open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Əsrlər boyu Qviddiç

**Əsrlər boyu Kviddiç** () — ingilis yazıçı Coan Roulinq tərəfindən yazılmış kitab. 2001-ci ildə nəşr olunmuş əsər Harri Potterin sehrli dünyasında ən məşhur idman növü olan Kviddiç oyunundan bəhs edir.

Həmin kitab Hoqvarts Sehrbazlıq və Ovsun Məktəbinin kitabxanasında saxlanılan orijinal ensiklopediyanın surətidir və romanların bir neçəsində xatırlanır.

## Qısa məlumat

Kitabda qviddiçin tarixi, habelə süpürgə əsasında erkən oyunlar təsvir olunur. Bundan əlavə, uçan süpürgənin təkamülü, qviddiçin sehrli idman növü kimi yaranması və inkişafı, tarix boyu qaydaların modifikasiyaları və qızıl sniçin yaranması müzakirə olunur. Kitab oyunun əsas qaydaları, mümkün olan pozuntuları və cəzaları, ingiltərəli və irlandiyalı komandaları, sürətli süpürgələrin əsas modelləri və eləcə də oyunun taktiki üsullarından bəhs edir.

### Məzmunu
*On söz
*Birinci fəsil: Uçan süpürgənin inkişafı
*İkinci fəsil: Qədim süpürgə oyunları
*Üçüncü fəsil: Qvirdiç bataqlığından gələn oyun
*Dördüncü fəsil: Qızıl sniçin yaranması
*Beşinci fəsil: Anti-Maql ehtiyat tədbirləri
*Altıncı fəsil: XIV əsrdən bəri qviddiçə edilən dəyişikliklər
** Meydança
** Toplar
** Oyunçular
** Qaydalar
** Hakimlər
*Yeddinci fəsil: Britaniya və İrlandiyanın qviddiç üzrə komandaları
*Səkkizinci fəsil: Qviddiçin dünyada yayımlası
*Doqquzuncu fəsil: Sürətli süpürgənin inkişafı
*Onuncu fəsil: Bugünkü qviddiç

## Xəyali kitab
Harri Potterin sehrli dünyasının çərçivəsində *Əsrlər boyu Qviddiç* tanınmış Qviddiç eksperti **Kenniluorti Visp** tərəfindən yazılmışdır. Həmin kitab hər iki uydurma və real dünyada oyunun tarixi və incəlikləri üzrə ən düstur mənbədir. Bir çox qviddiç üzrə Britaniyalı komandaların kataloqu kimi xidmət edir.

*[[Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)|Harri Potter və Fəlsəfə Daşı]]* kitabında Severus Sneyp Harri Potteri məktəbdən kənar tutaraq, həmin kitabı onun əlindən alır.

### Kenniluorti Uisp
Harri Potterin dünyasında, Kenniluorti Visp idman haqqında bir çox kitablar yazan ekspetdir və öz sözlərinə görə qviddiçin dəlisidir. O, Nottinqemşirdə yaşayır. Vispin hobbilərin siyahısına nərd oyunu, vegetarian kulinariya və köhnəlmiş süpürgələrin toplanması daxildir. Onun sözlərinə görə *Firebolt* ən yaxşı süpürgədir.

## Xarici keçidlər

*Interview with J. K. Rowling about her book ''Quidditch Through the Ages''
* Coan Roulinq və onun əsərləri haqqında , Qanun nəşriyyatı.
Bloomsbury Publishing

**Bloomsbury Publishing plc** — bütün dünyaya yayılmış Britaniyalı müstəqil nəşriyyat evi. Bloomsbury-nin baş ofisi Londonun eyniadlı rayonda yerləşir. Şirkətin Nyu York və Yeni Dehli şəhərlərində nəşriyyat idarələri, Sidney şəhərində isə satış ofisi var.
Geokinetics

Şirkət seysmik məlumatların toplanması xidmətləri göstərir və neft-qaz hasilatı ilə məşğul olan şirkətləri bu məlumatlarla təmin edir. Şirkətin əsas fəaliyyət dairəsi ABŞ, Kanada, Latın Amerikası, Avropa, Afrika, Yaxın və Uzaq Şərqdir.
Şirkət 1997-ci ildə Hyustonda yaradılıb. Şirkətin baş ofisi Texas şəhərində yerləşir. Şirkətin filialı Bakı şəhərinin Zərifə Əliyeva 55 küçəsi, Yeni Hayat Plazanın binasında yerləşir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dəniz Administrasiyası
* Palmali Group
Rey Hiquçi

**Rey Hiquçi** (d. 28 yanvar 1996) — Yaponiyanı təmsil edən sərbəst güləşçi. Rey Hiquçi 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etmiş və yarışların gümüş medalını qazanmışdır.

## Karyerası
Rey Hiquçi 2016-cı ildə karyerasında birinci dəfə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Hiquçi birinci görüşdə Koreya Xalq Demokratik Respublikası güləşçisi Yang Kyong-İli 12:2, ikinci görüşdə Belarus güləşçisi Əsədulla Laçinaunu 10:0, üçüncü görüşdə Kuba nümayəndəsi Yovlis Bonneni 8:4, dördüncü görüşdə isə İranlı Həsən Rəhimini 10:5 hesabı ilə məğlub etdi və yarışların finalına vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə Rey Hiquçi Gürcüstan güləşçisi Vladimir Xinçeqaşviliya gərgin görüşün yekununda 3:4 hesabı ilə məğlub oldu və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

## Həmçinin bax
* Yaponiya 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

## İstinadlar
Savvı Loşkin adası

**Savvı Loşkin adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu əraxisinə daxildir.

## Coğrafiyası
Kara dənizində, daxil olduğu arxipelaqın qərb hissəsində qərarlaşır. Ada həmçinin Sivolki adaları qrupuna daxildir. Öz qrupunun mərkəzi hissəsində qərarlaşır. Dörd bir tərəfdən adalarla ətatələnmişdir: qərbdən və şimal-qərbdən Şuls adası və Vasilev adası, şimaldan Mametkul adası, şərqdən Krasin adası , cənubdan Ledokol adası. Krasin adasından Melkiy boğazı ilə ayrılmışdır. Cənubunda 1 kilometr aralıda Toros rifi, cənub-qərb sahilinə yaxın isə su üstü iki daş vardır. Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 50&nbsp;km təşkil edir.

## Ümumi məlumat
Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanmış formadadır. Bu hissədə onun uzunluğu 5,6 kilometr təşkil edir. Eni isə 1 - 2,5&nbsp;km arasında dəyişir. Adanın şimal-şərq qutaracağı Zaşitnıy burnu adını daşıyır. Qərbində isə Tupoy burnu qərarlaşır. Şərq hissəsinin böyük qismini hündürlüyü 38 metr olan təpəlik tutur. Şimal-şərqi sıldırımlıdır. Sahilləri və təpələrin ətəkləri daşlıqdır. Adada axar və göl yoxdur. Mərkəzi hissəsində bataqlıqlaşmış sahə vardır.

Sahilləri düzəndir. Adanın şərq hissəsində az da olsa bitki örtüyü mövcuddur. Burada mamır, şibyə və ot bitkiləri bitir. Qayalardan birinin üzərində geodeziya obyekti vardır.
1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir. Qış ayları adalar arasında olan boğazların donması ilə məməlilər asanlıqla hərəkətinə imkan yaranır. Yay ayları qısa müddət ərzində buzdan azad olan bölgələrdə qərəkət edən buzlaqları görmək olur.

