open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zolaqlı delfin

**Zolaqlı delfin** və ya **Zolaqlı prodelfin**() — kifayət qədər araşdırılmayan, kiçik bir delfin növü. Əsasən Dünya okeanının bütün mülayim və tropik qurşaqlarında yayılmışdır. Təsnifatı mübahisə doğurur. 1999-cu ildə DNT analizləri onların müxtəlif delfin növləri arasında oxşarlıqlar müəyyən etmişlər

## Təsviri
Əsasən balıq, kril, osminoqlarla qidalanırlar. Yan zolaqlarına görə fərqlənirlər. Əvvəllər ovlanma səbəbi ilə sayları azalırdı. Hazırda isə torlar və okean sullarının kirlənməsindən əziyyət çəkirlər.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
* ARKive — images and movies of the striped dolphin ''(Stenella coeruleoalba)'' 
* Whale and Dolphin Conservation Society
* Whale Trackers — An online documentary series about whales, dolphins and porpoises.
Nuray Hafiftaş

**Nuray Hafiftaş** () — Azərbaycan əsilli Türkiyə xalq musiqisi sənətkarı və bəstəkarıdır.

## Həyat və fəaliyyəti
Nuray Hafiftaş 2 noyabr 1962-cü ildə Çıldırda doğulub. İTU Dövlət Konservatoriyasını bitirdikdən sonra İstanbul Bələdiyyə Konservatoriyasının İcra Heyətində 4 il dövlət sənətçisi olaraq işləyib. Eyni illərdə İstanbul Radiosunda da işləyib. İndiyə qədər bir çox albom çıxaran sənətçinin 100-dən çox söz və bəstəsi özünə aid olan əsərləri var. Bunlardan "Ayrılık Nikahı", "Yalan Dünya" və "İsyan Ediyorum"u müğənni Kibariye, "Hasret" ve "Gurbet"i isə İzzet Yıldızhan oxuyub. Sənətçinin son albomuna isə özünə aid "Be Hey Gafil" və "Yavrular" adlı iki bəstəsi də daxildir.
"Star Production"ın təsiri ilə bazara çıxan "Yazı Bir Dert Kışı Bir Dert" adlı son albomunun prodüserliyini Yusuf Savaş öz üzərinə götürüb. 12 əsərdən ibarət olan bu albom təxmini dörd il sonra çıxıb. Bir müddətdir xərçəngdən müalicə olunan sənətkar 14 fevral 2018-ci ildə vəfat edib.
Müğənni dövlət törəni ilə 2018-ci il 15 fevral tarixində İstanbulun Zincirlikuyu məzarlığında dəfn edilib.

## Albomları
* Asker Mektubu (Arabesk) (Raks, 1987)
* Yaradan Aşkına (Güneş, 1988)
* Dön İki Gözüm (Güneş, 1989)
* Dilanım (Güneş, 1990)
* Divane Gönlüm (Destan, 1990)
* Turquie Aşık (MCM, 1991)
* Atılmaz Sevda (Güneş, 1991)
* Arada Bir (NetSes, 1992)
* Dinle (NetSes, 1993)
* Şimdi Oldu (ASM, 1994)
* Eline Düştüm (Mert, 1996)
* Eyvah Gönül (Prestij Müzik, 2000)
* Leyli Leyli (Prestij Müzik, 2002)
* Sılayı Ver (Ateş Müzik Üretim , 2005)
* Yıllarım (Ateş Müzik Üretim, 2007)

## Klipləri
* "Gözünü Toprak Doyursun"
* "Dinle"
* "Eyvah Gönül"

## İstinadlar
Kuleş

**Kuleş** — əsasə təkibi buğda və sala olan şorbadır.
Vilyam Poxlyobnikin kulinariya kitabında kuleş sala ilə bişirilən nadir kaşalardan biridir (Belarusiyanın milli şorbası). Bəzi ölkələrdə bu şorbaya soğan əlavə edilir (Ukrayna və Cənubi Rusiya).

## Yayıdlığı regionlar
Kuleş əsasən cənubi Rusiya regionunda xüsusilə Ukrayna-Rusiya sərhəddində, Belqradda, Voronej əyalətində, Rostov əyalətinin qərb hissəsində və Stavropolda, həmçinin Rusiyanın cənub, cənub-şərq hissəsində, Ukraynanın Çernoqoriya və Bryanda yayılmışdır.

## Şorbanın adının mənası
Əhalinin əksər hissəsi onu kuleş adlandırır. Ancaq əksər insanlar xüsusilə Ukrayna və Rus dilində onu "pereverteni" adlandırır. Hal-hazırda Ukrayna əhalisi bu sözün mənasını belə bilmir. Əslində bu söz Avstriya mənşəli sözdür. Kyoleş alman dilində "millət" deməkdir.

## Ədəbiyyat
* Азбука домашнього господарювання. / Е.0. Блажко, М. Й. Барановський, Д. М. Володарська та ін.; Упоряд. Д. М. Володарська. — К.: Техніка, 1980. −367с.
* Все об украинской кухне. / Сост. Д. Билык. — Донецк: ПКФ "БАО", 2000. −352с. (рос.)
* Доцяк В. С. Українська кухня: Технологія приготування страв. К.: Вища шк., 1995. — 550 с.
* Кіросір Л. М., Титаренко В. П. Традиційні українські страви. — Полтава: ПДПУ, 1999. — 120с.
Adventisizm

**Adventisizm** —  1831-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında Vilyam Miller (William Miller 1782 - 1849) adlı bir fermer tərəfindən yaradılmış bir xristian - din hərəkatıdır. 

## Haqqında

Bu təriqətə inananlar İsanın gəlməsini ümidlə gözləyənlər qrupudur. Miller Tövrat üzərində işləyərək İsanın dünyaya ikinci gəlişinin 1843-də yox, 1844-də olacağı qənaətinə gəlmişdir. O, tezliklə ikinci gəliş haqqında konfranslar verməyə başladı, bu haqda “Gecəyarısı ağlayır” (The Midnight Cry) adlı qəzet çap elətdirdi. Miller İsanın ikinci gəlişinin 22 oktyabr 1844-cü ildə baş verəcəyi ilə bağlı bir vəhy aldığını elan etdi. Lakin İsa elan olunan tarixdə gəlmədiyinə görə, Miller bu işdən imtina etdi və tərəfdarları üçün başqa tarix verməyə başlayırdı. Sonuncu dəfə 1959-cu ildə Məsihin gələcəyini gözləyən təriqət üzvləri böyük xəyal qırıqlığına uğradı. İkinci gəlişin tarixi və ruhun ölümsüzlüyü haqqında irəli sürülən fərqli fikirlər qrup içində ayrılığa gətirib çıxartdı. Hal-hazırda isə "İkinci Advent Adventistlər" və "Yeddinci günün adventistləri" var. Bunların ən əhəmiyyətlisi və missioner xarakterli olanı Yeddinci Günün Adventistləridir. 

Yeddinci günün adventistləri Müqəddəs Kitabın qaydalarına ciddi riayət edirlər. Ruhun ölümünə, sadəcə dürüst olanların və haqqı qəbul edənlərin (yəni özlərinin) öldükdən sonra diriləcəyinə inanırlar. Müqəddəs Yəhudi Kitabına digər xristianların göstərmədiyi sadiqliyi göstərir; ibadət günü olaraq bazar günü yerinə, şənbə gününü qəbul edir və bu günün qadağalarına ciddi riayət edirlər. Onlar ağır əxlaqi qaydalar tərtib edirlər. Vəftizi suya batırmaq yolu ilə həyata keçirirlər. Bir Adventist əsla ət yeməməli, qəhvə, tütün və spirt qəbul etməməlidir. 
Günümüzdə Yeddinci Gün Adventistlərinin ümumi mərkəzi Vaşinqtondur. Bu təriqətin hal hazırda 2.500.000 tərəfdarı var.

