open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quzeyçirkin

**Quzeyçirkin** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Qılınclı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
Quzeyçirkin kəndi dağətəyi ərazidədir. Kəndin adı Azərbaycan dilindəki quzey (dağın gün düşməyən tərəfi, şimal) sözündən və çirkin etnonimindən ibarətdir. Çirkin isə XIII əsrdə monqolların işğallarında iştirak etmiş türk-monqol mənşəli karait tayfasının bir qoludur.

## İqtisadiyyatı
İşğal edilənədək bu kənddə əkinçilik, heyvandarlıq və tütünçülük inkişaf etmişdir. Amma tütün əkilməsinə baxmayaraq, kəndin heç bir sakini siqaret çəkməyib. Bu, dədə-babadan gəlmə bir ənənə olmuşdur. Kəndin ağsaqqalları yığışıb belə bir qadağa qoymuşdular ki, kim siqaret çəksə, gərək kəndi tərk eləsin. Baxmayaraq ki, kəndin mağazasına rayon istehsalat şöbəsindən siqaret gətirilirdi; amma həmin siqaretlər aylarla orada qalırdı. Çünki kəndin heç bir sakini siqaret almırdı. Yalnız təsadüfən kəndə qonaq gələn şəxslər onu ala bilərdi.

## Əhalisi
Bu kənd Azərbaycanda uzunömürlü insanların ən çox yaşadığı kəndlərdən biri olub.

## Yaylaqlar
Əkbərin dam yerinin yurdu, Çiçəkli yurd, Tozluq yurd, İlxıqoruğu yurdu, Qoçdaş yaylağı, Yaz yurdu, Yal yurdu.

## Bulaqlar
Dəhnə bulaq, Novlu bulaq, Göy bulaq, Sarı bulaq, Yarpızlı bulaq, Porpor bulaq, Daş bulaq, Soyuq bulaq, Söyüd bulaq, Çeyilli bulaq, Korabulaq.

## Məşhur yerlər
Səfidüşən, Bərəyələr, Şırran, Malyatağı, Ağalarlı yeri, Bəzirxana, Cılğıyeri, Söyüdlü çüxur, Qaragav, Güney, Mikayılın yeri, Göbələkli təpə, Çəpərlər, Məhəmmədin yeri, Qədimin yeri, Qədimin daşı, Qoruqlar, Ağalarlı biçənəyi, Elyolu, Çərtməqaya, Dolayıyer, Çüxurlar, Dəyirmiyer, Qancıqölən, Allahverdilərbiçən, Dikqaya, Batıqlar, Göybatıq, Aşağıkibatıq, Dəvəyatağı, Ortalıqburun, Kazımın odun yeri, Əlişin yalı, Ardışlı, Kövşən, Xıncılovuzlu təpə, Qurbanın yeri, Vənniçüxur, Ağduzdax, Daranqaya, Tilqaya, Gülülyeri, Həmərsünlü çüxur, Qaraqaya, Yalxırman, Məhəmmədoturan daş, Bənövşəli dərə, Yarpızlı dərə, Xırman yeri, Çalqaya, Göytəpə, Alxaslı yalı, Çürükyer, Atakişinin yeri.

## Həmçinin bax
* Alçalı
* Qılınclı

## İstinadlar
Hayad

**Hayad** — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Dovşanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Hayad kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Hayad kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qaytarılmışdır. 5 dekabr 2023-cü ildə kənd Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilib.

## Toponimikası
Ayad variantında da qeydə alınmışdır. Keçmış adı Axmaxlı olmuşdur. Bu ad axmaxlı nəslinin adı ilə bağlı idi. Ayalılar isə elmi ədəbiyyatda tatarların tərkib hissəsi kimi göstərilir. Qubadlı rayonu ərazisində Ayadı Tağa adlı dağ qeydə alınmışdır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Montauk məxluqu

**Montauk məxluqu** — dalğaların Nyu-Yorkun turistik Montauk sahillərinə çıxardığı əsrarəngiz heyvan.

Heyvanın iki fərqli baxımdan çəkilən fotoşəkilləri, internetdə həyəcanla müzakirə edilir. Əsrarəngiz varlığın nə olduğuna dair bir çox nəzəriyyə var. Hətta CNN və Fox News kimi ciddi media qurumları da müzakirəyə müdaxil oldular. Fox News kanalına danışan bir mütəxəssis, varlığın bir rakun olduğunu iddia etsə də, ən çox qəbul görən şərh, burnu qoparılmış, çürümək üzrə olan bir pitbul olduğu istiqamətində. Ancaq heyvanın pəncələrinin itə bənzəmədiyini iddia edən araşdırmaçılar, "Bu, Atlas okeanındakı gizli nüvə sınaqlar üzündən mutasiyaya uğramış bir varlıqdır" deyirlər.

Bir başqa məşhur nəzəriyyə, hadisənin tamamilə uydurma olduğu və əslində bir reklam kampaniyası başlatmaq məqsədilə yayıldığı istiqamətindədir. İnternet sayəsində, viral (virus kimi yayılan) satışa çıxarma texnikalarının gedərək tutulduğunu ifadə edən mütəxəssislər, bu ehtimalı ehtimal xarici görmür. Enerji içkisi firmasının "Montauk məxluqu canlı tutana pul mükafatı" vəd etməsi isə, fürsətçilik olaraq xarakterizə edilir.

## İstinadlar
Qurabiyə

**Qurabiyə** (; ) — undan hazırlanan və peçdə bişirilən peçenye növü. Cənubi Azərbaycan və Türkiyədə çox sevilən bir şirin növüdür. Türkiyə də ən çox sevilən növləri acıbadam qurabiyəsi, almalı qurabiyə və un qurabiyəsidir.
Əkin çovdarı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Çovdarın ilk dəfə E.ə.6500 illərində Asiyanın cənub-qərbində yetişdirildiyi sanılmaqdadır. Soyuğa ən dayanıqlı taxıl olan çovdar yüksək yerləri, qumlu və zəif torpaqları sevər. Rusiya, İskandinav ölkələri kimi qışları çox sərt keçən bölgələrdə belə yetişdirilər və payızda əkilib ertəsi il yay başlarında biçilər. Üstəlik buğda, arpa, qarğıdalı və düyü əkinçiliyinə əlverişli olmayan ən səmərəsiz torpaqlarda belə o biri taxıllardan daha yaxşı məhsul verər.

Ümumiyyətlə 1-2 metr yüksəkliyə çatan çovdarın görünüşü arpaya çox bənzər. Dənələri buğdaya görə daha incə uzundur. Daha çox çörəklik un və heyvan yemi olaraq qiymətləndirilən çovdarın içində karbohidrat, zülal, kalium və B vitamini tapılar.

