open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mərkəzi Univermaq (Bakı)

**Mərkəzi Univermaq** (MUM) — Bakı şəhərinin Azərbaycan prospektində yerləşən ticarət mərkəzi. Memar Nəsrulla Kəngərli tərəfindən layihələndirilərək tikilən binanın əsası 1956-cı ildə qoyulmuş, 1961-ci ildə istismara verilmişdir.
## Tarixi
Sovet dönəmində Dövlət Ticarət Nazirliyinə tabe olan "Mərkəzi Univermaq" dövlət mülkiyyətində fəaliyyət göstərib. 1998-ci ildə özəlləşmə nəticəsində bina "Mərkəzi Univermaq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilmiş və səhmdar cəmiyyəti kimi idarə olunmağa başlanmışdır. Uzun illər bu ASC-nin sahibi və rəhbəri sabiq deputat Ərəstun Cavadov olmuşdur. O, 1972-ci ildən başlayaraq əvvəlcə böyük anbardar, sonralar bölmə müdiri, 1992-ci ildən isə baş direktor vəzifələrində işləyib, 1998–2005-ci illərdə müəssisənin İdarə Heyəti sədrinə çevrilmişdir. 2005-ci ildən ölümünə qədər o, "Mərkəzi Univermaq" ASC-nin Nəzarət Şurasının sədri olub.
## Memarlığı
Bina neostalin üslubu (son stalinçilik səciyyəli neoklassik) ilə inşa edilib. Onun fasadları monolit beton karkas üzərində təbii daş panellərlə üzlənmiş, iri şüşə pəncərələr və yuvarlaq profilli sütunlarla bəzədilib. Binanın iri çətirli karnizası giriş örtüyünü örtür, yuxarı mərtəbələrdə dekorativ profillə tamamlanmış geniş hündürlüklü sütunlar (pilastrlar) yerləşir. Ümumi memarlıq kompozisiyasında həmin sütunlar və geniş horizontallar (baş arxitravlar) binanın şkalılı çərçivə strukturunu vurğulayır. Bina aşağı mərtəbədə geniş vitrinlərlə satıcı sahəsi, üstündə isə dörd ədəd yuxarı mərtəbə və onların üzərində əlavə etribrik mərtəbədən ibarətdir. Bəzi mənbələrə görə binanın daxili interyer işlərini macar mütəxəssislər həyata keçirib.

*Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Yerli Əhəmiyyətli Memarlıq Abidəsi kimi qeydə alınmışdır.*

*1950-ci illər, İnventar №3262 Abidə Dövlət Tərəfindən Qorunur*
## İstinadlar
Pheugopedius atrogularis

**Pheugopedius atrogularis** (*Qaraboğaz pöhrə*) — "Troglodytidae" fəsiləsinə aid olan bir quş növü. Kosta-Rika, Nikaraqua və Panamada rast gəlinir.

## Təsvir

"Pheugopedius atrogularis" 15 sm uzunluğundadır, erkəklərin çəkisi 24,3–27,3 qram (0,86–0,96 unsiya), dişilərin çəkisi isə 22,5 qram (0,79 unsiya) təşkil edir. Yetkin fərdlərin təpəsi və üst hissələri tünd qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, sağrı hissəsi daha qırmızıdır. Quyruqları qarayağır-qəhvəyi rəngdədir və digər lələklərdə solğun sarımtıl işarələr var. Üzün böyük hissəsi qara rəngdədir və ağ işarələr var. Çənəsi, boğazı və üst döş hissəsi qara, orta döş hissəsi qırmızımtıl-qəhvəyi, alt döş və qarın hissəsi isə qırmızımtıl kəstan rəngdədir. Cavan fərdlər ümumilikdə tünd qəhvəyi rəngdədir və yetkinlərdən fərqli olaraq üst və alt hissələr arasında daha az ziddiyyət var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vireo altiloquus

**Vireo altiloquus** — Kiçik bir sərçəyəbənzər quş növü. ABŞ-nin cənubi Florida ştatında və Venesuela sahillərinə qədər cənubda, Karib adalarında çoxalır. Qismən miqrantdır, şimal quşları Böyük Antil adalarından, Şimali Amerikaya qədər qışlayırlar. Bu növ nadir hallarda Kosta-Rikada görünür.

## Xarici görünüş

Bu vireonun uzunluğu 14-15 sm, qanad açıqlığı 25 sm, çəkisi isə 17-19 qramdır. Qalın göy-boz rəngli ayaqları və güclü dimdiyi var.
Yetkin "Vireo altiloquus"un üst hissəsi donuq zeytun-yaşılı, alt hissəsi isə sarımtıl rəngli çalarlara malik ağdır. Qırmızı gözləri və zəif tünd kənarları olan boz-qəhvəyi tacı var. Gözlərindən qara xətt, qaşlarının üstündən isə ağ zolaq keçir. Boynunun yanlarında xarakterik qara zolaq ("bığ") var. Cavan quşlar böyüklərə oxşayırlar, lakin onların gözləri qəhvəyi-qırmızıdır. Bu növ qırmızıgözlü vireoya oxşayır, lakin yuxarı hissəsi daha donuq və qəhvəyidir. Ən yaxşı fərqləndirici xüsusiyyəti qara "bığ"ıdır. Nəğməsi qırmızıgözlü vireonun nəğməsindən daha qısa olan üç hecalı "qamçı səsi"dir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Manqalay

**[[Manqalay]]** () — orta əsrlər türk-monqol ordularının avanqard qoşunları üçün istifadə olunan hərbi termin. Azərbaycan dövlətlərindən Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu kimi türkman mədəniyyətinə xas hərbi təşkilatlarda öncü qüvvələrin adlandırılması üçün mənbələrdə sıx-sıx bu termindən istifadə olunur.

## Strateji əhəmiyyəti
Ordunun öncü qüvvələri olaraq əsas qoşunun ani hücumlardan müdafiəsi, düşməni qarşılama, gediləcək ərazilərin kəşfi kimi bir çox funksiyaya malik manqalay qoşunları hər bir döyüş və hərbi əməliyyat üçü ordunun ümumi sayı nəzərə alınmaqla müxtəlif ölçülərdə təşkil olunurdu. Bu qoşun blokuna tanınmış əmirlər və şəhzadələr birbaşa rəhbərlik edirdi.

## Mənbələr

* Shiraliyev, Nariman. (2024).  ANKARAD, 5(10), 109-132 
* Tihrani, Abû Bakr-i, Kitâb-i Diyârbakriyya: Ak-Koyunlular tarihi, cilt 1, 2-ci baskı, red. N. Lugal ve F. Sümer, TTK, Ankara: 1993
* Korkmaz, Ahmet. Kara-Koyunlu Devletinin Askeri Teşkilatı. İstanbul:Efeakademi. 2022.

## İstinadlar
Carpodectes hopkei

**Carpodectes hopkei** — Həmçinin "ağ kotinga" kimi də tanınan, "Cotingidae" fəsiləsinə aid bir quş növü. Çoko bölgəsində, cənub-şərqi Panamadan şimal-qərbi Ekvadora qədər rast gəlinir. Onun təbii yaşayış yeri subtropik və ya tropik rütubətli aşağı düzənlik meşələridir. Ağ rəngli olan erkək fərd diqqət çəkəndir, lakin ümumiyyətlə nadir bir növdür.

## Təsvir

"Carpodectes hopkei" yetkinlikdə 23-25 sm uzunluğa çatır və qara dimdiyə, qırmızı gözlərə və qısa yuvarlaq qanadlara malikdir. Erkək fərd, xarici qanad lələklərinin dar qara ucu və gənc fərdlərdə mərkəzi quyruq lələklərinin qara ucu istisna olmaqla, tamamilə ağdır. Dişi fərd çox fərqli görünür, başı və üst hissələri qəhvəyi-boz, qanadları və quyruğu qəhvəyi-qaradır. Qanad örtükləri və daxili uçuş lələkləri geniş ağ kənarlara malikdir. Alt hissələri qarında ağa doğru solğunlaşan açıq boz rəngdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Coracina melaschistos

**Coracina melaschistos** — Həmçinin "kiçik boz ququ quşu" və ya "tünd boz ququ quşu" kimi də tanınan, Cənub və Cənub-Şərqi Asiyada rast gəlinən bir ququ quşu növüdür. Adına baxmayaraq, onlar nə qırğılarla, nə də, quqularla əlaqəsi yoxdur. Onların geniş əsaslı dimdikləri, boz üst hissələri, qara qanadları, ağ uclu pilləkənli quyruqları, qara dimdikləri və ayaqları var. Dişilər bütün taksonlarda daha yüngüldür.

