open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feyrfild Universiteti

**Feyrfild Universiteti** — Konnektikut ştatının Feyrfild şəhərindəki özəl Yezuit universiteti. 1942-ci ildə yezuitlər tərəfindən yaradılmışdır. 2017-ci ildə universitetdə əyani və qiyabi tələbələr də daxil olmaqla təxminən 4100 tam ştatlı bakalavr tələbəsi və 1100 aspirant var idi. Beş məktəb və kollec vasitəsilə bakalavr, magistr və doktorantura dərəcələri təklif edir.

## Tarixi
1941-ci ildə İsa Cəmiyyətinin Yeni İngiltərə Vilayətinin Dairə Komissarı Rahib Ceyms H. Dolan Konnektikutun cənub-qərbində Yezuit orta məktəbi və kolleci yaratmaq üçün Hartford arxyeparxiyasının yepiskopu Moris F. Makaulifdən yazılı icazə aldı. Feyrfild Universiteti rəsmi olaraq 1942-ci ildə Yezuit Brüster Cenninqs və Valter Laşar ailələrinin iki qonşu mülkünü aldıqdan sonra quruldu. Yarandıqdan sonra ABŞ-da 26-cı Yezuit kollec-universiteti oldu.

## İstinadlar
Retinopatiya

**Retinopatiya** — görmə qabiliyyətinin pozulmasına səbəb ola bilən gözün torlu qişasının hər hansı zədələnməsi. Damar patologiyaların nəticəsi olan torlu qişanın qanlanmasının pozulması buna əsas səbəb ola bilər.

**Retinopatiya** çox vaxt hipertoniya, şəkərli diabet və digər sistem xəstəliklərinin ağırlaşması nəticəsində baş verir.

Retinopatiyanın inkişafı görmə qabiliyyətinin pisləşməsinə və ya tam itməsinə səbəb olur. Xəstəlik dünya üzrə korluğun təxminən 5%-ni təşkil edir və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən prioritet göz xəstəliyi kimi təyin edilmişdir.
## Simptomları

Bir çox insanlarda xəstəlik simptomsuz keçir. Simptomlar ümumiyyətlə ağrısızdır və aşağıdakıları əhatə edir:

* Vitreus qanaxması
* Göz qabağına gələn kiçik hissəciklər
* Görmə zəifləməsi
* Gözlərə "pərdə düşür"
## Diaqnostikası

Göz müayinəsi zamanı retinopatiya oftalmoloq və ya optometrist tərəfindən müəyyən edilir. Bu diaqnozu qoymaq üçün klinisist gözün arxasındakı retinanı yoxlamalıdır. Retinanı öyrənməyin bir neçə yolu var. Klinisist işıq altında göz bəbəyinə baxaraq birbaşa retinaya baxa bilər. Əksər hallarda həkim vizualizasiyanı yaxşılaşdırmaq üçün göz bəbəyini genişləndirir.

Göz dibinin stereoskopik fotoşəkili retinopatiya diaqnozu üçün qızıl standartdır.
## Müalicəsi

Lazer fotokoaqulyasiya terapiyası bir çox retinopatiya növləri üçün standart müalicədir. Sübutlar göstərir ki, lazer terapiyası ümumiyyətlə təhlükəsizdir və oraqvari hüceyrəli və diabetik retinopatiyada vizual simptomları yaxşılaşdırır.
## Epidemiologiyası

Retinopatiyanın yayılmıasının 2 əsas səbəbi var: diabetik retinopatiya və vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrin retinopatiyası. Diabetik retinopatiya dünyada hər il təxminən 5 milyon insana və təxminən 50000 vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrə retinopatiya təsir edir..

Hipertonik retinopatiya, diabeti olmayan bütün yetkinlərin 3-14%-nə təsir edən növbəti ümumi səbəbdir.
## Həmçinin bax

* Göz xəstəlikləri
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycanın müdafiə sənayesi nazirlərinin siyahısı

**Azərbaycan müdafiə sənayesi nazirlərinin siyahısı** — 18 oktyabr 1991-ci ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın müdafiə sənayesi nazirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın müdafiə sənayesi nazirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.

## Siyahı

Müstəqillik 18 oktyabr 1991-ci il tarixində yenidən əldə edildikdən sonra təyin olunan nazirlər siyasi partiya üzvlüyü olan prezident tərəfindən təyin olunsalar da, hər biri bitərəf olmuşdur. Ümumiyyətlə, Azərbaycan hökumətlərində daxili işlər, müdafiə və müdafiə sənayesi nazirləri postlarını bitərəf siyasətçilər tutmuşdur.

## Qeydlər

## İstinadlar
Harriet Tabmen

**Harriet Tabmen**  ()  —  Amerikalı abolitisionist və ictimai fəal idi. Əmlak köləliyində doğulan Tabmen qaçdı və sonradan Yeraltı Dəmiryolu kimi tanınan köləliyə qarşı fəallar şəbəkəsindən və təhlükəsiz evlərdən istifadə edərək, ailəsi və dostları da daxil olmaqla təxminən 70 oxşar köləlikdə olan insanları xilas etmək üçün təxminən 13 missiya etdi. Amerika Vətəndaş Müharibəsi zamanı o, Birlik Ordusu üçün silahlı kəşfiyyatçı və casus kimi xidmət etdi. Sonrakı illərdə Tubman qadınların seçki hüququ uğrunda hərəkatda fəal idi.
Merilend ştatının Dorçester qraflığında köləlikdə doğulan Tabmen uşaq ikən müxtəlif qul sahibləri tərəfindən döyülüb və qamçılanıb. 1849-cu ildə Tabmen Filadelfiyaya qaçdı, ancaq tezliklə ailəsini xilas etmək üçün Merilendə qayıtdı. Yavaş-yavaş qohumlarını özü ilə əyalətdən çıxardı və nəticədə onlarla başqa kölə insanı azadlığa apardı. Gecələr və həddindən artıq məxfilik şəraitində səyahət edən Tubman heç vaxt sərnişin itirməmişdir.
1850-ci il Qaçaq Qul Aktı qəbul edildikdən sonra o, qaçanların daha şimalda Britaniya Şimali Amerikasına (Kanada) bələdçiliyinə kömək etdi və yeni azad edilmiş insanlara iş tapmağa kömək etdi. Tabmen 1858-ci ildə John Brown ilə tanış oldu və ona 1859-cu ildə Harpers Feridə basqını üçün planlar hazırlamağa və tərəfdarları işə götürməyə kömək etdi. Vətəndaş müharibəsi başlayanda Tabmen Birlik Ordusunda əvvəlcə aşpaz və tibb bacısı, sonra isə silahlı kəşfiyyatçı və casus kimi çalışdı. Müharibədə silahlı ekspedisiyaya rəhbərlik edən ilk qadın, 700-dən çox kölə insanı azad edən Combahee Ferry-də basqına rəhbərlik etdi. Müharibədən sonra o, 1859-cu ildə Nyu-York ştatının Auborn şəhərində aldığı mülkə görə ailə evinə təqaüdə çıxdı və burada qoca valideynlərinə qulluq etdi. Xəstəlik onu ələ keçirənə qədər qadınların seçki hüququ hərəkatında fəal iştirak etdi və o, illər əvvəl qurulmasına kömək etdiyi yaşlı afroamerikalılar üçün evə qəbul edilməli oldu. O, cəsarət və azadlığın simvolu oldu.

## Uşaqlığı və Ailəsi
Birləşmiş Ştatlarda əsarət altına alınan bir çox insanda olduğu kimi, Tabmenın nə dəqiq doğum ili, nə də yeri məlum deyil və tarixçilər ən yaxşı təxminlərə görə fərqlənirlər. Ketrin Klinton qeyd edir ki, Tabmen doğum ilini 1825, ölüm sənədində isə 1815, məzar daşında isə 1820 qeyd edir.
Tabmenın ana tərəfdən nənəsi Modesti Afrikadan qul gəmisi ilə ABŞ-yə gəldi və onun digər əcdadları haqqında heç bir məlumat yoxdur. Uşaq ikən Tubmana onun xarakter xüsusiyyətlərinə görə Aşanti (dövlət) insanı kimi göründüyü deyilirdi, baxmayaraq ki, bu nəsli təsdiq və ya inkar edən heç bir dəlil tapılmamışdır. Anası Rit Brodess ailəsi üçün aşpaz idi. Onun atası Ben, Tompsonun plantasiyasında ağac işlərini idarə edən bacarıqlı bir meşəbəyi idi. Onlar təxminən 1808-ci ildə evləndilər və məhkəmə sənədlərinə görə birlikdə doqquz övladı oldu: Linah, Mariah Ritti, Sof, Robert, Minty (Harriet), Ben, Rakel, Henri və Moses.

