open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuruluş Osmancık

***Kuruluş Osmancık*** — 1988-ci il Türkiyə istehsalı TRT 1-də yayımlanmış tarixi serial. Serial Tarık Buğranın Osman Qazi haqqında yazdığı "*Osmancıq*" adlı tarixi roman əsasında çəkilmişdir. 12 seriyadan ibarət serial 27 mart 1988-ci ildə yayımlanan sonuncu seriyadan sonra bitmişdir.

## Aktyor heyəti və obrazlar
* Cihan Ünal — Osman Qazi
* Yaşar Alptekin — Orxan Qazi
* Haluk Kurtoğlu — Şeyx Ədəbalı
* Baykal Saran — Ərtoğrul Qazi

## İstinadlar
2001: Kosmik Odissey

***2001: Kosmik Odissey*** 1968-ci ildə Amerikalı rejissor Stenli Kubrik tərəfindən çəkilmiş elmi-fantastika filmi. Ssenarisi Artur Klarkın qısa hekayələrindən ilhamlanan film yadplanetlilər tərəfindən yerləşdirilən və insanlıq tarixinə təsir edən bir qayanın kəşfindən sonra 5 kosmonavtın şüurlu kompüter HAL ilə Yupiterə səyahətindən bəhs edir. Film insan təkamülü, ekzistensializm, texnologiya, süni intellekt, və yerdənkənar həyat kimi mövzulara toxunur.

Filmdə kosmik səyahətin elmi cəhətdən dəqiq təsviri və misli görülməmiş vizual effektlər xüsusilə diqqət çəkir. Kubrik filmin hekayəsini dialoqdan daha çox görüntülərlə nəql edir. Filmdə Rixard Ştraus, İohan Ştraus, və Aram Xaçaturyan kimi bəstəkarların klassik musiqisi geniş yer alır.

*2001* çoxları tərəfindən dünya tarixinin ən önəmli və nüfuzlu filmlərindən biri hesab olunur. Bəziləri filmi müəmmalı və apokaliptik olaraq şərh etsə də, digərləri filmin insanlığa optimist nöqteyi-nəzərdən baxdığını irəli sürüb. 4 kateqoriyada Oskar nominasiyası alan film Vizual Effektlər kateqoriyasında mükafata layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə ABŞ Konqres Kitabxanası tərəfindən "mədəni, tarixi, və ya estetik cəhətdən əhəmiyyətli" hesab edilən film ABŞ Milli Film Arxivində qorunub saxlanılır.

## İstinadlar
Psephellus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Heterotipik sinonimləri

## Yarımnövləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Agrostis stolonifera

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

## Sinonimləri
* 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
** 
** 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
* 
** 
** 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Trizin

**Trizin** ( ) — Yunanıstanda kənd. Dəniz səviyyəsindən 64 metr yüksəklikdə, Peloponnes yarımadasının Arqolida bölgəsinin cənub-şərq hissəsində, Qalatasdan 8 kilometr qərbdə, Metanadan 10 kilometr cənubda, Korinfdən 62 kilometr cənub-şərqdə və Afinanın cənub-qərbindən 63 kilometr məsafədə yerləşir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin sayı 673 nəfərdir. Attika periferiyasının Adalar periferiya vahidinin Triziniya-Metana icmasına daxildir.

1929-cu ilə qədər **Damalas** () adlanırdı. Adı qədim Trezen (, ) şəhərinin şərəfinə dəyişdirildi.

Qədim İoniya şəhəri Trezen Saronikos körfəzinin sahilindən təxminən üç kilometr məsafədə, müasir Trizin kəndi yaxınlığında yerləşirdi. Trezen Teseyin doğulduğu yer hesab olunurdu. Trizin kəndi yaxınlığında divar qalıqları, qədim qüllə və orta əsr kilsələri tapılmışdır. Həmçinin, İppolt temenosunda iki məbədin sütun qalıqları və bünövrəsi aşkar edilmişdir: Apollon Epibateri məbədi və Afrodita Kataskopiya məbədi, bundan başqa İppolit və Fedraya aid heykəllər. İppolit stadiyi, Afina Sfeniada məbədi və Pan Literiya məbədi tapılmışdır. Trezendə aqora və teatr var idi. Şəhər xaricində Afrodita Nimfiya məbədi, Poseydon Fitalmiya məbədi və Demetra Fesmofora məbədi yerləşirdi.

## Qəhramanları
Ancaq Teseyin oğlu İppolit haqqında qeydlər qorunub saxlanmışdır. İppolitin şərəfinə qədim heykəli olan bir məbəd tikilmişdir.

## Adalar
Adalardan Trizinə ən yaxını Porosdur, burada Poseydon məbədi və Demosfen heykəli var idi.

## Trizin icması
Damalas icması 1912-ci ildə yaradılmış, 1929-cu ildə adı dəyişdirilmişdir. Əhali 2011 siyahıyaalmasına görə 901 nəfərdir. Sahəsi 40.597 kvadrat kilometrdir.

## Əhalisi

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Şeyxhüseynli (Xudafərin)

**Şeyxhüseynli** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 131 nəfər yaşayır (34 ailə).

## İstinadlar
Panicum holcoides

*  — Cenchrus setosus subsp. setosus bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Cenchrus americanus bitki növünün sinonimi.
Vanqapandu Prasada Rao

**Vanqapandu Prasada Rao** () — Hindistanlı şair, bəstəkar, aktyor.

## Həyatı
Vanqapandu Prasada Rao 1943-cü ildə Andra Pradeş şəhərinin Vizianaqaram rayonunun Caqanadham kəndində anadan olmuşdu. Teluqu əsilli hind idi. 1972-ci ildə inqilabi partiya olan Cana Natya Partiyasını qurmuşdu. Bu partiya Hindistan Kommunist Partiyası ilə bir ideologiyada idi.

1980-ci ildən sonra daha çox bəstələrə üstünlük verən Raonun 300-dən çox bəstəsi var idi. Onun mahnıları Hindistanın düz 10 dilinə tərcümə olundu və oxundu. Son mahnılarından olan "Yantrametta" (Azadlığımız) ABŞ-də ingilis dilinə tərcümə olunmuş və oxunmuşdu. Rao bu mahnı ilə ilk dəfə ölkəxaricində tanınmışdı.

O, deyirdi : "6-ya yaxın filmdə rol almışam. Rol aldığım filmlərin musiqisini də özüm yazmışam. Ümumilikdə 30-a yaxın filmin musiqisi mənə aiddir."

## Ölümü
Vanqapandu Prasada Rao 4 avqust 2020-ci ildə səhər saatlarında infarktdan vəfat etdi. Bir neçə saat sonra vəfat etdiyi iqamətgahından götürüldü Vizianaqaramın yaxınlığında, Parvatipuramda dəfn olundu.

## Mükafatları
Tenali Bolimantha Şivarama Krişna Xatirə Mükafatı (2008)

## Ailəsi
Müğənni Vanqapandu Uşanın atasıdır. Uşa indi YSR Konqres Partiyasında mədəniyyət şöbəsinin müdiridir.

## Mahnıları

* "Emi pilloi yeldamosthava" (Əbədi zəhmətkeşik)
* "Jajjenaka janare" 
* "Nampally station Kada" 
* "Yentrametta" (Azadlığımız)

## Xarici keçidlər

* "Ürəklərə yol açan"
* İnqilab mahnısının Vanqapandu remiksi
Urolepis

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Növləri
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Eupatorium rugosum

*  — Ageratina altissima bitki növünün sinonimi.
*  — Ageratina liebmannii bitki növünün sinonimi.
*  — Cronquistianthus bulliferus bitki növünün sinonimi.
Andropogon odoratus

*  — Bothriochloa bladhii bitki növünün sinonimi.
*  — Chrysopogon zizanioides bitki növünün sinonimi.
Galium diffusum

*  — Galium mollugo subsp. mollugo bitki yarımnövünün sinonimi.
*  — Galium boreale bitki növünün sinonimi.
*  — Galium diffusoramosum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium corymbosum bitki növünün sinonimi.
*  — Galium palustre bitki növünün sinonimi.
Şeyx Həmdullah

**Şeyx Həmdullah** (, İbn al-Shaykh al-Amasi) — Osmanlı xəttatı. Sührəvərdiyyə ( , Suhrawardiyya) təriqətinin şeyxlərindən biri olan Mustafa Dədə Əfəndinin oğludur.

