open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İsa Məmmədov (rəssam)

**İsa Məmməd oğlu Məmmədov** () — Azərbaycanın əməkdar rəssamı (2021).

## Həyatı
İsa Məmmədov 1956-cı ildə Zəngəzur mahalının Qafan rayonunda dünyaya göz açıb. İsa Məmmədov ixtisas təhsilini əvvəlcə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində (1974–1979) almış, sonra isə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rəngkarlıq fakültəsini (1982–1988) bitirmişdir.

Yaradıcılığında daha çox mənzərə janrına üstünlük verir. Bu mənada onun "Bakı mənzərəsi" (2005), "Şəki motivi" (2006), "Dənizkənarı milli park" (2007), "Paytaxtın Nizami küçəsi" (2006), "Payız" (2007) əsərlərini xüsusi qeyd etmək olar.

İsa Məmmədovun sevimli mövzularından biri də yaşadığı şəhərin tərənnümü idi. Bu baxımdan onun "Bakı motivi" (2005), "Vağzalyanı meydan" (2006), "Bakı mənzərəsi" (2006), "Fəvvarələr meydanı" (2006), "Üç qız parkı" (2006), "Bakı. Bizim küçə" (2007), "Bakının Milli parkı" (2007), "Bakı vağzalı" (2007), "Payız" (2007), "Bakı" (2009), "Bakı mənzərəsi" (2010) və s. əsərlərini qeyd etmək olar.

İsa Məmmədov hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının "Rəngkarlıq" kafedrasında baş müəllim vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının və YUNESKO-nun nəzdindəki rəssamlar birliyinin üzvü idi.

2007-ci ildə İstambulda, 2009 və 2010-cu illərdə Almaniyanın Berlin şəhərində, 2010-cu ildə isə Türkiyənin İstanbul şəhərində fərdi sərgiləri təşkil olunub. 2011-ci ilin aprelində, 2016-cı ilin fevralında və aprelində Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının Vəcihə Səmədova adına salonunda fərdi yaradıcılıq sərgiləri təşkil olunub. 2017-ci ildə Almaniyada "Narlar və uca dağlar" adlı sərgidə əsərləri yer alıb.

2021-ci ilin oktyabr ayında Əməkdar rəssam fəxri adına layiq görülüb.

2024-cü il 23 iyun tarixində vəfat edib.

## İstinadlar
Artız

**Artız** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 15 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsinlə qeyd edilmişdir.

Toponim qədim türk dilində "ardıc, ardıc kolu" mə’nasında işlənən artız sözündən əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 4. IV.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Gehard qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 221 nəfər, 1886-cı ildə 267 nəfər, 1897-ci ildə 426 nəfər, 1904-cü ildə
293 nəfər, 1914-cü ildə 480 nəfər, 1916-cı ildə 466 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına mə'ruz qalaraq depertarsiya
olunmuş, kənddə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet
hökuməti qurululandan sonra sağ qalan kənd sakinləri öz evlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 63 nəfər, 1926-cı ildə 39 nəfər, 1931-ci ildə 74 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

Azərbaycanlılar 1948–49-cu illərdə Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Göykilsə

**Göykilsə** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 8 km şimal-şərqdə yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1590-cı ildən mə'lumdur.

## Toponim
Toponim rəng bildirən göy sözü ilə kilsə sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Quruluşca mürəkkəb toponidmdir. Erm. SSR AS RH-nin 3.l. 1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Kaputan (kaput göy deməkdir)
qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Burada 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlı əhalisi yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828–1829-cu illərdə Türkiyədən köçürülmüşdür. Kənddə ermənilərdən başqa 1873-cü ildə 293 nəfər, 1886-cı ildə 333 nəfər, 1897-ci ildə 424 nəfər, 1914-cü ildə 890 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya edilmişdir. Burada 1922-ci ildə 94 nəfər, 1926-cı ildə 100 nəfər, 1931-ci ildə 170 nəfər azırbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuşdu. 1922-ci ildə bir hissəsi geri qayıtmışdır. 1935-ci ildə kənd ermənicə  Kaputan (əsli farsca kabud-"göy") sözündən adlandırılmışdır. 1949-cu ildə kəndin əhalisi Azərbaycana köçürülmüşdür. XVIII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə çəkilir.. Əsli Göy Kilsə. Türkcə köy "kənd" və kilsə sözlərindən ibarət olmaq е'tibarilə "Kilsə kənd" mə’nasındadır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar 1948–1949-cu illərdə zorla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilib Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Rəhman Mustafayev (polkovnik)

**Rəhman Bəhman oğlu Mustafayev** () — polkovnik, Baş Mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mübarizə İdarəsinin rəisi (1994–1995).

## Həyatı
1937-ci il dekabrın 24-də Ermənistan SSR (Dərələyəz mahalı) Mikoyan (Yexeqnadzor) rayonunun Sallı kəndində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Yuxarı Aralıq kənd 7 illik məktəbini əla qiymətlərlə bitirmiş, Ordubad Pedaqoji Texnikumuna imtahansız qəbul olmuşdur. Ordubadda oxuduğu müddətdə valideynləri 5 ay Noraşen rayonunun Yuxarı Yaycə kəndində, 1956-cı ilə qədər Baş Noraşen (Cəlilkənd) kəndində yaşayıb, oradan yenidən Ermənistan SSR Yexeqnadzor rayonunun Sallı kəndinə qayıtmışlar.

1956-cı ildə Ordubad Pedaqoji Texnikumunu fərqləənmə diplomu ilə bitirib, Bakıda V. İ. Lenin adına APİ-nin tarix-filologiya fakültəsinə qəbul olmuş, 1961-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, İmişli rayonuna təyinat almışdır. 1 sentyabr 1961-ci ildən 1 fevral 1962-ci ilə qədər Sərxanlı kənd orta məktəbinin dərs-hissə müdiri vəzifəsində işləmişdir. R. Mustafayev 1962-ci ilin fevral ayında hərbi xidmətə çağrılmış, 1 il 8 ay Moskva şəhərində daxili qoşunlarda batalyonun müstəqil komsomol təşkilatının katibi seçilmiş, 1963-cü ildə Saratov Hərbi məktəbini (eksterno) bitirmiş, kiçik leytenant rütbəsi almışdır. 1964–1966-cı illərdə Azərbaycan Marsizm-Leninizm Universitetində oxumuş və oranı fərqlənmə ilə bitirmişdir.

1965-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş, 1970-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 1968-ci ildə 26-lar rayonunda bölmə rəisi, 1972-ci ildə Lenin rayon DİŞ-də siyasi işlər üzrə rəis müavini, 1975-ci ildə Quba rayon DİŞ-in rəisi, 1977-ci ildə Quba rayon xalq deputatı seçilmişdir. 1979-cu ildə Nəsimi rayon DİŞ-in rəisi, 1980-ci ildə Nəsimi rayon xalq deputatı seçilmişdir. 1980–1987-ci illərdə Bakı şəhər Dİİ-nin rəis müavini, 1987-ci ildə Lenin rayonu DİŞ-in rəisi, 1989–1992-ci illərdə Metropolitenin mühafizə şöbəsində inspektor, 1992-ci ildən DİN-in Baş Mühafizə İdarəsində rəis müavini işləmiş, 1992-ci ildən 31 avqust 1994-cü ilədək təqaüdçü olmuş, 1994–1995-ci illərdə Baş Mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mübarizə İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

Mustafayev Rəhman Bəhman oğlu 2015-ci il iyul ayının 12-də Bakıda vəfat etmişdir. Xaçmaz rayonunda dəfn edilmişdir.

