open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eksikator

**Eksikator** (latınca exsiccare "qurumaq" sözündən) — havanın müəyyən bir rütubətinin (adətən sıfıra yaxın) saxlanıldığı, qalın şüşədən və ya (daha az) plastikdən hazırlanmış bir qabdır. Eksikatorun qapağı gövdəsinin yuxarı kənarının müstəvisinə qədər hamarlaşdırılır və möhkəmliyə nail olmaq üçün xüsusi vakuum yağı və ya vazelin ilə yağlanır.

Eksikatorlardan otaq temperaturunda yavaş qurutmaq, hiqroskopik birləşmələrin saxlanması üçün, qravimetrik analizdə, tədqiq olunan maddələrin havadan qeyri-müəyyən miqdarda su ilə doymasının qarşısını almaq vacib olduqda, eləcə də torpaqşünaslıqda WRC (Water retention curve – su tutma əyrisi) əyrisi çəkmək üçün istifadə olunur. Bəzi məqsədlər üçün eksikatorun daxilində vakuum yaratmaq mümkündür.
Eksikatorun altlığı büksləri yerləşdirmək üçün xüsusi çini materialdan qəfəsli formaya malikdir. Onun dibinə qurutmaq üçün hiqroskopik maddə və ya su buxarının qismən təzyiqini saxlayan məhlul yerləşdirilir.

Eskikatorun qapağını qaldırmaqla deyil, sürüşdürməklə açmaq lazımdır, əks halda gövdə yerdən ayrılaraq düşüb sına bilər. Eksikatoru daşıyarkən qapağının sürüşməsinin qarşısını almaq üçün onu baş barmağınızla saxlayın. İsti tigelləri və digər əşyaları eksikatora yerləşdirərkən qapağı açıq qoymaq lazımdır ki, onlar soyuduqda təzyiq eksikatorun açılmasına mane olacaq səviyyəyə düşməsin.

Bəzi növ eksikatorlar havanı çıxarmaq və ya eksikatoru inert qazla doldurmaq üçün kranı olan çuxurla təchiz edilmişdir. Vakuum eksikatorları ilk pompalama zamanı parça və ya məftilli qəfəslə örtülməlidir, çünki istehsal qüsurları və ya şüşə gərginliyi səbəbindən partlayışlar və uçan qəlpələr yarana bilər. Partlayış təhlükəsi səbəbindən evakuasiya edilmiş eksikatorların daşınması qadağandır.

Entomologiyada dibinə yaş qum tökülmüş eksikatordan materialı yumşaq saxlamaq üçün istifadə edirlər.

## İstinadlar
Yeqor

**Yeqor** — ad.
	
* Yeqor Krid — rus müğənnisi.
* Yeqor Boqomolski – Neftçinin hücumçusu.
* Yeqor Zolotaryov
* Yeqor Qaydar —
* Yeqor Zolotaryov
Rubidium sulfat

**Rubidium sulfat** — kimyəvi formulu Rb2SO4 olan qeyri-üzvi birləşmə.

## Fiziki xassələri
Rubidium sulfat — ağ rəngsiz kristallardı. Rombik sinqoniya (a = 0,781 нм, b = 1,043 нм, c = 0,597 нм, Z = 4). 658 °C-dən yuxarı heksaqonal modifikasiyaya çevrilir. Maddənin suda həllolma qabiliyyəti temperaturun artması ilə artır, buna görə də 0 °C-də 364 q və 100 °C-də 826 q rubidium sulfat 1 l suda həll olunur.

## Alınması
Rubidium sulfatı, durulaşdırılmış sulfat turşusunun rubidium metalına, onun oksidinə, hidroksidinə və ya karbonatına təsiri ilə almaq olar:
:: \mathsf{8\ Rb + 6\ H_2SO_4 \ \xrightarrow{\ }\ 4\ Rb_2SO_4 + SO_2 + S\downarrow + 6\ H_2O }
:: \mathsf{Rb_2O + H_2SO_4 \ \xrightarrow{\ }\ Rb_2SO_4 + H_2O }
:: \mathsf{2\ RbOH + H_2SO_4 \ \xrightarrow{\ }\ Rb_2SO_4 + 2\ H_2O }
:: \mathsf{Rb_2CO_3 + H_2SO_4 \ \xrightarrow{\ }\ Rb_2SO_4 + CO_2\uparrow + 2\ H_2O }

Həmçinin rubidium sulfatı, mübadilə reaksiyayaları nəticəsində almaq olar :
:: \mathsf{2\ RbCl + H_2SO_4 \ \xrightarrow{100^oC}\ Rb_2SO_4 + 2\ HCl\uparrow }
:: \mathsf{RbCl + RbHSO_4 \ \xrightarrow{500^oC}\ Rb_2SO_4 + HCl\uparrow }

Rubidium sulfidin oksidləşməsi nəticəsində:
:: \mathsf{Rb_2S + 2\ O_2 \ \xrightarrow{500^oC}\ Rb_2SO_4 }

## Kimyəvi xassələri
Rubidium sulfat ikiəsaslı turşunun duzu kimi turş duzlar əmələ gətirir:
:: \mathsf{Rb_2SO_4+H_2SO_4 \ \rightleftarrows \ 2RbHSO_4}

Bütün sulfatlar kimi, həll olunan barium birləşmələri ilə reaksiyaya daxil olur:
:: \mathsf{Rb_2SO_4 + BaCl_2 \ \xrightarrow{\ } \ 2RbCl+BaSO_4\downarrow}

Sulfidlərə qədər reduksiya olunur:
:: \mathsf{Rb_2SO_4 + 4\ H_2 \ \xrightarrow{700^oC} \ Rb_2S + 4\ H_2O}
:: \mathsf{3\ Rb_2SO_4 + 8\ NH_3 \ \xrightarrow{700^oC} \ 3\ Rb_2S + 4\ N_2 + 12\ H_2O}

## Tətbiqi
Rubidium sulfat qeyri-üzvi sintez üçün katalizatorların istehsalında istifadə olunur.

## İstinadlar

* Рабинович В.А., Хавин З.Я. Краткий химический справочник. — Л.: Химия, 1977. — С. 94.
* M. K. Bağıyeva. Ümumi və qeyri-üzvi kimya praktikumu. Bakı-2012.
Sönməz

**Sönməz** — türk soyadı, təxəllüs.
	
* Kərim Məşrutəçi Sönməz — İranın nüfuzlu qələm sahiblərindən.
* Damla Sönməz — Türkiyə aktrisası.
* Aşıq Ulduz Sönməz — Azərbaycanlı aşıq, şair
* Həsən Basri Sönməz — iş adamı və siyasətçi;
İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı

**İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı** — İran Ordusu ilə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu, həmçinin polis komandanlığı və Müdafiə və Silahlı Qüvvələrə Dəstək Nazirliyi (İran)Müdafiə və Silahlı Qüvvələrə Dəstək Nazirliyi]] arasında koordinasiyaya cavabdeh olan İran Silahlı Qüvvələrinin ən yüksək hərbi qurumu.

## Tarixi
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı İran Silahlı Qüvvələrinin ən yüksək hərbi orqanıdır. Bu qərargah ordu, İnqilab Keşikçiləri və hüquq-mühafizə komandanlığı daxil olmaqla, quru, dəniz və hava qoşunlarını, İranın bütün silahlı qüvvələrində siyasətin hazırlanması, nəzarəti və kontrolu üçün cavabdehdir. İ. İ. R.-nın Konstitusiyasının 110-cu maddəsinə əsasən, Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisini birbaşa Ali Baş Komandan kimi İslam Respublikasının ali dini rəhbəri təyin edir.