## Sinonimləri
### Homotipik sinonimləri
* 
* 
* 

### Heterotipik sinonimləri

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Milli Musiqi Günü

**Azərbaycan Milli Musiqi Günü**  — Azərbaycanda hər il sentyabrın 18-də qeyd edilən bayram.

## Haqqında
Milli Musiqi Günü dahi Ü.Hacıbəyovun doğum günü ilə bağlıdır. Xalqımız bu günü Milli Musiqi günü kimi qeyd edir. Çünki milli musiqimiz, mədəniyyətimiz öz inkişaf zirvəsinə görə Üzeyir Hacıbəyova borcludur.

1995-ci ildə Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərara alınıb.

Böyük bəstəkarın ad gününün bayram kimi qeyd edilməsi ənənəsinin əsasını Maestro Niyazi qoymuşdur. Görkəmli bəstəkar və dirijor Niyazi Üzeyir bəyin vəfatından sonra hər il bu günü qeyd edərmiş. Ənənəvi olaraq bu günü Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki - Bakı Musiqi Akademiyası) önündə minlərlə insan toplaşırdı. Burada Üzeyir Hacıbəyovun adını daşıyan Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri Niyazinin rəhbərliyində bəstəkarın əsərlərini ifa edərdi.

Mədəniyyət ocaqlarında, musiqi məktəblərində, xüsusilə konservatoriyamızın - indiki Musiqi Akademiyasının qarşısında Üzeyir Hacıbəylinin şərəfinə onun ölməz əsərlərindən fraqmentlər səsləndirilərdi. Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Azərbaycanda, xüsusilə də Bakıda yaşanan siyasi böhranla əlaqədar bu ənənə bir müddət unuduldu.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Milli Musiqi Günü ilə əlaqədar bir sıra tədbirlər keçirirː Bakı musiqi akademiyası önündə bu tarixi günlə bağlı təntənəli mərasim keçirilir, Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyində mədəni tədbirlər təşkil olunur, Heydər Əliyev adına sarayda Üzeyir Hacıbəyovun xatirəsinə həsr olunmuş təntənəli gecə keçirilir.

"Bakı Metropoliteni" QSC tərəfindən də Milli Musiqi Günü ilə bağlı getdikcə hər il üçün ənənəvi hal alan sosial layihəni gerçəkləşdirilir. Bu münasibətlə stansiyalarda artıq ənənə halını alan musiqili proqram təşkil olunur. Metropolitendən istifadə edən sərnişinlərə bayram ovqatı bəxş etmək məqsədilə sentyabrın 18-i sərnişin axını daha çox olan bir neçə stansiyanın vestibülündə konsert proqramı təşkil edilir. Proqramda milli və klassik musiqi nümunələri səsləndirilir.

## Həmçinin bax

* Azərbaycan musiqisi
* Üzeyir Hacıbəyov
* Maestro Niyazi
* Milli Musiqi

## Xarici keçidlər

* Bu gün Milli Musiqi Günüdür
* Nisə Rafiqqızı. Milli musiqimiz öz inkişaf zirvəsinə görə Üzeyir Hacıbəyova borcludur. Olaylar, 2010, 17 sentyabr.- S.11

## İstinadlar
Tanusri Şankar

**Tanusri Şankar** (; ) — Hindistan rəqqasəsi, balerina və baletmeyster.

## Həyatı
Tanusri Şankar 1956-cı il mart ayının 16-da Kəlkətədə anadan olub. Tanusri Şankar Hindistanda müasir rəqsin ən aparıcı balerinası və baletmeysteridir. O, 1970–1980-ci illərdə Hindistan İncəsənət Mərkəzinin aparıcı balerinası olub. Şankar dünyada müasir hind rəqslərinin tanınması üçün çox iş görür. O, mötəbər beynəlxalq festivalların mükafatçısıdır. Tanusi Şankar bütün dünyada müasir Hindistan rəqsinin yayılması istiqamətində kampaniya keçirir. Onun həyat yoldaşı Hindistanın məşhur bəstəkarı və Hindistanın əfsanəvi cazmeni, maestro Ravvi Şankarın qardaşı oğludur.

## İstinadlar
Həsənlər

**Həsənlər** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Yellicə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Keşdək kənd Sovetindən Həsənlər kəndi Yellicə kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Toponimikası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Keşdək kəndindən Qara Həsən adlı bir şəxs (Vəlioğlu kimi də tanınırdı) ona məxsus binə yerində saldığına görə belə adlanmışdır. Hazırda kənddə yaşayan nəsillərdən biri həsənuşağı adlanır. Kəndin ərazisində eyniadlı çay da var. 

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şərqi Göyçə silsiləsinin ətəyində yerləşir. 

### Yaylaqları
Məşədi Mikayıl yurdu, Şişqaya yurdu, Qonur yurd, Yal yurdu, Bolbulaq yurdu, Avo yurdu, Çalayurd, Qırmızıqaya yurdu, Məsimqalası yurdu, Sallı yurdu, Əvəlikli yurd, Əyriyurd, Şahsənəm yurdu.

### Bulaqları
İmoyurdunun bulağı, Salehin bulağı, Sallı bulaq, Şişqayanın bulağı, Əlişin bulağı, Ayna bulağı, Abdulla bulağı, Kasa bulağı, Bol bulaq, Çalayurdun bulağı, Pırtpırt bulaq, İsti bulaq, Soyuq bulaq.

### Məşhur yerləri
İmoyurdu, Hüseynalıbiçən, Mamobiçən, Salehbiçən, Çatım, Xasməmmədbiçən, Daşlı güney, Alıbiçən, Cığaluçan, Ortagüney, Başgüney, Armudluq, Məmmədbiçən, Qənşər, Qaraqaya, Böyükyer, Gəzdək, Qaraxal, Danagüneyi, Şamobiçən, Biçənəyin barmaqları, Böyüktap, Məşədi Salmanbiçən, Nazikbarmaq, Zağalar, Qırmızıqundax, Baştap, Ortatap, Ayaqtap, Topdaş.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Vestel

**Vestel** - 1975-ci ilde Asil Nadir tərəfindən Türkiyə'də yaradılmış Türk texnologiya şirkətidir.
## Xarici keçidlər
*Vestel
Akbank

**Akbank** — 1975-ci ilin yanvarında Türkiyədə yaradılmış Türk bankıdır.

## Xarici keçidlər
* Akbank

## İstinadlar
Rassel Malifant

**Rassel Malifant** (18 noyabr 1961 — Ottava, Kanada)

Rassel Malifant öz qrupunu 1996-cı ildə təşkil etmiş və bu günə qədər işıq üzrə quruluşçu Maykl Hols ilə yaxından əməkdaşlıq edərək 20-dən çox tamaşanın müəllifi olmuşdur. O, həm də "Lyon Opera Ballet", "George Piper Dances", "Ricochet Dance Company", "The Batsheva Ensemble" və "Nuremberg Ballet" kimi qruplar üçün tamaşalara quruluş vermişdir.

