open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Böyük toqquşma fərziyyəsi

**Böyük toqquşma fərziyyəsi** və ya **[[Teya (nəzəri planet)|Teya]]nın toqquşması** — Günəş sisteminin formalaşmasından 20–100 milyon il sonra, təqribən bundan 4,5 milyard il əvvəl baş verdiyi ehtimal olunan Teya planetinin Yerlə toqquşması hadisəsi. Təqribən Mars böyüklüyündə olduğu düşünülən Teyanın Yerlə toqquşması nəticəsində, Yer ətrafı boşluğa yayılan qalıqların orbitdə toplanması nəticəsində Ayın formalaşdığı ehtimal olunur.

## Alternativ fərziyyələr
Ayın formalaşması ilə bağlı bir sıra alternativ fərziyyələr də vardır. Bölünmə fərziyyəsinə görə Ay mərkəzəqaçma təcili nəticəsində Yer qabığından qoparaq ayrılmışdır. Belə olduğu halda Yerin başlanğıc sürətinin çox böyük göstəriciyə sahib olması lazımdır. Əgər bölünmə fərziyyəsi düzgün olarsa, Yerin ekvator müstəvisi ekliptikin müstəvisinə uyğun olmalı idi, ancaq bu belə deyil. Ayın Yerin cazibə qüvvəsi tərəfindən sonradan tutulması fərziyyəsinə görə Ay fərqli yerdə meydana gəlmişdir və Yerin yaxınlığından keçərkən onun cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuşdur. Buna baxmayaraq aparılan tədqiqatlar nəticəsində bu fərziyyənin doğru olması üçün tələb olunan şərtlərin ödənmədiyi məlum olmuşdur. Birlikdə formalaşma fərziyyəsinə görə isə Yer və Ay Günəş sistemi formalaşarkən molekulyar buluddan eyni vaxtda və yerdə formalaşmışdır. Buna baxmayaraq aparılan tədqiqatlar nəticəsində Ayda metal maddələrinin həddən artıq az olması səbəbindən Yer və Ayın birlikdə formalaşması fərziyyəsinin doğru olması ehtimalı azdır. Bu fərziyyələrin əsas çatışmazlığı Yer və Aydakı çox yüksək impuls momentini asanlıqla izah edə bilməmələridir.

## Həmçinin bax
* Yer
* Ay
* Teya (nəzəri planet)

## Xarici keçidlər
* Planetary Science Institute: Giant Impact Hypothesis
* Origin of the Moon  by Prof. AGW Cameron
* Klemperer Rosette simulations using Java applets
* SwRI giant impact hypothesis simulation (.wmv and .mov)
* Moon Archive — Including articles about the giant impact hypothesis
* Planet Smash-Up Sends Vaporized Rock, Hot Lava Flying 
* How common are Earth-Moon planetary systems?
* The Surprising State of the Earth after the Moon-Forming Giant Impact — Sarah Stewart (SETI Talks).

## İstinadlar
Kola (dəqiqləşdirmə)

**[[Kola]]** — qazlı, spirtsiz və sərinləşdirici içkidir. **Kola** həmçinin bu mənalara da gələ bilər:

* Kola (bitki) — əməköməcikimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Covana de la Kruz

**Covana de la Kruz** (12 iyul 1992) — Perulu marafonçu. Covana de la Kruz Perunu 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Covana de la Kruz birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 35 dəqiqə 49 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 36-cı yeri tutdu.

## İstinadlar
Knight's & Magic

— Kuroqinin rəssamlığı ilə Hisaqo Amazake-no tərəfindən yazılan ranobe seriyası. Əvvəlcə 2010-cu ilin oktyabrında *[[Shōsetsuka ni Narō]]* veb-roman saytında yayımlanmağa başlamışdır. 30 yanvar 2013-cü ildə *Shufunotomo* nəşriyyatı tərəfindən ilk ranobe cildi buraxılmışdır. İndiyə kimi 12 cildi nəşr olunmuşdur. Takuci Katonun rəssamlığı ilə istehsal olunmuş manqa adaptasiyası 15 aprel 2016-cı ildən *[[Square Enix]]* nəşriyyatının *"Young Gangan"* jurnalında nəşr olunur. 24 sentyabr 2016-cı ildə manqanın ilk cildi buraxılmışdır. 2017-ci ildə 8-Bit studiyası tərəfindən anime serialı adaptasiyası istehsal olunmuş və yayımlanmışdır.

## Məzmun
Bir mexa otakusu bir maşın qəzasında ölür və ruhu başqa bir dünyada Ernesti Eçevarriya kimi reinkarnasiya olur. Eru əvvəlki həyatındakı xatirələrini və maraqlarını irsən qazanır, nəticədə, bu dünyada mövcud olan nəhəng humanoid silahı Siluet cəngavərinin pilotu olmağı arzulamağa başlayır.

## Media
### Ranobe
Müəllif Hisaqo Amazake-no ranobe seriyasını *[[Shōsetsuka ni Narō]]* veb-roman saytı vasitəsilə 4 yanvar 2013-cü ildən yayımlamaqdadır. 22 oktyabr 2024-ci ilə kimi bu saytda ranobenin 11 cildi və 143 fəsli yayımlanmışdır. *Shufunotomo* nəşriyyatı veb-romanı ranobeyə çevirərək (Kuroqinin rəssamlığı ilə) 30 yanvar 2013-cü ildə *Hero Bunko* imprinti altında ilk cildi buraxmışdır. İndiyə kimi 8 cildi nəşr olunmuşdur.

#### Cild siyahısı

### Manqa
Takuci Katonun rəssamlığı ilə istehsal olunmuş manqa adaptasiyası 15 aprel 2016-cı ildən *[[Square Enix]]* nəşriyyatının *"Young Gangan"* jurnalında nəşr olunur. 24 sentyabr 2016-cı ildə manqanın ilk cildi buraxılmışdır. Crunchyroll 5 iyul 2017-ci ildə manqanı lisenziyalaşdırmışdır.

### Anime
Manqa adaptasiyasının 24 sentyabr 2016-cı ildə buraxılmış ilk cildində anime serialı adaptasiyasının istehsal olunacağı anons edilmişdir. Anime 2 iyul 2017-ci ildən 24 sentyabr 2017-ci ilə kimi yayımlanmışdır. Yusuke Yamamotonun rejissoru olduğu anime serialı 8-Bit tərəfindən istehsal olunmuş, ssenaristi Miçiko Yokote, bəstəkarı Masato Koda olmuşdur. Fhána animenin açılış mahnısı "Hello!MyWorld!!" mahnısını, Ayaka Ohaşi isə bağlanış mahnısı olan "You & I" mahnısını ifa etmişdir. Crunchyroll animeni yayımlamış, Funimation isə Şimali Amerikada lisenziyalaşdırmışdır.

## Qəbul
16 mart 2018-ci ilə kimi manqa və ranobenin ümumilikdə 1,5 milyon nüsxəsi buraxılmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  Shōsetsuka ni Narō-da 
*  Hero Bunko-da 
*  *[[Young Gangan]]*-da 
* 
*
Vitali Borisov

**Vitali Yuryeviç Borisov** (; ) — Azərbaycan milli futzal komandasının baş məqçisi. O, oyunçu kimi karyerasında Azərbaycan milli minifutbol komandası və Azərbaycan milli çimərlik futbolu komandasının hücumçusu kimi çıxış etmişdir.

## Futbolçu karyerası

### Klub
Vitali Borisov minifutbolçu karyerasının böyük hissəsini Azərbaycan minifutbol çempionatının dəfələrlə qalibi olmuş Araz-Naxçıvan MFK-nın heyətində keçirmişdir. Qısa bir müddət Rusiyanın ən titullu minifutbol klubu olan Dina MFK-nın heyətində də çıxış etmişdir.. O, 2007-ci ilin dekabrında bu klubla yarım illik müqavilə imzalamış və icarə əsasında paytaxt klubunun formasını geyinmişdir.

2008-ci il fevralın 9-da Dina MFK-nın heyətində rəsmi oyunlarda ilk qoluna imza atmışdır. O, Rusiya milli minifutbol çempionatının XVI turunda Dinamo MFK-nın (Sankt-Peterburq) qapısına qol vurmuşdur və bu oyunda onun komandası 3:0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.

