Qafqaz Mineral Suları

**Qafqaz Mineral Suları** *(Кавминво́ды, КМВ, Кавмингруппа)* — Stavropol diyarında federal əhəmiyyətli kurortlar qrupu; Rusiya Federasiyasının xüsusi mühafizə olunan ekoloji və kurort bölgəsi.
## Coğrafi mövqeyi
Region Rusiyanın Avropa hissəsinin cənubunda, Qara və Xəzər dənizlərindən demək olar ki, eyni məsafədə, Mineralovodsk maili düzənliyi ilə Böyük Qafqazın şimal yamaclarının qovşağında yerləşir.

### İnzibati-ərazi baxımından
Sahəsi 500 min hektardan (5,3 min km²) çox olan Qafqaz Mineral Sularının aqlomerasiya bölgəsi Rusiya Federasiyasının üç subyektinin ərazisində, dağ sanitar mühafizə dairəsinin hüdudlarında yerləşir:
* Stavropol diyarında - Pyatiqorsk, Jeleznovodsk, Lermontov, Yessentuki, Kislovodsk şəhərləri və kurort şəhərləri, habelə Georgiyevski, Mineralovod şəhər rayonları *(Kumaqorsk kurortu və Naquta kurort zonası daxil olmaqla)* və Predqornıy rayonunun ümumi ərazisinin 8% -i;
* Kabarda-Balkariyada - Zolski rayonu - ərazinin 9% -i *(Tambukan gölünün müalicəvi palçığı, Narzanlar vadisi və s.)*;
* Qaraçay-Çərkəzdə - Maloqaraçayevsk və Prikuban rayonlarında - ərazinin 33% -ni *(mineral bulaqların formalaşma zonası)*.
### Fiziki və coğrafi xüsusiyyətləri (mövqeyi)
Qafqaz Mineral Suları bölgəsi Stavropol diyarının cənub hissəsini tutur və Baş Qafqaz silsiləsinin şimal yamaclarında, Elbrusdan 20 km aralıda yerləşir.
Bölgənin cənub sərhədləri Elbrus ətəkləri, Xasaut və Malka çaylarının vadisidir; qərbdə - Eşkakon və Podkumok çaylarının yuxarıları; bölgənin şimal sərhədi Mineralnıye Vodı şəhəridir, ondan kənarda Önkafqazın çölləri başlayır.

## Qafqaz Mineral Sularının şəhər və rayonları
Qafqaz Mineral Suları xüsusi mühafizə olunan ekoloji və kurort regionunun inzibati mərkəzi Yessentukidə yerləşir.

Rusiya Federasiyasının xüsusi mühafizə olunan ekoloji və kurort bölgəsi - Qafqaz Mineral Sularının tərkibi:

* Stavropol diyarı - Georgiyevsk, Mineralnıye Vodı, Jeleznovodsk, Pyatiqorsk, Yessentuki, Kislovodsk, Lermontov şəhərləri, habelə Mineralovodsk, Georgiyevsk və Predqornıy rayonları;
* Kabarda-Balkar Respublikası - Zolski rayonu;
* Qaraçay-Çərkəz Respublikası - Maloqaraçayevsk və Prikuban rayonları.

## Xüsusiyyətləri
Qafqaz Mineral Suları Rusiya Federasiyasının ən böyük və ən qədim kurort rayonlarından biridir.
130-dan çox mineral bulaq və Tambukan gölünün (və Lisoqorskoye gölü) böyük lil palçıq ehtiyatları QMS-nı unikal balneoloji kurorta çevirir.
QMS bölgəsi gözəl təbiət mənzərələri, müalicəvi dağ iqlimi ilə seçilir və Rusiyada sanatoriya-kurort kompleksləri ilə məşhurdur.
Onların əsas ixtisası tibbi və səhiyyə xidmətlərinin göstərilməsi, dünyaca məşhur sular və mineral palçıqlarla müalicədir.