## Ailəsi
Zülfüqarova Ədilə Baba qızı ilə evlənmiş, bir oğlu, dörd qızı olmuşdur.

## İstinadlar
Baş Gərni

**Baş Gərni** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 32&nbsp;km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.Kənd Gərni çayının mənbəyində salınmışdır.

Toponim türk dilində «çayın mənbəyi» mənasında işlənən baş sözü ilə urartu dilində «qala» mənasında işlənən gərini (gərni) sözü əsasında formalaşmışdır. Relyef əsasında əmələ gələn toponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Gərni qoyulmuşdur.

## Əhalisi

## İstinadlar
Güllücə (Kotayk)

**Güllücə** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal
dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim «güllü, çiçəkli» mənasını bildirən güllü sözünə -cə şəkilçisinin artırılması ilə düzəlib.
Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 25. I. 1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Zovk qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 273 nəfər, 1886-cı ildə 397 nəfər, 1897-ci ildə 524 nəfər, 1904 - cü ildə
516 nəfər, 1914 - cü ildə 846 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Türkiyədən ermənilər köçürülərək burada yerləşdirilmişdir. Sonradan azərbaycanlıların az bir hissəsi öz evlərinə dönə bilmişdir. Burada 1926-cı ildə ermənilərlə yanaşı 21 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1929-1930 - cu illərdə azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından tamamilə qovulmuşlar. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Təzəkənd (Qırxbulaq)

**Təzəkənd** - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi ki Ellər (Kotayk, Abovyan)
rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 67&nbsp;km məsafədə yerləşir. Kəndin adı erməni mənbələrində Təzəgyuğ («gyuğ» kənd deməkdir) və Nor gyuğ (nor - təzəgyuğ - kənd deməkdir) kimi göstərilir.

Toponim Azərbaycan dilində işlənən təzə və kənd sözlərindən əmələ gəlmişdir. Relyef
əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 4. IV. 1946-cı il tarixli fərmanı ilə adı dəyişdirilib Norgyuğ (Təzəkənd)
qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Tacirabaq

**Tacirabaq** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 22&nbsp;km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftərində» Tecirdink, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Tacirabaq formasında qeyd edilmişdir. Kəndin digər adı Təcirabad, Tacarabaq olmuşdur.

Toponim oğuzların dülqədirli tayfasından olan təcirli etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 4. IV. 1946-cı il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Dzoraxpyur
qoyulmuşdur.

## İstinadlar
Tutiya

**Tutiya** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 14&nbsp;km cənub-şərqdə yerləşir. 1728-ci il tarixli «İrəvan əyalətinin icmal
dətəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

Toponim, bizcə, oğuzların üç-ox qolunun başında duran Dad bəy adlı İshaq oğlu Tuti (Dudu)
şəxs adına iyyə şəkilçisinin artırılması ilə əmələ gəlmişdir. Antropotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 21. VI. 1948-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Saranist qoyulmuşdur.

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 36 nəfər, 1873 - cü ildə 280 nəfər, 1886-cı ildə 449 nəfər, 1897-ci ildə 568 nəfər, 1904 - cü ildə 493 nəfər, 1914 - cü ildə 554 nəfər, 1916-cı ildə 424 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevrilmişdir. 1923-1925-cı illərdə burada xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir.

İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Crvej

**Crvej** — İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
1590-cı ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Cevriş formasında qeyd edilmişdir.

Erməni mənbələrində kəndin qədim adının Çivreş olduğu göstərilir. Ermənicə bu kənd hal-hazırda "Crvej" adlanır, və kəndin adının mənasının erməni dilində "şəlalə" olduğu bildirilir.

## Əhalisi
Kənddə tarixən yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828–1929-cu illərdə İran və Türkiyədən köçürülüb yerləşdirilmişdir.

Burada ermənilərlə yanaşı 1873-cü ildə 43 nəfər, 1886-cı ildə 31 nəfər, 1897-ci ildə 58 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdular. İndi burada ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Şahab

**Şahab** — İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 3 km məsafədə yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.

1728-ci ilə aid mənbədə Şahab Əsli Şahab.

## Toponimi
Toponim şahablı nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 11. IV.1940-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Mayakovski qoyulmuşdur. İlk dəfə 1590-cı ildən və sonra 1728-ci ildən mə’lumdur XVIII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə Şaab kimidir 1728-ci ilə aid mə’lumatda sahibkar (bəy) kəndi ("timari Bəkir vələdi Ibrahim") kimi qeyd olunurYerli tələffüz forması Şaab. Şaab şəxs adındandır. Arakel Təbrizi Ağa Şaab adlı əmir adı çəkir

## Əhalisi
XIX əsrin 70-ci illərində kənddə ermənilər də yerləşdirilmişdir. 1886-cı ildə kəndin əhalisi qarışıq idi. 1948–1951-ci illərdə kəndin azərbaycanlı əhalisi Azərbaycana köçürülmüşdür.

## İstinadlar
Nor Açin

**Nor Açin** — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda
kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Ptxni

**Ptxni** — İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.

Kəndin köhnə adı Bağçalıq olmuşdur.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Yeqor Krasilnikovun villası

**Yeqor Krasilnikovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, XIX əsrin dördüncü yarısında Eklektika stilində inşa edilmiş villa. Villa tacir Yeqor Krasilnikova məxsus olmuşdur. Bina 1 May küçəsində yerləşidi. Hazırda burada qadın məsləhətxanası yerləşir. Yeqor Krasilnikovun binsı Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs abidəsi elan edilmişdir.

## Tarixi
1-ci Sofiev küçəsində yerləşən bina Yeqor Krasilnikovun vəsaiti ilə inşa edilmişdir. O, binada ailəsi ilə birlikdə yaşayırdı. Adəti üzrə binada tez-tez bal və yığıncaqlar təşkil edilirdi. Qobaq zalının pəncərələri Sofiev küçəsinə baxırdı. Bura qalereya birləşir. Burada musiqiçilər yerləşdirilirdi. Fasad hissəyə yaxın yataq, uşaq otaqları, kabinet və digər otaqlar yerləşirdi. Aşağı mərtəbədə mətbəx və digər təyinatlı otaqlar yerləşirdi. At tövləsi, faytonların saxlandığı qaraj və buzxana həyətdə yerləşirdi.

1922-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. 1927-ci il məlumstına əsasən binada qadın məsləhətxanası yerləşirdi. 1943 - 1954-cü illərdə binada poliklinika fəaliyyət göstərmişdir. 1954 - 1976-cı illər ərzindı burada uşaq konsultasiyası yerləşirdi. 1976-cı ildən bu günə qədər isə burada qadın məsləhətxanası fəaliyyət göstərir. 29 mart 2015-ci ildə binada yanğın olmuşdur.

