Körfəzdəki bağlar

**Körfəzdəki bağlar** (; ; ) — Sinqapurun mərkəzində, Marina su anbarına bitişik 101 hektar (250 akr) ərazini əhatə edən təbiət parkı.

Park: Bay South Garden (Marinanın cənubunda), Bay East Garden (Marinanın şərqində) və Bay Central Garden (Dauntoun Kore və Kallanqda) ibarət üç sahil bağından ibarətdir. Bağların ən böyüyü *Grant Associates* tərəfindən hazırlanmış 54 hektar (130 akr) ərazini əhatə edən Cənub bağıdır. Onun Çiçək Qübbəsi dünyanın ən böyük şüşə istixanasıdır.

Körfəzdəki bağlar, şəhərdə yaşıllıq və floranı yaxşılaşdırmaqla həyat keyfiyyətini yüksəltmək məqsədi ilə "Bağlar şəhəri"nə çevirmək planlarının bir hissəsi idi. İlk dəfə 2005-ci ildə Sinqapurun *Milli Günü* ilə bağlı mitinqində Baş nazir Li Syan Lun tərəfindən Körfəzdəki bağlar Sinqapurun ilk şəhər açıq istirahət məkanı və milli simvolu olmaq üçün nəzərdə tutulduğu elan edilmişdi.

Sinqapurun məşhur turistik məkanı olan park 2014-cü ildə 6,4 milyon ziyarətçi qəbul edib, 2015-ci ilin noyabrında 20 milyonu, 2018-ci ildə isə bu ziyarətçi sayı 50 milyonu keçib.
## Mərkəzi bağ
Mərkəzi bağ Şərq və Cənub bağları arasında əlaqə rolunu oynayacaq. Şəhər mərkəzindən Sinqapurun şərqinə qədər uzanan mənzərəli gəzintilərə imkan verən 3 kilometrlik (1,9 mil) sahil zolağı ilə 15 hektar (37 akr) ərazini əhatə edir.

## Şərq bağı
Şərq bağının sahəsi 32 hektardır (79 akr) və Marina Su Anbarı ilə həmsərhəd olan 2 kilometrlik (1.2 mil) ərazini əhatə edən  gəzinti sahəsi var. 2010-cu il Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarına dəstək məqsədilə *Bay East Garden*-da müvəqqəti park yaradılmışdır. Bağın birinci mərhələsi 2011-ci ilin oktyabrında ictimaiyyətə açıldı və bu, Marina Barajına alternativ giriş imkanı verdi.

Bura hər birinin özünəməxsus landşaft dizaynı və mövzusu olan bir sıra böyük tropik yarpaq şəkilli bağlar kimi nəzərdə tutulmuşdur. Ətrafın sərin olmasına kömək etmək üçün küləyin istiqamətinə uyğunlaşdırılmış, küləyin və suyun sahəyə nüfuz etməsinə imkan verən sahil xəttini maksimuma çatdıran və genişləndirən beş su girişi olacaqdır.

Şərq bağı ziyarətçilərə şəhər siluetinin maneəsiz mənzərəsini təqdim edir. Şərq bağının gələcək inkişafı su mövzusuna əsaslanacaq.

2018-ci ildə Şərq bağı Təsisçilər Memorialının gələcək yeri olaraq təyin edildi.

## Cənub bağları
Cənub bağları ictimaiyyətə 29 iyun 2012-ci ildə  açıldı. Bu bağ, 54 hektarda yerləşməklə (130 akr) üç bağdan ən böyüyüdür və tropik bağçılıq və bağ sənətinin ən yaxşısını göstərmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Grant Associates tərəfindən baş planının ümumi konsepsiyası tropiklərin və Sinqapurun Sinqapur səhləbi, Sinqapur orxideyası və Şahzadə Aloha orxideyası kimi də tanınan bir hibrid orxideya növü və Sinqapurun milli gülü  olan Vanda miss Coakimdən ilhamlanıb. Orxideya sahildə (oranjereyada), yarpaqları (relyefin formaları), tumurcuqları (yollar və keçidlər) və ikincil kökləri (su, enerji və kommunikasiya xətləri) kök alaraq, sonra əsas kəsişmələrdə çiçəklərlə (tema bağları və möhtəşəm ağaclar) inteqrasiya olunmuş şəbəkə yaradır.
### Oranjereya

Körfəz bağları oranjereya kompleksi iki soyudulmuş oranjereyadan: Çiçək Qübbəsi və Marina Su Anbarının kənarında yerləşən Bulud Meşəsindən ibarətdir. *WilkinsonEyre* və *Grant Associates* tərəfindən layihələndirilən oranjereyalar davamlı tikinti texnologiyalarının enerjiyə qənaətinin nümayişi olmaq və Bağlar daxilində bütün hava şəraitinə uyğun əyləncə məkanı təmin etmək üçün nəzərdə tutulub. Hər ikisi çox böyükdür (təxminən 1 hektar (2,5 akr)). Çiçək Qübbəsi isə dünyanın ən böyük sütunsuz istixanasıdır.