## Yayılması

Onlar yayda 300-2450 metr yüksəklikdəki dağlarda çoxalırlar və qışda hündürlük üzrə və ya cənuba miqrasiya edirlər. Şimal-şərqi Pakistandan aşağı Himalay bölgəsi (Uttarakhand, Nepal, Arunaçal-Pradeş) və şimal-şərqi Myanmanın təpələrinə qədər, Çin və Cənub-Şərqi Asiyaya qədər yayılmışdır. Onlar dağ ətəklərində qışlayırlar, bəzən Hindistan yarımadasının şimal hissələrinə və şərqdə Orissaya, Benqaliya və Banqladeşə qədər daha uzun məsafələrə gedirlər, lakin Keralaya qədər cənuba da gedə bilərlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hemipus hirundinaceus

**Hemipus hirundinaceus** (*Qaraqanad milçəkqapan*) — "Hemipus" cinsinə aid olan bir quş növü. "Vangidae" fəsiləsinə daxil edilir. Malay yarımadası və Böyük Zond adalarında rast gəlinir. Təbii yaşayış mühiti düzənlik meşələri, bəzən isə bataqlıq və manqrov meşələridir. "Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi" (IUCN) tərəfindən "ən az narahatlıq doğuran növ" kimi qiymətləndirilmişdir.

## Təsvir

"Hemipus hirundinaceus" təxminən 15 sm uzunluğundadır. Erkək fərdlərin başı və üst hissəsi yaşıl parıltılı qara rəngdədir. Bel hissəsində qara və ağ zolaqlar, quyruğu isə qara rəngdədir. Çənəsi və yuxarı boğazı ağ, aşağı boğazı və döşü mavi-boz, qarın hissəsi isə ağ rəngdədir. Ayaq lələkləri tünd boz rəngdədir. Gözləri tünd qəhvəyi, dimdiyi və ayaqları isə qara rəngdədir. Dişi fərdlərin üst hissəsi qara əvəzinə tünd qəhvəyi rəngdədir. Cavan quşların dimdiyi qəhvəyi-qara, üst hissəsi isə tünd qəhvəyi rəngdə olub, kənarları açıq rənglidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Metriopelia melanoptera

**Metriopelia melanoptera** (*Qara qanadlı yer göyərçini*) — Columbidae fəsiləsinə aid olan bir quş növü.

## Təsvir

"Metriopelia melanoptera" 21 ilə 23 sm (8.3 ilə 9.1 inç) uzunluğundadır. Erkək quşlar 89.1 ilə 114 q, dişilər isə 86 ilə 96.1 q arasında çəkidədir. Nominativ yetkin erkək quş, boz-qəhvəyi və ya torpaq-qəhvəyi rəngdə, yüngül çəhrayı tonlarla örtülüdür. Boğazı ağ, alt hissəsi çəhrayı və boz kənarlı olur. Qapalı qanad ağ bir kənara və bəzən açıq-boz rəngə malikdir. Gözün rəngi və ətrafındakı açıq dəri çox dəyişkəndir. Yetkin dişinin üst hissələri erkək quşlardan solğun, alt hissələri isə daha az çəhrayıdır. Cavan quşlar yetkinlərin çəhrayı rəngini daşımır və bir çox tükləri bəzən sarımtıl kənarlı olur. "M. m. saturatior" nominativ növdən daha tünd və boz rəngli, alt hissələri isə daha az çəhrayıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Vanellus melanopterus

**Vanellus melanopterus** (*Qaraqanad çovdarçı* və ya *böyük qaraqanad çovdarçı*) — Şərqi Afrikada yayılmış bir quş növü. Şimalda Efiopiya yaylalarından cənubda, Mərkəzi Keniyaya qədər (*V. m. melanopterus* yarımnövü) və cənub-şərqi Afrika sahil bölgələrində, orta yüksəkliklərdə (*V. m. minor* yarımnövü) rast gəlinir. Bu növ, yaxşı suvarılan mülayim otlaqlarda qısa otlu yaşayış mühitinə ixtisaslaşmışdır. İdeal şərait tapmaq üçün tez-tez gecə vaxtı yerli miqrasiya edə bilərlər. Sıx qruplar halında uçarkən çovdarçılara bənzəyirlər.

## Təsvir

Çovdarçının boz baş və boyun hissəsini ağ alt hissədən ayıran qara bir döş zolağı var. Qanabənzər lələkləri qəhvəyi rəngdədir. Yaxın qohumu olan "Seneqal çovdarçısı"na bənzər şəkildə dəyişkən, lakin görkəmli ağ alın ləkəsinə malikdir, lakin uçuş zamanı qara lələklərlə həmsərhəd olan ağ qanad zolağı ilə fərqlənir. Bu iki növ həmçinin yaşayış mühiti üstünlükləri ilə də ayrılır; "Seneqal çovdarçısı" daha aşağı və əsasən quru yerləri üstün tutur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycanda mövcud olmuş məscidlərin siyahısı

**Azərbaycanda mövcud olmuş məscidlərin siyahısı** — Azərbaycan Respublikası ərazisində məscid kimi tikilmiş, fəaliyyət göstərmiş sonradan tamamilə və ya qismən dağıdılmış və ya statusu dəyişdirilmiş məscidlərin siyahısı.

## Dağıdılmış

### Tamamilə

* Aran məscidi
* Bibiheybət məscidi
* Faldarlı məscidi
* Hacı Cavad məscidi
* Hacı Cəbrayıl məscidi
* Hacı Əbdürrəhim bəy Qulubəyov məscidi
* Xanım Fatimeyi-Zəhra məscidi
* Xankəndidə 17 məscid
* Qubalılar məscidi
* Məhəmməd Peyğəmbər məscidi (Yasamal)
* Mirələkbər ağa məscidi
* Mir Tağı məscidi (?)
* Neft Daşları məscidi
* Səfərabad məscidi
* Urva məscidi

* Yusifbəyli məscidi
* Zəyəm məscidi

### Qismən

* Aşağı Gövhər ağa məscidi
* Baba Kuhi Bakuvi məscidi
* Cümə məscidi (Ağdam)
* Cümə məscidi (Salyan)
* Cümə məscidi (Şamaxı)
* Çöl məscidi
* Dəmirçilər məscidi
* Hacı Ələkbər məscidi
* İmam Hüseyn məscidi (Zəngilan)
* Keyqubad məscidi
* Qubadlı məscidi
* Malıbəyli məscidi
* Məmər məscidi
* Mirzə Əhməd məscidi
* Saatlı məscidi
* Yuxarı Gövhər ağa məscidi
* Piçənis məscidi

## Statusu dəyişdirilmiş

* Bağmanlar məscidi
* Bəylər məscidi
* Çin məscidi
* Hacı Bani məscidi
* Hacı Heybət məscidi (İçərişəhər)
* Hacı Qayıb məscidi
* Hüseyniyyə məscidi (Gəncə)
* Xanlar məscidi (İçərişəhər)
* Xəlfəli məscidi
* Xıdır məscidi
* İmamqulu məktəb-məscidi
* Mədrəsə-məscid (İçərişəhər)
* Molla Əhməd məscidi
* Ozan məscidi
* Şah məscidi
* Şərəfxanlı məscidi
* Təkiyə (İçərişəhər)
* Zərrabi məscidi

## Fəaliyyətsiz

* Aşur məscidi
* Cin məscidi
* Hacı Bani məscidi
* Hüseyniyyə (Yasamal)
* Hüseyniyyə məscidi (Bakı)
* Məhəmməd məscidi (Bakı)
* Mollacəlilli məscidi
* Şeyx İbrahim məscidi

## Həmçinin bax

* Azərbaycandakı məscidlərin siyahısı
* Azərbaycanda dağılmış mədəni irs nümunələrinin siyahısı
* Azərbaycanda restavrasiya edilmiş tarixi abidələr

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Vergi yığımı

**Vergi yığımı**, **vergi agentliyi** və ya **vergi orqanı**  — vergilər və bəzən qeyri-vergi gəlirləri də daxil olmaqla dövlət gəlirlərinin toplanmasına cavabdeh olan dövlət qurumu. Yurisdiksiyadan asılı olaraq, gəlir xidmətlərinə vergilərin yığılması, vergidən yayınmanın araşdırılması və ya yoxlamaların aparılması tapşırıla bilər.