## Tarixi
Ada Rusiya Qütb ekspedisiyası zamanı Zarta gəmisində xəritəyə salınaraq Eduard Vasileviç Toll tərəfindən adlandırılmışdır. O, adanı XVIII əsrdə yaşamış pomor olan sükançı Savva Loşkinin şərəfinə adlandırılmışdır. Belə düşünülür ki, o Yeni Torpaq arxipelaqının şərq sahillərini tətqiq edərən ətraflı məlumatlar vermişdir. O, adada üç il qalmışdır.
## İstinadlar
Beliz Olimpiya Oyunlarında

**[[Beliz]]** ilk dəfə 1968-ci ildə Mexiko şəhərində keçirilmiş XIX Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib. O vaxtdan Beliz 1980-ci il Moskva olimpiadası istisna olmaqla bütün Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib. Ölkə Qış Olimpiya Oyunlarında heç vaxt iştirak etməyib. Beliz Rio olimpiadası da daxil olmaqla ümumilikdə Yay Olimpiya Oyunlarında 49 idmançı ilə təmsil olunmuşdur. Beliz 1968-ci il Mexiko və 1972-ci il Münhen olimpiadaları zamanı Böyük Britaniyanın müstəmləkəsi olduğundan, yarışlarda "Britaniya Hondurası" adı altında çıxış etmişdir.

Beliz 1968 və 2016-ci illər arasında Olimpiya Oyunlarında medal qazana bilməyib.

Beliz Olimpiya və Birlik Oyunları Assosiasiyası 1967-ci ildə yaradılıb və elə həmin ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsində qeydiyyatdan keçib.

## Medal cədvəlləri
### Yay Olimpiya oyunlarında

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Sports-reference.com saytında statistika 
* Beliz Olimpiya hərəkatının rəsmi saytında
Russki adası (Krasnoyarsk diyarı)

**Ruskiy adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhətələnmişdir. İnzibsti cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.  
## Coğrafiyası
Arxipelaqın ən iri və ən şimalda yerləşən adasıdır. Ruskiy adasının sahəsi 309&nbsp;km² təşkil edir. Ada şimal-qərbdən cənub-qərbə uzadılmış formadadır. Qərbində yerləşın Ruskiy Zapodnıy burnu ilə şərqindəki Ruskiy Severnıy burunları arasında məsafə 38 kilometr təşkil edir. Eni isə cəmi 13&nbsp;km-dir. Ada maksimal hündürlüyü 30 metr olan təpəliklərdən ibarətdir. Şimal sahili sıldırımlıdır. Burada hündürlük 4-8 metr arasında dəyişir. Cənub-qərb və cənubu isə güclü şəkildə yuyulmuşdur. Nəticədə Bunqe yarımadası meydana gəlmişdir. Yarımada səyahətçi, zooloq Aleksandr Aleksandroviç Bunqenin şərəfinə adlandırılmışdır.  Burada ensiz buxta və dillər vardır:Bolşaya buxta — ən böyüyü olaraq, 10&nbsp;km uzunluğa və 4&nbsp;km enə malikdir, Opasnaya buxtası, Melkaya buxtası və Qusinaya laqunu.

Ada ərazidində çoxlu sayda axarlar vardır. Onlar arasında ən iriləri: Medvejıy axarı (7,5&nbsp;km), Melkiy axarı (5&nbsp;km) güçlü şəkildə bataqlıqlaşmışdır, Olenıy (8&nbsp;km) və Qusinıy axarı (5 kilometrə yaxın). Ada boyunca xırda duzlu göllərə rast gəlmək olur.

Adanın bitki örtüyünə nəzər salsaq əsasən tundradır. 1993-cü ildə adada olmuş A. N. Seversov adına ekologiya və təkamül problemləri üzrə İnstitutun əməkdaşları adada Qara branta və Ağ qağayı ları koloniyalarını aşkarlamışdır.

1935 - 1999-cu illər ərzində adanın Ruskiy Severnıy burnunda Ruskiy adası üütb stansiyası fəaliyyət göstərmişdir Stansoya bağlandıqdan sonra burada yaşayış yoxdur.

## Yaxınlığında yerləşən adalar

Şileyko adası — elə də böyük olmayan ada, Bunqe yarımadasından 500 metr aralıda qərarlaşır. Eduard Vasileviç Tollun həmkarıEvgeniy Nikolaeviç Şileykonun şərəfinə adlandırılmışdır.

Malışka adası — Ruskiy adasından 600 metr aealıda qərarlaşır. Uzunluğu 100 netrdir.

### [[Litke adaları]]

Hidroqraf adası — 4 kilometr uzunluğa malik olan ada, Ruskiy adasından 500 metr aralıda qırarlaşır.

Torosnıy adası — Ostrıy burnundan 4,5 kilometr cənubda qərarlaşır. Əsasən qayalıqlardan ibarətdir və qranitdən təşkil olunmuşdur. Uzunluğu 4,3&nbsp;km, hündürlüyüisə 42 metrdir.

Yermolov adası — iri ada olaraq Bunqe yarımadasından 4,7 kmcənubda qəralaşır. Ada 13,4&nbsp;km uzunluğa və 5&nbsp;km enə malikdir. 1901-ci ildə Eduard Toll tərəfindən Aleksey Sergeyeviç Yermolovun şərəfinə adlandırılmışdır. O, Peterburq Elmlər akademiyasının üzvü, aqronomiya sahəsinin alimi olmuşdur
Adsız adalar — Plavnikov burnu yaxınlığında iki ada.

## İstinadlar
Cabbar Abdullayev

**Cabbar Yolçu oğlu Abdullayev** (16 mart 1936, Arış, 
Qaryagin rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycann pedaqoqu, Azərbaycan Respublikasının qabaqcıl maarif xadimi.

## Həyatı
Cabbar Abdullayev 16 mart 1936-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Qaryagin rayonunun (indiki Füzuli rayonu) Arış kəndində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə Füzuli rayonunun Qarğabazar kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna (indiki ADPU) daxil olmuşdur. 1960-cı ildə həmin institutun Fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1960- 1965-ci illər Zəngilan rayonunda fizika-riyaziyyat müəllimi kimi çalışmışdır. 1965-1972-ci illərdə Jdanov (indiki Beyləqan) şəhər 1 saylı orta məktəbində fizika-riyaziyyat müəllimi işləmişdir. 1992-ci ildə Füzuli rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Füzuli şəhəri üzrə nümayəndəsi vəzifəsində çalışmışdır. 1992-1993-cü illərdə Qarabağ döyüşlərində fəal iştirak etmişdir. 1993-cü ildə Füzuli şəhər sovetinin sədri vəzifəsində işləmişdir. 1995-2011-ci illərdə Salyan rayonunun Qaraçala inzibati ərazi vahidində yerləşən Şatrovka (indiki Çadırlı) kənd əsas məktəbində fizika-riyaziyyat müəllimi işləmişdir.

5 yanvar 1977-ci il tarixdə Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyi tərəfindən "Qabaqcıl maarif xadimi" döş nişanı ilə təltif edilmişdir.

5 qız və 1 oğul atası olmuşdur.

## Tarix

### Sənədlər

## İstinadlar
Paxtusov adaları

**Paxtusov adaları** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan adalar qrupu. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

Nordenşeld arxipelaqının daxili hissəsində qərarlaşır və bütün (arxipelaqa daxil olan) qruplarla sərhədə malikdir. Şimaldan Lelin boğanı ilə Litke adalarından ayrılır. Şərqində Şərq adaları, qərbində isə Vilkis adaları qərarlaşır. Vilkis adalarından Radzeevski boğazı ayrırır. Şivolki adaları isə onun qərbondə qərarlşır. Şimal-qərbdən cənub-qərbə uzanmış qrup şəklindədir. Şərqdən qərbə 35 kilometr, şimaldan cənuba isə 25&nbsp;km məsafədə yerləşir.  Paxtusov adalarının maksimal hündürlüyü 77 metrdir. Maksimal hündürlük Petersen adasında qərarlaşır. Adalar qrupunun cənub qutaracağı ilə Rusiyanın materik hissəsi arasında məsafə 40 kilometrdən bir qədər çoxdur. Adalar qrupu 1901-ci ildə Eduard Toll tərəfindən rus dənizçisi və hifroqrafə Pyotr Kuzmin Paxtusovun şərəfinə adlandırılmışdır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədilə burada qoruq yaradılmışdır. Adalarda həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.

