Hanna Ryud

**Hanna Albertina Ryud** (d. 12 fevral, 1891 – ö. 29 iyun, 1964) — isveçli arxeoloq və Liberal Xalq Partiyasının siyasətçisi; 1943–1944-cü illərdə İsveç Parlamenti (Riksdaq) üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş və 1946–1952-ci illərdə Beynəlxalq Qadınlar Alyansının 3-cü prezidenti olmuşdur.

## Həyatı
Hanna Ryud Stokholmda Yohan Albert Ryud və Matilda Cosefina Vestlandın ailəsində doğulmuşdur. 1919-cu ildə arxeoloq Bror Şnitger (1882–1924) ilə evlənmişdir. Onun ölümündən sonra, 1929-cu ildə Yamtland-Haryedalen qubernatoru (1931–1938) olmuş Mortimer Munk Rozenşeld (1887–1942) ilə ikinci dəfə ailə qurmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Ryud Stokholmda Vallinska məktəbində təhsil almış və daha sonra Stokholm Universitetində arxeologiya üzrə təhsilini davam etdirmişdir. O, 1915-ci ildə ədəbiyyat tarixi, arxeologiya və incəsənət tarixi üzrə məzun olmuş, 1919-cu ilin may ayında isə Uppsala Universitetində doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

1916–1930-cu illərdə Adelsoda, 1917–1921-ci illərdə isə Gastriklandda arxeoloji qazıntılar aparmışdır. 1922-ci ildə ona Beynəlxalq Universitet Qadınları Federasiyası tərəfindən tədqiqat qrantı ayrılmışdır. Onun ana olduğu üçün bu təqaüdü alıb-almaması ilə bağlı sual veriləndə *"Oğlumun doğulması heç nəyi dəyişmir"* cavabını verməsi geniş beynəlxalq diqqət çəkmişdir.

1924–1925-ci illərdə Sent Jermen-an-Ledəki milli qədim əsərlər muzeyində müvəqqəti attaşe kimi çalışmışdır.

Arxeoloji fəaliyyətindən əlavə, müxtəlif elmi jurnallarda populyar məqalələr dərc etdirmişdir. O, universiteti bitirdiyi dövrdə, 1919-cu ildə İsveçdə qadınlar kişilərlə hüquq bərabərliyini yenicə əldə etmişdilər. İsveç qadın hərəkatı qadınların cəmiyyətdə yeni rollarını qəbul etdirmək üçün mübarizəsini davam etdirirdi.

Hanna Rydh "yeni qadın" modelinin nümunəsi kimi həm peşəkar karyerasını qurmuş, həm də ailəli bir qadın kimi yaşamışdır. Xüsusilə, 1931–1938-ci illərdə həyat yoldaşı qubernator olduğu zaman həm qubernatorun xanımı kimi rəsmi vəzifələri yerinə yetirmiş, həm də beynəlxalq səviyyədə nüfuzlu alim kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

## İctimai-siyasi fəaliyyəti
Hanna Ryud sosial islahatçı kimi də fəal olmuşdur. İlk ictimai vəzifəsi 1909–1914-cü illərdə İsveç Tələbə Gəncləri Ayıq Həyat Federasiyasının mərkəzi komitəsinin üzvü olmasıdır.

Digər fəaliyyətləri arasında:

* 1936–1941-ci illərdə İsveç Evdar Qadınlar Federasiyasının idarə heyətinin üzvü
* 1937–1949-cu illərdə Fredrika Bremer Cəmiyyətinin sədri
* 1940-cı ildə Finlandiya Yardım Cəmiyyətinin ikinci vitse-prezidenti
* 1939–1946-cı illərdə Beynəlxalq Qadınlar Alyansının vitse-prezidenti
* 1941-ci ildə Ev və Ailə məsələləri komissiyasının üzvü
* 1946–1952-ci illərdə Beynəlxalq Qadınlar Alyansının 3-cü prezidenti
* 1937-ci ildə qadınların siyasi təmsilçiliyini artırmaq üçün yaradılan Komitənin üzvü

Hanna Rydh 1943–1944-cü illərdə İsveç Parlamenti (Riksdaq) İkinci Palatasında Liberal Partiyanın nümayəndəsi kimi Stokholm şəhərini təmsil etmişdir. Parlamentdə xüsusilə dövlət qulluqçusu olan qadınların iş şəraiti ilə bağlı məsələlər üzərində çalışmışdır.

O, 1936-cı ildə İsveçin "Illis Quorum" Kral Medalı ilə təltif olunmuşdur. Bu mükafat İsveçin ən yüksək mülki mükafatlarından biridir və rəsmi olaraq "Illis quorum meruere labores" (latınca: "Əməkləri buna layiq olanlar") adlanır.

## Seçilmiş əsərləri
* 1930 — *Adelsö* (Stockholm : Wahlström & Widstrand i kommission)
* 1948 — *Jämtland och Härjedalen* (Uppsala : Lindblad)

## İstinadlar