## İstinadlar
Azərbaycan rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirlərinin siyahısı

**Azərbaycan rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirlərinin siyahısı** — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
Mir Məhəmməd ağa

**Mir Məhəmməd ağa** — övliya.

## Həyatı
Mir Sədi Ağanın sevimli oğlu Mir Məhəmməd Ağa 1946-cı ildə Qubadlı rayonunun Mirlər kəndində anadan olub. Balaca Miri körpə ikən anasını itirmiş, iki yaşında isə atasını üçüncü dəfə həbs etmişlər. Mir Məhəmməd Ağanı Çərəli kəndindəki yaxın qohumları Şahsuvar baba və Züleyxa nənə müvəqqəti himayəyə götürüb, əzizləyib saxlamışlar. Mir Sədi Ağa həbsdən qayıdandan sonra sevimli oğlunu evinə gətirmiş və onun tərbiyəsi ilə özü məşğul olmuşdur. O vaxt balaca Mirinin səkkiz yaşı var idi. Mir Məhəmməd Ağa 1962-ci ildə Dondarlı kənd orta məktəbini bitirmiş, elə həmin ildə Azərbaycan Tibb Institutuna qəbul olunmuşdur. 1968-ci ildə Institutun müalicə-profilaktika fakültəsini bitirmişdir. Bir müddət Çardaxlı və Xocahan kəndlərindəki tibb müəssisələrinə başçılıq etdikdən sonra Qubadlı rayon Mərkəzi xəstəxanasında əsəb həkimi işləmişdir. Mir Məhəmməd Ağa gözəl həkim, kəramətli seyid kimi hamının hörmətini qazanmışdır. Həmişə onun amalı xalqına xidmət etmək, xeyirxah işlər görmək və qurub yaratmaq olmuşdur. Qubadlı rayonunda Bərgüşad çayının üzərindən iki körpü salmış, Sarı Aşığın sevgilisi Yaxşının uçub dağılmaqda olan qəbrini düzəltmiş və ona gözəl bir abidə qoymuşdur. Mir Məhəmməd Ağa da atası Mir Sədi Ağa kimi həmişə elinə-obasına sadiq qalmış, onların bütün problemlərinin həllində yaxından iştirak etmişdir. Xeyirxah insan, gözəl ailə başçısı, sədaqətli dost və mehriban ata olan Mir Məhəmməd Ağa Mir Sədi Ağa oğlu çox gənc yaşında 1982-ci il may ayının 15-də dünyasını dəyişdi. O, cəmi otuz altı il yaşadı. Mir Məhəmməd Ağanın bir-birindən gözəl, ağıllı səkkiz yadigarı ata həsrəti ilə yaşayır. Salehə, Mir Sədi, Ziyəddin, Rəhnumə, Gülüm, Müntəxab, Nümayən və Merac. Hal-hazırda onun ağıllı, gözəl-göyçək nəvələri böyüyür. Onların tərbiyəsi ilə anaları — elimizin hörmətini qazanmış, həmin ocağa layiq olan Akifə xanım məşğul olur. İndi bu ocaqda Mir Sədi Ağanın da, Mir Məhəmməd Ağanın da adını daşıyanlar var: gənc Mir Sədi Ağa və balaca Mir Məhəmməd.

## Həmçinin bax
* Nəqşibəndilik
* Mir Həmzə Nigari
* Mir Sədi ağa
Hranuş Xaratyan

**Hranuş Xaratyan** (; ) — Ermənistan etnoqrafı. O, həmçinin Qafqazşünaslıq, azlıq qrupları və ermənişünaslıq üzrə ixtisaslaşmışdır.

## Həyatı
Hranuş Xaratyan Azərbaycanın Şəmkir rayonunda, Dağ Cəyir kəndində anadan olmuşdur. O, 1975-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetinin (İDU) tarix fakultəsini bitirmişdir. Xaratyan 1979-cu ildə Moskvada Antropologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Xaratyan 1979–1989-cu illərdə Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda elmi işçi kimi çalışmışdır. O, 1989–1992-ci illərdə İDU-nun Etnoqrafiya kafedrasında elmi işçi olmuşdur. Xaratyan 1994–2000-ci illərdə həmin şöbəyə rəhbərlik etmişdir  O, 1992–1993-cü illərdə Ermənistanın paytaxtı İrəvan merinin müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir. Xaratyan 2004-cü ildə Ermənistan hökumətində Milli Azlıqlar və Dini Məsələlər Şöbəsinin müdiri təyin edilmiş, 2008-ci ildə bu vəzifədən istefa vermişdi. Xaratyan 2012-ci ilin noyabrından "Qurucu Parlament" vətəndaş təşəbbüsünün üzvüdür.

Xaratyan erməni, rus və Azərbaycan dillərini mükəmməl bilir. Ailəlidir, 2 övladı var.

## İstinadlar
Eden Şer

**Eden Rebekka Şer** (26 dekabr 1991-ci ildə anadan olub) — Amerikalı aktrisa, Sitcom serialı *The Middle* (2009–2018) filmindəki Sue Heck rolu və Disney Channel animasiya dram fantazi filmi olan *Ulduz Şər Qüvvələrinə qarşı* (2015–2019) serialındakı Ulduz Kəpənək rolu ilə məşhurdur. O, *"Orta"* filmindəki performansına görə 2013-cü ildə Komediya Serialında Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa üçün Tənqidçilərin Seçdiyi Televiziya Mükafatını qazandı.

## Erkən həyat
Şer Kaliforniyanın Los Anceles şəhərində anadan olub. O, məktəb müəllimi olan anası tərəfindən yəhudi olara böyüdü. O, aktyorluq karyerasına səkkiz yaşında məktəb tamaşalarında, yerli teatr tamaşalarında iştirak etməklə və ibtidai məktəb xorunda oxumaqla başlayıb. *Jay Leno ilə The Tonight Show-* da Jaywalking seqmentində görünməsindən sonra onun aktyorluğa marağı alovlandı.

## Karyera
Aktrisa kimi fəaliyyət göstərdiyi illər ərzində televiziya seriallarında bir sıra rollar oynadı, lakin seriallar ya ləğv olundu, ya da personajı silindiyi üçün bunların çoxu qısa müddətli oldu. 2006-cı ildə Showtime komediya-dram serialı *Weeds* -də əsas personajlardan biri Alexander Gouldın məktəbli sevgilisi Gretchen rolunu oynadı. Elə həmin ilin sonunda o, ilk mövsümündə 11 seriyası ləğv edilmiş *Sons &amp;amp; Daughters* serialında Carrie Fenton rolunu oynadı. 2007-ci ildə Şer Fox dram seriyası *The OC-* nin son mövsümündə Harbour High-da oxuyan tələbə rolunu oynadı. O, həmçinin 2001-ci ildə *"Stuck"* qısametrajlı filmində və həmçinin Capital One və Fruity Pebbles üçün televiziya reklamlarında göründü.

ABC-nin *The Middle* komediya serialında Sue Heck rolunu oynamağa başlayana qədər baş rol və qalıcı bir rolda iştirak etdi. 2009-cu ildən 2018-ci ilə qədər Şer ABC komediya serialı olan *The Middleda* qəribə, amma nikbin gənc Syu Hek rolunu oynadı. 2013-cü ildə " *Orta"* filmindəki roluna görə Komediya Serialında Ən Yaxşı Köməkçi Aktrisa üçün Tənqidçilərin Seçimi Televiziya Mükafatını qazandı.

30 may 2018-ci ildə, Eden Şer-in Sue Heck personajına yönəlmiş bir spin-offun ABC-də işlərdə olduğu və mövsümün ortasında başlamaq məqsədi ilə pilot sifarişə yaxınlaşdığı bildirildi. 20 iyul 2018-ci ildə TVLine -dan Michael Ausiello ilə müsahibədə Şer, şəbəkənin potensial seriya üçün pilot sifariş verdiyini, ehtimal ki, 2019-cu ilin əvvəlində başlaya biləcəyini açıqladı Spinoffa rəsmi olaraq 2019-cu ildə seriyaya başlaya biləcəkdi 13 avqust 2018-ci ildə mümkün pilot üçün irəliləmə hüququ verildi 5 oktyabr 2018-ci ildə potensial seriala *Sue Sue In The City* adı verildi, lakin sonradan bu qərar ləğv edildi və serial başlayana qədər adsız olaraq qaldı. 21 noyabr 2018-ci ildə, lakin ABC-nin təklif olunan spin-off ilə irəlilədiyi elan edildi.

