open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İttifaq Partiyası (Azərbaycan)

**İttifaq Partiyası** — 1905-ci ilin oktyabr ayında Bakıda yaradılmış milli sosialist inqilabçı təşkilatı.

## Tarixi

### Yaradılması
Təşəbbüsçüləri Sosialist İnqilabçılar Partiyası Bakı komitəsinin üzvləri S. Rayetski və V. Rizel idi. Təşkilatın başçıları R. Şərifzadə, M. Cuvarlinski, R. Məlikov olmuşlar. "İttifaq"ın üzvləri sırasında P. Montinlə birlikdə qətlə yetirilmiş fəhlə Əli Hacı Yaqub oğlunun, eləcə də Ş. Poladov, tələbə Mehdiyevin də adları çəkilir.

Mətbu orqanı olmayan Azərbaycan eserləri "Qafqaz sözü", "Kaspi" və digər qəzetlərin səhifələrində məqalələr dərc etdirirdilər. Təşkilatın liderləri kütlələrin maarifləndirilməsini və xalqın azadlığını özlərinin əsas məqsədləri elan edirdilər. Azərbaycanlılara qarşı soyqrımları zamanı ittifaqçılar eserlərlə və digər partiyalarla birlikdə hakimiyyət nümayəndələrinin təxribatına qarşı çıxış etmişdilər.

Siyasi şəraitin və erməni-müsəlman münasibətlərinin gərginləşdiyi 1905-ci ilin oktyabrında ittifaqçılar sol blok taktikası tərəfdarları olaraq, Sosialist İnqilabçılar Partiyası Bakı komitəsi, sosial demokratlar və erməni spesifikləri ilə birgə qaragüruhçulara və digər təxribatçılara qarşı yaradılmış İnqilabi Koalisiya İttifaqına daxil oldular.

1905-ci ilin avqustunda yaranmış eyni vəziyyətdə İttifaq Partiyası azərbaycanlıları və erməniləri birliyə çağıraraq, hakim dairələrin təxribatlarına uymamağa və qırğınları dayandırmağa çağırırdı. Taktiki üsullarında ittifaqçılar terrorun və anarxist mübarizəsinin tərəfdarı idilər.

### Dağılması
Sovet tarixşünaslığında İttifaq Partiyasınının kütlələr arasında dayağı olmadığına görə 1906-cı ilin sonuna doğru tarix səhnəsindən çıxdığı bildirilirdi, lakin son dövrlərdə aşkar olunmuş sənədlərə görə, onların fəaliyyəti 1911-ci ilə qədər davam etmişdir. 1907-ci ildə Sosialist İnqilabçılar Partiyasının Bakı komitəsi ilə birgə yaydıqları vərəqələrdə ittifaqçılar azərbaycanlıların azadlıq hərəkatına qoşulmağa və fəhlələri tətillərə çağırırdılar. Həmin ilin yayında eserlərin Bibiheybət şöbəsi İttifaq təşkilatına üzvlərin cəlb olunmasını bərpa edərək, öz mətbu orqanlarını onların arasında yayırdı.

Polis 1908-ci ildə də eserlərin Azərbaycan dilində çağırışlarını çap etmək üçün mətbəə şriftlərini aşkar etmişdi. Azərbaycan eser təşkilatının mövcudluğu barədə 1911-ci ilə aid bəzi məlumatlar da var. 1917 ildə bərpa olunmuş eser təşkilatlarının milli şöbələri aktiv fəaliyyətə başlamışdılar. Bu vaxtdan etibarən onlar sol — "Əkinçi Partiyası" və sağ — "Xalqçı Partiyası" qanadlarına bölünmüşdülər.

## İstinadlar

### Ədəbiyyat
* Əfəndiyev S. M., Azərbaycan proletariatının inqilabı hərəkatı tarixindən, B., 1957; 
* Лопач З. А., Деятельность эсеров в Азербаиджане и борьба большеков против них (1903–1914). Автореф. Канд.дисс., Б., 1981.
Tatuidris tatusia

**Tatuidris tatusia** — Agroecomyrmecinae yarımfəsiləsinin yeganə müasir təmsilçisi, relikt növ.

## Yayılması

Cənubi və Mərkəzi Amerikada yayılmışdır.

## Görünüşü

Uzunluq təxminən 3&nbsp;mm-dir. Torpaq qarışqaları sarımtıl-qəhvəyi rəngdə olur. İşçi və dişilərin bığcıqları 7 buğumludur (erkəklərdə bu rəqəm 12-dir. İynələri inkişaf etmişdir. Tropik meşələrin torpaqlarında və çırpılıqlarda yaşayırlar. Az görülən qarışqalardır.

## Bölgü

Tatuidris cinsi eosenin fosil Agroecomyrmex və Eulithomyrmex ilə birlikdə Agroecomyrmecinae yarımfəsiləsini təşkil edir.

## Ədəbiyyat
* Bolton B. (1992). *A new general catalogue of the ants of the world*, Harvard University Press, Cambridge, MA.

## Mənbə
* Подсемейство муравьёв Agroecomyrmecinae 
* Greibenow, Z. 2014. Glimpsing Armadillo Ants. Gentle Centipede blog.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Çıldır əyaləti

**Çıldır əyaləti** — veya **Çıldır Beylerbeyliği** (Osmanlıca:  ایالت چلدر , "Eyalet-i Çıldır") Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. Adı Çıldır gölüündəndir.

1574 ci ildə Çıldır əyalətinin bölgüsü.
*1. Ahısqa sancağı
*2. Axalkələk sancağı 
*3. Çıldır sancağı 
*4. Posho sancağı
*5. Bedre sancağı
*6. Penek sancağı 
*7. Ərdahan-i Büzürg sancağı

Mərkəzi 1578-1628 arasında Çıldır, 1628-1829 arasında Ahısqa ve 1829-1845 arasında Oltu idi.

## İdarəçilər
Paşa, vali və bəylərbəyilər:
* III Manuçar
* III Beka, yaxud Səfər paşa
* I Yusif

## İstinadlar
Çıldır

**Çıldır ** — Türkiyənin Ərdəhan ilinin ilçələrindən biri.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Göle Hakkında Açıklayıcı Boilgiler
Rəhman Məmmədov

**Rəhman Əli oğlu Məmmədov** — iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sabiq təhsil naziri, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Atletika Federasiyasının sədri.Bakı Mühəndislik Universitetində müəllim

## Haqqında
1975-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Nüsnüs kəndində anadan olub. Orta təhsilini gümüş medal, ali təhsilini isə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Azərbaycan Respublikasnın Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 26 sentyabr 2007-ci il tarixli qərarı ilə iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb.

Əmək fəaliyyəti:

2000-2013  Naxçıvan Dövlət Universitetinin müəllimi,

2005-2013 Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondu Aparatının rəhbəri

2013-2018 Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclis Aparatının Humanitar Siyasət və İctimai Təşkilatlarla İş Şöbəsinin müdiri

2018-2023 Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil naziri

2024- Bakı Mühəndislik Universitetinin müəllimi

## İstinadlar
Dizmar sancağı

**Dizmar sancağı** və ya Dizmar livası — Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyalətinin inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Dizmar idi.

1593-cü ildə Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyaləti Marağa livası, Suldus, Dizmar, Saru-kurqan, Səidabad və Əlik livaları ilə birlikdə Təbriz əyalətinə daxil idilər.

Dizmar sancağı adlandı. Dizmar sancağı Mərdannaqim, Sindiyan, Üzümdil, Gərgər və Zunuz nahiyələrinə bölünürdü.

## Xarici keçidlər
* http://azkurs.org/i-turkoloji-qurultayn-90-illiyine-hesr-olunmus-beynelxalq-konf.html?page=89
Gərgər nahiyəsi

**Gərgər nahiyəsi** — XIV əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi. Adı Gərgərin adındandır.

Elxanilər dövlətinin Marağa tüməninin Gərgər nahiyəsi.