"Royal Ballet School" Kral Balet Məktəbində təhsil alan Rassel 16 yaşından oranı tərk edərək karyerasını müstəqil azad rəqsdə davam etdirmək üçün "DV8 Physical Theatre", "Michael Clark & Company", "Laurie Booth" və "Rosemary Butcher" kimi qruplarla işləyir, eyni zamanda bir sıra müxtəlif texnikanı (baletdən tutmuş əlaqəli improvizasiyaya qədər, yoqa, kapoeyra, tay-çi və akrobatika) araşdırır. Rassel anatomiya, fiziologiya, biomexanika və Struktur İnteqrasiya üzrə Rolfinq Metodunu öyrənmiş (bu sahədə o özəl fəaliyyət göstərir), 1994–1995-ci illərdə müəllimlərə iki illik Yoqa təlimində iştirak etmişdir.

## Xarici keçidlər
* http://www.rmcompany.co.uk/Site/Russell_Maliphant.html 

## Həmçinin bax
* Rassel Malifant rəqs qrupu
Anadolu atəşi rəqs qrupu

2001-ci ildə Türkiyədə fəaliyyətə başlayan "Anadolu atəşi"nin 175 nəfərdən ibarət heyəti var. Qısa müddətdə professionallığı və ifa tərzilə sənətsevərlərin diqqətini cəlb edən "Anadolu atəşi" 2002-ci ildə "Avroviziya" yarışmasındakı çıxışından sonra məşhurluq qazanıb. Qrupun rəhbəri Mustafa Ərdoğandır.

## Xarici keçidlər
* "Anadolu atəşi" bu dəfə Qəbələyə "düşdü"
Flor-de-Lis

**Flor-de-Lis**  — Portuqal musiqi qrupu.

2004-cü ildə yaranıb. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Portuqaliyanı "Todas as ruas do amor" (*[[Azərbaycanca]]:"Sevginin bütün küçələri"* ) mahnısı ilə təmsil etmişdir. I yarımfinalda ilk onluğa daxil olaraq finala keçmişdir. Finalda isə 57 xalla 15-ci olmuşdur.

## Həmçinin bax

* 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* MySpace/Flordelis
* Rəsmi bloq
Qabaqtəpə kilsəsi

**Qabaqtəpə kilsəsi** - Daşkəsən rayonu Qabaqtəpə kəndinin mərkəzində, yolun kənarında yerləşən məbəd.

Məbəd albanlara məxsus olmuşdur və tikilmə tarixi 15 əsrə aid edilir. Məbəd üçnefli düzbucaqlı bazilikadan ibarətdir. Bazilikanın xarici ölçüləri 21.75 X 13.30 metrdir. Təəssüf ki, erməni barmağı bu məbəddən də yan keçməyib. Məbədə məxsus nadir əşyalar başqa ünvanlara  daşınıb. Daxildən möhtəşəm görünən bu məbədin xarici quruluşu olduqca yığcam formadadır. Məbədin hazırda bərpaya ehtiyacı var.

## Mənbə
*  Azərbaycan- Tarixi dövlət Qafqaz Albaniyası, xaçbulaq 3 (Video)
Erisioni

**Erisioni** — Gürcüstan Respublikasının akademik mahnı və rəqs ansamblı.

Erisioni 1885-ci ildə yaradılıb. Mövcud olduğu müddət ərzində bu ansambl dünyanın bir çox ölkələrində gürcü unikal folklorunu böyük uğurla nümayiş etdirmişdir. O, fövqəladə uğura 1999-cu ildə Amerika və Fransa həmkarları ilə birlikdə nail olub. Ansambl tərəfindən dünya şou proqramları arasına asanlıqla daxil olan yeni şou-proqram yaradılıb. ABŞ-da "Tamara haqqında Əfsanə", Avropada "Gürcü Əfsanəsi", Asiyada "Tufan haqqında Əfsanə", Moskvada "Günəşli Gürcüstan haqqında Nağıl" kimi müxtəlif şoular ansambl tərəfindən nümayiş etdirilib. 2008-ci ildə Kiyevdə "Gürcü Xezinesi" adlı yeni şounun premyerası olub.

Hazırda ansambla Gürcüstanın xalq artisti, dövlət mükafatı və Şota Rustaveli adına mükafatın laureatı Camal Çkuaseli rəhbərlik edir. Ansamblın baş xoreoqrafı Gürcüstanın xalq artisti, dövlət mükafatı və Şota Rustaveli adına mükafatın laureatı Revaz Çoxonelidzedir.
Qüdrət narı

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Tropik iqlimi olan bölgələrdə, Amazon hövzəsində, Şərqi Afrikada, Asiyada, Karib adalarında təbii şəkildə bitən, Cənubi Amerikada və Uzaq Şərqdə isə qida və dərman bitkisi kimi kimi becərilən bitki.

Avropa ölkələrində acı qovun, acı balqabaq, Afrika xiyarı, balsam alması və ya balsam armudu olaraq adlandırılar.

Birillik, sarmaşıq formasında bitki olan Qüdrət Narı, yay aylarında çiçək açır. Kənarları dişli yarpaqları yelpik şəklində, yumşaq olur. Sarı rəngli kiçik çiçəkləri, erkək və ya dişi olaraq, ayrı batırar üzərindədir. Meyvələri kal halda yaşıl, yetişəndə isə turuncu kırmızırenkte, 10–20 sm uzunluğunda, geniş bir mekik tündlündə olub, üzərləri girintili çıxıntılıdır. Meyvə yetkinləşincə, qabığı 3 ayrı parça halında, geriyə bükülərək çox sayda, qırmızı-kahverengi və ya ağ rəngli nüvələri ortaya çıxar. Toxumları (nüvələri) 7–10 mm boyunda, yastıdır. Latıncada momordica dişləmək mənasını verər, yarpaqlarının sanki yeyilmiş kimi görünməsindən ötəri bu ad verilmişdir. Bitkinin bütün qisimləri və öz suyu çox acıdır.

## Sinonimləri
* 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Qüdrət Narının faydaları

* Həzm sistemi xəstəlikləri üçün (xora, gastrit, hemoroid, kolit) çox təsirli olmaqdadır.
* Açıq yaralarda , yanıq , egzama və sədəf kimi xəstəliklər üçün məlhəm olaraq istifadə edilməkdədir.
* Zeytunyağı ilə göbələkli egzamayı müalicə etmək üçün məlhəm olaraq istifadə edilməkdədir.
* Xoralı xəstələrin müalicəsində ballı qüdrət narı qarışıqları da istifadə edilər.

## İstifadəsi
* 1.) Təzə meyvə üçün: Qüdrət narı, yetkinləri balla qarışdırılaraq istehlak edilə bilir. Yetkinləşərək qovunuçu rəngi alan meyvə, qabda əzilir, bir miqdar balla qarışdırılıb, səhərlər aç qarınına 1 şorba qaşığı məğlub olur. Üzərinə heç bir şey istifadə edilmir.
* 2.) Təzəsinin olmadığı zaman:

Əvvəl nüvələri təmizlənən qüdrət narı, kiçik kiçik doğrandıqdan sonra bir kiloluq bala qarışdırılır. Ağızı bağlı şəkildə bir ay qədər gözlədilən qarışıq, yüngül sulana bilər. Pozuldu sanmayın. Şəkər xəstələrinin bu qarışığı götürmələrinin təhlükəli ola biləcəyini, bu səbəblə zeytunyağı ilə istifadənin daha uyğundur: Zeytunyağı, meyvənin içindəki faktorları daha asan əmir.

