Lyudmila Rublevskaya

**Lyudmila İvanovna Rublevskaya** (; ) — Sovet və Belarus şairəsi, publisist, ədəbiyyat tənqidçisi, Belarus Yazıçılar İttifaqının üzvü.
## Həyatı

Lyudmila Rublevskaya ilk şeirini 1983-cü ildə Belarusun "Gənclik bayrağı" qəzetində dərc etdirib.

1984-cü ildə o, Minsk Memarlıq və İnşaat Kollecini bitirmişdir. "Gorizont" proqram təminatının dizayn bürosunda memarlıq üzrə texnik kimi çalışıb. Lyudmila Rublevskaya 1986-1987-ci illərdə Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya fakültəsində təhsil alıb. Sonra 1994-cü ildə bitirdiyi Belarus Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin Belarus şöbəsində təhsili davam etdirib.

Lyudmila Rublevskaya “Bizim söz”, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetlərində, “Pershatsvet” jurnalında çalışıb. “Ədəbiyyat və incəsənət” (belarusca: “*Literature i Mastatstva*”) qəzetində tənqid şöbəsinin redaktoru vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən 2020-ci ilə qədər - "Belarus Today" qəzetinin mədəniyyət şöbəsinin ədəbi köşə yazarı olub. Lyudmila Rublevskaya 2020-ci ilin sentyabrından "Zvyazda" qəzetinin mədəniyyət şöbəsinin ədəbi köşə yazarıdır.

O, “Mədəniyyət” kanalında Belarus dilinin tarixindən və müasirliyindən bəhs edən “Dzeyaslou” (“Feil”) radio verilişlərinin müəllifi olub. Rublevskaya “Ədəbiyyat ətrafı” gənc yaradıcılar birliyinə rəhbərlik edir.

2013-cü ilin mart ayında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Əhali Fondu və "Lady.tut.by" portalı tərəfindən həyata keçirilən “Uğurun sirri” birgə layihəsi çərçivəsində keçirilən səsvermənin nəticələrinə görə Lyudmila Rublevskaya 2013-cü ildə Belarusun ən uğurlu qadınlarının ilk onluğuna daxil olub.

Lyudmila Rublevskayanın əsərləri rus, alman, ingilis, fransız, bolqar, polyak və onlarla başqa dillərə tərcümə edilib. Onun bəzi dramatik əsərləri Belarus teatrlarının səhnələrində səhnəyə qoyulub. Lyudmila Rublevskaya həm də tənqidçi və ədəbiyyatşünas alim kimi də fəaliyyət göstərir. 

Bəzi belarus tənqidçiləri Lyudmila Rublevskayanın tarixi mərkəzli əsərlərini Vladimir Korotkeviçin bədii ideyalarının “melodramatik şərhləri” ilə təqdirlə müqayisə edirlər. Beləliklə, onun “Unudulmuş qəbirlərin qızılı” (2005) romanındakı hadisələr paralel olaraq Korotkeviç üçün ən maraqlı dövrlərdə, Konstantin Kalinovskinin başçılığı ilə  olan üsyan vaxtı və bizim dövrümüzdə baş verir. "Son İmperatorun Üzüyü" (2005) hekayəsinin qəhrəmanı isə əsilzadə olduğu ortaya çıxan ailəsinin faciəli və qəhrəmanlıq tarixini öyrənir.

