open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Həzi Aslanov metrostansiyası

**Həzi Aslanov metrostansiyası** — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin sonuncu stansiyasıdır. 2002-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Bu stansiyaya keçid rolunu oynayacaq olan *Məhəmməd Hadi* stansiyasının tikintisi hal-hazırda davam edir. Stansiyaya daxil olan qatarlarda "Ay işığında" musiqisindən fraqment səslənir.

12 dekabr 2002-ci ildə istismara verilmişdir. Tikintisi Avropa Birliyi tərəfindən maliyyələşdirilmişdir.

2024-cü il noyabrın 30-da “Həzi Aslanov” stansiyasının dalanında yenidəqurma işlərinə başlanılıb. İşlərin 1,5-2 il çəkməsi yəni 2026-cı ildə başa çatdırılması planlaşdırılır. Təmir işlərinin sonuna qədər «Həzi Aslanov - Əhmədli» mənzilində məkik hərəkət tətbiq edilir.

## Tarixi
Qırmızı xəttin bu günə qədər istifadəyə verilmiş sonuncu stansiyasıdır. Stansiya Azərbaycan xalqının şanlı oğlu, iki dəfə Sovet İttifaqı qəhrəmanı Həzi Aslanovun adını daşıyır. Stansiya iki dəfə açılış tarixi yaşaması ilə də tarixə düşüb. 2002-ci il dekabrın 10-da ilk sərnişinlərini qəbul edən stansiyanın rəsmi açılış mərasimi 2003-cü ilin iyul ayının 7-də keçirildi. İnşaatı 1980-ci illərdə başlanmış, lakin 1990-cı illərin böhranlı illərində dondurulmuş stansiya tikintisi Avropa İttifaqının ayırdığı 4,5 milyon avro hesabına tamamlandığından rəsmi açılış mərasiminə bu qurumun da səlahiyyətli nümayəndələri dəvət edilmişdilər. Tikintinin qalan məbləğini isə Azərbaycan dövləti öz üzərinə götürərək, inşaat işlərinə 5,5 milyon manat ayırdı.

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri Artur Rasizadənin başçılıq etdiyi mərasimdə Avropa İttifaqının xarici işlər üzrə dövlət katibinin müavini xanım Marqarita Boniver, Avropa Komissiyası Baş İdarəsi rəisinin müavini Mişel Leyq iştirak etdilər.

Stansiyanın bir çıxışında «ET-5 M» tipli 3, digərində isə 2 eskalator işləyir.

Onun özəlliyini milli memarlıq ənənələrinə xas olan minarə üslublu dördbucaq sütunlar təşkil edir. Sütunların qalınlığı stansiyaya saraylara xas möhtəşəmlik effekti verir. Sütunlar iki cərgə boyunca tavan tirinə dirənərək sanki bütün ağırlığı öz üzərinə alıb.

Ümumiyyətlə, stansiya müstəqillik dövrünün ab-havasını özündə əks etdirərək əvvəlki illərdə inşa olunmuş stansiyalardan xeyli fərqlənir. Hərçənd ümumi kompleks yanaşma dəyişməyib.

Üzləmə işlərində boz rəngli mərmərdən və İran istehsalı olan qara qranitdən istifadə olunub. Qranit təbəqə stansiyanın yol divarlarının haşiyə zolaqlarında istifadə olunub. Tavana xüsusi effekt verən metal şəbəkələr arasında yerləşən çıraqlar döşəmənin boz rəngli örtüyündə əks olunaraq, əzəmət təsirini möhkəmləndirir. Bu mənzərəni döşəmənin sütunlararası hissəsində ağ mərmərdən rombşəkilli zolağı daha da gücləndirir.

Vestibüllərin genişliyini onun zal şəkilli formasında olması tamamlayır. Burada pilləkən üstü tavan divarında stansiyanın inşasının Avropa Birliyinin maliyyə dəstəyi ilə tamamlanmasını əks etdirən yazı və təşkilatın bayrağı yerləşdirilib.

Stansiyaya daxil olan qatarlarda bəstəkar Qəmbər Hüseynlinin "Ay işığında" mahnısından fraqment səslənir.

## Şəhərə çıxış

* Məhəmməd Hadi küçəsi
* Xudu Məmmədov küçəsi
* Heydər Əliyev parkı
* Radiozavod

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* http://www.metro.gov.az
İttilaət

***İttilaət*** (, "məlumat") — İranda fars dilində nəşr olunan gündəlik qəzet. İttilaət ölkənin ən qədim nəşrlərindən biri və dünyanın fars dilində nəşr olunan ilk gündəlik qəzetidir. Qəzet mühafizəkar mövqeyə malikdir və siyasi, mədəni, sosial və iqtisadi xəbərləri ehtiva edir. Qəzet 1979-cu il inqilabına qədər baş qurucusu olan Abbas Məsudinin (1895–1974) adı ilə adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Zeynep Dizdar

**Zeynep Dizdar** (14 iyul 1976, İstanbul), Türk pop musiqiçisi, söz yazarı.

## Albomları
*Yolun Açık Ola (1998) (+3.200.000)
*İlle De Sen (2005) (+2.500.000)
*Sana Güvenmiyorum (2008) (+1.000.000)

### Videoları
*Vazgeç Gönül
*Nerede Olursan Ol
*Zehir Gibi
*İlle De Sen
*Yok Yok
*Yüreğimdeki Yağmurlar
*Sana Güvenmiyorum
*Boşver

## Həmçinin bax
*Zeynep Dizdar Web Site
*Radyo Zeynep Dizdar 
*SinemaTürk Zeynep Dizdar
*Last Fm'de Zeynep Dizdar
Cəfər Cabbarlı metrostansiyası

**Cəfər Cabbarlı metrostansiyası** — Bakı metrosunun ilk tikilən keçid stansiyasıdır. 1993-cü ildə birinci platforması, 2008-ci ildə isə ikinci platforması istifadəyə verilmişdir. 28 May stansiyasına keçid var. Buradan qatarlar yalnız Xətai stansiyasına hərəkət edir. Gələcəkdə xətlərin ayrılması zamanı bu stansiya Nizami stansiyasına birləşdirilicək.

## Tarixi
Müstəqillik illərinin ilk stansiyası kimi istismara verilmiş ilk keçid stansiyadır. O, görkəmli Azərbaycan mütəfəkkiri, dramaturq, yazıçı, şair Cəfər Cabbarlının adını daşıyır. 1993-cü ildə onun birinci platforması istismara verildi. 2008-ci ildə isə ikinci – şərq platforması istifadəyə verildikdən sonra, «Cəfər Cabbarlı-Xətai» mənzilində iki yollu məkik hərəkət istifadəyə verildi. Stansiyanın hər iki yolu bir-birindən «28 May» stansiyası ilə aralanıb.
Mövcud perspektiv inkişaf planına uyğun olaraq, Yaşıl və qırmızı xətlər bir-birindən ayrıldıqdan sonra stansiya tam funksional fəaliyyətə keçiriləcək.

Buradan Qırmızı xəttin «28 May» stansiyasına keçid var. Qatarlar yalnız «Xətai» stansiyasına hərəkət edir. Gələcəkdə xətlərin ayrılması zamanı bu stansiya ayrıca yol mənzili ilə «Nizami» stansiyasına birləşdirilicək.

Yaxınlaşma dəhlizində gipsdən "Cəfər Cabbarlı və qəhrəmanları" adlı qorelyef quraşdırılıb. Dəhlizlərində qırmızı mərmərdən milli memarlıq ənənələrinə uyğun olaraq "xalça" yığılıb.