Qrupa daxil olan adalar:

Aleksandr adası — qrupun ən ucqar şimalında yerləşən elə də böyük olmayan ada.

Paxtusov adası — qrupa daxil olan dörd iri adadan biri. Pastuxov adalarının şimal-qərbində qərarlşır.

Şpanberq adası — Qrupun daxilində yerləşən iri ada.

Truvor adası — Y-ya bənxər hamar ada. Qrupun şimal-qərbində qərarlaşır.

Silaç adası — Pastuxov adalarının üərb qutaracağını təmşkil edir. Elədə böyük olmayaraq səthi hamardır..

Petersen adası — qrupun ən böyük adasıdır. Adanın uzunluğu 20 kilometrə yaxındır.

Oleq adası — qrupun ən ucqar şərq nöqtəsini təşkil edir. Uzanmış formaya malikdir.

Dobrınya Nikitiç adası — sahəsinə görə qrupun ikinci ən böyük adası. Qrupun qərbində qərarlaşır.

Skudnıe adası — iki adaya bənzər qaya parçası. Adalar Petersen və Dobrınya Nikitiç adaları arasında yerləşir.

Zverolovnı adası — Petersen adasının cənubunda yerləşən kiçik ada.

Qraniçnı adası — orta ölçülərə malim ada. Qrupun cənubunda qərarlaşır.

Navarin adası — qrupun ən cənub adasıdır. Petersen adası ilə dayaz bir qumluqla birləşmişdir.

Yurt adası — qrupun cənub-şərq qutaracağında yeləşən kiçik ada.

Kotovski adası — qrupun cənub-qərbində yerləşən kiçik ada.
## İstinadlar
Bayanşirə

**Bayanşirə** — Azərbaycanın ən qədim süfrə və texniki üzüm sortlarındandır. Meyvəsi ağ-sarı rəngdədir.

Sort şərq qrupunun texniki üzüm sortları yarımqrupuna (convar orientalis subconvar caspica Negr.) aiddir.

## Yarpaqları
Yarpaqları orta və iri ölçüdə olub (uzunluğu 18–23 sm, eni 18–23 sm), dəyirmi formadadır. Ayasının üzəri zəif qabarıq yaxud hamar olub, müstəvisi düzdür, 5 dilimlidir. Yuxarı kəsikləri orta dərinlikdə, deşiyi tam bağlı, yaxud enli ellipsvarı formada, bəzi hallarda isə açıq dar ağızlı liraşəkilli formada olur.

## Meyvəsi
Gilələrinin tam yetişməsi sentyabr ayının axırlarına və oktyabr ayının əvvəllərinə təsadüf edir. Vegetasiya müddəti 164 gün davam edir. Kollarının böyümə gücü orta, yaxud yüksəkdir (195,4–232,0 sm). Zoğları yaxşı yetişir (95,6%). Çiçəklərinin tökülmə dərəcəsi 44,6%, salxımlarda noxudlaşmış gilələrin miqdarı 15,7% təşkil edir.

Sort Abşeron şəraitində oidium və antraknoz xəstəliyinə tolerantlıq (3–3,5 bal), boz çürümə xəstəliyinə isə davmlılıq (2 bal) nümayiş etdirir.

## İstinadlar
Oliver Hart

**Oliver Hart** (; ) — amerikan iqtisadçı. 2016-cı ildə Benqt Holmströmlə birlikdə *Müqavilə nəzəriyyəsi* ilə bağlı apardığı tədqiqatlara görə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## İlk illəri

## Təhsili və Karyerası

## Mükafatları

### İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Oliver Hart's home page at Harvard
* Oliver Hart - Facts

## Ədəbiyyat siyahısı

### Kitabları
* Firms, Contracts, and Financial Structure (Oxford University Press, 1995).

### Seçilmiş məqalələri
* "On the Optimality of Equilibrium when the Market Structure is Incomplete", Journal of Economic Theory, December 1975, 418–443
* "Takeover Bids, the Free-rider problem, and the Theory of the Corporation" (with Sanford J. Grossman), Bell Journal of Economics, Spring 1980, 42–64
* "An Analysis of the principal–agent problem" (with Sanford J. Grossman), Econometrica (January 1983) 7–46.
* "The Market Mechanism as an Incentive Scheme," Bell Journal of Economics, 14 (Autumn 1983) 366-82.
* "The Costs and Benefits of Ownership: A Theory of Vertical and Lateral Integration" (with Sanford J. Grossman), Journal of Political Economy, August 1986, 691–719.
* "One Share-One vote and the Market for Corporate Control" (with Sanford J. Grossman), Journal of Financial Economics, 1988
* "Incomplete Contracts and Renegotiation" (with John Hardman Moore), Econometrica 56(4) (July 1988).
* "Property Rights and the Nature of the Firm" (with John Hardman Moore), Journal of Political Economy 98(6) (1990).
* " A Theory of Debt Based on the Inalienability of Human Capital " (with John Hardman Moore), Quarterly Journal of Economics, November 1994, 841–879
* "The Proper Scope of Government: Theory and an Application to Prisons" (with Andrei Shleifer and Robert W. Vishny), Quarterly Journal of Economics 112(4) (1997) 1126–61.
* "Contracts as Reference Points" (with John Hardman Moore), Quarterly Journal of Economics, February 2008,1–48.

## İstinadlar
Aleatiko sortu

**Aleatiko sortu** — İtaliyanın üzüm sortudur. Texniki üzüm sortlarındandır. Meyvəsi əsasən tünd-göy və qara rəngdədir.

Sort İspaniya, Fransa, Ukraynada, Orta Asiya respublikalarında geniş əkilib-becərilir. Sort Qərbi Avropa sortları
qrupuna (convar orentalis subconvar occidentalis Negr.) mənsubdur.

## Yarpaqları
Yarpaqları orta ölçüdə (uzunluğu 12–16 sm, eni 11–15 sm), dəyirmi, bəzən oval formada, zəif yarılmış, 3–5 dilimlidir. Ayanın müstəvisi nisbətən düz, üzəri hamar olub, tünd-yaşıl rəngdədir. Yuxarı kəsikləri açıq, yaxud bağlı olub, tam bağlı, ellipsvari, yumurtavari formada, yaxud açıq, qayışşəkilli və ya liraşəkillidir. Aşağı kəsikləri girintili bucaq şəklindədir, yaxud izi görünür. Saplaq oyuğu bağlı, iti dibli, ellipsvari, bəzən açıq oxvari, liraşəkilli, yaxud enli-tağşəkillidir. Dilimlərin ucundakı dişciklər uzun, iti uclu üçbucaqşəkillidir. Kənar dişciklər iti uclu, üçbucaqşəkilli-mişarvaridir. Yarpağın alt səthi çılpaqdır.

## Meyvəsi
Salxımları orta ölçüdə yaxud iri (uzunluğu 14–20 sm, eni 9–12 sm), konusvari, bəzən qanadlı formada, orta sıxlıqda, yaxud sıxdır. Gilələri orta, yaxud iri (uzunluğu 14–20 mm, eni 13–18 mm), girdə formada, bənövşəyi çalarları olan tünd-göy rəngdə olub, üzəri zəif mum təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Qabığı orta qalınlıqda və möhkəmdir. Ləti şirəli olub, muskat ətirlidir.

Gilələri sentyabr ayının əvvəllərində tam yetişir. Abşeron şəraitində vegetasiya müddəti 142–148 gün arasında tərəddüd edir. Sort Abşeron şəraitində oidium və boz çürümə xəstəliklərinə qarşı tolerantlıq (3–3,5 bal) nümayiş etdirir. Salxım yarpaqbükəni ilə zəif sirayətlənir.

