open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ümidini itirmə (film, 2009)

**Ümidini itirmə** (Rom: **Vaada Raha**; ing: **I Promise**; Azərbaycan dilinə tərcüməsi: **Söz verirəm**) 11 sentyabr 2009-cu ildə nümayiş olunmuş hind filmidir. Baş rolda Bobbi Deol, xüsusi səhnələrdə isə Kanqana Ranaut və Atul Aqnihotri çəkilmişdir. Filmin rejissoru Samir Karnikdir. Filmin bir hissəsi Türkiyənin Efes şəhərində çəkilmişdir.

## Süjet xətti

Amerika Tibb Assosiasiyasından səxavətli qrant aldıqdan sonra xəstələrinə hər zaman ümid bəxş edən Dr. Dyanesh Kripal “Duke” Chawla (Bobby Deol) sevgilisi Pujaya (Kangana Ranaut) evlənmə təklifi edir və onlar tezliklə evlənməyə hazırlaşırlar. Həmin gecə evə qayıdarkən qəza ilə qarşılaşır və Şərq-Qərb Xəstəxanasının reanimasiya şöbəsində oyanır. Özünə gələndə özünü paramparça və darmadağın olmuş görməsi az imiş kimi, Pucanın artıq onunla heç bir əlaqəsinin olmadığını və onunla ayrıldığını biləndə daha çox travma və şok yaşayır. Üzgün, acı və ümidsizlik içində yaşamaq onun iradəsini sındırır və beləliklə də o, dərman qəbul etməkdən və bütün növ müalicələrdən imtina edir və ölümünü gözləməyə başlayır. Bir gün gənc oğlan Roşan (Dwij Yadav) onun yaşamaq ümidini yenidən alovlandırmaq üçün Dukun həyatına daxil olur. Otağının pəncərəsindən kənardakı görünən dünyadakı hekayələri ona danışmağa başlayır və onu dərmanlarını qəbul etməyə və fizioterapiyaya başlamağa sövq edir. Gündən-günə Duke yaxşılaşmağa başlayır və gözəl günlərin birində Roşanın ölümcül bir xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkdiyini anlayır və onun Duke üçün yeni bir həyat buraxaraq öldüyünü başa düşür.

## İstinadlar
Budapeşt memorandumu

**Budapeşt memorandumu** - 5 dekabr 1994-cü ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə keçirilən ATƏT-in konfransında Belarus, Qazaxıstan və Ukraynanın Nüvə silahının yayılmaması müqaviləsinə qoşulması ilə bağlı təhlükəsizlik təminatlarını təmin etmək üçün imzalayan tərəflər tərəfindən imzalanmış üç bərabər tərəfli siyasi müqavilədir. Memorandum əvvəlcə üç nüvə dövləti, Rusiya, ABŞ və Böyük Britaniya tərəfindən imzalanmışdı, digər nüvə gücləri sayılan Çin və Fransa isə ayrı-ayrı sənədlərdə bir qədər zəif fərdi təminatlar vermişdirlər.

Memorandumda həmçinin Ukrayna, Belarus və Qazaxıstanın ərazi bütövlüyünə və ya siyasi müstəqilliyinə qarşı ola biləcək təhdidlərə və ya güc tətbiqinə qarşı da təhlükəsizlik təminatları öz əksini tapmışdır. Bu memorandum nəticəsində 1994-1996-cı illər arasında Belarus, Qazaxıstan və Ukrayna nüvə silahlarından imtina etmişdirlər.
Rough cut

Rough Cut istehsal zamanı əldə edilən media fayllarını istehsalın ssenari gedişatına uyğunlaşdırmaqla vahid media qeydinin yaradılmasına aiddir. Bu şəkildə montaj etməkdə məqsəd təsvirləri və səsləri ssenari ilə sinxronlaşdırmaqdır.

Rough Cut mərhələsində hələ çəkilməmiş səhnələr əvəzinə "Storyboard" kadrları və ya düzəldilməmiş səs faylları ola bilər. Bu mərhələdə əlavə edilən media şəkillərinin uzunluğu az əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən bu redaktə mərhələsində ani səs sıçrayışları və sürətli səhnə keçidləri görülür.

## İstinadlar
Qızılca (İcrud)

**Qızılca** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 200 nəfər yaşayır (66 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Baklor

**Baklor** (, ) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Abbər qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 66 nəfər yaşayır (19 ailə).

## İstinadlar
Hallerbos

**Hallerbos** ( Holland . *Halle meşəsi* ) Belçikada  552 hektar ərazini əhatə edən meşədir. O, əsasən Flamand Brabantının Halle bələdiyyəsində yerləşir və Vallon Brabantında da bir az hissəyə malikdir.

Meşə bölgədə hər yaz bir neçə həftə meşəni örtən və çoxlu ziyarətçiləri cəlb edən zəngçiçəyi ilə tanınır.

Ziyarətçilər oraya öz avtomobilləri ilə və ya ictimai nəqliyyatla gələ bilərlər. İctimai nəqliyyatla Halle dəmiryol stansiyasına çata və meşənin girişinə avtobusla gedə bilərsiniz.

## Tarixi
Tarixən Hallerbos, Sonian Meşəsi və Meerdaal da daxil olmaqla, ətrafdakı digər meşələrlə birlikdə Silva Carbonaria'nın bir hissəsi idi.  Birinci Dünya müharibəsi zamanı köhnə ağacların əksəriyyəti işğalçı alman qüvvələri tərəfindən yox edildi. Meşələrin bərpası 1930-cu ildən 1950-ci ilə qədər aparılmışdır  .

## Qalereya

Fayl:Hallerbos2.jpg|Oktyabr ayında gəzinti yolu
Fayl:20081207 Hallerbos - Beersel (0007).jpg|Dekabrda gəzinti yolu
Fayl:Anemones in Hallerbos Belgium.jpg|Əsmə
Fayl:Halle - Hallerbos.jpg|zəngçiçəyi
Fayl:Hallerbos (DSC 2258).jpg|Yabanı nərgiz
Fayl:Hallerbos.JPG|Meşədəki Hallerbos istirahət zonasının məlumat paneli


## Həmçinin bax

* zəngçiçəyi meşəsi

## İstinadlar

## Əlavə oxu

* Hallerbos Belçikadakı Flaman Hökuməti tərəfindən Təbiət və Meşə saytında: http://www.natuurenbos.be/nl-BE/Domeinen/Vlaams-Brabant/Hallerbos.aspx
* Çiçəklər və meşə mənzərəli rəsmi sayt: http://www.hallerbos.be/en/
Dağlılar Respublikası bayrağı

**Dağlılar Respublikasının bayrağı** — 1917-ci il tarixində tanınmamış Dağlılar Respublikası tərəfindən qəbul edilmiş bayraq.
Matteo Boçelli

**Matteo Boçelli** (; ) — İtaliya müğənnisi.
## Həyatı
Matteo Boçelli 8 oktyabr 1997-ci ildə məşhur tenor Andrea Boçelli və onun ilk həyat yoldaşı Enrika Çendzatti  ailəsində dünyaya gəlib. Matteo atasının yolu ilə gedərək, musiqidə uğurlu karyera qurur və hətta Andrea ilə bir sıra duetlər oxuyur. Ata-oğul dueti, "Fall On Me" mahnısı Matteonun ictimai musiqi debütu olur. Sonralar  isə müğənni bir sıra uğurlu mahnılar yazıb ifa edir və atası ilə birlikdə dünya səhnələrini paylaşır. 