## Həyatı

Xəttat Piri Şeyx Həmdullah İslam xətt sənətini zirvəyə aparan xəttat olaraq tanınır. O, Buxaradan Amasyaya köç etmiş Şeyx Mustafanın oğludur. Doğulduğu tarix dəqiq məlum olmasa da, bəzi tədqiqatçılar bu tarixi Hicri 833-840/Miladi 1426-1429 kimi qeyd edir.

## Təhsili
Həmdullah Çələbi din elmlərini və ədəbi məlumatları dövrünün məşhur alimi Şahzadə II Bəyazid və Əhmədin müəllimi Hatip Qasım Əfəndidən öyrənmiş, eləcə də  ərəb dilinə mükəmməl səviyyədə yiyələnmişdir. 

İlk xətt müəllimi Sufi Yəhya Çələbi-zadə olmuşdur. Sufi Yəhya Çələbi-zadə Fateh Sultan Mehmedin katibliyi vəzifəsinə təyin olunduqdan sonra isə Şeyx Həmdullah xəttatlıq təhsilini Amasyada Xeyrəddin Xəlil Çələbinin yanında tamamlamışdır. O, 6 xətt növünü  Yaqut əl-Mustəsiminin ardıcılı və Abdallah Səyrafinin gözbəbəyi Xeyrəddin Maraşidən öyrənmiş və ən böyük təcrübəyə də məhz Yaqut əl-Mustəsiminin və Abdallah Səyrafinin yazılarının üzərində yiyələnmişdir.

Şeyx Həmdullah xətti və özünəməxsus üslubu ilə ‘Qiblətül Küttab’ deyə yad edilir. Yazı onun əlində o qədər inkişaf edib gözəlləşib ki, dövrünün xəttatları, hətta sonrakı xəttatlar da ona bənzəməyə çalışırdılar. Beləliklə, onun üslubundan təxminən 150 il istifadə edilmişdir.

## Son illəri və ölümü
II. Bayəzidin vəfatından sonra oğlu Sultan Səlim zamanında səkkiz il tamamilə inzivaya çəkilmişdir. Qanuni Sultan Süleyman Xanın taxta çıxması ilə təkrar işinə davam etmişdir. 1526-cı ildə, doxsandan çox yaşı olan Şeyx Həmdullah İstanbulda vəfat etmişdir.  Qəbri Qaracaəhməd Qəbiristanlığındadır. Cəli sülüs xətti ilə yazılmış başdaşı kitabəsində "Rəisül-xəttatın Həmdullah əl-maruf bi-ibni-Şeyx rəhmətullahi əleyh Hicri 927/Miladi 1521" yazılıb.

## Əsərləri
Doxsan ildən çox yaşayan, elm və sənət dünyasında böyük nailiyyətlər əldə edən xəttat özündən sonra 47 Mushaf-ı Şərif,  Məşarik və Məsahib-i Şərif, 50 Ənam-ı Şərif və cüz, 121 mürəqqə və qitə, 8 elmi əsər, 6 dua məcmuası, minə yaxın Ənam, Kəhf, Nəbə surələri nümunələri qoymuşdur. Memarlıqda xüsusi yeri olan cəli yazılarla az məşğul olsa da, İstanbulun Firuz Ağa Məscidi, Davud Paşa Məscidi, Bayəzid Məscidi kitabələri ilə Ədirnə Bayazid Məscidi kitabələri də onun əsərləridir.  Eləcə də, XV əsrdə onun tərəfindən Qurani-Kərimin də nüsxəsi hazırlanmışdır.

## İstinadlar
UEFA Avro 2004 (seçmə mərhələsi, 5-ci qrup)

UEFA Avro 2004-ün seçmə mərhələsinin 5-ci qrupunda Almaniya, Şotlandiya, İslandiya, Litva və Farer adaları milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Almaniya millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan Şotlandiya millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda Niderland millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.

## 5-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Eydur Qudyonsen  — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Üstün Asutay

**Üstün Asutay** (1938, İstanbul - 4 avqust 2020, İstanbul) — Teatr, kino və serial aktyoru.
## Xarici keçidlər
* Kinoteatrda Üstün Asutay
Mentha agrestis

*  — Mentha arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Mentha arvensis bitki növünün sinonimi.
*  — Mentha canadensis bitki növünün sinonimi.
Stachyanthus

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 

## Növləri
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Onomakrit

**Onomakrit** (, ) — Yunanıstan xresmoloqu, yəni orakulların qabaqcadan dediyi proqnozlar toplusunun tərtibçisi. tiran Pisistratın Afinadaki sarayında yaşayırdı. Əfsanəyə görə, Homerin poemalarının Afina nəşrini hazırlamışdır.

## Herodot Onomakrit haqqında
Herodotun sözlərinə görə, Pisistrat Onomakriti Museyin gələcək barədə fikirlərini bir araya gətirmək üçün işə götürmüşdür, ancaq Onomakrit mətnə ​​özünün uydurduğu saxta proqnozlarını əlavə etdi. Saxtakarlığın üstünü Las Ermionili açdı. Nəticədə Pisistratın oğlu Hipparx Onomakriti Afinadan qovdu. Sonradan Onomakrit Pisistratla barışdı. Herodotun fikrincə, Onomakritin gələcək barədə xəbərləri İran padşahı I Kserksin Yunanıstanla müharibəyə başlamaq qərarına təsir etdi.

## Pavsani Onomakrit haqqında
Pavsani də Onomakritin Musey adından bir sıra saxtalaşdırılmış şeirləri yazdığı barədə xəbər verir.

Pavsaniyə görə, Onomakrit ilk orfik ilahiyyatçı və şair idi.

## Ədəbiyyat
* Harpers Dictionary of Classical Antiquities, by Harry Thurston Peck. New York. Harper and Brothers, 1898.
* Prolegomena to the Study of Greek Religion, by Jane Ellen Harrison, Cambridge, 1903.

## İstinadlar
Nazar Nacaryan

**Nazar Najarian** (; ), həmçinin **Nazo** — erməni əsilli Livan biznesmeni və siyasətçisi, 11 iyun 2018-ci ildən 4 avqust 2020-ci ilə qədər "Əl-Kataib" partiyasının baş katibi. Nacaryan 4 avqust 2020-ci il tarixində, Beyrut limanında baş verən partlayışlar nəticəsində aldığı yaralardan vəfat etmişdir.

Keçmiş Livan Prezidenti Bəşir Cəmil Livanda vətəndaş müharibəsi zamanı ona "şəxsləri səfərbərliyə cəlb etmək" ilə vəzifələndirmişdir.

## İstinadlar
Xiton

**Xiton** (qədim yunan dilində: χιτών) - qədim Yunanıstanda  kişilərin və qadınların istifadə etdikləri geyim. Adətən kətandan və ya yundan, daha sonralar pambıqdan və bəzən ipəkdən hazırlanırdı. Xiton müxtəlif ölçülü parçalardan ibarət idi. Xiton bədənin ətrafına sarılır, heç bir qayçı və ya iynədən istifadə olunmurdu.

