open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yapon psevdasiyası

## Təbii yayılması
Vətəni Asiyadır.Koreya və Yaponiyada təbii halda rast gəlinir.1983-cü ildə bütün Avropada becərilir. 

## Botaniki təsviri
Həmişəyaşıl, 2-5 m. hündürlükdədir.Gövdəsi ymru, düz durandır, tünd-yaşıl, açıq-qonur çıxıntılıdır.Qabığı göy rəngdədir və budanması monopodialdır, yerlə sürünür, az miqdarda zoğlar əməl gətirən. cavanlıqda yavaş böyüyən qamışdır.Bəzi zoğlar tamamilə məhv olduqda onların əvəzinə tez müddətdə digərləri çıxır.Yarpaqları çox iri, sıx yerləşən, lansetvari, uzunluğu 25 sm və eni 3 sm. tünd-yaşıl, bir az dərili, parlaq, budaqları və yarpaqları gövdənin uzunluğu boyunca yelpikşəkilli yerləşmişdir, şaquli, sıx kollu, dekorativ enli yarpaqlıdır.Çiçəkləməsi otkimilərin digər nümayəndələrində olduğu kimi çoxillik müddətdən sonra başlayır.Kökləri hamar (30-40 sm), sürünən. güclü və torpağa dərin gedən orta miqdarda köklər əmələ gətirir.

## Ekologiyası
İşıqsevəndir, kölgəyə dözür, yarımkölgəyə üstünlük verir, quru şərq küləklərindən və qış günəşindən qorumaq lazımdır.Torpaq qidalı elementlərlə zəngin nəmişli olmalıdır.Soyuğa davamsızdır.

## Azərbaycanda yayılması
Lənkəranda, Astarada, Zaqatalada, Balakəndə rütubətli mülayim zonalarda rast gəlinir.

## İstifadəsi
Yamacların və dağ çaylarının sahillərini bərkitmək üçün istifadə edilə bilər.Mebel sənayesində müxtəlif əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur.

## Məlumat mənbəsi
* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015.
Darıca Gənclərbirliyi FK

**"Darıca Gənclərbirliyi"** () — Türkiyənin 3-cü liqasında Kocaelinin Darıca ilçəsini təmsil edən futbol klubu.

## Tarixi
"Darıca Gənclərbirliyi" klubu 1934-cü ildə Kocaelinin Darıca ilçəsində yaranıb.

Hazırda “Darıca Gənclərbirliyi” azərbaycanlıların idarəçiliyindədir. Belə ki, 2018-ci ilin avqust ayında azərbaycanlı futbol funksionerləri Nail Zeynalov və Rəsul Şükürsoy Rusiyada yaşayan azərbaycanlı iş adamı olan dostlarının tam dəstəyi ilə "Darıca Gənclərbirliyi" klubunu satın alıblar.

## Rəngləri
Rəngləri yaşıl-sarıdır.

## Stadionu
Klub ev oyunlarını Darıca İlçə stadionunda keçirir.

Dənizə bitişik ərazidə 10 hektar səhəsi olan məşq bazası, məşq meydançaları, oteli, yüzlərlə gənc futbolçunun top qovduğu akademiyası var.

## "Azarkeş qrupu"
Klubun azarkeş qrupunun adı “Çınaraltı” adlanır. Bu ad Darıcanın mərkəzindəki böyük çinar ağacından alınmışdır.

## Liqalarda iştirakı
* 2-ci Liqa: 2007-2008, 2018-2019 
* 3-cü Liqa: 1986-1993, 1997-2007, 2008-2018,  2019-
* Həvəskar Liqası: 1934-1986, 1993-1997

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
* Darıca Gənclərbirliyi FK — YouTube səhifəsi
Darıca

**Darıca** — Türkiyənin Kocaeli ilinin ilçələrindən biri.

## İdman
"Darıca Gənclərbirliyi" adlı futbol klubu ilçəni Türkiyənin 2-ci liqasında təmsil edir.

## Xarici keçidlər
* darica.bel.tr - Darıca bələdiyyəsinin rəsmi internet saytı
Bakıda kütləvi informasiya vasitələri

Azərbaycanda olan kütləvi informasiya vasitələrinin böyük qismi Bakı şəhərində cəmlənmişdir.

## Telekanallar
Bakıda demək olar kı ölkənin ən iri milli telekanalları yayım aparır: AzTV (dövlət), Azad Azərbaycan (özəl), Ictimai TV (dövlət), Lider TV (özəl), Space TV (özəl), Xəzər TV (özəl), Mədəniyyət TV, İdman Azərbaycan TV.

## Radio
İri şəhər radiostansiyalarından İctimai Radio, Radio Antenn, Burc FM, Lider FM Jazz və s göstərmək olar. Radiolar:ANS ÇM, Araz FM, ASAN Radio, Avto Radio (Azərbaycan), Azad Azərbaycan radiosu, Azərbaycan Dövlət Radiosu, Baku.fm, Buta FM, Bürc FM, Lider Jazz FM, Media FM.

ANS ÇM Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda ilk FM-diapozonunda ilk müstəqil radio olmuşdur.

## Mətbu orqanlar

Bakıda Azərbaycan (dövlət), "Zaman", "Exo" (gündəlik), "Baku Today", Yeni Müsavat, İki sahil və s. böyük tirajlı qəzetlər buraxılır.

## İstinadlar

## Mənbə
*  Azərbaycan Milli Televiziya və Radio Şurası
* Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti
Avtomobilist Bakı FK

**Avtomobilist FK** — Sovet futbol klubu. 1976-cı ildə Bakıda təşkil olunmuş futbol klubu.

## Naliyyətləri
* SSRİ ikinci liqası — 1977-ci il SSRİ ikinci liqasında 7-ci yeri tutmuşdur.

## Xarici keçidlər
* Клуб в базе footballfacts
* Матчи клуба в базе Wildstat
* Futbol klublarının tarixi
Cəhənnəm Atəşi Klubu

[thumb|Klubun yaradıcısı [Frensis Deşvudun portreti.]]
**Cəhənnəm Atəşi Klubu** () və ya **Uikomblu Müqəddəs Frensis Ordeni** () – XVII əsrdə Böyük Britaniyada yaradılmış gizli cəmiyyət. Cəmiyyət özündə yüksək mənsəb sahiblərini, varlı əyanları, iş adamlarını birləşdirirdi. Klub toplantılarında pis hərəkətlər qəti olaraq cəzalandırılırdı.

## Tarixi
Klubun qurucusu Frensis Deşvud idi. O, qəribə şəxsiyyətə sahib bir insan idi. Bir sıra Avropa ölkələrinə səyahət edir və qayıtdıqdan sonra klub qurmaq qərarına gəlir. 1733-cü ildə qurduğu kluba Dilettanti Cəmiyyəti adını verdi və üzvlük üçün 40 nəfərə dəvət göndərir.

Bu uğurlardan cəsarətlənən Deşvud 1744-cü ildə yeni bir klub yaradır, lakin bu klub sadəcə iki il mövcud olur. Bu klub Osmanlı imperiyasına maraq duyanlar və oranı ziyarət edənlər üçün idi. Adını Divan Klubu qoyur.

Vorton hersoqundan ilhamlanan Deşvud Sendviç hersoqu ilə birlikdə çalışmağa başlayır. 1730-cu illər boyunca klub Uikomblu Müqəddəs Frensis Ordeni adı ilə *George and Vulture Inn* adlı yerdə toplaşır. Günlər keçdikcə, klubun üzvlərinin sayı artmağa başlayır və Deşvud bu məkanın klub toplantıları üçün dar olduğunu anlayır və yeni bir məkan axtarışlarına çıxır. Bunun üçün mükəmməl məkan, onun evindən altı mil uzaqlıqda Sistersian monastrının qalıqları idi. Bura çox uzaq idi və dağınıq halda idi, bir divar və bir neçə sütun qalmışdı.

Deşvud memar Nikolas Reveltin köməyilə ilə bu məkanı yeniləməyə başladı. Yeni bir otaq və qüllə inşa edildi. Cüzeppe Borqnis ilə freska rəsmləri ilə tavanın bəzədilməsi üçün müqavilə bağladı.

