open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cənubi Qafqaz kərtənkələciyi

**Cənubi Qafqaz kərtənkələciyi** () — Kərtənkələcik fəsiləsinə aid kərtənkələ növü.

## Xariçi görünüş
Kiçik ölçülü kərtənkələdir. Bədəninin uzunluğu 6 sm təşkil edir. Quyrunun yuxarı nahiyəsinin pulcuqları hamardır. Yuxarı hissəsində parlaq-sarı və ya parlaq-qəhvəyi 7 zolaq vardır. Arxa ayaqlarında ağ və sarı airəvi gözçüklər vardır.

## Həyat tərzi
Onlar əsasən gilli və daşlı yarımsəhralarda kolluqların arasında yaşayırlar. Onlara hətta 1800 metr yüksəkliklərdə belə rast gəlinir. Qışlamadan mart-aprel aylarında qayıdırlar. 1,4 sm uzunluğa malik 3–4 yumurta qoyurlar. Bəzən iki dəfə yumurta qoya bilirlər.

## Yayıldığı ərazilər
Bu növ əsasən Araz çayının orta axarları boyunca, dörd ölkənin ərazisində yayılmışdır:
Azərbaycan, İran, Ermənistan və Türkiyə.

## Ədəbiyyat
А. Г. Банников, И. С. Даревский, А. К. Рустамов. Земноводные и пресмыкающиеся СССР / под ред. проф. А. Г. Банникова. — М.: Мысль, 1971. — С. 155–157. — 303 с.
Ананьева Н. Б., Орлов Н. Л., Халиков Р. Г., Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — С. 98. — 1000 экз. — ISBN 5-98092-007-2.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Fortaleza Universiteti

**Fortaleza Universiteti** () — Braziliyanın Fortaleza şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Fortaleza Universiteti 23 mart 1973-cü ildə yaradılmışdır.

## Tədris
Tədris portuqal dilində aparılır.

## Xarici əlaqələri
GU8 konsorsiumunun üzvüdür.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Telman Salahov

**Telman Həsən oğlu Salahov** (1 fevral 1937; Gəncə, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı futbolçu və məşqçi, SSRİ idman ustası və əməkdar məşqçisi. 2013-cü ildən "Sumqayıt FK"nın Müşahidə Şurasının üzvü olan Telman Salahov 2016-cı ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülüb.

## Həyatı
Telman Salahov 1937-ci il fevralın 1-də Gəncə şəhərində Həsən Salahovun və Kəklik Əzizovanın ailəsində anadan olub; əslən Gəncə şəhərindəndir.

Atası Həsən Salahov Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin zabiti, anası Kəklik Əzizova isə evdar xanım olub.

## Karyerası
Telman Salahov futbolçu karyerasına 1961-ci ildə Sumqayıtın "Temp" komandasının heyətində başladı. Həmin il Sovet İttifaqının B divizionunda çıxış edən "Temp" komandasında Salahov birinci qolunu aprelin 22-si Leninqradın "Pamir" komandasının qapısına vurdu. Mayın ayının 7-i Kirovabadın "Dinamo" komandası ilə görüşdə Telman Salahov komandasının qələbə qolunu, "Alqa" Frunze ilə görüşdə isə təsəlli qolunu vurdu. Artıq "Temp" komandasının əsas heyət futbolçularından olan 24 yaşlı Salahov iyun ayında Cambulun "Metallist" (3:2) və Düşənbənin "Energetik" (2:1) komandaları ilə görüşdə komandasının bərabərlik qollarını vurdu.

### Statistikası

## İstinadlar
Famitsu

***''Famitsu**** (яп. ファミ通?, qısaltma. ファミ Fami) — Enterbrain, Inc. şirkəti tərəfindən nəşr olunan yapon jurnalı.Hal-hazırda jurnalın beş növü nərş olunur: Shuukan Famitsu, Famitsu PS, Famitsu Xbox, Famitsu Wii+DS və Famitsu Wave DVD.

== Şukan Famitsu ==
Şukan Famitsu videooyunların icmallarını və videooyun industriyasının ən son yeniliklərini dərc edir. "Famitsu" sözü "Famicom Tsūshin" ifadəsində qısaltmadır, "Famicom Tsūshin" yaponcadan tərcümədə "Famikom xəbərləri" mənasını verir.
 
== Qiymətləndirmə ==
Jurnal çox nadir hallarda oyunlara yüksək qiymət verir,1986-ci ildən bəri cəmi 22 oyun ən yüksək qiymətə layiq görülüblər.

Ən yüksək qiymət alan oyunlar%
# *The Legend of Zelda: Ocarina of Time* (1998, [[Nintendo]], [[Nintendo 64]])
# *Soulcalibur* (1999, [[Namco]], [[Dreamcast]])
# *Vagrant Story* (2000, [[Square Co., Ltd.]], [[PlayStation]])
# *The Legend of Zelda: The Wind Waker* (2003, [[Nintendo]] [[Nintendo GameCube]])
# *Nintendogs* (2005, [[Nintendo]], [[Nintendo DS]])
# *Final Fantasy XII* (2006, [[Square Enix]], [[PlayStation 2]])
# *Super Smash Bros. Brawl* (2008, [[Nintendo]], [[Wii]])
# *Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots* (2008, [[Konami]], [[PlayStation 3]])
# *428: Fūsasareta Shibuya de* (2008, [[Sega]], [[Wii]])
# *Dragon Quest IX: Sentinels of the Starry Skies* (2009, [[Square Enix]], [[Nintendo DS]])
# *Monster Hunter Tri* (2009, [[Capcom]], [[Wii]])
# *Bayonetta* (2009, [[Sega]], [[Xbox 360]], [[PlayStation 3]])
# *New Super Mario Bros. Wii* (2009, [[Nintendo]], [[Wii]])
# *Metal Gear Solid: Peace Walker* (2010, Konami, [[PlayStation Portable]])
# [[Pokémon Black и White|*Pokémon Black* и *White*]] (2010, [[Nintendo]], [[Nintendo DS]])
# *The Legend of Zelda: Skyward Sword* (2011, Nintendo, Wii)
# *The Elder Scrolls V: Skyrim* (2011, [[Bethesda Softworks]], [[PlayStation 3]])
# *Final Fantasy XIII-2* (2011, [[Square Enix]], [[PlayStation 3]] и [[Xbox 360]])
# *Kid Icarus: Uprising* (2012, [[Nintendo]], [[Nintendo 3DS]])
# *Yakuza 5* (2012, [[Sega]], [[PlayStation 3]])
# *Jojo’s Bizarre Adventure: All Star Battle* (2013, [[Namco Bandai Games|Namco-Bandai]], PlayStation 3)
# *Grand Theft Auto V'' (2013, Rockstar Games, PlayStation 3 və Xbox 360)

## İstinadlar
Ayşən Əbdüləzimova

**Ayşən Əbdüləzimova** () — Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının kapitanı.

## Həyatı

## Karyerası

## Həmçinin bax
* Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
* Azərbaycan 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

## İstinadlar
Ukrayna Silahlı Qüvvələri

**Ukrayna Silahlı Qüvvələri** () — Ukrayna dövlətinin silahlı qüvvələri. Ukrayna Silahlı Qüvvələri də daxil olmaqla bütün hərbi və təhlükəsizlik qurumları Ukrayna prezidentinə tabedir. Ukrayna Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunları, Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri və Desant Qoşunlarından ibarətdir. 

2014-cü ildə Rusiya ilə Ukrayna arasında baş verən hadisələrdən sonra Ukrayna özünün Silahlı Qüvvələrinin sayını 204,000 nəfərə çatdırdı ki, bu da 229,000 nəfər hərbçisi olan Fransadan sonra Avropada ən çox hərbi qulluqçusu olan ölkə deməkdir.

3 iyun 2016-cı il tarixindən etibarən qadınlar da Ukrayna Silahlı Qüvvələrində döyüş əməliyyatlarına cəlb edilir.

## Büdcə
2016-cı ildə milli təhlükəsizlik və müdafiə büdcəsi 2013-cü illə müqayisədə 23%, 2005-ci illə müqayisədə 65% artaraq 5.172 milyard ABŞ $ təşkil etmişdir ki, bu da Ukrayna ÜDM-nin 5%-nə bərabərdir. 2016-cı ildə, həmçinin Silahlı Qüvvələrin modernizasiya xərcləri də 30% artmışdır.

