İmir Əliyev

**İmir Əliyev** (tam adı:*İmir Əliyev İlyas oğlu*) — Kimya elmləri doktoru, laboratoriya müdiri Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Akademik M. F. Nağıyev adına Kimya Problemləri İnstitutunun Professoru.

## Həyatı
İmir İlyas oğlu Əliyev 1949-cu il 6 yanvarda Gürcüstan Respublikası Borçalı rayonunun (Marneuli) Qasımlı kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1956–66-cı illərdə Qasımlı kənd orta məktəbində almışdır. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) kimya fakültəsinin axşam şöbəsinə daxil olmuş, burada ali təhsili 1973-cü ildə başa vurmuşdur. Bakı Dövlət Universitetində oxuduğu illərdə o, 1966–1969-cu illərdə Bakı Gön-dəri zavodunda fəhlə,1969-cu ildə Bakı Maşınqayırma zavodunda çilingər, 1970-ci ildə Bakı Mebel fabrikində dəzgahçı işləmişdir.

## Elmi fəaliyyəti
*	1971-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Qeyri-üzvi və fiziki kimya institutunda (indiki Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya institutunda) laborant , baş laborant, mühəndis və kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 1973-cü ildə ordu sıralarında xidmət etmişdir. Hərbi xidmətdən tərxis olunandan sonra 1974-cü ildə yenidən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Qeyri-üzvi və fiziki kimya institutunda "Yarımkeçiricilər kimyası" laboratoriyasında işə başlamışdır.
*	1981-ci ildə Paşa Rüstəmovun rəhbərlyi altında, As2X3-CdX(AIIIX) (AIII=In, Tl; X=S, Se, Te) tipli sistemlərdə qarşılıqlı təsirin xarakteri və şüşə əmələgəlmə" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək kimya elmləri namizədi, alimlik dərəcəsi almışdır.
*	1992-ci ildə Arsen xalkogenidləri, kadmium, indium və tallium xalkogenidlərindən ibarət sistemlərdə yeni materialların alınmasının fiziki- kimyəvi əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək kimya elmləri doktoru, alimlik dərəcəsi almışdır.
*	2003-cü ildən Kimya Problemləri İnstitutun "Nadir elementlər kimyası" laboratoriyasına rəhbərlik edir. İnstitutun adı dəyişdirilərək Kataliz və Qeyry-üzvi kimya adlandırılmışdır. 2014-cü ildən və hal-hazıradək "Funksional materialların komponentlərinin sintezi" laboratoriyasına rəhbərlik edir.
*	Onun və rəhbərlik etdiyi laboratoriyanın əsas elmi istiqaməti nadir elementlərin xalkogenidləri əsasında mürəkkəb tərkibli şüşəvarı və kristal yarımkeçirici materialların alınmasının elmi əsaslarının işlənməsidir. Bu istiqamətdə prof. İ. İ. Əliyevin rəhbərliyi aparılan kompleks tədqiqatlar nəticəsində onlarla üçlü və daha mürəkkəb xalkogenidli sistemdə fiziki-kimyəvi, qarşılıqlı təsir xarakteri müəyyən edilmiş, faza diaqramları qurulmuş və aşkar edilmiş yeni fazaların alınmasının elmi əsasları yaradılmışdır. Alınmış yeni fazaların bir çoxu yüksək fotohəssaslığına, termoelektrik və maqnit xassələrinə görə tətbiq üçün perspektivlidir.
*	Prof. İ. İ. Əliyevin elmi fəaliyyətində çoxkomponentli xalkogenid sistemlərində şüşəəmələgəlmənin tədqiqi mühüm yer tutur.
*	Bu istiqamətdə aparılan sistemli tədqiqatlar nəticəsində arsen xalkogenidləri əsasında bir sıra çoxkomponentli sistemlərdə yeni şüşəvarı materialların fiziki və fiziki-kimyəvi xassələri öyrənilmiş və onların bəziləri tətbiq üçün tövsiyə edilmişdir.
*	Prof. İ. İ. Əliyev bir sıra beynəlxalq və ölkədaxili elmi layihələr çərçivəsində səmərəli tədqiqat işləri aparmışdır. Onlardan Avropa Birliyinin və ABŞ-nin birgə maliyyələşdirdiyi STCU-3520 (2006–2009-cu illər), STCU-5078 (2010–2011) və STCU-5595 (2012–2013) qrant layihələrini, həmçinin SSRİ EA-nın yüksək temperaturlu ifratkeçiricilər sahəsində layihəsini (1989–1991) xüsusilə qeyd etmək lazımdır. 2014–2015-ci illərdə Neft şirkəti tərəfindən təsis olunmuş qrant layihəsində iştirak etmişəm.