Üzv toplantıları ildə iki dəfə təşkil olunurdu. Dəvətlər öncədən göndərilir və tədbir geyimləri iştirakçıların özləri tərəfindən hazırlanırdı. Toplantılar 1779-cu ildə "Nocturnal Revels" adlı kitabda qeyd edilirdi. Üzvlər toplantılar zamanı yaxşı yeyə, şənlənə və xanımlarla maraqlı zaman keçirə bilərdilər.

Hər bir üzv istədiyi şəxsi, o şəxsin istəyi vardısa, kluba dəvət edə bilərdi. Toplantılarda içki sərhədsiz idi. Yeganə tələb yumor və əyləncə idi. Klubdakı qadınlar üzvləri və qonaqları əyləndirməklə vəzifəli idilər.

Yeməkdən sonra bir düjin üzv (12 nəfər) səsvermə yolu ilə (oktyabr ayında) abbat seçir və onlar yuxarı hissədə dini ayin həyata keçirir. Digər üzvlər isə onları görə bilmirdi.

1760-cı illərdə klubun fəaliyyətində bir durğunluq yaranır. 1766-cı ildə Deşvud, klubun binasında qardaşlığa aid bütün simvolları və aksessuarları sökməyə başlayır. Çünki bura klub üçün artıq maraqsız idi. Lakin klubu tamamilə ləğv etmək fikri yox idi. Klub öz toplantılarını başqa yerdə, mağarada davam etdirməyə başlayır.

Mağarada keçirilən toplantılar barədə yetərli sübutlar yoxdur. Belə ki, burada bəzi satanist ayinlərinin keçirilməsi, qurbangahların mövcud olması barədə şayiələr var. Hətta Deşvudun satanist olması haqda söz-söhbətlər dolaşırdı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Cəhənnəm Atəşi Klubunun sirləri
Kosmik Cihazqayırma Təcrübi Zavodu

**«Kosmik Cihazqayırma Təcrübi Zavodu»** Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi nəzdində 1987-ci ildə təşkil olunan, məhsul istehsalı üzrə ixtisaslaşmış müəssisə.

## Fəaliyyətlər
Milli Aerokosmik Agentliyi (MAKA) tərəfindən hazırlanmış texniki və texnoloji sənədlər əsasında elmi tədqiqat üçün avadanlıqlar hazırlayır. hazırlayır. MAKA-ya elmi təcrübi sınaq işləri üçün verilmiş cihaz və komplekslər "Salyut" və "Mir" kosmik gəmilərində kosmosun tədqiqində, kosmosdan yeraltı və yerüstü sərvətlərin aşkar edilməsində o cümlədən, "Çernobıl" AES-də baş vermiş qəzanın aradan qaldırılmasında istifadə edilmişdir.

## Bölmələri
* Mexaniki emal və qeyri-standart avadanlıqlar bölməsi.
* Elektronika bölməsi.
* Mikroelektronika bölməsi.

## Mənbə
* Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin rəsmi saytı
## İstinadlar
Bakı 1980 (şahmat turniri)

**Bakı 1980** — 29 mart — 18 aprel aralığında keçirilmiş şahmat üzrə beynəlxalq turnir.

## Cədvəl

## Ədəbiyyat
* Шахматный бюллетень, 1980 № 7, С. 215–218
Cüdo üzrə SSRİ çempionatı 1977

**Cüdo üzrə 4-cü SSRİ çempionat** Bakıda 1977-ci ilin 28–31 iyul tarixlərində keçirilmişdir.

## Medalçılar

## Mənbə
*
Şahmat üzrə SSRİ çempionatı 1961 (noyabr - dekabr)

**Şahmat üzrə 29-cu [[SSRİ]] çempionatı** 1961-ci il 16 noyabr - 20 dekabr aralığında Bakı şəhərində keçirilmişdir.

## Yarış cədvəli

## Ədəbiyyat
* На первенство СССР. Финал, ноябрь — декабрь : Бюллетень ЦШК СССР. Москва, 1961–1962. № 1–12.
* *Баранов Б.* Финал XXIX первенства СССР // Шахматный ежегодник, 1961. Москва, 1963. С. 236–255.

## Mənbə
* 29th USSR Championship, Baku 1961
2018 Cüdo üzrə Dünya Çempionatı

**Cüdo üzrə 32-ci Dünya Çempionatı** 2018-ci il 20–27 sentyabr aralığında Bakı şəhəri (Azərbaycan), Milli Gimnastika Arenasında keçiriləcəkdir.

## Mükafatlar
Ümumi mükafat fondu 800.000 min avrodur:

* Qızıl — 20.800 min avro idmançıya və 5.200 min avro məşqçiyə;
* Gümüş — 12.000 min avro idmançıya və 3.000 min avro məşqçiyə;
* Bürünc — 6.400 min avro idmançıya və 1.600 min avro məşqçiyə.

Komanda yarışları üçün ümumi mükafat fondu 200.000 min avrodur:

* Qızıl — 72.000 min avro idmançıya və 18.000 min avro məşqçiyə;
* Gümüş — 48.000 min avro idmançıya və 12.000 min avro məşqçiyə;
* Bürünc — 20.000 min avro idmançıya və 5.000 min avro məşqçiyə.

### Müsabiqələrin cədvəli

## Medalçılar

### Kişilər

### Qadınlar

### Komanda

## İstinadlar
Əyilmiş zirinc

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Qərbi Çində yayılmışdır.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m-ə qədər olan koldur. Budaqları bir az künclü, çılpaq, sarımtıl-qonur və ya tünd qonurdur. İynələri əsasən sadə, bəzən 2,5 sam-dək uzunluqdadır. Yarpaqları enli, oval və qısa, uzunluğu 3 sm-ə qədər olan biz, dişli, üstü tünd-yaşıl təxminən çılpaq, alt tərəfi tükcüklü və parlaq yaşıl, salxımlara yığılmış çiçəkləri ilə fərqllanir. Çiçəkləri açıq-sarı, diametri 0,9 sm-dəkdir. Meyvələri oktyabrda yetişir.

## Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyil, quraqlığa, soyuğa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan Dendrarisində 1997-ci ildə introduksiya edilmişdir. Bəzi rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Tək və qrup əkinlərində istifadə edilməklə yanaşı, təsərrüfat əhəmiyyətlidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Stoffel Vandorn

**Stoffel Vandorn** (nid. Stoffel Vandoorne, d. 26 mart 1992 Kortreyk, Belçika) — Belçika yarışçısı, McLaren komandasında Formula-1 pilotu.

## Karyera
### Kartinq
Vandorn karyerasına 1998-ci ildə - 6 yaşında kartinq ilə başladı. 2008-ci ildə Belçika KF2 çempion, 2009-cu ildə KF2 kateqoriyasında
Dünya Kubokunda ikinci oldu.

### Formula Reno
2010-cu ildə Vandorn Formula-Renault 1.6-a getdi . İlk cəhddə, o, ilini 6 qalibiyyətlə bitirərək seriyada ən yaxşı oldu.

2011-ci ildə daha yüksək səviyyəli sinifə -  Eurocup Formula Renault 2.0-a getdi və orada KTR komandası çıxış etdi. Mövsüm boyunca  Macarıstanda bir podium və səkkiz dəfə xal qazanmaqla, sonda 5-ci oldu. Vandorn paralel olaraq Formula Renault 2.0 Northern European Cup-ada qatıldı, burada mövsümün üçüncü pillədə 8 podium ilə bitirdi.

2012-ci ildə Vandorn Eurocupda qaldı, lakin KTR komandasından çıxdı və Josef Kaufmann Racing komandasına getdi. Ən yaxşı yeri, Vandorn 2012-ci ilin mövsümündə 10 xal fərqlə Danil Kvyatı qabaqlayaraq qazandı. Həmin mövsüm Vandorn adına 4 qələbə və 6 podium yazdı. Həmçinin, Vandoorn Formula Renault 2.0 NEC-də qeyri-daimi bir şəkildə çıxış etdi, burada o, iştirak etdiyi 7 yarışda 5 qalibiyyət qazandı və birini podiumda bitirdi.

