open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Motokrot

**Motokrot** — Paris və digər Fransa şəhərlərində it nəcisini təmizləmək üçün nəzərdə tutulmuş kiçik motorlu nəqliyyat vasitəsidir. 1982-ci ildə Jak Şirak (o zaman Parisin meri) tərəfindən təqdim edilmişdir, fikir çox spesifik bir hərəkəti yerinə yetirmək üçün minimum vaxtda səkilərə çıxışı olan böyük məsafələri qət edə bilən sürətli mobil zərbə qüvvəsini təmin etməkdir. 100 avtomobildən ibarət park ilkin olaraq Yamaha XT 550 və daha sonra XT 600-ə əsaslanırdı, həm su, həm də tullantıların yerləşdiyi arxada böyük bir çən ilə, çıxarılması tələb olunan materialın üzərinə qoyulmuş vakuumla işləyən şlanqla birləşdirilir.
Layihə 2002-ci ildə dayandırıldı, yeni və daha yaxşı tətbiq edilən yerli qanuna görə, indi it sahiblərini it nəcisini çıxarmadıqları üçün 500 avroya qədər cərimələyir. Onların götürüldüyü zaman hesablanmışdı ki, 70 motokrotdan ibarət donanma Paris küçələrində it nəcisinin yalnız 20%-ni təmizləyirdi, illik dəyəri 3 milyon funt sterlinqdir. 2016-cı ildən etibarən Montpellier də daxil olmaqla Fransanın digər şəhərlərində istifadə davam etdirildi.

## İstinadlar
Saruqaku

– XI–XIV əsrlərdə Yaponiyada mövcud olmuş teatr növü. VIII əsrdə Çindən Yaponiyaya gələn sanqaku janrı əsasında ortaya çıxmışdır. Saruqaku janrı əsasında XIV əsrdə no janrı yaranmışdır.

## Terminologiya
"Saruqaku" sözü yapon dilindən tərcümədə *"meymun musiqisi"* mənasını verir. Güman olunur ki, "saruqaku" sözü "sanqaku" sözünün fonetik pozulması nəticəsində yaranmışdır. Digər nəzəriyyələrə görə "saruqaku" sözü "meymun gəlinlər" (sarume no kivi) adlı pantomimik rəqqaslardan və ya klassik buqaku rəqs repertuarında yer alan saruqaku adlı parçadan qaynaqlanır. "Saruqaku" və "sanqaku" terminləri X əsrə qədər qarşılıqlı şəkildə işlənmişdir. XI əsrdən etibarən isə "sanqaku" termini köhnəlmiş və sadəcə "saruqaku" termini işlədilməyə başlanmışdır.

## Tarixi
Saruqaku janrı VIII əsrdə Çindən Yaponiyaya gəlmiş sanqaku janrı əsasında yaranmışdır. 782-ci ilə qədər sanqaku janrı sanqakko adlı evlərin rəsmi nəzarəti altında olmuşdur. Ondan sonra sanqaku ənənəsi saray mühafizəçiləri, dini institutlardakı yarı-peşəkar sənətçilər və səyyar sənətçilər tərəfindən davam etdirilmişdir. X–XI əsrlərdə sanqaku janrı saruqaku janrına doğru təkamül etmişdir.

Saruqaku janrı əvvəlcə akrobatika, janqlyorluq, hoqqabazlıq, pantomim kimi elementlərdən ibarət olan teatr sənəti idi. Saray əyanları ziyafətlərdə bu cür tamaşaları seyr etməyi sevirdilər və nəticədə, saruqakunun bəzi elementləri buqaku janrına daxil olmuşdur. Məbədlərdə ifa olunan saruqakular digər ənənələrlə qarışmış, denqaku sənətinin rəqsləri kimi elementləri götürmüşdür.

Saruqakku truppaları dini festivallarda iştirak edirdilər və tamaşalara böyük izləyici kütləsi gəlirdi. Əvvəlcə saruqaku dini festivalların sadəcə yan tamaşası idi, lakin daha sonra əhəmiyyəti artmışdır. Məbədlər dini mərasimlərə saruqaku truppaları dəvət edir, hətta onlara sponsorluq edirdilər. XI əsrdə gülməli tərzdə olan drammatik səhnəciklər saruqaku janrının vacib hissəsinə çevrilmiş, akrobatika və digər elementlər yox çıxmışdır. XII əsrin sonlarından saruqaku janrı söz oyunlarına (toben) əsaslanan gülməli dialoqlardan, improvizasiya olunmuş gülməli rəqslərdən, bir neçə aktyoru əhatə edən qısa oyunlardan və kurtizanka ənənəsinə əsaslanan musiqi tərtibatlarından ibarət sənətə çevrilmişdir.

XIII əsrdə saruqaku tamaşalarında sözlərin, jestlərin, musiqi tərtibatlarının və proqram kombinasiyalarının standartlaşması yolunda irəliləyiş baş vermişdir. Bu proses nəticəsində saruqaku sənətçiləri XIX əsrdə no tamaşasını və kyoqen adlı komediya janrının əsasını qoymuşdurlar. Hazırda mövcud olan bir çox no məktəbinin mənşəyi saruqaku gildiyalarına gedib çıxır.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
*
Kepler-42

**Kepler-42**, əvvəllər KOI-961 kimi tanınan, Qu bürcündə və Günəşdən təxminən 131 işıq ili uzaqlıqda yerləşən qırmızı cırtdandır. Onun üç məlum günəşdənkənar planeti var, bunların hamısı radius baxımından Yerdən daha kiçikdir və çox güman ki, kütləcə də.

## Xüsusiyyətlər
Kepler-42-nin kütləsinin Günəşdən 0,13 dəfə, radiusunun isə Günəşdən 0,17 dəfə, yəni qaz nəhəngi Yupiterdən cəmi 1,7 dəfə böyük olduğu təxmin edilir. Kiçik radius və buna görə də səth sahəsinə görə Kepler-42-nin parlaqlığı Günəşin parlaqlığının yalnız 0,24%-ni təşkil edir. Onun metallığı Günəşin üçdə birinə bərabərdir. Kepler-42 431±8 mas/il kimi nəzərəçarpan düzgün hərəkətə malikdir. Kiçik ölçüsü və aşağı temperaturu səbəbindən ulduzun yaşayış zonası Yerin Günəşə olduğundan daha çox ulduza yaxındır.

## Planet sistemi
Üç tranzit planetdən ibarət olan planet sistemi 2011-ci ilin fevralında kəşf edilmiş və Kepler Kosmik Teleskopu vasitəsilə 10 yanvar 2012-ci ildə təsdiq edilmişdir. Bu planetlərin radiusları təxminən Marsdan Veneraya qədərdir. Kepler-42 sistemi Yer radiusu və ya daha kiçik planetləri ehtiva edən yalnız ikinci məlum sistemdir (birincisi solda təsvir edilən Kepler-20 sistemi idi). Bu planetlərin orbitləri də yığcamdır və sistemi (ev sahibi ulduzunun özü bəzi isti Yupiterlərinkləri ilə müqayisə edilə bilən radiusa malikdir) Günəş sistemindən daha çox Yupiter və ya Saturn kimi nəhəng planetlərin ay sistemlərinə bənzəyir. Bu planetlərin kiçik ölçülərinə və ulduzun Kepler sahəsində təsdiqlənmiş planetlərə malik ən zəif ulduzlardan biri olmasına baxmayaraq, bu planetlərin aşkarlanması ulduzun kiçik ölçüləri sayəsində mümkün olub və bu planetlərin keçidləri zamanı ulduz işığının daha böyük hissəsini bloklamasına səbəb olub. .