2008-ci ilin aprelində Dina MFK-ya həsr olunan sənədli filmin çəkilişlərində iştirak etmişdir.

## Məşqçilik karyerası
2021-2022-ci illərdə "Neftçi" idman klubunda köməkçi məşqçi kimi fəaliyyət göstərib.

5 iyun 2023-cü ildə Borisov "Araz-Naxçıvan" futzal klubunun baş məşqçisi təyin olunub. 16 iyunda isə o, həm də Azərbaycanın milli futzal komandasının baş məşqçisi vəzifəsinə təyin edilib.

## Nailiyyətləri

### Klublarda

#### Çempionat
* 2000-ci il — Anqloyl MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının bürünc mükafatçısı.
* 2001-ci il — Tribut MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının gümüş mükafatçısı.
* 2002-ci il — Tribut MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının qalibi.
* 2004-cü il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının qalibi.
* 2005-ci il — Asfarma MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının bürünc mükafatçısı.
* 2006-cı il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının qalibi.
* 2007-ci il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol çempionatının qalibi.

#### Kubok
* 2004-cü il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol kubokunun qalibi.
* 2006-cı il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol kubokunun qalibi.
* 2007-ci il — Araz-Naxçıvan MFK klubunun heyətində Azərbaycan minifutbol kubokunun qalibi..

### Millidə

## İstinadlar
Valeri Timoxin

**Valeri Timoxin** () — Azərbaycanı təmsil edən stend atıcısı, məşqçi.

## Karyerası
Valeri Timoxin SSRİ bayrağı altında əvvəl 1984-cü ildə İspaniyanın Saraqosa şəhərində, sonra isə 1987-ci ildə Finlandiyanın Lahti şəhərində baş tutan Avropa Çempionatlarında stend atıcığı üzrə turnirlərdə bürünc medallara sahib oldu. Komanda turnirlərində Valeri Timoxin 1986-cı ildə Dünya Çempionatını bürünc, 1989 və 1990-cı illərdə isə Dünya Çempionatlarını gümüş medallarla başa vurdu.

Valeri Timoxin Sovet İttifaqını 1988-ci ildə Cənubi Koreyanın Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Turnirin nəticələrinə əsasən Valeri Timoxin olimpiadanı 196 xalla 52 idmançı sırasında 11-ci pillədə başa vurdu.

Azərbaycan SSR Prezidenti Ayaz Mütəllibovun 31 yanvar 1991-ci il tarixli 152 nömrəli Fərmanına Valeri Vasilyeviç Timoxin Azərbaycan SSR-in Fəxri fərmanı ilə təltif edildi.

1992-ci ildə isə Valeri Timoxin Birləşmiş Komandanı İspaniyanın Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Bu səfər Valeri Timoxin olimpiadanı 145 xalla 60 idmançı sırasında 25-ci pillədə başa vurdu. SSRİ-nin dağılmasından sonra Valeri Timoxin beynəlxalq turnirlərdə Azərbaycanı təmsil etdi.

Valeri Timoxin Azərbaycan bayrağı altında 1995-ci ildə Kiprda baş tutan Dünya Çempionatında stend atıcığı turnirində gümüş medalın sahibi oldu.

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 5 mart 1995-ci il tarixli Fərmanına əsasən Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Valeri Vasiliyeviç Timoxin "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

Valeri Timoxin Azərbaycanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Stend atıcılığı turnirində çıxış edən Timoxin təsnifat mərhələsinin nəticələrinə əsasən 116 xalla 54 idmançı sırasında 38-ci pillənin sahibi oldu və olimpiada da mübarizəsini dayandırdı.

Valeri Timoxin 1996-cı ildə idmanla vidalaşdı. Karyerasını başa vurandan sonra məşqçi olaraq çalışdı.

## İstinadlar
Göndərilməmiş məktub (film, 1959)

**«Göndərilməmiş məktub» **  () — rejissor Mixail Kalatozovun 1959-cu ildə çəkdiyi film.

## Məzmun
Filmdə sovet geoloq qrupunun faciəvi taleyindən bəhs olunur.
## Rollarda
* İnnokenti Smoktunovski — *Konstantin Sabinin *
* Tatyana Samoylova — *Tanya*
* Vasili Livanov — *Andrey*
* Yevgeni Urbanski— *Sergey Stepanoviç*
## Xarici keçidlər
*"Göndərilməmiş məktub" filmi haqqında 
* О фильме «Неотправленное письмо» 
* http://www.kinohorosho.ru/node/901
* Фильм «Неотправленное письмо» в онлайн-кинотеатре «Мосфильма»
* Фильм «Неотправленное письмо» на сайте Кино-Театр.ru
* 
* Постер фильма на французском языке «Неотправленное письмо»] в онлайн-кинотеатре «Мосфильма»
* Фильм «Неотправленное письмо» на сайте Кино-Театр.ru 
* 
* Постер фильма на французском языке
Yəşəm çimərliyi

**Yəşəm çimərliyi** — Sevastopol şəhərinin Balaklan rayonu ərazisində yerləşən çimərlik. Bir çoxları bu çimərliyi Krımın ən gözəl çimərliyi hesab edir.
Yəşəm çimərliyi öz növbəsində ensiz olaraq 450 m məsafədə uzanır. Çimərlik təmizliyi ilə seçilir.

150 mln il öncə fəaliyyətdə olan vulkanın yerində olan çimərlik. Dənizin fəaliyyəti nəticəsində meydana gələn çimərlik minerallarla zəngindir (Yəşəm, Halsedron və b.). Burada olan yəşəm mineralına görə bu cür adlandırılmışdır. 

Çimərliyin yaxınlığında Qeorqievski qayası yerləşir. Çimərlikdən bir qədər aralıda Balaklavski Müqəddəs-Qeoeqievski məbədi vardır. Məbədə gediş-gəlişi asanlaşdırmaq məqsədi ilə 800 pilləkən inşa edilmişdir.

Yəşəm çimərliyinə Balaklavadan kater işləyir.

## İstinadlar

## Mənbə
* Yəşəm çimərliyi
Bəhmən Gülbarnəjad

**Bəhmən Gülbarnəjad** (; 12 iyun 1968, Abadan, İran – 17 sentyabr 2016, Rio-de-Janeyro, Braziliya) — iranlı paralimpiya velosipedçisi.

## Paralimpiya Oyunlarında
İlk dəfə 2012-ci ildə Londonda keçirilmiş Paralimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir.

## Vəfatı
Bəhmən Gülbarnəjad Rio-2016 Paralimpiya Oyunlarında kişilərin velosiped yarışında dik təpədən enərkən yıxılıb. O, bir neçə xəsarət alıb, o cümlədən boynu zədələnib. Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsi 48 yaşlı velosipedçinin qəzadan sonra ürəyinin dayandığını, xəstəxanaya aparılandan az sonra öldüyünü bildirib.

## İstinadlar
Təngə

**Təngə** () — Əmir Teymur dövründən zərb edilməyə başlanılan sikkə növü. XIV yüzilliyin sonlarında buraxılan bu pul vahidinin adı "təngə" idi. "Təngə" hind sözüdür, "danq" sözündəndir, çəki vahidi olub.

Əmir Teymurun üçüncü yürüşündən sonra Azərbaycan zərbxanaları Teymuri pul-çəki sistemi ilə yeni sikkə nominalları – təngə və miri zərb etməyə başladılar. Bu dövrdən başlayaraq Cəlairi və Şirvanşahlar dövlətinin zərbxanaları pul dövriyyəsinə gümüş dirhəm dinarlarla yanaşı, həm də təngə və miri buraxmağa başladılar. Təngələr Şirvanşah, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və ilk Səfəvi hökmdarlarının zamanında əsas pul nominalına çevrilmişdi.