## İstinadlar
Sofiya Albinovskaya-Minkeviç

**Sofiya Albinovskaya-Minkeviç** (; ) — Polşa, Ukrayna və Sovet rəssamı, təsvirçi və qrafika rəssamı. 1939-cu ildən Ukrayna Rəssamlar İttifaqının üzvü olur. Lvov Sovet İttifaqına birləşdirildikdən sonra Albinovskaya-Minkeviç Ukrayna Sovet Rəssamlar İttifaqına üzv olur. O, rəsmlərini qızlıq soyadı olan Sofiya Albinovskaya ilə imzalayıb. Polşalı memar Vitold Minkeviçin həyat yoldaşı olur. 
## Bioqrafiya
Polşa generalı Julius Albinovskinin qızıdır. 1901-1906-cı illərdə hendriç Ştreblov (1901-ci ildən), Franz Hohenberq və Ferdinand Kruis (1902-ci ildən) özəl məktəblərində oxuyub. 1906-1909-cu illərdə Parisdə yaşamış, burada ilk dəfə Akademiya Kolarossidə, daha sonra İncəsənət Məktəbində () təhsil almışdır. Parisdə Olqa Boznanskaya ilə tanış olur. Avropanı gəzir, Böyük Britaniya, Belçika, Hollandiya və İtaliyaya səfər edir.

1909-1912-ci illərdə təhsilini davam etdirir və Vyanada Bədii Sənətlər Məktəbində () dərs deyir, sonra əbədi olaraq Lvova qayıdır. Uzun illər Lvovda Polşa Rəssamlar İttifaqının prezidenti olur, həmçinin bir çox milli və xarici sərgilərdə iştirak edir: Praqa, Paris, Nyu-York.

Rəssamın ilk işlərində (1920-ci ilə qədər) portretlər üstünlük təşkil edirdi, sonralar onun əsas maraqları müxtəlif rəngli natürmortları və dəbli interyerləri əks etdirən intim kompozisiyalar meydana gəlir. Onun rəsmləri bəzən "post-impressionizm üslubunda" çəkilmiş kimi qiymətləndirilir.

Lvovda Lıçakov qəbiristanlığında dəfn edilib.

## Ədəbiyyat
* Дорош А. Альбіновська-Мінкевич Софія // Енциклопедія Львова / За редакцією А. Козицького та І. Підкови. — Львів : Літопис, 2007. — Т. 1. — С. 55. — ISBN 978-966-7007-68-8.;
* Іваницька Л. В. Альбіновська-Мінкевич, Софія Юліанівна // Велика українська енциклопедія : у 30 т. / проф. А. М. Киридон (відп. ред.) та ін. — ISBN 978-617-7238-39-2.;
* Молодша Ю. І. Альбіновська-Мінкевич Софія Юліанівна // Енциклопедія сучасної України : у 30 т / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.]
## Mənbə
* Альбіновська-Мінкевич, Софія Юліанівна
* Desa Dziela Sztuki i Antyki - auction results of October 2000
* Dom Aukcyjny Ostoya - March 2001 auction results with Albinowska paintings
* Dom Aukcyjny Ostoya - September 2001 auction results with Albinowska paintings
* Polski Dom Aukcyjny Sztuka - Auction results of December 2001
* Desa Dziela Sztuki i Antyki - auction results of March 2005
* Parorama Art gallery - auction results

## İstinadlar
Karl-Erik Halt

**Karl-Erik Halt** (1936–11 may 2010) isveçli futbolçu və məşqçi. Onun hər iki qardaşı, Leif və Nils də peşəkar futbolçu idilər.

## Oyunçu karyerası
Halt GIF Nike üçün oynayıb.

## Menecer karyerası
Oyunçu karyerasından sonra Halt 1970–1971-ci illərdə Landskrona BoIS, 1972–1973-cü Malmö FF, IFK Trelleborg və 1983–1985-ci illərdə Lunds BK komandalarını çalışdırmışdır.

## Məşqçi kimi uğurları
; Malmö FF

* Svenska Kupen (1): 1973

## İstinadlar
Şövkət Seydamətov

**Şövkət Seydamətov** (; ) — Krım tatar əsilli sovet və ukraynalı teatr, kino və incəsənət və sənətkarlıq rəssamı.
## Bioqrafiya
Özbəkistanın Buxara vilayətinin Narpay kəndində deportasiya olunmuş Krım tatarlarının ailəsində anadan olub. 1957-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Tacikistan SSR-in Leninabad vilayətinə köçüb.

1972-ci ildə Düşənbə (Tacikistan) M. Olimov adına Respublika Rəssamlıq Texnikumuna daxil olmuş və 1976-cı ildə oranı bitirmişdir. O, Leninabad İncəsənət Fonduna göndərilib, burada dizayn işləri ilə məşğul olub, keramika sənətinə yiyələnib, monumental rəngkarlıq işləri aparıb. Həmin 1976-cı ildən rayon və respublika sərgilərində iştirak etmişdir.

1992-ci ildə SSRİ-nin dağılmasından sonra Krıma qayıdıb, Simferopol vilayətinin Dubki kəndində məskunlaşıb. 1993-cü ildən Krım Tatar Musiqili Dram Teatrında çalışır, 1994-cü ildən teatrın baş rəssamıdır. 1993-2004-cü illərdə teatrın səhnələşdirdiyi tamaşaların əksəriyyətini Şövkət Seydamətov hazırlayıb.

2003-cü ildən kinoda fəaliyyətə başlayıb. 2004-cü ildə Kiyevə köçüb.

## Teatrda fəaliyyəti
Krım Tatar Musiqili Dram Teatrının tamaşaları üçün ssenari və geyim dizaynları:

Şamatəli qonşular (1993).

Arşın Mal-Alan (1995).

Oynayık, kuleyik, burada sefa sureyik (1997).

Qadınçıqlar (1997).

Dubaralı toy (1998).

Məmlük Baybars (1998).
## Əsas işləri
Leninabad restoranının interyerindəki relyef, 1983 (şamot, terakota, şir).

"İsfara" kimya zavodunun interyerində mozaika pannosu, 1979 (smalt, rustik).

Xücənd 29 saylı məktəbin interyerində divar rəsmi, 1989 (qesso, yağlı).

"Mart" toxuması, 1980.

"Zaman" qobeleni , 1990.

## Kino işi
2009 - Gözəllik ərazisi.

2010 - Qoru və saxla.

2011-2013 - Taksi.

2013 - Qadın həkim-2.

2013 - Qaytarma.

2014 - Qadınsayağı soyğunçuluq ("həmçinin bu filmdə qapıçı Fərhad rolunu oynayır").

2016 - Həyat xəttində.

2017 - Kiborqlar.

2017 - Başqasının duası.
## Mənbə
* Alem-i Medeniye: Шевкет Сейдаметов.
* Шевкет Сейдаметов мечтает вернутся на Родину.
## İstinadlar
Elektromiqrasiya

**Elektroköç və ya elektromiqrasiya** keçirici elektronlar və yayılan metal atomları arasında impuls ötürülməsi səbəbindən keçiricidəki ionların tədricən hərəkəti nəticəsində yaranan materialın daşınmasıdır. Təsir, mikroelektronika və əlaqəli strukturlar kimi yüksək birbaşa cərəyan sıxlığının istifadə edildiyi tətbiqlərdə önəmlidir. İnteqral sxemlər (IC) kimi elektronik struktur ölçüsü azaldıqca, bu təsirin praktik əhəmiyyəti artır.
Kampinas

**Kampinas** — () ölkənin cənub-şərq bölgəsinin bir parçası olan San Paulo əyalətində bir Braziliya bələdiyyəsidir. 2020 təxmininə görə şəhərin əhalisi 1.213.792 nəfərdir. Buda şəhəri Braziliyanın ən böyük 14-cü şəhəri və San Paulonun ən böyük 3-cü bələdiyyəsi edir. Şəhərin Aqlomerasiya sahəsi, Kampinas böyük şəhər bölgəsi toplam əhalisi 3.656.363 olan iyirmi bələdiyyədən ibarətdir.

