open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dəryanur xalçası

**Dəryanur xalçası** — Azərbaycanın bütün xalçaçılıq məntəqələrində toxunan əla növ xovlu xalça.

## Ümumi məlumat
Azərbaycanın bu xalçaları "Dəryanur xalçası" adını almışdır, lakin onun adlanması Dəryavar kəndinin adi ilə bağlıdır. Bu kənd Azərbaycanın cənubunda, Yardımlı rayonunun mərkəzindən 5 km şərqdədir. Hələ qədim zamanlardan Dəryavar kəndi xalça və xalçaçılıq məmulatlarına görə çox məşhurdur. "Dəryanur" xalçalarının XIX əsrdən başlayaraq, Şuşa, Ağdam, Bərdə, Cəbrayıl və digər şəhərlərdə istehsal olunmasına baxmayaraq, onun əsas istehsal mərkəzi Dəryavar kəndi olaraq qalmaqda idi. Bu ərazidə xalçaçılığın belə inkişaf etməsi təsadüfi deyildi. Bu kənd şimalda Qarabağ və Muğan kimi, cənubda isə Təbriz kimi böyük xalçaçılıq mərkəzlərinə yaxın yerləşirdi. Bu da yerli xalçaçılara öz müsbət təsirini göstərmişdir və burada xalçaçılıq özünün yüksək səviyyəsinə çatmışdır.

## Bədii analiz
"Dəryanur" xalçalarının orta sahəsinin kompozisiyasını şaquli istiqamətdə bir – birinin ardınca yerləşdirilmiş göllərdən ibarətdir. Formasına görə, bu göllər "Xanlıq xalçası" və "Açma-yumma xalçası" xalçalarının gölləri ilə oxşarlıq təşkil edir, lakin orta sahədə yerləşməsinə görə özünəməxsusuluğa malikdir. Göllərin daxili bəzəyini simmetrik olaraq yerləşdirilimiş səkkiz islimi təşkil edir. Şaquli və üfüqi istiqamətdə göllərin dörd tərəfində yerləşdirilən başlıqlar məhz bu xalçaların özünəməxsusuluğudur. Sol və sağ tərəfdən orta sahə tünd – göy rəngli fonu olan böyük meydanla əhatələnmişdir. Bu meydan dişcik formasındadır. Onu bəzəyən naxışlar xalçanın orta sahəsinin göllərini bəzəyən naxışlarla eynidir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu xalçanın həm orta sahəsi, həm də haşiyə zolaqları bir zamanlar (təxm. XV – XVI əsrlərdə) əyrixətli bitki ornamentləri ilə bəzədilən xalçalardan iqtibas edilmişdir. Zaman keçdikcə bu əyrixətli ornamentlər qırıqxətli naxışlarla əvəz olundu. Türkiyədə Anatoliyada "Uşak" adı ilə istehsal olunan xalçalar bədii və texnoloji xüsusiyyətlərinə görə, Dəryavarda və Şuşada toxunan "Dəryanur" xalçalarına bənzərlik təşkil edir.

## Texniki xüsusiyyətlər
Əksər hallarda "Dəryanur" xalçaları xalı formasında, yəni 180X280 sm-dən 200X300 sm-dək ölçülərdə olur. Bəzi hallarda uzunsov formada gəbələr – yanlıqlar da istehsal olunur. Düyünlərin sıxlığı: hər kvadrat desimetrdə 35X35 –dən 42X42-dək düyün yerləşir (hər kvadrat metrdə 16 000-dən 176 000-dək düyün). Xovun uzunluğu 6 – 8 mm-dir.

"Dəryanur xalçaları" Azərbaycan xalçalarının ən yüksək kateqoriyasına aiddir.

## Həmçinin bax
* Dəryavar

## İstinadlar
Ndrangeta

**Ndrangeta** (, от ) — İtaliyada ən böyük mafiya qruplaşması. XIX əsrin sonlarında İtaliyanın ən kasıb əyaləti olan Kalabriyada yaranmışdır.

«Ndrangeta» qruplaşması İtaliyada güclü mafiya hesab olunur. Amma bu qruplaşma «Koza Nostra» və ya «Kamorra» kimi məşhur deyil. 1975-ci ilədək əsasən Kalabriya çərçivəsindən kənara çıxmayıb. Son illər isə mafiya ölkənin bütün regionlarında fəallaşıb və Kolumbiya narkotiklərinin satışına qoşulub. Bu qruplaşma həmçinin, İtaliyada bir sıra siyasi xadimlərin öldürülüməsində iştirak edib. Onların arasında 2005-ci ildə güllələnən Kalabriyanın vitse-prezidenti Françesko Fortunyo da var.
Kamorra

**Kamorra** () — İtaliyada mafiya qruplaşması
right|250px|thumb|Kamorra üzvləri (1906)
XVIII əsrdə yaranmışdır. Təşkilat özünün qanunları ilə fəaliyyət göstərir.
Bitkilərin Elmi Adının Beynəlxalq Siyahısı

**Bitkilərin Elmi Adının Beynəlxalq Siyahısı** ( — ) — İnternet şəbəkəsində bitkilərin latın dilində adları olan verilənlər bazasına keçidi təmin edən sayt. Vəsait botaniki nomenklatura haqqında informasiyaların standartlaşdırılması məqsədilə yaradılıb.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
* Botanik-sistematiklərin siyahısı

## Xarici keçidlər
* Towards a working list of all known plant species
Doymuş məhlul

**Doymuş məhlul** — mövcud şəraitdə (temperatur və təzyiqdə) həll olmuş maddə ilə sabit kimyəvi tarazlıqda olan məhlul. Belə məhlulda şərait dəyişmədikcə həmin maddənin bir hissəsi həll olmamış halda, yəni ilk götürüldüyü kristal halında qalır. Doymuş məhlulun qatılığına, yəni onda həll olmuş maddənin miqdarına həmin maddənin həllolma əmsalı deyilir.

Məlum həlledicidə yaxşı həll olan maddənin həllolma əmsalı xeyli böyük, pis həll olanınkı isə çox kiçik ola bilər. Həll olmuş maddənin miqdarı eyni şəraitdə götürülən doymuş məhluldakından az olan məhlullar *doymamış məhlul* adlanır. Doymuş məhlulda maddənin kristalları qalmamışsa, soyuduqda kristallaşma getməyə bilər və belə məhlula *ifrat doymuş məhlul* deyilir. Onda doymuş məhluldakından bir qədər artıq həll olmuş maddə olur. Belə məhlula həll olmuş maddənin kiçik bir kristalı salındıqda məhluldan kristallar ayrılır.

Məhlulun qatılığı belə ölçülür: m-kütlə

m(maddə)

——————— ×1000

m(maye)

———————————————————————————————————————
Məhlulun faizlə qatılığı belə ölçülür:

m(maddə)

—————————× 100%

m(məhlul)
Tükyeyənlər

**** () —  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

Bədənləri yastı olub, uzunluqları 0,8–10&nbsp;mm-dir. Qanadsızdır cücülərdir. Ağız hissəsi gəmiricidir. Geniş yayılmışdır. Heyvanların yununda yaşayır. Dərinin qərniləşmiş hissələri ilə qidalanır. Bəziləri dərini qan çıxana qədər sorur. İtlərdə , pişiklərdə , qoyunlarda , atlarda  növləri geniş yayılmışdır.

## Mübarizə tədbirləri
İlin isti vaxtında xlorofosun 1%-li sulu məhlul, yaxud polixlorpinenin 1,5%-li emulsiyası, qışda bu preparatların 3%-li dustları.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Abraxanovlar

**Abraxanovlar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

## Soyun yaranması
Bu soy Dünbili elindən (ilk olaraq XI əsrdə ərəb coğrafyaçıların Suriya ilə bağlı məlumatlarda adı çəkilir) gəlib. Soyun ilk nümayəndəsi Əbuturab xan (Əbuturab xan Dünbili Cəfərqulu xan oğlu) , Dünbili əşirətindən olmasına baxmayaraq özü və övladları Abraxanov soyadını qəbul etdilər. Cəfərqulu xanın digər törəmələri isə Xoyski soyadını daşıyır. Əbuturab xan Xoy şəhərində anadan olmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Atası ilə Quzey Azərbaycana mühacirət etmişdi. İbrahimxəlil xanın qızı Əzət bəyimlə ailə qurmuş, Şuşa şəhərinə köçmüşdü.

