open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jets 185 saylı uçuş qəzası

**Jets 185 saylı uçuş qəzası** — 23 dekabr 2025-ci il saat 20:10-da Ankara Esenboğa Hava Limanından Tripoliyə gedən 9H-DFJ nömrəli "Falcon 50" biznes təyyarəsi ilə saat 20:52-də əlaqə kəsilib və Ankara yaxılığında qəzaya uğrayıb.

Təyyarədə Liviya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general Məhəmməd Əli Əhməd əl-Həddad da daxil olmaqla 5 sərnişin olub.

Məhəmməd Əli Əhməd əl-Həddad Türkiyə Baş Qərargah rəisi general Səlcuq Bayraktaroğlunun rəsmi dəvəti ilə Ankaraya səfər etmişdi.

## Təyyarə
Hadisəyə səbəb olan təyyarə Maltada qeydiyyatdan keçmiş, seriya nömrəsi 185 olan, 37 yaşlı Dassault Falcon 50 təyyarəsi idi.

## İstinadlar
İvan Duknoviç

**İvan Duknoviç** (xorvatca: İvan Duknović), İtaliyada Giovanni Dalmata  kimi tanınan Xorvat İntibah dövründə əsasən Macarıstanda və doğma ölkəsində fəaliyyət göstərən, Dalmatiyanın Trogir şəhərindən olan heykəltəraş idi. Dalmata, Mino da Fiesole və Andrea Bregno ilə birlikdə XV əsrin ikinci yarısında Romanın aparıcı heykəltəraşlarından biri idi.

## Haqqında
O, təxminən 1440-cı ildə Venesiya Dalmatiyasında (indi Marinanın bir hissəsi) Dalmatiya kəndi olan Vinişçedə anadan olmuşdur.
Atası Trogirdə daş ustası olan Stjepan Duknoviç idi. O, 1460-1465-ci illər arasında Venesiya Sarayında Papa II Pavel işləmək üçün Romaya gəlmişdir.

## Qalereya

Andrea Bregno. Grafmonument van kardinaal Pietro Riario, GD008311.jpg|Müqəddəs On İki Həvarinin Bazilikasında Kardinal Pietro Riario-nun dəfn abidəsi
Giovanni dalmata, elemento decorativo, 1470 ca., da monumento a paolo II nell'antica basilica vaticana 04.JPG|Vatikandakı Müqəddəs Pyotr Katedralının səkkizbucaqlılarında II Pavelin abidəsinin elementi
Christus von Engeln getragen.jpg|Mələklər tərəfindən daşınan Məsih, Sant'Agostino Kilsəsi (Roma) 
Giovanni dalmata, elemento decorativo, 1470 ca., da monumento a paolo II nell'antica basilica vaticana 02.JPG|Vatikandakı Müqəddəs Pyotr kilsəsinin səkkizbucaqlılarında II Pavelin abidəsinin elementi
Giovanni dalmata, elemento decorativo, 1470 ca., da monumento a paolo II nell'antica basilica vaticana 03.JPG|Vatikandakı Müqəddəs Pyotr kilsəsinin səkkizbucaqlılarında II Pavelin abidəsinin elementi


## İstinadlar
Zəka Mirzəyev

**Zəka Aqil oğlu Mirzəyev** (1978) — Azərbaycanın Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun İdarə Heyətinin sədri. Beynəlxalq Pensiya və Sosial Fondlar Assosiasiyasının sədri və Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının Bürosunun üzvü.

## Həyatı
1978-ci ildə anadan olmuşdur. Ali təhsilini Bakı Dövlət Universitetində almış, 2000-ci ildə Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsini bitirmişdir. Təhsilini davam etdirərək 2002-ci ildə magistr dərəcəsini almış, 2007-ci ildə isə aspiranturanı bitirmişdir. İngilis və rus dillərini bilir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

## Əmək fəaliyyəti
Özəl sektorda 2000-ci ildə hüquq məsləhətçisi olaraq işə başlamışdır. 2003–2004-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

Dövlət qulluğundakı fəaliyyətinə 2005-ci ildə Azərbaycanın Maliyyə Nazirliyində baş məsləhətçi kimi başlamışdır. 2009-cu ildən 2016-cı ilə qədər Maliyyə Nazirliyinin Maliyyə xidmətləri üzrə siyasət şöbəsinin sektor müdiri vəzifəsində, 2016-cı ildən isə həmin şöbənin müdir müavini vəzifəsində çalışmışdır. Maliyyə Nazirliyində çalışdığı müddətdə qanunvericilik və siyasət məsələləri üzrə vəzifələri icra etməklə yanaşı, eyni zamanda beynəlxalq və milli işçi qruplarında Azərbaycanı və ya nazirliyi təmsil etmişdir.

Avropa Şurasının pulların yuyulması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə üzrə "MONEYVAL" Komitəsində ekspert qrupunun üzvü və Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzvlüklə bağlı danışıqlar çərçivəsində Azərbaycanı təmsil edən işçi qrupunun üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının İqtisadi və Ticarət Əməkdaşlığı üzrə Daimi Komitəsində maliyyə məsələləri üzrə Azərbaycanı təmsil etmişdir. Zəka Mirzəyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının yaradılması üzrə işçi qrupunun üzvü təyin edilmişdir.

2018-ci ildə Azərbaycanın Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Hərbi və Xüsusi Rütbəli Şəxslərlə İş İdarəsinin, 2019-cu ildə isə Fondun Xüsusi Şərtlərlə Təyinat İdarəsinin rəisi vəzifələrinə təyin edilmişdir. 2020-2025-ci illərdə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun İdarə Heyəti sədrinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Zəka Mirzəyev 16 aprel 2025-ci il tarixində Azərbaycanın Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir. O, eyni zamanda, 2025-ci ilin may ayında Beynəlxalq Pensiya və Sosial Fondlar Assosiasiyasının sədri, iyun ayında Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının Bürosunun üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti və ailəsi
O, 20-dən çox elmi məqalənin müəllifi və bir dərsliyin həmmüəllifidir.

Ailəlidir, 4 övladı var.

## İstinadlar
Alister Harrison

**Villiam Alister Harrison** () — Angiliyanın keçmiş qubernatoru (2009–2013), Diplomatik Korpusun Əlahəzrət Marşalı.

## Həyatı
Harrison 14 noyabr 1954-cü ildə Birləşmiş Krallığın Şimali Yorkşir qraflığında yerləşən Gisboro şəhərində anadan olmuşdur. O, Nyukasldakı Kral Qrammatika Məktəbində təhsil almışdır. Daha sonra Oksford Universitetinin University College fakültəsində kassik ədəbiyyat, fəlsəfə və qədim tarix üzrə fərqlənmə kursu üzrə oxumuş və 1977-ci ildə məzun olmuşdur. 1995-ci ildə o, həmçinin London Universitetində İqtisadiyyat üzrə diplom almışdır.

## Diplomatik karyerası
Alister Harrison 1977-ci ildə Əlahəzrətin Diplomatik Xidmətinə qoşulmuşdur. İlk olaraq Xarici və Birlik İşləri Nazirliyinin müdafiə departamentinin NATO bölməsində çalışmışdır. O, 1978-ci ildə polyak dili təhsili almışdır. 1979–1982-ci illərdə Polşanın Varşava şəhərinə ezam olunmuşdur. 1984–1986-cı illərdə isə Xarici və Birlik İşləri Nazirliyində parlament üzrə dövlət katibinin müavininin şəxsi katibi vəzifəsində çalışmışdır. Harrison 1987–1992-ci illər ərzində Birləşmiş Krallığın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəliyinin tərkibində Nyu-York şəhərində fəaliyyət göstərmişdir. O, Londona qayıtmış və Xarici və Birlik İşləri Nazirliyində Yaxın Şərq Departamentinin müdir müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bu vəzifəni 1995-ci ilədək icra etmiş, həmin ildə isə yenidən Polşanın Varşava şəhərinə ezam olunmuşdur. Daha sonra Harrison 1998–2000-ci illərdə Belçikanın Brüssel şəhərində Avropa Komissiyasının Xarici Siyasət üzrə müşaviri vəzifəsində çalışmışdır.

