open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taşto Murza

**Taşto Murza və ya Starıe Turdaki** () — Mordoviyanın Koçkurovsk rayonunda kənd. Taşto Murza kənd inzibati mərkəzi statusuna malikdir. Əhalisi 691 nəfərdir (2001). Əsasən erzyanlılardı. Kuzım çayının sahilində yerləşir. Rayon  mərkəzindən 20&nbsp;km aralıdır. Simbuxovo dəmiryol stansiyasından isə 3&nbsp;km aralıda yerləşir. Yaşayış məntəqəsinin adı antroponimdir: xristian dininə qədər istifadə edilmiş Turdak (Turqak) sözündən yaranıb. Starıy sözü həm də izah edir ki, Yeni Turdaki kəndi də var.

Kəndin əsası XVII əsrdə qoyulub. «Penza quberniyasının yaşayış yerlərinin siyahısında» (1869) Taşto Murzada 242 ev göstərilib. Əhalisi isə 1483 nəfər olub. Kənd Saransk uezdinə daxil olub. Ərazidə bir kilsə, 12 qaymaq fabriki var idi. Ovçuluq, dülgərlik, dərzilik və digər sənətkarlıq inkişaf etmişdir. 1930-cu illərin sonlarında Çapayev adına kolxoz yaradılmışdır. 1997-ci ildən "Norv" ASC-nin tərkibinə qatılıb.

Müasir Taşto Murzada - kitabxana, mədəniyyət evi, poçt şöbəsi, ilk tibbi yardım məntəqəsi, mağaza; Sovet İttifaqı Qəhrəmanı S. I. Polezhaykinin abidəsi, Böyük Vətən Müharibəsi zamanı həlak olan əsgərlərə həsr edilmiş lövhə və s. var. Staro Turdak  kənd rəhbərliyinə 16 nəfər daxildir.

Taşto Murza və ya Starıe Turdaki Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Q.S.Starkinin, sovet-partiya işçisi İ.S.Sibiryakın, Böyük Vətən müharibəsi illərində belarus ərazisində fəaliyyət göstərmiş partizan A.S.Qrişinin, pedaqoq L.P.Senotovun, dil şünnas V.D.Obedkinin, yüngül atlet H.F.Kabanovanın, Mordoviyanın əməkdar mədəniyyət işçisi, Mordoviyada ilk uşaq qazeti olan "Diaqnol"ın təsisçisi V.S.Batmazovun, əməkdar ixtiraçı V.V.Nesterovun vətənidir.

## Mənbə

* Энциклопедия Мордовия, Е. Е. Учайкина.

## İstinadlar
Devrək

**Devrək** () — Zonquldak ilinin ilçəsi. Əhalisi 57.540 nəfərdir. 14 may 1920-ci ildə Zonquldak ilinin ilçəsi statusu almışdır. Məmur Ümid Altay, bələdiyyə başçısı isə Çətin Bozqurddur.

## Tarixi
Qədim dövrlərdən bəri dərin köklü bir tarixə sahib olan Devrek bölgənin sosial və mədəni yükünü digər qonşuları ilə birlikdə icra edirdi. Bu çərçivədə, Devrek erkən xalkolit dövründə (e.ə. 5500) məskunlaşma səhnəsi idi və bu vəziyyət erkən tunc dövrünün sonuna qədər davam etdi. Eramızdan əvvəl 2000-ci ildən Yunan dövrünə qədər 'Qaranlıq Əsr' adlandırdığımız bu illərdə heç bir yaşayış məskəninin olmadığı Devrəkin Ellinizm Dövründən bəri tikintiyə məruz qaldığı aydın olur. Buna görə Devrekdə və ətrafındakı ərazilərdə Hitti yaşayış yeri yoxdur.

Devrekdə Səlcuq Dövrünə aid heç bir əsərlə qarşılaşmamağımız Devrekin bu dövrü ilə əlaqədar bir şey söyləməyimizi çətinləşdirir.

## Coğrafiyası
Daxili hissələrində Zonquldak il mərkəzindən 60 km cənub-şərqdə yerləşir. İlçənin dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 100 metrdir. İlçənin sahəsi 1080 km2-dir. Devrəm ilçəsi dağlarla əhatə olunmuş bir boş ərazidə qurulmuşur. Əsas dağları, qərbdə Babadağı, cənubda ən yüksək dağ olan Göldağı, cənub şərqdə Akçasu və Yenicə dağları, Senci bölgəsindəki Aksu, Karadere və Kuşkayası dağlarıdır. İlçənin ən əhəmiyyətli yaylası Senci bölgəsindəki Aksu yaylasıdır. Ən yüksək təpəsi 925 metr olan Dorukan təpəsidir. Devrək dərəsi rayonun ən vacib çayıdır. Devrək dərəsi Bolun Abant dağlarından doğulur və böyük su adını alır.

İlçə iqlimi ümumiyyətlə Türkiyədə Qara dəniz iqlimi xüsusiyyətlərini göstərir. Yazlar sərin, qış ayları isə isti və yağışlıdır. İllik yağıntının miqdarı orta hesabla l7O kvadrat m/kq təşkil edir. Ən isti yay ortalaması 24-26 dərəcə, ən aşağı ay ortalama 5-7 dərəcədir. Dörd fəsildə yağışlı keçir.

## Qardaş şəhərlər
*  Arua, Uqanda
*  Betio, Kiribati
*  Moroni, Komor adaları

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Göyçəbəy

**Göyçəbəy** () — Zonquldak ilinin ilçəsi. İlçənin ümumi əhalisi 25.588 nəfərdir, onlardan 7,300 nəfəri şəhərlik ərazidə məskunlaşmışdır.

1845-ci ilə qədər Tefen adı ilə Boluya bağlı olan 4 mahaldan ibarət olmuşdur. Cümhuriyyət qurulana qədər bu statusu qorudu. Respublika dövründə bir qəsəbə olaraq inşa edilən Tefen 1963-cü ildə Gökçebey adlandırıldı və 1972-ci ildə burada bələdiyyə quruldu. Devrək ilçəsinin Göyçəbəy mahalı 1990-cı ildə 3644 nömrəli qanunla vahid ilçə statusu əldə etdi.

Sahəsi 15.153 hektardır. Rayonun 60%-i meşələrlə əhatə olunmuşdur. Dəniz səviyyəsindən 51 metr yüksəklikdə olan Göyçəbəy ilçəsi 906 ilə 1179 metr arası hündürlükdə olan səkkiz təpə ilə əhatə olunmuşdur. Filyos çayı ilçənin kənarından keçir və Filyos şəhərindən Qara dənizə tökülür. Qara dəniz iqliminin üstünlük təşkil etdiyi bölgədə yay və qış mülayim keçir. İlçə mərkəzində Camlı Köşk, Bələdiyyə Ailə Çay Bağçası və Parkı, Atatürk Parkı adlı oyun meydançaları, park və restoranlar var. Kabalaklı, Pamukdüzü, Kertili gəzinti yerləri, Qaranlıq dərə, Kurtdami və Sarıgöl Meşələri ov turizmi üçün uyğundur.

Rayonda 3 ibtidai məktəb var. Bunlar Atatürk ibtidai məktəbi, Göyçəbəy ibtidai məktəbi və Cümhuriyyət ibtidai məktəbidir. Bununla yanaşı, Göyçəbəy adına lisey və peşə liseyi eyni binada təhsil verir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Küleç məscidi

**Küleç məscidi** (, ) — Krım xanlığı dövründə inşa edilmiş bir məscid. Məsciddən yuxarıda, çürük su çayının vadisi üzərindəki

eyniadlı kənddə Əziz Əhməd əfəndinin türbəsi yerləşir. Məscidlə birlikdə mədrəsə də inşa edilmişdir. Məscid kompleksi haqqında ilk yazılı qeydlər 17-ci əsrə təsadüf edir, lakin tədqiqatçıların fikrincə, onun qurulma vaxtı daha erkən bir dövrə, ehtimal ki, 15-16-cı əsrlərə aid edilə bilər. Krımda Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra məscid bağlandı və 1950-ci illərin əvvəllərində məscid kompleksi tamamilə dağıldı.