1590-cı ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin Dizmar sancağınə tabe olan Gərgər nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:

1728-ci ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin Xoy livasınə tabe olan Gərgər nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:

## İstinadlar
Latimeria chalumnae

**Latimeria chalumnae** — latimeriya cinsinə aid iki balıq növündən biri. Canlı fosil heyvanlarından biridir. Latimeriya cinsinə aid hazırda iki növ məlumdur. Latimeria chalumnae növü Afrikanın şərq və cənub sahillərində yaşayır. Latimeria menadoensis isə İndoneziyanın Sulavesi adası yaxınlığında 1997–1999-cu illərdə aşkar edilmişdir.

## Təkamül
Latimeriyalılar Coelacanthiformes adlanan dəstəsinə aiddir. Bunlar mövcudluqlarının 400 milyon ilində praktik olaraq dəyişməyən ən nadir canlılardan biridir. Uzun müddət Coelacanthiformes dəstəsinə daxil olan növlər quru onurğalılarının əcdadları olduqlarına inanılırdı, bununla belə latimeriyalıların genomunun tədqiqatları müasir dördayaqlıların ikitənəffüslülərə daha yaxındır.
Coelacanthiformes dəstəsinə daxil olan növlərdə təkamül müddətində, başqa heç bir heyvan qrupunda təsvir olunmayan xüsusi anatomik quruluşlar inkişaf etmişdir. Məsələn bu canlılarda bütün onurğalılarda xarakterik olan sərt onurğa sütunu əvəzinə, qalın divarlı bir elastik boruya sahibdirlər. Bu quruluşun inkişafı tamamilə fərqli bir təkamül istiqamətində olmasına baxmayaraq atalarının akkordundan bütün digər onurğalıların bel sütunundan fərqlənir. Möhkəm bir kəllə yerinə bu canlılarda əzələ ilə gücləndirilmiş, daxili bir birləşmə ilə ifadə olunan iki hissədən ibarət olan müəyyən bir beyin qutusuna malikdirlər. Komor latimeriyası bənzər kəllə quruluşuna sahib yeganə müasir heyvandır.

## İncəsənətdə
Madaqaskar və Komor adalarının poçt markalarında təsvir olunurlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bulimiya nervoza

**Bulimiya nervoza** və ya sadəcə bulimiya insanın nəzarətsiz, böyük miqdarda yemək yeməsi və bu prosesi saxlamaqda çətinlik çəkməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Simptomlar adətən erkən yeniyetməlik dövründə müşahidə olunur və əsasən uzun müddətli dietadan sonra başlayır. Yemək prosesi onlarda çox zaman iki saata yaxın bir müddətə davam edir. Bəzi insanlarda isə bu proses qısa fasilələrlə bir neçə gün belə davam edə bilər. Bulimiklər ac olmadığı zaman yeməyə başlayır və proses mədənin tam dolu olmasını hiss edənə qədər davam edir.

## Simptomları
*Bədənin görüntüsü ilə məşğul olmaq.
*Qısa müddət ərzində yüksək miqdarda yüksək kalorili qidalar yeyin.
*Həddindən artıq hadisələrdə nəzarətin tam olmaması hiss olunur.
*Kökləndikdən sonra özünü qusmağa məcbur etmək. Bulimiya olan bəzi insanlar, həddindən artıq kökəldikdən sonra laksatiflər, lavman dərmanları və ya diüretik istifadə edirlər.
*Normal dostlardan və ya fəaliyyətlərdən çəkilmək.
*Yeməkdən sonra tez-tez tualetə getməyin.
*Həddindən artıq məşq.

Fiziki əlamətlərinə aşağıdakılar aid edilə bilər.

*Gözlərdəki qan damarları
*Aşınmış, rəngsiz və ya rəngli diş emaye
*Yanaqların və ya çənələrin şişməsi
*Düzensiz və ya olmayan menstrual dövrləri
*Şiddətli dehidrasiya
*Elektrolit balanssızlığı 

## İstinadlar
Duçento

**Duçento** ( — iki yüz) — mədəniyyyət və incəsənət tarixində italyan intibah incəsənətinin inkişafında müəyyən dövrü — XIII əsri göstərmək üçün istifadə edilən addır. Duçento protorenessansın başlanğıcı hesab edilir.

Treçento kimi duçento da, italyan incəsənətinin inkişafında böyük rol oynayıb. Bu keçid dövründə gələcək intibah incəsənətinin yüksəlişi hazırlanmış, antikliyə xüsusi maraq yaranmış, insanı şüurlu və düşünən şəxsiyyət kimi görməyə başlamışdılar. Duçento dövründə memarlıq, rəssamlıq və heykəltəraşlığın inkişaf templəri üst-üstə düşmürdü. Hər şeydən əvvəl duçento, heykəltəraşlıqda — daha dəqiq desək Nikkolo Pizano və onun tələbəsi Arnolfo di Kambionun əsərlərində üzə çıxmışdı. Lakin duçentonun aparıcı incəsənət növü memarlıq idi.

## Həmçinin bax
* treçento
* kvattroçento
* Çinkveçento
* seiçento

## Qeydlər

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici linklər
* Saeculi XIII — Tempus magnum  XIII əsr Qərbi Avropalıların məişət həyatının tarixi yenidən qurulmasına həsr olunmuş sayt.
Treçento

**Treçento** ( - hərfi mənada *üç yüz*, eləcə də *1300-cü* illər) - XIV əsr incəsənətinin İtalyan dilində qəbul edilmiş adı.

İncəsənət və mədəniyyət tarixində "treçento" termini italyan intibah incəsənətinin müəyyən dövrünü - protorenessansı təsvir etmək üçün istifadə edilir. Treçento dövrünün aparıcı bədii incəsənət növü rəssamlıq idi: buna ən tipik nümunə kimi Siena rəssamlıq məktəbini göstərə bilərik. Bu dövrdə görkəmli florensiyalı, realistik cərəyanın banisi Cotto di Bondone də fəaliyyət göstərirdi.

Treçento ədəbiyyatında humanizmə dönüş baş verdi: Dante, Petrarka, Bokkaçço yaşayıb yaradırdılar.

"İntibah" prosesləri həmçinin italyan musiqisində də baş verirdi. Tarixçilər bu dəyişiklikləri həmin dövrdə Fransadakı proseslərlə birləşdirərək "Ars nova" adlandırırlar. 

## Həmçinin bax

* Duçento
* Kvattroçento
* Çinkveçento
* Seiçento

## Ədəbiyyat

*
Çinkveçento

**Çinkveçento** ( - *beş yüz*, eləcə də *beş yüzüncü ill*) - XVI əsrin İtalyan adlandırılması. İncəsənət və mədəniyyət tarixçiləri tərəfindən İtalyan İntibah incəsənətinin inkişafının müəyyən bir dövrünə istinad etmək üçün istifadə olunur. Xronoloji olaraq "yüksək intibah" və "son intibah" dövrlərinə bölünür.

Yüksək intibah dövrü deyəndə şərti olaraq XVI əsrin əvvəlində Romada görkəmli heykəltaraş, memar və rəssamların yaradıcılığını nəzərdə tuturlar. Bu dövr Roma Papası II Yuli della Rovere (1503-1513) mesenatlıq fəaliyyəti və papa X Levin (1513-1521) bu mesenatlığı davam etdirməsi ilə əlaqəlidir. Bu dövr faciəvi tarixlərlə bitir: 6 aprel 1520-ci ildə Rafael vəfat edir, 6 may 1527-ci ildə Roma V Karlın qoşunları tərəfindən talan edilir.

Üslub baxımından yüksək intibah dövrü Roma klassisizmi dövrü adlanır. Bu illər ərzində Romada, Vatikanın səyləri sayəsində ən görkəmli sənətkarlar çalışır və öz aralarında rəqabət aparırdılar: Rafael Santi (1508-1520-ci illərdə), Leonardo da Vinçi (1513-1515-ci illərdə) və Mikelancelo (1534-cü ildən).