Harrison 2000-ci ildə yenidən Birləşmiş Krallığın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəliyinə qoşulmuşdur. Bu təcrübədən sonra 2003–2005-ci illərdə Londonda Xarici İşlər Nazirliyinə qayıdaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatı departamentinin rəhbəri olmuşdur. 2005-ci ildən etibarən Zambiyada Ali komissar vəzifəsini icra etmişdir. 2008–2009-cu illərdə Xarici İşlər Nazirliyində Zimbabve üzrə bölmənin rəhbəri olmuşdur. 2009-cu ilin aprel ayında Angiliyanın qubernatoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2014-cü ildə isə Əlahəzrətin Diplomatik Korpusunun Marşalı olmuşdur.

## İstinadlar
Zəfər parkı (Xankəndi)

**Zəfər parkı** — Azərbaycanın Xankəndi şəhərində yerləşən park. Ümumi sahəsi 9 hektardır. Ümumilikdə parka 500-dən çox ağac və 11 mindən artıq kol və gül əkilib.

## Tarixi
Zəfər parkının təməli 19 fevral 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən qoyulub. 24 dekabrda isə dövlət başçısı və birinci xanım Mehriban Əliyeva parkın açılış mərasimində iştirak ediblər.

## Zəfər tağı
Parkın girişindən Zəfər tağına doğru 44 pilləkən salınıb. Onların mərkəzi hissəsində quraşdırılmış lövhələr üzərində müharicənin gedişi barədə məlumatlar, o cümlədən azad olunmuş yaşayış məntəqələrinin adları yazılıb. Eyni zamanda, 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatının nəticələrini əks etdirən məlumatlar da lövhələrdə qeyd olunub. Zəfər tağının hündürlüyü Vətən müharibəsi günlərinin sayına görə rəmzi olaraq 44 metr təşkil edir. Bina 10 mərtəbədən və terrasdan ibarətdir. Terrasda Zəfər Günü ilə bağlı 8 rəqəmini simvolizə edən konstruksiya inşa olunub. Doqquzuncu mərtəbədə "Zəfər qalereyası" sərgi-nümayiş zalı yaradılıb.

## İstinadlar
Təkəbbür

**Təkəbbür** — dikbaşlıq, lovğalıq, eqoizm və haqlı qınaqlara qarşı səbirsizlik. Əslində siyasi özünütəsdiq və özünüreklam məqsədi güdən xeyriyyəçilik pərdəsi arxasında gizlənə bilər. Təkəbbür (eqosentrizm) mütləq bir insanın ictimai mövqeyində özünü göstərmir. Təkəbbür özünü düşüncələrdə və ya gizli bir qrup insanda göstərə bilər. Bir insanın daxilindəki təkəbbürün əsas təzahürü şiddətli sevinc və müqəddəsin təhqir edilməsi, küfr nəticəsində alçaq instinktlərin azad olmasıdır.

Öyünmək və ya lovğalanmaqla qarışdırılmamalıdır.

## Dinlərdə

### Xristianlıqda

Yepiskop İqnatius Briançaninovun əsərlərinə görə, pravoslavlıqda qürur səkkiz günahlı ehtirasdan biridir.

Katoliklikdə də təkəbbür (*superbia*) yeddi ölümcül günah anlayışına daxildir.

Tomas Akvinalı təkəbbürü "mükəmməllik üçün həddindən artıq istək" (*immoderatum excellentiae appetitum*) kimi müəyyən edir, təvazökarlıq fəzilətinə (*humilitatis*) zidd və böyüklük fəzilətinə (*magnanimitati*) bənzəyir, lakin sonuncudan fərqli olaraq, təkəbbür ehtiyatlılıqdan məhrumdur. Məzmun baxımından təkəbbür qorxaqlıq günahının tam əksidir.

Təkəbbür insanın özünə hədsiz inamıdır. Allahın köməyi və iradəsi ilə deyil, hər şeyi özü edə biləcəyinə və hər şeyə müstəqil şəkildə nail ola biləcəyinə inamdır. Təkəbbür zamanı insan sahib olduğu hər şeyə (məsələn, eşitmə, görmə, həyat) və aldığı (məsələn, yemək, sığınacaq, uşaqlar) görə Allaha şükür etmir və yaxud siyasi və milli nisbətlərə çatan eqosentrizm forması olaraq öz "seçilmişliyinə" görə Ona "şükür edir".

### Buddizmdə
Buddizmdə təkəbbür ağlın zəhərlərindən biri kimi vurğulanır.

### İslamda
İslamda **kibr** (təkəbbür) böyük günah və digər günahların səbəbi hesab olunur. Quranda İblisin Allahın yaratdığı Adəmə səcdə etməkdən imtina etməsinə və bütün insanların düşməninə çevrilməsinə səbəb olan şeyin məhz təkəbbür olduğu söylənilir. 

Başqa bir mənbə göstərir ki, qürur və təkəbbür özünü aldatmadır, əsassız şeylərə ümid etməkdən ibarətdir. Qürur insana Şeytan tərəfindən ilhamlanır və küfrün əlamətlərindən biridir: 

## İstinadlar
Sun Tea

**"Sun Tea" Çay Fabriki** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən, çay istehsalı və paketlənməsi üzrə ixtisaslaşmış ən böyük sənaye müəssisələrindən biridir. "Azərsun Holdinq"in tərkib hissəsi olan müəssisə həm yerli bazarı təmin edir, həm də geniş ixrac potensialına malikdir.

"Azərsun Holdinq"in Azərbaycanda ən böyük çay istehsalçılarından biridir. Onun ilk investisiya layihəsi 1996-cı ildə Bakıda fəaliyyətə başlamış "Sun Tea" çay fabriki olmuşdur. "Sun Tea" hazırda bir sıra çay markalarının istehsalçısıdır. "Sun Tea" qara çay, yaşıl çay, meyvəli çayların istehsalı ilə məşğuldur. Müəssisə illik ortalama 15 000 ton istehsal gücünə malikdir. Şirkətlər qrupunun Azərbaycanın cənubunda Lənkəran və Astarada paketləmə müəssisələri də fəaliyyət göstərir.

Azərbaycanın çay yarpaqlarını emal edərək "Azerçay" markası ilə dünya bazarına təqdim edən müəssisə Azərbaycan çayının Dünya üzrə ixracını təşkil edir. Almaniyanın "Heinemann" şirkəti ilə əldə olunmuş razılaşmaya əsasən, üzərində "Made in Azerbaijan" yazısını daşıyan "Azerçay" markası dünyanın 50-dən çox hava limanında "Duty Free" mağazalarında istehlakçılara təqdim olunur, dünyanın aparıcı idman yarışlarında, beynəlxalq tədbirlərində baş sponsor kimi iştirak edir.

"Azərsun Holdinq" eyni zamanda dünyaca məşhur Hindistan, Vyetnam və Keniya çaylarını birbaşa çay istehsalçılarından satın alaraq, emal müəssisələrinin xammal ehtiyacını təmin edir.

## Həmçinin bax

* Azərbaycanda çayçılıq
* Azərbaycan çayı
* Qafqaz Konserv Zavodu
* Şamaxı Dairy Farm

## İstinadlar

## Mənbə

* 

## Xarici keçidlər
Paskal Danyan-Buvre

**Paskal-Adolf-Jan Danyan-Buvre** (; ) — fransız rəssamı, təbiətşünaslıq məktəbinin aparıcı üzvlərindən biri.

## Bioqrafiyası

O, Parisdə dərzi ailəsində anadan olub və atası Braziliyaya mühacirət etdikdən sonra babasının himayəsində böyüyüb. Daha sonra o, babasının adını öz adına əlavə edib.

