open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sünəni-Nəsai

**Sünəni-Nəsai** () — Əhli-Sünnənin hədis ədəbiyyatında ən güvənilən hədis kitabları olaraq qəbul edilən altı kitabdan (Kutubi-sittədən) biridir. 
## Müəllif

Onun müəllifi Əbu Əbdirrəhman Əhməd ibn Şueyb ibn Əli ibn Sinan ibn Bəhr əl-Xorasanidir. İmam Nəsai kimi məşhurdur.
## Əsər
Əsəri müəllifin adına nisbətlə "Sünəni-Nəsai" adlanır. Deyilənə görə, Nəsai ilk olaraq "əs-Sünənül-Kübra" adlı böyük bir hədis toplusu yazmışdır. Bir hökmdar öz-özünə soruşur ki, sənin kitabındakı hədislərin hamısı səhihdirmi? sualına Nəsai "yox" cavabını verir. Bunun üzərinə hökmdar ondan kitabdakı mötəbər hədisləri ayırmağı xahiş edir və Nəsai onları "Əl Müctəba" adlandırdığı başqa bir kitabda toplayır. Bu kitab "Sünəni-Nəsai" adı ilə məşhurlaşır.
"Kütübi-Sittə"də yalnız "Sünəni-Nəsai"də olan bir hədis mətni:

Sünəni Nəsai, əksər alimlər tərəfindən Kutub-i Sittədə Səhihi Buxari və Səhihi-Müslimdən sonra üçüncü ən etibarlı kitab olaraq qəbul edilmişdir. Kitabda 53 fəsildə cəmi 5724 hədis vardır. Nəsainin sünnəsində ehbəs, nuhl, rükbə və ümrə kimi mövzuları özündə cəmləşdirən bölmələr var ki, başqa hədis məcmuələrində rast gəlinmir. Bundan əlavə, digər hədis məcmuələrində rast gəlinən fitnə, qiyamət, minik növləri və təfsir bölmələri Nəsaidə yoxdur.
"Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir ki, Allahın Peyğəmbəri (s.a.v): "Bir kəs müsəlman olub imanını və əməlini islah etsə, Allah onun keçmişdə etdiyi bütün yaxşılıq və əməlləri yaxşılıq olaraq yazar, keçmişdə etdiyi pisliyi də siləcək və bağışlayacaq. Bundan sonra bütün hərəkət və davranışlarının qarşılığını görür. Onların yaxşı əməlləri on qat, yeddi yüz qat artır. Etdiyi pisliklər bir kimi yazılır. Lakin Allah istəsə, onları da silə və bağışlaya bilər. "

### Bölmələri
Kitab aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

## Həmçinin bax
* Kutubi-sittə
* Səhihi Buxari
* Sünəni Əbu Davud

## İstinadlar
Chief Keef

**Chief Keef** (əsl adı: *Kit Farrel Kozart*; ) — amerikalı repçi, müğənni, mahnı yazarı və musiqi prodüseri. Çikaqonun South Side bölgəsindən olan o, musiqi karyerasına yeniyetmə yaşlarında başlayıb və 2010-cu illərin əvvəllərində buraxdığı miksteyplərı sayəsində tez bir zamanda məşhurluq qazanıb. Repçi 2012-ci ilin martında “I Don't Like” (Lil Reese-in iştirakı ilə) mahnısını buraxıb. Bu mahnı uğur qazanmış və ölkənin ən məşhur hit-paradı olan Billboard Hot 100-ə daxil olmuşdur. Mahnının populyarlaşmasından sonra sənətçinin həmyerlisi olan məşhur repçi Kanye Vest bu mahnının remiks versiyasını da yaratmışdır.

Chief Keef-ə müqavilə imzalatmaq üçün bir çox nüfuzlu musiqi şirkətləri gərgin rəqabətlər aparıblar. Sonda, çoxsaylı təkliflər və söz-söhbətlərdən sonra, Interscope Records sənətçi ilə müqaviləni uğurla təmin edərək qalib gələn iddiaçı olur. O, "Love Sosa" adlı sinqlını 2012-ci ildə buraxır. Bu mahnı, eyni ilin dekabrında çıxan "Finally Rich" adlı debüt studiya albomu ilə oxşar uğur qazanır. Chief Keef hip-hop alt janrı olan drillin populyarlaşdırılmasında mühüm rol oynamışdır.

Chief Keef karyerasında silaha görə həbs olunmaq, ev dustaqlığına salınmaq və Çikaqoda konsertinə qadağa qoyulması kimi bir çox hüquqi problemlərlə üzləşib. Chief Keef 2014-cü ilin sonlarında Interscope şirkəti ilə yollarını ayırıb. O, bundan sonra musiqisini müstəqil şəkildə, öz sahib olduğu Glo Gang adlı musiqi şirkəti vasitəsiə buraxmağa davam etmişdir. Sənətçi “Nobody” (2014), “Back from the Dead 2” (2014) və “Bang 3” (2015) albomlarını bu şirkət vasitəsilə yayımlayıb. Chief Keef 2020 və 2023-cü illərdə iki qonaq çıxışı ilə musiqi hit-paradlarında uğurunun zirvəsini yaşamışdır. O, Lil Uzi Vert-in “Bean (Kobe)” trekində iştirak edib, hansı ki, əhəmiyyətli çart uğuru qazanıb, həmçinin Dreykin “All the Parties” mahnısındakı ifası ilə də diqqətləri cəlb edib. 

## Həyatı və fəaliyyəti
### İlk illləri (1995–2010)
Əsl adı Kit Farrel Kozart olan Chief Keef 15 avqust 1995-ci ildə İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində anadan olub. Onun anası Lolita Karter, onu dünyaya gətirərkən 15 yaşında və subay olub. Chief-ə vəfat etmiş dayısı, "Big Keef" ləqəbi ilə tanınan Kit Karterin adı qoyulub. Chief Keef şəhərin South Side bölgəsində, Vaşinqton Park məhəlləsində yerləşən Parkway Garden Homes-da yaşayıb. O'Block kimi də bilinən bu ərazi Chief Keefin də üzv olduğu Black Disciples adlı küçə dəstəsinin fəaliyyət göstərdiyi yer idi. 

Chief Keef bioloji atası, Alfonso Kozartdan bir yaşında olanda ayrılıb. Chief Keef nənəsi ilə birlikdə Çikaqoda yaşayıb. Nənəsi həm də onun qanuni himayəçisi idi. O, beş yaşında rep oxumağa və musiqi yaratmağa başlayıb. Chief Keef öz ifalarını və mahnılarını lentə almaq üçün anasının karaoke aparatından və səs yazıçısından istifadə edib. Chief Keef uşaqlıq illərində Dulles Elementary School-da oxuyub. Daha sonra o, tam orta təhsil almaq üçün Dyett High School-a gedib. O, Dyett-i 9-cu sinifdə oxuyarkən tərk etməli olmuşdur.

## Diskoqrafiya
* Finally Rich (2012)
* Bang 3 (2015)
* Dedication (2017)
* 4NEM (2021)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Ken Carson

**Ken Carson** () — amerikalı repçi, müğənni-mahnı yazarı və musiqi prodüseri. O, 2022-ci ildə buraxdığı, ilk dəfə Billboard 200-ə daxil olan ikinci albomu "X" sayəsində məşhurlaşıb. Repçinin 2023-cü ildə yayımladığı üçüncü albomu "A Great Chaos" həmin hit-paradda 11-ci pilləyə yüksəlib. Ken Carson 2019-cu ildə repçi Playboi Carti tərəfindən təsis edilmiş, Interscope Records-un bir hissəsi olan Opium səsyazma leyblı ilə müqavilə bağlayıb.

Ken Carson 2020-ci ildə "Teen X" adlı minialbom və 2021-ci ildə "Project X" adlı ilk studiya albomunu çıxarıb. Debüt albomdan olan treklər "Rock N Roll" və "Run + Ran" TikTok sosial şəbəkəsində böyük populyarlıq əldə etmişdir. Repçinin Corciyadan olan həmyerlisi, Opium şirkətinin digər üzvü Destroy Lonely ilə yaxın əlaqəsi var, onlar tez-tez əməkdaşlıq edirlər.