## İstinad

*Adventistlər - Dünya dinləri
*Adventistlər haqqında bilməyiniz lazım olan 9 şey
*adventist.org 
*Adventisizm haqqında
Dal

Hindistan mətbəxində mərci geniş şəkildə işlənilir və **dal** (həmçinin **daal**; , ) adlanır. Hindistan dünyada mərcinin ən böyük istehsalçısıdır.

## Etimologiyası

Bu söz (*dāl)* ilk dəfə Sanskrit regionunda işlənib, mənası ayırmaq deməkdir.

## İstinad
Əhməd Abasquliyev

**Əhməd Abasquliyev** (tam adı *Əhməd Əlibala oğlu Abasquliyev*; ) — psixiatriya sahəsində Azərbaycan alimi, tibb elmlər doktoru (1959), professor (1960), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1990).

## Həyatı
Əhməd Abasquliyev 1919-cu il aprel ayının 20-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Şair Mikayıl Müşfiq Bakı şəhəri 18 saylı orta məktəbdə onun müəllimi olmuşdur. 1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini bitirmişdir. Psixiatriya sahəsində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və professor adı almış ilk azərbaycanlı alimdir. Əhməd Abasquliyev həmçinin İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. 2008-ci ilin iyun ayının 20-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

## Yaradıcılığı
Əhməd Abasquliyev 1960–96-cı illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin psixiatriya kafedrasının müdiri, 1996-cı ildən məsləhətçi professoru işləmişdir. 1961–96-cı illərdə Respublika Səhiyyə Nazirliyinin baş psixiatrı, 1962–80-ci illərdə Azərbaycan Nevropatoloqlar və Psixiatrlar Elmi Cəmiyyətinin sədri, 1980–96-cı illərdə Azərbaycan Psixiatrlar Assosiasiyasının prezidenti, 1996–2008-ci illərdə isə fəxri prezidenti olmuşdur. Onun yaxından iştirakı ilə Azərbaycanın 8 rayon və şəhərində psixonevroloji dispanser və xəstəxanalar təşkil olunmuşdur. Tədqiqatları şizofreniyanın etiologiyasının, patogenezinin, alkoqolizmin tibbi problemlərinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. 150-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən 4 monoqrafiyanın müəllifidir. Bir sıra beynəlxalq elmi təsisatlaın üzvü olmuş, konqreslərdə məruzələrlə çıxış etmişdir.

### Əsərləri
* O nekotorıx patoqenetiçeskix mexanizmax şizofrenii. M., 1967;
* İmmunoqenetiçeskie aspektı patoqeneza i polimorfizma şizofrenii (N. V. İsmayılov və başqaları ilə birlikdə). B., 1995.

## Mükafatları
Ə. Abasquliyev II dərəcəli Vətən müharibəsi, Qırımızı Ulduz ordenləri, Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni (2000) və medallarla təltif edilmişdir.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Azərbaycanın əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüş tibb alimləri

## Xarici keçidlər
* AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI
Ştramber qulaqları

**Ştramber qulaqları** (çex. *Štramberské uši*) - bu şirniyyat kişilər tərəfindən kəşf edilib. 
## Tərkibi
Şirniyyatın xəmrinə əsas bal, o cümlədən də, müxtəlif ədviyyatlar (qərənfil, darçın və s) əlavə edilir. Ancaq əsas tərkibi Ştramber kulinariyasında gizlənilir. 
## Əfsanə
1241-ci ildən Ştramber qulaqları bişirilməyə başlanılıb.. Belə ki, monqol-tatar müharibəsi zamanı Moğol imperiyasının qərbə hücumu zamanı bu yemək daha da geniş sahəni əhatə etməyə başlayır.
## Hazırlanması
Una bal və yağ əlavə edilir. Una ilk növbədə yağ qatılır və yoğrulur. Bundan sonra digər inqredientlər əlavə edilir. Bundan sonra 180 dərəcədə üzü qızarana qədər bişirilir. Sobadan çıxarılır və soyumağa qoyulur. 
## İstinad
Aleksitimiya

**Aleksitimiya** — hisslərinə ad qoya bilməmək, hisslərinin nə olduğunun fərqinə varmamaqdır. Başqa cür buna duyğusal korluq da deyilir. Empatiyanın əksidir.

## Haqqında
İçində nə kədər, nə də başqa bir duyğu daşımayan bu insanlar duyğularını düşüncələrindən ayırd edə bilmirlər. Bunu ətraf cəmiyyət normal qəbul etsə də, əslində normal bir hadisə deyil. Aleksitimiya ən asan şəkildə duyğularını tanıma, ayırd və ifadə etmə çətinliyi də adlanır. Aleksitimiklər öz duyğularından əlavə olaraq, başqa insanların da duyğularını başa düşmürlər. Bu bir xəstəlik olaraq deyil, çatışmazlıq olaraq qəbul edilir.

## Xüsusiyyətləri
Aleksitimiklər günlük həyatlarında düşünə bilən, başqalarına başa sala bilən, münasibətlər qura bilən insanlardır, Ancaq duyğu və düşüncələri arasında əlaqə qurub ayırd edə bilməkdə çətinlik çəkirlər. Zəki olurlar ancaq bu zəkalarını daha çox duyğularından qaçmaq üçün istifadə edirlər. Yəni zəkasına heyran qaldığınız bəzi insanların sosial tərəflərinin pis olmasına səbəblərdən biri də budur: duyğularını anlamamaq, tanımamaq, ifadə edə bilməmək. Duyğularını düşüncələri olaraq qəbul edirlər.

## Əsasları
Aleksitimik şəxslərin xüsusiyyətləri 4 əsasda toplanır:

*1) Duyğuları hiss etmək və ifadə etməkdə çətinlik çəkmək*

Duyğularını çox kobud şəkildə "rahat olmaq və narahat olmaq" kimi bəsit kəlimələrlə ifadə edə bilirlər. Onlara nə hiss etdiklərini soruşduqda isə sanki bu sözün nə mənaya gəldiyini bilmirlər. Tez-tez bədənlərindəki şikayətlərdən danışırlar. Duyğusal həyatlarındakı problem bəzən duruşlarındakı donuqluq və duyğularının üzlərindən anlaşılmamasında da özünü bəlli edir. Aleksitimik insanlara yaşadıqları pis bir hadisə əsnasında nələr hiss etdikləri soruşulduqda, o anda nələr düşündüklərini, nə etmək və nə demək istədiklərini ətraflı bir şəkildə danışırlar. Duyğularını təkidlə soruşduqda isə nə zaman duyğularını, nə zaman düşüncələrini danışacaqlarını bilmirlər.

*2) Xəyal qurmaqda çətinlik çəkmək*

Nadir hallarda da olsa, xəyal qursalar belə bunu bir zaman itkisi olaraq qəbul edirlər. Qurduqları xəyallar adətən gerçəklikdən uzaqlaşmadan, quru və rəngsiz xəyallar olur. Hətta bəzi deyimlərə görə onlar heç yuxu görmürlər və yetişkin həyatlarında heç xəyal qurmurlar.

*3) Operativ düşünmək*

Öz iç dünyalarından uzaq, son dərəcə sadə, robot kimi bir həyatları olur. Problemlərin dərininə getməkdənsə, üzdəki səbəblərlə maraqlanmağı seçirlər. Aleksitimiklərin bu hərəkətləri ətrafla olan münasibətlərə də təsir edir. Qarşılaşdıqları problemləri ən qısa yolla həll edirlər və eyni problemi təkrar yaşamamaq üçün tədbirlər alırlar. Bu da ətrafdakı insanlar tərəfindən normal qəbul edildiyinə görə hər kəs tərəfindən sevilirlər.