Qədim Yunanıstanda xiton bir-birindən fərqlənən iki formada:dorik və ionik üslubunda hazırlanırdı. Dorik üslubunda xiton yun parçadan hazırlanırdı, sadə və qolsuz olurdu. Bədənin sol tərəfindən qatlanır və sağ çiyin üzərində bağlanırdı. Xiton elə bir şəkildə geyilirdi ki, bir tərəfində bir qat var idi, digər tərəfi açıq qalırdı. Qədim Yunanıstanda qadınlar da xiton geyirdilər. Ancaq qadınlar həmişə onları ayaq biləyinə qədər geyirdilər. Qadınlar üçün nəzərdə tutulan xitonda bədənin sağ tərəfində bud dibindən aşağı hissə açıq saxlanılırdı. Ayaqların üstünü örtən xitonu uzatmaq və ya gödəltmək məqsədilə qadınlar bel hissəsini kəmərlə bağlayırdılar. Qədim Yunanıstanda kişilər, adətən, qadınlar kimi xitonu ayaq biləyinə qədər geyinən keşişlər, yaşlı kişilər və lirik oyunçular istisna olmaqla, dizlərinə qədər geyirdilər.

İonik üslubunda xiton kətan parçadan hazırlanırdı, hər iki çiyin üzərində və ya yalnız sol çiyində dayana bilirdi, başdan bədənə keçirilirdi və çuval kimi bağlanırdı. Bu paltar incə və daha bahalı idi.

## Etimologiyası
Bir çox tədqiqatçılar Xiton sözünün Qədim yunan sözü olan "χιτών"  sözündən götürüldüyünü və ibrani dilində  "alt paltar" mənasını ifadə etdiyini bildirirlər. Het woord is afgeleid van het Hebreeuws *k'tonet(h)/kuttōnet(h)* Tədqiqatçıların bir hissəsi isə Xiton ifadəsinin ərəb mənbələrinə əsasən "kətan",  fransız, holland və ingilis mənbələrinə əsasən "pambıq" sözləri ilə əlaqəli olduğunu iddia edirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  art. peplum, in (ed.), ''Dictionary of Greek and Roman Antiquities'', Londen, 1870, pp. 884-885
* Griekse en Romeinse kleding
Catonia

*  — Crepis bitki cinsinin sinonimi.
*  — Cordia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Erycibe bitki cinsinin sinonimi.
*  — Miconia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Symplocos bitki cinsinin sinonimi.
Vargasia

*  — Galinsoga bitki cinsinin sinonimi.
*  — Ruyschia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Thouinia bitki cinsinin sinonimi.
Serratula indica

*  — Goniocaulon indicum bitki növünün sinonimi.
*  — Echinops echinatus bitki növünün sinonimi.
Donia

*  — Grindelia bitki cinsinin sinonimi.
*  — Clianthus bitki cinsinin sinonimi.
*  — Oxyria bitki cinsinin sinonimi.
Abolla

**Abolla** (yunan dilində:ἀμβόλλα, latın dilində: abolla) - Qədim yunanlar və romalılar arasında geniş yayılan, mantiya tipli olub, çiyinə bərkidilən, rəngli yun parçadan hazırlanan qolsuz geyim. Sarı və ya qəhvəyi rəngdə olan abolladan daha çox istifadə olunurdu..
Sonralar abollanı "filosofların plaşı" adlandırmışlar..
## Qədim Romada
Abolla qədim romalıların istifadə etdikləri, dizlərə qədər uzanan ikiqatlı plaşdir. O, fibula adlandırılan metal sancağın köməyilə çiyinə bərkidilən, düzgün olmayan dördbucaqlı formasına malik geyim növüdür.

Əvvəllər bu plaşdan yüksək vəzifəli hərbçilər, sonralar mülki əhali toqanın əvəzinə istifadə edirdilər. Saqum adlanan hərbi plaşdan fərqli olaraq abolla çox zərif parçadan hazırlanırdı. Paltarın nazikliyinə görə qədim Roma şairi Mark Valeri Marsial zarafatla oğrulara məsləhət görürdü ki, oöurluğa gedərkən abolla geyinməsinlər, çünki paltarın altından oğurladıqları əşyalar görünür. Qədim Roma şair və yazıçılarının faciə janrında yazdıqları əsərlərdə abollanı həm də "filosofların günahları" adlandırmışlar.  .

## Qədim Yunanıstanda
Qədim Yunanıstanda abollanın yunan filosoflarının geyindikləri xüsusi növü mövcud olmuşdur. Bu paltara Kinik məktəbinə mənsub olan filosoflar daha çox üstünlük verirdilər, digərlərindən fərqli olaraq onlar daha uzun abolladan istifadə edirdilər.. Bu geyim Yunanıstanda e.ə.III əsrdə yayılmağa başlamış və eramızdan əvvəl II əsrdə daha məşhur olmuşdu.

## Xarici keçidlər
* LacusCurtius • Roman Clothing — Abolla (Smith's Dictionary, 1875) (englisch)

## Mənbə
* Abolla // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
* Аболла // Энциклопедический лексикон: В 17 т. — СПб.: Тип. А. Плюшара, 1835—1841.
* Аболла // Энциклопедический словарь, составленный русскими учёными и литераторами. СПб., 1861.

## İstinadlar
Envər Aysevər

**Envər Aysevər** () — Türk jurnalist, roman yazarı, televiziya aparıcısı.

"BirGün" qəzetində gündəlik, "Boyun Eğme" jurnalında isə həftəlik yazılar yazmaqda və eyni zamanda Tele1 televiziya kanalında "Ayrıntılar" adlı televiziya proqramını hazırlayıb aparıcılığını etməkdədir.

## Həyatı
1971-ci ildə İstanbulda doğulmuşdur. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti Sosyologiya ixtisasından məzun olub. Doğuş Universiteti, Yeditəpə Universiteti və Arel Universitetində dərslər verib. Bir il Cümhuriyyət Xalq Partiyası Partiya Məclisi üzvlüyü də edən yazıçı, evli və bir övlad atasıdır.

## İstinadlar
UEFA Avro 2004 (seçmə mərhələsi, 6-cı qrup)

UEFA Avro 2004-ün seçmə mərhələsinin 6-cı qrupunda Yunanıstan, İspaniya, Ukrayna, Ermənistan və Şimali İrlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Yunanıstan millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan İspaniya millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda Norveç millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.

## 6-cı qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Raul Qonsales — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Sevda

**Sevda** — qadın adı və təxəllüs.

* Sevda Abdullayeva — azərbaycanlı alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
* Sevda Ağazadə — azərbaycanlı televiziya aparıcısı, ssenarist, diktor, redaktor.
* Sevda Cəfərova — azərbaycanlı həkim-pediatr, reanimatoloq, neontaloq, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru.
* Sevda Dəmirəl — türkiyəli model və kinoaktrisa.
* Sevda Həsənova — azərbaycanlı jurnalist.
* Sevda Mikayılova — azərbaycanlı filoloq, şairə.
* Sevda Məmmədəliyeva — azərbaycanlı alim, fəlsəfə elmləri doktoru, professor, əməkdar incəsənət xadimi, AMEA-nın müxbir üzvü.
* Sevda Qarayeva — azərbaycanlı güləşçi.
* Sevda Qurbanəliyeva — azərbaycanlı alim, sənətşünaslıq doktoru, professor.
* Sevda Süleymanova — azərbaycanlı alim, tarix elmləri doktoru, professor.
* Sevda Tahirli — azərbaycanlı alim, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
* Sevda Vəliyeva — azərbaycanlı para-cüdoçu.
* Sevda Yahyayeva — azərbaycanlı müğənni.
* Sevda İbrahimova — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti.
* Sevda Ələkbərzadə — azərbaycanlı müğənni.
* Sevdaliza — İran əsilli Niderland musiqiçisi, söz yazarı və musiqi prodüseri.

