open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qulamhüseyn Sədri-Avşar

**Qulamhüseyn Sədri-Avşar** () — İran tarixçisi.

## Həyatı
Qulamhüseyn Sədri-Avşar 1935-ci ildə Urmiya şəhərində dünyaya gəlib. Tanınmış tarixçidir.

Qulamhüseyn Sədri-Avşar tərcüməçi kimi də şöhrət tapmışdı. Ərəb, fars, ingilis və türk dillərini mükəmməl bilirdi.

Qulamhüseyn Sədri-Avşar Tehranda Milli Cəbhə hərakatına qoşulmuşdu. Burda çətinliklərlə üzləşib Urmiyaya döndü. Qiraətxana açıb, kitabdarlıqla məşğul olmağa başladı. Biliyinin çoxluğu, elminin genişliyi Urmiyaya sığmadı. Yenidən Tehrana qayıtdı.

## Əsərləri
"Tarixi dər Iran", Həmin əsər hicri şəmsi 1345-ci ildə (1966-cı ildə) Tehranda çap olunub. "Iran tariçilərinin və coğrafiyaçılarının həyatı". Həmin əsər hicri şəmsi 1345-ci ildə (1966-cı ildə) Tehranda, "Ibni Sina" nəşriyyatında çap olunub. "Fars dili bu gün", "İranın müasir mədəniyyəti". Tərtib etdiyi əsərlər: Ə. Dünbilinin "Məasiri Sultaniyyə". Həmin əsər hicri şəmsi 1351-ci ildə (1972-ci ildə) Tehranda, "Ibni Sina" nəşriyyatında çap olunub. Məhəmməd Təməddünün "Tarixi Rizaiyyə və Birinci Savşda İranın vəziyyəti". Tərcümələri: Corc Sartonun 2 cildlik "Elm tarixinə müqəddəmə", Artur Popun "Iran memarlığı", Devid Smit Yucinin "Riyaziyyat tarixi", Denis Rayt "Ingilislər Qacar zamanı İranda", Eduard Braunun "Iran ədəbiyyatı".

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008, səh. 139–140

## Həmçinin bax
* Şeyx Məsiha Urməvi
Bohemiya

**Bohemiya** — tarixi ərazi.

## Həmçinin bax
* Bohemiya şüşəsi
* Bohemiya çoban iti

## İstinadlar
İran Kommunist Partiyası

**İran Kommunist Partiyası** (fars. حزب کمونیست ایران‎, *Hezbe kommuniste İran*) — 1920-ci ildən 1930-cu ilin sonuna qədər İranda fəaliyyət göstərən siyasi partiya.

## Haqqında
İranda marksist hərəkatı XIX əsrin sonlarında meydana çıxdı. Bu cür dəyişiklik ölkənin feodalizmdən kapitalizmə keçid etməyə başlaması və fəhlə sinfinin sayının sürətlə artması ilə bağlıdır.  Şimali İranda sosiaɬ-demokrat hərəkatının mərkəzi oldu. Şimali İrana marksisizm Azərbaycan SSR-dən nüfuz etmişdir. 1920-ci ilin iyun ayında Ənzəlidə keçirilən "Ədalət" sosial-demokrat partiyasının qurultayında kommunist partiyasının əsası qoyuldu və Ədalət partiyası İran Kommunist Partiyası adlandırıldı. Partiyanın formalaşmasında Gilan Sovet Respublikasının elan edilməsi də mühüm rol oynadı. 

Partiyanın ilk proqramında kommunistlərin qarşısında 1919-cu il İngilis-İran müqaviləsinin ləğv edilməsi, İranın xarici dövlətlərdən azad edilməsi, monarxiyanın ləğvi, torpaq islahatlarının keçirilməsi və iri feodal torpaq sahibliyinin ləğvi vəzifələri qoyulurdu. 

Partiyanın mövcud olduğu ilk mərhələdə sol radikal mövqeyi tutmuşdur. Partiya ölkədə dərhal sosialist inqilabının həyata keçirilməsi şüarını irəli sürür, fəal şəkildə İslam əleyhinə təbliğat aparır, bütün mülkədarların torpaqlarının müsadirəsini tələb edirdi. 1920-ci illərdə İKP MK-nin tərkibinin dəyişilməsi nəticəsində partiyanını istiqaməti də daha mülayim oldu. Partiyanın baş katibi Məşrutə inqilabının liderlərindən biri - Heydər xan Əmu-oğlu seçildi. 1938-ci ildə İKP-nin rəhbərliyi altında "53-lər prosesi" təşkil edildi. 1940-cı ildə Tağı Ərani türmədə öldürüldü. 

İKP-nin azadlıqda qalan üzvləri İran Xalq (Tudə) Partiyasının tərkibinə daxil oldular. Tudə Partiyası 29 sentyabr 1941-ci ildə yaradılmış və İKP-nin varisi olmuşdur.

## İKP rəhbərləri

* Avetis Sultanoviç Sultan-Zadə — MK baş katibi (iyun-oktyabr 1920)
* Heydər-xan Əmu-oğlu — MK-nin baş katibi (1920-1921)
* Seyid Cəfər Pişəvəri — MK-nin ilk katibi (1929-cu ildən)
* Tağı Ərani (1934-cü ildən)

## İstinadlar
Mirzə Sadıq xan Müstəşarəddövlə

**Mirzə Sadıq xan Mirzə Cavad xan oğlu Müstəşarəddövlə** (1863–1953) — İranın ictimai-siyasi xadimi.

## Həyatı
Mirzə Sadıq xan Mirzə Cavad xan oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Atasınndan sonra Müstəşarəddövlə ləqəbini daşıyırdı. Şeyx Möhsün xan Müşirəddövlənin bacısıoğludur. Mənbədə yazılır:"Sadiqi-həzrət titulunu daşıyan Mirzə Sadiq xan (7–1372/1952) Mirzə Cavad xan Müstaşarüddóvlə Azarbaycaninin oğludur. O, təhsilini İstanbulun Sultani mədrəsəsində almiş, sonra Tehranda davam etdirmişdir. O, bir müddət Xarici İşlər nazirliyində işləmiş, h. 1324-cü (1906) ilda Təbriz əhalisinin vəkili olaraq onlan Milli şura Məclisinin birinci çağirışinda təmsil etmişdir. Mirzə Sadiq xan Azarbaycani maşrutəxahlarin rəhbərlərindən biri olmuşdur. h. 1326-ci ildə (1908) Məclis topa tutulan zaman həbs olunmuş va şah bagında saxlanmişdir. Tehranın fəthindən sonra Tabriz əhalisinin vakili olaraq Maclisin ikinci çagırşına seçilmişdir. 1329-cu (1911) ildə Sipahdari-Əzəmin hökumətində Daxili işlər vəziri, bir ildən sonra Nəcəfqulu xan Səmsamüssəltənə Baxtiyarinin hökumətinda Poçt və Teleqraf vəziri təyin olunmuşdur. 1333-cü (1915) ildə Mirzə Həsən xan Müşirüddövlənin hökumətinda isa Daxili işlər vəziri olmuşdur. O, Müstaşarüddövlə titulunu da almışdır".

Mirzə Sadıq xan I Məclisin üzvü idi. Təbrizdən vəkil seçilmişdi. Bacarığına, siyasi fəaliyyətinə görə fərqlənirdi. İran Milli Məclisinin rəisi seçilmişdi. Məhəmmədəli şah Qacar onu həbs etdirmiş bir neçə ay Baği-şahda zindan çəkmişdi.

II çağırış Məclisdə siyasi partiyalar rəsmiyyət qazanmışdılar və iki partiya ortaya çıxmışdı. Bunlardan biri inqilabçı və demokrat təmayüllü "Demokrat-amiyun" (Demokrat Partiyası), digərei isə "İctimaliyun-Etiqaliyun" (Sosial-Liberal) partiyası idi. Məclisdə Demokrat Partiyasını 28, Sosial-Liberalları isə 36 deputat təmsil edirdi. Liberallar ictimai və siyasi dəyişiklər üçün təkamül yolunu təklif edir, silahlı mübarizəni rədd edirdilər. Bu partiya əsasən din xadimlərindən və sahibkarlardan təşkil olunmuşdu. Tehranın din xadimlərindən fars kökənli Seyyid Abdullah Behbeqani partiyanın lideri idi. Demokrat Partiyasına isə təbrizlilər; Seyid Həsən Tağızadə və Süleyman mirzə İskəndəri rəhbərlik edirdilər.