O, təbiətşünaslıq məktəbinin aparıcı fransız rəssamlarından biri olub və Bretanini təsvir edən bir neçə rəsm çəkib. 1869-cu ildən etibarən Aleksandr Kabanel və Jan-Leon Jeromun rəhbərliyi altında "École des Beaux-Arts"-da təhsil alıb. 1875-ci ildən etibarən Salonda sərgilər açıb və 1880-ci ildə "Bir qəza" rəsminə görə birinci dərəcəli medal, 1885-ci ildə isə "Sulama çəlləyindəki atlar" əsərinə görə fəxri medal qazanıb. 1880-ci illərdən etibarən Danyan-Buvre, Gustave Courtois ilə birlikdə Parisin dəbli bir ətrafı olan Neyi-sür-Sendə bir studiya saxladı. O vaxta qədər o, kəndli səhnələri ilə yanaşı, mistik-dini kompozisiyaları ilə də tanınan aparıcı müasir rəssam kimi tanınırdı. Onun "Son Şam yeməyi" adlı böyük miqyaslı rəsmi 1896-cı ildə "Salon de Champ-de-Mars"-da sərgiləndi. O, rəsmlərinə daha çox realizm gətirmək üçün o zamankı yeni fotoqrafiya vasitəsindən istifadə edən ilk şəxslərdən biri idi. 1891-ci ildə o, Fəxri Legionun zabiti təyin edildi və 1900-cü ildə Fransa İnstitutunun üzvü oldu. Onun bir sıra rəsmləri, o cümlədən "Madonna və Uşaq 1880", "Dans Le Foret" və "La Cene" (Son Şam yeməyi) əsərlərinin bir nüsxəsi Britaniya incəsənət kolleksiyaçısı Corc Makkallok tərəfindən satın alındı.

Danyan-Buvre Finlandiyalı rəssam Albert Edelfeltin yaxın dostu idi. Onlar 1870-ci illərdə Parisdə təhsil aldıqları müddətdə tanış oldular və başqaları ilə yanaşı, Qüstav Kurtua ilə birlikdə Jül Bastyen-Lepaj ətrafındakı rəssamlar dairəsinin bir hissəsi idilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Konyunksiya xətası

**Konyunksiya effekti** və ya **Linda problemi**, bir mülahizəyə əlavə detalların ("və" bağlayıcısı olan bir ifadənin və ya məntiqi konyunktivin ; riyazi qısaltması: \land) əlavə olunmasının həmin mülahizəni daha ehtimallı göstərdiyi bir qərəzlilik və ya mühakimə xətasıdır. Məntiqi olaraq bu qeyri-mümkündür, çünki daha çox iddia əlavə etmək doğru bir ifadəni yanlışa çevirə bilər, lakin yanlış bir ifadəni doğruya çevirə bilməz: Əgər A doğrudursa, A \land B yanlış ola bilər (əgər B yanlışdırsa). Lakin, əgər A yanlışdırsa, B-nin nə olmasından asılı olmayaraq A \land B həmişə yanlış olacaqdır. Buna görə də, A \land B ifadəsinin baş vermə ehtimalı A-dan daha yüksək ola bilməz.
## İstinadlar
Toma Kutyur

**Toma Kutyur** ( [tɔma kutyʁ]; ) — fransız tarix rəssamı və müəllimi. O, Eduard Mane, Anri Fanten-Latur, Con La Farj, Pyer Püvi de Şavann, Con Uord Dansmor, Karel Yavurek, Vilyam Morris Hant və Jozef-Noel Silvestr kimi incəsənət dünyasının bir çox görkəmli müasir simalarına dərs deyib.

## Həyatı

### İlk həyatı və təhsili
Kutyur Fransanın Uaza bölgəsindəki Sanlisdə anadan olub. 11 yaşında ailəsi Parisə köçüb və orada sənaye incəsənət məktəbində (École des Arts et Métiers), daha sonra isə École des Beaux-Arts-da təhsil alıb.

### İncəsənət və müəllimlik karyerası
O, École-dakı nüfuzlu Prix de Rome müsabiqəsində altı dəfə uğursuz olub, lakin problemin özündə deyil, École-da olduğunu hiss edib. Nəhayət, 1837-ci ildə Couture mükafatı qazandı.

1840-cı ildə o, Paris Salonunda tarixi və janr şəkillərini sərgiləməyə başladı və əsərlərinə, xüsusən də şah əsəri olan "Romalılar Dekadens Dövründə" (1847) əsərinə görə bir neçə medal qazandı. Bu uğurdan qısa müddət sonra Couture, ən yaxşı yeni tarix rəssamlarını yetişdirməklə École des Beaux-Arts-a meydan oxumaq üçün müstəqil bir atelye açdı.

Couture-ün innovativ texnikası böyük diqqət çəkdi və 1840-cı illərin sonu - 1850-ci illərdə hökumət və kilsə divar rəsmləri üçün sifarişlər aldı. İlk iki sifarişini heç vaxt tamamlamadı və üçüncüsü qarışıq tənqidlərlə qarşılaşdı. Divar rəsmlərinin mənfi qəbulundan məyus olan o, 1860-cı ildə bir müddət Parisdən ayrılaraq doğma şəhəri Senlisə qayıtdı və orada yanına gələn gənc rəssamlara dərs deməyə davam etdi. 1867-ci ildə o, öz ideyaları və iş metodları haqqında "Metod və Seminar Müsahibələri" adlı kitab nəşr etdirərək akademik müəssisəni tənqid etdi. Bu kitab həmçinin vəfat etdiyi 1879-cu ildə "İncəsənət Metodları haqqında Söhbətlər"ə tərcümə edildi.

Bir naşirin tərcümeyi-hal yazmasını xahiş edən Kutür belə cavab verdi: "Tərcümeyi-hal şəxsiyyətin ucaldılmasıdır və şəxsiyyət dövrümüzün bəlasıdır."

### Ölümü
1879-cu ildə Val-d'Uazdakı Vilye-le-Beldə vəfat etdi və Parisdəki Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn edildi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* Article on Thomas Couture
Rolston Krouford

**Rolston Krouford** (; ) — Kanadada anadan olmuş amerikalı rəssam, litoqraf, fotoqraf və müəllim. O, ən çox şəhər həyatının və sənayenin mücərrəd təsvirləri ilə tanınır. O, uzun illər Sinsinnati İncəsənət Akademiyasında (indiki Sinsinnati İncəsənət Akademiyası) dərs deyib.

## Erkən həyatı

O, 5 sentyabr 1906-cı ildə Ontario ştatının Sent-Katarins şəhərində anadan olub və uşaqlığını Nyu-Yorkun Baffalo şəhərində keçirib.

O, 1927-ci ildə Kaliforniyada Otis İncəsənət İnstitutunda incəsənət təhsili alıb. Kaliforniyanın Hollivud şəhərindəki Walt Disney Studiyasında işlədikdən sonra Pensilvaniya İncəsənət Akademiyasında və Filadelfiyadakı Barns Fondunda incəsənət təhsilini davam etdirmək üçün köçüb. Orada Pikasso və Matissin sənəti ilə tanış olub. Parisə səyahət etdikdən sonra Krouford 1932-ci ildə Kolarossi Akademiyasına daxil olub, bir il sonra isə Skandinaviya Akademiyasında təhsil alıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cüzeppe Krespi

"Lo Spagnuolo" ("İspan") ləqəbli **Cüzeppe Mariya Krespi** (; ) — Bolonya məktəbinin italyan barokko rəssamı. Onun eklektik çıxışına dini rəsmlər və portretlər daxildir, lakin o, indi ən çox janr şəkilləri ilə məşhurdur.