### Soyun məşhur nümayəndələri
* Əbuturab xan Dünbili — Cəfərqulu xan Xoyskinin oğlu və Abraxanov soyunun ilk nümayəndəsi.
* Qəmər bəyim Şeyda — Şairə.
* Cəfərqulu xan Xoyski —  Xoy xanlığının son Xanı və Şəki xanlığının xanı, Əbuturab xanın atası.

## Soyun nümayəndələri
Abraxanov familiasının daşıyıcıları, Əbütürab xanın övladlarından təkcə Ata xanın övladları Abraxanov familiasını daşıyır:

* **Ata xan** - 1827- ci ildə anadan olub. Ata bəyin Azərbaycan ərazisində bircox ərazillərə sahib olduğu və həmçinin Şuşa Uyezdinin Cavanşir mahalnda anası Əzətbəydən miras qalan Sarob, Qaraqədəm və Xasılı sarayları olduğu bildirilir. Onun övladları Abraxanov soyadının daşıyıcılarıdır. Oğulgərək Xatınla ailə qurmuş və bu nigahdan 1 oğlu (Məhəmməd ağa) və 5 qızı (Şirin, Ziba, Qəmər, Fatma, İzzət) olmuşdur.
* **Məhəmməd ağa** - Ata xanın oglu Məhəmməd Ağa 19 cu əsrin sonlarında anadan olmuş, birinci həyat yoldaşı Zibabəyim ağa, ikinci həyat yoldasının adı Bəyim xanım olmuşdur, Zibabəyim ağadan  5 qizi (Dilarə, Dilruba, Dilguşə, Dürdanə) və 4 oglu (Bəhmən, Novruz, İmran, Əkbər) olub. Bəyim xanımdan 4 qızı (Qumru, Teyhu, və digərləri) və 1 oğlu (Rəşid) olub.

## Mənbə
* Nurlana Cavanşir, Abraxanovlar. Nəsil şəcərəsi. ATŞC xəbərləri. VI buraxılış. səh.43–54. (Rus dilində)
* Э.Э.Исмаилов, Ханы Хойские. Материалы к родословной и биографиям, ATŞC-nin xəbərləri, IV buraxılış. Bakı, 2003.ст.35–58.
*https://web.archive.org/web/20030812040847/http://www.almanach.be/search/i/iran_khoy.html

## Həmçinin bax
* Xoyskilər
* Şuşa
* Şəki xanlığı
* Xoy xanlığı
Ələşgird

**Ələşgird** () — Ağrı ilinin ilçəsi.

## Etimologiya
Ələşgird adı köhnə erməni mənbələrində *Alaşkert* olaraq adı çəkilir. Ancaq erməni mənbələri bu adı, dövrün ilçə mərkəzi olan Topraqqala kəndi üçün istifadə etmişdir. Çünki tarixdə Ələşgird ilçəsi, Urartu qalası ilə əhatə olunmuşdur. Osmanlı mənbələrində, Şəmsəddin Saminin Kamus-ül Alam'ın kitabında, ilçə mərkəzini Alaşkerd olaraq istifadə edir. Digər tərəfdən bölgədə Axısqa türkləri və azərbaycanlılar yaşayır. Kürdlər, rayon mərkəzini də əhatə edən Zêtka düzənliyini *Elajgir* adlandırırlar.

## Tarixi
İlçəyə bağlı 3 şəhər, 61 kənd və 8 məhəllədən ibarətdir. 1926-cı ilə qədər rayon mərkəzinin indi kənd statusu daşıyan Topraqqala tərəfində olduğu deyilir. Əlverişli təbii şəraiti olan Ələşgird ərazisində insanlar  qədim zamanlardan bəri məskunlaşmışlar.

## Mədəniyyət
Kürd, türk, erməni, azərbaycanlı xalqların min illər boyu yaşadığı Ələşgird, Osmanlı dövründə birlikdə kosmopolit yaşam mədəniyyətinin inkişaf etdiyi bir yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Ələşgirddə bu zəngin mədəniyyətlərin birləşməsindən ibarət olan yemək mədəniyyəti bu gün çox zəngindir. Mətbəxin əsas tərkibi ət, yerli ədviyyatlar, kərə yağı və bulqurdur. Bir növ ayran şorbası olan Qrar, Ələşgirddə fərqli hazırlanır və yerli ədviyyatlarla zənginləşdirilir. Ələşgird mətbəxi elə də ağır deyil, çox sayda göyərtidən hazırlanır və fərqli quruluşa malikdir. Ələşgird eyni zamanda cical adlanan trikotaj pendiri ilə də məşhurdur. Ən məşhur yeməklər Keşkek, Gıra və Cılbırdır.

## Əhali
İnsanların əksəriyyəti türklər və kürdlərdir. Ələşgirddəki türklər ümumiyyətlə 1993 müharibəsi sonrası və Dünya müharibəsindən sonra bölgədə məskunlaşmış Axısqa türkləri, qarapapaqlar və azərbaycanlılardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Ələşgird Bələdiyyəsi

## Həmçinin bax
Tuvalu

**Tuvalu** — Sakit okeanda doqquz mərcan adasından ibarət Polineziya ölkəsi. Ölkə Avstraliya və Havay adalarının arasında yerləşir. Tuvalu ada dövləti olduğundan heç bir dövlət ilə quru sərhəddinə malik deyil, ancaq ölkənin yaxınlığında Kiribati, Fici və Samoa adaları yerləşir. Tuvalu dünyada Vatikan, Monako və Naurudan sonra dünyanın ən kiçik ölkəsidir. Ölkənin cəmi 25,9 kv km ərazisi vardır. Vatikandan sonra isə ən az əhalisi olan ikinci müstəqil dövlətdir. 
Eyni zamanda Tuvalu BMT-nin üzvüləri arasında ən az əhaliyə malikdir. 1978-ci ilin 1 yanvar tarixində Böyük Britaniyadan öz müstəqilliyi qazandıqdan sonra Tuvalu əsasən turizm sahəsini inkişaf etdirməyə başlamışdır. Qlobal istiləşmə son illər ölkənin su altında qalma ehtimalını artırmışdır. Paytaxt Funafuti dəniz səviyyəsindən cəmi 5 metr yüksəkdə yerləşməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdir. Əgər Qlobal istiləşmə nəticəsində istilik 1 dərəcə yüksəlsə, Tuvalu tamam su altında qalacaqdır. Bu səbəbdən adada yaşayan yerli xalq indidən Avstraliya və Yeni Zelandiyaya miqrasiya etməyə başlamışdır.

## Tarix

[thumb|left| 200px|[1831-ci ildə Nukufetau atollunun sakini]]
[thumb| 200px|[1894-cü ildə Tuvalulu qadın]]
Arxipelağın erkən tarixi ətraflı öyrənilməmişdir. Təxminən bizim eramızın 500-cü ilində Tuvalu arxipelaqının 300 adasında Tonqa və Samoadan gələn gəlmələr məskunlaşmışdır. Nanumanqa adasında olan bir mağaradan tapılmış tonqal izləri arxipelağın daha əvvəl məskunlaşılmasını düşünməyə əsas verir. Tuvalunu ilk kəşf edən avropalı ispan dəniz səyyahı Mendanya de Neyra olmuşdur. O, 1568-ci ildə adaların yanından keçmişdir.Səyahətçi arxipelağı "*Laqun adaları*" kimi adlandırdı. XVIII əsrə qədər Tuvalu başqa dəniz səyyahları tərəfindən yaxşı öyrənilməmişdi. Yalnız 1788-ci ildə ingilis kapitanlar Tomas Gilbert və Con Marşall adaya ekspedisiya təşkil edib arxipelağın bir hissəsini ətraflı tədqiq etmişdilər. 1819-cu ildə Kanada gəmisi "*Rebekka*"nın kapitanı arxipelağı gəminin sahibinin şərəfinə "*Ellis adaları*" kimi adlandırmışdı.
XIX əsrin birinci yarısında balina ovçuları gəmilərlə Tuvaluya səyahət etməyə başladılar. Lakin əcnəbi gəmilərinin yan alması üçün əlverişli limanlar olmadığına görə əcnəbilər burada yaşayış məntəqəsinin əsasını qoymamışdılar.