II çağırış Məclisdən çox şeylər gözlənilirdi. Anacaq Məclis iki partiya arasındakı sərt çəkişmələrin səhnəsinə çevrilmişdi.

Mirzə Sadıq xan Müstəşarəddövlə Samsaməddövlənin baş nazirliyi dönəmində Poçt və Teleqraf naziri təyin olunmuşdu.

Mirzə Sadıq xan Müstəşarəddövlə Mirzə Həsən xan Müşirəddövlənin baş nazirliyi dönəmində Daxili İşlər naziri idi.

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

## İstinadlar
Jorje Amadu

**Jorje Amadu** (; ) — Braziliya yazıçısı, ictimai-siyasi xadimi, modernist məktəbin nümayəndəsi.

## Həyatı
Jorje Amadu 1912-ci il avqustun 10-da Brazilyanın Baiya ştatının İtabuna qəsəbəsində, xırda kakao plantatorunun ailəsində dünyaya gəlmişdir. Braziliya Kommunist Partiyasının aparıcı simalarından biri kimi tanınmış, 1956-cı ildə Braziliya Milli Konqresinə deputat seçilsə də, iki il sonra ölkədə Kommunist partiyasının fəaliyyəti qadağan edildiyindən sürgün edilmişdir. XX əsrin 30-cu illərində kommunist partiyasının rəhbərlik etdiyi milli azadlıq alyansının mübarizəsində iştirak etmişdir. 1948–52-ci illər arası o, Fransa və Çexoslovakiyada yaşamağa məcbur olmuş, həmin illərdə Jorje Amadu Şərqi və Qərbi Avropa, eləcə də Asiya və Afrika ölkələrinə səyahət etmişdir. P. Pikasso, P. Elyuar, P. Neruda kimi mədəniyyət xadimləri ilə görüşən və 1952-ci ildən sonra, vətənə qayıdan Amadu ömrünü yaradıcılığa həsr etmişdir. Dünya Sülh Şurasının üzvü olan Jorje Amadu 1951-ci ildə "*Beynəlxalq Stalin Sülh*" mükafatına, 1984-cü ildə isə Fransanın "*Fəxri Legion*" ordeninə layiq görülmüşdür.

## Yaradıcılığı
Jorje Amadu yaradıcılığa 14 yaşından başlamış, 1931-ci ildən isə mətbuatda öz imzası ilə tanınmışdır. İlk romanı "*Karnaval ölkəsi*"dir (1931). Onun ilk romanlarında ictima mövzular üstünlük təşkil edirdi. "*Kakao*" (1933), "*Tər*" (1934), "*Ölü dəniz*" (1936), "*Qum kapitanları*" (1937) romanlarında melodramatizm, məişət təsviri mühüm yer tutur. 1937-ci ildə həbs olunmuş sonra, mühacirət etmişdir. Mühacirətdə olarkən "*Ucsuz-bucaqsız torpaqlar*" (1943), "*San Jorje dos İlheus*" (1944), "*Qırmızı cücərti*" (1946) romanlarını yazmışdır. Braziliyaya qayıtdıqdan sonra "*Sülh dünyası*" (1950) və "*Gizli azadlıq*" (1952) kitablarını çap etdirmişdir. "*Qabriela, mixək və darçın*" (1958), "*Qoca dənizçilər*" (1961), "*Gecə keşişləri*" (1964), "*Möcüzələr köşkü*" (1969), "*Böyük tələ*" (1983) və s. romanların müəllifidir. "*Su Kinkasın qeyri-adi ölümü*" satirik povesti, bir sıra şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir.

1950-ci illərin axırlarından öz əsərlərinə mistik fantastika elementlərini daxil edərək, sürrealizm ədəbi cərəyanının ən parlaq nümayəndələrindən birinə çevrilmişdir. O, həm də "*Nəhayətsiz torpaqlar*" (1942), "*Gecə keşişləri*" (1964), "*Dona Flor və onun iki əri*" (1966), "*Möcüzələr dükanı*" (1969), "*Müharibə etməkdən yorulmuş Tereza Batista*" (1972), "*Pusqu*" (1984) kimi əsərlərin də müəllifidir. Yazıçının indiyə kimi əsərləri 49 dildə, 55 ölkədə çap olunmuşdur. 1987-ci ildə Salvador şəhərində Jorje Amadu Fondu yaradıldı.

## Xarici keçidlər
* Jorje Amadu "Qum dəryasının kapitanları"
* Jorj Amadu Etiket Arxivləri

## İstinadlar
Nyufaundlend

**Nyufaundlend** — Kanadanın indiki Nyufaundlend və Labrador əyalətinin ərazisində 1907−1949-cu illərdə mövcud olmuş Britaniya dominionu.

1855-ci ildə Nyufaundlend adalarındakı Britaniya koloniyası özünüidarə hüququ əldə etdi. 1869-cu ildə Nyufaundlend adalarının yerli rəhbərliyi Kanada Konfederasiyasına qatılmaqdan imtina etdi.

26 sentyabr 1907-ci ildə Nyufaundlend Yeni Zellandiya ilə eyni vaxtda dominion statusu aldı.

1927-ci ildə İngiltərə parlamentinin qərarı ilə Labrador yarımadasının xeyli hissəsi (300 min km²-ə qədər) Nyufaundlendə birləşdirildi.

11 dekabr 1931-ci ildə Nyufaundlend Kanada, Avstraliya, Yeni Zellandiya, Cənubi Afrika İttifaqı və İrlandiya ilə birlikdə Britaniya dominionlarının müstəqil assosiasiyası olan Millətlər Birliyində müstəqil dövlət oldu.

Lakin dominion müstəqillik uzun sürmədi, 5 aprel 1932-ci ildə 10 min nəfər Koloniya binasına (Yığıncaqlar Palatasına) doğru yürüş edərək baş nazir Skvisi qaçmağa məcbur etdi. Skvis 1932-ci ilin sonundakı seçkilərdə də məğlub oldu. Yeni rəhbərlik, başda Elderdik olmaqla, ölkədəki problemləri Birləşmiş Krallığın dəstəyi ilə aradan qaldırmağa cəhd göstərirdi. Nəticədə Nyufaundlend 1934-cü ildə yenidən Londondan təyin edilən xüsusi komissiyanın idarəçiliyinə − koloniya statusuna qaytarıldı.

1948-ci ildə — 3 iyun və 22 iyul tarixlərində, koloniyanın gələcəyini müəyyənlədirmək üçün 2 referendum keçirildi. 1-ci referendum nəticəsiz başa çatdı (44,5% dominion statusun bərpa edilməsinə, 41,1% Kanada ilə konfederasiyaya və 14,3% komissiya rəhbərliyinin davam etməsinə səs verdi). İkinci dəfə isə yalnız konkret iki məsələ (Nyufaundlendin dominion statusunun bərpası və Nyufaundlendin Kanada ilə konfederasiyası) ümumxalq səsverməsinə çıxarıldı. Bu dəfə Nyufaundlendin Kanadaya birləşdirilməsinə 52%, dominion statusunun bərpa edilməsinə isə cəmi 48% səs verildi. Sonuncu referendumun nəticəsinə əsasən 31 mart 1949-cu il tarixdən etibarən Nyufaundlend Kanadanın subyektinə çevrilmiş oldu və Kanadaya qatılan ən son əyalət oldu.

## Həmçinin bax
* Nyufaundlend və Labrador

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Metr sistemi

**Metr sistemi** — metr və kiloqramdan istifadəyə əsaslanan beynəlxalq onluq sisteminin ümumi adı. Axırıncı iki əsrdə vahidləri fərqlənən bir neçə metr sistemindən istifadə edilirdi. Müasir dövrdə beynəlxalq aləmdə Sİ sistemi qəbul edilib. Müəyyən ölklərdə sistem kiçik fərqlərlə tətbiq edilir.