2013-cü ildə Vandorn, Formula Renault 3.5-ə keçərək, açıq-təkərli çempionatlarda daha bir addım daha yüksəlmiş, burada Fortec Motorsport komandasında Robin Frijnsi əvəz etmişdir. Vandorn, mövsümün sonunda ikinci oldu, o yalnız Kevin Maqnussen yalnız arxasında qaldı. O, bu ili 4 qalibiyyət və 10 podium ilə tamamladı.

### GP 2
2014-cü ilin yanvar ayında Vandornun ART Grand Prix komandası üçün GP2-də çıxış edəcəyi açıqlandı. İlk yarışdaca o komanda qələbəsini gətirdi. Ancaq sonra bəzi marşrutlarda ART komandası parametrləri ilə problem yaşamağa başlamışdı və buna görə bəzən Vandorn podiumda, bəzən də xal zonasında qalmağı bacardı. Mövsümün ikinci yarısı daha yaxşı idi. Son dörd ixtisasda Vandorn poul mövqeləri alaraq, GP2 rekordu təyin etdi. Nəticədə, Vandorn ilk mövsümündə 4 qalibiyyət (3 şənbə yarışları) və 6 podium ilə GP2 veteranı Jolyon Palmerin arxasında, 2-ci yerdə bitirdi.

2015-ci il ərzində yığılmış ballar Vandorna çempionluq namizədini qabaqlamağa imkan verdi.

### Formula 1
2013-cü ilin fevral ayında Vandorn onun çıxışları və idarə heyətinin əməkdaşı Riçard Qoddard sayəsində "McLaren" gənclər inkişaf proqramına qoşulmuşdur. 

2016-cı il aprelin 3-də yaralanan Alonsonu əvəz edən Vandorn Bəhreyn Qran Prisində çıxış etdi. Nəticə 10-cu yeri tutdu.

2016-cı ilin 3 sentyabrında Vandornun 2017-ci ildə McLarendə Fernando Alonsonun ortağı olacağı, bu rolu əvəz edən Censon Battonun karyerasının bitirəcəyi açıqlandı.

17 sentyabr 2017-ci ildə Sinqapurda yarışçıların şəxsi qeydləri zəngin olan Vandorn yeniləndi və 7-ci yeri tutdu.

## Ümumi statistika
### Formula Reno 3.5 seriyası

### GP 2 seriyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Rəsmi sayt 
*Profil
Kanada zirinci

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. 

## Təbii yayılması
Şimali Amerikanın şərqində çayların sahillərində, hündür qayalarda və yamaclarda bitir.

## Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2–3 m-ə qədər olan az budaqlı koldur. Cavan budaqları sarımtıldır, yaşlandıqca bozumtul rəng alır. Qoca zoğları qırışlı qabıqla örtülmüşdür. Vegetasiyası aprelin axırlarından oktyabrın axırlarına qədər davam edir. Çiçəkləməsi mayın axırından iyulun əvvəlinə qədərdir. Hər il bol meyvə verir. Sentyabrın axırlarında yetişir.

## Ekologiyası
Dağətəyi zonalarda bitir. Qışadavamlılığı yüksəkdir. İstiyə, quraqlığa davamlıdır.

## Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan Dendrarisində introduksiya edilmişdir. Abşeronda, Qəbələdə, Lənkəranda və s. park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

## İstifadəsi
Meyvələrinin dekorativ görünüşünə park və bağlarda canlı çəpərlərin salınmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Məbəd adı

**Məbəd adı** — Çin, Koreya (Koryö və Coson dövrləri) və Vyetnam tarixində hökmdarların istifadə etdiyi ad növü. Bu adlar imperatorun ölümündən sonra verilirdi və adətən iki hecadan ibarət idi:

* *Sifət* — imperatorun hakimiyyətinin səciyyəvi xüsusiyyətlərindən seçilirdi. Sülalənin baniləri çox vaxt Uca (高) və ya Böyük (太) epitetləri ilə anılırdılar.
* *İmperator* — əsasən *çu* (祖) və ya *çonq* (宗) heroqlifləri ilə bildirilirdi.
** *Çu* (祖 — əcdad) — əsasən sülanin banilərinə verilirdi. Koreya ekvivalenti *co* (조), Vyetnam ekvivalenti *to* adlanır.
** *Çonq* (宗 — ulu baba) — sülalənin digər üzvlərinə verilirdi. Koreya ekvivalenti *conq* (종), Vyetnam ekvivalenti *tonq* adlanır.

Bu adların yazıldığı löhvələr saraylardakı əcdad məbədlərində yerləşdirilir, insanların ibadəti üçün açılırdı. Xan sülaləsi, Tan sülaləsi və Min sülaləsində bu adlar geniş istifadə olunurdu.
Molot (təşkilat)

**Molot təşkilatı** — 1903-cü ildə təsis edilmiş Rusiya şirkəti. Şirkətin qərargahı Sankt-Peterburqda, fabrikləri isə Qroznı və Bakıdadır.
## Tarixi

"Molot" Mexanika və İstehsalat Birliyinin tarixi 20-ci əsrin Rusiyanın ən məşhur neftçisi, tanınmış rus sənayeçisi, patronu, siyasətçisi Stefan Liazonovun adı ilə bağlıdır.

1903-cü il noyabrın 22-də təsdiq edilmiş şirkətin nizamnaməsinə əsasən, Bakı şəhərinin Sabunçu şəhərində mexaniki və dəmir döküm zavodu, bu müəssisələrin məhsulları, neft quyularının qazılması və ümumi neft avadanlıqlarının satışı ilə məşğul olmaq üçün neft və qaz alqı-satqısı mərkəzi tikilmişdir.

Əvvəlcə "Molot"-un investisiyası 500 min rubl idi, beş yüz rublun min hissəyə bölündü. 1914-cü ildə Assosiasiya sərmayəsini 5 milyona çatdırır, Qroznıda bir quyu və mexaniki bina qazanır. 1917-ci ilə, Rusiya imperiyasının çökməsi ilə, şirkətin əsas hissəsi 10 milyon rubl qədər artır.

Millətləşmə zamanı, 1918-ci il iyunun 28-də RSFSR Xalq Komissarları Şurasının fərmanı ilə, Molot Balaxanı, Zabrat, Bibiheybət, Binəqədi və Qroznı şəhərlərində dəmir filizləri olan beş mexaniki zavodun sahibi oldu. Bundan əlavə, Bibiheybət və Balaxanıdakı iki bina keçmiş "Biering"-in balansında, Balaxanıda başqa bir zavod - "Robura"-da idi.

## İstinadlar
2014 Çimərlik futbolu üzrə Avropa kuboku

**2014 Çimərlik futbolu üzrə Avropa kuboku** — çimərlik futbolu üzrə 14-cü Avropa cempionatı. Yarışma 2014-cü il 28–31 avqust aralığında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərindəda keçirilmişdi. Çempionatda 6 komanda iştirak edirdi.

## İştirakçı komandalar
*  — Çimərlik futbolu üzrə Azərbaycan milli komandası
*  — Çimərlik futbolu üzrə Macarıstan milli komandası
*  — Çimərlik futbolu üzrə Yunanıstan milli komandası
*  — Çimərlik futbolu üzrə İspaniya milli komandası
*  — Çimərlik futbolu üzrə Rusiya milli komandası
*  — Çimərlik futbolu üzrə İsveçrə milli komandası

## Qrup yarışması
Qrup birincisi olan komandalar Avropa kubokunun finalında oynamaq hüququ əldə edir. Qrupda ikinci yeri tutan komanda üçüncülük, 3-cü yeri tutanlar isə beşincilik uğrunda yarışmaya qatılır.

*Bütün oyunlar Bakı vaxtı ilə başlayır ([[UTC+05:00]]).*

### A qrupu

----

----

### B qrupu

----

----

## 5-ci yer uğrunda oyun

## 3-cü yer uğrunda oyun

## Final

## Çempion
 — Çimərlik futbolu üzrə İspaniya milli komandası

## Fərdi mükafatlar

## Son nəticə

## Mənbə
* Beach Soccer Russia 
* beachsoccer.ru
* Beach Soccer Worldwide
David Vendetta

**David Paparusso** və ya **DJ David Vendetta** () — fransız DJ və prodüser.

## Həyatı və yaradıcılığı
25 avqust 1968-ci ildə Fransanın Lotaringiya bölgəsində anadan olmuşdur. 2000-ci ildə DJ-lik dərsləri almışdır. Dünyanın bir çox məşhurları ilə çalışmışdır. Bunlara livanlı müğənni Haifa Wahbi, türkiyəli müğənni Hande Yener, xalq artisti Alim Qasımovu və bir çox ulduzları misal göstərmək olar. 2018-ci ildə Aygün Kazımovanın Duy albomundakı Duy mahnısını remiks etmişdir.