## İnzibati bölgü
Tuvalunun inzibati olaraq 7 ada (Nanumea, Niutao, Nanumanqa, Nui, Vaitupu, Nukulaelae və Nukufetau) və 1 şəhər bələdiyyəsinə (Funafuti) bölünmüşdür.

## Adaları
* Funafuti
* Nanumaya
* Nanumea
* Nui
* Niutao
* Niulakita
* Nukufetau
* Nukulaelae
* Vaitupu

## İqtisadiyyat
Ölkənin əhalisi natural kənd təsərrüfatı ilə məşğuldur. Adaların şoran torpağında yalnız kokos palması bitir. Balıq ehtiyatları Tuvalunun əsas təbii sərvətlərindəndir. Yerli kişilərin bir hissəsi xarici gəmilərdə matros kimi işləyir, yerdə qalanların çoxusu xaricə köçmək arzusundadır.

## İstinadlar
Montserrat

**Montserrat** () — Böyük Britaniyanın dəniz ərazilərindən biri. Şimali Amerikada Antiller bölgəsində Birləşmiş Krallığa bağlı bir ada. Adadakı vulkan hərəkətləri canlılığını qoruduğu üçün, zaman-zaman vulkanik zəlzələlər və lava axıntıları getdirdi və bölgə əhaləsi bundan təsirlənirdi.

## Rəhbərlik
Ölkə Birliəmiş Krallığa bağlı xaricdən gətirilmiş torpaqlardandır. Paytaxtlı Plymouthdur. İdarə olaraq 3 bölgəyə ayrılır: Saint Anthony, Saint Georges, Saint Peter`s. Milli Bayram olaraq Şahzadə II Elizabethin doğum günü iyun ayının ikinci şənbə günü qeyd edirlər. Hüquq sistemi İngilis hüquq sistemi tətbiq olunur. Üzv olduğu beynəlxalq təşkilatlar isə; Caricom (Karayiplər Topluluğu və Ortaq Bazarı), CDB (Karayiplər İnkişaf Bankı), ECLAC (Birləşmiş Millətlər Latın Amerika və Karayiplər Komissiyası), İCFTU (Beynəlxalq Sərbəst Ticarət Birlikləri Konfederasiyası), İnterpol (Beynəlxalq Polis Təşkilatı), OECS (Şərqi Karayip Dövlətləri Təşkilatı)

## Coğrafiyası
Karayiplərdə, Karayip Denizində ada, Porto Rikonun cənub-şərqi qismində yerləşir.

Coğrafi mövqeyi: 16 45 Şimal enliyi, 62 12 qərb uzunluğu

Xəritəki mövqeyi: Orta Amerika və Karayiplər

Ərazisi: 102 Km

## Fiziki-coğrafi xarakteristika
Montserrat dağlıq vulkanik adadır.

## Həmçinin bax
* Birləşmiş Krallıq
Kuk adaları

**Kuk Adaları** — Sakit okeanın cənubunda, Polineziyada yerləşən eyni adlı arxipelaq və özünüidarə üsulu olan dövlət qurumu. Yeni Zelandiya ilə müstəqil assosiasiya şəklindədir.

## Fiziki-coğrafi xarakteristika
Kuk Adaları iki qrup vulkan və mərcan mənşəli adalardan ibarətdir. Onlar Sakit okeanda 2,2 mln. km² əraziyə səpələnir. Adalar 1770-ci ildə Ceyms Kuk tərəfindən kəşf edilmişdir. Kuk adaları 6 mərcan mənşəli atolldan və 9 vulkan mənşəli adalardan təşkil olunur. Əhali ən böyük ada olan Rarotonqada yaşayır Şimalda Kiribati, şərqdə Fransa Polineziyası, Niuye, Amerikan Samoası, qərbdə Tokelau və cənubda neytral Sakit okean suları ilə sərhəddir.

## Əhali
1971-ci ilin siyahıya almaya görə Kuk adalarında 21 322 nəfər adam yaşayırdı. O zamandan başlayaraq, adaların əhalisi tədricən azalır. Emiqrasiyanın əsas axımı sabitcə Yeni Zelandiyaya gedir. Hazırda bu ölkədə 40 minlik kukadalarlı diasporu mövçuddur.

## Haqqında

* Məşhur inancın əksinə olaraq, Ceyms Kuk Kuk adalarında yeyilmirdi. O, əslində Havay adalarında öldürülüb.
* SSRİ tərəfindən ilk süni Yer peykinin orbitə çıxarılmasının 50 illiyi şərəfinə Kuk adalarında planetimizin və orbitdəki əfsanəvi peykin təsvirlərinin yer aldığı gümüş sikkə dövriyyəyə buraxılıb.
* 2007-ci ildə Yeni Zelandiya Kuk adaları üçün Şerlok Holmsa həsr olunmuş 4 ədəd iki dollarlıq 999 gümüş sikkə zərb etdi. Məşhur detektiv rolunu məşhur sovet aktyoru Vasili Livanov oynayıb. Sikkələrin arxa tərəfində həmçinin Uotson rolunda Vitali Solomin və Baskervil rolunda Nikita Mixalkov da var.
* Palmerston Atoll sakinləri Cənubi Sakit Okean üslubunda Gloucestershire aksenti ilə ingilis dilində danışırlar.
* 2007-ci ildə Yeni Zelandiya Sikkəxanası - yenə Kuk Adaları adından - əfsanəvi sovet və rus Kalaşnikov avtomatının 1947 AK modelinin yaradılmasının altmışıncı ildönümünü qeyd etmək üçün 999 incə gümüşdən 20.000 iki dollarlıq sikkə zərb etdi. Dünyanın 100-dən çox ölkəsində istifadə edilən və 50-si ilə rəsmi xidmətdə olan -47-dən başqa, Mixail Kalaşnikovun özü də var. Sikkələrdən birinin arxa tərəfində dünyada ən etibarlısı olduğu və bütün iqlim şəraitinə uyğun olduğunu sübut edən pulemyot, əlində avtomat olan rus əsgəri və rəngli qırmızı ulduz təsvir edilmişdir. qızıl çəkic ilə. və onun fonunda oraq. Arxa tərəfdə qırmızı bayraq və yenə də avtomat tüfəngi fonunda general-leytenant M.Kalaşnikovun rəngarəng portreti var.

## Mədəniyyət

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* "Kuk Adaları (Amerika Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi)"
* "Konstitusiya Monarxiyası 4 avqust 1965-ci ildən etibarən Yeni Zelandiya ilə sərbəst birləşmədədir. Buna görə də Kuk adalarının beynəlxalq suverenliyi yoxdur"
Qrenada

**Qrenada** () — Karib dənizinin cənub-şərqində yerləşən ada dövlət, Qrenada və Qrenadin adasının cənub hissəsini əhatə edir.

## Tarix
1649-1763-cü illərdə Qrenada Fransanın müstəmləkəsi olmuşdur,sonra isə Böyük Britaniyanın hakimiyyəti altında idi.Ölkə 1974-cü ilin fevralın 7-də müstəqilliyini  qazandı.

## Siyasət
Vaxtilə Böyük Britaniya müstəmləkəsi olan Qrenadanın kraliçası II Elizabet sayılır. Qrenadanın 1983-cü ildə ABŞ tərəfindən işğal edilməsindən bəri daimi orduya malik deyil. Qrenada Krallıq Polis Qüvvəsi ölkənin daxili təhlükəsizliyinin qorunub saxlanması üçün hərbiləşdirilmiş bir xüsusi xidmət bölməsi idarə edir. Ölkədə hərbi müdafiəni Regional Təhlükəsizlik Sistemi təmin edir.

## İqtisadiyyat
2010-cu ildə Qrenadada 201 million kVt-saat elektrik enerji istehsal edildi.

## Əhali
Əhalinin 80% - Afrika mənşəli zəncilərdir,15% - mulatlar,yerdə qalanlar isə- ağ avropalılar və hindistan -pakistanlılardır.

