Lətafət Qardaşova

**Lətafət Abbas qızı Qardaşova** () — Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi, texnika üzrə elmlər doktoru, professor, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin elmi işlər üzrə prorektoru. 3 monoqrafiyanın, 185 elmi məqalənin, 18 fənn proqramının, 2 dərslik, 17 dərs vəsaitinin müəllifidir və 8 kitabın elmi redaktorudur. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Həyatı və Fəaliyyəti
Lətafət Qardaşova 27 yanvar 1966-cı ildə Zaqatalada anadan olub, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətininqurucularından Aslan bəy Əli ağa oğlu Qardaşovun nəslindəndir. Orta təhsilinin 8 ilini Zaqatalada, iki ilini isə Bakı şəhər 1 nömrəli fizika-riyaziyyat təmayüllü orta məktəbdə alıb. Riyaziyyat üzrə respublika fənn olimpiadasının qalibi olub və təhsildə qazandığı uğurlara görə vaxtından əvvəl "Komsomol" sıralarına qəbul edilib. Bakı Dövlət Universitetinin Tətbiqi riyaziyyat fakültəsində təhsil almış və Tətbiqi riyaziyyat ixtisası üzrə məzun olmuşdur.

Texnika üzrə Fəlsəfə Doktoru (texnika elmləri namizədi): 1999-cu ildə 05.13.06 — "Avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri" ixtisası üzrə "Разработка автоматизированного рабочего места плановика, оперирующего нечеткими данными и запросами" ("Qeyri-səlis verilənlər və sorğularla işləyən planlaşdırıcının avtomatlaşdırılmış iş yerinin hazırlanması") mövzusunda namizədlik (fəlsəfə doktoru) dissertasiyası müdafiə edərəktexnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi (texnika üzrə fəlsəfə doktoru), 2006-cı ildə dosent elmi adı almışdır.

Texnika üzrə Elmlər Doktoru: 2014-cü ildə 3338.01-"Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi (idarəetmə və qərar qəbuletmə üzrə)" ixtisası üzrə "Neft emalı müəssisəsinin idarə edilməsi sistemlərində qeyri-səlis mühitdə qərar qəbuletmə" mözusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək texnika üzrəelmlər doktoru elmi dərəcəsi və 2023-cü ildə professor elmi adı almışdır.

Elmi rəhbərliyi ilə Elmlər doktoru proqramı üzrə 1 nəfər, Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə 5 nəfər, magistratura üzrə 50 nəfər magistr elmi dərəcəsi almışdır.

2000-ci ildən başlayaraq "Qeyri-səlis sistemlərin tətbiqi (ICAFS)", "İntellektual sistemlərin tətbiqi (WCIS)", "Qeyri-səlis sistemlər, Soft Kompütinq və Süni intellekt vasitələrinin tətbiqi (ICSCCW)"beynəlxalq konfranslarında rəyçi, təşkilat komitəsinin, proqram komitəsinin üzvü kimi iştirak edir. Həmsədrliyi ilə Bakıda bir sıra yerli və beynəlxalq konfranslar keçirilmişdir. O Türkiyə, İran, Polşa, Portuqaliya, ABS, Çexiya, Montenegro, Ukrayna, Özbəkistan, Avstriya, İtaliya, Macarıstan və İngiltərədə keçirilən beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.

Ailəlidir, 1 övladı var.

## İş təcrübəsi
* 1990–1992-ci illər — AMEA, Kibernetika İnstitutu, Xüsusi Konstruktor bürosu, mühəndis-riyaziyyatçı proqramçı.
* 1992-ci ildən — indiyə qədər — ADNSU, elmi işçi, assistent, dosent, professor, "Doktorantura şöbəsi"-nin müdiri, Elmi işlər üzrə prorektor.
* 1996–2001-ci illər — GMAT, məntiq, informatika və riyaziyyat fənnləri üzrə TQDK (indiki DİM) üçün test materiallarının hazırlanmasında iştirak və ekspert.
* 1990–1996-cı illər — Respublikanın müəssisələrində avtomatlaşdırma layihəsi, proqramçı, rəhbər.
* 1999-cu il — Kompüter sistemlərində "2000"-ci il problemi ilə əlaqədar Dövlət Komissiyasının üzvü.
* 1992–1998-ci illər — Respublikanın bir sıra müəssisələri üçün ilk informasiya sistemlərinin yaradılmasına rəhbərlik.
* 2017-ci il — Texnika problemləri üzrəşuranın üzvü.
* 2017-ci il — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası, D.02.142 saylı Dissertasiya Şurası, üzv.
* 2019-cu il — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası, ED 2.02 saylı Dissertasiya Şurası, üzv.
* 19 iyun 2021-ci il tarixdən — indiyə qədər — Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Elmi işlər üzrə prorektoru.

## Mükafat və Təltifləri
* 2002-ci il — XXI əsrin gənc alimi.
* 2016-cı il — İlin alimi mükafatı və adlı medal, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu.
* 2019-cu il — "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı.
* 2020-ci — "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı və medalı.
* 2021-ciil — "Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU) 100 illiyi (1920–2020)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı.