* 2005: 2.7 milyard ABŞ dolları
* 2013: 3.6 milyard ABŞ dolları
* 2016: 4.4 milyard ABŞ dolları
* 2017: 5.1 milyard ABŞ dolları

## Hərbi bayram günləri
* 8 iyul: Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri günü
* İyulun ilk bazar günü: Hərbi Dəniz Qüvvələri günü
* 2 avqust: Desant Qüvvələri günü
* 7 sentyabr: Hərbi kəşfiyyat günü
* 14 oktyabr: Ukraynanın müdafiəçiləri günü
* 29 oktyabr: Maliyyə zabitləri günü
* 3 noyabr: Raket və Artilleriya Qoşunları günü
* 3 noyabr: Mühəndislər günü
* 6 dekabr: Silahlı Qüvvələr günü
* 12 dekabr: Quru Qoşunları günü

## Hərbi Sənaye Kompleksi
SSRİ dağıldıqdan sonra onun hərbi sənayesinin 30%-i Ukraynaya verildi. Ukrayna hələ də raket texnologiyası, döyüş gəmiləri və sualtı gəmilər üçün naviqasiya elektronikaları, döyüş təyyarələri üçün radar istehsalına görə liderlərdən biridir.

## İstinadlar
Yanşao mədəniyyəti

**Yanşao mədəniyyəti** — Neolit dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət.

## Tarix
E.ə. 5 və 3-cü minilliklər arasındakı dövrdə Çində, onun şimal-qərb vilayətlərində (Henan əyaləti), naxışlı keramika hazırlanması sənəti ilə xarakterizə olunan Yanşao mədəniyyəti meydana gəlir. Yanşaolular cilalanmış daş alətlər hazırlamağı, torpağı becərməyi və donuz saxlamağı bacarırdılar. Onlar qamış və torpaqla örtülmüş yarımdəyələrdə yaşayırdılar.
Cəld kərtənkələcik

**Cəld kərtənkələcik** () — Kərtənkələcik fəsiləsinə aid kərtənkələ növü.

## Xariçi görünüşü
Kiçik ölçülü olub 10,5 sm uzunluğa malik olurlar. Quyruqları 1,5–2 dəfə uzun olur. Rəngi və üzərindəki ləklər fərqli olur. Yuxarı hissəsi boz və qum rəngində olur. Üzərində isə qara və parlaq ləkələrlə örtülü olur. Qarın nahiyəsi ağ rəngdə olur.

## Həyat tərzi
Əsasən səhra, yarımsəhra və dağlarda yayılırlar. Onlara 1700 m yüksəkliklərdə belə yayıla bilir. Bərkimiş qumlarda gəmiricilərin yuvalarında gizlənir və yuva qururlar. Hörümçəklər, Cücülər və digər onurğasızlarla qidalanırlar. Mövsüm ərzində 2–3 dəfə yumurta qoya bilirlər. 2–9 yumurta qoyurlar (ölçüləri 1,3–1,5 sm).

## Yayıldığı ərazilər
Cəld kərtənkələlər Cənubi Qafqazın şərq hissəsində (Gürcüstanın şərqi və Azərbaycan), şimali İran, Dağıstan, Qazaxıstan və Mərkəzi Asiya, Əfqanıstanın şimalı, Monqolustan və Çin ərazilərində yayılmışdır.

## Yarımnövləri
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Cəld kərtənkələcik
Zamenis

**Dırmanan təlxələr** () — Suilanıkimilər fəsiləsinə aid növ.

## Növləri
Bu cinsə aşağıdakı növlər daxildir:
* 
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Zakir Əhmədov

**Zakir Əhmədov** () — Azərbaycan heykəltaraşı.

## Həyatı
Azərbaycan heykəltaraşı Zakir Əhmədov 1955-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

O, 1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin, 1988-ci ildə isə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun heykəltaraşlıq fakültələrini bitirib.

1978-ci ildən dünyanın bir çox ölkələrində keçirilən sərgilərdə iştirak edir.

1989-cu ildə Azərbaycan və SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü seçilib.

2005-ci ildə "Humay" milli mükafatına layiq görülüb.

Zakir Əhmədovun heykəlləri Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Polşa, Çexiya, Cənubi Afrika, Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, ABŞ və cox ölkələrdəki şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

## İştirakçısı olduğu sərgilər

1985. Finlandiyada Azərbaycan günləri.

1986. SSRİ xalqlarının sərgisi.

1987. Bakıda Azərbaycan günləri.

1988. Moskvada Sovet gənclər günləri.

1989. Polsada müasir heykəltaraşlıq sərgisi.

1991. M.F.Axundov adına Milli Kitabxanada Memar Əcəminin abidəsi.

1995. Bakıda fərdi sərgi.

1998. Bakıda fərdi sərgi.

1999. Bakıda birgə sərgi.

2000. Bakıda birgə sərgi.

2003. Türkiyədə fərdi sərgi. (Ankara)

2004. Türkiyədə birgə sərgi. (İstanbul)

2005. Türkiyədə birgə sərgi. (Antalya)

2006. Bakıda birgə sərgi.

2013. Bakıda birgə sərgi.

 Muellifi oldu]um heykeller
     1991-ci il-----M.F.Axundov adina kitabxana Memar HeciEMININ abidEsi 
     1988-2000 iller- Azerbaycan rayonlarinda esker abideleri ve dekorativ heykeller 
     2009 ci il------ Baki Azadliq metro stansiyasi  (divar qabartmalar" dogma AZERBAYCAN" )
     2010 ci il------Baki  Torgovi kucesi Kohne  Baki  (divar qabartmalar )
     2011 ci il------Baki Zabitler Parki ( cayci heykeli ")
     2011 ci il------Baki U.HacIyev KUCESI   Relief (" Kohne Baki ")
     2012-ci il------BAKI Iceri Seher ( Goca bagban heykeli)
     2013-cu il----- Gence MEHSETI myzeyi( kicik hecmli heykeller)
     2014-cu il----- Gence NIZAMI myzeyi( kicik hecmli heykelle
     2016-CI il----- Baki  NEFTCILER metro stansiyasi((divar qabartmalar"NEFT AZERBAYCANI)
     2021 CI IL -----Baki AG SHEHER Dincələn qiz heykəli bronza
     
     2022 ci il ---- Baki AG SHEHER GOC heykəli

## Xarici keçidlər
* Zakir Əhmədov
Qarasuq mədəniyyəti

**Qarasuq mədəniyyəti** — Tunc dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət.

## Tarixi
Andronovo mədəniyyətinin inkişaf etməsi və yayılması eyni zamanda proto-Türk yayılması və inkişafını göstərir. Bu mədəniyyət Altaylarda davam etdiyi sırada Minusinsk bölgəsində miladdan öncə 1000-ci illərdə Qarasuq mədəniyyəti adı verilən yeni bir mədəniyyət görünməyə başlayır. Miladdan öncə 800-cü illərdə Altaylarda və Minusinsk civarındakı bozqırlarda atlı köçərilər tamamilə hakim olmuşdur. Bəzi Monqol boylarının da atlı köçərilər halında yaşadığı anlaşılır. Bu tarixlərdə Qarasuq mədəniyyəti, yerini Altaylarda Mayəmir mədəniyyəti və Minusinskdə Taqar mədəniyyətinə buraxdı.
Norilsk

**Norilsk** () — Rusiya Federasiyasının Krasnoyarsk diyarında şəhər.

## Ümumi məlumat
Norilskin iqlimi cənub bölgələrinin iqlimindən çox fərqlidir. İlin yarısı gecə, yarısı da gündüz olur. Şəhər qarın qara yağdığı, orta yaşın on yaş daha kiçik olduğu Rusiyanın ən çirkli bölgələrindən biridir.

Uşaqlar nəfəs almaqda problem yaşayır, mis mədənləri yanında yaşayan məktəb çağı uşaqlarda qulaq, burun və boğaz xəstəlikləri digər bölgələrə görə daha yüksəkdir.