## Xarici keçidlər
Zabit Səmədov

**Zabit Mübariz oğlu Səmədov** (; ) — Gürcüstanda azərbaycanlı ailəsində anadan olmuş, Azərbaycan idmançısıdır.

## Həyatı və karyerası
Zabit Səmədov Gürcüstanda azərbaycanlı ailəsində anadan olub və 10 yaşında Minskə köçmüşdür. O, 9 yaşından idmanla məşğul olmağa başlamışdır. Əvvəllər o, Əziz Dursunovun təlimi altında 6 ay karate ilə məşğul olmuşdur. Sonra o Muay tay idman növü ilə məşğul olmağa başlayır. 1998-ci ildən etibarən o, Minskdə məşhur olan Chinuk GYM idman klubunda idmanını davam etdirir. O, (:en:Alexey Ignashov) və (:en:Sergei Gur) ilə birlikdə məşqçi Dmitry Pioçeski təlimi altında məşqini sürdürür. Zabit Səmədov həvəskar karyerasında bir neçə dəfə dünya və avropa çempionu olmuşdur. Sonradan Zabit Səmədov peşəkar döyüşlərə üz tutmuşdur. Hal-hazırda Belarusda yaşayır.

26 yanvar 2007-ci ildə Fransada keçirilən "K-1 Rules Kick Tournament 2007 in Marseilles" 3 döyüş keçirir və sonuncu döyüşdə Nokout ilə qələbə qazanaraq K-1 Rules Kick Tournament 2007 in Marseilles in birincisi olur.

17 avqust 2007-ci ildə Las Vegasda keçirilən K-1 World GP-də pozitif nəticə göstərmişdir. O bu yarışda 3 döyüş keçirmişdir: 2 döyüşdə qələbə qazanır finalda çox az xal ilə (:en:Doug Viney)-ə məğlub olur.

26 aprel 2008-ci ildə Səmədov Niderlandda keçirilən K-1 World GP 2008 in Amsterdam-da iştirak edir və o bu yarışda da 3 döyüş keçirir. O ilk döyüşündə Doug Vineydən intiqamını alır sonrakı döyüşü də udur lakin finalda (w:en:Errol Zimmerman)a məğlub olur.

13 iyul 2008-ci ildə Səmədov k-1 in ən məşhur döyüşçülərindən biri olan (:en:Ray Sefo) ilə döyüşür. Bu döyüş Səmədov üçün çox çətin keçir, lakin o bu çətinliyin öhdəsindən gələrək qələbə qazanır.

23 may 2009-cu ildə Zabit Səmədov Polşada keçirilən () yarışına qoşulur. Səmədov bu yarışda 3 döyüş keçirir və 3 doyüşü də qələbə ilə başa vuraraq yarışın çempionu olur.

"Azərbaycan Atabəyləri" çoxseriyalı bədii filmində Şəmsəddin Eldəniz obrazını canlandırıb.

## Mükafatları
* (:en: K-1 World Grand Prix 2009 in Łódź, Łódź, Poland)
* (:en: K-1 World GP 2008 in Amsterdam,)
* (:en: K-1 World GP 2007 in Las Vegas)
* 2007 K-1 Rules Kick Tournament in Marseilles champion
* 2006 K-1 Fighting Network in Riga champion
* 2006 K-1 Hungary Grand Prix champion in Debrecen
* 2006 IFMA World Champion
* 2006 WMF World Amateur Muay Thai Championship Winner in Thailand
* 2004 WKBF European Kickboxing champion
* 2004 WAKO Thaiboxing World champion in Ukraine
* 2003 "Kristall Cup" Kickboxing runner-up
* 2002 "Kristall Cup" Kickboxing champion
* 2002 WKBF BARS Gold Cup Kickboxing champion
* 2001 IFMA European Muay Thai champion
* 2000 WAKO Thaiboxing World Cup champion

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi K-1 veb-saytı 
* Official K-1 website Zabit Samedov profile
Sabraj

**Sabraj** (fransızca:*sabrage*) — şampan şüşəsini qılınc ilə açma üsulu.

## Xarici keçidlər
* The Art of Sabrage
* 
* Champagne sword article on *[[Wired News]]*
* Article in Czech
Laterizm

**Laterizm** — işıqlı dünyaya aparan yol.

## Laterizmin mənası
Laterizm — inanclı insanların hüquqlarının bərpa olunması və bərabər səviyyəli cəmiyyətin yoludur. 21-ci əsrin əvvəllərində yaranmış yeni cərəyandır. Simvolu bəyaz göyərçindir. Cəmiyyət üzvləri haqqında heç bir məlumat yoxdur.

Laterizmin ideoloqları iddia edir ki, bu yolda, bu ad altinda birləşməklə əsl demokratiyanı yaratmaq yolunda önəmli addım atmış olarıq. Əsrlər boyu dunyanı cənginə alan Feodalizm, Sosializm, Kapitalizm də əvvəllər kiçik bir arealda yaranıb və illər kecdikçə bütün dünyaya yayılıb. Laterizm daha ümidverici bir cərəyandır və bu cərəyan yalnız bir təbəqə saxlayır, yəni, eynihüquqlu cəmiyyət yaradır.

## Laterizmin əsas müddəalarından çıxarışlar
# Hər bir insan layiq olduğu qədər azad, başqalarının azadlığına toxunmayacaq qədər müstəqil yaşamalıdır.
# Yaşadığı dövlətdən, dinindən, dilindən asılı olmayaraq hər bir inanclı insan bu ideologiyaya qoşula bilər və bu ideologiya öz üzvləri içində kimsədən ayırmır.
# Bu ideologiyanı qəbul edənlər arasında düşmənçilik olmamalıdır. Hür yaşamaq bizim şüarımızdır.
# İdeologiyamıza qoşulanlar incidilərsə, onların azadlıqları əllərindən alınarsa buna qarşı hamılıqla birləşmək lazımdır.
# Cəmiyyət üzvləri bir birinə kömək etməyə borcludur. Qarşılıqlı yardım etməklə formalaşdırılmış həyat tərzi, mehriban qonşuluq bizim varlığımızı qoruyar.
# Ürəyinin və ağlının səsinə qulaq as. Sən özünün kralısan və sənin iki müavinin var: Ağlın və ürəyin. Sən bir kral kimi onlarin sözünə qulaq as və qərar çıxar. Unutma sən də kralsan və hecdə əsl krallar səndən cox fərqlənmir.
# Heç vaxt özünü tək hiss etmə. Unutma Dünyanın ən əlcatmaz yerinə belə düşsən sənin yaninda 3 böyük qüvvə var: Allah, Ağlın və İdeologiyan
# Əgər sən böyük bir günah işlətmisənsə və günahını başa düşür və bütün qəlbinlə Allahdan əfv diləyirsənsə o zaman bağıslanacaqsan.
# Biz sizə həyat vermirik!!! Bizə pərəstiş etməyin. Allaha qəlbinizdən çıxan sözlərlə dua edin.
# İnanc
Zemfira Qafarova

**Qafarova Zemfira Həsən qızı** (d. 1942) — Azərbaycan musiqi elminin görkəmli nümayəndəsi. Əməkdar incəsənət xadimi ,Musiqişünas, pedaqoq, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2016-cı ildən). Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi, Bakı Musiqi Akademiyasının professoru.

## Həyatı
22 noyabr 1942-ci ildə Bakı şəhərində xalq rəssamları Həsən Haqverdiyevin və Güllü Mustafayevanın qızı olaraq doğulmuşdur.

Zemfira xanım Qafarova 1961-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunu bitirib, həmin ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında tarix-nəzəriyyə şöbəsinə daxil olur.1966-cı ildə əla qiymətlərlə musiqişünas diplomuna layiq görülür. 30 ildən artıqdır ki, Zemfira Qafarova Bakı Musiqi Akademiyasının musiqi tarixi kafedrasının aparıcı müəllimi, professorudur. O, 10 il müddətində (1981-1991) tarix-nəzəriyyə fakultəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb.Bu vəzifədə çalışdığı illərdə tələbələrə göstərdiyi qayğı indi də o dövrün məzunlarının yadındadır.Onun adı Azərbaycan musiqi elminin görkəmli nümayəndələri arasında çəkilir.