1499-cu ildə Donato Bramante Romaya gəldi. 1500-cü ildə Papa VI Aleksandr onu Vatikanın baş memarı təyin etdi. Bramantenin Romadakı ilk əsəri, mərkəzi plan və mütləq simmetriyanın həyata keçirilmiş halı olan kiçik dairəvi Tempietto məbədi (1502) oldu.

İdeologiya baxımından Roma klassisizmi, atəşpərəstliyin və xristianlığın bədii obrazlarının, eləcə də antik incəsənətin klassik formaları və yeni renessans mədəniyyətinin humanist ideallarının şüurlu, proqramlı birləşdirilməsinə əsaslanır. Bu dövrün incəsənəti antik ənənələrə yönələn ideyaların və bədii formaların aydınlığı və klassik bitkinliyi ilə fərqləndirilir. Məsələn, Rafaelin Afina məktəbi (1509-1510) əsərində antik və müasir filosoflar və rəssamların yığıncağı təsvir edilib. "Rəsmə xas olan ümumi mötəbərlik ruhu,- Maks Dvorjak yazır,- daxili azadlıq və ləyaqət hissi ilə yerinə yetirilib... Bu stil, güman ki, tamamilə qədim ənənədən gəlirdi, buna baxmayaraq tamamilə ondan fərqli bir şey idi". Maks Dvorjak Rafaelin Roma yaradıcılığını "dağınıq-idealist cərəyan" adlandırırdı.

XVI əsrin ortaları və ikinci yarısı, manyerizm və Roma barokko incəsənətinin formalaşması dövrüdür. Bu dövrə görkəmli Mikelancelo Buonarrotinin son əsərləri, Venesiyada Tisian, Veroneze və Tintorettonun, Mediçi sarayında Benvenuto Çellini və florensiyalı manyeristlərin yaradıcılığı daxildir.

Çinkveçentonun dünyagörüşü prinsipləri, incəsənətinin üslubi və kompozisiya formaları, klassisizm və neoklassisizmdən tutmuş XVII-XX əsrlərin romantizmi və akademizminə qədər sonrakı əsrlərin incəsənət üslublarına da şübhəsiz təsir göstərmişdir.

## Qeydlər

## Həmçinin bax

* Duçento
* Treçento
* Kvattroçento
* Seiçento

## Ədəbiyyat

* 
* Чинквеченто // Чаган — Экс-ле-Бен. — М. : Советская энциклопедия, 1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 29).
Juan de Herrera

**Juan de Herrera de Maliaño** () — İspaniyalı memar, riyaziyyatçı, sörveyör və hərbçi. Rönesans ispan memarlığının ən böyük nümayəndələrində biri sayılır.

Onun şərəfinə Herrerian ayıq və sərt memarlıq üslubu adlandırılıb. II Filipp (ö. 1556-1598) dövrünün təmsilçisi idi və sonrakı İspan memarlığına, əsasən XVII əsr boyunca əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi.


Fayl:ElEscorial distant view2.jpg|San Lorenzo de El Escorial Monastırı .
Fayl:Valladolid - Catedral.jpg|Valyadolid Katedrali .
Fayl:Palacio Real de Aranjuez.jpg|Aranjuez Kral Sarayı .
Fayl:Casa Lonja de Sevilla. Patio.jpg|Hindistanların Baş Arxivi (Sevilya) 


## İstinadlar
Artuk bəy

**Artuk bəy** və ya **Zahirüldövlə Artuk bəy** – Səlcuqlu imperiyasının XI əsrdə fəaliyyət göstərmiş türk sərkərdəsi. O, Qüdsün 1085–1091-ci illərdəki qubernatoru olmuşdur. Artuklu sülaləsinin onun adı ilə adlandırılmasına baxmayaraq, əslində, bu sülalənin əsası ondan sonra oğlanları olan Sökmən və İlqazi bəy tərəfindən qoyulmuşdur. O, həmçinin Alp-Yaruq, Bəhram, Əbd əl-Cabar və 3 başqa övladı olmuşdur.

Oğuzların Döğər boyundan olmuşdur.

## Anadoluda
Artuk bəy 1071-ci ildə baş vermiş Malazgird döyüşündə Böyük Səlcuqlu imperiyasının komandanlarından biri olmuşdur. Döyüşdən sonra o, səlcuqlular tərəfindən Anadolunun fəthində iştirak etmişdir. O, 1074-cü ildə Yeşilırmaq vadisini ələ keçirmişdir. O, həm də sultanın əmri ilə 1077-ci il üsyanının yatırılmasında da iştirak etmişdir.

Artuk bəy 1086-cı ildə Diyarbəkirin Mərvanilərdən alınması əməliyyatında da iştirak etmişdir. Bu yürüş zamanı o, ordunun qərərgah rəisi Fəxrəldövlə ibn Cahirlə mübahisəsi yarandı. Mübahisənin səbəbi ibn Cahirin Mərvanilərlə sülh imzalamaq istəməsi idi. Lakin Artuk bəy gözlənilməz hücumla Mərvaniləri məğlub etdi. Hər bir halda, Məlikşah bunu eşitdiyi zaman Artuk bəyə qəzəbləndi.

## Suriyada
Artuk bəy döyüş meydanını tərk etdi və Məlikşahın kiçik qardaşı olan, onunla fikirləri uyuşmayan I Tutuşa qoşuldu. Bu hadisə 1084-cü ildə baş vermişdir. Artuk Suriyaya yollandı.

Artuk bəy 1086-cı ildə Tutuşun Qutalmışoğlu Süleyman məğlub edilməsində çox hümü rol oynadı. Süleyman Rum Səlcuqlu dövlətinin hökmdarı idi.

## Qüdsdə
Qüdsü Tutuşdan iqta alan Artuk bəy öülümünə, yəni 1091-ci ilə qədər buranın canişini olmuşdur. Onun məzarı əl-Davadariya qapılarının yanında yerləşən xanəgahını ilə yanaşıdır. Bu qapılar hal-hazırkı Kral Faysal qapıları adlanır.

## Populyar mədəniyyətdə
Türkiyə televiziya serialı olan Diriliş:Ərtoğrul-da Artuk bəy Ərtoğrul bəyin yaxın yoldaşı kimi təqdim edilir. Onu bu rolda türk aktyoru Ayberk Pekcan oynayır. Əslində isə, Artuk bəy Ərtoğrul bəydən çox əvvəl yaşamışdır.

## Ədəbiyyat
* 

## İstinadlar
Aysbayn

**Aysbayn** — donuzun ayaqının bir hissəsidir və eləcə də onunla hazırlanan yeməyi adlandırmaq üçün istifadə edilir. Donuzun topuğu ilə dizi və ya dirsəyi ilə oynağı arasında qalan hissəsi belə adlanır.

Piyli ət çox yumşaq olur və özünəməxsus qoxuya sahibdir, lakin o, ət sümükdən ayrılana kimi yaxşıca bişirilməlidir.

## Hazırlanması
Regiondan və ənənələrdən asılı olaraq aysbayn müxtəlif yollarla hazırlana bilər. Adətən o, öncədən duza qoyulur və daha sonra
bişirilir. Tam bişirildikdən sonra ət rahatlıqla sümkündən ayrılır. Çox ləzziz olan bu ət yeməyi kələm turşusu, kartof və ya noxud püresi, eləcə də sirkəyə qoyulmuş tərəvəz, çörək, xardal ilə servis
edilir.