Mədənçilik 1930-cu illərdə başlayıb. Şəhərdə bu gün ildə təxminən 500 ton mis və nikel oksid, 2 milyon ton kükürd dioksid havaya buraxılır. Həkimlər gələcək illərdə Norilskdə insanların səhhətində şiş, vərəm kimi xəstəliklərin ortaya çıxacağını deyir. Orta yaş müddəti isə 50 ildir.

## Tarixi
Norilsk 1935-ci ildə qurulmuş olub, 1953-cü ildə şəhər statusu almışdır.. Şəhər 2001-ci ildən bəri qapalı şəhər statusundadır. 2005-ci ildə Talnax şəhəri Norilsk ilə birləşmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Krasnoyarsk diyarı
Talisman

**Talisman** və ya bəzən **maskot** () — hər hansı tanınan insanabənzər personaj, kollektivi təcəssüm etdirir: məktəb, idman komandası, icma, hərbi hissə, hadisə və ya brend.

İdman dünyasında, maskot kommersiya üçün də istifadə olunur.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan talismanları

## İstinadlar
Otahara sindromu

**Otahara sindromu** - körpələrin erkən epileptik ensefalopatiyası.

**Etiologiya:** polietioloji sindromdur, lakin əksər hallarda beynin prenatal zədələnməsi (baş beynin anadangəlmə qüsurları, Aykardi sindromu, neyro-dəri sindromları və s.) qeyd olunur.
Başlandığı yaş dövrü: uşağın 3 aylığına qədər, daha çox isə 1-ci ay ərzində başlayır.

**Klinik mənzərə:** tutmaların əsas tipi – 10 san hüdudlarında davam edən tonik spazmlardır. Adətən seriya şəklində (bir seriyada 10-40 spazm) meydana çıxır. Sutka ərzində spazmların ümumi miqdarı 300-400-ə çata bilər. Onlar həm oyaqlıq, həm də yuxu dövründə əmələ gəlirlər. Tonik spazmlardan başqa qısa parsial tutmalar (əsasən hemikonvulsiv) müşahidə edilir. Mioklonik tutmalar olmalı deyil, əgər onlar varsa, çox güman ki, bu erkən mioklonik ensefalopatiyanın variantıdır. Nevroloji müayinə zamanı psixomotor inkişafın aşkar geri qalması, bir çox hallarda görmə sinirlərinin atrofiyası və korluq, mikrosefaliya qeyd olunur.

**EEQ meyarları:** Elektroensefaloqrafiya(EEQ) müayinəsi kifayət qədər spesifik, lakin yalnız Otahara sindromu üçün patoqnomik olmayan əlamət – “alışma-zəifləmə” patterni aşkar edir. Bu özünü yüksək amplitudalı pik-dalğa komplekslərinin qısa diffuz boşalmaları ilə göstərir, bundan sonra elektroaktivliyin kəskin azalması – “bioelektrik səssizliyi” dövrlərinə qədər – müşahidə olunur.

**Neyrovizualizasiya:** xəstələrin əksəriyyətində baş beyində patoloji dəyişikliklər (daha çox inkişaf qüsurları və perinatal ensefalopatiyaların nəticələri) aşkar edir.

**Müalicə**: Tutmalar terapiyaya qarşı rezistentdirlər. Müalicə palliativ xarakter daşıyır.  EƏP-lər tamamilə effekt vermədikdə onların kortikosteroid hormonları ilə kombinasiyası mümkündür.

**Proqnoz:** həddən artıq ağırdır.

## İstinadlar
Febril tutmalar

**Febril tutmalar** (FT) - uşaqlarda (əsasən 3 ay – 5 yaş arasında)
qızdırma ilə əlaqəli olan və beyin zədəsi/infesksiyası olmadan baş
verən tutmalar. Adətən FT hərarət >38,5&nbsp;°C olanda baş verir. Tipik
hallarda FT qısa generalizə olunmuş tonik-klonik tutma şəklində
keçir. Lakin, fokal (parsial) FT xəstələrin 10%-də və uzun müddətli
(>20 dəq) FT xəstələrin 5%-də müşahidə olunur.
Ümumiyyətlə, əhalinin 4–5%-i ən azı 1 dəfə FT keçirir. İlkin
febril tutmanı keçirilmiş şəxslərdə epilepsiyanın başlanması ehtimalı
2–4% və təkrar FT-nin ehtimalı 30–40%. FT beyinin zədələnməsinə
səbəb olmur.

FT iki qrupa bölünür:

1. Sadə FT (qısa, generalizə olunmuş, bir qızdırma epizodunda 1
FT, tutmadan sonra nevroloji defisitsiz)

2. Mürəkkəb FT (uzun müddətli, yəni >20 dəq.; və ya fokal; və ya
bir qızdırma epizodunda >1 FT; FT-dən sonra nevroloji defisit)
Sadə FT-dən sonra epilepsiyanın başlanması ehtimalı 2%,
mürəkkəb FT-dən sonra isə ehtimal 4–12%-ə çatır.

**EEQ:** tutmaarası Elektroensefaloqrafiya(EEQ) əksər hallarda normal olur.

**Müalicə:** davamlı müalicə tövsiyə edilmir. Yalnız qızdırma
zamanı antikonvulsantlar məsləhət olunur.

## İstinadlar
Lennoks-Qasto sindromu

**Lennoks-Qasto sindromu**-

**Etiologiya:** üzvi mənşəli serebral rezidual sindromlar,
yarımkəskin ensefalopatiyalar, neyrometabolik pozuntular, tuberoz
skleroz.
Başlandığı yaş dövrü və rast gəlmə tezliyi: xəstəlik 2-8 yaş
arasında meydana çıxır. Başlanmasının pik səviyyəsi məktəbəqədər
yaş dövrünə (3-5 yaş) təsadüf edir. Pediatrik praktikada rast gəlinən
bütün epilepsiya formalarının 3,0-10,7%-ini təşkil edir.
Klinik mənzərə: LQS zamanı tutmaların semiologiyası həddən
artıq müxtəlifdir: tonik aksial; miatonik yıxılmalar; atipik absanslar;
«kiçik hərəki tutmaların» epileptik statusu; mioklonik yayılmış
tutmalar.

**[[Elektroensefaloqrafiya]](EEQ)** meyarları: tutmadan kənar dövrdə fon qeydiyyatı əsasən
diffuz ləng dalğalar, həmçinin «ləng spayk» kompleksləri tipində
davam etmiş ləng fəaliyyətdən ibarət olur. Adətən yuxuda əmələ
gələn, saniyədə 10-25 tezliklə yayılmış bilateral-sinxron spayklarla
özünü büruzə verən və qısa subklinik boşalmalar, yaxud daha
uzunmüddətli gedişlər şəklində meydana çıxan sürətli aktivlik EEQ
zamanı daha spesifik əlamətdir.
Tutma zamanı EEQ: tonik tutmaların başlanmasından bilavasitə
əvvəl EEQ-də fon aktivliyinin qısa desinxronizasiyası, yastılanmış
əyrilik – «elektro-dekremental vəziyyət» («electro-decremental
event») müşahidə edilir. Daha sonra artan amplitudalı və ön
şöbələrdə üstünlük təşkil edən yayılmış sürətli aktivlik meydana
çıxır. Adətən tutma 10–12 saniyə davam edən «spayk–ləng dalğa»
kompleksləri qeyri-müntəzəm ləng fəaliyyət ilə başa çatır.
LQS-nin kriptogen variantı zamanı nevroloji pozuntular nadir
hallarda rast gəlinir. Simptomatik variantda – mərkəzi parez və
ifliclər, çəpgözlük, dizartriya, mikrosefaliya kimi pozuntular təsvir
edilmişdir. İntellektual-mnestik pozuntular xəstəliyin zəruri
əlamətidir.

**Neyrovizualizasiya:** kriptogen sindrom zamanı lokal struktur
pozulmaları olmur. Bununla bərabər, pasiyentlərin əksəriyyətində
KT və MRT zamanı baş beynin diffuz atrofiyası aşkar olunur.
Simptomatik variantda – alın, gicgah nahiyələrində qabıqaltı strukturların və qabıq maddəsinin diffuz atrofiyası; normotenziv,
daxili hidrosefaliya; beyinin alın paylarının hipoplaziyası hesabına
subaraxnoidal sahənin genişlənməsi, kalsinatlar. MRT zamanı
heterotopiya, multisist ensefalomalyasiya şəklində neyronal
miqrasiyanın diffuz pozulmaları aşkar edilmişdir.