05 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan elminin inkişafında xidmətlərinə görə  **“III dərəcəli “Əmək” ordeni” ilə** təltif edilib .

## Elmi əsərləri
*	Prof. İ. İ. Əliyevin apardığı elmi tədqiqatların nəticələri 360-dən artıq elmi əsərdə, o cümlədən 2 kitabda, 244 məqalədə, 3 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. Elmi əsərlərinin 171-i xaricdə çap olunmuşdur, onlardan 94-ü məqalə, 67-si isə müxtəlif beynəlxalq konfranslarda məruzə və müzakirə edilən nəticələrin əks olunduğu tezislərdir.
*	Yerli məbuatda çap olunmuş189 emli əsərin 150-si məqalə, 39-u isə tezisdir

## Kitablar
*	Professor İmir Əliyev 2 kitabın müəllifidir. 1. Тройные полупроводниковые соединения в системах AIV-BIII-CVI. 2. Тройные стеклообразные и кристаллические оксихалькогенидные соединения в системах AIII-BV-CVI

## Elmi məqalələri
*	Elmi məqalələri[redaktə | əsas redaktə]
*	K.ü.e.d., professor İmir Əliyevin məqalələrinin 190-dən çoxu xaricdə dərc olunub. Son illərdə Beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrdən bir qismi aşağıdakılardır:

*	1. Алиев И. И., Джафарова Г. З., Исмаилов Ф. И., Велиев Дж. А. Фазовое равновесие в системе InS-Sb2Te3 //Журн.неорган. химии.2013. т.58. № 2.с.253–256. (IF=0,6)
*	2. Садыгов Ф. М., Ильяслы Т. М., Насибова Л. Э., Алиев И. И. Физико-химическое исследованиесистемы Sb2Se3-Ho2Se3 Журн.неорган химии. 2013. Т.58. № 9.с.1121–1123. (IF=0,6).
*	3. Алиев И. И., Джафарова Г. З., Мамедова А. З., Велиев Дж. А. Характер химического взаимодействия по разрезу InSe–In3Sb2S3Se3 системы In–Sb–S–Se //Журн.неорган. химии.2015. т.60. № 2.с.282–285.(IF=0,6)
*	4. Aliyev I. I., Yagubov N. I., Veliyev C. A., Ali Riza KUL. Likvidus Surface Projection for the CaTe-In-Te Quasi-ternary system. Journal of Alloys and Compounds. 619(2015). p. 319–324. (IF=3.01)
*	5. Алиев И. И., Ягубов Н. И., Тагиев С. И., Новрузова Ф. А. Физико-химическое исследование системы CaGa2Se4 – GaSe // Неорган. материалы. 2016. т.52. № 4.с. 392–395. (IF=0,57)
*	6. Yagubov N. I., Aliyev I. I., Aliyev O. A., Gasimov E. A. Investigation in CaTe-In2Te3 system // Chemical senses. İssue 9(2) November 2016 V.41. p. 872–879.(IF=2.5)
*	7. Алиев И. И., Гусейнов Дж. И., Мургузов М. И., Исмаилов Ш. С., Годжаев Э. М. Диаграмма состояния и сиойства сплавов системы SnSe-DySe // Неорган. материалы. 2014. Т.50. № 3.с.259–262. (IF=0,57)
*	8. Садыгов Ф. М., Ильяслы Т. М., Сафарова Г. T., Зломанов B. П., Алиев И. И. ФИЗИКО-ХИМИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СИСТЕМЫ Sb2Se3-Nd2Se3 // Неорган.материалы. 2017. т.53. № 7. с. 681–685.
*	9. Imir I. Aiyev, Ceyran A. Ahmedova, Farzaliyev A. A Phase equlibria in the As2Se3-Tl3As2S3Se3 system and propertes ofalloys // Chemical and chemical technology. 2017. Vol. 11, No. 2, p. 138–143.
*	10. Ilyasli T. M., Khudiyeva A. G., Aliyev I. I. Glas formation and propetes of glasses based on As2S3 Chemical senses. İssue 9(2) November 2016 V.41. p. 968–977.
*	11. Yagubov N. I., Aliyev I. I., Ilyasli T. M., Mamedova L. M., Hasanova T. I. Cemical interaction in the CaIn-CaTe System European research: Innovation in science education and technology 2017. V.26. № 3. p. 7–10. London, united kingdom.
*	12. Yagubov N. I., Aliyev I. I., Aliyev O. A., Cafarova E. K., Velicanova L. A., Pirverdiyeva N. R. Investigetion in CaGaTe2 — CaGa2Te4 System // Scientific discussion 2017. V.1. № 4. p. 14–17. Praha, Czech Republic.
*	Khudiyeva A.G.,Ilyasliy T.M., Aliyev I.I. Phase equilibirum inthe NdAs2Se4-Nd2Se3 system.    // Chemical Problems 2019. № 2(17) p.291-294.
*	Алиев И.И. Исмаилова С. Ш., Ахмедова Дж.А. Мехтиева С.Т. ФАЗОВОЕ РАВНОВЕСИЕ И СТЕКЛООБРАЗОВАНИЯ В СИСТЕМЕ As2Se3-СuCr2Тe4. Муждународный научно-исследовательский журнал Евразийский Союз Ученых 2020. № 2(71). Часть 3. С.47-50.
*	Алиев И.И., Мамедова Н.А., Мехтиева С.Т., Амирасланов И.Р. ИССЛЕДОВАНИЕ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ В СИСТЕМЕ InTe-Sb2Te3 Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований (Москва «Академия естествознания»). 2020. № 2. часть 1. С. 137-141.
*	Алиев И.И., Мамедова Н.А., Садыгов Ф. М., Садыгов Н.М., Меликова И.Г.Исследование химическогвзаимодейсвия в системе Sb2Te3-InSe и свойства полученных фаз // Журн.неорган.химии. 2020. Т.65. №6. С. 1386-1391.
*	Мамедов Е.И. Алиев  И.И., Юсубов Ф.В., Масиева Л.Ф., Гашимов Х.М. Физико-химическое исследование фазообразование в системе Sb2S3-Cr2Te3. Конденси­рованные среды и межфазные границы. Воронежский ГУ. 2024. №2. c.190-203. 
*	Aliyev I.I., RzayevR.M., Hashimov Kh.M.,  Ahmedova С.A., Naghiyev T.G. An inves­ti­ga­tion of structural, thermo-physical, and photoelectric properties ofglassy As2Se3–l2Te3 alloys. Modern Physics letters B.  7984924502324**.**
*	Aliyev Imir, Rahimova Valida    Ismailova Senam, Huseynova Shafag, Iskendarova Gunay. Physical-chemical investigation of phase equilibrium in the Cu3As4Te9-CrAsTe3 system. Norwegian journal of development of the international Science. 2024, 
*	Aliyev Imir, Suleymanova M., Ahmedova Ceyran, Aliyev Ibrahim. Physico-chemical investigation of the TlS-CuCr2Te4 system. Norwegian Journal of development of the International Science. 2024,   
*	Aliyev Imir , Ahmedova Naiba, Gashimov Khalig,  Aliyev Ibrahim, Ahmedova Ceyran. Synthesis and physical-chemical investigation of composite  materials of the TlSe – СuCr2Te4 system. German International Journal of Modern Science**.** 2024, №78, p.16-19.
*	Sultanova A., Yagubov N., Aliyev I., Ahmedova C., Qafarova G*.* Physico-chemical investigation of phase equilibrium   in the SrIn3-SrSe syste**.** Norwegian Journal of development of the International Science. 2024.  zenodo. 11390460 İF-COSMOS
*	Aliyev Imir, Allazova Nigar, Gurbanova Lala, Ahmedova Ceyran,  Tagiyev Sohbat. Character of chemical interaction in the Bi2Se3-CuCr2Te4 system and X-ray study of the obtained composite materials.  Norwegian Journal of development of the International Science.   2024,  № 132, p.17-22. 
*	AliyevI.I., İsmailova S.Sh., Ahmedova C.A.,  Tagiyev S.I. Synthesis and physical-chemical invetigation of composite     materials in the CrAsTe3-CuCr2Te4 system. Sci­en­ti­fic discussion Scientific-Discussion. 2024, DOI:10.5281/zenodo.11865 410
*	I. I. Aliyev, R. M. Rzayev,  Kh. M. Gashimov, C. A. Ahmedova, Y. I. Aliyev   A. Y. Huseynova . Investigation of electrophysical and photoelectric properties of solid solution alloys (CdSe)1–*x*(As2S3)*<sub>x</sub>* depending on composition**. ** The Europian Physical Journal B.** ** 2024, DOIhttps://doi.org/10.1140/epjb/s10051-024-00813-. 
*	Agayeva R., Aliyev O., Aliyev I. Physico-chemical and x-ray difraction investigation of so­lid solutions (PbS)1-x(YbGa2S4)x**.**  Norwegian Journal of development of the Inter­national Science**.** 2024, . 