## İstinadlar
Love Live!

***Love Live!*** ( *Rabu Raibu!*) ***School Idol Project*** — ASCII Media Works, *[[Dengeki G's Magazine]]*, musiqi yazı lenti Lantis və Sunrise animasiya studiyası tərəfindən birgə istehsal olunan bir multimediya layihəsi. Layihə, məktəblərini bağlamaqdan qurtarmaq üçün bir məktəb aydol qrupu yaradan bir qrup xəyali tələbə ətrafında gedir. Layihə, əvvəlcə *Dengeki G's Magazine*-in 2010-cu ilin avqust sayında yayımlandı və musiqi CD-lərində, anime musiqi videolarında, iki manqa adaptasiyası və videooyunlarında istehsalına davam edildi. Daha sonra Sunrise tərəfindən istehsal olunan və rejissoru Takahiko Kyogoku olan 13 seriyalı anime televiziya serialının ilk mövsümü 2013-cü ilin yanvarından martına, ikinci mövsümüde 2014-cü ilin aprelinden iyuna qədər yayımlandı. *Love Live! School Idol Movie* adlı bir anime filmi də 2015-ci ilin iyun ayında nümayiş olundu.

Yeni bir aydol qrupuna odaklanan bir serial olan *Love Live! Sunshine!!*, 2015-ci ildə elan edildi və manga seriyası May 2016-da, anime televiziya seriyası 2016-cı ildə başladı.

## Məzmun
Otonokizaka Akademiyasında bir tələbə olan Honoka Kosaka, məktəbini çox sevir. Tələbə azlığı səbəbindən məktəbinin bağlanacağı xəbərini eşidəndə daha çox tələbə tapmaq üçün hər kəsə xitab edəcək bir məktəb aydol qrupuna başlamağa qərar verir. Xəyalını reallaşdırmaq üçün məşhur məktəb aydollarından ilham alaraq məktəb yoldaşlarını toplayaraq  qrupunu yaradır.

### ''Love Live! Sunshine!!''
Numazu şəhərindəki Uçiurada bir dənizkənarı xüsusi məktəb olan Uranohoşi Qız Liseyi tələbə azlığı səbəbindən bağlanma təhlükəsi ilə üzləşir. Çika Takami və dostları əvvəlki aydol qrubu µ'sdan ilham alaraq  adlı aydol qrubu quraraq məktəbini bağlamaqdan xilas etməyə çalışırlar.

## Personajlar
### ''Love Live!''
#### μ's
; 
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

### ''Love Live! Sunshine!!''
#### Aqours
;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

;
:

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*  
* Official worldwide website
* ''Love Live! School Idol Festival'' official website 
* ''Love Live! School Idol Festival'' official website
* ''Love Live! School Idol Paradise'' official website 
*
Faiq Qasımov

* Faiq Qasımov (polkovnik-leytenant) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
* Faiq Qasımov (aktyor) — Azərbaycan teatr aktyoru və rejissoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.

## Həmçinin bax
* Faiq
* Qasımov
Homo (dəqiqləşdirmə)

**Homo** aşağıdakı mənaları verə bilər:
* Homo- (ὅμο-); “eyni, ər-arvad” mənasındakı Yunanca ön şəkilçi

**Homo, “homoseksuallıq” sözünün slenq abreviaturası
* Latın dilində insan
***[[Homo]]*, müasir insan növünü (*[[İnsan|Homo sapiens]]*) də əhatə edən təsnifat termini. Digər növlər:
***Homo gautengensis
***Homo habilis
***Homo erectus
***Homo antecessor
***Homo ergaster
***Homo heidelbergensis
***Homo neanderthalensis
***Homo floresiensis
***Homo Sovieticus
***Homo naledi
***Homo politikus
***Homo sapiens sapiens
***Homo sapiens idaltu
***Homo rudolfensis 
***Homo Ludens
***Homo rhodesiensis
İnçiü

**İnçiü** ( *Yángzhōu shì*), Çinin Szyansu vilayətindəndə yerləşən bir rayon səviyyəsində şəhər. Yanszı çayının şimal sahilində vilayət mərkəzi Nankinin 72 kilometr uzaqlığında yerləşir. Sahəsi 6,638&nbsp;km² olan şəhərin əhalisi 2010-cu ildə 4,460,066 nəfər təşkil edirdi

İnçiü, cənub-qərbdə Nankin, şimalda Huai'an, şimal-şərq Yançen və şərqdə Tayçcou rayon səviyyəsində şəhərlər ilə qərbdə Anhoy vilayəti ilə qonşudur.

## İstinadlar
Kvinslend vombatı

**Kvinslend vombatı** () — dünyanın ən nadir məməlilərindən biridir.

## Görünüşü
Ən yaxın qohumları kimi Kvinslend vombatı da güclü pəncələrə, qısa quyruğu və güclü qısa ayaqlara sahibdir. Kifayət qədər böyük başı, sivri qulaqları, kiçik gözləri, uzun bir bığları vardır. Buna görə də bəzən bu canlını bığlı vombat adlandırırlar. Digər iki növə nisbətən daha uzun, daha sivri qulaqları və daha geniş ağızları var. İpək kimi xəzi, gümüşü bozdan qəhvəyi rəngə qədər olan müxtəlif çalarlardadır. Göz ətrafı tünd rənglidir. Bədənin uzunluğu orta hesabla təxminən 1 metrdir, cinslər arasında ölçüdə heç bir fərq yoxdur.

## Xüsusiyyətləri
Bu növ yarı quraq qumlu çəmənliklərdə və akasiya, evkalipt meşələrində yaşayır. Əsasən gecə həyat tərzi keçirir. Bəzən gün ərzində günəşin altına qızınırlar. Vombatlar özləri qazdıqları yuvalardan sığınacaq olaraq istifadə edərək təxminən 15 hektar ərazidə tək yaşayırlar. Qumlu torpaqda heyvanlar çoxsaylı girişi olan geniş və mürəkkəb tunel sistemləri qururlar. Heyvan yuvanın girişini nəcislə işarələyir, yeri gəlmişkən onlar kub şəklindədir. Yağışlı mövsümlərdə, populyasiyadakı dişilərin 50–80% -i nəsil verir. Yalnız bir bala dünyaya gətirirlər. Balalar 8 ilə 9 ay arasında analarının çantalarında qalır və 12 aylığında isə süddən kəsilirlər. Bu növün yağ ehtiyatları və aşağı metabolik dərəcəsi yeməyin az olduğu günlərdə bir neçə gün qidasız qalmasına imkan verir. Kvinslend vombatı üçün cütləşmə mövsümü bahar və yaz aylarıdır. Hamiləlik yalnız 20 gün davam edir və sonra hələ tam inkişaf etməmiş bala təxminən ömrünün 6 ayını keçirdiyi bir kisədə yaşamalı olur. Ümumilikdə təxminən bir il yarım anası ilə keçirir.

## Düşmənlər
Qəribə görünməsinə baxmayaraq, bir vombat üçün təhlükə olduğu təqdirdə 40&nbsp;km/saata qədər sürətlənmək çətin deyil. Eyni zamanda müstəmləkəçilər tərəfindən əraziyə gətirilmiş dinqo köpəyi xaricində təbii düşmənləri yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Orxan Quluzadə

**Orxan Elxan oğlu Quluzadə** () — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Çevik Hərəkət Qüvvələrinin kiçik giziri; 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsi zamanı Zəngilanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olub, ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilib.

## Tərcümeyi-halı
Orxan Elxan oğlu Quluzadə 1994-cü il, iyunun 29-da Lənkəran şəhərində anadan olub.

2011-ci ildə Lənkəran şəhər V. Əliyev adına 4 nömrəli humanitar təmayüllü liseydən məzun olub.

2012-ci ildə Lənkəran Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və 2012–2014-cü illərdə N saylı hərbi hissədə xidmət edib.

2018-ci ildən Dövlət Sərhəd Xidmətinin Çevik Hərəkət Qüvvələrinin Çevik Hərəkət Briqadasında xidmətə başlayıb.