Zaman ölçülərinin də metr sistemi əsasında qəbul edilməsi üçün cəhdlər edilib (sutkanın millisutkaya, dərəcənin mllidövrə bülünməsi yolu ilə), ancaq təklif səmərəli hesab edilməyib. Sİ sisteminə gərə dərəcələr millidərəcəyə bölünür. Ancaq saniyə onluq metrik sistem ilə bölünən yeganə zaman ölçüsüdür (mllisaniyə və s.).

Müasir dövrdə dünyada ABŞ, Liberiya və Myanmadan başqa bütün ölkələrdə rəsmi surətdə metr sistemi qəbul edilib. Axırıncı dəfə bu sistemə 2005-ci ildə İrlandiya keçib. Böyük Britaniya və Sent-Lyusiyada keçid hələ tam başa çatmayıb. Antiquada və Qayanada keçid hələ standartdan çox uzaqdır. Çində metr sistemi qəbul edilsə də, adlar kimi Çinin qədim olçü vahidləri adları istifadə edilir. ABŞ-də elm və elmi cihazların hazırlanmasında metr sitemindən istifadə edilsə də, qalan hallarda qədim Britaniya ölçü sistemi tətbiq edilir.

## Həmçinin bax

* Sİ
* Metr

## Mənbə

* Постановление Правительства РФ от 31 октября 2009 г. N 879 Об утверждении положения о единицах величин, допускаемых к применению в Российской Федерации
* Краткая история СИ
* Имперские и метрические автоматические преобразования
* NASA полностью переходит на метрическую систему
Əli Nuriyev (kimyaçı)

**Əli Nuriyev** (*Əli Nəcəfqulu oğlu Nuriyev*; ) — Azərbaycan alimi, kimya elmləri doktoru (1972), AMEA-nın müxbir üzvü (2007).

## Həyatı
Əli Nuriyev 29 dekabr 1928-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur.
1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olmuş, III kursdan Qorki (indiki Nijni Novqorod) Dövlət üniversitetinin kimya fakültəsinə göndərilmişdir. 1953-cü ildə oranı analitik kimya ixtisası üzrə müvəffəqiyyətlə bitirən Ə. Nuriyev 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda işə qəbul olunmuşdur. O, burada kiçik elmi işçi, baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 1971-ci ildən hal-hazıra kimi müxbir üzvi Əli Nuriyev akademik M. F. Nağıyev adına Kataliz ve Qeyri- Üzvi Kimya institunda "Sorbsiya prosesləri" şöbəsinə və "Qeyri-Üzvi və sintetik sorbentlər" laboratoriyasına rəhbərlik edir.1963-cü ildə namizədlik, 1972-ci ildə isə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1980–1985-ci illərdə Azərbaycan Elmlər akademiyasının Kimya institunun müdir müavini olmuşdur. 2007-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
Əli Nuriyevin rəhbərliyi ilə aparılan elmi tədqiqat işləri ölkənin sənaye, tullantı, mineral neft lay sularında radioaktiv və bir sıra nadir səpələnmiş B, Co, Ni, Cu, As, karbon qazı və s. elementlərin yeni xammal mənbəyi qismində və minral sərvətlərdən səmsrəli istifadəsinə əsaslanır.

İlk dəfə nadir səpələnmiş və radioaktiv elementlərin Azərbaycannın bütün həmçinin Tükmənistanın və Qroznının bir neçə yataqlarında neft-lay suyu- çöküntü süxuru sistemində ardıcıl şəkildə paylanması, miqrasiyası və toplanmasının qanuna uygunluqları öyrənilmişdir.

Elmi-tədqiqatlar əsasında Neftçala Yod-Brom zavodunun tullantı sularından xörək duzunun alınma texnologiyası və layihəsi, Darıdağ (Naxçıvan) termal mineral suyundan bor, arsen, karbon qazının alınması texnologiyası işlənib hazırlanmışdır.

Bu Texnologiya üzrə zavod tikilib və hal hazırda Respublikanın ehtiyatını ödəyir. bu texnologiya bütün karbon qazı tərkibli su mənbəyinə şamil oluna bilər. Xörək duzuna bu layihə üzrə sənaye istehsal gücü 50 min /ton olan duz mədəninin tikilməsi "Azər-Yod" MMC-nin 2018-ci il inkişaf proqramına daxl edilmişdir.

Professor Əli Nuriyevin apardığı tədqiqatlar iki monoqrafiyada, 280 -dən çox elmi əsərdə, o cümlədən 16 müəlliflik şəhadətnaməsində və 3 patentdə öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 16 elmlər namizədi, 3 elmlər doktoru müdafiə etmiş, hazırda isə 2 nəfərin doktorluq, 4 nəfərin namizədlik işlərinə rəhbərlik edir.

## Təltiflər
# Dövlət mükafatı laureatı (1980),
# Əməkdar elm xadimi (2005),
# Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı Alim Qızıl medalı (2013).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Али Наджаф Гулу оглы Нуриев 
* Видный учёный
Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasında

**Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasında** — Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasındakı fəaliyyəti.

## Qeyri-daimi üzv
Azərbaycan Respublikası ilk dəfə 24 oktyabr 2011-ci ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının iki illiyə (2012–2013) qeyri-daimi üzvü seçilmişdir.

### Səsvermə
Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasına iki illiyə qeyri-daimi üzvlüyə 17 raundluq səsvermədən sonra seçilmişdir. Səsvermənin ilk raundu 21 oktyabrda olmuşdur. Həmin səsvermədə Azərbaycan 74, rəqibləri Sloveniya 67, Macarıstan isə 54 səs toplamışdır. Ancaq yetərsay olmadığı üçün (129 səs) Azərbaycanla Sloveniya növbəti raunda qatılmışdır. İkinci raundda isə Sloveniya 97, Azərbaycan isə 90 səs toplamışdır. Yetərsay yenə də olmamışdır. Üçüncü raundda da yetərsay olmadığı üçün Azərbaycan ümidini 4-cü raunda bağlayıb. Daha sonra səsvermə 9-cu raundadək qalib müəyyən olunmadan davam edib. Axırda isə səsvermənin bazar ertəsi günü — 24 oktyabrda davam etdirilməsi qərarına gəlinib.

Cümə günü sonuncu raundda Azərbaycan 113–77 nisbətində üstünlük əldə etsə də, yetərsay (129 səs və ya səsvermədə iştirak edən ölkələrin 2/3-nün səsi) olmadığı üçün səsvermə bazar ertəsinədək — oktyabrın 24-dək təxirə salınıb. 24 oktyabrda səsvermə yenidən keçirilib. Səhər sessiyasında keçirilən 10-cu raund səsvermədə də qeyri-daimi üzvlük üçün yeganə boş qalan 5-ci yer müəyyən edilməyib. Azərbaycan 110, Sloveniya isə 83 səs toplayıb.

Sloveniyanın 2012–2013-cü illər üçün qeyri-daimi üzvlüyə namizədliyini geri götürməsindən sonra yeganə namizəd kimi son səsvermədə iştirak edən Azərbaycan 155 səs toplayaraq növbəti iki il ərzində BMT Təhlükəsizlik Şurasında qeyri-daimi üzvlük hüququ qazanmışdır. Azərbaycanın Şuraya üzvlüyü 2012-ci il yanvar ayındandır.

### Fəaliyyəti

#### 2012
Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında qeyri-daimi üzvü kimi ilk dəfə 4 yanvar 2012-ci ildə iştirak etmişdir.

Azərbaycan mayın 1-dən etibarən isə BMT TŞ-yə sədrlik etmişdir. Azərbaycan sədrlik estafetini ABŞ-dən almış və bir ay sonra — iyunun 1-də isə sədrliyi Çinə ötürmüşdür. Azərbaycanın sədrliyi dövründə BMT TŞ 13 açıq, 16 qapalı iclas keçirmişdir. Bu müddət ərzində BMT TŞ-nin 2-si Sudandakı vəziyyətə, 1-i isə Qvineya-Bisaudakı hərbi çevrilişə dair olmaqla 3 qətnaməsi; habelə mətbuat üçün 7 bəyanatı qəbul edilmişdir.