## Bioqrafiyası

Krespi Bolonyada Girolamo Krespi və Isabella Cospi ailəsində anadan olub. Anası Florensiya Mediçi Evi ilə əlaqəsi olan zadəgan Kospi ailəsinin uzaq qohumu idi. O dövrdə ispan modasına xas olan dar paltarlar geyinmək vərdişinə görə ona "İspan Biri" (Lo Spagnuolo) ləqəbi verildi.

12 yaşında o, Angelo Mişel Toni (1640-1708) ilə şagirdlik etdi. 15-18 yaşlarından Bolonyalı Domeniko Mariya Kanutinin rəhbərliyi altında çalışmışdır. Boloniyaya səfər edən Roma rəssamı Karlo Marattinin Krespi Romaya işləməyə dəvət etdiyi, lakin Krespi imtina etdiyi bildirilir. Marattinin dostu, boloniyalı Karlo Çinyani 1681-82-ci illərdə Krespini rəsm öyrənmək üçün "Accademia del Nudo"-ya dəvət etdi və o, 1686-cı ilə qədər bu studiyada qaldı, Çinyani Forliyə köçdü və onun studiyası Canuti'nin ən professoru tərəfindən ələ keçirildi. Bu andan etibarən Krespi digər rəssamlardan müstəqil şəkildə işləyirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Kolin de Koter

**Kolin de Koter** (; ) — əsasən qurbangah parçaları istehsal edən erkən Hollandiya rəssamı. O, əsasən Brüssel və Antverpendə çalışıb. Onun adı bəzən Colijn van Brusele (Brüsselli Colijn) kimi verilirdi, bu da onun Brüsseldən olduğunu və ya ən azından aktiv həyatının çox hissəsini orada keçirdiyini göstərir. O, həmçinin "*Coliin de Coter pinxit me in Brabancia Bruselle*" ilə bir neçə rəsm əsərinə imza atdı ("Colijn de Coter məni Brüsseldə Brabant bölgəsində çəkdi").

## Bioqrafiyası

De Koter 1440-1445-ci illərdə anadan olub. Bunu 1479-cu il tarixli Brüssel arxivindəki sənəddən çıxarmaq olar, onun ər, rəssam və ev kirayəçisi kimi adı çəkilir; başqa sözlə, həmin ildə artıq yetkinlik yaşına çatmış olmalıdır. 1483-cü ilə aid başqa bir sənəddə ondan Colijn van Brusele (Brüssel Kolijn) kimi bəhs edilir. Bu sənəddə deyilir ki, o, Antverpendəki Müqəddəs Luka Gildiyasında qeydiyyatdan keçib və Antverpendəki Müqəddəs Məryəm kafedralında həmin gildiyanın kapellasındakı sərdabəni bəzədib. Brüssel Müqəddəs Eloy Qardaşlığının arxivində 1509-1511-ci illərdə kilsə çadırının rənglənməsi üçün Kolin de Koterə üç ödəniş verilmişdir. Bu qardaşlığın arxivindən də belə nəticə çıxara bilərik ki, rəssamın ölümü yəqin ki, 1522-1532-ci illər arasında harasa düşmüşdür.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rijkmuseum Amsterdam
* The Grove Dictionary of Art (archived)
Süleyman Atəş

**Süleyman Atəş** (; ) — Türk din adamı, siyasətçi, 12-ci dəyanət işləri üzrə rəhbər (1976–1978).

## Həyatı
3 yanvar 1933-cü ildə Elazığ əyalətinin Tadım kəndində anadan olan Atəş, İmam Hatip Məktəbini və lisey təhsilini 1960-cı ildə başa vurub. 1964-cü ildə Ankara Universitetinin İlahiyyat Fakültəsini birinci olaraq bitirib və orada doktorluq dərəcəsi alıb. 16 aprel 1976-cı ildə Dini İşlər üzrə Nazir təyin edilib və 1978-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışıb. Nazirlikdən ayrıldıqdan sonra fakültədəki vəzifəsinə qayıdıb və 1979-cu ildə professor olub. Almaniyanın Bohum şəhərindəki Ruhr Universitetində öz sahəsində tədqiqatlar aparıb. Səudiyyə Ərəbistanının Ər-Riyad şəhərindəki İmam Məhəmməd Universitetində və Əlcəzairin Əmir Əbdülqadir Universitetində Təfsir (Quran təfsiri) və Təsəvvüf dərsləri verib. Ondokuz Mayıs Universitetinin İlahiyyat Fakültəsində və İstanbul Universitetinin İlahiyyat Fakültəsində Əsas İslam Elmləri Kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb. Süleyman Atəş həmçinin 2008–2015-ci illər arasında "Vatan" qəzetində yazıçı kimi də çalışıb.

## Həmçinin bax
* Dəyanət işləri üzrə rəhbərlik (Türkiyə)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* *Qumru Hüseynova*, *Aslan Həbibov*. SÜLEYMAN ATEŞ VƏ "YÜCE KURANIN ÇAĞDAŞ TEFSİRİ" ƏSƏRİ. Metafizika Jurnalı (ISSN: 2616–6879), 2025, № 8, sıra: 36. səh.171–186
Kornelis Kort

**Kornelis Kort** (; ) — holland qravürçüsü və rəssamı. O, həyatının son 12 ilini Kornelio Fiamminqo kimi tanınan İtaliyada keçirib.

## Bioqrafiyası

Horn və ya Edamda anadan olan Kort, 1550-ci illərdə Harlemdə Dirk Volkertszon Kornhertin şagirdi ola bilər. Onun ilk məlum qravüraları təxminən 1553-cü ildə Antverpendə nəşr olundu, lakin onun Şimali Hollandiyada işləməyə davam etdiyi düşünülür. Nəşriyyatçı Hieronimus Kok idi, onun altında Kort da şagirdlik edə bilərdi. 1567-ci ildə Dominikus Lampsoniusun rəssam Tisiana yazdığı məktubda Cock Kortun ustası kimi təsvir edilmişdir. Kortun Cock üçün istehsal etdiyi lövhələrə Kortun adı yalnız o, Cock ilə şagirdlikdən ayrıldıqdan sonra yazılmışdır.

Kort Venesiyaya köçdü və 1565 və 1566-cı illərdə Titianın evində yaşadı. O, Titianın əsərləri əsasında qravüralar hazırladı. Bunlar arasında "Səhrada Müqəddəs İerom", "Maqdalen", "Prometey", "Diana və Akteon", "Diana və Kallisto" kimi məşhur mis lövhələr var. İtaliyadan Hollandiyaya qayıtdı, lakin 1567-ci ildən sonra Venesiyaya qayıtdı, oradan Bolonya və Romaya getdi və burada dövrün bütün böyük ustalarının qravüralarını hazırladı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

**[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/97318 Pieter Bruegel the Elder: Drawings and Prints]*, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which includes material on Cornelis Cort (see index)
Antonio da Korreco

**Antonio Alleqri da Korreco** (; ) — əsasən sadəcə **Korreco** adı ilə tanınan italyan rəssamı. İntibah dövrünün Parma məktəbinin ən güclülərindən idi. Dinamik kompozisiyadan, illüzionist perspektivdən və dramatik ixtisardan istifadə edərək, Korreco XVII əsrin Barokko sənətini və XVIII əsrin Rokoko sənətini əvvəlcədən təsvir etdi. O, "chiaroscuro" (işıq kölgə) ustası sayılır.

## Erkən həyatı

Antonio Alleqri Recco nel Emiliya yaxınlığında kiçik bir şəhər olan Korrecoda anadan olub. Onun doğum tarixi qeyri-müəyyəndir (təxminən 1489). Atası tacir idi. Əks halda Correggionun erkən həyatı və ya təlimi haqqında çox az şey məlumdur. Bununla belə, onun ilk bədii təhsilini atasının qardaşı rəssam Lorenzo Alleqridən aldığı güman edilir.