## Sinqllar
* 2018 — *Fall On Me (Andrea Boçelli ilə duet)*
* 2020 — *Can You Feel the Love Tonight*
* 2021 — *Solo*
* 2022 — *Close*
* 2022 — *Dime (ispan versiyası)*
* 2022 — *Dimmi (italyan versiyası)*
* 2022 — *Until She's Gone /Tu Luz Quedó (Sebastyan Yatra ilə duet)*
* 2022 — *Tempo*
* 2022 — *Cautionary Tale ("Üç min illik həsrət" filmi, saundtrek)*
* 2022 — *The Greatest Gift*
* 2022 — *Over The Rainbow*
* 2022 — *Have Yourself A Merry Little Christmas*
* 2023 — *I Miss You Amore (Sukriti Kakar, Prakriti Kakar, Amaal Mallik ilə)*
* 2023 — *For You*
* 2023 — *Chasing Stars*
* 2023 — *Fasi*
* 2023 — *Let It Snow* (Andrea Boçelli və Vircinia Boçelli ilə)
* 2024 — *Time To Say Goodbye* (Andrea Boçelli ilə)
* 2024 — *Falling Back* (Sanah ilə)
* 2024 — *If I Knew* (Sofia Karson ilə)
* 2025 — *To Get To Love You*
* 2025 — *Mi Historia Entre Tus Dedos* (Canluka Qrinyani ilə)
* 2025 — *La Mia Storia Tra Le Dita*
* 2025 — *Più Veloce Della Luce*
* 2025 — *Lost This Christmas*
* 2026 — *Que Eres Tú* (Leonel Qarsia ilə)
## Albomlar
* 2022 — *A Family Christmas* (Andrea Boçelli və Vircinia Boçelli ilə)
* 2023 — *[[Matteo (albom)|Matteo]]*
* 2025 — *Falling In Love*
* 2026 — *Enamorarse*
## İstinadlar
Kon-Tiki

" **Kon-Tiki** " ( ) — Norveç səyyahı və kəşfiyyatçısı Tur Heyerdal və beş yoldaşının 1947 -ci ildə polineziyalıların əcdadlarının Cənubi Amerikadan miqrasiya yolu ilə Sakit Okean sularında üzdüyü sal (Heyerdal nəzəriyyəsinə görə).

## Dizayn
Sal uzunluğu 10 metrdən 14 metrə qədər olan 9 balsa kündəsindən ibarət idi, salın iti burnu olması üçün bükülmüşdü. "Kon-Tiki" düzbucaqlı yelkən, sərt avar və iki paralel cərgə xəncər lövhələri ilə təchiz edilmişdi (salın dibindən aşağıya doğru uzanan və həm keil, həm də sükan rolunu oynayan lövhələr). İnkaların 50 dəniz milinə qədər sənədləşdirilmiş okean səyahətləri etdiyi salların dizaynı.

"Kon-Tiki" bir çox Polineziya əfsanələrinin əfsanəvi qəhrəmanının adını daşıyırdı. Bu əfsanələrə görə, Kon-Tiki, Polineziya adalarında yaşayış məntəqələri quran və yerli mədəniyyətin yaranmasına səbəb olan bir qrup qəbilə həmkarı ilə birlikdə şərqdən üzdü.

## Ekspedisiya
Kon-Tiki 28 aprel 1947 -ci ildə Perunun Kallao limanından yola düşdü. İlk 50 mil üçün sal Peru Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yedək gəmisi Guardian Rio tərəfindən Humboldt cərəyanına çatana qədər çəkildi. Ekipaj ilk dəfə iyulun 30 -da Puka Puka adası idi. Artıq avqustun 7- də sal səyahətinin son nöqtəsinə - Tuamotu arxipelaqındakı Raroia atolluna çatdı . Beləliklə, 101 gündə təxminən 3770 mil (və ya 6980 km) qət edildi, salın orta sürəti 1,5 düyün təşkil etdi.

## Elmi nailiyyətlər

* Cənubi Amerikanın mərkəzi hissəsindən qərb istiqamətində Sakit Okeanı keçmək ehtimalı sübut edilmişdir.
* Dəniz suyunda kokos palmasının/ saxlanmasının qeyri-mümkün olduğu sübut edilmişdir və buna görə də Cənubi Amerikadan Polineziya adalarına təsadüfən (cərəyanlar vasitəsilə) hindistan cevizi xurmalarının gətirilməsinin qeyri-mümkün olduğu, yəni kokos xurmalarının çox güman ki, sallarla səyahət edən insanlar tərəfindən gətirildiyi sübut edilmişdir.
* Ekspedisiya zamanı ilk dəfə canlı ilan skumbriyası ( *Gempylus serpens* ) aşkar edilmişdir. Bundan əvvəl növ yalnız nadir hallarda yuyulan sahil cəsədlərindən tanınırdı. Ekspedisiya zamanı məlum olub ki, ilan skumbriyası gündüzlər dərinlikdə qalır, gecələr isə ovunun ardınca səthə qalxır və süni işıqla yaxşı cəlb olunur.

## Səyahət haqqında kitab və filmlər

Səyahət nəticəsində Tur Heyerdal 1952 -ci ildə ən yaxşı bədii sənədli film üçün Oskar mükafatına layiq görülən " Kon-Tiki " filmini yaratdı.

Heyerdalın " Kon-Tiki Ekspedisiyası " kitabı böyük uğur qazandı, 70 dilə tərcümə edildi və ümumi tirajı 50 milyon nüsxə satıldı.

2012-ci ildə Norveç tərəfindən Oskar mükafatına namizəd olan və Xarici Dildə Ən Yaxşı Film üzrə Qızıl Qlobus Mükafatına namizəd olan Kon-Tiki bədii filmi də ekspedisiyaya həsr olunub.
Xadisiya

**Xadisiya** ( q.yun. *Χαδισία* ), həmçinin **Xadisium** və ya **Xadisios**, eyniadlı çayın sahilində, qədim Pontun şəhəri idi. Miletli Hekateyin sitatını gətirdiyi  Xadisianı , yəni farsların kapadokiyalılar adlandırdıqları qrupdan bir şəhər kimi danışır; və deyir: “ düzənliyi Xadisiyadan Termodona qədər uzanır”. Menippus, Stefan tərəfindən də sitat gətirdiyi “İki Pontun Periplus” əsərində deyir: “Likastadan kəndə və Xadisia çayına qədər 150 stadiya, Xadisiadan İris çayına qədər isə 100 stadiya var”.

## Adı
Şəhərin adı Kadusii tayfasının adından gəlir.

## Mənbələr
Şorab

* Şorab (İcrud) — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
* Şorab (Xoy) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Şorab (Xudabəndə)
İnternasional (himn)

**İnternasional** (*[[fransızca]]: L'Internationale, [[rusca]]: Интернационал*) — beynəlxalq proletar himni, kommunist partiyalarının, sosialistlərin və anarxistlərin himni. RSFSR-in, SSRİ-nin, Uzaq Şərq Respublikasının, Ukrayna SSR-nin, Belarusiya SSR-nin, Çin Sovet Respublikasının və Zaqafqaziya SFSR-nin rəsmi himni idi.

1918–1944-cü illər arasında Sovet İttifaqının dövlət himni olmuşdur. Musiqi həm də Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının rəsmi himnidir.
Çin Sovet Respublikası

**Çin Sovet Respublikası** — 1931–1937-ci illər arasında qurulmuş tanınmayan dövlət. Homindan tərəfindən məhv edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Çin Sovet Respublikası bayrağı
* Çin Sovet Respublikası gerbi

## İstinadlar
Aşağı Kokan (Tarım)

**Aşağı Kokan** (, ) - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Mərkəzi bəxşinin Abbər qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 137 nəfər yaşayır (37 ailə).

## İstinadlar
İranda kənd təsərrüfatı

Əkin sahələri İranın bütün ərazisinin 20%-ni təşkil edir . Bu torpaqların çoxu şimalda, Xəzər dənizinə daha yaxın , eləcə də şimal-qərbdə nisbətən yaş vadilərdədir. Düz, lakin quraq cənub əyalətlərindəki bəzi əkin sahələri suvarma sistemləri ilə təchiz edilmişdir. Ümumilikdə 7,5 milyon hektar torpaq suvarılır.

Əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı bitkiləri arasında buğda, arpa, düyü, paxlalılar, pambıq, şəkər çuğunduru , şəkər, qamışı, tütün, çay, qoz-fındıq, püstədir .

Heyvandarlığın əsasını qoyun, keçi, dəvə, mal-qara yetişdirmək təşkil edir .