## Diskoqrafiyası

### Albomları

### Sinqlları
* 2003: Party People
* 2003: She Loves Me
* 2004: No Sex
* 2004: Fiction
* 2004: Alicante
* 2004: Cleopatra
* 2006: Love to Love You Baby
* 2007: Unidos Para La Musica
* 2007: Break 4 Love
* 2007: Bleeding Heart
* 2008: Hold That Sucker Down
* 2008: Freaky Girl
* 2009: Anticipation (with Barbara Tucker)
* 2009: I Hope She Turns Around (feat. Brian Lucas)
* 2010: I Am Your Goddess (feat. Tara McDonald & Alim Qasımov)
* 2010: Can You Feel It (feat. Brian Lucas)
* 2010: Make Boys Cry (feat. Luciana)
* 2010: She Turns Around
* 2010: Yama Layali (Many Nights) (feat. Haifa Wahbi)
* 2018: Duy (feat. Aygün Kazımova)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Punainen jättiläinen

**Punainen jättiläinen** () – Finlandiya manqa və manhva nəşriyyatı. 2005-ci ilin aprelində CEO-su Antti Qronlund tərəfindən qurulmuşdur. Lakin 2009-cu ildə Tammi nəşriyyatı tərəfindən satın alınmışdır. Hazırda isə digər manqa nəşriyyatı olan Sangatsu Manga ilə birlikdə fəaliyyət göstərir.

Nəşriyyat özünün tipik böyük formatda olan nəşrləri ilə tanınır. Lakin *"Azumanga Daioh"* və *"Yotsuba&!"* kimi nəşrləri kiçik formatda buraxılmışdır.

## Nəşrlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Topaz (bukmeyker)

**Topaz** – Azərbaycanda bukmeyker. 2014-cü ildə ölkədə ən çox tanınan brendlərdən biri kimi göstərilmişdir.

## Tarixi
Bukmeyker 8 yanvar 2011-ci ildə ölkədə mərc oyunlarına olan 13 illik qadağadan sonra qurulmuşdur.
Şirkət “Caspiantech” adlı hüquqi şəxs tərəfindən təşkil olunmuş və “Topaz” ticarət nişanı altında idman mərcləri üçün fəaliyyətə başlamışdır.
2011-ci ildə şirkət 500-cü mərc ofisini açmışdır.

2017-ci ildə qəbul edilən “Fiziki tərbiyə və idman haqqında” qanun çərçivəsində “idman mərcləri” və “sweepstake operatorları” anlayışları yer almışdır, bu da sektorun tənzimlənməsinə yol açmışdır.

## Əməliyyatlar

Şirkətin 1000-dən çox işçisi var. Şirkət telefon və internetlə birlikdə 500-dən çox lisenziyalaşdırılmış mərc ofisində mərc etməyi təklif edir.

## Sponsorluq
2012-ci ildə Topaz Azərbaycan Premyer Liqasının rəsmi sponsoru olmuşdur. 2019-cu ilin avqustunda Peşəkar Futbol Liqasının prezidenti Ramin Musayev Topaz-ın artıq 2019/2020 mövsümündə Azərbaycan Premyer Liqasının rəsmi sponsoru olmayacağını bildirmiş, 2022-ci ildə isə Premyer Liqanın əsas sponsoru “Misli” platforması olmuş və bununla da Topaz-ın uzunmüddətli sponsorluq dövrü başa çatmışdır.

## Tənqid
2013-cü ilin martında AR Milli Məclisi gənclər üzərində mənfi təsirinə görə Topaza qarşı tənqidlər etmişdir, lakin Gənclər və İdman naziri Azad Rəhimov Topazın idmana olan qayğısını əsas gətirərək şirkətə olan dəstəyini bildirmişdir. Bundan əlavə, 2017-ci ildə şirkətə aid materiallarda Azərbaycan futbolçularının fotolarının qanunsuz istifadəsi aşkarlanmış və məsul qurumlar tərəfindən tədbirlərin görüləcəyi bildirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
2008 Çimərlik futbolu üzrə Avropa kuboku

**2008 Çimərlik futbolu üzrə Avropa kuboku** — çimərlik futbolu üzrə 9-cü Avropa çempionatı. Yarışma 2008-ci il 18–21 sentyabr aralığında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərindəda keçirilmişdi. Çempionatda 6 komanda iştirak edirdi. Halbuki 8 komanda iştirak etməli idi. Səbəb isə gürcü-rus münaqişəsi səbəbindən Portuqaliya və Fransa milliləri Azərbaycana gəlməkdən imtina etmişlər.

## İştirakçı komandalar
* — Çimərlik futbolu üzrə Azərbaycan milli komandası
* — Çimərlik futbolu üzrə Yunanıstan milli komandası
* — Çimərlik futbolu üzrə İspaniya milli komandası
* — Çimərlik futbolu üzrə İtaliya milli komandası
* — Çimərlik futbolu üzrə Norveç milli komandası
* — Çimərlik futbolu üzrə İsveçrə milli komandası

## Nəticələr

## Qrup yarışması
Qrupun birincisi olan komandalar Avropa kubokunun finalında oynamaq hüququ əldə edir. Qrupda ikinci yeri tutan komanda 3-cülük, 3-cü yeri tutanlar isə 5-cilik uğrunda yarışmaya qatılırlar.

*Bütün oyunlar Bakı vaxtı ilə başlayır ([[UTC+05:00]]).*

### A qrupu

----

----

### B qrupu

----

----

## 5-ci yer uğrunda oyun

## 3-cü yer uğrunda oyun

### Final

## Nəticə

## Mənbə
* RSSSF Arxiv
Baburi adası

**Babur adası** — Azərbaycanda bir ada. Bakı şəhərindən 70 kilometr cənub-qərbdə, ölkənin şərq hissəsində yerləşir.

## İstinadlar
Axalşeni (Xaşuri)

**Axalşeni (Xaşuri)** () — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 87 nəfər idi. 2014-cü ildə 61 nəfər yaşayırdı.

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
Sangatsu Manga

**Sangatsu Manga** – Finlandiya əsas manqa nəşriyyatı. 2003-cü ildə qurulmuşdur. Tammi nəşriyyatı tərəfindən satın alınmışdır. Hazırda isə digər manqa nəşriyyatı olan *[[Punainen jättiläinen]]* ilə birlikdə fəaliyyət göstərir.

Nəşriyyat Finlandiyada manqa satan (*"[[Dragon Ball]]"*) ilk nəşriyyat olmuş və Finlandiyada manqa nəşrinin əsasını qoymuşdur.

## Nəşrlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Sentral park

**Sentral park** və ya **Mərkəzi park** () — Amerika Birləşmiş Ştatlarının, Nyu-York şəhərinin, Manhetten rayonunda yerləşən 341 hektar ərazisi olan çox böyük ümumi bir şəhər parkıdır. İllik orta hesabla 25 milyon ziyarətçisi ilə Mərkəzi Park, Birləşmiş Amerikada ən çox ziyarət edilən şəhər parkıdır. Bir çox film və televiziya şouları bu parkı dünyada ən məşhur şəhər parkı etmişdir və həmçinin Mərkəzi parkda üzmək qanunlara ziddir. Sentral park, Dünyanın ən məşhur şəhər parklarından biridir və Nyu Yorkun simvollarındandır.

## Tarixi
Nyu-york şəhərinin Manhetten rayonunda yerləşən xəstəlik saçan və nizamsız sahəyə sahib bir bataqlıq, şəhər xalqının nəfəs ala biləcəyi, zaman keçirə biləcəyi bir sahəyə çevrilməsi tələb olunmuşdur. Bunun üçün 1857-ci ildə Mərkəzi Park komissiyası sahə tənzimləmə müsabiqəsi keçirmişdir. Frederik Lo Olmsted və tərəfdaşı Calvert Vaux bu müsabiqəyə qatılmağa qərar vermişdi. Hazırladıqları layihə 33 layihədən birinci seçilmişdir. Olmsted mühəndis olaraq Sentral Park layihəsinin başına keçmişdir. Sahədə yaşayan təxminən 1600 yoxsul insan ərazidən çıxarılmışdır.

