open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şotlandiya Müasir Milli İncəsənət Qalereyası

**Şotlandiya Müasir Milli İncəsənət Qalereyası** () — Şotlandiyanın Edinburq şəhərində müasir incəsənət əsərlərinin nümayiş etdirildiyi muzey.

## Ümumi məlumat
Şotlandiya Müasir Milli İncəsənət Qalereyası 1960-cı ildə Kral Nəbatət Bağında yerləşən İnverleyt-haus binasında təşkil olunmuşdur. 1980-ci ildə hazırda yerləşdiyi binaya — Edinburqda 1825–1828-ci illərdə arxitektor Uilyam Barn tərəfindən Con Uotson xəstəxanası yaxışlığında məktəb üçün inşa edilmiş Vest-End binasına köçürülmüşdür.

Muzeyin qarşısında Heykəltəraşlar parkı yerləşir. Burada Henri Murun, Toni Kreqqanın, Reyçel Uaytredin və Barbara Xepuortun əsərlərinə rast gəlmək mümkündür. 2002-ci ildə arxitektor və dizayner Çarlz Cenks muzeyin qarşısındakı qazon üzərində nəhəng "torpaq" heykəltəraşlıq formasını yaratmışdır. Müəllifin fikrincə, bu "heykəltəraşlıq" əsəri Xaotik nəzəriyyənin məhsuludur. Məhz bu quruluşa görə muzey 2004-cü ildə 100 min funt sterlinq məbləğində mükafata layiq görülmüşdür.

Şotlandiya Müasir Milli İncəsənət Qalereyasının kolleksiyasına Pikasso, Brak, Mondrian, Uorxol, Roy Lixtenşteynin, Frensis Bekonun, Piter Xaysonun, Lyusen freydin, Duqlas Qordonun və digər müasir rəssamların əsərləri daxildir. Qalereyada həmçinin vaxtaşırı müxtəlif mövzularda sərgilər də təşkil olunur.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Museum website
* Charles Jencks' Landform
* http://www.nationalgalleries.org/collections/
Ron Libman

**Ron Libman** () (11 oktyabr 1937, Nyu York, Nyu York, ABŞ — 6 dekabr 2019) — amerikalı aktyor. 1993-cü ildə Ən yaxşı kişi roluna görə Toni mükafatı qazanmışdır.

## Şəxsi həyatı
Libman Nyu-York şəhərində Qreys və Myurreyin ailəsində anadan olmuşdu. Atası paltar dükkanında işləyirdi. 1958-ci ildə Ohayo Uesliyan Universitetindən məzun olmuşdu. İlk evliliyini Linda Lavin (1969–1981) ilə edən Libman ikinci dəfə 1983-cü ildə Cessika Volter ilə evlənmişdir. Hal-hazırda Nyu-York Yeni Məktəbinin müəllim heyətində çalışmaqdadır.

## Filmoqrafiyası

### Filmlər

### Teleseriallar

## Mükafat və nominasiyalar

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Zaman Universiteti

**Zaman Universiteti** — Kambocanın Pnompen şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Universitetin əsası 2010-cu ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
ASAN Radio

**ASAN Radio** — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən radio. 24 dekabr 2015-ci il tarixində 100.0 MHz tezliyində Bakı və Abşeron ərazisində sınaq yayımına başlayıb. Radionun direktoru Emin Musəvidir. ASAN Radio Azərbaycan dilində yayımlanır.

## Yaradılması
ASAN radionun açılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tapşırıq vermişdi. 8 sentyabr 2015-ci ildə radionun açılması ilə Milli Televiziya və Radio Şurası Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinə 100 MHs tezliyində Azərbaycan üzrə teleradio yayımın aparılması üçün 6 illik lisenziya verib. Oktyabr ayında televiziya və radio sahəsində böyük təcrübəsi olan Emin Musəvi ASAN Radionun direktoru təyin olundu. 2015-ci ilin sonlarında, 24 dekabr tarixində ASAN radio test yayımına başladı. Radio ilk olaraq yalnız Bakı və Abşeron rayonları ərazisində yayımlanırdı. ASAN Radionun formalaşdırılmasında Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyi iştirak edib.

## Fəaliyyəti
ASAN Radionun yaradılmasında məqsəd dövlət xidmətləri sahəsində ixtisaslaşmış radionun formalaşdırılması, dövlət strukturlarına etimadın gücləndirilməsidir. Radio Azərbaycan dilində yayımlanır. Radionun fəaliyyəti Dövlət Agentliyinin İnformasiya təminatı şöbəsi tərəfindən həyata keçirilir.

## Həmçinin bax
* Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi
* ASAN xidmət

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Əş-Şəbab

**əş-Şəbab** (; ) — Somalidə məskunlaşan terror təşkilatı. "Əl-Qaidə" terror təşkilatına bağlı olan "əş-Şəbab" terror qruplaşması 2006-cı ildə Somalidə yaranıb. Ölkənin zəif hökumətin əlində olduğunu görən qruplaşma, özünü "İslam dövlətləri"nin tərkib hissəsi adlandıraraq Efiopiya qüvvələrinə qarşı vuruşmağa başlayıb. Terrorçular ələ keçirdikləri torpaqları "İslamın şəriət qaydaları" ilə quracaqları iddiası ilə digər ölkələrdən də öz aralarına cihad adı altında insanları cəlb edir.

## Etimologiya
Hərəkatın adı ərəbcədən "Hərəkət əş-Şəbab əl-Mucahidun" (Mücahid Gənclər Təşkilatı) olub, qısa olaraq "əş-Şəbab" kimi tanınır.

## Tarixi
əş-Şəbab terror təşkilatı ilk dəfə 2004-cü ildə "Hizbul Şəbab" (Gənclər Partiyası) adı ilə tanınmağa başlayıb. əş-Şəbab hərəkatının qurucuları daha əvvəl Somalidə əsas İslam cəbhəsi hesab olunan "İslam Məhkəmələri" adlı hərəkatda olub. Ancaq sonradan daha radikal görüşlü şəxslər ayrılaraq əş-Şəbabı yaradıblar. Təşkilat Somalidə yumşaq "İslam Məhkəmələri" Hərəkatına qarşı düşmən cəbhədə dayanır və ilk dəfə 2009-cu ildə ölkənin prezidenti, keçmiş məktəb müəllimi Şərif Əhmədin hökumətinə qarşı silahlı müqavimətə başlayıb.

əş-Şəbab yarandığı gündən bu yana Somalidə bir neçə iri terror hücumları həyata keçirib. Politoloqların fikrincə, "Əş-Şəbab" qruplaşması əsasən partizan döyüşlər aparır. Bölgədə daha çox Keniya və Afrika Birliyinə daxil ölkələrə gələn turistləri, eləcə də əsgərləri oğurlayırlar. Buna baxmayaraq Efiopiya qüvvələri ölkənin qərbindən daxil olaraq Beledveyne və Baidoa şəhərlərini nəzarətə götürməyə müəffəq olub. Terrorçular 2015-ci il 21 sentyabrında 152 adamın ölümünə səbəb olan terror Qarissa Universitet Kollecinə hücumunu üzərinə götürüb.

Qruplaşma öz şəriətinə uyğun şəkildə zina etməkdə günahlandırılan qadınları daşlayaraq öldürür, oğruları isə əllərini kəsməklə cəzalandırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Al-Shabaab: How Great a Threat?: Hearing before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, One Hundred Thirteenth Congress, First Session, October 3, 2013
Retrospektiv

**Retrospektiv** (, "geriyə baxış") — keçmişə baxış, keçmişdə baş vermiş hadisələrə nəzər salmaq.

İsim kimi işləndikdə "retrospektiv" sözü tibb, kompüter proqramlaşdırması, kütləvi mədəniyyət və incəsənətdə spesifik mənalar daşıyır. Sifət kimi işləndikdə isə hüquq, standartlaşdırma və mükafatlar sahəsində retroaktiv sözünün sinonimi kimi çıxış edir.