Balıqçılıq sənayesi : Xəzər dənizinin mövcudluğuna görə zəngin balıq ehtiyatları (bax: İran Balıqçılıq Tədqiqat İnstitutu) ; qara kürü istehsalında əhəmiyyətli qlobal paydır.
Kosmik geodeziya

**Kosmik geodeziya geodeziyanın** xüsusi sahəsidir; Yerin peyk sistemi və digər kosmik aparatlar və Ayı müşahidə etməklə elmi və praktiki problemləri həll edir. K. g.-nin əsas vəzifələri: beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş proqram vasitəsilə Yer səthində nöqtələrin qarşılıqlı yerlərinin müəyyən edilməsi; Yerin ağırlıq mərkəzinə nisbətən istinad ellipsoidinin mərkəzinin müəyyən edilməsi; Yerin ağırlıq mərkəzinə nisbətən nöqtələrin mütləq koordinatlarının tapılması və vahid qlobal koordinat sisteminin yaradılması; bütün geodeziya sistemləri arasında əlaqənin təmin edilməsi; Yerin xarici qravitasiya sahəsinin və Yerin formasının təyini; geodeziyanın bəzi fundamental sabitlərinin davamlı təyini. K. g. haqqında ilk işlər 18-ci əsrin ikinci yarısında aparılmışdır. Lakin 20-ci əsrin 60-cı illərindən K. g. Problemlərin həlli üçün Yer peyklərindən istifadə edilir. K. g-nin həndəsi və dinamik məsələləri də var. Yer səthində və kosmik gəminin səthində nöqtələrin qarşılıqlı vəziyyətinin koordinat sistemində müəyyən edilməsi həndəsi məsələdir; Kosmik vasitələrin orbital elementləri əsasında Yerin cazibə sahəsinin parametrlərinin müəyyən edilməsi dinamik məsələdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Microsoft Office 2021

**Microsoft Office 2021** — Microsoft Office 2019-dan sonra istifadəyə verilən Microsoftun ofis paketinin versiyasıdır. Məhsul Windows 11 ilə birlikdə 5 oktyabr 2021 -ci ildə istifadəyə verildi. İlk öncə bu versiyanı Microsoft Office 2022 adı ilə buraxılması planlaşdırılırdı.

LTSC versiyası üçün uzunmüddətli texniki dəstək 7 ildən 5 ilə qədər endirilərək , Windows 10 LTSC ilə bərabərləşdirildi.

## İnkişaf
2020-ci ilin sentyabr ayında Exchange komandasının bloqunda Microsoft Office-in abunə olmayan yeni versiyasının 2021-ci ilin ikinci yarısında Windows və Mac üçün buraxılacağı elan edildi   . Microsoft Office rəsmi olaraq 2021-ci ilin fevralında elan edildi. Business Preview 2021-ci ilin aprelində əlçatan oldu.  .

## Yeniliklər
Yeni Office proqramları indiyə qədər Microsoft 365 üçün hazırlanmış və artıq orada işləyən bəzi funksiyalara sahibdir. Excel cədvəllər arasında məlumatları müqayisə etmək üçün dinamik massivləri və XLOOKUP funksiyasını dəstəkləyir   .

## İstinadlar
Blur Studio

**Blur Studio** — CGI vizual effektləri, CGI animasiyası və CGI dizaynı üzrə ixtisaslaşan ABŞ istehsalat şirkəti. Kaliforniyanın Kalver-Siti şəhərində yerləşən studiya CGI cizgi filmləri, televiziya üçün tizerlər və reklam çarxları və videooyunlar üçün CGI videoları istehsal edib.

## Tarixi
Studiya 1994-cü ilin sentyabrında David Stinnett, Tim Miller, Ket Çepmen və Əl Şiyer tərəfindən yaradılmışdır. 2000-ci illərin əvvəllərində studiya "The Lego Group"-un "Bionicle" oyuncaqlar xətti ilə maraqlanmağa başladı və və "Bionicle" filmi üçün bir ideya irəli sürdü və bunun üçün "Tahu Nuva vs Kohrak" adı altında qısa bir sınaq pitçi yaradıldı. Layihə Lego tərəfindən qəbul olunmasa da, 2003-cü ildə videofilmi çəkildi. Filmin yekun animasiyası sonunda "Creative Capers Entertainment" tərəfindən hazırlandı.

Studiya 2004-cü ildə ən yaxşı qısametrajlı cizgi filmi nominasiyasında 2004-cü ildə Akademiya Mükafatına namizəd olan "Sünbülqıran pərt oldu" qısametrajlı filmi üzərində işləmişdir.

2009-cu ildə onlar Akademiya Mükafatına layiq görülmüş "Avatar" filmində uydurma mühit görüntüsünün yaradılmasına kömək etmişdilər.

2011-ci ildə "Blur" Stiq Larsson "Minillik" trilogiyasının birinci kitabı əsasında və Devid Finçer tərəfindən çəkilən "Əjdaha döyməli qız" filminin əvvəlində göstərilən videonu düzəltmişdir.

Studiya "Cənubi Park: daha böyük, daha uzun və kəsilməmiş" tammetrajlı filmi üçün "Cənnət və cəhənnəm" hissəsini yaratmışdılar.

"Blur Studio" "PlanetSide 2" oyunu üçün "Ölüm bəraət qazandırmır" adlı kinematoqraf treyler hazırlamışdılar. Onlar həmçinin "", "" və "" videooyunları üçün treylerlərin müəllifləri idilər. Bundan başqa, onlar "" oyunu üçün "Halo 2" oyununun çarxlarını təzədən yaratmışdılar və "Halo Wars" oyunun birinci və ikinci hissələri üçün çarxlar hazırlamışdılar.

2016-cı ildə Miller və studiya "Sonic the Hedgehog" franşizası üstündə işləməyə yenidən başladılar və "Sony Pictures" tərəfindən istehsal olunan serialın ekranlaşdırılmasında işitak edirdilər, ta ki

## İstinadlar
Əlcəzair Prezidenti

**Əlcəzair Prezidenti** (ərəb. رئيس الجزائر) – 1962-ci ildən Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikasının başçısı. Ölkədə icra hakimiyyətinə başçılıq edir.
Oskar və çəhrayı xanım

**Oskar və çəhrayı xanım** () — fransız yazıçısı və dramaturqu Erik-Emmanuel Şmitin 2002-ci ildə yazdığı roman. Kitab Fransada böyük populyarlıq qazandı və onun hüdudlarından kənarında da tanındı.

## Məzmun
Bu əsər xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən on yaşlı uşağın öz həyatından və xəstəxanada keçirdiyi vaxtdan, Pink Ladies-in baxıcıları tərəfindən izlənildiyi və baxıldığı vaxtdan bəhs edir. Oğlana baxan Roza nənə həqiqətən onun ikinci anası olur. Roza oğlanın on iki gündən artıq ömrü qalığını biləndə ona nağıl danışır. Bu, on il kimi bir gün yaşamaq deməkdir və o, həmçinin onu Allaha qeydlər yazmağa və bütün təcrübələrini və düşüncələrini yazmağa dəvət edir. Beləliklə, onun günlərinin geri sayımı başladı. O, sakit və qeyri-adi bir uşaqlıq dövrünü təsvir etdi.  O, Peggy-yə sevgisini etiraf etdiyi yeniyetməlik illərindən danışmağa davam etdi. Daha sonra o, evli olduğu və gecəni Peggy ilə keçirdiyi otuzuncu ad gününü təsvir edir.  O, nənəsi Rozaya da deyirdi ki, o, kiçik ikən hər cür öpüşdən, zəriflikdən iyrənirmiş. İndi isə o, buna münasibətini tamamilə dəyişib. Oğlan qırx yaşında müxtəlif axmaqlıqlar edir, başqa bir qızı Bridciti öpür və Peggy bundan xəbər tutur. Nənə ona izah edir ki, adətən bu yaşda bütün kişilər belə davranırlar. Çünki başqalarının hələ də onları bəyənə biləcəyini başa düşmələri vacibdir. Beləliklə, o, ömrünü sürətlə keçir, qocalır və həyatın bütün sirlərini öyrənir.  Altmış yaşında o, klinikadan valideynlərinin və Roza nənəsinin yanına qaçır. Artıq doxsan yaşında həyatına hər gün ilk dəfə baxırsan kimi baxmaq lazım olduğundan danışır. Yüz yaşında müdrik və ağıl sahibi olur, başqalarına nəsihət və təlim verir. Və yüz on yaşında oğlan ölür.  Beləliklə, bu əsər oxucuya öz həyatını bütün təzahürlərində və müxtəlif şəraitdə yaşamağın cazibəsini anlamağa imkan verir.