;Digər
* Sevdanın son vuruşu — Türkiyə müğənnisi Tarkanın 2010-cu ildə çıxardığı Adımı Kalbine Yaz albomunda yer alan promo sinql.
Aydın Büyükşehir Belediyespor

**Aydın Büyükşehir Belediyespor** — 2014-cü ildə qurulan və Aydında fəaliyyət göstərən peşəkar voleybol komandası.
## İstinadlar
Lampas

Lampaslar - Şalvarın yan tərəflərinə tək və ya çüt şəkildə, enli və ya dar formada tikilən dekorativ parça zolağıdır.

Lampaslardan ilk dəfə skiflər tərəfindən istifadə olunmuşdur.. Orta əsrlərdə lampaslar Fransada hərbi geyimlər üçün istifadə olunurduı. Müxtəlif hərbi hissələrin geyimləri və lampasları rəngləri, eni və tikiş tərzi ilə fərqlənirdi. Prussiya ordusunda 1832-ci ildən generalların lampasları qırmızı, ikiqat, Baş Qərargah zabitlərinin lampasları bənövşəyi rənglərdə idi.

Rusiya ordusunun hərbi mundirlərində lampaslar ilk dəfə 1783-cü ildə general Qriqori Potyomkin tərəfindən keçirilən islahatın gedişində meydana çıxmış, lakin tezliklə Rusiya imperatoru I Pavel tərəfindən keçirilən növbəti hərbi islahat nəticəsində ləğv olunmuşdur. 1803-cü ildə rus ordusunda yenidən, əvvəlcə ulanlardan ibarət hərbi hissədə, sonralar isə digər hərbi hissələrdə tətbiq olunmuşdur. Rusiyada çar ordusunda lampaslar bu və ya digər formalarda 1917-ci ilədək mövcud olmuşdur.

Rusiya imperiyasında lampaslar sülh dövründə də kazak hərbi hissələrinin hərbi mundirlərinin ayrılmaz tərkib hissəsi olmuşdur. Kazak hərbi hissələrinin fərqlənmə rənglərinə uyğun tək cərgəli geniş lampaslardan istifadə edirdilər. Digər rus nizami ordu hissələrindən fərqli olaraq kazaklarda lampaslar sərbəstlik, azadlıq və silki simvol hesab olunurdu.

Rusiya Fəhlə-Kəndli Qızıl Ordusunda generalların hərbi mundirlərində ilk dəfə lampaslardan 1940-cı ildə istifadə olunmuşdur.. Əvvəlcə bütün növ qoşunların ordu generallarının hərbi mundirlərində lampaslar qırmızı rəngdə, aviasiyada göy rəngdə, rabitə, mühəndis, texniki və intendant xidməti üzrə qoşunlarda moruq rəngində olmuşdur. Hər bir lampasın eni 2 sm, 1941-ci ilin fevralından isə 2,5 sm uzunluğunda müəyyənləşdirilmişdir. Az sonra hüquqi və tibbi xidmət üzrə generalların hərbi mundirlərində lampaslar moruq rəngində müəyyən olunmuş, lakin tezliklə ləğv olunmuşdur.

SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının generallarının hərbi mundirlərinin lampasları 1943-cü il 18 fevraldan göy rəngdə, sərhəd qoşunlarının general mundirlərində açıq göy rəndə olmuş, 1945-ci ildə bu rənglər ləğv edilərək qırmızı rənglə əvəz olunmuşdur..

Müxtəlif ölkələrin müasir ordularında, lampaslar ümumiyyətlə yüksək rütbəli zabitlərin, generalların və marşalların fərqləndirici nişanəsidir.    
XIX əsrdən lampaslar Latın Amerikası xalqlarında kişilərin milli geyimlərinin bir hissəsidir.
## İstinadlar
Vidadi Əliyev (fizik)

**Əliyev Vidadi Yusif oğlu** (31.10.1939, Xankəndi – 25.8.2010, Bakı) – Azərbaycan fiziki, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1985), professor (1987).

## Həyatı
Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir (1962). 1962–69 illərdə SSRİ A. F. İoffe adına Elmi Tədqiqat Yarımkeçiricilər İnstitutunda, 1969 ildən Azərb. İnşaat Mühəndisləri İn-tunda (indiki AMİU) işləmiş, 1992–96 illərdə Türkiyənin Qaradəniz Un-tində fizika fakültəsinin prof.-u vəzifəsində çalışmış, 1996 ildən AMİU-nun yüksəktemperaturlu ifratkeçiricilər elmi tədqiqat laboratoriyasının rəhbəri olmuşdur. Tədqiqatları üzvi yarımkeçiricilər fizikası, ifrat-keçiricilik fizikası sahəsinə aiddir. 200-dən çox elmi əsərin müəllifidir.

## İstinadlar
Anil Ratod

**Anil Ramkişan Ratod** () — Hindistan diplomatı, Maharaştra Qanunverici Məclisinin üzvü. (1990 – 5 avqust 2020)

## Həyatı
Anil Ramkişan Ratod 1956-cı ildə Mumbayda anadan olmuşdu.1990-cı ildə Maxaraştradan və Əhmədnaqardan Maharaştra Qanunverici Məclisinə üzv seçildi. O, bu məclisə üzv seçiləndə Şiv Sena Partiyasının üzvü idi. 2-ci çağırış məclis üzvü olanda o, Maxaraştranın dövlət naziri oldu. 2 il bu vəzifəni icra etdi. 2009-cu ilə qədər məclisin üzvü olan Anil Ratod bir müddət fasilədən sonra yenidən məclis üzvü seçildi. Ömrünün sonuna qədər Maharaştra Qanunverici Məclisinin üzvü oldu.

## Ölümü
Anil Ramkişan Ratod 5 avqust 2020-ci ildə Mumbaydakı iqamətgahında ürək tutmasından qəfil vəfat etdi. Sabiq nazir Mumbayda dəfn olundu.

## İstinadlar
Sagum

**Sagum ** — Qədim Romada yundan hazırlanan hərbi geyim.

Sagum Roma ordusunda sərkərdə, generallar, yuxarı rütbəli zabitlər tərəfindən geyilən paludamentumdan fərqli olaraq, Roma əsgərləri və aşağı zabitlər tərəfindən geyilən bir paltar idi. Çox kasıb və ya ucqar ərazilərdə yaşayanlar sagumu vəhşi heyvan və ya qoyun dərisindən hazırlayırdılar. Toqadan fərqli olaraq sagum hərbi geyim idi.

Sagumun yuxarı üçüncü hissəsi açıq başlıq halında idi, çiyinlərdən kürəyə qatlanırdı və yağışlı havalarda bədənin kürk hissəsinin islanmasının qarşısını alırdı. Pis hava şəraitində həmin hissədən həm də başı örtmək üçün istifadə olunurdu. Hərbi səfərlər zamanı ondan yorğan kimi də istifadə edilirdi.

Adi sagum fibulanın (metal sancaq) vasitəsilə sağ çiyinə bağlanırdı. Sagumdan, konsullar istisna olmaqla, bütün Roma [vətəndaşları istifadə edirdilər. Sagum həmçinin yoxsul insanlar üçün bürüncək hesab olunurdu. Qaynaqlara əsasən [Şimali Avropada romalılardan başqa sarmatlar, skiflər, almanlar da. " sagumdan istifadə edirdilər. (Sagum geyinmiş sarmat abidəsi bu günədək qalmaqdadır). Roma ədəbiyyatının "qızıl dövrü"nün görkəmli şairlərindən olan Horatsiyə görə dövlət xadimləri və hərbi rəislər də sagum geyinirdilər.. Qədim Romalı natiq, filosof, siyasi xadim, hüquqşünas və siyasi nəzəriyyəçi Mark Tulli Siseron sagumun hərbi rəislərin fərqli geyimlərindən biri olduğunu qeyd edirdi.. Xarici görkəminə əsasən Sagum qədim Roma ordusunun yüksək vəzifəli hərbi rəislərinin istifadə etdikləri geyim forması olan paludamentuma bənzəyirdi, lakin onlar fərqli materiallardan ibarət idi.

