Pol Flori

**Pol Flori** – (), makromolekullar üzərində işi ilə tanınan amerikalı kimyaçı və Nobel mükafatı laureatı. O, məhlulda polimerlərin davranışını anlamaqda qabaqcıl pioner idi və 1974-cü ildə "makromolekulların fiziki kimyasında həm nəzəri, həm də eksperimental" əsas nailiyyətlərinə görə Kimya üzrə "Nobel" mükafatı aldı.

## Bioqrafiyası
Alim Pol Flori 19 iyun 1910-cu ildə İllinoys ştatının Stirlinq şəhərində anadan olub. O, Ezra Flori və nənəsi Marta Brambo tərəfindən böyüdüldü. Atası keşiş-pedaqoq, anası isə məktəb müəllimi işləyirdi. O, ilk dəfə kimya professoru U. Karl Halldan elmlə maraqlanmağa başladı. Karl Hall İndianada Mançester Kollecində kimya professoru kimi işləyirdi. 1936-cı ildə Emili Ketrin Taborla evləndi. Onun və Emilinin bu evlilikdən üç övladı var idi; Susan Springer, Melinda Groom və Paul John Flory. Onların beş nəvəsi var idi. Övladlarının hamısı elm sahəsində karyeralarına davam etdi. 1927-ci ildə İllinoys ştatının Elgin şəhərindəki Elgin Liseyini bitirdikdən sonra Flori 1931-ci ildə İndiana ştatının Mançester Kollecində (indiki Mançester Universiteti) bakalavr dərəcəsini və 1934-cü ildə Ohayo ştatının Ohayo Dövlət Universitetində fəlsəfə doktoru (Ph. D.) adını aldı. İlk vəzifəsi Uolles Karozers ilə DuPont-da idi. P. Flori 9 sentyabr 1985-ci ildə güclü infarktdan öldü. Onun həyat yoldaşı Emili 2006-cı ildə 94 yaşında vəfat edib. Ölümündən sonra 2002-ci ildə Alpha Hi Sigma Şöhrət Zalına daxil edildi.

## Təhsili
P. Flori Ohayo Dövlət Universitetində aspirant idi. Əvvəlcə universitetə sadə fizika ixtisası üzrə daxil olub. Onun elmi işində fotokimya və spektroskopiya tədqiqatlarına daha çox diqqət vermişdir. O, 1934-cü ildə Ohayo Dövlət Universitetində doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. Ohayo Dövlət Universitetində oxuyarkən o kəşf etdi ki, temperatur aşağı düşdükcə polimer kiçilir. Bu, bir-birinin temperaturunu tarazlayan qüvvələrin yaranmasına gətirib çıxarır. 1934-cü ildə fiziki kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsini ala bildi. Doktorantura zamanı ona azot oksidinin fotokimyası üzrə dissertasiya işini aparan Herriak Conston rəhbərlik etmişdir. 1934-cü ildə namizədlik dissertasiyasını aldıqdan sonra Dupont and Company-nin mərkəzi şöbəsində işləməyə başladı. Bu təşkilatda işlədiyi zaman o, polimerləşmə və polimer sistemlərinin əsaslarına çox böyük maraq göstərdi. Flori, elmin əsl obyekti olan polimerlərin yoluxucu olduğunu aşkar etdi. O, Ştaudinger və Karotersin "polimerlər əslində kovalent bağlı makromolekullardır" hipotezini sübut etdi. 1937-ci ildə Karoterin ölümündən sonra P. Flori iki il Cincinnati Universitetində yerləşən tədqiqat laboratoriyasında çalışdı.

## İş həyatı
İkinci Dünya Müharibəsi illərində sintetik kauçukun inkişafı ilə bağlı ölkədə tədqiqatlara ehtiyac var idi. P. Flori sənaye sahəsində işləməyə başladı. 1940–1943-cü illərdə işlədiyi ilk sənaye Standard Oil Development oldu. Hansı ki, Nyu-Cersi ştatının Linden şəhərində yerləşirdi. Buradakı iş ona polimer qarışıqlarının mexaniki-statistik nəzəriyyəsini inkişaf etdirməyə kömək etdi. 1943–1948-ci illərdə Goodyear Təkər və Kauçuk Şirkəti (Tire and Rubber Company) tədqiqatlar üçün laboratoriya idi. Əslində, o, polimer tədqiqat qrupuna rəhbərlik edirdi. 1957-ci ildə P. Flori ailəsi ilə birlikdə Pensilvaniya ştatının Pittsburq şəhərinə köçmək qərarına gəldi. Ailəsi ilə birlikdə Nyu Yorkdan Pensilvaniyaya köçməsinin səbəbi Karnegi Mellon İnstitutunda kimya üzrə əsas tədqiqat proqramını inkişaf etdirə bilməsi idi. Karnegi Mellon İnstitutunda işlədikdən sonra Stenford Universitetində kimya fakültəsində professor vəzifəsini qəbul etdi. Stenford Universitetində oxuduğu müddətdə təhsilinin istiqamətini dəyişdi. Onun tədqiqatlarında baxışların dəyişməsi zəncir molekullarının məkan konfiqurasiyası ilə bağlı idi. Bu, zəncir molekulları əlaqəli konfiqurasiyanın işlənməsi ilə əlaqədardır. Asılı xassələrin emalı riyazi üsullarla həyata keçirilir. Təkcə riyazi üsullar yeganə müalicə üsulu deyil, həm də məhlulların termodinamikasıda bura daxildir. Təqaüdə çıxdıqdan sonra P. Flori kimya dünyasında fəaliyyətini davam etdirdi.