## Müəllif haqqında
1960-cı ildə Sent-Fua-le-Lionda doğulub. Ha­zırda, dünyada ən çox oxunan fransız yazıçısı kimi şöhrət qazanıb. İnsan mənəviyyatının fundamental məqamları: ölüm, varlıq, din Şmitt yaradıcılığının ana xəttini təşkil edir. Yazıçının dünya dinlərindən bəhs edən, dörd povestdən ibarət “Sirli silsilə”si, istər ədəbiyyatşünaslar, istərsə də oxucular arasında böyük rezonans doğurub. Silsiləyə daxil olan əsərlər: “Milarepa” – buddizm, “Müsyö İbrahim və Quranın rəngləri” – sufizm və iudaizm, “Oskar və Çəhrayı xanım” – xristianlıq, “Nuhun övladları” – xristianlıq və iudaizm dinlərinin motivlərinə və onların dərkinə istinad edir.

## İstinadlar
Geosiyasi dəyişikliklərin qrafiki (2000-indiki)

Bu, 2000-ci ildən bəri dünyanın" ölkələrdə və paytaxtlarda dəyişikliklərin qrafiki " dir. Buraya müstəqillik, ölkə adının dəyişdirilməsi, paytaxt və ya adın dəyişdirilməsi və ərazinin dəyişdirilməsi ilhaq, güzəşt, güzəşt, işğal və ya ayrılma Torpaq. Müharibə nəticəsində ərazi fəthləri hərbi kampaniya başa çatdıqdan sonra zaman çizelgesine daxil edilir, lakin xüsusi döyüşlərdə və gündəlik əməliyyatlarda dəyişikliklər ümumiyyətlə daxil edilmir. Hava məkanında və dəniz ərazisində dəyişikliklər yalnız mübahisə mövzusu olduqda daxil edilir.

## 2000-ci illər

## 2010-cu illər

## 2020-ci illər

## Ədəbiyyat
Azərbaycanın ərazi və suverenlik məsələlərinin xronologiyası

**Azərbaycanın ərazi və suverenlik məsələlərinin xronologiyası** — 1918-ci ildən etibarən Azərbaycanın hərbi və diplomatiya yolları vasitəsilə iddia etdiyi əraziləri nəzarətinə götürməsi, həmçinin bu ərazilərdə suverenliyini bərpa etməsi ilə bağlı hadisələrin xronologiyası.

## Azərbaycan Milli Şurası

## Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

## Sovet Azərbaycanı

## Müasir Azərbaycan Respublikası

## İstinadlar

## Mənbə
* Goff, Krista A. (2021). Nested Nationalism: Making and Unmaking Nations in the Soviet Caucasus. Cornell University Press. ISBN 978–1501753299.
* Göyüşov A ., 1917–1920-ci illərdə Şimali Qafqaz dağlılarının azadlıq uğrunda mübarizəsi, B., 2000;
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920). Parlament. Stenoqrafik hesabatlar, c.l, B., 1998.
* 
* 
* 
* 
* Kemper, Maykl; Konermann, Stefan. The Heritage of Soviet Oriental Studies (ingilis). Routledge. 2011. ISBN 9780415838207.
Qara Drin

**Qara Drin** (, ) — Şimali Makedoniyada və Albaniyada çay. Mənbəyi Oxrid gölü olub, Şimali Makedoniyanın Struqa şəhərindən keçməklə  Albaniyanın Kukes şəhəri yaxınlığında Ağ Drin çayı ilə birləşərək Drin çayını əmələ gətirir.

## Ümumi məlumat
Çay Oxrid gölündən dəniz səviyyəsindən 695 metr hündürlükdən axır və göldən çıxan yeganə su mənbəyidir. Şimali Makedoniya ərazisində çay üzərində 2 böyük su anbarı tikilib: Qlobovise və Spile. Bənd üzərində SES fəaliyyət göstərir. Spile su anbarı Debar şəhərində Debar gölü ilə birləşir. Debar gölünə Qara Drinin əsas qolu olan Radika çayı tökülür. Su anbarından sonra Qara Drin bir neçə km Şimali Makedoniya ilə Albaniya sərhəddi boyu axaraq Albaniyanın Kukes və Dibra vilayətləri ərazisinə daxil olur. Çayın ümumi axın istiqaməti - şimaldı. Çayın su hövzəsinə Prespa gölü daxildir.

### Əsas qolları

* *Sol*: Sateska, Zerkyani, Murra, Sta, Mola-a-Lyures
* *Sağ*: Yablanska, Peşkopiya, Kastrioti, Qroma, Vleşisa, Skavisa

## İstinadlar
Polkovnik Şaber

** Polkovnik Şaber ** — () fransız yazıçısı və dramaturqu Onore de Balzakın (1799–1850) 1832-ci ildə işıq görən hekayəsi. O, Restarvasiya (1815–1830) və İyul Monarxiyası (1830–1848) dövründə Fransa cəmiyyətini təsvir edən və parodiya edən "İnsan Komediyası" kimi tanınan romanlar seriyasına daxil edilmişdir. Əvvəlcə Le Constitutionnel-də nəşr olunan bu hekayə iki səssiz film də daxil olmaqla altı fərqli filmə uyğunlaşdırılmışdır.

## Məzmun
Hadisə 1818-ci ildə, XVIII Lüdovikin dövründə Parisdə baş verir. Polkovnik Şaber Rus-Prussiya-Fransa müharibəsində Napoleon üçün vuruşmuş və hörmətli fransız zabitidir. O, Preussisch-Eylau döyüşündə ağır yaralanmış, uzun müddət ölmüş hesab edilsə də, gücünü bərpa edir və bir neçə ildən sonra vətəni Parisə qayıdır. Evə qayıdan polkovnik Şabert öyrənir ki, onun bütün əmlakı dul qaldığına görə arvadına miras qalır və sonradan dul qadın Qaberin ölüm xəbərinin səhv olduğunu bilməyərək yenidən titullu və varlı bir adamla evlənir. Polkovnik keçmiş arvadı ilə görüş təşkil edərək əvvəlki həyatına qayıtmağa cəhd edir, lakin arvad Şabertdən imtina edir, çünki maddi və sosial vəziyyətini itirmək istəmir, həmçinin qadının yeni evliliyindən iki azyaşlı övladı var. Bundan əlavə, qadın gözləyir ki, Çabert əmlakı tələb edə bilməyəcək, çünki onun lazımi vəsaiti yoxdur. Polkovnik vəkil Dervilin ofisinə baş çəkir və ona başına gələn müsibətdən danışır. Vəkil Şabertin əmlakının qaytarılmasını mümkün sayır və yaşlı hərbçiyə bu məsələdə hüquqi dəstəyini təklif edir. Vəkil polkovniki prosesin müddəti ilə bağlı xəbərdarlıq edir və keçmiş həyat yoldaşının yerini dəqiqləşdirməyi məsləhət görür. Şabertin keçmiş arvadı ona qarşı qaldırdığı iddianın nəticələrini anlayaraq, polkovniki ona ömürlük annuitetlə təmin etmək üçün sövdələşmə təklif edir. Polkovnik əvvəlcə razılaşır, lakin sonra onu aldatmaq istədiklərini anlayır və həm öz adından, həm də sərvətindən rəsmən imtina edərək müqaviləni imzalamaqdan imtina edir. Vəkil polkovnikin bu davranışının onun uydurduğu dələduzluq olduğunu zənn edərək onu fırıldaqçı elan edir, lakin sonradan Çabertin namuslu adam olduğunu anlayır və onun bu davranışını vəfasız arvadının hərəkətləri ilə izah edir. Polkovnikin həyatı xüsusi olaraq qocalar üçün açıq olan sədəqəxanada başa çatır və məhkəmənin qərarına əsasən Çabert oraya göndərilir.

## Film
* 1911: Le Polkovnik Şabert. Fransa. Rejissor: André Calmettes və Henri Pouctal.
* 1920: Il Colonnello Chabert. İtaliya. Rejissor: Carmine Gallone. Baş rollarda Charles Le Bargy və Rita Pergament.
* 1932: Adsız Adam (Mensch ohne Namen). Almaniya. Rejissor Gustav Ucicky. Baş rollarda Verner Krauss, Mathias Wieman, Hans Brausewetter və Helene Thimig.
* 1943: Polkovnik Şabert (Le Polkovnik Şabert). Fransa. Rejissor: René Le Henaff. Baş rolda Raimu.
* 1978: Polkovnik Şabert (Polkovnik Şabert). Rusiya. Baş rollarda Vladislav Strjelchik, Oleq Basilaşvili, Mixail Boyarsky.
* 1994: Polkovnik Şabert (Le Polkovnik Şabert). Fransa. Rejissor Yves Angelo.