## Müəllif şəhadətnamələri və patentlər
*	Professor İmir Əliyevin 2 müəllif şəhadətnaməsi və 2 patenti var. Bunlar aşağıdakılardır:
*	1. Рустамов П. Г., Сафаров М. Г., Алиев И. И., Ильясов Т. М. Фоточувствительный материал Авторское свидетельство СССР, № 689484, 1978 г.
*	2. Рустамов П. Г., Алиев И. И., Ильясов Т. М. Фоточувствительный материал Авторское свидетельство СССР, № 678679, 1979 г.
*	3. İlyaslı T. M., İsmayılov Z. İ., Əliyev İ. İ. Fotohəssas material. Patent, ixtira İ 2007. 0156. Bakl.26.09.2007
*	4. YaqubovN. İ., Aliyev İ. İ., İlyaslı T. M., Yüseynov Ə. H. Fotohəssas material. Patent, ixtira G03C1/705 Bakl.15.10.2016

## Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
*	O Rusiyada (1972–2012), İranda (207), İspaniyada (2011), Türkiyədə (2009) və keçirilən beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda elmi məruzəçi kimi iştirakı etmişdir. Gəncədə və Bakıda (1974–2017) illərdə konfranslarda iştirak etmişdir

## Elmi-təşkilati fəaliyyəti
*	Əliyev İmir Qeyri-üzvi və fiziki kimya institutunda Komsomol təşkilatının müavini, İnstitut Xalq Nəzarəti təşkilatının müavini və həmin institutda Kommunist partiyası təşkilatının müavini vəzifələrində çalışmışdır.
*	O, AMEA-nın akademik M. Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunun Müdafiə Şurasının nəzdində fəaliyyət göstərən seminarın dəfələrlə üzvü olmuşdur. Əliyev İmir 2009-cu və 2016–2017-ci illərdə Ali attestasiya komissiyasının Kimya bölməsində Ekspert şurasının üzvü olmuşdur.
*	Hazırda o, laboratoriya müdiri vəzifəsində işləyir. O 2016 və 2017-ci illərdə Gəncə Dövlət Universitetinin Dövlət imtahanlarında İmtahan Komissiyasının sədri olmuşdur

## Elmi redaktə işləri, rəyçi və məsləhətçi olduğu əsərlər
*	İmir Əliyev 15-dən artıq fəlsəfə doktoru və kimya üzrə elmlər doktoru dissertasiyalarına rəy vermiş, 2 doktorluq dissertasiyası işinin elmi məsləhətçisi olmuşdur. O eyni zamanda 30 –dan çox magistr və bakalavr diplomlarına rəy vermişdir

## Dissertantlara elmi rəhbərlik və opponent
*	İmir Əliyevin rəhbərliyi ilə 8 fəlsəfə doktoru, 2 elmlər doktoru hazırlanmışdır. 12 kimya üzrə fəlsəfə və elmlər doktoru dissertasiyalarına opponentlik etmişdir.

## Pedaqoji fəaliyyəti
*	İmir Əliyevin 1999–2013-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Ümumi və Qeyri-üzvi kimya kafedrasında 0,5 ştat əvəzçiliklə professor vəzifəsində pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001
* http://www.science.gov.az/az/chemistryproblems/doctors/mammadovainb.htm