1503-1505-ci illərdə Modenada Françesko Biançi Ferraranın şagirdi oldu və burada o, yəqin ki, Lorenzo Kosta və Françesko Fransia kimi rəssamların klassikliyi ilə tanış oldu, bunun sübutu onun ilk əsərlərində tapıla bilər. 1506-cı ildə Mantuya səfərindən sonra, o, 1510-cu ilə qədər qaldığı Correggio'ya qayıtdı. Bu dövrə Kosta və Mantenyanın aydın təsirini göstərən Müqəddəs Elizabeth və John ilə Uşağın pərəstişkarlığı təyin olunur. 1514-cü ildə o, çox güman ki, Mantuyadakı Sant-Andrea kilsəsinin girişi üçün üç tondon bitirdi və sonra müstəqil və getdikcə daha çox tanınan bir rəssam kimi, o, yerli Müqəddəs Fransisk monastırında (indiki Drezden Gemäldə) Madonna qurbangahı üçün müqavilə bağladığı Korreggioya qayıtdı.

Oğullarından biri Pomponio Alleqri qeyri-adi bir rəssam oldu. Həm ata, həm də oğul bəzən Laeti soyadının latınlaşmış formasından istifadə edərək özlərinə istinad edirdilər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/correggio/
* 
* ''Catholic Encyclopedia'' article It does not cite the mythological theme pictures.
* Correggio, by Estelle M. Hurll, 1901, from Project Gutenberg
* Works by Correggio at www.antoniodacorreggio.org
* Correggio exposition in Rome, Villa Borghese, 2008
* Video—Il Duomo di Parma, Assumption of the Virgin
* Dr. Julius Meyer, Antonio da Correggio
* More complete list of works by Correggio (with images)
Mikki Spilleyn

**Frenk Morrison Spilleyn** (; ) — daha çox **Mikki Spilleyn** kimi tanınan, "pulp fantastikasının kralı" adlandırılan amerikalı cinayət romançısı. O, ən çox özünün detektiv personajı Mayk Hammerin hekayələri ilə tanınırdı.

Spilleynin ümumi satışları onu müasir dövrün ən uğurlu fantastika müəllifləri arasında 100 milyondan 200 milyona qədər nüsxə satıldığı təxmin edilir. Spilleyn həmçinin ara sıra aktyor idi və hətta bir dəfə 1965-ci ildə çəkilmiş "Qız Ovçuları" filmində Hammeri özü canlandırmışdı.

## Erkən həyatı

Frenk Morrison Spilleyn 9 mart 1918-ci ildə Nyu-Yorkun Bruklin şəhərində anadan olub və əsasən Nyu-Cersi ştatının Elizabet şəhərində böyüyüb. Spillane irland barmen atası Con Cozef Spilleyn və şotland anası Ketrin Annanın yeganə övladı idi. Yeniyetməlik dövrünün sonlarında ailəsi Bruklinə qayıtdı və 1936-cı ildə Erasmus Hall Liseyini bitirdi. Orta məktəbdə oxuyarkən yazmağa başladı, qısa müddət Kanzasdakı Fort Hays Dövlət Kollecində oxudu və yay tətillərində Breezy Point, Queens-də xilasedici və bir müddət Ringling Bros. və Barnum & Bailey Sirkində batut ifaçısı kimi müxtəlif işlərdə çalışdı.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Spilleyn Ordu Hava Korpusuna qoşuldu, qırıcı pilot və uçuş təlimatçısı oldu. O, ilk dəfə Missisipi ştatının Qrinvud şəhərindəki hava bazasında xidmət etdi və burada 1945-ci ildə ilk həyat yoldaşı Meri Enn Pirs ilə tanış oldu və evləndi. O, həmçinin onun şagirdləri olacaq iki gənc yazıçı - Erl Basinski və Çarli Uells ilə tanış oldu; hər biri 1950-ci illərin əvvəllərində Spilleyn üslubunda iki sərt-qara roman nəşr etdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Biography of Jack Stang - The Real Mike Hammer 
* "'Comics Were Great!' A Colorful Conversation with Mickey Spillane", *[[Alter Ego (magazine)|Alter Ego]]* vol. 3, #11, November 2001. Accessed September 5, 2008. WebCitation archive.
* Smith, Kevin Burton. "Authors and Creators: Mickey Spillane (Frank Morrison Spillane) (1918–2006)", *Thrilling Detective*, n.d. WebCitation archive.
* Holland, Steve. "Mickey Spillane: Hardboiled's Most Extreme Stylist or Cynical Exploiter of Machismo?", *Crime Time* 2.6, December 1999, via MysteryFile.com
* Meroney, John. "Man of Mysteries: It'd Been Years Since Spillane Pulled a Job. Could We Find Him? Yeah. It Was Easy", *[[The Washington Post]]*, August 22, 2001, p.&nbsp;C01. WebCitation archive.
Yakob Kornelis van Ostzanen

**Yakob Kornelis van Ostzanen** (; ) — Şimali Niderland ağac oyma dizayneri və rəssamı. O, Amsterdamın çiçəklənən və gözəl bir əyalət şəhəri olduğu bir dövrdə burada çalışan ilk mühüm sənətkarlardan biri idi.

## Bioqrafiyası

Yakob Kornelis van Ostzanenin həyatı haqqında az şey məlumdur. Tarixçilər əsasən Karel van Mander tərəfindən yazılmış onun bioqrafik eskizinə, Amsterdam arxivlərinə və onun tərəfindən əsərlər sifariş edilmiş Benedikt monastırı olan Eqmond Abbatlığının arxivlərinə əsaslanırlar. Onun adı onun Amsterdamın şimalında, Zaan çayının şərqində, Şimali Hollandiyanın Ostzan şəhərindən olduğunu göstərir. Ailəsi həmin ərazidə torpaq idarə edirdi. Bütün ailəsi rəssam idi. Alkmaar ustası kimi də tanınan Kornelis Buys I onun qardaşı idi, Kornelis Buys II də onun qardaşı idi. Oğulları Kornelis Yakobz və Dirk Yakobs, nəvələri Kornelis Antonis və Yakob Dirksz kimi portret rəssamları oldular.

Doğum və ya vəftiz tarixləri itirildiyindən, onların bütün doğum tarixləri digər arxiv sənədlərindən, məsələn, digər ailə üzvlərinin ölüm tarixlərindən təxmini olaraq hesablanmışdır. Frans Halsla bağlı arxiv sənədlərinə bənzər şəkildə, Yakob Kornelis üçün ilk məlum sifarişlər onun ən azı 35 yaşında olduğu dövrdən götürülmüşdür. Güman edilir ki, o, bundan əvvəl rəssam emalatxanasında işləyib və Haarlem rəsm texnikalarının yaxın nüsxələrinə əsasən, bu, ehtimal ki, Harlemdə olub.

O, ilk evini 1500-cü ildə Amsterdamda, Kalverstraatda alıb. İyirmi il sonra qonşu evi alıb. Bu səbəbdən ona bəzən Yakob Kornelis van Amsterdam deyilir. Arxivlərdə həyat yoldaşı ilk dəfə 1533-cü ildə dul qadın adlandırılır. Eqmond Abbey arxivlərinə görə, ona edilən son ödənişlər 1526-1528-ci illərdə geri qaytarılan əşya üçün olub (Protestant Reformasiyasının çətinlikləri zamanı itirilib).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Jan-Batist Kamil Koro

**Jan-Batist Kamil Koro** ( [ʒɑ̃ batist kamij kɔʁo]; ) və ya sadəcə olaraq **Kamil Koro** — fransız mənzərə və portret rəssamı, eləcə də ofort üzrə çap ustası. Landşaft rəssamlığında əsas fiqur olan onun geniş məhsulu eyni zamanda neoklassik ənənəyə istinad edir və impressionizmin plener yeniliklərini öncədən xəbər verirdi.

