Sen-Lui (Seneqal)

**Sen-Luis** və ya yerli dildə **Ndar** — Seneqalda şəhər. Seneqalın şimal-qərbində, Seneqal çayının mənsəbi yaxınlığında və Seneqalın paytaxtı Dakardan təxminən 320 km şimalda yeləşir. Şəhərin əhalisi 2005-ci ildə rəsmi olaraq 176,000 kimi dəyərləndirilib. Sen-Luis, paytaxt Dakara köçürüldüyü zaman 1673-cü ildən 1902-ci ilə qədər Seneqal Fransız koloniyasının, 1895-ci ildən 1902-ci ilə qədər isə Fransız Qərbi Afrikasının paytaxtı idi. Şəhər 1920-ci ildən 1957-ci ilə qədər qonşu Mavritaniya koloniyasını paytaxtı kimi də xidmət etmişdir.

## Adlar
Şəhər 13-cü əsrdə Fransa kralı olan IX Lüdovikin () şərəfinə Sen-Lui () adlandırılmışdır. Ad həmçinin dolayı yolla 1659-cu ildə, adanın məskunlaşıldığı dövrdə Fransada hakimiyyətdə olan kral XIV Lüdovikə də istinad edir.

Adanın yerli və Fransız istilasından əvvəlki adı *Ndar-*dır və Volof dilində bir növ ada üçün istifadə edilir.

Ndar Tout və ya Tout, Volof adının "Kiçik" və ya "Kiçik Sent Luis" mənasını verən fransızlaşmış bir formasıdır.

## Coğrafiya
Sen-Luis, Seneqalın şimalında, Mavritaniya ilə sərhəddə, Seneqal açyında yerləşir. Uzunluğu -dən çox, genişliyi isə cəmi  olan bu dar adada köhnə müstəmləkə şəhərinin mərkəzi mövcuddur.

Sen-Luinin üç xüsusiyyəti ona fərqli bir coğrafi görünüş veiri: Sahel, bataqlıqlar və Barbari dili.

### Sahel
Sen-Lui Sahel zonasında yerləşir. Buna görə də adanın landşaftı az sayda akasiya ağacları ilə xarakterizə olunur və quru mövsümdə qum fırtınaları baş verir.

### Bataqlıqlar
Bataqlıqlar, yağışlı mövsümdə çayın kənd ərazisinə axdığı zaman meydana gəlir və ərazidə qızılqaz və qutan kimi quşları cəlb edən manqrovlar uzanır.

### Barbari dili
Mavritaniyadakı  uzunluğundakı Barbari dili Seneqal çayını Atlantik Okeanından ayırır. Buranın bitki örtüyü əsasən qumlu və duzlu torpaqlarda torpaq eroziyasının qarşısını almaq üçün yayılan Qatırquyruqyarpaq kazuarina ağaclarından ibarətdir.

### İqlim
Sen-Luidə quraq iqlim hakimdir. Ərazidə yalnız iki fəsil: iyun-oktyabr ayları arasında istilik, rütubət və fırtına ilə xarakterizə olunan yağışlı mövsüm və noyabr-may aylarında sərin okean küləyi və Harmattan küləklərinin tozu ilə xarakterizə olunan quru mövsüm mövcuddur. 2011-ci ildə çəkilmiş bir sənədli filmdə, Sen-Lui dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi ilə ən çox təhdid edilən Afrika şəhəri olaraq təsvir edilmişdir.

## Mədəniyyət
Mədəniyyət Sen-Luinin iqtisadiyyatının vacib bir hissəsini təşkil edir. Şəhər 19-cu əsr morfologiyasının böyük hissəsini qoruyub saxlayır və Baiya, Kartagena, Havana və Nyu-Orlean şəhərlərini xatırladır. Fərqli görünüşü, çoxsaylı tarixi abidələri, beynəlxalq musiqi festivalları və mədəniyyət sərgiləri sayəsində Sen-Lui hər il çox sayda turisti özünə cəlb edir.

Sen-Lui Qore adası ilə birlikdə Qərbi Afrikanın ən xarakterik Fransız müstəmləkə nöqtəsi olaraq qalır.

### UNESCO-nun Ümumdünya irsi
Sen-Luinin xarakterik müstəmləkə memarlığı, nizamlı şəhər planı v' Seneqal çayının mənsəbindəki bir adada yerləşməsi, Sen-Luiyə fərqli görünüş və 2000-ci ildən bəri Ümumdünya irsi səviyyəsinə qaldıran şəxsiyyət veiri. Sen-Lui adası Ümumdünya irsi siyahısına ii və iv meyarları əsasında yazılmışdır.

**Kriteriya ii** Tarixi Sen-Lui şəhəri Qərbi Afrikanın böyük bir hissəsində təhsil və mədəniyyət, memarlıq, sənətkarlıq və xidmətlərin inkişafına mühüm dəyərlər və təsir mübadiləsi nümayiş etdirir.

**Kriteriya iv** Qərbi Afrikanın keçmiş paytaxtı olan Sen-Lui adası, öz təbii şəraiti ilə səciyyələnən müstəmləkə şəhərlərinin görkəmli bir nümunəsidir və bu bölgədəki müstəmləkə hökumətinin tarixini göstərir.

## Qardaş şəhərlər
*  Sent-Luis, ABŞ
*  Lil, Fransa, 1978-ci ildən bəri
*  Fəs (şəhər), Mərakeş, 1979-cu ildən bəri
*  Lyej, Belçika, 1980-ci ildən bəri
*  Bolonya, İtaliya, 1991-ci ildən bəri
*  Tuluza, Fransa, 2003-cü ildən bəri
*  Fortaleza, Braziliya, 2006-cı ildən bəri

## İstinadlar