Şirvanşah I İbrahim Qara Yusifdən vassallığı qəbul edərək, 1413-cü il baharında Şirvana qayıdır. Bu dövrdən başlayaraq Şirvan zərbxanaları Qaraqoyunlu hökmdarı Sultan Pir Budaq və Əmir Qara Yusifin adından məscidlərdə xütbə oxutmağa və zərbxanalarda gümüş təngə, dirhəmlər və mis felslər zərb etməyə başladı. Şirvanşah I İbrahimin Əmir Qara Yusifdən asılılığı nominal xarakter daşıyırdı. 1417-ci il Şeyx I İbrahimin ölümündən sonra onun taxta çıxmış oğlu I Xəlilullah, Qara Yusifin başının Teymurilərlə müharibəyə qarışmasından istifadə edərək, ona tabe olmaqdan əl çəkib Teymurilərlə əlaqələr qurmağa başladı. Şirvan zərbxanalarında artıq Sultan Şahrux Bahadurun adından təngələr zərb olunurdu. I Xəlilullah da atası kimi öz adından sikkə zərb etdirməmişdir. Onun hakimiyyəti illərində Şirvan zərbxanaları Teymuri və Qaraqoyunlu hökmdarlarının adından gümuş dirhəm və təngələr zərb etməklə bərabər, anonim sikkələr də zərb edirdilər.

## İstinadlar
Mərkəzi Asiya klanları

**Mərkəzi Asiyanın klanları** regional və tayfa birlikləri əsasında formalaşmış siyasi qruplaşmalardır. Klanlar hakimiyyətdə və ya onun hansısa bir qolunda nəzarəti ələ keçirmək uğrunda mübarizə aparırlar. 

## Qırğızıstan
Qırğızıstan hökumətində təsirə malik olan 3 klan qrupları mövcuddur: “Onq” və yaxud “sağ”,  “Sol” və “İçkilik”.
*“Sol” qruplaşması şimali və qərbi Qırğızıstanla bağlı olan, 1930-cu illərdə Sovet Qırğızıstanını idarə etmiş Sarıbaqış və Buquu klanlarının da daxil olduğu 7 klandan ibarətdir. Stalinin hakimiyyəti dövründən etibarən qırğız siyasi liderlər Sarıbaqış klanının nümayəndələri olmuşlar. Bu klan öz təsir gücündən 1990-cı ildə Qırğızıstan Kommunist Partiyasının Katibi vəzifəsinə namizəd olan cənublu Absamat Masaliyevin deyil, onun əvəzinə Əsgər Akayevin keçməsinin təmin edilməsində istifadə etmişdi. 2005-ci il inqilabına qədər bu şəbəkə maliyyə, daxili işlər, xarici işlər nazirlikləri, dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında nəzarətə malik olmuşdur. 
*“Onq” qrupu isə bircə klandan, cənubdan olan Adıgine klanından ibarətdir.
*Həmçinin “İçkilik” də cənub qruplaşmasına aiddir, lakin, bu klan üzvləri etnik tərkib etibarı ilə qırğız deyillər.

## Özbəkistan
Özbəkistandakı ən güclü qruplaşma ənənəvi olaraq Daxili İşlər Nazirliyini təsiri altında saxlayan, Özbəkistanın keçmiş prezidenti İslam Kərimovun da üzv olduğu Səmərqənd klanıdır. Bu klan Səmərqənd, Buxara, Dizaq və Nəvai regionları ilə bağlıdır və daha zəif Cizzəx klanı ilə müttəfiqdir. 
Daşkənd klanı isə Milli Təhlükəsizlik Xidmətinə nəzarət edir, Fərqanə klanı (bəzən onlar hər ikisi eyni klan kimi nəzərdə tutulur) və Xarəzm klanı ilə müttəfiqlik edir. Daşkənd klanı Daşkənd, Fərqanə, Əndican və Nəməngan regionlarını əhatə edir.

## Həmçinin bax
* Daşkənd klanı
* Səmərqənd klanı
* Cizzəx klanı

## References
Honkonq dolları

**Honkonq dolları** — Honkonqda istifadə edilən valyuta. Dünya valyuta birjalarında və foreks bazarlarında kodu HKD və ya HK$ olaraq qeyd olunur. 1 Honkonq dolları 100 sentdən ibarət olub təqribi olaraq 0.128896 ABŞ dollarına bərabərdir.

Honkonq dolları Honkonq Mərkəzi Bankı sayılan və onun monetar siyasətini idarə edən "Hong Kong Monetary Authority" tərəfindən emissiya olunur.

## İstinadlar
Vasilyev qardaşları adına RSFSR dövlət mükafatı

**Vasilyev qardaşları adına RSFSR dövlət mükafatı**- 1965-ci ildə təsis olunmuş RSFSR-in dövlət mükafatı. Mükafat Georgi (1899–1946) və Sergey Vasilyev (1900–1959) qardaşlarının adınadır.

## Vasilyev qardaşları adına RSFSR dövlət mükafatının laureatları
* Konstantin Simonov — 1966
* Aleksey Batalov — 1966
* Mixail Romm — 1966
* Vasili Şuşkin — 1967
* İvan İvanov-Vano — 1970
* Leonid Qayday — 1970
* Yevgeni Matveyev — 1974
* Yulian Semyonov — 1976
* Pyotr Katayev — 1976
* Sergey Bondarçuk — 1977
* Semyon Sviqun — 1978
* Emil Braginski — 1979
* Yevgeni Leonov — 1981
* Vladimir Basov — 1982
* Mixail Kozakov — 1983
* Mixail Şveytser — 1989
Mayada Əl-Sayad

**Mayada Əl-Sayad** (26 oktyabr 1992, Berlin, Almaniya) — Fələstinli marafonçu. Mayada Əl-Sayad Fələstini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Mayada Əl-Sayad birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 42 dəqiqə 28 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 67-ci yeri tutdu.

## Mənbələr
### İstinadlar
Alliqator-Pond

**Alliqator-Pond** () — Yamaykanın Kornuoll qraflığında yerləşən balıqçı kəndi.

## Ümumi məlumat
Kənd Yamaykanın cənubunda yerləşən eyni adlı buxtada yerləşir. Təxmini olaraq dəniz sahili boyunca 2&nbsp;km məsafədə uzanır. Alliqator-Pond kəndinin əhalisi əsasən balıqçılardan ibarətdir: kişilər balıq ovu, qadınlar isə onu satmaqla məşğul olur. Burada açlq səma altında kafe, barlar fəaliyyət göstərir.

Burada ən məşhur restoran  *[http://www.littleochie.com/ Little Ochie]* 1989-cu ildən fəaliyyət göstərir. 2006-cı il məlumatına görə restoranda eyni anda 400 nəfər sərbəst şəkildə yerləşə bili.

Kəndin adı ondan bir qədər aralıda görünən təpələrlə bağlıdır. Beləki bu təpələr alliqatorların belini xatırlatdığından irəli gəlir. Bununla belə burada bu yimsahlara rast gəlinmir.

## İstinadlar
Daş göbələklər

**Daş göbələklər** — göbələk formasında olan Tənha qaya. Daş göbələklərin yaranma səbəbi müxtəlif ola bilər: Eroziya, küləyin fəaliyyəti, buzlaqların ekzarasiyası, karst və s. bu tip təbiət abidələrində dünyanın bir çox ölkələrində rast gəlinir. Daş göbələklərə misal kimi Çulışman, Soltera və s. göstərmək olar.

## İstinadlar
Cəfər Cəfərov (dilçi)

**Cəfər Mehdi oğlu Cəfərov** () — pedaqoq, dilçi, tərcüməçi. Alman dili üzrə dərsliklərin və lüğətlərin həmmüəllifi, fonetika sahəsində bir sıra elmi və metodiki əsərlərin müəllifidir.

## Həyatı
Cəfər Mehdi oğlu Cəfərov 22 dekabr 1904-cü ildə Bakı şəhərində hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. 1912–1917-ci illərdə Bakı şəhərində A. P. Yemilyanov adına gimnaziyada, 1918–1920-ci illərdə isə Bakı şəhəri IV kişi gimnaziyasında təhsil almışdır. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Mühəndislik fakültəsinə daxil olmuş, lakin təhsilini yarımçıq qoyaraq Almaniyada davam etdirmişdir. 1922-ci ildə Almaniyanın Berlin Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Alman Dilinin Tədrisi İnstitutuna qəbul olunmuşdur. İnstitutda təhsilini başa vurduqdan sonra Berlin Kommersiya İnstitutunda ali təhsilini davam etdirmiş və 1926/27-ci illərdə oranı bitirmişdir.