## Karyera və polimer haqqında elm
P. Florinin polimerləşmə sahəsində ilk işi DuPont Təcrübə Stansiyasında polimerləşmə kinetikası sahəsində olmuşdur. Kondensasiya polimerləşməsində o, makromolekulun böyüməsi ilə son qrup reaktivliyinin azaldığı fərziyyəsinə etiraz etdi və reaktivliyin ölçüdən asılı olmadığını iddia edərək, mövcud zəncirlərin sayının ölçü ilə eksponent olaraq azaldığı nəticəsini əldə edə bildi. Tamamlayıcı polimerləşmədə o, kinetik tənlikləri təkmilləşdirmək və polimerin ölçü paylanmasını başa düşməkdə çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün zəncirvari köçürmənin vacib konsepsiyasını təqdim etdi.
1938-ci ildə Karotersin ölümündən sonra P. Flori Cincinnati Universitetinin Əsas Elm Tədqiqat Laboratoriyasına keçdi. Orada o, ikidən çox funksional qrupu olan birləşmələrin polimerləşməsinin riyazi nəzəriyyəsini və polimer şəbəkələri və ya gellər nəzəriyyəsini inkişaf etdirdi. Bu, Bethe qəfəsindəki süzülməyə bərabər olan və əslində süzülmədə ilk işi təmsil edən Flori-Stockmeyer gelləşmə nəzəriyyəsinə gətirib çıxardı.
1940-cı ildə o, Nyu-Cersi ştatının Linden şəhərindəki Standard Oil Development Company laboratoriyalarına qoşulmuş və burada polimer qarışıqlarının statistik mexaniki nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişdir. 1943-cü ildə o, Polimer əsasları qrupunun rəhbəri kimi Goodyear Tədqiqat Laboratoriyalarına qoşulmaq üçün ayrıldı. 1948-ci ilin yazında Kornel Universitetinin kimya kafedrasının o vaxtkı sədri Peter Debay P. Florini illik Beyker mühazirələri verməyə dəvət etdi. Sonra həmin ilin payızında ona fakültədə vəzifə təklif etdilər. Korneldə o, 1953-cü ildə Kornell Universiteti Nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan "Polimer Kimyasının Prinsipləri" adlı böyük əsərində Baker Mühazirələrini işləyib hazırladı və təkmilləşdirdi. Tezliklə polimer sahəsində çalışan hər kəs üçün standart mətn oldu və bu gün də geniş istifadə olunur.
P. Flori, 1934-cü ildə Verner Kun tərəfindən icad edilən polimerlərə xaric edilmiş həcm konsepsiyasını təqdim etdi. İstisna edilmiş həcm uzun zəncirli molekulun bir hissəsinin eyni molekulun başqa bir hissəsi tərəfindən artıq işğal edilmiş bir məkanı tuta bilməyəcəyi fikrini ifadə edir. Çıxarılan həcm məhluldakı polimer zəncirinin uclarının xaric edilmiş həcm olmadığı təqdirdə olduğundan daha çox (orta hesabla) ayrılmasına səbəb olur.
Çıxarılan həcmin məhlullardakı uzun zəncirli molekulların təhlilində mühüm amil olduğunun tanınması mühüm konseptual sıçrayış idi və o dövrün bir neçə müəmmalı eksperimental nəticələrinin izahına səbəb oldu. Bu, həmçinin teta nöqtəsi konsepsiyasına gətirib çıxardı, eksperimentin həyata keçirilə biləcəyi şərtlər toplusu, istisna edilən həcm effektini ləğv etdi. Teta nöqtəsində zəncir ideal zəncir xüsusiyyətlərinə qayıdır – xaric edilmiş həcmdən yaranan uzunmüddətli qarşılıqlı təsirlər aradan qaldırılır, bu da eksperimentatora struktur həndəsəsi, bağın fırlanma potensialı və yaxın məsafələr arasında sterik qarşılıqlı təsirlər kimi qısa diapazonlu xüsusiyyətləri daha asan ölçməyə imkan verir. — qonşu qruplar. Flor düzgün müəyyən etdi ki, xaric edilmiş kütləvi qarşılıqlı təsirlər teta nöqtəsi təcrübələri ilə neytrallaşdırılarsa, polimer ərintisindəki zəncir ölçüsü ideal məhluldakı zəncir üçün hesablanan ölçüyə bərabər olacaqdır.
Onun nailiyyətləri arasında yaxşı məhlulda polimerin ehtimal ölçüsünü hesablamaq üçün orijinal üsul, məhlulların Flori-Haggins nəzəriyyəsi və məhlulda polimerlərin hərəkətini xarakterizə etməyə kömək edən Flori eksponentinin əldə edilməsi var.

## Mükafatları
1968-ci ildə Çarlz Qudyer medalını aldı. O, həmçinin 1974-cü ildə Priestley Medalını və Amerika Uğurlar Akademiyasının Qızıl Plate Mükafatını aldı. P. Flori 1974-cü ildə "makromolekulların fiziki kimyası sahəsində həm nəzəri, həm də eksperimental" əsas nailiyyətlərinə görə kimya üzrə Nobel mükafatını aldı. Bundan əlavə, 1974-cü ildə P. Flor Milli Təbiət Elmləri Medalı ilə təltif edilmişdir. Medalı ona prezident Cerald Ford təqdim etmişdir. Bu mükafat ona "polimer maddələrin əmələ gəlməsi və quruluşu" mövzusunda apardığı tədqiqatlara görə verilmişdir.

## İstinadlar