## Mənbə
* William Ramsay, "Sagum", in William Smith, *A Dictionary of Greek and Roman Antiquities*, John Murray, London, 1875 pp. 1002.

## Xarici keçidlər
* Sagum. http://books.google.gr/books/about/A_dictionary_of_Greek_and_Roman_antiquit.html?id=7h1XAAAAMAAJ&redir_esc=y http://quod.lib.umich.edu/m/moa/ACL4256.0001.001?view=toc In: Smith W. (1870) Dictionary of Greek and Roman Antiquities
* Γαλλικό άρθρο για τις παλαιές ενδυμασίες
* Webster's Online Dictionary
* Henry George Liddell, Robert Scott, An Intermediate Greek-English Lexicon
* in Liddell & Scott (1940) A Greek–English Lexicon, Oxford: Clarendon Press
* site reprenant un article de 1842 sur les costumes anciens

## İstinadlar
Belarusda prezident seçkiləri (1994)

**1994-cü il Belarusda Prezident seçkiləri** — Belarus ərazisində baş tutan birinci Prezident seçkiləri. Prezident seçkilərinin Belarus Milli Məclisinin Nümayəndələr Palatasının 30.03.1994-cü il tarixli Qərarına əsasən 1994-cü il iyunun 22-də baş tutması qərara alındı.

22 iyun 1994-cü ildə baş tutan seçkilərdə altı namizəd mübarizə apardı — Belarus Aqrar Partiyasından namizəd Aleksandr Dubko, Belarus Kommunist Partiyasından namizəd Vasili Novikov, Belarus Xalq Cəbhəsi Partiyasından namizəd Zenon Poznyak, hebelə bitərəf namizədlər Aleksandr Lukaşenko, Stanislav Şuşkeviç və Vyaçeslav Kebiç.

Nəticələrə əsasən 1-ci turda Aleksandr Lukaşenko 44,80 %, Vyaçeslav Kebiç isə 17,33 % səs topladı. Heç bir namizəd 50 %-dən çox səs toplamadığı üçün iyulun 10-da 2-ci tur baş tutdu. 2-ci turun nəticələrinə əsasən isə Aleksandr Lukaşenko 80,60 %, Vyaçeslav Kebiç isə 14,20 % səs topladı. Bu minvallada Aleksandr Lukaşenko Belarus Prezidenti seçildi.

## Nəticələr

## İstinadlar
Port-Lui (rayon)

**Port-Lui** ( ) — Mavrikinin 9 rayonundan biri. Adanın şimal-qərbində yerləşən Port-Lui, ölkənin ən kiçik və ən yüksək əhali sıxlığına malik rayonudur. Rayon tamamilə ölkənin paytaxtı Port-Luidən ibarətdir. Port-Lui rayonu 42,7&nbsp;km2 ərazinin əhatə edir və 31 dekabr 2015-ci il tarixində əhalisi 119 706 nəfər olaraq qiymətləndirilmişdir.

## Görməli yerlər
Rayon 2006-cı ildən bəri UNESCO-nun Ümumdünya irsi olan Aapravasi-Qhata ev sahibliyi edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Arli (departament)

**Arli** — Nigeriyanın Aqadez regionuna daxil olan departament. Mərkəzi Arli şəhəridir. 2012-ci ilə görə departamentin ümumi əhalisi 105025 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar
Çirozerin (departament)

**Çirozerin** — Nigeriyanın Aqadez regionuna daxil olan departament. Paytaxtı Çirozerin şəhərində yerləşir. 2011-ci ilə görə departamentin əhalisi 328 018 nəfər olmuşdur.

İnzibati olaraq aşağıdakı kommunalara bölünür:

* Şəhər kommunaları: Çirozerin, Aqadez (Aqadez regionunun paytaxtı)
* Kənd kommunaları: Aderbissinat, Dabaqa, İn-Qall, Tabelot

## İstinadlar
Qao (bölgə)

**Qao** (Bambara: ߜߊߏ ߘߌߣߋߖߊ Qao Dineya) — Malinin şimal-şərqində rayon. Paytaxt şəhəri Qaodur.

## Coğrafiya
Rayon şimaldan Kidal, qərbdən Tombuktu bölgələri, şərqdən və cənubdan isə Burkina-Faso (Sahel bölgəsi) ilə cənub sərhədinin bir hissəsini bölüşən Niger (Taxua və Tillaberi regionları) ilə həmsərhəddir.

## Demoqrafiya
Qao bölgəsindəki ümumi etnik qruplara Sonqay, Bozo, Tuareq, Bambara və Kounta daxildir.

Qao bölgəsi, Malinin 2012-ci il Tuareq üsyanı zamanı *Avazadanın Azadlığı Üçün Milli Hərəkat* (MNLA) tərəfindən ayrılmış və müstəqil elan edilmiş şimal hissəsi idi. Müharibə illərində, xüsusən Qao bölgəsində bir sıra döyüşlər baş vermişdi.

## İnzibati bölgüsü
Qao inzibati olaraq dörd dairəyə bölünür:

## Tarix
Qao bölgəsi əvvəllər ölkənin Tomboktu bölgəsindən şərqdə olan şərq hissəsini əhatə edirdi. 1991-ci ildə Qao bölgəsinin şimal yarısı Kidal bölgəsinə verildi.

## İstinadlar
Heydərxanlı (Xudafərin)

**Heydərxanlı** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 335 nəfər yaşayır (85 ailə).

## İstinadlar
Livno

**Livno, Liyevno** (,  Лијевно/Lijevno; köhnə adı Hlivno idi) — Bosniya və Herseqovinada şəhər və eyniadlı icmanın mərkəzi; Bosniya və Herseqovina Federasiyasının Kanton 10-nun inzibati mərkəzi.

Əhalisi 10 080 nəfərdir (1991). Mostardan 127&nbsp;km, Sarayevodan 212&nbsp;km, Banya Lukadan 167&nbsp;km və Splitdən 96&nbsp;km məsafədədir.

## Tarixi
Livno ilk dəfə 28 sentyabr 892-ci il tarixli Xorvatiya knyazı Muntsimirə məxsus sənəddə qeyd edilmişdir. Daha sonra, 949-cu ildə, Konstantin Baqryanorodnının "De administrando imperio" traktatında adı çəkilmışdır.

1326-cı ildən Livno Bosniya krallığının tərkibində idi ki, onu da 1463-cü ildə osmanlı türkləri fəth etmişdilər. 400 ildən çox davam edən Osmanlı hakimiyyəti dövründə şəhərdə bir çox şərq memarlığı abidələri inşa edildi.

1878-ci ildə Berlin konqresinin qərarı ilə Livno, bütün Bosniya və Herseqovina kimi, Avstriya-Macarıstan tərəfindən işğal edildi. 1918-ci ildə imperiyanın süqutundan sonra şəhər  Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığının bir hissəsi oldu, hansı ki 1929-cu ildə Yuqoslaviya Krallığı adlandırıldı və 9 banovinə bölündü. Livno Primorska banovinasına daxil edildi, hansı ki 1939-cu ildə Svetkoviç-Maçek sazişi nəticəsində yeni yaradılan Xorvatiya banovinasının bir hissəsi oldu. 1941-ci ildə Yuqoslaviyanın işğalından sonra şəhər 1945-ci ilə qədər mövcud olan Xorvatiya Müstəqil Dövləti oyuncaq hökumətinin bir hissəsi oldu. Müharibədən sonra Livno yenidən Yuqoslaviyanın bir hissəsi oldu və dağılandan sonra Bosniya və Herseqovinanın tərkibinə daxil oldu.