Həmçinin, Qafqaz Mineral Suları ərazisində (QMS kurortunun sanitar (dağ-sanitar) mühafizə rayonlarının hüdudları daxilində) yerləşən torpaq sahələri qanunla xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin torpaqlarıdır.
Torpaq sahələrinin xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin torpaqlarına aid edilməsi o deməkdir ki, onların dövriyyəsi məhdud torpaq sahələrinə aid edildiyi üçün cəmiyyətin mülkiyyətinə keçməsi mümkün deyil (Rusiya Federasiyası Torpaq Məcəlləsinin 27-ci maddəsinin 5-ci bəndinin 1-ci yarımbəndi, “Özəlləşdirmə haqqında” Qanunun 28-ci maddəsinin 8-ci bəndi).
Qafqaz Mineral Sularının hüdudları daxilində təbiətdən istifadənin ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldığı rejimli birinci ekoloji subregion, təbiətdən məhdud istifadə rejiminə malik ikinci ekoloji yarımregion (kurortun sanitar mühafizə rayonları) və məhdud təbiətdən istifadə zonası fərqləndirilir.
Təbiətdən istifadənin ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldığı rejimli birinci ekoloji yarımrayonun sərhədi (QMS kurortunun sanitar mühafizə rayonunun birinci zonası) Bekeşevskaya və Borgustanskaya yaşayış məntəqələrini birləşdirən yol boyunca keçir; Novoborgustanski kəndindən şərqdə, bu nahiyənin sərhədi şimal istiqamətində izlənilir və Orbelianovka kəndi ərazisində Kuma çayına çatır.

Orbelianovkadan sərhəd şərqə dönür və Pobeqaylovka kəndinə gedən magistral yol boyunca uzanır; Pobegaylovka kəndinin şərq kənarından magistral yolu ilə şimal-qərbə Kumaqorsk kəndinə aparılır; sonra şimaldan Kumaqorsk kəndini dolanır və cənub istiqamətinə dönür, Kanqlı kəndindən şərqdə Rostov-Bakı magistralına çıxır, bu şosse ilə şərq istiqamətində Zmeyka kəndinə keçir, sonra şərq istiqamətinə dönür və Predqornı rayonunun inzibati sərhədi ilə, sonra isə Kontinovsk-Georgistan şossesi ilə gedir. meşə daçası, sonra cənub istiqamətində Stavropol diyarının Kabardin-Balkarla sərhəddinə doğru istiqamətləndirilir və qərbə doğru sərhəd boyunca Malka çayının qolu, Sull-ukon axınına keçir, sonra axar boyunca cənub-qərbə dönür və Xabaz-Şadzhatmaz aşırım magistralı ilə qərbə gedir.

Tallık-Bekeşevskaya magistralına qədər birinci ekoloji yarımrayonun sərhədi Stavropol diyarının Kabardin-Balkariya ilə inzibati sərhədi ilə, sonra isə Qaraçay-Çərkəzin Qaraçayevski, Ust-Cequtinski və Prikubanski rayonlarının şərq sərhədləri ilə üst-üstə düşür.

Məhdud təbiətdən istifadə rejiminə malik ikinci ekoloji subregion (Qafqaz Mineral Suları kurortunun sanitar mühafizə rayonunun ikinci zonası) sanitar mühafizə dairəsi daxilində qalan ərazini əhatə edir.

Məhdud təbiətdən istifadə zonasına Qafqaz Mineral Suları regionunun sanitar mühafizə rayonuna bitişik ərazilər daxildir: Qaraçay-Çərkəz Respublikasının Prikubanski rayonunun şərq hissəsi, habelə Koçubeyevskinin şərq hissəsi, Andropovski rayonlarının cənub-qərb hissəsi, Kiripol rayonunun Stavropol rayonunun Cənub hissəsi və biz Georgiev rayonunun Stavroskoye rayonu. Qafqaz Mineral Sularının təbiətinin mühafizəsi üzrə ərazi kompleks sxeminə uyğun olaraq.
Yaşayış məntəqələrinin hüdudlarından kənarda yerləşən kurortların sanitar mühafizəsi üçün rayon hüdudlarında qoruq rejimi müəyyən edilir.

## İstinadlar