2020-ci il, sentyabrın 27-də başlanan Qarabağ müharibəsi zamanı Hadrutun və Zəngilanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarına qatılıb. Noyabrın 7-də Zəngilan rayonu ərazisində Ermənistanla sərhəddə yerləşən 812.0 zirvəsinin azad edilməsində, döyüş tapşırığının icrası zamanı şəhid olub. Lənkəran Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub. Müharibə zamanı xüsusi xidmətləri nəzərə alınaraq "Qarabağ" ordeni ilə, həmçinin "Zəngilanın azad olunmasına görə" və "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif edilib.

Evli idi. Ayla adında bir qızı var.

## İstinadlar
Sərab nahiyəsi

**Sərab nahiyəsi** —  XIV əsr-1990 inzibati nahiyə. Sərab xanlığının bölgələrindən biri.

## Tarixi
Elxanilər dövləti Azərbaycan vilayətinin Sərab tüməninin nahiyəsi olmuşdur.

1724-ci ilin icmal dəftərinə görə Ərdəbil əyalətinə tabe olan Ərdəbil livası Həştrud nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi: Mərkəzi Sərab şəhəridir.

118 kənd və 1 məzradan ibarət idi.

İranın Şərqi Azərbaycan ostanının 20 şəhristanından biri Sərab şəhristanı oldu.

## Əhalisi

### Şəxsiyyətləri

## Mənbə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Tabtab nahiyəsi

**Tabtab nahiyəsi** —   inzibati nahiyə. Sərab nın bölgələrindən biri.

## Tarixi

1724-ci ilin icmal dəftərinə görə Ərdəbil əyalətinə tabe olan Ərdəbil livası Tabtab nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi: Mərkəzi Tabtab kəndi.

16 kənddən ibarət idi.
## Əhalisi

### Şəxsiyyətləri

## Mənbə

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Carcinoscorpius rotundicauda

***Carcinoscorpius rotundicauda*** — qılıncquyruqlular dəstəsinə, Xeliserlilər yarımtıpinə aid olan növ.

## Anatomiya

Bədəni baş-döş, qarıncıq və quyruqdan ibarətdir.

## Qidalanması
Qidasına böcək sürfələri, xırda balıqlar, xırda xərçəngkimilər, azqıllı qurdlar və ikitaylılar daxildir.

## Yerləşməsi
Hindistan, Banqladeş, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur, Tayland, Kamboca, Vyetnam, Çin (Honq Konq daxil olmaqla) sularında yayılmışdır. Şri-Lanka, Filippin və Myanmada da görülmüşdür, amma burada təsdiqlənməmiş görüntülərdən bəhs olunur.

## Təsərrüfat əhəmiyyəti
Yerli balıqçılar minlərlə qılıncquyruqlunu tuturlar.

Qanı tibbdə istifadə olunur, kürüsü delikater sayılır və *yam khi maeng da* (ยำไข่แมงดา) tay salatının tərkib hissəsidir.

Carcinoscorpius rotundicaudanı Tachypleus gigas növünün nümayəndələri ilə qarışıq salaraq yeyildiyi zaman zəhərlənmə (hətta ölümcül) halları müşahidə olunmuşdur. Tachypleus gigasdan fərqli olaraq Carcinoscorpius rotundicauda tetrodotoksin ehtiva edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qışlaq-i Qalacıq (Əhər)

**Qışlaq-i Qalacıq** () - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.  
## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 46 nəfər yaşayır (11 ailə).

## İstinadlar
Mexiko kafedralı

**Müqəddəs Məryəmin Mexiko şəhərinin göylərinə** təyini **Catedral Metropolitana, Baş** yepiskop Primada de Meksika'nın mərkəzi qərargahıdır və Meksika şəhərinin Tarixi Mərkəzindəki Plaza de la Constitución Plazasının şimal tərəfindədir, Cuauhtémoc sərhədində. Şəhərin həmin ərazisindəki yuxarıda göstərilən memarlıq kompleksinin bir hissəsi olan 1987-ci ildən bəri Dünya Mirası Siyahısıdır.

Bu məbədin təxmini ölçüləri 59 metr enində 128 uzunluqda və qüllələrin zirvəsinə qədər 67 metr yüksəklikdədir. İspan Amerikan memarlığının ən görkəmli əsərlərindən biridir.    İspan katedrallarından ilham alan İspan memarı Claudio de Arciniega'nın planlarına görə , Tenochtitlan İspaniyanın fəthindən qısa müddət sonra ərazidə inşa edilmiş bir kilsənin ətrafında inşa edildi. Əsərlər 1573 - cü ildə başlamış, 1667 - ci ildə və 1813 - cü ilə qədər xaricdə bitirilmişdir. 
## İstinadlar
Salyan Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi

## Muzeyin tarixi
Bina 1981-ci ildə inşa edilərək, yanvarın 10-dan və 2016-cı ilin may-avqust aylarında əsaslı təmir olunaraq yenidən qurulub. Binanın tikintialtı sahəsi 620 kvadratmetr, ümumi sahəsi isə 1240 kvadratmetrdir. 1991-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 371 saylı qərarına əsasən Salyan rayon Tarix-diyarşünaslıq Muzeyinə görkəmli ictimai xadim, şair, naşir, həkim və tərcüməçi Əli bəy Hüseynzadənin adı verilmişdir. Prezident İlham Əliyevin 2007-ci il 6 mart tarixində "Azərbaycanda muzey işinin yaxşılaşdırılması haqqında", 2009-cu il 22 may tarixində "Azərbaycanın regionlarında fəaliyyət göstərən muzeylərin müasir standartlara uyğun təmirinə, yeni avadanlıq və zəruri eksponatlarla təchizatına dair xüsusi tədbirlər planı"-na uyğun olaraq muzey 14 may 2016-cı il tarixindən təmirə dayanmışdır.

## Muzey binası
Muzey 2 mərtəbədən və bu mərtəbələrdə yerləşən 5 zaldan ibarətdir: ideoloji zal, arxeoloji zal, etnoqrafik zal, hərb zalı və şəxsiyyətlər zalı.

## Muzey eksponatları
İki mərtəbədən ibarət binanın birinci mərtəbəsində ümummilli lider Heydər Əliyevin və Prezident İlham Əliyevin həyat və fəaliyyətlərini əks etdirən fotolardan ibarət guşələr yaradılıb. Bu mərtəbədə, həmçinin fond otağı və digər yardımçı otaqlar yerləşir. İkinci mərtəbə əsasən ekspozisiya zallarından ibarətdir. Muzeydə 12 mindən çox eksponat mövcuddur və onlardan 800-ü ekspozisiya zallarında nümayiş etdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Orxan Əkbərov

**Orxan Nadir oğlu Əkbərov** () — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik–leytenantı, Aprel döyüşləri iştirakçısı, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.

## Həyatı
Orxan Əkbərov 1982-ci il dekabrın 12-də Saatlı şəhərində anadan olub. 1989–1997-ci illərdə Saatlı şəhərində 3 nömrəli tam orta məktəbdə, 1997–1999-cu illərdə isə Biləsuvar şəhərində 1 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.

## Hərbi xidməti
Orxan Əkbərov 2016-cı ilin Aprel döyüşlərinin iştirakçısı olub.

Azərbaycan Ordusunun polkovnik–leytenantı olan Orxan Əkbərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Orxan Əkbərov oktyabrın 2-da Füzulinin azad edilməsi zamanı şəhid olub. 6 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar şəhərində dəfn olunub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Əkbərova ölümündən sonra "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Əkbərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Əkbərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

## Təltifləri
*  (26 iyun 2008) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi" yubiley medalı
*  (26 iyun 2013) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı
*  (26 iyun 2015) — "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalı
*  (26 iyun 2018) — "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi" yubiley medalı
*  (26 iyun 2020) — "Qüsursuz xidmətə görə" 2-ci dərəcəli medalı
*  (9 dekabr 2020) — "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" medalı (ölümündən sonra)
*  (15 dekabr 2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
*  (25 dekabr 2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

## İrsi və xatirəsi
2021-ci ildə Biləsuvar şəhəri Uşaq İncəsənət Məktəbinə Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Orxan Əkbərovun adı verilmişdir.