**Proqnoz:** bütün halların 2/3-də – farmakorezistentlik, 80%
hallarda – ağır koqnitiv və şəxsiyyət pozuntuları. Mənfi proqnostik
əlamətlər – beynin üzvi mənşəli zədələnmələri və ya Vest sindromu,
yayılmış və tez-tez baş verən tonik tutmalar, statuslara meyllilik.

## İstinadlar
Li Txemin

**Li Txemin** (koreyaca:이태민, d. 18 iyul 1993-cü il, Seul) – koreyalı müğənni, SHINee qrupunun ifaçısı.
Qabaqtəpə arısı

**Qabaqtəpə arısı** - Bozdağ-Qafqaz arılarına daxil olan populyasiya yerli şəraitin təsiri nəticəsində meydana gəlmişdir. Bu arı ölkəmizin Daşkəsən rayonu Qabaqtəpə kəndi yaxınlığında formalaşdığı üçün Qabaqtəpə arısı adlandırılmışdır. 

## Qısa məlumat
Qabaqtəpə arıları açıq-boz rəngdə olur. Qarın nahiyəsində sarı həlqələr yoxdur. Üzəri tükçüklərlə örtülüdür. Kənardan baxdıqda yan hissələr gümüşü rəngə çalır. Bu populyasiya dünyada uzun xortumlu olması ilə fərqlənir. Onların xortumlarının uzunluğu 6,9 mm təşkil edir. Bu isə arıya üstünlük verir. Arının şirə vəziləri çiçək dərinliydən məhsul toplaya bilir və bitkiləri sərbəst çarpaz tozlandırır. Bozdağ-Qafqaz arılarında xortun uzun olması (7,2) ilə seçilir və bu yarımnövün bütün yaxşı xüsusiyyətlərini özündə cəmləyir. Digər qafqaz arıları kimi sancmağa meyilli deyildir. Bu isə arıçılara üz toru taxmadan belə işləmələrimə imkan verir. Beçə verməyə az meyilli deyillər. Yaz ayları sürətlə inkişaf edirlər. Ana arılar gün ərzində 2000 yumurta qoya bilir. Sürətlə çoxalma qabiliyyəti, qışı yaxşı keçirməsi onları qonşu ölkələrdə də məşhur edir.

## Yayılması
Onlar əsasən Gəncəbasar bölgəsində daha geniş yayılmışdır. Daşkəsən, Gədəbəy rayonu, Şahdağ və Murovdağ sisiləsi boyunca, Şəmkirçayın axarları boyunca daha çox yayılmışdır.

## İstinadlar
G-Dragon

**Kvon Ci Yon** (təxəllüsü: **G-Dragon**; ; ) — Koreya müğənnisi, repçisi, bəstəkarı, söz yazıçısı, musiqi prodüseri, modeli, BIGBANG qrupunun lideri. Ləqəbi K-Pop kralıdır. G-Dragon, 2006 -cı ildə, dünyanın ən məşhur qruplarından biri olan hip hop qrupu The Big Bang-in lideri olaraq cənubi Koreya əyləncə şirkəti YG Entertainment-da 6 il işlədi.

İlk solo albomu Heartbreaker ve 2009'da satışa çıxan eyni adı ilə satışlar yaxşı getdi; həmin ərəfədə Koreyalı bir solist tərəfindən ən çox satılan album oldu və o "2009 Mnet Asiya Musiqi Mükafatları"nda İlin Albomunu qazandı. G-Dragon, 2010-cu ildə GD & TOP albomunu satışa vermək üçün Big Bang qrupundan dostu TOP ilə birlikdə işlədi. İlk EP One of the Kind (2012) çox bəyənildi və üç single qazandı: "One of a Kind", "Crayon",  "This XX". EP, 2013 Seoul Music Awards-da İlın Rekordu'nu Qazandı. 2013 -cü ildə, dünya səviyyəsində ilk turuna solist olaraq başladı . G-Dragon, ikinci albomu Coup d'Etat'ın (2013) müvəffəqiyyəti ilə 2013 Mnet Asian Music Awards-da İlin Sənətkarı mükafatını qazandı. 2017-ci ildəki konsert turu Act III: M.O.T.T.E, Koreyalı bir solist tərəfindən indiyə qədər reallaşdırılan ən böyük tur oldu.

## İstinadlar
Babinski simptomu

**Babinski simptomu** və ya **Plantar refleks** — təhrif olunmuş ayaqaltı refleksdir. Piramid fəaliyyətinin pozulması zamanı meydana çıxır. Bu refleksi yaratmaq üçün pəncəaltının lateral hissəsini cızmaqla qıcıqlandırmaq lazımdır. Bu zaman baş barmaq açılır, o biri barmaqlar yelpikvari vəziyyət alır.

## Həmçinin bax
*Nevrologiya

## İstinadlar
Rossolimo simptomu

**Rossolimo simptomu**- bu simptomu almaq üçün pəncənin II və V barmaqlarının altına çəkiclə vurulur. Bu zaman cavab olaraq həmin barmaqlar bükülür. Piramid yolun zədələnməsi zamanı müşahidə olunur.

## İstinadlar
Kerniq simptomu

**Kerniq simptomu** — xəstə arxası üstə uzanmış vəziyyətdə həkim düz bucaq altında bud-çanaq və diz oynaqlarında ayağı bükür və sonra diz oynağında açır. Baş beyin və onurğa beyni qişalarının qıcıqlanması zamanı diz oynağında ətrafın açılması əzələlərin tonik gərginləşməsinə görə çətinləşir, bəzən ağrı olur. Meningitlər zamanı qeydə alınan əsas nevroloji simptomlardan hesab olunur.

## Həmçinin bax
* Behr sindromu

## İstinadlar
Azərbaycan Avropa Oyunlarında

**[[Azərbaycan]]** **Avropa Oyunlarında**. Azərbaycan birinci dəfə 2015-ci ildə Bakıda Avropa Oyunlarına qatılıb. I Avropa Oyunlarında Azərbaycan 21 qızıl, 15 gümüş və 20 bürünc medal qazandı. Azərbaycan Avropa Oyunlarında ən yaxşı nəticə 2015-ci ilə təsadüf etdi. Azərbaycan həmin il medal sıralanmasında yalnızca Rusiya Federasiyasından geri qaldı və 2-ci yeri tutdu.

## Tarixi

### Bakı—2015

100x100px|left

*Əsas məqalə: [[Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında]]*

## Medal cədvəli

### İdman növləri

 ***<small>İdman növündə medal sıralamasında birinci yeri tutur</small>***

## Medalçıların siyahısı

## Bayraqdarların siyahısı

## Həmçinin bax

* Azərbaycan Olimpiya Oyunlarında
* Azərbaycan Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunlarında
* Azərbaycan İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Alın epilepsiyası

**Alın epilepsiyası** — bütün lokal mənşəli epilepsiyalar arasında rastgəlmə tezliyinə görə gicgah epilepsiyasından sonra ikinci yer tutur. Alın epilepsiyasının simptomatik, kriptogen və idiopatik formalarınıayırd edirlər.

Sadə parsial tutmalar somatosensor aura şəklinə malikdirlər(sancma, dartılma, təzyiq, elektrik cərəyanı və ya boşalmasınınkeçməsi hissləri). Görmə illüziyaları və hallüsinasiyalarınaqavramanın parlaqlığının dəyişməsi və ya görmənin yayğınlığı, ağdairələr, görmə obrazlarının görmə sahəsində uzun müddətsaxlanması daxildir. Vegetativ əlamətlər (tremor, təngnəfəslik, bradikardiya, hiperemiya, sianoz) müşahidə olunur. Xəstələrintəxminən ¼-də qorxu, dəhşət affekti, ekzaltasiya, eyforiya və yabeyindən çıxmayan fikirlər və hər hansı hərəkətə məcbur edilməhissi şəklində psixi pozulma meydana çıxır. Epileptik boşalmaya baş beynin üç şöbəsindən hansının cəlb edilməsindən asılı olaraq hərəkitutmaları təsnif etmək qəbul olunmuşdur. Bu kontekstdə beyinqabığının presentral şöbələrində baş verən boşalmalarlaəlaqələndirilən parsial (fokal) hərəki tutmalar ("Cekson tutmaları")ayırd edilir. Onlar birtərəfli klonik dartılmalar, başın kontrlateraldöndərilməsi və şüurun saxlanması ilə xarakterizə olunur. Əlavəsensomotor sahədə tutmalar birtərəfli və ya ikitərəfli gərginlik, qışqırıq və ya inilti, yaxud, əksinə nitqin dayanması ilə səciyyələnir. Daha çox gecə vaxtı seriya şəklində meydana çıxır. Mürəkkəbparsial tutmalar absanslara bənzər şəkildə gedişə malikdir – donmuşbaxış, bilateral tonik gərginlik, təkrarlanan əl hərəkətləri, şüurunitməsi fonunda başın adversiyası, bimanual və bipedal hərəkətlər. Bututmaların əmələ gəlməsini baş beynin orbital və mediofrontalşöbələrində boşalmalarla əlaqələndirirlər. Tutmadan sonra şüursürətlə bərpa olunur və praktik olaraq şüur dolaşıqlığı müşahidəedilmir.