Müəyyən hallarda, onlar həmçinin müəyyən müvafiq şəxslərə ödənişləri (məsələn, qanunla müəyyən edilmiş xəstəlik müavinəti, qanuni analıq müavinəti) və ailələrə və şəxslərə ünvanlı maliyyə dəstəyini (rifahını) (vergi kreditlərinin ödənilməsi və ya transfer ödənişləri vasitəsilə) idarə edirlər.

Vergi agentliyinin baş icraçı direktoru adətən Müvəkkil, Nazir, Katib və ya Direktor kimi xarakterizə olunur.

## Yurisdiksiyalar üzrə gəlir xidmətləri

## İstinadlar
Co Baydenin kabineti

**Co Baydenin kabineti** — 20 yanvar 2021-ci ildən 2025-ci il yanvarın 20-dək Amerika Birləşmiş Ştatlarının icra hakimiyyətinə başçılıq etmiş ABŞ-ın 46-cı prezidenti Co Baydenin administrasiyası. Prezidentin Birləşmiş Ştatlar Konstitusiyasının Təyinatlar maddəsinə əsasən təsdiq üçün Birləşmiş Ştatların Senatına Prezident Administrasiyasının üzvlərini təqdim etmək səlahiyyəti var.

Kabinetin yaradılması 2020-ci il prezident seçkilərindən sonra hakimiyyətin keçidinin bir hissəsi idi. 15 icra departamentinin rəhbəri ilə yanaşı, Prezident Kabineti səviyyəsində 10 məmur var. Bayden İqtisadi Məsləhətçilər şurasının sədrini, Elm və Texnologiya Siyasəti bürosunun direktorunu və Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı səfirini Prezident Administrasiyası səviyyəsində vəzifələr kimi yüksəldərək, kabinet strukturunu dəyişdi.

Ronald Reyqandan sonra Nazirlər Kabinetinin katibliyinə ilk namizədlərinin hamısının vəzifələrinə təsdiqləndiyi ilk prezidentdir.

## Kabinet
ABŞ Prezident Administrasiyasının icraedici departamentlərin rəhbərləri kimi bütün daimi üzvləri vəzifəyə başlamazdan əvvəl prezident tərəfindən təyin edildikdən sonra Birləşmiş Ştatlar Senatının məsləhəti və razılığını tələb edirlər. Vitse-prezidentlik müstəsnadır ki, vəzifə ABŞ Konstitusiyasına uyğun olaraq vəzifəyə seçilməyi tələb edir. Prezident həmçinin digər qurumların rəhbərlərini və Prezidentin İcra Aparatının Senat tərəfindən təsdiq olunmamış üzvlərini Nazirlər Kabineti səviyyəsində təyin edə bilər.

### Kabineti tərkibi

## Həmçinin bax

* Donald Trampın birinci kabineti
* Donald Trampın ikinci kabineti
* Barak Obamanın Kabineti

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* *[[Chicago Tribune]]*: Biden Cabinet picks: Running list of the President's nominees
* New York (magazine)| *Intelligencer*: All of President Joe Biden's Cabinet nominees
National Herbarium of Victoria

**National Herbarium of Victoria** — Avstraliyanın Viktoriya əyalətində yerləşən və 1853-cü ildə yaradılmış ən qədim elmi bitki kolleksiyası və elmi institutdur. O, Avstraliya və Okeaniya təbii biomüxtəlifliyini tədqiq edən aparıcı mərkəzlərdən biridir.

## Tarixi
National Herbarium of Victoria, Viktoriya hökumətinin ilk dövlət botaniki Ferdinand von Mueller tərəfindən 1853-cü ildə təsis edilib. Bu kolleksiya Avstraliyanın ilk herbarumu olmuş və Viktoriya əyalətinin ən köhnə elmi institutu hesab olunur.

## Kolleksiya icmalı
Herbariumda təxminən 1,56 milyon qurudulmuş bitki, göbələk və yosun nümunəsi saxlanılır. Bu, Okeaniyada ən böyük herbar kolleksiyası sayılır. Təxminən 27,000 növ Avstraliya florasına, 9,000 növ isə digər ölkələrə aiddir.  
Kolleksiya 30,000-dən çox tip nümunəsini ehtiva edir və bu baxımdan Cənubi Yarımkürənin ən zəngin herbariumlarından biridir.

## Əhəmiyyətli hissələr
Herbarium, "State Botanical Collection of Victoria" adlı unikal elmi kolleksiyanı qoruyur. Bu kolleksiya həm elmi arxivləri, həm də botanik incəsənət nümunələrini əhatə edir.

1883-cü ildə herbariuma Otto Wilhelm Sonder-in şəxsi kolleksiyası da daxil edilib. Bu kolleksiya 250,000–300,000 nümunədən ibarətdir və Ferdinand von Mueller tərəfindən satın alınmışdır.

## Elmi və tədris fəaliyyəti
National Herbarium bir sıra elmi təşəbbüslərin üzvüdür:
* Australasian Virtual Herbarium — kolleksiya məlumatları açıq şəkildə paylaşılır.
* VicFlora — Viktoriya florasına dair elmi təsvirlər və taksonomik açarlar təqdim olunur.

Kolleksiya rəqəmsallaşdırılmış və indekslənmişdir: hazırda Avstraliya mənşəli nümunələrin 90%-i və beynəlxalq nümunələrin 25%-i kataloqlaşdırılmışdır.

## Bina və inkişaf mərhələləri
İlk herbarium binası 1860-cı ildə Kings Domain ərazisində inşa edilmiş, lakin 1935-ci ildə Şərəf Memorialı üçün sökülmüşdür. Hazırkı bina isə 1934-cü ildə Sir Macpherson Robertson tərəfindən maliyyələşdirilmiş və 1989-cu ildə genişləndirilmişdir.

## Tədqiqat və biomüxtəliflik mühafizəsi
Bu institut bitki biologiyası, taksonomiya və ekologiya sahəsində mühüm tədqiqatlar aparır. Herbariumda qorunan nümunələr həm tarixilik baxımından, həm də iqlim dəyişikliyi və ekoloji dəyişimlərin izlənməsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

## İstinadlar

## Əlavə bax
* Royal Botanic Gardens Victoria
* Australasian Virtual Herbarium
* VicFlora
* Otto Wilhelm Sonder
Raketka və probka top

**Raketka və probka top** ( — peşəkar badminton idman növü ilə əlaqəli idman növü. Müasir raketka və probka top oyunu peşəkar badminton idman növü ilə sıx bağlıdır.
## Tarixi
Raketka ilə oyunlar təxminən 2000 il əvvələ aid edilir və Hindistan, Çin, Yaponiya və Siam kimi ölkələrdə məşhur olub. Şimali Amerikanın yerli xalqları, o cümlədən Kvakiutl, Pima, Saliş və Zuni tayfaları, ənənəvi raketka oyunları oynayıblar. Bu oyunlar adətən qarğıdalı qabığı və ya budaqlardan hazırlanmış tüklü raketka və bəzən taxta raketlərlə oynanılırdı. Avropada isə raketka və probka top oyunu əsrlər boyu uşaqlar tərəfindən oynanılıb. Qədim Yunanıstanda bu oyunu təsvir edən rəsmlər aşkar edilib.

