch, 1876) — Prejevalski girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus pylzowi]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus raddei]]* (Boettger, 1888) — Xəzərönü girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus reticulatus]]* (Eichwald, 1831) — Damalı girdəbaş
* *[[Phrynocephalus roborowskii]]* (Bedriaga, 1909) — Roborov girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus rossikowi]]* (Nikolsky, 1898) — Hentaun girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus salenskyi]]* (Bedriaga, 1909) — Zalen girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus scutellatus]]* (Olivier, 1807)
* *[[Phrynocephalus sogdianus]]* (Chernov, 1959) — Soqdian girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus steindachneri]]* (Bedriaga, 1909)
* *[[Phrynocephalus strauchi]]* (Nikolsky, 1899) — Ştraux girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus theobaldi]]* (Blyth, 1963) — Tibet girdəbaşı
* *[[Phrynocephalus versicolor]]* (Strauch, 1876) — Rəngarən girdəbaş
* *[[Phrynocephalus vlangalii]]* (Strauch, 1876)
* *[[Phrynocephalus zetanensis]]* Wang *et al.*., 1996

## İstinadlar

## Xarici keçidlər