## İstinadlar
Qarın yatalağı

**Yatalaq**, **qarın yatalağı** və ya **tif** () - yalnız insan orqanizmində rast gəlinən, *Salmonella Typhi* bakteriyasının yaratdığı infeksion xəstəlik. Qızdırma, baş ağrısı və səpgilərlə müşahidə edilir. Adətən, bu əlamətlər yoluxmadan 1-2 həftə sonra özünü göstərir.

Tif sözü yunanca "*tûphos*" - "tüstü, duman, dumanlı" mənasını verir. Xəstəliyə yoluxanların ruh halını təsvir etmək üçün belə adlandırılmışdır.
Xəstəlik haqqında ilk dəfə olaraq eradan əvvəl yunan alimi, həkimi Hippokrat məlumat verir.

## Yayılması
Əvvəllər ümumi - pandemiya şəklində olsa da, hal-hazırda nadir xəstəliklərdən hesab olunur. Xəstəliyin bəzi növləri Cənub-Şərqi Asiyada, Yaponiyada və Avstraliyanın şimalında, bəziləri Afrikada, bəziləri isə tropik və subtropik enliklərdə yayılır.

## Yoluxma səbəbi
Xəstəliyə yoluxma səbəbi çirkli su və ya qida qəbul etmək, gigiyena qaydalarına riayət etməməkdir.

## Müalicəsi
Praktiki olaraq peyvəndi mövcud deyildir. Xəstəlik olan yerdən və ya xəstəliyi daşıyan insandan uzaq durmaqla və ya təsirini azaltmaqla müalicə edilir.

## İstinadlar
Çölcə (İcrud)

**Çölcə** () — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 90 nəfər yaşayır (23 ailə).

## Həmçinin bax

## İstinadlar
Əbu Bəkr ibn Əli

**Əbu Bəkr ibn Əli** ()  — Əli ibn Əbu Talib və Leyla binti Məsudun oğludur. O, Kərbəla döyüşündə şəhid olan Hüseynin səhabələrindən olmuşdur.

## Soyu
Əbu Bəkr ibn Əlinin Aşura günü qardaşı Hüseyn ibn Əliyə dəstək olmaq üçün döyüş meydanında vuruşan Əli ibn Əbi Talibin övladlarından birincisi olduğu deyilir. Onun təxəllüsü Əbu Bəkr olmuşdur. Sünni alimi İbn Quteybəyə görə onun anası Məsud ən-Nəxşəlinin qızı Leyla, atası isə Əli ibn Əbu Talibdir.

## Kərbəla döyüşündə
Əbu Bəkr ibn Əli Kərbəla döyüşündə şəhid olmuşdur. Məhəmməd əl-Baqirdən bir hədis var ki, ona görə də Həmdan qəbiləsindən bir nəfər onu şəhid etmişdir. Bəzi mənbələrə görə, onun qəbri İmam Hüseynin dəfn olunduğu yerin yaxınlığındakı Həşimid şəhidlərinin toplu məzarında yerləşir.

## İstinadlar
Vasit

**Vasit** ( *Wāsiṭ*) — İraqın Vasit mühafəzəsində tarixi şəhər.

## Məşhur şəxsiyyətləri
*Həccac ibn Yusif
*Mənsur Həllac

## Xarici keçidlər
Ömər ibn Əli

**Ömər ibn Əli** və ya **Ömər əl-Ətrəf** (; ) — qardaşı Hüseyn ibn Əlini Kərbəlaya müşayiət edən və Aşura günü öldürülən Əli ibn Əbu Talibin övladlarından biri idi. Əli ibn Əbu Talib və əl-Səhbə bint Rəbiənin oğludur.

## Nəsli
Bəzi sünni mənbələri ondan Ömər əl-Əkbər kimi bəhs etmişlər, onun ləqəbi Əbu əl-Qasım və ya Əbu Həfsdir. Bəzi tarixi mənbələr onun anasının adını Rəbiə ət-Təğlibinin qızı Səhba (Ümmü Həbib) olaraq bildirmişdir. Bəziləri onun adını Leyla bint Məsud əd-Dərəmi kimi qeyd etmişlər. Sünni alimi əl-Fəxr ər-Razi Ömərin Əli ibn Əbu Talibin ən kiçik övladı olduğunu qeyd etmişdir.
## Kərbəla döyüşündə
Rəvayət olunur ki, Ömər ibn Əli Aşura günü hayqıraraq düşmənə hücum edir. O, qardaşının qatilinin üzərinə hücum edərək onu öldürür. Zeydi fəqih Əxtəb əl-Xarəzmi qardaşı Əbu Bəkr ibn Əlinin şəhadətindən sonra şəhadətini xəbər verib. Deyilənə görə, əvvəlcə atı yıxılıb, sonra ona işgəncə verilib.

## İstinadlar
Kotoku Şusui

və ya əsl adı ilə  – Yaponiya sosialisti və anarxisti. O, 1905-ci ildə ilk dəfə olaraq Yaponiyanı anarxist ideyalarla tanış etmiş və yaşadığı dövrün anarxist lideri olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonra Yaponiyada solçular tərəfindən fədəkarlıq və mütləqiyyətçi hökumətə qarşı müxalifət simvolu hesab edilmişdir.

## İlk illəri
Kotoku Şusui 4 noyabr 1871-ci ildə Koçi prefekturasının Hata rayonunda yerləşən Nakamura qəsəbəsində doğulmuşdur. Atası quru malların satışı ilə məşğul olan tacir idi. Konfusiçilik təhsili almasına baxmayaraq orta məktəbi bitirdikdən sonra ingiliscə öyrənmək və insan hüquqları hərəkatında iştirak etmək üçün Tokioya gəlmişdir.

1887-ci ildə qəbul edilən Sülhün mühafizəsi qanunundan sonra Kotoku təhlükəli adam hesab edilmiş və təhsili yarımçıq qalmışdır. 1888-ci ildə Osaka şəhərinə gedərək Nakae Çominin evində tələbə olmuşdur. 1893-cü ildə Tokio məktəblərinin birindən ingilis dili üzrə məzun olaraq jurnalist olmuşdur. O, *"[[Jiyu Shimbun]]"* və *"[[Yorozu Choho]]"* kimi qəzetlər üçün işləməyə başlamışdır.

## Siyasi fəaliyyəti
Kotoku 1898-ci ildə Sosializmin Tədqiqi Cəmiyyətinə qoşulmuşdur. 1901-ci ildə Yaponiyanın ilk sosialist partiyası olan Sosialist Xalq Partiyasını qurmuşdur. Lakin partiya yarandıqdan cəmi 2 gün sonra hökumət tərəfindən bağlanmışdır. 1903-cü ildə Rusiya ilə müharibəyə qarşı olan Kotoku digər sosialistlərlə birlikdə Avamlar Cəmiyyəti adlı təşkilat yaratmışdır. Bu təşkilat *"[[Heimin Shimbun]]"* adlı qəzet nəşr etməyə başlamışdır. 1904-cü ilin payızında ildə bu qəzetdə Karl Marksın "Kommunist Manifesti" əsərinin yapon dilindəki ilk tərcüməsini yayımlamış və buna görə 1905-ci ildə 5 ay həbsdə olmuşdur.

Həbsdən çıxdıqdan sonra ABŞ-a gəlmiş, 6 ay San-Fransisko şəhərində yaşamış, 1906-cı ildə San-Fransisko zəlzələsi təcrübəsini yaşamışdır. Burada anarxist olmuş və sosial islahatlar üçün hərəkətə keçməyin vacib olduğunu vurğulamışdır. Yenidən yaradılmış Sosialist Partiyanın 1907-ci ildəki ikinci konvensiyasında hərəkətə keçmək barədə çağırış etmiş və buna görə də partiya daxilində müxalifət yaranmışdır. Nəticədə, partiya dağılmışdır. 1909-cu ildə sosialist və feminist Kanno Suqa ilə tanış olmuş, onunla *"Jiyu Shisa"* adlı jurnal yaratmışdır. Jurnal 2 buraxılışdan sonra qadağan olunmuşdur.