## İstinadlar
Eyler diski

**Eyler Diski**, 1987–1990-cı illər arasında Yozef Bendik tərəfindən icad edilmiş, elmi və öyrədici oyuncaqdır.
Düz və ya əyri bir səthdə dönən və fırlanan bir diskin dinamik sistemini göstərmək və öyrənmək üçün istifadə olunur.

## Haqqında

### Enerjinin Qoruması
Eyler disi döndükdə disk həm potensial, həm də kinetik enerjiyə malik olur. Potensial enerji diskə yan tərəfə dik olduqda verilir. Kinetik enerji isə diskə güzgü bazasında əyildikdə verilir. Euler Diski sürtünmə və titrəmə üçün olmasa idi sonsuza qədər yuvarlana bilərdi.

### Bucaq momentumu
Eyler diskinin necə işlədiyini təsvir etməyin başqa bir yolu, diskin bucaq impulsunu nəzərə almaqdır. Eyler diski özünü dik tutmaq üçün bucaq impulsundan istifadə edir. Disk bir dairə ətrafında fırlandıqda, diski aşağı çəkən cazibə qüvvəsi və diski yuxarıda saxlayan güzgü bazası tərəfindən tətbiq olunan qüvvə tarazlığı ilə tutulur.

## Həmçinin bax
* Leonard Eyler
* Eyler düsturları
* Eyler inteqralları
* Eyler üsulu

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Moffat Diski haqqında (March 31, 2002)
Çayf

** Çayf ** ​​(Чайф), 1984-cü ildə Rusiyanın Sverdlovsk (indiki Yekaterinburq) şəhərində Vladimir Şakrin və Vladimir Begunov tərəfindən yaradılan bir rus rok qrupudur. Adları çay mənasını verən çay və kaif (jarqon sözü) mənasını verir. Qrup 1992-ci ildə Ne Speshi (Tələsməyin) və 17 kimi mahnıları ilə milli şöhrət qazandı. 1997-ci ilə qədər rok musiqisinin populyarlığı azaldı və şöhrətlərinin zirvəsindən daha kiçik yerlərdə oynayırdılar. Bir neçə albom buraxdılar və Rusiyada və keçmiş Sovet ölkələrində çox populyardırlar, lakin dünyanın qalan hissəsinə demək olar ki, məlum deyillər.

Krımın Rusiya Federasiyası tərəfindən birləşdirilməsindən sonra, Çayf ​​Krım və Sverdlovsk vilayətindən nümayəndə heyətləri arasında keçirilən mədəni görüşdə iştirak etdi. Qrupun aparıcı müğənnisi Vladimir Şaxrin, Andrey Makareviçi Ukraynanın münaqişədə mövqeyini dəstəklədiyinə görə tənqid etdi.

## İstinadlar
Homo politikus

Homo politicus siyasi şəxs deməkdir. Siyasi elm konkret olaraq siyasi şəxslə (homo politicus) məşğul olur və onu dərindən öyrənir. Digər tərəfdən, axırı us ilə qurtaran, homo politicus, homo economicus kimi insan növləri müşahidə edilə bilən şeylər deyil. Əslində realda müşahidə olunan, mövcud olan insan bənzərsizdir. Axırı us ilə qurtaran müxtəlif növ insanlar mövcud insanın müəyyən cəhətlərdən tədqiq edilməsinə imkan verən abstraktlardır.
BanG Dream!

— Bushiroad tərəfindən istehsal olunan bir musiqi media franşizi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 
* 
*
Homo sapiens sapiens

**Homo sapiens sapiens** — Homo sapiens (insan) növlərinin üçqat adlandırılmış alt növlərindən biri, müasir insan. Homo sapiensin nəsli kəsilməmiş yeganə növüdür. 1997-ci ildə kəşf olunan yaxın qohumu Homo sapiens idaltu, təxminən 160.000 il əvvəl Afrikada yaşamışdır.

Homo sapiens sapiens "düşündüyünün üstündə düşünə bilən insan" deməkdir. Bu fikri ilk dəfə Rene Dekart irəli sürmüşdür. Müasir insan bu gün bu alt növə aiddir, lakin çox vaxt sadəcə Homo sapiens olaraq adlandırılır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Homo sapiens idaltu

**Homo sapiens idaltu** — Homo sapiens (insan) növlərinin üçlü adlandırılmış, nəsli kəsilmiş yarımnövlərindəndir. 1997-ci ildə kəşf edilmişdir. Təxminən 160.000 il əvvəl Pleystosen dövründə Afrikada yaşamışdır.

Latın dilində termin olan Homo sapiens idaltu, təxminən “müdrik qoca” kimi tərcümə olunur.

Efiopiyada tapılan yetkin kişi fosilinin beyin həcmi 1450 sm³ təşkil etmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* 3D digital model of BOU-VP-16/1 by Edward Gonzalez-Tennant
* Origins - Discovery of Earliest Homo Sapiens Skulls backs 'Out of Africa' Theory - ''Homo sapiens idaltu'' by Bradshaw Foundation
Tachypleus gigas

**Tachypleus gigas** — qılıncquyruqlular dəstəsinə, Xeliserlilər yarımtıpinə aid olan növ. Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada sahil sularında 40 m-ə qədər dərinlikdə yaşayır.

## Qidalanması və yaşayış yerləri

Asiyada yayılmış çağdan üç növdən biridir (Yeni Dünyada bu günə qədər gəlib çatan dördüncü və son növ yayılmışdır). Bu növ Hindistan, Malayziya, Sinqapur, İndoneziya, Tayland, Vyetnam və Filippin əraziləri daxil olmaqla Benqal körfəzindən Cənubi Çin dənizinə qədər yayılmışdır. Bu növün Myanmada yaşaması ehtimal edilir, lakin bu hələ sübut olunmayıb.

## Təsvir

Yaxın qohumu Tachypleus tridentatus növündən ölçücə kiçikdir. Uzunluğu quyruğu da daxil olmaqla 50 sm-ə qədərdir, çanağının eni 26.5 sm-ə çatır.

## Davranışı

Tachypleus gigas okean səthində üzərkən müşahidə edilən tək qılıncquyruqludur.

## Sinonimləri

Növlərin sinonimlərinə aşağıdakı adlar daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Bağdadi

**Bağdadi** — təxəllüs.

;Bu təxəllüsü olan tanınmışlar

* Cüneyd Bağdadi
* Ruhi Bağdadi
* Əhdi Bağdadi
* Əbu Bəkr əl-Bağdadi
* Xalid əl-Bağdadi
* Məhəmməd Füzuli Bağdadi
* İbn ən-Nədim Bağdadi
* Əbdüllətif Bağdadi (1163–1231) - Görkəmli ərəb filosofu 
*  Xətib əl-Bağdadi (1002-1071)
* İbn Səd Bağdadi
* Əbdülqahir Bağdadi (vəfatı: 1037-ci il)
*  Əbül-Bərəkat əl-Bağdadi -  astronomiya ait kitab yazmış
* Seyyid Şəhabuddin Alusi Bağdadi - təfsirçi
* Əbdüllətif Bağdadi (1917–1999)
* Əbdülqahir əl-Bağdadi
* Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Numan Əkbəri əl-Bağdadi
*  Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Ömər Bağdadi (Cəmani adı ilə məşhurdur)
* Əbul Vəfa Əli ibn Aqil əl-Bağdadi
Ərəşi

**Ərəşi** — təxəllüs.

;Bu təxəllüsü olan tanınmışlar

* Kəsbi Ərəşi -XVII əsr şair
* Zari Ərəşi - XVIII əsr şair xəttat
* Vəli Ərəşi
Tachypleus tridentatus

**Tachypleus tridentatus** — dəstəsinə, Xeliserlilər yarımtıpinə aid olan növ.

## Yayılması

Çin, İndoneziya, Yaponiya, Cənubi Koreya, Malayziya, Filippin, Tayvan və Vyetnam sularında görülür. Digər Asiya qılıncquyruqlularından fərqli olaraq soyuq suya daha davamlıdırlar.