## Musiqi üslubu
Carsonun musiqi üslubu *[[HotNewHipHop]]* musiqi tənqidçisi Alexander Cole tərəfindən "təbiətcə enerjili olan elektron prodakşn" və diqqət mərkəzində olan "axınlara" malik olmaqla təsvir edilmişdir. *[[Pitchfork (vebsayt)|Pitchfork]]*-dan Mano Sundaresan Carsonu onun mentoru Playboi Carti ilə, xüsusilə onun 2020-ci il *[[Whole Lotta Red]]* albomu ilə müqayisə etmişdir, həmçinin onun axını və düşüncə tərzinə görə Lil Uzi Vert ilə də müqayisə olunmuşdur.

### Studiyada albomlar
* *[[Project X (album)|Project X]]* (2021)
* *[[X (Ken Carson album)|X]]* (2022)
* *[[A Great Chaos]]* (2023)
* *[[More Chaos]]* (2025)

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Penitensiar sistem

**Penitensiar sistem** — qanunla müəyyən edilmiş qaydada vətəndaşlara qarşı tətbiq edilən cinayət cəzalarının yurisdiksiya və icrasına rəhbərlik edən dövlət aparatıdır. Cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxslərin cəzalandırılması, müalicəsi və onlara nəzarəti nəzərdə tutur. Bu funksiyalara adətən azadlıqdan məhrumetmə, şərti azad etmə və probasiya müddəti daxildir. Tipik islah müəssisəsi həbsxanadır. Bu sistem əlavə olaraq polis, prokurorluq və məhkəmələri əhatə edən daha böyük ədliyyə sisteminin bir hissəsidir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Penitensiar xidmət
* Rövşən Yerfi | Penitensiar – tövbə etmək, peşmanlamaq...(kiçik esse)
* Çar dövrünün Azərbaycan həbsxanaları arxiv sənədlərində
Sanyo

**Sanyo Electric Co., Ltd.** (, Rom: *San'yō Denki Kabushiki-gaisha*) — Yaponiyanın  elektronika şirkətidir. Şirkətin baş ofisi Moriquçidə yerləşir.

## Tarixi
Sanyo şirkəti 1947-ci ildə Konosuke Matsushitanın qaynı və keçmiş Matsushita şirkətinin işçisi olan Toshio Iue (1902-1969) tərəfindən təsis edilmişdir.

21 dekabr 2009-cu ildə Panasonic şirkəti, Sanyo-nun 50,2%-lik səhmlərini 400 milyard yapon yeni qarşılığında satın alaraq, şirkəti özünün törəmə şirkəti etmişdir. 2010-cu ilin iyul ayında isə Panasonic, Sanyonun qalan səhmlərini də aldığını elan etmişdir.

## İstinadlar
Mister Olimpiya 1972

**Mister Olimpiya 1972** — Bodibildinq üzrə ən populyar yarışın sayca səkkizincisi.  (IFBB) təşkilatçılığı ilə 1972-ci ilin oktyabrında, Almaniyanın Essen şəhərində keçirilmişdir.

## Nəticələr
Bu dəfəki yarış iştirakçı sayının çoxluğuna və gərgin keçən mübarizəyə görə əvvəlki yarışlardan fərqlənirdi. Əsas rəqabət yenə də Arnold Şvartseneggerlə Serjio Oliva arasında baş tutdu. Yekun olaraq Arnold Şvartsenegger yeddi hakimdən dördünün səsini qazanmaqla üçüncü dəfə Mister Olimpiya tituluna layiq görüldü.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Mr. Olympia
Anna Torv

**Anna Torv** () — Eston əsilli, avstraliyalı aktrisa.

Fox TV -də yayımlanan elmi-fantastik serialı Fringedə (2008–2013) canlandırdığı Olivya Danhm rolu ilə ardıcıl olaraq dörd dəfəTeleviziyada Ən Yaxşı Aktrisa nominasiyasında Saturn Mükafatına və Ən Yaxşı Qadın Oyunçu nominasiyasında Tənqidçilərin Seçdiyi Televiziya Mükafatına namizəd göstərildi.

## İstinadlar
Martin Friman

**Martin Con Kristofer Friman** () — BAFTA mükafatına layiq görülmüş İngilis aktyor. O həmçinin, 2 dəfə Emmi mükafatı və Ekran Aktyorları Gildiyası Mükafatı qazanıb və Qızıl Qlobus Mükafatına namizəd olub.

## İstinadlar
Qaco

***Qaco*** (maskulin; ) və ya ***qaci*** (feminen; ) — romani mədəniyyətində romanipeni olmayan şəxsdir. Bu, adətən etnik romani olmamaq konsepsiyasına uyğun gəlir, lakin bu, romani mədəniyyəti daxilində yaşamayan etnik romani də ola bilər. Bu, adətən romanilər tərəfindən icma daxilində və ya çox yaxında yaşayan kənar qonşulara müraciət etmək və ya onları ifadə etmək üçün istifadə olunur.

## Etimologiyası
Sözün dəqiq mənşəyi məlum deyil. Bir nəzəriyyə hesab edir ki, bu söz protoromani dilində "kəndli" mənasında olan sözdəndir və romani dilindəki "*gav*" (kənd) sözü ilə eyni kökə malikdir.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* Lev Tcherenkov, Stephan Laederich "The Rroma"
* Raymond Buckland "Gypsy Witchcraft & Magic"

## Xarici keçidlər
*
Arşavir Ağababov

**Arşavir Avetisoviç Ağababov** () — Azərbaycan-sovet dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti sədrinin müavini (1939–1942), ÜİK(b)P Dağıstan Vilayət Komitəsinin ikinci katibi (1942–1946).

## Həyatı
Arşavir Avetisoviç Ağababov 1902-ci ildə Şuşa qəzasının Tuğ kəndində dəmirçi ailəsində anadan olmuşdur. 4 yaşında olarkən atası ölmüş, erkən yaşlarından işləməyə məcbur olmuşdur. 1919-cu ildə, 17 yaşında olarkən bolşeviklər partiyasına üzv seçilmiş, Orta Asiyada Səmərqənd qırmızı partizanlarının süvari dəstələrinə qoşulmuşdur. Qırmızı Ordu sıralarında xidmət edərək milli üsyanların yatırılmasında iştirak etmişdir. 1920-ci ildə əks-inqilabla mübarizə aparan Fövqəladə Komissiya orqanlarında işə göndərilmiş, ardınca Səmərqənd ictimai sığorta kassasının sədri, daha sonra isə bir neçə il Özbəkistan K(b)P Səmərqənd Vilayət Komitəsində çalışmışdır.

1926-cı ildə Arşavir Ağababov Orta Asiya Dövlət Universiteti yanında fəhlə fakültəsinə daxil olmuş, buranı bitirdikdən sonra Moskvaya oxumağa göndərilmişdir. O, Moskva Ali Mühəndis-İnşaatçılıq Məktəbinə, sonra isə Kuybışev adına Hərbi-Mühəndis Akademiyasına daxil olmuşdur. Təhsili ilə eyni vaxtda müəllim işləyərək Moskva İnşaat-Quruculuq Texnikumunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

Arşavir Ağababov 1938-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun direktoru təyin edilmiş, 1939-cu ildə isə Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti sədrinin müavini vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1942-ci ilin oktyabr ayında ÜİK(b)P Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə Dağıstana işə göndərilərək ÜİK(b)P Dağıstan Vilayət Komitəsinin ikinci katibi seçilmişdir. 1946-cı ilin aprel ayında Bakıya qayıdaraq Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini təyin edilmiş, 1947-ci ilin yanvar ayında isə Azərbaycan K(b)P Bakı Komitəsinin üçüncü katibi seçilmişdir.

Arşavir Ağababov 1940-cı ildən Azərbaycan K(b)P Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuş, 3-cü çağırış SSRİ Ali Sovetinin və 2-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" (iki dəfə), 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi", "Qırmızı ulduz" ordenləri, "Qafqazın müdafiəsinə görə", "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" və "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar
Devid Arnold

**David Arnold** () — İngilis film bəstəkarı.
İşlərinə beş Ceyms Bond filmi, həmçinin Ulduz Qapısı (1994), Müstəqillik Günü (1996), Qodzilla (1998) filmləri və Kiçik Britaniya və Şerlok televiziya serialları daxildir.