O, 1984-cü ildə müvəffəqiyyətlə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək sənətşünaslıq namizədi dərəcəsinə layiq görülür, pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı elmi fəaliyyətini də genişləndirir. Musiqişünas Zemfira Qafarovanın istedadlı qələmi bir sıra bəstəkarlarımızın həyat yaradıcılıqlarını, əsərlərinin üslub xüsusiyyətlərini işıqlandırmışdır. Onun Ramiz Mustafayevə, Tofiq Bakıxanova, Hacı Xanməmmədova, Şəfiqə Axundovaya həsr etdiyi monoqrafiyaları, Ü.Hacıbəyovun "Koroğlu" operası üzrə tədqiqat işi və sonradan onun əsasında hazırlanan "Koroğlu" dərs vəsaiti, bir sıra məruzə çıxışları və məqalələri peşəkar musiqiçilərin və musiqisevərlərin nəzər diqqətində olub Azərbaycan milli musiqisinin təbliğinə qulluq edir.

Ü.Hacıbəyovun yaradıсılığını tədqiq etmiş, bu mövzuda bir sıra məqalələr — "Koroğlu"nun avtoqrafı" (1972), "Ü.Haсıbəyovun opera estetikası" (1975), "Ü.Haсıbəyovun "Koroğlu" operasının uvertürası" (1973) və s. yazmışdır. "Ü.Haсıbəyovun "Koroğlu" operası" (1994) monoqrafiyasının müəllifidir.

19 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

## Ailəsi
Rəssam Həsən Haqverdiyevin qızıdır. Əli Haqverdiyevin bacısı, Hüseyn Haqverdiyevin, Ucal Haqverdiyevin atabir və orqan ifaçısı Rəna İsmayılovanın anabir ögey bacısıdır.

## İstinadlar
Hacı Mehdiqulu xan Əmirsüleymani

**Əmirsüleymani Hacı Mehdiqulu xan İsa xan oğlu** () — Nasirəddin şahın yaxını, vali, Qacar elinin elxanı.

## Həyatı
İsa xan Qovanlı-Qacarın dördüncü oğlu Mehdiqulu xan 1850-ci ildə Tehran şəhərində dünyaya göz açmışdı. Mükəmməl ailə təlim-tərbiyəsi, təhsili almışdı. Məcdəddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Mehdiqulu xan Nasirəddin şahın məiyyətində üç dəfə Avropada olmuşdu. Şahın yaxınlarından sayılırdı. Xas xidmətçilərdən idi. Biyutat rəisi vəzifəsində çalışmışdı. Bir müddət əmiraxur olmuşdu. 1897-ci ildə Xəmsə, 1901-ci ildə Kirmanşah əyalətlərinə vali təyin olunmuşdu. 1903-cü ildə Qacar elinin elxan göndərilmişdi.

Mehdiqulu xan 1903-cü ilin noyabr ayında müqəddəs Məkkəyi-mükərrəmi ziyarət etmişdi. 1904-cü ilin aprel ayında ziyarətdən dönmüşdü.

Hacı Mehdiqulu xan Tehran şimalındakı yaylaqların hakimi olmuşdu. Orda çoxlu mülkü vardı.

Hacı Mehdiqulu xan Əmirsüleymani 1937-ci ildə Tehran şəhərində vəfat edib.

## Ailəsi
Hacı Mehdiqulu xan Zəhirüddövlənin bacısıyla, Tuman ağa Fəxrüddövlə xanım Nasirəddin şah qızı Qovanlı-Qacarla, Məsumə Sürurəddövlə xanım Kamran mirzə qızı Qovanlı-Qacarla, Turan ağa Furuğüssəltənə Nasirəddin şah qızı Qovanlı-Qacarla, Əzizüssəltənə xanım Məhəmmədtağı mirzə Rüknüddövlə qızı Qovanlı-Qacarla ailə qurmuşdu. Şəmsəddin xan, Əliqulu xan, Məhəmmədəli xan, Əbdülhüseyn xan, Allahqulu xan, Qulamhüseyn xan, Mustafaqulu xan, Mürtəzaqulu xan adlı oğulları, İftixarəddövlə xanım, Sürurəhdas xanım, Behcətülmülk xanım, Nezhətəddövlə xanım, Qüdrətəddövlə xanım, Afaqəddövlə xanım, Munirəzəm xanım və İzzətəddövlə xanım adlı qızları vardı.

## Mənbə
* 
* Ənvər Çingizoğlu, Mirzə Mehdiqulu xan Əmirsüleymani, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, № 3, s.33–34.

## Həmçinin bax
* Qacarlar
* Nasirəddin şah
* Əmirsüleymanilər
Məcnun Göyçəli

**Məcnun Göyçəli** (*İbrahimov Məcnun Səməd oğlu*; ) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002), Azərbaycan Jurnalistlər və Aşıqlar Birliyinin üzvü, Ümumdünya Qaçqın Yazarlar Departamenti Rəyasət Heyətinin üzvü.

## Həyatı
Məcnun Göyçəli 1949-cu il iyunun 2-də Qərbi Azərbaycanda Göyçə mahalının Kiçik Məzrə kəndində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Zod qızıl-filiz kombinatında fəhlə işləmişdir (1967–1973). Azərbaycan Dövlət Universitetinin kitabxanaçılıq fakültəsində təhsil almışdır (1973–1979).

Kiçik Məzrə kəndində kitabxana müdiri, kənd orta məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri, "Vardenis" rayon qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, Azərbaycan Aşıqlar Birliyi Sədrinin təsərrüfat üzrə müavini, yerli Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri, "Ozan" qəzeti baş redaktorunun müavini, redaktoru və Azaərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri işləmişdir (1989–2002).

Ədəbi fəaliyyətə erkən başlamışdır, lakin şeirləri XX əsrin 80-ci illərindən "Azərbaycan", "Ulduz", "Göyərçin", "Kirpi" və s. jurnallarda, "Ədəbiyyat qəzeti"ndə, "Körpü", "Vətən səsi", "Şərq qapısı" qəzetlərində, eləcə də Türkiyə mətbuatında dərc olunmuşdur.

2002-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər və Aşıqlar Birliyinin üzvü, Ümumdünya Qaçqın Yazarlar Departamenti Rəyasət Heyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İrəvan Yazıçılar Şurasının sədr müavinidir.

"Vətən", "Azərbaycan bayrağı", "İnam", "Qızıl qələm", "Araz", "İman", "H. B. Zərdabi", "H. Z. Tağıyev", "Ustad sənətkar", "İlin nüfuzlu ziyalısı", "Fəzilıt", "Ziya" və başqa mükafatlar laureatıdır.

2002-ci ildən Azərbaycan Müasir Müsavat Partiyası sədrinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə müşaviridir.

## Əsərləri
# Göyçə yallısı (şeirlər). Bakı: Yazıçı, 1988, 68 səh. 2000 nüs.
# Göyçə təbəssümləri. Bakı: Gənclik, 1996, 92 səh. 2000 nüs.
# Köçkün nəğmələri (şeirlər və poemalar). Bakı: Elm, 2000, 300 səh. 500 nüs.
# Tanrıdan payım mənim (şeirlər və poemalar). Bakı, Nurlan, 2003, 228 səh. 500 nüs.
# Ağ buluda qanad ömür.
# Göyçənamə.
# Ocaq yalı. 2009.
# "Dərələyəz harayı" (poema, şeirlər, bayatılar). Bakı, "YYSQ", 2014.
# "Seçilmiş əsərləri" III cilddə, II cild. Bakı, "MBM", 2016. 864 səh. ISBN 978-9952-29-104-9

## Məqalələri
* "Yaralı şeirlərin həzin pıçıltıları". "Bizim söz", № 7(14), 15 oktyabr 2010-cu il.

## İstinadlar
Mədaxil Cavadlı

**Cavadov Mədaxil Məqatil oğlu (Mədaxil Cavadlı)** — şair, publisist, 2001-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

## Həyatı

Mədaxil Cavadlı 1 mart 1958-ci ildə Ağsu rayonunun Sanqalan kəndində anadan olmuşdur. Kənd səkkizillik məktəbi, Sumqayıt şəhərində 44 saylı peşə məktəbini bitirmişdir. Bakı Sənaye Pedaqoji Texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir (1976-1978). Ordu sıralarında hərbi xidməti borcunu yerinə yetirmişdir (1978-1980).