## Əhalisi

### İcma
1971-1991-ci illərdə Livno icmasının əhalisi:

2007-ci il hesablamalarına görə icmanın əhalisi 32 354 nəfər idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı
Sancak bölgəsi

**Sancak bölgəsi** (, **; ; ) — Serbiya (cənub-qərb) və Monteneqro (şimal-şərq) sərhədindəki tarixi bölgə. Bölgə adını türk hakimiyyəti dövründə (1912-ci ilə qədər) mövcud olmuş inzibati vahid adından almışdır.

## Tarixi
Orta əsrlərdə bölgə serb Raşka dövlətinin mərkəzi idi, onun paytaxtı Ras müasir Yeni Pazar şəhəri yaxınlığında yerləşirdi, buna görə Sancakın serb hissəsi Raşka bölgəsi olaraq da tanınır. Osmanlı hakimiyyəti dövründə (XIV əsrdən) Yeni Pazar Sancağı mərkəzi Novi Pazar şəhərində olan Osmanlı İmperatorluğunun inzibati vahidi idi. 1878-1908-ci illər arasında ərazi Avstriya-Macarıstan, 1908-1913-cü illərdə yenidən Osmanlı İmperiyasının nəzarəti altına keçdi.

1913-cü ildə Birinci Balkan müharibəsinin nəticələrindən sonra Sancak Serbiya və Qaradağ arasında bölündü, 1945-ci ildə müasir sərhədlər quruldu.

## İnzibati bölgüsü
Bölgənin sahəsi 8403&nbsp;km²-dir. Hazırda Sancakın ərazisi Serbiya (Raşka və Zlatibor bölgələrinin qərb rayonları) və Çernoqoriya arasında bölünür.

## Əhalisi

2002-ci ildə ərazidə 420 min əhali yaşayırdı.

Bölgə əhalisinin 52%-i (228.000) müsəlman slavyanlar, 45%-ı (198.000) serblər və monteneqrolulardır. Albanlar, roma icması və digər xalqlar əhalinin az bir hissəsini təşkil edir.

Bölgənin ən böyük şəhərləri Yeni Pazar (55 min əhali), Plyevlya (23,8 min), Priboy (19,6 min).

## Ədəbiyyat
*Ćorović, Vladimir. Istorija Srba, 1. /History of the Serbs/ Belgrade: BIGZ, 1989.
*Vlahović, Petar. "Stanovništvo Novog Pazara i njegove okoline, " /The Population of Novi Pazar and its Surroundings/ Novi Pazar i okolina. Belgrade: Književne novine, 1969.
Cənub slavyanları

**Cənub slavyanları** — müasir slavyan xalqları və əsasən Balkanlarda yaşayan cənubi slavyan dillərində danışan tayfaların bir qrupu.

## ''Cənub-şərq qrupu''

* bolqarlar
* makedonlar

## ''Cənub-qərb qrupu''

* serblər
* xorvatlar
* bosniyalılar
* monteneqrolular
* slovenlər

Tarixən, xüsusilə vahid Yuqoslaviya dövründə, cənub slavyanlarının cənub-qərb alt qrupunu "Yuqoslavlar" adlı vahid millətçi ünsürə birləşdirmək cəhdi görülmüşdür. 

### Müsəlman slavyanlar

Osmanlı dövründə türklərin güclü təsiri altında yaşayan cənub slavyanlar qrupunda müsəlman slavyanlar önə çıxır.

## Ölkələr
Cənub slavyanlarının əsas əhali olduğu yeddi ölkə var:

*  (84 % bolqarlar)
*  (82 % serblər, 2 % boşnaklar, 1 % yuqoslavlar, 1 % xorvatlar, 1 % monteneqrolular)
*  (90 % xorvatlar, 4 % serblər, 1,7 % boşnaklar)
*  (48 % boşnaklar, 37 % serblər, 14 % xorvatlar)
*  (65 % makedonlar, 2 % serblər, 1 % boşnaklar)
*  (83 % slovenlər, 2 % serblər, 2 % xorvatlar 1 % boşnaklar)
*  (44,98 % monteneqrolular, 28,73 % serblər, 8,65 % boşnaklar, 3,31 % müsəlman slavyanlar, 0,97 % xorvatlar, 0,34 % serblər-monteneqrolular, 0,19 % yuqoslavlar, 0,15 % makedonlar, 0,07 % boşnaklar, 0,06 % slovenlər, 0,04 % müsəlman monteneqrolular, 0,03 % qoralılar)

Bundan əlavə, qeyri-slavyan qonşu ölkələrdə ənənəvi olaraq xeyli cənub slavyan azlıqları yaşayır:

* İtaliya: (slovenlər, xorvatlar)
* Avstriya: (azlıq kimi tanınan slovenlər və xorvatlar. Avstriya vətəndaşlarının 4%-ı bosniyalılar, serblər, xorvatlardır)
* Macarıstan: (serblər, xorvatlar, slovenlər)
* Rumıniya: (xorvatlar, bolqarlar, serblər),
* Yunanıstan: (Yunanıstanda slavyanlar)
* Türkiyə: (boşnaklar, bolqarlar, makedonlar)
* Albaniya: (bolqarlar, makedonlar, serblər, monteneqrolular)

## İstinadlar
Azadçay

**Azadçay** — Göygöl rayonu ərazisindən axan çay.

## Ümumi məlumat
Uzunluğu 18&nbsp;km, hövzəsinin sahəsi 52&nbsp;km²-dir. Murovdağ silsiləsinin şimal yamacından (1700 m) başlayır. Kürəkçayın sol qoludur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycan çayları
UEFA Avro 2004 (seçmə mərhələsi, 7-ci qrup)

UEFA Avro 2004-ün seçmə mərhələsinin 7-ci qrupunda İngiltərə, Türkiyə, Slovakiya, Makedoniya və Lixtenşteyn milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan İngiltərə millisi qazanmışdır. 2-ci yeri tutan Türkiyə millisi final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq uğrunda latviya millisi ilə pley-off oyunu oynamışdır.

## 7-ci qrupun cədvəli


----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Bombardir
*  Devid Bekhem — 5 top
*  Maykl Ouen — 5 top

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytında 
* UEFA Avro 2004 UEFA-nın rəsmi saytının rusdilli variantında 

## Həmçinin bax
Açıq təhlükəsizlik

**Açıq təhlükəsizlik** () — kompüter təhlükəsizliyi və digər informasiya təhlükəsizliyi problemlərinə yaxınlaşmaq üçün açıq mənbə fəlsəfələrinin və metodologiyalarının istifadəsidir. Ənənəvi tətbiq təhlükəsizliyi hər hansı bir tətbiq və ya xidmətin (Ziyankar proqram və ya arzuolunmaz) qaranlıqlıqla təhlükəsizliyə güvənməsini əsaslandırır.

Açıq mənbə yanaşmaları Linux (və müəyyən dərəcədə Android əməliyyat sistemi) kimi bir texnologiya yaratdı. Bundan əlavə, sənədlərə tətbiq olunan açıq mənbəli yanaşmalar vikilərə və ən böyük nümunə olan Vikipediyaya ilham verdi. Açıq təhlükəsizlik, bu problemlərlə qarşılaşan istifadəçilər açıq mənbə fəlsəfələrini istifadə edərək əməkdaşlıq etdikdə təhlükəsizlik pozuntularının və həssaslıqların daha yaxşı qarşılanacağını və yaxşılaşdırılacağını təklif edir.