Sistemin bütün orbital parametrləri məlum deyil. Məsələn, radial sürət metodu kimi digər üsullarla xassələri müəyyən edilməmiş bütün tranzit planetlərdə olduğu kimi, orbital ekssentriklik naməlum olaraq qalır.

Planetlərin orbitlərinə və ev sahibi ulduzun parlaqlığına və effektiv temperaturuna əsaslanaraq, planetlərin tarazlıq temperaturlarını hesablamaq olar. Həddindən artıq yüksək albedonun 0,9 olduğunu və istixana effektinin olmadığını fərz etsək, Kepler-42 d xarici planeti Yerin 255 K (-18 °C) temperaturuna bənzər təxminən 280 K (7 °C) tarazlıq temperaturuna malik olardı.similar to Earth's . Məlum planetlər üçün təxminlər

## İstinadlar
Abuzər

**Abuzər** — Azərbaycanlı adı.

* Abuzər bəy Rzayev — Gəncənin ilk ixtisaslı memar-mühəndisi 
* Abuzər Aydəmirov— Sovet və Çeçen yazıçı və şairi, Çeçen klassiki.  
* Abuzər Nadirov – "Laçın" futbol klubunun baş məşqçisi.  
* Abuzər Bağırov — tərcüməçi, tənqidçi, publisist  
* Abuzər Qazıyev — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi (20.09.2010), professor.  
* Abuzər Rəsulov — Optika və molekulyar fizika kafedrasının professoru.  
* Abuzər Xələfov — Azərbaycanda kitabxanaşünaslıq elminin banisi

## Həmçinin bax
* Abuzər (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Astronomiya İnstitutu (NKU)

**Astronomiya İnstitutu, NCU** — 1 oktyabr 2019-cu il tarixindən əvvəl elmi nəşrlərdə Toruń Astronomiya Mərkəzi kimi tanınan Torundakı Nikolay Kopernik Universitetinin, Polşanın Torun şəhərindən təxminən 15km şimalda, Pivnise şəhərində (53°5′42.9″N 18°33′45.9″E) yerləşən optik və radio rəsədxanasıdır. Burada diametri 32 metr və 15 metr olan iki tək qablı antennalı teleskop, həmçinin ən böyük Polşa optik teleskopu var. Obyekt Nikolay Kopernik Universiteti tərəfindən idarə olunur. Həmçinin, 60 sm Kaseqarian teleskopu ilə fotometriya aparılır və 1958-ci ildən bəri 23 m interferometrdən istifadə etməklə Günəşin 127MHz tezliyində radioölçmələri gündəlik olaraq qeydə alınır.

## Radio astronomiya
1981-ci ildən bəri rəsədxana VLBI proqramında iştirak edən ümumdünya radioteleskoplar şəbəkəsinin bir hissəsidir. 32 m teleskop Zeqmunt Bujovski tərəfindən Cerri Usovik tərəfindən yaradılmış ilkin həndəsi parametrlər əsasında hazırlanmış 620 tonluq konstruksiyadır. O, VLBI təcrübələrində, həmçinin spektroskopik, axın, qütbləşmə ölçmələrində və pulsar müşahidələrində istifadə olunur. Hal-hazırda 1.4–1.8GHz, 5GHz, 6.5GHz, 10.8GHz və 30GHz tezlikləri üçün qəbuledicilər istifadə olunur.

15 m-lik teleskop Nikolay Kopernik Universitetinin tələbələrinə təlim keçmək üçün istifadə olunur.
Rəsədxananın VLBI stansiyası kimi rolu mərkəzi/şərqi Avropada unikaldır. Beynəlxalq əməkdaşlıq və müxtəlif Avropa tədqiqat layihələrində iştirak bu şöbənin əsas fəaliyyətidir. Tədqiqat radioqalaktikaların və kvazarların yığcam aktiv bölgələrində müşahidələr və fiziki proseslərin nəzəri şərhinə, müşahidə kosmologiyasına, pulsarların vaxtına, yeni planet sistemlərinin axtarışına və Günəş sisteminin tədqiqatlarına yönəlib. Bundan əlavə, radioastronomiya üçün cihazların (ultra aşağı səs-küy qəbulediciləri, spektrometrlər, tezlik çeviriciləri, rəqəmsal elektronika, idarəetmə sistemləri) inkişafı da rəsədxanada fəaliyyətin mühüm hissəsidir. 1997-ci ildən 2019-cu ilə qədər Radio Astronomiya Departamenti Torundakı Nikolay Kopernik Universitetinin Fizika, Astronomiya və Tətbiqi İnformatika fakültəsindəki Toruń Astronomiya Mərkəzi kimi nəşrlərdə tanınanların bir hissəsidir. 1998-ci ildən şöbə Polşa astronomlarına xidmət göstərmək və beynəlxalq əməkdaşlığı vurğulamaq məqsədi daşıyan Milli Obyektin əlavə funksiyasını öz üzərinə götürdü.
Ali təhsil və elm haqqında 2018–2019-cu il Qanunu (Polşa) kontekstində universitetin yenidən təşkili Radio Astronomiya Departamentinin və Astronomiya və Astrofizika Departamentinin inzibati strukturlarının bağlanmasına səbəb oldu. Alt quruluşu olmayan astronomiya tədqiqat mərkəzi 1 oktyabr 2019-cu il tarixindən etibarən Astronomiya İnstitutu[1]: 6  kimi yenidən yaradılmışdır.

### WASP-3c və TTV
Rojen Rəsədxanası, Jena Rəsədxanası və Toruń Astronomiya Mərkəzi tərəfindən WASP-3c ekzoplanetini kəşf etmək üçün tranzit metodunda bir dəyişiklik istifadə edilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Radio Observatory website
Ədrar (şəhər)

**Ədrar** () — Əlcəzairin cənub-qərbində şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Böyük Səhranın mərkəzi vahələrindən birinin ərazisində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

Ədrar ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  cənub-cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar
Henri Dreyper

**Henri Dreyper** () — Amerikalı həkim və həvəskar astronom. O, bu gün astrofotoqrafiyanın qabaqcıllarından biri kimi tanınır.

## Həyat və iş

Henri Draperin atası Con Uilyam Draper Nyu York Universitetində bacarıqlı həkim, kimyaçı, botanik və professor idi; o, həm də teleskopla ayı ilk dəfə çəkdi (1840).Draperin anası Braziliya İmperatorunun şəxsi həkiminin qızı Antonia Caetana de Paiva Pereira Gardner idi. Onun qardaşı qızı Antonia Maury də astronom idi.

1857-ci ildə 20 yaşında Nyu York Universitetinin Tibb Məktəbini bitirmişdir.O, əvvəlcə Bellevue Xəstəxanasında həkim, daha sonra Nyu York Universitetində (NYU) həm professor, həm də tibb dekanı kimi çalışıb. 31 may 1862-ci ildə köməkçi cərrah kimi qatılan qardaşı Con Kristoferlə birlikdə 12-ci Nyu York Piyada Alayının S şirkətinə cərrah kimi qatıldı.1862-ci il oktyabrın 8-nə qədər xidmət etdilər.1867-ci ildə o, astronomiya işində onunla əməkdaşlıq edən varlı sosialist Meri Anna Palmerlə evləndi. 

