open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cey Qetsbi

**Cey Qetsbi** 1925-ci ildə F. Skott Fitsceraldın *The Great Gatsby* romanının baş qəhrəmanıdır. O, 1922-ci ilin yayında West Egg, New Yorkdakı malikanəsində dəbdəbəli ziyafətlər verən zəngin və sirli bir adamdır.

Qetsbinin əsl adı Ceyms Qatzdır və o, Şimali Dakotada yoxsulluq içində doğulub. O, gözəl və varlı gənc qadın Daisy Fey-ə aşiq oldu, lakin fərqli sosial təbəqələrə görə onunla evlənə bilmədi. Gatsby varlanmağa və Daisy-ni geri qaytarmağa söz verdi və o, nəhayət, sərvətini qaçaqmalçılıq və digər qeyri-qanuni fəaliyyətlər vasitəsilə qazandı.

Gatsby onun diqqətini cəlb etmək ümidi ilə körfəzin qarşısındakı malikanəni Deysinin evindən alır. O, ekstravaqant ziyafətlər təşkil edir, lakin dostu Jordan Baker onu ziyafətə gətirənə qədər Daisy iştirak etmir. Gatsby və Daisy romantikalarını yenidən alovlandırır, lakin münasibətləri əvvəldən məhv olur.

Daisy, West Egg və Nyu-York şəhərləri arasındakı sənaye çölləri olan Kül Vadisində yaşayan evli qadın Myrtle Wilson ilə əlaqəsi olan zəngin və güclü bir adam olan Tom Buchanan ilə evlidir. Myrtle'nin əri Corc onun Tomla münasibətini aşkar etdikdə, onu öldürənin Qetsbi olduğuna inanır. Corc Qetsbini vurub öldürür, sonra isə özünü öldürür.

Gatsby-nin dəfn mərasimində az adam iştirak edir və ona həqiqətən əhəmiyyət verən yeganə insanlar onun qonşusu və romanı izah edən Nik Carraway və Gatsbinin köhnə dostu Meyer Wolfsheimdir.

Gatsby mürəkkəb və faciəvi bir fiqurdur. O, böyük sərvət əldə etmiş, öz-özünə yaradılmış bir insandır, lakin Daisy-i geri qaytarmaq kimi əsl arzusuna çata bilmədi. O, həm də hər kəsin zəhmət və qətiyyətlə uğur qazana biləcəyini vəd edən Amerika Xəyalının simvoludur. Bununla belə, Qetsbinin hekayəsi də göstərir ki, Amerika arzusu materializm və tamahkarlıqla pozula bilər.

Gatsby illər ərzində bir çox fərqli şəkildə şərh edilmişdir. Bəziləri onu romantik bir qəhrəman kimi görür, bəziləri isə ambisiyaların təhlükələri haqqında xəbərdarlıq edən nağıl kimi görürlər. Lakin onun necə şərh olunmasından asılı olmayaraq, Gatsby Amerika ədəbiyyatının ən ikonik və davamlı personajlarından biri olaraq qalır.

Yuxarıda göstərilənlərə əlavə olaraq, Gatsby-nin həyatının və xarakterinin bəzi digər diqqətəlayiq cəhətləri bunlardır:

* O, mahir musiqiçidir və fortepianoda gözəl ifa edir.
* O, səxavətli və mərhəmətli bir insandır və ehtiyacı olanlara həmişə kömək etməyə hazırdır.
* O, həm də xəyalpərəstdir, sevgi və həyata romantik baxışı var.
* Bununla belə, Gatsby həm də sadəlövh və idealistdir və o, yaşadığı pozğun dünyanı tam dərk etmir.

Gatsby mürəkkəb və füsunkar bir personajdır və onun hekayəsi bu gün də oxucular arasında rezonans yaratmağa davam edir. O, Amerika arzusunun, ambisiyaların təhlükələrinin və sevginin gücünün simvoludur.

## İstinadlar
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)

UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda İrlandiya, İspaniya, Türkiyə və Çexoslovakiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İspaniya millisi qazanmışdır.

## 1-ci qrupun cədvəli


### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Yozef Adamets — 2 top
*  Pirri — 2 top
*  Ogün Altıparmak — 2 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 8-ci qrup)

UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 8-ci qrupunda İngiltərə, Şimali İrlandiya, Uels və Şotlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İngiltərə millisi qazanmışdır.

## 8-ci qrupun cədvəli

*<sup>*</sup> Seçmə mərhələsinin 8-ci qrupunun nəticələri [[Böyük Britaniya Ev Çempionatı]]nın 1966/67 və 1967/68 mövsümlərinin nəticələrinin kombinəsi yoluyla formalaşdırılmışdır.*

### Oyunların nəticələri

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Ceff Hörst — 4 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 1/4)

UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 1/4 oyunları Bolqarıstan, İtaliya, Macarıstan, SSRİ, İngiltərə, İspaniya, Fransa və Yuqoslaviya milli futbol komandaları arasında keçirilmişdir. Turnirin 1/2 mərhələsinə vəsiqəni İtaliya, SSRİ, İngiltərə və Yuqoslaviya milliləri qazanmışlar.

## 1/4 oyunlarının cədvəli

|}

### Oyunların nəticələri
*Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır*

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Musemiç — 3 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytında 
* Avro 1968 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında
Hundertvasser evi

**Hundertvasser evi** () — Avstriyanın Vyana şəhərində yerləşən yaşayış binası. Ünvan: Kegelgasse 36–38, A-1030 Wien, Löwengasse 41–43.

Evdə 52 mənzil, 4 ofis, 16 fərdi və 3 ümumi terras, həmçinin 250 ağac və kol vardır.

## Tarix
Bina Avstriya rəssamı və memarı Friedensryax Hundertvasser tərəfindən 1983–1986-cı illərdə memar Yozef Kravin ilə birlikdə inşa edilmişdir. 2010-cu ildən etibarən rəsmi adı Hundertvasser-Kravin evi olaraq adlandırılır.

## Arxitekturası
Bina "təpəli" mərtəbələri ilə seçilir. Damı torpaq ilə örtülmüşdür. Burada kol, ot və ağaclar əkilmişdir. Hundertvasser rənglərin bütöv bir palitrası, düz xətlərin olmaması, çox miqdarda yaşıllıq, çox yönlülük kimi sənət və gözəllik ideallarını təcəssüm etdirir. Rəngarəng fasad, müxtəlif ölçülü pəncərələr, rəngli şüşəli plitələrdən hazırlanmış mozaika və bəzək əşyaları ilə tamamlanır. Sənətkar bu əsərini işinin zirvələrindən biri hesab edirdi. Hətta ona bir şeir də həsr etmişdir. Hundertvasser tikinti başa çatdıqdan sonra layihə qanararını qəbul etməyib. O, bu yerdə çirkin bir şeyin olmamasından məmnun olduğunu bildirir.

## Bənzər layihələr
Binanın (Kegelgasse küçəsi 37–39, A-1030 Wien) qarşı tərəfində 1990–1991-ci illərdə sözdə "Hundertvasser kəndi" () adlandırılan ticarət və sərgi mərkəzi inşa edildi. Bu xarakterik bir fasadı olan rəngarəng binadır. Burada kafe-bar, suvenir mağazaları və xüsusi ictimai tualet vardır.

1989–1991-ci illərdə Hundertvasser binasından () 400 m şimalda eyni evə bənzər incəsənət evi qurulur — Kunsthaus qalereyası. Ünvan: Untere Weißgerberstraße 13, A-1030 Wien.

1988-ci ildən sonra sıralanmış məişət tullantılarının yandırıldığı Vyanadakı Spittelau istilik stansiyasının fasadı və bacasını Hundertvasser binasına bənzər şəkildə dizayn edildi. Bu müasir texnologiyanın, ekologiyanın və incəsənətin ahəngdar birləşməsinin uğurlu bir nümunəsidir.