#### 2013

## Poçt markası üzərində

2011-ci ilin oktyabr ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycanın 2012–2013-cü illər üçün BMT Təhlükəsizlik Şurasına namizədliyinə həsr olunmuş poçt markası təqdim edilmişdir. Həmin markanın qiyməti 60 qəpik, tirajı isə 50000 ədəd idi.

## Həmçinin bax
*BMT
*Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası
*Azərbaycan–BMT əlaqələri

## Mənbə
*''Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvü seçildi''. '''voanews.com''' 24 oktyabr 2011 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*İlham Əliyevin Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasına üzv seçilməsi münasibətilə bəyanatı.
Qırmızı turp

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

Başqa kökümeyvəlilərə nisbətən çox qısa müddətdə (18-25 günə) yetişir. Həm təbabətdə, həm də müxtəlif salatların hazırlanmasında istifadə olunur.

## Sinonimləri
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 

## Tərkibi
Tərkibində 4,1% karbohidrat, o cümlədən 3,5% şəkər, 1,2% azotlu maddə, 0,7% mineral maddə, 25 mq% C, həmçinin B1, B2, PP vitaminləri vardır.

Rəngi çəhrayı, qırmızı və bənövşəyi, forması oval, dairəvi və uzunsov olur. Yayılmış sortlarından ağ uclu çəhrayı-qırmızı, ağ uclu çəhrayı, Moskva parnik sortu, Koreya, Rubin, Saksa göstərilə bilər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qvadelupa

**Qvadelupa** və ya **Qvadalup** () — Fransanın Karib dənizinin şərq hissəsindəki regionu və dəniz departamenti (*département d’outre-mer və ya DOM*).

## Tarixi
Qvadelupa eramızdan 300 min il əvvəl aravakların yurdu idi. Onların qədim mədəniyyətləri mövcud olub.

Hindistan kimi qələmə verilən Amerika qitəsinə Xristofor Kolumbun ikinci ekspedisiyası 25 sentyabr 1493-cü il tarixində Kadis limanından başlayır. Müxtəlif mənbələrə görə 1500-2500 nəfərdən ibarət olan heyət arxadan əsən şimal-şərq passat küləklərinin təsiri altında 20 gün ərzində Atlantik okeanını üzüb keçərək Mori-Qalant adasında sahilə çıxırlar. 4 noyabrda Qvadelupa adasını kəşf edirlər. Toxunan örtüklərin gözəlliyinə görə İspaniyadan heç də geri qalmayan bu ada digərlərindən inkişaf səviyyəsinə görə fərqlənirdi.

## Coğrafiyası
Sufriyer vulkanı - Qvadelupanın ən yüksək zirvəsidir ( 1 467 m).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Фотографии острова
* Сайт префектуры Гваделупы

## Həmçinin bax
Finlandiya tarixi

**Finlandiya tarixi** () -  Finlandiya Respublikasının yerləşdiyi ərazinin tarixindən ibarətdir. Finlandiyada yaşayan yerli xalq olan finlər eradan əvvəl Avropaya Sibirdən gəlmişdilər. Sonralar finlər Skandinaviyada yaşayan digər xalqlarla münasibətlərni güçləndirmiş və tarixən Sibirdə olan köklərini unutmuşlar.

## Müharibə arası

Vətəndaş müharibəsindən sonra parlamenti idarə edən Ağlar Alman şahzadəsinə Kral rolunu verərək Finlandiya Krallığını təsis etmək üçün səs verib. Halbuki, 1918-ci ildə Almaniya uduzduğuna görə, bu mümkün olmayıb və əvəzinə Finlandiya 1919-cu ildə bir Respublika olub, Prezident şəkildə Kaarlo Yuho Toberqı seçib.

## SSRİ-Finlandiya müharibəsi
SSRİ ilə Finlandiya arasında müharibə,  30 noyabr 1939-13 mart 1940-cı illərdə baş vermişdir. 1939-cu ildə Sovet hökuməti hücum etməmək haqqında Sovet-Finlandiya müqaviləsini 1932-ci ildə ləğv etdi. Noyabrın 30-da müharibə başladı. 1940-cı il fevralın 11-də sovet qoşunları "Mannerheym xətti"nin əsas zolağını yara bildi. Finlandiyanın Kareliya ordusunun əsas qüvvələri darmadağın edildi. Vıborqun çox hissəsi tutuldu. 1940-cı il martın 12-də Moskvada sülh müqaviləsi bağlandı. Müqaviləyə görə Finlandiyanın bəzi torpaqları SSRİ-yə qatıldı.

## İstinadlar
Yıldo

**Yıldo** (; ) — türk şoumen, serial aktyoru, keçmiş futbolçu və voleybolçu.

## Həyatı
Əsl adı Əhməd Yıldırım Benayyat olan Yıldo, Konya ilinin Ereğli şəhərində anadan olub. Ömər Rəşid adında bir böyük qardaşı, 1983 doğulan Alihan adlı bir oğlu vardır. Təhsil həyatı, atasının peşəs səbəbindən Anadolu 'nun müxtəlif şəhər lerinde keçdi. Ankara Respublika Liseyində voleybol oynayarkən 1965-ci ildə Boluspor 'a futbolçu olaraq transfer olduğu üçün Bolu Liseyində lisey təhsil ini tamamladı. Daha sonra, 1973-cü ildə universitet təhsilini İstanbul İqtisadi və ticari Elmlər Akademiyası (indiki Marmara Universiteti) 'nde tamamladı.

## İdman həyatı
İdman həyatında ilk dəfə 1962-ci ildə gənclər Türkiyə 400 metr maneəli rekordunu qıraraq adını eşitdirdi. 1965-ci ildə liseydə voleybol oynayarkən Bolusporaa futbolçu olaraq transfer oldu. 1967-ci ildə futbol oynayarkən təkrar voleybola dönən Yıldo, Qalatasaray idman klubunun voleybol komandasında oynadı. "Yıldo" ləqəbi ilk dəfə yoldaşı milli voleybolcu Yavuz Işılay tərəfindən Qalatasaray voleybol komandasında oynayarkən ilişdi. Daha sonra yenidən futbola dönən Yıldo, Qalatasaray, İstanbulspor, Sarıyerspor, Şekerspor və Qaziantepspor 'da futbol oynadı.

## İş və TV həyatı
Futbolun ardından plastik torba ticarəti edən Yıldo, 1980-ci illərdə Türkiyədə yeni yeni inkişaf edən plastik torba sektorunun qabaqcıllarından biri oldu. 1993-cü ildə davranışları və şəxsiyyətiylə diqqətləri üzərinə çəkən Yıldo, Star TV ilə televiziya dünyasına daxil oldu. Bu kanalda Süper Turnike yarışma proqramını təqdim etdi. Yıldo, daha sonra Star TV və Kral TV'də gecə proqramları etməyə başladı. Beləcə Türkiyə ilk gecə showmen'iyle tanış olmuş oldu. Bu proqramlarda kütlələrin marağını çəkən Yıldo, Türkçe arqo ya "başdan qoparma" deyimini saldı. Yıldo eyni zamanda müxtəlif seriallarda də aktyorluq etdi. Bundan başqa, Hemşo və Dansöz filmlərində rol aldı. Aşk həyatıyla da maqazin gündəmində iştirak etmiş olan Yıldo birdən çox evlilik etdi. İndi müxtəlif televiziya proqramlarına qonaq olmaqdadır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
İrəli (dəqiqləşdirmə)

*İrəli (ictimai birlik) — İctimai birlik.
*İrəli (qəzet) — Sovet dövründə nəşr olunan qəzet.
*İrəli, Hindistan (film, 2007) — 
*İrəli, Tirol —
Lids

**Lids** — Böyük Britaniyada İngiltərənin şimalında Yorkşir və Humber bölgəsində olan Vest Yorkşir kantlığında yerləşən bir böyük şəhər.