1927-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. 1937-ci ildə Təkminləşdirmə İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən xarici dil müəllimlərinin hazırlanması üzrə kursu bitirmişdir. Həmin ildən V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Xarici dillər fakültəsində pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1941–1943-cü illərdə Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş, 1943-cü ildən etibarən yenidən pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1948-ci ildən Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun Praktik Alman Dili kafedrasında baş müəllim, həmin ildə Alman dili fakültəsinin dekanı, 1949-cu ildən isə Alman Dilinin Fonetikası kafedrasının müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Fonetikanın nəzəri və metodiki məsələlərinə dair 22 elmi məqalənin müəllifidir. Alman dili üzrə bir sıra dərsliklərin həmmüəllifi, "Almanca–Azərbaycanca lüğət"in redaktoru və həmmüəllifi olmuş, müxtəlif tərcümə əsərləri hazırlamışdır.

1956-cı ildə İnstitutda Texniki vasitələrin tədrisi laboratoriyası, 1950-ci ildə isə onun təşəbbüsü ilə Xarici dillərin fonetikası kafedrası yaradılıb. İnstitutun ictimai həyatında aktiv fəaliyyət göstərən C. Cəfərov eyni zamanda dilmanclıq fəaliyyəti ilə də məşğul olub.

## Mükafatları
Əmək və müharibə veteranı Cəfər Cəfərov "Şərəf nişanı" ordeni, "Böyük Vətən Müharibəsində göstərdiyi şücaətə görə", "Əmək fəaliyyətindəki xidmətlərinə görə", "Əmək veteranı" medalları ilə təltif olunub, Azərbaycan SSR-in əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülüb, çoxlu sayda təşəkkürnamələri var.
## İstinadlar
Rauf Quliyev

**Quliyev Rauf Ələkbər oğlu** () — BDU-nun "Genetika və darvinizm" kafedrasının müdiri, Professor.

## Həyatı
5 yanvar 1938-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.1962-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib.1962-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının nəzdində olan Genetika və Seleksiya Elmi Tədqiqat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1967-ci ildə müsabiqə əsasında Bakı Dövlət Universitetin Genetika və darvinizm kafedrasına assistent vəzifəsinə seçilmişdir.

1967-ci ildən bu kafedrada assistent, baş müəllim, dosent, professor vəzifəsində çalışır.
1988-ci ildən BDU-nun Genetika və darvinizm kafedrasına müdir seçilmiş və bu günədək həmin kafedraya rəhbərlik edir.

Apardığı dərslər: Genetika; Təkamül təlimi; Bitkilərin genetikası; Bitkilərin seleksiyası.
97 məqalə, 1 monoqrafiya, 2 kitab və 1 müəlliflik şəadətnaməsinin müəllifidir.
1 doktor və 5 elmlər namizədi hazırlayıb.
6 pambıq sortunun müəllifidir — bunlardan biri "Ağdaş-3" 1982-ci ildən bu günədək Respublikanın pambıq sahələrində əsas yer tutur.
1981-ci və 1987-ci illərdə keçmiş SSRİ Xalq Təsərrüfatı Sərqisinin iştirakçısı kimi Baş Komitənin bürünc və gümüş medalları ilə təltif edilmişdir.
Genetika və seleksiya sahəsindəki nailiyətlərinə görə "SSRİ ixtiraçısı" medalı və SSRİ Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə N. İ. Vavilov adına medali lə təltif olunmuşdur.
Azərbaycanq Respublikası "Təhsil Cəmiyyətinin" Təhsil sahələri üzrə nailiyyətlərinə görə təsis etdiyi mükafata layiq görülüb və diplom alıb.

## Beynəlxalq seminar, Simpozium və Konfranslarda İştirakı
1973–1990-cı illər ərzində tədbiqi mutagenez sahəsində hər il Moskvada keçirilən konfranslarda müntəzəm iştirak etmiş və elmi məruzələr ilə çıxışlar etmişdir.
Türkiyənin Qəhrəman marac şəhərində 1999-cu ildə keçirilən "Türk dünyasının pambıqçılığının inkişafı" adlı simpoziumda məruzə ilə çıxış etmişdir.

## Seçilmiş Əsərləri
* 2003, Некоторые сведения о геноме человека. Вестник БГУ, № 3, стр. 60–65
* 2005, Селекция парниковых сортов томата на устойчивость микрогамет к высоким и низким температурам. Вестник БГУ, № 3, стр. 37–45.
* 2005, Mikroqametlərin yüksək və aşağı temperaturun təsirinə davamlılığına görə pomidorun istixana sortlarının seleksiyası. BDU. "Xəbərlər", bioloji seriya, № 3, səh. 37–45.
* 2006, Генозащитное действие маслиновой кислоты при радиационном и химическом мутагенезе. Вестник БГУ, № 2, стр. 64–71
* 2007, Quraqlıq şəraiti üçün taxıl sortlarının kəmiyyət üsulları ilə seçilməsinin qanunauyğunluqları. BDU "Xəbərlər"-i jurnalı, təbiət elmləri seriyası, № 4, səh. 57–62.

## Kitabları
* Genetikanın əsasları ilə bitkilərin seleksiyası , 18 ç.v., 1994, BDU nəşriyyatı;
* "Pambığın mutasion seleksiyasında genotipin rolu"-monoqrafiya 19 ç.v., 1994, BDU-nun nəşriyatı.
* "Genetika" dərslik. 25 ç.v.,2002 il, BDU nəşriyyatı.

## İstinadlar
2016 Güləş üzrə Avropa Çempionatı

## Medal sıralanması

## Nəticələr

### Yunan-Roma güləşi

### Sərbəst güləş

### Qadın güləşi

## Həmçinin bax
* Güləş üzrə Avropa Çempionatı

## İstinadlar
Nizami Abdullayev

**Nizami Abdullayev** () — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).

## Həyatı
Abdullayev Nizami Ağabala oğlu 17 iyul 1951-ci ildə Füzuli şəhərində, Azərbaycanın görkəmli xanəndəsi Ağabala Abdullayevin aliləsində anadan olmuşdur. 1958–1968-ci illərdə orta məktəbdə oxumaqla yanaşı, musiqi məktəbində də təhsil almışdır. Nizami Abdullayev sənətə gəlişini belə xatırlayır: "Mən muğamın sirlərini atamdan öyrənmişəm, xeyir-duanı isə Seyid Şuşinski vermişdir. 1963-cü ildə dədəmin ustadı Seyid Şuşinski bizə qonaq gəlmişdi. Xoşbəxtəm ki, Seyid Şuşinski kimi bir şəxsiyyətlə ünsiyyətdə olmu-şam, onun qulluğunda durmuşam. Dədəm ona Həmişə "Ağa", "Ustad" deyə müraciət edərdi. Ağaya təzə dəmlənmiş samovar çayı gətirdim. Elə bu zaman dədəm ustada söylədi ki, Ağa, bir nökərin var ona qulaq asarsanmı?
-Kimdir о?
-Bizim Nizamini deyirəm, Həm də yaxşı tar zalır. Tez tarı gətirib köklədim, dedim, dədə, nə oxuyum?
Dədəm soruşdu:
-Ağa nə oxusun?
Seyid qayıtdı ki, elə atasının "Zabul"unu oxusun. Baxdım dədəmin üçünə, dedi bir "Segah" oxu. Özüm zaldım, özüm oxudum. Ardınca da dədəmin məşhur "Nə var könlündə, kön-lündə" mahnısını. Bir anlıq sükutdan sonra Ağa dədəmə dedi:
-Sənin uşaqlıq səsindi. Bunun gələcəyi uğurlu olacaq, sənin yolu-nu bu davam etdirəcək. Seyid Şuşinskinin xeyir-duasından sonra Nizami Abdullayevin musiqiyə, muğama olan həvəsi birə-beş artmş, öz üzərində daha çox zalışmağa başlamışdır.

1968-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit fakültəsinə daxil olmuş, 1973-cü ildə həmin institutu bitirərək Hərbi xidmətə yollanmışdır. 1974-cü ildə Hərbi xidməti başa vuran Nizami Abdullayev zabit rütbəsi ilə tərxis olunmuşdur. 1975-ci ildə "Zabul" instrumental ansamblını yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. 1975–1977-ci illərdə keçirilən müsabiqədə respubli-ka üzrə birinci yerə zıxmış, "Qızıl medal"a layiq görülmüşdür.