## İstinadlar
Dobrınya Nikitiç adası

**Dobrınya Nikitiç adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibsti cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazidinə daxildir.

## Yerləşməsi
Nordenşeld arxipelaqının mərkəzi hissəsində qərarlaşır. Üstəlik ada Paxtusov adaları qrupunun tərkibinə daxildir. Ada öz qrupuna və digər qruplara daxil olan adalarda əhatələnmişdir. Şimal və şərqdən Truvor adası, Paxtusov adası, Şpanberq adası, Petersen adası və Skudnıe adaları, qərbdən isə Şivolki adaları qrupuna daxil olan Krasin adası ilə əhatələnmişdir. Cənubdan Vilkis adaları qrupuna daxil olan Novıy adası ilə sərhədə malikdir. Şərində yerləşən adalardan Dobrınya Nikitiç boğazı, cənubunda yerləşən adalardan isə Radzeevski boğazı ilə ayrılır. Adanın Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 50 kilometrdir.

## Ümumi məlumat
Dobrınya Nikitiç adası Petersen adasından sonra Paxtusov adaları qrupunun ikinci ən böyük adasıdır. Şərqdən qərbə **U** hərfinə bənzər formaya malikdir. Qərbində yerləşən Qryad burnundan şərqində yerləşən Palatka burnuna qədər məsafə 10,5 km, şimalında yerləşən Pribrejnıye Kamni burnundan cənubunda yerləşən Stfor burnuna qədər məsafə isə 6,5 kilometr təşkil edir.

Adanın daxilinə doğru Davıdov buxtası yerləşir. Buxtada maksimal dərinlik 24 metrdir. Ada ərazisinin böyük hissələrini üç zirvə əhatə edir. Onlar 30, 41 və 50 metr olmaqla hündürlüyə malikdirlər. Sahillərə doğru axarlar axır. Axarların heç birinin adı yoxdur. Qış ayları tamamən donurlar. Afanınmərkəzi hissəsi olan Davıdov buxtasına yaxın ərazilərdə kiçik laqunlar vardır. Buna bənzər göllər adanın şimal və qərb sahillərində belə müşahidə etmək olur. Adanın bir hissəsi bataqlıqlaşmış ərazilərdən ibarətdir.

Adanın sahilləri düzənlikdir. Nadir bitkilərdən Mamır-şibyələrdən ibarətdir. Bəzən isə ot bitkiləri belə bitir. Qərbində geodeziya məntəqəsi vardır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.

Ada rus pəhləvanı Dobrınya Nikitiçin şərəfinə adlandırılmışdır.

## Digər faktlar
Davıdov buxtası 1939-cu ildə Toros gəmisində təşkil edilən ekspedisiya zamanı rus hidroqrafı və geodeziyaçısı Boris Bladimiroviç Davıdıvun şərəfinə adlandırılmışdır. O, Şimal Buzlu və Sakit okeanda hidroqrafik ölçmələr aparmışdır.

## İstinadlar
Aliqote

**Aliqote sortu** — Fransanın yerli üzüm sortudur. Sort Avropanın 17 ölkəsində və ABŞ-da geniş əkilib-becərilir.

Dünyanın üzümçülük ölkələrində 80 min hektara qədər əkin sahəsi vardır. Texniki üzüm sortlarındandır. Meyvəsi əsasən sarı rəngdədir.

Sort Qərbi Avropa sortları qrupuna (convar occidentalis Negr.) mənsubdur. Aliqote sortu Azərbaycan ərazisində XIX əsrin sonlarından əkilib-becərilir.

## Yarpaqları
Yarpaqları orta ölçüdə, yaxud iri (uzunluğu 14-20 sm, eni 13-19 sm), dəyirmi formada, ayası dilimsiz, yaxud 5 dilimlidir. Yuxarı və aşağı kəsiklərinin izi görünür, yaxud girintili bucaq şəklindədir. Dilimlərin ucundakı dişciklər enli, iti uclu üçbucaqşəkilli, kənar dişciklər isə tərəfləri nisbətən qabarıq üçbucaqşəkilli-mişarvaridir. Saplaq oyuğu açıq, oxvari, yaxud tağşəkillidir. Yarpağın alt səthi zəif hörümçək toruna bənzər tüklə örtülmüşdür.

## Meyvəsi
Çiçəkləri ikicinslidir. Salxımları orta ölçüdə (uzunluğu 12-16sm, eni 7-11 sm), silindirik-konusvari, yaxud silindirik, bəzən qanadlı formadadır. Gilələri orta ölçüdə (uzunluğu 14–18&nbsp;mm, eni 13–17&nbsp;mm), girdə formada, sarımtıl-yaşıl rəngdə olub, üzərində tünd-qəhvəyi nöqtələr müşahidə olunur. Qabığı nazikdir, amma möhkəmdir. Ləti şirəli, olub, dadı şirin və xoşagələndir.

Gilələri sentyabr ayının əvvəllərində tam yetişir. Abşeron şəraitində vegetasiya müddəti 143-148 gün arasında davam edir. Sort Abşeron şəraitində oidium və boz çürümə xəstəlıiklərinə qarşı tolerantlıq (3-3,5 bal) nümayış etdirir. Salxım yarpaqbükəni ilə orta dərəcədə sirayətlənir. Orta-gec dövrdə yetişəndir.

## İstinadlar
Meşə kadastrı

**[[Meşə]] kadastrı** — Meşənin səmərəli istifadəsi, qorunması, mühafizəsi və meşə təsərrüfatının inkişafının planlaşdırılmasını təşkil etmək məqsədilə meşələrin dövlət uçotu və dövlət Meşə kadstrı aparılır. Dövlət Meşə kadastrı meşə quruluşu materialları əsasında yerinə yetirilir. Meşə təsərrüfatından səmərəli və effektli istifadə etmək məqsədilə dövlət Meşə kadastrına meşələrin kəmiyyət və keyfiyyət vəziyyəti haqqında məlumatlar, meşələrin qoruyucu kateqoriyalara bölünməsi və s. daxil edilir. Dövlət Meşə kadastrının sənədləşdirilməsi dövlət meşələrində, qoruq
meşələrində və ayrı-ayrı müəssisə və təşkilatlara aid meşələrdə
aparılmalıdır.

Hazırda bəzi SNQ dövlətlərində Meşə kadastrı aparılır. Respublikamızda vaxtilə bu işə başlanmış, lakin sonra davam etdirilməmişdir. Onun aparılması respublikamızın meşə təsərüfatları üçün vacib məsələ hesab edilməlidir.

## Həmçinin bax
* Sənəd
* Kadastr

## İstinadlar
Alikant Buşe

**Alikant Buşe** — üzüm sortu. Sort Fransada 1855-ci ildə seleksiyaçı Q.Buşe tərəfindən Pti Buşe (Armon x Tentyure) və Qrenaj sortlarının çarpazlaşdırılmasından alınmışdır. Texniki üzüm sortlarındandır. Meyvəsi əsasən tünd-göy və qara rəngdədir. Sort dünyanın əksər üzümçülük ölkələrində əkilib-becərilir. 

## Yarpaqları
Yarpaqları iri (uzunluğu 16-22 sm, eni 14-21 sm), dəyirmi formada, ayası zəif, yaxud orta dərəcədə yarılmış, 3, yaxud 5 dilimlidir. Yuxarı kəsikləri açıq, yaxud bağlı, girintili bucaq şəklində, üçbucaqşəkilli, yaxud dar ellipsvari və ya oval formada olur. Aşağı kəsikləri çox dayaz üçbucaqşəkilli, yaxud girintili bucaq şəklində olub, izi görünür. Saplaq oyuğu açıq, dərin olub dar tağşəkillidir. Dilimlərin ucundakı dişciklər iti uclu üçbucaqşəkilli, kənar dişciklər isə üçbucaqşəkilli-mişarvaridir. Ayanın müstəvisi dalğavari olub, kənarları aşağıya doğru əyilmiş, səthi torşəkilli qırışıqlı olub, tündyaşıl rəngdədir. Yarpağın alt səthi keçəşəkilli, yaxud pambıqşəkilli tüklə örtülmüşdür.