## İstinadlar
Birminhem

**Birminhem** () — İngiltərənin Mərkəzi-Qərb bölgəsində yerləşən şəhər.

Birləşmiş Krallığın ən çox əhalisi olan şəhərləri siyahısındadır və London şəhərindən sonra 2012 hesablamalarına görə 1,085,400 nəfər əhalisi ilə Birləşmiş Krallıqda ikinci sırada yerləşir. 2001 və 2011-ci il arasındaki əhali sayımı arasında 88,400 nəfərlik bir əhali artımı göstərmiş və bu əhali artımı Britaniya yerli idarə orqanları arasında görülən ən yüksək əhali artımı olmuşdur. "Birmingem Metropoliten Bölgəsi" Birləşmiş Krallıq metropoliten bölgələri arasında (2012 əhali sayımı etibarilə) əhali böyüklüyü baxımdan ikinci sıranı alır və bu əhali 3,701,107 nəfər təşkil edir.

Şəhər 150 ilə 300 metrlik bir dəniz səviyyəsi yüksəkliyində qurulub.

Birminhem xalqı müxtəlif etnik qruplardan ibarətdir. Əksəriyyət 67% ilə ağ dərilidir. Bunu 20% ilə uzaq şərqdən gələnlər izləyir. Şəhərin 6% bir qismini qara dərili əhali təşkil edir.

## İstinadlar
Mançester

**Mançester** — İngiltərədə şəhər. Mançester İngiltərənin böyük şəhərlərindən biri olmaqla yanaşı, ölkənin futbol paytaxtıdır. Mançesterin mərkəzi onun işgüzar və ticarət rayonudur. Burada əsas dövlət və özəl müəssisələr fəaliyyət göstərir. 

## İstinadlar
Şeffild

**Şeffild** ( ) — Böyük Britaniyada, İngiltərənin Cənubi Yorkşir qraflığında,Yorkşir və Humber bölgəsində böyük şəhərdir.

## İstinadlar
Timur Rodrigez

**Teymur Mikayıl oğlu Kərimov** () — **Timur Rodrigez** səhnə adı ilə tanınan Azərbaycan əsilli rusiyalı şoumen, aparıcı, müğənni və aktyor. Rusiya telekanallarında efirə gedən *KVN* və *Comedy Club* kimi proqramların iştirakçısı, eləcə də *Krokodil*, *Sexy chart*, *Tantsi bez pravil* kimi proqramların aparıcısı olaraq məşhurluq qazanmışdır.

2010-cu ildə o Ani Lorak ilə hit bir duetə, "Uvleçeniye" () mahnısına imza atır. 2013-cü ildə "O tebe" (), 2015-ci ildə isə "Novıy mir" () albomlarını buraxmışdır.

Muz TV, HTB, THT, Musicbox kimi kanallarda bir çox proqamların aparıcısı olmuş Timur, Penzada dünyaya gəlmişdir. Atası azərbaycanlı, kukla teatrının aktyoru Mikayıl Kərimov, anası isə yəhudi əsilli, alman və ingilis dilləri müəllimi Zlata Yefimovna Levinadır. Ailəlidir, 2 övladı var. Həyat yoldaşı Anna Devoçkina ilə 2007-ci ilə ailə həyatı qurmuşdur. Cütlüyün 2009-cu ildə Migel, 2012-ci ildə isə Daniel adlı oğlu dünyaya gəlmişdir.

## İstinadlar
Tətil (film, 2006)

**Tətil**—baş rolda Kameron Diaz, Keyt Vinsletin oynadığı, rejissor Nensi Meyersin çəkdiyi ABŞ filmi.
 
## Mövzu
Ayris ilə Amanda bir-birlərindən 6.000 uzaqda yaşadığı halda romantik baxımdan eyni mövqedədirlər. Miladın dərhal əvvəlində ikisi də həyat yoldaşlarını həyatlarından bir müddətə çıxartmağa qərar vermişdir. Qısacası ikisi də nostaljik Milad mahnıları söyləyəcək rejimdə deyil. Milad tətilində şəhərdən uzaqlaşmaq istəyən Amanda, qarşılıqlı ev dəyişməsi mövzusunda mütəxəssisləşmiş bir internet saytına girdiyində problemlərinin mükəmməl həllini Ayrisin İngiltərədəki evində tapar. Bunun üzərinə Amanda ilə Ayris arasındakı yazışmalar, iki həftəliyinə qarşılıqlı olaraq bir-birinin evinə daşınmaq üçün razılaşmaqla nəticələnər...

## Aktyorları

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Resmi saytı
Rufuz Sevell

**Rufuz Frederix Sevell** (d. 29 oktyabr 1967, Twickenham, Middlesex, İngiltərə)— ingilis aktyoru.

## Həyatı

2007-ci ildə  *[[Rock 'N' Roll]]* oyunundaki rolu ilə ən yaxşı kişi aktyor kateqoriyasında Laurens Olivier teatr mükafatını almış və 62 Toni mükafatında ən yaxşı kişi aktyor kateqoriyasında mükafata namizəd göstərilmişdi.

## Filmoqrafiya
* *[[21 (1991 film)|21]]* (1991)
* *[[Gone to Seed]]* (1992)
* *[[Dirty Weekend]]* (1993)
* *[[A Man of No Importance (film)|A Man of No Importance]]* (1994)
* *[[Middlemarch (1994 TV serial)|Middlemarch]]* (1994) (TV)
* *[[Cold Comfort Farm]]* (1995)
* *[[Hamlet (1996 film)|Hamlet]]* (1996)
* *[[Dangerous Beauty]]* (1998)
* *[[Dark City (1998 film)|Dark City]]* (1998)
* *[[Martha, Meet Frank, Daniel and Laurence]]* (1998)
* *[[At Sachem Farm]]* (1998)
* *[[Illuminata (film)|Illuminata]]* (1998)
* *[[In a Savage Land]]* (1999)
* *[[Bless the Child]]* (2000)
* *[[Arabian Nights (TV miniseries)|Arabian Nights]]* (2000) (TV)
* *[[A Knight's Tale (film)|A Knight's Tale]]* (2001)
* *[[She Creature]]* (2001) (TV)
* *[[Extreme Ops]]* (2002)
* *[[Helen of Troy (TV miniseries)|Helen of Troy]]* (2003) (TV)
* *[[Charles II: The Power and the Passion]]* (2003) (TV)
* *[[ShakespeaRe-Told]]: [[The Taming of the Shrew]]* (2005) (TV)
* *[[The Legend of Zorro]]* (2005)
* *[[Tristan & Isolde (film)|Tristan and Isolde]]* (2006)
* *[[Paris, je t'aime]]* (2006) (Père-Lachaise arrondissement)
* *[[The Illusionist]]* (2006)
* *[[Amazing Grace (2006 film)|Amazing Grace]]* (2006)
* *[[Tətil (film, 2006)|The Holiday]]* (2006)
* *[[Downloading Nancy]]* (2008)
* *[[John Adams (miniseries)|John Adams]]* (2008) (TV)
* *[[Vinyan]]* (2008)
* *[[Eleventh Hour (U.S. TV series)|Eleventh Hour]]* (2008-2009) (TV dizisi)
* *[[The Pillars of the Earth (dizi)|The Pillars of the Earth]]* (2010) (TV)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
*
Mirzə Möhsün Təsir Təbrizi

**Mirzə Möhsün Təsir Təbrizi** (?-?) — XVII əsrin ikinci yarısı – XVIII əsrin əvvəllərində yaşamış müqtədir Azərbaycan şairi.