## Tibbdə
Tibbi retrospektiv xəstənin tibbi tarixçəsi və həyat tərzinin yoxlanmasıdır.

## İncəsənətdə
Retrospektiv sərgi sənətkarın yaradıcılığının uzun bir dövrünü əhatə edir. Eynilə də, retrospektiv yığma albom sənətçinin keçmiş əsərlərindən, adətən ən populyar mahnılarından ibarət olur. Televiziyada və ya qəzetdə aktyor, siyasətçi və ya digər tanınmış şəxsin keçmişi haqda xəbər həmin şəxsin həyatına retrospektiv baxışdır.

## Mükafatlandırma
Retrospektiv və ya retroaktiv mükafat təsis edilib o şəxslərə verilir ki, o şəxs həmin mükafatı öz dövründə ala bilməsə də, mükafatın indiki şərtlərinə əsasən ona bu mükafat verilə bilərdi.

## İstinadlar
Tərlan Fərəcov

**Fərəcov Tərlan Hüseyn oğlu** — texnika elmləri doktoru.

## Həyatı
Fərəcov Tərlan Hüseyn oğlu Azərbaycan Respublikasının Puşkin rayonunda anadan olmuşdur. 1955-ci ildə "Neft yataqlarının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1955-1958-ci illərdə "Gürganneft" trestində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1958-1968-ci illərdə AzETNÇİ-da böyük mühəndis işləmişdir. 1963-cü ildə "Quyuların qazılması zamanı elastik-plastik süxurların mexaniki xassələrinin və səmərəli dağılmasının tədqiqi" mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə "Böyük dərinliklərdə qazıma zamanı dağ süxurlarının dayanıqlığı və dağıdılması proseslərinin tədqiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1968-1994-cü illərdə Fərəcov T.H. həmçinin AzNKİ-nun "Nəzəri mexanika" kafedrasında pedaqoji fəaliyyət göstərmiş, "Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi" kafedrasının müdiri olmuşdur.

## Elmi fəaliyyəti
Fərəcov T.H. dağ süxurlarının dağılması mexanikası sahəsində tanınmış alimdir. 
Elmi tədqiqatların sahəsi: neft və qaz quyularının qazılması zamanı dağ süxurlarının dağılması və deformasiyası məsələlərinin tədqiqi. Fərəcov T.H. 45 elmi məqalənin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.
Cırtdan qatil balina

**Cırtdan qatil balina**, və ya **fereza** () — Məməlilərin nadir növüdür. Delfinlər fəsiləsinə aiddir.

## Görünüşü
Cırtdan qatil balinanın başı elə də böyük deyildir. Bel üzgəcləri üçkünc olub 20–30 sm hündürlüyə malikdir. Ağzı kiçik ölçülərə malik olur. Rəngi qara rəngdə olsa da boğaz nahiyəsində parlaq ağ ləkə vardır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Official website of the Agreement on the Conservation of Small Cetaceans of the Baltic, North East Atlantic, Irish and North Seas
* Official website of the Agreement on the Conservation of Cetaceans in the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area
* Memorandum of Understanding Concerning the Conservation of the Manatee and Small Cetaceans of Western Africa and Macaronesia
* Official webpage of the Memorandum of Understanding for the Conservation of Cetaceans and Their Habitats in the Pacific Islands Region
Kroze adaları

**Kroze adaları** () — Fransaının Hind okeanında yerləşən Fransanın Cənub və Antarktika ərazilərinə daxildir.

Arxipelaq 6 vulkan məşəlli adadan ibarətdir. Arxipelaq 100&nbsp;km məsafədə yerləşir.  Adalarda yaşayış yoxdur. Pocceson adasında Qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Burada 50 elmi işçi vardır.
## Tarixi
Arxipelaq 22 (və ya 23) yanvar 1772 ildə fransız dənizçisi Marion-Dyofren tərəfindən aşkarlanmışdır. 24 yanvarda isə onlar adalarda fransız bayrağını adalara sançaraq Fransa ərazisi elan edirlər. O, adaları baş köməkçisi Jyol Krozenin şərəfinə adlandırılır.

XIX - XX əsrlərdə adalar tez-tez balina və suiti ovçuları tərəfindən ziyarət edilirdi.

1965-ci ildən Fransanın Cənub və Antarktika ərazilərinə daxil edilir.

## Geologiyası
adalar 50 milyon il öncə suyun üzünə çıxmışdır. Adalar vulkan məşəllidir.

## İqlimi
Adalar buzlaqlarla örtülü olmasa da iqlimi küləkli və rütubətlidir. Yağıntının miqdarı illik olaraq 2000&nbsp;mm təşkil edir. İlin 300 günü adalarda yağış yağır. Küləyin surəti 100&nbsp;km/s təşkil edir.

Qışda havanın temperaru −5 °S, yayda isə +18 °S olur. Orta aylıq temperatur +2 ° +11 °S arasında d.

## Flora və fauna

Adalarda çoxlu sayda Makaronlar pinqvini və Kral pinqvini yayılmışdır. Digər növlər isə demək olar ki az (Papua pinqvini) koloniya əmələ gətirə bilirlər.

Bundan əlavə burada Suitilər və su quşları yayılmışdır (Albatroslar).

Arxipelaq 1938 ildən qoruq elan edilmişdir. Sərhədləri fransız ordusu və Qrinpis tərəfindən qorunur.

## Arxipelaqın tərkibi

## İstinadlar

## Mənbə
*  *Mills, W. J.* Exploring Polar Frontiers. A Historical Encyclopedia. Volume 1, A—L / William James Mills. — ABC-CLIO, 2003. — ISBN 1-57607-423-4.
* *Rubin, J.* Antarctica / Jeff Rubin. — Lonely Planet, 2008. — 380 P.
* Kroze arxipelaqının xəritəsi
* Kroze adaları
* Kroze haqqında məlumat
Antipodov adaları

**Antipod adaları** () — Sakit okeanın cənubunda qayalıqlardan ibarət məskunlaşmamış xırda adalar qrupu. Adalar Yeni Zelandiyanın cənub-şərqində yerləşir və  tərəfindən idarə edilir.

Antipod adaları UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir

## Coğrafiyası
 
Adaların sahəsi 20,97&nbsp;km² təşkil edir. Qrinviç meridianından (51o31′ şm.e.) tam əks tərəfdə yerləşdiyinə görə (49o41′ c.e., 178o43′ ş.u.) bu ad verilmişdir. Arxipelaqa daxil adalar: Antipodov adası  (20&nbsp;km²) (), Bollans adası (2&nbsp;km²) () və çoxlu sayda qayalıqlar vardır. 
Adaların iqlimi olduqca sərtdir.

## Tarixi
Adalar ilk dəfə 1800-cü ildə kəşf edilmişdir. Daimi əhalisi yoxdur. Bununla belə adaları nadir hallarda alimlər və turistlər ziyarət edirlər.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Maribor Universiteti

**Maribor Universiteti** () — Sloveniyanın Maribor şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Maribor Universitetinin əsası 1975-ci ildə qoyulmuşdur.

## Şəkilləri


Univerza Maribor.jpg|
SLO-Maribor22.JPG|



## Xarici keçidlər

*
Stüart adası

**Stüart adası** () və ya **Pakiura** () — Yeni Zelandiyanın sahəsinə görə üçüncü adasıdır. Cənub adasından 30&nbsp;km cənubda yerləşir. Adalar bir-birindən Fovo boğazı vastəsi ilə ayrılır.

