open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lalə Məmmədova

**Lalə Məmmədova** () — Azərbaycanlı müğənni, pedaqoq, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru (15 fevral 2017).

## Həyatı
Lalə Məmmədova 23 fevral 1978-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində doğulub. Ailədə onu digər 4 uşaqdan fərqləndirən cəhət musiqiyə göstərdiyi meyil idi. İlk konserti də elə həyətdə məhəllə uşaqlarının qarşısında baş tutub. Bu, onu qarşıda gözləyən böyük yolun başlanğıcı idi. Müğənni 1985-ci ildə 272 saylı məktəbin birinci sinfinə qədəm qoyub. 8 yaşında taleyinə Bülbül adına musiqi məktəbi yazılır. Xalq artisti Şövkət Ələkbərova yumşaq səsli bu balaca qızcığazda həssas ürəyin olduğunu duyaraq onu öz sinfində görmək istəyir. Balaca Lalə muğam sinfinə daxil olur. Müəllimin xəstəliyi üzündən təhsilini Xalq artisti İslam Rzayevin sinfində davam etdirib. Lalə Məmmədova 1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinə daxil olub. Arzu və potensial isə onu həmişə başqa bir səmtə çəkir. 1997-ci ildə Rafiq Babayev adına peşəkarlar studiyasında bəstəkar Siyavuş Kərimi ilə birgə işləməyə başlayıb. 2001-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dillər Universitetinin magistratura pilləsini bitirdikdən sonra 2002-ci ildə Milli Konservatoriyanın "solo oxuma" xanəndəlik sinfinə daxil olub. Burda Xalq artisti Ağaxan Abdullayevdən dərs alıb. 2011-ci il Sentyabrın 15-də Prezident İlham Əliyev mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən Lalə Məmmədova "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" fəxri adına layiq görülüb. 2012-ci il Əməkdar artist Lalə Məmmədova Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrının solisti olub. Bu gün məşhur estrada müğənnisi "Məktəb illəri, "Səs, "Bu şəhər ikimizə dar", "Dəli eşq", "Qızıl lalədir adım", "Səni sevirəm" və s. mahnıları ilə məşhurdur. Lalə Məmmədova pedaqoji fəaliyyəti ilə də tanınır.

Müğənni həm də disserrtasiyasını müdafiə etməklə AMEA-da Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru adına layiq görülüb.

O, 13 yanvar 2012-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

## Albomlar
* 2006 — Səni sevirəm
* 2006 — Qara qaşın vəsməsi
* 2008 — Qızıl Lalədir adım
* 2008 — Ürək dostum
* 2012 — Dəli eşq
* 2012 — Şərab gətir, Saqi!
* 2018 — Aztv konserti (Live)
* 2020–90-lar
* 2021 — Vol.1
* 2021 — Vol.2
* 2022 — Vol.3
* 2022 — Vol.4
* 2023 — Darıxmışam (EP)

## Sinqllar
* 2012 — Bu şəhər ikimizə dar
* 2017 — Bir sevgi
* 2020 — Только там
* 2021 — Dağlar duman olmadan
* 2021 — Azərbaycan
* 2021 — Həyat
* 2021 — Bura yurdun cənubudur
* 2021 — Səni sevmək üçün gəldim dünyaya
* 2021 — Bir məktub yaz
* 2022 — Azad et
* 2022 — Sev, sevil
* 2023 — Gözümdə Leylisən
* 2023 — Gözəl Azərbaycan
* 2023 — Gözlərin
* 2023 — Həyatımda ol
* 2023 — Şuşa
* 2023 — Qayıdışın mübarək

## Kliplər

## İstinadlar
Oturan iblis

**Oturan iblis** () əsəri 1980-ci ildə rus rəssamı Mixail Vrubel tərəfindən çəkilib.

İblis - ruhun güclüyünün, daxili mübarizəsinin, şübhələrin rəmzidir. Misilsiz rəng çalarlarının əhatəsində əllərini faciəli surətdə çarpazlayaraq oturmuş İblis kədərli, iri gözlərini uzaq sonsuzluqlara yönəltmişdir. Şəklin fonu qürubun al şüalarına bürünən dağlıq məkandır. Kompozisiya iblis fiqurunun sanki çərçivənin üst və alt taxtaları arasına sığışdırılmış utancını əks etdirir. Şəkil Vrubelin fərdi üslubunda büllur effekti ilə çəkilmişdir ki, bu da onu daha çox vitraja, yaxud pannoya bənzədir. Rəssam bu effektə mastixinlə yerinə yetirilmiş səthi yaxmalarla nail olmuşdur
Müharibənin apofeozu

**Müharibənin apofeozu** () — 1871-ci ildə Rusiya rəssamı Vasili Vereşşagin tərəfindən çəkilmiş tablo.

## Tarixçə
Ən əvvəl bu şəkil "Teymurləngin təntənəsi" adlanırdı. Onun ideyası Teymurləng ilə bağlı idi, qəsbkar qoşunlarının keçdiyi yerlərdə öz arxasınca bu kimi kəllələr yığını qoyub gedirdi, lakin əsər konkret surətdə tarixi səciyyə daşımırdı.

Tarixi rəvayətlərə görə, Bağdad və Dəməşq qadınları Teymurləngə müraciət edərək, günah və pozğunluqlar içərisində batıb qalmış ərlərindən ona şikayət etmişdir. Onda Teymurləng 200 minlik ordusunun hər bir döyüşçüsünə əmr etmişdi ki, hər biri pozğunluqla məşğul olan bir kişinin başını kəsərək gətirsin. Onun əmri yerinə yetirildikdən sonra kəsilmiş kəllələrdən yeddi piramida ucaldılmışdı.

Digər versiyaya görə isə, məşhur "Müharibənin sonu" şəkli Vereşşagin tərəfindən onun üçün danışılmış bir hekayətin əsasında yaradılmışdı. Deyilənə görə, o, Kaşqar hakimi Vəlixan-Tövrə avropalı səyahətçini qətlə yetirdikdən sonra, onun kəlləsini başqa qətl olunanların kəllələrindən düzəldilmiş piramidanın zirvəsinə yerləşdirməyi əmr etmişdi.

## İstinadlar
Qraf Orqasın dəfni

**Qraf Orqasın dəfni** () əsəri 1586-1588-ci illərdə Yunan mənşəli İspaniya rəssamı El Qreko tərəfindən çəkilmiş

XIV əsrin əvvəlinə aid əfsanə bu şəklin mövzusuna çevrilmişdir. Toledo əhli və şəhərin senyoru Orqas don Qonsalo Ruis 1312-ci ildə vəfat etmişdir. Onun ailəsi qraf tituluna sonralar layiq görülmüşdür, don Qonsalo Ruis həmin titulla ölümündən sonra məşhurlaşmışdır. Qraf Orqas mömin adam idi, öz xeyriyyə fəaliyyəti ilə tanınmışdı, San-Tome kilsəsinin (El Qreko da həmin kilsənin abidlərindən idi) genişləndirilməsindən və bəzədilməsindən ötrü xüsusi vergi barədə fərman vermişdi. Əfsanəyə görə, don Qonsalo Ruisin dəfn mərasimində onun dəfnindən ötrü müqəddəs Stefan və müqəddəs Avqustin səmalardan enmişdi.
İzergil qarı

**İzergil qarı** () — 1894-cü ildə Maksim Qorki tərəfindən yazılmış əsər.

## Ədəbiyyat
* *Ханов В. А.* Рассказ М. Горького "Старуха Изергиль": культурологические аспекты // Русская словесность. — 2003. — № 4.
* *Щербина И.* "Я и Старуха…": О рассказе М. Горького "Старуха Изергиль". И. Щербина // Литература. — 2003 — № 8.
* *Гуйс, Ирина*. "Старуха Изергиль" А. М. Горького [Текст] : новый взгляд / Ирина Гуйс // Литература. — 2007. — № 6 (март). — Стр. 38–41.