## Bioqrafiyası

### Erkən həyatı və təhsili
Jan-Batist Kamil Koro 1796-cı il iyulun 16-da Parisdə indi sökülən Rue du Bak 125 ünvanındakı evdə anadan olub. Ailəsi burjua xalqı idi - atası parik ustası və anası Mari-Fransua Korot dəyirmançı idi - və bəzi sənətkar həmkarlarının təcrübəsindən fərqli olaraq, həyatı boyu o, heç vaxt pul ehtiyacını hiss etmədi, çünki valideynləri yaxşı sərmayələr qoydular və bizneslərini yaxşı idarə etdilər. Valideynləri evləndikdən sonra anasının işlədiyi dəyirman dükanını aldılar və atası dükanın biznes tərəfini idarə etmək üçün parik ustası karyerasını tərk etdi. Mağaza dəbli parislilərin məşhur məkanı idi və ailəyə əla gəlir gətirirdi. Korot o illərdə dükanlarının üstündə yaşayan ailənin üç uşağından ikincisi idi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* jean-baptiste-camille-corot.org – More than 600 works by Jean-Baptiste-Camille Corot
* Jean-Baptiste-Camille Corot at Artcyclopedia
* Jean-Baptiste-Camille Corot at the WebMuseum.
* The Lyrical Landscape Rehs Galleries' exhibition of works by Jean B.C. Corot.
* Corot: Women 2018 exhibit at the National Gallery of Art.
Fəxri

**Fəxri** — ad.

* Fəxri Qorutürk — Türkiyə Respublikasının 6-cı prezidenti.
* Fəxri Uğurlu — Azərbaycanlı yazıçı, jurnalist, nasir.
* Fəxri Bələn
* Fəxri Mirzə Abbas

## Həmçinin bax
* Fəxriyyə
Georq

**Georq** — ad.

* I Georq (Bavariya-Landsxut hersoqu) — Bavariya-Landsxutun sonuncu hersoqu idi.
* III Georq
* IV Georq
* Georq Brandes — Danimarka ədəbiyyatşünası.
* Georq Om — alman fiziki.
* Georq Böm
* Georq Engelhard Şreder
Gülnarə

**Gülnarə** — azərbaycanlı qadın adı.

* Gülnarə Qurbanova — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim;
* Gülnarə Kərimova — Özbəkistanın İspaniyadakı səfiri
* Gülnarə Xəlilova — modelyer-dizayner, teatr və kino rəssamı
* Gülnarə Əhmədova — Azərbaycan alimi
* Gülnara Mehmandarova
* Gülnarə Əhmədova
Abram

**Abram** — ad.

* Abram Dastakyan — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti səhiyyə naziri
* Abram Qeyms — Amerikalı qrafik dizayneri.
* Abram Surkin — Azərbaycanın Əməkdar memarı.
* Abram Hannibal — rus hərbi mühəndisi.
* Abram Abkin — SSRİ fiziki.
* Abram İoffe
* Abram Roxlin — menşevik dövlət xadimi.
Liza Rendal

**Liza Rendal** (; ) — Amerikalı nəzəri fizik. O, sim nəzəriyyəsi sahəsindəki işləri ilə tanınır. Onun ən əhəmiyyətli nailiyyəti Raman Sundrum ilə birlikdə 1999-cu ildə nəşr olunmuş Rendal-Sundrum modelinin yaradılması hesab olunur. O, doktorluq dərəcəsinə malikdir (1987) və Harvard Universitetində fəxri professordur. O, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2008) və Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (2010) üzvüdür. 
## Həyatı
Liza Rendal 18 iyun 1962-ci ildə Nyu-Yorkun Kuins bölgəsində anadan olub. O, 1980-ci ildə Stuyvesant Liseyini bitirib və orada gələcək simli nəzəriyyəçi və elmi populyarlaşdıran Brayan Qrin ilə təhsil alıb. 1987-ci ildə Harvarddan hissəciklər fizikası üzrə doktorluq dərəcəsi alıb. 2001-ci ildə Harvarda qayıtmazdan əvvəl Massaçusets Texnologiya İnstitutu və Prinston Universitetində dərs deyib.

Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası (2004) və Amerika Fizika Cəmiyyətinin üzvüdür.

2007-ci ildə Liza Rendal "Time" jurnalının ilin ən nüfuzlu 100 insanı siyahısına (alimlər və mütəfəkkirlər bölməsində) daxil edilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Lisa Randall at :en:Harvard
*  Member biography on :en:Edge.org.
* 
* 
* 
* 
* 
*
Birmarket

**Birmarket** (əvvəlki adı: Umico Market) — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən elektron ticarət platforması (marketpleys). "PASHA Holding"ə məxsus "Bir" ekosisteminin tərkib hissəsi olub ölkənin ən böyük e-ticarət platforması hesab olunur. "Birmarket" müxtəlif kateqoriyalara aid yüz minlərlə məhsulu onlayn şəkildə təklif edir.

## Tarixi və korporativ strukturu
Platforma ilkin olaraq "Umico Market" brendi ilə 2020-ci ilin noyabr ayında Azərbaycanda fəaliyyətə başlayıb. "Umico Market" adı altında dörd il ərzində e-ticarət bazarında fəaliyyət göstərdikdən sonra, şirkət 1 iyul 2025-ci ildə rebrendinq prosesindən keçərək adını "Birmarket" olaraq dəyişdirmişdir. Bu dəyişiklik "PASHA Holding"in rəqəmsal ekosistem strategiyası çərçivəsində həyata keçirilmişdir.

## Xidmət və məhsullar
"Birmarket" platformasında təxminən 500.000-ə yaxın məhsul mövcuddur və bunlar onlarla müxtəlif kateqoriyanı əhatə edir. Əsas məhsul kateqoriyalarına elektronika və texnika, məişət texnikası, şəxsi qulluq və kosmetika vasitələri, gözəllik və baxım məhsulları, ev əşyaları və dekor, geyim və aksesuarlar, həmçinin istirahət və əyləncə üçün məhsullar daxildir.

"Birmarket" Azərbaycanın bütün bölgələrinə, o cümlədən Qarabağa, Naxçıvan Muxtar Respublikasına çatdırılma xidməti göstərir. Sifariş verilmiş məhsulları ölkə üzrə fəaliyyət göstərən 850-dən çox "Gəl-al" (pick-up) təhvil məntəqəsindən pulsuz şəkildə təhvil almaq mümkündür.

"Birmarket" öz xidmətlərini həm veb-sayt, həm də mobil tətbiq (iOS və Android əməliyyat sistemləri) vasitəsilə təqdim edir. Rebrendinq çərçivəsində 2025-ci ilin iyul ayında "Umico Market" mobil tətbiqi yenilənərək "Birmarket" adı ilə fəaliyyətini davam etdirməkdədir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Birmarket"in rəsmi veb-saytı
* "Bir ekosistem"in rəsmi veb-saytı
*
Rubi Peyn-Skott

**Rubi Violetta Peyn-Skott** (; ) — Avstraliyalı radiofizik və radioastronomu. O, ilk qadın radioastronomu olub.

## Həyatı
Rubi Peyn-Skott 28 may 1912-ci ildə Yeni Cənubi Uels əyalətinin Qrafton şəhərində Siril və Emi Peyn-Skottun ailəsində anadan olub.

Daha sonra xalası ilə yaşamaq üçün Sidneyə köçüb. 1921-ci ildən 1924-cü ilə qədər Penrit Dövlət İbtidai Məktəbində oxuyub.

1925-ci ildən 1926-cı ilə qədər Sidneydəki Klivlend Küçəsi Qızlar Liseyində oxuyub.

O, orta məktəbi Sidney Qızlar Liseyində başa vurub. Onun buraxılış attestatına riyaziyyat və botanika üzrə əla qiymətlər daxil idi.