## Coğrafiyası

Adanın sahəsi 1746&nbsp;km² təşkil edir. Adanın ən hündür nöqtəsi 979 metrə malk olam Anqlem dağıdır. Adanın şimal hissədi dağlıqdır. Adanın ən uzun çayı Freşuoter çayıdır. Cənubu isə nisbətən düzənlikdir. Buradan Rakixua, Toitoi, Boqa və bir necə kiçik çaylar axır.

Adanın 80 % ərazisi Milli park ərazisinə daxil edilmişdir. Rakiura Milli parkı Yeni Zelandiyanın  ən cavan parkıdır.

## Tarixi
Ada ilk dəfə Ceyms Kuk tərəfindən 1770-ci ildə kəşf etmişdir. O, adanın Cənub adasının bir hissəsi olduğunu zənn edir. 1809-ci ildə Vilyam Stüart «Peqas» gəmisində ekspedisiya əsnasında adanın müstəqil ada olduğunu isbat etmişdir. Adanın adı onun adı ilə bağlıdır.

Maorilər adaya Pakiura (), adlandırmışlar. Bu isə «Üzən Səma» mənasını verir. Qütb parıltısı ilə əlaqədar verilmişdir.

1841-ci ildə ada Yeni Lester vilayətinə aid edilir. 1846 il konsitutsiyasına görə ada Yeni Myonster vilayətinə daxil edilir. 1853-ci ildə Stüart Otaqa vilayətinə aid edilir. 1876-ci ildən vilayət sistemi ləğv edilir. O zamandan indiyə qədər Sautlend regionuna daxildir.

## Əhalisi
Yeganə yaşayışı məntəqəsi Oban şəhəridir. 2006-ci il məlumatına görə burada 402 nəfər yaşayır. Əvvəllər adanın cənubunda Port-Peqasus adlı qəsəbə mövcud olmuşdur. Hazırda isə yaşayış yoxdur.

## Nəqliyyat və infrastruktura
Stüart adası ilə Cənub arasında parom fəaliyyət göstərir. 
Təyyarələr bəzən Masson buxtasının quşluq sahəsinə enir.

Adanın əsas gəlir mənbəyi balıqçılıq, meşə sənayesi və turizmdir. 
## Maqnit anomaliyası

Maqnit anomaliyası səbəbindən ada qütb parıltısını müşahidə etmək olar.

## İstinadlar

## Mənbə
* Rakiura Milli Park  
* Ada xəbərləri 
*  Stewart Island Flights
Lüdviq muzeyi (Köln)

**Lüdviq muzeyi** (Köln) — (alman dilində: Museum Ludwig) — Almaniyanın Köln şəhərində Köln kafedralı və Mərkəzi dəmiryol vağzalı yaxınlığında, Henrix Böll meydanında yerləşən müasir incəsənət muzeyi.

## Tarixi
Lüdviq muzeyi alman ekspressionistləri vəkil Yozef Xaubrix, məhrum alman sənayeçisi Peter Lüdviq və onun arvadı İren tərəfindən toplanmış kolleksiyalar əsasında 1976-cı ildə yaradılmışdır.

Muzeyin binası Osvald Ungersin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bu kolleksiyada syurrealistlərin, Oktyabr çevrilişindən əvvəl və oktyabr cevrilişindən sonrakı dövrlərdə yaşamış rus avanqardistlərinin, o cümlədən Qonçarovun, Kandinskinin, Larianovun, Lisitskinin, Maleviçin, Rodçenkonun, Esterin, həmçinin Pablo Pikassonun əsərləri nümayiş etdirilir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
* Музей Людвига на сайте музеев Кёльна
* Музей Людвига на сайте "Импрессионизм в сети"
Cənubi Sandviç çökəkliyi

**Cənubi Sandviç çökəkliyi** — dərin nov Atlantik okeanın cənubunda, Cənubi Sandviç adaları sahilləri boyunca (şərq sahili) uzanır. Novun uzunluğu 1200 km təşkil edir. Maksimum dərinliyi 8428 metrdir. V-formaya malikdir. Eni 6000 km-dən 100 km arasında dəyişir. Dərinliyin dibində isə bir necə milometrə çatır.
Birinci sülalə (Misir)

**I sülalə** — Qədim Misiri idarə edən ilk sülalə.

## Ümumi məlumat
Qədim Misirdə sülalər dövrü Yuxarı Misir nomu Narmer (Manefonun fikrincə onun adı Mina idi) Aşağı Misiri məğlub edərək
Misiri vahid halda birləşdirməsi ilə başlayır. Bu dövrdə padşahlığın mərkəzi Tinis şəhəri idi. I sülalənin dəqiq olaraq hansı dövrdə hakimiyyətdə olmasını demək mümkün deyil. Güman edilir ki, bu sülalə e.ə. XXXIV və XXX əsrlərdə hökmdarlıq edib. Radiokarbon üsulu ilə aparılan analizə əsasən I xanədanlığın hakimiyyət illəri təxminən e.ə. 3218–3035 illər kimi göstərirlir.

Bu dövrə aid yazılı abidələrin azlığından baş verən hadisələr yaxşı öyrənilməyib. Əsas məlumat mənbəyi "Narmer paleti" adlandırılan daş löhvədir. Ümumiyyətlə ilk sülalələrlə bağlı məlumatlar dəqiq deyil və müəyyən mənada əfsanəvi xarakter daşıyır.

I sülalə üçün özəl olan hallardan biri fironun dəfnində qurban vermə adətinin geniş yayılması idi. Qurban həm insan, həm də heyvan ola bilərdi. Məsələn, firon Cerin məqbərəsində daha 338 insan qəbri aşkarlanıb. Bu hadisə Qədim Misir əhalisinin axirət haqqında fikirlərini öyrənməyə imkan verir.

## Fironlar

## İstinadlar
Verona Müasir İncəsənət Qalereyası

**Verona Müasir İncəsənət Qalereyası** (italyan dilində:Galleria d'arte moderna) — İtaliyanın Verona şəhərində bələdiyyə muzeyi. 
## Ümumi məlumat
Muzey XVIII əsrdə tikilmiş Emilei-Forti sarayında yerləşir. Bina XX əsrin ortalarında arxitektor İqnatsio Pelleqrinonun iştirakı ilə əsaslı şəkildə bərpa olunmuşdur. Bu binada Akillie Forti tərəfindən yaradılmış müasir incəsənət qalereyası yerləşdirilmişdir. Muzeyin açılışı 14 mart 1982-ci ildə baş vermişdir.

Muzeyin kolleksiyasına Covanni Dyuprenin, Medardo Rossonun, Antonio Rotta, Cakomo Mantsunun, Covanni Fattorinin, Emilio Vedovanın, Ottone Rozainin, Filippo de Pizisin və başqalarının əsərləri daxildir. Kolleksiya şəhər bələdiyyəsinin fəal fəaliyyəti nəticəsində ardıcıl olaraq yeni eksponatlarla zəşginləşdirilir.

