open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teodor Şults

**Teodor Vilyam Şults** () (20 aprel 1902 - 26 fevral 1998) — amerikalı iqtisadçı. 1979-cu ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını Artur Lyuislə bölüşdürmüşdür.
## Həyatı
Teodor Şults 1921-ci ildə əkinçilik üzrə təhsil almaq üçün ABŞ-də Cənubi Dakota Universitetinə daxil olmuş və 1927-ci ildə məzun olaraq diplom almışdır. Sonra Viskonsin-Medison Universitetində doktorluq dərəcəsi almaq üçün çalışmış, 1927-ci ildə doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.

1930-1943-cü illərdə ABŞ-nin Ayova Ştatı Universitetində dərs vermiş, daha sonra Çikaqo Universitetində professorluğa yüksəlmişdir. 1998-ci ildə ABŞ-nin İllinoys ştatının Evanston şəhərində ölmüşdür.

Teodor Şultsu məşhur edən tədqiqatları onun həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin aqrar sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlıdır. Onun insan kapitalı, xüsusən də elm kapitalı ilə bağlı apardığı tədqiqatlar XX əsrdə bir sıra dövlətlərin öz iqtisadi siyasətlərini müəyyənləşdirməsində rol oynamışdır. 1979-cu ildə aqrar sektorun iqtisadiyyatına verdiyi töhfələrinə görə  İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Əsərləri
* 1951, Measures for Economic development of Underdeveloped Countries
* 1959, Investment in Man: An Economist’s View, The Social Service Review XXXIII, 2, iyun
* 1959, Human Wealth and Economic Growth, Humanist
* 1960, Capital Formation by Education, Journal of Political Economy
* 1961, Investment in Human Capital, American Economic Review
* 1962, Reflections on Investment in Man, Journal of Political Economy
* 1963, The Economic Value of Education, New York: Columbia University Press
* 1964, Transforming Traditional Agriculture
* 1971, Investment in Human Capital: The role of education and of research
* 1972, Human Resources, Human Capital: Policy issues and research opportunities
* 1975, The Value of the Ability to Deal with Disequilibria, Journal of Economic Literature. 13, no. 3 (Eylul 1975): səhifə 827–846
* 1978, Migration: An economist's view, in McNeil ve Adams, eds., Human Migration
* 1979, Life Span, health, Savings and Productivity, with R. Ram, Economic Devevelopment and Cultural Change
* 1979, Concepts of Entrepreneurship and Agricultural Research. Kaldor Memorial Lecture, Ayova Ştatı Universiteti, noyabr
* 1980, The Economics of Being Poor, Journal of Political Economy
* 1981, Investing in : The Economics of Population Quality
* 1982, Investment in Entrepreneurial Ability, Scandinavian Journal Economics 82, no. 4, səhifə 437–448

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Teodor Şults haqqında Nobel mükafatı e-muzeyində məlumat
* Teodor Şults haqqında faktlar
* Teodor Şultsun İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının təqdimolunma mərasimindəki çıxışı

## İstinadlar
Bala Darbaz

**Bala Darbaz** (gür.: g.ə. პატარა დარბაზი, l.ə. **patara darbazi**) - Gürcüstanın Bolnisi bələdiyyəsində kənd. İmirhəsən və Faxralı kəndləri ilə birlikdə **Faxralı icma sakrebulosu**nu (rəsmi olaraq: gür.: g.ə. ტალავერის თემის საკრებულო, l.ə. **talaveris temis sakrebulo**) təşkil edir. Kənd şimali-şərqdə Faxralı, cənubda dağlarla (Sarvan bələdiyyəsi), şərqdə Qudro (Sarvan bələdiyyəsi), qərbdə Çatax, şimali-qərbdə Şəmşiöyü, İncəoğlu kəndləri, Bolnisi şəhəri, Xatissopeli və Mığırlı kəndləri ilə əhatələnib. Kəndə ən yaxın (5&nbsp;km məsafədə) yaşayış məntəqəsi Faxralıdır. 17-24 yanvar, 2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə azərbaycanlılardan ibarət 40 nəfər (22 nəfəri kişilər, 18 nəfəri qadınlar) əhali yaşayır.
## İstinadlar
Əqrəb (jurnal)

***"Əqrəb"*** — Bakıda nəşr edilmiş satirik jurnal.

## Haqqında
8 səhifədən ibarət olan "Əqrəb" jurnalının 1923-cü ildə 6, 1924-cü ildə 2 nömrəsi çap edilmişdir. Jurnalda nəzm və nəsrlə həm satirik, həm də yumoristik yazılar, karikaturalar verilirdi. "Əqrəb" jurnalının redaktoru Həsən Rəhmanov, rəssamı Əzim Əzimzadə idi. "Əqrəb" imzalı baş məqaləsindən jurnalın bəzi əsas vəzifələri, dil, üslub xüsusiyyətləri etibarilə "Molla Nəsrəddin"dən öyrənməyə çalışdığı görünürdü.

## Mənbə
*Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı,2008. s'h.95
Sıxlıq

**Sıxlıq** — cismin kütləsinin onun həcminə nisbətinə bərabər olan fiziki kəmiyyətə deyilir. BS-də vahidi kq/m³-dir. Sıxlıq skalyar kəmiyyətdir. Maddələrin sıxlıqları müxtəlif olur. Suyun sıxlığı 1000 kq/m³-dir.

## Düsturu
Sıxlığın düsturu aşağıdakı kimi ifadə olunur:
:  \rho = \frac{m}{V},
Burada "m" — cismin kütləsi, "V" — cismin həcmidir. Sıxlığın BS-də vahidi kq/m³, SQS-də isə q/sm³-dir.

* Bəzən qazların sıxlıqlarını hesablayan zaman aşağıdakı düsturdan istifadə edilir. 
:  \rho = \frac{M}{V_m},
Burada "M" — qazın molyar kütləsi, V_m — qazın molyar həcmidir (normal həcmdə qazın həcmi 22,4 l/mol-dur).

## Bir sıra qazların sıxlığı

## İstinadlar
Əsas Qalaktikalar Kataloqu

**Əsas Qalaktikalar Kataloqu** () — 1989-cu ildə çap olunmuş əsas qalaktikaların astronomik kataloqu. J2000-də istifadə olunur. Bu kataloqda 73,197 qalaktikanın ekvatorial koordinatları və başqa məlumatlar toplanmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [ftp://cdsarc.u-strasbg.fr/pub/cats/VII%2F237  PGC kataloqunun faylı] (Principal Galaxies Catalogue)
* Catalog of Principal Galaxies
İohann Qlauber

** İohann Qlauber** (; 1604, Karlşdadt -  1670, Amsterdam) - alman  əlkimyaçısı,  kimyaçısı,  əzcaçısı və  həkimi.

## Həyatı
İohann Qlauber Aşağı Frankoniya tarixi əyalətinin ( Almaniya) Karlşdadt şəhərində bərbər ailəsində anadan olmuşdur. Onun həyatı haqda  1644-cü ilə qədər heç bir məlumat yoxdur. Universitetdə oxumağa imkanı olmadığından o özü sərbəst şəkildə elmi öyrənmiş, cavanlığında güzgülər düzəltmiş və aptekdə əzcaçı işləmişdir.  1644-cü ildə o  Gissendə kral sarayında həkim kimi çalışmış,  1645-ci ildə  Bonna,  1648-ci ildə isə  Amsterdama yollanmışdır.  1651-ci ildə özünə  Kitsinqendə ev almış Qlauber burada şəxsi laboratoriyasını quraraq mineral gübrələr üzərində öz təcrübəsini aparmışdır.

## Elmi işi
Qlauber   duz və  turşuların quruluşu və tərkibini ətraflı şəkildə öyrənmiş, qeyri üzvi maddələrin əldə edilməsinin bir sıra üsullarının işlənib hazırlanmasına dair öz töhfəsini vermişdir. Tibbi məmulat kimi istifadə üçün bir sıra duzları ayırmışdır.