## İstinadlar
Qaraçı qamması

**Qaraçı qamması** — qaraçı musiqisini dəstəklədiyi və onunla əlaqəli olduğu üçün adlandırılan bir neçə musiqi qammasına aid edilən termin. Onlar:

* İkiqat harmonik qamma (major) – macar minorunun beşinci rejimi. Bizans qamması kimi də tanınır.
* Macar minor qamması – dördüncü və yeddinci dərəcələri qaldırılmış kiçik qamma. İkiqat harmonik minor qamması kimi də tanınır.
* Frigiya dominant şkalası. Bu, Freyq qamması, yəhudi qamması, İspaniya qaraçı və ya İspan Frigiya qamması kimi də tanınır.

## İstinadlar
Maykl Prays

**Maykl Prays** ( Price studied music at school,) — ingilis bəstəkar və pianoçu . Özünü bəstəkar kimi tanıtmazdan əvvəl o, televiziya və film musiqisi sahəsində prodüser, aranjimançı və musiqi redaktoru kimi bir sıra rolları yerinə yetirib, onların çoxunda məşhur film musiqisi bəstəkarı Maykl Keymenl' birlikdə işləmişdir.

## İstinadlar
Mamko Moja

"**Mamko Moja**" (tam adı: , ) — Slovakiya qaraçı xalq mahnısı.

Bu, ilk dəfə morav və slovak xalq poeziyasında kişi xorlarında görünən, evlənmək istəyən qız haqqında ənənəvi bir toy mahnısıdır. Mahnının müəllifliyi qismən Leoş Yanaçekə aid edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
* 
*
Kakava

**Kakava** — Türkiyədə qaraçıların bayram tədbiri. Mənşə ərazisi Türkiyənin Şərqi Frakiya regionudur.

## Tədbirlər
Xilaskar Baba Finqonun gəlib onları xilas edəcəyi inancı Türkiyədə yaşayan qaraçıların folklorunda əhəmiyyətli rola malikdir. Bu fiqurun Qədim Misir ordusundan olan firon qoşunlarının komandiri olduğu güman edilir. Türkiyə qaraçılarına görə, Tunca çayının kənarına enərək mayın 5-dən 6-na keçən gecə "Xilasetmə hadisəsi" baş verir. Möcüzəli günün xatirəsi üçün çaya şam qoyulur, iştirakçıların əlləri, üzləri və ayaqları suda yuyulur. Əsas qeyd edilən mövzu Xilaskar Baba Finqonun ölməzliyidir. Türk dilində belə bir deyimdən istifadə edilir: Baba Finqo gələcək, bütün dərdlər bitəcək (). Bu konsepsiya əsas götürülərək əyləncə tədbirləri həyata keçirilir.

## Həmçinin bax
* Xızır Nəbi bayramı

## İstinadlar
Adrian Minune

**Adrian Minune** (əsl adı: **Adrian Kopilul Simionesku**; ) — romaəsilli Rumıniya manele müğənnisi və skripkaçısı.

## Həyatı
Adrian Kopilul Simionesku 24 sentyabr 1974-cü ildə Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə anadan olmuşdur. Adrianın valideynləri əslən romanidir. Rumıniyada Adrian Minunaya populyarlıq gətirən ilk hit Kosti İonitse ilə birlikdə ifa olunan "Of! Mea Viaţa …" ("Oy! Mənim həyatım …") mahnısı idi. Adriano tezliklə "manele" mahnılarının ən populyar ifaçılarından birinə çevrilmişdir. O, "Manele imperatoru" tituluna malikdir.

## Diskoqrafiyası

* 1992–1997
** Că mă rog la Precista
** Eu mă rog, Doamne, la tine
** Frunzuliță viorea
** Ioane, Ioane
** Eu n-am banii tăi
** Dulce și amar

* 1998
** Țiganii din țigănie
** Bambina
** Băiatul și fata mea
** M-am născut cu mir în frunte
** Am prieteni și dușmani

* 1999
** Am o fată top-model
** Purisanca
** Ești valabil când ai bani
** Fii atentă, fată
** Am femei cum n-are nimeni

* 2000
** Of, viața mea! – alături de Costi Ioniță
** Cântă cu mine
** Prinț fermecat
** Amândouă femeile
** Văd pe prietenii mei
** Toată viața eu voi plânge

* 2001
** Tu ești femeia visurilor mele
** Într-un colț de mahala
** Din ziua în care sunt cu tine
** Așa sunt zilele mele
** Nu știu, Doamne, ce-i cu mine

* 2002
** Sunt singur și plâng
** Ce văd ochii mei
** Băieții mei
** Sunt șeful sectorului
** M-ai secat la inimă

* 2003
** Jumătatea vieții mele
** Jumătate tu, jumătate eu
** Hai, întoarce-te la mine
** Două inimi
** Sărută-mă pe obraz

* 2004
** Ce miracol, ce minune
** Chef de chef
** Hatune
** Stau și plâng în fața ta
** Aș vrea s-ajung la inima ta

* 2005
** Am și bani, am și putere
** Două vorbe
** Strig la cer
** Numele tău de azi îl voi uita
** Alo, alo
** Mai lasă de la tine

* 2006
** Să nu plângi, băiatul meu
** Îmi plânge sufletul
** Cere-mi orice

* 2007
** Să cânte manelele
** De mic copil
** Crede lumea că-s golan
** Toată dragostea din lume

## Filmoqrafiyası
Aşağıdakı filmlərdə rol alıb:

# *[[Dəli özgə]]* (1997) — "L'Enfant Prodige" rolunda
# *Adrian Copilul Minune* (1999) — özü kimi.
# *[[Qəzəb (film, 2002)|Qəzəb]]* (2002) — özü kimi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* list of top tracks
* Listen to Radio Manele
* Radio Manele
* Radio Manele Online
Avşalomun məzarı

**Avşalomun məzarı** — həmçinin Avşalomun Sütunu adlanır, Qüdsdəki Kidron vadisində, Türbədən bir neçə metr aralıda yerləşən konusvari damı olan qədim monumental qayaüstü qəbirdir. Zəkəriyyə və Benei Hezir türbəsi. Ənənəvi olaraq İsrail padşahı Davudun üsyankar oğlu Avşaloma aid edilsə də (təxminən eramızdan əvvəl 1000-ci il), son tədqiqatlar onu eramızın 1-ci əsrinə aid edir.
Türbə təkcə öz başına bir dəfn quruluşu deyil, yuxarı hissəsi aşağı hissəsindəki türbə üçün nəfəs (cənazə abidəsi) funksiyasını yerinə yetirir, lakin yəqin ki, o, həm də ona bitişik olan dəfn mağara sistemi üçün nəfəs kimi nəzərdə tutulmuşdur. Yehoşafatın mağarası və ya türbəsi, onunla eyni vaxtda və vahid plan əsasında tikilmiş bir varlıq təşkil edir.
Müstəqil abidədə üç dəfn yeri olan bir dəfn kamerası var. Kamera abidənin möhkəm alt hissəsindən oyulmuşdur, lakin ona yalnız yuxarı hissədən tikilmiş giriş və pilləkən vasitəsilə daxil olmaq olar. Alt seqmentin qayadan kəsilmiş təbiəti və finialın üslubu nəzərə alınmaqla, o, Petra ilə müqayisə edilmişdir.
​
## Tanışlıq
İstifadə olunan memarlıq üslublarının təhlili göstərir ki, abidənin tikintisi və onun ilk istifadə mərhələsi eramızın I əsrinə təsadüf edir.
Abidəyə açılan qeyri-düzgün formalı dəliklər daha sonrakı tarixə, ehtimal ki, Bizans dövrünə aiddir.