Xalis zeytunyağı içində 6 ay gözlədilən qüdrət narı isə hər səhər bir şorba qaşığı qaba qoyularaq, 1 şorba qaşığı süzmə balla qarışdırılaraq aç qarına yeyiler. Yetkin meyvələr bir qabın içərisinə zeytunyağı ilə qoyulur. Ağızı bağlanılan qab bir ay gözlədilir. Daha sonra aç qarınına yeməklərdən əvvəl alınması təklif edilir. Xəstənin narahatlığının şiddətinə görə gündə üç paydan əvvəl aç qarınına bir qaşıq alına bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kosmonavt

[thumb|180px|[Yuri Qaqarin, ilk kosmonavt]]
**Kosmonavt** (ABŞ-də *astronavt*, Çində *taykunavt*) — kosmik uçuşlar zamanı kosmik texnikanın sınağını və istifadəsini həyata keçirən şəxs.

Kosmik uçuş anlayışı ölkələrə görə fərqlənir. Beynəlxalq Aeronavtika Federasiyasının (FAI) təsnifatına görə yüksəkliyi 100&nbsp;km-dən, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (USAF) təsnifatına görə isə yüksəkliyi 50 mildən (80&nbsp;km 467&nbsp;m) artıq olan uçuşlar kosmik uçuş adlandırılır. Rusiyada yalnız orbital uçuşlar, yəni kosmik aparatın Yerin ətrafında ən azı bir tam dövr etdiyi uçuş kosmik uçuş hesab edilir. Bu səbəbdən, müxtəlif mənbələrdə kosmonavtların ümumi sayı bir-birindən fərqlənir.

[thumb|180px|left|Astronavt Bryus Mak-Kendles ([11 fevral 1984)]]
20 iyun 2011-ci il tarixinə 38 ölkədən 523 nəfər kosmik uçuşda olublar. Ballistik trayektoriya üzrə 100&nbsp;km-dən artıq yüksəkliyə qalxmış 4 nəfər (FAI-nin təsnifatı) və ballistik trayektoriya üzrə 50 mildən artıq, lakin 100&nbsp;km-dən aşağı yüksəkliyə qalxmış 6 nəfər (ABŞ HHQ-nin təsnifatı) vardır.

Kosmonavtlar arasında 55 qadın var.

## İstinadlar
Hopurlu

**Hopurlu** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Zəylik kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə indiki Laçın rayonunun Mirik kəndindən köçüb gəlmiş Hopur Hüseyn adlı şəxs saldığına görə belə adlandırılmışdır.

## Tarixi
Hopurlu Kəlbəcər rayonunun Zəylik inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ yaylasındadır. Toponimin kürd mənşəli Şeylanlı tayfasının hopurlu tirəsinin adından olduğu ehtimal edilir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Laçın rayonunun Mirik kəndindən köçüb gəlmiş Hopur Huseyn adlı Şəxs saldığına görə belə adlandırılmışdır. Copurlu variantında da qeydə alınmışdır.

## İstinadlar
Kaxat-Xəl

**Kaxat-Xəl** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Heç bir Azərbaycan saytında bu adla qeyd olunmadığından bu kəndin ad dəyişikliyinə məruz qaldığı və ya artıq mövcud olmadığı ehtimal edilir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd ərazisi 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Keçiliqaya

**Keçiliqaya** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Zülfüqarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

## Tarixi
Keciliqaya kəndi dağlıq ərazidədir. Keçmiş adı Qoşunəlilər olmuşdur. Kəndi qoşunəlilər nəslinə mənsub ailələr Keciliqaya deyilən yerdə saldığına görə belə adlandırılmışdır. Oronim kecili (etnonim) və qaya sözlərindən düzəlib, kecili tayfasının adı ilə bağlıdır.

Bu kəndin yerləşdiyi ərazidə dağ keçiləri yaşayan, böyük qayaları olan dağ olduğuna görə belə adlanır. Kəndin yerləşdiyi ərazi qədim yaşayış məskəni olub. Kəndin bünövrəsini Gəncənin Balçılı kəndindən gələn Hüseyn adlı bir şəxs qoymuşdur.

## Yaylaqlar
Arxac yeri, Bədəlli yurdu, Sarayölən yurd, Qaladərə yurdu, Saxanlar yurdu, Dəyirmi yurd, Binə yurdu, Qabanqayası yurdu.

## Bulaqlar
Qaynar bulaq, Daş bulaq, Yal bulaq, Turşsu, Dəmirli bulaq, Portport bulaq, Göy bulaq, Soyuq bulaq, Damcılı bulaq.

## Məşhur yerlər
Yolayrıcı, Qaranohurun meşəsi, Köhnə kənd, Ortadüz, Yuxarıdüz, Göytəpə, Ağdaşlar, Hacıalılar yurdu, Cəfərli dağı, Səngərtəpə, Qarğalıqaya, Sarıburun, Yelligədik dağı, Topqaya, Fərzalıölən təpə, Gerdənküləş, Güldəstənin zağası, Əhəngyanan dərə, Suvadın dərəsi, Sarıburunun meşəsi, Camışqayası, Kotanqoyulan qaya, Qazangöl, Alpana talası, Sarıyanan yurd, Qaznağın yurdu, Budaqbəyli yurdu, Malqırılan dağı, Ağbaba dağı, Ağduzdağ, Dik güney.

## Binələr–Qışlaqlar
Çay binəsi, İşgəsu binəsi.

## İstinadlar
Xanqutala

**Xanqutala** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Xanqutala kəndi Kəlbəcər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Xanqutala kəndi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

## Tarixi
Xanqutala kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. Xanqutala kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Kolatağ

**Kolatağ** — Azərbaycan Respublikasının Qarabağ iqtisadi rayonunun Ağdərə rayonunun Kolatağ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd, Kolatağ kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi. 

## Toponimikası
Kəndin adının əsli Kolatəkdir. Oykonim kol (meşəlik, xırda meşə) və ətək komponentlərindən düzəlib, "meşə ətəyi" mənasını daşıyır. Yaşayış məntəqəsi meşə ətəyində salındığına görə belə adlandırılmışdı. Bəzi tədqiqatçıların fikrinə görə, toponim əslində Gulyataq olub, "güllü, çiçəkli yataq" mənasını daşıyır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin yamacında yerləşir.

## Tarixi
Azərbaycan SSR-nın 1977-ci il üçün inzibati-ərazi bölgüsünə görə, Kolatağ kəndi Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Mardakert rayonunun Kolatağ kənd Sovetinin mərkəzi idi. 