## Rəhbərləri
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisini birbaşa İranın Ali Baş Komandan vəzifəsi daşıyan rəhbəri təyin edir.
* Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncani (1988)
* Mir Hüseyn Musəvi (1988–1989)
* Seyid Həsən Firuzabadi (1989–2016)
* Məhəmməd Baqiri (2016–2025)
* Əbdülrəhim Musəvi (2025–2026)
Yevgeni

**Yevgeni** — ad.

* Yevgeni Karlov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Yevgeni Tomaşevski — Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (2005).
* Yevgeni Yevtuşenko — məşhur rus və sovet şairi, nasir, publisist, aktyor.
* Yevgeni Paxomov — tanınmış sovet numizmatı və arxeoloq
* Yevgeni Tabakov
* Yevgeni Akvilonov
Yoko

**Yoko** — Yaponiyada qadın adı.
	
* Yoko Ono — Avanqard stildə işləyən rəssam, müğənni, sülh aktivisti və kinoşünas
* Yoko Kanno — Yaponiyalı bəstəkar və musiqiçi
* Yoko Takahaqi — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yoko Tanaka — Yaponiya qadın futbolçusu.
Yola

* Yola (Nigeriya) — Nigeriyanın Adamava ştatının paytaxtı.
* Yola (inzibati vahid) — Rusiyanın tabeliyində olan başqırd torpaqlarında mövcud olmuş inzibati vahid — dairə.
Yozef

**Yozef** — ad.

* Yozef Emin — Erməni milli hərəkatının rəhbəri.
* Yozef Şumpeter — amerikalı və avstriyalı siyasi iqtisadiyyatçı
* Yozef Kasavubu — Konqolu dövlət xadimi və siyasətçi.
* Yozef Hamerl ― hücumçu mövqeyində oynamış Avstriya futbolçusu.
* Yozef Haydn — avstriyalı bəstəkar
* Yozef Koni
* Yozef Popper-Linkeus
Yuka

**Yuka** — yapon qadın adı.

* Yuka Yamazaki — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuka Momiki — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuka Kado — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuka Miyazaki — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuka Mannami
Yuko

**Yuko** — yapon qadın adı.
	
* Yuko Miyamura —
* Yuko Morimoto — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuko Sano — yapon qadın libero.
* Yuko Oita
Yuliya

**Yuliya** — ad.

* Yuliya Lipnitskaya — Rusiyalı fiqurçu.
* Yuliya Lobjenidze
* Yuliya Timoşenko
* Yuliya Samoylova
* Yuliya Ratkeviç — Azərbaycanı təmsil edən Belarus əsilli qadın güləşçi.
* Yuliya Piriseva — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Yumi

**Yumi** — qadın adı.

* Yumi Vatanabe — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yumi Tomey — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yumi Obe — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yumi Uetsuci — Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yumi Uçiyama — Yaponiya səs aktrisası.
* Yumi Umeoka — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Fevzi Zırhlıoğlu

**Fevzi Zırhlıoğlu** () — iqtisadçı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Fevzi Zırhlıoğlu 1962-ci ildə Elazığ ilində anadan olub. Uludağ Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə Bölməsindən məzun olub.

1980-ci illərin əvvəllərində nəşriyyat və mətbəə sahəsində çalışıb.

1987-ci ildən MHP üzvüdür. 2002-2003-cü illərdə MHP Bursa il şöbəsinin sədri olub. 2006-cı ildən isə MHP İntizam Şurasının üzvüdür.

2023-cü ildə MHP namizədi olaraq Bursa ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Səhiyyə, Ailə, Çalışma və Sosial Məsələlər Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Yunis

**Yunis** — ad.

* Yunis Nəcəfov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Yunis Əliyev (milli qəhrəman) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* Yunis Orucov (əsgər) —
* Yunis Surxayev —
* Yunis Munyos
Hilmi Durgun

**Hilmi Durgun** () — aqrar mühəndis və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
Hilmi Durgun 1981-ci ildə Antalya ilində anadan olub. Süleyman Dəmirəl Universiteti Aqrar Bölməsindən məzun olub.

Kənd təsərrüfatı sahəsində çalışıb.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. MHP Antalya il şöbəsinin sədr müavini və sədri vəzifələrində çalışıb.

2023-cü ildə MHP namizədi olaraq Antalya ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Kənd Təsərrüfatı, Meşə və Kənd Məsələləri Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 1 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Yuriko

**Yuriko** — Yapon qadın adı.

* Yuriko Takahaşi — Yaponiyalı qadın ağır atlet.
* Yuriko Mizuma — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
* Yuriko Şima — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Yuy

**Yuy** — soyad.
	

* Yuy Yani — Çin şahmatçısı, qrosmeyster (2009).
* Yuy Haseqava — Yaponiya qadın futbolçusu.

;Digər
* Yuy Yuan — Çində park.
İbrahim Ədhəm Sədəf

**İbrahim Ədhəm Sədəf** () — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
İbrahim Ədhəm Sədəf 1980-ci ildə Yozqat ilində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini Yozqatda alıb. İstanbul Okan Universiteti İdarəetmə Bölməsindən və Anadolu Universiteti Açıq Təhsil Bölməsindən məzun olub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2006-2014-cü illərdə MHP Yozqat ilçə sədri olub. 2015 və 2017-ci illərdə MHP Yozqat il sədri seçilib.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Yozqat ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 28-ci çağırışda TBMM İctimai Təsərrüfat Müəssisələri Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evlidir.

## İstinadlar
Trubadurlar

**Trubadurlar** (, ) — əsasən Oksitaniyadan olan orta əsr şair -musiqiçiləri (instrumentalistlər və müğənnilər). Trubadurların yaradıcılığı XI əsrin sonu — XIII əsrləri əhatə edir, onun çiçəklənmə dövrü XII–XIII əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Trubadurlar öz şeirlərini müasir Fransanın bəzi bölgələrində danışılan provans dilində bəstələyirdilər. Trubadurlar o dövrdə cəmiyyətin ictimai, siyasi və dini həyatında fəal iştirak edirdilər. Albi səlib yürüşündən sonra onlar tamamilə yox oldular, lakin zəngin mədəni irs qoydular.

Əsasən trubadurların sayəsində ilk ədəbi roman dili yarandı: Kataloniya və Şimali İtaliya şairləri daha sonra Köhnə Provans dilində yazırdılar. Trouvères poeziyası və Minnesingers poeziyası Provans lirikasının təsiri altında formalaşmışdır; onların yaradıcılığı Dante, *Dolce stil nuovo* və Petrarkanın şeirlərini ilhamlandırmışdır. . Müasir dövrdə trubadurların lirikası unudulmuş və onu yalnız romantiklər yenidən kəşf etmiş, sonra isə onun tədqiqinə başlamışdırlar. XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində fransız alimləri trubadur poeziyasının yayılma coğrafiyasını və onun spesifikliyini daha dəqiq ifadə edən *poésie occitane* terminini işlətdilər .

## İstinadlar
Germanistika

**Germanistika** ( "alman") və ya **german filologiyası** — Hind-Avropa filologiyasının german dillərini və ədəbiyyatlarını, habelə Köhnə və Yeni Dünyanın german xalqlarının folklorunu və mədəniyyətini öyrənən sahə. Germanistika həm də germandilli xalqların dillərinin və mədəniyyətinin öyrənilməsi və xüsusən də alman dilinin bütün təzahürlərində öyrənilməsi ilə məşğul olan dilçiliksahəsidir. Müasir germanistika əsasən german dili olan ingilis dilinin öyrənilməsinə yönəlmişdir. Bu sahə ilə xüsusi məşğul olan alimlərə *germanistlər* deyilir.