## Müasir təqaüd
Türbənin xarici dizaynında Dor frizi və İon sütunları var, hər ikisi qədim Yunanıstanda yaranmış və Avşalomun ölümündən əsrlər sonra Selevkilər İmperiyası dövründə Yəhudaya gətirilən üslublardır. 20-ci əsrin əvvəllərində abidənin eramızdan əvvəl 103–76-cı illərdə Yəhudeyada Hasmon kralı olan Aleksandr Jannaeusun abidəsi olması ehtimal edilirdi. Bununla belə, arxeoloqlar indi məzarın eramızın I əsrinə aid olduğunu müəyyən ediblər.
2013-cü ildə keçirilən konfransda professor Qabriel Barkay, Hirodun Herodiumda yeni kəşf edilmiş məzarına qismən oxşarlığına əsaslanaraq bunun Böyük Hirodun nəvəsi Hirod Aqrippanın məzarı ola biləcəyini irəli sürdü.
Müsəlmanlar türbənin qübbəsinin formasına görə ərəbcə Tantur Firon, "Firon papağı" adını vermişlər. Digərləri isə bu mənanın mənasını "Firon zirvəsi" kimi izah edirlər.

## İstinadlar
Əbu Davud

**Əbu Davud Süleyman ibn əl-Əşəs ibn İshaq əl-Əzdi əs-Sicistani** (, ) — mühəddis, "Sünəni-Əbu Davud" hədislər toplusunun müəllifi.

## Bioqrafiyası
Onun tam adı əl-İmam əs-Səbt Seyid əl-Hüffaz Süleyman ibn əl-Əşəs ibn İshaq əl-Əzdi əs-Sicistanidir. Əbu Davud 817-ci ildə İranın cənub-şərqində və Əfqanıstanın cənub-qərbində yerləşən Sistan şəhərində anadan olmuşdur. O, Ərəbistan yarımadasının ən böyük tayfalarından biri olan Əzd qəbiləsindən olan ərəb idi. İslamın yayılmağa başlaması ilə azdların bir hissəsi Ərəb xilafətinin müxtəlif yerlərində məskunlaşmağa başlamışdılar. Əbu Davudun əcdadı İmran Siffeyn döyüşündə xəlifə Əlinin tərəfində vuruşaraq həlak olmuşdur.

Bəsrədə yaşayırdı. Əbu Davud hədis toplamaq üçün Xorasan, İraq, Misir, Suriya, Hicaz və xilafətin başqa yerlərində olmuşdur. İlk səyahətinə çıxanda iyirmi yaşından az idi. O, 300-dən çox mühəddisdən hədis öyrənmişdir ki, onların arasında Əbu Sələmə, Əhməd ibn Hənbəl, İbn Əbu Şeybə, Yəhya ibn Məin və bir çox başqaları kimi məşhur mühəddislər də vardır.

Əbu Davud hüquqi mövzularda hədislərə xüsusi diqqət yetirmişdir. O, hüquqi məsələlərdə hər hansı "zəif" hədisdən istifadə etməyi qiyasla hökmə əməl etməkdən daha üstün hesab etmişdir.

889-cu ildə Bəsrədə vəfat etmişdir.

## Əsərləri
Əbu Davud 21-ə yaxın kitabın müəllifidir, onlardan ən məşhurları:

* ***Kitab əl-Mərasil***. Əsər 600 mürsəl hədisi özündə ehtiva edir.
* ***Risalət Əbu Davud ilə Əhli-Məkkə***. Məkkə əhlinə onun sünənini təsvir edən məktub.
* ***[[Sünəni-Əbu Davud]]***. Bu əsər Səhihi-Buxari və Səhihi-Müslüm məcmuələrindən sonra sünni alimləri tərəfindən tanınan altı hədis toplusu arasında üçüncü yeri tutur. "Sünən"dən gələn hədislər şəriətin bir çox məsələlərinə güclü dəlillər verir. Çox vaxt "Sünən"də "Səhihi-Buxari" və "Səhihi-Müslim"in məcmuələrində olmayan hədislərə rast gəlmək olar. Əbu Davud hədisləri çox diqqətlə seçdiyi və tədqiq etdiyi 500.000 hədisdən 4800-ə yaxınını öz toplusuna daxil etdiyi üçün bir çox alimlər Əbu Davudun işini yüksək qiymətləndirmişlər. Bir çox hədislər səhihlik dərəcəsinə çatır.

Sünnənin bir neçə siyahısı vardır ki, mətnlərində kiçik uyğunsuzluqlar vardır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Ализаде А. А. Абу Давуд // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 27. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Abū Dāʾūd al-Sid̲j̲istānī / Robson, J. // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed : [en.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E. J. Brill, 1960–2005.
Aysu Murtuzayeva

**Aysu Murtuzayeva** — Azərbaycanlı peşəkar qadın futbolçu. "Neftçi" klubunun və Azərbaycanın qadınlardan ibarət U17 millisinin yarımmüdafiəçisi

## Həyatı və karyerası
18 aprel 2006-cı ildə anadan olmuşdur. Azərbaycanın U17 millisində çıxış edir. Neftçi klubunun yetirməsi olmuşdur.

O, 2023 6–15 noyabr tarixlərində Sloveniyada UEFA Millətlər Liqası formatında təşkil olumuş Avropa çempionatının seçmə mərhələsində Azərbaycan Millisidə çıxış etmişdir.

2024-cü ildə Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqasında "Neftçi" klubu ilə çempionluq əldə etmişdir. 

## Uğurları
* **Neftçi FK**
**  **Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası: Çempion (1):** *(2023/2024)*

## İstinadlar
Nəsai

**Əbu Əbdürrəhman Əhməd ibn Şueyb ən-Nəsai** (, ) — Fars əsilli müsəlman alimi, hədis üzrə mütəxəssislərdən biri. Ən mötəbər altı hədis məcmuəsindən birinin müəllifidir. Mühəddis, "Sünəni-Nəsai" hədislər toplusunun müəllifi.

## Bioqrafiya
Ən-Nəsai Türkmənistanın müasir paytaxtı Aşqabaddan qərbdə yerləşən, hazırda mövcud olmayan Nisa şəhərində (onun soyadı bu şəhərin adı ilə verilmişdir) anadan olmuşdur.

Ən-Nəsai ömrünün ikinci yarısını Misirdə keçirir. Yaqub əl-Fəsəvi onun müəllimi olur.

Ölümündən bir müddət əvvəl Fələstinə gedir və orada ölür. Misiri tərk etməsinə səbəb onun geniş biliyinə görə başqalarının paxıllığı idi. Fələstinə gəldikdən sonra bir qrup xaricinin hücumuna məruz qalır və aldığı yaralardan ölür. Əl-Həkim onun haqqında yazırdı: "Əbu Əbdürrəhman bütün fəzilətləri ilə yanaşı, şəhadət də çəkdi". Müsəlman bioqrafları onun ölüm səbəbi ilə bağlı yekdil fikirdədirlər. Şəhərinin tarixini İbn Həcər əl-Əsqəlani və əd-Zəhəbi öz bioqrafik əsərlərində qiymətləndirən Misirli yerli tarixçi İbn Yunus əs-Sədafiyə görə, Nəsai ölümündən bir müddət əvvəl Fustatı tərk edir. 914-cü ildə Şama qayıdır. Əməvi tərəfdarları orada ondan I Mühaviyənin fədaxili (fədaxili) haqqında sorğu-sual etdilər, sonra onun haqqında aşağılayıcı ifadələr işlədilir. Bildirilir ki, Əliyə olan sevgisi və Əməviləri açıq şəkildə rədd etdiyi üçün Dəməşqin əsas məscidində (Əməvi məscidi) onların tərəfdarları tərəfindən döyülüb. Ramlaya göndərilir və 915-ci ildə orada ölür. Ölüm şəraitinə görə o, şəhid sayılır. Onun məzarının Qüdsdə olması ehtimal edilir. Digər mənbələr onun Məkkədə dəfn edildiyini bildirir.

## Kitabları
Ən-Nəsai bir neçə hədis toplusunun və digər əsərlərin müəllifidir:

* "Əs-Sünən əl-Kübra".
* "Əl-Müctəba" və ya "əs-Sünən əl-Suğra" "əs-Sünən əl-Kübra" toplusundan seçilmiş hədislər toplusudur. Sünəni Nəsai kimi də tanınır.
* "Əd-Duafa vəl-mətrukun" ("Zəif və rədd edilmiş (hədis rəvayətçiləri)") — bu kitabda etibarsız və zəif hədis rəvayətçiləri kateqoriyasına aid olan 2679 nəfər var.