Memarlıq obyekti olaraq, 1920-ci illərdə memar və bərpaçı Boris Nikolayeviçin başçılıq etdiyi ekspedisiya tərəfindən araşdırılmışdır.

Bina 1950-ci illərə qədər qalsada, bundan sonra söküldü. Tədqiqat, çəkiliş, habelə onun ən qiymətli memarlıq və tarixi hissələrinin qorunub saxlanılması həyata keçirilmədi.

Məbəd kompleksinin tədqiqatları 1920-ci illərin sonlarında, sonralar Krım xan sarayının direktoru vəzifəsini icra etmiş tarixçi və etnoqraf Uesin Bodaninskinin başçılığı ilə aparıldı. Sənətşünas-bərpaçı B.N.Zasypkin Krım xanlığının qorunan tarixi və mədəni abidələrinin Moskvadan mütəxəssislər tərəfindən araşdırılmasına diqqət çəkməyi bacardı. 1937-1938-ci illərdə V. Bodaninsky və B. N. Zasypkin repressiya edildi və SSRİ dağılmayana qədər onların elmi irsi praktiki olaraq məlum olmadı.

## Memarlığı
Məscidin memarlığı Krım xanlığının erkən memarlıq nümunələrinə uyğundur. Əsas bina plana uyğun bir formada kvadrat şəklindədir. Bura əvvəllər səkkizbucaqlı qurluş ilə dəstəklənən qurğuşun günbəz ilə taclanırdı. Divarlar xaricdən ümumi qalınlığı 0.8 ilə 1 metr arasında olan yüksək keyfiyyətli işlənmiş daşdan ibarət böyük bloklardan ibarət idi. Əsas salonda üzəri tağlı iki hissəli pəncərələr var idi. Giriş portalı əsas binanın yarısının hündürlüyündə idi, künclərində kiçik qalalar düzəldilmişdi. Giriş qrupunun sol tərəfində konusvari günbəzlə bəzədilmiş 25 metr hündürlüyə qədər bir kvadrat əsas ətarfında12 tərəfli minarə var idi. İçəridə Səlcuq motivləri ilə zəngin bir oyma mehrab yerləşirdi. Məscid, memarlıq baxımından XIV-XV əsrlərə aid Əski-Saray məscidinə bənzəyir.

## Qalıqlar
Məscidin yerləşdiyi yerdən 650 metr cənub-şərqdə, 2134 nömrəli kurqanın yaxınlığında, Əhməd-Əfəndinin iddia edilən məzarının üstündə türbə yerləşirdi və hazırda nöqtəsində yerləşən qalıqları demək olar ki, qorunmur. Sahəyə baxış keçirilərkən bir sıra xırda söküntü daşları, kafel parçaları və şüşəli keramika tapıldı. Bu gün bu ərazi özəl bağlar və əkin sahələri ilə işğal edilmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat

* 
* Административно-территориальные преобразования в Крыму. 1783—1998 гг. Справочник / Под ред. Г. Н. Гржибовской. — Симферополь: Таврия-Плюс, 1999. — 464 с. — ISBN 966-7503-22-4.
* 
* 
* 
* 
*
Türkiyədə parlament seçkiləri (1927)

Türkiyədə bu dəfəki **Parlament seçkiləri** 1927-ci ildə keçirilmişdir. Cümhuriyyət Xalq Partiyası (9 sentyabr 1923-cü ilədək adı "Anadolu və Rumeliya Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyəti" idi) o dövrdə ölkədə yeganə partiya idi, çünki 1924-cü ildə qurulan Mütərəqqi Cümhuriyyət Partiyası növbəti ildə dağıldı.

Seçkilər 1908-ci ildə qəbul edilmiş Osmanlı seçki qanununa əsasən keçirildi, hansı ki iki mərhələli prosesdən ibarət idi.

## Seçkilərdən öncə
1923-cü ildə Mustafa Kamal Xalq Partiyasını qurdu. Sonradan 1924-cü ildə Mütərəqqi Respublika Partiyası yaradıldı, lakin 1925-ci ilin fevral ayında başlayan Şeyx Səid üsyanı səbəbiylə bağlandı. Beləliklə, 1927 seçkilərində bir partiya iştirak etdi.

## İstinadlar
Venera Qanieva

**Venera Qanieva** (; ) — tatar əsili Sovet və Rusiyanın opera müğənnisi, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının xalq artisti, Tatarıstan Respublikasının və Rusiya Federasiyasının xalq artisti.

## Bioqrafiyası
Kazanda musiqiçi ailəsində anadan olub. Atası akkordeonda ifaçı edir, anası isə qonaqlarla görüşlərdə mahnı səsləndirərdi. Q. İbragimov adına 89 nömrəli tatar məktəbini bitirir. Burada Rıfkat Qumerovun rəhbərliyi ilə məktəb xorunda və "Saz" ansamblında mahnılar oxuyuur. Auxadeev adına Musiqi Məktəbini (müəllim — K. Z. Şerbinina) və 1982-ci ildə Kazan Dövlət Konservatoriyasını (müəllimlər — V. A. Lazko və N. K. Dautov) bitirmişdir. 1982-ci ildən Musa Cəlil adına Tatar Akademik Opera və Balet Teatrının solistidir. N. K. Dautovun səhnələşdirdiyi J. Bizetanın "Karmen" operasında Fraxitanın qaraçısı kimi debütünü gerçəkləşdirir. O, həmçinin İ. Kalmanın "Qaraçı Premyeri" operettasında oynayır. İlk ciddi işi N. A. Rimski-Korsakovun Çar gəlininədəki Marta partiyası olur. D. Verdinin operasında Gilda hissəsini ifa etdiyi Rigoletto, Hollandiyanın Quda şəhər qəzetində tərif alır. Bu hissəni Hollandiyada qastrol səfərində 15 dəfə ifa edir. Hollandiya mətbuatı Traviata Violetta səhnəsini də qeyd edir. Qanievanın repertuarına tatar klassiklərinin çox sayda əsərləri daxil olmaqla, bir çox müasir tatar bəstəkarı (R. Akhiyarova, R. Kalimullin, L. Batır-Bulqari, R. Zaripov, V. Usmanov) və şairləri (R. Valeev, R. Minullin) ilə əməkdaşlıq edir. E. Qriqin "Per Gunt" pyesindəki solo-sopranonun yeganə ifaçısı, eyni zamanda F. Əmirovun "Min bir gecə" və L. Lubovskinin "Yusif əfsanəsi" baletlərində ən mürəkkəb soprano hissələrini ifa edir.
Almaniya, Belçika, Macarıstan, ABŞ, Türkiyə, Malayziya, Finlandiya, Portuqaliya, Fransa, Litva, Latviya, Çexiya, Bolqarıstan və Kiprdə qastrollara qatılır. Məlum rolları:
* Cilda (Riqoletto, D. Verdi)
* Violetta (La Traviata, D. Verdi)
* Marfa (Çarın gəlini, N. A. Rimski-Korsakov)
* Rosina (Sevilya bərbəri, D. Rossini)
* Qarqız (Qarqız, N. A. Rimsky-Korsakov)
* Zaituna ("Şair sevgisi", R. Axiyarov)
* Gülnaz ("Kukonun ağlaması", R. Kalimullin)
* Altunçeç ("Altunçecç", N. G. Jiqanov)
1999-cu ildən professor, Kazan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Musiqi Sənəti fakültəsinin Solo ifa şöbəsinin müdiridir. Respublika vokal müsabiqələrinin münsiflər heyətinin üzvü, xeyriyyə konsertlərinin iştirakçısı, Sankt-Peterburq, Moskva, Çelyabinsk, Arxangelsk, Murmanskda keçirilən illik "Sabantuy" və "Qurban-Bayram" tədbirlərinin qonağıdır.

## Mükafatları
* Tatarıstan Respublikasının xalq artisti (1992)
* Rusiyanın xalq artisti (1995)
* Qabdulla Tukay adına Tatarıstan Respublikası Dövlət Mükafatı laureatı (1997)
* Tatarıstan Respublikasının Dostluq ordeni (2006)
* Dostluq ordeni (2006)
* Rusiya Federasiyası Prezidentinin Fəxri Sertifikatı (2018)

## İstinadlar
Letea meşəsi

**Letea meşəsi** — Rumıniyanın ən qədim təbii qoruğudur. 1938-ci ildə, Ruminiya Nazirlər Şurasının meşənin qoruq elan edilməsi ilə bağlı 645 saylı qərarı ilə quruldu. Meşə Dunay çayının dunay deltasında ayrıldığı qolları olan Sulina və Çiçia arasında yerləşir. Təxminən 2,825 hektar ərazini əhatə edir.