## Həyatı

Mirzə Möhsün Təsir Təbrizi XVII əsrin ikinci yarısı – XVIII əsrin əvvəllərində yaşamış müqtədir Azərbaycan şairidir. Onun həyat və yaradıcılığı kifayət qədər araşdırılmamış, əsərləri əlyazma şəklində qalmışdır. Şairin Tehranın Sipəhsalar Ali Mədrəsəsi Kitabxanasında saxlanan əlyazması əsasında Azərbaycan dilindəki lirik şeirləri ilk dəfə olaraq “Nurlan” nəşriyyatı tərəfindən çapdan çıxmışdır. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Paşa Kərimovun nəşrə hazırladığı “Təsir Təbrizi. Türkcə şeirləri” kitabına müəllifin anadilli lirikası haqqında ön söz, mətnin transfoneliterasiyası və əlyazmanın fotofaksimilesi daxil edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Bir müddət sarayda müstövfi olmuş Mirzə Möhsün Təsir Təbrizinin divanı var ki, burda türkcə qəzəllərdən başqa, türk dilində qəsidə, məsnəvi və digər şeirlər də vardır. Həmin şeirlərin aşağıda verilən başlıqlarından aydın olur ki, Şah Süleymanın (1666-1694) və Şah Sultan Hüseynin (1694-1722) zamanında türkcə məliküş-şüəralıq vəzifəsi də faktiki olaraq bu şairin öhdəsinə düşübmüş:
- Qüdrətli, müqəddəs və ulu hökmdar Şah Süleyman əs-Səfəvinin mədhinə həsr edilmiş və onun şərəfli nəzərinə təqdim olunmuş türkcə qəsidə;
- Şah Sultan Hüseyn əl-Musəvinin taxta çıxdığı tarixə həsr edilmiş və onun nurlu nəzərinə təqdim olunmuş türkcə qəsidə;
- Cənnətməkan hökmdara ərz olunmuş türkcə tərcibənd;
- Yüksək əmrə əsasən yazılmış və ərz olunmuş türkcə bayram məsnəvisi;
- Şahzadə Sultan Əkbər ibn Övrəngzibin gəlişinə həsr edilmiş və onun mübarək nəzərinə təqdim olunaraq bəyənilmiş türkcə qəzəl.

## İstinadlar
Turxan Gəncəli: İSFAHANDAKI SƏFƏVİ SARAYINDA TÜRK DİLİNİN MÖVQEYİ

## Mənbə
* Səfərli Ə. Q. XVII-XVIII əsrlər Azərbaycan epik şeri. Bakı: "Yazıçı" nəşriyyatı, 1982, s. 150-168.

## Həmçinin bax
*Azərbaycan ədəbiyyatı

## Xarici keçidlər
Cozef Blek

**Cozef Blek** (; ) — Şotland həkimi, fizik və kimyaçısı.

## Həyatı
Ticarət işləri ilə əlaqədar olaraq Bordo şəhərinə köçmüş çaxır istehsal edən ailədə anadan olmuşdur. Ailəsi ana tərəfdən şotlandiyalı olduğu üçün Qlazqo Universitetinə daxil olmuş və sonra öz təhsilini Edinburqda tibb ixtisası üzrə davam etdirmişdir.

1756-cı ildə Qlazqo Universitetində professor adına layiq görülmüş və 1766-cı ildə Edinburqda müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Bundan başqa, Cozef Blek 1783-cü ildə Sankt-Peterburq, 1789-cu ildə isə Parisdə Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü seçilmişdir. Blek 1754-cü ildə ağ maqneziumun qızdırılmasından ayrılan *əlaqədar hava*, yəni karbon dioksid karbon dioksidi və yanmış maqnezium (maqnezium oksidi) əmələ gəlməsini aşkar etmişdir. Daha sonra əhəngdaşının yanmasında *əlaqədar havanın* çıxarılmasını göstərir. Bu eksperementlərə əsasən o, belə nəticəyə gəlir; karbon anhidridinin və qələvilərin əsasların fərqi ondan ibarətdir ki, birincilərin tərkibinə karbon qazı daxildir.

Blekin bu ixtirası ilə pnevmanik kimyanın əsası qoyulur.

1757-ci ildə Blek ərimə və buxarlanma istiliklərini ixtira etməklə qizli istilik anlayışını elmə daxil edir, ancaq bu nəticələr yalnız 1779-cu ildə çap olunmuşdur.

1759–1763-cü illərdə o, istilik miqdarı və onun temperatur fərqini aşkar etmiş, istilik tutumu anlayışını tətbiq etmişdir.

* 1755-ci ildə maqneziumun kimyəvi element olduğunu aşkar etmişdir.
* 1757-ci ildə praktiki tibb üzrə Qlazqo Univesitetində Reym (Fransanin şimal-şərqində yerləşən şəhər) professoru təyin olmuşdur.
* 1761-ci ildə Blek tərəfinndən müşahidə olunan |buz ərimə prosesində udulan istilik, temperaturun yüksəlməməsinə gətirmişdir. Buna əsas olaraq o, belə nəticəyə gəlir; istilik və buz hissəcikləri birləşərək, latent(qizli)istiliyə çevrilir.
* 1759–1763-cü illərdə latent istilik nəzəriyyəsini inkişaf etmişdir, eləcə də müxtəlif maddələrin fərqli latent istiliyə (*xüsusi ərimə istiliyi*) malik olduğunu, görsədmişdir. Ceyms Vatt onun şagirdi və köməkçisi olmuşdur.
* Cozef Blek Poker Klubun (the Poker Club) üzvü olmuşdu. O həmçini Devid Xyuman və Adam Smitlədə tanış idi.

## Maraqlı faktlar
* Blek əvvəlcə təbiət elmlərinə maraq göstərməmiş və Qlazqo Universitetində xarici dil və fəlsəfəni öyrənmişdir. Yalnız atasının təkidi ilə o tibb, anatomiya, daha sonra isə fizika və kimya ilə məşğul olmağa başlayır.
* Karbon dioksidi aşkar etməklə, o havanın qaz qarışığınan ibarət olduğunu və onaqədər ki alimlərin fikrincə vahid substansiya olmadığını sübut etmişdir.
* Blek 28 yaşında Qlazqo Universitetinin tibb professoru və kimya üzrə mühazirəçi vəzifələrində çalışmışdır.
* Ceyms Vattın buxar mühərrikin hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir.

## Qaynaqlar
# *Gribbin, John* Science. A History (1543–2001) – London: Penguin books, 2003. – 648c. İSBN 978-0-140-29741-6
# ordaca, s.246
# ordaca, s. 247
# ordaca, s.248
# BSE

## İstinadlar
Müqəddəs Roma imperatorlarının siyahısı

**Müqəddəs Roma imperatorlarının siyahısı** — Roma imperiyasının imperatorları.
### Otto sülaləsi

### Salyer sülaləsi

### Supplinburger sülaləsi

### Hohenştaufen Sülaləsi

### Velf sülaləsi

### Hohenştaufen Sülaləsi

### Luksemburq sülaləsi

### Vitelsbax sülaləsi

### Luksemburq sülaləsinin bərpa edilməsi

### [[Habsburqlar sülaləsi]]

### Vitelsbax sülaləsi

### Lorreyn sülaləsi

### Habsburq - Lorreyn sülaləsi
Nosferatu

**Nosferatu** () — yunan dilindən tərcümədə vəba xəstəsi mənasını ifadə edir. Qədim Yunanıstanda vəba xəstələri nosferatu adı ilə qeyd edilmişdir. Nosferatu XIX əsrin əvvələrindən başlayaraq, başqa bir mənada ifadə etməyə başlamışdır.

Nosferatu vampir olaraq dünyaya gəlmiş insanlara deyilir. Nosferatuların valideynləri əsasən vampirlər olur.

Rəvayətlərdə Nosferatu dünyaya gətirmiş qadın vampirin doğumdan dərhal sonra öldüyü bilirilirdi. XIX əsrin ortalarında Amerika Birləşmiş Ştatlarında özünü Nosferatu adlandıran bəzi şəxslər olmuşdur. Məşhur silsilə qatil hesab edilən Albert Fiş öz qurbanlarının valideynlərinə göndərdiyi məktublarda özünü nosferatu kimi təqdim edir. Bu anlayış bir çox xalqların ədəbiyyatlarında mənfi mənada işlənmişdir. Qədim Roma əfsanələrində lənətlənmiş ailələr və ya cəmiyyət tərəfindən kənarlaşdırılan şəxslərə nosferatu müraciət formasından istifadə edilmişdir.
Bristol

**Bristol** — İngiltərənin şimal-şərqində iri şəhər.

## Tarixi
Bristol şəhərinin yerləşdiyi ərazidə Roma İmperiyası dövründə Abona adlı hərbi baza yerləşirdi. Britaniyanın Anqlolar tərəfindən məskunlaşmasından sonra ərazi **Braykqsto**v adlandırılmağa başladı. Hansı ki, bu söz **körpü yaxınlığında olan yer** mənasını verir. XI əsrdə Eyvon çayı üzərindən keçid Norman feodalları tərəfindən möhkəmləndirildi və onlar bu ərazidə qərbi İngiltərədə olan ən möhtəşəm saraylardan birini tikdilər.