## İstinadlar
Volqa yedəkçiləri

**Volqa yedəkçiləri** () əsəri 1872-1873-ci illərdə realist rus rəssamı və heykəltaraş İlya Repin tərəfindən çəkilmiş
## Tarixi
Şəkil çəkmək niyyəti Repində hələ 1869-cu ildə rəssam Konstantin Savitski ilə birlikdə Neva sahillərinə «İov və onun dostları» müsabiqə əsərini çəkməkdən ötrü etüdlər etmək üçün yollandığı zaman oyanmışdı. Orada gördüyü gəmi yedəkçiləri qayğısız cəmiyyət və mənzərəli təbiətlə müqayisədə onda təzadlı duyğular yaratmışdı. Elə o zaman gələcək əsərin ilkin eskizləri çəkilmişdi. Əsərin özü 1873-cü ildə başa çatdırıldı və cəmiyyətdə həyəcanlar tufanının heyranlıqdan qızğın nifrətə qədər bir burulğanının əmələ gəlməsinə səbəb oldu.
## Xarici keçidlər
*Бурлаки на Волге (высокое разрешение), rusmuseumvrm.ru 
* [Бурлаки на Волге (интерактивный вид зала Русского музея)](http://virtual.rusmuseumvrm.ru/mikh_palace/pano.php?onstart=loadpano(hotspots/33_2.xml);st_pos(-118.03,5.83);), virtual.rusmuseumvrm.ru 
* Волжские бурлаки…или очарованные странники реки Ра , www.volgaboatmen.ru
Adıyaman (Xoy)

**Adıyaman** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2020-ci il məlumatına görə kənddə 478 nəfər yaşayır (65 ailə).

## İstinadlar
Bədalan (Xoy)

**Bədalan** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Demoqrafiya

### Əhali
2006-cı il məlumatına görə kənddə 569 nəfər (110 ailə) yaşayır.

### Dil və din
Kənd əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir. Əsas ünsiyyət vastəsi azərbaycancadır. Əhali islam dininin şiə məzhəbində etiqat edir.

## İstinadlar
Qaradaş

* Qara daş — Məkkədə Kəbə Evinin bir bucağında yerləşdirilmişdir. Müsəlmanlar bu daşın Cənnətdən endirildiyi inancındadırlar.
* Qaradaş (Tovuz) — 
* Qara Daş (Xoy) — 
* Qaradaş (dağ) — Sədərək rayonu ərazisində dağ 
* Qaradaş (Qaraqoyunlu) —
* Qaradaş (Çaroymaq)
* Qaradaş (Mahnişan)
* ‎Qaradaş (Duzluca)
Şivan (Xoy)

**Şivan Kəndi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 289 nəfər. yaşayır (89 ailə).

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Sivan
Cahangirabad (Xoy)

**Cahangirabad** () və ya **Görükkəndi** — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 23 nəfər yaşayır (5 ailə).

## İstinadlar
Ölüm və Həyat

**Ölüm və Həyat** () əsəri 1908-1911-ci ildə avstriyalı simvolist rəssam Qustav Klimt tərəfindən çəkilib

«Həyat və ölüm» əsərində Klimt yaradıcılığının aparıcı mövzularından biri öz əksini tapmışdır. Həyat və ölüm bu əsərdə dəqiq surətdə bir-birinə qarşı qoyulmuşdur - şəklin sol hissəsində əlində kəllə tutmuş cansız bir vücud var - Ölüm və körpədən tutmuş qoca qarıyadək hələ canının istisi keçməmiş canlı vücudlar bir-birinin üstünə qalaqlanıb, bunlar yuxulu bir vəziyyətdədirlər, ölümün yaxınlaşması onların heç xəyalına da gəlmir.
Adel Blox – Bauerin portreti

**Adel Blox – Bauerin portreti I** () 1907-ci ildə avstriyalı simvolist rəssam Qustav Klimt tərəfindən çəkilib

"Adel Blox – Bauerin portreti I" rəsmi həm də "Qızıl Adel", yaxud "Avstriyanın Mona Lizası" kimi məşhurdur. Əsər Klimtin yaradıcılığının və bütövlükdə Avstriya Yugendstilinin ən əhəmiyyətli yadigarlarından biridir.
Həmin rəsm əsəri Nyu Yorkda Amerika sahibkarı Ronald Lauder tərəfindən təsis edilən Yeni qalereya üçün 2006-cı ildə çox baha qiymətə – 135 milyon dollara satın alınmışdır.
Google+

**Google+** (bəzən "Google Plus" olaraq da bəhs edilir və G+ şəklində qısaldılır), qurucusu olan Google tərəfindən idarə edilən sosial şəbəkə.

28 iyun 2011 tarixində duyurulan servis ilk vaxtlarda dəvət sistemi ilə istifadəçi qəbul etmiş, 20 sentyabr 2011 günündən etibarən isə sayta qeydiyyatlar gerçək adını istifadə etmək şərti ilə 18 yaş üzəri hər kəs üçün açılmışdır.

Google+, Google Profillər üzərinə inşa edilmişdir. Google Buzz kimi digər Google proyektlərində də enteqrə işləyən servis Çevrələr, Mövzular və Video Söhbət Otaqları kimi sosial şəbəkə dünyasında yeni olan funksiyalar mövcuddur. Mobil proqramlar ilə də daxil oluna bilən Google+, Google-un ən böyük sosial şəbəkə girişimi olaraq 800.000.000 istifadəçisi olan Facebookun rəqibi olaraq görülməkdədir. Bu servis, Google Buzz, Google Friend Connect və Orkut'un ardından Google-un dördüncü sosial şəbəkə girişimidir.

27 dekabr 2011 tarixində 62.000.000 istifadəçi barajını aşan Google+un böyümə analizi göz önünə alındığında hər gün 625.000 yeni istifadəçi qazanaraq 2012 ili sonunda 400.000.000 istifadəçi barajını aşacağı təxmin edilmişdir. 2012 ili dekabr ayı etibarı ilə Google+ 500 milyon istifadəçi sayını keçmişdir.

52,5 milyon istifadəçini əhatə edən təhlükəsizlik boşluğunun aşkarlanması ilə əlaqədar olaraq, Google 2 aprel 2019-cu il tarixində xidməti fərdi və kommersiya məqsədli istifadə üçün bağladı.

## İstinadlar
İnsan irqlərinin qeyri-bərabərliyi haqqında

**İnsan irqlərinin qeyri-bərabərliyi haqqında** () — 1833–1855-ci illər aralığında fransız yazıçısı və diplomatı **[[Artur de Qobino]]** tərəfindən yazılmış əsər. Əsər nasistlərin və bir çox millətçilərin manifestinə çevrilmişdir. Əsərində Qobino bütün xalqların öyrənilməsi əsasında insanların *etnik* yaxud irqi fərqlərinin onların mədəniyyətlərinin və tarixi talelərinin fərqlənməsinin əsas səbəbi olduğunu ortaya qoyur. O göstərir ki, hal-hazırda da irqi fərqlər mədəni tərəqqinin əsas hərəkətverici qüvvələrindən Qobino təbii, coğrafi və iqlimin ictimai təsisatlara, əxlaqın və digər mənəvi amillərin mədəni tərəqqiyə təsirini qəbul etmir. O yalnız insanların morfoloji xüsusiyətlərinin təsirini hesab edirdi.
Aminabad (Nir)

**Əminabad**  () —  İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı, Mehmandust kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 132 nəfər yaşayır (33 ailə).

## İstinadlar
Çai Tonqtonq

**Çai Tonqtonq** (d. 7 fevral 1990) — Çini təmsil edən bədii gimnast. Çai Tonqtonq, 2008-ci ildə Çini XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Çai Tonqtonq, 2008-ci ildə Çin bayrağı altında elə Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Çou Tao, Lü Yuanyanq, Sui Jianşuanq, Sun Dan və Janq Şuo ilə birgə finalda 35.225 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar
Elxan Süleymanov

* Elxan Süleymanov (siyasətçi) —  Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV və V çağırış deputatı.
* Elxan Süleymanov (həkim) — Rusiya Federasiyası Çeçenistan Respublikasının səhiyyə naziri və baş onkoloqu. Tibb elmləri namizədi.