Barokko üslubu ilə (simmetrik olmayan, təbiiliyə yaxın) hazırlanan Sentral park dünyadakı ilk landşaft çalışmadır. Frederik Lo Olmsted bu işlə landşaft memarlığı və landşaft memarı anlayışlarını dünyaya tanıtmışdır. Bu səbəblə landşaft memarlığının atası olaraq qəbul edilir.

Parkın bu günə uyğun olan dəyərinin 200 milyon dollar olduğu söylənilir.

## Təbii həyat
Sentral parkda 120 müxtəlif bitki növü, 26.000-dən çox ağac, 25 quş növü, 130 heyvan növü var.

Sentral parkda yerləşən ağacların bir qismi aşağıdakılardır:

* *[[Çöl ağcaqayını|Acer campestre]]* Çöl ağcaqayını
* *[[Accer Ginnala]]*
* *[[Acer palmatum]]* Yapon ağcaqayını
* *[[Acer platanoides]]* 
* *[[Çinaryarpaq ağcaqayın|Acer pseudoplatanus]] Çinaryarpaq ağcaqayını*
* *[[Acer saccharinum]]* Gümüşü ağcaqayını
* *[[Acer saccharum]]* Şəkər ağcaqayını
* ''Aesculus glabra''  Çılpaq atşabalıdı
* Aesculus hippocastanum At şabalıdı
* *[[Aesculus pavia]]* Qırmızı şabalıdı
* Aesculus x carnea Qırmızıçiçək atşabalıdı
* *[[Uca aylant|Ailanthus altissima]]* Uca aylant
* ''Aralia spinosa'' Tikanlı araliya
* *[[Betula alleghaniensis]]* Sarı tozağacı
* *[[Betula lenta]]* 
* ''Betula nigra'' Qara tozağacı
* *[[Betula papyrifera]]* 
* Celtis Dağdağan
* Cedrus atlantica Atlas sidri
2014 Bakı Qran-prisi (şahmat)

**2014 Bakı Qran-prisi** — 2014–2015-ci illərdə ilk qran-pri seriyalı yarışma 1–15 oktyabr aralığında Bakıda keçirilmişdir.

* Kateqoriya: 21 (seriya reytinqi 2751,83)

## Yarışmanın reqlamenti
* Vaxt nəzarəti: 2 saata 40 gediş, sonra 1 saata 20 gediş və 15 dəqiqə sonuncu partiyada, 61-ci gedişdən sonra hər gedişə 30 saniyə.
* Yarışma günləri: 2–5, 7–10, 12–14 oktyabr. İstirahət günləri: 6, 11 oktyabr.

## İştirakçılar

* 2014-cü ilə olan reytinq

## Tur üzrə gedişat

## Cədvəl

## Mənbə
* Rəsmi səhifə 
* The Week In Chess
* Bakı 2014
Surami

**Surami** () — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində Daba (Şəhər tipli qəsəbə), kiçik bir dağ-iqlim kurortu. Lixi silsiləsinin cənub yamaclarında, dəniz səviyyəsindən 740 metr yüksəklikdə yerləşir. Dəmiryol xəttilə Xaşuri ilə bağlıdır. Qəsəbə statusu 1926-cı ildə verilmişdir. Əhalisi 7,492 nəfərdir (2014).

## Ədəbiyyat

## İstinadlar
2008 Bakı Qran-prisi (şahmat)

**Баку 2008** — 2008–2009-cu illərdə ilk qran-pri seriyalı yarışma 20 aprel — 6 may aralığında Bakıda keçirilmişdir.

* Kateqoriya: 19 (seriya reytinqi 2717)

## Yarışmanın reqlamenti
* Sofiya qaydaları

## İştirakçılar

* 2008-ci il aprel ayına olan reytinq

## Tur üzrə gedişat

## Cədvəl

## Mənbə
* Rəsmi səhifə
* ChessPro.ru
Su polosu 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

**[[2017 İslam Həmrəyliyi Oyunları]]nda** **[[Su polosu]]** yarışları 13 - 18 may tarixində 1 qruplu dairəvi sistem əsasında keçirilmişdir. Bir mükafat dəsti kişilər arasında oynanmışdır. Təsnifat mərhələsi 7 aprel 2017-ci ildə keçirilmişdir.

## Nəticə

## İstinadlar

## Mənbə
*Pool standings
Kişilər arasında rus daması üzrə SSRİ çempionatı 1988

**Kişilər arasında rus daması üzrə 48-ci SSRİ çempionatı** 1988-ci ilin oktyabrında, Bakı şəhərinin mərkəzi sayılan Beş Mərtəbə adlanan yerin yaxınlığında, yenicə açılan respublika şahmat mərkəzində keçirilmişdir.

Yarışma iki mərhələdə aparılırdı. Birinci mərhələ 10–20 oktyabr aralığında 32 damaçının iştirakı ilə keçirilmişdir. İsveçrə sistemi üzrə 9- yur keşirilmişdir.

İkinci mərhələ 21–30 oktyabr aralığında dairəvi sistem üzrə keçirilmişdir. Bu mərhələdə 10 qrosmeyster və 2 master iştirak edirdi.

Birinci və ikinci yerləri moskvalı Nikolay Abasıyev və kiyevli Mixayil Raxunov, bürünc medalı isə mariyampoleli Arunas Norvayşas tutmuşdur.

## Yarış cədvəli

## Ədəbiyyat
* Методическое пособие СЛШИ. "От Медкова до Иванова". Авторы Ю.А. Арустамов, В.М. Высоцкий, С.Н. Горбачёв. 1990.

## İstinadlar
Rus daması üzrə SSRİ çempionatı 1979

**Kişilər arasında rus daması üzrə 39-cu SSRİ çempionatı** 1979-cu ildə Bakı şəhərində dairəvi sistem üzrə keçirilmişdir.

Ölkə birinciliyini Viktor Litvinoviç, ikici yeri Mixayil Raxunov, üçüncü yeri isə Aleksey Ustinov tutmmuşdur

## Yarış cədvəli

(1 — qələbə, = — heç-heçə, 0 — məğlubiyyət)

## Mənbə
* Архив журналов "Шашки" 1980 №3

## Ədəbiyyat
* Методическое пособие СЛШИ. "От Медкова до Иванова". Авторы Ю.А. Арустамов, В.М. Высоцкий, С.Н. Горбачёв. 1990.
Nərimanov (elektrik deposu)

**Nərimanov** — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin bir hissəsini təşkil edən elektrodepo. Depo Qırmızı xətlə yanaşı Yaşıl xətdədə xidmət göstərir.

## Təsviri
Hal-hazırda Bakı metrosunun iki deposundan biridir. Depo metronun qırmızı və yaşıl xətlərinə xidmət edir. Bakı metrosunun birinci yerüstü stansiyası olan Bakmil metrostansiyası yaxınlığında yerləşir. Gələcəkdə iki xəttin ayrılması və Dərnəgüldə ikinci deponun inşası ilə bu depon yalnız Qırmıızı xəttə xidmət edəcəkdir. Depo Bakmil metrostansiyası ilə yerüstü hissəsdə Depo-"Bakmil" xəttində birləşir və "Bakmil"-"Nəriman Nərimanov" stansiyaları arasında tunelə girir.

81-760B train in Nariman Narimanov depot.jpg|81-760B/761B/763B «Oka» elektrovaqonu depoda 
Nariman Narimanov depot - tracks 2.jpg|Depo istiqamətindən yollar
Nariman Narimanov depot - tracks 1.jpg|Xidməti keçid
Nariman Narimanov depot - tracks and building.jpg|Yollar və deponun binası


## İstifadə olunan vaqonlar
Burada əasən 81-717/714 və onun ən müasir modifikasiyaları, həmçinin modifikasiya edilmiş 81–717m/714m modelindən istifadə edilir. Ej-3 vaqonları 2008-ci ildə istifadədən çıxarılmışdır. 2001-ci ilıə qədər isə E vaqonları istifadədə olmuşdur. 3 tərkib 81-760B/761B/763B model vaqonlar isə 2016-cı ildə açılmış üçüncü xəttin istismarında istifadə edilir. Üstəlik 2 dəst 81–765. B/766. B modeli alınmışdır. 2018-ci ilin aprelindən 81–765. B/766. B modelindən bir dəst Qırmızı xəttə istifadə edilir.