Muxtar vilayətində separatçı hərəkətləri başlayandan sonra, Azərbaycan Respublikasının 26 noyabr 1991-ci il tarixli Qanunu ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ləğv edilməsi qərara alınmışdı. Həmin Qanunla Mardakert rayonunun Ağdərə rayonu adlandırılması, Mardakert şəhərinin Ağdərə şəhəri adlandırılması da qərara alınmışdı. Lakin, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 25 avqust 1992-ci il tarixli Qərarı ilə Ağdərə rayonunun bəzi yaşayış məntəqələrinin Tərtər rayonunun tərkibinə verilməsi qərara alınmış, 13 oktyabr 1992-ci il tarixli 327 saylı Qərarı ilə isə Ağdərə rayonunun ümumiyyətlə ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürülməsi qərara alınmışdı. Kolatağ kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biri idi. 

1993-cü ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Kolatağ kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 

19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qaytarılmışdır.

27 dekabr 2023-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının 5 dekabr 2023-cü il tarixli Qanununu təsdiq etmişdi, bununla Ağdərə rayonunun yenidən yaradılması, Vəngli kəndinin də Ağdərə rayonunun tərkibinə daxil edilməsi qərara alınmışdı.

## Əhalisi
15 avqust 2025-ci ildə kəndə 26 ailədən aibarət 89 nəfər köçürülmüşdü.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qoturlu (Kəlbəcər)

**Qoturlu** — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süquta uğramasından və bolşeviklərin işğalına məruz qalmasından sonra, 1923-cü ilin iyulunda Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının bir hissəsindən Kürdüstan mahalı (sonradan qəza) təsis edilmişdir. Qoturlu kəndi mahalın bir hissəsi olmuşdur. Kürdüstan qəzası ləğv edildikdən sonra Qoturlu Kəlbəcər rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.

## Əhalisi
1856-cı il "*[[Qafqaz təqvimi]]*"nə görə, əhalisi Azərbaycan dilində danışan şiə kürdlərdən ibarət olmuşdur. "*1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu*"na görə, kənddə 147 evdə 814 şiə kürd yaşayırdı.

## İstinadlar
Aşura günü

**Aşura günü** — Məhərrəm ayının 10-cu günü. Matəm günü. İmam Hüseynin, onun ailə üzvlərinin və tərəfdarlarının qətl olunduğu gün.

Hicri təqvimi ilə 61-ci ildə İmam Hüseyn və silahdaşlarının Kərbəlada şəhid edildiyi gün. Şiələr bu günü yas günü kimi qəbul edirlər və əzadarlıq edirlər.

Şeyx Abbas Qumi "Məfatihul-cinan" kitabında deyir: «Məhərrəm ayının onuncu günü İmam Hüseynin şəhadət günüdür. Əhli-Beyt və onların şiələri üçün kədər gündür. Şiələrin bu gün dünya işləri ilə məşğul olmamaları, yas saxlamaları və Aşura ziyarətini yerinə yetirmələri yaxşıdır.»

Sünni müsəlmanlar üçün Aşura Musa tərəfindən Qırmızı dənizin ayrılması və israillilərin xilası kimi qeyd olunur. Həmçinin bu gündə sünni ənənəsinə görə Aşurada baş verən müxtəlif xeyirli hadisələrlə yanaşı, Nuhun gəmidən enməsi, Allahın Adəmi bağışlaması və Yusifin həbsdən azad edilməsinə inanılır. Aşura sünni İslamında nafilə oruc və digər məqbul sevinc ifadələri ilə qeyd olunur. Bəzi sünni icmalarında illik Aşura şənliklərində karnavallar, tonqallar və xüsusi yeməklər hazırlanır, baxmayaraq ki, bəzi sünni alimləri bu cür tətbiqləri tənqid edirlər.

Bunun əksinə olaraq, şiə müsəlmanları üçün Aşura matəm günüdür, çünki onlar hər il İslam peyğəmbəri Məhəmmədin nəvəsi və üçüncü şiə imamı Hüseyn ibn Əlinin vəfatını yad edirlər.

## Tətil
Aşura aşağıdakı bölgələrdə rəsmi tətildir:

## Qalereya

Fayl:Ashura in Syria- 2017 01 (2).jpg|Suriyada Aşura
Fayl:Tuwairij run 4.jpg|İraq, Kərbəla aşura günü
Fayl:Mourning of Muharram in cities and villages of Iran-342 16 (47).jpg|Shias mourning in Iran
Fayl:1170488615 RIMG1144.JPG|Shias congregating outside the Sydney Opera House in Australia.
Fayl:Ashura procession in Tehran, Iran.jpg|Ashura procession in Tehran
Fayl:Tabuik festival.jpg|Tabuiks being lowered in Pariaman, Indonesia
Fayl:Ashura in Qatif 3.jpg|Shias mourning in Qatif, Səudiyyə Ərəbistanı
Fayl:Ashura 2016 mourning in Imam Hossein Square, Tehran 05.jpg|2016 Ashura mourning in Imam Husayn Square


## Həmçinin bax
*Kərbəla döyüşü
*Aşura (qida)
* Sinədöydü
## İstinadlar
Şıxakəran

**Şıxakəran** () — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
Böyük ehtimalla kəndin adı ərazisində Şeyx Zahid Gilaninin türbəsi olduğu üçün belə adlandırılmışdır. 25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Şıxakəran kəndi Xolmili kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Şıxakəran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Əhalisi

### Tanınmışları
* Fəxrəddin Teyyub — Tanınmış şair, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2010).

## İstinadlar
Bala Şürük

**Bala Şürük** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində, Kosalar icra nümayəndəliyində kənd. Əhalisi 671 nəfərdir. Bəşərü çayının sahilində yerləşir.

## Toponimiyası
Oykonim "kiçik Şürük kəndi" deməkdir. Türk dillərində şürük "cavan şam ağacı"; "gavalı ağacı"; "kiçik, balaca, cır" mənalarını ifadə edir.

## Coğrafiyası
Rayon mərkəzindən 10 kilometr aralıda yerləşir. Şərqdən Gərmətük, qərbdən Kosalar, cənubdan Şürük kəndləri ilə əhatə olunmuşdur.

## Tarixi
Bala Şürüksn Şürük kəndindən buraya köçənlərin hesabına yarandığını ehtimal edənlər daha çoxdur. Yaşayış əvvəllər Şürük kəndində olmuş, əhali artdıqca adamlar indiki Şürük (kiçik Şürük) kəndinin ərazisinə köçmüşlər. 1930-1991-ci illərdə kənd Soveti fəaliyyət göstərib. İlk sədri Kübra Əjdərovadır. Kənddə 1932-ci ildə təşkil kolxoz təsərrüfatı olunmuşdur. 1964-cü ildə yaradılmış sovet təsərrüfatı, 2000-ci ildə torpaq islahatı ilə əlaqədar ləğv edilmişdir. Adambaşına 0,06 hektar torpaq sahəsi verilmişdir. 3 fermer təsərrüfatı fəaliyyət göstərir. Məscid 1904-1907-ci illərdə tikilmiş, 1990-cı ildə yenidən bərpa edilmişdir. Kənd 1991-ci ildən 25 oktyabr 2011-ci ilədək Gərmətük qəsəbə inzibati ərazi dairəsinin tərkibində olmuşdur. 25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Kosalar və Bala Şürük kəndləri Gərmətük qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Kosalar kəndi olmaqla Kosalar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Əhalisi
Əhalisi 748 nəfərdir, 365 nəfəri qadındır, 171 ailə təsərrüfatı var (2017).