Bu yanaşma istifadəçilərdən qanuni şəkildə əməkdaşlığa icazə verilməsini tələb edir, buna görə də müvafiq proqram açıq mənbəli olmaq üçün qəbul edilən lisenziyaya əsasən buraxılmalıdır; Misal olaraq Massachusetts Institute of Technology (MIT) lisenziyası, Apache 2.0 lisenziyası, GNU Lesser General Public License (LGPL) və GNU General Public License (GPL) daxildir. Müvafiq sənədlərin ümumi qəbul edilmiş "açıq məzmun" lisenziyası altında olması lazımdır; bunlara Creative Commons Attribution (CC-BY) və Attribution Share Alike (CC-BY-SA) lisenziyaları daxildir, lakin Creative Commons "qeyri-kommersiya" lisenziyaları və ya "törəməsiz" lisenziyaları deyil.

Developer tərəfində, qanuni proqram və xidmət təminatçıları müstəqil yoxlama və mənbə kodlarının sınanmasına sahib ola bilərlər. İnformasiya texnologiyaları tərəfində, şirkətlər müxtəlif təhlükəsizlik məsələlərinə ümumi təhdidləri, nümunələri və təhlükəsizlik həllərini birləşdirə bilər.

## Həmçinin bax
* Kiber-hücum
* Kiber təhlükəsizlik
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* Proqram təminatı
* Proqramlaşdırma
* Proqram lisenziyası

## İstinadlar
Verilənlər təhlükəsizliyi

**Məlumat təhlükəsizliyi** (ing. *Data security*), verilənlər bazasında olanlar kimi rəqəmsal məlumatları dağıdıcı qüvvələrdən və icazəsiz istifadəçilərin, məsələn kiberhücum və ya məlumatların pozulması kimi arzuolunmaz hərəkətlərdən qorumaq deməkdir.

## Texnologiyalar

### Disk şifrələmə
Disk şifrələməsi, sərt diskdə məlumatları şifrələyən şifrələmə texnologiyasına aiddir. Disk şifrələməsi, adətən hər iki proqramda və ya aparatda meydana gəlir. Disk şifrələməsi çox vaxt uçuşda şifrələmə (OTFE) və ya şəffaf şifrələmə adlanır.

### Verilənləri qorumaq üçün proqram təminatına əsaslanan mexanizm
Proqram təminatına əsaslanan təhlükəsizlik həlləri məlumatı oğurluqdan qorumaq üçün şifrələyir. Bununla birlikdə, zərərli bir proqram və ya bir hacker, məlumatı unudulmaz hala gətirmək üçün sistemi korlaya bilər. Tətbiqə əsaslanan təhlükəsizlik həlləri, məlumatların oxunmasına və yazılmasının qarşısını alır, buna görə dəyişdirilmədən və icazəsiz girişdən çox güclü qorunma təklif edir.

### Yedəkləmə
Yedəklənmiş məlumatların başqa bir mənbədən alınacağını təmin etmək üçün istifadə olunur. Bir çox sənayedə hər hansı bir məlumatın ehtiyat nüsxəsini saxlamaq vacib hesab olunur və istifadəçi üçün vacib olan hər hansı bir fayl üçün bu proses tövsiyə olunur.

### Məlumatların maskalanması
Strukturlaşdırılmış məlumatların məlumat maskalanması, məlumat təhlükəsizliyinin qorunması və həssas məlumatların icazəsiz işçilərə məruz qalmamasını təmin etmək üçün verilənlər bazası cədvəlində və ya hüceyrə daxilində xüsusi məlumatların gizlədilməsi (maskalanması) prosesidir. Buraya istifadəçilərdən, inkişaf etdiricilərdən, autsorsinq satıcılarından və s. məlumatların maskalanması daxildir.

### Məlumat silinməsi
Məlumat silinməsi, aktivin geri çəkildiyi və ya yenidən istifadə edildiyi zaman heç bir həssas məlumatın itirilməməsini təmin etmək üçün sabit diskdə və ya digər rəqəmsal mediada olan bütün elektron məlumatları tamamilə silmək üçün proqrama əsaslanan bir üsuldur.

## Həmçinin bax
* Özünə qaytarmaq (proqram)
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* İnformasiya texnologiyaları

## İstinadlar
Chrysanthemum trichophyllum

*  — Pseudohandelia umbellifera bitki növünün sinonimi.
*  — Tripleurospermum tenuifolium bitki növünün sinonimi.
Lopopeysa

thumb|250px|Lopopeysa.
thumb|250px|Lopopeysa geyinmiş İslandiyalı qızlar 

Lopopeysa və ya İsland sviteri, İslandiyada üst geyim növü.

Sviter stilində toxunan lopopeysa XX əsrin ortalarında İslandiyada meydana gəlmişdir. O zaman İslandiya bazarına xarici məhsulların kütləvi idxalı nəticəsində yerli istehsal məhsulları tamamilə sıxışdırıldı. Ölkədə istehsal olunan qoyun yunundan səmərəli istifadə olunması istiqamətində aparılmış araşdırmalar nəticəsində lopopeysa geyim növü yaranmışdır. Tezliklə bu geyim island qadınlarının böyük maraq göstərdikləri milli kostyumlardan birinə çevrildi.  Hazırda lopopeysadan təkcə qadınlar deyil, kişilər də istifadə edirlər.

Lopopeysanın toxunması üçün yalnız qoyun yunundan istifadı olunur. Lopopeysa üçün ənənəvi rənglər qara və ağ rənglər hesab olunsa da, hazırda İslandiyada müxtəlif rənglərdə lopopeysalara  rast gəlmək mümkündür. Qalın və qaba yundan toxunan İslandiya lolopeysası qış üçün adi geyim parçasıdır, bədəni çox isti saxlayır. Paltarın ön və arxa tərəfləri  arasında heç bir fərq yoxdur .

Bəziləri səhvən lopopeysanı Norveç sviteri də adlandırsalar da, onlar bir-birindən dizayn və naxış baxımından fərqlidirlər.  İslandiya lolopeysası üçün boyun və çiyin ətrafında çox rəngli dəyirmi boyunluq tipikdir. İslandiyada Lopopeysa ənənəsi 20-ci əsrin əvvəllərində daha qalın yundan istifadə etməyə cəhd göstərilməsi ilə başlanılmışdı. Bu təcrübələrlə bağlı ilk məqalə 1923-cü ildə İslandiyada meydana çıxmışdı.
## Mənbə
* þróun og hönnun íslensku lopapeysunnar (Ásdís Jóelsdóttir,2014)|mánuðurskoðað=25. janúar|
* Harpa Hreinsdóttir. „Íslenska lopapeysan“ http://harpa.blogg.is/2010-08-17/islenska-lopapeysan/ 17.8.2010
* Harpa Hreinsdóttir. „Hin eina sanna Eskimó peysa; í tilefni 80 ára afmælis? “http://harpa.blogg.is/2010-12-26/hin-eina-sanna-eskimo-peysa-i-tilefni-80-ara-afmaelis-3/ 26.12.2010
* Harpa Hreinsdóttir. „Hvað er íslenska peysa?“ Hvað er http://harpa.blogg.is/2010-12-28/hvad-er-islensk-peysa/ 28.12.2010

## İstinadlar
Too hot to handle (yarışma, 2020)

**Too hot to handle** — Böyük Britaniya istehsalı teleşou. Şouda iştirakçılara mövsüm müddətində əməl etmələri lazım olan qaydaları "Lana" adlı virtual köməkçi deyir.

## Rollarda

### 1-ci mövsüm

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şamats

**Şamats** (, , )  — Bosniya və Herseqovinanın şimal-şərq hissəsində yerləşən şəhər. Eyniadlı icmanın inzibati mərkəzi. Serb Respublikasının Doboy regionuna daxildir. Şəhər Sava çayı üzərində, Bosna çayının töküldüyü yerdə, Xorvatiya ilə sərhəddə yerləşir.

## Adı
Bosniya müharibəsindən əvvəl şəhərin adı Bosanski-Şamats idi. Sonradan Serb Respublikasının hökuməti *Şamats* adını təsdiqlədi.