Bu meşə, Ümumdünya irsi elan edilmiş Dunay Deltası Qoruğunun ilkin təməli idi. 1992-ci ildə UNESCO-nun İnsan və Biosfer Proqramı çərçivəsində Təbii sərvət olaraq beynəlxalq səviyyədə tanınıb.

## Biomüxtəliflik
*[[Yunan güyəməsi|Periploca graeca]]* növlü tropik bitkinin varlığına görə subtropik cəhətə malikdir. Bu, Dunay Deltasında ən şimal sığınacağını tapan Aralıq dənizi bitkisidir. Bununla yanaşı, lianlar və yabanı üzüm, mayaotu və daşsarmaşığı kimi dırmaşan bitki növləri ağaclara qalxır.

Letea meşəsi əsasən ağ qovaq, qaraqovaq, qarağac, yay palıdı, tüklü cökə, ensizyarpaq göyrüş və qızılağac kimi ağaclardan ibarətdir. Bunlarla birlikdə meşə həmçinin yarımkollar ilə tamamlanır.

Meşə həmçinin zəngin faunaya malikdir. Meşədəki faunaya kərkincək qızılquş, ağquyruq qartal, rakşi, Şanapipik və Dunay atını misal göstərmək olar. Qoruqda müəyyən edilən təxminən 1600 böcək növü var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Dunay Deltası - Letea Meşəsi (en) 
* Dunay Deltasının cazibəsi (en)
* Dunay Deltası Qoruğu - UNESCO Dünya İrsi Mərkəzi (en)
Keti Fetişi

**Keti Fetişi** (; ) — Albaniya peşəkar velosipedçisi. 2017-ci ilin yazından bəri, UCI Women’s Team kateqoriyasında onceria Zabri - Fanini Albaniya velosiped komandasında çıxış edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Keti Fetişi CQ ranking-də (ing.)
* Keti Fetişi ProCyclingStats-də (ing.)
Başqırdıstan qızı

***Başqırdıstan qızı*** () — Başqırd dilində aylıq buraxılan sovet və rus ədəbi və bədii jurnal, hədəf auditoriyası qadın və ailələrdir.

## Tarixi
Jurnal, Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin Katibliyinin 22 mart 1967-ci il tarixli və Başqırd Regional Partiya Komitəsinin 1967-ci il 18 aprel tarixli qərarları əsasında 1 yanvar 1968-ci ildən nəşr olunur.

5 Noyabr 1991-ci ildən jurnalın təsisçiləri bunlardır: Başqırdıstan qurultayı, BR Hökuməti və " "Başqırdıstan qızı" jurnalının redaksiyası" Unitar Dövlət Müəssisəsi.

28 iyul 1995-ci il Başqırdıstan Mətbuat və Media Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmışdır.

## Jurnalın təsviri
"Başqırdıstan qızı" jurnalının əsas proqramma məqsədi və vəzifələri oxucuları Başqırdıstan Respublikasının ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, elmi və mədəni həyatı ilə tanış etməkdir; bundan əlavə qadınların ictimai-siyasi həyatda iştirakı, mənəviyyat və tərbiyə problemləri, ailənin möhkəmləndirilməsi, insanlara və diyara sevginin artırılması mövzularını əhatə edir.

Tərbiyə, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və əxlaq problemlərinə aid materiallar daim çap olunur. Jurnal qadın yazıçı və şairlərin əsərlərinə xüsusi diqqət yetirir. Jurnal Başqırdıstan xaricində yaşayan başqırdların həyatını da əks etdirir.

Başqırdıstan Qızı jurnalının redaksiyasında aşağıdakı şöbələr yaradılmışdır:

* ictimai həyat, siyasət və təhsil;
* ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənət;
* məktublar, gənclər işi, tətbiqlər.

Rubrikalar:

* Böyük qadınlar;
* Ah, bu qadın;
* Ocağın istiliyi;
* Psixoloqun tövsiyəsi;
* Ataya hörmət etmək;
* Bir mahnının hekayəsi;
* Qəlb sirləri və s.

## Baş redaktorlar

* Katibə Kinyabulatova (1968 — 1975)
* R. S. Rüstəmova (1975 — 1978)
* Gülfiyə Yunusova  (1978 — 1999)
* Ümabikə İlyasova  (1999 — 2013)
* Kutuyeva Gülnaz  ( 2013 indiki vaxta qədər) 

## İstinadlar


## Xarici keçidlər

* Jurnalın rəsmi saytı
* Başqırd Ensiklopediyasında bir məqalə  (başq.)
Lapiş meşəsi

**Lapiş meşəsi** () — Rumıniyanın şimal-qərbində yerləşən, BTMİ-də IV kateqoriya təbiət qoruğu.

Sahəsi 430,40 hektar olan meşə Rumıniya Hökumətinin 2004-cü il 2115 saylı qərarı ilə təbii qorunan ərazi elan edilmişdir. Lapiş meşəsi daha böyük meşə qrupu olan qədim *Codrii Silvaniei* meşələrinin qalığıdır.

## Biomüxtəliflik

### Flora

#### Ağaclar
Yay palıdı (), qayalıq palıdı (), ürəkvari cökə (), Quercus frainetto, adi göyrüş (), Avstriya palıdı (), qara şam (), adi şam (), yalançı akasiya robiniyası (), gilas ();

#### Ot növləri
Dərman öfgəotu (*Pulmonaria officinalis*), xallı danaayağı (*Arum maculatum*), *[[Anemone nemorosa]]*, Qaymaqçiçəyinəbənzər əsmə (), *Poa pratensis*, *Festuca rubra;* 
Fayl:Robinia (Robinia pseudoacacia).jpg|Yalançı akasiya robiniyası
Fayl:RO BV Anemone ranunculoides 1.jpg|Qaymaqçiçəyinəbənzər əsmə
Fayl:Prunus avium02.jpg|Gilas (çiçəklər)


### Fauna

#### Məməlilər
Lan (*Dama dama*), nəcib maral (*Cervus elaphus*), avropa cüyürü (*Capreolus capreolus*), adi tülkü (*Vulpes vulpes*), çöldonuzu (*Sus scrofa*), *Marten marten,* *Cricetus cricetus*, çöl pişiyi (*Felis silvestris*);

#### Quşlar
Dryobates minor, *Anthus trivalis,* meşə bayquşcuğu (*Otus* *scops*), *Carduelis chloris*, *Lanius collaris*, qaragöz qızılquş (*Falca subbuteo*), adi göy arıquşu (*Parus caeruleus),* *Corvus Corax,* *Emberiza citrinella* və ortaboy ağacdələn *(Dendrocopos medius).*

## Şəkillər

Felis silvestris silvestris.jpg|Çöl pişiyi
Fallow deer in field.jpg|Lan
ParusCaeruleus.jpg|Adi göy arıquşu


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Çexey Təbiət Yasaqlığı
Rumıniya zəlzələsi (1802)

**Rumıniya zəlzələsi**  — Rumıniyadakı Vrança dağlarında zəlzələ 26 oktyabr 1802-ci ildə Müqəddəs Paraskeva günündə baş verir. Riçter cədvəli üzrə intensivliyi 7,9 bal qiymətləndirilən, Rumıniyada qeydə alınan ən güclü zəlzələdir. Avropa tarixindəki ən güclü zəlzələlərdən biridir. Bu zəlzələ Şərqi Avropa və Balkanlarda, Sankt-Peterburqdan Egey dənizinə qədər iki milyon kvadrat kilometrdən çox ərazidə hiss edilir.