Bu oyunu 1850-ci ilin avqustuna qədər Şotlandiyanın Qlazqo şəhərindəki Kollec Bağında hələ də həvəslə oynayırdılar. Yaponiyada isə 1890-cı və 1910-cu illərdə bu oyunun oynandığı məlumdur.

## Xüsusiyyətləri
Oyun iki və ya daha çox şəxs tərəfindən kiçik raketlər və tüklü top ilə oynanılır. Raketlər parşömən və ya taxta çərçivəyə sarılmış ipdən hazırlanır, shuttlecock isə yüngül materialdan hazırlanmış əsas və ətrafına yapışdırılmış tüklərdən ibarətdir. Oyunun məqsədi oyunçuların shuttlecock-u yerə düşmədən bir-birinə mümkün qədər çox dəfə vuraraq qarşılıqlı oynamağıdır.
Müasir oyun, peşəkar badminton idman növü ilə sıx əlaqəlidir.
## Avstraliyada 1800-cü və 1900-cü illərin əvvəllərində
Avstraliyaya 1788-ci ildə avropalılar köçdükdən sonra, 1804-cü ildə Sidney şəhərində Serjant Pakkerin evində "Tamborinlər, musiqili qutular, düzgün olmayan melodiyalar, Raketka və probka top kimi əşyalar satılırdı. Bu oyun yeni qitədə 1830-cu və 1850-ci illərdə də geniş yayılıb.

1850-ci ilin aprelində Sidneyin Corc Strit Polis Raket Sahəsində Ser Tomas Livinqston Mitçell və digərləri tərəfindən 1 saat 47 dəqiqə ərzində bu oyun oynanılıb. 1910-cu illərdə də bu oyunun oynandığı və ya xatırlandığı məlumdur.

Raketka və probka top ənənəsinə əsaslanan yeni badminton idman növü 1874-cü ildə Avstraliya koloniyalarının sakinlərinə təqdim edildi və 1920-ci illərdə populyarlıq qazandı. 1930-cu ilin fevralında Cənubi Avstraliyada badminton assosiasiyalarının yaradılması ilə bu oyunun tənəzzülü başladı.

## Adlandırması
"Battledore and shuttlecock" ifadəsi mübahisə, müzakirə və ya siyasi oyun kimi ralli xarakterli mübahisələri təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir.
## İstinadlar
Pol Delvo

**Pol Delvo** (; ) — Belçikalı rəssam, sürrealizmin görkəmli nümayəndəsi.  Delvo əsasən yuxuvari mənzərələri və sirli qadın fiqurlarını təsvir edən əsərləri ilə tanınır. O, rəsmlərində klassik memarlıq elementləri və qeyri-real atmosferlər yaradaraq, tamaşaçını dərin düşüncələrə sövq edən unikal bir üslub formalaşdırıb.
## Həyatı
Pol Delvo 1897-ci ildə Belçikanın Ante şəhərində anadan olub. Uşaqlıq illərində incəsənətə maraq göstərmiş və əvvəlcə memarlıq sahəsində təhsil almağı düşünüb. Lakin sonradan Brüssel İncəsənət Akademiyasına daxil olaraq rəssamlıq təhsilini davam etdirib. Yaradıcılığının ilk illərində ekspressionizm və postimpressionizm üslublardan təsirlənib.

## Sürrealizmlə tanışlıq və yaradıcılığı

1930-cu illərdə Pol Delvo sürrealizmlə tanış olub və bu cərəyanın təsiri altında əsərlər yaratmağa başlayıb. Onun rəsmlərində tez-tez qədim yunan və Roma memarlığı elementləri, tərk edilmiş şəhər mənzərələri və sirli qadın fiqurları təsvir edilirdi. Bu üslubda çəkilmiş "The Awakening of the Forest" (1939) və "The Echo" (1943) kimi əsərləri onun ən məşhur işlərindəndir.

Pol Delvonun əsərlərində qadın fiqurları mühüm yer tutur. Onun sirli və bəzən robotabənzər qadın obrazları, onların ətrafındakı klassik memarlıq strukturları və qaranlıq işıq oyunları tamaşaçıda həm nostalji, həm də qeyri-real bir hiss oyadır. O, Rene Maqrit və Corco de Kiriko kimi rəssamlarla yanaşı, sürrealizmin ən görkəmli nümayəndələrindən biri hesab olunur.

## İrsi
Delvo XX əsrin ortalarında və sonrakı illərdə də fəal şəkildə yaradıcılıqla məşğul olub. Onun əsərləri dünyanın müxtəlif muzeylərində və sərgilərində nümayiş etdirilib. 1994-cü ildə vəfat etdikdən sonra onun irsi sürrealist sənətin inkişafında mühüm rol oynayan bir element kimi qorunub və qiymətləndirilib.

Paul Delvo sürrealizmin ən sirli və poetik rəssamlarından biri olaraq yadda qalıb. Onun yaratdığı qeyri-real dünyalar, sirli qadın fiqurları və memarlıq elementləri ilə zəngin olan əsərləri bu gün də sənətsevərlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilir və incəsənət tarixində öz mövqeyini qoruyur.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Coll., P. Delvaux, Martigny, Suisse, Fondation Pierre Gianadda, 1987
* 
* 
* 
* Goupil, Tony. "Quand l'univers delvalien rencontre l'univers vernien", Bulletin de la Société Jules Verne, No. 195, November 2017, pp.&nbsp;33–45
* 
* 
* 
* 
* René Gaffé, Paul Delvaux ou les Rêves éveillés. Vingt-huit reproductions de tableaux et un portrait du peintre. Bruxelles, La Boétie, 1945. In-8°, 38 p., 29 planches hors texte.
* Rivière, François; Martens, Andreas. "La Femme de cire du musée Spitzner", À suivre, n° 30, juillet 1980, pp.&nbsp;59–66. Reprise dans Révélations posthumes, Bédérama, 1980; Delcourt, coll. "Conquistador", 1991.

## Xarici keçidlər

* Paul Delvaux Foundation
* Biography at the Guggenheim Museum Website
*  Paul Delvaux exhibition in Valencia
Puşandar

**[[Puşandar]]** () — orta əsrlər türk-monqol ordularının ağır zirehlənmiş süvari cəngavəri. Azərbaycan dövlətlərindən Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu kimi türkman mədəniyyətinə xas hərbi təşkilatlarda ağır zirehli süvari qüvvələri üçün mənbələrdə adətən bu termindən istifadə olunur.

## Strateji əhəmiyyəti
Ağır zirehlə təchiz olunmuş süvari qüvvələr olan puşandarlar düşmənə qarşı qəfil hücumların həyata keçirilməsində yüksək effektivlik göstərməklə yanaşı, yüngül süvarilərin taktiki müdafiəsini təmin edir və türkman döyüş üslubuna xas olan saxta geri çəkilmə manevrləri zamanı müdafiəni təşkil edirdilər.

## Silah və geyimləri
Döyüşçülərin əsas silahları ağır başlıqlı nizələr, əyritiyəli qılınclar, xəncərlər, habelə ikinci silah kimi istifadə edilən ox və yaydan ibarət idi. Müdafiə təchizatına isə cövşən tipli, metal halqa toxumasından hazırlanmış və üzəri metal lövhələrlə möhkəmləndirilmiş zirehlər, tülbənd və ya türkman tipli konus formalı dəbilqələr, qolçaqlar, dizliklər, halqa toxumalı əlcəklər, eləcə də seçilmiş döyüşçülər üçün nəzərdə tutulan, metal döymə üsulu ilə hazırlanmış üz maskaları daxil idi.