Metro train 81-760B-761B-763B Baku.webm|thumbtime=64|81-760B/761B/763B «Oka» 
81-714.5B 1868 track laboratory car (2).jpg|Vaqon-laborotoriya 81-714


## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Həzi Aslanov-2 metrostansiyası

**Həzi Aslanov-2 metrostansiyası** — Bakı metrosunun ikinci (Yaşıl) xəttinin stansiyası olacaq. Layihə  adı — Y-17. "Həzi Aslanov metrostansiyasına" (qırmızı xətt) birbaşa keçidi olacaqdır. Bu stansiyadan tunelin Şah İsmayıl Xətai metrostansiyasına qədər uzadılması planlaşdırılır. Üstəlik Dərnəgül metrostansiyasına qədər 3 yeni stansiyanın tikintisidə planda vardır. Daha sonra 9 stansiyanın tikintisi ilə Yaşıl xəttin dairəvi forma alması təmin ediləcəkdir.

## Tikinti
Tikinti işləri 2011-ci ildən aparılır. Ümumilikdə Yaşıl xətdə tikinti işlərini fransız Bouygues Travaux Publics şirkəti aparır. Tikitinin gələcək illərdə bitməsi planlaşdırılır. Ancaq dəqiq vaxt bildirilmir. 2014-cü ildə tikintinin sürətləndirildiyi bildirilmişdir. Bu hissənin prioritet olması və tunelin döşənməsi aparıldığı bildirilirdi. Bakı Metropoliteni isə tunelin inşasının davam etdiyini və hansısa mühüm irəliləyişin olmadığını bildirmişdir. Görünür bu stansiyada ya tikinti işləri müvəqqəti dayandırılmış və ya inşa işləri yaşaşıdılmışdır. 2016-cı ilin avqustunda Bakı Metropoliteni Yaşıl xəttə yeni 3 stansiyanın inşa ediləcəyini bildirmişdir. Ehtimal olunur ki, Məhəmməd Hadi metrostansiyası bu 3 stansiyanın inşası başa çatdırıldıqdan sonra tamamlanacaqdır.

2022-ci ilin noyabrında "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin baş mühəndisi Əlixan Osmanov deyib ki, Bakı metrosunun Yaşıl xətti üzrə yerləşən, şərti adı Y-17 olan "Həzi Aslanov-2" stansiyasının tikinti işləri müvəqqəti dayandırılıb və stansiyanın tikintisi 2023-cü ildə davam etdiriləcək: *"Hazırda "Həzi Aslanov-2" stansiyasında tikinti getmir. Amma stansiyanın böyük bir hissəsi tikilib. Gələn il müəyyən şərtlər daxilində biz stansiyanın tikintisini davam etdirə bilərik."*

## Xarici keçidlər
* Bakı Metropolitenin rəsmi saytı metro.gov.az

## İstinadlar
Nadarbazevi

* Nadarbazevi (Xaşuri) — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd. 
* Nadarbazevi (Onski) —
Ağ Şəhər metrostansiyası

**Ağ Şəhər metrostansiyası** — Bakı metrosunun ikinci (Yaşıl) xəttində olan stansiyası. Layihə  adı — Y14, "Ağ Şəhər". Stansiyanın Bakı Ağ Şəhər ərazisində inşası planlaşdırılır. Y-14, Y-15 və Y-16 stansiyalarının inşası başa çatdıqdan sonra Həzi Aslanov-2 metrostansiyasında tikinti işləri sürətləndiriləcəkdir. Bu stansiyadan Həzi Aslanov metrostansiyasına keçid olacaqdır. Layihə  sayəsində Cəfər Cabbarlı metrostansiyasından Həzi Aslanov metrostansiyasına qısa vaxt ərzində keçmək mümkün olacaqdır.

31 yanvar 2024-cü ildə stansiyaya mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin adının verilməsi ilə bağlı bir qrup ziyalı prezident İlham Əliyevə müraciət ünvanlayıb.

## Tarixi
2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Bakı Metropolitenin 2030-cu ilə olan planını təsdiqləmişdir. 2010-cu ildə Ağ Şəhər layihəsi işə salınır və bu zaman 8 Noyabr prospektində yeni metro stansiyanın inşa ediləcəyi bəyan edilir.

## İnşası
Metro stansiyasının tikintisi üçün yer hələ 2011-ci ildə ayrılır. Xətai və Həzi Aslanov arasında üç yeni stansiya ilə Yaşıl Xəttin ara hissəsinin tikintisinə 2013-cü ilin avqustunda başlanılıb. 2013-cü ilin dekabrında isə stansiyanın 4 çıxışının olacağı bəyan edilir. 2016-cı ilin avqustunda Bakı metrosunun 3 yeni stansiyanın inşasına başlandığı bəyan edilir.

2019-cu ildə Bakının Nobel prospektində, "Ağ Şəhər" ərazisində inşa ediləcək yeni metro stansiyası üçün yer ayrılıb.

2022-ci ildə "Bakı Metropoliteni" QSC-nin Baş mühəndisi Əlixan Osmanov deyib ki, 2023-cü ildən "Həzi Aslanov" stansiyasında tikinti işlərini davam etdirmək üçün dövlət proqramı çərçivəsində bu layihəyə vəsait ayrılacaq: *""Ağ şəhər"də də yeni stansiyanın tikintisi həyata keçiriləcək."*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Bakı Metropolitenin rəsmi saytı metro.gov.az
Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1952

**VIII Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı** 1952-ci ilin 7 — 10 dekabr aralığında başa tutmuş yarış. Yarışda 144 idmançı iştirak etmişdir.

## Medalçılar

## Ədəbiyyat
* Всё о спорте: Справочник Т. 1, 2-е издание / Сост. А. А. Добров. — М.: Физкультура и спорт, 1978;
* Спортивная борьба: Справочник / Сост. Б. М. Чесноков — М.: Физкультура и спорт, 1954;
* Спортивный ежегодник 1951–1959 / Сост. Г. И. Михайлова — М.: Физкультура и спорт, 1961.
Musa Babayev

**Musa Məhəmməd oğlu Babayev** — Azərbaycan sərbəst güləş ustası, dəfələrlə SSRİ çempionu. 52 kq çəki dərəcəsində güləşmişdir. Güləşlə 1943-cü ildən məşğul olmağa başlamışdır. 1950-ci ildə SSRİ idman ustası, 1967-ci ildə isə Ümumittifaq dərəcəli hakim kateqoriyası almışdır. 8 dəfə ölkə çempionu olmuşdur. «Dinamo», «Stroitel», «İskra» (Bakı) kimi klublarda çalışmışdır.
## İdman nəticələri
* Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1949  — ;
* Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1950  — ;
* Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1951  — ;
* Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1952  — ;

## Mənbə
* 
* 
## İstinadlar
Nqo Duk Manh

**Nqo Duk Manh** — Vyetnam Sosialist Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2018-ci ildən)

## İstinadlar
Berqlind Asqeyrsdottir

**Berqlind Asqeyrsdottir** () — İslandiya Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2018-ci ildən)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Berglind's biography at the website of OECD
Halal

**Halal** () – İslam dinində icazə verilən və ya qanuni olan şeyə verilən ad. Haram terminin zidd şəklidir.
Ənvər Qasımov

**Ənvər Mahmudoviç Qasımov** () — Özbəkistan yazıçısı, türkoloqu, tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
Ənvər Mahmudoviç Qasımov 13 aprel 1933-cü ildə Qırğızıstan SSR-nin Oş şəhərində anadan olub. 1958-ci ildə indiki Özbəkistan Milli Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. 1958–1962-ci illərdə aspiranturada təhsilini davam etdirib.1962–1965-ci illərdə Özbəkistan respublikasının EA-nın Şərqşünaslıq institutunun kiçik elmi işçisi olub. 1965–1968-ci illərdə Daşkənd Dövlət Universitetinin xarici tələbələr üçün hazırlıq fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb. 1968–1971-ci illərdə Özbəkistan SSR MK-də Təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib.