Buxarest zəlzələsinin gücü Merkalli cədvəli üzrə VIII-IX bal qiymətləndirilir. Bir çox kilsənin arakəsmələri yıxılmış və Kotroçen monastırı dağıdılmışdır. Əsasən aşan sobalardan çox sayda yanğın baş verir. Bolqarıstanda Ruse, Varna və Vidin şəhərləri demək olar ki, tamamilə məhv olur

Əsas zəlzələ ardından bir sıra yeraltı təkanlar qeydə alınır. Ən güclüsü 5,5 bal gücündə olur.
## Dağıntı və itkilər
Əsas təkanlar günorta ilə 12 ilə 1 arasında Buxarestə qeydə alınır.  Zəlzələ təxminən 10 dəqiqə hiss olundur və o qədər güclü oldu ki, şəhərdəki bütün bacalar dağılır. Müqəddəs kilsə də daxil olmaqla çox sayda tarixi abidələr məhv olur. Müqəddəs Nikolay kilsəsi, Kotroçent monastırı və 54 metrlik Koltsey qülləsi dağılır. Yunan tarixçisi Dionisiy Fotino, şahzadə Konstantin İpsilantinin ailəsi ilə birlikdə Vakareti monastırına köçdüyünü söyləyir. Səbəb is sarayın ciddi ziyan görməsi olur. Binalara çox böyük ziyan dəysə də, yalnızdörd nəfərin ölümü qeydə alınır. Üstəlik onlardan 3 Kolcey qülləsinin yıxılması zamçanı qeydə alınır. Evlərin bir-birindən uzaq məsafədə tikilməsi, geniş həyətlər və bağlarla əhatə olunmasına görə titrəmələrin bir binadan digərinə yayılmaması ölənlərin sayının çox az olmasına səbəb olur. Bundan əlavə dam örtüyü materiallarının ağacdan hazırlanması da az rol oynamır.

## Buxarestin bərpası
Zəlzələdən sonra Konstantin İpsilanti Buxarestin dərhal bərpasını əmr etdi. Belə ki, hörgüçülər və sənətkarların bu fəlakətdən qazanc götürməmələri üçün onlara maksimum maaş təyin edir. Buxarest bir neçə il ərzində yenidən qurulur. Baxmayaraq ki, bəzi bina və tikililər bərpa edilmir.

Sonrakı illərdə də bir neçə zəlzələ baş verir, lakin çəhər nisbətən az zərər görür. Bunlardan biri 15 iyun 1803-cü ildə meydana gəldi, Buxarestin su təchizatı sistemlərini zədələnir və bir çox nasos istifadəyə yarasız hala həlir. Digər üç böyük zəlzələ 1804 və 1812-ci illərdə baş verir.

## İstinadlar
Sandra Paoviç

**Sandra Paoviç** (,  15 aprel 1983-cü ildə  Vуkоvаr şəhərində anadan olub) —  xorvatiyalı tennisçi (stolüstü tennis). 2008-ci il Olimpiya oyunlarının və 2016-cı il Paralimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Paralimpiya Oyunlarının (2016) qalibi, paralimpiya dünya çempionu (2014) və paralimpiya Avropa çempionu (2013,2015). 2014-cü ildə ITTF versiyasına görən ən yaxşı paralimpiya tenniçisi (stolüstü tennis).

## Bioqrafiyası
Vyakovarda anadan olmuş Sandra uşaqlığını Borovo icmasında keçirmişdir. Müharibə illərində Sandra ailəsi ilə Yuqoslaviya gəlmiş və Zmaevo şəhərində yerləşmişlər. Sandra yerli klubların birində stolüstü tennis karyerasına başlamışdır. Yuqoslaviya komandasına daxil olan Sandra 1996-cı ildə gənclər arasında keçirilən Avropa çempionatının bürünc medalına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə isə Aralıq dənizi oyunlarında Yuqoslaviyanı təmsil etmişdir.

1998-ci ildə ailəsi ilə Xorvatiyaya qayıtdı. 1998-ci ildə Gənclər arasında Avropa çempionatında Xorvatiya adından çıxış edərək  komanda və qarışıq kateqoriyalarda qızıl medal qazandı. 2000-ci ildə qarışıq cütlüklər arasında Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı, 2003 və 2005-ci illərdə komanda çempionatında gümüş mükafatçı olmuşdur.

30 yanvar 2009-cu ildə Paris yaxınlığında, Mondeville klub komandası qəza keçirdi: klub avtobusu yolda yuvarlandı. Komanda yoldaşlarının çoxu yüngül xəsarətlər alsa da, sağ arxa oturacaqda olan Sandra təhlükəli xəsarət aldı və ölümlə üzbə-üz qaldı. Qolları və ayaqları onurğa beyni xəsarətləri səbəbiylə iflic olmuşdu və həkimlərin proqnozları çox ümüdsiz idi. Ancaq Fransada il boyu intensiv müalicə aldı və apreldən etibarən Sandra bir neçə əməliyyat keçirdi.19 dekabr 2009-cu ildə, reabilitasiyanın ilk mərhələsi başa çatdırdıqdan sonra Sandra Vуkоvаra qayıtdı: demək olar ki, bütün dünya onun müalicəsi üçün pul yığılırdı. 2009-cu ildə Sandra Xorvatiyanın «Ponos Hrvatske» mükafatı ilə mükafatlandırıldı.

Tam sağaldıqdan sonra Sandra Paralimpiya stolüstü tennisinə keçdi və C6 sinifində (onurğa beyni zədəsi olan şəxslər) çıxış etməyə başladı. Paralimpiya idmançısı olaraq 2013-cü ildə Lignano şəhərində keçirilən Avropa çempionatında çıxış edərək,  qızıl medal qazandı. Bir il sonra Pekində tək çıxışda qalib gəldi. Bir il sonra Veiladakı Avropa çempionatında qalib gəldi. Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Paralimpiya yarışlarında Alman Stefanie Grebeyə qalib gəldi.

## İstinadlar
On birinci sülalə (Misir)

**XI sülalə** (təx. 2130–1991) — Qədim Misirdə birinci aralıq dövrdə hakimiyyətdə olmuş sülalələrdən biri.

## Ümumi məlumat
X sülaləni devirən Tebes nomarxları yeni, XI sülalənin əsasını qoydular. XI sülalənin hakimiyyəti birinci aralıq dövrün sonu və Orta padşahlığın yaranması ilə xarakterikdir.

Sülalənin başlağıcı İkunun oğlu Böyük İntefdən götürülür. Ancaq Manefonun yazılarına, Turin siyahısına və müasir tədqiqatlara əsasən xanədanın ilk padşahı I Mentuhotep idi.

XI sülalə ilkin zamanlar bütün Misiri ələ keçirə bilmirlər. Belə ki, Herakleopolda yerli sülalə firona tabe olmurdu.

II İntefə aid edilən yazılara əsasən göstərirlir ki, o firon titulunu götürən və Herakleopolla müharibə aparan ilk hökmdar idi. II İntef həmçinin Abidos nomunu da özünə tabe etdi.

II İntefdən başlayan savaşlar II Mentuhotep zamanı bitdi. Beləki II Mentuhotep Herakleopolu zəbt etdi. Beləliklə Misir VI sülalədən sonra ilk dəfə birləşdirildi. Bundan sonra II Mentuhotep Finikiya torpaqlarına da ekspedisiya yolladı.

IV Mentuhotep bu nəsildən sonuncu firon oldu.. Onu əvəzləyən I Amenemhet yeni hakim sülalənin başlanğıcını qoydu. Müasir alimlər IV Mentuhotepin çatisi Amenemhetin çevriliş yolu ilə taxta çıxdığını düşünürlər. Digər fərziyyə görə IV Mentuhotepin sələfi yox idi. Buna görə onun ölümündən sonra halimiyyətə ən yaxın köməkçisi gəldi.

## Fironlar
Manefon XI sülalədən 16 fironun çıxdığını bildirir. Turin siyahısında isə 7 fironun 143 il hökmdarlıq etdiyi göstərilmişdir.

## İstinadlar
Bahadur Fərman

**Bahadur Fərman** (; ) — Azərbaycan Respublikasının Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı
Bahadur Fərman oğlu Abdullayev 1939-cu ildə Daşkəsən rayonunun Muşavaq kəndində anadan olub.

## Təhsili
Orta təhsini Gəncə şəhəri 6 №li məktəbdə alıb. 1962-ci ildə H. Zərdabi adına Gəncə Dövlət Universiteti tarix-filologiya fakültəsinə qəbul olub, 1969-cu ildə həmin fakültəni bitirib. Təhsil aldığı müddətdə 3 il hərbi xidmətdə olub.