## İstinadlar
Yücəl Bulut

**Yücəl Bulut** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Yücəl Bulut 1980-ci ildə Samsun ilinin Bafra ilçəsində anadan olub. Orta təhsilini Gaziosmanpaşa Liseyində alıb. Ankara Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

Hüquqşünas olaraq çalışıb. Ankara Vəkillər Kollegiyasının üzvü olub. Uzun illər *Ortadoğu* qəzetində məqalələri dərc olunub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2012-ci ildən MHP sədrinin hüquqşünasıdır. 4 noyabr 2012-ci ildə MHP İntizam Şurasının üzvü — İntizam Şurasının Katibi seçilib. 22 mart 2015-ci ildə isə MHP İntizam Şurasının üzvü — İntizam Şurasının sədr müavini vəzifəsinə seçilib.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Tokat ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27 və 28-ci çağırışlarda TBMM Ədalət Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

Evlidir.

## İstinadlar
İbn İdris Hilli

**İbn İdris Hilli** (; ) — Tam adı: *İbn İdris Məhəmməd bin Mənsur bin Əhməd bin İdris Hilli İcli*. Daha çox İbn İdris kimi tanınır. 6-cı əsrin sonlarında nüfuzlu İmamiyyə məzhəbinin fəqihi. Onun ana tərəfdən nəsli üç vasitə ilə Şeyx Tusiyə çatır.

## Həyatı
İbn İdris Hilli 543-cü ildə Hillədə anadan olmuşdur. O, dini hökmlər çıxararkən rasional düşüncədən geniş istifadə etmiş və bir çox məşhur və fərqli fətvaları ilə məşhur olmuşdur. dur. O, çox bilikli bir fəqih olmuş və fəxri adlara malik olmuşdur.

## Müəllim və tələbələri
**Müəllimləri**
* Əbu əl-Məkərəm Həmzə bin Əli bin Zöhrə Hüseyni
* Məhəmməd bin Əli bin Şəhr Aşub Mazandarani
* Şeyx Əbu Əli Tusi
* İmadəddin Məhəmməd bin Əl-Qasim Təbəri

**Tələbələri**
* Nəcibəddin Məhəmməd İbn Nəmə Hilli
* Həsən bin Yəhya bin Səid Hilli

## Fiqh elmindəki təsirləri
İbn İdrisə qədər bütün fəqihlər bir əsr boyu Şeyx Tusinin ardınca getmiş, onun qənaət və fətva üsuluna qarşı çıxmağa cürət və cəsarət etməmişlər. İbn İdris tək xəbərlə hərəkət etməmiş və mütəvatir xəbərləri əməl meyarı hesab etmişdir.

## Onun fətvalarından nümunələr
* Başı suya salmaqla oruc batil olmaz.
* Dəstəmazda məsh yerini qurutmaq lazım deyil.
* Quyu suyu nəcis ilə təmasda olarsa, rəngində, qoxusunda və dadında heç bir dəyişiklik olmasa da, nəcis olar.
* Seyid kasıb olmasa da xüms ala bilər.

## Əsərləri
* əl-Saraer əl-Havi Li Təhrir əl-Fətavi
* Müxtəsərut-tebyan min təfsirul Quran …
* Ət-təliqat ələt-tebyan

## Ölümü
İbn İdris qəməri tarixi ilə 598-ci il şəvval ayının 18-i, cümə günü 55 yaşında Hillə şəhərində vəfat etmişdir. Onun məqbərəsi 2001-ci ildə təmir edilmiş və yenidən tikilmişdir. Hillə şəhərində onun adını daşıyan Hüseyniyyə də var.

## Həmçinin bax
* Şeyx Tusi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Məhərrəm Varlı

**Məhərrəm Varlı** () — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Məhərrəm Varlı 22 aprel 1969-cu ildə Adana ilinin Ceyhan ilçəsində anadan olub. Səlcuq Universiteti Fənn və Ədəbiyyat Bölməsindən məzun olub.

Sərbəst işlə məşğul olub. Uzun illərdir MHP üzvüdür.

2007, 2011, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Adana ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. TBMM Kənd Təsərrüfatı, Meşə və Kənd Məsələləri Komissiyasının və TBMM Müraciət Komissiyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub. 28-ci çağırışda TBMM Kənd Təsərrüfatı, Meşə və Kənd Məsələləri Komissiyasının sədr müavini olub.

Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Zahir

**Zahir** — kişi adı.
	
* Zahir Abbas — Azərbaycan şairi
* Zahir Baba — Avşar Babanin xəlifələrindən.
* Zahir Əmənov — azərbaycanlı jurnalist
* Zahir Əbdürəhmanov — Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1980)
Zahid

**Zahid** — kişi adı.
	
* Zahid Oruc — Azərbaycan siyasətçisi
* Zahid Quliyev (dilçi) — Dilçilik elimləri doktoru, professor.
* Zahid Zairli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri
* Zahid Avşar Eloğlu — İdman ustası
* Zahid bəy Şıxəlibəyov — ADR orusunun podporuçiki.
Xəlilov

**Xəlilov** — soyad.

* Ayaz Xəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri
* Eldar Xəlilov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
* Ələddin Xəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Əli Xəlilov — Azərbaycan kino və teatr aktyoru və pedaqoqu.
* Gülşad Xəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* Zabit Xəlilov — publisist, şair, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Ramazan Kaşlı

**Ramazan Kaşlı** () — iş adamı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Ramazan Kaşlı 1969-cu ildə Aksaray ilində anadan olub. Aksaray Ticarət Peşə Liseyindən məzun olub.

İş adamı olaraq çalışıb. 1978-ci ildən ayaqqabı biznesi ilə məşğul olur. 1999-2004-cü illərdə Aksaray Bələdiyyə Məclisinin üzvü olub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2003-2009-cu illərdə MHP Aksaray ilçə sədri, 2016-2018-ci illərdə isə MHP Aksaray il sədri vəzifələrində çalışıb.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Aksaray ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Pyotr Vorobyov

**Pyotr Fyodoroviç Vorobyov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR dövlət nəzarəti naziri (1953–1956), SSRİ Ali Sovetinin II çağırış deputatı.

## Həyatı
Pyotr Fyodoroviç Vorobyov 1911-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1919–1929-cu illərdə orta təhsil almış, 1929-cu ildən istehsalatda çalışmışdır. O, "Paris kommunası" zavodunda əvvəlcə çilingərlik etmiş, sonra isə gəmi sexində usta işləmişdir. Daha sonra isə həmkarlar ittifaqı işinə keçirilmişdir.

1933–1936-cı illərdə Pyotr Vorobyov Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun tank hissəsində hərbi xidmət keçmiş, əvvəlcə komsomol bürosunun məsul katibi, sonra isə hissənin siyasi rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. Hərbi qulluğu başa vurduqdan sonra Bakıya qayıdaraq Montin mexaniki zavodunun partiya komitəsinin katibi olmuş, ardınca isə neft rayonlarına ezam edilərək Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Artyom və Stalin rayon komitələrinin katibi vəzifələrində çalışmışdır.

1939-cu ilin avqust ayında Pyotr Vorobyov Azərbaycan K(b)P Bakı Şəhər Komitəsinin təbliğat-təşviqat üzrə katibi vəzifəsinə irəli çəkilmiş, tezliklə isə həmin komitənin neft işləri üzrə katibi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1940-cı ilin yanvarında "Azərneft" kombinatı rəisinin kadrlar üzrə müavini vəzifəsinə göndərilmiş, 1941-ci ilin mart ayında yenidən Azərbaycan K(b)P Bakı Şəhər Komitəsinə işə keçərək burada inşaat və tikinti ləvazimatları işləri üzrə katib, ardınca komitənin üçüncü və ikinci katibi vəzifələrində işləmişdir.