## Coğrafiya
Braziliya coğrafiya və statistika institununa görə şəhərin sahəsi 795.697 km2(307.220 mil2), bunun 238.323 km2(92.017 mil2) kəndlərin, qalan 557.334 km2(215.188 mil2) isə şəhər sahəsinə düşür.22°54'21″G, 47°03'39″B' kordinatlarında yerləşir və San Paulonun 96 km (60 mil) şimal-qərbində yerləşir. Qonşu şəhərləri şimalda Paulinia, Yaquariuna ve Pedreira; şərqdə Morunqaba, İtatiba və Valinhos; Cənubda İtupeva, İndaiatuba və Monte Mor və qərbdə Hortolandia.

## Etnik qruplar
Ağ dərililər 56,33%
Qara dərililər 6,91%
Pardonlar 25,42%
Asyalı 1,23%
Yerli 0,1%

## İqtisadiyyat
Kampinas, Kampinas aqlomerasiya bölgəsinin ən zəngin şəhəri və Braziliyanın ən zəngin 10-cu şəhəridir.2010-cu ildə 36,68 milyard dollar ÜDM ilə Braziliya ÜDM-nin 1%-ni(0,998%) təşkil etmişdir. Hal-hazırda şəhər Braziliya sənaye istehsalının 10%-ni özündə cəmləşdirir. Şəhər 17.677 sənaye müəssisəsinə ev sahibliyi edir, bu göstərici üzrə San Paulo əyalətində ikincidir.

## Qardaş şəhərlər
# Asunsion Paraqvay (1973)
# Orovil Hindistan (2004)
# Kabinda Anqola (2009)
# Kaskais Portuqaliya (2012)
# Konsepsion Çili (1979)
# Kordova Argentina (1993)
# Kotorro Küba (2009)
# Daloa Kot-d'İvuar (1982)
# Durban Cənubi Afrika (2009)
# Fuzhou Çin (1996)
# Gifu Yaponiya (1982)
# İndianapolis ABŞ (2009)
# Erixa Fələstin (2003)
# Malito İtaliya (2006)
# San Diego ABŞ (1995)
# Viseu Portuqaliya (2012)
# Zaraqoza İspaniya (2013)

## Məşhurlar
# Kampos Sales (siyasətci, Brazilya'nın dördüncü prezidenti)
# Karlos Qomes (opera bəstəkarı)
# Nelsinho Baptista (futbolçu)
# Olavo de Karvalho (filosof və yazar)
# Daniel Dias (paralimpik üzücü)
# Rubem Alves (filosof və yazar)
# Marselo Dami (fizikçi)
# Qilberto de Nucci (həkim və biyomedikal araştırmacı)
# Renato ME Sabbatini (biyomedikal elm adamı və yazar)
# Regina Duarte (aktyor)
# Herkül Floransa (ixtiraçı)
# Luis Fabiano (futbolçu)
# Karlos Roberto Martins (sahibkar)
# Krodovaldo Pavan (biyoloq ve elm adamı)
# Jose Aristodemo Pinotti (həkim, UNICAMP'ın köhnə dekanı)
# Zeferino Vaz (həkim, UNICAMP'ın eski dekanı)
# Hilda Hilst (yazar)
# Oliver Minatel (futbolçu)
# Jose Pancetti (rəssam)
# Sandy Leah (müğənni)
# Fabinho (futbolçu)

## İstinadlar
Zarmanduxt

**Zarmanduxt** () — 370–374-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş arşakuni sülaləsindən olan Ermənistan Kralı Papın həyat yoldaşı. O, 378-ci ildən 386–387-ci illərə qədər hökmdarlıq edən oğulları, həmkarlar III Arşak və II Voloqas (Vaqarşak) zəiflədikdə Ermənistanın regenti idi.

## Həyatı
Onun mənşəyi haqqında çox az şey məlumdur, çünki bu dövrə aid tarixi mənbələr onun Pap ilə evlənmədən əvvəlki həyatı haqqında heç bir məlumat vermir. Zarmanduxtun Ermənistan Kralı ilə evlənməsi üçün o, müəyyən sosial statusa malik zadəgan qadın olmalı və ola bilsin ki, hansısa aristokratik və siyasi nüfuza malik olan bir ailədən gəlmişdi. Ehtimal var ki, Zarmanduxt naxararın qızı olub və onun atası II Arşakın (350–368-ci illər) padşahlığı dövründə Papla nişanlamış ola bilərdi.

### Ermənistan Kraliçası fəaliyyəti
Zarmanduxt və Pap sonuncunun hakimiyyəti dövründə naməlum bir tarixdə evləndilər. O, Papdan III Arşak və Voloqas adlı iki oğul doğdu. Onun Pap ilə münasibətləri haqqında çox az şey məlumdur. 374-cü ildə Papın öldürülməsindən sonra Roma İmperatoru Valent Papın qardaşı oğlu Varasdatı (Varazdatı) erməni taxtını tutmaq üçün göndərmişdi, çünki Zarmanduxtun Papla olan oğulları hökmranlıq etmək üçün çox gənc idilər. Varasdat əqli və fiziki qabiliyyətləri ilə çox məşhur olan bir gənc idi və naməlum müddət ərzində Romada yaşamışdı. Varasdat ailəsi Roma tərəfdarı olan sparapet Muşeq I Mamikonyanın tabeliyində hökmranlıq etməyə başladı.

### Hakimiyyəti
378-ci ildə Varasdatın uğursuz hakimiyyəti və onun regenti Muşeq Mamikonyanın öldürülməsi ilə sonuncunun qardaşı Manuel Mamikonyan mərhum qardaşının sparapet vəzifəsini doldurdu. Erməni padşahına qəzəblənən Manuel Varasdatı hərbi qüvvə ilə Ermənistandan qovub Romaya qaytardı. Manuel Zarmanduxtun nominal regensiyası altında III Arşak və Voloqası Ermənistanın həmkarları kimi taxta qaldırdı. Manuel ölkənin ən güclü adamı və faktiki olaraq Ermənistanın regenti idi.

Ölkədəki siyasi anarxiyaya son qoymaq üçün Manuel III Arşakı qızı Vardanduxtla evləndirdi və Voloqasesi Baqratuni sülaləsindən olan Sahakın qızı ilə evləndirdi. Mamikoniya hökuməti Manuelin ölkəni müdrikliklə idarə etdiyi Ermənistana sülh, sabitlik gətirdi. Manuel Zarmanduxt və onun oğullarına şərəflə yanaşırdı. O, III Arşakı böyütdü və Voloqas onlara öz övladları kimi davrandı.

Manuel Zarmanduxta kraliça titulu vermişdi və o, yüksələn statusuna görə Ermənistanda ən yüksək mükafatlara layiq görülmüşdü. 383-cü ildə Sasani şahı III Şapur Manuelə və erməni aristokratiyasının müxtəlif üzvlərinə müxtəlif kral hədiyyələri göndərmişdi. Buraya Zarmanduxt üçün padşah bayraqlı mantiya üzərində bir tac və Suren Mərzbanın komandanlıq etdiyi süvari ordusu daxildir. Manuel romalılara və Sasanilərin hakim monarxlarına qarşı neytral qaldı. Bu andan sonra Zarmanduxt haqqında daha heç nə məlum deyil və onun ölüm tarixi də məlum deyil.

## İncəsənətdə
• Zarmanduxt, 19-cu əsrin Anadolu erməni dramaturqu, aktyoru və redaktoru, Sarqis Mirzəyan kimi də tanınan Sarqis Vanadetsinin 1857-ci ildə yazdığı *"Ermənistanın hamisi böyük Nerses faciəsində"* romanındakı personajdır.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Göy Qartallar

**Göy Qartallar** () — Brirləşmiş Krallığa məxsus olmuş aerobatika eskadronudur.Az sayda helikopterlərdən ibarət olan aerobatika komandalarında biri olmuşdur.

## Tarixi
1968-ci ildə qurulmuşdur. İlk zamanlar uçuşlar üçün  helikopterləri istifadə olunurdu, lakin maliyyə çatışmazlıqları səbəbində bir müddət fəaliyyətini dondurdu. 1982-ci ildə yenidən fəaliyyəti rəsmi olaraq bərpa olundu və  helikopterləri ilə uçuşlar həyata keçirməyə başladılar. 1992-ci ildən komanda  helikopterləri ilə təmin olundu, lakin onun uçuş göstəriciləri aşağı olduğuna görə, yenidən əvvəlki helikopterləri istifadə vetməyə başladılar. 2001-ci ildə komandaya ilk britaniyalı qadın aviaşou pilotu Sgt Julie Wiles qoşuldu. 2010-cu ildə helikopterlərin köhnəlməsi və maliyyə problemləri səbəbindən komanda ləğv olundu.