## Ailəsi
Həyat yoldaşı belarus şairi və yazıçısı, Dövlət Mükafatı laureatı Viktor Şnip. Onların iki uşaqları var.
## Biblioqrafiya
### Şeir topluları
* "Крокі па старых лесвіцах" (Köhnə pilləkənlərdə addımlar), 1990.
* "Замак месячнага сяйва" (Ay işığının qalası), Mastatskaya Literature, 1992
* "Qala qülləsinin üstündə"
* "Balaqan"
* "Cəngavər salnamələri"
* "Шыпшына для Пані" (Şipşina üçün xanım), Mastatskaya Literature, 2007 - şeirlər və esselər və s.
* "Явление Инфанты" (İnfanta fenomeni), Kniqazbor, 2005 – şeirlər toplusu, həmçinin “Sovet uşaqlığımın bəstəriyəsi” adlı ironik xatirələr.
### Kitabları (nəsr)
* **Адукацыя**. (Təhsil), 1990;
* “**Старасвецкія міфы горада Б**" (B şəhərinin köhnə dünya mifləri);
* “**Я - мінчанін**" (Mən Minsk sakiniyəm), Minsk: Mastatskaya Literature, 2003;
* “**Люстэрка сусвету**" (Kainatın güzgüsü), Minsk: Mastatskaya ədəbiyyatı, 2007) - Belarus müəlliflərinin bədii ədəbiyyat toplusu. Rublevskaya - “Vahid”;;
* "**Прыгоды мышкі Пік-Пік**" (Siçan Pik-Pikin sərgüzəştləri), Bialystok: AB-BA, 2007;
* "**Карона на дне віра, альбо Казкі з хутара Юстыны**" (Burulğanın dibindəki tac və ya Justina fermasından nağıllar) Mn.: Mastatskaya Literature, 2008 - nağıllar;
* "**Пляски смерти**" (Ölüm rəqsləri), Minsk: Mastatskaya Literature, 2011 - qotik roman (qotika, fantaziya, dəhşət). Roman detektiv, tarixi fantaziya və müasir sevgi hekayəsi, qotika həzin və zərif yumor kimi janrları özündə birləşdirir. Baş qəhrəman, keçmiş jurnalist Anna Boretskaya, dublyoru, burgomaster Anetanın qızı yaşadığı orta əsr şəhəri haqqında xəyal edir. Baş qəhrəman və onun keçmiş əri, bərpaçı Yuras Domoqurski, orta əsrlərin dəhşətli psixi epidemiyası olan “ölüm rəqsləri”nə çarə axtarır və bu yolda öz hissləri ilə mübarizə aparır;
* "**Panna Danusyanın kürəkəni**", Minsk: Mastatskaya Literature, 2012, - toplu, mistik hekayə, hekayələr (qotika, fantaziya, dəhşət). “Pleban dəyirmanlarında gecələr” mistik hekayəsi Minsk haqqında bir süjet konturunda birləşmiş əfsanə və ənənələrin toplusudur. "B şəhərinin köhnə dünya mifləri" XIX əsrin Belarus şəhərinin qədim mifləri və reallıqlarının sintezi silsiləsi. Topluya həmçinin cəsur üsyançıların, gözəl xanımların və köhnə mülklərdə gizlənən canavarların, baş qəhrəmanların sədaqətli və faciəli məhəbbəti ilə nəcib, Belarusun cəngavər dövrü obrazını yaradan romantik və mistik hekayələr də daxildir;
* "**Сэрца мармуровага анёла**" (Mərmər mələyin ürəyi), Minsk: Mastatskaya Literature, 2012 - hekayələr, roman. Topluya “Mərmər mələyin ürəyi” hekayəsi, “Son imperatorun üzüyü” hekayəsi və “Unudulmuş qəbirlərin qızılı” romanı daxildir. "Unudulmuş qəbirlərin qızılı" romanında hadisələr Kastus Kalinouskinin üsyanı zamanı və bizim dövrümüzdə paralel olaraq cərəyan edir. “Mərmər mələyin ürəyi” hekayəsində Kraliça Bonanın qara mirvarisi mühafizəçi və paytaxt sənətşünası Kasinin əlindədir. “Son imperatorun üzüyü” hekayəsinin qəhrəmanı gənc şairə Maqda kral ailəsinin qəhrəmanlıq və eyni zamanda faciəli tarixini öyrənir.
* "**Сутарэнні Ромула**" “(Romulusun zindanları) Minsk: Knigosbor, 2012. - “Yazıçılar kitabı” seriyası - romanlar toplusu. Kitaba iki roman daxildir: “Əclafı öldürün, ya da Albaruteniya oyunu” (Авантуры Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега) və “Romulus zindanları” (Сутарэнні Ромула). “Romulun zindanları” romanı bundan əvvəl “Dzeyaslo” jurnalının 47-49 saylı sayında dərc edilib. 23 dekabr 2011-ci ildə Lyudmila Rublevskaya "Dzeyaslou" jurnalında dərc olunan "Romulus zindanları" romanına görə Frantişek Boquşeviç adına mükafata layiq görülüb.
* "**Авантуры Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега**" (Məktəbli və casus Prantiş Vırviçin sərgüzəştləri) Minsk: Literature and Mastatstva, 2012 - macəra-fantasmoqorik roman. Trilogiyanın ilk kitabı. Minsk Yezuit Kollecinin qaçaq tələbəsi, Polotskdan olan Prantiş Vırviç və doktor Baltromej Lednik Minsk, Slutsk və Polotsk zirzəmilərini tədqiq edir, Silfı xilas edir, Leonard da Vinçinin ixtira etdiyi dəmir tısbağaya minir, Müqəddəs Mavrikinin nizəsini alırlar və Belarusun müstəqilliyi üçün mübarizə aparırlar.
* “**Ночы на Плябанскіх Млынах**” (Pleban dəyirmanında gecələr), Minsk: Mastatskaya Literatura, 2013, - tarixi nəsr. Kitaba jurnalist və bərpaçının orta əsr saatının sirrini açdığı “Ölüm rəqsi” qotik romanı daxildir. Kitaba həmçinin daxildir: “Pleban dəyirmanlarında gecələr” hekayəsi, burada Minsk əfsanələri unudulmaz mistik və romantik bir mənzərəyə qarışır; "Şəhərin köhnə dünya mifləri B*" dövrü. Ayrı bir bölmədə həm Kalinovski və Kostyuşko üsyançılarının, həm də müasir dövrümüzdə cərəyan edən hekayələr var.
* "**Рыцари и Дамы Беларуси** (Belarus cəngavərləri və xanımları), Minsk: Mastatskaya Literature, 2013 - Belarus tarixinin məşhur və az tanınan personajları haqqında tarixi esselər toplusu.
* “**Авантуры студыёзуса Вырвіча**" (Tələbə Vırviçin sərgüzəştləri), Minsk: Zvyazda nəşriyyatı, 2014 - Prantiş Vırviç haqqında trilogiyanın ikinci kitabı. Romanın qəhrəmanları Polotsk həkimi Boltromey Lednik və Vilna Akademiyasının tələbəsi Prantiş Vırviç XIX əsrdə Polşa-Litva Birliyinin taxt-tacı ətrafında maqnat intriqalarından qurtularaq bütün Avropanı gəzirlər.
* “**Авантуры драгуна Пранціша Вырвіча**” (Draqun Prantiş Vırviçin sərgüzəştləri) Minsk: Zvyazda Publishing House, 2014, Prantiş Vırviç haqqında trilogiyanın üçüncü kitabı. Qəhrəmanlar Minsk yaxınlığındakı zirzəmilərdə yezuit xəzinələrini axtarır, eyni vaqonda qara sehrbaz və Misir şahzadəsi ilə birlikdə səyahət edir. Rusiya İmperatriçəsinin sarayında ziyafətində iştirak edirlər və Müqəddəs Alfredin tacının kimə sahib olması lazım olduğunu öyrənirlər. Kitabdakı hadisələr Stanislav Ponyatovskinin hakimiyyətinin ilk illərində baş verir. Kitab “İlin kitabı - 2015” seçilib (layihənin təşkilatçısı - Belarus PEN Mərkəzi olub).
* “**Рыцари и дамы Беларуси. 3-cü hissə**" (“Belarus cəngavərləri və xanımları. 3-cü hissə), Minsk: Mastatskaya Literature, 2018 - bədiiləşdirilmiş tarixi esselər toplusu.
* “**Туфля Мнемозины**" (Mnemozinenin ayaqqabısı), Minsk: Yanuşkeviç nəşriyyatı, 2018 - roman. Bir-biri ilə əlaqəli üç hekayə: paytaxt metrosunda işləyən dizayner Virinea Korvusun hekayəsi, eksperimentçi doktor Lusian Korvusun hekayəsi və romanın yaradılması hekayəsi. Fantaziya, tarix, detektiv və sevgi hekayələri elementləri olan kitab.