Kotoku 1910-cu ildə imperatora qarşı planlaşdırılmış anarxist sui-qəsd cəhdinin – Böyük vətən xainliyi insidentinin iştirakçısı olmaqla ittiham edilmişdir. O, 18 yanvar 1911-ci ildə günahkar hesab edilmiş və 24 yanvar İçiqaya həbsxanasında asılaraq edam olunmuşdur.

## Əsərləri
Kotokunun əsərləri Birinci Dünya müharibəsinə qədərki dövrdə Yaponiyada sosializm haqqında yazılmış əsas əsərlər olmuşdur:
* *"Niciseyki no kaybutsu teykoku şuqi"* (1901, "İmperializm: XX əsrin kabusu")
* *"Şakay şuqi şinzui"* (1903, "Sosializmin kvintessensiyası")

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 
* 
*
I Henrix (Fransa kralı)

**I Henri** () () — Fransa kralı.

## Həyatı
Kapetinqlər sülaləsinin üzvü olan Henri, 1008-ci ildə Reyms şəhərində dünyaya gəldi. Atası Fransa kralı II Robert, anası isə onun üçüncü xanımı Arllı Konstansadır. 1025-ci ildə kiçik qardaşı Robertlə birlikdə atasına qarşı ayaqlandı. Üstəlik bu üsyanda anaları Konstansa da onları dəstəkləyirdi. Bu üsyanın nəticəsində ataları II Robert Henrini ortaq kral olaraq elan etməyə məcbur edildi. 14 may 1027-ci ildə Reyms şəhərində baş tutan tacqoyma mərasimiylə Henri Fransa kralı elan edildi. Ancaq atasının öldüyü və tək monarx olduğu 1031-ci ilədək mühüm heç bir fəaliyyət göstərmədi.

Sələfləri kimi onun da səltənətinin ilk illəri taxt mübarizəsiylə keçdi. Belə ki, vaxtilə atasına qarşı ayaqlanan qardaşı Robert bu dəfə ona qarşı ayaqlandı. Bir il davam edən taxt mübarizəsi qardaşı Roberti 1032-ci ildə Burqundiya hersoqu elan etməsiylə başa çatdı.

İlk başda Normandiya hersoqu Vilhelmə yerli üsyanları yatırmaqda yardım etsə də, sonrakı illərdə yerli baronların üsyanını dəstəkləməyə davam etdi. Üstəlik 1054 və 1057-ci illərdə 2 dəfə Normandiyanı işğal edən I Henri Mortemer və Varavil döyüşlərində məğlub edildi. Müqəddəs Roma imperatoru III Henriylə yaxın münasibətlər quruldu. İmperatorla ilk görüş 1043-cü ilin əvvəllərində İvois şəhərində baş tutdu. Bu görüşdə imperatorun, kralın vassallarından birinin qızıyla evlənmə məsələsi müzakirə edildi. İkinci görüş 1048-ci ilin oktyabrında eyni yerdə baş tutdu və tərəflər arasında dostluq sazişi bağlandı. Onların üçüncü və son görüşü isə 1056-cı ilin mayında baş tutdu və Blua qraflığının aqibəti həll edildi.

I Henri 4 avqust 1060-cı ildə vəfat etdi və cənazəsi Sen-Deni bazilikasına dəfn edildi. Ölümünün ardından, hələ bir il öncə ortaq kral elan etdiyi azyaşlı oğlu Filipp taxta çıxarıldı və xanımı Kiyevli Anna kral naibəsi oldu. Ölümü əsnasında normanların 1058-ci ildən bəri işğal etdikləri Timert qalasının mühasirəsi davam edirdi.

## Ailəsi
I Henri 1033-cü ildə Müqəddəs Roma imperatoru II Konradın 5 yaşlı qızı Matildayla nişanlandı. Ancaq cəmi bir il sonra nişanlısı vəfat etdi. Ardından eyni il içərisində Friziyalı Matildayla evlənsə də, bu nigahdan övladı olmadı. Xanımının 1044-cü ildə vəfatının ardından 1051-ci ildə Kiyev knyazı Yaroslavın qızı Annayla evləndi və bu nigahdan 4 övladı dünyaya gəldi.

* **[[I Filipp]]**
* Emma (d. 1054 - ö. 1109)
* Robert (ö. 1060)
* Huq (d. 1057 - ö. 1102)

## Mənbə

* Bradbury, Jim (2007). *The Capetians: The History of a Dynasty*. Bloomsbury Publishing
* Clark, William W. (2006). *Medieval Cathedrals*. Greenwood Publishing
* Brown, R. Allen (1969). *The Normans and the Norman Conquest*. Boydell Press
* Gilbert of Mons (2005). *Chronicle of Hainaut*. Translated by Napran, Laura. The Boydell Press

## İstinadlar
V Filipp (Fransa kralı)

**V Filipp** () və ya **Uzun Filipp** () () — Fransa və Navarra kralı.

Fransa kralı IV Filippin ikinci oğlu olaraq doğulduğu gündən etibarən Puatye qrafı elan edilən Filipp, taxt sırasında ikinci yerdə idi. Özündən yaşca böyük qardaşı Lüdovik, atasının vəfatının ardından 1314-cü ildə taxta oturdu. Ancaq cəmi 2 il sonra hamilə xanımı Klementinayla ilk xanımından dünyaya gələn 4 yaşlı qızı Jannanı geridə qoyaraq vəfat etdi. Uşağın dünyaya gəldiyi 1316-cı ilin noyabr ayınadək kral naibi olaraq krallığı idarə edən Filipp, dünyaya gələn və I Con adıyla kral elan edilən uşağın 5 gün sonra vəfatıyla ölkəni tamamilə ələ aldı. Reyms şəhərində özünü kral elan edən V Filippin yeganə rəqibi, mərhum qardaşının azyaşlı qızı Janna idi. Ancaq qızın azyaşlı olması və atasının kim olmasıyla bağlı gəzən saray şayələri V Filippin taxt iddiasını gücləndirdi.

Atasının səltənətində mərkəzi hakimiyyətə qarşı ayaqlanan Flandriya qraflığı ilə münasibətləri yaxşılaşdırsa da, hakimiyyətini tanımayan İngiltərə kralı II Eduardla münasibətləri pisləşdi. Üstəlik bacısı İzabella İngiltərə kralıyla evli idi və taxt varisi Eduard Vindzorun da anası idi. Buna baxmayaraq münasibətləri heç vaxt düzəlmədi.

1320-ci ildə Normandiyada əhali ayaqlanaraq Pireney yarımadasını müsəlman mavrlardan azad etmə bəhanəsiylə yeni bir səlib yürüşünə başladılar. Ancaq bunun yerinə yerli qala və kilsələri hədəf alan əhali, kral birliklərinə, kilsə rahiblərinə və yəhudilərə hücum edərək cənuba yönəldilər. Yaranan daxili münaqişələri yatırmaq məqsədilə V Filipp bir çox islahat və reformlara imza atdı.

1322-ci ildə V Filipp geridə oğul varis buraxmadan dizenteriya səbəbilə vəfat etdi. Taxta kiçik qardaşı IV Çarlz çıxdı.

## Mənbə
* Barber, Malcolm. (1981) "The Pastoureaux of 1320." *Journal of Ecclesiastical History.* 32 (1981): 143–166.
* Duby, George. (1993) *France in the Middle Ages 987–1460: from Hugh Capet to Joan of Arc.* Oxford: Blackwell.
* Fryde, Natalie. (2003) *The Tyranny and Fall of Edward II 1321–1326.* Cambridge: Cambridge University Press.
* Holmes, George. (2000) *Europe, Hierarchy and Revolt, 1320–1450, 2nd edition.* Oxford: Blackwell.
* Housley, Norman. (1992) *The later Crusades, 1274–1580: from Lyons to Alcazar.* Oxford: Oxford University Press.
* Wagner, John. A. (2006) *Encyclopedia of the Hundred Years War.* Westport: Greenwood Press.

## İstinadlar
Murahaşi Hisanari

– Meyci dövründə fəaliyyət göstərmiş Yaponiya dövlət məmuru. O, Yaponiyada ilk ictimai pivə zavodunu tikdirmiş və *"[[Sapporo Breweries|Sapporo]]"* pivə şirkətinin yaradılmasında vacib rol oynamışdır.