## Həmçinin bax
* Vəhşi Pişik
* Tovuzquşu
* ASPA Patrulu
* Əqrəb
* Portuqaliyanın Pərləri
* Berqutlar

## İstinadlar
Akiba məbədi (Tayto)

və ya **Akihabara məbədi** – Yaponiyanın Tokio şəhərinin Tayto rayonunda yerləşən şintoist məbədi. Akihabara bölgəsinin adı bu məbədin adından yaranmışdır.

## Tarixi
1869-cu ildə Tokionun şimal-qərb ərazisində baş vermiş böyük yanğınlar İmperator Meycinin anası Eyşonu narahat etmiş və 1870-ci ildə bu məbəd tikilmişdir. Məbədin ilk adı **Çinka məbədi** idi. Məbəd alovun kamisi olan Akibaya həsr olunmasa, məbədin məqsədi gələcəkdə baş verə biləcək yanğınların qarşısını almaq olduğu üçün onunla əlaqələndirilmişdir.

1888-ci ildə Akihabara stansiyasının tikilməsindən sonra məbəd indiki yerinə – Taytoya köçürülmüşdür. 1930-cu ildə isə məbədin adı rəsmi olaraq Akiba məbədi olaraq dəyişdirilmişdir. 1945-ci ildə İkinci dünya müharibəsi zamanı məbəd məhv olmuş, 1947-ci ildə isə bərpa olunmuşdur.

## Populyar mədəniyyətdə
2009-cu ildə buraxılmış *"[[Steins;Gate]]"* franşizində əsas personajlarından olan Luka Uruşibaranın yaşadığı və bəzi vacib hadisələrin baş verdiyi Yanaqibayaşi məbədinin real həyatda bu məbəddən təsirlənərək yaradıldığı iddia olunur.

## Qeydlər

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Azərbaycanın dövlət müşavirlərinin siyahısı

**Azərbaycan dövlət müşavirlərinin siyahısı** — 18 oktyabr 1991-cı il tarixində ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın dövlət müşavirləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın dövlət müşavirləri sıralanmışdır.

## Aqrar siyasəti üzrə (1991-1995)

## Ərazi idarəetmə orqanları ilə iş üzrə

## Hərbi işlər üzrə (1993-1999)

## Humanitar məsələlər üzrə

## Hüquq siyasəti üzrə

## Xarici siyasət məsələləri üzrə (1992-1999)

## İqtisadi siyasət üzrə (1991-2017)

## Millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə

## Milli siyasət məsələləri üzrə

## Müdafiə və dövlət təhlükəsizliyi (1991)

## Parlamentlə münasibətlər üzrə (1992-1993)

## Strateji proqramlar üzrə (1992-1993)

## Ümumi məsələlər üzrə

## Qeydlər

## İstinadlar
Meşə mühafizə mühəndisi

Meşə mühafizə mühəndisi-peşə [1] meşə təsərrüfatı üzrə mütəxəssis, meşə təsərrüfatının və ya rayon meşə təsərrüfatının mühafisə üzrə rəhbəri. Meşə mühafizə mühəndisi meşə mühafizəsi üzrə köməkçiyə və dövlət müfəttişinə (bir və ya bir neçə nəfər) tabedir. Meşə mühafizə mühəndisi vəzifəsinə ali və orta texniki meşə təhsili və meşə təsərrüfatında təcrübəsi olan şəxslər təyin edilir.

## Meşə mühafizə mühəndisinin səlahiyyətləri və vəzifələri
Meşə mühafizə mühəndisi müəssisənin direktoruna tabe olmaqla onunla birlikdə meşələrin mühafizəsinə cavabdeh şəxsdir.
Meşə mühafizə mühəndisi aşağıdakıları həyata keçirir:

1) Mütəmadi olaraq meşəbəyliklərdə meşələrin mühafizə vəziyyətinə nəzarət həyata keçirir,

2) Meşəbəyilərin, meşəbəyi köməkçisinin, meşə gözətçilərinin və yanğın gözətçilərinin texniki səviyyəsinin artırılması barədə tədbirlərin həyata keçirir,

3) Əhali arasında meşələrin qorunub mühafizə olunması və yanğından qorunması barədə marifləndirmə işlərinin aparır,

4) Meşəpozuntuları barədə akt-protokol tərtib edilməsinin düzgünlüyünə nəzarət edir və onların uçotunu aparır,

5) Meşə təsərrüfatında Meşəbəylik ərazisində yandın əleyhinə illik tədbirlər planın tərtib edir,

6) Meşəbəyliklər ərazisində yanğın əleyhinə aparılan tədbirlərə və meşə yanğınlarının söndürülməsinə rəhbərlik etməyə,

7) Meşə ərazilərində kordonların düzgün istifadə olunmasına, silah , sursatların istifadə və saxlama qaydalarına nəzarət edir.

8) Direktorun göstərişinə əsasən hüquq-mühafizə orqanlarında meşə təsərrüfatını təmsil etməyə,

9) Kənar təşkilatlara meşələrin qorunması, yanğından mühafizəsi, meşələrdən səmərəli və uzunmüddətli istifadə barədə texniki köməklik göstərməyə
Freemium

**Freemium** () — istifadəçilərə sadə məhsulun (və ya xidmətin) pulsuz, əlavə dəyərə sahib xüsusiyyətlər, xidmətlər və s.in isə məbləğ əvəzində təklif edildiyi bir qiymət siyasəti. Bu biznes modeli 1980-ci illərin əvvəllərindən bəri proqramlaşdırma sənayesində istifadə edilir. Habelə bu modelin bir alt səviyyəsi kimi video-oyun sənayesində free-to-play adlı bir siyasət də tətbiq olunmaqdadır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Azərbaycanın dövlət katiblərinin siyahısı

**Azərbaycanın dövlət katiblərinin siyahısı** — 18 oktyabr 1991-cı ildən sonra ölkədə müstəqillik elan edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycanın dövlət katiblərinin siyahısı bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycanın dövlət katiblərinin siyahısı sıralanmışdır.

## Siyahı

## Qeydlər

## İstinadlar
I Katranide

**I Katranide** (; ) — Baqratidlər Krallığının ilk kraliçası və Pakraduni sülaləsinin üzvü. O, ilk Baqratuni kralı—Böyük Aşotun (885-890) arvadı idi. Katranide Ermənistanın Baş Gərni şəhərində yerləşən xaçkarı (879) ilə tanınır.

Onun əcdadları haqqında az şey məlumdur. Buna baxmayaraq, onların övladlarının və nəvələrinin adları məlumdur.

Onların 4 oğlu və 3 qızı olub.

## Həmçinin bax

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sergey Mixalçuk

**Sergey Mixalçuk** (; ) — ukraynalı kinematoqraf. Ukraynanın əməkdar incəsənət xadimi (2014). O, həmçinin III dərəcəli “Xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib (2021).