## Mənbə
*Ренцо Кьярели. Верона. — Флоренция: Bonechi Edizioni, 2006. — С. 38. — ISBN 88-7204-523-1.
## Xarici keçid
* Homepage der Galleria d'arte moderna Palazzo Forti (italienisch/englisch)
* Galleria d'arte moderna Palazzo Forti auf www.kunstaspekte.de (deutsch)
* Galleria d'arte moderna Palazzo Forti auf www.artdreamguide.com (italienisch)
Desfluran

**Desfluran** fluran qrubundan yeni dövr inhalyasion anestetiklərindən olub, yaxşı hipnotik, lakin zəif analgetik və əzələ relaksasiya təsirə malikdir. 1992-ci ildən sintez olunmağa başlanılmış desfluran demək olar ki, indiki dövrdə anesteziyada gniş tətbiq olunmaqdadır. Sələflərindən tez təsirli, bədəndən tez xaric olma, həlim anestesiya effektliliyi, minimal toksikliyi ilə müsbət şəkildə fərqlənir. Desfluran Almaniya, Avstriya və İsveçrədə Bekster firmasının istehsal etdiyi *Suprane* adı ilə tanınır.

## Kimyəvi xüsusiyyəti
### Xüsusiyyətləri
Desfluranın maye kimi sıxlığı 1,465 q/ml olub, qaynama temperaturu 22,8 °C, buxar təzyiqi 20 °C 88,5 kPa-dır. Aşağı qaynama temperaturuna malik olduğuna görə onun istifadəsi üçün xüsusi dozimetr qurğu gərəkdir.

### Stereokimyası
Desfluran rasemat, yəni aşağıdakı iki enantiyomerin 1: 1 qarışığıdır:

## Farmakologiyası
Desfluranın qanın qaz tərkibində yayılma dərəcəsi 0,42-dir. Belə ki, desfluranın alveol qovucuqlarında 1 həcm faizi, qanda 0,42 həcm faizinə bərabərdir. Desfluranın tez bir zamanda yuxuya getmə və yuxudan ayılma qabiliyyətinə malik olması, onun alveollardan qana yüksək keçmə xüsusiyyəti ilə izah olunur, lakin desfluranın qanda həllolma dərəcəsi zəifdir. Onun minimal alviol konsentrasiyası (MAK) 6%-dir. Bununla da o, izofluran və sevoflurandan fərqli olaraq bir qədər zəif potensiyaya malikdir. Desfluranın digər bir zəif cəhəti isə nəfəs yolu selikli qişalarına qıcıqlandırıcı təsir eməsidir ki, bu da bronxospazmlara və larinqospazmlara gətirib çıxara bilir. Bu məqsədlə giriş narkozu qismində istifadəsi məsləhət görülmür.

Desfluranın metobolizm dərəcəsi çox aşağı olub, 0,1% təşkil edir. Bu xüsusiyyətinə görə də qaraciyər toksikliyi çox zəifdir. Qaraciyəri zədəli yaxud xəstə olan pasiyentlərin narkozunda istifadəsi üçün tam müvafiq sayılır. Digər inhalyasion anestetiklər kimi desfluran da beyindaxili təzyiqi artırır, eyni zamanda bədxassəli hipertermiyaya səbəb ola bilir.

Anesteziya təsiri əsas nəzəriyyəyə əsasən desfluranın sinir membrabında zülal, lipid və su ilə müştərək və mürəkkəb əlaqəsi ilə izah edilir.

## Əlavə təsirləri
* Selikli qişanı qıcıqlandırdığına görə öskürək,
* Başağrısı
* Ürək ritminin pozğunluğu: taxikardiya, bradikardiya
* Hipertoniya, hipotoniya
* Faringit
* Konyunktivit
* Ürəkbulanması, qusma

## Əks göstərişlər
* Koronar ürək xəstəliyində (ürəyin işemik xəstəliyində)
* Bədxassəli hipertoniya riskli xəstələrə.
* Uşaq cərrahiyyəsində

## İstinadlar
İkinci sülalə (Misir)

**II sülalə** - Qədim Misir tarixinin erkən padşahlıq dövrünün ikinci və sonuncu sülaləsi.

## Tarix
Bu dövrlə bağlı məlumatlar yetərli qədər olmadığından ikinci sülalə zamanında siyasi vəziyyət, qonşu xalqlarla münasibət çox zəif öyrənilib.

Bu xanədanlıq birinci sülalənin süqutundan sonra hakimiyyətə gəlib və Misirin dövlət quruluşunun təkmilləşməsi, dini və inzibati sistemlərin formalaşmasında önəmli rol oyanıb.

II sülalə dövründə əhali arasında dinin güclənməsi, yeni dini mərkəzlərin yaranması müşahidə olunub. Manefon Tinisin paytaxt şəhər statusunu qoruduğunu yazır.

Tanınmış misirşünas Volfanq Helqə görə Misir bu dövrdə iki yerə bölünüb. Ayrılma səbəbi kimi cəmiyyətdə dini fərqlərin güclənməsi önə çıxardılır. Buna görə II sülalə fironlarının bir hissəsi Yuxarı, digər bir hissəsi isə Aşağı Misirdə hökmranlıq edib.

İlk firon Hotepsehemuy ölkəni birləşdirmək və daxili sabitliyi bərpa etmək məqsədilə müxtəlif tədbirlər həyata keçirib. Onun adı "iki güc barışır" mənasını verir ki, bu da o dövrdə Yuxarı və Aşağı Misirin yenidən birləşməsinə işarə edir.

Sülalənin digər önəmli fironlarından biri Peribsen olub. Peribsen, təxminən e.ə. 2760-cı ildə hakimiyyətə gəlib və ölkədəki dini dəyişikliklərlə yadda qalıb. O, ənənəvi günəş tanrısı Ra əvəzinə Seti öz qoruyucu tanrısı kimi qəbul edirdi. Bu dəyişiklik həm də Peribsenin dövründə baş verən dini böhranı, Misir cəmiyyətində yaranmış qarşıdurmaları əks etdirir.

Sülalənin son fironu Xasexemuy isə ölkənin yenidən sabitliyə qovuşmasında mühüm rol oynayıb. Deltada baş qaldıran üsyanı yatırıb və ölkənin cənub və şimalını yenidən birləşdirməyi bacarıb. O, özünü həm Hor, həm də Set tanrılarının himayədarı kimi təqdim edirdi.

## Fironlar
II sülalə hökmdarlarının adları, sıralaması və hakimiyyət illəri haqqında məlumatlar dəqiq deyil. İlk üç firon bir çox mənbələrdə eynidir. 

## İstinadlar
Sevofluran

**Sevofluran** fluran qrubundan yeni dövr inhalyasion anestetiklərindən olub, yaxşı hipnotik, lakin zəif analgetik və əzələ relaksasiya təsirə malikdir. Sevofluran demək olar ki, indiki dövrdə cərrahi əməliyyatlarda anesteziya məqsədilə xüsusilə üşaq cərrahiyəsində gniş tətbiq olunmaqdadır. Sələflərindən tez təsirli, bədəndən tez xaric olma, həlim anestesiya effektliliyi, minimal toksikliyi ilə müsbət şəkildə fərqlənir.

## Kimyəvi xüsusiyyəti
Sevofluran maye kimi sıxlığı 1,52 q/ml olub, qaynama temperaturu 58,5 °C, buxar təzyiqi 20 °C 23,1 kPa-dır. Onun suda həllolma qabiliyyəti çox zəifdir.

## Farmakologiyası
Sevofluranın qanın qaz tərkibində yayılma dərəcəsi 0,65-dir. Belə ki, sevofluranın alveol qovucuqlarında 1 həcm faizi, qanda 0,65 həcm faizinə bərabərdir. Sevofluranın yuxuya getmə və yuxudan ayılma qabiliyyəti, alveollardan qana desflurandan fərqli olaraq bir qədər zəif keçmə xüsusiyyəti ilə izah olunur. Onun minimal alviol konsentrasiyası (MAK) 2%-dir. Bununla da o, izoflurandan fərqli olaraq bir qədər zəif potensiyaya malikdir. Sevofluranın üstün cəhəti ondadır ki, nəfəs yolu selikli qişalarına qıcıqlandırıcı təsir etmir və pis qoxulanmır. Bu məqsədlə giriş narkozu qismində istifadəsi məsləhət görülür.