## Həmçinin bax
* Elxan
* Süleymanov
Cihad Abdo

**Cihad Abdo** (; ) — məşhur suriyalı aktyor.

## Həyatı
21 oktyabr 1962-ci ildə Suriyanın Dəməşq şəhərində anadan olmuşdur.

Dəməşq Universitetini bitirmişdir.

## Mühacirət
Cihad Abdo 2017-ci ildə ABŞ-də siyasi sığınacaq alıb. Rejimə etiraz edən Cihad Suriyada baş verən vətəndaş müharibəsindən sonra Şamdan Los-Ancelesə qaçmaq məcburiyyətində qalıb. Bu ölkədə öz peşəsinə uyğun iş tapmayan Abdo aylıq maaşı 300 dollar olan kuryerliklə məşğul olmaq qərarına gəlib.

## Ailəsi
Həyat yoldaşı Fadia Afashe insan hüquqları üzrə vəkildir.

## Karyerası
Cihad Abdo 43 filmdə rol alıb. Onu Hollivuda 2011-ci ildə çəkildiyi "Bab al Hara" () filmi aparıb.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* 
*
Şirin kəndi (Xoy)

**Şirin kəndi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 505 nəfər yaşayır (112 ailə).

## İstinadlar
Karl Gerstner

**Karl Gerstner** () — İsveçrəli poliqrafik tərtibatı rəssamı.

Gerstner mətbəəçi kimi 1949-cu ildə şagird kimi fəaliyyətə başlamışdır. Bir müddətdən sonra öz qrafik dizayn studiyası açmışdır. 1963-cü ildə o, həmtəsisçi kimi GGK — aparıcı İsveçrə reklam agentliyini yaratmışdır.

Gerstner 1 yanvar 2017-ci ildə Bazel Universiteti Xəstəxanasında vəfat etmişdir.

## Biblioqrafiyası
* 
* 
* 
* 

## İstinadlar
Peter Farmer

**Peter Farmer** (1941–2017) — Britaniyanın səhnə tərtibatçısı, teatr rəssamı və kitab illüstrisayıçısı.

Peter Farmer 1941-ci ildə Luton şəhərində anadan olmuşdur.

Farmer 2010-cu ildə *Prix Benois de la Danse* Ömürlük Nailiyyət mükafatını qazanmışdır.

## İstinadlar
Eynəkli pinqvinlər

**Eynəkli pinqvinlər** () — Pinqvinlər fəsiləsinə daxil olan növlər:
* *Spheniscus demersus* — Eynəkli pinqvin
* *Spheniscus mendiculus* — Qalapaqos pinqvini
* *Spheniscus humboldti* — Humbold pinqvini
* *Spheniscus magellanicus* — Magellan pinqvini

Bu cinsə daxil olan növlər rəng və ölçü baxımından bir-birinə bənzəyirlər.

Eynəkli pinqvin — eynəkli pinqvinlər cinsinə daxil ən böyük nümayəndəsidir. Bu növün nümayəndələri Afrikanın cənub sahillərində yayılmışdır. Magellan və Humbold pinqvinləri nisbətən kiçik ölçülərə malik olurlar.

Eynəkli pinqvinlər yuvaları sahilə yaxın ərazilərdə qum üzərində qoyurlar. Magellan pinqvinləri Cənubi Amerikanın cənub sahillərində yayılmışdır. Onlar digər növlərdən fərqli olaraq yuvaları sahildən aralıda meşəlikdə qururlar.

Qalapaqos pinqvini isə ekvatordan bir qədər aralıda yayılırlar.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* www.pinguins.info: information about all species of penguins
Dəvə karvanı

**Dəvə karvanı** - Dəvələrdən istifadə olunmaqla əmtəənin bir nöqtədən digərinə aparılması ilə baş tutan nəqiliyyat vasitəsi. Heyvanlar vasitəsilə təşkil edilən karvanlar arasında ən çox üstünlük veriləni dəvə karvanları olmuşdur. Belə ki, dəvələr açıq səhra şəraitində 5&nbsp;km/saat sürətlə gündəlik 10 saat məsafə qət edə bilirlər. İri və güclü bir dəvə özü ilə birlikdə 300 kiloqrama yaxın yükü də aparmağa qadiridir. Dəvələrin sərt hava şəraitinə və susuzluğa davamlı olmaları səbəbindən orta əsrlərdə Şimali Afrika və Ərəbistan yarımadasında insanların əsas əlaqə və ticarət vasitələri kimi istifadə olunmuşdur. XX əsrdə motorlu avtomobillərin kütləvi istehsalı səbəbindən dəvə karvanlarından istifadə azalmışdır. Buna baxmayaraq Şimali Afrikanın bir çox bölgələrində XX əsrin sonlarına qədər dəvə karvanlarından geniş istifadə olunmuşdur.

## İstinadlar
Sesiliya Qonzalez Qomez

**Sesiliya Qonzalez Qomez** (28 May 1961 – 3 Yanvar 2017) — **PRİ** partiyasının üzvü olan Meksikalı siyasətçi. O, Xalisko şəhərini Meksika Konqresinin LXII Qanunverici Orqanında deputat kimi təmsil edib.

Qomez 3 yanvar 2017-ci ildə 55 yaşında ağır infarkt keçirdikdən sonra vəfat edib.

## İstinadlar
Xanizərd

**Xanizərd** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 758 nəfər. yaşayır (151 ailə).

## İstinadlar
Anna Senkoro

**Anna Klaudiya Senkoro** (  1962 - 4 yanvar 2017-ci ildə vəfat edib) — Tanzaniyalı siyasətçi və Tanzaniya-Maendeleo Mütərəqqi Partiyasının (PPT-Maendeleo) üzvü. 14 dekabr 2005-ci il seçkilərində PPT-Maendeleo üzrə prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüşdür. Senkoro seçicilərin 0.17% səsini (18741 səs) toplayaraq namizədlər arasında ümumilikdə on səkkizinci yeri tutdu. O, seçkilərdə namizədliyini irəli sürən yeganə qadın siyasətçi idi. Prezident seçkilərdə iştirak edən ilk qadın siyasətçi kimi Tanzaniya tarixinə öz adını yazdırmışdır.

## İstinadlar
Magellan pinqvini

**Magellan pinqvini** () — Eynəkli pinqvinlər cinsinə daxil olan növ. Növ Fernan Magellanın şərəfinə adlandırılmışdır. O, pinqvinlərin yaşama arelını kəşf etmişdir.

## Arelı
Bu canlıların əsas yayılma arealı Pataqoniya sahilləri, Odlu Torpaq arxipelaqı, Xuan Fernandez adaları və Folklend adalarıdır. Bəzi fərdlər hətta Rio-de-Janeyro və Perunun cənub sahillərində müşahidə edilmişdir. Yumurtaya hər iki valideyn 40 gün müddəti ərzində nəzarət edir. Dişi adətən 1 və ya iki yumurta qoyur.

Bu növə daxil olan fərdlərin ümumi sayi 1,8 milyon baş olması ehtimal edilir

## Xarici görüşü
Yetkin xərdlər 70–80 sm uzunluğa, 5–6 kq çəkiyə malik olurlar. Arxa hissəsi qara, ön hissəsi isə ağ rəngdə olur. Dimdik və ayaqları boz rəngdədir. Təbii şəraitdə 15 il, bəzən isə 20 il yaşaya bildiyi halda, qapalı şəraitdə 20–25 il yaşayırlar. Əsasən kiçik balıq və krillərlə qidalanırlar. Yuvaları isə yumşaq suxurların üzərində qururlar.