## Təsvir

Baş-döş hissəsi tək bir lövhə ilə örtülmüşdür. Quyruğu telson adlanır.

Limule(dD).jpg | 
Limule(dD)Ventral.jpg| 
LimuleFace.jpg | 


## Qoruma

Növün mövqeyini qiymətləndirmək üçün kifayət qədər məlumat yoxdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təəssürat konserti (albom)

**Təəssürat konserti** – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, musiqiçi Ənvər Sadıqovun sayca dördüncü albomu. Alboma 19 musiqi nömrəsi daxildir.

## Albom haqqında
2016-cı ilin 23-24 may tarixlərində Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Ənvər Sadıqovun “Təəssürat” adlı konserti baş tutmuşdur. “Qaytağı” instrumental ansamblının müşayiəti ilə təqdim edilən konsertdə Azərbaycan ilə yanaşı, dünya bəstəkarlarının əsərlərindən ibarət kompozisiyalar səsləndirilib. 2020-ci ildə konsertdə səslənən ifaların audio versiyası albom şəklində buraxılmışdır.

## Musiqilərin siyahısı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Apple Music-də dinlə
* Spotify-da dinlə

## Həmçinin bax
Zari Ərəşi

**Zari Ərəşi** XVIII əsri şair, xəttat

Hüseyn Əfəndi Qayıbov özünün “Azərbaycanda məşhur olan şüəranın əşarına məcmuədir” adlı məcmuəsində Zarinin “Hicran oduna öylə bəni yar yandırır” misrası ilə başalanan qəzəlini, “Eyləmiş tarac canım nəqdin ol nazik bədən” misrası ilə başlanan dörd bəndlik müxəmməsini, “Ey dil, yenə bu dövrdə bir şux dilara” misrası ilə başlanan qəzəli-müstəzadını salmışdır.

Araz Dadaşzadə “XVIII əsr Azərbaycan lirikası” adlı monoqrafiyasında Zarinin bir neçə əsərinin adını çəkmişdir.

## İstinadlar
Kəsbi Ərəşi

**Kəsbi Ərəşi** — XVIII əsrdə yaşamış şair.

Kəsbi Ərəşi barədə Salman Mümtaz məlumat vermiş, onun XVII əsrdə yaşa­dı­ğını, I Şah Abbas dövrünün (1587-1629) tarixi şəxsiyyətləri Yusif xan və Molla Həsənin dostu olduğunu bildirmişdir. «XI əsri-hicrinin əvvəllərində Şah Ab­bas Kəbir tərəfindən Yusif xan adlı bir zat Şirvan vilayətinə bəylərbəyi təyin olun­muşdu. Yusif xan özü gözəl təbi-şerə malik olduğu kimi, və­ziri Molla Həsən də o vaxtın dərin bilikli, fəsahətli şair­lə­rindən idi. Bu şairdust əmirin əhdində bəzi türkcə və farsca şeirlər söyləyən qüdrətli şairlər də yetişmişdir ki, onlardan da bəhs etmək mənfəətdən xali de­yil­dir. Əz cümlə Ərəşli Kəsbi o zamanın görkəmli və adlı şairlə­rin­dəndir ki, Yusif xan və Molla Həsən ilə də dost və aşna imiş»

## İstinadlar
Saçaqlı tısbağa

**Saçaqlı tısbağa** və ya **mata mata**) () — Monotip Chelus cinsinə daxil olan Cənubi Amerika ilanboyunlu şirin su tısbağası. Son dərəcə qəribə və özünəməxsus bir görünüşə malikdir.

## Təsvir

Çanağının uzunluğu 40 sm-dir. Çanağın kəskin konusvari tüberklər tərəfindən əmələ gələn dişli kənarları var.

Bu canlının üçbucaq başı və umşaq xortumu vardır. Uzun oynunun kənarlarında qəribə çıxıntılar vardır. buna bənzər çıxıntılar boğaz və yan nahiyələrəd belə vardır. Bu heyvan yaxşı maskalanmaq imkanı verir. Bu canlıların yetkinlərinin çəkisi 15 kq çatır.

## Yayılması

Cənubi Amerikanın Orinoko hövzəsindən Amazon hövzəsinə qədər, orta və şimali Braziliya, Venesuela, Şərqi Kolumbiya, Ekvador, Peru (şərqi), Boliviya (şimalı), Fransız Qviyanası, Qayana, Surinam və Trinidadın durğun sularında yaşayır. Floridaya (ABŞ) isə introduksiya olunmuşdur.

## Qidalanması

Təbiətdə əsasən balıqla qidalanırlar. Bunun xaricində nadir hallarda çömçəquyruq, qurbağa, molyus və su quşları (xəlvəti olaraq ovlaya bilirlər) ilə qidalanırlar.

## Saçaqlı tısbağa və insan

Bəzi yerlərdə yaşayış yerlərinin məhv olması səbəbindən növün sayı azalır.

## Qapalı vəziyyətə saxlanılması

Mata-mata parlaq işığı sevmədiyi üçün müxtəlif yerlərdə möhkəmləndirilmiş ekranlar tərəfindən yaradılan kölgəli sahələri olan geniş akvaterrariumlarda saxlanılır. Çox istisevər bir tısbağadır, suyun temperaturu + 28 … + 30&nbsp;°C və hava istiliyi + 28 … + 31&nbsp;°C-də saxlanılır. +24&nbsp;°C-də yeməkdən imtina edir. Qapalı vəziyyətdə mata-mata daha balıqlarla qidalanır, baxmayaraq ki, qurbağalar və toyuq əti ilə də yaxşı qidalanır. Tısbağalar il boyu cütləşirlər. YumurtaNI oktyabr–dekabr aylarında qoyur. Bir dəfəmə 12 ilə 28 yumurta qoyması ilə seçilir. +30&nbsp;°C temperaturda inkubasiya müddəti 60–140 gün, +28&nbsp;°C — 194 gün, + 24 … + 25&nbsp;°C — 250–311 gündür. Gənc tısbağalar balıq qırıntıları ilə bəslənilir.

## Ədəbiyyat
* Кудрявцев С. В., Фролов В. Е., Королев А. В. Террариум и его обитатели (обзор видов и содержание в неволе). — М.: Лесная промышленность, 1991. — С. 270. — 349 с.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Təbriz sancağı

**Təbriz sancağı** və ya Marağa livası —  Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyalətinin inzibati–ərazi vahidi.  İnzibati mərkəzi Təbriz idi

## Xarici keçidlər
* “Dəftər-i müffəssəl liva-i Təbriz ”
Ekran kvotası

**Ekran kvotası** — hökumət tərəfindən daxili mədəniyyət sənayesinin qoruması məqsədi ilə, nümayişçilərə (məsələn, kinoteatrlara və televiziya kanallarına) daxili mədəni malların nümayişlərinin minimumu təyin etməsi.

## Braziliya

Braziliyada ekran kvotaları 1930-cu illərdən başlayaraq tətbiq olunmağa başadı. O zaman qaydaya görə, xarici filmlərinin seanslarından öncə yerli filmlər nümayiş olunmalı idi. 1950-ci illərdə isə Braziliya kinoteatrları il ərzində ən azı 42 gün yerli filmləri göstərməli idilər. 1971-ci ildə bu rəqəm 42-dən 84-də qalxıb, çünki Braziliyada illik şəkildə istehsal olunan filmlərinin sayı artırdı. Eyni zamanda, çox sayda kinoteatrlar hətta köhnə sistemin çərçivəsində gəlirlərini itirdiklərindən xəbər verirdi. Nəticədə, bir sıra kinoteatr şəbəkəsi birgə film istehsalı şirkətini açıblar. Müstəqil rejissorlarlar birləşərək, onlar bazara çox sayda erotik komediya buraxırdılar.