O,  1648-ci ildə şora ilə sulfat turşusunun qarışığının distillə edilməsindən təmiz nitrat turşusunu, xörək duzu ilə sulfat turşusunun birlikdə qızdırılması nəticəsində  ***Qlauber duzu*** adlanan - təmiz xlorid turşusu və natrium sulfatı əldə etmişdir. Qlauber özü bu duzu *"möcüzəvi duz"* - *"sal mirable"* adlandırmışdır.
Qlauber duzunun əldə edilməsi tarixi 1626-cı ilin qışına aid edilir. Bu İohann Qlauberin 1625-ci ildə yatalaq xəstəliyinə tutulması ilə əlaqələndirilir. Bu haqda İohann Qlauber belə yazmışdır:

Qlauber  bulaq suyunun kimyəvi tərkibi ilə maraqlanaraq növbəti qışını bunun öyrənilməsinə həsr etmişdir. O yerli əzcaçı Aysner adlı birisi ilə tanış olmuş, onun laboratoriyasını öz təcrübləri üçün istifadə etmişdir.

Qlauber laboratoriyada şüşə qablardan ilk istifadə edənlərdən biri olmuş və şüşə hazırlanması üçün istifadə olunan sobaların konstruksiyasında bir sıra təkmilləşdirmə işləri aparmış, vitrajın əldə edilməsi üsullarını işləyib hazırlamışdır.
Nəzəri cəhətdən götürdükdə Qlauber  yatro kimyanın tərəfdarı və  Paraselsin davamçısı idi. O, özünün  1661-ci ildə 
Amsterdamda çap etdirdiyi 7 tomluq *Glauberi opera omnia* kitabında qədim filosofların fikirlərinə əsaslanaraq maddələrin qarşılıqlı fəaliyyətinin ancaq onlar arasında ortaq, ümumi bir şeyin olması ilə mümkün olduğunu bildirmişdir.

Qlauber çox müasirləri kimi qeyri nəcib metalların  qızıla çevrilməsinə və  həyat eliksirinin mövcudluğuna inanmış, hətta həyat eliksirinin hazırlanma sirrini kəşf etdiyini bildirmişdir.

## Xatirə
1976-cı ildə  Beynəlxalq astronomiya birliyi  Ayın görünməyən hissəsində yerləşən  kraterə İohann Qlauberin adını vermişdir.
Qorxmaz Quliyev

**Qorxmaz Həsi oğlu Quliyev** () — Azərbaycan ədəbiyyatı tarixçisi, filologiya elmləri doktoru (1990), professor (1992), Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun rektoru (1993–2001).

## Haqqında
Qorxmaz Quliyev 1941-ci Bakı şəhərində ildə anadan olub. Suraxanı rayonu 101 saylı məktəbi bitirib. O, 1965-70-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun fransız dili fakültəsində təhsil alıb. 1970–80-ci illərdə Əlcəzairdə fransız-rus dili tərcüməçisi, Strasburq Universitetində mühazirəçi kimi fəaliyyət göstərib. Quliyev 1983-cü ildə Azərbaycan Dillər Universitetində ədəbiyyat nəzəriyyəsi sahəsində elmlər namizədliyi dissertasiyasını və 1993-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Azərbaycan ədəbiyyatı sahəsində doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, 2013-cü ildə professor elmi adını alıb.

Quliyev 1981-1990-cı illərdə Azərbaycan Dillər Universitetində müəllim və kafedra müdiri işləyib. Azərbaycan Dillər Universitetində Elm işləri üzrə prorektor (1990-1991) və Tədris işləri üzrə prorektor kimi çalışıb. 1993-2001-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin rektoru olub. 1999-cu ildən Azərbaycan Universitetinin professorudur.

Q.Quliyevin "Azərbaycan ədəbiyyatının poetikası" (1992) monoqrafiyasında Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər", "Dəli yığıncağı", "Poçt qutusu" əsərləri təhlil olunmuşdur. "Statistikadan dinamikaya" adlı məqaləsində o, Azərbaycan ədəbiyyatında fərdi daxili xarakterin ilk dəfə C. Məmmədquluzadənin yaradıcılığında meydana gəldiyini dəlillər və elmi təhlil yolu ilə sübut edir.

"Dəlidən doğru xəbər" (1999) kitabındakı "Absurd teatr. Məmmədquluzadənin "Dəli yığıncağı" faciəvi komediyası Ö. İoneskonun "Kərgədanlar" komik faciəsi işığında" məqaləsində C. Məmmədquluzadənin yaradıcılığı XX əsrin 50-ci illərində təşəkkül tapmış və bu gün Avropa dramaturgiyasında aparıcı meyllərdən biri olan absurd teatr konsepsiyası kontekstində araşdırılır.

Professor Qorxmaz Quliyev eyni zamanda XX əsrin əvvəllərində Qərb ədəbiyyatşünaslığında hakim mövqe tutan ədəbi-estetik konsepsiya və cərəyanları ilk dəfə Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığına təqdim edən alimlərdən biri, Qərb ədəbiyyatının Azərbaycandakı ən məşhur tədqiqatçılarındandır. Görkəmli alim, filosof, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas Qorxmaz Quliyev 6 elmi monaqrafiya, 2 dərs vəsati, 150-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

## Əsərləri
* Multukulturalizmin əsasları, Dərs vəsaiti, Bakı, 2017
* Xüsusidən ümumiyə (məqalələr toplusu), Bakı, 2016
* XVIII – XIX əsrlərdə Amerika ədəbiyyatı: Tarixi oçerklər, Dərslik, Bakı, 2016
* XX əsrin görkəmli ədəbiyyatşünas alimləri, Dərs vəsaiti, Bakı, 2014
* XX əsr ədəbiyyatşünaslıq konsepsiyaları, Dərs vəsaiti, Bakı, 2014
* XX əsr Amerikan ədəbiyyatşünaslığında aparıcı cərəyanlar, Dərs vəsaiti, 2011
* Становление индивидуального стиля, monoqrafiya, 2000
* Dəlidən doğru xəbər, monoqrafiya, 2000
* Azərbaycan ədəbiyyatının poetikası, monoqrafiya, 1992
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı.2008. səh.157.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  XX əsrin görkəmli ədəbiyyatşünas alimləri. Quliyev, Qorxmaz Həsi oğlu. 
* Qorxmaz Həsi oğlu Quliyev Filologiya elmləri doktoru, professor Azərbaycan dili və ədəbiyyat kafedrası
Nik Tarabey

**Nick Emad Tarabay** (d. 28 avqust, 1975. Beyrut, Livan) — Livan-Amerika aktyoru. O ən çox Starz TV-də yayımlanan Spartak seriyasındakı Aşur rolu ilə tanınır.

## Həyatı
Tarabay 1975-ci il,28 Avqustda Livanda Beyrutda dünyaya gəlib. O, orta məktəbi Livanda qurtarandan sonra Nyu-Yorka köçmüşdür.2004-cü ildə isə Los-Ancelesə köçmüşdür.

Tarabay Sex and the City bir epizod əlavə kimi televiziya debüt etdi(2000). O, The Sopranosda da kiçik bir rol-Matuş-narkotik diler rolu oynadı(2001–2004). Habelə 2008-ci ildə Crashdan tez əsəbləşən polis leytenant rolu oynadı.

Tarabay Starz TV-nin seriyası olan Spartacus: Blood and Sand VƏ Spartacus: Vengeancedə əsas rollardan olan Aşur xarakterini canlandırdı. O, ayağından zədələnmiş, sonra isə keçmiş qladiator kimi casusluq etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Frank Raykard

**Franklin Edmundo "Frank" Raykard** (),Surinam əsilli Hollandiyalı baş məşqçi ve keçmiş futbolçu.

## Xarici keçidlər
Oleq Babayev

**Oleq Babayev** () — Ukraynalı politoloq, Ukrayna Ali Radasının VI çağırış xalq deputatı; Kremençuk şəhərinin meri (2010-2014), "Vorskla" (Poltava) futbol klubunun prezidenti (2005-2014); Atası azərbaycanlıdır.

## Həyatı

## Vəfatı
26 iyul 2014-cü il tarixində, yerli vaxtla səhər saat 10.00-da evindən bayıra çıxdığı zaman naməlum avtomobildən enən maskalı naməlum şəxslər onu avtomatdan atəşə tutublar. Nəticədə Oleq Babayev yerindəcə dünyasını dəyişib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Heçi

**Heçi** () — Çinin Quansi-Çjuan muxtar rayonunda 4 milyona yaxın əhalisi olan şəhər.

## Həmçinin bax
* Heçi Hava Limanı

## İstinadlar
Heçi Hava Limanı

**Heçi Hava Limanı** — (IATA kodu: **HCJ**) — Çinin Quansi-Çjuan muxtar rayonunun 4 milyona yaxın əhalisi olan Heçi şəhərində fəaliyyət göstərəcək aeroport. Digər aeroportlardan fərqli olaraq yüksək dağ zirvəsində, buludlardan da hündürdə yerləşir. 2014-cü ilin 28 avqustunda açılışı olmuşdur.