Pyotr Vorobyov 1932-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, 2-ci çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
İsmayıl Akgül

**İsmayıl Akgül** () — məmur və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
İsmayıl Akgül 1986-cı ildə Bolu ilində anadan olub. Atatürk Universitetinin Ədliyyə Peşə Liseyindən məzun olub.

9 il mühafizə zabiti olaraq çalışıb. Dövlət Su İşləri (DSİ) Baş İdarəsinin Bolu 53-cü şöbəsində müdafiə rəisi vəzifəsində çalışıb. 2021-2023-cü illərdə Yeşilay Bolu şöbəsinin prezidenti olub.

2023-cü ildə MHP namizədi olaraq Bolu ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Daxili İşlər Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Halil Öztürk

**Halil Öztürk** () — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Halil Öztürk 1975-ci ildə Kırıkkale ilinin Sulaqyurd ilçəsində anadan olub. İbtidai və orta təhsilini Sulaqyurd ilçəsində alıb. 1998-ci ildə Doqquz Eylül Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

Bir müddət Səhiyyə Nazirliyində çalışıb. Daha sonra isə uzun illər Ankarada inzibati hüquq üzrə hüquqşünas olaraq çalışıb. Müharibə Əlilləri, Şəhidlərin Dul Qadınları və Yetimləri Dərnəyinin üzvü olub, şəhid və qazi ailələrinin hüquqşünası olub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2009-cu ildən MHP İdarə Heyətinin üzvü vəzifələrində çalışır. 2015-ci ildən həm də MHP İntizam Şurasının sədridir.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Kırıkkale ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27 və 28 çağırışlarda TBMM Ədalət Komissiyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Öztürk

**Öztürk** — Türk soyadı, təxəllüs.
	
* Bəyazid Öztürk — Türkiyənin televiziya və radio aparıcısı, film, teatr və serial aktyoru.
* Yasəmin Öztürk — Aktrisa.
* Esra Öztürk — Türkiyəni təmsil edən həndbolçu.
* Fulya Öztürk — Türkiyə jurnalisti.
* Berdan Öztürk — hüquqşünas və siyasətçi;
* Halil Öztürk — hüquqşünas və siyasətçi;
* Mustafa Öztürk — Türkiyəli ilahiyyatçı və akademik
* Mustafa Öztürk (siyasətçi, 1859) — Türkiyə siyasətçisi.
İsmət Büyükataman

**İsmət Büyükataman** () — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
İsmət Büyükataman 1953-cü ildə Amasya ilinin Mərzifon ilçəsində anadan olub. Bursa Təhsil İnstitutu Riyaziyyat Bölməsindən məzun olub. AİTİA İdarəetmə Elmləri İnstitutunda magistr dərəcəsi alıb.

1975-1978-ci illərdə Hatay ilinin Reyhanlı ilçəsində müəllim olaraq çalışıb. 80-ci illərdə MAYAŞ Nəşriyyatının yaradıcılarından olub. 1983-cü ildə nəşr olunan milliyətçi *Hamle* jurnalının sahibi olub.

1984-1997-ci illərdə inşaat və podrat işləri ilə məşğul olub. Bu illərdə Milliyətçi HİK üzvü olub. 1984-1986-cı illərdə Milliyətçi HİK Bursa şöbəsinin sədri olub.

1997-ci ildə Devlet Bahçelinin MHP sədri seçilməsindən sonra MHP üzvü olub. 1997-1999-cu və 2000-2022-ci illərdə MHP Bursa il sədri vəzifəsində çalışıb. 1997, 2003, 2006 və 2009-cu illərdə MHP İdarə Heyətinin üzvü, 2011, 2012, 2015 və 2018-ci illərdə isə MHP Baş Katibi seçilib.

8 noyabr 2009—20 iyun 2011-ci illərdə MHP sədrinin siyasi məsələlər və parlamentlə əlaqələr üzrə müavini vəzifəsində çalışıb. 20 iyun 2011-ci ildən isə MHP Baş Katibidir.

2007, 2011, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Bursa ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Ərzurum Texniki Universiteti

**Ərzurum Texniki Universiteti** (türk. Erzurum Teknik Üniversitesi, ETÜ) — Türkiyənin Ərzurum şəhərində yerləşən dövlət universiteti. Universitet Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 2010-cu ildə qəbul etdiyi qanuna əsasən yaradılıb.

Universitetdə bakalavr və magistratura təhsili 2012-ci ildə başlamışdır.

Az müddətdə Ərzurum Texniki Universiteti regionda tədqiqat mərkəzinə çevrilməyi bacarmışdır.
## Strukturu

### Fakültələri
Universitetdə ümumilikdə 6 fakültə fəaliyyət göstərir:

* Ədəbiyyat fakültəsi
* Elmlər fakültəsi
* İqtisadiyyat və Biznesin İdarə Edilməsi fakültəsi
* Mühəndislik və Memarlıq fakültəsi
* Sağlamlıq Elmləri fakültəsi
* İdman Elmləri fakültəsi

### İnstitutları
Universitetdə 3 institut fəaliyyət göstərir:

* Elm və Texnologiya İnstitutu
* Sosial Elmləri İnstitutu
* Səhiyyə Elmləri İnstitutu
## Kollecləri
* Xarici Dillər Kolleci

## İxtisasları
### Mühəndislik və Memarlıq Fakültəsi

* Maşınqayırma
* İnşaat Mühəndisliyi
* Elektrik-Elektronika mühəndisliyi
* Kompüter mühəndisliyi
* Sənaye mühəndisliyi
* Kimya mühəndisliyi
* Memarlıq
* Şəhər və Regional Planlaşdırma
* Daxili Memarlıq

Fakültədə kompüter laboratoriyaları, iş otaqları və şöbə elmi-tədqiqat laboratoriyaları var.

## Yüksək Texnologiyalar Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi (YTTAM)
YTTAM qapalı sahəsi olan bölgənin ən böyük tədqiqat mərkəzlərindən biridir. Burada 1000 nəfər üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi təmiz havası olan(Cleanroom) otağı, 2 sinif otağı, 22 müxtəlif ölçülü tədqiqat laboratoriyaları, 1 məşq zalı, 1 iclas zalı, 4 işçi otağı, 4 iş ofisi və 1 istirahət otağı xidmət göstərir.

## Mərkəzi kitabxanası
Universitetin Mərkəzi kitabxanası hər gün 08.00–22.00, şənbə günləri 10.00–20.00 saatları arasında açıqdır. Kitabxana ilə yanaşı, hər bir fakültədə tədris zalları fəaliyyət göstərir.

## Xarici əlaqələri
* Qafqaz Universitetlər Birliyinin üzvüdür

## Xarici keçidlər
* Erzurum Teknik Üniversitesi resmi web sitesi

## İstinadlar
Funksional maliyyə

**Funksional maliyyə** — səmərəli tələb və çartalizm prinsiplərinə əsaslanan Abba Lerner tərəfindən irəli sürülmüş iqtisadi nəzəriyyə. Bu nəzəriyyə hökumətin biznes dövriyyəsini ram etmək, tam məşğulluğa nail olmaq, artımı və aşağı inflyasiyanı təmin etmək kimi açıq məqsədlərə nail olmaq üçün özünü maliyyələşdirməli olduğunu bildirir.