## Mənbə
* Ən-Nəsai beşinci ən mötəbər hədisçidir // Muslimpress.ru
* Sünəni Nəsai // Hədis ensiklopediyası.

## İstinadlar
Müsnəd Əbu Hənifə

**Müsnəd Əbu Hənifə** () — məşhur müsəlman hüquqşünası və ilahiyyatçısı İmam Əbu Hənifədən nəql olunmuş hədisləri ehtiva edən 15-ə yaxın hədis toplusunun ümumi adı.

İmam Şafiinin "Müsnədi" kimi Əbu Hənifənin "Müsnədi" də Əbu Hənifənin özü deyil, onun tələbələri və sonrakı ardıcılları tərtib etmişlər. Hədislərin bu kitablara daxil edilməsinin meyarı Əbu Hənifənin bu hədislərin isnadında (rəvayətçilər silsiləsində) olması, yəni şəxsən onun müəllimlərindən və şeyxlərindən bu hədisləri nəql edən şəxs olması idi.

Əbu Hənifədən gələn Müsnədlərin müəllifləri aşağıdakı 15 nəfərdir:

* Əbu Abdullah ibn Məhəmməd ibn Yaqub ibn əl-Haris əl-Harisi əl-Buxari, Əbu Abdullah əl-Ustaz adı ilə məşhurdur.
* Əbul-Qasim Təlhə ibn Məhəmməd ibn Cəfər əş-Şəhid əl-Ədl.
* Əbülhüseyn Məhəmməd ibn Mütəhhir ibn Musa ibn İsa ibn Məhəmməd.
* Əbu Nuaym Əhməd ibn Abdullah ibn Əhməd əl-İsfahani.
* Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Əbdül-Baqi ibn Məhəmməd əl-Ənsari.
* Əbu Əhməd Abdullah ibn Adi əl-Curcaniyyə
* Həsən ibn Ziyad əl-Lului.
* Ömər ibn əl-Həsən əl-Əşnani
* Əbu Bəkr Əhməd ibn Məhəmməd ibn Xalid ibn Xali əl-Qalai.
* Əbu Abdullah Məhəmməd ibn əl-Hüseyn ibn Məhəmməd ibn Xüsrav əl-Bəlxi.
* Əbu Yusuf Yaqub ibn İbrahim əl-Ənsari (Nuşat Əbi Yusif).
* Məhəmməd ibn əl-Həsən əş-Şeybani (Nuşat Məhəmməd).
* Həmmad ibn Əbu Hənifə (Əbu Hənifənin oğlu).
* Məhəmməd ibn əl-Həsən (Nuşatul-Əsar).
* Əbul-Qasim Abdullah ibn Məhəmməd ibn Əbul-Avam əs-Suqdi.

## İstinadlar
Robert Feke

**Robert Feke** () — Amerikalı portret rəssamı. İncəsənət tarixçisi *Richard Saundersin* fikrincə, Fekenin müstəmləkə rəssamlığının inkişafına əhəmiyyətli təsiri olmuşdur. Ümumilikdə, Fekenin 60-a yaxın rəsm əsəri günümüzə qədər gəlib çatmışdır, onlardan on ikisinin çəkildiyi tarix və üzərində Fakenin imzası var.

## Həyatı və karyerası
Robert Fekenin nənələrindən biri *Elizabeth Fones* (Elizabeth Fones Winthrop Feake Hallett) idi. Onun həyatı, xüsusən də yeniyetməlik illəri haqqında çox az şey məlumdur. 1741-ci ilə qədər Fekenin yalnız bir əsəri məlumdur. Həmin il o, Bostona köçdü və burada *İsak Royal and Family* (1741) adlı qrupun portretini çəkdi. Fekenin əsərlərində Con Vollastonun təsiri görülür.

1741-ci ildən 1750-ci ilə qədər Feke Boston, Nyuport, Rod-Aylend və Filadelfiyada işləmiş, varlı tacirlərin və torpaq sahiblərinin portretlərini çəkmişdir. Onun fəaliyyəti haqqında son qeyd 26 avqust 1751-ci ildə olmuşdur. Bəzi bioqraflar onun Barbadosda və ya Bermud adalarında öldüyünə dair iddialar irəli sürsələr də bu sübuta yetirilməmişdir.

## Portləri
* Benjamin Franklin, Portret (təxminən 1746) Foq Muzeyində, Harvard Universitetinin Portret Kolleksiyası
* Çarlz Aftrop, Portret 1748, kətan üzərində yağlı boya, Klivlend İncəsənət Muzeyi Amerika
* Qrizel İstvik Aftrop, Portret (Xanım Çarlz Aftrop) (1748) San Fransisko İncəsənət Muzeylərində
* Xanım Con Banister, 1748, kətan üzərində yağlı boya, Detroit İncəsənət İnstitutu
* Viliam Boudin
* Con Çanqinq, c. 1747–49, kətan üzərində yağlı boya 127 x 102, Gözəl Sənətlər Muzeyi, Boston
* Meri Çenninq (xanım Con Çenninq), c. 1747–49, kətan üzərində yağlı boya 127 x 102, Gözəl Sənətlər Muzeyi, Boston
* Tenç Fransis, Sr., Metropolitan İncəsənət Muzeyində portret
* Kapitan Aleksandr Qraydon, c. 1746, kətan üzərində yağlı boya, Milli İncəsənət Qalereyası Amerika İncəsənət Muzeyi
* Tomas Hopkinson, Smisonian İnstitutunda portret
* Ralf İnman
* İsak Royal və Ailəsi, Portret, 1741, Tarixi və Xüsusi Kolleksiyalar, Harvard Hüquq Məktəbi Kitabxanası
* İsak Vinslou, c. 1748, Kətan üzərində yağlı boya 127 x 102, Gözəl Sənətlər Muzeyi, Boston

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Amerikada John Singleton Copley, Robert Feke haqqında materialları ehtiva edən Metropolitan İncəsənət Muzeyindən tam mətnli sərgi kataloqu
Cozef Badger

**Cozef Badger** () — portret rəssamı.

## Həyatı və karyerası
O, Massaçusets ştatının *Çarlstaun* şəhərində anadan olub. O, karyerasına evdə rəssamlıq edərək və şüşəçi kimi başlamışdır. Portret sifarişləri zəiflədiyi zaman dolanışığını təmin etmək üçün lövhələr və lyuklar çəkməklə yanaşı, evdə rəssamlıq edərək şüşəçi kimi işləyərək qazanc əldə etmişdir. 1731-ci ildə *Katarina Felç* ilə evləndi və onlar 1733-cü ildə Bostona köçdülər. O, *Bratl Strit* kilsəsinin üzvü idi. O, 1765-ci il mayın 11-də Bostonda vəfat edib. Badgerin əsərləri *Vorçestr İncəsənət Muzeyinin, Boston Təsviri İncəsənət Muzeyinin və Tarixi Nyu England Filips House, Salem, Mas* kolleksiyalarındadır.

## Portretləri
* Ceyms (1676–1747), Massaçusets qubernatoru Ceyms Boudoinin atası
* Vilyam Foyenin həyat yoldaşı Elizabet Çambel
* Vilyam Kuper (1716–1743), Bostondakı Bratl Müqəddəs Kilsəsinin keşişi
* Andrev Krosvel (1709–1785), King's Çapel, Boston pastoru
* Tomas Kuşinq (1696–1746), Massaçusets Nümayəndələr Palatasının spikeri və Tomas Kuşinqin atası
* Tomas Daves
* Conatan Edvards

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Butler Institute of American Art, Youngstown, Ohio. Joseph Badger.
İdman Nazirliyi (Rusiya)

**Rusiya İdman Nazirliyi** (*Russian*: *Министерство спорта Российской Федерации*) -Rusiya dövlətində idman və idman sahələrinə cavabdeh olan olan nazilikdir.

Rusiya İdman Nazirliyi idmanın dövlət siyasətinin həyata keçirilməsinə və tənzimlənməsinə, idmançılar üçün dövlət xidmətlərinin və federal maliyyələşdirmənin təmin edilməsinə, habelə Rusiyada idman və bədən tərbiyəsi sahəsində ictimai əmlakın idarə edilməsinə nəzarət edir.

