open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bess Trumen

**Bess Trumen** (; ) — ABŞ-nin 33-cü Prezidenti Harri Trumenin həyat yoldaşıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Bess Trumen
Dik Treysi (film, 1990)

**Dik Treysi** () – 1990-cı ildə Komediya janrında çəkilən filmdir. Film "Dik Treysi" komiksi əsasında yaradılmışdır.

## Məzmun
Filmdə baş verən hadisələr Çiqaqoda 1930-cu illəri əhatə edir. Şəhəri bütünlüklə qanqster banda başçısı Alfons Nazlı "Böyük Oğlan" idarə edir. Lakin onlarla cəsur detektiv Dik Treysi mübarizə aparır. Onun Tess Trüxard adlı həyat yoldaşı vardır. Buna baxmayaraq Dik Treysi barda mahnı oxuyan Britlez Mahoniyə aşiq olur...

## Rollarda

## Mükafatlar
**Dik Treysi** filmi 3 Oskar mükafatına layiq görülmüşdü:
*Ən Yaxşı Mahnı: Madonna tərəfindən ifa edilən «I Always Get My Man» mahnısı
*Ən Yaxşı Dekorasiya
*Ən Yaxşı Qrim

## Xarici keçidlər
* 
* Filmin resenziyası
JPMorgan Chase qülləsi

**JPMorgan Chase Tower** () — Hyustonda yerləşən 305 m hündürlüyü olan 75 mərtəbəli binadır. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1981-ci ildə tikilmişdir. Hündürlüyünə görə dünyada 48-ci yeri tutur.

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* JP Morgan Chase Tower Official Site
* Profile of the Chase Tower 
* Video of the after effects of Hurricane Ike on the JPMorgan Chase Tower
Wells Fargo Plaza

**Wells Fargo Plaza** — Hyustonda yerləşən 302,4 m hündürlüyü olan bina. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1979-ci ildə tikilmiş, 1983-cü ildə açılışı olmuşdur. Lakin qasırğa nəticəsində binanın bir sıra pəncərələri sınmışdır. Bina öz adını Wells Fargo kampaniyasından götürür.

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Wells Fargo Plaza
Williams Tower

**Williams Tower** () - Hyustonda yerləşən 275 m hündürlüyü olan bina. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1983-cü ildə tikilmişdir. Dünyada hündürlüyünə görə 107-ci yeri tutur.

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Williams Tower // Hines Interests
* Williams Tower // Emporis.com
* Williams Tower// Houston Architecture
Bank of America Center (Hyuston)

**Bank of America Center** () — Texas ştatının Hyuston şəhərində yerləşən 240 m hündürlüyü olan bina. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1983-cü ildə tikilib, başa çatdırılmışdır.

## Qalereya

Şəkil:BOAC bottom.jpg
Şəkil:Bank of America Center (Houston).jpg
Şəkil:Bank of America Center Houston.JPG


## Həmçinin bax
* Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi sayt 
* Bank of America Center на Glass Steel and Stone
* Bank of America Center
Heritage Plaza

**Heritage Plaza** - Hyustonda yerləşən 232 m hündürlüyü olan bina. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1984-ci ildə tikilmiş, 1987-ci ildə başa çatdırılmşdır.

## Qalereya

Şəkil:Heritage Plaza, Downtown Houston.jpg


## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*Rəsmi sayt
Qurzuf

**Qurzuf** (, , ) — Ukraynanın Yalta rayonu inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

## Coğrafiyası
Qəsəbə Yaltadan 11 kilometr uzaqlıqda, Krımın cənub sahilində yerləșir.

## Tarixi
Bəzi araşdırıcılar ehtimal edir ki, qəsəbənin adı dan törənmişdir.

## İqlimi
Orta temperatur Gurzufda +13,4&nbsp;°C-dir

## Qalereya

Fayl:Гурзуф_Адалары.jpg|Ada qayaları
Fayl:suuksu.jpg|Suuk-Su burnu, burc
Fayl:Eski Gurzuf.jpg|Qurzuf XX əsrin əvvəlində


## İstinadlar
Enterprise Plaza

**Enterprise Plaza** - Hyustonda yerləşən 230 mərtəbəli binadır. Qüllə Hyuston şəhərinin mərkəzində 1980-ci ildə tikilmişdir. Tikilən zaman Hyustonun ən böyük qülləsi hesab edilirdi. Bu qüllədən sonra 305 mərtəbəli  JPMorgan Chase Tower qülləsi tikilərək, onu qabağlayır.

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*Enterprise Plaza на Hines
One Shell Plaza

**One Shell Plaza** - Hyustonda yerləşən 218 mərtəbəli binadır. Qüllə Hyuston şəhərində 1971-ci ildə tikilmişdir.

## Həmçinin bax
*Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*One Shell Plaza
*FCC-Entry, which gives 300.2 metres as height with antenna
CenterPoint Energy Plaza

**CenterPoint Energy Plaza** — Hyustonda yerləşən 226 m hündürlüyü olan 47 mərtəbəli binadır. Qüllənin tam tikilməsi 1996-cı ildə başa çatdırılmışdır.

## Qalereya

Fayl:CenterPointEnergyHQHouston.JPG
Fayl:CenterPoint Energy Plaza damaged by Hurricane Ike.jpg


## Həmçinin bax
* Hyustonda ən yüksək binaların siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* CenterPoint Energy Plaza
* DMJM H&N Architects website
Call of Duty: World at War

**Call of Duty: World at War** — Treyarch oyun şirkəti tərəfindən 2008-ci ildə yaradılan, macəra-döyüş oyunudur.  Oyun ilk dəfə 11 noyabr 2008-ci ildə buraxılmışdır.

## Əsas personajlar
*  **Sıravi Miller** — ABŞ kampaniyasının protaqonisti.
*  **Sıravi Dmitri Petrenko** — SSRİ kompaniyasının protaqonisti. Call of Duty: Black Ops oyununun hadsilərində iştirak edir.
*  **Serjant Viktor Reznov** — Qızıl Ordunun əsgəri. Sovet kampaniyasının oyundakı əsas yönləndiricisi. Sevimli kəlimələri — "Əclaf" (), "Miskin" (), "Yaramazlar" () və "Qisas" (). Call of Duty: Black Ops və Call of Duty: Black Ops II oyunlarının hadisələrində iştirak edir. Oyunun rus versiyasında personajı Vladislav Kopp səsləndirir.
*  **Starşina Lokk** — "Qara pişiklər" eskadrilyasına daxil olan təyyarənin atıcısı.
*  **Serjant Roybuk** († — oyunçunun hərəkətlərindən asılıdır) — ABŞ dəniz piyadası korpusunun 1-ci diviziyasının dəstə komandiri, keçmiş kapral. "Qırılma nöqtəsi" missiyasında ölə bilər.
*  **Sıravi Polonski** († — oyunçunun hərəkətlərindən asılıdır) — ABŞ dəniz piyadası korpusunun 1-ci diviziyasının piyadası. "Qırılma nöqtəsi" missiyasında Roybukun yerinə ölə bilər. Sevimli kəliməsi: "Pox" (). Rus versiyasında personajı Aleksandr Morozov səsləndirir.
*  **Serjant Tom Sallivan** (†) — ABŞ dəniz piyadası korpusunun 1-ci diviziyasının piyadası. "Zəif müqavimət" missiyasında Peleliu uğrunda döyüşdə qətlə yetirilir.

## Həmçinin bax
*Call of Duty
*Call of Duty 4: Modern Warfare
Aluşta

**Aluşta** (, , ) — Ukraynada, Krımın Cənub sahilində şəhər, Aluşta rayonunun mərkəzi.

## Əhali
* 1805-ci ildə — 208 nəfər (ümumi Krım tatarları)
* 1849-cu ildə — 429 nəf.
* 1864-cü ildə — 763 nəf.
* 1887-ci ildə — 1172 nəf.
* 1897-ci ildə — 2182 nəf. (1 568 Krım tatarı)
* 1926-cı ildə — 4800 nəf. (2 070 Krım tatarı, 1 450 rus, 480 ukraynalı, 270 yəhudi, 250 yunan, 30 alman, 20 erməni, 10 bolqar)
* 1939-cu ildə — 9689 nəf.
* 1989-cu ildə — 36 413 nəf.
* 2001-ci ildə — 29 781 nəf.
* 2011-ci ildə — 28 919 nəf.

## Qardaş şəhərlər
*  Santa-Kruz, ABŞ
*  Yayanekoski, Finlandiya
*  Dubna, Rusiya
*  Kapri, İtaliya
*  İrəvan, Ermənistan
*  Sinop, Türkiyə
*  Dzerjonyuv, Polşa
*  Yurmala, Latviya

## İstinadlar
Suat Dərviş

**Suat Dərviş** (əsl adı **Xədicə Səadət Baraner**) — ()

## Həyatı
Tibb professoru İsmayıl Dərviş bəyin qızı Suat Dərviş bir müddət yazıçı Rəşad Fuad Baraner ilə evli olub. Xüsusi təhsil alıb. Bir müddət Almaniyada Berlin Konservatoriyası və Ədəbiyyat Fakültəsində oxuyub. 1932-ci ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra "Son məktub", "Vətən", "Cümhuriyyət", "Gecə məktubu" kimi qəzetlərdə reportajları və romanları çap olundu. Rəşad Fuad Baranerlə birlikdə Türkiyədə ictimai cərəyanın ilk yayın orqanlarından biri hesab edilən "Yeni Ədəbiyyat Dərgisi"ni 15 oktyabr 1940 – 15 noyabr 1941-ci illər arasında yayınladı. Bu dərgidə qısa hekayələr, lətifə və tənqidlər dərc olunurdu. 1944-cü il həbsləri zamanı əri Rəşad Fuad Baraneri gizlətdiyi və qanunsuz Türkiyə Komunist Partiyasına qoşulduğu ittihamı ilə mühakimə olundu və bir il həbs cəzasına məhkum edildi. Parisə getdi və 1953–1963-cü illər arasında orada yaşadı. 1963-cü ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra romanlarını yazmaq və çap etməklə məşğul oldu, İnqilabçı Qadınlar Birliyini yaratdı. Ədəbiyyata şeirlə gəlmişdir. Ədəbiyyatın inkişafında müstəsna xidmətləri olan yazıçı kimi şöhrət qazandı.

## Əsərləri

### Romanları
Qara kitab (1921)

Nə bir səs, nə bir nəfəs (1923)

Heç biri (1923)

Əhməd Fərdi (1923)

Bəhirənin elçiləri (1923)

Fatmanın günahı (1924)

Mənmi? (1924)

Böhran gecəsi (1924)

Könül kimi (1928)

Əminə (1931)

Heç (1939)

Çılğın kimi (1934)

Fosforlu Cevriyə (1968)

Ankara məhbusu (1968, ilk dəfə 1957-ci ildə Parisdə fransızca)

## Filmoqrafiya
# Məhəbbətin hökmü (film, 1998)

## İstinadlar
Mentalitet

**Mentalitet** (latın dilindən *mens* və ya *mentis* - ruh, ruh (daha dar mənada - ağıl)) - sosial və ya etnik qrupa, millətə, insanlara, milliyətə  xas zehni, emosional, mədəni xüsusiyyətlər, dəyər yönümləri və münasibətlər toplusudur.

Bu termin tarix elmində yaranıb, lakin indi psixologiya və sosiologiyada tez-tez istifadə olunur. Zehniyyət anlayışı müəyyən bir qrup insanları xarakterizə edən münasibətləri, qiymətləndirmələri, dəyərləri, davranış normaları və əxlaqı, zehniyyəti, dini mənsubiyyəti və digər bir çox nüansları əhatə edir.

## Anlayışın tənqidi

Mentalitet - yalan elmi anlayışdır. Onun heç bir toxunula bilən xüsusiyyəti mövcud deyil. Dəyərlər mövcuddur. Dəyərlər mədəniyyəti qurur. Hər ölkədə mədəniyyət fərqlidir. Mənim fikrim ondan ibarət deyil ki, bütün insanlar eynidir, halbuki çox ümumi şey var. Mentalitet anlayışı ona görə pisdir ki, o dəyişməz, tanrı verdiyi və ya keçmişin tarixi tərəfindən qurulmuş bir şey kimi hiss olunur, 

## İstinadlar
Buffalo əsgərləri

**Buffalo əsgərləri** () - 1867 - 1896-cı illərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının qərbində hindilərə qarşı döyüşmüş afrikalı şəxslərə verilən ləqəb. Bu əsgərlər ağ dərili zabitlərə tabe idi. Buffalo əsgər adını qara dərililərə hindilər vermişdilər.

## İstinadlar
XIII Qriqori

**XIII Qriqori** (; dünyəvi adı: **Uqo Bonkompani**, ; ) — Roma papası (13 may 1572 – 10 aprel 1585).

## İstinadlar
Mirzə Məmmədov

**Mirzə Rəhim oğlu Məmmədov** () — Azərbaycan SSR maarif naziri (1954–1959).

## Həyatı
Mirzə Rəhim oğlu Məmmədov 1909-cu ildə Lerik rayonunun Siodi (indiki Siyov) kəndində anadan olmuşdur. 1917-ci ildə ailəvi Bakıya köçüb, 1918-ci ilin ağır mart hadisələrinə görə kəndə qayıdıblar. Ata-anası vəfat edəndən sonra 1919-cu ilə yenidən Bakıya, Sabunçu qəsəbəsində yaşayan böyük qardaşı Nurunun yanına qayıdıb. 1922-ci ildə Bakıdakı 1 nömrəli uşaq evinə düşüb. 1925-ci ildə komsomol sıralarına qəbul edilmişdir. 1926-cı ildə Bakı Şəhər Xalq Maarif Şöbəsinin tövsiyəsi ilə 2 nömrəli uşaq evinə pioner baş dəstə rəhbəri göndərilib. 1929-cu ildə Moskvadakı N. K. Krupskaya adına Kommunist Tərbiyəsi Akademiyasına daxil olmuşdur. Orada Sov. İKP sıralarına qəbul edilib. 1932-ci ildə həmin Akademiyanın pedoqoji fakültəsini bitirib və təyinatla Azərbaycan KP MK-ya göndərilib. Bədiyə xanımla ailə qurub. 1932–1937-ci illərdə LKGİ MK-da bir sıra məsul vəzifələrdə çalışmışdır.

1949-cu il noyabrın 10-da yazılmış avtobioqrafiyasının vərəqlərində qeyd edilir:

"1937-ci ilin may ayından 1938-ci ilin fevralınadək Azərbaycan K(b)P Lənkəran rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalışmışam. 1938-ci ilin fevralından 1942-ci ilin noyabrınadək Azərbaycan SSR xalq maarif Komissarı təyin olunmuşam. 1942-ci ilin noyabrından 1944-cü ilin aprelinədək Azərbaycan KP MK-nın katibi (yeyinti sənayesi üzrə) olmuşam.

## İstinadlar
Ayaz Arabaçı

## Həyatı
Ayaz Arabaçı 1967-də Gədəbəy rayonunun Arabaçı kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. 1984-də Arabaçı kənd orta məktəbini bitirmişdir. Doğulduğu kəndin adını özünə ədəbi təxəllüs seçmişdir. Orta məktəbdə oxuduğu illərdə şeirləri "Azərbaycan gəncləri" qəzetində, "Ulduz" jurnalında dərc olunmuş, radionun uşaq verilişlərində səsləndirilmişdir.

1985-ci ildə Rusiyanın Çita və Novosibirsk şəhərlərində hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ali təhsilini başa vuraraq, Mütəxəssis kimi Təhsil Nazirliyində fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonra ictimai-fəlsəfi qəzet olan "İdrak" qəzetində baş redaktor, "Diplomat" nəşriyatının direktoru, Ali Diplomatiya Kollecinin İcra Aparatının rəhbəri, "Xudafərin" jurnalının redaktoru işləmişdir.

Şeirləri Türkiyənin bir sıra ədəbi dərgilərində çap olunmuşdur. Türkiyədə çap olunmuş Avrasiya Antologiyasında dərc edilmiş şeirləri xüsusi mükafata layiq görülmüşdür.

8 şeir kitabının müəllifidir. 1999-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Prezident təqaüdçüsüdür. Çoxlu sayda ədəbi-bədii, publisistik və tarixi kitabların redaktorudur.

## Ailəsi
Zəka Vilayətoğlunun qardaşıdır.

## Kitabları
* 1. "Ömrümdən kəsdiyim günlər"
* 2. "Bir gün həsrət gəlsə"
* 3. "Dünyaya sevgim var"
* 4. "Uzaq üfüqlərə aparan cığır"
* 5. "Lirika, sevgi şeirləri"
* 6. "Ümidlər puça çıxır" 7. "Uzaqlar yaxın olsa"

8. "Başqa bir planetdən"

## İstinadlar
İpək

**İpək** — tut yarpaqları ilə bəslənən barama qurdlarının əmələ gətirdiyi çox incə və parlaq saplar və bu saplardan toxunan qiymətli parça.

## İpək parça
Ənənəvi parça istehsalının ən qiymətli xammal növü ipək olmuşdur. İpək parça istehsalı uzun texnoloji proses olmaqla barama açılmasından başlayır, sonra əyirilir, qaynadılıb təmizlənir, rənglənir və nəhayət ipək sap alınması ilə başa çatır. İpək və ipək məmulatından təkcə parça kimi deyil, eləcə də rabitədə, tibbdə və musiqi alətlərinin hazırlanmasında da geniş istifadə olunur.

XIX əsrə qədər ipəkçilik və xam ipək istehsalı Azərbaycan iqtisadiyyatında əsas yerlərdən birini tutub. Azərbaycanda ipəyin meydana çıxması və əhalinin təsərrüfat məişətində möhkəm yer tutması ölkənin orta əsr toxuculuğunda ciddi irəliləyişə səbəb olmuşdur.

## İpəyin istehsalı
İpək istehsalı tut ipəkqurdu kəpənəyi toxumunun əldə edilməsindən başlayır. Daha sonra ipəkqurdu bəslənilərək barama əldə edilir. Qızğın buxar və ya qazanda qaynadılmış su vasitəsilə baramanın içindəki pupun boğulması ipək istehsalının zəruri ünsürüdür. Pupun boğulması prosesi başa çatdıqdan sonra "mancanaq" adlanan dəzgahda baramaaçma prosesi başlayır.

## Həmçinin bax
* Baramaçılıq

## İstinadlar
Çexiyanın inzibati bölgüsü

Çexiya inzibati-ərazi bölgüsü baxımından 14 inzibati vahiddən: 13 diyardan və 1 diyar statuslu şəhərdən ibarətdir.

## Xəritə

## Həmçinin bax
Böyük Britaniyanın inzibati bölgüsü

Böyük Britaniya 4 inzibati-siyasi ərazidən ibarətdir (tarixi vilayətlərdən):
* İngiltərə (39 qraflıq, 6 metropolit qraflıqları və Böyük London),
* Uels (9 qraflıq, 3 şəhər, və 10 şəhər-qraflıq),
* Şotlandiya (32 vilayət),
* Şimali İrlandiya (26 rayon).

## Həmçinin bax
Dövlət antik kolleksiyası

**Dövlət antik kolleksiyası** () (köhnə adı — Kiçik formalı antik incəsənət kolleksiyası) — Qədim Yunanıstan, Roma və etruriya mədəniyyətinə aid Almaniyada ən böyük kolleksiyalardan biri.

## Muzey binası
Dövlət antik kolleksiyası muzeyinin binası Bavariya əyalətinin paytaxtı Münhen şəhərində, Köniqpalas meydanında Qliptotek muzeyi ilə üzbəüz yerləşir. Bina 1838–1848-ci illərdə bavar kralı I Lüdviqin göstərişi ilə memar Georq Fridirix Çibland tərəfindən Korinf orderi stilində inşa edilmişdir. 1869–1872-ci illərdə binada kral antikbariumu yerləşmişdir. 1898-ci ildən 1912-ci ilə kimi binada Münhen Sesessionu — Münhen Rəssamlar Birliyi , 1919-cu ildən Yeni dövlət qalereyası yerləşmişdir. İkinci dünya müharibəsi zamanı dağılmış bina 1967-ci ildə bərpa edilərək Dövlət antik kolleksiyası muzeyinin ixtiyarına verilmişdir.

Kolleksiya əsasən Vittelsbaxların yığmış olduqları, xüsusən I Lüdviqə məxsus antik eksponatlar daxildirlər. 1831-ci ildə kral müşaviri Martin fon Vaqner Etruriya mədəniyyətinə aid Vulçi şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış keramik əşyaları əldə etmişdir. Fridrix fon Tirş hərracda Lüsyen Bonaparta məxsus mirasdan antik incəsənət nümunələrini almışdır. Kral I Lüdviq Korolina Bonapartın qızıl-zinət kolleksiyasını, Peruciyada aparılan qazıntılar zamanı tapılmış Etruriya mədəniyyətinə aid tunc məmulatlarını, İtaliyanın cənubundan tapılmış yunan terrakotunu satın alaraq əldə edir. 1868-ci ildə I Lüdviq öldükdən sonra onun kolleksiyası antik Vittelsbax kolleksiyası ilə hersoq V Albrext tərəfindən birləşdirilərək Hofgartenin park qalereyasında — Antikvariumda yerləşdirilmişdir. Daha sonralar antik kolleksiya Paul Arndt, Cejms Lob və Hans fon Şönə məxsus şəxsi kolleksiyalar hesabına daha da zənginləşmişdir.

## Qalereya


Fayl:Three-feet support Staatliche Antikensammlungen 7645.jpg|Üçayaq, e.ə IX əsr
Fayl:Aryballos owl 630 BC Staatliche Antikensammlungen.jpg|Bayquş formasında aribal,  e.ə VII əsr
Fayl:Janiform kantharos Staatliche Antikensammlungen 2014.jpg|Kantaros (İoniya), e.ə VI əsr
Fayl:Mainade Staatliche Antikensammlungen 2645.jpg|Menada, e.ə V əsr




Fayl:Mainade Staatliche Antikensammlungen 2645.jpg|Menada, e.ə V əsr
Fayl:Athena Herakles Staatliche Antikensammlungen 2648.jpg|Herakl və Afina. təq. e.ə. 480—470 .
Fayl:Exekias Dionysos Staatliche Antikensammlungen 2044.jpg|Eksekias kasası "Dionis" e.ə. 530



## Həmçinin bax
* Qliptotek (Münhen)

## Xarici keçidlər

* http://www.antike-am-koenigsplatz.mwn.de/antikensammlung/index.html
* http://www.stmwfk.bayern.de/Kunst/antikensammlung.aspx
Mişel Hazanaviçus

**Mişel Hazanaviçus** (; 29 mart 1967,  Paris) — Fransa rejissoru, ssenaristi və aktyoru.

## Həyatı

## Yaradıcılığı

Rejissor Mişel Hazanaviçusun “Aktyor” filmi “Ən yaxşı film” nominasiyasında Oskar mükafatına layiq görülüb. 
 
Mişel Xazanaviçus həmçinin “ən yaxşı rejissor işi” nominasiyasında da qalib olub. “Aktyor” filmində səssiz kinonun ulduzu Corc Valentin obrazını yaradan Jan Düjarden isə ən yaxşı kişi roluna görə qalib elan edilib. “Aktyor” filmi həmçinin “Ən yaxşı musiqi” və “Kostyumlar üzrə ən yaxşı rəssam işi” nominasiyalarında da qalib olub. Qeyd edək ki, “Aktyor” 1929-cu ildən bəri Oskar mükafatı alan ilk səssiz filmdir.

## Filmoqrafiya

#Aktyor (film, 2011)

## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər
* Интервью с Мишелем Хазанавичусом о фильме «Артист»
* Интервью с Мишелем Хазанавичусом о фильме «Агент 117: Миссия в Рио»
Akapulko

**Akapulko** tam adı  **Akapulko-de-Juarez** () — Meksikada Sakit okeanın sahilində, liman şəhəri.

## Tarixi
Şəhərin əsası 1531-ci ildə qoyulub. Astek dilində anlamı qamışdır.

## Coğrafiyası
Meksikada yerləşir

## Zəlzələ
Meksikalı səlahiyyətlilər, paytaxt Mexiko ilə ölkənin Böyük Okean sahilindəki əhəmiyyətli turizm şəhəri Acapulkoda binaların sarsılmasına və xalqın çaxnaşma içində qaçışmasına səbəb olan zəlzələdə 3 adamın öldüyünü ancaq geniş diametrli bir ziyan meydana gəlmədiyini bildirib. 
 
ABŞ Geoloji Araşdırma xidmətindən edilən şərhdə, 64,9 kilometr dərinlikdə meydana gələn zəlzələnin mərkəz əsasının Qerrero əyalətinə bağlı Iguala"nın 42 kilometr cənub-qərbi ilə paytaxt Mexikonun 166 kilometr cənub-cənub-qərbi olduğu ifadə edildi. 
 
ABŞ Geoloji Araşdırma xidməti başlanğıcda 6, 8 olaraq açıqladığı zəlzələnin böyüklüyünü əvvəl 6,7 "ye daha sonra da 6,5" e saldı. 
 
Meksika Daxili İşlər Nazirliyindən edilən şərhdə zəlzələnin ölkənin 9 əyalətdə yer yer hiss eşitdirdi.

Qerrero Mülki Müdafiə təşkilatının sədr müavini Humberto Calovo, can itkinlərinin Qerrero əyalətində meydana gəldiyini söylədi. Igualada bir adamın  zəlzələ  səbəbiylə evinin damınının çökməsi səbəbiylə öldüyünü ifadə edən Calovo, bir adamın Ixcateopan adlı kiçik bir qəsəbədə və bir yük maşını sürücüsünün də vasitəsiylə Acapulko ilə Mexikonu bir-birinə bağlayan  şose yolunda getdiyi sırada düşən daşlar nəticəsində həyatını itirdiyini yazdı. 
 
Calovo ayrıca Acapulco ilə Mexikonu bir-birinə bağlayan başqa bir şose yolunun isə düşən qayalar səbəbiylə nəqliyyata bağlandığını sözlərinə əlavə etdi. 
 
Mexiko bələdiyyə başçısı Marselo Ebrar, ictimai paylaşma saytı  Twitter  vasitəsilə etdiyi şərhdə, paytaxtın bəzi hissələrində elektrik kəsilməsi yaşandığını ancaq şəhərdə əhəmiyyətli bir ziyan meydana gəldiyinə dair bir məlumatın özünə çatmadığını söyləyib.

## Qalereya

Acapulco nammer.jpg|Akapulko
1869911.jpg|Akapulkodan görünüş
Puerto de Acapulco Boot 1628.png|İspaniya şəkili, Akapulko körfəzi, 1628-ci il


## İstinadlar
Lu Yu

**Lu Yu** (, 1125–1210), Sun sülaləsi dövrü Çin şairi.

## Həyatı
Lu Younun hökumət vəzifəlilərinin olduğu bir ailədən gəlməkdəydi. Məmur ailəsindən çıxmışdı. Jin sülaləsi Lu Younun daxil olduğu Song sülaləsini sürəkli işğal etdiği dövrdə Lu You hələ uşaq idi və ailəsiylə köç etmək məcburiyyətində qalmışdı.

Ailəsi tərəfindən yaxşı təhsil alan Lu You bəxtsiz bir evlilik keçirmişdir. Əmisi qızıyla evlənmiş, ancaq ailəsi özelliklə də anası tərəfindən sevilmədiyi üçün anası gəlini boşanmağa məcbur etmişdi. Ənənəvi Çin mədəniyyətində yaxşı ailə övladları ailələrinin sözünü dinlədikləri üçün anasının istəyini qıramayaraq sevdiyi həyat yoldaşını boşanmaq zorunda qalır və bu ayrılıq acısıyla şeirler yazmaya başlayır.
Arxanqay vilayəti

**Arxanqay** (Monqolca: *Архангай аймаг*, *Архангай*  — tərcüməsi:*Şimali Xanqay*) — Monqolustanda aymak.

## Ümumi məlumat
Arxanqay 1931-ci ildə yaranıb. Ümumi sahəsi 55 314&nbsp;km²dir. Əhalisi — 89 300 nəfərdir (2008-ci ilin məlumatı). Əhalinin sıxlığı — 1,61 nəfər./km².  19 somona bölünür. Aymağın mərkəzi Sətsərləg şəhəridir.

## Coğrafiyası

## İnzibati bölgü

* — Sətsərləg şəhəri (Arxanqayın inzibati mərkəzi) ətrafındakı kəndlərlə birgə Ərdənəbulqan somonunu təşkil edir.

## İstinadlar
Damğan

**Damğan** () — İranın Simnan ostanında yerləşən şəhər, Damğan şəhristanının mərkəzi.

## Ümumi məlumat
Şəhər Tehran ilə Məşhəd arasındaki avtomobil yolu üzərində, Tehrana 342&nbsp;km uzaqlıqdadır. 2006-cı il siyahıya alınmasına görə əhalisi 57331 nəfərdir.

## Tarixi
Damğan orta əsrlərdə Kumis *(Koomes)* bölgəsinin mərkəzi olan önəmli bir şəhərdir. Amma o zamana aid bir neçə böyük sütun qalıntısından başqa bir əsər günümüzə çatmamışdır. İslam dönəminə aid ən önəmli əsərsə XI əsrdə inşa edilən indi yıxıq durumdaki, iki minarəli Tarixaneh Camidir. Bu cami İranın bilinən ən qədim məscididir. Şəhərin təqribən 26&nbsp;km. şimalında Hecatompylos qalıntıları vardır. Damğan 1723-cü ildə əfqanlar tərəfindən yıxılmışdır. Şəhərin qərb kəsimində böyük bir qala qalıntıları vardır.

Şəhərin şimalşərqində Sasanilər dönəminə aid və qədim bir qarnizon olduğu düşünülən bir qala kalıntısı vardır ki Tappeh Hessar (Hisar təpə) adıyla tanınır. 1996-cı ildə  aparılan qazıntilardan sonra, arxeoloqlar bu sadədə 3 fərqli dönəmə aid qalıntılar tapmışlar.

## Məşhur şəxsləri
*Fətəli şah Qovanlı-Qacar
*İsmayıl xan Damğani

## İstinadlar
Azərbaycanda prezident seçkiləri (1998)

**1998-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri** — Azərbaycan Respublikası Prezidenti postuna keçirilən 4-cü rəsmi seçkilərdir. Seçkilər 11 oktyabr 1998-ci ildə keçirilib. Seçkilərdə 3,358,465 seçici iştirak edib.

## Haqqında
1998-ci il oktyabrın 11-də Azərbaycan Respublikasmda dördüncü dəfə keçirilən Prezident seçkiləri günü səsvermədə 3.358.465 seçici iştirak etmişdi ki, bu da seçici siyahılarında seçicilərin ümumi sayının 79, 18 faizini təşkil edirdi (Prezident seçkiləri haqqında Qanunun 53-cü maddəsinə görə, seçici siyahılarına daxil edilmiş seçicilçrin azı 25 faizi seçkilərdə iştirak etdikdə seçki baş tutmuş sayılır). Seçkilərdə iştirak etmiş seçicilərin 2.556.059 nəfəri və ya 76,11 faizi ölkə Prezidentliyinə altı namizəddən biri olan Əliyev Heydər Əlirza oğluna səs verilmişdir. Beləliklə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 101-ci məddəsinin ikinci hissəsinə uyğun olaraq H. Ə. ƏIiyev səsvermədə iştirak etmiş seçicilərin üçdə iki hissəsinini səs çoxluğu ilə yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir.

1998-ci il oktyabrın 15-də Azərbaycan Respublikasmın Mərkəzi Seçki Komissiyası Prezident seçkllərinə yekun vurdu. Qanunvericiliyə əsasən seçkilərin yekun sənədləri Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəflndən Azərbaycan Resaublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim olundu və 1998-ci il oktyabrın 16-da Konstitusiya Məhkəməsi Prezident seçkilərinin yekunları haqqında məlumatı rəsmən elan etdi. Oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi günü Prezidentin andiçmə mərasimi keçirildi

## Nəticələr

## Etirazlar
Azərbaycan müxalifəti, AXCP sədri Əbülfəz Elçibəy, Müsavat Partiyası başqanı İsa Qəmbər, ALP lideri Lalə Şövkət və prezidentliyə namizəd Etibar Məmmədov 9 noyabr 1998-ci ildə protokol imzalayaraq seçki nəticələrinin tanımadıqlarını elan etmişdir.

Bundan sonra ardıcıl olaraq bir neçə dəfə mitinq və yürüyüş keçirilmişdir.

## Qeydlər

## Mənbə
* ''AZƏRBAYCANDA PREZİDENT SEÇKİLƏRİ: 1990, 1991, 1992, 1993, 1998, 2003''. '''mediaforum.az''' 
* IFES Election Guide | Elections: Azerbaijan Pres Oct 11 1998
* lalashevket.az

### İstinadlar
Gərmsar

**Gərmsar** (, ''Gərmsār) — İranın Simnan ostanında yerləşən şəhər.

## Ümumi məlumat
Paytaxt Tehranın 82&nbsp;km. cənubi-şərqində olan şəhərin 2005-ci ildə əhalisi 76.619 nəfərdir. İranın ən böyük çölü olan Kəbir çölündə yerləşir. Ölkənin 6-cı və indiki prezidenti Mahmud Əhmədinejad bu şəhərə bağlı olan Aradan kəndində doğulmuşdur.

Şəhər və çevrəsinin dolanışıq qaynağı əkinçilikdir. Gərmsar qovunları ilə məşhurdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Garmsar İslami Azad Üniversitesi
* Kentin harita ve uydu görüntüleri Google Haritalar Türkiye
Ədalətin missiyası

**Ədalətin missiyası** () — 1992-ci ildə döyüş janrında çəkilən filmdir.

## Məzmun

Polis vəzifəsində çalışan Kurt Harris küçədə qadını döyən cinayətkarı həbs edir. Lakin sabahısı gün həmin cinayətkar həbsdən buraxılır. Cinayətkar həbsdən çıxan kimi yenidən qadını döyməyə başlayır. Qadının köməyinə yetişən Kurt Harris və dostu Titus cinayətkarı öldürür. Lakin qadın ağır zərbələrdən ölür. Bu hadisədən sonra Kurt polis məntəqəsinin rəhbəri ilə mübahisə edir və ona zərbə endirərərk işdən könüllü surətdə azad edilir. Amma polis məntəqəsindən başqa şəhərdə küçələrin nəzarəti ilə məşğul olan xüsusi təşkilat vardır. Təşkilat rəhbəri Reyçel Larkin şəhər Meri olmaq niyyətindədir. Kurt yaxın dostu öldürüldükdən sonra bu işi araşdırmaq üçün təşkilata qatılır…

## Rollarda

## Xarici keçidlər
*
Qriqori təqvimi

**Qriqori təqvimi** — dünyanın əksər ölkələrinin, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının rəsmi təqvimi. Papa XIII Qriqorinin göstərişi ilə tərtib olunmuşdur. Daha əvvəlki Yuli təqviminin islah edilmiş variantıdır. 4 oktyabr 1582-ci ildən tətbiq olunsa da ayrı-ayrı ölkələrdə bu təqvimə müxtəlif vaxtlarda keçilmişdir.

# Yanvar — 31 gün
# Fevral — 28 və yaxud 29
# Mart — 31 gün
# Aprel — 30 gün
# May — 31 gün
# İyun — 30 gün
# İyul — 31 gün
# Avqust — 31 gün
# Sentyabr — 30 gün
# Oktyabr — 31 gün
# Noyabr — 30 gün
# Dekabr — 31 gün

## Tarixi
Yuli təqvimi hər 400 ildə təbiət təqvimini təxminən 3 gün üstələyirdi. Məsələn, əgər eranın başlanğıcında — İusus Xristosun doğulduğu illərdə, gecə-gündüz bərabərliyi (başqa sözlə, Novruz bayramı) martın 23-nə düşürdüsə, 1600-cü ildə martın 11-nə təsadüf etməli idi (23-((1600:400)Х3)). Ona görə də Papa Qriqori təqvimdə islahat etməyə məcbur oldu və 4 oktyabr 1582-ci il tarixdə İspaniya, İtaliya, Portuqaliya, Reç Pospolitiya (Büyük Litva knyazlığı və Polşa tərkibində federativ dövlət) ərazisində oktyabrın 5-inin 15 oktyabr olduğu elan edildi. Lakin provoslav məzhəbli xristianlar Papa Qriqorinin islahatını qəbul etmədilər. Rusiya 1918-ci ilə qədər Qriqori təqviminə keçmədi. Vladimir Leninin dekreti ilə 31 yanvar 1918-ci il tarixdə Rusiyada fevralın 1-i, fevralın 13-ü elan edildi.

## Yulian təqvimindən Qriqori təqviminə çevirmə
Hal-hazırda və bütün XX əsrdə Qriqori təqviminin Yuli təqvimidən fərqi — 13 gündürsə, XIX əsrdə — 12 gün, XVIII əsrdə — 11 gün, XVII və XVI əsrlərdə isə — 10 gün olub. Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabı Yuli təqvimi ilə 25 oktyabr təsadüf edib, bu tarixi Qriqori təqviminə çevirmək üçün 25 oktyabrın üstünə 13 gəlmək lazımdır (7 noyabr). Əgər həmin hadisə XX əsrdə yox, XIX əsrdə baş versə idi 12 gün, XVIII əsrdə baş vesə idi 11 gün əlavə etməli idik). Yuli təqvimində 4 ildən bir fevral ayı 29 gün olur. Qriqori təqvimində də belədir, amma nömrəsi iki sıfırla qurtaran illər 400-ə bölünmürsə həmin illərdə fevral ayı 29 gün olmur, yəni Yuli təqvimində 1700, 1800, 1900, 2100-cü illərdə fevral ayı 29 gün olduğu halda, Qriqori təqvimində həmin illərin fevral ayı 28 gündən ibarətdir.

## Qriqori təqviminin dünyada tətbiqi

## Qriqori təqvimi və Azərbaycan
14 fevral 1918-ci ildə Sovet Rusiyası Qriqori təqviminə keçmişdir. 1 may 1918-ci ildə isə Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasında Qriqori təqviminə keçilir və elan olunur ki, artıq heç də aprelin 18-i yox, əslində, mayın 1-dir.

## Həmçinin bax
* Uzun il

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Julian calendar / Old style — New style synoptical reference
Qranada

**Qranada** () — İspaniyanın tarixi Əndəlüs vilayətində yerləşən şəhər. 1492-ci ilə kimi Qranada əmirliyinin paytaxtı olmuşdur. Əndəlus müsəlmanlarının tikdiyi məşhur Əlhambra sarayı bu şəhərdədir.

## İstinadlar
Ümumdünya Kapoeyra Federasiyası

**Ümumdünya [[Kapoeyra]] Federasiyası** gənc təşkilatdır. Belə ki, o 2011-ci ildə yaradılmış və Estoniyada dövlət qeydiyyatından keçmişdir. Təşkilatın yaranmasını 18 iyun 2011-ci ildə, Bakı şəhərində keçirilmiş 3-cü ümumdünya kapoeyra forumunda iştirak edən bir sıra ölkələrinin kapoeyra təşkilatlarının nümayəndələri təklif etmişlər. Forum çərçivəsində əsasən beynəlxalq kapoeyra qruplarının hazırkı vəziyyəti haqqında, onların ayrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərməsi və qrupların mövcud pərakəndə vəziyyətinin kapoeyranın inkişafının ləngitdiyi haqqında müzakirələr aparılmışdır. Uzun sürən danışıq və müzakirələrdən sonra forum iştirakçıları nəticəyə gəlmişdirlər ki, yeni dünya kapoeyra təşkilatının yaradılması və onun ətrafında bütün qrupların birləşdirilməsi hazırkı vəziyyətdən yeganə çıxış yoludur. Beləliklə forum iştirakçıları tərəfindən yeni dünya kapoeyra təşkilatının təsis olunması haqda qərar qəbul olunmuşdur.

Forumun ertəsi gün Bakı şəhəri, "Əl oyunları sarayı"nda Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi, Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi, Braziliya Respublikasının Azərbaycandakı səfirliyi və Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının təşkilatçılığı ilə yeni yaradılmış Ümumdünya Kapoeyra Federasiyasının Beynəlxalq turniri keçirilmişdir.

4 noyabr 2011-ci il tarixdə təşkilat Estoniyanın paytaxtı Tallin şəhərində dövlət qeydiyyatından keçmişdir (qeydiyyat nömrəsi: 8033439.)

Ümumdünya Kapoeyra Federasiyası dünya, Avropa və digər beynəlxalq yarışlar təşkil edir.

Ümumdünya Kapoeyra Federasiyasının üzvləri əsasən "Capoeira Brasil", "MUZENZA", "AXE Capoeira", "Capoeira Berimba" kmi iri beynəlxalq kapoeyra qruplara mənsub olan milli federasiya və assosiasiyalardır.

Rəsmi vebsəhifə: https://capoeira.ws/
Əlhambra sarayı

**Əlhambra sarayı** (, ) — İspaniyanın Qranada şəhərində yerləşən İslam mədəniyyətinin ən məşhur tikililərindən biri. Əlhambra sarayının tikintisinə 1232-ci ildə Qranada əmirliyinin əmiri Məhəmməd Bin Nəsr dövründə başlanmışdır. Sarayın daxili tərtibatı, Məhəmməd Bin Ahmerdən sonra hakmiyyətə gəlmiş, Əbu Abdullah Məhəmməd, Əbu Həccac Yusif və V Məhəmməd tərəfindən Əlhambra sarayına əlavələr edilmiş və tikilinin daxili və xarici genişləndirilmişdir.

Əlhambra sarayında tikinti işlərinin davam etdiyi müddətdə, Əndəlüs vilayətinin digər şəhərləri olan Kardoba və Seviliyada müsəlmanlara qarşı qətliamlar törədilmişdir. Əlhambra sarayının daxili tərtibatı mürəkkəb formada tikilmişdir. Sarayın daxilində yerləşən çox sayıda otaqların müxtəlif girişləri vardır. Sarayda onlarla hovuz, ziyafət zalı, bağçalar, fantanlar mövcuddur. Sarayın  hündür dağın döşündə tikilməsi onu düşmənlərdən daim müdafiə etmişdir.

## Qalereya


Fayl:Alhambra Granada desde Albaicin.jpg|
Fayl:"LA ALHAMBRA" - Granada - España.jpg|
Fayl:052Alhambra.jpg|
Fayl:Alhambra ceilings.jpg|
Fayl:Granada-Alhambra10.jpg|
Fayl:Granada-Alhambra01.jpg|
Ambrozio Kontarini

**Ambrozio Kontarini** (; 1429 – 1499) — Venesiya taciri və diplomatı.

## Həyatı

Zadəgan ailəsindən olan Kontarini 1463-cü ildə Osmanlı-Venesiya müharibəsi başlayana kimi Osmanlı dövlətinin paytaxtı İstanbulda ticarətlə məşğul olmuşdur. Müharibə Venesiya Respublikasını Osmanlıya qarşı böyük bir ittifaq formalaşdırmağa məcbur etdi. Bu məqsədlə 1474-cü ildə Ambrozio Kontarini Uzun Həsənlə diplomatik əlaqələr qurmaq üçün Ağqoyunlu dövlətinə göndərildi. Kontarini Mərkəzi Avropadan keçməklə 1474-cü ilin avqustunda Təbrizə, oktyabrda isə İsfahana gəldi. Kontarini səmimi bir şəkildə qəbul olunsa da, Uzun Həsən Osmanlıya qarşı ittifaqa razılıq vermədi. Kontarini 1477-ci ildə Venesiyaya qyıdır və "İrana səyahət" () adlı xatirələrini yazır.

## Həmçinin bax
* İosafat Barbaro

## İstinadlar

## Mənbə
* 

## Xarici keçidlər
* Ambrogio Contarini. Il Viazo del clarissimo Messer Ambrosio Contarini Ambasciator della Illustrissima Signoria di Venetia al Signor Vxuncassan Re de Persia
İradə İsaq

**İradə İsaq** (*İradə Muradova*; 1 sentyabr 1980, Bakı şəhəri, Azərbaycan SSR) — elmi işçi, ANS TV-nin aparıcısı.

## Həyatı
İradə İsaq (Muradova) 1 sentyabr 1980-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Tərtər rayonundandır. Aparıcı qədim türk tayfalarından olan Bayandur tayfasındandır. 1918-ci ildə erməni-müsəlman münaqişəsi zəminində Laçın rayonunun Bayandur kəndi bütün kənd sakinləri ilə birgə Tərtər rayonuna deportasiya edilib və aparıcının orada yaşayan babası İsaq Ağa oğlu Muradov ailəsi ilə birgə həmin rayona köçmək məcburiyyətində qalmışdır.

1985–1996-cı illərdə Yasamal rayonundakı 31 saylı tam orta məktəbdə orta təhsilini alıb. 1998–2003-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetində Jurnalistika fakültəsinin bakalavrı, 2003–2005-ci illərdə isə magistri olub.

2008-ci ildən həmin fakültənin doktorantıdır. Hazırda "Azərbaycanın neft strategiyası dünya mətbuatının səhifələrində" adlı elmi iş üzərində çalışır.

2005–2006-cı illərdə Səhiyyə Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsində, eyni zamanda AzTV-nin "Səhər" proqramında aparıcı kimi çalışıb.

2006–2009-cu illər İctimai Televiziyada redaktor və "Azərbaycanlılar" verilişinin aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib.

2009–2011-ci illərdə ANS TV-nin ən reytinqli verilişlərindən biri olan "Ölümdən 24 saat əvvəl" verlişinin layihə rəhbəri, müəllifi və aparıcısı olub.

2011-ci ildən "Xəbərin izində İradə İsaqla" talk-şousunun layihə rəhbəri, müəllifi və aparıcısı olub. Eyni zamanda Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Jurnalistika kafedrasının müəllimidir, tələbələrə "Beynəlxalq jurnalistika" fənnini tədris edir.

2012-ci ildən fəaliyyətini Azad Azərbaycan Teleradio Şirkətində davam etdirib. Bu telekanalda isə Azərbaycan və dünyanın mədəni həyatında iz salan korifeylərin həyatından bəhs edən "Sönməyən ulduzlar" layihəsinin layihə rəhbəri, müəllifi və aparıcısıdır.

Eyni zamanda press24.az saytının təsisçilərindəndir. www.aznews.az saytının yaradıcısı və ilk baş redaktoru olub.

2014-cü ildə ATV-də "Düz üzünə İradə İsaqla" verilişinin layihə rəhbəri, müəllifi və aparıcısı olub. Bu veriliş şou-biznesdə mövcud olan müğənnilərin həyatını araşdırıb və yeri gəldikcə onların kəskin tənqid edilməsilə seçilib. Proqram yüksək reytinqli olduğu və tamaşaçılar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb və telejurnalist 1 il ərzində 2 mükafata layiq görülüb. Qafqaz Media Araşdırmalar İnstitutu tərəfindən "Peşəkar jurnalist" titulu verilib.

2015-ci ildə telejurnalist ATV-də "Səbəbkar" adlı verilişin aparıcısı, layihə rəhbəri və müəllifi olub.

2016-cı ildə ANS Tv-də canlı yayımlanan "Deməsək, olmaz" verilişinin aparıcısı olmuşdur.

2017-ci ildən isə Lider TV-də yayımlanan "Tor" tok-şousunun müəllifi və aparıcısıdır.

Aparıcının 2004-cü ildə dünyaya gələn Yunis adlı bir oğlu var.

İradə İsaq 2016-cı ildə jurnalist Yaşar İsakovla ailə qurub.

## Filmoqrafiya
# Ölümdən 24 saat əvvəl (veriliş, 2007)
Düz Üzünə
Tor

## Xarici keçidlər
* İradə İsaq Facebookda
* http://press24.az/az/#.UfFvzqysqZQ
Ləyaqət hücrəsi (film, 2011)

**Ləyaqət hücrəsi** — rejissor Tariyel Vəliyevin Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin həyat və yaradıcılıq taleyindən bəhs edən sənədli televiziya filmi.

## Məzmun
Filmdə böyük Azərbaycan yazıçısı və dramaturqu İlyas Əfəndiyevin həyat və yaradıcılığından söhbət açılır.

## Film haqqında
Film ""Kənddən məktublar"ın ədəbiyyat körpüsü", "Teatrla İlyas Əfəndiyevin nağılı", "Siz həmişə bizimləsiniz", "Unuda bilmərik…", "Məhv olmayan gündəliklər", "Geriyə müdrik baxışlar", "Dünya dünya içində", "Babalıq kürsüsü" adlanan hissələrdən ibarətdir.

Filmdə Azərbaycan Televiziyası və Radio Verilişləri QSC-nin arxiv materiallarından istifadə olunmuşdur.

## Filmin heyəti

### Film üzərində işləyənlər
: **Ssenari müəllifi:** İlham Rəhimli
: **Quruluşçu rejissor:** Tariyel Vəliyev
: **Quruluşçu operator:** Mətləb Yaqubov
: **Rəssam:** Rafael Əsədov
: **Səs rejissoru:** Ceyhun Ağayev
: **Montaj:** Yaqub Həsənov
: **Assistentlər:** Elnurə Kazımova, Gülnarə İlham, Mikayıl Əjdəroğlu, İsfəndiyar Nağıyev, Elşən Rafiqoğlu, Əliabbas Qasımov
: **Geyim ustası:** Reyhan Əliyeva
: **İnzibatçı:** Məlahət Əhməd
: **Mətni oxuyanlar:** Laləzar Mustafayeva, Elşən Rüstəmov
: **Direktor:** Sahib Heybətov

### Rollarda
: İlyas Əfəndiyev
: Timuçin Əfəndiyev
: Mətanət Atakişiyeva
: Elnur Hüseynov

## İstinadlar

## Mənbə
* Vahid, T. "Ləyaqət hücrəsi": [AzTV-də rejissor Tariyel Vəliyevin Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin həyat və yaradıcılıq taleyindən bəhs edən eyniadlı sənədli televiziya filminin təqdimatı] //Mədəniyyət.- 2012.- 4 aprel.- S. 5.

## Xarici keçidlər
* "Ləyaqət hücrəsi" sənədli televiziya filminin çəkilişləri başa çatmışdır
* AzTV Mirzə İbrahimovla İlyas Əfəndiyevdən film çəkib
Toğrul Musayev

**Toğrul Sirac oğlu Musayev** () — Azərbaycan Respublikası ədliyyə nazirinin müavini, II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri. Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünası.

## Həyatı
Toğrul Sirac oğlu Musayev 1954-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1978-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini, 1993-cü ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra hüquq fakültəsində müəllim olmuş, Respublika Ali Soveti Rəyasət Heyətinin hüquq şöbəsində böyük məsləhətçi, Azərbaycan Respublikası KP MK İnzibati orqanlar şöbəsində hüquq mühafizə orqanları ilə iş üzrə təlimatçı, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra Aparatının Dövlət-Hüquq şöbəsində böyük məsləhətçi vəzifələrində işləmişdir. 1995-ci ildə Baş Prokurorluğa rəhbər işə göndərilərək Kollegiya üzvü, Kadrlar idarəsinin rəisi olmuşdur.

2000-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikası Ədliyyə nazirinin müavini təyin edilmişdir. II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir.

Ədliyyə Nazirliyi Attestasiya Komissiyasının və Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı Müsabiqə və İxtisas komissiyalarının, Apellyasiya Şurasının sədridir.

Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünasıdır, 2-ci və 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordenləri, "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923-2023)" yubiley medalı, "Ədliyyə sahəsində fərqlənməyə görə" medalı, "Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı, "Azərbaycan ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı və digər medallarla təltif edilmişdir. Fəxri Ədliyyə işçisidir.

Dövlət başçısının fərman və sərəncamlarına əsasən Azərbaycan Respublikasının Dayanıqlı İnkişaf üzrə Milli Əlaqələndirmə Şurasının, ölkəmizin Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı üzrə Dövlət Komissiyasının üzvü, Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmasına hazırlıq işləri üzrə Komissiya sədrinin müavinidir, bir sıra beynəlxalq konvensiyalar üzrə Azərbaycan Hökumətinin hesabatlarının hazırlanması üzrə işçi qruplarda və təqdim edilməsi ilə bağlı ölkəmizin nümayəndə heyətlərində təmsil olunur.

O, həmçinin Avropa Ümumi Hüquq Təşkilatının Direktorlar Şurasının və Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvüdür.

Mülki hüquq və insan hüquqları üzrə elmi məqalələrin müəllifidir. Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində magistrlik dissertasiyasının müdafiəsi üçün ixtisaslaşdırılmış Elmi Şuranın sədridir. Bakı Avrasiya Universiteti Elmi Şurasının qərarı ilə həmin Universitetin fəxri doktoru adına layiq görülmüşdür.

Evlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar
Məmmədibrahim İbrahimbəyov

**Məmməd İbrahim İbrahimbəyov** (tam adı: *İbrahimbəyov Məmməd İbrahim Əhməd oğlu*; ) — azərbaycanlı coğrafiyaşünas, coğrafiya elmləri doktoru, Respublika Coğrafiya Cəmiyyətinin üzvü.

## Həyatı
Məmməd İbrahim Əhməd oğlu İbrahimbəyov Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. Ailəsi 1902-ci ildə baş vermiş Şamaxı zəlzələsindən sonra Bakıya köçmüşdür. M.İ.İbrahimbəyov öz pedaqoji fəaliyyəti dövründə indiki Tusi adına ADPU-da, BDU-da coğrafiyadan dərs demiş, Azərbaycan EA H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun dissertantı olmuş, keçmiş SSRİ EA Azərbaycan filialının Coğrafiya sektorunda elmi katib işləmiş, Azərbaycan ali məktəblərində coğrafiya fakültələrinin təşkilində fəal iştirak etmişdir. Akademik H.Ə.Əliyevla, Azərbaycan EA-nın müxbir üzvləri Q.Güllə, Ə.Şıxlinski ilə, coğrafiya elmləri doktoru B.T.Nəzirova ilə, professorlardan H.B.Əliyevlə, N.Kərimovla, Ə.Hacızadə ilə, dosentlərdən O.Osmanovla, M.Axundovla, H.Sadıxlı və digər bir çox alim və müəllimlərlə işləmişdir. Akademiklərdən B.Ə.Budaqova, A.A.Nadirova, coğrafiya elmləri doktorları, professorlar Ə.C.Əyyubova, N.Nəbiyevə, M.A.Müseyibova, Ş.Həsənova, E.Mehrəliyevə, M.Avdiyevə, B.Əbdürrəhmanova, N.A.Vəliyevə, şair Məmməd Araza, dosentlər Qaramollayev, İ.Mərdanov və yüzlərlə başqalarına dərs demişdir.

1999-cu il iyun ayının 29-da M.İ.İbrahimbəyova həsr olunmuş yubiley keçirilmişdir.

Azərbaycanda eksperimental psixologiyanın əsasını qoymuş psixoloq Fuad İbrahimbəyovun qardaşıdır.

## Həmçinin bax
* Maqsud İbrahimbəyov
* Rüstəm İbrahimbəyov

## İstinadlar
Fatma Süleymanova

**Fatma Həmzə qızı Süleymanova** () — texnika elmləri doktoru (1964), professor (1967), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1970), SSRİ-nin əməkdar ixtiraçısı (1979).

## Həyatı
Leninqrad Avtomobil Yolları İnstitutunu bitirdikdən (1934) sonra Azərbaycan Avtomobil Nəqliyyat Nazirliyi sistemində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Azərbaycan EA Neft və Kimya Prosesləri (1952–1965) və Aşqarlar Kimyası İnstitutlarında (1965–1970) laboratoriya müdiri, 1970-ci ildən Azərbaycan Politexnik İnstitutunda avtomobil kafedrasının müdiri işləmişdir. Tədqiqatları, əsasən, motor yanacağı və yağlar sahəsinə aiddir. 15 müəlliflik səhadətnaməsi almışdır. "Qırmızı Əmək Bayrağı" və "Şərəf Nişanı" ordenləri ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Qəzənfər Mehdiyev

**Qəzənfər Hüseyn oğlu Mehdiyev** () — Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru.

## Həyatı
Qəzənfər Hüseyn oğlu 1910-cu ildə Xankəndi şəhərində anadan olmuşdu.1918-ci ildən 1921-ci ilədək Kosalar kəndində qolçomaq Murtuzanın muzduru olmuşdu. 1921–1925-ci illərdə ibtidai təhsil aldıqdan sonra, 1925-ci ildən 1929-cu ilədək Şuşa pedaqoji texnikumunda oxumuşdu. Texnikumu bitirərək, 1929–1931-ci ildə Quba rayonundakı 1-ci Nügədi kəndi orta məktəbinin direktoru, 1931–1932-ci ildə Kirovabadın (Gəncənin) Sərkər kənd onillik məktəbində pedaqoq kimi çalışmışdı.

1932-ci ildə Moskva Dövlət Pedaqoji İnstitutunun pedaqoji fakültəsinə qəbul olunmuş, 1936-cı ildə ali təhsil diplomu ilə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığının sərəncamına göndərilmişdi. 1936-cı ildən 1938-ci ilədək Bakı şəhərindəki 20-ci məktəbdə pedaqoq, sonra isə Xalq Maarif Komissarlığında təlimatçı işləmişdi. 1938-ci ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin aspiranturasına daxil olmuş, 1941-ci ilədək burada təhsil almışdı. Aspiranturanı bitirdikdən sonra Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin sərəncamına göndərilmişdi. Nazirliyin sərəncamı ilə Şuşa Dövlət Müəllimlər İnstitutuna göndərilmiş, institutda dekan vəzifəsində və müəllim işləmişdi. Tarix fakültəsinin bağlanması ilə əlaqədar Maarif Nazirliyinin qərarı ilə Kirovabad Dövlət Müəllimlər İnstitutunun tədris-elmi işlər üzrə direktor müavini təyin olunmuşdu. Beləliklə, 1942-ci il sentyabrın 5-dən 1943-cü il oktyabrın 25-dək Kirovabadda işləmişəm, öz xahişilə işdən azad edilmişdi. 1943-cü il oktyabr ayından Azərbaycan K(b)P Bakı Komitəsinin Kirov adına təbliğat və təşviqat evinin mühazirəçisi, 1951-ci ilin iyun ayının 25-də V. İ. Lenin adına muzeyin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdu. 1952-ci ilin fevralında Bolqarıstana ezam edilmiş, 1952-ci ilin avqustunadək orada çalışmışdı. Xəstəliyi ilə bağlı Bakıya qayıtmış və 1953-cü il may ayının 1-dən S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin dekanı təyin olunmuşdu.

Qəzənfər Mehdiyev Azərbaycan arxivinin direktoru olmuşdu.

Qəzənfər Mehdiyev 1982-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Savalan Ocaqverdizadə

**Savalan Rüstəm oğlu Ocaqverdizadə** (1895-1977) — fizioloq, tibb elmləri doktoru (1959), professor (1961).

## Həyatı
Savalan Rüstəm oğlu 1895-ci ildə Şuşa qəzasının Ağdam şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa Real məktəbini bitirmişdi.

Savalan Ocaqverdizadə 1977-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

## İstinadlar
Azərbaycanda prezident seçkiləri (1993)

**Azərbaycanda prezident seçkiləri** — 1993-cü ildə Azərbaycan ərazisində baş tutdu. Seçkilərdə üç namizəd mübarizə apardı. Heydər Əliyev, səslərin 98,80 % topladı və Azərbaycan Prezidenti seçildi.

## Seçimdən əvvəl

## Nəticələri

Seçici fəallığının 97,60 % olduğu seçimdə, Heydər Əliyev səslərin 98,83 % topladı və 5 il müddətinə Azərbaycan Prezidenti seçildi.

## İstinadlar
Bakı Futbol Cəmiyyəti

**Bakı Futbol Cəmiyyəti** və ya **Bakı Futbol İttifaqı** — Bakıda yaradılmış ilk rəsmi futbol qurumu

Bakı Futbol Cəmiyyəti 1914-cü ildə yaradılmışdır. Elə həmin il bu qurumun təşkilatçılığı ilə ilk rəsmi şəhər çempionatı keçirilmişdir.

1917-ci ildə 20 komandanı birləşdirən bu təşkilat süquta uğramışdır.

## İstinadlar
Doj

**Doj** ( — mənası «rəhbər, başçı») — orta əsrlərdə aşağıdakı italyan dəniz respublikalarında seçki əsasında təyin olunan ali rəhbər tituldur:
* Venesiya
* Genuya
* Amalfi
* Senarika
Li Keyon

**Li Keyon** () (24 oktyabr, 856 – 23 fevral, 908) — Şato əsilli Çin sərkərdəsi və hökmdarı. 
## Həyatı
Li Keyon Çuye soyundan çıxmışdı.

Şatolar 878-ci ilədək Ordosda yaşadılar. Onların lideri Li Keyon (Li K'o-yung) Çində vətəndaş müharibəsindən istifadə edib, Şansinin şimalındakı, sərhədyanı torpaq olan Tatunqanı ələ keçirdi. 880-ci ildə Xuan Çaonun başçılığı ilə Tan sülaləsinə qarşı üsyan qalxıb, paytaxt Çanqanı ələ keçirəndə Tan hökndarı Li Keyona yardım üçün müraciət etdi.

28 yaşlı Li Keyon Çin salnaməçiləri tərəfindən cəsur və etibarlı bir şəxs kimi təsvir olunur. O, Tan sülaləsinin müdafiəsinə qalxdı. 883-cü ildə üsyançıları Çanqandan qovdu. Hökndar ona baş vəzir vəzifəsini verdi. Eyni zamanda da Tayyuan əyalətinin (müasir Şansi) valisi təyin olundu.

Çin quldurlarının başçısı Çu Ven (Ch'u Wen) Tan sülaləsinin hökmdarını devirib imperator oldu. Hou-Lyanq (Hou-Liang) sülaləsinin əsasını qoydu. 907-ci ilədək taxta əyləşdi. Həmin dönəmdə Li Keyon Şansini idarə edirdi. O, öz əyalətinin müstəqilliyini elan edib, mərkəzə tabe olmaqdan boyun qaçırdı. İmperator nə qədər çalışsa da, Li Keyonu yola gətirə bilmədi. Çu Ven keçmiş Tan sülaləsinin və sarayın  ən nəhəng şəxsiyyətlərini Li Keyonun yanına göndərdi. Diplomatik danışıqlar heç bir nəticə vermədi. Bu vaxt Li Keyon Liao sülaləsinin banisi Abaoci ilə görüşdü və ittifaq qurdu.

## Son illəri
Li Keyon, 908-ci ildə ağır xəstələndi və 23 fevral 908-ci ildə vəfat etdi. Yerinə oğlu Li Çunşü gəldi.

## Ailəsi
Li Quoçanq və Kin xatunun üçüncü oğlu idi. Əsas xanımı Liu xatun olub 3 əsas cariyəsi var idi: Ceyn Çjen (sonradan imperatriça), Çen xatun və Janq xatun.

### Övladları:
* Li Çunşü (李存勗) - imperator (885-926)
* Li Çunba (李存霸), Yǒnq knyazı (925-926)
* Li Çunmey (李存美), Yōnq knyazı 
* Li Çunli (李存禮), Hsüe knyazı
* Li Çunvo (李存渥), Şen knyazı (925-926)
* Li Çunyi (李存乂), Mu knyazı (926-cı ildə Li Çunşü tərəfindən edam edildi)
* Li Çunşue (李存確), Tonq knyazı (925-926)
* Li Çunci (李存紀),Ya knyazı (925-926) 
* Li Tinqlüan (李廷鸞)
* Li Luoluo (李落落) (ö. 896)
* Li Çunjü (李存矩) (ö. 917)

### Övladlıqları:
* Li Çunşin (李存信), əsl adı Janq Vuluo (張污落) (862-902)
* Li Çunşiao (李存孝), əsl adı An Jinqhsi (安敬思) (ö.894)
* Li Çunjanq (李存璋) (ö.922)
* Li Çunji (李存質)
* Li Çunhao (李存顥) (ö.908)
* Li Çunşi (李存實)
* Li Çunşen (李存審), əsl Fu Çun (符存) (ö. 924)
* Li Çunjing (李存敬) (ö.926)
* Li Çunjin (李存進), əsl adı Sun Çonqcin (孫重進) (857-922)
* Li Çunhsian (李存賢), əsl adı Vanq Hsian (王賢) (860-924)
* Li Çunjen (李存貞)
* Li Siyuan (李嗣源), imperator
* Li Siben (李嗣本), (ö.916)
* Li Siyen (李嗣恩), (ö.918)
* Li Çunru (李存儒), əsl adı Yanq Poer (楊婆兒)

## Ədəbiyyat
**Mote, F.W.* Imperial China (900—1800). — Harvard University Press, 1999. — ISBN 0-674-01212-7;
**Заново составленное пинхуа по истории Пяти Династий. (Синь бянь у дай ши пинхуа). М. Восточная литература. 1984;
**Се Цзюйчжэн. Цзю Удай Ши — Старая хроника периода «Пяти династий». Пекин, Издательство «Бо-на», 1958

## İstinadlar

## Həmçinin bax
*Şatolar
*Tan sülaləsi

## Xarici keçidlər
Amalfi

**Amalfi** (*Amalfi*) — Salerno körfəzinin sahillərində, İtaliyanın Salerno əyalətində yerləşən sahilkənarı şəhər. 

## İstinadlar