*4) Ətrafa ayaq uydurmaq*

Daha çox çölə açıq bir xasiyyətləri olur. Çünki ətrafa ayaq uydurmaq düşüncəsi içində olurlar. Bu da ətraf tərəfindən sevilir və normal qarşılanır, Amma bu vəziyyətə "yalançı normallıq" deyilir.

## İstinadlar
Albaniya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Albaniya]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018 Qış Olimpiya Oyunlarında]]** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 1 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Albaniya bu olimpiyadaya 3 idmançı göndərmək əzmində idi
Hər idmançıya 1000$ stipendiya almalı idi. Ancaq Marsel Biçaoku müsabiqə şərtlərini ödəyə bilməmişdir. Millinin yarışmada bayraqdarı Suele Mexili olcaqdır.
## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### [[Şəkil:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Albaniya «B» kateqoriyası üzrə təmsil iki idmançı ilə təmsil olunacaqdır |accessdate=2018-01-22|lang=en}}.

;Kişilər

;Qadınlar

## İstinadlar

## Mənbə
* Albaniya millisi   
* Albaniya Milli Olimpiya Komitəsi
Hipersten

**Hipersten** — mineral, (Fe,Mg)2[Si2O6]

## Haqqında
Enstatit-ferrosilit (Fs) rombik piroksenlər izomorf seriyasının aralıq üzvü. Tərkibində 30–50% Fs olur. Qarışıqları: Mn, bəzən Al, Ti. Habitus prizmatik, lövhəvari. Rəngi yaşıl, qonuru, qarayadək. Parıltısı şüşəli. Xüsusi çəkisi 3,3–3,5. Norit, çarnokit, qranulit və qneyslərdə, nadir hallarda traxit və andezitlərdə. Növ müxtəlifliyi: ferrohipersten, Fs 50–70%; manqanhipersten.

## İstinadlar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

## Xarici keçidlər
Hiolitlər

**Hiolitlər** (*Hyolitha*) **-** ikitərəfli — simmetrik, iki hissədən ibarət karbonat qabıqları olan fossil orqanizmlər. Qabıq konusvari əsas hissədən (qarın tərəfi yastılaşmış və bel qabarmış) və konusun ağız hissəni örtən qapaqdan ibarətdir. Hiolitlər halqəvi qurdlara, molluskalara (qanadayaqlı qastropaodlar, başıayaqlılar) aid edilir. Bəzən sərbəst heyvan tipi kimi ayrılır. Kembriy — perm.

## Həmçinin bax
* Molluskalar
* Başıayaqlılar

## Mənbə
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679
Filippin 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Filippin]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018 Qış Olimpiya Oyunlarında]]** dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkə Qış Olimpiya oyunlarında artıq ikinci dəfədir ki, ardıcıl iştrirak edir. 2014-cu il Qış Olimpya oyunlarında ölkəni Maykl Kristian Martines təmsil etmişdir.
## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### [[Şəkil:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Malta «B» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Asa Martinesə məxsusdur.

;Kişilər

## İstinadlar

## Mənbə
* Filippin millisi   С
* Milli Olimpiya Komitəsi
Anko

**Anko**, **adzuki tortu**, **şirin lobya tortu** - şəkər tozlu və ya ballı paxlalı tort. Anko Çində ilk dəfə bişirilib. Yapon, çin və koreya mətbəxində istifadə olunur.

## Növləri
Ankonun hazırlanması üçün  müxtəlif konsentratlardan istifadə edilir.

### Çin mətbəxi
* Bərk anko - şəkər tozunu qaynadılır və sonra torta əlavə edilir. Torta əlavə olunan konsentrasiyadan asılı olaraq dadı fərqlənir. 
* Yumşaq anko - paxlanı şəkərisz qaynadıllar və sonra xəmirə əlavə edilir.

### Yapon mətbəxi
* Çubu an (yap. 粒餡) - tamamilə lobya, az miqdarda şəkər tozu.
* Çubusi an (yap. 潰し餡) - şəkər tozunda qaynadılmış lobya.
* Kosi an (yap. 漉し餡) 
* Sarasi an (яп. 晒し餡)

## İstifadəsi

### Çin
* Xundoutan  (çin. 紅豆湯/紅豆沙) — sulu anko şorbası. Çox vaxt xama ilə hazırlanır.
* Tanyuan (çin. 湯圓, пиньинь: *tāng yúan*): şəkər tozu ilə hazırlanır.
* Çzunçzı (çin. 粽子): düyülü anko.
* Yuebin (çin. 月餅, пиньинь: *yùe bíng*, палл.: *юэбин*): keks.
* Baoçzı (çin. 豆沙包): piroşki.
* Xundouqao (çin. 红豆糕)

### Yaponiya
* Ammiçu desert anko .
* An-pan.
* Dayfuku
* Qanqo

### Koreya
* Param ttok
* Punoppan
* Hoppan
* Pxattanca (팥단자)

## Etimologiyası
Yapon dilində anko həmçinin belə də adlanır **ан** (yap. 餡), **анко** (yap. 餡子) və (yap. 小倉).

## Şəkillər

## İstinadlar
Sasxori

**Sasxori** — Kənd Nichibiskali dərəsində yerləşən Ntsbisi çayının ortasında yerləşən Mtsxheta bələdiyyəsində yerləşir. Kənd Didkhhori-Didgori kəndindən keçir.

## Demoqrafiya
2014-cü il sayımına görə kənddə 332 nəfər yaşayır.

## Tarixi
Kəndin ərazisində bir neçə tarixi abidə var. Məryəm Məryəm Zalının Kilsəsini; St. Jorj Şöhrət Zalı, Archangel Kilsəsi Salonu. Son yazıya görə, Nikoloz Magladzenin bacısı 1704-cü ildə Kvaraşanın məzarını qurdu. Kəndin ərazisində bir döyüş qülləsi var.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər

* saskhori.wordpress.com
Cem

**Cem** - tərkibində ən azı 1% pektin maddələri, 1%-dən az olmayaraq üzvi turşu olan bütöv və ya doğranılmış meyvə-giləmeyvənin şəkər şərbətində paldaşəkilli konsistensiyaya qədər bişirilməsindən alınan qida məhsulu.

Cem bişirmək üçün turş alma, armud, heyva, gavalı, alça, ərik, şaftalı, albalı (gilənar), gilas, qara qarağat, firəng üzümü, çiyələk, moruq, üzüm, əncir, xurma və digər meyvələrdən istifadə edilir.

Cemin mürəbbədən əsas fərqi ondan ibarətdir ki, bişirilən meyvənin formasının saxlanılması vacib deyildir. Eyni zamanda cemin şirəsi mürəbbə şirəsindən fərqli jeleyəbənzər (paldalı) konsistensiyalı olub süzülmür və qeyri-şəffafdır. Cem bir dəfəyə bişirilir. Tərkibində az pektin olan meyvə-giləmeyvələrdən cem bişirdikdə ona davamlı jele əmələgətirən meyvə-giləmeyvə (heyva, bəzi sort almalar, firəng üzümü) qatmaq lazım gəlir. Cem bişirilməsi və əlavə olunan şəkərin miqdarına görə mürəbbəyə, konsistensiyasına və xarici görünüşünə görə povidloya oxşayır.