Sevofluranın metobolizm dərəcəsi 3–5% təşkil edir. Heksafluor-2-propanol və qeyri üzvi ftorid onun metobolitlərini təşkil edir. Bu metobolitlər öz növbəsində nefrotoksik təsirə malikdirlər. Digər inhalyasion anestetiklər kimi sevofluran da beyindaxili təzyiqi artırır, eyni zamanda bədxassəli hipertermiyaya səbəb ola bilir.

## Əlavə təsirlləi
* Damargenişləndirici (Vasodilatation)
* Qan təzyiqi salıcı.
* Ürək döyüntüsünü artırır.
* Ürəyin tac damarlarının qan təchizatını aşağı salır.
* Ürəyin dəqiqəlik həcmini azaldır.
* Böyrəklərin qan təchizatını aşağı salır.
* Böyrək filtirasiyasını zəidlədir, nəticə ettibarilə sidik ifrazını aşağı salır.

## İstinadlar
İkinci Hacallı

**İkinci Hacallı** (əvvəlki adı: **Hacıalılı**) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Mehdixanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 22 may 2007-ci il tarixli 344-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bərdə rayonunun Mehdixanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Hacıalılı kəndi İkinci Hacallı kəndi adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Qalileo peykləri

**Qalileo peykləri** — Yupiterin 4 ən böyük peykinin ümumiləşdirilmiş adı. Bura daxildi: İo, Avropa, Qanimed, Kallisto. Onlar günəş sisteminin ən böyük peykləri siyahısına daxil olurlar və teleskopla müşahidə edilə bilirlər.

## İstinadlar
Məliklər (Sisyan)

**Məliklər** - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda
kənd.

## Tarixi
Kəndin digər adı Məlikli olmuşdur.

Toponim məliklər (məlikli) etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə
toponimdir.

Erm. SSR AS RH-nin 4. V. 1939-cu il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Spandaryan
qoyulmuşdur.

1906-cı il iyulun 5-də köç yolunun üstündə yerləşən Qalaçıq erməni kəndinin silahlı dəstəsi ilə Şahsevən və Qarafındıqlı elatları arasında toqquşma baş verir. Ermənilər 20 nəfər, türklər isə 30 nəfər itki verir. Bundan sonra erməni silahlı dəstələri türklər yaşayan Pul (Sisyan), Ərikli, Şükar və Məliklər kəndlərinə hücum edərək onları viran qoymuş, əhalisini qaçqın düşməyə məcbur etmişdilər. 150 türk ailəsi didərgin vəziyyətdə, açıq səma altında yaşamağa məcbur qalmışdı. (A-do, s. 288).

## Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 22 nəfər, 1873 - cü ildə 112 nəfər, 1886-cı ildə 209 nəfər, 1897-ci ildə 230
nəfər, 1908-ci ildə 318 nəfər, 1914 - cü ildə 249 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.

1918-ci ildə azərbaycanlılar qırğınlarla qovulmuşlar və 1923 - cü ildən sonra kəndə ermənilər köçürülərək yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.

## İstinadlar
Alina Trepina

**Alina Trepina** () — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Alina Trepinanın da olduğu Azərbaycan qrupu 2007-ci ildə Patras şəhərində (Yunanıstan) baş tutan Dünya Çempionatını onuncu pillədə başa vurdu və olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

Alina Trepina Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovada ibarət qrup beş iplə turnirdə 15.575 balla 8-ci pillədə qərarlaşdı. Avqustun 22-də 3 halqa/2 gürzlə turnirdə çıxış edən qrup turniri 15.875 balla 7-ci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Azərbaycan qrupu 31.450 balla 12 qrup sırasında 8-ci pillədə qərarlaşdı və olimpiadanın final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində qrup əvvəl beş iplə turnirdə mübarizə apardı. Nəticədə Azərbaycan gimnastları 16.075 balla turniri altıncı pillədə başa vurdu. 3 halqa/2 gürzlə turnirdə Azərbaycan qrupu 15.500 balla turniri yeddinci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovadan ibarət qrup Olimpiya Oyunlarında 31.575 balla yeddinci pillənin sahibi oldu.

## İstinadlar
Orta Atlantika silsiləsi

thumb|240px|
[thumb|200px|[İslandiya]]
thumb|200px|

**Şimali-Atlantika silsiləsi** — nəhəng Orta-Okean silsiləsinin tərkib hissəsinə daxil silsilə. Bu silsilə Tektonik plitələrin toqquşması nəticəsində meydana gəlmişdir. Atlantik okeanın dibində Şimali Amerika plitəsi ilə Avrasiya plitəsi, Afrika plitəsi və Cənubi Amerika plitəsi arasında yerləşir.

## Açılışı
Atlantik okeanın dibi ilə silsilənin mövcudluğu Metyu Fonteyn Mori tərəfindən 1850 ildə irəli sürülür. Silsilə ilk dəfə 1872-ci ildə «Çelencer» gəmisi vastəsi ilə aşkarlanır. Belə ki, Transatlantik teleqraf kabel xətti çəkilişi zamanı aşkarlanır. 1925-ci il araşdırmaları ilə tam olaraq təstiqlənir.

Dünya okeanının 1950-ci il araşdırmaları onu göstərir ki, bu hissədə seysmikliyin yüksəkliyi müəyyənləşir. Üstəlik Şimali-Atlantika silsiləsinin Orta-Okean silsiləsinin bir hissəsi olması müəyyənləşir. Bu isə Hərəkət edən materiklər nəzəriyyəsini irəli sürən Alferd Venegerin fikirini təstiqləyirlər. 

## Silsilənin tərkibi
Silsilənin uzunluğu 18 min km təşkil edir:
* **Mona silsiləsi**
* **İslandiya-Yanmayenski silsiləsi**
* **[[Reykyanes silsiləsi]]** ( 52° ş. e.) 
* **[[Şimali-Atlantika silsiləsi]]** — Uzunluğu 8,2 min. km, maksimal eni 1500 km təşkil edir.
* **[[Cənubi-Atlantika silsiləsi]]** — Dərinliyi 1800 - 3400 metr arasında dərişir. Uzunluğu 10,5 min km təşkil edir. Silsiləsin ardı Afrika-Antarktika silsiləsinə keçir.

## Orta Atlantika silsiləsi
**Şimali Atlantika silsilə**:
* Yan Mayen — Berenberq (Kral VII Hokon dağı), 2277 mm ()
* İslandiya — Хvаnnаdаlshnukyor, 2109,6 m ()
* Azor adaları — Piku dağı Piku adası, 2351 m, ()
* Bermud adaları — Taun-Hill zirvəsi Meyn-Aylend, 76 m ()
* San-Pedru-e-San-Paulu — cənub-şərq qayası, 22,5 m ()

**Cənubi Atlantika silsiləsi**:
* Yüksəliş adası — Qrin-Mauntin piki, 859 m ()
* Müqəddəs Yelena adası ()
* Tristan-da-Kunya — Kuin-Meri, 2062 m ()
* Qof adası — Edinboro, 909 m ()
* Buve adası — Ulavtoppen, 780 m ()

## Geologiya
Orta Atlantika silsiləsi litosfer tavalarının toqquşması nəticəsində Trias dövründə formalaşmışdır.

## İstinadlar
Namiq Hacıheydərli

**Namiq Hacıheydərli** () — Azərbaycan şairi, araşdırmaçı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002), AYB-nin Muğan bölməsinin yaradıcısı və ilk sədri (2008–2015).