## Mənbələr
* Şirəliyev, Nəriman, "Azərbaycan Ağqoyunlu dövlətində ağır zirehli süvarilər: puşandarlar", Hərbi Bilik, N°1, 2024, ss.94–102
* Devvani, Arzname, Millî Tetebbûlar Mecmuası, II/5, tsh. Kilisli Rifat, İstanbul 1331 (a.d. 1913).
* Azərbaycanın hərbi işi tarixi. red. P. Q. Darabadi. Bakı: Hərbi Nəşriyyat, 2006.
* Əhmədov, Səbuhi. Azərbaycan silahları IX–XVII əsrlərdə: təkamül və inkişafı. S. Ə. Əhmədov. Bakı: 2017.
* Алиев, Н. Военная история Азербайджана с древнего периода до XVIII вв. Н. Алиев, С. Ахмедов. Баку: 2020

## İstinadlar
Venesuela Pudel güvəsi

**Venesuela Pudel güvəsi** — Son dərəcə nadir və qeyri-adi görünüşü ilə diqqət çəkən, ilk dəfə 2009-cu ildə tapılan Pudel it cinsinə bənzər tükləri ilə məşhur güvə növü.

Pudel güvəsi Qırğızıstanlı zooloq Artur Ankerin 2009-cu ildə Flickr hesabında yerləşdirdiyi Venesueladakı Canaima Milli Parkında çəkilmiş fotoşəkilə tanınıb. Onun çəkdiyi fotoşəkil 2012-ci ilin avqustundan İnternet meminə çevrilib.

Güvənin növü hələ müəyyən edilməyib. Mütəxəssislər belə fikir yürüdürlər ki, o, çox güman ki, antenaların forması ilə göstərildiyi kimi, Lasiocampidae ailəsinin, ehtimal ki, Gənələr cinsinin üzvüdür. Ancaq təsvir edilən növ və ya yeni olduğunu müəyyən etmək üçün tək bir fotoşəkil kifayət deyil.

İnternetdə bədənləri tüklərlə örtülmüş digər kəpənək növlərinin, məsələn, səhvən "Venesuela pudeli güvəsi" adlandırılan ipəkqurdunun çoxlu müxtəlif fotoşəkilləri var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Firon qarışqası

**Firon qarışqası** və ya **ev qarışqası** () — çox yayılmış və zərərli qarışqa növüdür. Bu qarışqalar adətən qapalı məkanlarda yaşayır və qida mənbələrinə asanlıqla çatmaq üçün uzun yollar qət edirlər.
## Adlandırılması
Bu kiçik qırmızı qarışqalar ilk dəfə Misir fironlarının məzarlarında - yemək axtarmaq üçün girdikləri mumiyaların üzərində aşkar edilib. Burada onlar götürülərək cinsləri müəyyən etmək üçün isveçli alim Karl Linneyə təhvil verilib. O, 1758-ci ildə bu qarışqaları təsvir edərək onu firon qarışqası adlandırdı və Misir və Şimali Afrikanın ona bitişik ərazilərinin onun vətəni olduğunu irəli sürdü. Bu növ qarışqaların 128-ə yaxın qohum növü var, onlardan 75-i, o cümlədən firon qarışqası Şərqi Afrikada vəhşi təbiətdə yaşayır.

Avropada firon qarışqası ilk dəfə 1828-ci ildə Londonda kəşf edilib və burada kamin altındakı evlərdə rahatlıq tapıb. 1862-ci ildə Kazanda, 1863-cü ildə isə Avstriyada rast gəlinib. Təxminən eyni vaxtda Şimali və Cənubi Amerikanın limanlarında aşkar edilib. Liman şəhərlərindən firon qarışqaları qitələrin içərilərinə nüfuz edirdi. Hazırda onlara dünyanın hər yerində rast gəlinir. Moskvada onların 1889-cu ildən məskunlaşdığı guman edilir. 2013-cü ildə ilk dəfə Qrenlandiyada da aşka edilib.

## Xüsusiyyətləri
Firon qarışqaları kiçikdir, işçi qarışqaların uzunluğu təxminən 2 mm-dir. Onlar sarımtıl və ya açıq qəhvəyi rəngdədir. Bu qarışqalar çox böyük koloniyalar yarada bilirlər, bir koloniyada minlərlə işçi qarışqa və bir neçə kraliça ola bilər.

Firon qarışqaları hər növ qida ilə qidalanır, lakin xüsusilə şirin qidaları sevirlər. Onlar həmçinin zibil və digər qida qalıqları ilə də qidalanırlar. Adətən isti və nəmli yerlərdə yaşayırlar. Ev və binaların içərisində, mətbəxlərdə, hamam otaqlarında və digər qapalı məkanlarda tapıla bilərlər.

Bu qarışqalar qida mənbələrinin içərisinə daxil olaraq, onları çirkləndirə bilər və bu da insan sağlamlığı üçün risk yarada bilər. Onlar elektrik cihazları və digər avadanlıqları zədələyə bilər, çünki, bu cihazların içərisində yuva qurmağa üstünlük verirlər.
## Qalereya

File:M.pharaonis.jpg|Firon qarışqası dəstəsi
File:Monomorium pharaonis worker with sugar crystal.jpg|Firon qarışqası şəkər kristalı ilə
File:Hormiga faraón (Monomorium pharaonis), Hartelholz, Múnich, Alemania, 2020-06-21, DD 20-28 FS.jpg|Firon qarışqası qatlanmış şəkildə
File:Monomorium pharaonis casent0104094 dorsal 1.jpg|Firon qarışqasının böyüdülmüş görünüşü


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Picture of a ''M. pharaonis''
* 
* Pharaoh ant   on the UF / IFAS  Featured Creatures Web site
* Борьба с фараоновым муравьём
* Описание Monomorium pharaonis и его Фото
İqtisadi ədalət

**İqtisadi ədalət**  — iqtisadi sistemin fərdlərə və cəmiyyətə qarşı ədalətli və etik davranmasını təmin edən nəzəri və praktik yanaşmalar toplusu. Bu anlayış iqtisadi imkanların bərabərliyi, ədalətli gəlir bölgüsü, istismar hallarının qarşısının alınması və cəmiyyətin bütün üzvlərinin insan ləyaqətinə uyğun yaşamaq imkanına sahib olmasını nəzərdə tutur. İqtisadi ədalət anlayışı həm etik prinsiplərə, həm də iqtisadi nəzəriyyələrə əsaslanır. Bu konsepsiya fərdlərin iqtisadi proseslərdə və qərar qəbuletmədə bərabər hüquqlara sahib olması prinsipini müdafiə edir. Ədalətli əmək haqqı, ədalətli vergi sistemi və sosial müdafiə mexanizmləri iqtisadi ədalətin əsas komponentləri sayılır.

İqtisadi ədalət anlayışını təşkil edən əsas elementlər aşağıdakılardır:
* gəlir bölgüsündə ədalət — cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri arasında gəlirin ədalətli paylaşılması.
* imkan bərabərliyi — hər bir fərdin təhsil, səhiyyə və məşğulluq imkanlarına bərabər şəkildə çıxışı.
* iş şəraitində ədalət — əmək şəraitinin insan hüquqlarına və standartlara uyğun təşkili.
* istismar və diskriminasiyaya qarşı mübarizə — əmək bazarında və iqtisadi münasibətlərdə ayrı-seçkilik hallarının qarşısının alınması.

İqtisadi ədalət konsepsiyası müxtəlif dövrlərdə fəlsəfi və siyasi hərəkatların əsas ideyası olmuşdur.Karl Marks və Con Rolz kimi düşünürlər bu anlayışı öz əsərlərində inkişaf etdirmişlər. Xüsusilə XX əsrdə rifah dövləti modelləri və sosial-demokratik siyasətlər bu anlayışın praktikada tətbiqi baxımından əhəmiyyətli rol oynamışdır. Müasir dövrdə iqtisadi ədalət bərabərlik, inklyuziya və davamlı inkişaf kimi anlayışlarla sıx bağlıdır. Qlobal miqyasda BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri (SDG) çərçivəsində də iqtisadi ədalətin təmin olunması vacib prioritet kimi təqdim olunur. Universal Əmək Təşkilatı və digər beynəlxalq qurumlar iqtisadi ədalət üçün normativ çərçivələr hazırlamışdır.