Nazirlik Medvedev Hökuməti tərəfindən 2008-ci ildə İdman, Turizm və Gənclər Siyasəti Nazirliyi kimi yaradılıb və 21 may 2012-ci ildən indiki formada fəaliyyət göstərir.

Oleq Matytsin 21 yanvar 2020-ci ildən idman naziri vəzifəsində çalışır.

## Struktur
* İdmanın İnkişafı İdarəsi (Yüksək Nailiyyətli İdmanın İnkişafı üzrə Dövlət Siyasəti Departamenti)
* İdmanda Dövlət Siyasəti Departamenti (Bədən Tərbiyəsi və İdman Sahəsində Dövlət Siyasəti Departamenti)

## Tarix

SSRİ İdman və Bədən Tərbiyəsi üzrə Dövlət Komitəsi (SSRİ İdman Komitəsi, SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsi) 1954-cü ildə Azərbaycanda (SSR daxilində) idmanın idarə edilməsinə cavabdeh olan yeganə dövlət orqanı kimi yaradılmışdır. Komitə bütün idman birliklərinin və milli komandaların bir təşkilatda birləşdirilməsinin nəticəsində yarandı.

**2002-ci ildən**

İdman və Bədən Tərbiyəsi üzrə Federal Agentlik (Bədən Tərbiyəsi və İdman üzrə Federal Agentlik) əvvəlki idman komitəsinin davamçı varisi olaraq 2002-ci ildə yaradıldı,2008-ci il oktyabrın 7-də ləğv edildi və indiki adı ilə bəerpa edilərək fəaliyyətə davam etdi.

## Rəhbərlik
* Boris İvanyuzhenkov (2008)
* Vitali Mutko (2008–2016)
* Pavel Kolobkov (2016–2020)
* Oleq Matytsin (2020-ci ildən)

## Həmçinin bax
Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı

Dopinq

## İstinadlar
Like..?

**Like..?** — amerikalı repçi Ice Spice-ın ilk minialbomu (EP). 20 yanvar 2023-cü ildə "10K Projects" və "Capitol Records" tərəfindən buraxılıb. Mini-albom buraxılışından cəmi bir neçə saat əvvəl elan edilmişdir. Prodüserliyini repçinin yaxın əməkdaşı RiotUSA edib.

Mini-albomdan əvvəl "Munch (Feelin' U)", "Bikini Bottom" və "In Ha Mood" sinqlları yayımlanıb. Ice Spice-ın Lil Tjay ilə ifa etdiyi "Gangsta Boo" mahnısı, onun Billboard Hot 100 çartında 82-ci sırada qərarlaşan ilk mahnısı olmuşdur. Digər sinql "In Ha Mood" isə həmin çartda 58-ci sıraya yüksəlmişdir.

## Trek siyahısı

## İstinadlar
10K Projects

**10K Projects** adı altında fəaliyyət göstərən **TenThousand Projects LLC** — 2016-cı ildə ABŞ-də təsis edilmiş musiqi şirkəti.

## Sənətçilər
* Trippie Redd
* Iann Dior
* Surfaces
* Coin
* Peach Tree Rascals
* Poorstacy
* Salem Ilese
* SXMPRA
* Leah Kate
* Ice Spice (10K Projects/Capitol)
* Summrs
* Rich Amiri
* Basco
* Jeleel
* Dro Kenji
* Internet Money
* Showjoe
* Miles Gaines
* Kenzo Balla
* TG Flockaa
* Rot Ken
* DThang
* 6ix9ine
* WizTheMc
* Kash Krabs
* Zzz (Grade A Productions/10K Projects/Warner)

## İstinadlar
Cəbrayıl Məmmədov

* Cəbrayıl İbrahim oğlu Məmmədov (1910–1976) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1943–1952).
* Cəbrayıl Teymur oğlu Məmmədov (1946) — Azərbaycan allerqoloqu, tibb elmləri doktoru, professor.

## Həmçinin bax
* Cəbrayıl
* Məmmədov
İsaq

**İsaq** — ad.
	
* İsaq Məmmədov — tarix elmləri doktoru, professor
* İsaq Opoku — Qananı təmsil edən stolüstü tennisçi.
* İsaq Əmənullayev — Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

;Təxəllüs
* İradə İsaq — elmi işçi, ANS TV-nin aparıcısı.
* İnqilab İsaq (şair) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü
Duqlas Makilroy

**Malcolm Douglas McIlroy** () — Amerikalı riyaziyyatçı, mühəndis və proqramçıdır. 2019-cu ildən Dartmut Kollecində Kompüter Elmləri üzrə köməkçi professordur. McIlroy, ilkin olaraq *Unix pipeline* -ni təklif etməsi və spell, diff, sort, join, graph, speak, və tr kimi bir neçə *Unix tools* -u inkişaf etdirməsi ilə məşhurdur. O, həmçinin makro prosessorların və proqramlaşdırma dilinin genişlənməsinin qabaqcıl tədqiqatçılarından biri idi. O, bir çox nüfuzlu proqramlaşdırma dillərinin, xüsusən PL/I, SNOBOL, ALTRAN, TMG və C++ dizaynında iştirak etmişdir.

## İstinadlar
İsfəndiyar

**İsfəndiyar** — kişi adı.
	
* İsfəndiyar Rüstəmov — Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi.
* İsfəndiyar Vahabzadə — filologiya elmləri doktoru, professor, diplomat
* İsfəndiyar xan — Şeybanilər sülaləsindən 14-cü özbək xanı.
* İsfəndiyar Bərxu — Azərbaycan Milli-azadlıq Hərəkatının fəallarından biri
* İsfəndiyar bəy İbrahimbəyov — Azərbaycanın səhiyyə təşkilatçılarından biri
* İsfəndiyar Mədətov — Birinci Qarabağ doyüşləri şəhidi
* İsfəndiyar Haqqıxlı — XX əsrin əvvəllərində tanınmış qaçaq.
* İsfəndiyar (mərzban) — Sasanilər dövlətinin Azərbaycanda mərzbanı.
* İsfəndiyar Qarabaği — Cənubi Azərbaycanlı müğənni.
İsmail (ad)

**İsmail** — türk kişi adı.

* İsmail — peyğəmbər, İbrahim peyğəmbərin Həcərdən olan oğlu.
* İsmail Küçükkaya — türk jurnalisti və yazarıdır.
* İsmail Türüt — Türkiyə xalq musiqisi sənətçisi.

## Həmçinin bax
* İsmayıl (ad)
İsrayıl

**İsrayıl** — kişi adı.

* İsrayıl Hacıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* İsrayıl Cəfərzadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri.
* İsrayıl Əfəndiyev — SSRİ Dövlət mükafatı laureatı.

## Həmçinin bax
* İsrail (ad)
Geri çəkilmə

**Geri çəkilmə** — müharibə və hərbi işdə taktiki, operativ və ya strateji manevr.

Geri çəkilmə qoşunların və qüvvələrin işğal olunmuş müdafiə xətlərini məcburi və ya qəsdən tərk etməsi, habelə onların öz və ya düşmən ərazisinin dərinliklərində yeni xətlərə çəkilməsidir. Geri çəkilmə, növbəti döyüş əməliyyatlarının aparılması üçün zərbə qüvvələrinin və ya vasitələrinin mühüm hərəkəti və manevridir. Məqsəd hərbi qrupu hücumdan uzaqlaşdırmaq, həmçinin qoşunları yenidən qruplaşdırmaq, əlverişli müdafiə mövqeyini gücləndirmək və ya düşməni hücuma cəlb etməkdir.
Leons Verni

**Fransua Leons Verni** (; ) – Fransa leytenantı və dəniz mühəndisi. O, Yaponiyanın müasirləşməsi prosesində vacib rol oynamış, Yaponiyada Yokosuka dəniz arsenalı və digər infrastruktur layihələrinə rəhbərlik etmişdir.

## İlk illəri
Leons Verni 2 dekabr 1837-ci ildə Fransanın Ardeş departamentində yerləşən Obena şəhərində doğulmuşdur. 1856–1858-ci illərdə Fransa Politexnik Məktəbində, 1858–1860-cı illərdə Fransa Dəniz Mühəndisliyi Tətbiqi Məktəbində oxumuşdur. 1860-cı ildə məzun olduqdan sonra Brestdə yerləşən dəniz arsenalında işləməyə başlamışdır.