О,1992–1996-cı illərdə Füzuli rayon mədəniyyət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Nizami Abdullayev müxtəlif ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuş, Azərbaycan mədəniyyətini, incəsənətini təbliğ etmişdir. Təkcə Dani-markada "Qarabağ ocağı" ansamblı ilə 8 şəhərdə bir-birinin ardınca 32 konsert vermişdir. Qarabağ müharibəsi başlayandan tez-tez cəbhə böl-gələrində konsertlər vermiş, əsgərlərimizin döyüş əfval-ruhiyyəsinin artmasına köməklik etmişdir. Bu cür xidmətlərinə görə Müdafiə Nazirliyinin fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə ilk xeyriyyə konserti verən Nizami Abdullayevin xeyriyyə konsertlərinin sayı 200-ü ötmüşdür.

19 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.

Ailəlidir, beş övladı var.

## İstinadlar
UEFA Avropa Liqası 2016/2017

**[[UEFA Avropa Liqası]]** -  **2016/2017**-ci il futbol mövsümü. UEFA-nın hər il təşkil etdiyi Avropanın sayca ikinci mötəbər klub turniri. Ötən il olduğu kimi bu il də Azərbaycanı bu turnirdə 2 klub təmsil edir. Ümumilikdə isə Avropadan 64 klub Avropa Liqasında əsas mərhələdən mübarizə aparır.

## Ölkələr və klublar

## Qruplar
## A qrupu


**I tur**

 Feyenoord 1-0 Mançester Yunayted 

 Zorya FK 1-1 Fenerbahçe FK 

**II tur**

**III tur**

**IV tur**

**V tur**

**VI tur**


## B qrupu


**I tur**

 Yanq Boyz **0-1** Olimpiakos FK 

 Apoel FK **2-1** Astana FK 

**II tur**

 Astana FK - Yanq Boyz FK 

 Olimpiakos FK - Apeol FK 

**III tur**

 Astana FK - Olimpiakos FK 

 Apoel FK - Yanq Boyz FK 

**IV tur**

 Astana FK - Apoel FK 

 Olimpiakos FK - Yanq Boyz FK 

**V tur**

 Yanq Boyz FK - Apeol FK 

 Olimpiakos FK - Astana FK 

**VI tur**

 Apeol FK - Olimpiakos FK 

 Yanq Boyz FK - Astana FK  


## C qrupu


**I tur**

Anderlext **3-1** Qəbələ FK 

Maynz 05 **1-1** Sent Etyen FK

**II tur**

Qəbələ FK - Maynz 05

Sent Etyen - Anderlext

**III tur**

Sent Etyen FK - Qəbələ

Maynz 05 - Anderlext

**IV tur**
Qəbələ FK - Sent Etyen FK

Anderlext - Maynz 05

**V tur**

FK - Anderlext

Sent Etyen FK - Maynz 05

**VI tur**

Anderlext - Sent Etyen FK

Maynz 05 - Qəbələ FK



## D qrupu
## E qrupu
## F qrupu
## G qrupu
## H qrupu
## I qrupu
## J qrupu

Fiorentina fc
Qarabag 
PAOK
Slovan Liberes

## K qrupu
## L qrupu
Emmausda şam yeməyi (Karavacco, London)

**Emmausda şam yeməyi** () italyan rəssam Karavacco tərəfindən 1601-ci ildə çəkilmişdir və hazırda rəsm London milli qalereyasında sərgilənir.

## Əsərin təsviri

İsa peyğəmbərin çarmıxa çəkilməsindən sonra həvariləri Qüdsdən Emmaus adlı kiçik bir qəsəbəyə gedirlər. Yolda onlar bir insana rast gəlirlər ki, sonradan o insan da onlara qoşulur. O, Həzrəti İsanın özü idi, lakin ilk gördüklərində həvariləri onu tanımır. Onlar Emmausda həmin gün şam yeməyi üçün əyləşdiklərində “o çörəyi götürdü, şükür etdi və bölüb onlara verməyə başladı. Sonra onların gözləri açıldı, onlar onu tanıdılar. Bu anda, o qeyb oldu.” (Luka 24: 30-31)

## Digər versiyası

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "Emmausda şam yeməyi"
* London milli qaleriyası
İsa səhrada

**İsa səhrada** (, ) rus rəssam İvan Kramskoy tərəfindən 1872-ci ildə çəkilmişdir və hazırda rəsm Tretyakov qalereyasında sərgilənir. Rəsmin ölçüləri 180×210 sm-dir.

## Əsərin təsviri
Əsərin süjeti Əhdi-cədiddə təsvir olunmuş vəftiz olunduqdan sonra İsanın səhrada qırx günlük oruc tutması və bu oruc zamanı şeytan tərəfindən sınağa çəkilməsi hadisəsindən bəhs edir. Rəssamın sözlərinə görə o hər bir insanın həyatında qaçınılmaz olan dramatik situasiyanın əxlaqi seçim anını əks etdirmək istəmişdir.

## Əsər haqqında
Rəsmdə boz qayalıqlar səhrasında hansısa bir daşın üzərində əyləşmiş İsa təsvir edilmişdir. Kramskoy dan yerinin sökülüb səhərin yeni açıldığını göstərmək üçün soyuq rənglərdən istifadə etmişdir. Üfüq xətti kifayət qədər aşağıda yerləşib və rəsm əsərini ikiyə bölür. Aşağı hissədə soyuq səhra, yuxarı hissədə isə işığın, ümidin, gələcək dəyişikliyin simvolu olan səhər günəşin çıxmasından öncəki səma ilə birgə təsvir edilib.

Nəticədə qara plaş və qırmızı xirqə geymiş İsa fiquru rəsmin məkanı üzərində üstünlük təşkil edir və eyni zamanda onu əhatə edən sərt landşaftla harmoniyadadır. 
Əsas diqqət İsanın əllərinə və sifətinə verilmişdir, bu da onun obrazının insaniliyinin psixoloji inandırıcılığını təmin edir. Rəsm sükunətdədir, burada hərəkət yoxdur, lakin yaşanmış və hələ yaşanılacaq əzablara baxmayaraq sınmayan güclü ruhun və əqlin fəaliyyəti aydın sezilir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* "İsa səhrada"
* Tretyakov qalereyası
Valyuta məzənnəsi

**Mübadilə məzənnəsi** və ya **valyuta məzənnəsi** ()  —  bir ölkənin pul vahidinin digər ölkənin pul vahidinə nisbətən dəyəri. Valyuta məzənnəsi beynəlxalq ticarət, kapital axınları, investisiya və turizm kimi iqtisadi fəaliyyətlərdə mühüm rol oynayır. Bu məzənnə vasitəsilə ölkələrarası mal və xidmətlərin mübadiləsi aparılır.

Valyuta məzənnələri iki əsas sistemdə fəaliyyət göstərə bilər: **sərbəst dəyişən məzənnə sistemi** və **sabit məzənnə sistemi**. Sərbəst dəyişən sistemdə məzənnələr bazar qüvvələri — yəni tələb və təklif əsasında formalaşır. Sabit sistemdə isə mərkəzi bank valyutanın müəyyən səviyyədə qalması üçün müdaxilə edir.

Valyuta məzənnələri adətən ikitərəfli məzənnə (məsələn, 1 ABŞ dolları = 1.70 Azərbaycan manatı) və ya effektiv məzənnə şəklində göstərilə bilər. Effektiv məzənnə, bir valyutanın bir neçə əsas xarici valyutaya qarşı orta çəkili dəyərini ifadə edir.

Valyuta məzənnəsində baş verən dəyişikliklər inflyasiya, faiz dərəcələri, ticarət balansı, iqtisadi artım, geosiyasi hadisələr və spekulyativ amillər kimi bir sıra daxili və xarici faktorların təsiri ilə baş verir.

Məzənnə dəyişiklikləri ölkənin ixrac və idxal imkanlarına, həmçinin ümumi iqtisadi sabitlik və rəqabət qabiliyyətinə mühüm təsir göstərir. Bu səbəbdən valyuta məzənnəsi makroiqtisadi siyasətin mühüm elementlərindən biri sayılır.