## Meyvəsi
Çiçəkləri ikicinslidir. Salxımları orta ölçüdə (uzunluğu 12-16 sm, eni 10-14 sm), enli-konusvari formada olub, sıx bəzən isə orta sıxlıqdadır. Gilələri orta, yaxud iri (uzunluğu 16-21 mm, eni 14-20 mm), girdə formada olub, qara rəngdədir. Üzəri qalın mum təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Qabığı orta qalınlıqda və möhkəmdir. Ləti şirəlidir. Şirəsi şərabı qırmızı rəngdədir. Dadı şirin, xoşagələn, ətiri sadədir. 

Sortun məhsulu yüksək keyfiyyətli qırmızı desert şərablarının alınması üçün qiymətli materialdır. Şirəsinin rəngi tünd-qırmızı rəngdədir. Şərab materiallarının alınmasında kuraj kimi istifadə olunması məqsədəuyğundur. Respublikanın dağlıq və dağətəyi ərazisində əkilib-becərilməsi məqsədəuyğundur.

## İstinadlar
Udomsay əyaləti

**Udomsay əyaləti** () — Laosun şimalında yerləşən əyalətlərdən və ya kxvenqlərdən biridir.

## Tarixi
Əyalət ilk əyalət olan Luanqpxabanq əyalətinin yaranmasından sonra 1976-cı ildə yaradılmışdır. 1987-ci ildə əyalət inzibati mərkəzi Saydan Ban-Naxinə köçürülmüşdür. 1992-ci ildə Paktxa və Pxaudom rayonları Bokeo əyalətinə verilmişdir.

## Coğrafiyası
Əyalətin ümumi sahəsi 15370&nbsp;km² təşkil edir. Şimaldan Çinlə, şimal-şərqdən Pxonqsali əyaləti ilə, şərqdən və cənub-şərqdən Luanqxabanq əyaləti ilə, cənubdan Saynyabuli əyaləti ilə, qərbdən Bokeo şimal-qərbdən Luanqnamtxa əyalətləri ilə həmsərhəddir. Çinlə sərhəd sahəsinin ümumi uzunluğu 15 kilometr təşkil edir.

Əyalətin relyefi əsasən dağlıq relyefidir. Ərazinin orta hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 300 metrdən 1800 metrə qədər təşkil edir. Udomsay ərazisi vasitəsilə 60-dan çox çay axır. Onlardan bəziləri bunlardır: Pxek, Benq, Kor və Nqa. Əyalətin iqlimi mülayim musson iqlimi ilə səciyyələnir. Yağıntıların illik norması bu ərazi üçün 1900 millimetrdən 2600 millimetrə qədər dəyişir. Fevralın və martın orta temperaturları 18-19&nbsp;°C təşkil edir. Apreldə və mayda isə temperatur qalxmağa başlayır və 31&nbsp;°C-dən çox təşkil edir.

## Əhalisi
Məlumatlara görə 2013-cü ildə əhalinin sayı 307 996 nəfər olmuşdur. Əyalətin ərazisində 14 etnik qrup yaşayır. Əyalətin əhalisinin 60 %-inin ətrafında yaşayan xalqlar olan kxmular və ona yaxın olan etnos xalqları təşkil edir. Əhalinin 25 %-ini laolar, 15 %-ini isə ətrafda yaşayan və etnosları eyni olan xmonqilər təşkil edir. Etnik sayları az olan xalqlara akxa, taydam, pxoynoy və başqa xalqların adlarını misal göstərmək olar.

*İllər üzrə əhalinin sayının artıb-azalması dinamikası:*

## İqtisadiyyat
Əyalətin ərazisində duzun, tuncun, sinkin, sürmənin, dəmirin, boz kömürün, kaolinin və başqa faydalı mədənlərin əmələ gəldiyi yataqlar yerləşmişdir. Kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatda əhəmiyyətli rolu oynayır. İqtisadiyaytın inkişafına böyük təsir göstərir.

## İnzibati bölgü
İnzibati bölgü cəhətindən əyalət bir neçə rayonlara bölünmüşdür:

# Benq (4-05)
# Xun (4-06)
# La (4-02)
# Namo (4-03)
# Nqa (4-04)
# Pakbenq (4-07)
# Say (4-01)

## İstinadlar
 

## Biblioqrfaiya
* 
* 
* 

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
*Website of the Provincial Tourism Department
*Video of Oudomxay
Anlonqvenq dairəsi

**Anlonqvenq dairəsi**  () — Kambocanın şimal-qərbində yerləşən, Oddarmeantey əyalətinə daxil olan əyalətdir. Dairənin inzibati mərkəzi həmçinin **Anlonqvenq** adlanır. Dairənin əhalisi 1998-ci il siyahıya alma zamanı münaqişəyə görə hesablanmırdı. Daha sonralar siyahıya almalar davam etdirilmişdir.

## Coğrafi mövqeyi
Anlonqvenq əyaləti Danqrek dağları ərazisində yerləşmişdir. Bu dağlar Kambocanın ekstremal hissəsi hesab olunur və ölkənin şimalında yerləşmişdir. Dairə Siemrapadan 125 kilometr şimalda, Taylandın beynəlxalq sərhəd keçidi yaxınlığında yerləşmişdir. Bilavasitə şimala şəhərdən damba olur.

## Tarixi
Anlonqvenq dairəsi iki əsas səbəbdən bu qədər məşhurluq əldə etmişdir: Dairə Qırmızı kxmerlərin son qalası idi. Həmin qala yalnız hökumət nəzarəti altına 1998-ci ildə keçmişdir. Həmçinin dairəyə bu qədər məşhurluq gətirən Pol Potun burada vəfat etməsi və ölümündən bir neçə gün sonra burada yandırılması olmuşdur.
Danqrek dağları baza kimi Kxmer Respublikasının (General Lon Nolanın idarəetmə rejimi zamanı, 1970 — 1975) mübarizəsi zamanı qırmızı kxmerlər tərəfindən istifadə olunurdu.

Kambocanın Vyetnam işğalı və Vyetnam qoşunlarının çıxarılağmasının sonuna yaxın qırmızı kxmerlər Taylandla sərhədin uzununa istiqamətində Danqrek dağlarında öz köhnə bazalarını dirçəltdilər. Anlonqvenq dairəsi bir müddət qırmızı kxmerlərin "paytaxtı" olmuşdur. 1990-cı illərdə qırmızı kxmerlər Anlonqvenqə hələ də nəzarət edirdilər.

## Hal-hazıri vəziyyəti
Baş nazir Xun Sen 2001-ci ildə bu dairəni inkişaf etdirmək üçün sərəncam imzaladı. Preaxvixeya məbədinə Siemreapadan yol çəkilməyə başlandı. Memorial inşa olundu. Əsas məqsəd isə Anqlonqvenq dairəsini turizm mərkəzinə çevirmək idi. Hal-hazırda Anqlonvenq dairəsi Siemreapom şəhəri ilə (125 kilometr) 67№ -li asfalt döşənmiş yol ilə əlaqələnmişdir. Ta Mokanın qəbri və evi, həmçinin Pol Potun kremasiya olunmuş yeri və məzarı turistlər üçün görməli yerlər hesab olunur. Onlar üçün hal-hazırda mehmanxanalar və otaqlar tikilir. Yaxın zamanlarda dairədə kazinonun tikilməsi planlaşdırılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*History and Development
*General Information
*Recent travel reports
*Government circular on preserving KR sites
Layari çayı

**Layari çayı** () — Pakistanın meqapolisi olan Kəraçi şəhərinin bütün mərkəzi vasitəsilə şimal-şərqdən axan və Ərəbistan dənizindəki kiçik Manora yarımadasınd ğışlar dövründə çarhovuz kimi xidmət edir.