## Əsərləri
* "Борьба Индии за мир и международное сотрудничество". Ташкент, 1967. 60 с.
* "Современная Турция". Ташкент, 1979. 176 с.
* "Важное средство коммунистического воспитания" (Некоторые вопр. совершенствования парт. пропаганды в соврем. условиях). Ташкент Узбекистан 1983. 69 с. 20 см.
* "Контрпропагандистские кадры: опыт и проблемы подготовки" Ташкент: о-во "Знание" УзССР, 1985
* "Партийное руководство марксистско-ленинским образованием в Узбекистане в современных условиях" Ташкент : Узбекистан, 1986. 230 с.
* "Деятельность Компартии Узбекистана по развитию марксистско-ленинского образования трудящихся (1971–1986 гг.)" Ин-т истории партии при ЦК Компартии Узбекистана — фил. Ин-та марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Ташкент, 1988. 51 с.
* "Перестройка в партии: выборные органы и аппарат" Ташкент : Узбекистон, 1991. 67,[1] с. : ил.; 20 см. ISBN 5-640-00977-2
* "Внешняя политика СССР в условиях нового политического мышления". Ташкент: О-во "Знание" УзССР 1990, 19 с. 001572898
* "Турция". Ташкент, 1992. 152 с.
* "Основные направления внешней политики Республики Узбекистан". Ташкент, 1994. 112 с. (в соавторстве).
* "Основы дипломатии". Ташкент, 1996. 110 с.
* "Дипломатическая и консульская служба". Ташкент, 1998. 129 с.
* "Международно-правовые аспекты создания зон, свободных от ядерного оружия: концептуальный и практический аспекты". Гос. науч. изд-во "Узбекистон миллий энциклопедияси", 1999 г, 112 стр.
* "Внешнеполитические ориентиры Республики Узбекистан". Ташкент, 2000. 120 c.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Касымов Анвар Махмудович
* Кафедра мировой политики ТГИВ
* Ведущие индологи СССР
* Биографии знаменитостей
Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatı 1964

**Sərbəst güləş üzrə XX SSRİ çempionatı** — 1952-ci ilin 5 — 7 iyun aralığında (ən yüngül, yüngül, orta və ağır çəki dərəcələri) Orconikidzedə və 2 — 14 iyun aralığında (yüngül, yarım yüngül, yarım orta və yarım ağır çəki dərəcələri) isə Bakıda baş tutan yarışma.

## Medalçılar

## Ədəbiyyat
* Всё о спорте: Справочник Т. 1, 2-е издание / Сост. А. А. Добров. — М.: Физкультура и спорт, 1978;
* Классическая и вольная борьба. Справочник / Сост. Н. И. Мягченков — М.: Физкультура и спорт, 1984.
Klassik güləş üzrə SSRİ çempionatı 1941

**XII Klassik güləş üzrə SSRİ çempionatı** 1941-ci ilin 10 — 12 may aralığında Bakıda (yarım yüngül) və Leninqradda (yarım ağır), 17 — 19 may aralığında Kiyevdə, 26 — 29 may aralığında Lvovda (ən yüngül), 7 — 9 iyun aralığında Nijni Novqorodda (yüngül), 15 — 17 iyun aralığında Kazanda (yarım orta) baş tutmuş yarışma. 5–7 iyul tarixlərində isə Böyük Vətən müharibəsi ilə əlaqədar keçirilməmişdir.

## Medalçılar

## Ədəbiyyat
* Всё о спорте: Справочник Т. 1, 2-е издание / Сост. А. А. Добров. — М.: Физкультура и спорт, 1978;
* Спортивная борьба: Справочник / Сост. Б. М. Чесноков — М.: Физкультура и спорт, 1954.
Xulian Palasios

**Xulian Palasios Qutyerres** (; ) — "Yeni Futbol Cəmiyyəti"nin (1901-ci ildən etibarən "Madrid Futbol Klubu" adlanır) yaradıcılarından biri və ilk prezidenti. Xulian Palasios tarixə "Real Madrid"i quran şəxslərdən biri kimi düşüb. O, klubun rəsmi qeydiyyata alınana qədər (1900-cü ildən 6 mart 1902-ci ilə qədər) ilk rəsmi prezidenti hesab olunur. İspaniyada yerləşən "Ödənişsiz Təhsil Müəssisəsinin" (Institución Libre de Enseñanza .isp) müəllim və tələbə heyəti 1897-ci ildə "Skay Futbol" (Sky Football .ing) Cəmiyyətini (Sociedad .isp) yaratdılar. Bu klub "Cəmiyyət" (Sociedad .isp) adı ilə tanınmağa başlandı. Həmin dövrdə "Cəmiyyət" Madrid şəhərində yerləşən və oyunlarını Moncloa bölgəsində keçirən yeganə klub idi. 1900-cü ildə "Cəmiyyət"in üzvləri arasında fikir ayrılığı yarandı. Bir qrup şəxs klubu tərk edərək "Skay Futbol"dan fərqlənmək üçün "Yeni Futbol Cəmiyyəti" (Nueva Sociedad de Football .isp) adlanan klub yaratdılar. Bu şəxslərin arasında Xulian Palasios da var idi. O, 6 mart 1902-ci ilə kimi klubun preizdenti vəzifəsində çalışdı. 6 mart 1902-ci ildə yeni İdarə Heyəti seçildi. Xulian Palasios öz davamçısı kimi Xuan Padrosun namizədliyini irəli sürdü. Xuan Padros "Madrid Futbol Klubu"nun ikinci preizdenti seçildi və klub yeni adla rəsmi qeydiyyatdan keçərək fəaliyyətə başladı. "Madrid Futbol Klubu" 1900-cü ildə təsis edilməsinə baxmayaraq rəsmi qeydiyyatdan 1902-ci ildə keçib. Belə ki, klubu yaradanlar ilk vaxtlar buna ehtiyac olmadığını düşünürdülər ona görə də klubun adını reyestrə salmağa tələsmirdilər. Amma İspaniyada futbolun sürətlə inkişaf etməsi və ilk ölkə miqyaslı turnirlərin təşkil edilməsi nəticəsində klubun rəsmi qeydiyyata alınması zərurəti yarandı. Ona görə də klub 6 mart 1902-ci ildə rəsmi qeydiyyatdan keçdi halbuki artıq 2 il idi ki (1900-cü ildən bəri) fəaliyyət göstərirdi.

## Mənbə
* Martínez Calatrava, Vicente (2001). *Historia y estadística del fúbol español*. ISBN 978-84-607-5701-6 (.isp)
* Pasamontes, Juan Carlos (2003). *Todos los jefes de la Casa Blanca*. Ed. Pearson. ISBN 84-205-4047-1 (.isp)

## İstinadlar
Pyer Qasli

**Pyer Qasli** (fr. Pierre Gasly), ) — Fransa avtoyarışçısı, Eurocup Formula Renault 2.0 çempionu (2013).

## Karyera
Pyer 2006-cı ildə Fransız kartinq çempionatının kiçik sinfində karyerasına başlamış və 15-ci sırada iştirak etmişdir. 2007-ci ildə Qasli French Cadet Championship-ə getdi, ilk mövsümündə altıncı, 2008-ci ildə isə dördüncü yeri tutdu. 2010-cu ildə Pyer Fransız Avtomobil Birliyinin üzvü oldu və Avropa Çempionatı olan KF3 və WSK Euro Series-də çıxış etdi.

2011-ci ildə Pyer Fransız Formula-4-də — açıq təkərli avtomobillər sinfində debüt etdi. Sezonda yeddi dəfə podiuma çıxdı, onlardan üçü — 1-ci yer idi. Mövsümü üçüncü yerdə bitirdi.

2012-ci ildə Pyer Eurocup Formula Renault 2.0-a getdi, iki dəfə podiuma çıxaraq mövsümü 10-cu sırada tamamladı. Növbəti 2013-cü ildə artıq beş podium və üç qalibiyyətlə, Qasli seriyanın çempionu oldu. 2014-cü ildə Qasli, Formula-Renault 3.5-də iştirak etdi və yarışların nəticələrinə görə, ikinci yeri tutdu.