## Təhlükə və qorunma
Əvvəllər yerli hindular Maqdalena, Marta adalarında az sayda olsa belə bu canlıları ovlamalarına baxmayaraq bu canlıların sayı tükənmir sabit olaraq qalırdı. Ancaq XVIII–XIX əsrlərdə avropalılar kütləvi ovu həyata keçirmişdir. Təkcə Maqdalena adasında il ərzində 14 min quş ovlanırdı. Maqdalena və Marta adalarının qoruq elan edilməsinə baxmayaraq populyasiya tam bərpa edilməmişdir.

 
Fayl:Magellanic-penguin02.jpg|Magellan pinqvini Pataqoniya, Çili
Fayl:Falkland Islands Magellanic Penguins 01.jpg|Folklend adaları.
Fayl:135 - Cap Virgenes - Manchot de Magellan - Janvier 2010.JPG|Magellan pinqvininin ailəsi
Fayl:149 - Cap Virgenes - Manchot de Magellan - Janvier 2010.JPG|Pataqoniya sahilləri.


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qalapaqos pinqvini

**Qalapaqos pinqvini** () — Eynəkli pinqvinlər cinsinə daxil olan növ.

Qalapaqos pinqvinlərinin əsas xüsusiyyətləri ondadır ki, onlar nə Antarktik və subantarktik qurşağın adalarında nə də mülayim bölgədə yaşayırlar. Ekvatordan bir necə 10&nbsp;km cənubda yayılmışlar. Onların yayılma arealında havanın temperaturu +18–28°С, suyun temperaturu isə +22–24 °С arsında dəyişir. Bu canlıların 90 % Fernandina və İsabela adalarında yayılmışdır..

Yetkin fərdlərin uzunluğu 50 sm, çəkiləri isə 2,5 kq təşkil edir. Qida rasionunu kiçik balıq və xərçəngkimilər təşkil edir.

Bel və baş nahiyələri qara, sinəsi ağ rəngdə olur. Göz və dikdiyin ətrafları sarı təngə çalır. Yumurtaya hər iki valideyn 38–40 gün müddət ərzində nəzarət edir. 60–65 günlüyündə balalar açıq dənizə çıxa bilirlər. Onlar yuvanı dənizə yaxın qururlar.

## Qalereya

Fayl:Galapagos penguins (Spheniscus mendiculus) -on rock -Fernandina.jpg
Fayl:Spheniscus mendiculus juvenile.jpg
Fayl:Galapagos penguins (Spheniscus mendiculus) -marching to sea.jpg


## Mənbə
* Qalapaqos pinqvini
* BirdLife Species Factsheet
* Penguin World: Qalapaqos pinqvini

## İstinadlar
Ağbulaq (Xoy)

**Ağbulaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Ətraf bölgəsinin Vələdyan kəndistanında, Kəleybar qəsəbəsindən 29 km qərbdə, Xoy şəhərindən 25 km şimal-şərqdədir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 652 nəfər yaşayır (165 ailə).

## İstinadlar
Bianlı (Xoy)

**Bianlı** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 354 nəfər yaşayır (58 ailə). Əhalisini gəlmə kürdlər təşkil edir.

## İstinadlar
Lü Yuanyanq

**Lü Yuanyanq** () — Çini təmsil edən bədii gimnast. Lü Yuanyanq, 2004 və 2008-ci ildə Çini Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və 2008-ci ildə gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Lü Yuanyanq, 2004-cü ildə Çin bayrağı altında Yunanıstannın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Dai Yonqjun, Hu Mei, Li Jia, Lu Yinqna və Janq Şuo ilə birgə finalda 46.500 xal toplayaq 6-cı yeri tutdu.

Lü Yuanyanq, növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə elə Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Çai Tonqtonq, Çou Tao, Sui Jianşuanq, Sun Dan və Janq Şuo ilə birgə finalda 35.225 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar
Atıcı (teleserial)

**Atıcı** () — ABŞ-nin USA Network kanalında 15 Noyabr 2016-cı ildən etibarən yayınlanmağa başlanan serial. Serialın rejissoru John Hlavn eyni zamanda ssenarisini də qələmə almışdır. Teleserial, Stephen Hunter'ın 1993-ci ildə çıxan Point of Impact adlı gərginlik romanından uyğunlaşdırılmışdır. 2007 istehsalı eyni adlı filmdən də ilhamlanan dizi, böyük bir maraqla izlənilir. Serialın inzibati prodüserliyini Shooter filmində baş rolda olan məşhur aktyor Mark Wahlberg boynuna götürmüşdür.

## Süjet
Shooter dizisi Vyetnam müharibəsində tapşırıq alan snayper Bob Lee Swagger xarakterini mərkəzə almışdır. Bu xarakter eyni zamanda gerçək həyatda Vyetnam Döyüşünə qatılan və uzun məsafəli müvəffəqiyyətli atışlarıyla tanınan snayper Carlos Hatchcock'u əks etdirir. Keçmişini geridə buraxmaq istəyən Bob, sakit bir qəsəbədə sıravi bir həyat sürməkdədir. Ancaq onun üçün son bir vəzifə daha vardır.Tapşırığa qayıtması üçün çağırılan Bob, birdən ABŞ başçısına təşkil edilən bir sui-qəsd tələsinin içinə düşər. Bob üçün artıq ən əhəmiyyətli mövzu bu hadisənin ardındakı sirr pərdəsini aralamaq və eyni zamanda ABŞ prezidentini hər cür təhlükədən qorumaqdır. Bu tapşırıq əhəmiyyətli olduğu qədər təhlükəlidir və bir-birindən nüfuzlu kəslərin hədəfində yer alacaq. Bundan sonra da son dərəcə hərəkətli və təhlükəli günlər Bob'u gözləməkdədir.

## Rollarda
* Ryan Phillippe — baş qəhrəman, Bob Li Svaqer
* Cynthia Addai Robinson — Bob Liyə inanan və köməklik göstərən FBI agenti Nadine Memfis
* Omar Epps — Bob Linin Əfqanıstandakı komandiri və onu yenidən xidmət etməyə çağıran Isaq Consun
* Eddie McClintock — Bob Linin tələyə salınmasına kömək edən və onu öldürməyə çalışan Ceyn Peyn
* Lexy Kolker — Bob Linin qızı Meri Svaqer
* Shantel VanSanten — Bob Linin həyat yoldaşı Culi Svaqer

## Həmçinin bax
* Gənc qurd (teleserial, 2011) 
* Taxtların oyunu (teleserial, 2011)
* Vikinqlər (teleserial, 2013)

## Xarici keçidlər

## İstinadlar
Humbold pinqvini

**Humbold pinqvini** və ya **Peruan pinqvini** () — Eynəkli pinqvinlər cinsinə aid olan növ.

## Tarixi
Peruan pinqvinləri haqqında ilk dəfə konkistador Pedro Pisarro məlumat vermişdir.

## Ümumi məlumat
Humbold pinqvininin bel və baş nahiyəsi qara, qimdikləri qara rəngli olub qırmızı sonluqludur. Yetkin fərdlərin quruda düşməni yoxdur. Dənizdə isə dəniz şirləri, dəniz bəbirləri və osalar əsas düşmənləridir. Yumurtalar və kiçik quşlar üçün əsas təhlükələr isə fırtınaquşları və qağayılardır.

## Yayılması
Humbold pinqvini əsasən Çili və Perunun 8° — 34&nbsp;°C. e. arasında yerləşən sahilboyu ərazilərdə yayılmışlar. Buradan soyuq Peru cərəyanı keçir. Bu səbəbdən bəzən Peruan pinqvini adlanır. Sayları hər il azalır. Dünyada sayları 12 000 cütdür. Bunun 8 mini Çili, 4 mini isə Peru sahillərində yayılmışdır.