## Həmçinin bax

* Mürəbbə
* Jele
* Marmelad

## Mənbə
* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.

## İstinadlar
* The principles of jelly-making, by N.E. Goldthwaite ... Goldthwaite, N. E. (Nellie Esther), ca. 1868–1946.
* Making Jams and Jellies
* Making Jams, Marmalades, Preserves, and Conserves
Lost and Found (Eye Cue mahnısı)

**Lost and Found** () — Makedoniya Respublikasının 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Eye Cue qrupu "Lost and Found" mahnısı ilə Makedoniya Respublikasını Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Mahnı Eye Cue qrupunun solisti Boyan Traykovski ilə makedoniyalı bəstəkar Darko Dimitrovun əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir.

## İstinadlar

## Xarici keçidlər
Qoşqar Təhməzli

**Qoşqar İlahi oğlu Təhməzli** () — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri.

## Həyatı
Qoşqar İlahi oğlu Təhməzli 29 may 1970-ci ildə Zəngilan rayonu Vejnəli kəndində anadan olub. 1977–1987-ci illərdə Nəsimi rayonu 5 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1988-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Sanitariya və gigiyena fakültəsinə daxil olub, 1994-cü ildə isə İnstitutu həkim-gigiyenist ixtisası üzrə bitirib. Həmin il Qərb Universitetinin Ümumbəşər Siyasət və İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olub, 1996-cı ildə oranı "Siyasi elmlər bakalavrı" dərəcəsi ilə bitirib.

Tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur (Elmi iş: "Qida məhsulları üzərində sanitar-parazitoloji monitorinqin təşkilinin və həyata keçirilməsinin epidemioloji effektivliyi").

## Fəaliyyəti
1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyinin Bakı Şəhər Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində həkim-interna vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb və 1995–1997-ci illərdə Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində həkim, 1997–2004-cü illərdə qidalanma şöbəsinin müdiri, 2004–2005-ci illərdə "Nəbz" Tibb mərkəzinin baş direktoru, 2008–2016-cı illərdə isə "Medeks" MMC-də baş direktor vəzifələrində çalışıb.

Müxtəlif tibbi layihələr həyata keçirən Q. Təhməzli ölkə hüdudlarından kənarda da geniş fəaliyyət göstərmişdir. 2012-ci ildə isə Avropa Biznes Assambleyasının Vyana şəhərində keçirilən təqdimat mərasimində tibb, kosmetologiya və laboratoriyalar nominasiyasında "Ən yaxşı top-menecer" adına layiq görülüb.

1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının azadlığı və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi uğrunda Qarabağda gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmiş, "Müharibə veteranı" statusuna layiq görülmüşdür.

25 dekabr 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri vəzifəsinə təyin edilib.

## Təltifləri
* "Tərəqqi" medalı — 16 iyun 2017
* "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı — 27 may 2019

## İstinadlar
Hamza Dursun

**Hamza Dursun** (11 fevral 1994) — Türkiyəli xizək yürüşçüsü. Hamza Dursun Türkiyəni 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.

## Karyerası
Hamza Dursun birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər klassik sprint yarışlarında iştirak etdi. Dursun 3:36.53 saniyəlik nəticəsi ilə 80 atlet arasında 71-ci yeri tutdu və növbəti mərhələyə vəsiqə qazana bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Monteneqro 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Monteneqro]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 3 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Artıq bu Monteneqronun 3-cü ardıcıl Qış Olimpiya yarışmasıdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Monteneqro «B» kateqoriyası üzrə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır məxsusdur.

;Kişilər

;Qadınlar

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Monteneqro «B» kateqoriyası üzrə 10&nbsp;km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Mariya Bulatoviçə. məxsusdur.
; Qadınlar
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Monteneqro millisi   
* Monteneqro Milli Olimpiya Komitəsi
Riz qras

**Riz qras**- Burkina-Faso mətbəxinə aid əsasını düyü və ət təşkil edən yemək.
 Bu yemək Seneqal və Qvineya kimi ölkələrdə də yayılmışdır. Bu yemək *tiebou djen* adlı yeməkdən yaranmışdır. Həmin yemək Seneqal mətbəxinə aiddir və tərkibinə balıq və ət qatılır.

## İstinadlar
Kapkeyk

**Kapkeyk**-hərfi mənası "fincan tortu" olub, həmçinin "feyalar üçün tort" adı ilə də məşhurdur.

## Haqqında
Bu növ tort porsion olaraq bir nəfər üçün nəzərdə tutulmuş olub, nazik kağız altlıqda və ya alüminium folqada bişirilir. Bəzən müxtəlif cür bəzədilir.

## Tarixi

İlk kapkeyk reseptlərinə 1796-1828-ci illərin kulinariya kitablarında rast gəlinir.Kərə yağı, şəkər tozu, yumurta və undan ibarət sadə resepti vardır. Kapkeykləri ingilis dilli ölkələrdə ad günü mərasimləri üçün hazırlayırlar.

## İstifadə edilən məhsullar

Məlumdur ki, klassik tortların reseptinə uyğun olaraq hazırlanır. İstənilən tort resepti kapkeyk şəklində bişirilə bilər.Müxtəlif aromatlaşdırıcı əlavələr əlavə etmək mümkündür. Həmçinin kişmiş, çərəzlər şokolad ovuntusu və s. dən də istifadə edilə bilər. Ölçüsünün kiçik olmasına görə tortlara nisbətən daha tez hazır olur. Üzərinə şokolad qlazur və müxtəlif bəzəklərlə bəzədilə bilər. Məsələn kremlə.İçərisinə kremi və ya əlavələri kulinariya iynələri vasitəsilə doldurmaq olur.

## Həmçinin bax
* Pavlova tortu

## İstinadlar
Runeberqa keksləri

**Runeberqa keksləri**-(; ) Bu kekslər badam qırıntılardan rom içkisindən, moruq jemi və şəkər qlazurundan ibarət olub, 100  qr-da silindir formasında olur.

## Haqqında
Fin yazıçısı Yoxana Lyudviqa Runeberqanın (1804-1877) şərəfinə adlandırılmışdır. Hansı ki, bu yazıçı fin himninin müəllifidir, bu şirniyyatı çox sevirdi.İlk əvvəllər şirniyyatın resepti şirniyyatçı Porvoo Larsu Asteniusa məxsus idi ki, yoldaşı Runeberqa Fredriko tərəfindən təkmilləşdirilmişdi. Finlandiyada fevral ayının 5 də milli Buneberq bayramında bu şirniyyat həmişə hazırlanır.Son dövrlərdə bu şirniyyatın alkoqolsuz növü daha məşhurdur.

## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Finlandiya mətbəxi
Kartof pirojnası

**Kartof pirojnası** — dairəvi formada olan şokoladlı biskvit. Əsas dadı kakaolu olub, eyni həcmli hissəcikdən ibarətdir.

## Haqqında
Dairəvi formanı vermək üçün xüsusi kremdən və biskvit ovuntularından istifadə edirlər. Kirpi formasını vermək üçün burun hissəsi daha dik hazırlanır. Üzərindəki iynələr isə badam ovuntularından və ya tumdan istifadə olunur.

## Qalereya

Rumkugeln.jpg
Rum_ball_cookies.jpg
Romkugler_(8099840177).jpg
Bajaderki.jpg


## İstinadlar

## Həmçinin bax
* Runeberqa keksləri
* Kapkeyk
Kosido

thumb|Toyuq əti ilə bişirilmiş kosido
**Kosido** () — İspan mətbəxinin məşhur yeməyi.

Kosido lobyadan və ya noxuddan, tərəvəzdən, ətdən hazırlanan şorbadır. Mahiyyətcə özündə iki yeməyi; birinci və ikinci yeməyi birləşdirir və xüsusi qablarda bişirilir.

Kosido qədim tarixə malikdir və ənənəvi İspan yeməklərindən biridir. İspaniyanın, demək olar ki, bütün vilayətlərinin kosidonun bişirilməsinə dair öz reseptləri vardır, lakin onların arasında ən geniş yayılanı Madrid variantıdır. (İspan dilində:cocido madrileño). 