## Fəaliyyəti

### Pedaqoji fəaliyyəti
Daşkəsən rayonu, Kobalt qəsəbəsindəki internat məktəbdə müəllim (1969–1973), "Kirovabad kommunisti" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri (1973–1983), Gəncə şəhər Hacıkənd qəsəbəsindəki səkkizillik məktəbin (1977–1983), 5№li qiyabi orta məktəbin direktoru (1977–1983), Nizami rayon Təhsil şöbəsində metodkabinetin müdiri (1983–1988), 12 və 25 №li məktəblərdə direktor (1988–1998), sonra Gəncə şəhər Təhsil İdarəsində məktəb məsləhətçisi vəzifəsində çalışıb. Təhsil sahəsindəki uzunmüddətli səmərəli və qüsursuz fəaliyyətinə görə dəfələrlə müxtəlif mükafatlara layiq görülüb.

### Yaradıcılıq fəaliyyəti
Hələ gənc yaşlarından bədii yaradıcılığa maraq göstərib, respublikamızın müxtəlif qəzet, jurnallarında, ədəbi almanaxlarda şeirləri dərc olunub. "Anamın laylası" adlı ilk şeirlər kitabı 1966-cı ildə işıq üzü görüb və ədəbi ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib. O, 1983-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olub, respublikadan kənarda keçirilən ədəbiyyat tədbirlərində Gəncə ədəbi mühitini ləyaqətlə təmsil edib, Gəncənin ictimai həyatında daim fəallıq göstərib.

İlk mətbu şeiri "Külək" 1961-ci ildə "Azərbaycan gəncləri" qəzetində dərc edilib. "Anamın laylası"(1971), "Dörd cığır" (1978), "Durnalar köçür" (1985), "Mən indi bilmişəm" (1987), "Ömrün dolayları" (2000) "Gözlərinə tapşır məni" (2009), "Əmanətdir ürəyim" (2010), "Qəlbimi bükdüm payıza" (2012) adlı şeir kitabları nəşr olunub. Şairin şeirləri Rusiyada, Ukraynada, İranda, Türkiyədə və Gürcüstanda dərc olunub. 2015-ci ildə ədəbiyyat sahəsində xidmətlərinə görə Prezident təqaüdünə layiq görülüb.

Bahadur Fərmanın "Anamdan ayrılarkən", "Bakının dəmiryol vağzalında", "Osvensim kədəri", "Saxlamışam", "Dörd cığır", "Şəhidlər", "Salam, ulu yurdum", "Deyil", "Mən şair deyiləm", "Müəllim" kimi şeirləri oxucular tərəfindən ən sevilən şeirlərdəndir.

## Ölümü
Bahadur Abdullayev 2016-cı ildə vəfat etmişdir. Gəncə şəhərində "İmamzadə Ziyarətgah" kompleksində dəfn edilib.

## İstinadlar
"Qida" korporasiyası

**"Qida" korporasiyası** () — Robert Kennerin rejissoru olduğu 2008-ci il amerikan sənədli filmi. Filmdə Amerika Birləşmiş Ştatlarında kənd təsərrüfatı üzərində aparılan araşdırmalar əsasında, aqrobiznesin həm ətraf mühitə, həm heyvanlara, həm də işçilərə zərərli bir şəkildə qida istehsal etdiyindən bəhs edilir. Film Maykl Pollan və Erik Şlosser tərəfindən səsləndirilmişdir.

Film tənqidi zamanı müsbət reaksiyalar almış və bir çox mükafata, o cümlədən 2009-cu ildə ən yaxşı sənədli film təqdimata görə Akademiya Mükafatı və Müstəqil Ruh Mükafatına namizəd görülmüşdür.

## Məzmun
Amerika kənd təsərrüfatı bir çox cəhətdən digər dünya ölkələri tərəfindən həsəd aparılan sahə olmuşdur. ABŞ aqrobiznesi daha az torpaq sahəsində daha böyük məhsuldarlıq və immiqrantların ucuz qiymətə işlədilməsi prinsipinə əsaslanır. Bəs burada bizi qidadan soyudan nə ola bilər? Aşağı qiymətə işləyən fermerlərin, ucuz qida restoranlarının və xəstəlikli istehlakçıların artan sayına əsasən, "Qida" korporasiyası sənədli filmi çəkilmişdir. Bu heyrətləndirici sənədli filmdə vurğulandığı kimi xəstə heyvanlar, ətraf mühitin pozulması, korlanmış və zərərli qidalar, piylənmə, şəkərli diabet və digər sağlamlıq problemləri yüksək mexanikləşdirilmiş və mərkəzləşdirilmiş sistemlə əlaqəli ən yayğın problemlərdir. Bu problemlərin əsas səbəbi aqrobiznesmenlərin kiçik miqdarda büdcə ilə böyük miqdarda gəlir əldə etmək istəyidir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cəfərova

**Cəfərova** — Azərbaycan soyadı.

*Bəsti Cəfərova (d. 1959) — aktrisa.
*Dilrüba Cəfərova (d. 1954) — yazıçı və şair.
*Elmira Cəfərova (d. 1937) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
*Əminə Cəfərova (1925—2011) — Sosialist əməyi qəhrəmanı.
*Fidan Cəfərova (d. 1987) — azərbaycanlı televiziya aparıcısı.
*Kubra Cəfərova (1946—2020) — həkim.
*Nigar Cəfərova (d. 1960) — "Tərəqqi medalı" laureatı.
*Nurlana Cəfərova (aparıcı) (d. 1988) — azərbaycanlı aparıcı və tərcüməçi.
*Nurlana Cəfərova (atıcı) (d. 1982) — Azərbaycanı təmsil edən atıcı.
*Rəna Cəfərova (d. 1953) — Azərbaycan alimi.
*Sevda Cəfərova (d. 1965) — həkim-pediatr, reanimatoloq və neontaloq.
*Səidə Cəfərova (d. 1961) — texnika üzrə fəlsəfə doktoru.
*Tahirə Cəfərova (d. 1940) — fin ədəbiyyatı tərcüməçisi və yazıçı.
*Tamam Cəfərova (d. 1959) — tarix elmləri namizədi və dosent.
*Xülya Cəfərova (d. 1992) — azərbaycanlı yazıçı, jurnalist, tərcüməçi.
*Zəhra Cəfərova (1924—2005) — alim və musiqiçi.
## Həmçinin bax
*Cəfərov
Dardanlar

**Dardanlar** və ya **dardanlı** (, , , ) — qədim balkan xalqı. Əsasən müasir Kosovo və cənubi Serbiyanın ərazilərində məskunlaşmışdılar. Dardan dilində danışırdılar. Mövcud hipotezlərdən birinə görə dardanlar müasir albanların əcdadlarıdır.

## Mifologiya
Qədim Yunan mifologiyasına görə Dardan (Δάρδανον) İllirikin oğullarından biri idi. Məhs Dardan dardanların eponim əcdadı hesab olunur (Δάρδανοι). Bir sıra roma etnoqrafları Balkan Dardanlarını və İliadada bilinən Dardanlarla, Troas xalqı ilə əlaqələndirmək istəyirlər. Onların eponim əcdadı Zevsin oğlu, başqa bir Dardan hesab olunurdu. Bununla belə, qədim mənbələr sonuncunun etnik mənsubiyyəti haqqında mübahisəli məlumat verirlər. Romalılar  Dardanları yunanlar hesab etdilər.

## Tarixi

Siciliyalı Diodor dardanların şərqdən, Dardanel boğazı bölgəsindən gədiyini göstərirdi. Dardanlar haqqında ilk xatırlatma onların padşahı Bardilin bir neçə qəbiləni birləşdirməsi ilə əlaqədardır. Birləşmiş qəbilələr ittifaqı makedoniya çarlığına və maloslara ağır zərbə endirdilər. Sonda onlar xərac ödəməyə məcbur oldular.