## Məqasədləri
Funksional maliyyənin əsas ideyaları aşağıdakı kimi ümumiləşdirilə bilər:

* Hökumətlər milli və qlobal iqtisadiyyata müdaxilə etməlidir; bu iqtisadiyyatlar özünü tənzimləyən deyil.
* Dövlətin əsas iqtisadi məqsədi firavan iqtisadiyyatı təmin etmək olmalıdır.
* Pul dövlətin yaradılmasıdır; onları idarə etmək lazımdır.
* Fiskal siyasət iqtisadiyyatın inkişafına yönəlməli, büdcə də buna uyğun idarə olunmalıdır, yəni "gəlir və xərclər balansı" vacib deyil; Rifah vacibdir.
* Dövlət xərclərinin məbləği və sürəti istənilən fəaliyyət səviyyəsinə uyğunlaşdırılmalı, vergilər gəlirləri artırmaqdansa, iqtisadi təsir üçün tutulmalıdır.
* "Ağlabatan maliyyələşdirmə" prinsipləri fiziki şəxslərə şamil edilir. Onlar fərdlər, ev təsərrüfatları, bizneslər və qeyri-suveren hökumətlər (ABŞ şəhərləri və ştatları kimi) üçün məna kəsb edir, lakin pul buraxmağa qadir olan suveren hökumətlərə şamil edilmir.

### Fiskal siyasət qaydaları
Lerner, hökumətin fiskal siyasətinin üç qayda ilə idarə edilməli olduğunu irəli sürdü:

# Hökumət hər zaman tələbin ağlabatan səviyyəsini saxlamalıdır. Əgər xərclər çox azdırsa və buna görə də çox işsizlik varsa, hökumət vergiləri azaltmalı və ya öz xərclərini artırmalıdır. Əgər xərclər çox olarsa, hökumət öz xərclərini azaltmaqla və ya vergiləri artırmaqla inflyasiyanın qarşısını almalıdır.
# Hökumət faiz dərəcələrini artırmaq istədikdə borc götürməklə, faiz dərəcələrini aşağı salmaq istədikdə isə borc götürməklə və ya borcları ödəməklə hökumət optimal məbləğdə investisiyanı təşviq edən faiz dərəcəsini saxlamalıdır.
# Əgər ilk iki qaydadan biri "ehtiyatlı maliyyələşdirmə" və ya balanslaşdırılmış büdcə və ya dövlət borcunun məhdudlaşdırılması prinsipləri ilə ziddiyyət təşkil edirsə, bu prinsiplər üçün daha pisdir. Hökumət mətbəəsi 1-ci və 2-ci Qaydaları yerinə yetirmək üçün lazım olan pulu çap etməlidir.

## Tarixi
Lernerin ideyalarından ən fəal şəkildə İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə, Keynsçi iqtisadi nəzəriyyə və iqtisadi siyasətin əsasına dair əksər dərsliklərin əsasına çevrildiyi dövrdə istifadə edilmişdir. Beləliklə, 60-cı illərin sonu və 70-ci illərin əvvəllərində Keynsçi siyasətlər atəşə tutulduqda, insanların çoxu Lernerin funksional maliyyə ideyasına hücum etdi. Müharibədən sonrakı dövrdə ABŞ-də işsizlik 1953-cü ildə Koreya Müharibəsi zamanı inflyasiyanın orta hesabla 1,1% təşkil etdiyi 2,9% aşağı səviyyəyə çatdı.

## İstinadlar
Dəməşq qapısı

**Dəməşq qapısı** — Nablus Qapısı (İvrit: שער שכם, Şaar Şekem; ərəbcə: باب العامود, Bab əl-Amud) kimi də tanınır, Qüdsün Köhnə Şəhərinin müsəlman məhəlləsinin əsas qapısıdır. Qapı şimala baxır. Şərqi Qüdsdəki Şeyx Jarah ərəb məhəlləsi ilə üzbəüz şəhərin şimal-qərb tərəfindəki divarda yerləşir. Buradan Nablus, oradan isə keçmiş dövrlərdə Suriyanın paytaxtı Dəməşqə gedən magistral yol başlayır. Ərəb adlarına gəlincə, Bab ən-Nəsr (ərəb. باب النصر) "Qələbə qapısı", Bab əl-Amud isə "Sütun qapısı" deməkdir. Ən erkən, 10-cu əsrdən bəri davamlı olaraq istifadə edilən sonuncu ad, Roma dövründən darvaza dizaynında bir detalın yaddaşını qoruyur.

## Tarix

İndiki formada darvaza 1537-ci ildə Qanuni Sultan Süleymanın hakimiyyəti dövründə tikilmişdir, lakin Roma dövründən eyni yerdə bir darvaza olduğu bilinir.
Dəməşq qapısı iki qüllə arasında yerləşir. Onlar köhnə şəhərin müsəlman məhəlləsinin və ərəb bazarının mərkəzi girişidir. Yaffa qapısından fərqli olaraq, yuxarı qalxan pilləkənlər Dəməşq qapısına enir. Amfiteatrda yerləşən pilləkənlər 21-ci əsrin əvvəllərində Yerusəlim Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən tikilib. 1967-ci ilə qədər darvazanın üstündən qüllələr asılmışdı, lakin Altı Günlük Müharibə zamanı İçərişəhərdə və onun ətrafında gedən döyüşlər zamanı zədələnmişdi. 2011-ci ilin avqustunda İsrail qülləni, o cümlədən boşluqlarını bərpa etdi. On bir lövbər bərpa edilmiş qülləni divara bağlayır və dörd daş blok birlikdə zirvələrlə üst hissəni təşkil edir.
Qapılar piyadaların üzünə açıqdır və avtomobillərin içəri girməsinə icazə verilmir. Cümə günü səhər namaz qılan müsəlmanların əsas axını bu qapıdan Məbəd dağına doğru gedir. Cümə axşamları və Şənbə günortadan sonra Qərb divarına gedən dua edən yəhudilər bu qapıdan istifadə edirlər. Bundan əlavə, Dəməşq qapısından xristian zəvvarlar və turistlər də istifadə edirlər..

## İstinadlar
David Vinkbuns

**David Vinkbuns**, **David Vinkbons**, **Vinkbons**, **Vinkbums** (; ) — Holland qızıl dövrün rəssamı və qravüraçısı. Cənubi Hollandiyadan olan böyük bir sənətçi ailəsinin ən böyük üzvü.

## Həyatı
David Vinkbuns Antverpen əyalətində Flamandın Meheln şəhərindən gəlmiş akvarel rəssamı Filip Vinkbuns Elderin oğlu idi. Təxminən 1580-ci ildə ailə Antverpenə, sonra isə 1585-ci ildə İspaniyanın şəhəri işğal etməsindən sonra Middelburqa köçdü. 1602-ci ildə David Vinkbuns notariusun qızı Agnet van Lun ilə evlənib və ondan ən azı on övladı olub. Onlardan biri kartoqraf Yohanes Vinkbuns, digərləri isə memarlar Filips və Yustus Vinkbunsdur.

## Yaradıcılığı
David Vinkbuns Hollandiyanın ən məhsuldar və populyar rəssam və qravüraçılarından biri olub. Böyük Piter Breygeldən təsirlənərək, o, Hans Bol və Roelant Saverey ilə birlikdə şimali Hollandiyada məişət janrı rəssamlığının inkişafında mühüm rol oynayıblar.

Vinkbuns "kənd bayramlarının səhnələrini çox vaxt satirik və ya fəlsəfi çalarlar ilə, qroteskləri, fantastik personajları olan, öz əsərində flamand və holland üslublarının xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən mənzərələr çəkirdi". O, həmçinin Tobias və Mələk (1619) kimi incil səhnələrini çəkirdi. Onun mənzərələri Gillis van Koninkslo ilə əlaqələrini göstərir.

David Vinkbunsun ən yaxşı əsərləri:

* "Amsterdamdakı qocalar evinin fasadının qarşısında odlu işıqlandırma altında lotereya" (Amsterdam);
* "Monastrın qapılarında çörək paylanması" (Berlin);
* "İsa Məsih Qolqofa gedir."