## Qalereya

Image:Hundertwasserhaus 3.jpg|
Image:Austria august2010 0233.jpg|
Image:WienIMG 5104.jpg|
Image:Wiedeń, Dom Hundertwassera(1).jpg|


## Mənbə

* Evin rəsmi saytı
* Официальный путеводитель Австрийского представительства по туризму
* Самый незаурядный дом на самой заурядной улице

## İstinadlar
Burundidə COVID-19 pandemiyası

Burundidə ilk koronavirus xəstəsi 1 aprel 2020-ci ildə aşkarlanıb.

## Hadisələrin gedişatı
Burundinin Səhiyyə naziri Thadée Ndikumana 2020-ci il aprelin 1-də Ruanda və Dubaydan geri qayıdan iki Burundi vətəndaşının infeksiyaya yoluxduğunu elan etdi. Beləliklə, COVID-19 infeksiyası Burundiyə də keçmiş oldu.

Aprelin 2-si aparılan testlərdə isə 26 yaşlı bir qadında da virus aşkarlandı. Həmin gün aparılmış daha 22 testin nəticəsi isə neqativ çıxdı.

## Müdafiə tədbirləri
Martın 12-də Burundi hökuməti virus infeksiyası olan ölkələrdən gələnlərə 14 günlük karantin tətbiq etməyə başlamışdı.

## İstinadlar
Mara Zalite

**Mara Zalite**  (  ) — Latviya şairəsi, dramaturq və ictimai xadim. Latviya Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü (1998).
## Bioqrafiyası
Mara Zalite 18 fevral 1952-ci ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının Krasnoyarsk diyarında, sürgün olunmuş ailədə anadan olub. 1956-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Latviyaya qayıtmışdır.

Zemqale məktəbində oxumuşdur. Latviya Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirib (1975). Latviya Yazıçılar Birliyində referent vəzifəsində çalışmışdır. SSR (1974-1979) və Liesma jurnallarında ədəbi məsləhətçisi (1977-1990), Karoqs jurnalının baş redaktor (1989-2000), Latviya Müəlliflər Birliyinin prezidenti, Dövlət Dil Komissiyasının sədri ( 2002-2004), Latviya Milli Kitabxanasının İdarə Heyətinin üzvü, Müəllif Hüquqları üzrə Məşvərət Şurasının üzvü və Latviya Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Milli Mədəniyyət Şurasının üzvü olmuşdur.

## Tanıma və mükafatlar
* V.V. Mayakovski adına ədəbi mükafat (Gürcüstan, 1979)
* A. Upita adına ədəbi mükafat (Latviya, 1985)
* O. Vatsietisa adına ədəbi mükafat (Latviya, 1989)
* Aspasia adına ədəbi mükafat (Latviya, 1992)
* İ.Q. Qerder adına ədəbi mükafat (Almaniya, 1993)
* İlin Latviya Ədəbi Mükafatı (2001, 2004)
* Üç ulduzun ordeni, IV dərəcə (1995)
* II dərəcəli tanınma xaçı (2008)

## Əsərləri

### Poeziya
* Vakar zaļajā zālē (1977)
* Rīt varbūt (1979)
* Deviņpuiku spēks (1985)
* Nav vārdam vietas (1985)
* Debesis, debesis (1988)
* Apkārtne (1997)
* Dzeja (2003)
* Vējš meklē mājas (2004)

### Dramaturgiya
* «Məryəmin otağı ilə dolu» (Pilna Māras istabiņa, 1981)
* «Məhkəmə» (Tiesa, 1985)
* «Canlı su» (Dzīvais ūdens (1988)
* «Kirpi tikanı» (Vikas pirmā balle, 1991)
* «Marqarita» (Margarēta, 2000)
* «Tobaqo!» (Tobāgo!, 2001)
* «Torpaq vergisi» (Pa valzivju ceļu, 1965)
* «Še tev Žūpu Bērtulis!» (2004)

### Libretto
* Laçplesis (1987)
* Meža gulbji (1995)
* Putnu opera (1997)
* Kaupēn, mans mīļais! (1998)
* Indriķa hronika (1999)
* Neglītais pīlēns (2000)
* Sfinksa (2000)

### Сборники эссе
* Brīvības tēla pakājē (1990)
* Kas ticībā sēts (1997)

## İstinadlar

## Mənbə
* Mara Zalitenin rəsmi saytı
Stefen Kinzer

**Stefen Kinzer** () — Amerikalı yazıçı və jurnalist. Nyu-York Tayms qəzetinin jurnalistidir.

## Karyerası
1980-ci illərdə Kinzer Mərkəzi Amerikadakı inqilabları və sosial yüksəlişləri yaxından izlədi və "Acı meyvə" adlı və ilk kitabını yazdı. Kitab 1950-ci illərdə Qvatemaladakı hərbi çevrilişlər və destabilizasiyadan bəhs edir.1990-cı ildə Nyu-York Tayms Kinzeri Berlin bürosuna rəhbər təyin etdi. Kinzer 1996–2000-ci illərdə İstanbulda (Türkiyə) yeni qurulan büroda Nyu-York Tayms qəzetinin müdiri olub.

ABŞ-yə qayıtdıqdan sonra Kinzer Çikaqoda yerləşən qəzetin mədəniyyət müxbiri oldu, eyni zamanda Northwest Universitetində dərs deməyə başladı . Bundan sonra Kinzer Bostona köçdü və Boston Universitetində jurnalistika və Amerika Birləşmiş Ştatları xarici siyasətini tədris etməyə başladı. Türkiyə, Mərkəzi Amerika, İran və ABŞ-nin 19-cu əsrin sonundan bu günə qədər xarici hökumətləri devirməsi, Ruandanın soyqırımdan sağalması ilə bağlı bir neçə kitab yazmışdır.

## Əsərləri
* *Bitter Fruit: The Story of the American Coup in Guatemala*, with Stephen Schlesinger; Doubleday, 1982
* *Crescent and Star: Turkey Between Two Worlds*, Farrar, Straus and Giroux, 2001
* *All the Shah's Men: An American Coup and the Roots of Middle East Terror*, John Wiley & Sons, 2003
* *Overthrow: America's Century of Regime Change from Hawaii to Iraq*, Times Books, 2006
* *Blood of Brothers: Life and War in Nicaragua*, with a new afterword, Harvard University Press
* *A Thousand Hills: Rwanda's Rebirth and the Man Who Dreamed It*, John Wiley & Sons, 2008
* *Reset: Iran, Turkey, and America's Future*, Times Books, 2010
* *Reset* also published as *Reset Middle East: Old Friends and New Alliances: Saudi Arabia, Israel, Turkey, Iran*, I. B. Tauris, 2010
* *The Brothers: John Foster Dulles, Allen Dulles, and Their Secret World War*, Times Books, 2013
* *The True Flag: Theodore Roosevelt, Mark Twain, and the Birth of American Empire*, Henry Holt and Co., 2017.
* *Poisoner in Chief: Sidney Gottlieb and the CIA Search for Mind Control*, Henry Holt and Co.,

## Həmçinin Bax
Nyu-York Tayms

## İstinadlar
Məşhur Məmmədov

**Məşhur Məmmədov** () — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI, VII çağırış deputatı

## Həyatı
Məmmədov Məşhur Şahbaz oğlu 04 oktyabr 1963-cü il də Masallı rayonunun I Yeddioymaq kəndində, ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya Universitetini bitirmişdir.

## Fəaliyyəti
* 1981–1983: Kalinovka (Viləş) kənd orta məktəbində laborant;
* 1991–1995: Masallı rayon Xarrad kooperativi;
* 1996–2011: Embawood şirkətinin təsisçisi və baş direktoru;
* 2011–2013: Embawood Gürcüstan şirkətinin baş direktoru;
* 2013–2015: Embawood şirkətinin təsisçisi və direktor müavini;
* 2015-hal-hazıradək: "Progress Construction" şirkətinin təsisçi və baş direktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
* 2000-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, YAP Masallı rayon Təşkilatı Şura üzvü;
* Azərbaycan Mebel İstehsalçıları Assosiasiyasının sədri;
* Rusiya Azərbaycan İşgüzar şurasının üzvü;
* Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi yanında İctimai şuranın üzvü;
* Azad Sahibkarlar Konfederasiyasının idarə heyətinin üzvüdür.
* 2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Sinqapur  parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.
* 3 fevral 2025-ci ildə Milli Məclisin İntizam komissiyasının tərkibinə daxil edilib.