1995-ci ildə Karpenko-Karoqo adına Kiyev Teatr İnstitutunu bitirib.
## Çəkdiyi filmlər
2000 - "Qanun" (televiziya seriyası), rejissor Aleksandr Veledinski (Rusiya),

2002 - "Sevgili", rejissor Valeri Todorovski (Rusiya),

2003 - "Mamay", rejissor Oles Sanin (Ukrayna, Oskar mükafatına Ukraynadan namizəd),

2004 - "Mənim ögey qardaşım Frankenşteyn", rejissor Valeri Todorovski (Rusiya),

2005 - "Əlaqə", rejissor Andrey Novosyolov (Rusiya),

2006 - "I.D.", rejissor Həsən Şmeyt (Suriya),

2008 - Menini, rejissor İqor Podolçak (Ukrayna),

2008 - Qorxu illüziyası, rejissor Aleksandr Kiriyenko (Ukrayna),

2010 - "16 yaşdan kiçik uşaqlar ...", rejissor Andrey Kavun (Rusiya),

2012 - "Virtual sevgi", rejissor Əmir Karakulov. (Rusiya, Qazaxıstan),

2012 - "Matç", rejissor Andrey Malyukov (Rusiya),

2013 - "Paracanov", rejissorlar Elena Fetisova və Serj Avedikyan (Ermənistan-Gürcüstan-Ukrayna-Fransa),

2013 - Bələdçi, rejissor Oles Sanin,

2012-2015 - "Elektrik buludları altında" (Yevgeni Privin ilə birlikdə), kiçik rejissor Aleksey German (Polşa-Rusiya-Ukrayna),

2017 - "Böyük" 

Sergey Mixalçuk bir sıra sənədli və televiziya filmləri, videokliplər və reklam çarxları üzərində də işləyib.
## Mükafatlar
1999 - “Kinonu sevin” film festivalı, gümüş medalı,

2002 - San Sebastian Beynəlxalq Film Festivalı, "Ən yaxşı operator", "Sevgili" filminə görə,

2003 - "Kinoşok" Film Festivalı, "Ən yaxşı operator", "Mamay" filminə görə,

2015  - Berlin Film Festivalı, Elektrikli Buludlar Altında Görkəmli Bədii Töhfə üçün Gümüş Ayı Mükafatı (Yevgeni Privin ilə birlikdə)
## İstinadlar

## Mənbə
* Бейкер М. ''Роттердам смотрит кино из Украины и Казахстана.'' BBC, 23 января 2008
* *Ігор ПОДОЛЬЧАК: «У Роттердамі мій фільм відзначили як один із найбільш художніх».* Високий замок, № 21(3670) 05.02.2008
* Зварич, Олена. ''Рамка для інцесту'' Лівий берег, 2009/10/03
* Константінова К. *Український «натюрморт» вперше в Роттердамі.* Дзеркало тижня, № 3 (682) 26 січня — 1 лютого 2008
* Космолінська Н. ''Ігор Подольчак, Ігор Дюрич: У тому, що Україну представлятимуть галичани, є історична справедливість.'' Поступ/Брама — № 28(686)
* Куровець, Ольга. ''Las Meninas: «Обережно, артхаус!» Телекритика, 15-06-2009
* Шпилюк А. ''Игорь Подольчак покоряет голландские высоты.'' Коммерсант Украина, № 8 от 23.01.2008, СР
* «Менины», Коммерсант Украина, Weekend (Украина) № 167(988) от 02.10.09
* ''Las Meninas Ігора Подольчака завтра дебютує в Роттердамі.'' Kinokolo.ua
Alla Zaqaykeviç

**Alla Zaqaykeviç** (; ) — ukraynalı bəstəkar. Ukraynanın əməkdar incəsənət xadimi (2021).

## Bioqrafiya
Kiyev Dövlət Konservatoriyasını (1990) Yuri İşçenkonun bəstəkarlıq sinfini bitirib. 1995–1996-cı illərdə bir illik fransız dili IRCAM (seminarlar B. Fernyhow, T. Muray, F. Manuri) kursunda iştirak edib. Onun A. Bosenkonun transsendental fəlsəfəsi ideyalarının yaradıcı formalaşmasına təsirini qeyd edir.

1986–1999-cu illərdə "Drevo" folklor ansamblı ilə çıxış edib.

1998-ci ildən Ukrayna Milli Musiqi Akademiyasının Musiqi və İnformasiya Texnologiyaları kafedrasında dərs deyir. Ukrayna Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olur (1993-cü ildən). Musiqişünaslığa dair məqalələrin müəllifidir. Alla Zaqaykeviçin əsərləri Kiyevdə keçirilən "Kiyev musiqi festivalı", "Mövsümün premyeraları", "Mistetska Berezilla", Odessada "Yeni musiqinin iki gün və iki gecəsi", "Musiqi ənənəsi və avanqard" festivallarında səsləndirilib.

## İfaçılar
Alla Zaqaykeviçin əsərlərini Ukraynanın və xarici ölkələrin tanınmış ansamblları: Ukrayna Milli Simfonik Orkestri, P. İ. Çaykovski Milli Konservatoriyanın orkestri, Rivne Filarmoniyasının Kamera Orkestri, Çerniqov Filarmoniyasının Kamera Orkestri, Ukrayna Dövlət Solistlər Ansamblı (kamera orkestri), Kiyev Kameraatası, Arçi Kiyev Kamera Orkestri (hamısı Ukraynadan), Kammersimfonik (Avstriya); Kiyev Müasir Musiqi Ansamblı Rikoşet (Ukrayna), Fresklər Ansamblı (Odessa, Ukrayna), CAT Ansamblı (Ukrayna), Kort-Dövrə Ansamblı (Fransa), Contemporain de Montréal Ansamblı (Kanada) ifa edirlər.

## Mükafatlar
Ukraynanın əməkdar incəsənət xadimi (2021).

Oles Saninin "Mamay" filminin musiqisinə görə Aleksandr Dovjenko adına Ukrayna Dövlət Mükafatı (2004).

Revutski adına mükafat. (2001).

## Mənbə
* Информация на сайте организации "Нова музика" 
* Информация на сайте "артпортал" 
* (англ.) 
* (англ.) 
* Страница 
* Беглецы от мира, или В поисках жемчуга: О постановке оперы "Число и Ветер" // "День" (Киев), № 3, 5 января 2001.
* Алла Загайкевич in Livejournal
* Интервью порталу Polit.ru, июнь 2011

## İstinadlar
Aleks Oksleyd-Çemberlen

**Aleks Oksleyd-Çemberlen** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.
## Karyera statistikası

### Klub

### Milli

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Natalya Sumskaya

**Natalya Sumskaya** (; ) — Sovet və Ukrayna aktrisası və teleaparıcısı, Şevçenko mükafatı laureatı (2008), Ukraynanın xalq artisti (2000).
## Bioqrafiya
22 aprel 1956-cı ildə Kiyev vilayətinin Katyujanka kəndində Akademik Dram Teatrının aktyorları ailəsində anadan olub.  Kiçik bacısı Olqa Sumskaya, aktrisa və teleaparıcıdır. Atası Vyaçeslav İqnatyeviç Sumskoy (Ukraynanın xalq artisti) (09.06.1934 - 09.12.2007), anası Ukrayna SSR-nin əməkdar artisti Anna İvanovna Opanasenko-Sumskayadır. 1966-cı ilə qədər Lvovda yaşayıb.

1977-ci ildə Kiyev Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunu bitirib.

1977-ci ildən Nataliya Sumskaya İvan Franko adına Milli Akademik Teatrın aktrisasıdır. 

2003-cü ilin payızından 2010-cu ilin əvvəlinə qədər İnter telekanalında çox yüksək reytinqlərə baxmayaraq yayımı dayandırılmış "Klyuçovoy momaent" verilişinə aparıcılıq etmişdir

"Benyuk və Xostikoev" teatr şirkətində də işləyir.
## Ailə
Atası - Vyaçeslav İqnatyeviç Sumskoy (Ukraynanın xalq artisti) (09.06.1934 - 09.12.2007),

Anası - Anna İvanovna Opanasenko-Sumskaya (15 oktyabr 1933 - 27 fevral 2022), Ukrayna SSR əməkdar artisti, 

Kiçik bacısı - Olqa Sumskaya aktrisa,

Birinci əri - İqor Yuriyeviç Mamay (Ukrayna) (23 iyul 1955-ci il təvəllüdlü) - operator,

Qızı - Daria Mamay-Sumskaya (16 iyun 1982-ci il təvəllüdlü), müğənni, aktrisa,

İkinci əri - Anatoli Georgieviç Xostikoyev (15 fevral 1953-cü il təvəllüdlü) - aktyor,

Oğlu - Vyaçeslav Xostikoyev (26 iyun 1996-cı il təvəllüdlü).
## Mükafatlar
? - Ukraynanın əməkdar artisti,

1992 - Nikolay Çudotvors Beynəlxalq Ordeni,

1999 - "Ən yaxşı aktrisa" kateqoriyasında Kiyev döş mükafatı laureatı (Maşa, "Üç bacı"),

1999 - Ukraynanın Müstəqil Tənqidçiləri Mükafatı (Maşa, "Üç bacı"),

2000, 23 mart - Ukraynanın xalq artisti,

2005 - Böyük Şəhid Barbara ordeni,

2008, 3 mart - "Siçanlar və insanlar haqqında" teatr əsərinə görə Ukraynanın Taras Şevçenko Milli Mükafatı laureatı,

2010 - "Ən yaxşı aktrisa" kateqoriyasında Kiyev döş mükafatı laureatı (Hortenziya, Yunan Zorba),

Ukrayna Nazirlər Kabinetinin Lesya Ukrainka adına mükafatı laureatı,

2015 - "Ən yaxşı aktrisa" nominasiyasında Kiyev döş mükafatı laureatı (Anna Protasova "Canlı cəsəd"),

2016, 26 mart - III dərəcəli "Xidmətə görə" ordeni kavaleri,

2020, 21 avqust - II dərəcəli "Xidmətə görə" ordeninin kavaleri

## İstinadlar
Rafael Vitti

**Rafael Alenkar Vitti** () — Braziliyalı aktyor və musiqiçidir.

## İlk illəri
Rio-de-Janeyroda anadan olan Rafael Vitti Rio-de-Janeyro şəhərinin cənubundakı Flamenqo məhəlləsində böyüyüb. O, aktyorlar João Vitti və Valeria Alencarın oğlu və aktyor Fransisko Vittinin qardaşıdır.

