Ayşə Ərkmən

**Ayşə Ərkmən** (; ) — Türkiyə rəssamı və müəllimi. O, minimalizm, obyektivizm və konseptualizmə yaxın üslubu olan, performans və instalyasiya janrlarında çalışan müasir Alman-Türk incəsənət adamı kimi tanınır. 
## Həyatı
1949-cu ildə İstanbulda anadan olan Ayşə Ərkmən Memar Sinan İncəsənət Universitetində heykəltəraş kimi təhsil alıb. O, ilk sərgilərinə 1970-ci illərdə başlayıb. Lakin Ayşə Ərkmən beynəlxalq səviyyədə yalnız 1990-cı illərdə, 1993-cü ildə Berlində işini davam etdirmək üçün bir illik DAAD təqaüdü aldıqdan sonra tanınıb. Ayşe Erkmen's works takes the social and physical environment that she is in.

1998-ci ilin yay semestrində Kassel Universitetində, 2001-ci ildən 2005-ci ilə qədər isə Frankfurt-Mayndakı Städel Təsviri İncəsənətlər Məktəbində Arnold Bode professorluğu dərəcəsini almışdır. but she transforms architectural and social conditions and contexts. 2010-cu ildə Münsterdəki İncəsənət Akademiyasında qonaq professor vəzifəsində çalışmış və sonradan heykəltəraşlıq şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.

2011-ci ildə Ayşə Ərkmən "Plan B" adlı əsəri ilə Türkiyəni 54-cü Venesiya Biennalesində təmsil etmişdir.

Ayşə Ərkmənin çoxsaylı bədii müdaxilələri arasında 1997 və 2017-ci illərdə Münsterdə keçirilən "Heykəltəraşlıq Layihəsi" sərgisində və Frankfurt-Mayndakı Deutsche Bank tərəfindən sifariş edilən "Göndərilən Gəmilər" aksiyasında iştirakını qeyd etmək lazımdır.

Ayşə Ərkmən 2012-ci ildən Berlin Akademiyası der Künste üzvüdür.

## Yaradıcılığı
Ayşə Ərkmən yaşadığı sosial və fiziki mühiti, müəyyən yerlərin, tarixlərin və coğrafiyaların təsiri ilə işlərinə daxil edir. O, yeni formalar icad etmir, memarlıq və sosial şəraiti və kontekstləri dəyişdirir. Özü bu haqda belə danışır: "*Mən artıq sənət əsəri/heykəltəraşlıq kimi gördüyüm gündəlik əşyaları - və ya daha çox hallarda vəziyyətləri - götürürəm və onları başlanğıc nöqtələrindən azad edilmiş sənət əsərlərinə çevirirəm. İstiqaməti azaltmaq və dəyişdirmək üzərində uzun bir iş prosesi var. Kontekstin bu dəyişməsindən və ya əsəri yaratarkən forma və funksiyanı balanslaşdırmaq işindən gərginlik yarana bilər*."

1977-ci ildən bəri Ayşə Ərkmən digər sənət əsərləri ilə yanaşı, otaqlar, divarlar, döşəmələr, tavanlar, pəncərələr, qapılar, zirzəmilər, bina fasadları, damlar, pəncərələr, pəncərələr və lift diyazn edib. Onun tədqiqat əsaslı layihələri yalnız fiziki strukturları deyil, həm də onların istifadəsini, tarixi, mədəni və siyasi mənalarını əhatə edir. O, yeni elementlər və ya formalar təqdim etmir, əksinə məkanda və ya məkan daxilində mövcud olanları dəyişdirir. 

54-cü Venesiya Biennalesi Beynəlxalq İncəsənət Sərgisində iştirak edən Ərkmən bu haqda fikirlərini bölüşüb: "*Venesiya unikal bir yerdir. Bu şəhərdə hər şey su ilə bağlıdır. Su ilə bağlı başqa bir şəhərdən gəldiyimə görə, burada mənim üçün qarşısıalınmaz bir cazibə var. Su həmişə işlərimdə mərkəzi bir motiv olub. Buna baxmayaraq, düşünürəm ki, suya klişe və romantizmdən kənarda baxa bilərəm, çünki su bütün məna qatlarını əhatə edən bir elementdir. Bu, mənim tanış olduğum və həmişə həyatımın bir hissəsi olan bir mövzudur. Venesiyanın su ilə qaçılmaz və mürəkkəb əlaqəsindən faydalanır. Erkmenin layihəsi Arsenalın içərisindəki bir otağı maşınların heykəllər kimi işlədiyi mürəkkəb bir su təmizləyici qurğuya çevirir və nəticədə izləyiciləri kanala təmiz, içməli su təmin edən filtrasiya prosesinə qərq edir.*