## Təltifləri
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən "Tərəqqi" medalı
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən"Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi" yubiley medalı
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən"Azərbaycan Sərhəd Müdafiəsinin 100 illiyi" yubiley medalı
* Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni təltif edilib

## Ailəsi
Ailəlidir, 4 övladı və 5 nəvəsi var.

## İstinadlar
Dəmir daban (roman)

**Dəmir daban** — 1908-ci ildə Cek London tərəfindən yazılmış distopik novelladır. Cek Londonun sosialist görüşlərinin ən aydın şəkildə nümayiş olunduğu bir romandır. 25 fəsildən ibarətdir.
## Əsas xüsusiyyəti
Məşhur fizik Kanninhemin qızı olan Evis sosialist Ernest Everqardia evlənməklə müasir cəmiyyətin iqtisadi əsslarını dərindən öyrənərək, fəhlələrin ağır vəziyyətini yüngülləşdirmək üçün əri ilə birlikdə amansız sərt mübarizə aparır. O, ABŞ-dakı oliqarxların hakimiyyətini "Dəmir daban" adlandırır. Romanda 1917-ci ilin payızı Çikaqoda üsyanın yatırılması zamanı törədilən məşhur qətliamın təsviri verilir. Cek Londonun "Dəmir daban" əsəri XX əsr Amerika inqilabçısı Evis Everqardın avtobioqrafik əlyazmasıdır. Roman milli bestseller kimi 1993-cü ildən sonra məşhurlaşdı. Bu əsərin üstünlük və nöqsanları barədə məşhur yazıçı Corc Uruell əsaslı fikirlər söyləmişdir. 1945-ci ildə o, roman haqqında oçerk dərc etdirərək əsərdə nəqletmənin zəifliyini vurğulamış və romanda rast gəlinən peyğəmbərcəsinə öncəgörmələri qiymətləndirmişdir. O demişdir: "London bəzi münasibətlərdə digər öncəgörənlərə nisbətən daha haqlıdır. O yaxşı hekayəçi və yetərincə ardıcılı olmayan sosialist idi" .

## Haqqında
Əsər Marksizmin ən çılpaq şəkildə oxuna biləcəyi, olduqca axıcı və maarifləndirici bir əsərdir.  Cek Londonun “Dəmir daban”ını dünya ədəbiyyatı tarixində oliqarxlar və oliqarxiya haqqında ilk roman sayırlar . Əsərdə Ernestin səylərinə baxmayaraq heç cür təşkilati birlik ola bilməyən və buna görə də üst sinfin dəmir dabanı (dəmir – fabriklərdəki dəmir texnologiyaya işarədir) altında qalaraq əzilən işçi sinfinin mübarizəsindən bəhs edilir.Dövrünün Amerikasını sərt bir şəkildə tənqid etmiş, dövlət rəsmilərinin və zəngin təbəqənin onlara qarşı müxalif olan hər kəsi necə əzdiyini, onlara qarşı səsini necə yüksəldə bilən və ən əsası səsini ətrafdaki insanlara da duyura bilənləri necə yox etdiyini sadə bir dil ilə romantik janrda oxuculara çatdırmağa çalışmışdır. Əsər 1907-ci ildə yazılmışdır. Burada müəllifin uzaqgörənliyi, onu bir yazıçıdan çox aşağı təbəqə üçün qəhrəman, hakimiyyət üçün isə bir inqilabçı kimliyinə bürüyür. Aristokrat obrazları dəyərləndirərkən onların həqiqi iç üzü meydana çıxır. İnsan, öz vicdanının başqa şəxslər tərəfindən sorğulanmasını rədd edir. Çünki, özü də vicdanından şübhə edəcəyini bilir və bu hal ilə qarşı-qarşıya qalmağa nifrət edir. Bu vəziyyət isə mənfəət və vicdan ehtiyacını daha da alovlandırır. Xudbin və xəsis insan isə bunu içində basdırıb mənfəətini daha çox düşünür və ondan mənfəət qazanmaq üçün qoyduğu hədəflərindən uzaq düşməməyə can atır.

## Obrazlar
* Ernest
* Doktor Hammerfild
* Yepiskop Morpauz
* Cekson
* Polkovnik İnqrem
* Persi Leyton

## Həmçinin bax
* 1984 (roman)
* Cəsur yeni dünya

## İstinadlar
San Salvador adası

**San Salvador adası** — Xristofor Kolumbun 1-ci ekspedisiyasında kəşf etdiyi adadır. Ada Baham adalarının tərkibinə daxildir.San Salvador adası 12 oktyabr 1492-ci ildə Kolumbun gördüyü və ziyarət etdiyi ilk torpaq idi buna görə də  onu Xilaskar hesab edərək  San Salvador adlandırmışdı. Kolumbun qeydlərinə görə, adalarını Guanahani adlandıran xalqı yerli Lucayan sakinləri idi.

## Tarixi
1492-ci ildə Kolumb San Salvador adasına gələndə Şərqi Hindistanda olduğunu düşünürdü.Adaya yerli sakinlər tərəfindən Guanahani deyilirdi, ancaq İspan tədqiqatçıları tərəfindən bu ad dəyişdirilmişdi.18-ci əsrdə İngiltərə Baham adalarını öz müstəmləkəsinə çevirdi və 1925-ci ildə San Salvador adını Pişik adası adlanar adadan götürdü və bura uzun müddət adı belə qalacaq Uetlinq adası adını verdi.
 
## Turizm
Bu gün çoxlu qumlu çimərliklər sayəsində adanın əsas sənayesi turizmdir. Təxminən 940 nəfər San Salvador adasında yaşayır və əsas icması yerli hökumətin yerləşdiyi Cockburn Towndır. Şəhərin 271 əhalisi var.

Adada beynəlxalq San Salvador havalimanı fəaliyyət göstərir

## Qasırğalar
1996-cı ildə Lili qasırğası

1999-cu ildə Floyd qasırğası

2015-ci ildə Xoakin qasırğası San Salvadora ziyan vurub

## Hakimiyyət
Hazırkı İdarəçi Gilbert C. Kempdir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*http://idol.union.edu/garverj/Geo35/hurricane/Damage.htm
*https://weather.com/safety/hurricane/news/hurricane-joaquin-bahamas-impacts
*https://statistics.bahamas.gov.bs/download/023796600.pdf
Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondu

**Ümumdünya Təbiəti Mühafizə Fondu** ( və ya qısaca **WWF**) — təbiətə qarşı ziyanı dayandırmağı və vurulan ziyanı bərpa etməyi hədəfləyən beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatıdır.

Ümumdünya Mühafizə fondu, dünyada beş milyondan çox tərəfdarı olan ən böyük mühafizə təşkilatıdır.100-dən çox ölkədə fəaliyyət göstərir, 3000-dən çox  ətraf mühit layihələrini dəstəkləyir.1995-ci ildən bəri 12 mindən çox qorunma təşəbbüsünə 1 milyard dollardan çox sərmayə yatırılıb.

## Tarixi
WWF-nin öncülü olan Qoruma Fondu, 1948-ci ildə Fairfield Osborn tərəfindən New York Zooloji Cəmiyyətinin (bu gün Vəhşi Təbiəti Qoruma Cəmiyyəti olaraq bilinən) dünyanın təbii sərvətlərini qorumaq məqsədi ilə təsis edilmişdir.

## Panda simvolu
WWF-nin panda loqotipi, 1958-ci ildə Pekin Zooparkından London Zooparkına köçürülmüş Çi Çi adlı bir pandadan gəlir, WWF-nin qurulmasından. O dövrdə Qərb dünyasında yaşayan yeganə panda kimi məşhur olsa da, bənzərsiz tanınan fiziki xüsusiyyətləri və nəsli kəsilməkdə olan bir növ kimi statusu, təşkilatın bütün dil maneələrini aradan qaldırmaq üçün güclü tanınan simvollara ehtiyacı təmin etmək üçün ideal hesab olunurdu.