Draper astrofotoqrafiyanın istifadəsinin qabaqcıllarından biri idi. 1872-ci ildə o, udma xətlərini göstərən ulduz spektrini götürdü. Joseph Fraunhofer, Lewis Morris Rutherfurd və Angelo Secchi kimi digərləri bu ambisiyada ondan əvvəl idilər.

Orijinal tədqiqat üçün daha çox vaxt vermək üçün 1873-cü ildə tibb şöbəsindəki kafedrasından istefa verdi.

O, 1874-cü ildə Veneranın tranzitini fotoşəkil çəkmək üçün ekspedisiyaya rəhbərlik etdi və 30 sentyabr 1880-ci ildə Orion Dumanlığının fotoşəkilini çəkən ilk şəxs oldu. 11 düymlük Clark Brothers foto refraktorundan istifadə edərək 50 dəqiqəlik ekspozisiya etdi. O, 1880-ci ildə Yupiterin spektrini çəkib.

Henri Draper Rəsədxanası Nyu-Yorkun Hastings-on-Hudson şəhərində, Ayın çox bəyənilən fotoşəkillərini çəkdi. Bu gün bina Hastings-on-Hudson Tarix Cəmiyyəti kimi fəaliyyət göstərir.

Draper çoxsaylı mükafatlar, o cümlədən fəxri LL.D. 1882-ci ildə Nyu-York Universiteti və Viskonsin-Madison Universitetində hüquq dərəcəsi, 1874-cü ildə Veneranın tranzitini fotoşəkil çəkmək üçün ABŞ ekspedisiyasına rəhbərlik etdiyinə görə Konqres medalı və həm Milli Elmlər Akademiyasına, həm də Astronomische Gesellschaft-a seçki. Bundan əlavə, o, Amerika Fotoqrafiya Cəmiyyətində, Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətində, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasında və Elmin İnkişafı üzrə Amerika Assosiasiyasında üzv olmuşdur.

İkiqat plevritdən vaxtından əvvəl vəfat etdikdən sonra onun dul arvadı Meri Anna Draper astrofizikaya görkəmli töhfələrinə görə Henri Draper medalını və Henri Draperin ulduz spektrlərinin kataloqunu hazırlamaq üçün istifadə edilən teleskopu maliyyələşdirdi. Bu tarixi Henri Draper teleskopu hazırda Polşanın Pivnice şəhərindəki Toruń Astronomiya Mərkəzində (Nicolaus Copernicus University) yerləşir. Aydakı kiçik Draper krateri onun şərəfinə adlandırılmışdır.

## Həmçinin bax

*Andrev Ainslie Common
*Henri Draper medalı
*Henry Draper kataloqu

## İstinadlar
Batna (şəhər)

**Batna** (, ) — Əlcəzairin şimal-şərqində şəhər, Batna vilayətinin inzibati mərkəzi. Batna Əlcəzairin beşinci ən böyük şəhəri, Ores dağ silsiləsindəki ən böyük şəhərdir.

Şəhər ölkənin paytaxtı Əlcəzair şəhərindən , Konstantin şəhərindən isə  məsafədə yerləşir. Batnanın sahilə nisbətən yaxın yerləşməsinə baxmayaraq, şəhərin yerləşdiyi hündürlük dəniz səviyyəsindən bir kilometrdən çoxdur. Bu baxımdan şəhərdə qış kifayət qədər soyuq, qarlı keçir.

Batna Əlcəzairin 1954-cü ildə ölkənin müstəqilliyi uğrunda müharibənin başlanğıcını qoyan hadisələrin baş verdiyi şəhərlərdən biridir. 1 noyabr 1954-cü ildə şəhərdəki hərbi obyektlər istiqlalçıların dəstələri tərəfindən hücuma məruz qalmışdır. Əlcəzair müstəqillik əldə edənə qədər üsyançı komandanlıq şəhərdə yerləşirdi.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* Журнал "Вокруг света". Ветер над Батной
Batna

*Batna vilayəti — Əlcəzairdə vilayət.  
*Batna (şəhər) — Əlcəzairin şimal-şərqində şəhər, Batna vilayətinin inzibati mərkəzi.
Becaya

**Becaya** (; ) — Əlcəzairin şimalında yerləşən liman şəhəri, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi. 2008-ci ilin məlumatlarına görə əhalinin sayı 177,988 nəfərdir. Əlcəzairin ən böyük bərbərdilli şəhərlərindən biridir.

## Tarixi
Müasir şəhərin yerində ilk məskunlaşma imperator Vespasian tərəfindən təqaüdçü əsgərləri yerləşdirmək üçün qurulan Roma koloniyası Salda idi. Bu şəhər Vandal dövlətində böyük əhəmiyyətə malik idi və bir müddət onun paytaxtı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Orta əsrlərdə becaya qəbiləsindən olan bərbərlər hələ də adını daşıyan şəhəri ələ keçirdilər. XII əsrdə Həmmadilər dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Becaya 1510-cu ilə qədər ispanlar onu ələ keçirənə qədər bərbər quldurlarının əsas limanlarından biri olmuşdur.

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
Ben-Nəsr

**Ben-Nəsr** () — Əlcəzairin şimal-şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Taybet dairəsinə daxildir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimalında, Böyük Səhranın şimalındakı vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 66 mm-dir). Orta illik temperatur 21,5 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,1°C, ən isti ayın (iyul) orta temperaturu 33,3°C-dir.

## Nəqliyyat
16 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu şəhərdən keçir.

## İstinadlar
Bərikə

**Bərikə** () — Əlcəzairin şimal-şərqində, Batna vilayətində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-şərq hissəsində, Ores dağ silsiləsi ərazisində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

Bərikə ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən  cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərdə 104,388 nəfər yaşayır. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Ən yaxın hava limanı Biskra şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
Bəğliyyə

**Bəğliyyə** (, ) — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şərq hissəsində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

## Demoqrafiya
2008-ci ildə əhalinin sayı 18,052 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası: 

## İstinadlar
Bəni-Abbas

**Bəni-Abbas** ()  — Əlcəzairin qərbində şəhər, Beşar vilayətindəki Beni Abbes rayonunun inzibati mərkəzi. Beşar şəhərindən  cənubda və ölkənin paytaxtı Əlcəzair şəhərindən təxminən  cənub-qərbdə, quruyan Saura çayının sol sahilində yerləşir. Şimaldan, şərqdən və qərbdən şəhər Böyük Qərbi Erq qumlu dənizi ilə, cənub və cənub-qərbdən isə Saur vadisi ilə əhatə olunmuşdur.

2009-cu il üçün əhalinin sayı 11,416 nəfərdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Britannika Ensiklopediyasında
Bəni-Saf

**Bəni-Saf** () — Əlcəzairin Aralıq dənizi sahilində, Əyn-Təmüşənt vilayətində liman şəhəri və kommuna. Ölkənin şimal-qərbində, Vəhrandan təxminən  cənub-qərbdə yerləşir. Şəhərin əsası 1876-cı ildə qoyulmuşdur. Bəni-Safın cənubunda dəmir filizi çıxarılır. 2010-cu ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 43,802 nəfərdir; 2008-ci ilin məlumatlarına görə onun sayı 42,284 nəfər idi. Kommunanın sahəsi 61,3 km2-dir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Berruagiya

**Berruagiya** (, ) — Əlcəzairin şimalında, Medeya vilayətində ərazisində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin orta hissəsində, dəniz səviyyəsindən  yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna paytaxt Əlcəzairdən təqribən  cənubda və Medea vilayətinin inzibati mərkəzindən  şimal-qərbdə məsafədə yerləşir.