## Qalereya

Fayl:Schwimmender-Pinguin.jpg|
Fayl:Spheniscus humboldti -Dublin Zoo -swimming-8a.jpg|
Fayl:Spheniscus humboldti (pair).jpg|


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* *Бейчек В., Штясны К.* Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Лабиринт-пресс, 2004. — 288 с.
* Жизнь животных. В 7-ми томах. Т.6 Птицы. — М.: Просвещение, 1986. — 527 с.

## Xarici keçidlər
Gənc qurd (teleserial, 2011)

**Gənc qurd** () — ABŞ istehsalı bir fantastik gənclik serialıdır. 1985-ci il də istehsal olunan eyni adlı filmdən ilhamlanaraq həyata keçirildi. 2011 MTV Film Mükafatlarının ardından 5 iyun 2011-ci ildə nümayiş edildi.
## Süjet
Teen Wolf, Scott McCall (Tyler Posey) adında bir orta məktəb şagirdinin meşədə gəzərkən bir qurd adam tərəfindən dişlənilməsi nəticəsində yaşadıqlarını izah edən fövqəladə teleserialdır. Scott, bir qurd adam olduğu gerçəyini, həyatı və bədənindəki dəyişikliklər mövzusunda ona köməkçi olan ən yaxşı yoldaşı Stiles Stilinski (Dylan O'Brien) və bir digər sirli qurd adam Derek Hale (Tyler Hoechlin) xaricində hər kəsdən gizlədərək sıravi bir həyat sürməyə çalışır. Teleserial hal hazırda davam edir və efirdə 6-cı mövsüm gedir. 6.mövsüm serialın final mövsümü olduğu təsdiqləndi lakin yüksək bir kütləvi serialın uzadılmasını istədiyi üçün bu mövzu müzakirə olunacaq.

Serialların tənqid saytı Metacritic'ten 100 üzərindən 61 bal alaraq gələn tənqidlərdən ümumiyyətlə müsbət cavab aldı. Serialın ilk nümayişi  2,18 milyon tamaşaçı əldə etdi.

## Rollarda
* Taylor Pozi
* Crystal Reed
* Tayler Heklin
* Colton Haynes
* Dilan O`Brayn
* Holland Roden
* Shelley Hennig
* Arden Cho
* Dylan Sprayberry
* Linden Ashby
* Melissa Ponzio
* J. R. Bourne

## Xarici keçidlər
* Tyler Hoechlin
* Tyler Posey

## Həmçinin bax
* Atıcı (teleserial 2016)
* Taxtların oyunu (teleserial, 2011)
* Vikinqlər (teleserial, 2013)
*

## İstinadlar
Şərqi Keyp vilayəti

**Şərqi Keyp** (; ; ) — Cənubi Afrikanın vilayəti. Eski Burun vilayətin hissəsi.

## İnzibati bölgü

Qərbi Burun vilayəti 2 metropoliten bələdiyyəsi, və 37 yerli bələdiyyəsinə bölünən 6 rayon bələdiyyəsindən ibarətdir:

* Buffalo şəhəri bələdiyyəsi
* Nelson Mandela körfəzi şəhəri bələdiyyəsi
**[[Alfred Nzo Rrayon Bələdiyyəsi|Alfred Nzo Rayonu]]:* Matatiele, Mbizana, Ntabankulu, Umzimvubu
**[[Amatole Rrayon Bələdiyyəsi|Amatole Rayonu]]:* Amahlati, Qrot Key, Mbhaşe, Mnquma, Nquşua, Reymond Mhlaba
**[[Kris Hani Rrayon Bələdiyyəsi|Kris Hani Rayonu]]:* Emalahleni, Nqkobo, Enoç Mqicima, İntsika Yetu, İnksuba Yetemba, Saxisizue
**[[Co Qqabi Rrayon Bələdiyyəsi|Co Qqabi Rayonu]]:* Elundini, Volter Sisulu, Senqu
**[[OR Tambo Rrayon Bələdiyyəsi|OR Tambo Rayonu]]:* İnqquza Hill, Kinq Sabata Dalindyebo, Mhlontlo, Nyandeni, Port Seint Cons
**[[Sara Baartman Rrayon Bələdiyyəsi|Sara Baartman Rayonu]]:* Dr. Beyers Naude, Blu Kreyn Rout, Kou-Kamma, Kouqa, Makana, Ndlambe, Sandeys River Vəlley

## İstinadlar
Nəcibabad (Xoy)

**Nəcibabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı Qotur bəxşi ərazisinə daxil olan kənd. Türkiyə ilə sərhəddən bir qədər aralıda, 2405 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (23 ailə).

## İstinadlar
Mirabad

* Mirabad (Səlmas) — 
* Mirabad (Urmiya) — 
* Mirabad (Dəşt) — 
* Mirabad (Çaldıran) — 
* Mirabad (Qərbi Azərbaycan) — 
* Mirabad (Sumay-i Şimali dehistanı) —
Eynəkli pinqvin

**Eynəkli pinqvin** və ya **Afrika pinqvini** () — Eynəkli pinqvinlər cinsinə daxil olan növ.

## Xarici görünüş
Öz cinsinin ən böyük nümayəndəsidir. Uzunluğu 65–70 sm, çəkisi 3–5 kq təşkil edir. Öz cinsinin digər nümayəndələri kimi onunda önü ağ, arxası isə qara rəngdə olur.

## Yayılması
Arealı Cənubi Afrika, Namibiya və yaxınlıqda yerləşən adaların sahillərində yayılmışdır. 1900-cü ildə populyasiyanın sayı 2 mln, 2015-ci ildə isə sayı 140–180 min baş olmuşdur.

## Həyat tərzi
Bu növün nümayəndələri 20&nbsp;km/s sürətlə suyun 100 m dərinliyinə üzə bilirlər. Suyun altında 2–3 dəqiqə qala bilirlər. Qida arxasınca 70–120&nbsp;km dəniz daxilinə üzürlər. 2015-ci ildə Tiflisdə baş vermiş daşqın zamanı Tiflis zooparkından eynəkli pinqvin Kür çayı ilə 60&nbsp;km aşağı axara doğru üzmüşdür. Əsasən kiçik balıqlarla qidalanırlar. Onların əsas düşmənləri: köpək balıqları, dəniz pişikləri, qağayıları, insanlar və tənha pişiklər.

Qışqırıqları eşşək səsinə bənzəyir. Bu canlılar 10–12 il yaşaya bilirlər. 4–5 ilə nəsil verirlər. İki yumurta qoyan qişi ilə yanaşı erkəklər də yumurtanın inkubasiyasında iştirak edir.

## Qorunması
Növ Beynəlxalq Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir. Növün sayı XX əsrdə yumurtlarının kütləvi yığılması sayəsində sayları olduqca azalmışdır. 1900–1930 illərdə il ərzində 450 min, 1950-ci illərdə ilə 100 min yumurta yığılmışdır. Təkcə 1919-cu ildə 600 min yumurta yığılıb.

## Qalereya

Очковый пингвин I.jpg|
Очковый пингвин II.jpg|
Очковый пингвин III.jpg|


## Ədəbiyyat
* *Бейчек В., Штясны К.* Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Лабиринт-пресс, 2004. — 288 с.
* *Коблик Е. А.* Разнообразие птиц. Часть 1. — М.: Издательство Московского университета, 2001.
* Жизнь животных. В 7 томах. Т. 6. Птицы. — М.: Просвещение, 1986. — 527 с.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* ''Spheniscus demersus''
Kiçik pinqvin

**Kiçik pinqvin** və ya **Mavi pinqvin** () — Kiçik pinqvinlər cinsinə daxil olan növ. Dünyada yaşayan pinqvinlər arasında ən kiçiyidir.

## Xüsusiyyətləri
Uzunluğu 30–40 sm, çəkisi isə 1 kq olur.

Arealı əsasən Cənubi Amerika və Yeni Zelandiyanın sahil ərazilərində yayılmışdır. Kiçik pinqvinlərin ümumi sayı 1 mln başdır. Dimdikləri tünd-boz, arxa nahiyəsi isə qara rəngdə olur.