## İstinadlar
SSRİ Hərbi və Dəniz işləri üzrə Xalq Komissarlığı

**SSRİ Hərbi və Dəniz işləri üzrə Xalq Komissarlığı** — 1923-cü il noyabr ayının 12-dən 1934-cü ilin mart ayının 15-dək SSRİ Silahlı Qüvvələrinə nəzarət edən hərbi idarənin mərkəzi orqanı. 

## Tarixi
Xalq Komissarlığı iki müstəqil xalq komissarlığlarından (RSFSR-in hərbi və dəniz işləri üzrə) yaradılmışdır. SSRİ Müdafiə Xalq Komissarlığının yaranması ilə əlaqədar ləğv edildi.

## Xalq Komissarları
Xalq Komissarlığına Xalq Komissarı rəhbərlik edirdi; aşağıda sadalanan şəxslər müxtəlif vaxtlarda bu vəzifəni icra edirdilər:

* Lev Trotski – 12 noyabr, 1923 – 26 yanvar, 1925;
* Mixail Frunze – 26 yanvar – 31 oktyabr, 1925;
* Kliment Voroşilov – 6 noyabr, 1925 – 20 iyun, 1934

## İstinadlar


## Mənbə

*
The Lego Group

**The Lego Group** — Danimarka oyuncaq şirkəti. 1932-ci ildə yaradılmışdır.

## Tarixi
The Lego Group 1932-ci ildən etibarən taxta oyuncaqlar düzəldən Ole Kirk Kristiansenin (1891–1958) emalatxanasında başladı. 1934-cü ildə o kompaniyasının adını leqo qoydu. Leqo adı "Leggodt" sözündən əmələ gəlmişdir. Sözün mənası "yaxşı oyun"dur. Şirkətin mottosu "yalnız ən yaxşısı kifayət qədər yaxşıdır"

## İstinadlar
Bit bazarı

**Bit bazarı** (, , , ) — insanların köhnə, işlənmiş və ya sadəcə olaraq faydalı olmayan əşyaları satıb aldıqları yer. Həm də bit bazarında antikvarlar, əntiq əşyalar, kolleksiya əşyaları və digər xüsusi maraq doğuran mallar satılır və alınır. Mallar adətən olduqca ucuzdur və onların keyfiyyəti istehsal yeri, üsul (əldə qayırma və ya zavod), bu anda əşyanın populyarlığı, habelə birja bazarının özünün ölçüsü kimi bir neçə amildən asılıdır. Bəzən bir bit bazarında malların qiyməti bütövlükdə şəhər üzrə orta qiymətlərdən asılı ola bilər. "Bit bazarı" adı və anlayışı fransızcadan gəlir.

Bu tip bazar çox vaxt mövsümi olur. Bununla belə, son illərdə bu cür bazarların "formal" və "daimi" olmasıda müşahidə olunur. Bu bazarlar, uzunmüddətli icarə ilə sabit tipli bazar (formal) və qısamüddətli icarə ilə mövsümi tipli bazarlar olaraq iki yerə bölünur.

Bu bazarlarda ardıcıl olaraq, istifadə olunan mallar, kolleksiya əşyaları, əntiq əşyalar və vintage geyimlər kimi əşyaların alına biləcəyi davamlı istehlaka diqqət yetirilir.

## Termin mənşəyi
Bu cür bazar konsepsiyası minilliklər boyu mövcud olsa da, bit bazarı termininin mənşəyi mübahisəlidir. Bir nəzəriyyəyə görə, 18-ci əsrdə Nyu-York şəhərində, Manhettendə İst-River yaxınlığında "Maiden Lane"də yerləşən "Fly Market" bu cür assosiasiyaya başladı.

İkinci bir nəzəriyyəyə görə, bit bazarı fransız *marché aux puces* sözundəndir və sözün hərfi mənasında "bit ilə bazar" kimi tərcümə olunur, çünki satılan əşyalar əvvəllər sahib olduğu və köhnəldiyi, ehtimal ki, bit ehtiva etdiyi üçün belə etiketlənmişdir.

## Məşhur bit bazarları
İlk bit bazarlarından biri çox güman ki, Saint-Ouendəki *Marché aux puces* idi (Parisin şimal ətraflarında Seine-Saint-Denis bölgəsində yerləşir). Bu, Parisdəki dörd belə bazardan biri olan və geniş ərazidə yerləşən böyük bir bazardır. Bazar 19-cu əsrdə yaradılıb və əslində 14 ayrı bazardan ibarət vahid kompleksdir.

Yaponiyada ən məşhur bit bazarı Tokioda yerləşən *Togo Shrine* bazarıdır.

Türkiyənin bir çox böyük şəhərlərində bu cür bit bazarları vardır. Bunlardan İstanbulda *Horhor Antikacılar Çarşısı* (Horhor Bit Pazarı), *Dolapdere bit bazarı, Feriköy bit bazarı, Kadıköy bit bazarı,* Ankarada **Ulus** *İtfaiye Meydanı bit bazarı,* İzmirdə *Yeni Bornova bazarını* misal göstərmək olar.

Rusiyada bir neçə məşhur bit bazarı var. Ən məşhur və çoxdan fəaliyyət göstərən bit bazarı Sankt-Peterburqda Udelnaya dəmir yolu platforması və eyniadlı metro stansiyasının yaxınlığında yerləşir.

## Azərbaycanda bit bazarı
Azərbaycanda ən məşhur bit bazarı, Bakı şəhəri, Sabunçu qəsəbəsində yerləşir. Bu bazar, "*rus bazarı*" və ya "*cındır bazarı*" adlarıylada tanınır.

## İstinadlar
Şərqi Timorda COVID-19 pandemiyası

**Şərqi Timorda COVID-19 pandemiyası** — Şərqi Timorda ilk koronavirus xəstəsi 21 mart 2020-ci ildə aşkarlanmışdır.

## İstinadlar
Azerbaijan Today (jurnal)

***Azerbaijan Today*** — jurnal, Azərbaycanda ilk müstəqil beynəlxalq mətbuat orqanı.

## Tarixi
Beynəlxalq jurnal 2000-ci ildən Azərbaycanda ingilis dilində ilk müstəqil beynəlxalq mətbuat orqanıdır.

## Haqqında
Jurnalın məramı Azərbaycanda iqtisadi-siyasi-mədəni həyatında qazandığı uğurları, Qarabağ həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq, o cümlədən xarici iş adamlarını Azərbaycana cəlb etmək olmuş və bu istiqamətdə bir sıra diqqətçəkən işlər görmüşdür.

Azerbaijan Today Azərbaycanda akreditasiya olunmuş diplomatik missiyaların, fəaliyyət göstərən xarici şirkətlərin böyük əksəriyyəti ilə əlaqələr qurmuş, Avropa İttifaqının rəhbərliyi, ABŞ, Norveç, İsveçrə, Fransa, Avstriya, İtaliya, İngiltərə və Almaniya hökumətləri ilə birgə layihələr həyata keçirmiş, Avropada və ABŞ-də 2000-dən daimi abunəçi toplamışdır ki, bu da jurnalın beynəlxalq nüfuzundan xəbər verir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
İsmət Səttarov

**İsmət Rəcəb oğlu Səttarov ** () — Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının sədri.

## Həyatı
İsmət Səttarov 1983-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Dövlət Universitetinin "İqtisadi kibernetika və tətbiqi riyaziyyat" fakültəsində təhsil almışdır. Texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur.

2000–2004-cü illərdə bank sektorunda çalışıb, 2004-cü ildən 2010-cu ilə qədər isə Heydər Əliyev Fondunun Analitik-informasiya şöbəsində fəaliyyət göstərib.