## Coğrafiyası
Şəhər 109 км² sahəyə malikdir və Bristol körfəzi sahilində yerləşir. Şimalda serimonial qraflıq olan Qlosterşirlə, cənubda isə digər serimonial qraflıq Somersetlə sərhəddə malikdir. Köhnə şəhər Eyvon çayının sahilində, şəhərətrafı əraziləri-Redklif və Klifton isə sol sahilindəki dik təpələrdə yerləşir.

## İstinadlar

## Qalereya

Fayl:Bristol.cathedral.west.front.arp.jpg|Bristol kafedrası
Fayl:BristolTheNails.jpg|
Fayl:Llandoger.trow.overall.arp.jpg|
Fayl:Bristol harbour arp 750pix.jpg|Bristol limanı və Avon çayı üzərində Bristol körpüsü
Fayl:Ashton Gate & Bridge.jpg|Bristol Sitİ FA Aşton qeyt stadionu və arxa planda Klifton Körpüsü
Fayl:University of bristol tower after cleaning arp.jpg|Bristol universitetinin qulləsi
Fayl:Bristol 041019 ms night 02.jpg|Bristol gecəsi
ISSN

**ISSN** — Beynəlxalq Standart Seriya Nömrəsi. Mərkəzi Fransanın Paris şəhərindədir.
**ISSN** (International Standard Serial Number) – dövri nəşrlər üçün nəzərdə tutulan beynəlxalq standart nömrə.
## Həmçinin bax
* ASIN ()
* ISMN ()
* ISAN ()
* ISRC (}
* ISBN ()
* ERIH PLUS

## Ədəbiyyat
* Əliquliyev R.M., Ağayev N.B., Alıquliyev R.M., Plagiatlıqla mübarizə texnologiyaları // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2015. 147
## Xarici keçidlər

* Rəsmi saytı: '''issn.org'''
Yada düşdü (jurnal)

***Yada düşdü*** — Azərbaycanda nəşr olunan ədəbi-bədii nostalji jurnal.

## Ümumi məlumat
Jurnal 11 fevral 2010-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.

Jurnal Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Rəyasət Heyətinin 30 aprel 2010-cu il tarixli iclasının qərarı ilə (protokol №10R) “Azərbaycan Respublikasında dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən dövri elmi nəşrlərin siyahısı”na daxil edilmişdir.

Jurnal “The Institution of Engineering and Technology” təşkilatının Ekspert Şurasından keçərək INSPEC indeksləşmə bazasına daxil olunmuşdur.

“Yada düşdü” jurnalının təsisçisi Nəzakət xanım Məmmədovadır. Jurnalın əsas istiqaməti nostalgiyadır. Ötənləri, keçənləri yada salmaqdır. ”Yada düşdü”nün “Ölməzlər”, “Unutsaq unudularıq”, “Olanlardan, keçənlərdən”, “Qəlbimizə yazılan şeirlər”, “Yazıçı ömrünün rəngləri”, “Yaddaşımızda yaşayanlar” kimi rubrikaları oxucular tərəfindən sevilə-sevilə oxunur.
 
*Jurnal Ədliyyə Nazirliyində qeydə alınıb. Qeydiyyat nömrəsi: 3325.

## İstinadlar



## Xarici keçidlər
Flamandlar

**Flamandlar** və ya **Fələmənglər** () — Belçikanın şimalında yaşayan xalq.

## Tarixi

## Coğrafiyası

### Flamand bölgəsi
Flamand bölgəsi (paytaxt Brüssel)

Flamand bölgəsinın əyalətləri:
* Antverpen: 2.867 km² (paytaxt Antverpen (şəhər))
** Limburq: 2.422 km² (paytaxt Hasselt)
** Şərqi Flandriya: 2.982 km² (paytaxt Gent)
** Flamand Brabantı: 2.106 km² (paytaxt Löven)
** Qərbi Flandriya: 3.144 km² (paytaxt Brügge)

## Ədəbiyyatı
Hələ orta əsrlərdən etibarən flamand (əvvəllər bu ölkənin adı Flandriya, oranın əhalisi isə flamandlar adlanırdı) ədəbiyyatı inkişaf etməyə başlamış və dünya ədəbiyyatı xəzinəsini bir sıra qiymətli abidələrlə zənginləşdirmişdir . İlk flamand yazılı ədəbiyyat nümunələri hələ XIII əsrin əvvəllərində yaranmağa başlamışdır . XIII – XIV əsrlərdə Belçikada (Flandriyada) tarixi xronikalar, xaç yürüşləri barədə epik-qəhrəmanlıq dastanları yaranmışdır.

## Flamand dili

Belçikada yaranan flamand dili bədii ədəbiyyat XVIII əsrə qədər Niderland ədəbiyyatının tərkib hissəsinə daxil olmuşdur. XVI əsrin sonlarında Niderland mədəniyyətinin ağırlıq mərkəzi şimala (Hollandiyaya) keçir. Cənubi Niderlandda , müasir Belçikanın ərazisində də niderland dilində ədəbiyyat inkişaf etməkdə davam edir . XVII əsrdən bu dil flamand dili adlandırıldı. Bu dildə Y. Hardöyn məhəbbət mövzusunda şeirlər və sonetlər , A. Poyrters isə didaktik və dini mövzuda romanlar yazmışdır .

XIX əsrin 40–50-ci illərində Belçika ədəbiyyatı hələ müstəqil deyildi, sırf milli səciyyə daşımırdı. Bu ədəbiyyat Avropa, xüsusilə də fransız romantizminin təsiri altında idi.

XVII–XVIII əsrlərdə də Qərbi Avropada da tüğyan edən dini müharibələr zamanı Belçikada bədii ədəbiyyat böhran keçirirdi. Bu dövrdə yaşayıb yaratmış fransız dilli yazıçılar E. Bröşe de lya Krua və B. A. de Valef klassisizm üslubunda şerlər və poemalar yazmışlar, Ancaq XVIII əsrin ortalarına yaxın Belçika ədəbiyyatında bir sıra maarifçilik səciyyəli əsərlər meydana gəlmişdir. Bu dövrdə Lyej şəhəri mədəniyyət və ədəbiyyatın mərkəzinə çevrilir. Böyük fransız maarifçisi Volterin əsərləri və "Ensiklopedik jurnal" burada çap olunur. Bir sıra ədəbi cəmiyyətlər və dərnəklər yaranır. O. B. Rene və J. N. Bassanj vətənpərvərlik mövzusunda şerlər yazırdılar. XIX əsrin əvvəllərində Avropanın bir çox ölkələrində olduğu kimi, burada da romantizm ədəbi cərəyanı yaranır . Belçika romantikləri demək olar ki, başdan başa C. H. Bayronun (F. Lebrussar) və V. Hüqonun (A. van Hasselt) təsiri altında əsərlər yazırlar. A. Mok və V. Skottun təsiri altında tarixi romanlar yazır . T. Vösternad və E. Vakken realist üslubda şeirlər yazırlar.

XIX əsrdə flamand dilli ədəbiyyat da inkişaf etmişdir . Bu dövrdə flamand dilində X. Konsians , K. L. Ledeqank kimi şairlər romantik ruhda əsərlər yazırlar . Bu əsrin ikinci yarısında isə tənqidi realizm üslubuna yaxın olan demokratik ədəbiyyat inkişaf edir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Krım xanlarının siyahısı

**Krım xanlarının siyahısı,** 1441–1783-cü illərdə mövcud olmuş Krım xanlığını idarə edən və xan titulu daşıyan şəxslərin siyahısıdır.

## Siyahı

* Bəzi mənbələrdə xatırlanan Şahbaz Gəray (1787–1789) və Bəxt Gərayın (1789–1792), 1783-cü ildə Rusiya tərəfindən işğal edilmiş Kırım xanlığını idarə etməkləri cədvəldə göstərilmir.