## Həyatı
Namiq Hacıheydərli 1975-ci il sentyabrın 8-də Salyan rayonunun Varlı kəndində doğulub. 1990-cı ildə Varlı kənd əsas, 1992-ci ildə Salyan rayonu Yolüstü kənd orta məktəbini bitirib və elə həmin ildə N. Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olub. Ali məktəbi 1997-ci ildə bitirib.

2024-cü il aprel ayının 27-də qəfil komaya düşdüyünə görə xəstəxanaya yerləşdirilib. Həmin gün vəfat edib.

## Yaradıcılığı
1999-cu ildə Salyanın Qaraçala ərazisini əhatə edən "Dan yeri" Ədəbi Birliyini qurub. 2000-ci ildən Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin Məclis üzvü, 2002-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 2008-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Salyanda keçirilən təsis konfransında Muğan bölməsinin sədri seçilib.

Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının, Azərbaycan Gənclərinin III Forumunun, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin XI Qurultayının, Krımın Yalta şəhərində keçirilən XIV Türk Dünyası Gənclik Günləri və Qurultayının və digər mühüm tədbirlərin iştirakçısıdır.

2010-cu ildə Türk Xalqları Mədəniyyət Vəqfinin Azərbaycan təmsilçisi seçilib.

Yaradıcılığı Türkiyədə, Rusiyada, Hollandiyada, Qazaxstanda və digər ölkələrdə çap olunub.

7 kitabın, yüzə qədər elmi, publisistik və pedaqoji məqalənin müəllifidir.

2015-ci ilin mayında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Muğan Bölməsinin sədrliyindən bəyanatla istefa verib

## Mükafatları
2009-cu ildə "Vektor" Beynəlxalq Elm Mərkəzi tərəfindən "Şahmar Əkbərzadə adına Beynəlxalq Ədəbiyyat Mükafatı"na layiq görülüb.

2013-cü ildə "Türk dünyasına xidmət ödülü"nə layiq görülüb.

2015-ci ilin avqust ayında türk dünyası ilə bağlı araşdırmalarına görə Türkiyə Sənət Platformu tərəfindən "2015 TÜRK DÜNYASI HİZMƏT ŞƏRƏF ÖDÜLÜ" ilə mükafatlandırılıb.

## Kitabları
* Ey türk doğulan. Bakı: 2012
* Səni tapan itirməz. Bakı.
* Söz sənindir. Bakı, "Vektor" Nəşrlər Evi, 2010.
* Dağ Kolanı dastanı. Bakı.
* Yaralı Azərbaycan. Bakı.
* Sözüm sənədi, tanrım. Bakı.
* Muğanın səsi. Bakı.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* http://www.azadliq.org/content/article/24694741.html
* http://www.dgtyb.org/news/1111.html 
* http://www.yalquzaq.com/?tag=namiq-haciheyd%C9%99rli
Lill Müasir İncəsənət Muzeyi

**lill Müasir İncəsənət Muzeyi** — modernizmə həsr olunmuş müasir incəsənət və ar bryut (kobud incəsənət) muzeyi. Muzey Fransanın Nor departamentinin Vilnev-d'Aska şəhər parkının mərkəzində yerləşir.

Muzeyin kolleksiyasına 4800-dən çox eksponat daxildir. Muzeyin sahəsi 4 000 kv. metrdən çoxdur. lill Müasir İncəsənət Muzeyi Avropada XX və XXI əsrlərin mədəniyyətinin: müasir incəsənətin, modernizmin və ar bryut incəsənətinin əsas komponentlərinin qovuşduğu yeganə muzeydir.

Muzeydə Pablo Pikassonun, Amedeo Modilyaninin. Xuan Mironun, Jorj Brakın, Fernan Lejenin, Aleksandr Kolderin və Artur Van Qekkenin əsərləri də nümayiş etdirilir. Muzeydə həmçinin Fransa ar bryut incəsənətinin zəngin kolleksiyası da vardır. lill Müasir İncəsənət Muzeyi heykəllərlə əhatə olunmuşdur, burada, həmçinin kitabxana da yerləşir.

## İstinadlar

## Xarici keçid
Официальный сайт ЛАМа
Verona Universiteti

**Verona Universiteti** () — İtaliyanın Verona şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Verona Universitetinin əsası 1982-ci ildə qoyulmuşdur.
## İstinadlar

## Həmçinin bax

## Xarici keçidlər

*
Ontario İncəsənət Qalereyası

**Ontario İncəsənət Qalereyası** () – Torontoda muzey, 45 min kv. metrlik sərgi sahəsi ilə Şimali Amerikada ən iri bədii muzeylərdən biridir. Muzeydə kolleksiyalar üç bölməyə ayrılır: Kanada incəsənəti, Avropa incəsənəti və Henri Murun heykəltəraşlıq əsərləri.

## Tarixi
Ontario bədii qalereyasının əsası 1900-cü ildə Toronto bədii muzeyi adı ilə yaranmışdır. 1919-cu ildə muzeyin adı dəyişdirilərək Toronto bədii qalereyası adlandırılmışdır. 1966-cı iədən muzey indiki adını almışdır.

## Kolleksiyası
Muzeydə hazırda 68 mindən çox eksponat nümayiş etdirilir.

Avropa incəsənəti bölməsində Rembrantın, Kiçik Piter Breyqelin, Tintorettonun, Frans Xalsın, Van Qoqun, Klod Monenin, Pol Qoqenin, Edqar Deqanın, Renuarın və Pikassonun da əsərlər də vardır.

## Qalereya

Gainsborough-HarvestWagon1784.jpg|Tomas Qeynsboro, *Məhsul arabası*, 1784
Portrait of Isaac Abrahamsz. Massa by Frans Hals.png|Frans Xals, *Портрет İsaak Abrahamca Massa*, 1626
Kane The Surveyor.jpg|Pol Keyn, *Портрет Con Henri Lefroyanın portreti*, 1845
Pissarro - Pont Boieldieu in Rouen, Rainy Weather.jpg|Kamil Pisarro, *Ruanda yağışlı gündə Bualdyö körpüsü*, 1896
Rubens - Massacre of the Innocents - Art Gallery of Ontario 2.jpg|Piter Paul Rubens, *Südəmərlərin qırğını*, 1611
James Tissot - The Shop Girl.jpg|Ceyms Tisso, *Satıcı qadın*, 1885
Portrait of Mrs. Hastings 1915 Amedeo Modigliani.jpg|Modilyani Amedeo  , *Missis Qastinqsin portreti*, 1915


## Xarici keçid
* Art Gallery of Ontario  Официальный сайт Художественной галереи Онтарио
Rahid Əmirquliyev

**Rahid Əmirquliyev** () — Futbol üzrə Azərbaycan milli komandasının sabiq futbolçusu və kapitanı.

2022-ci ildən Azərbaycan Premyer Liqasında ən çox oyun keçirən futbolçudur.

2023-cü ilin iyununda futbolçu karyerasını başa vurub.

## Həyatı
1 sentyabr 1989-cu ildə Azərbaycan SSR-nın Qusar şəhərində anadan olub.

## Karyerası
Rahid Əmirquliyev 5 dekabr 2015-ci ildə Qarabağ ilə 2.5 illik müqavilə imzalamışdır.

## Milli komanda

### Milli komanda oyunları

## Uğurları
* **Azərbaycan Premyer Liqası**
* **Azərbaycan Kuboku ''qalib:2016,2017***
* *'Azərbaycan Super-Kuboku**
* **Birlik Kuboku'''
* Bir Bank kuboku

## Statistika

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Rahid Əmirquliyev: "Özünə hörmət qoyan futbolçu heç vaxt belə hərəkət etməz" - MÜSAHİBƏ
*
Ҹ

300px|thumbnail

**Ҹ** — Azərbaycan kiril əlifbasının hərifi. O, Ҝ hərfi ilə Azərbaycan dili üçün yeganə, başqa dillərdə mövcud olmayan hərf idi. 1991-ci ildən bəri müasir Azərbaycan dilində C hərfi ilə əvəzlənib.