## Əhalisi
2013-cü il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 5 390 nəfər, icmanın isə 19 041 nəfər idi.

1991-ci il siyahıyaalınmasına görə şəhər əhalisinin etnik tərkibi:

* boşnaklar — 2.178 (34,90 %);
* serblər — 1.755 (28,12 %);
* yuqoslavlar — 1.195 (19,15 %);
* xorvatlar — 827 (13,25 %);
* digərləri — 284 (4,55 %).

: Cəmi: 6.239 nəfər

## İstinadlar
Jupan

thumb|right|Ukrayna. Kontuşun altından jupan geyinmiş Zaporojye kazakı.(1786)

**Jupan** () — XVI-XVIII əsrlərdə Şərqi Avropa ölkələrində, slavyan xalqlarında, xüsusilə müasir Polşa, Belarus, Ukrayna, Litva ərazisində varlı təbəqələr (zadəganlar, bürgerlər) arasında geniş yayılmış rəngli, qızıl düymələr və bahalı xəzlər ilə bəzədilən geyim növüdür. Polşada jupanla bağlı atalar sözü də geniş yayılmışdır: "Harada geyinilirsə jupan, orada yaşayır pan".

Bahalı parçalardan tikilirdi. Əvvəllər jupan yun parçadan və məxmərdən hazırlanırdı. Gündəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan jupanlar yun parçadan, müxtəlif tədbirlər və şənliklər üçün nəzərdə tutulan jupanlar isə ipək parçadan hazırlanırdı. Jupan adətən, boz, sarı, mavi, qırmızı rənglərdə olurdu. Onun üstindən heyvan dərisindən hazırlanan və qılınc asılan kəmər bağlanırdı. Jupan,ilk vaxtlar zireh altından geyilən geyim kimi istifadə olunurdu və bir sözlə hərbi mundir hesab olunurdu. XVI-XVIII əsrlərdə onun modeli çox dəyişmədi, yalnız uzunluğu, yaxası kəsildi və istifadə olunan parça növü dəyişdi.

Qaynaqlara əsasən jupan haqqında ilk məlumat 1393-cü ilə aid olsa da, o, yalnız XVI əsrin ortalarından klassik geyim formalarından birinə çevrilmişdir. Jupan uzun qollu və uzun ətəkli, dekorativ düymələri olan kişi geyimi isi. XVI əsrdə bu paltara xəz yaxalıq da daxil edilmişdir.

Jupan tədricən üst geyim kimi əhəmiyyətini itirdi və yalnız kontuş altından geyinilirdi. XVII əsrin ikinci yarısından etibarən hündür yaxalıqlar dar zolaqlar və ya adi örtüklü boyun haşiyəsi ilə əvəz edilmişdir. 1680-ci illərdən sonra jupan davamlı olaraq kontuş altında geyilirdi və bu iki geyim birlikdə XIX əsrin ortalarına qədər Polşanın milli geyiminə çevrilmişdi. XVIII əsrdən sonra Jupan kətan və ya pambıq kimi ucuz parça hazırlandığına görə daha yüngül oldu. 

## İstinadlar

## Qalereya

Şəkil:Anonymous Ferdinand of Austria in Hungarian costume.png|1644
Şəkil:Jan Kazimierz by Daniel Schultz.jpg|1649
Şəkil:JRadziwiłł.JPG||1654
Şəkil:Aleksander Benedykt Sobieski.jpg|Aleksandr Benedikt Sabeski jupan geyimdə, 1690


## Xarici keçidlər
* 
*Жупан
*Жупан з музею (17 ст.)
Bitkilərin həyati formaları

**Bitkilərin həyati formaları -** Bitkilərin tumurcuqlarının əlverişsiz şəraitdə (ilin soyuq və quru mövsümlərində) torpağın və qar örtüyünün səviyyəsinə uyğunlaşması və özünü qorumasıdır. Bu sistem ilk dəfə 1905-ci ildə, Danimarka botaniki K.Raunkiaer tərəfindən təklif edilmişdir.

Raunkier bitkiliyin formalaşdığı, müxtəlif ekoloji şəraiti əks etdirən, bitkilərin həyati formalarının 5 əsas tipini təsnif etmişdir. Müəyyən bir həyati formaya aid olan növlərin faizini hesablayaraq, dünyanın müxtəlif bölgələrinin və ya planetin müxtəlif tipli bitkiliklərinin həyati formalarının spektri əldə olunur.

## Fanerofitlər
Fanerofit bitkilərdə tumurcuqlar qışlayır və ya quraqlıq dövrünü "açıq şəraitdə", torpaqdan hündürdə keçirirlər. Onları tumurcuqları xüsusi pulcuqşəkilli qabıqla mühafizə olunur. Bu tip özündə ağaclar, kollar və lianları birləşdirən 15 alttipi birləşdirir. Alttiplər ölçüdən (meqa-, mezo-, mikro- və nanaofanerofit), tumurcuğun tipindən (qorunan və ya açıq) və yatpaqtökməsinə (həmişəyaşıl və ya yarpağını tökənlər) görə bölünür.

## Xamefitlər
Xamefit bitkilərdə qönçələr və təpə tumurcuqları əlverişsiz şərati torpağın səthinə sərilən və ya torpağa yaxın yerləşən əlavə tumurcuqlardan inkişaf edir. soyuq ərazilərdə bitən xamefitlərdə qönçə və təpə tumurcuqlarını qar, isti bölgələrdə isə onları bitki qalıqları örtür. Bunları Raunkier 4 alttipə bölmüşdür: yarımkollar, kolcuqlar, yarımkolcuqlar və "yastıq" bitkilər.

## Hemikriptofitlər
Hemikriptofitlər əsasən ot bitkiləridirlər. Onların tumurcuqları torpağın üstündə, bəzən isə yarpalarla və ya bitki qalıqlarından əmələ gələn qatın altında yerləşir. Raunkier hemikriptofitlər arasında uzunsov zoğları olan "irotohemikriptofitləri" və qısa zoğları torpağın üzərində qışıaya bilən rozetli hemikriptofitləri ayırmışdır.

## Kriptofitlər
Kriptofitlər tumurcuqları torpağın müxtəli dərinliklərində yerləşən Geofitlər ((G) kökümsovlu, kök yumrulu və soğanaqlı bitkilər), tumurcuqları suyun altında (hidrofitlər (Hi) və ya bataqlıqlarda (helofitlər (He)) qışlayan bitkilərdir.

## Terofitlər
Terofitlər birillik bitkilərdir. Onları bütün vegitativ orqanları mövsümün sonunda məhv olur və qışlayan tumurcuqları qalmır. Bu bitkilər qışı və ya quraqlıq dövrünü torpağın üzərində yaxud torpaqda keçirən toxumlardan bərpa olunur.

## İstinadlar
Yosip Frank

**Yosip Frank** (; ) — Xorvatiya vəkili, hüquqşünas və siyasətçi, Xorvatiya parlamentində Hüquq Partiyasının (1861—1929) tanınmış nümayəndəsi və Avstriya-Macarıstanda xorvat milli maraqlarının müdafiəçisi.

## Həyatı
Yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Osiyek gimnaziyasında oxumuşdur. 1872-ci ildə Vyana Universitetində hüquq təhsilini bitirdikdən sonra Zaqrebə köçdü və hüquqşünas kimi işləməyə başladı. Frank Hüquq Partiyasının rəhbəri olanda, siyasi proqramda serbofobiyanı kəskin şəkildə artırdı. Frank ardıcıl olaraq xorvat xalqını Avstriya-Macarıstanın Balkanlarda dayağı, serbləri isə əsas düşmənləri kimi təqdim etməyə çalışırdı. 1900-1902-ci illərdə Frank tərəfdarları Zaqreb, Karlovats və Slavonski-Brodada bir neçə serb qırğınları təşkil etdilər.

## İstinadlar