## Qalereya

Berrouaghia البرواقية - panoramio (14).jpg
Berrouaghia - Mosquée El Feth البرواقية - مسجد الفتح - panoramio (5).jpg
Centre ville Berrouaghia البرواقية - panoramio.jpg
Berrouaghia البرواقية - panoramio (31).jpg
Berrouaghia - panoramio.jpg


## İstinadlar
Bəşar (şəhər)

**Bəşar** ()&#x200E; — Əlcəzairin qərbində şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafiya
Ölkənin paytaxtı Əlcəzair şəhərindən təxminən 1150 km cənub-qərbdə, Tinduf şəhərindən 852 km şimal-şərqdə və Mərakeşlə sərhəddən 80 km məsafədə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 747 m yüksəklikdə, şəhəri şimal-şərqdən cənub-qərbə keçən Ued-Bəşar çayının sahilində yerləşir. Cəbəl-Bəşarın qayalı qalxması şəhərin cənub-şərqində və şərqində 1206 m hündürlüyə çatır.

## Əhali
2008-ci il məlumatlarına görə əhalinin sayı 165 627 nəfərdir; 1998-ci ilin məlumatlarına görə 134.954 nəfərdir. Bəşar ölkənin qərb hissəsindəki ən böyük şəhərdir. Əhalinin savadlılıq səviyyəsi 86,4%-dir (kişilərin 91,4%-i, qadınların 81,4%-i).

## İstinadlar
Bir-Murad-Rays

**Bir-Murad-Rays** (,&#x200E;  və ya *Birmandreis*) — Əlcəzairin şimalında, Əlcəzair vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin mərkəzi hissəsində, dəniz səviyyəsindən 175 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı və vilayət mərkəzi olan Əlcəzair şəhəri ilə birbaşa bitişikdir və onun mərkəzindən təxminən 4 kilometr məsafədə yerləşir.

## İstinadlar
Bir-əl-Cir

**Bir-əl-Cir** () — Əlcəzairin şimal-qərbində, Vəhran vilayətində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Aralıq dənizi sahilinə yaxın yerdə yerləşir və Vəhran şəhərinin şərq ətrafıdır. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 153 metrdir.Bir-əl-Cir ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 340 kilometr qərb-cənub-qərbdə yerləşir.

## Demoqrafiya
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 152,151 nəfər nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Vəhran əs-Seniya hava limanı şəhərin cənubunda yerləşir.

## İstinadlar
Birxadəm

**Birxadəm** ( ) — Əlcəzairin şimalında, Əlcəzair vilayətinin ərazisində kommuna.

## Etimologiya
"Birxadəm" adı mürəkkəb sözdür, ərəbcə "quyu" mənasını verən "bir" və "qul" mənasını verən "xədim" sözlərindən yaranmışdır. Burada "xədim" xüsusi addır, "Xadəm" kimi yazılır, yəni bu ad "Xədimin quyusu" kimi tərcümə olunur  .

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin orta hissəsində, dəniz səviyyəsindən 98 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı və vilayət mərkəzi olan Əlcəzair şəhəri ilə birbaşa bitişikdir və onun mərkəzindən təxminən 7 kilometr aralıdadır.

## İstinadlar
Biskra (şəhər)

**Biskra** () — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin və dairənin inzibati mərkəzi. Əlcəzair şəhərindən təxminən 400 km cənub-şərqdə, Batna şəhərindən 115 km cənub-qərbdə və Tuqqurt şəhərindən 222 km şimalda yerləşir. Əhalisi 190 min nəfərdir (2005-ci il təxmini).

## Tarixi
IX əsrdə şəhərin yerləşdiyi torpaqlar ərəblər tərəfindən zəbt edilmişdir. XII əsrin əvvəllərində Biskra yarımmüstəqil Zab dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Buna baxmayaraq, artıq XIII əsrdə bu torpaqlar İfriqiyə dövlətini idarə edən Hafsilər sülaləsinin hakimiyyəti altına keçmişdir. 1552-ci ildə Biskra Osmanlı İmperiyası tərəfindən fəth edilmişdir. Türk hökmranlığı XIX əsrin birinci yarısına qədər davam etmişdir. 1844-cü ildə Biskra fransız qoşunları tərəfindən tutulmuşdur. 1849–1851-ci illərdə şəhərdə qala ucaldılmışdır.

1962-ci ildə Biskra müstəqil Əlcəzairin bir hissəsi olmuşdur.

## İstinadlar
Özünə aid bir otaq (roman)

**Özünə aid bir otaq** — Bu məqalə Virciniya Vulfun ilk dəfə 1929-cu ilin sentyabrında nəşr olunmuş məqaləsidir. Məqalə Kembric Universitetində Vulfun qadınlar tərəfindən qurulan kollecləri haqqındadır. Girton və Newnham kollecində tədris etdiyi iki kursa əsaslanır.

## Haqqında
Məqaləni feminist prizmadan yazan Vulf ədəbi istehsalda qadınları qeyri-adekvat görən patriarxal düşüncəni də tənqid edib. Bu məşhur məqaləsində Vulf qadınların və xüsusən də qadın sənətçilərinin statusundan bəhz edir, qadının yazmaq üçün pulu və öz otağının olması lazım olduğunu iddia edir. Vulfun fikrincə, əsrlər boyu mövcud olan qərəz, maliyyə və təhsildəki çatışmazlıqlar qadınların yaradıcılığına mane olub.

## İstinadlar
PC-7 Team

**PC-7 Team** – İsveçrə Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronu. Adını Pilatus PC-7 təlim təyyarəsindən almışdır. Pilatus PC-7 Komandanın aviaşou təyyarəsidir. 

## Tarixi
1987-ci ildə 9 təyyarədən ibarət komanda yaradılmışdır. 29 avqust 1987-ci ildə Dübendorfda komandanın ilk avişousu təqdim olunmuşdur.Bununla belə, 1989-cu il təsis ili hesab olunur, çünki həmin vaxt komanda İsveçrə Hərbi Hava Qüvvələrinin 75 illik yubileyi münasibətilə keçirilən bayram şənliklərində uçmaq üçün yenidən formalaşdırılıb. Təyyarələr narıncı və gümüşü rənglərə boyanmışdı. Monako, İngiltərə, Almaniya, Fransa, Danimarka, İsveç və bir çox digər Avropa ölkələrində uçuşlar həyata keçirir. Komanda  hərbi pilotlardan ibarətdir və adətən F/A-18-i idarə edirlər. 2008-ci ildən PC-7 təyyarəsinin modernləşdirilmiş variantı olan  Pilatus PC-7 NCPC istifadə olunur. Həmin vaxtdan təyyarələr İsveçrə bayrağının rənglərinə uyğun olaraq qırmızı və ağ rəngə boyanıblar. 2014-cü ildə komandanın 25 illik yubileyində təyyarələrə tüstü generatorları quraşdırılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Belaya Rus (aerobatika eskadronu)

**Belaya Rus** () — Belarus Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Şou üçün L-39 Albatros təyyarələrindən istifadə olunur. Təyyarələr qırmızı, ağ və yaşıl rənglərlə boyanıb. Komanda Belarus Respublikasında bayram günlərində çıxış edir.