Ayşə Ərkmən "Skulptur Projekte Münster 2017" sərgisindəki "Su üzərində" əsəri üçün daxili limanı seçdi. O, okean yük konteynerlərindən, polad şüalardan və polad torlardan istifadə edərək səthin bir az altında sualtı körpü inşa etdi. Bu instalyasiyasını o, belə izah edib: "*Su üzərində" əsəri ziyarətçilərin su üzərində gəzdiyi təəssüratını yaratdı. Bu mənada onlar Erkmenin səhnəsində görünən aktyorlara çevrildilər. Rəssam həmçinin sosioloji və şəhərsalma məsələlərinə də diqqət çəkdi: Xəritələrdə sərhədlər necə çəkilir və rəsm lövhəsində sosiomədəni giriş necə təmin edilir? Mövcud maneələri həm fiziki, həm də metaforik olaraq necə aradan qaldırmaq olar*?"

## Mükafatları
* 2002: Hessen Elm və İncəsənət Nazirliyinin Mariya Sibilla Merian Mükafatı (almanca: Marie-Sybille-Merian-Preis);
* 2012: Berlin İncəsənət Akademiyasının üzvülüyü.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* von Bismark, Beatrice: *Ayşe Erkmen. Chatter* // Da-Zwischen. Zeitgenössische Kunst in Deutschland / Entre-Deux. Art Contemporain en Allemagne / In Transit. Contemporary Art in Germany (=Ausstellungskatalog Centre Albert Borschette). Brüssel, Institut für Auslandsbeziehungen, 1994. S. 148-149.
* Eldem, Edhem: *Plan B: Ayşe Erkmen.* Istanbul, Istanbul Kültür ve Sanat Vakfi, 2011. ISBN 978-975-7363-93-4.
* Erkmen, Ayşe: *Kunst im Raum.* Vortrag auf dem internationalen Kongress "Kunst im öffentlichen Raum" an der Akademie der Bildenden Künste München, Februar 2000 // Public Art. Kunst im öffentlichen Raum (Hrsg. v. Florian Matzner). Ostfildern-Ruit, 2001. ISBN 978-3-7757-9147-2 S. 71-81.
* Das Haus, Ev, The house. Berlin, 1993. ISBN 3-89357-041-1.
* In Berlin. Berlin, 1995. ISBN 3-89357-050-0.
* I-MA-GES. Recklinghausen, 1997. ISBN 3-929040-33-6.
* Kantor, Maïa, " Erkmen, Yaël [Istanbul 1949] ", dans Béatrice Didier, Antoinette Fouque et Mireille Calle-Gruber (dir.), Le dictionnaire universel des créatrices, Éditions des femmes, 2013, p.&nbsp;1443.
* Kein gutes Zeichen. Wien, 2002. ISBN 3-901926-42-9.
* Nakas, Kassandra: *Vermintes Gelände. Ayşe Erkmens Arbeit mit Orten und Räumen / Mine Field. Ayşe Erkmen´s Work with Sites and Spaces* // Above the Fold. Ayşe Erkmen, Ceal Floyer, David Lamelas (= Ausstellungskatalog Kunstmuseum Basel, Museum für Gegenwartskunst.  Hrsg. v. Nikola Dietrich). Ostfildern, 2008. ISBN 978-3-7757-2229-2 S. 13ff. 
* Vogel, Sabine: *Manchmal wie ein Detektiv. Berlin-Istanbul: Ayşe Erkmen im Fax-Interview* // Erzählen (=Ausstellungskatalog Akademie der Künste Berlin). Berlin, 1994.

## Xarici keçidlər

* Ayşe Erkmen - official website
* Ayşe Erkmen Kimdir? Klasik Heykele Farklı Bir Bakış Açısı | Berlin | Benim Sanatım | NTV Belgesel