## Arxitektura
Yeqor Krasilnikovun villası Eklektika stilində inşa edilmişdir. Binanın əsas fasadı 1 May küçəsinə baxır. Bina dekorativ elementlərlə zəngindir. Borokko elementləri belə müşahidə edilir. Dəhliz sisteminə malikdir.  
## İstinadlar
Nokia 3310

**Nokia 3310** — Nokia şirkətinin ikidiapazonlu (GSM 900/1800) telefonu. 2000-ci ilin dördüncü rübündə satış bazarına buraxılmışdır. Nokia 3310 — tarixin ən uğurlu mobil telefon modellərindəndir: ümumilikdə 126 milyon aparat satılmışdır. 2017-ci ildə telefonun yeni versiyası dövriyyəyə buraxılmışdır.

## İstinadlar
Pavel Kramerin villası

**Pavel Kramerin villası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, 1910-cu illərdə neoklasizm stilində inşa edilmiş villa. Villa tacir P. İ. Kramerə məxsus olmuşdur. Bina 1997-ci ildə yerli əhəmiyyətli arxitektur abidə elan edilmişdir.. 2000-ci illərdə binada Rostov İctimai toplantı restoranı yerləşirdi.

## Tarixi

Villa Pavel İvanoviç Kramer tərəfindən 1914-cü ildə inms edilmişdir. O, incəsənət əşyalarını toplayan biridi kimi tanınırdı.

Vətəndaş müharibəsi zamanı Kramer Rostov şəhərini tərk etmişdir. Onun topladığı şəkillər vilayət incəsənət muzeyinə dövr edilmişdir. Kramer villası isə milliləşdirilmişdir. 1920-ci illərdə binada rayon əhəmiyyətli müəssisə yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsindən sonra binada sağlıq ocağı yerləşirdi.

1982-ci ildə bina rekonstruksiya edilmişdir. Təmir proyektinin müəllifi arxitektor N. A. Sergeyev və V. A. Korolyov olmuşdur. Təmirdən sonra bina yazıçılar və bəstəkarlar binası kimi istifadə edilmişdir. 1990-cı illərdə bina təmirə ehtiyac duyurdu. Bu problemi həll etməkdən ötrü onu müxtəlif təyinatlar məqsədi ilə icarəuə verilmişdir. 1990-cı illərin ortalarında burada kitabxana açmağı qərarlaşdırırlar. 1999-cu ildə bina Rostov vilayət rəhbərliyinin səyi nəticəsində təmir edilmişdir. Bu dəfə arxitektor Q. Şevçenko olmuşdur. Bu dəfə pəncərələr dəyişdirilmiş, dam örtüyü yenilənmişdir. Bundan sonra isə binada Rostov İctimai toplantı restoranı yerləşirdi.

## Arxitektura

İki mərtəbədən ibarət olan ərazinin daxilində yerləşir. Bina neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Villanın mərkəzindı zal və qonaq otağı yerləşir. Ətrafında kabinetlər, yaşayış otaqları və xidmət otaqları yerləşir. 1982-ci ildə şərq qanadında aparılan təmir zamanı bir mərtəbəli tikili əlavə edilmişdir. İkinci mərtəbədə kamin vardır.

## İstinadlar
Saqirovun villası

**Saqirovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Svoboda meydanı ev 6 yerləşən bina. 1890-cı illərdə Naxçıvan-na-Donu şəhərinin mərkəzi meydanında inşa edilmişdir. Hazlrda ıraxi Proletarski rayonu adlanır. Bina ekkektika stilində inşa edilmişdir. Saqirovun villası Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
Binanın layihəsinin hazlrlanması şəhər arxitektoru Nikolay Nikitiç Durbaxa həvalə edilmişdir. Binada çörək istehsalını həyata keçirən iş adamı A. S. Saqirov qalırdı. 1906-cı ildə binanı A. Şelqunova satın almışdır. 1910-cu illərdə isə binanı iş adamı B. A. Şelqunov icarəyə götürmüşdür. O, burada *Eldordo* adlı sinematoqraf açmışdır. Bu şəhərdə ilk sinematoqraf olmuşdur.

1921-ci ildə kinoteatr Kommunist internasionalı olaraq adlanmağa başlamışdır. Üç ildən sonra isə "Kazino" adlandırılır. 1920-ci illərin sonları kinoteatr "Spartak" adlandırılır. Müharibədən sonra binanın giriş hissəsində olan talvar və lepka elementləri tamamən tamamən sökülmüşdü. Təmir zamanı binanın kino avadanlıqları yenilənmişdir. Bu zaman isə onun yeni girişi meydana gəlmişdir. 1999-cu ildə şəhərin salınma tarixi ilə əlaqədar təmir işləri aparılmışdır. Binada təmir işləri Q. Şevçenkonun rəhbərliyi altında həyata keçirilmişdir. Arxitektor və restavrator Lyubov Voloşinova təmirin keyfiyyətsiz aparılması barədə məlumat vermişdir.

## Arxitektura
Zirzəmiyə sahib binanın fasadı Svoboda meydanına baxır. Şərqində Keçekyan villası yerləşir. Binanın inşasında klassizm və borokko elementləri ayfın sezilir. Fasadın mərkəzində düzbucaqlı beş pəncərə vardır. Fasad karnizlərlə bitir.

İlk əvvəllər binanın cənub hissəsində vestyubyul və parad zalı, şimalında isə qonaq və yataq otağı yerləşirdi. Aşağı hissəsində isə geniş bir məkan vardı. Binanın daxili hissəsi müxyəlif dekor elenentləri ilə bəzədilmişdi.

## İstinadlar
Suprunovun villası

**Suprunovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 79  ünvanında yerləşən bina. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Onun sahibi taxıl tədarükçüsü və atçılıq firmasının sahibi İvan Aleksandroviç Suprunov olmuşdur. Suprunovun villası Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
İvan Aleksandroviç Suprunovun villası XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bu binanın tikintisi ilə əlaqədar şəhər əfsanəsi vardır. Belə ki, Suprunov İtaliyaya səfəri zamanı Neapol küçələri ilə gəzməyi qərara alır (digər versiyaya görə Genuya şəhəri). Burada gözəl bir bina onu heyran qoyur. O, nəyin bahasına olursa olsun binanı almağı və Rostova aparmağı qərara alır. İlk əvvəl tacir evin sahibinə bu fikirlə müraciət etdikdə onun təklifi qəbul olunmur. Ancaq Suprunov o qədər pul təklif edir ki, evin sahibi razılaşır. Villanı hissələrə bölərək barjalara yükləyirlər. Binanın hissələri Rostov-na-Donu şəhərinə gətirilir. Rostova gətirdikdən sonra binanın bərpasını həyata keçirirlər. Buna şəxsən İvan Aleksandroviç Suprunov nəzarət edir. Belə fikirlərdə vardır ki, bu məlumatı Suprunov özü yaymışdır ki, öz bizbesinə diqqəti cəlb edə bilsin. Digər versiyaya görə (Suprunovun qızının verdiyi məlumata görə) layihəni Suprunov 1910-cu ildə Bruseldə keçirilən Ümumdünya sərgisindən almışdır. Bina yerli materiallardan inşa edilmişdir.