## İnşası
İnşası 5 ilə başa gəlmişdir. Uzunluğu 2200 metr, eni isə 45 metr olan hava limanını salmaq üçün 60-a yaxın zirvə dağıdılaraq hamarlanıb.

## İstinadlar
Komi-zıryan dili

**Komi-zıryan dili** (sadə şəkildə öz adlanmaları *komi*; *komi-kıv*) — komi-zıryanların dili. Perm dilləri qrupunun komi dilinin üç əsas şivəsindən biridir və müstəqil ədəbiyyat normasına malikdir. Rusiya Federasiyasının Komi Respublikasında, qismən Kola yarımadasında, Nenes muxtar dairəsində ,Yamal-Nenes muxtar dairəsində və Xantı-Mansı muxtar dairəsində yaşayırlar. Danışanların sayı 156 099 nəfərdir. (2010, siyahıyaalma). Nisbətən böyük qrupları Ukraynada (4 min nəfər) və Qazaxıstanda vardır (1,5 min nəfər.).

## Həmçinin bax
* Kiril qrafikalı əlifbalı dillər siyahısı

## Ədəbiyyat
* Лыткин В. И. Историческая грамматика коми языка. Ч. 1. Сыктывкар, 1957.
* Лыткин В. И. Коми-зырянский язык // Языки народов СССР. Т. 3. М., 1966.
* Современный коми язык. Ч. 1—2. Сыктывкар, 1955—64.

;Lüğətlər:
* Тимушев Д. А., Колегова Н. А. Коми-русский словарь. М., 1961.
* Fokos-Fuchs D. Syrjänisches Wörterbuch. Bdpst, 1959.
* Лыткин В. И., Гуляев Е. С. Краткий этимологический словарь коми языка. Сыктывкар, 1999. 430 с.

## Mənbə
* Финно-угорская электронная библиотека. Тексты, коми-русский словарь 
* Древнепермская письменность
* Коми-русский словарь
Farağat

**Farağat** - mənası: Sakit, səssiz, dinməz-söyləməz deməkdir.

Sıra Nizamnaməsinə aid olan bu komanda, əsasən hərbi qulluqçuların sıra intzamını pozmayaraq, sırada düz duraraq verilən komandaları dinləmək və ya rəislərin tapşırıqlarına sakit , səssiz heç bir sual vermədən qulaq asmaq üçün verilir.

Farağat komandası hərbi salam verilən zaman,rəisin yanından keçən və ya onu izləyən zaman,sırada duran zaman verilir.

Bunadan başqa Farağat komandası əlavə olara məruzə edilən zamanda istifadə edilir, məsələn: "Bölük Düzlən, Farağat,Diqqət !!! Mərkəzə..."

## Farağat komandası zamanı hərbiçinin duruşu

Farağat komandası verilən zaman:
- Komanda gələn tərəfə çevrililir;
- Baş düz baxır,çənə yerlə paralel vəziyyətdə olur;
- Əllər yana tam olarağ sıxılır,əlin orta barmağı şalvarın yan cibinin üstündəki əlavə xətlə bir tutulur;
- Danışılmamalı,hərəkət edilməməlidir;
- Bayraqdar farağat komandasının icrası zamanı bayrağı önünə gətirərək (sol əli bayrağın yuxarısından,sağ əli isə aşağısından)düz tutur;
- Diqqət !!! mərkəzə zamanı isə Bayraqdar bayrağı sol əlin köməyi ilə onun tutacağını sağ qolun dirsəkdən bükülmüş vəziyyətinə uyğun önə uzadır;
- Azad (komanda) komandası zamanı isə bayrağın tutacağının aşağı hissəsi sağ ayağın pəncəsinə biləşdirilir və bayrağın yuxarı hissəsi isə sağ qolun tam açılması ilə önə uzadılır;
- Əgər hərbi qulluqçu silahla cərgədə durubsa silah onun əlində tutulubsa o,silahlı sol əlinin köməyi ilə sinəsindən dörd baramaq aralıda saxlamaq şərti ilə tutur,bu zaman sol əlin dörd barmağı silahın lülə örtüyünə sıxılır,baş barmaq isə silahın yuxarı hissəsində yerləşən qayış birləşən yerinə sıxılmış vəziyyətdə tutulur.Sağ əl isə dörd barmaq tapança dəstəyinin alt hissəsinə,baş barmaq isə onun əks tərəfinə sıxılır;
- Hərbi qulluqçu silahı kürəyə vəziyyətində tutubsa hərbi salamı bir qayda olaraq verə bilər:


## Xarici keçidlər
* Farağat,diqqət !!! Səngərə 
## Həmçinin bax
* Azad (komanda)
* Düzlən
Bosniya və Herseqovina Federasiyası

**Bosniya və Herseqovina Federasiyası** (bosn. və xorv. *Federacija Bosne i Hercegovine*) — Bosniya və Herseqovina suveren ölkəni təşkil edən iki siyasi qurumlardan biridir (ikincisi Bosniya Serb Respublikasıdı).
Castle in the Sky

**Səma qəsri Laputa**() - Hayao Miyazakinin yazıb yaratdığı 1986-ci il tam metrajlı anime. Film yapon animasiya studiyası Studio Ghiblinin məhsuludur.

## Məzmun
Qədim əfsanə olan Laputa uçan adadır.Bəziləri oranı böyük hərbi baza ,bəziləri isə sonsuz xəzinəsi olan saray hesab edir. Səma qəsri Laputa göylərdə-buludların arasında, gözlərdən uzaqda yerləşir.Bu sirli qalaya gedən yolu yalnız Şitanın sehrli güclərə malik tumarı vasitəsilə tapmaq olar.Tumar göy rənglidir və üzərində qızılı simvol var.

## Film heyəti

## Rolları səsləndirənlər

## Saundtrek siyahısı

**Səma qəsri Laputa animasiyasının saundtreki** - 1986-cı ildə buraxılmış saundtrek albomudur.Saundtrek siyahısı 14 trekdən ibarətdir.Bütün treklərin müəllifi Co Hisayşidir.
# "The Girl Who Fell from the Sky" – 2:27
# "Morning in Slag Ravine" – 3:04
# "A Fun Brawl (Pursuit)" – 4:27
# "Memories of Gondoa" – 2:46
# "Discouraged Pazu" – 1:46
# "Robot Soldier (Resurrection/Rescue)" – 2:34
# "Carrying You" – 2:02 *(Xor: Suginami Children's Choir)*
# "Sheeta's Decision" – 2:05
# "On the Tiger Moth" – 2:32
# "An Omen to Ruin" – 2:18
# "The Sea of Cloud Under the Moonlight" – 2:33
# "Laputa: Castle in the Sky" – 4:36
# "The Collapse of Laputa" – 2:00 *(Xor: Suginami Children's Choir)*
# "Carrying You" – 4:07 *(İfaçı: Azumi Inoue)*

## Maraqlı faktlar
* Film İMDBnin hazırladığı Top 250 film siyahısında 230-cu mövqedə qərarlaşıb.İMDB xalı 8,1-dir.

## Həmçinin bax
Tuti (jurnal)

***"Tuti" jurnalı*** () — həftəlik satirik, şəkilli jurnal.

## Haqqında
"*Tuti*" jurnalı "Molla Nəsrəddin" jurnalının təsiri altında həftədə bir Bakıda Azərbaycan türkcəsində nəşr olunmuşdur. Siyasi, ədəbi, ictimai türk məzhəkə məcmuəsi idi. "*Tuti*" jurnalının redaktoru "*Səda*" qəzetinin mühərriri Cəfər Bünyadzadə, naşiri və sahibi Tağı Nağıyev idi. Jurnalın ilk nömrəsi 1914-cü il 27 dekabrda, sonuncu nömrəsi 1917-ci il 29 iyunda (cəmi 112 nömrə) buraxılmışdır. Birinci il bir nömrə, ikinci il 44 nömrə, üçüncü il 1916 - cı il iyulun 30 - na kimi 28 nömrə çıxmışdır. Dördüncü il "*Tuti*" inqilaba qədər çıxmışdır. Həmin il müdirliyi Dadaş Bünyadzadə dəröhdə edib. Məcmuə 15 gündə bir nəşr olunmağa başlamışdır.  Birinci nömrədə ümumi başlığın yanında aşağıdakı elan verilmişdir:

Jurnal özündən əvvəl çıxan satirik jurnalları təkrar etməyəcəyini və onlardan tamamilə fərqlənəcəyini birinci nömrənin baş məqaləsində oxuculara vəd etmişdi və göstərmişdi ki, həmin məzhəkə jurnallarının məsləkini təqib etməyəcəkdir. Jurnal öz məsləkini məqalədə belə şərh edir:

Məram və məqsədini açıqlayan jurnalın baş məqaləsindən hiss olunur ki, "*Tuti*"çilər insanların azad yaşayacaq bir dövrdə olmasını arzulayırlar. Lakin jurnalın komplektlərini vərəqlədikcə məlum olur ki, bu "*azad dünya*" çox dumanlı şəkildə təsəvvür edilir. Bir sıra müəlliflər əsil azad dünyanın köhnə quruluşu devirdikdən sonra yaranacağını dərk etmirdilər. Onlar xırda islahatlarla ümumi rifah qazanalacığını güman edirlər. Bu ideya materiallarda da öz əksini tapırdı.

## Əməkdaşlar
"*Tuti*"də M.S.Ordubadi, S.Hüseyn, Ə.Şəmçizadə, Ə.Nəzmi, Səməd Mənsur, Y.V.Çəmənzəminli, C.Cabbarlı, Hacı Səlim Səyyah, Əli Məhzun İrəvanı, M.Hadi, M.Hacınski, S.Mümtaz və b. fəal iştirak edirdilər. Göründüyü kimi, müəlliflər məslək və əqidəcə müxtəlifdir. Bu müxtəliflik satirik yazılarda da öz əksini tapırdı. Bəzən açıq və cəsarətli yazılarının üstündə "*Tuti*" mühərrirlərini təqib edirdilər. Bəzi mühərrirlər isə, məsələn, Səməd Mənsur xalqı fəlakətdən qurtarmaq üçün Allahı köməyə çağırırdı. "*Tuti*" ilə eyni vaxtda Bakıda "Babayi-Əmir" və "Məzəli" jurnalları da çıxırdı. Bəzən bu jurnallar arasında adi, xırda məsələlər üstündə mübahisələr gedirdi.

## Jurnalda əks olunan mövzular
Jurnalda ictimai-siyasi mövzularda, maarif, ədəbiyyat, incəsənət məsələlərinə dair, əsasən, xırda islahatçılıq, bəzən demokratik ruhda yazılar dərc olunurdu. "*Tuti*"də mütləqiyyət quruluşuna, müstəmləkə siyasətinə qarşı kəskin çıxışlar da olurdu. Senzuranın təzyiqi bəzən səhifələrin ağ qalması ilə nəticələnirdi. C.Məmmədquluzadə bu jurnalda "*Dəmdəməki*", "*Molla Həsrətalı*", "*Dərdmənd*", "*Fəhlə*", "*Hərdəmxəyal*" imzaları ilə yazılar dərc etdirirdi.

## Həmçinin
* Arı (jurnal)
* Məşəl (jurnal)
* Kəlniyyət (jurnal)

## Mənbə
*Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh. 287 
* N.N.Zeynalov "Azərbaycan mətbuat tarixi", I hissə. Bakı, 1973, ADU-nun nəşriyyatı
* Vəliyev Akif Abdüləzim oğlu (Aşırlı). "Azərbaycan mətbuatı tarixi" (1875-1920), Bakı "Elm və Təhsil", 2009, 172 səh

## Xarici keçidlər
* Tuti (jurnal) - Haqqinda.az

## İstinadlar
Gökhan Aybulus

**Gökhan Aybulus**

## Həyatı
Musiqiçi Türkiyənin Əskişəhər şəhərində dünyaya göz açmışdır. İlk musiqi təhsilinə, Anadolu Universiteti Dövlət Kanservatoriyasında, Professor Zöhrab Adıgözəlzadənin yanında başlamışdır. 2000-ci ildə Moskva Çaykovski Kanservatoriyasında Professor Naum Shtarkmanın sinifinə daxil olmuşdur. 2006 -cı ildə  Çaykovski Konservatoriyasında təhsilini tamamlayan Aybulus, 2009-cu ildə  doktorantura təhsilini  Lale Taranın vasitəsiylə Professor Sergei Dorensky ilə Moskvada bitirmişdir.

## İstinadlar


## Həmçinin bax
* Zöhrab Adıgözəlzadə

## Xarici keçidlər
*Gökhan Aybulus - Rəsmi veb səhifə 
*Gökhan Aybulus - Rəsmi veb səhifə 
*Gökhan Aybulus - Biyografiyası 
* http://klasikkeyifler.org/turkce/Bios/gokhanbio.html 
*Türkiyə Azərbaycan Dostluq Konserti
Liv və Meddi (teleserial, 2013)

***Liv və Meddi*** () — yeniyetmə auditoriyası üçün nəzərdə tutulmuş ABŞ sitkomu. 19 iyul 2013-cü ildən Disney Channel telekanalında yayımlanır.

## Məzmun
Əkiz bacılar — Liv (Oliviya) və Meddi (Medison), bir-birinə bənzər olmalı olduqları düşünülsə də, onlar tamamilə bir-birinə əks şəxslərdir. Liv, Runi ailəsinin sevimli qızı, erkən yaşlarında Hollivud ulduzu karyerasına başlamış, bacısı Meddi isə öz gələcəyini Ridcvud liseyinin basketbol komandasında görür. Atası isə bu komandanın məşqçisidir. "Sing It Loud!" filminin çəkilişlərindən sonra, Liv evinə, ailəsinin yanına qayıdır. Əvvəlcə Meddi buna sevinir, amma tezliklə vəziyyət dəyişir...

## Rollarda
* Dav Kameron kimi Liv və Meddi Runi
* Coi Braq kimi Coi Runi
* Tensinq Norgey Treynor kimi Parker Runi
* Kali Roça kimi Karen Runi
* Benjamin Kinq kimi Pit Runi

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
*
Tapan

* Tapan (Daşkəsən) — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* **Tapan** — Tapanlı kəndinin digər adı.
* Tapan (Bolnisi) —
Faktorizasiya

**Faktorizasiya** — riyaziyyatda vuruqlara ayırma. Bir çoxhədlinin, tam ədədin və ya matrisin müəyyən komponentlərin hasili şəklində yazılmasıdır. Məsələn, 15 ədədi 3 və 5 rəqəmlərə faktorizasiya olunur (15=3x5), ya da x2−4 polinomu (x — 2) (x + 2) şəklində yazıla bilir x2−4 = (x — 2) (x + 2).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hasil Wolfram Mathworld saytında
Bayraqdar

**Bayraqdar** — mənası:Bayraq tutan, bayraq daşıyan adam.

Tarix boyu döyüşlərdə ordunun ön hissəsində həmin ordunun rəmzi sayılan Döyüş Bayrağını daşıyan əsgərlər mövcud olub.
Müasir dövrdədə bayraqdar əsgər hərbi birləşmənin və ya qurumun Döyüş Bayrağını daşıyır.
Bayraqdar əsgər fəal, çevik və cəsur əsgərlərdən təyin olunur. O, hər zaman bayrağı göz bəbəyi kimi qorumalıdır.

## Bayrağın daşınma qaydası
*[[Farağat]] vəziyyətində* — bu zaman bayraqdar əsgər bayrağın tutacağından sol əl ilə yuxarıdan sağ əl ilə aşağıdan tutaraq bayrağı sinəsindən qolları bükülmüş qədər məsafədə aralı tutur.

*Səfərli kalona vəziyyətində* — komanda verilən zaman müxtəlif birləşmələrin (bölük, dəstə, briqada və s.)bayraqdarları müəyyən olumuş məsafədə (bölük bayraqdarı — 4 addım, dəstə bayraqdarı — 8 addım və s.)addımlayaraq çıxır. Bu zaman bayraqdar bayrağı sağ əl ilə aşağıdan sol əl ilə yuxarıdan özünün sağ tərəfində tutaraq irəliləyir.