## İlk illəri
Murahaşi Hisanari 1842-ci ildə müasir Kaqoşima prefekturasının ərazisini əhatə edən Satsuma hanında doğulmuşdur. O, Şimazu klanına mənsub olmuşdur. 1865-ci ildə Böyük Britaniyaya göndərilmiş 15 Satsuma tələbəsindən biri olmuş və London Universitet Kollecində təhsil almışdır. 24 may 1866-cı ildə Yaponiyaya qayıtmışdır.

Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Boşin müharibəsində iştirak etmiş və Hakodate döyüşünin başa çatması üçün sülh danışıqlarında rol oynamışdır. 1871-ci ildə Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasında işləməyə başlamış və 1881-ci ilə qədər Hokkaydoda sənayenin, eləcə də, kənd təsərrüfatının inkişafı üçün işlər görmüşdür.

## Pivəçilik
Murahaşi 1870-ci illərdə Hokkaydoda pivə zavodunun yaradılması üçün Nakaqava Seybey ilə birlikdə layihə başlatmışdır. Həmin dövrdə hökumət pivə zavodunu Tokioda tikdirmək istəsə də, Murahaşi pivə istehsalı üçün soyuq iqlimin, xüsusilə də, buzun vacib olduğunu başa düşmüş və Yaponiyanın şimal ərazisi olan Hokkaydonun bunun üçün ən uyğun yer hesab etmişdir. O hesab edirdi ki, Hokkaydoda pivəxananın açılması orada sənayenin və kənd təsərrüfatının inkişafına da müsbət təsir göstərəcək.

Tokioda pivə zavodunun tikintisi üçün hazırlıqlar davam edərkən Murahaşi 1875-ci ilin dekabrında Hokkaydo planı barədə bildiriş yayımlamışdır. Bu bildirişdə Hokkaydonun pivə zavodu üçün ən ideal yer olması 3 arqumentlə müdafiə edilirdi:

# Hokkaydonun iqlimi pivə istehsalı üçün idealdır.
# Soyuducu alman üslubunda olan pivə üçün vacib ünsurlərdən biridir və Hokkaydo böyük miqdarda buz ehtiyatına malikdir.
# Avadanlıqların Tokiodan Hokkaydoya aparılması iqtisadi baxımdan səmərəli olacaq.

Murahaşinin Hokkaydo planı bəyənilmiş və 27 dekabrda Kuroda Kiyotaka tərəfindən təsdiqlənmişdir. Murahaşi 1876-cı ilin mayında Sapporoya gələrək pivə zavodu üçün münasib yerlər axtarmağa başlamışdır. Zavodun tikintisi iyul ayında başlamış və sentyabrda başa çatmışdır.

## Xatirəsi
Yaponiya hökumətinin pivə zavodu barədə qərarını dəyişdirmək üçün göstərdiyi cəhdlərə görə 2005-ci ildə Hokkaydo merinin Sapporo şəhərində yerləşən rəsmi iqamətgahının bağında Murahaşinin 70 santimetr hündürlüyündə olan bürünc büstünün açılışı baş tutmuşdur. Açılışda heykəlin müəllifi Şinya Nakamura və Murahaşinin ulu nəvəsi Tokiko Oyama da iştirak etmişdir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Böyük Danimarka ensiklopediyası

**Böyük Danimarka Ensiklopediyası** () Danimarka dilində çoxcildlik universal ensiklopediyadır. Gyldendal tərəfindən 1994–2001-ci illər arasında 20 cilddə, ardınca 2002-ci ildə əlavə bir cilddə və 2003-cü ildə iki indeks cilddə nəşr edilmişdir.

Ensiklopediya Danmarks Nationalleksikon A/S (Gyldendalın törəmə şirkəti idi) tərəfindən hazırlanmışdır. 20 cilddə 115 minə yaxın məqalə var idi, bunun üçün müxtəlif bilik sahələri üzrə 4000-ə yaxın müəllif-mütəxəssis cəlb edilmişdir. Məqalələrin əksəriyyəti bir neçə onlarla sətirdən uzundur ("Danimarka" məqaləsi 130 səhifədir), hər biri imzalıdır. Hər bir cilddə çoxlu sayda illüstrasiyalar var.

2004-cü ildə ensiklopediya Microsoft Windows platforması üçün, 2005-ci ildə Mac OS üçün CD-ROM- da buraxılmışdır. 2006-cı ildə nəşriyyatda ensiklopediyanın abunə yolu ilə pullu onlayn versiyasını yaratmaq planları var idi, lakin 2008-ci ildə həyata keçirilməsi üçün vəsait çatışmazlığı səbəbindən bu layihədən imtina etmək qərarına gəldi. Buna baxmayaraq, 26 fevral 2009-cu il tarixində ensiklopediyanın məzmunu vikimühərrikində həyata keçirilən xüsusi yaradılmış saytda sərbəst şəkildə internetdə yerləşdirilmişdir ; bu qərar ensiklopediyanın çap variantının bəzi alıcılarının etirazına səbəb olub. Bununla belə, nəşriyyatçı elan etdi ki, o, yalnız ensiklopedik məqalələri sərbəst şəkildə təqdim etmir, həm də hər kəsə onları redaktə etməyə icazə verir; lakin Vikipediyadan fərqli olaraq bütün istifadəçi redaktələri sayt ekspertləri tərəfindən əvvəlcədən yoxlanılır. Ümumilikdə, bəzi mənbələrə görə saytda 1500 ekspert və çoxlu sayda istifadəçi çalışır, baxmayaraq ki, saytın faktiki komandası 20 nəfərə ; 2011-ci ildə ensiklopediyanın elektron versiyasında Danimarka Vikipediyasının həcmini üstələyən 170 mindən çox məqalə var idi .

Ensiklopediyanın orijinal məqalələrindən sərbəst istifadə oluna bilər, lakin onların yayılması və kommersiya məqsədli istifadəsi qadağandır . İstifadəçilər tərəfindən yazılmış məqalələr xaricdən əlaqəli (yəni orijinal mənbəyə hiperlink) şərti ilə sərbəst şəkildə istifadə edilə bilər .

## Qeydlər

## Bağlantılar
* Danske mağazası .
VI Filipp (Fransa kralı)

**VI Filipp** () və ya **Uğurlu Filipp** () () — Valua sülaləsinə mənsub ilk Fransa kralı.

1328-ci ildə Fransa kralı IV Çarlz geridə vəliəhd buraxmadan vəfat etdi. Üstəlik ölümündən öncə sülalənin qadın üzvlərinin taxt hüquqlarını ləğv edən bir fərman da imzalamışdı. Mərhum kralın ən yaxın kişi qohumu isə İngiltərə kralı olan bacısı oğlu III Eduard idi. Çox keçmədən mərhum kralın bacısı İzabella oğlunun adına Fransa taxtında haqq iddia etdi. Ancaq fransızlar bunu qəbul etmədilər. Çünki İzabella qardaşının verdiyi fərmanla taxt hüququndan məhrum edilmişdi və bu vəziyyətdə oğlunun da taxtda heç bir iddiası ola bilməzdi. Saray əyanları da tanımadıqları bir ingilisin yerinə, fransız birinin taxta çıxmasını dəstəkləyirdilər. Taxtın bir digər namizədi isə IV Çarlzın əmisi oğlu Valualı Filip idi. İstər Fransaya bağlılığı, istərsə də mərhum kralın oğul şəcərəsi ilə qohumu olması baxımından ölkədə güclü tərəfdar topladı və nəticədə Fransa taxtına çıxarıldı (1328). Onsuz da imkansız görülən taxt iddialarının qəbul edilməməsinin ardından ingilislər bu iddialarından əl çəkdilər. Ancaq aralarında yaranan sürtüşmələr VI Filippi ingilislərin Fransadakı mülklərinə əl qoymağa, III Eduardı isə Fransadakı taxt mübarizəsinə qoşulmağa məcbur etdi. Beləcə, 1337-ci ildə İngiltərə və Fransa krallıqları arasında Yüzillik müharibə başladı.

Dəniz döyüşlərində qazanılan ilk qələbələrin ardından 1340-cı ildə baş tutan Sluis döyüşündə fransız donanması məhv edildi və müharibə quru döyüşləriylə davam etdi. 1346-cı ildə Kresi döyüşündə məğlub edilən fransızlar digər tərəfdən yayılan vəba epidemiyasıyla da mübarizə aparırdılar.