Bina mərmərlə üzlənmişdir. Pəncərələri yarımsirkul quruluşa malikdir. Mərkəzi çıxışın ətrafı mərmərlə üzlənmişdir. Villanın ətrafı bağ idi. Bağda hovuz vardı. Rəsmi məlumatlarda binanın qiyməti 17 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. İvan Aleksandroviç Suprunov villada öz ailəsi ilə birlikdə yaşayırdı.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləmdirilmişdur. İvan Aleksandroviç Suprunov isə həbs edilmişdir. Bundan sonra isə onun haqqında hec bir məlumat alınmamışdır. Suprunovun villasında uşaq internatı yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi zamanı bina ciddi dağıntılara məruz qalmışdır. Onun mərmər üzlüyü sökülmüş, daş ördüyü isə tamamən dağılmışdı. 1950-ci illərdə bina yenidən təmir olunmuşdur. Bu dəfə bina yaşayış binası kimi istifafə edilməyə başlanılmışdır.  Əvvəlki görkəmdən ancaq alt mərtəbənin mərmər örtüyü qalmışdır.

## İstinadlar
Mahmud Əli Yusuf

**Mahmud Əli Yusuf** — Cibuti Respublikasının xarici işlər və beynəlxalq əməkdaşlıq naziri.

## İstinadlar
Lui Araqon

**Lui** **Araqon** () — fransız yazıçısı, şair, ictimai xadim. "Xalqlar arasında sülhü möhkəmlətməyə görə" Beynəlxalq Lenin mükafatı laureatı (1957). Sorbonna Universitetində tibb elmini öyrənmiş, Birinci Dünya müharibəsinin (1914–18) iştirakçısı olmuşdur. Fransa KP MK-nın üzvü, müqavimət hərəkatının liderlərindən biri idi. 1920-ci illərin əvvəllərində dadaizmə meyil göstərmiş ("Fişəng" şeirlər toplusu, 1920), sonralar Andre Bretonla birlikdə sürrealizm hərəkatına başçılıq etmişdir("Anise…" povesti, 1921). Hərəkatın ilk nəzəri manifestini ("Uyqular dalğası",1924) yazmışdır. "Qırmızı cəbhə" (1931) poemasının, "Ura, Ural" (1934) şeir toplusunun müəllifidir. "Real dünya" (1934–51), "Kommunistlər" (1949–51;1967 ildə yenidən işlənmişdir) romanlarında sosializm ideyalarını təbliğ etmişdir. Stalin dövrünün törətdiyi amansızlıqların ifşa olunmasından sonra ağır mənəvi sarsıntı keçirmişdir. "Tamamlanmamış roman" (1956) Lui Araqon yaradıcılığının zirvəsidir. Həyatının son illərində "Blanş, yaxud Unutma" (1967), "Anri Matiss" (1971) romanlarını yazmışdır. "Fəxri legion" ordeni ilə təltif edilmişdir (1981). 2Sovet ədəbiyyatları" (1955) kitabının "Şərq-Qərb divanı" zəruriyyəti haqqında" fəsli Azərbaycan ədəbiyyatına həsr olunmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Araqonit

**Araqonit** — rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn. Kalsitlə dimorfdur. 

## Növ müxtəliflikləri
Bariumlu, qurğuşunlu, stronsiumlu ( ~6% SrO), sinkli (~10% ZnO) araqonitlər.

## Xassələri
Rəng – rəngsiz, qar kimi ağ, nisbətən az – sarımtıl, çəhrayı, yaşılımtıl, göyümtül, açıq-boz, bənövşəyi, qırmızı, nadir hallarda – qara; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; sarımtıl; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffaf, işıqkeçirən, bəzən tutqun; Sıxlıq – 2,95; Sərtlik – 3,5-4; Ayrılma – {010} üzrə orta, {110} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – yarımqabıqvarı; Lüminessensiya – açıq-bənövşəyi rəngli zəif, katod şüalarında bəzən narıncı Lüminessensiya; Morfologiya – kristallar: qısaprizmatikdən uzunprizmatikədək, iynəvari-piramidal, baltayaoxşar, nizəşəkilli; İkiləşmə: tək kristallara nisbətən tez-tez rast gəlir, {110} üzrə; hərdənbir psevdoheksaqonal görünüşlü qarşılıqlı nüfuzetmə üçləşmələri, altılaşmalar; bəzən polisintetik İkiləşmə; Mineral aqreqatları: böyrək- və dərzşəkilli, radial-şüalı, çubuqvari, mərcanabənzər– «dəmir çiçəkləri», paralel-lifli kütlələr, kristallik qabıqlar, stalaktitlər, stalaqmitlər, oolitlər, «noxud (kürü) daşları», konkresiyalar; əksər mollüskaların qabıqlarının daxili səthində sədəfi təbəqəciklər; bir sıra mollüskaların qabıqlarının içərisində əmələ gələn mirvari dənələri.

## Mənşəyi və yayılması
Əsasən ekzogen şəraitdə biogen və xemogen-çökmə proseslər nəticəsində əmələ gəlir. Evaporitlərdə, gillərdə, çökmə dəmir filizlərində, kükürd yataqlarında, bəzən sulfid yataqlarının oksidləşmə zonalarında və hiperbazitlərin aşınma qabıqlarında rast gəlir. Hidrotermal proseslərdə də əmələ gəlir. Effuziv süxurların badamcıqlarında və çatlarında müşahidə olunur. Termal bulaqların çöküntülərində qeyd edilir. Çox vaxt metamorfik mənşəli karbonat süxurlarında (mərmər və b.) müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: dolomit, gips, selestin, stronsianit, siderit, kalsit, halit, anhidrit, sərbəst kükürd, gil mineralları, seolitlər və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Molina (İspaniya); Karlovı-Varı (Çexiya); Bolqarıstan; Rumıniya; Nuqsuak (Qrenlandiya); Siciliya (İtaliya); Xaydarkan (Orta Asiya) və b. Azərbaycanda Naxçıvan MR ərazisində araqonit oniksinin Sirab yatağı və Badamlı təzahürü yerləşir. Adətən kalsit və araqonit oniksi ilə təmsil olunmuş bir sıra təzahürlər Kəlbəcər və Laçın rayonlarında cəmləşmişdir. Araqonit Lerik rayonunda da (Kəlvəz yatağı) qeyd olunur. Onun Daşkəsən dəmir, Göydərə xromit yataqlarındakı və başqa obyektlərdəki tapıntıları mineraloji cəhətdən maraq doğurur. Araqonitin bitki qalıqları üzrə psevdomorfozaları Darrıdağ (Culfa) mərgümüş və Ağqaya civə yataqlarında qeyd edilmişdir.