Kiçik pinqvinlər əsasən kiçik balıqlar, molyusk və bəzən isə osminoqla qidalanırlar. Kiçik pinqvinlər 3–30 metr, maksimal olaraq isə 60–70 metr üzə bilirlər. Yumurtaların inkubasiyasında hər iki valideyn iştirak edir.

## Qalereya

Fayl:Little Penguin.jpg
Fayl:Little Penguin-Sydney.jpg
Fayl:Eudyptula_minor_Melbourne.jpg


## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Sun Dan

**Sun Dan** (d. 4 sentyabr 1986) — Çini təmsil edən bədii gimnast. Sun Dan, 2008-ci ildə Çini XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və gümüş medal qazanıb.

## Karyerası
Sun Dan, 2008-ci ildə Çin bayrağı altında elə Çinin paytaxtı Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Çai Tonqtonq, Çou Tao, Lü Yuanyanq, Sui Jianşuanq və Janq Şuo ilə birgə finalda 35.225 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

## İstinadlar
Həvəskar astronomiya

**Həvəskar astronom** — hər kəsin məşğul ola biləcəyi səma müşahidələrinə, araşdırmalara və əldə edilən məlumatlara verilən astronomiya elminin alt sahəsidir.

Astronomiya ilə həvəskar olaraq məşğul olan şəxslərə "*həvəskar astronom*" deyilir.

Həvəskar astronomlar, yalnız bir durbinlə ya da başqa teleskoplarla səma müşahidəsi edə bilərlər. Həvəskar astronomiyada müşahidə etmək, göy hadisələrini anlamaq və kosmologiya qədər uzanan geniş bir elm sahəsində araşdırma etmək vacibdir. İstifadə edilən müşahidə vasitəsinin növünə görə müşahidə sahəsi artar. Həmçinin həvəskar kosmonavtika proqramları da var. Bunlar; Hallo northern sky, Carte du ciel, "Alpha Centauri" kimi planetaryum proqramları və yalnız hesablarla ya da gələn siqnalları araşdıran radioteleskoblu proqramlarıdır.

## İstinadlar
Dai Yonqjun

**Dai Yonqjun** (d. 10 dekabr 1984) — Çini təmsil edən bədii gimnast. Dai Yonqjun, 2004-cü ildə Çini XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Dai Yonqjun, 2004-cü ildə Çin bayrağı altında Yunanıstannın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Hu Mei, Li Jia, Lu Yinqna, Lü Yuanyanq və Janq Şuo ilə birgə finalda 46.500 xal toplayaq 6-cı yeri tutdu.

## İstinadlar
Ağtorpaq (Xoy)

**Ağtorpaq** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması haqqda məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Meninlər (Freylinalar)

**Meninlər (Freylinalar)** (IV Filippin ailəsi) () əsəri 1656-ci ildə İspaniyalı rəssam Dieqo Velaskes tərəfindən çəkilmiş

Rəssam IV Filippin və onun zövcəsi Mariannanın portretini çəkir. Onların təsviri emalatxananın uzaq divarından asılmış güzgüdə əks olunmuşdur. Görünüşün mərkəzində öz dəstəsi ilə birlikdə otağa yenicə daxil olmuş beş yaşlı şahzadə Marqarita dayanmışdır. İşıq, habelə valideynlərin də nəzərləri qız uşağına tərəf yönəlmişdir. Velaskes körpə şahzadənin simasında öz əksini tapan ailə səadətinin, zənginliyin və parlaq gələcəyin təəssüratını canlandırır.

## İstinadlar
Ça Yinyin

**Ça Yinyin** (7 dekabr 1978) — Çini təmsil edən bədii gimnast.

## Karyerası
Ça Yinyin Çini 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 5-ci pillənin sahibi olub.

## İstinadlar
The Scotsman

**The Scotsman** () — 1817-ci ildə yaranmış Şotlandiya qəzetidir. Qəzet Şotlandiyanın iqtisadi-siyasi, sosial və mədəni həyatı barədə oxucuları məlumatlandırır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
*
Abdullah kəndi (Maku)

**Abdullah kəndi** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 22 nəfər yaşayır (4 ailə).

## İstinadlar
Ağ küy

**Ağ küy** — ehtimal nəzəriyyəsində – spektral sıxlığı sabit olan ümumiləşdirilmiş stasionar *X(t)* təsadüfi proses. Korrelyasiya müddəti çox kiçik olan təsadüfi həyəcanlanmaları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, istilik küyündə – elektronların istilik hərəkətindən yaranan keçiricilərdə cərəyan şiddətinin pulsasiyası. Bəzi stoxastik diffuziya prosesləri üçün əksər halda *η(t)* *(X(t)=η΄(t))* Viner prosesinə görə ümumiləşmiş törəməsi olan *X(t)* Qauss Ağ küyündən istifadə olunur. Stasionar təsadüfi həyəcanlanmaların təsiri altında rəqs edən sistemlərin dayanıqlı vəziyyətini təsvir edən Ağ küy modeli mühüm *Y(t)* təsadüfi proseslərdən biridir.

Akustikada: müxtəlif tezlikli səs rəqslərini eyni dərəcədə ehtiva edən akustik küy. Ağ küydə müxtəlif tezlikli səs dalğalarının intensivliyi orta hesabla eyni olur. Ağ işıq ilə analoji adlandırılmışdır. Ötürmə zolağı sonlu olan, və bu çərçivədə real küyün spektri təxminən bərabər paylanmış hesab edilən fiziki siqnallara kiçik korrelyasiya müddətli küylərin təsirini təsvir etmək üçün Ağ küy modeli istifadə olunur. Korrelyasiya müddəti elektronun katoddan anoda uçuş müddəti ilə təyin olunan qırma küyə misal ola bilər. Qırma küyün spektri ~ 108 Hs-ə qədər bərabər paylanmış olur. Küy mənbəyinin müqaviməti sabit olan tezlik intervalında spektri bərabər paylanmış olan istilik küyü, eşidilən tezliklər diapazonunda şəlalə küyü də Ağ küydür.

## Mənbə
*
Ağacovanlar

**Ağacovanlar** (*Cossidae*) — uzun bığ böcəklər – müxtəlifqanadlılar yarımdəstəsinin gecə kəpənəkləri fəsiləsinə aiddirlər. Primitiv damarlanmış qanadlarının uzunluğu açıq halda 220 millimetrə çatır. Müxtəlif rənglidirlər. Şimal yarım kürəsində yaşayan növlərinin rəngi, əsasən, qonurumtul və ya bozdur. 600-ə qədər növü vardır.

Bütün qitələrdə, Asiya və Afrikanın tropik qurşaqlarında isə daha çox yayılmışdır. Ağacovanların tırtılları çılpaq, ətli, ağ, sarı və ya qırmızı rəngdə olur; ovmaqla oduncaqda uzun şırımlar açır və ağacı yararsız hala salır; ot bitkilərinin kök, soğanaq və gövdəsində az rast gəlir. İnkişaf dövrü, adətən, 2 və ya 3 il davam edir. Meyvə bağlarına və meşə əkinlərinə, əsasən, budağagirən Ağacovanlar yaxud yeyici ağacqurdu (Zeuzera pyrina) və qoxulu (üfunətli) Ağacovanlar (Cossus cossus) zərər verir.

Mübarizə tədbirləri: ağac gövdələrinə gil, əhəng və peyindən ibarət qarışıq sürtmək- Ağacovanların ağacların gövdəsinə yumurta qoymasının qarşısını almaq üçün; tırtılların ovduğu şırımları insektisidlərdə isladılmış pambıq və ya kəpitkə ilə tıxamaq; yoluxmuş budaqları budamaq və yandırmaq; tırtıllarla çox yoluxmuş ağacları kəsmək və yandırmaq. Azərbaycanda söyüd, qovaq, yasəmən və meyvə ağaclarına zərər verən 2 növü (C.coccus və C.terebra) geniş yayılmışdır. Soğan yonqarı növü soğan yumrularına zərər verir. Naxçıvan Muxtar Respublikasında Cənubi Qafqaz endemiki sayılan C. Fereiduni Gr. növünə isə az rast gəlinir.