## İstinadlar
Rayani Air

**"Rayani Air"** — Malayziyanın İslami qaydalara əməl edən ilk aviaşirkəti. İlk uçuşunu həyata keçirdikdən 5 ay sonra maliyyə çatışmazlıqları səbəbindən fəaliyyətini dayandırmışdır.

## Tarixi
"Rayani Air" şirkəti 19 yanvar 2015-ci ildə yaradılmışdır. Həmin ilin dekabr ayının 20-də fəaliyyətə başlamışdır. Şirkət ilk səfərini paytaxt Kuala-Lumpurdan Lanqkavi adalarına həyata keçirmişdir.

Şirkətin təyyarələrində qalxış və enişlərdən əvvəl dualar oxunur. Stüardessaların hicab örtməsi məcburidir. Sərnişinlərə təqdim olunan bütün məhsullar halaldır. Ətli yeməklər İslami qaydalara uyğun kəsilən heyvanların ətləri istifadə edilməklə hazırlanır. Donuz və spirtli içkilər uçuşlarda qətiyyən qadağadır.

9 aprel 2016-cı ildə Rayani Airin həmtəsisçisi növbəti elana qədər bütün əməliyyatları dayandırdıqlarını elan etdi.

Malayziya Aviasiya Kommissiyası 13 iyun 2016-cı ildə Rayani Airin uçuşları həyata keçirmək üçün maliyyə və idarəetmə çatışmazlıqları ilə əlaqədar lisenziyasının ləğv edildiyini açıqladı.

## Təyyarə parkı
*Boeing 737-400
*Boeing 737-800

## İstinadlar


## Xarici keçidlər
*
*Rayani Air on Facebook
*Rayani Air on Twitter
*Rayani Air on Instagram
Səs Azərbaycan 2015/2016 mövsümü

## Nəticə

### I mərhələ

### II mərhələ

### III mərhələ (Battles)

### IV mərhələ (1/8 final mərhələsi)

### V mərhələ (1/4 final mərhələsi)

### VI mərhələ

### Final
Emilio Markos Palma

**Emilio Markos Palma** () — Argentina vətəndaşı olan, Antarktida materikində doğulmuş ilk insandır. Emilio doğularkən çəkisi 3,4 kq (7 funt) təşkil etmişdir. O, Esperansa stansiyasında, Antarktik yarımadasında anadan olmuşdur. Onun atası kapitan Xorxe Emilio Palma stansiyada yerləşən Argentina hərbi dəstəsinin komandiri olmuşdur. İndiyənə qədər Antarktikada 10 nəfər insan doğulmuşdur. Onlardan yalnız Emilio Markos Palma daha cənubda anadan olmuşdur.

1977-ci ilin sonunda Emilionun anası Mariya Silviya de Palma bətnində körpəsi 7 aylığında olarkən Eperansa stansiyasına gətirilir. Səbəb isə onun körpənin burada doğulmasını istəməsi olmuşdur. Argentina Antraktikasında doğulan körpə avtomatik olaraq Argentina vətəndaşı olur. Üstəlik onun ata və anası Argentina vətəndaşlarıdır.

Emilio həm də Britaniya vətəndaşlığına iddia edə bilərdi. Səbəb isə ərazinin həm də Böyük Britaniyanın Antarktika ərazilərinə aid edilməsidir. Ancaq o və valideynləri bu iddiada olmamışlar.

O, Ginnesin Rekordlar Kitabına dünya tarixində Antarktida materikində doğulan ilk insan kimi düşmüşdür. Bununla belə Cənubi Georgiya adasında 1913-ci ildə doğulan norveçli Solveyk Qunberq Yakobsen Antarktikada doğulan ilk insan kimi tarixə düşmüşdür. İstisna olan vəziyyət isə Cənubi Georgiya adasının tam olaraq Antarktikaya aid edilməməsidir.

## İstinadlar
Solveyk Qunberq Yakobsen

**Solveyk Qunberq Yakobsen** (; 8 oktyabr 1913 — 25 oktyabr 1996) — milliyyətçə norveçlı olan, 1913-ci ilin 8 oktyabrında Antarktika ərazisinə daxil olan Cənubi Georgiya adasında, Qryotviken qəsəbəsində anadan olmuşdur. Onun atası Fridzof Yakobsen (1874-1953) 1904-cü ildə Balina ovu üzrə ixtisaslaşmış Qryotvikenə gəlmişdir (qəsəbə salınmış). Bu balina stansiyasında 1914-çü ildən balina stansiyasında menecer köməkçisi işləyirdi. Anası isə Klara Olette Yakobsendir. Solveyk Qunberq Yakobsen Argentinanın Buenos Ayres şəhərində həyatını başa vurmuşdur.

Vinson Massivində yerləşən Yakobsen Valleu onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Antarktida doğulan ilk şəxs
Solveyk Qunberq Yakobsen Antartikada doğulan ilk insan kimi qeydə alınsada bəzi hallarda Cənubi Georgiya adası Antarktida qitəsinə daxil edilmir. Antarktida materikində doğulan ilk bəşər övladı isə Argentina vətəndaşı Emilio Markos Palma olmuşdur. O, 1978-ci ilin 7 yanvar tarixində Esperansa qütb stansiyasında anadan olmuşdur. Bu günda Cənub qütbünə ən yaxın yerdə doğulan insan kimi tanınır.

## İstinadlar
Varlı

* **[[Varlı (Salyan)]]**
:* Birinci Varlı — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
:* İkinci Varlı — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Varlı Həyat — Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İkinci Nazırlı

**İkinci Nazırlı** (əvvəlki adı: **Nəzirli**) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 22 may 2007-ci il tarixli 344-IIIQ saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə Bərdə rayonunun Şatırlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nəzirli kəndi İkinci Nazırlı kəndi adlandırılmışdır.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
Salerno Universiteti

**Salerno Universiteti** (, **UNISA**) — İtaliyanın Salerno şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.

## Tarixi
Salerno Universitetinin əsası 1968-ci ildə qoyulmuşdur.

## Həmçinin bax

## İstinadlar
 

## Xarici keçidlər

*
Şimali-Atlantika silsiləsi

**Şimali-Atlantika silsiləsi** — Orta Atlantika silsiləsinin tərkibinə daxil olub, Atlantik okeanın mərkəzindən keçir. 52° ş. e başlayaraq Ekvator yaxınlığına qədər uzanır.

Meridian istiqamətində qövsvari şəkildə 8,2 min km məsafədə uzanır, maksimal eni isə 1500&nbsp;km təşkil edir.

Sualtı silsilənin su səthinə ən yaxın nöqtəsi 128 m təşkil edir. Bununla belə bəzən adalar əmələ gəlir Azor adaları və b.). Bəzən rif dərələri əmələ gətirir.

## Həmçinin bax
* Orta Atlantika silsiləsi
* Cənubi-Atlantika silsiləsi

## İstinadlar
Cənubi-Atlantika silsiləsi

**Cənubi-Atlantika silsiləsi** —  Orta Atlantika silsiləsinin tərkib hissəsinə daxil olan və Atlantik okeannın mərkəzi hissəsi boyunca uzanır. Çayn qırılma xəttindən başlayaraq cənuba uzanır.