Alın epilepsiyası olan xəstələrin təxminən ¼-də epileptikstatus rast gəlinir. Alın epilepsiyasının diaqnostikasında EEQ həlledici rol oynamır, çünki patoloji aktivlik boşalmaları bütün aparmalar üzrə yayıla, yaxud ümumiyyətlə qeyd olunmaya bilər. Boşalmaların generasiyasıyerinin yanlış müəyyən edilməsi mümkündür.

Tez-tez baş verən tutmalar, seriya ilə və statusla gedişə meyillilik olması səbəbindən proqnoz ümumilikdə yaxşı deyil.

Müalicə topiramat, valproatlar, karbamazepin, lamotricinvasitəsilə aparılır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Epilepsiya
Brudzinski simptomu

**Brudzinski simptomu** — Meningitlər zamanı qeydə alınan əsas nevroloji simptomlardan hesab edilir.

► Brudzinski (yuxarı) simptomu – arxası üstə uzanmış xəstədə
həkim ənsə əzələlərinin rigidliyini yoxladıqda, passiv olaraq başı
önə əyir, bu zaman ətraflar diz və bud-çanaq oynağında bükülür.

► Brudzinski (orta) simptomu – qasıq nahiyəsinə təzyiq göstərdikdə
reflektor olaraq ətraflar diz və bud-çanaq oynağında bükülür.

► Brudzinski (aşağı) simptomu – Kerniq simptomunda olduğu kimi
bükülmüş ətrafı diz oynağında açırlar. Bu zaman digər ətraf diz
oynağında bükülür.

## İstinadlar
Adolf Vindaus

**Adolf Vindaus** () (25 dekabr 1876, Berlin – 9 iyun 1959, Göttingen) — Almaniya kimyaçısı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1928).

## Həyatı
Adolf Vindaus 25 dekabr 1876-cı ildə Berlin şəhərində anadan olmuşdu. 1928-ci ildə alim Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Adolf Vindaus 9 iyun 1959-cu ildə Göttingen şəhərində vəfat edib.

## Həmçinin bax
* Nobel mükafatı

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Gürlevik şəlaləsi

**Gürlevik şəlaləsi** Türkiyədə Ərzincanın 23 km cənub-şərqində yerləşir.1950–1953-cü illərdə Dövlət Su İşləri (DSİ) tərəfindən, 3,040 KW gücünə sahib şəlalənin aşağı hissəsində, su-elektrik stansiyası tikilib. Növbəti illərdə, 1965-ci ildə əlavə olaraq Gürlevik su-elektrik stansiyasının su tutumu 3.866 1 / san yüksəldildi.

## İstinadlar
Turkish Embassy.org — Republic of Turkey 

## Həmçinin bax
* Göksu şəlaləsi
* Türkiyədə vulkanlar
Əhməd sultan Avşar

**Əhməd sultan Avşar** () — Səfəvi sərkərdəsi.

## Həyatı
Əhməd sultan I Şah İsmayıl Səfəvi dönəmində ucalmış əmirlərdəndir. Şah onu Fərah vilayətinə hakim təyin etmişdi. Bu vilayətin başçısı olarkən dəfələrlə özbəklərə qarşı vuruşmuşdu. İsgəndər bəy Münşi yazır: “Şahın müzəffər ordusunun qayıtması xəbərindən agah olan Übeyd xan yenə də elə həmin ildə - doqquz yüz otuz beşinci ildə (miladi 1528/29) Buxaranın ətraf yerlərindən döyüşkən ləşkər toplayaraq, Xorasana gəldi. Sevincək Məhəmməd sultanı və Əbdüləziz sultanın oğlunu özündən əvvəl müqəddəs Məşhəd səmtinə yolladı. Qızılbaş əmirlərindən, o vaxtlarda "sultan" olan, Ağzıvar xan Şamlı, habelə Əhməd sultan Əfşar və Yaqub sultan Qacar müqqədəs Məşhəddə idilər. Məşhəd barısının inşası hələ başa çatmadığı üçün onlar şəhərdə səngər (kuçebənd) quraraq, qorunmaqla (moharesət) məşğul olmağa başladılar. Onların aralarındakı hərb atəşi iki ayədək alovlandı. Sonra Übeyd xanın özü də Mavərənnəhrin Bəhram qəzəbli qoşunu ilə şəhər xaricinə gəlib yetişdi və hücuma keçdi. Səngərlərin ətrafında bərk döyüşlər başlandı. Bu hərbə davam gətirməyə bundan artıq taqətləri qalmayan qızılbaşlar döyüşməyi məsləhət görməyərək, bir gecə Məşhəddən çıxdılar. Əhməd Sultan Əfşar özünün ülkası olan Fəraha getdi, Fərah qalasını möhkəmlədib orada qaldı, Ağzıvar xan və Yaqub sultan isə Məzinana tərəf yollandılar”.

I Şah Təhmasib onu saraya çağrılıb qorçubaşı təyin etdi.
	
Əhməd sultan zəhmli, hirsli, qorxmaz bir şəxsiyyət olmuşdur. 1574-cü ildə tayfadaşları onu əsəbləşdirdiyindən Avşar elinin əleyhinə kobud danışmışdı. I Şah Təhmasib onu kobudluğu üstündə Ələmut qalasında həbs etdirmişdi.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar. Avşarlar. Bakı: Şuşa, 2008, 352 səh.

## Həmçinin bax
* Avşar eli
Maximum the Hormone

**Maximum the Hormone** () — Yaponiya metal musiqi qrupu.

## Qrup üzvləri
* Daisuke-han - Rep
* Nao - Zərbçisi/Vokal
* Maximum the Ryo-kun - Gitara/Vokal
* Ue-chan - Bas gitara

## Diskoqrafiya
*1999 — *[[A.S.A. Crew]]* 
*2001 — *[[Hō]]* 
*2002 — *[[Mimi Kajiru]]* 
*2004 — *[[Kusoban]]* 
*2005 — *[[Rokkinpo Goroshi]]* 
*2007 — *[[Bu-ikikaesu]]* 
*2013 — *[[Yoshū Fukushū]]*

## İstinadlar
Ştutqart Universiteti

**Ştutqart Universiteti** () — Almaniyanın Ştutqart şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 1829-cu ildə qoyulmuşdur.

## Xarici əlaqələri
Bu ali təhsil müəssisəsi Almaniyanın 9 aparıcı texniki ali məktəbinin birliyi olan TU9 ittifaqının üzvüdür.

## Reytinqi

## Şəkilləri


Allmandring 9B Universität Stuttgart.jpg|
Pfaffenwaldring 32 Universität Stuttgart 02.jpg|
Studentenwohnheime (Wiederholdstraße) 001.JPG|
Stuttgart Uni Fertigungsinstitute Hegelstraße Bürotrakt.jpg|
UniStuttgartNWZ2.jpg|



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Kanibadam

**Kanibadam**() — Tacikistanın Sogd vilayətində şəhər.

## Tarixi

Kanibadam - qədim soğdca "Badamla zəngin yer" anlamındadır.

Mərkəzi Asiyanın bir çox böyük və qədim şəhərləri Fərqanə vadisində yerləşir.Bunlardan Xocənd, Əndican, Kokand, Nəməngan, Riştan, İsfərah, Şorab və Kanibadam. Böyük İpək yolu vasitəsilə Çin Avropaya bağlanırdı.