## Karyerası

### Çin
Verni 1863–1865-ci illərdə Ninbo və Şanxayda gəmiqayırma layihələrində işləmişdir. Fransa hökumətinin göstərişi ilə Ninboda 18 ay ərzində 4 gəmi tikmək tapşırığı ilə vəzifləndirilmişdi.

### Yaponiya
Leons Verni 1865-ci ildə Yaponiyada hökumət tərsanəsinin tikilməsi üçün Tokuqava hökuməti tərəfindən ölkəyə dəvət olunmuşdur. Belə ki, şoqunluğun siyasətçisi Oguri Kozukenosuke Tadamasa Yaponiyanın müstəqil gəmiqayıranlara ehtiyacı olduğunu düşünürdü. Verni Fransanın Yaponiyadakı nümayəndəsi və qohumu olan Leon Roş tərəfindən tövsiyə olunmuşdur. Verni illik 10 min dollarlıq maaaşı qəbul edərək 1865-ci ilin sentyabrında Yaponiyaya gəlmişdir. O, Yokosukada hökumət tərsanəsinin tikintisində iştirak edəcək personalı və lazım olan avadanlıqları seçmək üçün Fransaya yollanmış, 1866-cı ilin iyununda Yaponiyaya qayıdanda özü ilə həkim, mühəndis və Brest, Tulon, Şerbur kimi Fransa tərsanələrindən 42 işçi gətirmişdir. Tokuqava şoqunluğunun 1868-ci ildə devrilməsindən öncə Verni Yokohamada kiçik tökməxana açdırmış, Naqasakidə yerləşən kiçik tərsanəni böyütmüş və Yokosukada yeni tərsanənin tikintisi üçün yer seçmişdir.

Meyci hökumətinin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Verni ilə əməkdaşlığa davam edilmişdir. Verninin rəhbərliyi altında 1870-ci ilə qədər Kannonzaki, Nocimazaki, Coqaşima və Şinaqavada dörd dəniz fənəri tikilmişdir. 1872-ci ilin yanvarında İmperator Meycinin iştirakı ilə Yokosuka dəniz arsenalının açılışı baş tutmuşdur.

Verni Yokosukadakı tərsanədə Koşa adlı texniki məktəb qurmuş, yaponlara Qərb memarlığı və sənaye texnikaları, eləcə də, metrik sistem barədə dərslər demişdir. Bu məktəb 1865–1907-ci illərdə 300-dən çox mühəndis və texnik yetişdirmişdir.

1876-cı ildə Verni Fransaya qayıtsa da, Yaponiya hökuməti üçün fransız mühəndislərinin tapılmasında və avadanlıqların alınmasında kömək etməyə davam etmişdir. O, Yaponiya karyerası ərzində 5 gəmi tikdirmiş və 263 gəmi (101 xarici, 162 yapon gəmi) təmir etdirmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
Aleksandr Stubb

**Aleksandr Stubb** () — siyasətçi, Finlandiya Prezidenti. O, bundan əvvəl 2014-2015-ci illərdə Finlandiyanın Baş Naziri olub.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* Ministry of Foreign Affairs: Minister for Foreign Affairs, Alexander Stubb
Məişət texnikası

**Məişət texnikası** — yemək bişirmək və ya təmizlik aparmaq kimi bəzi məişət funksiyalarını yerinə yetirən elektrik enerjisinin gücü hesabına işləyən mexaniki cihazlardır. Məişət texnikası aşağıdakı qruplara ayrıla bilər:

* Əsas məişət texnikası və ya məişət əşyaları
* Kiçik məişət texnikası
* İstehlak elektronikası

Bu cür qruplara ayrılma bu növ məhsulların saxlanılması və təmirində də nəzərə çarpır. İstehlak elektronikası adətən yüksək səviyyədə texniki bilik və bacarıq tələb etdiyi halda, böyük cihazlar isə bu cihazları idarə etmək üçün daha çox praktiki bacarıqlar və eyni zamanda da onları təmir etmək üçün istifadə edilən ağır alətləri işlətmək məqsədilə böyük fiziki qüvvə tələb edir.

## Tərif

Geniş istifadə sahəsini nəzərə alaraq, “məişət texnikası” termini cihazların “müəyyən bir istifadə və ya funksiyaya yönəlmiş alət və ya qurğu” kimi tərifinə əsaslanır. Daha konkret desək, *Collins* lüğətində “məişət cihazı”nın tərifi “adətən elektriklə işləyən, evinizdə olan və təmizlik və ya yemək bişirmək kimi işlər üçün istifadə etdiyiniz cihaz və ya maşınlar” kimi verilmişdir. Bu cür cihazların geniş istifadəsi deməyə əsas verir ki, evdə istifadə üçün nəzərdə tutulmuş demək olar ki, istənilən cihaz məişət texnikası hesab edilə bilər. Buna məişət elektronikası, eləcə də soba, soyuducu, tost aparatı, kondisioner, elektrik lampası və su nasosları da daxildir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat siyahısı

* 
* Kriske, Rob; Kriske, Mary (July/August 1984). "Home Appliance Repair". *Mother Earth News*. Accessed May 2015.
* 

## Xarici keçidlər

* Məişət texnikası Açıq Kataloqda
Breyn Kerniqan

**Breyn Vilson Kerniqan** (; ) — Kanadalı kompüter alimidir. O, Bell Labs -da işləmiş və Unix yaradıcıları Ken Tompson və Dennis Ritçi ilə birlikdə Unix -in inkişafına töhfə vermişdir. Kerniqan, Dennis Ritçi ilə birlikdə C proqramlaşdırma dili (The C Programming Language) aid ilk kitabın həmmüəllifliyi sayəsində məşhurlaşdı. Kerniqan C dilinin hazırlanmasında heç bir rolunun olmadığını bildirmişdir ("bu, tamamilə Dennis Ritçinin işidir").

## İstinadlar
Karl Kautski

**Karl İohann Kautski** (; ) — alman iqtisadçı, tarixçi, publisist və sosial-demokrat siyasətçi. Marksist nəzəriyyəçi, K. Marksın "Kapital" əsərinin dördüncü cildinin redaktoru.

## İstinadlar
Gəzinti mayakı

və ya bəzən  – Yaponiyada ictimaiyyətə açıq olan və içərisində gəzinti icazəsi verilən mayaklar. Hazırda Yaponiyada 16 belə mayak var.

## Haqqında
Gəzinti mayakları sistemi Yaponiya Sahil Mühafizə Təşkilatının təşəbbüsü ilə yaradılmışdır və "Tokokay" təşkilatı tərəfindən idarə olunur. Mayakları ziyarət etmək üçün ziyarətçidən 300 yen tələb olunur.

Gəzinti mayakları ictimaiyyətə açıqdır: mayakın yuxarısına dırmaşmaq və içərisində gəzişmək sərbəstdir. Lakin pis hava şəraitində mayaklara giriş məhdudlaşdırıla bilər. Bəzi gəzinti mayaklarında mayakın tarixindən və xüsusiyyətlərindən bəhs edən sərgi otağı olur. Gəzinti mayakı statusunda olan mayaklardan əlavə bəzi mayaklar Mayak Memorial Günü (1 noyabr) və Dəniz Günü münasibətilə ictimaiyyətə açıq olur.

## Tarixi
Yaponiyada müasir dəniz mayaklarının tikintisinə Meyci dövründə başlanmışdır. Həmin dövrdə mayaklara daxil olmaq üçün xüsusi icazə almaq lazım idi. 1931-ci ildə Yaponiyada mayakları ziyarət etmək barədə təlimat yaradılmışdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra turizm populyar olmuş və turistlərin sayı çoxalmışdır. Nəticədə, bəzi mayakların ziyarətə açılması barədə qərar qəbul edilmişdir.

Gəzinti mayakı sistemi 1948-ci ilin martında başlamışdır. Sistem 13 gəzinti mayakı ilə yaradılmışdır: Kannonzaki mayakı, İnubosaki mayakı, Coqaşima mayakı, İzumo Hinomisaki mayakı, Nocimazaki mayakı, Şionomisaki mayakı, Şimizu mayakı, Dayozaki mayakı, Şioyazaki mayakı, Tsuruqisaki mayakı, Kuşirosaki mayakı, Çikiumisaki mayakı, Kattoşimisaki mayakı və Murotozaki mayakı.