İspaniyanın şimal əyalətlərində kosido lobya, cənub əyalətlərində isə noxudla bişirilir. 

Kosido ilə oxşar yeməklər alman ayntopfu və Asturiya fabadası hesab olunur. 
## Xarici keçid
* Национальная кухня Испании
* Косидо и «чугунок» кулинарии
Kuliç

thumb|right|
**Kuliç** Pasxa çörəyinin rus adıdır. 

## Tarixi
Şərq slavyanlarında bayram çörəyi hündür olub, üzəri bəzədilirdi.Silindrik formada olması onun kilsə ilə əlaqəsi ilə bağlıdır. 

## Təsviri
thumb|2011-ci il Pasxa öncəsi Kiyev.
Bu mayalı xəmirdən hazırlanan çörək müxtəlif formalarda olub, yalnız həmişə hündür olmalıdır. Katoliklər mayalı kuliçlərdən başqa şəkərli kuliçlərdə hazırlayırdılar ki, bunu da "babı" adlandırırdılar.Üzəri bəzən kişmişlə, qlazurla və ya şəkər tozu ilə bəzədilir. Dadlandırıcılardan vanil, hind qozundan istifadə edilir. Rusiyanın müxtəlif əyalətlərində kuliçin forması fərqli olur.  
 
thumb|Kuliç

## Həmçinin bax
* Pasxa
* Pasxa yumurtası

## İstinadlar
thumb|Ev kuliçi və paska yumurtaları, 2015-ci il
Fabada

**Fabada** () — İspaniya, daha dəqiq deyilsə, Asturiya mətbəxinə aid ənənəvi yemək.

Ağ lobya və kolbasadan hazırlanır. Yeməyin adı Asturiya dilində fabes sözündən yaranıb mənası yeməyin əsas ərzaqlarından biri olan lobya deməkdir.

Fabada ilə oxşar yeməklər alman ayntopfu və İspan kosidosu hesab olunur. 

## Xarici keçid

* Национальная кухня Испании
* Фабада по-астурийски
Kozunak

**Kozunak-**Bolqarların və rumınların milli piroqu olub, Pasxa bayramında hazırlanır.

## Haqqında
Ruslarda analoqu kuliç, ukrayınlarda isə paskadır.Əsas inqrediyentləri un, süd, şəkər tozu, kərə yağı və mayadır. Forması zövqə görə müxtəlif cür ola bilər. İçlik kimi şəkə tozu, kəsmik, marmelad, kişmiş, badam və s-dən istifadə etmək olar.

## Həmçinin bax
* Kuliç

## İstinadlar
Uzunburun delfin

**Uzunburun delfin** () — elə də böyük olmayan tropik delfin. Dünya okeanının tropiklər arası ərazisində yayılmışlar.

## Təsnifat

Bu növün 4 yarımnövü məlumdur. Ancaq başqa yarımnövlərin olması istisna deyildir. Onlar arasında ibritlərin olması istisna deyildir.

## Təsviri

Rəngi boz və ya tünd rənglərdə olur. Ölçü baxımından öz cinsinin digər növlərindən elə də böyük deyildir.

## Həyat tərzi

Nadir halda qrup təşkil edirlər. Akrobatik tullanışlar edirlər. Onlar istər təbii istərsə qapalı mühitdə kifayət qədər araşdırılmışdır. Əvvəllər əsasən Tuna balığı torlarına tez-tez düşürdülər.

## Foto


Fayl:Spinners.png|
Fayl:A_pod_of_spinner_dolphins_in_the_Red_Sea.jpg|
Fayl:Spinner_Dolphin_Indian_Ocean_07-2017.jpg|
Fayl:Spinner_Dolphin_Alphonse_Atoll_07-2017.jpg|
Fayl:SpinnerDolphinsoffKauai 1999-03-15.jpg|
Fayl:Stenella longirostris Lanai Hawaii.jpg|
Fayl:Spinner Dolphin at midway.jpg|
Fayl:Spinner dolphins video.wmv.OGG|
Fayl:Spinner dolphins (6741930935).jpg|


## İstinadlar

## Mənbə

* Hawaiian Spinner Dolphins
* Spinner Dolphins in the Seychelles
* Red Sea Spinner Dolphins
* LiveScience — How Dolphins Spin, and Why
* BlueVoice.org — The World of Spinner Dolphins 
* Whale and Dolphin Conservation Society
* Voices in the Sea — Sounds of the Spinner Dolphin
Myalityana Klerk

**Myalityana Klerk** (16 noyabr 2001, Ambohitrimancaka, Madaqaskar) — Madaqaskarlı dağ-xizək idmançısı. Myalityana Klerk Madaqaskarı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Klerk Madaqskarı Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edən ilk qadın idmançı olmuşdur. Klerk Madaqaskarda anadan olmuşdur. O, bir yaşında fransız ailə tərəfindən övladlığa götürülmüşdür. O, Fransada xizək sürməyi öyrənmişdir.

## Karyerası
Myalityana Klerk birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında qadınlar böyük slalom yarışlarında iştirak etdi. Klerk 2:39.00 saniyəlik nəticəsi ilə 81 atlet arasında 48-ci yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.

## Mənbələr

## İstinadlar
Folar

**Folar** () — Portuqaliyada Pasxa bayramı münasibətilə bişirilən kuliçin müxtəlif növlərindən biridir. Foların tərkibinə su, duz, yumurta, buğda unu daxildir.

Portuqaliyanın müxtəlif vilayətlərində folar formasına, konkret reseptinə, duzlu və şirin dadlı olmasına baxmayaraq bütün reseptlərdə yumurta sarısı əsas yer tutur.
## Xarici keçid
* Receta de folar (en portugués) 
## İstinadlar
Puçero

**Puçero** — əvvəlcə İspaniya, daha dəqiq Əndəlus, sonralar Argentina, Kolumbiya, Uruqvay, Filippin və Kanar adaları mətbəxlərinə aid şorbaya yaxın olan isti yemək. Puçeroya ən oxşar yemək kosido hesab olunur.

## Puçero Əndəlusda
Əvvəllər Əndəlusda puçero kəndli yeməyi hesab olunurdu. Onun tərkibinə noxud, düyü və ya makaron, konservləşdirilmiş ət, kartof, müxtəlif tərəvəzlər: kələm, kabaçok, çuğundur daxildir. Puçero bir neçə günə hazırlanır. Birinci gün onu düyü ilə, sonrakı günlər ənənəvi olaraq makaronla yeyilir. Puçerodan artıq qalan sous digər yeməklərin hazırlanmasında istifadə olunur. Artıq ət tikələri isə prinqa adlanan yeməklə birlikdə verilir.

## Xarici keçid
* Пучеро. Мексиканская кухня. Супы. Блюда из мяса
Myammi

thumb|Myammi
thumb|Myammi şəkər tozu ilə

Myammi (Fin dilində: Mämmi, İsveç dilində: Memma)- Finlərdə Pasxa bayramı münasibətilə bişirilən ənənəvi yemək

Myammi arpa unundan, duz və şəkər tozundan istifadə olunmaqla hazırlanır. Yemək adətən, sobada aşağı temperaturda bir neçə saat ərzində bişirilir. Myammi adətən, soyuq halda, üzərinə şəkər tozu əlavə edilməklə yeyilir.
## Tarixi
Mənbələrə görə hələ qədim İranda Myamminin hazırlanma texnologiyası məlum idi.. Finlandiyada isə Myammi XVIII əsrin əvvəllərindən məlumdur. İlk vaxtlar myamminin hazırlanması Finlandiyanın cənub-qərb bölgələrini əhatə etmiş, oradan isə ölkənin bütün regionlarına yayılmışdır.
Myammi yeməklərin əksəriyyətinin xüsusi sobalarda hazırlandığı Kareliya Respublikasında da geniş yayılmışdır.