Oranjereyaların tikintisi iki cəhətdən xüsusidir: hər şeydən öncə, əlavə daxili dəstək olmadan (məsələn, sütunlar) belə böyük bir şüşə damın əldə edilməsi, ikincisi, ona görə ki, tikililər ətraf mühitin təsirini minimuma endirmək məqsədi daşıyır. Yağış suyu səthdən toplanır və qeyri-adi ağaclara qoşulan soyutma sistemində dövr edir. Bu ağaclar həm isti havanı çıxarmaq, həm də dövriyyədə olan suyu soyutmaq üçün istifadə olunur.
### Çiçək Qübbəsi
Çiçək Qübbəsi 2015-ci ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmiş dünyanın ən böyük istixanasıdır və 1,2 hektar (3,0 akr) ərazisi ilə sərin-quru Aralıq dənizi iqlimini təkrarlayır.

### Bulud meşəsi

Yüksək olan Bulud meşəsi 0,8 hektarda (2,0 akr) bir qədər kiçik ərazini əhatə edir. O, Cənub-Şərqi Asiya, Mərkəzi və Cənubi Amerikada tapılan dəniz səviyyəsindən 1000 metr (3,300 fut) və 3,000 metr (9,800 fut) yüksəklikdə olan tropik dağ bölgələrində tapılan sərin rütubətli şəraiti təkrarlayır. O, 42 metrlik (138 fut) "Bulud dağı"na malikdir. Ziyarətçilər liftlə zirvəyə qalxdıqdan sonra 35 metrlik (115 fut) şəlalənin altından bir neçə dəfə keçən dairəvi cığırla dağa enirlər.

"Bulud dağı" özü tamamilə səhləblər, qıjılar, tovuz quşu qıjıları, sünbül və çəmənliklər, bromeliyakimilər və anturiumlar kimi epifitlərlə örtülmüş mürəkkəb quruluşdur. *Grant Associates* Qız saçı göbələyindən ilhamlanaraq, İtirilmiş dünya, Mağara, Şəlalə mənzərəsi, Kristal dağı, Bulud meşəsi qalereyası, Bulud meşəsi teatrı və Gizli bağ da daxil olmaqla hər biri fərqli mövzuya malik bir sıra bölmələr yaratmışdır.

Aşağıda Bulud meşəsində bitən bitkilərin bəzilərinin siyahısı verilmişdir:

2022-ci ilin aprel ayında Yeni Zelandiyanın Baş naziri Casinda Ardern 2020-ci il pandemiyasından sonra xaricə ilk rəsmi səfəri zamanı Maori kuvaha heykəli Sinqapura hədiyyə edilib. Yeni Zelandiya və Sinqapur arasında möhkəm dostluğu təmsil edən bu əsər, Yeni Zelandiyanın Maori İncəsənət və Sənətkarlıq İnstitutunun usta oymaçılarının işidir.

### Qeyri-adi ağaclar bağı

Bu bağ 25 metr (82 fut) ilə 50 metr (160 fut) arasında dəyişən hündürlükləri ilə Bağların mənzərəsinə hakim olan 18 ağaca bənzər strukturdur. Bağ *Atelier One* və *Atelier Ten-in* yaradıcı mühəndisliyi ilə *Grant Associates* tərəfindən hazırlanmış və dizayn edilmişdir. Onlar
əkin, kölgə salmaq və ətraf mühitin mühərrikləri kimi işləmək funksiyalarını yerinə yetirən şaquli bağlardır.

Bu bağda bənzərsiz və ekzotik qıjıların, üzümlərin, səhləblərin anklavları, həmçinin digər bitkilər arasında Tillandsia kimi bromeliyakimilərin geniş kolleksiyası var. Onlar ağacların ekoloji funksiyasını təqlid edən; ağacların fotosintez etdiyinə bənzər, qeyri-adi ağacların bəzi funksiyaları (işıqlandırma kimi) üçün istifadə edilə bilən günəş enerjisindən istifadə edən fotovoltaik hüceyrələr, suvarma və fəvvarə nümayişlərində istifadə üçün yağış suyunun toplanması, ağacların böyümək üçün yağış suyunu necə udmasına bənzər ətraf mühit texnologiyaları ilə təchiz edilmişdirlər. Qeyri-adi ağaclar həmçinin oranjereyaların soyutma sistemlərinin bir hissəsi kimi hava qəbulu və buraxma funksiyalarını yerinə yetirir.