## Tarixi
Komanda 2006-cı ildə Ukraynadan 10 Çexiya istehsalı olan L-39 Albatros təlim təyyarəsi alındıqdan sonra yaradılıb. Həmin təyyarələr aviaşoularla yanaşı, Belarus Respublikası Hərbi Akademiyasının aviasiya kafedrasının kursantları üçün təlim təyyarəsi rolunu da yerinə yetirir.

## İstinadlar
Qara vağ

**Qara vağ**  ( *Egretta ardesiaca* ) leyləkkimilər (Ardeidae) fəsiləsininə aid quşdur. Qara vağ balıq ovlayan zaman qanadlarını çətir kimi istifadə edir. Balıq qara vağın qanadları ilə yaratdığı qaranlıq yeri bitki kölgəsi və ya sığınacaq kimi qəbul edir və oraya yönəlir. Bu zaman qara vağ balığı ovlayır. Bundan əlavə alimlər hesab edirlər ki, bu ovlanma üsulu qara vağın ovunu daha yaxşı görə bilməsi üçün kölgə və işıq kimi yan faktorları məhdudlaşdırır.

## Təsvir
Qara vağ orta ölçülü quşdur. Onun hündürlüyü təqribi 42-66 sm arasında dəyişir. Qara rəngli lələkləri və dimdiyi, sarı pəncələri ilə fərqlənir. Baş və boyun hissəsindəki digər  lələklər lələklərdən nəzərəçarpaçaq qədər uzundur.

## Yayılması
Qara vağ Şərqi Afrika (təkcə Tanzaniyada 5000-7000 ədəd), Qərbi Afrika, eləcə də Madaqaskar adasında yayılıb. Qara vağ yaşamaq üçün dayaz açıq sular, şirin sulu göllər, nohurlar və çaykənarı ərazilərə yaxın yerlərə üstünlük verir. O, suətrafı ərazilərdə bitən ağaclarda, kolluq və ya qamışlıqlarda yuva qurur. Koloniyalar şəklində yaşayır. Yağış mövsümündə artan kəskin yağıntı miqdarı, daşqın və ya su hövzələrində qidanın dəyişən miqdarı kimi kənar faktorlar qara vağın əsas miqrasiya səbəbləri arasında yer alır.

## Çoxalması
Qara vağ digər quşlar kimi ayrı cinsiyyətlidir. Cütləşmə sezonunun əvvəllərində ayaq barmaqları rəngini dəyişərək qırmızı rəng alır. Yumurta qoyur. 

## Ovlanması
Balıqlar qara vağın əsas qida rasionunu təşkil edir. Əlavə olaraq qara vağ həşəratlar, xərçəngkimilər və amfibiyalar ilə qidalanır.

## İstinadlar
Borçalı (Nir)

**Borçalı** () və ya **Bürclü** — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 
## Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının eyniadlı bölgəsinin Nir kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 39 km qərbdədir. 

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 175 nəfər yaşayır (32 ailə).

## İstinadlar
Dəymədağıldı (Nir)

**Dəymədağıldı** () — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2023-cı il siyahıya alınmaya görə 50 nəfər yaşayır (8 ailə).

## İstinadlar
Nobutsuna Sasaki

– Yaponiya ədəbiyyatşünası və vaka şairi.

## Həyatı
1872-ci ildə Mie prefekturasında bir kokuqaku aliminin oğlu kimi dünyaya gəlmişdir. 1888-ci ildə Tokio Universitetindən məzun olmuş və yapon dilində ixtisaslaşmışdır.

Sasaki Yaponiya klassikləri haqqında rəylər, eləcə də, vakalar, marşlar və mahnılar nəşr etdirmişdir. İlk vaka kolleksiyası olan *"Omoiqusa"* 1903-cü ildə çapdan çıxmışdır. 1905-ci ildə Tokio Universitetində mühazirələr verməyə başlamış, bu dövrdən sonra vaxtını "Manyoşu" və vaka tarixi haqqında yazılar yazmağa sərf etmişdir. O, Yaponiya klassikləri haqqında ətraflı araşdırmalar aparmışdır. 1912-ci ildə *"Şinqetsu"* adlı ikinci vaka kolleksiyasını nəşr etdirmişdir. 1917-ci ildə Yaponiya Elmlər Akademiyasının mükafatına layiq görülmüşdür.

1931-ci ildə Tokio Universitetindəki işini tərk edərək təqaüdə çıxmışdır. 1937-ci ildə Mədəniyyət ordeni ilə təltif olunmuşdur. *"Sakka haçicuninen"* (1959) kimi bəzi avtobioqrafiyaların müəllifidir.

## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* 

## Xarici keçidlər
*
Yeqor Boqomolski

**Yeqor Boqomolski** () – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçinin hücumçusu.

## Karyerası
### [[Neftçi PFK|Neftçi]]
Neftçidə ilk matçına 21 iyul 2022-ci ildə keçirilən Aris-Neftçi matçının 87-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Arisin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

## İstinadlar
Dağ Yəhudiləri Muzeyi

**Dağ Yəhudiləri Muzeyi** — 2020-ci ildə Qubada açılmış, dağ yəhudilərinə həsr edilmiş, XIX əsrə aid Karcoq sinaqoqunda yerləşən muzey. Dağ yəhudilərinə həsr edilmiş dünyada ilk və yeganə muzeydir.

## Binanın tarixi
Muzey Qırmızı qəsəbədə yerləşən XIX əsrə aid Karcoq sinqoqunda yerləşir. Sovet işğalından sonra sinqoq öz fəaliyyətini dayandırıb. Burada bir müddət kənd təsərrüfatı məhsullarının anbarı yerləşib. Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra isə sinaqoq boş qalıb. İllərlə boş qalan sinaqoq qəzalı vəziyyətə düşüb. Sonradan burada əsaslı bərpa işləri aparılıb. Bina 5 metrdən yüksək olan otaq hündürlüyündə və kvadrat formasındadır. Burada daha çox eksponatı sərgiləmək üçün binanın içərisinə ikinci yarus əlavə edilib. Binanın zirzəmisində isə konfrans zalı, kitabxana və ehtiyat eksponatlar üçün otaq düzəldilib.

## Muzeyin yaradılması
Dağ Yəhudiləri Muzeyinin yaradılması fikri 2017-ci ildə meydana gəlib. Muzeyin inzibati binası üçün uzun illər atılmış vəziyyətdə qalmış Karcoq sinaqoqu seçilib. Sinaqoq əvvəlki eskizlər əsasında bərpa edilib. Muzeyin yaradılmasına rusiyalı biznesmenlər Qod Nisanov, Zarah İliyev, German Zaxaryayev dəstək olublar. Bundan başqa muzeyin eksponatlarla təmin edilməsi vəzifəsini "STMEQİ" fondu öz üzərinə götürüb. Bu fond dünya dağ yəhudilərini birləşdirən ən böyük təşkilatdır. Muzeyin hazırlanma mərhələsində fond diaspor və icmalara müraciət edərək onları qədim əşyaların tapılmasına çağırıb.

## Ekspozisiya
Muzeyin ekspozisiyasında dağ yəhudilərinin adət ənənələrini, ümumi tarixlərini, ənənəvi məşğuliyyətlərini, Qırmızı Qəsəbədəki tarixlərini göstərən eksponatlar yer alıb. Burada bütün illər ərzində Qafqazda fəaliyyət göstərmiş ravvinlərin adı göstərilən guşə və eləcə də Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunova həsr edilmiş guşə də var. Albert Aqarunova həsr edilmiş guşədə onun medalı da qorunur.