## Xarici keçid
*Nutrition of Mämmi (with malt), Sweetened Malt Porridge, Finnish Easter Pudding
*Mämmi Maestro. Ahmed Ladarsi is an expert on a Finnish "delicacy"
*Mämmi at Easter

## İstinadlar
Espresso

**Espresso** () — qaynar suda (təqribən 90 dərəcədə) qəhvənin hazırlanma üsullarından biri. Espresso bütün dünyada, xüsusilə də Avropada — İtaliya, İspaniya və Portuqaliyada məşhurdur.

## Haqqında
Əksər insanın sevimli içkisi türk qəhvəsinin digər oxşar növü isə qərbdə qəhvə hazırlanmasında tətbiq edilir. Onlar bir az fərqli olaraq qəhvəni bir az daha iri çəkib isti suda saxlayır, ardından isti süzgəc və ya filtrdən keçirərək içirlər. Bu içki espressodur. Hər şeydən əvvəl espressoda önəmli olan üzərindəki köpüyüdür. Bu köpüyə "*crema*" (krem) deyilir. Krem qəhvənin möhtəşəm aromasının bayıra uçmaması, yox olmaması üçün xidmət edir və qəhvə içilib qurtarana kimi yox olmur. Yaxşı bir krem həm qəhvənin keyfiyyətinə, həm də hazırlayanın bacarığına bağlıdır. Mükəmməl bir espressonun köpüyü qalın, açıq-qəhvəyi rəngdə olur. Buna "pələng dərisi" adı verilir. Mükəmməl espressonun ikinci əlaməti köpüyün dayanıqlığıdır. Bunu yoxlamaq üçün iki kiçik qaşıq şəkəri qəhvənin üzərinə tökün. Şəkər iki saniyə batmadan köpüyün üzərində qalmalıdır. Belə olmasa, aldığınız espressonu dərhal qaytarın və düzgün espresso hazırlanmasını tələb edin.

## Hazırlanması

Bir stəkan yaxşı espresso üçün 50 qəhvə çəyirdəyi lazımdır. Bunların "arabica" cinsi çəyirdəklər olması lazımdır. Bu çəyirdiklər üyüdülərək 6.5 qram toz qəhvə əldə olunur. Yəni hər espresso üçün 6.5 qr qəhvə istifadə edilir. Bu qəhvədən keçirməli olduğunuz sadəcə 3 xörək qaşığı sudur. Daha çox su qoysanız, çəyirdəklərin dadı, ləzzəti suya keçir və qəhvənin dadı pozulur. Espressonun kiçik qablarda və çox içilməsinin səbəbi də budur. Duble espresso içəcəksinizsə suyu deyil, qəhvəni çox işlətməlisiz. 
## Tərkibi
Espresso sürpizlərlə dolu bir qəhvədir. Tərkibində 1200 növ kimyəvi maddə var və 700-800 ədədi aroma verir. Kofeini azdır. “Arabica” çəyirdəklərində yüzdə 50 daha az kofein olur. Tərkibində həmçinin maqnezium, B vitamini, nakin, riboflavin və s. vardır.

## Növləri
Klassik ekspressodan başqa eskpressonun aşağıdakı növləri də vardır:
* *Doppio* — espressonun ikiqat porsiyasıdır.
* *Ristretto —* eyni miqdarda qəhvə, lakin su miqdarı 18 ml-ə qədər azalır.
* *Lunqo —* eyni miqdarda qəhvə, lakin su miqdarı 70 ml-ə qədər artır.

## Ədəbiyyat
* 
*
*
*
*Schomer, David C. *Espresso Coffee: Professional Techniques*. 1996.
* Стивенсон Т. Эспрессо // Большая книга кофе = The curious barista's guide to coffee (2015) / Пер. с англ. З. Тимофеевой. — М.: Э (Эксмо), 2017. — С. 104—119. — 223 с.
* Кофе: рецепты, коктейли, советы, мастер-классы / Сост. Денисов Д. И., Цыро С. В.. — М.: Ресторанные ведомости, 2014. — С. 72—83. — 176 с.
* Шомер Д. С. Кофе Эспрессо. Руководство для профессионалов = Espresso coffee: Professional techniques (2004) / Пер. с англ. В. В. Полонского. — М.: Гурмэ Стайл, 2007. — 176 с.

## Həmçinin bax
* Türk qəhvəsi
* Affoqato
* Kapuçino

## İstinadlar
Likör

**Likör** (;  — "maye") — tünd, şirin, ətirli alkoqollu içki.

## Haqqında
Likör bir sıra meyvələrlə, ədviyyatlarla, qaymaqla, çiçəklərlə, çərəzlərlə ətirləndirilmiş spirtli içki növüdür. Likör yalnız distillə olunmuş alkoqoldan hazırlanır və adətən şirin içki hesab edilir.

Likör sözü (fr. liqueur) latınca *liquifacere* (həll etmək / ərimək) kəlməsindən əmələ gəlmişdir. Əksər likörlərin alkoqol dərəcəsi 15%-30% olur, bəzən 55%-dək arta bilir.

İlk likörün XIII əsrdə İtaliyada rahiblər tərəfindən hazırlandığı güman edilir.

Bir sıra tanınmış likör adları var ki, bunlara misal olaraq Chambord, Baileys, Kahlua, St-Germain, Cointreau, Sambuca, Jagermeister, Frangelico, Grand Marnier ve s. göstərmək olar.


Fayl:Homemade strawberry liqueur.jpg|Bottles of homemade çiyələkli likör
Fayl:Chartreuse-bottle.jpg|Şartryöz - 1740-cı ildən Fransada istehsal olunan likör
Fayl:Demanovka nowe.jpg|Demänovka - 1867-ci ildən istehsal olunan ənənəvi slovak likörü


## İstinadlar

## Ədəbiyyat
* Стюарт Уолтон. Энциклопедия крепких спиртных напитков = The New Guide to Spirits and Liqueurs. — М: БММ, 2004. — С. 58–105. — 128 с. — ISBN 5-88353-196-2.
* Федор Евсевский. Библия бармена. — 2-е изд.. — Евробукс, 2004. — С. 148–157. — 304 с. — ISBN 5–9900239-1-X.

## Xarici keçidlər

* Liqueurs at *The Cook's Thesaurus*.
* Ликёро-водочные изделия СССР 
* Энциклопедия ликеров
Yaquar (içki)

**Yaquar** ()- Tərkibində 7% etil spirti olan (əvvəllər 9% və 5% idi) qazlı enerjili zəif alkoqollu içkidir. 2003-cü ildən Rusiyada Happyland şirkəti tərəfindən buraxılır. İçkinin rəsmi qaydaları Böyük Britaniyanın «IBB Ltd.» şirkətinə məxsusdur.

## Tərkibi

Su, şəkər tozu, etilon spirti, limon turşusu, nanə ekstraktı, taruin, kofein, rəngləndiricilər, bəzi vitaminlər.

100 ml içkinin tərkibi:

karbon 11,5 q

kofein 30 mq

taurin 40 mq

vitaminlər B1, B6 и PP ≈ 0,11 mq

kalorisi — 100,4 ккаl.