## Valyuta kotirovkası
İki müxtəlif valyutanın qiymət nisbəti kimi xarakterizə olunan m.m. aşağıdakı üsullarla müəyyən olunur:

1. Birbaşa kotirovka – 1 vahid milli valyutanın müəyyən həcmdə xarici valyuta ilə ifadə olunması. Məsələn, 1 Azərbaycan manatı = 1,18 ABŞ dolları;

2. Dolayı kotirovka – müəyyən həcmdə milli valyutanın 1 vahid xarici valyuta ilə ifadə olunması. Məsələn, 1 ABŞ dolları = 0,85 Azərbaycan manatı;

3. Çarpaz kotirovka – iki valyutanın hər birinin 3-cü valyutaya nəzərən məzənnəsi vasitəsilə bir-birində ifadəsi. Məsələn, 1 ABŞ dolları = 0,85 Azərbaycan manatı; 1 ABŞ dolları = 1,65 gürcü larisi təşkil edirsə, onda 1 Azərbaycan manatı = 1,65/0,85 = 1,94 gürcü larisi

## Mübadilə məzənnəsinin növləri
a. Nominal valyuta məzənnəsi – valyuta bazarında 2 müxtəlif valyutanın bir-birinə mübadilə edildiyi məzənnə;

b. Real valyuta məzənnəsi – valyutaları müqayisə olunan ölkələrdə nisbi inflyasiya səviyyəsi də nəzərə alınmaqla hesablanmış cari məzənnə:

E_r =  E_n \frac{P_f}{P_d} \,

burada,

Er – real məzənnə,

En – real məzənnə,

Pf – tərəfdaş ölkədəki qiymət səviyyəsi (inflyasiya),

Pd – ölkədə qiymət səviyyəsi (inflyasiya)

c. Nominal effektiv valyuta məzənnəsi – milli valyutanın bir neçə xarici valyutaya nəzərən dəyişməsi indeksi. Bu zaman həmin valyutaların milli valyuta bazarında iştirak səviyyəsi də nəzərə alınır.

d. Real effektiv valyuta məzənnəsi – milli valyutanın bir neçə valyutaya nəzərən orta çəkili dəyişmə indeksi

## İstinadlar
Massandra çimərliyi

**Massandra çimərliyi** – Yaltanın Qara dəniz sahilində yerləşən çimərlik kompleksi. Çimərlik Massandra adlı rayonunun adından hötürülmüşdür. 500 metr məsafədə sajil boyu uzanır. Burada çoxlu sayda çimərlik və restoranlar vardır. 2010 ildə Krım ərazisində ilk Mavi bayraq almış çimərlikdir.

## Çimərliyin xüsusiyyəti
Çimərlik altı müdtəqil çimərliyə bölünür. Burada hovuz, duş, ayaqyolu, uşaq və idman meydançaları vardır.
Çimərliyin ərazisi terrasvaridir. Çimərlik çınqıldan təşkil olunmuşdur. Çimərliyə giriş pulsuzdur. İnventarlar isə pulludur.

## Həmçinin bax
* Foros çimərlikləri

## İstinadlar

## Mənbə
* Massandra çimərliyinin rəsmi saytı
Tappey Naqatsuki

— Yaponiya ranobe və manqa yazıçısı. Ən tanınmış əsəri *""* ranobe seriyasıdır. O, ranobeni əvvəlcə 20 aprel 2012-ci ildə ( istifadəçi adı ilə) *"[[Shōsetsuka ni Narō]]"* istifadəçi məzmunlu veb-roman saytında veb-roman kimi yayımlamağa başlamışdır. 1 aprel 2016-cı ilə kimi bu saytda 6 roman və iki yan hekayə (ümumilikdə 429 fəsil) yayımlamışdır. Veb-romanın yayımlanmasından sonra *[[Media Factory]]* tərəfindən *[[MF Bunko J]]* leyblı altında 25 yanvar 2014-cü ildə ilk ranobe cildi nəşr olunmuşdur. 2017-ci ilin iyununa qədər on üç cildi buraxılmışdır. Ranobesi əsasında 3 manqa, 1 anime serialı, 2 anime speşlı və 1 vizual roman istehsal olunmuşdur. Tappey anime adaptasiyasının istehsalında da fəal iştirak etmişdir.

## İşləri

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
* 
*
Dyunlar çimərliyi

**«Dyunlar» çimərliyi** — Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən naturist çimərlik. Karel bərzəxində, Fin körfəzi sahilində, Sankt-Peterburq şəhərinin mərkəzində 30&nbsp;km aralıda yerləşir.


Fayl:Пляж Дюна столб.JPG|
Fayl:Пляж Дюна Пограничный столб.JPG|
Fayl:Пляж Дюна надпись на пограничном столбе.JPG|

Bu çimərlik 2008-ci ildə amerikanların tərtib etdiyi 1000 ən yaxşı naturist çimərliyi siyahısına daxil edilmişdir. Müxtəlif məlumatlara görə il ərzində burada 500 nəfər istirahət edir.

## Tarix
Burada ilk naturist çimərliyin olması barədə məlumat 1960-cı illərə aiddir. Ancaq bu tip düşüncə sovet ideologiyasına zidd olduğundan dövlət buna qarşı mübarizə aparırdı. Naturistlər hər zaman milisin təqibləri ilə üzləşirdi. Naturistlər meşəliklərdə olan göllərdə çimməli olurdular.

1992-ci ildə dyunlar naturist çimərliyi rəsmi status alır.

## Qalereya

Fayl:Земляные работы3 на Пляже Дюна.jpg
Fayl:Земляные работы2 на Пляже Дюна.jpg
Fayl:Земляные работы на Пляже Дюна.jpg
Fayl:Земляные работы4 на Пляже Дюна.jpg
Fayl:Канал прорытый на Пляже Дюна.jpg
Fayl:Пляж Дюна в апреле 2013 года.jpg
Fayl:Пляж Дюна2 в апреле 2013 года.jpg
Fayl:Землеройная техника на Пляже Дюна.jpg|
Fayl:Сестрорецк СПб. Завершение работ в устье Малой заводской реки.jpg|
Fayl:Сестрорецк СПб. Завершение работ в устье Малой заводской реки1.jpg|


## Mənbə
* «Dyunlar» naturist çimərliyi
* «Dyunlar» naturist çimərliyi dağıdılmışdır
* На заводской плотине демонтируют стену из металлического шпунта
* На пляже в Сестрорецке - косяки мертвых рыб
* Dyunlar çimərliyi
Filiqran

**Filiqran**  bəzi kağızların toxumasında olan və işığa tutulduğunda görünən şəkil və ya yazı. Əskinaslarda, poçt pullarından və dövlətə aid rəsmi sənədlərdə saxtakarlığın qarşısını almaq məqsədiylə tez-tez istifadə olunur.

## Tarix
Filiqranlar ilk dəfə 1282 və ya 1283-cü illərdə Bolonyada (İtaliya) ortaya çıxmışdır, lakin bəzi mənbələrdə istehsal olunmağa başladığı il kimi 1275-ci il göstərmişdir. Filiqranlar Fabriano şəhərində yerləşən bir italyan kağız fabrikindən kağız üzərində tapılmışdır.

## Ədəbiyyat
Vladimir Avdoşin "Определение подлинности и платежеспособности денежных знаков"

## İstinadlar
Müqəddəs Hadisə qayası

**Müqəddəs Hadisə qayası** () və ya **Georgievski qayası** — Yəşəm çimərliyindən 140 metr, Fiolent burnundan isə 1,5 km aralıda yerləşən su səthi qaya. Qaya öz adını 891-ci il də burada qəzaya uğramış yunanlarla bağlıdır. Onlar burada Müqəddəs Qeorqievi görürlər. Qayanın üzərində elə həmin ildə onun ikonası aşkarlanır. Bu səbəbdən bir müddət sonra yaxınlıqda Balaklav Müqəddəs-Qeorqievski məbədi inşa edilir

1891-ci ildə qaya üzərində xaç quraşdırılır. Xaç 1920-ci illlərdə bolşeviklər tərəfindən dağıdılır. 14 sentyabr 1991-ci ildə Müqəddəs-Nikolski məbədi tərəfindən 1400 km ağırlığında provaslav xaçı quraşdırılmışdır. Bu xaçın quraşdırılmasında Rusiya Qara dəniz donanması köməklik göstərmişdir.