## İstinadlar
Mirça Rednik

**Mirça Rednik**  — Rumıniyalı futbol mütəxəssisi

## Həyatı
Mirça Rednik 1962-ci il aprelin 9-da Rumuniyanın Hunedoara bölgəsində anadan olub.

## Futbolçu karyerası
21 illik (1979-2000, 555 oyun, 32 qol) futbol karyerası boyu müdafiəçi mövqeyində çıxış edən Rednik vətənində Buxarestin "Dinamo", "Rapid", Türkiyədə "Bursaspor", Belçikada "Standard" kimi klublarda oynayıb. O, bu müddətdə Rumıniyada 3 dəfə ölkə çempionluğu, 4 dəfə ölkə kuboku, 1 dəfə Superkubok, 1 dəfə isə Belçikada ölkə kubokunu qazanıb. Rednik Rumıniya yığmasında çıxış etdiyi 10 ildə (1981-1991) 83 oyuna 2 qol vurub.

## Məşqçilik karyerası
Məşqçilik karyerasına 2000-ci ildə "Rapid"də başlayan Rednik 3 müxtəlif vaxtda (2002, 2002-2003, 2007-08) onu çalışdırıb. O, vətənində "Bakeu" (2001), "Universitatya" (2004-05), "Vasluy" (2005), "Dinamo" klubuna (2006-07, 2008-09) da rəhbərlik edib. Rednikin ölkə xaricində məşqçilik fəaliyyəti Səudiyyə Ərəbistanın "Əl-Nəsr" (2004), Rusiyanın "Alaniya" klubu (2009) ilə bağlı olub. Son iş yeri Rusiya çempionatının birinci divizionunda Vladiqafqaz təmsilçisində olan rumıniyalı çəmi üç ay (avqustdan noyabra kimi) işləyib. Rednik məşqçi kimi hərəyə iki dəfə Rumıniya çempionluğu və kuboku, üç dəfə ölkə Superkubokunu, habelə Dəməşq Beynəlxalq Kubokunu qazanıb. 2010-cu ildə Xəzər Lənkəran FK komandası ilə Azərbaycan çempionatının gümüş medallarını və ölkə Kubokunu qazanıb.

## Mənbə
* "Xəzər-Lənkəran" klubunun yeni baş məşqçisi rumıniyalı oldu
Mayotta

**Mayotta** (, komor *Maore*)&nbsp;— dənizaşırı region () və eyni zamanda Fransanın dənizaşırı departamenti (, və ya ) (31 mart 2011-ci ildən). 1976-cı ildən bəri region Fransa ilə Komor arasında mübahisəli bir ərazidir, konstitusiyasına görə Mayotta muxtar ada statusuna malikdir. BMT Baş Assambleyası Komor Birliyinin Mayot adasına (Maore) hüquqlarını tanıyır

Region Mozambik boğazında, Hind okeanının qərbində, Mozambik ilə şimali Madaqaskar arasında yerləşir.

Əsas ada, Mayotta (ada)|Mayotta (Maore) , Pamandzi adası  və bir neçə digər kiçik adalardan ibarətdir. Coğrafi olaraq Komorlara aiddir.

Regionun sahəsi — 376&nbsp;km², əhalisi — 246.489 nəfər (2016), sıxlığı — 657  nəfər / km², adambaşına düşən ÜDM €9100 (2015).

## Coğrafiya

Əsas ada Komorosdakı geoloji cəhətdən ən qədim olan Mayotte (Maore) , uzunluğu 39&nbsp;km, eni 22&nbsp;km, ən yüksək nöqtəsi Benara dağıdır (, 660 m). Bəzi regionlarda vulkan mənşəli olduğuna görə torpaq olduqca münbitdir. Adanın çox hissəsini əhatə edən mərcan qayası onu balıqla təmin edir və yerli gəmiləri qoruyur.

Pamanzi üzərində yerləşən Dzaudzi () şəhəri 1968-ci ilə qədər Komorların paytaxtı idi. Mayotta, Komorlardan ayrı olan Hindistan Okean Komissiyasının () ayrı bir üzvüdür.

## İnzibati bölgüsü

İnzibati olaraq Mayotta 17 kommunaya bölünür:

## İqtisadiyyatı
Pul vahidi — avro.

2015-ci ildə Mayottanın nominal ümumi daxili məhsulu (ÜDM) 2.25 milyard avro , alıcılıq qabiliyyəti pariteti (PPP) 2,1 milyard avro olduqda  . Elə həmin il adambaşına düşən nominal ÜDM 9.800   avro, PPP 9,100 avro , bu qonşu Komor ilə müqayisədə təxminən 7 dəfə və Fransa metropoliteninin orta hesabla təxminən 4 qat azdır; eyni dövr.

Əsas iqtisadi fəaliyyət kənd təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsindədir. Mayotta özünü ərzaqla təmin etmir və onu idxal edir, həmçinin istehsal olunan mallar, yanacaq və s. İxrac çox azdır - əsasən ləzzətlər (vanil və ilanq-ilanq), dənli bitkilər, hindistan cevizi. Adanın uzaqlığı səbəbindən turizm biznesinin inkişafı çətindir. Mayottanın büdcəsi, Fransadan əhəmiyyətli maliyyə subsidiyaları ilə dəstəklənir.

## İstinadlar
Milad adası

## Əhali
Milad adası əhalisi sayina görə müxtəlif illərdə belə dəyişmişdi:1901-0,7 min nəfər; 1957-2,6 min; 1983-3 min;2001-1,5 min.

## Dil
Milad adasının rəsmi dili-ingilis dilidir.

## İstinadlar
Norfolk adası

## İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın əsas sahələri — turistik biznes, kənd təsərrüfat və filatelistlər üçün poçt marka buraxılışıdır.

## Dil
Norfolk Adasının rəsmi dili ingilis dilidir.

## Şəkillər

Norfolk Island Gannet chick.jpg|Qarabatdaq
Norfolk Island masked boobies.jpg|Kötüklər
Norfolk Island white turn chick.jpg|Ağ Su qaranquşu
Norfolk Island Emily Bay.jpg|Emily Körfəzi
Norfolk-Island-Pines.jpg|Norfolk adası Şamları
Norfolk Island Captain Cook lookout.jpg|Kapitan Kuk zirvəsi
Norfolk Island Bird Rock.jpg|Quş Qayası (şimal sahilində)
Norfolk Island Cathedral Rock2.jpg|Kilsə Qayası (şimal sahilində)


## İstinadlar
Pitkern adaları

**Pitkern adaları** — Böyük Britaniyanın xarici adaları, Sakit okean ərazisində yerləşir.

## Əhali
Pitkern adalarında 2018-ci ildə cəmi 51 nəfər insan yaşayırdı. 2020-ci ilə olan məlumatlara görə isə 50 nəfər yaşayır.

## Dil
Rəsmi dil-ingilis dilidir, ancaq yerlilər *Pitkern* ləhcəsini işlədirlər. Bu ləhcə ingilis və taiti dillərin qarışması nəticəsində əmələ gəlmişdir.

## İstinadlar


## Qalereya

Şəkil:Pitcairn - Church of Adamstown.jpg
Samoa

**Samoa** (; ) və ya rəsmi adı ilə **Samoa Müstəqil Dövləti** (; ) — Okeaniyada ada-dövlət. Samoa Polineziya ölkəsidir və Amerika Samoasından 64 km qərbdə, Tonqadan 889 km şimal-şərqdə, Ficidən 1152 km şimal-şərqdə, Uollis və Futunadan 483 km şərqdə, Tuvaludan 1151 km cənub-şərqdə, Tokelaudan 519 km cənubda, Havay adalarından 4190 km cənub-qərbdə Niuedən 610 şimal-qərbdə yerləşir. Ərazisi 2,831 kvadrat kilometr, paytaxtı Apia şəhəridir.

## Tarix
Qərbi Samoa 1962 ilin yanvarın 1-də müstəqilliyi qazandı. 1889-cu ildə ABŞ, İngiltərə, və Almaniya Samoanin bitərəf zona olması barədə birgə müqavilə imzalayır və adalara bu üç dövlətin prorektoratina verilir.