Marksizm-leninizm universitetinin dinləyicisi olmuşdur (1982-1984). Hazırda Sumqayıt şəhərində 14 saylı orta məktəbdə direktor müavinidir (1994-cü ildən). Eyni zamanda Rusiya Federasiyasında nəşr olunan "Gülüstan" qəzetinin Sumqayıt şəhəri üzrə təmsilçisidir (2000).

## Yaradıcılığı

XX əsrin 90-cı illərindən dövri mətbuatda lirik şeirləri ilə çıxış edir. "Bu yurdun alınmaz dağları qala", "Sevgi məktubları", "Ümid işığı" və s. almanaxlarda lirik şeirləri çıxmışdır. "Üzü göyə yol gedirik" şeirlər toplusu 2001-ci ildə Hərbi nəşriyyatda çap olunmuşdur.
Çcan Xayçcou

**Çcan Xayçcou** () — Çin Xalq Respublikasının Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Həyatı
Çcan Xayçcou 1962-ci ilin iyununda Çinin Şandun əyalətində anadan olmuşdur. Ali təhsillidir. 1986–1988-ci illərdə Çin Xalq Respublikasının (ÇXR) SSRİ-dəki Səfirliyində köməkçi, attaşe, 1988–1992-ci illərdə ÇXR Xarici İşlər Nazirliyinin Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələri Departamentində attaşe, üçüncü katib, 1992–1995-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Xabarovsk şəhərində ÇXR-in Baş Konsulluğunda vitse-konsul, konsul, 1995–2000-ci illərdə ÇXR Xarici İşlər Nazirliyinin Dəftərxanasında katib, 2000–2001-ci illərdə ÇXR Xarici İşlər Nazirliyinin Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələri Departamentində birinci katib, 2001–2004-cü illərdə müşavir, 2004-cü ildə departament rəisinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2005-ci ildən 2009-cu ilədək Çin Xalq Respublikasının Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.

Ailəlidir, bir övladı var.

## İstinadlar
Əliağa Həsənov

**Əlağa Hacı Süleyman oğlu Həsənov** () — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Maliyyə naziri.

## Həyatı
Ə. Həsənov 1871-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. Bakı kommersiya məktəbini bitirmişdir. Təhsil illərində Əliağa Həsənov türk, ərəb, fars və rus dillərini mükəmməl öyrənmişdir.
Bakının ictimai həyatında fəal iştirak edən Ə. Həsənov şəhər Dumasının üzvü seçilmişdir. O, "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin yaradılmasında və fəaliyyətində yaxından köməklik etmişdir. Bundan başqa Bakıya Şollar su kəmərinin, kanalizasiya şəbəkəsinin çəkilməsində, Dənizkənarı parkın salınmasında onun da böyük xidmətləri olmuşdur.

1918-ci il martın 18-dən 22-dək Bakıda və Azərbaycanın digər yerlərində cəbhədən qayıdan nizami erməni qoşun birlikləri 30 minə yaxın
azərbaycanlını qırdı. Onlar S. Şaumyanın göstərişi ilə Bakı Sovetinin qoşunhissələri tərkibinə daxil edilmişdilər. Şəhərdə bu qırğının qarşısını almağa çalışanlardan biri də Ə. Həsənov olmuşdu. O, qırğının son günü yaranmış Milli Müsəlman Şurası Müvəqqəti İcraiyyə Komitəsinin üzvü idi.
Bitərəf Ə. Həsənov 1918-ci il dekabrın 7-də Bakıda təntənəli surətdə açılmış Azərbaycan parlamentinə üzv seçilmişdir.
Ə. Həsənov F. X. Xoyskinin təşkil etdiyi üçüncü Hökumət kabinetində (26 dekabr 1918 – 14 mart 1919) maliyyə nazirinin müavini, 1919-cu ilin yanvarın 16-dan isə dövlət müfəttişi vəzifələrini yerinə yetirmişdir. Azərbaycan Nazirlər Şurasının Sədri N. Yusifbəylinin yaratdığı 1-ci (ümumi sayca 4-cü) Hökumətdə o, maliyyə naziri vəzifəsini icra etmişdir.
Ə. Həsənovun rəhbərliyi altında 1919-cu il sentyabrın 30-da Bakıda Azərbaycan Dövlət Bankı fəaliyyətə başladı. Bankın Gəncədə, Şamaxıda,
Lənkəranda və başqa şəhərlərdə şöbələri təşkil olundu. 1919–1920-ci illərdə ADR-nın 25, 50, 100, 250 və 500 manatlıq dəyərində kağız pulları dövriyyəyə buraxıldı. Yüksək bədii zövqlə tərtib olunmuş bu əskinasların üzərində nazirlər şurasının sədri Nəsib bəy Yusifbəylinin və maliyyə naziri Əliağa Həsənovun imzaları var idi.
1919-cu ilin sonunda ADR hökumətinin rəsmi icazəsi ilə Bakıda şəhər upravası tərəfindən 500 manat dəyərində istiqraz vərəqələri də dövriyyəyə daxil edildi.
1919-cu il dekabrın ortalarında N. Yusifbəylinin kabinəsi istefaya çıxdığı üçün dekabr ayının 24-də Ə. Həsənov tutduğu vəzifəni tərk etmişdir. O, II Yusifbəyli hökumətində maliyyə nazirinin müavini olmuş, sonra Azərbaycan Dövlət Bankının müdiri vəzifəsində (həm milli hökumət, həm də sovet dövründə) çalışmışdır.

Ə. Həsənov 1933-cü ilin martında Bakıda vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Bernar Dü Şafo

**Bernar Dü Şafo** (; ) — Fransanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2006-2007)

## Həyatı
17 noyabr 1942-ci ildə anadan olmuşdur.

Hüquqşünas dərəcəsi almışdır. Həmçinin Şərq dilləri Məktəbini rus, polyak dilləri üzrə bitirmişdir. Xarici İşlər Müşaviri (Şərq) yüksək dərəcəsini almışdır.

1969-1970-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

1970-1971-ci illərdə Varşavada səfirlik attaşesi, 1972-ci ildə həmin səfirlikdə üçüncü katib, 1972-1975-ci illərdə Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin Mərkəzi Aparatında iqtisadiyyat və maliyyə məsələləri üzrə işləmiş, 1975-1977-ci illərdə Vaşinqton Səfirliyində ikinci katib, 1977-1978-ci illərdə həmin səfirlikdə birinci katib, 1978-1980-cı illərdə Dövlət Katibi Kabinetində texniki məsələlər müşaviri çalışmışdır. 1980-1985-ci illərdə Elf Akiten dövlət şirkətinin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsində fəaliyyət göstərmiş və 1986-1993-cü illərdə Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1993-1994-cü illərdə Fransa XİN Mərkəzi Aparatda idarə rəisi yanında missiya rəhbəri (Afrika və Madaqaskar işləri üzrə), 1994-1999-cu illərdə Qərbi Afrika İdarəsində direktor müavini, 1999-2003-cü illərdə Ranqunda fövqəladə və səlahiyyətli səfir, 2003-cü ilin sentyabrından Fransa XİN Mərkəzi Aparatda, 2003-cü ilin sentyabr-oktyabr aylarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında fransız nümayəndə heyətinin Baş katibi, 2004-cü ildə Fransa XİN Şarm əl Şeyx aeroportundakı qəzanın araşdırılması üzrə koordinator, 2005-ci ilin yanvarından Fransa XİN Cənubi Asiyada sunamidən zərər çəkmiş dövlətlərə fransız yardımı üzrə nazirliklərarası missiyanın üzvü çalışmışdır.