## İstinadlar
Balıqçılar (qəsəbə)

**Balıqçılar** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Balıqçılar qəsəbəsi Nərimanabad qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin qəsəbə mərkəz olmaqla Balıqçılar qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Yolları
13 sentyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə Liman-Nərimanabad-Balıqçılar avtomobil yolunun tikintisi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinə ilkin olaraq 2 milyon manat ayrılmışdır.

## Din
Qəsəbədə "Xanım Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Biləsər

**Biləsər** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Əhalisi 1366 nəfərdir. Peştəsər silsiləsinin yamacında yerləşir.

## Coğrafiyası
Rayon mərkəzindən 38 kilometr cənub-qərbdə, Bəşəru çayının sağ sahilində, Peştəsər silsiləsinin yamacındadır. Şimaldan Daşdatük, cənubdan Seliqavol, Alazəpin, Astara rayonunun Motlayataq, qərbdən Lerik rayonunun Ancaqəv kəndləri ilə əhatə olunmuşdur.

## Toponimiyası
Toponim talış dilində *Biləsə* adlanır. Talış dilindəki bil (bataqlıq, göl) və sər (baş) sözlərinin birləşməsindən (-ə bitişdirici saitdir) ibarət olub, "gölün baş tərəfində və ya kənarında olan kənd" kimi izah olunur.

## İqtisadiyyatı
Əhali heyvandarlıq, arıçılıq və tərəvəzçiliklə məşğuldur. Kənddə 1934-1964-cü illərdə kolxoz, 1964-1997-ci illərdə sovxoz təsərrüfatı fəaliiyyət göstərmişdir. Kənddə orta məktəb (1931), klub, kitabxana, həkim ambulatoriyası, ATS, poçt şöbəsi, məişət xidməti obyektləri vardır.

## Hidrologiyası
Lənkəran rayonunun Biləsər kəndi yaxınlığında eyniadlı mineral bulaq vardır. Bulağın suyu soyuq və kükürdlüdür. Bundan əlavə rayondan adı Biləsər kəndinin adından götürülən və Bəşəru çayının bir qolu olan Biləsər çayı da axır.

## İstinadlar
Əşlə

**Əşlə** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

**Tarixi**

## İstinadlar
Bürcəli

**Bürcəli** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun faktiki mövcud olan Bürcəli kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Avrora qəsəbə sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir.

## Tarixi
XIX əsrin əvvəllərinədək Bürcəli adını daşıyan bu kənd 1992-ci ilədək **Alekseyevka** adlanmışdır. Bu ad 1888-ci ildə buraya gələn rus Alekseyevlər ailəsinin soyadından götürülmüşdür. Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra kəndin əvvəlki adı - Bürcəli özünə qaytarılmışdır.

Bürcəli ibtidai məktəbi ikisinifli məktəb olmaqla, əsası 1897-ci ildə qoyulmuşdur. Bu dövrdə oğlanlar və qızlar bir yerdə oxumuşlar. 1914-cü ildə qızlar üçün ayrıca sinif təşkil edilmişdir. 1927-1928-ci tədris ilində Lənkərandakı məktəblər üç dairə üzrə fəaliyyət göstərirdi. Bürcəli məktəbi bu dövrdə Şürük dairəsində olmuşdur. Sonralar şagirdlər təhsillərini "Avrora" (indiki Hirkan) məktəbində davam etdirmişlər. Əvvəllər ayrı-ayrı şəxslərin mülklərində yerləşmişdir. İndiki məktəb binası 2007-ci ildə Heydər Əliyev fondu tərəfindən inşa edilmişdir. Bürcəli poçt şöbəsi 2005-ci il mart ayından fəaliyyət göstərir. Kənddə 708 nömrəlik ATS vardır.

## Coğrafiyası və iqlimi
Kənd şərqdən və cənubdan Hirkan qəsəbəsi, qərbdən Hirkan Milli Parkı, şimaldan Xanbulançayla əhatə olunmuşdur. Lənkəran-Astara şose yolunda, rayon mərkəzindən 14&nbsp;km cənubda yerləşir. Ərazisi 306 hektardır. 63 hektarı çay, 43,5 hektarı sitrus sahələridir. 158 hektarı bələdiyyə mülkiyyəti üçün ayrılmışdır.

## Əhalisi
Əhalisi 2329 nəfərdir. Əhali çayçılıq, sitrusçuluq və heyvandarlıqla məşğuldur. 1995-ci ilədək "Avrora" (indiki Hirkan) sovxozunun tərkibində fəaliyyət göstərmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Cil (Lənkəran)

**Cil** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Şağlaser inzibati ərazi vahidində kənd. Cil çayının sahilində, Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Coğrafiyası
Rayonu mərkəzindən 16 kilometr şimal-qərbdə, Lənkəran ovalığında, dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Şərqdən Limanı şəhəri və Marso (Ürgə) kəndi, qərbdən Xarxatan kəndi ilə həmsərhəddir. 602 ailə təsərrüfatı olmaqla 597 hektar ərazisi var.

## Əhalisi
Əhalisi 2454 nəfərdir.

## Toponimiyası
Oykonim "bataqlıq yer", "sucaq yer" mənasındadır. Kənd öz adını hazırda qurudulmuş eyni adlı göldən almışdır. Tarixi mənbələrə görə, kəndin adı Gilan vilayətindən köçən Cil tayfasının adından götürülmüşdür.

## İqtisadiyyatı
Kənddəki təsərrüfat Lenin adına sovxozun tərkibində fəaliyyət göstərmişdir. Əhali tərəvəzçilik, çayçılıq və heyvandarlıqla məşğul olmuşdur. Torpaq islahatına uyun olaraq aqrarislahat komissiyası yaradılmış (1997), sahələr əhaliyə paylanmışdır.

## Din
Kənddə "Hüseyniyyə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## Hidrologiyası
Kənddə eyniadlı çay və göl vardır. Kənd ərazisindən axan Cil çayı mənbəyini Talış dağlarından götürür və Gamışovan mərdosuna tökülür. Hidronim "bataqlıq" mənasındadır. Gamışovan mərdosuna bitişik olan Cil gölü isə hazırda qurudulmuş və çay əkin sahəsinə çevrilmişdir.

## Görkəmli şəxsləri
* Allahşükür Paşazadə — Şeyxülislam və Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin başçısı.
* Əbdulqədir Cili — orta əsr sufi alimi.