## Tətbiqi
Araqonit oniksi yaxşı dekorativ daşdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

## Xarici keçidlər

* THE MINERAL ARAGONITE
* Арагонит в энциклопедии GEO-WIKI
* Арагонит на Кристаллов.NET
* Арагонит в базе webmineral.com
Fransua Araqo

**Fransua Dominik Araqo** () — fransız astronom və fizik, siyasi xadim, Paris EA-nın üzvü (1809), Peterburq EA-nın fəxri əcnəbi üzvü (1829). 1830-cu ildən Paris EA-nın katibi və Paris rəsədxanasının direktoru olmuşdur. Onun göstərişi ilə U.Leverye Uranın hərəkətindəki sarsıntıları hesablamış və bunun nəticəsində Neptun kəşf edilmişdir. Araqonun astronomiya, optika, elektromaqnetizm, meteorologiya və fiziki coğrafiyaya dair əsərləri var. Polyariskopu ixtira etmiş, poladdan ilk süni maqnitlər almış, fırlanma maqnetizmini kəşf etmiş, qütb parıltısı və maqnit fırtınası arasında əlaqə olduğunu müəyyənləşdirmişdir. 1830-1948-ci illərdə Deputatlar palatasının üzvü, Fransada 1848-ci il inqilabından sonra hərbi və dəniz naziri vəzifələrində işləmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Dayavik almaz yatağı

**Dayavik almaz yatağı** — Kanadada, Yellounayf şəhərindən 300 *km* şimal şərqində yerləşir.

## Haqqında
Ehtiyatına görə ölkənin ikinci yatağıdır. 1994-cü ildə kəşf olunmuş, 2002-ci il dən açıq və yeraltı üsullarla istismar olunur. Almazın kəşf olunmuş ümumi ehtiyatı 106,5 mln. kardır (kimberlitlərdəki orta miq darı 3,96 *kar/t*, ehtiyatı isə 25,6 mln. *t-*dur). Yataq Şimali Amerika platformasının şimal-qərb hissəsi ilə əlaqədardır; Kanada almazlı əyalətinə daxildir. Eosen yaşlı 4 kimberlit borusundan ibarətdir. Kimberlitlər vulkanoklastik və piroklastik süxurlardan, yan süxurlar isə zəif metamorfizləşmiş qrauvakka və argillitlərdən, həmçinin Arxey yaşlı diorit və qranitlərdən ibarətdir. Borular 30 *m* qalınlıqlı müasir buzlaq çöküntüləri ilə örtülüdür. Almazlar yüksək keyfiyyətlidir, orta qiyməti 110 dollar/kardan yuxarıdır. Əsasən, zərgərlikdə istifadə olunur. 

## Həmçinin bax
* Cvanenq almaz yatağı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi internet səhifəsi
* 1991-ci ildə Dayavik almaz yatağının kəşfi 
* Yatağın şəkilləri
Where I Am

**Where I Am** () — Danimarkanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Anya Nissen "Where I Am" mahnısı ilə Danimarkanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı ifaçının özü, Angel Tupai və Maykl D'Arcy tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Nokia 3310 (2017)

**Nokia 3310 (2017)** — HMD Qlobal şirkətinin Nokia brendi altında istehsal etdiyi telefonu. Telefon 26 fevral, 2017-ci il tarixində İspaniyanın Barselona şəhərində təqdim olunmuşdur. İlk dəfə bu telefon barədə 14 fevral tarixində məlumat əldə olunmuşdu. 26 fevral 2017-ci ildə telefon təqdim olundu və qiyməti 49 avro kimi müəyyənləşdirildi.

## Xüsusiyyətlər

Telefon FM Radioya, veb-brauzerə, diktofona malikdir, həmçinin, 2 MP arxa kameradan ibarətdir. Köhnə Snake oyunu Gameloftun Snake Xenzia oyunu ilə əvəz olundu. Həmçinin, oyun daha da təkmilləşdirilmişdir. 4 Rəngdə telefon mövcuddur: Tünd göy, boz, qırmızı, sarı. Əvvəlki versiyasında olan rənglər, demək olar ki, yeni telefonda da tətbiq olunmuşdur, həcmi artıq yüngülləşdirilmişdir.

## İstinadlar
Nikolay Paramonovun villası

**Saqirovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 148 ünvanında yerləşən bina. Bina 1914-cü ildə Nikolay Elpidiforoviç Paramonovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Binanın layihəsi Leonid Feodoroviç Eberqə mənsubdur. Binada hazırda Cənub Federal Universitetinin Y. A. Jdanov adına bölgə elmi kitabxanası yerləşir. Bina neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Federal əhəmiyyəmiyyətli arxitektur abidə kimi qorunur.

## Tarixi

Nikolay Elpidiforoviç Paramonovun villası 1914-cü ildə inşa edilmişdir. Bina layihəsinin müəllifi  Leonid Feodoroviç Eberq idi. Paramonov villada həyat yoldaşı Anna İqnateva və uşaqları ilə birlikdə yaşayırdı. 1918-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Bundan sonra burada bolşeviklərin dövlət nümayəndəsi otururdu. 1918-ci ilin mayında bolşeviklər Rostovdan qovulur. Bundan sonra isə burada Denikinin ordu qərargahı yerləşirdi. Elə həmin ildəcə binada yanğın baş vermişdir. Villa yalnız 1923-cü ildə təmir edilmişdir.

Binada aparılan təmirdən sonra ilk əvvəl inşaatçı klubu rolunu oynanışdır. Sonrada isə burada qan köçürmə instutu yerləşir. 1930-cu illərdə binada muzey mövcud idi.

Böyük Vətən müharibəsi zamanı bina tamamən yanmışdır. Binanın divarları və kolonnaları ciddi zərər görmüşdü. Villada 1947-ci ildə təmir işləri gerçəkləşdirməyi qərar qədul edir. Binanın bərpa işlərinə L. F. Eberq nəzarət etmişdir. Binada təmir işləri 1952-ci ildə bitmişdir. Təmirdən sonra binada Rostov Dövlət Universitetinin kitabxanası yerləşirdi.

XXI əsrin əvvəllərində bina təmirə ehtiyac duyurdu. Binanın təməlində nəmişlik meydana gəlmiş meydana gəlmişdir. Bu isə istər kitablar və istərsə binanın özü üçün böyük təhlükə törədirdi. 2005-ci ildə binanın fasadında təmir işləri aparılmışdır. Bütün binanın təmiri 2013-cü ilin payızında bitmişdir.

## Arxitektura

Paramonovun villası neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Əsas şimal fasadı simmetrik komposisiyaya sahibdir. Alt mərtəbədə müxtəlif elementlərlə bəzədilmişdir.
  
## Mənbə
* Особняк Николая Парамонова в Ростове-на-Дону

## İstinadlar
Fransa coğrafiyası

Fransa 551.500 km²-lik sahəsi ilə Türkiyə,Rusiya və Ukraynadan sonra Avropanın dördüncü böyük ölkəsidir. Avropa qitəsinin qərb ucunda, 42°-51° şimal en dairələri arasında altıbucaqlını xatırladan bir sahəni tutur. Həm şimaldan cənuba, həm də qərbdən şərqə təxminən 1.000km uzunluğundadır. 3.427km sahil uzunluğuna sahib olan Fransanın La-Manş Kanalı, Şimal Dənizi, Atlantik Okeanı və Aralıq Dənizinə sahili vardır. Şimal-şərqi başqa, başlıca olaraq çaylar (Reyn), dənizlər və dağlardan (Yura Dağları, Alp dağları,Pireney dağları) ibarət olan təbii sərhədlərlə əhatə olunmuşdur.