## İnzibati ərazi bölgüsü
Samoa 11 dairəyə bölünür.

## İqtisadiyyat
2009-cu ildə ölkədə 104 milyon kVt/saat elektrik enerjisi istehsal edilib.

## Həmçinin bax
* II Malietoa Tanumafilia

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsi

**Azərbaycan Respublikası 93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsi** — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.

## Haqqında
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 83-cü maddəsində 2002-ci il avqustun 24-də keçirilmiş ümumxalq səsverməsində (referendumda) qəbul edilən dəyişikliyə əsasən Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi vahidinin hüdudları daxilində 125 birmandatlı seçki dairəsi (ərazisi) yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 21 iyun 2003-cü il tarixli 3/07 saylı Qərarına uyğun olaraq yaradılmışdır. Bu qərara qədər həmin ərazini 56 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsi əhatə edib.

## Tərkibi
93 saylı Bərdə şəhər DSK-nın tərkibi aşağıdakı kimidir:

## Məntəqələr və hüdudları

## Seçkilər

### Milli Məclis
Zahid Oruc 2005 və 2010-cu illərdə II, III və IV çağırış, Gövhər Baxşəliyeva 2015-ci ildə V çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı seçilib.

#### 2005-ci il Milli Məclis seçkiləri
6 noyabr 2005-ci ildə keçirilən seçkilərdə Zahid Oruc 93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsindən III çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı seçilib.

#### 2010-cu il Milli Məclis seçkiləri
7 noyabr 2010-cu ildə keçirilən seçkilərdə Zahid Oruc 93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsindən IV çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı seçilib.

***Protokol üzrə seçicilər haqqında informasiya***
Dairə üzrə seçici siyahılarında olan seçicilərin ümumi sayı — 43.004
Seçki bülleteni alan seçicilərin sayı — 22.639
Seçici fəallığı — 52,64%
Etibarsız hesab edilmiş səslərin sayı — 549
Etibarlı hesab edilmiş səslərin sayı — 22.081

#### 2015-ci il Milli Məclis seçkiləri
1 noyabr 2015-ci ildə keçirilən seçkilərdə Gövhər Baxşəliyeva 93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsindən V çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı seçilib.

***Protokol üzrə seçicilər haqqında informasiya***
Dairə üzrə seçici siyahılarında olan seçicilərin ümumi sayı — 44.491
Seçki bülleteni alan seçicilərin sayı — 25.308
Seçici fəallığı — 57,00%
Etibarsız hesab edilmiş səslərin sayı — 0
Etibarlı hesab edilmiş səslərin sayı — 25.308

## İstinadlar
Dünya xalqlarının siyahısı

**Dünya xalqlarının siyahısı**
(siyahı tam deyil)

## Dil ailələrinin siyahısı

## Xalqlar

__NOTOC__

----

----

## A

## B

* Baboa
* Baqirmi
* Baqulallar
* Badui
* Bay
* Baliyalılar
* Balkarlar
* Bambundu
* Bandalar
* Bancarlar
* Bantu
* Basklar
* Basterlər
* Basbiylər
* Başqırdlar
* Beca
* Bejtinlər
* Beloruslar
* Bəluclar
* Bemba
* Berta
* Bessermənlər
* Bini
* Bororo
* Bosniyalılar
* Botlixlər
* Bolqarlar
* Braqui
* Bretonlar
* Buqilər
* Buduxlar
* Burişlər
* Burlar
* Buryatlar
* Buşmenlər

## V

## Q

* Qaqauzlar
* Qalisiyalılar
* Qaoşan
* Qaskonlar
* Ginuxlar
* Qodoberinlər
* Hollandlar
* Hondlar
* Qonja
* Qottentotlar
* Yunanlar
** Kipr yunanları
** Azov hövzəsi yunanlar
** Pont yunanlar
** Urumlar
* Gürcülər
** Acarlar
** Kartvellər
** Svanlar
** Minqrellər
* Quan
* Quaxiro
* Qunziblər
* Qyraqe
* Qurma
* Quronlar
* Qurunqlar
* Hellər

## D

## J

## Z
Elşad Əhədov

**Elşad Saday oğlu Əhədov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
4 mart 1968-ci ildə Masallı rayonunun Təzə Alvadı kəndində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbi burada oxumuş, Naxçıvanski adına Hərbi liseyə daxil olmuşdur. Sonra Ukraynanın Kamenets-Podolsk Ali komandirlər məktəbinin tələbəsi olmuşdur. 1989-cu ildə Volqoqrad hərbi hissələrindən birinə rota komandiri təyin edilir.

## Döyüşlərdə iştirakı
Vətənə dönən Elşad əvvəlcə Bakının Güzdək qəsəbəsində, sonra Lənkəran rayonunda rota komandiri kimi fəaliyyət göstərir. Erməni işğalçılarının hücumu zamanı Füzulidə, Aşağı Veysəllidə, Şişqayada və digər döyüş bölgələrində vuruşmuşdur. Son döyüşü Ağdaş yüksəkliyi uğrunda olur, 11 dekabr 1993-cü il Ağdaş yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşdə o, mərdliklə həlak olur.

## Ailəsi
Ailəli idi.İki uşağı yadigar qalıb.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 14 dekabr 1993-cü il tarixli fərmanı ilə Əhədov Elşad Saday oğlu ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmiş, 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 203 saylı fərmanı ilə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Təzə Alvadı kəndində dəfn edilmişdir.

Təzə Alvadı kənd orta məktəbi və parkı qəhrəmanın adını daşıyır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 66.

## Xarici keçidlər
* Əhədov Elşad 
* Elşad Əhədov
Elşad Hüseynov

**Elşad Hüseynov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
1960-ci il 8 oktyabr Masallı rayonunun Xıl kəndində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə burada məktəbi bitirib sovxozda işləyir. 1979–1981-ci illərdə Batumidə hərbi xidmətdə olmuşdur. Daha sonra Bakı şəhərində DİN-nin milis nəfəri kimi işə qəbul olunur. Ermənilərin doğma torpaqlarımıza basqınlarını görən Elşad cəbhəyə getmək istəyirdi, bir neçə dəfə müraciətdən sonra o cəbhəyə yola düşür.

## Döyüşlərdə iştirakı
Elşad Cuvarlı, Ağbulaq və bir çox başqa kəndlərin azad edilməsində rəşadətlə vuruşdu. Onun şücaəti erməni qəsbkarlarını lərzəyə salmışdı. 15 iyun 1992-ci il döyüşçülərimiz Fərrux kəndini düşməndən azad etməli idilər. Elşad döyüşün qızğın yerində idi, mövqeyini dəyişmək istəyərkən düşmən gülləsinə tuş gəldi. Cəsur polis işçisinin ömrü beləcə qırıldı. Beləliklə, 1992-ci il 15 iyunda Ağdam–Fərrux istiqamətində gedən döyüşdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Masallı rayonunun Xıl kəndində dəfn edilib.

## Ailəsi
Ailəli idi, üç övladı yadigar qalıb.

## Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Hüseynov Elşad Eynulla oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Masallı rayonunda adına küçə var, büstü qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax
* Birinci Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

## Mənbə
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 121.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hüseynov Elşad 
* Elşad Hüseynov
Elşən Hüseynov

**Elşən İbrahim oğlu Hüseynov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Mart hadisələri şəhidi.

## Həyatı
30 iyun 1976-cı il Saatlı rayonu Qıraqlı kəndində anadan olmuşdur. 1983-cü ildə burada məktəbə getmiş, 1993-cü ildə burada məktəbi bitirmişdir. 1994-cü ildə Milli Orduya çağırılmışdır.

## Döyüşlərdə iştirakı
Görkəmli siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin komandanlığı ilə silahlı dəstə zərərsizləşdirildi.

13–17 mart hadisələri zamanı Elşəndə silahlı dəstənin zərərsizləşdirilməsində iştirak edirdi. Silahlı dəstənin zərərsizləşdirilməsi üçün neçə-neçə igidlər dövlətimiz naminə, birliyimiz naminə öz əziz canlarından keçdilər. Bunlardan biri də Hüseynov Elşən oldu.