2006-cı ildə Fransanın Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur. 1 il sonra – 2007-ci ildə bu vəzifədən ayrılmışdır.

Xidmətlərinə görə Dövlət Ordeni Kavaleri fəxri mükafatı almışdır.

Alman, ingilis, polyak, rus dillərini bilir.

## İstinadlar
Lyu Kvanq Çul

**Lyu Kvanq Çul** () - Koreyanın Azərbaycan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Həyatı

Lyu Kvanq Çul 1954-cü il iyunun 10-da anadan olmuşdur. 1978-ci ilin fevralında Seul Milli Universitetini Alman dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə (Koreya, Seul), 1987-ci ilin mayında İndiana Universitetini (ABŞ, İndiana, Bluminqton) bitirmişdir. 1981-ci ilin mayında Ali Diplomatiya Xidməti üzrə imtahandan keçmişdir. 1981-ci ilin dekabr ayından Xarici İşlər Nazirliyində fəaliyyətə başlayıb. 1987-ci ilin dekabrından Koreyanın Keniya Respublikasındakı Səfirliyində ikinci katib, 1990-cı ilin iyun ayından Koreyanın Avstriya Respublikasındakı Səfirliyində və Koreyanın Vyanadakı Beynəlxalq Təşkilatlar üzrə Daimi Nümayəndəliyində birinci katib, 1995-ci ilin dekabrından Koreyanın Almaniya Federativ Respublikasındakı Səfirliyində məsləhətçi, 1999-cu ilin iyulundan Koreyanın İraq Respublikasındakı Səfirliyində məsləhətçi, 2001-ci ilin yanvarından Xarici İşlər və Ticarət Nazirliyinin Siyasi Planlaşdırma və Beynəlxalq Təşkilatlar İdarəsində Tərk-silah və atom enerjisi şöbəsində direktor, 2002-ci ilin dekabrından Koreyanın BMT-dəki Daimi Nümayəndəliyində (Nyu-York, ABŞ) nazir-məsləhətçi, 2006-cı ilin martından Koreyanın Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyində müvəqqəti işlər vəkili vəzifələrində çalışmışdır.

2007-ci ilin yanvarından Koreyanın Azərbaycan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.

Ailəlidir, iki övladı var.
Eytan Naeh

**Eytan Naeh** () — İsrail diplomatı.

## Həyatı
17 sentyabr 1963-cü ildə İsraildə anadan olmuşdur. 1982–1985-ci illərdə İsrail Müdafiə Qüvvələri sırasında hərbi xidmətdə olub. 1991-ci ildə Təl-Əviv Universitetinin Siyasi elmlər fakültəsini Yaxın Şərq ixtisası üzrə bitirib. 1991–1993-cü illərdə İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin diplomatiya kursunu bitirmişdir. Elə həmin illərdə XİN baş direktorunun köməkçisi, 1993–1997-ci illərdə İsrail dövlətinin Türkiyədəki səfirliyində əvvəl ikinci, sonra isə birinci katib, 1997–1999-cu illərdə ABŞ-nin Çikaqo ştatında konsul, 1999–2000-ci illərdə Qərbi Avropa İdarəsində (Avropa II)-müşavir, Türkiyə-Yunanıstan şöbəsinin başçısı, 2001-ci ildən İsrail dövlətinin Azərbaycan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.

İngilis, ərəb, türk dillərini bilir.

Ailəlidir, iki övladı var.

## İstinadlar
Ayvar Cayever

**Ayvar Cayever** () — Norveç-Amerika fiziki.

## Həyatı
Ayvar Cayever 1929-cu il aprelin 5-də Berqendə anadan olub. 1948-ci ildə Norveçin Tronxeym şəhərindəki Texnologiya İnstitutuna daxil olub, 1952-ci ildə mühəndis-mexanik diplomu ilə həmin institutu bitirib. Əmək fəaliyyətinə Raufossa hərbi zavodunda başlayıb. Kanadada yaşadığı dövrdə memar köməkçisi işləyib, sonra isə "General elektric" şirkətinin mühəndis proqramının reallaşmasında mühəndis-mexanik kimi iştirak edib. 1956-cı ildə Skenektadidə "General elektric" şirkətinin elmi-tədqiqat mərkəzində çalışıb və burada tətbiqi riyaziyyat sahəsində problemlərin həlli ilə məşğul olub. Burada o, bərk cisimlərin tədqiqatı ilə məşğul olan alimlər qrupuna daxil edilib. 1973-cü ildə o, Leo Esaki və Brayn Devid ilə birlikdə, bərk fiziki cisimlər sahəsində Nobel mükafatına layiq görülüb.

Hazırda Cayever ABŞ-də yüksək texnologiyaların istehsalı ilə məşğul olan "Applied Biophysics" (Tətbiqi biofizika) şirkətinin prezidentidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Rolan Blatman

**Rolan Blatman** () — Fransanın Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2004–2006).

## Həyatı
Rolan Blatman 20 fevral 1941-ci ildə anadan olmuşdur. O, filologiya üzrə Lisans, Ali fəlsəfə təhsili, Ali İnformasiya və Kommunikasiya İnstitutunun diplomlarını almışdır. Paris Universitetinin magistraturasını bitirmişdir.

1966–1974-cü illərdə tədris sahəsində çalışmışdır. 1974–78-ci illərdə Velinqtonda mədəniyyət və texniki əməkdaşlıq attaşesi, Port-of-Speyində vitse-konsul, 1979-cu ildə həmin nümayəndəlikdə üçüncü katib, 80-ci ildə ikinci katib işləmişdir.

1980–82-ci illərdə Fransanın SSRİ-dəki səfirliyində mətbuat xidmətinin rəhbəri olmuşdur. 1982–83-cü illərdə həmin səfirlikdə birinci katib işləmişdir. 1983–84-cü illərdə Fransanın Xarici İşlər Nazirliyində mərkəzi idarədə (nazirin kabinetində), 1984–86-cı illərdə Baş nazirin kabinetində çalışmışdır.

1986–89-cu illərdə Turin və Genuyada, 1989–91-ci illərdə Fesdə, 1991–94-cü illərdə Sankt-Peterburqda baş konsul kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1994–96-cı illərdə Moskvada mədəniyyət, elm və texniki işlər müşaviri, 1996–98-ci illərdə Fransa Baş Nazirliyinin Mərkəzi İdarəsində şöbədə direktor müavini işləmişdir.

1998–2002-ci illərdə Krakovda, 2002–04-cü illərdə Salonikdə baş konsul vəzifəsində çalışmışdır.

2004-cü ilin iyun ayından Fransanın Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.

Fransanın Fəxri legion kavaleri, Milli şöhrət kavaleri ordenləri ilə təltif olunmuşdur.

İngilis, italyan və rus dillərini bilir.

## İstinadlar
Saypulla Absaidov

**Saypulla Absaidov** () — Sərbəst güləş üzrə Azərbaycan milli komandasının baş məşqçisi

Saypulla Absaidov 68 kq çəki dərəcəsində 2 dəfə (1980, 1981) SSRİ çempionu, bundan 1 il əvvəl isə gümüş mükafatçı olub. 1980-ci ildə olimpiya və Avropa, növbəti il dünya çempionatında qızıl medal qazanıb.

2009-cu ildə Sərbəst güləş üzrə Azərbaycan milli komandasının baş məşqçisi təyin olunub.

## İstinadlar
Asif Mərzili

**Məmmədov Asif Millət oğlu** (*Asif Mərzili*; ) – publisist, yazıçı-jurnalist.

## Həyatı
Asif Mərzili 1960-cı ildə Ağdam rayonunun Mərzili kəndində anadan olub. 1977-ci ildə Mərzili kənd orta məktəbini bitirib, 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının mühəndis-iqtisad fakültəsinin axşam şöbəsinə qəbul olunub. 1979–1981-ci illərdə Pribaltikada hərbi xidmətini başa vurub. 1983-cü ildə Azərbaycan Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunu, 1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasını bitirb. 1984-cü ildə Neft Kimya Sənayesi Nazirliynin 6-saylı TTI-nin plan şöbəsinin rəisi təyin edilib, 1989-cu ildə nazirliyin "Böyük kimya uğrunda" çoxtirajlı qəzetinin baş redaktoru təyin edilib.