O, Sidney Universitetinə iki təqaüd qazanıb və orada fizika, kimya, riyaziyyat və botanika üzrə təhsil alıb. 1933-cü ildə fizika üzrə bakalavr dərəcəsini, 1936-cı ildə fizika üzrə magistr dərəcəsini və 1938-ci ildə müəllimlik diplomunu alıb.

Ən görkəmli Avstraliya fiziklərindən biri və radio astronomiyasına töhfə verən ilk alimlərdən biri hesab edilən Rubi Peyn-Skott radio astronomiyasının fundamental lüğətinin elmi sahə kimi ortaya çıxmasında önəmli rol oynayıb.

1936-cı ildə o, Vilyam H. Lav ilə birlikdə Sidney Universitetinin Xərçəng Tədqiqatları Laboratoriyasında tədqiqat aparmış və bu müddət ərzində Yerin maqnetizminin Yerdəki həyat proseslərinə az və ya heç bir təsiri olmadığını müəyyən etmişdir.

Tədqiqat Yerdən 5000 dəfə güclü maqnit sahələrinə məruz qalan toyuq embrionlarının becərilməsi yolu ilə aparılmışdır. Təcrübə zamanı embrionlarda heç bir fərq müşahidə edilməmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Goss, W. M. (Miller) & McGee, Richard; *Under the Radar: The First Woman in Radio Astronomy: Ruby Payne-Scott.* Springer, 2010 
* Goss, W. M. (Miller); *Making Waves: The Story of Ruby Payne-Scott: Australian Pioneer Radio Astronomer.* Springer, 2013  (An abbreviated, partly re-written version of "Under the Radar " intended for a non-specialist reader)
* 

## Xarici keçidlər

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Solar Radio Burst Classifications with a description of Type I/II/III/IV bursts and sub-types
Sisiliya Peyn-Qapoşkina

**Sisiliya Helena Peyn-Qapoşkina** (; ) — Amerikalı astronom. Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvü (1936).

## Həyatı
Sisiliya Peyn-Qapoşkina 10 may 1900-cu ildə Vendover şəhərində anadan olub. O, tarixçi E.J.Peynin qızı və arxeoloq Hamfri Peynin bacısı idi. O, 1923-cü ildə Kembric Universitetini bitirmiş, həmin il ABŞ-a köçmüş (Britaniyada elmdə qadınlar üçün daha çox maneə var idi) və o vaxtdan etibarən Harvard Universitetində Harvard Rəsədxanasında çalışmışdır. 1931-ci ildə ABŞ vətəndaşlığını almışdır. O, Harvard Universitetində tam professorluq dərəcəsi alan və kafedra müdiri vəzifəsini tutan ilk qadın olmuşdur (1956).

1934-cü ildə o, rus mühaciri Sergey Qapoşkinlə nigaha daxil olub. Onlar bir çox elmi layihələrdə əməkdaşlıq etdilər. Onların üç övladı oldu: Eduard, Ketrin və Piter.

1930-cu illərdən başlayaraq onun tədqiqatları dəyişkən ulduzlara yönəldildi və o, bu tədqiqatları əri ilə birlikdə apardı. Qapoşkinlər Harvard Rəsədxanasında Harvard kolleksiyasından lövhələrdən istifadə edərək dəyişkən ulduzların tədqiqatını təşkil etdilər, bu geniş materialı sistemləşdirdilər və ondan bir çox dəyişən növünün müxtəlif xüsusiyyətləri arasında qanunauyğunluqlar tapmaq üçün istifadə etdilər. Onlar 10 bal gücündə daha parlaq olan bütün dəyişkən ulduzları ətraflı araşdırdılar və bir çox yeniliklər kəşf etdilər.

1974-cü ildə kəşf edilmiş 2039-cu il Peyn-Qapoşkin asteroidi Peyn-Qapoşkinanın adını daşıyır.
## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Chapman, Emma (December 20, 2020). "The life-changing and long-lasting influence of Cecilia Payne-Gaposchkin" BBC Science Focus Magazine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*
*
*
*

## Xarici keçidlər

* Oral history interview transcript with Cecilia Payne-Gaposchkin on 5 March 1968, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives – interview conducted by :en:Owen Gingerich at :en:Harvard College Observatory
* 
* Biography from :en:Goodsell Observatory
* Bibliography from the Astronomical Society of the Pacific
* Chercheuses d'étoiles, an episode about Cecilia Payne as part of *[[:en:Le Monde]]'s* series on women in science (in French)
*
Tom Ford

**Tom Karlayl Ford** (; ) — Amerikalı dizayner və kinorejissor. "Gucci" və "Yves Saint Laurent" moda evlərinin keçmiş bədii rəhbəri.

## Həyatı
Tom Ford 27 avqust 1961-ci ildə Texas ştatının Ostin şəhərində anadan olub. O, Nyu-Meksikoda böyüyüb. O, əvvəlcə Nyu-York Universitetində incəsənət tarixi üzrə təhsil alıb, lakin sonra Persons Dizayn məktəbinə keçərək mimarlıq sahəsində oxuyub. Məhz Personsda təhsil alarkən onun dizayna olan həvəsi moda ilə əvəz olundu. Parisə səfəri zamanı moda sahəsinə yönəlmək qərarı verdi və məhz bu qərar onun karyerasında dönüş nöqtəsi oldu.

### Moda karyerası
1990-cı illərdə "Gucci" maliyyə problemləri yaşayan və bazardakı mövqeyini itirməkdə olan bir marka idi. 1990-cı ildə Tom Ford "Gucci"nin qadın geyimləri departamentində dizayner kimi çalışmağa başladı. Lakin onun dizayn istedadı və vizyonu tez bir zamanda fərqləndi və 1994-cü ildə "Gucci"nin kreativ direktoru vəzifəsinə yüksəldi. Ford "Gucci"yə cəsarətli, seksual və modern üslub gətirdi. Onun minimalist, parlaq və zərif dizaynları markanı yenidən canlandırdı. "Gucci"nin 1995-1996-cı illərdə təqdim etdiyi kolleksiyalar moda tarixində inqilabi dönüş nöqtələrindən biri hesab olunur. Onun ipək köynəkləri, dəri şalvarları və parlaq aksessuarları "Gucci"nin prestijini artırdı və markanı yenidən ən çox satılan lüks brendlərdən birinə çevirdi.

"Gucci" "Yves Saint Laurent" (YSL) markasını satın aldıqdan sonra, Tom Ford 1999-cu ildə həm "Gucci", həm də YSL brendlərinin kreativ direktoru oldu. YSL-də işlədiyi dövrdə Ford brendin klassik fransız dəb üslubunu daha cəsarətli və müasir bir formaya saldı. Seksual və dramatik üslubu ilə YSL-ə yeni nəfəs verdi. Lakin İv Sen Loran özü Fordun dizaynlarını çox açıq-saçıq hesab edirdi və bu, aralarında gərgin münasibət yaratdı. 2004-cü ildə "Gucci Group"dan ayrılaraq öz moda imperiyasını qurmağa qərar verdi.

2005-ci ildə Tom Ford, öz adına məxsus "Tom Ford International" adlı brendini təsis etdi. İlk illərdə kişilər üçün kostyumlar, gün eynəkləri və aksessuarlar təqdim etdi. Daha sonra qadın geyimləri, kosmetika və ətir kolleksiyalarını genişləndirdi.