İqtisadi ədalət ideyasına qarşı bəzi tənqidlər də mövcuddur. Bu tənqidlər əsasən sərbəst bazar iqtisadiyyatının effektivliyinə və fərdi təşəbbüsün təşviqinə əsaslanır. Bəzi liberallar bu anlayışın dövlət müdaxiləsini artıraraq iqtisadi azadlıqları məhdudlaşdıra biləcəyini iddia edirlər. İsveç, Norveç və Finlandiya kimi ölkələr iqtisadi ədalətin yüksək səviyyədə təmin olunduğu rifah dövləti modelləri ilə tanınır.  BMT, Avropa İttifaqı və digər beynəlxalq təşkilatlar regional və qlobal səviyyədə iqtisadi ədaləti təşviq edən proqramlar həyata keçirirlər.

## Həmçinin bax
* Sosial ədalət
* İqtisadi bərabərlik
* İnsan hüquqları
* Rifah dövləti
* Əmək hüquqları
* Vergi ədaləti

## İstinadlar
Con Holl

**Con Lüis "Yan" Holl** (; ) — amerikalı fizik, Nobel mükafatı laureatı. O, Lazer əsaslı dəqiq spektroskopiya sahəsindəki töhfələrinə görə 2005-ci ildə Fizika üzrə nobel mükafatı alıb.

## Həyatı
Con Holl 21 avqust 1934-cü ildə ABŞ-də şəhər olan Kolorado ştatının inzibati mərkəzi Denver şəhərində anadan olub. &nbsp;O, Karnegi Texnologiya İnstitutunda üç pillə bitirmişdir: bakalavr (1956il), magistr (1958il) və elmlər doktoru (1961il). O, Milli Standartlar və Texnologiya Universitetində doktoranturadan sonrakı tədqiqatını tamamlayıb, 1962-ci ildən 2004-cü ildə təqaüdə çıxana qədər orada işləyib. 1967-ci ildən Boulderdəki Kolorado Universitetində mühazirələr də oxuyub.

Con Holl 2005-ci ildə Roy Qlauber və Teodor Henş ilə birgə "Yüksək dəqiqlikli lazer spektroskopiyasının inkişafına və optik tezlik standartlarında işığın dəyişməsinin dəqiq hesablanması texnikasına verdiyi töhfələrə görə" fizika üzrə Nobel mükafatı alıb.

## Şəxsi həyatı
Con Holl Karneqi Mellon Universitetinin məzunu olan Lindi (əsl adı Marilin Robinson) ilə evlidir. Onların Ceri, Con və Tomas adlı üç övladı var.

## Mükafatları
* 1984 -cü ildə - Tauns mükafatı
* 1991 -ci ildə - Frederik Ayves medalı
* 2002 -ci ildə - &nbsp;Maks Born Mükafatı
* 2005 -ci ildə - Fizika üzrə Nobel Mükafatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* CV and publication list
* National Institute of Standards and Technology (NIST)
* JILA
* U.S. Patent 6201638 Comb generating optical cavity that includes an optical amplifier and an optical modulator (John Lewis Hall)
* Hall's website
*Group photograph taken at [:en:[The International Conference on Lasers and Applications, Lasers 'XX|*Lasers* '92]] including, right to left, :en:Marlan Scully, :en:Willis Lamb, John L. Hall, and :en:F. J. Duarte.
*Interview of John L. Hall by David Zierler on May 19, 2020, Niels Bohr Library & Archives, American Institute of Physics
Avstralaziya

**Avstralaziya** — Avstraliya, Yeni Zelandiya, Yeni Qvineya adası və Sakit okeandakı ona bitişik olan adalardan ibarət Okeaniya regionudur. Termin birinci dəfə Şarl de Bros tərəfindən qələmə alınmış *Histoire des navigations aux terres australes* (1756) adlı əsərdə istifadə edilmişdir. Latın dilindən tərcümədə "Asiyanın cənubu" mənasını verən bu söz Polineziya və Sakit okeanın cənub-şərqi (*Magellanika*) istisna olmaqla, daha şərqdə yerləşən regionu təsvir edir. Şimal-şərq hissəsində Mikroneziyadan ayrılan region Hindistanın da daxil olduğu Hind-Avstraliya plitəsində yerləşir.

## Bəşəri coğrafiya

Avstralaziya termini bəzən Avstraliya və Yeni Zelandiyanı göstərmək üçün istifadə olunur. Yeni Qvineya adasının (Papua-Yeni Qvineya və adanın İndoneziyaya məxsus olan hissəsi də daxil olmaqla) da Avstralaziyanın sərhədləri daxilində olduğu hesab olunur.

Avstralaziya termini əvvəllər Avstraliya və Yeni Zelandiyanın idman komandalarını təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Yeni Zelandiya və Avstraliya tennis komandalarının 1905-1915-ci illər arasında iştirak etdikləri Devis kuboku turnirlərini, həmçinin də 1908 və 1912 Yay Olimpiya Oyunlarını bu vəziyyətə misal göstərmək mümkündür.

## Ekoloji coğrafiya

Ekoloji nöqteyi-nəzərdən nəzər salındığı zaman Avstralaziya bir çox nadir bitki və heyvan növlərinə ev sahibliyi edir. Burada qeyd olunan region Avstraliya, Yeni Qvineya ilə Lombok və Sulavesi adaları da daxil olmaqla bir sıra adalardan ibarətdir. Volles xətti Avstralaziyanı bioloji cəhətdən Asiyadan ayırır. Kalimantan və Bali bu xəttin qərb hissəsində qalmış torpaqlardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 

## Xarici keçidlər

*
Faruk Loğoğlu

**Osman Faruk Loğoğlu** — türk diplomatı və siyasətçi, Türkiyənin Azərbaycanda, Danimarkada və Amerika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

## Bioqrafiyası
Faruk Loğoğlu 15 oktyabr 1941-ci ildə Ankarada anadan olub. Tarsus Amerika kollecini bitirdikdən sonra ABŞ-ın Brandeys Universitetinndə siyasi elmlər üzrə bakalavr və magistr dərəcəsi, 1970-ci ildə Prinston Universitetində siyasi elmlər üzrə doktorluq dərəcəsi alıb.

## Karyerası
Faruk Loğoğlu Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə daxil olmamışdan əvvəl 1969-1970-ci illərdə Vermontd Middlebury kollecində siyasi elmlər üzrə müəllim işləyib. Xarici İşlər Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə — siyasi müşavir, Avropa İqtisadi Birlikləri yanında Daimi Nümayəndəliyinin birinci katibi, Türkiyənin Dəkkədəki müvəqqəti işlər vəkili, Türkiyənin BMT yanında Daimi Nümayəndəliyinin siyasi məsələlər üzrə müavini və Hamburqda Türkiyənin baş konsulu vəzifələrində çalışıb.

1993-1996-cı illərdə Türkiyənin Danimarkadakı səfiri olub.

1996-cı ildə Azərbaycana səfir təyin edilib və 1998-cı ilə qədər bu vəzifədə çalışıb. 

1998-ci ildə Azərbaycandan qayıdan Loğoğlu əvvəlcə çoxtərəfli siyasi məsələlər üzrə Xarici İşlər nazirinin müavininin köməkçisi (1998-2000), sonra isə nazir müavini (2000-2001) vəzifələrində çalışıb. Digər xarici təyinatları Belçika, Banqladeş, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (Nyu-York) və Almaniyada olub. Xarici İşlər Nazirliyində Xarici Siyasət Məsləhət Şurasının üzvü və UNESCO üzrə Türkiyə Milli Komissiyasının sədr müavini vəzifələrində çalışıb.

2001-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına səfir təyin edilib və bu vəzifəni 2006-cı ildə tamamlayıb.

Loğoğlu 2006-cı ildə Türkiyə Xarici İşlər Xidmətindən təqaüdə çıxıb. O, iki il (2006-2008) Türkiyənin əsas beyin mərkəzlərindən birinə, baş ofisi Ankarada yerləşən Avrasiya Strateji Araşdırmalar Mərkəzinə (ASAM) rəhbərlik edib. 