Silsilənin uzunluğu 10,5 min km uzanır. Silsilə Buve adası rayonu yaxınlığında Afrika-Antarktika silsiləsinə keçir. Silsilə üzərində okeananın dərinliyi 1800–3400 m arasında dəyişir. Silsilələrin geniş hissələrində sualtı ulkanlar fəaliyyət göstərir. Silsilənin bəzi hissələrində vulkanik adalara rast gəlmək olar (Askenson adası, Müqəddəs Yelena adası, Tristan-da-Kunya, Buve adası).

## Həmçinin bax
* Orta Atlantika silsiləsi
* Şimali-Atlantika silsiləsi

## Mənbə

*  Cənubi-Atlantika silsiləsi
Afrika-Antarktika silsiləsi

**Afrika-Antarktika silsiləsi** — Hind okeanının daxili boyunca , 0—35° ş. u boyunca uzanır. Cənubi-Atlantika silsiləsinin davamını təşkil edir.

Bu silsilə mezazoy-kaynazoy dövrləri zamanı formalaşmışdır. 3000 km məsafədə uzanır. Sonunda isə Kroze platosuna keçir. Maksimal eni 450 km. Dərinliyi 3000—4000 m, bəzi yerlərdə 315 metrdən (şərq) 413 m (qərb) arasında dəyişir. 

## Həmçinin bax
Qərbi-Hind silsiləsi

## İstinadlar


## Mənbə
* Afrika-Antarktika silsiləsi
Nour gölü

**Nour gölü** () — İranın şimal-qərbindəki Bağru dağ silsiləsində Ərdəbil əyalətinin Ərdəbil şəhərindən 48 km məsafədə yerləşən dayaz göl. Bu göl Eosen dövründə iki qırılma zonası nəticəsində yaranmışdır. Neor gölü 1969-cu ildən Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin nəzarəti altında ətraf mühitin mühafizəsi zonası elan edilmişdir.

## Coğrafyası
Göl Talış dağlarının Bağru yüksəkliklərinin aşağı yamaclarında yerləşir. Gölün hündürlüyü orta dəniz səviyyəsindən 2500 metr yüksəkdə, Ərdəbildən 48 km cənub-şərqdə Xalxal yolu üzərində yerləşir. Göl Eosen geoloji zaman şkalası zamanı yaranıb. Eosen dövründən aktiv olan Neor qırılması və gölün qərb hissəsindəki digər qırılma bu gölün yaranmasına səbəb olmuşdur. Orta dərinliyi 3 metr, maksimim dərinliyi isə 5–5,5 metrdir. Hövzə soyuq dağ iqlimi ilə illik 400 mm yağıntı alır.

## Xüsusiyyətlər

Gölün 220 hektar su yayılma sahəsi var və Şimali-Qərbi İranda Taleş (Əlborz) dağlarının çəmən cinahındakı tektonik çökəklik üzərində əmələ gələn mövsümi olaraq doldurulan su hövzəsidir. Gölün dərinliyi 5,5 metr olduqda yağışlı mövsümdə birləşən kiçik, digəri böyük olan iki göldən ibarətdir. Yağışların çoxluğu, suvarma suları, fiziki-kimyəvi reaksiyalar və yamacın qradiyenti 35%-dən az olması nəticəsində eroziyaya səbəb olan göldə lillənmə baş vermişdir.

Göldə göyqurşağı alabalığının növləri var. Kommersiya və idman balıq ovu ilə məşğul olmaq məqsədilə balıqlar tanıdılır. Balıqçılıq təcrübələrini təbliğ etmək üçün hər il gölə balıq balaları gətirilir. Balıqlar göl yatağınında qidalanaraq çəhrayı rəngli balıqlara çevrilirlər. Göl ərazisində rast gəlinən fauna növləri arasında köçəri növ olan anqut və qaranquşlar var.

Ərdəbil vilayətinin ən böyük daimi şirin su gölü olan Neor gölündə 34 fəsilə aid 147 bitki növü var.

## Araşdırmalar
Göl yatağından onun şimal-şərq tərəfindən torf yatağı nümunəsi (diametri 30 sm) nüvə karotinq yolu ilə götürülmüşdür. Bu, təbəqələşmənin yaşını və formalaşdığı zaman mövcud olan biomüxtəlifliyin növünü müəyyən etmək üçün təqdiqatlara araşdırma mövzusu oldu. Polen spektrləri və böcək qalıqlarından ibarət 6500 illik ardıcıllıq aşkat edildi. Tozcuqların koprofaq və koprofil növləri müəyyən edilmişdir. Tədqiqatlar aqro-pastoral mədəni məşğuliyyət və ərq mesik mülayim Hirkan meşəsinə yaxınlıq baxımından yüksək ərazilərdə müasir İran-turan floristik bölgəsinə yaxın olan "açıq çöl landşaftını" göstərdi. Həşərat və polen dəlilləri bölgədəki arxeoloji dəlillərə uyğundur. Neor gölündə xironomid və geokimyəvi analizlər Gec Buz dövründəmn bəri daha quru və daha rütubətli dövrün dəyişilməsi göldə hidroloji dəyişiklikləri vurğulayır.
## Turizm potensialı
Talış dağlarından Neor gölünə, göldən dıə Subatan kəndinə gedən marşrutu böyük turizm potensialına sahibdir. Gölün və ətraf ərazinin kənd turizmi (maldarlıq, əkinçilik və arıçılıq), ornitoloji turizm və rekreasiya turizmi potensialı böyükdür.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Reykyanes silsiləsi

**Reykyanes silsiləsi** () — Orta-Okean silsiləsinin bir hissəsi olaraq Atlantik okeanın daxili ilə 1350 km məsafədə uzanır. İslandiyanın cənub-qərbindən (Reykyanes yarımadasından başlayır. Orta Atlantika silsiləsinin tərkib hissəsidir. 

Silsilə üzərində hündürlük 2000 metr təşkil edir. Səthə ən yaxın yeri 578 metrdir. 53° ş. e-dən Şimali-Atlantika silsiləsinə keçir. Ən enli yeri 300 kmdir.

## İstinadlar


## Mənbə
* Reykyanes silsiləsi
Şahin Məmmədov (siyasətçi)

**Şahin Kərim oğlu Məmmədov** () — Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.

## Həyatı
Şahin Məmmədov 1959-cu ildə Bərdə şəhərində anadan olub. Əmək fəaliyyətinə 1975-ci ildən başlayıb. 1975–1983-cü illərdə "Azelektromontaj" idarəsi və Bərdə Elektrik şəbəkəsində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. 1985-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Uçot-iqtisad fakültəsini bitirib.

1983–1992-ci illərdə Azərbaycan LKGİ Bərdə rayon komitəsində azad komsomol təşkilat katibi, təlimatçı, ikinci katib, 1992–1993-cü illərdə Maliyyə Nazirliyinin "Azəraudit" mərkəzinin Bərdə rayon şöbəsinin rəisi vəzifələrində çalışıb.

1993–1995-ci illərdə Bərdə rayon İcra Hakimiyyəti başcısının sosial-iqtisadi inkşaf məsələləri üzrə müavini, şöbə müdiri işləyib.

1996–2000-ci illərdə Bərdə rayon 026 saylı Əmanət Bank şöbəsinin müdiri, 2000–2004-cü illərdə isə Birləşmiş Universal Səhmdar Bankının Bərdə rayon filialının müdiri olmuşdur.

17 aprel 2004-cü ildə Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin başcısı, 26 dekabr 2005-ci ildə Ağcabədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, 20 noyabr 2019-cu ildə isə Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

YAP Siyasi Şurasının üzvü olmuşdur.

## Mükafatları
28 dekabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

## İstinadlar