Müharibənin alovlu dönəmində VI Filipp 1350-ci ildə vəfat etdi və yerinə oğlu II Con taxta çıxarıldı.

## Mənbə
* David Nicolle, *Crécy 1346: Triumph of the Longbow*, (Osprey, 2000), 12.
* Jonathan Sumption, *The Hundred Years War: Trial by Battle*, Vol. I, (Faber & Faber, 1990), 106–107.
* Viard, "Philippe VI de Valois. Début du règne (février-juillet 1328)", *Bibliothèque de l'école des chartes*, 95 (1934), 263.
* Kelly DeVries, *Infantry Warfare in the Early Fourteenth Century*, (The Boydell Press, 1996), 102.
* David d'Avray, *Papacy, Monarchy and Marriage 860–1600*, (Cambridge University Press, 2015), 292.
* Marguerite Keane, *Material Culture and Queenship in 14th-century France*, (Brill, 2016), 17.

## İstinadlar
Sovet tarixi ensiklopediyası

**Sovet Tarixi Ensiklopediyası** — SSRİ Elmlər Akademiyasının (1961–1976) XX əsrin 70-ci illərinə qədər bütün dünya xalqlarının tarixinə dair sovet ensiklopediyası.

## Məzmun
SSRİ və xarici ölkələrin tarixinə, xüsusən də yaxın tarixinə dair məqalə-terminlər daxildir. Bir çox məqalələrdə SSRİ-yə, ittifaq respublikalarına və xarici ölkələrə həsr olunmuş məqalələrin tərkib hissəsi olan ətraflı xronologiyalar verilmişdir.

Məqalələrdə statistik cədvəllər, xəritələr (tarixi, siyasi, etnoqrafik), diaqramlar, illüstrasiyalarla müşayiət olunur.

## Tərcümə
"Sovet Tarixi Ensiklopediyası" Çin dilinə "Dünya Tarixi Ensiklopediyası" adı ilə tərcümə edilmişdir (). Çincə bircildlik versiya 9.000-dən çox giriş və 3.800.000 simvoldan ibarətdir. Layihə  üzərində işdə Çinin 15 ali təhsil müəssisəsindən 200-dən çox rusiyalı mütəxəssis iştirak edib.

## Mənbələr
* Советская историческая энциклопедия // Советская энциклопедия истории Украины: в 4-х томах = Радянська енциклопедія історії України (укр.) / Відп. ред. А. Д. Скаба. — К.: Гол. редакція УРЕ, 1972. — Т. 4. — С. 130.

## İstinadlar
I Con (Fransa kralı)

**I Con** () və ya **Atasız Con** () () — Fransa tarixinin ən gənc və ən qısa səltənəti olan Fransa və Navarra kralı.

Atası Fransa kralı X Lüdovik hamilə xanımı Klementinayla ilk xanımından dünyaya gələn 4 yaşlı qızı Jannanı geridə qoyaraq 5 iyun 1316-cı ildə vəfat etdi. I Conun dünyaya gəldiyi 1316-cı ilin noyabr ayınadək isə əmisi Uzun Filipp kral naibi olaraq krallığı idarə etdi. 15 noyabr günü doğulan I Con cəmi 5 gün sonra vəfat etdi. Fransa kralı ünvanıyla doğulan yeganə şəxs olması və cəmi 5 gün davam edən səltənətiylə Fransa tarixində iz qoymuşdur. Ölümünün ardından kral naibi olan əmisi Uzun Filipp Reyms şəhərində özünü kral elan etdi.

## Mənbə
* Carpegna Falconieri, Tommaso di (19 September 2008). *The Man Who Believed He Was King of France*. Translated by William McCuaig. University of Chicago Press. pp. 224. ISBN 978-0-226-14525-9

## İstinadlar
Daydar

* Daydar-i Ülya (İcrud) — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
* Daydar-i Süfla (İcrud) — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Bollivudlu gəlinim (film, 2006)

**Bollivudlu gəlinim** 2006-cı ildə ingilis və hind dillərində çəkilmiş, 2007-ci ildə kinoteatrlarda nümayiş etdirilmiş və 2008-ci ildə Showtime və *Starz*da premyerası olmuş, həmçinin 2008-ci ilin avqustunda “Mənim Uzaq Gəlinim” adı ilə DVD (Vivendi/Universal) formatında nümayiş etdirilmiş, süjet xətti Riçard Martini və Kaşmera Şah tərəfindən yazılmış, prodüseri Bred Listerman və rejissoru isə Rajeev Virani olan, baş rollarında Ceyson Lyuis və Kaşmera Şah oynamış filmdir. Filmdəki süjet xəttinin böyük hissəsinin Hindistanda baş verməsinə və filmin Hindistanın əsas kino sənayelərindən biri olan Bollivudun ulduzunun hekayəsindən danışmasına baxmayaraq, film Hind kinolarında məşhur olan kifayət qədər yer  verilən ifa və rəqs nömrələri ilə zəngin deyildir. Eyni zamanda da, filmin əsas dili hind dili ilə birlikdə ingilis dilidir.

## Süjet

*Venice Beach*də yaşayan Aleks (Jason Lewis) həyatda mübarizə aparmağı sevən bir yazıçıdır. Bir gün o, sahildə Reena (Kaşmera Şah) ilə qarşılaşır. Birlikdə vaxt keçirirlər və Aleks ona aşiq olmağa başlayır. Lakin bir neçə gündən sonra Reena LAX-da yoxa çıxır. Aleksin onun haqqında bildiyi yeganə şey Hindistanın Mumbay əyalətinin Thakur kəndindən olmasıdır - ona görə də onu orada axtarmağa başlayır. Hindistanda o, yeni sürücüsü Priyadın (Ash Chandler) köməyi ilə Reenanın Bollivudun ən böyük kino ulduzlarından biri olduğunu və Bollivudun nüfuzlu kino prodüseri olan Şekarla nişanlı olduğunu öyrənir. Aleks Reenanın dostu və özü də böyük Bollivud aktyoru olan Bobbi K. (Sanjay Suri) ilə birlikdə qalır - Aleks öz romantikası ilə mübarizə apararkən, Bobbi də xoreoqrafı və eyni zamanda da köhnə dostu olan Alişaya (Neha Dubey) aşiq olmağa başlayır. Keçmişdə onlar sevgili olmuş, Bobbi K. məşhur olduqdan sonra isə onu unutduğu üçün qız çox məyus olmuşdur. Valideynləri tərəfindən təşkil edilmiş nişanı pozmaqda tərəddüd edən Reena, bütün karyerasını Şekhara borclu olduğunu hiss edir, Aleks isə Reenanın anası və Şekharın özü ilə mübarizə aparır, hər ikisi Reena və Aleksin bir-birləri ilə daha çox maraqlana biləcəyini düşünürlər. Bu arada Bobby K. ilə Alişa yolla gedərkən maşın xarab olduqdan sonra çimərlikdə tərk edilmiş bir daxmada qalırlar onlar burada danışmaq və barışmaq fürsəti əldə edirlər, lakin qısa müddət sonra onların arasında yenidən anlaşılmazlıq yaranır və Alişa yenidən özünü xəyanətə məruz qalmış hiss edir. Bu vaxt Reena ailəsinin istəklərini qəbul edəcəyini və evlilik ənənəsini mühafizə etmək üçün Şekharla evlənəcəyi üçün Aleksdən getməsini xahiş edir. Aleks Hindistanı tərk etməyə hazırdır və Bobbi Şekharın bir iş yoldaşı ilə intim münasibətlərinin olduğunu öyrənir (Bütün münasibətlər CD-də saxlanılmışdır). Reenanın valideynləri ona xoşbəxtliyindən əl çəkməməyini və Aleksin arxasınca getməyini söyləyirlər, Bobby onunla Alişa arasındakı anlaşılmazlığa aydınlıq gətirir və onu xəyallarının arxasınca getməyə vadar edir və Reena rikşa qaçdı-qovdusundan sonra Aleksin ölkəni tərk etməsinin qarşısını kəsə bilir. Hər şey xoşbəxt sonluqla başa çatır və Reena və Aleks bir-birlərinə sevgilərini elan etdikdən sonra evlənirlər.

## İstinadlar