## Tarixi
1950-ci illərə qədər çay təmiz idi və çayın sahilində balıq tutmaq üçün xüsusi ərazilər yaradılmışdı. Sahillərin uzununa istiqamətində kənd təsərrüfatı yaxşı inkişaf etmişdi. Amma 1947-ci ildə Pakistanın müstəqilliyinin əldə etməsindən sonra Kəraçini yeni dövlətin paytaxtı elan etdilər. Şəhərin əhalisi Hindistandan mühacirlərin və daxili miqrasiyanın hesabına sürətlə artmağa başladı. Buna görə də iqtisadi artma, sənayenin inkişafı çayın çirklənməsinə səbəb oldu: o yağış suları rolunu yerinə yetirməyə başladı.

Çayın uzununa istiqamətdə ətraflarının tənzimlənməyən yerləşməsi çayın səviyyəsinin artımına səbəb oldu. Bu da insan və maddi itkilərə səbəb olmağa başladı. 1977-ci ildə belə dağıdıcı daşqının olmasından sonra bütün çayın uzununa istiqamətində qoruyucu bəndlərin tikilməsinə ehtiyac oldu. Buna baxmayaraq 1990-cı illərdə də bir neçə daşqın hadisəsi baş vermişdir. 1986-cı ildə çayın qıraqlarının uzununa gedən istiqaməti boyunca şəhər vasitəsilə avtomagistralın inşası layihəsi təklif edilmişdi. Amma maddi vəsaitə görə layihə təxirə salınmışdır. Bu layihə üçün 100000 insan digər bölgələrə köçürülmüşdü.

### Layari Ekspressvey

Ancaq 16,5 kilometr uzunluqlu ərazidə magistral layihəsinin reallaşdırması hər hansı ictimai razılıqsız 2002-ci ildə başlanmışdır. Nəticədə bir çox tikinti yeri onların qurulmasının qanunsuzluğu bəhanəsi ilə dağıdılmışdı. Təxminən 200 000 ailə yeni rayonlara və Kəraçi şəhərinin şəhərətrafı ərazilərinə köçürdülmüşdülər. Yeni yol şimalda mövcud olan dairəvi yolun alternativi oldu və mərkəzi bir az boşaltmağa kömək etdi.

## Çayın çirkləndirilməsi
Çayın uzununa istiqamətində Layari çayı yağış sularının işlənməmiş çəkilmələri və tullantıları sayəsində xeyli miqdarda çirklənir. Çay ərazisində böyük miqdarda sənaye müəssisəsiləri yerləşdirilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* IUCNP  — IUCN's website on environmental issues and Biodiversity of Pakistan
* Pakistan Fisherfolk Forum  on Marine pollution
Vize adası

**Vize adası** və ya **Vize Torpağı** — Şimal Buzlu okeannın Kara dənizi sularında yerləşən ada. Kara dənizinin şimalında qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində qərarlaşır.

## Tarixi

### Açılış tarixi
1910-cu illərdə Georgi Lvoviç Brusilovun təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı Müqəddəs Anna buxarlı şxununu Kara dənizində dreyf edərirdi. 1914-cü ildə gəmi sulara qər olur. Ancaq gəmi şturmanı Valerian İvanoviç Albanov gəmi jurnalını vilas edə bilir.

1924-cü ildə sovet okeanoqrafı, metroroloqu və qütb araşdırmaçısı Vladimir Yuleviç Vize gəminin buzlara sıxılaraq dreyf etdiyi əraziləri tətqiq etmişdir. O, gəminin məhv olmasının səbəbini onun adaya sıxılaraq parçalanmasında görürdü. Hətta gəminin batdığı ərzinin ada olmasını bildirmişdir. «Georgi Sedov» gəmisində 1930-cu ildə Vize Otto Şmitdin təşkil etdiyi ekspedisiyada özü tərəfindən ehtimal edilən adanı kəşf etmişdir.

1 noyabr 1945-ci ildə adanın cənub sahilində hidrometroloji qütb stansiyası fəaliyyət göstörir. Bu dünyanın Şimal qütbünə ən yaxın qütb standiyalarından biridir. Adada daimi yaşayış yoxdur.

## Fiziki-coğrafi yerləşməsi

### Coğrafi xüsusiyyətləri
Adanın sahəsi 288&nbsp;km² təşkil edir. Uzunluğu 35&nbsp;km, eni isə maksimal hissədə 9&nbsp;km-dir. Adanın relyefi düzənlikdir. Kiçik hündürlüyə malik təpələrə rast gəlinir. Maksimal hündürlük 22 metrdir. Geoloji baxımdan ada gil və dəniz qumundan təşkil olunmuşdur. Qlobal istiləşmələr adanın sahil hissəsini dağıdır. Əgər XX əsrin əllinci illərində sahilin geri çəkilməsi 1,4 metr olmuşdursa, 2009-2016-cı illər ərzində geri çəkilmə 74 metr. Ada arktik səhralar zonasında yerləşir. Az sayda olsa belə mamır, şibyə və çiçəkli bitkilərə rast gəlinir.

### İqlim
Adanın iqlimi olduqca sərtdir. İlin ən isti günləri belə temperatur 0&nbsp;°C-dən azmaz yuxarı olur. İllik yağıntının miqdarı 225&nbsp;mm təşkil edir. Yağıntı əsasən qar halında düşür. Rusiyanın arktikata yerləşən müşahidə məntəqələri arasında minimum temperatur burada müşahidə edilmişdir. İllik orta temperatur -13&nbsp;°C təşkil edir. Maksimal yağıntı avqust, sentyabr, oktyabr sylarında düşür (22–23&nbsp;mm)

## Maraqlı fakt
* Svoya Koleya mükafatı laureatı Obomlyov Sergey İvanoviç 2004-cü ildən adada fəaliyyət göstərən qütb stansiyasında rəhbər işləyir.

## Mənbə
* Vize adasında stansiya 
## İstinadlar
Benqt Holmström

**Benqt Holmström** () — fin iqtisadçı. 2016-cı ildə Müqavilə nəzəriyyəsi ilə bağlı olan tədqiqatlarına görə Oliver Hartla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

## Təhsil və karyerası
Benqt Holmström Helsinki Universitetinin Riyaziyyat və Dəqiq elmlər fakültəsindən bakalavr dərəcəsi ilə məzun olmuşdur. Daha sonra Stenford Universitetində Əməliyyat tədqiqatları sahəsində magistr, 1978-ci ildə isə menecment sahəsi üzrə isə Robert R.Vilsonun elmi rəhbərliyində doktor elmi dərəcəsini almışdır.

1979–1982-ci illərdə Şimal-Qərb Universitetinin İdarə elmləri fakültəsində dosent olaraq işləmişdir. 1983–1994-cü illərdə Yel Universitetinin İdarə elmləri fakültəsində professor olaraq dərs keçmişdir. 1994-cü ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda işləməyə başladı və 2003–2006-cı illər ərzində institutun İqtisadiyyat şöbəsinin rəhbəri oldu. Bundan başqa, 1999–2012-ci illərdə Nokianın idarə heyərinin üzvü olmuşdur.

Benqt Holmström Əsl faktor nəzəriyyəsi ilə bağlı apardığı tədqiqatları ilə tanındı. Xüsusilə təşkilati idarələr içindəki maliyyə böhranlarında likvidlik problemləri üçün müraciət olunan təşviq edici Müqavilə nəzəriyyəsi ilə bağlı tədqiqatlar apardı.

Benqt Holmström Amerikan İncəsənət və Elmlər Akademiyasının, Ekonometriya Cəmiyyətinin, Amerika Maliyyə Assososasiyasının, İsveç Kral Elmlər Akademiyasının və Finlandiya Ədəbiyyat və Elmlər Akademiyasının üzvüdür.