## Şəkillər

Cil kənd məscidi.jpg|Cil kənd məscidi
Cil kənd məscidi 4.jpg|Cil kənd məscidi


## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Darquba

**Darquba** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Kərgəlan inzibati ərazi vahidində kənd.

## Coğrafi mövqeyi
Darquba kəndi Bəşərü çayının sahilində, Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 1006 nəfərdir.

## Toponimiyası
Kəndin adı XIX əsrə aid sənədlərdə Darğakənd, 1917-ci ildə Darğaoba, 1933-cü ildə isə Darquba variantında qeydə alınmışdır. Talış dilində Daqova kimi tələffüz edilir. Oykonim darğa (etnonim) və oba (el, nəsil, kənd) komponentlərindən düzəlib, "darğalar kəndi" deməkdir. Etnotoponimdir.

## Din
Kənddə Darquba kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Daşdalıqcar

**Daşdalıqjar** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Kənddə bir stadion ,bir uşağ bağçası fəaliyyət göstərir

## İstinadlar
Daştatük

**Daştatük** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd

## Coğrafi mövqeyi
Kənd Talış dağlarının ətəyindən ətəyində yerləşir. Biləsər kəndindən 8&nbsp;km aralı. Hirkan milli parkının ərazisinə daxildir.

## Əhalisi
Əhalisi 901 nəfərdir. Məşğulluq sahəsi əkinçilik və maldarlıqdır.

## Tarixi
Bəzən Daşdatük variantında da qeydə alınan bu oykonimin düzgün variantı Daştətükdür. Kəndin adı talış dilindəki daşt (çöl, düzən) və tük (çəltik sahəsi) sözlərindən düzəlib (-ə bitişdirici saitdir), "çəltik əkilən düzənlik" deməkdir. Keçmişdə çəltik həyətyanı, yaxud da kəndin kənarında əkinə yararlı sahələrdə becərilirdi. Əhali belə sahələri daştətük adlandırırdı. Tədricən həmin əkin sahəsi yaşayış məntəqəsinə çevrilmiş və kənd də əkin sahəsinin adı ilə adlandırılmışdır.

## Din
Kənddə Daştatük kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Digah (Lənkəran)

**Digah** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran şəhərinin Şiləvar inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Kərgəlan kənd sovetinin Digah kəndi Şiləvar kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.

## Toponimiyası
Kəndin ərazisi XIX əsrdə Şiləvar kəndinin obası olmuşdur. 1870-ci ilə aid sənədlərdə burada üç ev olduğu haqqında məlumat verilir. Oykonim talış dilindəki di (kənd) və gah (yer) sözlərindən düzəlib, "kənd, kənd yeri" mənasındadır.

## Əhalisi
Digah kəndinin əhalisi 1 yanvar 2024-cü il tarixində 2.816 nəfərə çatmışdır. Əhalinin milli tərkibini əsasən azərbaycanlılar və talışlar təşkil edir.

## Din
Kənddə Digah kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Girdəni

**Girdəni** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 5014 nəfərdir. 
 
## Toponimiyası
Keçmiş adı Rəzi Girdəni olmuşdur. Rəzi talış dilində "tənəklik, üzümlük" deməkdir. Oykonim talış dilində Qırdəni şəklində tələffüz edilir. Bəzi
tədqiqatçılar kəndin adını qırdə (yığılmış, yığcam) sözündən və -ni (-ma, -mə inkarlıq ədatı) şəkilçisindən ibarət "evləri dağınıq, pərakəndə kənd" kimi izah edirlər. Lakin Azərbaycan toponimiyasında girdə coğrafi termin kimi dairəvi relyef formasında olan hündürlüklərə deyilir. -ni şəkilçisi -li (mənsubluq bildirir) şəkilçisinin yerli tələffüz formasıdır. Rayonun ərazisində eyniadlı çay da var.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Günəhir

**Günəhir** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Qəgiran inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 944 nəfərdir.

## Toponimiyası
Tədqiqatçılara görə, oykonim bir qədər təhrifə uğramış, əslində Quynahir olmalıdır. Talış dilində quynahir "qatı, sıx duman" deməkdir. Kəndin ərazisi ilin çox vaxtı dumanlı, çənli olduğundan belə adlandırılmışdır.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Bəliton, Horavenc və Şivlik kəndləri Günəhir kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Bəliton kəndi olmaqla Bəliton kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
 

## Həmçinin bax
Göyşaban

**Göyşaban** (əvvəlki adı: **Oxlovka**) — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Olxovka kəndi Göyşaban kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimiyası
Keçmiş adı Gomuşavan olmuşdur. Yerli əhali arasında kəndin adı indi de belə adlandırılır. XIX əsrə aid mənbələrdə Gomuşavan haqqında məlumat verilir. Keçmişdə kəndin ərazisi geniş sucaqlıq və qamışlıq olduğundan burada çoxlu camış saxlanılırdı. Odur ki, kəndin adı da "camış saxlanılan yer" mənasında olan bu adla adlandırılmışdı. XIX əsrin ikinci yarısında Suxumidən gəlmiş Novo Afon monastırının keşişləri yaşayış məntəqəsinə Olxovka adı verdilər. Olxov bu ərazidə bitən qızılı rəngli cil bitkisinin bir növünün adıdır. İcarədar keşişlər quru balığı istehsal etmək üçün həmin bitkini yığıb yandırırdılar. 1992-ci ildə Olxovka adı ləğv edilərək Göyşaban kimi rəsmiləşdirildi. 1933-cü ildə oykonim Gomşavan variantında qeydə alınmışdır.

## Coğrafi mövqeyi
Göyşaban kəndi Xəzər dənizi sahilində, Lənkəran ovalığında yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 3348 nəfərdir.

## Turizm
2016-cı ildə kənddə "Mandarin Hotel" fəaliyyətə başlamışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Gəgiran

**Gəgiran** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Tuado və Köhnə Gəgir kəndləri Gəgiran kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Tuado kəndi olmaqla Tuado kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İqtisadiyyatı
Gəgiranda iqtisadi vəziyyət çox ağır olduğundan cavanların burdan köçməsinə səbəb olur. Kənddə 300 təsərrüfat var. Torpaq bölgüsü nəticəsində kənddə adambaşına 9 sot torpaq düşüb. Kəndə suyun çəkilişi isə 2015-ci ildə nəzərdə tutulub.

## Din
Kənddə Gəgiran kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Gərmətük

**Gərmətük** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunda qəsəbə, Gərmətük qəsəbə inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi. Lənkəran çayının sahilində, Lənkəran ovalığındadır. Oykonim yerli əhali tərəfindən Qamətük şəklində tələffüz edilir. Yaşayış məntəqəsinin adı talış dilindəki «qam» (isti) və «tük» (bicarlıq, çəltik əkilən yer) sözlərindən düzəlib (burada -ə bitişdirici saitdir), "isti yerdə çəltik sahəsi" deməkdir.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Kosalar və Bala Şürük kəndləri Gərmətük qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Kosalar kəndi olmaqla Kosalar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Haftoni (Lənkəran)

**Haftoni** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonundan 12&nbsp;km şimal-qərbdə yerləşən qəsəbə. Dağətəyi ərazidədir.