Kanibadam şəhəri IX əsr mənbələrində xatırlanır.

## Coğrafiyası

## Əhalisi

1 yanvar 2015-ci il məlumatına görə şəhərin əhalisi  49 700 nəfərdən ibarətdir.

## İqlimi

## İstinadlar

## Həmçinin bax

* Sogd vilayəti
* Fərqanə vadisi

## Xarici keçidlər
* Qənibadamın tarixi 
* Qənibadamın rəsmi saytı
Jonghyun

**Kim Jong-hyun** (koreyaca: 김종현, ) — SHINee qrupunun baş vokalisti, radio VJ və S. M. The Ballad üzvlərindən biri.

## İstinadlar
Ensefalit

**Ensefalit** ()– baş beyinin iltihabı, xəstəliktörədən mikroorqanizmlərin beyinə keçməsi nəticəsində baş verən infeksion xəstəlik qrupu. Ensefalit spesifik törədicilərin (süzülən virusların bir neçə tipi) bilavasitə beyin toxumasına keçməsindən, bəzi infeksion xəstəliklərdən (qrip, yatalaq, qızılca, skarlatina, suçiçəyi, revmatizm, quduzluq və s.) kəskin və xroniki intoksikasiyadan (qidadan zəhərlənmələr və s.) törəyir.

Ensefalit çox zaman təbii mənbə xəstəliyi olub, müəyyən coğrafi landşaftlarda (əsasən tayqa meşələri zonası) yayılır. Onun üçün mövsümi xarakter daşıyıb infeksiya daşıyıcılarının (gənə, ağcaqanad) aktivliyi ilə əlaqədardır. Gənə ensefalitinin mənbəyi bəzi gəmiricilər, iri mal-qara, keçilər, bəzi quş növləri sayılır. Xəstəliyin yayıcıları çox vaxt otlaq gənələri olur.

İnfeksion xəstəliklərin təsnifatının ən rasional prinsipi onların səbəblərinə görə təsnifatdır (etioloji amillərə). Ensefalitlərin səbəbi hələlik müəyyən edilmədiyindən, ensefalitlərin təsnifatı zamanı xəstəliyin gedişatının xüsusiyyətləri də istifadə olunur (patogenetik amil). Bu prinsiplərə əsaslanaraq, ensefalitlər əsas və ikincil, virus və mikrob, yoluxucu-allergik, allergik və zəhərli olanlara bölünür.

## Risk faktorları
Hər kəs ensefalitə yoluxa bilər. Yoluxmanı artıra bilən faktorlara aşağıdakılar aiddir:
* Bəzi növ ensefalitlər müəyyən yaş qruplarında daha çox yayılmış və ya daha ağır keçir. Ümumilikdə uşaqlar və yaşlı insanların virus ensefalitinə məruz qalma riski daha çoxdur. Herpes simpleks mənşəli ensefalit daha çox 20–40 yaş arasında rast gəlinir;
* Zəif immun sisteminə malik olan insanlar — İİV virusu daşıyıcıları, immunosupressiv dərmanlar qəbul edənlər və.s;
* Coğrafi regionlar. Ağcaqanadlar və gənələr müəyyən coğrafi regionlarda yayğın olurlar;
* İlin fəsli- gənə ensefaliti daha çox yaz-yay mövsümündə rast gəlinir.

## Əlamətləri
Ensefalit xəstəliyinin inkubasiya dövrü 7–20 gündür. Xəstəlik qəflətən kəskin başlayır. Temperatur 39–40°-yə çatır. Xəstədə baş ağrıları, qusma olur. Xəstəliyin ilk günlərində şüur pozğunluğu, sayıqlama, meningit əlamətləri ola bilər. Ağır hallarda bulbar sindrom meydana çıxır. Ən qorxulu hal qalxan iflic formasıdır. Bu 2–3 gün ərzində xəstəni məhv edə bilir.

## Ağırlaşmaları
Ağırlaşmalar yaşdan, ensefalitə səbəb olan infeksiyadan, xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən, xəstəliyin başlanması ilə müalicənin başlanması arasındakı zamandan asılıdır. Beyinin iltihabla zədələnməsi bir sıra fəsadlarla səbəb ola bilər. Ən ağır ağırlaşma zamanı koma və ölüm olur. Digər ağırlaşmalar- davamlı yorğunluq, şəxsiyyət dəyişiklikləri, yaddaş pozulmaları, görmə və eşitmə defektləri, əzələ zəifliyi- parezlər, nitq pozulması bir neçə ay və ya daimi olaraq qala bilər.

## Həmçinin bax
* Viruslar
* Xəstəlik

## Xarici keçid
* [./Https://www.bodybuildingmyth.xyz/turmeric-its-uses-benefits/ Ensefalit]
* BEYIN ILTIHABI (ENSEFALIT) 
* Ensefalit Nedir? Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir? 

## İstinadlar
Korset

**Korset** () — kişi və qadınların arıq görünmək üçün geyindiyi xüsusi geyim forması.

## İstifadəsi

### Dəb

### Tibbi

### Fetiş

## İstinadlar
Qərb yatağanı

**Qərb yatağanı** () — Yatağanlar fəsiləsinə aid ilan növüdür.

## Xariçi görünüş
80 sm uzunluğa malik olurlar. Quyruqları isə çox qısa olur.

## Qidalanması
Qərb yatağanı əsasən kərtənkələ və gəmiricilərlə qidalanır.

## Yayılması
Onlara Balkan yarımadası, Xəzərönü yarımsəhralardan şərqi Altay ərazilərinə qədər ərazilərdə rast gəlinir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Şoco

**Şoco** (Shoujo (少女) və ya Shōjo ( Şooco))  - gənc qız və ya kiçik qız kimi tərcümə olan yapon söz. 

12-dən 18 yaşına qədər qızlar üçün nəzərdə tutulan anime və manqa növü. Adətən sevgi hekayəsi olur, personajların obrazlarına da diqqət verilir. Xüsusiyyətləri: çizmə ya qroteskli-yumoristik, ya da incə-romantik olur (*"Weiss Kreuz"*). Janraltıları: *[[maho-şoco]]* - sehrbaz qızlar haqqında (məsələn, *"[[Seylor Mun]]"*). Hərdən qadın *[[Harem (janr)|harem]]* janrı olur (*"Ouran High School Host Club"*).
## Yaponiyadakı şoco jurnalları
"Şoco" əsərlər şoco mövzulu olan jurnallarda və ya ayrıca çap olunurlar. Aşağıda köhnə və davam edən Yapon şoco manqa jurnallarının nəşriyyatçılarına görə ayrılmış siyahısı göstərilir. Bunlar fərqli təqvimlərdə verilir, ən məşhur olanlar 15 günlük (Margaret, Hana to Yume, Sho-Comi) və aylıq periodlardır (Ribon, Betsuma, Betsu Fure, Lala).

### Şueişa
*Ribon (りぼん)
*Ribon Original (リボンオリジナル)
*Cookie
*Margaret (マーガレット)
*Bessatsu Margaret (Betsuma) (別冊マーガレット)
*The Margaret (ザマーガレット)
*Deluxe Margaret (デラックスマーガレット)
### Kodanşa
*Nakayoshi (なかよし)
*Amie
*Shōjo Friend (少女フレンド)
*Bessatsu Friend (Betsu Fure) (別冊フレンド)
*Dessert (デザート)
*kiss
*Be Love

### Şogakukan
*Ciao (ちゃお)
*Çu Çu
*Shōjo Comic (Şo-Comi) (少女コミック)
*Bessatsu Shōjo Comic (Betsu Comi)
*Petit Comic (プチコミック)
*Cheese!
*Pochette (ポシェット)
### Hakusenşa
*Şüca döyüşçüləri
### Kadokava sote
*Asuka
### WEB Jurnalı
*MANGA AIRPORT (漫画えあぽーと)
Bişoco

Yapon populyar mədəniyyətində  həmçinin ***bishojo*** və ya ***bishoujo*** kimi romanlaşdırılmış sevimli qız obrazıdır.
Quqllamaq

**Quqllamaq** () —  internetdə məlumat tapmaqdan ötürü Google axtarış sistemindən istifadə etməyi izah edən neologizm fel. Sadəcə Google-də deyil, digər axtarış sistemlərində axtarış apararkən bu sözdən istifadə oluna bilər. Adını məşhur axtarış sistemi və şirkət olan Google-dən alan söz ABŞ Dialekt Dərnəyi tərəfindən *"[[2002]]-ci ilin ən faydalı sözü"* seçilmişdir. 15 iyun 2006-cı ildə rəsmi olaraq Oksford İngiliscə Lüğətinə və iyun 2006-cı ildə Merriam-Uebster Universitet Lüğətinin 11-ci nəşrinə daxil edilmişdir.