## Şəkilləri

Quba evləri (25).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (12).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (14).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (8).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (27).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (46).jpg
Dağ yəhudiləri muzeyi (54).jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* [Discover the centuries-old culture of Mountain Jews in Azerbaijan / Azərbaycanda dağ yəhudilərinin çoxəsrlik mədəniyyətini kəşf edin / [Euronews]]
* Muzeyin ekspozisiyasında yer alan və yəhudilərin tütünçülüklə məşğul olmasını göstərən video
* Muzeyin ekspozisiyasında yer alan və yəhudilərin üzümçülüklə məşğul olmasını göstərən video
* Muzeyin ekspozisiyasında yer alan və yəhudilərin marenaçılıqla məşğul olmasını göstərən video
* מוזיאון חדש באזרבייג'ן מנציח את מסורות "היהודים ההרריים"
Dəniz Supermeni və Eynəkli

**Dəniz Supermeni və Eynəkli** () — Süngər Bob Kvadrat Şalvar cizgi serialının obrazlarından biri.

Dənizdə yeganə super qəhrəmanlardır. Multiplikator və dəniz bioloqu olan, eyni zamanda cizgi serialının yaradıcısı olan Stiven Hillenberq tərəfindən uydurulmuş obrazlardır. Originalda Dəniz Supermenini Ernest Borqnayn, Eynəklini isə Tim Konuey səsləndirir.

= Haqqında =
Dəniz Supermeni və Eynəkli su (dəniz) altında yaşayan yeganə super qəhrəmanlardır. Uydurma şəhər olan Bikini Bottomda yaşayırlar. əvvəlcə ABŞ-də yaşayan sıradan insanlar olmuşlar. Sonradan qəza nəticəsində suya düşmüş, ancaq suda nəfəs almağı bacarmışlar. Vaxtı ilə onların qəhrəmanlıqları haqqında "Dəniz Supermeni və Eynəklinin macəraları" adlı teleserial çəkilmişdir. Onlar daha sonra qocalmış, pensiya almış və qocalar evində yaşamağa başlamışlar. Ancaq daha sonra pensiyadan çıxmış, qəhrəmanlıq fəaliyyətlərini davam etdirmişlər. Onlar Men Rey, Atom Paltusu, Çirkli Köpük və digər dəniz canilərinin düşmənləridirlər. Süngər Bobun, Patrikin və bir çox sakinlərin sevimli qəhrəmanlarıdırlar. Krasti Krabda Krabsburger (adi hamburgerdir, Mister Krabsın şərəfinə adı dəyişdirilmişdir) yeməyi sevirlər. 2012-ci ildən sonra onları səsləndirənlər sağlamlıq probleməri səbəbilə serialdan ayrılmışlar. Artıq serialda Dəniz Supermeni və Eynəkli heç bir rola malik deyillər. 8 iyul 2012-ci ildə Ernest Borqnayn, 14 may 2019-cu ildə isə Tim Konuey vəfat etdi. Artıq obrazlar sadəcə reklam tablolarında, həmçinin yoldan keçən lal obrazlar kimi görünürlər.
Qırmızı Oxlar

**Red Arrows** () — Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Komanda 1965-ci ildə, Kral Hərbi Hava Qüvvələri tərəfində maliyyələşdirilən qeyri-rəsmi komandaların əvəzinə yaradılıb.

Öncədən komanda uçuşlar üçün əvvəllər Yellowjacks-a məxsus olan Folland Gnat təyyarələrindən istifadə edirdi. 1968-ci ildə şouda istifadə olunan təyyarələrin sayı doqquza qədər artırıldı. 1979-cu ildən etibarən komanda aviaşoular üçün BAE Hawk təyyarəsi istifadə edir.

## Hadisələr
29 avqust 2022: Aviaşouda quş dəstəsinə tuş gələn təyyarənin füzelyajı deşilib. Pilot təyyarəni yerə endirə bilib.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qara Şahinlər

**Black Falcons** () — Yeni Zelandiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur.

## Yaradılması
Komanda 2000-ci ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün 5 ədəd Aermacchi MB-339 istifadə olunurdu. Təqribən 1 ildən sonra komanda ləğv olunmuşdur.

## Bərpası
2016-cı ilin yanvarında Qırmızı Damalar eskadronunun ləğvi ilə Black Falcons yenidən bərpa olundu. Yeni komanda uçuşlar üçün Beechcraft T-6 Texan II təyyarəsi istifadə edir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Efemera

**Efemera** (ingiliscə: Ephemera) gündəlik həyata aid olan və “trivia” (əhəmiyyətsiz əşyalar) olaraq ifadə edilə bilən qısa ömürlü kiçik və müvəqqəti sənədləri ifadə edən termindir. Efemeraları yığanlara “efemeraçı” və ya “efemera kolleksiyaçıları” deyilir.

Bu söz qədim yunan dili mənşəlidir və “bir gündən çox yaşamayan” mənasını verən “ephemeron” sözünün cəm formasıdır. Etimoloji olaraq, Qədim Yunan dilindən tərcümədə ephēmerón (εφημερόν) “Bir günlük həyatı olan May böcəyi” mənasını verən bir sözdür. Bu sözdən yaranmış ephēmerós (εφημερός) sözünün tərcüməsi “gündəlik”, ēméros (ἡμέρος) isə “gün” deməkdir. Bu iki sözün birləşməsindən yaranan və ingilis dilinə daxil olan “efemera” (ephemera) isə bu dildə qısa ömürlü şeyləri, qalıcı olmayan nəşrləri təsvir etmək üçün istifadə olunur. Bu materiallar yığılmaq məqsədi ilə istehsal olunmayan, qısa ömürlü olan və başlanğıcda çox dəyər daşımayan, lakin sonradan bəzi kolleksiyaçılar tərəfindən kolleksiyaya çevrilən “əhəmiyyətsiz” məhsulların ümumi adıdır. Bu məhsullara adətən çap materialları daxildir. 

Bu efemera məhsullarının arasında məktəb diplomları, hesabat kartları, avtobus və kino biletləri, lotereya biletləri, idman və mərc kuponları, qəzet nüsxələri, təbliğat broşüraları, məktublar, vizit kartları, restoran menyuları, mülkiyyət sənədləri, notarius sənədləri, bank qəbzləri, şokolad və saqqızlardan çıxan kartlar, siqaret kağızları, afişalar, pasportlar, fotoşəkillər, açıqcalar, toy dəvətnamələri kimi gündəlik həyatın təfərrüatlarını sənədləşdirən materialları saymaq olar.

Bu gün şəxsi kolleksiyaçılardan başqa, böyük milli kitabxanalar və muzeylərdə tarixin müəyyən sahəsinə işıq sala bilən efemera kolleksiyalarının yığılması işində maraqlıdırlar.
Blida (şəhər)

**Blida** ()  — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi. Ölkənin paytaxtı Əlcəzair şəhərindən təqribən 45 km cənub-qərbdə, Tell-Atlas silsiləsinin ətəyində, dəniz səviyyəsindən 260 m yüksəklikdə yerləşir. Əhalisi 2008-ci ilin məlumatına görə 163586 nəfərdir. Blida adı ərəbcə şəhər mənasını verən "bəlda" sözündəndir.

Şəhərin yaxınlığında varvar meymununun azsaylı yaşayış yerlərindən biri olan Çiffa dərəsi yerləşir.