2011-ci ildən yeni yaradılmış "Region TV" adlı prodüser qrupunun direktoru vəzifəsini icra edib, 2014-cü ildən həmin prodüser qrupunun əsasında yaradılmış "Region TV" telekanalının direktoru olmuşdur. 2016-cı ildən ARB Media Qrupun rəhbəri, "ARB24" MMC-nin direktoru vəzifəsini icra etmişdir.

İsmət Səttarov 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə yenidən 6 il müddətinə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir.

2020-ci il aprel ayının 6-da Milli Televiziya və Radio Şurasına sədr seçilmişdir.

Evlidir, bir övladı var.

## Təltifləri
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 21 iyul 2025

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəhbərlik
* Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurası
Otar Çiladze

**Otar Çiladze** (Gürcücə: ოთარ ჭილაძე; ) — gürcü şair və yazıçı.Stalindən sonrakı dövrdə gürcü ədəbiyyatının dirçəlişində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Romanlarında  Şumer və Yunan mifologiyasından çox istifadə etmişdir.
 
## Həyatı
Çiladze Gürcüstanın şərqində  Kaxeti bölgəsində yerləşən Siğnaği şəhərində anadan olub.Tbilisi Dövlət Universitetində oxuduqdan sonra 1956-cı ildə jurnalist oldu.Əsərləri, xüsusilə şeirləri 1950-ci illərdə çap olunmağa başladı.Bu dövrdə Tiflisdə ədəbiyyat jurnalisti olaraq çalışdı və jurnallara rəhbərlik etdi.1972-73 illəri arasında uzun bir seriyada nəşr olunan "Yolda bir adam gedirdi" (გზაზე ერთი კაცი მიდიოდა),"Məni tapan hər kəs" ,"Avelum"(1995) kimi romanlarla daha da məşhurlaşdı.1997-ci ildə Mnatobi jurnalının baş redaktoru oldu.Çiladze bir çox şeir və pyesini də nəşr etdirmişdir.
 
## Mükafatlar
*Şota Rustaveli mükafatı(1983)

*Gürcüstan şərəf medaı(1993)

*Ən yaxşı roman mükafatı(2003)

## Əsərləri
*"Yolda bir adam gedirdi"

*"Məni tapan hər kəs"

*"Avelum"

*"Mart Xoruzu"

*"Dəmir teatr"

## İstinadlar
Qambolun heyrətamiz dünyası

***Qambolun heyrətamiz dünyası*** () —  tərəfindən yaradılmış cizgi serialı. Serialda Kaliforniyanın uydurma şəhəri Elmorda yaşayan 12 yaşlı insanabənzər mavi pişik Qambol Uotterson və ögey qardaşı qızıl balıq Darvin Uottersonun sərgüzəştlərindən bəhs olunur. Serial 3 may 2011-ci ildən etibarən Cartoon Network telekanalında yayımlanır.

Serialın yaradıcısı Ben Bokle yeni televiziya şousu hazırlamaq istəyirdi. Beləliklə o, ailə və məktəbdə keçən əyləncəli cizgi serialı ideyasını Cartoon Network telekanalına təqdim etdi. Onlar bu ideyanı çox bəyəndilər və layihə üzərində işləməyə başladılar. Cizgi serial "", "" və "Studio Soi" animasiya studiyalarının iştirakı ilə hazırlandı.

Cizgi serial müxtəlif animasiya üslublarından istifadə edilərək hazırlanmışdır. Səhnələrin əksəriyyəti kuklalar, kompüter animasiyası, stop-motion, real kadrlar və s. üsulların qarışığı ilə yaradılıb. Serial uşaqlar üçün nəzərdə tutulsa da, bəzən fəlsəfə, evlilik, psixi pozuntu kimi ciddi məsələlərdən də söhbət açır.

## Məzmun
Serial uydurma şəhər Elmorda yaşayan 12 yaşlı pişik Qambol Uottersondan bəhs edir. Onun Darvin adlı övladlığa götürülmüş ən yaxşı dostu da var. Qambolun ailə üzvləri özündən kiçik yüksək zəkalı bacısı Anais, evdar atası Riçard və Nikol adlı bütün vaxtı işdə keçən anası var. Qambol qardaşı və bacısı ilə eyni məktəbə — Elmor orta məktəbinə gedir. O, Penni adlı yerfındığıya aşiqdir.

## Şərhlər
Karikatura yumor, animasiya və səsləndirmə üçün olduqca yaxşı qiymətləndirmələr aldı. 3 may 2011-ci il tarixində nümayişin startı 2,120 milyon, 9 may 2011-ci ildə isə 1,937 milyon baxış toplamışdır. 2 mövsümünün nümayişinə daha az tamaşaçı verilmişdir — jurnalın 1,805 milyon icmalçısı müxtəlif Lori Braun bu şou barədə yaxşı rəylər vermişdir. O, şounun özünəməxsus məntiq və daxili xaos olduğunu ifadə etmiş və əlavə etmişdir: "bu şou azyaşlıların macəra dolu həyatını əks etdirir". Müsbət rəy həmçinin həftəlik və simli əyləncəli jurnalların rəyçiləri tərəfindən verilmişdir. Həmçinin, şou bir çox saytlarda bir çox müsbət rəy aldı.

## Rollar

## Həmçinin bax
* The Amazing World of Gumball personajlarının siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi veb səhifə
* ''Qambolun heyrətamiz dünyası'' Cartoon Network veb-səhifəsində
* 
*
Səfərəliyev

**Səfərəliyev** — soyad.
  
* Ədalət Səfərəliyev 
* Xanlar Səfərəliyev
* Rəhman Səfərəliyev
* Oleq Səfərəliyev
* Zülfiqar Səfərəliyev

;Toponim
* Səfərəliyev — Samux şəhərinin keçmiş adı.

## Həmçinin bax
* Səfər (ad)
* Səfərəli
Ağasıbəyli

* Aşağı Ağasıbəyli  — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
* Yuxarı Ağasıbəyli — Azərbaycanın Samux rayonunda kənd.
* Ağasıbəyli (Siyəzən)  
* Ağasıbəyli (Vedibasar)
Cenqa

**Cenqa** — Lesli Skot tərəfindən yaradılmış oyundur. Hasbro və Milton Bredly Company tərəfindən satışı həyata keçirilir.

## Oyunun qaydaları
54 taxta blokdan ibarətdir. Hər mərtəbə 3 blok olmaqla 18 mərtəbəli bir qüllə düzəldilir. Bununla belə, əgər ilk üç blok şimaldan cənuba düzülübsə, yuxarıdakı üç blok şərq-qərb sxemi ilə düzülməlidir. Oyun iştirakçıları növbə ilə bu 18 mərtəbəli qüllədən bir blok çəkir və qüllənin üstünə yenidən başlanğıcdakı kimi düzməyə başlayırlar. İştirakçılar toxunduqları bloku tək əlləri ilə çəkmək məcburiyyətindədirlər. Qüllə yıxılmadan əvvəl son bloku kim çəkibsə, oyunu o şəxs uduzur. Yenidən oynamaq istəsəniz, blokları yığmaq və onları bir qüllə etmək vəzifəsi əvvəlki oyunu uduzan şəxsə düşür.

## İstinadlar
Pirokatexin

**Pirokatexin** (1,2-dihidroksibenzol) — kimyəvi formulu C6H4(OH)2 olan üzvi birləşmə, iki atomlu fenol.

Dihidroksibenzolun mümkün üç izomerindən biri, digər ikisi hidroxinon və rezorsin.

## Tarixi
Pirokatexin 1839-cu ildə alman kimyaçısı H.Reynş tərəfindən katexin ekstraktının quru 
qovulması nəticəsində alınmışdı. 1880-ci ildə də C.M.Eder və B. Tot tərəfindən təklif edilmişdi.

## Fiziki xassələri
Fenol qoxusu olan ağ kristallar, işıqda və havada, qəhvəyi rəngə qədər qaralır. Suda yaxşı həll olunur(43 q 100 ml suda).

## Alınması
Halogen əvəz olunan fenolların qələvilərlə reaksiyası zamanı pirokatexinin natrium duzu alınır və sonra sulfat turşusuyla turşulaşdırdıqda pirokatexin alınır.