## Ailə şəcərəsi

## Həmçinin bax
* Gəraylar
* Krım xanlığı

## Xarici keçidlər
* http://www.hordecoins.folgat.net/e_rulersGR.htm 
* Hansaray.org.ua 
* List of Giray Khans
II Qazi Gəray

**II Qazi Gəray** () — Krım xanlığının hakimi, şair, bəstəkar.

## Həyatı
II Qazi Gəray I Dövlət Gərayın (1551–1577) oğludur. Birinci dəfə 1588-ci ildən 1596-cı ilədək, ikinci dəfə 1596-cı ildən 1607-ci ilədək Krım xanlığının hakimi olmuşdi. 1596-cı ildə I Fateh Gəray taxtı ələ keçirmişdi.

Böyük qardaşı Məhəmməd Gərayın hakimiyyəti (1577–1584) dönəmində tatarların başında Səfəvilər dövlətinə yürüş etmişdi.

1579-cu ildə Krım tatarları yenidən Şirvan üzərinə yürüş edirlər. Bu dəfə buranı viran etdikdən sonra geri qayıdırlar. 1580/81-ci ildə üçüncü yürüşə gəlirlər. Lakin bu dəfə qızılbaş döyüşçüləri nisbətən asanlıqla tatarları Şirvandan sıxışdırıb çıxarırlar. Ancaq tezliklə Azərbaycanda tüğyan edən aclıq və qıtlıq üzündən Şirvanın müdafiə gücü zəifləyir və osmanlılar onu yenidən ələ keçirirlər. Səfəvi rəhbərliyi Şirvanın azad edilməsi üçün bir sıra ciddi tədbirlər görür. İmamqulu xan Yıva-Qacarın xahişi ilə Peykər sultan Ziyadoğlu-Qacara xan rütbəsi verilərək, Şirvan bəylərbəyisi təyin olunur. Qərara alınır ki, Imamqulu xanın başçılığı altında Şirvanın müdafiəsi üçün qacar, otuziki və s. tayfaların ən sayseçmə döyüşçüləri göndərilsin.

1581-ci ilin baharında Krım tatarları II Qazi Gəray və Səfi Gərayın rəhbərliyi altında Şirvana dördüncü yürüşə çıxırlar. Döyüş Qazi Gəray və Səfi Gərayın rəhbərliyi altında Şirvana və Şabran arasında gedir. Peykər xanın başçılıq etdiyi qacar, cəyirli, qaramanlı və bu kimi tayfalardan ibərət qızılbaşlar tam qələbə qazanırlar. Qazi Gəray qacarlara əsir düşür. Səadət Gəray isə çətinliklə də olsa, əsirlikdən qaça bilir. Lakin yenə fələk işləri pozur: Peykər xanın həmin il ölümü türkləri Şirvanda hakimiyyətlərini bərpa etmək imkanı verir.

II Qazi Gəray 1607-ci ildə Bağçasarayda vəba xəstəliyindən vəfat etdi.

## Yaradıcılığı
II Qazi Gəray şair idi. Qəzai təxəllüsü ilə türkcə, farsca incə təbli şeirlər yazırdı.

II Qazi Gəray bəstəkar idi. Bir çox musiqilər bəstələmişdi.

## İstinadlar
İvan Miçurin

**İvan Miçurin** () — rus-sovet bioloqu və seleksioneri, bir çox meyvə sortlarının müəllifi, biologiya elmləri doktoru, SSRİ Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü, (1935), ÜİKTEA fəxri üzvü, (1935). Sağlığında üç dəfə seçilmiş əsərləri çap edilib.

## İstinadlar

## Mənbə
* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. "Məşhur biologiya alimləri", Bakı, "Maarif", 2002. səh.88
İranika Ensiklopediyası

**İranika Ensiklopediyası** () — Kolumbiya Universitetin İran mədəniyyət və tarixi barədə , 1973-ci ildə nəşr etdiyi ingilis dilində ​​ensiklopediya. Ensiklopediyanın məzmunu yalnız İranla məhdud deyil.İrandan başqa, müəyyən bir dövrdə fars dilinin hakim olduğu məntəqələrdə daxil edilibdir, o cümlədən: Əfqanıstan, Tacikistan, Türkiyə, Qafqaz, Cənubi Asiya, Orta Asiya və Mesopotamiya.Fars dünyasının digər mədəniyyətlərlə əlaqəsini də əhatə etmişdir.

İndiyə qədər 15 cild nəşr edilib və 45 cilddən çox nəşr olunması planlaşdırılır. Baş redaktoru professor Ehsan Yarşater və məsul redaktoru Əhməd Əşrəfdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*İranika ensiklopediyasının vebsaytı
Sprinqfild (İllinoys)

**Sprinqfild** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının İllinoys ştatında yerləşən şəhər.

Şəhər 16-cı ABŞ prezidenti Avraam Linkolnun evi hesab edilir. Avraam Linkoln ilk siyasi addımlarını bu şəhərdə atmışdır. İlk dəfə olaraq İllinoys ştatından senator seçilən prezident daha sonralar şəhərdə vəkillik xidməti göstərmişdir. Sprinqfild həm də irqçiliyə qarşı təşkilat hesab edilən NAACP () təşkilatının yarandığı şəhərdir.
## İstinadlar
Bərəkətli hilal

**Bərəkətli hilal** () — Orta Şərqdə, Qərb və Orta Şərq sivilizasiyalarının beşiyi sayılan bölgə.Termini ilk dəfə ABŞ şərqşünası və arxeoloq Ceyms Henri Brested istifadə etmişdir.

Bərəkətli Hilal, qışları yağışlı, yayları quraq keçən Aralıq dənizi iqliminin suveren olduğu, aypara formasında, olduqca bitək bir sahədən ibarətdir.Cənubda Ərəbistanı çölü ilə şimalda Şərqi Anadolu dağlıq bölgəsi arasında yer alır.Köhnə Babil torpaqları ilə dərhal yaxınındakı Elamdan (bu gün İranın cənub-qərbi) Dəclə və Fərat çayları ilə Assuriyatorpaqlarına qədər uzanır.Zaqros dağlarından, qərbdə Suriya üzərindən Aralıq dənizinə, cənub istiqamətində də Fələstinin cənubuna qədər olan torpaqları əhatə edir.Misirin Nil vadisini də bu bölgə içinə soxanlar vardır; çünki buradakı Sina çölü, Mesopotamiya və Suriyada davamlılığı pozan digər çöllərdən daha böyük deyildir.Bölgədə yaxşı məhsul ala bilmək, hətta əkinçilik edə bilmək üçün suvarma zəruridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*''Ancient Fertile Crescent Almost Gone, Satellite Images Show'' - from National Geographic News, May 18, 2001
Ocaq başı (film, 1990)

## Məzmun
Film xanəndə Hacıbaba Hüseynovun yaradıcılığından bəhs edir.

## Xarici keçidlər
* Filmi izlə
Dena

**Dena** — İranın qərbində yerləşən Zaqros dağlarının ən yüksək zirvəsidir. Bu zirvə Yasuc şəhərinin 35-kilometrlığında olan Dena şəhristanının Sisəxt şəhərində yerləşir.

## Qaynaqlar
* Həmşəhri onlayn 

## Həmçinin bax
* Zaqros dağları

## İstinadlar
Valaxiya

**Valaxiya** ya da **Əflak** (, , qədimdə *Ţeara Rumînească* və eləcə də *Wallahia*) —Rumıniyanın cənubunda tarixi əyalət.

## Tarixi

Fateh II Mehmet Moreya yunan knyazlığını, Afina hersoqluğunu da imperiyanın tərkibinə qatdı. Dunay knyazlıqları olan Moldova və Valaxiya da Osmanlılardan asılı vəziyyətə düşdülər.

1806-cı ildə rus qoşunlarının Moldaviya və Valaxiyanı tutması səbəbindən Türkiyə 1806-cı il dekabrın 27-də Rusiyaya müharibə elan etdi. Müharibə təxminən 6 il davam etdi. Buxarestdə aparılan sülh danışıqları 1812-ci il mayın 16-da tərəflərin sülh müqaviləsi imzalması ilə qurtardı. Sülhün şərtlərinə görə Bessarabiya Rusiyaya keçdi və Dunay çayında rus gəmilərinin gediş-gəliş hüququ təsdiq edildi. Moldaviya və Valaxiya Türkiyəyə qatıldı. Serbiyaya isə özünüidarə hüququ verildi.

## Coğrafiyası

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* III Vlad Tsepeş

## Xarici keçidlər