Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fondu

**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fondu** (**UNFPA**) — bütün dünyada reproduktiv və ana sağlamlığın yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş BMT agentliyi. Onun fəaliyyətinə milli səhiyyə strategiyaları və protokollarının işlənib hazırlanması, doğuma nəzarət imkanlarının artırılması, uşaq nikahına, gender zorakılığına, mamalıq fistulasına və qadın sünnətinə qarşı aparıcı kampaniyalar daxildir.

UNFPA 4 coğrafi region üzrə 144-dən çox ölkədə proqramları dəstəkləyir: Ərəb dövlətləri, Avropa, Asiya və Sakit Okean, Latın Amerikası, Karib dənizi və Afrika. İşçilərin təxminən dörddə üçü bu sahədə çalışır. O, Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin yerinə yetirilməsinə yönəlmiş BMT agentlikləri və proqramlarının toplusu olan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Qrupunun təsisçi üzvüdür.

## Mənşəyi
1966-cı ilin dekabrında 12 dövlət başçısı BMT-ni əhali məsələləri ilə məşğul olmağa çağıran bəyanat verdi. Baş katib 1967-ci ildə əhali üçün etibar fondu yaratdı. Agentlik 1969-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Fondunun rəhbərliyi altında **Əhali Fəaliyyətləri üzrə Birləşmiş Millətlər Fondu** kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1971-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının səlahiyyətinə verildi.   Onun adı 1987-ci ildə **Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fonduna** çevrildi. Bununla belə, **UNFPA** qısaldılmış adı saxlanılıb.

## UNFPA və dayanıqlı inkişaf məqsədləri
2015-ci ilin sentyabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 193 üzv dövləti növbəti 15 il ərzində dünyanı dəyişdirməyi hədəfləyən 17 məqsəddən ibarət Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərini yekdilliklə qəbul etdi. Bu məqsədlər yoxsulluğun, ayrı-seçkiliyin, qarşısı alına bilən ölümlərin aradan qaldırılması, ətraf mühitin dağıdılması ilə mübarizə və bütün insanlar üçün, hər yerdə inkişaf erasının başlaması üçün nəzərdə tutulub.

Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri iddialıdır və onlar ölkələr, qitələr, sənayelər və elm sahələri üzrə böyük səylər tələb edir. Lakin onlara nail olmaq mümkündür. UNFPA hökumətlər, tərəfdaşlar və BMT-nin digər agentlikləri ilə birbaşa olaraq bu məqsədlərin bir çoxunun - xüsusilə sağlamlıq üzrə Məqsəd 3, təhsil üzrə Məqsəd 4 və gender bərabərliyi üzrə Məqsəd 5 - birbaşa olaraq işləyir və bir çox digər məqsədlərə nail olmaq üçün müxtəlif yollarla öz töhfəsini verir. .

## Rəhbərlik
UNFPA-nın icraçı direktorları və baş katibin müavinləri:

## Fəaliyyət sahələri
UNFPA əhali və reproduktiv sağlamlıq proqramları üçün dünyanın ən böyük çoxtərəfli maliyyə mənbəyidir. Fond beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyi ilə 150-dən çox ölkədə hökumətlər və qeyri-hökumət təşkilatları ilə işləyir, qadınlara, kişilərə və gənclərə kömək edən proqramları dəstəkləyir:

* könüllü olaraq arzuladıqları uşaq sayını planlaşdırmaq və dünyaya gətirmək və arzuolunmaz hamiləliyin qarşısını almaq
* təhlükəsiz hamiləlik və doğum keçirilməsi
* cinsi yolla ötürülən infeksiyaların yayılmasının qarşısını almaq
* qadınlara qarşı zorakılığın azaldılması
* qadınların bərabərliyini artırmaq
* doğum nəzarətinin istifadəsini təşviq etmək

UNFPA üç "transformativ məqsəd"i həll etmək üçün proqramlaşdırmada insan hüquqlarına əsaslanan yanaşmadan istifadə edir:

# Sıfır qarşısı alına bilən ana ölümü 
# Sıfır gender əsaslı zorakılıq
# Səfər ailə planlaşdırılması üçün ödənilməmiş ehtiyac.

Fond məlumatlılığı artırır və bu məqsədlərə çatmaq üçün səyləri dəstəkləyir, əhalinin qayğılarına yaxından diqqət yetirməyi müdafiə edir və dövlətlərə davamlı inkişafı dəstəkləmək üçün siyasət və strategiyaların formalaşdırılmasına kömək edir.

## ABŞ hökuməti ilə münasibətlər
UNFPA Amerikanın həyat tərəfdarı qrupları tərəfindən məcburi abortları və məcburi sterilizasiyanı təşviq edən dövlət proqramlarına dəstək verməkdə ittiham olunur. UNFPA deyir ki, o, "abort xidmətləri üçün dəstək vermir". Onun nizamnaməsində məcburiyyəti pisləyən sərt bəyanat var. Bu iddialara cavab olaraq, ABŞ Konqresi 1985-ci ildə Kemp-Kasten düzəlişini qəbul edərək, prezidentə "məcburi abort və ya məcburi sterilizasiya" daxil olmaqla, prezidentin hesab etdiyi proqramların ABŞ tərəfindən maliyyələşdirilməsini əngəlləmək səlahiyyətini verdi. Keçiddən bəri bütün Respublikaçı prezidentlər (Reyqan, H. U. Buş, U. Buş və Tramp) UNFPA-dan maliyyələşdirməyi dayandırıblar.Mexico City Siyasəti kimi tanınan siyasət.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* https://www.unfpa.org/
* https://azerbaijan.unfpa.org/az