Bu sözdən ilk dəfə fel kimi 8 iyun 1998-ci ildə Google-nin qurucularından biri Larri Peyc tərəfindən bir e-poçt məktubunda istifadə edilmişdir. Marka dəyərinin düşməsindən və marka adının məhsul adına çevrilməsindən ehtiyatlanan Google adının "ümumi internet axtarışları" mənasında istifadə edilməsini dəstəkləmir. Buna görə də 23 fevral 2003-cü ildə şirkət yeni sözləri təqib edən Word Spy saytının yaradıcı Pol Makfidresə xəbərdarlıq məktubu göndərmişdir.*"Washington Post"* qəzetindəki bir məqaləsində Frank Arends bir Google vəkilindən aldığı və "Quqllamaq" felinin düzgün istifadəsindən bəhs edən məktubu ələ almışdır. Bu narahatlığa görə Merriam Uebster Universitet Lüğətinin lüğət yazıçıları felin ilk hərfini kiçiltmişdir. Lakin Oksford İngiliscə Lüğətinin tərtibçiləri belə addım atmamışlar.

Google 25 oktyabr 2006-cı ildə xalqa açıq etiraz yayımlayaraq *"Google"* sözünün yalnızca Google Inc. və xidmətlərindən bəhs edilərkən istifadə edilməsini istəmişdir.

## Həmçinin bax
* Google

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rəsmi saytı
İmre Laslotski

**İmre Laslotski** — Macarıstanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015-ci ildən)

## Həyatı
İmre Laslotski 1961-ci ildə anadan olmuşdur.

Moskva Dövlət Universitetinin və Hollandiyanın Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun məzunudur.

Diplomatik karyerasına Macarıstan XİN-də məruzəçi vəzifəsi ilə başlamış, daha sonra Nazirliyin departamentlərindən birinə baş direktor təyin edilmişdir.

O, Macarıstanın Küveyt, Mərakeş, Liviyadakı diplomatik missiyalarında çalımış və ölkəsinin Tacikistan, Qırğızıstan və Qazaxıstandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.

2015-ci ilin sentyabr ayından Macarıstanın Azərbaycandakı səfirliyinə başçılıq edir.

## Şəxsi məlumatlar
Evlidir, 2 uşağı var.

İngilis, rus, ərəb, portuqal və italyan dillərini bilir.

## İstinadlar
Yatağan ilanlar

**Yatağ ilanlar**, və ya **Qum yatağan ilanları** () – Yatağanlar fəsiləsinə aid ilan cinsi.

## Xüsusiyyətləri
Bu cinsə daxil olan ilan növlərinin yalnız az qismi qumda yuva qururlar. Digər qismi isə gilli, çınqıllı və daşlıq ərazilərdə yuva qurur. Bədəni silindirik formaya malik olur və əzələ sistemi yaxşı inkişaf etmişdir. Quyruğu isə çox qısadır. Gözləri xırda olub yuxarı istiqamətlənmiş formadadır. Ön dişləri arxa dişlərinə nisbətən uzundur. Onlar əsasən öz ovunu əzələli bədəni ilə sıxaraq öldürürlər. Əsasən kərtənkələlərlə qidalanırlar. Dişilər 20 bala doğa bilir.

## Yayılması
Yatağanlar Şimali və Cənubi Afrika, Mərkəzi və Cənubi Asiya, Qafqaz və Balkan yarımadası kimi ərazilərdə yayılmışdır.

## Klassikfikasiya
Növ 9 növə bölünür:
* 
* *
* *
* 
* 
* *
* 
* *
** 
** 
* 

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Eyrenis

**Eyrenis** () — Suilanı fəsiləsinə daxil olan ilan cinsi.

## Qısa məlumat
Bu cinsə daxil ilanlarda uzunluq 30 sm-dən 70 sm arasında dəyişir. Onlara Şimal-şərqi Afrika, Aralıq dənizi və Egey dənizi hövzəsi ərazilərdə Qafqazdan şimal-qərbi Hindistana qədər olan ərazilərdə rast gəlmək olar. Azərbaycanda bu cinsə daxil olan Sakit eyrenis, Ermənistan eyrenisi və Xaltalı eyrenis kimi növləri yaşayır. Bu cinsə daxil olan növlər arasında ən iriləri — *Eirenis modestus* növüdür. Onlar əsasən Cənubi Qafqaz ərazilərində hündürlüyü 2000 metr yüksəkliyi olan ərazilərdə rast gəlinir. Onlar əsasən Cücülər və digər Onurğasızlarla qidalanır.

## Növləri
Cins özü 18 növə bölünür:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Bəzən bu cinsə Fars eyrenisidə daxil (*Pseudocyclophis persicus*, *Eirenis persicus*) edilir.

## Ədəbiyyat
* Даревский И. С., Рябов С. А., Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — С. 140. — 1000 экз. — ISBN 5-98092-007-2.
* Банников А. Г, Даревский И. С., Ищенко В. Г., Рустамов А. К, Щербак Н. Н. Определитель земноводных и пресмыкающихся фауны СССР. — М.: Просвещение, 1977. — С. 293. — 415 с. DjVu, 18Mb
* Большая советская энциклопедия, статья "Контии

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Nəhəng gürzə

**** () —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Bu cinsin nümayəndələri əsasən səhra və yarımsəhra ərazilərində yayılmışlar. Qəzəbli xüsusiyyətə malik olurlar və kifayət qədər zəhərə malikdirlər. Bu səbəbdən çox təhlükəlidirlər.

## Klassifikasiya
Cinsə dörd növ daxildir:
* 
* *[[Livan gürzəsi|Macrovipera lebetina]] — [[Livan gürzəsi]]*
* 
* 

## Yayılması
Bu cinsə daxil olan növlər: Şimali Afrika, Kipr, Türkiyə, Azərbaycan, Dağıstan, Ermənistan, İran, Əfqanıstan, Mərkəzi Asiyanın cənub ölkələrində, Pakistan və Hindistanın şimal-şərq hissələrində yayılmışdır.
Mavritaniya gürzəsi əvvəllər *Macrovipera deserti* yarımnövü hesab edilirdi.

## Şəkillər

Macrovipera_lebetina_obtusa.jpg|Gürzə
Macrovipera_schweizeri.JPG|*Macrovipera schweizeri*


## İstinadlar

## Həmçinin bax
Traksiya

**Traksiya** və ya **Dartma** — Neyrocərrahiyyədə, travamatologiyada degenerativ xəstəliklərdə, diskyırtıqlarrında, sınıqlarda xəstəliklərində istifadə olunan ortopedik metod.

Onurğanın traksiyası əzələ kontrakturalarını azaldır, sinir sıxılmaları zamanı dekompressiya törədir, fəqərəarası diskin daxili təzyiqini azaldır. Traksion müalicə ortoped-travmatoloji və nevroloji profilli xəstələrin reablitasiyasında fəqərəarası disk fraqmentlərinin protruziyasının azaldılması, fəqərəarası diskin yerdəyişməsi zamanı, onurğada əyrilik olduqda, bir çox reflektor pozulmalarda istifadə olunur.

## İstinadlar
Şərur (dəqiqləşdirmə)

* Şərur — Naxçıvanda şəhər.
* Şərur rayonu — Naxçıvanda rayon.
* Şərur (içki) — müalicəvi mineral süfrə suyu.
* Şərurun səsi (qəzet) — qəzet.
* ‎Şərur (Xudabəndə)
Ermənistan eyrenisi

**Ermənistan eyrenisi** () — Suilanı fəsiləsinə aid ilan növü.

## Qısa məlumat
Yetkin ilanların uzunluğu 49 sm-dir. Bədəninin müxtəlif nahiyələrində rənglər fərqlidir. Yuxarı hissə zeytuni-boz, balı-qırmızı, bəzən isə demək olar ki qaradır. Bədənin ortanahiyyəsində 17 pulcuq vardır.