Sankt-Peterburq Ermitajında ​​bu rəssamın beş əsəri var: "Meşə", "Məsihin Genisaret gölündəki duası", "Meşədə ovçular", "Həvari Filipin vəftiz etdiyi mənzərə", "Ova getmə".

Onun tələbələri arasında Klas Yanson Visher, Gillies Klas de Hondekoeter və ehtimal ki, Esays van de Velde olub. O ciddi şəkildə Hendrik Averkampın yaradıcılığına təsir edib.

## Qalereya

File:215 David Vinckboons Fête paysanne ou kermesse.jpg|Kəndli bayramı, 1629-cu ildə tamamlanıb. Ağac, yağlı boya. İncəsənət Muzeyi, Kemper, Fransa.
File:David Vinckboons - A Blind Hurdy-Gurdy Player - WGA25114.jpg|Kor orqan ifaçısı. 1607-cı ildə tamamlanıb. Ağac, yağlı boya. Şəxsi kolleksiya.
File:Boerenvreugd Rijksmuseum SK-A-1352.jpeg|Kəndli əyləncəsi. 1619-cu il. Ağac, yağlı boya. Reyksmüzyem, Amsterdam.
File:Vingboon.jpg|İsa korlara şəfa verir. 1608-ci il. Ağac, yağlı boya. Geelvink-Hinlopen Muzeyi, Amsterdam.
File:David Vinckboons - An Officer Preparing His Troops for an Ambush - WGA25110.jpg| Qoşunlarını Pusquya Hazırlayan Zabit.


## Ədəbiyyat
* Liedtke, W. (2007) Dutch paintings in the Metropolitan Museum of Art, p. 913.
* Sutton, P. C. (ed.), *Masters of Seventeenth-Century Dutch Genre Painting*, exhib. cat. 1984 (Philadelphia Museum; Berlin, :de:Gemäldegalerie; London, RA)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Works and literature on David Vinckboons at PubHist
* *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/97318 Pieter Bruegel the Elder: Drawings and Prints]*, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which includes material on David Vinckboons (see index)
Qubadabad Sarayı

**Qubadabad Sarayı** Konya Beyşehir-Isparta Yenişarbademli arasındakı yolun 5-ci kilometrliyində, Gölyaka kəndinin sərhədlərinin daxilində yerləşir. Məşhur səlcuq tarixçisi İbn Bibinin özünün yazmış olduğu “Səlcuqnamə” əsərində bəhs etdiyi və I Əlaəddin Keyqubadın (1220-1236) göstərişi ilə Sadəddin Köpək tərəfindən inşa edilən Qubadabad Saray Kompleksi müasir dövrümüzə qədər gəlib çatmağı bacarmış olan yeganə Anadolu Səlcuqlu dövlətinə məxsus saray tikilisidir.
İlyas Topsakal

**İlyas Topsakal** () — alim-professor və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

## Həyatı
İlyas Topsakal 1970-ci ildə Samsun ilində anadan olub. Ərciyəs Universiteti İlahiyyat Bölməsindən məzun olub. Mərmərə Universitetində magistr və PhD dərəcələri alıb. İngiltərənin Redinq Universiteti Tarix Bölməsində Rusiya tarixi mövzusunda araşdırmalar aparıb.

2012-ci ildə dosent, 2017-ci ildə isə professor elmi adları alıb. İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Bölməsində Kafedra müdiri vəzifəsində çalışıb.

2023-cü ildə MHP namizədi olaraq Samsun ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Milli Təhsil, Mədəniyyət, Gənclər və İdman Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə, rusca və ərəbcə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Beynəlxalq hesablaşmalar bankı

**Beynəlxalq hesablaşmalar bankı (BHB)** () — funksiyalarına mərkəzi banklar arasında əməkdaşlığı təşviq etmək və beynəlxalq maliyyə hesablaşmalarını asanlaşdırmaq daxil olan beynəlxalq maliyyə təşkilatı; Bundan əlavə, o, iqtisadi və monetar tədqiqatlar mərkəzidir.

Aparıcı ticarət dövlətlərinin mərkəzi bankları onun təsisçiləridir, hər biri direktorlar şurasına öz nümayəndəsini təyin edir; şura ildə ən azı on dəfə toplanır. BIS-in baş ofisi Bazeldə yerləşir.

Bankın məqsədi:

…mərkəzi banklar arasında əməkdaşlığı təşviq etmək, beynəlxalq maliyyə əməliyyatları üçün yeni imkanlar yaratmaq və iştirakçı tərəflərlə müqavilələr əsasında ona həvalə edilmiş beynəlxalq ödəniş əməliyyatları üçün qəyyum və ya agent kimi çıxış etmək.

BIS-in funksiyasının bir hissəsi əsasən Beynəlxalq Valyuta Fondu tərəfindən öz üzərinə götürülmüşdür. Bu gün onun fəaliyyətinin əsasını mərkəzi banklar arasında əməkdaşlıq təşkil edir. Bundan əlavə, BIS üzv ölkələrin mərkəzi banklarına geniş çeşiddə maliyyə xidmətləri göstərir (kreditlər verir, depozitləri qəbul edir, vasitəçi və ya zamin kimi çıxış edir).

Bank nəzarəti üzrə Bazel Komitəsi 1974-cü ildə Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankında yaradılmışdır ki, bu komitə bank tənzimlənməsini təkmilləşdirməyə yönəlmiş direktivlər və tövsiyələr hazırlayır və müxtəlif ölkələrdə maliyyə tənzimlənməsinə dair tələblərin unifikasiyası üzərində işləyir. Həmçinin BIS-in himayəsi altında Ödəniş Sistemləri Komissiyası, Qlobal Maliyyə Sabitliyi Komitəsi, Saxtakarlığa Qarşı Mübarizə Qrupu və bir sıra digər strukturlar fəaliyyət göstərir.

Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının özünün 116 ton qızıl ehtiyatı var (31 mart 2012-ci il tarixinə). Bundan əlavə, BIS-də 29,56 milyard dollar dəyərində qızıl var.

## Tarixi
Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankı 1930-cu ildə 6 ölkənin (Belçika, Böyük Britaniya, Almaniya, İtaliya, Fransa və Yaponiya) mərkəzi banklarının Haaqa sazişi və bu ölkələrin İsveçrə ilə konvensiyası əsasında yaradılmışdır. Beynəlxalq Hesablaşmalar Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Almaniyanın qalib ölkələrə ödədiyi təzminatlarla bağlı Gənc Planı ilə əlaqədar (Bazel) yerləşir. Rəsmi olaraq ABŞ Almaniyadan təzminat ödənişləri ala bilmədiyi üçün Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının yaradılmasında iştirak etmədi. Buna görə də J. P. Morgan bank evinin rəhbərlik etdiyi özəl Amerika bankları Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının səhmlərinə abunə oldular.

## İstinadlar
Zazadin karvansarayı

**Zazadin karvansarası** — Konyada tikilmiş olan XIII əsrə məxsus olan Anadolu Səlcuqluları dövrünə aid karvansaraydır.

Karvansaray 1235–1236-cı illər arasında Anadolu Səlcuqlu dövlətinin hökmdarları olmuş I Əlaəddin Keyqubad və II Qiyasəddin Keyxosrovun əmirlərindən olan Səadəddin Köpək tərəfindən tikdirilmişdir. Dördbucaqlı plan formasında, yonma daşdan tikilən karvansarayın həm yay aylarında, həm də qış aylarında istifadə edilməsinin mümkün olması üçün daxilində həyəti vardır. Karvansara kənardan qalaya oxşayır. Tac darvazasının üstündə kitabəsi mövcuddur. 2017-ci ildə Səlcuqlu Bələdiyyəsi tərəfindən karvansara bərpa edilərək turistlərin üzünə açılmışdır.