## Filmoqrafiya
* 2005: *Amor de Mula*
* 2012: *Nós*
* 2014–2015: *[[Malhação Sonhos]]*
* 2015: *[[Não Se Apega, Não]]*
* 2016: *[[Totalmente Sem Noção Demais]]*
* 2016: *[[Velho Chico]]*
* 2016: *[[Truque Vip]]*
* 2016: *[[Rock Story]]*
* 2017: *[[Os Saltimbancos Trapalhões: Rumo a Hollywood]]*
* 2019: *[[Verão 90]]*
* 2020: *[[Lady and Bofe]]*
* 2021–2023: *[[As Five]]*
* 2022: *[[Além da Ilusão]]*

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* Rafael Vitti — IMDb
* Rafael Vitti — Facebook
* Rafael Vitti — Twitter
* Rafael Vitti — Instagram
Azərbaycan Futzal Federasiyası

**Azərbaycan Futzal Federasiyası -** və ya digər adı ilə **AFF** – Azərbaycan Respublikasının Futzal yarışlarını idarə edən təşkilat.

## Tarixi
1950–60-cı illərdə Bakı öz küçə futbolu ilə məşhur idi. Şəhərdə elə bir küçə, məhəllə, kənd və qəsəbə yox idi ki, oranın öz futbol komandası olmasın. Məsələn, İçərişəhər, Sovetski, Dağlı məhəlləsi, "Kubinka" deyilən yerlərdə güclü komandalar var idi. 132 və 190 saylı məktəblərin həyətləri və başqa geniş yerlər həmin komandaların stadionu idi. Bu komandaların hamısını bir yerə cəlb etmək, ən əsası isə Neftçi PFKnun ustalardan ibarət komandası üçün perspektivli gəncləri aşkar etməkdən ötrü turnir keçirmək vacib idi.

Keçmiş SSRİ məkanında mini-futbol üzrə ilk turnirin Bakıda keçirilməsinin təşəbbüskarları "Bakı" və "Baku" axşam qəzetlərinin məşhur idman icmalçısı Oqtay Atayev və əməkdar idman ustası Ələkbər Məmmədov olub.

"Bakı" və "Baku" axşam qəzetlərinin mükafatları uğrunda ilk mini-futbol turnirinin startı 1969-cu il yanvarın 20-də verilmişdir. Yarışlar keçmiş "İnturist" mehmanxanasının yanındakı indiki Bakı İdman Sarayıda keçirilirdi. İlk dəfə keçirilən turnirdə Bakı və Sumqayıt şəhərlərinin 24 komandası qüvvəsini sınayıb. Bu cür turnirlər növbəti illərdə də keçirilməyə başladı.

Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk çempionat 1993-cü ildə keçirilib. "Nicat" və "Avtomobilçi" komandaları eyni sayda – 5 xal toplasalar da, topların göstəricisinə görə üstünlük qazanan "Nicat" komandası Azərbaycanın ilk çempionu olub.

Ölkə kuboku uğrunda ilk yarış isə 1995-ci ildə keçirilib. "Neftçi"nin gənclərdən ibarət komandası veteranlardan qurulmuş heyəti məğlub etməklə adını tarixə yazdırıb.

Futzal üzrə Azərbaycan milli komandası rəsmi yarışlarda 1995-ci ildən iştirak edir. Milli Avropa çempionatının final mərhələsində 2010-cu, Dünya çempionatının həlledici mərhələsində isə 2016-cı ildə debüt edib. 2010-cu ildə Avropa çempionatını dördüncü pillədə başa vuran milli komanda sonrakı — 2012 (qrup), 2014 (qrup), 2016 (1/4), 2018 (1/4) və 2022-ci illərdə (qrup) keçirilmiş qitə birinciliyinin final mərhələsində iştirak edib.

Klub səviyyəsində ən yüksək nəticəni "Araz-Naxçıvan" MFK qazanıb. Bu komanda 2010-cu və 2014-cü illərdə UEFA Kubokunun bürünc medallarına sahib çıxıb. Yeri gəlmişkən, 2018-ci ilə qədər klub səviyyəsində ən mötəbər yarış hesab edilən UEFA Kubokunun "Dördlər finalı" 2014-cü ilin aprelində Bakıda keçirilib. Bu yarış 2018–2019-cu illər mövsümündən etibarən UEFA Çempionlar Liqası adlanır.

## A Milli

### 2017/2018 Oyun Cədvəli

### 2019/2020 Oyun Cədvəli

### 2020/2021 Oyun Cədvəli

## Həmçinin Bax
* Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası
Reyçel Roks

**Reyçel Roks** () — amerikalı keçmiş pornoaktrisa.

## Həyatı
Reyçel Roks 2 mart 1983-cü ildə Texas ştatının San Antonio şəhərində anadan olub. 2002-ci ildə atasını itirib. 2007-ci ildə Los-Ancelesə, Kaliforniyaya köçərək böyüklər üçün kino sənayesinə girib.

## İstinadlar
Trent Aleksandr-Arnold

**Trent Aleksandr-Arnold** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.
## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Yulian

**Yulian** — ad.

* Yulian (imperator) — Roma imperatoru
* Yulian Draksler — Alman futbolçusu.
* Yulian Semyonov — rus yazıçısı.
* Yulian Fletçer — Bermud adalarını təmsil edən üzgüçü.
* Yulian Şmidt — Almaniyalı peşəkar kişi BMX velosipedçisi.
* Yulian Brandt — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Bayer Leverkuzen klubunda yarımmüdafiəç
Kadi

**Kadi** —	ad.

* Kadi (futbolçu) — Braziliyalı futbolçu.
* Yevdokiya Kadi — Kipr müğənnisi.

## Həmçinin bax
* Kadi (dəqiqləşdirmə)
Joel Matip

**Joel Matip** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun alman əsilli futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Cessi Ceyn

**Cessi Ceni** () — amerikalı pornoaktrisa və model.

## Həyatı
Ceni hərbçi atanın övladı olaraq ABŞ-nin Orta Qərb ştatlarında müxtəlif hərbi bazalarda böyüyüb. Uşaqlığından rəqs kurslarına yazılıb və Kanzas ştatının Rose Hill şəhərində lisey təhsili zamanı məktəbində Çirlidinq seçilib. Ceni orta məktəbi Oklahoma ştatının Mur şəhərində bitirib. 17 yaşında bir huter qızı kimi ilk işinə girib, daha sonra isə, 19 yaşında Havay Tropikində yeni işə düzəlib.

## Şəxsi həyatı
2000-ci ildə Cenin bir oğul dünyaya gətirib. O, eyni zamanda porno ulduz olan Rik Patriklə 2007-ci ildə evlənib. Bu ildən sonra Ceni əri ilə Oklahoma şəhərində yaşamağa başlayıb.

Ceni özünü biseksual kimi təsvir edib. 2004-cü ildə Ceni Hovard Stern Şouda uşaqlıq boynu xərçənginə görə histerektomiya keçirdiyini açıqlayıb.

### Ölümü
24 yanvar 2024-cü ildə Ceni və onun sevgilisi Brett Hasenmuller Oklahoma ştatının Mur şəhərindəki evlərində həddindən artıq dozada narkotikdən ölü tapılıb.