Əsasən Cücülər, Hörümçəklər və digər Onurğasızlarla qidalanırlar.

Ov zamanı başını geriyə çəkərək, ağzını geniş açaraq şikarını cəld şəkildə tutur və onu dərhal udur.

## Yayılması
Bu növə Cənubi Qafqazda, cənub-qərbi və cənub-şərqi Azərbaycan, cənubi Ermənistan, şərqi Türkiyə, qərbi İran və şərqi İraq ərazilərində rast gəlinir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Ermənistan eyrenisinin şəkilləri 
* Ermənistan eyrenisinin şəkilləri
Miopatiya

**Miopatiya** — əzələ xəstəliyi olub , əzələ zəifliyi ilə müşahidə olunur.

## Patofiziologiyası
Əzələ hüceyrələrində tamlığın və metobolik prosesslərin pozulması genetik inkişaf anomaliyası , infeksiya, toksinlər, iltihab , horomonal və elektrolit balansının pozulması nəticəsində baş verə bilir.

## Təsnifatı
Miopatiyalar iki böyük qrupa bölünür:
* Anadangəlmə miopatiyalar (muskular distrofiyalar, metobalik miopatiyalar, mitoxondrial miopatiyar)
* Qazanılmış miopatiyalar (iltihabi , infeksiyon , toksik, sistem xəstəliklərinə bağlı)

**Iltihabi miopaiyalar**
* Polimoizitlər
* Dermatomiozitlər
* əlavə cisimcikli miozitlər

**Infeksiyon**
* Virus infeksiyaları (İİV, influenza virusu, Epstein-Barr virusu)
* Bakterial piomiozitlər (Staphylococcus aureus və streptococci)
* Spiroxetlər (Laym xəstəliyi)
* Parazitik infeksiyalar

**Toksik Miopatiyalar**
* Dərmanlar(Steroidlər, xolesterin azaldan dərmanlar, Propofol, Amiodaron, kolxisin, Omeprazol, Triptofan)
* Toksinlər (Alkoqol, Toluin)

**Sistem xəstəliklərlə bağlı miopatiyalar**
* Endokrin xəstəliklər (Tiroid, Paratiroid, Pituitary ya adrenal disfunksiya)
* Sistem iltihabi xəstəliklər (Qırmızı qurd eşənəyi, Revmatoid artrit ,Sklerodermiya , Şeqren sindromu, sarkoidoz , qarışıq birləşdirici toxuma xəstəlikləri)
* Elektrolit disbalansı (kalium ya maqnezium anormallığı, hipofosfatemiya)
* Kritik xəstəlik miopatiyası
* Amiloid miopatiyası (birincilli amiloidoz, ailevi amiloidoz)

## Klinik əlamələr
Miopatiyalar sensor əlamətlər olmadan motor (hərəki) simptomlarla xarakterizə olunur. Kramp, fiziki yüklənmədə yorğunluq , əzələ ağrıları çox rast gəlinən əlamətlərdəndir.

## İstinadlar
Hannover Universiteti

**Hannover Universiteti** () — Almaniyanın Hannover şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 1831-ci ildə qoyulmuşdur.

## Xarici əlaqələri
Bu ali təhsil müəssisəsi Almaniyanın 9 aparıcı texniki ali məktəbinin birliyi olan TU9 ittifaqının üzvüdür.

## Reytinqi

## Şəkilləri


1. Hannoversches Ulanenregiment Nr. 13, ehemalige Kaserne, Callinstraße 34 von 1936, Universität Hannover, Gebäude 3407.jpg|
Bismarckstraße University Hanover Germany 3.jpg|
Audimax Building University Hanover Germany.jpg|
Extension building university horticultural institutes Hanover Germany 01.jpg|
NanoDay2008 Konferenzfoto k.jpg|



## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*
Bişonen

**Bişonen** ( *bişo:nen*, "gözəl oğlan") — ideal gözəl oğlan mənasını verən yapon sözü. Xarici ölkələrdə otakular tərəfindən manqa və animenin kişi personajlarını xarakterizə etmək üçün istifadə olunur

## İstinadlar
Polimiozit

**Polimiozit** — iltihabi miopatiyanın tiplərindən olub, proksimal əzələlərdə zəiflik və əzələ kütləsinin itirilməsi ilə büruzə verir.

## İstinadlar
Kusko krallığı

**Kusko krallığı** (keçya dilində: Qusqu, ispan dilində: Cusco (Cuzco)) — 1197–1438 — And dağlarında mövcud olmuş, çox da böyük olmayan dövlət, XII əsrə yaxın inklər tərəfindən əsası qoyulmuş şəhər dövlət. Zaman keçdikcə müharibələr və ya dinc assimilyasiya vasitəsilə krallıq öz ərazisini genişləndirərək inklərin imperiyasına çevrilmişdir.

## Tarixi
Kusko ərazisində inklər XII əsrə yaxın tayfa kimi görünmüşlər. Manko Kapakanın rəhbərliyi ilə onlar tezliklə Kusko şəhər-dövlətinin əsasını qoymuşlar.

1438-ci ildə İnk imperiyasının doqquzuncu hökmdarı Paçakutinin (1438–1471) rəhbərliyi ilə fəal işğalçılıq siyasətinə başlamışlar. Tezliklə Paçakuti Andın bütün ərazisini işğal etməyə müvəffəq oldu.

Paçakuti Kusko krallığını imperiyaya çevirdi, o, federal idarəetmə sistemi yaratdı, bu idarəetmə sistemi mərkəzi hökumətdə inklərlə birlikdə dörd əyalətin yerli güclü liderlərinin də təmsil olunmasına imkan yaradırdı. Mülahizələrə görə, Maçu-Pikçu şəhərinin əsası da Paçakuti tərəfindən qoyulmuşdur.

## Hökmdarları
Tarixi mənbələrə əsasən Kusko krallığının hökmdarları aşağıdakılar olmuşdur:
* Manko Kapak — (1200–1230)
* Sinçi Roka — (1230–1260)
* Loke Yupanki — (1260–1290)
* Mayta Kapak — 1290–1320
* Kapak Yupanki — 1320–1350
* Inka Roka — 1350–1380
* Yauar Uakak — 1380–1410
* Virakoça İnka — 1410–1438

Kusko krallığının ilk hökmdarlarının adları məlum deyil, sonralar Kapak səhra komandiri, Sinçi lider mənasında işlənilmişdi. Sülalənin əsasının 1200-cü ildən başlandığı ehtimal olunur.

## Tarixi irsin qorunma tədbirləri

## Mənbə
* Купрієнко С. А. Суспільно-господарський устрій імперії інків Тавантінсуйу : автореф. дис. на здобуття наук. ступеня канд. істор. наук : 07.00.02. http://kuprienko.info/kupriienko-s-a-the-social-and-economic-system-of-the-inca-empire-tawantinsuyu-manuscript/.2013 
* Куприенко С. А. Источники XVI–XVII веков по истории инков: хроники, документы, письма. http://books.google.ru/books?id=vnYVTrJ2PVoC&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false.2013
* Пачакути Йамки Салькамайва, Хуан де Санта Крус, Куприенко С. А. Доклад о древностях этого королевства Перу. http://kuprienko.info/pachakuti-jamki-sal-kamajva-h-de-s-k-kuprienko-s-a-doklad-o-drevnostyah-e-togo-korolevstva-peru/.2013
* Талах В. Н., Куприенко С. А. Америка первоначальная. Источники по истории майя, науа (астеков) и инков. http://kuprienko.info/talah-v-n-kuprienko-s-a-amerika-pervonachal-naya-istochniki-po-istorii-majya-naua-astekov-i-inkov/.2013
* (Spanish) María Rostworowski. Enciclopedia Temática del Perú: Incas. Lima: El Comercio S. A., 2004.
* (Spanish) Editorial Sol 90. Historia Universal 5: América precolombina. Barcelona, España, 2002.
* (English) Bushnell. Peru, Ancient people and places.
* (English) MacQuarrie, Kim. The Last Days of the Incas. Simon & Schuster, 2007. ISBN 978-0-7432-6049-7.