## Mənbə
*
ABŞ əhalisinin siyahıyaalınması (2010)

**2010-cu il ABŞ əhalisinin siyahıyaalınması** ABŞ-də 23-cü və hal-hazırda ən axırıncı əhalinin siyahıyaalınmasıdır. Siyahıyaalınma üçün hesablama günü 1 aprel 2010-cu il hesab edilmişdir. Hesablamanın dəqiqliyini artırmaq üçün 635.000 müvəqqəti hesablayıcı işə alındı. ABŞ əhalisi 2000-ci il siyahıyaalınmasına görə 9.7% artaraq 308,745,538 nəfər təşkil etmişdir.

## Tanışlıq

ABŞ Konstitusiyasına əsasən 1790-cu ildən hər on ildə bir ABŞ əhalisinin siyahıyaalınması həyata keçirilir. Bundan əvvəlki siyahıyaalınma 2000-ci il ABŞ əhalisinin siyahıyaalınması olmuşdu. ABŞ əhalisinin siyahıyaalınmasında iştirak ABŞ Kodeksi 13-cü maddəsinə əsasən nizamlanır.

25 yanvar 2010-cu ildə Siyahıyaalma Bürosunun direktoru Robert Qrovs şəxsən Alyaskanın Nurvik şəhərinin sakini, İkinci Dünya müharibəsi veteranı Klifton Ceksonu qeydə almaqla 2010-cu il siyahıyaalınmasını rəsmən açılışını etmişdi. 15 mart 2010-cu ildən başlayaraq 120 milyondan artıq siyahıyaalma vərəqəsi ABŞ Poçt Xidməti vasitəsilə göndərilməyə başlandı. 1 aprel 2010-cu ilə qədər poçt vasitəsilə gönədrilən və evlərə çatdırılan vərəqələrin sayı təxminən 134 milyon idi.

2010-cı il siyahıyaalınmasında poçt vasitəsi ilə iştirak 74% təşkil etmişdir.

## Başlıca dəyişikliklər
## Xərclər
## Texnologiya
## Marketinq və azsayma
## Yenidən paylanma
## Mübahisələr
## Ştat sıralaması
## Metropoliten sıralaması
## Şəhər sıralaması

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

*2010 Census
*2010 United States Census Form
*U.S. Census Bureau
*The 2010 Census: Winners and Losers  – *[[Life (jurnal)]]*
*How to deep link into US Census Bureau FactFinder2 , see FactFinder2 info 
*Census: As Red States Grow, So Do Hispanic Populations Within – *Democracy Now!* tərəfindən  video sujet
Ağardıcı gillər

**Ağardıcı gillər** – müxtəlif maddələrin, əsasən, mayelərin boyayıcı, zərərli və çirkləndirici  qarışıqlardan təmizlənməsində istifadə edilən faydalı qazıntılar. Ağardıcı gillərin tərkibində 4–10% qələvi və qələvi-torpaq metallar olan alümosilikatların hidratlarından ibarətdir. Ağardıcı gillərin təbii və ya aktivləşdirilmiş halda tətbiqi onların piqmentləri, selikləri, xıltı, qatranları və s. udmaq qabiliyyətinə əsaslanır. Ağardıcı Gillərin əsas kütləsi tərkibində kvars, çöl şpatı, biotit, piroksen və digər minerallar qarışığı olan gilli minerallardan-montmoril lonit, beydellit və saponit ibarətdir. Onların  tərkibində ölçüsü 0,01 millimetrdən az olan hissəciklər üstünlük təşkil edir. Ağardıcı Gillər tərkibində çox miqdarda suyun olması və yüksək udma qabiliyyəti ilə səciyyələnir. Ağardıcı Gillərə, başlıca olaraq, Təbaşir, Paleogen və Neogen dövrləri çöküntülərində, vulkanik sahələrdə rast gəlinir. Gillərlə yanaşı, neft məhsullarını, bitki yağlarını, piyləri, sirkəni, şərabı, meyvə şirələrini təmizləmək üçün trepel və opokadan, şəkər sənayesində, əsasən, diatomit kimi ağardıcı torpaqlardan istifadə edilir. Gildən fərqli olaraq bunlar turşularla aktivləşdirildikdən sonra öz adsorbsiya xassələrini artırmır. Ağardıcı Gillərin növ lərinin, adətən, yerli adları olur: məsələn, gilabı, qumbrin və askanit, floridin (ABŞ-da), kil (Krımda) və s.

## Mənbə:
Serotonin

**Seratonin** - kimyəvi quruluşuna görə biogen amin turşularının triptamin adlanan sinfinə daxil olan sevinc hormonudur. Epifizdən ifraz olunur. İfraz olunması azaldıqda qan damarları daralır, çoxalanda isə genişlənir. Onun ifraz olunması azaldıqda, əsasən, insanın gözünə müxtəlif varlıqlar (ruh, kabus və s.) görsənir. Çox zaman stres, yorğunluq və ac qalmaq onun ifraz olunmasını azaldır. Oksigen, qusma, içində amin turşuları olan qidalar (pendir, qara şokolad və s. ), içində triptapin adlanan amin turşusu olan qidalar (banan, süd, balıq, əncir, pomidor və s. ) Seratoninin səviyyəsini yüksəldir.

## İstinadlar
Əsvənk

**Əsvənk** — Filippin mifologiyasında təsvir edilən xəyali varlıq. Haqqında bir sıra əhvalat və xalq rəvayətləri mövcuddur. XVI əsrdə İspaniya koloniyaçılarının dediklərinə görə, yerli xalq hətta o dövrdə belə bu canlının var olduğuna inanmış, müxtəlif yollarla onlara da bu haqda məlumat vermişlər.

Varlıq, fərqli bölgələrdə **tik-tik**, *fi-fi*, *bayot*, *vak-vak*, *sok-sok*, *mariz* və *klinq-klinq* adları ilə də çağrılır.

## İstinadlar
Ağqanad pinqvin

**Ağqanad pinqvin** () — elə də böyük olmayan pinqvinlər 30 sm uzunluğa, yarın kq çəkiyə malik olurlar. Bu yarımnövün nümayəndələri Banks yarımadası və Motunau adasında yuva qururlar. Sayının 3750 cüt olması eehtimal edilir.

## Təsnifat
Bir çox alimlər bu canlını Kiçik pinqvinlərin yarımnövü hesab edir. DNT analizləri sayəsində 2009-cu ildə "BirdLife International" bu canlını rəsmən Kiçik pinqvinlərin yarımnövü elan ettmişdir.

## Yaşayış bölgəsi
Ağqanad pinqvinlər əsasən Yeni Zelandiyanın Kenterberi vilayətinin burun, mağara, küləkdən müdafiə olunan buxtalarda yaşayırlar.

## Xüsusiyyətləri
Digər pinqvinlərdən fərqli olaraq gecə həyatı keçirirlər. Gündüzlər isə yuvalarında yatırlar. Gecələr dənizə çıxırlar. Banks yarımadasında isə gündüzlər yuvadan çıxsalarda dənizə üz tutmurlar. Bütün qrup eyni anda dənizə atlayırlar.

## Çoxalması
Yumurtanı iyul-avqust ayları qoyurlar. Dişilər yumurtanı yuvalarda qoyur. Yumurtanı əsasən dyunlarda qururlar. İnkubasiya dövrü 33–39 gün davam edir. Balalar açıq dənizə 50–65 günlüyündə çıxırlar.

## Qidalsnması
Qidasının əsasını sardina balıqları, başayaqlılar və xərçəngkimilər təşkil edir. Sahildən 25 km məsafədə ov edirlər. Bəzən məsafə 75 kilometrə qədər uzanır.