## Kimyəvi xassələri
Pirokatexinin kimyəvi xassələri fenolların xassələrinə malikdir.
Ftal anhidridi ilə reaksiya zamanı alizarin və qistazarin əmələ gəlir.

: 

Xlorsirkə turşusunun xloranhidridi ilə katalizator POCl3 və ya AlCl3 iştiraki ilə adrenalon(V) sonra isə adrenalin (VI) alınır.

## Toksikliyi
Pirokatexin alerqik reaksiya verə bilər  və eyni zamanda mutagen və kanserogen xüsusiyyətlərə malikdir. Dərinin şiddətli qıcıqlanmasına və dermatitə səbəb olur.

## Tətbiqi

Pirokatexin dərman preparatların istehsalında(məs.adrenalinin), şəkil çəkmə prosesində fotoreagent kimi, xəzlərin rənglənməsində istifadə olunur.

## Mənbə
# Харлампович Г. Д., Чуркин Ю. В. Фенолы. М., 1974; Общая органическая химия. M., 1982. Т. 2.
# Гауптман 3., Грефе Ю., Ремане X., Органическая химия, пер. с нем., М., 1979
İdriya

**İdriya** (*Idrija, Idria*) — Sloveniyada mədən şəhəri. Eyni adlı bələdiyyənin inzibati mərkəzi. Şəhər Sloveniyanın şimal-qərbində, Lyublyananın 60 km-də yerləşir.

Müasir şəhər XVI əsrdə meydana gəlmişdir. Yerli kəndlilər su quyusundan su çəkən zaman vedrənin qeyri-adi ağırlığa və suyun parıltılı olmasını müşahidə etmişlər. Sonda bunun civə olduğu məlum oldu. Tezliklə İdriya civə yatağı ispaniyanın Almaden mədəni ilə rəqabətə başladı. İdriya dünyada ikinci ən böyük civə yatağıdır (birinci yerdə Almaden mədəni). Dünya civə ehtiyatının 13 % İdiriya mədənlərində istehsal olunur. İdriyada 500 il müddətində — 107 000 ton civə istehsal edilmişdir. 1970-ci ildə dünya civə bazarında civənin qiymətində düşmə qeydə alındı. Civənin istifadə edildiyi sahələrdə (amalqamasiya, səhiyyə, yod, xlor, boya istehsalı və s.) artıq civəni daha ekoloji təmiz materyallarla əvəzlənməsinə başlanılmışdır. 1977-ci ildə mədən müvəqqəti bağlanıldı. Bu şəhər əhalisinin həyatında böyük dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. 1987-ci ildə mədən birdəfəlik bağlanıldı.

2010-cu İdriya ərzisində "İdriya Geoparkı" yaradılmış. Parkda İdriya ərazisinin zəngin geoloji özəlliklərini qoruyub saxlanılır. İdriya Geoparkı beynəlxalq özəlliyə malikdir və UNESCO-nun geoparklar şəbəkəsinə daxildir.

YUNECKO 2012-ci ildə Almaden və İdriya civə mədənlərinin çox əsrlik sənaye infrastrukturunu bəşəriyyətin 450 illik unikal dağ-mədən qazma işlərinin şahidi kimi qəbul etmişdir.

İdriya şəhərindən 102 nömrəli baş maqistral yolu keçir. Yol Loqates şəhərini Tolmin şəhəri ilə birləşdirir. İdriyanın əsas sənaye zavodları "Hidriya" və "Kolektordur". Sənayenin inkişafı nəticəsində şəhərdə işsizlik səviyyəsi çox aşağıdır — 5,7 %.

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt
* Geopark (ingilis dilində)
* Şəhərin turist portalı (ingilis dilində)
* İdriya festivalı (ingilis dilində) 
* İdriya şəhər muzeyi (ingilis dilində)

## İstinadlar
Haramı

* Birinci Haramı — Füzuli rayonunun qəsəbə inzibati ərazi dairəsi. 19 iyun 2009-cu ildən 1 №-li Qayıdış adlanır.
* İkinci Haramı — Füzuli rayonunun qəsəbə inzibati ərazi dairəsi. 19 iyun 2009-cu ildən 6 №-li Qayıdış adlanır.
* Haramı düzü — Füzuli rayonunda böyük bir sahəni əhatə edən ərazi. 
* "Haramı" yarımstansiyası — Füzuli SES-ə aid elektrik yarımstansiyası.
* Haramı (İran) — İranda kənd.
* Haramı dağı — Ordubad rayonu ərazisində dağ. (Hünd. 1316,7 m.)
* Haramı aşırımı — Ordubad rayonu ərazisində aşırım.
* Haramı dağı — Şamaxı rayonu ərazisində, Udulu kəndinin cənub-qərbində dağ.
* Haramtala dağı — Quba rayonu ərazisində, Qudyal çayının sahilində yerləşən dağ. (Hünd. 1539 m.)
* Haramçay — İsmayıllı rayonu ərazisində çay.
* Haramı (roman) — Şərif Ağayarın romanı.
İtaka

**Itaka** (Yunanca, Ιθάκη) — İon dənizində yerləşən Yunan adası.

İtakanın əsas adasının sahəsi 96 km²-dir. Əhalisi 2011-ci ilə görə 3231 nəfərdir.

Müasir İtaka Odisseyin evi olan Homerin İtakası ilə eyniləşdirilir.

## Etimologiya
İtaka adı qədim dövrlərdən bəri dəyişməz qalsa da, müxtəlif dövrlərə aid yazılı sənədlərdə adaya başqa adlarla müraciət edilir, məsələn:

Trakoniso, Takou, Tiakou (Bizans)

Tiaki (Venesiyadan əvvəlki Bizans)

Teaki(Venesiya dövründə)

Fiaki(Osmanlı dövründə)

## Tarixi
Adada e.ə 2-ci minillikdən etibarən məskunlaşma var. Ehtimal olunur ki, Mikena dövründə Kefaloniyanın paytaxtı və Odissey tərəfindən idarə olunan kiçik krallığın paytaxtı olub. İtaka sonrakı dövrlərdə romalılar,Bizans imperiyası tərəfindən işğal olunub.
Ardınca İtaka, 1797-ci ildə Campo Formio müqaviləsinə əsasən Fransa tərəfindən işğal edilmiş 1798-ci ildə isə rus-türk birliyinin komandirləri Fyodor Uşakov və Kadir bey tərəfindən azad olunub. Ada 1807-ci ildə yenidən Fransanın mülkünə çevrildi lakin,1809-cu ildə İngiltərə adanı işğal etdi.
1815-ci ildə bağlanılmış Paris müqaviləsinə əsasən İtaka Birləşmiş İyon Adaları Ştatlarının tərkibinə verildi.
1864-cü ildə bağlanmış London müqaviləsinə əsasən adalar Yunanıstanın tərkibə daxil edildi.

## Coğrafiyası
İtaka adası Kefaloniyanın şimal-şərq sahilindən şərqdə yerləşir, oradan İtaka Boğazı ilə ayrılır. Adanın ümumi sahəsi 117.8 km²-dir. Ümumi sahil uzunluğu isə 101 km-dir.

## Adanın məşhur sakinləri
Odissey

**[[Platon Drakoulis]]**

Lorenzos Mavilis

İoannis Metaksas

## Həmçinin bax
Sardiniya

Krit

## İstinadlar
https://www.britannica.com/place/Ithaca-island-Greece

http://www.greeka.com/ionian/ithaca/ithaca-geography.htm

https://art.nationalgalleries.org/art-and-artists/74358

## Xarici keçidlər
http://ithaki.gr/
Vedmak (ağac)

**Vedmak** (), həmçinin **Meşko** () —— Polşanın Lyobuş voyevodinası, Krosnenski rayonu, Komorov kəndində böyüyən hamar qarağac ağacı. Avropanın ən böyük qarağacı olaraq, rəsmiləşdirilmişdir. 
## Adı
Ağacın adı Andjey Sapkovskinin eyni adlı romanının adı ilə adlandırılmışdır. Bu ad yerli səsvermənin nəticələrinə əsasən seçilmişdir. İkinci adı olan «Meşko» Polşa şahzadəsi I Meşkonun şərəfinə adlandırılmışdır. Bu ad yerli meşəbəylər tərəfindən istifadə olunur.