Ziyarətçilərin Bağların panoramik hava mənzərəsindən həzz alması üçün iki böyük ağac arasında yüksək keçid, *OCBC Skyway* var. Hər axşam saat 19:45 və 20:45-də S*upertree Grove Garden Rhapsody* kimi tanınan koordinasiya edilmiş işıq və musiqi şousu ilə canlanır. Şouya müşayiət olunan musiqi, *Yura dövrü parkı* və Karib dənizinin quldurları kimi filmlərdən parçalar və bu parçaları özündə əks etdirən *Möcüzələr dünyası* və *Musiqili Teatr gecəsi* kimi müəyyən mövzularla hər ay dəyişir.

27 dekabr 2019-cu ildə açılan *Supertree Rəsədxanası* adlı mövcud attraksion da var. Rəsədxana hündürlüyü 50 metr olan ən hündür ağacın içərisində yerləşir. O, üç mərtəbədən: birinci, Rəsədxana Məkanından və Açıq Havada Göyərtədən ibarətdir. Ziyarətçilər liftlə Rəsədxana Məkanına qalxır, daha sonra damın göyərtəsinə qədər pilləkənlərlə qalxmalıdırlar. Rəsədxana göyərtədən bir səviyyə aşağıda yerləşir və o, tam hündürlükdə şüşəli pəncərələri olan qapalı sahədən, eləcə də periferik açıq keçiddən ibarətdir. Burada ziyarətçilər rəqəmsal media vasitəsilə ötürülən iqlim dəyişikliyinin təsirləri haqqında mesajla da məlumatlanırlar. Açıq havada müşahidə göyərtəsi olan Açıq Hava Göyərtəsi, Bağların və Marina Bay körfəz sahəsinin 360 dərəcə bloklanmamış mənzərələrini təqdim edir.

Expo İtaliya Pavilyonu 2015-ci ildə, Albero Della Vita (və ya italyanca "Həyat Ağacı") adlı quruluş nümayiş etdirdi ki, bu da vizual olaraq Sinqapurun Qeyri-adi ağaclarına bənzəyirdi.

### Uşaq bağı
Körfəz bağlarının dizaynını da hazırlayan *Grant Associates* tərəfindən hazırlanan Uşaq bağı 10 milyon dollara Uzaq Şərq Təşkilatı tərəfindən tam maliyyələşdirilib. Bu attraksion 21 yanvar 2014-cü ildə açılıb. Uşaq bağı ağac evinin və macəra cığırının yaxınlığındadır. Macəra cığırı batutlardan, balanslaşdırıcı şüalardan, asma körpülərdən və s. ibarətdir.

Bağ çərşənbə axşamından cümə gününə qədər səhər 10:00-dan 19:00-a qədər, şənbə, bazar və bayram günləri səhər saat 9-dan axşam 9-a qədər açıq olur. Bazar ertəsi, yaxud bazar ertəsi dövlət bayramıdırsa, növbəti iş günü bağlı olur.
### Tematik bağlar
Sinqapurdakı müxtəlif mədəni qrupların bağçılıq irsinə, bağların və meşələrin biologiyasına və ekologiyasına əsaslanan iki fərqli bağçılıq temalı bağlar var. Onlar ictimaiyyətə bitkilərlə bağlı bilikləri çatdırmaq məqsədi daşıyan Gardens-ın təhsil proqramının mühüm hissəsidir.

"İrs bağları" mövzusu Sinqapurdakı müxtəlif mədəniyyət qruplarını və bitkilərin öz mədəniyyətlərində, eləcə də ölkənin müstəmləkə tarixində oynadığı mühüm rolu vurğulayan bağları əks etdirir. O, həmçinin Sinqapur və Cənub-Şərqi Asiyada iqtisadi cəhətdən əhəmiyyətli zavodlara diqqət yetirir. Bu dörd bağ; Hindistan bağı, Çin bağı, Malay bağı və Müstəmləkə bağlarıdır.

"Bitkilər dünyası" mövzusu meşə şəraitində müxtəlif bitkilər arasında əlaqələr şəbəkəsini vurğulayaraq, planetdəki bitki həyatının biomüxtəlifliyini nümayiş etdirir. *Kəşf*, *Həyat şəbəkəsi*, *Meyvələr və Çiçəklər*, *Alt mərtəbə*, *Xurma dünyası* və *Ağacların gizli həyatı* adlanan altı "bağ" tərəfindən təsvir edilmiş altı alt mövzudan ibarətdir.
### Beyfront Plaza və Çiçək fantaziyası

Beyfront Plaza Beyfront MRT stansiyasından Bağlara əsas giriş məntəqəsidir. Buraya çiçək sənətinin dörd bağ mənzərəsindən və 4D gəzinti təcrübəsindən ibarət Çiçək fantaziyası () adlı attraksion daxildir. 1500 kvadratmetr (16 000 sq fut) Çiçək fantaziyası çiçək sənəti ilə yanaşı, Körfəzdəki bağlar vasitəsilə cırcırama uçuş yolunu simulyasiya edən 4D multimedia gəzintisinə malikdir. Buraya həmçinin qapalı tədbirlər sahəsi, Beyfront pavilyonu, kafe və həftə sonları pop-up market daxildir.