## Ekranlaşdırma
“Апошняя з Алелькавічаў" (Olelkoviçlərin sonuncusu) - televiziya filmi, 1999.
## Mükafatları
* 2002 - "Kupalavyi Dalyaqlyadi" dram müsabiqəsinin laureatı ("Aqasferin son turu" tamaşası);
* 2004 - "Fel" jurnalının "Zalatı apostrixap" mükafatı laureatı ("Unudulmuş qəbirlərin qızılı" romanı);
* 2011 - Frensis Boquşeviç mükafatı laureatı ("Romulus zindanı" romanı);
* 2011 — Bədii və publisistik janrlarda ən yaxşı əsərə görə Belarus Jurnalistlər İttifaqının “Qızıl qələm-2011” laureatı;
* 2013 - Jerzi Giedroyc mükafatına namizədlik (“Prantiş Vırviç, məktəbli və casusun sərgüzəştləri” romanı);
* 2017 - Milli Ədəbiyyat Mükafatı laureatı, "Ən yaxşı nəsr əsəri" nominasiyasında - "Xain və Konfederat Prantiş Vırviçin sərgüzəştləri" romanına görə.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Биография Л. Рублевской на «Литафише»
* Биография Л. Рублевской в белорусской «Электронной энциклопедии»
* Рублевская Людмила Ивановна на сайте «Архив фантастики»
* Рабочий стол. Людмила Рублевская. Интервью на Naviny.by, 29.04.2013 (белор. яз.).