Loğoğlu eyni zamanda 2006-2010-cu illərdə UNESCO üzrə Türkiyə Milli Komissiyasının sədr müavini və UNESCO-nun Parisdə keçirilən Baş Konfransı zamanı Mədəniyyət komitəsinə sədrlik edib. O, 2010-cu ildə Türkiyə Dəyişiklik Hərəkatında (TDH) çalışıb. Daha sonra Cümhuriyyət Xalq Partiyasına (CHP) üzv olub və 2011-ci ilin iyun seçkilərində Adana vilayətindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinə millət vəkili seçilib. Hazırda Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvü, CHP-nin xarici əlaqələr üzrə sədir müavinidir.

## Elmi fəaliyyəti
Türkiyənin ikinci Prezidenti İsmət İnönünün siyasi tərcümeyi-halından bəhs edən “İsmət İnönü və Müasir Türkiyənin qurulması” kitabının müəllifidir. Xarici siyasətlə bağlı həm türk, həm də ingilis dillərində çox saylı məqalələri dərc olunub.

## Həmçinin bax

* Türkiyənin Azərbaycandakı səfirlərinin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Biography at the Brussels Forum
Almanax layihəsi

**Almanax layihəsi** () — 2014-cü ildə rejissor Din İzrailayt tərəfindən çəkilmiş elmi fantastika, psevdosənədli triller filmi. Filmin nümayişinin 2014-cü ilin axırında olması planlaşdırılmışdı, lakin sonradan filmin nümayiş tarixi 2015-ci ilin yanvar ayına təxirə salınmışdır.  Filmin MDB məkanında premyerası 29 yanvar 2015-ci ildə baş tutmuşdur.

## Rollarda

## Qiymətləndirmə

Film qarışıq və müsbət rəylər almışdır. Rotten Tomatoes saytında film 68 rəy əsasında 35% reytinq əldə etmiş, orta hesabla isə 10 baldan 4,7 bal əldə etmişdir. Ümumi rəyə əsasən "Filmdə müəyyən qədər hazırcavablıq, ağıl və orijinallıq olsa da, lakin ümumi olaraq götürüldükdə onun zəif süjet xətti və tapılmış kadrlar əsaslı kinematoqrafiyası onu tövsiyə etməyi çətinləşdirir". Metacritic saytında isə film 25 tənqidçinin rəyinə əsasən 100 baldan 47 bal əldə etmişdir ki, bu da öz növbəsində "qarışıq və ya orta səviyyəli rəylər" statusuna müvafiqdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
*
Əmlak vergisinin bərabərləşdirilməsi

**Bərabərləşdirmə** — müxtəlif coğrafi ərazilər və ya əmlak sinifləri üzrə vergi qiymətləndirmə səviyyələrinə vahidlik gətirmək üçün əmlak vergisində bir addımdır. Bərabərləşdirmə adətən mülkiyyətin hər bir sahəsi və ya sinfi üzrə vahid artım və ya azalma faizi şəklində olur.

Vergi hesablamalarında aydın bərabərləşdirmə cəhdləri ən azı 1799-cu ilə təsadüf edir.

## Həmçinin bax
* Ədalətli bazar dəyəri

## İstinadlar
Ədalətli bazar dəyəri

**Ədalətli bazar dəyəri** —  müəyyən bir əmlakın, aktivin və ya xidmətin könüllü alıcı və satıcı arasında, heç bir məcburiyyət və ya xüsusi münasibət olmadan, bazar şəraitində razılaşdırıla bilən ən ehtimal olunan satış qiyməti. Bu anlayış, iqtisadiyyat, maliyyə, vergi hüququ, daşınmaz əmlak və mühasibat sahələrində geniş şəkildə tətbiq olunur.

## Tarixi
Ədalətli bazar dəyəri anlayışı müasir iqtisadi və hüquqi sistemlərin inkişafı ilə formalaşmışdır. İlk dəfə XIX əsrdə Böyük Britaniyada mülkiyyət hüququ və vergi islahatları çərçivəsində istifadə edilməyə başlanmışdır. ABŞ-da isə bu anlayış XX əsrin əvvəllərində vergi qanunvericiliyində (xüsusilə Federal Əmlak Vergisi Aktı çərçivəsində) geniş tətbiq olunmağa başladı. Sonradan beynəlxalq maliyyə standartları bu anlayışı mühasibat və audit sahəsində qəbul edərək, şirkətlərin maliyyə hesabatlarında obyektiv dəyərin əks etdirilməsini təmin etmişdir.

## Müasir yanaşmalar
Beynəlxalq Mühasibat Standartları (IFRS) və ABŞ-ın Qenerally Accepted Accounting Principles (GAAP) kimi normativ sistemlərdə “ədalətli dəyər” anlayışı (fair value) ilə “ədalətli bazar dəyəri” anlayışı bir-birinə yaxın mənada işlədilir, lakin bəzən fərqli texniki kontekstlərdə istifadə oluna bilər. Qiymətləndirmə zamanı adətən aşağıdakı metodlardan istifadə edilir:

* müqayisəli bazar analizləri
* gəlir yanaşması
* xərclər metodu

Ədalətli bazar dəyəri bir çox ölkələrin mülki, vergi və sığorta qanunvericiliyində mühüm hüquqi əsas kimi nəzərdə tutulur. Məsələn, Azərbaycan Respublikasında da vergi öhdəliklərinin müəyyənləşdirilməsi zamanı “bazara uyğun qiymət” anlayışı istifadə olunur ki, bu da faktiki olaraq ədalətli bazar dəyərinin ekvivalentidir.

## Tənqidi
Ədalətli bazar dəyərinin müəyyənləşdirilməsi subyektiv və bazar şəraitindən asılı olduğuna görə bəzən mübahisələrə səbəb ola bilər. Xüsusilə likvid olmayan və ya unikal aktivlərin qiymətləndirilməsi zamanı bu problem daha qabarıq şəkildə üzə çıxır. Eyni zamanda, bazarın qeyri-sabitliyi və informasiya bərabərsizliyi ədalətli qiymətin obyektivliyini azalda bilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Best stock research sites
Lac Alaotra bambuk lemuru

**Lac Alaotra bambuk lemuru** və ya **Alaotran bambuk lemuru,** () — yerli dilində "bandro" kimi tanınan, bambuk lemur növü. Bu növ Madaqaskarın şimal-şərqində yerləşən Lac Alaotra gölü və ətrafındakı qamışlıqlara endemikdir. Təxminən 40 sm (16 düym) uzunluğunda olub, oxşar uzunluqda quyruğa malikdir və boz-qəhvəyi rəngdədir. Bu, yalnız papirus qamışları, digər qamışlar və otlarla qidalanan və yaşayan yeganə bambuk lemurudur. Bəzi mütəxəssislər onun şərq kiçik bambuk lemurunun (Hapalemur griseus) yarımnövü kimi qəbul edilməsini təklif edirlər. Bu lemurun populyasiyası yaşayış mühitinin məhv olması səbəbindən azalır və Beynəlxalq Təbiəti Qoruma İttifaqı onu "kritik təhlükə altında" olaraq qiymətləndirib.
## Taksonomiyası

Lac Alaotra bambuk lemurunun təsnifatı mübahisəlidir. Bəziləri onu "Hapalemur griseusun" yarımnövü kimi təsnif edir, digərləri isə onu ayrı bir növ kimi qəbul edir. Hazırkı genetik məlumatlar növ statusunu dəstəkləmir. H. g. griseus və H. g. alaotrensis populyasiyalarından alınan mitoxondrial DNT ardıcıllıqları filogenetik ağacda bir-birinə qarışmışdır.  Bundan əlavə, iki yarımnöv arasındakı orta genetik məsafələr takson daxili müqayisələr diapazonunda olub, taksonlar arası müqayisələr diapazonunda deyil. Növ və yarımnöv statusunun yekun qiymətləndirilməsi üçün nümunə toplamanın boşluqlarının doldurulması və nüvə genlərinin istifadəsi tələb olunur. GenBank, genetik ardıcıllıq məlumatları üçün universal depo, Alaotran lemurunun növ statusunu qəbul etməyib və onu yarımnöv kimi siyahıya alıb.