## Ölçüləri
Ağacın daxilində enli bir boşluq mövcuddur. Gövdənin  qalınlığı 1,3 m yüksəklikdə 930 sm-ə çatır (2011-ci il məlumatına görə). Keçmişdə Vedmakın hündürlüyü 35.5 metrə çatsa da, ağacın hündürlüyü hazırda 19 m-ə çatır. Belə fərqin əsas səbəbi, ildırım çaxması zamanı ağacın tacının bir hissəsinin məhv edilməsidir. Bu hadisə 2004-cü ildə baş vermişdir. Ağacın yaşı dendroxronoloqistlərin sözlərinə görə, 2016-cı ildə ən azı 463 ildir.

Ağac Sezar Patsinyak tərəfindən tərtib edilən, 1992-ci ildən bəri Polşadakı ən qədim ağaclar siyahısında qeyd olunur. 1984-cü ildə alınan məlumatlara görə, ağacın hündürlüyü 35 m, gövdəsinin ətrafı 887 sm-ə çatır, yaşı isə 431-dən çox olmuşdur.
Ağacın yaşı ilə bağlı araşdırmalar sonralarda aparılmışdır. Ağacıq təsvirləri və ölçüləri dərcə alınmışdır. Ağac əsasən Polşa ağacları 2014 və Polşa ağacları 2016 dərclərində qeyd edilmişdir.

## Status
Vedmak 1971-ci ildən bəri təbii bir abidə olaraq qorunur. Komorov şəhərində Vyazov küçəsində yerləşir (2017-ci ilə qədər küçə Karol Sverçevski adını daşıyırdı). Ağacın ətrafı vandallardan qorunmaq üçün metal məhəccərlərlə əhatələnmişdir. Ağacın yanından yol keçir.

## Ədəbiyyat
* Paweł Zarzyński, Robert Tomusiak, Krzysztof Borkowski. Drzewa Polski. — Warsz.: PWN, 2016. — ISBN 978-83-01-18438-4.
* Krzysztof Borkowski. Polskie drzewa. — Poznań: DALPO, 2014. — ISBN 978-83-61766-08-7.
* Paweł Zarzyński, Robert Tomusiak. 90 drzew - Okazy niezwykłe. — Warsz.: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2014. — ISBN 978-83-63895-16-7.
## İstinadlar
Timsahın göz yaşları

**"Timsahın göz yaşları"** — saxta kədər göz yaşları tökən, ikiüzlü və qeyri-səmimi insanlar haqqında işlədilən ifadədir.

## İfadənin yaranması
Timsahlar bir şey yeyəndə gözlərindən yaş gəlir. Bəzi sadəlövh adamlar elə düşünürlər ki, timsah yediyi heyvanın halına acıyır. Yəni ağlaya-ağlaya yeyir. Təbii ki, bu, düz deyil. Sadəcə, timsah ağzını çox geniş açdıqda çənə əzələləri gücə düşdüyündən gözündən su gəlir. Bunun nə ağlamaqla, nə də rəhmdilliklə əlaqəsi var. Məhz buna görə də "timsahın göz yaşları" ifadəsi məsəl kimi işlədilir. Bir nəfər başqasına zülm edəndə, sözdə isə yalandan onun halına acıyanda deyirlər: "Filankəs timsah kimi göz yaşı tökür".

## Mənbə
* http://e-derslik.edu.az/books/122/units/unit-1/page68.xhtml Ancaq başqa insanlar bunu başqa mənalardada da istifadə edir.
11 №-li Qayıdış qəsəbəsi

**11 №-li Qayıdış qəsəbəsi** — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun 11 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

Bu Qəsəbə "Bələdiyyə əraziləri və torpaqları haqqında" Qanunla Füzuli rayonunun Bala Bəhmənli bələdiyyəsinin ərazisinə aid edilib.

## Tarixi
"Azərbaycan Respublikasının bəzi şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 01.09.2004-cü il tarixli 727-IIQ nömrəli Qanunun  "Füzuli rayonu üzrə" hissəsinin birinci abzasına əsasən "*Füzuli rayon inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan Haramı sahəsində yeni salınmış 11 №-li Qayıdış... qəsəbələri rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil*" edilmişdir.

Həmin hissənin üçüncü abzası ilə "*Mərkəzi 6 №-li Qayıdış qəsəbəsi olmaqla, 6 №-li Qayıdış, 7 №-li Qayıdış, 8 №-li Qayıdış, 9 №-li Qayıdış, 10 №-li Qayıdış və 11 №-li Qayıdış qəsəbələrindən ibarət İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

"Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" 19.06.2009-cu il tarixli 837-IIIQ nömrəli Qanunun I hissəsinin onuncu abzasına əsasən "*11 №-li Qayıdış qəsəbəsi İkinci Haramı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin qəsəbə mərkəz olmaqla 11 №-li Qayıdış qəsəbə inzibati ərazi dairəsi*" yaradılmışdır.

## Əhalisi
Qəsəbədə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı evlərini tərk etmiş məcburi köçkünlər məskunlaşdırılıb.

3 aprel 2020-ci il tarixinə olan məlumata görə qəsəbədə 881 nəfər yaşayır.

## Təhsil
Qəsəbədə "Qayıdış qəsəbə 8 № li tam orta məktəb" fəaliyyət göstərir.

Məktəb 360 şagird yerlik, 24 sinif otaqlıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Füzuli rayon bələdiyyələrinin siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Azərbaycan. — 2009. — 31 iyul. — S. 1.
* Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
* 

## Həmçinin bax
Aleksey Leontyev

**Aleksey Nikolayeviç Leontyev** () — sovet psixoloq, pedaqoq.

## Həyatı
Sovet psixologiya elminin inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır. **Leontyev**in elmi fəaliyyətinin I mərhələsi 1925–1930-cu illəri əhatə edir. 1930-cu ildə **Leontyev** Xarkova gedir və orada Ukrayna Psixonevroloji Akademiyanın nəzdində psixologiya bölməsi yaradır. Psixoloqun rəhbərliyi ilə Xarkov Psixologiya Məktəbi yaranır.

1940-cı ildə **Leontyev** **A.İ.Gertsen adına Leninqrad Pedaqoji İnstitut**da "Psixikanın inkişafı" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. 1966-cı ildən ömrünün sonunadək **Leontyev** Moskva Dövlət Universiteti psixologiya fakültəsinin dekanı olur.

## Mənbə
* Əliyev R.İ. Psixologiya tarixi. Bakı, 2006

## İstinadlar
Buyan adası (Rostov vilayəti)

**Buyan adası** — Rostov vilayətinin ərazisində, Baqaevskaya kəndində yerləşən bir ada. Aşağı Donun məşhur görməli yerlərindən biri hesab olunur.

Kəndlilər arasında Stepan Razinin 1669–1670-ci illərdə fars xəzinəsini məhz bu adada basdırdığı barədə əfsanəsi gəzir. Ancaq Rusiya imperiyasının hərbi xəritələrində ada yalnız 19-cu əsrdə müxtəlif adlarla meydana çıxmışdır: Uqlovatı, Buynı, Buyan.

Ada 18-ci əsrin xəritələrində yoxdur, bu da Baqaevskaya kəndində fars qızılının olmasına şübhə yaradır.
Vaxt keçdikcə Buyan aşağı axar boyunca qum və çamurla lillə artaraq böyümüşdür. Sıx bitki örtüyü ilə örtülmüş ada, zəngim qumlara sahib sahillərə malikdir. Buda çimərliklərin kütləvi istifadəsinə imkan verir. Vəziyyətinə görə ada demək olar ki, həmişə həvəskar balıq ovu üçün əlverişlidir. Buyan Don çayının boyunca uzanır və üçbucağa bənzər formadadır. Bununla belə çayın fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq forması daim dəyişməndir.
Baqaevskaya və Buyan 20-ci əsrə qədər Don çayının əsas gəmi yolu olan Donok kanalı ilə ayrılırdı. Simlyansk bəndinin tikintisindən sonra su daşmaları praktiki olaraq dayandı. Kəndin yaxınlığından axan çay tədticən lillə doldu və 20-ci əsrin ikinci yarısında Donok boyunca naviqasiya mümkünsüz oldu. Keçmiş Uqlovataya qolu Donun müasir naviqasiya kanalına çevrilir.
Adaya iki körpü aparır: Sovet dövründə maşınlar üçün hazırlanmış "Betonı" və piyadalar üçün "Çuqunnı". Adanın Don tərəfində 2008-ci ilə qədər sərnişin gəmilərini də qəbul edən bir çay priçalının qalıqları qalmışdır. Priçalda kafe vardır. 1913-cü ildə adanın yaxınlığında Rostov maqnatı Paramonova aid olan "Peter" gəmisinin böyük bir soyğunçuluğu baş vermişdir.

1941–1942-ci illərdə adada Sovet qoşunları tərəfindən heç vaxt istifadə olunmayan müdafiə xətti çəkildi. Düşmən 1942-ci ilin iyulunda şimal-şərqdən sovet qoşunlarının müdafiəsini darmadağın etmişdir.

## İstinadlar
Sergey Rubinşteyn

**Sergey Leonidoviç Rubinşteyn** () — rus psixoloqu.

## Həyatı
İnsanın fəlsəfi-psixoloji konsepsiyasını yaratmışdır. **Rubinşteyn**ə görə, xarici təsir daxili şəraitdən keçərək təsir göstərir. O, bu ideyalarını inkişaf etdirərək 1940-cı ildə nəşr etdirdiyi "Ümumi psixologiyanın əsasları" adlı əsərində ümumiləşdirir.

1942-ci ildə bu əsərə görə **Rubinşteyn** II dərəcəli Stalin mükafatına layiq görülür. 1943-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilir.

1947-ci ildə o, kosmopolitizmdə Sovet elmini düzgün qiymətləndirməməkdə təqsirləndirilir. 1949-cu ildə bütün vəzifələrdən azad edilir. 40-cı illərdə kəskin şəkildə **Rubinşteyn**ə qarşı çıxan A. N. Leontyev 1977-ci ildə onun mövqeyini düzgün hesab edir.

**Rubinşteyn** şüur və fəaliyyətin vəhdəti ideyasını irəli sürür və əsaslandırırdı. Göstərirdi ki, şüur insanın obyektiv aləmlə əlaqəsini yaradır. Bu əlaqələr fəaliyyət vasitəsilə reallaşır.

## Mənbə
* Əliyev R. İ. Psixologiya tarixi. Bakı, 2006

## İstinadlar
Eqermeyster (likör)

**Jägermeister** (tələffüzü *Yəgermayster*) — 56 növ ot, meyvə, ədviyyat əsaslı güclü alman likörü.

Bitter kateqoriyasına aiddir. Likör 56 komponentin — bitkilərin qarışdırılması ilə əldə edilir və palıd barellərdə 12 ay saxlanılır. İçkinin dəqiq tərkibi gizli saxlanılır. İçkinin etiketi maral və buynuzlarının üzərində xaç təsvir edilmişdir və əfsanəyə görə müqəddəs Quber, ovçuların himayəçisi tərəfindən ovlanan maral təsvir edilmişdir. Etiket alman yazıçısı Oskar fon Rizentalın şeiri ilə çərçivələnmişdir. Alman istehsalı olduğu üçün içkinin simgəsində uzun s istifadə olunur.

Jägermeister, bir çox digər bitter kateqoriyasında olan içkilər kimi, həzm üçün əlverişli hesab olunur. Adi formada soyudulmuş halda və ya kokteyllərdə istifadə olunur.

## Tarixçə
Likör 1935-ci ildən Uolfenbüttel (Aşağı Saksoniya) şəhərində yerləşən 1878-ci ildə yaradılmış Mast-Jägermeister SE şirkəti tərəfindən istehsal olunur. Likör üçün resept 1934-cü ildə şirkətin qurucusunun oğlu Kurt Mast tərəfindən yaradılmışdır. Əvvəlcə resept həzm yaxşılaşdırılması üçün bir dərman kimi nəzərdə tutulmuşdur.

İçkinin adı onun yaradıcısı tərəfindən verilmişdir. Jägermeister "əsas ovçu" mənasını verir. Kurt Mast bir ovçu idi, belə ki, yeni məhsul üçün ad seçilməsi buna əsaslanmışdır.

1934-cü ildə Alman İmperator meşəbəyi Herman Reyx ərazisində ov qaydaları haqqında qanun çıxarmış və özünü "əsas ovçu" elan etdi. Bu baxımdan, Vermaxtın əsgərləri bu içkini "Schnaps Geringa" adlandırırdı.

Markanın simvolu kimi buynuzlar arasında xaçla maraldan istifadə qədim əfsanəyə aiddir. Belə ki, qraf Qubert Liejski Milad axşamında meşədə gəzərkən buynuzların arasında katolik xaç parlayan maralı görür. Bu hadisənin təsiri altında, bütün var-dövlətini rahiblərə vermiş və bütün əmlakları kilsələrə üçün istifadəyə təqdim etmişdir, ölümündən sonra müqəddəs sayılmağa başlamışdır. Müqəddəs Qubert, ümumiyyətlə ovçuların və ovun patronu sayılır.

1970-ci illərdən etibarən likör dünyanın onlarla ölkəsinə ixrac olunur.

## Qalereya

File:Jägermeister Bus.jpg|Jägermeister avtobus reklamı
File:Schwerin tram 813.jpg|Jägermeister qatar reklamı
File:Jägermeister1.JPG|İçki və xüsusi rumkası


## İstinadlar

## Həmçinin bax

*  İngiliscə
*  Almanca
Lev Vıqotski

**Lev Semyonoviç Vıqotski** (; ) — görkəmli sovet psixoloqu.

## Həyatı
**Vıqotski** ilk dəfə mühitin uşağın psixikasına təsirinin konkret mexanizmini göstərmişdir. Belə vacib mexanizmi o, interiorizasiyada görürdü. Göstərirdi ki, hər bir ali psixi funksiya iki dəfə təzahür edir. I dəfə xarici – interpsixika kimi, II dəfə daxili – intrapsixi kimi. **Vıqotski** psixi inkişafa uyğun olaraq yeni yaş dövrlərini müəyyənləşdirir. Dövrləşmənin kriteriyası kimi Vıqotski mənalılığı və dinamikanı ayırır. O, inkişaf və təlim arasındakı qarşılıqlı əlaqəni araşdırarkən yaxın inkişaf zonası ideyasını irəli sürür. Göstərir ki, təlim inkişafetdirici ola bilər. Təlim məzmununa görə inkişafdan qabaqda getməlidir.

**Vıqotski**nin tədqiqatları içərisində təfəkkürün formalaşması prosesi mühüm yer tutur. Psixoloqa görə, məişət və elmi anlayışlar fərqli şəkildə formalaşır. Məişət anlayışları xüsusidən ümumiyə doğru inkişaf edir. Şəxsiyyətin intellektual inkişafından bəhs edərkən o, özünüdərkin zəruriliyini irəli sürürdü. Uşaq özünü dərk etdikcə özünün davranış və psixikasını idarə etməyi öyrənir, onun xarici aləmdən asılılığı azalır. Psixologiya müəssisələrinin şəbəkəsi genişləndi. Ukrayna və Gürcüstanda psixologiya institutları yaradıldı, yeni psixologiya kafedraları açıldı.	

**"Voprosı psixoloqii" jurnalı**nın nəşrə başlanması da (1955) mühüm hadisələrdən sayılmalıdır.

## Mənbə
* Əliyev R. İ. Psixologiya tarixi. Bakı, 2006

## İstinadlar