## Mənbə
* Qeorqievski qayası
* Balaklav Müqəddəs-Qeorqievski məbədi. 
* Fiolent haqqında əfsanə, Qara dəniz, Krım
* Fiolent burnu, Qeorqievski məbədi
Ouşen-Biç (çimərlik)

**Ouşen-Biç** () — San-Fransisko ərazisində yerləşən çimərlik.

## Xüsusiyyəti
Çimərlik Sakit okeanın sahilində, Qızıl darvaza parkının qərb qutaracağında yerləşir. Çimərliyin uzunluğu 4,7&nbsp;km, eni isə 180 metrdir. Çimərlik boyu Böyük şose keçir.

Çimərlik istirahət edənləri yazın əvvəllərində və payızın sonları qəbul edir. Yay ayları isə ərazi bütünlüklə dumanla örtülür

Çimərlikdə adətən iri tonqal qalanır.

## Tarix

Elə də əlverişli iqlimi olmayan iqlimi ilə seçilir. 1884 ildə çimərlik yaxınlığına dəmiryolu, 1890-cı ildə isə tramvay xətti çəkilir.

18 aprel 1906 ildə San-Fransisko zəlzələsi (1906) baş verməsindən sonra əhali çimərlikdən düşərgə kimi istifadə etmişdir.

## Sörfinq

Ouşen-Biç peşəkar sörfinqçiləri özünə cəlb edir. Burada bəzən bədbəxt hadisələr vardır. 1998-ci ildə burada yeddi, 2006-cı ildə ikisi nəfər boğulmuşdur.

6 noyabr 2011 ildə Kelli Steyter 11-ci dəfə sörfinq üzrə düyna çempionatını bu çimərlikdə qazanmışdır.

## İstinadlar

## Mənbə
* Çimərliyin tarixi şəkilləri
* Çimərliyin iqlimi
* Sab-Fransiskonun beş ən yaxşı çimərliyi 
* Ouşen-Biç
* Ouşen-Biç
* Kerolin Cons ''Bay Area beaches grade well for safe swimming''
* Ouşen-Biç
* Ouşen-Biç çimərliyində sörfinq
13-cü "Xəncər" SS Dağ-Piyada Diviziyası (1-ci Xorvatiya)

**13. SS Waffen Dağ Korpusu** () — Vaffen SS-in tabeliyində olan 38 korpsudan biri. Korpusun almancadan adı olan *Handschar* ifadəsi korpusun gerbində öz əksini tapıb. 13-cü Dağ Korpusu ölkədə yaşayan müsəlman boşnaklar və katolik xorvatlardan təşkil olnumuşdu. İkinci Dünya müharibəsi illərində balkan yarımadasındakı kommunist paritzanlarla mübarizə aparmaqları üçün Qüds Baş Müftüsü Emin el-Hüseyninin dəstəyi ilə yaradılmışdır.

## İstinadlar
Şimali Qıraq Daşı

**Şimali Qıraq Daşı** -  Bakı şəhərindən şimal-qərbdə, Xəzər dənizində yerləşən elə də böyük olmayan qaya parçaları. İnzibati cəhətdən Siyəzən rayonu ərazisinə daxildir. Bu iri qaya parçalarının böyük hissəsi dəniz dibində yerləşir. Ümumi hündürlükləri dəniz səthində yuxarıda yerləşən hündürlükdən yüksəkdir. Bu daşlar haqqında xalq arasında əfsanələr gəzir. Bu daşların Xızır nəbi ilə əlaqəsinin olması deyilir.
## İstinadlar
Arkerit

**Arkerit** — Civə ilə gümüş xəlitəsinin birləşməsindən əmələ gələn təbii mineraldır. Arkerit gümüşlə örtülmüş amalqamadan ibarət olan, 87%-i gümüşdən və 13%-i civədən təşkil olunmuş çox nadir mineraldır. Arkerit dünyada yalnız dörd yaşayış məntəqəsində yayılmışdır. Bunların ikisi Çilidə, ikisi isə Kanadanın Britaniya Kolumbiyasında yerləşir. Arkerit digər adları argental civə, civəli gümüş və gümüş amalqamasıdır.

## Tapılması
### Kanada
* Vital kriki, Omenika Hasilat İdarəsi, Britaniya Kolumbiyası, Kanada
* Kvanika kriki vətəgələri, Kvanika kriki, Omenika Hasilat İdarəsi, Britaniya Kolumbiyası, Kanada

### Çili
* La Rosilla minası, Yerbas Buenas, Serro-Blanku rayonu, Kopiapo əyaləti, Atakama regionu, Çili
*Arkeros dağ-mədən rayonu, La Serena, Elki əyaləti, Kokimbo regionu, Çili 

## İstinadlar
Mirns sincabı

**Mirns sincabı** () — Gəmiricilər ailəsinin sincablar dəstəsinə aid növdür. Amerika zooloqu *Edqar Aleksander Mirnsin* (1856–1916) şərəfinə adlandırılmışdır.

## Arealı
Meksikanın endemik heyvanıdır. Aşağı Kaliforniya ştatında geniş yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən 2100–2400 m hündürlükdə yerləşən şam və küknar meşələrində yaşayır.

## Həyat tərzi
Bir qayda olaraq ağacların oyuqlarında, ağacdələnlər tərk edilmiş boşluqlarda yaşayırlar. Bu sincablar isti aylarda meyvələri və fındıqları yığır, qışda isə onlardan istifadə edirlər. Daha çox iynəyarpaqlı ağaclarda yaşayırlar.

Yazın başlanğıcında çoxalırlar. Hamiləlik dövrü 36–40 gün çəkir və 3–7 bala doğurlar.

## Zahiri görünüşü
Zahirən Duqlas sincabına çox oxşardır, amma bir qədər ondan kiçikdir. Bədənin uzunluğu — 19 santimetr, quyruğu — 11 santimetdir. Kürəyində qırmızımtıl-qəhvəyi və qarında ağ xəz vardır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* de Grammont, P. C. & Cuarón, A. 2008. Tamiasciurus mearnsi
* Koprowski, Ramos, Pasch & Zugmeyer (2006). Observation on the ecology of the endemic Mearn's Squirrel (Tamiasciurus mearnsi). The Southwestern Naturalist. 51(3): 426–430 PDF
Accel World: Infinite Burst

— 2016-cı il istehsalı elmi fantastika və döyüş anime filmi. HiMA-nın rəssamlığı ilə Reki Kavahara tərəfindən yazılmış *"[[Accel World]]"* ranobe seriyasına əsaslanır.

## İstehsal
4 oktyabr 2015-ci ildə keçirilmiş Payız festivalında *[[Dengeki Bunko]]* ranobe seriyası əsasında Reki Kavahara tərəfindən yazılmış orijinal ssenari ilə *"Accel World: Infinite Burst"* adlı anime filminin çəkiləcəyini və anime filminin istehsalçı heyəti ilə seyyularının anime serialınında olduğu kimi olacağını açıqlamışdır. 2016-cı ilin fevralında *"[[Dengeki Bunko Magazine]]"* jurnalının 48-ci cildində filmin Yaponiya premyerasının 23 iyul 2016-cı ildə baş tutacağı anons edilmişdir. Filmin açılış mahnısı *KOTOKO × ALTIMA* tərəfindən ifa olunan *"Plasmic Fire"* mahnısıdır.

## Media
### Film
Anime filmi *Sunrise* studiyası tərəfindən istehsal olunmuşdur. Rejissoru Masakazu Obara, ssenaristi Reki Kavahara, personaj dizayneri və animasiya rejissoru Yukiko Aykey, ekşn rejissoru Yosuke Kabaşimadır. Filmin Yaponiyada premyerası 23 iyul 2016-cı ildə baş tutmuşdur.

### Ranobe
Filminin premyerasının ilk həftəsində filmi izləməyə gələnlərə Kavahara tərəfindən yazılmış  adlı ranobe hədiyyə edilmişdir.