## Qorunması
2010-cu ilin avqustunda yarımnöv ABŞ qanunlarına görə "Təhlükədə olan növ" redaksiyası tərəfindən təhlükədə olan yarımnöv kimi qeydə alınmışdır.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Şahabad (Maku)

**Şahabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması haqqında məlumat yoxdur.

## İstinadlar
Mirzə Xəlil (Maku)

**Mirzə Xəlil** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 210 nəfər yaşayır (38 ailə).

## İstinadlar
Hakikat (qəzet)

**Hakikat** () - Dağıstan Respublikasının  Mahaçqala şəhərində avar dilində nəşr olunan qəzet. Qəzet 1917-ci ildə təsis edilmişdir.

### Keçmiş adları

*1979-1918: *XӀакъикъат* - *()*
*1918-1920: *ХӀалтӀулел чагӀи* - *()*
*1920-1921: *БагӀараб байрах* - *()*
*1921-1934: *БагӀарал мугӀрул* - *()*
*1934-1951: *МагӀарул большевик* - *()*
*1951-1957: *Дагъистаналъул правда* - *()*
*1957-1990: *БагӀараб байрах* - *()*
Sners kəkilli pinqvin

**Sners kəkilli pinqvin** () — Kəkilli pinqvinlər cinsinə daxil olan növ.
Sners adalarının endemik canlısıdır. Onun arealı 3,3 km² təşkil edir. Bu isə bütün pinqvin növləri arasında ən kiçik areala malikdir. Bu kiçik ərazində cəmi 30 000 cüt sners kəkilli pinqvini yaşayır.

Bu növə daxil yetkin nümayəndələrin uzunluğu 55 sm, çəkisi isə 4 kq-dır. 5–6 yaşında iki yumurta qoyurlar. Yumurtanın inkubasiya dövrü 32–35 gün sürür. 2,5 aydan sonra balalar sərbəst şəkildə dənizə çıxırlar. Qidasının əsasını kril təşkil edir (60 %). Orta ömür müddəti 15–20 ildir.

Dənizdə əsas təhlükə Yeni Zelandiya dəniz şiri, quruda isə müxtəlif növ quş növləridir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* Pinqvinlərin dünyası: Sners pinqvini
* ''Eudyptes robustus''
Aminli (Nir)

**Aminli** - İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı, Mehmandust kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 150 nəfər yaşayır (32 ailə).

## İstinadlar

## Mənbə
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Aminlu,_Ardabil
Leonardo Benevolo

**Leonardo Benevolo** (25 Sentyabr 1923 – 5 Yanvar 2017) — İtaliyalı memar, şəhər planlaşdırıcısı və memarlıq tarixçisi. Benevolo İtaliyanın Orta San Culio şəhərində anadan olmuşdur. Benevolo Romada arxitektura üzrə biliklərə yiyələnmiş və 1946-cı ildə oranı bitirmişdir. Sonradan Roma, Florensiya, Venesiya və Palermoda memarlıq tarixini öyrənmişdir. Onun kitabı olan *Storia dell'archittetura moderna* (Müasir Memarlıq Tarixi) ilk dəfə 1960-cı ildə nəşr olunmuşdur. 1996-cı ilə qədər 18 dəfə yenidən nəşr olunmuş və 6 müxtəlif dilə tərcümə olunmuşdur.

## Əsərləri
*1971 *Müasir əhərsalma qaynaqları*, MIT Press
*1977 *Müasir memarlıq tarixi*, MIT Press
*1980 *Şəhərin tarixi*, MIT Press
*1995 *Avropa şəhəri*, Vayli-Bləkvell

## İstinadlar
Kəkilli pinqvinlər

**Kəkilli pinqvinlər** () — cinsə ümumilikdə altı növ daxildir. Onların ümumi xüsusiyyəti kəkillərinin olmasıdır. Ümumi ölçüləri 50–70 sm olur.

* Kəkilli pinqvin (Eudyptes chrysocome) — (bəzən atlantik və hind-sakit okean yarımnövləri)
* Şimal kəkilli pinqvini (Eudyptes moseleyi)
* Kökdimdik pinqvin (Eudyptes pachyrhynchus) və ya *Viktoriya pinqvini*
* Sners kəkilli pinqvin (Eudyptes robustus)
* Şleqeli pinqvini (Eudyptes schlegeli)
* Böyük kəkilli pinqvin (Eudyptes sclateri)
* Makaronlar pinqvini (Eudyptes chrysolophus)

Bəzən bu cinsə Çatem pinqvini (Eudyptes sp.) daxil edilir. Bu növün nümayəndələrinin XIX əsrin sonlarında nəsli kəsilmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Antoni Tu Şihua

**Antoni Tu Şihua** (Noyabr 22, 1919 – Yanvar 4, 2017) — Çin Vətənpərvər Katolik Assosiasiyasının yepiskopu olmuşdur.

1944-cü ildə Roman-Katolik kilsəsinə keşiş təyin olunmuşdur. Tu Şihua Çin Vətənpərvər Katolik Birliyi tərəfindən 1959-cu ildə papanın mandatı kimi Roma-Katolik kilsəsinə yepiskop təyin olundu. Lakin o, Hanyan Roma Katolik Yeparxiyasının yepiskopluğuna qeyri-legitim şəkildə qəbul edilmişdir.

Şihua 4 yanvar 2017-ci ildə Pekində 98 yaşında vəfat etmişdir.

## İstinadlar
Quruçay (Təbriz)

**Quruçay **(Quru Çay قورو چای, خشکه رود‎) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında çay. Quruçay Təbrizin dağlarından başlayır və şəhərin şimal şərqində Acıçaya qovuşur. Çay Təbrizi bir-birilə bir neçə körpü vasitəsilə birləşən quzey və güney hissələrinə bölür. Yanaşı yerləşən 2 Qarı körpüsü çay üzərində olan ən tanınmış və tarixi körpülərdir. Səngi körpüsü də həmçinin tarixiliyi ilə diqqət çəkir.

Həmçinin çayın hər iki tərəfində "Çaykənarı" adlanan şose yolu da vardır ki, şəhərin mərkəzindən keçməklə onun şərq və qərb hissələrini birbaşa bağlayır.

Quruçayın suyu XX əsrin sonundan çirklənmişdir və içməli deyil.

## İstinadlar
Ağdaş (Çaldıran)

**Ağdaş** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 94 nəfər yaşayır (19 ailə).

## İstinadlar
Abbasabad (Sərdəşt)

**Abbasabad** () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 327 nəfər. yaşayır (54 ailə).

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Urus-Martan

**Urus-Martan** Çeçenistanda şəhər, həmçinin Urus-Martan rayonunun mərkəzi.

## Coğrafiyası
Şəhər Martan çayının sahilində yerləşir. Qroznıdan 31&nbsp;km aralıda yerləşir.

## İstinadlar
Ekliptika

**Ekliptika** — Yerin Günəş ətrafında izlədiyi orbitin içində olduğu müstəvidir. Orbit müstəvisi, əslində Yer-Ay sisteminin kütlələr mərkəzinin Günəş ətrafındakı hərəkəti ilə müəyyən etməklə yanaşı ekliptika, yalnız Yer nəzərə alınaraq müəyyən edilir və Ayın kütləsindən ötəri əlavə olunan səhv nəzərə alınmır. Bu halda ekliptika, Günəşin səma üzərində təqib etdiyi görünən illik yol olaraq da görülə bilər. Ayın və Pluton istisna olmaqla digər planetlərin orbitləri ekliptika ətrafındadır.

Ekliptika ilə göy ekvatorunun arasındakı bucaq, Yer oxunun əyriliyinə bərabərdir. Bu bucağa ekliptikanın mailliyi deyilir və təxminən 23°27 — dəyərindədir.
Daşlı Bulaq (Çaldıran)

**Daşlı Bulaq** () - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.

## Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması haqqında məlumat yoxdur.

## İstinadlar