## Filmoqrafiya

### Eksklüziv pornoqrafik filmlər
* 2005 – *[[Quldurlar (film, 2005)|Quldurlar]]*
* 2007 – *[[Uşaq baxıcıları (film)|Uşaq baxıcıları]]*
* 2008 – *Quldurlar 2: Stagnettinin qisası*
* 2008 – *[[Çirliderlər (film, 2008)|Çirliderlər]]*
* 2010 – *[[Bədən istiliyi (film, 2010)|Bədən istiliyi]]*
* 2011 – *[[Otaq yoldaşı (film, 2011)|Otaq yoldaşı]]*

### Qeyri-pornoqrafik filmlər
* 2011 – *[[Baki Larson: Ulduz olmaq üçün doğulub]]*
* 2010 – *[[Oyun başlasın]]*
* 2009 – *[[Orta yaşlı kişilər]]*
* 2009 – *Qardaş partiyası*
* 2005 – *[[Ətraf]]*
* 2003 – *[[Bayvaç: Havay toyu]]*

## İstinadlar
Quldurlar (film, 2005)

**Quldurlar** () — 2005-ci ildə çəkilmiş amerikan pornoqrafiya filmi.

Pirates AVN Mükafatlarında on bir mükafat aldı. Film bu sahədə rekorda imza atıb. Ümumi kino məntiqi ilə davam edən film; O, 18-ci əsrdə baş vermiş bir hadisəni uydurmuş və Karib hövzəsindəki hadisələrlə eyni səhnələrdə pornoqrafik elementləri qarışdırmışdır. Rollarda: Cessi Ceni, Karmen Luvana, Canine, Teaqan Presley, Devon, Cenaveve Colie, Evan Ston, Nhan və b. məşhur porno aktyorlar oynayıb. Pirates kinoteatrlarda olduğu müddətdə ən çox baxılan pornoqrafik filmlərdən biri olmuşdur. Film 11 iyul 2006-cı ildə DVD formatında yayımlanmağa başladı.
Mişel Dokeri

**Mişel Dokeri** ()- ildə anadan olub.

O, ingilis teatr ,kino və televiziya aktrisasıdır. Orta məktəbdən sonra Dokeri Musiqi və Teatr Məktəbinə qəbul olub və 2004-cü ildə buranı bitirib. Bir il sonra isə “Fingersmith” teleserialında debüt edib. Növbəti ildə “Santa-Xryakus” televiziya filminə çəkilib.  2009-cu ildə Cudi Denç ilə birlikdə Cranford kostyum dramında Erminia rolunu aldı . Mişel Dokeri daha çox “Daunton abbatlığı” teleserialında oynadığı Meri Krouli rolu ilə böyük populyarlıq qazandı. Seriala 2010-cu ildən bəri çəkilir. Gördüyü işə görə tənqidçilərin rəğbətini qazanıb. Eyni zamanda 2012-ci ildə dram serialında ən yaxşı qadın rolu kateqoriyasında “Emmi” mükafatına namizəd olub. “Daunton abbatlığı” ona eyni zamanda ən yaxşı qadın rol nominasiyasında “Qızıl Qlobus” mükafatına namizədliyi qazandırıb.

## İstinadlar
Şəhrizad (roman)

**Şəhrizad** — Vahid Məmmədlinin bolşevik işğalından sonra vətənpərvər azərbaycanlıların üzləşdikləri faciələr, repressiya illərində məruz qaldıqları əzablı sürgün həyatlarının bədii təcəssümü olan romanı.

Roman müəllifin öz (rus dilinə) tərcüməsində Rusiyanın "Eksmo" nəşriyyatında çapa hazırlanır.

## Məzmun

Stalinin bolşevik rejimindən öncəki Bakıda təşkil etdiyi bank soyğunları, milyonçu Musa Nağıyevin oğurlanması, qarətlər, Şuşa əsilzadələri Şəhrizad və Talıbın əzablı sevgi hekayətləri və sürgün həyatı, şair Məlik Məftunun, bəy oğlu Məmmədrəsulun, mərd el ağsaqqalı Sibir Qəzənfər və digər obrazların timsalında bolşevik işğalı dövrünün təsirli hekayətində xalqın öz kökündən dönməməsi, namus və milli kimliyin qələbəsindən söhbət açılır.

“Gözəlliyə olan sevgi zövq işidirsə, gözəllik yaratmaq incəsənətdir” fəlsəfəsini romanın əsas ideya xəttinə çevirən müəllif Şəhrizadın və xalçaçılıq sənətinin, sevgi və ədəbiyyatın timsalında, qadın və incəsənətin böyük bir qüvvə olduğunu, bu qüvvənin qarşısında Stalinin simasında ən güclü diktatorların da aciz olduğunu təsvir edir.

## Həmçinin bax

* Palıda sarılmış üzüm
* Leyli və Məcnun

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Vahid Məmmədlinin Əsərlərində Real Hadisə  Və Folklor Ənənələri Türkay Dergi
* Vahid Məmmədlinin “Şəhrizad” romanında Xalqın və Çağın obrazı - Aqşin Yenisey yazır
Gəlin şəlaləsi

**Gəlin şəlaləsi** () – Peruda yerləşən şəlalə

## Haqqında
Məsafədən şəlaləyə baxdıqda, şəlalənin suyu aşağı düşərək gəlin paltarında qadın obrazı (silueti) yaradır, məhz buna görə də, şəlalə bu cür adlandırılmışdır. Şəlalə, Perunun Namor bölgəsindən iki saatlıq məsafədə yerləşir.

## İstinadlar
Calut

* Calut (Oğuz) — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunda eyniadlı inzibati ərazi vahidinin mərkəzi.
* Calut monastırı — Oğuz rayonunun Calut kəndində yerləşən V–VI əsrlərə aid alban monastır.
* Calut (sərkərdə) — Qurani Kərimə görə Həzrət Davud peyğəmbər (s) tərəfindən sapandla öldürülmüş fələstinli nəhəng sərkərdə.
The Golden Age of Grotesque

***The Golden Age of Grotesque*** — Amerika rok qrupu Merilin Mensonun 2003-cü ildə buraxılmış beşinci studiya albomudur.

## Trek siyahısı
* "Thaeter" - 1:14 
* "This Is the New Shit" - 4:19 
* "mOBSCENE" - 3:25 
* "Doll-Dagga Buzz-Buzz Ziggety-Zag" - 4:11 
* "Use Your Fist and Not Your Mouth" - 3:34 
* "The Golden Age of Grotesque" - 4:05 
* "(S)AINT" - 3:42 
* "Ka-boom Ka-boom" - 4:02 
* "Slutgarden" - 4:06 
* "♠ (Spade)" - 4:34
* "Para-noir" - 6:01 
* "The Bright Young Things" - 4:19 
* "Better of Two Evils" - 3:48
* "Vodevil" - 4:39 
* "Obsequey (The Death of Art)" - 1:48
Co Qomez

**Co Qomez** () — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Liverpulun futbolçusu.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Palıda sarılmış üzüm

**Palıda sarılmış üzüm** — Vahid Məmmədlinin postmodern ədəbiyyatın nümunələrindən olan romanı.

## Məzmun

Vasif və Ünal adlı iki gəncin uşaqlıqdan yetkinlik çağlarına qədər yaşadıqları rəngarəng və keşməkeşli həyat hekayələrinin toplusu olan romandakı hər bir hekayət ayrılıqda öz süjet xətti və bədii həlli ilə bir roman qədər müstəqil və orjinaldır.

Romanın əsas ideyası təbiətin bir parçası olmağın insanı sevdiklərini, dünyanın gözəlliyini qorumağa sövq etdyini anladır. İnsan öz yolundan dönmürsə, sevgisinə inanıb sahib çıxırsa, təbiət və kainat da onu əbədi məhəbbətinə qovuşdurur. Həqiqi sevgi dünyada gözəl iz buraxır, hər kəsin görmək istədiyi minillik palıda sarılmış üzüm tənəyi kimi... İnsanın özü də təbiət qədər bir möcüzədirsə, həyatda baş verənlər də möcüzəvi sonluğa çatır.

Reallıqların sərhədinin silindiyi roman, əslində, gənclərin tutmağa həvəsli olmadıqları gündəlikləri, insanın uşaqlığından kamilliyə qədərki tale yolunun, həyata tutunması təməlinin bədii təzahürüdür.

## Həmçinin bax
* Şəhrizad
* Leyli və Məcnun

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Əfsanələrin işığı — Vahid Məmmədlinin "Palıda sarılmış üzüm" romanı haqqında — Cavanşir YUSİFLİ
* Palıda sarılmış üzüm – Cavanşir Yusifli yazır…