## Əhalisi
Şəhər əhalisinin dinamikası:

## İstinadlar

## Əlavə ədəbiyyat
*
Bürc-Baci-Muxtar

**Bürc-Baci-Muxtar** () &#x200E; — Əlcəzairin cənubunda, Adrar vilayətində şəhər və kommuna. Bürc-Baci-Muxtar rayonunun inzibati mərkəzidir.

## Adı
Fransa müstəmləkəçiliyi dövründə şəhər Borj-Le-Priye ) adlanırdı. Əlcəzair müstəqillik əldə etdikdən sonra şəhər müasir adını almışdır.  Şəhərin ölkənin müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparan Baci Muxtarın adı ilə bağlıdır.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 38 mm). Orta illik temperatur 28,4-dür °C.

## Nəqliyyat
Bürc-Muxtar hava limanı şəhərin şimal-şimal-şərqində yerləşir.

## İstinadlar
Oral Çalışlar

**Oral Çalışlar** () — türk jurnalist və yazıçı.

## Həyatı
14 dekabr 1946-cı ildə Tarsusda doğulmuşdur. İstanbul Universitetini bitirmişdir.

## İstinadlar
Bürc-Bü-Ərriric

**Bürc-Bü-Ərriric** () — Əlcəzairin şimalında şəhər. Eyniadlı vilayət tərkibində şəhər dairəsidir. 2005-ci ildə olan təxminlərə görə, şəhərin əhalisi 140 min nəfərdir.

Bürc-Bü-Ərriric Setifdən 70 km qərbdə və Buiradan 115 km cənub-şərqdə yerləşir. Şəhərin iqtisadi həyatı əsasən kənd təsərrüfatı və kiçik sənaye istehsalı ilə təmsil olunur.

## Əhali
Aşağıda şəhər əhalisinin illər üzrə dinamikası verilmişdir:

## İstinadlar
Bürc-Mənayıl

**Bürc-Mənayıl** (,  ) — Əlcəzairin şimalında şəhər, Bumerdes vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin orta hissəsində, dəniz səviyyəsindən 33 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna paytaxt Əlcəzairdən təqribən 70 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 35 kilometr şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 64,820 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinaldar
Bürc-Ömər-Driss

**Bürc-Ömər-Driss** () — Əlcəzairin şərqində, İllizi vilayətində şəhər və kommuna. In-Amenas rayonuna daxildir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-qərbində, Böyük Səhranın şimalındakı vahələrdən birinin ərazisində, Tinqertdən cənubda, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1010 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 360 metr yüksəkdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 25 mm). Orta illik temperatur 23,8 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvarda) orta temperaturu 11,5°C, ən isti ayda (iyulda) 34,5°C-dir.

## Nəqliyyat
Şəhərin şimalından 3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir. Eyni adlı hava limanı var.

## İstinadlar
Bürc-əl-Huas

**Bürc-əl-Huas** (, ) — Əlcəzairin cənub-şərqində, İllizi vilayətində şəhər və kommuna. Canet dairəsinə daxildir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin cənubunda, Tassilin Accer yaylasının cənub hissəsində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1,400 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1088 metr yüksəkdir.

## İqlim
Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 21 mm). Orta illik temperatur 23,1 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 11,9°C, ən isti ayda (iyun) 31,6°C-dir.

## Nəqliyyat
3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu şəhərdən keçir.

## İstinadlar
Bu-Sadə

**Bu-Sadə** () — Əlcəzairin şimalında, Msila vilayəti ərazisində şəhər. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsində, eyniadlı vahənin ərazisində, dəniz səviyyəsindən 553 metr yüksəklikdə yerləşir.

## Hekayə
Bu-Sadə şəhəri 1849-cu ilin noyabrında Fransa qoşunları tərəfindən fəth edilmişdir. Qala və kazarmaları olan şəhər XIX əsrin sonu–XX əsrin əvvəllərində mühüm hərbi məntəqə olmuşdur.

## Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 125,573 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Eyniadlı hava limanı şəhərdən 7 kilometr şimalda yerləşir.

## İstinadlar
Buduau

**Buduau** (,‎ ) — Əlcəzairin şimalında şəhər, Bumerdes vilayətinin ərazisində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin qərb hissəsində, dəniz səviyyəsindən 22 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 44 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 12 kilometr cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 70,224 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinadlar
Buduau-əl-Bəxri

**Buduau-əl-Bəxri** (, ) — Əlcəzairin şimalında şəhər, Bumerdes vilayətində kommuna .

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, Aralıq dənizi sahillərində dəniz səviyyəsindən 22 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 43 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 9 kilometr qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 14,209 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinadlar
Büzəqza-Qəddara

**Büzəqza-Qəddara** (ة, &#x200E; ) — Əlcəzairin şimalında şəhər, Bumerdes vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 373 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 50 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 22 kilometr cənubda yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 8,511 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:

## İstinadlar
Büyura

**Büyura** () — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 557 metr yüksəklikdə yerləşir.

Büyura ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 85 kilometr şərq-cənub-şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ilin siyahıyaalınmasına əsasən, əhalinin sayı 88,801 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Buira digər şəhərlərlə dəmir yolu və avtomobil yolu ilə bağlıdır. Ən yaxın hava limanı Əlcəzairdə yerləşir.

## İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı şəhər iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir. Əsas şəhər ixracatı taxıl və zeytundur.

## İstinadlar
Blida

*Blida vilayəti — Blida vilayətinin ərazisi 1 575 Km2-dır. Blida vilayətinə 10 rayon daxilidir.  
*Blida (şəhər) — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.
Dovşanlı

* Dovşanlı (Ağdərə) — Azərbaycan Respublikasının Ağdərə rayonunun Dovşanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
* Dovşanlı (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
* Dovşanlı (Meşkinşəhr)
* Dovşanlı (Altınova)
* Dovşanlı (Kütahya)
Dəymədağıldı

* Dəymədağıldı (Bərdə) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
* Dəymədağıldı (Nir) — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bumerdes

**Bumerdes** ()&#x200E; — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi. Burada böyük universitet var və Əlcəzairin elmi mərkəzi hesab edilir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Aralıq dənizi sahilində, dəniz səviyyəsindən 41 metr yüksəklikdə yerləşir.Bumerdes ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 45 kilometr şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 41,685 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Tarixi
Əlcəzair müstəqillik qazanmazdan əvvəl bura Roşe-Nuar kəndi idi və bir neçə evdən ibarət idi. 1952-ci ildən 1962-ci ilə qədər Fransa ordusu həmin kəndin yaxınlığında Əlcəzair Birgə Baş Qərargahının hərbi düşərgəsini tikmişdir.

1962-ci ildə aprel–iyul aylarında gələcək müstəqil Əlcəzairin Milli Müvəqqəti Hökuməti hərbi şəhərciyində fəaliyyət göstərirdi.

## Həmçinin bax
* Korso (Əlcəzair)

## İstinadlar
Bufarik

**Bufarik** (, ) — Əlcəzairin şimalında şəhər, Blida vilayətində kommuna.

## Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 63 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kommuna paytaxt Əlcəzairdən təqribən 26 kilometr cənub-qərbdə və Blida vilayətinin inzibati mərkəzindən 10 km cənub-şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Qelma

**Qelma** () — Əlcəzairin şimal-şərqində şəhər. Eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzidir.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Saybuz çayının sağ sahilində, dəniz səviyyəsindən 256 metr yüksəklikdə yerləşir.