358-ci ildə taxta çıxan Makedoniyalı II Filip, Dardan şahzadəsi Audatunu həyat yoldaşı kimi qəbul etdi və dardanlarla müqavilə imzaladı. Bardil hələ dardanlara rəhbərlik edirdi. Az sonra Filip onları məğlub etdi. İkinci dəfə dardanlar Makedoniya ərazisinə 334-cü ildə, Makedoniyalı İskəndərin hakimiyyəti zaman hücum etdilər. Lakin məğlub oldular və Makedoniya hakimiyyətini qəbul etdilər.

Dardanlıların ərazisi Oktavian Avqustun hakimiyyəti zamanı romalılar tərəfindən fəth edildi və latın dili tezliklə yerli dili əvəz etdi. Diokletian bu ərazidə mərkəzi Niş şəhəri olan  Dardaniya əyalətini yaratdı.

## Dardan dili
Müasir tarix elmində dardanların etnik mənsubiyyətinə dair üç fərziyyə mövcuddur: Frakiya, İlliryalılar və frakiya-illiryalı.

## İstinadlar
Yeddiillik müharibədə Şimali Amerika cəbhəsi

thumb|Müharibə cəbhələri

**Fransız-hindu müharibəsi** — 1754-1763 illəri arasında Şimali Amerikada İngiltərə ilə Fransa arasında müharibə idi. Müharibə yeddiillik müharibənin Şimali Amerika hissəsini əhatə edirdi.

Müharibə Britaniya Amerikası müstəmləkələri ilə Yeni Fransa müstəmləkələrinin qarşı-qarşıya gəlməsi ilə başladı. Hər iki tərəfdə - Böyük Britaniya və Fransa qüvvələri və Amerikan Hindi müttəfiqlərinin hərbi qüvvələri tərəfindən dəstəkləndi. Müharibənin əvvəlində Fransanın Şimali Amerika koloniyalarında təxminən 60.000 mühacir və ingilislərin Şimali Amerika koloniyalarında 2 milyon mühacir var idi. Sayları az olan fransızlar xüsusilə hindilərə bağlı idi. 1756-cı ildə Avropa ölkələri bir-birlərinə müharibə elan etdilər, aylarla davam edən yerli qarşıdurmalardan sonra müharibəni qitələrarası münaqişə ilə regional bir məsələyə çevirdilər.

## İstinadlar
Masallı bələdiyyələri

**Masallı bələdiyyələri** — Masallı rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.

## Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis edilib.

## Siyahı

## Mənbə
* 
* 

### İstinadlar
1791-ci il Konstitusiya Qanunu

**1791 Ruhanilik Vəqfləri Qanunu** () və ya **1791 Konstitusiya Qanunu** () — Böyük Britaniya parlamentinin qəbul etdiyi qərardan sonra 26 dekabr 1791 tarixində elan edildi. Bu qanuna görə Kvebek əyaləti Aşağı Kanada və Yuxarı Kanada adı altında iki hissəyə ayrılmışdır.

## Qalereya

File:Constitutional Act 1791.pdf|1791-ci il qanununun bir fotoşəkillik səhifəsi 
Image:Constitutional act of 1791.svg|Naməlum şəxs tərəfindən 1791 qanunundan sonra Kanadadakı hakimiyyət iyerarxiyasını göstərən sxemi   


## İstinadlar
Chromatica

***Chromatica*** – Amerikalı müğənnisi Lady Gaganın altıncı studiya albomudur. Albom **Streamline** və **Interscope** musiqi şirkətlərini tərəfindən 29 may 2020-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Albomun ilk sinqlı - "Stupid Love" adlı mahnını ifaçı 28 fevral 2020-ci ildə təqdim etmişdir.

## Mahnıların Siyahısı

## Çıxış tarixi

### Qeydlər
*  ortaq bir co-Prodüser.
*  ortaq bir vokal Prodüser.

## Hit parad

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.facebook.com/LadyGaga
* http://www.twitter.com/LadyGaga
* http://www.youtube.com/user/LadyGagaVEVO
* http://www.instagram.com/ladygaga
Primore (Monteneqro)

**Primore** — Monteneqronun bütün Adriatik sahili boyunca uzanan tarixi ərazi.

Tarixi vilayət şimal-qərbdəki Kotor körfəzindən cənub-şərqdə Boyana çayının mənsəbinə qədər 230 km məsafədə uzanırdı. Çimərlik tətili üçün bir yer olmuşdur. Bardakı dəniz limanı, Bar - Belqrad dəmir yolu xətti, Tivat beynəlxalq hava limanı əsas nəqliyyat qovşağlarından biri idi. Orta əsr şəhərləri: Kotor, Budva və s. Yuqoslaviyanın yaranmasından əvvəl Monteneqro Primoresi, Monteneqro Krallığının bir hissəsi deyildi, əksinə Avstriya-Macarıstan İmperiyasının sərhədyanı bir bölgəsi olmuşdur. Sonda Sloven, Xorvat və Serb Dövlətinin bir hissəsi idi.
## Tarixi
Orta əsrlərdə Monteneqro sahilləri Serbiya torpaqlarının bir hissəsi idi. XV əsrdə Albaniya Venetası adı altında Venesiyanın bir hissəsi olur. XVI əsrin sonlarında Venesiya Primorye ərazisinin çox hissəsini Osmanlı İmperiyasına verməyə məcbur olur. Bar və Ulsin şəhərləri ilə Primoryenin bu hissəsi Monteneqro-Türk müharibəsi (1876-1878) nəticəsində Monteneqroya birləşdirilir.

1809-1815-ci illərdə İlliriy əyalətlərinin bir hissəsi olur. Belə ki bölgə Birinci imperiya tərəfindən işğal olunur. Sonra Habsburg imperiyasına daxil edilir - Dalmatiya Krallığının bir hissəsi olaraq.

1918-ci ildə yeni qurulan Sloven, Xorvat və Serb Dövlətində daxil olunur.  Dövlət ləğv edildikdən sonra eyni ildə Yuqoslaviyaya birləşdirilir. 1918-1922-ci illərdə Dalmatiya əyalətinin bir hissəsi olur, 1922-1929-cu illərdə tarixi Monteneqronun qalan torpaqları ilə birlikdə Zeta bölgəsinə, 1929-1941-ci illərdə isə Zeta banovinasına daxil edilir. 15 aprel 1979-cu ildə Monteneqronun bu hissəsində 9 bal gücündə zəlzələ baş verir.

## Əhalisi
Monteneqronun bu hissəsinin əhalisi böyük qismi monteneqrolulardır. Serb Pravoslav Kilsəsinin üzvləridirlər. Əksəriyyəti serb dilində danışır.

## Coğrafiyası
Bölgə iqlim baxımından Aralıq dənizi iqlim tipinə xasdır. Kotor şəhəri Kotorun Təbii və Mədəni-Tarixi bölgəsi adlandırılan Dünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. 
## Bələdiyyələr
Bölgəyə hazır ki bələdiyələr daxildir:
* Herseq Novi bələdiyyəsi
* Tivat bələdiyyəsi
* Kotor bələdiyyəsi
* Budva bələdiyyəsi
* Bar bələdiyyəsi
* Ulsin bələdiyyəsi
## İstinadlar
Rəhman Əsədullahi

**Rəhman Süleyman oğlu Əsədullahi** () — Azərbaycan əsilli İranlı musiqiçi, bəstəkar, qarmon ifaçısı.

Babası Əbdürrəhim bəy qarmon ifaçısı olub. Qarmonda ilk çalmağı anasından öyrənib. İlk musiqi təhsilini isə Tehran şəhərində tanınmış qarmon ifaçısı, əslən azərbaycanlı olan Əli Əkbər əfəndidən alıb.

İran İslam İnqilabına qədər İranda çoxsaylı konsertlər verib. 1986-cı ildə İranı tərk etməyə məcbur qalıb və Almaniyaya mühacirət edib.

1995-ci ildə İsveçrədə keçirilən akkordeon və qarmon ifaçılarının müsabiqəsində birincilik qazanıb.