## Quru sərhədləri
Fransanın Avropadakı ərazilərini əhatə edən Metropoliten, Fransanın ümumi quru sərhədləri 2.889 km uzunluğundadır;
* İspaniya 623 km
* Belçika 620 km
* İsveçrə 573 km
* İtaliya 488 km
* Almaniya 451 km
* Lüksemburq 73 km
* Andorra 56,6 km
* Monako 4,4 km 
Fransanın xaricdən gətirilmiş rayonlarından, Cənubi Amerikada Fransız Guyanasının Braziliyayla 649 km, Surinamla 556 km, Kariblərdəki Sent Martin Hollandiyaya bağlı Sint Maartenlə 10,2 km-lik sərhədi var.

## Səth şəkilləri
Fransa geoloji baxımdan üç əsas hissəyə ayrılır: Plato görünüşlü massivləri təşkil edən qoca dağ qalıqları, şimal və qərbdə tortul düzənliklər, cənubi və cənub-şərqi gənc dağlar ilə bunların arasında uzanan dağ düzənliklər.
Kalben

**Kalben Sağdıç İncesaraç** () — Türkiyəli musiqiçi, söz yazıçısı və aktrisa.

## Haqqında
Musiqi ilə məşğul olmağa 8 yaşında anasının aldığı Musiqi klaviaturası ilə başlayan Kalben, ilk gitarasına 14 yaşında sahib olub.

17 yaşında təqaüdlü olaraq girdiyi Bilkənt Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsindən 21 yaşında məzun oldu. Müxtəlif sahələrdə işlədikdən sonra 2008-də, həmin universitetdə, Media və Mədəni İşlər üzrə magistratura oxumaya başladı. Anı gizlətməyin yolları və yadigarlar haqqında tezis verdikdən sonra iş tapmaq üçün İstanbula köçüb. Universal Pictures bazasında marka müdiri kimi işə başlayıb. Sonra ssenarist, redaktorluq, layihə idarəçiliyi, kopirayter, tərcüməçilik kimi müxtəlif işlərlə məşğul olub.

Ankarada və İstanbulda, həsrətlə və nadir hallarda musiqi ilə məşğul oldu, konsert verməyə davam etdi. 18 oktyabr 2014-də Sofar Sounds İstanbul çərçivəsində Galata-da bir evdə sadəcə gitara ilə verdiyi konsertdən yayınlanan "Sadəcə" videosu qısa zamanda Türkiyə Sofar Sounds videoları arasında ən çox izlənən oldu. Eyni performans indi də, dünyanın ən çox izlənən Sofar Sounds videosu olaraq böyük bir uğura imza atdı.

Salon IKSV, Peyote, IF Performance Hall, Bronx Pi Səhnə kimi müxtəlif məkanlarda səhnələrdə çıxış edən Kalben, Parkfest, Babylon Soundgarden, 22-ci İstanbul Caz Festivalı, New Sounds kimi festivallarda da konsert verib. Eyni zamanda yazıçılığa davam edən Kalbenin Lulunun Macəraları adlı nəşr olunmuş uşaq kitabı seriyası var. Aşk Kaç Beden Giyer? serialında xadimə rolunu canlandırdı.

Kalbenin öz adını daşıyan ilk albomu 2016-cı ilin fevral ayında yayınlandı. Albom çıxdığı ilk gün etibarilə iTunes Albom Siyahısına 1-ci sıradan daxil olaraq böyük bir uğura imza atmışdır. Kalben hazırda yeni albomunun təqdimat konsertləri üçün bütün Türkiyəni gəzir və dinləyiciləri ilə görüşür.

## Mükafatları və Namizədlikləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi Facebook səhifəsi
* Rəsmi Twitter hesabı
* Rəsmi Instagram hesabı
* Rəsmi Soundcloud səhifəsi
* YouTubeda yayınladığı ilk albomu
Luseqon Popovun villası

**Lusenoq Popovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Karl Marks meydanı ev 8 ünvanında yerləşən bina. Bina 1890–1891-ci illərdə inşa edilmişdir. Bina iri torpaq sahibi və maldar Luseqen Popova mənsub olmuşdur. 1928-ci ildən Popovun villasında doğum evi yerləşir. 2012-ci ildə bina rekonstruksiya edilmək üçün bağlanmışdır. Popovun villası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti elan edilmişdir.

## Tarixi
İki mərtəbəli villa 1890–1891-ci illərdə Naxçıvan-na-Donu (hazırda Proletarski rayonu adlanan ərazi) mərkəzi meydanında yerləşirdi. Bina iri torpaq sahibi və maldar Luseqen Popova mənsub olmuşdur. Bina layihəsinin müəllifi isə Nikolay Nikitiç Durbax olmuşdur. Binanın birinci məryəbəsində kontorlar və dükanlar yerləşirdi. Apartamentlər ninanın ikinci mərtəbəsində yerləşir.

1907 və 1916-cı ildə bina Manuk Mixayloviç Popova mənsub olmuşdur. O, binanın ilk sahibinin vərəsəsi olmuşdur. Manuk Mixayloviç ticarət və kommersiya ilə məşğul olurdu. Üstəlik o şəhərdə xeyriyyəçi kimi tanınırdı.

1920-ci ildə binada hərbi-inqilabi komitə yerləşirdi. 1928-ci ildə isə binada doğum evi açılmışdır. Böyük Vətən müharibəsi zamanı binada üç qadın həkim qalmışdı. Zirzəmidə xüsusi zalda həkimlər doğuşları qəbul edirdilər. Müharibədən sonra binada təmir işi aparılmış və yenidən açılmışdır. 2012-ci ildə doğum evi təmirə bağlanmışdır.

## Arxitekturası
Lusenoq Popovun villası eklektika stilində inşa edilmişdir. Üstəlik burada borokko və klassizm elementləri belə vardır. Fasadı dekorlarla bəzədilmişdir. Böyür pəncərələrin kənarları yarım sirkul kormasına malikdir. Üstəlik qəsr daşları firmasında bəzədilmişdir. Parad girişinin önünda talvar mövcud idi. Ancaq 1930-cu illərdə sökülmüşdür.

Bina dəhliz sisteminə malikdir. Dəhlizin hər iki hissəsində otaqlar vardır. Daxili dizayneri bu günümüzə qədər qalmışdır. Mərkəzi hissədən ikinci mərtəbəyə mərmərdən olan pilləkən qalxır

## İstinadlar
Petrovun villası

**Petrovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 115 ünvanında yerləşən bina. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Bina layihəsinin müəllifi Nikolay Aleksandroviç Doroşenkodur. 1958-ci ildən binada Rostov vilayəti seçmə incəsənt muzeyi yerləşir. Petrovun villası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti elan edilmişdir.

## Tarixi
Villa XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Binanın ilk sahibi A. A. Dombrovski olmuşdur. O, binanı sonradan satmışdır. 1898-ci ildə bina Vladiqafqaz dəmiryolları idarəsinə mənsub olmuşdur.