## Ailəsi
Atası Hüseynov İbrahim Kərəm oğlu 10 yanvar 1930-cu ildə Saatlı rayonu Qıraqlı kəndində anadan olmuşdur.

Anası Hüseynova Arifə Zeyniş qızı 21 mart 1938-ci ildə Saatlı rayonu Qıraqlı kəndində anadan olmuşdur.

Subay idi.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-cil tarixli 307 saylı fərmanı ilə Hüseynov Elşən İbrahim oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Saatlı rayonunun Qıraqlı kəndində dəfn edilmişdir.

Saatlı rayon mərkəzi xəstəxanası onun adını daşıyır. 2012-ci ildən həmin xəstəxanadan onun adı götürülüb.  Hal hazırda Şamaxı şəhəri 2 nömrəli tam orta məktəb onun adın danışır.

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 122.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Hüseynov Elşən
Abreviatur

**Abreviatur** və ya **abreviatura** (,  — "qısa") — sözün baş hərflərini və ya hissələrini saxlamaqla düzəldilmiş mürəkkəb qısaltmalar, söz və ya söz qrupunun qısaldılış forması.

Bəzi sözlər və cümlələr vaxta və yerə qənaət etmək üçün qısaldılır. Sözü bütöv yazmaq əvəzinə onun bir və ya bir neçə hərfini yazırlar: Məsələn, təqvimdə "çərşənbə" əvəzinə "ç", ünvanda "küçə" əvəzinə "k". Adətən belə ixtisardan sonra nöqtə qoyulur.

Müəyyən bir dövlət, idarə və təhsil müəssisəsinin adını qısaldan zaman onu təşkil edən sözlərin baş hərfi yazılır: BDU (Bakı Dövlət Universiteti). Belə abreviaturlarda bütün hərflər böyük yazılmalıdır.

## Yaranma üsulları
# sözlərin baş hərfləri ilə müxtəsər yazılışı: məsələn, BDU – Bakı Dövlət Universiteti, MİS – Mənzil İstismar Sahəsi.
# iki və daha çox sözdən ixtisarla düzəldilmiş bir söz: məsələn, kolxoz, sovxoz, komsomol.
# dildə çox işlənən "və s.", "və i. a.", "və. b." kimi ixtisarlar da abreviatur daxildir.

## Ədəbiyyat
* New Hart's Rules: The handbook of style for writers and editors. Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-861041-6.
* Spelling Society : Shortcuts 1483–1660
* "The Choctaw Expression 'Okeh' and the Americanism 'Okay'". Jim Fay. 2007-09-13. http://www.illinoisprairie.info/chocokeh.htm . Retrieved 2008-05-12.
* "What does "OK" stand for?". The Straight Dope. http://www.straightdope.com/classics/a2_250.html . Retrieved 2008-05-12.
* Crystal, David. Txtng: The Gr8 Db8. Oxford: Oxford University Press, 2008. ISBN 978-0-19-954490-5
* "The International System of Units (SI)" (pdf). International Bureau of Weights and Measures (BIPM). http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf. Retrieved 2008-04-18.

## Mənbə
* Latın abbrevatu
* İngilis abreviatur lüğəti 
* "Bunları bilmək istəyirəm" illüstrasiyalı intellektual ensiklopediyası
Madalina Manole

**Madalina Manole** — rumın müğənni

Rumıniyanın folk və pop janrında ən çox sevilən müğənnilərindən biri olan Madalina Manole dünən 43 yaşının tamam olduğu ad günündə - 14 iyul 2010-cu ildə zəhərli böcək öldürücü dərman içərək intihar edib.
Etibar İsmayılov (hərbçi)

**Etibar İsmayılov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
Etibar İsmayılov 29 mart 1964-cü ildə Ağcabədi rayonunun Hindarx kəndində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə burada məktəbi bitirmişdir. 1990-cı ildə o erməni vəhşilikərinə tab gətirə bilmir və könüllü müdafiə batalyonlarından birinə yazılır.

## Döyüşlərdə iştirakı
Bir neçə batalyonda vuruşan Etibar Ağdam batalyonuna yazılır. O, kəşfiyyata gedər mühüm məlumatlar əldə edərdi. 1994-cü il 4 yanvar Etibarın tərkibində olduğu tabor yeni tapşırıq alır: Xocavənd rayonunda mövqe tutan erməni qəsbkarlarının arxasına keçmək və məlumat əldə etmək...bu əməliyyat yerinə yetirilərkən onlar mühasirəyə düşürlər, Etibar döyüşçü dostlarını xilas etmək üçün əlindəki sonuncu qumbaranı sinəsinə sıxaraq özünü tankın altına atır erməni faşistlərinin tankı ekipajla  birlikdə məhv edilir. Onun bu qəhrəmanlığı dildən-dilə düşdü.

Etibar İsmayılovun şəhid olmasından sonra onun qəhrəmanlığına aid çoxlu şeirlər, dastanlar yazılmışdır.

## Ailəsi
Subay idi.

## Milli Qəhrəman

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 5 yanvar 1995-ci il 86 saylı fərmanı ilə İsmayılov Etibar Bəylər oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Cəsədi döyüş meydanında qalmışdır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 143.

## Xarici keçidlər
* İsmayılov Etibar 
* İsmayılov Etibar
Əl-Məəjidu

----Geri qalmış üç nəfəri də (bağışladı). Hətta yer üzü öz genişliyinə baxmayaraq onlara dar gəlmiş, ürəkləri (kədərdən) sıxılmış və yəqin bilmişdilər ki, Allahdan (Onun əzabından), ancaq Onun Özünə sığınmaqdan başqa çarələri yoxdur. Sonra (Allah) peşman olsunlar deyə onların tövbəsini qəbul etdi. Həqiqətən, Allah tövbələri qəbul Edəndir, Rəhmlidir.

İnsanların hamısı dua etməyə möhtacdır. Dua edən insan, qarşısına çıxa biləcək çətin, ya da asan hər cür vəziyyəti, bütün hadisələri, kainatın Yaradıcısı və hakimi olan Allaha yönəltmiş, Ona sığınmış deməkdir. Bir problemi həll etmənin, ya da bir zərəri önləmənin bütün yollarının kainatdakı bütün qüdrətin sahibi olan Allaha dayandığını bilmək, bütün işlərdə Onu vəkil tutmaq və yalnız Ona sığınmaq qullar üçün böyük bir güvən qaynağıdır.

Bu sığınma, gücü məhdud və sonlu varlıq olan insanın, gücü sərhədsiz bir qüdrət qarşısında acizliyini qəbul edərək ehtiyacını Ondan istəməsiylə reallaşır. İnsanı yalnız bir damla sudan yaradan, bütün varlıq aləmini yoxdan var edən Allah üçün hər hansı bir adamın çətinliyini, ya da ehtiyacını aradan qaldırmaq çox asandır. Ondan başqa sığınılacaq heç kim, heç bir məbud yoxdur. Göydə və yerdə nə varsa ehtiyacını Allahdan istəyir. Allahdan başqa kömək axtaranlarınsa öz nəfslərinə belə gücü çatmaz. İstəyən aciz olduğu kimi özündən istənən də eyni mövqedədir, acizdir. Allah, Özündən başqa kömək axtaranların, içində olduqları yazıq və gücsüz vəziyyəti aşağıdakı ayəsində bir nümunəylə belə açıqlayır:

Ey insanlar! Sizə bir məsəl çəkilir. Onu dinləyin. Şübhəsiz ki, Allahdan başqa ibadət etdikləriniz bir milçək belə yarada bilməzlər, hətta bunun üçün bir yerə yığışsalar belə. Əgər milçək onlardan bir şey götürüb aparsa, bunu ondan geri ala bilməzlər. (Bunu etmək) istəyən də aciz qalar, istənilən də! 

İnsanların hamısı çətin bir vəziyyətlə qarşı-qarşıya qaldıqlarında, Allahdan başqa sığınacaq bir güc olmadığını anlayarlar və Allahdan kömək ümid edərlər ki, bu gerçək Quranda belə bildirilmişdir:

De: "Acizanə və gizlicə: "Əgər bizi bundan qurtarsan, əlbəttə ki, şükür edənlərdən olarıq"– deyə yalvardığınız zaman sizi qurunun və dənizin zülmətlərindən xilas edən kimdir?" 