## Bioqrafiyası
### Erkən illəri və gəncliyi
1946-cı ilin noyabr ayında Seyid Cəfər Pişəvərinin qurduğu Azərbaycan Demokrat Firqəsi süqut etdikdən sonra Məhəmməd Rza Pəhləvi tərəfindən azadlıq mübarizələrində iştirak edənlərə qarşı divan tutulur və bu səbəbdən Təbriz şəhərindən Tehran şəhərinə böyük köçlər başlayır. Köçənlər arasında Rəhmanın atası Süleymanla anası Məsturə xanım da olur. 20 mart 1951-ci ilin Novruz bayramında Tehranda, Rəhman dünyaya gəlir. Qarmon çalmağı bacaran anasından ilk qarmon ifasını öyrənməyə başlayır. Balaca Rəhmanın musiqiyə olan meylini hiss edən valideynləri onu Tehranda yaşayan azərbaycanlı Əli Əkbər əfəndinin yanına şagird qoyurlar. Qısa müddətdən sonra Rəhman məşhur gənc qarmonçalana çevrilir.

1970–1979-cu illərdə, Şah Məhəmməd Rza Pəhləvinin devrilməsi ilə nəticələn inqilaba qədər İranda çoxsaylı konsertlər verməyə başlayır. İnqilab nəticəsində islam respublikası yaradılır, şiəlik dövlət səviyyəsinə qaldırılır və müstəqil ifaçılar, musiqiçilər rejimin hədəfinə çevirilir. Bu səbəbdən Rəhman Əsədullahi 1986-cı ildə İranı tərk etməyə məcbur qalır və Almaniyaya mühacirət edir.

### Mühacirət illəri
1986-cı ildə İranı tərk etdikdən sonra Almaniyayanın Hamburq şəhərində yaşamağa başlayır. Daha sonra İngiltərədə, Fransada, Danimarkada, İsveçdə, Avstraliyada konsertlər verir. 1995-ci ildə İsveçrədə keçirilən akkordeon və qarmon ifaçılarının müsabiqəsində birincilik qazanır.

Hamburqda yaşadığı evini ermənilər yandırır.

### 1999-indiyədək
İfa etdiyi Azərbaycan musiqilərinə görə ermənilər tərəfindən evi yandırılan Rəhman Əsədullahi çarəsiz şəkildə 1999-cu ildə Kanadaya köçür. Kanadaya köçdükdən qısa bir müddət sonra, boğazından ağır xərçəng xəstəliyinə tutulur. Əməliyyat nəticəsində çənəsinin bir hissəsi götürülür. Əməliyyat üz quruluşunun deformasiyasına səbəb olsa da xərçəng xəstəliyinə qalib gələ bilir.

## İstinadlar

## Qeydlər
İstehlak (iqtisadiyyat)

**İstehlak** () — Tələbatı yaxud ehtiyacı təmin etmək üçün iqtisadi mənbə sərf etməyi nəzərdə tutan termin.

## Növləri
Müxtəlif iqtisadi məktəblərə mənsub olan iqtisadçılar "istehlak" anlayışını geniş şərh etmişlər. Bunların sırasında ən populyar yanaşmaya görə yalnız hazır məhsul və ya xidmətin satın alınması və istifadəsi istehlak adlanan prossesə rəvac verir. Bununla yanaşı, digər növ xərcləmələr; sabit investisiya, dövlət xərcləri və s. tamamilə ayrı kateqoriyalarda qiymətləndirilir. İstehlakın tədqiqi baxımından müasir iqtisadi sistemə təsirləri olduğu düşünülən iqtisadçı alimlər, Con Meynard Keyns, Milton Fridmen və Franko Modilyanidir.

## İstehlakçının Davranış Nəzəriyyəsi
İstehlakın mahiyyəti sözügedən nəzəriyyədə tələb əyrisi vasitsi ilə geniş tədqiq olunur. O cümlədən, fərdi qərarların tələb əyrisi üzərindəki təsirləri, İstehlakçının Davranış Nəzəriyyəsi altında Büdcə Məhdudiyyətləri əyrisində və Fərqsizlik Əyrisində təhlil edilir. 
## Həmçinin bax
*İstehsal
*İstehlakçının davranış nəzəriyyəsi

## Mənbə
Air və Tenere milli təbiət qoruğu

**Air və Tenere milli təbiət qoruğu** — Nigerdə yerləşən təbiət qoruğudur. Buraya bir neçə üst-üstə düşən qoruq təyinatı daxildir və YUNESKO-nun Dünya İrsi mirasıdır. Qoruq, həm Air dağlarının şərq yarısını, həm də Tenere səhrasının qərb hissələrini əhatə edir. Ərazi, həmçinin, "BirdLife İnternational" tərəfindən əhəmiyyətli quş sahəsi kimi müəyyən edilmişdir.

Air və Tenere təbiət qoruğu UNESCO Dünya İrsi mirasına 1991-ci ildə daxil olmuş və 1992-ci ildə təhlükəli bir ərazi olaraq təyin edilmişdir. VII, IX, X və #573 meyarlarına əsasən təyin  edilmişdir.

Qoruq 77,360 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Bu, Afrikadakı ikinci ən böyük təbiət qoruğu, dünyada isə dördüncü ən böyük qoruq hesab edilir.

UNESCO-nun Air və Tenere təbiət Qoruğu iki hissədən ibarətdir:

**Air və Tenere milli təbiət qoruğu**
* IUCN növü IV.
*  1 yanvar 1988-ci ildə yaradılmışdır.
*  64,560&nbsp;km².

**Air və Tenere Addax ziyarətgahı**
* IUCN növü Ia.
* 1 yanvar 1988-ci ildə yaradılmışdır.
* 12,800&nbsp;km².

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* UNESCO Dünya İrsi Saytı mirası
* UNEP-WCMC Dünya İrsi mirası- məlumat cədvəli
Kozlu

**Kozlu** () — Zonquldak ilinin ilçəsi. Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən 12 noyabr 2012 tarixində qəbul edilən *6360* nömrəli qanunun nəticəsində bir ilçəyə çevrildi. Kömür yataqları olan rayonun ümumi əhalisi 44.376 nəfərdir. Dəniz səviyyəsində qurulan rayonun bütün məskunlaşmaları dağlıq ərazilərdə yerləşir. Bülent Ecevit Universitetinin hazırlıq sinifləri bu bölgədə İncirharmanı şəhərciyindədir. Bir zamanlar 60.000 nəfərlik əhaliyə sahib mədənçi diyarı olan Kozlu, Türkiyə Daş kömür Təşkilatının kiçilməsindən sonra immiqrasiya mərkəzi olmuşdur. Kozlu ilçəsi, Zonquldak şəhər mərkəzindən 5 km məsafədə yerləşir.

## Məhəllələri
* Mərkəzi məhəllə
* Fateh məhəlləsi
* Cənubi məhəllə
* Taşbaca məhəlləsi
* İhsaniyyə məhəlləsi
* 19 May məhəlləsi
* Qılıç məhəlləsi
* Əsənköy məhəlləsi
* Yahma məhəlləsi

## Turizm
Kozlu ilçəsində turizm sürətlə inkişaf edir. Kozlu çimərliyi, Dəyirmənağzı və Ilıqsu ilçənin əsas görməli yerləridir.

## İqtisadiyyatı
İlçədə Türkiyə Daş kömür Təşkilatına bağlı Kozlu Müəssisə Müdirliyi yer alır. Kiçik sənaye bölgəsi də var. Digər əsas dolanışıqlar əkinçilik və heyvandarlıq, oduncaq istehsalı və turizmdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Ağcaabad

**Ağcaabad** — Trabzon ilinin ilçəsi. Əhalisinə görə Trabzonun ən böyük ilçəsi olan Akçaabad, köftə və horon ilə məşhurdur. Tütün 90-cı illərin sonuna qədər rayonda çox vacib bir yerə sahib idi. Akçaabad, yerli xalq tərəfindən vilayət daxilində bir il olaraq görülür. Akçaabadın futbol komandası (Akçaabat Sebatspor) Türkiyə Respublikası ilə yaşıd olub, Türk futbolunda 1. Liqaya çıxan ilk ilçə komandasıdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Xavər Vəliyev

**Xavər Vəliyev** () — SSRİ ordusunun polkovniki.

## Bioqrafiya
Xavər Ağarəhim oğlu Vəliyev 1905-cı ildə Bakının Zabrat qəsəbəsində anadan olub. Orta məktəbi elə burada bitirib. Gənc yaşlarından ordu sıralarında xidmət edib. O, Zaqafqaziya hərbi piyada məktəbinə daxil olub, məktəbi bitirdikdən sonra bir müddət bölük komandiri vəzifəsində çalışıb. 