## Rəhbərlik etdiyiQrant Layihələri
* Dərinə gömülmüş təbii neft-qaz rezervuarlarının petrofiziki xüsusiyyətlərinin proqnozu Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin Inkişafı Fondunun qrantı, 2018.
* Azərbaycanın karbohidrogen yataqlarında laydaxili və laylar arası, eləcə də neft-ana qatları ilə miqrasiya-axın sahələrinin modelləşdirməsi. ADNSU-nun 2018-ci il üçün universitetdaxili "Universitet Qrantı" elmi layihəsi.
* "Qarabağ-Azərbaycandır-2!" məqsədli qrant müsabiqəsi, "İqlim dəyişikliyinin Qarabağın su resurslarına təsirinin innovativ metodlarla qiymətləndirilməsi" layihəsi, 2023.

## İştirak etdiyi Beynəlxalq Layihə
* ADNSU ilə Berkli, Kaliforniya Universitetinin birgə "Z-numbers and its application" layihəsi, 2016.

## Elmi Tədqiqatlarının Istiqamətləri
* Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi.
* Soft Kompütinq texnologiyaları.
* Qərar qəbuletmə nəzəriyyəsi və onun tətbiqləri.
* Süni intellekt və hesablama intellekti.
* Qeyri-səlis məntiq və Z ədədlər nəzəriyyəsi.
* Verilənlər və onların emalı.

## Kitabları
* Principlies of decision making and control under uncertainty. Baku:"Nargiz", 1999, 152 p. (Rus dilində).
* The decision making and control under uncertainty. Baku:"Nargiz", 2003, 214 p. (Azərbaycan dilində).
* Computer mathematics. Baku:"ASOA" publ.,2010, 188 p. (Azərbaycan dilində).
* Fuzzy logic and Soft computing. Baku:"ASOA" publ., 2010, 124 p. (Azərbaycan və Rus dillərində).
* Processing of signals in computer engineering. Baku:"ASOA" publ., 2013, 353 p. (Azərbaycan dilində).
* Digital signal and image processing. Baku:"ASOA" publ., 2012, 145 p. (Azərbaycan dilində).
* Decision-making methods in the fuzzy environment (monoqrafiya). Baku:"ASOA" publ., 2010, 371 p. (Azərbaycan dilində).
* Knowledge Engineering, Baku, ASOIU publishing house, 260 p. 2023 (İngilis dilində).
* Fuzzy logic and its application (monoqrafiya), 2023, 422 p. (İngilis dilində).

## Seçilmiş Məqalələri
# Selection of an optimal treatment method for acute periodontitis disease. Journal of Medical Systems, Springer verlag, USA, 2010.
# System of psychological testing of entrants for the purpose of vocational guidance, ICSCCW-2011, Antalya, Turkey, 2011.
# Decision Making Under Uncertainty-Proof of Ellsberg`s Experiment. Системы обработки информации, Kharkiv, Ukraine, 2012.
# Decision making problem of a one-product dynamic economic model, ICAFS-2012, Lisbon, Potugal, 2012.
# Geometrical reasoning and its applications in decision making, WCIS, Tashkent, Uzbekistan, 2012.
# Modeling of decision maker under imperfect information. 4th World Conference on Soft Computing, California, Berkeley, 2014.
# Application of operational approaches to solving decision making problem using Z-numbers. Applied Mathematics, USA, 2014.
# Application of DEO method to solving fuzzy multiobjective optimal control problem. Applied Computational İntelligence and Soft Computing, USA, 2014.
# Application of fuzzy logic in job satisfaction performance problem. Procedia Computer Science, 2016.
# UAV using Dec-POMDP model for increasing the level of security in the company. Procedia Computer Science, 2016.
# Estimation of impact of the changes made to the Tax legislation to the tax receipts through fuzzy numbers. Procedia Computer Science, 2017.
# Modification of the Wu-Mendel approach for linguistic summarization. Journal of Experimental & Theoretical Artificial Intelligence, 2017.
# Fuzzy Expert system for rectal cancer. ICAFS-2018, Poland, Warsaw, 2018.
# Z-number based TOPSIS method in multi-criteria decision making. 13th International Conference on Applications of Fuzzy Systems and Soft Computing, Poland, Warsaw, 2018.
# Wu-Mendel Approach for Linguistic Summarization: Practical Considerations and Solutions. FUZZ-IEEE 2019, Fuzzy systems USA, New Orleans, 2019
# Decision making problem of a single product dynamic macroeconomic model on base of fuzzy uncertainty. ICSCCW-2019, Czech Republic, Prague, 2019.
# Z-number based decision making. Web Conference -iRobot-2020, Webinar on Robot Intelligence Technology & Applications, UK, London, 2020.
# Z-set based approach to control system design. 14th International Conference on Theory and Application of Fuzzy Systems and Soft Computing, ICAFS-2020, Montenegro, Budva, 2020.
# Synthesis of Fuzzy Terminal Controller for Chemical Reactor of Alcohol Production. ICSCCW-2019, Czech, Prague, 2019.
# Using Fuzzy Probabilistic Implication in Z-set Based Inference, WCIS, 2020.
# Optimal Implication Based Fuzzy Control System for a Steam Generator. Lecture Notes in Networks and Systems, 2023.
# Decision-Making on the Information Technology Investment Problem Under Z-Environment. ICSCCW-2023, Turkey, 2023.
# University selection by using Z-TOPSIS methodology. Lecture Notes in Networks and Systems, 2024.
# Advancing XAI: new properties to broaden semantic-based explanations of black-box learning models. Procedia Computer Science, 2024.
# Semantic-Based XAI: Leveraging Ontology Properties to Enhance Explainability.  2024 International Conference on Decision Aid Sciences and Applications (DASA), Bahrain, Manama, 2024.

## İstinadlar