## İstinadlar
Lütfi Kaşıkçı

**Lütfi Kaşıkçı** () — mühəndis və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Lütfi Kaşıkçı 1982-ci ildə Hatay ilinin Kırıhan ilçəsində anadan olub. Hatay Mustafa Kamal Universiteti İnşaat Bölməsindən məzun olub. Ankara Universitetinin Elm və Texnologiya İnstitutunun İnşaat mühəndisliyi şöbəsində magistr dərəcəsi alıb. Səlcuq Universitetində isə inşaat mühəndisliyi sahəsində PhD dərəcəsi alıb.

MHP üzvüdür. 2015-2018-ci illərdə MHP Hatay il şöbəsinin sədri olub.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Hatay ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27 və 28 çağırışlarda TBMM İctimai Təsərrüfat Müəssisələri Komissiyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Subaydır.

## İstinadlar
Rodion Raskolnikov

**Rodion Romanoviç Raskolnikov** — Fyodor Dostoyevskinin 1866-cı ildə qələmə aldığı məşhur Cinayət və Cəza romanının baş obrazı. Raskolnikov 1860-cı illərdə Sankt-Peterburqda yaşayan, əvvəllər hüqüq fakültəsində oxusa da, təhsilini yarıda saxlamağa məcbur qalmış olduqca müflis bir gəncdir. O, imkansızlıqdan nadirən yemək yeyir, köhnə paltarlardan yastıq kimi istifadə edərək divanda yatır və kirayə tutduğu kiçik çardaqda yaşamağa çalışır. Rodion Raskolnikov öz əvvəlki tələbə yoldaşları ilə elə də yaxşı yola getməsə də, bacısı Avdotya Romanovnaya və anası Pulxeriya Aleksandrovnaya olduqca sadiqdir.

## Süjet
Özü haqqında ziddiyyətli düşüncələri olan yoxsul tələbə Raskolnikova görə həyatda iki tip insan mövcuddur: adi insanlar və üstün insanlar. Əksəriyyət adi insan kateqoriyasına aiddir, onlar sadə həyat sürür, böyük bir iş görmür, tarixə düşmədən ölüb gedirlər. Ancaq üstün insanlar adi insanlardan çox fərqlənirlər. Onlar bu dünyaya çox daha nadir hallarda gəlir, daim yeniliklərə və irəliyəyişlərə qədəm qoyur, hətta tarixin axarını dəyişirlər. Raskolnikova görə adi insanlara şamil edilən qayda və qanunlar üstün insanlara aid deyil, onlar yeri gələndə öz amalları uğruna qanunları poza, öz ideyalarına çatmaq üçün hər işs əl ata bilərlər. Raskolnikov üstün insana daha çox Napoleon Bonapartı misal gətirir.

Özünü üstün insan olaraq görmək istəyən Raskolnikov kasıblığını öz həyatı və potensialı qarşısında bir əngəl olaraq görür və bunu dəyişdirməyə can atır. O, qoca lombard qarını — Alyona İvanovnanı öldürərək əlinə müəyyən miqdarda pul keçirib öz həyatını və başqalarının həyatını dəyişdirmək istəyir. Qarını öldürüb öldürməməsi haqqında çox düşünür və axırda belə bir nəticəyə gəlir ki, bəşəriyyətə heç bir xeyri olmayan xəsis, qoca bir lombardçı qarının yaşamağındansa, onun mülkiyyəti ilə bir çoxlarının həyatı dəyişə bilər. Nəticədə qərarından dönməyən Raskolnikov cinayəti törədir, lakin cinayət zamanı bir neçə səhvə yol verir, plandan kənar olaraq qoca qarının günahsız bacısını da öldürməli olur və dərin stress keçirdiyindən soyğun işini tam şəkildə başa çatdıra bilmir. Qarının evindən yaxalanmadan zorla canını qurtaran Raskolnikov işin üstünün açılacağı və yaxalanacağı qorxusu ilə yaşamağa başlayır. O, hətta oğurladıqlarını belə özündə saxlamağa və istifadə etməkdən çəkinərək onları bir qayanın altında gizlətməyi üstün tutur. Bundan sonra Raskolnikov daha bir neçə problemlə üzləşməli olur. Sonda sevdiyi qız — Sofya Semyonovnanın da təkidi ilə öz cinayətini etiraf edir və Sibirə sürgün edilir. Raskolnikov öz həyatı ilə qismən də olsa barışır və məhkumluğu dövründə əqli və mənəvi cəhətdən özünü bir növ müsbət istiqamətdə inkişaf etdirir.
Hənzələ ibn Əbu Amir

**Hənzələ ibn Əbu Amir** (; ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri. 
## Bioqrafiyası
Ənsarın Bənu Övs qəbiləsindən idi. Onun atası Əbu Amirin xristian olduğu deyilirdi. Hənzələ Uhud döyüşündə müşriklərlə vuruşarkən həlak olanda cəmi 24 yaşında idi. Hənzələ piyada olduğu üçün Əbu Süfyan ibn Hərbin atına hücum edir. Bununla belə Əbu Süfyan ibn Hərb Şəddad ibn Əsvəd tərəfindən döyüşdə şəhid edilir. Hənzələ ilk toy gecəsində Abdullah ibn Üveyin qızı, həyat yoldaşı Cəmilədən ayrılaraq Cihadın çağırışına cavab vermək üçün döyüş meydanına getmişdir. Bu zaman cunub olmasına baxmayaraq qüsl almağa vaxtı olmamışdır. Məhəmməd peyğəmbərin mələklərin onu gümüş qablarda saxlanılan təzə yağış suyu ilə yerlə göy arasında qüsl verməsini gördüyü deyilir. Bu şərəfə görə Hənzələ "Qasilətül-Məlaikə" () və ya mələklər tərəfindən təmizlənmiş titulu qazanır. Oğlu Abdullah ibn Hənzələ Əməvi xəlifəsi I Yezidə qarşı Mədinənin müdafiəsində igidliklə vuruşmuşdur.

## İstinadlar
Qumral Abdal

Ərtoğrul Qazi və Osman Qazinin yoldaşlarından və Şeyx Ədəbalının mürüdlərindən biri olmuşdur. Təvarix-i Ali Osman (Aşıkpaşazade) əsərində əsl adının Durut və ya Turqut olduğu bildirilir. Bozüyükün mənəvi yaradıcılarından biridir.

## İstinadlar
Çobanbəy

**Çobanbəy** — Osmanlı İmperatorluğunun yaradıcısı olan Osman bəyin oğludur.

Məzarı Bursa şəhərindədir. Qəbrinin olduğu yerin yerləşdiyi rayona Çobanbəy adı verilmişdir. Türbəsinin yanında köhnə bir məsciddən qalmış xarabalıqlar və kiçik qəbiristanlıq yerləşir. Umurbəy rayonunda yerləşir. Türbənin qabağında yerləşən köhnə bir zavodun bağçasında Çobanbəyin adına tikilmiş mədrəsənin qalıqları tapılmış olsa da, lakin hazırda bu sahə qazıntı sahəsi kimi hələ də gözləyir.

## İstinadlar
İsmayıl Özdəmir

**İsmayıl Özdəmir** () — mühəndis və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
İsmayıl Özdəmir 1985-ci ildə Eskişehir ilində anadan olub. İbtidai və orta təhsilini Kayseridə alıb. 2007-ci ildə Ərciyəs Universiteti Maşınqayırma Bölməsindən məzun olub. 2013-cü ildə həmin universitetin magistr dərəcəsi alıb.