## Təsviri
Lac Alaotra bambuk lemurunun quyruğu və bədəni orta hesabla 40 sm (16 düym) uzunluğundadır və çəkisi 1,1–1,4 kq (2,4–3,1 funt) arasındadır. Erkəklər dişilərdən bir qədər böyükdür. Onun sıx, yunlu xəzi arxa tərəfdə boz-qəhvəyi, üz və sinə hissəsində açıq boz, baş və boyun hissəsində isə şabalıdı-qəhvəyi rəngdədir. Bu lemur yalnız papirus qamışlarında yaşamaq üçün uyğunlaşmış yeganə primatdır. Digər bambuk lemurlarından fərqli olaraq, Lac Alaotra bambuk lemuru bambuk yemir, əvəzində papirus qamışlarının gövdələri, "Phragmites communis" otunun zoğları və digər iki ot növü (Echinochloa crus-galli və Leersia hexandra) ilə qidalanır.

## Statusu
Lac Alaotra bambuk lemurunun populyasiyası göl ətrafında uyğun yaşayış mühitinin məhv edilməsi və düyü sahələrinə çevrilməsi səbəbindən azalır. Digər təhlükələrə bataqlıqların yandırılması və lemurların ərzaq və ev heyvanı ticarəti üçün ovlanması daxildir. Beynəlxalq Təbiəti Qoruma İttifaqı bu lemuru "kritik təhlükə altında" olaraq qiymətləndirib, lakin 2007-ci ildə göl ətrafında 42,478 hektarlıq yeni qorunan ərazi yaradılıb ki, bu da lemurlar üçün müəyyən qorunma təmin edəcək. Durrell Vəhşi Təbiəti Qoruma Fondu Lac Alaotra bambuk lemurunun qorunması üzrə proqram həyata keçirir və bəzi zooparklarda yetişdirmə işləri aparılır. Növ CITES Əlavə I-də siyahıya alınıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Argentina qarışqaları

**Argentina qarışqaları** ()&nbsp;— Cənubi Amerikadan, xüsusilə Argentinadan gələn qarışqa növü. Bu qarışqalar təhlükəli və işğalçı olmaqla dünyanın bir çox yerində yayılıb. 1800-cü illərin sonlarından başlayaraq Aralıq dənizi iqlimi olan bölgələrə yayılıb. Hazırda Antarktida və bəzi okean adaları istisna olmaqla, bütün qitələrdə bu qarışqalara rast gəlinir. Onların diapazonu temperaturla məhdudlaşır. Adətən orta gündəlik temperaturun 7-14 dərəcədən aşağı olduğu ərazilərdə yaşaya bilmirlər.
## Xüsusiyyətləri
* Görünüşləri — Argentina qarışqaları kiçikdir, işçi qarışqaların uzunluğu təxminən 2-3 mm-dir. Onlar açıq qəhvəyi rəngdədirlər.
* Koloniyaları — Bu qarışqalar çox böyük koloniyalar yarada bilirlər. Bir koloniyada bir neçə min işçi qarışqa və bir neçə kraliça ola bilər.
* Ünsiyyətləri — Onlar feromonlar (heyvanların ifraz etdiyi xüsusi maddələr) vasitəsilə ünsiyyət qurur, bu yolla qida mənbələrini və təhlükələri bir-birinə bildirirlər.
## Davranışları
* Qida axtarışı — Argentina qarışqaları çox aqressiv qida axtarışına çıxırlar və müxtəlif qida mənbələrindən istifadə edirlər. Onlar həm bitki, həm də heyvan mənşəli qidalarla qidalanır.
* Yerləşmələri — Bu qarışqalar yerli qarışqa növlərini sıxışdıraraq onların yerini tuta bilirlər. Onların işğalçı davranışı ekosistemlərə ciddi təsir göstərə bilər.
## Ekoloji təsirlər
* Yerli növlərə təsir — Argentina qarışqaları yerli qarışqa növlərini məhv edə bilər ki, bu da ekosistemlərin balansını poza bilər.
* İnsanlara təsir — Onlar evlərə və digər binalara daxil olaraq qida mənbələrini məhv edə bilərlər. Bu, həmçinin kənd təsərrüfatına da zərər verə bilər.
## Mübarizə yolları
* Kimyəvi mübarizə — Pestisidlərdən istifadə edilə bilər, lakin bu, ekoloji təsirləri nəzərə alaraq diqqətlə aparılmalıdır.
* Bioloji mübarizə — Təbiətdə onların düşmənləri olan digər həşərat növlərindən istifadə edilə bilər.
## Qalereya

File:Argentine Ant (Linepithema Humile).jpeg|Cənubi Kaliforniya tapılan iri işçi qarışqa
File:How to identify Argentine Ants (Linepithema Humile).jpeg|"s" Argentina qarışqasını təyin etməyi asanlaşdırır Linepitema humile.
File:Linepithema Humile.jpg|Argentina qarışqaları ölü qara milçəyi parçalayır
File:Argentine ants accessing trap.JPG|Argentina qarışqaları ABŞ-da tez-tez yem anbarlarına "hücum" edirlər


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ev qarışqaları

**Ev qarışqaları** və ya **Ətirli ev qarışqaları** () — Şimali Amerikada ən geniş yayılmış qarışqa növlərindən biri. Çox vaxt evlərdə olur, yeməkləri korlayır. Əziləndə çıxan kəskin qoxusuna görə “Köklü ev qarışqası” adlandırılır.
## Ümumi məlumat
Ev qarışqaları kiçik ölçülü, təxminən 2.5-3 mm uzunluğunda olurlar. Rəngləri qəhvəyi və ya qara olur. Yumurtaları mirvari ağ rəngdə olur, ölçüsü 0,24x0,39 mm-dir. Yumurtadan çıxmağa yaxınlaşdıqca daha qeyri-şəffaf olurlar. Sürfələr ilk çıxdıqları zaman  təxminən 0,72 x 1,74 mm-ə qədər böyüyür. Böyüdükcə başları əyilməyə başlayır. Onların bədəni seqmentli və sarımtıl rəngdədir. Tam böyüdükdə isə çox dolğun və qalın olur. Yumurtalar əsasən aprelin sonundan soyuq hava başlayana qədər, adətən noyabrda qoyulur. Yumurtalar 11-26 gündən sonra çıxır. Ümumi inkişaf müddəti yumurtaların qoyulduğu vaxtdan asılı olaraq dəyişə bilir. Aprel-iyun aylarında qoyulan yumurtalar üçün yumurtadan yetkinliyə qədər ümumi inkişaf 5-9 həftə çəkir. İyundan sentyabr ayına qədər qoyulan yumurtalar üçün inkişaf isə 6-7 həftə çəkir.

* Əsas xüsusiyyəti — Əzildikdə hindistan qozu və ya çürük hindistan qozu qoxusu yayılır.
* Yaşayış yeri — Bu qarışqalar adətən evlərin içində və ya yaxınlığında yaşayırlar. Onlar mətbəx və hamam kimi, nəmli və qida mənbələri olan yerləri sevirlər.
* Qidalanması — Ev qarışqaları şirin qidalar, yağlar və zülallar olmaqla müxtəlif qidalarla qidalanır. Onlar həmçinin ölü həşəratları və digər kiçik heyvanları da yeyə bilərlər.
## Qalereya

Tapinoma sessile casent0005329 dorsal 1.jpg|İş qarışqası
Tapinoma sessile casent0104534 profile 2.jpg|Erkək qarışqa
Tapinoma sessile casent0104534 head 1.jpg|Erkək qarışqanın baş hissəsi
Tapinoma sessile casent0104849 head 1.jpg|Dişi qarışqanın baş hissəsi
Tapinoma sessile casent0104849 profile 1.jpg|Dişi qarışqa yan hissədən
Tapinoma sessile casent0104850 dorsal 1.jpg|Dişi qarışqa üst hissədən


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  – data highlighting habits, habitats and threats