1982–1988-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin ştatdankənar müxbiri olub. 

1990-cı ildə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin orqanı "Respublika" qəzetinə köçürmə yolu ilə müxbir təyin olunub. 

1991-ci ildə köçürmə yolu ilə Milli Məclisin orqanı "Həyat" (indiki "Azərbaycan") qəzetinə parlament müxbiri təyin edilib. 

1992-ci ildə "Ədalət" qəzetinə baş redaktorun 1 müavini təyin olunub. 1993-cü ildən həm də "Təzadlar" qəzetinin baş redaktorudur. 

Eləcə də YouTube üzərindən yayımlanan **KontrastTV-**nin rəhbəridir.

1991-ci ildə Məşhəd torpağını ziyarət edib.

İki övladı var.

## Əsərləri
"Biz əyilmədik", "Yerin görünəcək", "Mərzili və Mərzililər" (Ənvər Çingizoğlu və Asif Mərzili),"Qalxın, jurnalist gəlir!" (2011), "Təzadlar"(2013) **“Biz əyilmədik”, “Əfsanəvi kəşfiyyatçı Orxan Əkbərov” kitablarının, ötən il isə Dövlət Mükafatları siyahısına salınmış “Sonuncu əmr” romanının**  müəllifidir, 10-a yaxın kitabın isə rеdaktоrudur.kitablarının müəllifi, 10-a yaxın kitabın isə redaktorudur. "Ədəbiyyat" qəzetində çoxsaylı hekayələri çap olunub. Ötən il "Ədibin evi" almanaxında çap olunmuş "Borc dəftəri" hekayəsi xüsusi mükafata layiq görülüb. 

## Mükafatları
* **Çoxsaylı publisistik və araşdırma yazıları KIV-lər arasında keçirilən yazı müsabiqələrin qalibi olub, dəfələrlə diplom və pul mükafatlarının sahibi olub, rəhbərlik etdiyi qəzet Azərbaycan Mətbuat Şurasının üzvüdür.**
* **2024-cü ildə Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi, general-polkovnik Elçin Quliyevin Sərəncamı ilə "Hərbi sahədə səmərəli əməkdaşlığa görə" Medalı ilə təltif edilib.** 
* **Azərbaycanda müasir siyasi aforizm yaradıcılığının müəllifi sayılır və siyasi aforizmlərdən ibarət kitabı nəşr edilib.**
* **Bir çox hekayələrin müəllifidir.**
* **Rəhbərlik etdiyi qəzet 2008-ci ilin yekunlarına görə mərkəzi qərargahı Cenevrədə yerləşən "Century International Quality Era Award" Beynəlxalq Təşkilatının "QC-100 İdarəetmənin Ümumi Keyfiyyət Modelinin Əsrin Beynəlxalq İnkişafı üzrə Qızıl ЕRA" mükafatına layiq görülüb.**
* **Rəhbəri olduğu "Təzadlar" qəzeti və tezadlar.az saytı Dövlət Reyestrinə salınıb.** 
   **-Prezident İlham ƏLiyevin 22 iyul 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə jurnalistika sahəsindəki səmərəli fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
  -23 dekabr 2025-ci il tarixdə Prezident İlham Əliyevin Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Milli Mətbuat-150" medalı ilə təltif olunub.**

## Həmçinin bax
* Ağdamın Mərzili kəndi
Jores Alfyorov

**Jores İvanoviç Alfyorov** () — Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı, Yarımkeçiricilər fizikası, yarımkeçiricilər və kvant elektronikası sahəsi üzrə mütəxəssis.

## Həyatı
15 mart 1930-cu ildə Vitebsk şəhərində anadan olmuşdur. 

1952-ci ildə V.İ.Ulyanov (Lenin) adına Leninqrad Elektrotexnika İnstitutunu bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 1953-cü ildə SSRİ EA A.F.İoffe adına Fiziki-texnika institutunda mühəndis kimi başlamışdır. 1953-cü ildən 1964-cü ilə kimi kiçik elmi işçi, 1964-1967-ci illərdə baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 1967-1973-cü illər ərzində – sektor müdiri, 1973-1990-cı illər ərzində – laboratoriya müdiri, 1987-ci ildən həmin institutun direktoru olmuşdur. 1989-cu ildən 1991-ci ilədək SSRİ EA Leninqrad Elmi mərkəzinin RH-ın sədri, 1991-ci ildən indiyə qədər REA Sankt-Peterburq Elmi mərkəzinin RH-ın sədri, 25 aprel 1990-cı ildən isə REA-nın vitse-prezidentidir. 28 noyabr 1972-ci ildən ümumi fizika və astronomiya (fizika) Bölməsi üzrə müxbir üzv, 15 mart 1979-cu ildən ümumi fizika və astronomiya (fizika, astronomiya) Bölməsi üzrə akademik seçilmişdir. Yarımkeçiricilər, heterokeçid və onların əsasında cihazların yaradılması sahəsindəki əməyinə görə Lenin mükafatına (1972) və SSRİ Dövlət mükafatına (1984) layiq görülmüşdür. 2000-ci ildə o, yarımkeçiricilər fizikası, yarımkeçiricilər və kvant elektronikası sahəsindəki nailiyyətlərinə görə Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 

Jores İvanoviç Alfyorov 2004-cü ildə AMEA-nın fəxri xarici üzvü seçilmişdir.

Jores Alfyorov 1 mart 2019-cu ildə 88 yaşında vəfat edib.

## Ədəbiyyat
*Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

## İstinadlar
Gennadi Udovenko

**Gennadi İosifoviç Udovenko** (; ) — ukraynalı siyasətçi.

## Həyatı
Gennadi İosifoviç Udovenko 1931-ci ildə Ukraynada, Kiyev şəhərində anadan olub. 1954-cü ildə Kiyev Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunu bitirib. Müxtəlif illərdə Ukraynanın Tikinti Sənayesi Nazirliyində nazirin katibi və Nazirliyin kollegiyasının katibi, Kiyevətrafı rayonlardan birində kolxoz sədri, Xarici İşlər Nazirliyinin beynəlxalq iqtisadi qurumlar bölməsində məsləhətçi, I katib, sonra həmin bölmənin rəisi, xarici işlər nazirinin müavini (1980–85) vəzifələrində çalışıb. Eyni zamanda, sovet hakimiyyəti illərində əvvəlcə BMT–nin Cenevrədəki katibliyinin, sonra bu qurumun Nyu–Yorkdakı katibliyinin əməkdaşı, Ukraynanın BMT–dəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, qurumun Nyu–Yorkdakı katibliyində Ukraynanın daimi nümayəndəsi olub. 1991–1992-ci illərdə yenə də XİN–də nazir müavini, BMT–nin Nyu–York katibliyində Ukraynanın daimi nümayəndəsi təyin edilib. 1994–1998-ci illərdə XİN rəhbəri olub və ölkəsini müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edib. Üçüncü və dördüncü çağırışlarda xalq deputatı seçilib. Prezident yanında insan haqları, milli azlıqlar və beynəlxalq münasibətlər komitəsinin rəhbəridir.

## İstinadlar
Cyoti Svarup Pande

**Cyoti Svarup Pande** () — Hindistan Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri

Cyoti Svarup Pande 25 may 1951-ci ildə anadan olmuşdur. İqtisadiyyat üzrə magistr təhsili almışdır. Diplomat kimi 1976-cı ildən fəaliyyətə başlamışdır. 1976-cı ilin may ayından 1979-cu ilin may ayınadək Braziliyada ikinci,üçüncü katib kimi fəaliyyət göstərmişdir. 
1979-cu ilin may ayından 1982-ci ilin may ayınadək Yeni Dehlidə ticarət nazirliyində nazir müavini vəzifəsində çalışmışdır.

