open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamil Allahyarov

**Kamil Allahyarov** — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin "Elmi inkişaf və tədris layihələri" şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor.

## Həyatı
22 sentyabr 1950-ci ildə Naxçıvan MR-nın Babək rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Şərqşünaslıq fakültəsinin Fars filologiyası bölməsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1973–1975-ci illərdə Sovet ordusu sıralarında Əfqanıstanda tərcüməçi-zabit kimi xidmət etmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
1975-ci ildə AMEA Əlyazmalar İnstitutunun aspiranturasına daxil olub, 1978-ci ildə "Əmir Şahi Səbzəvari divanının teksoloji tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 1996-cı ildə isə "Azərbaycan şeir sənətinin genezisi, formalaşması və təkamül yolları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 2014-cü ildə professor elmi adı almışdır.
14 kitabın və 200-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir. Əsərləri Rusiyada, İranda, Türkiyədə, Koreyada və başqa ölkələrdə çap olunmuşdur.

## Kitabları
# Nizami Gəncəvi əsərlərinin əlyazmaları dünya kitab xəzinələrində. (C. Qəhrəmanovla birlikdə) Bakı: Elm, 1987 (rus di-lində).-84 s.
# Azərbaycan şeir mədəniyyəti (yaranma və təkamül dövrü). Bakı: Ozan, 1996.-87s.
# Füzuli ensiklopediyası (sözlük). R. Hüseynov və b. ilə birlikdə Bakı: Nurlan, 2005.-132 s.
# Qədim Turan: mifdən tarixə doğru. Bakı: MBM, 2006.-120 s.
# Şahi divanının tənqidi mətni. Bakı: Nurlan, 2007.-226s.
# Fars əlyazmaları kataloqu. III c. M. Nağısoylu və b. ilə birlikdə. Bakı: Nurlan, 2007.-446 s.
# Mifin mənşəyi, mahiyyəti və tipologiyası. Bakı: Elm və təhsil, 2010.-180 s.
# Azərbaycan şeir sənətinin genezisi, formalaşması və təkamül yolları. Kirov: Vyatka Dövlət Universiteti nəşr.-tı, 2011 (rus dil.-də).-179 s.
# Fars əlyazmaları kataloqu (tarix və coğrafiyaya aid əsərlər). (H. Nəcəfov və b. ilə birlikdə). Bakı: Elm və təhsil, 2013. — 378 s.
# Elmi mübahisələr. Bakı: Elm və təhsil, 2015. — 160 s.
# Nizami Gəncəvi əsərlərinin əlyazmaları dünya kitab xəzinələrində. Gəncə: AMEA Gəncə bölməsi, 2016. — 245 s.

## Tərcümələri
# Təzkireyi-Nəvvab (Fars dilindən tərcümə). N. Qarayev və b. ilə birlikdə. Bakı: Azərbaycan nəşr.-tı, 1998.-560 s.
# Mir Məhəmməd Hüseyn Mömin. Həkim Möminin təhfəsi (Fars dilindən tərcümə, müqəddimə və izahlar). Bakı: Elm və təhsil, 2013.-371 s.
# Birlayn C. F. Paralel mifologiya (Rus dilindən tərcümə). Bakı: Elm və təhsil, 2014.-288 s.

## İstinadlar
Hissetmə (film, 2007)

**Hissetmə** () 2007-ci ildə rejissor Mennan Yapo tərəfindən çəkilmiş, ssenari müəllifinin də Bill Kelli olduğu qorxu, fövqəltəbii və dram janrlı filmdir.

## Məzmun
Linda Henson və Cim Henson 2 qızları ilə birgə xoşbəxt həyat sürürlər. Bir gün Cimin iş ilə əlaqədər olaraq səyahətə çıxdığı gün onun qəzaya uğrayaraq öldüyünü öyrənir. Bundan çox bərk sarsılan Linda anasının dəstəyilə bununla barışır. Lakin səhər oyandığında Cimi səhər yeməyini yediyini görərək şoka düşür. Cim heç nə olmamış kimi ona nə olduğunu soruşur. O isə çaşmış bir halda hər şeyin yolunda olduğunu deyir.
Bundan sonra hər oyandığında Cim ya sağdı yada ki, ölü. Qızının üzündəki ləkələr, içdiyi dərmanlar və tanımadığı halda tanıdığı kimi görünən insanlarla tamamən başını itirən Linda sonda hər şeyi kağıza qeyd edərək hansı gündə nə baş verdiyini aydınlaşdırmağa çalışır və hər şeyin başlandığı Ciminin öldüyü günə, hansıkı həmin xatırlamadığı günə gəlir. Yoldaşının ölümünə səbəb olan qəzanı gözlərilə görən Linda böyük zərbə alır. Artıq hər şey öz yerinə oturur. Film Lindanın yataqdan hamilə olduğunu görərək qalxması ilə başa çatır.

## Rollarda
* Sandra Ballok — Linda Henson
* Culian Makmahon — Ceyms "Cim" Henson
* Kourtney Teylor Burness — Bricit Henson
* Şan Maklure — Meqan Hanson
* Nia Lonq — Anna
* Keyt Nelliqan — Coanna
* Amber Valletta — Kleir Frankis
* Mark Makaulay — Şerif Reilli
* Cud Siksolella — Kennedi
* Piter Stormer — Həkim Norman Rot
* Mark Famiqlietti — Douq Karuters
* E.C. Stapleton — Satıcı
* Matt Mur — Rahib
* İrene Zeiqler — Quinn
* MArkus Lile Braon — Bob

## Nümayiş
Film ABŞ-də 12 mart 2007-ci ildə nümayiş olundu. Lakin Norveçdə kinoteatrlarda nümayiş olunmayan film, onun əvəzinə 2 yanvar 2008-ci ildə DVD formatda satışa çıxarıldı.

## İstehsal
Fimin çəkilişlərinin çox hissəsi Luiziananın Minden şəhərində qalan hissəsi isə həmin ştatın Şreveport şəhərinda baş tutub.

## Ev üçün buraxılış
17 iyul 2007-ci ildə filmin DVD diski satışa çıxarıldı.

## Gəlir
Nümayişə başladığı gündən marağa səbəb olan film 7 həftə ərzində Birləşmiş Ştatlarda 47.852.604 dollar, ümumilkdə dünya üzrə isə 84.146.832 dollar gəlir qazanıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çinua Açebe

**Çinua Açebe** (, d. 16 noyabr 1930, Oqidi, Nigeriya – ö. 21 mart 2013, Boston, Massaçusets, ABŞ) — Nigeriyalı yazıçı, şair və tənqidçi. "Afrika ədəbiyyatının babası" kimi tanınırdı

## Həyatı
16 noyabr 1930-cu ildə Nigeriyanın Oqidi şəhərində protestantlığı qəbul etmiş müəllim ailəsində anadan olmuşdur.

## Təhsili
Universitetdə əvvəlcə tibb, daha sonra isə ingilis dili və tarixini öyrənmişdi.

## Diplomatik fəaliyyəti
Nigeriyada vətəndaş müharibəsi illərində tanınmamış Biafra Respublikasının diplomatı kimi çalışmışdır. Biafranın süqutundan sonra ailəsi ilə Böyük Britaniyaya qaçmış, sonralar yenidən vətəninə qayıtmışdır.

## Vəfatı
1990-ci ildə avtoqəzada iflic olan Açebe, bir müddət İngiltərədə, daha sonra isə ömrünün sonuna qədər ABŞ-də yaşamışdır.

## Əsərləri
Əsərləri onlarla dilə çevrilmiş, milyon tirajlarla satılmışdır. Yalnız ilk dəfə 1958-ci ildə yayımlanan "Parçalanma" romanının () 11 milyon nüsxəsi satılmışdır.

## Mükafatları
*Beynəlxalq Man Buker mükafatı (2007)

## İstinadlar
Parçalanma (roman)

**"Parçalanma"** () — Nigeriyalı yazıçı Çinua Açebenin romanı.

## Məzmun

Roman Nigeriyanın koloniyalaşdırılmaya qədər dövründən, yerli əhalinin avropalılarla ilk qarşılaşmasından bəhs edir.

## Nəşri
İlk dəfə 1958-ci ildə yayımlanmışdır. Əsər onlarla dilə çevrilmiş, 11 milyon tirajla satılmışdır.

## İstinadlar
Dendrologiya İnstitutu (Azərbaycan)

**Dendrologiya İnstitutu** — Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi-nin strukturuna daxil olan elmi təşkilat. Təşkilatın rəhbəri biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Minarə Həsənovadır (botanik).

## Tarixi
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi Dendrologiya İnstitutunun yerləşdiyi ərazi 1895–1920-ci illərdə böyük xeyriyyəçi və neft milyonçusu olan Murtuza Muxtarovun şəxsi bağı olmuşdur. 1925-ci ildə bağ dövlət mülkiyyətinə keçmiş sonradan müxtəlif təşkilatların tərkibində olmuşdur. 1924–1926-cı illərdə Ümumittifaq Tətbiqi Botanika İnstitutunun Təcrübə Bazası, 1926–1936-cı illərdə Ümumittifaq Bitkiçilik İnstitutu, 1936–1945-ci illərdə Subtropik bitkillərin təcrübə stansiyası, 1945–1964-cü illərdə E. T. Bağçılıq, Üzümçülük və Subtropik bitkilər İnstitutunun Təcrübə Bazası, 1964–1966-cı illərdə isə Səhiyyə Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərmişdir.

1966–1996-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nəbatat İnstitutunun elmi strukturuna daxil olmuşdur. 1996-cı ildən isə AMEA-nın Rəyasət Heyətinin və Biologiya Elmlər bölməsinin qərarı ilə Mərdəkan Dendrarisi Biologiya Elmləri bölməsinə tabe edilmiş, ona hüquqi status verilmişdir.

2014-cü ildən AMEA-nın Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Dendrologiya İnstitutu adını almışdır.
28 iyl 2022 - ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fərmanı ilə Dendrologiya İnstitutu Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyinə verilib.

Hazırda Dendrologiya İnstitutu Dünya Botanika bağlarının üzvüdür. 100-dən çox botanika bağı ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq edir.

## Fəaliyyət istiqamətləri
Təbii və mədəni şəraitdə becərilən bitkilərin assortimentinin genişlənməsi və onların genofondunun təbii şəraitdə və introduksiyada saxlanılması üçün biomüxtəlifliyinin populyasiya, introduksiya və seleksiya üzrə öyrənilməsi.

Azərbaycanda ağac bitkilərinin növdaxili dəyişkənliyinin və populyasiya strukturunun tədqiqatı, regionda növlərin populyasiya əsasında genofondunun saxlanılması və seleksiya işlərinin tərtibatı yolları.

Ağac və kolların yeni dekorativ sortların forma müxtəlifliyinin qiymətləndirilməsi. Meşə bitkiləri, təbiət abidələri, bağ-park obyektləri, introdusent növlərin dendroloji və taksasiyalı öyrənilməsi; perspektivli meşə və dendroloji təbiət abidələrinin seçilməsi.

Əlverişsiz iqlim amillərinin təsiri və zərərverici həşəratların kütləvi çoxalması ilə əlaqədar olaraq dendroxronoloji tədqiqatlar; əsas meşə əmələ gətirən cinslərin yaşlı nüsxələrinin seçimi.

Meşə, şəhər və meşə-park landşaflarının tərtibatı üçün ağac və kol cinsləri assortimentinin seçimi. Tədqiqat işləri 8 laboratoriyada aparılacaqdır. Buraya əsasən ağac biologiyasının bir çox aspektləri, fundamental tədqiqatlar, o cümlədən məlum olmayan proses və münasibətlərin analizi, təsviri daxildir.

## Xarici keçidlər
* Аzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* Аzərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi
* http://dendrologiya.az/
* AMEA Dendrologiya İnstitutu 

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
Maks Şeler

**Maks Şeler** () — alman filosofu, fəlsəfi antropologiyanın banilərindən biri.

Maks Şeler insanın mahiyyətini izah edən təlimləri beş növə ayırmışdır: 1) Avropa-xristian doktrinası; 2) antik yunan; 3) naturalist; 4) dekadans nəzəriyyəsi; 5) fövqəlinsan konsepsiyası.

## Həyatı
Maks (Ferdinand) Şeler Almaniyada Münhen şəhərində ortodoks yəhudi (atası Protestantlığı qəbul etmiş yəhudi) ailəsində anadan olmuşdur . 1894-cü ildə Münhendə Universitet dərsləri başladı lakin 1895-ci ildə təhsilini Berlində davam etdirdi . hərçənd ki , O Tibb təhsili almaq üçün Berlin Universitetinə müraciət etmişdir və İlk növbədə fəlsəfə və sosialogiyanı öyrənir , ən çox V. Diltey , G. Zimmelin mühazirələrini dinləmişdir. O, Yena Universitetində 1897-ci ildə doktorluq dərəcəsi aldı və 1899-cu ildə isə professor oldu. Şeler 1901-ci ildə Husserl ilə bir yığıncaqda görüşür və 1 ildən sonra Husserl in "Məntiqi Tədqiqatlar " əsərini oxuyur . Bu əsərin təsiri ilə Şeler ömrünün qalan hissəsini Fenomenologiyanın inkişafına həsr etmişdir. Şeler 2 cilddə "Etikada Formalizm və Maddi Dəyər
''
Etikası" (1913–16) əsərini yazmışdır. Həmin əsərdə Şeler qeyd edirdi ki , dəyərlərin (bu anlayışı fəlsəfəyə Lotze gətirmişdir) Öz mövcüdluğu vardır. Dəyərləri qavraya bilərik , amma ağılla deyil, Duyğularla. Dəyərlərin mahiyyəti dəyişməzdir. (dəyişə bilən şey bizim biliyimiz və onlarla əlaqəmizdir). Dəyərlər bir iyeyarxiya (pillə) formalaşdırır. Ən aşağı pillədə hissi olaraq həzz verən dəyərlər vardır . Bunun üst pilləsində həyati duyğunun , əsaslı və əsassız (adi) dəyərləri vardır. Daha sonrakı pillədə mənəvi dəyərlər vardır: Bilik, həqiqət gözəl , hüquq. Ən yüksək pillədə isə dini dəyərlər, müqəddəs dəyərlər vardır. Şelerin aksiologiyaya (dəyərlər haqqında təlim) dair yazdığı əsərlərdə Personalizmin nümayəndəsi kimi çıxış edirdi.

O həmçinin dərindən Fransız Fəlsəfəsini öyrənirdi və əsas məqsədi Henri Berqsonun fəlsəfəsini Alman ictimai mühitinə təqdim etmək idi .

Dünya müharibəsində başlayanda istəkli vətənpərvər olmuş və Cenevre də müvəqqəti olaraq Diplomat vəzifəsində işləmişdir. Müharibənin son illərində tökülən qanlar , müharibə əleyhdarı olmasına və Protestantlığı katolikliyə dəyişdirməsinə səbəb olmuşdur . Bu daxili dəyişim , "İnsandakı sonsuzluq" (1921) əsərində öz təsirini göstərmişdir. Köln də yaşadığı dövrdə sosiologiya ilə məşğul olmuş və burada " Biliyin formaları və cəmiyyət" (1924) adlı əsərini yazmışdır. Ömrün son illərində Xristian inancından uzaqlaşmış , panteizmə meyil etmiş , təbiət elmlərinin problemlər ilə maraqlanmışdır. Bu meyllər özünün kiçik amma əsas əsərlərindən biri olan " İnsanın kosmosdakı mövqeyi" (1928) adlı əsərində göstərmişdir . Bu əsərdə Şeler Özünün Fəlsəfəsi Antropologiyasının əsaslarını işləyib hazırlamışdır.

Şelerin yaradıcılığında Fəlsəfi antropologiyanın vəzifəsi; dil, vicdan, vasitə, silah, haqq və haqsızlıq ideyası, dövlət və idarə etmə sənəti, sənətlərin funksiyaları, din, mif, tarixilik və birlik həyatı kimi insana xas olan uğurların və insanın yaratdığı əsərlərin, onun varlıq strukturundan necə çıxdığını tam olaraq göstərməkdədir.

## İstinadlar
Dritero Aqolli

**Dritero Aqolli** (13 Oktyabr 1931 – 3 Fevral 2017) - Albaniya şairi və yazıçısı. 1973-cü ildən Albaniya Yazıçılar və Rəssamlar Birliyinin prezidenti idi. 

## Həyatı

Aqolli 1931-ci ildə Albaniyanın Qoritsa vilayətininin Menkulas kəndində anadan oldu. Orta təhsilini 1952-ci ildə Erqiridə tamamladıqdan sonra 1957-ci ildə Leninqrad Universitetindən məzun oldu. O dövrdə sosialist rejimlə idarə olunan Albaniyaya qayıaraq "Zëri i Popullit" ("Xalqın səsi") qəzetində işləməyə başladı. Eyni zamanda Tirana Universitetində dərs verirdi. 1973-1992-ci illərdə Albaniya Yazıçılar və Sənətçilər Birliyinin prezidenti oldu.

Aqolli realist əsərləri ilə tanınır. Ən məşhur əsəri "Komissar Memo" romanıdır.

Şair də olan Drietro Aqollinin şeirlərinin əsas mövzusu insanlıq problemləri və təbiətdir.

Aqolli 3 fevral 2017-ci ildə Tiranada 85 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.

## Əsərləri

* "Yolumdan ayrıldım" (Në Udhë Dola, 1958)
* "Asfalt yolda addımların" (Hapat E Mija Në Asfalt, 1961)
* "Dağ yolları və qaldırımlar" (Shtigje malesh dhe trotuare, 1965)
* "Komissar Memo" (Komisari Memo, 1970)
* "Yoldaş Zilonun yüksəlişi və düşüşü" (Shkëlqimi Dhe Rënja E Shokut Zylo, 1973)
* "Silahlı adam" (Njeriu Me Top, 1975)
* "Gecikən gəzgin" (Pelegrini i Vonuar, 1993)
* "Zaman dilənçisi" (Lypësi i Kohës, 1995)
* "Çılğın insanlar" (Njerëz Të Krisur, 1995) 
* "Babalarımızın ruhu" (Shpirti i Gjyshërve,1996)
* "Əcnəbi yaxınlaşır" (Vjen Njeriu İ Çuditshëm,1996) 
* "Çığlaq at minicisi" (Kalorësi Lakuriq, 1996)
* "Atam və özüm üçün balladalar" (Baladë për tim atë dhe për vete, 1997)
* "Şeytan qutusu" (Arka e Djallit, 1997)
* "Gecəyarısı dəftəri" (Fletorka e mesnatës,1998)
* "Ağır zəng" (Kambana e Largët, 1998)

## Biblioqrafiya
* Akademia e Shkencave e Shqipërisë (2008) (in Albanian), Fjalor Enciklopedik Shqiptar (Albanian encyclopedia), Tirana, ISBN 978-99956-10-27-2
* Robert Elsie, *Historical Dictionary of Albania, New Edition*, 2004, ISBN 0-8108-4872-4
* Shefki Hysa, "The Diplomacy of self-denial" (Diplomacia e vetëmohimit), publicistic, Tirana, 2008, ISBN 978-99956-650-3-6
* Namik Selmani, "Salute from Chameria"  publicistic, (2009), Tirana, ISBN 978-99956-33-28-8

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
* Poetry by Dritëro Agolli
Vilhelm Tell

**Vilhelm Tell** — XIII əsrdə və XIV əsrin əvvəllərində yaşadığı iddia edilən əfsanəvi isveçrəli qəhrəmandır. İsveçrədə Bürgen kəndində yaşadığı iddia edilir. Yüksək oxçuluq qabiliyyətilə məşhurlaşmışdır.

Vilhelm Tellin XIV əsrin əvvəlində, İsveçrəni Avstriya aslılığından qurtarmağa kömək etdiyinə inanılır. İsveçrəni imperator I Albert adına idarə edən Vali Gessler, imperatorluq papağını Altdrof meydanında bir dirəyə asdırır və gəlib keçənin buna salam verməsini əmr edir. Tell, Gesslerin papağını salamlamadığı üçün tutulur. Tellin oxçuluqdakı məşhurluğundan xəbərdar olan Gessler, Tellin oğlunun başına qoyulacaq bir almanı oxla vura bilmədiyi halda ikisini də həbs edəcəyini dedi. Tell bu çətin işi bacarır və oğlunu yaralamadan almanı ikiyə bölür. Lakin atışı etmədən öncə əlinə iki ox aldığını görən Gessler, bunun səbəbini soruşduqda, Tell, ikinci oxu oğlunun ölməyəcəyi halda Gessleri öldürmək üçün istifadə edəcəyini bildirdi. Buna görə, Gessler tərəfindən həbsə məhkum edilir və qalaya göndərilir. Gəmi ilə gedərkən başlayan bir fırtınadan istifadə edərək Tell qaçır və Gessleri bir oxla öldürür. Bu olayın, isveçrəlilərin Avstriyaya qarşı girişdikləri qiyamın başlanğıcı olduğu iddia edilir.

Tellin həyat hekayəsi bir çox şairə və bəstəkara ilham qaynağı olmuşdur.

## İstinadlar
Qovuq (film, 2007)

**Qovuq** 2007-ci il İsrail istehsalı olan dram/melodram filmidir.
## Məzmun
Bir tərəfdə əsgərliyini çəkən Noam, digər tərəfdə isə yolun kənarında doğan qadına kömək etməyə çalışan Əşrəf. Bu insanlar ilk dəfə burada tanış olurlar və aralarında bir əlaqə yaranır. Noam, Təl Əvivin Şenkin adlı məhəlləsində yaşayır. Burada isə daha çox imkanlı insanların yaşadığı yerdir. Əşrəf, Noamın həyatına girəndən sonra artıq o da bu mühütin bir üzvü olur. Noam ve dostları Lulu və Yali ilə yaşamağa, Yalinin böyük retorantında işləməyə başlayır. İsrail və Fələstin münasibətləridə öz növbəsində qalmaqdadır. Bu isə bu iki adamın sevgisinə öz təsirini göstərir. Lulu və Noamın işğala qarşı bir qrupla "Barış" mitinqinə hazırlaşmağa başlamasından Sonra Təl Əvivi tərk edən Əşrəf özünün çox acız olduğunu başa düşür.

## Rollarda
* Ohad Knoller — Noam
* Yousef (Joe) Sveid — Əşrəf
* Daniela Virtzer — Lulu
* Alon Friedman — Yali
* Zohar Liba — Qolan
* Ruba Blal — Rana
* Şredi Cəbarin — Cihad
## Film musiqiləri
# "First Day Of My Life" — Bright Eyes
# "Always Love" — Nada Surf
# "Music In A Foreign Language" — Lloyd Cole
# "The Man I Love" — Gershwin, performed by Ivri Lider
# "Woman's Realm" — Belle & Sebastian
# "Tonight Is Forever" — Acid House Kings
# "Clever and Strong" — Amit Erez
# "Holly Scott and The Aerial" — Jay Walk Snail (Oren Lahav)
# "Sit in the Sun" — Keren Ann
# "Day Out/Close to You" — Antiquex
# "Birthday Cake" — Ivri Lider
# "Song to a Siren" — Tim Buckley, performed by Ivri Lider
# "Aganjú" — Bebel Gilberto
# "Cada Beijo" — Bebel Gilberto

## Xarici keçidlər
* 
## İstisnalar
Ob (çay, Fransa)

250px|thumb|right
**Ob ** () — Fransada çay.

## Xarici keçidlər
* http://www.geoportail.fr
* The Aube at the Sandre database
Helvetika

**Helvetika** (Helvetica lat.) — neo-qrotesk sinfinin şriftlər ailəsinə və nışanı (kərtiyi) olmayan şriftlər üslubuna aid edilir.

Şrift işveçrə şirkəti Haas’sche Schriftgiesserei [//ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Akzidenz-Grotesk&amp;action=edit&amp;redlink=1 Akzidenz-Grotes] (1896) və [//ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Schelter-Grotesk&amp;action=edit&amp;redlink=1Schelter-Grotesk] (1880) şriftlərin əsasında 1957-ci ildə yaranmışdır. Şiriftin yaradıcısı dizayner Maks Midinqer olub. İlk adı Neue Haas Grotesk olub.

1960-cı ildə Stempel AG şirkətinin baş ofisinin tapşırığına görə şriftin adı dəyişildi. İlk öncə İsveçrənin qədim latın adı olan Helvetia, yanı Helvesiya, təklif olundu. Sonradan *Helvetica *adına dəyişildi, latın dilindən hal hazrdaki adı "isveçrə" (sifət mənasında) deməkdir. Şrift Linotype şirkətinə məxsusdur.
1983-cü il— Linotype şirkəti erkən "Helvetika" şrifti əsasında "Noye Helvetika"([//ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Neue_Helvetica&amp;action=edit&amp;redlink=1Neue Helvetica]) şrifti yaratdı.
2001-ci ildə— Linotype şirkəti simvolun sayı artmış "Helvetica World" şriftini yaratdı. Şriftə müxtəlif riyazi, uydurma qrafik və qeyri-latın əlifbaların simvolları daxil olundu.

Ümumiyyətlə Helvetica World şriftin tərkibində hər bir cızmasının 1866 müxtəlif qlifi(simvolu) vardır.
Helvetica nişanı(kərtiyi) olmayan ən çox istifadə edilən şriftlərdəndir. Latın, yunan, kiril, yəhudi, yapon, koreya, hindi, urdu, vyetnam və khmer əlifbası üçün versiyaları mövcuddur.
Helvetika şrifti müxtəlif beynəlxalq şirkətlərin logosunda istifadə olunub: "3M, AGFA, AT&amp;T, BASF, Bayer, Blaupunkt, BMW, Energizer, GM, Husqvarna , Intel, Jeep, Lufthansa, Motorola, Nestle, Olympus, Panasonic , Placebo, Stimorol, Samsunq, Sanyo, Texaco, Toyota, Zanussi". Həmçinin Azərbaycanda da Helvetika reklam agentlikləri tərəfindən ən çox istifadə olunan şriftlər siyahısına daxildir. Bir çox yerli şirkətin loqotip dizaynında da Helvetika sriştindən istifadə olunub.
2007-ci ildə şrifin 50 illiyinə həsr olunan "Helvetika" tammetrajlı dokumental filmi çəkildi.

## İstinadlar
Qahirə beynəlxalq kitab yarmarkası

**Qahirə beynəlxalq kitab yarmarkası** () — hər il Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində, Əl-Əzhər Universitetinin yaxınlığında keçirilən böyük beynəlxalq kitab yarmarkası. Misir baş kitab təşkilatı tərəfindən keçirilir. İlk dəfə 1969-cu ildə keçirilmiş və tarixi Qahirə şəhərinin əsasının qoyulmasının 1000 illiyinə həsr olunmuşdur.

2011-ci ilin yanvarında keçirilməli olan yarmarka Misirdəki inqilabi hadisələrə görə təxirə salınmış, növbəti il yenidən bərpa olunmuşdur.

## Miqyası
Qahirə yarmarkası ərəb dünyasında ən qədim və ən böyük kitab yarmarkalarından biridir və hər il 2 milyona yaxın ziyarətçi və minlərlə kitab satıcısını cəlb edir. 3 həftə ərzində çıxışlar, mühazirələr, ictimai oxunuşlar və s. kütləvi tədbirlər keçirilir. Materiallar ərəb, ingilis və digər dillərdə təqdim olunur. Yarmarka ilk növbədə adi misirlilərə xitab edir və tədbirləri açıq havada keçirməklə yanaşı, ziyarətçiləri əyləndirmək üçün atəşfəşanlıq da təşkil edilir.

2006-cı ilə olan məlumata görə Frankfurt kitab yarmarkasından sonra ikinci ən böyük kitab yarmarkasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Makao bayrağı

**Makao bayrağı** — Çin Xalq Respublikasına bağlı muxtar inzibati bölgə olan Makao ölkə-şəhərinin rəsmi bayrağıdır.

## Rəng və simvolları
Düzbucaq formalı Makao bayrağında açıq yaşıl rəngli fon üzərində mərkəzdə ağ rəngli su zanbağı (lotus şanagülləsi) çiçəyi təsvir edilmişdir. Həmin su zanbağının üzərində azacıq qövslü beş beşguşəli sarı rəngli ulduz da var. Ortadakı ulduz digərlərindən bir az böyükdür.

## Mənası

## İstinadlar
2015 Türkviziya Mahnı Müsabiqəsi

**2015 Türkviziya Mahnı Müsabiqəsi** — () 2015-ci ilin noyabr ayında keçiriləcək. Müsabiqə Türkiyənin ən böyük şəhəri Istanbul'da keçiriləcək. Müsabiqə ilk dəfə 2013'cü ildə Türkiyə'nin Əskişəhər şəhərində keçirilib. Müsabiqə hər il növbəli şəkildə TÜRKSOY tərəfindən seçilən Türk Dünyası Mədəniyyət Paytaxtı'nda keçirilir.

## Keçiriləcəyi yer
Müsabiqə Türkiyənin ən böyük şəhəri olan İstanbulda baş tutacaq. Müsabiqə hər il Türk Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı Marı şəhərində keçirilməsi nəzərdə tutulsada Marı'da müsabiqənin keçiləcəyi yer olmaması səbəbindən müsabiqə 20 Fevral 2015 tarixində TMB TV tərəfindən Aşqabad şəhərinə verilmişdi. Ancaq Türkmənistandaki yarışmanın çətin olacağı və texniki problem hallarının tez olacağı səbəbiylə yarışma Türkiyənin İstanbul şəhərində keçiriləcək.

## Format

Müsabiqə 1 yarımfinal və 1 finaldan ibarətdir. Bütün ölkələrin yarım finalda yarışması məcburidir. Yarım final'dan finala tam 15 ölkə yüksəlir. Yarışmaya qatılan ölkələrin hər biri ölkə adından yarışmaya 1 münsif göndərməlidirlər. Peşəkar Münsiflər heyətinin qərarı ilə yarışma birincisi müəyyənləşir. Eyni zamanda Türkviziya Rəhbərliyi 2015'ci ildə 50-50 (SMS/Münsif) səsverməsi ola biləcəyi bildirirmişdir.

## İştirakçılar

Müsabiqəyə hələlik 6 ölkə iştirak edəcəyini təsdiqləyib.

*  Azərbaycan
*  Almaniya
*  Başqırdıstan
*  Bosniya və Herseqovina
*  Qaraçay Çərkəz
*  Qazaxıstan
*  Tatarıstan
*  Türkmənistan
*  Türkiyə
*  Ukrayna
*  Xakasiya
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt ingilis dilində 
* Rəsmi sayt türk dilində
* Rəsmi sayt qazax dilində
Akaki Vasadze

**Vasadze Akaki Alekseyeviç** (; 1899 — 1978) — sovet gürcü aktyorudur, teatr rejissoru, pedaqoq. SSRİ-in Xalq artisti (1936) üç dəfə   Stalin mükafatı (1942, 1946, 1951)laureatı.

## Tərcümeyi-hal
1899-cu il 25 iyulda Kutaisidə (hal-hazırkı Gürcüstanda)  doğuldu.

1909 — 1918 ci illərdə Kutaisi zadəgan gimnaziyasında oxudu.

1917 — 1918 ci illərdə Kutaisi teatrında rəssam-dekorator işləyirdi və eyni yerdə ilk dəfə səhnədə çıxış etməyə başladı.

1918 — 1920 ci illərdə Q. Djabadari adına Tbilisi dramatik studiyasında   və eyni zamanda Tiflis universiteti nin tarix fakultəsində oxuyurdu.

1920 — 1921 ci illərdə — Tbilisi dövlət dramının aktyoru.

1921 ci ilin Yanvar — mart aylarında Batumi də Aspindzada batalyonun əsgəri1921 ci ilin mart-avqustu Batumi şəhər teatrının aktyoru.

1921 ci ildən 1958 ci ilə qədər — Şota Rustavelinin  adına Gürcü dövlət akademik teatrının aktyordur (Tiflis)  (1935 — 1942 ci illər teatrın bədii hissə müdiri , 1938— 1942  ci illər teatr direktoru, 1948 — 1955 ci illər teatrın əsas rejissoru).

1934— 1936 cı illərdə X. Nuradilova adına Çeçen dövlət dramatik teatrında (Qroznı)  işləmiş çeçen artistləri qrupunu öyrədirdi.

1958-dən 1969-cu ilə qədər — Lado Mesxişvili  adına Gürcü teatrının(Kutaisi) bədii rəhbəri.

1969-dan 1978-ci ilə qədər —  Rustavsko dramatik teatrının aktyor və rejissoru .

1923-cü ildən filmlərdə çəkilirdi.

1924-dən 1939-cu ilə qədər — Ş. Rustaveli adına Tiflis teatrı Dramatik studiyasının rejissor-pedaqoqu, 1939 — 1948 illərdə Ş. Rustaveli adına Tiflis teatr institutunda (1947-ci ildən — aktyor bacarığının kafedrası üzrə  professor) pedaqoji işi aparırdı.

VKP (6) üzvü 1939-cu ildən. Gürcü SSR-ının hesablama sisteminin deputatı 1 — 4-cü çağırışlar.

A.A. Vasadze 3 aprel 1978-ci il Tiflisdə vəfat etmişdir, Didubiyskom-da  dəfn edilmişdir, rəssamların, yazıçıların, ictimai xadimlərin və alimlərin basdırıldığı yer.
Çin şəhərlərinin siyahısı

## Siyahı
### A
* Aksu
* Altay
* Anda
* Ansyu (安丘市)
* Ankan
* Ansin
* Anyan

### B
* Baodin
* Baoszi
* Buxe 
* Beyxay
* Benbu
* Bensi

### V
* Veyfan
### H
* Honkonq
### Q
* Qançjou
* Qaosyun
* Qeszyu (个旧市)
* Qunçjulin
* Quancjou
* Quylin
* Quyyan

### D
* Dalyan
* Dandun
* Datunalar
* Duntay ( 东台市)
* Deyan

### J
* Jiçjao
* Juyan ( 汝阳)

### İ
* İbin
* İnçuan
* İçan
* İçun

### K
* Kayfın
* Karamay
* Karaşar
* Kaşqar
* Korla
* Koulun
* Kuldja
* Kunmin
* Kuça

### L
* Lançjou
* Linsya
* Linxay (临海市)
* Linxe
* Lişuy
* Lun'yan (龙岩)
* Lxasa
* Leyçjou
* Lyuçjou
* Lyanjan 
* Lyanyunqan
* Lyaoyan

### M
* Makao
* Masze
* Maçen
* Meyçjou
* Myançan
* Myanyan
* Mudanszyan

### N
* Nankin 
* Nannin
* Nanpin
* Nançanq
* Nanyan
* Neyszyan

### P
* Pekin
* Pinlyan
* Punin

### S
* Sanya
* Sian
* Sinay
* Sinin
* Sinyan
* Siçan
* Suszatun
* Sıpin
* Syuyçjou
* Syamın

### T
* Taybey
* Tayyuan
* Tanşan
* Tunlyao
* Turfan
* Tyanszin

### U
* Urumçi
* Uhan
* Uxu
* Uçjou

### F
* Fuçjou
* Fuyan

### X
* Xaylun
* Xaykou
* Xaylar
* Xamı 
* Xançjou
* Xançjun
* Xarbin
* Xotan
* Xuadyan
* Xuayan
* Xuayxua
* Xualyan
* Xulan-Erqlər (富拉尔基)
* Xux-Xoto
* Xebi
* Xefey

### S
* Sanvan 
* Szequ
* Szinan
* Szindeçjen
* Szinin
* Szinmen
* Szinçjou
* Szisi
* Szuni
* Syano 
* Tsidao
* Sisikar

### Ç
* Çande
* Çançun
* Çanşa
* Çaoçen 
* Çaoçjuan
* Çaoyan
* Çjanszyakou
* Çjan'e
* Çjanszyan
* Çjaotun
* Çjumadyan
* Çjençjou
* Çifen
* Çuquçak
* Çunsin
* Çendu
* Çende
* Çençjou

### Ş
* Şanxay
* Şansyu
* Şanvey
* Şantou
* Şaoquan
* Şaou  (邵武市)
* Şaoyan
* Şaşi ( 沙市区)
* Şenszamen 
* Şenyan (Mukden)
* Şiszyaçjuan
* Şuançen
* Şençjen

### Y
* Yunkou
* Yunçen
* Yueyan
* Yanszyan
* Yanszi
* Yarkend

## Həmçinin bax
Monqolustan şəhərlərinin siyahısı

## Xarici keçidlər
* Monqolustanın Milli statistik idarəsiylə (idarə etməsiylə) 
* Səhiyyə Nazirliyinin Səhiyyənin inkişafı üzrə (görə) milli mərkəz. Səhiyyə göstəriciləri 2006
* əhalisinin  sayı haqqında Tarixi məlumatlardır

## Həmçinin bax
Makao patakası

**Pataka** (, ) və ya rəsmi adıyla **Makao patakası** (Çincə: 澳門 幣; Portuqalca: Pataca macaense; ISO 4217: MOP), Makaoda istifadə edilən rəsmi pul vahididir. Makao Mərkəzi Bankı tərəfindən bölüşdürülür. Patakanın alt vahidi **'avos**'dur (Kanton: 仙; sin) və bir pataka 100 avosa bölünür; on avos bir **'ho**'ya (毫) bərabərdir. Makao patakasını göstərmək üçün ən çox MOP $ işarəsindən istifadə edilir.

## Yaranma tarixi
Bu pul vahidinin yaradılması haqqında ilk ideya 1894-cü ildə irəli sürülmüşdür. Ancaq belə bir banknotun yaradılması üçün milli bir bank fəaliyyət göstərməli idi. Belə bir bank yalnız 1902-ci ildə Makao Milli Bankı adı ilə fəaliyyətə başladı və Bank 1905-ci ildə Pataka adlı pul vahidi buraxdırmaq hüququ qazandı. O zamandan sonra Makao patakası 1980-ci ildə yenilənmişdir.

## Əsginas və sikkələri
* Makao patakasının sikkələri: 10, 20, 50 avos, 1, 2, 5, 10 pataka.
* Makao patakasının əsginasları: 10, 20, 50, 100, 500, 1000 pataka.

## İstinadlar
Tacikistan şəhərlərinin siyahısı

## Siyahı

## Xəritə

*  Tacikistanın Paytaxtı
*  Ərazi Mərkəzləri
*  Digər şəhərlər
*  Keçmiş şəhərlər

## Keçmiş şəhərlər
* Qafurov   — 1978-ci ildən şəhərdir. Hal-hazırda Şəhər Tipli Qəsəbə.
* Hisar   — 1993-də şəhərdir — 2005 ci il. Hal-hazırda Şəhər Tipli Qəsəbə.
* Novabad   — 1950-də şəhərdir — 1959cu il il. Hal-hazırda Şəhər Tipli Qəsəbə.
* Pənc   — 1953-cü ildən şəhərdir. Hal-hazırda Şəhər Tipli Qəsəbə.
* Şurab   — 1952 — 2007 ci il. Hal-hazırda Şəhər Tipli Qəsəbə.

## Həmçinin bax
Ejen İonesko

**Ejen İonesko** () — rumın dramaturq.

## Həyatı
Rəsmi saytlarda doğum ili 1912, bəzi mənbələrdə 1909-cu il göstərən İoneskonun atası rumın, anası fransız olmuşdur. Uşaqlığını Fransada keçirən İonesko ata və anasının boşanmasının ardından 1925-ci ildə Rumıniyaya qayıtmışdır. 1928–1933-cü illərdə Buxarest Universitetini bitirdikdən sonra burada Emil Kioran və Mirseya Eliade ilə tanış olmuşdur.
1936-cı ildə Radika Burileanu evlənərək bir qız atası olmuşdur. 1938-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Fransaya qayıtmışdır. İkinci dünya müharibəsində Marselə köçən ailə 1944-cü ildə Fransanın işğaldan azad olmasının ardından Parisə qayıtmışdır.

1967-ci idə İsrailə getmiş və köklərində yəhudi olduğunu açıqlamışdır.
1970-ci ildə Fransa Akademiyasının üzvü seçilən İonesko bir çox mükafata layiq görülmüşdür. O, Nyu York, Leuven, Uarvik, Tel-Əviv Universitetləri tərəfindən fəxri ada layiq görülmüşdür.

84 yaşında vəfat edən İonesko Parisin Montparnasse məzarlığında dəfn olunmuşdur

Daha çox fransız dilində yazmışdır, lakin rumınların ən çox qürur duyduqları şəxsdir.

## Mükafatları
* Turz Film Festivalı mükafatı — 1959
* İtaliya mükafatı — 1963
* Teatr Cəmiyyəti mükafatı — 1966
* Milli Teatr mükafatı — 1969
* Monako mükafatı — 1969
* Avropa üçün Avstriya Ədəbiyyat mükafatı — 1970
* Qüds mükafatı — 1973

## İstinadlar
Fətullah Arif Çələbi

**Fəthullah Çələbi** — Osmanlı imperiyasının ilk saray tarixçisi. 60000 beytdən ibarət Şahnamə-i Ali Osmanın müəllifidir. Əsərlərini farsca və türkcə yazmışdır Əlqas mirzə Səfəvinin nışançısı idi. 1561-ci ildə Misirdə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
# *[[Şahnamə-i Ali Osman]]*
# *Vəqayi Sultan Bəyazid maə Səlim xan*
# *Fütuhati Cəmilə*
# Adsız — Xaqaniyə nəzirə
# Adsız — İmam Rzaya nəzirə
# *Sanəmül xəyal* — insan orqanları haqda əsər
# *Fərəsül əxyal* — at orqanları haqda əsər
# *Risalətül müəmma*

## Mənbələr
Similaun

**Similaun** 3599 m hündürlüyə malik, buzla örtülmüş Avstriya (Tirol) ilə İtaliya (Cənubi Tirol) sərhəddində yerləşən Alp silsiləsinə aid dağ. Dağa ilk turist marşurutu 1834 cü ildə olmuşdur. Məhz bu dağda Ötzi mumiyası tapılmışdır.
## İstinadlar
Struktur

**Struktur** (), – hər hansı obyektin daxili quruluşu. Struktur sistem elementləri arasında əlaqələrin nisbi dayanıqlı quruluşudur.

## Həmçinin bax
* Forma
* Sistem
* Model

## Xarici keçidlər
Delphi (proqramlaşdırma dili)

**Delphi** — 1995-ci ildə Borland şirkəti tərəfindən yaradılan proqramlaşdırma dili. 1996-cı oldə Delphi 2, 1997-ci ildə Delphi 3, 1998-ci ildə Delphi 4, 1999-cu ildə Delphi 5 və 2000-ci ildə Delphi 5.5 versiyası yayımlandı. 
## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Səudiyyə Ərəbistanı şəhərlərinin siyahısı

## Ədəbiyyat
* P.V. Qusterin :Şərqi Ərəb şəhərləri 2007

## Xarici keçidlər
*  Səudiyyə Ərəbistanının hökumət saytından Rəsmi statistika

## Həmçinin bax
Gilbert Kit Çesterton

**Gilbert Kit Çesterton** (; ) — ingilis yazıçısı.

## Fəaliyyəti
İngilis ədəbiyyatında sadəcə əsərləri ilə deyil, həm də düşüncələri ilə böyük iz buraxan Gilbert Çesterton 1874-cü ildə Londonda anadan olmuşdur. 1936-cı ildəki ölümünədək yazıçılıq və jurnalistika yaradıcılığında qlobal problemlərə toxunmuşdur. Yazıçı Kiplinqin müstəmləkə anlayışını və İngiltərə siyasətini tənqid etmişdir. Çesterton İngiltərənin protestant olmasına baxmayaraq katolik məzhəbini seçmişdir.

## Bəzi əsərləri
* *Apollonun gözü*
* *Mister Çərşənbə axşamı* (1908, *The Man Who Was Thursday*)
* *Don Kixotun qayıdışı* (1927, *The Return of Don Quixote*)
* *Qəribə Ticarətlər Klubu* (1905, *The Club of Queer Trades*)
* *Qürur ağacları*
* * Broun atanın macəraları*

## İstinadlar
Yusif Qazıyev (pedaqoq)

**Yusif Qazıyev** () — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Pedaqogika üzrə elmlər doktoru

## Həyatı
Yusif Xıdır oğlu Qazıyev 2 fevral 1934-ci ildə Qərbi Azərbaycanin Quqark (Böyük Qarakilsə) rayonunun Arçut kəndində anadan olmuşdur.

O, 1949-cu ildə natamam orta məktəbi, 1953-cü ildə Gürcüstan SSR-nin (Gürcüstan Respublikası) Marneuli (Sarvan) pedaqoji məktəbini, 1957-ci ildə Azərbaycan Dillər universitetini bitirmiş, 1971-1975 ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitununun (Azərbaycan Təhsil Problemləri İnstitutu) dissertantı və 2010-2015 ci illərdə müstəqil tədqiqatçı kimi ADPU-nun doktorantı olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Pedaqogika üzrə elmlər doktoru,"Qızıl qələm" lauretaı, və əmək veteranıdır.

Yusif müəllim bir çox əsər və kitabların müəllifidir.Onun özü və keçmiş ata-babaları digər həmyerliləri kimi bir əsrdə 5 dəfə soyqırıma və deportasiyaya (1905-1907, 1918-1920, 1937-1941, 1948-1953, 1988-1991 ci illərdə) məruz qalmış, hər dəfəfə mənəvi, fiziki əzab və itkilərə düçar olmuşlar.
Ana dili ilə yanaşı Türk, Rus və Alman dillərini də bilir.

Ailəlidir 2 oğlu, 5 nəvəsi var.
 
 

## Mənbə
* "Şərəfli müəllim ömrü yaşayan insan". Fərrux Rüstəmov. Pedaqoji oçerklər: Sələflərim və müasirlərim. Bakı: Elm və təhsil, 2010. - səh. 299.
Qırğızıstan şəhərlərinin siyahısı

## Şəhərlərin siyahısı

### Keçmiş şəhərlər

* **Ak-Suu** (Ağsu) — 1985-1993-cü illər arası şəhər, hazırda kənd

## Həmçinin bax
Aftermath Entertainment

**Aftermath Entertainment** Amerikada yerləşən musiqi şirkətidir. 1996-cı ildə Interscope Records dəstəyi ilə Dr. Dre tərəfindən qurulmuşdur.
## Sənətçilər

## Köhnə sənətçilər

## Prodüserlər
*Dr. Dre
*Mel-Man
*Mark Batson
*Dawaun Parker
*DJ Khalil
*Trevor Lawrence Jr.
*Che Vicious
## Köhnə prodüserlər
*Bud'da
*Focus...
*Mike Elizondo
*The Glove
## Diskoqrafiya

## Həmçinin bax
Dr. Dre
## İstinadlar
Makao gerbi

**Makao gerbi** — ÇXR-na bağlı Makao Özəl İnzibati Bölgəsinin rəsmi gerbidir. Gerbin ilk versiyası Portuqaliya ənənələrinə sadiq qalınaraq 1935-ci ildə hazırlanmışdır. Ancaq 1999-cu ilə kimi istifadə edilməmişdir.

## Təsviri və forması
Gerbin rəng və mənaları eynən Makao bayrağında olduğu kimidir. Sadəcə dairəvi formalı gerb təsvirində Makaonun çincə və portuqalca adı verilmişdir.

## Qəbulu və istifadəsi
Gerb Makaonun idarəsi 20 dekabr 1999-cu ildə Portuqaliyadan Çinə keçəndə yenidən qəbul olunmuş və Makaonun rəsmi gerbi elan olunmuşdur. Gerb Çinin regional gerblərindən biri hesab olunur.

## İstinadlar
Enid Blayton

**Enid Blayton** () — İngiltərə uşaq romanı yazıçısı.

## Həyatı
Enid Blayton 11 avqust 1897-ci ildə Londonda anadan olmuşdur. Tomas Keri Blayton və Tereza Merinin ən böyük uşağı idi. Hanli və Keri adı iki qardaşı vardı. 1907–1915-ci illərdə Blayton Bekkenhemdəki Sent-Kristofer məktəbində təhsil almışdır. Məktəbin ən yaxşı oxuyan şagirdlərindən biri olduğundan "Headgirl" adını qazanmışdı. Riyaziyyatı yaxşı bilməsə də, yaxşı piano çala bilirdi.

Liseyi tamamladıqdan sonra müəllim olmağa qərar verdi, amma universitetdə ikən musiqi məşğələlərini buraxdı. Boş zamanlarında yazıçılıq etməyə başladı və 1922-ci ildə ilk əsəri olan və uşaqlar üçün nəzərdə tutulan "Uşaq pıçıltıları" kiatbı nəşr olundu.

28 avqust 1924-cü ildə Hay Aleksandr Pallok ilə evləndi. Həyat yoldaşı Corc Nyunsun nəşriyyat şirkətində redaktor kimi işləyirdi və tezliklə bu nəşriyyat tərəfindən iki kitabı çap olundu. Onun Pallokdan Qillian Meri Baverstok və İmojen Meri Smolvud adlı iki övladı oldu.

1930-cu illərdə dinə inamı azaldı və kilsəyə daha az getməyə başladı.

1939-cu ildə Pallok ilə evliliyi təhlükə altına düşdü. Blayton 1941-ci ildə ixtisasca həkim olan Kennet Freyzer Darrel Vaterslə tanış olduqdan sonra 1942-ci ildə Pallokdan boşanaraq 20 oktyabr 1943-cü ildə Vaterslə evləndi.

1967-ci ildə həyat yoldaşının ölümünün ardından xəstələndi və 28 noyabr 1968-ci ildə vəfat etdi.

## Yaradıcılığı
Blaytonun əsərlərinin əsas qəhrəmanları uşaqlar idi. Əsərləri 3 tipdə idi. Birinci tip kitablarına uşaqların qeyri-adi macəralarından bəhs edirdi. İkici tip kitablarda hadisələr məktəbdə baş verir və uşaqların başına gələn məzəli hadisələr ələ alınırdı. Üçüncü tip kitabları isə fantastik idi və şeytanlar, pərilər kimi personajlar da yer alırdı.

"Məşhur beşlik", "Macera Seriyası", "Sirli yeddilik", "Yaramaz qızlar", "Əkizlər məktəbdə" və "Adada macəra" ən məşhur əsərlərindəndir.

Uşaq şeirlərindən ibarət ilk kitabı 1924-cü ildə nəşr olunmuşdur. Əsərləri daim mübahisəli olmuşdur. Enidin 700 kitabı çapdan çıxmışdır. Bundan əlavə 10.000-dən çox qısa hekayə yazmışdır. Bunlardan 200-ü hələ də nəşr olunur. "Yaramaz qızlar" kitabının 11 milyon nüsxəsi satılmışdır. Bütün kitablarının isə 400 milyondan çox nüsxəsi öz oxucusunu tapmışdır. 1967-ci ildəki qeydlərə görə kitabları 399 dilə tərcümə olunmuşdur. Enid Blayton İngiltərədə Uilyam Şekspir və Aqata Kristidən sonra ən çox kitabları xarici dilə tərcümə olunan 3-cü yazıçıdır.

## Ölümünün ardından
1974-cü ildə Barbara Stonli tərəfindən bioqrafiyası qələmə alınmışdır. 1995-ci ildə isə qızları və heyranları tərəfindən "Enid Blayton Cəmiyyəti" qurulmuşdur. Cəmiyyətin buraxdığı "Fireside" jurnalı böyük maraq görmüşdür.

Hər il may ayının ikinci şənbə günü Enid Blinton günü kimi qeyd olunur.

İngiltərədə "The Enid" rok qrupu adını ondan almışdır.

## Əsərləri
* "Məşhur beşlik"
* "Sirli yeddilik"
* "Macəra seriyası"
* "Barninin sirləri"
* "Sirlər seriyası"
* "Sent-Klaras"
* "Dəcəl qız"
* "Altı xalaoğlu"
* "Qallianonun sirki"
* "Uzaq ağac"
* "Arzu kafedralı"
* "Noddi"

## Xarici keçidlər
* Adına açılmış sayt
* Biyografi.info

## İstinadlar
Harri Stayls

**Harri Stayls** (; ) — İngiltərə müğənnisi. Harri dünyaca məşhur oğlan qrupu “One Direction”ın üzvlərindən biri olmuşdur. 

Harri Stayls 2017-ci ildə qrupdakı fəaliyyətinə fasilə verməsindən bir il sonra öz adını daşıyan debüt studiya albomunu buraxaraq solo karyerasına başlamışdır. “Harry Styles” adlanan bu albom Birləşmiş Krallıqda və ABŞ-də həmin ilin ən çox satılan albomları sırasına düşmüşdür. Albomdan sinql kimi buraxılan “Sign of the Times” mahnısı Britaniyada yayım rekordları qırmışdır. Harri Stayls “Fine Line” adlı ikinci studiya albomunu 2019-cu ildə təqdim etmişdir. Bu albom ilk həftəsində yüksək miqdarda sataraq kommersiya baxımından uğurlu olmuşdur. Rolling Stone qəzeti 2020-ci ildə tərtib etdiyi “Bütün zamanların ən yaxşı 500 albomu” siyahısında Harrinin bu albomuna da yer ayırıb. İfaçının 2022-ci ildə işıq üzü görən üçüncü albomu “Harry's House” tənqidi rəğbətlə qarşılanıb. Billboard jurnalının verdiyi xəbərə görə Harrinin albomdan sinql kimi buraxdığı “As It Was” mahnısı 2022-ci ilin ən hit mahnısı olub. Həmin il “İlin albomuna görə” təqdim edilən Qremmi mükafatı da məhz Harri Staylsa nəsib olub.

Harri Stayls karyerası boyunca çox sayda mükafatla təltif edilmişdir. Onun aldığı mükafatlara daxildir: altı Brit mükafatı, üç Qremmi mükafatı, bir Ayvor Novello mükafatı və üç Amerikan Musiqi Mükafatı. Müğənni musiqi və aktyorluq karyerasından əlavə, cəsarətli və dəbli geyim seçimləri ilə də məşhurdur. O, təkbaşına “Vogue” jurnalının üz qabığında yer alan ilk kişi sənətçi olub.

## Həyatı
Harri Edvard Stayls 1 fevral 1994-cü ildə İngiltərənin Vusterşir ştatının Reddiç şəhərində anadan olmuşdur. Anası çayxana sahibəsi Anne Twist, atası isə maliyyə işçisi Desmond "Des" Stiles-dir. Harri kiçik yaşlarında valideynləri və böyük bacısı Qemma ilə birlikdə Çeşirdəki Holms Şapel kəndinə köçüb. Harrinin valideynləri onun yeddi yaşı olanda ayrılıblar. İlk evliliyindən sonra anası iş ortağı Con Koks adlı şəxs ilə ailə həyatı qurub və daha sonra boşanıb. 2013-cü ildə Harri Staylsın anası Robin Tvist adlı şəxslə kəbin kəsib. Bu evlilik nəticəsində Harri Mayk adlı ögey qardaş və Emi adlı ögey bacı qazanıb. Ögey atası 2017-ci ildə xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

Harrinin təbirincə desək, onun uşaqlığı çox gözəl keçib və valideynləri daim onun qayğısına qalıb.  Balaca vaxtlarında babasının ona hədiyyə etdiyi karaoke cihazı ilə tanınmış sənətçilərin kover mahnılarını oxumağı xoşlayırdı. Onun cihazda yazdığı ilk mahnı Elvis Preslinin “The Girl of My Best Friend” mahnısı olub. Harri məktəbdə oxuyarkən “White Eskimo” adlı musiqi qrupuna üzv idi. Onun qrupu məktəbdə təşkil olunan “Battle of the Bands” ()  adlı müsabiqənin qalibi olmuşdur. Harri 16 yaşında olarkən yerli çörəkxanaların birində ara-sıra işləyib əlavə pul qazanırdı.

## Filmoqrafiya
* Dünkerk (2017)
* Əbədilər (2021)
* Don't Worry Darling (2022)
* My Policeman (2022)

## Albomlar
* *Harry Styles* (2017)
* *[[Fine Line]]* (2019)
* *Harry’s House* (2022)

## Konsert turları
* "Up all night turu (2011–12)"
* "Take me home turu (2013)"
* "Where we are turu (2014)"
* "On The Road Again turu (2015)"

## İstinadlar
Dschinghis Khan

**Dschinghis Khan** (alman dilindən — "Chenghis Khan") 1979-cu ildə musiqi prodüseri Ralf Siegel tərəfindən dördüncü yeri tutduğu Eurovision Mahnı Müsabiqəsində iştirak etmək üçün Almaniyada yaradılan Qərbi Alman diskoteka qrupudur. O, daha çox "Dschinghis Khan", "Moskau", "Rocking Son of Dschinghis Khan" kimi mahnıları ifa etməklə tanınır.
Rəbiə (qəbilə)

**Rəbiə** — ərəb qəbiləsi. Ərəbləşmiş daha doğrusu arabı-müstaribe (ərəbləşmiş ərəblər) adlanan Adnanilərə mənsubdurlar.

## Tarixi

### Rəbiə qəbiləsi Azərbaycanda

Əş-Şeyban tayfası Məhəmməd Peyğəmbərin ulu babası olan Mudarın qardaşı Rəbiə bin Nizarın qurduğu Rəbiə qəbiləsindəndir. Şirvanşahların əslən İbrahim peyğəmbərin oğlu İsmayıl peyğəmbərin övladları olduğunu hesab edənlər də var.

Rəbiə tayfasıdan olan Salman ibn Rəbiə əl-Bəhili  xəlifə Osmanın (644-656) zamanında Aranı işğal etdi.

Z. Bünyadovun fikrincə, Şirvan tarixində ərəb Rəbiə tayfasının Şeyban qəbiləsinin nümayəndələri böyük yer tutur. Bunlar əvvəlcə, mərkəzi Bərdədə olan yarımmüstəqil əmirlik, sonralar isə XI əsrədək yaşamış müstəqil Şirvanşahlar dövlətini yaratmağa müvəffəq olmuşlar.

Məzyədilər kökcə Rəbiə adlı ərəb tayfasından idilər. Hələ xəlifə Osmanın (644-656) zamanında Aranı işğal edən Salman ibn Rəbiə bu tayfanın nümayəndəsi idi. Rəbiə tayfasının Şeybanilər nəslindən olan Məzyədilər Azərbaycanda hələ o zamandan yerləşməyə başlamışdılar. Məzyədilərin görkəmli nümayəndəsi olan Yezid ibn Məzyəd xəlifə Harun ər-Rəşid zamanı Cənubi Qafqaz vilayətlərinin, o cümlədən Şirvanın hakimi idi. Yezid ibn Məzyəd ərəblərin Azərbaycanda möhkəmlənməsində mühüm rol oynamış, bu yerlərdə gedən döyüşlərdə görkəmli bir sərkərdə kimi ad çıxarmışdı. O, Azərbaycanda Xilafətə dayaq yaratmaq məqsədilə buraya Rəbiə tayfasından, həmçinin Misirdən və Suriyadan çoxlu ərəb köçürmüşdü. Ərəblər, əsasən, Aran, Şirvan və Dərbənddə yurd salmışdılar. Yezid ibn Məzyədin özü də burada çoxlu torpaq mülkləri ələ keçirmişdi.Məzyədilər ilk dəfə Aranda paytaxtı Bərdə olan yarımmüstəqil əmirlik yaratmışdılar. O zaman Bərdə bütün Cənubi Qafqazda ərəb idarəçiliyinin mərkəzi idi. Yezid ibn Məzyədin iqamətgahı da Bərdədə idi. Bütün bu torpaqları o, Şirvan valisi kimi idarə edirdi. Ömrünün sonunadək Azərbaycanda yaşayan Yezid ibn Məzyəd 801-ci ildə Bərdədə ölmüş və burada da dəfn olunmuşdu. Yezid ibn Məzyədin ölümündən sonra onun oğulları Əsəd, Xalid və

Məhəmməd Cənubi Qafqaz valisi təyin edildilər. 859-cu ildə Məhəmməd ibn Yezid 
Gəncəni bərpa etdirib öz iqamətgahını bura köçürdü. Məzyədilərin müstəqilliyi artdı, onlar Azərbaycanda daha da möhkəmləndilər.861-ci ildə Məzyədilər 
sülaləsindən olan Heysam ibn Xalid Şirvanı müstəqil elan edərək "Şirvanşah" titulunu götürdü.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Əbdürrəhman ibn Rəbiə
* Salman ibn Rəbiə əl-Bəhili
* İsa ibn Şeyx
* Məhəmməd ibn Bəis
Don Juan

**"Don Juan"** — hekayə dəfələrlə müxtəlif yazıçılar tərəfindən yazılmışdır. Don Juan adı məcazi olaraq "avara" mənasında işlədilir.

## Don Juan əfsanəsi
Əfsanəyə görə Don Juan zadəgan bir ailənin gənc qızını başdan çıxararaq, özünə aşiq etmiş və atasını öldürmüşdür. Daha sonra məzarlıqda atasının heykəlini hörmətsiz şəkildə yeməyə dəvət etmiş və heykəl yemək təklifini qəbul etmişdir. Atasının heykəli, yeməyə Don Juanın qətli üçün gəlmişdir. Heykəl salamlaşmaq üçün əlini Don Juana uzatmış və Don Juan onun əlini sıxanda heykəl onu cəhənnəmə aparmışdır. Bu səbəblə "*Don Juan"* zamanımızda avaralıq üçün istifadə olunan məşhur söz halına gəlmişdir.

Çox saylı fikirlərə görə Don Juanın ilk yazılı hekayəsi Tirso de Molinanın yazdığı "*El burlador de Sevilla y convivado de piedra"* (*Sevil aldadıcısı və daşdan qonaq)* -dır. Bu əsərin 1615-ci ilə aid yazılı variantının İspaniyada tapılmasına baxmayaq 1620 və ya 1625-ci ildə çap olunmuşdur. Bu obraz özünü qadınlara aşiq kimi göstərən və evlilik vəd edən avara obrazdır. Don Juan arxasında qırıq qəlblər və əsəbi ərlər qoyur. Sonunda Don Gonzalonu vəhşicəsinə öldürür. Bir gün kilsədə onun ruhu tərəfindən yemək yeməyə dəvət edilir və qorxaq görünməmək üçün bu təklifi qəbul edir.

Əfsanənin çeşidli yazılma səbəbinə görə Don Juan obrazı iki cür xarakterik olunur. Birincisinə görə Don Juan hər qarşısına çıxan qızı aldadaraq özünə aşiq edən, daha sonra onu tərk edərək arxasında qırıq qəlblər buraxan obrazdır. Digərinə görə isə o qarşısına çıxan hər bir qadını ürəkdən sevən və onların daxilindəki gözəllikləri üzə çıxaran obrazdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
Ekstrapiramid sistem

**Ekstrapiramid   sistem** ( və ya ekstrapiramidal sistem ) - piramiddən kənar sistem olub , hərəki funksiyaların icrasında mühüm rol oynayır.

Bu sistemin əsasında  bazal qanqlionlar durur. Bazal qanglionların hərəki , kognitiv və davranış funksiyaları var.

## İstinadlar
Yava

**Yava** (, , sun. **ᮏᮝ**) — Malayya arxipelaqında ada. Böyük Zond adaları qrupundadır. İndoneziyanın əsas iqtisadi rayonudur. Cənubdan Hind okeanı,  şimaldan Yava dənizi ilə əhatələnir. Uzunluğu 1050&nbsp;km, sahəsi 129438.28&nbsp;km² və ya İndoneziya ərazisinin (1910931.32&nbsp;km²) 6.77%-i, əhalisi 141985.6 min nəfər (1 iyun, 2013) və ya İndoneziya əhalisinin (248818.1 min nəfər; 1 iyun, 2013) 57.06%-idir. Adadakı əhalinin 55.44%-ini (75.7 milyon nəfər, 2010) yavalılar təşkil edir. İndoneziyanın I dərəcəli inzibati-ərazi vahidlərindən 6-sı bu adada yerləşir: Banten (9662.92&nbsp;km²; 11452.5 min nəfər, 2013), Qərbi Yava (35377.76&nbsp;km²; 45340.8 min nəfər, 2013), Mərkəzi Yava (32800.69&nbsp;km²; 33264.3 min nəfər, 2013) və Şərqi Yava (47799.75&nbsp;km²; 38363.2 min nəfər, 2013) əyalətləri, həmçinin Xüsusi Paytaxt Dairəsi Cakarta (664.01&nbsp;km²; 9969.9 min nəfər, 2013) və Cokyakarta Xüsusi Bölgəsi (3133.15&nbsp;km²; 3594.9 min nəfər, 2013).

Ərazisinin təqribən 1/3-i dağlıqdır. Şimalda allüvial ovalıqlar və düzənliklər var. Yer kürəsinin ən intensiv vulkanizm rayonlarındandır. Adadakı 136 vulkandan 32-si püskürəndir. Tez-tez zəlzələ olur. Ən yüksək zirvələri: Semeru (3676 m), Slamet (3428 m), Raunq (3332 m). Faydalı qazıntıları: neft, manqan, qızıl, fosforit, kükürd, duz.

İqlimi ekvatorial, mussondur. Orta aylıq temperatur ovalıq və düzən rayonlarda 26 – 27°С, 1500 m yüksəklikdə isə təqribən 18°С-dir. İllik yağıntı ovalıqlarda 1000&nbsp;mm-dən (şərqdə) 2500&nbsp;mm-ə (qərbdə) qədər, dağlarda 4000 – 6000&nbsp;mm və daha çoxdur. Çayları (Solo, Brantas və s.) gəmiçiliyə az yararlıdır, əsasən suvarmada istifadə olunur. Laterit, dağ-meşə qırmızı və allüvial torpaqlar yayılmışdır. Şərqdə savannalarda qara torpaqlar üstünlük təşkil edir. Bitki örtüyü qərbdə rütubətli həmişəyaşıl, şərqdə yarpağı tökülən tropik meşələrdən, nisbətən quraq şimal rayonlarında isə savannalardan ibarətdir. Meşələr ərazisinin 1/4 hissəsini (əsasən dağlarda) tutur. Meşələrdə hibbon, maral, çöldonuzu, qoruqlarda isə təkbuynuzlu kərgədan, bantenq öküzü və sairə var. Tovuz quşu, qırqovul, arqus xarakterdir. Yava İndoneziyanın əsas təsərrüfat rayonlarından biridir. Əkinçilik inkişaf etmişdir. Kauçuk, kinə ağacı qabığı, ədviyyat ixrac edilir. Əsas şəhərləri Cakarta, Bandunq, Surabaya və sairədir.

## Mənbə
* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 44
* Statistik Indonesia 2014  — '''Badan Pusat Statistik Republik Indonesia''' (ind.) – yoxlanılıb: 29.01.2014
Mari Dübua

**Mari Dübua** () — fransız aktrisa.

## Həyatı
Aktrisa iki dəfə "Sezar" mükafatının qalibi olmuş Jan-Luk Qodar, və Fransua Truffer kimi rejissorlarla işləyib. O, "Böyük gəzinti", "Pianoçunu vur", "Oğru" və "Təhdid" kimi filmlərdə rol alıb. 

Aktrisa Fransanın cənub-qərbindəki evində vəfat edib. Ölüm səbəbi skliroz xəstəliyi göstərilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Publika
Klaudio Abbado

**Klaudio Abbado** () — italyan rejissoru.

## Həyatı
K. Abbado Vyana beynəlxalq bəstəkarlar müsabiqəsi, "Berlin görüşləri" kamera musiqisi festivalı və Zaslburq Milad Serialının banisi idi.

## İstinadlar