2005-2007-ci illərdə ali təhsil alan tələbələrin yeganə təmsil olunduğu Milli Tələbə Şurasının sədri olub. 2007-ci ildə Kayseri Maşın Mühəndisləri Palatasına üzvü olub. Əməyin mühafizəsi, enerji və xarici siyasət mövzuları üzrə araşdırmaları və tədqiqatları olub. 2008-2018-ci illərdə *“Ortadoğu”* qəzetində məqalələri dərc olunub, *“Kutlu Sesleniş”* jurnalında isə rəhbər vəzifədə çalışıb.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. MHP sədrinin müavini və MHP İdarə Heyəti üzvü vəzifələrində çalışıb. Devlet Bahçeli Vəqfinin Qəyyumlar Şurasının üzvüdür.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Kayseri ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27 və 28-ci çağırışlarda TBMM Xarici İşlər Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 1 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Senqanmori dağı

– Yaponiyanın Fukuşima şəhərində yerləşən dağ. Tez-tez baş verən UNO müşahidə hallarına görə tanınır. Dağın yaxınlığında İino UNO Muzeyi yerləşir.

## Coğrafiyası
Senqanmori dağı konus formasında olub 462 metr hündürlüyündədir. Abukuma silsiləsinə aiddir. 2008-ci ilə qədər mövcud olmuş İino qəsəbəsinin simvollarından biri hesab olunmuşdur. 22 mart 1996-cı ildə dağ "mənzərəli gözəlliyinə görə" xüsusi yer statusu almışdır.

## UNO müşahidələri
Şəhər əfsanələrinə görə Senqanmori güclü maqnit sahəsinə malik olduğu üçün uçan naməlum obyektləri özünə çəkir. Dağın ətrafında balina, moai və digər qəribə formalarda olan böyük qayalara rast gəlinir. Bu daşların yadplanetlilər üçün yol göstəricisi rolu oynadığına inanılır. Dağ piramida formasında olduğu üçün yadplanetlilər tərəfindən tikilmiş antik piramida olduğu və dağın altında yadplanetlilərin bazası yerləşdiyi iddia olunur.

Senqanmori dağının 30–40 kilometrlik radiusunda bir çox UNO müşahidə halları qeydə alınmışdır. İlk belə müşahidə halı 1972-ci ildə baş vermişdir. 25 yaşlı Kinoşita Tsuqio həmin ilin yayında üç dostu ilə dağ ərazisində gəzərkən UNO görmüşdür:

Tsuqio bu hadisədən təsirlənərək həyatının qalan hissəsini UNO-ları araşdırmağa həsr etmiş, 1993–2010-cu illərdə İino UNO Muzeyinin direktoru olmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dağın mənzərəsi
Ahmet Özyürek

**Ahmet Özyürek** () — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Ahmet Özyürek 1964-cü ildə Sivas ilinin Kangal ilçəsində anadan olub. İbtidai, orta və lisey təhsilini İstanbulda alıb. Beynəlxalq Vizyon Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub.

Sivasspor İdman Klubunda rəhbər vəzifələrdə çalışıb. Sivaslılar Dərnəyi, Sivaslılar Vəqfi və Kangallılar Dərnəyinin üzvü olub, vəzifələrdə təmsil olunub. Xaricdə ictimai və özəl sahələrdə inşaat layihələrinin rəhbəri olub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2002-2018-ci illərdə MHP İstanbul il şöbəsinin sədr müavini olub. 2018 və 2021-ci illərdə MHP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Sivas ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Mustafa Baki Ərsoy

**Mustafa Baki Ərsoy** () — iqtisadçı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

## Həyatı
Mustafa Baki Ərsoy 1981-ci ildə Yozqat ilində anadan olub. İbtidai və orta təhsilini Kütahya və Sivasda alıb, lisey təhsilini isə Yozqatda alıb. Ərciyəs Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə Bölməsindən məzun olub. Həmin universitetin Hüquq İnstitutunda özəl hüquq üzrə magistr dərəcəsi alıb.

Kayseri Milliyyətçi Sənaye İş Adamları Dərnəyinin sədr müavini olub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. 2007-2011-ci illərdə MHP Kayseri il şöbəsinin sədr müavini olub. 2015-ci ildə isə MHP Kayseri il şöbəsinin sədri seçilib.

2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Kayseri ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. 27 və 28-ci çağırışlarda TBMM Plan və Büdcə Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 4 uşaq atasıdır.

## İstinadlar
Joannesia

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri
* 
* 
* 

## Növləri
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Eyn Kərəm

**Eyn Kərəm** — Qüdsün cənub-qərb bölgəsi. İvrit dilindən rus dilinə tərcümə edilən bu ad "Üzüm bağında bahar" deməkdir. 1948-ci ildə isə Yerusəlimə birləşdirildi.
Eyn Kərəm ərazisində İsrailin aparıcı tibb mərkəzlərindən biri olan Hadassah Xəstəxanasının iki kampusundan biri, həmçinin bir sıra xristian kilsələri və monastırları yerləşir.

## Xristian ənənəsində

Xristian ənənəsi bu yerlə iki mühüm hadisəni əlaqələndirir: Vəftizçi Yəhyanın anadan olması və Məryəmin Vəftizçi Yəhyanın anası Elizabet ilə görüşü.
Eyn Kərəmdə bir-birindən qısa məsafədə yerləşən bir neçə monastır və kilsə var: 1871-ci ildə Arximandrit Antonin (Kapustin) tərəfindən qurulan Gornenski Pravoslav monastırı. Gornenski monastırının Kazan kilsəsinin yaxınlığında saleh Zəkəriyyə və Elizabetin evindən bir sütun və əfsanəyə görə, Vəftizçi Yəhya xalqa ilk xütbəsini söylədiyi bir daş var. 1939-cu ildə əvvəlki kilsələrin xarabalıqları yerində tikilmiş Vəftizçi Yəhya Katolik Kilsəsi. Burada, əfsanəyə görə, Vəftizçi Yəhya saleh Zəkəriyyə və Elizabetin evində doğulub. Yəhyanın doğulduğu yer kilsənin mağarasında yerləşir, burada mərmər plitə üzərində qurbangahın altında bir yazı var: "HIC PRECURSOR DOMINI NATUS EST" (Burada Rəbbin Sələfi anadan olub). Ziyarət Kilsəsi, saleh Zəkəriyyə və Elizabetin bağ evində Məryəm və Yelizavetanın görüşünün keçirildiyi güman edilən yerdəki qədim kilsənin xarabalıqları üzərində yerləşən katolik kilsəsidir(XX əsr). 1894-cü ildə əvvəlki kilsənin yerində tikilmiş Yunan Pravoslav Kilsəsi. Sion Bacıları Monastırı (fransızca: Notre Dame de Sion). Sion bacılarının monastırı 1860-cı ildə burada dəfn edilmiş vəftiz olunmuş yəhudi Alfons Ratisbon tərəfindən yaradılmışdır.
​Eyn Kərəmdən 3 km qərbdə 20-ci əsrin əvvəllərində əfsanəyə görə saleh Yelizavetanın körpə İohannı Kralın əsgərlərinin təqibindən sığındırdığı yerdə tikilmiş səhrada Müqəddəs Yəhyanın Vəftizçi Fransisk monastırıdır. Herod (Günahsızların qırğını). Monastırın ərazisində saleh Elizabetin məzarı və əfsanəyə görə Elizabetin Yəhyanın gizləndiyi, Yəhyanın isə anasının ölümündən sonra yaşadığı mağara var. Kilsənin daxili hissəsi 1978-ci ildən 2001-ci ilə qədər monastırı icarəyə götürmüş Melkit katolikləri tərəfindən freskalarla boyanmışdır.

## İstinadlar
Lorens

**Lorens** — ad.
	
* Lorens Kun — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.
* Lorens Kleyn — amerikalı iqtisadçı və ekonometrik.
* Lorens Cenkell — Fransız rəssamı və heykəltaraşı.