29 mart 2007-ci ildə Hatsuşima mayakı sayca 15-ci gəzinti mayakı olmuşdur. 1 iyun 2018-ci ildə Şiriyazaki mayakı 16-cı gəzinti mayakı kimi ictimaiyyətə açıq elan olunmuşdur.

## Siyahı
Aşağıda Tokokay tərəfindən müəyyən edilmiş 16 gəzinti mayakının siyahısı verilmişdir:




## İstinadlar
Samir Rzayev

**Samir Musa oğlu Rzayev** () — "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin prezidenti (22 fevral 2024-cü ildən). Samir Rzayev daha öncə "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin birinci vitse-prezidenti (2022–2024) və prezident vəzifəsini müvəqqəti icra edən (2023–2024) olub.

## Həyatı və karyerası
Samir Musa oğlu Rzayev 1980-ci il mayın 9-da Bakıda anadan olub. 1997–2001-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində Ümumi iqtisadiyyat fakültəsində bakalavr təhsili alıb. 2001–2003-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində Ümumi iqtisadiyyat üzrə magistr təhsili alıb. 2003–2004-cü illərdə Böyük Britaniyanın Durham Universitetində Maliyyə və investisiya üzrə magistr təhsili alıb. 2001 oktyabr — 2003 sentyabr — Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankında İqtisadçı vəzifəsində çalışıb. 2004 sentyabr — 2005 iyul — Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankında Aparıcı iqtisadçı vəzifəsində çalışıb. 2005 iyul — 2007 mart — Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankında Xarici ehtiyatların idarə edilməsi şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2007 mart — 2008 yanvar — "PAŞA İnşaat" MMC-də Maliyyə direktoru vəzifəsində çalışıb. 2008 yanvar — 2009 mart — "PAŞA İnşaat" MMC-də Kommersiya direktoru vəzifəsində çalışıb. 2009 mart — 2016 oktyabr — Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunda Xəzinədarlıq şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 2016 oktyabr — 2017 iyul — Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunda Baş maliyyə direktoru vəzifəsində çalışıb. 2017 avqust — 2022 fevral — "Azərbaycan Supermarket" MMC-də Ticarət direktoru vəzifəsində çalışıb. 2022 fevral — 2022 noyabr — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin vitse-prezidenti vəzifəsində çalışıb. 2022 noyabr — 2024 fevral — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin birinci vitse-prezidenti vəzifəsində çalışıb.
22 fevral 2024-cü ildə Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin prezidenti təyin edilib.

## İstinadlar
Leykositlər

**Leykositlər** ( və ) və ya **ağ qan hüceyrələri** — nüvəsinin olması və müstəqil rənginin olmaması ilə fərqlənən müxtəlif görünüş və funksiyalara malik olan, insanlarda və heyvanlarda qan hüceyrələrinin heterogen qrupu. Onlar qırmızı sümük iliyində əmələ gəlir və bütün bədəndə olur. Leykositlərin ömrü bir neçə saatdan bir neçə ilə qədərdir. Leykositlərin əsas funksiyası bədəni patogenlərdən qorumaq və toxumadakı dağıdıcı elementləri aradan qaldırmaqdır.

Leykositlər sitoplazmada qranulların olmasına görə qranulositlərə və aqranulositlərə və ya hematopoez zamanı mənşəyinə görə miyeloid və limfoid hüceyrələrə bölünür. Bu geniş kateqoriyalara leykositlərin daha ixtisaslaşmış qrupları daxildir: neytrofillər, eozinofillər, bazofillər, mononüvəli faqositlər sisteminin hüceyrələri (monositlər, toxuma makrofaqları, dendritik hüceyrələr) və limfositlər. Miyeloid seriyanın hüceyrələrinə neytrofillər, eozinofillər, bazofillər və mononüvəli faqositlər sisteminin hüceyrələri, limfoid hüceyrələrə isə limfositlər daxildir. Monositlər və neytrofillər faqositoz qabiliyyətinə görə faqositlər kimi təsnif edilirlər.

Qanda leykositlərin sayının azalması və ya artması patoloji prosesin mövcudluğunun mühüm göstəricisidir. Normalda, yetkin bir insanda leykositlərin sayı 4 × 10 9 / l ilə 1,1 × 10 10 / l arasında dəyişir ki, bu da ümumi qan həcminin təxminən 1%-ni təşkil edir. Ağ qan hüceyrələrinin səviyyəsinin artması (leykositoz) çox vaxt infeksiyalar zamanı, bəzən isə xərçəng və digər xəstəliklər zamanı baş verir. Ağ qan hüceyrələrinin aşağı səviyyəsi (leykopeniya) immunitet sisteminin zəiflədiyini göstərir.

İltihabi reaksiyaya səbəb olan maddələr yeni leykositləri yad cismin daxil olduğu yerə cəlb edir. Yad cisimləri və zədələnmiş hüceyrələri məhv edərək, leykositlər böyük miqdarda ölür. İltihab zamanı toxumalarda əmələ gələn irin ölü leykositlərin yığılmasıdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Faqositlər

**Faqositlər** ( "udmaq" +  "hüceyrə") — zərərli yad hissəcikləri (bakteriya, viruslar), həmçinin ölü və ya ölməkdə olan hüceyrələri udmaqla (faqositoz) bədəni qoruyan immun sistemi hüceyrələri. Onlar infeksiyaya nəzarət və infeksiyadan sonrakı immunitet üçün vacibdir. Faqositoz bütün heyvanlar aləmində mühüm əhəmiyyət kəsb edir və onurğalılarda yüksək inkişaf etmişdir. Bakteriyalardan qorunmada faqositlərin rolunu ilk dəfə İ. İ. Meçnikov 1882-ci ildə dəniz ulduzlarının sürfələrini tədqiq edərkən aşkar etmişdir. Meçnikov 1908-ci ildə immunitet hüceyrə nəzəriyyəsinin yaradılmasına görə fiziologiya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Faqositlər bir çox növlərin orqanizmlərində mövcuddur; Bəzi əmöblər bir çox davranış təfərrüatlarına görə makrofaqlara bənzəyir ki, bu da faqositlərin təkamülün erkən mərhələlərində meydana gəldiyini göstərir.

İnsanlarda və digər heyvanlarda faqositlər nə qədər effektiv faqositoz etməsindən asılı olaraq "peşəkar" və ya "qeyri-peşəkar" adlanır. Peşəkar faqositlərə neytrofillər, monositlər, makrofaqlar, dendritik hüceyrələr və kök hüceyrələr daxildir. Peşəkar faqositlərlə qeyri-peşəkar faqositlər arasındakı əsas fərq ondan ibarətdir ki, peşəkar faqositlərin səthində yad obyektləri — məsələn, bakteriyaları aşkar edən reseptor adlanan molekullar var. Bir litr yetkin insan qanında normal olaraq təxminən 2,5–7,5 milyard neytrofil və 200–900 milyon monosit var.

İnfeksiya zamanı kimyəvi siqnallar patogenin bədənə daxil olduğu yerə faqositləri cəlb edir. Bu siqnallar bakteriyalardan və ya orada mövcud olan digər faqositlərdən gələ bilər. Faqositlər kemotaksislə hərəkət edir. Faqosit bakteriya ilə təmasda olduqda, onun səthindəki reseptorlar ona bağlanır və bu, bakteriyanın faqosit tərəfindən udulmasına səbəb olur. Bəzi faqositlər reaktiv oksigen növləri və azot oksid istifadə edərək işğalçı patogenləri öldürür. Faqositozdan sonra makrofaqlar və dendritik hüceyrələr də antigen təqdimatında iştirak edə bilər, bu prosesdə faqositlər patogen materialı öz səthinə qaytarır. Bu material daha sonra immunitet sisteminin digər hüceyrələrinə təqdim olunur. Bəzi faqositlər limfa düyünlərinə daxil olur və limfositlərə material təqdim edir. Bu proses immunitetin formalaşmasında mühüm rol oynayır . Bununla belə, bir çox patogenlər faqositlərin hücumuna davamlıdır .

## İstinadlar