2014-cü ildə Pyer GP2 seriyasında ilk dəfə çıxış etdi. O, Tom Dilmannı əvəz edərək "Caterham" komandasının bir hissəsi kimi mövsümün son altı yarışında çıxış etdi. 2015-ci ildə Qasli "Dams" komandanın bir hissəsi kimi seriyada tam mövsüm keçirdi. Sezon boyunca Pyer dörd dəfə podiuma qalxdı və mövsümü 8-ci sırada tamamlandı. 2016-cı ildə Qasli Prema komandasının tərkibində GP2-də çıxışını davam etdirir.

2015-ci ilin sentyabr ayının sonunda Formula 1 Red Bull komandası Qaslinin mövsümün sonuna qədər komandanın ehtiyat pilotu olacağını elan etdi. 2016-cı ilin yanvar ayında Pyer 2016-cı il mövsümündə Red Bull komandasının ehtiyat pilotu təyin edildi. 26 sentyabr 2017-ci ildə, Qaslinin Toro Rosso komandasının bir hissəsi olaraq Malayziya və Yaponiya Formula 1 mərhələlərində iştirak edəcəyi açıqlandı.

2018 mövsümündə "Toro Rosso"nun döyüş pilotu oldu. Bəhreyn Qran Prisində ilk xalları qazandı. Monakoda isə yeddinci yeri tutdu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Profil
Bakı QVK

**Bakı voleybol klubu** — Azərbaycanın qadınlardan ibarət voleybol klubu. 
## Tarixi
Bakı qadın voleybol komandası 2010-cu ildə təsis edilmişdir. Komanda Azərbaycan Qadın Voleybol Super Liqasının 2010-2011 mövsümündə iştirak etmiş və 6-cı yeri tutmuşdur. Paytaxt Bakı şəhərini təmsil edir.
## İstinadlar
İstiqlal qəzeti

* İstiqlal (qəzet, 1918) —  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Müsavat Partiyasının orqanı olmuş qəzet.
* İstiqlal (qəzet, 1921) — Sovet dövründə gizli fəaliyyət göstərmiş qəzet.
* İstiqlal (qəzet, 1932) — M. Ə. Rəsulzadənin redaktorluğunda dərc olunmuş qəzet.
* İstiqlal (qəzet, 1990) — Zərdüşt Əlizadənin redaktorluğunda dərc olunmuş qəzet. 

## Həmçinin bax
* İstiqlal (dəqiqləşdirmə)
İstiqlal (qəzet, 1990)

**İstiqlal** — Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyasının mətbuat orqanı.

## Tarixi
1990-cı ildə Azərbaycan sosial-demokratlarının orqanı olan “İstiqlal” qəzeti dərc edilməyə başladı. Qəzetin ilk nömrələri Estoniyada çap olunur və təyyarə ilə Bakıya göndərilirdi. Qəzetin baş redaktoru Zərdüşt Əlizadə idi. “İstiqlal” qəzeti Azərbaycanda ilk müxalifət qəzetlərindən biri idi və 1999-cu ilədək mütəmadi dərc olunub.

Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyasının öncül üzvlərindən biri, partiya sədrinin qardaşı və onun mətbu orqanı olan "İstiqlal" qəzetinin baş redaktoru Zərdüşt Əlizadə əvvəlcə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (AXC) hakimiyyətinə sadiq idi. O, daha sonra hakimiyyətin səhvlərini və AXC-nin Azərbaycan siyasətinə etnik faktorları gətirməsini tənqid etməyə başlamışdır. 1993-cü il martın sonunda "İstiqlal" qəzetində müxbiri Nadir Fərəczadənin yazdığı sərlövhə dərc edilmişdir. Burada iki qardaş, daxili işlər naziri İsgəndər Həmidov və Tərtər rayon icra hakimi Sərdar Həmidovdan bəhs edilirdi; Fərəczadə İsgəndər Həmidovu Bakıda hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan və özünə türk deyən, qardaşı Sərdar Həmidovu isə Tərtərdə hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan və özünə kürd deyən şəxslər kimi qələmə vermişdi. Bunu oxuyandan sonra baş nazir Pənah Hüseynov Həmidova zəng etmiş, qəzetdə onun anasının iki əri olduğunu nəzərdə tutulduğunu demişdir. Həmidov 4 polis əməkdaşı ilə birlikdə qəzetin redaksiya binasına gələrək Zərdüşt Əlizadəni döyməyə başlamış, dava zamanı Həmidova da bir neçə zərbə endirilmişdir. Buna baxmayaraq, Həmidov daha sonra verdiyi müsahibədə Əlizadənin ona və mühafizəçilərinə hücum etdiyini iddia etmişdir. Jurnalist bunun ardınca Banditizmə və Terrorizmə qarşı Mübarizə İdarəsinə aparılaraq zirzəmidəki kameraya salınmışdır. Həmin idarə məhz İsgəndər Həmidov tərəfindən təsis edilmişdir ki, sonrakı illərdə tənqid olunmuşdur. Zərdüşt Əlizadə sonradan azadlığa buraxılmışdır. O, hadisə ilə bağlı prokurorluğa, polisə, məhkəmələrə müraciət etsə də, prezident Əbülfəz Elçibəyin hakimiyyəti dövründə bunlar cavabsız qalmışdır.

Həmidov 1995-ci ildə həbs edilmişdir. Onun təqsirkar bilindiyi qanun pozuntularında birində də "İstiqlal" qəzetinin redaktorunu və əməkdaşını döymək qeyd edilmişdir.

## Mənbə

### İstinadlar

### Ədəbiyyat
*
İstiqlal (qəzet, 1921)

**İstiqlal** — Sovet dövründə gizli fəaliyyətə başlayan qəzet.

## Tarixi
1921-ci ilin baharında Əli Həsən Babayev və Əbdül Vahab Məmmədzadənin gizli fəaliyyətə başlayan "İstiqlal" qəzetinin nəşr olunmuşdur. Əbdürrəhman Dai 1921–1923-cü illərdə 19 sayı məxfi şəraitdə çaplanan qəzetin əksər mətnlərinin mürəttibi, xüsusilə Azərbaycanın işğal günü — 27 aprel münasibətilə milli ruhda yazılan, sovet istilasını yamanlayan bəyannamələrin yığıcısı idi

Qəzet Hacıbaba Cəbiyevin "Çadrovı, 62"dəki (indiki M. A. Əliyev küçəsi — red.) evində nəşr olunurdu. İstiqlalçılar oranı kirayələmişdilər. Amma sonra sənədlərdən aydın olur ki, qəzeti də elə bu şəxs maliyyələşdirirmiş… Ağasəlim Rəhimovsa dövlət mətbəəsində işləməklə yanaşı, həm dəbu qəzetin çapını gerçəkləşdirirmiş… Onlar çap barabanı, şrift kassaları əldə ediblər və şriftləri də mətbəədə işlədiyindən Əbdül Rəhman Dai gətirib. Hər dəfə cibində qəzet çapına gərəkli şrifti gətirir və mətnləri yığırmış. İstintaq izahatlarında bunlar var".
Asif Rüstəmli gizli qəzet çapının qonşunun satqınlığı nəticəsində aşkarlandığını bildirdi: "1923-cü il oktyabrın 5-dən 6-na keçən gecə Azərbaycan ÇeKası mətbəənin yerləşdiyi evi mühasirəyə aldı. İş başında 2 nəfər tutuldu — Qurban Musazadə (yazıçı Qılman İlkinin qardaşı-red.) və Ağasəlim Rəhimov. Onlar 19-cu nömrəni yığırdılar. Qəzetin bu sayı oxuculara çatmadan müsadirə edildi. Sonrakı günlərdə 18 nəfər də həbs olundu. Cəfər Cabbarlı da onların arasında idi".

Ağasəlim Rəhimov dövlət mətbəəsində işləməklə yanaşı, həm də İstiqlal qəzetinin çapını gerçəkləşdirirmiş. Həbs olunub Solovkiyə göndərilib.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə görə isə qəzetin gizlin fəaliyyət göstərən mətbəəsi 1923-cü ilin dekabr ayında bolşeviklər tərəfindən aşkar edilərək məhv edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Gizli İstiqlalçılar — 2018-ci il