## İstehsalı
Yaquar Rusiyada 4 zavodda istehsal olunur.

ООО «Юнайтед Ботлинг Групп» 170039, г. Tver

ООО «Мегапак» 142700, Moskva əyaləti., Lenin rayonu, Vidnoye

ЗАО «ОСТ-Аква» 142432, Moskva əyaləti., Noqin rayonu,  Cernoqolovka

ООО «Артисан» 353240, Krasnadar əyaləti, Şimal rayonu, Severnaya Stanoça

2007-ci ilin mart ayında Jaguar Light 5,5% alkoqol tərkibi ilə, taurinsiz istehsal edildi. Bu içkinin qabı ağ rəngdə idi, klassik içkinin qabının əksinə. Daha sonralar Jaguar Light, Jaguar Ultra Light ilə əvəz olundu. Tərkibində isə 7%-lik alkoqol vardı. Kalori göstəricisidə aşağı idi. 2010-cu ildə Ukraynada Jaguaro brendi altında çıxmağa başladı. Bankasının rəngi klassik Yaquarda olduğu kimi idi, bəzi kiçik dəyişiklikləri vardı.2011-ci ildə isə 7%-lik tutumlu içki Rusiyada meydana gəldi.2011-ci ildən artıq Jaguar Gold istehsal olunmağa başladı. Hansı ki, tərkibi isə portağal tərkibli idi.

## Həmçinin bax
* Spirtli içkilər

## İstinadlar
Rom (içki)

**Rom** (, , ) — alkoqollu içki növü.

## Haqqında
Şəkər çuğunduru suyu, tut və qalan distillə edilmiş üzüm suları su ilə qarışdırılmalıdır. Qurudulmuş üzüm də istifadə olunur. Zərurət 48 saatdan 5 günə qədər fermentasiya edildikdən sonra təzələnir. Palıd barellərdə geyildikdən sonra içməyə hazır olur. Şəkər çuğunduru istehsal edilən yerlərdə geniş şəkildə istehsal olunur. Spirt səviyyəsi ən azı 37,5% -dir. Bu yüksək alkoqollu içkilərdir. Mərkəzi Amerika, Latın Amerikası və Karib adalarıdır. Havana Club və Bacardi ən yaxşı bilinən növlərdir.

## Həmçinin bax
* Likör

## Xarici keçidlər

* Rom kokteyli
* "…И бутылка рома" 
* О разновидностях и отличии рома и мартини. 
* история рома Флип (Rom Flip) 
* "Красное сухое". Разговор о роме и острове Барбадос
Xvadjon

**Xvadjon **, xvacon (kor. 화전, 花煎, hwadʑʌn) - şirin koreya desertdir. Un və şəkər tozu ilə bişirilir. Xəmir azaliya və payızgülü formasında kəsilib və sobaya qoyulur. Koreya dilində sözün hərfi mənası "güllü con" deməkdir.  
## Xvadjon nori

"Xvadjon" adətən ənənəvi olaraq "xvadjon nori" (화전놀이) adlanır. Koreya imperiyası mövcud olduğu ildən (918-1392) bu desert bişirilir. O dövrdə bu desert "güllü alod oyunu" adlanırdı. O zaman qadınlar piknikə gedəndə bu şirniyyatı aparırdılar. Qadınlar təbii güllərdən yığır və xvadjon bişirirdilər.  
Xvadjon həmçinin "cindalle xvacxe" (진달래화전), "tuqyon xvadjon" (xanqıl: 두견화전, xanca: 杜鵑花煎) adlandırırdılar.
Payızda koreyalılar xrizantemlı xvadjonu bişirilir (gül və yarpaq formasında). Bu formasını koreyalılar "kuk xvadju" (국화주) və ya "yuca xvance" (yudzunu xvacxesi).
"Kukxvadjon" həmçinin "Çunqu" festivalı ilə də əlaqədardır (중구, 重九, həmçinin *Çunyadjol*, 중양절). Bu bayram adətən sentyabrın 9-da keçirilir.
## Növləri
Çundilla xvadjon və kuk xvadjon  güllərdən asılı olaraq dəyişilir: "xvajon" (이화전, 梨花煎, asiya armudu), *pookot xvadjon* (벚꽃화전, с сакурой), ''çebikkot xvadjon (제비꽃화전 yasəmənli) yazda, çanmi xvadjon (장미화전) qızılgüllü yayda, Mendrami xvadjon (맨드라미화전) — payıdza bişirilir.
## Xarici keçid
* Xvadjonun resepti
* Xvadjon resepti

## İstinad
Portuqaliya 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında

**[[Portuqaliya]] [[2018 Qış Olimpiya Oyunları]]nda** dağ xizəyi və xizəklə yürüş olmaqla 2 idman növündə 2 idmançı ilə təmsil olunacaqdır.

## Millinin tərkibi

## Yarışmanın nəticələri
### Xizək idmanı növləri
#### Dağ xizəyi idmanı

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Portuqaliy «B» kateqoriyası üzrə 1 idmançı ilə təmsil olunacaqdır.

;Kişilər

#### Xizək yürüşü

Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Portuqaliya «B» kateqoriyası üzrə 15&nbsp;km-lik yürüşdə iştirak hüququ əldə etmişdir. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Lam ke Kuenə məxsusdur.
; Kişilər
;; Uzaq məsafəli yarış

## İstinadlar

## Mənbə
* Portuqaliya millisi   
* Portuqaliya Milli Olimpiya Komitəsi
Roma imperatorlarının siyahısı

**Roma [[imperator]]larının siyahısı** — Romanın ilk imperatoru (müasir fikrə görə) Oktavian Avqust olmuşdur: Mark Antoni üzərində qələbədən və Misirdən qayıtdıqdan sonra, 13 yanvar e.ə. 27-ci ildə o, triumf qazandı və Senat qarşısında fövqəladə səlahiyyətlərindən istefa verərək Respublikanın bərpasını elan etdi, lakin 75 legionu və imperator titulunun saxlanmasını (daimi *praenomen* kimi) əmr etmişdi.

İmperator Kommodun sui-qəsd nəticəsində öldürülməsindən sonra, Roma İmperiyasında çoxsaylı uruzpatorların meydana çıxması ilə səciyyələnən üçüncü əsr böhranı başlandı. Nəticədə 395-ci ildə Roma İmperiyası Qərbi və Şərqi Roma imperiyalarına bölündü. 476-cı ildə sonuncu Roma imperatoru Romul Avqust (rəsmi olaraq imperator özünü 480-ci ilə qədər Yuli Nepot hesab edirdi) hakimiyyətdən devrildi.

Qərbi Roma İmperiyası süqut etdi, lakin Şərq Roma imperiyası Bizans İmperiyası adı ilə təxminən min il, 1453-cü ildən paytaxt Konstantinopolun Osmanlı İmperiyası tərəfindən işğal olunmasına qədər mövcud oldu.

Roma imperatorlarının siyahısı xronoloji qaydada, uruzpatorlar isə *kursivlə* qeyd olunmuş şəkildə verilmişdir. İmperatorların rəsmi olaraq elan edilməməsi (ənənəvi olaraq daxil edilmişlər, məsələn, Böyük Makrian) istisna olmaqla, mərkəzi hakimiyyətə qarşı üsyanları artıran Roma rəhbərləri göstərilməmişdir. Hakimiyyət şəriki olaraq hakimiyyət varisləri göstərilib (I əsrin ortalarından bəri varis statusunun demək olar ki, həmişə Sezar titulu ilə üst-üstə düşmüşdür), bəzən — imperatorun hərəkətsiz olduğu zaman regentlər rəsmi hakimiyyət şəriki olub.