1936-cı ildə o, Hərbi-Siyasi Akademiyanı müvəffəqiyyətlə bitirir. Çalışqanlığı və fəaliyyətinə görə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilir. Əvvəlcə o, 73-cü Azərbaycan atıcı diviziyasında xidməti borcunu yerinə yetirir. 1938-ci ildə Bakının hərbi hava hücumundan müdafiəsi üçün 3-cü korpusuna komissar təyin edilir.

1941-ci ildə 396-cı Azərbaycan atıcı diviziyasının siyasi rəhbəri olan Xavər Vəliyevin komandası Kerç sahilində qərar tutmağa əmr alır. Düşmən üzərində hücum əməliyyatı hazırlanır. Daha sonra bu səhifəyə 1942-ci il Sevastopol uğrunda gedən döyüşlər yazıldı. Məhz bu döyüşlərdən sonra Xavər Vəliyev 416-cı Azərbaycan diviziyasına siyasi rəhbər təyin olundu.

1945-47-ci illərdə o, 4-cü ordunun siyasi rəhbəri vəzifəsində çalışır. 1947-ci ildə polkovnok rütbəsində Xavər Ağarəhim oğlu Vəliyev SSRİ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Azərbaycan SSRİ-nin hərbi komissarı təyin edilir. O, 1954-cü ilə qədər doğma respublikasının hərbi komissarı işləyir və hərb sahəsində öz xidmətini başa vurur. Orduda etdiyi xidmətlərə görə  "Lenin", "Qırmızı bayraq" ordenləri, "İkinci dərəcəli Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı", "Qafqazın müdafiəsi uğrunda", "Almaniya üzərində qələbə" medalları və s. layiq görülür.

1955-ci ildən istefada olan polkovnik Xavər Vəliyev 1966-cı ildə vəfat edənə qədər Zabrat kənd sovetində sədr vəzifəsində çalışıb. Onun təşəbbüsü ilə tikilən 75 saylı orta məktəb bu gün Xavər Vəliyevin adını daşıyır.

## Mükafatları

* "Lenin" ordeni
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı
* "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı

## İstinadlar
Prizren sancağı

thumb|Prizren sancağı
**Prizren sancağı** (, , ) ― Osmanlı imperiyasının sancaqlarından biri. İnzibati mərkəzi Prizren şəhəri idi. Əsası 1455-ci ildə, Osmanlının Serbiya despotluğunu işğal etdikdən həmən sonra qoyulmuş. Serbiyanın digər ərazilər isə 1459-cu ildə, Smederevonun süqutundan sonra işğal edilmişdir. Bölgədə aşğıdakı sancaqlar yaradılmışdır: Vuçitrn sacağı, Kruşevas sancağı və Smederev sancağı. Birinci Balkan müharibəsi zamanı (1912) Prizren sancağı Serbiya və Monteneqro krallığı tərəfindən nəzarətə götürüldü. London Sülh Müqaviləsinə (1913) əsasən Prizren sancağı Serbiya və Monteneqro arasında bölüşdürüldü.

## Ümumi məlumat
Osmanlı İmperiyası mənbələrinə əsasən 1571-ci ildə Prizren sancağının tərkibinə beş nahiyə daxil idi: Prizren, Hoca, Jejna, Trqovitşe və Bixor. Prizren sancağının əsas hissəsi indi Kosovo (Prizren və Hoca) və Serbiya (Jejna və Novi-Pazar şəhərinin cənub-şərq hissəsi) ərazisidir. Kiçik bir ərazi isə Monteneqroya (Bixor və Trqovişte) məxsusdur.

1867-ci ildə Prizren sancağı Dibrin və Skadar sancaqları ilə birləşdirildi. Yeni yaranan bölgə Şkoder vilayəti adlandırıldı. 1871-ci ildə Prizren sancağı yeni yaradılmış Prizren vilayətinə qatıldı. Daha sonra (1877) Prizren vilayəti və Prizren sancağı Kosovo vilayəti adı altında birləşdirildi. Prizren isə Kosovo vilayətinin inzibati mərkəzi elan edildi.

Niş və Pitotski sancaqları Vrane ilə birlikdə Kosovo vilayətindən ayrıldılar və Serbiya knyazlığının bir hissəsi oldular. Bütün bunlar 1878-ci ildə olmuş Berlin konqressinin nəticəsi idi. Berlin konqressinin qərarına baxmayaraq bu bölgə de-fakto Osmanlı İmperyasının inzibati ərazisi idi.

## Ədəbiyyat

* ''године (Detailed register of the prizren sancak from 1571.)'' (in Serbian), Belgrade: Istorijski Institut, ISBN&nbsp;978-86-7743-081-8, OCLC&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/712374230 712374230]&nbsp;
* &nbsp;

## İstinadlar
Şərqi Rennel

**Şərq Rennell** YUNESKO-nun Ümumdünya İrs mirası olaraq təyin olunan Solomon adalarındakı Rennell adasının cənub hissəsidir. Rennell dünyanın ən böyük mərcan atoludur və bir çox endemik növ Teqano gölü ətrafındakı Rennellin şərq hissəsindədir. 2013-cü ildə Ümumdünya İrs Komitəsi, Şərq Rennellini Ümumdünya İrsi mirasına daxil etdi.

## Ərazisi
Rennell Qərbi Sakit okean bölgəsində yerləşir və Solomon adalarının cənubundadır, təqribən 86 ilə 15&nbsp;km məsafədədir. Dünyadakı ən böyük mərcan atollu 37.000 hektar ərazini tutur. Ərazi sıx meşə ilə örtülmüşdür və adanın cənub mərkəzində bir vaxtlar atoll olan Teqano gölüdür vardır. Gölün səthi dəniz səviyyəsindədir və əsasən kələ-kötürdür. Şərqi Rennel qayalıqlarla əhatə olunmuş və bir sıra kiçik əhəng daşı adalarından ibarətdir. 1998-ci ildə Dünya İrsi mirası olaraq təyin olunan Şərqi Rennell adanın cənub ucundadır. Ərazi siklonlar tərəfindən zərər görməyə həssasdır və "elmi tədqiqat üçün əsl təbii laboratoriya" hesab olunur.

## Tarixi
Adanın Teqano gölü ətrafında dörd kənddə yaşayan səkkiz yüzə yaxın sakini var. Onların bütün əsas ehtiyaclarını təmin edən əkinçilər və balıqçılardır. Ərazinin idarəetmə planı 2007-ci ildə ənənəvi mədəni təcrübələrini və həyat tərzlərini davam etdirmək hüquqlarını tanıyan adalarla birlikdə işlənib tamamlandı.

## Flora və faunası
Ada bir çox quş növünün yaşayışını təmin edən sıx meşə ilə örtülmüşdür. 2013-cü ildə YUNESKO Şərq Rennellini Təhlükədəki Dünya İrsi mirasına əlavə etdi. Adada əlli quş növü qeyd edilmişdir, bunlardan iyirmi biri endemikdir. Buna Teqano gölündə və dünyanın heç bir yerində tapılmayan endemik növ olan "Krokker" dəniz ilanıdır. 11 növ yarasa, 27 növ ilbiz və təxminən 730 növ böcək növü var ki, bunların bir çoxu bölgədə endemikdir. Ərazinin bəziləri endemik olmaqla 300 növdən çox diatom və yosunla zəngin bir florası var.

## Qaleriya

East Rennell-112635.jpg
East Rennell-112637.jpg
East Rennell-112639.jpg
East Rennell-112641.jpg
East Rennell-112647.jpg


## İstinadlar
1982 Kanada Aktı

**1982 Kanada Aktı** — Böyük Britaniya parlamentinin Kanadanın tələbi ilə verdiyi bir qanundur. Qanunla Kanada Konstitusiyasına edəcəyi düzəlişlər üçün Böyük Britaniyanın razılığını almaq öhdəliyindən azad olmuşdu. Qanun, eyni zamanda, 1931-ci il tarixli Vestminster Statusunun İngiltərəyə verdiyi qanunvericilik imtiyazlarına (Kanada ilə bağlı hüquqi tənzimləmə və s.) xitam verdi.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər