open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zaur Şükürov

**Zaur Ramiz oğlu Şükürov ** () — 2024-cü il sentyabrın 1-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VII çağırış deputatlarının seçilməsi üçün keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində 44,5 % səslə 47 saylı Sumqayıt-Abşeron-Qaradağ Seçki Dairəsindən seçilmiş deputat, Bitərəf Azərbaycanın Cənubi Afrika Respublikasındakı səfirliyinin Müvəqqəti işlər vəkili, diplomatik missiyanın rəhbəri.

## Həyatı
Zaur Şükürov 1971-ci il dekabrın 10-da anadan olub.

## Əmək fəaliyyəti
25 ilə yaxın diplomatik xidmətdə fəaliyyət göstərib. Bu dövr ərzində Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mərkəzi aparatında müxtəlif vəzifələrdə – şöbə müdiri, idarə rəisinin müavini, idarə rəisi, nazirin köməkçisi kimi postlarda çalışıb.

Eyni zamanda, Azərbaycanın Polşa, Belarus, Macarıstandakı səfirliklərində müşavir (missiya rəhbərinin müavini) olub.

### Parlament fəaliyyəti
Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyasının Parlamentlərarası Assambleyasında (AİPA) Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri Zaur Şükürov oktyabrın 17-də bu qurumun Baş Assambleyasının 45-ci sessiyasında iştirak etmək üçün Laos Xalq Demokratik Respublikasının Vyentyan şəhərinə səfər edib.

2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan — Hindistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

## Müsahibələri
* Şotlandiya parlamentində təqdim olunan anti-Azərbaycan layihə əsassız ittihamlar üzərində qurulub
* Millət vəkili Zaur Şükürov və Millət vəkili Kamran Bayramov "Real İntervyu"dadırlar

## Təltifləri
* "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı (9 iyul 2019)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Diplomatiyadan parlamentə…
* Zaur Şükürov: Vətənimizin haqq səsinin fəaliyyət göstərdiyim ölkələrin yerli ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində ardıcıl iş aparmışam — MÜSAHİBƏ
* Azərbaycan Respublikasının diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Salonalı İsaiya

**Salonalı İsaiya** (, ) — Yunanıstan pravoslav keşişi, 1821-ci il Yunanıstan inqilabının iştirakçılarından biri.

## Həyatı
İsaiya Fokidanın Desfina kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Salona (Amfisa) şəhərində rahib Gerasimos Litsikasın yanında almışdır. 1797-ci ildə Desfina monastırında rahib olmuş və Osios-Lukas (Müqəddəs Luka) monastırında diakon təyin edilmişdir. Daha sonra İoannina şəhərində Kozmas Balanos və Afanasios Psalidas altında təhsil almışdır. Tezliklə igumen oldu və Konstantinopol patriarxı VI Kirillin marağını cəlb etmiş, təhsilini davam etdirmək üçün 1814-cü ildə onu Konstantinopola dəvət etmişdir. Burada gələcək Patriarx V Qriqori ilə tanış olmuşdur. İsaiya Desfinaya qayıtdı və 1818-ci ildə Salona yepiskopu təyin edildi. İki il sonra Yeşaya Filiki Eteriyanın üzvü olur və xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə yanaşı, Salonada gizlətdiyi üsyan üçün pul və silah toplayır.

11 mart 1821-ci ildə Beotiyanın Antikira şəhərində Atanasius Dyakos ilə görüşdü. Yeşaya inqilabçı andını içdi və Beotiyada üsyanın başladığını elan etdi.

## İstinadlar
Ramid Namazov

**Ramid Zakir oğlu Namazov ** () — 2024-cü il sentyabrın 1-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VII çağırış deputatlarının seçilməsi üçün keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində 50 saylı Abşeron üçüncü Seçki Dairəsindən seçilmiş deputat, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Administrasiyasının Xarici əlaqələr şöbəsinin sektor müdiri. 
## Həyatı
Ramid Namazov 2005-2024-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Xarici siyasət məsələri şöbəsində müxtəlif vəzifələr tutub. 

R.Namazov 2003-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bakalavr, 2006-cı ildə isə magistr pilləsi üzrə bitirib. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında ikinci ali təhsil (2009) və Cons Hopkins Universitetində (2013) magistr təhsili alıb.

2016-cı ildə Namazov Ramid Zakir oğlu “Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə”  və 2023-cü ildə Dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunmuşdur.

2024-cü ilin oktyabrında Azərbaycanın NATO Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin olunub. Milli Məclisin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı müvəqqəti komissiyasının sədridir. Eyni zamanda, Azərbaycan-Keniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupun rəhbəridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Diplomatiyadan parlamentə...
Apsifiya

**Apsifiya** () — Yunanıstanda ada. Mərkəzi Yunanıstan regionunda, ölkənin mərkəzi hissəsində, ölkənin paytaxtı Afinadan 120 km qərbdə yerləşir.

İqlimi mülayimdir. Orta temperatur 18 °C -dir. Ən isti ay avqustun 28-dir&nbsp;C, ən soyuq isə 8 °C ilə yanvar ayıdır. Orta yağıntı ildə 910 millimetrdir. Ən yağışlı ay 150 millimetr yağış ilə fevraldır, ən quraq ay isə 31 millimetr yağış ilə iyundur.

## İstinadlar
Edvard Dodvell

**Edvard Dodvell** (; ) — İrlandiya səyyahı, arxeologiyaya dair kitabların müəllifi.

İrlandiyada məşhur ilahiyyatçı Henri Dodvell ilə eyni ailədə anadan olub. Kembricdəki Trinity Kollecində oxuyub. 1801–1806-cı illərdə Yunanıstanı gəzdi, sonra həyatının qalan hissəsini İtaliya, Neapol və Romada keçirdi. Romada 1830-cu ildə Sabina dağlarına səyahət zamanı keçirdiyi xəstəlikdən sonra aldığı ağırlaşmalardan vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Navpakt

**Navpakt** və ya **Nafpaktos** () — Yunanıstanda şəhər. Şəhər Korinf körfəzinin şimal sahilində, körfəzin ağzına yaxın, Rio-Antirio körpüsünün yaxınlığında yerləşir. Şəhər Qərbi Yunanıstanın periferiyasının inzibati mərkəzi olan Patradan 15 kilometr şimal-şərqdə və Afinadan 215 kilometr qərbdə yerləşir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə, əhalisi  nəfərdir və beləliklə, periferik vahidin ikinci ən böyük şəhəridir. Sahəsi 16,725 kvadrat kilometrdir.

## İstinadlar
Gündüzqala məscidi

**Gündüzqala məscidi** — 1912-ci ilə aid tarix-memarlıq abidəsi, məscid. Azərbaycanın Qusar rayonunun Gündüzqala kəndində yerləşir.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

## Haqqında
Gündüzqala məscidi 1916-cı ildə Qusar rayonunun Gündüzqala kəndində tikilib.

Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Gündüzqala məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanıb. Məscidin binasından əvvəlcə məktəb kimi daha sonra isə anbar kimi istifadə olunub. 1985-ci ildə məscidin təmirinə başlansa da, maliyyə çatışmazlığından iş yarımçıq saxlanılıb.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Hazırda məscid təmirsizdir və fəaliyyət göstərmir.

## Memarlığı
Düzbucaqlı formada tikilmiş məscidin iç sahəsi 11x13 metrdir. Divarları çaylaq daşından tikilib. Damı ağ dəmir təbəqə ilə örtülüb. Döşəməsi taxta ilə tavanı isə taxta və şiferlə işlənib. Tavan iki taxta sütun üzərində dayanıb. Məscidin düzbucaqlı formada olan yeddi pəncərəsi var. Məscidin hündürlüyü 5 metr, yerdən günbəzin ən yuxarı hissəsinə qədər hündürlüyü isə 15 metrdir. Gündüzqala kənd məscidinin iki tərəfində açıq eyvan var. Eyvanın sahəsi 24x1,60 metrdir.

## Şəkilləri

Gündüzqala məscidi (6).jpg
Gündüzqala məscidi (4).jpg
Gündüzqala məscidi (5).jpg
Gündüzqala məscidi (8).jpg


## İstinadlar
Xaleya

**Xaleya** () — Ozol Lokridasının sahilində, Fokida sərhədləri yaxınlığında qədim şəhər. Böyük Plini səhvən onu Fokidanın bir şəhəri adlandırır. Peloponnes müharibəsi zamanı şəhər e.ə. 426-cı ildə Lakedemon ordusunu girovlarla təmin etmək məcburiyyətində qalan bir neçə şəhərdən biri idi.

Onun yeri müasir Qalaksidion yaxınlığında yerləşirdi.

## İstinadlar
İoaxim Payper

**İoaxim "Yoxen" Payper** (; ) — Vaffen SS baş zabiti, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı. 1940-cı ilin noyabrından 1941-ci ilin avqustuna qədər Reyxfürer-SS Henrix Himmlerin şəxsi adyutantı kimi xidmət etmişdir. Fransa kampaniyasının döyüşlərində fəal iştirak etmiş, sonra Şərq cəbhəsində Qızıl Orduya qarşı vuruşdu və Avropada İkinci cəbhə açıldıqdan sonra onun tərkibində Anti-Hitler koalisiyasının qoşunlarına qarşı vuruşdu. 1945-ci ilin aprelində ştandartenfürer rütbəsinə yüksələrək Vaffen SS-nin ən gənc alay komandiri olmuşdur. Müharibədən sonra Nürnberq tribunalı tərəfindən müharibə cinayətlərində günahlandırıldı, buna görə Payper məhkum edilmiş və 1956-cı ilə qədər həbsdə qaldı.

## İstinadlar
Qalaksidion

**Qalaksidion** () —  Yunanıstanda dənizkənarı şəhər. Dənizçilik ənənəsi və tarixi ilə tanınır. Dəniz səviyyəsindən 10 metr yüksəklikdə, Korinf körfəzinin şimal sahilində, Qyona dağının ətəyində, Amfisadan 17 kilometr cənubda və Afinadan 125 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan regional vahidindəki Fokida regional bölməsində Delfi bələdiyyəsinin (dim) bir hissəsidir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə 2,011 nəfər əhalisi var.

## İstinadlar
Odissey Andrutsos

**Odissey (Odisseas) Andrutsos** ( ; ) — Yunanıstan hərbi lideri, Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin iştirakçısı. O, Kleft ailəsindəndir.

## İrsi
Odisseyin həyatının son, şübhəli ayları onun şöhrətini azaltmamışdır. Xalqın yaddaşında ilk növbədə Qraviya döyüşü üçün hərbi lider-qəhrəman olaraq qalmışdır. Yunanıstan tarixçilərinin əksəriyyəti onun Yunanıstanın azad edilməsinə verdiyi töhfəni vurğulayır və onu siyasi intriqaların qurbanı hesab edirlər. Yunanıstanın bütün şəhərlərində Odissey Andrutsosun adına küçə və meydanlar var.

## İstinadlar
Panuryas

**Dimitrios "Panouryas" Ksiros** (; ) — Yunanıstan hərbçisi, Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin iştirakçısı.

1915-ci ildə Dremisa kəndi Panuryas adlandırılmışdır.

## İstinadlar
Qocabaşılar

**Qocabaşılar** (; ; ) — Osmanlı Balkanlarının bəzi hissələrində, daha çox Osmanlı Yunanıstanında və xüsusilə Peloponnesdə yerli xristian görkəmli şəxslər. Bəzi yerlərdə (məsələn, adalarda) seçildilər, lakin, xüsusən Peloponnesdə, tezliklə Osmanlı administrasiyasında əhəmiyyətli təsir göstərən və vəzifələr tutan irsi oliqarxiyaya çevrildilər.

Ortodoks kəndlərində qocaabaşıların ekvivalenti müsəlman kəndlərində muxtar idi, qarışıq kəndlərdə isə hər ikisi var idi.

## İstinadlar
Muxtar (vəzifə)

**Muxtar** (; ) — Orta Şərqdə kənd rəisi, Osmanlı hakimiyyəti dövrünə qədər uzanan köhnə bir qurum. Əmir S. Çeşin, Bill Hatmen və Avi Melamedin fikrincə, muxtar "əsrlər boyu mərkəzi fiqurlar olmuşdur". Onlar "müsəlman icmaları ilə məhdudlaşmırdılar"; hətta "ərəb dünyasındakı xristian və yəhudi icmalarının da muxtarları var idi".

Muxtarlar ağsaqqal rolunu oynayırdılar. Onlar ənənəvi olaraq kəndliləri dövlət bürokratiyası ilə əlaqələndirirdilər. Muxtarın bəzi vəzifələrinə həyat hadisələrinin (doğum, nikah və s.) qeydə alınması və sənədlərin notarial qaydada təsdiq edilməsi daxildir. Muxtar, başqa şeylərlə yanaşı, vergilərin toplanmasına və kəndində qanunun və asayişin hökm sürməsinə cavabdeh idi.

## Qəzzə
1948-ci ildə İsrail qurulmazdan əvvəl Fələstində Britaniya hakimiyyəti muxtarlara bağlı idilər. Qəzzada hələ də güclü klan kimi fəaliyyət göstərən onlarla ailə var. Bu ailələr öz təsirlərini biznesə nəzarət etməkdən əldə edirlər və yüzlərlə minlərlə qohumlara sədaqətə malikdirlər. Hər ailənin başçısı muxtar kimi tanınır.

## İstinadlar
Təpədələnli Əli Paşa

**Təpədələnli Əli Paşa** () və ya **Yaninalı Əli Paşa** — Qərbi Rumelinin böyük bir hissəsi olan Yanina paşalığının Osmanlı paşası kimi xidmət etmiş alban hökmdarı. Onun hakimiyyəti dövründə region yüksək dərəcədə muxtariyyət əldə etmiş və hətta *[[de-fakto]]* müstəqil qalmağı baramışdır. Paşalığın paytaxtı Təpədələn ilə birlikdə Əlinin qərargahı olan Yanina idi.

## İstinadlar
Armatollar

**Armatollar** () — Yunanıstanda Osmanlı hakimiyyəti dövründə yerli xristian əhalinin (əsasən yunanlar) silah daşımaq hüququ olan nümayəndələri. Osmanlı hakimiyyətləri adından armatollar yerli asayişi qoruyur, cinayətkarları təqib edir, kleft və hayduk dəstələrinə qarşı döyüşürdülər. Armatolların nəzarəti altında olan ərazilər Armatoliklər adlanırdı. Termin italyanca "armato", yəni "silahlı" sözündən gəlir.

## İstinadlar
Afanasios Psalidas

**Afanasios Psalidas** (; ) — Yunanıstan alimi, Müasir Yunanıstan Maarifçiliyinin xadimi, müəllim və yazıçı, tərcüməçi.

Gənc olanda Psalidas arxaist yunan dilini mənimsəmiş, lakin o, Yaninada populyar bir müəllim olanda dimotik yunan dilindən istifadə etmişdir. O, həmçinin Adamantios Koraisin kafarevusa ("təmizlənmiş" dil) mövzusundakı mövqeyi ilə razılaşmırdı.

## Seçilmiş əsərləri
* «Добрые действия» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Καλοκινήματα. Ἦτοι ἐγχειρίδιον κατὰ φθόνου καὶ κατὰ τῆς Λογικῆς τοῦ Εὐγενίου)
* «Логика» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, «Λογική κατά νωτέρους μέν συντεθείσα, μεθόδω δε μαθηματική, εξυφανθείσα χάριν των φιλομούσων Ελλήνων, Εν Βιέννη, 1793»)
* «География Албании и Эпира» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Θεσπρωτός, Κοσμᾶς, Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου. Ἐξ ἀνεκδότου χειρογράφου τοῦ Κοσμᾶ Θεσπρωτοῦ μὲ τοπογραφικὰ σχεδιογραφήματα καὶ γεωγραφικοὺς χάρτας τοῦ ἰδίου, Ἰωάννινα, Ἑταιρεία Ἠπειρωτικῶν Μελετῶν, 1964)
* «Форпосты эллинизма» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Πρόμαχοι του Ελληνικού ")
* «Размышления и напутствия Нации» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Στοχασμοί και προτροπές προς το Γένος)
* «Краткая география» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Γεωγραφία σύνομος καθ΄ απλήν φράσιν, 1809)
* «Логика и Метафизика» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Λογική και Μεταφυσική, Ἰωάννινα, 1804)
* «Уроки Философии» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Μαθήματα Φιλόσοφίας. Μεταφυσική&nbsp;— Κοσμολογία, 1793)
* «Настоящее Блаженство или основа любой религии» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Αληθής ευδαιμονία ήτοι βάσις πάσης θρησκείας, Τόμος Α΄, Ἑν Βιέννῃ τῆς Αοὐστρίας, Ἐν τῇ Τυπογραφίᾳ Ἰωσὴφ τοῦ Βαουμαϋστέρου, 1791)
* «Практическое введение в философию» (Ψαλίδας, Ἀθανάσιος, Πρακτικής φιλοσοφίας εισαγωγή το δίκαιον της φύσως, ηθικήν και πολιτικήν περιέχουσα)

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Κονδύλης Παναγιώτης, «Ο Ψαλίδας, ο Παμπλέκης και η θεία Αποκάλυψη». Ηπειρωτικά Χρονικά 24 (1982), 249—266.
* Παναγιώτης Νούτσος, «Ο νεαρός Ψαλίδας για τη θεία αποκάλυψη». Ηπειρωτικά Χρονικά 25 (1983), 265—286.
* Παναγιώτης Νούτσος, «O νεαρός Ψαλίδας και η φιλοσοφία του γαλλικού Διαφωτισμού», Hπειρωτικά Xρονικά, 23 (1981), 187—214
* Παναγιώτης Νούτσος, «Ένα χειρόγραφο της Mεταφυσικής του Ψαλίδα», O Eρανιστής, 18 (1982).
* Παναγιώτης Νούτσος, *Λόγος και αποκάλυψη στο έργο του νεαρού Α. Ψαλιδά*, Τα Ιστορικά, τομ.5, τ/χ.8 (Ιούνιος 1988),σελ.37-52
* Πέτσιος Κώστας Θ, «Η έννοια της ευδαιμονίας στο έργο του Αθ. Ψαλίδα», Ηπειρωτικά Χρονικά 29 (1988-89), 379—401.
* Ψημμένος, Νίκος (επιμ.): Ευρετήρια κειμένων νεοελληνικής φιλοσοφίας. Β΄: Ευρετήριο «Αληθούς ευδαιμονίας» Αθανασίου Ψαλίδα, Γιάννινα 1983.
* Διαμαντής, Κωνσταντίνος, «Ο Αθανάσιος Ψαλίδας και το Αρχείον του», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος 14 (1960),σ. 550—583, 16 (1962), σ. 273—369.
* Λάιος Γεώργιος, «Ο Αθανάσιος Ψαλίδας Αντιδημοκράτης (1793). (Ανέκδοτα δοκουμέντα από τα Αρχεία της Βιέννης)», Ηπειρωτική Εστία 6 (1957), σ. 214—224.
İoannis Filimon

**İoannis Filimon** (; ) — Yunanıstan tarixçisi və naşiri, Yunanıstan iqilabının iştirakçısı və tarixşünası.

## Həyatı
Filimon 1798-ci ildə Konstantinopolda anadan olmuşdur. O, gizli yunan inqilabi təşkilatı Filiki Eteriyanın üzvü idi. 1821-ci ildə Yunanıstan inqilabının başlaması ilə ortodoks yunan əhalisinə qarşı qırğınlar və qırğınlar dalğası Osmanlı İmperiyasını bürümüşdü. Filimon özü qırğından xilas ola bildi və Peloponnesə getdi. Burada ailəsi ilə uzun illər dost olduğu Dmitri İpsilantinin ətrafına qoşuldu və onun katibi olmuşdur.

## Əsərləri
* 
* Δοκίμιον ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως Τ.Α'/ παρά Ιωάννου Φιλήμονος http://medusa.libver.gr/handle/123/1540
* 

## İstinadlar
Dmitri İpsilanti

**Dmitri İpsilanti** (; ) — Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin fəal iştirakçısı. Fanariot ailəsindən olan İpsilanti Konstantin İpsilantinin ikinci oğlu, Rusiya xidmətində zabit olan Aleksandr İpsilantinin qardaşıdır. Miçiqan ştatının İpsilanti şəhəri Dmitri İpsilantinin adını daşıyır.

## İstinadlar
Günay Ağamalı

**Günay Fəzail qızı Ağamalı** () — azərbaycanlı psixoloq, icimai-siyasi xadim, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin VII çağırış deputatı, Ana Vətən Partiyasının sədri.

## Həyatı və fəaliyyəti
2024-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan - Sudan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri seçilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Mesolongion

**Mesolongion** () — Yunanıstanda şəhər, Qərbi Yunanıstanın periferiyasında Etolia və Akarnaniya periferik vahidinin və İera-Polis-Mesolongion icmalarının (dima) inzibati mərkəzi. Axeloos və Evinos çayları arasında , Patraikos körfəzindəki Mesolongi gölünün sahilində, Aqriniondan 35 km və Andiriondan 37 km məsafədə yerləşir. Əhalisi 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən  nəfərdir.

## İstinadlar
Adamantios Korais

**Adamantios Korais** () və ya **Adamans Corai** (; ) — Yunanıstan filoloqu, ellinistik alim və maarifçilərindən biri.

Onun əsas xidməti yunan dilinin Yunanıstanın siyasi köləliyi dövründə bu dilə daxil olan yad çirkləri kütləsindən təmizlənməsidir. Korais dəyərli filoloji müqəddimələrlə bir çox qədim klassikləri nəşr etdirmiş, yunan dili və ədəbiyyatına dair fərdi məqalələr yazmışdır.

## İstinadlar
Kafarevusa

**Kafarevusa** ( — «təmiz») — XIX və XX əsrlərdə Yunanıstanda dövlət, ictimai həyat və ədəbiyyatın əsas dili olan yunan dilinin mühafizəkar çeşidi.

XIX əsrin əvvəllərində Yunanıstanın Osmanlı imperiyasından ayrılaraq milli Yunanıstan dövləti qurması perspektivi yarananda burada yunan dilinin hansı variantının rəsmi olması məsələsi ortaya çıxdı. Kafarevusa bu suala cavab olaraq yunan dilini alınma sözlərdən təmizləməyi və ona arxaik xüsusiyyətlər əlavə etməyi təklif etmişdir. Bu, bir tərəfdən yunan dilinin təbii forması olan dimotikadan (  - "xalq") istifadə ilə digər tərəfdən qədim yunan dilinə tam qayıdış arasında aralıq mövqe idi.

## İstinadlar
Nakos Panuryas

**Nakos Panuryas** (; ) — Yunanıstan hərbi xadimi və siyasətçisi. O, Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlmiş və müstəqil Yunanıstan krallığında millət vəkili seçilmişdir.

## Həyatı
Nakos Panurgias 1795-ci ildə Salona şəhərində armatol başçısı Dimitrios Panuryasın oğlu olaraq anadan olmuşdur. O, atası kimi döyüşçü olmuş və Panuryas zamanı həm atasının, həm də başqa başçıların rəhbərliyi altında döyüşmüşdür. Qubernator İoannis Kapodistrias 1827-ci ildə ona xiliarx adını vermişdir.

Müstəqillik əldə etdikdən sonra Yunanıstan kralı Otto onu general-mayor rütbəsinə yüksəltmiş və o, 1844-cü ildən Amfisa üçün Yunanıstan parlamentinin üzvü seçilmişdir.

## İstinadlar
Mister Olimpiya 1980

**Mister Olimpiya 1980** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca onaltıncısı.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1980-cı ilin 4 oktyabrında, Avstraliyanın Sidney şəhərində keçirilmişdir. Yarış Sidney şəhərinin məşhur Sidney Opera Teatrında baş tutmuşdur. Yarış Arnold Şvartseneggerin qələbəsi ilə bitmiş və bu onun Mister Olimpiya yarışlarında yeddinci qələbəsi oldu.

## Nəticələr
Mister Olimpiya 1980 əvvəlki yarışmalarla müqayisədə ən yaddaqalanı idi və konfiliktləri ilə diqqəti cəlb etdi. 1980-cı ildə Arnold "Barbar Konan" filminin çəkilişlərinə hazırlaşırdı. Hər kəs əmin idi ki, Arnold yarışda iştirak etməyəcək. Yarışa 8 həftə qalmış Arnold gərgin məşqlərə başladı. Bunu film çəkilişi ilə əlaqələndirirdilər. Onun yarışda iştirak etməsi gizlin saxlanılmış, Sidneyə uçan təyyarəyə minərkən belə onun yarışı izləməyə getdiyi bildirilmişdir. Son anda hamıya məlum oldu ki, Arnold yarışda iştirak edəcək. Ekspertlərə görə o heç də yaxşı formada deyildi. Əksinə bəzi iştirakçılar ondan daha yaxşı formada idi. Bunu Arnold Şvartsenegger özü də etiraf etmişdir.

Arnold Şvartsenegger qalib elan olunduqdan sonra bir çox iştirakçılar, eləcə də CBS Sports jurnalistləri bu qərara etirazını bildirdilər. Əksər mütəxəssislər Mayk Mentserin qalib olacağını düşünürdü. Hakimlər isə onu 5-ci yerə layiq gördülər. Bir çox idmançılar, Frenk Zeyn, Boyer Koe və Mayk Mentser etiraz əlaməti olaraq növbəti olimiya yarışlarında iştirakdan imtina etdilər. Onlara qismən Kris Dikerson da qoşuldu. Sonradan isə fikrini dəyişdi.

## Önəmli məqamlar
* Arnold Şvartsenegger 7 dəfə Mister Olimpiya olduqdan sonra rəsmən peşəkar bodibildinqdən getdiyini elan etdi.
* «Mister Olimpiya» 1975–1979 yarışlarından fərqli olaraq bu yarışmada kateqoriyalar üzrə mübarizə yox idi. Əvvəlki yarışmalarda isə iki kateqoriya mövcud idi: 200 funtda qədər və yüksək. 1965-1973-cü illərdə də məhs çəkicə aşağı idmançılar daha ağır çəkili idmançılarla bir yerdə mübarizə aparırdı.
* Kris Dikersonun dedikləri: "Yarışın təşkilatçısı Pol Qrem əsl əclaf idi, mənə qarşı böyük nifrəti var idi. Bu həm afroamerkalı olduğuma görə, həm də mənim cinsi oriyentasiyama görə idi". Pol Qrem hətta hakimə demişdir: "Kris qalib ola bilməz, ona görə ki, o geydir"

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Mr. Olympia
Alman iqtisadi möcüzəsi

**Alman [[İqtisadi möcüzə|iqtisadi möcüzəsi]]** (həmçinin **Qərbi alman iqtisadi möcüzəsi** və **Reyn möcüzəsi**; *)* *—* Almaniyada İkinci Dünya müharibəsindən sonra 1948-ci ildən 1960-cı illərin ortalarına qədər neoliberalizmə əsaslanan sürətli iqtisadi bərpa dövrüdür. Termin ilk dəfə bu şərtlərlə bağlı 1950-ci ildə *[[The Times]]* qəzetində istifadə edilmişdir.

İqtisadi möcüzə dövrünün başlanğıcı 1948-ci ildə Trizoniyada pul islahatı hesab olunur ki, bu da qanuni ödəniş vasitəsi kimi reyxsmarkın alman markası ilə əvəzlənməsinə səbəb oldu. Dövrün əsas xüsusiyyətləri aşağı inflyasiya səviyyəsi, işsizliyin azalması (0,7%-ə qədər), ÜDM-in yüksək artım templəri (ildə 8%-ə qədər) və sənaye istehsalının əhəmiyyətli artımı olmuşdur. “Möcüzə”yə səbəb olan siyasətin “atası” Lüdviq Erhard hesab olunur. O, kansler Konrad Adenauer hökumətində iqtisadiyyat naziri vəzifəsində çalışmışdır. İqtisadi möcüzənin nəticələri əmtəə çatışmazlığının aradan qaldırılması, ölkənin müharibədən zərər çəkmiş sənayesinin və infrastrukturunun sürətli bərpası, ölkənin dünya bazarlarına qaytarılması, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi olmuşdur. 1950-ci illərin ortalarında Avropanın ən inkişaf etmiş ölkələrindən birinə çevrildi. 1950-ci illərin sonundan 1960-cı illərin əvvəllərinə qədər olan dövrdə əhaliyə sosial təminat verən bir sıra qanunların (xüsusən, 1961-ci il tarixli Sosial Yardım Qanunu) qəbulu da “möcüzə”ni dəstəklədi.

Bir sıra hallarda “alman iqtisadi möcüzəsi” termini eyni zamanda öz iqtisadiyyatını bərpa etməyə müvəffəq olmuş Avstriyaya da şamil edilir.

## Həmçinin bax
*Almaniya iqtisadiyyatı
*Yaponiya iqtisadi möcüzəsi
*İtalyan iqtisadi möcüzəsi

## İstinadlar
Yunan dili məsələsi

**Yunan dili məsələsi** və ya sadəcə **dil məsələsi** (  ) — Yunanıstanda ədəbi dil normasının seçilməsindən ibarət mürəkkəb mədəni proses. Ümumiyyətlə, dil məsələsi ətrafında mübahisələr kitab dili adlanan dil arasında seçimə qədər qarışıq olmuşdur. Seçimlər arasında qədim yunan dili, danışıq dili dimotika və aralıq kafarevusa variantı var idi.

Yunan dilinin nə olması ilə bağlı nəzəri mübahisə XVIII əsrin ikinci yarısında yaranmış və Yevgeni Vulqaris tərəfindən qaldırılmışdır.

## İstinadlar
Heydər Qasımlı

**Heydər İftar oğlu Qasımlı** () — Azərbaycan yazıçı-dramaturqu, yüksəkixtisaslı mədəni-maarif işçisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Ağköynək mədəniyyət evinin (1968-ci ildən), Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin(1983-cü ildən), Qazax Dövlət Dram Teatrının(1991-ci ildən) direktoru, "Göyəzən" qəzetinin (1995-ci ildən) baş redaktoru.

## Həyatı
Heydər İftar oğlu Qasımlı 1942-ci ildə yanvarın 18-də Qazax rayonunun Kosalar kəndində dünyaya gəlib. 1948-ci ildə Kosalar kənd tam orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub, 1958-ci ildə həmin məktəbin 10-cu sinfini bitirmişdir. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olub, 1978-ci ildə həmin istitutu bitirərək yüksəkixtisaslı mədəni-maarif işçisi ixtisasına yiyələnmişdir. 1976-cı ildə ailə qurub, 4 övladı var. 2012-ci ildə vəfat etmişdir.

1961-ci ildən Suraxanı neft mədənlərində operator köməkçisi, operator, usta köməkçisi və usta vəzifələrində çalışıbdır. 9 sentyabr 1968-ci ildən 5 fevral 1971-ci ilədək yenidən rayona qayıtmış və Ağköynək Kənd Mədəniyyət Evinin bədii rəhbəri vəzifəsində işləmiş, 5 fevral 1971-ci ildən 30 oktyabr 1975-ci ilə kimi Mədəniyyət şöbəsi 2 nömrəli artoklubun müdiri, 1 noyabr 1975-ci ildən 1 avqust 1976-cı il tarixədək Radio verlişləri redaksiyasının redaktoru, 1983-cü ildən Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin, 1989-cu ilin martından 1991-ci ilin iyulunadək Qazax Dövlət Dram Teatrının direktoru olmuşdur, 1995-ci ilin iyunundan "Göyəzən" qəzetinin redaktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

## Yaradıcılığı
Ədəbi yaradıcılığa 1960-cı ildə başlayıb. İlk hekayəsi "Ata kölgəsi" Azərbaycan gəncləri qəzetində dərc olunub. Heydər Qasımlının "Qızdərəyə gedən yol", "Çörək ətri", "Ata kölgəsi", "Kibrit qutusu", "Axtaran tapar", "Nəfsin bəlası", "Qarasaqqal" və s. kitabları nəşr olunmuşdur. Yazıçı "Gümüş kəmər","Qisas" romanlarını,"Gülnarə","Yurd yeri","Sarı ürgə","Tənha çinar","Nəfsin bəlası" povestlərini Azərbaycan ədəbiyyatına bəxş etmişdir. Ədəbiyyatımızda İsmayıl Şıxlı dan sonra Cahandar ağa kimi kişilik obrazını yaradanlardan biri də məhz Heydər Qasımlıdır. Yazıçının son illərdə qələmə aldığı "Qanlı papaq" tarixi romandır. Bu roman Azərbaycanda feodal-bəy münasibətlərinin hökm sürdüyü və onun süquta uğradığı dövrləri əhatə edir. Süjet Kürqırağı kəndlərin birində cərəyan edən canlı hadisələr üzərində qurulmuşdur. Heydər Qasımlı 1988-ci ildə "Araz" ali ədəbi və 2000-ci ildə "Nurlu qələm ustası" mükafatları laureatı olmuşdur.

## Əsərləri
* Qızdərəyə gedən yol. Bakı: Yazıçı, 1985.
* Çörək ətri. Bakı: Gənclik, 1985.
* Ata kölgəsi. Bakı: Gənclik, 1988.
* Nəfsin bəlası. Bakı: Yazıçı, 1991.
* Kibrit qutusu.
* Axtaran tapar.
* Qarasaqqal.
* Qanlı papaq.
* Hər şeyin sonu var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Heydər Qasımlının 65 illik yubileyi münasibətilə bağlı təbrik](https://anl.az/down/meqale/medeni_maarif/9_2007/14(meqale).pdf)
* Heydər qasımlının 75 illik yubileyinin Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində qeyd olunması
Kozmas Balanos

**Kozmas Balanos** (; ) — Yunanıstan keşişi, Müasir yunan maarifçiliyinin xadimi, riyaziyyatçısı, müəllimi və yazıçısı. Atası, maarifçi Balanos Vasilopulosun yaradıcılığının davamçısı olmuşdur. O, XVIII əsrin ikinci yarısının ən məşhur yunan alimlərindən biridir.

## İstinadlar
Atanasios Dyakos

**Atanasios Dyakos** (; ) — Yunanıstan hərbi xadimi və Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin iştirakçısı.

Üsyanın başlaması ilə Atanasios silahdaşı və dostu Vasilis Busqos ilə birlikdə üsyançıları Levadiyaya aparmışdır. 4 aprel 1821-ci ildə hər ev uğrunda üç günlük döyüşdən sonra üsyançılar şəhər qalasını ələ keçirmiş və onun üzərində Yunanıstan bayrağı qaldırmışdılar.

## İstinadlar
Antikira

**Antikira** () — Yunanıstanda qədim Antikira şəhərinin şərqində kiçik dənizkənarı şəhər. Dəniz səviyyəsindən 2 metr hündürlükdə, Korinf körfəzinin şimal sahilində, Distomondan 7 kilometr cənub-qərbdə, Delfidən 16 kilometr cənub-şərqdə, Levadiyadan 22 kilometr cənub-qərbdə, Navpaktdan 69 kilometr şərqdə və Afinadan 106 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan periferiyasında Beotiya periferik vahidində Distomon-Araxova-Andikira icmasının (dim) bir hissəsidir.

## Əhalisi

## İstinadlar
Levadiya

**Levadiya** () — Yunanıstanda, qədim Libadiya şəhərinin yerində yerləşən şəhər. Dəniz səviyyəsindən 204 metr yüksəklikdə, Kifisos çayının sağ sahilində, Lamiyadan 64 kilometr cənub-şərqdə və Afinadan 90 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Şəhərin şərqində və cənub-şərqində Parnas dağ silsiləsi yerləşir. Mərkəzi Yunanıstan periferiyasında, Beotiya periferik vahidinin eyniadlı icmanın inzibati mərkəzidir.

## İstinadlar
Devkalion (Prometey oğlu)

**Devkalion** (  ) —  qədim yunan mifologiyasındakı personaj, Fesaliyadakı Ftiotida kralı Prometeyin oğlu. Rəvayətə görə, o, arvadı Pirra ilə birlikdə qlobal daşqından sonra qaçaraq arxalarına daş ataraq yeni bir millət yaratmışdılar.

## İstinadlar
Kefis (mifologiya)

**Kefis** —  qədim yunan mifologiyasında Kefis çayının tanrısı. Nərgizin atasıdır.

Oroposda qurbangahı var.

Kefisin nəvəsi Apollon tərəfindən suitiyə çevrilmişdir.

## İstinadlar
Krias

**Krias** () — qədim yunan mifologiyasında Arqosun oğlu, Arqos padşahı. Arqos padşahıdır. O, taxt-taca, ehtimal ki, qardaşı və ya oğlu Forbantdan sonra keçmişdir

## İstinadlar
Forbant (Arqos padşahı)

**Forbant** (  ) — qədim yunan mifologiyasında Arqos padşahı, Arqosun oğlu və Triopun atası. Başqa bir versiyada o, Krias və Arqosun altıncı kralı Melantomikanın oğludur.

## İstinadlar
Triop (Arqos padşahı)

**Triop** () —  qədim yunan mifologiyasındakı personaj, Arqosun padşahı. Forbantın oğludir, İas və Agenorun atasıdır.

Diodorun yazılarına görə, ellinlərlə birlikdə gələrək Rodosda məskunlaşmışdır. Onunla gələn köçkünlər də Simada məskunlaşdılar.

## İstinadlar
Arqos (Zevsin oğlu)

**Arqos** (  ) — qədim yunan mifologiyasında Arqos şəhərinin eponimi, Zevs və Niobanın oğlu. Fonoreydən sonra padşah olmuşdur. O, Peloponnesdə şəhər salmış, şəhərin adını isə Arqos qoymuşdur. Başqa bir versiyaya görə, Arqosun dördüncü padşahı Apisin oğludur.

O, Liviyadan buğda gətirib Arqolisdə səpmişdir. Onun məzarı Arqosdadır.

## İstinadlar
Melanfi (Dolinin oğlu)

**Melanfi** (  ) Homerin "Odisseya"sında kiçik personaj, Dolinin oğlu, Odisseyin köləsi. O, dilənçi qiyafəsində olanda Odisseyi təhqir etmiş, daha sonra onun tərəfindən öldürülmüşdür. Melanfi ələ keçiriləndən sonra bağlanır və tavandan asılır, sonra parçalara bölünür və itlərə verilir. Bu epizod Feokrit  tərəfindən qeyd olunur. Higin səhvən onu taliblərdən biri adlandırır.

## İstinadlar
Çaqama

və ya sadəcə **kama** – Yaponiya çay mərasimlərində istifadə olunan çaydan. Çay hazırlamaq üçün istifadə olunur.

## Tarixi
Dəmir çaydanlar qədim dövlərdən etibarən Yaponiyada istifadə olunur. Muromoçi dövründə (1333–1538) çay mərasimi mədəniyyətinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq dəmir çaydanlar xalq incəsənəti işləri, eləcə də, funksional əşyalar olmuşdur.

Yaponiyada iki region çaqama istehsalına görə tanınmışdır: Aşiya və Tenmyo. Aşiya çaydanlarının səthi hamara və zərif dekorasiyaya malikdir. Tenmyo çaydanlarının səthi qabadır və sadə görünüşü var. Çay mərasimi rituallarının yaradıcısı olan Sen no Rikyuya görə çaydan ən vacib çay ləvazimatıdır.

## Xüsusiyyətlər
Çaqama tökmə dəmirdən hazırlanmış böyük çaydandır. Çaydan əridilmiş dəmirin gil və qumdan hazırlanmış qəlibə tökülməsi ilə hazırlanır. Böyük çaydanlar noyabr-aprel aylarında iroridə metal tripodların üzərində qızdırılır. Kiçik çaydanlar isə may-oktyabr aylarında furonun üzərində isidilir.

Çaqamaların çoxu dairəvi formada olsa da, müxtəlif forma və üslublarda olan çaqamalar mövcuddur. "Dolu" çaydanı qabarıq səthə, "bulud əjdahası" çaydanı isə dar və silindrik formaya malikdir. Çaqamanın iki kiçik "qulağı" olur ki, bu "qulaqlara" keçirilmiş dairəvi qulplarla çaydanı götürmək olar. Çaydanın hamar qapağının üstündə kiçik metal çıxıntı var.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Apis (Arqos padşahı)

**Apis** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, Fonorey və Teledikanın oğlu, Arqosun üçüncü padşahı. Peloponnes Apiya onun adınadır. Apiya padşahı (və ya Sikion padşahı) olmuşdur. Arqos versiyasına görə, o, Telxion və Telxinin sui-qəsdinə məruz qalmışdır. Uşaqsız idi. O, tanrılar arasında sayıldı və Serapis adını almışdır. Başqa bir versiyaya görə, o, gəmilərlə Misirə getmiş və Serapis olmuşdur. Arkadiya versiyasına görə, o, təsadüfən Etol tərəfindən öldürülmüşdür.

Sikion versiyasına görə, Apis Sikionun dördüncü padşahı, Telxinin oğlu və Telksonun atasıdır.

## İstinadlar
Sikion

**Sikion** () — Peloponnesin şimal-şərqində, Korinf körfəzinin dərinliyində, Asopos və Gelisson çayları arasında yerləşən qədim yunan polisi. Sikioniya regionunun (, ) əsas şəhəri idi. Qədim Sikionun yerində kiçik Sikyon şəhəri yerləşir ki, bu şəhər 1920-ci ilə qədər Vasiliko adlanırdı.

## İstinadlar
Evpomp

**Evpomp** (  ; ) —  qədim yunan rəssamı.

Evpomp qədim Yunanıstanın Sikion şəhərindən idi. O, təxminən e.ə. 400–376-cı illərdə yaşayıb-yaratmışdır. e. Kiçik Asiyanın İoniya məktəbindən fərqli olaraq sənətə elmi prinsipləri daxil etməyə çalışan və rəsmdə ən yüksək dəqiqliyə can atan Sikion rəssamlıq məktəbinin banisidir. Rəssam Pamfilin müəllimi olmuşdur.

## İstinadlar
Pitsa lövhələri

**Pitsa lövhələri** — 1935-ci ildə Yunanıstandakı qədim Sikion şəhəri yaxınlığında Pitsada tapılmış dörd taxta lövhədən ibarət dəst. Müəyyən bir nəzir obyektinin salamat qalmış bu fraqmentləri qədim Yunanıstanın arxaik incəsənət dövrünə aiddir və qədim dəzgah rəssamlığının sağ qalmış ən qədim nümunəsi hesab olunur. E.ə. VI əsrə aiddir. Onlar Afina Milli Arxeologiya Muzeyinin eksponatıdır.

Bütün lövhələrdən yalnız birində rəsm demək olar ki, tamamilə salamat qalmışdır. Sağ küncdəki ikinci planşetdə profildə dörd qadının təsviri var. Digər iki lövhə paltarın ətəyini təsvir edən fraqmentlərdir.

## İstinadlar
Serapis

**Serapis** (), **Sarapis** (), **Sarapo** () — ellinizmdə bolluq, məhsuldarlıq, yeraltı dünya və axirət tanrısı. Serapis bir yunan tanrısı kimi təsvir edilmişdir, lakin bolluq və dirilməni simvolizə edən bir çox kultun ikonoqrafiyasını birləşdirən Misir əşyaları ilə. İsgəndəriyyədə (Kanopus şəhəri yaxınlığında) III Ptolemey tərəfindən tikilmiş Serapeum məbədi Serapisə həsr edilmişdir. Roma dövründə Serapisin populyarlığı artmağa davam etmiş və o, tez-tez Misir xaricindəki məbədlərdə İsidanın yoldaşı kimi təsvir edilmişdir. Serapis və İsidanın Horun həmkarı olan Harpokrat adlı bir oğlu var.

## İstinadlar
Feokrit

**Feokrit** (; ) — qədim yunan şairi. O, əsasən idilliyaları ilə tanınır.

## Həyatı

E.ə. 315-ci və ya 300-cü ildə Sirakuzada və ya Kos adasında anadan olmuşdur. Qədim müəlliflər bu barədə mübahisə edirdilər. Birinci fərziyyə daha real görünür. O, gəncliyində həmin dövrdə çox məşhur kurort və Afinanın süqutundan sonra yunan ziyalılarının mərkəzlərindən biri olan Kos adasına köçmüşdür.

## İstinadlar
İtalyan iqtisadi möcüzəsi

**İtalyan [[İqtisadi möcüzə|iqtisadi möcüzəsi]]** () — 1950-ci illərin ortaları - 1970-ci illərin ortaları arasında İtaliyada sürətli iqtisadi artım dövrü olub, bu müddət ərzində ölkə iqtisadiyyatı aqrar-sənaye iqtisadiyyatından dünyanın ən sənayeləşmiş və dünya iqtisadiyyatı arasında ən çox inkişaf etmiş iqtisadiyyata çevrilmişdir.

## Tarixi
1950-ci illərin əvvəllərindən İtaliya müstəsna sürətlə sənaye inkişafı dövrünə qədəm qoydu, sənaye istehsalının orta illik artımına görə bütün Avropa ölkələrini geridə qoydu və dünya miqyasında Yaponiyadan sonra ikinci oldu .

1959, 1960, 1961 və 1962-ci illərdə iqtisadi artım ÜDM-in müvafiq olaraq 6,4, 5,8, 6,8 və 6,1 faizinə çatmışdır. 1957-1960-cı illərdə sənaye istehsalının orta illik artımı 31,4% olmuşdur. Aşağıdakı sənayelər daha da təsirli artım göstərdi:

* avtomobil sənayesi - 89%,
* dəqiq mühəndislik - 83%,
* süni liflərin istehsalı - 66,8%.

Ümumilikdə 1953-1962-ci illər ərzində İtaliyada sənaye istehsalının həcmi üç dəfə artmışdır.

Koreya müharibəsi (1950-1953) və tankların, təyyarələrin istehsalı ilə əlaqədar polad ehtiyacı İtaliyanın sənaye və iqtisadi artımını daha da sürətləndirdi. 1964-cü ildən bəri orta artım illik 8% təşkil etmişdir və Şimalın ən inkişaf etmiş sənaye şəhərlərində (Milan, Genuya, Turin) inkişaf daha da sürətlə davam etmişdir. Əsas məhsullar bunlar idi:

* dəbli paltar və ayaqqabılar (əsasən Milan),
* yazı makinaları (Olivetti şirkəti)
* paltaryuyan maşınlar,
* avtomobillər (FIAT, Lamborghini, Maserati, Ferrari),
* avadanlıqlar,
* benzin.

İtaliya idxal və ixracı sabitləşdirməyə başladı. İqtisadi artım o qədər güclü idi ki, hətta ABŞ prezidenti Con Kennedi Romada İtaliya prezidenti Antonio Seqni ilə nahar zamanı İtaliya iqtisadiyyatının performansını tərifləmişdi .

## Həmçinin bax

* İtaliya iqtisadiyyatı
* Alman iqtisadi möcüzəsi
* Yaponiya iqtisadi möcüzəsi

## İstinadlar
Doli (mifologiya)

**Doli** (  ) — Homerin "Odisseya"sında personaj. O, yunan mifologiyasında, daha doğrusu yunanların epik ənənəsində Penelopanın köləsidir. Doli Penelopaya Odisseylə evlənərkən onu atası İkaridən cehiz olaraq verilmişdir.

## İstinadlar
İkari (Penelopanın atası)

**İkari** (  ) — yunan mifologiyasında lakon siklına aid personaj, Penelopanın atası. O, böyük qardaşı tərəfindən Spartadan qovulmuş, Akarnaniyanın bir hissəsinin hökmdarı olmuş və sonradan bir versiyaya görə vətəninə qayıtmışdır. İkari kürəkəni Odissey ilə bağlı bəzi miflərdə görünür.

## İstinadlar
Melanfo (Dolinin qızı)

**Melantho** (  ) — yunan mifologiyasında və Homerin "Odisseya"sındakı personaj, Odisseyin evindəki qulluqçulardan biri, kölə Dolinin qızı.

Melanfo "Odisseya" kiçik personajlardan biridir. "Kəskin dilli" kimi təsvir edilən o, Odisseyin itakalı çoban qulluqçusu Melanfinin bacısı və Dolinin qızıdır. Penelopanın qulluqçuları arasında o, ən sevimlilərindən biridir. Onun tərbiyəsində Penelopanın şəxsən iştirak etdiyi deyilir.

## İstinadlar
Fileti

**Fileti** () — Homerin "*[[Odisseya]]*"sındakı personajlardan biri, Odisseyin köləsi, Odisseyin fermasında baş inəksaxlayan.

Telemax onu azad etmiş və ona vətəndaşlıq vermişdir. Bukolovlar ailəsinin əcdadıdır.

## İstinadlar
Praksilla

**Praksilla** () — əsasən içki mahnıları ilə tanınan qədim yunan şairəsi. O, Plutarxın "*[[Qadının fəzilətləri haqqında]]*" əsərində qeyd etdiyi doqquz lirik şairədən biridir. O, Sikionda yaşayırdı və e.ə. 450-ci ildə tabıbmağa başlamışdır. Praksilla pareniya və ya skoliyalar ilə məşhur idi. O, həmçinin himnlər və difiramdlar bəstələmişdir.

## İstinadlar
Qadının fəzilətləri haqqında

***Qadının fəzilətləri haqqında*** () — Plutarxın "*[[Moraliya (Plutarx)|Moraliya]]*" seriyasında salamat qalmış əsər.

Plutarxın qadınların cəsarəti haqqında seçdiyi bu hekayələr seçimi Delfidə keşişlər arasında yüksək vəzifələrdə çalışan və müəllifin "*İsida və Osiris haqqında*" traktatını da ona həsr etdiyi dostu Kleya üçün tərtib edilmişdir. Bununla belə, o, bu əsərdən Leontisin ölümü münasibətilə Kleya ilə gender bərabərliyi mövzusunda söhbətə əlavə olaraq danışır.

## İstinadlar
Lisistrat

**Lisistrat** () — qədim yunan heykəltəraşı, Lisippin qardaşı.

Sikion şəhərində anadan olub. O, yəqin ki, Lisipp ilə eyni həqiqətə və portret dəqiqliyinə can atırdı, lakin buna mexaniki şəkildə nail olmağa çalışırdı. Plini iddia edirdi ki, Lisistrat canlı insandan gips maskasını çıxarmaq ideyasını ilk dəfə ortaya qoyan şəxsdir. Ola bilsin ki, o, öyrənmək məqsədi ilə məşhur heykəltəraşlıq nümunələrinin gips qablarını da düzəltmişdir. Lisistrat müəllifliyinə aid heç bir əsər bu günə qədər gəlib çatmamışdır.

## İstinadlar
Filip Stedter

**Filip Stedter** (; ) — ABŞ antik alimi, yunan tarixşünaslığı və bioqrafiyaları üzrə mütəxəssis. Fəlsəfə doktoru (1962), Çapel-Hill Şimali Karolina Universitetində professor adı verilmiş, burada qırx ildən çox dərs demişdir, kafedraya rəhbərlik etmişdir (1976–1086), 2003-cü ildən əməkdar professor olmuşdur. 1977–1980-ci illərdə Amerika Filologiya Assosiasiyasının direktoru kimi xidmət etmişdir.

## İstinadlar
Fliunt

**Fliunt** () — qədim Peloponnesin şimal-şərq hissəsində müstəqil şəhər, Fliasiyanın mərkəzi. Strabonun fikrinə görə, qədim zamanlarda regionun əsas şəhəri Koyloss dağındakı Arefireya idi, lakin bu şəhər bir neçə kilometr aralıdadır.

## İstinadlar
Lisipp

**Lisipp** (  ) — qədim yunan heykəltəraşı. Klassik dövrdən ellinizm dövrünə keçid ərəfəsində yaşayış-yaratmışdır. Əslən Sikiondandır. Makedoniyalı İskəndərin saray heykəltəraşı olmuşdur. O, əsasən tuncla işləyirdi.

## İstinadlar
Perifant

**Perifant** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, avtoxton .

Rəvayətə görə, o, Kekropsdan əvvəl də Attika padşahı olmuşdur. Apollon üçün ziyarətgahlar tikdirmişdir. Onun xalq tərəfindən Zevs adlandırılması Zevsi qəzəbləndirmişdir. O, Perifantın evinə gələrək onun ailəsini məhv etmək istəmiş, lakin Apollon onu müdafiə etmişdir. Nəticədə Zevs, Ferifantı qartala, arvadı isə sahilqartalına çevirmişdir. Ovidin yazılarına görə, o, yoldaşı Feniya ilə birlikdə quşlara çevrilmişdir.

## İstinadlar
Zevs qartalı

**Zevs qartalı** (, ) — ali Olimpiya tanrısı Zevsin və onun Roma ekvivalenti Yupiterin əsas atributlarından biri.

## Miflər
Bu atributun mənşəyi iki əsas yunan mifinə əsaslanır. Ədalətli padşah Perifantın öz təbəələri tərəfindən Zevs kimi hörmətlə qarşılanmağa başlanmışdır. Buna görə tanrı Zevs qəzəblənmiş və onu öldürmək niyyətində olmuş, lakin Apollonun onu müdafiə etməsindən sonra Zevs Perifantı qartala çevirmiş və quşların kralı elan etmişdir.

Başqa bir versiyaya görə, qartal qədim zamanlarda Geya tərəfindən yaradılmışdır. Titanomaxiyanın əvvəlində Zevs onun qələbəsindən xəbər verən bir qartal görmüş, ona görə də əsasına qızıl qartal yerləşdirmişdir.

## İstinadlar
Lapif

**Lapif** () — qədim yunan mifologiyasındakı personaj, lapif tayfasının eponimi.

Apollon və Stilbanın oğlu, Kentavrın qardaşıdır. O, Peneya çayının yaxınlığında yaşayırdı. Həyat yoldaşı Orsinoma, uşaqları Forbant və Perifant idi. Bir versiyaya görə Triopun atasıdır.

## İstinadlar
Leontey

**Leontey** (  ) — qədim yunan mifologiyasındakı personaj. Lapiflərdən olan Leontey Keneyin oğludur.

Yelenanın kürəkəni Polipet ilə birlikdə padşah Asiyanı qətlə yetirmişdir. Troyaya 19 gəmi gətirmişdir. Troya atında əyləşmişdir.

## İstinadlar
Hipsey

**Hipsey** (  ) — qədim yunan mifologiyasında əfsanəvi lapif padşahı, çay tanrısı Peney və nayad Kreusanın oğlu, Kirinanın atası, Apollonun sevgilisi.

## İstinadlar
Forbant (Lapifin oğlu)

**Forbant** (  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, Lapif və Orsinomanın oğlu. Oğulları Ege və Aktor idi. Bir versiyaya görə, Avginin atasıdır.

## İstinadlar
.
Keney

**Keney** ( ,  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, lapiflərdən biri. Arqonavtların yürüşündə, Kalidon ovunda və xüsusilə Pirifoyun toyunda lapitlərin kentavrlarla döyüşündə iştirak etmişdir.

Antifan və Ararın "Keney" komediyaları yaxşı məlumdur.

## İstinadlar
Antifan

**Antifan** (; ) — qədim yunan komediyaçısı.

E.ə. 387-ci ildə Afinaya köçmüş əcnəbi idi. Yaradıcılığına burada başlamışdır. O, 260 ilə 365 arasında komediya ərsəyə gətirmiş məhsuldar yazıçı idi. Onların heç biri bütövlükdə sağ qalmamışdır, lakin iki yüzdən çoxu başlıq və ya Afiney tərəfindən sitat gətirilən geniş fraqmentlərlə tanınır.

## İstinadlar
Aktor (Elida padşahı)

**Aktor** (  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, Forbantın və Elida padşahı Hirminanın oğlu  (və ya Poseydonun oğlu). "*[[İliada]]*"da (II 621) qeyd edilmişdir.

Qardaş Avgi idi və ya onun müttəfiqi olmuşdur.

## İstinadlar
Lapiflər

**Lapiflər** ( ) — yarı mifik, yarı tarixi tayfa. Onin çoxsaylı nümayəndələrinə müxtəlif miflərdə, eləcə də "*[[İliada]]*"da rast gəlinir.

Lapiflər Fessaliyanın şimal hissəsində, eləcə də kentavrların qovulduğu Pilionda, Osa, Pind , Peneyvadisində, Olimp yaxınlığında və s. yaşayırdılar. Fessaliya xaricində şəhərlər və bölgələr lapiflərin adı ilə əlaqələndirilir. Bu tayfanın yer adları ilə assosiasiyası, eləcə də geniş yayılması göstərir ki, lapiflər sadəcə olaraq məşhur fantaziyaların yaratdığı nəhənglər deyil, qismən də erkən ellin mədəniyyətinin böyüməsində mühüm rol oynamış tarixi tayfadır.

## İstinadlar
Kekrops (Geyanın oğlu)

**Kekrops** () —  yunan mifologiyasında mədəni qəhrəman. Əfsanəyə görə, Attikanın qurucusu və ilk padşahı, daha az məşhur olan versiyaya görə, Hefestin oğludur.

O, yerdən doğulmuş avtoxton hesab olunurdu və hər iki ayağı əvəzinə iki ilan bədəni ilə təmsil olunurdu. Strabon "Kekrops" adını barbar hesab edirdi.

Versiyaya görə, Kekropsun genezisi Misirə gedib çıxır. Diodor israr edir ki, afinalılar Kekrops başda olmaqla Misirin Sais şəhərindən gəlmiş kolonistlərdir. Diodor kimi Strabon da eyni məlumatı verir.

## İstinadlar
Azan (Arkadın oğlu)

**Azan** (  ) — qədim yunan mifologiyasında Arkadiyadan olan personaj, Arkad və Eratonun oğlu. Ölkənin onun hissəsi Azaniya kimi tanındı. Azaniyadan olan kolonistlər daha sonra Frigiyada yaşayırdılar. İlk dəfə onun şərəfinə oyunlar quraşdırılmışdır. Klitorisin atası olmuşdur.

## İstinadlar
Arkad

**Arkad** və ya **Arkas** (  ) — qədim yunan mifologiyasında nimfa Kallisto və Zevsin oğlu. Peloponnes yarımadasının mərkəzi hissəsindəki tarixi region olan Arkadiya üçün eponim . Versiyaya görə, Pan və Kallistonun oğlu olmuşdur.

Kallisto Arkadaya hamilə olanda Zevs onu ya qısqanc arvadı Heradan gizlətmək, ya da Kallistonun məşuqəsi olan və iffət andını pozduğuna görə ona qəzəblənəcək Artemidadan gizlətmək üçün onu ayıya çevirmişdir. Başqa bir versiyaya görə, bir gün çimərkən Kallistonun hamilə olduğunu görən Artemida onu ayıya çevirmişdir.

## İstinadlar
Azaniya (Arkadiya)

**Azaniya** ( ) — coğrafi cəhətdən Arkadiyanın bir hissəsi olan Peloponnes yarımadasının şimalında yerləşən tarixi region.

Azaniyanın adı mifik padşah Arkadın oğlu Azanın adından gəlir.

## İstinadlar
Olen (Etoliya)

**Olen** (, ) — Cənubi Etoliyada, Axeloos və Evinos çayları arasında, Arakintos dağının ətəyində qədim şəhər. Homer bunu "İliada"da gəmilər kataloqunda qeyd edir. Strabon xəbər verir ki, şəhər eollular tərəfindən dağıdılmışdır.

Polibi öz əsərində bu şəhəri Eley adlandırır. Latın yazıçısı Stasi "*[[Fivaida (Stasi)|Fivaida]]*" kitabında Kalidon padşahı Tideyi "Olenli Tidey" adlandırır.

## İstinadlar
Olen (padşah)

**Olen** () — qədim yunan mifologiyasında personaj, Olen şəhərinin eponimi. O, şəhərin ilk padşahı olmuşdur. Olen Zevs və ya Poseidon ilə danaid Anaksitey oğlu idi. Onun varisi və ikinci kralı Krinak olmuşdur.

## İstinadlar
Krinak

**Krinak** () — yunan mifologiyasında Axeyada yerləşən Olenin ikinci padşahı.&nbsp;Zevsin oğlu eyniadlı Olendən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. O, həm də Zevsin başqa oğlu və Lesbos padşahı olmuş Makarın atası idi. Bəzi hesablarda Krinakın atası Beotiyadakı Hiriyanın eyniadlı padşahı Hiriyey adlanırdı.

## İstinadlar
Tidey

**Tidey** (  ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, Kalidonlu Eney və Peribeyanın oğlu, Diomedin atası. Yeddilər Fivə qarşı kampaniyasının liderlərindən biri olmuşdur.

Bu personajın adı "*[[İliada]]*"da (4, 375-400; 5, 800-815) və Esxilin "*Yeddilər Fivə qarşı*" (2,380-415-ci epizodlar) əsərlərində çəkilir. Arqonavtdır.

## İstinadlar
Eollular

**Eollar** və ya **eollular** () — dörd əsas qədim yunan tayfasından biri. Onlar öz adını qədim yunan mifologiyasına görə Ellinin övladlarından biri olan və tayfanın əcdadı sayılan əfsanəvi qəhrəman Eolun adından almışdır.

Onlar qədim yunan dilinin eol dialektlərində danışırdılar: Egey, Fessaliya və Beotiya dialektləri.

## İstinadlar
Dori işğalı

**Dori işğalı** (  ) — Tunc dövrünün sonunda dorilərin şimaldan Peloponnesə hipotetik kütləvi köçü. Mikena sivilizasiyasının tənəzzülü, dəniz xalqlarının hərəkəti və "Qaranlıq əsrlər"in başlanğıcı dori işğalı ilə əlaqələndirilir. Alimlər işğalın arxeoloji sübutu kimi Mikena keramikası ənənələrinin deqradasiyasını və həndəsi üslubun yayılmasını adlandırırlar.

## İstinadlar
Mikena keramikası

**Mikena keramikası** — qədim Yunanıstanın Mikena dövründə yaradılmış vaza rəsmi növü. Materik Yunanıstanın ərazisində Mini keramikasının və Minoy keramikasının qalıqlarını sıxışdırır.

E.ə. XI əsrdə dori işğalından sonra Mikena dövrünün mədəni nailiyyətlərinin əksəriyyəti itirilmişdir.

## İstinadlar
Ellin

**Ellin** () — qədim yunan mifologiyasında yunan xalqının əcdadı. Müxtəlif versiyalara görə o, ya Devkalion və Pirra, ya Zevs, ya da Poseydon və Antiopanın oğlu olmuşdur.

Böyük daşqından sonra anadan olmuşdur. Ellin Prometey və Klimenin, həmçinin Epimetey və Pandoranın nəvəsidir. Ellin və pəri Orseydadan Dor, Ksuf və Eol dünyaya gəlmişdir.

Dordan dorilər, Eoldan isə eollular törəmişdir.

Ksufun oğulları İon və Axey yunan tayfalarının əcdadları olmuşdular.

## İstinadlar
Minoy keramikası

**Minoy keramikası** — Kritdə Tunc dövrünə aid Minoy mədəniyyətinin xarakterik keramika. O, müxtəlif bədii üslublar, yəni həm vaza rəngkarlığı, həm də qab dizaynı ilə seçilir. Bu müxtəlifliyə görə, ilk dəfə XX əsrin əvvəllərində Artur Evans tərəfindən irəli sürülmüş Minoy mədəniyyətinin inkişaf dövrlərinin tarixləşdirilməsi Minoy keramikasının üslublarına (sonralar N. Platon tərəfindən Knoss sarayının tarixinə əsaslanaraq) əsaslanır. Knossos Sarayının inkişafı). Hazırda keramika məmulatlarının qaba, adətən bəzədilməmiş fraqmentlərinin geoloji analizinə əsaslanan yeni üsul geniş yayılmaqdadır.

## İstinadlar