Qelma ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 390 kilometr şərqdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, əhalisi 120,847 nəfər idi. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Ən yaxın hava limanı Ənnabə şəhərində yerləşir.

## İstinadlar
Qəlizan

**Qəlizan**, **Rəlizan**, əvvəllər **İgil-Azan** () &#x200E; — Əlcəzairin şimal-qərbində şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.

## Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin qərb hissəsində, Mina çayı vadisində, dəniz səviyyəsindən 98 metr hündürlükdə yerləşir.

Qəlizan ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 250 kilometr qərb-cənub-qərbdə yerləşir.

## Əhalisi
2008-ci il siyahıyaalınmasında əhalinin 130,094 nəfər olduğu bildirilmişdir. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:

## Nəqliyyat
Ən yaxın hava limanı şəhərdən 3 kilometr şərqdə yerləşir.

## İstinadlar
Qərdaya

**Qərdaya** () — Əlcəzairin mərkəzi hissəsinin şimalında şəhər, eyniadlı vilayət və rayonun inzibati mərkəzi. 2005-ci ilin məlumatına görə, əhalisi 120 min nəfərdir.

## Coğrafiya və iqlim
Şəhər Böyük Səhranın şimal kənarında, Mzab vəhasında yerləşir. Kəskin kontinental iqlimə görə, Qərdaya gecə 0 ° C-dən gündüz +46 ° C-ə qədər temperaturun düşməsi ilə xarakterizə olunur. Qum fırtınaları martdan may ayına qədər müşahidə olunur. Bununla belə, bəzən məsələn, 2008-ci ilin oktyabrında uzun sürən yağışlar nəticəsində daşqınlar baş verir.

## Tarixi
Mzab vahəsində yerləşən Qərdaya 1048-ci ildə Uarqladan, sünnilərin dini təqiblərindən qaçan ibadi qaçqınları tərəfindən qurulmuşdur. Orta əsrlərdə burada ağ və qırmızı kərpic ilə tikilmiş tikililər mövcuddur. Onların bir çoxundan bu gün də yaşayış binası kimi istifadə olunur.

XVI əsrdən 1830-cu illərə qədər Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan şəhər daha sonra Fransanın hakimiyyəti altına keçmişdir. 187 -ci ildə Uarqlada Buşişinin başçılıq etdiyi Fransa əleyhinə üsyan Qərdayaya da sıçramışdır.

Şəhər 1962-ci ildən müstəqil Əlcəzairin bir hissəsidir.

## İqtisadiyyat
Qərdayanın iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatına əsaslanır, burada əsasən xurma yetişdirilir. Şəhər həmçinin, xalça və parçalar istehsalı yeridir.

Şəhərin öz hava limanı var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Keriq-i Büzürg (Nir)

**Keriq-i Büzürg** () ()— İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 163 nəfər yaşayır (39 ailə).

## İstinadlar
Tüstü Eskadronu

**Aerial Demonstration Squadron** ()() başqa adıyla **Smoke Squadron** ()() kimi tanınan, Braziliya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Hal-hazırda aviaşoular zamanı Embraer EMB 312 Tucano təyyarələrindən istifadə olunur.

## Tarixi
Komanda ilk ictimai uçuşunu 1952-ci il 14 may tarixində T-6 Texan təyyarələri ilə həyata keçirmişdir. Həmin təyyarələr 1968-ci ildə komanda yenidən qurulana qədər istifadə olunmuşdur. Komanda 1977-ci ildə ləğv olunmuş, 1983-cü ilin 8 dekabr tarixində isə yenidən qurulmuşdur. Həmin dövrdə T-25 Universal təyyarələrindən istifadə olunmağa başladı. Daha sonra isə bu təyyarələr Embraer EMB 312 Tucano ilə əvəz olundu. O vaxtdan təyyarələrin qırmızı rəngi, göy rənglə əvəz olundu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
M (film, 1931)

**M — Şəhər qatili axtarır** — 1931-ci il istehsalı olan alman psixoloji trilleridir. Orijinal adı **M** olan film, ingilis dilli ölkələrdə **Fritz Lang's M**, yaxud da **Murderers Among Us** adı ilə nümayiş etdirilmişdir. Filmin rejissoru Fritz Lang ssenarini həyat yoldaşı Thea von Harbou ilə müştərək yazmışdır. Filmin baş rol ifaçısı Peter Lorredir. Bu, Fritz Lanqın ilk səsli filmidir və özünün dediyi kimi, filmoqrafiyasında ən yaxşı filmdir. Filmdə Almaniyanın bir şəhərində polisin silsilə qətllər törədən uşaq qatilini tuta bilməməsi ilə narahat olan şəhərdəki digər cinayətkarların da axtarışa qoşulmasından və bundan sonra baş verən hadisələrdən bəhs edilir.

## Süjet xətti
1931-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhəri ardıcıl qətllər törədən pedofil uşaq qatilinin (Peter Lorre) hərəkətləri ilə sarsılır. Polisin qatili tuta bilməməsi ictimaiyyəti, eləcə də dilənçiləri, quldur dəstələrini və digər "normal" cinayətkarları narahat edirdi; çünki qeyri-adi dərəcədə artan polis təzyiqi onların da işinə mane olurdu. Mütəşəkkil cinayətkar təşkilatlar dilənçilərin köməyi ilə qatili təqib etməyə başlayırlar. Qatili tutmaq üçün polis və cinayət təşkilatları arasında yarış başlayır. Əvvəlcə qatilin üzü görünmür, yalnız kölgəsi və daim fitlə çaldığı bir melodiyası eşidilir. Qulaqları çox yaxşı eşidən kor bir şar satıcısının fiti müəyyən etməsi ilə insan ovuna start verilir. Kor şar satıcısının xəbər verdiyi başqa cinayətkarın izini itirməmək üçün öz əlinin içərisinə təbaşir ilə M hərfi (Alman dilində qatil sözünün baş hərfi) yazaraq qatilin geyindiyi paltosunun kürəyinə əli ilə basaraq onu nişanlaması ilə qatil sıxışdırılır və polisdən əvvəl cinayətkar təşkilat tərəfindən ələ keçirilir. Onu təşkilatın özünün yaratdığı qondarma məhkəmədə mühakimə etməyə başlayırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Hüseynəli xan

* Hüseynəli xan Ziyadoğlu-Qacar
* Hüseynəli xan (Quba xanı)
* Hüseynəli xan məscidi

## Həmçinin bax
* Hüseynəli
Heyvan evi (film, 1978)

**Heyvan evi** (İngilis dilindəki orijinal adı ilə **National Lampoon's Animal House** və ya qısaca **Animal House**) — rejissoru John Landis, ssenari müəllifləri Harold Ramis, Douglas Kenney və Chris Miller olan 1978-ci ildə ABŞ-də çəkilmiş komediya filmi. Baş rollarda Con Belushi, Tim Matheson, John Vernon, Verna Bloom, Tom Hulce, Stephen Furst və Donald Satherland oynamışdırlar. Filmdə universitet qardaşlığının üzvü olan bir qrup tələbənin Faber Kollecinin dekanının nüfuzuna qarşı apardıqları mübarizə zamanı baş verən hadisələrdən bəhs edilir.

Büdcəsi 3 milyon dollar olan film 28 sentyabr 1978-ci ildə ABŞ-də nümayiş olunmuş və nümayişi zamanı $141,6 milyon gəlir əldə etmişdir. Film həmçinin ABŞ Milli Film Reyestrindədir.

## İstinadlar