1982-ci ilin dekabr ayından 1983-cü ilin avqust ayınadək Yeni Dehlidə xarici İşlər Nazirliyində katib müavini və nazir müavini vəzifələrində işləmişdir.

1983-cü ilin avqust ayından 1985-ci ilin aprel ayınadək Malayziyanın Kuala Lumpur şəhərində birinci katib vəzifəsində çalışmışdır.

1985-ci ilin iyun ayından 1997-ci ilin may ayınadək Yeni Dehlidə Xarici Xidmət İnstitutunda katib müavini və direktor vəzifəsində işləmişdir.

1997-ci ilin may ayından 2003-cü ilin yanvar ayınadək Yeni Dehlidə katib vəzifəsində çalışmışdır.

2003-cü ilin fevral ayından Hindistan Respublikasının Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.

Evlidir, iki övladı var. Portuqal dilini bilir.

## İstinadlar
Mif Mol

**Mif Mol** - cazmen

## Həyatı

1898-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olmuş İrvinq Milfred Mol stilistika baxımından Kid Orinin tam əksi idi. Onlar hər ikisi diksilend formatında ifa etsələr də, Orinin ifa üslubu bir qədər çılğın və kobud təsir bağışlayırdı, Molun üslubu isə səsin daha parlaq olması ilə seçilən, texniki cəhətdən daha mükəmməl ifa idi. Bundan əlavə, Ori qlissando və "diş qıcırtma" priyomlarındgan gen-bol istifadə etdiyi halda Mol bu priyomlardan imtina edirdi.

Molun diksilend caz orkestri ilə ilk kontaktı başlananda Edvin Eddi Edvards burada çox populyar bir ifasını yazdırmışdı. Yeni səsin sehrinə düşmüş Mol bu orkestrin Nyu-Yorkdakı çıxışlarını daim izləyirdi. Az sonra o özü də bu orkestrin ifasında eşitdiklərini təqlid etməyə başladı.
Nyu-Yorkdakı bir qrup başqa musiqiçi ilə birlikdə Mol müxtəlif adlar altında yüzlərlə melodiyanı "Memfis beş" və "Ladın qara tuzları" adı ilə yazdırmışdır. Sonuncu melodiyanın belə adlanması qaradərili əhali üçün marketinq mülahizələri ilə bağlı idi. Mol bir sıra başqa orkestrlərlə, o cümlədən Çarli Rendallın və Eyb Limanın kollektivləri ilə işləyəndən sonra 1925-ci ildə Red Nikolsun kornetçiləri ilə uzunmüddətli əməkdaşlığa başlayır.

Beş il davam etmiş bu əməkdaşlığın bəhrəsi olaraq, "Red Nikols və onun Beş pennisi" və "Mif Mol və onun balaca mollerləri" kimi müxtəlif adlar daşıyan çoxsaylı yeni qruplar yaranmışdı.
Bu dövrdə Mol həm də WOR radiostansiyasının studiya qrupunda trombonçu kimi fəaliyyət göstərmiş və EN-Bİ-Sİ RADİOYAYIM KORPORASİYASININ studiyasında çoxsaylı ifalarını yazdırmışdır. 1938-ci ildə Mol o vaxtlar hədsiz dərəcədə populyar olan Paul Vitemanın orkestrinə qoşularaq iki il bu orkestrlə birgə çıxış etmiş, sonra isə səhhəti pisləşdiyinə görə oranı tərk etməyə məcbur olmuşdur.

"Witeman"dan gedəndən sonra Mol hərdənbir Benni Qudmanın orkestri ilə çıxış edirdi.
Caz trombonunda yeni tendensiyanın banisi kimi tanınmış Mol 1920-ci illərdə trombonçuların çoxunun yetişməsinə güclü təsir göstərmiş, məhz onun sayəsində tamaşaçılar cazda yeni bir stil olan "svinq stili"ni dinləməyə başlamışdı. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Molun həyatının son bir neçə ili çox ağır şəraitdə keçmişdir.

Diksilend stilinin yaranmasına verdiyi töhfələrə görə adları xüsusi qeyd edilməyə layiq olan trombonçular çoxdur. Məsələn, 1940-cı illərdə Freddi Assanto və Turk Merfi diksilend üslubunun dirçəlməsində böyük rol oynamışlar. Vik Dikenson və Cey Si Higginbotham kimi trombonçular isə həm "Diksilend", həm də "svinq" üslubunda caz ifaçıları kimi ad çıxarmışlar. O, 1961-ci ildə vəfat edib.

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
İriqanad

**İriqanad** və ya **uçan tülkü** () — Yarasalar dəstəsinə aid məməli heyvan cinsi.

İri olurlar, quyruqları yoxdur.Bəzilərinin qanadları açılmış halda 1.4 m-dək olur.Dəstə ilə uçurlar.Burnu sivri, qulaqları xırdadır.Başı it, yaxud tülkü başına oxşayır. Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada, Yeni Qvineyada, Avstraliyada yayılmışdır. Əti yeməlidir.


Fayl:Bristol.zoo.livfruitbat.arp.jpg
Fayl:Golden crowned fruit bat.jpg
Fayl:Kalong-drawing.jpg
Aşk İnsanı Değiştirir

***Aşk İnsanı Değiştirir*** — Yıldız Tilbənin 2009-cü ildə çıxardığı 13-cü albomu.

## Albomun mahnıları

### CD 1
*1-Anma Arkadaş 
*2-Aşk Bence Sen Demektir 
*3-Bal Mısın Şeker Misin 
*4-Ben Bir Karar Verdim 
*5-Salındı Bahçeye Girdim
*6-Seni Sevmek İstemiştim  
*7-Yaşamak Seninle Güzel
*8-Ağla Yüreğim 
*9-Al Gönlünü Ondan  
*10-Gözleri Kara Sevgilim  
*11-Geleceyem **(Azerice)**
*12-Gayrı Dayanamam 
 
### CD 2
*13-Üstüme Düşme Benim 
*14-Tanrıdan Diledim 
*15-Aşkın Cehennem Olsa 
*16-Dudaklarında Arzu 
*17-Bir Tek Düşüncem
*18-Kim Bilir Şimdi Nerdesin 
*19-Karahisar Kalesi 
*20-Kara Sevda  
*21-Bülbül Havalanmış  
*22-Aşk İnsanı Değiştirir 
*23-Hata Benim
Təzəkənd (İsmayıllı)

**Təzəkənd** — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

## Tarixi
Təzəkənd kəndi adından da göründüyü kimi elə də qədim tarixə malik olan kənd deyil. 1936-cı ildə yaranıb. Ötən əsrin əvvəllərində dağ kəndlərində yaşayan əhali yavaş–yavaş məskən salmaq üçün bu kəndin aşağı hissəsinə Qazmalar yeri deyilən (indi camaat ora Heyvalıq deyir) əraziyə köç edib. 1936-cı ildə isə hal–hazırkı ərazidə Təzəkənd kəndini qurublar. Əhali əsasən Müdri, Həftəsov, Müdirsə, Mişgəmir, Kəlfərəc, Zanqı və s. kimi kəndlərdən gəlmələrdir. Bakı–İsmayıllı yolu üzərində, Girdimançayın yaxınlığında (şimala baxanda sol tərəfində) yerləşir. Rayon mərkəzindən 12 km aralıqdadır. Kəndin yuxarı hissəsindən geniş meşə zolağı başlayır. Yerli əhali istirahət üçün "Suyun gözü" deyilən yeri əlverişli yer hesab edir. Kənddə tibb məntəqəsi, on bir illik məktəb, ATS, poçt məntəqəsi, uşaq baxçası və məscid fəaliyyət göstərir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, heyvandarlıq, meyvəçilik, bostançılıq, üzümçülük və s.ibarətdir. Kəndin şimal–qərb hissəsində şirin su tutumlu Vəlbinə gölü yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 1577 nəfərdir ki, onun da 784 nəfəri kişi, 793 nəfəri qadındır.