## Mükafatları

### İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
10 oktyabr 2016-cı ildə İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən Oliver Hartla birlikdə Benqt Holmströma Müqavilə nəzəriyyəsi ilə bağlı apardıqları tədqiqata görə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı verilmişdir.

Komitə tərəfindən verilən izahatda "Çağdaş iqtisadiyyatlar, saysız-hesabsız müqavilə ilə bir yerdə tutulur. Benqt Holmström və Oliver Hartın təkmilləşdirdiyi nəzəri struktur, real həyat müqavilələri və nəzəriyyə ilə yanaşı müqavilə quruluşunun mümkün təhlükələrini də başa düşməyimiz baxımından önəmlidir. Benqt Holmström və Oliver Hart 1970-ci illərdə Müqavilə nəzəriyyəsini məhsuldar sahə olaraq meydana çıxardı. Sonrakı illərdə onlar bu nəzəriyyənin tətbiqi yollarını da tədqiq etdilər. Ən uyğun müqavilə nizamlamaları ilə bağlı olan analizləri də bir çox sahədə siyasət formalaşdırmağın intellektual əsaslarını formalaşdırdı" düşüncəsi öz əksini tapmışdır.

## Həmçinin bax
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı
* İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

## Xarici keçidlər
* Bengt Holmstrom — MİT Economics
* Bengt Holmström — Facts

## İstinadlar
İsaçenko adası

**İsaçenko adası** — Sergey Kirov adalarına daxil olan ada. Ada Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. Dənizin şimal-şərqində qərarlaşır. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes yaronu əraxisinə daxildir. Daxil olduğu ürupun ən iri adasıdır.

## Coğrafiyası
Sergey Kirov adalarının şimalında qərarlaşır. Yaxınlığında yerləşən adalar: Slojnıy adası — 5,8 kilometr cənub-qərbdə, Srednıy adası — 9,5 kilometr cənub-şərqdə, Severnıy — 22 kilometr şimal-şərqdə. İsaçenko adasından cəmi iki kilometr şimal-şərqdə uzunluğu cəmi 1,6 km təşkil edən Zabıtıy adası qərarlaşır.

## Ümumi məlumat
Cənub-qərbdən şimal-şərqə ovalvari formaya malikdir. Adanın uzunluğu 29,2 km, eni isə 11,8 kilometr təşkil edir. Cənub və şimal-şərq hissəsində adanın daxilinə 5–6 km girmiş körfəzlər vardır. Körfəzlərin maksimal dərinliyi 4 metrdir. Şimal və cənub hissələri üum və gildən ibarətdir. Sahilləri əsasən alçaqdır. Qərb və şərq sahilləri nisbətən sıldırımlı olub 2–5 metr hündürlüyə malikdir. Adanın mərkəzi hussəsindən şimal-qərbdən cənub-şərqə silsilə uzanır. Silsilə formaslnda uzanan təpələrin ən hündür nöqtədi 57 metrdir. Ada ərazisindən çoxlu sayda kiçik axarlar axır. Onların hamısı qış ayları tam donur. Üstəlik adada 8 elə də böyük olmayan göl vardır. Bu göllərin hamısı sahiı düzənliyimdə yerləşir və dənizdən yalnız qumlu bərzəxlə ayrılır.

İqlimi olduqca sərtdir. Arktik tundra hakimdir. Əraf ərazilə ancaq yay ayları buzdan azad olur. Boğalaeın qış ayları binması heyvanların səbəst hərəkərinə imkan verir. Bitki örtüyü əsasən mamır və şibyədən ibarətdir. Heyvanlar aləmi isə nisbətən zəngindir. Burada Şimal tülküsü, Lemminq, Mimal maralı və Ağ ayıdır. İsaşenko adası yaxınlığında yerləşən Zabıtıy adasında morjların yerləşim yerləri vardır.

Adanın şimalında astronomiya obyekti, şərqində isə Sergey Kirov qütb stansiyası yerləşir. Stansiya 1953-cü iıdən fəaliyyət göstərir.

## Tarixi
Ada ilk dəfə 22 avqust 1930-cu ildə Otto Şmidtin və Vladimir Yuleviç Vizenin təşkil etdiyo təşkil etdiyi (Georgi Sedov paraxodu) ekspedisiya zamanı kəşf edilmiş və Boris Lavrenteviç İsaçenkonun şərəfinə adlandırılmışdır. O, mikrobioloqu və botaniki, SSRİ elmlər akademiyasının akadrmiki olmuşdur.

## İstinadlar
Ayka Hakoyama

**Ayka Hakoyama** (d. 27 iyul 1991, Naqano, Yaponiya) — Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü. Ayka Hakoyama 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və yarışların bürünc medalını qazandı. Hakoyama həm də 2015-ci ildə Kazan şəhərində Dünya Çempionatının bürünc medalını qazanıb.

## Karyerası
Ayka Hakoyama 2016-cı ildə karyerasında birinci dəfə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Ayka Hakoyama komanda yoldaşları ilə birgə yarışların finalında 189.2056 xal topladı və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

## İstinadlar
Vilkis adaları

**Vilkis adaları** — Nordenşeld arxipelaqının tərkibinə daxil olan adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnirlər. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Adalarda həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.
Nordenşeld arxipelaqının cənub-qərbində qərarlaşır və onun ən cənub qrupunu təşkil edir. Şimal-şərqdən Paxtusov adaları, şimal-qərbdən isə Şivolki adaları ilə sərhədlənir. Arxipelaqın digər adalarından Radzeevski boğazı ilə ayrılır.

Vilkis adaları cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Cənub-qərbdən şimal-şərqə qədər olan məsafə 35 kilometrdir. Adalar arasında mədafə 8kilometri keçmir. Qrupun tərkibinə daxil olan Çabak adası ən böyük ada olmaqla yanaşı həm də ən hündür adasıdır. Onun hündürlüyü 107 metr təşkil edir. Adaların cənub nöqtəsi ilə Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında olan məsafə 20 kilometr təşkil edir. Adalar 1901-cu ildə Eduard Toll tərəfindən rus geodeziyaçısı, hidroqrafı və Arktika araşdırmaçısı Andrey İppolitoviçin Vilkisin şərəfinə adlandırılmışdır.

Adalar qrupuna daxil olan adalar (şimal-şərqdən cənub-qərbə)
* Novıy adası — qrupun şimal nöqtəsini təşkil edir.
* Strijev adası — elə də böyük olmayan dairəvi ada. Qrupun şimalında qərarlaşır. Vilkins adalarınln ən ucqar şərq nöqtəsini təşkil edir.

Çabak adası — qrupun ən böyük adası.

Çenrtalnıy adası — qayalıqdan ibarət olan ada, Çabak adasının cənubunda yerləşir

Korsar adası — kiçik düzən ada, Çabak adasının cənub-şərqində yerləşir.

Qroznıy adası — elə də hündür olmayan ada. Çabak və Peta adaları arasında yerləşir.

Tuqut adası — elə də böyük olmayan ada, qrupun mərkəzində yerləşir.

Peta adası — orta olçülərə malik ada, Ada aypara formasına malikdir. Qrupun mərkəzindı yerləşir.

Smejnıy adası — elə də böyük olmayan ada, qrupun mərkəzində yerləşir.

Şvesov adası — kiçik düzən ada, qrupun mərkəzində yerləşir.

Cekman adası — qrupun sahəsinə görə ikinci böyük adası.

Kamenistı adası — ensiz uzun ada, Cekman adasının qərb sahillərinə yaxın yerləşir.

Ovalnıy adası — ovalvari formaya malik ada, qrupun cənubuda yerləşir.

Xoqard adası — ensiz, uzun ada. Şimaldan cənuba uzanır. Ürupun cənubunda yerləşir.