İnsanın, çətin bir anında yalnız Allahı ağılına gətirməsi, əslində tək sığınacağı varlığın Allah olduğunu bildiyi mənasına da gəlir. O halda insan gecikmədən ayədə xəbər verildiyi üzrə Rəbbimizə sığınmalıdır:

Allah tərəfindən qarşısıalınmaz gün gəlməmişdən əvvəl Rəbbinizin çağırışına cavab verin! O gün sizin üçün heç bir sığınacaq olmayacaq və siz (günahlarınızı )inkar edə bilməyəcəksiniz.

## İstinadlar
Vayk

**Əzizbəyov**, **Vayk**, **Soylan** — Ermənistanda şəhər. Paşalı rayonunun inzibati mərkəzi.

## Tarixi

## Əhalisi

## Həmçinin bax
* Soyulan

## İstinadlar
Keçiörən

**Keçiörən** — Ankara böyükşəhər bələdiyyəsinə bağlı ilçə. Əvvəllər Altındağ ilçəsinə bağlı məhəllə olan Keçiören 1984-cü ildə ilçə elan edilir.

## İstinadlar
Əlabbas İsgəndərov

**Əlabbas Qara oğlu İsgəndərov** () — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

## Həyatı
20 noyabr 1958-ci il Ağdam rayonunun Kürdlər kəndində anadan olmuşdur. O, cavanlığında Kolanı obasında ad-san çıxarmış, əyilməzliyi ilə hamının hörmətini qazanmışdır. 18 yaşı tamam olduqda ordu sıralarına çağırılır, tərxis edildikdən sonra isə öz doğma obasına dönərək təsərrüfatla məşğul olur. 1991-ci ildə Ağdamda könüllülərdən ibarət batalyon yarananda ona ilk yazılanlardan biri də Əlabbas oldu.

## Döyüşlərdə iştirakı
1992-ci ildə Umudlu kəndində mühasirəyə düşmüş 40 döyüşçümüz mühasirdən çıxa bilmirdi erməni yaraqlıları onları hər tərəfdən atəşə tuturdular, məhz Əlabbasın qəhrəmanlığı ilə onlar gizli yollarla hərbi hissəyə dönə bildilər. 4 mart 1992-ci il Qazançı kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə o qəhrəmancasına həlak oldu.

## Ailəsi
Evli idi, üç övladı yadigar qalıb.

## Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 13 avqust 1992-ci il tarixli 135 saylı fərmanı ilə İsgəndərov Əlabbas Qara oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Ağdamın Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

## Ədəbiyyat
*Vüqar Əsgərov. "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları" (Yenidən işlənmiş II nəşr). Bakı: "Dərələyəz-M", 2010, səh. 140-141.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* İsgəndərov Əlabbas 
* Əlabbas İsgəndərov
Cahargah

* Çahargah — Azərbaycan musiqisində 1) yeddi ladlarından (məqamlarından) biri.
* Cahargah (Soyuqbulaq) —
Vladimir Naxabsev

**Vladimir Dmitriyeviç Naxabtsev** (; ) — rus və sovet kinooperatoru, rejissor və aktyoru, RSFSR-in əməkdar incəsənət xadimi (1976).

## Həyatı
Vladimir Naxabtsev 16 iyul 1938-ci ildə anadan olmuşdur. 1961-ci ildə S.A. Gerasimov adına Ümumrusiya dövlət kinematoqrafiya universitetinin operatorluq fakültəsini (Qalperinin kursu) bitirmişdir. Sonradan həmin təhsil ocağında müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bir çox kinorejissorlarla işləmiş operatorun ən uğurlu əməkdaşlığı Eldar Ryazanovla olmuşdur. V.Naxabtsevin həm də rejissorluq və aktyorluq bacarığı da var idi.

Operator Vladimir Naxabtsev 10 mart 2002-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir. 
 
## Filmoqrafiya
#Avtomobildən qorun (film, 1966)
#Qəribə təsadüf və ya həmişə təmizlikdə (film, 1975)
#İşdə məhəbbət macərası (film, 1977)
#Qaraj (film, 1979)

## İstinadlar

## Mənbə
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 291.
Matenadaran

**Matenadaran** və ya Mesrop Maştots **adına İrəvan Əlyazmalar və Sənədlərin qorunma və tədris mərkəzi** ( – Yerevani Mesrop Mashtots'i anvan dzeṙagreri yev pastatğteri pahbanman yev usumnasirman qentron) — İrəvan şəhərində bir sıra əlyazmaların saxlanıldığı, tədqiqi edildiyi, kitabxana, institut və muzey.

## İstinadlar
Alma TV Kuboku

**Alma TV Kuboku** — Alma TV kabel televiziyası şirkətinin 2007-ci ildə Qazaxıstanda təşkil etdiyi milli komandalar arasında keçirilmiş beynəlxalq futbol turniri

Bu turnir 7–13 mart 2007-ci ildə Çimkənddə təşkil olunmuşdur. Turnirdə 4 ölkənin milli komandaları iştirak etmişdir. , ,  və .

## Turnir cədvəli

## İstinadlar
Mədə xorası

**Mədə xorası** — insan xəstəlikləri arasında ən "qoca"sı

## Tarixi
Bu xəstəliyə ilk dəfə təxminən 100 min il əvvəl rast gəlinib. Bundan 40 min il sonra bu xəstəlik Afrika, Avropa və Yaxın Şərqdə geniş yayılıb. Bütün digər xəstəlik bakteriyaları xeyli sonra – təxminən 10 min əvvəl yaranıb.
Mədə xorası mədənin normal daxili örtüyünün, başqa sözlə selikli qişasının tamlığının pozulmasıdır. Qeyri-şiş mənşəli mədə xorasının yaranmasının əsas səbəbi mədə daxilində olan turşu-qələvi müvazinətinin pozulmasıdır. Mədədə turşunun (pepsin) ifraz edilməsi həzm prosesi üçün vacib şərtlərdən biridir. Normada qida və mədənin daxili müdafiə imkanları turşunun selikli qişaya zədələyici təsirini aradan qaldırır. Amma turşu-qələvi müvazinəti pozulan hallarda mədənin zədələnmə ehtimalını artırır və.s.

## Səbəbləri
Aşağıda sadalanan faktorlar mədə xorasının əmələ gəlmə ehtimalını artırır:
* Qeyri-steriod ağrıkəsicilərin (asprin, ibuprofen) qəbulu
* Helicobacter pylori (H. pylori) infeksiyası
* Xroniki qastrit
* Siqaret çəkmə
* Spirtli içki qəbulu
* Artan yaş
* Qanın laxtalanma sistemində bəzi problemlər

## Əlamətləri
* Qarında ağrı (bu ağrı gecə oyanmaya səbəb ola bilər);
* Antiasid dərmanların qəbulu və ya süd içməklə ağrılar keçə bilər;
* yeməkdən 2–3 saat sonra başlaya bilər;
* Ac qalarsınızsa ağrılar daha kəskin ola bilər;
* Ürəkbulanma;
* Qusma;
* Qanlı qusuntu xoradan qanaxmaya dəlalət edir;
* Nəcisin qara rəngdə olması xoranın qanamasının digər göstəricisi ola bilər;
* Son zamanlar çəkinin azalması;
* Ümumi zəiflik və s.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ağayev B. Cərrahlıq, 2008
* Glyn G. Jamieson. Current Status of Indications for Surgery in Peptic Ulcer Disease. World J. Surg. 24, 256–258, 2000
Mosfilm

**Mosfilm** () — müasir videotexnoloji avadanlıqla təchiz edilmiş, kino istehsalının bütün mərhələlərinin həyata keçirilməsinə imkan verən Rusiya kino sənayesində ən böyük aparıcı müəssisə, Avropanın ən böyük kinostudiyalarından biri.

## Tarixi
"Mosfilm" dünyanın ən böyük kino şirkətlərindən biridir. 1923-cü ilin noyabrında Aleksandr Hanjonkov və İosif Yermoliyevin 2 milliləşdirilmiş kino fabrikinin bazasında yaradılmışdır.. Əvvəlcə kinostudiya "Moskinokombinat" adlandırılmışdı. Hazırkı adını isə 1935-ci ildən etibarən daşıyır.