XIX əsrdə Vladiqafqaz dəmiryolları idarəsi uzun zaman sürən bir məhkəmə işi ilə əlaqədar müəyyən çətinlik yaşayırdı. Səbəb isə dəmir yolunun çəkilişi ilə əlaqədar torpaq sahiblərinin öz torpaqlarını satmaması idi. Vladiqafqaz dəmiryolları idarəsi bu işi udan vəkilə villsnın hədiyyə ediləcəyi vəd edirdi. Vladiqafqaz dəmiryolları idarəsinin haqqlarını rostovlu vəkil Apollon Petroviç Petrov təmin etmişdir. O, bu işi udmuşdur. O Vladiqafqaz dəmiryolları idarəsinin vəkilliyinə qəbul edilir və hədiyyə olaraq villanı alır.

Puşkinski küçəsində yerləşən villada Petrov arvadı və uşaqları ilə birlikdə yaşayırdı. 1913-cü ildən binanın rəsmi sahibi onun arvadı Sofiya olmuşdur. Oktyabr inqilabından sonra Petrovlar ailəsi Fransaya köçmüşdür. 1920-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. 20-ci illərdə binada uşaq kommunası yerləşirdi. 1930-cu illərdə burada "Spartak" idman cəmiyyəti yerləşmişdi. Böyük Vətən müharibəsindən sonra bina vilayət tikinti və arxitekturaişləri üzrə bölməyə həvalə edilir. Bu zaman binaya mansar əlavə edilir. Beton pilləkənlər qoyulur, həyətdə mərmər fontan quraşdırılır. Binanın daxilinə kamin əlavə edilir.

## Arxitekturası
Lusenoq Popovun villası eklektika stilində inşa edilmişdir. Üstəlik burada borokko və klassizm elementləri belə vardır. Fasadı Puşkinski küçəsinə baxır. İlk əvvəllər giriş yanlardan idi. Şimal fasadına bitişik xidmət tikilisi vardı. Əvvəllər həyətdə at və karetaların saxlanması məqsədilə xüsusi tikili olmuşdur. Alt mərtəbədə mətbəx, kotelnı və xidmətçilərin otaqları yerləşir.



Şəkil:Пушкинская, 115(3).JPG
Şəkil:Пушкинская, 115(1).JPG
Şəkil:Пушкинская, 115(2).JPG



## İstinadlar
Xuan Orlando Ernandes

**Xuan Orlando Ernandes** (; 28 oktyabr 1968) — 2014-cü ildən Honduras prezidenti.

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Elmira Qəmbərova

**Elmira Qəmbərova** () — Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.

## Karyerası
Elmira Qəmbərova beynəlxalq turnirlərdə birinci uğuruna 2014-cü ildə Polşada gənclər arasında Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurmaqla imza atdı. Həmin il Elmira Qəmbərova həm də Xorvatiyada gənclər arasında Dünya Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu. 2015-ci ilin martında isə Elmira Qəmbərova Polşada U23 Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Həmin il Avropa Oyunlarında çıxış edən Elmira Qəmbərova 2015 və 2016-cı illərdə Azərbaycanın sabiq Prezidenti Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirləri beşinci pillələrdə başa vurdu.

2017-ci ildə Elmira Qəmbərova Kiyev şəhərində beynəlxalq turnirin gümüş medalına sahib oldu, Macarıstanda U23 Avropa Çempionatını və Serbiyada Avropa Çempionatını isə yeddinci pillələrdə başa vurdu. Mayda Azərbaycanda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının bürünc medalına sahib olan Elmira Qəmbərova həmin il Paris şəhərində (Fransa) Dünya Çempionatında debüt etdi və turniri 12-ci pillədə başa vurdu. 2018-ci ildə Elmira Qəmbərova Rusiyada Avropa Çempionatını 8-ci, Macarıstanda Dünya Çempionatını isə 14-cü pillədə başa vurdu.

Karyerasın ən uğurlu mövsümü 2019-cu ilə təsadüf edən Elmira Qəmbərova əvvəl Fransa Qran-Prisini beşinci pillədə başa vursa da, mövsümün növbəti nüfuzlu turnirlərində uğurlara imza atdı. Apreldə Rumıniyanın Buxarest şəhərində baş tutan Avropa Çempionatını bürünc medalla başa vuran Elmira Qəmbərova iyunda Belarusda Avropa Oyunlarının final görüşündə məğlub olaraq turnirin gümüş medalına sahib oldu.

2020-ci ildə əvvəl yanvarda İstanbul şəhərində Yaşar Doğunun xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirin bürünc medalına sahib olan Elmira Qəmbərova daha sonra fevralda İtaliyanın Roma şəhərində Avropa Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu. Elmira Qəmbərova 2021-ci ildə evləndi və idmanla vidalaşdı.

## Nəticələri

## İstinadlar
Kiçik Ayrım

**Kiçik ayrım** — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indi Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km şimal-şərqdə, Borçalı (Debet) çayının sol sahilində yerləşir. Toponim Azərbaycan toponomiyasında fərqləndirici əlamət bildirən kiçik sözündən və ayrım türk tayfa adından əmələ gəlmişdir.

Ə. Babazadə "Ayrım dialekti" əsərində göstərir ki, ayrımlar oğuz tayfalarından biri olan eymurların xələfləridir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

## Əhalisi
Kənddə 1926-cı ildə 88 nəfər, 1931-ci ildə 154 nəfər, 1939-cu ildə 207 nəfər, 1959-cu ildə 233 nəfər, 1970-ci ildə 420 nəfər, 1979-cu ildə 388 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1988-ci ildə azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik vətənlərindən qovulmuşlar. İndi buralarda yalqız ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Aygehad

**Aygehad** — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indi Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.

## Tarixi

## Əhalisi

## İstinadlar
Türkiyə baş nazirlərinin siyahısı

## Müvəqqəti İcra Əncüməni Rəisi (1920)

## İcra Vəkilləri Heyyəti Rəisi (1920-1923)

## Türkiyə Cümhuriyyəti Baş Nazirləri (1923–2018)
          

### Qeydlər
* Daxili İşlər naziri Əhməd Fikri Tüzər, Rəfiq Saydamın iş başında vəfat etməsi üzərinə, Şükrü Saracoğlu 9 iyul 1942-ci ildə 13-cü hökuməti qurmadan önce 12-ci hökumətdə bir günlüyünə baş nazir vəzifəsini icra etdi.
* Emin Fəxrəddin Özdilək, 26 oktyabr 1961-ci ildə Camal Gürsəlin Prezident vəzifəsi başladığı üçün Baş Nazirlik vəzifəsini 27 oktyabr 1961–20 noyabr 1961 tarixləri arasında keçici olaraq icra etdi.
* Əli Bozər, Turqut Özalın 31 oktyabr 1989 tarixində Prezidentliyə seçilməsindən sonra boşalan vəzifəyə 9 noyabr 1989 tarixinədək vəkalət etdi.
* Ərdal İnönü, Süleyman Dəmirəlin Prezidentliyə seçilməsindən sonra boşalan yerinə 16 may 1993–25 iyun 1993 tarixləri arasında vəkalət etdi.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Türkiyə prezidentlərinin siyahısı
* 65-ci Türkiyə hökuməti

## Xarici keçidlər
Dsex

**Dsex** və ya **Dseq** (erm. Դսեղ) — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indi Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.