Gerberşteyn adası — qrupun ən cənub və ən qərb adası

## İstinadlar
Qacar dövrü incəsənəti

**Qacar dövrü incəsənəti** — 1781-1925-ci illərdə mövcud olmuş Qacarlar dövlətinin incəsənəti. Ağa Məhəmməd şah Qacar və xələflərinin dövründə nisbi sülh şəraiti incəsənətin inkişafına səbəb olmuşdur. Məşhur Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvani bir çox əsərini bu üslubda çəkmişdir.

1988-ci ildə çəkilmiş "Aşıq Qərib" filmində Qacar miniatür məktəbi nümunələrindən istifadə edilmişdir.
## İstinadlar
Ceyms Komi

**Ceyms Brayan Komi** (; ) — ABŞ dövlət xadimi, 4 sentyabr 2013-cü il tarixindən Federal Təhqiqat Bürosu direktoru.
Prezident Corc Buşun administrasiyası dövründə Comey 2002-ci ilin yanvarından 2003-cü ilin dekabrınadək Nyu-Yorkun Cənub Bölgəsi üzrə ABŞ vəkili, daha sonra 2003-cü ilin dekabrından 2005-ci ilin avqustunadək ABŞ Baş prokurorunun müavini olub. 2005-ci ilin avqustunda Komi ABŞ Ədliyyə Departamenti (DOJ) baş məsləhətçi kimi Lockheed Martin-in baş vitse-prezidenti olacaq.2010-cu ildə Bridgewater Associates-də baş məsləhətçi oldu. 2013-cü ilin əvvəlində o, Kolumbiya Hüquq Məktəbində baş tədqiqatçı və milli təhlükəsizlik hüququ üzrə Hertoq əməkdaşı olmaq üçün Bridgewater-dan ayrıldı. O, 2013-cü ilin iyul ayına qədər HSBC Holdings-in direktorlar şurasında çalışıb.

## İstinadlar

## Mənbə
* w FTB-nin rəsmi saytı
Yermolov adası

**Yermolov adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Arxipelaqın şimalında qərarlaşır. Russki adasından 5 kilometr cənubda yerləşir. Yermolov adası həmçinin Litke adaları qrupuna daxildir. Daxil olduğu qrupun şimal hissəsində yerləşir. Şimaldan, qərbdən və cənub-şərqdən arxipelaqa daxil digər adalarla əhatələnmişdir. Şimaldan Russki adası, Hidroqraf adası və Şileyko adası, qərbdən Torisnıy adası, cənub-şərqdən isə Pedaşenko adası və Unkovski adası ilə sərhədlənir. Cənub-şərq hissəsində elə də böyük olmayan adalar vardır. Paxtusov adaları qrupundan Lelin boğazı ilə ayrılır.

## Ümumi məlumat
Yermolov adası Litke adalarının ən iri adasıdır. Üstəlik Nordenşeld arxipelaqının isə ən iri adalarından biridir. Qərbdən şərqə ovalvari quruluşa malikdir. Qərbində uzunluğu 3,5&nbsp;km olan yarımada vardır. Adanın qərbində yerləşən Kamenistı burnundan, şərqində yerləşən Povorotnıy burnuna qədər məsafə 13 kilometrdir. Eni isə mərkəzi hissəsində 6&nbsp;km təşkil edir. Adanın şimalında Zamançivaya buxtası yerləbuxta danın daxilinə 300 metr daxil olur. Buxtanın diametri 1,5&nbsp;km-dır.

Praktiki olaraq adanın səthini elə də hündür olmayan qayalar tutur. Qərb hissədə qayaların hündürlüyü 25 metr cixarındadır. Mərkəzi hissəlırdə qayalın hündürlüyü 29–35 m, şərqdə isə 40 metr çatır. Elə adanın ən hündür nöqtəsi 40 metr olara bu hissədə yerləşir. Cənub-qərb sahillərinə və Zamançivaya buxtasına çoxlu sayda axarlar axır. Bu axarları heç birin adı yoxdur. Qış ayları isə tamamən donurlar. Adanın mərkəzi hissəsində isə elə dı böyük olmayan şirinsulu göllər vardır. Sahilləri alçaqdır. Bircə qərbində yerləşən yarımadada kiçik hündürlüyə malik sahil vardır.

Ada ərazisinin böyük hissəsi buzdan azaddır. Bitki örtüyünə gəldikdə əsasən mamır, şibyə və az miqdarda da olsa ot bikilərinə rast gəlinir. Şərqində yerləşən hündürlükdə geodeziya obyekti vardır.
1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.

## Tarixi
Ada öz adını 1901-ci ildə Rusiya Arktika ekspedisiyasına rəhbərlik etmik Zarya gəmisinin kapitanı Eduard Vasili Toll tərəfindən almışdır. Aleksey Serqeyeviç Yermolov dövlət və ictimai xadim, aqronomiya sahəsində alim, Peterburq elmlər akademiyasının fəxri üzvü olmuşdur. Ekspedisiyaya getməzdən əvvəl Eduard Toll Yermolovun rəhbərliyi altında işləyirdi.

## İstinadlar
Krasin adası

**Krasin adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

## Yerləşməsi
Nordenşeld arxipelaqının mərkəzi hissəsində qərarlaşır. Həmçinin Şivolki adaları qrupuna daxildir. Öz qrupunun ucqar şərq qutaracağını təşkil edir. Şimaldan, qərbdən və cənub-qərbdən qrupun digər adaları ilə əgatələnmişdir: Ukromnıy adası, Vitte adası, Kovalevski adası, Brandvaxta adası, Savvı Loşkin adası (Melkiy boğazı ilə), Ledokol adası və Oktyabr adası. Şərqində Paxtusov adaları: Dobrınya Nikitin adası, Truvor adası və Silaç adası, cənub-şərqində Vilkis adaları: Novıy adası və Çabak adası (Radzeevski boğazı ilə ayrılır).

## Ümumi məlumat
Qərbdən şərqə uzadılmış formaya malikdir. Mərkəzi və şərq hissələrində şimala uzanan iki yarımadası vardır. Adanın uzunluğu 15 kilometr təşkil edir. Ən enli yerində məsafə 9,5 kilometr təşkil edir. Bu onun şərqində yerləşir.

Adanın böyük hissəsini dik olmayan təpələr tutur. Təpələrin hündürlüyü 20–58 metr arasında dəyişir. Ən hündür nötə 58 metrdir. Adanın qərbində qərarlaşır. Qayaların ətəkləri daşlıqlarka örtülüdür. Ərazisindən elə də uzun olmayan arxlar axır. Arxların hec birinin adı yoxdur. Qış ayları bütünlüklə donur. Sdanın sahil hissəsinə yaxın ərazidə iki göl vardır. Göllərin suyu olduqca şordur. Laqun məşhəllidir. Göllər sahilə yaxın ərazidə yerləşir.

Adanın sahilləri alcaqdır. Bircə şimal hissəsində müətyən hündürküklər vardır. Nadir bitkilər arasında mamır, şibyə, o cümlədən alcaqboylu otlar bitir. Şimal yüksəkliyində geodeziya məntəqəsi vardır. Heyvanlar aləmi ya tamamən yoxdur ya da adada müvəqüəti olurlar. Burada quşlsrın kütləvi yuva qurma əraziləri yoxdur. Ada ərazisinin böyük hissəsi buzdan azaddır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir. Yay ayları ətraf suları tamamən buzdan azad olur. Qışda isə bütün boğazlar tamamən donur. İqlimi Arktik Tunradır. İlin böyük qismi (üç ay istinadlr) tenperatur 0&nbsp;°C altında olur.

## Digər faktlar
Ada əfsanəvi Krasin buzqıran gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır. Oda öz növbəsində böyük sovet sitasətçisi Leonid Borisoviç Krasinin şərəfinə verilmişdir.

## İstinadlar