## Cənubi Koreya

1966-ci ildə Cənubi Koreyanın Film qanunun ikici dəyişikliyi çərçivəsində ölkədə ilk dəfə ekran kvotanı tətbiq edilib. O zaman Koreya filmlərin nümayişi üçün hər il 90 gün ayırılıb. 1973-cü ildə həmin qanuna dördüncü dəyişiklik edilib və günlərin sayı ildə 121-ə qədər artırılıb. 1984-cü ildə isə 146 günə qədər.

2019-cu ildə kvota 73 gün idi və həmin il *[[Qisasçılar: Final (film, 2019)|Qisasçılar: Final]]* filmin Cənubi Koreyada böyük uğur qazandığına görə, bir sıra siyasətçi, o cümlədən, Mədəniyyət, İdman və Turzim Naziri və hakim partiyanın bir sıra deputatı qanunvericilikdə dəyişiklər eymək təklif ediblər.

## Rusiya

2015-ci ildə Rusiya Mədəniyyət Nazirliyi və bir sıra kinoteatr şəbəkəsi arasında imzalanmış müqaviləyə görə, 2016-cı ilin yanvarın 1-dən, həmin şəbəkələr il ərzində ekran vaxtının 20%-i Rusiya kinoları üçün ayırmalıdır.

## İstinadlar
Elçilik (film, 2017)

**Elçilik** (film, 2017) () — rejissorluğunu Ivan Patramanın etdiyi, senarisini Todur Marinoqlonun yazdığı ilk qaqauz filmi. Tarixi film qaqauz yazıçısı Nikolay Baboqlonun eyniadlı hekayəsi əsasında 2017-ci ildə ekranlaşdırılıb. Film iki gəncin sevgi əhvalatı fonunda qaqauz xalqının özgürlüyünü göstərib. Filmin çəkiliş dili qaqauzcadır.

## Rollarda

## İstinadlar
Raubazı

Raubazı (Qaraç-balk:Raubazı-Terek) — balkarların islama qədər inanclarına aid olan müqəddəs ağac. Ağac Yuxarı Balkariyada Şaurdat kəndində yerləşib. Bəzi mənbələrdə bu ağacın şam, palıd və ya vəhşi armud ağacı olduğu qəbul edilir. 

## Tarixi
Raubazı ağacına inamın necə yarandığı haqqında fərqli fikirlər mövcuddur:

* Bu adət qədim sabir hunlarından gəlir. Onlar özləri Tenqriyə ağac obrazında sitayiş edirdilər.

## Təsviri
Bu ağaclarda digər müqəddəs ağaclar kimi ağılın, canın və hisslərin olduğu qəbul edilirdi. Raubazıdan yaxşı məhsuldarlıq, var dövlət, övladların rifahı və xəstəliklərdən müalicə istənilirdi. Ağaca qurbanlar gətirilirdi və onun ətrafında müqəddəs adətlər və toy adətləri keçirirdilər. Onun adını heç harda birbaşa çəkməzdilər adının yerinə onu bildirmək üçün "İman-terek" (Qaraç-balk:İman ağacı) adlandırardılar.

İnsanların düşüncələrinə əsasən Raubazı ona sitayiş etməyənlərə ziyan vura bilərdi. Bununla bağlı balkarlarda belə bir atalar sözü də var: " Qoy mənim qoruyucum Raubazı olsun, səninki Allah." (Qaraç-balk:"Allax seni janınqa okuna bolsun, Raubuzı meni janıma bolsun ansı").

Şahidlərin sözlərinə görə ağac çox budaqlı idi və çox vaxt qollarını yana açmış insana bənzəyirdi. Ağacda şaquli istiqamətdə çapıqlar mövcud olub. İnsanlar inanırdılar ki Raubazı bu çapıqdan bölünərək azadlığa mifik vəhşi varlığı buraxırdı. 

Ağac 1897-ci ildə 1200 yaşında (bəzi mənbələrə görə 1905-ci ildə) Eneyev Alim Əfəndi tərəfindən bütpərəstliklə mübarizə məqsədilə ilə kəsilib. Lakin bir çox inanclı şəxslər ağac kəsildikdən sonra belə onun bitdiyi yeri müqəddəs qəbul edib orada ibadət etməyə davam ediblər.

## İstinadlar
Ahmet Demirok

**Ahmet Demirok** (; ) — Türkiyə diplomatı.

## Həyatı və təhsili
Ahmet Demirok 21 avqust 1970-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində anadan olmuşdur. O, Orta Şərq Texniki Universiteti İqtisadi və İdarəetmə Fakültəsinin Dövlət İdarəetmə Bölməsinin məzunudur.

## Fəaliyyəti

### Diplomatik fəaliyyəti
1993-cü ildə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyində təcrübəçi məmur olaraq işə başlayıb.

1997–1999-cu illər arasında Komotininin Baş Konsulluğunda Konsul Köməkçisi, 1999–2002-ci illərdə Kanberra Səfirliyində Üçüncü və İkinci Katib, 2002–2004-cü illərdə Baş Katib, 2004–2006-cı illərdə Bratislava Səfirliyində Baş Katib, 2006–2008-ci illərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyana Ofisində Türkiyənin birinci katibi və daimi nümayəndəsinin müavini, 2008–2010-cu illərdə Nazirlərin Xüsusi Məsləhətləri Departamentinin direktoru vəzifəsində çalışıb.

2010–2013-cü illərdə Londonda Baş Konsulluq etmiş 1 oktyabr 2013–28 fevral 2017-ci il tarixlərində Dohada Türkiyə Cümhuriyyətinin səfiri olmuşdur.

20 iyun 2017-ci il tarixində Resim Gazete-də dərc olunmuş kabinet fərmanı ilə Dövlət Qulluqçuları Etik Şurasının üzvü təyin edilib.

9 dekabr 2020-ci ildə Türkiyənin Azərbaycandakı yeni fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin edilsə də, bu təyin gerçəkləşmədi və onun əvəzinə Cahid Bağçı bu vəzifəyə təyin olundu.

## İstinadlar
Ticarət bloku

**Ticarət bloku** — blok üzvləri üçün ticarət maneələrini endirən və ya aradan qaldıran bir qrup ölkə. Ticarət bloku yaratmaq üçün ölkələr beynəlxalq müqavilələr bağlayırlar. İqtisadi inteqrasiyanın müxtəlif dərəcələrindəki ticarət blokları mövcuddur:

# Azad ticarət sahəsi
# Gömrük İttifaqı
# Ümumi bazar

## Aktiv ticarət blokları

Bir sıra ölkələr iki və ya daha çox fərqli ticarət blokuna aiddir. Ticarət bloklarının təsnifatında təkrarlanmamaq üçün bu ölkələr ən aktiv ticarət bloklarından yalnız birinə həvalə edilmişdir. Blokların "fəaliyyəti" aşağıdakı üç meyara görə qiymətləndirilir:

* Əhəmiyyətli praktik nailiyyətlərin olması (yalnız blok üzvlərinin real hərəkətləri ilə dəstəklənməyən bəyannamələr deyil)
* Son (və ya müntəzəm) fəaliyyətlər (iclaslar, yeni müqavilələr, daxili prosedurlar)
* Gələcək iqtisadi inteqrasiya üçün iddialı planların olması və onun icrası üçün dəqiq bir son tarix.

Xəritədəki müəyyən rənglər müxtəlif bloklar üçün dəfələrlə istifadə olunur. Tünd rəng tam bir penis deməkdir; açıq rəngli- *assosiativ üzv*, *müşahidəçi*, *gələcək iştirakçı*, *namizəd* və ya oxşar status.

## Həmçinin bax
* Avropa Sərbəst Ticarət Birliyi
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Info about GCC 
* Info about EurAsEC
* Info about CEMAC
* Americas blocs
* Gömrük İttifaqının və ümumi iqtisadi məkanın formalaşmasının müstəqil icmalı