## Qəbul
Film açılış həftəsində gəlir baxımından Yaponiyada 9-cu yeri tutmuşdur.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*  
*
Qırmızı çadır (film, 1969)

**«Qırmızı çadır» **  () — rejissor Mixail Kalatozovun 1969-cu ildə çəkdiyi film. Film rejissorun kinoda son işidir.
## Xarici keçidlər
* Смотреть фильм «Красная палатка» в онлайн-кинотеатре «Мосфильма» 
* Обстоятельный разбор к 35-летию выхода фильма 
* «Красная палатка» на сайте «Солнечный ветер» 
* Визбор рассказывает о своей работе в фильме «Красная палатка»
Qıstıbıy

**Qıstıbıy** və ya **yaqmış** (, , və ya *кыстымбый*, ) — tatar və başqırd mətbəxlərinə aid olan dolumlu xəmir xörəyi. Lavaş kimi (ondan qalın) çörəydən və onun içinə qoyulmuş sıyıq (əsasən darı sıyığı), raqu və ya kartof əzməsindən ibarətdir.

## İstinadlar
Neqril

**Neqril** — Yamaykanın qərb sahillərində Neqril çayının mənsəbində yerləşən elə də böyül olmayaq turistik yaşayış məntəqəsi. 11&nbsp;km-lik çimərlik xəttinə malikdir. Burada hətta yayın ən isti günləri belə ağ çimərlik qumu tam qızmır.

Burada ən qədim tikili 1894-cü ilə aid mayakdır. XX əsrin 70-ci illərində çimərlik Hippilər arasında məşhur olmuşdur. Müəyyən dövrlərdə insanların sayı beş mini keçirdi. Hazırda əla inkişaf etmiş mehmanxana şəbəkəsinə malikdir.

Yazda otel, bar və piyvəxanalar amerikalı məktəblilərlə dolu olur. Avqust ayında isə ölkənin sakinləri istirahət etmək məqsədilə məzuniyyət götürür

## İstinadlar
Aydınlı Hacı Paşa

**Aydınlı Hacı Paşa** (1339–1413) — XIV əsrdə yaşamış İslam dünyasında tanınmış Anadolu Türkü həkim ve din alimi. 

Konyada doğulmuşdur, amma Aydına köçdüyü üçün Aydınlı olaraq tanınır. Əsl adı Cəlaləddin Xızırdır. Anadoluda təhsil aldıqdan sonra Misirə getmişdir. Burada özü bilinməyən bir xəstəliyə tutulub müalicə edib tibbə maraqlanmış və həkim olmuşdur. Qahirə xəstəxanasında baş həkim olub.

## Əsərləri
2 əsəri türkçədir, digərləri ise ərəbcədir.
Şahin Həsənli

* Şahin Həsənli (rəssam) — Rəssam, Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü.
* Hacı Şahin Həsənli — din xadimi.

## Həmçinin bax
* Şahin
* Həsənli (soyad)
Murtuza Paşayi

**Murtuza Paşayi** () — İranlı müğənni, bəstəkar və söz yazarı. Paşayi İranın paytaxtı Tehran şəhərində 1984-cü ildə anadan olmuşdur. Qrafik dizayn təhsili aldığı dövrdə uşaqlıq dövründən maraq saldığı musiqi fəaliyyətinə başlamışdır. Musiqi sahəsində ilk addımlarını gitara ilə atmışdır. Murtuza Paşayi yaratdığı musiqi ilə İranda gənc nəslin pərəstiş etdiyi bir şəxsə çevrilməyi bacarır. 2013-cü ildə sağlamlığında aşkarlanan mədə xərçəngi qısa zamanda vəziyyətinin ağırlaşması ilə nəticələndi. Ağır kimyaterapiya kursu qəbul etməsinə baxmayaraq, 2014-cü iln 14 noyabr tarixində Tehran şəhərində müalicə aldığı xəstəxanada 30 yaşında vəfat etmişdir.

### Parçalar
CE işarəsi

thumb|200px

1985-ci ildən bəzi məhsulların (23 mal qrupu) Avropa Birliyi ölkələrində satıla bilməsi üçün CE standartları tətbiq edilməyə başlanmışdır.

Bu kəlmə Conformité Européenne sözlərinin baş hərfindən əldə edilmiş və fransız mənşəli sözdür. CE AB ölkələrində məhsullara sərbəst satılma, idxal və ixrac edilmə haqqı verməkdədir. Digər bir deyişlə məhsullar üçün pasport funksiyasını qazandıran bu işarə məhsulun keyfiyyətli olması mənasına gəlməməlidir. Əsas anlamı ətraf mühitə zərərli olmayan, insan və digər canlı organizminə zərər verməyən və nəzarətdən keçmiş məhsul kimi başa düşülən işarə istehsalçı firmaların özü tərəfindən etiketlənə bilməkdədir. Ancaq, daha sonra məhsulun üzərindəki CE işarəsinin standartlara uyğun olmadığı, yani malın gərəkli xüsusiyyətləri daşımadığı aşkarlandığı təqdirdə istehsalçı firma Avropa Məhkəməsinə dəvət olunmaqdadır. Saxtakarlığa yol verdiyi təsbit olunan istehsalçıya təzminat davası açılaraq ən sərt halda AB bazarında bir daha məhsul satması qadağan edilməkdədir.

Üçüncü dünya ölkələri olaraq tanınan az inkişaf etmiş ölkələr isə AB bazarına məhsul satmaq üçün bu standartlara əməl etmək məcburiyyətindədir. Eyni zamanda 3-cü dünya ölkələrindən məhsul idxal edildiyi təqdirdə məsuliyyəti idxalçı ölkə daşımaqda və o məhsulun standartlara uyğun olub-olmadığına nəzarət etməlidir.

Bəzən firmalar tərəfindən məhsulların üzərindəki CE sertifikatı heç bir standart tətbiq edilmədən vurulması ilə bərabər, bəzən də bir sıra istehsalçı firmalar gərəksiz bəhanə ilə özlərinə bəraət qazandırmağa çalışmaqdadır. Məsələn, Çin öz məhsulları üzərinə eyni ölçüdə və eyni şəkilli etiket vuraraq AB bazarına ixrac etməyə başlaması bir müddət sonra narazılıqlara səbəb olmuşdur. Çünki, standartlara uyğun olmayan bu məhsulların üzərindəki CE etiketi qanunsuz idi. Ancaq, Çin istehsalçı firmaları CE etiketinə”China Export” (Çin İxrac Malı) şəklində açıqlıq gətirərək özlərinə bəraət qazandırmağa çalışmışlar.

## İstinadlar
 
*Məhsulların Üzərindəki CE İşarəsinin Anlamı Nədir?
Playa-del-İnqles

**Playa-del-İnqles** () — Qran-Kanariya ərazisində yerləşən kurort ərazisi.

## Ümumi məlumat

Bu ərazinin adının yaranmasının müxtəlif versiyaları vardır. Belə ki, XX əsrin əvvəllərində burada fransız qadın dincəlirmiş. Yerli əhali onu ingilis hesab etdiyindən çinərliyə bu cür ad vermişlər.  Çimərlik uzununa uzanan qumlu dyunlarla zəngindir. Çimərlik San-Aqustindən başlayaraq Maspalomasa qədər uzanır. 
Ərazi 1960-cı illərə qədər səhralıq olmuşdur. Bundan sonra burada genişmiqyaslı tikinti işləri aparılmış və kurort zonası salınmışdır. Playa-del-İnqlesdə 2013-ci ilə olan məlumata görə əhalisi 7,515 nəfər olmuşdur.

## İstinadlar
Pərəməç

**Pərəməç** və ya **bəleş** ( , , ; , ) — tatar və başqırd mətbəxlərində bir tərəfdən deşik ilə hazırlanan ət pirojkisi.

## Qalereya


Fayl:Belyash.jpg
Fayl:Belyash2.jpg


## İstinadlar
"Leninqradın 250 illik xatirəsinə" medalı

**"Leninqradın 250 illik xatirəsinə" medalı**- SSRİ Ali Sovetinin 16 may 1957-ci il tarixli qanununa əsasən təsis edilmiş medal. Medalın rəsmlərinin müəllifi — N. A. Sokolov.

## İstinadlar
"Sovet milislərinin 50 illiyi" yubiley medalı

**"Sovet milisinin 50 illiyi" yubiley medalı**- SSRİ Ali Sovetinin 20 noyabr 1967-ci il tarixli qanununa əsasən təsis edilmiş medal.



## İstinadlar

## İstinadlar