"Mosfilm" kinostudiyasının loqosu heykəltaraş Vera Muxinanın "Fəhlə və kolxozçu" əsəri idi. Bu loqo ilk dəfə olaraq rejissor Qriqori Aleksandrovun "Bahar" filmində ekranda görünmüşdü.

SSRİ zamanı "Mosfilm" kinostudiyasında 2500-dən artıq ekran əsəri çəkilmişdir. Onların bir neçəsi müxtəlif kinofestivallardan mükafatlarla qayıtmış və ya dünya kinosunun qızıl fonduna daxil edilmişdir.

Hazırda "Mosfilm" öz film istehsalını davam etdirir. Studiya ən müasir rəqəmsal avadanlıqla təmin edilmişdir. Bununla yanaşı studiyada dublyaj işləri də aparılır. Səsyazma studiyası 2006-cı ildə dünyada ilk dəfə olaraq, "Dolby Laboratories" şirkətindən *Dolby Premier Studio* keyfiyyət sertifikatı almışdır.

## Filmoqrafiya
# 12 stul (film, 1971)
# Araq çəkənlər (film, 1961)
# Avtomobildən qorun (film, 1966)
# Babək (film, 1979) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)
# Brilyant əl (film, 1968)
# Deribasovskda hava yaxşıdır və ya Brayton-Biçdə yenə yağışlar yağır (film, 1992) ("Treydinq Korp" ilə birlikdə)
# Durnalar uçur (film, 1957)
# Əlliüçüncü ilin soyuq yayı (film, 1987) ("Janr" yaradıcılıq birliyi ilə birlikdə)
# Əsgər haqqında ballada (film, 1959)
# Həyat üçün təhlükəlidir! (film, 1985)
# "I" əməliyyatı və Şurikin başqa macəraları (film, 1965)
# İdman lotosu-82 (film, 1982)
# İki kapitan (film, 1976)
# İki nəfərlik vağzal (film, 1982)
# İşdə məhəbbət macərası (film, 1977)
# İşgüzar adamlar (film, 1962)
# İvan Vasilyeviç peşəsini dəyişir (film, 1973)
# İyirmialtılar (film, 1966) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)
# İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları (film, 1973) (Dino de Laurentiis Cinematografica ilə birlikdə)
# Göndərilməmiş məktub (film, 1959)
# Kapitan Qrantın uşaqları (film, 1936)
# Karnaval gecəsi (film, 1956)
# Köpək Barbos və qeyri-adi qaçış (film, 1961)
# Qaraj (film, 1979)
# Qırmızı çadır (film, 1969) (Paramount Pictures ilə birlikdə)
# Mən Kubayam (film, 1964) ("İKAİK"lə birlikdə)
# Mimino (film, 1977)
# Babək (film, 1979) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)
# Nizami (film, 1982) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)
# Otello (film, 1955)
# Öncəgörmə (film, 1993) ("Slovo" kinostudiyası, "Film par Film" və "Orli Film"lə birlikdə)
# Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları (film, 1966)
# Qəribə təsadüf və ya həmişə təmizlikdə (film, 1975)
# Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978) ("Tuğra-film"lə birlikdə)
# Peterburqdan anonim adam (film, 1977)
# Təzə evlənənlər üçün çətir (film, 1986)
# Ulduz (film, 2002)
# Ulduzlar sönmür (film, 1971) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)

## Mükafatları
*  Lenin ordeni
*  "Oktyabr inqilabı" ordeni

## İstinadlar
Yaz

thumb|250px|right|Yaz fəslində ağacların çoxu çiçəklənir.

**Yaz** yaxud **bahar** - ilin 4 fəslindən biri. Şimali yarım kürədən mart və iyun 

Yazda ağaclar çiçək açır, hava istiliyi artmağa başlayır. Bu mövsümdə qar əriməsi və bol miqdarda yağışların yağması ilə su yataqları olan dərələr, göllər, Gölməçə və anbarlar su ilə dolar. Baharın xəbərçisi çiçəklərdir. Xüsusilə bu mövsümdə yerli hava depresiyanı alaraq meydana gələn hava dəyişikliklərində xalq arasında Qırx İkindi adı verilən leysan yağışları başlar. Bu yağışlarla şiddətli göy gurultusu, ildırım düşməsi, dolu təhlükəsi və sel fəlakətləri də görülər. Bəzən bu yağışlar cütçülərə çox zərər verər. İnsanlar üzərində də sağlamlıq baxımından mənfi təsirləri ola bilər. Yorğunluq, halsızlıq yazın insanlar üzərindəki mənfi təsirlərindəndir. Bu vəziyyətə tibb dilində qısaca bahar yorğunluğu deyilir. 

## İstinadlar
Yay

**Yay** — ilin dörd fəslindən biri.

## Məzmun

Yay, ən isti mövsümdür. Şimal yarımkürəsinin ən uzun günləri yayda reallaşır. Dünya istiliyi anbar etdiyi üçün ən isti günlər ümumiyyətlə təxminən iki ay sonra ortaya çıxar. İsti günlər Şimali Yarım Kürənin 21 İyun ilə 22 Sentyabr arasında, Cənub Yarım Kürənin isə 22 Dekabr ilə 21 Mart arasındadır.

Yay mövsümündə insanlar təbiətin gözəlliklərindən faydalanma imkanıları tapır. İnsan sağlamlığına böyük faydası olan və sümüklərin inkişafı üçün lazım olan D vitamini, günəş şüalarından alınır. Yazın insanlar dərisinə və bəzi xəstəliklərin yaxşı gələn dəniz suyu və dəniz qumundan faydalanılırlar. Günəş duşları romatizmalar üçün çox faydalıdır. Günəşin qüvvətli şüaları bir çox xəstəlikləri yox edir və yaxşılaşdırir. Meyvələrin, tərəvəzlərin əksəriyyəti bu mövsümdə yetişir. Bu fəsildəki meyvələr bol sulu olmaları ilə fərqlənir. İnsan qidasının böyük bir qisimini tutan; buğda, arpa, misir və yulaf kimi hububatlar bu mövsümdə toplanar və ambarlanır. Bu mövsümdə ərazilər gələcək oktyabr dövrünə hazırlanır.

Yayın həddindən artıq qovurucu istiliyindən da çəkinmək lazımdır. Uzun müddət başı açıq gəzmək, həddindən çox günəş vannası qəbul etmək, dəri və insan sağlamlığı üçün çox təhlükəlidir. Sərinlədici içkilər içmədə də həddindən artıq gidilmemelidir. Yayda ayağa geyilən ayaqqabılara da diqqət etmək lazımdır. Yayları tər əmici, rütubət cazibədar pambıqlı geyəcəklər seçim edilib, neylon və buna bənzər geyəcəklər geyinməməliyik.

## İstinadlar
Şimal yarımkürəsi

**Şimal yarımkürəsi** — Yer kürəsinin ekvatordan şimalda olan hissəsidir. Şimal yarımkürəsində təqvim yayı iyun-avqust aylarında, təqvim qışı isə dekabr-fevral aylarında olur. Korolis qüvvəsinə görə təzyiqin aşağı olduğu zonalar və qasırğalar Şimal yarımkürəsində demək olar ki, həmişə sol tərəfə - saat əqrəbinin əksi istiqamətində fırlanır. Şimal yarımkürəsinin quru hissəsi Cənub yarımkürəsinə nisbətən yığcam və daha çoxdur.
Cənub yarımkürəsi

**Cənub yarımkürəsi** — Yer kürəsinin ekvatordan cənubda olan hissəsidir. Cənub yarımkürəsində təqvim yayı dekabr-fevral aylarında, təqvim qışı isə iyun-avqust aylarında olur.

Antarktida, Avstraliya və Cənub okeanı bütünlüklə, Cənubi Amerika, Afrika və Asiyanın böyük hissəsi, eləcə də Atlantik, Hind və Sakit okeanlarının cənub hissəsi Cənub yarımkürəsində yerləşir.

Argentina, Avstraliya, Boliviya, CAR, Çili, Peru, Yeni Zelandiya və digər ölkələr Cənub yarımkürəsində yerləşir.