## Prinsipat

### [[Yulilər-Klavdilər]]

### 1-ci səltənət fasiləsi

### [[Flavilər sülaləsi|Flavilər]]

### [[Antoninlər sülaləsi|Antoninlər]]

## Qeydlər
Yot

**Yot** () - koreyalıların ənənəvi şirniyyatı. Yot bir az bərk, bəzən isə yumşaq olur. Yotu adətən suda bişmiş düyü, adi düyü, qarğıdalı, buğda məhsullarından bişirilir. Yota daxil olan məhsullar qaynadılır və "sot" (솥) adlanır .
Yot uzun müddət qaynadılarsa, bu "cocxon" (조청) adlanır və sulu yot olur. Cocxondan fərqi ona xüsusi sousun əlavə edilməsidir.
Əgər lap çox qaynadılarsa, o zaman bu "keyot" (갱엿) adlanır. Keyot qaynadılaraq qəhvəyi rəng alır. Ancaq bir azda qaynadılarsa, rəngi açılır. 
Qızdırılmış tavaya lobya, qoz, küncüt, günəbaxan, yunan qozu və ya balqabaq qatılır.
## Növləri
* Ssaryot (쌀엿) — düyüdən.
* Xobaqyot (호박엿) — balqabaq.
* Xvanqoryot (황골엿) — düyü, qarğıdalı.
* Kkeyot (깨엿) — kke ilə örtülür (깨, кунжут).
* Talqyot (닭엿) — Cedjudo adasının mətbəxi.
* Kkvonyot (꿩엿) — Cedjudo adasının mətbəxinin ətli yotu.

## Hazırlanması
Müasir dövrdə Koreya yotu () göbələklə hazırlanır. 1964-cü ildən bişirilir. Ətli yota ət əlavə olunur.  

## Xarici keçid
* Resept

## İstinadlar
Zəy dərəsi nekropolu

**Zəy dərəsi nekropolu** — eyniadlı yaşayış yerinin yaxınlığında nekropol. Sahəsi 0,5 hektara yaxındır. Nekropoldakı qəbirlər yamacda, dərənin qırağında yerləşdiyi üçün təbii aşınma nəticəsində dağılmışdır. Buna görə də oradakı qəbirlərin tipini müəyyənləşdirmək çətinlik törətmişdir. Nisbətən salamat qalmış qəbirlərin tədqiqinə əsasən oradakı qəbirlərin daş qutu tipli olduğunu qeyd etmək olar. Nekropol-dan tapılan çəhrayı rəngli küpə tipli qablar yaşayış yerindən əldə olunmuş keramikalarla oxşarlıq təşkil edir. Onların hər ikisinin ağız kənarı azca xaricə qatlanmış və hər iki səthi şüyürlənmişdir. Yaşayış yerindən və nekropoldan əldə olunmuş küpə tipli qablar Haçaqaya, Dəmyələrlə yanaşı, Haqqıxlıq, Muncuqlutəpə, Gəncəçay və digər abidələrdən tapılan qablarla oxşarlıq təşkil edir. Abidə e.ə. II–I minilliklərə aiddir

## Həmçinin bax
* Zəy dərəsi yaşayış yeri

## İstinadlar
Zəy dərəsi yaşayış yeri

**Zəy dərəsi yaşayış yeri** — Ordubad rayonunun Tivi kəndinin ərazi-sində, Gilançayın sol sahilində yerləşir. Sahəsi 2 hektara yaxın-dır. Abidə şərq tərəfdən dərin dərə ilə iki hissəyə bölünmüşdür. Yaşayış yerinin xeyli hissəsi sel sularının və Gilançayın təsirin-dən dağılmışdır. Oradakı tikili qalıqlarının yerində daş yığınla-rı, üzərini otlar örtən dördkünc formalı çalalar qalır. Yaşayış yerindən əldə olunmuş keramikalar boz və çəhrayı rəngli ol~maqla iki qrupa bölünür. Onların əksəriyyəti narın qum qarışığı olan gildən hazırlamışdır. Açıq çəhrayı rəngli çölmək tipli qa-bın ağızının kənarı bir qədər içəri yığılmışdır. O narın qum qa-rışığı olan gildən hazırlanaraq yaxşı bişirilmiş, hər iki səthi ha-marlanmışdır. Tünd çəhrayı rəngli küpə tipli qabın ağzının kənarı azca içəri qatlanmışdır. Gövdəsi qabarıq, boğazı silindirik formada düzəldilmişdir. O nisbətən nazik divarlıdır, hər iki səthi hamarlanmışdır. Abidədən aşkar edilmiş keramika məmulatlarına əsasən onun II–I minilliyə aid olduğu müəyyən edilmişdir.

## Həmçinin bax
* Zəy dərəsi nekropolu

## İstinadlar
Qara pir qalası

**Qara pir qalası** — Ağdərə qəsəbəsindən şimal-şərqdə yerləşir. Yaşayış yeri cənub tərəfdən başqa digər tərəflərdən sıldırım qayalıqlarla əhatə ediərək təbii cəhətdən müdafiə olun-muşdur. Buna görə də orada yalnız cənub tərəfdə müdafiə diva-rı çəkilmişdir. Oradakı yaşayış binalarının qalıqları dördkünc planlıdır. Onların çoxu dağıldığından yerlərində daş yığınları, üzərini torpaq örtən çalalar qalır. Abidə e.ə. II–I minilliklərə aiddir.

## İstinadlar
Hacı Cabbar Kömək

**Hacı Cabbar Kömək** () — Ərzurum konqresində Naxçıvan, Şərur, Ordubad, Vedibasar bölgələrinin səlahiyyətli nümayəndəsi. Çanaqqala zəfərinə və Türkiyə ordu quruculuğuna verdiyi töhfələrə görə Atatürk tərəfindən "Kömək" ləqəbini 1925-ci ildə isə bu xidmətlərinə görə "İstiqlal medalı" alıb.

## Həyatı
1869-cu ildə Şərur rayonunun Yengicə kəndində doğulub. Azərbaycanda və eləcə də Türkiyədə xeyriyyəçilik işləri görüb. Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsinə dəstək məqsədilə könüllü dəstələrin təşkilində böyük xidmətləri olub. 1919-cu ilin 23 iyul-7 avqust tarixində keçirilən Ərzurum konqresində Hacı Cabbar Naxçıvan, Şərur, Ordubad, Vedibasar bölgəsinin müsəlman əhalisinin səlahiyyətli nümayəndəsi olur. Onun nümayəndə kimi Ərzurum Milli Müdafiə Cəmiyyətinə göndərdiyi teleqramlardan ikisi Türkiyə arxivlərində hələ də qalır. Ticarətlə məşğul olduğundan bir müddət Türkiyənin Uşak şəhərində yaşayır. Milli Mübarizə dövrünün qanununa görə gəlirin 10 faizini vermək əvəzinə 40 faizə qədər vergi ödədiyinə görə və eləcə də gələcəkdə qaytarılmaq şərti ilə imkanı çatan qədər pulunu orduya verdiyinə görə Təqdirnamə almışdır. Sonradan Atatürkün təklifi ilə ona "Kömək" soyadı verilir. 1921-ci ildə Qarsa köçür. Mustafa Kamalın tapşırığı ilə Kazım Qarabəkir tərəfindən ona böyük bir mülk verilir və Kazım Qarabəkir şəxsən özü onun nikahında iştirak edir. 1925-ci ildə TBMM tərəfindən ən yüksək dövlət mükafatı olan "İstiqlal Medalı" ilə təltif edilir. Bu medal Qurtuluş Savaşı ərzində ön və arxa cəbhədə qəhrəmanlıq və fədakarlıq göstərənlərə verilir.

## Ailəsi
Mustafa Yaşar adlı oğlu, İsmət və Mürvət adlı iki qızı olur. Qızları İsmət İnönünün yavərləri olmuş Bakıda doğulan Boyu soyadlı iki qardaşla ailə qurmuşlar.

Azərbaycanın Türkmənistan və Əfqanıstandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Həsən Zeynalov Hacı Cabbar Köməyin qohumudur.

## Ölümü
1948-ci ildə Qarsda vəfat etmişdir.

## Ədəbiyyat
*