## Büdcəsi
Torpağın qiyməti də daxil olmaqla, giriş yolu, drenaj işləri və torpağın yaxşılaşdırılması və nəticədə layihənin yekun tikinti dəyəri ayrılmış 1,035 milyard dollarlıq büdcə daxilində idi. İllik əməliyyat xərclərinin təqribən 58 milyon dollar olacağı gözlənilir ki, bunun da 28 milyon dolları oranjereya binalarının istismarı üçün nəzərdə tutulub. Layihə 2012-ci ilin iyun-oktyabr ayları arasında parkın əksər hissələrinə pulsuz giriş imkanına malik olan, lakin oranjereyalara daxil olmaq üçün bilet almalı olan 1,7 milyon ziyarətçini qəbul edib.

2006-cı ildə parkın dizaynı üçün 24 ölkədən 170 firmanın təqdim etdiyi 70-dən çox müraciəti qəbul edən beynəlxalq müsabiqə keçirildi. İki ingilis firması - *Grant Associates* və *Gustafson Porter* - müvafiq olaraq Cənub və Şərq bağları üçün müqavilələri imzaladılar.

Aparıcı dizaynerlər *Grant Associates* ilə yanaşı, Cənub bağı üçün dizayn komandasına *WilkinsonEyre*, *Atelier Ten* (ekoloji dizayn üzrə məsləhətçilər) və *Atelier One* (struktur mühəndisləri) daxil idi. Aparıcı dizaynerlər Grant Associates ilə yanaşı, Bay South üçün dizayn komandasına WilkinsonEyre, Atelier Ten (ekoloji dizayn üzrə məsləhətçilər) və Atelier One (struktur mühəndisləri) daxildir. Onlar CPG Məsləhətçiləri (memarlıq, mülki və struktur, mexaniki və elektrik), *Meinhardt İnfrastructure* (mülki və struktur), *Langdon & Seah* (maliyyə məsləhətçiləri) və PMLink (layihənin idarə edilməsi) daxil olmaqla bir sıra Sinqapur firmaları tərəfindən dəstəkləniblər.

## Nəqliyyatı
Ən yaxın Sinqapur metro stansiyası Tomson-Şərq sahil metro xəttidir, *Bay MRT* stansiyası tərəfindən *Gardens* və *Bayfront MRT* stansiyasıdır (Dairə və Downtown Lines).

Avtobus servisi 400 də Bağlara xidmət göstərir.

## Populyar mədəniyyətdə
* Qalaktikanın Mühafizəçiləri filminin uyğunlaşdırılmasında Xandar planeti bu yerdən ilhamlanıb. 
* *Planet Earth II* sənədli seriyası "Möcüzələr dünyası" 7-ci epizodda Qeyri-adi ağaclar bağını təqdim edir.
* Bağlar 2015-ci ildə "" filmində nümayiş etdirilib.
* 2015-ci ildə *Call of Duty: Black Ops III* video oyununda bütöv tapşırıqlar bağlarda qurulmuşdur.
* Plastic Memories anime seriyasında bağlardakı  Qeyri-adi ağaclardan ilhamlanan yerlər vardır.
* Qeyri-adi ağaclar bağı 2018-ci ildə çəkilmiş *Şıtaq zəngin asiyalılar* filmində nümayiş etdirilib.

## Hadisələr
Mərkəz il boyu tədbirlərə ev sahibliyi edir. *Dye-nosaur bağları* 2017-ci ildə illik Uşaq Festivalı çərçivəsində Körfəzdəki bağlarında keçirilən immersiv və maarifləndirici tədbir idi. Bu hadisə eksponatlarda tapılan bir neçə dinozavrdan ilham almış personajları əhatə edirdi.

## Qalereya

File:Cloud Forest, Gardens by the Bay, Singapore - 20120628-01.jpg|İtirilmiş dünya
File:Cloud Forest (I).jpg|Bulud dağı
File:Singapore - panoramio (131).jpg|Qeyri-adi ağaclar bağı
File:Singapore Gardens by the Bay Dome-01 (11663913363).jpg|İnteryeri
File:Flower Dome @ Gardens by the Bay - panoramio.jpg|Çiçək qübbəsi
File:Flower Dome and Cloud Forest Singapore (36712606096).jpg| Eksteryeri


## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Körfəzdəki bağların rəsmi veb səhifəsi 
* Bağların Youtube kanalı 
* ''Grant Associates''-ın rəsmi veb səhifəsi