## Tarixi
Dseq 1938-1969-cu illərdə Tumanyan rayonunda kənd idi.

Alaverdi şəhərindən təqribən 13 km cənubda, Debed çayının yüksək sağ sahilində, qərb tərəfində Debed dərəsi olan meşələrlə əhatə olunmuş yarımadada yerləşir.

Bir çox mötəbər mənbələrə görə kənd hələ eramızdan əvvəl salınmışdır ki, bu barədə elmi əsaslandırılmış məlumatlar mövcuddur.

## İstinadlar
O.Torvald

**O.Torvald** () — Ukraynalı rok qrupu. 2005-ci ildə Ukraynanın Poltava şəhərində yaranmışdır. Qrupun *O.Torvald* adlı debüt albomu 2008-ci ildə işıq üzü görmüşdür. O.Torvald qrupu GBOB, Chervona Ruta, Tavria games, Prosto Rock (Linkin Park qrupu ilə birlikdə), Zakhid, Krashche Misto UA (Evanescence və The Rasmus qrupları ilə birlikdə), Ekolomyja və Global Gathering kimi festivallarda çıxış etmişdir. Onlar "Time" mahnısı ilə Ukraynanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər. Qrup nəticədə müsabiqənin finalında 24-cü yerdə qərarlaşmışdır.

## Qrupun üzvləri
*Yevhen Halıç — vokalist, gitaraçı (2005–indiyə kimi)
*Denıs Mızyuk – gitaraçı, dəstək vokalçı (2005–indiyə kimi)
*Oleksandr Soloha — təbilçi (2011–indiyə kimi)
*Mıkıta Vasılyev — bassist (2014–indiyə kimi)
*Mıkola Rayda — pianoçu, DJ (2008–indiyə kimi)

## Diskoqrafiya
### Albomlar
* *O.Torvald* (2008)
* *В тобі* (2011)
* *Примат* (2012)
* *Ти Є* (2014)
* *#нашілюдивсюди* (2016)

### Sinqllar
* "Почуття" (2008)
* "Не грузи" (2009)
* "УЙ" (2010)
* "Качай" (2010)
* "Нас двоє" (2011)
* "Без тебе" (2012)
* "Mr. DJ" (2012)
* "Все спочатку" (2014)
* "Крик" (2014)
* "Киев Днем и Ночью" (2016)
* "Вирвана" (2016)
* "#нашiлюдивсюди" (2016)
* "Твой дух — твое оружие" (2016)
* "Mama" (2016)
* "Time" (2017)

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Time (O.Torvald mahnısı)

**Time** () — Ukraynanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

O.Torvald qrupu "Time" mahnısı ilə Ukraynanı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Mahnı qrupun vokalisti Yevhen Halıç və Yevhen Kamençuk tərəfindən bəstələnmişdir.

## İstinadlar
Yeva Şpilreynin villası

**Yeva Şpilreynin villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 83 ünvanında yerləşən bina. Bina 1897-ci ildə inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.

## Tarixi
Gəlirli bina 1897-ci ildə inşa edilmişdir. Binada Şpilreynin həyat yoldaşı və üç qızı ilə birlikdə yaşayırdı. Bina diş həkimi Yeva Markovna Şpilreynə (1863–1922) mənsub olmuşdur. Buradaca onun diş həkimi otağı yerləşirdi. Bu binada tanınmış psixoanalitik Sabina Nikolayevna Şpilreynin uşaqlıq və gənclik dövrünü keçirmişdir.

1914-cü il məlumatına görə binada Belçika konsulluğu yerləşirdi. Otaqlardan birini isə Türkiyə konsulu icarələmişdi. Digər otaqlar mühəndis, biznesmenlərin sərancamında idi.
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. Yeva Şpilreyn uşaqları ilə birlikdə xaricə miqrasiya etməli olmuşdur. Onun ərinə kiçik bir otaq saxlanmışdı. O, bu otaqda da ömrünün sonuna qədər yaşamışdır. Böyük Vətən müharibəsi zamanı binanın dam örtüyü zərər görmüşdür.

## Arxitektuta
Uç mərtəbəli bina П bənzər formaya malikdir. Puşkinski küçəsinin küncündə qərarlaşır. Binanın kənarlarında həyət vardı. Həyətdə buzxana, at və karetların saxlandığı tikililər mövcud idi. Fasadında borokko və klassizm elementləri vardlr. Bina qəsr qaşları ilə dekorlanmışdır.

## Memorial lövhə
2002-ci ildə binanın fasadına memorial lövhə vurulmuşdur. Bu lövhədə yazılır: "*Bu binada K. Q. Yunqa və Z. Froydanın şagirdləri olan məşhur psixoanalitik Sabina Şpilseyn 1885–1942 illər yaşamışdır.*". Memorial lövhə rostovlu heykəltaraş B. N. Kondakov tətəfindən hazlrlanmışdır.

## İstinadlar
Abdu Diallo

**Abdu-Laxad Diallo** (; ) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Pari Sen-Jermen FK klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusu. Fransada doğulan futbolçu Seneqal millisində çıxış edir.

## Klub karyerası

### Monako
Diallo Monako akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Diallo öz peşəkar karyerasında debütünü Monako klubu ilə 14 dekabr 2014-cü ildə etmişdir. Həmin görüşdə Monako II Lui stadionunda keçirilən oyunda Olimpik Marsel klubu ilə üz-üzə gəlmişdir. Bernardo Silva oyunda yeganə qolun müəllifi olmuşdur.

2015-ci ilin iyun ayında Diallo *Zulte Varegem* klubuna mövsüm sonuna qədər icarəyə verilmişdir.

### Maynz 05
2017-ci ilin iyul ayında Diallo Bundesliqa təmsilçilərindən olan Maynz 05 klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır. O, 5 milyon avro qarşılığında Monako klubundan transfer olmuşdur.

### Borussiya Dortmund
26 iyun 2018-ci ildə Diallo Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.

### Pari Sen-Jermen
16 iyul 2019-cu ildə Diallo "Pari Sen-Jermen"lə 2024-cü ilə qədər müqavilə imzaladı. Paris klubuna oyunçu 32 milyon avroya başa gəlmişdir.

## Milli karyerası
Diallo Fransada anadan olmuşdur. Valideynləri isə Seneqal vətəndaşlarıdır. Diallo Fransanın bir neçə yaş səviyyələri millilərində çıxış etmişdir, hətta U-21 gənclər yığmasının kapitanı olmuşdur.

17 mart 2021-ci ildə Seneqal millisi onu ilk dəfə öz heyətinə cəlb etmişdir. Millidə debütunu 26 mart tarixində keçirilən və 0–0 hesabı ilə başa çatan Konqoya qarşı oyunda etmişdir.

## Karyera statistikası

### Klub

## Uğurları

### Klub
;Monako
* Liqa 1: 2016–17

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* France profile  at FFF
*