## Etimologiya
Haftoni sözü, talış dilindən "Yeddi bulaq" (haft-yeddi, honi-bulaq) kimi tərcümə olunur.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Ləj kəndi Haftoni qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Ləj kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Talış dağlarının ətəyində yerləşir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Havzova

**Havzava** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Coğrafiyası və iqlimi
Havzova kəndi Havzova kənd inzibati-ərazi dairəsini təşkil edir. Bu inzibati vahid 7 may 1999-cu ildə yaradılmışdır. Havzava təhrifə məruz qalmış formasıdır, kəndin adı Talış dilində Havzəvu(Yaşıllıq,Yaşıl məkan,Yaşıl yer) havz(yaşıl) vu(yer,məkan)mənasını verir

## Əhalisi
Kənddə 2.240 nəfər əhali yaşayır

## İstinadlar
İstisu (Lənkəran)

**İstisu** (əvvəlki adı: **Kirov**) — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Lənkəran rayonunun Kirov qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Kirov şəhər tipli qəsəbə İstisu şəhər tipli qəsəbə, Kirov qəsəbə inzibati-ərazi vahidi İstisu qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.

## Toponimikası

## Tarixi

## Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə rayon mərkəzindən 7&nbsp;km aralıda, Talış dağlarının ətəyində yerləşir. Vaxtilə 1000 hektara yaxın olan ərazini əhatə edən qəsəbə hazırda cəmi 678 hektardır ki, bunun da 200 hektarından çoxu yaşayış evlərinin payına düşür.

## Əhalisi
Əhalisi 3630 nəfərdir, 1880 nəfəri qadınlar, 19 nəfəri "Qəhrəman ana"dır, 718 ailə təsərrüfatı var(2017).

### Tanınmış şəxsləri
Sovet dövründə qəsəbə sakinlərindən Xanımqız Qədirova SSRİ Ali Sovetinin, Tuğra Əliyeva və Nadir Məmmədov Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatları seçilmişdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Lənkəran "İstisu" sanatoriyası

## Həmçinin bax
Küvənil

**Küvənil** (əvvəlki adı: **Güvənil**) — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun Aşağı Nüvədi inzibati ərazi vahidində kənd. 5 oktyabr 1999-cu il tarixli 708-IQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Lənkəran rayonunun Aşağı Nüvədi qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Güvənil kəndi Küvənil kəndi adlandırılmışdır.

## Toponimiyası
Güvəndli nəsil adı ilə bağlı olub, etnotoponimdir. 1933-cü ildə Gədəbəy rayonunda Güvənli adlı kənd qeydə alınmışdır.

## Tarixi

## Əhalisi
Əhalisi 1289 nəfərdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Kərgəlan

**Kərgəlan** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik talışlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 230 nəfər əhali yaşayırdı. Sonuncu siyahıyaalınmaya görə kəndin əhalisi 3114 nəfərdir.

## Toponimiyası
Bu toponim yerli əhali arasında Kaqolon kimi tələffüz edilir. Oykonimi talış dilindəki kağ (toyuq) və lona (hin) komponentlərindən ibarət "toyuq hini" mənalı söz kimi izah edirlər. Bəzi tədqiqatçılara görə isə, kəndin əsl adı Kəqolondur və "ev tikmək üçün əkilməmiş, münbit torpaq, düzən" mənasını bildirir (talış kə - "ev", qo - "yer", lon "əkilməmiş, münbit torpaq" deməkdir).

## Tarixi
1918-ci ilin mart hadisələri zamanı Lənkəran rayonu ərazisində, eləcə də Kərgəlan kəndində erməni silahlı dəstələri azərbaycanlılara qarşı soyqırım törətmişdilər. Rəsmi mənbələrə əsasən soyqırım nəticəsində Respublika üzrə 12 minə yaxın azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, on minlərlə insan itkin düşmüşdür. Həmin soyqırım hadisələri zamanı Kərgəlan kəndində onlarla sakin qətlə yetirilmişdir.

Azərbaycanın Respublikası Prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli Sərəncamı ilə 31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi qeyd olunur.

## İstinadlar
Lüvəsər

**Lüvəsər** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Lüvəsər talışca çayın o biri sahili deməkdir. Orijinal adı Lüəsədir. Bu da rü ə sə sözündən yaranmışdır. Lüvəsər kəndinin əsasını hazırkı həmin kənddə mövcud olan Muradovlar sülaləsi qoymuşdur. Belə ki, tarixi araşdırmalara baxdıqda görmək olur ki, (ƏSASƏN PROF. HUNTLERR DUFF və fars tarixçisi XIX əsrdə yaşamış Seyyid Nəcəf Dəryapur. "Şəcərəye Sasani" əsəri 3-cü lid səh. 325–376) əsilləri Sasani hokümdarlarinin nəlindən olan, bir müddət iranda yaşayan, daha sonra Lerik rayonun Sori kəndində məskunlaşan və həmin nəsldən də Lənkəran Lerik yolunun üzərində çay kənarında məskunlaşmış Dərya qulu adlı daha sonra Səyad adlanan şəxs tərəfindən qoyulmuşdur. Müxtəlif mənbələrə görə həmin kəndin əsasını Səyyad adlı şəxs qoymuş. Lakin bu günə qədər də kəndin əsasını Qəryaqulu və ya Səyyad tərəfindən qoyulması haqqında ziddiyyətli fikirlər mövcuddur. Amma hər iki şəxs bir nəslin davamçısı olmaqla- ata oğlu nəvə kimi nəsl davam etmişdir.

## Coğrafiyası və iqlimi
Çox səfalı təbiətə malikdir.
Yayda, adətən, isti və rütubətli olur. Buna görə də, sitrus meyvələrinin yetişdirilməsi üçün əlverişli iqlimə malikdir.

## Əhalisi
Lüvəsər bələdiyyəsində 1121 nəfər qeydiyyatdadır.

## Din
Kənddə Lüvəsər kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

## İstinadlar
Xolmili

**Xolmili** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Lənkəran-Astara şose və dəmiryolunda, Xəzər dənizi sahilində, rayon mərkəzindən 13 km cənubda yerləşir.

## Əhalisi
Əhalisi 2411 nəfərdir.

## Toponimiyası
Oykonim xol (çay qolu, çayın qurumuş qolu) və Milli (etnotoponim) komponentlərindən düzəlib, "çay qolu sahilindəki Milli kəndi" mənasındadır.

## Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Şıxakəran kəndi Xolmili kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Şıxakəran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

## İstinadlar
Viravul

**Viravul** (Veravul) —  Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

## Əhalisi
Əhalisi 4144 nəfərdir.

## Toponimiyası
Talış dilində Viyəvil/Viyəvül kimi tələffüz olunur. Bu oykonim v/ (söyüd) və vıl (gül) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, “söyıid gülü” mənasına uyğundur. Kəndin adını talış. (Veəvül) “çoxlu su tutarı olan çay” kimi yozanlar da var.

## İstinadlar