### Kino karyerası
Tom Ford təkcə dizayner deyil, həm də istedadlı bir rejissordur. O, 2009-cu ildə ilk filmi olan "Tənha kişi"yə rejissorluq etdi. Film tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirildi və "Oskar" mükafatına namizəd oldu. 2016-cı ildə Ford ikinci filmi olan "Gecə heyvanları filmini çəkdi, bu film də mükafat qazanan sənət əsərlərindən biri oldu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
* Tom Ford biography at London Fashion Week, British Fashion Council.
Ladislav Sutnar

**Ladislav Sutnar** (; ) — Çexiyalı qrafik dizayner və informasiya arxitektoru. O, informasiya dizaynı və informasiya arxitekturasının qabaqcıllarından biri idi. Onun xidmətləri tam etiraf edilməyib. Lakin Sutnar biznes sahəsinə verdiyi töhfələrlə cəmiyyətədə fayda vermişdir. O, mötərizə daxilində sahə kodları tətbiq etməklə istifadəçi telefon kataloqunu yardan şəxsdir. O, McGraw-Hill, IBM və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı da daxil olmaqla müxtəlif işəgötürənlərdən dizayn sifarişləri almışdır. O, həmçinin təxminən iyirmi il ərzində "Sweet's Catalog Service" şirkətində bədii rəhbər vəzifəsində çalışmışdır. Sutnar bir çox fərdi sərgilər keçirmişdir və əsərləri Müasir İncəsənət Muzeyində daimi sərgilənir. O, ən çox "İdarə olunan Vizual Axın: Forma, Xətt və Rəng", "Paket Dizaynı: Vizual Satışın Gücü" və "Fəaliyyətdə Vizual Dizayn: Prinsiplər, Məqsədlər" kimi kitabları ilə tanınır. Sutnar sərgi dizaynı, tipoqrafiya, reklam, plakatlar, jurnal və kitab dizaynı ustası idi.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xarici keçidlər

* MoMA: The Collection
* RIT Graphic Design Archive
* Sutnar.cz
* Sutnar Design Collection and Books
Fredis Refunyol

**Fredis Xose Refunyol** () — Arubalı siyasətçi, müəllim, Aruba Parlamentinin üzvü, Arubanın üçüncü qubernatoru (2004–2016).

## Həyatı
Fredis Xose Refunyol 9 dekabr 1950-ci ildə Niderland Antil adalarının Aruba ada dövlətində anadan olub. O, 1968-ci ildə orta məktəb (mulo) diplomunu, 1970-ci ildə isə kollec (havo) diplomunu almışdır. Üç il sonra, 1973-cü ildə Aruba Müəllim Hazırlığı Akademiyasını bitirərək müəllim sertifikatı almışdır. Məzun olduqdan sonra Savanetadakı Heilige Hart kollecində müəllim kimi işə başlamışdır. Refunyol burada səkkiz il dərs demiş, 1981-ci ildə isə məktəbin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

O, Klarett Mariya de Lurdes Refunyol-Lopes ilə evlidir. Onların Şeril və Zanett adlı iki qızı, Fredis adlı bir oğlu var.

## Karyerası
Refunyol 1983-cü ildə Xalq Seçki Hərəkatına qoşulmuşdur. Növbəti il partiyanın vitse-prezidenti olmuş və bu vəzifəni 1987-ci ilə qədər icra etmişdir. 1987-ci ildə isə partiyanın Baş katibi vəzifəsinə təyin edilmiş, bu təyinat 1988-ci ildən qüvvəyə minmişdir.

O, partiyanın vitse-prezidenti vəzifəsində çalışdığı dövrdə 1986-cı ildə Arubada keçirilən ilk parlament seçkilərində namizəd kimi iştirak etmiş və nəticədə Aruba Parlamentinə deputat seçilmişdir.

1989-cu ildə o, həm Baş nazir Oduberin birinci kabinetinin (Oduber I), həm də 1993-cü ildə formalaşdırılan ikinci kabinetinin (Oduber II) yaradılması zamanı informator vəzifəsini icra etmişdir. Birinci kabinet formalaşdırıldıqdan sonra isə Sosial Rifah naziri təyin edilərək Xalq Seçki Hərəkatı partiyasının 1994-cü il Aruba ümumi seçkilərində məğlub olana qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

Partiyasının 1994-cü il seçkilərində məğlubiyyətindən sonra Refunyol yenidən Aruba Parlamentinin üzvü olmuşdur.

Müxalifətdə keçirdiyi yeddi ildən sonra Xalq Seçki Hərəkatı partiyası 2001-ci il ümumi seçkilərində qalib gəldi. Bunun ardınca Refunyol üçüncü Oduber kabinetinin (Oduber III) formalaşdırılması üçün formator kimi fəaliyyət göstərmiş, nəticədə həmin kabinetdə Təhsil və İnzibati İşlər naziri, eyni zamanda Baş nazirin müavini vəzifələrini icra etmişdir.

2004-cü ildə qubernator Olindo Koolmanın səlahiyyət müddəti başa çatdı. Müddət məhdudiyyətlərinə görə o, kraliça tərəfindən yenidən bu vəzifəyə təyin edilmədi. Dövlət idarəçiliyində geniş təcrübəsini nəzərə alaraq, Refunyol kral fərmanı ilə Koolmanın varisi kimi qubernator vəzifəsinə təyin edildi və 1 may 2004-cü ildə bu vəzifənin icrasına başladı. Namizədliyinin irəli sürülməsi zamanı parlament onun namizədliyini yekdilliklə dəstəklədi. Vəzifəsinin qeyri-siyasi xarakterinə görə isə o, vəzifəyə başladığı anda həm parlament üzvlüyündən, həm də partiya üzvlüyündən istefa verməli oldu. Bir sözlə, qubernator kimi səlahiyyət müddəti başa çatanadək siyasətlə məşğul olması qadağan edildi.

## İstinadlar
Herb Lubalin

**Herbert F. Lubalin** (; ) — Amerikalı qrafik dizayner və "Avant Garde" şriftinin yaradıcısı.

## Həyatı

Herb Lubalin 17 mart 1918-ci ildə Nyu-York şəhərində anadan olmuşdur. O, 1935-1939-cu illərdə Cooper Union İncəsənət Məktəbində təhsil almışdır. Burada o, dizayn və tipoqrafiyanın incəliklərini öyrənərək, mətn və vizual ünsiyyətin birləşdirilməsi üzərində eksperimentlər aparmağa başlamışdır.

O, "Avant Garde" şriftinin əsasını qoyaraq, sans-serif şriftlərinin cəsarətli və modern istifadəsini geniş yaymışdır. Herb Lubalin 1960-cı illərdə "Avant Garde" jurnalının dizaynını hazırlayarkən, yeni bir şriftin yaradılmasına ehtiyac duydu. Nəticədə, "ITC Avant Garde" adlı şrift ərsəyə gəldi. Bu şrift cəsarətli, təmiz və modern üslubu ilə qrafik dizaynda yeni bir epoxa açdı və hələ də geniş istifadə olunmaqdadır.

Herb Lubalin 1973-cü ildə "U&lc" (Upper and Lower Case) jurnalını təsis etdi. Bu jurnal tipoqrafiya mədəniyyətini geniş kütlələrə tanıtmaq, yeni şriftləri təqdim etmək və dizaynerlər arasında bilik mübadiləsi aparmaq məqsədi daşıyırdı. Herb Lubalin ITC (International Typeface Corporation) şirkətinin həmtəsisçisi idi. O, "Braun", CBS və digər böyük brendlərlə əməkdaşlıq edib.  

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Gertrude Snyder; Herb Lubalin; Alan Peckolick. "Herb Lubalin: art director, graphic designer, and typographer". New York: American Showcase (1985) 
* Adrian Shaughnessy. "Herb Lubalin: American Graphic Designer". London: Unit Editions (2012). 

## Xarici keçidlər

*http://blog.fonts.com/2011/06/27/ulc-volume-nine-itc-finds-new-elegance/ Herb Lubalin's Final U&lc
*An Interview with Mr. Herb Lubalin(1969)
*Postage stamps designed by Herb Lubalin
*"Individualism Squelchers" by Herb Lubalin(1966)
* Art Directors Club biography, portrait and images of work
*''Eros'' magazine – all four issues with various related resources, archival project by Mindy Seu
*The life, work, and afterlife of Herb Lubalin, by the Herb Lubalin Study Center