### Tanınmışları
* Nizami Cəfərov (geoloq) — Qazaxıstan alimi.
* Fazil Əmirli — Riyaziyyatçı.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Günəş Vəliyeva

**Günəş Məhərrəm qızı Vəliyeva** () — hüquqşünas, Əməkdar dövlət qulluqçusu, Əməkdar hüquqşünas.

## Həyatı
Günəş Vəliyeva 1953-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. İxtisasca hüquqşünasdır.

## Karyerası
Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirdikdən sonra Elmi-tədqiqat Məhkəmə Ekspertizası İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsini icra edən kimi başlamışdır, sonra mütəxəssis, kiçik elmi işçi vəzifəsini icra edən vəzifələrində işləmişdir.

1977–1981-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində baş məsləhətçi vəzifəsində işləmişdir.

1981–1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti (sonradan Kabineti) İşlər İdrəsinin hüquq şöbəsində referent, aparıcı mütəxəssis, hüquqi ekspertiza şöbəsinin böyük referenti vəzifələrində çalışmışdır.

1993–1994-cü ilərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin hüquq şöbəsinin rəisi olmuşdur.

1994-cü ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin (2003-cü ilin sentyabrından Aparatının) hüquq şöbəsinin müdiridir.

## Təltifləri və mükafatları
* III dərəcəli "Vətənə Xidmətə görə" ordeni — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2009-cu il tarixli Sərəncamı.
* Əməkdar Hüquqşünas — Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Günəş Məhərrəm qızı Vəliyevaya "Əməkdar Hüquqşünas" fəxri adının verilməsi haqqında 15 dekabr 2014-cü il tarixli Sərəncamı.

## İstinadlar
Samirə Allahverdiyeva

**Samirə Allahverdiyeva** () — Azərbaycan müğənnisi.

## Həyatı
Allahverdiyeva Samirə 1979-cu ilin avqustun 25-də Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin aktyorluq fakültəsini bitirmişdir. 1992-ci ildə ilk dəfə 7–17 yarışmasında iştirak etmişdir. 1994-cü ildə isə peşəkar səhnəyə Vaqif Gərayzadənin dəstəyi ilə çıxmışdır. 2002-ci ildə "Qayıtdı Xəyallar" adlı ilk albomu işıq üzü görmüşdür. Eyni adlı mahnı ilə Elşad Xose ilə dueti dinləyicilər tərəfindən çox rəğbətlə qarşılanmışdır. İlk klipi də 2002-ci ildə "Səni tapdım" adlı mahnıya çəkilmişdir. Evlidir, bir övladı var.

O, 13 yanvar 2012-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

## Videoqrafiya

## Mənbə
* Samira 
* Samira

## İstinadlar
Viktoriya Bekhem

**Viktoriya Bekhem** () — müğənni, futbolçu Devid Bekhemin həyat yoldaşı.

## Həyatı
Viktoriya Bekhem 1974-cü il aprelin 17-də İngiltərədə anadan olub. Kifayət qədər imkanlı ailədə böyüyüb. İlk əvvəl teatr məktəbində, daha sonra Leyn Arts teatr kollecində təhsil alıb. Oxuduğu illərdə hobbisi rəqs idi. Model kimi işləyirdi. Qəzetdə oxuduğu elan bütün həyatını dəyişdi. Pop qrupun yaradılması məqsədilə oxumağı, oynamağı bacaran 5 qız tələb olunurdu. “Spice girls” qrupu onun həyatında silinməz izlər buraxdı.

2000-ci ildə qrupun qızları solo layihələr üzərində işləməyi qərara aldılar. 1999-cu ilin iyulunda Viktoriya Devid Bekhemlə ailə həyatı qurur. Dörd övladları var: Bruklin, Romeo və Kruz.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Victoria Beckham's official site 
*
Juan Bernardu Vieyra

**Juan Bernardu Vieyra** — Qvineya-Bisaunun baş naziri (28 sentyabr 1978 - 14 noyabr 1980), prezidenti (14 noyabr 1980 - 14 may 1984; 16 may 1984-7 may 1999; 1 oktyabr 2005-2 mart 2009).

1939-cu ildə anadan olmuş Vieyra 1978-1980-ci illərdə ölkənin baş naziri, 1980-1999-cu illərdə prezidenti olub. 2005-ci ildə yenidən prezident vəzifəsinə seçilib.

Peşəcə elektrik olan Vieyra 1960-cı ildə Portuqaliya müstəmləkəçiləriylə partizan mübarizəsi aparan Qvineya Afrika Azadlıq Partiyasına qoşulur. Tezliklə hərəkatın əsas liderlərindən olur və "Nino" ləqəbi qazanır. Dövlət müstəqilliyi elan ediləndən (1973) sonra Milli Xalq Assambleyasının sədri, daha sonra baş nazir vəzifələrini tutur.

1980-ci ildə qansız hərbi çevriliş edərək ölkənin ilk prezidenti Luiş Kabralı devirir. Uzun müddət avtoritar idarəçilikdən sonra Vieyra 1994-cü ildə keçirilən çoxpartiyalı seçkidə hakimiyyəti əldə saxlayır. 1998-ci ildə vəzifədən çıxarılmış ordu komandanı Ansumane Mane ilə münaqişə vətəndaş müharibəsinə gətirir. 1999-cu ildə Vieyra ölkədən qaçır.

2003-cü ildə Vieyranın xələfi prezident Kumba Yala devrilir və Portuqaliya mühacirətindən qayıdan "Nino" 2005-ci il seçkisinə müstəqil namizəd kimi qatılaraq ikinci turda qalib gəlir.

Qvineya-Bisau prezidenti qətlə yetirilib. Onu qiyam qaldırmış hərbçilər rezidensiyasının qarşısında güllələyiblər. Hərbçilərin hadisədən bir neçə saat əvvəl bomba partlayışı ilə öldürülmüş Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi Taqme Na Vayenin qisasını aldıqları bildirilir. Qiyamçıların fikrincə, qərargah rəisinin qətlini prezident sifariş edib.

## Mənbə
* Qvineya-Bisau prezidentini öldürdülər
Siklotron

**Siklotron** — bir növ hissəcik sürətləndiricisidir. Siklotronlar yüklü hissəcikləri yüksək tezlikli alternativ gərginlik istifadə edərək sürətləndirir.

Siklotrona tətbiq olunan gərginlik elektromaqnetik sahə meydana gətirərək hissəciklərin dövri hərəkətini təmin edir.

## Tarixi
1929-cu ildə Kaliforniyanın Berkli Universitetində Ernest O. Lourens tərəfindən yaradılmışdır. Çox tanınmamasına baxmayaraq əslində eyni dövrlərdə macar Sandor Qaal siklotronun iş prinsiplərini təsvir etmişdir. Ancaq beynəlxalq qaynaqlar tərəfindən Lourens ilk olaraq bu cihazı düzəldən və yaradan adam kimi göstərilir.

## Mənbələr
* J. App. Phy. 65 (1), 196-200 -1989
* J. App. Phys. 69 (1) 168-173-1991
* Applications of Synchrotron Radiation to Materials Analysis by H. Saisho and Y. Gohshi , Elsevier Science
Borudişli

**Borudişli** (lat. *Orycteropus afer*) — **borudişlilər** (*Tubulidentata*) dəstəsinə aid yeganə məməli heyvan növü.

Böyük səhradan cənuba doğru bütün Afrikada yayılmışdır. Bu növ iriliyinə və tüklərinin rənginə görə 3 yarımnövə bölünmüşdür.

4-5 azı dişi var; hər diş bir-birinə qovuşmuş ayrı-ayrı borucuqlardan (adı da buradandır) ibarət olub minasızdır. Gecə heyvanlarıdır.
Ətinə və dərisinə görə ovlanır.


Fayl:Aardvarks.jpg
Fayl:Orycteropus afer.jpg