*Diqqət !!! mərkəzə vəziyyətində* — zamanı isə Bayraqdar bayrağı sol əlin köməyi ilə onun tutacağını sağ qolun dirsəkdən bükülmüş vəziyyətinə uyğun önə uzadır və sol əl yana sıxılır. Əgər əsgər addımlamağ vəziyyətində məs: farağat, diqqət !!! sağa verilibsə, bu zaman bayraqdar əsgər sadəcə komanda verilmiş tərəfə(sağa vəya sola)baxır.

*[[Azad (komanda)]]* — komandası zamanı isə bayrağın tutacağının aşağı hissəsi sağ ayağın pəncəsinə biləşdirilir və bayrağın yuxarı hissəsi isə sağ qolun tam açılması ilə önə uzadılır.

*[[Yüyürərək marş]] vəziyyətində* — bu zaman bayraqdar əsgər bayrağı çarpaz vəziyyətdə sinəsindən (qolları yarı bükülmüş) aralı tutaraq, sol əli ilə yuxarıdan sağ əli ilə isə aşağıdan tutub, sol ayağı isə sağ ayağından 30 sm kimi sola aralı qoyulur.

## Həmçinin bax
* Farağat
Taneqaşima (odlu silah)

**Taneqasima** - qədim yapon odlu silahı. Yaponiyanın izolyasiyası nəticəsində bu silah 300 il ərzində yaponların sahib olduğu yeganə odlu silah olub.Bu silahlar samuray sinfi və piyada əsgərlər (asiqaru) tərəfindən istifadə olunmuş və onların döyüşdə istifadə olunması Yaponiyada aparılan müharibənin kökünü tamamilə dəyişmişdir.

## Tarixi

1543-cü ildə cənubi yapon adası olan Taneqasimaya gələn  portuqallar yerli sakinləri odlu silahla tanış etmişdilər. Məhz bu səbəbdən Yaponiyada odlu silahı 	***"taneqasima"	*** adlandırırdılar. Taneqasima - portuqal dənizçilərindən alınmış muşketin yapon variantıdır.Portuqal silahının faydalığını dərk edən yerli knyaz onlardan iki ədəd muşket alır. Onların eynisinin nüsxəsini yaratdıqdan sonra yaponlar özünəməxsus nümunələrini yaratmış və silaha adanın adını vermişlər. Bu Yaponiyada ilk odlu silah idi. Tezliklə yaponlar zərbə vurma mexanizmini təkmilləşdirərək onların kütləvi istehsalına başladılar. Bu silahlar yapon-koreya müharibəsində və yerli münaqişələrdə geniş istifadə olunmuşdur. Yaponiyada izolyasiya başlayandan sonra bu silah Meydzi dövrünə (XIX əsrin ortaları) qədər heç bir dəyişikliyə uğramamışdır.

Bu günləri Yaponiyada və Qərbdə bu silahları qədim yapon silahlarının satıldığı yerlərdən və samuray antikvariat dükanlarından əldə etmək mümkündür.

## Taneqasimanın növləri


Şəkil:Antique Japanese (samurai) long tanegashima.jpg
Şəkil:Antique Japanese (samurai) matchlock rifles (tanegashima).jpg
Şəkil:Antique Japanese (samurai) tamegashima (matchlock) firing mechanism.JPG
Şəkil:Antique Japanese (samurai) tanegashima (matchlock) rifles 11.jpg
Şəkil:Antique Japanese (samurai) tanegashima (matchlock) rifles.jpg
Şəkil:Bronze barreled Japanese matchlock pistol.jpg
Şəkil:Antique Japanese (samurai) tanegashima rifle and pistol.jpg
Şəkil:Bajou zutsu.jpg

## Mənbə

*https://en.wikipedia.org/wiki/Tanegashima_(Japanese_matchlock)
* Silahın növləri
* Silah haqqında məlumat 

## Həmçinin bax

*Asiqaru
Düzlən

Hərbi komanda olub Farağat komandasından əvvəl verilir.

## Komandanın icrası
Komanda verilən zaman hərbi qulluqçular başlarını bir qayda olaraq sağ tərəfə çevirirlər.Hərbi qulluqçular sağ tərəfdəki yoldaşlarına baxaraq cərgəni bu üsulla düzəldirlər,belə ki, o,baxıdığı tərəfdəki dördüncü yoldaşının sinəsini görməlidir.
Komandanın icrası yalnız baş sağa elə çevrilirki,sağ qulaq sol qulaqdan bir azca üstün olsun.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Farağat
* azad (komanda)
Usta Bəndər

**Usta Bəndər** — 1231-ci ildə Gəncədə sənətkarların və şəhər yoxsullarının Xarəzmşah Cəlaləddinə qarşı yönəlmiş üsyanının rəhbəri.

## Haqqında
XI-XV əsrlərdə Azərbaycanın sənətkarlıq, ticarət və mədəniyyət mərkəzlərində geniş fəaliyyət göstərmiş əxi təşkilatları dövrün ictimai-siyasi həyatında mühüm rol oynayırdılar. Belə ki, 1231-ci ildə Təbrizdə, Gəncədə baş vermiş xalq üsyanlarının əsas təşkilatçıları əxi təşkilatının üzvləri və başçıları olmuşdur. Çox güman ki, Usta Bəndər də Gəncədəki əxi təşkilatlarından birinin rəhbəri idi.

### Gəncə üsyanı
Üsyana yerli əhalidən alınan verginin həddən çox yığılması səbəb olmuşdu. Mənbələrin məlumatına görə, üsyançılar "şəhərin rəisinin sarayını darmadağın etdilər, məmurları və nökərləri öldürdülər, Xarəzmşahların hərbi qarnizonlarını məhv etdilər. Qoşunla Gəncəyə yaxınlaşan Cəlaləddin üsyançılara silahı yerə qoymağı əmr etdi və onları bağışlayacağını bildirdi, lakin üsyançılar təslim olmaqdan imtina etdilər. Şəhərin mühasirəsinə başlandı. Bəndər şəhərdən çıxıb Cəlaləddinin hərbi düşərgəsinə basqın etməyi qərara aldı, lakin üsyançılar düşmən süvarisinin həmləsinə tab gətirə bilmədilər. Xarəzmşahın qoşunu şəhərə soxuldu. Üsyançıların rəhbərlərindən 30 nəfəri şəhərin darvazaları yanında asıldı, Bəndər özü isə şaqqalandı.

## İstinadlar

### Mənbə
* "Məktəblinin tarix lüğəti" "Bəndər" məqaləsi

## Həmçinin bax
* Gəncə üsyanı (1231)
Azad (komanda)

**Azad** - Hərbi komanda mənası :başqasından asılı olmayan, sərbəst,maneəsiz, əngəlsiz, sərbəst, heç bir şeylə məhdud edilməyən deməkdir.

## Komandanın icrası
Komanda əsasən Farağat komandasından sonra verilir.Komanda hərbi qulluqçular və ya başqa qurumların qulluqçuları özlərin sərbəst hiss etmək üçün verilir.

*Azad* - bu zaman qullquçular əlləri yanda saxlamaq şərti ilə sol ayağı sağ ayaqdan 30 sm kimi sol tərəfə aralı qoyur.

*Mərasim azad* - komandası əsasən adındanda görüldüyü kimi mərasimlərdə verilir.Bu zaman qulluqçular azad komandasında olduğu kimi sol ayağı hərəkət etdirirlər,lakin burada əllər belin arxa tərəfində qoyulur və sağ əlin üzəri sol əlin içinə qoyulmaq şərti ilə.

## Xarici keçidlər

## Həmçinin bax
* Farağat
* Düzlən
Naqano prefekturası

**Naqano prefekturası** ( *Nagano ken*) — Yaponiyanın Honşu adasında yerləşən Çubu regionunda prefektura.

## İstinadlar
SWAT

Amerika əyalətlərində təşkilatlanan seçmə bir polis taktika vahididir. Nizamlı bir təhsil ilə yüksək riskli əməliyyatları reallaşdırmaq üçün öyrədilmişdir. Vəzifələri girov qurtarmaq və yüksək riskli həbs, arama və terrorla mübarizə əməliyyatlarıdır. Bir SWAT qrupu, ümumiyyətlə, yüngül pulemyotlar, hücum tüfəngləri daxil olmaq üzrə, xüsusi silah, ov tüfəngi, qarışıqlıq idarə agentləri, baş gicəlləndirici əl bombaları və iti nişançı tüfəngləri ilə təchiz edilmişdirlər. Ayrıca gecə fikiri üçün xüsusi təchizata və xüsusi can yeleklerine malikdir.
İlk SWAT timi, 1968-ci ildə Los Anceles Polis Müəssisəsində quruldu. SWAT vahidləri qurulduğu tarixdən etibarən müvəffəqiyyətli performansları ilə Amerikanın diqqət çəkən vahidlərindəndir.

## Xarici keçidlər
* SWAT haqqında film
Kabus

**Kabus** — ənənəvi təmsillərdə özünü real həyatda görünən və ya başqa bir şəklində (həm görünməz və qeyri-maddi həmçinin də real müşahidələr nəticəsində özünü bildirən) təqdim edən ruh və ya vəfat etmiş şəxsin ruhu. Vəfat etmış insanın ruhu ilə əlqə yaratmaq cəhdlərinə spiritik seans, və ya daha dəqiq nekromantiya deyilir.

Kabuslara inanc insanlar arasında geniş yayılmışdır, və bir çox xalqların mədəniyyətlərində öz yerini tutur. Həmçinin, bir çox dinlərdə ölü insanlaırn ruhlarının sakit olması üçün xüsusi mərasimlər və dəfn ənənələri keçirilir. Kabusları əsasən insanlara aid etsələr də, heyvanlar, gamilət, təyyarələr, və hətta ordu və şəhərlərin kabusları haqqında inanc və əfsanələr var.

Müasir elm qeyri-təbii hadisələri tanımır, və ənənəvi kabusların mövcudluğunu inkar edir. Xüsusi hallarda spesifik hadisələri, bir və ya digər təbii səbəblərdən yaranmaq ilə izah edillər: hallüsinasiyalar, illüziyalar, mirajlar, fotoplyonka deffekti və buna bənzər qüsurlar, mistifikasiyalar və əfsanələrə inancla.

Kabuslar mədəniyyətdə özünə məxsus yer tutu. Məsələn, Oskar Uayldın “Kentervil kabusu” hekayəsi var, “Kabus ovçuları” filmi və s.

## İstinadlar
Los-Anceles Polis Departamenti

**Los-Anceles Polis Departamenti** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Los-Anceles şəhərinin polis təşkilatı.

On mindən çox məmuru və üç mindən çox vətəndaş personalı var. 3.8 milyonluq əhali və 1.290&nbsp;km²-lik sahədən məsul olan bu təşkilat; Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı ən böyük hüquq mühafizə orqanlarndan biridir.

Tarixi boyunca saysız filmdə və televiziya seriallarında mövzu edilən LAPD, bir çox dəfə irqçilik və sui-istifadə iddialarına məruz qaldı və mübahisəli müzakirələrə gətirib çıxardı.

Ümumi birləşmiş xilasetmə xidməti olan 911 fəaliyyət göstərir,bu xidmət yanğın,cinayət,xilasetmə fəaliyyətlərin yerinə yetirir.


Şəkil:Flag of Los Angeles, California.svg|Los-Anceles Polis Departamentinin Bayrağı
Şəkil:Badge of a Los Angeles Police Department officer.png|Los-Anceles Polis Departamentinin Fərqlənmə Nişanı


## Rəhbər heyət
* Richard Tefank - Los Angeles Polis Komissiyasının icraçı direktoru
* Alexander A. Bustamante - Baş İnspektor

## Xarici keçidlər
* Şerif mesajı
* LAPD
Komi dili

**Komi dili** (öz adlanmaları: *коми кыв*) — komi-zıryanlar və komi-permyakların dili.

## İstinadlar

## Mənbə
* Финно-угорская электронная библиотека. Тексты, коми-русский словарь
* Электронная коллекция изданий на коми языке
* Древнепермская письменность
* Коми-русский словарь
* Русско-коми и коми-русский онлайн-словари

## Xarici keçidlər
Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

**Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı** () — Azərbaycan SSR-də ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura, elm və texnika xadimlərinə və əmək nailiyyətlərinə görə istehsal qabaqcıllarına iki ildən bir verilən yüksək mükafat.

Respublikada elm və texnikanın, ədəbiyyat, incəsənət və arxitekturanın daha da inkişaf etdirilməsinə həvəs oyatmaq məqsədilə, dövlət tərəfindən bəyənilməyə layiq olan elmi işləri və yaradıcılıq işlərini layiqincə və geniş surətdə mükafatlandırmaq lüzumunu nəzərə alaraq, Azərbaycan KP MK və Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Azərbaycan SSR dövlət — mükafatlarının təsis olunması haqqında qərar qəbul etmişlər.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatları təsis edilmişdir: elm və texnika sahəsində — dörd mükafat (elm üzrə iki mükafat, texnika üzrə iki mükafat), ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində — üç mükafat, o cümlədən uşaqlardan ötrü yazılmış ədəbiyyat və incəsənət əsərləri üçün bir mükafat.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatlarının hər biri 2.500 manat miqdarında müəyyən edilmişdir.

Mükafatlar Azərbaycan SSR dövlət mükafatları komitələrinin təqdimatı ilə iki ildə bir dəfə, Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qələbəsinin ildönümü günü verilir. Azərbaycan SSR dövlət mükafatlarına layiq görülən şəxslərə diplom və döş nişanı təqdim edilməklə "Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı" adı verilir.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatları komitələrinin qərarları Azərbaycan KP MK və Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən təsdiq edilərək respublika mətbuatında dərc olunurdu.

Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin dövlət mükafatları komitələrinə tapşırılmışdır ki, Azərbaycan SSR dövlət mükafatları haqqında əsasnaməni, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatının döş nişanı və diplomunun eskizlərini bir ay müddətində hazırlayıb respublika Nazirlər Sovetinin təsdiqinə versinlər.

## Həmçinin bax
*Şablon:Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
*Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatlarının siyahısı
*Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı
*Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

## İstinadlar
Stiv Soboroff

**Stiv Soboroff** () — Los-Anceles Polisi Komissiyasının Prezidentidir, Weingart Fondunun  və Pleyas Perspektivinin  keçmiş Sədr Baş Vəzifəli Şəxsinin idarə heyətinin üzvü. O həmçinin İctimaiyyətə Əlaqənin , Dövlət Siyasətinin USC Qiyməti Məktəbində , Şura üzvlərinin İdarəsinin üzvünün UCLAnın Luskin Məktəblərində Məsləhətçi İdarənin  Böyük Yoldaşıdır və üzvüdür. O Los-Anceles Meri Riçard Riordan-a Böyük Müşavir kimi xidmət etdi.

Soboroff Loyola Marymount Universitetində Los-Ancelesin Tədqiqatı üçün Mərkəzin Sədridir.

## Mənbə
* Los Anceles Polis Departamentinin saytı 

## Həmçinin bax
* LAPD

## İstinadlar
Beynəlxalq Nehru mükafatı

thumb|right|200px|Beynəlxalq Nehru mükafatı
**Beynəlxalq Nehru mükafatı** — 1965-ci ildə təsis olunmuş beynəlxalq mükafat.

## İstinadlar
Çanakya

**Çanakya** (sanskrit *चाणक्य Cāṇakya*; ) başqa adları **Kautilia**, **Vişnugupta**, **Vatsiayana** — Hindistan tarixində məşhur brahman.

## Həyatı
E.ə. 317-ci ildə Maqadxa padşahlığında Nanda sülaləsinin devrilməsində və taxta Çandraqutanın gəlməsində (E.ə. 321-ci il) böyük rol oynamışdır.

Hindistan tarixçılərı Çanakyanı dərin biliklərinə görə, məharətli siyasətçiliyinə görə Makiavelli ilə bərabər tutullar.

Çanakya siyasət və əxlaq mövzularında traktatlar yazmışdır.

"Fayda haqqında elm" (**Artxaşastra**) siyasi traktatın müəllıfidir. Bu kitab dünya tarixində xüsusi xidmət orqanlarınin iş üslublarına həsr olunan ilk dərslik hesab olunur.

Çanakya iqtisadiyata aid bir-çox əsərlərin müəllifidir.

**Taksila** adlanan iqtisadi təhsil mərkəzində dərs demişdir.

Çanakyanın əsərləri VI əsrdə itirilmiş və yalnız 1915-ci ildə tapılmışdır.

## Ədəbiyyat
* Бонгард-Левин Г. М. Индийский брахман Чанакья в античной традиции // Вестник древней истории. 1982. № 1. С. 13–26.
* Вигасин А. А. "Устав о рабах" в "Артхашастре" Каутильи // Вестник древней истории. 1976. № 4. С. 3–19.
* Лелюхин Д. Н. Государство, администрация, политика в Артхашастре Каутильи // Вестник древней истории.1993. № 2. С. 4–25.
* Burrow T. Canakya and Kautalya // Annals Bhandarkar Oriental Research Institute, Poona. 1968. 48–49. P. 17–31.
* Goyal S. R. Kautiliya and Megasthenes. Meerut, 1985.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Ведические афоризмы Чанакьи Пандита
* Политическая этика Чанакьи
Naqasaki prefekturası

**Naqasaki prefekturası** ( *Nagasaki ken*) — Yaponiyanın Kyuşu adasında yerləşən Kyuşu regionunda prefektura.

## Tarixi

## İstinadlar
Anubanini

**Anubanini** () — hökmdar.

## Həyatı
E.ə. XXIII əsrdə hökmdarlıq etmiş lullubi hökmdarıdır. Onun hakimiyyəti illərində lullubi tayfa ittifaqı (bəzi tarixçilərin güman etdikləri kimi, dövlət qurumu) Urmiya gölündən İran körfəzinədək geniş ərazini əhatə edirdi. Bu barədə çar Anubanininin İranda indiki Zöhab şəhəri yaxınlığında yerləşən Sar-i pul adlı dağdakı daş stela üzərində oyulmuş yazısı məlumat verir. Relyefdə əsir götürülmüş basçını ayaqları altında tapdalayan Anubanini hökmdar rəmzləri və digər əsirləri çarın qarşısına gətirən İştar ilahəsi ilə təsvir olunub. Akkad mixi yazısında verilmiş mətndə deyilir ki, "qüdrətli hökmdar, lullubilər ölkəsinin hökmdarı Anubanini Batir dağında öz təsvirini və İştarın təsvirini çəkmişdir".

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
E.ə. 283

## Hadisələr

## Doğumlar

## Vəfatlar
* I Ptolemey
* Demetrius (Falerli)
* Çanakya
* Falerli Demetri
* I Demetri Poliorket

## İstinadlar
Şirə

**Şirə** və ya **Meyvə suyu** — maye halında olan qida məhsuludur, demək olar ki, dünyanın bütün ölkələrində məşhurdur. Ən yeməli, keyfiyyətli, yetişmiş meyvələrdən və tərəvəzlərdən hazırlanan şirələr daha çox yayılmışdır, lakin elə şirələrdə var ki, bitkilərin gövdələri, kökləri, yarpağlarından alinir (məsələn, şəkər qamışı şirəsi, kərəviz şirəsi).
İstehlakçıların nöqteyi-nəzərindən, şirələr ənənəvi olaraq üç növə bölüşürlər:
* Təzə sıxılmış şirə — istehlakçıların iştirakı ilə istehsal edilən şirə.
* Birbaşa sıxılmış şirə — ən yaxşı yetişmiş meyvə və tərəvəzdən hazırlanmış, pasterizə olunub və asseptik paketlərə, şüşə qablarina doldurulmuş şirə.
* Bərpa edilmiş şirə — qatılaşdırılmış şirəni içməli su ilə qarışdıraraq istehsal edib, asseptik qablara doldurulan şirə.
Ənvər Məmmədov (iqtisadçı)

**Ənvər Hacı Həkim oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan SSR dönəminin dövlət xadimi, iqtisadçı, Azərbaycan Xalq Bankının sədri.

## Həyatı
Ənvər Məmmədov 1914-cü ildə Şəki şəhərində, ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Hacı Həkim, 1862-ci ildə Ərəbistan yarımadasında anadan olub, milliyətcə ərəb olub. 1898-ci ildə Şəki şəhərinə köçüb, Cənubi Qafqazda tanınmış həkim olub, burada taun və tif viruslarına qarşı mübarizə aparıb. Anası Zəhra Məmmədova milliyətcə azərbaycanlı olub.

3 yaşında Ənvər Məmmədovun atası vəfat edib. Bundan sonra o, bacısı Əzizə ilə birlikdə internat məktəbdə böyüyür. Burada anasının "Məmmədov" soyadını götürür. Daha sonradan Bakı şəhərinə köçür. 1931-ci ildə K. Marks adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda (hazırkı İqtisad Universitetində) təhsil almağa başlayıb. 1936-cı ildə universitetin maliyyə-iqtisad fakültəsini bitirib.

Ali təhsilini aldıqdan sonra Ənvər Məmmədov, Moskva və Bakı şəhərlərində, Dövlət Nəzarət Komissiyasında iqtisadçı kimi işləməyə başlayıb. Daha sonra Azərbaycan SSR Xalq Bankının (hazırkı Mərkəzi Bankın) şöbə rəhbəri vəzifəsinə çalışıb. 1950-ci ildə Ənvər Məmmədov Azərbaycan Xalq Bankının direktoru vəzifəsinə təyin edilib. Sonrakı illərdə, o, Dövlət İqtisad texnikumunin direktoru vəzifəsində çalışıb. Həyatının son illərində Oktyabr rayonunun (hazırkı Yasamal rayonunun) maliyyə komitəsində çalışıb. 1969-cu ildə Ənvər Məmmədov xərçəng xəstəliyindən vəfat edib. Yasamal rayon qəbirstanlığında dəfn olunub.

Hacı Həkimin oğludur.

## Ailəsi
Atası Hacı Həkim, anası Zəhra Məmmədova. Qardaşları Fərrux və Əhməd Məmmədovlar, bacıları Zəhra və Zərifə Məmmədovalar. 1944-cü ildə Nazan Nəcəfova (1917–2010) ilə ailə həyatı qurub. Nikahdan onun Natella (1945–2020) və Suella (1947–2008) adlı iki qızı olub.

## İstinadlar
Dmitri Polınkin

**Dmitri Pavloviç Polınkin** () — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (17 may 1944).

## Həyatı
Dmitri Polınkin 1899-cu ildə Rusiyanın Ulyanovsk vilayətinin Novospassk rayonunun Radişşev kəndində anadan olub. Milliyətcə rusdur. Müharibədən əvvəl Bakı şəhərində yaşamış, neft mədənlərində işləmişdir. 1942-ci ildə Bakı Şəhər Sabunçu Rayon Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Qvardiya serjantı idi. 5-ci qvardiya top ordusunun 689-cu tank əlahidddə alayının tank nişançısı. Bir çox döyüş əməliyyatlarında iştirak etmişdir.

16 yanvar 1944-cü ildə Ukraynanın Kirovoqrad şəhəri yaxınlığında həlak olmuşdur.

17 may 1944-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Lenin ordeni və Qırmızı Ulduz medalı ilə təltif edilmişdir.
 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Makaronlar pinqvini

**Makaron pinqvini** (**Eudyptes chrysolophus**) — Subantarktik iqlimə malik Antarktida yarımadasında rast gəlinən pinqvin növüdür.

## Adlandırılması
Rusdilli elmi ədəbiyyatda bu növ "Qızıl saçlı pinqvin" adlandırılır. İngilis dilində Macaroni Penguin adı istifadə olunur. Bu ad 18-ci əsrdə başlarına qeyri-adi saç düzümü taxan ingilislərə istinadla "makaron" sözündən götürülmüşdür. Rus dilinə tərcümələrdə bu pinqvinlər bəzən "Makaron pinqvinləri" (böyük hərflə) kimi verilir. Bu, ya "Makaron"un alim soyadı kimi qəbul edilməsi, ya da Macquarie pinqvinləri ilə qarışdırılması ilə əlaqədər ola bilər.

## Təsviri
Qızıl saçlı pinqvinin görünüşü Eudyptes schlegeli növünə bənzəyir. Əvvəllər bu iki növ bir növ hesab olunur və alt növlərə bölünürdü. Lakin bu gün onların fərqli növlər olduğu qəbul edilir. Bütün pinqvinlər kimi, qızıl saçlı pinqvinin də qara başı, ağ qarnı və tünd dorsal (bel) tərəfi var. Ən fərqləndirici xüsusiyyəti isə gözlərinin üstündə yerləşən qızılı-sarı lələk tutamlarıdır. Onların bədən uzunluğu 65–76 sm, çəkisi isə 5 kq-dan bir qədər çox olur.

## Yayılması
Yalnız eyniadlı adada böyüyən (Macquarie adası) yaşayan Macquarie pinqvinlərindən fərqli olaraq, qızıl saçlı pinqvinlər Atlantik və Hind okeanlarının cənubundakı koloniyalarda geniş yayılmışdır. Bu pinqvinlərə Antarktika yarımadasının şimalında və Tierra del Fueqoda da rast gəlinir. Onlar Cənubi Corciya, Cənubi Şetland, Cənubi Orkney, Cənubi Sandviç və bəzi digər subantarktik adalarda yuva qururlar. Ümumilikdə 200-dən çox koloniyanın olduğu məlumdur. Bu koloniyalar çoxsaylıdır — bəzilərində 600 minə qədər yuva edən fərd yaşayır. 

## Davranış
Qızıl saçlı pinqvinlər yerdə yuva qururlar. Bu yuvalar adətən çox sadə və primitiv olur.

Çoxalma zamanı İki yumurta qoyulur —  ikincisi birincidən təxminən dörd gün sonra. Hər iki yumurta döllənir, lakin birinci yumurta adətən daha kiçik olur və quş onu çox vaxt inkubasiya etmir. İnkubasiya müddəti, valideynlərin növbə ilə dəyişməsi ilə birlikdə, 35 gün davam edir. Yetkin quşlar cücələrini təxminən iki-üç həftə bəsləyir, sonra "körpələr evi" adlanan qrup  yaranır. Yanvar ayının sonunda balalar lələk dəyişərək dənizə gedirlər.

Bu növ, pinqvinlər arasında ən çox yayılmış hesab olunur. Müxtəlif qiymətləndirmələrə görə, ümumi sayı 17–20 milyon arasındadır.

## İstinadlar
Tunquraua

**Tunquraua** () — Ekvadorda vulkan. Ekvadorun 8 fəal vulkanından biridir.

Paytaxt Kitodan 130 kilometr cənubda yerləşir.

1999-cu ildən fəallaşıb. 2014-cü ilin fevral ayından vulkanda yüksək fəallıq hiss edilmişdir. Vulkanın püskürməsi prosesi cəmi 5 dəqiqə çəkmiş və 10 kilometr hündürlüyə qədər çatmışdır. 2014-cü ilin avqust ayının əvvəllərində isə Ekvador Geofizika İnstitutunun alimləri vulkanın zirvəsində hündürlüyü 3 kilometrə çatan lava və kül buludunun müşahidə olunduğunu bildiriblər. Bununla əlaqədar rəsmilər təbii fəlakətlə əlaqədar "narıncı xəbərdarlıq" elan edib ki, bu da vulkana yaxın olan kəndlərin könüllü şəkildə boşaldılması deməkdir.

## İstinadlar
İnduktivlik çarxı

right|thumb|240px|İnduktivlik çarxları
right|thumb|240px|İnduktivlik çarxları
**İnduktivlik çarxı** - radiotexnika qurğusudur.  Silindrik və ya halqa formasında olan dielektrikin ətrafında burulmuş (dolama, spiral və ya dolama-spiral), xüsusi lak ilə izolyasiya edilmiş elektrik naqillərdən ibarətdir. İnduktivlik çarxı xeyli induktivliyə malik olaraq nisbətən kiçik elektrik tutumu və kiçik aktiv müqaviməti ilə fərqlənir. Nəticədə, induktivlik çarxından axan dəyişən elektrik cərəyanda ləngimə müşahidə olunur, elektrik impulsun formasında müəyyən səbəblərə görə yaranmıs əngəllər yox olur. Radiotexnikada, elekron cihazlarında, kompüterlərdə geniş istifadə olunur.
## Həmçinin bax
* Elektromaqnit induksiyası
Timbaland

**Timoti Zaçeri Mosli** (həmçinin *Timbaland*) () - Amerikan prodüser, söz yazıçısı və repçi.

## Karyera
Daha əvvəl "DJ Timmy Tim" olaraq tanınan Mosley, evində hip hop parçalarının arxasına yazılmış materiallarla Missy Elliott'un marağına səbəb oldu və ikili birlikdə çalışmaya başladı. Magoo'nun da onlara katılmasıyla birlikdə New York'a keçən üçlü, burada Elliott'un qrupu "Sista" vasitəsilə uğurlu R&B qrupu Jodeci'nin üzvü və yapımcısı DeWante Swing ilə tanış oldu. Swing'in Sista'yı Swing Mob plak şirkətinə qatmasıyla birlikdə, Mosley ve Magoo’da bu plak şirkəti altında çalışmaya başladı.

Missy Elliott, Mosley və Magoo özlərini "Da Bassment" kimi təqdim edərkən, Ginuwine, Playa və Sugah kimi sənətçilərin bu ad altında səsyazmalarında fəal rol oynadılar. Mosley həm də Jodeci-nin 1995-ci ildə çıxardığı "The Show, The After-Party, The Hotel" albomunun və Sistanın ilk yayımlanmamış albomunun prodüseri idi və DeWante Swing o vaxtdan Mosley-i "Timbaland" adlandırmağa başladı.

## İstinadlar
Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası

**Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** və ya qısaca **LHİK** ( - *LPSK*) — Litvanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Vilnüsdə yerləşir.

## Tarixi
Konfederasiya 2002-ci il may ayının 1-də Litva Həmkarlar İttifaqları Birliyi və Litva Ticarət Mərkəzi Şurasının birləşməsi nəticəsində yaranmışdır.

## Tərkibi
Hazırda təşkilatın tabeçiliyində 26 həmkarlar ittifaqı təşkilatı fəaliyyət göstərir. Konfederasiya 124 min üzvü özündə cəmləşdirir.

## Rəhbərləri
Hazırda təşkilata Artur Çerniauskas sədrlik edir.

## Siyasəti və məqsədi
LHİK ölkədə ictimai hərəkatın lideridir.

Təşkilat siyasətini demokratik əsaslar üzərində qurub. Demək olar ki, bütün ictimai təşkilatlarla əməkdaşlıq əlaqələri qurub. İctimaiyyəti sahib olduğu hüquqlardan istifadə etməyə öyrətmək fəaliyyətində prioritet təşkil edir.

Əsas məqsədi isə əmək və sosial münaqişələri həll etmək, işçilərin statusunu yüksəkdə saxlamaq və əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması məsələlərində hökumətə təsir göstərməkdir.

LHİK çalışır ki, üzvlərinin maraqlarını milli səviyyədə qorusun, əmək, sosial və iqtisadi problemləri üçtərəfli danışıqlar yolu ilə həll etsin, Litva əməkçilərini qlobal masştabda təmsil etsin, sosial partnyorluq münasibətlərinin qurulmasına köməklik etsin.

LHİK üzvlərinin maarifləndirilməsinə və təhsilinə geniş yer ayırır. Belə ki, işçilərin peşəkar kadr kimi yetişməsi məqsədilə forum, konfrans, seminarlar keçirir, layihə və proqramlar hazırlayıb reallaşdırır.

İdarəetmə strategiyası, kollektiv müqavilələrin bağlanması, sosialyönümlü qanunların ətraflı izahı konfederasiyanın təhsil sisteminin əsas mövzularıdır. Maarifləndirmə və təhsillə bağlı konfederasiyada xüsusi fond yaradılıb. Fonda Danute Şlionskiene rəhbərlik edir.

## Beynəlxalq münasibətlər
Konfederasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları və Avropa Həmkarlar İttifaqları konfederasiyalarının üzvüdür. Bununla yanaşı, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı ilə sıx əməkdaşlıq edir. Digər ölkələrin həmkarlar ittifaqları ilə münasibətləri beynəlxalq əmək standartları üzərində qurur.

## Mənbə
***Afaq HÜSEYNOVA**. ''Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası (LHİK)''. "Ülfət" qəzeti, 25 may 2013-cü il. 

## Xarici keçidlər
*